Արևշատյան, Աննա Սենի

Մշակույթ

Այս աշխատությունը նվիրված է հայկական միջնադարյան «Ձայների մեկնություններին»՝ որպես հայ հոգևոր երաժշտական և գրավոր մշակույթի կարևոր աղբյուրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում ութձայն համակարգի հետ կապված տեսական պատկերացումները, դրա ձևավորման և զարգացման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև միջնադարյան հայ երաժշտագիտական մտածողության մեջ ձայնեղանակների նշանակությունն ու գործառույթները։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է այն առումով, որ ձայների մեկնությունները միավորում են երաժշտական տեսությունը, աստվածաբանական պատկերացումները, գրական մեկնողական ավանդույթը և ծիսական մշակույթը՝ արտացոլելով միջնադարյան հայ մտավոր կյանքի բազմաշերտ բնույթը։ Աշխատության մեջ կարող են վերլուծվել տարբեր ձեռագրերում պահպանված մեկնողական նյութերը, դրանց լեզվական և տերմինաբանական առանձնահատկությունները, հեղինակային ու աղբյուրագիտական խնդիրները, ինչպես նաև տեքստերի փոխհարաբերություններն ու փոխանցման եղանակները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ձայնեղանակների բնութագրմանը, դրանց դասակարգմանը, անվանումներին և կիրառությանը հայ եկեղեցական երգեցողության համակարգում։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև հայկական երաժշտատեսական ժառանգության և այլ քրիստոնեական ու արևելյան երաժշտական ավանդույթների հնարավոր առնչությունների բացահայտումը՝ միաժամանակ ընդգծելով հայկական միջնադարյան տեսական մտքի ինքնատիպությունը։ Ձեռագրագիտական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել պահպանված աղբյուրների կազմությունը, տարբեր օրինակների միջև առկա տարբերությունները, տեքստային շերտերը և դրանց պատմական փոխանցման առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև միջնադարյան հայ երաժշտագիտական տերմինաբանության ձևավորմանն ու զարգացմանը, քանի որ մեկնություններում կիրառվող հասկացությունները արժեքավոր նյութ են ներկայացնում ժամանակաշրջանի երաժշտական մտածողությունը վերականգնելու համար։ Տեքստերի բովանդակային և կառուցվածքային ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու հայկական հոգևոր երաժշտության տեսական հիմքերի, ձայնեղանակային համակարգի և դրա մեկնաբանման ավանդույթների մասին։ Ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի ոչ միայն երաժշտագիտության, այլև հայ միջնադարյան մատենագրության, մշակույթի պատմության, աստվածաբանության և ձեռագրագիտության համար՝ նպաստելով հայկական երաժշտական ժառանգության արժեքավոր աղբյուրների գիտական շրջանառությանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել երաժշտագետների, հայագետների, միջնադարյան գրականության և ձեռագրերի հետազոտողների, եկեղեցական երաժշտության մասնագետների, պատմաբանների, դասախոսների, ասպիրանտների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։