Դուրգարյան, Էլիզա Ռաֆիկի

Աշխարհագրություն

Աշխատությունը նվիրված է աշխարհագրական գործոնների վերլուծությանն ու գնահատմանը՝ զբոսաշրջության զարգացման հնարավորությունների բացահայտման նպատակով, ՀՀ Սյունիքի մարզի օրինակով։ Հետազոտության կենտրոնում տարածքի բնական, սոցիալ-տնտեսական և աշխարհագրական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունն է, դրանց ազդեցությունը զբոսաշրջային գործունեության կազմակերպման վրա և առկա ներուժի արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունները։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են Սյունիքի մարզի աշխարհագրական դիրքը, ռելիեֆը, կլիմայական պայմանները, ջրային և լանդշաֆտային ռեսուրսները, բուսական ու կենդանական աշխարհը, բնական հուշարձանները և այլ բնական նախադրյալներ, որոնք կարող են հիմք հանդիսանալ զբոսաշրջության տարբեր ուղղությունների զարգացման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատմամշակութային ժառանգությանը, հնագիտական և ճարտարապետական հուշարձաններին, ավանդական մշակույթին և բնակավայրերի առանձնահատկություններին՝ որպես զբոսաշրջային գրավչության կարևոր բաղադրիչների։ Հետազոտության ընթացքում աշխարհագրական գործոնները դիտարկվում են փոխկապակցված ձևով՝ գնահատելով դրանց նպաստավոր կամ սահմանափակող ազդեցությունը զբոսաշրջության տարածքային կազմակերպման վրա։ Քննարկվում են նաև տրանսպորտային հասանելիությունը, ճանապարհային և սպասարկման ենթակառուցվածքները, բնակչության տեղաբաշխումը, զբոսաշրջային ծառայությունների առկայությունը և տարածաշրջանի սոցիալ-տնտեսական պայմանները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է զբոսաշրջային ռեսուրսների տարածական տարբերությունների բացահայտումը և առանձին տարածքների զբոսաշրջային ներուժի գնահատումը։ Այդ հիմքով հնարավոր է առանձնացնել զբոսաշրջության զարգացման առավել նպաստավոր գոտիներ և առաջարկել դրանց մասնագիտացման հնարավոր ուղղությունները՝ ներառյալ բնապահպանական, մշակութային, պատմական, արկածային, գյուղական և այլ ձևերը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև Սյունիքի զբոսաշրջային ներուժի օգտագործման խոչընդոտներին՝ կապված ենթակառուցվածքների զարգացման, հասանելիության, տարածքային անհամաչափությունների, բնապահպանական սահմանափակումների և զբոսաշրջային ծառայությունների բազմազանության հետ։ Առաջարկվող մոտեցումները կարող են նպաստել մարզի զբոսաշրջային տարածքների համալիր գնահատմանը և կայուն զբոսաշրջության զարգացման ուղղությունների հիմնավորմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել աշխարհագրագետների, զբոսաշրջության և տարածաշրջանային զարգացման մասնագետների, տեղական ինքնակառավարման ու տարածքային կառավարման ոլորտի մասնագետների, բնապահպանների, հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտություններով ուսանողների համար։ Հետազոտության գործնական նշանակությունն այն է, որ Սյունիքի մարզի բնական և հասարակական-աշխարհագրական առանձնահատկությունների համակարգված գնահատումը հնարավորություն է տալիս ավելի արդյունավետ օգտագործել առկա զբոսաշրջային ներուժը, ձևավորել տարածքային զարգացման նպատակային ծրագրեր և խթանել մարզի սոցիալ-տնտեսական առաջընթացը զբոսաշրջության միջոցով։