Հեղինակի գրքերը (1)
Lեզվաբանություն
Պարսկաբանությունները ժամանակակից հայ գեղարվեստական գրականության լեզվում
Աշխատությունը նվիրված է պարսկաբանությունների ուսումնասիրությանը ժամանակակից հայ գեղարվեստական գրականության լեզվում՝ բացահայտելով պարսկերենից հայերեն անցած բառերի, արտահայտությունների և լեզվական այլ միավորների գործածության առանձնահատկությունները։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ներկայացնել պարսկաբանությունների դերը ժամանակակից հայ գրական լեզվի բառապաշարում, պարզել դրանց ծագումնաբանական, իմաստային, կառուցվածքային և ոճական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ուսումնասիրել դրանց գործածության ձևերը գեղարվեստական ստեղծագործություններում։ Աշխատությունում պարսկաբանությունները դիտարկվում են հայերենի և պարսկերենի երկարատև պատմամշակութային ու լեզվական շփումների համատեքստում՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ հայերենը տարբեր ժամանակաշրջաններում պարսկերենից փոխառել է բազմաթիվ բառեր և արտահայտություններ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են առանձնացվել պարսկական ծագում ունեցող բառապաշարի տարբեր խմբեր՝ կապված կենցաղի, վարչական կառավարման, հասարակական հարաբերությունների, առևտրի, արհեստների, մշակույթի, կրոնի, բնության և այլ ոլորտների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես են այդ փոխառությունները հարմարեցվել հայերենի հնչյունական, ձևաբանական և բառակազմական համակարգերին և ինչ փոփոխություններ են կրել իրենց սկզբնական նշանակության համեմատությամբ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է պարսկաբանությունների իմաստային զարգացման ուսումնասիրությունը, քանի որ լեզվական փոխառության արդյունքում բառերը կարող են ձեռք բերել նոր նշանակություններ, նեղացնել կամ ընդլայնել իրենց իմաստային դաշտը և ստանալ հայերենին բնորոշ գործածական երանգներ։ Աշխատությունում կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև գեղարվեստական խոսքում պարսկաբանությունների ոճական գործառույթի ուսումնասիրությունը։ Դրանք կարող են օգտագործվել ոչ միայն անվանողական նպատակով, այլև ստեղծագործության ժամանակաշրջանը, միջավայրը, կերպարների սոցիալական կամ մշակութային պատկանելությունը, խոսքի ազգային երանգը և պատմական մթնոլորտը փոխանցելու համար։ Որոշ դեպքերում պարսկաբանությունների կիրառությունը կարող է նպաստել նաև հեղինակի խոսքի արտահայտչականության, պատկերավորության և լեզվական ինքնատիպության բարձրացմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են քննության առնվել տարբեր հեղինակների և գեղարվեստական ստեղծագործությունների լեզվական նյութեր՝ հնարավորություն տալով բացահայտելու պարսկաբանությունների գործածության հաճախականությունը, տարածվածությունը և գործառութային տարբերությունները։ Կարևորվում է նաև գրական լեզվի և խոսակցական լեզվի փոխհարաբերությունը, քանի որ պարսկական ծագում ունեցող որոշ բառեր ժամանակակից հայերենում կարող են պահպանվել հիմնականում որոշակի խոսքային կամ տարածքային միջավայրերում, մինչդեռ մյուսները լիովին ինտեգրվել են գրական լեզվի բառապաշարին։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև հնացած կամ սահմանափակ գործածություն ունեցող պարսկաբանություններին, դրանց պահպանման կամ աստիճանական դուրսմղման գործընթացներին և ժամանակակից գրականության մեջ դրանց վերակենդանացման հնարավոր դրսևորումներին։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի հայերենի բառապաշարի պատմական շերտերի, լեզվական փոխազդեցությունների և հայ-պարսկական մշակութային կապերի ուսումնասիրության համար։ Այն հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու այն մասին, թե ինչպես են օտարալեզու տարրերը յուրացվում հայերենում, վերաիմաստավորվում և դառնում գեղարվեստական խոսքի բնական բաղադրիչ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայագետներին, լեզվաբաններին, բառագետներին, գրականագետներին, հայոց լեզվի և գրականության ուսուցիչներին, ինչպես նաև հայ-պարսկական լեզվամշակութային կապերով հետաքրքրվող ուսանողներին և հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը պարսկաբանությունները ներկայացնում է որպես ժամանակակից հայ գեղարվեստական լեզվի կարևոր բառապաշարային շերտ՝ բացահայտելով դրանց պատմական ծագումը, լեզվական յուրացման առանձնահատկությունները, իմաստային փոփոխությունները և գեղարվեստական խոսքում ունեցած ոճական ու արտահայտչական նշանակությունը։
Թարմացվել է՝ 2026-09-10