Հակոբյան, Գագիկ Հակոբի

Տնտեսագիտություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ներդրումային քաղաքականության կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ պետություն-մասնավոր հատված համագործակցության շրջանակներում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել ներդրումային գործընթացների զարգացմանը խոչընդոտող տնտեսական, ֆինանսական, ինստիտուցիոնալ և կազմակերպական խնդիրները և ուսումնասիրել պետական ու մասնավոր հատվածների համագործակցության միջոցով դրանց հաղթահարման հնարավորությունները։ Աշխատանքում ներդրումային քաղաքականությունը դիտարկվում է որպես տնտեսական զարգացման կարևոր գործիք, որի արդյունավետ իրականացումը կարող է նպաստել կապիտալի ներգրավմանը, արտադրության ընդլայնմանը, նոր աշխատատեղերի ստեղծմանը, ենթակառուցվածքների զարգացմանը և տնտեսության մրցունակության բարձրացմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պետության և մասնավոր հատվածի շահերի համադրմանը, քանի որ խոշոր և երկարաժամկետ ներդրումային ծրագրերի իրականացումը հաճախ պահանջում է ինչպես մասնավոր կապիտալի, այնպես էլ պետական աջակցության և կարգավորման համատեղ կիրառում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել պետություն-մասնավոր հատված համագործակցության տարբեր ձևերը, այդ թվում՝ համատեղ ներդրումային ծրագրերը, հանրային ենթակառուցվածքների ֆինանսավորումը, պետական և մասնավոր ռեսուրսների համաֆինանսավորումը, արտոնությունների տրամադրումը և ներդրումային ռիսկերի բաշխման մեխանիզմները։ Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է ՀՀ ներդրումային միջավայրի գնահատումը՝ հաշվի առնելով իրավական և ինստիտուցիոնալ դաշտը, ֆինանսական շուկայի զարգացվածությունը, ներդրողների պաշտպանության մակարդակը, հարկային պայմանները, վարչարարական գործընթացները և տնտեսական կանխատեսելիությունը։ Կարող են վերլուծվել նաև օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների ներգրավման խնդիրները, ներքին ներդրումային ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետությունը և մասնավոր հատվածի մասնակցությունը երկրի ռազմավարական նշանակություն ունեցող ծրագրերին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ներդրումային ռիսկերի նվազեցման մեխանիզմներին, պետական երաշխիքների կիրառմանը, ֆինանսավորման աղբյուրների բազմազանեցմանը և ներդրումային նախագծերի գնահատման ու ընտրության չափանիշների կատարելագործմանը։ Պետություն-մասնավոր հատված համագործակցության արդյունավետ համակարգը կարող է հնարավորություն տալ մասնավոր կապիտալը ուղղորդել այն ոլորտներ, որոնք ունեն բարձր տնտեսական կամ սոցիալական նշանակություն, սակայն պահանջում են մեծածավալ և երկարաժամկետ ներդրումներ։ Այդպիսի ոլորտների շարքում կարող են դիտարկվել տրանսպորտային և էներգետիկ ենթակառուցվածքները, ջրային տնտեսությունը, առողջապահությունը, կրթությունը, զբոսաշրջությունը, արդյունաբերությունը և նորարարական գործունեությունը։ Աշխատանքում կարող են կիրառվել ներդրումային գործընթացների վիճակագրական և համեմատական վերլուծության, տնտեսական արդյունավետության գնահատման, ռիսկերի գնահատման և տարբեր երկրների փորձի ուսումնասիրության մեթոդներ։ Հետազոտության արդյունքների հիման վրա կարող են առաջարկվել ՀՀ ներդրումային քաղաքականության կատարելագործման ուղղություններ՝ ներդրումային միջավայրի բարելավում, պետական աջակցության թիրախավորում, մասնավոր կապիտալի ներգրավման նոր մեխանիզմների զարգացում, համագործակցության պայմանագրային և իրավական հիմքերի հստակեցում, ռիսկերի արդարացի բաշխում և ներդրումային ծրագրերի կառավարման արդյունավետության բարձրացում։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ ՀՀ տնտեսական քաղաքականության մշակման, ներդրումային ծրագրերի պլանավորման, հանրային ենթակառուցվածքների զարգացման և պետություն-մասնավոր հատված համագործակցության մեխանիզմների կատարելագործման համար՝ նպաստելով կայուն տնտեսական աճի և ներդրումային ներուժի առավել արդյունավետ օգտագործմանը։