Սարգսյան, Անի Ռուբենի

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է պղնձի հիմքով բարձր էլեկտրական հաղորդականությամբ և ջերմակայունությամբ փոշեկոմպոզիտային նյութերի ստացման տեխնոլոգիայի մշակմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակը այնպիսի կոմպոզիտային նյութերի ստեղծումն է, որոնք կարող են միաժամանակ ապահովել պղնձին բնորոշ բարձր էլեկտրական և ջերմային հաղորդականություն, ինչպես նաև բարձր ջերմաստիճաններում աշխատելու, մեխանիկական բեռնվածություններին դիմակայելու և շահագործման ընթացքում իրենց հատկությունները պահպանելու անհրաժեշտ կարողություն։ Թեմայի արդիականությունը պայմանավորված է նրանով, որ ժամանակակից էլեկտրատեխնիկական, էներգետիկ, մեքենաշինական և այլ տեխնիկական համակարգերում կիրառվող նյութերից պահանջվում է ոչ միայն բարձր հաղորդականություն, այլև ջերմային կայունություն, մաշակայունություն, ամրություն և երկարատև շահագործման հնարավորություն։ Մաքուր պղինձն ունի գերազանց հաղորդականություն, սակայն որոշ բարձր ջերմաստիճանային և մեխանիկական պայմաններում դրա կիրառումը կարող է սահմանափակվել, ինչն էլ առաջացնում է հատկությունները նպատակային կերպով բարելավված կոմպոզիտային նյութերի անհրաժեշտություն։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են փոշեկոմպոզիտային նյութերի ստացման հիմնական սկզբունքները, պղնձային հիմքի և ամրացնող կամ ֆունկցիոնալ բաղադրիչների ընտրության չափանիշները, դրանց համակցման առանձնահատկությունները և ստացված նյութի կառուցվածքի ու հատկությունների փոխկապակցվածությունը։ Կարևոր նշանակություն ունի փոշիների մասնիկային կազմի, չափերի, ձևի և բաղադրության ուսումնասիրությունը, քանի որ այդ գործոնները կարող են էականորեն ազդել խառնուրդի համասեռության, սեղմելիության, ծակոտկենության և վերջնական նյութի կառուցվածքի վրա։ Տեխնոլոգիական գործընթացը կարող է ներառել փոշիների նախապատրաստում և խառնում, ձևավորում կամ մամլում, սեղմված նախապատրաստվածքների ստացում և հետագա ջերմային մշակման կամ սինթրման փուլեր։ Յուրաքանչյուր փուլ պահանջում է համապատասխան ռեժիմների ընտրություն, քանի որ ջերմաստիճանը, պահման ժամանակը, ճնշումը և միջավայրի պայմանները կարող են որոշիչ ազդեցություն ունենալ նյութի խտության, կառուցվածքային ամբողջականության և ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նյութի միկրոկառուցվածքի և դրա էլեկտրական, ջերմային ու մեխանիկական հատկությունների միջև կապի բացահայտումը։ Բարձր հաղորդականության պահպանման համար անհրաժեշտ է նվազագույնի հասցնել այն կառուցվածքային գործոնները, որոնք խոչընդոտում են էլեկտրական հոսանքի և ջերմության տարածմանը, մինչդեռ ջերմակայունության և ամրության բարձրացումը հաճախ պահանջում է լրացուցիչ բաղադրիչների կամ կառուցվածքային փոփոխությունների կիրառում։ Հետևաբար տեխնոլոգիայի մշակման առանցքային խնդիրներից է տարբեր հատկությունների միջև օպտիմալ հավասարակշռության ապահովումը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ստացված նմուշների խտությունը, ծակոտկենությունը, էլեկտրական դիմադրությունը, էլեկտրական և ջերմային հաղորդականությունը, կարծրությունը, ամրությունը, ջերմային կայունությունը և բարձր ջերմաստիճաններում կառուցվածքի փոփոխությունները։ Ստացված արդյունքների համեմատական գնահատումը հնարավորություն է տալիս ընտրելու նյութի բաղադրության և տեխնոլոգիական մշակման առավել արդյունավետ պայմանները։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունը կապված է այնպիսի նոր կամ կատարելագործված նյութերի ստացման հնարավորության հետ, որոնք կարող են կիրառվել էլեկտրական հոսանք հաղորդող և ջերմային ծանրաբեռնվածության ենթարկվող հանգույցներում, կոնտակտային տարրերում, էլեկտրատեխնիկական սարքերում, ջերմահաղորդիչ համակարգերում և այլ տեխնիկական ոլորտներում։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը միավորում է փոշեմետալուրգիայի, կոմպոզիտային նյութերի, մետալուրգիայի և կիրառական նյութագիտության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով մշակել պղնձի հիմքով բարձր ֆունկցիոնալ հատկություններ ունեցող նյութերի ստացման արդյունավետ տեխնոլոգիական գործընթաց և պարզել դրանց կառուցվածքի, բաղադրության ու շահագործական հատկությունների փոխկապակցվածությունը։