Սարգսյան, Սևակ Աշոտի

Աշխարհագրություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ենթահանքաստիճաններով բացահանքերի մշակման տեխնոլոգիաների ուսումնասիրությանը և դրանց հիմնական տեխնոլոգիական պարամետրերի հիմնավորմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է գնահատել բաց եղանակով հանքավայրերի շահագործման այնպիսի կազմակերպման եղանակները, որոնց դեպքում հանքաստիճանը բաժանվում է առանձին ենթահանքաստիճանների՝ հնարավորություն տալով ավելի արդյունավետ կառավարել հանքաքարի և մակաբացման ապարների հանման գործընթացը։ Աշխատանքի շրջանակում ուսումնասիրվում են բացահանքի կառուցվածքային և տեխնոլոգիական տարրերը, ենթահանքաստիճանների բարձրությունը, լայնությունը, թեքության անկյունները, աշխատանքային հանքակողերի երկրաչափական պարամետրերը, ինչպես նաև հանքային զանգվածի տեղափոխման և արդյունահանման հերթականությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լեռնային ապարների ֆիզիկամեխանիկական հատկություններին և դրանց ազդեցությանը բացահանքի կայունության ու շահագործման արդյունավետության վրա։ Հետազոտության ընթացքում կարող են դիտարկվել հորատապայթեցման աշխատանքների կազմակերպումը, բարձման և տեղափոխման տեխնիկան, աշխատանքային ճակատի ձևավորումը, հանքաքարի և մակաբացման ապարների տարանջատված արդյունահանումը և դրանց տեղափոխման օպտիմալ սխեմաները։ Ենթահանքաստիճանների կիրառումը հատկապես կարևոր է բարդ երկրաբանական կառուցվածք ունեցող կամ տարբեր ֆիզիկամեխանիկական հատկություններով ապարներից կազմված հանքավայրերի դեպքում, քանի որ համապատասխան պարամետրերի ընտրությունը կարող է ազդել ինչպես արդյունահանման կորուստների և աղքատացման, այնպես էլ լեռնային աշխատանքների անվտանգության և արտադրողականության վրա։ Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է տեխնոլոգիական պարամետրերի հիմնավորումը՝ հաշվի առնելով հանքավայրի երկրաբանական կառուցվածքը, հանքամարմնի տեղադրման պայմանները, ապարների ամրությունը, հանքավայրի խորությունը, օգտագործվող լեռնային մեքենաների տեխնիկական հնարավորությունները և նախատեսվող արտադրողականությունը։ Կարող են ուսումնասիրվել նաև տարբեր տեխնոլոգիական սխեմաների համեմատական արդյունավետությունը՝ ըստ աշխատանքի ինքնարժեքի, էներգիայի և նյութական ռեսուրսների ծախսերի, հանքաքարի կորզման աստիճանի և բացահանքի կայունության։ Մաթեմատիկական հաշվարկների, լեռնատեխնիկական մոդելավորման և արտադրական տվյալների վերլուծության միջոցով հնարավոր է որոշել ենթահանքաստիճանների այնպիսի օպտիմալ չափեր և փոխդասավորություն, որոնք ապահովում են տեխնոլոգիական գործընթացների անվտանգ և արդյունավետ իրականացում։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտագործվել բացահանքերի նախագծման և վերակառուցման, հանքավայրերի շահագործման տեխնոլոգիական սխեմաների ընտրության, լեռնային աշխատանքների կազմակերպման և արդյունահանման տեխնիկատնտեսական ցուցանիշների բարելավման համար։