Սուքիասյան, Միքայել Լևոնի

Ինֆորմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է հայալեզու մատենագիտական տվյալների շտեմարաններին հեռավար հասանելիության կազմակերպման տեսական, տեխնոլոգիական և տեղեկատվական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ գրադարանային ու մատենագիտական ռեսուրսները ցանցային միջավայրում հասանելի դարձնելու նպատակով։ Հետազոտության առանցքում էլեկտրոնային մատենագիտական տեղեկատվության ստեղծման, պահպանման, համակարգման, որոնման և հեռավոր օգտվողներին տրամադրման միասնական մեխանիզմների ձևավորումն է։ Քննվում են ավանդական մատենագիտական գրառումների թվային միջավայր տեղափոխման առանձնահատկությունները, տվյալների կառուցվածքի կազմակերպումը և տարբեր տեղեկատվական համակարգերի միջև դրանց փոխանակման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հայերեն տեքստային տվյալների մշակմանը, քանի որ հայկական գրատեսակների, կոդավորման համակարգերի և թվային ներկայացման տարբեր ձևերի համատեղելիությունը կարող է էական նշանակություն ունենալ տվյալների ճիշտ ցուցադրման, պահպանման ու որոնման համար։ Ուսումնասիրվում են հեղինակների անունների, գրքերի և պարբերականների տվյալների, թեմատիկ բնութագրերի, հրատարակչական տեղեկությունների ու այլ մատենագիտական տարրերի միասնական ներկայացման սկզբունքները։ Կարևորվում է որոնման համակարգի կազմակերպումը, որը պետք է հնարավորություն տա տեղեկատվություն գտնել տարբեր հատկանիշներով՝ հեղինակով, թեմայով, հրատարակության տվյալներով, բանալի բառերով և այլ մատենագիտական ցուցիչներով։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հեռավար օգտվողների համար պարզ և հասկանալի տեղեկատվական միջավայրի ձևավորումը, որի միջոցով հնարավոր է օգտվել շտեմարաններից՝ առանց գրադարան կամ տեղեկատվական կենտրոն ֆիզիկապես այցելելու։ Քննվում են համակարգի կառուցվածքի, տվյալների կենտրոնացված կամ բաշխված պահպանման, ցանցային հաղորդակցության և տեղեկատվական ծառայությունների կազմակերպման խնդիրները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում տարբեր գրադարանների ու մատենագիտական հաստատությունների էլեկտրոնային ռեսուրսների փոխգործունակությանը, քանի որ միասնական կամ փոխկապակցված որոնման հնարավորությունը կարող է զգալիորեն ընդլայնել օգտվողներին հասանելի տեղեկատվության շրջանակը։ Դիտարկվում են նաև տվյալների ամբողջականության, պահպանման կայունության, կրկնօրինակման և հասանելիության կառավարման ընդհանուր հարցերը։ Հեռավար ծառայությունների զարգացումը ներկայացվում է որպես գրադարանային գործունեության թվայնացման կարևոր ուղղություն, որը փոխում է մատենագիտական տեղեկատվության տարածման ավանդական եղանակները և ընդլայնում գիտական, կրթական ու մշակութային ռեսուրսների օգտագործման հնարավորությունները։ Աշխատությունը միավորում է գրադարանագիտության, մատենագիտության, տվյալների շտեմարանների և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների մոտեցումները՝ նպաստելով հայալեզու թվային մատենագիտական ժառանգության պահպանման, համակարգման և լայն հասանելիության ապահովման մեթոդների զարգացմանը։