Особенности формирования архитектуры учреждений отдыха в зоне Севанского бассейна

Տնտեսագիտություն

Բնակչության եկամուտները հանդիսանում են հասարակության սոցիալ-տնտեսական զարգացման կարևոր ցուցանիշներից մեկը, որը բնութագրում է մարդկանց նյութական ապահովվածության մակարդակը և կյանքի որակը։ Եկամուտները ներկայացնում են այն դրամական և նյութական միջոցների ամբողջությունը, որոնք մարդիկ ստանում են աշխատանքի, ձեռնարկատիրական գործունեության, սեփականության օգտագործման, սոցիալական վճարների և այլ աղբյուրների միջոցով։ Բնակչության եկամուտների մակարդակը մեծ ազդեցություն ունի սպառման, խնայողությունների, ներդրումների, կրթության և ընդհանուր կենսամակարդակի վրա։ Եկամուտների հիմնական տեսակներից են աշխատավարձը, ձեռնարկատիրական շահույթը, կենսաթոշակները, նպաստները, կրթաթոշակները, տոկոսները, վարձակալությունից ստացվող վճարները և սոցիալական այլ փոխանցումները։ Ամենատարածված եկամտի ձևը աշխատավարձն է, որը քաղաքացիները ստանում են իրենց աշխատանքի դիմաց։ Շուկայական տնտեսության պայմաններում եկամուտների ձևավորման վրա ազդում են աշխատանքի պահանջարկն ու առաջարկը, մասնագիտական որակավորումը, կրթության մակարդակը, աշխատանքի արտադրողականությունը և տնտեսական զարգացման աստիճանը։ Բնակչության եկամուտների աճը նպաստում է սպառողական պահանջարկի մեծացմանը, ինչը դրական ազդեցություն է ունենում տնտեսության զարգացման վրա։ Միևնույն ժամանակ եկամուտների անհավասար բաշխումը կարող է հանգեցնել սոցիալական անհավասարության և աղքատության խորացման։ Այդ պատճառով պետությունները իրականացնում են սոցիալական և հարկային քաղաքականություն՝ նպատակ ունենալով ապահովել եկամուտների արդար բաշխում և բնակչության սոցիալական պաշտպանություն։ Բնակչության եկամուտների մակարդակի գնահատման համար օգտագործվում են տարբեր տնտեսական ցուցանիշներ, որոնցից կարևոր են միջին աշխատավարձը, մեկ շնչին ընկնող եկամուտը, իրական եկամուտը և կենսամակարդակի ցուցանիշները։ Իրական եկամուտը ցույց է տալիս, թե բնակչությունը որքան ապրանք և ծառայություն կարող է ձեռք բերել իր ստացած գումարով՝ հաշվի առնելով գնաճի մակարդակը։ Եթե գների աճը գերազանցում է եկամուտների աճին, ապա բնակչության իրական եկամուտները նվազում են, ինչը բացասաբար է անդրադառնում կենսամակարդակի վրա։ Ժամանակակից պայմաններում բնակչության եկամուտների ձևավորման վրա մեծ ազդեցություն ունեն նաև գլոբալացման գործընթացները, աշխատանքի միջազգային շուկան, տեխնոլոգիական զարգացումը և տնտեսական ճգնաժամերը։ Շատ երկրներում կարևոր դեր ունեն նաև արտասահմանից ստացվող դրամական փոխանցումները, որոնք նպաստում են ընտանիքների ֆինանսական վիճակի բարելավմանը։ Բնակչության եկամուտների բարձրացումը համարվում է յուրաքանչյուր պետության սոցիալ-տնտեսական քաղաքականության կարևոր նպատակներից մեկը, քանի որ այն նպաստում է աղքատության կրճատմանը, սոցիալական կայունությանը և հասարակության բարեկեցության աճին:

Պատմություն

Այս ուսումնասիրությունը վերլուծում է Արամի առասպելը հնդեվրոպական առասպելաբանական համակարգի համատեքստում՝ ընդգծելով նրա կապը հերոսական նախատիպերի, էթնոգենետիկ պատմությունների և ազգածագման առասպելների կառուցվածքային մոդելների հետ։ Նշվում է, որ Արամի կերպարը հայ առասպելաբանական և պատմական ավանդույթում հանդես է գալիս որպես հիմնադիր-հերոսի տիպ, որի միջոցով արտահայտվում են տարածքի, ազգի և պետականության սկզբնավորման գաղափարները։ Վերլուծվում է, որ հնդեվրոպական առասպելաբանության շրջանակում նման կերպարները հաճախ կապված են տարածքի նվաճման, կարգի հաստատման և մշակութային ինքնության ձևավորման գաղափարների հետ, ինչը թույլ է տալիս Արամի առասպելը դիտարկել որպես համեմատական առասպելաբանական կառուցվածքի մաս։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հայոց ազգածագման խնդրին, որտեղ առասպելաբանական և պատմական շերտերը փոխկապակցվում են՝ ձևավորելով բազմաշերտ ինքնության պատկերացում, որը միավորում է դիցաբանական ծագումնաբանական պատմությունները և պատմական հիշողության տարրերը։ Նշվում է նաև, որ Արամի կերպարի մեկնաբանությունները տարբեր գիտական մոտեցումներում տատանվում են՝ սկսած լեզվաբանական և պատմական վերլուծություններից մինչև մշակութային-սիմվոլիկ մեկնաբանություններ, ինչը վկայում է նրա բազմիմաստ բնույթի մասին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ Արամի առասպելը հնդեվրոպական առասպելաբանության համատեքստում կարող է դիտարկվել որպես ազգածագման առասպելների ընդհանուր մոդելի տեղական դրսևորում՝ արտացոլելով հայոց ինքնության ձևավորման գաղափարական հիմքերը։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է նեմատիկ հեղուկ բյուրեղներում լազերային ճառագայթման ազդեցությամբ առաջացող ջերմային, մեխանիկական և օպտիկական երևույթների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է լազերային էներգիայի կլանման հետևանքով միջավայրում առաջացող ջերմաստիճանային փոփոխությունների և դրանց ազդեցությամբ հեղուկ բյուրեղի կառուցվածքային ու ֆիզիկական հատկությունների փոփոխության մեխանիզմների բացահայտման վրա։ Նեմատիկները բնութագրվում են մոլեկուլների ուղղորդված դասավորվածությամբ, որի պատճառով արտաքին ազդեցությունները կարող են առաջացնել դրանց կողմնորոշման փոփոխություններ և համապատասխանաբար փոփոխել նյութի օպտիկական ու մեխանիկական հատկությունները։ Քննության է առնվում լազերային ճառագայթման տարածման և նյութի հետ փոխազդեցության գործընթացը՝ հաշվի առնելով ճառագայթման ինտենսիվությունը, կլանման առանձնահատկությունները, ջերմահաղորդականությունը և միջավայրում ձևավորվող ջերմաստիճանային գրադիենտները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում տեղային տաքացման հետևանքով առաջացող մեխանիկական լարումներին, դեֆորմացիաներին, հոսքային երևույթներին և մոլեկուլային կողմնորոշման փոփոխություններին։ Ուսումնասիրվում է ջերմային և մեխանիկական գործընթացների փոխկապակցվածությունը, քանի որ լազերային ազդեցությամբ առաջացած ջերմաստիճանային անհամասեռությունը կարող է պայմանավորել ինչպես նյութի տեղային կառուցվածքային վերադասավորումներ, այնպես էլ միջավայրի շարժում և օպտիկական պարամետրերի փոփոխություն։ Կարևորվում է նեմատիկ միջավայրի անիզոտրոպ բնույթը, որի պատճառով ջերմային և մեխանիկական արձագանքը կարող է կախված լինել մոլեկուլների սկզբնական կողմնորոշումից և լազերային ճառագայթի տարածման ուղղությունից։ Անդրադարձ է կատարվում նաև լույսի բևեռացման, բեկման ցուցիչի և նյութի օպտիկական անիզոտրոպության փոփոխություններին, որոնք հնարավորություն են տալիս փորձարարական եղանակներով ուսումնասիրել ճառագայթման ազդեցությամբ ընթացող գործընթացները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են գնահատվել լազերային ճառագայթի հզորության, ազդեցության տևողության, նմուշի հաստության, ջերմաստիճանի և նյութի ֆիզիկական պարամետրերի ազդեցությունները դիտվող երևույթների բնույթի և ինտենսիվության վրա։ Առանձին նշանակություն ունի ջերմային ազդեցության և հեղուկ բյուրեղի կողմնորոշման միջև հետադարձ կապի ուսումնասիրությունը, քանի որ կառուցվածքային փոփոխություններն իրենց հերթին կարող են փոխել լույսի տարածման և էներգիայի կլանման պայմանները։ Տեսական և փորձարարական արդյունքների համադրումը հնարավորություն է տալիս ձևավորել լազերային ճառագայթմամբ մակածված ջերմամեխանիկական գործընթացների նկարագրության մոդելներ և պարզաբանել դրանց զարգացման հիմնական օրինաչափությունները։ Աշխատության գիտական նշանակությունը կապված է հեղուկ բյուրեղներում լույսի, ջերմության և մեխանիկական գործընթացների փոխազդեցության վերաբերյալ պատկերացումների խորացման հետ։ Կիրառական տեսանկյունից նման երևույթների ուսումնասիրությունը կարևոր է հեղուկբյուրեղային օպտիկական համակարգերի, լազերային կառավարվող տարրերի, զգայուն տվիչների և ֆոտոնային սարքերի մշակման համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել հեղուկ բյուրեղների ֆիզիկայի, լազերային ֆիզիկայի, օպտիկայի, նյութագիտության և ֆոտոնիկայի ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, ֆիզիկոսների, ինժեներների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխարհագրություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության գետային համակարգերում կոշտ հոսքի ձևավորման, տարածական բաշխման և ժամանակային փոփոխությունների օրինաչափությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Այն վերաբերում է հիդրոլոգիայի կարևոր ուղղություններից մեկին, քանի որ գետային հոսքի միջոցով տեղափոխվող կոշտ նյութերի քանակն ու կազմը անմիջականորեն կապված են գետավազանների էրոզիոն գործընթացների, ռելիեֆի առանձնահատկությունների, կլիմայական պայմանների, տեղումների բնույթի, գետերի ջրառատության և հողային ու երկրաբանական կառուցվածքի հետ։ Աշխատանքի հիմքում ընկած է Հայաստանի լեռնային ռելիեֆի պայմաններում կոշտ հոսքի ձևավորման առանձնահատկությունների բացահայտումը և տարբեր տարածքների ու ժամանակաշրջանների միջև դրանց տարբերությունների գնահատումը։ Հետազոտության շրջանակում կարևոր նշանակություն ունեն գետերի ավազանների բարձրությունը, լանջերի թեքությունը, երկրաբանական կառուցվածքը, հողաբուսական ծածկույթը, տեղումների ինտենսիվությունն ու սեզոնային բաշխումը, ինչպես նաև մակերևութային հոսքի առանձնահատկությունները, քանի որ այս գործոնների համադրությունն է պայմանավորում ջրային էրոզիայի ինտենսիվությունն ու գետային հուներով տեղափոխվող պինդ նյութի ծավալը։ Հայաստանի գետերի հոսքի ձևավորման վրա մեծ ազդեցություն ունեն տարածքի կլիմայական և մասնատված ռելիեֆային պայմանները, իսկ ժամանակակից ուսումնասիրություններում գետային հոսքի տարածաժամանակային փոփոխությունները դիտարկվում են նաև կլիմայի փոփոխության համատեքստում։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ կոշտ հոսքի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալ գետավազաններում ընթացող էրոզիոն և նստվածքագոյացման գործընթացները, գնահատել գետերի հուների ու ջրամբարների վրա դրանց ազդեցությունը և կատարել ջրային ռեսուրսների կառավարման համար անհրաժեշտ հաշվարկներ։ Կոշտ նյութի տեղափոխումը կարող է հանգեցնել գետերի հուների փոփոխության, ջրամբարների աստիճանական նստվածքակալման, ջրատարողության նվազման և հիդրոտեխնիկական կառույցների շահագործման պայմանների փոփոխության, ուստի դրա քանակական գնահատումն ունի ոչ միայն տեսական, այլև գործնական նշանակություն։ Ուսումնասիրությունը հատկապես արժեքավոր է Հայաստանի տարբեր գետավազանների համեմատական բնութագրման տեսանկյունից, քանի որ հանրապետության տարածքում բնական պայմանները զգալիորեն տարբերվում են՝ ստեղծելով կոշտ հոսքի տարածական մեծ բազմազանություն։ Ժամանակային կտրվածքով կոշտ հոսքի փոփոխության ուսումնասիրությունը, իր հերթին, թույլ է տալիս բացահայտել սեզոնային և բազմամյա տատանումները և դրանք կապել գետերի ջրային ռեժիմի ու արտաքին բնական գործոնների փոփոխության հետ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել աշխարհագրագետներին, հիդրոլոգներին, բնապահպաններին, ջրային ռեսուրսների կառավարման մասնագետներին, երկրաբաններին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին և հետազոտողներին։ Ազգային գրադարանի մատենագիտական տվյալներով՝ այս աշխատանքը հրատարակվել է 2012 թվականին՝ որպես 25-էջանոց գիտական աշխատանք, և ընդգրկված է աշխարհագրական գիտությունների բնագավառի թեկնածուական աշխատանքների շարքում։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ապահովագրական շուկայի ձևավորման, գործունեության և զարգացման հիմնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև դրանց հաղթահարման տնտեսական, կազմակերպական, ֆինանսական և ինստիտուցիոնալ ուղիների հիմնավորմանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է ապահովագրական համակարգի դերի գնահատման վրա՝ որպես ֆինանսական շուկայի կարևոր բաղադրիչ, որը նպաստում է տնտեսական ռիսկերի վերաբաշխմանը, տնտեսավարող սուբյեկտների և քաղաքացիների գույքային շահերի պաշտպանությանը, ֆինանսական կայունության ապահովմանը և երկարաժամկետ ֆինանսական ռեսուրսների ձևավորմանը։ Քննության են առնվում ապահովագրական շուկայի կառուցվածքը, ապահովագրական կազմակերպությունների գործունեության առանձնահատկությունները, առաջարկվող ծառայությունների տեսակները, ապահովագրավճարների և հատուցումների շարժընթացը, շուկայի կենտրոնացվածության մակարդակը և մրցակցային միջավայրի ձևավորման խնդիրները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ապահովագրական ծառայությունների նկատմամբ պահանջարկի ձևավորմանը և բնակչության ու կազմակերպությունների ապահովագրական վարքագծի վրա ազդող գործոններին։ Դիտարկվում են եկամուտների մակարդակի, ֆինանսական գրագիտության, ապահովագրական մշակույթի, ծառայությունների հասանելիության և ապահովագրական կազմակերպությունների նկատմամբ վստահության ազդեցությունները շուկայի զարգացման վրա։ Կարևորվում է կամավոր ապահովագրության տեսակների ընդլայնման խնդիրը, քանի որ շուկայի կայուն զարգացումը չի կարող հիմնվել միայն պարտադիր ապահովագրական մեխանիզմների վրա։ Քննության են առնվում գույքային, անձնական, պատասխանատվության, առողջության, գյուղատնտեսական և ձեռնարկատիրական ռիսկերի ապահովագրության զարգացման հնարավորությունները։ Առանձին նշանակություն է տրվում ապահովագրական ընկերությունների ֆինանսական կայունությանը և վճարունակությանը։ Ուսումնասիրվում են ապահովագրական պահուստների ձևավորման, սեփական կապիտալի բավարարության, ակտիվների տեղաբաշխման և ներդրումային քաղաքականության հարցերը։ Ապահովագրական կազմակերպությունների կողմից ստանձնած պարտավորությունների ժամանակին և ամբողջական կատարումը դիտարկվում է որպես շուկայի նկատմամբ հասարակական վստահության կարևոր նախապայման։ Այդ պատճառով կարևորվում են ռիսկերի կառավարման, ֆինանսական վերահսկողության և ընկերությունների գործունեության գնահատման արդյունավետ մեխանիզմները։ Ուսումնասիրվում է վերաապահովագրության նշանակությունը՝ հատկապես մեծածավալ և հազվադեպ, սակայն ֆինանսական զգալի հետևանքներ առաջացնող ռիսկերի կառավարման տեսանկյունից։ Վերաապահովագրական հարաբերությունները հնարավորություն են տալիս ապահովագրական ընկերություններին վերաբաշխել ստանձնած ռիսկերը և պահպանել ֆինանսական կայունությունը խոշոր ապահովագրական դեպքերի պայմաններում։ Հայաստանի համեմատաբար փոքր շուկայի պայմաններում կարևորվում է նաև միջազգային վերաապահովագրական համակարգերի հետ համագործակցությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ապահովագրական շուկայի պետական կարգավորմանն ու վերահսկողությանը։ Քննության են առնվում լիցենզավորման, ֆինանսական հաշվետվողականության, վճարունակության պահանջների, սպառողների իրավունքների պաշտպանության և ապահովագրական կազմակերպությունների գործունեության վերահսկման մեխանիզմները։ Արդյունավետ կարգավորումը դիտարկվում է որպես շուկայի կայունության և ապահովադիրների շահերի պաշտպանության կարևոր պայման, սակայն միաժամանակ կարևորվում է այնպիսի կարգավորող միջավայրի ձևավորումը, որը չի սահմանափակի առողջ մրցակցությունը և նոր ապահովագրական ծառայությունների զարգացումը։ Դիտարկվում են ապահովագրական շուկայի մրցակցային միջավայրի առանձնահատկությունները, ընկերությունների միջև մրցակցության ազդեցությունը ծառայությունների գների, որակի և տեսականու վրա։ Կարևորվում է ապահովագրական արտադրանքների բազմազանեցումը և տարբեր սոցիալական ու տնտեսական խմբերի պահանջներին համապատասխան ծառայությունների մշակումը։ Շուկայի ընդլայնման կարևոր ուղղություն է դիտարկվում նաև ապահովագրական ծառայությունների տարածքային հասանելիության բարձրացումը, որպեսզի դրանք կենտրոնացած չլինեն միայն խոշոր քաղաքներում և հասանելի լինեն նաև մարզերի բնակչությանն ու տնտեսավարողներին։ Առանձին քննության առարկա է ապահովագրական սակագների ձևավորումը։ Սակագների տնտեսապես հիմնավորված մակարդակը պետք է միաժամանակ ապահովի ընկերությունների ֆինանսական կայունությունը և ծառայությունների ընդունելի արժեքը հաճախորդների համար։ Այդ նպատակով կարևորվում են վիճակագրական տվյալների կուտակումը, ապահովագրական դեպքերի հաճախականության և վնասների չափի գնահատումը, ակտուարական հաշվարկների կատարելագործումը և ռիսկերի տարբերակված դասակարգումը։ Ապահովագրական շուկայի զարգացման խնդիրները դիտարկվում են նաև երկրի ընդհանուր տնտեսական միջավայրի հետ փոխկապակցված։ Տնտեսական աճը, բնակչության եկամուտները, ձեռնարկատիրության զարգացումը, վարկային շուկան, ներդրումային ակտիվությունը և ֆինանսական համակարգի նկատմամբ վստահությունը կարող են անմիջականորեն ազդել ապահովագրական ծառայությունների պահանջարկի վրա։ Միաժամանակ զարգացած ապահովագրական համակարգը կարող է նպաստել տնտեսական կայունությանը՝ նվազեցնելով անկանխատեսելի իրադարձությունների ֆինանսական հետևանքները տնտեսավարող սուբյեկտների և տնային տնտեսությունների համար։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում գյուղատնտեսական ապահովագրության զարգացման հնարավորություններին։ Հայաստանի գյուղատնտեսությունը զգալիորեն կախված է բնական և բնակլիմայական գործոններից, ինչի պատճառով ռիսկերի ապահովագրական կառավարումը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ գյուղատնտեսական արտադրողների եկամուտների կայունացման համար։ Քննության են առնվում պետության, ապահովագրական կազմակերպությունների և գյուղատնտեսական արտադրողների համագործակցության հնարավոր մեխանիզմները, ինչպես նաև ապահովագրավճարների մատչելիության և ռիսկերի գնահատման խնդիրները։ Կարևորվում է ապահովագրական մշակույթի և ֆինանսական գրագիտության բարձրացումը։ Ապահովագրության տնտեսական նշանակության, պայմանագրային պայմանների, ապահովագրված ռիսկերի և հատուցման ընթացակարգերի վերաբերյալ հասարակության տեղեկացվածության բարձրացումը կարող է նպաստել ապահովագրական ծառայությունների նկատմամբ վստահության և պահանջարկի աճին։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է ապահովել պայմանագրերի հստակությունը, հաճախորդներին տրամադրվող տեղեկատվության հասկանալիությունը և վեճերի լուծման արդյունավետ մեխանիզմները։ Դիտարկվում է նաև ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառումը ապահովագրական ոլորտում։ Թվային ծառայությունները, առցանց պայմանագրերի ձևակերպումը, տվյալների ավտոմատացված մշակումը և հաճախորդների սպասարկման նոր մեխանիզմները կարող են նվազեցնել գործառնական ծախսերը և բարձրացնել ծառայությունների հասանելիությունը։ Տվյալների արդյունավետ օգտագործումը հնարավորություն է տալիս կատարելագործել ռիսկերի գնահատումը, սակագնային քաղաքականությունը և ապահովագրական դեպքերի կարգավորման գործընթացը։ Միաժամանակ կարևորվում են տեղեկատվական անվտանգության և անձնական տվյալների պաշտպանության պահանջները։ Ապահովագրական շուկայի զարգացման հեռանկարները կապվում են իրավական և ինստիտուցիոնալ միջավայրի շարունակական կատարելագործման, մրցակցության խթանման, նոր ապահովագրական արտադրանքների ներդրման, ակտուարական և մասնագիտական կարողությունների զարգացման, միջազգային փորձի արդյունավետ կիրառման և սպառողների վստահության ամրապնդման հետ։ Առանձին նշանակություն է տրվում շուկայի զարգացման երկարաժամկետ ռազմավարությանը, որի շրջանակում անհրաժեշտ է փոխկապակցել պետական կարգավորումը, մասնավոր հատվածի նախաձեռնությունները և ապահովագրական ծառայությունների սպառողների շահերը։ Հետազոտության կիրառական նշանակությունը պայմանավորված է ապահովագրական շուկայի կայունության բարձրացման, ծառայությունների շրջանակի ընդլայնման, ֆինանսական ռիսկերի կառավարման համակարգերի կատարելագործման և ապահովագրության տնտեսական ու սոցիալական դերի ուժեղացման համար համապատասխան առաջարկությունների մշակման հնարավորությամբ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ապահովագրության, ֆինանսների, ակտուարական հաշվարկների, ֆինանսական շուկաների և ռիսկերի կառավարման ոլորտների մասնագետների, ապահովագրական կազմակերպությունների աշխատակիցների, տնտեսագետների, հետազոտողների, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության և Խորհրդային Ռուսաստանի փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությանը 1920 թվականի մայիսից մինչև դեկտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում՝ Հայաստանի առաջին հանրապետության պատմության ամենաբարդ և ճակատագրական փուլերից մեկում։ Հետազոտության կենտրոնում երկու պետությունների միջև ձևավորված քաղաքական, դիվանագիտական և ռազմաքաղաքական հարաբերություններն են, ինչպես նաև այն ներքին և միջազգային պայմանները, որոնց ազդեցությամբ զարգանում էին այդ հարաբերությունները։ Ուսումնասիրվում է տարածաշրջանում Խորհրդային Ռուսաստանի քաղաքականության փոփոխությունը, Կովկասում նրա ազդեցության ընդլայնման ձգտումը և Հայաստանի Հանրապետության նկատմամբ իրականացվող քաղաքականության հիմնական ուղղությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում 1920 թվականի մայիսյան իրադարձություններին, Հայաստանի ներքաղաքական իրավիճակին, բոլշևիկյան շարժման ակտիվացմանը և այդ գործընթացների վրա արտաքին քաղաքական գործոնների ազդեցությանը։ Քննարկվում են հայկական և ռուսական կողմերի միջև դիվանագիտական շփումները, բանակցությունները, պաշտոնական դիրքորոշումները և փոխադարձ քաղաքական պահանջները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև Հայաստանի և Խորհրդային Ռուսաստանի հարաբերությունների կապը տարածաշրջանային ավելի լայն զարգացումների՝ թուրք-հայկական պատերազմի, Ադրբեջանի խորհրդայնացման, Կովկասում խորհրդային իշխանության հաստատման գործընթացների և միջազգային ուժերի քաղաքականության հետ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել, թե ինչպես էին Հայաստանի Հանրապետության արտաքին քաղաքական հնարավորությունները սահմանափակվում ռազմական, տնտեսական և աշխարհաքաղաքական ծանր պայմաններով, և ինչպես էր Խորհրդային Ռուսաստանը ձգտում օգտագործել տարածաշրջանում ստեղծված իրավիճակը սեփական ռազմավարական նպատակների իրականացման համար։ Ուսումնասիրվում է նաև Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունների դիրքորոշումը խորհրդային իշխանության նկատմամբ, հարաբերությունների կարգավորման փորձերը և Հայաստանի պետական անկախությունը պահպանելու ուղղությամբ իրականացվող քաղաքական քայլերը։ Հատուկ նշանակություն ունի 1920 թվականի երկրորդ կեսի իրադարձությունների վերլուծությունը, երբ տարածաշրջանում ուժերի հարաբերակցությունը արագորեն փոխվում էր, իսկ Հայաստանի արտաքին քաղաքական դրությունը դառնում էր ավելի խոցելի։ Դեկտեմբերին հասած զարգացումները դիտարկվում են որպես Հայաստանի Հանրապետության պետականության հետագա ճակատագրի վրա էական ազդեցություն ունեցած գործընթացների բաղկացուցիչ մաս։ Հետազոտությունը կարևոր է նաև հայ-ռուսական հարաբերությունների պատմական զարգացման համատեքստում, քանի որ թույլ է տալիս հասկանալ 1920 թվականի իրադարձությունների քաղաքական նախադրյալները, կողմերի նպատակները և որոշումների հետևանքները։ Աշխատությունը կարող է հիմնվել դիվանագիտական փաստաթղթերի, պաշտոնական հաղորդագրությունների, ժամանակի մամուլի, հուշագրությունների և պատմագիտական ուսումնասիրությունների վրա՝ հնարավորություն տալով բազմակողմանիորեն վերականգնել ուսումնասիրվող ժամանակաշրջանի քաղաքական իրադրությունը։ Աշխատությունը արժեքավոր է Հայաստանի Առաջին Հանրապետության վերջին շրջանի, հայ-ռուսական հարաբերությունների և 1920 թվականի Կովկասյան քաղաքական գործընթացների ուսումնասիրության համար և կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, քաղաքագետներին, դիվանագիտության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, դասախոսներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։