Разработка дифференциально-падеевских моделей решения конечных задач и создание пакета прикладных программ

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատությունը վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետությունում վարկային քաղաքականության բարելավման և սինդիկացված վարկավորման զարգացման ուղիների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով ֆինանսական համակարգի արդյունավետության բարձրացման, ռիսկերի բաշխման և ներդրումային կարողությունների ընդլայնման փոխկապակցված խնդիրները։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել վարկային քաղաքականության ներկայիս վիճակը, բացահայտել դրա հիմնական սահմանափակումները և առաջարկել մեխանիզմներ՝ սինդիկացված վարկավորման ինստիտուտի զարգացման համար։ Ուսումնասիրվում են բանկային համակարգի վարկային պորտֆելի կառուցվածքը, վարկային ռիսկերի կառավարման մեթոդները, տոկոսադրույքների ձևավորման գործոնները, ինչպես նաև կենտրոնական բանկի կարգավորող քաղաքականության ազդեցությունը վարկավորման գործընթացների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սինդիկացված վարկերի էությանը՝ որպես մի քանի ֆինանսական հաստատությունների կողմից համատեղ տրամադրվող խոշոր վարկերի ձև, որոնք թույլ են տալիս նվազեցնել առանձին բանկերի ռիսկերը և ապահովել խոշոր ներդրումային նախագծերի ֆինանսավորում։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է միջազգային փորձը սինդիկացված վարկավորման ոլորտում և դրա կիրառելիությունը Հայաստանի ֆինանսական շուկայի պայմաններում՝ հաշվի առնելով բանկային համակարգի կառուցվածքային առանձնահատկությունները և կապիտալի շուկայի սահմանափակ զարգացումը։ Միաժամանակ վերլուծվում են վարկային քաղաքականության բարելավման ուղղությունները՝ իրավական կարգավորման կատարելագործում, ֆինանսական գործիքների դիվերսիֆիկացում և բանկերի միջև համագործակցության ընդլայնում։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է ֆինանսական տնտեսագիտության ոլորտում՝ նպաստելով ՀՀ վարկային քաղաքականության արդյունավետության բարձրացմանը և սինդիկացված վարկավորման ինստիտուտի զարգացմանը։

Կենսաբանություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է պրոտոնային F₀F₁-ATPազի և ֆորմատի-ջրածնային լյազային համակարգի փոխազդեցության ուսումնասիրությանը տարբեր ածխածնային աղբյուրների և դրանց խառնուրդների խմորման պայմաններում։ Հետազոտության կենտրոնում մանրէների էներգետիկ փոխանակության այն գործընթացներն են, որոնց ընթացքում ածխածնային միացությունների քայքայումը ուղեկցվում է պրոտոնային գրադիենտի ձևավորմամբ, ATP-ի սինթեզով և վերականգնող նյութափոխանակության արգասիքների առաջացմամբ։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս դիտարկել այդ երկու համակարգերի գործառական կապը և հասկանալ, թե ինչպես են ածխածնային սնուցման պայմանների փոփոխությունները ազդում մանրէային բջջի էներգետիկ հավասարակշռության և ջրածնի առաջացման գործընթացների վրա։ F₀F₁-ATPազը բջջային էներգետիկ համակարգի կարևոր բաղադրիչ է, որը կապում է պրոտոնների էլեկտրաքիմիական գրադիենտը ATP-ի սինթեզի հետ։ Այս մեխանիզմի ուսումնասիրությունը կարևոր է հասկանալու համար, թե ինչպես են մանրէները օգտագործում թաղանթային էներգետիկ ներուժը կենսական գործընթացների ապահովման համար։ Մյուս կողմից, ֆորմատի-ջրածնային լյազային համակարգը մասնակցում է ֆորմատի փոխակերպմանը՝ ջրածնի և ածխաթթու գազի առաջացմամբ, և կապված է մանրէների անաէրոբ նյութափոխանակության ու վերականգնող գործընթացների հետ։ Հետազոտության կարևոր խնդիրներից է պարզել, թե ինչպիսի ֆիզիոլոգիական և էներգետիկ հարաբերություններ են ձևավորվում այս համակարգերի միջև տարբեր սննդային պայմաններում։ Ուսումնասիրվում են տարբեր ածխածնային աղբյուրների օգտագործման հետևանքով առաջացող նյութափոխանակային փոփոխությունները և դրանց ազդեցությունը ATP-ի առաջացման, պրոտոնային գրադիենտի, ջրածնի արտադրության և ֆերմենտային ակտիվության վրա։ Ածխածնային աղբյուրի բնույթը կարող է զգալիորեն փոխել բջջի նյութափոխանակության ուղղությունը, քանի որ տարբեր սուբստրատներ տարբեր կերպ են ներգրավվում կենտրոնական մետաբոլիկ ուղիներում և առաջացնում տարբեր քանակի վերականգնող համարժեքներ ու վերջնական արգասիքներ։ Աշխատանքում հատկապես հետաքրքիր է ածխածնային աղբյուրների խառնուրդների ուսումնասիրությունը։ Մի քանի սուբստրատների համատեղ օգտագործումը կարող է առաջացնել այնպիսի նյութափոխանակային արձագանքներ, որոնք չեն համընկնում առանձին աղբյուրների կիրառման դեպքում դիտվող արդյունքների հետ։ Այդպիսի պայմաններում կարող են փոխվել աճի արագությունը, ֆերմենտային համակարգերի ակտիվությունը, ATP-ի առաջացման արդյունավետությունը և ջրածնի արտադրության մակարդակը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու նաև ածխածնային աղբյուրների փոխազդեցության հնարավոր դրսևորումները և դրանց ազդեցությունը մանրէային էներգետիկ փոխանակության վրա։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են համեմատվել տարբեր սննդային պայմաններում աճող մանրէային կուլտուրաների ֆիզիոլոգիական ցուցանիշները, ATPազի և ֆորմատի-ջրածնային լյազային համակարգի ակտիվությունը, ինչպես նաև խմորման վերջնական արգասիքների կազմն ու քանակը։ Այս տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել ածխածնային նյութափոխանակության, թաղանթային էներգետիկ գործընթացների և ջրածնի առաջացման միջև գոյություն ունեցող կապերի մասին։ Հետազոտության կարևոր նշանակությունն այն է, որ այն F₀F₁-ATPազի և ֆորմատի-ջրածնային լյազային համակարգը դիտարկում է ոչ թե որպես միմյանցից անկախ ֆերմենտային համակարգեր, այլ որպես բջջային էներգետիկ և վերականգնող նյութափոխանակության փոխկապակցված բաղադրիչներ։ Նրանց գործունեության հարաբերակցության ուսումնասիրությունը կարող է բացահայտել այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով մանրէները հարմարվում են տարբեր ածխածնային աղբյուրների առկայությանը և կարգավորում էներգիայի արտադրությունն ու էլեկտրոնների հոսքը։ Աշխատանքը նաև կարող է նշանակություն ունենալ կենսատեխնոլոգիական գործընթացների համար, մասնավորապես՝ մանրէային խմորման և կենսաբանական ջրածնի արտադրության օպտիմալացման տեսանկյունից։ Ածխածնային սուբստրատների ճիշտ ընտրությունը և դրանց համադրության ազդեցության ըմբռնումը կարող են հնարավորություն տալ կառավարելու խմորման արդյունավետությունը և նպատակային արգասիքների առաջացումը։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը միավորում է մանրէների ֆիզիոլոգիայի, կենսաքիմիայի և կենսաէներգետիկայի մոտեցումները՝ ուսումնասիրելով ածխածնային սնուցման պայմանների, F₀F₁-ATPազի գործունեության և ֆորմատի-ջրածնային լյազային համակարգի միջև փոխկապակցվածությունը։ Այն կարող է հետաքրքրել մանրէաբաններին, կենսաքիմիկոսներին, մոլեկուլային կենսաբաններին, կենսատեխնոլոգներին և մանրէային խմորման ու կենսաբանական էներգետիկայի գործընթացներով զբաղվող հետազոտողներին։

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է գվատեմալացի նշանավոր գրող Միգել Անխել Աստուրիասի ստեղծագործական ուղու և գրական մտածողության զարգացման փուլերի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է հեղինակի գեղարվեստական աշխարհայացքի ձևավորումը, ստեղծագործական մեթոդի փոփոխությունները և նրա արձակի թեմատիկ ու ոճական զարգացումը՝ լատինաամերիկյան գրականության պատմական և մշակութային համատեքստում։ Հետազոտության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում Աստուրիասի հետաքրքրությունը մայաների մշակույթի, առասպելաբանության, բանահյուսության և բնիկ ժողովուրդների աշխարհընկալման նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործություններում բնիկ մշակութային ավանդույթները միավորվում են ժամանակակից գրական ձևերի հետ՝ ստեղծելով իրականության ընկալման յուրահատուկ գեղարվեստական համակարգ։ Աստուրիասի ստեղծագործության մեջ կարևոր դեր ունեն նաև Լատինական Ամերիկայի սոցիալական հակասությունները, քաղաքական բռնությունը, գաղութային ժառանգությունը, սոցիալական անհավասարությունը և բնիկ բնակչության խնդիրները։ Աշխատանքը կարող է հետևել այն ճանապարհին, որով հեղինակի վաղ շրջանի ստեղծագործական որոնումները աստիճանաբար վերածվում են ինքնատիպ գեղարվեստական մեթոդի։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել «Գվատեմալական առասպելներ» ժողովածուին, որտեղ մայաների բանահյուսական և առասպելական նյութը վերաիմաստավորվում է ժամանակակից գրականության լեզվով, ինչպես նաև «Պարոն Նախագահ» վեպին, որտեղ քաղաքական բռնապետության թեման ստանում է ընդհանրացված և խորհրդանշական բնույթ։ Աստուրիասի ստեղծագործական ժառանգության մեջ քաղաքական, սոցիալական և մշակութային խնդիրները հաճախ միահյուսվում են առասպելական մտածողության, երազային պատկերների, բանահյուսական մոտիվների և լեզվական փորձարարության հետ։ Նրա արձակը կարևոր դեր է ունեցել լատինաամերիկյան մոգական ռեալիզմի ձևավորման և տարածման գործում, թեև նրա գրականությունը չի սահմանափակվում միայն այդ ուղղության շրջանակներով։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են համեմատվել հեղինակի տարբեր ստեղծագործական շրջանները՝ բացահայտելով թեմաների, կերպարների, պատմողական տեխնիկայի, լեզվական արտահայտչամիջոցների և իրականության պատկերման եղանակների փոփոխությունները։ Կարևոր է նաև եվրոպական գրական փորձի և լատինաամերիկյան բնիկ մշակութային ավանդույթի փոխազդեցության ուսումնասիրությունը, քանի որ հենց այդ համադրությունն է ձևավորում Աստուրիասի գեղարվեստական աշխարհի առանձնահատուկ բնույթը։ Նրա ստեղծագործության մեջ իրական և առասպելական աշխարհների սահմանները հաճախ միտումնավոր աղոտանում են՝ հնարավորություն տալով պատմական և սոցիալական իրականությունը ներկայացնել ոչ միայն փաստագրական, այլև խորհրդանշական ու առասպելական մակարդակներում։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև Աստուրիասի միջազգային գրական հեղինակությանը և նրա տեղին XX դարի համաշխարհային գրականության մեջ․ նրա ստեղծագործական ժառանգությունը հետագայում դիտարկվել է որպես լատինաամերիկյան գրականության կարևորագույն երևույթներից մեկը։ Աշխատանքը արժեքավոր է նրանով, որ հնարավորություն է տալիս Աստուրիասի գրականությունը դիտարկել ոչ թե առանձին ստեղծագործությունների պարզ ամբողջություն, այլ շարունակական զարգացման գործընթաց՝ գաղափարական, թեմատիկ և գեղարվեստական փոխակերպումներով։ Այն կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, իսպանախոս գրականության մասնագետներին, համաշխարհային և համեմատական գրականություն ուսումնասիրողներին, լատինաամերիկյան մշակույթի հետազոտողներին, ինչպես նաև XX դարի գրականության և մոգական ռեալիզմի առանձնահատկություններով հետաքրքրվող ուսանողներին ու ընթերցողներին։ Մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ Ի. Լ. Հակոբյանի այս աշխատանքը 25 էջանոց ատենախոսություն է, պաշտպանված 2012 թվականին, իսկ մատենագիտությունը ներառում է 32 անուն աղբյուր։

Գրականություն

Սա գրականագիտական և պատմամշակութային ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է Ֆ. Մ. Դոստոևսկու ստեղծագործություններում ընտանիքի գաղափարի ընկալման և գեղարվեստական ներկայացման վերլուծությանը՝ 19-րդ դարի Ռուսաստանի սոցիալ-պատմական համատեքստում։ Աշխատության մեջ դիտարկվում է ընտանիքի՝ որպես բարոյական, հոգեբանական և սոցիալական ինստիտուտի կերպավորումը հեղինակի վեպերում, ինչպես նաև ընտանեկան հարաբերությունների ճգնաժամի, սերունդների բախման, ծնողական պատասխանատվության և անհատի ներքին հակասությունների թեմատիկան։ Վերլուծվում են ընտանիքի գաղափարի կապերը Դոստոևսկու փիլիսոփայական և կրոնական հայացքների հետ, ինչպես նաև նրա ստեղծագործություններում արտացոլված սոցիալական անհավասարության, քաղաքային կյանքի և բարոյական արժեքների փոփոխության խնդիրները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կերպարների հոգեբանական խորությանը, ընտանեկան կոնֆլիկտների գեղարվեստական կառուցվածքին և դրանց խորհրդանշական նշանակությանը ռուս հասարակության զարգացման գործընթացում։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի ռուս գրականագիտության, պատմամշակութային ուսումնասիրությունների և սոցիալական փիլիսոփայության ոլորտներում՝ բացահայտելով ընտանիքի գաղափարի բազմաշերտ ընկալումը Դոստոևսկու ստեղծագործական համակարգում։

Lեզվաբանություն

փոխանցման ձևերի համակողմանի վերլուծությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով դրանց ֆոնոստիլիստիկ և շարահյուսական կազմակերպմանը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է, թե ինչպես է վեպում ներկայացվում ուղղակի, անուղղակի և ազատ անուղղակի խոսքը, ինչպես են այդ ձևերը փոխազդում միմյանց հետ և ստեղծում բարդ, բազմաշերտ պատմողական կառուցվածք, որը բնորոշ է Ջոյսի մոդեռնիստական գրականությանը։ Աշխատանքում մանրամասնորեն քննարկվում են խոսքի վերարտադրման միջոցների լեզվական առանձնահատկությունները, դրանց ազդեցությունը տեքստի ռիթմի, ինտոնացիայի և ընդհանուր հնչերանգի վրա, ինչպես նաև այն, թե ինչպես են շարահյուսական կառուցվածքները նպաստում գիտակցության հոսքի տեխնիկայի ձևավորմանը։ Հատուկ շեշտ է դրվում այն բանի վրա, թե ինչպես են տարբեր խոսքային ձևերը ծառայում կերպարների ներքին խոսքի, մտքերի և արտաքին խոսքի սահմանների մշուշմանն ու վերաձևակերպմանը՝ ստեղծելով բազմաձայնության և լեզվական փորձարարության յուրահատուկ համակարգ։

Մշակույթ

Աշխատությունը նվիրված է XX դարի երկրորդ կեսի հայ կոմպոզիտորների ստեղծագործություններում պոլիֆոնիկ մտածողության և բազմաձայն գրելաոճի առանձնահատկությունների երաժշտագիտական ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է տարբեր ձայների ինքնուրույն զարգացման, դրանց փոխհարաբերությունների, հակադրության և միաժամանակյա հնչողության կազմակերպման սկզբունքների վրա՝ բացահայտելով պոլիֆոնիայի դերը երաժշտական ձևի և գեղարվեստական արտահայտչականության կառուցման գործընթացում։ Դիտարկվում են ավանդական պոլիֆոնիկ տեխնիկայի և ժամանակակից կոմպոզիցիոն միջոցների փոխազդեցությունները, ինչպես նաև այն եղանակները, որոնցով հայ հեղինակները վերաիմաստավորել են դասական բազմաձայնության սկզբունքները նոր երաժշտական լեզվի պայմաններում։ Ուսումնասիրվում են իմիտացիոն զարգացումը, կանոնային և ֆուգային սկզբունքները, հակադիր ձայների համադրումը, թեմատիկ նյութի բազմաձայն մշակումը, օստինատային կառուցվածքները և պոլիֆոնիկ հյուսվածքի կազմակերպման այլ ձևեր։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պոլիֆոնիկ և հոմոֆոն-հարմոնիկ մտածողության փոխհարաբերությանը, դրանց միաձուլման եղանակներին և երաժշտական ստեղծագործության ընդհանուր դրամատուրգիայի մեջ բազմաձայնության կատարած գործառույթներին։ Քննարկվում է նաև հայկական ազգային երաժշտական ավանդույթների ազդեցությունը կոմպոզիտորական մտածողության վրա՝ ուսումնասիրելով ժողովրդական և հոգևոր երաժշտությունից բխող մեղեդային, ռիթմական ու ինտոնացիոն տարրերի ներգրավումը բազմաձայն կառուցվածքների մեջ։ Այս համատեքստում պոլիֆոնիան դիտարկվում է ոչ միայն որպես տեխնիկական հնարքների համակարգ, այլև որպես անհատական հեղինակային ոճի և ազգային երաժշտական մտածողության արտահայտման կարևոր միջոց։ Տարբեր ստեղծագործությունների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել կոմպոզիտորների մոտեցումների ընդհանրություններն ու տարբերությունները, հետևել բազմաձայն գրելաոճի զարգացման միտումներին և գնահատել նորարարական լուծումների նշանակությունը ժամանակակից հայկական երաժշտության մեջ։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի տվյալ ժամանակաշրջանի հայկական կոմպոզիտորական դպրոցի ոճական առանձնահատկությունների, երաժշտական լեզվի զարգացման և եվրոպական մասնագիտական ավանդույթների հետ դրա փոխհարաբերությունների ուսումնասիրման համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել երաժշտագետների, կոմպոզիտորների, երաժշտության տեսաբանների, կատարողների, երաժշտական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների դասախոսների և ուսանողների համար։