Նոր գրքեր: Տեխնիկա: (Ինֆորմացիոն ցանկ)=Новые книги: Техника: Информационный указатель (1981, Март, №3)

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է ասիմետրիկ սինթեզի տեսական և կիրառական հիմունքների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով ստանալ (S)- և (R)-ցիստեինների ալիֆատիկ և հետերոցիկլիկ փոխարինված ածանցյալները, ինչպես նաև 4-ամինոգլուտամինաթթվի բոլոր հնարավոր ստերեոիզոմերները՝ ընդգծելով քիրալ մոլեկուլների ստացման ժամանակակից մոտեցումների կարևորությունը օրգանական և դեղագործական քիմիայում։ Հեղինակը մանրամասն վերլուծում է էնանտիոսելեկտիվ սինթեզի մեխանիզմները, ներառյալ քիրալ կատալիզատորների կիրառումը, ասիմետրիկ ինդուկցիան, լիգանդ-կատալիզատորային համակարգերը և կենսակատալիտիկ գործընթացները, որոնք ապահովում են բարձր ստերեոքիմիական վերահսկելիություն։ Աշխատությունում դիտարկվում են ցիստեինի ածանցյալների կառուցվածքային բազմազանությունը և դրանց ֆունկցիոնալ խմբերի փոփոխությունների ազդեցությունը մոլեկուլների ռեակտիվության, կայունության և կոնֆորմացիոն հատկությունների վրա, ինչպես նաև ծծմբ պարունակող խմբերի մասնակցությունը օքսիդացման, ռեդուկցիայի և դիսուլֆիդային կապերի ձևավորման գործընթացներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում 4-ամինոգլուտամինաթթվի ստերեոիզոմերների ամբողջական շարքի սինթեզին և նրանց տարածական կառուցվածքների վերլուծությանը, որտեղ գնահատվում է քիրալ կենտրոնների փոխազդեցությունը և դրա ազդեցությունը ֆիզիկաքիմիական բնութագրերի վրա։ Գրքում կիրառվում են ժամանակակից սպեկտրոսկոպիկ և քրոմատոգրաֆիկ մեթոդներ՝ ստացված միացությունների կառուցվածքի հաստատման, մաքրության գնահատման և կոնֆիգուրացիայի որոշման համար։ Հեղինակը նաև քննարկում է ստացված միացությունների պոտենցիալ կենսաբանական ակտիվությունը և դրանց նշանակությունը որպես մոդելային համակարգեր դեղագործական քիմիայի, ֆերմենտային հետազոտությունների և նոր դեղամիջոցների նախագծման գործընթացներում։

Փիլիսոփայություն

Գարեգին Նժդեհ. Երկեր (հատոր առաջին)-ը գաղափարական, հրապարակախոսական և պատմափիլիսոփայական բնույթի ժողովածու է, որը ներկայացնում է Գարեգին Նժդեհի ազգային-քաղաքական մտքի ձևավորման հիմքերը և նրա հիմնական հայացքները՝ կապված հայրենիքի պաշտպանության, ազգային ինքնության և պետականության գաղափարի հետ, աշխատությունում ընդգրկված են նրա հոդվածներ, ելույթներ և տարբեր ժամանակաշրջանների գրառումներ, որոնցում նա անդրադառնում է ազգային համախմբման անհրաժեշտությանը, պատմական ճակատագրի ընկալմանը և ժողովրդի հոգևոր-բարոյական ուժի նշանակությանը, միաժամանակ բացահայտվում է Նժդեհի մտածողության փիլիսոփայական շերտը՝ կապված պատասխանատվության, կամքի և ազգային դիմադրության գաղափարների հետ, հատորը նաև ներկայացնում է նրա հասարակական-քաղաքական գործունեության գաղափարական հիմքերը և այն տեսլականը, որով նա դիտարկում էր հայ ժողովրդի ապագան պատմական ճգնաժամերի պայմաններում, աշխատությունը կարևոր աղբյուր է հայ քաղաքական մտքի և գաղափարախոսական պատմության ուսումնասիրության համար։

Բժշկություն

Այս աշխատանքը անդրադառնում է Հայաստանի գյուղական բնակչության առողջական վիճակի վրա ազդող հիմնական խնդիրներին՝ հատկապես գյուղատնտեսության քիմիականացման հետևանքով առաջացած ռիսկերին։ Հեղինակը ուսումնասիրում է այն, թե ինչպես են պարարտանյութերի, թունաքիմիկատների և այլ քիմիական միջոցների լայն կիրառությունը ազդում մարդու օրգանիզմի վրա՝ երկարաժամկետ և կուտակային ազդեցությունների տեսանկյունից։ Վերլուծվում են գյուղական բնակավայրերում տարածված հիվանդությունների կառուցվածքային փոփոխությունները, դրանց կապը շրջակա միջավայրի աղտոտման և սննդային շղթայի միջոցով քիմիական նյութերի ներթափանցման հետ։ Աշխատությունը ներկայացնում է նաև սոցիալ-տնտեսական գործոնները, որոնք խորացնում են առողջապահական խնդիրները՝ ներառյալ տեղեկատվության պակասը, կանխարգելիչ բժշկության սահմանափակ հասանելիությունը և գյուղատնտեսական պրակտիկաների ոչ բավարար վերահսկողությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կանխարգելման հնարավորություններին՝ առաջարկելով հանրային առողջության քաղաքականությունների բարելավում, գյուղատնտեսական քիմիական նյութերի օգտագործման կարգավորում, բնակչության իրազեկման բարձրացում և բժշկական մոնիթորինգի համակարգերի զարգացում։ Աշխատությունը համադրում է էկոլոգիական, բժշկական և սոցիալական մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ձևավորել համալիր պատկեր գյուղական առողջապահական մարտահրավերների վերաբերյալ և առաջարկել գործնական լուծումներ դրանց նվազեցման համար։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է կենդանիների ախտահարված վերքերի բուժման արդյունավետության և օրգանիզմի ընդհանուր դիմադրողականության բարձրացման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը՝ Մուխինի թուրմի կիրառման պայմաններում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է վերքային գործընթացի զարգացման առանձնահատկությունների, վնասված հյուսվածքների վերականգնման ընթացքի և կենդանու օրգանիզմի պաշտպանական մեխանիզմների փոխկապակցվածության վրա։ Քննության են առնվում ախտահարված վերքերի առաջացման և զարգացման հիմնական գործոնները, տեղային բորբոքային գործընթացները, հյուսվածքների վերականգնման փուլերը և այն պայմանները, որոնք կարող են ազդել ապաքինման արագության ու արդյունավետության վրա։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ուսումնասիրվող թուրմի ազդեցությանը վերքային գործընթացի տարբեր փուլերում՝ գնահատելով դրա հնարավոր դերը տեղային վիճակի բարելավման, հյուսվածքների վերականգնման և կենդանու ընդհանուր ֆիզիոլոգիական վիճակի պահպանման տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել փորձարարական և վերահսկիչ խմբերի տվյալները, ուսումնասիրվել կլինիկական, ֆիզիոլոգիական, արյունաբանական և կենսաքիմիական ցուցանիշների փոփոխությունները, ինչպես նաև գնահատվել օրգանիզմի ոչ սպեցիֆիկ պաշտպանական մեխանիզմների արձագանքը։ Կարևորվում է կենդանիների բնական դիմադրողականության խնդիրը, քանի որ օրգանիզմի ընդհանուր պաշտպանական հնարավորությունները նշանակալի դեր ունեն վնասված հյուսվածքների վերականգնման և արտաքին անբարենպաստ գործոնների նկատմամբ կայունության ձևավորման գործում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև վերքերի վիճակի գնահատման չափանիշներին, ապաքինման ընթացքի դիտարկմանը և բուժման տարբեր փուլերում գրանցվող փոփոխությունների համեմատական վերլուծությանը։ Փորձարարական տվյալների համակարգումը հնարավորություն է տալիս գնահատել կիրառվող միջոցի արդյունավետությունը և պարզել դրա ազդեցության հնարավոր կապը կենդանու օրգանիզմի ընդհանուր դիմադրողականության ցուցանիշների հետ։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի անասնաբուժական վիրաբուժության և կլինիկական անասնաբուժության համար, քանի որ վերքային ախտահարումների արդյունավետ կառավարումը կապված է կենդանիների առողջության պահպանման, վերականգնման ժամանակահատվածի կրճատման և հետագա բարդությունների կանխարգելման հետ։ Միաժամանակ աշխատանքը նպաստում է կենդանական օրգանիզմի պաշտպանական և վերականգնողական գործընթացների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ընդլայնմանը և տարբեր բուժական միջոցների ազդեցության փորձարարական գնահատմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել անասնաբուժության, անասնաբուժական վիրաբուժության, կենդանիների ֆիզիոլոգիայի և կլինիկական հետազոտությունների ոլորտներում աշխատող մասնագետների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Lեզվաբանություն

Այս լեզվաբանական ուսումնասիրությունը նվիրված է անգլերեն լեզվում ավերման, քայքայման, ոչնչացման կամ վնասման իմաստ արտահայտող բայերի բառակազմական հնարավորությունների վերլուծությանը և դրանց համեմատությանը հայերենի համապատասխան լեզվական միավորների հետ։ Աշխատությունում դիտարկվում են բայերի ձևաբանական կառուցվածքը, ածանցավորումը, բարդացումը և իմաստային ընդլայնման մեխանիզմները, ինչպես նաև դրանց դերը նոր բառերի և իմաստային նրբերանգների ձևավորման գործընթացում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում անգլերենի և հայերենի բառակազմական համակարգերի ընդհանրություններին ու տարբերություններին, բայական իմաստների դասակարգմանը և դրանց արտահայտման լեզվական միջոցներին։ Քննարկվում են նաև թարգմանական համարժեքության խնդիրները, իմաստային համապատասխանությունները և այն դեպքերը, երբ երկու լեզուներում նույն հասկացությունը ներկայացվում է տարբեր կառուցվածքային և բառապաշարային միջոցներով։ Աշխատությունը նպաստում է անգլերենի և հայերենի համադրական ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով բառակազմության և իմաստաբանության ոլորտներում առկա օրինաչափությունները։

Lեզվաբանություն

Այս աշխատանքը նվիրված է գեղարվեստական թարգմանության տեսության և գործնական խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով փոխակերպական կաղապարի կիրառման մեթոդաբանության վրա։ Նյութում ներկայացվում է, թե ինչպես է թարգմանության գործընթացում սկզբնագրի լեզվական և ոճական կառուցվածքը վերակոդավորվում թիրախ լեզվի համակարգում՝ պահպանելով իմաստային ամբողջականությունը և գեղարվեստական ազդեցությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում փոխակերպման տարբեր տեսակներին՝ բառային, շարահյուսական և ոճական մակարդակներում, ինչպես նաև այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով հնարավոր է պահպանել հեղինակային անհատականությունը և տեքստի էմոցիոնալ լարվածությունը։ Աշխատությունը նաև քննարկում է համարժեքության խնդիրները, մշակութային տարբերությունների ազդեցությունը թարգմանության վրա և այն ռազմավարությունները, որոնք թարգմանիչը կարող է կիրառել՝ ապահովելու համար բնագրին հնարավորինս մոտ գեղարվեստական արդյունք՝ միաժամանակ համապատասխանեցնելով այն նոր լեզվամշակութային միջավայրին։