Նոր գրքեր: Տեխնիկա: (Ինֆորմացիոն ցանկ)= Новые книги: Техника (1988, Сентябрь, №9-10)

Քաղաքագիտություն

Ֆաշիզմի գաղափարախոսությունը ծայրահեղ աջ, ավտորիտար և ազգայնական քաղաքական գաղափարական համակարգ է, որը ձևավորվել և առավել հայտնի է դարձել 20-րդ դարի առաջին կեսին, հատկապես Իտալիայում և հետագայում նաև այլ երկրներում։ Այն հիմնված է պետության բացարձակ գերակայության գաղափարի վրա, որտեղ անհատի իրավունքներն ու ազատությունները ստորադասվում են պետության, ազգի կամ առաջնորդի շահերին։ Ֆաշիզմը շեշտում է ուժեղ կենտրոնացված իշխանությունը, միակուսակցական կամ առաջնորդի պաշտամունքի համակարգը, քաղաքական ընդդիմության ճնշումը և հասարակության խիստ վերահսկողությունը։ Գաղափարախոսության կարևոր տարրերից է նաև ծայրահեղ ազգայնականությունը և հաճախ՝ ռասայական կամ էթնիկ գերազանցության գաղափարների քարոզը, ինչը պատմականորեն հանգեցրել է խտրականության և բռնության։ Ֆաշիզմ-ը նաև ընդգծում է ռազմական ուժի և ընդարձակման գաղափարը, որտեղ պատերազմը դիտվում է որպես ազգային ուժի և միասնության դրսևորում։ Այս համակարգը պատմականորեն կապված է եղել այնպիսի ռեժիմների հետ, ինչպիսիք են Բենիտո Մուսոլինիի ղեկավարած Իտալիան և հետագայում՝ նացիստական Գերմանիան, և դարձել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի պատճառներից մեկը։ Ֆաշիզմը լայնորեն դատապարտվել է իր բռնապետական բնույթի, մարդու իրավունքների խախտումների և զանգվածային բռնությունների պատճառով և համարվում է 20-րդ դարի ամենավտանգավոր քաղաքական գաղափարախոսություններից մեկը։

Իրավաբանություն

Գիրքը ներկայացնում է սոցիալական պատասխանատվության գաղափարի տեսական հիմքերը, ձևավորման պատմությունը և զարգացման հիմնական ուղղությունները՝ անդրադառնալով դրա էությանը, տեսակներին և հասարակական նշանակությանը։ Աշխատությունում վերլուծվում են սոցիալական պատասխանատվության տարբեր դրսևորումները անհատի, կազմակերպությունների, բիզնեսի և պետական կառավարման մակարդակներում՝ բացահայտելով դրանց փոխկապակցվածությունն ու ազդեցությունը հասարակության կայուն զարգացման վրա։ Հեղինակը քննարկում է սոցիալական պատասխանատվության ծագման պատմական և փիլիսոփայական նախադրյալները, իրավական, բարոյական և տնտեսական հիմքերը, ինչպես նաև ժամանակակից հասարակություններում դրա կիրառման առանձնահատկությունները։ Ներկայացվում են պատասխանատու կառավարման, բարեխիղճ գործարար գործունեության, հանրային շահերի պաշտպանության, շրջակա միջավայրի պահպանության և սոցիալական գործընկերության սկզբունքները՝ հիմնավորելով դրանց կարևորությունը կազմակերպությունների արդյունավետ գործունեության և հասարակության բարեկեցության ապահովման գործում։ Հետազոտությունը համադրում է տեսական մոտեցումները և գործնական վերլուծությունները՝ առաջարկելով սոցիալական պատասխանատվության ընկալման և կիրառման համակողմանի պատկերացում։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել սոցիոլոգների, տնտեսագետների, կառավարման ոլորտի մասնագետների, իրավաբանների, դասախոսների, ուսանողների և սոցիալական քաղաքականության ու կազմակերպությունների կառավարման հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխարհագրություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի գետերի հոսքի փոփոխականության, դրա ձևավորման հիմնական օրինաչափությունների և գլոբալ կլիմայական փոփոխությունների պայմաններում ապագա զարգացումների կանխատեսման համապարփակ ուսումնասիրությանը։ Աշխատության առանցքում ջրային ռեսուրսների կարևորագույն բաղադրիչներից մեկի՝ գետային հոսքի երկարաժամկետ փոփոխությունների բացահայտումն է, որը հատկապես նշանակալի է Հայաստանի նման լեռնային երկրի համար, որտեղ ջրային պաշարների ձևավորման և բաշխման վրա մեծ ազդեցություն ունեն տեղումների ռեժիմը, օդի ջերմաստիճանը, ձյան կուտակումը և հալոցքը, գետավազանների բարձրությունը, ռելիեֆը և այլ բնական գործոններ։ Ուսումնասիրության ընթացքում ուշադրություն է դարձվում գետերի հոսքի բազմամյա տատանումներին, դրանց սեզոնային և տարեկան առանձնահատկություններին, բարձր և ցածր ջրայնության ժամանակաշրջանների հերթագայությանը, ինչպես նաև տարբեր գետավազաններում հոսքի փոփոխությունների տարածական տարբերություններին։ Կարևոր տեղ է հատկացվում կլիմայական գործոնների և գետային հոսքի փոխկապակցվածության վերլուծությանը՝ պարզելու համար, թե ջերմաստիճանի և տեղումների փոփոխություններն ինչպիսի ազդեցություն կարող են ունենալ ջրային ռեժիմի վրա։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի գլոբալ կլիմայի փոփոխության հնարավոր հետևանքների գնահատումը, քանի որ ջերմաստիճանի բարձրացումը կարող է փոխել ձյան կուտակման և հալման ժամկետները, գարնանային հոսքի ձևավորման բնույթը, գոլորշիացման ինտենսիվությունը և տարվա ընթացքում ջրի բնական բաշխումը։ Աշխատության մեջ կիրառվող վերլուծական և կանխատեսման մոտեցումները հնարավորություն են տալիս գնահատել ոչ միայն արդեն արձանագրված փոփոխությունները, այլև ապագայում գետային հոսքի հնարավոր վարքը տարբեր կլիմայական պայմանների դեպքում։ Կանխատեսումները կարևոր են հատկապես ջրային ռեսուրսների երկարաժամկետ կառավարման համար, քանի որ գետերի հոսքի քանակական և սեզոնային փոփոխությունները կարող են անմիջականորեն անդրադառնալ խմելու և ոռոգման ջրամատակարարման, էներգետիկայի, գյուղատնտեսության, էկոհամակարգերի պահպանության և ջրային անվտանգության վրա։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել Հայաստանի ջրային համակարգերի խոցելիության և կլիմայական փոփոխությունների նկատմամբ դրանց արձագանքի մասին՝ ընդգծելով հիդրոլոգիական դիտարկումների շարունակականության, տվյալների գիտական վերլուծության և կանխատեսման մեթոդների կատարելագործման անհրաժեշտությունը։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են կիրառվել ջրային ռեսուրսների կառավարման ռազմավարությունների մշակման, կլիմայի փոփոխությանը հարմարվողականության միջոցառումների պլանավորման, ջրային հաշվեկշռի գնահատման, հիդրոէներգետիկ և գյուղատնտեսական ծրագրերի հիմնավորման, ինչպես նաև Հայաստանի գետային էկոհամակարգերի պահպանության գործընթացներում։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել հիդրոլոգների, կլիմայագետների, ջրային ռեսուրսների կառավարման մասնագետների, բնապահպանների, աշխարհագրագետների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Գրականություն

Ստեղծագործությունը կենտրոնանում է ճակատագրի, մարդու ներքին պայքարի և կյանքի անորոշությունների գաղափարների շուրջ՝ օգտագործելով «սև շան» խորհրդանշական կերպարը որպես մութ, անխուսափելի կամ հետապնդող ուժի գեղարվեստական արտահայտություն։ Պատմության մեջ ճակատագիրը կարող է ընկալվել ոչ միայն որպես նախասահմանված իրադարձությունների հաջորդականություն, այլև որպես մարդու վախերի, անցյալի փորձի, ընտրությունների և չլուծված ներքին հակասությունների ամբողջություն։ Սիմվոլիկ կերպարը ստեղծագործությանը հաղորդում է խորհրդավոր և երբեմն մռայլ մթնոլորտ՝ ընթերցողին ստիպելով խորհել այն սահմանների մասին, որտեղ ավարտվում է մարդու ազատ կամքը և սկսվում այն ուժերի ազդեցությունը, որոնք նա չի կարող ամբողջությամբ վերահսկել։ Աշխատության հնարավոր առանցքային թեմաներից են կորուստը, վախը, մեղավորության զգացումը, հիշողությունը, ինքնաճանաչումը և սեփական ճակատագրի հետ հաշտվելու կամ դրան դիմադրելու փորձը։ Գեղարվեստական պատումը կարող է կառուցվել հոգեբանական լարվածության և խորհրդանշական պատկերների միջոցով, որտեղ արտաքին իրադարձությունները զուգահեռվում են հերոսի ներաշխարհում տեղի ունեցող փոփոխությունների հետ։ «Սև շունը» այս համատեքստում կարող է հանդես գալ որպես վտանգի, մահվան, անհայտության կամ անցյալի ստվերի խորհրդանիշ՝ միաժամանակ ունենալով տարբեր մեկնաբանությունների հնարավորություն։ Ստեղծագործության արժեքը կարող է պայմանավորված լինել հենց այդ բազմիմաստությամբ, քանի որ ընթերցողը հնարավորություն է ստանում կերպարներն ու իրադարձությունները մեկնաբանել ոչ միայն բառացի, այլև հոգեբանական և փիլիսոփայական մակարդակներում։ Ընդհանուր առմամբ, ստեղծագործությունը կարելի է դիտարկել որպես մարդու և ճակատագրի հարաբերության, ազատ ընտրության, ներքին վախերի և սեփական կյանքի նկատմամբ վերահսկողություն ձեռք բերելու ձգտման գեղարվեստական ուսումնասիրություն։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է բաղադրյալ և ճաքեր պարունակող մարմինների լարվածա-դեֆորմացիոն վիճակների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև դրանցում ալիքների տարածման մեխանիկական առանձնահատկություններին։ Գրքում ներկայացվում են տարբեր նյութերից կազմված կոմպոզիտային կառուցվածքների մեխանիկական վարքագիծը՝ հաշվի առնելով միջֆազային փոխազդեցությունները, անհամասեռությունները և կառուցվածքային անընդհատության խախտումները։ Հեղինակը վերլուծում է ճաքերի ազդեցությունը լարվածությունների կենտրոնացման, դեֆորմացիոն դաշտերի բաշխման և կառուցվածքի ընդհանուր կայունության վրա՝ կիրառելով ժամանակակից մաթեմատիկական մեթոդներ և մեխանիկական մոդելներ։ Առանձին բաժիններ նվիրված են առաձգական և ալիքային գործընթացների ուսումնասիրությանը, մասնավորապես՝ մեխանիկական ալիքների տարածմանը ճաքեր ունեցող միջավայրերում, անդրադարձման և բեկման երևույթներին, ինչպես նաև դիսպերսիայի և էներգիայի կորստի մեխանիզմներին։ Աշխատության մեջ ընդգրկված են նաև թվային մոդելավորման մոտեցումներ, որոնք թույլ են տալիս կանխատեսել կառուցվածքային վնասվածքների զարգացումը և գնահատել ինժեներական համակարգերի հուսալիությունը։ Գիրքը նախատեսված է մեխանիկայի, ինժեներական գիտությունների, կիրառական մաթեմատիկայի և նյութագիտության ոլորտների հետազոտողների, ասպիրանտների և մասնագետների համար։

Lեզվաբանություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է անգլերեն գեղարվեստական և գիտական տեքստերում կիրառվող հարալեզվական միջոցների գործառական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով դրանց դերը գրավոր հաղորդակցության արդյունավետության և իմաստային շեշտադրումների ձևավորման գործընթացում։ Հեղինակը վերլուծում է այնպիսի հարալեզվական տարրեր, ինչպիսիք են կետադրությունը, տառատեսակային ձևավորումը, գրաֆիկական շեշտադրումները, էջադրության առանձնահատկությունները և այլ ոչ լեզվական, սակայն հաղորդակցական նշանակություն ունեցող միջոցները՝ ցույց տալով, թե ինչպես են դրանք նպաստում տեղեկատվության ընկալմանը, հուզական երանգների փոխանցմանը և հեղինակի հաղորդակցական նպատակների իրագործմանը։ Համեմատական վերլուծության միջոցով ներկայացվում են գեղարվեստական և գիտական տեքստերի միջև առկա նմանություններն ու տարբերությունները՝ ընդգծելով յուրաքանչյուր ոճին բնորոշ արտահայտչական և կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Աշխատությունն անդրադառնում է նաև տեքստաբանության, խոսույթի վերլուծության և ժամանակակից լեզվաբանական տեսությունների շրջանակում հարալեզվական միջոցների ուսումնասիրության հիմնախնդիրներին՝ ներկայացնելով դրանց կիրառական նշանակությունը լեզվական հետազոտությունների, թարգմանության, խմբագրման և ակադեմիական գրագրության ոլորտներում։ Գիրքը նախատեսված է լեզվաբանների, անգլերեն լեզվի մասնագետների, գրականագետների, թարգմանիչների, բուհերի դասախոսների և ուսանողների, ինչպես նաև բոլոր այն ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են տեքստի կառուցվածքով, հաղորդակցական ռազմավարություններով և լեզվական ու հարալեզվական միջոցների փոխազդեցությամբ։