Նոր գրքեր օտար լեզուներով: Ինֆորմացիոն ցանկ (1986, Հուլիս, թիվ 7)

Գրականություն

Ժողովածուն նվիրված է հայ ժողովրդական վիպերգերի և պատմական երգային բանահյուսության բնագրերի հավաքմանը, պահպանմանը և գիտական ուսումնասիրության համար ներկայացմանը։ Այն կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ բանավոր մշակույթի այն ժառանգության պահպանման գործում, որի միջոցով սերունդներին են փոխանցվել ժողովրդի պատմական հիշողությունը, հերոսական անցյալի մասին պատկերացումները, հասարակական կյանքի իրադարձությունները և ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման հետ կապված գաղափարները։ Ժողովրդական վիպերգերն ու պատմական երգերը միավորում են պատմողական և քնարական տարրերը՝ պատմական իրադարձությունները, հերոսների կերպարները, պայքարի ու դիմադրության դրվագները և ժողովրդի ապրումները ներկայացնելով գեղարվեստական ու հուզական ձևով։ Դրանց բնագրերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու բանավոր ավանդույթի լեզվական, ոճական և կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև հետևելու, թե ինչպես են պատմական իրողությունները վերամշակվել ժողովրդական ստեղծագործության մեջ և պահպանվել տարբեր սերունդների հիշողության մեջ։ Բնագրային նյութը հատկապես կարևոր է բանասիրական հետազոտությունների համար, քանի որ թույլ է տալիս ուսումնասիրել բառապաշարը, ժողովրդական դարձվածքները, պատկերավորման միջոցները, կրկնությունները, ռիթմիկ կազմակերպումը և պատմողական ձևերը՝ առանց ստեղծագործությունների սկզբնական արտահայտչական առանձնահատկությունները երկրորդական դարձնելու։ Միաժամանակ այս նյութերը հնարավորություն են տալիս դիտարկելու բանավոր ստեղծագործության տարբերակային բնույթը, ավանդույթի փոխանցման եղանակները և տեղական միջավայրի ազդեցությունը երգերի բովանդակության ու ձևի վրա։ Պատմական երգային բանահյուսությունը կարևոր է նաև որպես մշակութային հիշողության աղբյուր․ այն արտացոլում է ժողովրդի վերաբերմունքը պատմական իրադարձություններին, հերոսականության ու արդարության մասին պատկերացումներին, հայրենիքի պաշտպանության գաղափարին և համայնքի ճակատագրին։ Նման բնագրերի համակարգված ներկայացումը նպաստում է հայ բանահյուսական ժառանգության գիտական շրջանառությանը, տարբեր ստեղծագործությունների համեմատական ուսումնասիրությանը և դրանց գեղարվեստական արժեքի բացահայտմանը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել բանագետներին, բանասերներին, պատմաբաններին, գրականագետներին, երաժշտագետներին, ազգագրագետներին և հայ ժողովրդական ստեղծագործության բնագրային ուսումնասիրությամբ զբաղվող ուսանողներին ու հետազոտողներին։ Այն նաև արժեքավոր ընթերցանության նյութ է նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են հայ ժողովրդի պատմական հիշողությամբ, ժողովրդական երգարվեստով և ազգային մշակույթի բանավոր ավանդույթներով։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է արագընթաց նավամոդելների շարժման դինամիկայի և դրանց կրող կառուցվածքային տարրերի ամրության տեսական ու հաշվարկային ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ջրային միջավայրում բարձր արագությամբ շարժվող մոդելի վրա ազդող հիդրադինամիկական, իներցիոն և մեխանիկական գործոնների փոխկապակցված գնահատումն է։ Նավամոդելը դիտարկվում է որպես բարդ դինամիկական համակարգ, որի շարժման բնութագրերը պայմանավորված են կորպուսի երկրաչափությամբ, զանգվածի և ծանրության կենտրոնի բաշխմամբ, շարժման արագությամբ, ջրի դիմադրությամբ և արտաքին ազդեցություններով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում շարժման կայունությանը, երկայնական և լայնական տատանումներին, արագացման ընթացքում առաջացող անցումային գործընթացներին և կառուցվածքային տարրերի վրա փոխանցվող փոփոխական բեռնվածքներին։ Ուսումնասիրվում են նաև այն մեխանիկական լարումները և դեֆորմացիաները, որոնք կարող են առաջանալ կորպուսի ու հիմնական կրող հանգույցների տարբեր հատվածներում դինամիկական ազդեցությունների պայմաններում։ Ամրության գնահատման ժամանակ կարևոր է կառուցվածքային նյութերի մեխանիկական հատկությունների, տարրերի երկրաչափական ձևի, միացումների և բեռնվածքների բաշխման համատեղ դիտարկումը։ Մաթեմատիկական մոդելավորման և հաշվարկային մեթոդների կիրառումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել տարբեր կառուցվածքային տարբերակների վարքը, համեմատել դրանց բնութագրերը և բացահայտել առավել նշանակալի գործոնները։ Կարևոր խնդիրներից է զանգվածի նվազեցման և բավարար կառուցվածքային ամրության միջև հավասարակշռության ապահովումը, քանի որ արագընթաց մոդելների համար փոքր զանգվածը կարող է նպաստել շարժողական ցուցանիշների բարելավմանը, մինչդեռ կրող տարրերը պետք է պահպանեն անհրաժեշտ կոշտությունն ու հուսալիությունը։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել նաև հաշվարկային արդյունքների և փորձարարական տվյալների համադրումը՝ ընտրված մոդելների համապատասխանությունը գնահատելու նպատակով։ Դինամիկական և ամրային խնդիրների միասնական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել նավամոդելի կառուցվածքի և շարժման միջև փոխազդեցության մասին։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է նավերի շարժման մեխանիկայի, հիդրոդինամիկայի, նյութերի դիմադրության և կառուցվածքային մեխանիկայի մոտեցումները՝ արագընթաց նավամոդելների շարժողական բնութագրերի ու կրող տարրերի հուսալիության գնահատման նպատակով։

Մաթեմատիկա

Այս աշխատությունը վերաբերում է աստղաֆիզիկայի և բազմամեսենջերային (multi-messenger) աստղագիտության ոլորտին՝ ուսումնասիրելով γ-ճառագայթումը (գամմա-ճառագայթում) Centaurus A ռադիոգալակտիկայից, բարձր էներգիաների նեյտրինոները գալակտիկական աղբյուրներից և ռադիոճառագայթման օպտիկական հետազոտությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել ակտիվ գալակտիկական միջուկների և բարձր էներգիաների աստղաֆիզիկական պրոցեսների ֆիզիկական մեխանիզմները՝ համադրելով տարբեր սպեկտրալ տիրույթներից ստացված դիտարկումները։ Ուսումնասիրվում է Centaurus A-ի կառուցվածքը և էներգետիկ ակտիվությունը, մասնավորապես՝ ռելյատիվիստական շիթերի (jets) և սև խոռոչի շրջակայքում տեղի ունեցող ոչ ջերմային ճառագայթման գործընթացները, որոնք հանդիսանում են γ-ճառագայթման հիմնական աղբյուրներից մեկը։ Միաժամանակ վերլուծվում են բարձր էներգիաների նեյտրինոների հնարավոր գալակտիկական աղբյուրները՝ supernova մնացորդներ, pulsar wind nebulae և այլ տիեզերական արագացուցիչներ, որոնք կարող են արտադրել մասնիկներ մինչև PeV էներգիաների կարգի։ Օպտիկական հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է ռադիոճառագայթման տարածական կառուցվածքը և դրա կապը օպտիկական և բարձր էներգիական դիտարկումների հետ՝ նպատակ ունենալով հասկանալ ճառագայթման մեխանիզմների ամբողջական պատկերը։ Աշխատությունը հիմնվում է բազմամեսենջերային մոտեցման վրա, որը համադրում է γ-աստղագիտության, նեյտրինո աստղագիտության և ռադիոաստղագիտության տվյալները՝ տիեզերքի բարձր էներգետիկ երևույթների ավելի ամբողջական մոդելավորման համար։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի ժամանակակից աստղաֆիզիկայի, մասնիկային աստղագիտության և տիեզերական ճառագայթման աղբյուրների բացահայտման համար։

Այլ առարկաներ

Աշխատությունը նվիրված է տասնամյա ժամանակահատվածում տեղի ունեցած հասարակական, քաղաքական, տնտեսական և պետականաշինական գործընթացների ներկայացմանն ու գնահատմանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով պայքարի, վերափոխումների և նոր հասարակական կարգի կառուցման հիմնական ուղղություններին։ Նյութում դիտարկվում են տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական իրադարձությունները, իշխանության կազմակերպման գործընթացները, պետական և հասարակական կառույցների ձևավորումը, ինչպես նաև տնտեսական ու սոցիալական կյանքի վերակազմավորման ուղղությամբ իրականացված աշխատանքները։ Կարևորվում են այն դժվարություններն ու հակասությունները, որոնք ուղեկցել են նոր կառավարման համակարգի հաստատմանը, տնտեսության վերականգնմանը և հասարակության տարբեր ոլորտների վերափոխմանը։ Անդրադարձ է կատարվում արդյունաբերության, գյուղատնտեսության, ենթակառուցվածքների և արտադրական հարաբերությունների զարգացմանը, ինչպես նաև պետական տնտեսական քաղաքականության շրջանակում իրականացված միջոցառումներին։ Ուշադրություն է հատկացվում հասարակության սոցիալական կառուցվածքի փոփոխություններին, աշխատավորության մասնակցությանը տնտեսական և հասարակական գործընթացներին, կրթության ու մշակույթի զարգացմանը և նոր հաստատությունների ստեղծմանը։ Պայքարի գաղափարը դիտարկվում է ոչ միայն քաղաքական կամ ռազմական իրադարձությունների, այլև տնտեսական դժվարությունների հաղթահարման, պետական կառավարման ամրապնդման և հասարակական նոր հարաբերությունների ձևավորման համատեքստում։ Միաժամանակ շինարարության և ստեղծագործ աշխատանքի գործընթացները ներկայացվում են որպես տնտեսության վերականգնման, արտադրական կարողությունների ընդլայնման և հասարակական կյանքի կազմակերպման կարևոր բաղադրիչներ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել այն մասին, թե ինչպես էին տվյալ ժամանակաշրջանում մեկնաբանվում նախորդ տարիների ձեռքբերումները, դժվարությունները և զարգացման հեռանկարները։ Այն նաև հետաքրքրություն է ներկայացնում որպես իր ժամանակի քաղաքական և գաղափարական մտածողությունն արտացոլող պատմական աղբյուր, քանի որ հասարակական ու տնտեսական փոփոխությունների գնահատականները ներկայացվում են տվյալ ժամանակաշրջանին բնորոշ գաղափարական և քաղաքական մոտեցումների շրջանակում։ Նյութը կարող է օգտակար լինել խորհրդային ժամանակաշրջանի պատմությամբ, հասարակական և քաղաքական շարժումներով, տնտեսական վերափոխումներով, պետականաշինությամբ և պատմական սկզբնաղբյուրների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, պատմաբանների և ուսանողների համար։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է ռուսական կայսրության գեներալ-ադյուտանտ Իվան Դավիդովիչ Լազարևի կենսագրության և ռազմաքաղաքական գործունեության ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով նրա դերը XIX դարի կայսերական ռազմական և վարչական համակարգում։ Հեղինակը վերլուծում է Լազարևի ծագումը, կրթական ուղին և ռազմական ծառայության փուլերը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով նրա մասնակցությանը կայսրության հարավային և կովկասյան քաղաքականության իրագործմանը։ Գրքում դիտարկվում են նրա ծառայողական առաջխաղացումները, վարչական հանձնարարությունները և կապերը կայսերական արքունիքի հետ, ինչպես նաև նրա ազդեցությունը տարածաշրջանային կառավարման գործընթացների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Ռուսական կայսրության Կովկասյան քաղաքականության համատեքստում նրա գործունեությանը՝ ռազմական գործողություններ, դիվանագիտական առաքելություններ և տեղական վարչակարգերի հետ հարաբերություններ։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև նրա դերի ընկալումը ժամանակակիցների և պատմագրության մեջ՝ գնահատելով նրա ներդրումը կայսերական համակարգի կայունացման գործընթացներում։

Կենսաբանություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է պրոլինով հարուստ նոր պոլիպեպտիդների գենատոքսիկության գնահատմանը in vitro և in vivo փորձարարական մոդելներում։ Գրքում ներկայացվում են պեպտիդների կենսաքիմիական և կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց կենսաբանական ակտիվության հնարավոր մեխանիզմները և օրգանիզմի բջջային համակարգերի հետ փոխազդեցության ձևերը։ Հեղինակը վերլուծում է գենատոքսիկ ազդեցության գնահատման ժամանակակից մեթոդները՝ ներառյալ բջջային կուլտուրաների վրա իրականացվող թեստերը, միկրոմիջուկային վերլուծությունը, ԴՆԹ վնասումների հայտնաբերման մոլեկուլային մեթոդները, ինչպես նաև կենդանական մոդելներում իրականացվող փորձերը։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև դոզա-կախյալ ազդեցությունները, օքսիդատիվ սթրեսի դերը, բջջային վերականգնման մեխանիզմները և հնարավոր թունաբանական ռիսկերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ստացված տվյալների վիճակագրական մշակմանը և նոր պոլիպեպտիդների կենսաբժշկական կիրառելիության գնահատմանը՝ դեղագործության և կենսատեխնոլոգիայի ոլորտներում։ Գիրքը նախատեսված է կենսաքիմիկոսների, մոլեկուլային կենսաբանների, թունաբանների, դեղագետների, լաբորատոր մասնագետների և հետազոտողների համար՝ առաջարկելով համապարփակ պատկերացում նոր կենսաակտիվ պոլիպեպտիդների գենատոքսիկ անվտանգության գնահատման վերաբերյալ։