Նոր գրքեր պատանիներին: Ինֆորմացիոն ցանկ (1987, Մարտ, թիվ 3)

Տեխնոլոգիա

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է մեկ բյուրեղի վրա իրականացվող ցանցերի՝ Network-on-Chip (NoC) համակարգերի ավտոմատացված նախագծման միջոցների մշակմանը և հետազոտմանը։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է ստեղծել այնպիսի ծրագրային և ալգորիթմական գործիքներ, որոնք հնարավորություն կտան ավտոմատացնել բարդ ինտեգրալ համակարգերի ներբյուրեղային հաղորդակցական ենթակառուցվածքի նախագծման հիմնական փուլերը՝ նվազեցնելով նախագծման ժամանակը, մարդկային աշխատանքի ծավալը և սխալների հավանականությունը։ Ժամանակակից բազմամիջուկային և համակարգը-բյուրեղի վրա լուծումներում հաշվարկային հանգույցների քանակի աճը մեծացնում է դրանց միջև տվյալների արագ և հուսալի փոխանակման կազմակերպման կարևորությունը։ Այդ պայմաններում ավանդական ընդհանուր հաղորդակցական գծերը կարող են սահմանափակել համակարգի թողունակությունը և մասշտաբայնությունը, մինչդեռ ցանցային կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս տվյալների փոխանցումը կազմակերպել ավելի ճկուն և բաշխված եղանակով։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ներբյուրեղային ցանցերի հիմնական կառուցվածքային բաղադրիչները՝ երթուղիչները, կապուղիները, ցանցային հանգույցները, հաղորդագրությունների փոխանցման մեխանիզմները և տվյալների երթուղավորման ալգորիթմները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ցանցի տոպոլոգիայի ընտրությանը, քանի որ դրա կառուցվածքը անմիջականորեն ազդում է հաղորդակցության ուշացումների, թողունակության, էներգիայի սպառման և սարքավորման ռեսուրսների օգտագործման վրա։ Ավտոմատացված նախագծման միջոցների միջոցով հնարավոր է ձևակերպել համակարգի պահանջները և դրանց հիման վրա ստանալ համապատասխան ցանցային ճարտարապետության տարբերակներ՝ հաշվի առնելով հաշվարկային հանգույցների քանակը, հաղորդակցության ինտենսիվությունը, տարածական սահմանափակումները և տեխնիկական այլ պարամետրեր։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նախագծման բազմակրիտերիալ օպտիմալացումը։ Ներբյուրեղային ցանցի նախագծման ժամանակ անհրաժեշտ է միաժամանակ ապահովել բարձր արտադրողականություն, ցածր հաղորդակցական ուշացում, ընդունելի էներգասպառում, փոքր ապարատային ծախս և անհրաժեշտ հուսալիություն։ Այդ պատճառով ավտոմատացված համակարգը կարող է կիրառել մոդելավորման, գնահատման և օպտիմալացման ալգորիթմներ՝ տարբեր նախագծային լուծումներ համեմատելու և առավել նպատակահարմար տարբերակը ընտրելու համար։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել նաև նախագծման գործընթացի ավտոմատացման տարբեր մակարդակները՝ ցանցի տոպոլոգիայի և երթուղավորման մեխանիզմի ընտրությունից մինչև ապարատային նկարագրության ստեղծում և դրա հետագա ինտեգրում բյուրեղի ընդհանուր նախագծում։ Ծրագրային գործիքների կիրառմամբ հնարավոր է կրճատել նախագծման ցիկլը և ավելի վաղ փուլերում հայտնաբերել հնարավոր խցանումները, հաղորդակցության կոնֆլիկտները և կատարողականության սահմանափակումները։ Մոդելավորման և փորձարկման միջոցով կարող են գնահատվել մշակված միջոցների արդյունավետությունը տարբեր ծանրաբեռնվածությունների և ցանցային կոնֆիգուրացիաների պայմաններում։ Կարևոր ցուցանիշներ են հաղորդագրությունների փոխանցման միջին և առավելագույն ուշացումը, ցանցի թողունակությունը, երթուղիչների զբաղվածությունը, էներգիայի սպառումը և ապարատային ռեսուրսների ծավալը։ Հետազոտության գործնական նշանակությունն այն է, որ մշակված ավտոմատացված նախագծման միջոցները կարող են կիրառվել բազմամիջուկային պրոցեսորների, համակարգը-բյուրեղի վրա լուծումների, ներկառուցված համակարգերի և այլ բարդ ինտեգրալ սարքերի նախագծման գործընթացներում։ Դրանք կարող են նպաստել նախագծման արագացմանը, տարբեր ճարտարապետական լուծումների համեմատության պարզեցմանը և վերջնական համակարգի արդյունավետության բարձրացմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել միկրոէլեկտրոնիկայի, համակարգչային ճարտարապետության, VLSI նախագծման, ավտոմատացված նախագծման և ներբյուրեղային հաղորդակցական համակարգերի մասնագետներին ու հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը միավորում է համակարգչային ճարտարապետության, ցանցային տեխնոլոգիաների և ավտոմատացված նախագծման սկզբունքները՝ նպատակ ունենալով մշակել արդյունավետ գործիքներ, որոնք հնարավորություն կտան ավելի արագ և օպտիմալ կերպով նախագծել բարդ ներբյուրեղային ցանցեր։

Մանկավարժություն

Այս աշխատությունը նվիրված է ավագ դպրոցում տնտեսագիտական դաստիարակության կազմակերպման մեթոդական հիմքերի ուսումնասիրությանը և արդյունավետ կրթական մոտեցումների մշակմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել, թե ինչպիսի բովանդակությամբ, մեթոդներով և մանկավարժական միջոցներով կարելի է ավագ դպրոցականների շրջանում ձևավորել տնտեսագիտական մտածողություն, ֆինանսական գրագիտություն, պատասխանատու տնտեսական վարքագիծ և առօրյա կյանքում հիմնավորված որոշումներ կայացնելու կարողություն։ Աշխատության շրջանակում տնտեսագիտական դաստիարակությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես տնտեսական գիտելիքների փոխանցման գործընթաց, այլև որպես սովորողների անձնային և սոցիալական զարգացման կարևոր բաղադրիչ։ Ուսումնասիրվում են այնպիսի թեմաների ուսուցման և յուրացման մեթոդական առանձնահատկությունները, ինչպիսիք են փողի և եկամուտների կառավարումը, խնայողությունը, սպառումը, բյուջեի պլանավորումը, աշխատանքը, ձեռնարկատիրությունը, արտադրությունը, շուկան և տնտեսական պատասխանատվությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սովորողների տարիքային և հոգեբանական առանձնահատկություններին համապատասխան ուսուցման կազմակերպմանը, որպեսզի տնտեսական հասկացությունները ներկայացվեն հասկանալի, գործնական և առօրյա կյանքի հետ անմիջականորեն կապված ձևով։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել ակտիվ և փոխներգործուն ուսուցման մեթոդներ, գործնական առաջադրանքներ, իրավիճակային խնդիրներ, քննարկումներ, խաղային և նախագծային աշխատանքներ, որոնց միջոցով սովորողները ոչ միայն ձեռք են բերում տեսական գիտելիքներ, այլև սովորում են կիրառել դրանք իրական կամ մոդելավորված իրավիճակներում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում սովորողների ինքնուրույնության, նախաձեռնողականության, ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և տնտեսական ընտրությունների հետևանքները գնահատելու կարողությունների զարգացմանը։ Ուսումնասիրությունը նաև անդրադառնում է ուսուցչի դերին՝ որպես սովորողների տնտեսական մտածողության ձևավորման կազմակերպչի և ուղղորդողի, ինչպես նաև դպրոցական կրթության բովանդակության մեջ տնտեսագիտական թեմաների արդյունավետ ներառման հնարավորություններին։ Աշխատության մեթոդական մոտեցումները կարող են նպաստել սովորողների մոտ ոչ միայն տնտեսական գիտելիքների, այլև ֆինանսական և սոցիալական պատասխանատվության ձևավորմանը։ Տնտեսագիտական դաստիարակության ճիշտ կազմակերպումը կարող է օգնել պատանիներին ավելի գիտակցված կողմնորոշվել անձնական և հասարակական տնտեսական հարաբերություններում, գնահատել տարբեր ընտրությունների հետևանքները և պատրաստվել ինքնուրույն կյանքի ու մասնագիտական գործունեության պահանջներին։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ավագ դպրոցի ուսուցիչներին, մանկավարժներին, կրթության կազմակերպիչներին, մեթոդիստներին, մանկավարժական բուհերի դասախոսներին, հետազոտողներին և ապագա ուսուցիչներին։

Ինֆորմատիկա

Динамическое программирование աշխատությունը ալգորիթմների նախագծման և օպտիմալացման մեթոդների ուսումնական ձեռնարկ է, որը նվիրված է դինամիկ ծրագրավորման գաղափարի համակարգված ներկայացմանը և կիրառություններին, այն բացատրում է, թե ինչպես կարելի է բարդ խնդիրները բաժանել ավելի փոքր ենթախնդիրների և դրանց լուծումները պահպանելով կառուցել ամբողջական օպտիմալ լուծում, գիրքը ներկայացնում է հիմնական սկզբունքները՝ օպտիմալ ենթակառուցվածք և կրկնվող ենթախնդիրներ, ինչպես նաև հայտնի խնդիրների լուծման օրինակներ՝ նավահանգստի պլանավորում, ճանապարհների օպտիմալացում, սեկվենսների համեմատություն և ռեսուրսների բաշխում, միաժամանակ ընդգրկելով ալգորիթմների բարդության վերլուծություն և հիշողության օգտագործման արդյունավետության հարցեր, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր ինֆորմատիկայի, ծրագրավորման և օպտիմալացման խնդիրների ուսումնասիրության համար։

Իրավաբանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է ազգերի ինքնորոշման իրավունքի և դրա իրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ լոկալ հակամարտությունների միջազգային իրավական կարգավորման համատեքստում։ Գրքում վերլուծվում է ինքնորոշման իրավունքի ձևավորումը և զարգացումը միջազգային իրավունքում, դրա իրավական բնույթը, բովանդակությունը և նշանակությունը ժողովուրդների ու ազգային խմբերի քաղաքական կարգավիճակի որոշման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ինքնորոշման իրավունքի և պետությունների ինքնիշխանության ու տարածքային ամբողջականության սկզբունքների փոխհարաբերությանը, ինչպես նաև այն իրավական չափանիշներին, որոնց շրջանակում կարող է իրականացվել տվյալ իրավունքը։ Ուսումնասիրության շրջանակում քննարկվում են ինքնորոշման ներքին և արտաքին դրսևորումները, դրանց իրացման հնարավոր ձևերը և այն պայմանները, որոնց դեպքում ինքնորոշման պահանջները վերածվում են միջազգային իրավական ու քաղաքական վեճերի։ Աշխատության մեջ անդրադարձ է կատարվում լոկալ զինված հակամարտությունների առաջացման և զարգացման պատճառներին, դրանց կարգավորման միջազգային մեխանիզմներին, խաղաղ բանակցությունների, միջնորդության և միջազգային կազմակերպությունների դերակատարությանը։ Քննության են առնվում նաև այն իրավական խնդիրները, որոնք առաջանում են ինքնորոշման պահանջների և տարածքային ամբողջականության պաշտպանության անհրաժեշտության բախման պայմաններում, ինչպես նաև հակամարտությունների մասնակիցների իրավունքների և պարտավորությունների հարցերը։ Կարևորվում է միջազգային իրավունքի հիմնարար սկզբունքների հավասարակշռված կիրառման անհրաժեշտությունը՝ հաշվի առնելով մարդու իրավունքների պաշտպանությունը, ժողովուրդների քաղաքական կամքի արտահայտումը, ուժի չկիրառման սկզբունքը և միջազգային խաղաղության ու անվտանգության պահպանումը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչ դեր կարող է ունենալ ինքնորոշման իրավունքը լոկալ հակամարտությունների ծագման, զարգացման և կարգավորման գործընթացներում, ինչպես նաև բացահայտելու դրա իրացման հետ կապված իրավական անորոշություններն ու հակասական մոտեցումները։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել միջազգային իրավունքի և միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, իրավաբանների, դիվանագետների, իրավագիտության և քաղաքագիտության ուսանողների, գիտաշխատողների և ինքնորոշման ու միջազգային հակամարտությունների կարգավորման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Գրականություն

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայկ Խաչատրյանի պատմավեպերի գեղարվեստական առանձնահատկությունների, թեմատիկ ընդգրկման և պատմական մտածողության քննությանը՝ բացահայտելով նրա տեղն ու դերը հայ պատմավիպասանության զարգացման մեջ։ Հեղինակի ստեղծագործության հիմքում ընկած է հայ ժողովրդի պատմական անցյալի գեղարվեստական վերակերտման ձգտումը, որի միջոցով պատմական իրադարձությունները, նշանավոր անհատները, պետականության գաղափարը, ազգային ինքնությունը և ժողովրդի ճակատագիրը ներկայացվում են ոչ միայն որպես անցյալի փաստեր, այլև որպես ժամանակակից ընթերցողի համար կարևոր արժեքային ու բարոյական խնդիրներ։ Ուսումնասիրության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատմական նյութի և գեղարվեստական երևակայության փոխհարաբերությանը։ Հայկ Խաչատրյանը պատմական իրականությունը վերարտադրում է ոչ թե պարզապես փաստերի հաջորդական շարադրանքով, այլ ստեղծում է կենդանի գեղարվեստական աշխարհ, որտեղ պատմական անձինք և իրադարձությունները ստանում են հոգեբանական ու մարդկային մեկնաբանություն։ Նրա պատմավեպերում պատմությունը միահյուսվում է կերպարների անձնական ճակատագրերին, նրանց ապրումներին, նպատակներին, պայքարին և բարոյական ընտրություններին, ինչի շնորհիվ անցյալի մեծ իրադարձությունները ներկայացվում են մարդու անհատական փորձառության միջոցով։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ազգային ինքնագիտակցության և հայրենասիրության թեման։ Պատմական անցյալի պատկերումը հաճախ ծառայում է ազգային հիշողության պահպանմանն ու վերաիմաստավորմանը, իսկ հերոսների պայքարը հայրենիքի, ազատության և պետականության համար ներկայացվում է որպես ոչ միայն քաղաքական, այլև բարոյական արժեքների դրսևորում։ Միաժամանակ հեղինակի պատմավեպերում հերոսները չեն ներկայանում միայն իբրև իդեալականացված ազգային կերպարներ․ նրանց մարդկային հատկանիշները, ներքին հակասությունները, ձգտումները և դժվարությունները հնարավորություն են տալիս պատմական կերպարին հաղորդել հոգեբանական ամբողջականություն։ Ուսումնասիրության մեջ անդրադարձ է կատարվում նաև պատմության և գեղարվեստական ժամանակի հարաբերությանը։ Անցյալի դեպքերը ներկայացվում են այնպես, որ դրանց ազդեցությունը տարածվում է նաև ներկայի վրա․ պատմական հիշողությունը դառնում է ինքնաճանաչման միջոց և հնարավորություն է տալիս հասկանալու ազգային ու հասարակական արժեքների ձևավորման ընթացքը։ Այս առումով պատմավեպը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես անցյալի մասին պատմող գրական ժանր, այլև որպես ներկայի հետ երկխոսության ձև։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև հեղինակի լեզվական և ոճական առանձնահատկություններին։ Պատմական միջավայրի ստեղծման համար կարևոր դեր ունեն ժամանակաշրջանին համապատասխան կենցաղային մանրամասները, սովորույթների և բարքերի նկարագրությունները, ռազմական ու քաղաքական իրադարձությունների պատկերումը, ինչպես նաև կերպարների խոսքի անհատականացումը։ Այս բոլոր բաղադրիչները նպաստում են պատմական միջավայրի հավաստիությանն ու գեղարվեստական ամբողջականությանը։ Հայկ Խաչատրյանի պատմավեպերի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև այն պատճառով, որ դրանք հնարավորություն են տալիս դիտարկել պատմական գրականության հիմնական խնդիրներից մեկը՝ ինչպես կարելի է փաստական անցյալը վերածել գեղարվեստական իրականության՝ չկորցնելով պատմական իրադարձությունների նշանակությունը և միաժամանակ ստեղծելով ինքնուրույն գրական աշխարհ։ Ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ պատմական թեման հեղինակի համար դառնում է մարդու, ժողովրդի և պետության փոխհարաբերությունների մասին խորհելու միջոց։ Նրա ստեղծագործություններում անցյալի հերոսական և ողբերգական էջերը միավորվում են ազգային հիշողության, արժանապատվության, ազատության և պատմական պատասխանատվության գաղափարների շուրջ։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել հայ գրականության, պատմավեպի և պատմական թեմայով գեղարվեստական արձակի ուսումնասիրությամբ զբաղվողներին, ուսանողներին, ուսուցիչներին և ընթերցողներին՝ օգնելով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել Հայկ Խաչատրյանի պատմավիպասանական ժառանգության, նրա գեղարվեստական մտածողության և հայ պատմավեպի զարգացման մեջ ունեցած նշանակության մասին։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատությունը նվիրված է արժեքի բազմագործոնային տեսության էությանը, դրա տեսական հիմքերին և տնտեսական վերլուծության մեջ կիրառման հնարավորություններին։ Գրքում ներկայացվում է, թե ինչպես է ձևավորվում ապրանքի կամ ծառայության արժեքը՝ ոչ միայն մեկ գործոնի, այլ մի շարք փոխկապակցված գործոնների ազդեցությամբ, ինչպիսիք են աշխատանքը, կապիտալը, հողը, տեխնոլոգիան, մարդկային կապիտալը և շուկայական պայմանները։ Հեղինակը անդրադառնում է արժեքի վերաբերյալ տարբեր տնտեսական դպրոցների մոտեցումներին՝ դասական, նեոկլասիկական և ժամանակակից ինտեգրացված տեսություններ, որոնք տարբեր կերպ են բացատրում արժեքի ձևավորման աղբյուրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բազմագործոնային մոտեցման առավելություններին՝ տնտեսական երևույթների ավելի ամբողջական և իրատեսական վերլուծության ապահովման տեսանկյունից։ Գրքում քննարկվում են նաև արժեքի ձևավորման վրա ազդող շուկայական մեխանիզմները, արտադրողականության մակարդակը, տեխնոլոգիական առաջընթացը և ինստիտուցիոնալ գործոնները։ Վերլուծվում է այս տեսության կիրառությունը գնագոյացման, տնտեսական քաղաքականության և ձեռնարկությունների արդյունավետության գնահատման գործընթացներում։ Աշխատությունը համադրում է տեսական մոտեցումները և վերլուծական օրինակները՝ օգտակար լինելով տնտեսագետների, հետազոտողների, ուսանողների և տնտեսական տեսություններով հետաքրքրվողների համար։