Ալքիմիկոսը

ԱԼՔԻՄԻԿՈՍԸ

Նվիրվում է Ժ-ին` Ալքիմիկոսին, ով հասու եղավ Մեծ Արարման գաղտնիքներին:

ՀՏԴ 889.0

ԳՄԴ 84.7 Կ 906

Կ 908

(81) Կոելյո Բրազ

Կոելյո Պաուլո

Ալքիճիկոսը/ ՎեպՊաուլո Կոելյո.-Եր.: Վառ Արյան,2004.164

էջ:

Թարգմանեց Արտակ ՎԱՐԴԱԶԱՐՅԱՆԸ Պորտուգալերեն բնագրի հետ համեմատեց եւ խմբագրեց Աշոտ ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆԸ

4703040100

854(01)2004

2004 թ.

84.7 ԳՄԴ Բրազ

ՕԾթյցիլ

Ե) ԲութՇօՓիօ

Տ.Վան ԱՐՅԱՆ, 2004թ.

Հրատարակծանհաճար ԱրտակՎարդազարյան,2004թ., Թարգճանությանհաճար

Տ

ՏԹԻ| 99941-38-35-8

Մուտք պարտքն եմ համարում ընթերցողինտեղեկացնել, որ «Ալքիմիկոսը»խորհրդանշականգիրք է, ինչով էլ տարբերվումէ «Մոգիօրագրից», ուր ոչ մի հորինովիբառ չկա: Կյանքիս տասնմեկ տարին նվիրել եմ ալքիմիայի ուսումնասիրմանը:Շենց միայն ցանկացած մետաղոսկու փոխարկելուկամ Անմահականջուրը գտնելուհնարավորությունըբավականինգայթակղիչէ բոլոր նրանցհամար, ովքեր առաջին քայլերն են անում մոգության ասպարեզում: Իմ երեւակայությանը, խոստովանումեմ, հատկապես տիրում էր Անմահականջուրը, քանի որ մինչդեռչէի գիտակցելու զգացել Աստծո գոյությունը,այն միտքը.որ ամեն ինչ երբեւիցեընդմիշտ ավարտվումէ, ինձ թվում էր անտանելի:Ուրեմն,իմանալովոր հնարավորէ ստեղծելմի հեղուկ, որն ընդունակէ բազում տարիներ երկարացնել Իմ

մեր երկրային գոյությունը, ես որոշեցի ինձ ամբողջովին նվիրել դրա պատրաստմանը: Դա յոթանասուններիսկիզբն էր, խորը վերափոխումներինախօրեին,երբ դեռեւս լուրջ աշխատանքներ չկային այդ գերբնականգիտությանմասին: Այսգրքի հերոսներից մեկինման ես իմ ամբողջսուղ միջոցներըծախսեցիալքիմիայի մասին արտասահմանյանհրատարակություններ ձեռք բերելու եւ իմ ողջ ժամանակը`դրանց բարդ խորհրդավորլեզուն յուրացնելուվրա: Ռիո դե Ժանեյրոյումինձ հաջողվեց գտնել մի քանի գիտնականի,որոնք լրջորեն զբաղվումէին Մեծ արարմամբ,բայց նրանք խույստվեցին հանդիպումից:Ես ծանոթացանաեւ այն հասարակության հետ, որի ներկայացուցիչներնիրենց համարումեն ալքիմիկոս, որոնք համապատասխանփարձասենյակներունեն եւ պատրաստ են ամեն մեկին բացահայտելիրենց արվեստիգաղտնիքները`միայն թե առասպելականփողերի դիմաց`բնականաբար:Այժմինձ համարլրիվ պարզ է, որ իրականումնրանք ոչինչ չգիտեն նրանից,ինչի գիտակ են համարումիրենց: Իմ ջանքերն ու ձգտումներըիզուր անցան: Ինձ ոչինչ չհաջողվեցսովորելնրանից, ինչ իրենցխրթին լեզվովապացուցգում էինանընդմեջարեւի,լուսնի,վիշապներիեւ առյուծների խորհրդանշականպատկերներովխձողվածալքիմիայի դասագրքերը:Եվ ինձ անընդհատթվում էր, թե սխալուղղությամբեմ գնում.չէ որ խորհրդանիշների լեզուն անհուն հորիզոններ ինքնին սխալ մեկնաբանությունների է բացում:1973 թվին,հուսահատված,որ իմ ուսումնասիրու6

թյուններըոչ մի հյուլեի արդյունքչտվեցին,ես մի շատ թեթեւամիտարարք կատարեցի:ԱյդժամանակՄատու Գրոսու նահանգի կրթությանվարչություննինձ հրավիրեցթատերականարվեստիպարապմունքանցկացնել,եւ ես որոշեցի ուսանողականթատերականստուդիայումիմ սաների մասնակցությամբ «Զմրուխտեսալիկ»թեմայովմի ներկայացում բեմադրել: Այդ փորձը իզուր չանցավ եւ այս փորձարությունըՄոգությանփխրունհողի վրա հաստատելու իմ մյուս փորձերի հետ հանգեցրինայն բանին, որ արդեն մեկ տարի անց կարողացասեփականմաշկիվրա զգալ, որ ձիշտ է հետեւյալասացվածքը`«Պարանըորքան էլ երկար` ավարտվումէ»: Շաջորդ վեց տարինմիստիկայիհետ կապ ունեցողամեն ինչ առաջացնումէ իր հոռետեսական քմծիծաղը:Այդ ներքին աքսորումես ինձ համարմի քանի կարեւորեզրակացությունարեցի/մենք այս կամ այն ձշմարտությունն ընդունում ենք լոկ այն ժամանակ, երբ սկզբում ամբողջ հոգով այն վանումենք, չարժե խույս տալ սեփականձակատագրից,միեւնույնէ չես փախչի,Աստվածխստապահանջ է, բայց նաեւ նրա գութն է անսահման: /՛ 1981 թվին իմ կյանքներխուժեց Ուսուցիչը,ում Ռոման` վիձակվածէր ինձ վերադարձնելնախկինուղուն:Նրանից ստացած իմ գիտելիքներըլրացնելու համար ես կրկին վճիռ կայացրիձեռք զարկել ալքիմիային:Մի երեկո, հեռազգացության հյուծիչ սեանսիցհետո հարգրի,թե ինչու են ալքիմիկոսներնայդքան բարդ ու այդքանձապաղ արտահայտվում:

նա: Երեք տիպիալքիմիկոսներկան.-պատասխանեց են անորոշության,քանի որ չես տիԱռաջիններըձգտում րապետում առարկային: Մյուսները գիտեն առարկան, բայց նաեւ գիտեն, որ ալքիմիայիլեզունուղղվածէ սրտին -

թե մտքին: Իսկ երրորդները,-հարցրի ես: Երրորդընրանք են, ովքեր ալքիմիայիմասին չեն էլ լսել. բայց կարողացելեն իրենց ամբողջ կյանքով բացահայտելԻմաստնության քարը: Եվ դրանիցհետո իմ Ուսուցիչը,որ պատկանումէ երկրորդ տիպին,որոշեգինձ ալքիմիայիդասեր տալ: Շուտով ես հասկացա,որ ինձ այդքանբարկացնողեւ հոգիս հանող խորհրդանշական լեզուն Աշխարհիհոգին հասկանալու եզակիուղին է կամ այն է, ինչ Յունգն անվանել է «կոԵս հայտնագործեգի լեկտիվանգիտակցություն»: իմ Ուղին եւ Աստծո նշանները,ձշմարտությանայն նշանները,որոնք նախկինումիմ բանականությունը հրաժարվումէր ընդունել իրենց պարզությանպատձառով:Ես իմացա, որ Մեծ արարմանըհասնելու խնդիրըոչ թե մի խումբ ընտրյալների մենաշնորհնէ, այլ հասցեագրվածէ այս մոլորակըբնակեգնողամբողջմարդկությանը:Բնականաբար,միշտ չէ, որ Մեծ արարումըի հայտ է գալիս ձվի եւ անոթի մեջ լգված հեղուկի տեսքով, բայց մեզնիցյուրաքանչյուրն,անկասկած, ընդունակ է բացահայտել Աշխարհիհոգին եւ եւ ոչ -

-

մերվել նրան: Ահա

եւ ես

թե ինչու է «Ալքիմիկոսը»խորհրդանշականգիրք նրա էջերումշարադրելեմ ոչ միայնայն, ինչ յուրաց8

հարցիառնչությամբ,այլեւփորձել եմ արժանին հատուցելայն մեծ գրողներին,որոնք կարողացելեն տիրապետել Համընդհանուր լեզվին. Շեմինգուեին,Բլեյկին, մեկումնման մի հատԲորխեսին(նրա պատմվածքներից կա, ված որի գործողություններըկատարվումեն միջնաՄալբՏագանինեւ մյուսներին: դարյանՊարսկաստանում), Գուցե թե շատ ընդարձակնախաբանիսավարտինեւ որպեսզի բացատրեմ,թե իմ Ուսուցիչը ում էր դասում երրորդ խմբի ալքիմիկոսների շարքը շարադրեմ մի պատմություն,որ հենց ինքն է պատմել: Մի անգամՍուրբկույսըՄանուկՔրիստոսինգրկածիջնում է երկրի վրա եւ այցելումմի վանք:Շպարտությամբ լցեն ամեն կանգնում. մեկը հերված վանականներըշարք թով դուրս է գալիս եւ ի պատիվԱստվածամոր ցուցադրում է արտաիր արվեստը`մեկը իր բանաստեղծություններն սանում, երկրորդըԱստվածաշնչյան իր խորը գիտելիքները ցուցանում,երրորդըթվարկումէ բոլոր սրբերի անուները: Յուրաքանչյուրը իր ուժերի եւ ունակությունների չափով պատվումէ Կույսինեւ մանուկՔրիստոսին: Վերջինըմի խեղճուկրակ վանականէր, ովնույնիսկչէր կարող անգիրասել Սուրբ գրքի տեքստերիցմեկը: Նրա ծնողներըանգրագետ,շրջիկ կրկեսիդերասաններէին եղել եւ որդունհազիվ սովորեցրելէին որոշ ձեռնածություններ: Եվ երբ հերթընրան է հասնում, վանականները ցանկանում են հանդիսությունն ավարտել,քանի որ սա խելքը գլխինոչինչ չէր կարողասել, բացիվանքըխայտառակելուց: րել եմ

այդ

Բայցնա ամբողջհոգով բաղճումէր Կույսինեւ Մանուկին տալ իր սրտիմի մասնիկը: Եվ ահա վանական եղբայրներիպարսավականհայացքներիցհուզված,նա գրպանիցնարինջներէ հանում եւ սկսումնետելօդ ու բռնել,այսինքն՝անելայն միակ բանը, ինչ կարողէր` ձեռնածություն:Եվ միայն այդ պահին է ՄանուկՔրիստոսիշուրթերինժպիտհայտնվում,ու նա սկսում է թաթիկներըիրար զարկել:Եվ միայն խեղձձեռնածուին է պարզում Սուրբ Կույսը որդուն` վստահելովիր գիրկն առնել: Հեղինակ

ԱԼՔԻՄԻԿՈՍԸ

Նվիրվում է Ժ-ին` Ալքիմիկոսին, ով հասու եղավ Մեծ Արարմանգաղտնիքներին:

Եվ մինչ նրանք գնում էին, Շիսուս մտավ մի Մարթաանունովմի կին նրան ընդունեցիր տան մեջ: Եվ սա մի քույր ուներ, որի անունը Մարիամ էր, որ եկավ նստեցՏիրոջ ոտքերի առաջ եւ լսում էր նրա խոսքերը:Իսկ Մարթան,որ զբաղված էր տնային շատ գործերով, եկավ կանգնեց նրա մոտ եւ ասաց. «Տե՛ր,քեզ փույթչէ՛, որ քույրս ինձ մենակ է թողել տան գործիմեջ. արդ, ասա՛ դրան, որ ու օգնիինձ»: Շիսուսպատասխանեց ասաց. «Մարթա, Մարթա՛ դու հոգս ես անում եւ շատ բաներով ես զբաղված,բայց այստեղ քիչ բան է պետք. Մարիամը ընտրել է բարի մասը, որ նրանիցչպիտի վերցվի»: գյուղ, եւ

Ավետարանըստ Ղուկասի,Ժ, 38-42

Եվ մինչ նրանք գնում էին, «իսուս մտավ մի գյուղ, եւ Մարթաանունովմի կին նրանընդունեցիր տան մեջ: Եվ սա մի քույր ուներ, որի անունըՄարիամ էր, որ եկավ նստեց Տիրոջ ոտքերի առաջ եւ լսում էր նրա խոսքերը:Իսկ Մարթան,որ զբաղված էր տնային շատ գործերով, եկավ կանգնեց նրա մոտ եւ ասաց. «Տե՛ր,քեզ փույթչէ՛, որ քույրս ինձ մենակ է թողել տան գործի մեջ. արդ, ասա՛ դրան, որ ու ասաց. օգնիինճ»: Հիսուսպատասխանեց «Մարես անում եւ թա, Մարթա,դու հոգս շատ բաներով ես զբաղված,բայց այստեղ քիչ բան է պետք. Մարիամըընտրել է բարի մասը, որ նրանից չպիտի վերցվի»: Ավետարանըստ Ղուկասի,Ժ,

38-42

Նախաբան Ալքիմիկոսը մի գիրք վերցիեց, որ բերել էր ճամփորդներից մեկը: Գիրքն առանց կազմի էր, սակայն կարողացավգտնել հեղինակիանունը` ՕսկարՈւայլդ: Երբթերթում էր գրքի էջերը, Նարցիսի մասին մի պատմության հանդիպեց: Ալքիմիկոսըծանոթ էր այդ առասպելին.մի սիրունադեմ տղա ամեն օր գնում էր մոտիկ առվի ափը՝ հիանալուիր գեղեցկությամբ:Նա այնքան էր զմայլված իրենով, որ մի օր էլ ընկավ ջուրը ու խեղդվեցեւ առվի ափին մի ծաղիկ աձեց, որին ««նարցիս»»/հայերեն` նարգիզ Ա.Վ. անունըտվեցին: ԲայցՕսկարՈւայլդըառասպելնայլ կերպ էր պատ-

մում:

««ԵրբՆարցիսը մեռավ, եկան անտառիաստվածձները` ոգիները ն տեսան, որ քաղցրահամ առուն արցունքից աղի է դարձել: -Ինչուես լալիս, հարցրեցինոգիները: -Լալիս եմ Նարցիսիհամար,- պատասխանեցառուն: -

-Զարմանալի չէ, որ լալիս ես Նարցիսի համար,ասացին անտառիաստվածները:-Չնայած մենք բոլորս ամեն օր վազում էինք նրա ետնից այս սիրուն անտառով, ի վերջո, դու միակն էիր, որ կարող էիր մոտիկից զմայլվել նրա գեղեցկությամբ: -Իսկ Նարցիսը գեղեցիկէր, հարցրեց առուն: ՀՈ՞վկարող է այդ բանն իմանալ ավելի լավ, քան պատասխանեցինապշած ոգիները: ՉԷ որ նա դու, էր, վերջապես, որ ամեն օր խոնարհվում էր քո ջրերի վրա: Առուն երկարժամանակլուռ էր: Հետո ասաց. ՀԵս լալիս եմ Նարցիսի համար, բայց երբեք մտքովս չի անցել, թե նա գեղեցիկ է: Լալիս եմ Նարցիսի համար, որովհետն ամեն անգամ, երբ նա ծնկի էր գալիս իմ ափերին, ես նրա աչքերի խորքում տեսնում էի իմ գեղեցկության արտացոլումը»»: -

-

-

-Էնչ սքանչելի պատմություն է,

-

ասաց

Ալքիմիկոսը:

Մաս

առաջին

Սանտյագո էին կոչում: Արդեն սկսել էր մթնել, երբ նա իր ոչխարները քշեց դեպի լքված եկեղեցին, որի գմբեթը վաղուց էր նստել ու դարձել ավերակ, իսկ այնտեղ, ուր մի ժամանակ խորանն էր, աձել էր մի հսկա ժանտախոտ: Այստեղ էլ որոշեց գիշերել Սանտյագոն: Ոչխարներին խարխլվածդռնով ներս քշեց եւ տախտակիկտորներով ծածկեց դուռը, որպեսզի ոչխարները դուրս չգան: Տարածքում գայլեր չկային, բայց մի անգամ գիշերը ոչխարներիցմեկը փախելէր ն նա ստիպված էր եղել ամբողջ օրը վատնել մոլորված կենդանուն գտնելու համար: Սանտյագոնհատակին ւիռեց թիկնոցը, գլխի տակ դրեց գիրքը, որը վերջերս էր կարդացելվերջացրել եւ պառկեց:Իսկքնելուց առաջ մտածեց.եթե ավելի հաստ գիրք վերցրած լիներ` երկար կկարդացվեր Ա որպես բարձ ավելի հարմարավետկլիներ: Նա զարթնեց, երբ դեռնս մութ էր, եւ նրա գլխավերեւում,կիսավեր ծածկի ձեղքերիցփայլում էին աստղերը: «Էլի կքնեի»»,- մտածեց Սանտյագոն: ատանուն

Տեսավ նույն երազը, ինչ նախորդ շաբաթ եւ արթնացավ, կրկին չհասցնելով տեսնել մինչն վերջ: Նա վեր կացավ, մի կում գինի խմեց: Առավմահակը եւ սկսեց հրել քնած ոչխարներին: Սակայն նրանց մեծ մասը զարթնել էր հենց այն վայրկյանին,երբ նա բացել էր աչքերը, կարծես ինչ-որ խորհրդավորկապ կար նրա եւ ուխարների միջեւ, որոնց հետ արդեն երկու տարի տեղից տեղ էր թափառում կերակուրի եւ ջրի որոնումներով: ««Այնպեսեն վարժվել, որ յուրացրել են իմ բոլոր սովորույթները,- փնթփնթաց նա,- նույնիսկ իմ օրակարգը գիտեն»»: Այդ մասին մի քիչ մտածելուց հետո հասկացավ, որ գուցե ամեն ինչ հակառակնէ` այդ ինքն է նրանց սովորույթները յուրացրել եւ վարժվել ապրել ոչխարային օրակարգով: Սակայն մի քանի ոչխար չէին շտապում վեր կենալ, որքան էլ Սանտյագոնանունները մեկ առ մեկ տալով՝ մահակի ծայրով հրում էր նրանց: Ընդհանրապես համոզվաձ էր, որ ոչխարները փայլուն հասկանում են այն ամենը, ինչ ինքն ասում է նրանց եւ այդ պատճառովէլ երբեմն գրքերից ոչխարների համար բարձրաձայն կարդումէր իրեն դուր եկած մասերը, կամ պատմումէր, թե ինչպես միայնակ է հովիվը, որքան քիչ ուրախություն կա նրա կյանքում, կամ ոչխարներինէր փոխանցում այն նորությունները, որոնք լսել էր իր անցած քաղաքներում ու գյուղերում: Բայց պատանին վերջին ժամանակները խոսում էր միայն մի բանի մասին. քաղաքում ապրող վաձառականի աղջկա մասին, որի մոտ պետք է գնար չորս օր անց: Պատանին նրան մի անգամ էր տեսել` անցյալ տարի: Մահուդի եւ բրդի վաճառական կրպակատերըսիրում էր, որ ուխարներըխուզեն հենց իր աչքի առաջ, առանց

խաբկանքի:Բարեկամներիցմեկը Սանտյագոյին ցույց էր տվել այդ կրպակիտեղը, ինքը իր ոչխարներինքշել էր այնտեղ: զում ծախել»»,-այն ժամանակ Ո 1Լնել էր կրպակատիրոջը: Կրպակի հերթ էր, տերը հովվին խնդրեց եմ բուրդ

«Հ

ա-

եւ

մոտ

սպասել մինչեւ ճաշ: Սանտյագոն համաձայնեց,նստեց մայթին եւ մախաղիցհանեց գիրքը: -Այ քեզ բան, չգիտեի, որ հովիվներըգիրք են կարդում, հանկարծ կողքին լսվեց մի կանացի ձայն: Գլուխըբարձրացնելով՝նա տեսավ մի աղջկա՝ տեսքից մի իսկականանդալուզուհի. վարսերը՝ երկար, սեւ, հարթ, իսկ աչքերը այնպիսին,ինչպիսին մի ժամանակ Իսպանիաննվաձած մավրերի աչքերն էին: Ձեն կարդում, քանի որ ոչխարներն ավելի շատ բան են սովորեցնում, քան գրքերը, պատասխանեց Սանտյագոն: Այսպես խոսքը խոսք բերեց ու նրանք զրույցի բռնվեցին, եւ զրույցը տեւեց ավելի քան երկու ժամ: Աղջիկը պատմեց, որ կրպակատիրոջդուստրն է, որ կյանքը ձանձրալիէ, եւ/սնցնողօրերը ջրի երկու կաթիլի պես նման են Սանտյագոննրան պատմեցԱնդաիրարյ/Իսկ լուզիայի դաշտերի մասին, պատմեց,ինչ լսել ու տեսել էր ճանապարհինհանդիպած մեծ քաղաքներում: Նա ուրախ էր զրուցակից ունենալու համար, ոչխարների հետ ամեն բան չես խոսի: Իսկ կարդալ որտե՛ղես սովորել,- հարցրեցաղջիկը: Որտեղ բոլորը այնտեղ էլ ես,- պատասխանեց տղան,- դպրոցում: Իսկ գրագետ լինելով ինչու ես հովվություն անում: -

-

-

-

-

-

Պատասխանելուփոխարեն Սանտյագոնուրիշ բանից խոսեց. վստահ էր, որ, միեւնույն է, աղջիկն իրեն չի հասկանա: Նա աղջկան պատմեց իր թափառումների մասին, եւ վերջինիս մավրիտանականաչքերը մերթ չռվում, մերթ կկոցվում էին զարմանքից: ժամանակը հոսում էր աննկատ, եւ Սանտյագոնուզում էր այդ օրը երբեքչավարտվի,որպեսզի կրպակատիրոջը պաշարեն գնորդներըեւ խուզին սպասելը տեւի երեք օր: Նախկինում երբեք այդպիսիբան չէր զգացել, ինչ այդ րոպեներին. նա ուզում էր այդտեղ մնալ ընդմիշտ: Այդ սեւահեր աղջկա հետ օրերը ջրի երկու կաթիլի պես նման չէին լինի իրար: Բայց այդ պահին կրպակից դուրս ելավ նրա հայրը եւ հոտից չորս ոչխար ընտրեց խուզի համար: Հետո վճարեց որքան հարկն է ու ասաց. Արի մի տարի հետո: -

Ե

մինչեւ նշանակված ժամկետը մնացել էր ընդամենըչորս օր: Պատանին ցնծում էր առաջիկա հանդիպման համար եւ միաժամանակ՝ տագնապում, իսկ եթե հանկարծ աղջիկն իրեն մոռացած լինի: ՉԷ որ շատ հովիվներ են իրենց ոչխարը տանում նրանց բնակավայրով: Թող մոռանա,- ասաց նա իր ոչխարներին,- մեծ բան: Ուրիշքաղաքներումաղջիկ կգտնենք: Բայց սրտի խորքում գիտեր, որ իրականում սրտատրոփ սպասում է այդ մեծ հանդիպմանը: Եվ հովիվնեհարի, եւ նավաստիների,եւ շրջիկ առեւտրականների մար կա մի նվիրականքաղաք, որտեղ ապրումէ նա, որի համար կարելի է զոհաբերել աշխարհեաշխարհազատ թափառելուհրճվանքը: ահա

-

րն սկսել էր լուսանալ, եւ Սանտյագոնոչխարները քշեց այն ուղղությամբ,որտեղիցբարձրանում էր արեւը: «Ոչխարների համար հեշտ է,- մտածեց նա,- որոշելու բան չունեն»»: Գուցե այդ պատճառով էլ ինձ են սեղմվում»»: Նրանց ընդհանրապեսոչինչ պետք չէ` միայն թե ջուր լինի եւ դեմները` խոտ: Իսկ քանի դեռ Անդալուզիայի ամենալավ արոտավայրերիտեղն ինքը գիտի, ոչխարները նրա բարեկամներըկլինեն: Թեկուզ օրերն իրարից չտարբերվեն, թեկուզ ժամանակը արեւածագից մինչեւ մայրամուտ ձգվի անվերջ, թեկուզ իրենց կարձ կյանքի ընթացքում ոչ մի գիրք կարդացածչլիեւ չիմանան մարդկանց լեզուն, որով նրանք քանեն ղաքներում եւ գյուղերում իրար են փոխանցումնորությունները: Միայն թե խոտ ու ջուր լինի` նրանք երջանիկ կլինեն: Իսկ դրա դիմաց նրանք շռայլորեն մարդուն են տալիս իրենց բուրդը, իրենց ընկերակցությունը եւ, ժամանակ առ ժամանակ, իրենց միսը: «Եթե ես մի հրեշ դառնայիեւ նրանց սպանեի մեկը մյուսի ետեւից, նրանք այդ բանը գլխի կընկնեին. միայն այն ժամանակ, երբ ես ոչնչացրած կլինեիհոտի կեսից ավելին, մտածեց Սանտյագոն: -/Նրանք ինձ ավելի եւ միայն շատ են վստահում,քան սեփականբնազդիկ/' այն պատճառով,որ ես նրանց քշում եմ այնտեղ, որտեղ կերակուր կա: Նա ինքն էլ էր զարմացել, թե այսօր ինչ մտքեր են լցվում գլուխը: Գուցե եկեղեցին, իր ներսում աճած ժանտախոտով,լի էր չարագուշակ ուժերով: Սկզբում նրանք ստիպեցին, որ տեսնի այն երազը, որն արդեն մեկ անգամ տեսել էր, իսկ հիմա, ահա, չարությամբ են լցրել իր հավատարիմուղեկիցների նկատմամբ: Նա կում արեց ընթրիքից մնացած գինուց եւ -

պինդ կոձճկեց թիկնոցը: Գիտեր, որ ընդամենը մի քանի ժամ հետո, երբ արեւը զենիթին հասնի, այնպիսի շոգ է սկսվելու, որ անհնարկլինի ոչխարը քշել տափաստանով: Այդ ժամին ամբողջ Իսպանիան քնում է: Տապն հանդարտվում է միայն երեկոյան դեմ, իսկ մինչ այդ ստիպված է լինելու ուսերին գցած քարշ տալ ծանր թիկնոցը: Բայց ինչ կարող ես անել, հենց դա է փրկում լուսաբացինտիրող ցրտից: ««Պետքէ պատրաստ լինել եղանակի բոլոր անակնկալներին»», մտածեց Սանտյագոն`թիկնոցի նկատմամբ խանդաղատանքով,որ այդքան ծանր էր ու տաք: Իսկ ընդհանրապեսնա էլ իր առաքելությունն ունի, ինչպես Սանտյագոն`իր: Իր կյանքի առաքելությունը ճամփորդությունն է, եւ Անդալուզիայի դաշտերով ու սարահարթերով երկու տարվա թափառումներիընթացքում ինքը եղել է նրա բոլոր քաղաքներումեւ բնակավայրերում:Սանտյագոն մտադիր էր մահուդագործիաղջկան այս անգամ բացատրել,թե ինչպես է եղել, որ հասարակհովիվը գրագետ է: Իսկ հարցն այն է, որ մինչեւ տասնվեցըլրանալը ինքը սովորել էր ճեմարանում:Ծնողները երազում էին, որ նա հոգեւորականդառնա, դառնա հասարակգեղջկական ընտանիքիպարծանքը: Նրանք դժվար էին ապրում, աշխատումէին լոկ սնվելու համար` ոչխարների -

նման:

ճեմարանումՍանտյագոնսովորեց լատիներեն,իսպաներեն եւ աստվածաբանություն:/Սակայնմանկուց մեջը հասունացողաշխարհընկալմանձգտումը հաղթեց Աստծո ճանաչման կամ մարդկային մեղքերի մանրամասնիմացությանցանկությանըԵվ մի անգամ,համարձակություն հավաքելով, ծնողներին ասաց, որ չի

ուզում հոգեւորականլինել, ուզում է ճանապարհորդել: Տղաս,- ի պատասխանասաց հայրը, մեր գյուղում ով ասես եղել է: Աշխարհի բոլոր ծայրերից մարդիկ այստեղ են գալիս ինչ-որ նոր բան իմանալու, բայց գնում են` մնալով այնպիսին, ինչպիսին եղել են: Նրանք սար են բարձրանում, որ տեսնեն ամրոցը եւ կարծում են, թե անցյալը լավ Է ներկայից: Նրանք շեկ մազեր ունեն կամ մուգ գույնի մաշկ, բայց ոչնչով չեն տարբերվումմեր համագյուղացիներից: Բայց չէ որ ես չգիտեմ, թե ինչ ամրոցներկան այն երկրներում, որտեղից նրանք են գալիս,- հակաճառեց -

-

-

Սանտյագոն: Երբ այդ մարդիկտեսնում են մեր հողն ու մեր կանանց, ասում են, թե կուզենային իրենց ամբողջ կյանքն ապրել այստեղ, շարունակեց հայրը: Իսկ ես ուզում եմ ուրիշ հողեր տեսնել, տեսնել ուրիշ կանայք: ՉԷ որ այդ մարդկանցիցոչ մեկը չի մնում -

-

-

մեզ

մոտ:

ճամփորդությանհամարմեծ փողեր են պետք: Իսկ մերոնցիցմի տեղ չեն նստում միայն հովիվները: Ինչ արաձ, ուրեմն հոտաղ կդառնամ,-ասաց Սանտյագոն: Շայրը ոչինչ չասաց, իսկ առավոտյան նրան մի քսակ տվեց, մեջը՝ իսպանականերեք հին ոսկի. Մի անգամ դաշտում եմ գտել: Քո անունից եկեղեցուն պիտիտայի որպես նվիրատվություն: Քեզ համար ոչխար գնիր եւ գնա թափառելու աշխարհեաշխարհ, մինչեւ համոզվես, որ մեր ամրոցը ամենագլխավորնէ, իսկ մեր կանանցիցսիրուն կին չկա ոչ մի տեղ: Եվ երբն նա օրհնեց որդուն, սա նրա աչքերում կարդաց ճամփորդելունույն անզուսպ կարոտը: Մի կարոտ, որը դեռ կենդանի էր, չնայած տասնամյակներշարու-

-

-

նակ փորձել էր թաղել հաց ու ջուր վաստակելու,մշտական կտուր ունենալու հոգսերի տակ:

որիզոնի վրա երկինքը ներկվեց բոսորագույն, ապա ձագեց արեւը: Հիշելով հոր ասաձը` Սանտյագոն աշխուժացավ. նա արդեն շատ ամրոցներ եւ շատ գեղեցկուհիներ էր տեսել. որոնցից ոչ մեկը չէր կարող համեմատվելնրա հետ, որին երկու օր անց նորից էր հանդիպելու: Նա ոչխարի հոտ ունի, ունի թիկնոց եւ գիրք, որը միշտ կարելի է ուրիշով փոխարինել, իսկ ամենագլխավորը՝ամեն օր կատարվում է նրա ամենանվիրական երազանքը` ձամփորդում է: Իսկ երբ նրան ձանձրացնենԱնդալուզիայիդաշտերն ու ձորերը, կարող է վաճառել ոչխարները եւ դառնալ նավաստի: Իսկ եթե մի օր էլ ձովագնացությունիցձանձրանա,արդեն հասցրած կլինի ճանաչել այլ քաղաքներ ու կանանց, երջանիկ լինելու այլ միջոցներ: «Չգիտեմ, ճեմարանումինձ ինչպես էր հաջողվելու հայտնագործել Աստծուն»»,- մտածեց Սանտյագոնն̀այելով ձագող արեւին: Իր թափառումների ընթացքում նա միշտ անհայտ ճամփաներէր ընտրում: Իսկ այդ եկեղեցում երբեք չէր գիշերել, չնայած այդ կողմերում շատ էր եղել: Աշխարհը մեծ է ու անվերջ. եւ բավականէ Սանտյագոնթեկուզ մի քիչ թույլ տար ոչխարներին՝ընտրելուիրենց ձանապարհը, երբ անպատճառ ինչ-որ հետաքրքիր բանի կհանդիպեր:Միայն թե նրանք չեն հասկանում, որ ամեն օր նոր ճամփա են գտնում, որ փոխվում են արոտավայրերն ու տարվա եղանակները.ոչխարների գլխում միայն ուտելն է: «Գուցե մենք էլ ենք այդպես,- մտածեց հովիվը.- չէ որ ես նույնպես ուրիշ կնոջ մասին չեմ մտածել այն պա22

հից ի վեր, ինչ ծանոթացել եմ մահուդագործիաղջկա

հետ»:

նայեց երկնքին, հաշվեց, որ մինչեւ ձաշ կլինի Թարիֆում: Այնտեղ հարկավոր է փոխել գիրքը` ավելի հաստով, տափաշիշը գինի լցնել, սափրվել եւ մազերը խուզել, որպեսզի պատրաստ լինի ինչպես հարկն է ներկայանալ մահուդագործի աղջկան: Իսկ այն, որ ի կարող էր կանխել մեկ ուրիշը, Սանտյագոն փոթ էր չմտածել: էլ հենց նրանով է հետաքրքիր,որ երազ մտածեց ները կարող են իրականություն դառնալ»/ Սանտյագոն՝նայելով երկնքին եւ արագացնելովքայլե. Նա

րեն

ԱԱմնքն

րը:

Նա հիշեց, որ Թարիֆում մի պառավ է ապրում, որը կարողանումէ գուշակել երազները: Կգնա նրա մոտ ե Թող պատմի, թե ինչ է նշանակում այն երազը, որ աթ դեն երկու անգամ տեսնում է:

առավը հյուրին ուղեկցեց շերտավարագույրնե. րով ձճաշասրահիցառանձնացվածետին սենյա: կը, ուր դրված էր մի սեղան եւ երկու աթոռ, իսկ պատից կախված էր4«ՔրիստոսիՍուրբ Սիրտը»»նկարը: նստեցրեց Սանտյագոյին,եւ բռնելով Տանտիրուհին նրա երկու ձեռքը` նախ կիսաձայն աղոթք արեց: Ըստ երեւույթին աղոթքը գնչուների լեզվով էր: Շով վին գնչուներ շատ էին հանդիպել: Նրանք, չնայած ոչ խար չեն պահում, բայց նույնպես շատ են թափառում իսկ մարդիկ ասում են, թե նրանք ապրում են խաբեությամբ, թե հոգիները սատանային են ծախել, թե երե՛ւը խաներ են գողանում, որոնք թափառախմբերումդաո" նում են ստրուկներ:Սանտյագոնինքն էլ երեխա ժամա նակ մահու չափ վախենում էր, թե գնչուներն իրեն կգո

ղանան, եւ հիմա, երբ պառավը բռնել էր նրա ձեռքերը, վախը կրկին զարթնեց նրա մեջ: Նա չէր կամենում, որ պառավը որեւէ բան զգա: Համարձակության համար մտքումշշնջում էր ««Շայր մերը»»: Շատ հետաքրքիր է,- աչքը նրա ձեռքերից չկտրելով` քրթմնջաց պառավը եւ կրկին խորասուզվեցլռության մեջ: Պատանինէլ ավելի անհանգստացավ: Ձեռքերըդողացին, եւ նա փութով ետ քաշեց: Ես չեմ եկել, որ դու ձեռքս նայելով` գուշակություն անես,- ասաց նա՝ ափսոսալով,որ ընդհանրապեսոտք է դրել այս տան շեմին. ձիշտ չէր լինի վճարել որքան հարկն է եւ արագ հեռանալ: Գիտեմ: Դու եկել ես, որ ես մեկնեմ քո երազը,- պաայն լեզուն են, որով տասխանեց մեզ հետ խոսում է Տերը/Քանի որ դա աշխարհի լեզուներից մեկն է, ուրեմն ես այն կարող եմ թարգմանել: Իսկ եթե Տերը քեզ է դիմում քո հոգու լեզվով, միայնքեզ է հասկանալիլինում նրա ասածը: Իմիջիայլոց,քեզնից փող, միեւնույն է, վերցնելու եմ, քանի որ եկել ես խորհրդի: ««Երեւում է խրվեցինք»»,- մտածեց Սանտյագոն, բայց նահանջելու տեղ չկար: Հովվի համար համարձակությունը սովորականբան է. մեկ գայլերն են վրա տալիս հոտին, մեկ երաշտն է ամայացնում դաշտերը/Հենց համարձակություննէլ նրա կյանքի աղն է: // Ես երկու անգամ տեսել եմ միեւնույն երազը, իբր դաշտում ոչխար եմ արածացնում,այդտեղ հայտնվում է մի երեխաեւ ուզում է նրանց հետ խաղալ: Ես չեմ սիրում, է իմ ոչխարներին.նրանք օտարնեոր ուրիշը մոտենում րից վախենում են: Չգիտեմ թե ինչու, միայն երեխաներին են առանց վախի մոտ թողնում իրենց: Չեմ հասկա-

-

-

գնչուհին: /Երազներն

-

նում, թե այդ ոչխարներըոնց են տարիքըորոշում:

կաթսան Երազդպատմիր.- ընդհատեցպառավրը,կրակի վրա է: Քո փողը քիչ է, իսկ իմ ժամանակըթանկ արժե: Երեխանոչխարներիհետ խաղաց,հա խաղաց,-մի քիչ նեղված շարունակեցՍանտյագոն,-իսկ հետո հանկարծ ինձ իր գիրկն առավ ու տեղափոխեցեգիպտական բուրգերի մոտ: Նա դանդաղեց`կասկածելով արդյոք պառավըգիտի, թե դրանք ինչ են, բայց գնչուհին լռում էր: Եգիպտականբուրգերի մոտ, կրկնեց դանդաղ եւ եւ այնտեղ ինձ այսպես ասաց. հատու, ««Եթե նորից այստեղ ընկնես, փնտրիրթաքցված գանձը»»: Եվ հենց ինձ ուզում էր ցույց տալ, թե որտեղ է թաքցրած գանձը՝ զարթնեցի: Եվ երկրորդ երազն էլ նույնն էր: Պառավը երկար ժամանակ լռում էր, հետո բռնեց Սանտյագոյիձեռքերը եւ ուշադիր նայեց ափերին: Շիմա ես քեզնից ոչինչ չեմ վերցնի,- խոսեց նա վերջապես,- բայց եթե գանձը գտնես` տասը տոկոսն իմն է: Պատանինուրախությունիցձիծաղեց`երազում տեսաձ գանձը հնարավորություն տվեց պահպանել իր խեղձուկրակգրոշները: Պառավը,հավանաբար,իսկապեսգնչուհի է. ասում են` գնչուների մի ծձալըպակասէ: Դե, մեկնաբանիրիմ երազը,- խնդրեց նա: Նախ՝ երդվիր:Երդվիր,որ կտաս գանձի տասը տոկոսը: Ստիպվածէր երդվել: Բայց պառավը հրահանգեց, որ երդումը կրկնի ««ՔրիստոսիՍուրբ Սիրտը». նկարի առջեւ: Այդ երազը համընդհանուրլեզվով է, ասաց նա, կփորձեմ բացատրել,չնայած շատ դժվար է: Ահա այդ -

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

աշխատանքիդիմաց եմ քեզնից գանձի տասը տոկոսը խնդրում: Դե, լսիր: Դու պետք է գնաս Եգիպտոսեւ գտնես քո բուրգերը: Ես ինքս էլ նման բան չեմ լսել, բայց, քանի որ երեխան քեզ ցույց է տվել, նշանակում է գանձն իրականումգոյություն ունի: Ուրեմն գնա բուրգերի մոտ, այնտեղ կգտնես քո գանձն ու կհարստանաս:

Սանտյագոն նախ զարմացավ, ապա

վիրավորվեց:

Արժե՛րնման հիմարության համար փնտրել գտնել պա-

ռավին: Լավ է` փող չառավ: Քեզ վրա զուր ժամանակ վատնեցի,- ասաց նա: Ես զգուշացրի, որ երազդ դժվարմեկնելի է//բանը որքան անսովոր է` այնքան արտաքուստ պարզունակ է, եւ միայն իմաստուններինէ հասույ/Իսկ քանի որ ես իմաստնությամբ աչքի չեմ ընկնում, ստիպված եմ եղել այլ արվեստներսովորել, օրինակ`ձեռքի ափով գուշակությունը: Ես ինչպես Եգիպտոս ընկնեմ: Դա արդեն իմ հոգսը չէ: Ես կարողանումեմ միայն երազները գուշակել, ոչ թե դրանք իրականություն դարձնել: Այլապեսստիպվածչէի լինի ապրել աղջիկներիս օգնությամբ: Իսկ եթե Եգիպտոսչհասնեմ: Չհասնես` կմնամ իմ գուշակությանդիմաց առանց վճարի: Առաջինանգամչէ: Իսկ հիմա գնա, մենք այլեւս խոսելու բան չունենք: Սանտյագոնխիստ հիասթափված դուրս եկավ գնչուհու կացարանիցեւ որոշեց, որ այլեւս երազներինչի հավատալու: Ու անմիջապես էլ հիշեց իր անելիքը՝ գնաց կրպակ, ուտելիք գնեց, գիրքը փոխարինեցմի այլ, ավելի հաստափոր գրքով եւ նստեց հրապարակի նստարանին՝նոր գինին փորձելու: Օրըշոգ էր եւ գինին -

-

-

-

-

-

կախարդանքիպես զովացրեց պատանուն: Ոչխարներիննա թողել էր քաղաքի ծայրամասում, իր նոր բարեկամի մարագում: Սանտյագոն ամբողջ մարզում բարեկամներուներ` դրա համար էլ սիրում էր ընկեր ես ձեռք բերում եւ պարտադիր թափառնել:/Նոր չէ, որ նրան ամեն օր հանդիպես: Երբ շուրջդ նույն մարդիկ են, ինչպես ձեմարանումէր, ինքնին ստացվում է, որ նրանք մխրձվում են քո կյանքի մեջ: Իսկ այդ դեպքում նրանք որոշ ժամանակ անց ցանկանում են կյանքդ փոփոխել:Իսկ եթե դու չես դառնում այնպիսին, ինչպիսին նրանք են ցանկանում քեզ տեսնել` նեղանում են/Չք որ ամեն ոք 4շգրիտ գիտե, թե ինչպես պետք է ապրել այս աշխարհում: /Միայնթե, չգիտես ինչու, ոչ ոք չի կարողանում սեփական կյանքը կարգավորել:/Ինչպես պառավ գնչուհին, որ երազներ գուշակել գիտի, բայց դրանք իրականություն դարձնել` ոչ: Սանտյագոնորոշեց սպասել մինչեւ արեւն իջնի եւ նոր միայն ոչխարներինքշի արոտի: Մինչեւ մահուդագործի աղջկա հետ հանդիպումըդեռ երեք օր կար: Իսկ առայժմ նա սկսեց կարդալ տեղի հոգեւորականի մոտ փոխածգիրքը: Գիրքըհաստափորէր, եւ հենց առաջին էջից նկարագրվում էր ինչ-որ մեկի հուղարկավորությունը, իսկ ի լրումն՝ հերոսների անուններն այնպիսին էին, որ լեզուդ կջարդվեր արտասանելիս:««Եթեես երբեւէ գիրք գրեմ,- մտածեց նա,- ամեն էջում նոր հերոս կունենամ, որպեսզի ընթերցողներն ստիպված չլինեն հիշել, թե ում ինչպես են կոչում»»: Հազիվ էր խորասուզվել ընթերցանության մեջ, կլանվել հուղարկավորությաննկարագրությամբ` թե ինչպես են հանգուցյալինթաղում ձյան մեջ (Սանտյագոյին էլ դող բռնեց, չնայած արեւը վառում էր անխնա),

երբ նստարանի ծայրին նստեգ մի ձերունի եւ խոսակցություն բացեց. Ինչով են նրանք զբաղված, հարցրեց ծերունին` ցույց տալով հրապարակիմարդկանց: Աշխատումեն, չոր պատասխանեցպատանին՝ ձեւացնելով,թե կլանված է ընթերցանությամբ: Իսկ իրականում մտածում էր, թե ինչպես է մահուդագործիաղջկա աչքի առաջ խուզելու չորս ոչխար, որ նա տեսնի, թե ինչի է ինքն ընդունակ: Սանտյագոնհաձախ էր մտովի պատկերացնումայդ տեսարանը, ամեն անգամ հիացաձ աղջկան մտովի բացատրելով,որ ոչխարին պետք է խուզել պոչից դեպի գլուխը: Նաեւ մտապահելէր տարբեր հետաքրքիր պատմություններ, որոնցով աղջկան զբաղեցնելու էր խուզի ժամանակ: Այդ պատմություններըկարդացել էր գրքերում, բայց պատրաստվումէր այնպես մատուցել, իբր այդ ամենն իր հետ էր կատարվել:Դժվար թե նա երբեւէ գլխի ընկնի. չէ՛ որ կարդալ չգիտի: Սակայն ձերունին համառ դուրս եկավ: Ասելով, թե հոգնել է եւ խմել է ուզում, նա մի կում գինի խնդրեց: Սանտյագոնմեկնեց տափաշիշը՝հուսալով, որ դրանով կպրծնի: Բայց` ոչ, ծերունին զրուցել էր ցանկանում: Տափաշիշը վերադարձնելով`հարցրեց, թե ինչ գիրք է կարդում: Սանտյագոնցանկացավպարզապես տեղափոխվել մեկ այլ նստարանի,բայց հայրը միշտ սովորեցնում էր քաղաքավարիլինել ավագներինկատմամբեւ այդ պատձճառով էլ գիրքը լուռ մեկնեց հարեւանին: Եթե ծերունինանգրագետէ, ձեռ կքաշի իրենից,որպեսզի անհարմարվիճակի մեջ չհայտնվի: Շըմ..- արեց ձերուկը` գիրքը շուռումուռ տալով, կարծես առաջին անգամ էր այդպիսի տարօրինակա-

-

-

-

-

ռարկա տեսնում:Լավ գիրք է, կարեւոր բաներ Է գրված, բայց շատ ձանձրալիէ: Սանտյագոնզարմացավ.պարզվում է` ծերունին ոչ միայն կարդալ գիտի, այլեւ կարդացելէ այդ գիրքը: Ինչ արած, եթե իսկապեսձանձրալիէ` ժամանակկա, կարելի է փոխել: Գիրքնայն մասին է, ինչ գրեթե բոլոր գրքերը, շարունակեց ծերունին:- Այն մասին է, որ մարդն ինքը չի կարող ընտրել ՍեփականԱռասպելը:Այս ամբողջ գիրքը գրված է հանուն այն բանի, որպեսզի բոլորը հավատան աշխարհի ամենամեծ ստին: Ո՞րնէ աշխարհի այդ ամենամեծ սուտը, զարմացավ Սանտյագոն: /- Ահա թե որը. ինչ-որ մի պահ մենք կորցնումենք իշխանությունը մեր կյանքի նկատմամբ, եւ այն սկսում է կառավարել Առասպելը:Կատարյալ սուտ է: 7 Ինձ այդ բանը հասկանալըերեւի դժվար է, ասաց Սանտյագոն:- Ինձ, օրինակ, ուզում էին հոգեւորական դարձնել, բայց ես հովվությանգնացի: Շատ լավ, նետեց ծերունին.- չէ որ դու սիրում ես թափառել: «Ոնց որ կարդա մտքերս»», մտածեց պատանին: Այդ ընթացքում ծերունին առանց շտապելու թերթում էր հաստ գիրքը, կարծեսնպատակչուներ վերադարձնել: Նոր միայն Սանտյագոն նկատեց, որ ծերունին արաբականզգեստ է հագել, ընդ որում` դրանում ոչ մի առանձնահատուկբան չկար: Աֆրիկյան ափից Թարիֆը բաժանում էր լոկ մի նեղ պարանոց, որը կարելի էր կտրել մի քանի ժամում: Արաբներըհաճախ են լինում քաղաքում` ինչ-որ բան են գնում եւ օրվա մեջ մի քանի անգամ իրենց տարօրինակ աղոթքն են կատարում: -

-

-

-

-

-

-

-

-

-

նուն:

Դուք որտեղացիեք.

հարցրեց պատանինձերու-

-

Բոլոր տեղերից:7՛ Այդպեսչի լինում, ընդդիմացավ պատանին: Ոչ ոք չի կարող լինել ամեն տեղից: Ես, օրինակ,հովիվ եմ, թափառումեմ ամենուր, բայց ձնվել եմ մի տեղ, մի փոքրիկ քաղաքում, որտեղ սարի վրա հին ամրոց կա: Դե, ուրեմն, այդ դեպքում ես ծնվել եմ Սալիմում: Սանտյագոնչգիտեր որտեղ է այդ քաղաքը, բայց չհարցրեց, որպեսզի ցույց չտա իր անգիտությունը:Նա հայացքը հառեց հրապարակին,ուր մտախոհտեսքով դեսուդեն էին գնում անցորդները: Ինչ կա-չկա Սալիմում: Ինչպես միշտ: Ոչ մի հուշող բան չկար: Միայնպարզ էր, որ այդ քաղաքը Անդալուզիայումչէ, այլապես ինքը կճանաչեր: Իսկ Դուք այստեղ ինչով եք զբաղվում: Ինչով եմ զբաղվում, ձերունին բարձրաձայնծիծաղեց: Ես Սալիմիթագավորն եմ: «Երբեմն ինչ հիմարություններ են դուրս տալիս է մարդիկ,-մտածեցպատանին, արդարեւ, ավելի լավ շփվես անլեզու ոչխարների հետ, որոնք ուտելուց եւ խմելուց զատ ոչինչ չեն ուզում: Կամ գրքեր կարդաս՝ նրանք անհավանական պատմություններ են անում միայն այն ժամանակ,երբ ուզում ես լսել: Իսկ մարդկանց հետ դժվար է. առանց մտաձելու մի բան դուրս կտան, ու կմնաս շվարաձ նստած՝ չիմանալով ինչ պատասխաննել:»»: Իմ անունը Մելքիսեդեկ է, ասաց ծերունին, քանի ոչխար ունես: Բավարար, խուսանավեցՍանտյագոն: Իսկապե'ս:Ուրեմն իմ օգնությունը քեզ պետք չէ, շ-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

քանի որ կարծում ես, թե քո ոչխարներըբավարարեն Պատանին իսկապեսջղայնացավ: Նա ոչ մի օգնու թյուն չի խնդրել: Հենց ձերուկն ինքը նախ գինի խնդ րեց, ապա գիրքը նայեց, հետո էլ զրույցի է քաշում: Գիրքս վերադարձրեք,իմ ճամփա ընկնելու ժամա նակն է: Կտաս հոտիդ տասը տոկոսը` կասեմ ինչպես գտ նես գանձը: Պատանուն հանկարծ ամեն ինչ պարզ դարձավ Պառավ գնչուհին իրենից ոչինչ չվերցրեց, այնպես որ ծերուկին, որը երեւի նրա ամուսինն է, հավանաբալ հատուկ ուղարկել է, որ գլուխը յուղելով` որքան հնա րավոր է` շատ բան պոկի: Բայց մինչ Սանտյագոնկհասցներ որեւէ բան ասել ծերունին մի շյուղ վերցրեց եւ սկսեց ավազի վրա ինչ որ գծեր քաշել: Երբ ծերունին կռացավ,նրա կրծքին մ բան այնպես պայծառ փայլեց, որ պատանին մի պա) կուրացավ: Սակայն տարիքին ոչ պատշաձ արագոՒ թյամբ վրա բերեց օձիքը, իսկ երբ Սանտյագոյիտեսո ղությունը վերականգնվեց`տեսավ ծերունու գծագիրը Փոքր քաղաքի գլխավոր հրապարակըձաձկող ավավ վրա կարդացիր ձնողների անունները եւ իր ողջ կյան քի պատմությունը`մանկական խաղերիցմինչեւ ձեմա րանական պաղ գիշերները: Նաեւ կարդաց մահուդա գործի աղջկա անունը, որ առաջին անգամ էր լսում Կարդացայն, ինչ ոչ ոքի երբեք չէր ասել` թե ինչպես մի անգամ առանց հարցնելու վերցրեց հոր հրացանը եղ. ջերուի որս անելու համար, եւ թե ինչպես է առաջին ռմիակ անգամ քնել կնոջ հետ: -

-

«Հ

Ե Առու իը: Սալիմի

թագավորնեմ»»,

-

հիշեց ծերու-

-Ինչու է թագավորը խոսում հովվի հետ,

հուզված անհամարձակհարցրեցՍանտյագոն: -Դրա պատձառներըմի քանիսն են, բայց ամենագլխավորնայն է, որ դու ընդունակ ես կերտել քո Սեփական Առասպելը: Պատանին չգիտեր, թե ինչ բան է ՍեփականԱռասեւ

" ելը:

ՄԲոլորը, քանի դեռ ջահել են,

-

գիտեն, թե որն է իրենց Առասպելը: Եվ կյանքի այդ շրջանում ամեն ինչ հասկանալիէ, ամեն ինչ հնարավոր: Նրանք չեն վախենում երազել եւ ձգտել այն ամենին, ինչ կուզենային անել կյանքում: Բայց ժամանակի ընթացքում մի խորհրդավոր ուժ սկսում է նրանց համոզել, որ ՍեփականԱռասպելնիրականությունդարձնելն անհնար է: Սանտյագոնայնքան էլ լավ չհասկացավ ծերունու խոսքերիիմաստը, բայց ««խորհրդավորուժը»» հետաքրքրեց նրան. մահուդագործի աղջկա բերանը բաց կմնա, երբ նրան պատմի: Այդ ուժը անբարյացակամէ թվում, բայց իրականում ցույց է ւտտալիս այն ճանապարհը, որով կյանքի է կոչվում Առասպելը:Նա դրան է պատրաստումմարդու ոգին ու կամքը:/նյս մոլորակում մի մեծ ձշմարտություն կա` անկախ նրանից՝ ով ես դու եւ ինչ ես անում, եթե իսկաւվեսմի բան ցանկանում ես, հասնում ես դրան, քանի որ այդ ցանկությունը հղացվել է Տիեզերքի հոգում: Եվ հենց դա է մարդու կոչումը երկրի // վրա: Նույնիսկ եթե ես ցանկանում եմ ընդամենը թափառել աշխարհեաշխարհկամ ամուսնանալ կրպակատիրոջ աղջկա հետ: Կամ գտնել հոգին սնվում է -

-

-

Տիեզերքի գանձը.

մարդկային երջանկությամբ: Երջանկությամբ, բայց վշտով, նախանձով, խանդով: Մարդը մեն-միակ պարտականությունունի` հետեւել ՍեփականԱռասպելին մինչեւ վերջ: Ամեն ինչ մեկ ամբողջություն է: Եվ հիշիր եթե երբեւիցե ինչ-որ բան ցանկանաս՝ողջ Տիեզերքը նպաստելուէ քո ցանկությանկատարմանը Որոշ ժամանակնրանք լուռ նայում էին հրապարակին եւ անցորդներին: Լռությունն առաջինը ծերունին խզեց: Ուրեմն ինչու ես որոշել ոչխար պահել: Քանի որ սիրում եմ թափառել: Ծերունին գույց տվեց հրապարակի անկյունում եգիպտացորենիփքած հատիկներվաճառողին: Մանուկժամանակնա էլ է երազել թափառել: Շետո որոշել է եգիպտացորենվաճառել եւ փող հավաքել: Հետո, երբ ծերանա՝ մի ամիս անց է կացնելու Աֆրիկայում: Նրան տրվածչէ հասկանալ,որ մարդըմիշտ ամեն ինչ ունի, որպեսզի իր երազանքն իրականություն դարձնի: Ավելիլավ կլիներ հովվության գնար, ասաց Սանտյագոն: Նա խորհել է այդ բանը: Բայց հետո որոշել է, որ ավելի լավ է առեւտրով զբաղվի: Վաճառականըգլխին ծածկ ունի, իսկ հովիվը գիշերում է բաց երկնքի տակ, մյուս կողմից` հարսնացուներիծնողները գերադասում են, որ իրենց փեսան վաճառականլինի, այլ ոչ` հովիվ: Սանտյագոնհիշեց մահուդագործիաղջկան եւ ծակոց զգաց սրտում: Հավանաբարնրա քաղաքումէլ սրա նման մի վաձառական է թափառում: Ստացվումէ, որ մարդկանցկարծիքնավելի կարեւոր է, քան ՍեփականԱռասպելը: Ծերունին դեռ թերթում էր գիրքն ու երեւի կարդալով նաեւ`

-

-

-

-

-

-

-

էր ընկել: Սանտյագոներկար սպասեց, հետո, համենայնդեպս, որոշեց ծերունուն շեղել ընթերցանությունից, չէ որ նա էլ նույնն էր արել իր հետ: Իսկ Դուք ինչու եք այդ բաներն ինձ ասում: Քանի որ փորձում էիր հետեւել քո Առասպելին: Բայց հիմա պատրաստ ես նահանջել: Եվ Դուք միշտ հայտնվում եք նման պահերին: Միշտ:Ընդ որում,կարող եմ երեւալ նաեւ այլ մարմնավորմամբ:Երբեմն` ձիշտ որոշման տեսքով, երբեմն՝ հաջող մտքի ձեւով: Երբեմն էլ վճռական պահերինհուշում եմ դժվար կացությունից դուրս գալու ելքը: Եվ այսպես շարունակ:Բայց սովորաբարմարդիկդա չեն նկա-

-

-

-

տում:

Եվ ծերունին պատմեց, թե ինչպես անցյալ շաբաթ ինքը ստիպվածէ եղել մի հանքախույցի երեւալ քարի տեսքով: Ինչ-որ ժամանակ այդ մարդն ամեն ինչ թողնելով սկսել է զմրուխտ փնտրել/Հինգ տարի աշխատել է գետի ափին եւ 999999 քար է ձեղքել` գոնե մի փոքր թանկարժեքհատիկ ձեռքբերելու հույսով: Եվ ահա հուսահատվել է ու որոշել հրաժարվելիր երազանքից,իսկ նրան եղած-չեղած ընդամենը մի քար էր մնացել ձեղահա ծերունինորոշում քել, որ գտներ իր զմրուխտը//Եվ է օգնության հասնել գանձախույզին,որն այդպես համառորեն գնում էր իր Առասպելիետնից: Քարի տեսք ստանալով` ծերուկը գլորվում է նրա ոտքերի տակ, բայց հնգամյա անօգուտ աշխատանքիցկատաղածու հուսահատվածգանձախույզըքարից երես թեքած` ոտքով այն մի կողմ է շպրտում: Սակայն հարվածի մեջ այնպիսիուժ է դնում, որ քարը թռչելով դիպչում է մի ուրիշ քարի, ջարդվում, եւ արեւի տակ փայլատակումէ աշխարհի ամենագեղեցիկզմրուխտը: Մարդիկ,ինչպես իրենց է թվում, շատ շուտ են գի-

տակցում իրենց կյանքի իմաստը, ասաց ծերունին, ու Գուցե Սանտյագոն նրա աչքերում վիշտ նկատեց: հենց այդ պատճառովայդքան շուտ էլ հրաժարվումեն նրանից: Այդպես է ստեղծվածաշխարհը: Այստեղ պատանին հիշեց, որ իրենց խոսակցությունն սկսվել է գանձից: Գանձերըերկրի մակերեւույթ են դուրս բերում գետերն ու առուները,եւ հենց իրենք էլ թաքցնումհողի ընդերքում, ասաց ծերունին, իսկ եթե ուզում ես քո գանձի մասին ավելի մանրամասնիմանալ, ինձ տուր քո հոտի յուրաքանչյուր տասներորդոչխարը: Ավելի լավ չէ գտնելիքիս տասը տոկոսը: Խոստանալ այն, ինչ չունես` նշանակում է ռիսկի ենթարկել ունենալու իրավունքը, կշտամբանքովասաց ծերունին: ԱյդժամՍանտյագոնասաց, որ գնչուհուն էլ է տասներորդ մաս խոստացել: Գնչուները գիտեն իրենց օգուտը, հառաչեցծերունին: Ինչ էլ լինի, քեզ համար օգտակար է իմանալ, որ այս աշխարհում ամեն ինչ իր գինն ունի: Հենց դա են ջանում սովորեցնելԼույսի Զինվորները: Նա Սանտյագոյինպարզեցգիրքը: Վաղն այս նույն ժամին ինձ կտաս քո հոտի տասներորդ մասը: Այդ ժամանակ քեզ կասեմ ինչպես գտնես գանձը: Եվ չքացավ հրապարակիանկյուններիցմեկում: -

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

անտյագոն փորձեց կրկին խորասուզվել գրքի մեջ, բայց չկարողացավ`ոչ մի կերպ չէր հաջող" վում կենտրոնանալ: Նա խռովված էր խոսակցությունից, քանի որ զգում էր` ծերունին ճիշտ է ասում: Մոտեցավ վաճառականին, մի քիչ եգիպտացորեն գնեց.

մտածեց՝ասել, թե ինչ էր խոսում ծերունիննրա մասին եւ որոշեց, որ չարժե: «Երբեմն լավ է ամեն ինչ թողնել ինչպես որ կա, մտածեցնա: Գուցե վաճառականընույնպես, որ սովորել է իր գործին, երեք օրուգիշեր մտածելուէ` չթողնի արդյոք իր աշխատանքը: Ազատեմ նրան այդ հոգ-

-

սից»»:

Եվ Սանտյագոն քայլեց ուր աչքը կտրի, մինչեւ որ հայտնվեց նավահանգստում, մի փոքրիկ պատուհանով շինության առաջ: Այստեղ Աֆրիկա մեկնող շոգենավի տոմս էին վաճառում: ՉԷ որ հենց Աֆրիկայում է Եգիպտոսը: Ձեզ ինչ է հարկավոր, հարցրեցտոմսավաձառը: Երեւի վաղը տոմս գնեմ, պատասխանեց Սանտյագոն ու հեռացավ: «Ընդամենը մի ոչխար վաձառես`արդեն նեղուցի մյուս ափին ես»»: Այդմիտքը նրան հուզեց: Իսկ տոմսավաձառն իր օգնականին ասաց. Եվս մի երազող: Ուզում է ճամփորդել, իսկ գրպանները դատարկ են: Մինչ Սանտյագոնկանգնածէր տոմսարկղիմոտ, հիշեց իր ոչխարներինեւ հանկարծնրանց մոտ վերադառնալու անզսպելի ցանկություն զգաց: Երկու տարի անընդմեջյուրացրել էր հովվությանարհեստըեւ հասցրել կատարելության՝գիտեր խուզ անել, ծնեցնելոչխարներին ու պաշտպանելգայլերից: Իր հինգ մատի պես ձանաչում էր Անդալուզիայիարոտավայրերը,գիտերնաեւ ցանկացածոչխարի առ ու ծախիձշգրիտ գինը: Դեպի ընկերոջ մարագը, ուր նրան էր սպասում իր հոտը, Սանտյագոնորոշեց գնալ ամենաերկարձանապարհով: Այդ քաղաքն էլ իր ամրոցն ուներ, եւ պատանին որոշեց բարձրանալ սալահատակ ձամփով ու նս-

-

-

-

-

տել նրա պարսպի վրա: Այնտեղիցնա կարող էր տեսնել Աֆրիկան:Ինչ-որմեկընրան մի ժամանակասել էր, որ անհիշելի ժամանակներումայն կողմիցծովը կտրել եւ գրեթե ամբողջ Իսպանիաներկարժամանակհպա-

տակեցրելեն մավրերը:Սանտյագոնմավրերինտանել չէր կարողանում.հավանաբարհենց նրանք էլ այստեղ են բերել գնչուներին: Պարսպիվրայից, շուկայի հրապարակովհանդերձ, ուր քիչ առաջ զրուցում էր ծերունուհետ, քաղաքը երեւում էր ինչպես ափի մեջ: ««Անիծվիայն ժամը, երբ նա ինձ հանդիպեց»», մտածեցպատանին:Ինքը փնտրելէր գնչուհուն միայն այն բանիհամար, որ նա մեկնաբանիիր երազը:Բայցոչ ծերունին,ոչ էլ գնչուհինկարծեսթե նշանակությունչէին տալիս այն պարզ փաստին,որ ինքը մի հասարակհովիվ է: Այդ միայնակ ու հավատը կորցրածմարդիկերեւի չեն հասկանում,որ չկա մի հոտաղ,որ հոգով կապված չլինի իր ոչխարներին:Իսկ Սանտյագոնամեն մեկի մասին գիտեր ամեն ինչ եւ ամենայնմանրամասնությամբ՝ մեկը կաղում է, մյուսը երկու ամսից սերունդ է տալու, իսկ այ էն մեկը լրիվ ծույլ է: Նա կարողանումէ եւ խուզել, եւ մորթել նրանց: Եթե որոշի գնալ, ոչխարներըառանցիրեն կտխրենեւ կհուսահատվեն: Քամի բարձրացավ: Նա ձանաչում էր այդ քամին. են ասում, քանի որ այն մարդիկդրան ««լեւանտական»» արեւելյան փքեցնում էր Լեւանտայից`Միջերկրականի առագաստկողմիցեկող անհավատհրոսակախմբերի ները: Մինչ Թարիֆ գալը պատանումտքով չէր էլ անցնում, որ աֆրիկյան ափն այդքան մոտ է: Վտանգավոր մավրերը կարող են նորից ներխուժել: հարեւանություն՝ -

Քամին ուժեղացավ: ««Շո երկու կես չեմ լինելու ոչխարների եւ գանձի արանքում»», մտածեց Սանտյագոն: Շարկավոր է ընտրություն կատարել այն բանի միջեւ, ինչին վարժվել ես եւ նրա՝ ինչը ձգում է: Բայցչէ որ կա նաեւ մահուդագործի աղջիկը, բայց ոչխարներնավելի կարեւոր են, քանի որ իրենից կախվածության մեջ են, իսկ աղջիկը՝ ոչ: Արդյոք նա իրեն հիշում է: Պատանին համոզվածէր՝ աղջիկըչի էլ նկատիիր բացակայությունը, եթե ինքը երկու օր հետո չհայտնվի, քանի որ նրա համար բոլոր օրերը միանմանենիսկ երբ մի օրը նման է մյուսին` մարդիկ դադարում են նկատել այն լավը, որ օր արեւը ծագետեղի է ունենում իրենց կյանքուվ՛ամեն -

լուց

հետո:

թողել եմ հորս, մորս եւ հայրենի գյուղի ամրոցը,- մտածեցնա,- նրանք վարժվել են իմ կարոտով ապրելուն, ես էլ եմ վարժվել: Ուրեմն ոչխարներնէլ կվարժվեն իմ բացակայությանը»»: Բարձունքիցնորիցնայեց հրապարակին:Եգիպտագորենի բուռն առեւտուր էր գնում, իսկ այն նստարանին, ուր զրուցել էր ծերունու հետ, հիմա մի զույգ համբուրվում էր: «՛Վաձառականը...»»,- մտածեց Սանտյագոն, բայց չհասցրեց միտքն ավարտել. ուղիղ երեսին խփեց լեւանտականինոր պոռթկումը: Այդ քամին, ձիշտ է, իր հետ բերել էր մավրերին, սակայն բերում էր նան անապատի ն չադրայի տակ թաքնված կանանց բույրը: Նա իր հետ բերում էր այն մարդկանց քրտնքի ն երազանքի հոտը, ովքեր մի օր ձամփաէին ընկել փնտրելուանծանոթ աշխարհներ, որոնելու արկածներ ու ոսկի, հասնելու բուրգերին: Պատանին նախանձեց քամու ազատությանը եւ զգաց, որ կարող է նմանվել նրան: Ոչ ոք կանգնած չէ ««Ես

իր ճանապարհին`իրենից բացի: Ոչխարները,մահու դագործի աղջիկը, Անդալուզիայի դաշտերը... սրանլ բոլորն իր ՍեփականԱռասպելիաստիճաններնեն լոկ Շաջորդ օրը նա հրապարակեկավ՝ բերելով վեց ոչ ի ար: Զարմանալիբան,- ասաց ծերունուն,-իմ ընկերըա ռանցսակարկելուգնեց ամբողջ հոտը եւ ասաց, որ ամ բողջ կյանքումերազել է հովիվ դառնալ: Լավ նշան է: Միշտ այդպես է լինում,- պատասխանեցծերունին դա կոչվում է Բարենպաստսկիզբ: Եթե դու, օրինակ կյանքում առաջին անգամ նստեիրթղթախաղի,գրեթէ անվիճելիորեն կշահեիր: Սկսնակներիբախտըբերու -

-

-

է:

Իսկ ինչու է այդպես լինում: Քանի որ կյանքն ուզում է, որ հետեւես Սեփական Առասպելինեւ ախորժակդգրգռում է հաջողության հս: -

Ք

մով: 7/՛

Ապա ծերունին սկսեց նայել ոչխարներինու պար զեց, որ մեկը կաղում է: Պատանինբացատրեգ,որ դա ոչ մի նշանակություն չունի, քանի որ հոտի ամենախե. լոք ոչխարն է եւ բացի այդ շատ բուրդ է տալիս: Դե ասա, որտեղփնտրեմգանձը,- հարցրեցնա: Եգիպտոսում,բուրգերի մոտ: Սանտյագոնապշեց: Նույն բանն ասաց գնչուհին, միայն թե նա ոչինչ չվերցրեց: Դու ճանապարհըկգտնես այն նշանով, որով Տերը նախանշում է յուրաքանչյուրի Ուղին այս աշխարհում, Միայն պետք է կարողանասկարդալ այն, ինչ գրված է քեզ համար: Սանտյագոնչէր հասցրել պատասխանել,երբ նրա եւ ծերունու միջեւ մի թիթեռ հայտնվեց: Պատանինհիշեց պապին, որը երեխա ժամանակ ասում էր, թե թի -

-

-

թեռներըհաջողություն

են բերում: Այնպես,ինչպես լուսատտիկը,կրիան կամ քառաթերթիկ երեքնուկը: Այո, իսկապես,- նրա մտքերին ի պատասխանաԱմեն ինչ այնպես է, ինչպես ասել է սաց ծերունին: պապդ: Հենց դրանք են այն նախանշանները, որոնց շնորհիվ ճանապարհիցչես շեղվի: Այդ բառերն արտասանելով՝` ծերունին ետ գցեց կուրծքը ծածկող թիկնոցի եզրը, եւ ցնցված Սանտյագոն հիշեց, թե ինչպես նախորդ օրն իրեն կուրացրել էր նույն շլացուցիչ փայլը: Զարմանալիչէր. ծերունին կրում էր ոսկուց ձուլված, թանկարժեք քարերով զարդարուն կրծքակալ: Ուրեմն նա իսկապես թագավոր է, իսկ զգեստափոխվելէ, որպեսզի պաշտպանվի ավազակների հարձակումից: Վերցրու, ասաց ծերունին եւ կրծքակալի վրայից երկու` սպիտակ ու սեւ քար հանելով` մեկնեց Սանտյագոյին:- Սրանք կոչվում են Ուրիմ եւ Թումիմ: Սպիտակը նշանակում է ««այո»», սեւը՝ ««ոչ»»: Երբ նախանշաններից գլուխ չհանես, նրանք քեզ կօգնեն: Նրանց միշտ խելամիտ հարցեր տուր: Իսկ ընդհանրապես,-շարունակեց նա, աշխատիր որոշումներ ընդունել ինքնուրույն: Դու արդեն գիտես, որ գանձը գտնվում է բուրգերի մոտ, իսկ վեց ոչխարը ես վերցրի նրա համար, որ քեզ օգնեցի որոշում կայացնել: Պատանին քարերը դրեց մախաղի մեջ: Այժմ եւ հենա պետք է որոշումներ ընդուներ սեփական տայսու խելքով ու մտքով: /՞- Մի մոռացիր, որ աշխարհում ամեն ինչ մի ամբողջություն է//Միմոռացիր նախանշաններիլեզուն: Եվ ամենագլխավորը՝մի մոռացիր, որ պետք է մինչեւ վերջ գնաս քո Սեփական Առասպելի ետնից: Իսկ մինչ այդ քեզ մի կարձ պատմություն կանեմ: -

-

-

-

-

«Մի վաճառականերջանկությանգաղտնիքնիմանալու համար որդուն ուղարկում է Իմաստունի մոտ: Քառասուն օր պատանինքայլում է անապատով,մինչեւ որ սարի վրա տեսնում է մի հրաշալի ամրոց: Այնտեղէլ ապրում էր նրա փնտրածԻմաստունը: Սպասածինհակառակ`ամրոցը բոլորովին էլ նման չէր առաքյալի մեկուսացվաձ կացարանի`մարդաշատ էր. վաճառականներըներսուդուրս էին անում, ոմանք անկյուններում կանգնած զրուցում էին, փոքր նվագախումբընրբահունչ մեղեդիներէր նվագում, իսկ սրահի կենտրոնումձոխ սեղան էր բացված` լեցուն աշխարհի այդ շրջանին հատուկ հազվագյուտ ձաշակելիքներով: Իմաստունըզրուցում էր բոլոր հյուրերի հետ, եւ պատանին ստիպվածէր երկու ժամ սպասել`մինչեւ կհասներ իր հերթը: Վերջապեսնա ուշադիր լսում է տղայի ցանկությունը, սակայն ասում է, որ հիմա ժամանակչունի բացելու

երջանկության գաղտնիքը: Թող պատանին զբոսնի ամրոցում եւ երկու ժամ հետո վերադառնա այդ նույն սրահը: «Ու նաեւ մի խնդրանք,- ասում է Իմաստունըպ̀ատանուն մեկնելով մի թեյի գդալ` մեջը երկու կաթիլ յուղ,- հետդ տար այս գդալը եւ տես՝ յուղը չթափես»»: Պատանին աչքը գդալից չկտրելով` բարձրանումիջնում է ամրոցի աստիճաններովու երկու ժամ անց վերադառնումԻմաստունիմոտ: «Շը,- հարցնումէ,- քեզ դուր եկան իմ ձճաշասրահի պարսկականգորգերը, պարտեզի ծառերն ու ծաղիկները, որոնք հմուտ վարպետներըխնամել են ուղիղ տասը տարի: Դուր եկան իմ գրադարանիհին պապիրուսներն ու մագաղաթները»: է, որ ինքը Պատանինամոթահար պատասխանում

մի բան չի տեսել, քանի որ ամբողջ ուշադրությունը գամված է եղել այն երկու կաթիլ յուղին, որը նրան վստահել էր տերը: «Ետ դարձիր եւ տես իմ տան բոլոր հրաշալիքները,ասում է Իմաստունը: Դու չես կարող վստահել մի մարդու, որի տանն ու նիստուկացինծանոթ չես»: Գդալը ձեռքին` պատանին կրկին քայլում է ապարանքի սրահներով ու միջանցքներով: Այս անգամ նա այնքան էլ կաշկանդված չէր եւ կարողանում է դիտել արվեստի բոլոր այն հազվագյուտ նմուշները, որոնք կախված էին դահլիճների առաստաղներիցու պատերից: Նա տեսնում է ձաղկանոցներըեւ նրանց շրջապատող լեռները, հիանում ծաղիկների նրբագեղությամբ, այն կատարելությամբ,որով դասավորվածէին գեղանկարներն ու արձանները: «Իսկ ուր է այն երկու կաթիլ յուղը,որը ես խնդրել էի չթափել»»,- հարցնում է Իմաստունը: Եվ այստեղպատանինտեսնում է, որ յուղը թափել է: ««Ահա, դա էլ միակ խորհուրդն է, որ քեզ կարող եմ ասում է Իմաստուններիցիմաստունը: Երջանտալ,կության գաղտնիքն այն է, որ տեսնես այն ամենը, ինչով հրաշալի ու փառահեղէ աշխարհը,եւ այդ միջոցին երբեք չմոռանաս թեյի գդալում եղաձ երկու կաթիլ ոչ

-

-

յուղը»:

Սանտյագոն զրույցը լսելով` երկար լռեց: Նա հասկացավ, թե ինչ է ուզում ասել ծերունին: Հովիվը սիրում է թափառել, բայց երբեք չի մոռանում իր ոչխարներին: Սեւեռուն նայելով Սանտյագոյին`Մելքիսեդեկ արքան ձեռքերը միացրեց իրար եւ նրա գլխավերեւում տարօրինակ մի շարժում արեց: Իսկ հետո ոչխարներն առնելով` գնաց իր ճանապարհով:

արիֆ փոքրիկ քաղաքի մոտ վեր է խոյանում դեռեւս մավրերի կողմից կառուցված մի հին ամրոց: Եթե բարձրանասաշտարակ`այնտեղիցկտեսնես քաղաքի հրապարակը,եգիպտացորենվաճառողի սայլակը եւ աֆրիկյան ափի մի կտոր: Եվ ահա այդ օրը, դեմքը քամուն պարզած, պարսպին նստել էր Մելքիսեդեկը՝ Սալիմիարքան: Ոչխարներըիրենց կյանքում կատարված այդքան փոփոխություններիցտագնապած, իրար հպված մի գունդ էին դարձել նոր տիրոջից քիչ հեռու: Գլխավորը,որ նրանց, ինչպես առաջ, հետաքրքրում էր՝ սնվելն էր: Նայելով արդենմեկնելու պատրաստ ոչ մեծ նավին՝ Մելքիսեդեկըմտածեց, որ այլեւս երբեք չի տեսնի պատանուն, ինչպես ոչ մի անգամ չտեսավ Աբրահամին, նրանից տասանորդըգանձելուց ի վեր: Աստվածներըչպետք է ցանկություններ ունենան, քանի որ նրանք չունեն իրենց Սեփական Առասպելը: Համենայն դեպս Մելքիսեդեկըհոգու խորքում թաքուն ցանկանումէր, որ Սանտյագոանունով պատանուն ուղեկից լինի հաջողությունը: «Ափսոս, որ նա անմիջապես մոռանալու է իմ անունը, մտածեցնա, պետք է կրկնեի անունս, որպեսզի ինձ` անհայտծերուկիս անվաներ ««Մելքիսեդեկ,Սալիմի արքա»: Նա հայացքըերկինքհառեցեւ կեսմեղաարտաբերեց. Ես գիտեմ, Տեր, որ իմ այս ցանկությունըընդամենը մի «Ունայնությունէ ունայնությանց»»,ինչպես ասել ես: Բայց ծեր արքան էլ երբեմն կարող է հպարտանալ իրենով: -

-

-

«Հ

տեղ Աֆրիկան»»,-մտածեց շարմանալի Սանտյագոն: է այս

նստել էր մի փոքրիկ ձաշարանում, որոնցից էին հանդիպում այդ քաղաքի նեղ փողոցներում: Միքանի մարդ, իրար փոխանցելով, մի հսկայականչիբուխ էին ծխում: Այստեղեղած ժամերի ընթացքումնա տեսել էր իրար ձեռք բռնած քայլող տղամարդկանց,երեսները ծածկած կանանց, հոգեւորականների.որոնք բարձրանալով երկարաձիգ աշտարակները`երգեցիկ ձայնով ինչ-որ բան էին գոչում, իսկ ներքնում բոլորը չոքում էին եւ ճակատներըխփում գետնին: «Անհավատներիսովորություն է»», ասաց ինքն իրեն: Մանուկ ժամանակ նա իրենց գյուղականեկեղեցում տեսել էր Սուրբ Շակոբի նկարը. մավրերին հաղթողը պատկերվածէր սպիտակձին նստած, մերկացրածսուրը ձեռքին, իսկ նրա ոտքերի տակ երեսնիվայր փռված էին մարդիկ` հար ու նման այս ձաշարանումնստածներին: Պատանինիրեն վատ էր զգում Ա սարսափելիմենակ: Միաժամանակ`մեկնումի թոհուբոհի մեջ նա բոլորովին անտեսել էր մի հանգամանք, որը կարող էր երկար ժամանակ փակել դեպի գանձը տանող նրա ձանապարհը:Այդ երկրում բոլորը խոսում էին արաբերեն: Նրան մոսեցավ տերը, եւ Սանտյագոնխնդրեց իր համարբերել այն խմիչքից, ինչ մատուցվումէր կողքի սեղանին:Պարզվեց՝ դառնավուն թեյ է: Պատանինկգերադասերգինի: Ինչեւէ, այդ ամենը նշանակություն չուներ` հարկավոր էր մտածել միայն գանձի եւ դրան հասնելու մասին: Ոչխարներիվաձառքից ահագին փող էր վաստակել, որը հիմա գրպանում էր եւ հասցրել էր ցույց տալ իր մոՆա

շատ

-

գական ուժը` նրանց հետ մաոդ իրեն այնքան էլ միայնակ չի զգում: Շատ շուտով, ընդամենը մի քանի օր անց, նա արդեն կլինի բուրգերի մոտ: Ծերունին կես դյուժին ոչխարիհամարդժվար թե խաբերիրեն: Նա նախանշաններիցէր խոսում, եւ Սանտյագոն, մինչ անցնում էր նեղուցը. անընդհատդրանցմասին էր մտաձում: Ինքը հասկանում էր. թե ինչի մասին է խոսքը. Անդալուզիայում թափառելով`պատանին սովորել էր ձանաչել այն նշանները,որոնցովկռահում էր երկրի վրա եւ երկնքում կատարվելիքերեւույթները:Թռչունը կարող է իրազեկել, որ ինչ-որ տեղ օձ է թաքնված, թփուտը ցույց էր տալիս, որ մոտակայքում առու կամ գետ կա: Այդ ամենը նրան սովորեցրելէին ոչխարները: «Եթե Տերն է նրանց առաջնորդում, ուրեմն ինձ էլ թույլ չի տա ճանապարհից շեղվել»»,- մտաձեց Սանտյագոն եւ մի քիչ հանգստացավ:Նույնիսկ թվաց՝ թեյը այնքան էլ դառը չէ: Դու ով ես,- հանկարծիսպաներենխոսք լսեց: Սանտյագոնթեթեւացած շունչ քաշեց. նա մտածում էր նախանշաններիմասին, եւ ահա տրված է նշանը: Նրան ձայն տվողը մոտավորապեսիր տարիքին էր, հագնված էր եվրոպական ոձով, միայն մաշկի գույնից էր երեւում, որ տեղացիէ: Դու որտեղիցգիտես իսպաներեն,-հարցրեցՍանտյագոն: Այստեղ գրեթե բոլորը գիտեն: Իսպանիաներկու ժամվա ձանապարհիվրա է: Նստիր: Ես ուզում եմ քեզ հյուրասիրել:Ինձ ու քեզ համար գինի պատվիրիր:Թեյն իմ Ճաշակովչէ: նա: Այս երկրում գինի չեն խմում-, պատասխանեց է: Շավատնարգելում Այդժամ Սանտյագոնհայտնեց, որ իրեն հարկավոր -

-

-

-

-

-

հասնել բուրգերի մոտ: Նա քիչ էր մնում շաղակրատեր գանձերի մասին, բայց ժամանակին լեզուն կծեց: Արաբն այնտեղ հասցնելու համար որպես վճար կպահանջեր դրա մի մասը: Նա հիշեց ծերունու խոսքը. ««Չի կարելի խոստանալայն, ինչ քեզ չի պատկանում»»: Դու չես կարող ինձ բուրգերի մոտ հասցնել: Ես դրա համար քեզ կվճարեմ: Իսկ դու գոնե հասկանումես` որտեղ են բուրգերը: Սանտյագոննկատեց, որ ձաշարանիտերն ընդհուպ մոտեցել եւ ուշադիր ականջ է դնում խոսակցությանը: Նրա ներկայությամբխոսել չարժեր, բայց վախենումէր կորցնել այդքան հաջող գտնված ուղեկցին: Դու ստիպված կլինես կտրել անցնել ամբողջ Սահարան,- ասաց վերջինս: Իսկ դրա համար փող է պետք: Ունես: Սանտյագոյինայդ հարցը զարմացրեց: Բայց նա հիշեց ծերունու խոսքերը`««Եթե դու ինչ-որ բան ես ցանկանում, ամբողջ Տիեզերքընպաստում է, որ քո ցանկությունը կատարվի»»:Եվ գրպանից փողը հանելով` ցույց տվեց արաբին: ճաշարանի տերը էլ ավելի մոտեցավ, իսկ հետո պատանու հետ արաբերենմի քանի բառ փոխանակեց: Սանտյագոյին թվաց, թե ձաշարանատերը ինչ-որ բանի վրա ջղայնանում է: Հեռանանք այստեղից, ասաց պատանին: Նա չի ուզում, որ մենք այստեղնստենք:. Սանտյագոնուրախությամբելավ եւ ուզում էր հաշիբռնեց նրա թեւը եւ վը փակել, բայց ձճաշարանատերը սկսեց ինչ-որ բան ասել: Սանտյագոյի ուժը պատում էր նրա ձեռքիցազատվելու. բայց օտար երկրում էր եւ չգիտեր ինչպես իրեն պահի նման դեպքերում: Բարեբախտաբար, նոր ծանոթը հրեց նրան եւ Սանտյագոյին է

-

-

-

-

-

-

-

դուրս քաշեց ճաշարանից: -Նա ուզում էր խլել փողերդ:

Թանժերընման չէ աֆրիկյան մյուս քաղաքներին: Սա նավահանգիստէ, իսկ այն միշտ լիքն է խաբեբաներով: Նրան կարելի է վստահել: Նա իրեն օգնեց կրիտիկական պահին: Սանտյագոննորից գրպանից հանեց փողը եւ սկսեց հաշվել: Կարող ենք հենց վաղը ճանապարհվելդեպի բուրԲայց նախ հարկավոր է երկու գերը,- ասաց արաբը: ուղտ գնել: Եվ նա Սանտյագոյիձեռքից վերցրեցքսակը: Նրանք քայլեցին Թանժերինեղլիկ փողոցներով,որոնք խձողված էին ամեն տեսակի առեւտրականկրպակներովեւ հայտնվեցին բազմահազար մարդկանցով լի շուկայի հրապարակում: Այստեղ մարդիկ սակարկում էին, առնում ու ձախում, կանաչեղենի եւ մրգի կողքին շարված էին թրեր ու դանակներ, գորգերի վրա սփռված էին բազմատեսակծխամորձեր: Սանտյագոնաչքը ուղեկցից չէր կտրում. իր ամբողջ փողը տվել էր նրան: Կուզենար ետ վերցնել, բայց աննրբանկատությունէր համարում: Նրա համար անհասկանալի էր այս երկրի վարեմ «Ոչինչ, չէ որ ես ուշադիր հետեւում քուբարքը: նրան ու ավելի ուժեղ եմ»»: Շանկարծ ապրանքներիայդ խառնիձաղանջիմեջ մի թուր նկատեց, որից գեղեցիկը չէր տեսել կյանքում. պատյանը՝`արծաթից էր, երախակալը`սեւ, զարդարված թանկարժեքքարերով: Սանտյագոնորոշեց, որ Եգիպտոսից վերադառնալուցհետո այդ թուրն անպայման պիտի գնի: Շարցրու՝ ինչ արժե,- չշրջվելով` ասաց իր ուղեկ-

-

մ

ցին:

Ու այդ

պահին հասկացավ, որ թրին երկու վայրկյան

նայելով` շեղել է ուշադրությունը:Սիրտը մարեց: Նա վախենումէր շրջվել, քանզի գիտեր, թե ինչ է տեսնելու: Եվս մի քանի ակնթարթ հայացքը սրին էր, ապա համարձակությունհավաքեց եւ շրջեց գլուխը: Շուրջը գվվում-բվվում էր շուկան, դարս-դարս շարված էին տարատեսակապրանքներ, մարդիկ առնում էին ու ծախում, մուշտարի էին կանչում ու համոզում, խալին խառնվել էր ընկույզի, պղնձե սկուտեղը` կաղամբիհետ, կանայք`չադրաներով, տղամարդիկ՝ձեռք ձեռքի անցուդարձէին անում, անձանոթ ձաշերի բույրը բռնելէր երկինքը, ու միայն մեկն էր, որ չկար` իր ոչ վաղեմի ուղեկիցը, որն ասես գետնի տակ էր անցել: Սանտյագոնսկզբում դեռեւս իրեն համոզում էր, որ իրարպատահաբարեն կորցրել ամբոխի մեջ եւ որոշեց մնալ տեղում` գուցե վերադառնա:Անցավորոշ ժամանակ, բարձրաշտարակիցմեկը երգեցիկ ձայնով ինչ-որ բան գոռաց, ու բոլորը երեսնիվայր փռվեցին,գլուխները զարկեցինգետնին եւ նույնպես երգեցին: Իսկ հետո ժրաջան մեղուների պես ապրանքը հավաքեցին, խանութներն ու կրպակները փակեցին: Շուկան դատարկվեց: Արեւընույնպես սկսեց հեռանալ երկնքից. Մանտյագոն երկար հետեւեց նրան, մինչեւ որ անհայտացավ շուկան բոլորող տների սպիտակտանիքներիետեւում: Նա հիշեց, որ երբ նույն արեւը ձագում էր, ինքը դեռեւս այլ աշխարհամասումէր, հովիվ էր, ուներ վաթսուն ոչխար եւ մահուդագործի աղջկա հետ հանդիպման էր սպասում: Ու նախապես,դեռ առավոտից, իրեն հայտնի էր, թե ինչ է լինելու ոչխարը արոտի քշելուց հետո: Իսկ այժմ նույն օրվա մայրամուտինմի այլ երկրում է, օտար է օտարների մեջ եւ նույնիսկ չգիտի այն լեզուն, որով խոսում են: Նա այլեւս հովիվ չէ, ամեն ինչից

զրկվել է, առաջին հերթին՝ փողից,ուրեմն՝ նաեւ չի կարող վերադառնալեւ ամեն ինչ սկսել նորից: «Եվ այդ ամենը տեղի ունեցավ արեւածագիցմայրամուտ»,- մտածեց պատանին: Ինքն իրեն խղձաց ու դառը մորմոքեց, որ իր կյանքն այդպեսանսպասելիեւ կտրուկփոխվեց: Լաց լինելն ամոթ էր: Նա ամաչում էր նույնիսկ իր ոչխարների առաջ լացել: Սակայն շուկան արդեն դատարկ էր, իսկ ինքը` մենակ ու հայրենիքիցհեռու: Եվ Սանտյագոնլացեց: Միթե Տերը այդքան դաժան է նրանց նկատմամբ,ովքեր հավատում են ընդամենը իրենց երազներին: «Երբ ես ոչխարէի պահում` երջանիկ էի եւ երջանկություն էի սփռում շուրջս: Մարդիկուրախանում էին, երբ այցելում էի իրենց եւ ընդունում էին թանկագին հյուրի պես: Իսկ հիմա ես տխուր եմ ու դժբախտ: Եվ չգիտեմ ինչ անել: Կդառնամմաղձոտ ու թերահավատ եւ բոլորին կկասկածեմ միայն այն պատճառով, որ մեկն ինձ խաբել է: Ես կատեմ նրան, ով կկարողանա գտնել իր գանձը,քանզի ես չգտա իմը: Ես կկառչեմայն չնչինից` ինչ ունեմ, քանզի չափազանցփոքր եմ աշխարհինհասնելուհամար»»: Նա բացեց իր հովվականպայուսակը՝տեսնելու ուտելու բան մնացելէ, բայց գտավ լոկ հաստափորգիրքը, թիկնոցը եւ ծերունու տված երկու քարը: Եվ քարերը տեսնելով`Սանտյագոնմեծագույն թեթեւություն զգաց: ՉԷ որ նա վեց ոչխարըփոխանակել էր երկու թանկարժեք,ոսկե կրծկալից հանված քարի հետ: եթե դրանք ծախեր՝ կարող էր տոմս առնել ու վերադառնալ: «Բայց այս անգամ ես ավելի խելոք կլինեմ»»,-մտածեց նա՝ քարերը պայուսակիցհանելով եւ թաքցնելով

գրպանում: ՉԷ որ սա նավահանգիստէ, իսկ միակ ճշմարտությունը, որ ասել էր իրեն կողոպտողըայն էր, որ դրանք միշտ լիքն են գողերով: Սանտյագոն նոր միայն հասկացավ, թե ինչու էր տաքացելճաշարանիտերը, նա հուսահատ ձիգ էր թափում հասկացնելու,որ ինքը չվստահի ուղեկցին: «7«Ես ձիշտ այնպիսին եմ, ինչպիսին բոլորը. ցանկալին իրականությանտեղ եմ ընդունում եւ աշխարհնայնպես եմ տեսնում, ինչպիսին ուզում եմ տեսնել»»:,՛ Նա կրկին սկսեց զննել քարերը, զգուշորեն շոյել. տաք էին: Ահա իսկական գանձ, որ ինքը դեռեւս ունի: Դրանց հպումից սիրտը թեթեւանում է: Հիշեցնում են ծերունուն: Եվ հոգու խորքում հնչում է նրա խոսքը./««Եթե դու ինչ-որ բան ես ցանկանում`ամբողջ Տիեզերքը նպաստում է քո ցանկության կատարմանը»:/ Նա ուզում էր հասկանալ, դա ճիշտ է, արդյոք: Նա առանց գրոշի կանգնել էր դատարկ շուկայի հրապարակում եւ այս անգամ ոչխարներիգիշերակացիմասին մտածելու հարկ չկար: Բայց թանկարժեք քարերը ապացույց էին, որ նա վերջերս հանդիպել է թագավորի, մի թագավորի, որը գիտեր նրա ամբողջ կյանքը` հոր հրացանիցսկսած մինչն իր առաջին սեռական փորձը: «Քարերը քեզ կօգնեն լուծելու խնդիրը: Նրանք կոչվում են Ուրիմ եւ Թումիմ»»,- հիշեց նա: Սանտյագոնքարերը նորից հանեց գրպանից, դրեց պայուսակի մեջ եւ որոշեց փորձել:/Ծերունին ասել էր, որ հարցերը պետք է տալ հստակ,քանզի քարերը օգնում են լոկ նրանց, ովքեր վստահ գիտեն, թե ինչ են ուհարցրեց. ««Իրենշարունակում է ուղեկցել ծերունու օրհնությունը»»,- եւ հանեց քարերից մեկը: Դուրս եկավ ««Այո»»-ն:

զում//Սանտյագոն

Գանձը կգտնեմ, հարցրեց պատանին: ձեռքը կրկին մտցրեց պայուսակի մեջ, քարերը խառնեց, եւ պատրաստվումէր հանել պատասխանը, երբ երկու քարն էլ ընկան պայուսակի անցքից:Նա մինչ այդ չէր նկատել, որ պայուսակըծակ է: Կռացավքարերը հավաքելու եւ նորից հարցնելու, բայց այստեղ նրա գլխով նոր միտք անցավ. ««Սովորիրնկատել նախանշանները եւ հետեւել նրանց»»,-ասել էր ծերունին: Նշան: Սանտյագոնխնդաց: Հետո հավաքեց քարերը, լցրեց պայուսակը: Նա նույնիսկ չկարեց պատռվածքը. քարերը երբ ուզենան` դուրս կգան պայուսակից: Նա հասկացավ՝կան բաներ, որոնց մասին հարցնել պետք չէ. չի կարելի խույս տալ սեփականճակատագրից: «Չոր ձերունուն խոստացելեմ: որոշումներն ինքս եմ կայացնելու»»,- ասաց ինքն իրեն: Սակայն քարերը հասկացնել տվեցին, որ առաջվա պես ձերունին իր հետ է, եւ դա նրան վստահություն ներշնչեց: Նա կրկին հայացքը հառեց ամայի հրապարկին, բայց այս անգամ` առանց նախկին անհուսության: Բոլորովին էլ օտար աշխարհ չէր փռված նրա առջեւ, այլ` նոր աշխարհ: Իսկ չէ որ ինքը միշտ հենց դրան էլ ձգտել է` ճանաչել նորանոր աշխարհներ: Եթե նույնիսկ իրեն բախտ վիճակվածչէ հասնել բուրգերին,այնուամենայնիվ,ինքը տեսել է շատ ավելին, քան որեւէ հովիվ: «Եթե միայն նրանք իմանային,-մտածեց,-որ ընդամենը երկու ժամվա հեռավորությանվրա ամեն ինչ այնպե՛ս ուրիշ է»: Նոր աշխարհը նրա առջեւ փռվել էր ամայի շուկայի հրապարակիտեսքով, բայց չէ որ հասցրել էր տեսնել, թե ինչպես է բվվում կյանքով լի եւ այլեւս չի մոռանա: -

-

Նա

Հիշեց նաեւ թուրը. իհարկե, թանկ վճարեց այդ երկու վայրկյանի համար, բայց չէ որ կյանքում այդպիսի բան երբեք չէր տեսել: Սանտյագոնհանկարծհասկացավ, որ աշխարհին կարող է նայել թե որպես չարագործի դժբախտզոհ, թե որպես գանձ ու արկածներորոնող խիզախմեկը: Ես խիզախ արկաձներեւ գանձ որոնող եմ,- փնթփնթացնա՝ ընկղմվելովքնի մեջ: -

րթնացավ`զգալով, որ ինչ-որ մեկը հրում է կողը: Շուկան, որի կենտրոնում Սանտյագոնքնել էր, այժմ նորից կյանքի էր կոչվել: Սովորույթի համաձայն հայացքով փնտրելով ուխարներին, Սանտյագոն վերջնականապես զարթնեց եւ հիշեց, որ ինքը մի նոր աշխարհում է, բայց չտխրեց, երջանիկէր: Այլեւս չի թափառելու ուտելիքի փնտրտուքով. գանձի ետեւից է գնալու: Ինքըգրպանումմի լումա անգամ չունի, բայց դրա դիմաց հավատ ունի կյանքի նկատմամբ: Երեկ գիշեր ընտրել էր արկածներ որոնողի ճակատագիրը//ինքը կդառնա իր կարդացածգրքերի հերոսներիցմեկը:/՛ Պատանին անշտապ քայլեց շուկայի հրապարակով: Առեւտրականներըբացում էին իրենցվրաններնու կրպակները,եւ նա նպարավաձառինօգնեց դասավորելու ապրանքը:

Առեւտրականըերջանիկ ժպտաց. նա գոհ էր, գիէ ապրում եւ ուրախ պատրաստվումէր դիմավորելուաշխատանքայիննոր օրը: Նրա ժպիտը պատանուն հիշեցրեց ծերունու՝ խորհրդավորՄելքիսեդեկթագավորի ժպիտը: «Նա թխվածք է պատրաստումոչ թե այն պատձառով, որ ուզում է թափառել աշխարհեաշխարհկամ էլ տեր ինչու

ամուսնանալմահուդագործիաղջկա հետ: Նրան դուր է գալիս այդ զբաղմունքը»,- մտածեց պատանին եւ զգաց, որ ծերունուց ոչ պակաս կարող է որոշել, թե մարդը որքան է մոտ կամ հեռու իր Առասպելից: «Այդքան հասարկ բան է, եւ մինչեւ հիմա չեմ հաս-

կացել»»:

Գործն ավարտելուցհետո առեւտրականը նրան մի գաթա տվեց: Սանտյագոնհաձույքով կերավ, շնորհակալություն հայտնեց եւ շարունակեց ճանապարհը:Եվ անմիջապես էլ խելքին հասավ, որ մինչ օժանդակում նա խոսում էր արաբերեն,իսկ ինէր առեւտրականին՝ քը` իսպաներեն,բայց, պարզվում է, իրար հասկանում էին: «Ուրեմն մի լեզու կա, որ կապ չունի բառերի հետ,մտածեց:- Այդլեզվով խոսումէի ոչխարներիսհետ, իսկ հիմա, ահա, փորձեցիխոսել մարդու հետ»»: Ինչպես ասում էր ծերունին՝«Ամեն ինչ մի ամբողջություն է»/ Սանտյագոն որոշեց Թանժերի փողոցներով քայլել դանդաղ, որ ոչ մի նախանշանբաց չթողնի: Դա համբերություն էր պահանջում, իսկ համբերությունն այն բարեմասնություննէ, որի տիրապետումը յուրաքանչյուր հովվի առաջին գործն է: Եվ պատանին կրկին մտածեց,որ նոր աշխարհում իրեն անհրաժեշտ կլինեն այն ամենը, ինչ սովորել է ուխարներից: «Ամեն ինչ մի ամբողջությունէ»», կրկին հիշեց ծերունի Մելքիսեդեկիխոսքը:

նաեւ

-

պակեղենիվաճառականընայում էր բացվող օրվան, եւ զգում ամեն առավոտ իրեն պատող սովորական թախիծը: Ահա արդեն երեսուն տարի ինքը նստում է զառիթափիվերի իր այս կրպակում, ուր հազվադեպ են հաճախորդներգալիս: Հիմա կյանքը փոխե53

համար արդեն ուշ էր. մի բան գիտեր միայն` ապակու առեւտուր անել: Կար ժամանակ, երբ կրպակի առջեւ խռնվում էին արաբ առեւտրականներ,անգլիացիեւ ֆրանսիացի երկրաբաններ,գերմանացիզինվորներու բոլորը` փողատեր: Մի ժամանակ բյուրեղապակուառեւտուրը շահավետ գործ էր, եւ նա երազում էր հարստանալ ու մտածում` ձերությունը կանցնի ապահով ու կանացիջերմությամբ պարուրված: Բայց ժամանակներըփոխվեցին, փոխվեցնաեւ քաաղաքը: Թանժերի մերձակայքումգտնվող Սեուտան եւ վելի արագ աճեց, առնտուրը շրջեց իր հունը: Շարնան վաձառականներըփոխադրվեցին,լեռնալանջին մի քանի խանութ մնաց, ուր ոչ մեկը չէր ուզում բարձրանալ: Բայց վաճառականըայլընտրանք չուներ: Երեսուն տարի ապակյա իրեր էր առել ու ձախել եւ հիմա շատ ուշ էր ինչ որ բան փոխելու համար: Ամբողջ առավոտնա հետեւում էր հազվագյուտ անգորդներին:Երկարտարիներէր այդ բանն անում եւ գիտեր նրբանցքով անցնող յուրաքանչյուրի օրակարգը: Բայց ճաշից մի քանի րոպե առաջ նրա ցուցափեղկի կանգնեց մի երիտասարդ օտարերկրացի: առաջ Շագնված էր ներկայանալի, սակայն վաճառականի խորաթափանցհայացքըեզրակացրեց,որ նա փող չունի: Համենայնդեպս, որոշեց կրկին ներս մտնել ն սպասել մինչեւ հաճախորդիհեռանալը: Դռանը փակցրած հայտարարությունը տեղեկացնում էր, որ այստեղ օտար լեզուներով խոսում են: Սանտյագոն նկատեց,թե ինչպես վաճառասեղանիետեւում հայտնվեց տերը: Կարող եմ Ձեր բոլոր ապակեղենըլվանալ.,- ասաց պատանին: Այս տեսքով ոչ ոք չի առնի: լու

-

-

Տերը ոչինչ չպատասխանեց: Իսկ Դուք դրա դիմաց ինձ ուտելու բան տվեք: Առեւտրականընույն լռությամբ նրան էր նայում: Սանտյագոնհասկացավ, որ հարկավոր է որոշում կայացնել: Թիկնոցը պայուսակի մեջ էր` անապատում այն պետք չէր լինելու: Թիկնոցը հանելով` սկսեց դրանով սրբել բաժակները: Կես ժամ անց ամեն ինչ փայլում էր, ու հենց այդ պահին էլ երկու մարդ մոտեցանեւ -

բաներ գնեցին: Աշխատանքն ավարտելով, Սանտյագոն ուտելու բան խնդրեց: Գնանք,- ասաց տերը: Իր ետեւից կրպակի դռանը կախելով ««ճաշի ժամ է» ցուցանակը, նրան տարավ զառիվերի մի փոքրիկ բար: Երբ նստեցին միակ սեղանի շուրջը, վաճառականը ժպտաց. Պետք չէր մաքրել բաժակները: Ղուրանըպատգամում է կերակրելքաղցածներին: Իսկ ինչու չընդհատեցիք ինձ: Քանի որ բաժակներըկեղտոտ էին: Բացիդրանից, երկուսիս էլ ժամանակ էր պետք, որ մաքրեինք ուղեղներս հնարավորկասկածներից: Երբկշտացան,վաճառականըդարձավ պատանուն. Ուզում եմ, որ դու աշխատեսիմ կրպակում: Այսօր, բաժակներըմաքրելու ընթացքում,երկու հաճախորդեկան. բարի նշան է: «Մարդիկ հաճախ են խոսում նշանների մասին,մտածեց հովիվը, բայց իրենք էլ չեն հասկանում, թե ինչ են խոսում: Ես ինքս էլ չեմ հասկանում,չնայած այսքան տարի առանց խոսքի զրուցել եմ ոչխարներիս որոշ

-

-

-

-

-

-

հետ»»: -

Հը,- պնդեց առեւտրականը, կաշխատես: -

Մինչ լուսաբաց կմաքրեմ ամբողջ ապրանքը, իսկ ինձ Եգիպտոսհասնելու փող կտաք: Ծերունին նորից ծիծաղեց: Եթե դու նույնիսկ մի ամբողջ տարիլվանաս իմ կրպակի բյուրեղապակին եւ այդ ընթացքում ամեն վաձառքից լավ տոկոս ստանաս, միեւնույն է, ստիպված կլինես պարտք անել ձանապարհի համար: Թանժերի եւ Եգիպտոսիմիջեւ հազարավորկիլոմետրանոցանապատ է ձգվում: Մի պահ այնպիսի լռություն տիրեց`կարծես ամբողջ քաղաքը քուն էր մտել: Չքվել էին շուկան, իրենց ապրանքը գովող առեւտրականները, մինարեթներից ազան քաշող մարդիկ, քանդակազարդ երախակալներով սրերը: Հօդս էին ցնդել հույսն ու արկածները, ծեր արքան եւ իր Առասպելը, գանձն ու բուրգերը: Ամբողջ Տիեզերքում լռություն էր տիրում, քանզի համրացել էր Սանտյագոյիհոգին: Նա ոչ ցավ էր զգում, ոչ վիշտ, ու հիասթափություն.սառած հայացքով նայում էր սրձարանի բաց դռանն ու տենչում միայն մահ՝ երազելով, որ ամեն ինչ անմիջապես ավարտվի: Առեւտրականըզարմանքովնայեց նրան. քիչ առաջ, առավոտյան,այնքան ուրախ էր թվում: Իսկ հիմա ամպիցմռայլ է, ուրախությունիցհետք անգամ չէր մնացել: Տղաս, ես քեզ կարող եմ տուն վերադառնալուփող տալ,- ասաց առեւտրականը: Պատանինչպատասխանեց: Հետո ելավ, հագուստը կարգիբերեց, վերցրեց պայուսակը: Ես մնում եմ ձեզ մոտ աշխատելու,- ասաց նա: Եվ մի քիչ լռելով` ավելացրեց. Ինձ մի քանի ոչխար գնելու փող է պետք: -

դուք -

-

-

-

Մաս

երկրորդ

անտյագոն գրեթե մի ամբողջ ամիս աշխատեց կրպակում եւ չի կարելի ասել, թե նոր գործը նրան շատ էր դուր գալիս: Վաճառասեղանի ետեւը նստած` առեւտրականըամեն Աստծո օր վռչում էր, որ տղան զգույշ վարվի ապրանքիհետ: Սակայն բանը գործից ազատելուն չհասավ, քանի որ առեւտրականը,թեեւ փնթփնթան էր, բայց ազնիվ մարդ էր ու իր խոսքի տերը: Սանտյագոնձշգրտորեն ստանում էր իրեն հասանելիքտոկոսը եւ նույնիսկ կարողացել էր որոշ դրամ հավաքել: Բայց մի առավոտ հաշվեց խնայողությունը եւ տեսավ, որ այդքան վաստակելուդեպքում ոչխարներգնել կկարողանամի տա-

րուց ոչ շուտ:

Չեք ուզում ապրանքանմուշներիշարժական ցուցափեղկպատրաստենք, մի օր ասաց կրպակիտիրոջը, կդնենք խանութի առաջ ու կգրավենքանցորդների ուշադրությունը: պաՄինչեւ հիմա ոնց ենք ապրել առանց դրա, տասխանեցտերը, մեկ էլ տեսար՝ մեկը դիպավ ու ջարդեց ապրանքը: -

-

-

-

-

-

Երբ ոչխարներիսարոտ էի տանում, կարող էին օձի հանդիպել եւ նրա խայթոցիցսատկել: Բայց ոչխարի ու հովվի համար հենց դա է կյանքը: Այդ ընթացքում առեւտրականըսպասարկումէր երեք ծաղկաման գնել ցանկացող հաճախորդին: Այժմ առեւտուրն աշխույժ էր, ինչպես երբեք, կարծես վերադարձել էին այն ժամանակները, երբ այդ նրբանցքը իրեն էր քաշում ամբողջ քաղաքի ժողովրդին: Գործերը վատ չեն,- ասաց նա, երբ գնորդը հեռացավ,- ես հիմա բավական վաստակում եմ եւ շուտով քեզ այնքան փող կտամ, որ կկարողանաս նոր հոտ գնել: Քեզ էլ ինչը չի գոհացնում: Էլ ինչ ես ուզում կյանքից: Պետք է հետեւել նախանշաններին, ակամա դուրս թռավ պատանու բերանից եւ նույն պահին էլ զղջաց. չբ որ առեւտրականըերբեք որնիցե արքայի չէր հանդիպել: «Դա կոչվում է Բարենպաստսկիզբ, հիշեց ծերունու խոսքը, սկսնակների բախտը բերում է:/ՉԷք որ կյանքն ուզում է, որ մարդը հետեւի իր ճակատագրին».// Իսկ այդ ընթացքում կրպակատերըՍանտյագոյիասածների մասին էր մտածում: Պարզ է, որ հենց միայն նրա ներկայությունը բարի նշան է` փողը հոսում է դեպի դրամարկղ, եւ ինքն էլ չի փոշմանել, որ վարձել է էր ավեայդ իսպանացիպատանուն:Չնայածստանում լին, քան աշխատումէ,- բյուրեղապակուվաճառականը չենթադրելով, որ առեւտուրն այդքան կաշխուժանա, նրան բարձր տոկոսներ էր առաջարկել: Առեւտրականին բնազդը հուշում էր, որ հեռու չէ այն պահը, երբ նա կվերադառնաիր ոչխարներիմոտ: Քո ինչին են պետք բուրգերը, հարցրեց նա` թեման փոխելու նպատակով: -

Հ

-

-

-

-

-

-

Որովհետեւնրանց մասին ինձ շատ են պատմել, պատասխանեցՍանտյագոն: Գանձը դարձել էր տխուրհիշողություն, եւ նա ամեն կերպ փորձումէր չմտաածելդրա մասին: Առաջինանգամ եմ տեսնում, որ մարդը կտրի-անցնի անապատըմիայն նրա համար, որ տեսնի բուրգերը: Իսկ այդ բուրգերն ընդամենը քարի կույտեր են: Դու ինքդ էլ կարող ես սարքել քո բակում: Երեւում է, Դուք հեռավոր ճամփորդությունների մասին երազներ չեք տեսել, պատասխանեցՍանտյագոն եւ գնաց դիմավորելու հերթական գնորդին: Երկու օր անց տերը խոսք բացեցշարժական ցուցափեղկի մասին: Նորամուծություններչեմ սիրում, ասաց նա, ոչ ես, եւ ոչ էլ դու Հասանի չափ հարուստչենք, որ չվախենանք սխալվելուց:Եթե նա մի գործարքիմեջ սայթաքի՝ շատ բան չի կորցնի, իսկ մենք ստիպված կլինենք ամբողջ կյանքում փոխհատուցել: ««ճիշտ է»», մտածեց պատանին: Ինձ ասա տեսնեմ, թե քո ինչին է պետք այդ ցուցափեղկը,-շարունակեցտերը: Ուզում եմ որքան հնարավոր է շուտ վերադառնամ իմ ոչխարներին:Քանի դեռ հաջողությունըմեզ ուղեկից է, պետք է որսալ պահը, պետք է ամեն ինչով օգնել նրան, ինչպես ինքն է մեզ օգնում: Դա այդպես էլ կոչվում է` Բարեհաջող սկիզբ: Սկսնակներիբախտըբերում է: Տերը որոշ ժամանակ լսելով` ասաց. /( Առաքյալըմեզ տվել է Ղուրանը եւ հանձնարարել հինգ պարտականություն,որոնք պետք է է հիշենք'չ ամբողջ կյանքում: Ամենագլխավորը՝պետք չկա աստված Ալլահից բացի: Մյուս չորսը՝ աղոթել օրը -

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

կատարենչ

հինգ անգամ, պաս պահել Ռամադանամսին, բարեգութ լինել չունեւորի նկատմամբ...//՛ Նա կրկին լռեց: Առաքյալի անունը հիշատակելիս աչքերը տամկացելէին: Չնայած տաքարյուն մարդ էր, բայց իր անհանգիստբնավորությամբհանդերձաշխատում էր կյանքն ապրել ըստժՄուհամեդի օրենքների) Իսկ հինգերորդ պատվիրանըորն է,- հարցրեց Սանտյագոն: Նախորդ օրն ասացիր,թե ես երբեք հեռավորձամփորդություններիմասին երազներ չեմ տեսել: Ռւրեմն՝ լսիր. յուրաքանչյուր ուղղահավատի պարտականությունն է ուխտագնացությունկատարել: Մեզնիցյուրաքանչյուրը կյանքում գոնե մեկ անգամ Իսկ նա պարտավորէ այցելել Մեքքասուրբ քաղաքը: հեռու է, քան բուրգերը: ավելի երիտասարդտարիքում, հենց որ մի քիչ փող հավաքեցի, որոշեցի խանութ առնել: Մտածեցի`կհարստանամ եւ կուղեւորվեմ Մեքքա: Հետո փող հավաքեցի,բայց առեւտուրս ոչ ոքի չէի կարող վստահել, քանի որ իմ ապրանքը յուրահատուկէ: Եվ ամեն օր նայում էի, թե ինչպես են անցնում ուխտավորները:Նրանց մեջ լինում էին հարուստներ,որոնց ուղեկցում էին տասնյակ ծառաներ եւ ուղտերի մի ամբողջ քարավան, բայց մեծամասնություննինձնից աղքատ էին: Ես տեսել եմ նաեւ, թե ինչպես էին նրանք վերադառնում երջանիկ ու ինքնագոհ եւ իրենց տան դռանը դնում Մեքքայից բերած ուխտագնացության նշանը: Նրանցից մեկը` կոշիկներ կարկատող մի կոշկակար, ինձ պատմելէ, թե ինչպես է գրեթե մեկ տարիքայլել անապատով, բայց ավելի քիչ է հոգնել, քան Թանժերում, երբ մի թաղամասից մյուսն էր գնում կաշի բերելու: Իսկ ինչու չեք ուզում հենց հիմա ճանապարհվել -

-

-

դեպի Մեքքա,- հարցրեցՍանտյագոն: Քանի որ ես ապրում եմ լոկ առ այն երազանքով: Թե չէ՝ ես ոնց կտանեիայս միօրինակ,տարտամօրերի շղթան, դարակներիվրա դարսվածապակեանոթների լռությունը,կողքի զզվելի ճաշարանը:Վախենումեմ, որ եթե երազանքս իրականությունդառնա,ապրելնայլեւս կորցնի իմաստը: Ինչ վերաբերումէ քեզ, դու նման չես ինձ, դու երազում ես տեսնել բուրգերը եւ ցանկանում ես իրականացնել քո երազանքը: Ես ուզում եմ միայն երազել Մեքքայիմասին: Հազար անգամ երեւակայելեմ, թե ինչպես եմ կտրում-անցնում անապատը,ինչպես եմ հասնում այն հրապարակը,որտեղ գտնվում է սրբազանքարը եւ նրա շուրջը յոթ անգամ պտտվելուց հետո հպվում նրան: Ամեն անգամ պատկերացնումեմ, թե որքան մարդ է խմբված շուրջս եւ թե ինչպես է ձայնս խառնվում բոլորի աղոթքի ձայնին: Բայց ես վախենումեմ, թե վրա կհասնի մեծ հիասթափությունը: Ու այդ պատճառով էլ գերադասում եմ միայն երազել: Նույն օրը նա Սանտյագոյինթույլատրեցցուցափեղկ պատրաստել:Բոլորըչէ, որ միանմանեն երազում ու երազներ տեսնում: -

նցավ եւս երկու ամիս: Նոր ցուցափեղկն իր գործն արեց` գնորդները հերթ չէին տալիս: Սանտյագոնհաշվեց` եթե այդպես շարունակվի` կես տարի հետո կկարողանավերադառնալ Իսպանիա եւ գնել ոչ թե վաթսուն գլուխ ոչխար, այլ` երկու այդքան: Չի անցնի մի տարի, եւ հոտը կկրկնապատկվիու, քանի որ արդեն լեզուն գիտի, կսկսի առեւտուր անել արաբների հետ: Շուկայի դեպքից հետո նա պայուսակից

Ուրիմ եւ Թումիմ քարերը, քանի որ Եգիպնրա համար դարձել էր մի այնպիսի անիրականանալի երազանք, ինչպես Մեքքան`նրա տիրոջ: Նա իր աշխատանքիցգոհ էր եւ պատկերացնումէր, թե մի օր ինչպես է Թարիֆի մատույցներումհաղթականորեն իջնելու նավից: ««Շիշիր.միշտ պետք է ձշգրիտ իմանալ, թե ինչ ես ուզում»»,- ասել էր Մելքիսեդեկը: Պատանինգիտեր:Եվ աշխատումէր իր նպատակին հասնելու համար: Գուցե ի ծնե ճակատագիր է, որ նա հայտնվի օտար երկրում,այստեղհանդիպիխաբեբայի, իսկ հետո, առանցմի գրոշի, կրկնապատկիիր հոտը: Նա հպարտ էր ինքն իրենով: Շատ բան էր սովորել. կարողանում էր բյուրեղապակուառեւտուր անել, տիրապետում էր համր լեզվին եւ հասկանում նախանշանները: Մի անգամ լսեց, թե ինչպես է մեկը գանգատվում, թե այսպիսիվերելք հաղթահարելուցհետո գոնե մի նստելու, ծարավըհագեցնելուտեղ չկա: Սանտյագոնանմիջապես հասկացավ, որ դա նախանշանէ ու տիրոջն

չէր

հանում

տոսը

ասաց.

Իսկ ինչ կլինի, եթե թեյ տանք նրանց, ովքեր այստեղ են ելնում: Մեծ բան,- պատասխանեց նա: Մենքնրանց բյուրեղապակյաբաժակովթեյ կառաջարկենք: Մարդիկհաձույք կստանան եւ կցանկանան բյուրեղապակիգնել: Մարդը գեղեցիկի հակում ունի: Խանութատերն առանց խոսելու` երկար նրան էր նայում: Հետո, երեկոյան դեմ, աղոթելուց եւ կրպակը փակելուց հետո նստեց ու Սանտյագոյին առաջարկեց նարգիլե ծխել: Ինձ ասա տեսնեմ, թե ինչի ես ձգտում,- հարցրեց պատանուն: -

-

-

-

ՉԷ որ գիտեք, ուզում եմ տուն վերադառնալ եւ ոչխարի հոտ առնել: Իսկ դրա համար ինձ փողէ պետք: Ծերունին նարգիլեի մեջ մի քանի ածուխ դրեց եւ խոր ներս քաշեց ծուխը: Երեսունտարի է, ինչ այս խանութնունեմ: Կարողանում եմ լավ ապակին զանազանել վատից, գիտեմ առեւտրի բոլոր նրբությունները: Ես գոհ եմ իմ գործերից եւ ընդարձակել չեմ ուզում: Հաձախորդներինթեյ տալով` մեկ էլ տեսար, իսկապես, մեր եկամուտն ավելացավ ու ստիպվածկլինեմ փոխել իմ ապրելաձնը: Իսկ ինչ վատ է: Ախր ես սովոր եմ ապրել այնպես,ինչպես ապրում եմ: Մինչ քո հայտնվելը ես հաճախ եմ խորհել, որ ոնց նստել, այնպես մնացել եմ, մինչ իմ բարեկամները գնացել, եկել, տանուլ են տվել կամ հարստացել: Խոր վշտով եմ մտածել այդ բանը: Իսկ հիմա հասկանում եմ, որ իմ խանութը հենց այն չափի է, ինչ որ ինձ պետք է: 7/Չեմ ուզում փոխվել, որովհետն չգիտեմ, թե դա ինչպես է արվում: Շատ եմ վարժվել ինքս ինձ:՛ Պատանին պատասխանելու բան չէր գտնում: Ծերունին շարունակեց. Քեզ կարծես Աստված է ուղարկել: Իսկ այսօր ահա թե ինչ հասկացա/եթե Տիրոջ օրհնությունը չես ընդունում, անեծքի է վերածվում/Ես կյանքիցավելին չեմ ուզում/իսկ դու ինձ մղում ես տեսնելուանհայտհորիզոնՀիմա, երբ դրանք իմ աչքի առաջ են, եւ ներ ու գանձեր/( ես գիտակցումեմ իմ անսահման հնարավորությունները, ինձ ավելի վատ եմ զգում, քան առաջ: Որովհետն գիտեմ, որ կարող եմ ձեռք բերել ամեն ինչ, բայց ցանկություն չունեմ: «Լավ է, որ եգիպտացորենվաճառողինբան չասացի »»,- մտածեց Սանտյագոն: -

-

-

-

-

Նրանք որոշ ժամանակ նարգիլե էին ծխում, մինչ արնը թաքնվում էր հորիզոնում: Ծերն ու պատանին խոսում էին արաբերեն. Սանտյագոն շատ գոհ էր, որ տիրապետումէ այդ լեզվին: Կար մի ժամանակ,երբ նա կարծումէր, թե ոչխարներնաշխարհում ամեն ինչ կարող են սովորեցնել: Բայց ահա արաբերենսովորեցնելը նրանց ուժերից վեր է: «Երեւի թե էլի բաներ կան աշխարհում, որ նրանք չեն կարող սովորեցնել,- մտածեց նա` լուռ նայելով ծերունուն,- չէ՞ որ նրանք կարողանում են միայն կեր ու ջուր փնտրել: Կարծում եմ, նրանք չէ, որ ինձ սովորեցնում են, այլ ուղղակի ես եմ սովորում»»: Մակտուբ,-վերջապես արտաբերեցբյուրեղապակու առեւտրականը: Դա ինչ է նշանակում: ճշգրիտ հասկանալու համար պետք է արաբ ծնված լինես,- պատասխանեցնա,- իսկ մոտավոր իմաստը հետեւյալն է` ««այդպեսէ գրված»: Եվ հանգցնելով նարգիլեն` հավելեց, որ Սանտյագոն կարող է վաղվանից բյուրեղապակեբաժակներով թեյ վաճառել:Կյանքի գետն անհնար է կասեցնել: Կտրուկ վերելքը հաղթահարած մարդկանց առաջ՝ վերեւում հայտնվում էր մի կրպակ, որտեղ նրանց բյուրեղապակյագեղեցիկ բաժակներով սառը անանուխի թեյ էին հրամցնում: Ինչպես կարելի էր հրաժարվել: «Իմ կնոջ մտքով այդ բանը երբեք չի ա»,անցել սում էր մեկը՝ մի քանի բաժակ գնելով. այդ երեկո նա հյուրերի էր սպասում եւ ցանկանում էր զարմացնել հրաշալիբաժակներով: Մի ուրիշը պնդում էր, թե թեյն ավելի բուրումնավետ է թվում այդ բաժակների մեջ եւ ավելի լավ է պահպանում համը: Երրորդը հիշում էր, որ Արեւելքումթեյը բյու-

-

-

րեղապակյաբաժակովխմելու հին ավանդույթկա, քանի որ բյուրեղապակինմոգականհատկությունունի: Կարձ ժամանակումայդ նորամուծությանլուրը տարածվեց, եւ ժողովուրդըձգվեց զառիթափնի վեր` տեսնելու այն խանութը, որտեղ մարդիկ կարողացել էին նոր միտք հղանալ ապակուավանդականառնտրիմեջ: Բյուրեղապակյաբաժակներովթեյ վաճառողորիշ խանութներ էլ բացվեցին,բայց դրանք զառիթափումչէին եւ այդ պատճառովէլ հաճախորդչունեցան: Շուտով առնտրականինհարկ եղավ երկու ծառայող եւս վարձել: Բյուրեղապակուհետ զուգահեռ նա սկսեց հսկայական քանակությամբ թեյ ներմուծել, որոնք օրեօր սպառվումէին նորությունների ծարավ այր ու կին հաձախորդներիկողմից: Այդպես անցավ կես տարի: ատանին զարթնեց արեւածագից առաջ: Այն պահից, ինչ նա ոտք էր դրել աֆրիկյան մայրցամաք, անցել էր տասնմեկամիս եւ ինը օր: Նա հագավ հատուկ այդ օրվա համար գնած սպիտակ դերձանիցարաբականտարազը, նոր ոտնամանները գլխին փաթաթեց արաբական աղլուխը, վրան դրեց ուղտի կաշուց կարվածօղակը եւ անաղմուկվար իջավ: Քաղաքըդեռ քնած էր: Մուրաբայովհաց կերավ, բյուրեղապակյաբաժակով տաք թեյ խմեց եւ կրպակի շեմին նստելովվառեցնարգիլեն: Այդպես նա լիակատար մենության մեջ նստել ու ծխում էր առանց որեւէ մտքի` լսելով տափաստանի սոբույրը բերող քամու անընդմեջ ու հավասարաչափ սափը: Ծխելը վերջացնելով`նա ձեռքը գրպանըխոթեց եւ մի քանի րոպե նայում էր գրպանից հանած փողերի հաստ կապոցին. դրանով կարելի էր եւ հետադարձ

տոմս

գնել, Աւ հարյուրքսանչորսոչխար,Էւ Իսպանիաթույայս երկրիմիջեւ առեւտուրկազմակերպելու

յի լտվություն: համբերատար սպասումէր, մինչ տերն Սանտյագոն արթնանաեւ կրպակըբացի: Հետո միասիննորիցթեյ խմեցին: Այսօրես գնում եմ,- ասաց պատանին: Այժմ ես այնքան փող ունեմ, որ կարող եմ ոչխար գնել, իսկ դուք` Մեքքամեկնել: Տերըլռությունէր պահպանում: Խնդրում եմ ձեր օրհնությունը, պահանջելուպես ասաց պատանին:-Դուքինձ օգնեցիք: Ծերունինայդպեսէլ ոչ մի բառ չասելով` թեյ էր թրմում: Վերջապեսդարձավպատանուն: Ես հպարտանում եմ քեզնով: Դու կյանք ներարկեցիր իմ կրպակին:Բայց իմացիր՝ես Մեքքա չեմ գնալու: Իմացիրնաեւ, որ դու ոչխարչես առնելու: Ձեզ ճվ ասաց,- վախեցածհարցրեցՍանտյագոն: Մակտուբ,-պատասխանեց ծեր առեւտրականը: Եվ օրհնեց պատանուն: ու

-

-

-

-

-

-

րանից հետո Սանտյագոնբարձրացավիր սեյակն ու հավաքեց իր ունեցած չունեցածը՝ ստացվեցերեք լիքը պարկ: Արդեն շեմին` անկյունում հանկարծնկատեց իր հին հովվական մախաղը,որն այնքանվաղուցչէր տեսել եւ մոռացելէր գոյությունը: Մախաղիմեջ նրա թիկնոցն ու գիրքն էին: Դուրսքաշեց թիկնոցը`մտածելովնվիրել փողոցի մի երեխայի,երբ գետնին գլորվեցինքարերը՝ Ուրիմն ու Թումիմը: Այստեղպատանինհիշեց ծեր արքայինեւ զարմացավ, որ այսքան ժամանակ նրա մասին չի մտածել:Մի ամբողջ տարի առանց շունչ քաշելու աշխատել էր

միակ նպատակովփ̀ող հավաքել, որպեսզիԻսպանիա չվերադառնաձեռնունայն: «։Երբեք մի հրաժարվիր քո երազանքից,- ասել էր Մելքիսեդեկը,-Հետեւիրնախանշաններին»»: Պատանին հատակիցվերգրեց քարերը, եւ այստեղ նրան կրկին մի զարմանալի զգացողություն պատեց ծերունին կարծես կողքին էր: Ողջ տարին անցել էր ծանր աշխատանքիմեջ, իսկ այժմ նշանները ցույց են տալիս, որ եկել է գնալու ժամանակը: «Ես նորից կդառնամ այնպիսին,ինչպիսինեղել եմ նախկինում,-մտածեց,-իսկ ոչխարներն ինձ արաբերեն չեն սովորեցնի»: Ոչխարները,սակայն,նրան ավելիկարեւորբան էին սովորեցրել. այսինքն, որ աշխարհումկա մի լեզու, որը հասկանալիէ բոլորին: Եվ այս ամբողջ տարին,ջանա: լով, որ առեւտուրըծաղկի, Սանտյագոն խոսել է բոլո: րին հասկանալի լեզվով:/Դաեղել է ոգեշնչման լեզուն. այն գործերի լեզուն, որոնք կատարվումեն սիրով ե նվիրումով, արվում են հանուն հավատի եւ հանու նրա համար այլեւս օտար քա: ցանկության), Թանժերը ղաք չէր, եւ պատանինգիտակցումէր, որ այժմ կարող է նվաճել ողջ աշխարհը, ինչպես այս ինչ-որ բան շատ ես ցանկանում,ողջ Տիեզերքընպաս տում է, որ քո ցանկությունըկատարվի»»,7՛այդպես էր

քաղաքը: 4«Երբ

ասում

ծերուկՄելքիսեդեկը:

Սակայն ծերունին ոչ մի բանով չէր հիշատակելոչ ավազակներին,ոչ անծայրածիրանապատները,մչ է այն մարդկանց, ովքեր չնայած երազներ ունեն, բայզ ցանկություն չունեն դրանք իրականացնել:Նա չէր ա սել, որ բուրգերն ընդամենըքարակույտերեն, ու յուրա: քանչյուր ցանկացող կարող է կիտել իր բակում: Ծեր արքան պատանունչէր ասել նան, որ եթե իր ունեցաժ

ոչխարի հոտից ավելի մեծ հոտ առնելու չափ փող հավաքվի, ապա պետք է առնի: Սանտյագոն մսխաղը դնելով մյուս իրերի հետ, վերցրեց ու իջավ աստիձաններով:Տերն սպասարկում էր մի քանի արտասահմանցու,իսկ երկու հաճախորդ, բյուրեղապակյաբաժակներիցթեյ ըմպելով, նայում էին կրպակիապրանքը: Այդքան վաղ ժամի համար հաձախորդներըշատ էին: Նոր միայն Սանտյագոննկատեց, որ տիրոջ մազերը հիշեցնում են Մելքիսեդեկիմազերը: Նա հիշեց Թանժերում իր առաջին երեկոն. երբ գնալու տեղ չուներ եւ ուտելու բան չկար: Հիշեց, թե ինչպես էր ժպտում հրուշակավաձառը, եւ այդ ժպիտը նույնպես հիշեգնում էր ծեր արքային: «Կարծես Մելքիսեդեկնանցել է այստեղով եւ թողել իր ներկայության հետքը,- մտածեց պատանին:- Կարծես իրենց կյանքում այս մարդիկ ինչ-որ ժամանակ հանդիպել են նրան: Բայց չէ որ նա հենց այդպես էլ ասում էր. ռր միշտ երեւում է նրանց, ովքեր հետեւում են իրենց ճակատագրին»»: Նա հեռացավառանց հրաժեշտի՝ չէր ուզում օտարների նԷրկայությամբլացել: Նա հասկանում էր. որ կարոտելու է ասլստեղգտնվող ամեն ինչ, թախծելու եւ հիշելու է այն ամեն հրաշալին, ինչ սովորել է այստեղժՆա ձեռք էր բերել ինքնավստահությունեւ աշխարհը նվաձելու ցանկությունչ/՛ «ՉԷ ոի վերադառնումեմ ծանոթ վայրերում ոչխար արածեցնելու»».-մտածեց նա. բայց կայացրած որոշումը մի տեսակ իրեն դուր չեկավ: Մի ամբողջ տարի աշխատելէ. որ իրականացնիերազանքը, իսկ նա րոպե առ րոպե կորցնում է իր գրավչությունը: Իսկ գուցե դա չէր իր երազանքը : «Ով ռիտե, գուցե ավելի լավ է լինել այնպիսին,ինչ68

պիսին բյուրեղապակուառեւտրականնէ: Ամբողջ կյանքում երազել Մեքքայիմասին. բայց այդպես էլ չգնալ»»,մտածեց, բայց ափի մեջ գտնվող քարերը կարձես նրան էին փոխանցումծեր արքայի ուժն ու վճռականությունը: Զարմանալի զուգադիպությամբ (կամ գուցե նախանշանէր) նա մտավ այն նույն խորտկարանը.ուր Թանժեր գալու առաջին օրը մտել էր: Իհարկե,այն խաբեբան այնտեղչէր: Տերը մի գավաթ թեյ բերեց: ««Շովվության միշտ կարող եմ վերադառնալ,-խորհեց Սանտյագոն:-Ես կարողանումեմ ոչխարպահել ու դրանով միշտ կարող եմ ապրուստս վաստակել:Իսկ եգիպտականբուրգերի մոտ հայտնվելու այլ առիթ գուցե թե այլեւս չներկայանա:Կրծքազարդկրող ծերունին գիտեր իմ ամբողջ կենսագրությունը:Ես հանդիպել եմ իսկականարքայի, ընդ որում` իմաստունարքայի Միայն երկու ժամվա ձանապարհ էր նրան բաժանում Անդալուզիայիդաշտավայրից,իսկ մինչեւ բուրգերն ընկած էր մի անսահման անապատ:Բայց նա հասկացավ, որ դրան կարելի է նաեւ այլ կերպ նայել. դեպի գանձը տանող ճանապարհը կարձացավ երկու ժամով, թեեւ դրա վրա կորցրելէր մի ամբողջ տարի: «Թե ինչու եմ ուզում վերադառնալ ոչխարներին՝ պարզ է. ես նրանց սիրում եմ, ու նաեւ նրանց հոգսը թեթեւ է: Իսկ անապատըսիրել կարողեմ: Բայցչէ որ հենց անապատն է թաքցնում իմ գանձը: Եթե չկարողանամ գտնել, կդառնամտուն: Ու քանի որ ես հիմա եւ ժամանակ ունեմ, եւ փող` հարկավորէ փորձել»»: Այդ պահին նա հսկայական ուրախություն զգաց: Դեպի հովվություն ճանապարհըմիշտ բաց է: Դրանից բացի, ուզաձ պահին կարող է բյուրեղապակուառեւտրով զբաղվել: Իհարկե, աշխարհումթաքնված այլ գան69

ձեր եւս կան, բայց չէ որ հենց ինքը, ոչ թե մեկ ուրիշն է երկու անգամ տեսել նույն երազը եւ հանդիպելծեր արքային: Նա խորտկարանիցդուրս ելավ ինքնագոհ: Հիշեց, որ իր տիրոջը բուրեղապակիմատակարարողներից մեկն ապրանքըբերում է քարավանով,անապատըկտրել-անցնելով:Սանտյագոնափերիմեջ սեղմեց Ուրիմն ու Թումիմը` այդ քարերի շնորհիվ նա կրկին վճռել էր գնալ իր գանձի ետեւից: ««Ես միշտ նրանց հետ եմ. ով հետեւում է իր Առաս»»,հիշեց Մելքիսեդեկի խոսքերը: պելին Շեշտից հեշտ է գնալ առեւտրի պահեստ եւ հարցնել` ճիշտ է, որ բուրգերն այդքան հեռու են, ինչպես խոսվում է: արածքը, ուր նստած էր Անգլիացին,ավելի շուտ խրձիթ էր հիշեցնում. փոշի էր նստած եւ քրտինքի ու տավարի հոտ էր գալիս: ««Արժերտասը տարի սովորել այսպիսի ձակուռում հայտնվելու համար»»,մտածում էր նա` մտացրիվ թերթելով քիմիայի մի ամսագիր: Բայց նահանջելուտեղ չուներ: Պետքէ հետեւեր նշաններին: Իր ամբողջ ուսումն ու կյանքը նվիրել էր, որ գտներ այն եզակի լեզուն, որով խոսում է ողջ Տիեզերքը: Նախ հրապուրվելէր էսպերանտոյով,ապա հետաքրքրվելէր աշխարհիկրոններովեւ վերջապես՝ալքիմիայով: Եվ ահա ազատ խոսում էր էսպերանտոյով, բավարարգիտեր տարբերհավատներիպատմություն, միայն դեռեւս ալքիմիկոսչէր դարձել: Այո, իհարկե, որոշ գաղտնիքներբացահայտել էր, բայց ահա՝ հիմնավորապեսխրվել էր ու այլեւս ոչ մի քայլ առաջ չէր կարողանում անել իր հետազոտություններիձճանապարհին: Ապարդյունփորձելէր կապի մեջ մտնել մի այլ ալ70

քիմիկոսի հետ, բայց նրանք բոլորն ինքնամփոփու տարօրինակմարդիկ են, միայն իրենց մասին են մտածում, այնպես որ, նրանցից օգնություն կամ խորհուրդ սպասելն անիմաստ է: Գուցե այդ ամենի պատճառն այն է, որ նրանք այդպեսէլ չեն կարողացելբացահայԳյուտի`Իմաստնությանքարի գաղտնի-

տել((եծագուն

Քը:

Իմաստնության քարի անպտուղ փնտրտուքների վրա Անգլիացինարդենվատնելէր հայրականժառան: գության մի մասը: Նա այցելել էր աշխարհիլավագույն գրադարանները,գնել էր ալքիմիայինվերաբերողամենաեզակի, ամենակարեւորգրքերը: Այդ գրքերից մեկում նա կարդացել էր մի հայտնի արաբ ալքիմիկոսի մասին,որը շատ տարիներառաջ եղել էր Եվրոպայում: Նրա մասինխոսվում էր, թե ավելի քան երկու հարյուր տարեկանէ, որ գտել է Իմաստնությանքարը եւ բացա: հայտել Անմահական ջուրը, որն ինքնին գուցե թե տպավորիչ էր, բայց այդպես էլ Անգլիացուհամար ա: ռասպել կմնար, եթե անապատում երկրաբանական արշավանքիցվերադարձածնրա բարեկամներիցմեկը չպատմերգերբնականշնորհներովօժտվածմի արաբի մասին: Նա ապրում է Էլ Ֆայում օազիսում:, ասել էր բա: րեկամը: Մարդիկպատմում են, որ նա երկու հարյուր տարեկանէ եւ/կարողանումէ ցանկացածմետաղ վե: րածել ոսկու:/ Անգլիացինմիանգամիցթոդել էր բանուգործ, հա: վաքել իր գրադարանիլավագույն գրքերը եւ ահա այս տեղ է, այս խարխուլ,հյուղակի նման բարաքում, որի մոտ մի հսկա քարավան պատրաստություն է տեսնում կտրել անցնել Սահարան,իսկ նրա ձանապարհինէլ Ֆայում օազիսն է: -

-

«Ես պեսթքէ իմ աչքով տեսնեմ այդ անիծյալ ալքիմիկոսլի:»..- մտածեց Անգլիացին եվ պատուհանից ներխուժո:: չշ.նասունների հոտը կարծես մի փոքր ավելի տանել|։դարձավ: Եվ ահա նրան մոտեցավ ձամփորդական պայուսակն ուսին մի երիտասարդ արաբ ու բարեւեց: գնալու,- հարցրեց նա: րեք Անապատ,- պատասխանեցԱնգլիացին եւ շարունակեցընթերցանությունը: Նա խոսելու ժամանակ չուներ. հարկավորէր տասը տարվասովորածը թարմացնել`չի բացառվում, որ ալքիմիկոսը ցանկանա փորձել նրա գիտելիքները: Այդ ընթացքում պատանիննստելով`մախաղից հանել էր գիրքը եւ բացել: Անգլիացիննկատեց, որ գիրքը -

-

իսպաներենէ: «Վատ չէ»»,- մտածեց նա, քանի որ իսպաներենավելի լավ էր խոսում, քան արաբերեն: Եթե այս պատանինէլ է ուղեւորվում Էլ Ֆայում` կաբելի է ճանապարհին,ազատ ժամերին հետը զրուցել:

ետաքրքիր է, մտածեց Սանտյագոն`հերԿ.թականանգամ կարդալով գրքի` հուղարկավորության մասին պատմող առաջին մասը:- Ահա երկու տարի է` ինչ ձեռքս եմ առել այս գիրքը եւ մինչեւ հիմա կարծեսմեխվելմնացել եմ առաջինէջերի վրա»»: Այս անգամ նրա կողքին չէր Մելքիսեդեկ արքան, բայց, միեւնույն է, պատանինչէր կարողանում կենտրոնանալ: Նրան շեղում էր նաեւ այն միտքը, թե արդյոք ճիշտ որոշում է կայացրել: Սակայն Սանտյագոն հասկացել էր գլխավորը. ցանկացած գործում որոշումը լոկ սկիզբն է: Երբ մարդն ինչ-որ բան է վճռում, մի տեսակ սուզվում է սրընթաց ջրահոսքի մեջ, որը նրան տանում -

ՀՀ

այնտեղ, ուր չէր էլ մտածում լինել վճիռն ընդունելու պահին: «ճճանապարհվելովգանձի որոնման`չէի էլ ենթադրում, որ կաշխատեմ բյուրեղապակու առեւտրականի կրպակում: ճիշտ այդպես նաեւ այս քարավանը, որի հետ ճամփորդելու ընտրությունը գուցե իմն է, բայց նրա անցնելիքուղու անակնկալներնայդպես էլ անմեկնելի կմնան»»: Կողքը նստած էր եվրոպացինեւ նույնպես գիրք էր կարդում: Սանտյագոյինսա հակակրելի էր թվում. երբ պատանինմտել էր նրա կացարանը, սա արհամարանքով էր նայել: Չէր բացառվում, որ նրանք կարող էին լավ բարեկամներ դառնալ բայց վերջինս մեկեն ընդհատել էր խոսակցությունը: Պատանին փակեց գիրքը. նա չէր ուզում նույնիսկ կարդալով նմանվել այս օտարերկրացուն, հետո գրպանից հանեց քարերը եւ սկսեց խաղալ: Ուրիմ եւ Թումիմ,- ապշեց եվրոպացին: Սանտյագոնշտապ գրպանը դրեց քարերը: Չեն վաճառվում.- ասաց: Նրանք այնքան էլ թանկ չեն.- պատասխանեցեվրոպացին,- սովորական բյուրեղներ են, ոչինչ ավելի: Աշխարհում միլիոնավոր այդպիսի բյուրեղներ կան, բայց իմացող մարդու համար դրանք Ուրիմ ու Թումիմ են: Չէի կարծում, թե այս կողմերում դրանց կարելի է հանդիպել: Ինձ արքա է նվիրել,- պատասխանեց պատանին: Կարծեսխոսելուունակությունիցզրկվածօտարերկրացին դողացող ձեռքով գրպանիցերկու քար հանեց ՝ հար ու նման Սանտյագոյիքարերին: Դու արքայի հետ խոսել ես,- հարցրեցնա: Իհարկե,քեզ դժվար է պատկերացնել,որ արքան է

,

-

-

-

-

-

-

կարող է խոսել հովվի հետ,- ասաց Սանտյագոնց̀անկանալով փակելխոսակցությունը: ՉԷ, չէ, ձիշտ հակառակը:Շովիվներնառաջինըձանաչեցին Արքային,երբ մնացյալ աշխարհըմերժեց այդ բանն անել: Թերնս այդ պատճառովէ, որ արքաները խոսում են հովիվներիհետ,- եւ կարծեսերկյուղելով,որ պատանինիրեն չի հասկանա`շարունակեց: Դա գրված է նաեւ Աստվածաշնչում,հենց այն գրքում, ուր կարդացելեմ Ուրիմի եւ Թումիմի մասին: Գուշակութուն անելու միակ ձնը, որ Աստված թույլ է տվել` այս քարերն են: Կղերականներըդրանք կրում էին ոսկյա լանջազարդերի վրա: Սանտյագոնարդեն չէր ափսոսում,որ եկել էր այստեղ: Գուցե դա հենց Նախանշանն է,- ասես բարձրաձայն մտածելովշշնջաց Անգլիացին: Քեզ ով է ասել նախանշաններիմասին,- Սանտյագոյի հետաքրքրասիրություննաձում էր վայրկյան առ վայրկյան: /- Կյանքումամեն ինչ նախանշանէ,- ասաց Անգլիացին, ծալելով հանդեսը:/: Տիեզերքըստեղծվել է մեկ լեզվով, որը հասկանալիէր բոլոր մարդկանց, բայց այն արդեն մոռացվել է: Շենց այդ Համընդհանուրլեզուն էլ, ի թիվս այլ բաների,փնտրումեմ: Շենց դրա համար եմ այստեղ: Ես պետք է գտնեմ այդ Շամընդհանուրլեզվին տիրապետողմարդուն՝Ալքիմիկոսին: Նրանց խոսակցությունն ընդհատվեց մի հաստլիկ արաբի՝պահեստիտիրոջ հայտնվելով: Բախտներդբերեց,- ասաց արաբը,- այսօր կեսօրից հետո քարավան է գնալու Էլ Ֆայում։ Բայց ես Եգիպտոս եմ գնում,- հուզված բացականչեց Սանտյագոն: -

-

-

-

-

-

-

Էլ Ֆայումը հենց Եգիպտոսումէ:

րաբ ես:

Դու

ինչ տեսակ ա-

Սանտյագոնպատասխանեց,որ իսպանացիէ: Անգլիացին ուրախացավ. չնայաձ արաբական ոճով է հագնված,բայց եվրոպացիէ: Նա նախանշանները ««հաջողություն»»է անվանում,- ասաց Անգլիացինպահեստատիրոջմասին, երբ նա դուրս եկավ:- Եթե գիրք գրեի ««հաջողություն»»եւ «զուգադիպություն» բառերի մասին, կստացվեր մի հաստափորհանրագիտարան:Հենց այդ բառերից է բաղկացաձՇամընդհանուրլեզուն: Եվ ավելացրեց,որ իր ու Սանտյագոյիհանդիպումը, որը, պարզվում է, նույնպես ունի Ուրիմ եւ Թումիմ քարեր, հազիվ թե պարզ զուգադիպություն լինի: Հետո փորձեց տեղեկանալ,հո Ալքիմիկոսի՛ն չի փնտրումպատանին: Ես գանձ եմ փնտրում,- պատասխանեց վերջինսու կ ձեց կարկամելով` լեզուն: ՍակայնԱնգլիացինկարծես թե նշանակություն չտվեց նրա խոսքինեւ միայն ասաց. Որոշ իմաստով`ես էլ: Ես կարգին չգիտեմ էլ, թե ինչ է ալքիմիան,-ասաց Սանտյագոն.բայց այդ պահին լսվեց նրանց կանչող տիրոջ ձայնը: -

-

-

-

արավանի առաջնորդը ես եմ.- դրսում նրանց ասաց մի երկարամորուս թխալ մարդ: Իմ ձեռքին է բոլոր նրանց կյանքն ու մահը. ով: քեր գալիս են ինձ հետ. քանի որ անապատը մի քմա: հաձ կին է եւ հաճախմարդկանց խելքահանէ անում: , Ուղեւորությանէին պատրաստվումշուրջ երկու հա: րյուր մարդ, իսկ անասունները՝ ուղտեր, ձիեր. ավա: -

նակներ,կրկնակիից ավելի էին: Անգլիացին գրքերով լիքըմի քանի ճամպրուկուներ: Բակումխռնվելէին կանայք, երեխաներեւ թրերը գոտիներից կախ ու երկար հրացաններըկռնակներինտղամարդիկ:Այնպիսիաղմի մուկ էր, որ Առաջնորդըստիպված էր խոսքըկրկնել քանիանգամ: Այստեղտարբերմարդիկեն հավաքվելեւ տարբեր կրոններեն դավանում:Իսկ ես ծառայում եմ միայն Ալլահին ու նրա անունով երդվում եմ. հնարավոր ամեն ինչ կանեմ,որպեսզինորից հաղթեմ անապատին:Այժմ թող ամեն մեկը երդվի այն աստծուն, որին հավատում է, որ ինչ էլ լինի՝ կենթարկվիինձ: Անապատումանհնա-

մահ է: զանդությունը Խուլ բվվոց տարածվեց`յուրաքանչյուրն իր աստծուն էր դիմում: Սանտյագոներդվեց Քրիստոսով:Անգլիացին լռում էր: Բվվոցն ավելի երկար տեւեց, քան պետք էր երդվելու համար` մարդիկ երկնավորից

պաշտպանությունեւ հովանավորությունէին խնդրում: Շետո երկարատեւհնչեց եղջերափողը, եւ ամենքը ելանթամբին: Սանտյագոն եւ Անգլիացին,որոնք մի-մի ուղտ էին գնել, դժվարությամբ բարձրացան նրանց վրա: Պատանինտեսավ, թե իր ուղեկիցն ինչպես է գրքերովլի ճամպրուկներովծանրաբեռնելուղտին եւ խղձճաց դժբախտկենդանուն: Ոչ մի Հռւգադիպություն չկա,- ընդհատված խոսակցությունը փորձեց շարունակեց Անգլիացին:- Ես այստեղեմ եկել, որովհետեւ իմ ընկերներիցմեկը լսել էր մի արաբիմասին, որը... Բայց նրա խոսքը խեղդվեց շարժվող քարավանի աղմուկիմեջ: ՍակայնՍանտյագոն գերազանցգիտեր, թե ինչ նկատի ուներ Անգլիացին./ձոյություն ունի դեպէ, որ իրեն քերն իրարկապողխորհրդավորշղթայ/Դա -

ստիպել է գնալ հովվության, երկու անգամ տեսնել միեւնույն երազը, հայտնվել աֆրիկյան ափի մերձակայքում, հանդիպելարքային,դառնալ խաբեբայիզոհը եւ վարձու աշխատանքկատարել բյուրեղապակուկրպակում ու... «Որքան մոտենում ես քո երազանքին, այնքան ավելի զորավոր է դառնում ՍեփականԱռասպելըորպես գոյության իմաստ »,- մտածեց պատանին: Քարավանը գնում էր դեպի արեւելք: ճամփա էին ընկնում վաղ առավոտյան,կանգ էին առնում, երբ արեու ւը զենիթին էր հասնում սպասելով, որ միջօրեի տապն անցնի, շարունակում էին ուղին: Սանտյագոն քիչ էր խոսում Անգլիացու հետ. վերջինս մեծամասամբգիրք էր կարդում: Պատանին լուռ դիտում էր բազմաթիվ ուղեկիցներին: Նրանք հիմա այն չէին. ինչ ճամփա ընկնելիս: Այն ժամանակ իրարանցում էր տիրում` ձայները, մանկական լացը եւ ձիերի խրխինջըխառնվումէին վաճառականների եւ ուղեկցողների գոռոցներին: Իսկ այստեղ` անապատումժլռությունը խախտումէին միայն հավերժական քամու սվվոցը եւ ավազի ղրձտոցը` ուղտերի ուղեկցողներն էին լռություն ոտքերիտակ//Նույնիսկ պահպանում: Ես շատ անգամ եմ անցել այս ավազուտներով.,մի գիշեր ասաց ուղեկցողներիցմեկը մյուսին,- բայց անապատն այնքան մեձ է ու հորիզոններնայնքան անծայրածիր, որ ստիպումեն զգալ քեզ չնչին ու ամփոփվել լռության մեջ: Սանտյագոն,չնայած առաջին անգամ էր անապատում, հասկացավ,թե ինչ են խոսում ուղեկցողները:Նա ինքն էլ, նայելով ծովին կամ կրակին, ժամերով կարող էր ոչ մի բառ չարտաբերել,ոչ մի բան չմտածել, մի տե-

սակ հալվել-մերվելովտարերքի անսահման ուժին: «Ես սովորել եմ ոչխարներից,սովորել եմ բյուրեղապակուց, հիմա ինձ ուսուցանելուէ անապատը: Նա ինձ թվում է ամենահինը. իմ տեսած ամեն ինչից ամենաիմաստունն

է նա»:

Իսկ քամին այստեղ ոչ մի վայրկյան չէր դադարում, եւ Սանտյագոնհիշեց. թե ինչպես էր զգում քամու ուժը Թարիֆ քաղաքի ամրոցի աշտարակինկանգնած:Գուցե այդ նույն քամին հիմա սուրում է Անդալուզիայիարոտավայրերում,օրօրելով կեր ու ջուր փնտրող իր ոչխարներիբուրդը: «Այժմ նրանք իմը չեն,- մտածեց առանց տխրության: Երեւի ինձ մոռացել`նոր հոտաղին են վարժվել: Թող այդպես լինի: Ոչխարները, ինչպես նաեւ տեղից տեղ գնացող ամեն ոք, գիտեն, որ բաժանումն անխու-

սափելիէ»»:

Այստեղ նա հիշեց մահուդագործի աղջկան. երեւի ամուսնացել է: Ո՞ւմ հետ: Գուցե մի եգիպտացորեն վաճառողիհետ: Կամ մի հովվի հետ, որը գրել-կարդալ գիտի` հո ինքը միակըչէ: Այն, որ ինքը, չգիտես ինչու, դրանում համոզվածէր, ուժեղ տպավորությունէր թողնում. գուցե ինքն էլ է տիրապետումՇամընդհանուրլեզվին եւ այժմ աշխարհումբոլորի անցյալն ու ներկան գիտի: ««Նախազգացողություն»»` այդ շնորհն այսպես էր բնորոշում մայրը: Այժմ ինքը գիտեր, որ դա ոգու արագ միաձուլումն է կյանքի տիեզերականընթացքին, ուր բոլորի ճակատագրերը կապված են իրար: Մենք կոչված ենք իմանալու ամեն ինչ, քանզի ամեն ինչ արդեն գրված է: Մակտուբ, շշնջաց պատանին՝հիշելով բյուրեղապակու առեւտրականին: Անապատիավազուտը երբեմն քամու էր փոխվում: նա

-

-

Եթե քարավանըժայռի էր հանդիպում`շրջանցում էր, իսկ եթե դեմ էր առնում քարաբեկորներիմի ամբողջ կույտի`պտույտ էր տալիս շուրջը: Եթե ավազն այնքան մանր էր լինում, որ կաշկանդումէր քարավանիընթացքը, փնտրում էին այլ ուղի: Երբեմն աղուտների էին հանդիպում(նշանակում Է` այդտեղ մի ժամանակ լիձ է եղել), եւ բեռնակիր անասունները խղձահարույցվրնջում էին: Գրաստավարներըշտապում էին փաղաքշել, հանգստացնելկենդանիներին,ապա ուսներինէին առնում նրանցբեռը եւ միայնճանապարհիայդ դավաճան հատվաձը հաղթահարելուց հետո էին բեռը դարձյալ բարձում գրաստներին եւ ուղտերին: Եթե գրաստավարներից մեկը հիվանդանումկամ մահանում էր, վիճակահանությամբորոշում էին, թե ով է քշելու նրա կենդանուն: Այդ ամենը ուղղված էր միայն մեկ բանի. որքան էլ պտույտ տար քարավանը,որքան էլ փոխերուղղությունը, անշեղորեն գնում էր դեպի նպատակակետը:Արգելքները հաղթահարելով`կրկին գնում էր այն աստղի ուղղությամբ, որը ցույց էր տալիս օազիսի տեղը: Տեսնելով, թե նա ինչպես է փայլումառավոտվաերկնքում, գիտեին` աստղը իրենց տանում է այնտեղ, ուր կային կանայք, ջուր, արմավենիներ:Միայն Անգլիացին, խորասուզված գրքերի մեջ, կարծես ոչինչ չէր նկատում: ճանապարհվելու առաջին օրերին Սանտյագոն նույնպես փորձում էր կարդալ: Բայց հետո հասկացավ, եւ լսել քաոր շատ ավելի հետաքրքիրէ նայել շուրջը մու աղմուկը: Շենց որ սկսեց հասկանալ իր ուղտին ու կապվել նրան, գիրքը դեն նետեց՝ ավելորդ ձանրություն էր: Համենայն դեպս, նա առաջվա պես համոզված էր, որ գիրքը բացելուն պես միշտ նրա մեջ մի հետաքրքիրբան կգտնես:

Կամաց-կամաց բարեկամացւսվ կողքով քայլող գրաստավարիհետ: Երեկոները, երբ հանգստի էին կանգնում եւ խարույկ վառում, Սանտյագոն նրան իր տափաստանայինկյանքից դեպքեր էր պատմում: Իսկ մի անգամ գրաստավարնսկսեց խոսել իրենից: Ես ապրում էի Էլ-Կահիրումիմոտակայքիմի գյուղակում: Ունեիայգի, երեխաներեւ ապրում էի մի կյանքով, որը մինչն մահս չէի փոխի: Մի անգամ, երբ առատ բերք էր ստացվել,ամբողջ ընտանիքով գնացինք Մեքքա. կատարեցիկյանքում ունեցած միակ պարտքս: Արդեն կարող էի մեռնել հանգիստ սրտով ն դրա համար գոհ էի: Բայց մի անգամ Շողը ցնցվեց, եւ Նեղոսը դուրս եկավ հունից: Այն բանը, որ միշտ կարծում էի, թե ուրիշների հետ պիտիպատահեր,եկավ իմ գլխին: Շարեւաններս անհանգստանումէին, թե հանկարծհեղեղը չտանի ձիթապտղի այգիները, կինս տագնապում էր երեխաներիհամար: Ես էլ սարսափով նայում էի, թե ինչպես է կորչում ամբողջ ապրուստս: Բայց փրկության ձար չկար: Հողը դրանից հետո դադարեց բերք տալ: Ստիպվածէի ապրուստ հայթայթելու այլ ձեւ փնտրել: Ու դարձա ուղտավար: Այդ ժահամար պարզ դարձավԱլլահի խոսքի իմանակ մաստը՝.թեպետք չէ վախենալ անհայտից,քանի որ ամեն ոք ընդունակ է ձեռք բերելու այն, ինչ ուզում է, ստանալ այն, ինչի կարիքն ունի:/Մենք բոլորս վախենում ենք կորցնել մեր ունեցածը՝`լինի ցանքսը, թե մեր կյանքը: Բայց այդ վախն անցնում է, հենց հասկանում ենք, որ ամեն ինչ` եւ մեր ճակատագիրը, եւ աշխարհի պատմությունը մի ձեռքով է գրված: Գիշերներըերբեմն երկու քարավան իրար էին հանդիպում: Եվ չկար մի դեպք, որ ճամփորդներից մեկի -

էլ/ինձ

մոտ չգտնվեր այն, ինչի կարիքն զգում էր մյուսը: Իսկապես որ՝ կարծեսաշխարհումամեն ինչ գրվաձ էր նույն ձեռքով: Ուղեկցողներըիրար պատմում էին փոշեմրրիկների մասին, խարույկների շուրջ հավաքված`քննարկում անապատիպատմությունները: Պատահում էր, որ խարույկներինէին մոտենում ծպտյալ մարդիկ. դրանք բեդվիններ էին, որոնք լրտեսում էին քարավանների անցնելիք ձճանապարհը:Նրանք տեղեկություններ էին տալիս ավազակներիեւ վայրի ցեղերի մասին, իսկ հետո լուռ անհետանում էին իրենց սն զգեստների մեջ, որոնց կնգուղերից փայլատակում էին միայն նրանց աչքերը: Մի այդպիսի երեկո գրաստավարը մոտեցավ այն խարույկին, որի շուրջ նստած էին Սանտյագոնու Անգլիացին: Ցեղերի միջեւ ընթացող պատերազմի լուր է շրջում,- ասաց նա: Տիրող լռության մեջ Սանտյագոնզգաց, թե ինչպես է օդում տագնապը կախվել: Մեկ անգամ եւս համոզվեց, որ հասկանում է անհնչյուն Համընդհանուր լեզուն: Որոշ ժամանականց Անգլիացինհարցրեց,թե դա որքանով կարողէ վտանգավորլինել քարավանիհամար: Երբ անապատ ես դուրս եկել, ետդարձի ձամփա չկա,- պատասխանեց գրաստավարը: Իսկ եթե ետդարձի ձամփաչկա, ուրեմն մնում է միայն առաջ գնալ: Մնացյալը, այդ թվում նան վտանգը, Ալլահի գործն է: Մակտուբ, ավելացրեց նա խորհրդավորբառն ու հեռացավ: Դուք ավելի մեծ ուշադրություն պիտի դարձնեք քարավաններին,- ասաց Սանտյագոն Անգլիացուն: Որքան էլ որ դեգերեն, անշեղորեն շարժվում են դեպի իրենցնպատակակետը: -

-

-

-

-

-

Իսկ դու ավելի շատ պիտիկարդաս աշխարհիմասին,- պատասխանեցԱնգլիացին: Գրքերը նույնն են սովորեցնում, ինչ քարավանները: Մարդկանց ու կենդանիների հսկա խումբը սկսեց քայլել ավելի արագ: Եթե առաջ ցերեկը լռում էին, իսկ երեկոյան հավաքվելով խարույկներիմոտ` զրուցում, հիմա լուռ էին նաեւ երեկոները:Իսկ հետո Առաջնորդն արգելեց նույնիսկ խարույկ վառել. նրանք կարող էին ավազակներիուշադրությունը գրավել: Գիշերայինցրտից պաշտպանվելու համար ուղտերին ու ձիերին պառկեցնում էին շրջանաձեւ, իսկ իրենք քնում էին նրանց մեջ կողք կողքի: Առաջնորդըզինված մարդիկ նշանակեց գիշերակացքըհսկելու համար: Մի գիշեր Անգլիացու քունը չէր տանում: Կանչեց Սանտյագոյին,եւ նրանք սկսեցինքայլել հանգստացող քարավանի շուրջը: Լիալուսին էր, ու Սանտյագոն որոշեց պատմել նրան իր պատմությունը: Անգլիացունդուր եկավ հատկապեսայն հատվածը, որը վերաբերում էր բյուրեղապակու առեւտրականի հաջողությանը` Սանտյագոյի` այնտեղ աշխատանքի անցնելուց հետո: Սա այն սկզբունքն է, որը շարժում է աշխարհումամեն բան, ասաց նա: Ալքիմիայումդա կոչվում է Աշխարհի հոգիՀ/6թե ինչ-որ բան ես ուզում ամբողջ սրտով, ապա առնչվումես Աշխարհիհոգու հետ: Իսկ նրա մեջ կուտակվածուժը միշտ դրական է:// /Ֆվ ավելացրեց, որ դա միայն մարդկանցչի վերաբերում. աշխարհում ամեն ինչ հոգի ունի՝ լինի քար, թուփ, կենդանի, թե նույնիսկ մի պարզ միտք: /՛ 7 Այն, ինչ գոյություն ունի աշխարհի տակ ու նրա վրա, մշտապես փոփոխվումէ, քանի որ հենց ինքը երկիրն էլ կենդանի արարած է եւ նույնպես հոգի ունի: -

-

-

-

-

Մենք բոլորս այդ Հոգու մի մասնիկն ենք, ն հաճախ չենք հասկանում, որ նա միշտ գործում է հօգուտ մեզ: Բայց դու խանութում աշխատած ժամանակ պետք է հասկացած լինես, որ նույնիսկ բյուրեղապակին է նպաստելքո հաջողությանը: Սանտյագոն լուռ լսում էր` նայելով մերթ լուսնին, մերթ սպիտակավազին: Ես տեսել եմ, թե ինչպես է քարավանըգնում անապատով,- վերջապես ասաց նա, քարավանընրա հետ խոսում է միեւնույն լեզվով, այդ պատճառով էլ անապատը բաց է պահում նրա ուղին: Անապատը պիտի ստուգիքարավանիամեն մի քայլը եւ երբ համոզվի, որ այն անթերի համահունչ է իր հետ, ճամփա կտա դեպի օազիս: Իսկ եթե մեզնից որնէ մեկն անապատ մտներ խիզախսրտով, բայց առանց տիրապետելուայդ լեզվին, կզոհվեր ճանապարհի առաջին իսկ օրը: Այժմ երկուսն էլ լուսնին էին նայում: Շենց դա էլ նախանշաններիմոգությունն է,- շարունակեց Սանտյագոն: Ես տեսա, թե ուղեկիցներն ինչպես են կարդում անապատի նախանշանները ն թե ինչպես է քարավանի հոգին խոսում անապատիհոգու -

-

-

-

հետ:

Որոշ ժամանականց լռությունը խզեց Անգլիացին. Ինձ անհրաժեշտ է ավելի շատ ուշադրություն դարձնելքարավանին: Իսկ ինձ անհրաժեշտէ կարդալ Ձեր գրքերը, պատասխանեցպատանին: -

-

-

արօրինակ էին այդ գրքերը: Այնտեղ խոսք էր գնում սնդիկի ու աղի, արքաների ու վիշապների մասին, բայց Սանտյագոնչէր կարողանում որնէ բան հասկանալ:Այնուամենայնիվկար մի միտք, որը գրեթե

էր./( աշխարհում

ամեն ինչ գրքերում կրկնվում տարբեր միեւնույննյութի արտահայտություններն են:/՛ Մի գրքից իմացավ, որ ալքիմիայի մասին ամենակարեւորտեղեկություննընդամենըմի քանի տող է` գրված զմրուխտի մակերեւույթին: Դակոչվում է ««Զմրուխտեսալիկ»»,-ասաց Անգլիացին` հպարտ, որ կարողանում է իր ուղեկցին մի բան սովորեցնել: Այդ դեպքում ինչի համար են այսքան գրքերը: Որպեսզիհասկանաս այդ մի քանի տողը,- անվստահ պատասխանեցԱնգլիացին: Սանտյագոյին ամենաշատը հետաքրքրեց նշանավոր ալքիմիկոսների մասին պատմող գիրքը: Այդ մարդիկ իրենց ամբողջ կյանքը նվիրաբերել էին լաբորատորիաներում մետաղների մաքրման աշխատանքին. նրանք հավատացածէին, որ եթե երկար-երկար տարիներ որեւէ մետաղ անընդհատ եփես ի վերջո կկորցնի իր բոլոր հատկությունները եւ նրանում կմնա միայն մեկ բան` Աշխարհի Հոգին: Եվ այդ Միակ Բանը ալքիմիկոսներին հնարավորություն կտա հասկանալ աշխարհում ցանկացած բան, քանի որ դա հենց այն լեզուն է, որով ամեն բան հարաբերակցվում է: Նրանք այդ բացահայտումըանվանում են Մեծն արարում, որն էլ բաղկացածէ երկու տարրերից`պինդ եւ հեղուկ: Այդ լեզվին տիրապետելուհամար միթե բավարար չէ մարդկանցեւ նախանշաններըուսումնասիրելը,-տեղեկացավՍանտյագոն: Դու սիրում ես ամեն ինչ պարզեցնել,-նյարդայնացավ Անգլիացին:- Ալքիմիան լուրջ գիտություն է: Այն պահանջում է, որ յուրաքանչյուր քայլ կատարվիիմաստուններիուսմունքին խիստ համապատասխան: գիտեր, որ Մեծ արարման հեղուկ մասը /

բոլոր

-

-

-

-

-

/ատանին

կոչվում է Անմահականջուր. այն, բոլոր տեսակի հիվանդություններըբուժելուց բացի, թույլ է տալիս ալքիմիկոսներինխուսափելծերանալուց:/Երկրորդ բաղադրիչը կոչվում է Իմաստնությանքար: // Շեշտ չէ գտնել Իմաստնության ասաց Անգքարը, լիացին:- Ալքիմիկոսներըտարիներովճգնում էին լաբորատորիաներում՝ / հետեւելովմետաղի մաքրման ընթացքին:Նրանք այնքան երկարէին նայում կրակին,որ գլուխներըկամաց-կամացազատագրվումէին աշխարհի բոլոր արատներից:Եւ մի գեղեցիկ օր հայտնաբերում էին, որ մետաղըմաքրելով` մաքրվել են նաեւ իրենք: // ԱյստեղՍանտյագոնհիշեց բյուրեղապակուառեւտրականին,որն ասում էր//թե բաժակներըլվանալով՝հոգիդ էլ ես մաքրում կեղտերից// ավելի ու աՊատանին վելի էր համոզվում, որ ալքիմիան կարելի է սովորել նաեւ առօրյա կյանքում: Դրանից բացի, շարունակեց Անգլիացին, Իմաստնությանքարը նաեւ մի զարմանալիհատկություն ունի. նրա մի աննշան բեկորը բավարարէ ցանկացած մետաղցանկացածքանակի ոսկու վերածելուհամար: Այդ լսելուց հետո Սանտյագոյի հետաքրքրությունը ալքիմիայինկատմամբզգալիորենաճեց: Նա մտածեց, որ ընդամենը պետք է մի քիչ համբերությունե̀ւ հնարավոր կլինի ցանկացածբան վերածել ոսկու: ՉԷ որ կարդացել էր նրանց տարեգրությունը,ում այդ բանը հաջողվել էր. Հելվեցիուս, Էլիաս, Ֆուլկանելի, Գեբեր: Դրանքհրապուրիչ պատմություններէին: Նրանց բոլորին հաջողվել էր ապրել իրենց ՍեփականԱռասպելը մինչեւ վերջ: Նրանք թափառելէին աշխարհեաշխարհ, հանդիպել էին գիտնական իմաստունների,հրաշքներ էին գործել` ի հեճուկս հոռետեսների,եւ ամենագլխա-

-

-

-

-

վորը՝ ի վերջո տիրացել էին Իմաստնությանքարին եւ Անմահականջրին: Սակայն երբ Սանտյագոն փորձեց կարելի է հասնել Մեծ արարմանը/՛ պարզել, թե/ինչպես հանդիպեցփակուղու.բազում գծագրերից, ծածկագրված հրահանգներիցու անընթեռնելի գրություններից բացի, գրքերումոչինչ չկար: այդպես խրերկերն ինչու լԱրիիոուների թին,- մի երեկո հարցրեց Անգլիացուն,որն են

-

առանց իր գրքերի ակնհայտորենձանձրանումէր: «ճՔանիոր հասկանալտրված է միայննրանց, ովքեր գիտակցում են դրա ամբողջ պատասխանատվությութե ինչ կստացվի, եթե ամեն մեկը, նըչ/Պատկերագրու, ով չի ալարում, սկսի կապարըոսկու վերածել:Շատ արագ ոսկին կդառնա այն, ինչ արձիձը: Միայն համառներին ու գիտակներինէ հասու Մեծ արարման գաղտնիքը: Ահա թե ինչու եմ ես այստեղ, այս անապատում. ինձ հարկավորէ հանդիպել իսկական ալքիմիկոսի,որը կօգնի վերծանելխորհրդավոր գրությունները: Իսկ այդ գրքերը երբ են գրվել: Շատ դարեր առաջ: ՉԷ որ այն ժամանակտպագրականմեքենաչկար: Ուրեմն, ալքիմիայինտիրապետելկարողէին շատ քչերը: Ինչուեն դրանք գրված այդպիսիխորհրդավորլեզվով եւ պատկերներնինչու են այդքան հանելուկային: Անգլիացինոչինչ չպատասխանեց:Միայնորոշ ժամանակ լռելուց հետո ասաց, որ արդեն մի քանի օր է՝ ուշադիր հետեւում է քարավանիերթին, բայց ոչ մի նոր բան չի նկատել: Միայնմիջցեղային պատերազմիմասին են սկսել ավելի հաճախ խոսել: -

-

-

ի քանի օր անց Սանտյագոն վերադարձրել Անգլիացուգրքերը: Շը, ինչ հասկացար սրանցից, հույսով լեցու հարցրեցվերջինս.նա ուզում էր իր թեմաներովզրուցե որեւէ մեկի հետ, որպեսզիվաներ տագնապալիմտքե -

-

րը:

«2

Շասկացա,որ աշխարհը հոգի ունի, եւ ով հաս րան` կհասկանա ամենայն գոյի լեզուն/՛՛Շասկացս նաեւ, որ շատ ալքիմիկոսներմինչն վերջ ապրել ենի րենց ՍեփականԱռասպելըեւ բացահայտելԻմաստնո: ասաց պատանին թյան քարն ու Անմահականջուրը, հետո ավելացրեց, իսկ ամենագլխավորը՝ այդ ամեն այնքան պարզ է, որ կարող է տեղավորվել զմրուխտի մի նիստի վրա: Անգլիացինհիասթափություն զգաց: Ոչ իր երկա տարիներիուսումնառությունը, ոչ մոգական նշանները ոչ իմաստունխոսքերը, ոչ թորանոթներն ու փորձա, նոթները, ոչ մի բան Սանտյագոյիվրա տպավորությու չէին թողել: «Նա շատ պարզունակ է, որ դրանք հասկանա» մտածեցԱնգլիացինեւ գրքերը հավաքելով`դրեց ուլ տին բարձած պայուսակիմեջ: Ուրեմնուսումնասիրիքո քարավանը,-ասաց նա: Ես նրանիցայնքան օգուտ ստացա, որքան դու՝ իմ գր քերից: Սանտյագոն կրկին սկսեց ունկնդրել անապամ| Հհամը լռությունլԻեւ հետեւել, թե ինչպես է կենդանինե րի կճղակներիտակիցբարձրաում ավազափոշին:««Մ մեն ոք սովորելու իր ձեւն ունի,- մտածեցնա-- Իմ ձեւ նրան դուր չի գալիս, իրենը՝ ինձՊԲայց երկուսս էլ փնտ րում ենք մեր ՍեփականԱռասպելը,ու հենց միայն դրս համարես չեմ կարողչհարգել նրան»Կ -

-

-

քարավանը էր գիշերները: Աշվայրկյան ծպտյալ սուրհանդակներէին հայտնգնում

նաեւ

Ամեն

վում, եւ Առաջնորդին ինչ-որ բան ասում: Սանտյագոյի հետ բարեկամացածուղտապանը բացատրեց, որ ցեղախմբերիմիջն պատերազմնարդենսկսվել է: Մեծ բակլինի,եթե քարավանըօազիս հասնի: րեբախտություն Ուղտերնու ձիերը հալից ընկել էին: Մարդիկ ավելի լռակյացէին դարձել, եւ գիշերային լռության մեջ հնչող Ճիու վրինջը կամ ուղտի խռնչոցըլորոնք նախկինում հենց այդպես էլ ընկալվում էին, այժմ վախ էին արթնացնում,քանի որ կարող էին հարձակմաննշան լինել: Ուղտապանըմոտալուտ վտանգչէր կանխատեսում: Ես ապրում եմ,- մի երեկո, երբ երկնքում լուսին Ահա արմավ չկար եւ խարույկչէին վառել, ասաց նա: եմ ուտում: Երբ ուտում եմ` ուտում եմ եւ այլ գործով չեմ զբաղվում: Եթե քայլում եմ, ապա միայն քայլում եմ: Եթե հարկ լինի մարտնչել, այդ օրը մահվան համար նույնքանլավ օր կլինի, որքան մյուս բոլոր օրերը: ՉԷ որ ես ապրում եմ ոչ անցյալում եւ ոչ էլ ապագայում, այլ այս պահին, եւ միայն այս պահն է ինձ հետաքրքրում։Եթե միշտ կարողանաս մնալ ներկայի մեջ, կլինես մահկանացուներից ամենաերջանիկը:Այն ժամանակկհասկանաս, որ անապատըմեռյալ չէ. որ երկնքում շողում են աստղերը, որ զորականները մարտնչում են, քանի որ դա մարդկային ցեղին բնորոշ մի գիծ է: Այդժամ կյանքը կդառնա խրախձանք,հավերժական մի տոն, քանզի այն միշտ ն սոսկ այն պահն է, որն ապրումենք: Երկու օր անց, երբ պատրաստվումէր քնելու, Սանտյագոն նայեց օազիսի ճանապարհը ցուցանող աստղին: Նրան թվաց, թե հորիզոնի գիծն իջել է. անապատի եւ երկնքի միացման տեղում հարյուրավորաստղեր էին շողում: -

-

-

-

-

Օազիսն է, ասաց ուղտապանը: Ուրեմն ինչու անհապաղ այնտեղ չենք գնում: Քանի որ պետք է քնել: -

անտյագոնաչքերը բացեց, երբ արեւը բարձրաէր հորիզոնից: Իսկ այնտեղ, ուր գիշերը աստղեր էին շողում, հիմա անհամար արմավենիներ էին երեւում, կարծես ամբողջ անապատը ծածկված էր ծառերով: Շասանք,-գոչեց հենց նոր արթնացածԱնգլիացին: Սանտյագոնլռում էր: Սովորել էր անապատից.այժմ նրա համար բավարարէր պարզապեսձառերիննայելը: Դեռ երկար պիտի քայլեր, մինչն հասներ Բուրգերին ու հետո մի օր այս առավոտն էլ նրա համար հիշողություն պիտի դառնար: Բայց հիմա դա այն ներկա պահն էր, այն տոնը, որի մասին ասել էր ուղտապանը: Եվ նա պատրաստվում էր ապրել այդ պահը անցյալի դասերով ն ապագայիմասին իր երազանքներով:Այո, մի օր այս հազարավորարմավենիներըհիշողություն կդառնան, բայց այս պահին նշանակում էին զով, ջուր եւ անվտանգություն: Եվ այնպես, ինչպես ուղտի գիշերային մնչոցը կնշանակերթշնամու մերձեցում,այնպես էլ արէր փրկություն, մավենիներիշարքը խվետում «Աշխարհը խոսում է շատ լեզուներով»»`մտածեց Սանտյագոն: նում

-

«Հ

ժամանակն թռչում, քարավանը ԵՐ նույնպես արագացնում մտածեց արագ

է

է քայլը»,-

Ալքիմիկոսը՝նայելով, թե ինչպես օազիս մտնում հարյուրավոր մարդիկ եւ կենդանիներ: Իրար էին խառնվել տեղացիներիու եկվորներիճայները, փոշու ամպը ծածկել էր արեւը, օտարներինտեսեն

նելով` թռչկոտում եւ ճչում էին երեխաները:Ալքիմիկոսը նկատեց,թե ինչպեսէին ցեղերիառաջնորդներըմոտենում քարավանիԱռաջնորդինեւ նրա հետ երկար զրուցում: Սակայն այդ ամենը նրան չէր հետաքրքրում:Շատերն էին եկել ու գնացել, իսկ օազիսն ու անապատը հավերժ էին ու անփոփոխ:Նա տեսել էր, թե ինչպես են այս անապատիավագինոտք դնում արքաներնու աղքատները,ավազ, որ չնայաձ քամու կամքովփոխումէ ձեւը, բայց մնում է նույնը, այնպիսին,ինչպիսին ման-

կուց հիշում է Ալքիմիկոսը: Շամենայնդեպս, նա ուրախություն զգաց, որ ծնվում է յուրաքանչյուրճանապարհորդի հոգում, երբ լուրթ երկնքին եւ դեղին ավազին փոխարինելու են գալիս արմավենիներիկանաչ սաղարթները: ««Գուցե Տերը անապատըհորինել է հենց նրա համար, որպեսզի մարդիկ հրձվեն ծառեր տեսնելով»»,մտածեցնա: Իսկ հետո որոշեց կենտրոնանալավելի գործնական բաների վրա: Նա գիտեր՝ նշանները հուշել էին, որ այս քարավանի հետ մի մարդ է գալու, որին պետք է փոխանցի իր գաղտնիգիտելիքներիմի մասը: Ալքիմիկոսըչնայած չէր ճանաչում նրան,վստահ էր, որ փորձվածհայացքովկկարողանանրան զատել ամբոխից,եւ հուսով էր, որ սա նույնքանկարողաշակերտ կլինի, որքան իր նախորդը: ««Չեմ հասկանում`ինչու իմ իմացածընրան պետք է փոխանցեմգաղտնի,- մտածեց նա:- Ասենք` գաղտնի անվանելչի էլ կարելի, չմ որ Աստվածիր գաղտնիքները հաճույքով բացում է բոլոր արարածներին»»: Ալքիմիկոսըմի բացատրություն ուներ. այն, ինչը ենթակա է փոխանցման, Մաքուր կյանքի պտուղն է,

կյանք, որը դժվար է արտացոլել բառերով կամ պատկերով: ՉԷ որ մարդիկ, տարվելով բառերով եւ պատկերներով,հակում ունեն վերջ ի վերջո մոռանալու Շամընդհանուրլեզուն:

անմիջապեստարանԷլ Ն"յումիժամանածներին Սանտյացեղային առաջնորդների Ֆա-

մոտ:

գոն աչքերին չէր հավատում.օազիսը բոլորովինէլ մի քանի արմավենիներովշրջապատվածջրհոր չէր` ինչպես գրված է պատմությանգրքերում, այն որոշ իսպանականգյուղերից շատ ավելի մեծ էր: Այստեղմի քանի հարյուր ջրհոր կար, հիսուն հազարի չափ արմավենի, իսկ նրանց արանքում սփռվածէին անհամար գույնզգույն վրաններ: «Շազար ու մի գիշեր», ասաց Անգլիացին, որն անհամբեր սպասում էր Ալքիմիկոսի հետ հանդիպմանը: Նրանց անմիջապեսշրջապատեցինձիերին,ուղտերին եւ մարդկանցհետաքրքրասիրությամբնայող երեխաները:Տղամարդիկհարցնումէին, թե ճանապարհին մարտիականատեսեղել են արդյոք, իսկ կանայքիրար մեջ քննարկում էին վաճառականներիբերաձ գործվածքեղենն ու զարդերը: Անապատիլռությունն այժմ հեռավոր երազ էր թվում. մարդիկ խոսում էին առանց դադարի, գոռում էին ու ծիծաղում,ասես դուրս էին եկել ոգիների աշխարհից, կրկին անգամ կենդանի մարդկանց հետ շփվելու համար: Նրանք գոհ էին ու երջանիկ: ՈւղտապանըՍանտյագոյինբացատրեց,որ օազիսները միշտ համարվել են մի տեսակ չեզոք գոտիներ, քանի որ նրանց բնակիչներըհիմնականումկանայք ու երեխաներեն: Օազիսներունեն թե մեկ, թե մյուս հա-

կառակորդկողմերը, սակայն ռազմիկներըգնում են կռվելու ավազուտներում,թողնելով օազիսներըորպեսապաստարան: Առաջնորդըդժվարությամբ հավաքեց բոլոր ժամանաձներին եւ հայտարարեց, որ քարավանըօազիսում կմնա այնքան ժամանակ,քանի դեռ միջցեղայինմարտերը չեն դադարել: ճամփորդները կհյուրընկալվեն տեղացիներիվրաններում,որտեղ նրանց կտրամադրվեն լավագույն տեղերը, ինչպես Օրենքն է սահմանում: Հետո խնդրեց, որ բոլորը, այդ թվում նան քարավանի ժամապահները,իրենց զենքերը հանձնեն այն մարդկանց, որոնց կմատնանշենցեղային առաջնորդները: Այդ է պատերազմիօրենքը,- բացատրեցնա,- ըստ դրա` օազիսը չի կարող ապաստան տալ զորքերին կամ ֆիդայիներին: Սանտյագոն շատ զարմացավ, երբ Անգլիացինգրպանից հանեց ատրճանակը եւ հանձնեց: Ատրճանակնինչիդ էր պետք,- հարցրեց պատանին: Որպեսզիսովորեմ վստահել մարդկանց,-պատասխանեցԱնգլիացին: Նա շատ գոհ էր, որ շուտով գտնելու էր այն, ինչի համարձամփաէր ընկել: Իսկ Սանտյագոն շարունակում էր մտածել իր գանձի մասին: Նա որքան մոտենում էր իր նպատակիկատարմանը, այնքան շատ դժվարություններ էին հառնում ճանապարհին: Այն, ինչ ծեր արքա Մելքիսեդեկը անվանում էր ««սկսնակներիբախտըբերում էշ», դադարել էր գործել, այլ գործում էր, որքան ինքն էր հասկանում, իր ՍեփականԱռասպելըփնտրող մարդու համառությունը եւ խիզախությունը:Այդ պատճառովէլ նա չէր կարող ոչ շտապել, ոչ էլ կորցնել համբերությունը, այ-

-

-

լապես այն նշանները, որ Աստվածդրել է նրա ճանապարհին,կարող են այդպես էլ չնկատվածմնալ: ««Աստվածէ դրել»», կրկնում էր նա ինքն իրեն՝ զարմանալովայդ մտքից: Մինչ այժմ նրան թվում էր, թե այդ Նախանշաններըաշխարհիմի տարրն են, այնպես, ինչպես քաղցը կամ ծարավը, սիրո կամ աշխատանքի որոնումը: Երբեքչէր մտածել, որ դա մի լեզու է, որով իր հետ խոսումէ Աստված`ցույց տալովնրան, թե ինչ պետք է անել: «Մի շտապիր,- ասաց ինքն իրեն,- ինչպես ասում էր ուղտապանը. ձաշի ժամին ճաշիր, ճամփա ընկնելու ժամին` ձճանապարհվիր»»: Առաջին օրը բոլորը` ներառյալ Անգլիացին, ձանապարհի հոգնությունից քուններն առան: Սանտյագոն տեղավորվելէր նրանից հեռու, մի վրանում, իր տարեկից հինգ պատանիներիհետ: Նրանք բոլորը անապատի մարդիկէին, այդ պատճառովէլ շատ էին ուզում իմանալ,թե ինչպես են ապրում մեծ քաղաքներում: Նա արդեն հասցրել էր պատմել, թե ինչպես է ոչխարպահել, եւ հենց ուզում էր անցնել բյուրեղապակու խանութիիր աշխատանքին,վրան մտավ Անգլիացին: Առավոտիցքեզ եմ փնտրում,- ասաց նա՝ Սանտյագոյին դուրս տանելով,- ինձ պետք ես: Օգնիրգտնել Ալքիմիկոսին: Սկզբում փորձեցին փնտրել առանձին-առանձին: Պետք էր ենթադրել, որ Ալքիմիկոսնապրում է ոչ այնպես, ինչպես ուրիշները, որ երեւի թե նրա վրանում միշտ կրակ է վառվում: Նրանք օազիսը ծայրից ծայր չափչփեցին, մինչեւ հասկացան, որ այն ավելի մեծ է, քան թվացել էր նախապես.այնտեղ մի քանի հարյուր վրան կար: -

-

մբողջ օրն անիմաստ կորցրինք, ասաց Անգլիացին`տղայի հետ նստելով ջրհորե-

րից մեկի մոտ: Գուցե ավելի լավ է նրա մասին հարցուփորձանել.ասաց Սանտյագոն: ՍակայնԱնգլիացինտատանվումէր. չէր ուզում օազիսում իր գոյությունըմատնել: Բայց, ի վերջո, համաձայնեց եւ խնդրեցՍանտյագոյին,որն արաբերենավելի լավ գիտեր,Ալքիմիկոսիվերաբերյալտեղեկություններ հավաքել: Պատանինմոտեցավ մի կնոջ, որը եկել էր ջրհորից ոչխարիտիկով ջուր տանելու: Բարի օր, տիկին: Չգիտեք, թե այս օազիսում որտեղ է ապրումԱլքիմիկոսը, հարցրեցնա: Կինը պատասխանեց,որ նման անուն երբեք չի լսել եւ շտապեց հեռանալ: Մինչ այդ նա Սանտյագոյին զգուշացրեց, որ պետք է հարգել սովորույթները եւ չխոսել սեւ հագաձ՝ այսինքն,ամուսնացածկանանց հետ: Անգլիացու հիասթափությունը սահման չուներ: Շաղթահարել այդպիսի ճանապարհ, եւ ամեն ինչ` իզուր: Պատանինէլ էր իր ուղեկցի համար վշտացած՝չէ որ նա էլ է փնտրում իր ՍեփականԱռասպելը: Իսկ այդ ժամանակ, ըստ Մելքիսեդեկի,Տիեզերքն օգնությանէ գալիս մարդուն՝անելով ամեն ինչ, որպեսզի նրա գորձը հաջողի: Միթեծեր արքան սխալվել է: Ես նախկինում ալքիմիկոսներիմասին երբեք չեմ լսել, ասաց նա, թե չէ` կփորձեի օգնել ձեզ: Անգլիացուաչքերը փայլեցին: Դե, իհարկե.,-բացականչեցնա: Այստեղոչ ոք չգիտի, որ նա Ալքիմիկոսէ: Պետք է հարցնել այն մարդուն, որը կարողանումէ բուժել ամեն ինչ: Ջրհորին մոտեցան մի քանի սեւազգեստ կանայք. բայց Անգլիացինորքան էլ խնդրեց. Սանտյագոննրանց -

-

-

.

-

-

-

-

-

՞չմիհարց չտվեց: Վերջապեսմի տղամարդ

հայտն-

-

ժում նին։

Դուքճանաչումեք այն մարդուն,որն այստեղբու: է բոլոր

հիվանդությունները, հարցրեցպատա-

Բոլոր հիվանդություններըբուժում է միայն Ալլանայելով օտահը,- ասաց նա՝ վախեցածհայացքով Դուք կախարդ եք փնտրում: րերկրացիներին:Նա Ղուրանից մի քանի սուրահ արտասանեցու գնաց: Որոշ ժամանականց մեկ ուրիշը հայտնվեց,ավելի տարիքովը,փոքրիկ դույլը ձեռքին: Սանտյագոննույն հարցըսրան էլ տվեց: Ինչ եք անում այդ մարդուն, հարցինհարցովպա-

-

-

տասխանեցնա:

Իմ ընկերընրան գտնելու համար երկար ամիսներ ճանապարհ է անցել: Եթե մեր օազիսումայդպիսի մեկը կա, ապա նա պետքէ որ շատ հզոր մարդ լինի, մտածելովասաց ծերունին: -. Նույնիսկ ցեղերի առաջնորդներըչեն կարող նրան տեսնելուզած ժամանակ:Նրանք հանդիպումեն, երբ նա է ցանկանում:Սպասեքպատերազմնավարտվի՝ գնացեք:Պետք չէ խառնվելմեր օազիսիկյանքին, եւ հեռացավ: ՍակայնԱնգլիացին,զգալով, որ հետքի վրա է ընկել, շատ ուրախացավ: Իսկ ջրհորին, ի վերջո. մոտեցավոչ թե սեւազգեստ ամուսնացածկին, այլ կուժն ուսին մի աղջիկ: Նրա գլխին գլխաշորկար, բայց դեմքը բաց էր: Սանտյագոնորոշեց նրան հարցուփորձանել Ալքիմիկոսիմասին եւ մոտ գնաց: Եվ այստեղ կարծես թե ժամանակըկանգ առավ, եւ -

-

-

Աշխարհի հոգին հայտնվեց նրա առաջ՝ իր ամբողջ հզորությամբ/՛Նայելով նրա սեւուկ աչքերին, նրա շրթունքներին,որոնք կարծեսչգիտեին ինչ անեին՝ մնային փակ, թե բացվեին հմայիչ ժպիտով, Սանտյագոն հասկացավ ամենակարեւոր, ամենաիմաստուն մասն այն լեզվի, որով խոսում է Տիեզերքը, եւ որին բոլոր մարդիկ հասնում են սրտով: Դա Սեր է կոչվում, նա ավելի հին է, քան մարդը, քան այս անապատը: Եվ նա միշտ միննույն ուժգնությամբ հայտնվում է, երբ որնէ տեղ հանդիպում են տղամարդու եւ կնոջ հայացքները: Այդպեսեղավ նաեւ հիմա, այդ ջրհորի մոտ: Աղջկա շուրթերը վերջապես որոշեցին ժպտալ, եւ դա նշան էր, հենց այն նշանը, որին Սանտյագոն, ինքն էլ չիմանալով, սպասում էր իր կյանքում այդքան երկար, որը փնտրում էր իր ոչխարներիմեջ եւ գրբերում, բուրեղապակումեջ ու համը անապատում: Դա Աշխարհի Լեզուն էր` մաքուր եւ հատակառանց բացատրության,քանի որ Տիեզերքը բացատրությունների կարիքը չունի` շարունակելու անհունի մեջ իր ուղին: Միակ բանը, որ Սանտյագոնհասկացավ այն էր, որ կանգնածէ իր հարսնացուի առաջ, եւ որ նա էլ անխոս պետք է հասկանարնույն բանը: Նա դրանումավելի շատ էր համոզված, քան աշխարհում որնէ այլ բանում, թեկուզ եթե իր ծնողները եւ ծնողների ծնողներն ասեին,թե նախ պետք է սիրահարվել,նշանվել, ճանաչել հարսնացուինինչպես հարկն է, փող կուտակել, նոր միայն ամուսնանալ: / Բայցնա, ով այդպիսիխորհուրդ է տալիս, գուցե երբեք չի տիրապետելՀամընդհանուր լեզվին, քանզի երբ սուզվում ես նրա մեջ, պարզ է դառնում, որ աշխարհում միշտ մի մարդ սպասում եւ փնտրում է մի այլ մարդու, լինի դա անապատում, թե մեծ քաղաքում: Եվ երբ այդ

երկուսի ճանապարհներըհատվում են, երբ նրանց հայացքները հանդիպում են` եւ անցյալը, եւ ապագան կորցնում են իրենց իմաստը: Մնում է միայն այդ պահը եւ անհավատալիվստահությունը,որ աշխարհումամեն ինչ գրվաձ է միեւնույն ձեռքով:Մի ձեռք, որը սեր է բորբոքում եւ ամեն մի աշխատող,հանգստացողկամ հողի ընդերքում գանձ որոնող մարդու համար փնտրում-գտնում է նրա Այլապեսերազանքը,ոհոգի-երկվորյակին: րով համակվածէ մսչրդկային ցեղը. ոչ մի իմաստ չէր ունենա:

/՛

«՛Մակտուբ»».-մտաձեցպատանին: Անգլիացինվեր թռավ տեղիցեւ ցնցեց Սանտյագոյի ուսը: -

Դե.

հարցրու:

Սանտյագոնմոտեցավաղջկան: Սա կրկին ժպտաց, ժպտաց նաեւ պատանին: Անունդինչ է, հարցրեց: Ֆաթիմա, ամոթխաձպատասխանեց աղջիկը: Իմ ապրածերկրում էլ շատ կանայքայդ անունն են կրում: Այղպեսէր Առաքյալիդստեր անունը պատասխանեց Ֆաթիման: Մեր ռազմիկներն այդ անունն իրենց հետ հեռու երկրներեն տարել: Այդ փխրուն եւ նուրբ աղջկա ձայնի մեջ հպարտություն էր հնչում: Անգլիացինանհամբերհրում էր Սանտյագոյին, եւ սա հարցրեց՝ չի ճանաչում, արդյոք, ոմն մեկին, որ բուժում է բոլոր հիվանդությունները: Դա մի մարդ է. որ տիրապետումէ աշխարհիբոլոր գաղտնիքներին,-ասւսց աղջիկը: Նա խոսում է անապատի ոգիների հետ: Ոգին Դեւն է: Աղջիկը ցույց տվեց դեպի հարավ. այդ կողմերում էլ ապրում է այն մարդը, որին փնտրում էին: -

-

-

-

-

-

-

-

-

-

աղջիկը կուժը ջուր լցրեց ու գնաց: Անգլիացինգնաց փնտրելուԱլքիմիկոսին:Իսկ Սանտյագոն դեռ երկարնստեց ջրհորիմոտ եւ մտածում էր, որ դեռ շատ շուտ. դեռեւսհայրենիքում.արեւելյանքամին իրեն էր հասցրել այս ւսղջկա անուշ բույրը, որ ինքը սիրում էր նրան առանցնրա գոյությունն իմանալու, եւ որ այդ սիրոհամարնա պատրաստ է գտնելաշխարհի բոլոր գանձերը: Շաջորդ օրը նա կրկին եկավ ջրհորի մոտ եւ սկսեց սպասել աղջկան: Սակայն. ի զարմանս տեսավ Անգլիացուն. որն առաջին անգամ նայում էր անապատին: Ես ամբողջ երեկո, մինչեւ մութն ընկնելն սպասեցի,- ասաց նա: Երբ առաջին աստղերըծագեցին,հայտնվեց նա: Նրան պատմեցի.թե ինչ եմ փնտրում: Իսկ նա հարցրեց,//թե կարողացելեմ արդեն արձիձից ոսկի որ հենց այդ էլ ուզում եմ սոստանալ/Պատասխանեցի, վորել: Նա հրահանգեցնորից փորձել: Այդսլեսէլ ասաց. Շետո

-

-

«Գնա

հւ

փորձիր»:

Սանտյագոնլուռ էր: Դրա համարէ Անգլիացինաշխարհեաշխարհթափառել, որ իմանաայն, ինչ գիտեր: Եվ այստեղ հիշեց, որ երբ ինքը Մելքիսեդեկինտվեց իր ոչխարները,փոխարեննավելին չստացավ: Ուրեմն փորձիր,-ասաց պատանին: Դրան եմ պատրաստվում:Սկսելուեմ հենց հիմա: Անգլիացին գնաց: Շուտով եկավ Ֆաթիման՝ իր կժով ջուր տանելու: Եկել եմ քեզ լոկ մի բան ասելու.-պատանինդիմեց նրան,- ուզում եմ, որ դու իմ կինը դառնաս: Ես րեզ "իիրում եմ: Աղջկա ձեռքինկուժը շրջվեց, հւ ջուրը թափվեց: Ես քեզ ամեն օր կսղասե/) սղստեղ: Ես անապատը կտրել եմ գանձի համար, որ թս:քնդաւձ Է բուրգերիմոտ -

-

-

-

մի տեղ: Բայց սկսվեցայս պատերազմը:Սկզբումես սնիծեցի այն: Իսկ հիմա օրհնում եմ, քանի որ ինձ քեզ մոտ բերեց: Պատերազմըերբեւէ կավարտվի,-պատասխանեց աղջիկը: Սանտյագոննայեց արմավենիներին:Ինքը մի ժս: մանակ հովիվ է եղել, իսկ այս օազիսումշատ ոչխար կա: Ֆաթիման թանկ է ամեն գանձից: Բայց աղջիկը կարձես կարդալովնրա միտքը, շարունակեց. Սարտիկներըգանձ են փնտրում,իսկ անապատի կանայքհպարտանումեն նրանցով: Շետո լցրեց կուժն ու գնաց: Սանտյագոնամեն օր գալիս էր ջրհորի մոտ: Նա աթ դեն Ֆաթիմային պատմել էր, թե ինչպես է ոչխար պս. հել, ինչպես է հանդիպել Մելքիսեդեկին,ինչպես է բյո: րեղապակուառեւտուր արել: Հետզհետե նրանք բարե կամացան:Բացառությամբայն տասնհինգ րոպեների որ պատանին անց էր կացնում աղջկա հետ, օրվ մնացածժամանակըանվերջանալիերկար էր թվում: Երբ համարյամեկ ամիս անցավ,Առաջնորդըժողո վի կանչեց բոլոր ճանապարհորդներին: Շայտնի չէ` պատերազմըերբ կվերջանա,- ասալ նա. իսկ ճանապարհըշարունակել չենք կարող: Մար տերըդեռ երկար կընթանան.գուցե կձգվեն տարիներ Թշնամի ցեղերից յուրաքանչյուրում խիզախ եւ ուժե մարտիկներկան, յուրաքանչյուրն իր սլատիվն է պ հում եւ կռվից խույս չի տալիս: Այստեղ լավերըչեն կ» է երկու ուժեր վում վատերի դեմ, սա մի պատերազմ միջն, որոնք կռվումեն միննույն իշխանությանհամա իսկ այդպիսիպատերազմներըմի անգամ սկսվել արագ չեն ավարտվում.քանի որ Ալլահը եւ սրանց հ է, էւ, նրանց: -

-

-

-

լ

Մարդիկցրվեցին: Սանտյագոն Ֆաթիւնայինտեսնելով, պատմեցԱռաջնորդիասածը: Մեր հանդիպմանարդեն երկրորդ օրը դու ինձ սեր ասաց աղջիկը.- իսկ հետո խոսեցիր խոստովանեցիր,շատ գեղեցիկ բաներից`Համընդհանուր լեզվից եւ Աշխարհիհոգուց, այնպես որ, ես դարձաքո մի մասնիկը: Սանտյագոնլսում էր նրա ձայնո, որ տղային ավելի քաղցրալուր էր թվում. քան քամու սոսափյունըարմավենիներիսաղարթներիմեջ: Ես վաղուց այս ջրհորի մոտ եմ: Մոռացելեմ իմ անպատցյւսլը. մեր սովորույթները, մեր տղամարդկանց կերացումներըանապատում ապրող աղջիկների վարքուբարըի մասին: Մանկությունիցերազել եմ. որ մի օր տափաստանն ինձ պիտի տա իմ կյանքի ամենամեծ նվերը: Ահա եւ ստացա իմ նվերը: Դու ես: Սանտյագոն ցանկացավ բռնել աղջկա ձեռքերը, բայց դրանք շարունակում էին մնալ կժի ունկի վրա: Դու ինձ պատմելես քո երազներիմասին, ծեր արքա Մելքիսեդեկի,գանձի մասին: Նախանշաններիմասին: Այդ պատճառով ես ոչ մի բանից չեմ վախենում, ես քանի ռր հենց նրանք քեզ բերեցին ինձ մոսա/Հիմա քո երազանքի, քո Առասպելիմասն եմյ//Դրա համար էլ ուզում եմ, որ դու կանգ չառնես, այլ շարունակես փնտրել այն, ինչ որոնում ես: եթե ստիպված ես սպասել պատերազսր ավարտին սպասիր: եթե պիտի ավելի շուտ գնաս` գնա ուրեմն փնտրելուքո Առասպելը:Քամին փոխում է ավազաթմբերի ձեւը. բայց անապատը նույնն է մնում: Նույնը կմնա նաեւ մեր սերը: ««Մակտուբ, ասաց նա: Եթե ես քո Առասպելիմի մասն եւ, դու մի օր կվերադառնասինձ մոտ »»: -

-

-

-

-

անտյագոյին վշտացրեց այդ խոսակցությունը: հիշեց իր ծանոթներիցշատերին, այդ թվում հովիվներին, որոնք մեծ ջանքեր էին թափում իրենց կանանց համոզելու. որ չեն կարող յոլա գնալ ւսռանց հեռավոր արոտավաս:յրերի: Սերը պահանջում էր լինել նրա կողքին, ում սիրում ես: Շաջորդ օրը նա Ֆաթիմային պատմեցայդ մասին: Անապւստըտանում է մեր ամուսիններինեւ միշտ չէ, որ վերադարձնում է.- պատասխանեցաղջիկը,մենք դրան հարմարվելենք: Նրանք մեզ համար դառնում են չանձրեւող ամպ, քարերի արանքումթաքնված գազան, հողի կողմից ողորմածություն տրված ջուր: Դառնում են ամեն ինչի մի մասնիկը...Նրանք լցվում են Աշխարհիհոգու մեջ: Ոմանքվերադառնում են: Եվ երջանիկ տոն է բոլոր կանանց համար. քանզի նրանց ամուսինները, որոնց սպասում են, նույնպես մի օր կարող են տուն գալ: Առաջ նայում էի այդ կանանց եւ նախանձում նրանց երջանկությանը: Այժմ ես էլ սպասելու բան ուՆա

-

այդժամ

նեմ:

անապատիկին եմ եւ հպարտանումեմ դրանով: //ես ուզում եմ, որ իմ ամուսիննէլ ազատ լինի, ինչպեսանապատիավազը շարժող քամին,Ուզում եմ, որ նա էլ անբաժանլինի ամպերից,գազաններիցու ջրից: Սանտյագոնգնաց փնարելուԱնգլիացուն:Ուզումէր պատմել Ֆաթիմայի մասին եւ զարմացավ`տեսնելով, որ նա վրանի մոտ մի փոքրիկ վառարանէ սարքել եւ վրան դրել թափանցիկթորանոթը: Անգլիացինկրակին գախէր ավելացնումու նայում անապատին:Նրա աչքերում մի փայլ էր հայտնվել, որը չկար այն ժամանակ, երբ գիշեր-ցերեկ իր գրքերն էր կարդում: Սա աշխատանքիառաջին փուլն է, բացատրեց Ես

-

-

Սանտյագոյին:-Հարկավոր է զատել կեղտոտ նյութը: Կարեւորըչ̀պետք է վախենալ.թե ոչինչ չի ստացվի: ԱՄեծ ահա ես վախենումէի ու մինչ օրս չէի ձեռնարկում Դեռ րարումը: տասըտարի առաջ կարելի էր անել այն, է, որ տասը ինչ անում եմ հիմա: Բարեբախտություն տարի եմ սպասել, ոչ թե՝ քսան: Եվ նա շարունակեցկրակը թեժացնել ու նայել անապատին:Սանտյագոննրա մոտ նստեց այնքան ժամանակ, մինչ մայրամուտիարեւն ավազը ներկեց վարդագույն: Նա դեպի անապատը գնալու անհագուրդ ցանկություն զգաց, որպեսզի ստուգի` նրա համր լռության մեջ չի գտնվի իր հարցերին պատասխան: ա որոշ ժամանակ աննպատակթափառում էր, միշտ աչքի առաջ պահելով օազիսիարմավենիները: Ականջ էր դնում քամու ձայնին, ոտքերի տակ զգում քարերի կոշտությունը: Երբեմնխեցիներէր տեսնում, որոնք նրան հուշում էին, թե անհիշելի ժամանակներում այդ անապատիտեղը ծով է եղել: Հետո նստեց քարին ու դյութված հայացքըհառեց դեմը փռված հորիզոնին: Նա սերը չէր պատկերացնումառանց տիրելու, բայց Ֆաթիմանանապատում էր ծնվել, եւ եթե որեւէ մեկը նրան կարողանար սովորեցնել այդ բանը, ապա դա կարող էր միայն անապատըլինել: Նա այդպես նստեց՝ ոչ մի բան չմտածելով, մինչեւ գլխավերեւումմի շարժում զգաց: Շայացքըբարձրացրեց եւ երկնքում բարձր ճախրող երկու բազե տեսավ: Սանտյագոն երկար նայեց նրանց` հետեւելով նրանց գեղատեսիլթռիչքին: Թվում էր, թե անկանոն մի թռիչք է, բայց պատանինդրա մեջ իմաստէր զգում, միայն թե չէր կարող ասել` ինչ իմաստ: Նա որոշեց հետեւել նրանց յուրաքանչյուր շարժմանը. գուցե դրանցումկա-

րողանա մի բան կարդալ: Գուցե անապատնիրեն բոսցատրի,թե ինչ է սերն առանց տիրելու: Անսպասելիորենքունը տարավ:Սիրտըդիմադրում էր, կարծես ասելով` ««Դու մոտ ես/Համընդհանուրլեզուն հասկանալուկ/ իսկերկրի վրա ամեն ինչ, նույնիսկ բազեներիթռիչքը, իմաստունի»»։Սանտյագոնմտքում շնորհակալություն հայտնեց ճակատագրին, որ իրեն սեր է տվել: «Երբ սիրում ես, ամեն ինչ ավելի է իմաստավորվում»»,-մտաձեցնա: Այդ պահինբազեներիցմեկը կտրուկխոյացավմյուսի վրա, եւ այդ ակնթարթին պատանու աչքին տեսիլք երեւաց. սրամերկզինվորները մտնում էին օազիս: Տեսիլքը երեւաց ու չքվեց` թողնելով տագնապ եւ հույզ: Նա շատ էր լսել միրաժներիմասին եւ անձամբ մի քանի անգամ տեսել էր, թե ինչպես է անապատումմարդու ցանկությունը անապատիավազների մեջ մարմին առնում: Բայցչէր ցանկանում,որ զինվորներըօազիսներխուժեն: Սանտյագոնփորձեց այդ մտքերը վանել գլխից եւ սեւեռվել վարդւսգունողավազի ու քարերի վրա, բայց ինչ-որ բան խանգարում էր կենտրոնանալ,եւ սիրտը շարունակումէր տագնապալից ձմլվել: «Միշտ հետեւիրնշաններին»,- ուսուցանումէր արքա Մելքիսեդեկը:Պատանինմտաձեց Ֆաթիմայի մասին: Հիշեց իր տեսիլքն ու նախազգաց,որ շուտով ինչոր բան է պատահելու: Դժվարությամբդուրս եկավ սեւեռումից:Վեր կացավ եւ շարժվեց արմավենիներիուղղությամբ:Եվս մեկ անգամ համոզվեց,որ աշխարհըխոսում է տարբեր լեզուներով. հիմա անապատն էր դարձել ապահով, իսկ օազիսը վերածվելէր վտանգիգոտու:

ղտապանը, մեջքն արմավենու բնին Ո Լնստել նայում էր արեւամուտին:Այդ էր

հենած,

եւ

պա-

հին մի ավազաբլրի ետնից հայտնվեց Սանտյագոն: Զորքն այստեղ է գալիս, ասաց պատանին: Ես տեսիլք տեսա: Անապատը տղամարդկանցսիրտը լցնում է տեսիլքներով,-պատասխանեցուղտապանը: Բայց պատանին պատմեց բազեների մասին, թե ինչպես էր հետեւել նրանց թռիչքին եւ հանկարծ ընկղմվել Աշխարհի հոգու մեջ: Ուղտապանը չզարմացավ, նա հասկանում էր, թե ինչի մասին Է խոսում տղան: Նա գիտեր, որ աշխարհում յուրաքանչյուր առարկաընդունակ է պատմել ողջ աշխարհի պատմությունըյ/Բացիր գրքի որեւէ էջ, նայիր մարդու ձեռքին, հանիր որեւէ խաղաքարտ,հետեւիր բազեների թռիչքին, կամ ցանկացած այլ բանի` անպայման կապ կգտնես նրա հետ. ինչով այդ պահին ապրում ես: Եվ բանն այստեղ ոչ այնքան առարկաներն են, որքան այն, որ մարդիկ նրանց նայելով` իրենց համար բացահայտումեն Աշխարհիհոգու մեջ թափանցե-

-

-

`

լու

միջոցը:/

Անապատը լի էր մարդկանցով, որոնք իրենց 'սպվաստակում էին նրանով, որ կարողանումէին հեշսությամբ թափանցել Աշխարհի հոգու մեջ: Նրանց անվանումէին գուշակներ, կանայք ու երեխաները նրանցից վախենում էին: Զորականներըհազվադեպ էին դիմում նրանց, քանի որ հնարավորչէր ճակատամարտի գնալ` նախօրոք իմանալով, թե երբ պիտի մեռնես: Նրանք նախընտրում էին ճակատամարտիբովը ն անհայտության գրավչությունը: Ապագան գրված էր Բարձրյալիձեռքով, եւ ինչ էլ որ Նրա կողմից գրված էր, գրված էր ի շահ մարդու: րուստը

Այսպիսով,զինվորներն ապրում էին միայն ներկայով, քանի որ այն լի էր անակնկալներով. եւ անհրաժեշտ էր ուշադրություն դարձնել տարբեր շատ բաների` թե ուր է թշնամու սուրը, ուր է նրա ձին, ուր է այն հարվածը,որը ետ պիտիմղես, եթե ուզում ես պահպանել կյանքդ: Բայց ուղտապանըզինվորականչէր եւ այդ պատձառով էլ արդեն շատ անգամ էր գուշակին դիմել. ոմանք գուշակել էին անսխալ, մյուսներին դա չէր հաջողվել: Իսկ մի անգամ նրանցից ամենածերը /հենց նրանից էլ բոլորը վախենում էին/՛հարցրեց.թե ինչու է այդքան շատ ուզում իմանալ իր ապագան: Ուզում եմ իմանալ,-պատասխանեց,-որպեսզիկարողանամ կանխել այն, ինչը չէի ուզենա, որ ինձ հետ կատարվեր: Այդ դեպքում դա չէր լինի քո ապագան,- պատասխանեցգուշակը: Այդ դեպքում գուցե ուզում եմ իմանալ, որպեսզի լինեմ նրան, ինչ սպասվումէ ինձ: պատրաստ Եթե մի լավ բան պատահի`դա կլինի հաճելի անակնկալ: Իսկ եթե վատ բան լինի` կզգաս պատահե-

-

-

-

լուց շատ

առաջ:

ուզում եմ իմանալ, թե ինձ ինչ է պատահելու, քանի որ ես մարդ եմ,- ի պատասխանասաց ուղտապանը:- Իսկ մարդիկ ապրում են, կախված լինելով իրենց ապագայից: Գուշակը բավական երկար լռեց: Նա ճակատագիրը գուշակում էր ձողիկներիմիջոցով. նետում էր եւ նայում, թե ինչ դիրքով են ընկնում: Այդ օրը նա որոշեց չգուշակել: Ձողիկներըփաթաթեց լաթի մեջ ու դրեց գրպանը: Ես իմ հացը վաստակում եմ գուշակելով մարդկանց ապագան,- վերջապես պատասխանեցնա.- ես -

Ես

-

գիտեմ` ինչպես պետք է նետեմ ձողիկները, որ ընկնեմ այն տարածքը,ուր ամեն ինչ գրված է: Իսկ այնտեղ ես կարող եմ կարդալ անցյալը, բացահայտել այն, ինչն արդեն մոռացվածէ, եւ հասկանալներկայի նշանները: / Ապագանչեմ կարդում, ապագան գուշակում եմ, քանի որ այն պատկանումէ Բարձրյալին,եւ Նա միայն բացառիկ դեպքերում է բարձրացնում ապագայի վարագույրը:/Իսկինչպես եմ գուշակում ապագան: Ներկայի նշաններով: Հենց նրա մեջ է գաղտնիքը:Ներկային պատշաձուշադրություն դարձնես՝կարող ես բարելավել այն: Իսկ ներկադ բարելավելով` կբարելավես նաեւ այն, ինչը քեզ պիտի պատահի ապագայում: Մոռացիր ապագայիմասին, ն կյանքիդ ամեն մի օրն ապրիր այնպես, ինչպես ավանդված է Օրենքովեւ հավյատա. որ/Բարձրյալը հոգում է իր զավակներիմասին՛ Ամեն օրն իր մեջ հավերժության մասնիկ է կրում: Այդժամ ուղտապանը ցանկացավ իմանալ. թե այդ ինչ բացառիկհանգամանքներեն, որոնց դեպքում Տերը թույլ է տալիս տեսնել ապագան: Եթե միայն Ինքն Անձամբ է բացահայտում: Իսկ Բարձրյալը ապագան բացահայտում է շատ հազվադեպ: Եվ երբ Նա այդ բանն անում է, ապա միայն մի պատճառով` այդ ձակատագիրըգրվել է. որ հետո փոխվի'/՛ ««Այսպատանուապագան Բարձրյալըբացահայտել է,- մտածեցուղտապանը.-Նա սրան ընւորել է որպեսիր գործիք»: Գնա առաջնորդներիմոտ,- հանձնարարեց նա Սանտյագոյին,-նրանց պատմիր,որ զորքը մոտենում Է մեզ: Նրանք ինձ ծիծաղիառարկա կդարձնեն: Ոչ: Նրանք անապատի մարդիկ են, եւ սովոր են նախանշաններին: -

-

-

Այդ դեպքում նրանք արդեն ամեն ինչ գիտեն: Նրանք այդ մասին չեն հոգում, քանի որ հավատացած են, որ եթե Ալլահի կամքով իրենց պետք լինի ինչոր բան իմանալ, ապա որեւէ մեկը կգա ու կպատմի: Նախկինում այդպես շատ է եղել: Իսկ հիմա այդ որեւէ մեկը կլինես դու: Սանտյագոնմտածեց Ֆաթիմայի մասին եւ որոշեց գնալ ցեղային առաջնորդներիմոտ: -

-

-

տարեք,առաջնորդների Ի Սանտյագոն հսկա սպիտակ վրանի մոտ

ասաց առաջ

կանգնած մարդուն:- Ես անապատումնավսանշաններ եմ տեսել: Զորականը լուռ վրան մտավ եւ բավական Ժամանակ դուրս չէր գալիս: Հետո դուրս եկավ ոսկեկարսպիտակ բուռնուս հագած մի ջահել արաբիհետ: Սանտյագոն նրան պատմեց իր տեսիլքը: Վերջինս խնդրեց սպասել ու կրկին վրան մտավ: Գիշերն իջավ: Մտնում ու դուրս էին գալիս արաբներ ու օտարերկրացիվաձառականներ:Շուտով խարույկները հանգան, եւ օազիսըհետզհետե համրացավանապատի պես: Միայն մեծ վրանում էր լույս վառվում: Այդ ամբողջ ընթացքում Սանտյագոն Ֆաթիմայի մասին էր մտածում, դեռնս չկարողանալով բացահայտել նրա հետ խոսակցությանիմաստը : Երկարժամեր սպասելուց հետո վերջապես ժամապահը նրան կարգադրեցներս մտնել: Այն, ինչ տեսավ, հիացրեց նրան: Երբեք չէր կարող պատկերացնել, թե անապատի մեջ այդպիսի շքեղ վրան կտեսնի: Ոտքերիտակ հոյակապգորգեր էին, վերեւում` քանդակազարդ ոսկեգույն ջահերի մեջ վառվում էին մոմեր: Վրանի խորքում ցեղային առաջնորդ107

ները կիսաշրջանընկողմանելէին մետաքսյանուրբ, ասեղնագործբարձերին:Ծառաները արծաթյասկուտեղներով թեյ ու քաղցրավենիք էին մա'ոուցում: Այլոք հետեւում էին, որ նարգիլեները չմարեն, եւ օդը հագեցած էր ծխախոտիծխի նուրբ բույրով: Սանտյագոյիառջեւ ութ հոգի էին, բայց նա անմիջապես հասկացավ, որ գլխավորը մեջտեղում նստածն է` ոսկեկարսպիտակ բուռնուսով: Նրա կողքին նստած էր այն երիտասարդարաբը, որը դուրս էր եկել վրանից: Ո՞վէ այն օտարերկրացին, որ մեկնում է կւանխանշանները,- հարցրեցառաջնորդներիցմեկը: Ես եմ, պատասխանեց Սանտյագոն ու պատմեց իր տեսաձը: Իսկ անապատնինչու է որոշել այդ ամենը պատմել մի օտարի,երբ գիտի, որ մենք սերնդեսերունդ այստեղ ենք ապրում, հարցրեց մի ուրիշ առաջնորդ: Քանի որ իմ աչքը դեռ չի վարժվել անապատինեւ տեսնում է այն, ինչ արդեն չեն նկատում տեղացիների աչքերը, ասաց Սանտյագոն`մտքում ավելացնելով. /«Եվ քանի որ ինձ համար բաց է Սշխարհի հոգին»»:/ Նա այդ բարձրաձայն չասաց. արաբները այդպիսի բաներիչէին հավատում: Օազիսըչեզոք տարածք է: Ոչ ոք չի համարձակվի ներխուժել աշշտեղ, ասաց երրորդ առաջնորդը: Ես պատմում եմ այն, ինչ տեսել եմ: Չեք հավատում` թողեք ամեն ինչ նախկինիպես: Վրանում լարված լռություն ւռիրեց, ապա առաջնորդներն սկսեցին տաք-տաք վիճել: Նրանք այնպիսի բարբառով էին խոսում, որն ինքը չէր հասկանում, բայց երբ քայլ արեց դուրս գալու` պահնորդները զսւվեցին նրան: Պատանին սկսեց վախենալ: Նշաններն ինչ-որ -

-

Ն

Հ

-

-

-

-

-

-

սխալ բան էին ցուցանում, եւ նա ափսոսաց, որ սիրտը բացել է ուղտապանին: Բայց ահա կենտրոնում նստած ծերունին հազիվ նկատելի ժպտաց, եւ Սանտյագոն անմիջապես սրտապնդվեց: Առայժմծերունին ոչ մի խոսքչէր ասել, չէր մասնակցելվեճին: Բայց պատանին, որին արդեն հասկանալի էր Աշխարհի լեզուն. զգաց, թե ինչպես է խաղաղության ալիքը տարածվումվրանի մի ծայրից մյուսը, եւ հասկացավ,որ այստեղ գալով ձիշտ է վարվել: Բոլորը պապանձվեցինեւ ուշադիր լսում էին ծերունուն: Իսկ սա շրջվեց դեպի Սանտյագոն,ու այս անգամ պատանին նրա դեմքին օտար, սառը արտահայտություն տեսավ: Երկու հազար տարի առաջ այստեղիցհեռու-հեռու մի տեղ ջրհորն են նետել, իսկ հետո ստրկության վաձառել մի մարդու, որը հավատում էր երազներին,- ասաց ծերունին: Մեր վաճառականներընրան գնել ու Եգիպտոս էին բոլորս գիտենք, որ նա, ով հավատում է երազներին, կարողանում է նաեվ բացատրելդրանց իմաստը: // //«Չնայած միշտ չէ, որ կարող է կյանքի կոչել»».-,՛ մտածեցՍանտյագոն՝հիշելով պառավգնչուհուն: Այդ մարդը, կարողանալովբացատրելփարավոնի տեսած երազը՝ յոթ չաղ ու յոթ նիհար կովերի մասին, Եգիպտոսըփրկեցսովից: Նրա անունը Հովսեփ էր: Նա էլ քեզ նման օտարերկրացիէր ու մոտավորապեսնույն տարիքինէր, ինչ դու: Նա լռեց: Աչքերն առաջվա պես սառն էին: /՛- Մենք միշտ հետեւում ենք սովորույթին:Սովորույթը Եգիպտոսը փրկեց սովից, նրա ժողովրդին դարձրեց ուսուցաաշխարհում ամենահարուստը://Սովորույթն նում է, թե մարդն ինչպես պետք է հաղթահարի անա-

-

բերել://Մենք

-

պատն ու ամուսնացնիիր դուստրերին: Սովորույթը հռչակում է, որ օազիսըչեզոք հող է, քանզի երկու հակամարտ կողմերնէլ օագիսներունեն, որոնք հավասարապես խոցելի են: Ոչ ոք բառ չէր արտաբերում: Բայց սովորույթը նաեւ մեզ ուսուցանում է հավատալ անապատի լրաբերին: Այն ամենը, ինչ գիտենք` մեզ անապատնէ սովորեցրել: Նրա նշանով բոլոր արաբները ոտքի ելան: Խորհուրդն ավարտվածէր: Նարգիլեները հանգցրին: Պահակախումբը ձգվեց: Սանտյագոն պատրաստվում էր գնալու, բայց ծերունին նորից խոսեց. Վաղը մենք կխախտենքօրենքը, ըստ որի` օազիսում ոչ ոք իրավունքչունի գենք կրելու: Ամբողջ օրը կսպասենք թշնամուն, իսկ երբ արնը իջնի հորիզոնին, մարդիկ կրկին կհանձնեն զենքերը: Յուրաքանչյուր տասը սպանված թշնամու դիմաց դու կստանաս մեկ ոսկեդրամ: Բայց վերցված զենքը հենց այնպես չի կարելի դնել տեղը՝ այն պետք է կռվի համն առնի: Նա անապատի պես կամակոր է, հաջորդ անգամ կարող է ծուլանալ գործել: Եթե վաղը դրանցից ոչ մեկը չօգտագործվի, ապա գոնե մեկը կուղղվի քո դեմ: Երբ պատանին դուրս ելավ, օազիսը լուսավորվում էր միայն լիալուսնի լույսով: Մինչեվ իր վրանըքսան րոպեի ձանապարհ էր, ու նա քայլեց այդ ուղղությամբ: Տագնապած էր պատահածից: Նրան հաջողվել էր մտնել Աշխարհիհոգու մեջ, ն նրան վստահելուգինը իր կյանքը պիտի լիներ: Շատ թանկ չԷ: Բայց նա ինքն էր այդ գինը դրել, երբ ոչխարները ծախելով՝ ճամփա էր ընկել փնտրելուՍեփականԱռասպելը Եվ,ինչպես ուղտապանն էր ասում, երկու մահ չի չինում... մեկ չէ, երբ է լինելու` վաղը,թե մի ուրիշ օր: Ամեն մի օր ստեղծված -

-

է

նրա համար, որ լինի ապրելու օր կամ վերջին ինչ կախվածէ մի բառից`Մակտուբ:

մեն

օր/Ս-

անտյագոն լուռ քայլում էր: Նա ոչ մի բանի համար չէր զղջում: Եթե վաղը մեռնելու է, ուրեմն Տերը չի ուզում փոխել իր ապագան: Բայգ նա կմեռնի արդեն նեղուցը հաղթահարած, բյուրեղապակուխանութում աշխատած,անապատիլռությունն ընկալածեւ Ֆաթիմայիաչքերը տեսած: Տնից հեռանալուցհետո ոչ մի օր անիմաստչի կորսվել: Եվ եթե վաղն աչքերը հավերժորենփակվեն,համենայնդեպսնրանքհասցրել են շատ ավելին տեսնել, քան մյուս հովիվներիաչքերը: Սանտյագոնդրանով հպարտանումէր: Շանկարծ մի անսպասելիդղրդյուն լսեց, եւ աներեւույթ քամու ուժեղ ւվոռթկումընրան գլորեց գետին: Փոշու ամպերը ծաձկեցին լուսինը: Իր առջեւ պատանին մի հսկա սպիտակձի տեսավ. նժույգը ձառս էր եղել ու վրնջում էր խլացուցիչ: Երբ փոշին ցրվեց. Սանտյագոն մի աննախադեպ սարսափզգաց: Սպիտակձիու վրա նստել էր ամբողջովին սեւազգեստ մի հեծյալ` ձաիսուսին բազե: Գլխին չալմա էր, իսկ երեսը փաթաթված էր թաշկինակով, ոՐից միայն աչբերն էին երեւում: Նման Էր անապատի բեդվիններին, բայց այնպիսի ահեղ տեսք ուներ, ինչպիսին տղան երբեք չէր տեսել կյանքում: Լուսնի լույսը փայլեց կեռ շեղբի վրա. հեծյալն էր ծիու թամբից կախված պատյանիցդուրս քաշել հսկա թուրը: Ամպրոպաձայն,որին կարծես խուլ արձագանքեցին Էլ Ֆայում օազիսի բոլոր հիսուն հազար արմագոչեց. վենիները, Ով է համարձակվել բացել բազեներիթռիչքի իմաստը: -

Ես,- պատասխանեցՍանտյագոն: Ակնթարթորեննրա աչքի առաջ եկավ մավրերին հաղթող, սպիտակ ձին հեծած, անհավատներինսմբակների տակ տվող Սուրբ Հակոբի պատկերը: Ամեն ինչ ձիշտ էր, միայն այստեղպատկերըհակառակնէր: -Ես, -կրկնեց նա եւ գլուխը կախեց` պատրաստ ընդունելու մահացուհարվածը: Դրանով շատ կյանքեր կփրկվեն, քանի որ դուք հաշվի չէիք առել Աշխարհիհոգու գոյությունը: Բայցշեղբը, չգիտես ինչու, դանդաղ էր իջնում, նրա սայրը կպավ պատանու Այնքանսուր էր, որ ճակատին: արյան մի կաթիլ ցայտեցրեց: Շեծյալը քարացել էր անշարժության մեջ: Սանտյագոն նույնպես: Նա նույնիսկ մեկ վայրկյան չմտածեց փախուստիմասին: Նրա սրտում մի տարօրինակհրձվանք էր կուտակվում.նա կզոհվեր հանուն Սեփական Առասպելի:Եվ` հանուն Ֆաթիմայի: Իվերջո նշանները չէին խաբում: Ահա իր դեմ թշնամին է, եւ մահը նրան չի սարսափեցնում,քանի որ Աշխարհիհոգին գոյություն ունի, եւ մի վայրկյան անց ինքը կդառնանրա մի մասնիկը: Իսկ վաղը նրա մասնիկը կդառնա նաեւ Թշնա-

-

մին: Այդ ընթացքումհեծյալը դեռ չէր հարվածում: Ինչու կարդացիրբազեներիթռիչքը: Կարդացիմիայն այն, ինչը բազեներնուզում էին ասել: Նրանք ուզում են օազիսը փրկել: Նրա պաշտպաններըձեզ կկոտորեն,նրանք ձեզնից շատ են: Սայրըդեռ միայնքսվում էր նրա Ճակատին: Ո՞վեսդու, որ փորձումես փոխել Ալլահիգծած ձա-

-

-

կատագիրը: Ալլահը արարել է ոչ միայն զորքը, այլեւ թռչուններին: Ալլահն ինձ հասկանալի դարձրեց նրանց լեզուն: -

ինչ գրված է մի ձեռքով, պատասխանեցպատանին` հիշելով ուղտապանիխոսքը: Հեծյալը վերջապես սուրը ետ քաշեց: Սանտյագոն թեթնություն զգաց: Բայց փախչել չէր կարող: /- Զգույշ եղիր գուշակություններից, ասաց հեծյալը: Երբ կատարվելիքնարդեն գրված է, նրանից խույս տալու ոչ մի միջոց չկա:/՛ Ես միայն գորքն եմ տեսել, ասաց պատանին, ճակատամարտի ելքը ինձ հայտնի չէ: պատասխանըկարծես դուր եկավ, բայց Շեծձյալին նա հապաղեցսուրը պատյանըդնել: Իսկ ինչ է անում այստեղ օտարերկրացին: Ես փնտրումեմ իմ ՍեփականԱռասպելը:Մի բան, որը դու երբեք չես հասկանա: Շեծյալըսուրը պատյանըդրեց: Նրա ուսի բազեն մի տարօրինակճիչ արձակեց: Սանտյագոյինպաշարած լարումըսկսեց թուլանալ: Ես ուզում էի ստուգել քո խիզախությունը:Աշխարհի լեզունփնտրողիհամարդրանիցկարեւորբանչկա: Պատանինզարմացավ: Հեծյալն այնպիսի բաների մասինէր խոսում,որը շատ քչերը գիտեին: Դրանիցզատ, ոչ մի վայրկյան չի կարելի թուլանալ, նույնիսկ եթե երկար ձանապարհես հաղթահարել,- շարունակեցնա: Պետք է սիրելանապատը,բայց նրան ամբողջովինվստահել չի կարելի: ՉՄ որ անապատը մարդուհամարփորձություն է. հսկում է նրա ամեն մի քայլը, ու եթե մի վայրկյան իսկ շեղվես՝ կորձաԱմեն

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

նում է:

Նրա խոսքերըհիշեցնում էին ծեր Մելքիսեդեկին: Զորքերի գալուց հետո մինչե արնամուտ եթե գլուխդվզիդ վրա մնացած լինի` փնտրիրինձ, ասաց -

-

հեծյալը:

Եվ այն ձեռքով, որը քիչ առաջ սրի դաստակն էր սեղմում, ճանկեց մտրակը: Ձին կրկին ծառս եղավ ետնի ոտքերիվրա` փոշու ամպբարձրացնելով: Որտե՛ղես ապրում, գոչեց Սանտյագոն: Շեծյալն ընթացքիցմտրակիկոթով ցույց տվեց դեպի հարավ: Պատանինհանդիպելէր Ալքիմիկոսին: -

-

աջորդ առավոտԷլ Ֆայում օազիսիարմավենիների տակ երկու հազար հեծյալ կար կանգնած: Արեւըդեռ նոր էր ծագում,երք հորիզոնումհինգ հարյուր ռազմիկներերեւացին: Նրանք հյուսիսային կողմից թափանցեցինօազիս՝ձեւացնելով,թե եկել են խաղաղությամբ`զենքերը թաքցնելով սպիտակբուրնուսների տակ: Միայնայն ժամանակ,երք մոտեցանԷլ Ֆայումի կենտրոնի մեծ վրանին, դուրս քաշեցին կեռ թրերն ու հրացանները:Բայց վրանըդատարկէր: Օազիսի բնակիչները շրջապատեցին անապատի հեծյալներին, ու կես ժամ անց ավազի վրա չորս հարյուր ինսունինըդիակ էր փռված: Երեխաներինտարել էին արմավենիներիպուրակի մյուս ծայրը, եւ նրանք ոչինչ չտեսան, ինչպես նաեւ կանայք. որոնք մնացել էին վրաններում եւ աղոթում էին իրենց տղամարդկանց համար: Եթե փռվածդիակներըչլինեին. օազիսը նույնն էր, ինչպես միշտ: Ողջ էր մնացել միայն Էլ Ֆայումի վրա հարձակվողների հրամանատարը:Նրան բերեցին առաջնորդների մոտ, եւ սրանք հարցրին, թե ինչու են համարձակվել խախտել սովորույթը: Նա պատասխանեց,որ բազմօրյա մարտերից, սովից ու ծարավից տանջված մարտիկները որոշել էին գրավել օազիսը, որ հետո նորից կարողանանկռիվը շարունակել:

ասաց, որ ցավում է մեռած /7/Առաջնորդն

զինվորների

համար, բայց սովորույթը երբեք չի կարող փոխվել: Միակ բանը, որ անապատում կարող է փոխվել, այն էլ քամու ազդեցությամբ` ավազաթումբն է: 7՛ Հրամանատարինդատապարտեցինանփառունակ մահվան. չարժանացնելով ոչ գնդակի, ոչ սրի հարվա-

ծի՝ կախեցինչորացած արմավենուց,ու երկար ժամանակ անապատիքամին ձոձում էր նրա դին: Առաջնորդը կանչեց օտարերկրացուն ու նրան հանձնեց հիսուն ոսկեդրամ: Հետո կրկին պատմեց Շովսեփի պատմությունը եւ խնդրեցդառնալ իր խորհրդականը:

արեւը մայր մտավ եւ երկնքում թույլ փայլեցին աստղերը (քանզի լիալուսինը դեռ շարունակվում էր), Սանտյագոնգնաց դեպի հարավ: Այնտեղ միայն մի վրան կար, եւ հանդիպող արաբներն ասացին, որ այդ վայրը ոգիների սիրած տեղն է: Սակայն պատանիննստեց վրանի մոտ ու սկսեց սպասել: Ալքիմիկոսը շուտ չեկավ՝ լուսինն արդեն բարձունքում էր: Նրա ուսից կախվածէին երկու սպանված բազե: Ես այստեղ եմ,- ասաց Սանտյագոն: Պետք չէ, որ այստեղ լինեիր: Միթե քո Սեփական Առասպելինպատակնայստեղ գալն էր: Պատերազմ է: Ես անապատըհաղթահարել չեմ կարող: Ալքիմիկոսըիջավ ձիուց եւ Սանտյագոյիննշան արեց մտնել վրան, որը ճիշտ այնպիսին էր, ինչպիսին օազիսի բոլոր բնակիչներինը, եթե չհաշվենք առաջնորդների` հեքիաթային շքեղությամբ զարդարված վրանը: Սանտյագոն հայացքով հնոց ու հալոց, ալքիրբ

-

-

-

միայիապակյափորձանոթներփնտրեց,բայց մի բանի մաշվածգրքերից եւ օջախից բացի, ոչինչ չգտավ: Հատակը ծածկված էր խորհրդավոր նախշերով զարդարուն գորգերով: Նստիր, ես թեյ կպատրաստեմ,-ասաց Ալքիմիկոսը,- այս բազեներով ընթրիք կանենք: Պատանինմտածեց, որ դրանք այն թռչուններն են, որոնց ինքը նախօրեինտեսել էր, բայց բան չասաց: Ալքիմիկոսը կրակ վառեց, եւ շուտով վրանը լցվեց տապակածորսի բուրմունքով: Այն նարգիլեի ծխից բուրումնավետէր: Դու ինձ ինչու էիր ուզում տեսնել: Նախանշաններիպատճառով:Քամին ինձ պատմել էր, որ դու կգաս եւ որ կունենաս իմ օգնության կարիքը: Ո՛չ, այդ ես չեմ, այլ մի ուրիշ ճամփորդ՝Անգլիացին: Նա էր քեզ փնտրում: Նախքան ինձ գտնելը նա դեռ շատ ուրիշ բաներ պիտի գտնի: Բայց նա ուղիղ ճամփի վրա է: Նա հիմա սկսել է անապատիննայել: -

-

-

-

-

Իսկ ես: Եթե դու որեւէ բան ուզես, ամբողջ տիեզերքը կնպաստի, որ քո ցանկությունը կատարվի,ժԱլքիմիկոսը կրկնեցծեր Մելքիսեդեկիխոսքը, եւ պատանինհասկացավ, որ հանդիպել է եւս մի մարդու, որն իրեն կօգնի հասնելու ՍեփականԱռասպելին: Դու ինձ կուսուցանես,-հարցրեց նա: Ո՛չ: Դու արդեն գիտես այն ամենը, ինչ պետք է: Ես միայն ցույց կտամ այն ուղղությունը, ուր քո գանձն է գտնվում: Բայց ցեղերի միջն պատերազմ է մղվում,Սանտյագոն: Ես ճանաչում եմ անապատը: -

/-

-

-

կրկնեց

-

-

Ես արդեն գտել եմ իմ գանձը: Ես ուղտ ունեմ, ուփող, որը վաստակել եմ բյուրեղապակիվաձառելով, ու նաեւ` հիսուն ոսկեդրամ: Հայրենիքումես կարող եմ հարուստ մարդ դառնալ: Բայց այդ ամենը քեզ ոչ մի քայլ չի մոտեցնում բուրգերին, հիշեցրեցԱլքիմիկոսը: Ես ունեմ Ֆաթիմա: Այդ գանձն արժե մնացած ամեն ինչին: Նրանից մինչեւ բուրգերընույնպես հեռու է: Նրանք լռեցին եւ սկսեցին ուտել: Ալքիմիկոսը2շի խցանը հանեց եւ բաժակի մեջ ինչ-որ կարմիր հեղուկ լցրեց: Պարզվեց` գինի է, որի նմանը պատանին իր կյանքում երբեք չէր փորձել: Բայց օրենքն արգելում էր գինի խմել: 7՛- Չարիքն այն չէ, ինչ մտնում է մարդու շրթունքներից, այլ այն, ինչ դուրս է գալիս նրանցից,-ասաց Ալքիմիկոսը:/ Սանտյագոն գինուց կենսախինդ դարձավ: Բայց տանտերը առաջվա պես նրան վախ էր ներշնչում: Նրանք նստել էին վրանի մուտքի մոտ եւ նայում էին լուսնի լույսին, որից աստղերի փայլը մթագնում էր: Էլի խմիր, կհանգստացնիքեզ, ասաց Ալքիմիկոսը՝ նկատելով,որ գինու ազդեցությանտակ պատանին ավելի ու ավելի ուրախ է դառնում: Ուժ հավաքիր`որպես մարտի գնացող զինվոր: Բայց մի մոռացիր,որ քո սիրտն այնտեղ է, որտեղ գանձն է//Իսկ գանձը պետք է գտնել,քանզի այն բոլորը, ինչ հասկացելու զգացել ես դեպի գանձը տանող ձանապարհին,միայն այդ դեպքում իմաստ ձեռք կբերի: Վաղըծախիրուղտդ եւ ձի գնիր: Ուղտերըխարդախ բնույթ ունեն. նրանք քայլում ու քայլում են առանցհոգնության նշան ցույց տալու: Իսկ հետո հանկարծծունկի -

նեմ

-

-

-

Հ

-

-

-

իջնում ու մեռնում: Իսկ ձին ուժահատ է լինում աստիճանաբար:Եվ դու միշտ կարող ես իմանալ, թե ինչ կարելի է նրանից պահանջել եւ թե երբ նա կմեռնի: են

,

երեկոյան Սանտյագոնձին հեծած հայտնվեցԱլքիմիկոսիվրանի մոտ: Շուտով երեւաց նաեւ նա, ձիու վրա, բազեն՝ ձախ ուսին: Ինձ ցույց տուր անապատիկյանքը,- ասաց Ալքիմիկոսը: Միայն նա, ով այնտեղ կյանք գտնի, կկարողանա գտնել գանձը: Նրանք ձամփա ընկան լուսնի լույսով լուսավորված ավազների միջով: ««Չգիտեմ,ինձ կհաջողվի արդյոք կյանք գտնել անապատում, մտածեց Սանտյագոն, ես բոլորովին չեմ ճանաչում անապատը»: Նա կուզենար շրջվել դեպի Ալքիմիկոսը եւ հայտնել այդ միտքը, բայց երկյուղում էր: Այդ ընթացքում մոտեցան այն քարերին, որոնց մոտից պատանին դիտել էր բազեների թռիչքը: Վախենամոչինչ չստացվի, ասաց Սանտյագոն, գիտեմ, որ անապատում կյանք կա, բայց գտնել չեմ կարող: Կյանքըկյանքի է ձգտում, ի պատասխանասաց Ալքիմիկոսը: Պատանին հասկացավ, անմիջապես բաց թողեց սանձը, եւ նրա ձին ինքն սկսեց ավազներիու քարերի մեջ ձանապարհ ընտրել: Ալքիմիկոսըգնում էր ետեւից: Այդպեսանցավ կես ժամ: Արդենհեռվում անտեսանելի էին դարձել արմավենիներիպուրակները,բացի հսկա լուսնի լույսի տակ արծաթին տվող ժայռերից`չքացել էր ամեն ինչ: Վերջապես Սանտյագոյիձին կանգ առավ. պատանիննախկինումերբեք այստեղ չէր եղել: 7 Այստեղկյանք կա,- ասաց նա/՛-Ես անապատիլեաջորդ

-

-

-

-

-

-

-

-

-

զուն չեմ հասկանում, բայց իմ ձին գիտե կյանքի լեզուն: Ձիերից ցած իջան: Ալքիմիկոսըլռություն էր պահպանում: Քարերը դիտելով նա դանդաղ առաջ էր շարժվում: Շետո հանկարծ կանգնեց, զգուշորեն կռացավ: Քարերիմիջեւ մի անցք սեւին էր տալիս: Նա մատները խոթեց այնտեղ, հետո մինչեւ ուսը մտցրեց նաեւ ձեռքը: Մի բան շարժվեց խոռոչիներսում, եւ Ալքիմիկոսի աչքերը լարումից նեղացան. նա կարծեսինչ-որ բանի դեմ պայքարումէր: Ապակտրուկ, այնպես, որ Սանտյագոն ցնցվեց անակնկալից,ձեռքը դուրս քաշեց խոռոչից ու ոտքի ցատկեց:Նա պոչից մի օձ էր բռնել: Սանտյագոննույնպես վեր թռավ ու ետ քաշվեց: 0ձը Ալքիմիկոսիձեռքերի մեջ գալարվում էր առանց դադարի` իր ֆշշոցով ու սուլոցով խախտելով անապատի լռությունը: Դա կոբրա էր, որի խայթոցըհաշված րոպեների ընթացքում սպանում է: «Զգույշ դրա թույնից»», կայծկլտացպատանու ուղեղում: ԲայցԱլքիմիկոսըձեռքը մտցրել էր օձի բույնը ն արդեն խայթվածպիտիլիներ: ««Նա երկու հարյուր տարեկան է»»՝ ասել էր Անգլիացին:Երեւի թե գիտեր՝ինչպես -

վարվել անապատիօձերի հետ: Ահա նա մոտեցավ ձիուն եւ մերկացրեց թամբից կապված իր երկար կեռ թուրը: Դրանով նա ավազի վրա շրջագիծ քաշեց եւ օձին դրեց կենտրոնում: Սա վայրկենապեսհանդարտվեց: Մի վախեցիր,-ասաց ԱլքիմիկոսըՍանտյագոյին, նա շրջագծից դուրս չի գա: Իսկ դու անապատումկյանք հայտնաբերեցիր:Հենց այդ նշանն էլ ինձ պետք էր: Միթե դա այդքան կարեւոր է: Շատ կարեւոր է: Բուրգերն անապատովեն շրջապատված: -

-

-

-

Սանտյագոնչէր ուզում բուրգերի մասին լսել: Դեռ երեկվանից նրա սրտին քար էր նստած. գանձի ետեւից գնալ` նշանակում է կորցնել Ֆաթիմային: Ես քեզ կուղեկցեմանապատում,-ասաց Ալքիմիկոսը: Ուզում եմ մնալ օազիսում, պատասխանեցՍանտյագոն: Ես արդեն հանդիպելեմ Ֆաթիմային, իսկ նա ինձ համար ավելի թանկ է, քան աշխարհի բոլոր գանձերը: Ֆաթիման անապատի դուստրն է: Նա գիտի, որ տղամարդիկ հեռանում են, որպեսզի հետո վերադառնան: Նա նույնպես գտել է իր գանձը՝ քեզ, իսկ այժմ հույս ունի, որ դու կգտնես այն, ինչ փնտրում ես: Իսկ եթե ես որոշեմ մնալ: Այդժամդու կդառնասԱռաջնորդիխորհրդականը: Դու այնքան ոսկի ունես, որ կարող ես շատ ոչխար եւ ուղտ գնել: Կամուսնանաս Ֆաթիմայի հետ եւ առաջին տարին նրա հետ երջանիկ կապրես: Դու կսովորես սիրել անապատը եւ կճանաչես հիսուն հազար փյունիկյան արմավենիներից յուրաքանչյուրը: Կհասկանաս, թե նրանք ինչպես են աճում` ցույց տալով, որ աշխարհն անընդհատ փոփոխվում է: Ամեն օրվա հետ դու ավելի լավ կհասկանասնշանների լեզուն, քանի որ չկա ավելի լավ ուսուցիչ, քան անապատը: Բայց կանցնի մի տարի, ու դու կհիշես գանձը: Նշանները կսկսեն համառորեն հիշեցնել նրա մասին, բայց դու կջանաս դրանց ուշադրություն չդարձնել: Դու քո գիտելիքները կօգտագործեսի բարօրություն օազիսի եւ նրա բնակիչների: Ցեղերի առաջնորդները գոհ կլինեն քեզնից, իսկ ուղտերը քեզ հարստություն կբերեն ու կամրապնդենքո իշխանությունը: Կանցնիեւս մի տարի: Նշանները առաջվա պես քեզ կհիշեցնեն գանձը եւ Սեփական Առասպելդ:Գիշերներ Հ

-

-

-

-

-

-

շարունակ կթափառեսօազիսում, իսկ Ֆաթիմանվշտի կմատնվի,քանզի կհասկանա,որ քո ձանապարհնընդհատվել է իր պատճառով:Բայց դու նախկինիպես կսիրես Ֆաթիմային, եւ նա փոխադարձաբարք̀եզ: Կհիշես, որ նա քեզ ոչ մի անգամչի խնդրելմնալ, քանի որ անապատի կինը կարողանումէ սպասել իր տղամարդուն: Եվ դու նրան մեղադրելու պատճառ չես ունենա, բայց շատ գիշերներ կթափառես անապատի ավազուտներում ու արմավենիներիտակ` մտածելով, որ եթե ավելի հավատայիրՖաթիմայի հանդեպ տաձած քո սիրուն, երեւի թե վճռած լինեիր գնալ: Քանի որ օազիսում քեզ այն վախն է պահել, որ այլես այստեղ երբեք չես վերադառնա:Հենց այդ ժամանակէլ քեզ նշանները կհուշեն, որ քո գանձը ընդմիշտ թաղվածէ մնալու հողի տակ: Վրա կհասնի չորրորդ ւոարին, եւ նշանները կանհետանան, քանի որ դու չցանկացար տեսնել դրանք: Առաջնորդներն այդ բանը կհասկանան Կ քեզ դուրս կհանեն խորհրդի կազմից, բայց այդ ընթացքում դու դարձածկլինես հարուստվաձառական,շատ խանութներ կունենասեւ ուղտերի բազում երամակներ:Եվ մինչեւ կյանքիդվերջը կլթափառեսանապատիու արմավենիների միջեւ` իմանալով, որ չիրականացրեցիրքո Սեփական Առասպելը,եւ որ դրա համար այժմ այլնս ժամանակչկա: «՛Ֆվ այդպես երբեք էլ չես հասկանա, որ սերը մարդուն չի կարող խանգարելհետեւելուսեփականճակատագրին,/Իսկեթե այդպես է պատահում, ուրեմն այդ սերն իսկականչէ, որը խոսում է Կամընդհանուր լեզվով, ավարտեցԱլքիմիկոսը: /՛ Նա ջնջեց ավազինգծած շրջագիծը, եւ կոբրան սողալով անհետացավքարերի արանքում: Սանտյագոն -

հիշեց ամբողջ կյանքում Մեքքա երազող վաձառականին, հիշեց Ալքիմիկոսինփնտրող Անգլիացուն: Հիշեց նաեւ այն կնոջը, որը հավատումէր անապատին,ն մի օր անապատնիրեն բերեց այն տղամարդուն,որին սիրում էր: Նրանք հեծան ձիերը: Այս անգամ առջեւից գնում էր Ալքիմիկոսը:Քամին նրանց էր հասցնում օազիսի աղմուկը, եւ պատանինփորձեցնրանիցզատել Ֆաթիմայի ձայնը: Նախօրյակին ճակատամարտի պատճառով նրան չէր տեսելջրհորի մոտ: Բայց այս գիշեր տեսել էր շրջագիծը հատել չհամարձակվողօձին, այս խորհրդավոր, բազեն ուսին հեծյալին, որը նրա հետ խոսել էր սիրո եւ գանձերի, անապատիկանանց ու իր ճակատագրի մասին: Ես գալիս եմ քեզ հետ, ասաց Սանտյագոնեւ անմիջապես էլ զգաց, որ հոգում խաղաղությունտիրեց: Մենք ձամփակընկնենք վաղը, լուսադեմին, պատասխանեցԱլքիմիկոսը: -

-

-

-

իշերը աչք չփակեց: Արեւածագիցերկու ժամ առաջ արթնացրեց նույն վրանում քնած պատանիներից մեկին եւ խնդրեցցույց տալ, թե որտեղ է ապրում Ֆաթիման: Նրանք դուրս եկան միասին, եւ ի նշան շնորհակալությանՍանտյագոննրան փող տվեց, որ իր համարոչխար առնի: Շետո խնդրեց արթնացնել աղջկան ու ասել, որ ինքն սպասում է նրան: Արաբ պատանին կատարեց նաեւ այդ ցանկությունըեւ մի ոչխարի փող էլ ստացավ: Իսկ այժմ մեզ առանձինթող,- ասաց Սանտյագոն, եւ պատանին՝հպարտ,որ օգնել է Առաջնորդիխորհրդականին,եւ ուրախ, որ ոչխարգնելու փող ունի, վերադարձավ վրան ու պառկեցքնելու: -

Երեւաց Ֆաթիման: Նրանք մտան արմավենիների պուրակը: Սանտյագոնգիտեր, որ խախտումէ ավանդույթը, բայց այժմ դա ոչ մի նշանակություն չուներ: Ես գնում եմ,- ասաց նա, բայց ուզում եմ, որ իմանաս՝ ես կվերադառնամ:Ես քեզ սիրում եմ, քանի որ... /՞ Ոչինչ մի ասա, ընդհատեցնրան աղջիկը: Սիրում են, որովհետեւ սիրում են: Սիրելու համար որնէ պատճառչի լինում:// Բայց Սանտյագոնշարունակեց. քանի որ երազ տեսա, հանդիպեցիՄելքիսեդեկ արքային, բյուրեղապակի վաճառեցի, կտրեցի-անցա անապատը,հայտնվեցիօազիսում,երբ սկսվեց պատերազմը, եւ ջրհորի մոտ քեզ հարցրի, թե որտեղ է ապքեզ սիրում եմ, քանզի ամբողջ րումԱլքիմիկոսը:/Ես տիեզերքընպաստել է մեր հանդիպմանը: // Նրանք գրկախառնվեցին,եւ նրանց մարմիններնառաջին անգամ հպվեցինիրար: Ես կվերադառնամ, կրկնեց Սանտյագոն: /- Մինչ այժմ անապատիննայում էի ցանկությամբ, նայելու եմ հավատով/՛Իմհայրը մեկ անգամ հետայսու գնաց, բայց վերադարձավմորս մոտ ն դրանից հետո միշտ վերաադառնում է: Այլեւս ոչ մի խոսքչասվեց: Նրանք մի փոքր էլ զբոսնեցին արմավենիներիտակ, ապա ՍանտյագոնՖաթիմային ուղեկցեց իր վրանը: Ես կվերադառնամ,ինչպես քո հայրն է վերադարձել: Պատանինաղջկա աչքերում արցունք նկատեց: Դու լաց ես լինում: Ես անապատի կին եմ, պատասխանեցՖաթիման՝ աչքերը թաքցնելով: Բայց նախեւառաջես պարզապես կին եմ: -

-

-

-

Հս

-

-

-

-

-

-

-

Նա մւոոավ վրան: Լուսանում էր: Երբ օրը բացվի, Ֆաթիման դուրս կգա եւ կզբաղվի նրանով,ինչով զբաղվել է այդքան տարիներ,բայց հիմա ամեն ինչ այլ է լինելու: Սանտյագոնօազիսումչէ, եւ օազիսընրա համար կորցնում է իր նախկիննշանակությունը: Այն այլեւս չի լինի մի վայր, ուր հիսուն հազար արմավենիներ են աձում, ուր երեք հարյուր ջրհոր կա, ուր ուրախությամբգալիս են երկար ճանապարհիցհոգնատանջ ճամփորդները: Շետայսու օազիսընրա համար ամայի է: Այսօրվանիցավելի կարեւոր է դառնալու անապատը: Ֆաթիման ամեն օր նայելու է նրան` փորձելով կռահել, թե Սանտյագոն որ աստղի ուղղությամբ է գնում իր գանձի ետնից: Նրան համբույրներէ ուղարկելու քամու միջոցով`հուսալով, որ կքսվի նրա դեմքին եւ կպատվի, որ աղջիկը ողջ է եւ սպասում է ւողային ինչպես մի կին, որը սպասում է գանձերի ու երազանքների ետնից քայլող իր քաջարի տղամարդուն:Այսօրվանից անապատը Ֆաթիմայի համար միայն մի բան է նշանակելու`վերադարձի հույս:

մասին, ինչ Մ"ցել,մտածիր այն Ալքիմիկոսը,երբ նրանք ձամփա ետեւում

-

-

ասաց

է մնա-

էին ընկել անապատի ավազուտներով: Ամեն ինչ գրանցված է Աշխարհիհոգում եւ այնտեղ մնալու է հավերժ: Մարդիկ ավելի շատ երազում են վերադառնալու մասին,քան մեկնելու, - պատասխանեցՍանտյագոն,ոկրկին սկսել էր ընտելանալ անապատիհամրությւաԿԸ քո գտածը պատրաստված է մաքուր նյութից՝ երբեք չի փչանա, եւ դու մի օր կարող ես վերադառնալ: Իսկ եթե եղել է լոկ վայրկենականբռնկում` աստղի ծն-

-

են, եթե

նդի նման, ապա վերադառնալովո̀չինչ չես գտնի: Համենայնդեպս դու լույսի մի բռնկում ես տեսել: Դա արդեն մի բանարժե:/՛ Նա կարծես թե խոսում էր սչլքիմիայիմասին, բայց Սանտյագոնհասկանումէր, որ նկատի ունի Ֆաթիմային: Դժվար էր չմտածել այն բանի մասին, ինչը մնացել էր ետնում. անապատն իր համարյա անփոփոխբնապատկերով երազային տեսիլներ էր ոգեկոչում: Սանտյագոյի աչքերը շարունակում էին պարզորոշ տեսնել փյունիկյանարմավենիները,ջրհորներն ու սիրածկնոջ դեմքը: Տեսնում էին Անգլիացուն` իր անոթ-սրվակներով, ուղտապանին՝իսկական մի իմաստունի,որը չէր գիտակցումիր իմաստնությունը:«Հավանաբար Ալքիմիկոսը երբեք որնէ մեկին չի սիրել», մտաձեց նա: Իսկ նա վարգում էր առջեւից` բազեն ուսին թառած: Բազեն լավ էր ճանաչում անապատը, եւ երբ կանգ էին առնում, պոկվում էր Ալքիմիկոսիուսից եւ թռչում որս ւինտրելու: Առաջին օրը նա վերադարձավձ̀իրանների մեջ բերելով մի նապաստակ:Երկրորդ օրը՝ երկու թռչուն: Գիշերը փռում էին ձածկոցներըեւ խարույկչէին վառում` չնայած գիշերներն անապատում ցուրտ էին ու գնալով` լուսնի փոքրանալուն զուգահեռ, ավելի մութ էին դառնում: Ամբողջ առաջին շաբաթվա ընթացբում, եթե նրանք խոսում էլ էին, ապա միայն այն մասին,թե ինչպես անեն, որ չհանդիպենպատերազմողցեղերին: Պատերազմըշարունակվում էր` քամին երբեմն բերում էր արյան քաղցրավուն հոտը: Մոտակայքումմի տեղ մարտ էր ընթանում, եւ քամին պատանուն հիշեցնում էր, որ գոյություն ունի Նշանների լեզուն` միշտ պատրաստ պատմելու այն, ինչ չի կարող տեսնել աչքը: -

ճանապարհվելուութերորդ օրը Ալքիմիկոսըորոշեց առնել սովորականիցավելի շուտ: Բազեն երկինք թռավ որս որոնելու: Ալքիմիկոսը Սանտյագոյին մեկնեց ջրի տափաշիշը: Քո ճամփորդությունը մոտենում է ավարտին,- ասաց նա:- Շնորհավորումեմ: Դու չշեղվեցիր քո Առասպելից: Իսկ դու ամբողջ ձանապարհին լռեցիր: Իսկ ես մտածում էի, թե ինձ կսովորեցնես այն ամենը, ինչ գիտես: Ես արդեն բախտ եմ ունեցել անապատով ձամփորդել մի մարդու հետ, որ ալքիմիայի գրքեր ուներ: Բայց ես նրանցից ոչինչ չհասկացա: Հասկանալումիայն մի ճանապարհկա, պատասխանեց Ալքիմիկոսը: Գործել: Ինչ որ պետք էր իմանալ` ճամփորդությունըքեզ սովորեցրել է: Մնացել է միայն մի բան: Սանտյագոնկուզեր իմանալ, թե ինչ է մնացել սովորելու, բայց Ալքիմիկոսնաչքը հորիզոնիցչէր կտրում` սպասելով բազեի վերադարձին: Իսկ քեզ ինչու են Ալքիմիկոս կոչում: Քանի որ ես Ալքիմիկոսնեմ: Իսկ որն է մյուս ալքիմիկոսներիսխալը, որոնք փնտրել, բայց չեն գտել ոսկին: Սխալն այն է, որ նրանք միայն ոսկի են փնտրել: Փնտրել են իրենց ՍեփականԱռասպելիոսկին, առանց ցանկանալու ապրել այդ Առասպելը: Ուրեմն ինձ ինչն է պակասումիմանալ, իր հարցը կրկնեց պատանին: ԲայցԱլքիմիկոսըշարունակումէր հորիզոնիննայել: Շուտով վերադարձավբազեն` որսով: Նրանք ավազի մեջ փոս փորեցին, այնտեղխարույկվառեցին,որպեսզի հեռվից կրակն անտեսանելիլինի: դադար

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

Ես Ալքիմիկոսն եմ, որովհետեւ ալիքիմիկոս եմ.շարունակեց նա: Այդ գիտության գաղտնիքն ինձ է փոխանցվելիմ պապից,իսկ նրան՝ իր պապից, եւ այդ: պես շարունակ`մինչ աշխարհիսկիզբը: Այն ժամանակ Մեձ արարմանողջ բովանդակությունը կարող էր գրվել ընդամենը զմրուխտիմի նիստի վրա: Սակայն մարդիկ այդ պարզ բանինկարեւորությունչտվեցին ու սկսեցին տրակտատներ,մեկնաբանություններեվ իմաստասիրական աշխատություններգրել: Սկսեցին հայտարարել նան, թե Արարմանըհասնելու ճանապարհնավելի լավ գիտեն, քան մյուսները: Իսկ Զմրուխտըայսօր էլ գոյություն ունի: Իսկ ինչ է գրված այնտեղ, հետաքրքրվեց պատանին: Ալքիմիկոսըմի հինգ րոպե ավազի վրա ինչ-որ բան էր գծում, իսկ այդ ընթագքում Սանտյագոն հիշեց, թե ինչպես էր մի օր հրապարակումհանդիպել ձեր արքային, ու նրան թվաց, թե այդ ժամանակիցերկարտարիներ են անցել: Ահա թե ինչ է գրված այնտեղ,- ասաց Ալքիմիկոսը՝ վերջացնելովգծագիրը: Սանտյագոնմոտեցավ եւ կարդաց: Բայց սա մի ծածկագիր է, փոքր ինչ հիասթափված ասաց պատանին, սա նման Է Անգլիացու գրքերին: Ո՛ջ: Դա նույնն է, ինչ բազեներիճախրանքըերկնքում. խելքով չես հասնի,/2մրուխտիտախտակըդեպի Աշխարհիհոգին տանող ուղիղ ճանապարհնէ: Իմաստուններըվաղուց են հասկացել, որ մեր այս բնական աշխարհը լոկ Դրախտի մեկ պատկերն է, նրա մեկ պատճենը: Այս աշխարհի գոյության փաստը երաշխիք է, որ կա մի ուրիշ, ավելի կատարյալ աշխարհ: Բարձ-

-

-

-

-

-

-

-

-

րյալն այն ստեղծել է, որպեսզի մարդիկ կարողանան հասկանալ իր հոգնոր պատգամներըն իր իմաստնության հրաշքները : Հենց դա էլ ես կոչում եմ Գործողություն: Եվ ես պետք է հասկանամԶմրուխտեսալիկի վրա -

գրվածը:

Եթե դու հիմա ալքիմիկոսի լաբորատորիայումլինեիր, կարող էիր սովորել այն կարդալու ամենահեշտ ձեւը: Բայց դու անապատում ես, ուրեմն մերվիր անապատին: Նա, ինչպես աշխարհի վրա գոյություն ունեինչ, քեզ կօգնի հասկանալ աշխարհը: Իցող ամեն մաստ չունի հասկանալ ամբողջ անապատը.մի ավազահատիկը բավարար է. որպեսզի տեսնես Արարման ողջ հրաշքը: ես մերվեմ անապատին: ն Իսկ ինչպես Լսիր սրտիդ: Նա գիտի աշխարհումամեն ինչ, քանի որ եկել է Աշխարհիհոգուց եւ մի օր նրան պիտիվե-

-

// րադառնա:

րանք լուռ գնացին եւս երկու օր: Ալքիմիկոսը շատ ավելի զգոն էր դարձել. նրանք մոտենում էին կատաղիճակատամարտերիվայրին: Իսկ պատանին անընդհաւո փորձում էր լսել իր սրտի ձայնը: Բայց սիրտը քմահաձ էր. նախկինում նա անընդհատ ինչ-որ տեղ էր ձգտում գնալ, իսկ հիմա ամեն գնով ցանկանումէր վերադառնալ: Երբեմն սիրտը ժամերով նրան պայծառ կարոտով համակված պատմություններ էր անում, իսկ երբեմն էլ անապատումձագող արեւից այնպես էր ցնծում, որ Սանտյագոնլուռումունջ լալիս էր: Սրտիզարկերը հաճախանում էին, երբ խոսք էր գնում գանձերի մասին, եւ պաղում էին, երբ պատանու աչքերը նայում էին անծայրածիր անապատին:

Իսկ մենք ինչու պետք է լսենք սրտին, ասաց նա, երբ հերթական դադարնէին անում: Ռրտեղսիրտը՝այնտեղ էլ գանձը: Իմ սիրտը խռովվածէ, ասաց Սանտյագոն: երազներ է տեսնում, հուզվումէ, եւ սիրահարվածէ մի անապատիկնոջ: Նա ինչ-որ բաներ է խնդրում,եւ շատ ու շատ գիշերներ չի թողնում քնեմ, հենց այդ կինը միտս է գալիս: Շատ լավ է, նշանակում է` ապրում է: Շարունակիր լսել նրան: Շաջորդ երեք օրերին նրանք ռազմիկներիէին հանդիպում, այլոց նկատում էին հորիզոնի վրա: Սանտյագոյիսիրտը սկսեց խոսել վախի մասին: Սկսեց դեպքերպատմել որ լսել էր Աշխարհիհոգուց. դեպքեր՝ գանձերիորոնմանգնացած,բայց այդպեսէլ դրանք չգտած մարդկանցմասին: Երբեմն նա պատանունվախեցնումէր այն մտքով, որ նրան բախտչի վիճակվիգտնել գանձը, իսկ գուցե նաեւ մահանա անապատում:Երբեմն գլխի էր գցում, որ բարիք ունեցողըբարիք չի որոնի. նա առանցայդ էլ սիրած ունի եւ շատ ոսկեդրամ: Սիրտս դավաճանում է ինձ,- ասաց նա Ալքիմիկոսին, երբ կանգնել էին ձիերին հանգիստտալու:- Չի ուզում, որ ես շարունակեմ ճանապարհս: /Դա լավ է,- կրկնեց նա:- Նշանակում է՝ սիրտդ չի քարացել: Միանգամայնբնական է, որ նա վախենումէ երազանքիհետ փոխել այն ամենը, ինչն արդեն ձեռք է -

-

-

-

-

-

-

,

-

բերված:// 7՞ Ուրեմն ինչու լսեմ նրան: Որովհետն դու նրան երբեք չես ստիպի լռել: Եթե նույնիսկ ձեւացնես, թե չես լսում, նա մնալու է քո կրծքի տակ եւ կրկնելու է այն, ինչ մտածում է կյանքիու աշխարհի մասին:/՛ -

Նույնիսկ եթե նա մատնիչ է: Մատնությունըհարված է, որին չես սպասում: Եթե դու լավ ճանաչես սիրտդ, նրան երբեք այդ բանըչի հաջողվի անել, քանի որ կիմանասնրա բոլոր երազանքները, բոլոր ցանկությունները եւ կկարողանասկառավարել նրան: Իսկսեփականսրտիցոչ մեկին չի հաջողվում փախչել: Այնպեսոր, ավելի լավ է լսես, թե նա ինչ է ասում: Որպեսզիերբեք անսպասելիհարվածչստա-

-

նաս:

Սանտյագոնշարունակեց ունկնդրելիր սրտիձայնը, քանի դեռ ուղին ձգվում էր անապատով: Շուտով նա արդեն անգիր գիտեր սրտի բոլոր քմահաձույքները, բոլոր խորամանկություններըեւ դրանք ընդունում էր այնպես, ինչպես կային: Պատանին դադարեց վախ զգալ եւ այլեւս չէր ուզում վերադառնալ,որովհետն արդեն ուշ էր, եւ սիրտն էլ նրան ասում էր, որ ամեն ինչ կարգին է: «Իսկ եթե երբեմն բողոքում եմ` ինչ արած, չէ որ մարդկայինսիրտ եմ, դա ինձյուրահատուկէ: Մենքվախենում ենք իրականացնելմեր ամենանվիրականփափագները, քանզի մեզ թվում է, թե դրանց արժանի չենք կամ, միեւնույն է, չենք կարող դրանք իրականացնել: Մենք` սրտերս, սարսափից պաղում ենք արդեն իսկ այն մտքից, որ սերերը գնացել են անվերադարձ, այն պահերի համար, որոնք կարող էին դառնալ երջանիկ, բայց չդարձան, այն գանձերիհամար, որոնք կարող էին գտնվել, բայց հավերժ կմնան ավազուտներում թաղվաձ: Եվ երբ այդպես է պատահում, մենք խորապես տառապում ենք»»: Իմ սիրտը վախենում է տառապանքից, մի գիշեր նայելով մութ, անլուսին երկնքին` ասաց նա Ալքիմիկոսին: լ

-

-

Իսկ դու նրան ասա, որ տառապանքիսարսափն ավելի վատ է, քան բուն տառապանքը: Եվ ոչ մի սիրտ երբեք չի տառապել,երբ ճամփա է ընկել սեփականերազանքը որոնելու, քանզի այդ որոնման յուրւսքանչյուր պահը մի հանդիպում Է Աստձո եւ Շավերժության -

հետ:

«Յուրաքանչյուր պահ հանդիպում է, ասաց Սանտյագոն իր սրտին:- Քանի դեռ ես փնտրումէի իմ գանձը՝ բոլոր օրերը ողողված էին լույսով, քանի որ գիտեի՝ ամեն ժամն ինձ ավելի է մոտեցնում իմ երազանքիկատարմանը: Քանի դեռ փնտրում էի իմ գանձը՝ ճանապարհին հանդիպեցի այնպիսի բաների, որոնց մասին չէի էլ կարող երազել, եթե քաջությունը չունենայի ձեռնարկել հովիվների համար անհնարինայդ գործը»: Այդժամնրա սիրտը հանգիստ էր մի ամբողջ երեկո: Գիշերը Սանտյագոնքնեց անվրդով, իսկ երբ զարթնեց, սիրտնսկսեց նրան պատմել Աշխարհիհոգու մասին/նսաց, այն մարդն է երջանիկ, ով իր մեջ կրում է Աստծունչ՛Եվոր երջանկությունը կարելի է գտնել սովորական ավազահատիկիմեջ` ինչպես ասել էր Լլլքիմիկոսը, քանի որ այդ ավազահատիկըարարմանմի պահ է, եվ նրան ստեղծելուհամարՏիեզերքին պետք են եղել հարյուր միլիոնավոր տարիներ: «Աշխարհի վրա յուրաքանչյուր ապրողի սպասում է իր գանձը,- ասաց տղայի սիրտը,- բայց մենք` սրտերս, այդ մասին քիչ ենք խոսում, քանզի մարդիկ այլնս չեն ուզում դրանք գտնել: Միայն երեխաներինենք ասում այդ բանը/ապա նայում ենք, թե կյանքն ինչպես է յուրաքանչյուրին ուղարկում իր ճակատագրին ընդառաջ:/՛Բայց, դժբախտաբար, քչերն են հետեւում իրենց համար կանխատեսվածՍռասպելին եվ երջանկությանը: Նրս:նց թվում է, թե աշխարհը լեցուն է սպառնալիքներովեւ այդ պատճառով -

էլ այն իսկապեսսպառնալի է դառնում: Եվ այդժամ մենք` սրտերս,խոսում ենք ավելի ու ավելի ցածր, բայց երբեք չենք լռում: Եվ ջանում ենք, որ մեր խոսքերը լսելի չլինեն. մենք չենք ուզում մարդիկ տառապենայն պատճառով,որ չեն անսացելիրենց սրտի ձայնին»»: Իսկ ինչու սիրտը մարդուն չի հուշում, որ նա պետք է գնա դեպի իր երազանբներիկատարումը, հարցրեց Սանտյագոն: -Որովհետն այդ դեպքում սիրտն է, որ ամենիցշատ Հ. կտառապի,իսկ սիրտը չի սիրում տառապել: Այդ օրվանից սկսաձ պատանինսկսեց հասկանալ իր սրտին եւ խնդրեց, որ իրեն երբեք չլքի: Խնդրեց, որ եթե այսուհետ հեռանա իր երազանքից,սիրտնիր կրձքում սկսի սեղմվել ու ցավալ` տագնապի ազդանշան հնչեցնելով: Եվ երդվեց, որ ամեն անգամ այդ ազդանշանը լսելուն պես` կհետնի նրան: Այդ գիշեր նա ամեն ինչ պատմեց Ալքիմիկոսին:Եվ նա հասկացավ, որ Սանտյագոյիսիրտը վերադարձել է. դեպի Աշխարհիհոգին: Իսկ այժմ ինչ անեմ: Շարունակիր ձանպարհդ դեպի բուրգերը եւ նախանշանները մի անտեսիր: Քո սիրտն արդեն ընդունակ է հուշելու գանձի տեղը: Ուրեմն բեձ միայն այդ բանն իմանալն էր պակա-

-

-

-

-

սում:

Ո՛չ: Ահա թե քեզ ինչ է պակասումիմանալ,- պատասխանեցԱլքիմիկոսըեւ սկսեցպատմել: Մինչ երազանքներն իրականությունդարձնելը Աշխարհիհոգին ստուգում է, թե յուրացվածէ այն ինչը սովորեցրել է ճանապարհին : Եվ դա անում է ոչ թե նրա համար, որ չար է, այլ նրա համար, որպեսզի կարողանանքմեր ե-

-

,

բազանքի հետ Հիս.սին ստանալ նաեւ դրան Իասնելու ընթացքում մեզ տրված բոլոր դասերը: Ահա ոննց այստեղ էլ մարդկանց մեծ մասն ընկրկում է: Անապատի լեզվով դւս կոչվում է` ««Մեռնելծարավից,երբ հորիզոնի վրա արդենօազիռնէ երեւուս»»: Սկսնակիհամարորոնումները միշտ բարենպաստ սկիզբ են ունենում եւ միշտ ւսվաիտվումեն ահա այս փորձությամբ: Սանտյագոն հիշեց հայրենիքումլսած մի ասս:գվածք. «Ամենասդութժամը լուսաբացից առաջ է.:: օրն ի հայտ եկան իրական վտանգի Է ռաջին նշանները: ճամփորդներիներեք Հր"րդ

:ս-

Վզորա-

կան մոտեցան եւ հարցրին, թե ինչ են անում այստեղ: Բազեովորս եմ անում,- պատասխանեց Ալքիմիկոսը: Մենք պարտավորենք հավաստիանա:, որ դուք զեսք չունեք, ասաց երեքից մեկը: Ալքիմիկոսն անշտապ իջավ ձիուց: Պատւսնին հետեւեց նրա օրինակին: պատանու վաԻնչու ես այդքան փող պահում, խաղն ստուգելով`հարցրեցզինվորը: ՈրպեսզիԵգիպտոս հասնեմ: Ալբիմիկոսինստուգող արաբը ինչ-որ հեղուկով լի մի փոքրիկսրվակգտավ եւ հավի ճվից քիչ մեձ մի դեղնավուն ապակյա ձու: Սրւսնքինչեր են, հարցրեցնա: Իմաստնությանքար եւ Անմահականջուր` Ալքիմիկոսների մեծ արարչագործությունը:Նա, ով խմի Անմահական ջուրը, երբեք չի հիվանդանա:Իսկ այս քարի մի փշուրը ցանկացածմետաղկվերածի ոսկու: Հեծյալները մի կուշտ ծիծաղեցին:Նրանց միացավ նաեւ Ալքիմիկոսը, որի պատասխանըզորականներին շատ սրամիտ էր թվացել, եւ սրանք, առանց երկար -

-

-

-

-

-

-

-

քաշքշուքի, ճամփորդներինիրենց ունեցվածքի հետ ազատ արձակեցին: Խելքդ թռցրելես, հարցրեցՍանտյագոն,երբ զորականներն արդեն բավարար հեռավորության վրա էին: Ինչու այդպեսարեցիր: Ինչու: Որպեսզիքեզ մի հասարակ օրինաչափություն ցույց տամ, պատասխանեցԱլքիմիկոսը: Մենք երբեք չենք հասկանում, թե ինչ մեծագույն գանձեր չեն կան մեր առջեւ: Գիտեսինչու: Քանի որ մարբՓկ հավատումգանձերիգոյությանը: Նրանք շարունակեցին ճանապարհը:Օրեցօր Սանտյագոյի սիրտն ավելի լռակյաց էր դառնում: Նրան արդեն չէր հետաքրքրում ոչ անցյալը, ոչ ներկան: Նա բավարարվում էր նրանով, որ դիտում էր անապատը եւ պատանուհետ միասինխմումԱշխարհիհոգու ակնաղբյուրից: Նրանք մեձ բարեկամներէին դարձել, եւ այժմ նրանցից ոչ մեկը չէր դավաճանիմյուսին: Իսկ երբ սիրտը խոսում էր` միայն այն պատճառով, որպեսզի վստահությունեւ ուժ ներշնչի Սանտյագոյին, որին երբեմն կեղեքում էր համր լռությունը: Սիրտն առաջին անգամ պատմեց տղային նրա հրաշալի հատկանիշների մւսսին. խիզախություն,որով նա թողել էր իր ոչխարներին,ռրով ապրել էր իր ՍեփականԱռասպելը, ջանադրություն, որով աշխատելէր բյուրեղապակու կրպակում: Պատմեց նաեւ այն. ինչը Սանտյագոներբեք չէր նկատել. բազմիցս նրան դարանակալած վտանգների մասին: Սիրտն ասաց, որ ինքը մի անգամ թաքցրել էր այն աւորձանակը,որը տղան թռցրել էր հորից ն որով կարող էր իրեն վիրավորել կամ նույնիսկ ինքնասպան լինել: Հիշեցրեց, թե ինչպես նա մի օր բաց դաշտում վատ էր զգացել, սիրտ թափել ու հետո երկար քուն -

-

-

-

-

-

մտել հոտի մոտ, եվ չէր գնացել նախատեսվածձանապարհով, ուր նրան դարանակալ սպասում էին ավազակները. որպեսզի սպանեն ու գողանան հոտը: եվ քանի որ Սանտյագոնչէր երեւացել,մտածելէին, թե այլ ձանապարհովէ հոտը տարել, ու հեռացելէին: 4- Սիրտըմիշտ օգնումէ մարդուն, հարցրեցնա: Ոչ բոլորին, միայն նրանց, ովքեր հետեւում են իավելի շատ երեխաներին,հարրենց Առասպելին/Իսկ բածներինու ծերերին: Դա նշանակում է, որ նրանք զերծ են վտանգից: Դա նշանակում է միայն, որ նրանց սրտերը լարում են իրենց ամբողջ ուժերը: Մի անգամ նրանք անցնում էին պատերազմողցեղերից մեկի ձամբարի մոտով: Ամենուրզինված մարդիկ էին` սպիտակբուռնուսներով:Նրանք նարգիլե էին ծխում եւ խոսում մարտերիմասին:Սանտյագոյինեւ Ալքիմիկոսին ոչ ոք դույզն-ինչ ուշադրություն չդարձրեց: Որնէ վտանգ չկա, ասաց պատանին, երբ մի փոքր հեռացելէին զորքի գիշերակացից: Ալքիմիկոսըկատաղեց: Վստահիրսրտիդ. բայց երբեք մի մոռացիր,որ անապատում ես: Երբ մարդիկ պատերազմումեն, Աշխարհիհոգուն է հասնում ճակատամարտիաղմուկը:Ոչ ոքի չի հաջողվի խուսափելնրա հետեւանքներից,ինչ արեւի տակ տեղի է ունենում: «Ամեն ինչ միասնական է»` մտածեցՍանտյագոն: Եվ այդ պահին, ասես անապատըցանկացավհաստատել ծեր Ալքիմիկոսի խոսքերը. երկու ձիավոր հասան նրանցետեւից: Ձեզ առաջ գնալ այլեւս չի կարելի, ասաց զինվորներից մեկը, այնտեղ ռազմականգործողություններ են ընթանում: -

-

՝

-

-

-

-

-

-

-

-

չենք գնում, պատասխանեցԱլնայելով նրանց աչքերի մեջ: Զինվորները մի պահ քարացան, ապա բաց թողեցին ճամփորդներին:Սանտյագոնցնցված էր: յբ Դու նրանց հայացքով հնազանդեցրիր: Շայացքը ցույց է տալիս հոգու ուժը, պատասխանեց Ալքիմիկոսը:/ ««Այդպեսէ»»՝ մտածեց պատանին՝հիշելով, որ ճամբարում, զինվորականների բազմության միջից մեկը ակնդետ իրենց էր նայում: Նա այնքան հեռու էր, որ դեմքն անգամ կարգին չէր երնում, բայց Սանտյագոն վստահ էր, որ նրա հայացքը ուղղված էր իրենց: Եվ ահա, երբ նրանք բարձրանումէին ամբողջ հորիզոնը փակող սարի լանջով, Ալքիմիկոսնասաց, որ մինչեւ բուրգերը երկու օրվա ճանապարհ է մնացել: Եթե մենք շուտով բաժանվելու ենք` ինձ ալքիմիա սովորեցրու: Քեզ այլեւս սովորեցնելու բան չկա: Պետք է թափանցել Աշխարհիհոգու մեջ եւ այնտեղգտնել մեզ համար նախատեսվածգանձերը: Ես ուրիշ բան եմ ասում: Ես ուզում եմ իմանալ`ինչպես արձիձըդարձնել ոսկի: Ալքիմիկոսըչընդհատեց անապատի լռությունը եւ պատասխանեցմիայն այն ժամանակ, երբ նստել էին ձաշի: Տիեզերքում ամեն ինչ զարգանում, մի բանից փոխարկվում է մի այլ բանի,չ-պատասխանեցնա-- Եվ իմաստունների կարծիքով ոսկին այն մետաղն է, որի զարգացումն ավելի առաջ է անցել մյուսներից: Մի հարցրու, թե ինչու` չգիտեմ: Ինձ միայն հայտնի է, որ աշխարհն այդպես է կառուցված: Բայց մարդիկ սխալ են հասկացել իմաստունների խոսքըչԵվ ոսկին փոխա-

Մենք շատ

հեռու

-

քիմիկոսը`սեւեռուն

-

-

-

-

-

-

նակ դառնա զարգացման խորհրդանիշ`դարձել է գժտություններիառարկա: Մեր շրջակա աշխարհըխոսում է շատ լեզուներով, ասաց պատանին, նախկինում ուղտի մնչոցն ինձ համար մնչոց էր: Հետո դարձավ տագնապիազդանշան: Եվ վերջապես կրկին դարձավ մնչոց: Այստեղ Սանտյագոնլռեց` հասկանալով,որ առանց իրեն էլ Ալքիմիկոսն այդ ամենըգիտի: Ես ձանաչել եմ իսկականալքիմիկոսների, շարունակեց վերջինա: Նրանք փորձասենյակներումփակված փորձում էին կատարելագործվելո̀սկու նման. եւ Քանի որ հայտնագործեցին Իմաստնության քարը: հասկացան. որ եթե մի բան զարգանում է` զարգանում է նաեւ նրա շուրջ գտնվող ամեն ինչ: ՄյուսներըՔարը պատահաբարգտան: Նրանք օժտված էին շնորհով, եւ նրանց հոգիներն ավելի արթուն էին, քան մյուսներինը:Բայց այդպիսիդեպքերըհաշիվ չեն. դրանք շատ քիչ են: Եվ վերջապես երրորդները միայն ոսկի էին փնտրում: Նրւսնց այդպես էլ չհաջողվեց բացել դրա գաղտնիքը: Նրանք մոռացելէին, որ արձիձը,պղինձը,երկաթը նույնպես պետք է անցնեն իրենց ՍեփականԱռասպելի ճանապարհը:Իսկ նա, ով խառնվումէ ուրիշի Առասվելին, երբեք չի հասնում իր սեփականին: մեքիմիկոսի այս խոսքերը հնչեցին անեծքի նման: Հետո կռացավու ավազներիմիջից մի խեցի վերցրեց: Երբեւէ այստեղծով է եղել,.-ասաց նա: Այո, ես կռահեցի,-պատասխանեցպատանին: Ալքիմիկոսը նրան առաջարկեց խեցին ականջին դնել: Սանտյագոներեխա ժամանակ շատ էր այդպես պրել ու հիմա կրկին լսեց ծովի աղմուկը: Ծովը առաջվապես այս խեցումեջ է, քանի որ դա -

-

-

Հ

-

-

-

-

-

նրա Առասպելնէ եւ չի լքի նրան այնքան ժամանակ, մինչեւ անապատումկրկինչծփա ծովը: Նրանք հեծան ձիերը եւ շարժվեցին եգիպտական բուրգերիուղղությամբ:

րեւն արդեն սկսել էր թեքվել դեպի արեւմուտք, երբ Սանտյագոյիսիրտը տագնապիազդանշան հնչեցրեց:Այդ պահիննրանք գտնվում էին հսկա ավազաթմբերիարանքում:Սանտյագոնհյիյացքնետեց Ալքիմիկոսին.բայց վերջինս կարծես :ճոնչ չէր նկատում: Շինգ բոպե անց պատանին հստակ տեսավ երկու հեծյալի: Նախքան կհասցներ թեկուզ մի բառ արտաբերբելե̀րկուսը դարձան տասը, տասը՝ հարյուր, եւ, ի վերջո, ավազաթմբերըծածկվեցինզորքով: Հեծյալներըկապույտտարազովէին: Նրանց չալմաները երիզվածէին սեւ ժապավենով,իսկ դեմքերը մինչե. աչքերը ծածկվածէին կապույտ գործվածքով: Նույնիսկ հեռվիցնկատելի էին նրանց հոգու ուժ ցուցանող աչքերը: Եվ այդ աչքերը մահ էին ազդարարում: անտյագոյին ու Ալքիմիկոսին բերեցին մոտակայքում տեղակայված զինվորական ձւսմբար: Զինվորներիցմեկը նրանց խցկեց մի վրան. որը խիստ տարբերվում էր օազիսում պատանու տեսաձներիգ: Ներսում հրասանատարըխորհրդի Ւր նստած իր գլխավոր շտաբի հետ: Լրտեսներ են, զեկուցեցգերիներինուղեկցողներիգ մեկը: Ոչ: Մենքընդամենըճամփորդներենք: Երեք օր առաջ ձեզ տեսեւ են մեր թշնամու ձամբարում: Դուք նրանց զինվորներից մեկի հետ ինչ-որ բան -

-

-

-

եք խոսել:

Ես անապատի ձամփորդ եմ եւ հասկանում եմ աստղերիլեզուն, ի պատասխանասաց Ալքիմիկոսը: Իսկ թե որքան է զորքերիքանակը եւ ուր են շարժվում ցեղախմբերը՝ինձ հայտնիչէ: Ես իմ բարեկամինընդամենն ուղեկցել եմ մինչեւ այս տեղերը: Իսկ ով է քո բարեկամը, հարցրեց առաջնորդը: Ալքիմիկոս, պատասխանեցԱլքիմիկոսը: Նա ձանոթ է բնության ուժերինեւ ուզում է իր արտասովոր կարողություններըցույց տալ առաջնորդին: Սանտյագոնլուռ ու վախեցածլսում էր: Օտարերկրացինինչ է անում մեր կողմերում, հարցրեցմեկ ուրիշը : Նա փող է բերել ձեր ցեղախմբինհանձնելու համար, պատասխանեցԱլքիմիկոսըեւ մինչ պատանին կհասցներորեւէ բան ասել, վերցրեցնրա դրամապանակն ու մեկնեցառաջնորդին: Վերջինսլռությամբ ընդունեցոսկին՝ դրանովկարելի էր ահագինզենք գնել: Իսկ ինչ է նշանակում ««ալքիմիկոս»», հարցրեց -

-

-

-

-

-

-

-

-

-

Հ

-

-

նա

-

:

Դա այն մարդն է, որ ճանաչում է բնությունն ու աշխարհը: Եթե ցանկանա`կարող է միայն քամու ուժով ոչնչացնել այս ձամբարը: Արաբներըձիծաղեցին: Նրանք վարժվել էին լոկ պատերազմիուժին եւ չէին հավատում,որ քամին կարող է մահացուլինել: Այնուհանդերձնրանց սրտերըահից սեղմվեցին:Նրանք բոլորը անապատիժողովուրդ էին ու վախենումէին կախարդներից: Ես ուզում եմ տեսնել, թե դա նրան ինչպես է հաջողվում, ասաց առաջնորդը: Մեզ երեք օր տվեք: Իմ ուղեկիցն իր ուժը ցուցադ-

-

-

-

րելու համար պետք է քամի դառնա: Եթե այդ բանը նրան չհաջողվի, մենք անտրտունջ ձեզ կտանք մեր կյանքը`իբրեվ հարգանքիտուրք ձեր ցեղին: Շնարավորչէ տալ մի բան, որն առանցայդ էլ արդեն ինձ է պատկանում, ամբարտավանասաց առաջնորդը: Բայցհամաձայնեցսպասել երեք օր: Սանտյագոն վախից համրացել էր: Ալքիմիկոսն ստիպվածէր ձեռքը բռնած նրան դուրս տանել վրանից: Ցույց մի տուր, որ վախենում ես: Նրանք խիզախ մարդիկեն ու արհամարհում են վախկոտներին: ՍակայնՍանտյագոյիխոսելու ունակությունըմիանգամից չվերականգնվեց:Նրան հաջողվեց խոսել միայն որոշ ժամանականց, երբ քայլում էին ճամբարիմիջով: Օտարականներինբանտարկելու կարիքը արաբները չէին տեսել, միայն ձիերն էին խլել: Եվ աշխարհըկրկին ցույց տվեց, որ խոսում է տարբեր լեզուներով.անապատը, որ նախկինում անսահման էր ու ազատ, այժմ անանցանելի պատ էր դարձել: Դու իմ ամբողջ ունեցածը նրանց տվեցիր, ասաց Սանտյագոն, այն ամենը, ինչ վաստակելէի ողջ կյանքում: Եթե պիտի մեռնեիր, ինչիդ էր պետք: Քո փոդերը քեզ արդեներեք օրվա հավելյալ կյանք են նվիրել: Սովորաբարփողը մի վայրկյանովիսկ չի կարող հետաձգել մահը: Բայց Սանտյագոնիմաստուն խոսքեր լսելու համար շատ էր վախեցած: Նա չգիտեր, թե ինչպես է քամի դառնալու`նա ալքիմիկոս չէր: Իսկ Ալքիմիկոսըմի զինվորի խնդրեց թեյ բերել ու, -

-

-

-

-

-

-

ինչ-որ անհասկանալիխոսքերշշնջալով, մի քանի կաթիլ լցրեց տղայի դաստակին: Եվ սա միանգամից զգագ, թե ինչպես է մարմնով մեկ տարածվումհանգստությանալիքը: Շուսահատությանմի մատնվիր, անսովոր փաղաքուշ ձայնով ասաց Ալքիմիկոսը: Սա նրա համար է, որ չկարողանասխոսել սրտիդ հետ: Բայց չէ՛ որ ես չգիտեմ` ինչպեսքամի դառնալ: Նա, ով հետեւում է իր Առասպելին,գիտի այն ամենը, ինչ պետք է անել: Միայնմի բան է երազանքիկատարումը խափանումա̀նհաջողությանսարսափը: Բայց ես անհաջողությունիցչեմ վախենում:Պարզապեսչգիտեմ ինչպեսքամի դառնալ: Ստիպվածես աովորել:Քո կյանքը դրանիցէ կախված: Իսկ եթե չկարողանամ: Այդժամկմեռնես: Բայց մեռնել, հետեւելովՍեփական Առասպելինդ̀ա շատ ավելի լավ է, քան մահն ընդունել, ինչպես հազարավորմարդիկ,ովքեր նույնիսկ չեն էլ պատկերացնում ՍեփականԱռասպելիգոյությունը: Ինչեւէ, մի անհանգստացիր: /Մահըստիպում է մարդկանց ավելի զգայուն դառնալ կյանքի նկատ-

-

-

-

-

-

-

-

-

մամբ:/

օրն անցավ: Անապատումխոշոր մարտ ռաջին տեղի ունեցավ,վիրավորներբերեցինճամբար: ««Սահով ոչինչ չի փոխվումշ», մտածեցՍանտյագոն: Ընկածներիփոխարենուրիշներըելան, եւ կյանքը շա-

րունակվեց: -

սում

՝

կարող էիր ավելի ուշ մեռնել,բարեկամս,աէր մի զինվոր իր զոհված ընկերոջը: Ո՛չ հիմա,

Դու

-

-

պատերազմիցհետո: Բայց այսպեսթե այնպես`մահից չէիր փախչի: Երեկոյան կողմ պատանին գնաց գտնելու Ալքիմիկոսին: Ես չեմ կարող քամի դառնալ, ասաց նրան: Շիշիր, թե ինչ եմ ասել քեզ. աշխարհը Աստծո լոկ երեւացող մասն է: Իսկ ալքիմիայի խնդի«ն է նյութադնել: կան հարթության մեջ հոգեւոր կատարերւթյուն Իսկ դու ինչ ես անում,- հարցրեցՍանտյագոն: Կերակրումեմ բազեիս: Ինչու: Եթե ես չկարողանամ քամի դառնալ` մեզ կսպանեն: Ոչ թեմեզ, այլ` քեզ, պատասխանեցԱլքիմիկոսը: Ես կարող եմ քամի դառնալ: -

-

-

-

-

-

-

-

-

րկրորդ օրը պատանին բարձրացավճամբարի մոտ գտնվող ժայռի գագաթը. ժամապահները նրան չէին խոչընդոտում:Նրանք արդեն լսել էին, որ քամու փոխակերպվելուընդունակ կախարդ է հայտնվել եւ ջանում էին նրանից հեռու մնալ: Բացի այդ, անապատը ինքնին մի մեծ ու անանցանելիպատ էր : Եվ ամբողջ օրը, մինչ երեկո Սանտյագոնդիտում էր անապատը: Ունկնդրում էր սեփական սրտին: Իսկ անապատը անսում էր նրա վախին: Նրանք խոսում էին միեւնույն լեզվով:

-

-

րբ երրորդ օրը վրա հասավ, առաջնորդըհավաքեց իր զորահրամանատարներին: Տեսնենք, թե այս պատանինռնց է քամի դառնում,

ասաց

նա:

Տեսնենք,- պատասխանեցԱլքիմիկոսը: Սանտյագոննրանց տարավ այն ժայռի մոտ,

-

ուր

ե-

րեկ եղել էր ամբողջ օրը: Ապաբոլորինխնդրեցնստել: Պետք Է մի փոքր սպասել, ասաց նա: Շտապելու տեղ չունենք, պատասխանեցառաջնորդը, մենք անապատի մարդիկ ենք: Սանտյագոննայեց հորիզոնին: Շեռվում սարեր էին, ավազաթմբեր, ժայռաբեկորներ, սողացող բույսեր, որոնք շարունակումէին կառչած մնալ կյանքին այնտեղ, ուր կյանքն անհնարին էր: Նրա առջեւ անապատնէր փռված,որի անծայրածիրամայության միջով քայլել էր երկար ամիսներ եւ, չնայած դրան, լոկ նրա մի շատ փոքրիկ մասն էր ճանաչել: Եվ այդ շատ փոքրիկ մասում նա հանդիպել էր Անգլիացուն, քարավանների, միջցեղային պատերազմների, օազիսն էր տեսել, ուր հիսուն հազար արմավենի կա եւ երեք հարյուր ջրհոր: Շը, հարցրեց անապատը.-էլ ինչ ես ուզում: Միթե երեկ մենք բավարար չճանաչեցինքիրար: Քո ավազների մեջ մի տեղ ապրում է նա, որին սիրում եմ, պատասխանեցՍանտյագոն: Եվ երբ նայում եմ քեզ, տեսնում եմ նաեւ նրան: Ուզում եմ վերադառնալ նրա մոտ, իսկ դրա համար պետք է քո օգնությունը: Ես պետք է քամի դառնամ: Իսկ ինչ է ««սերը»», հարցրեց անապատը: Սերն այն է, երբ քո ավազուտներիվրայով թռչում է բազեն: Նրա համար դու կանաչ դաշտ ես: Նա երբեք չի վերադառնումառանց որսի: Նա ձանաչում է քո ժայռերը, քո ավազաթմբերը,քո սարերը: Եվ դու մեծահոգի ես նրա նկատմաբ: Բազեի կտուցը ծվատում է ինձ, պատասխանեց անապատը...Տարիներով աճեցնում եմ այն, ինչը նրա համար որս է դառնում, տալիս եմ իմ աղքատիկջուրը. գույց եմ տալիս, թե որտեղ կարելի է քաղցը հագեցնել: Իսկ հետո երկնքից իջնում է բազեն, եւ հենց ուզում եմ -

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

ուրախանալ,որ իմ ավազուտներիմեջ կյանքը չի ընդհատվել, նա տանում է իմ ստեղծածը: Բայց դու հենց նրա համարէլ ստեղծել ես որսը: Ստեղծել ես, որ կերակրես բազեին: Իսկ բազեն կերակրում է մարդուն: Իսկ մարդը երբեւիցե կեր կդառնա քո ավազուտներին,ու այնտեղ կրկին կհառնի կյանքը եւ բազեն որս կանի: Աշխարհն այդպես է -

շարժվում:/

Սերը հենցդա է: Շենց դա է սերը: Դա այն է, ինչը որսը բազե է, դարձնում, բազեին` մարդ, իսկ մարդուն` անապատ: Դա այն է՝ ինչը արձիձը դարձնում է ոսկի, իսկ ոսկին կրկին թաքցնումերկրի ընդերքում: Ես քո խոսքերիիմաստըչեմ հասկանում, պաանապատը: Վհասխանեց Ուրեմն հասկացիրմի բան՝ քո ավազուտներիմեջ ինձ մի կին է սպասում: Այդ պատճառովէլ ես պետք է քամի դառնամ: Անապատըորոշ ժամանակլռում էր: Ես քեզ իմ ավազն եմ տալիս, որպեսզիքամին կարողանա հողմ բարձրացնել: Բայց դա քիչ է: Ես միայնակ ոչինչ չեմ կարող անել: Քամուց օգնություն խնդրիր: Թեթեւ քամի բարձրացավ:Զորահրամանատարները հեռվից հետեւում էին, թե պատանինինչպես է ինչոր մեկի հետ խոսումիրենց անհասկանալիլեզվով: Ալքիմիկոսըժպտում էր: Քամին մոտեցավ Սանտյագոյին,հպվեց նրա դեմքին: Լսել էր նրա խոսակցությունըանապատի հետ, ընդհանրապեսքամիներն ամեն ինչ գիտեն: Նրանք ամբողջ աշխարհովմեկ սուրում են ու չկա մի տեղ, որտեղ նրանք ծնվածլինեն կամ մեռնեն: -

-

-

-

-

-

Օգնիրինձ, ասաց պատանին: Ես մի անգամ քո մեջ լսել եմ իմ սիրածի ձայնը: / Քեզ ով է սովորեցրել խոսել անապատիու քամու լեզվով: / Իմ սիրտը, պատասխանեցՍանտյագոն: Քամին շատ անուններ ուներ: Նրան այստեղանվանում էին ««սիրոկո»», քանի որ արաբներըկարծումէին, թե նրանք գալիս են այնտեղից, ուր հողը ծածկված է ջրով եւ որտեղսեւամորթմարդիկեն ապրում:Սանտյագոյի հայրենիքումնրան կոչում են ««լեւանտ»»,քանի որ համոզված են, թե նա բերում է անապատիփոշին եւ մավրերիռազմիաղաղակները:Գուցե ոչխարիարոտավայրերիցհեռու մի տեղ մտածում են, թե քամինծնվում է Անդալուզիայում:Բայցքամին ոչ մի տեղիցչէր գալիս, ոչ մի տեղ չէր գնում, այդ պատճառովէլ ավելի հզոր էր, քան անապատը:Մարդիկմի օր կարողեն անապատում ծառ տնկել, կարող են նույնիսկ ոչխարպահել,բայց քամին իրենցենթարկեցնելնրանքի զորու չեն: Դու չես կարող քամի դառնալ,- ասաց քամին, մեր էություններըտարբեր են: ճիշտ չէ, պատասխանեցՍանտյագոն: Քեզ հետ թափառել եմ աշխարհովմեկ, եւ ինձ համարբացվել են ալքիմիայի գաղտնիքները: Իմ մեջ այժմ ամփոփված են եւ քամիները, եւ անապատները,եւ օվկիանոսները, եւ աստղերը ու Տիեզերքի ստեղծած ամեն ինչը: Ինձ ու քեզ նույնձեռքն է արարել եւ մեր հոգիներընույնն են: Ես ուզո«մեմ լինել այնպիսին,ինչպիսին դու ես, ուզում եմ թափանցելցանկացածձեղք, թռչել ծովերի վրայով, բարձրացնելայն ավազը, որը փակել է իմ գանձը, ինձ -

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

մոտիկ բերել իմ սիրածի ձայնը: Ես մի անգամ լսել եմ քո եւ Ալքիմիկոսիխոսակցությունը, ասաց քամին,- նա ասում էր, որ յուրաքան-

-

չյուրն իր ՍեփականԱռասպելնունի: Մարդուն վիճակված չէ քամի դառնալ: Սովորեցրու`ինչպես թեկուզ մի քանի ակնթարթ քամի դառնամ, այն ժամանակ էլ կքննարկենքմարդու եւ քամու անսահմանափակհնարաւերությունները: Քամին հետաքրքրասեր էր` այդպիսիմեկին դեռեւս չէր հանդիպել: Նա կուզենար այդ մասին մանրամասն խոսել, բայց չգիտեր` ինչպես մարդունքամի դարձնել: Ու տես, որ ինքը շատ բան գիտեր անել: Անապատէր սարքում, նավեր էր խորտակում,տապալում էր հարյուրամյա ծառեր,թռչում էր հսկա քաղաքների վրայով՝ լեցուն երաժշտությամբու տարօրինակաղմուկներով: Նա կարծում էր, թե իր հնարավորություններն անսահմանափակեն, բայց ահա հայտնվել է մի տղա, որը հայտարարում է, թե դեռնս շատ բաներ կան, որ քամին չի արել: Դա «Սեր»» է կոչվում, ասաց Սանտյագոն`տեսնելով, որ քամին համարյա պատրաստ է կատարելիր խնդրանքը: Երբ սիրում ես, կարող ես դառնալ ամեն ինչ: Երբ սիրում ես, բոլորովին պարտադիր չէ հասկանալ, թե ինչ է կատարվում,քանի որ ամեն ինչ տեղի է ունենում մեր ներսում, եւ մարդը նան ընդունակ է դառնում վերափոխվելքամու: Իհարկե,եթե քամին նրան օգնի: Քամին շատ ինքնասեր էր, այդ պատճառովէլ Սանտյագոյի խոսքերը վրդովեցրին նրան: Նա սկսեց ուժգին փչել՝ անապատիավազը օդ հանելով: Բայցվերջիվերջո ստիպված էր ընդունել, որ, չնայած անցել է ողջ աշխարհը, բայց մարդուն քամի դարձնել չի կարող: Նաեւ Սիրուն է անհաղորդ: Աշխարհիվրա շրջելով ես շատ անգամ եմ տեսել, թե ինչպես մարդիկ սիրո մասին խոսելիս երկինք են նայում, ասաց քամին` կատաղած, որ ստիպված էր -

-

-

-

-

-

խոստովանելիր անզորությունը: Գուցե արժե, որ դու էլ երկնքին դիմես, հը: Այդ դեպքում օգնիր ինձ, ասաց պատանին. փոշի բարձրացրու, որպեսզի ես արեւին նայելով` չկուրա-

-

-

-

նամ:

Քամին էլ ավելի ուժեղ փչեց, ամբողջ երկինքը պատեց ավազափոշով, արեւը վերածվեց մի ոսկեգույն սկավառակի: Գնալով ձամբարից ավելի դժվար էր դառնում հետնել դեպքերի ընթացքին: Անապատիմարդիկ այդ քամուն ծանոթ էին եւ կոչում էին ««սամում»»: Դա նրանց համար ավելի սարսափելի էր, քան փոթորիկը ծովում, քանի որ նրանք ծովին ծանոթ չէին: Ձիերը վրնջում էին, զենքերը սկսեցին ծածկվել ավազով: Զորահրամանատարներիցմեկը շրջվեց դեպի առաջնորդն ու ասաց. Գուցե լավ կլինի, որ վերջ տանք այս բանին: Նրանք արդեն համարյա չէին տեսնում պատանուն: Դեմքերըծածկվածէին կապույտ թաշկինակներով, իսկ աչքերը սառել էին սարսափից: Եկեք վերջ տանք սրան, պնդեց մի ուրիշ հրամանատար: Ուզում եմ տեսնել Ալլահի ողջ մեծությունը, ակնածանքով պատասխանեցառաջնորդը: Ուզում եմ տեսնել, թե մարդն ինչպես է քամի դառնում: Սակայն մտքում պաեց այն երկու մարդկանց անունները, ովքեր վախ էին արտահայտել: Եվ որոշեց քամին դադարելուն պես նրանց ազատել պաշտոններից, քանի որ անապատի մարդը անհաղորդ է վա-

-

-

-

-

-

խին։ Քամին ինձ ասաց, որ դու ձանաչում ես Սերը, արեւին դիմեց Սանտյագոն, իսկ եթե այդպես է` ուրեմն -

-

-

պետք է ճանաչես նաեւ Աշխարհիհոգին, չէ որ նա սիրուց է ստեղծված: Այստեղիցինձ տեսանելի է Աշխարհիհոգին, պատասխանեց արեւը, նա դիմում է իմ հոգուն, եւ մենք միասին խոտին ստիպում ենք աձել, իսկ ոչխարներին՝ տեղից տեղ փոխադրվելովստվեր փնտրել: Այստեղից՝ իսկ դա ձեր աշխարհիցշատ հեռու է` ես սովորել եմ սիրել: Ես գիտեմ, որ եթե դույզն-ինչ մոտենամ Երկրագնդին, այնտեղ ապրող ամեն կենդանիբան կմեռնի,նաեւ Աշխարհիհոգին կդադարիգոյություն ունենալ: Ու մենք հեռվից հեռու ենք նայում իրար ու հեռվից հեռու սիրում Երկրագնդինկյանք ու ջերմություն եմ տամիմյանց/ծս լիս, իսկ նա ինձ՝ գոյության իմաստ: /՛ Դու ճանաչում ես Սերը, ասացՍանտյագոն: Ես ձանաչում եմ Աշխարհիհոգին, քանզի այս անվախձան տիեզերական շրջապտույտի մեջ նրա հետ շատ եմ զրուցում: Նա ինձ պատմում է, թե որն է իր ամենամեծ դժվարությունը. մինչեւ հիմա միայն քարերն ու բույսերն են հասկացել, որ աշխարհում ամեն ինչ միասնականէ: Այդ պատճառովէլ պետքչէ, որ երկաթը նման լինի պղնձին, իսկ պղինձըոչնչով չտարբերվի ոսկուց: Յուրաքանչյուրն իր ճշգրիտ առաքելություննունի այս միասնականաշխարհում, եւ այդ ամենը խաղաղության մի սիմֆոնիա կդառնար,եթե այն Ձեռքը, որ այս ամենն ստեղծել է, Արարմանհինգերորդ օրը կանգ առներ: Սակայնեղավ նաեւ վեցերորդ օրը: ես Դու իմաստուն ես, քանի որ ամեն ինչ տեսնում հեռվից,- պատասխանեց պատանին: Բայց դու չգիտես ինչ է Սերը: Եթե չլիներ Արարմանվեցերորդ օրը, չէր լինի մարդը: Եվ պղինձն այդպես էլ պղինձ կմնար, իսկ արձիձը՝արձիձ: ճիշտ է, ամեն ոք իր ՍեփականԱռասպելն ունի եւ մի օր այդ Առասպելը կիրականանա: -

-

-

-

-

-

-

-

Բայց դրա համար պետք է ինչ-որ ավելի լավ բանի վերափոխվել, եվ սկսել մի նոր Առասպել,մինչն որ Աշխարհիհոգին իսկապեսդառնամիասնական: Արեւըմտքերի մեջ ընկավ եւ սկսեց ավելի թեժ ձառագայթել: Քամին, որ բավականությամբ լսում էր նրանց խոսակցությունը,նույնպես ավելի ուժեղ փչեց, որ արնը չկուրացնիպատանուն: Դրահամարէլ գոյություն ունի ալքիմիան, շարունակեց Սանտյագոն, որպեսզիյուրաքանչյուրըփնտրի եւ գտնի իր գանձը ու դրանիցհետո ցանկանաավելի լավը լինել, քան առաջ: Կապարըիր կոչումն իրականացնելու է այնքան ժամանակ,քանի դեռ պետք է աշխարհին,իսկ հետո ստիպված է լինելու ոսկու փոխվել: Այդպեսեն անում ալքիմիկոսները:/ծույցեն տալիս, որ երբ ուզում ենք դառնալ ավելի լավը, քան էինք, շրջապատում ամեն ինչ նույնպես ավելի լավն է դառնում:/ Իսկ դու ինչու ասացիր,թե ես Սերըչեմ ճանաչում,հարցրեցարեւը: ՉԷ որ երբ սիրում ես, չի կարելիկանգնելտեղում` ինչպես անապատը,սլանալ աշխարհովմեկ` ինչպես քամին, նայել ամեն ինչին հեռվից`ինչպես դու: Սերը այն ուժն է, որը բարեփոխումէ Աշխարհիհոգին:Երբ ես առաջինանգամ թափանցեցիայնտեղ,ինձ կատարյալ թվաց: Բայց հետո տեսա, որ նա մեր բոլորի արտացոլումն է, այնտեղ էլ են կրքերը եռում, պատերազմներ մղվում: Այդ մենք ենք նրան սնում, եւ երկիրը,որի վրա մենք ապրում ենք, ավելի լավը կամ վատը կդառնա կախվածնրանից`վատըթե լավն ենք դառնումմենք: //՛Ահա այստեղէլ խառնվումէ սիրո ուժը, քանզի եթե սիրում ես, ջեճում ես դառնալ լավը: /՛ Իսկ դու ինձնից ի՛նչ ես ուզում: Օգնիրինձ քամի դառնալ: -

-

-

-

-

-

-

Բնությունը գիտի, որ ինձնից իմաստունոչինչ չկա աշխարհում,- պատասխանեցարեւը,- բայց ես էլ չգիտեմ, թե ինչպես քեզ քամի դարձնել): Այդ դեպքում ես ում դիմեմ: Արեւը մի պահ մտածեց.քամին, որ լսում էր նրանց խոսակցությունը,նույն պահին աշխարհով մեկ կտաչէ: րածեր, որ լուսատուի իմաստնությունը անսահման Ուրեմն որնէ ձնով չէր կարող խույս տալ այս պատանուց, որը խոսում էր Համընդհանուր լեզվով: Հարցրու Ձեռքին, որ գրել է ամեն ինչ, ասաց արեւը: Քամին ցնծագին սուլեց ու փչեց աներեւակայելիուժով: Միքանի վրան տեղահանեղան, կտրվեցինձիերի կապերը,մարդիկկառչեցին իրարից, որ քամին չքշի: Սանտյագոն դարձավ դեպի ՁԱմենագիր Ձեռքըզ եւ զգաց, որ որնիցե բան ասելու փոխարենՏիեզերքն ընկղմվել է լռության մեջ: Եվ ինքն էլ համրացավ: Ապա Սիրո ուժը դուրս հորդաց նրա սրտից, եւ պատանին սկսեց աղոթել: Աղոթք էր, որը ոչ մի անգամ չէր արտասանել,քանի որ նրա մեջ ոչ բառ կար, ոչ խնդրանք: Շնորհակալությունչէր հայտնում. որ ոչխարներն արոտ են գտել, չէր խնդրում, որ ավելի շատ բյուրեղապակի վաձառի, որ անապատումիրեն հանդիպած կինը սպասի իրեն: Տիրած լռության մեջ նա հասկացավ, որ անապատը,քամին եւ արեւը նույնպես փնտրում են այն նախանշանները,որ գրել է այդ Ձեռքը, նույնպես ջանում են անցնել իրենց ճանապարհը եւ ըմբռնել այն, ինչը գրված է մի պարզ զմրուխտինիստի վրա: Պատանին գիտեր, որ այդ նշանները սփռված են ողջ Աշխարհում ու Տիեզերքում եւ արտաքուստ ոչ մի իմաստ կամ նշանակություն չունեն: Ո՛չ անապատը, ոչ քամին, ոչ արեւը, ոչ մարդիկ չգիտեն, թե դրանք ինչու են ստեղծ-

-

՛

-

-

ված: Դրա ստեղծմանպատձառըունեցել է միայկ/Ամենաստեղծ Ձեռքը/ եւ միայն նա է ընդունակ հրաշքներ գործել` օվկիանոսն անապատ դարձնել եւ մարդուն՝ քամի: Քանի որ միայն նա է հասկանում, որ ինչ-որ ավելի մեծ մի կոչում հրում է Տիեզերքը այնտեղ, ուր Արարման վեց օրերը կվերածվեինՄեծն Արարման: 77 Եվ պատանինընկղմվեցԱշխարհիՀոգու մեջ ու տեսավ, որ ԱշխարհիՀոգին Աստծո Հոգու մի մասն է, իսկ Աստծո Շոգին` իր սեփականհոգին է: Եվ որ ինքը կարող է, ուրեմն, հրաշքներ գործել: 7 սամումը փչեց այնպես, ինչպես՝երբեք: Արաբները սերնդեսերունդիրար էին փոխանցում պատանու մասին առասպելը, որը քամի դարձավ եւ գրեթե ավերեց ամբողջ ճամբարը՝ մարտահրավերնետելով անապատիամենահզոր զորահրամանատարին: Երբ քամին դադարեց, բոլորը նայեցին այնտեղ, ուր պատանինպետք է լիներ, բայց նա այլեւս այնտեղ չէր: Նա գտնվում էր ճամբարի մյուս ծայրում, ավազով կիսածածկ մի ժամապահական կետում, որը հսկում էր ձամբարիմուտքը: Մարդիկ վախեցած էին կատարված հրաշքից: Միայն երկու հոգի էին Ժպտում` Ալքիմիկոսը,որը գտել էր իր իսկական աշակերտինեւ ցեղի առաջնորդը,քանի որ այդ/աշակերտը գիտակցելէր Բարձրյալիփառքը: / Շաջորդ օրը նա հրաժեշտ տվեց Սանտյագոյին ու Ալքիմիկոսինն կարգադրեց, որ իր զինյալներից մեկը նրանց ուղեկցի այնտեղ, ուր կցանկանային: յդ օրը

րանք գնացինամբողջ օրը, եւ, երբ սկսեց մթնել, դուրս եկան մի ղպտական վանքի առաջ: Ալքիմիկոսը զինվորին ետ ուղարկեց ու իջավ ձիուց:

Այստեղիցսկսած մենակ կգնաս, ասաց նա Սանտյագոյին, մինչեւ բուրգերը հազիվ երեք ժամվա ճանապարհ է: Շնորհակալություն, պատասխանեցպատանին, դու ինձ սովորեցրիրՀամընդհանուրլեզուն: Ես պարզապեսքեզ հիշեցրի այն, ինչ դու առանց ինձ էլ գիտեիր: Ալքիմիկոսը ծեծեց վանքի դուռը: Ընդառաջ եկավ սեւ հագած մի վանական,նրանք ղպտերենինչ որ բան խոսեցինեւ ԱլքիմիկոսըՍանտյագոյիններս հրավիրեց: Ես խնդրեցի, որ նա մեզ տրամադրիիր խոհանո-

-

-

-

-

Հ

-

ցը,

-

ասաց

նա:

Վանքի խոհանոցում Ալքիմիկոսը վառեց օջախը: Վանականըմի կտոր արձիձ բերեց, ու Ալքիմիկոսը,այն գցելով երկաթե թասի մեջ, դրեց կրակին:Երբ արճիճը հալվեց, նա պարկից հանեց ապակյաայն տարօրինակ դեղին ձուն, նրանից մազի չափ բարակ մի շերտ կտրեց, մոմ քսեց ու նետեց հալված կապարի մեջ: Շեղուկը արյան պես կարմիր դարձավ: Ալքիմիկոսը կաթսան վերցրեց կրակից, դրեց կողքի` սառելու, այդ ընթացքում վանականի հետ զրուցելով ցեղախմբերի միջն ընթացողպատերազմիմասին: Վախենամ,թե երկար տեւի, ասաց նա: Վանականըսրտնեղածէր.արդեներկարժամանակ քարավանները կանգնած էին Գիզայում, սպասելով պատերազմիավարտին:««Բայց, ավելացրեցնա, ամեն ինչ Աստծո կամքով է»»: ճիշտ է, ասաց Ալքիմիկոսը: Երբ վերջապեսկաթսանհովացավ, Սանտյագոնու վանականըշլացած աչքերով դրան նայեցին: Կապարն ընդունելովամանի կլոր ձեւը, սառել էր, բայց նա այլնս կապարչէր. նա դարձել էր ոսկի: .

-

-

-

-

-

-

Միթե ես երբեւէ կսովորեմ այդ բանը, հարցրեց պատանին: Դա իմ ՍեփականԱռասպելն եղել, իմ, ոչ թե քո: է Ես պարզապեսցանկացաքեզ ցույց տալ, որ դա հնարավոր է: Նրանք կրկին վերադարձանվանքի պարիսպների մոտ, եւ այնտեղ Ալքիմիկոսըոսկու սկավառակըչորս մասի բաժանեց: Սա՝ քեզ,- ասաց նա՝ մի կտոր մեկնելովվանականին,- նրա համար, որ սրտանց ընդունեցիրուխտավորներին: 7- Իմ վերաբերմունքիդիմաց շատ բարձր վարձ եմ ստանում, պատասխանեցվանականը: Երբեք այլեւս այդպես չխոսես: Կյանքը կարող է լսել ն հաջորդ անգամ քեզ ավելի քիչ տալ:/ Հետո մոտեցավպատանուն: Իսկ սա՝ քեզ, քո այն փողի դիմաց, որ բաժին հասավ առաջնորդին: Պատանիննույնպես ուզում էր ասել, թե այդ ոսկին շատ ավելին է, քան իր տվածը,բայց լռեց, հիշելով ԱլՔիմիկոսի`վանականինարաձ դիտողությունը: Իսկ սա՝ էլ ինձ, շարունակեցԱլքիմիկոսը,պահելով երրորդկտորը, ես պետք է տուն դառնամ,իսկ անապատումպատերազմէ ընթանում: Չորրորդ կտորընա նույնպես վանականինմեկնեց: Սա՝ նույնպես պատանու համար է, եթե մի օր պետք ունենա: Բայցչէ որ ես գանձի ետեւիցեմ գնում, բացականչեց վերջինս,.՛ Եվ արդեն շատ մոտ եմ նրան: Ես էլ եմ վստահ, որ դու այն կգտնես, ասաց Ալքիմիկոսը: -

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

Հ

-

Այդ դեպքում սա ինչի համար է: Քանի որ դու արդեներկու անգամ կորցրել ես այն դրամը, որ աշխատելէիր քո ճանապարհին:Առաջինանգամ քեզ թալանելէ գողը, երկրոդանգամ`ցեղի առաջնորդը: Ես ծեր, սնահավատարաբ եմ եւ հավատում եմ մեր ասացվածքիձշմարտացիությանը, իսկ նա ասում է. «Ինչ մեկ անգամ կատարվելէ՝ կարող է էլ երբեք չկրկնվել: Բայց այն, ինչ կատարվելէ երկու անգամ` անպայման կկրկնվի նաեւ երրորդ անգամ»:/ Նրանք հեծան ձիերը: Ուզում եմ քեզ երազների մասին մի պատմություն պատմել, շշնջաց Ալքիմիկոսը, մոտեցիրինձ: Պատանինհնազանդվեց: Ահա, ուրեմն Հին Հռոմում, Տիբերյանոս կայսեր օրոք մի բարի մարդ է լինում, նա երկու որդի է ունենում` մեկը զինվորական, որը բանակ մտնելուց հետո ուղարկվում է ծառայելու կայսրության ամենահեռավոր ծայրամասերիցմեկը, իսկ երկրորդը պոետ, որը ողջ Հռոմը ցնցող բանաստեղծություններէր գրում: Մի անգամ ծերունիներազ է տեսնում` իբր երկնային հրեշտակըերեւում եւ գուշակում է, որ իր որդիներից մեկի խոսքըտարածվելուէ ամբողջ աշխարհովմեկ, եւ կրկնվելու է եկող բոլոր սերունդներիժամանակ:Ծերունին արթնանում եւ ուրախությունից լաց է լինում. ճակատագիրընրա հանդեպբարեհաձու շռայլ էր, քանզի պարգեւումէր ամենամեծ ուրախությունը,որ միայն կարող է զգալ հայրը: Շուտով նա զոհվում է` փորձելովփրկել կառքիտակ ընկնող երեխային`ինքն է ընկնում անիվի տակ: Քանի որ նա իր ողջ կյանքն արդար եւ ճիշտ էր ապրել, անմիջապես երկինք է համբառնում, որտեղ հանդիպում է երազի մեջ լուր բերած հրեշտակին: -

-

-

-

-

-

Դու լավ, բարի մարդ ես եղել, ասում է ծերունուն: կյանքը լի է եղել սիրով, իսկ մահդ եղավ արժանապատիվ:Ես հիմա կարող եմ քո ցանկացածկամքը կատարել: Կյանքը նույնպես բարեհաձ էր իմ նկատմամբ.պատասխանեցծերունին: Երբ դու հայտնվեցիրերազում, զգացի, որ իմ ջանքերն իզուր չեն անցել: Քանի որ իմ որդու բանաստեղծություններըմարդկանց հետ կմնան եկող դարերում: Ինձ համար խնդրելու ոչինչ չունեմ, բայց յուրաքանչյուր հայր կհպարտանար նրա փառքով. ում ստեղձել, կրթել ու դաստիարակելէ: Այդ պատձճառովէլ կուզենայի լսել իմ որդու խոսքը հեռավոր ապագայում: Շրեշտակը հպվեց նրա ուսին, ու նրանք մի ակնթարթում հայտնվեցին հեռավոր ապագայում` մի հսկա քաղաքում, անհասկանալիլեզվով խոսող հազարավոր մարդկանց շրջապատում: Ծերունին ուրախությունից արտասվեց: Ես գիտեի, որ որդուս բանաստեղծությունները լավն են ու անմահ, արցունքիմիջից ասաց նա: Ասա ինձ. նրա որ խոսքերն են կրկնում այս մարդիկ: Շրեշտակը քնքշանքով ծերունուննստեցրեցնստարանին եւ ինքն էլ նստեց կողքին: Բանաստեղծությունները,որոնց մասին խոսում ես, փառաբանվելեն Շռոմով մեկ, բոլորը սիրել ու հաձույք են ստացել դրանցից: Բայց երբ Տիբերիոսի կայսրությունն ավարտվեց, մոռացվեցիննան նրա բանաստեղձությունները:Մարդիկկրկնում են քո մյուս որդու խոսքը, նրա, որը զորականդարձավ: Ծերունին զարմանքովաչքերը հառեց հրեշտակին: Նա ծառայում էր մի հեռավոր գավառում եւ հարյուրապետ դարձավ, շարունակեց հրեշտակը: Նա նույն-

-

-

Քո

-

-

-

-

-

-

Հ

-

-

պես արդարամիտու բարի էր: Մի անգամ նրա ստրուկներից մեկը հիվանդացավմերձիմահ:Քո որդին,լսելով, որ մի ռաբինկա, որը բուժում է մարդկանց,ճամփա ըն. կավ ու երկար օրեր քայլեց, որ գտնի նրան: Իսկ ճանւսպարհինիմացավ, որ այդ մարդը Աստծո որդին է: Հանդիպեց մարդկանց,որոնց բուժել էր Նա, լսեց Նրա ուսմունքը եւ, չնայած հռոմեական հայրուրապետ էր, անցավ Նրա հավատքին: Մինչն որ մի առավոտ հասավ ռաբինի մոտ ու պատմեց,որ իր ստրուկըհիվանդ է: Ո'սուցիչը պատրաստվեցգնալ նրա ետեւից: Բայզ հարյուլրապետըհավատի մարդ էր ու, նայելով Ուսուցչի աչքերի խորքը եւ տեսնելով, թե ինչպես իրենց շուրջ գտնվող մարդիկ ոտքի կանգնեցին, հասկացավ,որ իր առջեւ կանգնածէ Աստձո որդին: Ահա այդ ժամանակ էլ քո որդին արտասանեցայն բառերը, որ դարեդարչեն ես արժանի չեմ, որ Դու մոռացվում: Նա ասաց.-/««Տեր, եւ իմ մտնես իմ հարկի տակ: Բայց միայն մի բառ ասա, ստրուկը կապաքինվի»»::

պքիմիկոսըխթանեց ձիուն: Աշխարհումամեն մարդ, ինչով էլ որ զբաղվելիս լինի, կատարումէ աշխարհի պատմությանգլխավոր դերը: Եվ սովորաբարչի իմանում այդ բանը: Պատանինժպտաց:Նա երբեք չէր պատկերացրել.թե կյանքնայդքանկարեւորկարողէ լինելմի հովվի համար:/ Գնաս բարով, ասաց Ալքիմիկոսը: Գնաս բարով, պատասխանեցտղան:

/՛

-

-

-

-

րկուսուկես ժամ պատանին գնաց անապատով, ուշադիր ունկնդրելով, թե ինչ է ասում սիրտը: Նա է, որ պետք է ցույց տար այն ճշգրիտ տեղը, ուր, թաքցված էր գանձը:

««Որտեղգանձն է` այնտեղ էլ քո սիրտն է լինելու», ասել էր Ալքիմիկոսը: Բայց սիրտն ուրիշ բաներիցէր խոսում: Հպարտությամբ պատմում էր հովվի պատմությունը,որը թողել էր իր ոչխարները, որպեսզի իրականությունդարձնի երկու անգամ տեսած երազը: Պատմում էր Սեփական Առասպելի եւ այն մարդկանց մասին, ովքեր իրականագրելէին այն, ովքեր ճամփաէին ընկել հեռավորերկրներ կամ գեղեցկուհիներփնտրելու`ընդդիմանալով մարդկանցնախապաշարումներինեւ ըմբռնումներին: Նա խոսում էր բոլոր ժամանակներիձճանապարհորդություններից, հայտնագործություններից,գրքերից, մեծ վերափոխումներից: Եվ միայն այն ժամանակ, երբ Սանտյագոն սկսեց բարձրանալ ավազաթմբիլանջով, սիրտը շշնջաց նրա ականջին. «Ուշադիր եղիր: Այնտեղ, ուր դու լաս՝ կլինեմ նաեւ ես, ուրեմն նաեւ քո գանձը»»: Պատանին բարձրանումէր դանդաղ: Աստղապատ երկնքում կրկին հայտնվեց լիալուսինը`մի ամբողջ ամիս ընթացել էին անապատով:Լուսինը լուսավորեցավազաթումբը, եւ ստվերներն այնպես զարմանահրաշ էին խաղում, որ անապատը ալեկոծ ծով էր թվում, եւ Սանտյագոն հիշեց այն օրը, երբ Ալքիմիկոսինհրաժեշտ տալով` արձակեց ձիու սանձերը, ազատություն տալով նրան: Լուսինը լուսավորումէր համը անապատը եւ գանձ որոնողներիանցած ուղին: Երբ մի քանի րոպե հետո հայտնվեց ավազաթմբի գագաթին, նրա սիրտը անզուսպ թպրտաց: Նրա առջեւ, լիալուսնից եւ ձերմակավազիցլուսավորված,վեհ ու կախարդչյ:»լանհառնում էին Եգիպտոսիբուրգերը: Սանտյաձոն չոքեց եւ սկսեց լաց լինել: Նա շնորհա-

կալություն էր հայտնում Աստծուն, որ հավատացելէր իր ՍեփականԱռասպելին,որ մի օր հանդիպել էր Մելքիսեդեկին, բյուրեղապակուառեւտրականին,Անգլիացուն, Ալքիմիկոսին եւ` հատկապես` անապատի այն կնոջը, որը նրան ստիպել էր հավատալ, որ սերը երբեք մարդուն չի բաժանումիր ՍեփականԱռասպելից: Շազարամյակների բարձունքից պատանուն էին նայում բուրգերը: Հիմա ինքը, եթե ուզենա,կարող է վերադառնալ օազիս, ամուսնանալ Ֆաթիմայի հետ եւ ապրել որպես մի սովորականխաշնարած:ՉԷ որ անապատում է ապրում Ալքիմիկոսը,որը գիտի Համընդհանուր լեզուն եւ կարողանումէկապարըոսկի դարձնել: Չկա մեկը, որին Սանտյագոնցույց տա իր գիտելիքներն ու արվեստը. հետեւելով իր Առասպելին նա սովորել է այն ամենը, ինչ իրեն պետք է, ճաշակել է այն ամենը, ինչ երազել է: ամեն մի Բայց հիմա նա հասել էր իր գանձին/՛իսկ է գործ ավարտվում միայն այն ժամանակ, երբ հասել ես կանգնել էր բարձունքում եւ նպատակիդ Պատանին լալիս էր, ու երբ գետնին նայեց` տեսավ` այնտեղ, ուր ընկնում են իր արցունքները, մի բզեզ է սողում: Անապատում թափառումների ընթացքում Սանտյագոն իմացել էր, որ Եգիպտոսումբզեզները Աստծո խորհրդանիշն են համարվում: Ահա եւս մի նախանշան,ու պատանինսկսեցփորել, բայց նախ հիշեց բյուրեղապակուառեւտրականինու հասկացավ,որ նա ձիշտ չէր. ոչ ոքի չի հաջողվիիր բակում բուրգ կառուցել, եթե նույնիսկ ողջ կյանքում քարը քարի վրա դնի: Նա ողջ գիշեր փորեց ավազը, բայց ոչինչ չգտավ: Բուրգերի բարձունքից համր լռությամբ իրեն էին նայում դարերը: Բայց նա չէր հուսահատվում,փորումէր ու `

փորում` պայքարելով անընդհատ փոսը լցնող քամու դեմ: Սանտյագոն ուժասպառ եւլավ, վնասեց ձեռքերը, բայց չէր դադարումհավատալիր սրտին,որը հանձնարարել էր փնտրել այնտեղ, ուր կընկնենարցունքի կաթիլները: Եվ հանկարծ այն պահին, երբ փորձում էր փոսում հայտնված մի քար հանել. քայլերի ձայն լսեց: Սանտյագոն շրջվեց ու տեսավ մարդկանց,որոնք կանգնել էին թիկունքով դեպի լուսինը, այնպես, որ չէր կարող զանազանել ոչ նրանց աչքերը, ոչ էլ դեմքը: Դու այստեղինչ ես անում, հարցրեցնրանցիցմեկը: Պատանինոչինչ չպատասխանեց:Սարսափէր պատել նրան, քանի որ հիմա կորցնելու բան ուներ: Մենք պատերազմիցենք փախել, ասաց մի ուրիշը։ մեզ փող է պետք: Դու ինչ ես թաքցրել այստեղ: -

-

-

-

-

Ոչինչ չեմ թաքցրել, պատասխանեց Սանտյագոն: Փախստակներիցմեկը նրան դուրս քաշեց փոսից, ստուգեց գրպաններըեւ գտավ ոսկու կտորը: Ոսկի.-գոչեց նա: Այժմ լուսինը լուսավորումէր նրա դեմքը, եւ կողոպտիչի աչքերում Սանտյագոնտեսավիր մահը: Այնտեղպետք է, որ էլի լինի,- ասաց երկրորդը: Նրանք Սանտյագոյինստիպեցինփորել, եւ նա հարկադրվածենթարկվեց: Բայց գանձ չկար, ու ավազակներն սկսեցին ծեծել նրան: Ծեծեցին այնքան ժամանակ` մինչեւ երեւաց արեւի առաջին ձառագայթը: Նրա հագուստը ծվենների էր վերածվել, եւ զգաց, որ մահն արդեն մոտ է: Հիշեց Ալքիմիկոսի խոսքը. ««Փողն ինչիդ է պետք, երբ պետք է մեռնես: Փողը մի վայրկյանովէլ չի կարող հետաձգել մահը»»: Ես գանձ եմ փնտրում, գոչեց Սանտյագոն: -

-

-

-

-

-

Դժվարությամբ շարժելով ջարդված ու արյունուտված շրթունքները, նա ավազակներինպասմմեց,որ երազում երկու անգամ տեսել է եգիպտականբուրգերի ստորոտում թաղված գանձը: Նա, ով հրոսակապետէր երեւում, երկար իսկ լռեց, հետո դարձավ ենթականերիցմեկին: Բաց թող նրան: Նա այլեւս ոչինչ չունի, իսկ ոսկու կտորը ինչ-որ տեղից թռցրել է: Սանտյագոն երեսնիվայր ընկավ ավազին: Հրոսակապետըփորձեցնայել նրա աչքերի մեջ, բայց պատանու հայացքը բուրգերին էր հառված: Գնանք այստեղից, ասաց հրոսակապետը,հետո դարձավ Սանտյագոյին: Ես քեզ ողջ եմ թողնում. դու պիտի ապրես, որ հասկանաս, թե չի կարելի այդքան հիմար լինել: Հենց այդ տեղը, ուր հիմա կանգնած ես, ես ինքս մի երազ տեսա, որը հետո երկու տարի շարունակ կրկնվում էր: Երազն ասում էր, որ պետք է գնամ Իսպանիա, այնտեղ գտնեմ քանդված եկեղեցին, ուր գիշերում են հովիվներն իրենց ոչխարներով եւ որտեղ ժանտախոտիթփեր են աձում: Դրանց արմատների տակ գանձ է թաքցված: Բայց ես այնքան հիմար չեմ. որ միայն նրա համար, որ երազ եմ տեսել. կտոեմ-անցնեմ անապատը: Այս խոսքերից հետո ավազակներըհեռացան: Սանտյագոն դժվարությամբ ոտքի ելավ, վերջին անգամնայեց բուրգերին:Նրանք ժպտում էին տղային, ու նա ժպտաց ի պատասխան,զգալով. որ սիրտը լի է երջանկությամբ: Նա գտել էր իր գանձը: -

Հ

-

-

Վերջաբան Պատանուն Սանտյագո էին կոչում: Արդեն գրեթե մութ էր, երբ նա հասավկիսավերեկեղեցին:Գավիթում առաջվա պես ժանտախոտէր աճում, իսկ խարխուլգմբեթի միջից առաջվա պես երեւում էին աստղերը: Նա հիշեց, որ մի անգամ իր հոտի հետ եղել է այստեղեւ, եթե չհաշվենք երազը, գիշերը հանգիստէր անցել: Շիմա նա կրկին այստեղ էր: Բայց այս անգամհոտը չէր բերել: Նրա ձեռքին բահ էր: Նա երկար նայեց երկնքին, ապա մախաղիցդուրս քաշեց գինու շիշը, կում արեց: Հիշեց, որ մի անգամ անապատումնույնպես նայել էր աստղերինու Ալքիմիկոսի հետ գինի խմել: Մտածեց,թե որքանճանապարհ է անցել ու Տերը ինչ անսովոր ձներով է իրեն ցույց տվել գանձի տեղը: Եթե նա երազներինչհավատար, չէր հանդիպի ոչ պառավ գնչուհուն, ոչ Մելքիսեդեկին, ոչ ավազակներին, ոչ «Էհ, շատ երկար է ցանկը,բայց ուղիս նշված էր նա...

խանշաններով եւ շեղվել չէի կարող»», ինքն իրեն -

սաց

ա-

նա:

Իր համար անսպասելինա քնեց: Իսկ երբ զարթնեց, արեւն արդեն երկնքում էր: Սանտյագոնսկսեց փորել ժանտախոտիարմատներիտակ: «Ծեր կախարդ, մտաձեցԱլքիմիկոսիմասին, դու նախապես ամեն ինչ գիտեիր: Դու նույնիսկ թողեցիր ոսկու երկրորդ կտորը, որ կարողանամ հասնել այս եկեղեցու մոտ: Վանականը ծիծաղեց` երբ ինձ տեսավ ցգնցոտիավորու ծեծված: Միթե դու չէիր կարող ինձ զերծ պահել դրանից»: «Ո՛չ, լսեց նա քամու ձայնը: Եթե ես քեզ նախազգուշացնեի, դու չէիր տեսնի բուրգերը: Բայց նրանք -

-

-

-

շատ գեղեցիկեն, ձիշտ է»»: Դա Ալքիմիկոսիձայնն էր: Պատանինժպտաց ու շարունակեց փորել: Կես ժամ անց բահը մի պինդ մարմնի

կպավ, իսկ եւս մի ժամ հետո Սանտյագոյի առաջ իսպանական հին ոսկեդրամներով լի մի սնդուկ հայտնվեց: Այնտեղկային նաեւ թանկարժեք քարեր, ոսկե դիմակներ` զարդարված սպիտակ եւ կարմիր փետուրներով, դրվագված ադամանդներով`մի ավար, որը վաղուց ի վեր մոռացվել էր, որի մասին կոնկիստադորը (ՇօոզսՏէՅժօո- իսպաներեն` զավթիչ Ա.Վ.) չէր պատմել իր երեխաներին: Սանտյագոնպայուսակից հանեց Ուրիմն ու Թումիմը: Նրանք միայն մեկ անգամ էին պետքեկել իրեն, երբ մի օր առավոտյանշրջում էր շուկայում : Առանցնրանց էլ իր կյանքն ու ճանապարհըլի էին նախանշաններով: Նա քարերը դրեց ոսկու սնդուկի մեջ, դրանք էլ էին իր գանձը, նրանք կհիշեցնեն ծեր արքա Մելքիսեդեկին, որին այլեւս երբեք չի հանդիպի: ««Կյանքնիսկապես շռայլ է նրա նկատմամբ,ով հե-

-

-

է իր Առասպելին, մտածեց նա ու հիշեց, որ պետք է գնա Թարիֆ եւ իր այս ամբողջ ունեցվածքի տասնորդը տա պառավ գնչուհուն: Ինչ իմաստուն են գնչուները: Գուցենրանից է, որ այդքան թափառումեն աշխարհով մեկ»»: Նա նորից զգաց քամու շունչը: Դա ««լեւանտացին»» էր, որ գալիս էր Աֆրիկայից, բայց այս անգամ նա չէր բերում անապատիհոտը, չէր զգուշացնում մավրերի արշավանքի մասին: Դրա փոխարեն նա բերում էր Սանտյագոինլավ ծանոթ մի բույր, մի սոսափ, որ դանդաղ մոտեցավու վերջապես համբույրիտեսքով իջավ նրա շուրթերին: Պատանինժպտաց՝ Ֆաթիմայի համբույրն էր: Գալիս եմ, ասաց նա: Քեզ մոտ եմ գալիս, Ֆաթիտեւում

-

-

-

-

մա:

Վերջ

Պաուլո

Կոելյո

ԱԼԲԻՄԻԿՈՍԸ

ԿՄ

«ՎԱՆ ԱՐՑԱՆ»

ԵՐԵՎԱՆ

Թարգմանեց՝

Արտակ ՎԱՐԴԱԶԱՐՅԱՆԸ

Պորտուգալերեն բնագրի հետ համեմատեց եւ խմբագրեց

Աշոտ ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆԸ

Հրատարակիչ խմբագիր՝ Վան

ԱՐՅԱՆ

Խմբագիր՝

Անահիտ ԽԵՉՈՅԱՆ

Համակարգչային ձեւավորումը՝ Լորա

ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆԻ

Չափը՝ 70)4100, 1/32: Ծավալը՝ 10,25 տպ. մամուլ: Թուղթը եւ տպագրությունը՝օֆսեթ: Տպաքանակը՝500 օրինակ: Տպագրվել

է «Վան

Արյան» հրատարակչատան տպարանում

ԼԱ

Կոելյո

11.

ԱԱ

ՄԱՐ

Ա.

աք Ամ

ԱԱ

լ

ձնվել

ԱԼԱՈ 5 ԱՂՈ ԱՈՂ ԱԱ

ԱՆ յուն»».ՄԱՅ եւ ԱԱ ԱՆՈ (1988" դ

աԳՈ լյոն

Աէր

հաջողությու աննախադեպ

ԱՅՈ ԱԶԱՐ

Ն

Մրկ

ԱԱԽՑՐ աշխարհի, ժամանակակից աջ

ԱՆԱ ՄՔՎա ՀԱԱ

ՄՈՂՈԱ

ԼԱ

յոյի գրչին

են

է Մ.Ա որոշել

ԱԱ

ԱԱ

«Պիեդրա ՀԱԱ Ար

(1998),

լեռը»

(1999),

գետիյափին

րո

Ց

ԱՂ «

մի

Ց:ԱԼՈ.

:

անը»: Ար ՆԱ, ԱԱ մքո 24ԱԱ մՄ" ԱՄ ըէ: 1171.այի ՀԱՐԻ ը: լավագույն բեստսելլերների

Աի

«ն

լ

Ա

է:Հրի

արժանացել | ԱՆ, ելյոն ՂԻՐԻ ֆորուտենոր ԱԱ, Սյ ԱՆԱ: որո ի ազգս յինՈՐՈ կոխի 2002 թ. ընտրվել Գրողնե եռնի շքանշանի:ԱԱ ԱՄԱՆ Կ

մրցա-

յնի,

սական

ՆՈՂ,

րո

ՄԱՆԱ

լորՂ

`

ԱՂ

ի

ՆԱ

Ս

ՍԱԹՅԱՆ '

եշ)

ՀԱՄՈ

տ

ՍՈ

ԱԱ

ննե

:

տ

ԹՄՈՐ

ոի ՈՂ

էն

ք

ՈՒՄ

ԱՆՈ

ՔՔ

ԱՔ

««Ալլ յա Աաքանակով: գրական ՈՈՈՄ2 ամենաականավոր »

Ա

յ

ՄԱՆԱ

շարլ7

ԱՄՈՍ մու

|

`

ի

առանձինգրքով Շայաս-

աի:լմառաջինանգ Ղրի |

Հ

ՔաԲ

ԱՐՎ.

.-