ԱՎԵՏԻՔ ԻՍԱՀԱԿՅԱՆԻ ՊՈԵՄՆԵՐԸ

Հարգելի՜ ընթերցող. ԵՊՀ հայագիտական հետազոտությունների ինստիտուտը, չհետապնդելով որևէ եկամուտ, իր կայքերում ներկայացնելով հայագիտական հրատարակություններ, նպատակ ունի հանրությանն ավելի հասանելի դարձնել այդ ուսումնասիրությունները: Մենք շնորհակալություն ենք հայտնում հայագիտական աշխատասիրությունների հեղինակներին, հրատարակիչներին:

Մեր կոնտակտները` Պաշտոնական կայք՝ http://www.armin.am Էլ. փոստ՝ [email protected]

ԱՎԻԿ ԻՍԱՀԱԿՅԱՆ

`

ԱՎԵՏԻՔ ՝

ԻՍԱՀԱԿՅԱՆԻ:

ՊՈԵՄՆԵՐԸ

"`

«ՎԱՐՊԵՏ»

`

ՀՐԱՏԱՐԱԿՉՈՒԹՅՈՒՆ

ԵՐԵՎԱՆ

-

|

ՆՎԻՐՈՒՄ՝ ԵՍ՝ ՄՈՐՍ՝

ԻԶԱԲԵԼԼԱ ԻՍԱՀԱԿՅԱՆԻ

ՀԻՇԱՏԱԿԻՆ

Եր. սղոեմները:/ Ավիկ.ԱվետիքԻսաճակյանի Իսաճակյան 2007, 242 էջ։ ճրւստւորուկչություն, «Վարսլեւո»

Ավիկ զիտությունների ոլրոֆեսոր դոկտոր, Բանասիրական

մեսույն դիրքը, ՎիդենիԻսաճակյանի առւսջին վաստորեն ն է, որ փաստագրական նյուլմերի արխիվային նագրությունն է ամբողջությամբ ԱվետիքԻսաճիմանվրա ոաումնասիրում բանաուԻսաճակյանի ճակյանիւլոեմները: Պոեմը,լինելով միննույն մեկը, ճանճարի ղորեղ դրսեորումներից տեղծական է մեծ ճայրենասեժամանակխտացվածարուսձճույոությունն Հայ ժողովրդի ւլաւոբի խոճավվլիսուիայական ճայացքների՝ մումյանն Հայաստանի դալիքիվերաբերյալ:

Շ

` Ավիկ Իսաճակյան

ԱԲ Ն: Լ դԱՋ1 մ շաճակյանի ուոեղԵթե ճո, Ավետիք Համեմատելու ասլա նրա մի ղորեղ լեռնաշղթայի ւ

ւ

ծադործությունը:

ճետ,

Եվ այդ ւլոեմները:կլինեն.ալդ լեռնաշղիայիգագախները: է տերէ:բաւոիրույքների ինչ քե իմացվում, գագաթներից պոեղիաԱյդոլիսիդագախները: նռռառեղծը:. Իսաճալլանի են. «Մասըուս Մանու«Ալագյաղիմանիներ», յում չորսն Մաճարի»,՝«Սասմու՝ կը»,` «Աբու-Լալա: Մճեր»: Ա-. երեքըշուրջմեկ դար է: Նշվածգագալխներից են երխացել ժողովրդին,իսկ մեկը՝ ըբադուծի՝ դադգախները, :

ինչոլես

«ՄասըսոՄանոմլը»:՝

«էշից մառախլապատ ամղերի՝ են,ուրաանչ շաւո̀Կոարբեր Իսաճակյանի։ սլոնհմները

միայնվերջերս: երխադ

Բ

Աոնե

ասելիքը րուն, ամ

իր յուրն:ունիիր `ուրույնդեմքը, ւան ձեր՝աոլոեւիլլան:: '

Եք.

ՀԱԱԿԵՑՆ

"Պոեմի. ստեղծումը:

սլետք -Էլոմի յուրաքանչյուր: բանաստեղծ:

Թ:

տ

ԱՎ. ԻՍԱՀԱԿՅԱՆԻ ԴԻՄԱՆԿԱՐԸ

ԳՈՐԾ` Մ. ՍԱՐՅԱՆԻ,

թ.

լը

է, այն Հասունության բնությունն :

-

որ

է ասել` Դժվար

անդման՝ սլաճը. երբԷ: գալիս:բանաստեղծությունից սլոեմի, ե՛ ներքինսլաճանջէ, ե՛ ժամանակիու սլաւոմության ն՛ ԱԶ սսրձագանք, յուրաճատուկ մղում:̀ բին: ւս:

.-

:

աց

ԼՈՏ

ոլոտում ալիԴո.

պրավելու բարձունքներ

|

ասո սվ րո լ Բր փորձ:Աճ վարսլեւոուլմ յուն, լ լո լինել մեկ ճանկան,չի կո Վ Է Հո" ղ աշիոստանքը ասրեղառկ ծ ման արդյունք: առետ ան է ինք քնինբարդ է է լանէ, քանղի լոեմի ժանըը ավելի, ն Բո յը ռուբանաոեղծովմ ցույց ողա բաղմաճնչուն: վիճ ակի՞ քե սովլալճեղինակն ի |ի լինում փորձ մները, որոլե օրենք, պոեմ հեղծելու: Պոենմնե միջով Ե անցնումեն յ րան ճամ աստեղծումյան ծ Լ յույյ ալիս աճով ճենց բանաււռեւ յա ալոդեն նրու բոռ կլինիառլագա ին «լ սաճակյանի վես ընկած էբ երն ունեն իրենց ճամտրյաար Ն բանաւոռեղծուլ, րի մե): 11 այն Թեե. լո ի ւլոեմներըքողնում են ւտեղծվուծ,«Աբու-Լ թ Մա -Լալա որ. լ շնչով երն ճո լ է1 բնազլրը. ստեղծվել օլոում, յսրու» առաջին ման , քսան «Ալագյաղի ք ստելը դրականանվանլ Պոեմըշատ Ճեռին բարձրացման ղի ,ակության խը: ստեղծավործող ե: ժողուլողարից սկսած`ուսրուծ: 19-րդ դաարավե «անուն ուք ճն է տճակյանի երիտասարդ կան ճնչեղու ճան ում րոն ճեղինակությ, սակայննտ ստեղծելու: ռերեղ ձեոք ոռ «Աբու-Լողլլարի» ալոեմը։

Պոեմ

ժան Ըն

|

ճ իլ ավի ս"լ աճանջումէ

Բրյո

ք

Ան լ տեղա

Խն

ո":

յ ն |լ | 6 դե. ծ Լ |լք ի ֆ նտաստիք տարրերու ռն ե՛«րաղային սլոեւէ ճովվվե, րգություն: Իսաճավլանի, պվառորունք, թթ. ն ամենաքնա ամենա այն Կե ւեւ է ւյ խերն. րի,շարքում ամեն «աննյունական րականը, լանը»:. ը -Մանուկը»՝ Ս Իր (ը»` ղորեղ, Զեյթունի. յաս ճեւտ ձունքնե բերո տարերային դեղիր սլաւոդումը, 1ո՞ ւանճրուժէ ճանժայիքքում,ուր լիցթ Կրարունավուլ, վռիո ր կու այն. իրաէլն ող. ձեով: սլես տսլադգոայում լարկուոի` մուտ րոնք. ր, էր` «ի լիտիիջնեին ող: ուսֆորն ովրդակ լի եեղավ րի, որ լսելի լան:մարտաճրավե ղեն» Համաժող ց ճ. կողմից. ւխ,, ավա՛՞՛ յովի : ելած.Ճասյորդիների: ֆիդայականկու ձա մնաց ճամմար մեծ ամասնության ձայն ճւանասլայ

եւ |

էլ

՛ Լ)

՛

Մ

ոռ

մմ

եւի

ի

`

:

'

Կրա թմի սնու :,

,

«Մառը

ՏՄ

ու

Բարեր աան եղաւ աղին , աան րան հն լ Քարե թորվածՏարան խան ր ւարձուլյունները որ զար ելչնան. Ա ԿԻ» կն է բանատոնլցույան ոսում

,

ոմ աոթարը, անա:

Օ

'

:

ո"

`

մու

չ

ոմի ԲԱ, ի րությունը,

ար

ի

:

:

:

Հ:

1:

արեք

ա

յ

,

Առա

ո

բոռացոլումը՝ քրո րավուուվ:

,

Ն

արուն,իլ Աա

ր:

|

:

Լյ

|

զ

Ա

աո

|

է

ք

Հի Վ|

|

|

:

ՅՅ:

Ձ

վ Հ. :

աղա

Իսաճ

ւ

ոը.

' աո

ր

ռլ

ու ւ

ւ4.

.

ու

ա,

Եա

անն

`

որը Ե Եվմիաժաման: ավ ին

:

Ի:

նում, ամենաղորե սաճակլանի ըմբոստ դվղման ոգու :. « ՎԱել,՝ իսաճակյանը վյունլ:Կարելիէա Է` ԻԸ ճե ւ է, «Աբու-ԼալաՄաճարին» նց Մաճարի»-ն բան խոճա է։ յն բանասանղծի շիւարճի կրեքը: Իսաճակյանն, ումո: անճատական դոն ոսկ 9" լո" ը: յուրօ Աին լոն: է, նրա արտո /ումյան Է" ուսն Մ նր«Սասմա` Մճե ր»-ըԸ ս" ոլաշղ |երջին.լոեմը՝ բ 'եղծի աը ԱՆՐ ալ լկրոնական: էսլու բանա» ակոսը,` իսաճ ւս յ | ի աղգա ղգային ռելի .

էլ

:

կո ոչն Ան

»

ինքը

ւմ

լ

աի ենց :

ղ`

:

ր

-

«

-

Ս

«,

,

'

:

:

ելի

,

|

ամենւս-

ը:

|

|

:

լիսուայր

ությ

-

ո

ձմ

անզերաղամնն

ի

սծու

ր

ծ

դար

՛

|

ռղգույին րա քնարերգուվվյան,. է. քվինտվսեն, զային ւ ԷԼ ծ ու աղի յիների սովորույքնե, ստուկացի, եսերի, ինչալես . Ն

ւն

Է,

իան լ

:

ատել:

ոու

'

բո ն

ՍՈ-որ

ՀՈ

"

լ

սրի

։

Ն

Ղոսճման

արուն

յ

:

փ:

մեկ.

Մ

րոննորոաղզային ալոե

Ի ջաղգային

ն ԿԱ ՞ծքն որոշելու լինենք, արբերաթրամը:. րր ւ, ո երասաեմնե աան յուրաքունչյուրը,: կարելի, է ) ր մանիները», աճուկսնի ուտեղծուղ «Արազողի ուծ ո աշատրձի չսուռ աջին քսանամյակիմ ր Կ ւ

նան.

Է

.

ան

ւ

«Մ ասըսա

լ

արն

|

բ

տի:

րին

,

`

է

ւ

ՀԱԻ ազրացույյեց եղիկական Տարա է բ իաաճակ բանատտելթ ասշտռ փողին վսրոլետ:։ վարն անա կտապենրի աճարի»-ն՝ առւոն ճախրա «Աբու-Լա րի առի իո անցմի Պանճարեղ` վե փն ա արն «Մայան նարեկացիական. նալ «անակցել տղրերդո հրզության»աի Կղոեղիայի բնույքի նոր: բուրաի են1ը» Ա Ը` բարբ

լ ո.

լ

|

լ

:

:

ոլծմո

ռոոի

:

։

|

ս

ո

՛

տ

:

"

լ

-

բերումԻսաճակյանի

մտածողության միաժա-

ճենը Նրանք:ի ճայտ:են: ն մարդկային տեղծիէսլիկական բարձրակետը վիլիսուիայական աշխարճէուլյունը, մտածողությունն: յուրօրինակ. սեղմագիւանակ`. ճայժողովրդիճակատագրի Նմաներկի՞ ճեդեմքը` ւլոհմի՝ կենտրոնական արդարության ճանդեւլ: ըը,ինչոլեսի ճայ մարդուծարավը: Է երկվորյակն ըոսը, ճեղինակի յուրօրինու ամենախորճը` ԼՈ: Հայբանաճյուսությանու-դիցասլատումի Իսաճակյանի Այնինչ սլոեմները «Մասըսա էպիկական, տան կրտսերիշճերոսըՍ̀ասնու դոսվորն. «ծածկագրված» Մանուկը»ե «Սասմնս ասելիքիողջ: դրեՄճերը»,: էությամբ, սլոեմումարտաճարտում: կուսնՓոքրՄճերը,Իսաճակյանի է են լեղվամտածողուցյամբ կալված լաոճով ճայ՝բանաճյուեքե ՄասըսաՄատրամաբանությունը: ճայի ճակատադրի ճետ, բայց նրանքնույնպես սլոռոմության սության ն թալախ-լայքարի, ղինամարտի նուկը աղդային-աղատադրական ված են ռոմանտիկական արվեսոիտարրերով: Էպիկական սրայքաճերուն է, առլա Սասմա Մճերը նան սոցիալական ճեղինակի ք նարական ճոդովեն լինելով են նրանք ճավերճավերժական րի ճերուն է, ավելի.ճիշւո՝ ւվասումի ն վառ կնիքը, չոր անցած, կրում,նրա ժականճերոսը`«..մինչե որ գիտակցության, հրա բարդ ճոդեոր ղողվածեն Իսաճակյանի Ճոսուկորին»։Դա ն փորձէր լուծելու: իսկ ավելիճիշտ` ես ս լոռոկերացումներով: Այստեղ առաջին: պլանէ աշլարճի: կանալուդիլեման.դուրս եկավ̀ թե՞այդպես էլ ն էւլուվ: ճերոսը, ճենց այդ է պատճառը, որ երկու մղվում Փոքր Մճերը:. կավ Ազոավաքարից ւլոնմներն: ճերոսներիանվամբ: էլ վերնադրված են:գլխավոր է կողքինիր Այո սլոնտական բարձունքների Ի ամենաէ. Իսաճակյանի անունն:կրում:նան՝ «Իմ կարավանը»՝. դել, ճերոսի: ձու: գրավել խոճա-փիիլի` Իսաճակյանի «Աբու-ԼալաՄաճարի»ոլոեմը: քնարա-խոճականճարոնի: սովայականտարրերովճավելած,: ճայոց, "Պոեմի ժանրումԻսաճակյանըծայր:աստիճան: ինքնուվլայակոչող տաաաԽ,։"ՖթՔ"Ֆ։ Հակիրճպոեմը: նախոլ չենք րուն -մենք բույն: էչ, Սեսք չոնք կարող շրջանների րի4 ույ չբորող ախորդդարաշրջա Իսաճակյանի Պոեմները, դրականության: սլաւոմության. մեջդնել երկեր(բացառութեն: Նրա պոեմներըկարելի է: բուժաարչուսճայտությունն Նարեկացու«Մատեան ողբերդուն էւլիկական:Աաղդային նել երկուխմբի՝քնարա-ռոմանտիկական կամ:նրանց: աղդեորոնց տ թվում. են «Ալագյաղիմանիները»,«Աբու-Լուլա ռաջինների լինեին Եվ ցությունը, կրած: Իսաճայլյանի՝ սլոհմները: թեն առնչԱյս պլոհմները Մաճարին» ն.«Իմ կարավանը»։ են այդ սակայն շատ տարբեր, ճերոսիճեռն պոեղիայիքնարական վումեն-Իսաճակյանի նրանցից Իսաճակյան մտւսծողի:անճատական յուրաքանչյուրը: կնիքն անճատականության: կնիքը: «Քնարակրում են ճեղինակի են կրում ե. են` ամբողջության բնույքի ղոնմներում Քոո՞ ռոմանտիկական խառնվուծքը։ ճերուսի . ւշխարճը: ե նրա նրա ներքնաշիուըճը, շրջապատի: աշխարճի ճանդեւլ խոճերնու մտորումւիսաճակյանի՝ "Կիլիսուբայական քննարկվող ոլաԿղատկերացումները, չե, որ. կրում են. են են: ներըանմիջականորեն առնչվում ն.սլայմանավորված ճերուի տաճարար են մեր ազգային Էնունը: Պոեմներից երկուսըկապված երկի ճեղինակի` Իսաճակյանի, անճատականությումբ: ու

ըմբռնումը: "

ու

Ն

"

։

բ

Հասավ շեղբը. ճասավ,

ճանդերձ`

անճատականության

ւս

`

ո-

դուրս չբ տեղն. փոլ|

ՎԼ

Ու

ացի փաոքը ամենացայտուն ռոմանտիղմի

:

ւ

՛

Է

յամբ փղուի-ն քեան»), լինեին, կառլված` "

ի:

Վ"

ո

'

խմբի

տ ՀՎ |

է լ ա

:

.

պոեմները իրարից

"2Ի նան համտեղծական զու.պոեմներից, երեքը

ճտեղծագործության ար

.6-

ՆԱՐԿ

ի

ծ

"լուի: ճետ, բտ ամենայնի Իսաճակյանն . էլ է դտել,որ դրականժանրերից էսլուին ամենամուտը ոլոեւմնէ: Եվ, սաեն կայն, ինչքան էլ որ նրանքառնչվումմեր ճերուական էսլուի գեղարվեստական աշխարճիճեւո,. այնքան. էլ նրանք ինքնուրույնեն ն. նրանքՃռյ սլատմությանայս կամ ոյն կարնորիրադարձությունների երեույիների, կասլված ճեւո. Իսաճոյլրանի խոճերի. արձագանքն են: երաղունքների ն. Հակառուլ դեսլքում, Իսաճակյանը "ոլարզասլես չէր:գիմի նա Ճուլբանաձճյուսությանը, չուներ:բելետբնավնոլատակ բիուռի:նման` վերասղլատմելու.եղուը::. Նու աղգային-աղաե. ււռույդ տաղրականպայքարիերգիչն Լր ֆատագովը, | ծրագրերունելողփխիլիսուիան: բանատեղծութԵվինչոլես: ե: յունը,այնսլես:էլ վելի շեշտւվուծ՝ կոնկավելի. ասելիքը: բնտացված դարձավնրա նվիրական արտապոեհմը իղձերի ճարոիչը:Լինելով.մեծ քնարերգով: ւոքի արգասիք. ամբողջույյան մեջ Իսաճակյանի սլոնմներնէլ նրա քնարուկան մառն. են կաղմում,. մանավանդ: «Ալադյաղի: ւիսաշխարճի նիները»:Բայց.արդեն «Մառըսու Մանուկի»:ստեվծմումբ տեղիէ ունենում ա նցումը քնարական ուրույն բանատոնղծությունիցղորեղ թոռսիի՝ էսլիկական .բնույի:սլոեմի։. Եվ քեն: 19-րդ դարավերջում: Մանուկը».ճիմնակա«Մառսըսս նում էր, այն իրերի:բերումով, ավարտվածճեղինոաղզույեն, կի` գերխիատասլաճանջության ` ոլուոճառով, անտիսլ մնաց.: վիճակում,ն Իսաճոլկյանի ւուսջին ւուվագիր: ղոնմը: հղով :

Հ

՝

՝

:

ւ

-

Յ

Հ

Յ

`

Յ

:

`

Է:

բ

`

:

լ:

:

1:

ու:

,

՝

յ

լ աե

.

տ

1909-1910 խթ.դրած.«Աբու-Լալա

ԻՐԼ̀Մ" Մաճարին» տեսավ վին: կոստանդնուվլոլսում: --

է րերել բայն

:

Այդ շրջանումարդեն Իսաճակյանը: ձեռք:

ճանաչում, («Երգեր: վերքեր»),Ճայրեքնարական որսլես: նասիրական երգեր»)ժողովրղի («Հայդուկի աիրկողմից` ված Հող:զրաքննադաճեղինակ:, ու

Ս

բանաստեղծությունների՝

ՍԵԼ

Վ

|

ՍՈ.

էր Կոչի իր «որքին ճանաշված բանաստեղծություններու: Բուտոնում «Հայրենի տղբ"Ինը:տարիանց, տտարաղրված ղվոնմառուջին որոլես ինքնուրույն լուրից» ժողուկիածուում,

ւուվմյանկողմիցէլ: նա

.

«Ալագլաղի «Մանթաշի տռլաղզրվեց: մանիները»՝ անգամ ւսյդ ոլոեշուո ճՃոռուիսծներ՝ մինչդեռ փերին» վերնագրով,

միլ, առանձին քնարական ձնով բանաստեղծություննե `

էին`Ճայ ընքերցողին դեռԻսաճակյանի՝ ճայւոնի առաջին (1898 գրքից ք.)։ «Երգերվերքեր» Նույնսլես.ն միայն` թիսկաններին՝ 1920-ական Վինննա «Սասմա` Իսաճակյանի տսլադրվեց յում քեն՝այդ Մճերը», է:եղել շատ վաղուց ընմայով. կերտելու զաղամիարը պոնմ, բանաստեղոլորտում:Իսլ Իսաճակյանի մոաճղացումների նրա ւլոեմի ասսղլարեղում՝ ծի ճիրավի առաջին փորձը (մուռ4000 «Մասբտա Մանուկը» ԼԱ ամբողջությամբ մել դար, անց`2005.թվատող)տռլազրվեը ստեղծումից մաւմեաշխարճում Հը մնացել կանին: Անտիսլների ծավալով «Իմ կանառիոքը Իսաճակյանի ոլոնմ-խորճրդածություն 60: արի. անց սուլագրել էր բավանը»: Այնատտեղծումից :

ու

ԱրամԻնճիկյանը դրականոադեւո ՀԳԱ «Պատմա-բան 4): չորս Խ (1968, տասնամյակ Առլա ճանդեսում» րական

այն,ինչպեսե «Մասընոր:իմբազրությամբ բնագրի, անց, ուս.Մանուկը». գրքով2005 լույս: տեսավառանձին պոեմը, ն 2006: խխ.. ճեղինակի աշխատությամբ: տողերիս, չեւոր ճայ դրաքննադա սպատաճական որ, բնավ "Այնոլես է դրել Իսաճակյանի ավելի: բանաստեղծությ տությունը Այս.ամենին ալեւոքէ ավելագբի մասին,քան. խե.ոլոնմների: որ. Իսաճակյանի նենք՝նւսն ույն ճանդամանքը, կենդանութ: ն մուռ. տասնամկա ճեւո էլ շարունակ երեք ժ ամանակ` յան,

ն մեջ.ենմնացելԻսաճակյան մռռւցության, անտեսության ի

-9, |

Հ. Օշականի գրականստեղծագործության այնպիսի: Վայ Վարունու, կարեոր ճատվածներ, խունյանի,Հ. Սոլովյանի, են ն. ճեւռո զրքեր ինչոլիսիք սլոհւոի («Հիշա«0րադրերը» նուններըարդեն1920-ական խվականներից «Նամականին»,. ն. ճոդվածներ դրածՍ. Հակոբյանի,Ա. Կարինյանի,Հ. Ա-. Կուսկարանը» լույս.տեսավ միայն 1977. է), «Հասյդակի ն «Ուստուս կարո». Դ. Դեմիրճյանի,Ա. Չոսլանյանի, Ա Սարրաֆի, «Աֆորիղմները» ոողոային,վեվիսդրոնի, երգերը», Է. Ջրբաշւը նան ճուշերը ասենք,Հով Ինճիկյանի,Հ. Ղանալանյանի, Կ. Գրիգորյանի, Իսաճակյանի մասին: Այնինչ, Ա. Խաչատրյանի, Հ Ա. Զաքարյանի, ճաննես. Թումանյլանի դեքում,ճայ զրականազիտությունը յանի, Ս. Սարինյանի, Ա. է ունեցել մուռ մեկ դար. շարունակ ճնարավորություն. Աբեղյանի, Եղիաղարյանի անունները:Այս շարքում: ամբող«Սասմա Մճերի»մասին է ջական ւլաւոկերն ժատոնզիրք եղել Իսաճակյանի ունենալ ուանձին Թումանյանի գրական մեծ անհ. երկու ժողովրդական էոլոսը» որ, Համիկ Աբեղյանի 'գուլյան: Ընդղծենք, երկերը, «Իսաճալյանը բանաստեղծի, են ՀԳԱՀ, ի.)։ Կուղենայինան մենադրությունը (Երհան, | զամմիայն. ունեցել ճրատաակադեմիական ամբողջական ն «ԱերկուՃճոդվածները` Էդվարդ առանձնացնել Ջրբաշյանի ժառանրակության: Թումանյանի, զրական, դությունըերկարտարիներ չենգ̀նվել: վետիք Իսաճակյանիքնարերդգույյանճերուր (189 ճավասար վրա ճողի. նե ռոմանտիկական ու վերքերից»` 1910)», ե «Աբու-Լալա. 1898 թվից. Մաճարին» Իսաճակյանը: մինչե «Երգեր. են գրակաէ շրջանառության, իր երկերի որոնքճրառսլարակվել 1975 թիվը ւլոնմիավանդույքները», մեջմիայն. ունեցել : մեջ էր՝մնում. նագետի«Զորս գագաթ»(1982) գրքում,հե գրականագետ Անճայտության՝ չորսճատորյակը: աւռեղզրողի ն ճարլուրավոր -«Ավետիք`Իսաճակյանի ւյլ ոլորտներ: պոեզիան» Ավագ Խաչատրյանի ծագործական՝ լաբորասոորիաւն են (2000) եկ որ դիրքը, ուր վերլուծված: Վարսլեւոի «Ալադյաղի Այս ամենընլառոել, իրողջճասաով հրես:այն ս-

ա-

՝

"

:

իսաճակյանի,

իր: Հարգուրավռը՝

ե խարի՝ երնույթը,. որիանունը Իսաճակյան, է: ռ"լոեմները: մանիներ»Մանուկը» Ավետիք. «Մասըսա. Դ ու Է ունենալմի աւմասին գրքեր Հետխսբար,այսօրանճրաժենշոություն Իսաճակյանի տասնյակ են: մեծ նրա ատեղծաղոր-. բողջական դրվել,սակայն` սւղլոսումնասիրություններ նվիրված. բանաստեղծի շխոաոություն`՝ եւ մի կարնորագույն, մինչ այս ` աշխատանքը. ճատվածի՝ ավարտելը ալոեմնեառաջնային ծության սակայն. հմներին, րիմասին ուսնձին՝ աշխոուոություն: չի գրվել:Ներկա «Ավեճրատարաանճրաժեշտ, ւսրխիվից ճամարեցի, Իսաճակյանի Մուղիրքը,իրբնույթով կել ամբողջությամբ Իսաճակյանի «Մասըսա նրաերկուպոեմները՝ առաջինն սպլոեմները» նն «Իմ կարավանը» է մեկ է,որ: փորձում իմ խմբաղորոնք եւան լույս ամնուկը»՝ ուսումնասիրության: 2005 ն. 2006 սել: ոլոնմների: մասին: թթ.։ Այուլիսով ընխերրությամբ` խուք Վարոլեւոի՝ Երնանում բողջական Է ճարկ ճոյ՝ ասել, որ` ռլոեհմի ՏՐ"Միաժամանակ, ունեցով Իսաճակյանի՝ գրականագետնե- ցողը լրիվ ոլատկերացում րի մի սլատկառելի, երենդուսումնասիրություններում իոումբ "ժանրի մասին:Մուտսլադգայումլույս ղլուխգործոցներիեն նան Երկերիւսկադեմիական այստեղւվեւոք կտեսնի անդրադարձել Իսաճակյանի: Ավետիք Իսաճակյանի սլոհմներին, Էէ:ճիշատակենք նրա`ալոնմների՝ դարասկզբից ճաւտորը, ուր գիտական պատչորրորդ ճրատարակուվցյան մասին Պ. Ռ. Զարդարյանի, շաճ մակարդակով կներկայացվեն բոլոր ւլոեւԷ զրողդրականագեւոներ Իսաճակյանի Մակինցյանի, Գ. Ե. է սույն Ալ: ուսումնասիրությանն նվիրված գիրքը: ո րոնը ները, Լեոյի, Ֆրանդյանի, ` Գ. Ա.Ռուբենիի, -

ո

սաճմաններում `

արջ

.

Երոնյանի,

աննե

ՀՂՂ-

Կոջգարու «րրա Հաաաաաոի

չգագրո պաաղւթ Խայա ձգան «շշ ոա Կոոո Ր«զիտաԸ-Ի«Հ Աաաա Հերշաաաորգո ՀԻ

ԻՐԱ

աԼ

պաա Աաաա

ջ

թրքտոբե-

Յ--ՐՔԸ-:

"ԳԼՈՒԽ ԱՌԱՋԻՆ

ԸՆԿԱԼՈՒՄԸ

. ԱՅԽԱ"ՀԻ

ՀՈՎՎԵՐԳԱԿԱ

Կ

`

թ 2բ «ի. Հար. շի Իջ:

Ի

Ն

Աու 1-չ. ՒՁՈ «Հ

1: Ը

Ո- Ը,

Ը

(աչն

ո: -/7"Նամի

(ՒԼ:

Ի ՄՐՏ ԴԻՆ

Արո

ժթրրԺՈ

երեսմենից

շատ է տոնչվում:երիտասարդ Իսաճակյանի ճե: է՝ ճենց րանքի,ոլոռուության. Այրուսեղ ՝ դեմքով`լուող բանաւոռեղծը: առսուսջին: է Ճուհորել Այսերկըկարելի

`

Չոծ

ԻԲ.

ՅԱՐ:

ՂԻ.

«իրուը փոջո '

«ամենախտա

2-7:

ԲՈԹ: թէ 8-4:

Լ

ռոաճակյանի, եմներիլ մանիներ»-ր "«կրավյաղի

`

սլուոանիԱվեպոեմը:Պոեմի: ոռեղծման՝ւղատմությունը փ , երբ. բանաստեղծը -Կոիքի՝կյանքի:մի բնուկանճատվածն ..Գնորդյան.ճեմարան, սովուդեռ. չէր ընդունվել:Էջմիածնի ե- ամառները "ո րում.էր.. Գյումրիիքաղաքային: դպրոցում Ղաղարառլուտ. գյուղըՄ̀անքոշի լեոէր ճարաղատ. գնում ու եր ընկերների ձորերը, ճ ուխիսկան րայլաները, ներն մուռ: Պոեմն այնքան: է,որ կարծես ոչ իե դրվել է, անմիջական: ւ ե երաղներում: Կոյլառլրվել, երնացելանուրջներում րգվել,: Սա մի ոգեշունչ է` ուղղված իտատովանություն քնարական:

ո"

էՅ

`

ո

ւուսջինսիրո՝ղաղարասլատցի՝ բանաստեղծի, դեռատի` զեէ լատվածայս ղեցկուճի՝Զարոյին:. Բուլումշղարշներուվ :

ա-

բ

մեջ անդամկարծիքԷ եղել, նունը:Գրականադիտության՝ չի` եղել, որ մայնսիրո:ոոմանտիկ որ: Զարոն: իրականում

. է է, ոլոեւմը մարմնացումն նախնական իսաճակյանական տարբերակում պատկերացումների հղել վերնագրված. Պատճառն է, ծնունդ: այն որ Զարոլիիրա-

Հ

երհակայության

Հ

Հ

Վ Հ

շրջանո

ու

`

-

``

:

՝

Դ

.

՛

ուներ բնաբանը: Պիանյալ թրքախորագրու Շարքն անն. միջին. 1. արտի ի:աղի

Լն

ՆՐ

ՀՔ

.

ը

ԼՄ

ե

|

Իսկ

ԼԱՆ

ձորերում ու

մանիներ»-ը թեմաներին՝

բարձունքը, շատ.

:

Հ

|

։

'

ու

իլ ւ պուոմածից ճետելալ ճատվածը. ներկայությունըԱ«Մեր էր,: ուրախացնում էր ն վոյին, որը քեռիներիցս ամենամիոքըն, "հ ցրում նրա տխրությունը:Վաղառավոտյան մա. տանում:էր: դեղի Բաբուլվա մեղղբուանքի. վանքը, "Ո " Բաբոլա: սարի լանջին: Մեկ անդամն̀ա «բը"դտնվում էր. փորձարեց մեղ.ճասցնելսարի որը եք անձնական: կասլբանաստեղծի Երիտասարդ: ճուշերը`՝ ճետ «Գրե ճողնելուցիչ` Մեղ. մանկաճասակներիս Ճեւո,բնականորեն միաՋարոյի անմար: կերոլարի ճոռհար: իր "Գին գյուղի դեղեցիկ Զ արոն տղաները, ընկերուճիներով,ճյուսվածեն պաշտելի մեղնիը բոլորս. նրան.սիրում:էինք ն լսում»: էր, ճետ: մեծ՝ պատկերների նա: անԵԼ աղդեցությունըպոեմի ստեղծման վրա, Զարոյի, Շարքի տլադրմանընքացքը Ե. Նան բնորոշէ այն որ աաա Դալկան գրքում: (1903 թ., Բանենք,"որ «Բանասոեղծություններ»

ճիվանդագին

եմ

պոլ

Իդրվեցուրիշը:«Երդեր վերքեր»-ում մեջ, ն վոլսարենը նշել էր երկի ստեղծմանվայրնու ժամանակը. սաճակյանը «1895 ջրերում»: -թ.ճովլիս:Մանթաշի են որ աշվաղբնագրերը Պոեմիառավել ցույց ուռլիս, մինչե Լայոլդիգ ոկսվել.է շա ւսվելիտռաջ՝ խատանքն Իսա1890-1893 «Ալագյազի քթ։ մերնելր՝ է իր.նախասիրած: անդրադարձն ճաւկյանի անր. ն: ճայրենի: բանաստեղծացում: բնության

ւ

14.

պոեմիտեքստի Հետադայում բնարանը Սույն ընդգրկվեց

զ "իշ"զիրվերեն դորագրաղի,

ված

ի

լեուսնԱ̀րագածի քրոաշխար ըտեսատումնասիր

մ

լ

ՏՈ

ոմ-. սեարդի Սրտիս միչիո..

Գեղամ որդու`. Քրոջ հսածակրանի՝ Աֆրիկյանի, անճուշերումբերվում է. վերջինիս:ավագքրոջ` Դշխուճու ՏՈՒԹ

"ո

ք

միջին, աղջի՞լ,վարզի. 8ոթ տարիքեղ սիրեր

ԼԵրաՑ

|

«Զարոյի պատերը:

ր

Տան

ԵՐ

ՈՐՋՈՒՄ

՛

-) :

(1898 թ., Ալեքսանդրաղլոլ) «Ալագզյաղ վերքեր»-ում:

ե. «(ժողովրդՀական» մուռիվներ)» 'խորադրով մանիներից».

։

-

՞

լբ 1:

«Զարո»կամ«Սիրուսգարունը»: գրվել են մի տնական մանիները» «Ալագյազի 1895-1917 Նախնական խի. որոշակիընդճաւոումներով: այն որպեսքնարականշարք (թվով ութ մտաճղացումով առա ին անդամտոլադրվելէ «Երգեր բանոռոտեղծություն)`

ՍՈ

ւ

:

Բ Լ

կանկերսլարի,նրւսկյանքիմասինմինչնօրս շատ քիչ տեղեկություններկան: Անդումճայտնիչէ Ճարոյիաղգանու, թվականը: Սակայն Իսաճակյանի նը, ծննդյան-գւնաճվան գիշրջապատը,նրա ճին ընկերներըե ճարաղատները եղել է շաւո դեղեցիկ կոնին,որ Զարոն դեռատիաղջիկ՝ Ղաղարապլատ գյուղից,Ավետիքիսիրելի խաղընկերուճին: էր Ավետիքը,երբ նրամեջ ղարթՀաղիվ 14-15 տարեկան «ճում է սիրո առաջին Բայց ղղացմունքըՋարոյիճանդեսպ: ճակաւուսդիրն՝ այլ կերոլէ տնօրինումիրերիընքացքը:Երարխիվը,տողերիս կար տարիներղրսլտելովԻսաճակյանի Է" ճեղինակը անվան:ճետ չկառլված ճալտնաբերելէ. Զարոյի: Աճ ինչսլես, է ՃիշումՁւարոյին չորս ճիշաւտակում: Իււաւու: «Զւսրու ինձ. միշ: սինձ էրիմնակ:կբերեր», ճակյանը..

-:

`

ո

։

Հոր

աա...

ան

Պանգամանքը, տանն

|

Լ:

ՍՏ

(Ո«Ձ«««.,...,,,

`՝`՝6«Ձզ`.`՝.զԸլզ"412Ձ"."ւ՛"՞»ո՞ւ2լլ

|

Նման մեծ մուտ ոչմի բյան ճեղինակների բայց նանամբարտավան, մաստվ̀եճ, սիգառլանծ, ճենցայնսլես դոռող, կամ պատաճական է: չի լինում: Քանի որ սասունցիքիրենց Արդ..ո՞րիմաստով ալն..օգտադորն մինչե իոկ ստոր: Մճերին մի եթե են`«ներճակՆեռ», սլա այս նկատի: անվանում ծումԻսաճակյանը, առնենք, :.որ։ սլոեմում անեծքում ւոողըԻսաճողկըսնը անփուոլխ ինչը Մճեր անվանը: կցված.է վեստ. քողել է նան. ճեւուսդգա Ճրաքանի տեղ ածուկանը,

։

ւթ

|

ագոնկերուն վք" աոա»

Է աղնվաղարւք Ճեւոո ուրեմն`ավելի կամ աղնվածին, նշանակում եկող իսկ է, լինի վես-ը օգտագործած ճավանական որ Իսաճակյանն, «Վես էր ճենը իր առաջինիմաստով, Մ "Դո՛ւ դե Հուն խրոլուռու. բմբուսո»:. բնութքը, ե որ ար. վերաԻճարկե,մեկ բառովչէ ""Դո՛ բագեիբերմունքըիր ճերոսին:. Ինչ խոսք, որ Իսաճակյանը ն է, սիրումէ, ցավում է Նեռ էե. նան վշտանում Մճերին բաց ճւամակրում Է իր ճերոսի ճամար: Սակայն շատ ուժեղ մեկնաբանությամբ: ««անտիքրիստ... բռնությամբ. լլուղե .ու՝ է: Մի կերպար.ն.կարիքչուներկարեկցանքի բերել»: նեռի, գության: արդարությունը վուաըաանդիության տարիներին1̀ ս իր:շրջառլատի,` բանաստեղՄճերը,: ճակառակ էր,որ ճավատացած 910-ականներին ծը ճանդիպել է ր Ժննում։ Որը էր սկղբում` «Լանդոլտ»կամեղք՝ "գործել, ա յլ, խղճացել. թշվառ ու չէր գաացել չինա-Ղ. խաղաղ ֆեում, էր խմում սուրճ. սշակին,. ընդիսկ կանին, գյուղացուն, ն. թերք կարդում, մարդուն, աշխատավոր: 1917 խվականի աշնանը. շուռ ւովվեց՝ ւուսոին.: Ռուսական. չուներ կարիքը ճանրացված--իմաստով՝ ուսմիկին, կայսրութանը էլ: դգնդակաճարել յունը,մեկ ւուսրի ւովեց ուսական Այս։աոթիվ: Սիմոն..Հակոբխնդրելու: Աստծուց: թողություն ճինգ.ղավակներով ճանդերձ: Իսաճակյայանինգրածնամակում(1922, 10 փետրվար) կայսրին Այդ նա: էր «մեծ որի դիմացի սկղբանեաստվածավախ է տալիսիր ճերոսիբնութնը մի ճակիրճբացատրություն Նիանտիքրիստը», Ռոմանովը: էր սլարտության, յան վերաբերյալ(խոսքը որովդատառլարտված անեծքիՃճաաւո- կոլայ Ճետնեւժողովուրդը ո չ թեիր աստվածավախ: "վածիխմբադրման կայսրիետնից հր աք Նման «մ. Անեծքի..մեջ... դնաց, այլ` «եծ անտիքրիստի»: Վարի Ց ւո, նեռի,«ցասման տ դնի» ռուսական քաղաքական, դո՛ւ,չարըդ: դալը կանխատեսել դաշտ էր «Թոռ Ր դեռես Ֆյոդոր Դոստոնակին՝ Դո՛ւ. ներճակՆեո, 41: ճանձին իր ԵԶԱՆ Դո՛ւ կովաղան,: («Մեծ դու: արունքտեր»: ճառիուուսքննիչի»). զաղավփարի: 1Ռու83Եւօք»-ի Բայցմենքշատ ճեռացանք նյուլից։ Ի՞նչ էր մնում Այս տողը՝Նեո, շա բնորոշ.է, ն բնադրիմեջ էլ կա, նելՄճերին ստեղծված կա՛մարյունթվել, որովճեւտն որ աչքես թռել է. ՄճերըՆեռ է, անտիքրիստ, իրավիճակում՝: մեծ արյուն, նեռին՝ ւ«անտիքրիստի»-ն վայել, կա՛մ ռեխազենքի մարղ:է,. բերել» կանիսկ ժողովրդից ճուսախոսբված, լքված 52): ՎԱՂԱՈՅՆ րարք ճիասխաւիժնն, գոմագունը (ԱԻՆ,

ողըոու ր

«խոմ յսինքն

ՀԱՆՐ

ՏԼԵ

սաճակյանի որոշվում

ողբում

ու

Մճերը

Արոր

.

զոբ

ժոծթող

ցասման, աշխարճ ողես բոռգեա -

անի

րոպպես` անվանում իր իսաճաղյանը իո

ՀԲ

:

«անտիքրիստի»

եմա

"

ն

|

.

ո

.

մի սասունցիների

Մոր

Անիծվես,Մճիր,

|

ս-

դոնարդարությունը, բոոլցուբ Է

դերր

ՐԳ

ու

ւ

'

-195|

ՄՀէմարտի 2-ի նամակիայդ ճատվածը. րի ասած. տներիվերը. ՆՐ «Ռամկություն. բերեմ, Որովսրանք խողնել իրավունք», Ռամկի ճեւոե իրավունք» վերնումասում է, թնեինքը.«ոռոնկի արդեն ի արդար է ւշիուսւուսնքին ասելովճասկանում ճացիւ.: արդար Վախենում եմ շա՛տ դաոնա,որ ճաղ» գրվածքնմիտումնավոր, ժնե, 63): է սել քե մեռավ» (ԱԻՆ, ն, բնակաԱճա թե ինչից էր ղզուշանում ոլոեմը իտի ավարտերանկեղծ,անբոնաղբոսիկ նաբուսը, է, որ ամենակարնորն ողին: էռլոսիբառը, էր, չխախտելուլ է Ճճեւոնյուլ կերպթ̀ե՛ «Արեդոււ», Եվ նա ոլոեմն ավարտում տեւուժ լույս. թվին Վիեննայում "թե՛ զրքում.

«Այլձորն ՍԱ

«Ինչպես սսլասումեն իրենը փառասլանծ բրետոնները որ խորճրդավոր Արւռուր խքադավորին, կղղուց . ալիոոի՝ վերադառնա՝ճայրենիքըաղաելու անդլո-սաքսոնների լծից, Բար

Տ

.

ինչսլես գերմանացիք՝ ւվասում անաղարտ».

ւ:

,

դառնալ որր

ԱՅՅ

Լու

ն

կոռը

Մինչե էսօրդեռ Էնտեղ է Մճեր...2շ .

ւ: ւ

Ս.

:

ՆԱԶ

Արմ

2...

ձին ճեծած, Զուրնի ր

Սաղավարտ րեն կապած,

տ

Ս:

ու

ր

՝

Ռամկի՝ կանչին:

լ

անն

՝

Զատիկ Դրսում Վենետիկն:

Հոգե»

ՎԱ

'

ԼՈ

Պոեմըվերջացած էր։ էր, էր, ՎիեննայիՄխիթարյան միաբանությունը էր տսլադրել մեծ նման առանձինգրքովիսաճակյանի` (ե վերջին: սլոեմը սպլատկառելի չատիածո դործ նա այլես չէր գրի), անշուշտ ստեղծագործական էր, սակայնիրավիճակը ճաղթանալ էր: Խոսքըտանքկրկին:Իսաճակվելի ավելիմտաճոգիչ. Մ`

ւս-

ու

ՍիմոնՀալոբյանին՝ յանին`. (16: առսլրիլի դրածն̀ամակից Վենետիկ). «Շնորճավոր՝ այւ Զատիկը Զատիկդ.

Հայ սիրտս լցրելէ անսաճման տխրությամբ... ժողովուրդ ք աղդած, մերկ, եռանդ չե թողնում ճիվանդ. խեղճ, ո՛չ

ա

թե՛ճավերժական, ժամանակակից` ճամամարդկային ոգով ն Ս. նույնիսկ կոլորիտով, ո) ւմամուսցած ազգային. Ղաղարի Տ ոգնորվելյան, վարդասլետները: մամուլը ի՞չ«է(ԱԻՆ. ժեն, տեսնենք տիշաղակրատե» : 66): : անդ, 1922. 2 օգուտոսի 22Քիչ՝ժամանակ -ին Վենեէ տիկից գրում ճին ընկերոջը, «Հայրենիք»ամսագրի Ռուբեն խմբագիր. (Արտաշես). «Քեղ ուղարԴարբինյանին. եռ,կեցիմի երկու դիրք, երնի.ստացել ծաղիկ-. «Աշնան ճայրոնի ն «Սասմա Ն

տարի. ւել.տասնձինգ. իր անց, խոաճակրանը

ճողվածում. կգրի...

Ն

Խանին

'

'

սւուսցա ն

ԱԱ

միալար... Լիշտ աննինջ 2.5 Կըսպասե Հողին ականջին տ բե Ու ականջ...

Մ

ո՛չ մի բանի սիրով դարկելու... լբաղվելու Երեկ շա՞ւոլավ երկ է, թո. իսկառլես ««Մճերը». պտ

ՈՆ

Կայծակն. աջձեռին,..:

Հագածկուռ ասպար..--..

-

ժողովուրդը: ազատումազ

1922,`

աջն

Ֆրիդրիխ, Բարբարուտ

դարաշրջանուռոեղծելու Գերմանիաղի ճամար...այնսլեսէլ ազ էր Մճերին»(Ս, 171):

ա-

ԵՈ

են:

որ իր քարայրից կայսրին, սլիտիելնի մի նոր բախտավոր

«աշխառոանը, կրկնելով քարողչական Իոաճակյանը

`

ներ»

ՅԱՅ

Մճեր»: «Սասմա Մճերը»շտասլ գրվածէր

'

ՏՈՏՈ,

Հ

հառու Լր: Որոլես քու) նույնոլես ուսնձինոլոեմ«Ալադրաղի,մանիները» եղ է ճատկացված «Ալազյաղիմանիներ»են 19 ոառջին անդումլույս տեսավԻսաճակյանի «Հայրենիտղբին։ Այստեղտպագրվել բանաստեղծուցյուններ, են հ յուրից» (Բոստոն, թ., էջ 57-119) ժողովածուում րոնք ճՃամարակալված լուտինական . 'խվերուլ, պաշմաե է, ճին.բնաբանը:Այս ամենը,խոսում «Մամվաշիվերին» (ղզոնմ)վերնադրով «Նվեր Զարոյի է. այն ո"լանված տնլւուում։Ճիշատուկին» մի խվխտուռ, որ վերջէ ընծայադրով, սին, որ Իսաճակյանը «Մանիները»դիտում. որսլես մի ճառտաուոում: է. Զարոյիիրականլինելու ճաննականաւղես է ատռսլագա Այստեղճատամգծաղրված: միասնական շարք: դամանքը:Պոեմըկաղմվածէր ճինգ:երդգերից (Ա-Ե), ուներ ալոնմիսյուժեն, քեն մի քանի Նախերգ նոր բնաքումբ: «Բարով կուտամ, չես Հընդգրկվեցին տեքստի ոլոնմի:վերջնական մեջ... հ.Վերջերդ, է, ու սկավածքով: Ուշագրավ ուռնի...». սբ իսաճակյսմոսկան Իսկ 1908 թ. Թիֆլիսումլույս տեսած: : վերճաջորդերկու ժողովածուներում` է 23 բա«Բանոռոռեղծություններ» քեր»-ում«Ալագյաղիմանիները»ներկայուցված ն 6. 1, (1930 ։.,՝ Երհան) «Ընտիրերկեր» (2 ճաւոորով, նաստեղծություններու:. Այստեղմի,քանի,երկեր սոխ էին (1903 :թ.) զրքի «Դոո|), Երնան),ոլոեմըվերաոինտալուգրվել է նրդգաշուր«Բանառուեղծություննելր».. աոռնվուծ քի ձնով: Այնուճետե,որոշակի սլոնմի սիովոիություններուլ տարկյունաշըղի խոլերը»` ն. «Ժողովրդուկան մուռիվներ» ե է. վերջնականտեքստըւուլագրվել Իսաճակյանի Ֆրկերի շարքերից:Բնագրերը զզալիորեն-խմբադգրվել մշակվել էին: ճատորում երկրորդ՝ սլոնմների «Ալազյաղիմանիներ»-իշուրջ առավելէնչորսճոատոլրյուկի (Երեան, Աշխատանքը: 1950) է վերնադրուլ, «Ալագյաղիմանիներ» առանցընծան Շվելցաշարունակվել Գերմանիայում. տենսիվությումբ յագըի,դրմանքիվն ու, վայրը նշված:էր՝ «1595-1917, րիտյում՝ . 1910--ակողո.թխ.։«Այդշրջանում Իսաճակյանը է Մանխուշ Ս Մարտին»: դարձնելառանձին վերջնականառլես որոշում,երդաշարքը:, Իաճակլրանըիր չավածո ոչ`մեկին այդքան սլոեմ: Այսսլես օրինակ, 1917 խվին «Գործ» ամսագրում աւսնակ չի տրամադրել` շուրջ (Բաքու,խԽ 3, Լջ. 107-108): արվի:Բնականարքառը էւերեք ճատված` տոլազրվում Ի22. որ տարիանընդմեջ: մենք ճակված չենք «Մանխուշի վերնագրով,իսկ 1918 թվին «Վեսլոնմայից» մտածելու, ոաճակյանն ոշխւատել. է. ոլոեմիշուրջ:Ժամանուլնւնշուշո ըածնունդ»ամսագրում Ս. 1-2:: էջ 6-10)մեկգլուխ (Փարիվ,. ։ արելէր իր խմբագրումները: (անտիսը «Ալագյաղի Ն պոեմից) Նախնական՝ մանիներ»: թ. «Երվերնազրովլ:. դեր որը` Զարոյին ուղղված սիտարբերակը, խվին, Շվեյցարիայում, Սան-Մարտին:.լեռնային՝ վերքերի» բայինխոստովանությունների շարքէր,ճետղճեւոե, ավխորվումլեն աշխատանքները, երդատտայրեց ճանդուոսվայրում` տարի վերածվում. ճնչողությունունեշարքլը վերջնականասլես սղռեմի:: վերածելու է քնարա-էղիկական. ուղղությումբ:` ցող մի եղակիատեղծագործության՝ սլարփակողւսղզգային Հիրավի,այստեղքիչ դեր.չե լճաղացել Ա` շվեյցարական ծեսերն սովորույլները, խաղերնու տոնակատարուխյունոլերի գեղատեսիլ բարձունքների մսրուտավայրերի Ճախորքիդ:եկող տռսվանները, ժողովրդական բանարվեստի որոնը նմանությունը: ճարնանությունը,: բանաստեղծի... ու. բաղատ ճայրենի: դուլյուններն լանջերին, ու ճեքիաքները, Արագածին երա-կանաչ երգերն "ու տաղերը: Պոեմը ւ

'

:

`

Հ

Հ

:

:

Հ)

Ձ

ւ

Էլ --

զ

՝

տան

։

ո

թ

.

-

'

բ

-

'

,

|

,

,

ՏՏ

ք ։

:2 ք Է

գործերից :

«վ

ԼՅ

ի

ոմ

:

թ

"քանասանղծություններ «Երգեր.

ՀՅ

"

:

ու

Ս»

։

:

|

Բ

րան

ի

ու

ու

ր

ատն

-

Ղ6-

ՆՈՑ

աբ |

|

՞

.

"

-17|

ոլաւովածմի գունեղ ւղգային բանոսճյուսության գանձերով է, իր էությամբ բազառիկ ճնչուն:երեույթ ճւյկական, Զարոն,իճարկե,պոեմի|լենտրոինքնատիսլ անարատ: նականդեմքն փուլերն է, բայց իր բնականոնզարգացման է: ավանղի անցնելով,սիրավեպըվերածվում աղդային

ճարյուրանդամ Հուր վարդերեն Շրթիդալը բոց ունի. տ

ու`

:

Վառ,վարդերեն անգամ ճաղար

ու

Բր Բանատատեղծի երեակալությունը, վերջ մեկը մլուչունի.

ու

դեղեդիկի, կենցաղի, ոգին Հավիտենականի բոցարալ ու:

տող ճովվերդական ասքի

ՀՎ

ոչ մի գործումԻսաճակյանը . չէր` կերտել: աղջկագեղեցկության -այնոլես վառ ներշնչվածսլատկեր, ։ Ջաղրոն ինչպիսին. էր: Մեկը մյուսին:ճաջորդումեն. Զարոյի անըջային, բալց եչայնքանմարդկային, քնարականբարձը որոնք ներշնչումովատտեղծած կերոլարիձ̀եավոլումները,: են կարող մրցելիրենց:դեղեցկությամբ՝ բոտիչոլանՀԳա-

Դեռ

`

նշանավոր կոաՀիրոսուճու բուն» րարի." -Ալիարդերը՝ (ըծբիգ լան. ճետ:

.

ուռներիդ,: Լույսցողերը՝

`

Հովերի ճետ ծամերդամը

Ց

տ

:

ՆՐ

ԱՐԴԵ

ա

՛

ոթր

'

ռ

գոռ. Մ» Պատավ «ողու» Հանգիստ լոճչ բաղի թուլ աղջի ե:

ՀՀ» Կրվախենաս:թե կծե՞ւ "

ԲՐ"

ՈՑ

ՀՔու շրթունքենլոիկ-մնջիկ

«-"Անուշ մեղը:կը՝ ծծեմ: եւա

Տ

ՀԱՆԱԹԵԼ

Լ

Հալ

222"

2.ԶՐՀՈՈՂԵ

|

ազոոր:

:

|

«48-

ՀՈ

տ

լան ա նը

Աթոո

Հ

ԵԱԿ

ր

եւ

նուռ Նուռ:շրխունքիդ,,

Գոռում

թեե

բոլոր,::

ոլորուն: ՅՆ Վղիդ բոլոր Ինձ սրել. ես Սիքեռ Սերիդ

մոլոր,

"

Հեա

ԼՈ

ր

Քորը դոորաչիւ Շաղը |«Քու իդ աղեր

եզ գնալ» ն:

|

Բոլոր, ոողորու: Բուաչերդ արալծառ աղբյուր, սերդ:կըծադե, Ուրկից ամ ղով երկինք՝ոչ, մաքուր, .Ա՛խ, է... աա«րոավազ. է։Ճամարվել Իսաճակյանի ոլոեղիԶարոն իրասլես կարող` Ժա

ւմ

ի

գլան

"Վարդկրինջերշողշողուն, - ԱՈՌԿՈՐ: ՀԵՑ Ալ-շրթունքին,լալշրթունքին2 չմ Աա լ բառր էլ ԷՆ

Զեն

:

:

:"

"

էրու

աԴու

Ր

:

:

այ

առելաղրրտակիը Շաղ ծամերդկրլրջե.22...

իրն

«ԳՅ

Քորանթերի ՄրոքուրՇարմա Ջարոն, մորի իջին. Հտ

ա

Ռ

ՀԱՐԻ

ճարոյին» ի ուդիոյի

ԹՈ

ՅԵՎ որոր

ո

է .սպլատկերներով ոիդ ավելի գեղեցիկ,ավելի.անսոլասելի դարնանային դեիր. ներկայացնում ղեցկուճուն.

եռա

Ծն

Բոպը. որ»

լավը

ոն.

.

:

Սուր

:

:

Ը Ն

էդ

նել |

:

:ռ

ւ

Ագձ տ

ու

,

ԱՐՑորՅ

- ե

Քան

`

ճեՍա քնարական նխուվիչճերուուճին:. ւյ ամենականացի է Զարոնամենինչով, ւնսքրուրուուճու իդեւոլէ, կատարչալ ե,. իր դեուսւոիդեղեցխյամբ, են նրա: գիծ. լուրաքանչյուր կերոլարի

անմիջականությամբ: իճարկե,

իդեալական լուխյամբ,

տ զ

ւ49-

ՀԱԱ

ԹՅՅԼ

Ն

ԱՐԵՆ

ն

:

Թո՛ղճյուսերսքանդեմ,մողա՛ս,

,

ճրեղենծոխսչքերըդ՝ Ծովերիլես: մաղեր:ունիո,. Սիրո. նավակ,սերըդ`. կենք ճու,Հովերիսլես նաղերունիս:

Քո

ժՒ,:,,,Կ,

ՆՈՐ

Աջ

Դուգիշերը`:վարղիերազ

տ

ԵՐՐ ՏՈ

ւ:

Կոունոմ

ՂԹ

`

ռնրը ճիմնականում սոսկ է, աննյունական անըջայինվզգացմունք մի մուբստանց: Բայց ե Իսաճակյանի: ւյն է, որ սիրո վարս։լետությունն նւս, միննույնէ, երկմենակրքուտ վգացմունքը սլատկերելիս հ ճատ է, նայինբարձունքում: երբեք չի իջնում, եխերու յինը երբեքնյումական՝ չի դառնում:Եվ ասածիլավադույն, ճառատատումն: է Ավոյին Զորոյի: մսն.վերջինքառյակըա-

Բ

ու

:

«իրային ոի»ճանդիս

կարծես մարդու ձրոք չիԲլու որոր ար

դուն՝ Իրարգրկած՝ես Երաղներով ճովվլերու, ես ու Հավերժքոչինք ու

:

'

'

ան

ւ

|

Աաաաք

Ինձի խենխքի սլես:

Հեր

դիոՄորու»Պոլոն Սիր" ննման Փունջ ամերդ ափի :

.

հոկ

ո

:

բ

. արն

խոնքի .. Սբրոնին» բամի,Մարմոնդ լոլոբարակ "ո

«Սեղ

իրար կանի

ծնու..

տեսակետից կատտարելուցյոն

արվեստի ոլոեմըբաէ, բանաստեղծովմյան ցարձակնվաճում կաւուսյալ մի տիճան,որ թվում է եթքերային խոսքաշար.` աս-

Իեն Խիծիալենճամբոյըկուտան Ու Գրոոսր: Հրուա

ուարոտ

Ի

ատոլ հառոորոն ու

Ճակտիովրա կրփովին,

"

են

ուր

ու

շբթոնքդ բաժակ արիր՝

Նման

Իռաճակյանի վոեղիայում, `

Նույնսվեսե վուոկերներիշարքով,դեռեսիր ոչ մի երկումսերը սիրո վո յելքը այսոլեսվառ ղրնդուն, այսսլեսկրքով ճրովչէր. ոլաւոկերելԻսաճակյունը, ինչսլեսիր այո քնարական գլուխեն այնպես կերտդործոցում:Լոտ որումայդ սլառոկերնելու ված, որ ..Ու Ուկեջրած,ճակինքթով,

"Սիրու ոք"Մի. «րիքը Հատվածները բավական ճաղվագյուտ երեում Ն

.

ու

"

Կա-Ուսիս: վրագլուն ճենած . անուշկըքնի. Զարոս

:

'

,։:5»թ:,Ւ,/

տ

`

ՍՈՐԵՈւ ճեքիավսէլ: կիսատ մնաց,-

ՆՐ

գրիո հաղոլի՝ է այս արեմբ բացառիկ «իրո գեղեցիկ

Իմ

Պո

:-

ն

ԿԸՀ: Երղունը

տք

"Հողիս` գրկած, վառ ճոզլոռ՝ Դու դերեկը`ոսկի երուղ, :

Կրծքիդվրա թել-քել անի...

«8

:

գրի

`

:

'

ԿԱՂՔՅՎ

ՀՈՎՈՆ մե

անտեսանելի, աննյութական

ՅՅ: լ

` : ւ

ԸՈԱՈՈՐԳ

Ու

ինձ մեղմով, Ճճամրուրեց

մեղմով, սիրովլի,` Այնղե՛ս `

`

:

|

վրայով... "Ասես. դեմքիս Սաճեցթնըբլբովի...:

ալս բարձունքը, որ վերդրել էր. ԻսաճակլաՊոհտական՝ «ճւաստառոում է երկի մւոադնը որսլես մուտք,` բանաստեղծի` Է:

. ամ ինքը: իսկ` իջնելու իրավունք դույղն. րությունը, չուներ: Նա է որ վինվաճածից: գիտակցում. որ դրում մի երկ, էր»: "Արագած իր-ամենասիրած՝ աշխարճում տի արժանի լիներ

Ն

շնչով, Ճճուղական Այն ծայրեծայրճադեցած է քնարական բացառիկչսղվա-. ւրամադրովմյամբ: ներկապնակը. Պոեմի ն աշյին Լ, ինչսլես բացառիկ: աղդային. է նրամեղեղային Աճա լն ինչուԻսաճակյանը խարճը: շուրջերկու ոուասնւուկատարելության էր բարեիոլոում, յակ ճղկում, ճոխացնում, 18 ւռարեկանում ւլոեմը, մուսճղողյած տակավին ճասցնում որը. երբ. ավարտեց՝ 40-նանց էր: ՍկսեցԱվոն, ավարտեց Այսճավառոարմությունը մտաճղաց: նախնական Ավետիքը: .

.

սարին, քարին,ջրին, արժանի այն բնաշխարճին, լեռան. է Արադածի որնիրբ̀նօրրանն՝ ծաղկին,ա̀ռողին, փեշերի նախադուտը ուղղված: օրճներգն «Արագածին» "Եխն: տողը: ճայ ասլաողջ պոեմը:

քնարական «արդու ննրաշխա ի միշտշենշողնրաՀողում: է`

էլ եղավ: դոյդոլես՝ "ՐԵԼ

մանըք̀նարական շքեղաճանդեսը միասնա-սլոուկումների, վորպեվերածելու. ։ սիմֆոնիայի: կան բանասատեղծոան "լոեմի,ճիմնորոշ տույյունը«Ալադյաղի:մանիներ», տլարաերկի. ՆՁԿատարլչողլկերտումը. գաներից: ճաղեր: արվեստի, մեկն էա մոտենալու: լայմաններից, ժին

"

չէր կերտեց սաճակրանը, այլնա ա)

Այն,՝ որ: արդյունքում

կամ«Մանլքաշիփե«Սիրուս անվանվի: գարունը»` «Զարո», աեւ, է. Շիրակի րին»:Պոեմը,՝ մեւոաֆորն թագ՝Արադած ի: առւողուռ բոնկված լեռան ՛հրկնքի, ` նրա: շուրջը գիշերային:

շողացող լապտերներով» «կախարդական, Իանճեռակ ծական բր բանատանդ գործ Հայոց. լինաշխարձի «ափոլած` ճրաշալիքներով՝ «նորը» վրա Արագածը իրար: մազան Րր փռել: մջ Ալոոգրուը՝ տտտղերի Իր:ելերճ՝ գորգերն: ՒԷ թր

է ակորդային Պոեմըբացվում երկու

:

է

աջ

այ

.

ւ

ա Աղամանդն. որ լք մաղը. գլխին` Սարերեն. վեր, ամոլերեն, վեր..." է վել ղմրուիոոդուճին... Էւսք Հոտ Ցադոամ կգ ւ լո: մնո» Ա:Ղ

թին

«կազամկն»-

ի

տին

ԷԶ ՀԿ

Ը Հւ

`

ւզպի

որէ

ՍԱՆ

1"

ՐվՀ

աք Հտ

|

Ակա

քեւ

է

Հարնը Ն

ՀՀ

Մ

րշա

"3

տառը

կայծակեղեն թրերի, Գագալներդբ̀յուրեղ վրան: .:. տմոլերի...` Թափառական.

-

: :

Ըն

,

:

` ՈԶ

ւբ

ան

ռ

՛

-

` ոսկի` Ինչպես` գինիներ, :

վբտան՝ հորոնկրշողշողան՝ զնե, բոր ու

ՏՈՐ»

լճակներ». "արշ ողորուը, բարե ոչ: են: "ելայդ մանիներն,. Աոդյաղի «լ արիան «1:

ուա»

|

:

կիրառվող: չէ՞ մանի: Ճաղզվաղեսլ բառը պատանի որ

|

ր

"Ու

ր:ռ

" ՀԱԺԶու

Հորմոն

-

'

ՀՈՐՆՊերճ

Հ

«րարի:

ա

,

'

Հու

'

չ արմատա. Դո՛ ւ,- Արագա Հար ` ՀՏ կոճան.. մ

ւ:

Յ

մր

եժ ՀոՑոառռ

էլ

Ը

քար.քոս գորգերով «քո Իդոզծը ա»... «ո.դառ ոո դնմնարաւշ ը Հոն :-. մեջ: թառերի Ցերավաան Հոգ

՛

լ

|

ՈՔ

՝

:

:

-23Հ

է երդ, բանաստեղծություն: Պատանի. Իսաճակնշանակում Հայաստանիլլենտրոնը էր, դա իր ճամար, Արադածն յանի: `

է) ճովսացնում, վեինքնինճուղիչ անկեղծպատմություն է սղվային"բանարվեստի: ՏՐ րոսփոխում ինքնատիսը ու անկրկին-. էր, իր պատումի, ճյուսվածքնարա-եղիկական լեռը, իր կիզակետը:: Բայց իրականում նելի տարրերու| բարձունքն: Դ ե պոնմի հրգը՝ էլ միայն կարող:է. ճանդիսանալ Արագածըչէ, մանիներն ալագյաղյան չի վառ օրինակը դա միոյն ու ունեն բայաչեն,այլ` ճամաճաղաստանյան: աղգա«Քանզինրանք սկղրիցմինչե վերջառնչվող ներկայացնող ոճ:ե յին ՛դիմազիծ: ոիկաղդգոյին բաղառիկ Հիրավի, աղգային նա է ստեղծում ճանգամանքն: այն ֆենոմենը, կոչոլ: այս: ու

ճույոց

ծեսերն: րոցաղը: վանդոյքնորը: Լոուն լո:Հինավուրց ըոնջին ու

:

Հ

ւրւԼ ժողովրդական վում. բանաստեղծ: «Ալագյաղի «Քանղի

ցու»

ւլոեմը, լինելով, նիները», «ամենախսաճակյանամլան» նրա«ամենաճայկական» պոեմն. նան.

:

Ը

.:

տ

ՀԷ

որ

"

ու

:

ԵՐ

ազ

-

:

մր». կորիճ բարդու: արինչ մուռ, րզ.միարատումից` ել այսւդնս երգից,

ւռ

կա

Դոնոր

ու:

.

:

-

:

Զարոյինե Ավոյիպատանիսիրո առօրյանէր, անուրջներով «ողա-աղջկա սիրաճար, լեցուն,- շղարշված ճեքիավխներով,.. մեն ճանդիսլում: սիելգերով,:այն, ոլր տոոն, էլ. դարձնում ճետ, երբ ղաղարասպլատլողթՃառիճյան: անմիջաբած՝էակի էր. դրախտային: թվում ռլարվ կան լարդե:Ուխկյանքը: սարը, դնավը, Վարդավառի ււսվորների,, չռոնիճանդիսութու սլարերը,ջայունը,վանքիառջնլնդացողխմբերդերն ղրույցները, գիշենվագն աշուղի ու ճել ճարսներիերգերը,. քեֆն աճել տղերքի րայինիոսրույկները լեոան:ուոորուտին, ու ժամադրույյունն առաջինճամբույրը խինղը,. առաջին են դառնում ճիմքնու ատաղձը: ու

-

ու

տեսիլի Պոիրգավան կորուծ, խոաճալյանի, :

ր |

լ

Հո

ա. պարմոնականորեն `

ոս

:: Մի վանք մամոուռ, վլատակ... Հարուն «Հավաքվել են առավոտուց Ր` ւ Սարվորները նրատակ: " ԼԱՈՑՆը | Ար աաա դ Է: թվա ո Վարդավառի: տոնն է այսօր, ` : . տ աոնէր «Քողքեն կալելսարվորներ, վանքի բոլոր Ձի կը խաղցնեն րՀո

դարմանալի

Բանաստեղծի առոջինսիրո սրատմությունը է աղգային՝ կերոլով.շաղավաված մտածողութժողովրդական յան, բանարվեստի ւիուսճԻճարկե,: նախնական տարրերով: են ծնվել Ալոգ-. ղացումը ավելի, սղարզ էր. ինքնաբերաբար բաղիվեշերի.տակ ոլեսանցած երաղի տլուոսիրողարնան լը Զարոյի,ոլոեմի. քնաժոողերը, անանուն սակայն րական (որին. մենք,կարող ենք ճերուփ կոչել Ավո) վփոխճարաբերություններին շաղկասլվում,դուեն մարվում ճայ բանարվեստի, եկող ճեքիագանձարանից : խայինղրույցներ,լեդենդներ,երդեր ուղեր: Հետղճետե ու, Է ատանում, նրան ւլոեմն ավելի ճամառլարվանկ բնույլմ են միաճյուսվում ժողովրդական. բողուսրվեստի ակունքներից եկող, աղգային ընդգծված նկարազիրունեղողսլատումներ դրվագներ,որոնք: դերաղանց, ձնով.վերոնակված ու` ճղլվիածեն Իսաճավյանի ընքերցողը,անկողմից:.. Օուսր՝ ռեղյու մեր աղդային այս երբանարվեստին, Իսաճալկյանի կը կարդալիս իրաղեկկլինիոչ խնսում Զարո-Ավո սիրաու վեւլին, այլ ճայ բանաճյուռումյան գանձերին ինքնատիսլ երանդներին: բանաստեղծական Իսաճակյանի, ղորությունը ՏՏՀ ճենը ղրամեջէ, որոտմանտիկ աիրոմի սլատմություն (որն

մության

ս

ԸՈՄ

|

դիտելուփիլիԿյանքըորպեսճովվերգական պլատրանք ճամար:Ելքն-սլատուսովուսյությունը նոր:չէր Իսաճակյանի նա նի,ճառալումճայրենի, Շիրակում վերասլրուժ էր Ջուրոսիրո սլուոմությունը, յի չկայացած ապատարիներանց ճե(ուր:ավարտեըպոեմը)ճիշում:էր ռավոր Շվեյցարիայում մի անդած-"լատրանք,: իր անբիծ որեւ մի տեսիլ,որալես: ւանկումյան-ւլատանեկության ճովվերգական վերճուշ: եե. ոչ սիրո լսոստովաԻսկ ի՞նչ է ճովվվերգությունը, նուլյուն ճայրենի,բնույյունը, որսլես մի երանավետ միուձուլվել, մասնիկը կաղմել այդ ձգտում, -նույնանալ, բնության, որը քեղ արարել աշխարճէ բերել: Հալոց բնուքյան լեռնաշխարճիօրճներդնէ նան «Ալադյաղի սլոեմը::Վաղ մանկությունից մինչե խոր ծերութմանիներ» յուն, այն օրից, երբպատանիԱվետիքըովուտդնացԱրա-. մինչնիր:կյանքիարհամուտը, երբ մի դածի բարձունքները, էրճյուրընկալվում Արադածիփեշերիտակ ռիրով առանձին ծվարած բյուրականյան ոաողադիտարանում՝ Վիկտոր մուռ, բանաուոհղծը է ոււՀամբարձումյանի: մշտառլես եղել: ըբագածապլաշւո:.: Եե: ճայոց բանաստեղծության՝ մեջ:Արաեն, ճերլին, դածն Մանթքաշը անմաճացելասլա: առաջին, ն շնորճիվ:Իսաճակյանի, մանիների»:։ Զ արոյի: «Ալագյազի: այս -ոլոեմի ճերոսն: Ավոյիկլերսլարներին ճավասար: է. Արամիաձուլված իր իե- ՈՐ դածլեռը` այնքանճայկական,: այնքան: ն. որշերին բնակվողարարատյան Ուրիշ: ո՞վ. Ճայությանը: Իսաոե՞ղ:կարողէր ճայոց,լեռը`այսպեսերդել, ինչոլես ո մեջ. ») ն. ճակյանըիր «Նախերգդ»` («Ալագյաղը, չաստղերի՝

մտածում, Հ «ճատէմի ճշմարտություն, որ ղոեմի ճերոսները՝

ոա:

առ

-

ու

ռո

ու

Ո

Բ:

ու

`

ամբողջությումբ Հայն է` ժողովրդական կոռռեգորիաներով: են աղգայինմտածողովվյանը, մերված նրու մի`մասնիկն լոահի: է: դարձնումոլոեավելիճշմարիտ Եվայս ճանդամանքը տ ն կերպարները: մի մինոլորտը՝ վելի իրական"ճերուների «Բանաճյուսակոան «ոարըը՝զրույցը,լեգենդը, Ճեքիալն Հո են մեկնաբանելու ճերուների. ներաշխարճը, հրդը,:գալիս տալու նրանց ճոդերանական վիճակն"ու` ւորամադցույց ո՞ րությունը: Բանաճյուսակոան տարըըբնականորեն -ներմուծԷ որում տեք, իսկԻսաճալյանիվարոլեւությունը՝ տեղչի . խե: մեղ. որտեղէ̀ բանաճյուսական ւուսրբերելու, թողնում: Ձոէ Իսաճակյանիգրածը,Ճճորինածը:` "ակումը ն-չորտեղ «ԼճակիԿիերին»եգենդըժողովրդակա՞ն: է, ե՞ ռրօրինակ`: Հո Իռաճակյանն է, ապա:ղիտի էգրել: Եքե ժողովրդական որ ւղ մի ինչ-որ լիներ:Սակայն Իսաճակյանը՝ նշած տեղ աղբյուրը Հո ինչսլեսերնում է: լեգենդիոճից, լեղվական՝ կառուցվածքի է Իսաճակյանի ւբայն շատչբնորոշ բանաստեղծական արվեսբայց իր անորդին,այստեղ ճարկ չէ.որոնելմիայլ ակունք,

,

:

.

են ոլասոկերացումներ "խորճում, կաղմում բանաճյուսական

:

ժոկարողացել: Ճճատականը է ւուսլՃագեղւծ -Իսաճակյանը:

որի ղովրդական ելեէջներով,: բանաճյուսույան՝ տարրերով,

շարունակողը: աշ դիտակն էրինքը,ե՛ աղգային՝ դոլրոցի՝

ՀԵ

"

ար ո

է ասել: վերաԲոնույնը"կարելի՝ այլ ճաւովածների ղոեմի աշուղի-ղրույց` թե. երդ:«Աբերյալ,:լինի՝Ճեքիա'թետաղ, Է ժողովրդամիաճլուսումն "կատարյալ Վադյաղի մանիները»

կ "կան"բանաձճյուսությանը. օրինաչաիությունն բնորոշ: առանձնւատեղծադգործության անճատական մշբանատեղծի: («Դու »Ի ժոնոր» ալժաատ «Արագածին». արար» Որ րան «Ե րուստ Եվ: ճյուսվածքն բնականէ, այնքան: դերով: Պոճատկությունների:: այդ: են, որ մենքդործ: բերված. ոչ` շուտ, տական որորշա Ճաճախ: ումանիներ»-ում ստեղծում -է՝խաբկանք, անճատ դ" Ակննենք ոչ իե: մի այլ: ժողովրդական խիստ ցայտունկտորներճայ բանաճյուսությունից:. Ճճեղինակի,: բա-

կրազած. ««ԱյաւգաղիՑ.

ւ

ԱՆՀԱՂՑՆ

գմա

ըր

Լ

հ

ի

:

-

.227-

: Ճեւո, մի՞քեայդոլիսին էր: ճարաղատ ճայրենիճողի, նարվեստինմուշի չեն Իսաճակյանի ժողովրդի, Արագածի ծնունդն ե ախոալեր», «Մաճկալ» յարըս: տարան»,«Որսկան «Սիրեցի. լճերի,Շիրակիաստղազարդ երկնքի:.Ինչբուրձունքների ասում` «Աէ է նան «Ճակտիսասողեոլսսլըունիմ»:` շատ. բանաստեղծություններ. լեռ ինքն շատ «Աւռ է ընվմերցողին որ զարմացնում ւանիներ»սղզոեմը: Սի այլ.Ճանգամանք, - լագյաղի. Այն, որ 1595 թվին սլարադայում: "Հավանաքոսը. ժողովրդական ըագյաղիմանիների» ԻլեգենդներիուՃճեքիալների նույնպեսինքն: Մաճվոսշիստորոտներում սկասծե 1917. խ. Շվելցարիաճեղինակը է` է մի. ոլոեավարտած: դժվար սաճմանադիծ։ անցկացնել յում: պլոեմը ղորեղ:քնարականներշնչանքի աաճակյանը: Շատ ի մտաճղացմանամբողջական արատումի արդաւիք Նե ճեղինակային ոլոսոմած "մի ընդճունուր ճերոռների ե ու ւբի ճեքիավխների միջեչ ` արդյունք կարծեսգրվել է մեկ կավով, մեկ շնչով, իր երկնԶարոն,ըստ. Իսաճակյանի,. ոլաշւռելիլեռանփեշերին, հ նրա տակ: Քի ճրաշալիիմացել։ է-շիրակյան ավանղդասլատումները, որ Իսաճակրոնի Եւվայդոլեսէլ. բանաատեղծական ոլատւմածները, անցնելով ձեն . են բերումով, Արաճանճարիքուրայով, իրենց կատարյալ ուոսնում: նը իր կյանքիինչ-ինչ .ճանդգամանքների նրա Ճեւո են եղել, Ժողովրդականբանաձճյուսուվցյան դածն նման նմուշներ.են ՑորոՄանթաշի Ճուվիտները միշտ անը-՝ յի պատմած վերին» («Լճակի սվին դալրունքվա մի ինչղես նրա ճեւս է եղել Զարոյի «Լճակի. Ավոյի լոտմած «Հեքիալը». («Գլովորդ ֆայինկերոլարը: օր...»)վեգենդը, կա ուսիս վրո,. Դեռառոի «Ալագյաղի հաղելի...»), զրույցլ:» դի՛ր. «Աշուղի ճանդեռը որն, ըուտ մեղ, կարողէ, ճամարվել.. Իսաճակյանի արքոյյաղնի,ուածուծ իրո մասին դեղջկուճու.. («Քերծի վրա կար մի բերդ..») Ապա,Զարոյի.երգերլը յուրաճատուվկ «Կուղերն.իջան լուռ գիշերվո...»,Տղայի,տսողը`: «Սիրելի՛ս, որ ինձտվիր, ա մի ճւստիկ ես...», "Աղջիկների «Սարիարին: ձյուն հրգերը՝ Էդ ճամբույրը, էր. կըշողա...»,.«Մեր. բոսղիկոս բլբուլին...»,: վորդառվաոյան ԱՀոՈՐՎՈՆ Ան ՅՑ Էնսլես անո՛ւշմեղո՞ւշ ծառ ու նեք ս Ա-. գո այնքա՞ն Հանա Էլալես, սրտուղ- ծաղիկ, ներդաշնակ "ոռնի «Պարերզը»՝ յուրաքանչյուլն ե Լա լոգյաղի ղմրուիոոյու բնուցյանը երիտասարդ սիրաճարնե-Հու ն Լոր բի. ղգզացմունքներին: չե, ոլր ճենց,այս ոլոնՊատաճուկան ճատմտո Հ ն ր, ինչսլես «Երգերու վերքեր»-ի (1596). բանաստեղմում, ման:տում. Փություններում,` իր ուրույն. առաջին անգում, իոսոնվածքով, Տանի աշխարճս. Ինչքան:դառնսրտեր:տեսնեմ՝ տիր անճատականումյան: վառգծերովերհան.եկոս|Իտաճականուշնան: յանիոլոեղիայիքնուոսկան ճերոսը,որն,ինչսլեսասացինք, աես Տամ, ճոտնառնին, ւ ը է ր: յուրովի,:երլվորյակն. Եվ այդ ճերոսը Իռաճայլյանի,. ու

այան գրված աճով բանարվեւուի

ու

ււ

`

-

ւՀ

:

`

ւ

լիգենղու՞ արատոմածի, Հ:։արաղատների ուն

ւ

:

չիրակյան կախարդակա է սածակ կուր: լ եգերել Որտեղ

"ւ

ու

ոռիՀերուսուճու՝ քաքնված «ի.ոութնյակ մանիներ»-ում.

լ

Է.

"`

"

`

քնարեր-

հոոաորը

աա

..

Նւր

ԼՈՐ

ում.

ւ

""թոլ,գաւաթ չ որ ն ես Էդամբուլրեն ու

:

:

`

ի

ազմ.

.

Մ

:

՛

.

.

|.

'

գե:

.28-

|

ՆՐ

..29-

ա

ՒՂ

իր ձայնով,իր շեշտով,իր "Իսկ երդերը,լուրաքանչյուրն իր խինդով կրքով:Կատուրյոլսլոլիֆոնիկ(բաղՃույղով, մաձայն)երգ է այս պոեմը,որը ելե ժանրայինիմաստով Ը ղոնւԷրանաստեղծություն է, ապա մեղեդային-պատումային ղորեղ իմաստովօ̀ռլերաոլոհմ,բնության ոլառկերների ոլուննո-ոլոեւի, որինկաներկայագդմամբ՝ նման ես «Սա է երկ անվանումում` Հայաստանը»: Եվ րող այն որն իր ողջ էր գրելմիայն կարող ուտեղծագործողը,դոկասլվածէր ճայրենիբնաշիխոարուղն, ծուծով յույամբ, որգիտեր Արագածի խիղճոմեկը," ՊիՃեւո, յուրաքանչյուր

ալդ ծեսերը,որ, ընթերդողը ժողովրդական: կարծես եսնում շոշափելիորեն: է, զգում է, ինքն:էլ:մխրճվում մենը՝

Հբու Ր

Է ղաւոկերում: այնոլես Իտաճավյանն բնությունն ճայրենի ա-

-

ու

`

.

այ անկրնոելի ոք իրավանույան» «Հոլլրգաղան Լենոն: կու Գոռրց լանչին: - էթ"հուոաարն ՀԱԳոԼԵ

ո

`

Հ.Ի տ

նուն րւ "Մի. վանքռրոմռուո, փլատակ. ` ոգու վան: ՀՀոռիոքվել.են առավուուց Հի չ դպրու «ԱՅԼ գի գի կա տոմաոր ու Նին տ ոնն ՀմոգիՀԲ է այսօր,

ար հրու Սարվորները Յո

ա

ւ

գոՀ բոթ Քողբ-ենկապելռարվորներ, ռում գե: ի` կեխաղցնեն՝ վանքի: բոլոր`

ՏՐ

" Քենթ» զարգա հորիճմթ, խոտի արվեր ըանայր բովով," Գբ

ու

Լեռ

ԴԱորու

Հռ

`

Պղատոն

`

ՀՄՆԴ

կ ղով `: Համուը ճուտով,` օրճնած: ԱՀՆ Կեւիեն մատաղ»: ուխտած,` սուրբ

'

ԱարՀո՞ Ն

գրես...

որ: ալառլեռ ճայ.սլիտի լինես, Հիրավի, `

է: ֆաճելների "խմբապարը, ւսյնոլես Իսկ երբ ւլատկերում:

առջնկրաոր: իրոքաչքիդ է:ներկայացնում, կրքով, քիւսվով կուռ լարի սլացքի ։ մեջ:անվերջդառնում-սլուովում, են տալիս:

ոլ ամիրողա» սիրազարոռ ուրախ պայծառ: Պարողները՝ ու

:՝

ե

Խաղկըկանչեն,: կրիւողան: ու ծիծաղ, "Վեր ու-ճամբույր, ծառի :

Ու

մինչե լույս կըխաղան:.:

ԴԱՐՆ

`

լ

արդյունքում տուսցվեցքնարա-. յան իր երդաշարը,սակայն կան ռոմանտիղմի միչո.

մեջ:

շո

են` վիսո: օֆոլխ: տ'Բորբոքել:

Թել լիճն ու աղբյուրը: սկղբնական ՛թերծը, դիտում ւվոեմ չէր որսլես Իսաճավյանը ալագլուղշրջանում

ղը:"քարն ու

`

Ց

ու

|

Ը

Վարդավառի Մ

գեղարվեստական

ծուի

բաղանցված լոգիայի Հայ թոոշ

ԵՐԿՐՈՐԴ.

ԳԼՈԽ

ՍԳՈՆԻՐԱՓՈՎ.

ԷՊՈՍԻ ԲԱՅՑ

ավարտելը սածավտոնիներն» Նախքան «Ալագրալի,

շշ:

| 22». լ

"ո

ձ«6Զ2-'

։

ե

Ի

«2-ջ----

: 2-7 4/7 Դ »/ չ222:2-- 224-7-«24424227 ՞

Տ

2Յ0Հ«Ը:ո,

Վ

ա

|

այ

լ

աա

7,

ԼՈՄ

: |

ԱՅ

`

բանը 1595-1905 խկ. դրեցիր երկրորդոլոնմը`«Մասըսա Մանուկը»: Ի տարբերություն «Ալագյաղիմանիների»՝ այս երկը ճենդ սկղբից դիտվել է որոլես ոլոեմ։ Նրա Արեմտաճաառիքը:դարասկզբին ստեղծմանանմիջական Սոռուն, "եիլիկիտ, շարք յաստանիմի. Զեյդավառներում՝ էին ե թուրֆարդերն՝ քուն, տեղի՝ունեկածմաւսայակուն ընձյուղվող,կաղմաքական:բոնաւոիրության՝ դեմնոր-նոր "որը: վեկերոլվող.Ճայինքնապաշտսլանական զինվածպայքարի:Հայ գրավլանութրածվել ֆիդայական: ճիրավի,առաջիննէր ըմբոնելալդ յան:մեջ Իսաճալկյանը Ճաիր ժողովրղի սլայքարիանճրաժեշտությունն առսլագայի ճամար:.Ալաճպանման գոյության: մար,:նրաֆիզիկական անցնող,ԷջմիուծՇիրակի ճաւմիեքով կանատեսը լինելով նում ճոռվաքված, ֆարդից մազապուրծգաղքականների ասճմոկեցուցիչ խմբերի,լսելովնրանց: ոլատմությունները, ուժ սլալքարը:եճասռնսնելով օրըստօրեսռնողաղգային՝ Իսակա ճայինփրկովվյուն, կանալով,որ միայն ղենքով

շարժումը, :

|

-33-.

ճանյանը

երիտասարդԻԴ

անը«ը

տա

է

բիքիցղորավիգ ղ

ղորավիգ

նում այդ

ձդտումըա̀նցնել. Լ իշերի. ու իշշը կի, սով

ժայռերի

ոռը

միջով, ծովի ու ի կրաեւմ...»

իդնաղը, միջու» նեցցն "րի իո: գիրքը». ոը, բ.Հիշատավկած «իմ գիրք,

պայքարին:Սկղբնական որին ԷՎ (Հ.. 191): բանաստեղծը ճամակրեցՀսյ սոցիալ-դեմոկտւսրիներին, Արդ, որը ղիիսկ 1898 թկվակարոռուսկանճնչողլան կուսակցությանը, տի, Իսաճակյանի յուրովի պատասխանը: Ճամիդյան լ իներ: Հաղճեղավփոխական նին անդամագրվեց դաշնակցությանը: ջարդերին,որը ոլիտի դրվերարյան մեջ.գալարվող. խոայդ շրջանի տրամադրությունները, Իտասճակյանի ժողովըն ձեռքովբարձրացներ կասլվածաղդայինազատագրական "ղի ղավակի փոխճատուցման,` ճերն մտորումները` վրեն Ճեւո, Եվնման ժի ֆաճը:. կլիներ: դրքի:իրագործումը 20 Կռարին ծրադրերի լուաղատության սլայքարի Հայաստանի ղինակինվիրական իդեալների իրակաճաղիվ Մանուկը» եղոձնով արտացոլվեդին. «Մասըսա ճն րբաճաւոուկ բոլորած աղվգին։ աշխատանքներն նացումը, նրա մեծագույն ծառայությունը գիրԱյդ. ատոիսլասքում,որի շուրջ բանաստեղծը ասկայն, բերումով' վերջնաճանգամանքների Իռաճուկյանը՝ խվականից:: սկսեցտակավին ւբաղում քը, Լաղոլդին բանաատեղծի, է կենդանության կանասլես, ճամաշճետաքրըքրուցյամբ ղբաղվել դում մի առանձին չոռվարտավեց ամենաբոք լույս, չտեսավ:Պոեմը՝ իր`տարողունակուցյամբ ղիտուկցելբոսէսլուների ուսումնաւվրուցյոաւմբ,` խարճոային ե երկն էր Իսաճակյանի. չասիածոյի,. ծավալուն. ամենաղորեղժանրի`. ճիմնակաւսվդեչ էսլոսի: նաճյուսուցյան, խերես նում ավարտված, ն էր,: մնացանտիպ: թ. նոլեւսայնլես. վրոո:: 1893. բայց ցությունըժողովրդիմտածելակերպի: նա պոնմի. ««Մասըսու ւ ԷիուսուդչինՍ̀տեվխան Մ անուկը» եղրավակիչէջումԻսաիր: 0-ին. ճեմարանյան "բերի է ճակյանն արել: ճեւեյալ` ծանուցումը. «Այս էսլոսը սկսել : Լարվգիզից, ռիցյանին, դրում է.. «Ասում :են` ճայերըդյուեմ. 1595. թ. բոոյց մի ամիսչանցած ընդճաերեում չունեն.- այդ: ասողներըիմ:աչքում ճոկտեմբերից, ցաղներգություն: ն նորից եմ ն եմ խվիսաղիսից տել : անծանոթ մարդիկ: սկսել, գրել վերեն..ճալ ժողովրդին:ե ոլատմությանը եմ ացրելեմ: 1898:խլիճունվորի՝ 13--ին, Մի՞լե.:մերՀայկն: ու. Արումը,.-Արան..ու-Տիզրանը,:Վա-. է. . Արուհսղդն՝ ու. Շիդճարը,::Դուվիքն ու. ճադնն:'ու. Շարան, Ղաղարապատում»: է ւլոեմը՝լ Ամբողջական. չորս տեսքով Մճերը...-նույնոլիսիազգային:դյուցաղներ աղդիբովանհ մի.շնչով ղար: որսլեսղի երկը վլարդույվի "Հերակտող:ԼԸնդոմին,` չեն, ինչպես:Ռոստոմը,:Սիգֆրիդը, դակություններ սվոնմըբաժանընկալվիորսլեսմի: ամբողջականություն, : այլն:...դուցե վարողանամ մութ մեր «ժողովրղի. մութչունի,վերնագրեր, վածչէ մասերի, դուրս: խորշերից: Ինքենթքախորադրեր: ԱԱՐԻ Կիմանւն ՏԱԹոՅ առաջին, »" (1, 16)։. ունի ճե ղինակային ընծալագիր՝ նագրի. օրինակն: «... Դե. 26- նա: -վիու Մասըոււ Մանուկը ճայ գուսանի իր: փ դ Իսկ։ 1895. Սուլլանն Մալ.-իանմաճ Ավ .Մալգնացի: :«Թնւբան.ԵԷ Տաճկաճայաստան, ճիշատակին»: նվերԱվ սլասքը».. է, (1864-1896)՝ ե. Ավետիք. Մոլոլանն կյանքը պալեքսանդրաղ իճարկե, լավկուսումնասիրեմ ճայուքյունը».:.կղգամ: ե ավագընկերը:Կաբանաճավաք: չուսուցիչ,ուկդրեմ իմ'գիրքը...-Աճաւիմ Իսաճակյանի Հետոկվերադառնամ խորը... շրջանում, լարղցիդյանուսման

ու

Հոդ

.ո.

ւ

:

ու

օ-

|

--

-

գրելաաա

հողում,

աղմում շուրջ Հա չ

.

լը,̀

Հափողաղոն Հանել Կաոցական՝ Հինը է «Հիկե: րում: աեարաեմբերվ,

միր. շատակարանում».

ն

։

-

-

ԴԱՐ

1:

:

՞

-3Յ5-

վինայլ:ոճ ուներ,քան «Մճերն»է,.ե

նա անլեզոլ ջոկատստեղծելու: մավորական" նոլատակով է սաճմանը,: տակայն կերսլով':անցնում` ընկնումէ թուրք

բոլորովինառանձին

տեղ էր բոնում:ԱվետիքԻսաճակյանի ստեղծագործության Ճ. 8. մեջ» (Դ. 1963, Լջ:201)։ է ՍԴ. ունեցել ծավալուն ր զուր. «Դե վերնագիր`: նախնական՝ շրջանում: վիսլառքը» Մանուկը տաբար ալոեմըչէր: կորել,ե յն ունիիր`ճեւտաքրքիր սլաւոճայգուսանի Սուլանն՝Մառրուտ՝ խ՝ 257Վ1, նան է Վաճան մուխյունը, որի մասին, վրում: Տերյանըիր տարբերակներ` ուրիշ «Հոյ 'ԱԻՖ, (ԳԱԹ, "ոՍոնոս ըստ Մանուկը»,-: դուսունի:վելը»... «Մասիսի, ներում` Սուարչանին: ի ո ւղղված: Մասսա է նան. 1906 թ. Նոր. տարինն. Ծննդյան:տոները: Վ. անվան, շուրջ` երկար` մտորել երկիժանրի: նա րում: ե: վր է առել ի կացնում: ելու, սլում, Ալեքսանդրասլոլում՝ Ղաղարասռլատում վերջո կանդ վիլասքի՝ վիսլերգ-ն ն. իր սկլինելով Ավետիք: Իսաճակյանին, նամուկում՝.:Ս. ճյուր Առաջին «Հիշատակարանում» տեղեկությունները նա ՆիկոլԱղբողլմասինմենքքաղում «իմ.դրքի»։ 0տուրյանին, դրում.է ճեւոնյուլը. նարկած (1906, ճունվարի, :Աենք՝ վրած` նամակից: եմ նի): յանին 1598..թ.: «Շտտռլում. գրել,որովճետեն վաղը կվերադառնանք սլիտի ճոդով «Բոլոր' նյուլմի, Ղաղարասլուտ, որտեղ Ավ. ւվիտիկարդափր Իսաճակյանը: "Շա՛տշշատերի գործի մեծ` վրա... կենտրոնանամ: այդ գրվածքի. "«Մասսա` Մանուկը»,` որ շաւո: են: գովում»: մշակված նոր ոլոեման` կոնտոլեկյոն: եմ կարդացել` մուռ էլ: գովել:են... Հեղահիոխոսկող: Եվ կաորները,ն բոլորն: դրվածմեկ շաբախանց Ալեքսանդճաջորդ նամավում՝ Հոլոսիս է..:». (Ս, 22)։ Բերենքնան՝ մեկ ըռւլոլիդ՝ (1906,2: Ճճունվարի).. քնման.շա՛տ ճետաքրքիր. «Ծննդին Ղաղարասլաւտ ւում: Իսաճակյանը:. շարքից, այն Կոնձանը` դյուլումն էինք: Ավետիքըայնտեղ պաճածունի:մի մեծ վլայուվմյուն: կարւ ոլոեմ (մուտ էր պոեմը: 200երես) «Մառաա.Մանուկը» դացել վերնագրով, տր այդ իչրախուսոնքիի' դեռլ,արժանացել «...Նա. ձեռնարկել. Լրչգրել է Դերենիկ Դեմիրճյանն քաղած տանձը ճ ողի տակ-մի քանի տարիս̀վիսխենալով եղել խուէ. ե Դի մի ղարկությունի ց: Աճա` այդ սլոեմը: սլիտի-.կարդարմեղ,ե Հայաս: ինքնաստեղծ վոլոս՝« Սուլքանը՝Մանուկ' բավական դրա ճամար դրել:էլ նախերգանքը,` ւնը»... Ավետիքը մենք Անիից"վերադառնալիս եկանքՂաղարուշատ շքեղ՝ բան" էր։ մի Է ոլաւո,: ո ւր: արում նրա:եղբայրը :ուր երանքկալվուծե Դա Կարուց: բաննան. մասերից։ բուն է: եմ: եւ: ներ ունեն:՝.Բոյդ` Ավետիքը: Եվ: կարող: վկայել, որ` ինչքանճիշում օրերը:դնացել: այդ: չեմ՝ոխողլէր:դործով Լ ինքո անդամ ա րտակարդ վում, Ավետիքի: Թիֆլիս: չեկավ.«ոնք ոլոհղիայի մեջ: «բո Լ երկ էր։ Ափսո՞որ: էպոսը:կորսոլ, լմե։ղողացան, քաղաք»: նատիոլ 2 լույս:չտեսուվ։Ես: կվերադառնամ էոլոսի լդ՝ Հառիքով Ուրեմն պոեմի արտաբնագիրը ոճին ն: տ ողլավորության ժլուննե,:ն ճաւոկու լով:յ տանձենու նլ բովվյորվղ» ` | Տ1 կերի Ե մող « ն, ոն, 1:Վ. Լ ո (չորս լ |ածու: լ. 3. (ես: մի է-իմ` ոլավորությունըը՝ ճիշտ: րին, սակայն: որքան` ք

ձեռքը, որոնք են:անում: նրանտանջամաճ ճրոսակների, .սլոնմը ինքնագիրը, ցույց է տալիս ճիշտտակված. Ինչսոլես:

Դեմիրճյանը. անծանգատամն քարեբախ ,

՛

-

ու

Ժողովածու աաաԾողորի: Հոշհր, դամա

'

..

Լ

Տերյանը

աղտ

անը

՝

բ

ու

`

լ

այնտեղ միԲորի» ոցինք

ու

րաղարձանք կորել. չէր. պարդապե «ճառի երե975, Ցորրոն, ,

,

ր

եմ այդտղլավորությոան), փոքը: վուտւաճ. ա

ու

201:

ՆՈՐ

ն

յու

եւսն

ԻՆԸ

տեղում, ք խուբՎոլորո- 2-Նոյի,

ան

ռո

.

:202. |

ռ

ււ

|

|

այն ոլաճ:էր Կովել, Իսաճակյանը. մեկնելուց. առաջ մոյն իս` ճարաղոառոները,, Վխուղարկուխյունից, վախենալով

կատարյալ՝ չասիով: գեղարվեստական ջողվում: Է:ոչ"սլակաս:

աճման

տան ւյդում:` Եվ. վերուդարէին Ղաղարապատյան, վխաղել: ճեւտո Սակայն,շոուիշոռո բոն ուշ շրջանումդանվեց: "իղ ե էր, փոլվածէր: անվերադարձ: արդենփոխված Վվլյանքում «ճինօրերի»իր:«Ճեճարկչճամարեց բանաստեղծը Ուսւոի նաե,որ բերել։:Ասենք լույս՝ աշխարճ. ոլոեմը» 'ղավոխական է, նա դեռ ւվիտիտճւվին |ոմբադանց, բնական. տարիներ: 20 "ուսրեայլ բոն է դրածը՝ բական:աշխատանք ւոաներ. մեկ տուսնւուկանճասակում,այլբան՝ այնճրատարակելը: ուլայն ճանաչում: յակ:անց,երբ նա արդենբանաստեղծի իր` գրվածքխստասլաճանջությունը ներ:Իսկ Իսաճուլյանի. էր:.:Աճա բույառի. ների.ճանդեսը` ա բանառոոեղծի:գղրոցներում:: 22 211 Դ. «Մառըսա. Դեմիրճյանը :է: երկի.ճիմնամլան:ջիղը` մատնանշում: քում շու դիղլուլ «ինքնատոեղծմի.էոլոս»։ Հիրավի,Կալդոլեւ: էլ` կար,ե- այս ասվել նշանակալիցէ դարձնումերկը`.-Իճանդամանքը մի.նոր. կայտունարժառանգության սաւճակյանի։ չավածո. . չեն - քանղի էսլոսները «ճեղինակները ուսճայտությունը, Իսաճավւռեղծում, այլ ժողովուրդը:ԻսկԽճ. քսանամյա: մի. Լէ.կերոոել «ինքնաստեղծ», Լոլու:ւղդոյանըխիղախում իր:ճաւհիով| բսյց: սլոետական՝ յին` առվանդույխուլ,. արվեստի: էւ մեծ այնքան. Այնքանղորեղ:էր.նրա սերը,էսլոսիճանդեսը: ղավխիչին, կուրքական, ճակաճարված ցանկությունը. ւուսլու. նա է. այս վիքխարի ժ անրինԸ էւլոսի` դիմում որ աներկբա ասելուիր: խուքը:Իրոք, նա ասպարեղում: դժվարադույն:

իր: ծրագրային Սերըդեսլիժոմտաճղագմանը: ու` դյուցաղղովրդական: դելի: էւլում:. բանաձճյուսույունը,, առաջին: մանավանդ շրջանում,` լալմանավո-ներգությունը,` րել է

կյանքտ̀ալ

ււ

|

`

իչ «ոը ոց եր.րվաժմրոսին. Մոնուկի» «Հաա

:

:

|

"

:

Հաանանկ ԴԱՐՈՑ

լ

Լ»

քն ղուտ:դրական-բանաճյուսական կոխող,այլ. մի. ճաղվաՃոսլուղուճուն:ուղղված, դյուտ. դեսլի:ճարաղատ ժողովրդի գեկանաշխարճն: ազգային.էութու մտածելակերպը,՝ դեսլի նա յուննուաղդային: Եվ,բնական:Էերբ իղեալները: ուղիներէր որոնում ստեղծելու"իրգիրքը, իր «Ճեղառխիոխական էոլուը»,«որը:սլիտիաղղարարեր, ճայաղզատամարի անճրուժեշտությունը: ժողովրդի "ֆիղիկական., դոյուլմյունը սլաճոլանելուճամար, դիմեցհպուի-ժանրին::. Տվլոլ` դեսլքում:կարնորվում` է։ էսլուիճիմնական: ճերուի:կերպարի ատեղծումը:: Իսասճակյանի առաջ "Հոյ բանաձճյուսույունը ւլարղելմր. դյումաղնական-ճերոսի՝ օրինակներ` ոռսական ե ճանձինա Սասունցի Դավթի: նրա ւռրդու՝ Փոքր Մճերի, ինչսլեսնող.Վիշառլաքաղ Վաճագնի: շղքայված ն: Արտավաղդի,։ բայցքանիոր ըստիր: բովանդակովժյան «ՄասըՄանուկը»:Ճեռանում էր: «Սասնա՝ մուս ծռերի»ոլաւտմական շրջանիդ,: Վր ճայ իրականության ն.ալատումը «վերաբերում ւլարղէ: դառնում, արդիական "ժամանակաշրջանին, առլա` որ Իսաճակյանը չէր Վլարող իր վիղլասքիճամարփոխառել «Սասնա: ծռերի»Ճերուներին:(այս`դեսլքումնա չոլեւոք՝ է Եվ. Իսաշրջանակներից): դուրգարէւլուի ծռերիճայտնի՝ է: եր: երեակայական: ճակյանը ստեղծում: ճերոսին՝ Ճճանձին Մասիսի: Մանուկի՝ ՄասըսաՄանուկի-որն:ըստ-Իռաճակյանի, խորճրդանիշն նոր Հայասէր Մանուկ. Հայաստանի, `

|

ու

խորճուրդը:, մնալը էսլուի հ: է մտուճղացումը,` Ինքնինճրաշոլի՝

մա

'

է

էը.ճրատաղլը, ոլաճանջ՝ ղդում «մասնա, Փոր» Հորոնակոլ,

իսաճաւկյանի՝ արվոատի հորում բրոյքը» գրազա «Սոանա ծռեր».էսլուր: հսաճակյանի. :: ոչ Համար եղել

գործին:մոր

1:

-Յ39-

էու, էր ասլա երկիձեր`. ւռւսնի:Այնսլես որ, որոշված: ղավակը, նոր: Հայաստանի խորճրդանիշՄասիսի ճերոսը՝ ճայոց երկրի Սիս-Մասիսը, նւռռավույլրը-Աթոոքը`:: ճերոսիխ

երբ Հայաստանում միժամանակ, շոշավելի

ղգացերսլու|

Արհմտաճայատուվել..քաղաքական կյանքի.ղարխոնքը, Արնելաճայատտուծավալումը, շարժման նումՃ̀այդուկային նում`,քաղաքական, բնդճուտուկըո.. կուսակցությունն Արնմուե,դրանց գործունեությունը՝ ուղղված աւտեղծումը, Այս. աղատազրական: տլայքարին:. ընդճանուր ճաղաստոանվ,. զբանոււ"ընդվղումի, ավելույնենք՝ երիտասար մթնոլորտին, ու. ճոդու տեղծի,երիտասարդ, նիցշեականի, ճոդեվիճուկն ն. Ո՞ւր,ավելի, կարող տեղին ժամանակին. փոթորկումները:. գ ործել. խն նրա:հրեակայած էր. Հերոռը-Հենին-Գերմար ալոեմի, միֆական.իոչ վլոռատվոլ` ընձեռող: դյույաղնականչէր.փրարավիճակների, մեջ։: Թերեսայն, ինչը ճնարավոր | ր: Լէջեկյանքում, գործել. կարելի արտաճայտել., վիլասքի, էր զօր. ու գիշեր Իսաճոկրում,այն,,ինչի մասին երաղում յանլը. փուրքական,.

տեղի են: ունենում կենտրոնը,իսկ. դործողությունները`. Բաւյտրճատվածներում: Արեմուսճալասոաւանի ալատմական ունեն ե՛ ձակ դյուղաղնական ծագում Մանուկիձին`Հրեե՛ զենքը` Թուր. ՒԷլոսի` Հավլունին:. "ավանդական ղենը, է նոր բովանդակուլյուն,: իսկ.բուիանռակայն. ւորվում ձնին: դակությունը,արդի -(ճեղինակի ։։ ժամանակաշրջանի) -- ճոռյ որ. բոէր, ալն իրավիճակը, պատմական. : իրականությունն. ամեն է, որ պայն. խում էր -Ճայի՝դուռը:` Եվ. ղարմոաւնաոլին իր առաջին.Ճճայդուկային: երգերըք̀նադեոնա չստեղծած լայն րերդուբանաւոոեղծը ձեռնամուխ է:լինում:էոլիկական. մեծ կտավի:երկի տռեղծմանը: ասացինք,:.այնքան՝ Ինչպես. էր` սերը` որ Իսաճուկյանը որոշեց: իր սեէռլուի. ճանդեւղլ, ԷԵորա ՁԻՀ իսաճակյավականէւզուը կերտել:Եվ.այդոլեսէլ գիտեին: ոչնչացումը: նի շրջասլատում, ւոր նա: էւղլոս:է` գրում, Ո՞վավելիլվ, քանԴավիթ նամակներում: ընէր.իրականացնել, ւսյդ գերխնդիրը: խնդրում։էին` «Էպոսից:ճատվածներ ուղարկիր»: սըսա. կարող: Մանուկը, էլ "Թոմամոռիկբանաստեղծի քնարակուն։ նույն, բանաստեղ- ժամանամլին ուժը` են,-ն. այդլիսիք՝ Լոլոսը:... շատ ճաճավո,՝ որպես.բանասէիր աղգային. են "շարքեր,ընդգրկվում ւռեղծական մեջ ։ էւլոսի, կառույցի. Եվ.ույսոլեւ:։ «Մասրսա Աւսէւլոսի,ավանդներով, դրված, քնարականճնչեղությունտալով ստեղզծադոլծովցյանը::: ոլոնմը` ն. ուղդային, ճիման:վրա, այլ Ճայ Սակայնչիկարելի:ւլնդել, ւմրացնելու|նրա: կառույցը: որ կայն,ոչ խե դիցաբանության, նյութի: նե: որ «ՄասըսաՄ̀անուկը»առանձին: առաջին. մեծածավալ արդիական ալատմության,. վրուսվը, բանասոեղծություններից ղորեղ. ալոեւք, շարքերից... է: "Ո՛չաւ. մեկ: անքակտելի իտի:ճնչեցներ աղատամարտի, կաղմված ոլումաղգաէ, յին. ոչ մի: բանամտեղծություն: չի ինք-. զրվել` ղարլմոնքի,. "ղում:մարտաճրավեր: միասնություն: ե ու է..արտակարգ. Պոեմը գրված սայլ:յուրաքանչյուրը իր ուրույն,մասնակցութ-. նանոլատուկ:: կարծեսղդում ձիերիդուվյունը,սրերիշառաչը, Ճայոց այՎ.բերում`:Կող ն: յունն .. րուձիի Լներդիա սլարուճաղքական, արշավը: վիւլերդությունը: Վիթխարի: եւ. նավում կտավի տողը: Հ յուրաքանչյուր "'նուղենայինք: :

.

ա

խորոահաազաղումը» բոնապետուցյան, Մո ՍոսունյուՀետնորղը՝

.

կորոորը՝ ձուքյուններն

«ել

առաջին,

Հյու ա ողոլորգը ոագրուցյումը Մանուկը». անատտե Աոա ռ

1"չԸ: թասով: արդում. :

Կազա Բոն աա մի. բնր գրվեց Հանգամանք ընդգծել: '

բոն

ՀՈՑ

գ ատն 1.

:

է

Իւ.

աոա.

շադելի ճայրենի, էւլոսը,որը տարիներ Պաշտամունքը՝ է Իսաճակյանը,` տարավնրան րունակուսումնասիրել «Սասնա: ծռերի» աշխարճը, որսլես` ըսվադույն՝ դեղարվեսՍակայն: դիմելուիր ժողովրդին: ւուսկան. միջոց` ոաճակԱԶ ուղնրա ոչ յանն ուներեր. ուրույն" ասելիքը,նալատակը՝

Ընկանկովում,իոարույկ ելան,

"

.

ՍՈԵՐՈՈԸՈՒՐՈՒՀաղարներով: ճաղարներով

`

`

.

"՞"նրիելան"ու կալվճաղան, Դո Հաղարներով,: ճաղարներով ՀԲ Անթաղկորան, գերիուսրվան: ԵԿԱՐ Բյուրթշնամիք -.

էր,` այլ: Լլուի: արմեկիս̀շակումն դայինէսլուվ:. ճյուղերից` Շեն քաղաքներավարառան, ւուածովոսքով,ժողուվվրդուկան: վեստիմիջոցներով` "ոճով, մաների. : Ավերարին,կրակտվին, աղվոռոադըՀաղլուտանի: ղությամբ, ճոչակել իրտեսակետը ՐԵՐ ԳՈԼԵՐ ւսն, աղզի՝ Մեր, սրիմ̀անին, այն՛էր՝մբաղմակելողել մանուկ փրկության վերաբերյալ. ` Էխ արագու րի տվին,: ոռՀեր: սողա սլայքար,Ճամաժողովիդական՝` ճամամժողովրդական դասլսՑԻՆ Ձու Էզրեշոր ո ւ դաԳյուլ բոնատիրուցյան խուրքական՝ ւուսմբություն՝ Ել այս ուվան,: ճանդ-անդաստանչ դեմ:` Վանքու'դարբաս կողուտեցին, եր:Ճճորինած ԱԵՂԵՅԵ ՆԴ իր:ստեղծած, ւվիտի,իրականացներ ղափարը ՀԱ էրի 358Հիի՝ մոխիրարին, (ՍԵՇՐոճոչչհ): իորինն̀ա. գերմարդու էսլուտի, Ճճերոսը, առլին,. ի արին, նրու: ւնոււոէր ճաղորդում:` ւռվին։ Ճանդի Այդպիսի` ճամար: ճերու քամուն որը: ղավակը՝Մասըսա: ասցավՄասիսի՝ Վլարծես Մոռնուկը,` -

`

:

:

ու

Հ

ու

:

`

ՄՔԴՅ

ՀՆ

Ռո

ՅՅ

ք

Մոխիր

ած

«Սասնա ծոն րից»ե ԲՈՒՄ լինի

ղդ»

նի

'Դավ| բ Սասուն եցի "

ր

ջ երիոա-: եր է պատվերներ, աարդ Իսաճալյանը: վերստեղծում որոնքոչ միճայ մարդու:չեին խողնել:Իսաճուկանտարբեր կարող Ճայանը ժողովրղիողբերդուվմյունը, ջարդիսվաւոկերները ւնսրձակորեններդրեց:ճայ դրականություն, ճրաշալիդիժոակցելով, որ"երբ.տսասլումուսնջվումէ Ճարաղզաւտ

լայր

ւ

ուր'ու"ժոերգածոլատմուցյամբ,` քավառական գուսանի է օսմանյան ճիղովրդին: ներկայացնում բոնատիրության՝ ողբերգական դալարվող` բաններիմեջ արեմհոաճայություն՝ են տեալականությունը վիճակը:՝ Այս:ո"լատկերների՝ մոանում՝ Իէ, տր՝ մեղ դեւվի:ներկա օրերը, վլոաճում ն` ընթերցողը:

անցած ոլատումը՝ ոչ`"խե: օրերի, սաճակյանի՝ ոչ "քնոլաղոն: ճիշտ է, ւոսին այլ ւականՃնագույն ժամանակների ճիշտ: իր կյանքի`1890- -ական՝ թվականների երկրորգ: լնսի` ալու

միստեղծման, ժամանակաշրիանի::՝ `

Սեխի.

լանիճննրեն,` տրբօջնրեն Է նք

ԳԻ

ԵՈՅԳ

ճաղարներո՛՞վ՝ Հաղարներո՛վ,

ւ42-

Ն

եղեռնիդ՝ լեռնից դ դեռես: ք քսան տարիը

յոցՄեծ

Հալող

որ-

Դիր» Պոեմե՝ «կաա 2 «Հելրնակի: «կածՀալրենի:. մբ գյուղը` ԹԵՐ

ղովուրդը, մուսաները: Հիտի (ոնն,

Հիլ

անարձա

մեան

զորք: "րժտմությանը: րոն :-

մբ ոազո

Հու

ԵՐԿՈՒ

թ

Ն

:

ԵՐ

Է:

գար

ելին վոն

՝

կրակն՝ առավ, կոլերկինքն `

Բոցը,ռյրեցաստղերն երկնուց,

արար՝ ծածկեց: աշխար, Ծուխը: `: «ացու, սուգուլ| լցվան: ձորերն ԱԴԻ ելավ, գոչպնաց.` գո՛չ"Արուն րը

ԳԱՌԻՔԱՆՆԵՐՆ

ւ"

թյունը

|

ոս

``

ւ

Հաւր

` ծով.կավեց` սարհր-լաշտեր:

Տ

Յ.4Յ-

նիցշեականընհերիտասարդ դործիճեղափոխական: ն ո:չը, որի արյունըեռ.էր գալիս, ճոգինՎլարուտ էր «վրեժի... մեր ճերերն... Մեր մերերուն,դիմում. մի: աշխարճը Եվնա՝ ճանճարեղ Ճճնւարքի. «Հույոլ: Է քոյրելոուն, ափխոպերներուն: պիտիխինդ:գա ուծնի իրճերոսին, իր ասլսգու փրկչին: Մեր. Է «Արունն ճեղեղ ճ Կոռավ, անը որ: Եվ իրկչին պիտիծներ Սայր Հայաստանին, որը ոլոեմում «դաշտեր... է. աշխարը, Հաողող արտեր, "աՖույնույված Մասիս սարի:խորճրդանիշի ։ ճետ: Պետքէ ռ Յո: ԱՅ ՑԱՆ Կր որ։ 19-րդ դարավերջինճայ ընաանիքնելում: ասել, շատ / Ճայկական կուոոԻնչոլեսՃայանի ե. 9-րդ դարավերջի առարածված: էր. «Մայր. Հայաստանի» խորճրդանշային: դեարչունեցանայն րածները«քաղաքակիրի» կւոավը,:ուր: ոլատկերված էր ճայոը տվերղարվեստուկան՝ -Եվրոոլայում բավմււղանը: ձագանքը,որ սաստեինլուրք ֆարդալուրների ված մարղերիավերումը սգացող ճայ կնոջ ճավաքական այս ոճիրներն Պատմական Եվ բնական էլ ղերծ չեն մնում երիտասարդ կերոլարը: է, որ`ինչ-որչափովկտավնայդ լոԳոտանն է անդրոաճայացքից: Իսաճակյանի ղել իր աղդելյովմյունը երիտասարդ բանաւատեղծի վրա: իր. սլատումում ինչը էր դառնումէ նան այն,ճանցավոր: բայը սռռ: ուներ իր ամասսրբերությանը, Այլաբանությյուն իճարկե,. ռեվ ճայ ժողովրղի ողբերգական քանղի:ճենը. դարավերջին ակսեցին ձեավորվել ճիմքերը, ճայառաջին ֆիդայականխմբերը, ճենը դարավելջինեղավ «Ֆր ա բացի,լրի: Սասունին Ձեյլունիղորեղ դիմադրությունը: թամ Երկիրըճղի ն : ւՀիծեծանքը.մաճվան դիմույ:րարդ նեու ոլոռթկումով լոույունից, ենլխաէր մարտական: դարերի: ։ Անցավ. աի Հե սրել, կտրեց կլայույյունիցճետո եկել էր սլատմական ոլաճը,երը սկսեց -ծովեր,.... "ւ ա: չորս «կաղմավորվել անալ աղզգային-աղատագրական. սլայքարը:: Եվ այս Հասավկողմերն Կոկ ռ: ութ Ո" է ղործում անուրանալի դերը ճայրենասիՀար Ռուսել,: ճար.Լամսնթ, ճայ:նորաստեղծ: ե՛ ե՛ ԻՆ ո ՍԴՀ ճարԻնգլիղ րական Հար:Ֆոանդոտուն,. վուսակցությունների՝Կ-ի, ՀՅԴ-ի,այն ՀԱ «պ Զըխղճացին օգնության. ուին: աղգային,կուսակցությունների, որոնք ճակայաւկուն ոռ աԵԱ մուԶեոք դեր. առանձին-առանձին, խաղացին չնճառան:.. ճեղափոխոսկան. աՆ" ո

գնաց ելավ, ծով-ծով «-Արունն

`

ւռարդ

Ը

ւ

"

Վ

վր

ԸՆ

ա

Սվ

ոնեյավ Հիտդանքննը:

Համար, ո

ձայնը, ւ

:

:

աշխարձի..

եւ"

-

ա-

առեր» Սոն» ւր,

ու

ա

նատված կամավորուկան կաղմակերղինված ջոկուոներից Ար էր իրականույւնըՀաղատտանի, ճակատ, լելու:աղդայինաղատագրական, լելարսրայքարի մ եջ գիական: պոսվառ-. ք նից բացատրելու ւլատմալկան որի. ընկղմվել, էինՀայող արխնացնելու օրճասվի, "'ժողովըրդին, իր ունկնդիրներին նրան,որ Էշնումուն. ները: Այս ճշմարտությունն ցույց է տլատմում է ղինված-դիմադրությում: ոլեւոք, տալ, այսինքն` Երկրիցեկածկաիառական դիմել.ճամաժողովրդական ապստամբութդուսանը:, .: յան: Եվ.այդուսլստամբությունը. է ալլ Այս եղերական: ոչ քե ի՞նչ լուծում փորձում է ղեկաւվարեր դեպքերին: սլետք ե Իսաճուկյանը,. ձեսվորվածերիւուսառասսլելուան. արդեն մաճկանացուն,:. ո ւժով սովորական այն.տարիներին այլ ՂԵՆ

Արեմոյան,

այն

ւ:

"

ՏՏԹՏՑ

ՏՈԼ.

անի կ

"

`

պիտի կամքովօժոված մի ճերոս,: որն ըստ: Իսաճակյանի: . ծնունդը`Մասըսու "Մանուկը՝ Մոլը: Հայաւռոանիի «Վզիներ: թ «Հրաշումանուկը:: Սուլոր սլիտի 'ԱյնՃերոսը, ճաղերքուրք "" Աբղուլ: դխանին,.

չու աւր Յա Տառաւղլանքի ստրկության,

ւ"

Ն

:

«րինճաճակյանը Համիղի՝ հախատիոլին, է: Դե` Սուլլան:՝:. կոչում Մոոճուի, Ցեվըէ: որ: ոլոեմի: ակղբում: "Ուշագրավ մինչե

ե

՞

|

րիջ. Միրի ողբիրդուն Սասունցի Գորը աղատոլ մեծ. րն.ճառա ր. Վրեժի: «Հրամանք՝

Ըր

կոռ

`: Գնանք`արձակենք՝ ՄՀերին, ամեն, ւ Թո՛ղ: աշխարճն` :::՝:: կործանե4: Զարիքի ւոունըճավիտենական, դոմեն Հաշխալճն. :։ անխիղճ Անդութ,: մ

.1

Լողի

-

ՃԵ

Նո:

ճե ՀԹող:մերի:

չ-

արցունքի» Գիշերների խավարներեն

Մ եր:արյունիու

ո:

էՎ

,

Իմ որտի մխջից. աճա.ձագի: ւ.

Գ Հայի աղատուիյան»: Արոր է քանհական ՄայրՀաղաստանիի՝ դիրքորոշումը շատ

են: Մայր`Հայասաոնիին` աղերսում: Մասըսա՝ "քաջերը: Ագոավաքուճամար: վերջ ւտուսլու տանջանքներին ժողովրղի,

"կ: Բո

աը ճույսնէ, ծնվում... ԲՓրկության" ԿԱր:ՀՐԹ Քիչ էլ Քիչ. էլ սպասենը՝: "

:

ւ:

,

գտնումէ, որ. ՓոքրՄճերիբնույքի ճերողի Իսաճակյանը, "աը, իսկ նա տվյալերկում Վրեժի ն Ավերումիմարմնավորումնէ,՛ չոլիտի.. աղսոոի։ Հայաստանը: Քանի.որ. անգամ եջ ճայի ավը «ճղոր.ու տեղծող»՝ է,. ն 6ւսմաառասղանքի: յը»: ինչպեսառում: է Մայր. բարի ենք արել»«...... ամեմեր: չէր մոռացել. Իռաճակյանը. Փոքր Մճերին, վլերպարին` սակայն, ովյալ որ սլարագողում, այն ժողովըչղիտի լիներ: նո դերճերոսը, դին:բերերչդալրերսոլասված. Նախ: այս Հաղասոությունը::. սլիտի,լիներկախմանմեջ դեսլքումԻսաճակյանն տտխոլված կերպարի մոլ էոլուի սլատումից, Մճերի ՛ընդունչշեղվել Մանուկը»սպլոեմը ված մեկնարանումից: Այնինչ «Մասըսա իր արվեստով, լինելովփպուին, ոճով Ճարուղատ ի ճայտ արդիական ւլաոբերեց նոր ասելիք, Ճամաճունչ ճայող:: Փոքր. մումյանը։Այստեղկարծես: ակար դալիսՄասըսա: Մանուկը: ւղզդիդարաԵրկարսալասումից: Մայր Հայաստանին վոր երաղանքների իրականացման, լույս աշլւարճԷ բերում:իր ղավակին,. որին:Իսաճակյանը :կամ ՄանուկՀայաստան,Արհամանուկ Մասըսա: Մանուկ ։

Հայատտանին՝ «Աշխարքին է."

դառնար: փոշի:

բուի. ձիշատակել

նախարճրդավոր աՊովանաթ Մացված, «իրոը թաջերի, Մոր «Եվ ակայն աատռակը նա ատում "Քբողո, Ի «Իմ րինի» ր»ո թաջեր,՝. `

ւ

սՈՀՑար

«Մո

խեղա

ԸՄ

։

այո

Հեզոոտ

ը

Ղրի

կացնք.՝: Քիչ՝էլ. քիչ: տճանվիստ: անեծքի՝ Մճերը: ի ր Թողեք` բարի չենքարել. միշտ: Աշխարքին՝

Բորսա

Իրենչարիքեն՝ խող ամաչի, ինքն "ին որ ։խայքվի,՝ Խի'լճը

ունի:

մեժ է: տանջանքը Հայու տուրք, Նրաց̀ավը՝ ճոր:ու ստեղծող. լ ու

Դ

Ի`

արամ

է սրւոի՝սուսկԱրնամանոմլն

Տ

-

|

Սարեր աան ենշան կարծես Հետո. -47-.

անունն

է տալիս:Հերոսի ծնունդը: սլատկերվածԷ

բազա-

քանզիՄանուկիաշխարճ ալը ռիկ՝Լոլիկական ուժով,: ճամար. տի վճոորոշ

աղզի նշանակություն ունենար

իր- օրորոցային. ճայրենասիսաճակյանը: անդում: երգերում: Է արտաճաղոում.. Ճայ: մայրընորուծին գաղառիար ըբակուն մանուկի մեջտեսնում:է աղգիազատության:վաղվաանձճառանցորի յուրաքանչյուր միգիտոլլցութայուն,: նաղոճին,՝ եր իմատորը: "լադքար "Հենց այս ղոռռւագրաւկան կկոլոլյներ ֆաւոադուվն մայրական վետ գաղավորի է:.Իստճակյանը`:

սլի-

անն

ւ-

«Մոր դեմբը. սլայծառ, Հայաստանի

ՀՈՄ առողունք, Աչքունքը գոճար: " Գրկին:մողուկ.- ՄանուկՀայաստան, ". Արեսմանոմլնմեջ մոր դրկին տ. ՍԻԱՅՐ դեմ Լույս Մասըսին՝ Զոր: ու սեռ --

:

սիրոդանգերուանցելի արգասաբեր երգիչը:ԵվՀայս ճունղը

:

:«Ճեղափոխոսճնչում է" քսանամյու լխորառլես՝ բանուստեղծի 'Աճա խե-ինչ:է: Վոլուում:՝ կլան»: ուսում

`

դըժոլտար

:

:

Պայաստա Մար

երգում Հայոց, ոշոիոլ աշխարծին: եր:օրորողային՝ Փարի ՎՍառունաղիղորդի, «Նանիկէրա, իրբանաքյուսակուն ախառռիալերը՝ Եվ ինչես հ

ո

Ն

Մանուկն,էլ` դի Դավիքըկլոմ' Փոքր. Մճերը,՝ Մառբոա՝ մեն // Սեր մանուկ կը: - Հուսրով

ՀԱՆ

:

:

ե. չճիանուլ` քռանամյու բանաստեղծի կարդալ` սլատկերնե-

ր

զոռեւտ :4ուրով, ճամեմատուվցյունելրով:` Այնոլեսէ̀ գրված, մեր յոց լեղուն բանաճլուսությունը,`

լ

Պարում» բարբառն

ոըՀեղինակին ոու ենոմ ոքիմիչու՝ ը

:

'

'

Հղուզարլ

Հրա լ

ԳԱՅՐ

Դար

ԲԱ

երջա "ոսո շԾով: գորովով կրծքինանղմեց,

ՆԱՑ Դոուն

ՀԳորն Ո:

.

ՀեռԾծել կալ:

ԼԲ

ԼՈՐ

Ն ռ

ու: անուշ,է: ա սուրը

գոթՀԱՅՅՂ Զորքովլցվավ մեջք:ոու խիկոմնք,՝ՀԱրԾ Գոր Հ Ն

"ձատ: «ր»Կղացար ՈՐ լաղոու "

րոք

ՏՈՅ '

ԷտՄամամլնամուրղավ կրծքին:էրը պահը`

Հրբոուրւ

-

ռ

Մ

:

, 1Մդբաշխարըեն ՀԵՐՑ Հան' Պոոը խորր ամ

որոառն |

-

:

|

Հոբ

գրկել, Մորը. Արհամանկան,.

-

անիլ)

:

թոր

:

ու

Ո

Օրորանուշ,նանի,նանի, Որ: դուքնես,շուտմեծանաս, դարմանանես, Մեր վերքերին, Օրոլըբալիկ, օրոր,նանիկ... Արհամանուկ, երըուդու մեծուղոռո,: "Թուր Հավլունին կասլենքմեջքիդ, ճասնես,Հրեղեն.ձիովամպին "Ծարավդ: երկնքեն առնես, Անառլատեն ճովովանցնես,-` ՀՑԵ Հեյ քանդես: Սուլիանի բերդը՝ Մարթն «Քնի,՝ նանի, ԵԱ որզի,:օ՛ր-օ՛ր, մեծնաս ոո Դարթդար ձրա՛,չոր ս. Մեր վրեժըյոք ւուսկճանես, Հար մոԼ չար քշնամու՝ «ւ

«Ա-

ժամով, րծնար» Մահու Վ։ Մանուկի, ճառակ, առնելու, Հատվածները Անկարելի.

'

դ

:

ւ

մեծցով.

խոեր

`

Լ:

Վե

ՀՈՅՐ

ու

ի

վուի լ վորակա պես: ույդ թվում Սոր: ոաճակրանին՝ոՍասնա ՃերուներիՄանո. ընքերցուլները,` հ:

են, երեն, Բլոկը,ղարմացել, ճանճարեղ թարգմանող տբ տու-՝

"ի-

-

մեն

լ

|

՝

ւոխած՝յԴուատողլանքից, աղուտումբերող ֆեունդ. էր, դարեր:

սուրբ գաղա» երկունքը. էր`նա: Մալը Հալաստանիի: ծնունդն. սլիտի: փրկերիր.ժոէր.. Մանուկը. վարի իրականացումն .քանէր երիտասարդ բանաստեղծը, Ճուվատացած ղովրդին` առնող:ճայմաղատազրակուն. պար. զի նրա,աչքիառջեծնունդ անուի: քարը,. որին, դես, տալիս է «Ճայճեղոռիոխություն».. է.այստեղ ակնառու նը,՝իրկույյանմիկ դուռնէր։ ւԱնշուշւո, ՀՅԴ. էլ Ճեւո: Եվ:Մաոսըու քաջերն:ճավածրազրերի: կալը կդա"Հատուցման ժումը: ծնունդով ւոսցածէին,որ. Մանուկի

է ալ Ինքնին:փառաճեղ

տեսքը: դյուցաղնի. երիտասարդ`

ե

ԶՈՐ ւթ ՍԵՓԿՈԴ կեցան, էլ Քաջերնամեն: ղարմանք,

ր

ա

վրեն. Ծովերուվրեն.-:աչքերու. բիբերն,արն. Աչքերն.երկինք, Ուսն. լեռ ոււժնո. լանջքըճանց

:

Ե

ՎոՀոգի

ի

սարերն ու

ք

Ց

Տար.

երկրիմութ. ՔՃայոց

ԳուաաԳալղիս էին իրարեւու: Լրաորյա ւ ՆԱՅ.. Հող երր Մերկ ու ա վեր Յուն Հրոկոն քաղցած Շւեխղ տերութ Շարան: շարքեր:դերեղմաններ, ` ոա որ նոր Բ. Ամեն. ւր : : մի ծառ.կախաղան՝. Բ 0 Հոշեղան Էնոնց բոլորք -

աա

եկ

աար

|

ԱԱՀ

Է

ԵԼ

Եղն

բորենիներ,-..

էինիրար..եւոե. Գալիս: դորա ար ո մԽոլչուխոլոր,ւոխուր.սե,. Ւ "ն 8 Ու

մն

Հուր

լ

Ցրորը

ու

«իրոը անքան. վրծոտում Էդարձնում Մոճուկի. որոԱյս երաղըավելի վճռական

ոա

ԶՈԼ

:

շումըօ̀գնության գալու

ու

:

խորշրդանշաղա հրաը՝

Հայն Լո

կբթնգրար,. ան

ծիածան Մանկան ունքերն -

Մանուվը,:

-

Հոր

Էնոր ռուի: բոյին-բաժին, ոՅՑ Լեռ -քիկունքին, Թղմ ուոայերԴ Ցով՝ սիրտը, Հանդ.Վսորունկ: Շունչը. իոու կեն ղիլ.կոլլուռար: ..

՛

Տանք Պա կրադոաայառտանի՝ ը ու. Վյլր ԱՈՂ բոս Ը ձ, Ու ՈԱ խուր երազներ: սե Է պաշ

Բր

Աղուշկտրած:նային Մանկան...

դուզատ

սարերեն,

Հղոսնը

Թ

տ

մեծ Ճեւտագայում րեցի Սաքոն։ Այդ. տաղը Իսաճակյանի, գզուսծ«Արաղին» էր` «Մեր ճանաչում. բանաստեղծություն Ար ը, խոր. ճորերեն Պղտո՞լ ավղտո րա՛ղ...»: Արաղիվ̀իշտը .ճոռր «Օրերովճասուն դառած». է: իր առաջին, Կոհսնում: գում,..

:

.

Սղ։ո

Է`

Փող

է որպես` Սաերկվորյակը Նրան Իսաճւակյանը նկարագրում. սունցի Դավքի. Ը.

ճանաչված մեկը`Սնքաշարժման ճերոսներիը ֆիդայական

Գանդուրները ճուրու ոսկի...

աաա արչալութլ Հարց խալաթ

ճայրեաղւուռել:իրտարաբախտ

Մնումչ̀ին,դյուցւաղնի կայքը`. նուկիցներին: ավանդական ձին, ու. Թուր.Հավլունին, սսլասքը»՝ «ղենքն Հրեղեն,

|

՝

ու

:

մարտից կայծակին: առսչ ԵլՀովան մուոեցարատումը Եվո մի Հանդամանը, Իսաճավյանի, են Մայր անցյալի անցուղուրձեույնացված | որ-.ալոեմում՝ Մեր նկատառումը, լե ճեռավորպատմական: :

նույննէ՝ Թուր դիմումէ ծնողին:

ը

որ-

նում

ոչ

Հայասատանի Այսոլատմությոանը: րին, ժամանակակից. խորճրդանիշ դետին ճայոցճակատագրի ոլես,.«Արուղի»-ն`. է ուղղվածտաղը ճնչեցնում ոչ. քեմիանանուն գուսան, յայլ

փ Հայաստանին

ւյլ

՝

ՏԱՅ

ՏՈԼ

Քաստատում:են բերը

նա

լ

տարը: Մասըսա: Պոանները,

Հխոնյալ տողերը» թրա

Հե

Վուդ

| լ

-51,

ն

|: մ

ափին կանդնավ, եկավ, Մանուկն

ԲՈՀԻ»

Նայեց Ճեռու

ո. ՝

սարին, Մասըսա:

օգնն՛ինձ,Մա՛յրՀայաստանի, "Զորքտուրինձի, ճանեւմԹուր «Դու

Յուղ

:

Հավոնիո»: չլիոլատմածով

ՍակայնՄանուկըուրիշի տեսածով տի ղեկավարվեր,ւապիտիիր ւսչքով:տեսներ անձամբ աորեմտաճսդի Երկրի իրականոլատկերը,: ֆմանոար զգար վիճակը,Երկրի իրականտիրոջվես ւլխոի տարաբավուտ ն կատարունենարկատարվածի ճշմարիտսվլառոկերույում նհ վողի մասին: Եվ: Մանուկը.որոշում:է ինքը դնա տեսնի կտորներից իրականվիճակը:Պոեմի լավագույն Ճայրենիքի Այսեն Արխհոյան սվուոկերող, Հայոռսունըը ճատվուծները: ւվոեմ է ոեղի է յոալիս:իրականին, եղ դիլաբանականը այն ամենը, ներս խուժումսլաւոմական "իրականությոմըը դարձավ19-րդ.դուրիվերջերիոլուինչ օրինտչոսիություն ԵրմականՀայատանիճամար,ըստ որում`Իսաճակյանը Լ ոչ քե -ընդճանուր: ձնով, վերացուկան կիրը նկարագրում իր իր անվամբ, մարղերով,ոլ`. յուրաքանչյուրն. `

ու

չեղջերին:

ւոււն աղուսվներ լոլկան քամին: ձորերեն, Սգվոր Թները կախ,ավերաշխարձի, : է ցրում, Մոխիրներն դես-դեն Սն

:

Ու

Լւ

ամենկողմեն մորմոքուն՝

դաշտերն Հայոց: Կըճառոչեն

ու

:

ւ

ւ

ու

ձին Հոր, թներով Հրեղեն ր Վոր

-

Է

Ցո

Մար

Ցավոտ.

գ

-

Ի

Ե

հլնում:

|

Տ

|

ի

:

արթ

Բ:

ե.

Ս.

`

Ն

էջ

ւռ ՍՈԼ

ւ

Վրեն

|

.

ը

ունի, ճիմա... մամ խավար. մեբ աշխարճքի Տեռավ՝ ու

։

ո»

:

|

։.

ռլ

Կայե րն

։

կելներճերսը ածած, սիրտը: Փոթորանքով ճայելին,սիրուն Ն ա ւաԷն,ոսկի: Շամիրամա.

աայ :

աաա

ր

Սալնո «Թով, տրերն անցավ Արտոս... Առնոս, «պանա ափերն, ի

ԼԱ Վասպուրական կրակն առեր, Վանա Է, կրա ղառ ծովնծիծղուն,

ՀԱՎ

ՀւՅՈ:

'

Գրգոտին

«Մեջ կըգոողոռար դ գոթ Ե Վրեժբողոր:,

Հարուն

ու

որունայեց,

կ.

ՀԱԿՆդՅաՆ

|

Լ

՛

'

ԱՂ

.

'

Հ

Լա

ՆՈ

ւն

աղբուր.

ու

սպե

ալ

րո

Արծիվներեն մսրագ խով, ՏԱՅ ւթ ն Պան ա. .: : զ | ՅԼ "Նեմրութ:սարեն|նսսվ Հ Հոաոշք մեր տ Ց ուՏավրոսենճասավՍեւղուճ, Է Մ ւիրննխ աւան մովմեր Բալճովիտ.Խուվմեր, Աչ ոն Է: էԱԱՅ ւՄանուկնա̀նցավ, Գոր աա Ճայ` դեղերեն, Դոդոք ԷղոուՏեսավ՝ «եւ արածգուգոնթ ն մուխչէ Թոնիրներեն՝ վլած, Վջած՝ Հայու տներ՝ճայուվրա :

Ակն.

աննա:

'

ուա

ու

Նորեն.քուսվ, Բյուրակն անցավ, Վարդճովիտ ու Մշո, դաշ, ՀասավՍասուն, Անդոկասար. . ՏեսավՍասուն- էնսուր սարերն՝ ունն բունն՝ ճողին Կտրիճներու

Պալաս, արուն-վարար: «ՀԱՐ մշուշն Մուշը.ավեր, Տեսավ անճաց, ա նար ւՀայժողովուրդանջուր, անթաղ Կես-կենդանի, մեռած, գրոյ մութ ՎԵԱՆԿՏՔ ւ. Արածանին. ծամերով. արծաթ ԱՄ ր '

լ

իլճշարիո ճազատագրու՝ զորք

ԱՐԱԳ

Տ

|

էն: տք Էս ասիննմինչնափն. :

'

ով

,

.

Տ

ԴՐ շողշողում, Յաքաղանն է

ՃայԳողոլորն Ու էնոր տակ. աճեն ` Կուչէ եկեր, դողում, Ու ամեն

վերելնել-կանդնել իմաստը, ողջաղդով մասլարփակ քշնա-

:

մուդեմ:իսաճակյանի դեաղա ծրագրի` մտաճղացմամբ՝

Ի

առեր»՝" կողմ` ճրդեճն: Հ

է ճայն կրուկի` Վառվում մեջ,

ո

`

` շարան-շարան Կախաղաններ

|

տ

Երկինքցցվածանիծում

՝

0րենք,: դատաստան: Բոլոր" բովանդում երկիրն` Հայոց, Հեծեծումէ̀

-

Ա Մասըսա՝ Մանուկն. կանչում,

Հ.

աթ:

եե.

աոնժ

Հե

:

Ես

։

էր, Հեկեկում:

Ցգաան

ուաեն

են.

ու աշխաիք

է «Մասըսա. ղարվեստական, մարմնացումն, ոլոեՄանուկը» է եր Այո.գաղափարն մը: արտաբերում ժողովրդին ուրդված Մասըռա Մանուկը: կոչնրում բ ւ Սարոն «այողովորգ, լիներ, ուր որ, արե՛ք, ւ արե՛ք... Ճառե՛ք,. է ձեղ

ուս

լ`

Մրժ «ջոերոլ Արաղն Հարց` է որ առեղծված իճրաշալի, հոաճակրանը վիտակցում:

ասլակլուռորածնեղարդունալ: րավիճակըելն շարունակի՝ եճաե. ըը Սասունից Զեյքունից՝ ուրիշ՝շրջաններ, կանցնեն կընդունիճամառլարվակ բաջնջմանգործը Թուրքիայում` նա ու՝վրանխատեսում էր բնույ: Եվ այո ամենը` ճասկանում: Մեծ եղեռնիցդեո՞20 տարի: առաֆարէր նչ առուջ:: ի՛ Իսկ. դրվեցալոեւմը, ենչի՞ճամար վերջառլես կում Իսաճակյանը,

ն Մասըսա. չե՞ք Մանկան. ւ, Սուրբ օրը. վրեժի, ճասավ,,

Լ :

տուր

շղթա ու լուծ: "Փշրի՛ր».ֆարդի՛ր,

լ

Իծնեղ Մանուկին: ինչո՞ւՄայր Հայաստանին, Մառսբոս 5ւսմաուներ, սաճակյանն շատ:ստույգ: Փրազիր`՝ դազինված որ' "նքնոլոեմում իր: ժողովրդական ապատամբությունն՝ ւվիկյանքումվի-. փրական` Ս'առըոա՝ ոի իրագործեր Մանուկը:

ն

աց

Էդ

`

ՆԹ

ւ

-. նբբե։ ու է: մի՛լաո, աչքերդ Թող. փոթորիկը քուճոգու.Ն մթնդի ու տանա Զորանաս, գլխին. տ. բռնության, թավվի։ քաջեր, ւջ Զենեմտոալիս,. ճայու

Թոհ՛ք,ճասե՛ք,ուր որ լինիք մաշԿուղ ու ժանգոտ շղքաներում, ան Թի սլդնձե: ղնդաններում, Ը

ԵԱՑ

ԼԳ բառր

թ

քե.ծովերում,.. Անապատում,

ճառե՛քկապանք, արե՛ք,

մրրխւմ «1Փչրե՛ք

սուրբ տաջեր... ճարքեր, ժայոց, եց'Մանույին. Ելեթե պոեմում, «Հայոց Հողովուրզը` Հեւ

ՆԸ

պ

ՏՄ

լծիդ: Արեմտաճայաստանը՝ թուրքական քոնակալության սուլ ճաէր այդ Ուստիճարկկար, անճրաժեշտո.

վորա

«Անո,

Է

ԴԱ

ԱԼ

ւ

ՈՀ

Ճլաջոկատները կամավորական: սրայքուրիդուրս "եկածտղատւոդրելու մեկ. ուղղույյամբ` մախմբեցինե ւտարան

«54-

`

:

|

կուսակճայՃեղափոխական Կոխի իրադործեին նորաստեղծ. ն: ՀՅԴ-ն, ՍԴՀԿ-ն բոլոր կրելուունակ "ղենք ցությունները՝ որ ֆիդայական որ:նրանքէին,ճայրենասեր՝ ուժերը, քանի

թրին

ճանաչում Հերիքմնա՛նք, յաթաղանի մակ. Թա՛ի բաշերդ, ժողովրդի առյուծ.

`

/ Ժողովուրդը. գոչեցծովու նման,Մանուկ,մեր.ասլաղվեն,Մենքեկել ենք.քո:վեճ. ծովըթժոսի// Հրամայե՝ կոչին, ուվենք»,ասլա Հայատուսնի քաղաքական որոշող բախտը

աաա

Այս դաղավարը.Իսաճակյանի: ճամար"անառարկելի էր: «Աղատություն կամքն չէ մաճ»: ճշմարտուխյուն խոսքեէին ՀՅԴ դրոշիվրա:Եվ ոչ թն սոսկ նշա"բը դրոշմված ձն: Մեկ այլ նաբան:էր,:-կոչ,այլ՝ ճայի ճամար առղլրելու ճամիա:չկար: Եվ այս սլոռոճնարավոլ,այլընտրանքային ողբերգականճշմարտության էին Թուրդամի առսլացույցն ղարավերջյոն ջարդերը,որոնը ճանքիայիկաղմակերոլած Եվրոսլանմնաց.անարձադանք: դես «քաղաքակիրք»

' անճաղորդ Հայաստանի, Արնմտյան ժերը,մանավանդ` ղինվածե̀լույլքիկոչին: Մինչդեռ ճամընդճանուր մնացին սկսվել էր արդեն:Զ̀եյլյունի, Կսյդ սլայքարը՝ դիՍասունի: `

սա

ճայ ֆիդայական էին, մադրությունը, շարժումը` առլացույում է պետք` էր, ոսոխըմիայնուժիցԼ վախենում,: որ օսմանյան ճամատարած շարժման կույծերլը ճրդեճի որ ֆիդայական "

Բայց այդոլես չեղավո՛չ Սասունիկուռորածնեվերածվենին: ճետո՝ ո՛չ 20-րդ դադարավերջին, րից անմիֆուլես 19-րդ Մինչդեռդա. ժամանակի րասկղբինԵ̀ղեռնի նախօրեին: ն` փրկովյյանմիակ Արահոաճայասաանի էր քելադրանքն՝ ան: ժողովրդի Հենց այդ սլայքարիդրոշնէրոլարղզել ճաւնի

ւուսջ

ՀԱՐՈՒՑԻ ԻՐ`

"լ

որս

Մոտ. երեսի ուկի- տառերով բոյեղեն Հայու

տ

կամի ճայ «աավատարիմ իճրե, քանի: Տ Սուրվերցնող: դեմ բոնությոն. Լավ է մեռնենք միանդամ

"

ԴՐ

Տ:

:

լ

անգամ. քն ճաղար-ճաղար: Լավէ մնոնենք՝աղզատ-ճպարտ Մերձեռներովքարուքանդ ՓՏՋ6ՅԵՐ ավերակների տակ, Բռնության ու խեղզճ Քանխե սողանք՝ ստրուկ

|

`

Քան

|

|

'

ԲԲ

ո

ԳԱՑԻ

ԱԼԴՈ

`.

ուռքերիտակ: Բռնության ::

աա.,,

Լիմ

.86-

ՍԱ

ե ոչինչ վերլուծութցյունները, բացչի խողնումբանաստեղտասնասլամ. սլատղամները ծը::Նրա:.եղրաճանդումները տիկանղամիմատտու, են,ճշմարիտ Ճեռատետ, այն.քաղաքական. քայլերը, այրերի ու. կուսակցուլյունների որոնցվիճակված:էր սոնօրինել,. ժողովրդի: ճակատադիրը: մենակ երիտասարդ փանաստեղծը չէր իր Բնականաբար, գործում: պատգամների, կոչերի, ծրագրերիաղղարարման Ըստ էության,նույնկոչն: էր. անում: իր ՀՅԴ-ն՝ ժաւիաանակի ԱԱ ուժը: "քաղաքական վճռական ամենաաուսջաղեմ, ն. մեջ ուժընան այն խորճրդի «Մառրսա Մանուկը». սլոեմի ե որ ապագա պայքարը ճեղինակըտեսնումէ ոչ թե ինչոր միֆականճերոսի անճատասլաշտ` դործողությունների իր սխրանքների: Կոյլ որ Մամնջ, ցուրաքանչյուր,. քայլում. է ժողովրդին.. ժողովրդիմիասնականութնուկն. առլավինում ու

ա

՛

Մերմանուկների դանդերը իշրեց,

մատին չից: «շիրատը Էսպլատմական ոեմըեդգրկում ժամանակած

հարտուջի

կարմ «աառարրն

Հարուր տարիներ,ճարուրտարինե՞ր, Նա մեր արյունըխմեց ծծեց, Ու աշխարճ կույր ցույ տվեցիրեն, տեւով,

Ու

՛

'

|

ՒԱ:

ու

երիտատարդ հխաճակյանը: սուրբ՝ Կարմիրվանանչ դրոշակ` Մի հրեռին՝ ճայոցարծիվ, մեջ` սուր Չանչերի ճրեղեն, վրա`" :

ՒՐ

:

ն

նաւ

ՀՈՅ

՝

տն

ր

առ |

աշ

քան քե

մեջ "նել, ճավերժացնել իր անունըորսլես մարտնչող,. ճանդուղն պայքա Իրրկած։ վճոադանության սաղդ, չէ՞ որմենք պիտի. ւռեսնեինքդրա: վկայությունը ։ Մուհրաշխիքը: րիՀաջողության ո լեռան.ճերուամարտում,: ռլաշտպանական: Վանի. կոիւէ

յան,:միաբանության, -

զՈԱոԵրր

ԶՔԴԵՂՆ

ԱԵ

ԳՐրՆ

րոր

Ն

ԵՐ:

ոռթմճաթ

ՎՃ

«աա

Ո. դ, կարմիր դու ճայժոլովուրզ Վա՛ ճաղի

Ճեն. վերջասլես:. ".ֆերում,."Բաշ-Ապարանի Սարդարապատի: րոսաւրտերում:։ԵլմեՃրաղենի լեզվով, մել բռունցքդարի«ձած,խոսեինքլուրքի ճե, ճետագադեսլքերի ղարգացումր:այլ բնույթ: Արհմուսճայասւճամենայն՝ դեռլս. կունենար, "Կռանի, ամբողջբնակչությունը`. մեծովու փոքրով,աղնվա2 չու:ուսմիկով, «վանու| բաժին չէր Դեր-Ջորի` առիաղներին Եվ ւսրդեն դառնա: Երե:լսեին..: ոլոեմի ւՃեւուսդա Ճաովածէ ճամաժողովրդական ներում,ուր սլաւտկերվում ղինյալ եխուրքերիդեւն սլոնհմի լույքը, մարտերը գասդաթնակետ Դն Սուլանի ճետ, ի տարմենամարտը Մասըուա՝ Մանուկի

Հ.

բաց, Ֆվ խորդշարժե՛,քեվ ճանապարճ մեջսուրն:Է միշտկտրու,: 6: Այս աշխարքի

մ ոռ:

Է"

ԵՈ

ճղորկոց, եթ ռ Կարի՛ր ու տիրի՛ր,: անձաղլթ, երկրին,2222 Հո: Եվ-ուռքդ:՝ ումուր՝ դուխփվի՛ր Հացիդ տանդտերըդուն եղի՛ր. ռ Է՛յ, դու արնիճամվորդ վաղեմի, " `

ու

--

ո

՛

ռ

|

առաջքայլիր: Սրով գոտեպինդ-ե դեպի Անճողդողդգ գնա՛ -լուսն-արն, ..

ո"

ա

ամեն ճարգանքի նշան Եվ աղգերն ու Կուլովգնալով: բարն՝ '

ՀԵո-իւո

մանիա Աղոտ, արարել Քոր ԷԻսաճակրանի, ե գերուին՝ Պոեմում լռում Ժողուուրդը Բ

Ց

նար

Հի

բերություն պատմական իրականության, ւռեղիունեցավ ռո-

.

մանտիկ բանաստեղծի երնակայության. մեջ,Ն ճերոսավեւլի

է տողերում:Այստեղէ: սկսվումանջրոլետը. իրականության ն երաղիմիջն, արդյունքումունեցանքճայոցպատմության էջը։ Իսկ մինչ այդ, արճավիրքիդ խուամենաողբերգական

իԻսաճալյանը չէր կարողչլսել, քանղիճակառավ` դեռլքում: մուռ էՅ-սաիելուուոհղծագործողի չպիտի՝գրերիր: սլոեմը,ոոմանտիկ` Ճամար,: բանաստեղծը, երիտասարդ: ն իր ավելիէ,.քան: ճավատը ճույսը իր աղդի՝Ճանդեսլ: էր: առաջարկում: ղեղամիջոցներն ` իրուկաչան նում,:ն աղգն. ւսՄենք,. իճարկե, էլ նրա: լոռոկերացումներում, Քակվածչենք.խորճելուոր երաղներում: 5 նիխոսքը: մնաց: ձայն բարբառո: Վերջաւլես, ճանասլատի:

Հհարավոր Սսաճակյ ու

Հ

անճնար՝

ԵթանԴիասդական, իրականում: ի փղեալական Քոր է անտեսել "ւ մի՞թե-կարելի այնճուժկու ճալդուկային. շարժուՄեր. ընկած տեղեն, աջ որ Երկրում: էին մր, ծավալել: ճայ ժողովրդի լավագույն ղահոր

Հ

էբառր: ծնում,՝ :

Ար

Է

:

-Կեցգե՞մեր` մաճը,որ կյանք:

ո.

ԻՐ

ՅՆ

Անի ւայըն Է'նոր "Մերերեղմանը՝ որ բենի որոնք չ ձնոա::. ԴոքՄԻԼ» Ի ԷԵ մանգե

:

Կովակները՝ Արաբոն,. ԱղբյուրՍերոբը,. Անդրանիկը, Զավուշը, Մուրադը,՝ աւջԿոասնյակ, տասնյակ ֆիդայական.

կանքի, -

ու

որոնըդերակշոող նորդներ, էին մասըա̀նդամագրված ոլոեմում,ի դել, ՀՅԴ-ին:Այդ ճերուներն:: իսաճակյանի՝ Մաեն: լեր անղի: լռել. "ընդճանրացված: ակ: ժողովուրդը կար "Քաջեր: անվան. Այս ւսմենը Ճա-՝ Մանուկի կոչը. նշանակում: էր պաղգովին.-սլայքարի: ելն. էր Արնեմտաճաղաւոանում, սըսա՝ ն. Իսաճակյանը որն

Իսաճակյանին,

-58. ՎՀ

:

Յբ

երանի Բաո

աաաա Հեւա

«յ

ԴՊԿ

ՀՐ

գործում |

աա):

էր, որ դիմադրության: վատացած ոյս կայծից կբոնկվեր ճրդեճը:Հիշենք, որ առլատամբուցյան ճՃաւնաժողովրդակոան դրված:էր 1895-1898.խխ., ն բա"ւԿղոեմը: ճիմնականում: ուներ ագալիքիցիրավունք Փաստեղծը Ճայ քաղաքուկլան վելին սսլտսելու,քանղիդեռ ճեռու էր: 1915 քիվ որը, ինչոլեւ ցույլեն ամա «Մառբըոտ Իսաճակյանին, ալայն, "բնավանճավանաեղրափակիչճատվածները, Մանուկի»` հա խվո: Այդ մոսվո՞Քիչ ճեւռո: Իսկ ճիմու ոլու"կան ժողովուրդըմ̀ել ու`մում,մեր,ճերոսիկոչին արձագանքելով,

էն Սիմոնին, «Լեզվով ճարտար: " աչքով էն. Ավոյին, Եզիսրոացուն՝ Զաքնին Դժոխքի կրակէն Հրայրին, 3 «Անդրանիկին ու Վարդանին,

Խոն:

Հո

սգո

ՀՄՐ

"

-

հե

ԼԱՑՑԱՆ

ու

"

-

ի

ս.

ե

Լա: Ուտավորներ ճՃաղար,՝ ուճաղարներ, ճաղար՝ ու

Մուրճ-րաճով: «Իրենց ճետ բերում:են Ճլսյուճաղալտալով

'Վրեժնֆաթանուն աճով» Հ

առ

։

ԲՐ

:

ճերոսամարի,օրերին,երբ ի. Սարդարսալատի -

ԱՆ

զեկավարները կարողեն լինել ե ապագա ճամաժողովրդական ճակատամարտի առաջնորդները: Այնոլես որ, կռիվը, ւլատկերացմամբ, վերացական այս Իսասճակյանի ճակամարտութխյուն չէր, ւյլ` լիովին ռել ճակատամարտ որը կղեկավարեինֆիդայական ճերուշարժման. իրական ման

`

Ռ-

.

`

չ

էն

ենն

յունըքուրքերի` դեմկռիվներում:

եթա

Ն » Սո: են: ասես` 1598: թթ. ոչ` քե. 1895ւոյլ Սրտողերն գրվել.

աղբյուր Ջովալ ներորին.. Եվ րանով այն միտքը, նդգծում, որ.ճայդուկայի շարժս

ու

ու

ր,

ու

Ճճայրենասեր ղինվորներ, ներն կաղմակերոլիչները, րոնքմեկանդամչէ, որ ցուղարերել՝էինիրենց ճերոսութ-

`. ճաղարներ, Ճաղար, Պաղար Գերանդաւորներ ճաղալ: ճաղարներ, ճաղալր,. ու

Անուշ:

Է

ՀԱՀ

:

մելկամք հրո աաա դարձած, արը Ճաղար Հառլարներ, ՎՆ ազար, իտվերներ

ւ

Այսղիսով,:«ՄասըսաՄանուկը»միստնղծագործությ է մեր ժողովրդիսլատորն. իր ողջէությամբ կառլված ՖԽ ն ճ եւո, մության ճիշտ.կլիներ այն աղատագրա-

անվանել

կան: պայքարի ժամանակակից էպոս:

ա-

Լարա

ին

ճայ ժողովուրդը, նօրինակմիաբանովցյամբ Առավել: ոդնորուցյամբէ պատկերում Իսաճակյանը մարկենաց-մաճու սռարավ: ելով:քուրք ուռի: դեմ.ն:ճՃաղլմանակ ի տեսարանները. խավ.կա.բանաստեղծի ւտողեինչքա՞ն նէ, ե Մասըոա: Մանուկի. խիվն: րում, Սակայնդեռ բարձ: մարտիառաքինության. վրեժիանթաքույց զգացում Իսաճակյանը:եսսնակից,է առսլստամբուցյանը կարուռ:Այս մարտըասես Սասունին. Զեյքունի կոտորած«ացրած իրական շարժման դոյրձնում.Ճայֆիդայական ներիանմեղարյանբանաստեղծի. էր: պատասխանն Հայոց... ղորքի։ բախումըվխուրքական ճորդաների : ճետ ի Կղաւոկերված ոգով,ն երիտասարդ Իսաճակէ. ճերոսական ՀԱՐ Հր մեծ. աջ ու Արե յանն է : այստեղ ոչ միայն որպես քնարական նուրբ երեում տ ` ան Ամ ճովիվէն:«Քրիստամիորին, զգացմունքների երգիչ,այլնորպլեսմարտական դործողութՍրատնրու՝ Իրավկորյունէն Էղվարդին, ճուժկու տաղանդի ճամայնասլատկեր: ստեղծող,

«զելթարի

.

:

"Հ

Պրոնորիը քոկատողրի ան ատարեոքիու"' Հժայդուգայիրը բաջերոն մաղքնեք ւ

:

'

Բ

:

.-

Լ

ՊՐ" ի

"Մ

Է

ո-60-

Ըդ

լ

յունների :

ՆԸ .«81-

նոր որակ, բանաստեղծ, ցուցաբերելով

: ւեր էլիկական նոր ճնչեղություն

էին,-ջախում: էին սրերըճՃորդաներու, Բախում տեղեն 'որոտներէին:թնդում, Հաղար:

մեջ:

ոյ ոլուղիայի րարված փոշու րրկումՈւ չարբերը. Կիշտ «րղ

Թռոնում են,

`

ւ

են.

ՈՀ ր շարքերըբլոավոր, Ալիքներովբյուրածուվի Իրարվրափլան խրվեցին. ճիմքեն Արասլաոը: պու

գո

.:

իրարու ճ4.

արողներու փոչին-ելավ:Հե

մՑաը

««Թեդանոթները

լ այնպիսի ոով,որ արուին: Նլարազրված ւ2 ապլատմում:

ալաւոեՎարդանանց

է: երիտասարդ: 'Իւաէ։ Որքա կան: Ղ՛կարուտ: տարբերակն: նրաողջ գրվածքը: ճակյանը` ճաղքանակին, ճՃայոց փաթոիխ-

Հաթայ

նդ «ԳԱՎաՑ -րը Հան դենըեոՆ Ցր

ու է: "անճուն՝ճավատով| ված ճայ ժողովրդիկ̀ամքի: ւոոկուէ ճանդեւվ: Ե վ, ինչոլես՝ բնորոշ նության,՝ ողուարիության նղատերաղմի` որոշերերկու-ղորքերի ելքը. ոլիտի: էսլուսին, ե. Դե 'ՍուլլմսՄասըուս բախումը՝ առաջնորդների՝ Մանուկի Է նի:.Պոեմի. ւսյս վճռորոշ: շառը, ճոդեճարաղատ ճառտվածը`

Ծաժկեցարն,երկինքնատտվ1 Ու. փոշու կորան: մեջղորքերն. ծովերննորեն'ղիղան «քանովող Փողն Հտ որաը հրու գրամի,գրամբ, Հուր լեղունել ճանում. «գղ ժո են. Գոոմբ, գոռմբ,ռումբերըորոտընդուը«զր

ԱՂ

ւ

րաի

մասին,"վատմաճայր: գրածի Եղիշեի: բանաստեղծա-| տողմի,

|

."

ութ

Ի, դայա». փայծաղեը,

կարծես բանատտեղծը՝

ւ

Հ -Յ փողոց` ԱԱՀան Պադոր Ու-երերաց՝ աըը ու դողդողաց,

-

իրր

ոՂՁռոյոց

"Ու

ՏԱՐԱ

Հաւր

Հողոթ

սլանումեն դելի, դեսլի կովիդաշո:

ու

Հաղար ա

"ս

ու

սրերը վառվելով, փայլելու,

Հուր

։

Բո

յո,

էսլուումճանճարեղորեն երգվածՍասունցի, Դավխի՞ն կրախներեն,.մեր ՄսրաՄելիքի կարծես

Լ

Սա տեսարանին: գոտեմարտի

"

Աստղերու՞սլես, թավվում.են: ոււպայթում։ չին. 5 ւ: Հորդաներու գլխուն: մայրն Մասսա. օձերնֆշֆշալով՝ եր Քո աշթում : «թակումԼին ճակատները: բ Կ" կտուցներով երկաթեղեն...:..Արծիվները` էին. "Կտցում սսչքերը ճրեղեն.։ ղենքերը։ Բոզ, լայ` քաջերու

քո

է այդճին:ճակամարտության: րունամլությունն Բնականաէ: բար, Մանուկըճաղխում՝ այս Ճաղ-

ազան հոլանի» ճայթում. ճայքում. ո իորալը Հ «երջազան ախկալներու-` Ն Դե-Սուլթանչ արոնլոոր քարավեն՝ ճանցԸ

դր

Ը

մ

ոլ:

`

Հե

"րեւ

զաղանոերու: ուի . էին: երենը, Կրակե:կարկուտ քաիում.

`

ւ

:

:

էին խուռի: սլես: որո ճորդաներու: շերտերը էին... ՀՏՆ սիշրում: նիղակներին Նիղակները-

ՀՀնձու

:

22:

Տ.

Վո

ԲՈՆ

ա

լ

:

՝

Ն

Բ .

ԾՈՎՆ ՈՐ:

"

.

ե

-

'

Արուն-:լդոր

բարաի`

աաա :

ՏՅԱՆ: Ընկավ: գետին,ճողը ՋարՍուլթանը: իր չարիճեւո, ճետ, Ճեւո, բյուրմաճերու "Մաճիկի դրակուն տակ`" ետինն: անցավ: "Ցոլը՝ :. ոՔաուուն՝ "տակ`: քո՛ղ խորն.երու. "Յոթը

ՏՏ

Ն:

որ

` Սիլոոըխոց,մաճու |բոց, վար ընկավ, :

"

՞

ԼԱԳՐՐ

«Գերանդիները: լողում:

Էն

`

'

աք

էր.բանակները: լափում րառի» Հուր-ճեղեղ բյուրավոր,::.:: վրանները էին, ճրդեճում. ա ղ«Բոցում ւ ` Հող. ւ էին,գալարվում,

Հոր

Մր

՝

ԼՂՀ

`

:

:

որ

շա-

«Թ3-

ո

,

դեւոնիմութ խորերեն. ԹՐ. նվաղ ու ւոնքա Աճոիկ

Ու

Ու

Ց.

Ա

Կարո

`

.

ու

է Խջթ Դոչ-, հոտ նքում է

ու

սիչրումէին լշնամուն:. Սմբակներով Քաջերն:բանձր ճալարտաշտարակներու ոլես Փլչումէին.էնոնց:վրաճանը որ պատեր՝

Հաղուն արու անում

ղոլրովուէ իդայական Հաղքանավուլ արուի

Մ. Ոգնորսվիած

ու

Սակայն չիավարտվում Մանուկի ալոեմը, Ս ոտռրսա-

ճորդաթուրքական բերնէլ մաճայու ճարվածեն ճասցնում ուժով են այնպիսի ներին։ Այս տեսարանները. ոլոեմում. ճայֆիզայական. որ "լիտի տեղ`գոնեն ոլոն"Կվատկերված,

ն

Սուլթանը նրուքաջերիճաղբանակով: Ինչոլեսասվեց, ն դեռ նրա նվոցը գալիս էր գետնի չէր, դեւ ոչնչացված խե՛ Մանոմլի».. տակից:Պոեմլ:կարող։էր այստեղունենալիր բնական ճեղինոկը:: ղիայի, ոսկեֆոնդում:«Մտսըսա. ոյս էն երկուուղղություններիվարտը՝ճայոցքաջերիճաղիանակովն ճայոց նորաբաց նորարոը.խե՛ավանդոովլաճ. նկարագրով, «ՄասըսուՄանուկը».սլոեմը: Արշալույսի բայց ինչ-որ մի ներքինձայն Իճամաձուլվածքն յուրօրինակ ճուշում: էր, որ. թուրքը:չի :Ճաշտվի: իր.:պարչե որ երբ Վենետիկում Իսաճակյանը սաճակյանին Պատաճական ճետ, Վ Ճատվածներ. ճաշտվի, ն րա որ եխն անդամ ինքը դաշնատության ՛կարդուճամարսլոեմից։անտիող, Չարենցի տա, ոոգին, (դասսները) ճանգիստչեն կից սլետությունները խե՛ նորարարական: ցել, վերջինսճիացելէ: Պոեմի ցի առաջինճերթին նոր, ուժեղ, անկալխ: Հայաստանը րովճեւոն շունչը չէին քե՛ մարտական ձեռն .. երկիրը շրջաղատած չէր ւնը բոնատիրություննեմեր աճ արիվդ աւարը նրանքվտանդէին Հանձին Հայաստանի, | բին: ինքնակամ: մար ը ոտուը է, ճունդեսլ:եվ այստեղ որ իրենց"իշիւանության Կոեսնում արեոակ | ն ՀԱՐԻ են մեծ. մեր | նոր:ուժով... միանդամայն տերությունների աու :Ճամընկնում նորեն ովին. Արշավ Լ Ճարնանների որ դն շաճերը:: Ամարո անմիջական Հորդաները՝ ճանց որ: Թուրքիայինօգնությանկգան Այս կանխատեսումը, Թվոլվում կր ինքնել վրա, կծկվում, աշն ն ճիրավիԻսաճակյանի ն՛ Գերմանիան, դլուխիրարումեչ, Ռոք - Ռուսաստանը, ճատտատումն է: Տեսնելով, մարգարեական: զգացողություն Խոցվումէր ինքնիլ. քոլներո, :: տ Դե օրճասական Սովքանը,.այսինքն`. տե. ինքնընկնում.էր։ եի Աբդուլ Համիդը, Իր սրերով հն «Լուս ՑԹՆՈՆՈ: է,. աշխարքի վիճակիմեջ նրան:օգնուցյոն դգուլիռ "Հանց :որ մանդազ վրան. արտի, մեծ Դե Դե: ճասան. ֆանֆիդան»,(այսինքնԳ̀երեկավ դները Տեքոնն Ոտուռսը» "Քաջերն: «Յաման, ն Ռուսաստանը): Ընդունելով:որ. շատ դժվարէ մանվոսն | Ասին ճորդաներն իրարու... : ՍԱՀ | ու Հայոցաշլուսըճինտիրել բուն մեջ. ՃիԿւվի.ճուրովձիերնվառած Դե

ա-

Լ

.

աքաւա ամ Գարեն

Ն`

Իթորչխողնել: Հարբած ամեն նժու: Քաերն Հաղարատատու ութերի

ւ:

տքե

ո

նդրա

.

ոու

Մ

:

Հո

ՆՐ

.

տո

ու

ու

.|

|

|

ու

-

ս

։

։

արն

ա

աու

1Ր

:

ելնում, ատամներով, խրում

դլես Փու Բուրգերու

1Խածում ին. ու

---ծ-----------ծ----

էին

ԼԵԴ

ւ

շումեն

«ոցյոլը ատոմական ը

երանք աճել

առիթո

|

-

ուր Հայերըկան:ու կերնան, Հր խսՖինվե,.Հոոմ: ու. Բյուղանդիոն:.. -։Հո տը Գոռողտերերն.ո՞ւր:է, չկան.

Իսկ կանճայերն։ու Հայուստոան, թ Հայոց սարերնբանձը վնա... աղզաւուասեր,.:::: Հուլ ժողովուրդն, Յ ո: Հո, :էուծչի տանում,սանձ չի

Ըուո

ռ Հորի ԱՂԵՐ

ԱՅՈ

ԱՆՑ

Գերմանիան է առլուճովել խուոանում էության,

ն. ղինվորական Թուրքիային ղենքով խորճրդատունե Ռուսաստանն իսկ ցարական են ճաղոց. ճղճողիվրաճնշել`

պաճում,.. եի ,

խոՎարաղ

Հաա

`"

է գցում, Տիրոջն տակ: ուռքի:

.

։

ու

:

սիրտըքցրցե «Մոտ,կտույով Մառըսա մյու կողմում»:

ա

|

:

էս կողմում, Մասըոսա

ՍԵՐՆ

|

"նոր: շարժումներն. ըրդուղվող իղայակ խերը: Սուլքանն,ի գիտություն. իր. Էընդունում Ճովանավո դայնական

լու

ու,

ցո րոմ տրորում: Դե տալիս րի.ասածները.ու," ալով լորձաւրգ նվերներ դիվական "երանք երանց, ապրան պլարճդզումՍտամբոլու Բաբ-Ալի ոլալուտից... բաթ Հայաատանը» աու Դարժոոլ թ"իշուՊու եվ ըստ. Իսաճակյանի աջ բնադրի,՝ճաջորդ..ճատվածում Հորը եգ: ս"լոեմը լոծիրելին... դնումէ իր:ավարտին: ելալի Իսկվերջին: խոսքերըուղղազիր ռ ԱՈ ուան

ու

Է

նՁրՑՆԻ ւյ

ի

ԷԼ

:

:

աք

:

են

ճանա-

շույլ:

`

բեռ

`

Գշ

այ

չոչ

տ

ՀԶ վ

Ո

Է

որտեե:

..

ովրուլակ Մրո Մոլիանին որգաագիցոորին» արբե՛,Էլ:մի՞՛ քաշե՛, յաքաղանը ճիւմեն ո՞ւր:եք Հնձե՛,ջնջե՛, Հայոց: Դոք Դեդառնել, աշխարքը: գնում. հարգեն ..Մենք կլ:ճիմիքեղ։ձեռք" ճրեշ-իժեր, Եվրուղայի կոթոնոոթ: Ո՞ւրեք տանում Մեր ընկերին, թաթերդարնոտ. բարեկամին»

դի՛ր:ամուր, : նտտի՛ր: վրան: ` ՂԲԹԵ ռր.չեղով,չԳ:աղանդվան, Լուծ

տ

"1

ԱՅՑՆ

ԱԱ կի ճեղինակի:

մ

Լ

Լ

ՀՆ

.

Մ

:

Սո

սա

ՀԵ

«Ես` քեղ:լուաւ: ասավ. Տեթոնն՝

երթ

Թնդանոլցներ աշխարճասասան»::

է "քեղ,-:": սաՀ«եւ:էլ ունեւի՝ճայտնի:

ասավէռսլեւ,-«Հ Դեդոս Ուռուսն՝ Հմ 18 Անծերթներով մեծ:արծիվ, սն արծիվ..-:Յ Էրկու։զլխանի

ոզորգու

Ա

-զ- որոգու: Հաար `

Հաա

աա

Բ:

կըճրամայեմ՝ քները: սն'Փոռն ճայուերկրի:վերե, ուի: ՀԱՐԳ քցըցն սիրտըճայու Մի կաուցով|

աաա. .

ՆԱ

մերարունի, Թախախված. մեջ...Կոն - Ուչամաչեցի՞ր. դու. Եվրոսլ,։ ա. ԴեւՍուլթանին. դառար,.2. կռնակ

ԼՀ

Ե

,

Լեւթեւ « 4ոշուռեցիք,.Հայոց աշխարճ,. | մերմանոմլների:.. ՀԵ. Փշրիք ո ՛ Ա.Հ Դեղի.ծովերն.եք.դուք եչ գնում, «Որզվանաք, քաթերդ ո ՀՆ են օվկիանը լուո, ե՞նչ. մի »ոԾովերն ք Կ սրբենձեր խիղճնարնոտ:...:: " Ինչսլե՞ս

արնու,

`

ը

«66-

|

գանգերն:

ՀԻնխ

`

`.

մին

ղենք, ճրացան, մարդիկ, Գիտուն

էս

Ա

..

,

8:

բ

"

:

:

ւ

էիր

որնա

ՂՈՈԴե ա

Էտնա

ո

:

ե.

ւդ

նուլե:-

Հադը

են.

-

ԵՒՆ

Մ

`

ՀԳՈԱՆ

դարր

ՀՀո

ա:

Ձեր

մեծ է ճանցանքը:

լ

ալ

ծովերեն,

|

սպլոեմի «Հայոց սիմվերջնամասում`սլարղած Արշալույսի»

Օվկիանոսեն,: աշխարճներեն, Ծովեր,օվկիան. կըներկվեն Կարնուռվեն, Հ

աաա

Է`

`:

Ձերթոալվերու արուններով՝ :

ԽՈԵՐ

ԻՈ

ԳՈՑ

ի

`

|

կամ:ճարճոշուտումը Հայոցաշխարճի՝ բամուսատեղծը անխաղղիակներըԱրաբիայիավաղուռ յուր-ճՃաղարավոր փնչելս, վերը բերվածճ̀առովուծը:: Համենայն: ներում...

յող

Ի-որի ճամար:աղգի կովեցին, անճամար: ճերոսները. ղոճեր Սա նան տվեցին, սակայն:չճրաժարվեգին իդեալից: իրենց մեր սլատմոււյյան է, որը լույս է տալիսներմարմնացումն Հ կա: սերունդներին: Եվ. վերջապես,

ԳԵՂՆ

Լեոն

ան Պրազգի խորճրգանիշն : ռ իԱզոտ Մոռթոտ անմ զին

Բ

ծեո

կ

236 տողերը, այսինքն` "ալոեմի վոսկիչ

Ը

չպիտիավարովեր, իւ ճՃատվածով որ ղոեմը տվալ մտածելու, Հ հ

ոլուոմումյուն, էր մի.մոր շրջանիկարնոր: ւոր. ոչ բնադրիէլ, այն ալոհմը՝

ՄՈՐ

թր տղավորուխյուն`

,

.

խլ

իկի :

է ծադելՀայոց-

Մեկտեղ. ճյումածճաղարտարվա

ո Էա Հայոցծով ծիրանի Է:ՅՐ "Արշալույսն. Հ

թյծրկինք,գետինք. լուսով խար

Հայցը ալար աշխար դառեր» ա պայքարը ր.արդյոք, ենթաղրե՞ր այդկոիվը, նշա-

մ

ալոն

ուն2

Դ

ը

որ

Երր եդ

ՅԵ:

ողմլուռրելիությոն Կաղգի: ճավատը չի՝ կորցնում: նաատեզծը առղլացույյը ճանդեսլ,ինչի լոռիսդույն անվախճանության

արդլոք,-որկլինիու -

անվան ատակ իռաճակյանը՝ գրականագետ՝ Արամ Ինճիկրու

նջ

լ

`

է

|

ֆրանսիական

ու

մ

այդ.

է ճաջորդ՝ նավորելու 72: դարը նա, ե որ այն այդվես էլ.չի նա ստանա՝ իր Վուծումը:.: այն ճա Կմւոածե՞ր ցը,որ-ինքը:շոշաւիեց: իր`խորաշունչ երկում, իր ո կյանքի «Հայկական ճարց». ուղեկիցը՝: տարիներանց: յանիճետ. իր անավարտ. ու անտի, գործերի ւնսսին նան ցելիս։անդրադարձել էր «ՄասըսաՄանուկը» ոլոեմին. «Դու էւլու է. այնսլես,ինչսլես. դերւիսնական Նիբելունդնեբր,: է մեր ժոԳուսանը.սլատմում։ Ռոլանդը:

գուշակել աՄաաճակլանը 19-րդդարավերջին: Հգ բաըռնիոնաոեսումներում Եվ սսկայն իր`ամենածանը՝ ո

.-

զաեղաը "Մերչծագածարշալույսներեն.

Լ

ըսաւ

ՀԱՅ է: : վարվում, այլ ընդճատվում ասում են, |, "ունենքա̀յն, ինչ որ ունենք, Բայց ինչոլես: էր` արդյոք իր էշարունակելո՞ւ միայնկարելիէ գուշակել` է մի,բան,որ ճայոյ պատ- | Ալնճայյո՝ ւվոսը Իսաճակլյանը... իր: ննվմացքը, դծելով դուժանանիվըշարունակեց՝ մուլմյան իր որն էջը, շրջանի ամենաողբերգական մեր նորագույն` դեռես ճանճարեղինտուիցիայով:

ւ

վառ

ա

նսդ

ըստ յա-

դարպասներին, Շքեղ, ճրաշավեղ վարդուսլուրպուր,.

ողա ռԱրշալույսն,

ոնն

Եվրոմանառվոնդ` բովանդակությումբ,: վածը,իր` ընդճունուր ճիմք:է։ ուսլիս ճիշատոակմամբ,: սղային ճայտնիդեղասների

ւ-

ու: Հաղար-ճաղար: գոճար Ճուր

աղցան

Հմւոչ ավարտական:

գալու

ունի

'

`

Լշչերար ՀԸ ԱրշալույսնՀայոց գաճ:է դրել. ՑՄ Ան Արնելքի.ոսկեճուռ

Ր

"

տ

եղ

ունի ոլոեմը,՝ Ձի" թվագրումը ՀՈՈթ: իրպահդծման 1895-1595 քի:՝ եղրու-. ԶԵՑ հողից եկող «ՄասըսաՄանուկի»

ւլես ի ողջ:

որ

վաղվա Հայաստանի խորճրդանի

Սս

ՀՈՈՈՐ արոնու՝ Հայու թուրը Ճահրհավարորյան: սոնսա."վիրերվգարուն աջ. է։ Արդոթ-տ իոսողության արդու»

ւ

է։ ալատկերն վոլիկ

«69-

նառ սոլքանիլի «ողուրգի:

լտռաուս»- որի վրա ինքը խերնոշաւո սլիտի ղովրդի աշխատեր, մի գործ, որ `: սլայքարը ։ դեղարվեւոի «Սու զոն տեսակետից ու-ճերոսությունը: . ակնճարոորեն կղիջեր ւ դոր Մճերին»։Իսաճակյանը ճավանաբուր ԼՈչչմի:կողմի։ ւնուծել է, որ «Մասը«Սասմա Մճերիդ» նոտած՝ Մանուկը»կա՛մպիսի տսլագրվեր են. Մեծ, Լեռան: երկու:կողքշնամի:ուժեր: ե. վերջին:օրճասաե. ակնդեւոսոլաւում, ում, կա՛մ մում, ղեմէղիմաց մնարարխխվում, ինչես ոլ: եղավ:Հոյ ժողովընս սնբաադի քուղաքուկան ճ ակոռոաղրի կան կովին..»: ճանդումանքները ' խատ րենպասու եղոաւն ոլոեմիճամար.ո՛չ դարուն ինքնակալութԱՐԸ Երեան,1977, էջ 232-233): ն յան օրոք, ո՛չ էլ խորճրդային կարգերի Պոեմի տեղծման ժամանակ ճնարավոր մուռ չել, Ճայ Եվ բանաստեղաղատամաղրոոին ոլոեմիճրատարակումը: կեսդար: ժամանակաճատված: կածէր նվիրված - որ::այո: եղավ «ՄասրուսՄանուկի» ճակատագիրը: դարավորՍշնամիների Այսոլիսին ծը «լգ էլ է ողլնարկում, ՍակայնտարբերշրջաններումԻսաճակյանը գրվում էր «Մդարավերջին միջե ոչինչչէր ոլխվել: Երբ. չէր ճրաժարվում պոեմը վ երամվերջնական խմբագրման, ալն ռսըռո. Մանուկը», ներառավել ես,երբ այնենթարկվեց վլարացնելու բոքոա«Ճույս: ատ ւհոքից: 1908-ին,«դեռա շակման օսմանյան տը, Դեռոհա 1898 ԻււաՃառմոր կիսկանինօդեսյանսքաորի չէր կործանվել:. կարող Բանաստեղծի ւոիրությունը ճակյանը «Հիշասուսկարանում» է արել ճետելրոլ սլարղ էլ, որ քավոկլինի ոլդ-թշուսմին, մեր աղվը չի լոզլուսաումը. մեծ, երլու տարի«Գրելու «Հաղար ինքն էր. զրել.: խոշոր, եւ ինչպես զրանդիսղ լիաթոքշնչել, բող երկեր սլոեւնոս, հ «Նոր տր աւնխուիե է, ճայկական մեր պես նստել: մղձավանջի շ արժումը... ովուոս»,Ավեւտաներ ն մինչն այսօր: լախոարն, բանա՝ «Յոլմն է. (4.:Ե.,:52)։ օր. ասլատում...». դրանցից կրծքի վըրա, մեր. իրլել»: դուրս: մանը-մունը Իւ ե դիլլուման (Հկ լաԻսաճակյանը ճեռանկարը: լիրիկ, աղգի ճ տրատեման, Մեր կտորներ» 257): կես դար մուտ անց`. 1943 թ. դեկտեմբերի անկախության աղդաղին 31-ին, նա այլնմիտքնէ Ճայտլում էր ճայոցկամքիամրացման, հում, որ Հայրենական "ոլարտումբան զինվորական սլատերաղմի, շրջանումտեղիունեղուղ բոնատիրության ն::Թուրքիայի': Առաջին ճրեղենողին գալիս է «Սասնա ծռերից», ղյուցաղնության Հետ: ն. թվում էր, քե ճեռու չէր ժամը, մանավանդ: ինչոլեսե նրա ճարաղասո երբ Անղավո «Մառսրատ վերջին: սրատերաղմի "Համաշչխարճային. Մանուկից»: շրջանում, . եչ որոշէ 100 տուսրի անց ներկայանում էր. մաոնել՝` Գերմանիային,: ճոսնատանսլալրոռությոան, Իսաճակյանի պոեմըիր ւ Եվ երխն (որսլես. ժողովրդին: ժամանակին ճայ իրականության Թուրքիան: վել:էբմասնուտել: մեջ ի։ ենլարր խաղվործվեր «Մասը Մանուկի»ճամաժողովրղական միջն:::: տերությունների շսրք"հվրուլական. աւլստամբումյան կոչը,ղինվածոլայքարի, մնաց բանաստեղծի Մանուկը»: ա«Մասըուս գաղաիարը, Ճավանոոբար ճայոլ սլառոմուվլուն ճրոր ղարգացումը այլ ընքացք որսլեսվաղ շրջանիխիղախում: ունենար... Իսլ «Սասմա:Մճելվո»: Եւ| երանի այնոլես լիներ, նռբատակաճարճեւտո. ինչպես բանաստեղծը. երաղելէր կարծես: տարակումից իր ճերուսսկան դործ, վիսլոսքը՝արարելով: «Մասըսա::Ս մարչ̀էր զռնումտ̀սլաղրել. Հանուկը»». մի

անքե, Հազքանակով ակու վերջացնում, չեմ. րավոր: .

սո

ա-

Ալոոիք՝ Մոագաղրան Ինճիկյան, (Գրամ միջե խոռթերի, վերը բերված ընՀԵՆ

Հողուրին

շրջանում -

`

շունչն:

՛

լ

լ լ

|

Տ

|

լ

|

|

պետութ չարից րոցներում,

են

վ...

-70-:

'

՝ :

Լ

ՈԹ

Հ».

ԵՐԲ

ր

|

Կողծը

բանառ-

ՊւդԽ ԵՐՐՈՐԴ ԱՆԻԻ: ՏԵՍԻԼԸ՝

ՀԱՎԵՐԺԱԿԱՆ

աաճակյանի՝ «Ավետիք անաղլա ատեղծադործու ճասկացողուիթյունըմիայն իմաստ |

`

է»

.

արար 2442-Մ-.

(Ր.

ԷՆ:

"ՆՏ 84բ-

ո

"

":

-ԽՑ վ Յ ւը բ

Խխ Ա

յ ւ

վոխաբերական

ոչ

ու-

նի, այլե այդոլիսինէ, բառիս բուն իմաւոոով։Արդեննոր՝ դրականժադարումճրատարակվեցին Իսաճակյանի ռանդությունիցայնսոլիսի նոր.երկեր, ինչպիսիքեն «Աֆո(2005), «Մասըսա Ճարցը» րիղմները» (2001),«Հայկական վելի աուսջինտարբե(2005),«Ուսա Կարո». Մանուկը» բակը(2006), «Իմ. կարավանը» ւլոեմը (2006), աուսջիկայումկլինեն.նոր ճեո: Հւ. ՃՃԼ

Վարպետի, ճանդիսդումներ Գոադոթողորի «իմդարավանը» պոնմի. տարիԻսատճակյանի, բնագիրը: ..

ե, սարներ: է Գրականության: այրին, Ճանձնել առաջ գրողի

վեսոի̀

ՍԵՐ

մնե

|

` ֆոնդին ալաճվող.. քանդարանում ւԼԻսաճակյանի

ՍոֆյաԻսաճակՍակայն: մինչչսյդ. ԹԱԹ, ԱԻՖ, Խ 235-1)։ Արամ Ինճիկյանին՝ յանը խույլատրել, էր. զրականադետ. ն։ ոլոեմը, որն օգտվելՎարոլետիարխիվից ճրատարակել ճւսնառաջինանդամ. ուլագրվեց։ «Պատմա-բանասիրակա (1968, Խ..4,: էջ 114:123):. նւո-` Հրատարակմանը. դեսում» -73.-

Մաֆը»:ոլոեմէ: Անիիերբեմնի:փառքի,ճալոց:ոլատմության մուտքիխոսքը՝ «Արու-Լալա լոորդելէր Ա. Ինճիկյանի 111-1 վեճությոան "անցյալի մասին,ն չայստեղ: 13): (էջ բադարձակառլես չի տարբերակը» ճարի».սլոհմինախնական «Իմ կարավանը»խերես Իսաճակրանի ճիշատակվում ամենավփոքը բանաստեղծի Ճ դարիարաբճանճարեղ է իսկ ալոնմում, նունը, ճանդիպող`կալոսվանի կերոլարը անցտող, գրված Ղաղաէ, կաղմումէ ընդամենը Կպոեմն Բ է, օրերի: քարավանի մող խորճրդանիշն, ե"սլոնմում այն` «Սկոծ՝ խ. էյսինքնադրի ճամաձայն րբաղլատում, վան, դեր չի լ|ոաղում:՝ Մաճարի» « ղոեՄ աճարիի» Այնինչ տոռեղծումից «Աբու-Լալու: «Աբու-Լալա այսինքն` դոստուկվ», էւ լուՄիճերոսը.Ճ: դարի արաբճանճարեղ: փիլիսուվան երնույցինճւյրենիՂուղուուղիղ երեք տարիտռսջ: Ը է`. Իռուճուկյանի ճաստտծեղծն յուրօրինակ... երկվորյակը, որի լով էր աշլամիջոդով.սուրաճ: սուրաճ-նա վերլուծում,ի̀ւարաղանում տում: ու մարդ ճասարակարգն արաաշակերտական«ոու գնաճատում: է 24 է մարդկային ղբաղեցնում Պոեմը մի

«Ի. :ՃՇՈՅԵՑՒ» ՇՖ

Հրածի: Իսկ Արաբիայի: էությունը: ավաղուտներով -ընքադող կարսքաղաքում` տեւտր՝ տլագրված՝ ::

Ն

ա-

|

.

օ-

"`

րբապատում բանառտաղծը, ոանմնութիտ

Հ

առ:

քանով

ՇԵՌԼՕՑԵՑԻԼ.

Խճքօծ»

"

ընկերության դէ ծիրի, կողմից:

ԴԱՈՐ գրված: ա ԲԵԿՈՆ ձեոքով բանաստեղծի. մին ԵՈ

ՀԱՆԵՆ

ադեԲութ «ելհաճաղյան ւ ։

ՅԱՐ

քարավանի Իփխոո«իթխորի դեր ատկերը

"«»Աբու-Լալայի սլոհմում::

«ո ն, ր էլ ատեւղծված սլոեմներն: Ղաղարառլա Երկու՝ մեն

ՀԲԸ

:

են

2՝

ինչսլեսցույցեն

տաք

տովիսձեռադրերը,՝ դրվածեն մեկխ̀ոռիով,

Մաճաո'մեկ շնչով. «Իւ կարաւիսնը»՝ 1906.թ.,«Աբու-Լալու «Իմ մՎրարավանը» իւք.կարավանը: թ.:: Մե՞թն.Իսաճակյանը, դրեԱՐՐՆ որին»`:1909. 6: Բարի ն ը ճՃետոլուր: ւվիտի -սռլասեր հրեք, ոսրի, որ «նախնական: 1906 :1. ԼԶ "ռարբերակից» որ տորԺ ուռեղծեր ի ր ճանճարեղ ո լոեմը....«Իմ կարաՆՅԵր, " ուտեն չ ւ գրեոչը լոնմիարժեքը: նրագեղարվեստական՝ վանը»: ամբողջակա: մեջ: է։՝ Այլ.ճարդ.է, որ.ժաւմաուշ ինքնուրույնության "նության... չուլագրելով«Իւ կարավանը»,: «ԱբուՄի- լբ Ֆհակին Իսաճակյանը` սլոեմինավսերդանքը:: Մաճարի» «Աբու-Լալա Ճեւտոճարկ Լալա "Մաճարին».. ճրսռուսրակելուց չճամարեց է՛ առիթ: Ա.. Ինճիկյանին՝ են- 1: գուցե:այսճանգամանքն ւովել: ս «Իւ խորճրդանշական :սլատկերով 'հրկրորդ: պոեմը ոլոեմըմոսկ՝: կարավանը»: որ` «Աբու-Լալա քարավանի, թադրելու է, ճրառլարալ` ճանել։ այնսլես, «Սասմա «Մճերից» ինճենց տարբերակնքեն ճիշտ: երբ`: սլոեմինախնալրան: ` Մաճարի»: ԲՐճետո նաւ դտտվ, փմառո՝ չուներ, ճրուուոսկել ՃԽԸ:դա-՝ մասին խուելիս որ է::«Իր գրում` սպլոեմի քը` մուտքի խոսքում բավերջին, իր: «Մասբճա՝ Մանուկը»վիղլերզը: կրած: բնավչի ճիշատակել` Իսաճակյանը Ժոարդրա ՈՈՈՅՂը է Հարկ որ Ավետիք Իսաճակյանը 12):: ողջ կյանքումԱ(նշվ. աղբյուրը,էջ նշել,

ն

Բոզ

ԾՎ

Է

Ն

ԱԱ

ՅՐ

«աթ ԱԼ

ջրատար

ւ

Ո

ՈՆՈՑԵ

ոս

ո

ած

ՂաղՀարաթաաթ», ավելիշրջանում. ջում, 24-րդ վերջին` Տետրի «եվ աշապրա

տիրեր

Հ

վ

Հաւ

Խու

ռ

ՀԵԳԸՆ

առնված,

.

նախնական, բերակը» սերէ ւռուծել: պաշտամունքի Հիշենք Գրանը"նիիճանդեսլ: ճՃասնող: չէրվլ կարող Իսաճակյանըքանզի" Հիշատավել: են.: «Իւ տողը`:«Ես նըրա ճայտնի դռռհղծագործություններ: տարբեր: էասլես` կարավա-

ՆԱ

| լ

լ

Հ

միշտինձ:ղգումեմ Անիիքաղա-

արոր: թին Վերքն,Է տվել մեղ բանականության, Աո մնոորումների, եղել է Իսաճակյանի քացի»։: Անինշարունակ ԳՂ «Հոդի Է-դրելճյուլեներիս ւ մեջ... խորագիրն: կրում.«Ուստա ՀՈՆԳ բ կենտրոնում: `. խոճերի. «Անի»: | է ԼՄ անմիտ, անգա ` մեկը:Անիի ԱԱՅԵՐՆՒ Կարո»վեղի ճիրուվիլուվուգույն զլուլսներից .Տիեղերավլան: ՈՈՐԵՂ ԿրաոՄնծ սաճմաններում, ՑՆ իմ մասին, ճարյուրուվոր սոռվառնախն:. կոլուլների նրա ճարտարապետական Հիշենք Ն ՀԵՐՄՈՆ: Զգացող,խորճու, տառապող ոգի ու աֆորիղմներ ունի: Իսաճակյանը: «Հգրառումներ ՊՈ նս, ՏւՓան. Ե Դումնծ բանոատեղծուխյուննեԻսաճակյանի, երկու.ճանճարեղ ճղոր. յր" աի նվիրված «Ճա- Սալոն ճայոցանցյալի:փաոքը:խորճրդանշող: ն, ամ «երժ քաղաքին»` «Անի»(1926) ե .«Ա ՛, է: բաղում ատ լառճինո̀ղջ: պոեմը.լմալախված,սլարուրված քա՞նկուղելիլինել...» (1955): «ի ո ւ. խեսվոր մտքերով, իմաստալից,խոճերով. աֆորիուիկ առանձին թվականին: որոնք լիիրավ.կարող են տեղ գտնել ունեինք մ" սելու Ճայ հղրաճանգումներով, նոր ոլոեմը,.մենքնպատուկ փարավանը». ա. ոյս - խորիմաստ, Իսաճակյանի. մեջ. :«Ատտ-ոնեռելու Վարոլետի «Աֆորիզմների» դի ուշադրությունը ւճավաքոածուի "ւպղե՛ր, ինչո՞ւեք.շողումերկնքում, ւսոդգորված բարձը սղվոռոգումներով`. ճայրենասիրուցյան Երբ. իտի ճանդչեքչեղա«ո նման», է սուլ ծի ժամանակն ինչո՞ւ «ճշմարտությունը Երբ:ոչնվրա,քանղիվաղուց: Կողոեղծադործության եմ.ինտրում,: ւսմեն մել ւաչացմանղոճ է բան», «Այս դնաճատայլանը: մնծ,անզգա. ճավերժութնրանարժանիեւերկար:ոռլասված: երիտասարդ յունը Չարժեմեր կյանքիմիկ միօրվան», «Արարչադործովեշնչեղ: տածանիիսոեսիլը,որը. ժումանուկին: Մման Աղբյուրն ոլոնանաղառեսն: է ինքնուրույն»,«Մաճն. է անկերտելուայս խոճափիլիսուիայական: ւԲանոռոռեղծին՝, է ողջտիեզերքում»ե է ե, ճետագա-«տարինեոսնոճը,որ. միաճեծան "Թադավորում "սմը, իր ները շռայլորեն տաղլոսծել: այլն: Խոճերի`ճագեցվածությանը.. լի է վուգաճնո,:-"լոեմը եղրաճանդգումների «րի Իսաճակյանի Կլոռոկերացումների, մետարգ ւ: բուն.ճայկականույյան. քնարական: սլատկերներով ֆենո- շւխարմ. ու անմիջական վրա։ Հայոց. պատմության է ւ մենի շուրջ "ւ բարձը ճշմարիտ լիկառլում բանաստեղծը. արվեստի ճաճավխ ֆորներով,: ասես շքաճանդես ւռորումները մ Դա Այստեղ,ինչոլես «Երգեր վերքեր».ժողովածոլլոլյող "նի:-այն: պուլ ճարտարոողետալան Անիի:անվան:Ճեւո:. են : չէ. կամճինավուրցւնսյրաքաղոաւք, աղում, ի:մի բերված.Իսաճակյանի ւյլ "ճոդգնոր: բնոքնարերգությանը կայունու: ե.Յ սլատկերները. ու. ե խորճրդանիչ "Աստղերը. -.«Է՛յ, յան, «ճայիանընկճելիությանաղգային ոճի: րոշ.մուռիվներն. ՃոՒ Դ. ղեր, իմ երաղների բոլոր Դուք մուղարանքներ ղինանշան՝ "աստղեր, ադամանժամանակների վխտոյում,: ճայրենյաց շքեղ բարձրում, ես ցավուռ շոռո. ճասովածնե-լ Տիեղերդուշեն,: տավառնումները «Սար: Պոեմի. խոճական: ճովտում»: Դուք ւշքը.իր խոլական. «Բայց ո. խելագարության ճորձանքեն: Խուռն. ճասնում ի ներիցտիեղերքն աճեղ Դուրս վիժեցկյանքը այդ ցավը ձ2ռՐ ր

է

`

Ը

Հ:

թրե

Առ

: իների» : երիատատարդ Ել ինչես: ատուկ բանաստեղծ գրե5

ռ

իրչք»: իչ

«առարկելով գրքով Տղ

ւ

:

տ

ս

-

ւ

Է

ու

-

ու

:

ՂԱււո-

բոմ:

խարոլացիաղան Ա դրա ա,,տայությոն, Աոեծթ բնուցան,

:

-

:

.

|

Որ իրեն:անճուն անվդոլույանմեջ `. տ76-

ա

1:

-.

դ

.

Մարդու. ճոգին.«Դու մեծ.ես,- ճղոր. այն,տիեղերՀոանճուն»: եւ... եւ, Քիդ, իսկ. տիեճյուլեն ' դու,խորճում. ղդում...

ՆՅ

Որ

։

ւ

րա77

է շատ ավելի ծանրակշիո,.։իոր ու..ճամապարփվակ երկ լսորճում»,«Բայցճող անճովի- չի. ղդում,. ղերքը Անսիրտ, նա «Իմ` կարոռվանը» աշիխոարշՄիակկշիոքն է «Փաստորեն ստեղծելու-.գաղասարին:: դիս վեճ է տարածությունից` եմ սնճուն, ողին Եվ նախեական ոչ խե. «Աբու-Լալա: ճանդիսագուվ ների»: Մարդու:եսը «Եռ-ախեղերքի Մաճոարու» Ինա է իմ մեջ խորճումե"ղդում»:Անի քաղաքը «Հոլակուսղլ կայան: ։ճամիի նոր ույ կարնոր տարբերակը, ճամաղրո:ե: :իր՝ ուղին, նայեցեքԱնին, Ինչոլեսվշտոշ սվիոի՝շարունակեր -այո:քարավանը սաճակյանի ու վեճ Մեծ դարպասներով, ի է դարեր լուռ, անմխիխոար», սակայնարդենոչ:լքեՂաղարասլուոից Անի,այլ՝ Արաբիաճարմի դեղեցկուճի, Սդում ե ճախոտն վերասլաց Ինչոլես: յի Ճավերժ-անասլատները: Անիի ճաղիիական ե. տարբերէինլինելու տեսիլը.«Ինչսվիսի .-աճա: ա լալոււոներ, մյուսը-արդեռես. ե րիտասարդ, առջին մեկը քարավանասլետերը`: Ոդու,խոիչքներն ձեր Որոլես դեն:կյանքայինմեծ փորձ ձեռք.բերած:ճասուն այր, որը "ոաճարներ: շքեղ, Նոյում: են: բարձրից: Ն կա՞ն անմաճ,՝ վեճ-դեղեցկույոան.: Ի ես-ը,-իր ներաշխոր իր մարդկային. խիղախեց` ճը, իր, ողու " Հականերն՝ :եչւաիմ մեծ առանձին ինքնաբուխ երնան.. լինելով: կարավանը», վոխորկումները 2»դարի: արաբ խոիր: սդորումների կերոլարի: միջողով:։` Լ.- ուտեղծագործուլթյուն,:` միաժոսնանակ ւ քի լատկերովորոշուկի: ա «Իւ կարավանը»-սլոեմի: ճակող:բնույքովու քարավանի | մի ճամարատեղծելու Ճեւո»:.: Գուցե, իսաճուկյանը Իսաճակյանի: : մտադիլ::է:'եղել "դակ է ճանդիսացել Մաւճակոթող, ինչոլիսին:: այնչիր:նոր:գրքում։չռեղադրել վիխիարի Ըղրայնպիսի: "«Իսրալյելցիք Բաբելոնում» «Աբու-Լուլու սկան:նշանակությունէ ի (1893)չողիուծուլեգենդից չրի». ւլոեւմն է։ Այո տեսակետից: ճետո:Իսկ։բնադրիաջ լուսանցւ է.՝ «Նկարագրել. տղբ«ձեռք "բերում«Իսաճակյանիարխիվումոլաճվող(ԳԱԹ, գրառումն քումճեւոնյով«ծրագրային՝ "«Իմ ԱԻՖ, ` 236-1) յոխ քերքանոց Կալուս: ւսծ աղիկների, են: բուրմունքը յուրները ղնդում "քոավոնա»:.(« արտերը`: : մտորում կրող:ծրագրային ճուռի-ւնչյունլ,,ճովի, երդը. վերնագիրը: լիք-ալիք:։ դիշերաճավքերը,:։ "վանո»):ընդճանուր: ալա: դրառումարձուլկ սվռեմըճատվածների:դեռեա ղատկելը: դյուղի::"Հոգուս:դրուլյունը.` ապագա ներ, ՇԸ Ֆեր, մեկ` անռիոլբ̀անաստեղծություն՝ շւա«Ինձի:Ճոռնար` արձագանքը: սար. ու ձորում»: Այդ դրառումնե«Իւ կարավանը»: "լոնմիՃերոսըերիտասարդ: ինքնւադրերի: Կոունց,՝վաղունց:..»` խումբը:՛ են «Արու-Լալու: ե նրա ընկերների չոլոեմի Մաճարի» ի "ղգացվում: «է::Երկի առանցքըբ̀անպատեղծի "րում "արդեն «Իմ մայրաքաղաք՝ դրանք էին: փառքի դրված սաղմերը, -ե-չնայած Անի մտաճղացման «ռյդելությունն անցյալ լի չէ:ճայոց են հ ճեղինակիմտորումները՝.կառսլված ճայոց սղատմույան, շաւո՝վերաբերում առիթո ակայնսավելի արավանի» ու անկման,ճալ՝ ժողովրդի: "Այս ճանգամանքն` սղոեմին։ Նճիսաճակյանի: ոռվոադու, վերելքի: Վլ. իր ճակատագրի Անիի. ու: ցավ ու.կսկիծ, «ճիւո:`Այոտեղ.կաՆ ճիագում կարուտ, ե՛ ի գոլն ԱԲ իլ չնայած ւորաւմաբանությունը, որ: մեր:"լատմուլւյուն.չդաժան: իջե իր ճերոսական:. Լջերին «Զարգացնելով չն, ճայոց:ուժեղ |իսդավորությանն ունեցավԱնիի մտաճղացումը, բոռ: երնույթինԻ̀սաճակյանը կերտմանը,ունեցավ ընխոացք, ողբերգական .

-

-

'

ոյրՀաղարամյա

թողծի

՝

Բորոլ աաա է՝ գրված առաջին, ակղբում. Մարու

«Բաբելոնից.

մտ

յ լ

լ

`

Բ

`

-

`

ու-։

Աոշնրի, յանն

Է

Ղոտատտղեր ոաճավ ա

:

:

:

Բ

յուրօրինակ Էռղծում ճերթին րր «ոեմորի Մոր «Իմ. Նպթեմի: կարավանը»՝ եղարվեստա`

"

ԵՊ

աե

:

:

Հման:

.

մ

ճառնում

ո 278-

աննե ւ

աննԽ,Խյ,Խ։ԽխԽ/Խ,ԽԿՄ

ի

Լ

ն

Վ

: .

Լ

տիա-

որը, բերեց անկում,Հանգամանք, ղես կուռ լառույցի ե երբ ոուսրիներ,: եասլեսվ̀այրէջք կան նաճանջի իոսվարի: ոդինհե:ճարվածճոցվեղ։ մեր. արեց ճայ ւտոռեղծագործ Եվ Անիի ավերակների աղգային : արժանոասլատվուցյանը: Լ։ դտնելՀոր: ասես ուզում ոլատասվոան տակբանաստեղծը իրենտանջող:ճարցերին։ բաստւնիառլագայի վերաբերյալ հ. Ոււոշիուսճակյանի«Ուստա` Կարո» ` վելի «Կայծակը՝ են՝ տեն իրենը լւմբով. Անի՝ դնում»լխում կա մի ճրաշոլի միայճատված,երբ Ուստա, Կարոն,Անիի ավերակներով|, ճետո,խարույկիշուրջ անքունդիշեր նակ քափառումներից: ն է անցկացնում, նրա աչքին: գալիս.են ճամարյանույն ինչ որ ունենում:է սլաւոկերներն երաղայինւռեսիլները, «Իմ կարավանը» ոլոեմիճերուը: Անիում:իր:կեսգիշերային «ծոսի-ծուվշողեալաճին.«Լեռան խիկունքից խոկումների րովլուսնյակըեկավ ե մեղմ. ճայացքլ`ձդեց Անիի, փվլոՐ՝ բոշ. վփումավնիած,: տակներինե: Ուստիվրո։ Պարիսոլները:։ ճեղ լուսնյամուժ տովերներովխոժոունադեցին րուրված Անիի:խոը. ֆարդված. ծածկել էր, ղարկված,. կին։..Խավարը` նրանց: բնրան-՝ բացեց լուսինը վերքերը,իսկ դարոսվոր լոանի տակ ները,չն -Ուստինավելիաճարկու էին "խլվում. մեջ, քա-. խավարի: քյանխորճրդավոր: ոլարիսոլները,. ցորկիսծ բաղ գանդի չորացած նի որ բուրգերի:նեղ`լուսանցքները ւչքերի: սլես:նայում:էին. նրան, նհղարիսոլներիցից-ցից,.. է էին ցցվել, մատներ,-վեր քարերըո̀րոլեսկմախքի: սրոսծույր : անեծք նախասոինք, վեր,`դեւի երկինք,ինչպես:բողոքներ, . ճամար:'Սերունդս̀երունդի: իլլենց ողբադինկործանման ճեւռնից.կուգա ե ճող: կդառնա:ոսկայն"դարերըայդ:անե-:

ղղզում:Նրա:վախեցածՃճոդին լսում:էր:մեկ-մեկ, չես իմանում ո՞րխուլ"անկյուններից, բուերի ճառաչանքը, "որոնք դիշերն՝ամբողջվայ են տալիսիրենցղլլիին,իսկ մեղմքաՃեռոււ անճայտ մին ճավաքած կտորներ`: անորոշ, անձե..:»:

`

քորում )րան տողերից

ձայնի է ՄԱՆ լոորավոնը արձակտարբերակն Այս.ճատվուծը:

:

ւլոեմիեղրավակիչմասի ն վկայում է այն իրողությունը, որ Անիիտեսիլըոչ քե գեղարվեստական ճնարանքէր, այլ` ճեղինակիկողմիցխորասլեստոլրված ղդացգողություն: առաջինճերթջին կասլվածէր ճենը ԻսաճակԵվ որ սպոնմը խառնվածքի: յանի մարդկային ճետ,այլ ոչ քե Ճ դարի | բաբ, բանաոեղծի: Ինչպես արդեն ասել ենք, Անինճա| վիտյանո,դրոշմված:էր` Իսաճակյանիգիտակլյության մեջ։ կոլողային վեսլում`: Իսաճուլկյանի թխ., գրված.1910-1911 Ուստու Կարոնիր ընկերներովնույնսլեսյցի է դնում ճոայոլ ճինավուրը ` մայրաքաղաքը:ն բառիս ` բուն:իմաստով ե«Իմ ղոեմի: ճերոսի, կրկնվումէ կարավանը» ի Տ. 22212 Իսաճակյանի մտորումների: շարքը: լ բիտասարդ Առաջին ճայադքիցայնքան տարբեր: ««Իւմ.կա- Ն բավանը»լոեմը: (1906) ն «Ուստա:Կարո»վեպը (19101911), սակայն,`Անիին"վերաբերող ի ղարմաճւաւովածում են առ առ. մ, նալի:ձնու| տող: տող, բառ` բառ արձադանքում:՝ «Իմ մտածելու, կարաիրարե̀ մեղ ճիմք տալիս որ.ինչսլես լ այնսլես վանը»:լռեմի ճերոսի՝ ի երիտասարդ բանաւոռեղծի,: էլ «Ուստա Կարո»`վելի ճերուի խորճրդածություններում փ

-

ա-

ու

այսինքը

"

թվացող

ու

`

`

:

մատներով

քարե: կմախքացոած րունդներին դոցդատն ոշ խուրքի,վայրագարարքիվրու.. 222 ՈՐ Հ Խարույկը ճանդել ` էր: արդեն,ն Ուստեն:

խորքին

ՆԱ

(որոլարը: `Անին՝ հառճակյանի, տական, լոռքերից` մեկնԷ եղել: խոր

եզո

՛

ի աղու

Լ

ծառնում Վ մեծՊ̀ալբոնած աներկբայորեն, ՛ Դասճայյան

`

բանաստեղծը` ճիացած ւվոհմում: կարավանը»

Աճա ն «ի:

դիտելով. Անիի:ճարտարապետական ճրաշալիքներով,` ՝

ՀՈՆ |

«81-

ու

ի հ

| ն

է

պատկելիաշունչ՝քաղաքի. երբեմնիկ̀ենղանի,, ներշնչվելով ճարցետանջովից. րով, բազում. ճին նորսնոորումների, ու

ու

ճելվմին՝։կյանքի: մաճբի:առիխէ ունենում:Եվ:առոջին: վերաբերյալ::Մի՛օր::աշխուըճը վան.իոլւճարաբերությոաւն: նե կբվա, քենոչինչ չի.եղել...ո̀ մտքերին. ւյս վոշի կդառնա, են տալիս:Անիի։ավերակները: Այսղլեւտ անչ անշուշուՃիմք. Լ , Է օրերիՔարավանը. եղել: չի եղել, կլիվերադարձ գնում ն է` նի կրկին.չի լինի։ Եվ. ոլթ

`

ու

լ

դառն խղրաճանգոան»

քր րուն Կոկ «րւ բրու Մ ւա նր ւղա Տրոտ Կուն ա Տեխ «լո: փ Հկ ԲՈՑ դուզ .կդառնա տարածություն: մեջ.: Փոշի սերն- երդեր...ոջո8 Ե "'Ողջ՝մարդկությունը,. մեր" ը

կոն

բն

տ. «Ֆլիգա

ւ

բժ

աշխարը տր.

կլոր ոու Բ. Հ Ք"ԱԼ»ոց

ՀՀ

րաեի

Տարան

Գոր:

քուղաքնընկղմվում: գիշերը,--ե է. մլուվմյանմեջ։Ու բադեդերել, .գիշելոային է. միայնակ: շարունակում: նաւոռեղծը, ե. միոու ավելիկ̀ովսարդուլան: իավարիմնջ:ուվելի խանձը։ եչճանկարծ.խվում ավելակներով,: քաղաքի տիկ:դարձող Է`իէին Շուաւչում. րեն,.որ «Հսզար ձայներովի մաճաւսորմուռ։ ՏՎ: կուռ»: Եվ բոոաղաղակում ղարիսպները. Ավերակները,.: Կոեռվղը, աչքինգոլիս է.կենդանի"Անիի սակայն նաստեղծի` ն մարք աղաքի, ոլատերաղմող,: խաղաղ այլ ոչ մե ձաղկող ոերիմեջ բոնկվածԱնիի:տեսիլը:Եվշատ ռհալ,-շոշավելի ւսչքիստասջ դծագրվում են:չաաւոիճանռհալ, բանաստեղծի էր,. էր: ինձ թվում: «Սոսկում: Ճողիո,: նացածսվտկերներ.. ե լսում եւբ սղաարլունաճեղ.:. Թե:ւվուոնրաղմ-է, Ելվ.ես ւնարւո՝ է աճա -"Քորք: իոիում, Աճաղանդն շարված: Անին՝. ուժգին.

ՍԱՆ Հոու

Ի ԲՆԱ

նում

:

:

`

արդարանա

ա

զրո

րովում Արե:

եւմ

աղանդ քաղաքիխորքից, ՀԱ ուժգին :

ա

:

Բայց լուո. է շուրջ,

լոսյց: ես այն գիտեմ, Որ ճարբաշխարճում ամենկողմերից, Ը նս. միշտղում եմ.

աճազանգ` ին`

հաղմադաշու» - Դեպի աե

Իսաճակյանի կոչն լռում

«ոՀրո

չանդրադարձավ սլոեմին։ ,

ու

Ա.

Հւ:

ԳԱԱ

"

ամ

..

:

բանաատեղծի`

ււ

ՆՈՐ

ու.

Լռ

անը

ււ

«Ուստա Կարո»: է Նույն այս վեիս ռլի:ճերուը:.«Լուռ.է,: ավեր:Լ. Անին, բայց. լսում. եւմ. աամեն. կողմերից՝ վեր,նաճոռուկ.այոց աշխարքի դիշեր,լքե դեպի. քշնամու դեմ, ցերեկը: ճղոր.:աճաղանգնկովիդաշւո,: դելի կովի ւ դսշւո,, առա՞ջ, առու»: «Իմ կարուվանը» -գրելույ ճինգ տարիճնտո՝ էլ. բանաստեղծը լսում է անընդճատ Անիիցեկող ղանդիղողանջները՝ «Դեղի «ոսղմադաշւո...»: "Աճա այսպեսէ: վերջանում: «ՃոդուխոկՃեմունքի»այս աֆորիստիկսլոնեմը։ Եվ:եե. Իսաճակյանը այս երկին, ւուսգույում անդրադառնար գույե խե ծերԱնիիմասին:մի մեծ սլոնմի։ Ալո ղ, բանաստեղծը այլի այս Ն`

.

.

ՀՈ

երգը

տւ

:

...բայց էւ

տագ ոթ

նեին, ւ Իսաշրջում: Ճամբարայթ» լել.կրկին. Հանիոնջ, Աննկատվրա:է Ճառճագեղած իր:խոր.մտքելրու|։ ճակրանը՝ :

իաաճակյա

"լ Հզարատորոն աա: ր աաա Էորորգը».. (Կարո

ու

ՀԼ

:

խորու: ինաձաղանը, ու

:

բնակիչկանգնած բուրգերին. Սլաքեն տեղում իշնամուվրա... Տեսնումեմ.փայլունդաշույններ սուր,. Շողշողուն: սուսեր է. ճողիսարյաննախճիրիդ»: ամենկլողմերից:.. "Սումլում. ւե Բնական ե. խորճրդալից բողուսատեղծի տեսիլը:Նա Վր Ճեղում, լսումտեռնումէ ճոդու բոլոր բավիղներով.Անիի բոսամարտը, անվերջ լ:որընույնոլեսճայոց ճակատավիի ընխացող:պառմություն կոլով,::.մաքառումուվլ, "Քարավանի 1։ երին Եվ.այնժաւմ կրկին,ճայոցինքնորոշման, աղդային ւիսը տերի նավաշեմին, ոլայքարի աղատութցյան

Ս

զ

«

լ

«83-

բանաստեզծի անբաժանելիորեն Անիի սլատկերը Սակայն

Ա՛խ,ինչքա՛ն,ինչքա՞նկուղեիլինել

,

Զինվորճասարակ. էր նրաճողու:մի մաւճվվը։ "կարծեսդարձել էր, Անին նան բանառեղծի: Հայությանբոլոր ոսոլսներիդեմ կովեր անդուլ որդու`:"Վիղեն'ԻսաճակյոԱյո է վկայում 1934 -միիոէ: Անիի ճղորսպլարիսոլների տակ: Ֆրանդրվավզը: նի ճուշերիգրքի:մի դողտրվլլ ՏՈ ճեւռ սյդի է «զնացած Եվ ճուր վրեժով ճարաղատների սիայումբանաստեղծը Զարկեի ղարե՛ր,զարկեիդարե, ճարտարաղետուցյան լինում: 11-րդ դարիֆրանսիական: Ճիւոռ Եվ բյուր վերքերով պտովելուց: տաճարը:Երկար, Վեղբլելի: ճայյոնիկոխող Կսռնում. Ընկնեիվսեմ ւլարիսսլներիտակ. ճանդիստէ մի սվաճ. անտառակում Իսաճակյանը, ճ եճենած Սիրոս խաղաղվեր, ճանգչելիՃավերժ Վին: ծառին, չքերը նայում «Հայրսմնալ`մեջքը անմաճ եմ Անիի որն սլարիսղլղլների տոլ... ղլիող,` վոքը մի ռուն, մտքերովէր:տարված: Հիշում Ջ 1955, դեկտեմբերի գեկերոլովցովց է տալիսոլոեւոների յնքան ոլերճախոս ն միտեսնելժամանակի ոարածուցյան ըընդունակությունը` Եվ խեն «Իմ կարավանը» Տեսավ. ոլոեմը Անիի մուսունքների վերադարձավ: ջով: Մայրս,.րի խերմուը`ձեոքինչ` հւնսն մնադիուվխորի մոռացության մեջ, սակայնժումուՃորանույն:տեղումնատած, անուշժոլլոումէլ, չքերը լուսո» նակն ամեն ինչ լարղդաջըում է, ն ինչսլեսւվոեմը,այնսլես 'ունեին։Նկուտեց, ռուսաց. «Ավեվորվածարտուճայտություն լլ ճւսյոցանմարսվաոքի քաղզաք-կոլող Անին,կրկինկերե չեւոտեսել,մի:տեսակես երեում»: ոիք, քնե՞լԼիր, ճո երաաղ իրեն ստեղծող, սիրող ժողովրդին:Զուր չի ասել Վարեւմ, մի «Ինչսլե՞սչի Հայրս ռսլուտասիուսնեց. «Անին մենք մեր հտնում չունենք, այլ միշս,մեր սղեւոր. չքնաղ երաղ»: Ճճեուսնում : են, ուսջը: Որքանտարիները տակ,ի̀ մենք մոՎի Անիի:սլարիսոլների: «Պառկվել: սրուոմեց. տ այնքան տենում ենք.նրան»: ժի քնած չեմ::վսում՝ այն էր, որ. ղդումէի, խե. ղարմանուլին ոնը:իրականլինեին՝ ձայներ,ծիծաղ, խոսակցություններ: նժուլդների:վընջյուԼսում էի: Ճայ զինվորների ճամաքայլը, ու-. տղջկանց. կանչերը,երիտասարդ նը, առնտրականների ճեւո

է

`

|

-

|

`

'

:

ու

|

'

`

արա

ու

'

:

չ"-

`

երբ րախ բլբլոցները,

ՀԱ րքա յոոնը՝ Հանդարծ

լեում,Ֆրանսիայում»:

ոտճակլանը (ր ի"ճոր բոա դոխդործոցը:. Ժեղծաան `

Իսկ 1955...

Բ

Ն

Հոու

Ա

իը,

։

«.ԳԱԱ- «Գիտություն» Վիղեն ւԻսաճակյան, «Հայրս», ՀՀ: դ Ն Մ Երնան,«2000, էջ 41Թ: ւՔրատարակչություն,. "

Լ

:

Ան

Ը

|

ւ8ա-

.

| լ

|

լ

| լ լ

լ

/4/---,- «2-4. օ-

ա

Ե)

յ5-

-՝

22--/է-.ՀԾ.

Դ.-չ-/---28-ԸԼՈՆ 77

աաա ՄԸ Հ--յԼ

Ս

2462թ ջրա

լ:

է

Փո-ոա

նչ.

լ

Է

ՄՄ Հաճ 2.:

«57/5

Է-

ճար»4Ն/7 47.

որա

2/7 ՀԱ.7Է.

ա

«շր ՀՀ: ՀԱՅ .

'՛--ԷԷ

ոյքջ ։

6Տ6Ո

աե

(:7»ՑԷ: -

Լո»

ԿՐՏ.

»/42:«Է ՀՀՀ յն

«-

լ

ԱՆԻՐ ԲՅ2. ատի ԱՅԻ Չի 2.

Է-

|

:

Սոնա

«4

ԱՐԺ --՞ «" /

ՏՈԼ

Ր

՞

ՈԹ

'

|

ս

(ՀԵՂԻՆԱԿԸ

րեւոր

գ

"ւթ

Ն

:

է

լ

դրութ

Տ

|

:

-

:

||

ն

րոք

ար

ճառնեց,Ճամաշխարճալողթին վեր: ճՃեղինակի: մանիների».

:

ճշ,

աեր ոն

ու

'

252.

Է

զի

:

ք

2-55 :

։

«աղոթ

կորդրվեց:«ԱրուԼարա, Մոճարի» մրոչն րոր, արդենմեկ այլ. ԱվետիքԻռաճակլուն::. կրեաց. «Ակագրա վերքերի», «Հայդուկինրգերի»չ. «Երգեր:

կլ

Տ:

222357, լ Լ /8251-շ-բ--իւե, «ՍԵԻՆԸ2 Ն: ,.-.. ր -շյշ ո--ՅԻ՝ Հ-շջ-շ-Հեր է

:

:

:

եզ

Բրթոռոի

Մ

«22-25: Է «ճն 4. Իր-Մ-/, ֆի 72 /2-ջ--Ց. Ը

ն

ի |

Հ: Մ/2-մշ.171 1ա(-նՐ

լ

վո

Տ

լ`

ՀՈՐՐՈՐԴ..:

ԺԼՈՒԽ.

ՄԱՀԱՐԻ».

ՊՈԵՄԻ. ՀԵՐՈՍԸ `

ԿԱԲՈՒԼԱւՆ

բռոխըգրյաւթ

|

2շ«15Ր

ագելդտ եռՀր

աշառղթա

ի

մեծ.ընդվղմանփիլիսովա-բանաստեղյին վշտիու թախծի, ւսյս ծը: Եվ Ե,որ` է դրել ճենց ճայ որովճեւոն. սլաւոմաՄաճա-. կան:ժաւսնակաճաւովածը: երբ գրվեց: «Աբու-Լուլա որեէ այլ ժոփին»,Ճույ ժողովուրդը,: առավել քան աշխարճի։ .ն լոաավորունյան (տաքը քաղաքակիրթ բովով դոպվարդ մասինէ), իրավունքուներ անցած ժողովուրդների ատել ընդվղել,:ժիւռել ու ձաղկել,՝խարաղանել դաուսվխեւոել,. էւ 'ու Ճույսուվլ ձգտել.փոխելու: Կալո: իրեն: ճուռուկ:ճավաւոով.. «ճին տշիոսրճը»`. ու մի. այս. աշլուսըճը: -

օրինաչոաւի «Ժխտման» ճամապարփակ պոնմը բանաստեղծը, ու

ու

ճաղար:ոթ տարած «ող րարող անգլիացին ու. իոռալա Ֆրանսիացին: երմանացին,քին էլ կարողէինչի վերջո.չընդունել:ներկա.աշխարճը, ու

ւս-

ի

:

ու:

արնի«ատոջին ներքո ճորիղոնում դեմ, սւսկայննրանք ճառագալքների տեսել` ժիւտելայն ն բողոքել իրականության ու ն. ուրիշ շա միքարավան,որըճին ճանասլարճով, Պարսկասյն վիճակի դարասկղբին ուղտերի շատ ւղդեր ե ոչ ոքի չէր աղ տանելիս ղուղընլացդնուցել է եղել: Եվ գնացքին: ուսն. մեջ չէին ճայոնվել, ինչ ճայ ժովլովուրդը, ասես տրձահ ոչ ոք այդոլեսերկու է. գնացքի անիվներն. ուղերի: քարավանը... ոչնչացում, ֆիզիկական Կովառնում են դանքել՝ քայլքին,ե այսոլեւս, դտնվել.բաենքարավանի կրակներիմեջ ճոշուռված բղկտվածչէր ճայտնվել,ինչնաստեղծի. խոճերինճամաշունչ խե՛ ասղլագա ոլոեմի.ոլուոսես ճայ ժողովուրդը: ւքարտւվանի կերը, խե՛ ղողանջներիք իրավունքուներիր ձայնը բարձԵվ ճայ բանաստեղծը ազլագա տոռեղծոաւգործուցյան ոիվխմը: մարդիկ դով» «կույր . ուներ րացնել,իրավունք ասելու ե է «առլիկար» աշիուսըճ: Եւ. իր Ճերլին,ճ̀այ բանոաւռռեղծնե- Այո ոաւումությունը: անշուշտ,նպաստելԷ ճրաբվիլավայիսլես երկար տարիրից առավելքան որել մեկը, այդ իրավունքըուներ Ավեմուռ ան վուոակել էր ու շիկացած ւնոքերի ներ Իսաճուլկյանի Եվ ւսյդ իրավունքը` ճասունացուծ. ւոիքԻսաճակյանը: խոճերիժայքքմանը,ինչը վերածվեցստեղծոդործական մեկ աքսոր, թե՛ եր կյանքով (երկու"բանտարկություն, մի այնոլիսիղորեղ երկի արարման, թե՛ եր դոլճետասլնղում), ` ենչոլիսին«Աբու-Լաամենօրըա տաանրակ տարվաերի ` Մաճարի» հ. սլոնմն էր: ըս նշխոծէ ստեղծ«ՄասըոաՄանուկը» իչոճավիՊոեմիբնադրում ծով («Հայդուկի երդեր», ման ն «Գրված 1909 թ. 30-ն օգոստոսիմինչե շարք, այլն): Արդժումանակը. լիսովույյական: բանաստեղծությունների 2-ն հ 1910 27-ն Մաճարին»ստեղծվեցմի. այնոլիսի մինչե4-ն ասսեւլտեմբերի յունքում`՝ «Աբու-Լալա "երբ:«բանաստեղծը րիլի Ղաղարասլատում»:2511 սլատմական ժամանակաճառովածում, "Ի դեղ, 1909 թվականին դրառումներընդՎ շուտով վիէլ եկել խոշոր:դրավականով՝ բանտիցդուրս: մոչկան:«Հիշատակարանում». ե՞րբգրեր ն ի՞նչ ճանրառլես տի մեկներճայրենիերկրից տնից,ճրաժեշւո՞ւուսը ն գրեր. ելե ալսռով բանաստեղծը, թվիդեկտեմբերից ու երկար երկար,շա՞ւո ըը, ճարաղատներին ընկերներին ` մինչն: էր Թիֆլիսի խ իականի, Կովկասում -բանու՞բանտարկված էր բացակոլել: ճունիսը: . 1909. ւռոիոլված տարիներ . յդ: շրջանիմիակ ճսկողության Մետելի ամրոցում: «Հիշատակարանի» ւեղծի կյանքըմշտական"ոստիկանական «1909, է .. մեջ.անցրի գրառումը մարտ.Բանտի, Ճեւնյալն՝ Կուսկէր, իսկ: դիմացը, գոր: միչ ա ռսկալի: շաբա, մրորաութ -ինչրեւ: մ արտ). մի, շաբուվմ անցավ (1909, տվառնալիքով|:։ : ալեսմի:ղարճուրելի դժվար:է: հրաղիմիջով.անցներ:Բոլորընկերնե«Այսօր: մուռ «Աբու-Լալա: (4:, "Ոտւ Մաճարի»պոեմըգրելու գաղափարը: բոնաժ՝, լինի». մանքմոաճղացմանայդ աճը:կասլումեն: ճետելալոլոռոմությանճետ. երբ 1909 թ. ամոասն: վերջինԻսաճակյանը : մի: նամակ: չենք,զւոնի եւ (1979'խ)...ոչ: Գյումրիմեկնելիս: ճատորում:: Լ եղելնա, քււուած Թիֆլիսից գնացքով գրվածոյդ շրջանում: բանաստեղծին արդելՀավանաբար, խցիկում,լուսաբացի դեմ, իր ճայրենակիցմեքենավարի: է

ու

ո

ու

ու

.

ու

`

աջ

՝

`

:

Համաչունչ «իշուտակել հսաճակրոնը, այն,

||

`

մարտի

ի

վերաբերող

ու

-.

:

էր` «Արոր, Խա զլբոցեոն.

.

աքսորի ասել. նաճակյանի թեինչոլես ագել

տ

րշթ իչ լիր "ՄՀերը, Կելաուն «07: ժողովածուի նամակն` խաճակյանի, վեցերորգ՝ Երկերի. ռի .

ՆԱՐ

|

լ

ի

Եվողջ 1909 թլվոկա- նշանավորեր: վածէ եղել բանտիցնամակ զրել: իր ստեղծադործության «աստեղային, ժամը»: աի ընդումենը Գիտեր,որ այն ղորել ստեղծագործական, նին (որի կեսըբանտումանդավ)Իսաճակյանք ոդնոլրումը, է գրել, որոնք.բանտից՝ դուրս`դո վեց:բանաոեղծովցյուն որ ինքը:առտանում այլա ոչ. մի տեղ չէր էր. Ճայրենիքում, լերլքում լուց ճեւոո տլազրվել են Թիֆլիսում«Հորիզոն» կրկնվելու:Հրաժեշտիդ ուսաջ նա: "լիտի: ցույ տար ե դեկտեմբեր Հասա միսներին): անեսլտեմբեր ողջ տաղանդի, ուժգնուցյամբ, որ եե Կովկասում (օգուռոու, ֆիղիկաէ, որ դրանք: բաբ չավաղանցՃոռետեսակոան՝: ղեւ: ներկա: կանշական լինելու, առա: իրչէր. միշ կլիներ գլոածու|: են է ենե ատոնչվում Մոճա"մարդկանց նռռոռեղծություններ Իռաճակյանն ճովիներոսք,: «Աբու-Լալա սիրո,մաճվան ճելո: Ո ունւ րի» ղոնմովճայբանաատեղծությանը է. ռոլիտի ճաղորդեր ԲԼԵՎ հովադես փիլիսուիայուկան: իմաստ:Բարձրացնելով շոանար է ընկած Որտե՞ղ շոռիելովճամառլարսիակ նշանակումյուն ունեցող ճամադրան "3 նա տոետորնի գար ի Այնբարը ճիմի,` ճարդեր,դրվածքներ, ճասավ մարդկային այնոլիսի.ընդ,Խ: Դ...յԽՄյԽյ,«շՔ՛Կպզ.«Ձ ճանրացումների,՝ Լ.Լ եղրաճանդումների, որ Ալու թնդում ՆորՇիրիմպիտ:լինի: ..... րոշ է եղել. միայնՆարեկացուն: Եվ Նարեկադու: ճանճարեղ ապլոնմի: ինը. դար «,խԽ,,։,թ»:»թՒ, աան "անց: Իսաճակյանը Ճայ:ոլոեղիան էականորեն: առաջմ̀ղեց, երեն պիւ Վո: Դո ւապաշոա 152 "ի ղորու՝ Մարդի՞նչիմունա, եղավայն-ղարգազնել ճամամարդկային ւրժեքնեՉե՞մ նոտել,

ՈորՂՅԴԱՒԵ ԲՆ: ՆՀ

րի Կոնսանկյունով:` Վալերի լ ոյս Բրյուսովը ասին ւղլոեմի թախծել ՆԱԵ ւգենորոր» Նորո է. էճանում գրել «Իսաճակյանը կատարյալ խորճրդանշա«բոշ 7909: ՀՀերուդյոր ՀԲ հային ընդճանրագումների տրդյունքում։ Լավխսն. կերտում. աի ՈՌ "դույն պլոնմներից.. ճամար»:՝ մեկը: բոլորժամանակների 1909 խվոկանի,օգոււոոսի30-ին: Ղաղաոր Ֆվ այսպիսով` Ը ն նու էր, որ ալեկոծված էր ոոխրաբել. ճրաշոլիդիտակդում: անունը. եր. ճՃեգրական. ճեռանոլուորոշումընդունելով: Կովկասից ինքըւվիտի քարտեղում: ՀԵՐ Պոռնմի.՝ այլեիը: կյանքիմինշանու ուսնար ոչ միայն ճոայրենիքից,՝ ձեն է Ճ-Ճ:1 դարերի:արար: թե՛ անձնական, կրճաւոված կալիդ`թն՛ ատեղծադործական,. ռումով բանասճՃանճարեղ ւ

|

իրեն.

|

"

դրում մաների հոաճալկյանը

|

Ի

ՄՅ

ն

թիմ

"

|

|

Է

ու

,

,/

:`

ւ

բնոիրոոից թուշ

`

ստեղծումից.

ԱրՅ

Խ Քորի

Ը

ւ

|

լ ւ

-

վ

ւնը

ի

ՀոԱդել

ւ

իսաճակյանի, Հոգեկան չէկռաճել,: «դժվար: աշխարծն

".

:

ՀԷ

:

է

:

շրջանին»,:ճեռանալով Վրդնելու իր«վանքի«աստեղային: ու եւ կյանքիդ գնալով դեւլի՝ անճույոն՝ բնականոն անորոշը: նւս որ մի երկ ւվիտի. ԵվգնալուցԿսուսջ |

|

Լ

|

:

ԱՐԿ

այնոլիսի

ՏԵՐ

մշտաղան Գրանցումը կովաշխարճրր `

:

վերնագիրըա̀նբուզալա Մոոճանի», փոքըինչ

ո

փազառվյ ամուսնութշրջանից: Ճագեցած ստեղծում, տլոեմի՛ էր, որ վերջ յուն, որդու ծնունդը:Նա ճրաշալիգիտակցում

`

կապատ.

Բ

ի

Է

ո

Հ

բ

ի

մբու-լ-Ալա արմ անվան, Էտնղծ, որըծելվել աճարրիի մաի-

ի

,

րեն ն անակ Ի ի՞է....-2 լ ում րբկլո լեՀու" ուն,` ոլ, ' է ճա արա լ "իանչ 1 Աբու Է Մաճարըա Փնված թաղզաքի բանաստեղծի ամունը Աբու-Ալա Վանը: ա

-

ա

/ար-

սխ

Մ

-

Հայը. Մաճար-, փոխան բանակում թաացիորնը՝ ատեղծեր, հողեջ:

ՎՆ: լ

ի

`

:

ԲՐ

Հ ոլ Մաճարբի՝

է

։

|

՝

"Ր

ւց1-

`

բ :

քաղա- Բր Հայտնիէ,որ ան-Նուման ՎՄաճարրա խոլիֆան՝ Հարուն կամ. "բիականՄաճարրատ. ե է Բանաստեղծը Ճոորը` ա-Մաճարըու "ռլ-Ռաշիղը,՝ ա յնտեղ.։ խ.։ եղել: ժամանակակիցը, ր. քում: ւաճույել ե ն է. նրան: եղել նրա տաղանդի: մեծ երկրոլուՄաճարըատ: քաղաքում "վանավորել: "աղջ կրանքնառղլրել. է: ճարադուռո` են. ն «խոլիֆուքի վկայում երբ աղլ-Մաճարըին զուն:Հին: մատյանները "միայն: մել տարի: (1010 ..)՝ արաբական է Դեռեռ. ճասակում """վարդացել: նրան իր: տարեկան, չորս ` բանասունղձությունները: լալիֆոկենտրոնԲաղդուդում: ԼԷ զ րկվել տ եղի ռեսոունեցած ավերումների ւլատճառով խում մ ասին, ճիվանդուխյուն չ քավոր աղԷ" ծաղիկ(օս) իղույյունիյ:Տասնմեկտուրեկանից. քատ խավի տառոողանքների՝ կռել է բանատտեղծութմասին,ալ-Ռաշիղըարտասջ չոեր վել է, հ. սալայնբանաստեղծը ունակությունների՝ չի «իսլխեցել, ճիշտնէ դրել: յուններ,դրել: ամ է արասսկարգ՝ | | է, Վ ։ ՀռՀոռոկանշական «Կորանը»։ որ: («Ղուրանը») ողջ, Իսաճակյանի «Անճաղթխալիֆան» բելումուցիիմացել Կսնճուտ, պղաճել | սրձակ. լեգենդըգրված:է: նույնւլես,1909։թվականին, Սահ. ճարյուրասվոլ: այլ : դրքեր: Իր": դրվածքները: "ուր ն ն. գրի "նա է սլառոկերումոլոեղիայի երդի ախրաճար է մերձավորներին, ոնք: դրանք: մի երիտոաԿիոքում: |լմելադրել. Հ Կուսրդխալիֆայի: "են առել: Գրքերը, որ նրաճաւիսը: "ճայտնիբոմոսկուլ Հարուն` ալ-Ռաշիդի բարձրաձայն: " ժառանգին:. նա Այս: երիտասարդը, ծայրիդ-ծողը: Ճիրավի,., էր միակ դրական ճիշում | էին, . կերսլարն | մտային: է Իսաճակյանիերկերումճանդիսլածարնելյան Բացառիկ. Իսաճուկլանին այս լեգենդը կերոլարէր, որը:Կոիրաւղեւտում ո" Կոիրակոլղների: ե"րին«դելւհսրդու»`ճշւիարվոո Հավանաբար: լ 20: ն.. Արդեն: մ ռվել արնելյուն:ճին. բոլոր. գիտելիքներին»:: աղբյուրները, "ատեղծելու՝ ճիմքե̀ «մէր «իր ժամանակի նո ուսումնասիրել ոորեկանիցնա: խե՛անվանի րոնք են: նան է երիտոտարդ տարիներից: վիլիսոիա: "Ակնճայտ Աբուլ-Ալու ալ-Մաւճարրու սւռեղծադգորաուֆիսւտ. "ծության: չի՞ արդյոք: սոնսնում Ընլերցողն յուրովի: արձագանքները, -ղուղադիսլումները, առն- լ է` երիւոուսարդ: ի բանաստեղծ Գրիգոր:Նարեերիտա դ աբ Իոռաճով-ո"չություններըճայ ճանճարեղ՝ լ ճետ: Թեն դա Իսկ. «Մատյան: միջե:` պոեմի նրանք` "յանի կյանքիվատերի ն. մնուսծողությոան:: "ռՎրոցու: ողբերգություն»: ճ երուսի է: ս լոնմի, չ են` ճանաչել,:ն չեն կլ Իսաճակյանի սակայն կարդացել, միմյանց -«խերեսԼալան ճանդգամանք նրանք խողելէ Ճաղա՞ Սս "հղել են: ժամանակակիցներ, ււլրել: են՝ սլաւոմական Աբու.Մաճարին, տեսակետից: նույն ընտրության ն. ճամեմոռուսբար: ճեռու 'կրոնա-՝ Կռոողեր: նւ:ճարյուրավոր՝ իրարիցոչ ժամանակաճատվածում: րավոր բանուսոեղծական. Բ Ընդ աշիւատություններ:: Մենք: "Միջադեւոքի. գիտարածքում` լան ու խոճավվիլիսուխայական ավաղանում: ճրաշալի՝ մեջ ենք, որ երկու:բանաստեղծներն ոոտալցում: ոո րում,։ լ-Մաճարրին ճին. արուբական ունեցել:են: ճա-` ։ գրականության: է ճառսցրել տարբեր:ակունքներ: Եվ ճսկայական Ճայյո- ա Կիատքի Նրա. աֆորիղմի, ժանըը:՝ նորբարձունքի : "յունը. իր տեսակիմեջ, նրանցդավանանքների: միջն: են մեծաքանակ Բայց, ներկայացված, գրքում» ՆԱ «Խամդայի. իր՝ ԷՅ: «ղլաշտելու:ու որոնք մղումով ենգտել արաբական ճոդնոր:Ճայրասլետին ծառայելու ֆորիղմներ,,. յուրաքանչյուրըանկեղծ.էու մեծ։ նվիրյալ:Այս նրանցից: աշխարճում:՝ ՐԳ

Բաղդաղի. նշանավոր՝

Ը

։

ու

ւ

-

ո

ւ

ւ

ընթերցում առեր» աոբՄաճար: կարողությունների, ւ

Լա»

տաո-

ի:

-

ո-

ժո ինեզին» բանաստեղծ: .

՛

դութր

:

ՍԱՆ

"

եղրեր

:

Ր

արոշակի բանության.

Մաճարրիի,

:

:

ո-

-:

Էտարբերութ

1ս-

ւ

ԲՈՈՒՈՅՄ

աատարածում, Հ

չբ

`

Ղա

|

ՆՈՐ

|

Հ.

ոնսնել ղուղաճեռներ. ճնարավորէ բաղում: վիսլասան:Իսաճուլկանի մուռեցումըխոճական. մուռեցում «Մատյան րանց երկերիմիջե՝ Նարեկույու.դլովսգործոցը` Լ։ Խոսքը:տիղական-ընդճանրական ճատկանիշների մասին «Բան ի խորոցսրտի: ն ծայրեծայր Լ, աշիարճի բոնակալմարդու,աշխարճի,նբոմոսատեղ«ողբերգությունը», որը է, ռ լիմ արդլը որով: ճաւնիան է`. ւուսոասկուռ այն Ատոված» ծի Ջինգիղ-իւանի | վոխճարադաերուցյունների: բնուլմյունը ասո նա Է բոնուլյուն ուժովմարմնավորում ւի ւնցնի, իր: ճաղացքըԱստժուն, «դաղավուռըը, ուսվել՝ աո է, ինչռլես Սաաղինա̀րարող: ճաւնար:.: չարիխորճրդանիշն: ւիսրդու: ն է գրված ւլումով առումով, Մաւդիի անվան: տեղ Վարող: էր:լինել ՛ՌուղաԱյո: Նույն ծուվուլուն Ֆ «Ներումիւնդրիր»կամ «Գիրք ներումի»՝ Քիի, Ֆիլոդուռու, Նարեկուցու, կամ, Քուչակի որե այլ մեծ ւ ն : է 10000 բեյխից 120. կուրրասից, երկը, որը բաղկացած: երնույիիԼումյունն Դ։ տոեղծադգործողի` անունը: Կարեորլը փ յուրաքանչյուր է «Ներում խնղրիր"Ալլասկսվում: ա Պասոմուկան աուկ: նրակեղեն"են:կաղմում»: անունները բեյլմն են: .«ճիլ» խոսքերով:Եվ ինչոլես պյոնում արաբավեւտները, վերոճիշյալ ստեղծուդործություն 'Թերեսւիսաճակյանի ւ գիրք»է , ուր մարդը մեղու է Լարա տիգրելիսա̀յդ: տեսակետն "դա: «ճորդորանքի րի մասին. ընդոմւելի սայլ է «Աբու-ԼոլլուՄաճուրի» "րոջ առաջգործած ""լոեմիդեւլքում: է այն ների ճառը: "Հյ գրսկանադի տությանմեջ:էլ միշւո չզգալ Այնղլես որ, քե արար: Իսուճակյանի: ճամար բանաստեղծը, Լը մեծ. «Մաճարրացի :. նմանություն սուկ Հին: Արնելքի բանաստեղծի խորճրդանիշ է,: որ Ի` սաճակյանը ալոեմը, ավելի:շոսո, գրելէ իր մասին,քան:լե մ քի մեծ մտածողիմիջե 21:12. ն. մենք`-Իսաճակյանի Հ ղարի արաբ բանաստեղծի: Եվ-որ:Աբու Ինչղես: Մաճարրիի լ խորքային ու ավելի շո չղվողլ մեծ ի ծր, ոլոռորվակ` ստեղծելուիր այսօր չենք կարողչտեսնել նունըառոկսառիխ դորե սլոեմի Իտաճակյանի: «Մաճարըեցիիմաստունի»: ի վկառլեր: ծը` ե դրանով` իսկ. ացաճայուելու: թե՛ -ՏոՃայացքից: միջե,քան կարողէ:թվաոլառաջին թե՛աշխարճի, ճերուի: մ իրըմբռնումը: ուս գրելիս,̀ մասին Հին ։ արձուկի Իսաճովլյուն|ը ինչոր տեղ Հարկ:Ք:ասել, որ ոյս տեռակեւոը րիներ: լ մելլնամասին.նրալեգենդները «ւ -Արնելքի մեծ'անճատների է: սակայն: որոշւսկի՝ չաիով:: Իրականում միայն: Մաճարրա. ւ թն: խոճերը,.. թն՛ շատավելի քաղաքում: ասլրող`բանաստեղծն մտածողը: ւււքանելիս ես: դրել էի, որ. «Իսաճուկյանի : ն. են. ճամամարդկային՝ մեծ Ճ1ՀԻ եղրակոացությունները՝ Ծույնոլես: ի :ճակատագնրանց ճերոսներն ինչոլեսնրա ենք: մընդճանուր, ե Այստառումով:Զինգիղ-խանը, բարդի Շի-Հուսնգ- .«Աբու-լ-Ալա «չբերի:խորճուրդը: արտաճայտող գաղափարը է ողջ. արաբական տշխարճում:.. Տի Բողդիխանըճեղինակային Ինչոլես`-իր:-ժամանակի ` Տ Հին: այս: կերսլարներ: Սակայն: խորճրդանշան. փսաճակրանի ազի փսաճակյան,`` «Ավնտիք` --Երեան, լ արձակը», Հ վ, ո՛չ տր ո՛չ։ Իսաճակյանը՝ Մրնպր Հազարը առմմ 1975: էջ 24-25։ «Հայանտան», ճեղինակ: ի :

Կոհռանկյունից

"ւ

առ

ՎԱ-

"

Դողու նավոր

ջ

ւ

`

ււ

ամաիրավունք

դչոաբՄածարրու Արուլ-Ալո :

"

Սազայն

ԿԱ Կո արի լ բարքերի, չէրլարող տրձշաիտեսակետը, հոոճակյանը՝ աա լք փոսատունի»

ո

գերիշխող

:

»

չ:

:

5"

Բր

ատեմի՝ ,եկնաբաններ»,

ա-

:

:

անփաղան կերաչ

`

խարձը»

`

:

մ

:

ու

ու

:

չ

ու

ծությունների

":«94-

մ

|

:

Ւ ղղ խոաճակյանի աղմցույուն Հո Քորզորք նքաղրել նշանակալից նույթ աբ Մաճարրին

սանղծագորպատմաբան

լ

`շմարիտ

"

ի

Տլ:

'

ՍՏ

2ց5-

ւ

որոնք:: պայմանավորված մուսուլմա-.անբարոյականույունը, ողջ

այնալես,

էլ այսօր: ամբողջ ՄերձավորԱրնելքում, նա. ամենակարդացվող, ե. ճանաչված նոմլան տշխարճում է է։. Ստեղծել: ։լատկառելի բանաստեղծ-իփիլիսուրաներից մի մասն. է.ճասել,ժո միայն: որի դրականժառտանդովշյուն, օրոք մեծ ճեղինակութմասնակուկիցներին:: կենդանության, աղիմաստունի». յուն է վայելել,հրու որոլես «Մաճարբույի են ն երկրսլագել նն ճ ալդել. մարդիկ, եկելճաղարտվոր ցի վորաարվեսաի նրանորոլեսբանաստեղծական. անմրցելի. մեծ վիլիսովոյի: Առովել: ն որպես Ճոլտւվլեւոի սուֆիստ են դիրք՝ "«Ներմեջ.երկու Խի Ֆրադրական, ժատսնդության: Կանի «Կարնեորի ման ոլ: ուղերձ»:(«Ռիսալուվմ Ղաֆլոսն»): "Վ

են.

Հասարաղարգի վողժություր նաբ 0. Համայն, րկարժանիջներ : "դու,«րարնեջի, ու

դոր

Դու ուխ

ա

ՍՈ

աաա

Անուն

ԼՐ

ԱռաջինըԴանտեի«Աստվածային. կատակերգություն» է դեսլի ճամփորդությունն ոլոեմիճերուվ: բնույխիընձեռած: : ն քննադատայլաբանորեն որիընթացքում: դրավխտ, դժոխք: անդրշիրիմի շարք ռ"լոռոկերուցումներ վում են ղուրանյան ։ ոլրոնք ժամանակակիցների յան. աշխւարճիվերաբերյողլ,,:։։ «անճավատության» որոլես դիտվել:են կողմից ոչեր,իսկ

աջ

որկործանում դավավներին, Աու տոմ է իր

կո

ն չի. գնաճատում

: նրանց: դորցնում

հոր

Ը

ւ:

անա:

րանոնլ ըողոնված աշխարձավ

խոճաքիո-

զբ,Քոն ա

աղս

:

ուլ թր ՀԸվատդերն արդլոթ մաճագա՞ֆ քե՞ղգում խե՞.չունեն̀ ունե՞ն: նրանք ո բանականություն, արիա դաթոր ` բանականությունտոացմո |

ուս

«մարու

աբ

են,

են.

է աղ-Մա-. բարձրացնում, որոնքիր ժողովածուում խեմաները, Վ են ոչ միայն: իր:ժամանակի. կարնոր ճարրին,վերաբերում իքատողագուշակին, սաճման-` հեր "Դու: որ մաճն է գալու, այլե դուրս են գաւիստվյալժամանակի. ճարցերին, են: ասելիքիկիղակետում իրաներից:Նրա.քննադատոամլան ար Հայ: ենթոգը ախո ող անարդարույունը, սոցիալական ` ճառսարակութկանության ե են. բոնության,. կեղծիքի որոնքճիմնված յան օրենքները, ձների ' պտափածո ճառա են մեր-կողմից-՝ ե Ա.Ի.: «նռեմությունն արարքների: վրա, ինչսլես ւնսրդկային արված ա.

հալ

ԱԽ

Մ

ատմնլ կասմում ամ ի. փլինելո» ամաՀարոու Հո

Է

Լր

տ

իթ

Լ: ի

|

-

.

ի լ

-Ալ-Մաճարրին. «Ալ-Լուղումիլյանում, աատաանգին ւնոո-

ժո-. բանառտեղծությունների: երկրորդը՝, «Ալ-Լուղումիյյախ» է. արաքական: իրավամբճամարվում ղովվածուն, դլովսդործոցներից, մեկը: աի սան սլոեղիայի

ու

|

րում է կյանքին:մաճվողըվոիխաոնչության,: տիեզերքիանվերծանելիույուն,-մարդկայինկրոնքի նցողիկուցյանվեն իր, մտորումներում: րաբերյալ Է ողբերդաւվան ճասնում ՀՐՆոՒ: ընդճանրացումների։ իր: բանտստեղծություններո կարծեւո ողվելի: ձգտումէ

Ը

|

|

|

:

նողկանքիմայր, Ալոճըխող: անիծենման մորը, 0՛:կյանք, Է

-

ու:

ւ

արալես մարդկային կյանքիճավերժ: ուղեկիցներ.

ՅՐ

բովան լ Ի: երկրորդվիրքըիր էուկյումբձայնակցում «Աճող Այն ճիմնորոշ վոոճերին տրամադրությանը: տաճակյանի

ՀՅդ

: չարն. Ընկալում. ու ատատալա ԱլչՄաշշրրին,

աշխատությունները: կարնորությունը». («Ալ-Լուղումիյյալ»)

.

:

-

արուին, Հոտի "ոչխարների դրի «արիյ'։

նմանես ա:

ԷՄ

ՆՐ

ԼՐ

Հ

'"

-

,

:

ն

.

.

ո արդարու տորի

Մաճարրիի ար

ի

Տ6Տ6ՏՏՏՍՏՏՏՏՏՏ

աֆորիղմամբողջգրքումտփռված-են Եվ:ալ-Մաճարրիի "որը շատ միջոլ, ժանը.արվեստի ներ`բանաստեղծական արաբականսոեղիոայում: միջնադարյան էր տարածված

ճարրու:սոսկ..սլոետիկ՝ անվամբկամ.Հին Արնելքը | դանշողբանասոեղծի: ընդճանրական` կերսլարով:՝ Մաճարըեցի կույր։բանաստեղծը: նրան ` է. դարձավ առաջինճերքինիր ստեղծագործության ալատկերացնում «Ալ-Լուղումիլյումը» խոր փիմեջ, որըճղի է սիոիսվլիսուրայական քաոսայինաններդաշնակության «Մեծ. տողի» եր ընդվզող:իոսոնվածքով, իսկ ճեղինակինամենուրճեիր երկերի եսն անճրաժեշտովմյամբ, ճնչուությամբն աշլխարճն.ընկողելու չարիքը»,ենչը ե. ճանդում է «ճամաշխարճուլին ճաղվոգյուտ դրամատիկ կաԱյնպես.որ, նաոչ միայնձեական, ե եղած:կարգերի(այն է՝ րողությամբ: արտաքին ՀԱՂՈՌ նմանության իր ընտրած ռույցիխորքննադատման. ոոԼ ճերոսիկերեղրերով էր:կառլվում ոլարի: ճեւո,այլե ներքինճողեճարաղատությամբ:, | Եվ իրադատերիրենցարարքներով, : կանում Եքն Տերը մարդկանց ալ-Մաճարրիի ն Ավետիք: Աբու-լ-Ալա: Իսաճակյանի ճատույումից խոտի, :. շառ ավելի խորն:են Այնժամչարագործը: ու Ճճարուստ: եվ այս ընտաղերսները են. ենք ւռեսել, որ փորձել Վ այն. սարդոալրեներ պայմանավորվել ` Իսկ որքա՞ն րությունը. ճոդեճարաղատությամբ որ ղդացել իրենց արատներից, իր.ասղլագա Փրկել մարդկանց լ ւլոեմի ճերոսի "ԺՈ է Իսաճայյանը ճանդեւղ::Եվելե. շատ բան այս կառսլակցությամբ բոլորնանլան,իսկ մեր.փորձանքներ ՖԵվ-նրանք ինքըչի: արորնն»ր տաճայտել տկար իր.գրվածքներում,. բ կամ նամակչէ Գրո փոխարեննասել է իր սլոեմով: ը նման:։մեծությունների: "Երբ խուքը, է , մսսին, են.ալ-ՄաճարրինԻսաճույլյանը, (ղինդիկ)։Ալ-Մաճողրրիի: իո: կոչել էին ճերետիկոս՝ սլետք . է` ճաւոակորեն Վուռւվոր առսսջուդեմ,: երկերըդ̀ա. որ ոչ: մի. սվուռաճական: չի լինում:: ճավիլիսուիայական Է գիտակցել, ճուն«կարդերի ն իշխող Արնելքն, իճարկե,. շա՛ ո. վաղուցր իր մեծ ճնսրդուբողոքնէր իր ժամանակի: Ն է Կիորձում նա կարծեսիր. երկերում չՀաֆիզ, Սառղի,«Ֆիրդուսի, Խայամ, դեւը: Միաժամանակ ի Դեռ. գրավել սիրտը:. ճեասնալ շուրջը. տիրող, քաոսային մանուկՀասակից, լ անբարոյուվցյունից, Ճ2ալ-բանաստեղծի ինքնաասնծէ. կրսնքի,: ճգնավորի Լ ա րնելյան լսելով երգեր մ միանձնության, լեգենդներ ապրելովճին քաձղգաում իր :«Մաճարրեցիիմաստունը» րավանային ճամփաներից. ոչ` Ճեռու, ճաւիաներ,որոնցով նույման,: մեկուսացման: ն իր Է Քարավանները: «դնում`էին դեւի: Արնելքի ..Ճեքիաթային դրույքներով: բարձրացրած աշխարճղգացողությամբ Ճ-ՃԼ դարերում պատանի. շառ: առաջդնաց իր, ժամանակուշրջանից, երկրները, Իսաճակրանի: կանելի. ուժովդյութելեն ելած նրա խոճերիլույսը դեռբաղումդարեր Միջագետքից կախարդական. աշխարճ1ոՍԱՆ ները: Հայ եղավ է մարդն-ընդճանրալես ճեւո, մարդկանը: կառլված. Ուստին Իսաճակյանն, Արեելքի անճրաժեշա. ալ-Մաէլ ուր գերղդայուն. սլադա ոլոնմիճերոսին

Աա

ոտպնդում

խխորճր :

Հոգեճարա

բա

.

բուիանդակությամբ,. աղատամիւտ:

Ալլաճի դրոժ)Կշխարճալո `:

ոա

:`

ռւ

-

`

չէր

ԵՈ

`

տագիր ոչ աղլաքինված: .

,

`

Հոգին ներում, թշնամիները Կաբ Համար. "Նման Մածարրիի ճարացբների եւ ր

ճոդվածներում, նշսլիսին

բ

Է

աւք

Կ

նրան

ներու

ո

Լն

`

ու

բան

"`

բանաստեղ ւՌուդաքի .

..

"ի

ու

:

Մ`

րնակայուցյունը անրե-

Արեւելքի:

չառասջնորդվել ընտրելիս |

լ

բանաստեղծը:

մնաց.

,

5, իսկ: «Աբու-ԼալաՄաճարի» կավին՝ 1910.թ. ապրիլի

նման լեԱբու-Լալայի: Այնսլեսոր. նրուտեսադաշտում՝ ոերհան,գալը ունիիր ուրույնճիմքերը, գենդարկերսլարի՝ է ճեն: սլոետիկ̀երոլարը րոնցից վճոսկանըդառնում:

սպլոեմի բնագրում.որպեսատեղծման վերջնական թվական նշխսծԼէ«1910 ք..27-ն. մարտիմինչե 4-ն սողրիլի»։ Այսինքնը̀նդամենը մեկ օր առաջԻսաճակյանն. մաին ավարտելէր Բոր ՀՔՈՐ: նրա ստեղծադոլրծությունը: սլոեմը: Զարմանալի. Իսաճակյանն: Ստեղծված ղգաինտուիցիայով ճամեւստություն: է ըստ աԲանաստեղծուկան զլուխզոլծոց, մինչղեոչկա երթինբաիմաստունի) մենայնիկատարյալ ճաքիմի» (Մաճարրեցի: ցել է «Մաճարըեցի ՀՄ վսրբարություն...... ԱՆ ՍԱՐ Հր: բոխերն: իր ժամանակակիցներից ինչ լինելը:Այո՛,-նա Մեծ դերվիշիոդին, ճասկացել «Աբու-Լալա Մաճարին» արդենգրվածէր: ԲաՄինչդեռ լորից լավէ ճասկացել 34ճոնաստեղծը տարեկանէր, որոլես: ինը զոր առջ է իրեն. ճարկավոր: նուն, որ ճենդ Աբու-Լոաղան ճեռու րառլառտից ոչ աշխարճագրորեն ոչ այնքան. ե նոր ոլիտի՝խոսեցներ` Աբու-Լալոյին: Խառակոնիս գու: |մարդման, առլրել. է ր ճեղինակի, Նարեկացին, ո րն վայրում, երկերի Գրիգոր տաղմաքիվ բանաստեղծի» իբը սրոաւբ Հր իր ողբերգության» ճանճարեղւլոնմը, իսկ «Մոսոյան. մաքերի՝ ոչ` նրալեզվու, այլ որպեսճայ բանաստեղծի ` իր Մաճարըողում: էր կույր,ասկետ ստեղծադործում ւսլոսբ փինա՛սլիտի յուրօրինակարտաճույտիչ,՝ ւրոորումների լիստվիան բանաստեղծը: Աբու-լ-ԱԵ վ նրանք ժամանակակիցներ աբՄաճորբիին, ե"այսպինով լեղվովխուսեցներ էին, անճատներ, որոնք չակերտՍՄաճարի. առաջ վառեցին Վեդարձուվ:Աբու-Լալա, լո ալ-Մաճարըին Լ րածննդի " ջաճը:.Մեր ճու բանաստեղծի` գլուխգործոցույին ՀՈՂՆ ների.մեջ՝ եֆճդարի ն կշուսԿգան ՒՒՐՑ մտածված Ը որ,:Իսաճակյանը արորթ խորասլես Այրւղլես Հոբ ռլոնմ: էր կատարել: Եվ այն սլատաճական "ենք «Ղաղարառլատ, .ընորուցյուն "վերադառնում ւռ Ասռլիսով, 1909- դատված Նա Ղազարառլոր բնույ) չէր:կրում: ճրաշալի էր իր գիտակցում 1910.նխ.։Հառովուծ1910:թ: մարտի22-ին րոսի: ով լինելը` այն ներքին: Վիկտորյա թե՛ կառլը,որ-կար իր ն ալ"ոիկնոջը՝. ւճոդեճարաղատ տից բանաստեղծին Ը ար ե ԱՅԳ: «Սկսել եմ` մի,նոր: մեծ: լոհՄաճարրիի. միջն: զրածՓամակից.՝ Աբովյանին. Սակայնճարկ.է-ընդգծել, որ: Իսաճավյանը, եմ-օջաիուե ինչսլես եմ, վառում մ. լավ պարառլում" առճասարալ է գրականագետ: Կարեն Միքայելյանին ուղղվածնամակում, լով: բան Է սիրուծ:աշխատանքը»--». նւոռում-ու:աշիտատում.` ճետ աղաոէ վարվել,քանղի իր սլոհմի։ Մրորթովը Բաոը Կոր ճերոսի,ւլոեմի Պա Գգ» (Մ,.91)::::::5:-: ճիմնական ճ երուղ:: կրկին արաբ 5-ին ա` ոչ բանաստեղծն: ալլ տւղլրիլի ին: նույնթվականի: Հաջորդ ճոռովվլածըը քը` ԱվետիքԻսաճոակյանը, որը. ճանդես Վր:գալիս:Աբու-Լա«Այսօրլավ Կլարա Վիկտորյային-՝ Ղաղարասպլատից,-կրկին: է հ այնանվանտակ: Կարեն ճիմա Միքայելյանին ուղղված Մաճարիի ւլեղի այսինքն:շատ,գրեցի, քիչ կարդացի:` ՀԼ» նամակը վերաբեր10-ն գիշերվա, է, Իսաճակյանի եմ, "թեն. ժամը: բացաճայտում չ.ոչինչչի ճիշյալ սլես ճողնած ա ն. տալիս աի մունքը իր է մեղյուրոճերոսիճանդես գրական Ա)»թ002Խ աա վի «1917,ւնսրտի. ճամարոլոնմը. բանուլի՝ ճՃասկանալու գրմանժամանոայս նումակի: դարձնենք Ուշադրություն :

.

Լւ

|

ազա-

շուրջ

արդեն գրել

:

ու

:

ու

`

Դանքեից ար

Լար

-

ԷՒ

-

Է

թե՛ ճե-

ւ

|

նառ

Տար

նշել

`

ն

ը

-

քե"

էր,

|

-

-

-

է

ի

|

-

-Մանակ», 1925:թ. «Այդւղես Աբու-Լալա եմն ես, որսլես չե ճամառսլատասխաքն «Մաճարին» են իմ ւրամադրութ«...շատ :ճարաղոաւո ճարի»:,-ե.:1947:թ. ինձ ես'լավ: դիտեւե: դեմքին.դա,աիրելիս, նում ւլատմական. յուններին,:ճոգեկանճարաղատություն Վլա». տ կոլորիտը:ե ւնուսոմբ միայնանունն էր ոլեւոք,ճնությյունը, Աք Հիրավի,իր ոչմի այլ.ճերոսլ ն: իրկերսլարի կար"Երա.գրածները. էլ նրասղեսիմիստո-փիլիսուվա:ճոդին: մասին, ման,ճոդեկանմտերմության: Իսաճակյանը այնքան գիտեւ, լեզվով, ե՛ ֆրանսերեն, դացելեմ կ՛ գերմաներեն գրել,. չի. ինչքան « Աբու-ԼալաՄաճարի»: սլոեմի դեքում: չի եղել, բոայց, այդչէ կարեոԲաղդադ որ նա՞կույր է-եղել,.. իԲայցճշմարտուլյունը սլսաճանջում է. ասել, որ ինչքան ես եւ, ուրիշ ոչ ոք, միոյն դու ուրիշիվերարըը, այնտեղ մեծ իմոասկասլված աթո ււսճալյունի սղոհմի՝ է արաբ Հեր ճերոսը ՀոՅ ՀԵՆ. աղա լուի ուսկ»: ճետ,։ այնքանէլ կապվածէ-ն: տասերի։կերսլարի. իր` 20որ երբնիցեոչ մի. տեղ Հի մառոնանշում,. Իսաճակյանը ճետ: րդ դարիճայ կերսլարի Բնական մաէ, որ բանաստեղծի ինքը սլոեմ է: գրումմիայն Աբուլ-Ալա՝ալ-Մաճարրիի : Աբու-Լալան՝ կարող պարղասլես: ԱվետիքչԻսաճակյան քնարերչէր խառնվածքի սին, ե ընդճանրապես Իսաճակյանի, զինել,քանղի մեծ են դարաշրջանների, ճավաւոքների շատ: փնչքանէլ. սիրեր:ե ճարգեր-ՀինԱրեղդու բանաւոռեղծը, ր շրջասլաւռի, մխնոլորտի, Արնելք-Արեմուտք ողասնճառսկացությո ւնր մոսին, ու` բանաստեղծի, քի որնէ իմաստունի: ն. ի ի ների ճենց ւտարբերությունները: Բայց:միաժամանակ, ձին սլոեմ չէր:գրի, քանղի՝նրա, ասելիքը:միշտ,առոջին. ի սաճակյանի վկայությամբ,պոեմի. 10-րդ դասոսկ ճերոսը. իր: մտա: է եղելփր անճատականության,: կառլված ճերթին,. րի արաբ ճանճարեղ բանաստեղծը չէր, այլ նան ճայ Ճեղիճակատադրի ժողովըդի, ծողությանճետ, հ իր ճարաղատ. "ւ լ Ֆֆակիփիլիսուխայական "աուբստանցիյի Կաիտաճարտի ճեւո։ չոլորտը::Իսաճակյան՝մւոեղծադործողի Անճատական ե. : ռեւ նրա.երեակայության Հին իդեալների՝ մարմնավորումը: միշո Վլ գերիշխող:է` եղել: Այս. տեսակետից մուռ. ն՛ "Աբու-Լալա Մաճարիիկերոլարիմեջ երկփեղկված են` Արնելքիմյուս մեծերնէլ` Սառդին,Էի-Թայի-Պոն,0ւիար, Աբու-լ-Ալա. ալ-Մաճարըին,։ ե՛ Ավետիք:Իսաճակյանը:-.«ես»-ի, իր. մարդԽայամը,որոշակիչափովիր։ սեփական բ Ել վերջասլես,։ են: Ինչսլեսասելէ մենքՃրաշալի: ենք,որԿալո գիտակցում: մարմնավորումներն կայինխառնվածքի մեծ: երկի, լ քե՛: ալալմանաանունը,. թե՛երկարակեցությունը 1917: ի. Հառնչուցյամբ` Իսաճակյանը:տլ-Մաճարրիի "վորված են։ այն ճանդամանքով,: որ.«Աբու-ԼալաՄաճարի» ես. եւ. ուրիշ վերար-, ոչ:ոք, միայնդու -ուրիշի «...այնւոեղ. է, բանաս«ստեղծադործություն. պոեմը գեղարվեստական է նա, խորիչէ` լլուի տակ».1926:թ. «Հիմ ճոդուղավալկն. արվեստի: ե գտա իմ ճոգիսնրա դործ: Ուրեմն.նա ունի Լ կսռուրյոլ. տեղծական. Ճոռետեսուկխյունը::. ինձ այդ դժբախտ ԼՑողտք Ջոն են մարմնացնող... ՛ նրան իմ ճույղերս: «Ընտրեցի ճոդունման:.. երխրի ո ՆԱՐ - ծ:երան, 1979, : եմ ճառել, իմ միայն:էությունն: ժամա- էջ:2/6-2թ,Սե" ՀՆԻ ւ ճատորուի միննույն 977. երնան, շ ք: «Հիշատակարանա 233-244

18, Ժնն.

եւ, Գրում:

ե

Հոթ

նույնաց-

`

'

ՄՈ

Լ.

սալ

ո

սո

ՀԷ

կ

`

ի

:

``

-

էությունը.

1973,2. էջ «Պատմա-րանասիրական՝ ճանդես», Ա ՀՅՈՅՆ

Միքայելյանին): "Կարեն 2. ելում: ԼԱՐԵԼ ԱՐՈ

.

Նուն

-:2-

ՆՀՐԱ

ՀՅ

(նամակ, 2-ախ լ աճակյան, Լ: Ռահ

Թար

պոշա

որՀաաա, Հու

նե

Ն

ՏՈՎ

ԱԴ

|

:

Տեն.

:»

կլ. խաճականի, նամակը`-Մելիրանքոբեկին, «Յելեկաղիր` ՀՍՍՀ ԳԱ: ճաս. 1951. պիտ-ների», .Երնան,: ո:4, էջ 37-46: ո

. ճայացքները, շարունակ,ժամանակները, կրքերը, փոխվում երկի.կյանքը, սրվեստի,:գեղարվեստի իր երրորդկյանքը, ւնեն,«իսկ «Աբու-ԼալաՄաճարին»,"ինչպես եզիսլոական իր ճակաւուսգիրը»: որն աշխարճգալով,ձեռք է բերում. Սֆինքսը,մնում.է անվփովոլս է կառղլված իր. ալ-Մաճոլրկախ այն բանից,-լմեինչ աստիճան ճեւո:. Եվ այոերրորդ ճակատագըի րիի կամ: Իսաճակյանի է. քն ինչսլեսէ Ֆու ընկալվումժոկյանքն սլայմանավորում, են ինչոլես կողմից,երբ:փոխվում. ղովրդի,ընխերցողի՝ պլատոմալան հ իմ ` նրան ցի Ճույղերիս այսինքնորսլեսիր սնորմնացնող»,: ժամանակաշրջունները, ինչոլես ճասարակարգերը: 973 թվին նվիրականճերու՝: Մաճարրավ այնճ̀ Մաճարին», ան-Նումանում Երբ նոր էր ստեղծվել«Աբու-Լալա ծնվածարաբ. բանաստեղծ ինչընդվզումի»արդԱբու-լ-Ալա.-ալ-Մաճարրին ւորվում էր Իսաճակյանի: «անճաւտական Լ տեղի. վես ճին: շԻսաճակյանի, ծանոթությունը առաջին, կոչ՝ «քանդել»: ունեցել: բանաստեղծի յունք, Կսղզատոաբուղձ Իսաալ-Մաճարրիի ճետ, տւոեղծադործության դաղավասրայդ մասին իսկ երբիրականումսոցիալիստական խարճը, ե ճակյանըգ̀րում։ է. «Հայաստանի կոչնակ», շաբաթաթերթի ներիանվան տակքանդեցինսոլդ աշխարճը ճոչոակեցին խմբոդիր, գ դրականադեւո: «ղրոլեսուՀովճանեեւ`` կրոնքը»,"այսոլեսկոչված: ավազանին, նոր, «խորճրդային 31նախվիճունվարի -ին Վենետիկից՝ "Նյու:Յորք ուղղված ալա Իսճակրոնի,սլոեմըդիտ-. րիատիդիկտււոուրան»,: Հ. Ա"նռկում..«Գալով:«Աբու-Լալա: Մաճարի»-ին,սիրելի: անարվոիղմի անճատաոլաշաական,վեց ոլրալեսծայրաճեղ: է իմ, ճոդու, ` ովաղյան,: այդ տարտաճայտող` երկ:Պոեմիաաղատաբաղձ դաղավփարներ: ւ

`

բարձունք իրտեղում,

նար, իառել» ապես, ոաճակյանն, "Ուրեմն. «Ընարե

`

-

`

`

նա.խորը դավան Հ.էո4. բանաստեղծի, ը փոք գրությունների

դժբաիուո . "դյոՃճՃոռեւոեսությունը: դին, բնականէ, չէր կարողճարմար:գալ: բոլշնիկյան ե եղավշրջան, որ. ճայտարարեցին Արաբ. նշանավոր: ղոսիուրախուությանը, ի ն,դտաիմ ճոձեռքսանցավ, կարդացի դերմաներեն,, Մսճարին». սհսրդասոլաց ալեսիմիուտաան գիրք, «Աբու-Լալու նման... հ-նրա ապրած ե՛ տանդում: դիս ճոդու: նրու սկսեցին:կաղմիջավայրը: դոլրոցներում: ճամասւոնղծուդործություն աիմ գտնելով: քարվան, ալոեխառնվածքին,Իսաճակյանի ձայն ռոմանտիկ «բաց դատավարություններ». մակերսլել՝ նասլատ,. արնելք,'խորճրդավորություն,ուշ շրջանում, նրանիմ կամ.«լճացընտրեցի միդեմ: Իսկ արդենսոդիալիղմի, ե. սիորձում: միայն.երկու: էին::Աճույղերո. մարմնացնող: բանաստեղծից Արաբ: ման» տարիներին, կրքերը մեղմացան, | հ ո՛չ մի որ չլիուրիշ: բառ, մի ոլուոկեր, կալել:իրենց,շշոդետող -եմւառել, ո՛չ բողոքի: եռանդը ընդվղումը, բու-Լալայի նի վերարտաղրություն: նրակյանքի. ճանդամանքկոչող,«անարդար: Նույնիսկ քարշին,իբր:պոեմըճ̀եղասխոխության` եւի. ները Կիոլռել աղքաւո,է.-եղել.։նա, կլուլր, Բաղդադից է: խարաղանող երկ, սոցիալական կարգերը անճավատ» դուրո. չի, եկել, միայն. էությունն իմ էուցյունը -հւէ առել, դիտել ռ Մերօ̀րերում վորձ՝է արվում կարծես` այն. է, որ Իմիննույն ժամանակ» :2:16-21 ն այն (7, Կարնորն 1)։։ ոտեղծադործություն, շեշտը շուտ որսլեսփիլիսուրայական, է, ալ-Մաճարըիի. աաճակյանն ուըմբոնել: ստեղծագործության օրինաչավությունների,,. դրվումէ նրա գեղարվեստական փնքնԷ դրում, վրա: Եվ Կայսալես միննույնամանակ մեկնաբանման. ոանձնաճատկությունների որը,ինչսլես չությունը, որ:

կ

ԼՅ

`

ու

-

ավել

:

.

-.105-

»րաո:երեույքինընդգծելու՛ճամար շատ:ավելի:կարնոր ե.«իմ։էույյունն»էէ , այսճանգամանքը ժանրը,-քե՛կախե՛երկի արաբական ոլոեղիայիճե: Քանղի աներկամ խե, է, քան: դա ճին արնելլրան խե «բաղումմեջբերումներ: փորձեր ոշսղը

`

Է տողլոեղիայի ճանաչվածձներից"Ե՛ւկաղմված, սլոհմըշարադրելօխ Աբուլ-Ալաոլ-Մաճարրի .::: ճիմնականում նան սլոեմիվերնագրի է եշոերկար Այնուճեւոն նա է ճանգաւնանք ը նտրուվմդրում ւլոնմի.գլուսների Կարնհոր տողերով: ւ ասենք օգտագործած սռերմինի՝: յունը, քանղի ւլոեմի դեռլքում,ի տարբերություն «սուրճ». կամ -«սուվերաբերյալ: տնլինել որա». բառի:մասին:որի ուղղակիճ̀այերեն որը կարողէ ընդճանրասլես բանաստեղծության, Հո մաս: կամղլուխ:... է է՝ ճատսված,. բեձեռք փը:նշանակում վերնավիր,վերնագիրըկարնոր նշանոսկություն ԹՀ է ուղղակի Այ. ճանդամանքն իր. ճեէլ.ռաջ. է: բերել. սլոեմը:վերնագրում: րում:Իսճակյանը րոֆ. ձե՞ն: Ի. Յու. է կրճոռոված Կրաչկովսկու «Աբու-ԼալաՄաճարի». է, րոսի:անվամբ`: 'դրել խե անճամաձայնությունը,. որը. Է աա. մուռ. արաբների սուրա-ն ճաւոուկ՝նշանակություն. լրիվ անվան,խն:ճեղինաարդյոք,արաբբանաստեղծի: "ունեցող է, Քառ քանղի աղդանմիան: կի ականջինավելիքաղցրալուր: ճնչող Ճայկաո «հն ռուրաների: 2:12: դժվար:Է ասել:՝Ռուսերեն:սլոեմի կանացվածտարբերակը, նս է. էր. ւյն Իսաճուկյանը գրում Բրյուսովը Վալերի թարգմանիչ ՀՈԲՅԱՆ» գործածվում Մարի»: («ՃՇՄՈ Ճո: հոթ»): ` է Ղուրանի:մեջ, ն մեր «արաճ» բառն է, եւ: Հոարաճ»:կնշանակե-ճերթ, եմ նոր Այնուճեւոն բայը ես ուղեցել: - տուսջին: Ճճետտսգա. կարգ, («մանիա:դրանդիողա» պրվածէր` «Քասիդ», իսկ "Խորճրդային"ոՂուրան"գրել: Զէ՞ Ճճեւոո մեծամտություն): եմ... «0՛, որոտը "ո քառիդ ասել: օրինակներում: : Հայաստանումտսլադրված, դու ւվլոեմի սղառոություն,.` վառ նշսնաԱլ Կորան»::Վրաս չծիծաղես»ի:::` Իսաճոլյոնը:կարնոր: բառըճանված է: "Մինչդեռ բլբովների Հայ՝ բանաստեղծը ւԿասորոլես:գեղարվեստական: կությունէտալիս այդ բառին:Իր ճայտնինամակում՝ նա է ) դա 7, շատ բատեղին: ճեռողկա ւլոեմը գլուխներիբաժանելիս: րեն Միքայելյանին կարգով օղտադոր(191 ւնր), Իղնատի ո ծել:է մաս. կամ զլութ բառերին:ճումանիշ Կվրոֆեսոր: արաբագետ, նավիճումէ ռուս "ճարտնի սուրաճբառը, մեկ նռ ընդգծելով (1857-1951) ճետ::: «Պրոֆեսորը ԸՐանդաւմ երկի կլառլվածությունը" Ցուլիանի՝Կրաչկուիսկու: Արնելքի.Ճեւտ, նա ճ ետ: "ւառրնելյոն: մասին: ավանդության է7 սուՊոհմը.բաժանված՝ սխալվումէ «Քասիղա, քասիղ»նշանակության` ե է. »"րաճների, ե ն կենեղրավփակում:: վկայում այն` այդալես կնշանակե բառարանները,: «Վերջին. Պոեմ, անոթ եմ: Բեռլին՝նշանոադանիմարդիկ,արաբադետներ,, ակրում` Հարտմանին վոր սլրոֆ. Մարտին (նույնն՛է՝ ասում),:ծանովմ ն զրողԷլ-Բուսոաւնի,: եմ արաբ սենուոոր: հ նույնն Է՞ասումթն.Հերբջերոանբ: ւ Այսինքն` Իսաճակյանը վերնագրից, ճետո՝"արաբերեն "'Հոչակավոր`

խարգմանութ

արաբագետ

:

`

Ալո

«Արու իրնազբել

«կորան»-ի, 2 տարբեր ոաանրը բաժանվա է մասին ճիշ» ւ«Սուրա»-ի:

մ

|

`

վերնագրից :

Կոազրուցյուններում

դրոխտային ճնարթ (է.

ՀՅոՐ`

'

ԿանքԻմ է պումը անվրհագիր՝ ոխորգանթու `

`

.

ք

թր

Բաղգաղիշ» բանաստեղծը

Բո

Քասիդ նշանակությամբ` դրելէ. ենքախորագիր՝ Խ 2. դջ 233-244:` 1 «Պատմո-բանասիրական 1973: ճանդես»,

Աքո-ալա Մոաճարին,

1973, Խ 2, Հանդես», «Պատմա-բանասիրական

՝

ԼՅ

է

թ233-244:

վերաբերհ Փախերդանքի պատումի ընդճանութ: Իսաճակյանը

Պոեմի

էխողել տեղեկություններ ճետաքրքիր «ճարկէ Ընդճանլուռլեռ, ւ«Վաճան Տերյան» իր Ճուշերում: յալ.

ՀՆ

:

Ը

որովճետե. երեխաներ Մ Պատով-իր

Ֆվ չուներ կին ե Քղոր իր: Ճարատությունը բաժանեց: ողքատնե ին ուղտերիփոքրիկ քարավանը` 2

ԲԱՆ Հր

|

՛

ւՀ իր գլուխգործու:ոլոեմի մլոուճղաց"ւպսել,: որ Իսաճակրանը ո Ընկան մասին:ճամար ոչինչ չի թոլ սիան, «1ոռեղծման: սրուռմության. մեծ ԱՄՆ Եվ միչգիշեր, երբ քուն էր "1 յարցրել։-Եվ եղածըձեռք Լ բերումաղբյուրուգիտակուն անին «1909 լմվին,սունսոլը ԱՏիգրիսի: ափերի ժեք: Խոսքը տանքԻսաճոակյանին. մի Ալեքոլոլում, «Գաղտնի ատսվ քաղաքից... Հեռացավ կանգ Վաճանլը: դնաղլիս լոուլքոալաք . 7 տմ ր Կորալ իր նոր գրած'«ՈւՀս քանիօր ինձ մուռ ճյուր մնալով.կարդոց ան է Մաճա- ԵՈ Տերյանի. մասին իր Վաճան. ցիկլից։ Ես: էլ գրել էի- «Աբու-Լալա կի ճեքիաթ»: 1938 թվականին, Սակայնմինչե Ն Երնանում: տվի նրան,«ճավանելե մի քանիդիտողույոմ» «րին»,ցույց սմնջ,-..Մաճարու վանությունը,։ Իսաճակյանը: բթ սկԷԼԻ րինա1ո՛ նովսնըդանքի "ներ: արավ:Նրա խորճրդով : ՀԵՂ ր է "որ Լր րել Ճճետեյալ Կիովոխույուն.մացրի, րառումը կենոագրականում,-` `. ճակիրձճ :: եւ ո ձեով ոբ. «Ծանոթություն Առաջին մինչն այսօր էլ չզիտեմլավ արեցի:քե" վոտ:: 2:51. այսինքն`Աբու-Լալա Մաճարին դնումէ. մեջ բերելայբ Գրել չեմ ճամարում մո" մեջ սակայն երբ պռնվմի զիշեր, երբ շատ լքված էր նանչարտաբնկ| րանով, տեսիլքի երաղական ուլոերի | կարդացի սովին միջիցքաջագնաց ձեռադիրո,. դոր դուրս ճանեյ՝ երեւակայության առ ի" ահանի։ բ Բայը շ ճիմա ն մինչե Բավդադը, էր քուն "քարավանը: վերածե եր լ ի իրականի: լավադույննեմ ընտիր:ւարքով: մի քարավան: ճեռար մտած վերադառնալու իմ առաջին սեփական "ավերիվրա -" գաղտնի. | :: ճամարում նոճիածոաւծկ ւրոել Տիգրիսի

"ք

ոլա

Հ

բր Բաղդաղը նոճիածածկ վո,

-

ՅՆ

վ

ՏՐ

| լ

.

Մ

ՏՆ

Ը

Հուշը. Իսաճան " ի 1920-ական ն

:

ո

|

«

էի անդամ գրած

:

Վկվելորդ

Է

րնակայակքի մու ընկերների

էիադալեւ |

ս

Ը

նրանք իռիճուրդ

ՆՐ

..

ւ

.

'

ԳԱ

ու

|

Կ..... 21117 անոր անա անՇՀ Իսաճանոոնը.. սա շա կրվո, ըստ ե երնույին, որ եթե իր շատ անիրական Վաճանըդավ, որ ԳՈԼ աղանը, .Ճերուր ճամ կլինիչերե| ուրեմն, թ ռաւ լինի» ճերուը դուրս գար իրական ավելի քարավանով, թե.ավելի ողիչ ՒՒԼ Եվ, որո» իբրե Բաղդադից: աշճամողիչ:. «»ամողիչբ նա ստեղծած կլիներմի իրավիճակ, ի ահանում չի 1 Այս նլատողուը՝ քարավան ունենա: Մոճարին. իրական. լ աւՀայտնի: է, որ երբալ-Մաճարրին36 ել ն Լ յունն այն.ժամանակ նախերդգունխելքիսնստեցե փոխելով ` ր ն անընդճատ ճայոնիէ: ճասարա- դժգոճՀալեսլի էմիրների քին տվի այն.ձեր, չինչ:որ այնուճեւոն ԲՈրթաՆ ն ոո "որոշում: է բնակություն ճաստատել: (մ, 118-119)։ կլայնությանը» ն սակայնայն Ն մեկ տարի, ՛ Ընքերցողըանշուշյոճիշում է, որ. ոլոնմումԱբու-Լալանառվրումէ: շուրջ. Ճետո, երբ. Բաղղաղի ւյլ իրուկա- դեւվլքիդ ճայտնի -ալիղներից ոչ-լմե.հրնակայորեն, ճեռանումէ Բաղդաղից Հանա ԱԱ աեւ ՐՈ նում... «ՏիդրանՄեծ»: 2001, Ավետիք: «Աֆորիղմներ»:. Երնան,՝ Իսաճակյան, :

Տ:

.

ւ:

ա

տ

«յՍԽյԽամինը

ն

ՆՈՐ

մտածում

.

Է

Էլ է

ք

էր,

ւ

ո

ո

ն

Ր

ո

.

-

.

:

՝

է

.

-:

չ

,

Հեր

Է

ԼՐ.

'

:

`

:

:

:

՛

Լ

:

ւաեչ

։

ւ

ա

ամշուաւյ

աչ

նխ

ի

,,55..)),,Խ

ւ

Բաղդադում, ի :

Ս

լ

)

Է (ազնվա ուղի

բ

՛

ԲեՅՈՑ

լլ

՝

իրարամեջ ոխվեեր անա գ

՞

ի

-

-

՝

|

՛

:

ը,Է

աղս

ՀՈՄ

ծ.

Ի

է Բ

:

-

-"108

-

լ

:

ի

« «409-

|

ալլորդին` բանաստեղծ -Թաճիղի առաջԱրաբական մեկի՝ողքանապատի: քարավանի դոները: կաններից) է Թել դցել դ ուրս իմաստով բուն Իսաճակյանը-.իրական. քարավանովէ տանում իր իր նից. բառիս Մուրիադան, ճարտ: բանաստեղծը. սակայնմենքդիտակսվ-Մաճարրիին, տուսլիս ճիասքափ-ճերոսինԱրաբիայիավաղուտներով, .

ւ

բայց`ոչ խե դեճեռանում:է Բաղդոդից,` մտքիհրեակայական քարացում ենք,որ դա-Աբու-Լալայի ված ղայրացած։ ուր քաղաքը, Մաճարըու, վանն: այս: ոչ քե.իրականէ, այլ սոնվի՝ անապատ,այլ իր ծննդավայրը` ճամվորդությունը ան ելե Ել տարի: է ծերություն՝ տի մտքովընքադող առլրել մինչեխոր. ե քուրավանով երհակայդական, պոնմիսուրաճներնեն: ճակյանըոլոեմումիր: ճերոսին, դա դույե ավելի մ «Քարավանը». է, նրա ղրուցատռվաղուաները,: մտքի տաներդեղի Արաբիայի Իսաճակյանի նման լիներ սվ-Մաճարրիի է կյանքիճշւմարւոությոաւնը:` կիցը ընդդիմախոսը, նրան ուղղում բաանընդճատ կ Լու Ֆվ ինչոլեսցույց մասին ու Տերյանի, տալիս իր նաստեղծը: խոսքը,իր-են Է ժումն ու ժիտումը: Իսուճակյանը երդրքիդ ` «Աֆորիղմներ» բերվածճատվածը,: | ավելի ոեղին:լիներ. եՍորա Եվ եթե. թե:ո՞ր։վարկածը. ղուդաճեռներ անենք.այս կար վխորճել:է, կոնքի մասն: Ճոռվունաբար «Մատյանողբերգության»պոնմիմիջե, մենք կնկատենք, քե դրում էր ալ-Մաճարրիի իր էսո Աստիսկ: ելքնդեղարվեւտուկան, իր սրտի խոսքնուղղում քարոռվանը,: որ:Նարեկացուճերուն երնհակայականէ մալա դրում,. էր ը ւլոեւմ։ ունեցող` ված, նրւսմենախուություններն, ալաւումությունն առջին ճերխինանհխա"«փնքնավար | աղդադից սուրբերակըԲ̀ երկրորդ կան մեղքերի քավության, էր Հավելի ընդունելի, ե Ի վերջո,ւռեքււոում քարաեն. ճեռանոաղը:: մի քարավանով «րակուն: | չե ճբ վանն.իրականէր ն ոչ երաղային, Ճենց:առջին ընդու ւ ռոլագրվետմսադրում: Հնելությունը:սլոեմի`«Գեղարվեստ»: ԷԿԱՐ Խ Դառնում եժ ես` այն,ինչ բանուդրական, 3) եղավչափաղանց: լուց ճետո (1909, որ.ինքս կամ.. եմ: ո. ԼՅ ինչսլես ակայն, այլեսձեռք չսուլ,: Դրոիցառնում: ճրեշտակի տեսք,ներքուստ՝դիվանում. սռեղծըորոշել արվածին՝ ու

է.

ճանապարճն որի ան

լերը

"

թելն

ու

`

ճուշերը

իրմերբողորն գանգատը,

|

Լ

«ո-

ո

ւպ

երկիՆարեկուց

ւ

ինքնախարաղանման իրջնա-

ա

«որե «ախարակման, շարան

Իջած իմաստությունից. բարձրագույն :

`

նո:ե հոգը: շարունակ Բայց ոՀ փո Հոբ մոատանվում՝ յրրԳոախանարիջ Հնդոքու Վ.Հ Պառավն "Քորճոլ ոոքոլ եւ րոքխոռորվում. Էբայց:այնտել Սուտ: ձեռնում թեւառոՀակիրճ. հախերգանըը՝ "Պոեմի: ,

է: որհրնում:: Բշ"

ւ:

Հե

ԹԵԳՅԵՆ

աաա,

անեն

չարանալի ռ

'

եմ

:

ր

աղարչու :

կեղծումեւմ արդար, սակայնգործում 2 մեծ: բանաստեղծի դծագրվում,` եմ խտությամբ: րան» եմ մարմնով ուՀամվուիչ, ցայտուն: աղնոլես: ..Պճնաղարդվում ա րտաքուստ, սեղմ ` մեծ կյանքի ճաւնիոան,: ``

/

իլինես:«մաճարրեցի Բայցիրականում ճայի գույնունեմ. կարծես:մի ողջ.դիրքկարդազած տ ձնով, Մոտենում:եմ, որ, Եւ" մասին::Եվ ճենդ:իր տաղաչափական: ւեմաստունի»: ւսյն ասես. վոնդվումեմ դուրս, նախուսլատոլյոււՔայը ուխտակորույս ւահլիքի.մատուցման եղանակով. ւոում է բացում աան մի մաքուր ճոդեկիրեմ ես, երկիգեղարվեստական ատուղձը,, Բոթի

ւոր:

Տ

ԱՎՎ0-

'

լ

դոշինը ճառտատեմ, խելագար վաղը`

ա-

ԷԿԵ

ապագա

.

Արոր

:

Ը

Հ«111-

,

պատվիրաններըԴՈՆ».

Է Աո. Թողած.տերունի Հետնում եմ միշտօձի սուդրանքին..ՏՏՀ» եւ. թվում, 2. ճւարուռո՝ «.Արհուժագին

ո

ոատ

եռնունալ. ՀԱ, բ) տալուն («Մատյան գոյա» ւր:.:

հո

րությունը,քեն ըստ: լոտի իրականէ, այնուսմննայնիվ, հ ընլանումէ ճայ բանաստեղծի: ւնոքի,երհակայուցյանմիջով: Եվ։այդ ճաւհիինորեէ: ատույգ կայանչկրո,:: այլ որեէ անձիճետ. ճանդիսլում չկու..ուղտերիքարավանից ինքն Դանիրենիցբացի,Աբու-Լալան ուրիշ զրուցակիցչունի լ տեն նույնսլեսիր ղորեղ ոլոեմում,երազային, երեակալակոսնճամվորդության ։ է դուրսդալիս,սակայննա այնտեղ | ն բաղումայլ է իր. ուղեկցին՝Վերզիլիոսին, ւլատաճում իի : րականանձերիոդիների, որոնքերկրային կյանքումդորեն այս կամ այն մեղքը.ն այժմդժոխքումճատուցում ծել հն ե կամ:դեղերումեն դործած: ճանցանքները' քավարանի ճառնիեքին` սոլուսելովվերին վճոին::Նրա ողջ սլոեմը.Ճա| է իրակունպատմական դեղոած դեմքերով.Դանտեիկողքին Վ է, ն ճաջորդաբար: այլ «գործող»անձինք: ԻսկԱբու-Լալանբացարձակասլես էր ն ոչ մի|լ մենակ բականանձիչոլիտի սպատաճեր իր ճանասարճին: Ինքն ի էր, իր մտքերը,իր ենլբսշլոարճը, տատառպլադին մեկ. : որի: նուցյամբ,պիտիճանգեր: մ եղրաճանգումների: լ Տվրալդեռղքում նրա էը ուղեղում : պարփակված: աշխարճը

եմ դեգերում

ու

Հ ճածում

ու

ւ

|

մերէ հոցաճայաում, իրեն` իճքն Ցերոռը, Նարեկոյու. կացնում դաւոավետում, ողջ աշխարճի աա իր Լ: աղերսում:` քուվովմյուն վըոսվերցրած` է ինքն ասում այդոլես Այն, ւ ցասումովՆարեկացին ւ

|

|

հ

ու

Էրկրուղ

ւ

որ.

"իրճասգեին,Իսուճակյաննասում

ճ:Աէ ողջ մարդկության

Ս

Ն: Իսաճուկյանի ցեին: Նարեկայու:մոտինքնամերկայցում։ եշիուսնու:մուռ մերկացվու է: ճամայնքը,:

մարդկությունը,

Այն,որ. Նակամ:անտեսվում: յունը, ոչինչ չի բացառվում ասում է որ. խոսքեր,. իրեն, . րեկացինդույլն:իսկչի լսղճումե անղիջոչէր ասիիր`մնսսին, ճիրավիոչ մի.մաճկանույու օ-: ինքնուժլւոման: ատոիճանի՝ սկան է գերագույն ային սլոհղիադում:երե. րինակէ ճՃառմաշխարճ իրագրչի,տակ. ԱյնինչԻսաճակյանի: է,.-հ ՃեղիՃամայնւնսրդկությունն: "րանումիճասցեռոռերը: . օզակ,։կառույց նակը չի խնայումոչ մի ճատարակական Իսաճակյանի կամ.անճատ: Նարեկյան:ինքնաձճրկիղումը. վերածԼ դաւտաինտման, մուտվերածվում մարդարարածի ե, վումէ ։

եՎերզիլիոսն:

.

|

`

եղակի

ողբերգական իր վերլուծական Աբու«վիտի՝ անցներ ռուրե-երաճներով Լողլայի,մքի

քննադատություն,

էր բնույթով սուլձեական՝ քարավանը, որը

|

-

ու

ճասարակության ամ Գարո Հողը դրժման:

քարավանը ԱբոԼալայի. սաճակյանը,.

ՍԱ:

ՆԱ

|

Եվ այողես:. Եվ ալուբ. ճանճարեղ: դուրս տարավԲաղդադից: բաղասե դու լիներյո. պիտի բաղկացած -ուղեորությունը տեղծի ենք.այդ սուՄենք.կարող: մարածմեկ` վերջինսուրաճից: սրաճ,մաս, կայան:Եվ քանի.որ բաճները:

անվանել

ՍՏ

մ

ընքանում: Արաբիայի, դեւլի՝"'Արաբստանի բ ավաղուտներու: մեծ անասլատի մտային այդճաւնիիկաԵվ բ դարպասները: (ավելի ճիշտ` ուղեղի ճերինսկաոլորաններում) յաններում , նուխյամբ,. մեկը մյուսիետնից Իսաճակյանի սլիտի ճերոսը` բ ու մերկացներ, քններ նղովեր մսրդուն,ՃամայնԷ ձաղկեր

՛

ման

:

:

ու

պետությունը, եր:ճաղար. միբոբ քը,հրկիրը: ճայրենիքը: ու

ճանդերձ: աջին" դաղրրալներովլ «աուբյեկտը, "Եվ ատափետման ժիւտման ար,

.

ու

որ.

է արաբ բանաստեղծի Ճանճարեղ մտքիկեռմանտուղիո- ճարտնվւմ: 2113Ն

լ

լ լ լ

ներում, . ւլոեմի` առաջինուրաճում`:մարդնէ, մարդկային ինչ որ ւեսել`եմ ճոդին.«Ատումեւ, ինչ որ սիրել եմ առուսջ, ու նանիր` ղւողիր // Մորդկային ճոդոսի. մարդկային ճոգում. 7Բոլց: ամենից դորշանք հողում: ճամրելեմ 'ճՃաղար ու մեկերորդը կեղծիքըճովու,//"Որ եմ.Ճաղար շատ. ատում երեսը,մարդու», է անմեղարբերի՝ լոռասլսակով ղարդարում լեղու, դու որբերկնոյին լեզուն`«Մարդկային ն մարդկային մարդու շղարշովսլայծառ// Ծածկում:ես. "բույրով լմույրով,: մի:բաո»: ւ: 1 եւ արդյոք. ճշմարիտ ողե՞ Ճոդու, դժոխքը "Եվ ճեռանումէ. անվերադարձ, ,"իախչում։մարդուց:ու կերիցԱբու Մաճարին,

"

ու`

Հ

ԸՂխւ

րամոը

ՅԿ

րաք

մ

գոր

.

հորը

«երանից` Կղատաոու դրան մարգքանը, ոլոնղ :" առա կտրի, ե

Ես

`

Աւ».

չեմ

Հացի կառե կարոոմ աար մարը գազանի ,

ո

մուտ

ու

|

արցունքի` Դախքցին անդուլ Հերկու շիթ: Կի

դժո:

այրող

|

:

:

սու-

ու

ընանվերչանալիորեն: Լա ԱԱՊիոԱրչարը արարածից-` «արդ խորիլած ւ ւն թթուն լ անարները Անայի արնը.կարե, ժամանակ, որքան Այնքան. Եվ աա Դործանքեղը դեղին Հ"մորը Բորաիթոորի անատի

ՁԹԹՆ

է ն միաժամանակ լոիագույն նրա տառասլագին ոսլալյույյն մարդու: ավփառուանքը ճոդեկան անկմանճանդեսլ: Պոնմի

-

:`

Ն

"Այս տյրող շեթ»-ը «երկու բանաստեղծի. ճողու մարդասեր

Վ.,

ու

Ել Բրբիչոորից յրա

ԱՀԲԱՀԳԻՆ

|

"

| |

րաճներում, այս կամայն:կերոլ,«երկու. այրող շիթը» ղանաի ղան ձեստվոխումներով դեռաերխսն։ կգան: Հուջորդ՝ Երկրորդ. առւրաճում Աբու-ԼալանճՃաշվեճարդար կտեսնիկին,առեր, երջանկություն. ճասկացությունների ճեւո:Քնարական բանաստեղծի երկերում սեփական ճակատագիրը»: կյանքիոլատմությունը միշտդերիշխող դեր է խաղացել,մանավանդ այնպիսի: մի բնադավառում, ինչոլիսին , սերնէ։ «Աբու-Լալա դրվելԷ. 1909 թվականին, Մաճարին»: սակայնոլոեւորչէր`մոռացել իր։ առաջինսիրո՝ Շուշանիկ ճեւո: կ ապված: Մատակյանի, ւոխուր։ ս"լատմությունը: Իռաճուլյանը սիրո՝իր:գարունքին Տառսնվեցամյաերա-. : ղել Լ, առավել քան.կարելի.էր սրատկերացնել, սիրո իր իդեալին՝ ալեքսանդրապոլյոն ՄոաՇուշանիկ . դեղեցկուճի Հենց։այդ: անբեկանելի տակյանին:՝ է ւնուսբեղդացմունքն

իլ

:

ւ զիգրվագ «ի.ածընդամենը ա ուրաճում` առաջին. պոետը ո՞չ «իրո ՀԱանաա: մասին Մաժարիչում գրլի»խտոնԱբու-Լալայի.. Իսասճոակյանը` մարդկային: բնորոշում. ես. չոշանն ճրեջտակաքն կր առոլը, գետը որըթաղան Արույր շո բարոլյուը: Հու փածթիջ ըոսլիտակ, |

Հու

հայել ետ: գարձավ Արու տակեշող, կանքի -ո երաղ աեղ թաառան ել Բոջո մոա, մե. ազա Ւ աղիաղին, ա ՀԿՖիրճած ՆԻ

:

`

ոաճաղրառը շգարրաոլ :

Լ:

որարանոցին:

տրագարոլ քա դրո գուրգուրնց, վճիտ. `

:

է «արվեց անավքավ

ոճա

:

|

ճամբուրեց ուղտի

ւո

ք

:

Լ

Բ

Կառ

ուս

արհԻՖԻՖՖԽՒՖԽԻՒթ,5:».։,

աչքերը:

տան

է. կ

եՆ

:

`

մ

|

Հմի:

ց:

՞-

ՀԱՏ

Տե

-

բալ, եսլ̀թթարի իրեն «ոջ կանչող... տել արան երգին, ե ես. ելանմաճորան լացել հանոջ յորկաղ «կրծքին...

գեւ

ոլոր

`

են

Դու

ր

ԱՈոՅԱՐՆ ու Արոր:

ՀԱԱՅՆը`

ցավի

ԸՈՈՂՎՈրՐ

աղբյուրի

երկնային

ՀՈՆ

յ

|

|

`

Աա.

ը

գրութ

Ը

մ Եւա

աիրոիր էակին հիրանուրջներում երաղել,

Այուլես:է

աշխարճիդ շտասլումէր Մատոսկյաինքնամոռւց` Ավետիքը

Իւսճակյանը. երիտասարդ է սլաոկերել այսսլես: են... Շուշանաղջիկ,քու գերին անշ Կալ կապված սիրուդբոցեն, Սիրասվառվավ

ր

`

ու

ւ"

`

թ

ռ

էրվեցա:՝` նեն Պառղակ-ծալասվ ծոլէկարուով .` ծ ..Ծու-աչերից՝ Շվաքդեղա, ման եկա... լ ել սխ ու վախով 0րերս անցան:

`

բ

Ես ճալ ու

մաշ դարձա `:

Ձ `

|

առա-

ՅՅ

ՆՐ :

Հ

՝

լ

Է "լ ք " :

ՏԱՐԲ

:

` ԲՈԱրող ը արր ԻՐ ԻսկՇուշանը աղբրաղովին

'

Կուրծքըա̀րձակ,ճուսքն`արձա,`` ՀԵՄ : ` Հ Հ ի մ. Վարդ երեսնէ լվանում...:".: Յ:Ն `: Իսկ Շուշանըգավըուին : տ ՀորՏՐ տուն տանում,--: Է "Զուլալ, ջուրն թ ո ն Աչքչի գրում խեղճտլվին:ՀԵՆ ԳՈՅՆ ՅԼ տ ԱԼՄԱ /592).: Հոու Հոր տւ ԱՐ ու

"

-

Գեր

Լո

ՍԱԼՄՈՐՅԵԼ

:

թ

բե

ուա

Էաւանո

Մր

բանու

նենը դուռր`Շուշիկիստվերը՝տեսնելու,իսկ այսօր Գլումրիի նույն փողոցներով Շուշիկինճարսէին տանում... Բաճողում: մել հ ընդմիշւո նաստեղծի. վիխխարի՝ ճաքէ է ունենում ֆանում, մի չսոլիացողճուսախաբություն | տեղի. ընդճանրասլես կինարմատի: Եւ այդւվեսէլ առւճանդեւլ: ե ջին սիրո ուխտաղրժույան կինը ճեղքվածքը: չանյավի` ւտասլես կորդրեըիր ճավաւոը Իսաճակյանի ճողում: Այնոլեսոր, սլոհմի այն տողերը,որ ՛Իսաճակյանն ուղե ղել է կին էակին,ունեն իրենց:իրական աղաւումությունը առաջինճերթքին ճենցիր սիրոսլաւոմության կառղված-են "ճեւո: Թեն 16 ոուսրիէր: անցել,Իսաճակյանը չի փոխում նան,: ամ իր կարծիքը, ասենք: էլ այն մ ճետադայումչի փոե՛ «Ուսւուս խումէ՛ «Լիլիթը» դրելիս, ե՛ եր Կարո» | վեւլում, «Աֆորիղմներում»: Մեղ` թվումէ, խե այս ճանդաւհսնքը | ինքնինշատ բան է է ւռեԻսաճակյանի Լ ն դո սալկեւոը, ոչինչչես լարող անել: ի Այստեղնս Իսաճակյանը է մնումմեծնՆա-՝ ճավաւուարիմ

ԴԵԼթՆ

|

ասում:՝ Բայց ռւս`

րր

Ը

րեկացու դաղավարներին:՝ Իսաճակյանը դրումէ: տողեր, Ս է րոնքկարելի «Մատյան ողբերգության» ի ո-

ւլոե'«Րնքերդողըանշուշտզիտի,քե ինչոլես: 1893 խվա-| Երբ Իսաճակյանը տի Ած սիրո զատմությունը: Լայոլէ 18 տարեկան ճակում, մեկնում, ուսման

վերջացավ

ճամեմատել միայն

մեջ տեղ գտածկնոջն ուղղված: ճեւոչ գնաճատականի Ես մասի ունեմ գ ԽԸ,

| ի սույն ճաւտվածը. օր մանց ն ընդամենը: քոասսուն: ո ցիգի ճամալսարան, "ՀրՀԵ. | րր : : Ա Ր : Հոր - : Հոր ո լ Շուշիկը», նիկը, -իր ւվաշւռած«Նւղիկ, ծաղիկ-նուշիկ : է Փագովրի արձանն, Ո՛ր մաճարեր ոի . ո այլանդակատե ղրժելով լխուքերն տաղրուժ, ՆՆ . | ՈԴրՋսխբմայոց անպարկնշու մեծ ւեանկա" «Նախ նումէ .իրենիցւոսրիքովկրկնակի ճուլածոն ամենանղով, Յ4-ամրա ի "կի " : ճետ: Մինչղնու Տեր-Միիաքյանի վարժ.Հովճաննես թանաքըաւ. Է: կանացի: ԲՈՐ կերպով " դաղրատեո՞""` -: Է ոՄդ դրածՇուշիկինամակների, չէր չորացելԱվետիքին մինչդեռլ Խայտառակություն : այգանգրելի, ` ի արու ժամադրավայր նրանց: դնուկանաչ "Որին անձնատուր բակի՝ ուռենու տերեները՝ իծ պաշտամունքի Է

կլանին,

նկատիոլոնմի Բան ողը

սիրո

ու

|

նրդումները, |

տգեղ

|

ամունա-

ոգւլոյ-

|

:

Է

ռո

`

Լ

Հ:

ՀՀ"

Իլք

|

Բո

Է

-

անաստվածաքար փողոցներովՄարգարեները «117լ

էին,ն "դեռ երեկ Գյումրիինույն սալաճարկ.

:

|

"ւ

ՈՐՈ

տե

ւ

։

'

:

ՏՑՅ

ՀԵՐ

ւ:

:

կ

կ

բ.

|

ոմ մոլագարությամբ,. Եվ անասնական անխտիր, ձոնէին անում` աւրԲոլորն,

անասուն են կաղմել»:. մավրըմի երկու-մեջքանի 07, Իսաճակյանը երբեք: չէր ճաշւովելու : կատարվածի ճետ, ե կինն էլ երբեքչէր գտնելուիր արդարացումը նրա ի ր" դրչիսուսկ::Եվ: ղգացածը՝: ժամանակին իր (տառապած, դաղած-ճուրը, ճաղարասլաւխկ խեժացնելով, սլիտի ճողին՝ մեկդ ուղղեր:կինարմատին.

Հա

.

ար

չրի

անժուժկալդնի:եւ ւ տո ի : ի չարության ։

Հանուն.

Հպ

ւ

կոլոտոյան, մատնեց դեռնախաճորն Կինլըոր տրսաց երաշխիքը: ողջ.Տ տոնին ւՏարավե սրա բարերաստության իլ իմաստության, գերուլանծ, ւ Փառամոլությունն, ս ւ" ր ա Հեւ գերեց լիովին, .իմարացրեւ ՂԱ ու`

«`

Հ

ճաղթեց Գոռողուցյունը Հեշտասիրությունն:

ւ.

նն

:

ՒԱՆ

ստրկացնող,:.. ւԻշխեցարծաթը.

Մ

Է «»

մարդուո ւՆ տոնելի սպանեց Հոգով Աստծո գրկից.

սեՆո թաՀ.

ճանելուլ` անր

գոն

ե

1.1.

ՀԻ

ուդ

երկրածին, մարմին . Ո՞վ դյուրուղլատիր գմրա Մ ու քեղ. կոծովավաղեմես Ի՞նչ ողը այս..: ճառսպա իրո բոց Քանվի Ճճատուկ.. էճակառուցյում: : Ոչ. միայն,նրան,այլե շուտերին, տն են մոթաաայւՅ

:

ս

թ-

Հու

Բա

Կոր

Դիարւ

Հոթ

գորդ

Լո

Հան "

սիրո վերոբերյալիր մտորումնեԵրկրոլդ սուրաճում, ,

անղիջողակող: բացոաւրձակասլես րում,Իուսճակյանը սիրուց խուսուխող կամ, ոա ճեղինակ կնատյացմի չի դրում Լ, է։ Եվ

ՀՐ

տենչացել դրում է մեկը, որ. ժամանակին: շուշանն ես ճրեշտակաքն. «Դու երաղել աստղը. ճեռավոր,: `: / Որ քո վերքերին. լինի»:ւԵվ:ի՞նչէ բալասան ըսղիտակ է: սռոկեԻնչոլեսՇեքսսլիրն ոտսցել: սլոեւտը. փոխարենը: ԱՆՎ

ԵՀ

շուն

.

Վ )

ա

միշտծարավնաս,

ը Հուր: -մեջ կնոջմարմինը՝լիղե տալմփանքի ճաղքական աան

չըճագեն

եմ սերը`մաճի սլես անգութ. Հավիոյան-ա «Ատում ՏՏ: Ի Լոռ (ՈՒ րեր ԱՆ ականա գաղտնաբար, ած լ. պո ուեվը Հեւամնու արո ն. : է ււ:

Ա

Լ

եմ

ԼՆ

անք

«Ն

Կա

ՄՈՎ

որու

խոցող:

գ

որով արբողը դառնումկամ "Այդ քաղցը թույնը, ստրուկ

ը

:

Ն

«Այս. րոռլեիս՝ ձեր..չաղջիկը ըավոր ասել «Օթելլոյում».. Մ

ողա

Է` տոլիս,որ սերը:կնոջ՝տոչորված՝ Բայց` ճողուդ:աղշջուր՝

`

այրը, սա

Ա

լ

'

|

։

Հավ

:

մի

ՅՀ

Հոր

Տ.

:

սերճասկացումյան ճանդեսլ,

եւորով

ե"

են. ինքնակամորեն: ե. խուտորվում սխալվում. Ոլոոնք. ԼԱՏ

հ

չ քանղիռերըայն: ղենքն կինը:ստրկացնում ՍԵՐ մարդուն::-

ԼԵՑ

«Հ

կավատ,վարար,մի չքնաղ.դժոխք,րա բերանով Իբլիսն է խոսում:

ՆԱՐ

Յո Նույնսլեւ:անողոք է նան

ոլ

Նան

ՆԹ

դրկիմեջ պրզում ուրիշին: քո

.

աք

ՍԱՆ

ՈաՆ`

'

ոեր

.

ՀՒ

ԹորԸ

ը

ճանձնվի՛ր ծովին,քան |մնճավատւս. մակույկով Խարխուլ կնոջ երդումին... րՅՑՒՒ զորու ԲԱՐԸ

:

Լ

'

որպ

այւ

թաւ

տ

զ

ուրդ, Ճճավերժ նանրոաւմիւռ,

'

է սիրում,Ճամբույրի մեջսոււո հ

ՀԱՎԱ

ուր

լոաբող, առնավոսնձ մի խորամանկ,

որ...

նին

ՀՆ

ԱրաուՀ նետեց,.....-

վիղծ ուռքիտակ Ստամբակի մլոսն, ցուի մեռդրեղ

ՄԱ

"ՈրՊացդ

ԸՈՈՆՄՈՐ"

:

«ԱԹԻ «րաո: Է: ւլ

Մեղկությունը ակր ԱՐՎ ընդարմացրեց, գ: Պղերգությունը ը իսսլաո: արբեցրեց . «Շվայտությունը տ

:

վաղեմիԱրք ղենքը. Կործանարարի Եվ.նրան

Ր

«գար

Եվկինն ի՞նչ է

'

ա"Իւ

ռան |

-«119` | |

`

՝

՝

ան

ե՛

առոողը. ռեր».

լիրիատեր՝ ե՛ երկուքը»ւ ոնրքը»» Լոք«Հիրոորոչ «կին Բնականաբար:

ու:

Հորթ

շր

ՅՆ

Հուն

Իճարկե,:սրանք.սոսկ թնառսվոր: լուքեր չեն,այլ ալ-Մաճարըիիպատկերացումների ճշմարիտղրսնորում,կլանքաէ մնացելողջ կյանքում: յին կրեդոն,որին նա ճավատարիմ Մինչդեռ:Իսաճակյանիճամարայս խոսքերըավելիշոււո են ն Կուսեղծադործական մեւտաֆոր իմաս ոլայլմանական ունեն: Իր 719170 դրելուցմեկ տարի: անդ, դլուխդգործոցը թ. ծնվումէ բանաստեղծի ղուվակըՎ̀իգենը:Այն ժամանակ, երբ դրվում:էր` ոլոեւմը,71909խվականին,Իսաճակյանը դույեն կիսել է իրենիցինը դար առասջ առղրած արաբ բանռսոռեղծիտեսակետը: Եվ այս ամենըդեռհս ճեռու էր իՍակայն կյանքը իրենը վերցրել: ըբականույունիդ: ի ւ Թեն աններող եղավ:կանանց ճանդեսլ` Իտաճոակյանը, ոչ զիասիրո, սակայննրա ճոդու ճեռւսվորմի ունկյունում ճանմխումէրչկայացածսիրո վերքը,-եցավը կորցրածի: է դեռ: Եվ: այս ճոդեվիճակը նրբորեն իրեն ղգալ ւմոսում, 2-5. սուրաճի ոլոեմի

բարը տելտախրու կոոր անսանձ, կրքի, մշ»

եմ Ատում.

'

ան

հղեռմը:

ո

Յ

ՈՐՆ

էո

Լ աշխարճի վրա: անտար, կուտակում տիղմը Աղբյուրն որուն որ

Գնի

ւ վառն ճամալան դորա դրոն տոն ութ

ԲՈ

:

Բոն

հ

.

«ր

«իժերի,

են, ատոգերն. իրար րոնը բաքում պղծում Հոշուտւմ ի

ւ

:

Մ

ւ

են

մյ

տսիանքուլժաճրի:

.

որ

որն

Գենտ

ը

Ընտր

սիւո

Գր ՀԿն

Հարո

Ց

է, միա անդոաւն: Եվ Երկրորդսուրաճիայս ճատվածում մեջբերումանում.արուբ: բանաստեղծից.

առազանը չ ծոցից երանավետ : ովորէ (նում նրիկա ԼԻ:ոչնչի՝ նւս,

զոնիլին.սիուումդեճենն թշվառ, լոչում Գոլուցյոն Բ

-

ւ

ե

ւ

ամեի

կյանքի։

:

է

' հղրաիաղիչ "Ելբորավանը բ ողին ճմ դարով ախտ «մնղթրէ Ճեռուն ճոււում էբ առաջ ւ կաղոլը: Պոլի դրա

հոր"

ւր

ւնը.

ոլոր

.:

ու

է:

Յե,

անն

ու

ւ

ն

-

.

ող

Ա`

|

|

եւ

ՎԵ

:

:

՛

է իր ծննդավայր Մոաճարրա քավախթոլված բանաստմվղլծը: Կուն ղրիած բակում:Նրա իր շիրմաքարին խոսքերն հն, քում, առլրոոծ եմ որ: իր ոլոեմումմնջԷ բերումԻսաճակյանը: Բարերաիոռություն:

Է Արաբմեծ

ու-

`

,

Պանգիստ անգոր: սակայն`: իմ դեմ շչմեղանչեցի մոանչնը ոգիի ոքի դեմ», էինորում. ոռուծատ աաա Ցառարթը, աա տուկ. մ ի լսորշ լուսնի շիրմի. Ն ոն խող: Ճճնչուն: արյունն եյ" որ. ոթն ի" զոնեմ .թդտակը ինչ ) Մաճարին. որ ասնաշ եանոշ Հերան. աւա ը ես ոչ

«Իմ

:

|

.

տալիս լնն

ւ

ւ

|

նեցել:

Պայրենիքում հ

գտնվելԱրու-Լալայի թ. ճոկտեմբերին

յի. գնալ նրա շիրմին: Լ

Հտր

ԸՂՀ

ԼԹ

'

`

| լ

լ

այ

Ար

լք Լէր տիր

Գ

ա Իլ լոթամորի տիռրերը գորորա էզջմւարթ շարքիներնանուշ միվերքերի, նլերազական արուի, ոռ». (նոլոձանքի քնքուշ: մ

ՀՐ

տ

Էշ

էին.

լ :

Էն

ատն

ռ

:

`

`

է

||

Տ

Ճեւո` լուռ: |մախծում էր անծիր ճանապարձի

"վան դիտակի տւսկէր. այդ են վկայումԻսաճոակլանի «դաՖա ցերեկ գիշեր, "ճնոականգործի»:տասնյուկ: վկարագրերը,գաղտնիգործաեն. ճոդու՝մեջ դառընու. վալների:ղեկուցագրերը, որոնք ոլաճվում:. ճառած տլուոմուկուն:. արխվովում։ ճողեկանաշխարճը:. Բ ճՔուծայր: Բանաստեղծի. փ. չէր. եւո էր: Նու լավ դիտեր,:որ: ինքը:ոչ մե մեկ:կամե̀րծր 10 տարիս ոմա պո: «լու տարովէր. դոռոասլարոովելու, ույլ սսմռիաղն Հոու» -ու։ անցնող. ոիբիրյան՝աքսոր,էր: իրեն առրառնում, ալիս: էր Ա։ ասել ողջույն։ ինչոլես Կերենսկին(կայսերական զլիավորդատասլաշտվեքսանդը: ": ուպլանը այդ տարիներին Թիֆլիսում):Ել նրա,ճոդումանկուս : ճասունանում. էր. Կովկասը, իրենից: ճայրենիքը, ճայրենի նա ղլիե ճաք հ. ամենը Կռունը դառն: այս սլարտադրոանքը, բոյը լքելու. ինչ-որ մի տեղ անմար: ճուշերի,: կարոտի րած էր, որ ո"սիս:ելնելու էր`տլատրատովում ճՃասկացել Եվ տոսը,քանղի ինքը. մոռւացուցյան: տի. Իսաճակյանի քարավանը: ե. «Իմ կարավանը» եթե երեք տարի առաջ ո՛չ.. կնոջ. բ նության, (1906. գրված ո ՛չ, Կիոխել թ.) չինչ չսլիտիկարողանար նրա սվոնմումերիտառսուրդ իր Բոյլ. ե: այնսլես, ոլորտում:. ուղղեց էլ սիրոչգրվածօրենքների, Իռաճակյանը քարավանն չէր Կիառքի էր,: մայրաքաղաք. Անին` ճոդեկան ճողին,տմւսը. ճողին:չ դիվիճայոյ) մարդկային ուժեր ցավումն ատանալու: կանքի Ճարվածներին ճամար,առլա ճուշերից: դիմադրելու ձերբաղասովում ճամար այս նորքարավանը դեռ Ճայտնի չէր, լն ուր պիտի աներ ւտեղծվեց՝ «Աբու-Լալա Մաճարին»: ճաեկել դուրս Հրանաստեղծին, բայդ էր նրա` ն որ միտքն: շաւո` ծաւնըմի շրջանում:Բանաստեղծը է այն էլ էին ճեռանալուդաղավարով: բանտարկությունից: եր: երկրորդ Մետեիիբանտից՝ բաց »Ուղտերի: որ. ն. ւռեսավԹիֆուրվադիծը,.ւսյլ ընդամենը քարավանի, ոչին սսղասո էլ արձամլված, բանտից Հ լիս-Գյումրի:ընքացողշոդեքարշի դիմաց,ինչոլես ն Հով". ճանճարեղ ւվաւոուճանից, էր խողնվածխոշոր:գրավականի ձեռվ տալագա խվով.-160. պոեմի ճող կաղապարը, իսկ. -Մինչդեռ. մշակույքի: ոլարղեց նրու Թումանյանը: մառջի. դործիչ-, եռ դոռղոռիարը վաղուց, ի վեր.նրամեջ էր գալիս,՝այն էլ ոչ դործ»Կղրոցեսը ` շարու«Դաշնակցության ների` ճանդեւվ |: էր վլանչվում ոլարբերաբար. Իսաճակյանը նակվում էր, ինմելկամ երկու, այլ տասը տարուց երբ նա իր մ Նովոչերկասկ աղատումիտ :.գաղավարների կա բաժին, կալ Թիֆլիսիոստիկանության ճամար Ր -: առաջին անդամ ուր ճայտնվեց։ երեւանինաճանդային բանտում:Եվ ճաակացավ, կայսերականդուռախուղլություն,. քաղաքիշրջանային այնոլես մի բանւսյս աշխարճում չէր.օրլո "որ ալեւոք չէ... դործը,է: Ճճեռու քննվում էր ճիշաւուսկված "րինչ-որ »Ո"ԱՃա ոլայմանահիր: դոարիներ: շարունակ Եվ աղատուխյունը ներաշխարճում է սկսվերդատավարուխյունը: ու ո ւտիկանացասումը, այն մի Ճառարակարդի էր. քաղաքական ճասկացողուխյուն նրաամեն::օրը՝ կան բողոքը ..

«զրկելու

ու

"

անայ արին ցոլոոՀոր արցրը ԸՐԱՎ

|

Բա

Թ

"

գլխտավան

:

Լան

ել

ԼՅ.»

՝

ւ

լ:

։

ԱԼ

:

՛

ՀՐԻ

:

Արաղ

:

ՀՅ

:

(երո

.

|

լ լէ

:

"

դարձող օրսգաննւրին ւ"Աշուալալի, վերաոսլ՝ րոյությունն իրավի Բերվածը. ԼԱՅ

:

ն

իրո

սաճակյանի.

ու

որված

առաջ,

:

:

:

ոռշ2ւդյշոզշո3"2ը"»"ղը՝`։)7ըգլ7)7)ղ)ղը»»ը)`ԸԻՆ75.Տ`ՏՍ՝ՍՏ՝`՝ՍՏՍՍՏՍՆՐՍՍՍՕՆ«փլ Յ.)))Տ)Տ8.՞՞ղչղ"՞7'.զլ

Է:

ի |:

լ

ի ՝ Ո

ի

ո Է Է

լ

ի

:

:

լուտա- Է

ուծ.

|

|

ի: սորամաղրությո

,

.

|

Գրաստա

աատիճան լ

վառում... դախոով աաժատիրին այան ղարա, չեր չե «մոր Հաբ

|

`

«2.123-

ի լ

ՏՏ

|

|

|

|

մեջ,՝վառ.երազիճե, չվում է` անտեսդեսլի գլուխ որի դեմինքը ճանդդնեց:ընդվվղել,։ ճանդեղը,. կառույցի. ԼԱ | ն իր դործունեուլմյումը ո ճաղարու | աը գերնղման: ճակուդրվեւ բարձրացրեց Մա» Հ Կղառտիկ իր.ղոոմկումը:պով «Աբու-Լալա խտացված է Իսաճակյանն չԵվճեն.Երրորդսուրաճում ոմննաճեղաւիոսղլոնմի ճարի» ւլոնմում: Այս տեսակետից, Աբու-Լոալոա-Վ Լ ի միաժամանակ` ւուալիսեր դատավճիոր ` անունի): լ ւնսրդուննրա ստեղխական. ն այս ւժած նա. օրենքներին, մենախոսության | մեջ. խորւ ցոասուրաւճլըՓար» Երրոլոդ. աղիի ճասմարել է . ւոավով որ արձանագրում,մարդարարածնիր էուցյանմին Այս.այն դեւղլքնէ.. երբ:սվոետական: ն ընչաքաղց Մ կողմերինճադուրդւռալու ճամարաղպականեց ընդվղումը գործչի: դեմ ծոս ելուծ քաղաքակուն այն ճրաշքճնարավորությունները, լ ավելի նենդառխոխելց որ Ա"նեն նույն ուղղովցյունը: Անշուշու,այս ւճանդգաւմանքը: է ու. րարիչը. Ա նրան որը ի ղորուէին ըմբոնել մ ւվարղել Ակնճույտ միայն է: դսրձնումսասելիքը:. ւնռլատակառլաց դիռլուկ: ամեն ւՔանատեղծները:: ինչ կարողէր այլ ճունով բողոքը ունեն ոչ Ե որ Իսաճուկյանի: Մինչդեռ ընդվզումը, ցւասումը,: մարդն. իր մեջ չսւղաներ բաղադրիչ դրանք:: մոտիվներ,այլե. միայն ամճուտական, են նրա.ճամառլաղովոսկ,, ե ՀԿիոսն սնկուսրում Հեր, ի 1. առանց, երաղի,առանց լսելու. ւսճւսնած՝ |

ոթիանի

նորն

`

ո

`

|

|

:

յի աա որնաիլիովայաղոն ւ ճաաարոխոսքը

:

ւ

Է

Է

կարվի

ո

ու-

ու

:

:

Ը

որր ըրքանաը

՞

մարդուն.

ննադգագոովյան Կուր

գումար Քեքիախն վխեմ, Հանդուր՝ գրորքների դոկորգիլ պատառ դարձնումաշխարճն՝ եք անվերջ, իրար հոանոկիղը, աբարն " րաք ո.մանո աճավոր ձիշնեմ ('ճրաշք: աոա -լուծ. խարաղան,: Մ. Ջեր. մի ցանը առտղերու Հոտել: Նվ Վէ անել րննրները զրա հենբյուրճրաշքներով Կարո, խոլական ուսրդի, «Եվ ե րգը եք. անխոն)՝ է պանդուլ բլբուլի,նուրջը Ել ձեերուլ՝ բյուր-բյուր. մազ դողը լոտարոմ ի զառամ վարդի: քոքանքո ԲրոուխՆ րոգր, ե: ձեր՛վատ ձեր մաստը եւ մարզիկ, սրտերը, են դլդառման Քո «որ .ոԲակ արթ, պաա, ոսա ՀՂՆՌՒնրրա. գործերը Լար» կավլե են պիղծ Հեռ կըսրբեինչ: անտարբեր մանակի դոյզն'խոլովում եյ հոնառռելեւթ ճաղայել ձեր: անմա ճեւտքերը Հոծ նորը քարերի Հեքիաթ, երուն բ. գեր, "Եվբաագոնը շորտակորների կոչն շում: ազերի «Կանը կաղ Հրսաի

| հրո մարդու

ու

"ւ

մար

Աու

։

ԷՈ

այս

ճանում

ՑՈ

-

դ

'

Մարթ

:

արի

աի

ն

ու

-

"այս

ո

ն.

.

'

տե

ս

ըրդոգարը

ւ

ու:

ո

Նխ

:

ո

ա

"

է.

ալ

ՏՈ

մո

«պու

բրաց

ԲՈ

Ա`

ԱՀա եՆ

ռ

բեր:

յ

ար

«յը

աթ

չար,

ն:

են

Ը

արո

ոՑբուդ

:

ա

գիրն

Հու

որ"

ենը

,

աջ

Կութանցնող՝ քարավան,

"ւ

Լ

2425.

վըրտ,

երաղն այսչքնաղ, ապիկար` վայելելու «իջո Ժթիոքնողա

կով ավելի բարձրէ դասել, քանիշխանական ղիրքն | ունյուՆա, ով բարեկեցությունը: ոչ իե իուքով, այլ զորխական. ) անտաճման"աղածով|է ասլացուցել.իր ճավաւտարմովցյունը | : էԱ եզինսեղակի տութրոնը::Եվ անճատ յս արքղիսի ե՛ոլոեէրն՛ լ 'Այոճասկանավու միճեղինոակը: չէ-.Աբուչէալայի Պատաճական: կի անճատամլանությունը՝ մեծ ճՃամբոռվը | տեսակետից: ԿղոնմիՃերոսի որոլես..կրոնուկան... բույուճոյավում: դոգմաներիբարեիոխիչ, ւմանճնաղանդ | առեղ "Է առավել:ցայտուն մեծն | ։ դերվիշ, 4 ւորդկայինէույյունը,աղատեղ ճերթին,. անունը, ն :իր Ի սաճակյանի որոլես ունւ ընդվզող,Աղատումարտի երդիչ։ Եվ անկախ է «այն բանից, "փեղծ արա ԿՈՅ ոլ ԳՈ Մ լլարդացել էրնուՆիցշե.մե չէ՝ Զրաղդաշոի քա(Ջորոասորի) մի:սիրտ՝ Իմ է րողները՝ինքնըուտինքյան: էին, ղողանջում նրա իուում, էին. վարո ճավիտյան, եւՐ. անՀԵՐ ՒՆ ճողում:Նա. իր. էուցյամբ.. էր: նիցշեւկան: Կրկնում "լացող՝ ե ե՛ սուրբարտասուք, գումեթեկարդացած. յ. մի Ել չլիներ«Այուլես. խոսեց Զրադաշտը»: հրաղ,` "ռեր անսաճման: Մաճարի» գրում:էր սղոեմով..Իսաճակյանը: «Աբու-Լալա նա` ես ո՛չ մի իմ վրաշիող է, իր «Զրադաշւոը». չեմ՝ ինչ էր. ասում ավուտ Միքաճիշենք, Կարեն եմ ես ղոլության, յելյանինիր նամակում. «Բայց ։ուղեցել. նոր Ղուրան ե ու բովվ, աճման, ո՛չ ճակատագիր, ո՛չ Այս խուսքե(«հսնիա:գրանդիողաջ. : չար մեծամտություն)»: գրել.. է, ւ ո՛չ դատաստան: Իեն: ճասկանալու. բե.շատ: էական: ոլոեմը։ ճւաւնսր Քանղի: ռաճայյանը ոչ միայնդեղարվեւտական ստեղծադործություն մի ո՛չ է լինի: էր: գրում, երկ:Եվ խոճաայլեմիիրապես. վերե փիլիսուիայական չպետք ո՛չմի Իմ իրավունք, կաննայստեղ:յնքան բնական. Է տարրալուծված դեղարվես"ն՛ է, է ինչ բաո տական կամքիցդուրս կառույցի մեջ,որ.անճնար. մեկըմյուսի ւանձԵԼՐՏ՛ բոմռդատու: տուլլնրանցիդ կամ .որնէ՝մեկին::..Խոճի... ե.։ ղգացմունքիարտաճագտման . ղարմանալի ն ո. նաաճման: անիշխան, անոլաիւոք,: աղատ, կա. սլոեմում՝ ի| եսդողեմլինել "Իսկ

դուք

այս

,

:

մենախոռությունը ԱբուԼալայի,

ւ

ոլոեմի Ճերուը,

.

'

`

անավոաալ

`

հ ան«րեքոա ի օնագդարից իո)րաք Ն Հողումչքնաղ

:

"

՝

ԱԻ

ր

|

:

Ճանղուրժում

իր

Բ

ա

:

ո:վոր ւո

:

:

պր

-

ելիմ

Լ

Ց

'

"ամեն:

"

աա

`

առրկագոմ հացոոլ առավելություն ւ

.

.

նան

ու

|

Խո

՛

ՀոՐ

այլն անաստված, մեժ տենչումէ: միայն,միմիայն՝ աղատության՝ անճուն, անտարած:

«ղթ

:

|

ով| միայնայնանճոռոլթ Այուլեսկարող. էրարտաճայտվել օրինաիր կյանքի. ինքնիշխանությունը աղաոությունը, ճողու `

"2 128-

լ

անթոմաղբոսություն, Միաճալյանի միագու ։

միաձուլվածք: սուցյուն,

մ

ՎաակաՉորրորդ լարեոր, Նշանակություն ոնի՝ սուրաճը ի |

նալու.ճամար սլոեմի: ատաղձը: ոլարադաներում մեղ :Նոշուտ է, լե ինչու էլ, Աբու-Լալայիքարավանը: սլաբոաւղաճայտում ում ո եվի«Արաբատանի մեծ անառլատի ե: դարոլասները». այդ, ճւաւնիին ճողմեկրկնակիցասումովդիմումսլատաճած

|

`

ճողմեր,իմ ճոր,տան: բին քամիներին. «Արշավե՛ք, վերո, ճիմերլ::նրա, / եվ իվոշին` դրե՛ք.ւծ. "քանդե՛ք,ավերե՛ք ճամվանէ իմ տունըճիմա»:: աջ մեկ,--անծոայը՝ ոռի, են ստանում առսսվել: Այս 'ղայրույլը,` ընդւվլումը` որոլեսղի Ճաշվեճարդար Հինգերորդսուրուճում, ն ինստիտեսնիբոլոր այն: ճՃանգուգային ակղբունքների՝ ճե, է որ: տտեղծել: տուտների ճսռնոր: նելու: ճոլատուլեցնելու -. Եվ սսկայն Իսաճակյանը՝ որ: մարդկությունը արժեքները, դեւի այն պայմանական է ն դրանք ճերոսի ւվոեմի նր ըուո, վեր ընդունել դարերի ե են ու կեղծ,.տյդխվում: բարեկամու իրենցությամբ: սին ի՞նչ է լավիդնշ. «Բարեկամն ընկերճասկացությունները. //Ծանոլ ադուճ. քայլիդ:իչողլարկու,բամբասող, խանձող,: "են: ճաչում քո ծանոլմ մարդիկ շները.չեն` ճսչում վրաղ, սն մեջ վրա»:`Իսկ ընկերը`«Ծոցիդ: օձ, մնսճիճդպղծող»: այնսլես՝եններգոլծում: բնխքերՊոեմիընդճանըույումներն: գողի վրա, ոլ: կարծես,ճիշ ն.ճիշւո Կայսօրվա:ճամալրր:են դոլրեդրանգ̀ումարածտասնյակ: դրված:'Այո,՝տլսօրվա,:ն են' Ճաստատում որոնք,ավաղ,մ̀իայն: բի,իորձությունը, ԻԱճունա. ամբոխ, բնուքազրում: դրույքները: տսճակյանի է ։ ճասկագություննեմտածողություն ճամայնք,ճամայնակուն` տեանցումներ պատմական ըը, "իսկճեղասիոլխություններ, (ե ոչ միայն: ոս ծ:Ճայսերունդները Ճո) իրասլես.կարողհն

ոի

ու

իրով Հաջորդ`

մյ

ր

մի-մի, ՝

ՀՈՒՅ:

Սարդը իրԽմանին ոո : այում Հարացքովլ «կեռիկ

ւհոքերի։

լ

Լ

Ճեղձուցիչղաղ,լավն:ու վատը ճայեր, Պաղիալի աճեղխարաղան, խուղող`միաճավասար անձուն. բոլորին` մի դրառ քո

ի

-

Ս

է.

անա

՝

:

՝

եր

Էր

|

:

`

ռ

|

այնտեղ անչղլա դերի, Է. ճոգութռիչքինն սլացումինվանմ ճանդուրժել

Երր

:

անճաւոն:

-

ոդ

'

ու

թշնամուբանակն. Ի՞չ- Պոայնրը

միանման:

:

`

ՀրՑԻր

'

Այսժստողական,.սակայներիցս իրավացի,ճամագոնքաւոխ մեջ Իսաճակյանը, ինչքանէլ մեծ ճոաղրենասեր լիներ, այնուամենայնիվ, չէր կարող իր: Ճերուի անունից Լ նան ի չքննադատել չդատասիետել իր Ճայրենիքը՝ այս էլ քանիդար ընկածօտարիլծի ւուսկ:Իսկ ճայ ւնսրդըտնեաանարդարությունների ներքո,ճարաճատյալ, կան, ` փորձում ՝

մ

.

-

ու

`

Ա արլ

ու իր«իճադի ճաշտվել բոնոանե ԳՈՂՈՆ Ւ Ճեւո.

է

Առ արուտավալր ալար Հաա: լի ո ճոր անա րիո աեր

ԴՈՏ:

ՀՐդո

րար

ե եմ. Ատում,

ՍՈՐ

Բազում

ՒՐ

-.

։:

ԱԵ

՛

Հ

Հարուստների, ցուի,

: չոր:

Հիլիղ

ՊԵՐ

ն

ւ

Հրրր

Մոր

ՀՀՀ

ՅոՆ

կղրրոթորթւ

Հու

Հ

քար:

ԱԲոաը

ՀՈ

ր

`

է կրծումիր:

Ա

Հացի Հանդութ

է անատե "Ելբնական ի մ ոոցատաիը չիս սթ ու: լուէ իքառտցւն, րքը Հաստատել խանաստողծի խոսքերի քաոացիույունը: ոմ

Գեր

ութ»

Գդրն

Մ

'

:

ժաաոլ ԻՐչ արորը րոր ոգին "Կոարըը -

'

է։ նար

եց

ՅԱՏ

հ:

:

Լո

չարի,

սուրրայր, զողրույթի: աահարիգո իթխարի։ `

ո,

:

:Մ

:ի՛

միջ

։

ե՛

:

դաղան

մեջ

ի

ԵՄ

բիրտ ուժեղների. ւ «րճած, ե. ըրոգ» որդան սուրըդաժան, լ ) գիր թեթՀավայան, տորի իչ ՛

ԱԽԱՐՈՆՆԽԱԵ:

Կոյդ խեղճինխ̀ողխողող, Հֆումաղ ճղորին՝սրաշտսլան: ոի

ծխ

ո

-

:

:

ՀՂԱԳՈՀաՅ

ՀԵ

ա

ՍՏ

ՀՈ

«129-

ո8

.-

անդամաճա՛

Յոթն

ատում: եմ,

ե նրա կյանքի ճետ, երբկարդա. «Ածություն սլատմության

իշխանությունը ատում -

պաղավիար բու-Լալա Մաճարի». ոլոեմը,. անտարակույս. Վ հղել.սլոեմի քե.ի՛նչ մարդ, անկուշտ. պատերաղմների կկողմի, եի ՛նչ վաշխառու, Անճագ ճեղինակը, ձրիակեր, ե է ճավերժճերլուրող: ճամվո,անցել: ւԱյնոլես, ճոակացավ մարդուն: ինչսլես ճասարակական իր.ժամանակի. ճիմունքները, Իսաճակյանը,

ել

ամեն.

տ

է աճեղ բռունցըն.

է նատել, ալես կրծքիս

Բոշի

Նա ա

ըավողսերունդներ

վկայում,է, մրու բացառիկ,

մխրճվելու մասին` զաղուցյան

Լուքյան ճումկոռոիս, իրերի։ մեչ: սեղմել ոյ ինչդեռ քարավանը,էեր. ե ղուգընկրքերի ԱբուՄաճարու: շիկացման, մտքիս: թոլ, աստիճանի, այնւս-

որո քայլիս

երթը. շարունակում

Է դրել լեզվիս է ղարկել,վականք՝ ու

ե սլացիկ "վելի ուժգնանում: ։ Դրդառնում: Եվ.կառլը՝Աբու ե. ճողեվիճակի, Մաճարու. միջե,ուղղակի երթի, ,

մոլի քարավանի, «Ելհովի իիադույուը՝ աղապանիան բորենին. է երկի ճանճարեղ. է սորված,դու. դորեղացնում առավել ծերին, կառույցը: քայլըա̀րո գեղարվեստական, կորգրում ճեան. էիամեն. մանովին։ վաշտերը էին Դայծանորը զարն Հեռ «րո Փլոշտում ուրի 20-րդ. ճանքարը մպերի պրարի Մ0-րդ. էրառում «Ալալես ելարջավասուը՝ Հեռու գրչի: ներքո::։ Եվ մի "քե Իսաճոակյանը Հալ բանաստեղծի բաշերին վիրա Պրակ յո եռնե ճանցավոր որի ճիմքերչուներ նղովելուիշխանությունը, րիչ ԼՀԱւ ո Մ : ն ո ԱՈ Ն ղատագըէր. Արեմտաճոաղաստանի՝ կասեցվում ճրամանով լ մբրիկները էո,արմավը, լ լինելով քրիստոնհականՄԱՐ, Ել մնում ւան յուրաքանչյուր, ու նոճին աջում, փ մ. գործարքի եմ

Արյա

ն:

տ

/

է

ուր:

.

ւ

ն

Տ

:

աա

ոս

ով:

:

|

ԸՆ

ամպեր

'

:

տար

ԱԼՄ

ա

աաա

Կա,

`

ՅԱՐ

աժան,

մ

ՈՆ

ՏՅ

լիճին

:

ԲԵՆՈՅՐԱՅԻԼ

'

`

քայլ.

ւ

Վ

Հ

ր

,

ե որլ

ճանցդավոր մարմնացում`: ուղղաղիաւռ՝ պլետության ճետ՝ ճնշելու, Ճաուժերի. ծայրաճեղ տմ մեջ էլ մտել. օսմանյան մի որի շարժումը, ե նորածին ւար ճայոց աղատաղրական ե՛ ւհ՛ բդանել ե՛ վրիժառու, է բանաստեղծը` ճեղափոխական,. Ճճունդն ւա է . Ակնճայո: ճոգեճարակատությունը բնածիննիցշեական... ճամոն եր դլուխդոլծոցի միջն, Կա տ ճակատագրի բանաատեղծի ճոր նման Իսաճակրանի ես, որ տտեղծումը: սղոնհմի, կանում. ն էր, ճիշում՝«Երեքօր ե գումամար:անճրաժեշտուխյուն նրա:խոստովանությունը: բսծ ողջ ասլրած:կյանքը». ծանոլմ չէ Իսաճակյանի որ Եվ.ելեմեկը, ան

միք

.

ԼԼ

Զաբ

Հ.

ա

քանդելով:ն. քառաորուիվաղում կամուրջ «Ելքարավանը, .: Գուգո թո, մբ ւի ՄՅ րջ փոշու ՞նց. ամալ, ով Հաղոմ ոոճա.բըոծածկելով թգ.ղբը ճանիեն կւ կիոխչում էրչար: խանո, ռ չքինուռունդքի ։ ելմ

Դող ՀԱՅՈՐ

ՀՈՂՄ ՀԱԽ ւի

ա

ՀԵխաարույւ

Լ

ԱՅՅ

ԽոՏՈԵԹԵՂՒ

ԳԵՆ

ԼԼ

Գար

ՈՐՔ

--

տե

.

:

ՏՈԼ լ

Լ:

ՍՈ

`

Լոա

ԴԴ

ոչո

,

'

մլն

չ

:

Ա:

րարկատ

ւ

։

ոն

Ն

Կ:

ր

ստեղձադոր-

Հ30-

շ առաչում

.

«2431.

իջան

ե

'

ր

մ

|

Լ:

անն

ԱԱԱՀՎ

լ

ւ

ր

:

.

Ր

ա

ԵՐԵ

ո.

Եկեք:

կլիներիրոլոեմը, Իսաճակյանը աղքատացրած ղգալի է ԼՐ

կամթե աոսկ իր ճակատագրին, եխե այն, վերաբերեր |: ի նրա`դեմծառայած:քամիայնիր: ազգի"ճակատազըին ն ոյն ոնշուշո,կ̀ա Այս ամենը,՝ խնդիրներին: ղաքական ն ոչմիայն սոյդ, ուժն է: "Բողց ազդակն` է, ալոնմիմղիչ կյանքըն ճարոաղատ՝ ժողովըբայց ե ոչ միույն ճեղինակի գուայլե ալդ: ճիմնարարղրույքներին դի ճակատադիրը, Կսրարածի մարդ` ճակատագիրը, սեսրած"մարդկության

ԱՐԱ:

Լ

աաա

ՆԵՐԸ

ԱՄ

մեջ`քծնի, վաճառվող, Աղքատության յ ան մեց՝ թշվառութ ն"

ԵՐԴրԳՐ

ՊՐ

Արորոր

Ւր

ՐՆ

Դարի

Լ

ՂԳՅՒՐն

՛

Ը

,

Ն վոիմտու

վախկու: լոտ, դավաճան, լ Լ ե՛ Հոռրատության մեջ՝ լկտի,չարախինդ, Մոր

ոու

ՏՐԻ

Հե

.

.

չ : ո, լու դաճիճ,դաճիճ

ՀԱ

ՅՅ

Բ:

Ջ

'ս

Տերր ոա

.

Մ

ճուտ, ուրացող,: մատնիչ, «աղվեսների եսամոլ անճուն, մանկասսրան ուրախ, գաղան Անկումիդ արլուններլակող, :

-

տման

Մ

ՅԼ

մ

ւս

ը,

բարտավա ն

ի ր վատերիՀամար, Զոճվում Է լավը որ քե՛ վատն ԼԵՎ արժեքները, ոյն "ճավիտենական. էությունը, : |: խետլայմանակա- վարկա որ .

ո"

բա

Ն

'

ԿՈՂ

մ րում

ում:

որո

ԱԼԱՆ

Լն

.

:

ՓՈ

ել

Մ

,

Յւն

ԻւսաճակՈնւ Եւա է վորձումվերանայել 1ԱԻկարզիայս իռորիսիներն Լ միմիայն շղթա. ենկռումլ Որոնք. փնքնություտակ ւոնելով նրուց յանի ճերոսը, կասկածի ացջջր ԾԾՊ.ԽՍԱՍ ԱՄ անր: ը: կոչումը,որոնք,ի դես, շՂ"Ւ նը, նրանցբարոյականությունն արմավենու դուցեն տասը դար առաց նույն մղումով` նոլատակով մեծ ուրճղոր է ուկին աշխարճ, դարձնում ու սպլոնտը՝:ալ-ՄաճարԱռլիրատ Լ ճերքել դրժելարաբ: :: ոբն փորձել տ Հ քր ԴԱԵՅԿ աղնիվ, բարնճույս, Հ: Է ՄԱԱՑՆ գէր աԱ վախկոտին՝ կտրիճ,տգեղին՝ւ 1 է : " Ապուշին`ճանճար, կրկինեմ ընդգծում,ոչ Եվայս մեծ դրժմաննոլատակը, պնանննին դո վյար ՎՈՎ" «Ա.Խ ՍԱՐՔԵՆ մարդունժլտելն է ու աշլարճի քանդու-, քե՛ղլարղոաւլես Է լ | ան Բ ււր ա: անկումից ա մո խոխելը, մարդուն մը, այլ. իրերի դրվածքը ա ունոդ աշխուրճ, արյան, էլ բաղանիք,ուր ն ասելը, Մարդկային. ճշւնորություննելր ինչքան փրկելըդաժան անցաւի ճղորն` ք ՏՈՆՆ եք, ինչչր ասելւլոեւոը՝ դրանք լինեն:Հիշո՞ւմ աղողոք Է այս ինչ որ անում ,տխեղծ՝ «ահը Ղուրանգրեթ» Տ կս ուղելել «Բայց ՆԱՆ ունե ԲԱԹ '։ ճամ առում 1 ն ումի երթ անդամ`«ղայրա- ի:

ԸՈՅԹՆՅՒՆ

ճաղարերորդ՝ Ն ՀԱՆ ւ «Եվ ո՞վեն ւռրդիկ...,Ս ՈՐՄ Ւ ՏՈՐ դառ ճարցումէ անում Արու Մաճարին,ցած սրւոում». յին `

.

Հեք

:

մե

ւ

մ

ւ

աՆ

աւ

Հ

մեզ

Հկ

-

Սա

ն

ու

ու

ւ

ՆՆ

ա

աարկության ոա ի կր է գողին`. |

րի:

ՍԱՆ

.

|

լ

:

լ

Տ

Է

ա

Ն

ւզ

արծ

։

| րանիկիե՝

լ

"

ան

զու.

արի

մարդը

Դալ

ք

ՅՅ

Գրան

Վ

21432

անե

թ

-

|

ԴՈԳ

ԲՈՀ

լ

յ

:

վմ

են

։

,

«133-

Հ.

:

|

'

:

2րրվ.:

:

|

լ

Ս.

թույլն արդարԼլ դարշ աշխարծում ի

.

,

:

ՀԵ

ԼԱՐ

`

չիմ մոր

ե

ՎՈ.

լ

ը

Ո

:

|

:

-

,

եր

-

ԱՄԵ

ռնեե

աա

Վ»

:

|

լ

ւ

-

"

|

ոբ անում | ն կյանքի Միբուռ լավերին,այս վատ աշխարճում, արն արտում ի է լ չ: եմ.ձեղ, մարզիկ, ա. ճեռաղվո՛ր ար բանք Նղովում

ԵՐՏԱՐԱԱՆՆ

լ ր լ րի անո յր, է նջ

առաջ,իրառլես ներկայում, խե՛դարեր են հորոնցով կողմից, ճամարակության նորեն,,ընդունվել են` որոլես`անճերքելի՝ ճշմարառ, այոօր առաջնորդվում ւոություններ: ճառարակուցյան նդունուծ ԱՃու` ույս սկղբունքները,

'

ի

՛

՛

:

Է

|

ՏՏ

դրոխոային լուսեղեն բուրմուն

ատտվածացնողլ Ո աու" չի առք, ագրչք" գորի Սակ աթըեղեռնի, իրասլես ԱՀա Հր ճո մարդը սվոռոկերն, ակայն

դու.

:

՝

ասւծու,

"իշ" -

չելքանի: որոք

,

մարդը աման «Թե ավելի ոլրջան հավել «իոռ, այդ Էհորին: րոր

ճ

Ալ-Կորան։

Եվ

առու

միակ

մղիչուժը, որ ւոանում

էր

առջ Աբու

Մաճա-

ր

:

ն

ւգ

`

դո՛ւոլսակիրինձ, վառի՛լիմ:ճոգում «րոփորգերու ճուրճրան. ժաճերդ գ անմա դու Ո՛լապառք լոլա-իլբունելի դրախոտային

`

-

:

չքնաղվարդերի.

աշխարճ, սակեղեն դուխատան առառրար, Ցտաղս ճաղար. ողջույն, քեղ, է մարդուն, ուր, չե Էկել ճար Սարառ հողին, հերը ո

Հ

"

բնին

ճառնելումի ծարավնէր, բաղձանքը րուն,աղատության ՆԱղրր ղգար իրեն աղատ ճանգրվանի, ինքնիշխան, ուրինքը ոչ ոքու՝«իմ լինիո՛չմի չենթարկվող ճովանի»:

՝

ՀԵ

:

ի

ւն

բնավ,

ու

լ

լինես: «գրող ր.«նձիր. ոը:ազգերի «Արաբադողն տար Ցորաըց «եզի Աբու-Լալային բերեց-ճասցրեց Եվքարավանը վրա, մուռ».: այս կանգառը 'դարբասների՝ տանի անասլառտի լ հակի գյուղ: ուջ քյոչբ.խրճիթներ, մեյն ճիրավի սուրաճն:է, մորգիոնը ալոեմի, ծոթերորդ նախավերջին` կլա: ֆելետը լիիաա

'

՝

.

"զ

:

:

ոԿուո:

մեծ:

ուր

.

`

Հոտի դոն

է ճերոսի «իիլիսուվայուիբացաճաղավում առավել բոլորից Րր նա այստեղ,այս սուրաճում, կարծեսի յանՃիմքը,քանզի

ու

ու

բորիՓո

չութ

ՀՅոզո

ագո ԼԱՄ

չերի

շաճաստան, շա

մ:

ու

Է

Հետ պաճաղալ ու"աշխարճը Վրա Ցարդ ագատոլյուը ճանուր, Ել տաղելոմ. արեր` բատտվում աղատությունը փեշ բերում-ճասլրում այսսլես, ն շխարճա դարոլասները, Արաբատանիանասլատի՝ Մ նաստեղծին՝ նչ նպլատմի է բերումիր ւնոքերիվոթորկաճույզ օվկիանոսը Ղդրար արեր... դեւվի ւլադքին վերջին: է բաւենչը Եվ աղատության

ՂԵՒ

զ

ի

-

որ

|

լ

մլ

ի

'

աան)

ու

,Խ//,

-

մեծ-

:

'

աան

Ե

Ցեղ

Ենդոու

տըետ բենք

բը

էԱողաոԼերութո

մ,

ՀԵ

Կզորր

Ւ պոեմի, | Հերոսի, 1ա1-2 լատ հաաճակյանի մին, են : Եվ օրենքները: Ալ-Կորանի մնջ. գործում: զատուցյան Պարուրել,: լ անճուն եմ, նա. գրկել ես. ասում խե է' Կորան` տտեղծել, իրծիրերի ճմաղատությունիա՝ փորձում ասլա անսաճման»: «իտիլիներԱղատության, կորանն,Իսաճակյանի: կոէ րերմանոէ,,աման ազրատությունն՝ ճՃասկանում է՝, ի րան,մայն,, աշխարձճում Նո: է, ձեռք բերած Լ: աղատությունը ղատույուն դնում Գրովարտա կան` րենսգիրք: ինչէ բիչ է, դեռ իր ճամարէ, իսկ Եվ միայն: երբ աղատությունը՝ «պաճակա աշ- 11 այնժամ, ղերսումիր աղատությունից. Նմ

չսն-.

խորճում.«Ո՛ճ, ի աղատ. եմ,` յ մեծ: է Սաճարան աղաո. մի՞քե կարող այս պարփակ

նու

է իջնում ծունկի

ու

ԼՔ

այդ

ի

ԲՐ

ըւսո,

լ

Նայ

որ

դա

շատ

կուռք

-"134-

ի

օ-՝

սոսկ

նա

ե 16

՝

կ

ս-

'

մե

Էյ

է՛ ճամայնքը, ե՛ մարդը, ն՛ ինքը` ճերոսը, խարճը: Ճանուր», ե՛

ճամայնկընկնիիր ւռեղը, կտիրեիմաստութաշխոսրճը: ն

նոր`կորանում: նոր, բայց Աբու.Մաճարին մար: շատ ճին. (ճիշենք. Զրադաշոին, ուիր

ճաԱրնելքի,

ր" ատոնքը»

Ժլոդունում՝ Մրոաաշտովյու:

յունը: ւս աղոթքի: ճերոսի, Սիթե, չէր ճիմքըԻսաճակյանի՝ |

Հ

:

«Աոա ա "ոո այ

դ

ն

Սար

Վո

ւ մ Բայդ ալդ'սնկովայունը,դա Աբու ա դու ատտծուց բյուրաբյութ,. Մաճարին շատ շյութըը ու Եար: ԲՐԱ կԵ Արդ, ճղոր,. դու կյանքիաղբյուր, անճնարէլ: անիրական: լավէր ճասկանում,` եարն դու միակ. էր`«Ելքը Եդիսլտուից»: դու,Գիրկ.: (մայր, ճամար չոլոճերոսի իր բաղմատանջ եաե Եվ Իտաճոկյանը,, սուրբ: վ Ը րոտ ադան Է: «բորի, 7ու սուրի, ՎԱՆ տի ւյու|| է դնում: Պոեմի`Ցոթերորդ ճնարք. ողա տեղ միճանճարեղ ո է սլոոլժկումի, . դու. տենչըվերափոխվում րաճում՝ աղատության ԼԱՏ դեսլիարնը:՝ Արենաւոանում: է վիլիսուիասլացքի երանության, մղումի, մարմնաերաղանքի դինու դու անճուն: յական-երնակայական, ուտուլիական անուն որսը ճովինառաջին ԵԳՈՐ ամաու վորում,ինչինձգտելէ Աբու Մաճալրու վարւ օվկիան: րՏանը անդի մերն. պայի Ո» է: եր-. ռան րաճիցմինչե.վերջինը:Արեն եր`մեջ կաղառրարում Այ ճատմվածում, երկու անդում՝. մենախուության Խորճրդանիշը ջանկության արդարովցյան կիղակետը: Ա-. ն. ասում,. որ: մինչ այդ երէ իր որ Կիավոագեց խոսքեր. ւյն իդհալական: վերջում, Իսաճամլկյանը, պլատկելուցումների, ունեմ է է Մ, Ճույսով, չ էր ԻւուԵս նկոսոխ բու Մաճարին:Ա̀րեն բեք. արտոբերել:։ այն որինձգտում ւսրդը ուղղված արնին՝ անմոարխոսքը. ճակյանի, ւառոծուց յ որ կանմաճանաը «Դու. ճղոր»:. Արեր, Իսաճակյանը, կլուսավորվի: կերջանկանա, ասում: է, լե. ինչ է է։ Արնըմարմաղբյուրն շուշւո,ճրոաշողի, կենարար՝ դուկյանքիճավիտյան ոլատվկերացնում. Ռւրեմն ի գոս մտածած մարդու մեր.ճիշատակած կյանքի ճամար տառասլած տողնէ, ոչ լե || նացումնէ նոր, լուսավոր նորԿորանի, ճումսոսվոետալուն: Իւուսգեղեցիկ, Հետնաբար, ճուլսի։ Արեր`Իսաճակյանի խոսքիարգասիք: աղատության սլոեմում: է օժտում, որ նա աղաէ ր արնին մի ուղում. այնալիսի ղ որուցլամբ երաղում նիշն է։ երե Աբու ճակյանը Մաճարին էլ, վրտ, ավա ըստ: սլոնտի, Այն իրականում «աստծուց է». դառնում: ռության ճառել երկրի, ղորեղ: տիրակալուլյուն է ճույսերը,որոնք իրականացարիներշարունակկալել է կրում անիրականանողիի բանտատեղծը արնիխորճուրդը՝ Աստծու ճետ (խոսքըբնականաբար ճարաղատ ԵվԱբու ժողովրդին Ան Մաճարու, մանգաղափարը: է), ատար այժմ նրա նոր կանդնելու ճավաա ստիճան` ն որ, Հերոսը, բարձը մառին է։ ավելի` աղատաբաղձույան՝ մի՛ է է: աղատություն ուղղվում դեւի անմար Լոււուոուն: կարուռ Նրաճոդին դոռանալու էւաղատութ-տով, նոր Ճայացքով. ն Ֆվրոլ' «Արնի րեն իր արնի: ըստ յուն`ւռարածելու՝ միջոցով ճաւհիան, դեւլքում. Լ աղատության՝ քաղաքը» արեք, կա-, Աբու-Լալայի, միայնմարդուղ, ոչ որ "Աբու է ոուցելու: Այն խոսքերը, ւնարդկությունից, Մաճարին, ճամայնէ է իր Քից ճամարելու,Է է. այլն ղորեղ ինչ-որ անդամ Առւոծուց: տեղ խույլ արնին, ն

`

լր

աանմա, Դու. գրան դակ

արբեցման, ռակի. անճոն՝ բոան դինարաան Հրեղեն Դու զճրաի զաղարերի կդւ

ԱՆՆ

|

ե

:

ը

։

Ը

ոն

ժն

աց

'

ւ

ի

սու

ի

էո

րբեր

անը

'

ու

։

ակզբում

-

:

Է

`

տալիս`

մեղ

"

ուղղում

որ

լ|

"ժու

ՆՏ

«137-

|

ՏՏ

ւ Հարեյան ինձ, Հարբնցրո

ինձ, քո-անմաճ: .ե՛-նոր: գինով: Ինքնինայս ղաղափարը է, ե՞կարուռմեկնա- ապո " Իսաարնին Հարբեցրո՛ւ ինձ, ճամեւմատելով Աստծու բանման: ՝ Գուցեն ճեւտ՝ ո ւ Վոր Մոռանում Զէ՞ սուտն: է նրանցինչ-որ մի ճանդույցում: մուսանամ` ճակյանընույնացնում ճավերժ ն ԱոպԸ Քո են են խաղում, ՀԵԳԵԱրն ու երա տալիս լույս բոր որ ի վերջո նրանքնույնդերն նաթորը Ի երգին, աշլարճին, կյանք են, ուվիո:՝ Եվ: ճիշենք, որ մարդուն, Քո ԲՈ ԷՄ1Տ դեոլիԱստվածտանողվերջինկիզակետում` դրախտից դի կ ւվիրեյում, Դանքեն. էլ «Աստվածային կատակերդությու- պն. նում» Առոծու՝ խորճրդանիշը է ղոմի ոլատկերում`որպես ւնայը, թԻդ ծով: րեղ լույս, ուլիտակ լույս, չորս կողմը արՀո զարն մնաք: աիւը գոված ւել իսկ ե՞նչ՝էր դա, եթե ոչ: ւրեը: Դու ԼՈՑ ւնը դու դու սո՛ւրբ, իր Ճճերոսին Եվ սակայնԻսաճակյանը, րո Լերա ն տանում արաւ «րբ,՝ մայրական դու գիրկ, է դեւի Աստված:Եվ սլոեմումկատարում նելով, Դու ԸՈՅԻՅԻ ոը դու գերաճրաշ, միակ է ճեղավոիոսկան շրջադարձ:Տանել դեւղիԱստվածքրիսճաւնոր կնշանակերտանել դեղի. ւռոնյաբանաւեղծի Հոր փապաաոարոը շանն տու ն, վերԲՈրՂԲՆ մոն ճամբերություն, Ճամերոաշխություն ճնաղանդություն, Դո

տա

Լար

ալբ. մարդու,

հախ» Գարին, | ինձ, ոճ. խեռքրաը Ճարրայոն ոպաճիագ դեմ լ ախոյան, գարուններըի խալարների մի

:

Բու

`

Յուր

ւբ

Ժրրեցան |

թ

.

այծառություն ւու-

րածող-

:

:

-'

աա

եւոր

դեպի

«ռոք ոոցան. միակ հմռեր, միայն դոկ բարե: աի

ո

տա-

Ս

`

արծ

Հեր

լ"քո: ածրֆանկատիյուռ ի բաց.աիրաբորբ Բրաիրնը

"ատեղծ«Նոր: կյանքի» մով ճասնելմեծ վերափոխության՝ ւան... Աճա ինչ խոսքերով ւմեէ: արնին՝

«երին դիմում իբ"

արն

ի

ես`

Հա

Յու

Հ

Է: Մ

թռչում եմ դեսը: քեղ:

:

իմ: չեմ ւ աշխարճի աղմուկն ւելթու անան կանքելը՝ ի Տավետ, Լ:

ու:

' ի

«եղեգի Ի

ձն

«գ.

այնսլես,ինչդելի̀ Վուսաճաճանչ երրորդություն՝ ջասլես, մուռէ: Մինչդեռ. ունել.դեռլի` ւլես, իդել, Դանլքեի արեր անճայտը, : ճրե արալրուտանել դեսլի նորն կնշանուկեր

|

ի

գթոտ,խորտակվող, Հավետ ւ

ա

ՀՈԴԸ

ո:

Հրտող

Հերա նախոսությունում կախեմ մջ՝ իմ ճին -ըձորու աննրաԲողոք

իզին

ԼԱՐՆ

Ր

Հաա կոլրակամ, «իարգ այլ

`

ճամար,: մարդկանց տեսնելու չնայեմետ:

|

տ

՞

լ

գ

քր Վ. ուդ̀արեր:պացի՛: "Դաղի րր, անաա աան, լ երոբանե, գրկում,արնհանամ` քո բո իմաստությամբ, Բրո հրիոնգութամ» Է ինձ, ճավերժանամ ճավերժությամբ ճարբեցրոււ

Աճա

ՏՈՆՈՈՆԼ

Քո

" զերդ ՍՈՆ

Ավ

երթեր

`

Տո՛ ր

լույս"անուրջներում

մոռացում, իճանցյալի անգարք :

«Հռ

Ր

Ը

ե...

որ

Ն8ղգորդ

ւբ

.

ԱՆ

|

Վ

ԼՈՐ

այ

ԱՐԼ

առլն

Է

ՆՐ

Է

:

ԵՆ

Լ

աղնիվ

քարավան,

ՀւնԸ

ՑՆՄԱր

ԱԳՈ

թռիր.

ւ

""Այլա կանդառ չկար,այլեւսերկմտելու:կամ. կշուսդառռեշո բորումնալիջ: վերջինխորճրդու- : ճարկ. չկար, բանաստեղծի

ա

ՄՊ

ն լ

լիր

լու

սա:

մեծ

։

-

. -

|

(Ե2439-

:

'

: ի:

չէր իւոսելու, Հր"անճագ՝: դեւի արեր,՝ե ինքն էլ Թոչում ւյլ`. միայն խոռիչք, ւնբեկումթռիչքդեղի արնը: նման է Պոհմի եղրուիակիչՎ̀երջին սուրաճը, ռ"լատկերում Ամեն ես յս Աբու Մաճարումկլումը,սլացքը, Սոիչքը դեսլիտարեր: միտքեն պարճո-| Աբու Մոճարու ասվածէ յո սուրաճներում. Իսաճակյանը իր ճերուին՝ ինչ արդեն փակում.: մարդուն, բարձրացնում ու ե Արեճառվագուցյան գին:լրիվ բացվեց, նրա.մտքերը,ժիտումն մերժումը ՈՔ,մինչն: «Եվ աստիճանը, ոլայնման արեին»: ժայքքումինդեղի ԲՈ: այս. վիխլոարի ծառ՝ Է շարժում.::. իոութ:չկա, ամենավերջին է տողերում փոքր ոլոեմի: Իսկ անում,որ:'Աբու՝ սլարղասլես Մաճարին: մարդ չէր, բա-

էր։Եվ նա: այլա ծություն-մենախոսությունն ը

:

"

'

սայծառ՝

աակ Եղբառիակիչ մ.լարեոր աղերը

ո.

"

`

ռ

ա

բերին

"Ելա ելոչ

լ

:

ւ:

"

ռ իքը

գանումլի

ոյր նրանց նաստեղծ. ակարողճուսնել թրով գրա, "Կորշավին,

ր,

սամում

ոջ

ճանկ ակոր Բերք

նետիվայրի սլացքը "`

նր

:

Աո

բեղուինի։

ԸՈՈՑՐԶ

:

ալլ՝

լ

լ

թողեիրվոր Մաճարին, բանաստեղծը,

|

Լայն

'

-

'

կանց ,

Հո

դո

Հ

Դ

Եվ:

ա

Մ

։

ւյ

էրանդուլ`ճաղթական վեճ, դեւի արե, «Թռչաք արեր... ու

ՏՈԼ

Իսաճակյան չէր լինի, ելե իր ՍակայնԻսաճակյանը էամի` րոսի վերջինխՍոռիչքի. ճանասլարճին. ի ճայտչբերեր. `խակղություն

մեծ

ծիրանին: ուսին Աբու

Ր

ճե-

ՀԲ

ԹորՑԲ

անմաճ

լ

զոր քոարական արգրականագիտության է այն մեջ Հ այոնվել միտքը, ք առիղները վու սյուքն ր "որ զով կա գերմանացի փիլիսուիա Ֆրիդբերում Վուճադիներից, կասը. որոշակի ԴՈՆ

Ն

մակը

Ի

ՅԻ.

ՂԴոր

Ֆ.5-

մեծ

կարոտի, բիի։.Նիցշնի՝«ԱյսսլեսխոսեցԶրադաշտը» գրքի ե Ավետիք իրենց միջե։Այս մաիսաճալյանի «Աբու-Լալա Մաճարի»՝ պոեմի հրաղներն `

այրող

լանաղրլուրները: Դաուն ,

բա

էին.

ԱԿ

`

`

սին առաջիններից մեկը գրել է ԵրվանդՖրանդյանը,Ճճեե Էդվարդ Ջրբաշյանը Պողոս ուրիշներ: Մակինցյանը, ույս. քնքուչ "Հայտնիէ, որ Արնիերկրսլագություն ուներճին.սլարսել սոսյունով կբոնիղ̀րադաշտականության ուսմունքիճիմնաՀ ամ Համբույր: ողջույնուղարկումէին.ն. կանչումնրան Նիցշեիսիրելի Ճճերոսը՝ (Զրադաշտը, Զորուսսւորը Էղոբ վիոստումով:" ՄՒդղ. ւ. թ. ո.)։: «Աբու-ԼալաՄաճարի»պոնհմի Յոթերորդ ուղղված իր վերջին՝«Սալամքեղ, արե, սուրաճում Արնհին "շյուքըը բյուրաբյուր, այց "դուաստծուցճղոր,դու կյանքիաղբՊՏ տ ար ոք յուր...» մենախոսության սուսավին, մեջ,Իսաճակյանը թվարկելով սրտի: կուսական.

Դ

Կոո

մալը-արմավենու երիները: ճեքիաքների լ

ն

իական

լ

ու

.

դոզան (ողջույնին, սիլ». ուղում աք ու Աբո-լալան, գողարիկ '

ւ

ԱՅ

ր

"«140-

|

|

:

«141-

|

գ

է

:

մ: :| Ե

լ զ

բ

Բնավսպլատաճաբար | ' չ տրվածայստեղԶ̀որոաստրի մամնավորագիա ասում հարեմամնուաւնեորը, մենքչենք նունը,սակայն այնճ̀անդամանքը, | մրծ

«Արնի

"

ո-

ոի

անտեսում

Հոգին

որ

առաջին ճերխին Զորուստըը դարձավ, | Իսաճակյանին. աաա Գալով Զորոառտրի, Նիցշեի՝ Ճայտնի խոսեց` Զլոսդաշտը», աղվ գրքի` «Այսպես. նրա մեչՔ" թառի փողրոֆ, Աճո՛ որն լ ա Ճեներքո, այդ` շրջանում`. դեցության: Իսաճակյանի՝. : : էր:՝ Նիցշեիը որոշաԱանե«որր տաքրքրությունների կրած. կենտրոնում է 1909: կի: աղդեցության մասին: Աք Իսաճակյանը գրել լայմ քու: ռուս ուղղված. Ն Դո՛՛

ն

որ

այր Դարլ

ւ

որ

մուռ:

լ

|

՛

ա::.0թ

Ն...

Լ

պոեմի` տողերը: Հետագա խմբոճայտնիգրականագետ Յուրի: Վեսելովսկուն:: 4լ. պրումներում, սրարսիկների ռաղմի պաշտամունք Հին. իմաստության. վերժական ճիտնյոլ փոխլցիր Իա հըՁը'Դ"».. է. ՈՏ մասին ծնյալ:Ուր-

ի

Արնին.

ւ

ո

ս

ի.

Նիցշեն զրել «Զրադաշտը, Զրադաշտի. ճի մուռ, երեսուն մ եկանում ե ճո(Մ ըոսում խող բարի" ր» կնե իրախճանը, դու`մեծ: Նի ո "ո որ հմ ւո ղ իր ր իքը, արեգակ Ցերր անոթ ւուսրում: նո-Ավեսոան»:-55Ր` ո ո ր ար» կրիա 4 գավառը Դ | նրա մեջ "ւթ մի: խաիի՛ր, բողբոջ, Ինըքը. Ն Նիցշեն քում իր: եւ ԱՀա: ր բոլորից «գեր: լավէ,մեն(նաբանու անառակ: աճոգին ծարավ ճերոսին"Զորուտրին. զիիդ իր`վերջին` մարդ»: (Սեջբոծոջօի) են «Էշշբ Սօոօ. ՐԹ

'

|

Վար

ա

ուժ

ւուղ

աո

ւ:

-

|

իւ

ի

Հու

-:

լ

լլ

Վ մ ր

ի լ

Ինչոլեսդառնում ին «Ալոնքն» Իսաճով. անունը, Զորոառտրի տալով ` Ուղղակիորեն ա Մաշ , ճերոսի`. ճեր ի՞.Աբու, Է' ւլ է. կառլը: իր "նա. ցույց ւսյանն,ուղում է: «Դանքեն՝ Ճճամեմուո բաժնում, գրում` Զրադաշտի ա "Դ ճաուիածին սոսկ մի` ճավատացյալ` միջն,չէ՞։ որ: ճենց. է, ն ոչ թե՞այն, ու ուսջինն է ր ։ «րու ն Ջորոաստրի: Արհին. Է։ ն ին : ջորդող ստեղծում, աշխարճը. ղեկավարող իմում: ոգի ճշմարտությունը,` Մաճարին, Խրո Սրու դրո ՅԵՆ: կատադիր,-՝ միայնի̀րենց "Վեդաների՝. բանաստեղծները: ար Արոր» Զրականներ,: ե: արժանի՞չեն զ Է են4 Հ անդամ էությա րաս ամ քո Ք ե անկ ք յ ։ րո ք Զորեղ ՝ ն րի է ըն արձակել... այ խել դուղքը, դաշտի՝ Ի, կոշիկի ղու ճ երր: ձրանում`ն -նա-ավելին ի է. րադաշտոը արբ "91 իու իչ Է Զրադաշտը, որուլ՝ Ըոորու իջնում. |ելիէր բար ե լ սե Հար Ք ո'Կոնմած գինով ցը «Չար ր, քան. մի, որեէ ավելին: տեսնում,. ավելին: կարող ուղում, Բբցրու.նձ, ԻՒ նչ Ճարբեցրու, Նա Ճակադրվում։ նաամենաճասէ ամեն ւյլ մարդ:: բառոլի՝ ճավիրժ աուն «Մոռսնամ. ունի, նրա`մեջ: Ճակասությունները առւոն: մոռանամ բոլոր` իռելքն: խոսեց: Զրաղաշտը»,են ը իո գերմաներեն ա Նիցշե,«Այսպես` է.ոնք 7 Ֆրիղրիի»` Բէլ Հ բ. ճներ իրեն` սինքն`

ԳԱԻ խան րագաշաը

Մաճա-

ԱԺԵ

ր

ՑՆ

ո

բ

դբ

ո

պԸ

ԲԱՆ

արժեւ

յ

տեւե

նեւ

:

ո

ւթյամբ

ո

Տ

ւս

ԱՆԵ

բ» «րո երբե մայր.

լ

'

Կ

:

ու

ր

ո

Հւ

եւ

ար

ու

«ով

-

ԱՅ

ար ւղլարդգեվել, էին Քորոատտրի Մ

ո

,

ՏՈ

ՀՈԱՄԽԵՐՈՒԹ Ջ

Դ142.-

.

ռ

Հն

ճալրրժոան յոգնորակամ ոռյոթ»քանաքար բա

ա

թ

ամե

`

:

Գոն

լ

լ

թարդմանեց՝ ՀակորՄովսեսը,:Երնան,«Վան: Արյան»,2002, էջ է: Սուրբզիրքն՝ «Զենդ-Ավեստան» զրաղաշտականների :

"`

:

'

'

43:

ճասնողճիասթափությունը աստիճանի միտանուցյուն...կան մարդ.արարածի ա

Նրանից իրարորսլես նոր. է. է ինչ խորությունը, ուսջչէին :իմանում,: ինչ բարձրություէ -ինչ Զրադաշտից գիտեին քիչ նր, ավելի ճշմարտուվցյունը: չկար ճոդուոաումնասիրում, փմաստություն,,. առաջ չկար: ամենառուօչկար: խոսելու.արվեսու` ամենանվիրականը, է չլաված «Իսկ բեականըայստեղխոսում մասին:... բաների ե. ասում. ամենքին է իջնում, լ եռներից. Զրադաշտը ինչոլե՞

կալված.են

ա-

ենն

ճանդես,,ճերքումը: այն սին.'ու կեղծ.արժեքների,՝ որոնցովշարժվել:է մարդը:ե տաւվեաղլումը այն կուռքերի,որոնց է մարդը... երկըոլադել. այն ճանդամանքը,,.. "Հենց. որ::ԻսաճակյանիԳերմանիա: եկած ուսման. (1893ւուսրիներին 1895 թր.):Նիցշեն կենդանի է էր (ճիշտարդենծանը:4իվանդ)ն ասլրումէր Լայոլցիգից: ոչ:Ճեռու Վեյմարքաղաամեն է: քում,. խուում ույն.մասին, ճաղզթաճաոր Իսաճակյանը տմենուբարյացուկոոքը: Այառեղ վայըկյան: ընկղմվելես է մի մինոլորտի մ եջ, որը բոնկվածէր Նիցշչեով։Եվ.ճարկէ բում է մնսրդը,։«դերմարդու» դառնում ճասկացությունը 10. ճեասել, որ ընդամենը ի րականություն, բարձրադույն ւուսրիառաջէր (1883 քլ Լայոլանվերջանալի. այատոեղ ` ցիգում` «Շմեյցների»ճրատրակչությունում) է այն ամենը,ինչ:մինչ. ւսյդմ այստեղ,սփոված լույս տեսել ռուներում ե. Իսաճակյանին: ճարաղատ վոնմություն այն.մարդուց ցուծը: : նիցշեյան-գիրքը՝«Այսսլես կոչվում : էր. մարդու Խոն Ն սեց Զրադաշտը», ինչսլես` :են,. այս. ա սում Եվ ճեն Վայնդեռ թարմգիրք տվուված: տարածքում. ոյնակի, Ճակասութէր։ Եվքանի իրեն. որ արդենողջ լ սյս մեջ. Եվրուղայում մատչելիության: Զրաղաշտն, ճոչակվելէր Նիցղգում, յունների է, ն երը որ. վոեն. (Հ շեի ինչանունը, դգոյի։ ղրսնորում,, բարձրագույն ամենայն յդ գիրքը: ատի նա է Ճոյտ բերում, այդ ամենը: սզես ի. ՑԳոԿԸ "Իսաճակյանն: ճավասարի որոնումներից»): յունների, վոեմի. մատյան-օրագիրը՝ «Հիշատակարանը», ուր`1890Իսաճակյանի, Դ ական վայղցիգյան ք խ.։ «երեքտասնյակ ասլրելով, ճետաղգա` ւուարի» Բաղղաղում՝ պրառումներում յուններում) Քիչ.չեն Նա. նիցշեական յայն:, ոդովգրվածկամ ուղղակի Նիցշեի քաղաքում», անվանճեւո ճոյակառլ: «խալիֆաների լքում.է: է. վառվածտողեր:Այս ւուսջին: աղերսների , աամասինես ճանտարեկան. երեսուն: Զրադուշմոը,, ինչոլես նույնոլես, է մարդկանցից, դրել: եմ: իմ'ճեղինակած դամանալից։ «Ավետիք կայն:նա. ճեուսցել, Իսաճակյան. իսկ.Զրադաշտը, է: գիտական: լենսագրություն» դրքի մեր ընդ իջնում: ստորուռնելեռներից. մերի: առաջին ճատորում: .Այնկառտունի ալեւոր չարժե կրկնվել, ս ակայն, իր Աբու, է մեզ. րը ն. մարդկանց Մաճարին այժմ քարողները:. ուղղում: ն ն Նիցշեի երկի Իսաճակյանի: է. Արաբիայի: պոեմիմիջն։.` քաշվել. Բաղդաղից. ավաղուտները. ճետ է, Զանտեսելով ձնով Նիցշեիուսմունքի ունեզած ընդառոջիր ճամփին. մենախուությունների մարտաու մտածողության որոշակի իր. առնչուլյուններն: ընդճանրացումն է, Նրանց. արձաճայտում մւոքերը: ը նայն որ առաջ «Աբու-Լալայից». 82-2: ճանգամանքը, ԴւՅթԼ.. քօռ. Ռքոուշգ. ը 1: ՓբտթյուԷսա, Շօմածոուտ 3..,7. 2: ՇՕօ-., ն տեսա«Զրադաշտը»,: ուստի: շատ: զրույթներ, գրված: ԴԵ. 750. ՇԹոճծտուօոք.՝749ԽԼ,։Մետ, 1990,. յոոներ սոլառելի որ մեկնաբանվեին իբրՆիցշեից կրած մերն Է-ԱԽ Տղ ռո բարո ււ `

-

,

ս

`

,

լճրաժարվն դրոն րում. ճրատարոկութ(առաջին. ճերու

|

Է

առջին հոլօրերին, խճաճայանը ձեռք էթե-

,

ուներ իլիսուայական իրՀ̀ետաքրքր

`

Պալրա|

ճետաքրքրու

«արնին» Բոբ

Իսաճակ

թանի ողբերգաՀո

,

,

ՈՀ -

արան

(Թարգմանությունը է, ՊՐ լ

լ

«145Ը

թեցնել. կենտրոնում, գո, նյութական Եվբուղաւլի կյանքով արբած գերմանադի քաղքենուն արլնացնել, դարեջրատնա-| ու յին,«դրախտից» տանել: ինքնուրույն, ինքնածին ղեւի վագներյան ինքնիշխան ստեղծագործություն | ների» կախարդական է: Այն ստեղծվելէ «ղուտիսաճակյանամյան աշխարձճը:. քուճանճարի, | էլ Մեծ նույն նիցշելան. փորձեց րայով: Եվ.քեն երկու-ճերուներն Իսաճակյանը դինամիտը հն սլայ" "դժզոճհեր ու ղղված մարդուց դառնացած. ճիասքավված, վեռնաշխարձճում, ուր ճայ Հայոց Գոգին ու:աշխար- քեցնել սլեւոք է:: Այնուամենայնիվ, աղդեցույուն:Եվ սա բնական գոոկոսանոց է ասել,որ «Աբու-Լալա Մաճարին» ճարյուր

|

|

«Մաատկ ,

.

|

|

ամ էր մղում: ճիգ, ււսկայննրանքճույսունեն:բարելավել բարտիոխելկենացսլայքար մեկ էականՃանգամանք Նիցշեն իր կրակապաշտ: աշխարճը::. ես, որ̀ ասրվածի քարողնե- է "Եվերկրորղ՝ մարգարեի: ետնում փտաե. ու

ու

Ճեւո: ձնի ալոետիկայի հվրոռլական: «քաղաքակրթության»: ասելիքի Նիցշեի. գրվածքը աֆոու. վղված, րբիստիկ բնույլի է զգացած ծություն փիլիսուիայական կամ ինչտրակտաւո 'վագներյան: ւվես ասումեն. զերմանագետները՝ Աստվածակրողիիկայծակներ ճեղոռիոխիչ՝ գով ասլրողն «ղդալվիքի». «Նիցշեյան որնի դես զրվելէ ճենց շունչ», Վ, որը լիսուիան՝ եկածերկու յամբ՝ի: վերուստ. կարծիքըմարդումառին.::..:: նում է իր`ճերոսի. է երկրոր«Ճավիւյան առաջինը ամենայն. «Մի. այլ տեղԶրադաշտը: վերադարձի». գաղափարի իր. է` ճերոսի՝ ուրվականի Զրադաշտի բամբ երնան - սլորզարբանումքն չինչ: նշանակել: Այդ ճամար դըիր: ն ո՛չ էլ. անդամ, կարեկցոնասին է իր առարկա, սիրո «Զվարթ Նիցշեն գիտություն» «ւեսրդը» ո՛չ գրքի «Իչգրում. խան.Ֆոգելֆրայի նողկանք. մեծադույն: ճանդեսլը՝ երգերը». շարքի Քի սասըկա: Եվ:մարդու Մամարդը:նրու ճամար:անձե րիա» Զրադաշւոր. Տերդարձավ. ծելուվ|` է, ունե- լ տե Ի ԱՆ ե ելա ՀԱՆ. ող»: ք

բով,որի

լ

նրաժշուության ո-

կ

Նիցշեի ոստովանու

չքողարկվածա̀նկեղծությամբ: տերդայոց

օգնությամ «տեսիլքների». գալով:

իատութՀնարավար

-

եղրավակիչ «Վիա բանաստեդծությունում,.

տս-

դարի ղանդված Քանդավագործի Պուբ»Քար` կատեղ տավ. սպասեցի ատովածատուը Ելբարուց, չարից էառում. իսաճակյանը՝: մի սին փՂչ` Իսկ: անգին ոջ դրուի դլովսդորիր. մինչն աակույն: ղանդի.եր բանաստեղծը,: ՝

անն

ւ

ու

:

Կուա-

Է

ու

բունք

`

որը`

բանտ: ճասցրեց: ծոցայինսլոեմըդրելըե̀րկու.անդգում` նատել մար է: աքսորվել` շգաղա«գերմարդու» ճեն :Նիցգշեի: Լո աա ոդեշնչված"

Տեճակայնոչ իրճամար,ն-ոչ: էլ աղնվացեղ՝ փարներով,. ճամար,այլ աղատելուճիրտարոր րերի.ոսսան "կերոռելու՝

է առվերի ջից, Լորի, առավրտվանից : | ու ձուլ, | Արիհրեացին՝ կերը կոմ» խու, :

|

անն ԱՐԼ

ա

`

եշ

ա

ելճանկարծ, իմ, տրկանլց ընկերուճիդ Ցացր» ինձ 1.Ձաղաշոն ե Ցրաճ րյալ. կգամ

նույնոնում էջ

753:

է- ԱԻ)" մերն՝ (Թարզմանութլունը:

լ1

լ

լ

ւ,

Ար

Ի: (Ռարզմանությունը

մերն է -

Ա.

2447. |

Ր

2-7. ւշ եւ,հԼաշու, 1990. օթ.7-18.

ՇՕԱՈՒԾՅՈՒՑո

`

|

|

մեք Կոո Հիիղիթցոն կարանի» յալաղանից: ր"կարելի,բառերորմինն պալ Վ'Փրաոքյռ: աց հրդինամիոր վոր ՒԼ աւաւ6,

բավխուո

ու

լ

-

:

լ

|

Մ

լերերկի գաղաւիաւրն էր առրսգա ճերոսի Գտնված

տճարանակա Հերթին,

արվեստի դրվածքի լեղվաբանական, բնույթի ընշաբողմվա քանի ընդճատումներով դժվարությունների մի լարը, կարճաւոն անճաղխքաճարելիության ճեւո: է «Այաղվես խոսեցԶրադաշ «ԱյսպեսխոսեցԶրադաշտը» առաջին իճարթացքում թ. տտեղծվում գիրքը: կե, ամենատարածված ւոր»` Նիցշեի ճիրավի ոչ քն. ճանուն ` էր, երկ՝տռեղծված գաղափար խուքարն վեստի, Դայլ։ Կիիլիսուիայական. Նույնսլես նոքի,`ուր. ստույգ կերսլով միքանիօրում,մեկշնչով Ղաղարապատում է «Աբու-Լուլու Մաճարի»:` ն ճեղինակի, ել Նիցթվ. ստեղծվում. արտաճայոված: աշխարճը, ճոդեկան ընէ նոր շեի իր չէր: շուռ բարձր դնաճատում` երկը,ճին նոլատակը Նիգշեն պլատկերել սլարսից բոա 22.02) ուղղված ԷրվինՌողեյին (1854, կանքը: . նամակում մարդարել` կերոֆը` դերմանեէ. «Ինձ: թվումէ,որ այսԶրադաշտով Տվյոլդեսլքում, նա գրում` նրա Համար. միջոց դատ Բանն ես այն`էր` բերի խորքիցգտնված ճասդրի: րենլեղուն կատարելուցյան. որի օգնությամբ, խուսափող, որի ն քայլն,ինքդխորնունիցնա«ղիտի արտաճայտեր Լյութերից իր. մտքերը,իրալաոկերաԳյոեիցճետո անելերրորդ ցումներն:ու խոճերը:ճիշտ: այնսլես,ինչսլեսԱբու-Լալան մերլեզվումնավոկինում Ճի՛ր,արտագին ինկեր, "արդյոք ու . (բոլոր խորիմասոառաքինություններով ե. փոխկանչերով էին այնքան ուժը,ճկունությունն ձեով՝ առնչվե՞լ անեղմ ճե-: էջիդ որեէ իմ զրքի ԿարդաԳյոլի, ներաոյալ), մի ճերու, Իսաճակյանի բարեճնչյունությունը: ճամար ճանդիսացավ ն դու կղգաս,որայն Կոո, ճատուկ որը ըը պիտի, իր խոճերն մտորումները: ացաճայտեր «ալիքաձնությունը»,` Եվ է Գյոքնին որսլեսզեղանկարչի, խորիչե մնացել ինձ:որսակայն` դործը: առուվել չաւիով Նիցշեի... փիլիսուիայական ուեմ նրան` Ես բնույլի:երկ է, թենգրված է կատարյալ Կլես իոսքի արվեստադեւոի: դերաղանյում. դերմաներենով, `

ու

"ւ

՝

.-

ճրաղաշտի՝ Ջրաղաշտը ի, ււ-

։

`

ո-

ու

դծովչընկղմվելով Լյուժեուսվելխիստ,առուվել առնական ամեն: Իմ նման տեսակ գոնճկությանմեջ։ րի ոճըսլար է, ն միննույն մեկից ժամանակ խաղ, ճամաչափությունների

ոիթմիկարձակի. երեույթէ, սակայնայն ընկալվումէ առա-. ջին ճերխքին որսլեսխոճա-փիլիսուիայական ւորակտոաւո: .

Իսկ Իսաճակյանի «Աբու-Լալա Մաճարին» . առաջին `

հ ձեռքառնել Հերթին, այդ ճամաչափությունները՝ Կղոհտական ոլոեղիա..է, արվեսի, մյուսըցատկել թուխախված ընդճուսըմինչե ձույնավորների խոճերով: ընտրությունը»: ե: ուրիշներ) Օտար. լեղուներով| էլ. Նիցշեի. (Կ. Սվասյան՝ այնկար«Զրադաշտը» նում են ոչ ե ս րգմանելը որ Նիցշեին: ` "անճաղզթաճալրելի թնբանաստեղծները, այլ` արձակիթարգմանիչծիքի է, ե նրանից ները` նան.վիլիսուբա (ճաճախ.. կատարած դժվար իսկ Իււյգիտնականները), յուրաքանչյուր ունեեն է սումը ճակյանի բնույ թարգմանություն Մաճարին» կարող պայմանական «Աբու-Լալա քարդգմանել բացառաէ սեւ ( բառային ոչ քն ասելիքի նալ: Եվ դա ռուվել` վրոսրվոծ` բանաստեղծները Վալերի Բրյուսով, Վլադիմիր Հոլան մրցանակի լեղվին (նոբելյան անկորուստփոխանցելու ճեւո, ւյլ սրաշարը նոր Դեսանկա դաւինեկիր), Մաքսիմովիչ, Տիցիան. Թել օթ. Պավել Տարիձե, Անտոկոլսկի ե ուրիշներ): ե 771. 2: (Թարգմանությունը Շատ Ա. Ի): այս երկու դործերի մերն էմեջ.կաո̀րոշակի: ոճայինմւնսնություն, ` ե:

Գերմանագհաները

Ը`

բոմը:

Փթաթուծնաած,

արգասիք՝ փիլիսուիայական լթարգմա

`

.

-

Հ

'

ւ148-

2ր

ռ

ո

լ

|

ՏՂ

Հ449-

Դրաճամարես սլետքէ ցած իջնեմ,ինչսլեսդու ես անում երբ անդինես անցնումծովի ն այնկողմնայինի՞ն երեկոյան, էլ

տող, "բաղում սեղմ, իռուսդված ճաղեցվածություն, մւոքերի

կա ղգալիտարբերովյյուն,. այն,տաըլույս ես տանում, ամենաճարո՛ւսոդ դու:Լոսատու .-. ն է արձակի(բեկուղ ճանգավորբերությունը, որ-ընկած Ես սլետք քո ճանդույն մայր մտնեմ, ինչսլեսմարդիկեն է նհ սլոեղիայի միջն։ Եվ իր ճերքին,այն էլոչ ված արձուկի) աղդ կոչում,որոնըմուռ եժ ես ուղումիջնել: "դրականադեւտների քն ճեղինակիասածով, այլ բաղում ես տուսնը Արդ օրճնի՛րինձ, դու խաղաղաչք, որ ղորու Մաճարու»լեղուն ճայ.պրական կարծիքով,«Աբու-Լալա նախանձի նայել ամենամեծ երջանկությյանն անդամ:.. մեկնէ:. արտաճայտություններից լեղվիամենաբարձրը: է որ լցվել 0րճնի՛ր. սլոնկեւլոունկե ուղում է լոռիգավը, Ռուսականսիմվոլիղմիտեսաբանե, մեծ: բանաստեղծ վել, որոլեսղիոսկեջուրը ճեղվինրանիցն ամենուստ. փայլըսփոի 'Մաճարի».սլոեՎ. Բրյոաովըտ̀ւել է, որ «... «Աբու-Լուլու քո բերկրանքի: է,.ՃՃ դարի ճաարվեստիճրաշուլիք մը 'ինքնըատինքյան յր:Այդ դգավն Աճավասի՛ ուղումէ կրկին ն ոլոեղիայիլավաղույներկերից մեկը»: մաշխարճային է մարդ դառնալ»: երկերի'ոճաճամար Նիցշեի ն Իսաճակյանի Կռաճելու նալ- իմաստային ռուրբերությունը, բեյին, իսկ տեղ-տեղ Յոլմեղուդաճեռ երկերիցմի քանի ճամեմատական,. "րենք նրանց Արնինուղղվածներբողներից:: : ճատվածներ:, Սկսենք բայց. աֆորիղմներ,

`

ն

.

'

`

առարկի

՛

Հրադաշտը անն հողին Ավեռիք` սաճակյան Մաճարու» բորդ դաորածից) Նիցշե ոուան բյուրաբյուր,` Դոխո- «Հակլամ դու աստծույ խոց Հրագաշոլ» Ֆրիղրիի, («Սյոզես բանից) դու։կյանքի, ճղոր,. Ի՞նչ` լիներ «Դու մե՛ծ Լուսատու: :ո ւք մայրական գոռա դուգիրկ, միակ :

կրուկալա

,

'

:

շյուքըը

Ն

Է

քո

դու չունենայիրնրանց,ում լույս դու եղել եւ "Տասըտարի:

հս:

`

աստ

նւ քո լույսից՝ ցածկլինեիր այդ:

:"տալիս: եմ դեպի

ո թ,անմա չոր

արլ

ՏՆ

Հրց թ չիթ: լութ աշալուսուլ.

՝

Էակիրր

Ջ

Մ

են:

:

.օվկիան:՝

՞

ւ"

-

::

է մեղը՝ եռդարիք յր «ողբը ս

դու անճուն

՛ Ր

«

որ մեկնված ձեռքերին, "Ես

դու

որն

ես.իմար-

դու

բարի,դու՝ միկ. Մուրի, սուրբ: անճուն՝ ոսկի արբեցման ն

ատակ, թա, հրանության, ուփՀ գիռու ձրեղեն իհանր Գոապարեա Առ բարի՛ մեծ դու խրախճանք, ապանարա» եՑորրաան արեգակ, Աա ւ

`

կան ծիվը իմ օ4ը: քո Բայցմենքուսլասելենք.քեղ ամեն: րը ն ք եղ դրու ճամար: քեղնից՝ օրճնելենքյուննե̀նքը̀նդունել եմ իմ իմառստնությունից, Տե՛ս:` Ես: ձանձրացել: ճանցւմեունեմ շատ. ղուն,:որը չսոիաղանց՝

ն

աղբյուր:

ոմխ

ն

դուկջտաանձավը,-։

ՑՅՑՆ

ՀՈՒ

ԱոԳՈՑ

թովի՛ր բողբոջ, ր րավ թ ողեՈՏՐԼԱԶՈՈՅՐ

ր

ՎԻ

նրամեջ

ո

գինիդանապակ: բաշխել: (իմաստունները Ֆրիդրիխ: աղՆիցշե,«Այսպես խոսեց ճրաղաշտը»(գերմաներենից, խարդմանեց ՀակորՄովխեսը),զոնան» Երեան, թ., էջ Ն: որր իրենըճարատութցյամբը դարձյալ Հողա

-

մինչե նվիրել.ու կուղենայի' իրենյ Հինորունունը վոլ մեջդարձյալ մարդկանց

Աու

ւ

քատննրը`

ի

լ

որ

`

տ`

գար

ւմ

աւն

|

ՏՐ

|

-

34-35։

:

ճատվածներ, այսերկուերԿիոխճարաբերական, ն իշէ բերելկապված. կրկին կարելի ւլետույմյան ն խանության, բարեկամի ընկերոջ, է բանասզիտունների,,

հրիանկոյամբ. ինձ, ճավերժուվմյամբ ճարբեցրո՛ւ. ՛

իմաստությամբ, քո

Նման

ՆՈ

«Քո

քո

Տո՛ւր

կերից

անուրջներում

մոռացում, իշ անցրողի արղորք ւռեղծների, ինչսլես այլ խորուուլից: ճասդացութ գինով: քո երնույթների վերաբերյալ: . լ ինձ, իո հորերը Հորբոցու Տ Թերեսմ̀եջբերենք ճարբեցրուրու քե՛իսաճակյանի ճթե՛Նիցշեի, լույս: քո

`

.

Լ շատ

Ն

ու

շատ:

ե

նմին `

'

:

«Քո

ւնսը ոչ երկրորդական իմառո ունեցող խնդրո

մարդուն, մռայլը, չարիքն քոխիծ ինձ, ինձ, ճարբեցրու վսեմությամբ ճարբեցրու Սուն

Մոռանում

մոռանում.

ու

ճավերժ

առարկամ :

մառրումները,

Կնոջվերաբերյալ նրանը

ու

ս

:

:

ՂՐ

Նիցշե «չատ(«Վասն, Ֆբիդրիլ,. ձերաճելկանանց» լոոճիացքոորու : վածից). «Կնոջմեջ է ինչ առեղծված ախոյան, մեջ : արուների մալը, դեմ Ստվարների րոկնոջ առաք ու

`

:

Հ

Ո

Տ

ամեն

:

|

ծով: ուրախության

ն ամեն

է, ճղիություն: ունի,այն կոչվում

ամՏղամարդը կնոջ ճամարմիջոցէ, նպատակը միշտ իմ սեր, դիակ դում̀իայնսուրբ բարի, սուրըոմայրուկան: գիրկ, հովա է է։ Սակայն ե՞նչ. կինը: տղամարդու ճամար: . միկ ւողամարդը երկուբան է ուղում՝վոանգն.խաղ: "Իսկական Դու դու զքո, Արաորաշ աեխորոադու, Պոլոո եաց Դրա լամննու նոր որպեաննաանաթ ճամար իլ | է եմ ռիրով տիրումՀրակոծ խաղալիքը:.. | Դու

միակ:

դու

,

.

դու

ԲՈ

|

ոու

կոտբել է կոթվի պեւոք Տրամարդը պլատերաղմի, Է ճամար, նը՝ուսղմիկի, ճիմարություն մնացյալ է: կազդուրման, | 21 լռիր իր" Ելականն Բրո Չափաղանց "ոգուրգուրիր, ալտուղներ, ռազմիկը, կնոջը. դեռես դառն ճամար. ճարորիգ իմտրոնրները ելարոնուիը անգում:. ճրդեճակեղ, ե սիրո մեջ -բ Կրատի «Թոր լինի։ Առճասարակ բաց, սիրաբորոք ռիչ Հժոցոր Արապավրու եմ.դես քեղ: ճասկանում: քոչում` Բայց պատվից: պատիվը: չլսեմ երկրորդը ավելի քան սիրել, աշխարձի աղմուկն թԿազա խանն ի"ղ ճավետ, Թող վախենա տղամարդը. կնոշից,, ւսեսնելու Ճոդու խորքում քանղի ` լուրանամ Հավես: կարի տղամարղը մարդկանց կինը սակայն Պառար, հւո»: խորքում՝ դեշբան: այլքայի եմ

ես

Ես

`

Տ

Է

քա

Լո."

|

ս

կիղիր,խոցիրինձ, վրա, ինձ։

ՍՈԼ

Մ

:

Դրա-

նս

"ւ

Մ

"

է ամենաքաղցր

ոն

Մ

`

ւ

ի

:

ռա

:

|

Էլ

Է:

դու

ւուռսըերկաթը ատում» Այուլես ամենաշատն

ւմԷ կինը

Ո՞

չի սիրում:

կինը քող ձեր լինի` միշտ թ սիրվածլինել նե չլինել երբեք: երբ ատում.է կինը, Ճճոչար է միայն,

է

ար

"

դա

անա

..

Ա

ՖԵվ

ւ

վ

որար

»՛

-

-

է կլ նասիրում

կինն,

ա

քո

քաղցր.

ար

քո խայքուվ|

իսկ կի-

ամեն ինչը

ե.

|

Ն

«153-

Հռ

ես, ի,

աւտում, ճում «Եւ քեղ եմամենաշատն քանզի, դու ՆԱ. քեղքաշես»: չես, որ "ուժեղ սակայն. բավականին եւ: է՝ Ես

մազնիսին՝

առ

երջանկությունը կոչվում Տղամարդու Հրո ուղու Նա. Է

ուղում

կոչվումէ՝ երջանկությունը

ուն

է տալիս, ճողուղ «Բոյ թերը աղջուր րք տոչորված` միշտՓարավնա մարմինըլիղես " Հուր կնոջ «ոարփանքի "ՀՊաղակն

՝

որ

:

`

Կոշ

|

ո

ՀՅ

դարձա»՝ կոռտորգա՞լ Է ճնաղանդվում: երը ոջ սիրով. կին խորճում,

այսւլես մո՞տ .««կանանցը է ամեն մի

ես

լ

ՀԿ

Բո

Մորակը՝ ՛ մոտի» ԼՈՄ

Ցրադաշտլ»»ի ՀԱՂԹ

Դո՞ւ,

:

ԳՐԱԲԵՐ

ՏՏ

ռ

լ

ՑՅՈՂՆՒԹ

|

ՀՈՅՄՀԹ

ես

իուսվար:

ոլես`անդգուլ,` տերը` մոծի Ճճուվիտյան: այրող,

խոցողգաղտնաբար,

Մ

Մ

դառնում ատրումլ Ա"Քաղցր րովարբողը Թոյլ, կամբռնակալ: է

"

՝

|

ն

Հարա

եմ:

Ատում

ՀՐ"

Մաճարլ»,(«ԱրուԼալա երորդ

սուրճից)

արնըճոդու՝վարձնում առնՀաճոյթոլ որհողին :

"Ավետիք Իսաճակյան

:

|

-

չար, տճիրների.

ԲՐ»

ար

'

չրճագննատ:

անո օձեղեն, դիվական ո՛ճ,ոլո մարմի, հրագշուռ

ՀՐ

'

գնում:

Այսպեսխոսեց

ե

թ

ԲՈՐ

.

«Տե՛ս, ճենդ նոր միայն աշխարճը՝

րառ

ե

՝

|

Մ

Մ

:

ր

առետխանձ «Արրոն խաբող, ափերն վարե ղամա իո ժամու շը ղմրուխոոյու, նանրամիտ,. "ճավերժ եւո կարուռնա զրկի "ես մա ոջմոտհրբւթ, է Կիրում Հառնտ Պրայչ ճամբովրի"զրկումուրիշին: ՝ «Եվ

Հե

մի

կինն Լ ինչ որ». է

տ

ի

ստրդ,

մեջ

'

ՀՆ

եղ

Դուկ̀ա, ո

`

`

Որբ" փրքորին լինի, կոլ ալնշու բալասան տակ, ցավի կանչող: իրեն քեղ : Դու` ես` մեջ աննչացել կյանքի`

Հ

արարի "աղբյուրի

երգին, զացել՝ ե անուշ:

ցունկրողն Ելանմաճոքան եւ

'

Է

`

:

է, քե մենք` «ՈւրիշիՃանդեսը մեր ճավաւտը որտեղ ճաճույքով կուղենայինք՝ ինքներս մ եղ: ճոսվիասոալ մեր մատնիչն ճանդեպլ է: բարեկամի «Գոնե իմթշնամի՛ն՝ եղիր»,այսպես: կէ խոսում նածանքը, որը չի ճանդդնում բարեկամություն. ճայցել: է բարեկամ է նրա Են մեկն ուղում՝ ունենալ,ուղապլարտ նան ճամար` կոիվուռլ կամենա, իսկ տալու է ըշնամիլինել:

Մեր որոտը

ճշմարիտ

ՀՀ

կրծքին,երկնային

ատն

խոսեց Զրտղաշաղը»` (լերմաներենից «Այսպես ՞Նիցշե, 1 Ֆրիղրիխ ի., էջ 91-93:` 1 Հակոբ Երնան, "Մուվսեսը), թարգմանեց

կարողանալ

"

-154լ

|

Լառա

Վ

"Քոկանքին երր

`

:

ո

:

Ւր

'

ՍԵՐ

-

Ի

ՆՈՐԱ

իզոիսթ

'

է

գեշտաան

Մթ

Բ

Գուսթա

մ

շոշանն աստղը` ճոտռրը:"րապիտակ, "ո" («Վառն՝ Նիցշե՝ բարեկամի» ճառովածից). Ֆրիդրիխ մատնում

ես:

"

«ՀՐ

:

է՛

բերանով նրու՝ չքնաղ մի վարար, դժոխք, մալա խուում: Իբլիան: `

ՌԵՐԸ

ԱՐՈ

չեմ

խոսեց. րադաշո»-ում.. Ել Հկյոռլեռ «Աբու-նա Մաճարի»-ում ձեով յուրուոիսլ տրվում ' ժրովատ Պատլացության: մեկնաբանումը, ԳԵՐ

կնոջ երդումին.

:

ես

յ,

ը

"Նա`

տ

'

ծովին,քունքն ճՃավատա մակույկովՀ̀անձնվի՛ դաարիու |

ւ

|

մեջ սուտ եքո.

|

'

Հեջաղի

որ

Հ

|

ՍՈՐ

Ամ

ոլետք Հառար :

յ

|

ՏՏ Պետը է բարեկամիդմեջ դեռ ըՍշնամուն, ճարդես:...Բարեունենաս: է .կամիդմեջ սլետք քոլսվագույնթշնամուն Դու սլետք եռ նրան: է սրտով նրան ամենոմուռիկը լինես, երը լ1ոլդիմանում Դու ուղումես բարեկուվոառջե Բո» ճաղուտներ Հճագնե՞լ: ես ես՝ բեկամիդճսոնոււպատի՞վ սեռլում,ո̀ր նրան,ող'վում ինչնա ոլիսինոր կաս: աան դրա ջոցն է գրողի վում ուղարկել: Հ. Դու քո բարեկամի չես կարող դենեւո ի ղեցիկղուգվել, ն քանզիդու նրաճամար վիտի,լինես կո» Հարուռ դերւհորդ: Քո կարեկյանքլ:բարեկամիդ, ինի ճանդեւը, փող Ն «ճասատ մի կճնսլու, դու նրավրա ատու ողիտի ֆորդետս: ս.Ռմանք չեն կարողանում մաղատվել իրենց սեվամրան շղիահերի, բայց բարեկամը ճամարուղումեն փզոլ|'չլինել: Ճո՞լրտ. հս: ուրեմն,չես կարողբարեկամ լինել: Բուսոկո՞, լ իս, չես կարողբարեկամ:ունենալ:Կնոջ մեջ չավաղանց "ուրեւն երկար ճորտն բոմնակալն էին Սոքնված: Աճա. |լմե:ինչու կինը նա միայնսերը զիտի։ ընդունակչէ: բարեկամություն. Լան Բայց. ասեք ինձ, դուք, տղամարդիկ, այդ:ո Վ է ունակբարնկամության»/:

երբ ունեւ,,իսկ երբ ցդամաքես, Հետմում արյուն քեղ են

է

:

լ

ո

ինձ,Վն

ճամբույրով երան: "«խայքեցին մեջ ճամբույրը մարդկանց, ընկերի, ճամբույրն է բեղ, ն ճավիտյան դերի նենգու դրուժան,չարակամ

ան

.

է

:

ու

սուրաճից).

ն

հ

ի

բամբասող ադոճ:

շները չեն. Ծանսք ծանոթմարդիկ վրալ, արա վրա»: Հաչում հան Մեր երկերում կա անդրադարձ քննարկվող են

ՏՅ

ը

'

դաստեղժ. ճասկացությանը, ինչը ինքնինշատ. Ճեւտաքրքիր.

Ցորրորդ մոտը». ա

մուռ «Մարդկանց

է,

Յո

բա-

դրում: են յ փիլաովա

"քանղիչ։բանաստեղծի, մասին

:

ի

րեանց: ճեռու, դու ինձ, տա՛ր ԱՐՈՐ

ար

Ի

է

քո

քնբարնկամըդ, չճաշոտեն

ի

ր

են

նքանաստնդծիիլիսուխան խառտնղծը նես: միջո. աջալորջ «րոր ւվրաւ-նտուրըորի Նիցշե. ձեռիդ. («Վասն բանաստեղծների» ճառովածից). Որքեղ չլլկեն,թեզ թե :

ո

ի

իստ:

անն՛

|

:

Է

արնդաւկ, միաա մ.վառ Հողում որով "Իր" սեր, ճավատ: է - բվի Բարեկամ, ի՞նչ նախանձու, քոյլիդ խուղարկու,

"Իւ.

որոց

'Ավեւտիք՝ Իսաճակյան. («Աթոո

լ

|

.

»

ու

ն

կմոռւսնան քեղ: ընկեր, չլինեին

բարեկամ,

'

`

դոզա

լ

ցին,

խոդի

«

Լառա

-

,

ոռ

ր

։

սիրած ո յե, որոնք դրեր ժղայոլ հորո որ ակունքի. Բոր Աղթ ր" Համար բավականաչավ, դարձնում սրտիդ դոթռ գաղոնիըը է բարեկամը` սրատսված ": էԸնկերը

:

'

։

Իմ

ու-

ատ

իորոննոր -

|

Նույն տեղում, էջ

Հվր

.

83:

ՅՈ

ւ

ա

ՈՔՄ

ԱՆ

թշնամի:

անկշտում սլես, մղուկների, Հոբ

Պ ու"

|

:

քեղե՞նչ է ասել.Ճրադաշոըմի օր: Որ բանաստեղծ«Բայց ներըչոռիազանը շա «ուեն ուռում: Սակայն Զրադաշտը նույնսլես -

ռ

է: բանաստեղծ

առեր, թե լրջությամբ

«Բւայց ընդունենը, քե.ուն ամենայն

բանաստեղծները չավազանց շատ: -Ղ57-

են

ստում.

1ոս

իրավունքկու-

ուռում: շատ ենք նննար,-մենքչափաղանց ի. Մենքնան չավաղանց "ուստի ն պիտիստենք:.

ան

.

«

ենք. ոո սովորողներ

շիչփոթ,

"Եվ մեղզանից՝

"`

որ

ո

ո

ն

՝

2.

.

՞

մւտսծում

:

աար "Ախ, ոյնքոս

մասն լոկ ունենալ :

Բ

1:

-

`

Ն '

զվոոգ»

որ

վերջանում

Ա

ՄԵԱ

:

.

՛

Ցեքիաթնայս մխ ի: մարդու կրոնքի. տեդ»: բող

Եւ.

ա

տ

են,քան. վերլու |

Կորիտարբերությ

ենքմենք առել: խոսեց Նիցշեի «Այուլես Ինչկարող ՍԱՐԱՂԴ

ՀԻ Բլ իործ խանաստելցեքրն ՀԻԴ

նն

ան

որ

այդ

"

ր

Հ

վերջանում է

ւ

դրքի մասին:այնքան, Զրադաշտը»: է. դրվել,որքան Աո" է ինել փիլիսուի երկը:՝ է ապլարունակում: դերմանացի երրորդ Իսճակյուն: ու Ավետիք («Արուլալա ճոզիների Մոճարի» մոտծու,. ալի Բոնառոեղծ որսին արա ուած) բան է: կասում: անվերի անսկիզբ, ինչալեռ. սաճակյանը.` աճրաշք: աի ի Ձրիաթ «րխարճն դյութակոն: ե լինել` չԵւո. ղավակ, աղգի,. ճնշված դժրավխուռ "

:.

կովում.

քլ,

լու

ն երկրիմիջե, ինչից բան. կա:երկնքի են տվել

Դ. շտ

ւ

`

ճաճալսավելիխոսուն Մեջբերումները Բայ նե: այնսլես ծաբանի՝դատողությունները... բերված ճատվածները,-բավարար առռնղձելու ոլաւոկերացում են, ն՛ որոշակիճոգնոր մեկ,.. քե. մյուս երկի`ե՛ բնքնության, ե՛ նռ, ւմնւարձաղանքների, սին։

ՀՅ

են

|

"ւ

դս

.

րոք աաա երկրիմիջո երկնքի բանաս"Ել երբ նրանցվրաքնքուշճույղեր իջնում, է իրենը -են,: տյդ ինքը: միշւո ւեղծները թոն

.ւ

4նչյունինվերջ,. չ| ակիզըչես: նորից է պատմվում ։

ամեն

Եդ

տյդ

չկեղծեց 6: են, որ մեկնումե"Բոլոր: սկանջները որառկած կում`մեկոսի.դարավանդին ը: խուռերին: են կիմանաոյն բաների որի- ինչ-որ բոան ընկած

ւ

է

նոր ամեն ջնվածի ճամար ր տոց շքեղ, լ աի իրաաա անն" յնառտեթարիջ» ե յ) ամեն` որ ո թր ' երն Հավատացած բանաատեղծները տեո «ի '

'

լարեր զրու

անեԳգոնը

շա ՞լո:

'

:

ասես,

որ

այս: փոր«ճրաշքներով ել' : դրակ, «գար ճյուսել:ւովերովի "բյուր, ու անխոն)՝ անդուլ:

ռ

գեռրուլ ել»՞վ է պրատմում: հյուոբյուր: ՀԵՄ

.

ո

յ

է

տ կոբոնոլ «րմնացեր ը:թոթովում ենճառկազել ինչ. կորն մտանառտնքկրն գորհամ

-

Ր

ԵԿ:

.

Մ

իմաստը նրա, են

Կվլիղբլ՝նըրա, ելում,էչ 153-154 չութ

Նան

Լ

դ

.

անման ճնչյուններն նըրա, լոլո

ոմ

Հոխճւը

ԳզԳող»»

:

'

ԳՐ լ լ

:

ՏՈ

:

սՈր- արյունով է եր:ուղինթրջում, " Որխոիր իր բաղկի՝ ա դարեր դուրե՞ր, ր« Շղքանէ, կրծումժանդուռ, շառաչուն: : .Ես՝ աղգի, ղավակճնշված փոքրիկ եազնաւրա էմ եմ մեծ իա: գրում. արլունով: վիշտս Հորնի Լեր քբ: իմ Ճայրենիքի նդարման, Իմ սրտումսեմ ռ բուրխոուտված. շայո բան է ասում:Դակ՛

այսսլես թովչանքոի

ը

են

ԼՈ

ու

ո

ու

,

բար

մ

:

.

տող

ա.

ի

:

,

Սրտիս

ու

լ

'

«.

Ախ Դալւ առաքելովցյուն:

կրում.

ավատոզիր եԼ մասին «շատակված ծովգրակա Նիցշեի Ֆրիղրիի, Ը |

2Վ59-

ը ղիտել՝այն մոքի.կոնտեքոտում, (երե մի օր նադատակուն

մեծուգույնարձանությանմեջ կա ն ՃՃ դարիգերմանացի Թուաս Մաննիկարծիքը.«Զրադաշոը....մբողջոկաագիր է ճռետորիկոայից, ֆղաձիդ վին կաղմված: արամտունյոն ե ջանքերից,չու չարված,անբնականտոնից կասկածելի սխեմաէ՝ մոնուդու անօգնական մարդուրեովցյուններից,երբեմնբավականճուղզիչ, մենուսլությանճավակնուցյաւմբ, իսկ ավելի ճաճալս՝իողճուկ»'։ Թեն Թ. Սաննը «Զրադաշոը». սխեմաէ անվանում, անց:էլ դործեց՝դառկայն այդ սխեմանտասնամյակներ Երրորդ դերմողուսկոն հողով«արիականողին»-ինկարկող հո բոր սոռաղձը:Այս ճանդգամանքը ոհյխիգաղափարական ցառիկերնույմ: է, երբ գրականՃուշարձանը, պոռեղծումից մուտ կես դոլ է ուն, դառնում «նոր ա ""

դա`

`

:

ու-

|

`

աշխարճակարգի»

ռույմանվարդառլետություն: Լո

Հայրենի խոչընդոտել :

|

ձեով արժանավայել Մաճարին» Կշխարճին: եերկագացնել`

Այս փաստըե̀րկար տոալրիներ՝ '«Աբու-Լալու կարողացել Իր, տանել:Նիցշեի նորմալղուգաճեոներ: դրականագիտությանը ն. մեն Իսաճակլանի.աշիարոամունքի,Նիցշեի:դլովսդործողի՝ Գոր, Ի Ի ՅԵ. ի Մաճարի»ւլոեմի միջն։'Այնուումե-: ճայագքի «Աբու-Լալա լլուղեիսել, որ. անկախ նայնիվ,որսլեսընդճանըացում է, մեն ինչից, Իսաճակյանը դրել.է միլռեմ, որը: պակասժոսլռեմի: ոլոնտիկան, նրա կերտման ճենց արվեստը: Արդեն ճամարձո։չէ, պակաս չէ, լակաս թարմ եւ, մանակակից ճասկանում որ ճայղլոնառուջին՝ տողերի՝ ընլերցումից նման երկ ե անողոքու անղիջողական չէ, քան ղիայում: եղել ոչ միայնասելիքի, փխոճերի չե: «Այսւռեու` ւլես խոսեց Ձրադաշաը»::.:` վիլիսովայական ուղղվածության առաջին ւռե`որ Եվ չմոռանանք, ալա Մոոլոեղիտ:Ե̀վ «Աբու-Լալա ճերխինոլոեմԼ,` զտարյուն, Սո ն՛ ճարին» սովորական, լոն չէ, դա մի ողջ փիլիսովոսյական: բանաստեղծական ճամակարդէ, որի՝լիարժեքընկալումն. դնաճուտականը է, ն՛` ճայ մետաֆորների՝ շքաճանդես խաբերությունների, ու վոնմը ճամաճայկական լեղվի ճոխության, մինչնօրսչի տրվել:Դիտել դրուքնմի՛ ճեղկոթող: ԻԼ, բ. Եօր. օո. ոււ-.,1961 «օօտուաամք, -

։

|

կլինեն առարբեր. Այնոլես որ, «Աբու-Լոլու | աստիճաններ: սպառում էիրժամին, իր: «Ճաղարին»: Մաճարին»' լ ո Իսաճակյանական է կարուռ՝ մեկնաբունզլուխդործոցը իան կողմից, դրսիաշխարճների գրուկաժամանակակից նազիտական: ւնոքիկողմից,ե մենք` շատ անելիքայուռեղ ննը՝ունենք:Եվ ճիմնակուն բաղը,ըստ իւ, այն է, որ ոլոնմը չի խարգմանվել, փրենպատշուճ մակարդակով եվրուղական ճիմնակոան: լեղուներով՝ ֆրանսերեն, գերանգլերեն, Այո մաներեն: լեզուներովեղածբոլոր` "խարգմանությունների ճեղինակները ճայեր.են, խարգմանուցյուններն լլ կաեն պանցյալ` դարի: առջին կեսերին: Այնոլես տարվել որ, | ինչքան. էլ տարօրինակ այամենքճայեր: մինչե օրս չենք :

:

:

լինի) ճաւանեվրուղակունում, ճՃնարավոր անտարակույս

1է-

ԳՀՏի

զպի

|

Յ

Առանձին ննարիման Մոոճարի նյութ«Արուալաւ

ու

Ֆրի նից, ճագելցվածության` կառեղծածը սակետիլց,' սաճակյանի՝ պոնտական արվեստի կատարելությ սակետից: կերտման, իոպատկերներ Ն

:

:

Մ

ու:

1Թած հնա, Ըռճքուտ 6: :

փառա դող եց լության փոխան, է ապուշ ասելիքը Հրաշալի Բանաստեղծի ներդաշնակ |

"

ԴՅԱ

անի.

-:460 -

:

Տ

լ

|

տ

ՏՏ

`

դուլ աշխատանքի Բաղումաֆորիղմներ արդասիք:՝ սոված

է` 20 վանկաերկար Ճեին. տողաչափը. մի տաղաչափական. (5.վանկաճավասար, է ներքուստ նի, որն էլ բաժանված

պոեմի Շատդիսլուկէ բնումագրում. նոց).անդամների: «Ձա. Էղ. Ջրբաշյանը: ղաչավական արվեստը: ակադեմիկոս ւոա-

«ոտք «րտլի ոմե- լ" տրրրային բորձունքներում մեկն2 ոչ. միայնչքի արտաճայտություններից նարարձը, քարավանները: թափառում էին երկնի է ընկնումբացառիկ սիարլամությամբ, «շԳոճար բաղմերանգուցյումբ,. աողորի է ճամյիեքով, արնելյան այլե ղգալիչափովենխարկվածդործողության. -

ւ

են:սլոնմում, ինչոլեսառողերը՝ երկնքումնե կարգիշերային ծես ոչ քե Սինայի ավազուոներով, այլ աւսողային-երկնքով Է ընխանում Մաճարուբարավանը խողնե-

լեղվի, «Աբու-ԼալաՄաճոլրո».լեղուն,որ ճայ.գրական

։

.

ԲՈ

'

:

Հրոշոթ

առտղերի ո Ելորու թ մհրեան անշեջգուչնակով ԸՆ

Պոեմը քնան

ու

վերատեղծելու խնդրին: միջովայըն գույները ու` ո ոթ ձներիանրտ կապի բովանդակությանտաղաչափական. ԸՑոշթ .-եղաէ: Նրաշոսո երկարտասղաչուփը.. լավոդույնօրինովլը: ԵՐԹ բխում | մեջ, ուղղակիորեն` կի է ամբողջճայ պոեղիայի վորը: Իբովանդակությունից: ւլռեմի խոճականիիլիսոայական. հ տռուջ այնսլատճառով, դիմեցայդ ձենին, սաճոմլանը, նախ, ամեն ՑԵՐ տալիս էր մի տողում որ: ւսյդ չավը ճնարավորությոմ: աարի ռարյոսվու կյանքի մի ամբողջական արչաճայտելու միտք, Նա ղիսլուկ ստեղծելու բերկողմերիսեղմդնաճոռուկանը,, ուսոնց տողանցիե ոիթմիճետ կառլված ֆորիղմներ՝ ու

ՏԱԶՈ

ԱՆՀՈՄՐ

:

:

ւմ

քար

Հւ

։

մատաղ չելլնն,իրո»փոուրի

ոռի

`

Վազում յայիա ասն,ե՝ մի:չիկ պես թները ակա քոր աճարգու փռեց.

Խ-

շենտան

ԱԱՆԳՆ

ւն

Ը

.

տա-

փերի կուրծքը՝ չքնաղլուսավառ ն մերթ թրթռուն

տոթ էլ ամոլում առը պաճվում էր. ,

"ե

զան ագր թա

լ

ուղին է, ուրիշ."լայմանականուխյունների»': ղաչավական ծածկեցին Թո պոե կա՞արդյոք մի երկ, Իսկ մեղեղայնության. տեսակետից լինի, ստեղծագործության. ո"լատկերոր այղքունճամաճունչ. հս ն ի կողմով: կամ. Կարդում, իր.Ճնչյոմոռյին: ալացքը քե' ներին ասելիքին: են ճշմարուսդի Ճաղորդում մեծ քարավանասլետի է, ճոդեկան ռիխմը, նր. լսում.ես քարավանի, քե. ընլացքի, ար-: թվում 1.

մա

ԵԲՐ

Ցու:

արավանն

դաշտերն քնավ ողքարավանի՝ բնու, թռիչքը |

արա

րրԵ

ԱՂԵՐ

զը

Հր

Հ

մի' վիճակը: Քառրավանն այն միակգործողանձն է, ն ուղտերը՝ տսռլիսի ձագանքը:Այս տսստիճան մեղեդայնություն.. Լ։ միայկենդանի. որ ուղեկցում.են: շունչը, ԱբուՄաճարունողջ այականոլոեւմում ինքնին երեույթ եղաակի բարդ վիլիսուխ վերացել Իսաճակյանը, Լ պոնմի Կարելի ասել,ոլոնմըստեղծելիս ն՝ ՝ մոքերըճավաքագրող տվողմի: յուրաճատուլ ուղղություն Է կյանքիիրականությունից, մենախոսուքյունԱբու-Լողոյի, կերսլար-խորճրդանիչ է, նրա անչ քնարական մի զինանոցի մտքի. ների:յուրաքանչյու:տող մտորում. է, ճանճարեղ, 1986,. ԵՊՀ ճրատ. որն իր վրա` մասը, 1 Էղ. վերցնելով ճողու բանաոոեղծի՝ կարնոր Ջրբաշյան, երնան, լինելու: ղարտավորությունը, իրավամբ Հ: խարգմանը .,թ»թ»0թ2թ,թ,,շ,,»90,Խ..Հաաթելվվ `

Քարավանը Իսաճակյանի ընացքում: ճանճարե

`

ւ

«Թումանյանի ոոնրը»

| '

|

սպլատվով

ու. վզղոյուն. է կատարում կելոլով իր դերը:Նա անմիջաբար ե ու է արձագանքումբանառոեղզծի, Ճույղերին սողրումներին,

նոսառն էէ միայն Սատար Սրու իրրոքբոցն ՍԱԱԱՆ

ուղին բախում դթրգոթլ :

մոմիկ, «Եվթարավանը

ա

,

`

էր

արոտ «Դեռլի հրսաղուն

ճեռում:

ի

ճանդիստ անդորը:

ատա

-

ու

Ը ջար

Զկ

ոլոլը

մոլոլն Ճոսում,էլ առաջ ու

ծորում ճատ-ճատ

ն

ՏՈ

ճնչուն արցունքներ, սի Վր.անուշ,ինչոր Մաճարին լթել կո

ալա

Քարավանն,ասես,

Բր Կոլրոդ բբրդասլարը «Եվ վտա թրապանը ճոլթյլով ւ

լ

:

ջինների,

Անշել

Հարոն

էր: առաջ,սլողունջյուններով

անվախ

ու

ու

գիշերներ ըաւիում շրերլրուղին ««ճալավանն :

ոլոր

ու

մոլոր,

իորճում էր:դասկուտ՝ ելխոռ բու Մաճարին ՀոլԱաաա. Լա

Կ

,

Կ,,/,/

րրհրվ ,

ու:

Վ

ում

ոպաշուրը

Մ

սնք

նա ասում ի մի բերելով եմ իրարածը, է. «Հաջողված ես խե ոչ, այն է, որ ճշւնարտությունն դժբավխտաւէ.. բանտեր: բար շա նտած, ւսքսորմարդե̀ տառապած եմ միշւոանսողաճով. վիճակ,"ունեցել ած,վտարանդի, ի. շառ: քանկագինւեսրդկայինկորուստներ, վերջասլես

է տալիս աղեւոը, ճայության որ մոռցնել: վիշւո անճատավան ւու ցավ:Եվ ,

որ

թյոճանգրան ճնքով։

որ

այսքան սն ճոռեւտես,լինել։ Անբացաւորելի, ղարճուրելի էԻսաճակյանն. ֆարդերը միայնկարողեն սյսսլես միխագնել մի ճոդի,ճու ճում.«Խոլ. քարառվանը ճասնրուխոճերի»:.Այո տողերը որդուՃճոդին... Այսքա՛ն, սիրելիբարեկամ»(7, 217): աան

լ տի Ս Հատվածում հացաճալաում` -

Վա-

ի

"

լ

|

| |

ա

)

Ավագյանին 1926 ի. ճունվարի 31-ին գրածնամուվում,

նրանց խոլոր: «Մաճարին» արդյունքն. Է Մարաոը, ե Պեւոքչէ, երգեւ,. կոտորածները: ույդ մուսլու ճամար ճետո դժվարէդեռ իմ վիշտը. ծ եծկված ելդել), խոզ (Սիամանթոյից: սակայն քրո Հրայրի ողթորախնը ռուս ն. ` ու մրրկով, ւեա«ԱբուԼալայիս». գերման Քարգմանությունների (ցր մի կանո անելու սին զրախոսները ասացին, միայն Ճայ.մարդըկարողէ

|

|

աա թարգորի» չզիտեմ.

ճետտուռ

.

|

|

ուր

.

,

-

մեր դրույլը, որ միննույն | Լ, սլոեմիքարավաե նը երնակայական քարողվան էր, ինչոլես ճեղինակն խոստովանումքարավանը՝ դա Արու Մաճուրուխոճերի քարավաննէ, նրա մտորումների` շարքը: Բայց ն այնոլես մենքկարողենք ճավասաել, որ ճամաշիոսրճային ոլռեզիոնման վես յում չի ատեղծվել քարավանի վեմ կերոլարխորճրդանիշ, ինչսլեսԻսաճողկյանի ռլոեմում: Երբեմնկարողէ խալ, թե «Աբու-ԼալաՄաճարին» Իամենա սաճակյանի: ոչ ոչ աղդգային պոեմն է են Քանղի այառեղո՛չ խեման, է ո՛չ ն յութն ո՛չ. Ճճայկական են : էլ ղուտ ճայկական խնդիրներ` արծարծվում, դրանք են դուրս գալիսաղգադին ոլորտից վաղավարախոսության նե ` առնչվումեն ճՃամամարդկային "ղրոբլեմներին։ Այս ն նման տեսակետներին բոլորից,լավ սլատասխանուժ: է |ոքը` Իսաճակյանը,. ամերիկաճայ ղրականադեւտ Հովճաննես են

ճայկական,

է:

ասես, ճեկեկում Լին Զանգակներն,

ուսում

ՆՏ

::

աամ ավ

ՀԱԱ ոո

ՐԴ աոԱՆԿո ՆԱՆ աադ կանա

Աշա

Արտա բոնի լաւ ԵԶ»

ւար

ոն

Պա«ոո. 1222արն

ց--յթ:ր աջ` րւ բրխեՆ Գիր վար

"ԳԼՈՒԽ:

ԳԵՐՈՐԴՑՆ.

ՄՀԵՐ». ՀԱՅՈՑ.

ՊԱՏՄՈՒԹՅ

Կատու

--

ՎԵԿ»: 2-5

28ար. ԲԵՅԻ

«ԱՐԱՑ ԵՐ Է ԱԱՆ,

շե

Է

ԵբշՀ.

.

Չաթ" Դո

|

| Ա

ԷԸ

/յ-յ):

| ա Լ.

Հճ.

Լ -

խեր

րաոր

ՀՐԻ

ՀԱՃՆ

առք

այտ

»: ԳԱԱ

դ.-

ե

.

ց.

ՀԵՐԸ:

ԱԳ5

`

դորա

ունա

աաա

ԱԳՆ

ռր

ԻՐ. Ֆո

Բ

Մ

Է Դո

ւու

ՅՈ22

Ն

աաա աաա Լանա ամա ախք արն Հանր

աաա

ԴԵՐ

Ը

ամիր» ճաղարամյակի տոնակատարության առխիվ: խլուբ "Այստեղ Իսաճակյանը խորասլես: տալիս պիտականորեն :

ՅՐ

դարիցսկսած: սեր էւլոսը աղբել Է ճիմնականում` որսլես.բանաճյուսական: տւռեղծագորն: ծություն,այն գրի:Հի առնվել է: ժողովրդաչւլաճալանվել տ ասացողների սվաւոումներում. «Մերվեւլը,-`դրումէ Ավնտիք Իսաճալկյանը,-դարեր ու դարեր:սլոռոմելեն ու երգել մերուսմիկմասացողներն: գուսանները, սվանդելով ն սերնդե-սերունդ: մինչե. մեր ժամանակները: ճասցրել մշակումի չի:ենխքարկվել ն, ւ

են

ՀոգԼ

"Վ

լ

: ՏՆ

աա

`

ու:

Ս

վոլ

'

բացառիկճ̀րնույթը,. տր: Ս:

ա1ի

լ

գաւ

փարը12"Սասունցի, Դավքի 'Խանդուվցի,։ միակորդու՝ Մճերի կերսլարը,` ւլեւոք է. դիմելբանաստեղծի «Փորձ մեր էսլոսի դիցաբանության մասին»: դիտականուսումնասի-. րուքյանը`"դրված:1939: "իվականին, «Սասունցի

Է«Սասնա ծոռներ». էսլուիստեղծման:սաւուությունը,այն

մ

Հոր:

7-::-

Իսա-

՝ու

ՀԷարծռ «ՎՃաչոռ» /-ժ.

ւ

ՖՎ:

ատվել. ամբողջական Համար ըմբոնելու Ազետիք. «ականի «Սասմա:Մճեր» ճաղարտողանու (ոեմի` զաղա-

է:այտ թՀ մր Մ: ՀՈ ՄԼ

Թ-ոշ. ւՀ են

ե

ԾԱԾԿԱԳԻՐԸ:

'

Հ:

գ.-թմ Ր, ՀԲԻՎոն.

բուն:

"

Չատ,Ար ՎԱՉԵ: Տոթարքն

Է:ը եՆ

ա

ոս

դկ

նոտ

աոան

Ն |

վ

Հ

Դրական. |

Է 2467-

գրավան ոիժամտութ

Նա բողոքում Լ, նարդուրությունէ ն կեղեքում: յուն Հի ունեցել,իվրեսկ ոչ մ|։ կնիքչի կրել քւ, որպիսին ընղվղում, են «Շաւճ-Նամեն», կովումիր երկրիներքինքշնամիներիդեմ, որոնք:լմալա«Նիբելունգների էւլոսը, եղել ճունական նում` էին ճալտաղատ: ճարտտաճարում ժողովրդին,նա երվը»...»: ն է Լ էսլոսիճ|լոէ կովում արտաքին վերլուծում քշնամիներիդեւ, որոնքծանըճարԻսաճակյրանը ճՃանգամանորեն ե կերիմիջոլով ձգտում Լին ստրկացնելՀայաստանը:Եվ նսկան ճերոսներիկերոլարները նլոսնց ծագմանզիլյոսակայն.շրջապուռը: ճայինղիլյոաճամաշիաը չի: ընդունում. նրա ընդգվղումը, բանականճիմքերը՝ցուցուբերելով : չի տսին նոր ե Լպոսներիվայլուն ճանուչում:Առանձինվելմնում ձագանքում: նլոս է պայքարին, մենակ: Իսկ բանուցյան երկնայինուժերը.ոլուտժումեն նրանն իր. ձիու Ճճեւոմեկլուծուցյունէ ենքարկվածՓոքը Մճերիկերոլտըը,նլա կատեղ մեկուսացնում այրում: Աստվածսվոոոժում է Ազասվու դիցտբանույան:ճե, նրա վիլիսովը ճՃամաշխարճային ն բարդ աշխարճաղդացքը: տուտասլելուղուսիբրե՞իր դեմ Հին դարերշարունակընՍճերին վոսյույունը մալոոնչողի, է ղունված Իտաճոակյանը: որոնում, մեջ բնական. աղլատմության ճառարուկուկուն օրենքներին դեմ դնակրոնի նոււյոան,. ։ ցողի, իբրե. ակունքները: չար,` կործանիչ ոդու, դնի, նեռի (անտիքՓոքր Մճերի ծուգումնաբանական լ իԻդրում ծագմանարմատները,Եվ Ադղու«Մճերի խնեոգոնիկ բիսա/ճակաքրիստոսի): Այս լ ւլոեմի ատաղձը: վու: Լ են Մճերին երանականչճայկամեկուսացնելով. վեդայական Թաղված վարվում Իււռաճակրանը,քարում ճակյանի.: ալոնմը,որն`աջին սնդամ լույս իլ Ֆավոուճույկան միֆոլոդիայիմեջ: "Վելի Սճերը լեն. : կաուծնունդունի::"Սակայն նայում, 922 խվականին: տարերային-կոսմիկ րերի:գծով Իսաճակյանը: կելոռելովՄճերի կոսծիցդուրս է. որ ՄճերըՃճՃայկական արդարաձեն: է»։ սեր,.մեսիուկան. կերպարը,ասես դուր է ճանում մեր Լոլոանվանվոլոված աաւտծո ն ճաղորդումնրան ճամասր տղգայինշրջանակներից «Հենց այղ կերպարնէ, «Սսումոս.ծռերը»: ծռերից:մեիմաստ:Իռաճակյանի Մճերը աշխարճավերա մարդկային. Միճրիցդուրձել.Սասունի:ճերուսական աստված է: «Ինչպես` դերմանացիք կառուցման... մեր Լռլուիսլատգամախուն:. կի`"Դավքիորվին՝Փոքր.Մճերը՝ "ՈՀ ե սւլուսումեն. Ֆրիդրիխ, Բարչոսրուսա կերոլարը: որ իր քակայսըին, դական ամենաառեղզծվածային, է. մանուկճասակում.. բայրից պիտի ելնի.մի նոր. բովստավոր դարաշրջան ավլող, ստեղորբանում՝ Մճերը: իսկ: ճորեղբողըը՝ ծելու ԳերմանիայիՃամուր,այնսլես էլ ճայ ժողովուրդը է,.: մայրը` ինքնուսոլան Վինում, է գաճը,: էր Մճերին»,-: այսպեսէ ավարտում ղրկում: Մճերին իր. ուսումնաղավլքում: չՃայրա առլասում ձնճղոռիորիկը, ե. դուրս. վմոդում: ւիոՍասնու:ւտարւսծքսիրությունը: ճայ էոլոսի դիցաբանության Իսաւճակյանը կան ժառանգությունից է: երկրե-ելսին, անշեջ. տածելով,չոր էւլոռները Մճերը աղքատ ու -քշվառ:իատիառում: ճավոատ ոլայքուրելու, ներից: են անում, իլլատոկալու աշխատանք, տեսուկ: ծանը ւ, մի ճազար-ու կիր, ճճաղթելու :: ճամար: դառն կյանքին,տեսնում, որ ամեն ղեկ լինում-ժողովրդի ւ» են իշիում,:.շուրցուլոր տեղ կեղծիքն -ու խաբեությունն ու.

ու

:

.

արտավ «փո

առաջոռղեմ,

Միլ Հեխադատաղան: Հին առում: սրա

ամենառղբնը

Դովիրը,

վում. `

:

։

հոգոյն որոց»Հոգոթոադ ապան

"468-.

լ

'

ի

՛

լ

..

-

-

։

ծաղել աղակիարը ոլոեմ գրելու Մճերիառին Փոքբ՝ ա

ան

է

է, սսլասումէ դուրս գոլու.- գնա ն շղնայված նք. ՛նք նրան. ճերիքսսլասե».(Հ., 291):. աղատն .22-

"մեռել,ւյլ

Իսաճակ

Իսկ 1913 թ. ճուլիսի ին Շվելցարիայից Իսաճակրանին ուղղված նամակում, բանաստեղծը «Ճակիրճ է դրոմ իր ատեղծադործական " ծրագրերի մասին. Մո«ա.ռրբսգրումեմ ճինու նոր:գրվածքներ»... «Մասըսա նուկի» վրաէլ եմ կանգառնում, ինչսլես դրում սւսկայն փոխելուեմ. Ճեբալլադներ,սլոնմաներես չեմ դրե այնողես,: | Եռ` դրանքկգրեմճայ են կլասիկկամ կեղծ-կլասիկները...` (ՄանուկՀայաատանը. է թվում): Կամժորոսը. սխոլաստիկ | եմ դնելու Դեռ ղովուրդն եղը, չափով, չավուան ձնով... ազատված կամ Մ ճերը:. ժողովրդական ես Այդոլես՝ ` վերջնականասլես (Հ., 150 լավ չեմ մտածել, Դավիք-Մճերը..:»: բայդ է, (11, որ ը նդունեմ». նաե: Մճերն մեջ վարդոաղույն 134): ։ Եվ «Այդ`ճյուսվածքի ` Փոքը Սճերի կերոլարըմշտաւլես բալլադներ լեգենդներ, կանցնենճին:ու նոր ժողովրդուկան, ճակյանիննե նրա ընտրությունը ամեննինռ"լատաճական (որոնդես ժողովելե նորից գեղեցիկզրել հւ), երդեր,. չես որ, շոռ կ բոնեն՝. տեղը: այնոլես ռակներ: Գլխավոր ճեքիալցներ,: էր,ռը Իսաճակլյանը: օրինաչաւի ձեողրույցներ,: ու , նամուխեղավդրելուպոեմիր նախասիրած «Դավիթ գրված, ճանդգերով Ճերոսի "արձակ մասին: «Քյոոօղլին». Այդ: մասին է իր ճին ընկերոջը` նա.-առաջինը ու` դրուծ, ճայտնում Մճեր»չափական նանին պրականադետ. Սիմոն 109): (Հ., Հակոբյանին1920 թ. փետրվարի խաղերովւլուումած» «Ես «8-ին Ժննից`դրած նամակում... «Իսկ շայո «ղբաղվածեւ. Նույնշրֆոնումնո: Ի Ա. մուռ՝ եմ. Ի.) բայց. ինչսլեւ Քյոռօղլու::՝Գյոքզրում վեպս («ՈւստաԿարոն» ճերոսներիիմ գրքիսմյուս` եւ. ճիմա հ ընդճատեցի,, դրում: ղոց, կամ:նույնիսկւԴավիթ-ՄճեԴավի որդու՝ Սասունցի չեցի Ղաղարի,Չուխուռի: ` ալոնհման, եմ: Մճերի է. ղդացմունքը որբ վարիանտի (նկոռոիունի մարւմմոսկոան րի մեջայդ սերը Մճերը, բոլշնիլ Ա:- Ի.) չոլիտիառաջնակարգ ""Վարիանտի: ությունն` է. ճարաղատ. ժողովրդիցվերցրած, տեղըբոնե,ա̀յլ Դեռես: մոտ շատ վաղ:շրջանում: 1594թ. Իւաճակյանի սովորելիս:Իսո5-ին ե 31-ին Լայոլցիդում: դեկտեմբերի, դրի է աոնում. մուռակու ճակլանը,«Հիշատակարանում»: «Իսկ. էոլուներ,,լեգենդներ, ծրագրերը. ուռեղծագործական `

ԲՈ

`

:

կգրեմ

Քյոոօղլին,..

գծերով :

,

Ե

.

"

Ճավանակ : Բու Հետաբբքրե

ու

«Հովուռի «ողոցին ողերքը» է. գրում Հիշուռակարամում»"

-

վերջերս

-

'

.

աղատության

չէ, (Հ:"702. «ոացածը: քես "հարել, շոթով բողոքը» ք աանմեծքան Բշ մատասյի՝ ամ աորը-103)::՝ Ս. Զալթրյան, մո(1550, 1942, անձայտ աքառրավա է թողել կլիդավեուոլ. Մճերի գրառում Արժեքավոր: խաճակյանը, ՀՅԴ 1918ի. Երբ զրականադետ, խմբազիր:.

սերը,

եմ

ՒԷ"ճառորը: մեղ. օգնում՝ սին կրկին`«Հիշատակարանում»,` Փոքը վկոնցեսլդիան բանաստեղծի կանալ ` ընդճանրասլես` Ֆոյեմբեր).: Մճերի: իբրն 'վերաբերյուլ «Դավիթը: (1902, եկավ մեռավ ն ճանդես: ներկայացուցիչ քրիստոնեության ներկայացուցիչը, որըչի սիմբոլը, Մճերը՝ճելանուսության :

:

ւ

-

-170-:

-:

ճայտնի

մինչե անդամ

ակսեց Վիեննայում` խմբաղրել ոմանքճամարում ամաազիրը, «Արեդ» էին այնճակաղաշնակ ուղղություն ունի:1924թ. վերադառնում ցական է Խորճրդային Հայաստան, դասավանդում: Պետճամալսարանում Ք. ձերբակալվում Ե. աքսորվում Սիբիր.

պմաճկանացուն:. -

ւ

ԵՐՐ

.

"

լ

) '

-

Լ

ա»Ղ71-

ե

.այնտեղ. կնքում իր Ո

"մի

100 տուն

երեի,

Դու

ձեդ էլիկականոլաւումելու այսինքն Սասունցիվանդ Թոաաանի, ե ունեւե գիստ, ճումորը.ճույս

ճանդիստ, վեճորենճանոր Խանդութի սերը ճաջող խրկիսուչավ»: եմ «Մուս1ր ճիմբ դուրս կբերես, բայց նախօրոք "Պոեմիճամար ղդում Մճերի անճաֆոնւս. ծռեր». էլուի չորրորդճյուղը, որը յուրովի:մշակում,վե Սճերը կիսու, ջարդվածճերոս "ղությունը,է, լիքը ճակաու սուվյուններով,երեի: ոլետք է նորանոր վարիանտներ ղարվետռականացնում:մեկնուոսնում|: Լ ունեցել, որ ճամուլմունք Իսճալկրանը: վաղուղ, Փոքը գտնել`: լրացնելուույդ որակասը. ժողովուրդը Դավթինէ.սիենտ ճոզուն, եման մոտիկ՝ բել է...» Սճելվ: սլաւտումը,: իլ ուսիրում, (Մ, նրան 40): ճարստագրել ղա 1, իլ գրումէ: ՀովճաննեսԹուխոնյանին Այս նամուկնընդճանըսւվեւլարողէ ճիմք ծառուելմի մասին լարղորոշ՝ յվ նա մեԼ գրում նան-այն:մառին,որ դեռես 1903: ., ավելին, "առանձին բանասիրական աշխասոության, քե գրական էպոսին,անդրաղառնովիս գրողը. պոլսռավոր|| աղգային` ծությունները էսլու կամ բանաձճյուսական որեէ աղզային նան որոշո» իր անճատական ներդնել ւկոխող Կոռեղծադգործուվցյուն մշակելիսինչ մուտեցումեն ցուցաբերում:Զորօրիշոսո էուկան նակ, Իսաճակյանն կի մասնիկը:Թումանյանինուղղվածն̀ամակը: այստեղընդգծումէ՝ «կարծես,լրջորեն, մտածած է ճասկաղողլու: առմոսկ: Իսաճակյող: ճամար:ընդճունութր չես դրել»,քանղիինքը դիտումէ էւլոսը որլես ւղաւմական.մեծ.դեր ունեցող,լուրջ գրականություն, մուեցումը՝ Լոլոռային:կտավին:(1903. ռոտեղծագոլծողի Է` ազգայինմնոածողության մասին- հորից կար"ուր արտացոլված, ճուլիսի 2 1).՝«...«ՍասունցիԴավիիդ»՝ խոռացումը ե 1,: նրանում որ: բնուվմյան (կվինտէսենցիան),այն.երբեք՝չի կարողճառւխարվել ււդաւցի,- միակ: պակասովցյունը: զրաՀ նկարադրերչկան, սրոնքքեղ:շատ կճաջողվեին՝ իբըն էղիէ, ճամար»: Այլ բան որ Լոլուին կանություն: «մանուկների իսկայն կի, բայց ոլ Սասունըչես տեսել, ե՞նչնկարոազրես. ւվարղեցնելով ճւասղորդելով, բելեւորիոտիկ՝ տարրեր կարելի հռ ճշմարիտ: է վերասլատմել է, ոլ ամբողջռլոեմը, կարծես,լրջորեն, խորը ղուտմանուկներիճամար, օրինոկ, -ինչոլես ես. մնացելնախկինորոչ միտածոած չես գրել, ճավառոսրիմ ստեղծելեն «Աստվածաշունչ մանուկներիՃա| :. ճեւտագայում մունքիդ մանուկներիճամար:բայդավելի լուրջ ն ծանրա- մար», կամ.Հոմերոսիապլոեմների սեղմ (ադապտոադված) ե Շաճնամեն, իոճ կարելի էր գրել, ինչպեսՖիրդոտու: րինակները Յորեւայլն:Սա այլ սնդիր է ն, իճարկե,կաղ չուՃեւո: դունի Նիբելունըը՝ե. ՀերդերիՍիղը, որուեղ, բացի ըուն նի մեծ գրականության ըստ իր: ՃայեԹումանյանն, ն քոնը:ուղստեղծաղզործություն. «Ջողույան,իրավունքուներ վերասլատմել նյումից կա անճատակոան էռլոսըփր ձնով, ւ" սիսնավանդ: է մի փոքլ:մշակած որ նախօրոք "ղուկի՝նյումի: ինքը այդողլես էր, վերածումն էլ ամտաղրվել ոտանավոր, են ես. Էէ Ինձ ամենիցշա "գրավումժողովրդական ինչոլեսճիշեցնում.Իսաճակյանը` ոճերն «ճավատարիմ մնահ մանացելնախկին - մանուկների` ե, ճամար»: որոնցով Այս կոնորոշմունքիդ ճարոա` չավաղանց սլարզասլես մեջ. կարողէ. խլվոլ "ղավեշտական՝ Ն. ՀՀ.: Բ. ՊիլԼղիկճեանին, Նումակներ 1""Ավետիք Իսաճակսն, աի

-

`

եպունում հռաժակրոնը ո:

|

Է

`

։

։

՝

ու

`

`

:

:

"խորը

"

Հ

:

է

ւ

-

օ-

|.

.

:

ու

-

պարձվածքները,

տեքատի`

-

ւ

Մինասնոն, Ակինետնին,ՍիմոնՑակոբեանին:Հրա. Մարտիլրոռ Ժնե, 1996, էջ 30: Հետաղուլյում վակազծի մեջ ժնե,`ԱԻՆ եէջը: :

։

ՀՅ22

Լ:

|

`

Հակոբ «ռլոլուս ճայկրիտիկու» 0շականի կլարձիճայտնած Քը

խեիբը իր սլոեւմում Իսաճակյանը որոշ, բաներ«...իոիո Է

Լ5473-

ա" Նվիրյալ լքումանյանադետ, ակադեմիկու Էդվարդ կառնե».Թումանյանից:ճիշտ. որ ճիշտ` «Աղվեսի - դունչը Ջրբաշյանը ո"լոեմները» ետ խաղողինչճասավ,. ասավխակէ»: Գաղտնիք «Թումանյանի չէ, որ ինքը դրքում«Սասունցի հս Դավի» վերաբերյալ Թումանյանը դժդոճելե որ իր նախնականծրագրով գնաճատականները խումանյանական, ն Իսաճակյանի է ճետեյալ կարծիքը ««Սասունցի Դավիթ»պոնմըգրելէ «երեխաներիճամար»: Ճայոնում, վերլուծելիս «Հետաքրքիր որ ռեսալեւոը, ւյս կլարծիԱյո կաոլուկցուվցյամբթ. ճոկլոնեմբերի 11-ին, ԱրոսսԵ բանաստեղծի ո նան. նրու է Քը փոխանցվել Լ .իր Ավ. Իսաճակհ ընկերոջըբ̀ժիշկ բարեկամներին: ճոռարակական խՍումանիը ղլրել յանը ի. ճուլիսի: 21-ի «նամակում «...«ՍասունցիԴավիգրելէ. այսպիսի գործիչԱրիտուկես Զարգարյանին. ճիւու եմ որոնք.բոտ ի ր: ւոողեր, էության սլոեմիւնսսինԹումանյաքր» նոլուոճառ. կբերեմ:`Բայց ճիմա էլ սկսել նիունեցածինքնաքննադատական մուտեցման Կսյդ չճուվանել,:իղուրսոեղըկղբից մոածեցի:երեխաների արուղղակի. ձագանքն բերվումէ Իսաճակյանի, ու ժողովրդիընլերցանումյանը ճարմարեցնեւմ: Ձեն էլ չի հն».(այնուճեւտի ճայրոնի եմ Ա.Ի.)։ Այս՝ ւռեսակեւոը նամակից: վերը ճիշված, "դյուր դալիս.վերջն ուրիշտեսակ անում:Վերջում՝երկնճառւովածը Է կայն:ճիշտ ճակառակ ճշմարիտ: ճաջորդականությամբ. քից երկու լոնձորընկավ,«մինըքեղ, միննինձ»: այրի է արձադանքումԹումանյանիինքոչ: Սե Իսաճակյանն "Արդյոք. մեծ բանաստեղծի, այս: տարակուսանքը. կառ ո ված Ինաքննադուոուլյանը, -այլ`Թ ումանյաննէ արձագանքում ուղղված չէ՞ նույն թվի ճովիսի21-ին Թումանլանվու, : աաճակյանիկարծիքին, ւի նամակում իր. նամակը ւքանղիԻսաճակյանը Իսաճակրանի ճարոնած կարծիքի: «Իսկ :Ճետ. 1902: է Թումանյանին: գրել թվի ճուլիսի21-ին, իսկ Թուէ, որ ամբողջ. կարծես,. լ րջորեն, «սոյննս ճշմարիտ ոլոնմը,: Ո ես. մանրանը թվի ճոկտեմբերի Րին, երեքամիսանց «խորը. մտածածչես. դրել,ճավատուրիմ: մնացել նախկին կ "Հ որոշմունքիդգ դիտողությունից, Եվ եքե նա ճամաձայն չլիճամար. ընկերոջ ճետո:. -. մանուկների ներ Իսաճակյանի չ էր գրի ոչ կարելիէր:գրել...»(Սէ -40)։. Արիստակես: Զարգարճետ, հ Ի: դեսը,միայն:մեծերինճատուկ. յանին: ոչ: էլ ուժ:տարիանց: շարադրվող՝ իր ճոդվածում: մեծ ուՄեծ ճողիների,. մանավանդ դրդված,.ումը տարի.անց:էլ: 1910. ալա վոխէ, որ է "դա: մի: բնականոն: աստիճան: ւլատկերում Թումանյանը: իլ: ճոդվածներից մեկի սնագրովցյունում: նույն կանչը: .։ ոդ: ճոդիների: վեճուխյունն լայնախոճությունը: նան: շշմիւոքն: է արտաճարտում, ինչ 1902: թվի-իր նամակում. վոլուի գեղարվեստական: ւշակման՝դործընՀեռ«...«Սասունցի, -ես շատ.թելթե. եմպրել,օգւովելով ւ«Աղդային: Դավիթը» շատ: էական: Իսաճակյանը: է ճամարում ժողովրդականնյումից,: երեխաների ճամար, ւմոռծելով «աանճաւուսկան ստեղծագործության» դործոնը,երբ ճեղինակը երբե ավելիը̀ ու, «շաղել» գոՐՄԱը ոչ թե "

«

,

ի

"

Հ"

`

`

`

բայցա̀մ լոք

Գանրախու

'

անթավարարուցյան Հարթ

դզացմունքուլ

Հ

"ւ

ու

թացում:

`

Հ

Սա

Է

վերցնել` նդարձակ

:-

`

Լ

իրարա րապ, ոմր անճառալեն ճամակոցոնթ

լիակատար Ֆրկերի Թումանյան, ժողովածու թառը: 1 ոի»

ՈՂՋ,ՀՀ ԳԱԱ

1997, 331:

.

ւպարղասլեւ, Ճճանգավորում

է: էսլուի «րուն նլութր»,

ան

բե-

Ե. էջ ճրատ. «Գիտություն» ու ւոեսակեւոները::.2 Հոլ Երկերի (ակազեմիական) ժողովածու Թումանյան, վեց մ առրվ ոելաղերուն ` "44 ԳԱՍ: ճրատ. Ե. Մ էն գլխից մուտԷեղել կերպարը 4: 6. էջ 135 ՀՎ Իսաճակյ Տ

Հ

Հա------

աւնորի

1959: Ը

ւաղյգ-

|

չերի

«175-

լ Ն

մասին» (1939 Ք.) կո«Փորձմեր էսլոսիդիցաբանության, ճողվածումԻսաճակյանըտղիս: է: իր անճատախՍողային: սակայնբացառուղեսճիմնված կանաղլոռոկերացումնելըը,, ղիցոլունության ե: բանուճյուսության Ճամաշխարճոյին «Փորձ»-ումմի:ուռանձնավրա. Իոաճուկյանի աղբյուրների Փոթր Մճերիկերպարին,հ տեղ Է ճաւոկացվում ճատոմլը` դիցութադիտում Լ. այն ճՃամաշխարճույին:: բանաստեղծը. ճեն Է ճՃամաՓոքր Եվ ճաւնուեքուում: քհուվվյան Մճերին կերոլարը:-ՀիշՃայէպոսի անմլյունոյին րում.Իսաճայյանը, սակայն կանդրադառմոանք,: մենք առլագույյում րոլ Ճոդվածին Իսաճուկյունն ինիոկանին, էսկանն այն է, որ դեռա̀ 1, որ կերպով ինտուիտիվ վղզացել եվիկակու բնոյքի բաԹումանյունը: կելողարըմշակելիսանճոանաստեվծ: '՛ՍՃերի: ոլ Մճերն իլ Լուրոմը, դա իր. ւվիի մոռոնվեր,: ջողուվցյան Էր, լլ, իր ճերոռն էր,եր. Սնման նավոսսիրույունն կելուարը: ՀՈ ինքնԼ:Կաւում՝տյդ «Ջարզված» գտանել լլույնելու այդ սլակավարիանսոներ: «Նորանոր դեռ: շոոո ` վաղուց, Ուրեմն Իռաճակյանը: սը»,-: գրում:Լ. ոկսելը, Իւսճակյանը:մոոմինչե պոեմիաշխատանքներն րել: | Փոքը Մճերի վելոսբերյալ:.Իսաճակյանըրել է. «Շասո` վաղ ժամանակից Լոլոսը՝ ղբաղեցրել Կուսսունցիների դրաՀատկառլեսՄճերիպատկերը Լիմ երնակայությունը: որամավել է ինձ իրդեմոկրաււսկան - ը ճեղափոխական: իր զրառումներից դրուլյուններուլ»: թ. Իւաճակյանը է«Առանձին այո խնմային. անդրադառնում մեկումկրկին ունեմ, ո՛չ հռտմող.: երես եքե վել: գրելու ո՛չ ժամանակ`

բոստանընորասաեղծ. անկավխ էր,.իրոճանրաղպետումյուն էր ճո ժողովրղիդարավոր երաղանքը՝ կանացել ունենուլ աղվային:ամմրոխույուն:Իսկ 1915 ի. ւնսյիսի26-ին, ճոյոց աղդայինբանկը ն աշխարճաղորը միոանական, մել դաղրձուծ՝ ֆախջուխիչ սովոտությոն ւ մստնեցին քեբոռմոյք մեծ ւսլական Թուրքիայի տրնառաջին բանուկին, ճաղլունողն Լր մեր նորուոռեզծճՃանրասլետության: Սակայնդեռ շատ ե շատ ճեռուէր իրականաղուռությունը հ իրական խաղաղությունը: Հողաստանը չորո: կողմից ճարնեանն ոչ ճարնան՝ աքցանիմեջ էր, սլանիսքշնամի ոլետույյունների լամական բանդագուշանքի մշտատե վոանգի ., . ներքո, ն նան չկար աղգայինքաղաքական: կյանքի միասնությունու ճաւնսձայնություն: Դրսի ուժերի. կողմիցդարեր շարունակ խոցվածՀայաստանը իր երբեմնի ղորեղտիրակալության մի վխոքը,. ճատվածում բղկտված. էր իրեն ւս-դեռնա Ճեռուոր ընդամենը: սլաճուվ| երեք տարիմՉմոռանանք, ղդուլուց: ռաջէր տեղի չության:Եղեռնը: Եվ 161 ճենց ույս.պատմական բայց ն է դրվել`Իսաճակյանի ու. ճուսաբեր մի. ճատվածում սլոեմը:

.

իչն"

բոա ոոոցոլ դթաաճայաատանի խողա

`

`

:

ձանը, ոգնորիչ

է. անկախության բանաստեղծին դաղաԱնշուշւո, ճամակել

`

՝

Է բռաժուրՀինակա լոոբըանմ լոր,մոն ։ելով պրելու ձեռնամուխ.

«Մճերը» դրեմ, կացութ: . Բար ոճա`

ար

1919 թվականին. ճիշենք,ին

էր.: ՀՈՐ դո ինչ. ժամանակ: '

լ

|

`

:5-ին բանաստեղծըմեծ ք. դեկտեմբերի գրում է Արշակ Չուլանյանին. խանդասվառությամբ «Հայասէ մեր: արյունողոք տանը,:որ վերջ.ի վերջո:իրուկանանուլու է. անսաճման վրա, իմ:.ճոգինկյնում։ լեռների ճՃւ. 171)։: յամբ, անսաճման վշտով միաժամանակ» ն երբ:Իսաճակյանը սկսեցգրել «Սասասացինք, «Ինչպես :

՝

րախովը

:

-

նա

փարը:1918:

մոա Հողատունի էր Մճերը», Հանրառլետությունը կանգուն

`

անշուշտ,մեծ:էր: ողնորությունը ճայրենասերբանաս-. թվականի վերջերին իրական տեղծի: Իսաճակյանը. Խ.

Վա- ժել։

գրում

:

պածան ՛ապակցությամբ. պավելի

կրտսերի ալաւտումի: -ինչն

վերադառնալՀայաստան::1919 թ ծրագիր է ունենում նումը. Մճեր պն, ինքը նա է իր «ինընկեր 30-ին էր: տարիներ դեկտեմբերի առաջՀովճ..Թումանյանին. Ժննից ճան. Զաքարյանին «Նեմեսիս» (որի ճետ կլինիմռանակից մշակման է կում,.։ էսլոսի «լուրջ ճա Հոդաստանգնալու Փարիղ,` գործողության). «Գնացի էր գրել... ծանրախոճ կարելի. որտեղ, բացիբուննյուքից նորից վերադարձու, ւնսը,.բայցճետոդտանք վաղաճառ, կա.ն 40): ՀՈՆ ճամար» դարնանը Հակայական է ժընե՝ գնալու (1, 176): Իսկ նույն մոյդ աշխաւուսնք իր ոչ կատարել: Իսաճակյանը մեժ՝ 9117 Կոողանոց շրջանում` 1919.խ. վերջերին"ԺենիցՀով. Թումանյանի . սլոեւմ-իպուը.. : սում է. "ուղղված դուսւոր Նվարդ Թումանյանին Միամբողջ, նամակում ճատոր. «Ես, ելե ճակուտադիրը "ճաղրենիմարտ րը, ուղենա,` ամռին անավարտ: տարբերակները, որիճամար ճայրենիքում,: քում կլինեմ աղատ, ասլաճով՝ ինչպես: գրությունները, ն սկզբնաղբյուրների վկայությունմեր:ամենոլլուվ«ոստղերն՝ ծաղիկները. ները, մարեցին: ընկան, մշակած ի ճավաքած.ու իր ` ու. տալ.» (Աե 177: անոններջեմ կորզբդաժոթյոնենըն. ստեղծաղործավուն. լարանը վեշբերումուլբանաստեղծի: ՈՏՀարոնի.ճանդումանքների րիայի ոգու Ար: ո նյութերը: Ջրա աղա ւ Առ ո" ռակայն ճովեկան եղավ, անկարելի ողնորովցյուըադարձը, Մինչ.ոլռեմն Վանտվեց,փլուզվեց. ավա Հայաստանի առղլադայի ճայրենիքի նըի. գումարած Ճօդսցնդեցնելուվ կախությունը, կանխատեսումները անկախճայրենիքի, բանասատեղծման բերին նրան«Սասմա Մճեր»սղոեմի ն երաղը, դգաղափա-տեղծի վաղեմի. ձեռով ընկածէ ճայ ժորին,որի:ճիմքում:այլաբանական, ղացիայի Է՝ կիրթձեով. ասած (այն. վիճակըե մին։ Եվ չքանաստեղծը նրա ներկա «աղետալի» ղովրդիճակատադվիրը, տուսուսպագին: էր, թե. մտորում ի՞նչ. .. Դ» «Ելքը Եզիոլտոսից»: անդադարորոնումները` կնշանակեր -- Իսաճուկյանը մշակել| ոչ քե "որոշել Լր անոլայմանորեն կա.պատմական էւլոսի որեէճյուղը,փորձել:իր դրսկան «Սասնա ծոռեր»՝ վիճակը: Մի՞թե էր իր սլոսի կամ վերապատմել ճւիոտությունը: այդ առոլարեղում` Եվ մինչե Թումանյանը: ինչսլես Հովճաննես մի: ճատվածը, իր «Սանան պիտի, ունենար... շատ.լուրջ.ճիասթաիությունն իր. ուրույնՃայնեցակետը, բոլշնիղմիճանդեւլ:. սունցի Դավրու», այլ նա ուներ «Քանղի նրանսռռավել: իր ասելիքը:ե տվյալ դեսլքում ճեւտաքրքրելքաղաքականության մեջ. ո՛չ կլ: այնքան՝ Մ, Մ "Նման մի: փորձնա արէր Հերկրտսերի: սլուոմությունը: -դաղավարի արքսի Լենին-Տրոցկու ` ձեած մոդելը ընդու։ դեքում, ասկայն"այդ Մանուկի» | դեն ուներ «Մառսըւոս ներ.որսլես արդարության, ե.անտիսլվիոլոեմըինչ-որ չափովմնացելէր անավաղլսո Եվ եթե նա սկսեց չափանիշ: րության. րը» այնմղումով, շուտբան.այլ: ճունովէին տարել, ճակում:Ժամանակները: էր ինքն. ինչսլես ն..Հակոբիր մելլնաքա- յանին`,«..իւի էր տալ:իր ընթերցումը, ուսոինինքը որոշել որը. վարիանտի. Մճերը, բոլշնիկ,.է» :

:

գրած. նամա-

անճատական, ստեղծաղործություն» (1,

ոլրոցեսում: ստեղծելու կկաղմեն ալոեմի ճետագա, մշակումնե

անա խմբագրումներն ճատվածները վերջապես,

:

ու

-

տալում

ու

"

|

:

,

'

Հայաստանը. կանգնած. էր-բոլշնի խորճրղալնացմա շե-

:

դարեր շարունակ, արդարություն տենչացող. ժո-

ղովրդի. ճամար -վերագտած: անկախության կորուստը, .ներխորճրդայնացումն

երազած: «կապույտ: թռչունը»: պոեմն ավարտվե

:

:

չԻսաճակյանը :ո՛չնորելուլ էր միամիտ, որ

|

`

'

է...

արդարադատության ճավասագրել. «Սասմա. ՄՀեխուտովանել

:

"

|

«338-

(ԱԻՆ, |

Ը: Վ

«479-

|

`

տեսանկյունով՝ քաղաքական ճակատագիրը` 1919-1923 թթ. ժամանակաավարտեց ճետելալ՝ սլոնմը 12 օդգուղոուվ) ճատվածում:. (1923, տվրալ պարագայում, Սակայն, մեղ այս նամաճայոնածՎարդգես Աճարոնյանին «Սասմա են կազրությունից ճետաքրքրում «Սասմա Մերի» ասել,որ-: առավել «Զմոռանամ ճՃարնանցի "Վենետիկից.` ճեւտ կասլված ԹԱՐՅԼ եմ) երբեքբոլշնիկյան ճարցերը:.:. Ա Մճերս» (որ ի դեսլշա՞ւո մշակել ն ճա Եվ է, : Իսաճակյան սոցիալական-դեմոկրուտիկ» «վոեւնավարտված. բնաղիրը՝ չունի, ւյլ ընդճանուր ւոենդենց՝ Ժնն, 30), ասլա

:

դայ

ԼՈՐ

Կաճիրե, (ԱԻՆ,

է ՎինննաՍ̀իմոնՀակոբյանին. ուղարկում «Արեդ»ամսագրում ճրատարավելու ճամար,1922, ճունվար,Վենեւիլ.

Խ,/Խ,ԻԽ,ԽԻ։չԻԻԴ5993ԽՒԽՒԽՒԽՒԽՒԽԿՒ

անկոճշմարտորեն,: Մենքունենքմի շարք` բանալիներ

ճեւոնյոլոլոնմս, «Սասմա ՄՀեր». ճիմքը, «Ուղարկում, եւմ.

կոնցեւլԻսաճակյանի րուսւոբացզաճայտելու-ընթերցելու Եվ: այս շարքում վերաբերյալ: ցիան «Սասմա Մճերի»

Է բառացիայս է. «Մճերպիտի էությունը - ժողովրդական է պիտիմարտփրոռվի»: Մնադուրս գա, ուսմլություն ուղղված նաւմուկները ճեղինակի տեղեն զրավում կարնոր Բաէ, ցածը:իմ ֆիկցիոնն բայդ միջավայրը, կոլորիտը,պլարաՍիմոնՀակոբյանին: սլոեմի:առաջինճ̀րատարակչին՝ 0ՇՇ6550/Բ6. է,: ճարաղաւո ղանազան ոլաճոլան- գաները.վարիանտների ամբողջությամբ` այդ նամակներն րեբախտաբար, եմ քաղած:: Խնդրում անկեղծորեն, իմ կարկարծիքդ գրել, միաբանության ձեռագրա-, վել են ՎիեննայիՄխիթարյան հ են տւսլիս լավբանէ̀, կուռ ուժեղ»(ԱԻՆ, Ժնե, 45): ծիքով՝ ւուսնըն մեղ ճաղվագյուտճնարավորություն : անում է ճետելալառաճրաս տեղծման, ոլոեմի Մ ճեր» ասլա ն «Սասմա ճետնելու Ի դես, իրերի բե20. Հունվար,Վենետիկ).«Քանի որ շա՞տ ֆարկը(1922, ու նոր`մշակման պրոցեսին: Կուսրակման. ես է խաղացել ուստիդա նվիրում քո սիրելի անեւմ դեր` ուրույն ոլոեմը ճավանել Մճերը, րումով,ՍիմոնՀակոբյանը:

բերե

-

Իսաճակյանը: Ճաջորդ նամակում

`

,

ոպ, գրիր. վրան ինչսլեսն ճետո, երը գործում, անսլատճառ վանը, ւուլադրելու Վիեննայում, ա Սիմոն ճրատա» 5 Է. Սիրելի Հակոբյանին, երկրորդ պոհմի էր տսլադգրության սլատրաստվում (ԱԻՆ, Ժնն, 47): Հարտագին՝ նվեր. Հեղինակից» բաղմաթիվ խմբագրումներով, Իսաճակյանի որակությունը Այր

ՀԵՐ

է Եվ ճակառակ որ բանաստեղծի նախատարած Ավելորդ վիթիւարի ցավոք չիրականացավ: ասել, ւսսկայն, աշխատանքին, մենքնոր ճեւոսքրքիրտեէ ՍիմոնՀակոբյանին, որսլես ւլատրաստական անչափվստաճել սաճակյանն

ի-

ըը,

թեգտնվեր Դժվար իր պոեմիՀրատարակչի-նչխմբազրի: այնգործը, կատարելու լ իներ մեկ ուրիշր, որն"ի վիճակի | անում Վիեննայում Հակոբյանը ոլոեմը էր ինչ բոկատարելով ուշի-ուշով սլատրաստելիս, ուլագրության էր նրանԻ- | որ ճղում ե ուղղումները, լոր այնպաճանջները |

Սիմոն

ենք առնում, որ բուն պոեմըշատ ղեկություն եմ «Այդ օրվամեյ,

արագ

է գրվել.

պոեմը գրել երեք-չորս ճակառակիմ: իսկույն ճանձնեցիճրասլարակման. ն

եթե սովորության, մուու՝ սլաճեի մի երկու,ամիս, շա՞տ: ուղղումներ կանեի:

ագտնես,ն նկատողություններդ աղատ «Կխնդրեի ժամեր նես,եսԷլ ուղումեւ, որ բան լինի, քանի Ժննից,իսկ ճետո անպակաս սկղբում իր. նամակներում: սաճակյանը: մեծ անմաճ. ն ե մեջի՝ ոգնորիչ, թեմանշատ որգաղափարը: Իճարկե:այսնամակների ընդգր պլենետիկից: | դրած` գեշչէ սեղմ,է,։ ուժեղ: էր ղբաղեցնում տ եղն ուր տռոջին Հայաստանի էր, կուն ու.

ում

Թ

:

ՏՆ:

|

-

շատ բան. կյանք ուս, ԵթեԱռւոված ման դրոշ ողջ է Սայաթ-Նովան, "«Քանի (ԱԻՆ, «7. բան կուտեսնիս,. քամանչա. ժնե Շա՛տ.

կա

էմ

ար

(ԱԻՆ, ժնե,. 50):. չի` Իսաճակյան» Այռ։ամենըվկայում՝են, որ

::

ր մի

Մենք լավ դիտենք,

.

է լինում, որ. ճաղվագյուռ, երնի,«Ուսլինի.բացառությունը: դործԻսաճակյանը դոված է: Իր սւռեղծած: շատ:'դլուսդործոցների: վերաԿարոն»: նա բերյալ լոել:է, լինի «Աբու Լալա: մանիներ»::: 22 շո «Ալագլաղի դրվածերեքօր: "Հաջորդնամակում, է: մուոնանշում, ն. շոտ էականորեն|. կարնոր ուղղում մասինփուխոխելո օրինակ. ւ«Բերդիչ դրանքճիմնավորում,.։ է. Գարեդ. եպիս. Հովսեվյանի վսրիանշատ ճիմնավոր` Է.երկու մասի նպատակով: տով.Մճեր̀ Ջզիրու:դետը.-բարի՝ |. է (թեն այնտեղ. բերդըշինում Սասուն բաժանում,՝ իսկ էլէ որ

չեր թաքցնու հոաճակրանը ճպարտությունը. մի. լուրջ այնպիսի ճամար ինչպիսին«ՍասմաՄճեր»:լոեմն էր:Պաղքանաղի .

.

Մաճարի» ա բ«Լի

իսաճակյանը

'«Արեդում» - "առուջ մտածում ւուվադրելույ է` ի՞նչ. դնի:«Սաունս.Մճերին».ն: -ենքավերնագիր է

ր

ուա.

գրում`

մասինպոեմի«աջեղբորը»` Ս. Հակոբյանին... «Գրվածքիժանրըչորոշեցի.չեմ: ուղում բառը դնել,ՆԶ«էլ:քերթված, |՛ այլն, լեգենդ, ճավանես,եթե զուղե կոչեմ«Վիռլասք կամՎիպերդ»։ կամ եմ. ուղում. ւսել` «Էպոս»:..».(ԱԻՆ, Ժնե,,...50)։Ենթքավերնագրի ճարցիննա անդրադառնում:ոււնո, գամ պոեմի.«Արեղ»ամսագրում: տպադրվելուց միքանիչշաբաթ .առաջ՝1922 թ. փետրվարի. 14-ին։:«Էպիկ. ե է, պլոեմ.: լ ով. էլ. բայդ. չճալերեն չէ: կուղեմ ճայերեն մինչե. այսօր:|լոչվում։ է.Մճերի Վինի. դնենք:«քերթված»բաոր. մի քիչ ոոքոքո է, բայը սռասլան:...Հորեղբորվ̀արմունքն . էլ սլարղելռանճրաժեշւո քերնս: է. վամ. Վո: կարծեմ ւոեղին: էր, որ կուղեին: նե"կամ-: ոչինչ» Մճերի. զոեղ. դնենք:Վիղերգ,: 61)» Իսաճակյանը Ջոջենցալռռքին: մուտ Հ. ԱրսենՂաղիկյանը,. Վր.դարձնում ժանրի.անվանմանը՝ որ: ոլոեմի. ենթավերնադրին է, մտածելու,որ այն. ինչ-որ՝ մի` տեղ: կարդացի,ճիացավ,ասաց, որաննման:պոե թե՛ ձեր, առաջնային. ինֆորմաեն ն։ թե՛. ցիա: ճ աղորդողն է ,թե 'Թե՛ կինս է ւողաս: վերջապեւինչ։բնույթի ասելիքը: թե՛գաղավարը:.. ««Մասըոա Հիշենք՝: կինս կուղե որ` ։ուվվի առանձին»: :: 2:22 դեւլքումնա: բնագրում. Մանուկի»: 'օդՎ: նե տագործել: էր: վել վերջում:հա մի վիսլասք. "Եվ այս:նամակի իոկ" պ ոնմի "Վ անվանումները, . Ը մի,ճաւովածի։ է: Իսաճակյանի կլանքի, որը.ւլզատկանում: փարիղյան.: «Վերածնունդ». սուլագրությանը (1920,:1:18): գրչին: Սոֆյայի ւող ոմսագրում, ւովել էր ւոիկին։ կերուճու՝: «Հատվածներ. անտիպ ` աՀ եք,որ: «Սասմա̀ :.«Սիրելի Սիմոն..Ինձ շնորճավորում. Մճերն» ենթավերնագիրը: էլ: առաջին պոեմից» : ճետո՛ էլ տալիս:Է գեղեցիկգործեր,բայց մոանդամ (1922, Խ:3. եխ 4) լույս տե«Արեգ» ամսագրում մուսնանալուց: | «Իմ ճետո: ն. ճետեյալ. սավ'«Պոեմ»: ենթախոլագրով է, որ նա տվել ո ունում:եք, որ ճենցամուսնանալուց ընծալադգրով` «ԱՍիմոն մնայունը, է 'աէ իր.դեղեցիկգործերը: նվեր» իլ սրտագին(Հարկ. ն. օրինակի: ճամար: սիրելի: Հակոբյանին`. ատել, որ ՍիմոնՀակոբյանիճանդես, :ՍոԿարոն»,ե այլն:Ջերմ բաիններով բուլ Ալան»,«Ուատա լ Իսաճակյանը ւշւուուվես ր

իր»

այդ

«պոեմ»

բանաստեղծը անց,

ու

:

.

երկու

պարդապես «Վաթ-.

.

։ մեն ՍՎԱՂ

`

|:

շինում: բուրչ-բալակ),

:

:

.

տան հրոոց առանդել` բդի». Ժնե, ր երամ (ԱԻՆ,. մարդ ճասկացող,

առանձնակի ուշադրութ .

"`

Տ

`

ոզաորված վկայությու, ուշազրավ Հավատարիմ ո՞ ,Ալետիքը`

պոեմ

..

ար

բ

,

:

.

Է

ԳՐՈ

լ

Իւ

«183`

Սասմա Մճերը-հնրա ուղղվածՎարդդես իր նամակում՝ ճարգանքէ ւուածել, «նաճատակության». սլատմությունը: ն Մառըսա: Նա, ինչսլես 24-ին Վենետիկից), Մանուկը,նույնպեսՆոր Հա(1921 թ. դեկտեմբերի Աճարոնյանին է։ Եվ ւսսկայնԻսաճակյաստանի: խորճրդանիշն մեջմի գլովսկար, ծննդյան նւս: դրելէ. «..ամբողջ Դաշնակցության մնալովոլուվ ընդճանուր էր, Ս. Հակոբյանը,այնէլ ճալածեցին»յանը ճավատարիմ ոգուն ն սլաոր այդ ճասկանում Ի տումների ղարդգացմանը, չէր կարող.առանձնասլես թժվակա(ԱԻՆ, Կաճիրե,84)։ վերջո,երբ սլոնմը շեղվել Հայն բայց ճենը իմաստությունն "ու վարոլեսկղբնաղբյուրից, դրբովՎիեննայում, նի մայիսինլույստեսավ սուսնձին տությունընրանումէր կայանում, որ էպոսի ֆոկրում էր «Վիսլերդ» նի վրա կառուղեր էր. սրտով իր. «Իսաճակյանը շատ ե շա՞ւո` էր ոդգնորված ՀաՄենքգիտենք, որ` աուսման յաստանի (իր դարավոր երաղանքի) Իսաճակյանը տարիներից ստեղծմամբ,ն եթե դեռեսԼայսղցիդում ոլոեմիգրման.սկիղբըճամընկավ. էզբաղվելէ Սարդարասլատի ճերոուսնձնակիուշադրովժյամբ : սամարտի: աննախադեւղ,: ճաղթանակին,. աւլա.սլոեմիճրալատմուցյամբ:։ պլուների՝ . ւլարակման թվականին` որ է., Հայաստանը կորցրելէր Բայց մենք ճակվածչենք խե՛իր անկախությունը, թե՛ իր. որ անալի պատճառով, ճողերի աղդայինէսլոսին սլատմական.դգերիշանդրադարձավ ն վերածվել խող մասը խամաճիկային եղուի ճյուղերից սլետության: բոլշնիկ ուղեցավ՝իրմշակմամբ սրալման՝ ունենալ աճա: յան Ռուսասունի կաղմում.. այս. սլատմական. ։ վերաբերող, ոլաւոուբարդ մեկը (տվյալդեռլքում`՝ Փոքրը Մճերին է կոլիզիան էլ. Սառունգաներ անդրադարձավ ինչպես Թումանյանը արւսցոլումը մր), այնսլես, նի երկում: բելեւողուտ ցի Դավթին դեղարվեււռական, ճիմնականում ու Սասնա. Այստեղավելինէ. Իսաճակյալույս տեսակետով: ըբիստիկական են Սասմա բերում իրենց ճ այ միակ որու էր որսլես. ղավակՄճերին Մճերի վլատումըճեւտաքրքրում աշխարճ. նին ու // ակնկալիքու| որպես`: « ..տեր սլատորի ժառանգին, երկվորյակ, . յուրօրինակ ճակատագրի, ժողովրդի Սասմա աշխարքին»: Նա մուռ իրավիճակին: շատ է մությունը ճայրենի ժողովրդի ւ.ՖՓվկոչումեն: նրան:Դավթի. որքանիր ժո. կանճոր չի գրումկրտսեր. այնքան: Մճերի. մասին, // «Նա պիտի. դառնա մեր աշխարճին՝ Մճերի՝ճյուղիպլա-` ւռեր,Ով ղովրդի:Նրա պոեմըճիմք ընդունելով. ղերկաքն իշխե՝ իշխաննէ մսրդուս»::Եվ նորածինը: է մեղ ներկայացնել` ճակատաճայրենիքի։ իսկ փորձում. ւոումը, տան իսկ է վայել Սասմա իր ճոր՝ ու դիրը, սլատմականորեն՝ ծում`. 1919-1923: թթ.։ «Սա ճայ ժողովրդի ՍՈՑ Թ Վե,էր խրոխտ է։ Մեր.էւլոսի: մեկ`այլ ճերու այդքան կան մեկնաբանումն ոեր. Հրով, ճմար,՝ ինչքան վառ. ասելիքի. չէր լինի Իսաճակյանի խանդով ճարմար: մեծ

:

Ըն

ենքախորագիրը, Ի՞չքա̀նակն դարի Վերջերից 19-րդ տակավին

ընդճանութ

լոնցեռլցիան: անկախ.

Ը

Գախշխարոային:

սաճակյանն մտածելու -.

Է

«լոռք ա իսաճակ Մեծ իշխան Դավիթն տիկին. Խանդութը

`

Հոքանց անունով լճեր ա-

.

Ը

թոոքին, խատեսում.

ու

ու

«իՀատվաիրոոա, փոխոորոշ «ոզաղեոադյունին» քաչերին... խոճա-գեղարվեստոճակատագրի բնութթը,ըմբուտ, թեն

ր

Ն

ու

,

ռ

'

|

|

Լա

«լար».

ԲՈՒՅՆ Քայրույթքիպաճինմ̀թար։ Ռա» "Հանցոր Նեմրութ. ՅՈՀԱՆ սար: ու՞

չո

Սասմա

սեղ

է Ճապաղջուրի Հասնում «ե աշու դաշտն, ճորտերի. Լն

վին»։ Ու

` 2

Քո

Ց

ր

ւ

սո

Հորեղբայրդ:ուտե՝ քո՝ճորըդ:գանձը,

չբ. չմարի: Ցոջանց Պայ խոոո «խըռ

ՏՐ: Զու օւուսը ը

քո: երկիր մաշես

աող

քաղաք,

ճասնում 1'Քաղաքից արարատ «ատող | թոյն է.

ԱԼՈ

ՅՅ

ն

ՍՏ

Գան

աթ

Ե

ԲԱՐՈ

|

|

ՈՀՅԳՈ

:

ՈՆ

Ս

գոՅՆՈ

ԹԵ

ՀՈՎ

Ո

ատն

ԱՀԲՈՒՅԸ

ն

կարերը:

աե. կոլցնեք.՝. "Դոք, .ԱՄառան, ա

աի

Նոր ուճնձան

«րոք

ւա.

թեմեծատան, իշխանին,

նորեն:ի որում

աե

«21

Կագրան

:

Հրո ոախ-արեմուբ նկա Էտարածվ դաշտավայր

7լրա

գետիերկայնքով::Անունը է յն պատճառով, "Արածանի ստացել բ այդ

ԶՈ

Մճեր ղուրկ ու մերկ, ծարավի: անոթի, |

Մ

ամբատք,տրկբ րե

.

ՀՈՂ

Յի

Ռամիկ,

թա

խրել |

ու

դորա

Յիռ

աշա

ոուս

ի Ճայրենի տունը»: մել: ուղում՝ւ

«Ջեզ

առայ

մար

ՀՂԵ "Եվգալիս ւվատ-. ժելձնճղամորիկին,որ: իրեն։կողուլտել:ու:'դուրս:Է: գցել |Լ... եոաոալ տարան չգնացՀրեղար վրան» Սեդա ծեծ առնում:է ՀՆոաՆ բայրը. մաճակն. Մճերին,ունորիկ տալիս Ու դուրս քշում Ճայրական տնից: կրկինՄճերըպանդուխտ

է եւ`

ուր

:

բաղ

ԳԵՐ

ամ

ու:

9/Խ//:,

անձը:::-

աին

Լայն

ու անցնումէ աշխատանքի նույն սլատ-. ու Ու կերը՝ւշխաւոում օրնիբուն մնում: Ճճեսոված: թողնում ունում ուճող. կլ.

վ

դաս

ՈՀ

Մոր թատե է: դաշտն. Թողնում գյուղը, Ու։ նում, որ.ո վոլը՝

տանա

ե.

Կում

րր

Ն

ՀՅ

:

Նաակու հրոՍասուն` խր իողարկում ԱՎՈՂ լապ ԴուՀիմի մեջ, Ննճող Աաաա քաշ Ք

Նար

ԼԼ

ննեն

րան

՝

տր-

,.

`

ԳոԲԸ

ան

ամւոուծ

ամի չարագատ Ջոր.-կուտե, 5, Հարոատկարապ մերդ:

Ի

ՍՏԱՆ

.

եւո`է

ու: «մեկ ճաց անրամութ:: հոռրում Մորը: է

Կ

ու. կայքին»` տեր՝է դառնում մնում, նրա`ճոր:«դանձին՝ ն ճանձնում Մճերինտւսը-.. նրաճորեղբայրձճնճղափորիկը, որ ինքն իր գլուխըպ̀լաճի։Ու Մճերն | բեր ւշխւստանքների, անցնում: ուսմիկ-աշխատավորի` Է երկար": ուդժխեւճանառլարճով: ճողում,ճ̀եւոո, ճորեղբայրը իր ճայրենյացՍասնա վոարումէ. նրան'Խանդութի Կապուտկող: ամրոց, Ճոր՝մուռ`: ուր նա մնում է. 7 տարի,իսկ աղի.մնաճից՝ ճետո: մեծ

եան

ո.

խատում լուսաբացից,

Հր

ւ

Ե

:

ԲՀՐՀՅրո

-ւ

առ

Հոթ Հանքի հոմոն, արրոՑողեր ՓորՀեոկեր Թոռ արծվի Սակայն «չար.օրի» ՄՀերը, որբ.գ շուտով, բերումով. :

ԹՀ

ԼՑ

ր

"

ո

«ե վտարանդի, աա աչքն առավ, ոււ"Հեռուն. զրարոն Քամիանուոքն. առավ... Ա

տոներն. եդոնդին,.

սարեր. երկնքին, "Գլուխն`` ամսին ու Մեր ""Կրվաղեր

"ո

ԹԵԿ

Մ

ցաժրաղիրչրերը, դուտում գետի

|

|

մր

Ա

են: սովորաբար ճապաղում, նոսրանում

ռեսինմի սլաճանջող Այստեղէլ չի դիմանում, ճարկեր անում կոչ է անճնաղանդության | լավ պատիժ տալիս, ն երբ ուղումեն` շրֆառլուռռին, անեն,

..

ուր: ու: Մճերին բոր» ՀԱրայավո անսավ նավ Բոռվորը՝ ր դառույում, Կգարանքերը

ալա

մեծ

փարտեց, էախտը

Տ

:

ՈՐԻ

2ԶՐՏՈՑոոււ

Քետի

ՀԹ

ԷՈ

անդին,

Ծայրը լատին վիղավ փրիիսվտեղեն, Աղասանդը: Թոռւսվգնացկրակ "Ու կրխոնի։ «իմի:

որ

ԳԵԹ

ՒՅՆ

Ց

ՀԵՆ

ար

ՀՆ

Էր,

-

,՝

Ո՛չ արտատեր: կրճանչնաք,

ւբ

ան

տերու

ճաքեր: շուՀոլրե երանի

ՏՈ

։

-

տ

է Հրաշալի նչպես. բնուքազրում «Արձնաճուր ՄՀեր».

ո

՝

-----ԸԸԸ բայթ

աւաաւաաաաաան

Համաձայն«Սասնա

ԷԱ

Բ մաս) (Բ ճատոր, «Պլնձե, քաղաք» ծոհրի»

:

վոսդա

է կոչ

«Պատ- | . մի զրական ճուշարձան՝ 191ն է օրինակ աշխոսրճիս», Թիֆլի».

ունինանւ դաշտում: Գոյություն .

մութիւն

Պլնձէ՝քաղաքինոր

առ:

|

դարբաս,

'

Աշխարքիդեմ զրկող չար. ավերենք ողջ. "Ու ուսմկություն բերենք աշխարճ, (ությ բորենք ր

շի ա

է.

'ու իրավունք, Ռամկի օրենք "Որ տերդառնաուսմիկնիրեն

շինությունՎա» ավերակ մի ճինավութց. շրջակայքում "` վումՎան քաղաքի :

ճամար :-

ու

ու

ւ»

ժամանակա

իր ճերոսին, Իսաճակյանը ճանումէ: միմեժ

ձեղ

ու

անուր,զնդան:ամուր: շինեմ բերդ ու պատվար՝ Ֆրքամ. ու "Նեղ. դժարօրվաճամար. իմ ճոր.ղենքերնու ձին, Առնեմ տանկուռ կտրիճներ՝ 'Ու.Սասմանց Կռվիսճամար վիգու սատար. ԼՐ ելնենք:գուպար :

կռո,.ո՛չ քագավոր,

ու:

տրաբանվոր, մշակ,

Կըչինեք ճարդուրք

ԴիՈւծ ու

ո Տ

Է՛,

Ու

ւ

ՏՈԳՈ

ՏՐ

անում

դուք,

ո

ու

Ո՛չ ճարկ

'

ադի

ոթ

:.

:

բա-

ն նա

անիծած,

Աղա անլար, Ընկերներով ախպորպես կաննք, Կաւվրիքանճոգ ռեր՝

չիր

եղող».

ու

ասում. Այստել, են,.Մճերի ինչալես Համբերութ լցվում է, իր առսջինզորեղկոչն է մակը ղովրդին՝ դեմ. «ոյքարի ամրնուր րլոոլու լողլոքումի "իրո

ցրի

ու

.

Թ

եք,: մարդն Դուքօրճնած-

:

տեղեն՝

ւ»:

:

վայրիճավքեր, Երանի՛լձեղ,

ու

բանվոր.

սամեկ տղա Քարըշալակին:բանձրաքաշ. Վարընկավգետին եղավ

որթ

ո

:

ու

ԲԱԱՑՆ

Թո

գր

,

ոնն

|

ԼԱՐ

`

:

Ց

Ե

.

աա Դիրչը դնում դեպի էլ է Հեռանում Մճերն, Լաքարայից տեսնում է վայրիճավքերին. Ճամփին. քաղաք':: Պղնձե ԼՈՄ

Մբ

Ե

,

ճոնքեր:ժողվեց:իրար,ր "Մճեր

,

կից քաղաք, ուր՝:.«Կամուրջ,բուրգ ու բերդ՝/ Պինդն. ուր «Կանգառուսվ ւլղնձակերտ», մոլորմեջ ոլողուռային»,

ւ

:ու

:

ԼՈՐ

ՀԱՆ:

տ

նուրբվաստակին,՝ ճացին: արդար. ւ

12489-

`

տոմ

ժո-

ճոչ ենց Եվկրկինվերադառնում: պետերը, ԻՄճերնիրճայրենիքը՝ |

"'

իրեն«Ռամկի:օրենք իրավունք». առվ,-որ Ճաւկճաջողվի է քաՏւսռատելճայրենիՍասնա. երկրումդործումղանաղան ճրաշքներ, զինել: ժո-. օգտակար ձղւոում Ցագործություններ ուսմկիվիճակը:Ընտրումէ լավագույն ղովրդին,քեքնացնել սարվեւոներին մի անառիկ"բերդէ կառուցումՍասնա Քեն»: Ապաուղղվումէ լեռներում: դնում«Մճերի ն: անունը: Սասնա աթոո-քաղաքը`. իր: ւռուն»` Աոռյուծարերդ, «Զոջանց: ճեծնում Դավ կառլումմեջքին, Թուր-Հավլունին ճորղենքը՝ խակելփորձող "թի Հրեղենձին,ճամփեն մի

ծում ու

ու

:

-.

նույն ռամիկժողովրդից բանակեն ստեղ-

զո որաոնում Մոնրի երա» Է՛յ դե լճեր,

գալիս

,

ու

|

ու

.

րյ.

գընա,

-

Մ.

Վար էջ ձինն, ժամտուն

`

: |

Լա՛ց, որուուս

ու

դարձ արա.

ու

չար, որճորդ ներեն, յատանին Մերը, որպես. Սակայն արժանի որդին, Դավթի :

անսա-

:

չի կանգնումիր խուքերից::Իսկ ջոմոճղափորիլին ջերը ղգալով վոսնգը. Մճերի. ասածներից, արշավում ուրա 1նետում: գոլին Քողթանի Հոկողո Հրուռ նրա դեւ, սակայն Մճերը, -որն ուներ, րար ՑՆ ավազան արոզու: է «ԱջՀեռքին». Յ էրնգրոճողներին»:. Թուր-նայծակին:`Հաղթում Հաղարաշող Հռրշղ8անց՝դոո-ամպրուլ լեռան եո Քոշեց` դարկեց՝ Անդոկ Թուր-Հավունին,.լ ու

Յ՝

տուք

սան

է

ն ետ

Սասմա

են

ԳՆԵՄ:

ռո

մու

է

Հար

ուժ

`

«ղրրՅո՞ՅՆ

ՔՆ,

Դարկ

:

:

նըկայծկլոն,կրորուռա,: ԳոռացՄճեր Սասնա՝ վրան. ու ճետ, լոդուք,Սասմա ծռեր:

Է՛յ

ու: դիտցող նիղալ: "Ձեռնել

նեւ,

Ը |

դուրղ գեղարդ. Ջեռնել. գիտցող ամենքըանսսվազինվեն, "«Թող՝

էմ.

ԻԸ

Ծ

ինն

.-

.

ու.

.

արգայար

ո ֆորա Թուր-Հավլունին,:ճանց տո Մեջ.մլագին։ երեն ու։ ՀԺ Հւ թափեց»:ՀԱԱԻ Ե : կւորեց,

պապին, արոր

Աու

լ

«րմա» Է՛լ դուք,դեղջոմլ, ւշակ:ուճորտ,

Հար

«գգ

ՀԵՐՆ

րրա:

5.Գաան ինձիճե -:- Հոխանիւ չար Քանդենքճիմեն: աշխարճը

Ընկավ

,

ն

ու Ուուսմկություն բերենքաշխարճ,

օրենք Ռամկի ու-իրավունք, իրեն աոտճրր տերդառնա ռամիկն

|

Ր

՛ :

ԼՈՑ

.

առք Ծրար վատտակի: հարի»

ՀՐ

ա

Ը

`

չԿ,,

Ն

Գուգո մար ՄԵ-Հորյել ւՅոկյրեց,:լաղվիեց»։։ Հա «Ովոր թրի վան»: հագ ուրոոթույն ՀՌ մ Ինչ որ ընկավ ՎՈՐՅԹԻ ճրի.բերան:

՝

Է

,

ԱԵ:

ը

աղ րուն,

ՍՈԼր

ռ

ԹԻւ

ելավ Արյունն

Հ: Նայ: դմաց

զոչ-գոչ

թուջ

'

Մնացածներ գումարփախան, ղան

չորխոհի, Հանց ջրի

Հայրենակիցներ արյունն է` ն

իր Այդարյունն որոնը իրավունքի ուսմիկների, ճամարէր

այն

:

,

:

նան

նա

եկովի

լել: Ուրեմն որիերջանկության էր ժողովուրդը, մունետիկն 'ուղումդառնալ

«ոդճազառ Սասնա. ատեցնրան: Իր»Հաադացուվ ու մուրը ռար արաավիաոծ երնելիները՝ Այսկոչից ջոջեր Մերի ՀՀ:

ա

Էշ

«190-

Ի

Ր

լ

,

արար

Տող

-

-

շն

բ

պտ

ա

Վառուն լման

"

Երր

ՀՔ

կք

քնուկ

-

Մարին.

Նզովք արինգոռ. մ. -:Անիծվեսդու...` Չարը՛ դ Մճեր, ԴՈո՛ւ, ներճուլ Նեռ Դո՛ ւ, դե ցասման, ` Դո՛. որ կուղես՝ քանդես, արոտ ԱԵ Ծարավմրնասու:անոլի, մընասու անորդի, Անճեւո մնսճ,՝ Րխրռր ուղենաս,չգտնես Ը Մոաճ

են Դիկ, աա Մարին խորշուր

ւ

:

տ

:

.

աշխարճն տ

:

ԷԱՈՂ ՀԱԽ

ՆՈՅ

ՏԱՆ

գա` դատաստան:

Մինչ «Քրիտոոս՝ դաւ

'

,թ,Խ,յ,Խ,/,թ),/,/

ու

լու.

ԼԱՏ

նա

որ

ք

:

ԲԱՅՐ

ԼՆ

ՊոսուԳոռ

Ու «ւար եՐՁ ԲՆՈ: ա

ե"

|

՝

անմաճ կըմոքե ար ԼԱՅոՑ

ւ

բան, Աշխարքի բոն, Հանց Աշխարքի որ.իժ

Կըխեքըլեսիրտն ճոդին: ո՛չ՝կուլա, ո՛չ կրղղջա,.ՄԱ" տ Որ Քրիստոսխղճա-ղլաոա,

ՆՐԱՆԵՀՊ ՅԵՆ:

:

՝ :

մ

ու

ան

Վե՛ր ել, մերիկ, Մեկ ճար

որոք

Ն

:

ա

Բայը. Հայրն.մայրն. է"աոնում. առարդլոմ:, հեն, ւ

որ

ու

էր. ընդունված ելել: է կարգը,որ այդողես Մճերըխախտել

որ

են:

ու մեղք 4իրծ եիատճառ աիդա"նիդմոալու

քը

ու

րթ

ւում:

խորճուրդ տալիս, որ ճեռանա ան-ողզջ « թաղի». իրեն Ադուսվու Քարի ասսլարեղիդ հ. ձավում,ղ̀ղջո.մեղքերիճսմար սսլասի,որ Քրիստոսնիէ, որ ինրեն«թողությունտա»:։ Սակայն: Մճերը Ճամարում

.

Զեր Մ.

Ը

-:ո

նրան,՝:որ տեսավ ռամիկ ճասռեց«ԱնձնաճուրՄ̀ճերին»,. մարդուչարքաշ կյանքիբոլոր բավիղները արդարության ծարավնրա ճոդին ճենը ուսմիկի ճամարընդվղեզ,ընդվղեց սլասոժվեց ճենց լուրայիններիկողմից:Մճերըճատակ,մ|:կեր ճաւկքածանեծքի բաճառուսվ, ծանրույան նում է ճոր-մորգերեղման՝ ծնողքըիրեն որ ' սատար կկանդնենն.--. Լ:

թեղի խղճա

Որ Քրիստոս

"

է, որդինմեղավոր.

ու

Վե՛ր ել, ճերիկ,..

ղղո:

ալա ար ւ

ու

:

-

Լա՛ց

ու

:

։

`

'

որ

շքաու

:.

նեն

Թողուցուն Այթինքե՝ իրենց Դավիքն Խանդութը: Համարելով,

"

ի

Ըն

ԲԳՈՅՈ

արան

արե կբործ: անոնս, Ատացվեց. չգնաժողուութդը չըմբոնեց Քո

Գգ

Ե

-

այր,. Ադուսվու Ու քար բաղե,

ռ

մարամոնամոռի

բլուր, տաղան,

լ կամար

'

ԱԱ

Գնաշ ողի,

ւ

|

`

էլ սլետքէ այդւլես՝

գնար:Ի՛նչ ուսմկիիրավունք, ` ի՛նչ ճավասարություն այդ ի՛նչ «քանղիչ»մտքերեն անցելիորդու գլխով,ն նրանքէլ, որսլես րենց ն

ւն

ԼԱԼ

լ

ՎեսՀԲորթ" քողոխյուն ուս:

ղեմ են, Մճերի. բացի:ինքն. «Բոլորը փրենից, պոեմի Ո

ինչսլես ճայոնի է, ունիերկակիիՀեղինակից: Վես բառը,

Ն -193-

վածք̀ուշվելճեռսնողլԱդոսվու Քարը հ

"

սպասելայն օրվան, երբ ժողովուրդըզիտակցեր,որ «Այսպեսասլրել ոլո նու գար այլնաանճնարէ» կանչերիրեն,աղերաեր, ինքը մինչ այդ ճամբերաձեր,իսկինքը, աշխարճի փոխեր: առլրելովասկետի տար կսպասերայդ օրվան,կսռպղլասեր` որովճետեւ ինքն իրեն անմաճուվմյաւն, ւլես, դատառլարտելով ձեռքքաիրուվունքչուներ,ո՛չ ժողովրդիցվերջնականաալես ճանդեսը: կորցնելիր առաքելության շել, ո՛չ էլ ճսովատը |ոնդիրն ըուո-երնույխին, ամենաբարդ Պոհմի ավարտը, նա ճամար:Այս մասին երկարե. ւոննէ:եղել:Իսաճակյանի «Արեդ»ամսագրում դադինմտածելէ: Արդեն:Վենետիկում, է անդրադառնում ճեւտոԻսաճակրանը ւլոեմը տսլագրելուց երկի ավարտին,կ̀ամ ինչպես «նաճուուսկությանը»:

«Ռւրեմն,ըստ. Իսաճակյանի, Մճերը վերջումսլիտի նաԻ ճատակվեր, դուրս գար, կովերն նաճատակվեր: դեւ,նա աղդ մասինբավական ճանդգամանովից դրել է ՍիմոնՀակոբյանին, երբ արդենսլոեմըտոլվածէր (1922,28 ասվրիլի, Վենետիկ). «Իլ նաճատակությունը ԳարեզինՍարկավագի՛ «Սասմա ծռերի». մեջ կա, որ Մճեր պիտիմարւիրուվի. սակայն չէ: կաբնորը,այլ այս, որ Մճերի ճՃաղքանակով պլետքէ որ սոցիալական կոիվը վերանա, ջնջվին, դաւասկարգերը, դա ասլադաս մի ճաւսսրալություն, իսկ Մճերը սոցիալական կովի սիմբոլնէ քանի նա ողջ. է ուրեմնկոիվն էլ ողջ պիտի մնա, ինչպես որ նա է, մինչե ճիմա 2 մեռած,սպասում է ժողովրդի գիտակցության նրանից ե՞նչ պիտինա ողջ մնա. է՞լ ինչ կոիվ կա. այդ մտքովես 1922թվ. որոշեցիսլաճել. եթեէլ, բան չի քեն.լավէ, Վիեննայում մերժեմ Իսաճակյանը: ճառոված, է որ սեղմ նոր փորձված մի . եղրաւիակիչ իմաստությունը՝ րակելուցառուջդրում ժողովրդի ղոճաԺնն, Մճերի'սլաւորաստակամութցյունը՝ վի։ Այսքան». դույլը տալու Ճամար՝ (ԱԻՆ, 68--69):. ճանուն` Ու. սղոեմը ւթե իր. ձեռազրում, որն ճայրենիքի,ե:դրոսնովիսկ բերել կյանքը ուղար Սիմոն ավարտը: Հալկոբյակունենար՝իր տրամաբանական ձեո. էր` ւսյդ խնդրում:էր,: որ երն ուշ չէր... ոաուա նին ուղղվածն̀ամակում: զս :

ու

լ

տս

ու

.

:

:

ողջբայց կաշկանդված,

ՄՀերի ք անվանում` մամ Հրատա պոեմը

7.

ղարթնումին,-ճետո

-

կորչի, չխաքարվի, Հժ

,

`

ԷսաՎիտո, |

յր

ւ

ականը, Ոլ րոզ ը

յւղազիող ք:Աշայդ տրքատի գրքի,

ուղղումը մոցնել

Պատվածը»՝ ԼՈՐԸ

ԲՐՑարթոր չճա: շՌամկուլյուն,

ՏԵՐայստ

ու:

:-

Ռամկիիրավունք, "Ու նաճատակվիմ: Մեջ: էդ սուրբ կըովին»

ԱԲ

որր

բերեմ, `

.

Հոտը գու

ՀՎ

ւ"

:

ՀԶ

մ. Ի

ր

Պատգամ "ոլ:ՍոմաՄչեր» 1: "ՕՆ, ժնե, ՏՅոր ո

Լո

գորտ

ՀԶ

:

ի

Ն

'Հիմեն ամեն "Ու նաճոռուսկվեմ՝

ոջ

ու

լ

կովին: դտորթ

Լ

Հռ

ՎՎաւաւ

:

(1567-4952) :

Գարեզին Հոլաեփյանին Մեծի Իսաճակյանը նկատի: ունի 1945) 1952 ՛խխ.,ճայտնի 1943` Կիլիկիո կլաթողիկոս՝(օծումը:

Կոանն՝

տ

|

Աշխարձն ավերեմ.

բ

նւ

`

պո»

«ապր

Լ

ւ

գու

ռեր րր

որը:

.:

:

առու

մաք

ՀԵ

Մ

:

Դ

:

-

Ճայադեւտ,. Իսաճակյանի ճինընկերը:Այստեղ նկատի ունի'նրա«Փրանքներ.ժողովրղական բանաձյուսուցյունից» --ոաումնասիրություն :

։

հղոսից: ոլառոումներ «Սասնա:ծոհը» ուր-վետեղված միշարք

(892),

են

|

Իսաճակյանի մի ոլատումիմասին`է`վկայում Մանուկը»պոեմիվերաբերյուլ՝ «Մասըսա մեկի ճետեյալճոռովածը. ներից Նման

ի.

առավել երաղեկլինել Մճերիասքի.ավարտի տարբերակներին, սլոեմը դրելուցդեոնաշատ տարիներառաջ: Եվ իր ճանաչած բոլոր: ւտարբերակներում Մճերըդուր չէր. քարալրից, այլ սլիտի.դուրս գար... եբ Քուր չէր: այդքանխորճել. փակիչ:մուսիվերաբերյալ,այն ն՛ շատ իմաստալիցէ, ն՛ ճարաղոատ. էսլոսիընդճանուրողուն, մեր ժողովրդի, մւուսծոռա ղույյանը (չէ՞ որ, վերջասլես, ճենցերկ էր Ճայժողովրըդի մասին,նրա յուրուտիսլդյուցաղներդված սլաւոմությունն նան է):. Պոեմի եղրախակիչ ճատվածները շուռ գեղեցիկեն որսլեսարվեստի անմար.

արված. «գրառում: "Զոլովիոլի Բասենի պավառի սեռրտեմբերին `

«1902:

ւ Իսաճայկյանը ձգտում: էր ճնարավորին չոռի

Էո2Յ

'

Մանուկ անունով,բաղեշցի,կարմի տաճկաճայլ՝ դյուղում «Մի Մճերիմասին. ինձ ճետելալը ծեւ,խն մշեցի,սլատմեցը մի վանեցիմտնում քանի տարիառաջ էՄճերի քարը(աբ մեծ,. ճակա:ժայոի է մի վեմ մարդ (վեմ ըը), տեսնում` ասում է` բեր,. ոլարկը ձիուս: անցրու, սլես), որը` զլուխն նու բայց որովճետնսլարկըծանըէ, էլ բերում Է ձինպարՀ"

:

:

է այս Կոեսնելով. կի՛մուռ, գլխինկալում:Մճերն ասում «Ես այն աղաեկգամճայու աշիւարճն: ժամանակ դուրս տատանա մարդիկէլ չեն լին|,:երբ ցոլու, երբ աշխարճը շեն,-առատ), ե: րենի:ճար մասուրիչամի կլինի(աշիւարճը՝

բորվում թեմի եղրաԻսաճակյանը

դատլոեղիա, բոցարճավ հրո:

` ուսկան առումով,

.

ան

կոլաւտվե, կճարդե,: -ումկությունը երբ ժողովուրվը: կուգա»:" մաշխարճ : կությունը իմ Բոլորը բառացի`

"ն ուս

Լր

Ս

ք

Ամեն օրն Համբարձման, տարի ՅԵ

Աե

կ

Ս

արմա

Գն

Ֆրք իրարուՃամրբույր կուտան Լր Երկինք-երկիր, խե ճուր ջուր,: ողոր տարի օրն Համբարձման, Ամեն ՀԱԲԵՐ ԳԵ ԸՄ Ֆրբ կքբացվիամեն փակղուռ, - Աբ ւե» ու ՐՈՔ Կրվախենան քաղաք` դեղ ՓԱ երԳոր ԴՈՀՂՒԹԱ Ագուսվու քար, -..կըրբացվի բանար: Կելնի Մչճերարնե-աշխարճ::

ՀՈ ԹՅԵՐ Լ

Գեղ-գեղովի,

Գոու ր"

դող"

ԲԱՐ

`

Է

վերջինխուքերը»:՝ մանավանդ ավարտի Մճերի ոլատմության են բանատեղճեւոաքրքրել` շարունակաբար նությունները: հա. «1902 վին, սեսլտեմբեծին, բերենքմի վկայություն: Արբին,.գտնվումէի ԿարսինաճանգիԲասեն:դոռիսոում: Փալամի մշեղիգ̀ մուտլի դյուղում ` ճանդիպեցի՝ աղքականի,` մուռ: 45-- զուսրեՈ ւուուս անունով, Մանուկ .. բեղ. որմնադիր,` Ց Նա Արտասուքով. ասաց, "որ իրՃ̀այրենի- ԲՈՐ կանճասալում:ինձ որոշակի ՏՈՄ Չոե, Կրպաղատեն Սասմա: «Մճերը՝ է Մճերիմասին:Ճեւոնյուլը:-: դուրս քում լսել ու` ուսմՏԱՐ ԹՑԸ`Զար Մճերին. դո բ ոնատեղից, Ադուսվու իտի իրեն: ուՈր Բացի զրի՝ բերե աշխարճ,: կություն` իրավունք»: ռամկի Հոզա՝ ր աԼ ուր զրված՝ նրա խոսքերը:Այդ Ճուշաւոեւորը, է նրա է էլ մյուսթղխերիո. կորցածը, գտնվումէ Եվրոռլայում Ճեւո:. Դժբախսերած,. լուռ-ճալատւսկ, դրած ճույսը Քրիստոսի վարիանտը»: վրա, իսկ տաբար նա չէր իմանում ամբողջական:

բորոից,

ԹոԼորՑ

ԱՅԻՆ

մեկնարաժողովրդական

Հո

ու

աայբ:

Դո

ԷՀ

հաղաքաղրու,

Էւ

Վ

:

ը

մաղարայից::

ԲատուինՐ

կապրոն,

դուրս աշխարճ լանդն այուլես ապրել անկախությունը ժողովուրդը, ::

ատն

մ

ԲԵՄ

աս

'

մ.

:

-

-

ռ

`

լ

ՆՈ: `

-

|

ն մեկ կողմլոտաղիմրցակիցներ ցասումը) ոլոոիկումը(իմա`ւղզգային եղան: Քրիստոսի: վական քշնամիներ Ճուղքարայրում:Ատասխանակը ղած,իսկ վելի ճիշտ`լաղած Ագուսվու հղավ. Միճրի ճամար, ճակատագրական ուրիշ Ը Լ՝ ճավատարիմ խուքով, ատտվածորդի ֆինը քրիստոնեությունն ընդունած առլրել Միճըը,որ մարմնացելէր երկրի վրա,կրակի մեջ, այս իւոլ տւսրերքըչընդդիմանոլ»ւվաւովեւ Քրիստոսի «Չարին բոռնությամբ՝ ՛քաղադարձնելով նման նե աշխարճամար, մին,որն իրականումմեր ժողովրդի, քակրվության մարդկության կովանը, առաջադիմության Ճճաենքարկվեց։ դիրքունեղող ճայկականպլետակոանության մետամորֆողայի՝ ճաղրական քրիստոնեական դիվացման,, ւսյն կրոնը սվերածեց մար ունեցավկործանիչՖշանակություն: չար, կործանիչ սատանայական ողու: Այդնշանաբանը մուռ "Արդեն9-րդ դարում Թունա Արծրունու. բուռ: էությաննշանակումէր: «Համոմլերպվել. բոնությանը» Միճրինվիի. բականանունը Ճճանուն դարձելէր ածական ունուն՝ ղղվելի, կամ քե. նող(լաա լի, չար, պղծողիմատոով՝վատՄիճր:.. յան»: փոխ- - Բայը:Ն այնսոլես «Հարդ է ՔրիտտուՃաղթելովՄիճրին`լուրացրեց. մինչքրիստոնեական նրան: Մճերը, "անցյալում լոաավորմակդիրները: ված ձեը՝ թույլ փառաբանող . "Քրիաւտոաին սկսեցին,փառաբանել. կուա՞ր,որ իրժողովուրդըայուլեսգլխիկոր կախլալվի- . «Արեղակնարդար, առավուռ վուսո,. լուսատու դարից դար, ինչ է քե: տիեղերաց, ճակում շարունակերդոլատեել՝ աւսջինլույս, :

:

,

ի

Պանդգոուուը ղորհածունը Միճը աատծու ծագում. Հեխանուսական` "

.

արա

Մ

ու

Հուր փայլար

ւ

հացյոլ» Միճրը.

(/, 163, 164-165, չդրատանճնաղանդություն 166): չխախտերճայոնի սլատգամը,: Նա ճետո «Փորձմեր էւլոսի դիցաոր,Քրիստոնեությունը րեր: Իճարկե,ո՛չ: Իսաճակյանը "Այնոլնս կամ Մճերըբացասական բանության մասին» -ճոդվածում Միճր-Մճերի մասին բնույթ է ստանում: ա ստէ ամենասիրելի «չար» ճայերի «Միճրըճին Մճերին. /ոդի»-ղուրս ճեւոելայլն դրում. ու «ցասման նրա ձգտումէին ճնաղանդության վածներիցմեկն էր. ամեն տարիշքեղ՝ ճանդեսներնվիրում ընդդիմախուները.. ն էին «Միճրական՝ ժողովրդի մեջ: էին նրան,որոնք|կոչվում Սակայն ժողովուրՄիճը տոներ»... գաղափարներ: սերմանել ս"դը` աււոծու նշանակությունը, կրոնի իր սսկայն, մաղզդեսկան մեջ Միճր աստվածնէ«Մճերը չմոռացավՃճերուին. նա ճամարվում ն ակնկալվում է. կրակն. շատ շատ ւսվելիմեծ է. է Մճերը ւամոլգրում.Իսաճակյանը,-. է, կայծակն, "րուն է, Մճերըարեն է»։ Այս ճատվածում մեսիաՍաոշիանտկամ մի.բացաճայտում իբրն փրկիչ,մեւիա (Ավեստական 1. անում. "ԴարերիվերջումՄիճրը դալուէ, ճաղլքելու էլ, որ. Մճերի Իսաճակյանը.. Կաշխանտ): «Առյուծաձե. Մճերն է. մարդէ աղատելու վեպի մեջ. ճեղինակին, «երկճյուղումն Աճրիմանին,չարության: .է, մեր ճանդեսդալիսարնային է վվերամայդիրով|: Առյուծաձեւ չի:.նշանակում առյուծ ձնող,: կությունըչարիքիդ-ն՝ մաճից,, ե Թու.. առյուծակերպ.... Մճեր, ինչպես նորոգվածտիեզերքիվր է Արեւմուտքում մանյանը: կիրառելէ արդենիր: «Սասունցի «.Միճրի սլաշտումունքը «Դավիթ»սլոն"մում՝. ( 7, լոդյուցաղուն», կրոնի տարածման, դեմ.ամենաուժեղ, «Առյուծ Մճերը ղարմով 166):. կերոլարիդիցաբանական կաՄճերի. չընդոտըեղավ: Այս երկումեսիական արմատները բնորոշե.

:

միալն ընդունելու, աջ

բերելով՝

ՏԱԼ»

նաճանջի

ւ

.

ու

`

.

|

ա

իշխելու Հբառքու Արեելքում՝ քրիստոնեական. -

-

-

իրար կոները լ

բ

տող, չայլ

առյուծ

րա

,

-«203-

սլատա-

Հովճ.

ստւուսը կանգնելու ճենվում է մեր:էռլոսի, առաջին մղումով,նա անտարբեր լիս Իսաճակյանն, ճերթին, չե բայց դալու, ն վրա. ինքըինքնակամ սկղբնաղբյուրների իր ասլաշխարույունից` եր ժողովրդի չի գա,ի բանաձճյուսական դուրս` նա Մճերին, մշտարվունսռլասումէ իր ժամին: Արլէ: վկայումեղիր ճին աստված: «Եվ մեր վեւլի մեջ ժողովուրդը օծռերից ըավաւլկիչ. մասիերկիոսությունը դարձրեցՍասունի: Մճերին Համբարձման Միտճրիխոխնակին, ճերոռական՝ ի ճանդես մի մեկը, բայց ամենասղբերգականը ամենավսեմը, մոած միջե Լ2 բերել նրանմիջինդարերիսրուոմության՝ իրադալրձումյունՄիճրի: ղիվուկան ներիմեջ, "ուսլով նրանչարավովխված որ ` նուն ճին,աղնիվ, Հարցուց միճլական. վերասլաճելուլ դծերիդ,բայց Մճեր։ էական տարրեր, ՏՈԱԳՈՆՏԵՂ ՎՀ Հա, նպես է, ինչպեսոր էր, նվիրոմլանճաակություններից Համբավ ծեր: մենք տեսնում ենք շաւոցայտուն,շեշտված: ԼՐ ԼՅ ԼԱՅՆՈՒ ԹԱՆ մի ԷւլիկականՄճերը ղիալեկտիկ՝ճակասությունների նա նա: է,՝ Լ, սինքեղի հե: Մ վերջնական: չար: Նորե՞ն դառկը կոմոլլեքսէ.Հո նո...: (2 ժողոԱշխարճ է ինչոլե՞ կուտեն, ենք, քե ղարմանում Եվ: մեջ:բարի ո ԲԵՆ» "Ու կըմնաինքն անոթի վուրդըտրամաբանոլյմեն, ճին՝ միճրական (Մ, Հարյուց Մճեր:: Լ իր էոլուը» ՀՈՎՀ 166):: ՏՐՀ ճետ Հու, էդպես է ժողովրդի. քարանձուվում ՄճերիՍՏՈ Ազնանց ճե ԴԵ չճամակերոլվելու չարի: անճնազանդուվցյւն, դարձ,գնա քո չար աշիսրճ, անն Խոր. ղալրուցքովասավՄճեր: Կղաուռը,ե ժողովուրդըՃույսըչէր կտրում,սսլասումէր, որ Դու ն իրեն պողատությոմռ: արդար դաս աշլաըճ, դա ե՞րբւվիտի՝ դուրս մի օր Մճերըդուրսկ̀ Հարցումարավճովիվը ծեր: լուվի ճանդեսլժողովուրկյանք կբերի,այսինքն` ճավատը: ճետ: Երբշեղբն ճասնի -Եվ։ ԱդուսվուՔարից ` Վր Մճերի՝ անվան: ղը: լառլում ԱՐՄ է . լիներ: Ոսվորին, արարք "` ոլետք. պլատմալան՝ դուրս բերելը: Ռամիկ Այսպիսինէն Իսաճակյանիպոեմի,ճերուը, ե ուրիշ. կանչե անան : նրանալատկերել:. չէր: կարող Ե՛վ:«Արեղ» ոււմւակերպ-նա ՄՀերին, Ցասման: Մճեր: ` Պատդամ տվավ տլադրութւյան Հրի, ե՛ Վիեննայի:1922 թ. գրքի առտսջին . Ու դուրս: եկավ ճովիվն: այրեն, լիովին:ճամաճատվածը: պլոնմիօրինակներում: ավարտի ՏՈՄ Ագուսվուքարգոցվեցնորեն: էին էռլուի.ոդուն, ժողովրդիԿիտածելակերոլի : սպլատառիսան " Ըո էմի խորճըԵվ-պոեմն:ավարովում բառին սլատումին: արմ իէ, "Մենք: Ճիշում ենք՝ինչէ̀ր:գրելՍիմոնՀակոբյանին՝ երկլոուուլյամբ, որը.վկայում թե.իրանձադանշական հ աճա է։ ոլեւոք սաճակյանը ինչից էր ինքը ղդգուշանում:: ք. վումՄճերի սիրտը կրկին բաբախում Մ

ւ

-

Մզոավու անձավ Չոր ամ էղէ Աշխարքն խրա մ

Մ:

|

-

`

ԵՐԵ

լ

որոնք

լ

ՀԵ

`

ավալ "լիք

|

բորի

ո

դ րառուցոլ

բության,

.:

առմիկ-. գառի

ւ»

:

`

`

::

ա,

Ց

Հո

ողուն Պարաղասռ առլուտամ: ան որ

:

ՄՀեր»-

ԾՈ

Հ

Ր

-

ի

ին

`

:

ը

-

երա

.

անները

Ն

"

'

Ր

`

ու

"204.

|

ժողովրդին |

Վ

|

Է:1205-

| |

այն Զարմանալին վերջերսլով մշակեցի՛։ չէր մշակված, է: աղգայինառասոլել կաղմով. է որ իր գաղսոիարական ընԴրա մասին ճետո: «Լսել եմ, որ: մեր' դաշնակցական եմ։ ես Երբեք,չճակերներիմեջ խոսք1 եղել, խե բոլշնիկ դերեղմանը,սկսած վատա: Բոլշնիղմը:եղավ Ճայուցյան "լոլիտիկայով վալվել: Ուրիշբան է մեր կողմից ուլ ռիրասլեւտույյան, դաղանների որ դոնե այդ լը, ն մեր ընկերների լլյանքը,որ նրանց վիրկենք ճւայությունըը Ճետո: են: Սրոսմասին ես Սիմ. Հակոբյանին ձեռքիտակ եւմ սիրում,ե. այդ չուս, խե ես բոլշնիկ իտի կարծել շուռ լինեմ,կարիք չունեմ սաեեւմ:Եվ, վերջասռլես, հե բոլշնիկ լիտղու - Հակառակը. ցույց լու ն դաշնակցական բոլշնիկ է:. նելը անճամեմատ շաճավետ: Մի խուսքով՝

'ճնարավոր չէր ըմբոնել,խէ առսլագայում ինչ վարչակարդ կառուցվեր Հայաստանում: Ամեն ինչ դեռնամշուշով իտի ծածկվածէր, ակայն մի բան ոլարղ էր Իսաճակյանի Ճւոմալ: ոլ, բոլշնիկները, յլ ոչ քե Ռուսական կայսրությունը, ն այն սնսճացուՃարված ճասգդրին Հայաստանին բղկտեցին մի քանի մասերի։Արդ ինչոլե՞ս կարոզէր մեծ ընդվղողը ն. մեծ ցասման տեր.Փոքր Մճերիճեղինակը բոլշհիկանար: Իսաճուկյանի հրաղածսոցիալական ն. ճավաւոարությունը բոլշելմլյան սոցիալիղմը, ուր. բոլշեիկյանկուսակցություն միաճեծանիշխող: էր դառնում,սոսրբերճասկացողություններ էին ն իրար. ճետ ոչ մի կասռսլ չունեին: Պատմական հերկու:իրավիճակըՀայաստանումօրրոտօրենավելիէր բորբոքում, լեժացնում ԻսաճակյանիՃալաբոլշնիկյան իու կողմնորոշումը: Այս ճանդամանքը ավելի է խորանում քեր» (ԱԻՆ, Կաճիրն,37: «Սասմա: «Սասմա Մճերի»լույս Հետո գրելուցճետո:.Եվիրականում Մճերը» անձիմնեն բոլոր` այն միւտումները, է դնում` որ: ուղում էին կալել Իսաճակյաբանավեճ տաղբերշրջաններում, ճայ քաղաքական. հի գործը բոլշնիկյան դգաղավարախուության բոլշնիկիր նոր "լոեմովարդյոք չե՞ խեքվել. Իսաճակյանը Ճեւո: Է "Վարդգես. ճենը այդ շրջանում. կողմը):Ոմանք դրած իր Աճարոնյանին կարծում ների(իմա`ճայ ճամայնաւվանների, աննամակում (1923, Վենետիկից) Մճերը դեմ ելավեղածկարգերին, օդուտոսի,: էին, որ եխնՓոքր. ԻսաճակյաԱստծո Լ նը ստույդ իր է. նո. շո. ո ւրեմն ասում ճարնանդի «Չմոռանամ ասել, որ բոլշնիկ: դամ ըմբոստացավ դեմ,. «Սասմա մեջ (որ ի դեսլ.շա՛տ մշակել եմ) երբեք Մճերա» դաղափարախոսության էությամբ,քանղի.բոլշնիկյան մեծ տեղ է բոլշեիկյան չունի, այլ: ընդճանուրսոցիալականդասատենդենց. սոցիալական խնդիրներին, ճատկացվում են Բոլշնիղմիճավաւոքով է ելել. դեմոկրատիկ:. ճեղո յոի վերջո. Մճերը: կարդերի ճակասություներն դուրս բերում` :: ճառւուռտելու իսկ:իմ ասածովդուրս է դողլու. ե"րբ. ի՞նչ: կերպ. Առարդար. կարգեր մղուսոցիալական ի'ության, դիտե. ված է, իմասայդ լեգենդան ն երկրորդ, սովլոլ:ժամանակաճայկական դաշտում, մը:Սակայնճայքաղաքուկան որ: չեւ. որ փոխել. որ մախասում ժողովուրդը բարդ: էր,` ճակասական, դուրս է, կյանքնՎայնքան «Մճերը ճաւռվածում ն բերե՞|. (ԱԻՆ,. ն «Սասմա բբովերկրոր Հրատարակուքյա առանձին ԴԽռոքը,

ն

լ

:

ան ալրիլ) (1922, տեսնելույ. |

-

ՄՀերի» Խոքը «նրամա ՄՊ

:

Ց

էր առելՍիմոնՀավոլանը, ե- Իաաճակյանը . դիրքը այդ էր Հաշխառւանք Ճսկայական

Մառին:էր, որը

"Ր

ճանձն

Հար, աղոքոն,հաճասալի»

ավելի, ամբողջական Պաւոկերն դարձնելու ճամար, մեկ տակայն կատարել, ես դարմանում ն անդամ: էզոնը անդրադառնանք նամակներին Իսաճալկյոնի:

ԼԱՅ: տսլավրելչշաչողվեց:՝

ՅՅՅԾ

ԼԱԿ

Ը

ոտոր

՝

-

Մ

ի է Լ

|

.209-

ճՃակամեծամասնականնում, ն. նրանցանկումնէլ դեռ շա՞տու շա՞տճեռու էր: Սբերենք այնպիսիմի ւսննաձճանջ. Է (14 մայի21. Վենետիկ)«Սաճաինչ է գրում (1924, փետրվարի գործչիկարծիքը,ինչոլիսինՍիմոնՎրացյանն՝ մա ուղղվածնամակից). ՄՀերի» ճեղինակը՝ «Վենետիկյան ճգնավորը».«Մենք սի 1922, ՎենետիկիցՍ. Հակոբյանին խոսքեր «Ս. Վրագլանից մի նամակստացա, որ. ճիացած լավհնք, առլրումենք,քայլումենքդեպի:ծերությունը,Ճալէ սմոռիբոլշեիկ դործ,այն բենիքից ճեռու, ճայրենիքի կարուռով, ՃայրենիքիՃամոր դովումէ «Մճերը»,ե ճամարում են ուղում տանջվելով,ճուսաղով, իմ ւոքով, լե Մճերը դեռ դուրա չի եկել. ինչսլես սաճամարեն, չճարվածեցո̀՛չ Սուլքան իրենցըսլիտի էլ Համիդը,ո՛չ Գերմանիան,ոկ մեկնեն.երնի, բոլշեիկներն է, մինչեոր իսկաո՛չ .Անտանսոը, Իթքիճատն Միլլին,ո՛չ ցարիղմը,կայն «Մճերի» ւլրոբլեմը ճավերժական ո՛չ մեծ շաճադործվելուց,ոլաւոհրաղմը,որքան, դուցե`ակամայիդ, բոլշնիղմը.:եքե ւսրդը մարդուկողմեն սլեսաղատազրվի իրաէ` պիտի ե՞րբ դալու, ռուսները ճիմա՝ամուրնստած բոլշնիղմը. չգար, էին Մուշ ու ե՞րբէ: գալուե՞րբՄճերը դուրս ե մենք էլ մեր տանը, ՀայոցՃարցն էլ ուղենա. Ռամիկը պիտի երբ իր միակ ե՞րբ. գիտե, ո՞վ կանան... Երղնկա,' "իճողերամոսկան տրամաբանական ւռուսցելէր. վերջաւլես,՝ֆա'ելք-լուծումը (ուղենալ կամենուղփիլիսովոսյակոաւն, ասուծ. է ինքտալ էր. սոցիալիղմը մարդկության դեռ բարիք այսինքնկ̀ամքըբանավանությունն: մաստով ձոռված, (ԱԻՆ, 16): (Կանո, Սոլենսեր, ւոունըքանդեց» կաճիրե,: է:՝ Հեդել,՝ նին,վրամքըգիտակցությունն եմ. հե Այսքանիցճետո: կարելի-էր. որ Լոկ, Ֆիվոտե,. Վունդ- ե: այլն): «Եռ: ճիասլավված մեն բան դուրս կճաներ.Ազուվու ճակյանը: սոցիաղլիղմ Քարից որոլես Կսյլես՝ վերջառլես Մճերին Հլա, սա: ցավ ոլիոի եմ, ոլբ թ վի: ճեղափոխության Հոկտեմբերյան մունետիկր, ցավում: . սոցիալիղմ. 917:: կա, բոաղց ո՛չ է: 1937 թվին որսլես ժողովրդի. թե՞ անեմ, կողմից էլ շա՛,Ղո ինձ ե՞նչ սլաւոճառե մեծ քեղ. Ժնն, `. 74): խորճրդային: բոնակալությունըտապալել ձգտող աղատա(ԱԻՆ, բոլշնիղմը.. Նա է , պիտի: այն -իրակաոր քանդեր: բոլշնիկների մարտիկ: ղուղաղիղում ղուրս գար, ՔԶարմանողի Ճան: Իսաճակյանի նությունը,որ տիրում սնանկացումը վերջերզը էր: Հայաստանում. պոեմի րած սոցիալիղմի մոդելի Չէ՝ աներկբաորն գրելու:տարին`1937-թվին։ որ Մճերը՝ Իսաճալկյանի կաբոլշնիկյանճայացքների դիալեկտիկան, ճեւո: «Սասմա կամ.թե. «Սասճամար: սոսկ ճերոսական Միճը ատովածը պլոհմի՝ ատեղծման՝ յորեն կառլվածէր Մճեր». տ նա: իՓոքր.Մճերը:չէր, այլ ճայ ժողովրդի. սիմվոլն ԵԼ եե ընիերցողըկարողմոկասկածելմեր`առածի ծռերի». Նա: կբենամակներից էր: գրչի.տակգեղարվեստական կերպար Իսաճակյանի մեջ, մենք Իսաճակյանի րավացիության ե շայո բան կդնի ճաւէ տեղը: էր ճայ ժողովրդիանցած յուրովի: որըշա՞տ իր րենք մի ճաւուվիած,դարձած՝ կրկնում Արդեներկու "իան, նրա ճակատագիրը: Անդամնրա տարաձայնությունը ՆամակնուղղվածէՎարդդեսԱճարոնյանին:: ճետ, ճայանաոլաւոո քրիստոնեական ճոյոնի սլաւոդումի ուղէր «ՍասմաՄճերը»,բանաստարիէր, ինչ ավարտված, նա իսկ ուներ:Եվ սլատիժէլ կրեց, որով. ղություն, սպլատճառ ՄճերնԱգոսվուաղրում, էր, Փոքր: ւռեղծըՎենետիկում Ճեւոն կողմից,ինչպեսոր է,ինչ ճենցիր ժողովրդի չճասկացվեց Կոարին:: չորրորդ մեծամասնականները: Հայաստա`

կարծիքով այնքան Հայությանը

ու

:

ե

`

-:

մոր որատկերացնել, Իսա-

|

ԻՎ

`

.

Ռուսիայում

կատված. նոր

ցով Վիժց :

.»

ԱՅԲ

ապլատոկերաց'

.

:

|

`

լ լ

|

|

աուսջքայլող ճերոսըչի ճաճայվէ լինում, երբժամանակից ՛Սառնամանի ճողմերուտակ, կողմից, ինչպեսոր «Քրիոտուն ճասկագվում լուրույինների Խեղճ անոթի, ՐՐ մերկ ի մորեն. Ու կը կողմից, ճալածվեցու խաչ եբրայեցիների էլ չճասկացվեց. նորեն-նորեն, մնար Քրիստուվխ, ինչպեսասում Ա նիրավունք ճանվել,-բայդի տարբերություն: անբաժին: »թթ59թ:)թ,," ՀՑ է իր նաւնսկում, կուղե. Իսաճակյանը,Մճերը «բոնությոաւմբ Տարվետարի օրե օր. նա. 52), Ժնն, ուստին ինչ-որ բուն ռրդարուլյունըբերել»: Փուծըդաժանչար բոնուցյան (ԱԻՆ, : ՏԱ Լա» այստեղից ե կերպարի մի տեղ «Նեռ է, տմոտիքրիոտ»՝ Կը ծանրանար ուսմկ|վրան: ե Բոլց այնպեսՄճերըչէր կարողպարտՈւ մինչն որ շեղբը ճասավ, «երկճյուղումը»: իր ժամին,բայց. այդ ժամի ընտվել, նա պիտիսողլասեր ԵՐԵ ա Հասավռամկիչոր ոսկորին: է Ք", նա Արդ ճարց ծադում,, ժողովրդին: թողել էր րությունը թխ., երբ Իսաճակյաայդ ժամը չեկավ 1921-1922 Նկառոենք մի ճանդամանք. ինչո՞ւ Իսաճակյանը «ռամիկ» նը գրեց իր սլոեմը, այլ միայն: 1937 լնիսկանին,:սլոեմը բառնէ օղտադործում, իսկ եխե,վիոխարենը դներ «ճայ ժոգրելուց 15. տարի:անց, ղովուրդ»,քանղի այն, որ ինքը գրում էր, ոչ քն սոսկ : այն. էլ` Խորճրդային:Հայաստա71 պոեմի«Վերջերդը»:երբ Համիկի, այլ տողանոց: նում, երբ գրեց ժողովրդին բաստանում, մոլեգնում: այչ նա էր,որ`. էր «Կարմիրտեռորը»,ժողովրդիմի էր ն. սիբիրյան փշոլլարերիետնը:.Երբ ւռսը. բանտերում: ԲԱՆԱՆ էին: որդինճորդեւ Վր:դնում:ե. ուկը տքներ : յան դարավորսկղբունքները:. իշխաններու, ՀՎ ՋՈՆ «Արքաներու, Ել սակայն«Վերջերդին». Հպնգուը Սեռլուճներու, ճարուսոներու ձնով մանիորեն,ւալ նրան միանշանակ ւսյն դնաճաւոակոա՞- ԱԱրԾԼ ՀԷ ադ Շաճի, անկուշտ: անճաղ, ճամար է քննադատության: ու ամեն տեղ կողմից:Դատելով նը, որն՝ ընդունված գեմ» Ամենուրեք լը բանաստեղծի դիրքոլրոշա՞տհ շատ ճանգամանքներից, անդուլ,Արթուրը, անխոնջ... : ե ենք այն. մենք դալիս նրա. րաւնադրությունի շումիդ ճաց, որ: սույն «Վերջերդն»ունի երկակի իմաուո, մողմունքին,: Քարից մի դրվածիր` նշանավոր` քանղի՝նա: Մճերինդուրս.էր: ճանում Ագուսվու որը. ճաղար միճարը Ճճոդվածում, է դնում: ու պատախանում,մենք ոչ մի առանձին. սլարբեչենք ո րը մեկնաբաներ, քե "րություն դոնի, ինչուէ ճեղիբավե Լ անդուլ անխոնջ, նակըդուրսճանում. կամավոր Մճերին` բանտարկությունի ովերու մեջ ու.բովերու: ՏԿԼՈՐ» քե. ինչով էր արդարադված էւուի մճերյան ժողովրդական ւ«Բարկ ու կրակ.արնիտակ, 22... ճյուղինման. Ընդճակառակը՝ լուծումը: ճոդվածի գերիշխող `

նան

ՏՈՐ

ու

ու

արգոն

Բ

-

ա

եր

|

|

|

|

Է`

ուս-

Հո. |

,

(իրանում բարգավանութ՝ միակողվերաբերվել չպիտի,

բացարձակաղլես Պայ ր փրաքոր

տռառապեր :.

ԼՄ

ո

աա

ԱԵ»

.

ե

Ը

«Գարչարվեր երկու Հետո, իլոսի տարի, անց, մասին. «Վերջերգիլ» (Խոոքը րբ ժողովուրդը ոնք: իանաստողծին): արան .

"

`

:

'

։ու

վչարչարվեր, :

ար

Լ:

'

-

-

ՏԳԵՂ

.

Ն

ԼՈ

ւս

է Մճերի Մճերիկերոլածադումը,՝ կառղը՝ բաղաւորում ւնասը միջե, փորձումէ դիցաբանության: բին ճամաշխարճային

բանաստեղծը

թվինե ճետագատ̀արիներին, մինչե

«կրեմլյան ճրեշի».մաճր: Եվ նո դոռնումէ, որ ճայժողովը-

մեկնաբանել,թն ինչու .Մճերըկամավորասլաշխարանքի դնացնե որնէր այդ քայլի իմատորե ինչու Մճերըչէր ղում դուրս զալ քարայրիցն այլն... Եվ այւ ամենիկողքին «Միշտ երկուֆաղացաքաընդամենըմեկ ւվարբերություն. բայց իր անղուգարերի միջե ւրորվեց Ճայ:ժողովուրդը, Նա` շարունյոմսն մնա կան ճերու Դավքի կենդունի... քայքոյումներիմեջ իսկ "կականջարդերի,ավերումների,: երբեքչքուլացիր անընկճելիճավառոը, հրբեք չխավխտեց սոենչունքը լավոադույն րեց իր բոցավառանխորտուկելի ե իր ճանճրաշակերատեց բովի այս ճամար, սլադայի միջով

դին սլետքէր աղոռոադրել տիրող՝խորճրդային ճառարա-

ճիրաններից, նիր ճույսը "կարգի չր կտրում:Իր ճերքին

ու-

մղձավանջից փրկվելունէր. սպառումճող ժողովուրդը կրկին ճույսը դնումՄճերի վր, իմա իր իսկ սեական ուժերի վրա, ինչը ճնարավորեղուվ:միայն,1988-1991 երբ Սլիսկաններին, դարերուլասված յունը: Իճարկե,եխե Հոկտեմբերյան. չճիմնածճամայնական կարգերինհ. կառուցվող սոցիալիզմի «մոդելինբանաստեղծը սուլ ձեականորենմուռենար, ինչՌուսասուսն սլես, ասենք, ճերուավեսլը: օտարացի գրողներ ե կած ճարեղ` Աղատազրեց ճյուր. ան Ռոլանը կամ Դրայղերը,նա. կարող էր դին դարավորբանտից»(2, 17)։:. մեջ ինքը ճաճելիխաբկանքունենալ,որ երկրումիրոք նոր, սոդիաայս ոլարբերության Թերենս է կառուցվում, որն ըա մեղ,ւլոնմը լասլես արդարաշխարճ "ռաֆիննէ ճայտնումայն տեսակեւոը, ուր տերն ՄՃեծածկագիրն՝ «Աղառոսդրեց կանըռամիկնէ ուսմկի-իրավունքը: ճշմարիտճասկանոլլու ' Ն բանտից»,այսինքն` Սակայն:ես. Հեռուեմ այն:մտքից,լե րին` ճայ ժողովրդին,դարավոր: ըստ Շոռո անճեստույդ Մճերը:ճենց ճայ ժողովուրդն դրողներինման.միամիտէր Իսաճակլանի Կոարացի: առաջադեմ է: ն մենք, ն ն է կոնցեսլցիոն, այս էր բանաաատեղծի ճաւտակ, իրասլես չրմբոնեցինիրենցմաշկիվրա ոստես, նրանք վրա, ենք:տյդ կոնցեռլցիայի որն ինչ լինելը:Հոկտեմբերյա մեր ճերլին, խարսխվում չղգացին բոլշնիկյան կարգերի ներկայումս ունի, այսինքն`. Ռուսաստանում իմաստա վելի շուտ ծածկագըի՝ ճեղափոխությունը. իրոք կատարվելպատնե «դումական:այն:ժամանակաճատվածում, երբ որ «շեղբըՃԱ. Մճերըիտի դուրս գա աղատագրի Ճայժողովրդին // Հատավ ուուկի չոր ուկորին», առվի. իսկ ինչ էր, եե: ոչ մի: ճամապաիխվակ րավոր: ճամրնդ. ժողովրդի` բանտից»,` մ ենք ճիմք 1937. Ի նչ թ վին։ Եվ տեղի Հողաստանը. ողջ պասման. ունեղուվԱրնմուտբանտ ճանուր սպլաճին։այն ունենք -աղոռովեց Քի ասկայն "որՃ̀այ ժողովուրդը մտածելու, ամենաճարուստ, ւռեսակեւոիը բանտից ոլեււսկանության իսկ. էր: աղլրել"իր: ոչ կաղմակերոլված Հոկտեմբերյան ճեղակամ 1920: փորձում խույլ.ու թք.,երբ:ժողովուրդը: երկրում: հ ճալոց կարդերիմասինԻսաճակյանը սխոխության.խորճրդային ստեղծածնորանկուվս Հանրառղեռությունում, ձեռքով ն. ֆողոբոլշեիկները, էր ճենց-սկղբից. ՎարդգեսԱճարոնյանին քուրքի: քաջատեղյակ: քանդեցին որը իւոլսուկեցին ն ճիմնեցին 18) նա դրում է. ուղղվածնամակում, (1921, օդուտուի՝ ւսյն,ի̀նչիր աչքով: ցինջուր տեսավ լցնելու, "այս "ե

.

ճոչալլվեց

յս-

Մճերին՝, ճայղու

Աթ

երա Ճեղադիոլոությա

Լա

ինաճակյանը

ւՖեյխտվանդերը,

.

ա-

ու

ու

։

է.

«իրո

Իսաճակյան ,

օ-

ու

'

ը

ւ

`

`

-

214.-

ն

տ

:

|

կ

|

«215Ը

«Պարղ:է, որ

քշնամիէ Հայասունի միացման բոլշնիղմը նրա սրիկա Հայասն.9ճուղշեֆերը

նե անկախության,

ւ

տանըղոճեցինՍՄ. Բեւոալիբարեկամության ճամար,լքեզով ո՛չ միայնճայերիվրտ, սայլնիրենը: սոցիալիստական ծրագրիվրա»(ԱԻՆ, Կաճիրե,75-79): (1923, մայիսի 17) «Իմ. սիրածճայրենիքում են ճիմա նոր տեսակի վիւտում են բարբարոսներ,: իոսմեր,որ ծաղրում մեր սրբոււյուննեեն բոլոր` լավ բանեըը, ծաղրումեն ամեն բան. ն

ըը:

ւ

ճում

վել Ռուսական ասկայնՀայաստանում ճեղափոխությանը,

«ոցիալականճեղասխոլոություն տեղիչի ունեցել,` Հայասճեռու է տանը: եղելդասակարդային կոիվներից, մեր սլայ-

քարը աղդայինաղատագրական էր:. Մեղլծել են Ռոաական:ճեղափոխության սայլին,Հայաստանը խորճրդայնացել է երկիրներխուժած ե Կարմիր. բանակիներգործությամբ,

ոլդծում

երբ:1921

թվականիփետրվարին ալդ լուծը միփոքր.խուլացով.ժողովուրդը: ղինյալ աոլստամբութճամընդճանուր

Ճեւոմիասին ամբողջ աշխարճի ռոլ

բոլորռուսները

մարքոիստակու: իսլամական սողիալիզմի,գարշեատում լի բոլշնիղմիջնջվելուն, բայց դա էլ չի: կատարվում, եմ ես քո սոցիալիզմը ամեն ամեն երեսներով ձեհ-իր: -բով»(ԱԻՆ, Կաճիրե,.105), (1925,:ճունվարի:16) «Մեր. Ռուփրկությունը:բոլշնիղմի: անկմանմնջ՝է, աղգայնական: սիոյի մեջ, որ ճարված է խուրքերին,բայց: այդ: կան.Ռուսիանե՞րըէ դալու»- (ԱԻՆ, Կաճիրն,: 120): «Հիշենք, ոուս. այնաղդգայնական՝ Ռուսիան: է, որի` ժամաե միանդամ նակ Իսաճակյանը երկույսնդումբանտարկվել է, ն որի ոլաւոժիչ մեքենայից:(Սիբիրյանսքսո"աքսորվել նա Իբից)լսուսավելուճամար 1911 թ.լքեցճայրենիքը: Կոսճաղյկյանը, այն Իսաճակյանը, «Սասնա որ ձեռք ղարկեց: ն ամեծռերի» Մճերիպատումին ստեղծեցճայպոեղիայի ու նաբարդ առեղծվածային սպոնհմներից մեկը, ճանկարծ թվականինգրած պոեմի«Վերջերդով»որոշում է Քարիդ,-այսինքն`. ճիշտ նհ դուրսճանելՄճերինԱգուսվու. ու:կարդեճիշւոդնում է այն:ճամկիուի, որովճին աշխոսըճը ըը փոլելու ղորեղ` -ԱրաԿուարոաւվ, ձղւոումը Աբու-Լալային բիայի անապլատներից` դեսլի Արե, դեսլի«նոր:կյանքի ՀւոԻսկՀոկտեմբերյան խորճրդանիշը: Ճեղասիոլխությունը, են

բղկտումընա չէր ընդունելո՛չ պոեմըգրելուց յաստանի ռուց, ո՞չ ճեւոո:Այո,: կամաքե ակամա,առնչՀայաւոանը, ա-

ոուս

այն յամբ: լոլմավեց

հ

կրկինճոչակեցիր անկախությունը, իը սակայնկացնաճարվեց բառիսբուն իմաստով: Մճերի ազատագրումը, րատ Իսաճակյանի, դա աղաւոասգրում էր -երիցս ոռոելիխորճրդային լարգերիցն բոլշնիկյաննոր արքաներից,իշխաններից, սեւլուճներիը`«չար աշխւսրճիցզ»,. "այն ամենից,ինչըիր ճետ բերեցսոցիալիատ «ճրեշւուսկի» դիմակիտակստալինյանվարչակարգը: Բայց այս ամենը չէր բանաստեղծը, կարող բնականաբար, ասել բաց տեքուով, ն նա ւվիտի-դիմեր այլաբանության (ալեգորիալի), 1937 խվ: դրվածւլոեմի«Վերջերդի», ճանձին՝ որը մինչն այսօր մնաց:Իսաճակյանի ւվոեղիայի ամենաառեղծվածա յին գրվածքներից մեկը:Իսաճակյանի՝ ալաւոկերած

ու

աղգայնա`:

Է

:

ի

:

աննի1

|

,

աե

ա ՀԵՐ:

ր

«Աորքորգու մլույքի: ճեղափոխական "ոլումբ, Երբ ոոկորին շեղբն՝ Հասավ չոր:

Ւ

ԼՐ

արի

Աճեղցավենճրչացուսմիկ: ու ՀՐ Քաղաքներեն գյուղերեն, «Ու ծովերեն բովերեն, ու

ՀՒ

ք

Դարբնոցներու ճրեն-րողեն

Հայր, ձորտ ըստրուկ,բանվոր,՝ մշակ, ու

Ս

է

Մ

ւԱղքատ Մաճի

ու

ԲՈԳՈա

ղուրկձեռք տվեցի...

ր

ւ

ո

պատրաստ, խազմաճրաոր» ր

ս

Մճերին,ես վարվեցիայնպես,. ողաւուսգրելով. կաորոլես եր մի ճինգուսան, ղավակ,ժողովրդի ժողովրդի բերանով,

եխե ապրերմեր ներկաօրերում»:Վարսլետըկարծեսքե է, ինչ նուած էր իր. սրտին,ավելին, բուռ. չէր իճարկե, ունեն իրականությանՃել: Կրկնում եմ, կարողասել, սակայնայս խոսքերը խորճրդայնացման ենքաղորեղ Ճաւսոռոովեցին ոչ լե խորճրդային կարգերը Հայաստանում ւոեքուտ:Հիշենքնույն`այդ «Ժոի. դրված շրջանում` ասլստամբութցյան. ճամաժողովրդական չնորճիվ այլ: միղովրդիքնարը».սլոնմի ճերուսծերունիդուսլյար Միրկոյի : Իւամիայնոուսական Կարմիր,բամոսկիներիուժմամբ: խոսքերը.«Մորխեցե՛ք, ավել, առավել,// Սակայն լավեք, Ճամաիր.երաղած նկարագրածըարտացոլումն. ճակյանի է իմացե՛ք, Որ ժողովրդի, երբեք, / Չի կարող քնարը. ժողովրդական «Առռել...»:.Իդեղ, 1937 թվին դրած «Ժողովրդի ելույլի ստալինյանբռնությանդեմ, որն իքնարը»լե1988 տարի անց` րոք եղավ, սակայնմիալն ` դենդը.Իսաճակյանը թվականերկայացրել. էր իբրե.քե դրված կանիւատեսել նին:Եվ բանաստեղծը էր` այդ աննախադեսը լ 1917-ին, որսլեսղի՝ ճավատաքննիչները խույլ.տայիննրա նման «ճՔրաւուսրակումը: Մի՞քե ոլոռթկումը, . որն սպլարզ թե ինչու էր Վարոլեւոը իրես Յո ո Հար դիմումայլաբանությունների: Ցզմո ՂԱՅոր ՎԵԼ. կգար Բաքու գրան անկեղծէ եշաւո է, ոք Ու ժաժեցինաշխարճնճիմեն.1 2 ՈՐՆ «ես լրագրի. բառր՝ էւլոսը», ոչ թե շարունակեցի, դրեցի, ։ ԼՍԵՄ Տո Մ "Ուճեղքեցին ն ման քար-ասլառուժ: մշւկեցի,այլ`.լրացրի:` էր: օգտաԱյո, բայըկարող` | Թուր-Հավլունին կայծակ տվավ Հ.Հ գործելիրոք որ «մերներկաօրերում»ն մեր երկրում,երբ ւթ Գոռկայծակներ մոա աճեղաաւի, ճեղինակը ստիսրված էր իր ասելիքըտեղճասգնել ւայլաբա- | Ը կապանք դու» նական ձնով,դիմելովիմառտուն Խորտակեցին. | ծածկագրերի, փոխելով »" բրա Նման «ելավ Մճեր:արե-աշխարճ::-.. հրկի ուռեղծման աու ՀԱԻ: իսկականթվականը: ճնարանքների ա.ԾովկառլեցինՄճերի շուրջ 22. ուիսաճավլյանի՝ դրական: ժառանդության: վերջին: երկու, Ծով կապեցին վոլորկաշունչ.՝ոռը »772ժ5,5»թ,ՒՄ, Ֆռռմակներում քիչ չեն ւլատաճում: Գրոճ տվինբոլոր մեկտեղ`. ռր ՀՃսմարյա նման: մի նամակ նա սորամադրությամբ. է ւսյդ:շրջանումՀովճաննես իշխաններու `: ե Արքաներու, (1937, Շիրաղին. Սհանից եմ Սեսլուճներու, ՏՈՐ ավատներու օդուտուի է «..«Մճերի» յ Խխ վերջըվաղուց ավարտել 30). ԳԵԱ ոխ հմ ՑԸ վրա Հարուսոներու ճանձնել «Խորճրդային այս ամսում դրականությանը». մեկտեղ, : ւ «կեսը ճետո՝ էլ` մյուս ամսում. կճրաւուսրակվի, կեսն ոուանչար». ես, ձինգրքույկով: Հարցնում լե դո՞ճես. երեակայիր, որ դեշ դուրս չեկավ,բավական լրագրի ճաջողէ ն դոճ եւ» (Մէ,33 1)։

1920. քվականի, արառտունի, կոլչուի, էության

ոսում

:

`

Է

:

չս

աա չ38աշխարչացունց ո

շորժի-

՝

ե

Հաւ

լա:

Դ

ԼԹ

դալ

Հարու

.

ՑՐՈՈԲ

Լ

-

:

իսաճակյանը

ծո

Կոեզին օգառագոր

`

Է

Ւ

թե

.

ու

"|

`

տաս-

|

'

"

գրել

ւ

ԼՈԱՈԹՈՅԱ

Խլերոցին աշխար" էր.«Ես գրել, իսաճակյանը

Յ

:

:

նախօրեին

էպլոսը,

ար

՝,

".

ՏՅ |

'

ՍՏՈՐ

լ

2219.

Լ

Հարցը.նրառնում չէ՝ բավե «դեշ».էր ատացվել«Վեր- ր ղովրդակուն էպոսը»իր դրքում,. ուսումնասիրելով սլոհմի փերգը».այն որպեսպոետական սւռեղծագործություն. բուլրձերրորդմշակմանբնազրերը՝ Իսաճակյանի, ծրադրած նոր ո. բարվեստերկ է`: բնականորեն սլոեմիընդճանուր կասլվող զլունները բաժանում է երեքմառի՝ 7. Մճերի օոլայքուրը ճետ: Հարդն ոճի, լեղվական-տաղաչուխավկան ճամակարվի սսոարնվաճողների դեւ, 2. "ՄՀերի.ռերը,. 3. այն Է, քն նման ավարտըինչքանով: էր ննըդաշնուկժո- | Էճակասությունների խորացում: ա ղովրդականբանաճյուսական կոթողի տառին ոգուն կ Եվ ըստ ամենայնի զրականադեւոը ճիշւոէ նման կարայնինչպեսպիտի:ընկալվերժողովրդի:կողմից: . Մինչդեռ Հո գովնոր Ճավելրալ զլուխներըդասդասելիս, խմբավորելիս: Դա են Բ Իսաճակյանի ասելիքըլորճրդային պրուլագանդան ընկոՃուշում ՃենդԻսաճակյանի ինքնազրերը՝ կալված լեց խեղաթյուրված, մեկնաբանելով մալրոոո- շռսղռեմինոր մշակման միակողմանի, Ճեւո: աշխատանքների տ կլան:ոդով դրված «Վերջերգը». իրենը ուղած ձնով, ճամա'Իսաճակլանը գրել-ե.որպոեմում ինքը է թողել ժողովրդական ելույխիիոաճակլողոսկան երաղըկառլելով որոնք դույդ վլտային այն «լատմությունները, 'Մճերի. ոլալ20 տարի առաջտեղի ունեցածՀոկտեմբերյան ճեղավո- ախ օոսրերկրացի զավթիչների, Հայաստանը Ինման իրավիճակում "խությանճետ: Ի՞նչկարողէր անել "ուժերիդեմ` ն, ըստ ամենայնի,ճարկ: է: ճամարել (րացնել սաճակյանը:Իճարկե,նա չէր կարող. բաց տեքոտով ւսիու Հայդ կարնոր: մասը: Ա յս կապակցությամբ. իր մաքերը,ե մսյնժամնա ոլոոշեց, կա՛մլեք ւոաճայտել վերջնական մշակման. ծրադրային գրառումներում "ունի Դր: ճիմնավորառլեռ: յիշ սլոեմը,՝կոմ քե ընդ: աշ վերախմբադրել Սաշնո Ճեւոնյալ կետերը. նման ՆԱՏ ճրաժարվել ճանրըառլես «Վերջերդիդ»: կովումէ արտաքին «Մճերը՝ -.

"`

՛

իս

Ն

`

ա

.

Սոցիալա

ու

Բր

բաց

ԱՆ

`

թալանող բանաստեղ |

ւ

ան

ԼԱՈ

ւն

ԵՅԻ"

Է

ՒՈՐՆ

տ

Մճերըվլուվում է ներքինն արտաքին

Ց

ՅԼ

թշնամիների դեմ: ր Ներքին` ճարստաճարիչների, "'շաճագործողների, արտաԵիայաղես,արդեն1939թ. ձեռնամուխ | դեմ,։ Մսրա"Մելիքի քինՄ̀սրա իսաճակյանը ժառանդների դեմ, ո ր գալինում «Սամոս Մճերի» մի տխական | -: լիս էին:նորիցճարկ մշակմանը, հրրորդ սլաճանջելու, գալիսէին լծի տան Ռ

ար

լ

դեւն թշնամիների

:

`

մա

:

2ԻՔ»«.

ոկ

ան)

:

-

աո

ԱՆԱ

:

.:

քաաշխատանք, որի ճիմնական փուլերին ճակիրճկանդրաշելու ճայ ժողովրդին»: աան, աՆ դառնանք:Այդ այն շրջանն էր, երբ որպես` ավելիուշ, 1944 ք. Ճճունիսրի. ճամաժողովը"հսկ-քիչ 17-ին արված. դական շքեղությամընշվեց «Սասունցի "ղրառումը տոն,աննախադեսլ: եՕ ճետեյալն Դավիթ»էռլոսիստեղծման. 1000-ամյա: ճոբելյանըբ «Մճերը ն. արտաքին թշնամիները. ՏՄ Այդ օրերին «Գրականքերխում»(1939,: ճունիսի30, : դարբնի, աշակերտ էր, սովորումէր խուի,նի«.Մճերը Խ 18) տղագդրված ասում իր ճարցաղրույցում Իսաճակյանն սուրշինել,երբ մ, օր լճեց, որ ՄսրաՄելիքի ղակ,աշւոե, նան: «Սասմա. է. «Շուտու| ն: կավարտեմ Մճերի» 2-3-Ճովել 'ողաները ն. ծառաները՝ Կողբադնու տղան այլն... եկելեն րոլ դլուվսները»: են Տարոնա րաւ: եոնմՈաԻ աշխարճը, խատորեն ճարկ սլաճանջում,. ասե-. Գրականագետ ՀասմիկԱբեղյանը«Իռաճակրանըժո լով- «Դուքմեր Հարկատուն եք, Դավիթը չկա, ճիմի եր|.

.

թ

.

ՏԼԼ

Մ

"

|

"

ԲՆ

ոժտգ

|

լ

ՍՏՈ

`

«221-

ժա-

Սասնա կիրնանտերէ, մենք ոթն

Նրանքչգնացին,ն բոռ ղարկեցին, որ կոիվնսկսեն. ժողովրդով զրոճ Մճերը տվե վրա, մուրճըճոճեց, սլես»: .. նրանց ւեոմոսկվա. Դասում ճՃարվածեց (խիարտեց) աջ շատ ձախ, մեծերն. մարդիկֆավխջալխժողովրղի Քամու ոլես փվւսխաոն... ձնճղափորիկը վեղին, սիավխան... մնացածները: -վիխը.մեռել.է. ո.՞Վ "վիտիմեղ սլաշսսղանե,ուժ Մճերը նրանը եհտնից. մուրճը մուրճըճալորտեց,՝ ասել է, որ ճարկը ձգեղ, սավզորքիմեջ ֆարդեց,ոխեց, ջախջախեց. պնեն».. եմ, ե՛ «Ես Մճերընրանց կորե՛ք,էլ չզաք Մճերն ր եմ»: ա մեր ճողն ճայրենի»: քի սվմոռքիտերը.ե՛ո ասում է.Եվս մեկ: դրվագ. մեկ մեծ.քար վերցրեց, Եվ կուռորելով, մորցիներին շպրտեց նրանց քարը:քուսվ, ընկավ այսինչ դաշեւտտնից. տերունի, էլ ուք չկոը նիք,է. իմացեք,որ: Հայուաշխարտճը տում, մինչեէսօրքարնէնտեղ 7100: (40 ւնսրդ), 'Դավխիտղեն»: չե խեք, Մճերնէ ձեր դեմ կովոզը՝ ճետո կարող շինել, է ճավաքել ւոեղիդ է,: որ վճռում բերդ շարժել»: : "Սրանից նա ղրում ե արե. Առլա դեւբ. ն երքին է, որ Ճիշյալ քարը «մինչե քշնամիների: ճիմաընկած մղել. կոիվ ,. է են այդ Մշո աշխարճում: «որ. աշխատող առաքին, նոր,:..աղատ աշխարճ.. ստեղծել, ՀԼ ՈԻ վրա»: . մարդնիր երկրի, ճացի տերը.լինի...»: 22 Կան ավելի կոնկրետդրառումներ, ճետ պլոհմում Մելիքի ժառանգների է աասնճետ... ոլետք` ժառանգների Մողլոս։ տուվագու մարտը. ձին գլուվոկաղմեին, ա Մելիքի սակայն: ւսյդմւուսճղացումը դեղարվեսլախտը:քաշեց,:ղարկեց:Մսրա. ու. -Մճերը ւական:արտացոլում: ռան խ ոուսն է Նույնը սլետք Կողբաղինի ասել ՄՃեչստացավ: թով, մարմինը: մնաց, .: գլուխը վերաբերող ճատվածների րի:սիրաճարությանը մարմինըմնաց` Չաղիիքոուսնգլովսըլավ, մասին,ուպլուխը:թուսվ, են, ի դեռ, չափածոյի րոնց մեծ մասըմշակված ձեովն կամնացածները`. ւԿնսրմինը, րող էին իրենըարժանի դւոնելոլոեմի -կաղմում: տեղը աշխարք.. է, է, Իսաճակյանն զգացել. որ: «տոՔնարհրդու: ճերոսի:կերԱյո զրու ե: սու ոլարնավելի ում կա, որ. մարդկային ամբողջական ճամար դարձնելու է ւլոեմը. ճաւալրել անճրաժեշտ սիրաճարության ւվաւումութջին կեսով. «Հեւտս Ճոծ, է եուշագրավ 'Այս ճեւտնյալ էր զրմռուԿասաց: յամբ: «...Ժողովրդին,որ. կառղլակցությամբ ճեռու: ես է. մը.երբ:-Մճերըդուրս. դալիսԿառլուտկողից, դրսի -աշկե՛ք, երանք Մսրա:ղորքը մեր. երկրեն:վանենք են երկու որ նրան խարճներ, ճամիինճանդիսլում խավառաղորքին,ձենեց` դնադի»։ Ելավ,ճատավ ճետ, .են կան: «Իրանի ր ճամփու գուսաններ. Վարղինված:: երգեց, զլխին նստողը բրով,քլով, սրով, գովեց Իրանիշաճի՝.թաղավորի աղջկա`գովքը: Մյուը՝ կորե՛քմեր երկրեն,թե ոչ՝ ր

ճին. որը» աշխարի է, են.- «Երկիրն անտեր

.

ու

Մ

ւ

տանք, Հիրոց չե"ուշի Պոռր

էասում

իո,երկրի. որո

Դու Հայրե«Գնացեք

ետնից «Ձբվե՛ր, մենեց-

(2

«ՄՀերը

.

:-

`:

ւ

ՍԱն

կարիճներին՝

մարդ

իրոնը Հոտաղեերը շը որում "Կառուցվածքային կովի. իմառտով (Մճերի Հատված սրստկերող օրինով՝Քարի Մսրա

Է

ոս

:

ւռ

Ը

Մորո փոխան ծառաները: շարոմասկվել, տեականորեն` աշխատանքը` իի. 2աամ 7980ավան բլագրված կանգնած

ուց:

՝

ւ...

:

'

Արթ

ԻՆ

ՅՈՄ -

Ժողո"

մանգաղով... մեղթ ր վիր:

Զթլե՛ք,

՝

(ւ

2222.

|

|

|

ա

ՏՆ

2223.

|

գոթ» «աԳոճարիկի

|

թագավորի

Գյուրիի

դաւ ջող,իրար առրմունջի, գոմ.»

աին

:-

/, Մ

Է"

ու

ՌԱՐՒ

ԲՐ

ւն

Նստել էին երկու գուսան... անում` աւն "Մեկըգովքնէր աղջկա,::: ««ԽլաղիՍագավորի : ԱՆՆ Մեկելը Վրաստանի Ար Հ Լսեց դովբերը Սիրո տարավՎրաստանի "ու` ճամբա Նու ընկավՎրաուուսն:. ԸՈՒՈորթ Է: Ս Մսլխել. Հառտավ ԻՆ ԱԳՐ Եկե

Հրաշալիէ ոլատկերված Մճերի ն Գոճարիառաջին

Ճանդիւլումը.

խագոորի Ար -

.

աղքկուն, ՏՈՒՆ

ՄՈՒ»

.

Իսո

տ

թառիառումներից "Ռղիռեոը. իճչալես

ճՃեւտո, երկար: Եվ երբ վերֆուլես գալիս Լ Իքակա իր ճարաղաւո:տունը, կնոջ` Պենելոսլայիմուս ե կերոլարանադվովլովում որպեսմի ե ձեռքը Պ ենելուլույյի մասնակցում աղքատ ծերունի,սողա ն. մրցույխին: ի վերջո բոլոլվն լոնդրող ճավակնորդների՝ մեջ: ճաղխում,Մճերն էլ ընկնումէ նման մի իրադրության առանցղենք.ու Մճերինճամեււո ճագնված, ղրաՏեսնելով Վրաց:լածառաների՝ վայելձիուու առանց իշխանին ճի, սկղբում՝չեն խողնում:անդում,որ դավորի սլաճակները: խողարած «էիր. սլուկաւս, Մճերըւվարատուռք դնի...«ԴՈ՞ւ: տ ետ են՝ ճետո. ողա»: Սակայն նրա ճալացքից:-...`. դաոԽոսճակյանը մասնակիցներին.: առլաղա մրդման: ճավակնորդների,:

մեկեն Ժոշվում՝ բոն

է արքալաղատեր ընտրյալը: թւիռրվում

հարու

ւա

իայի

նն

տղան, պլանաքագավորի տղան, Առանախագավորի

ւ

-

ՆՐ

ԱՀԱՐՈՆ

աի

ատ

Ի:

լ

.ս

|

ԷուրըոարանԳոճար՝ խաթունին, է՝ Մճերն Դավթիտղան` Սասման. Ներսմտավ Մճեր,չտեսավ յոթ Սագավորի Մեկը պակաս.նսւռեց, տեսավԳոճարին, Աչքըտեսավ, սիրտը:սիրեց. Գուրղնառավ,դոռաց խքագավոր տղոց վրա. Քաշվե՛ք,գնացե՛ք, ինչ ճամփով որ եկել եք.

,

տղերք,

րթ

մ

:

Թե

"`

Լ.

ւ

.

ա

,

ՍԱՐ Աղջկա առաջ». տլակի

ւ

--

-

սմ

Ս ԱՆ Թուրանաքագավորի ւողան, Լիկի Սագավորի տղան:

Տ

ա

:

է.

ւ

՝

բր

ժ

`

ԱԼՈ

Տ5

է խարքունն. Դոճար իո էառել, Հարկ. որ Մճերի, սիրո նվիրված պատմությա

աշա

Ե.

թ

աջ

:

տ

ւ.

Իսաճակյանը մի տեղնրա ընտրյալին: ճատւվածներում լիս` է. Գոճարանունը,. մի այլ տեղՎրաստանի արքուլադատեր: Թամար է՝ -խախուն: անունը Թաւնար տա-

|

շուրջ բանաւոտեղծը: "ՀիշյալճՃատվածների՝ շաւո է աշխաեն վկայումբաղմաթիվ ոխհադիր. ճատվածներն տարբերակները`. թե՛ չափածո,, թե՛ արձակ: Իսաճակյանի

տել, այդ

|

ու

են, որ եե դրանք, այս. բնադրերը վկայում ՛իրականանային,՝ գեղարվեստական: կյանք:Կոռանային, ոլոեմը, կունենար նան «ուրույն. քնարականընդգծում: Աճա՝էս մի ճՃատված. «Երբ.Մճերըւռեւուսվ ոսկե Թամարին պատշգամբում, ոսկե նստած, ովմոռքին ոսկե ճագուստներովիինչորյոլն սարի եւոնից արեր ծադեր,յոյն ծովերու.վրա ծիա-. ւսուսվուռու ծան կասլեր,մուռեցավ, դուրղը դրեդ Թամարի սլալաւոի

Անցնումէինմարդիկբեռներնուսերին, սլես, Գրաստների Անցնումէին նժույգներիվրա նստած մարդիկ, կանայք, Անցնումէին բոբիկ երեխաներ, :` նստած... "Անցնում էին կառքերիմեջ ը արեր ԲՔշում:էին կառքերը,ձիերը,` : ` Եվ փոշու-մեջքաղումուխտավորնելիՓ. ՆԱՆ Անցնում էինիշխան,սլարոն,ճարուստ, Հրե բանվոր,մշակ... էին աղքատ, "Անցնում ն Մակար Մճեր նատելէր նայում էր, անն էր ն միտքէր անում. ՄՀեր -նատել բանը Աշխարքի ք Մեկն այսւլես,

ՏՈՆՑԹՆԱՆԴՈՏՄ

՝ Մյուսն այնսլես...

չէին կականճարցի» անլուծելիությունը, անորոշությունը ն. խքողնում դնելվերջակետը, մյուս կողմիցա̀լդ մեծագույն

|

ու

ՐՈ

'

ԷՐ

ՆՄ

:

-

Ն

թոն

. ,

`

պաա

տռ ւ.

մեծ Այս ամբողջնյուքերը,անտարակույս,

ճետաքըքէ եղել մտադիր Իսաճակյանը բուլյուն ներկայագնում: էականորենընդլայնելպոեմը, որի ինքը ստեղծեցՎենետիօրինակը. կոչված.«ճարվածային» ասած. «երեք-չորս օրվամեջ»,իսկճեիր խոսքերով կում, ւո անընդճատ աշխատանք, շարունակական տարիների ու մտաճղացումներ, բաղումու՝ բաղծրագրեր: ըոնումներ, Մճերիսլայքամաթիվտարբերակներ նոր ճաւովածներ,.. ն քշնամիների Մճերի:սիրո ոլատմության ըը` արտաքին Ն. այլն, լոեմը կարծես.:դարձավ չամիածոյի մշակումները «Ուստա Կարո» ն. այդոլես:էլ, ըուտ բանասյուրաճուռոուկ էր չավարսովեց: Ի՞նչն ւռեղծիմտածածի,ոլատկերացրածի՝ բայց չէ՞ որ Վարսլետը չճերիքե՞ց, ժամանակը ւլատճառը. օրից(1923 Թ) ճետո ուներ առաջինճրատարակության` հս բաղումտարիներե տարիներ.իշ այս ճարցում են

առաջնային, այսպես ո-

ու

|

"

«Հոր ,

'

լ

ու սոդիաճարցիցղատ ճայժողովրդիծանըքաղաքական վիճակը,որի մասինբանաստեղծը սոսկ:վերացալական: կան պատկերացում ուներ,իսկ արդեն թվականից ու ճշմարիտ սկսած`նա բաղարձակասլես ամբողջական ոլաւոկերացում ունեցավիր ժողովրդի վիճակիմասին: ւ ժուցեն 1936-1937 թվականներին, երբ բանաոեղծը եկավայն մտքին,որ սլետքէր դրել «Վերջերդը»,քանղի Մճերի : դուրս. գալը միայնբարիք.կրերեր ժողովրդին,ն վերջասլես,նա ճո չէր թողնելու դարերշարունակժողովըդիՃույսը իր ճերոսինմբինքարայրում:ՄՃեմարմնացնող րինդուրոբերելըինքնինճեղափոխական քայլ էր... Եվ նա ն շուտասիույմ ճն ձմեկթքավովդրել սպլոեմի «Վերջերդը»նեղ տպագրության, քանի որ առջնումմեծ էպոսի 1000-. ամյակնէր, Ճամաժողովրդական, մեր նոր սլատառաջինը ե, սակայն, մի որոշժամանակ մության մեջ,ւոոնը:Գրեց անց, ղղաց, որ «Վերջերդը» ուղղակի է ճասկացվում, սոսկսոցիալական երանգ խորճրդային՝ քննադատությունը տվեցոլոեմի ավարտին,ճամարելով, որ Վարսլեւոը ջուրէ լցնումիրենց ջաղացին։ Այս ճանդամանքը չէր կարող ն նա մտածեց,որ չմտաճոդել Իսաճակյանին, ղուղեինքը աղ է դուրս ճանելԱգուսվուՔարից Մճերին։ՍակայնՃիե-ինչ երկրում էր ապշենք, քե.ինչ ժամանակաշրջանում նա ն րում բանաստեղծը, կկարողանար, մեկ անինչսլե՞ս դամ.«Վերջերդով»: ոլոեմը,Ճճետադալում: տսլագրած փորձեր են ցույց ճանելտեքստից:Եվ ինչսլես տալիսբանաստեղծիուշ շրջանի ձեռագրերը, սլոեմի նորւուլադրության դեսլէր բացառեր1937 թվին.գրած քում ստեղծագործուխյունը,՝ ի տարբերություն

նա. որոշել

Դեղարվեստական Ը

-«229-

Վերջերգը

ումտագրել,մշակել, վերախմրաւ բով: լարոլի5. իմբագրել, մշայվել, վել րել, կրճատելկամընդլայնել:Եվ դա-միալն հ միայն մեկ մարդու՝ Ճեղինակի. իրավունքն. է ե:կամքը,մանավանդ: երբ խոսքըգնում.է նման կոթողային,քաղաքական եժ ճնչեղություն.ունեցողառեղծադործության մասին: 1955-1956 իրառլես ղզոաց,: որ ճւաւսարւակական: խր.Իսոաճակկյունը, կյանկարե որաւոմուխթյրան, լուոմույծյ

գաղուխարը ընդճանրառլես «աղոռռուղրելու» չի շոշավխված, բանաստեղծը մ աաղիր: էր ճրաժարվել«Վերջերքանվի

,

նան գից»: Այդ՝ մտածողուցյունն էր տիրապետում խիականին, երբ գրի առուվսլոեմիեղրուիակիչճատվածը.

ո

՝

.է։ սկսվումեկարելի էր: աղատոքի մեծծ «ձնճալքի»՝ շրջան րեն. արտաճայտել նվիրական ւնոքերը ։ ե. առաջին.ճերխին նրա ուշադրուլյունըսնեռվեցճենյ «ՍասմաՄճերի»վ̀րոո Եվ մենք,բանաստեղծի երկերիաղլադեմիակսու։ ճրոս«լատրառտողներո, առովայման: պիտիՃաշվի տարակության 'բանառեղծիվերջինցանկություն:ճեւ՝ կալված նուռենք ոլոեմի եղրավփակիչ մասվո ճետ հ այնմերկայացնենք Տուրբերակներիբաժնում:Տեսնենք,խե`«Սամո: Մճերի».վերխմբաղրումները մեղ ինչ են` ասում::Նաի Իսաճակյանը մի առանձին: եւոր. է տտեվծել` «Սասմա Մճերի»: մերջին մշակմանըՃասոկադված տետը» փորհագրուի՝ ՍՈՐ

ՀԵՅԳՏՆ

ուր:

1 էա մրոլ դոյն բորան ԼԱՎԸ աւա ե ՄՃերը աշխարգից թոլ.ոճաւոնպան Հ

ր

մաք

`

էսօրդեռ «.Մինչն:

Էնտեղէ

կլխարձրի խոր ճիտ

աք ը`

Մճեր... '

ՀԿԿԳԿԿԴԳԳԳԱԳԱԿԱԴԱԴՈԹՈԳԿՈՅՆ

ՍՏՈ

ՐՐ:

աականչին: ղանը

Սոտավերապյեւձնով էր: վերծանում զոն քՎինննայում: տւլադրված՝ գրքում: վերջը չէր. մեկ տարիանց, թճուԲայց «Սասմա ավե

|

-Ու:

ՆՐ

ՆԵՆ

:

ՏՅ

այս՝

հս

ռու

-

լիսի6--ին. Մճերի»վերաբերյալիր' վերջին գրաԻսաճակյանըմեզ թողել է պոեմիճետեյալավարռումում որի` մինչն:« Դու ե՞րբւվիտի'դուրս գաս ւոր::Համաձայն աշխարք».ճովվի:ճարցը բնադիրըանփուխուս է, իսկ Մճերի Ճեւոո այն սիոխվում է։ ոլււտասխանից` -

.

Գու զոլ մվ

ՀՆԱԵՑՈՐԼԹՆԸ

ոջ«Բրչիր Բերում

հանուած: Բթաղիրը գրառման ճակլանի սիոլոել:ւլոեմի:վերջնաճատվածը: մտաղըությունը``. Ն

հս. Մեկմոյլ գրառում` Վերջի ւնոսին՝ «Վերջը:: խորճել: ես: ա ղսղլես՝ երբ շաւո Թերեսդուրս՛կգում,. ժողովուրդը: ւաղ- . ելը: վխելին երնեկ,տա, քար: կրծե,:դանակը: քոռուսնու,., ու-. էրան ու ինձ կանչե,ճ̀առաչանքու, վրեժով»:: ճասնի,. քարայրիցելնելուկամ "Վերջին

ք

Հորի

:

`: ր

:

գրառումներում

ՏՐ

`

ն

Մորրին

լ

|

՛

ԹՅԹՅ

Մոր

է ԻսաՍակայն, տետրի, արդեն: իլ.վլալում վերնագիրն. Լ

Ցո"

ՀՈ

Նի Պար Մարդկանցից Ս.ա: խոռլլած, |

`

Ն

Աղող

:

խա

Ս

Հարու

Որ ռամիկ դառնատերնաշխարճին, Ռր մարդըտերլինի. իր ճացին, Իր քլտինքին...

`

.

"ին:

ԼՈՍ

ՆՐ

`

`

Մ

Պող

եր: ճացին... Կեր "Մարդն

«Հ

'

թնո

ՑՈՐ

տոշխարը,.

Ր:

ՄՅո :ՐՅ եղրե

:

ռամկություն. ւա -"Ռամլի իրավունք, որ դառնա `

ՀՆ

ԳՈՐՏ

ՀՅ

ր

դս սլիտի Ե՞րբ.

Լող» սո

տ

ա

տամբ իրավունք:

Հ-ծրբ աշխարք ավերվի...նորեն: շինվի::

|

|

Առացու լռեց. Հովիվըգնաց, ՈՀ Քարը նորենդոցվեց '

-

ՅԵՐ

Եռ

Ւ

"

ԱՅ:

.

Մճերի վրեն:ԼՈՒՆ

ԱՐՈՒ:

պՈԽՈ

ԱՀԵՐ

արի

Ց

ՎԵՐՔ ԼՈ.

այս գրված Մնծատառերով Հոռքը» է. գրված ճետո

դրակայան կողմից),գրականփաստէ, ե այսօր արդեն այն նույնպես նության պատմությունԳեղարվեստասլես ճետ: է սպոհմի Մեր ճամողմամբ ահրտաճած ողջ տեքստի մնա ակադեայն սլեւք է Վարպետիերկերի,մանավանդ միսկան ճրատարակության կաղմում:Եվ ոչ ոք, բացի Իչէ որեէ բան անելու: տաճակլանից, այստեղիրավասու

ու

պարղ

:

ճատու

ոսկորին, Ո՛չ շեղբնճասնի Ո՛չ Մճերիսպասումը:

ճուլիսի

1956.

ն էր Իսաճակյանը, Այուլես է ավարտում -սլոնմը նրա վերջինկամքը: տեսնումենք, «Վերջերդը» Ինչսլես դուրս մնադ։ Եվ ղրանովիսկ բանաստեղծը. ճավատարիմ մեա սլոեմըստեղծողժողովրդի աճաքին լե մրչ քարինէ Մճեր...»։ էր. Ինչոլես1922 թ. սլոեմն «Վերջերդը»գրելուց ջերգի»,այնոլեսէլ 1956 իհիականին, . նա. Է ճրաժարվում. քսան «Կռարիանց, վերջնականորեն . է ուղիղ կես ղար, սլիտի «Վերջերզից»։Անցել վերջինկամքը...Սակայն. Վարսղլեւտի կատարենք Իսաճավկգրքերում օրոք տւլագրված յանի կենդանության նրա. բոլոր. «Սասմա ՄՀերը» է թ դրված«Վեր-. ճրաւռարակվել չէր փուիոխությունը ԻնքըՎ̀արւղլեւտը ծրազրված ջերգուլ»: նան 1955 թվ. ճորելկատարել, իր. վերջինժողովածուի՝ որն իր "յանականմեկճատորյակի «Վերջերգը», ւռեքոտում: դործ էր իրապես ճեղափոխական առաջնային. իմաստով քարողչութխորճրդային: (այլ բանէր նրա մեկնաբանումը տս

`

ւ

խոքին. «Մրո իրա առանց. ավարտվում: «Վերգուցե. մենք

ն

ԼՈ

Հոն

Այուղիսով «Աբու-Լոլա Մաճարի»սլոեմով:ԱվետիքԻսամի.ճրաշակերտ Հո ճայլրանը կամուրջէ գցում Ճալ զրականութն ՃՃ դարի յան:Ոսկեղարի դրուանույան միջն, Նրու քո րավանիճամիանայն ճամվոսն կլ, որ ւեարդըանցնումէ ն Ճճասնում " դարեր: այդղեսէլ:չի կատարելուն, ինչի մաաիներաղելեն ե՛ Քրիստոսը,ե՛ Բուդդան,: ն՛ Զլուդուշւոը, "բայց հ:այնալես չեն զտել ճառելեն ճայացքըԱրենին: Իսաճակյաննիր պոեմովճատտատեցը մի` ճշմարտութՎԵՐՋԱԲԱՆԻ ՓՈԽԱՐԵՆ յուն, որ ճայ լոնղիուն էլի ղորու է ունենուլմի կտավ, է կերտած, որը քեն.բանաաոեղծի ւսկայն բարձըէ ձեռքով ես եւ ղդում "ղուտ գրականություն երբ երկարճանասլարճ սնած լինում,նոր քանղի ատեղծա մարգարեություն էր: նրաթե՛ բարդությունն դժվորովայունը, տուքինութէ: սլոեմից.Ճելոո ՀուԹ` կյանքն չունիիր անբեկանելի: յունն վեճությունը: ընթացքը, Հանհկած կյանքիընտասնամյրոկում Ճայ ժողովուրդը նրաուլջ` ։զիտիտեսներե՛ ԵՊոեմը ուղելկդելէ Իսաճակյանին ու "ւճղնոն, ե՛ աղդույինանկովսությոմ Արդենիսկ առաջին`«Երգեր վերքեր»գրքում Ը,ճանձին:Ճայոդառուցին. թացքում: նու սլոնմի:ճարտէ ներկայացրել "Յու մանիները»), ողբերգականորեն կարճ կլանքի.(1915ճանրառլետության («Ալաղզյաղի էր`իրեն ն ոչ կամավոր ույն աշլւարճը,՝որը ծանոթ սվորձելովորաոկերել ճայրենիքի ւս1920. թլ.), "Է լա, կերսուվ, մասով «միավորում» ԽորճրդայինՌուսառոանի էր ճայրենիբնուքյանզեղեցլլությունըսիորը շաղկառղլում բղկտված ճե: մուտք ճետ,Ն այս իրականությունում խերեսմիակ մխիխորութրաճարճոդիների Երբբոլորովին երիտասարդ նման այն էր, որ խոճուբոճի սկսել, մեջ,այնուամենայնիվ, շարժման աղգային դործեը յունն: բավիղները, աշխաւուննւլոհմի» րարատյան ճայուցյունըճարատնեց` ստեղծելովՃայոց՝նոր քը իր էռլոսատիպ,մեծածոսիվոլ «ճեղավոխական՝ Այս ճանդամանքը ւտարիները ճույսեր էր տալիս, որ շուր): Պատանեկության («Մասըրոա Մանուկը») առաղետականություն: է Թեն. խորմի օր կարող վխոիվխվել: անցկադրած ուս "Անիի ոլարիսոլների՝ բանաստեղծը: Սայդօրին ո-ի: շա ՛ո՛ երկար տոլառեցՃճույ խորճըանցյալիփառքի ժողովուրդը: ձեղ մատուցելիր Ճարգանքը Ճալոց ալասոմույունը, գրվումէր բանաստեղ դանիշ Անի քաղաքին,կերտելով վլոեմ-խորճրդածուլյուն ՀԱՀ Ժամանակակից նա: փորձեց: ե՛ ճա«Իմ կարավանը», Հ առջե,:. իմատուավորել ասպարեղ այն` կերտելով. "ոչքի ուր ինքնաբուսկերոլովլ , ո: նած քարավանի "բանալի ճոյ:" ոլոեղիոյի ամենաառեղծվածային. կերոլարըոլիտի լուրաճատուկ տ «Սասմու Մճերը»՝ոլոեմը: ճանդիսանար բացաճուտելոււնսրդկային այնբավիղճողու «Ա10 ՏԱԼՆ հր երբ սկսեց:դրել Իռաճակյրանը ները, որ միայն դար: առաջէր ճանդգնելճետաղուռել՝ ե ճանճար արվեստի ճայքերքողական Նարեկացին: գադյաղի մանիները»,քսանսոսրեկանէր, իսկ րբ ճրուուսՀուրն

Վաղն Լարեր

ւդ

Աթ

ա

ւց

-:

"

:

ւ

որ

ու

Ե"

ո-

առ

ւ

.

իո

ու

ու

:

.

ճասկացողությունից,

ՀՈՑ:

"

::

Հո

ա-

`

իրադրությունը

2"

Ն

:

Էխ

Գրիգոր

ՏՏ

Էր

Ն

`

լ

-

«235-

|

ՍՏ

ամա որ առաջին, պոեմը

«Սասմա Մճերը»,ճիսուն ւուսրերակեցիր վերջինսլոեմը՝ ոուսրիանց, կան էր։ Պոեմի Վերջերգըզրեց տոասնճինդ մինչե բայց դա դեռ վերջըչեր Հայտնի է, որ Վարպետը «Ուս շաԿարո»վելին ղուդաճեռ, իր կյանքիավարտը, «Սասմա Մճեր» պոհմի ընդլայնրունակեց աշխատանքը շուրջ: Կարելի բնագրի. ված, նոր գլովսներովճավելված: է խե.ի՛նչ ճսկայական ղարմանալ, թողնվեցկիսատ: աասկայն մուո: Րստ իա, կա մի կամ ճիՆրա: ճամարկարեորըգրելնէր, նոր երկ ստեղծելը իսկ կտպվերայնքն ոչ, երկվերամշակելը, լ նը արւնաւուովես "րորդականնշանակությունուներ: Ելմե,:այսպես,չլիներ, «Մավիճակում արդյոք նրաձեսսգրերիմեջ անտիոլ կմնա՞ր ն. մուռ 4000 տող, տասնյակ տոասն-՝ արսաՄանուկը»սլոնմը` 1: այնալիսի էլ չենք խոսում, մի կոյակ բանատոեղծություններ, թողի մասին,ինչպիսին«Ուստա Կարո».վեպնէ,որի երկեն` մի րորդ տարբերակի կաղմում՝ է):

ված են ճայբանաճյուսության. Ճեւո,լինի դա քնարական երկերի շարքից գոյացած «Ալագյաղիւանիները»,էսլիկա: կան խավով դրած ժամանակակից. էսլուատիս ասքը՝ «Սասնա ո«ՄասըոաՄանուկը»լքե ճանճարեզ ծռերից»ե"կող «Սասմա Մճերը», որը ոչ թե էռլոսը վերապատմելու խորձէ, Թումանյանի «Սասունցի Դավիթը»,այլ մի ինչոլես, ճանդուդն քայլ` նորովի ճայոցէսլոսիդարավոր խորճուրդը: Իսաճակյանի «Ալագյաղի` ւանիները»ե «Սասմա րը» սպլոնհմները տասնամյակներ շարունականբաժանեն են կենսափիլիսուիաեղելճայ մարդուց,նքափանցել նրա են ճայ յուցյան ոլորտները միաճյուսված բանաճյուսության ճետ. որսլեսնրա մի անքակտելի մասը: Անճառանելի աստիճանէ: Իսաճակյանի սլոեմների ն ե. Զդադումի մտքի, խոճի ալեդորիայի, ն: իրականի մի կատարյալ սղաւորանքի: ներդաշնակությո Սա մի գործ է, որ դրված է «Աբու-Լալա սլոնմը: Մաճարի» 1. բոլոր. ճւաւնսը, զգային դրականութժամանակների ւ ւյան ճիրավի առաջին նմուշն է որ մտել է ճամաշխարճաԱրդյունքում ն ն ճարուստ "յին աւղլարեղ, մտելէ սլաւովով, անցույց տալովՃայոըղոնտաքրքիր մտքի ճախրանքիգերագույն:ասոիճանը: Եվ այն. թթ «ղիայի.: դոճարներով:: "վերջանալի գրական օրս մինչն էլմնումէ վերին որիդ անԱյնսվեսոր, չեն անցել... Վ: "դին նրա.ողջ կյանքում:2 Տ: Մեծ բանաստեղծների «կ ընՄի քանի հ է մրցույքըբանաստեղծության լուռ պոեմիմիջն, ւպոհմների առնչությամբ:Նրա սլոնմներում թանում ԷՀՔակլանական չնայած: ճիմնական: աղբ անաստեղծության էությամբ շատ օ րինաչաւիությունորոնք իրենը խնդիրները, բարձրացված են հ պոեմիվրա, 2. դային:են,։ կապվածեն ճարաղուոժողովրդիսլատմության Հ ներըտարածվում. - դոնում այնտեղավեճեւո։ Եվ նրանցասելիքը ովի-աղատ. կիրառում, քանղի՝ պոեմի ունի ճայ են: տշաւռ: ավելին ճամար. ժողովրդիճակատադրի ՝ նույն լինելով կասլւլոհմների։ Իսաճակյանի ղդալի մասը չոլոեմը ւ

"

Բ

.

աշխատանք 7 արված Իսաճակրանի, օրինաչավոություն.

`

մեկնաբանելու

Մճ.գե-

`

ԲՐ

ղագիտությունը:

Ը

ճաղար բոազոորը Քանի ամենուճեՀայ մենք ունենք գրողներից արխիվըփ̀ոաճակյանի՝ արխիմը՝ ,

սա

:

2»

ելավ սաճմանագիծ պլոմբ անքածանոլի՝ հաճականից որոլես մուտ, իսոնդածել կուղլեինը ճաճախ տարերայնոր շրինաչավություններ՝ :

ՎՈ

Ր

՝

"Մ

Բ:

րաղան ըշանակություն

՝

Հարավորությ ոճի, նույն. լեղվամտ

:

մեծապես.

ււ

՝

ււ

ու

Լոգան

|

/ւուս-

նե կան մմոտիվների քն արտա յն քնարական ինան նույն ւղության, ճաւճախ: բոսնաստեղծույան՝ ինքն. ւն ճաշվու, վե չճայտիչը,

"ո

աա ա «րունականն ճեւոռ՝

ութ

Բ

է

տեղծներ,որոնք ավելիՀայտնի

"ր

։

Մովանս, Ցոլոնեկարելիո Հիշ Պարքենոն»: ր : Հոլ առուվելատտառիտանատվ է զացել ո"" լորը լակոնիկ ոճի քանղի ոի լինելու րիվերաբերյար

կան բանսա- | իրեն) սլոնմներով,բան Թեն

բանատոնդծուունննրու Աա

Արձանկերտելիս

Դոն-

:

"

«րր

սեղմ, սֆորիոտիկ՝բնույլի որ Հոլբարորս վարպետ: տա զանում կորում էլ»

ՀՈՐ.

թերեւս առաջնայինը եպլթում

՝

`

'

այն

Վ -

|

երկարաբանություննե ոիպոզ շինԿրա ոմբերելը ա ճերոռները՝ ոնիարորի» կարավանի»

ու

վերքեր»

.

4000.

.

ն

խոմ

ավարաելուլ՝: որո ա որրրավան»ավարով: Մաճորու»

խա ուի որ

:

Հ անէ ոի :ինք գոնմը աք Կալոն իի կատարելությամբ: ր Պոեմի ոաճակլունը ւ ա գորագան ն "ո րիր ր 1 արրաղանը յին,մ:ր Իո. Ան Հր ի" մ ո ամն Խն ր Կոնթաղան ար Հ-՛

|

ԻՐ

է

'

է

"օրինա.

"

ի

ւ

բոսնաուռեղծոււյան

1 լինեն աիԹումանյանը: Հոտը "ր փոտաղու բունուռուհղԻւաճակյանի որ քնարական : Նո բանաստեղծ ի.ակղբունե եղած ծություննէ: է դարձելբունտւմինճույնժամանակ,ճարկ հ պլտատոաճական: որ. նրու«Երգեր չե: ե-ի դորու ո տնղծություններու, քաւի ոտք: ունենա էսլիկական՝ է («Ալաղալոնմըբացուկույում: դրքում անդրանիկ մնալուն լերոլարներ: Ար Ր նշանակալից, ւ սուլ: բանաստեղծա» «Աերկու սլոեմների` աղի մանիները» տյդ "ժողովածուում շրջանի, ւ: վող իր Եվխո ելե «Իմ ալոե է): ա ճենը Եվ անվա: զրելով Վրանչարը ն: ն էոզատտակաճարմար սիրաճարը «Մառրուս-Մանուկը». Իսաճակյանը, ինքն էր` երիտասարդ ար Մի որ չգտավճանդեռ իր առաչին, վոենմը:` բերել ոյն "որոլես՝ արա մյուս երեք պոհմներիճեբանաստեղծը, աջ «Իւի տարի,անց, մոնումենտաղ կերպարներ էին`լերտկատարյալ րուները "քանի են րթա մեկենմխրճվում չճրատտարակել: որ դորողգրչ" նա "ր Հետո: «Արու-Լուլյո՝ ոո), գրավումիրենց Պոտաուատուն տեղը Եվ միմիայն, է ճեղինակ:՝Տեսեքի:՛նչ՝ վիխիոո-` անվեսեկով որսլես:սլոեմի: որի : բոչր"մ Հնարա րաոի իպ Ն հն մինչեոլոեմը:ճրաԻրոք էլ, անցել,Իսաճակյունը: տարբերկերպարներ, ամ ճանաոլարճ դրանք: Աճն պոեմների «սղարակճանելը,.որը լքեն նրաասին: ճիմնական յուրաքանչյո Հ Մանու, Սի ր` է լրորաա պարձավ Ր առաջինը: անոր Ն ` "Աճա ինչ ակնածանքէ ունեցել Սասմա Մճեր։ Կերպարներ, որոնցից թի անյու վարպետություն կառույց է, վիխխարի մւճանդեսը:Քանղիոլոեմը բանաստեղծի, կասես Է: ՊոնմներովչԻսաճուկյանն: իրո չափանիշն կոբ ված "" ուսջին ճերոսներըա̀ "Նրա: սլոեմի. որքաննշանակալից, իր ոճը: լանի Պամար ի ա բյուրեղացրեց է1 ւֆո ճերքինիր աշխարճայացքի, չ "Դ ոաոորիր. մքի, իր` երնակայության ադի ՐՐ ճիշատակած-կառոռրեէլն: Հիշենք"ներա ճ"մարմնացումներն: արվատի կատարելությունը: Լի ոնաաղան գրե'«Մի։վեսլ ասսլարեղում. ատրվեսոի Ե. լուլյաննմուշները 1 ալետիքԻսաճակյան, ԱվիկԻսաճակյան), (կազմող` «Աֆորիզմներ» ճանճարի վերցնես: 206։ պիտի :ելիս կաղառլար, -տիռսլար: գործը: «ՏիղրանՄեծ», 2002, էջ :

,

. Համլետ.նկատի:ունեցիր, վել. դրելիս՝ Դրամադրելիս՝

շա-

ոլոեմը: նր`բանաստեղծությունը: են.

։

'

աջՆրիմ

էլ

Տ

-

`

|

ւ.238.-

ւ

՝

ՍՏՏՋՐՈԴ

|

Իսաճակյանի սլոեմներից իր ժամանակի յուրաքանչյուրը ճամար կատարյալ նորարարական երկ է, չկրկնելուոչ մենա իր կի խոսքը,չգնուլլով ոչ մեկիճեւոքերով խուքնասաց ճայ ւլոեմի բնագավառում, իր ճաւնիան. ճարվեց,ւոեղծե'

լով թե՛ ժողովրդա-բանաձճյուսական ոճի («Ալագյաղի մանիՄանուներ»), թե՛ էւլիկականոճի էսլուսային («Մասըու: կը», «Սասմա Մճեր»), խե՛խոճոռիիլիսուխսյական բնույլի («Աբու-ԼալաՄաճարի»). ւլոեմներիչգերաղանցված, եղակի նմուշներ:Նրա ւլոեմներըքերքողական արվեստի դոլրող ճանդիսացան` նոր սերնդիճայբանաստեղծների ճամար: Իսաճակյանի աննաճանջ ւլոեմները երթ են դեսլիդալիքը,դեպիլույսն արդարությունըե ճւսյ սրարդու թողեր են:

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

ԱՇԽԱՐՀԻ

Գլուխերկրորդ

Գլուխերրորդ

Համար

։

ԸՆԿԱԼՈՒՄԸ

ՀՈՎՎԵՐԳԱԿԱՆ

ԷՊՈՍԻ ՈԳՈՎ, ԲԱՅՑ

'

լոտատու Հավերժին ուղղված

ԱԱԿԱԿԱԱԿԱԶԱԿԱԿԱԿԱ

Վ.Լ

Գլուս առջին

`

-

ու

ե...

ԱՌԱՋԱԲԱՆ

ԻՐ

ՃԱՄՓՈՎ

մն

ՓԱՅԱՁԱԱԱԱԿԱ

ՏԵՍԻԼԸ.

ԼԱ

Գլուխչորրորդ

«ԱԲՈՒ-ԼԱԼԱ ՄԱՀԱՐԻ» ՊՈԵՄԻՀԵՐՈՍԸ

ՀԵՂԻՆԱԿԸ

'

Ա.Վ

Լ...

ԱԱԿ

Լ...

-240-:

տ

|

Ա ՂԱԿ

ԵՎ

ԱԱԿԱԿԱԱԱԱ

ճինգերորդ`

Գլուխ

«ՍԱՍՄԱ ՄՀԵՐ». ՀԱՅՈՑ

ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ

ԾԱԾԿԱԳԻՐԸ

`

ՀԱՎԵՐԺԱԿԱՆ`

ԱՆԻԻ

ՈԼառր

ՂԱԱԿԱԱԿԱԱԿԱԿԱԱ

ՓՈԽԱՐԵՆ...

ՎԵՐՋԱԲԱՆԻ

......ԶԱԱԱսԱն

ԱԿԱ

ԱՎԻԿԻՍԱՀԱԿՅԱՆ.

ԻՍԱՀԱԿՅԱՆԻ

ԱՎԵՏԻՔ ՈՒՍ

-

Գավիկ Սուքիասյան. Գեղ.խմբագիր: Ղաղինյան Հլ. խմբաղիր՝ Արմենակ ՎաճրամՄանուսաջյոն ԶՁնավորումը՝ ` ն| : Հում. շարվածքը`ՍամվելԽաչատրյան: :

|

է Տոլադրվել:

«ԳԱՍՊՐԻՆՏ»

ՍՊԸ

տոլաղրատանը