Գյուղատնտեսական տեխնիկայի հիմունքներ

Ս.

Խ.

ՊԱՊՅԱՆ

ՏԵԽՆԻԿԱՅԻ

ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍԱԿԱՆ

ՀԻՄՈՒՆՔՆԵՐ

Երնան 2006

Ս. Խ.

ՊԱՊՅԱՆ

ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍԱԿԱՆ

ՏԵԽՆԻԿԱՅԻ

ՀԻՄՈՒՆՔՆԵՐ

(Ուսումնականձեռնարկ)

"Ասողիկ"ԳՐԱՏԱՐԱԿՉՈՒԹՅՈՒՆ

Երեան 2006

ՀՏԴ

631.3 (07) ԳՄԴ 40.72 ց7 Պ

Ներածություն

(հացահա

Գյուղատնտեսությունն զբաղվում է բուսաբուծական տիկ. կարտոֆիլ, խաղող, խնձոր ն այլն) ն անասնաբուծական (միս,

յուդաանտայյունը Դարան ուսումմամենոակում ԱԾ ԱԱ ւտոմեքկան՝ կաթ. ձու աշխատանք ինչ ծեռնարկ են Մոոորուրդը Իր հողի իմիք նշ Փոտու անասնակերիպատրաստումը ցանքը, մասմագիտույան Սրժանագրույուն ամար. Հաակ կովերի Աշխատությունը որպես

հրատարակության

է

եռաշխամդորե,

ուսումնական

7-7

|

:

-

գյուղատնտեսական

մշակումը կամ վարը, կուլտիվացիան, սերմերի կակաբուսերի բերքահավաքը, կիթը ն այլն: Այս աշխատանքները շատ աշխատատար են, ն ծանր հոգնեցնող: Ուստի դրանց մեքենայացումը մարդու համար ունի կարնորնշանակություն: Որնէ մշակաբույսի մշակության համալիր մեքենայացումընշանակում է մեքենաների օգնությամբ կատարել ագրոհամալիրի տեխնոլոգիական բոլոր գործողությունները (վար, ցանք, խնամք, բերքահավաքն այլն) ն առավելապես թեթնացնել գյուղացու ձեռքի աշխատանքը: Մեքենաների օգտագործման շնորհիվ բարձրանում է աշխատանքի արտադրողականությունը: Հաճախ մեքենան փոխարինում է 150200 մարդու. ինչպես դա տեղի է ունենում կոմբայնով հացահատիկի բերքահավաքի ժամանակ, հողաշինարարականն այլ աշխատանքներ կատարելիս ն այլն: Հերկը, ցաքանումը, ցանքը ն այլ գյուղատնտեսական գործողություններ մեքենաներով կատարում են ավելի արագ ն բարձր որակով, քան ձեռքով կամ քաշող անասունների օգնությամբ: Աշխատանքը կատարվում է շատ կարճ ժպմանակաշրջանում, ագրոտեխնիկայով սահմանված Ժամկետում, դրականորեն է ազդում ր երքատվության րջ բարձրացման վրա: լայն կիրառումը գյուղատնտեսության մեջ ոչ միայն աշխատանքի արտադրողականության բարձրացում է, այլն արտանն մամբ մարդու վերաբերմունքի վերափոխում: է տարբեր բնաերդրման հետ: Գյուղատնտեգավառների գիտական նվաճումների ներդրմա յուղ ն մեքեն ման հարցում առանձնապես մեծ դեր է խաղացել որը համարվում է Ռուսաստանում գյուղատնտեսական մեքենաների տեսության հիմնադիրը: Նրա հետնորդե նը ե կկատարելաներն անընդհատ զարգացնում են այդ տեսությունը րել ն գյուղատնտեսական մեքենանե քենաների կառուցվածքը, ցվածքը ստեղծում .

Աթ" Կրա Արան Պայաոաներ, Դր '

9.թ.,

Պ

դոց

Աիայա: ԳՍ Երիցյան ու/հա'

.

գյապյան Սերյոժա ԽաչատուրիՌմումնական ա ժեշմարց:-եր. անաման տեխնիկայի Դրմունթներ. Ասողիկ, .

րի Նա

դրանառոտակի տրված

են

տրակտորների, ավտո-

ԿԱՆսկզբունքըանասնապահակա անասնապահների ախ ունքը, րմաներ հեռի ցվածքը, քենայացման,

տասքի

ԿԱՆ

ման

"

գյուղատնտեսականտեխնիկայիշահագործման

Նախատեսված է գյուղատնտեսական քոլեջների (ագրարայինճյուղում)

ամար րում րային մյուս

մենեջմենթ

Պ

գյուղատնտեսականքոլեջների

ագրա-

մասնագիտությունների ուսանողների, ֆերմերների,ինչ-

3703030000

08360065

2006 թ. ռ

ՏՑԱ

Խ 99941-65-08-9

|

։

.Պ.

նան

պես գյուղատնտեսության բնագավառումաշխատողմասնագետհերի համար: նան

մեքենաներ րութ Խաուղատնտեսության՝ մեքենայացումը կապված

մասնագիտության ուսանողների ակադեմիկոս Վ.Պ Գորյաչկինը:

ամար:

Այն օգտակար կլինի

հիմունք-

որի

ԳՄԴ 40.72

Ասողիկ"հրատարակչություն

ց7

»

թ.

Կեր

Գյուղատնտեսական տեխնիկայի հիմունքներ առարկան ընդէ հետնյալ բաժինները` տրակտորների ն ավտոմոբիլների կառուցվածքը, գյուղատնտեսական մեքենաների կառուցվածքը ն աշխատանքը, գյուղատնտեսական տեխնիկայի շահագործումը ն անասնագրկում

հ երմաների պահական մեքենայացումը: ֆերմաների մեքենայացումը

ԲԱԺԻՆ 7.1

1:

ՏՐԱԿՐՈՐՆԵՐ

ԵՎ ԱՎՏՌՄՈԲԻԼՆԵՐ

Ընդհանուրտեղեկություններ, տրակտորների1,

ավտոմոբիլների դասակարգումը

Ընդհանուրդրույթներ: Տրակտորնինքնագնաց քարշիչ մեքենա է, է ինքնուրույնկամ նախատեսված այլ մեքենաներին սարքավորումների հետ ագրեգատավորված գյուղատնտեսական,ճանապարհային, հողաշինարարական, ն այլ աշխատանքներ փոխադրական կատարելու համար: որը

դրել

զարգացման գործում Տրակտորաշինության

մեծ

ավանդ են

ներ-

նշանավորգյուտարարներ ն գիտնականներ Ֆ.Ա Բլինովը, նայլն: Յա.Վ.Մամինը, Ի.Ս.Կոստովիչը Տրակտորաշինությունը հատկա» պես լայն թափ ստացավ 20-րդ դարի 30-ական հետո, թվականներից երբ սկիզբ դրվեց տրակտորների զանգվածային արտադրությանը` ինչպեսՌուսաստանում,այնպես էլ մնացած արտերկներում: Տրակտորներնիրարից տարբերելու համար, դրանք մակնիշավորվում են: Օրինակ711-758/, որը նշանակում է դիզելային տրակտոր, 75 մոդելի, ԽԷ արդիականացված: Երբեմն առաջին տառերը ցույց են տալիս տրակտորիարտադրության վայրը: Օրինակ, /13-80 նշանակում է Մինսկիտրակտորայինգործարան`80 մոդելի: Ավտոմոբիլկոչվում է այն ինքնագնացմեքենան, որը նախատեսված է բեռներ ն մարդկանցփոխադրելուհամար: Ավտոմոբիլաշինությունը հիմք Է դրվել 19-րդ դարի վերջինն 20-րդ դարի սկզբին ն հետառուս

գայում ստացելէ բուռն

ն արագ

զարգացում:

Ավտոմոբիլները նույնպես մակնիշավորվումեն, որոնց տառերը

հիմնականում արտադրող

վայրի` գործարանի տեղը

ցույց

տվող

են: Օրինակ 8743-2106, սկզբնատառերն նշանակումէ Վոլգայի ավտոմոբիլային գործարան, 2106 մոդելի ավտոմոբիլ,ԸՃ3-31, Գորկու ավ-

տոմոբիլայինգործարան ն այլն: Տրակտորներիդասակարգումը: Տրակտորները հիմնականումդասակարգվում են ըստ նշանակության,ըստ ընթացքայինմասի, քարշային ուժի մեծությանն կմաղքի: Ըստ նշանակության տրակտորները բաժանվում են 3 խմբի` գյուղատնտեսական, ն հատուկ: արդյունաբերական Գյուղատնտեսական նշանակությանտրակտորները լինում են ընդհանուրնշանակության,ունիվերսալ, շարահերկային ն մասնագիտացված կամ հատուկ: Ընդհանուր տրակտորներնօգտագործվում են հանշանակության մատարածաշխատանքներվար, կուլտիվացիա,ցանք ն այլ դաշւուսյին աշխատանքներ կատարելու համար: տրակտորները նախատեսվածեն Ունիվերսալ-շարահերկային շարահերկայինմշակաբույսերի(եգիպտացորեն,կարտոֆիլ, ճակնդեղ

ն այլն), ցանքի, խնամքի, բերքահավաքի ն փոխադրականաշխատանքներ կատարելու համար, ինչպես նան կարող են փոխարինել ընդհանուրնշանակությանտրակտորներին: Հատուկ կամ մասնագիտացված տրակտորներն օգտագործվում են առանձնահատուկ, ինչպես օրինակ, այգեգործական,անտառայինն այլ աշխատանքներկատարելու համար: Ըստ ընթացքային մասի տրակտորները լինում են անվավոր ն թրթուրավոր:Ըստ կմաղքի տրակտորները լինում են շրջանակավոր, կիսաշրջանակավորն անշրջանակ: Շրջանակավոր տրակտորներն ունեն շրջանակ, որի վրա հավաքվում են տրակտորիբոլոր մեխանիզմները ն ագրեգատները: Կիսաշրջանակավորտրակտորներնունեն միայն շրջանակի մի մասը, սովորաբար առջնի մասը, որի վրա ամրացվում է շարժիչը, իսկ մնացած մասերն ամրացվում են իրար ն

շրջանակին: Անշրջանակտրակտորիկմաղքը կազմված է շարժիչից, փոխանցման տուփի ն հետնի կամրջակի իրար հետ հեղյուսներով ամրացված իրաններից: Ըստ քարշային ուժի գյուղատնտեսականտրակտորներըբաժանվում են 2, 6, 9, 14, 20, 30, 40, 50 ն 60 կն դասերի: Դասը ցույց է տալիս ուժը` նորմալ պայմաններում(խոզանրա ճարմանդի վրա առաջացող նի վրա) աշխատելիս: Ավտոմոբիլների դասակարգումը: Ժամանակակից ավտոմոբիլհատկանիշների: ները դասակարգումեն ըստ հետնյալ հիմնական ա) Ըստ նշանակության` տրանսպորտայինն հատուկ: Տրանսպորտային ավտոմոբիլներ են թեթն մարդատարները, որոնք նախատեսվածեն մինչն 8 ուղնորների համար, ավտոբուսները, որոնք նախատեսված են 8-ից ավելի մարդկանց խումբ փոխադրելու համար, բեռնատարները,որոնք նախատեսվածեն զանազան բեռներ փոխադրելու համար: Սրանք իրենց հերթին լինում են հատուկ փոքր (մինչն 1տ), փոքր (1-3 տ), միջին (3-5 տ) ն բարձր (5 տ-ից ավելի) բեռ-

նատարողության:

Հատուկ մեքենաները նախատեսվածեն որոշակի աշխատանքներ կատարելուհամար ն ունեն համապատասխանկահավորում(օրինակ հրշեջ, շտապ օգնության մեքենաները,ավտոկռունկները ն այլն): բ) Ըստ վառելանյութի տեսակի` հեղուկ վառելանյութովաշխատող շարժիչով ն գազային: Գգ)Ըստ ճանապարհայինպայմաններին հարմարվածության`նորմալ ն բարձր անցողականության:Առաջիններընախատեսվածեն կոշտ ծածկույթովն ամուր գրունտային, իսկ երկրորդները` վատ ճանապարհային պայմաններումաշխատելու հանար: Նորմալ անցողականության ավտոմոբիլներն ունեն միայն մեկ տանողկամրջակ, իսկ բարձրը՝ մեկից ավելի:

Ստուգողականհարցեր

Ինչի՞ համար

1.

է

նախատեսված տրակտորը, ինչպե՞ս

Խաշզորում: Ինչպե՞ս ենդասակարգվումտրակտորները:

է այն

.

Ինչի՞ համար է նախատեսվածավտոմոբիլը ն ինչպե՞սէ այն մակնիշավորվում: 4. Ինչպե՞սեն դասակարգվումավտոմոբիլները: Յ.

7.2.

Տրակտորներին ավտոմոբիլներիընդհանուր կառուցվածքը

Տռակտորներիընդհանուր կառուցվածքը: Տրակտորները բաղկացած են վեց հիմնականմասերից:Դրանքեն շարժիչը, տրանսամիսիան կամ ուժային փոխանցիչը, ընթացքային մասը, ղեկավարման մեխանիզմը, աշխատանքայինն լրացուցիչ կամ օժանդակ սարքավորումները(նկ. 1.1):

Տրանսմիսիան մեխանիզմների մի հավաքածու է, որը շարժիչից ստացած պտտականշարժումը փոխանցում է տրակտորիընթացքային մասին` անիվներինկամ աստղանիվներինու թրթրաշղթային (թրթուրավոր տրակտորներ): Ընթացքային թացքայի մասն անիվների (թրթուրի) պտտական շարժումը վեր է ածում համընբացի(ուղիղ կամ կորագծային): Ղեկավարման մեխանիզմը նախատեսված է ընթացքային մասի վրա ազդելով փոխել տրակտորիշարժման ուղղությունը, կանգնեցնել ն պահել այդ դիրքում: որան ր `

Աշխատանքային սարքավորումը նախատեսված է տրակտորին ն նրանց բանող օրգան-

մեքենաներ միացնելու գյուղատնտեսական ներին շարժում հաղորդելու համար:

սարքավորումները նախատեսված են հիմնակնում տրակտորիստի աշխատանքի համար հարմարավետ պայմաններ ստեղծելու, տրակտորիշարժիչի ն մեխանիզմներիաշխատանքը հսկելու ն այլ նպատակներիհամար: ավտոմոբիլներիընդհանուր կառուցվածքը: Ավտոմոբիլն իր կառուցվածքով նման է անվավոր տրակտորին ն բաղկացած է երեք հիմնականմասերից` շարժիչ, շասսի ն թափք: Ի տարբերություն տրակտորների, ավտոմոբիլների մոտ տրանսմիսիան,ընթացքային մասը ն ղեկավարմանմեխանիզմներըմիասին կոչվում են շասսի: Թափքը տեղադրվում է շասսիի վրա ն նախատեսվածէ վարորդի, ուղնորների ն բեռների համար: Ավտոմոբիլիօժանդակ սարքավորումներնեն կարապիկը, ջեռուցիչը,օդափոխությանսարքը նայլն: Օժան դակ

կ

Վ

ՀԳ

Եկ.

1.1. Տրակտորի հիմնական մասերը. թրթուրավոր տրակտոր, բ ) անվավոր տրակտոր, գ ) մոտոբլոկ. 7-ընթացքային մաս, 2-շարժիչ, 3-ղեկավարման մեխանիզմ. 4տրանսմիսիա (ուժային փոխանց/իչ), 5-օժանդակ սարքավորում, 6աշխատանքայինսարքավորում ա

)

Տրակտորի բոլոր մասերը իրար հետ փոխկապակցված են ն գտնվում են որոշակի փոխգործողության մեջ: Այսպես, շարժիչից մեխանիկականէներգիան փոխանցվում է տրանսմիսիային, նրանից՝ ընթացքային մասին ն այլն: Շարժիչը, կարելի է ասել, համարվում է տրւսկտորիսիրտը: Շարժիչում վառելանյութի այրումից առաջացող ջերմային էներգիանվեր է ածվում մեխանիկականի`պտտականշարժման:

ԱԱ

Ե

նցիկ,

Ն ավտոմոբիլի

Ն

բեռնահարթակ, 3կցորդման ագույց, 4 փոխանցումների տուփ, 5 կարդանային փո/նանցում, 6 գլիսավոր փոխանցում (տանող կամրջակ) -

-

-

-

--

Ստուգողականհարցեր 1.

2. 3.

Ինչպիսի՞մեխանիզմներիցէ բաղկացած տրակտորը: Բացատրեքտրակտորիմեխանիզմներինշանակությունը: Ո՞րոնքեն ավտոմոբիլիհիմնականմասերը:

1.3.

Ներքին այրման շարժիչի ընդհանուր կառուցվածքը ե աշխատանքը

7.3. 1.

Տրակտորներին ավտոմոբիլներիշարժիչների դասակարգումը

Տրակտորների ն ավտոմոբիլների վրա տեղադրված են ներքին այրման մխոցային շարժիչներ: Դրանք կոչվում են ներքին այրման, քանի որ վառելանյութի այրումը տեղի է ունենում փակ տարածքում (գլանի ներսում) Ա ստացված ջերմային էներգիան անմիջականորեն փոխակերպվումէ մեխանիկականի:Ներքին այրման շարժիչները դասակարգվում են հետնյալ կերպ: ն օդի որոշակի հարա1. Ըստ վառելախառնուրդի բերակցությամբ խառնուրդ) բոցավառման` ինքնաբռնկումով (դիզելային) ն էլեկտրականկայծից հարկադրականբռնկման (կարբյուրատորային ն գազային) շարժիչներ: 2. Ըստ վառելախառնուրդագոյացման եղանակի`արտաքին(կարբյուրատորայինն գազային) ն ներքին(դիզելային)խառնուրդագոյացումով: Յ. Ըստ կիրառվող վառելանյութի տեսակի` հեղուկ վառելանյութով (բենզին, դիզելային վառելանյութ) ն գազով (սեղմված ն հեղուկ) աշխատողշարժիչներ: 4. Ըստ աշխատանքայինգործընթացիիրականացմանեղանակի՝ քառատակտն երկտակտշարժիչներ: 5. Ըստ գլանների թվի՝ միագլանն բազմագլանշարժիչներ: 6. Ըստ գլանների դասավորության`միաշարքն երկշարք (/-աձն) դասավորությանշարժիչներ: '

(վառելանյութի

1.3.2.

Նկ. ա)

ՆՈ3-80

՛

Տրակտորի դիզելայինշարժիչը: /1-240

տեսքըաջից,

բ)

տեսքը ձախից

յուղի

չափի մակարդակի

վառելանյութի մատուցման պահին 1ին գլանի մխոցի տեղակայման

5գամասեղ, ո 6- աան մաքրման զտիչ,

արտածման

ոն

զտիչ

իսողովակաշար,

ԳԱԱ ամիար

/-5 Օդազտիչ,

,

հիդրոմղիչ, 11- շարժիչի առջնի ղեկակառավարման գեներատոր, հենարան 12- վառելանյութի ձեռքի մղիչ, 13- վառելանյութի բարծր ճնչման մղիչ, 14- կոմպրեսոր, 15- բոցամուղ, 16- վառելանյութի նուրբ լծակ, մաքրման զտիչ, 17- շարժիչի վթարայինանջատմանօդախփանակի 18-սնման համակարգից օդի հեռացման ծորակ, 19- էլեկտրամեկնարկիչ. գանձիչ

գործարկման շարժիչ,գործարկման շարժիչի -

Շարժիչի ընդհանուրկառուցվածքըն աշխատանքի սկզբունքը

Ներքին այրման մխոցային շարժիչը բաղկացածէ մի քանի ձեխանիզմներից ն համակարգերից, որոնցից յուրաքանչուրը կատարում է որոշակի դեր: Շարժիչի մեխանիզմներնեն` շուռտվիկ-շարժաթնայինն գազաբաշխման մեխանիզմները, համակարգերնեն` սնման, հովացման, յուղման, գործարկման ն վառոցքի համակարգերը: Նկար 1.3 -ում ն 1.4 -ում բերված են դիզելային Կնկարբյուրատորայինշարժիչներիընդհանուրտեսքերը:

ա

1.3.

ա

Նկ.

7.4. 311-130

ավտոմոբիլայինկարբյուրատորային շարժիչը.

ա) տեսքը աջից, բ) տեսքը ձաիմից. 1- շարժիչի յուղի մղիչ, 2-

արտածման

7խողովակաշար, 3- կայծառ, 4- յուղի զտիչ, 5- օդազտիչ, 6- կոմպրեսոր, 0-յուղի 98ընդհատիչ-բաշիիչ, վառոցքի կարբյուրատոր, գեներատոր, մակարդակի չափիչի խողովակ, 11 մեկնարկիչ, 7214- քամհար, հիդրոուժեղարարի մղիչ. 13- հիդրոուժեղարարիմղիչի բաք, 75- վառելանյութի մղիչ, 16- քարտերի օդափոխմանզտիչ

Ղեկավարմ

Որպեսզի ներքին այրման շարժիչի աշխատանքի սկզբունքը դիտարկենքնրա պարզեցված սխեման (նկ.1.5):

պատկերացնենք ,

Յ

Աշխատած գազեր

ՄԻՒ Մշ Բոլոր գլանների աշխալիտրերով, կոչվում է արտահայտված գումարը` տանքայինծավալների տրամագիծը շարժիչի լիտրաժ: եթե բազմագլան 1շարժիչի գլանի նշանակենք4 -ով, գլաններիքանակը` -ով, ապա գլանի աշխատան-

Այսպիսովգլանի լրիվ ծավալը`

քային ծավալը կլինի` -

Մո լիտր:

ՆԱ 15. Սիագլան շարժիչի պարզագույն սխեմաները. 7-գլանի գլինիկ, 2- ճոճայլծակ, 3- բոցամուղ, 4- արտածման փական, 5- ներածման փական, 6- գլան, 7- մխոց, 8- մխոցամատ,9- շարժաթն, 10- թափանիվ, 11- քարտեր, 12- ծնկաձնլիսեռ, 13-բաշիխիչ ատամնանիվ, 14- բռունցքավոր (բաշխիչ) լիսեռ, 15- վառելամյութի մղիչ, 16շարժահաղորդ դետալներ, 17- օդազտիչ

Գլխիկով (1) փակված գլանի (6) մեջ գտնվում է մխոցը, որը մխոցամատի (68) ն շարժաթնի (8) օգնությամբ միացված է ծնկաձն լիսեռին (շուռտվիկին) (12), որի մի ծայրում ամրացվածէ ծանր անիվ՝ թափանիվը(10): Շարժիչի աշխատանքիժամանակ մխոցը (7) գլանի մեջ շարժվեէ կամ հեռանում ձնկաձն լիսեռի (12: առանցքից, լով մոտենում գրավելով երկու ծայրային դիրքեր: Ծնկաձն լիսեռի առանցքից մխոցի ամենահեռու գրաված դիրքը կոչվում է վերին մեռյալ կետ (վ.մ.կ), իսկ ամենամոտը` ներքին մեռյալ կետ (ն.մ.կ.): Այդ կետերումմխոցն ակընթարթորենկանգ է առնում ն փոխում իր շարժման ուղղությունը: Երկու մեռյալ կետերի միջն եղած հեռավորությունը (մխոցի անցած ճանապարհը) կոչվում է մխոցի ընթացք կամ քայլ Տ: Տ -28, որտեղ Ք -ը ծնկաձն լիեռի շուտվիկի շառավիղն է (նկ. 1.5): Մխոցի յուրաքանչյուր ընթացքի ժամանակ ծնկաձն լիսեռը կատարում է կես պտույտ (ե-180:3:Մխոցի ն գլանի գլխիկով պարփակվածտարածությունը, երբ մխոցը գտնվում է վ.մ.կ.-ում, կոչվում է այրման խուցի կամ սեղման խուցի ծավալ '/չ: Մխոցով ն ն գլանի գլխիկով պարփակվածտարածությունը, երբ մխոցը գտնվում է ն.մ.կ --ում, կոչվում է գլանի լրիվ ծավալ Մշ։ իսկ մխոցը վ.մ.կ.-ից մինչն ն.մ.կ. տեղափոխվելիսգլանում ազատվող տարածությունը կոչվում է գլանի աշխատանքային ծավալ 4:

մ՛

մ

-

7,--Պ.-5 սմ",

-

իսկ շարժիչի լիտրաժը՝ մլ 10" -

-

ն Գլանի գլխիկում կան փականներով(4 ն 5) փակվածներածման երկու անցքեր, որոնք պարբերաբարժ̀ամանակի որոշակի արտածման մեխանիզմիօգնությամբ բացվում ն փակվում գազաբաշխման պահին, մեխանիզմիմեջ են: Բացի փականներից(4 ն 5), գազաբաշխման մտնում են նան բռունցքավորլիսեռը (143, շարժահաղորդմեխանիզմը (16) ն բաշխիչ ատամնանիվները(13): մասերը հավաքվում են իր հենատուփի Շարժիչի բոլոր (քարտերի) (11) վրա: Եթե ծնկաձն լիսեռը (12) պտտենք այնպես, որ ժամանակ մխոցը (7) հասնի վ.մ.կ., ապա դրա հեւտագա պտտման որի ն.մ.կ., շարժաթնի (9) օգնությամբ մխոցը (7) կշարժվի դեպի նոսրացում: շնորհիվ նրա վերնի մասում, գլանի (6) մեջ, կառաջանա ն մթնոլորտայինօդը Այդ ժամանակ ներածման փականը (5) կբացվի կմտնի շարժիչի գլանի մեջ: ն Եթե մխոցը հասնի ն.մ.կ., ներածմանփականը(5) կփակվի օդի ընթացքում պտույտի հետագա մուտքը կդադարի: Ծնկաձն լիսեռի մխոցը կշարժվի դեպի վ.մ.կ. ն գլանի լրիվ ծավալի մեջ լցված օդը մեծ լինի այրման խցում կսեղմվի: Որքան անգամ գլանի լրիվ ծավալը սեղման խուցի ծավալից, այնքան անգամ էլ օդը շատ կսեղմվի: Այն թիվը, որը ցույց է տալիս, թե օդը գլանում որքան անգամ է սեղմվում, կոչվում է շարժիչի սեղման աստիճան: Այսինքն սեղման աստիճանը

կլինի

2-7, կարբյուրատորայինշարժիչների ։

մոտ

6-ի արժեքը 6-10

է, իսկ դիզելայինի համար` 14-22:

Սեղման ժամանակ օդը տաքանում է մինչն 350-400"Շ ջերմաստիճանը: Այդ պահին մանր փոշիացվածվիճակումայրմանխուց սրսկված ու վառելանյութը, հպվելով տաքացվածօդի ն գլանի պատերի մխոցի հետ, գոլորշիանում է ն ինքնաբռնկվում՝անջատելով բարձր ջերմուեն թյուն (մինչն 2300:Շ):Այրման ընթացքումգոյացող գազերը ձգտում բարձրաընդարձակվել,որի շնորհիվ այրման խուցում ճնշումը կտրուկ նում է: Գազերիճնշման տակ մխոցը շարժվում է դեպի ն.մ.կ., այդպիսով վառելանյութի ջերմային էներգիան վերածվում է մխոցի համընթաց շարժման մեխանիկականաշխատանքի:Շարժաթնի (9) միջոցով մխոն ցի (7/7 համընթաց շարժումը ձնափոխվում է ծնկաձն լիսեռի (12) է ն.մ.կ., թափանիվի (10) պտտական շարժման: Երբ մխոցը հասնում

արտածման փականը բացվում է ն թափառք հավաքած ծանր թափանիվը շարժաթնի օգնությամբ մխոցին հանում է ն.մ.կ.-ից ու շարժում դեպի վ.մ.կ, որի ընթացքում աշխատած գազերը դուրս են մղվում մթնոլորտ` տեղ ազատելով հաջորդ բաժին թարմ օդի մուտքի համար: Ծնկաձն լիսեռի հետագա պտւոման ժամանակ բոլոր նկարագրված գործընթացները կրկնվում են ն ապահովում շարժիչի անընդմեջ աշխատանքը: Այսպիսովշարժիչի աշխատանքը հիմնված է տաքացումից գազերի ընդարձակմանհատկության վրա ն իրականացվում է մխոցի չորս ընթացքի դեպքում: Մխոցի յուրաքանչյուր ընթացքին համապատասխանում է հետնյալ գործընթացներից մեկը. թարմ օդի ներածում, դրա սեղմում, վառելանյութի այրման հետնանքով գազերի ընդարձակում ն աշխատած գազերի արտածում: Այս գործընթացների որոշակի կարգով հաջորդականությունը կոչվում է շարժիչի աշխատանքային ցիկլ: Աշխատանքային ցիկլի այն մասը, որն ընթանում է մխոցի մեկ մեռյալ կետից մինչն մյուս մեռյալ կետին հասնելը, կոչվում է տակւո: Դժվար չէ նկատել, որ չորս տակտերից միայն մեկի` գազերի ընդարձակման ժամանակ է օգտակար աշխատանք կատարվում, որի պատճառով էլ այդ տակտը կոչվում է աշխատանքային:Մնացած երեք տակտերը կոչվում են օժանդակ ն իրականացվումեն աշխատանքային տակտի ժամանակ թափանիվում կուտակված էներգիայի վերադարձման շնորհիվ: Այն շարժիչները, որոնցում աշխատանքային ցիկլը իրականացվում է մխոցի չորս ընթացքների (տակտի) կամ ծնկաձն լիսեռի երկու պտույտի ընթացքում, կոչվում են քառատակտ: Այն շարժիչները, որոնցում աշխատանքային ցիկլը իրականացվում է մխոցի երկու քայլի (տակտի) կամ ծնկաձն լիսեռի մեկ պտույտի ընթացքում, կոչվում են երկտակտ` Մեր քննարկած շարժիչում, ինչպես տեսանք, վառելանյութը սրսկվում էր գլանի մեջ ն սեղմված օդի բարձր ջերմաստիճանից ինքնաբռնկվում: Այդպիսի շարժիչները կոչվում են դիզելային: Այն շարժիչները որոնց մոտ վառելանյութի խառնվելը օդի հետ (վառեալխարնուրդի պատրաստումը)իրականանում է գլանից դուրս` հատուկ սարքում (կարբյուրատորում), այնուհետն մտնում է գլան ն բռնկվում էլեկտրականկայծով, կոչվում են կարբյուրատորային: Այժմ նկարագրենք միագլան քառատակտ կարբյուրատորային շարժիչի աշխատանքայինցիկլը, օգտվելով նկ. 1.6--Իում բերված սխե-

մաներից:

Ներածման տակտ: Մխոցը վ.մ.կ.-ից շարժվում է դեպի ճ.մկ., ներածմանփականըբաց Է, արտածմանը`փակ: Մխոցիվերին մասում՝ գլանի խոռոչում, առաջացող նոսրացման շնորհիվ օդը անցնելով կարբյուրատորիմիջով խառնվում է վառելանյութի հետ, փոշիացնում դրան ն պատրաստված վառելախառնուրդըմտնում է գլանի մեջ,

մնացած չայրված գազերի հետ ն կազմում խառնուրդ: աշխատանքային Ներածմանտակտիվերջումճնշումը գլանում կազմում 0,07-0,09

նախորդ ցիկլից խառնվում ՄՊա,

է

Բ:

330-390 ջերմաստիճանը՝

է ներածՍեղման տակտ: Մխոցը ն-մ.կ -ից շարժվում դեպի ն.մ.կ, են: Մխոցիշարժման փակ փականները ընթացքում արտածման խառնուրդը սեղմվում է ն տաքանում, գազերի աշխատանքային ՄՊա, ճնշումը տակտի վերջում հասնում է 0,9-12 կայծի միջոցովաշխաճինչն 500-700 ԿՀ Տակտի վերջում էլեկտրական է է, տանքային խառնուրդը բռնկվում կտրուկ 2700 4: գազերի մինչն ՄՊա, ն ջերմաստիճանը՝ ճնշումը`մինչե

ման ն

ջերմաստիճան

`

ա

Եկ.

1.6.

բարձրանում

Հ:

Ա:

դ:

Է

չ.

ՅԱ

՞բ

Սհագլանքառատակտ կարբյուրատորային շարժիչի

ցիկլը. աշխատանքային (աշխատանսեղման տակտ, գ) ընդարձակման

ա) ներածմանտակտ, բ) Է ներածմանփական,2- կայծառ, քայրճ) տակտ, դ) արտածմանտակմ. 3- գլան, 4- շարժաթն,5- ծնկաձնլիսեռ, 6- մխոց, 7- արտածմանփական

էլ փակ են: Ընդարձակտակտ:Երկու փականներն Ընդարձակման ն է վող գազերի ճնշման ներքո մխոցը վ.մ.կ-ից շարժվում դեպի ն.մ.կ. օգտաշարժաթնի օգնությամբ ձնկածն լիսեռինպտտումկ̀ատարելով կար աշխատանք: 0,3-0,4 Տակտի վերջում գազերի ճնշումն իջնում է մինչն

ջերմաստիճանը`մինչն 1200-1500

ՄՊա.

է4:

Արտածման տակտ: Սխոցը ն.մ.կ.-ից շարժվում է դեպի վ.մ.կ., արփականը բաց է, ներածմանը` փակ: Աշխատած գազերը են ավելցուկային ճնշման տակ, ինչպես նան մխոցի միջոցով դուրս գաներսում գալիս դեպի մթնոլորտ: Տակտի վերջում գլանի մնացած մինչն /00զերի ճնշումը կազմում է 0,11-0,12 ՄՊա, ջերմաստիճանը` 1100 14: Այնուհետն աշխատանքային ցիկլը կրկնվումէ: տածման

ընթացքի ժամանակ մխոցը գազերի ճնշման տակ Աշխատանքային

Ստուգողականհարցեր

Բա շարժիչներ Ի՞ն

2.

Ինչպե՞սեն դասակարգվումներքին այրման շարժիչները: Որոնք են դիզելային շարժիչների հիմնականմասերը: Որոնք են կարբյուրատորայինշարժիչների հիմնական մասերը: Թվարկեք շարժիչի մեխանիզմներըն համակարգերը: Բացատրեքշարժիչի աշխատանքիսկզբունքը: Նկարագրեք կարբյուրատորային շարժիչի աշխատանքային

Յ. 4. 5.

6. 7.

ցիկլը: ս

ում ներքին այրման շարժիչ: Ուրիշ ինչպիսի

1.

8. Ի՞նչ են նշանակում մխոցի մեռյալ կետ, մխոցի քայլ, լիտրաժ ն սեղման աստիճան հասկացությունները:

71.3.3.

՞

է դեպի ներքեն ն շարժվում ժամանակ

շարժաթնով պտտում օնկածն լիսեռին:

կատարվումէ հակառակգործողությունը: մեխանիզմ:Նախատեսված է ժաձճանակիորոշակի ներածմանն արտածմանփականներըբացելու համար: Հիմնական պահին մասերն են փականը, զսպանակը, ճոճալծակը, փականի ձողի ն ճոճալծակիզարկանիմիջն եղած բացակի կարգավորիչմեխանիզմը,մետաղա(նկ.1.8): ձողը, բաշխիչլիսեռըն շարժահաղորդատամնանիվները

տակտերի Մնացած

գազաբաշխման :

շարժիչի

Շարժիչի մեխանիզմների ու համակարգերի նշանակությունը,կառուցվածքըն աշխատանքը

Շարժիչի հիմնական մեխանիզմներնեն շուռտվիկ-շարժաթնային

գազաբաշխման մեխանիզմները,իսկ համակարգերն են սնման, յուղման ն հովացման համակարգերը: ն

Շուռտվիկ-շարժաթնային մեխանիզմ: Նախատեսված է մխոցի համընթաց-հետադարձշարժումը ծնկաձնելիսեռի պտտական շարժման վերածելու համար: Մեխանիզմըբաղկացած է մխոցից, շարժաթնից, ծնկաձն լիսեռից, դրա արմատականն շարժաթնային առանցքակալներից, թափանվից նե բլոկ-քարտերից, որի վրա հավաքվում են շարժիչի մասերը (նկ.1.7):

մեխանիզմ. Եկ. 7.8. Կախովիգազաբաշխման 7-«րական,2- վռան, 3- զսպանակ, 4- ափսե, 5- Ծոճալծակ, 6- կարգավորիչ հեղյուս, 7- մետաղածող, 8, 14- հրիչներ, 9- բռունցք, 70,11-

շարժահաղորդ ատամնանիվներ, 12- փականիբնիկ,

Նկ. 7.7. Շուռտվիկ-շարժաթնային մեխանիզմ արմատական առանցքակալ, 2-շարժաթնային առանցքակալ, 3շարժաթն,4- մխոցամատ,5- մխոցաօղեր,6- մխոց, 7- գլան, 8- թափաճիվ, 9- հակակշիռ, 10-ծնկածն լիսեռ

չորուկներ

Աշխատանքի սկզբունքը հետնյալն է: Շարժիչի աշխատանքի (10,11) շարժումը փոժամանակծնկաձն լիսեռից ատամնանիվներով խանցվումէ բաշխիչ լիսեռին, որն ունի բռունցքներ(9): Երբ բռունցքը գրավում է ամենավերինդիրքը, հրիչը (8) ազդում է մետաղածողի(7) վրա, բարձրանալովվերջինս, ճոճալծակին (5) պտտում է իր առանցքի շուրջը: Ճոճալծակը սեղմում է փականինն հաղթահարելովզսպանակի ուժը՝բացում ներածմանկամ արտածմանանցքը: Երբ հրիչը իջնում է բռունցքի վրայից, զսպանակի ազդեցության տակփականըփակումէ անցքը:

համակարգ: Դիզելային ն կարբյուրատորայինշարժիչների համակաոգերըսկզբունքորեն իրարից տարբերվում են: Այսպես, եթե դիզելային շարժիչի սնման համակարգը նախատեսված է գլանի մեջ մաքրված օդ մատուցելու ն փոշիացված վառելանյութ սրսկելու համար, ապա կարբյուրատորային շարժիչների սնման համակարգը` արտաքին հատուկ սարքում` կարբյուրատորում վառեալխառնուրդ պատրաստելու ն որոշակի քանակությամբ գլաններին մատուցելու համար: Սնման համակարգի մեջ մտնում է նան խլացուցիչը, որտեղից դուրս են գալիս աշխատած գազերը: Դիզելային շարժիչի սնման համակարգը բաղկացած է վառելանյութի բաքից, մղիչից, զտիչներից, օդազտիչից ն բոցամուղից (նկ 1.9): Սնման

սնման

Դիզելայինշարժիչի սնման համակարգիաշխատանքի սկզբունքը

այլ մասնիկներից զտվելուց է հետնյալում: Փոշուց կայանում նոսրացման շնորհիվ օդազտիչից (1) օդը ներածհետո

ն

անում ստեղված ման տակտում մտնում է գլան, ապա

գլ

սեղմվում ու տաքանում: Վառելակոպիտ մաքրման (12) միջոցով,անցնելով նյութը բաքից (9) ենթամղիչի ն մաքրվելուց (6) է զտիչ մաքրման զտիչով(5). մղվում դեպի նուրբ մեծ ճնշման այն որտեղից հետո մտնում բարձր ճնշման մղիչի (14) մեջ, այն անցքերից տակ մղվում է դեպի բոցամուղ (3): Բոցամուղի մանր ն է օդից տաքացած վիճակում սրսկվում գլանի մեջ փոշիացված Աշխատածգազերը դուրս են գալիս մթնոլորտ: ինքնաբռնկվում: շարժիչի սնման համակարգը բաղկացածէ Կարբյուրատորային օդազտիչից,կարբյուրատորից,վառելանյութիմղիչից, բաքից, զտիչխլացուցիչից ն այլ սարքերից(նկ.1.10): կանգնակից, «Հո

Տ

Խաննաանսագոյին:..11.ոմն ա:

Հ

բազաաաչամլող "

Ր»

»

|

Թ

շարժիչի սնման համակարգը. Եկ. 1.10. Կարբյուրատորային 23-կարբյուրատոր, 4-օդի /սփաօդազտիչ, մղիչ, 1-վառելանյութի նակի ղեկավարմանբռնակ, 5 6 -դրոսելային խփանակի ղեկավարման բռնակ ն ոտնյակ, 7-վառելանյութատարխողովակաշար, 8. 9- վառելանյութիմակարդակիցուցիչ Կ տվիչ, 10-վառելանյութի 76- խլացուբաք, 11-ծորակ, 12-զտիչ-կանգնակ,13-իլլացուցիչ, 14, արտածման ն 15-շարժիչի /նողոցիչի մուտքի ելքի խողովակներ, վակաշար

Եկ. 7.9. Դիզելայինշարժիչի սնման համակարգը. 71-օդազտիչ,2-ավելցուկային վառելանյութի հեռացման խողովակ, 3բոցամուղ, 4-բարձր նշման խողովակաշար, 5-վառելանյութի կոպիտ մաքրմանզտիչ, 6-վառելանյութինուրբ մաքրմանգտիչ, 7-վառելանյութի մակարդակիչափման տվիչ, 8- վառելանյութի մակարդակիչամիչ ձող, Ջ- վառելանյութիհիմնական ն լրացուցիչ բաքեր, 10-ծախսման ծորակ, 11դատարկմանծորակ, 12-վառելանյութիենթամդիչ, 13-վառելանյութի վերաթողմանխողովակ, 14-բարձրճնշման մղիչ

Կարբյուրատորայինշարժիչի սնման համակարգի աշխատանքի սկզբունքը կայանում է հետնյալում: Ներածման տակտի ժամանակ գլանում ստեղծված նոսրացմանշնորհիվ մթնոլորտայինօդը մտնում է օդազտիչ (2), մաքրվում փոշուց ե այլ մասնիկներից, ապա մտնում նան կարբյուրատոր (3): Միաժամանակ կարբյուրատոր է մղվում հետ է նրա վառելանյութ,որը հանդիպելով օդի հոսքին, խառնվում էլ որն է փոշիանում Ա այդպիսով պատրաստվում վառելախառնուրդ, է մտնում սեղման իսկ մեջ, գլանի ներածման տակտի ժամանակ տակտի վերջում` էլեկտրականկայծով բռնկվում: Աշխատածգազերը խլացուցիչով(13) դուրս են գալիս մթնոլորտ: է Յուղման համակարգ: Յուղման համակարգընախատեսված շարժիչի շփվող մասերը յուղելու, ջերմությունըն մաշվածքը հեռացնելու

համար: Դիզելային ն կարբյուրատորային շարժիչների միատեսակեն, բաղկացածեն քարտերից, որտեղ լցվումհամակարգերը է յուղը, յուղի մղիչից, մայրուղուց, կոպիտ ն նուրբ մաքրման զտիչներից, յուղի ռադիատորիցն յուղատար առվակներից: Յուղն առաջին հերթին մղվում է պատասխանատու մասերին`ծնկաձն լիսեռի առանցքակալներին, բաշխիչ լիսեռին, ապա մխոցային խմբին: Շփվող մասերի յուղումը կատարվումէ համակցված եղանակով`մղման ն ցայտման: Յուղման համակարգի անխափանաշխատանքի համար նրանում տեղակայված են հատուկ փականներ՝ ն բեռնաթափիչ, վերաթողման ապահովիչ: ՀովացմանհամակարգԱշխատողշարժիչի գազերի միջին ջերհասնում է մոտ 1000"Շ: մաստիճանը Աշխատանքի ժամանակգազերը տաքացնում են գլանի պատերը, մխոցը ն գլանների գլխիկը: Եթե շարժիչը չհովացնենք,ապա շփվող մասերիարանքում գտնվող յուղը կվառվի,շփումը ն մաշը կմեծանան ն ընդարձակման պատճառով մխոցը կլռվի գլանում, կառաջանանայլ ն այլն: Շարժիանսարքություններ չի նորմալ աշխատանքիհամար է, որպեսզինրա հովացանհրաժեշտ նող հեղուկի ջերմաստիճանը լինի 80-95"Շ սահմաններում:Չափից ավելի հովացման դեպքում ընկնում է շարժիչի հզորությունը, վատանում այրման գործընթացըն այլն: Այսպիսովհովացման համակարգը է նախատեսվածշարժիչի տաքացված մասերիցավելորդ հեռացնելուն դրա նորմալ ջերմայինռեժիմըապահովելուջերմությունը համար: Շարժիչի հովացումը կատարվումէ 2 եղանակովհ̀եղուկով ն օդով: Որպես հովացման հեղուկ ծառայում Է ջուրը կամ անտիֆրիզը, որը սառչում է ցածր ջերմաստիճանում: Նկար 1.11-ում բերվածեն շարժիչի հովացման հսմակարգերը: 78658

Հեղուկային հովացումով շարժիչները ավելի լայն տարածում են ստացել, քան օդայինը: Հեղուկային հովացման համակարգըբաղկաքամհարից, հեղուցած է հովացման

չապիկից: սարքերից: հրտափոխանակիչի Աի ժամանեն մղիչը ջերմափոխանակիչի ներքնի յի անքի մղում դեպի որտեղ այն հովացմանշապիկ, քից շարժվում դեպի գլանների գլխիկ,հորում որտեղից գլանի պատերը, ն օժանդակ

բա-

է

ջուրը

ապա

էլ

հոսում դեպի ջերմափոխանակիչիվերին բաք:

Անցնելով ջերմափոխանակիչի բազմաթիվ խողովակներովքամհարի կողմից ստեղծված հոսքով ջուրը հովանում է ն մղիչով նորից մղվում դեպի հովաց շապիկ: Այսպիսով հովացման ժամանակ ջուրն անընդհատ շրջանա-

օդի Ր

է նախատեսված ջրի փոքր շրջանառությունն իրաամուտամը կանացնելուհամար, որի դեպքում ապահովվում գործարկվողշարժի-

Ա

ուն

կատարում:

է

է

չի աստիճանականտաքացումը: Օդային հովացումով շարժիչների հովացման համակարգը բաղԻ: պատյանից ն օդամղիչի աշխատանկացած է օդամղիչից,

ԱրիՀ

աաաննապուրի ժամանակօդամղիչի ն ռեժիմի

կարգավորիչից:

ռոտորը պտտվում է բարձր հաճախականությամբն ստեղծում օդի հզոր հոսք, որն ուղղվում է բաշխիչ պատյանի մեջ, այնտեղից էլ շարժիչի գլանների ն գլխիկի տ ա, հովացնում դրանց: Կարբյուրատորայինշարժիչներում վառեկայծի միջոցով, լախառնուրդի բռնկումը կատարվում է էլեկտրական որն առաջանում է սեղման տակտի վերջում` կայծառի էլեկտրոդների միջն: Համակարգըբաղկացած է ինդուկցիոն կոճից, խիչից, ռելե-կարգավորիչից ն այլ հարմարանքներից: Անոր հոսանքի աղբյուր հանդիսանում են կուտակչային մարտկոցը ն գենե-

վառոցքի համակարգ-

ընդրատիչ-

Գժարկման համակարգ: Որպեսզի շարժիչում

ր ատորը:

հաճախությամբ սարք

ա

Եկ. 1771 Շարժիչի հովացման համակարգեր. հեղուկային,բ) օդային, ռադիատորիվարագույր

ա)

(շերտամիեղկ), ջերմաւիոխանակիչ (ռադիատոր),3-օդամդիչ(Քամհար), 4-թերմոստատ, 5- ջերմաչափի, 6-հիմնականշարժիչի հու/ացմանշային, Գործարկման շարժիչի հովացման շապիկ, Ժջրաբաշխիչառվակ, 9-ջրի մղիչ, 10 դատարկման ծորակ, պատյան, 12-յուղի մատուցման 71-օդաբաշխիչ

(արգավորիչ, 13-փական,14-գլանիգլ /սիկ, 15-յուղատարխողովակ,76օգամղիչի փոկանիվ,17-հիդրոդինամի 18Սավան

րատ,

19-օդամդիչի ռոտոր (թիակներ)

ագույց,

ընթանան վերը նկարագրված գործընթացները ն շարժիչն աշխատի, անհրաժեշտ է նրան գործարկել, այսինքն նախապես որոշակի ծնկաձն լիսեռեը պտտել` արտաքին այլ սարքի օգնությամբ: Այդպիսի համարվում է էլեկտրական մեկնարկիչը կամ գործարկման շարժիչը: էլեկտրական մեկնարկիչը շարժումն ստանում է կուտակչային մարտկոցից (ակումուլյատոր) կամ գեներատորից:Նրա լիսեռի վրա կա փոքրիկ ատամնանիվ,որը կցման մեջ է մտնում թափանվիատամնապսակի հետ ն պտտում նրան: Վերջինսամրացվածէ ծնկաձնլիսեռին, ուստի ն պտտում է նրան ն շարժիչը գործարկվումէ, այսինքննրանումսկսվում է իրականացվելաշխատաքայինցիկլը:

ուղղորդ ապա-

13.4.

Շարժիչներիտեխնիկա-տնտեսական ցուցանիշները

Շարժիչի հիմնական տեխնիկա-տնտեսական ցուցանիշներն են ն ինդիկատորային արդյունավետ հզորությունները, ժամայինն տեսակարար ծախսերը: Ինչպես հայտնի է, հզորությունը ը միա միավոր ժամանակում կատարած Է աշխանանան

Անունը

Գլանի ներսում աշխատած գազերից զարգացած հզորությունը

հզորություն(Պ,): ՀԱՒ ինդիկատորային

յն կախված է գլաճի ճերսի շարժիչի լիտրաժիցԾ (լ,

ակտայնաոր Ա գազերի միջեն

ն որոշվում պտուտաթվերից (պտ/րոպ) ո

նտ Լ

է

լ

Ը.)

-

:

ն

Դ-

ետ ր

-Ո-7 յոի կՎտ7

"

`

արզ»

ԽՃ.

կվտժ

-

:Ղետնաբար7/,

Հ

օգտակար

կՎտ, որտե-

՝

75-88 ինդիկատորայինի

արդյունա-

(Ղ.3)

Վառելանյութի տեսակարար արդյունավետ ծախսի անվանական են. ժամանակակիցքառատակտ կարբյուրատո-

արժեքներըգտնվում

րային շարժիչների համար` համար` 220-260

եր տ-

ր

280-300

ոթ"դիզելային շարժիչների

սահմաններում:

Երկտակտ ն քառատակտ շարժիչների

Երկտակտ համեմատումը:

շարժիչների համեմատությունը արտահայտությունից, աարատաատ

հետնյալ

Բարթ կզտ:

Քառատակտ շարժիչների համար «-2,երկտակտի համար` 1: Շարժիչի արդյունավետ հզորությունը (Հա) ծնկաձն լիսեռի վրա զարգացած հզորությունն է, որն օգտագործվում է օգտակար աշխատանք կատարելու համար: Արդյունավետ հզորույունը միշտ փոքր է ինդիկատորայինից, քանի որ վերջինիսմի մասը ծախսվումԷ շարժիչի մեխանիկական կորուստների վրա. Ին Իր (12) - կՎտ, որտեղ` Ի -ն մեխանիկական կորուստներիվրա ծախսվողհզորությունն է, կՎտ: Այն հաշվի է առնում շարժվող մասերիշփման հաղթահարման վրա, ինչպես նան շարժիչի օժանդակ սարքերի (ջրի ն յուղի պոմպեր,օդամղիչ, գեներատոր, վառելանյութի մղիչ այլն) բանեցման համար ծախսվողհզորությունները:

Շարժիչի արդյունավետ հզորության հարաբերությունը ինդիկատորային հզորությանըկոչվում է շարժիչի մեխանիկական

գործողության գործակից` ղից

Ներքին այրման շարժիչներում արդյունավետ հզորությունըկազ44 -ը, այսինքն ղ.-0.75-0:88:

մում է

Շարժիչիորոշակի բեռնվածության տակ աշխատանքիժամանակ մեկ ժամում ծախսվողվառելանյութիզանգվածը կոչվում է վառելանյութի ժամային ծախս կգ/ժ): (Շվ, Շարժիչի վառելիքային արդյունավետությունըգնահատում են վառելանյութի տեսակարար

վետ ծախսով (Քարդ): Սա վառելանյութի այն է, որը ծախսվումէ քանակն մեկ ժամում միավորարդյունավետ հզորություն ստանալու համար.

ցույց

է

տալիս

հետ-

1. այլ հավասար պայմաններում երկտակտ շարժիչների հզորությունը զգալիորեն բարձր է (60-7/022) քառատակտշարժիչների հզորությունից, քանի որ վառելանյութի մատուցումը ն դրա այրումը իրաէ ծնկաձն կանացվում լիսեռիյուրաքանչյուրպտույտի ժամանակ, 2. երկտակտ շարժիչների աշխատանքնավելի հավասարաչափէ, քանի որ ընդարձակման տակտը տեղի է ունենում ծնկաձն լիսեռի յուրաքանչյուր պտույտի ժամանակ, Յ. կառուցվածքային ն շահագործական տեսակետից երկտակտ շարժիչները քառատակտիցպարզ են, քանի որ հատուկ գազաբաշխման մեխանիզմչունեն, 4. խնայողականության ն արդյունավետության տեսակետից երկտակտ շարժիչները քառատակտ շարժիչներին զիջում են, քանի որ նախորդներում.աշխատած գազերի լիակատար մաքրում չի իրականացվում, բացի դա փչամաքրման մղիչի հաղորդակի վրա որոշակի հզորություն է ծախսվում: Հատկապես խնայողական չեն երկտակտ կարբյուրատորայինշարժիչները, որոնց մոտ փչամաքրումը կատարվում է վառելախառնուրդով, որի կորուստը արտածմանպատուհանից կարող է հասնել մինչն 3022: Դա է պատճառը,որ արագընթացկարբյուրատորային շարժիչների մեծ մասը քառատակտէ: Կարբյուրատորային ն դիզելային շարժիչներիհամեմատումը:Դիզելային շարժիչները կարբյուրատորայինի համեմատ ունեն հետնյալ առավելությունները. 1. բարձր սեղմման աստիճան ունենալու շնորհիվ միավոր աշխատանքի դիմաց ծախսում է միջին հաշվով 20-2526 պակաս քանակու-

թյան վառելանյութ,

2. աշխատում է ծանր վառելանյութով, որն ավելի հրդեհաանվտանգ: մեկտեղ դիզելային շարժիչներն ունեն

բերություններ թյու

էժան նան

է ն որոշ

.

1.

գլանում գազերի առավել բարձր ճնշումը պահանջում է ավելացնել որոշ դետալներիամրությունը, ինչը բերում է շարժիչի չափերի ն զանգվածի ավելացմանը, 2. դիզելիգործարկման գործընթացն ավելիբարդ է ու դժվար, հատկապեսձմռանը: Բարձր տնտեսականցուցանիշներիշնորհիվ դիզելային շարժիչները մեծ կիրառություն են գտել ոչ միայն տրակտորաշինությունում, այլն լայնորեն օգտագործվում են ժամանակակից բեռնատարու մարդատար

ների արտադրության ժամանակ: ավտոմոբիլ

7.3.5.

Տրակտորայինշարժիչի կարգավորիչայխն բնութա, Բագիրք

է

Շարժիչի կարգավորիչային բնութագիրնիրենից ներկայացնում դրա արդյունավետ հզորության (Կ), սյտտական մամենտի (Ի1.,»), վառելանյութի ժամային (լ) ե տեսակարար արդյունավետ(Քարդ) Փախսերի կախվածությունը ծնկաձն լիսեռի պտուտաթվերից (ո): է Բնութագիրը ն երկայացվում աղյուսակի կամ գրաֆիկի տեսքով:Այն ունի երկու գոտիներ` կարգավորիչային (աշխատանքային, տիՈւհտ-ուանվ րույթ) ն ոչ կարգավորիչային (բեռնվածություն ուռվ-ոպ տիրույթ): Կարգավորիչային բնութագիրը հանվում է հատուկ ստենդի վրա ն կառուցվում աղյուսակի տվյալներով: Բնութագիրըհնարավորություն է տալիս պարզելու վերը նշված մեծություններիարժեքները` ծնկաձն լիսեռի պտուտաթվերիորոշակի արժեքների դեպքում: Այսպես, շարժիչի նվա-

զագույն սահմանային պտուտաթվերին (ուսո, վրկ') հաճապատասխանում է առավելագույնպտտական մոմենտ Նմ), անվանա(ԽՈ վրկ՛')` առավելագույնարդյունավետ հզո-

կան պտուտաթվերին(ուս,

առ կՎտ), վառելանյութիառավելագույն ժամային ծախս րություն (//.", (Օզ"։ կգ/ժ) ն վառելանյութիտեսակարարարդյունավետ ծախսի նվազագույն արժեք

Այա `Խ-

(ք"" Քո»

0, Խեսս-0, Է

զ

Վտ,)։ յ

պարապ

ընթացքի պտուտաթվերին

Օզ-Օպարժեքներ,իսկ ք. Ն

-ն

ձգտում է անսահմա-

Ստուգողականհարցեր 1. Բերել շուռտվիկ-շարժաթնային մեխանիզմի նշանակությունը, կառուցվածքըն աշխատանքի սկզբունքը: 2. Նկարագրեք գազաբաշխման մեխանիզմիդերը, կառուցվածքը աշխատանքը:

ն

Յ.

Բացատրեք դիզելային շարժիչի սնման

աշխատանքիսկզբունքը: վածքը. 4.

համակարգի կառուց-

Ցույց տվեք կարբյուռատորային շարժիչի հիմնական մասերը ն

սկզբունքը: աշխատանքի քը ն

5. Ինչի՞ համար է նախատեսվածշարժիչի յուղման համակարգը: 6. Նկարագրեք շարժիչի հովացման համակարգերի կառուցվածաշխատանքիսկզբունքը: Նկարագրեք վառոցքի համակարգի նշանակությունը ն կառուց7.

վածքը: 8.

Բացատրեք շւսյրժիչի գորշժարկման համակարգի էությունը

ն

կառուցվածքը:

9. Որո՞նք են շարժիչի հիմնական տեխնիկատնտեսական ցուցանիշները:

ն արդյունավետհզորությունները: են ինդիկատորային Որո՞նք է

10. 11.

ծախսը:

Ի՞նչ

շարժիչի վառելանյութի տեսակարար արդյունավետ

12. Տվեք երկտակտ Կ քառատակտշարժիչների համեմատական գնահատականը:

դիզելային

ն կարբյուրատորայինշարժիչների համեմա13. Տվեք տական գնահատականը: 14. Ի՞նչ է իրենից ներկայացնում տրակտորայինշարժիչի կարգավորիչային բնութագիրը: 14.

Տրակտորների ն ավտոմոբիլներիտրանսմիսիան

Որպեսզի տրակտորը կամ ավտոմեքենան շարժվի, անհրաժեշտ է

Աաոաաերը ոխանցել նրանց մասին ծնկանը լիսեռի Աացթային ԱէԱսիանորնիցմերկացում առանձին հանգույ :

ամա

առա-

է

ների համակցություն(նկ. 1.12): Տրանսմիսիայիհիմնականագրեգատներնեն կցորդմանագույցը, արագությունների փոխակերպման(փոխանցումների) տուփը, գլխավոր ն վերջնայինփոխանցումները: Կցորդմանագույցը նախատեսված է կարճ ժամանակով շարժիչը տրանսմիսիայիցարագ անջատելու ն տրակտորի կամ ավտոմոբիլի տեղաշարժման ժամանակդրանք կրկին սահուն միացնելու համար: Այն կոչվում է գլխավոր կցորդման ագույց, տեղադրված է շարժիչի ն միջն, Ա ծնկաձն լիսեռի պտտական մոմենտը փոխանցման տուփի (պտուտաթվերը) փոխանցումէ փոխանցմանտուփին: Տրանսմիսիայի բենվածությանգերաճի դեպքում կցորդման ագույցը տեղապտույտ է տալիս ե շարժիչն անջատումտրանսմիսիայից:

4-՛

Բ

՛

Նկ. 172. Տրանսմիսիայի բաղադրամասերիսխեմաները. ա) ավտոմոբիլի, բ) անվավոր տրակտորի, գ) թրթուրավոր տրակւտորի. 7 - կցորդման ագույց, 2 փոխանցումներիտուփ, 3- Սարդանային փոխանցում,4 տանող անիվ (աստղանիվ), 5- տանող անիվների կիմասռնիներ, 6 դիֆերենցիալ, 7 գլխավոր փոխանցում, 8 վերջնային փոխանցում, 9 բաշխիչ տուփ, 10- թրթուր, 77- միջանկյալ միացում, 12 - շրջադարձային մեխանիզմ -

-

-

-

-

-

Ըստ

աշխատանքիառանձնահատկության կցորդմանագույցները մեխանիկական, հիդրավլիկականն էլեկտրամագնիսական: Տրակտորներիվրա կիրառվողմեխանիկականկցորդմանագույցները շարժիչի պտտականմոմենտը փոխանցմանտուփին փոխանցում են շփման ուժի միջոցով, որն առաջանում է տանող ն տարվող սկավառակներիմիջն՝ նրանցվրա սեղմող ուժի ազդեցությանտակ: ժամանակակից տրակտորների վրա բոլորից շատ կիրառում են փակ տիպի չոր շփման մեկ, երկու ն բազմասկավառակային գլխավոր կցորդման ագույցներ՝ կախվածփոխանցվողպտտականմոմենտիմեծությունից: Նկ. 1.13 -ում բերված է միասկավառակկցորդմանագույցի կառուցվածքային սխեման: լինում

են

Եկ.

1.73.

ման.

Կցորդման ագույցի սխխե-

7թափանիվ, 2-տարվող սկավառակ, 3-տանող (սեղմուլ) սկավաշակ, 4-լծակ, 5-ագույց, 6-ոտնակ, 7(իսեռ, 8-եղանիկ, 9-զսպանակ, 70պատյան

Աշխատանքի սկզբունքը կայանում է հետնյալում: Երբ մեքենասեղմում է ոտնակին (6), շարժական ագույցը (5) տեղաշարժվում վարը է դեպի առաջ, սեղմոււմ լծակներին (4), որոնք ձգանների օգնությամբ տանող սկավառակը(3) հեռացնում են թափանիվից(1): Այդ դեպքում (9) սեղմվում են, սկավառակը (2) ազատվում է դրանց զսպանակները ազդեցությունիցն պտտականմոմենտի(պտուտաթվերի) փոխանցումը դադարումէ: Ոտնակըաստիճանաբարբաց թողնելիս տանող սկավառակը (3) զսպանակի(2) ազդեցության տակ տեղաշարժվում է դեպի թափանիվըն տարվող սկավառակին (2) սեղմում նրա ճակատային մասին, որի շնորհիվ կատարվումէ կցման սահուն միացում: Վաճախ տրակտորների տրանսմիսիայում օգտագործում են միջանկյալ միացումներ, երբ կցորդման ագույցի ն փոխանցումների տուփի միջն կա որոշակի հեռավորություն ն պտտական մոմենտի հաղորդման առանցքը չի համընկնում փոխանցման տուփի լիսեռի առանցքի հետ, կամ որոշ չափով շեղված է: Միջանկյալ միացումներն ըստ կառուցվածքիլինում են կոշտ ն ճկուն, մեկ կամ երկու ծխնիներով: Փոխանցումների տուփը ծառայում է աշխատանքային ն ճանապարհային պայմաններից կախված տրակտորի կամ ավտոմոբիլի քարշային ուժը, շարժման արագությունը ն ուղղությունը փոփոխելու համար: Առավել տարածված են աստիճանական փոխանցման տուփերը, որոնք դասակարգվումեն ըստ հետնյալ հիմնական հատկանիշների. 1. ըստ փոխանցումների քանակի (աստիճանների) եռաստիճան, քառաստիճան,հնգաստիճանն այլն, 2. ըստ ատամնանիվների կցման եղանակի շարժական ն մշտականկցմանմեջ գտնվող ատամնանիվներով, 3. ըստ տրակտորիերկայնականառանցքինկատմամբլիսեռների դասավորության երկայնական ն լայնական (1-1681, 1-254Ճ, 13-55) դասավորության, 4. ըստ փոխանցումներիփոխակերպմանգործընթացի` տրակտորի կանգառումովփոխակերպումն ընթացքիժամանակ, 5. ըստ ղեկավարման մեխանիկական,հիդրավլիկականն էլեկտրամագնիսականեղանակովփոխակերպումով, 6. ըստ լիսեռների թվի՝ երկլիսեռ, եռալիսեռ, քառալիսեռ: Փոխանցմանտուփերն ունեն առաջնային, երկրորդայինն միջանկյալ լիսեռներ: Առաջնային լիսեռը կցորդման ագույցի միջոցով միանում է շարժիչին, իսկ երկրորդայինը` շարժումը փոխանցում է կարդանային կամ անմիջապես գլխավոր փոխանցմանը: Միջանկյալ լիսեռներիքանակը կարող է լինել մեկ կամ ավելի, իսկ երկլիսեռ տուփերում այն բացակայում է: Փոխանցման տուփում տեղավորվածեն տարբեր տրամագծերի անշարժ ն շարժականատամնանիվներ,որոնք կցման մեջ են մտցվում

պայմանների ն արագացնում կամ աշխատանքային

իրար

հետ

լիսեռ

սխեման: տուփիկինեմատիկական փոխանցման ծ:

ըստ

դանդաղեցնումծնկաձն լիսեռից փոխանցվողպտուտաթվերը: Նկ. 1.14 -ում բերված է ուղիղ փոխանցումովհնգաստիճան եռա14

շ

ոչ

-

.

Ր

ձ

սխեման տիկական

լիսեռ,

86101247 7-առաջնային ագույց, ատամնանիվներ, 3-ատամնավոր

լիսեռ 8.

՛

Շարժիչից պտտական մոմենտը (պտուտաթվերը) կցորդման ագույցով փոխանցվումէ առաջնային լիսեռին (1), իսկ նանից, ատամնանիվներով(2, 11), միջանկյալ լիսեռին (9): Վերջինիսվրա կոշտ ամրացված են տանող ատամնանիվները(10), որոնց հետ կցման մեջ են մտնում երկրորդայինլիսեռի (6) վրա գտնվող տարվող ատամնանիվները (4): Տվյալ սխեմայումատամնանիվները(4) տեղաշարժելով կարելի է իրականացնելհինգ առաջընթացն մեկ հետընթացփոխանցում: Օրինակ, որպեսզիմիացնել ուղիղ (5 --րդ) փոխանցումը, անհրաժեշտ է ատամնանիվների (4) առաջին սայլակը տեղաշարժել դեպի ձախ ն ատամնավոր ագույցի (3) ատամնանիվը կցման մեջ մտցնել առաջնային լիսեռի ատամնավորագույցի (3) ատամնանվի հետ: իրար Քանի որ փոխանցումներիտուփը Ն գլխավոր նկատմամբ շեղված են ն աշխատանքիժամանակ անընդհատփոփոխվում է դրանց միջն եղած հեռավորությունը, ապա դրանք իրար միացվում են կարդանային լիսեռով, որը կարող է շարժումը փոխանցել փոփոխական անկյան տակ ն աշխատանքի ժամանակ երկարել ու կարճանալ: է կարդանայինհոդակաւ հոդակապերն 1.12): Կարդանային ին պերից ն կարդանային լիսեռից (նկ. տեղաշարժ ղաշարժումը, իսկ յ յ ապահովումեն կարդանայինլ լիսեռիանկյունային ե նալին լիսեռի հետ կարդանային հոդակապի ազատ շլիցային կարդանային

Ի իցԱն ամ արուն:

մ

Էէրանինների միացունը՝ լնողական հԱներըը՝ խաչուկներից, դրած: ոդակապը

բաղկացա

ղա

րից,

խտացուցիչներից,ասեղնավորառանցքակալներիցն

զետեղվում ներից: հկաճ րմետիկացվում: են

պտու-

ն

տաթավերը, փոխանցմանը: վերջիններսէլ` վերջնային ցումկիսասռնիներին՝ նան դիֆերենցիալը, է տեղակայված մեջ փոխանցման Գլխավոր վրա ն խորդուբորդ ճանապարհների որըշրջադարձերի քանի որ Մասնավորապես, է տարբեր պտուտաթվեր: ներինհաղորդում ճանապարհ է երկար

կիսասռն

անցնում,

խաչուկի մատերի վրա

ու

դրանց բաժակխտացուցիչով

իսկ

չափովպակասում: ներսի անիվինը`համապատասխան է միջանվային Դիֆերենցիալըըստ տեղակայմանտեղի լինում (երկու տանող միջառանցքային (երկու տանող անիվների միջն), է տանող անիվների ն (տեղադրվում միջկողային միջն) կամրջակների դիֆերենն ձախ կողճերում):Ատամնանվային միջն` ավտոմոբիլիաջ որոնք ատամնանիվներից, է կոնական ցիալը բաղկացած իրանից, ն. խաչուկից,որի են կիսասռնիներին

ծլիցայինմիացումովմիացված են մատներիվրա երիթայինմիացումովամրացված սատելիտները: Աշխատանքիսկզբունքը հետնյալն է: Տրակտորի (ավտոմոբիլի) անիվների գլորման ուղիղ ընթացքի ժամանակ, երբ երկու տանող առանցքի շուրջը ի րենց դիմադրությունըմիատեսակէ, սատելիտներն են որպես պտտվում ատամնանիվները չեն պտվում ն կիսասռնիների պտտվումեն կիսասռնիները մի ամբողջականմիավոր: Այդ դեպքում միննույն արագությամբ: Երջադարձիժամանակ պատման անիվը (ներսի) ավելի մեծ կող հետնաբար սատելիտները, սի են սկսում փոքր` դիմադրություն, . իրն ավելացնելով դրսի անվի պտուտաթվերը ե պտտվել, դադարի մեկը նելով ներսի անիվինը:Եթե տանող անիվներից

փոխանցումն

արդանայ

է

է

ժամանակ դրսի անիվը ավելի Բային շրջադարձի մ իջամ. 5-իրան, ավելանումեն, ներսինը, ապա նրա պտուտաթվերը ք ան կյալ լիսեռ, 12-երկրորդային լիսեռի

առանցքակալ

Ե

կոնական (մեծ) տրվող պտուտաթվերը: փոխանցմանը ն

միայն փոքրացնում ստացած կավոր փ ոխանցումը այլն 905-ովփոխում պտտմանուղղությունը փոխան-

՞

չ

են գլավոր Կարդանայինլիսեռից պտուտաթվերը փոխանցվում ն տարվող է (նկ. 1.12), որը բաղկացած տանող (փոքր) են վերջփոխանցմանը որի շնորհիվ փոքրանում ատամնանիվներից,

`

քան դրնինը կու աերմուս ո նոմից դիմադրության ունենալով ի Է աան: ուրջը ակամեց՝ ամոԱրուն ափով.

հաճախա մյուսի պլոտման ոաանցում են` ն

:

տանող անիվներին

փոխանցմանը (տրակտորըեր :

(ավտոմոբիլներ)կամ վերջնային են գյուղատնտեսակա նախատեսված Քանի որ տրակտորները են համեմապահանջում որոնք համար, աշխատանքներ կատարելու է վերջմոտ տեղակայվում շարժում, ապա դրանց ն ավտոմոՈ ր խանգում:"րոշ տրակտորների ն ային ատամնանվային փոխանցում: շարժում նիռաժեշտություն է առաջանում պտտական ների մ

տաբար դանդաղ

«որ

փոխանցումների համար Սան Դրա առջնի անիվներին: կրումը կարդանային որտեղից բաշխիչ կից տեղակայվում փին

է նան

տու-

տուփ,

փոխանցումով շարժումը հաղորդվում է առջնի անիվներին, որոնք միաժամանակնան ուղղատու են: Պետք է իմանալ, որ իրար հետ կցման մեջ գտնվող երկու ատամնանիվներից շարժում հաղորդողը կոչվում է տանող, ստացողը` տարվող: Տարվող ատամնանվիտրամագծի(ատամներիթվի, պտուտաթվերի) հարաբերությունը ատամնանվի տրամագծին (ատամների թվի, պտուտաթվերի) կոչվում է փոխանցման թիվ, որը նշանակում են էի տառով: "

ժ,

ո

Մ ոչ որտեղ` մյ, ու ն 2լ -ը համապատասխանաբար տանող ատամնանվի տրամագիծը, պտոուտաթվերըն ատամներիթիվն է, իսկ ժշ, ոշ ն շշ -ը՝ տարվողինը: Տրանսմիսիայիընդհանուրփոխանցմանթիվը՝ ն հտգ կ, որտեղ՝ հտ -ն փոխանցումներիտուփի ընդհանուր փոխանցմանթիվն է (տ հիլնիշհ ....), գ -ն գլխավոր կամ կենտրոնականփոխանցման, |լ -ն՝ վերջնայինփոխանցման: -

Հ

Սուգողականհարցեր Բացատրեքտրանսմիսիայինշանակությունը: Ո՞րոնքեն տրանսմիսիայիհիմնականհանգույցները: 3. Ո՞րն է կցորդման ագույցի դերը: 4. Ինչի՞համար է նախատեսվածփոխանցումներիտուփը: 5. Ո՞րն է կարդանայինփոխանցմանդերը, ուրիշ ինչպիսի` փոխանցումներ գիտեք: 6. Ո՞րն է գլխավոր չիոխանցման ն դիֆերենցիալի նշանակու1.

2.

թյունը:

'

Ի՞նչ է փոխանցմանթիվը ն ինչպես է որոշվում տրանսմիսիայի ընդհանուրփոխանցմանթիվը: 7.

1.5.

Տրակտորներին ավտոմոբիլների ընթացքայինմասը

մեջ է մտնում հեԸնթացքայինմասը (նկ.1.1) մխոխազդեցության ն հետ տրանսմիսիայի պտտական շարժումը նարանային մակերնութի վեր է ածում ավտոմոբիլի կամ տրակտորիհամընթացշարժման: Ընթացքային մասը լինում է անվավոր,թրթուրավորն կիսաթրթուրավոր: Ընթացքային մասը բաղկացած է կմախքից, կախոցից ն շարժասարքից (շարժող մասից), որը կարող Է լինել անիվներ, թրթուրներ կամ երկուսը միասին: Կմախքն ընթացքային մասի հիմքն է, որը տրակտորիկամ ավտոմոբիլի բոլոր մասերը միացնում է իրար, ստեղծում մեկ հավաքածու

ն

կիսաշրջանակավոր է լինել շրջանակավոր, կարող

Խր դեպքում տրակտորի աջին լոր միա րջանակ: (ավտոմոբիլի) շրջանակի ամրանում հանգույցները դ պքո Կմա

:

երկրորդ

վրա. իրար վրա, մնացածները հետ, մասը շրջանակի իրար րաւկ իրաններն ն են մեկ

ժիչը

ը աո ՀեՐ երրորդ

փորի

տրանսմիսիայի

մի

հետ

ստեղ

մի համակարգ է, որը ճկուն ԱԱ աարթավորումների մեն Ավ միջն ստեղծումանիվներիկան թրթուրների կմախքի աց նե ճանապարհի(հողի) անհարթություններից մե առաջացող տարդեոն զսպանները ճկուն տարրերն զսպանակները, Կախոցների ողջական

կոշտ

համակարգ:

Ն

|

են

ե

ԱԻ

իրեն

ինչպես նան օդային (ամորտիզատորները), Ան : առաջացող Անհարթություններից բարձիկները: 'ոց իր Դ ներ տատն արագ ն զսպանները,իսկ մեղմիչները ն

ները

վրա են կրում

զսպանակըերը

տրակտորների ավտոմոբիլների մարը ավավոր պոն լինում շարժասարքը անիվներն անվադողերով որոնք ն

այդ

տատանումները:

ն

են

են,

մատիկ

ուղու տարող ղա տն

տրակտորներինը թրթուրները, թրթր իսկ թրթուրավոր գլանվակները հենարանային ն ուղղապահ նիվը,

տու,

`

Ակներավտոմոբիլների տրակտորների լնավոր միայն հետնի (ավտոմոբիլի երբեմն

275 ային

պահող հոլովակները:

մոտ կարող են

ն

մոտ

տա

առե) աճ ից միայն որն9| տվյալ տրակտորը Ն

նող լինել մասն ունի չորս անիվներ, ները կամ բոլորը: Եթե ընթացքային

նրա անվայո անցողականության 4»:2) ձնով, իսկ

տանող են միայն երկու անիվները, ապա վում է նորմալկամ սովորական

ն

բոլոր տա

սխեմանգրվում է 42 (ավտոմոբիլներինը` նող անիվներիդեպքում`4Ի4 (44): Բարձր են ճանապար նախատեսված տորները ն ավտոմոբիլները Ն ապահովել աշխատանքը նորմալ դրանց ծանր պայմաններում համար:

Ս

որոր անցողականութ այինի

Ստուգողականհարցեր մասի դերը: Ո՞րն է ընթացքային մասի բաղադրիչտարրերը, նկարաՈ՞րոնք են ընթացքային դրանց եք նշանակությունը: ն 44 տրակտորների թե ի՞նչ են նշանակում անվային սխեմաները: ի մեղմիչները: համար են նախատեսված 1.

2.

Ի"Ք բացատրեք, Բիբի

7.6.

Թրթուրավոր տրակտորներիշրջադարձային մեխանիզմըկարող

ե աղտոմոբիլների Տռակտորների ղեկավարման ՛

մեխանիզմները

Ղեկավարման մեխանիզմընախատեսված է տրակտորի ն ավտոմոբիլի շարժման ուղղությունը փոխելու կամ պահանջվող շարժման

Իո

համար: տոմորին անա ման թըԱրանչի Ի կառուցվածոավ

տոմոբիների ն անվավոր տրակտորնե եկա նիզմներընույնանման են թե (նկ. 1.15բ): բունքով Եթե անվավոր տրակտորներին ավտոմոբիլների շրջադարձն է առջնեիանիվներիդիրքը իրականացվում շրջանակի(առջնի կամրջակի, նկատմամբփոփոխելով,ապա թրթուրավոր տրակտորիմոտ, դա է նրա հետնի իրականացվում կամրջակումտեղակայված -

մեխանիզմների օգնությամբ(նկ. 1.15ա): շրջադարձային

հատուկ

է

լինել ժապավենայինարգելակներ ունեցող չոր բազմասկակազմված շփանակայինագույցներից կամ պլանետարայինմեխավառակային որոնք համառանցք տեղադրվումեն տրակտորի հետնի նիզմներից,

ն ձախ կողմերում: Եթե անհրաժեշտ է կատարել կամրջակումա̀ջ սահուն շրջադարձ, ապա անջատում են աջակողմյան կամ ձախակողմյան շփանակայինագույցները` (պլանետարային մեխանիզմը)կախված շրջադարձի ուղղությունից: Կտրուկ շրջադարձ կատարելիսժապավենային արգելակով արգելակում են նան շրջադարձի կողմի տանող թմբուկը: Այդ դեպքում տրակտորը շրջադարձ է կատարում կանգնածտեղում` ներսի թրթուրի շուրջը: Թրթուրավոր տրակտորի սահուն շրջադարձը ղեկավարում են ձեռքի լծակներով, իսկ կտրուկը՝ նան ոտնակներով, ընդ որում կտրուկ շրջադարձ կատարելիս պարտադիր պետք է նախ անջատել շրջադարձայինագույցները, ապա նոր կատարելթմբուկի ւսրգելակում: Անվավոր տրակտորի (ավտոմոբիլի) շարժման ուղղությունը փոփոխում են ղեկանիվը (12, նկ.1.15բ) աջ կամ ձախ պտտելով: Ղեկանիվի պտույյոները լիսեռով (11) փոխանցվում են ղեկային մեխանիզմին` որդնակին: Որդնակը (10) պտտվելով լիսեռի (11) հետ շարժումը փոխանցումէ սեկտորին(9), որի վրա ամրացվածարորիկը (7) կատարում է ճոճանակային շարժում իր հետ տեղափոխելովերկայնական ձգանին (6): Վերջինս պտտում է աջակողմյան սռնացցին (2), իսկ դրա շուրջը նան աջակողմյան ղեկային լծակին (3), որից էլ շարժումը ընդլայնական ձգանով (4) անցնում է ձախակողմյանշրջադարձայինլծակին (3) ն սռնացցին:Այդպիսովսռճացցերին(3) կոշտ միացած դարձյակները (1), որոնց վրա հագցված են ուղղատու անիվները,սռնա,

ա

ԷՀ-ՏԲ»

ՆԼ/.7.15. Թրթուրավոր ն անվավոր (ավտոմ, տրակտորների Ո/Չ8/ (ավտոմորիլճերի) Ոռ դեկավարմանմեխանիզմները, ա) Քրթուրավոր տրակտորի: շրջադարձային մեխանիզմ. 1-ժապավենային արգելակ, 2 8 74-լիսեռներ, Մ-փոխանցումների տուփ, շրջադարձային ագույցներ, 5-վերջնայինփոխանցմանատամնա6նիվներ, տանող սկավառակ, 7- տարվողթմբուկ, 9զսպանակ,10տանողթմբուկ, 11-տարվող սկավառակ,12-լձակ, 13-սեղման սկա(առակ, բ) անվավորտրակտորիղեկավարման մեխանիզմ.1-դարծակներ, 2-սռնացցեր,3-ղեկայինլծակներ, 4-ընդլայնականձգան, 5ձգան, 7- ղեկայինարորիկ, 8ղեկային արոր, միսեռ, Ջ-սեկտոր, (տոր, 10-որդնակ, րդնակ, 11. 71-ղեկային լիսեռ, Ն

«2

ՀԻՆ

թ, 6ճրկայնական

-րեվածեր

ցցերի շուրջը պտտվելով,փոփոխումեն ուդղատու անիվների,հետնաբար նան տրակտորի (ավտոմոբիլի) շարժման ուղղությունը: Որպեսզի ղեկանվի պտտման ուժը փոքրացվի ն վարորդը այն հեշտ պտտի, ղեկավարմանմեխանիզմում օգտագործվում են նան հիդրոուժեղարարներ:

Ստուգողականհարցեր Բացատրեքղեկավարմանմեխանիզմինշանակությունը: Ի՞նչպեսեն իրականացվումանվավորտրակտորների(ավտոմոբիլների)ն թրթուրավորտրակտորներիշրջադարձերը: 3. Բացատրեք անվավոր տրակտորի ղեկավարմանմեխանիզմի 1.

2.

կառուցվածքըն աշխատանքը:

1.7.

Տրակտորներին ավտոմոբիլներիարգելակայինհամակարգը

Տրակտորի կամ ավտոմոբիլի ղեկավարման ժամանակ մեքենավարը, կախված ճանապարհային պայամաններիցն շրջապատի հանգամանքներից,մշտապես փոխում է դրանց շարժման արագությունը, ընդհուպ մինչե հանկարծակի ծագող իրավիճակում կտրուկ արգելակումը: Բացի դա անհրաժեշտ է լինում նան մեքենան արգելակված վիճակում պահել վայրէջքի կամ վերելքի վրա: Այսպիսովարգելակային համակարգը նախատեսված է մեքենայի արագությունն իջեցնելու, դրան կանգնեցնելուն անշարժվիճակում երկարատնպահելու համար: Արգելակայինհամակարգըլինում է` աշխատանքային,որը նախատեսված է մեքենայի շարժման արագությունը կարգավորելու ն նրան սահուն, անհրաժեշտության դեպքում նան կտրուկ, արգելակելու համար, կայանման` թեքությունների վրա մեքենան կանգնած վիճակում պահելու համար, ն լրացուցիչ` տրակտորիկտրուկ շրջադարձն ապահովելու համար: Արգելակայինհամակարգըբաղկացած է արգելակազմիցն հաղորդակից:

ն Արգելակայինմեխանիզմընախատեսվածէ տրակտորի ավտոմոբիլի շարժմաննարհեստականդիմադրություն ստեղծելուհամար: Առավելապես տարածված են շփանակային արգելակները, որոնց սկզբունքը հիմնված է անշարժ ն պտտվողդետալների գործողության միջն առաջացող շփման ուժի օգտագործմանվրա: Ընդ որում դետալներից մեկի` գլխավորապեսանշարժի վրա ամրացվում է մեծ շփման գործակիցունեցող նյութից պատրաստվածշերտ: Ա Արգելակայինմեխանիզմըլինում է թմբուկային, ժապավենային

սկավառակային:

Արգելակայինհամակարգիհաղորդակը նախատեսվածէ արգելակային մեխանիզմիաշխատանքըղեկավարելու համար ն ըստ գործողությանսկզբունքի լինում է մեխանիկական,պննմատիկն հիդրավլիկական`ձեռքի կամ ոտքի շարժահաղորդումով: ն պննմատիկարգելաՆկ.1.16 -ում բերված են հիդրավլիկական սխեմաները: համակարգերի կային Մեխանիկականհաղորդակիդեպքում արգելակային մեխանիզմի աշխատանքնիրականացվումէ լծակային համակարգիօգնությամբ, դեպքում` արգելակայինհեղուկով, իսկ պնեմատիկի հիդրավլիկականի դեպքում`օդով: ``

Ստուգողականհարցեր

Բացատրեք արգելակային համակարգի նշանակությունը ն գործողությանսկզբունքը: 2. Ո՞րնէ արգելակայինմեխանիզմիդերը: ն 3. Նկարագրեք արգելակային հաղորդակի տեսակները նշանակությունը: 4. Նկարի վրա տվեք արգելակային համակարգերի ցույց հանգույցները: 4.

Նկ.

բ

Արգելակային համակարգեր.

1.76.

ա) հիդրավլիկական. 1- գլխավոր արգելակային գլան, 2-խողովա-

Բաժ

).

ւ.

շ

ա

Դ2

/.8

8/ողովակներ,

Իա,

յո

կաշար, 3-անիվներիարգելակային գլաններ, 4-արգելակման ոտնակ, 5- ճյուն խողովակի միացություն, 6-օ/աաոր արգելակային գլանի հուն. 7- ճկուն 9- (լոԾդակներ 10-արգելակային թմբուկ,բ) Ա/Զնմատիկ,1-կոմպրեսոր,

արգելակային հեղուկի բաք,

ճան Ալա արգելակման ման

2-6նշա4-

խցիկներ,

Ան

5-միաց-

օդի ծորակով, 6- Ծկուն գլխիկ՝

Խողովակ, 7-արգելակայինծորակ (ղեկավարման ժորակ), 8-ոտնակ

ն

աոր ր Յոնե

ճե Տրակտորըերի ամտո ն (օժանդակ) լրացուցիչ սարքավոր

տանքային մա

սարքավորումներընախատեսված Տրակտորի աշխատանքային մեքենաներըդրանց հետ միացնելու (կախելու գյուղատնտեսական օրգաններինհամընթաց ն պտտական կամ կցելու), աշխատանքային ն հոսք ստեղծելու համար: շարժում հաղորդելու հիդրավլիկական համար օգտագործումեն փոխանցման Պտտականշարժման նիվը, հասԻ (ՅԱԼ) ն րության անջատմանլիսեռը ընթաց շարժմանհամար` կցման ն կախովիսարքերը, ո17 (Շկ.1.17): է հիդրոհամակարգով կականհեղուկի հոսքը իրականացվում են

Գրադ

ԳՐ

ակ հիրավի

ճարտկոց ն էներգիայի աղբյուրներ՝կուտակչային ա) էլետրական

Լ

(ն

ագո.

գեներատոր,

Հադաեչ

ԱԱՈՓԻ

Ե

Լ

Կո:

բ)

այ

ՎԸԷԹԻՅՆ.-

|

ազդանշաններ,քամհարի ներ, ձայնային ն լուսային (շրջադարձի)

ն լրացուցիչսարքեր, տաքացուցիչիէլեկտրաշարժիչներ շարժիչ), մագնետո, գ) վառոցքի համակարգ (կարբյուրատորային կայծառ,ընդհատիչ-բաշխիչ, վառոցքի ազդանշաններ, դ) հսկիչ-ցուցիչսարքեր՝ամպերմետր,ջերմաչափ, անջատիչներ ն այլն: ե) օժանդակ սարքեր`ապահովիչներ, են միահոսանքալարային հետ կապված Բոլոր խմբերն իրար Է 12 վոլտ: ցանցով,որիմեջ լարումըկազմում էլեկտրական (նկ.1.18): սխեման էլեկտրասարքավորումների Բերենքտրակտորի

ՀՒ

ա

բ

սպառիչներ` մեկնարկիչ,ջահեր, լապտերէլետրաէներգիայի ն

:

արք

ա) հիդրավլիկականհամակարգ, բ) շարժահաղորդ փոկանիվներ, գ) հզորությանանջատմանլիսեռներ (ՀԱԼ), դ) կցման սարքեր. 1. 6կախովի մեխանիզմներ,2, 5-ուժային հիդրոգլաններ,3-յուղի մղիչ, 4-

Գ-

արածԿԴԿԽՏՒԽ,3ԽԵ,

յուղի բաշխիչ, 7-կախովի գյուղատնտեսականմեքենա, 8-կողային փոկանիվ, 9-հետնի փոկանիվ, 10-կողային ՀԱԼ, 71-հետնիՀԱԼ

Ավտոմոբիլիաշխատանքայինսարքավորումներնեն քարշակման թափքը,թամբա-քարշակային հարմարանքները: հարմարանքը,կարապիկը, Տրակտորի ն ավտոմոբիլիօժանդակ սարքավորումներըռախատեսված են վարորդի աշխատանքայինպայմանները բարելավելու ն ղեկավարման հարմարավետություն ստեղծելու համար: Օժանդակ սարքավորումներիմեջ մտնում են խցիկը, ղեկավարման ն հսկման օրգանները, խցիկում միկրոկլիմաստեղծող հարմարանքները,աղմուկի, ցնցումներիմակարդակըիջեցնող սարքերըն այլն: Ստուգողականհարցեր Ինչի համար են նախատեսվածտարակտորին ավտոմոբիլի աշխատանքայինսարքավորումները: 2. Թվարկեք տրակտորիհիմնականաշխատանքային սարքավո՞

1.

րումները: 3. 4.

Որո՞նք են .

ավտոմոբիլիաշխատանքային սարքավորումները: Որո՞նք ե ավտոմոբիլիօժանդակսարքավորումները: Որո նքեն -

Տրագտորներին ավտութբիլներիկեկտարմարթավորումները

բիլշժիլի անե եա խատեսված գործար մեկնա Ավտոմոբիլների

ն

լ

-

Սարային

1ուսային ազդանշանների,շարժման ուղու, խցիկի լուսավորման ն հսկիչ-ցուցիչ սարքերի սնման համար: Տրակտորներին ավտոմոբիլների էլեկտարսարքավորումները բաժանվում են հետեյալ խմբերի. `

ն

բր

Լ

կ "1

Ս

(ւեկտրասարքավորումները. Նկ. 1.18. Տրակտորի հոսանքի սպառիչներ,բ) վառուցքիսարքեր,գ) հոսանքի ա) էլեկտրական լապտեր,3-արգե2-համարանիշիլուսավորման

աղբյուրներ. 1-ջահեր, 5-վարդակ, լապտերներ, լապտեր,4-գաբարիտային լակման ազդանշանի 9-օդատաքացուցիչ 78-քամհար, տվիչներ, 6-ձայնային ազդանշան, ժամանակ), 10-մեկնարկիչ,11-հակիչսարքեր, 12-ապահո(գործարկման լարման մագնետո, 1614- կայծառ, բարձր 15վիչներ, 13-լուսամփոփ, 17- գեներատոր,78-՛մասսա՛-ի անջատիչ, 19-կուտա-

ռելե-կարգավորիչ, կչային մարտկոց

հարցեր Ստուգողական 1.

Ինչի՞համար

են

ն ավտոմոբիլի էլեկտրակտորի նախատեսված

տրասարքավորումները:

էությունը: Բնութագրեք աղբյուրները: են հոսանքի Յ. Որո՞նք էլեկտրական անվանումները: սպառիչների էլեկտրական 4. Թվարկեքտրակտորի 2.

5.

խմբավորմա կեկտրասարքա վորումների

սարքերը: շարժիչիվառոցքի գործարկման Որո՞նքեն տրակտորի

7.70.

ն Տրակտորների ավտոմոբիլների կցման ալայմանը,

տեղապտույտը, անվավորտրակտորների կցման հատկանիշների բարձրացմանեղանակները ն միջոցները Որպեսզիշարժիչի կողմից տանող անիվների (աստղանվի) վրա առաջացող շոշափող ուժը վերածվի շարժող ուժի, անհարժեշտէ, որպեսզի ընթացքայինմասի ե հենման միջավայրիմիջն ապահովվի որոշակի կցում: Անբավարար կցման դեպքում տեղի է ունենում անիվների տեղապտույտ, քարշային ուժի ոչ լրիվ օգտագործում ն այլն: Անվիկցման հատկանիշները գնահատում են կցման գործակցով, որը որոշվում է փորձնական Ըստ կցման եղանակով: պայմանիառավելագույն շարժող ուժը որոշվում է հետնյալ

արտահայտությամբ.

Կցման զանգվածի ավելացման նպատակով տանող անվի խցիկի ծավալի 3/4 չափով դրա մեջ ջուր են լցնում կամ անիվներիվրա թուջից սկավառակներամրացնում: պատրաստված Բացի վերը թվարկվածներիցօգտագործում են նան տանողանիվների բեռնավորիչ սարք, որի միջոցով կախովի գյուղատնտեսական մեքենայիծանրության ուժի մի մասն ընկնում է տանող անիվներիվրա:

Ստուգողականհարցեր 1. Բացատրեք բավարար ն անբավարար կցում հասկացությունռերի իմաստը: 2. Ինչպե՞ս է որոշվում տրակտորի տանող մեխանիզմի (տանող անիվներ,թրթուր) կցման ուժը միջավայրիհետ: Յ. Որո՞նքեն կցման բարելավման եղանակները:

Բց-իմԾ կն, (1.4) որտեղ` յւ -ն կցման գործակիցն է, Օ -ն՝ տրակտորիծանրությանուժը, 4 -ն գործակից է, որը ցույց է տալիս, թե ծանրության ուժի որ մասն է ընկնում տրակտորիտանող անիվների վրա: 7.77. Տրակտորի վրա ազդող ուժերը, քարշային ն հզորության Կախված ընթացքայինմասի տիպից (անվավոր, բալանսը, տեխնիկա-տնտեսականցուցանիշները թրթուրավոր), անիվներիտեսակից(ռետինյա, մետաղական), ե միջավայրի վիճակից այլ գործոններիցլւ --ն կարող է ունենալ տարբեր արժեքներ: Անվավոր Տրակտորի վրա ազդող ուժերը, քարշային ն հզորության բալանտրակտորներիհամար այն փոքր է մեկից, մը. Աշխատանքիժամանակտրակտորիվրա ազդում են շարժող ուժը մոտ՝ Քրթուրավորների կախվածմիջավայրիվիճակից,դրա արժեքը ն դիմադրությանուժերը` աշխատանքայինմեքենայի քարշային կարողէ հասնելմեկի: (Քշարժ) Քանի որ տրակտորները գյուղատնտեսական մեքենաներիհետ դիմադրությունը (Բո), տրակտորի գլորման դիմադրությունը (Բր, ագրեգատավորված աշխատում են տարբեր հողային վերելքի դիմադրությունը (Եշ), օդի դիմադրությունը(Քօդ)ն իներցիայի պայմաններում (վարած, ցանքի նախապատրաստած դաշտ, խոզան ն այլն), ապա ուժը (Բ): Կայունացված շարժման համար (հաստատուն արագությամբ է առաջանում անհրաժեշտություն բարելավել դրանց կցումը հենման շարժվելիս) Քլ-0: Քանի որ գյուղատնտեսական աշխատանքներկամիջավայրիհետ: Հակառակդեպքում, չնայած անվային ընթացքիմեծ տարելիս տրակտորի արագությունը փոքր է, ապա ընդունում ենք առավելությանը, տեղի է ունենում տեղապտույտ (մինչն 1595): Տեղավերը նշվածը տրակտորիքարշային բալանսը Հաշվի առնելով Քշդ-0: պտույտն առավել մեծ Է փափուկ ն խոնավ հողերում աշխատելիս: է ներկայացվում տեսքով. հետնյալ Անհրաժեշտէ նշել որ տանող անիվների տեղապտույտը կախված ոչ (1.5) է թղ-էԿՒԾԵ/ՀՔ»կն, միայն հողայինպայմաններից ու անվայինընթացքի «Հ» է վերելք հաղթահարելիս, իսկ «-» որտեղ քարշա-կցումային նշանը օգտագործվում հատկանիշներից, այլե տրակտորի քարշային ա վայրէ ՛ շարժվելիս: բեռնվածությունից: նշանը` Որքան մեծ է բեռնվածությունը, այնքան այլ հավասար մեծ է տանող պայմաններում ուժը Քք, որն առաջանում է նրա ճարանիվներիտեղապտույտը: Որպեսզի տեղապտույտը մանդի վրա, ընդունենք աշխատանքայինմեքենայի քարշային դիմափոքրացվի`այդպիսովբարելավվենտրակտորի տնտեսական ցուցադրությանը (Հյ) հավասար (Իջ 8չ), ապա նախորդ արտահայտությունիշները,օգտագործում են զանազանմիջոցներն նից սարքեր: ենք գրել գրել. ից կարող կարող Այդպիսի են՝ միջոցառումներ տրակտորիքարշային բեռնվածուենք ՎՑ կն, թյան փոքրացումը(10-1594), լայն պրոֆիլի անվադողերի օ գտագորէ որն իրենիցներկայացնում տրակտորիքարշային բալանսի պարզեցծումը, անվադողերիճնշման փոփոխումը, տանող անիվներիվրա ված տեսքը: Տրակտորի հզորության բալանսը ունի հետնյալ տեսքը. խթանիչներիկիրառումը,տրակտորիկցման զանգվածի(կցման ծան(1.2

Ւր «ՒՆ ԻՆսՒ ԵՒՒՆՀԻԵ՛ՒՒԻՆ

կՎտ, րության ուժի) ավելացումը նայլն: -ն` է

Բեն Արան ոնի քարշային »

-ԹասՎԹՅԾ. )

որտեղ` Կ

հզորության մեխանիլյականկորուստն

յում, կՎտ, Իեսւ -ը` հզորության անջատման լիսեռով

տրանսմիսիա-

աշխատանքային -ն

մեքենայիբանող օրգանի փոխանցվող հզորությունը, կՎտ, ԿՎ

քարշային հզորությունը կՎտ, Վ. -բ` դիմադրության հաղթահարման վրա ծախսվող հզորությունը, կՎտ, Կ. -ն՝ վերելքի հաղթահարման վրա ծախսվող հզորությունը, կՎտ, ԻՆ -ն տրակտորիտանող մասի տեղապտույտի պատճառով հզորության կորուստը, կՎտ: Գյուղատնտեսականմեքենայի քարշային դիմադրության(8լ) հարաբերությունը տրակտորիքարշային ուժին կոչվում է քարշային ուժի ,

օգտագործման

գործակից ն

որոշվում է

դ,

-.

կիցը

Դյ-

7. հարաբերությամբ: Որքան դյ,

արժեքները մեծ են,

այնքան տրակտորի աշխատանքն արդյունավետ է, սովորաբար ղբՀ1,

ՊԽՀՂ:

Տրաիտորի աշխատանքիգնահատման կարնոր ցուցանիշ է նրա շարժման աշխատանքայինարագությունըԸ/ա), որը որոշվում է տանող անվի մեկ պտույտի ժամանակ անցած ճանապարհից` հաշվի առնելով նան տեղապտույտը:

յ

-

կմ/ժ, իգա)

037755 է

ար

ԽՀ

(1.8)

Խա

զջ Վտ

(19)

ւ

Վառելանյութիտեսակարար քարշայինծախսը՝ Տ

ջ

ն ղկ

շարժման

համար ն որոշվում է ճարմանդիվրա (տրակտորի գյուղատնտեսական մեքենայիմիացման կետում): Քարշայինհզորությունը

բանաձնով, իսկ տրակ-

տորի քարշային (ճարմանդային) հզորության օգտագործմանգործաՄ

մեքենայի գյուղատնտեսական ն

Մ ա

Խն

յ

գ.

կՎտ

(1 .10)

՛

Տրակտորներիհետ գյուղատնտեսականմեքենայի ռացիոնալ աշխատաքանակին վառելանյութիծախսիորոշագրեգատավորման, ճան խնդրիլուծման ժամանականհրաժեշտ է լինում օգտվել տրակտորի քարշային բնութագրից: Քարշային բնութագիրը կախված է տրակտորի քարշային բեռնվածությունից,տրանսմիսիայի միացված փոն դաշտիագրոֆոնից: Քարշային բնութագիրնիրենից ներխանցումից է կայացնում տրակտորիաշխատանքայինարագության (Ժա), տանող անիվների տեղապտույտիգործակցի(6), քարշային հզորության(Պջ), վառելանյութիժամային (Օլ) ն տեսակարար քարշային (ցք) ծախսերի քարշայինուժից (նկ. 1.19): կախվածությունը եմ

որտեղ` ոգ -ն տանող անվի գլորման շառավիղն է, մ, ոշ -ն` ծնկաձն լիսեռի անվանական պտուտաթվերը, պտ/րոպ, 1շր-ն` տրանսմիսիայի փոխանգմանթիվը, 8 -ն՝ տեղապտույտի գործակիցը,«7: ցուցանիշները: Տրակտորների Տոակտորիտեխնիկատնտեսական հիմնականտեխնիկատնտեսական ցուցանիշներն են արտադրողականությունը ն խնայողակամությունը: Մեքենատրակտորայինագրեգատի (ՄՏԱ) արտադրողականությունըբնութագրվում է միավոր ժամանակում կատարած աշխատանքիծավալով (դաշտայինագրեգատների համար՝

Ի

իսկ խնայողականությունը` կատարածաշխատանքիինքնարժե-

քով, որը զգալիորենկախվածէ էներգետիկական միջոցի վառելիքային խնայողականությունից: Վերջինս գնահատվում է միավոր աշխատանքի դիմացկատարվողվառելանյութիծախսով(օրինակ, կգ/հա): Տրակտորի հիմնական քարշային ն վառելիքա-խնայողականության ցուցանիշներն են. քարշային կամ ճարմանդայինուժը (Քչ, կՆ), շարժման արագությունը (Մա, կմ/ժ), քարշային կամ ճարմանդային հզորությունը (Վ, կՎտ), վառելանյութի ժամային ծախսը (Օյ, կգ/ժ) ն վառելանյութի տեսակարար քարշային ծախսը (6չ, րի քարշային

հզորությունը ծախսվում

է

Գգ

կՎտ.ժ

): Տրակտո-

Նկ. 7.19. Տրակտորիքաոշայինբնութագիրըմել համար փոխանցման

Քարշային բնութագիրը կառուցվում է փորձնականտվյալների ն այլն) հիման վրա, տարբեր ագրոֆոների(վարած դաշտ, խոզան

համար:

Տրակտորի համար բնութագրականեն երեք ռեժիմներ` պարապ ընթացքի ռեժիմ (Եչ-0), առավելագույնքարշային հզորությանռեժիմ (Խոս) ն առավելագույնքարշայինուժի ռեժիմ(Իջոաժ: |

աշխատանքի ժամանակ

Առաջին ռեժիմների համար բնութագրիչմեծություններըորոշվում համապատասխանկորերի սկզբնական արժեքների: Երկրորդ ռեժիմի համար` քարշային որժի նոմինալ (անվանական)արժեքին (Ք.շ) համապատասխանող տվյալներով, իսկ երրորդ ռեժիմի համար` քարշային ուժի առավելագույն(Քքո») արժեքին համապատասխանող ցուցանիշներով:0՛ 07 հատվածը բնութագրում է բեռնվածությանկարճատն ավելացմանդեպքում առանց ցածր փոխանցմանանցնելու տրակտորի աշխատելու հնարավորությունը: Անհրաժեշտ է նշել, որ տրակտորի աշխատանքի ամենախնայողականռեժիմը համապատասխանում է առավելագույն քարշային հզորությանը, որի համար վառելանյութի տեսակարար ծախսընվազագույննէ: են ըստ

Ստուգողականհարցեր Որո՞նքեն տրակտորիվրա ազդող հիմնականուժերը: Տրակտորի քարշային բալանսը ներկայացրեք պարզեցված տեսքով: 3. Ի՞նչ է ներկայացնումիրենից տրակտորիհզորության բալանսը: 4. Ինչպե՞ս է որոշվում տրակտորի աշխատանքային արագությունը: 5. Որո՞նք են տրակտորի հիմնական տեխնիկատնտեսական ցուցանիշները ն ինչպե՞սեն դրանք որոշվում: 6. Բացատրեքտրակտորիքարշային բնութագրիէությունը: 1.

2.

ԲԱԺԻՆ 2: ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍԱԿԱՆ

ՄԵՔԵՆԱՆԵՐ

Բուսաբուծականն այլ մթերքների արտադրության ժամանակկատարվում են բազմաթիվ գյուղատնտեսական աշխատանքներ (հողի ցանք, խնամք, բերքահավաքն այլն), որոնք անչափ աշմշակություն, խատարար են, ն դրանց մեքենայացումը համարվում է գյուղատնտեսականբնագավառիմասնագետներիառաջնահերթխնդիրներից մեկը: Գյուղատնտեսականմեքենաները նախատեսված են մշակովի բույսերիմշակությանն բերքահավաքիընթացքում կատարվող աշխատանքներըմեքենայացնելու համար: Կախված աշխատանքիբնույթից այդ մեքենաներըլինում են հողի մշակության, պարարտացման, ցանքի ն տնկման, բույսերի խնամքի, գյուղատնտեսական մշակաբույսերի ն վնասատուներիդեմ պայքարի, բերքահավաքի ն հիվանդությունների մշակության: հետբերքահավաքյա 2.1.

Հողի մշակության մեքենաներ

միջավայր բնութագրվում է բերրիուքիմիական ն ֆիզիկական թյամբ: ճիշտ զուգակցելովկենսաբանական, է անընդհատ բարձկարելի ներգործությունները,հողի բերրիությունը է ֆիզիկաբնութագրվում մրջավայր հողը Որպես մշակության րացնել: մեխանիկական ն տեխնոլոգիականհատկանիշներով, ինչպիսիք են մեխանիկականկազմը, խոնավությունը, ամրությունը, կպչողականությունը, տեսակարար դիմադրությունը ն այլն: Հողը բազմափուլային միջավայր Է` բաղկացած իրար հետ խառնված պինդ մասնիկներից, ջրից, օդից ն կենդանիօրգանիզմներից,որոնց հարաբերակցությունից էլ կախված են նրա տեխնոլոգիականհատկանիշները:Ըստ ֆիզիկական կավի ն ավազի պարունակությանհողերը լինում են կավային, կավավազային,ավազակավային ն ավազային: Ավազային հողերը թեթնեն, մշակելիս լավ փշրվում են, մանրացվում,խոնավությունը լավ կլանում են, բայց վատ պահում: Կավային հողերը ծանր են, դրանց մշակությունը դժվար է, քանի որ վատ են փշրվում, բարձր խոնավությանդեպքում կպչում են աշխատանքային օրգանների մակերնույթին, իսկ չոր վիճակում մշակելիս քայքայվում են կոշտերի ձնով: Կավաավազայինն ավազակավային հողերըմիջանկյալ տեղ են զբաղեցնումնախորդ երկուսի միջն: Հողը ժամկետում(խոնապետք է մշակել սահմանված ագրոտեխնիկական վությունը20-2296), որի համար անհրաժեշտէ ընտրել բարձր արտադրողականություն ունեցող մեքենաներ: Հողի մշակության նպատակն է` կարգավորել դրա ջրաօդային ռեժիմը ն պայքարել մոլախոտերի դեմ, նպաստավոր պայմաններ ստեղծել մշակաբույսի նորմալ աճի ն զարգացման համար: Գոյություն Հողը որպես բույսերի սնման

ունի հողի մշակության երեք եղանանակ՝ հիմնական, մակերնութային ն հատուկ: 15 սմ-ից ավելի խորությամբ կատարվող հողի մշակությունը կոչվում հիմնական, դրանիցփոքրը` մակերնութային կամ լրացուցիչ: Հիմնականմշակությունըհողի խոր (20-35 սմ) վարն է, որի ժամանակ այն շրջվում ն փխրեցվումէ, ինչպես ճան խոր (25-40 սմ) փխրեցումը` առանց շրջելու:

Մակերնութայինմշակությունը կատարվում է մինչն 12-14 սմ խորությամբ ն լինում է նախացանքայինն հետցանքային` հողի փխրեցում, խտացումկամ տափանում.պայքար մոլախոտերիդեմ, պարարտանյութերի հողով ծածկում ն այլն: Վատուկ մշակությունը կատարվում է նոր հողերի յուրացման նպատակով, պայմաններստեղծելով բույսերի նորմալ զարգացման ու աճման համար: Այն ընդգրկում է` թփուտաճահճայինհողերի վար, հիմվար, խոր փխրեցումն այլն: նաշրջումայինն հարկաշարքային վարը, կատարվում է գութաննեմշակությունը Հողի հինմական րով: 2.7.7.

Գութաններ

Գութանը նախատեսված է հողը վարելու համար: Վարին ներկայացվող հիմնական ագրոտեխնիկականպահանջներն են. առաջադրված խորությանպահպանումը (թույլատրելի շեղումը` հարթ տեղանքի համար Հ5 55, ոչ հարթի համար` 10 92), ընդգրկման լայնության թույլատրելի շեղումը չանցնի չԷ1072 -ից, ապահովվիհողի կտրվող շերտի լավ փխրեցում, հողը չփոշիացվի, պարարտանյութըն մոլախոտերը ծածկվեն հողով, դաշտի մակերնույթը լինի հարթն այլն: Վարի ժամանակ գութանի աշխատանքային օրգանը հողից կտրում է որոշակի խորությամբն լայնությամբ շերտ, որը կոչվում է առ, շրջում ն փխրեցնումայն: Կտրված առի շրջումից հետո մնացած տեղը կոչվում է ակոս: Առի խորության(հաստության,8) ն լայնության(Ե) միջն գոյություն ունի որոշակի մաթեմատիկականկապ` Ե/ՃՀ1,27, որի դեպքում ապահովվումէ գութանի նորմալ աշխատանքը:Գութանըբաղկացած է շրջանակից, դրա վրա հավաքված աշխատանքային օրգաններից, մշակման խորությանկարգավորմանմեխանիզմից,հենարանային անիվներից, տրակտորի հետ միացմանկախովի համակարգից կամ կցորդիչից: Գութանի հիմնական աշխատանքային օրգաններն են ն հողախորացուցիչը: իրանը,դանակը,նախագութանիկը Դանակնառը կտրում է ուղղաձիգ հարթության մեջ, նախագութանիկը կտրում է առի վերին ճմուտ շերտը, գցում ակոսի հատակին, իրանը կտրում է առը, շրջում այն ն փխրեցնում: Վարի որակը հիմնականում կախված է գութանի իրանի կառուցվածքից,որն իր հերթին բնորոշվում է թնով ե խոփով:Խոփը կտրում է առը, փոխանցումթնին, վերջինսայն շրջում ն

սեղանաձն, դրաձն, կտրած սայրով, է: Խոփերը լինում փխրեցնում Գութանի թնը լինում է գլանաձն, կուլտուրական, այլն: են

ատամնավոր ն

պտուտակային: կիսապտուտակային, թեը առը լավ փխրեցնումէ,

վատ շրջում, կուլտուրաԳլանաձն ն լավ փխրեցնում, լավ շրջում բավարար կիսապտուտակայինը՝ կանը` պտուտակայինը`շատ լավ շրջում, փխրեցնում, ոչ բավարար շրջում, հողի տիպից օգտագործվում է այս կամ վատ փխրեցնում:Կախված այն թնովգութան: Իրանի վրա ամրացվածէ նան դաշտայինտախտակը,որն աշխաու ն տանքի ժամանակ հենվում է ակոսի պատին իրանն գութանը պակայուն գութանի ընթացքը, հում կողային տեղաշարժից`ապահովելով պնդացնելովակոսի պատը: միաժամանակ են հետնյալ կերպ. ըստ ճշանակուԳութանները դասակարգվում ն հարթ վարի, ըստ ագրեհատուկ թյան` ընդհանուր նշանակության, ն ըստ իրանեղանակի` կցովի, կախովի կիսակախովի, գատավորման աշխատանքային ն ըստ բազմաիրան, ների թվի` մեկ, երկու, երեք ն այլն: ն արագընթաց սովորական արագության՝ պատկանեն դասակարգմանը այն Իրարիցտարբերելու այս կամ մակնույնպես գութանները ն նպատակներով այլ լիությունըպարզելու արտադրություգյուղատնտեսական են: օրինակ, նիշավորվում Այսպես, գութանի համար ճում լայն կիրառությունգտած ՈյԼԼ5-35 խոփավոր(ոծիլՇԼ08), տառը նշանակում է գութան (ոտը), երկրորդը` է տալիս գութանի իրանների ցույց 5-ը (ռոօճեօ1) երրորդը`կախովի , սմ-ով: քանակը,35-ըմ̀եկ իրանովկտրվող առի լայնությունը

առաջին

Նկ.

2.7.

ՈՈՒՐԼՑ-35 կախովիգութան.

2- իրան, 3-անկյունակ, 4-ցաքանի ամրացման -նախագութանիկ,

կալուամրացման

ծող, 5-շրքանակիհիմնական հեծան, 6-դանակի դանակ,8-հենարանայինանիվ՝ կարգավորիք ճակ, 7-սկավառակային հեհեծան, 77-լայնական մեխանիզմով,9-կախիչ, 10-երկայնական ամրացծան, 12-կայխիչիմիացմանկալունակ, 73-նախագութանիկի ման կալունակ

Գյուղատնտեսականարտադրությունումլայն տարածում են գտել ընդհանուր նշանակության գութանները, որոնք ճախատեսված են տարբեր մշակաբույսերի (հացահատիկ, հատիկաընդեղեն ն այլն) մշակության ժամանակ հողը 20-30 սմ խորությամբ հերկելու համար: Ընդհանուր նշանակությանեն Լ1113-35, ԼՄՈԼ4-35, ԷՒԼՈ-8-40, Լ1Ա-6ն այլ գութանները, որոնք կառուցվածքով նման են, ո են իրանների քանակով կամ ագրեգատամ Իրա ր ղանակով: ակ. 2.1 -ում բերված է ընդհանուր նշանակությանԼՄՌ1-5-35 կա90 է Այն կՊա (0,9 կառուցվածքը: նախատեսված մինչն խովի Ագուժոմ) տեսակարար դիմադրություն ունեցող հողերի հիմնական մշակման համար: Կահավորված է հինգ կուլտուրական իրաններով(2), ճախագութանիկներով(1) ն սկավառակավորդանակով (5), որոնք ամրանում են լայնական ն երկայնական հեծաններից բաղկացած շրջանակին: Գութանն ունի նան հենարանային անիվ (8), մշակման խորության կարգավորման մեխանիզմ ն տրակտորից կախելու սարքավորում (9), ինչպես ճան համալրվածէ ցաքանիկցորդիչով (3): Նախքան աշխատանքնսկսելը հարթ տեղում կարքավորմանմեխանիզմի օգնությամբ կարգավորում են վարի խորությունը: Աշ-խատանքի ժամանակ տրակտորիհիդրոհամակարգիօգնությամբգութանն իջեցվում է Ա շարժման ընթացքում դրա իրանները(2) մտնում են հողի մեջ այնքան ժամանակ, մինչն որ հենարանային անիվը (8) հենվի դաշ-4 տի առը կտրվի առաջադրված ախագութանիկներըորոշակի հաստությամբ թյամբ հողաշե հողաշերտը կտրում ո մն տրում գցում են նախորդ ակոսի հատակին, իս առը, փոխանցում թնին, վերջինս այն դանակը (7 ձնավորում է ակոսի պատը, դաշտային տախտակը հենվում ակոսի պատին` ապահովելովագրեգատի կայուն ընթացքը: Հատուկ նշանակության գութաններ են շրջվող, պլանտաժային Թփուտաճահճային,սկավառակավոր,քարքարոտ ո ղերի, խաղողի խաղո ն պտղատու պտ այգիների, որոնք լինում են կցովի, ն կախովին կիսակախովի: Հատուկ նշանակությանգութաններն ունեն որոշ կառուցվածքային առանձնահատկություններ:Այսպես, օրինակ, Կ ՈՕՒԷ-3-30 շրջվող է գութանի առանձնահատկությունը կայանում նրանում, որ ունի աջ ն ձախ շրջող իրաններ, որոնք զույգ առ զույգ ամրացված են մեկ ընդհանուր կանգնակի վրա ն հիդրոհամակարգիօգնությամբ հաջորդաբար բերվում են աշխատանքայինդիրքի: Այսպիսի գութանով ագրեգատն աշխատում է առանց պարապ ընթացքների ն լեռնալանջերի վրա կատարումհարթ վար: Գոյություն ունեն նան վարի սեկցիոն, ստեղնային ն բալանսիրայինգութաններ,որոնք նույնպես կահավորվածեն աջ ն ձախ շրջող իրաններով:

ԻԱ: /112-30 տարբերվում գութանի

,

մակերնույթին, այսինքն

նոր յուրացվող Պլանտաժայինգութանները նախատեսված համար: Որպես կանոն կատարելու վար հիմնաշրջումային հողերում ն լինում են կախովի(Լ11Ւ1-40, սրանքունեն մեկ իրան նախագութանիկ, 45 սմ -ից (ՂոՒԼ խորությունը` ողլ50) ն կցովի (117-504), մշակման են

մինչն 60

40)

սմ:

է

գութան ունի ճահճային հողերի մշակման համար: Այն կցովի հենման սահնակ, ն հետնի հենման անիվներ, ակոսային դաշտային, մեխանիզմներն մեկ իրան, որն առը հարթ դանակ, կարգավորման 35 սմ խորությամբ: ն մինչն սմ լայնությամբ կտրումէ 75 ՈՒՄԼ4-30) նախատեսված (171:3-30, գութանները Սկավառակավոր հերկելու համար: հողամասերը ն ամրացված են ծանր, գերխոնավ է, որ բանող օրգանայն առանձնահատկությունն Կառուցվածքային են: ները սկավառակներ գութանների Քարքարոտ հողերի մշակմանհամար նախատեսված այն է, առանձնահատկությունն

1«1-5-40, (Ա որ

ԱՐՈ-7-40)

կառուցվածքային

են դրանք կահավորված

,

պահպանա

հիդրոպննմատիկական ն այլ

միացվածեն ծխնիաճն: շրջանակին ներով, իրաններըպահանգներով ժամանակ, երբ իրանը հանդիպումէ քարի, պահանգը Աշխատանքի է գալիս հողից շրջանցում է պտտվումէ ծխնիի շուրջը, իրանը դուրս կուտակված հետո պահպանվող անցնելուց քարին:Դիմադրությունն է վերադառնում ավտոմատ կերպով

խորությամբ» էներգիայի արիհոնը աշխատանքայիս դիրքի:

է նան Ո՛ՐՒ-40 կախովիեռահարկ գութանը, Հատուկ գութաններից ե. Խրվա որն ունի երեք իրան` վերին,ստորին միջին աղակալած Նախատեսված հիմնականում համար: թյան ԱՎԱՐ րի համար, երբ անհրաժեշտէ լինում հողի շերտերի ոո ՈՒԺ, (11Դ37-70, Անտառայինգությանները

Ն ջում ԷԳութանի փխրեցնում

(բիտաշրջումային),

11:55

գութանը, որը գութաններից Թփուտաճահճային թ փուտներով ծածկված է բարձրությամբ նախատեսվածմինչն մ է,

հողերի վա-

է

հախ անձին

ն գտվող նԿրիա մած ղակտորնորը, անտառները կանգնակին այն կու հանձնահատկությունն մար: Կառուցվածքային դասավորկազմում սլաքաձն են

հերկելու

ողակտորները,

նորմորտնկու

ատարելու

այլ

նպատա

-

է, որ

են

ամրացվածաջ ն ձախ շրջող թները ա որի շնորհիվիրանը Փինի ված խոփերիշարունակությունը, հատացանքի, ոռոգմանակոսներ`ակոսի լայնությամբծառատնկման, փխրեցումով: 10 սմ խորությամբ կի միաժամանակ մշակության Խաղողի այգիներիմիջշարքայինտարածությունների կառուցվածգութանը) այգու ՈՔՑԽԼՅ խաղողի գութանների (օրինակ նված այն է, որ դրանք ոնա Քային առանձնահատկությունն կախված ժամկետներում, նակ, որի վրա տարբեր ագրոտեխնիկական օրեն տարբեր աշխատանքային. միացնում աշխատանքի բնույթից, Պտղան այլն): գաններ (գութանի իրաններ,փխրիչներ,ակոսաբացիչ

գութանի շրջանակըհնարավորությունունի տրակտորիերկայնական առանցքի նկատմամբտեղաշարժվելու դեպի աջ կամ ձախ, ինչը թույլ է տալիս հողը մշակել հնարավորինչափ ծառերին մոտիկ: Գութանիթարշային դիմադրությունը:Գութանի քարշային դիմադրությունը կախված է հողի ֆիզիկա-մեխանիկական հատկություններից, խոնավության աստիճանից,ագրեգատի շարժման արագությունից, հերկիխորությունից,գութանիընդգրկմանլայնությունից ն այլն: Ըստ ակադեմիկոս Վ.Պ.Գորյաչկինիգութանի քարշային դիմադրությունը կարելի է բաժանել երեք մասի. հաստատուն դիմադրություն Բյ, որն առաջ է գալիս գութանի զանգվածից ն նրա ու հողի միջն առաջացած շփման դիմադրությունից. Բյ-/Ծգ կՆ, հողի դեֆորմացիայից առաջացող դիմադրություն` ԽՃշ,կախված հողի ֆիզիկա-մեխանիկական հատկությունից, հերկի խորությունից ն ընդգրկման լայնությունից` Բշ-ՃՅՑ կՆ, հողաշերտի շուռ տալու ժամանակ մասնիկների կինետիկականէներգիայիվրա կատարածծախսը` Թ:-6ՅԲՊ" կՆ: Այսպիսով`

Բ Հ/Թգ3 ԿԹ8 Հ 6ՅԲՄ՛ կՆ,

(2.7 -ն որտեղ` Օգ գութանի ծանրության ուժն է, կն, յ/՛-ը սահքի շփման դիմադրության գործակիցը, Խ -ն՝ հողի դեֆորմացիայիդիմադրությունը, կՆՈւ,8 -ն՝ հերկի խորությունը, մ, 8 -ն գութանի ընդգրկմանլայնությունը, մ, Մ -ն գութանի արագությունը, կմ/ժ, 6 -ը` գործակից է` կախտու

այգու

2. 1.2.

կտրված, թմբիկներիբարձրությունըլինի 3-4 սմ -ից ոչ ավելի, դաշտի մակերնույթը՝ հարթ: Հողի նախացանքայինմշակության մեքենաներն են ցաքանները, երեսվարիչները,կուլտիվատորները,գլանվակներըն քամու ու ջրի հողատարումըկանխողհատուկ մեքենաները: Ցաքաններ: Նախատեսված են հողի վերին շերտը փխրեցնելու, դաշտի մակերնույթը հարթեցնելու, հողի կեղնը քայքայելու, կոշտերը փխրեցնելու, մոլախոտերը ոչնչացնելու, պարարտանյութերըն սերմերը հողով ծածկելու, ինչպես նան ցանքերը ցաքանելու համար: Ցաքանները լինում են ատամնավոր (նկ. 2.2ա), որոնց աշխատանքա-

ն

որր

են (նկ. 22բ): կլոր եզրերովսկավառակներ

օրգանները

ւ.

ՀԱՀՊՑ

ՄՀ Գ-Ն

ՒԵՏ

է

Ւ"

օրգաններիտեսակները. աշխատանքային 3-ատամ, 4-կցանք, ա) ատամնավոր.11,2 շրջանակիշերտածողեր, 1-կախիչ, 2-մարտկոց, 3-շրջանակ,4-կողային Բ) սկավառակավոր. հեծան, -նկավառակիգրոհիանկյունը -

Հողի նախացանքայինմշակության մեքենաներ

Ագրոտեխնիկականպահանջները:Հողի նախացանքայինմշակության նպատակն է նւպաստավորպայմաններ ստեղծել ինչպես շարքացանի աշխատանքի, այնպես էլ մշակաբույսի հետագա աճի ու զարգացման համար: Նախացանքայինմշակությունը կատարվում է սերմերի ցանքի խորությանսահմաններում:Խորության տատանումըչպետք է գերազանցի Հ1 սմ, հողի վերին շերտը լինի կնձիկային,մոլախոտերըլինեն

կանգթաթն, գոված զսպանակավո ը կուհատվածքով) օվալաը որոնց աշխատա կտրտված կամ սկավառակավոր, քայի

ատամն է՝ ուղիղ, յին օրգանը նակով (քառակուսի,կլոր.

ցաքաններըլինում են դաշտային,այգու (թեթն) Սկավառակավոր

ճահճային(ծանր): ծրեսվարիչներ:Երեսվարը կատարվում է վարից առաջ` հողի ն փխրեցման,խոնավությանպահպանման,մոլախոտերիսերմերը ն դրանց մնացորդներըհողով ծածկելու, բույսերի վնասատուների դեմ պայքարինպատակով: հիվանդությունների ն Երեսվարը կատարվումէ սկավառակավոր խոփավոր երեսիրենց կառուցԱռաջիններն վարիչներով`մինչն 12-16 սմ խորությամբ: խոերկրորդները ցաքաններին, վածքով նման են սկավառակավոր փավորգութաններին: է Վամատարածկուլտիվացիանկատարվում Կուլտիվատորներ: սմ 10-12 խորումոլախոտերիոչնչացման,հողը առանց շրջելու մինչն նախապատրաստելու ն համար ցանքի դաշտը թյամբ փխրեցնելու նան նպատակով:Այն նպաստումէ նան հողում խոնավության,ինչպես կուտակբույսերի յուրացմանհամար մատչելի սննդարարնյութերի մանը ն պահպանմանը:

ն

|

Կուլտիվացիանկատարվում է նան վարից հետո մնացած կոշտերի փշրման, մանրացման ն դաշտի հարթեցման նպատակով,որի ,

համար դրա հետ զուգակցում են նան ցաքանման գործընթացը: Կուլտիվացիան կատարվում է համատարածկուլտիվատորներով

(նկ.2.3): .

օրգաններ(օրինակ, գութանի իրան, փխրիչ, գլան ակ: Ցաքան այլը) նր զեկ ընթացքի ժամանակ կատարում են մի քան

ճարի

ն,

անա եծողությո

որի դեպքում վերանում է մեքենաների բազմակի տությունը: Դրանով կանխվում է հողի կնձիկայնոԼթյան ավելը րաժեշքայումը,պնդացումը ն փոշիացումը, հետնաբարչի կաբույսիբերքատվությունը:

իջնում նար ձա. -

2.13.

ողի պահպանմանմեքենաների համալիրը

աշնանային ջրերի հոսքը, ուժեղ քամիները են հողի վերին բերրի վարելաշերտը: Այս երնույթը անվանում են հողատարում (էրոզիա): Վողատարմանը կարող են նպաստել նան գյուղատնտեսական մեքենաների աշխատանքային օրգանները:Ուստի հողի մշակության մեքենաներըպետք է որոշակի չափով լինեն հողատարման կանխարգելիչներ: Հողատարումը կանխող գործողություններ են ձյունապահումը,դարավանդավորումը, ճեղքավորումը (0,3-0,5 մ խորությամբ), խոզանի պահպանումովհողի փխրեցումը(խոզանի ոչնչացումը չպետք է գերազանցի` կուլտիվացիժամանակ`2522 -ից) ն այլն: գողատաայի ժամանակ` 1072 -ից, վարի րումը լինում է երկու տեսակի` քամուն ջրային: Քամու հողատարումըսովորաբարառաջանում է տափաստանային գոտում, երբ քամու ն հողի բաց մակերնույթիփոխազդեցության հետնանքովհողի մասնիկները տեղաշարժվումեն, քայքայում կնձիկաաաաան ն շատ հաճախ տեղափոխվում մեծ տարածությունԳարնանային

ն

քայքայում ն քշում-տանում "

էք ամա

ԱԱ խորության կաա

Կցուվլիհամատարած կուլտիվատոր. աի կարգավորիչ 4հենարամճային անիվ, 3, 9-երասաճակներ, 6-թաթիկ,7- տանիչ, 8Տ-ցաքանմերի կաիմիշ, 10-հիդրոգլան,11-կցման սարքի կենտրոնականհեծան 13-կցման Նկ. 2.3.

14-հենակ,15-տրանսպորտային ձգան, 16-կանգնակ

սարք,

գչանվակներ.նախատեսվածեն հողի նախացանքային ն ցանքերի տափանման համար, որը նպաստում է դաշտի մակերնույթիհարթեցմանը, կոշտերիջարդմանըն հողի նստեցմանը:Ցանքերիտափանման ժամանակ խտացվում է հողի վերեի շերտը, մեծանում է սերմի հպումըհողին, ինչպես նան դրանում ավելանումԷ խոնավության հոսդեպի վերն, որն արագացնում է սերմերիծլումը: Տափանած դաշտում լավանում է նան հաջո ործողու ջորդ Գործողությունը կատարող

քնձերքնից ագրեգատիշխատանոն ժամանակակից ւ

2.4

Նկ.

-ում

բերվածեն

գլանվակների սխեմաները:

Տ

Նն. 2.4. Գյանվակներ. 2) Ք) օղաատամնավոր,գ) 2) հարթջրալեցուն ԼԼ

շղարթանավոր,

ցաքանաատամնավոր,

Հողի մշակությանհամար նպատակահարմար Է օգտագործել համակցվածմեքենաներ,որոնք ունեն ւտարբերտեսակիաշխատանքային

յն Ախ կրա: րը

Քամու հողատարումը կանխվում է տեխնիկական միջոցների ն ագրոտեխնիկականմիջոցառումներիճիշտ կիրառումով ն բացի այդ կատարվում է հողի անթն (առանց շրջման) մշակություն, համակցված մեքենաներիօգտագործում, ցանքերի ն ցելի իրար հաջորդող շերտերով հողապաշտպանշրջանառություն: Ջրային հողատարմանենթակա են լանջերի հողերը, որի կանխումըընդգրկում Է ջրի հոսքը արգելակող մի շարք կազմակերպչական ն ագրոտեխնիկական միջոցառումներ:Դրանք են հողի ժամանակին հիմնականմշակումը հողախորացուցիչներով,անթե ն կտրված իրաններով վարը` անջրանցիկ փակոցի կազմավորումով, ընդհատվող ակոսների ե փոսիկների պատրաստումով,ձյունակուտակումով ե ձնհալիկարգավորումով, աստիճանականվարը, ջրպահ խրամատների թմբերի ն դարավանդների պատրաստումըն այլն:Լանջերում վարը, է հորիզոնականների Քամու հողատարումըկանխող մեքենաներ:Քամու հողատարումը կանխողմեքենաներիցեն ՔԲԼԼԼ3.6 ձողային, ՀԱԾ-3.8Ճ ծանր ն ՀԱԼԼ-5,

որպես կանոն կատաղվուն ուղղությամբ:

ՃԱՐ-2-150, ՍԱԼ-2,2 հարթակտրիչ կուլտիվատորները,ՏԽՈԱԱասեղնավորցաքան-հողուրագըն այլն: ն )Ա11-2,2 կախովի հարթակտրիչ-փխրեցուցիչ ՒՈՐ-250, Ա1Ր-2-150 250, 150 կուլտիվատորներըհամալրվածեն համապատասխանաբար ն ն 110 սմ ընդգրկմանլայնությամբ սլաքաձն թաթիկներով նախատեսված են հողի անթն ու խոր (25-30 սմ) փխրեցմանհամար: Բաղկացած են շրջանակից, հարթ կանգնակով աշխատանքայինօրգանից, որն ունի կրունկ ն դրան ամրացվածդուրով ու խոփով համալրվածմաշիկ: Նշված կուլտիվատորներովհողը մշակելուց հետո պահպանվում է խոզանի 60-75 52 -ը: ՀԼԱ-2,2 կուլտիվատորնունի նան պարարտակնյութի բունկեր, պարարտանյութացանապարատ ն պարարտանյութըհողի մեջ է մտցնում25 սմ խորությամբ: Հողի գարնանայինԱ նախացանքայինմշակության համար (7-16 սմ խորությամբ)օգտագործվում են ՀՈԼԱ-5, 11-3.6, ՀԱ3-3.8Ճ կուլտիվատորներըն ՏԽՈԼ-15 ասեղնավորցաքան-հողուրագը: Առաջիներեքը կառուցվածքովմիանման են, հիմնականում տարբերվում են ընդգրկման լայնությամբ, ունեն շրջանակ, սլաքաձն թաթիկներովզսպանակավորկանգնակներ ն ձողային հարմարանք, որի ձողը պտտվումէ հողում, քաշում-դուրս է բերում մոլախոտերն ու խոզանը, հարթում դաշտի մակերնույթը: 14113-3,8Ճ կուլտիվատորին ամրացվումեն նան ցաքաններ: ԵՒ/(-15 հողուրագը նախորդներիցտարբերվում է ինչպես կառուցվածքով, այնպես էլ գործողությանսկզբունքով: Հիմնականաշխատանքային օրգանն ասեղնավորսկավառակներիցկազմված մարտկոցներն են, որոնք շրջանակիվրա շարժման ուղղության նկատմամբտեղակայվում են որոշակի գրոհի անկյան տակ, որը փոփոխվում է մինչն 205 սահմաններում` կախված հողի պնդությունից ու մշակման խորությունից: Աշխատանքիժամանակ սկավառակները գլորվում են, ասեղները 4-10 սմ խորությամբփխրեցնումեն հողի վերին շերտը, միաժամանակ մոլախոտերի սերմերը ծածկում հողով: Մեքենան ունի 15 մ ընդգրկմանլայնություն ն ապահովում Է մինչն 75 5 խոզանի պահպանում: Ջրային հողատարումըկանխող մեքենաներ:Ջրային հողատարումը կանխող մեքենաներնու հարմարանքներըունեն բազմաբնույթ կառուցվածքն գործողությանսկզբունք: ՇՔ-2,6-1 բաղկացածէ շրջանակից,աջ ն ձյունավար-թմբավորիչը ձախ շրջող գլանական երկու թներից, որոնք կապվում են առաճձին ն ներքնի մասում ունեն շարժման ուղղության նկատմամբ 30 անկյուն կազմող խոփեր: Կանգնակներինմիացվում են խոԱշխատանքիժամանակ, րությունը կարգավորողսահատախտակներ: մեքենայի անցումից հետո, դաշտում առաջանում են ձյան թմբեր, որոնքհալվում են աստիճանաբար:

ԽՈւ-250,

կանգնակներին

հարմարանքըլայնականհեծանովմիացվումԷ1118գութանին, որի թները կարճացվումեն: Այն իրենից ներկայացնում բերվում են աշխաէ եռաթիակ անիվ, որի թիակներըհերթականորեն Ակոսի երկարությունըհամատանքայինդիրքի ն ակոս պատրաստում: երկարուէ հենման-բանարկմանանվի օղագոտու պատասխանում թյանը:Ակոսի խորությունըկարգավորվումէ սեղմիչ ձողով: Թնանիվի 120: պտույտիցհետո ակոսն ընդհատվումէ: Հարմայուրաքանչյուր րանքըմեկ հեկտարի վրա բացում է 4000-4200 ակոս, որոնց գումարային տարողությունըկազմումէ 350-400 մ": ն ար համալրվում են երեսվարիչդղշլ-5 10հարմարանքները ների հետ ն նախատեսվածեն ցրտահերկի վրա փակ փոսիկների համար: Դրանք համալրված են համապատասխանապատրաստման մարտկոցներով,որոնց գրոհի անկյունը բար 5 ն 10 սկավառակավոր 306 է, բացված փոսերի չափը` 50»-20».130 սմ, տարողությունը՝մեկ հեկտարի հաշվով, 250-300 մ5ո15-0,ճ հարմարանքը նախատեսվածէ շարահերկ մշակաբույսերի միջշարքերի խոր փխրեցմանն փակ ակոսների կազմավորման համար: Այն կախվում է կուլտիվատորներիցն բաղկացածէ կուլտիվատորի թաթիկներինփոխարինողակոսահանիրաններիցն քառաթն անիվից, որը չափիչ սկավառակի յուրաքանչյուր պտույտից հետո գետնի հետ կցման շնորհիվ պարբերաբարշարժաբերվումէ ն թիակի առջն հավաքվող հողով ակոսը ծածկում: Ալք-2-140 ճեղքավորիչ-խլուրդիչընախատեսվածէ մարգագետինմիաժամանակխլուրդավորումովմինչե ներում ու արոտավայրերում 0,4 մ խորությամբուղղաձիգ ճեղքեր պատրաստելու, ինչպես նան մինչն 107 թեքությմաբլանջերում տեղաբաշխվածցելերում միաժամանակ թմբավորումովճեղքավորմանհամար: ո թի-70000,4

4-35

Նկ. 25. ԱԱ2-140 դիչի սխեման.

Ծեղքավորիչ-իսլուր-

2-թմբավորիչ, 31դանակ-ճեղթավորիչ, /Կլուրդիչ, 4-դուր, 5-սկավառակավոր դանակ,6-հենման անիվ Տ

Մեքենան բաղկացած է (նկ.

2.5) հիմնական ն ծխնիավորշրջանա-

մեխանիզմովհենման անիվնեկարգավորման կներից,պտուտակային

րից (6), սկավառակավորդանակից (5), ճեղքավորիչից(4) րհչից(2): ճեղքավորիչինմիացվածէ խլուրդիչը (3):

ն

թմբավո-

Ցելերի ճեղքավորման ժամանակ մեքենայի վրայից հանվում են սկավառակավորդանակները, իսկ չմշակված դաշտերը մշակելիս՝

թմբավո-րիչները:

Հողի մշակության համակցվածմեքենաներն ագրեգատներ

2 14.

Գողի նվազագույնմշակությունը նպատակունի քչացնելու հողամշակ ագրեգատներիանցումներիքանակը դաշտում, քանի որ ագրեգատների բազմակի անցումը նպաստումԷ հողի կնձիկայնությանքայքայմանը,ամրացմանըն փոշիացմանը,որը վերջին հաշվով իջեցնում է մշակաբույսիբերքատվությունը: Հողի նվազագույն մշակման նպատակով նախատեսվում են հատուկ համակցվածագրեգատներ, որոնք մեկ ընթացքովկատարում են մի քանի գործողություններ: Գոյություն ունի համակցված մեքենաների երեք տեսակ` 1) առանձին գործողություն կատարող, իրար հաջորդաբար միացված պարզ գործիքներից կազմված ագրեգատ, 2) մեկ շրջանակի վրա հաջորդաբար ամրացված, տարբեր նշանակության գործիքներից կազմված մեքենա, 3) տեխնոլոգիականցիկլի բոլոր գործողությունները կատարողաշխատանքայինօրգանով համալրված մեքենա: ՈՀՈ-2,5 ն 8-6 Նկ. 2.6 -ում բերված են էճ, համակցված տեխնոլոգիական սխեմաները: ագրեգատների

գութանից ն երկշարքանի գլանվակով մար: Այն կազմվածԷ ՈՂՈ-6-35 Ո8Ք-2,3 հարմարանքից:Գլանվակի առջնի շարքը համալրվածէ սեպավոր, երկրորդը՝օղախթանավորսկավառակներով:

Աշխատանքիժամանակ առաջին շարքի սեպավոր սկավառակեն խոշոր կոշտերը, հողի մեջ խրվում 10-15 ները կտրտում-քայքայում ն հողի ճերքնի շերտերըխտացնում: սմ խորությամբ Երկրորդ շարքի սկավառակներըքայքայում են մնացած կոշտեհարթեցնումն հողը պնդացնում: րը, դաշտի մակերնույթը 42,5 համակցվածհողամշակ ագրեգատը (նկ. 2.6բ) նախաէ տեսված անբավարարխոնավությանշրջաններումառանց առի շրջման հողի հիմնական ն նախացանքայինմշակության համար, բաղկացած է երկու սեկցիայից:Առջնի սեկցիայիշրջանակի(3) վրա տեղակայված են երեքականսկավառակավորմարտկոցներ(4), հարթ կտրող թաթեր (5) ն թաթերի խորության կարգավորմանմեխանիզմուլերկու հենման անիվներ: Հետնի սեկցիայի վրա դրված են երկու հատ օղա(7), հարթիչը(6) ն բեռնարկղը:Մեկ խթանավորգլանվակ-փխրեցուցիչը ընթացքի ժամանակ ագրեգատը կատարում է 8-16 սմ խորությամբ հողի փխրեցում, մոլախոտերիկտրտում, բուսականու այլ մնացորդների մանրացում, կոշտերի քայքայում, հողի վերին շերտի հարթեցում ն խտացում: Համակցված ագրեգատների օգտագործումը օրստօրե լայն արտադրությունում,քանի կիրառությունէ գտնում գյուղատնտեսական է տալիս դաշտայինաշխատանքները կատաոր այն հնարավորություն րել ագրոտեխնիկականսեղմ ժամկետում` զգալիորեն կրճատելով առավել արդյունավետօգտագործել տրակաշխատածախսումները, տորները ն այլն: Ստուգողականհարցեր

։

է:

,

Գ

ԱՎՆԵԼ

ու:

|»

Է

ա

Նկ. 2.6. Համակցվածագրեգատներ, բ) Ո1ո1-2,5, գ) Ի85-6. 1, 7, 8, 12-գլանվակներ,2-գութան, 3ա) շրջանակ, 4-սկավառակավոր մարտկոց, 5-հարթակտրողթաթ, 6հարթեցուցիչ, 9-հարթիչ հեծան, 10 13-փխարեցնող թաթիկներ, 71անիվ, 14-սեպավորսկավառակ,15-օղախթանավորսկավառակ

ոյեւ.

համակցվածվարի ագրեգատը(նկ. 2.Տա) նախատեսվածէ վարի, կոշտերի մանրացման ն դաշտի մակերնույթիհարթեցմանհաԼՀՃ

Ի՞նչ բան է հողի հիմնականն լրացուցիչ մշակությունը: Ինչի համար են նախատեսվածգութանները, նկարագրեք գութանի կառուցվածքը: Յ. Գութանիինչպիսի՞ թներ գիւտեք: 4. Որոնք են հողի նախացանքային մշակությանմեքենաները: 5. Բացատրեք ցաքաններին երեսվարիչների նշանակությունըն 1.

չ

2.

կառուցվածքը:

ն գլանվակների կառուցվածքը: Նկարագրեքկուլտիվատորների են Ինչպե՞ս որոշումգութանիքարշայինդիմադրությունը: 8. Նկարագրեք հողատարմաներնույթի էությունը, տեսակներըն կանխմանմիջոցառումները: 9. Բացատրեքքամու հողատարումը կանխող մեքենաներիկառուցվածքը ն աշխատանքիսկզբունքը:

6.

7.

10. Ինչպիսի՞ ջրային հողատարումըկանխողմեքենաներգիտեք: Նկարագրեք դրանց կառուցվածքըն աշխատանքը: 11. Ինչի՞ համար են նախատեսվածհողի մշակության համակցված մեքենաները:Նկարագրեք դրանց կառուցվածքային առանձնա-

հատկությունը: 2.2.

մեքենաներ Պարարտացման

Հողն օգտագործմանընթացքում աղքատանում է, նրանում պաՈւստի կասում են բույսերի համար անհրաժեշտ սննդարար անհրաժեշտ է լինում մինչն բույսերի ցանքը ն վեգետացիայիընթացքում այն պարարտացնել: պահանջները:Բուսասնիչ մեքենաներով պաԱգրոտելխնիկական րարտանյութերի մատուցման անհավասարաչափությունը չպետք է գերազանցի1592 -ից, պարարտանյութացրիչներով2̀596 -ից, գոմաղբի ցրման ժամանակ` 25-3056 -ից, հանքային պարարտանյութացրիչի ցրման անհավասարաչափությունը՝892 -ից: ապարատներով Պարարտանյութերը լինում են պինդ ն հեղուկ, օրգանական (գոմաղբ, տորֆ ն այլն) ն հանքային (ազոտական, ֆոսֆորական, կալիումա-կան): Օրգանականպարարտանյութերըպարունակում են բույսերի համար անհրաժեշտ երեք տարրեր` ազոտ, ֆոսֆոր, կալիում ն համարվում են լրիվ պարարտանյութեր:Հանքայինը կարող է լինել ոչ լրիվ՝ միայն մեկ անհրաժշետ սննդատարրով, կամ համալիր` երկու կամ ավելի սննդատարրերով: Պարարտաճյութերի օգտագործման եղանակներն են` 1) շաղացան (համատարած), երբ անհրաժեշտէ հող մտցնել պարարտանյութի բարձր դոզա, 2) շարային` կիրառվում է ցանքի հետ կամ ցանքերի սնուցման ն պտղատու այգիների սնուցման ժամանակ: Ընդ որում օրգանական պարարտանյութերնամբողջությամբ ն հանքայինի 2/3 --ը հողին մատուցվում են մինչն ցանքը, մնացածը` ցանքի հետ միասին կամ խնամքիժամանակ`սնուցման ձնով: Քանի որ հանքային ն օրգանականպարարտանյութերիֆիզիկամեխանիկականհատկանիշները,մատուցման նորմերը ն այլն տւսրբեր են, ապա օրգանական պարատանյութերը ցրում են գոմաղբացրիչ մեքենաներով ն հող մտցնումգութաններով,իսկ հանքայինը` ափսեաձն ե կենտրոնախույսգործողության աշխատանքային օրգաններ ունեող կուլտիվատորներո մեքենաներով ն հող1 մտցնում րնորով րով, կուլտիմ 9 ցաքաններով,

Էւ-՛՞

ոյութերը:

կամ տաթաններով Պարարտանյութացրիչը բաղկացած

շարժական հատակով թափքից կամ բունկերից, ցրող ապարատից,շրջանակից,ընթացքային մասից ն շարժահաղորդմեխանիզմներից(նկ. 2.7):

է

Կե2 ր ԲԻ

ն

տեխնոլոգիական պարատանյութացրիյների

1-քաւիք, 2-փոլմադրիչ, 3-հիդրոգլան,4-դոզաա) սկավառակավոր. 6-քամապաշտպան 12վորող հարմարանք,5.

ցրող

սկավառակներ,

հարմարանք, 7-օդալից խողովակ, 8- ընթացքայինանիվ, 9-կցորդիչի հենարան, բ) ափսեավոր. 1ափսե, 2-խառնիչ, 3-պարարտանյութի արկղ, 4-նետիչ, 5-անդրադարծիչվահան, 6-անիվ

Պարարտանյութըբարձիչով լցվում է կցասայլի թափքի մեջ, որայն մատուտեղից ձողավոր փոխադրիչըդոզավորողհարմարանքով որտեղիցէլ թափվում է ցում է հետնի մասում գտնվող բաժանարարին, ու կողք: հետ վրա ն շպրտվումդեպի ցրող սկավառակների անհրաժեշտ է առաջ աշխատանքից Պարարտանյութացրիչների համար դոզավորող հարնորման կարգավորել:Դրա պարարտացման կատարնորմայիվրա, ծախսի մարանքիլծակը դնելով աղյուսակային վում է փորձնականստուգում: Այդ նպատակով պարարտանյութի պաարկղի (բունկերի) մեջ լցվում է որոշակի (Օ, կգ) քանակությամբ այնուհետն այն ցրում են ն չափում մակերեսը (Տ, մ3, րարտանյութ, որից հետո գտնում. Չ-

102Շ Տ

կգ/հա: |

(2.2) ՝

միմյան-

Եթե փաստացիստացված առաջադրվածնորմաները մեքենան: տարբերվում են, ապա պետք է կարգավորել նորման կարելի է ստուգել ճան մինչն դաշտ դոզավոպարարտանյութացրիչի դուրս գալը: Այս դեպքում,հանքային լծակը աղյուսակայինծախսի նորմայի դիմաց ն

ա րարտացման 9ից րող

հարմարանքի

(սկավա-

օրգանների տեղադրելուց հետո, հանվում է աշխատանքային ն դոզավորիչիտակ որնէ աման դրվում: շղթան ռակների)շարժաբեր ն 1-2 րոպե անցնելուց հետո Այնուհետն միացվում է փոխանցումը որը պետք է համապատասխանի կշռվում հանված պարարտանյութը, հետնյալ արժեքին.

ԳԿ յ

զ-

կգ,

Չ.3)

որտեղ` Օց-ն առաջադրվածցրմաննորման է, կգ/հա,8 -ն՝ ընդգրկման լայնությունը, մ, Մ, -ն` մեքենայի աշխատանքային շարժման արագությունը, կմ/ժ, է -ն` փորձի տնողությունը, րոպ: Եթե ցրված ն հաշվարկային զանգվածներիմիջն տարբերություն կա, ապա պետք է մեքենան կարգավորելն փորձըկրկնել:

Ստուգողական հարցեր Ինչի՞ համար են օգտագործվումպարարտանյութերը: Թվարկեք պարարտանյութերի տեսակները: Նկարագրեք հանքային պարարտանյութացրիչի կառուցվածքը ն աշխատանքի սկզբունքը: 4. Ինչպե՞ս են ստուգում ն կարգավորում պարարտանյութի ցրման նորման: 1. 2. 3.

2.3.

Ցանքի ն տնկմանմեքենաներ

եղանակի ցանքի ագրեգատավորման լինում են մեքենաները ն իսկ ըստ կիսակախովի, ցանքի եղանակի` կցովի շարային, կախովի, (ճշգրիտ), բնային, կետագծային քառակուսի-բնային: շաղացան, Ըստ

2:3. 1.

շարքացաններ Չացահատիկային

ՈրպեսօրինակքննարկենքՇ3-3,6 հացահատիկայինշարքացանի կառուցվածքըն աշխատանքի սկզբունքը: Այն ունիվերսալ, համակցված, կցովիմեքենաէ, նախատեսվածէ ցորենի,տարեկանի,վարսակի, գարու, ոլոռի, մանր լոբու, ոսպի, բակլայի, հնդկացորենի,կորեկի ն այլ սերմերի ցանքի ե դրա հետ միաժամանակպարարտանյութմատուցելու համար: Հացահատիկայինբույսերի ցանքի համար օգտագործվողշարքացանը՝բաղկացածէ սերմի ն պարարտանյութիարկղերից, սերման այլն (նկ. 2.8): հան ապարատներից, սերմթաղիչներից

Բույսերի բերքատվությունը զգալիորենկախված է ցանքի որադրա ապահովման երաշխիքը առաջին հերթին հողի ճիշտ է: Ցանքի համար նախապատրաստված նախապատրաստումն հողը պետք է լինի ւիուխր, բավարար խոնավ, սննդանյութերով ապահովված, առանց կոշտերին մոլախոտերի, հարթեցված: Բավարարնախակից, իսկ

պատրաստվածհողը արագ է տաքանում, լավ է պահպանումջերմությունն ու անձրնաջրերը, որոնք նպաստում են սերմերիմիաժամանակ ծլմանը ն բույսերի նորմալ աճին: Սերմերը հողում պետք է բաշխվեն համաչափ,առաջադրվածխորությամբ,ծածկվենխոնավհողով, պահպանվիցանքի նորման: Գոյություն ունեն ցանքի տարբեր եղանակներ,որոնցից էլ կախված է այս կամ այն ցանող մեքենայիընտրությունը: են` շարային, նեղաշար,լայնաՑանքի հիմնականեղանակներն շար, խաչաձն, ժապավենային, հատային (բնում մեկ սերմ), բնային (բնում 2-3 սերմ),քառակուսի բնային,կետագծային, շաղացան: Նշված եղանակներիցհացահատիկային մշակաբույսերի համար առավել արդյունավետ են նեղաշար,խաչաձն ն շաղացան ցանքերը: Վերջինիսդեպքումսերմերիտեղաբաշխումը դաշտում առավել համաչափ է: Ցանքը կատարումեն ցանքի մեքենաներով՝ շարքացաններով, որոնք բաժանվումեն երկու խմբի` ունիվերսալն հատուկ, որոնք էլ իրենց հերթին կարող են լինել նան համակցված՝ցանքի հետ պարարտանյութ տալու համար: Ունիվերսալցանիչներըճախատեսվածեն տարբեր մշակաբույսերիսերմերցանելու համար,իսկ հատուկը`մեկ կամ սահմանափակ թվով:

սխեման. 7-սերմահանապարատ, 2-սերմարկղ,3-պարարտանյութիարկղ, 4ապարատ, 5- վաք, 6-սերմատարխողովակապարարտանյութահան ներ, 7-ոտնատեղ, 8- ծածկիչ, 9,10- սկավառակավորսերմթաղիչներ, 71-օդալից անիվ, 12-շրջանակ, 13- հենամատ, 14- հիդրոգլան

Աշխատանքիսկգբունքը կայանում է հենյալում: Սերմահան ն ապարատներովհամապատասխանարկղերից պարարտանյութահան համաչափորենդուրս հանվող սերմը ն պարարտանյութըլցվում են վաքի վրա, որտեղիցէլ` սերմատար խողովակաշար:Սերմատարխողոիջնում են ցած վակներում իրար խառնվածսերմը ն պարարտանյութը ն ընկնում սերմթաղիչներով բացված ակոսի հատակին ու ծածկվում հողով` ակոսիպատերիփլուզման շնորհիվ ն ատամնազսպանակավոր ցանքի նորմայովցանքի հա«136Հարքացանը նախատեսված դիագրա-

ծածկիչներով:

մար տեղակայելիսօգտվում

են

գործարանայինհրահանգի

մայից, որն իրենից ներկայացնում է ցանող մշակաբույսերի ցանքի նորմայի կախվծությունը ակոսակոճի աշխատանքային երկարությունից, ըստ դիագրամի կատարվումէ ցանքի նորմայի նախնականտեղակայում, որը ճշտվում է գործնականում:Դրա համար շարքացանի սերմթաղիչների տակ փռում են կտավ, բարձրացնում մի անիվը ն ձեռքով պտտում 25 կամ 30 անգամ: Կտավի վրա թափվածսերմի զանգվածը պետք Է համապատասանիբանաձնովհաշվարկվածարժեքին՝ Լ ``

լ Գ. 22ոտ0 10007

որտեղ՝ Ծ -ն անվի տրամագիծնէ, մ,

-

(27)

անվի պտույտների թիվը, Թ -ն լայն նը, մ, նորման Օ -ն ցանքի ցանքի հ ըն ման նի նորման, կգ/հա, շարքացանի ընդգրկման լայնությունը, դ անվի սահքի գործակիցը(0.85): Եթե հանված հաշվարկով ստացված սերմերի զանգածները տարբեր են, ապա անորացեշտ բ փոփոխել կոճի աշխատանքային մասի երկարությունըն փորձը կրկնել մինչն տարբերությունը չանցնի 5 -

ո

-ը՝

`

-

մ,

2-ից: Ցանքիխորությանկարգավորումը կատարվում

է

սկավառակավոր

Հատուկ ցանիչներ

'

սերմահան ապարատը բաղկացած է սերմարկղից, նոսրացման պայտաձն խցիկից, սերմահան սկավառակից, խառնիչից, պայտաձն միջադիրիցն եղանիկից: Նոսրացումը ստեղծվում է հիդրոշարժիչիցշարժաբերվողկենտրոնախույսքամհարով:

տարբեր է Ցանքի նորման կարգավորվում երկու եղանակով` ն սկավառակի քանակիանցքեր ունեցող սկավառակի

տեղակայումու

հաճախականու եվումեն ցանքի համար օգտագոր ճակնդեղի ն նր

պտտման

նձիչով

փոխելով:

ԸՇԻ 2»

ն ՕՇՐՏ

նախատեսվումէ շաքարի ճակնդեղի տրա-

կետագծայինեղապայմաններում, անջրդի բր մերով շրջաններում ոռոգվող երկրորդը` իսկ միջշարքերով, րանով շարքացանները երկու նշված համար: ցանքի մի շարքերով հնդկացորենի, կարելի ցանել հարմարանքներով, րելով հատուկ կառուցվածքով հորիմախովի շարքացանները սոյայի, լոբու, ցանող բաժանմունքների "մ

նը

սմ

համա-

մ

է

եկի սերմեր:

են,

նան

նման

ն պարարտա-

տարբերվումեն

միմյանցից

քանակով: ապարատների նյութահան անիվբաղկացած է երկու հենման-բանարկման Շարքացգանը սեկցիաներից, ներից, շրջանակից,ցանող ահա ց քանչյուր սեկցիա կազմված է շրջաց համակցված սերմթաղիչից,ծածկիչից, Գլ Սերմամեխանիզմով: նակին միանում է քառօղակզուգահեռագծային մաքրող գլանիէ սկավառակից, բջջավոր հան բաղկացած ապարատը ն սեպային երեք հրիչներից: Սկավառակըարկից, անդրադարձիչից 210 բջիջ, որոնց շարքերն մակերնույթիվրա ունի երեք շարք տաքին տեղավորվումէ միայն 1/3 Բջջում են քայլով: իրարից շեղված բջիջների `

Հատուկ ցանիչներ են եգիպտացորենի,ճակնդեղի, բանջարեղենի ն բոստանայինմշակաբույսերիցանքիմեքենաները: Եգիպտացորենի ցանքի համար նախատեսված են Շ7ԱԼԼճ, ՇԱՒ-Տ ունիվերսալ (համակցված)շարքացանները,որոնք կարող են օգտագործվել նան արնածաղկի ն նույն չափի այլ չտրամաչափվածն տրամաչափվածսերմերի ճշգրիտ ցանքի համար` հատիկավորված հանքային պարարտանյութի միաժամանակ մատուցումով: ՇՄ7ՈԱէ-Տ8 -ին, երկուսն էլ պննշարքացանը կառուցվածքով նման է Շ7ՈՒ-6 մատիկ գործողության են, իրարից տարբերվումեն ցանվող շարքերի թվով (8 ն 6 շարք): ՇՄՒԼ-Ց շարքացանըբաղկացածէ շրջանակից, որի վրա տեղակայված են ութ ցանիչ բաժանմունքներն չորս պարարտանյութահանապարատներու հիդրոհաղորդակովքամհար, հենման-բանարկմանանիվներից,գծանշիչներից,ցանող ապարատներիշարժահաղորդ մեխանիզմից:Ցանող բաժանմունքները(սեկցիաները) շրջանակին միացվածեն քառօղակ զուգահեռագծային կախոցներիօգնու-

թյամբ: Պնեձճատիկտիպի

սերմարկղ:

|

սերմթաղիչներիդիրքի փոփոխումով,որը կարգավորվումէ պտուտակալծակավորմեխանիզմիկարգավորիչ պտուտակի օգնությամբ: 2:32.

ժամանակ պայտաձնխցիկում քամհարով ստեղծԱշխատանքի եղած սերմի հատիկները կպչում ված նոսրացմանշնորհիվ բունկերում անցքերինն նրա հետ տեղասկավառակի սերմահան են պտտվող արանքով: Դուրս գալով նոսրացփոխվումվերն ու անցնում եղանիկի են ակոսի մեջ: Եղանիկը,որի դիրքը ման գոտուց հատիկներնընկնում է է, անցքին սեղմված հատիկներից մեկը գցում կարգավորվում

ԱԱ

ինքնակցորդիչից Յուրաավանի Սեկցիան ,

մեկ սերմ:

սերմերը ժամանակ սերմարկղումտրամաչափված Աշխատանքի բաց բջիջները,ավելորդ սերմերը հեռացվում

մտնում

են

սկավառակի

տեղա-

հակառակ պտտվող գլանակով:Հատիկներըսկավառակներով են հանվում փոխվելով ներքն, սեպաձն հրիչներով հարկադրաբար է կից թափվում բջիջներիցն ընկնումակոսիմեջ, իսկ պարարտանյութը հետ չշփվի, բացված ակոսի մեջ: Որպեսզի սերմը պարարտանյութի

են բարակհողաշերտերով: նշվածակոսներըմիմյանցիցբաժանվում է Ցանվող սերմերի քանակը մեկ գծամետրիվրա կարգավորվում պտտճանհաճախականուերկու եղանակով`սերմահանսկավառակի երեք շարքերից մեկը ն բջիջների թյան փոփոխումով սկավառակի իրանինհենվածանշարժ սեկտորովփակելով: ցանքի համար օգտագործԲանջարանոցայինմշակաբույսերի է բանջարեղենի որը նախատեսված սերմեվում է ՇՕ-4,2 շարքացանը,

րի

գծանի շարային ցանքի

Տների

համար`ր`

գսնի

ա ացած րից ըն դիրբը

ըորման

կարգավորում

ապարատների

Հորի

Կո աամերին Ցան |

՝

-

անիվները: ման-բանարկման

ե խոր,

շխատանքի ժամանակ սերմթաղիչներն ընթանում են նախապե հանված ակոսներով, սերմը ցանելով ակոսի հատակից 5-8 որտեղ պահպանվում է անհրաժեշտխոնավություն: սնարտոֆիլատնկիչմեքենաներ

2.:3.3.

են րները ծխնիաձնմիացված իրար: Հիմնականն բեռնմանբունկե է ինքնաթափից գետնին, բեռնման բունկերը հիդրոգլանովիջեցվում թափվումհիմնական լցվում են նրա մեջ ն բարձրացնելիս պալարները բունկեր: ու շնեկավորերկու է Տնկող սեկցիան բաղկացած խառնիչավոր ապարատներից: տնկող սնող շերեփներիցն գդալասկավառակավոր է զսպանակի որը գտնվում պալարասեղմիչ, ունի Յուրաքանչյուրգդալ պտտմանժամանակ, գդալներն տակ: Տնկող ապարատի ազդեցության շերտով,բռնումեն մեկական անցնելով սնող շերեփներիպալարների հեռացվում է ն դեպի խոփիկը,որտեղսեղմիչը պալար ն տեղափոխում ընկնելը պալարի ակոսի մեջ- Նախքան պալարը ընկնում բացված ն ծածկվում հողաէ բացվածակոսի մեջ թափվում պարարտանյութը ծածկում են պալարները: ծածկիչները շերտով(1,5-3 սմ): Այնուհետն են չարժահաղորդ Կարտոֆիլի տնկման նորման կարգավորում արագուշարժման ագրեգատի թիվը կամ փոխանցման մեխանիզմի թյունը փոփոխելով:

հենման բանարկման

հանքային պարարտանյու միասին: Բաղկացած է շրջանակից, րից, փոխանցման մեխանիզմից, երկու սերմարկղերից, 1-2 ի սկավառակավորսերմթաղիչներից, հետքանշիչներից ն էլեկազդանշանման սարքավորումից: Մեկ գծանի սերմթաղիչը բաղէ շրջանակից, քառօղակ ծխնիաձն մեխանիզմից, սերմի ձագամիմյանց նկատմամբհաստատուն անկյան տակ տեղակայված սկավառակներից:Երկգծանի սերմթաղիչը, ի տարբերություն մեկ գծանիի, ունի սերմերիերկու ձագարներ ն երկու սկավառակներ, որոնց միմյանց նկատմամբկարելի է փոփոխել: արարտանյութի համաչափ մատուցում ա պահովելու համա են փականներիդիրքը, իսկ սերմի մատուցման րգավորելու համար տարբեր աստղանիվների օգնությամբ փոփոլիսեռի պտույտներիթիվը: խում է ոստանային մշակաբույսերի ցանքի համա ր նախատեսված ագրեգատավորված ԱՔՄ-4,5 հետ: ւմ ա է երեք, իսկ հարթ վայրերում ցա քը կատարվում Աոա Շարքացանիհիմնական հան գույցներն են` շրջանակը, Իր սկահեն կավոր սերմահան ապարատները, սողիչավո դիչաղոր աերժբաղիչոնըը, հոն 1-2

2:34.

մեքենաներ Սածիլատնկիճ ելակի

ն

եթերայուղատու, Նախատեսվածեն բանջարանոցային, նան հատապտղատու մշակասածիլների,ինչպես այլ մշակաբույսերի տնկմանհամար: Արտադրու(արմատակալների) կոթունների բույսերի ն նրա արդիականացված ԸՍԷԼՇՃ են թյունում լայն կիրառություն գտել Սածիլատնկիչմեքեմեքենաները: սածիլատնկիչ տարբերակ/67-6 սարքան է տնկմանագրեգատից լրացուցիչ նան (նկ. 2.9) բաղկացած վորումից:

նախատեսված Կարտոֆիլատնկիչները տեսակավորված կարտոֆիլի պալարների Ցանման րի,նախապես Բաժանվում երկու խմբի` չյարովիզացված են 30-50,

համար:

ան

ոմ րի

50-80

են

ն 80-100

պալար-

տնկման (ՀՇԻ/-6, ԿՀՇիԻ/-4,ՇԻԼ-4Ե-1, ՇԻՒ-4Ե-2) ե յարովիզացված

մեքենաներ: ածագար նորի քենան նախատեսվածէ միջշարքերով կարտո տնկման(ԸՇՃՔ-4Ճ)

-

արարի

70 սմ

չյարովիզացված պալարների տնկման համար` հանքային նյութերի միաժամանւսկյամատուցմամբ: Բաղկացած է շրջանակից, սե սերմի (հիմնական) ն բեռնման տնկման սեկցիաներից, չորս

բուն-

պարարտանյութահան կերներից, երգու երով երկու պարարտանյութի արկղերից, համակցված պարատ անիվներից, ծածկիչներից սածիլատնկիչմեքենա. տրակտորի աար մրարիոմի:: անիզմից,որն իր անիվ, 2-նստարան,3-տնկող 7-հենման-բանարկման ,

չորս

հենման

դ

հզորության անջատման լիսեռից:

2 շարժումն

ստանում տանու

ն շար-

Նկ.

2.9.11Ի3-6

սածիլների արկղեր, 5-գլանվակ, 6-խուին, դարակաշարք,9-ջրի բաք

ծ

ապարատ, 4-

7-քրման

սարք,

Տնկման ագրեգատը բաղկացած է երկու հենման-բանարկման անիվներովշրջանակից ն վեց տնկողսեկցիաներից: Տնկման սեկցիան կազմված է սկավառակավոր տնկող ապարատից, սահակողավոր խոփիկից, սածիլը շրջապատող հողը խտացնող գլանվակներից,ջրման սարքից, նստատեղերիցն սածիլների արկղե-

րից:

Տնկող ապարատը (3) կազմված է սկավառակից, որի վրա տեղակայված են սածիլաբռնիչները: Լրացուցիչ սարքավորման մեջ մտնում են ջրի բաքերը, սածիլների դարակաշարքերը, ջրի լցավորման էժեկտորը, որոնք ամրացվում են տրակտորիվրա: Աշխատանքիժամանակ սածիլաբռնիչըբացվելու պահին բանվորը սածիլը դնում է բռնիչի մեջ ն պահում մինչն փակվելը,որից հետո սածիլը տեղափոխվումէ խոփիկի մեջ, այդ պահին գլանիկը բացում է բռնիչը ն սածիլը ընկնում է բացված ակոսի մեջ ու միաժամանակ գլանվակներովհողում ամրացվում: Այդ գործողության հետ միաժամանակ շրջվում է ոռոգման տակառիկըն ջրում սածիլի արմատային համակարգը:Տնկման փոքր քայլի դեպքում ոռոգման ջուրը անընդհատ հոսում է: Մեքենայի տնկման քայլը կարգավորվում է 10-140 սմ սահմաններում`սածիլաբռնիչների քանակի ն շարժահաղորդմեխանիզմի փոխանցմանթվի փոփոխումով:

Ստուգողական հարցեր 1.

դաշտը: 2. Յ. 4.

դրանից հետո), բույսերի նոսրացումը (ճակնդեղի մշակության ժամանակ), միջշարային կուլտիվացիան` միաժամանակ սնուցումով կամ առանց դրան, հերբիցիդով մշակումը նայլն: Մշակաբույսերի զարգացման սկզբնական փուլում մշակումը կատարվում է հիմնականում ցաքաններով, որի ժամանակ քայքայվում է

հողի կեղնը ե արմատահան արվում դեռես թույլ զարգացած մոլախոտերը:Առանձին` նախածլային,ցաքանումը կատարվում է ծլելուց 45 օր առաջ, իսկ երկրորդը` ծլելուց հետո, երբ ձնավորվում են բույսի երկու զարգացած տերնները: Մեքենայի շարժման արագությունը առաջին դեպքում պետք է լինի 5-6, երկրորդ դեպքում՝ 3-3,5 կմ/ժ: Հացահատիկի ն այլ մշակաբույսերի դաշտերում մոլախոտերի ոչնչացման համար օգտագործում են հերբիցիդներ, որոնք մշակաբույսին չեն վնասում: Հերբիցիդը թույնի պրեպարատ է, որի լուծույթով (փոշիացված վիճակում) դաշտը սրսկում են: Շարահերկ մշակաբույսերի խնամքի համար օգտագործվում են կուլտիվատոր-բուսասնիչներ(նկ. 2.10), որոնք կահավորվածեն տարբեր նշանակության աշխատանքայինօրգաններով: Կախված մշակվող բույսերի տեսակից ու զարգացմանփուլից, կուլտիվատոր-բուսասնիչը համալրվում է քաղհանող, ունիվերսալ սլաքաձն, դրաձն, փխրեցնող, բուկլից ն այլ թաթիկներով: Որպեսզի մշակության ժամանակ բույսերը չվնասվեն, անհրաժեշտ է պահպանելբուսապաշտպան գոտի: աաա»

Ինչպիսի՞ն պետք է լինի ցանքի համար նախապատրաստված

Բացատրեքհացահատիկային շարքացանի կառուցվածքը: շարքացանի աշխատանքիսկզբունքը: Նկարագրեք

Որո՞նք են հատուկշարքացանները: Նկարագրեք եգիպտացորենի շարքացանի կառուցվածքըն աշխատանքիսկզբունքը: 6. Նկարագրեք շաքարի ճակնդեղի ցանքի մեքենայի րկառուց- ՝ ն 5.

|

վածքը աշխատանքը: 7. Նկարագրեք բանջարաբոստանային մշակաբույսերի ցանքի

Կ

ն կառուցվածքը աշխատանքը: Նկարագրեք ն. սածիլատնկիչ կարտոֆիլատնկիչ մեքենաների ն կառուցվածքը աշխատանքը: .

`

2-4.

Բույսերիխնամքիմեքենաներ

Բարձր բերք ստանալու համար անհրաժեշտ է խնամք տանել բույսերի նկատմամբ:Խնամքի ժամանակկատարվող հիմնականգործողություններն են հետցանքային ցաքանումը (մինչն բույսերի ծլելը ու

2.10. Կուլտիվատոր-բումասնիչ. /-Շրջանակ, 2-կախոց, 3-փոխանցում,4-վերնի օղակ, 5-կալունակ, 6-ստորինօղակ, 7,8-անիվներ,9-տակդիր, 10 12-բռնիչներ, խողովակ, 14-կանգա17-պահանգ, 13-պարարտանյութատար տեղ, 15-աշխատանքայինօրգաններ, 16-նշագծմանվահանակ, 17-ափսե, 18-ցրիչ, 19-բանկա,20-կարգավորիչ

Նկ.

Կուլտիվատոր-բուսասնիչըբաղկացած է նույնանման սեկցիաներից, որոնք հավաքվում են մեկ լայնական հեծանի վրա: Յուրաքանչյուր սեկցիա իրենից ներկայացնում է քառօղակ զուգահեռագծային մեխանիզմ, որի վրա հավաքվում են աշխատանքայինօրգաններըն

պատճենահան անիվները: Շրջանակի վրա ամրացված են նան պարարտանյութացան ապարատներ, որոնք շարժումն ստանում են մեքենայի հենման-բանարկման անիվներից:

Ստուգողականհարցեր 1. 2.

Յ.

2.5.

Ո՞րոնքեն բույսերի խնամքիեղանակները: Մոլախոտերի ոչնչացման ինչպիսի՞եղանակներգիտեք: Ինչի՞ համար է օգտագործվում կուլտիվատոր-բուսանիչը, նկարագրեք դրա կառուցվածքը:

Գյուղատնտեսական մշակաբույսերիհիվանդություններին. (նասատուները դեմ պայքարի մեքենաներ

Մշակաբույսերը վեգետացիայիընթացքում վարակվում են զանազան հիվանդություններով, ինչպես նան նրանց մասնակիորեն կամ ամբողջությամբ կարող են ոչնչանցնել զանազան վնասատուներ՝ որդեր, կրծողներ, մորեխներ ն այլն: Գյուղատնտեսական մշակաբույսերի հիվանդությունների ե վնասատուների տված վնասը կարող է հասնել տասնյակ միլիոնավոր դրամների, ուստի դրանց դեմ արդյունավետ պայքարելու նպատակով մշակված են համալիր միջոցառումներ` ագոտեխնիկական,սելեկցիոն կենսաբանական,մեխանիկականն քիմիական բնույթի: Նշված միջոցառումներիցառավել արդյունավետ է քիմիական պայքարը, որի ամենատարածվածեղանակներն են տարբեր թունաքիմիկատներիցպատրաստված լուծույթով սրսկումը ն փոշոտումը, ինչպես նան սերմերիախտահանումը: Գյուղատնտեսությանմեջ օգտագործվում են ՕՌ-1600, ՕՑՂ-Լ:, ՕՑ՛1-18, ՕՇՃ, ՕՒԷԼ-400 բազային (իր արդիականացվածտարբերակներով), ՕՈԼԱ-15-01, Օհ1-630 ն այլ սրիսկիչները, որոնք կառուցվածքով ն աշխատանքիսկզբունքովքիչ են տարբերվում իրարից: Վնասատուների ն հիվանդությունների դեմ պայքարի համար օգտագործվում է նան Ճ1-771-2 աէրոզոլային գեներատորը, որի կառուցվածքըն աշխատանքի սկզբունքը տարբերվում է նախորդներից: Ի տարբերություն նախորդների, աէրոզոլայինգեներատորում թունաքիմիկատիլուծույթի վերածումը մանրը մասնիկների կատարվում է ջերմամեխանիկական (տաք) կամ մեխանիկական(սառը) փոշիացման եղանակով: Գեներատորը բաղկացած է 7412 շարժիչից, օդամղիչից, բենզինային հրածորանից, այրման խցից, շիկացման խողովակից, փոշիացուցիչ ծայրապանակով աշխատանքային փքելքից, թունաքիմիկատի ն բենզինի բաքերից,մագնետոյիցն կայծառից: Աշխատանքիժամանակբենզինի այրումից առաջացած շիկացած գազերի, նախքան ծայրապանակ մտնելը, խառնվում է թունաքիմիկա64

տը ն

գոլորշիանում: Ծայրապանակից դուրս գալիս, խառնուրդըշփվե-

լով սառը օդի հետ, վեր է ածվում մառախուղի, որն էլ ծածկում է բույսը:

Տիպային սրսկիչը (նկ. 2.11) բաղկացած բաքից, զտիչից, լուծույթի մղիչից, բարձր ն ցածր ճնշման խողովակաշարերից, ապահովիչ ն ռեդուկցիոն փականներից, ճնշաչափից, լցավորման հարմարանքից, ծայրապանակներից: Սրսկիչի աշխատանքի սկզբունքը հետնյալն է: Սրսկվող հեղուկը, որը նախապես պաւորաստվել է ջրի ն թունաքիմիկատի որոշակի հարաբերությամբ խառնուրդից, լցնում են մեքենայի բաք ն անընդհատ խառնում: Բաքի հեղուկը մտնում է մղիչի մեջ, որը բարձր ճնշման տակ այն մղում է դեպի ծայրապանակներ, որտեղ փոշիացվում ն ուղարկվում է դեպի բույսը: ա

ՉՀ.

յ

Հեղուկի հոսթը` -Վ«--

.ա-Ձ

աշխատանքի ժամանակ

պավորելիս

Եկ.2. 71. Այգու քամհարային սրմլյիչ. 7-բաք, 2-մղման խողովակ, 3-ծորակ, 4-էԺեկտոր, 5-զտիչ, 6-մղիչ, 7ծորակ, 8-ռեդուկցիոն ն ապահուլիչ փականներ, 9-էԺեկտորիծորակ, 10-ներածման խողովակներ, 11-փոշիացնող սարքի խողովակներ, 72-օդամղիչ, 13-մղմանխողովակի շտուցեր

Եթե սրսկման ժամանակ բույսի մակերնույթը ծածկվում է թունաքիմիկատի լուծույթի բարակ շերտով, ապա փոշոտման ժամանակ՝ փոշի թույնի Չնայած փոշոտումը սրսկման համեմատ պահանջում է

քիչ ծախսեր (լուծույթ չի պատրաստվում) ն փոշոտիչ մեքենաները կառուցվածքովավելի պարզ են ու էժան, սակայն այս գործընթացն ունի որոշակի թերություններ` թույնի ծախսը 4-6 անգամ մեծանում է, փոշին վատ է կպչում բույսին ն թույլ քամու ազդեցության տակ

ւ շրտումնվ իմիական պայքարը նայնիվ Նայն կիրառությո նպատակով ստեղծված ունիվերսալ փոշոտիչի տեխնոլոգիական ափվում

է

կամ

ում-տարվում` բ

աղտոտելո

ապատը:

Այնուամե-

ն

այդ

սխեման բերված է նկ. 2.12 ն

-ում: Փոշոտիչն օգտագործվում է այգիների դաշտային մշակաբույսերիհամար:

Շնեկային սկզբունքով աշխատող ունիվերսալ ախտահանիչը(նկ. ն 2.13) բաղկացածէ շրջանակից, հենման անիվներից,հատիկի թույնի ն բունկերներից,հեղուկ թույնի բաքից, խառնող փոխադրողշնեկից:

Օ---Վպ

էմ Գ

Նկ. 2.12. Լայն ընդգրկումով ունիվերսալ փոշոտիչ. ա) փոշոտիչիսխեման,բ) խաղողի այգու փոշոտմանսարք. 1-բռնակ, 2-ժգածող (ճոպան), 3-շղթայավոր փոլանցում, 4-խառնիչ, 5-շնեծ.:.շՏՑ3ՆԵԵՁզԷՁԷՈԷՁ հանող կոճ, 7-բունկեր, 8-ճեղքավոր ծայրապանակ, 9- քամհար, 10հիդրոգլան. 11-վաք, 12- փոշու ելքի անցք, 13-սողնակ, 14- գանձիչ, 75-կարդանայինլիսեռ, 16-քամիարի պատյան, 17-ճեղքածն ծայրապանակներ, 18- խողովակ, 19-փոշուշիթի ելքային անցք, 20-թրակ

Փոշոտիչի աշխատանքի տեխնոլոգիական գործընթացը բնութագրվում է հետնյալ կերպ: Բունկերի հատակի անցքից սնուցող շնեկի ն կոճի միջոցով փոշի թույնը լցվում է վաքի վրա, որտեղից ներծծվելով քամհարով, խառնվումէ օդի հոսքի հետ ու ծայրապանակովուղղվում դեպի բույսը: Այգիների ե դաշտային մշակաբույսերի մշակության ժամանակ փոշի թույնի ալիքն անհրաժեշտ է ուղղել քամու հոսանքով: Փոշոտիչի փքելքի դիրքը կարգավորվում է հիդրոգլանի օգնու-

թյամբ:

Վնասատուների ն հիվանդություններիդեմ քիմիական պայքարի միջոցառումներից մեկն էլ համարվում է ցանքից առաջ սերմերի ախտահանումը, որը կատարվում Է հատուկ ախտահանիչմեքենաներով` չոր, կիսաչոր կամ թաց (խոնավացված)եղանակներով:Չոր ախտահանման ժամանակ հատիկըծածկվում է փոշի թույնի բարակ շերտով, 2-6 ամիս հետո ցանվում, կիսաչորի ժամանակ հատիկը թրջում են հեղուկ թունաքիմիկատովն մի քանի ժամ հետո քամահարում, չորացնում ն մի քանի օր հետո ցանում, խոնավ ախտահանման ժամանակ հատիկն առատորեն թրջում են հեղուկ թույնով, 2-3 ժամ հետո բնական եղանակով չորացնում մինչն նորմալ խոնավությանհասնելը Ա անմիջապեսցանում: Ախտահանումըկատարվումէ տարբեր սկզբունքներովաշխատող մեքենաներով`թմբուկային,շնեկային ն խցային, որոնք իրարից տարբերվում են հատիկն ու թույնն իրար խառնողաշխատանքայինօրգանների կառուցվածքով:

է

-

Տ

,

.

ՀՅ

Հ

2.

Բ

Դ--»-

ՎՀԱՎՆ 2 «ՊՆ

ւջ ն

Պ,

-

ՀԱՐՑ

Ն

՞

Թ Ճ.7

ԱԾ Բ

Հասփկը

ամու

ֆատիկիչացշամր Ախպտռաձված աա արն

Ունիվերսալ ախտահանիչիտեխնոլոգիականսխեման. 7-ե.եկտրաշարժիչ,2-սնուցիչ, 3-խառնիչ, 4-թունաքիմիկատիբուն7 կեր, 5-թունաքիմիկատի դոզավորման սահափական, 6-ցանց, 9-Ծնշումը բունկեր, -սերմերի սերմերի դոզավորմանսահափական, լուծույթի բաք, 17հավասարեցնողխողովակ, 70-թունաքիմիկատի Խառնիչ շնեկ, 12-դոզավորող ծորակ Եկ. 2.13.

մթ

Մեքենայի աշխատանքիսկզբունքը կայանումէ հետնյալում: սնունափոշով ախտահանելիսբունկերից (4), թույնը խառնիչով(3), է (5) անցնում խառնմանխուց, ցիչով (2) ն դոզավորողսահափականով այդ ն դոզավորող սահափականից է (8) բունկերից խառնվում որտեղ նույն խուցը թափվածսերմացուին: բաքից (10) այն դոզավորող Վեղուկ թույնով ախխտահանելիս 1- անձն ծորակով (12) անցնում է խառնմանխուց, որտեղ զանգվածը ն Է տեղափոխվում խառնիչներովու շնեկով ինտենսիվորենխառնվում դեպի ելքը, լցվում պարկիմեջ: Սրսկիչներին փոշոտիչներիաշխատանքիժամանակ անհրաժեշտ (ծայրածախսը ն փոշիացուցիչների է լինում որոշել թունաքիմիկատի ծ ախսը: ծայրապանակից մեկ կամ պանակների)քանակը ծախսը որոշԵլնելով ընտրվածպայմաններիցթունաքիմիկատի վում Է հետնյալ բանաձնով.

Օր.

թրա

լ/րոպ (կգ/րոպ),

Թու-

(2.5)

ծախսն թունաքիմիկատիառաջադրված որտեղ` Օ -ն աշխատանքային է, լ/հա (կգ/հա), 8, -ն մեքենայի (սրսկիչ, փոշոտիչ) աշխատանքային ընդգրկմանլայնությունը,մ, ա -ն՝ մեքենայի շարժմանաշխատանքակմ/ժ: յին արագությունը, համար որոշում են մեկ ծայրապանաՄեքենայի կարգավորման ծախսը` գ.-գ/ո լ/րոպ (կգ/րուպ),որտեղ` ո -ը ծայկից թունաքիմիկատի Հ

հապարանների պա

քանակն է: Եթե հայտնի է մեկ ծայրապանակի ծախսը, բերված արտահայտությունիցորոշում ենք դրանց քանակը:

Ստուգողական տարցեր

ուների ոիվան դեմ: ո դությունների անա եղանակներգիտեք: 2:Պայքարի ինչպիսը` սրսկիչների նշանակություն կությունը, ւ

Կայքարել բույսերի վնասատուներին

-

աշխատանցը, փոշոտիչի կառուցվածքը Բացատրեք

:

4. 5.

Նկարագրեք Ինչու՞ համար են օգտագործվում

ն

կառուցվածքը

ներկրվող հացահատիկատարվումէ ռուսական ն այլ արտերկներից է ժամանակակիցհա2.14-ում Բերված կահավաքկոմբայններով:Նկ. սխեման: տեխնոլոգիական կոմբայնի ցահատիկահավաք ագրեգատներից.

Կոմբայնը բաղկացած է հետնյալհիմնական ծղոտահար, ծղոտակուտահավաքիչ, կալսիչ, զտիչ, հատիկի բումկեր, խցիկ, մեխանիզմներ, մաս, շարժիչ, շարժահախորդ կիչ, ընքացքային՝ ն արգելակային համակարգեր: ղեկավարման

ն

աշխատանքը:

ախտահանիչները, բացաախտահանիչիկառուցվածքը ն աշխատանքը: Ինչպե՞ս են որոշում թունաքիմիկատիրոպեականծախսը:

տրեքունիվերսալ 6.

Բերքահավաքի ն հետբերքահավաքյա մշակության մեթենաներ

2.6.

Բերքահավաքը գյուղատնտեսական արտադրության ամենապատասխանատու աշխատանքներից է, այն պետք է կատարել ժամանակին, արագ ն անկորուստ: Բերքահավաքի համար օգտագործվում են

կոմբայններ: 261.

մե կ

Չացահ ցահատիկավաք կոմբայններ

10-քարորսիչ, փոլսադրիչիտանող ն տարվող լեսեռներ,

լողացող

լորնՀար 29գոգնոցնե

է, ընդունող բիտեր, 72-բունկերիչնեկ, 13-մաւտնավոր 17-բիչա16, 22, 28 -շնեկներ, կերի տատանիչ, 15-բիտերիպատյան, 20. Բետեր, 19-անդրադարձիչ վոր թմբուկ, 18-կտրիչ, վահան,23-երկարացու ցիչ, 24-ծղոտահար,3127-կարգավորվող ցանց, 30. 34- Թմբկատակեր, քամ27-մատնային զտիչի մաղեր, 35-փոխադրիչտախտակ, 3633-ցանց, բիտեր, 32-միջանկյալ հար, 37-Լողացող փոխադրիչ երկարացուցիչ, «0-

29,

բերքահավաքը կատարվում երկու եղանակով` Հացահատիկի ուղղակի կոմբայնային երկու փուլով` անջատ:

փուլու

սխեման. կոմբայնիտեխնոլոգիական Չացահատիկահավաք 5- վիլակի 4-վիլակ, 3-բաժանարար, /-Մաշիկ, 2-կտրող ապարատ, Ց.38ծ-բաժանարարվահան, բռնիչ, 6-հնժիչի նեկ, 7թեք խցիկ, 17Ել. 2.14.

է

ն

հիդրոֆիկացված Նանհավասար հ հիդրոհամակարգ, րերում Կոմբայնն ունի հասունաե թե անհրաժեշտ արուն չտեղակայել, ցումից ԱԱ կարելի ա ւն: կուտակիչ, ոմա ձնով: (ծորի) նյութի Աո հատիկում ավարտված լասի աակումը: համակարդաշտումթափելաշխատանքի է ընթանում գործընթացն տեխնոլոգիական Կոմբայնի կտրող ի ներով թեքում դեպի դժվար դուրս-է գալիս աճին մրերելիւ մոմի նման" կերպ: Վիլակը ձն այն փոխանցում հարթակիվրա, որտեղից անհավասա

5-8

ման

օր

անում

ստանում:

բերքահավաքը կատարվում է խոնավ շրջանրը

ԱԱ

հաս

որը

չոր

՝

ունաց-

գնդի

է է

իր

Անջատ բերքահավաքի ժամանակ հացաբույսը հնձվում է հատու շարային հնձիչներով, լասավորվում խոզանի վրա` հաստատուն նությամբ ն բարձրությամբ: Լասի մեջ հացաբույսը չորանում է, իսկ են ն լցվում: Մի քանի օր անց, չորացած հատիկները հասունանում լասերը հավաքում ն կալսում են հացահատիկահավաքկոմբայնով: Ուղղակի կոմբայնային բերքահավաքը կատարվումէ հացաբույսի հասունացման շրջանում. հացաբույսը հնձվում ն միաժամանակ կալսվում է կոմբայնի մեկ ընթացքի ժամանակ: Մեր հանրապետությունում ընդունված է մեկ փուլով բերքահավաքի եղանակը, որը

ծղոտա-

նան

:

է հետնյալ

է օղոտը

նան

(4) հացաբույսը

է

ապա-

է

կտրվելուց հետո է կտրվածզանգվածըմոտեցվում մագլխավոր շնեկի(6) օգնությամբ այն էլ վերջինս թմբուկին, դեպի կենտրոն պտտվող մատնավոր (37): Փոխադրիչը զանգվածը փոխադրիչին թեք տուցում է լողացող խցիկ, որտեղիցընդուն լցնում կալսիչ ապարատի է վերն փոխադրում մատուցումէ 1-ին կալսիչ ապանող բիտերը (11) այն հավասարաչափ շնորն փոխգործողության րատին(13), որտեղ էլ թմբուկի թմբկատակի են: Հատիկանջատվում հասկից հիվ կալսվումէ, այսինքնհատիկները ցանցովանցնում են ն մղեղը թմբկատակի ոատը (2),

ները, մանր

խառնուրդները

զտիչ մասին: Այնուհետն 1-ին կալսիչ ապարատից անցնող զանգվածը մտնում է երկրորդ կալսիչ ապարատ (17) ե լրացուցիչ կալսվում: Անդրադարձիչ բիտերը (19) ցածրացնում է ծղուտիշարժման արագությունը ն այն ուղղում ծղոտահարի (24) վրա: Վերջինս ինտենսիվորեն թափա-

Խար մանը, նանան

հարում է ծղոտային զանգվածը ն նրանից նուրդներն ու մնացած հատիկներըթափվում են փոխադրիչտախտակի

ՍԱ

վածը զտիչ

մասում

նա

ն

անեկի վրա, աու

(եր

զտվում է խառնուրդներից

Ի.

,

եկն ԻոԱԳրՈ վանականը Հորնգնադրեն) ժամանակ կոմբայնի ընթացքի

կամ կանգնած վիճակում: Զտման ընթեթն խառնուրդները ն մղեղը ղվում ենդեպի կուտակիչ,կամ թափվում դաշտի մակերնույթին: հացահատիկային կոմբայններից գյուղատնտեսության մեջ աան մաղանք մշակաբույսեայլ րի հավաքման

Սանր բենի կունկաթն: բացի ճանավաթ րաո րրեահավար, կոմբայններ:

2625Ե

'

կոմբայններ հավաքման

տագողենհ ի գիպտացորենի

ե Վատիկազու ե գիպտացորենի իկաց հավաքման կոմբայնը (նկ. 2-15) բաղկացած է շարժիչից, ընթացքայինմասից, կտրող ապարատից(12) ցողունների (11) ն կողրերի (3) շնեկներից, ցողունները մանրացնող '

,

Կոմբայնը ինքնագնաց է, ընթացքի ժամանակ դաշտային բաժաթեքում են դեպի բռնիչ օրգանները, կտրող նարարները բույսը

ակի ԱԱ փոխանցում լ Հիրիր ապարատը մանրացվում Ցողունները կտրում դեպի փաթեթփոխադրվում կողրերը դրիչի մեջ, իսկ փաթեթավորված Այնտեղ ներից անջատող փաթեթն մաքրվում կողրերը անորսրու անրաճնող ապարատ» Կրմբայնն որի համար տեղակալսել կարող են ն

ապարատ:

եջ,

սայլա

ած

ԿԱ

են համար դրա հնձիչ մասը փոխարինում

բմարամքո՞:

մեքենաներ Կարտոֆիլահավաք

26:3

նեն կարոոֆի: կարտոֆիլի բերբահավաքիհամար ոուցուն օգնությամբ ն Կարտոֆիլաքանդիչների լաքանդիչներ կոմբայններ: որոշակի խորությամբքանդում են կարտոֆիլի շարքը, հողախառն զանգվածը մատուցում հաջորդաբար դասավորված թափահարող են հողից, զտիչ էլնատորների վրա, որտեղ պալարները զտվում ն հետնից ն թափփրերից, մոլախոտերից այլ մանր խառնուրդներից մեքենայով վում դաշտի մակերնույթիվրա: Հետագայում պալարները լցնումփփոխադրամիջոցներիմեջ: հավաքուեն ն լցնում կամ ձեռքով հավաքում լ

Դ.

Ա ,

276.

րԲ

րիչների Կարտոֆիլաքանդիչներ,

սխեմաները. տեխնոլոգիական ա) կարտոֆիլիթփի չափացուցանիշները (8- բնի լայնությունը,Ւ բնի խորությունը)բ ) ռոտորային քանդիչ. Քանդիչ, գ) Անատորային

Տաք

ՀԱ

գոգավորիսուի, 3

--

-

պտուտակային

ները,

Եգիապտացորենահավաք կոմբայնի սխեման. բաժանարար, 2-անջատիչ ապարատ, 3-կողրերի շնեկ, 4անրացնող ապարատ, 5-սիլոսատար խողովակ, 6-կողային փոխադրիչ 7-կողրերի մաքրիչ, 8-բեռնաթամիողփոխադրիչ,Ջ-սայլակ, 10-թեք խցիկ (սնուցող ապարատ),17-ցողունների շնեկ, 12-կտրող ապարատ 2.15.

լ

-

անիվ, մեխանիզմ,5-հարթ խու, 6-արագաշարժէլնատոր, 7-կիպսածնթափահարիչներ,8-հիմնականկնա9-րնթացքային անիվ, 10տոր, էլնատոր,11- վահակասկադային օրգաննակ, դ, ե) աշխատանքային

՛-2

ջ Էք ԱՑ ՑՆ

Դաշտային

փաթեթ-

է ն ն զտիչ ապարատներէ

քենման

ՀՓ

Եւ.

իսկ

կողերը, արելհայելանհա եփատատորեր

ժեշտության դեպքում կալսիչ ա ում ենհատուկ աղաացը

7- ռուտոր, 2

»7

տփոլնա-

են

ում հետն

։

լցվում

սիլոսատար խողուակո

,

(դ) ակտիվխոփեր,ե) էլնատոր). 5(իսեռ, 2-արտակենտրոններ, ուրեր, արժան, | 5-հետադարծձ

ոզանկ 8Հողա մատեր, /1-քար /0-պալար. Ջճող վռան,

Կարտոֆիլահավաք կոմբայնները լինում են ինքնագնաց ն քարշակվող: Նրանք հիմնականում բաղկացած են քանդող մասից, զտիչ էլնատորներից,բունկերից, ընթացքային մասից, շարժահաղորդ մեխանիզմներից, իսկ ինքնագնաց կոմբայնը` նան շարժիչից: բերված են կարտոֆիլաքանդիչներիտեխնոլոգիաՆկ 2.16-ում կան սխեմաները: Ռոտորային կարտոֆիլաքանդիչը(նկ. 2.16բ) գոգավոր խոփով (2) քանդում է թումբը ն զանգվածը տալիս պտտվող ցփնիչին (ռոտորին) (1): վերջինս մանրացնում է հողաշերտը ն պալարների հետ շպրտում դաշտի մակերնույթի վրա: էլեատորայինկարտոֆիլաքանդիչը(նկ. 2.16գ) քանդում է թումբը ն զանգվածը մատուցում արագաշարժ էլնատորին(6), ապա` թափահարիչներին (7): Այդ ընթացքում հողը ն մանը խառնուրդներըզտվում են ն թափվում գետնին, իսկ պալարները մաքրվելով բարձրանում են ավելի վերն ն հետնից լասի ձնով թափվում դաշտի մակերնույթին: 2.64.

է վրա ամրացված հերթական բացված փրաքաշ թաթը իջնում ներքն, հետո արմամտնում է որից բռնվում, մեջ, նրա թշերի փրափունջը իսկ դեպի փրակտրող դուրս է քաշվում հողից ն տեղափոխվում տապտուղը որտեղ փրերը կտրվում են ն շպրտվում փոխադրիչի վրա, ապարատ, իսկ այնտեղից` դեպի բունկեր կամ հետնից կապվածկցասայլ: Արմատապտուղներըմատուցվում են լայնական փոխադրիչին, որտեղ շնեկավոր մաքրիչի վրա հողից ն բուսական մնացորդներից մաքրվելով, էլնատորով բարձվում են կողքից ընթացող փոխադրամիջոցներիվրա:

2:65.

կոմբայն Կաղամբահավաք

Կոմբայնը բաղկացած է կտրող ապարատից(4). տերնանջատիչից էլեատորից(նկ. 2.18): (7), հսկման սեղանից(8) ն բեռնաթափման

ճակնդեղահավաք կոմբայններ

Ճակնդեղահավաք կոմբայնի (նկ. 2.17) աշխատանքի ժամանակ արմատաքանդ թաթերը թուլացնում են արմատապտղի կապը հողի հետ: Միաժամանակ փրաբարձրացուցիչներիաջ ն ձախ շրջահոսիչները փրերը փնջավորում ն ուղղում են դեպի վեր:Պտտվողշղթայի

1.

2-7

Եկ. 2.17. ճակնդեդահավաք սխեման. կոմբայնիտեխնոլոգիական 7 քանդող թաթ, 2 փրաբարձրացուցիչ,3 փրաքաշ ապարատ, 4 հավասարեցնողհարմարանք, 5 կտրող ապարատ, 6 փրերի փոխադրիչ, 7 արմատապտղիփոխադրիչ,8 շնելավոր մաքրիչ, 9արմատասյտուղներիբեռնման էլնատոր, 710-- պատճենահանանիվ, 77-- շրջադարձային կցածող, 12-- հիդրոգլան -

-

-

-

-

-

-

ճ7/

՛

Ն

սխեման. կոմբայնի տեխնոլոգիական Նկ. 2.18. Կաղամբահավաք բաժանարար,2,3-շնեկներ, 4-սկավառակավորդանակներ,8, սեղան, 9Ջ-բեռնաթաւիիչ 8-հսկման 7-տերնանջատիչ, լփոխադրիչներ, 11անիվ պատճենահան հնատոր, 10-- տաշտակ, -

են Աշխատանքիժամանակ պտտվող շնեկները բարձրացնում ն հավասարեցնող չշնեկները կաղամբի գլուխը, պառկած տերնները

տերնները ն գլուխը սնեռում են որոշակի դիրքում, իսկ դանակները կտրում են դրանք, գցում փոխադրիչիվրա: Վերջինս կաղամբըտալիս է տերնանջատիչին, որը կախված կանաչ տերնները անջատելուցհետո գլուխը ուղարկում է ջոկման սեղանի փոխադրիչի վրա, որտեղ ,

վերջնականապեսմշակում կաղամբը: Այնուհետն կա աղամբըարը էլնատորովտրվում է տաշտակին, իսկ 1 այնտե ոժոտողիցլցվում են

փոխադրամիջոցի մեջ: 266.

ՀՎացահատքնյի հետբերքահավաթյա մշակությանմեքենաներ

Բերքահավաքի ժամանակ հացահատիկահավաք կոմբայնի բունկերում, բացի հատիկից, լցվում են նան ծղոտի մղեղի կտորներ,մոլախոտերիսերմեր, հողի, քարի մասնիկներ ն այլն: Այդ է պատճառը, որ բունկերից դատարկված զանգվածը ենթարկվումէ հետագամշակության: Ղացահատիկի զանգվածը նշված խառնուրդներիցզտում են հատուկ մեքենաներով` սերմազտիչներով,

կողմնակի որուն

որոնք կատարում են նան սերմացուի ն պարենային նպատակների համար նախատեսված հատիկների տեսակավորում: Տեսակավորելիս հատիկները խմբավորվում են ըստ գծային չափերի` լայնության, երկարության, հաստության, ինչպես նան ըստ աէրոդինամիկական, էլեկտրաֆիզիկական հատկության, տեսակարար զանգվածի, մակերնույթի ողորկության, գույնի ն այլն: Հացահատիկի սերմազտիչ-տեսակավորիչմեքենան (2.19) հիմնականում բաղկացած է բեռնող փոխադրիչից, օդային (քամհարային) զտիչից, տրիերայինգլաններից (թմբուկներից), բեռնաթափիչ էլնատորից, ինքնատեղափոխմանավտոմատ մեխանիզմից: Հացահատիկի զտումը կատարվումէ օդային հոսքով (աէրացիա), մաղերով ն տրիերային գլանների (թմբուկների) օգնությամբ: Ստուգողական հարցեր Վացահատիկիբերքահավաբի ինչպիսի եղանակներգիտեք: Բացատրեք հացահատիկահամաք կուճմբայնի կառուցվածքը ն աշխատանքը: Յ. Նկարագրեք կողրերով եգիպտացորենահավաք կոմբայնի կառուցվածքը ն աշխատանքի սկզբունքը: 4. Նկարագրեք կարտոֆիլահավաք կոմբայնի ն կարտոֆիլաքանդիչի սկզբունքային տարբերությունը ն նմանությունը: 5. Բացատրեք կարտոֆիլաքանդիչիաշխատանքիսկբունքը: 6. Նկարագրեք ճակնդեղահավաք կոմբայնի կառուցվածքը ն աշխատանքը: 7. Բացատրեք կաղամբահավաք կոմբայնի կառուցվածքը ն աշխատանքիսկզբունքը: 8. Ինչի՞ համար է նախատեսված հացահատիկի հետբերքահավաքյա մշակությունը: 9. Նկարագրեք հացահատիկի սերմազտիչ-տեսակավորիչմեքենայի կառուցվածքը: 1.

2.

«եազոա Սչակվողհատիկը Հաա. Հաա»

27.

Կ բերն խառնոբդներիվ անջատված սերմ յուր Օղի հոսքը

Անապուկներ

մեքենայի մի ննրմազտիչ-տեսակավորիչ բետա եխնուողիակա 7-քնդունիչ սուց, Շն.

6 Հացառալդ

-

ԶՉ-կարգավորող փականում սնո

քամար ՍԱ

սեռ,

աԱ77

առվակներ, 4-նստվաժքիխուց, Բ դրոսելային փական, 8-փոշեանջատիչ, Զ-հական, 10-երկայնական 77-վարսակիտրիեր, 12-գլուլի տրիեր,-խոշոր ե թեքն յ/սառնուրդներ մանը խառնուրդներ,111-մանր ե կտրտված խ առնուրդներ, փուչ հատիկ խառնուրդներ, մաքրվածհատիկ

երկար

ն-կարծ խառնուրդներ, 1/--

շնեկ,

Կերի կուտակմանմեքենաներ

Անասնակերիկուտակման հարցը համարվում է գյուղատնտեսու-

թյան զարգացման կարնոր հիմնախնդիրներիցմեկը: Հիմնականանասնակերը խոտն է, որի ստացման հիմնական աղբյուրները բնական խոտհարքներնեն ն ցանովի խոտաբույսերը:Կանաչ խոտիցստացվում են մամլված հակերի զանգվածներ, խոտի բրիկետներ, սենաժ: Խոտերը վերամշակում են նան վիտամիններով հարուստ կերի` խոտալյուրի ստացման համար: Սիլոսի ստացման համար օգտագործում են եգիպտացորեն, արնածաղիկ, բազմամյա ն միամյա խոտաբույսեր: Կերի

մեշենաները: ոտհավաքի լոռհավաքի ները` կուտակման

աշխատանքներում

որոշակի

իսկ կողայինը`երկայահայաց ուղղությաճբ, վորումեն շարժմաննուղղ

ունեն

նշանակություն

նական (նկ. 2.21):

ժամանակ կատարվում են հետնյալ գործողությունքրքրում, փոցխում ն լասավորում, լասի շրջում, բարդոն փոխադրում, դիզում, համար խոտհնձիչներ, փոցխեր, բարդոցիչներ, քարշակներ բարձիչ-գեզնետիչներ, աներ, բրիկետ ն խոտալյուր պատրաստող արագ չորացման համար բերքահավաքի համաըր՝ մանրացնումեն ն զանգվածը բարձում

որոնց. ոտնձ աամործվուն են չոբարդոգատարներ, հավաքի մամալիչներ մեքենաներ: թեր հազը օգտագործար Ա"տաբույսերի ում ,

ԳԱՆ Տ

Կանն

են

Ա

րամի

փոխադրաեջունորին Էիր արար անն

,

ավոր համար օգտա գործում են հնձիչնե լինում են սեգմեւնտամատնավոր ժբումամոր, սեգմենտասկավառակավոր: Սեգմենտամատնավոր հնձիչը (նկ. 2.20) բաղկա թո. Ը Մորո

ոտի

հնձման

ապարատները

չ

մեխանիզմից, Կանձիչից: աարատից, արժարաղորդ սկզբունքը կայանում հետնյալում: շխատանքի ընթացքի ժամանւսկ տրակտորի հզորության անջատմիջոցով հաղորդվում Ավ Գազճիջի տամատնավոր դանա որի աու ա րատին, ա որենան մատի միջն հետադարձ-համընթացշարժում, որի շնորհիվ հանակիւն Է

լ

է

ար

,

փոցխերմաքրիչ ճաղ, 3 կավոր ատամ, 2 զսայանա լայնական. ա) շուոտանիվ, 5 սեկցիայի 4- աջ ճաղի առանցքակալ, փոցխման չորսու, 8 լիոցման աջ շրջանակ, սեկցիայի Եկ. 2.21. Խոտի

-.

-

-

-

-

-

-

--

-

անիվ, 10-- միջինսեկցիայի փոխադրական փոցխ.1- հենման վերջինսեկցիա,Բ) անիվամատնավոր 5-- կենտրոնա-

վիկ, 6 աջ սեկցիայի 9բարձրացման լիսեռ, -

Սեգմենտամատնավոր կտրող Նկ. 220 ապարատովխոտհնձիչիկառուցվածքը. ներսի մաշիկ, կտրող ապարատ, 2 մաշիկի բարձրացման բռնակ, 4 այահողձող, 5 քարշող ձող, 6 կտրող ապարատի բարձրացման լճակ, 7- փոդիրքի ճաղ, 8 շարժահախԽադրական ղորդ մեխանիզմի այաշտպանիչպատյան

-

անիվ, 113. 4- առջնին հետեի չորսու ճեր, անիվ, 2- շրջանակ, կարգա 6կողայինմատնավորանիվ, անիվ մատնավոր կան քրքրեխոտը դ ) սխեման, փոցխման 8- (ցորդիչ, գ) վորող ծգածող, -

լու

սխեման

երկու հավաքումեն հիմնականում Լասավորվածխոտը դաշտից Մամլումովհավաքելիս առանց մամլման:

կամ մամլումով որոնք լասի եղանակով՝ մեքենաներ, են խոտիմամլիչ-հավաքիչ օգտագործում լիս այն հավաքումեն մամլումուղղանկյուն շարժվե Խոտը դաշտից երկարությամբ նակ կապելովսինթետիկթելով: հակի ձնով՝ միաժամա են խոտի բարձիչն դեզ դնելու համար օգատգործում փոխադրման (նկ. 2.22): ու

երր Ար

Որպեսզի հնձված խոտը չո րանա արագ ն համաչափ, որի համար օգտագործում են խոտի լայնական ն կողային: Լայնական փոցխերը

Արենրնա

այն

խոտը լասա-

մեքենաներ դեզնետիչ

Ստուգողականհարցեր 1. 2.

Հ

22572

Խուոի

ԱՏ

5 ԱԱ

ՀՈՒՐ

որ:

Նկ. 2.22. բարժիչ-դեզնետիչմեքենա. սանրածն ցանցի մատ, 2 հրող պատ, 3

ժամանակ: Յ. Նկարագրեք սեգմենտաատամնավոր խոտհնձիչի կառուցվածքը ն աշխատանքը: 4. Ինչի՞ համար են նախատեսվածխոտի փոցխերը, նկարագրեք դրանց տեսակները ն կառուցվածքը: 5. Նկարագրեք խոտի բարձիչ-դեզնետիչ մեքենայիկառուցվածքը: 6. Ինչի՞ համար են նախատեսված հնձիչ-մանրիչ մեքենաները, նկարագրեքդրանց կառուցվածքըն աշխատանքը:

վրաեկ ատամնավոր շրջանակի բարձրացմանհիդրոգլան, 4 վրաեկ ատամնավորշրջաճան, 5 սանրող մատնացանցի շրջանակ, 6 հրող մատնացանցի շրջանակ, 9 շրջանակի -

-

Կերերի կուտակմանինչպիսի՞եղանակներգիտեք: են կատարվում խոտհավաքի Ինչպիսի աշխատանքնե

--

--

-

7ի ծգան, Հի Բարժրացվող Բորոյան, հակակշռի շերեփ, Աա մամ շրջանակ, նի շրջանակ /օրացմա'

2:8.

-

դրոգլաններ,

շեղա,

-

անգնակներ,

հեն-

-

-

առ

26.1

-

Շատ

հաճախ անհրաժեշտ է լինում խոտաբույսերը անասուններին տալ մանրացվածվիճակում` կանաչ կերի տեսքով կամ սիլոսի ձնով: Այդ նպատակիհամար օգտագործում են հնձիչ-մանրիչներ կամ սիլոսահավաք կոմբայններ, որոնք մեկ ընթացքի ժամանակ խոտը (սիլոսացու բույսերը` եգիպտացորեն,արենածաղիկ ն այլն) հնձում են, մանրացնումն բարձում փոխադրամիջոցին (նկ. 2.23):

5.

|

-

տեխնոլո իական սխեման Ռ/ մանրացնողթմբուկ,

Են

223.

30ժիյ-մլան,

-

վահան, 3

ի

առջնի փոխանցման մեխա-

-

ճիզմ, 4- ուղղատու վերնի պատյան, 6-

խողովակ, 5-հովար

6:

Հնձիչ-մանրիչիաշխատանքայինպրոցեսը իրականանում է հետնյալ կերպ: Ագրեգատիշարժման ժամանակկտրող ապարատը խոտաբույսերը կտրում է ն մատուցում մանրացնողթմբուկին, որտեղից մանրացված զանգվածը առաջացող ուժեղ օդային հոսքով քշվում է ուղղորդ խողովակի մեջ ն լցվում կողքից կամ հետնից ընթացողփոխադրամիջոցի թափքը:

Պտղատուն նաղողի այգիների մեքենաներ

-

Այգիների հիմնադրմանմեքենաներ

Այգիների հիմնադրումն սկսում են հողի նախապատրաստումից, որի համար, կախված հատկացվածտեղամասի վիճակից, կատարում են կուլտուրտեխնիկականմիջոցառումներ քարերից, կոճղերից ու թփուտներից դաշտի մաքրում, դարավանդավորում,խոր փխրեցում, հողի հիմնաշրջում,պատրաստումնայլն: Քարքարոտ հողերի յուրացման ժամանակ օգտագործում են 7 ԼԱ0.6, ՀԺ/-Լ2 քարհավաք մեքենաներըն բուլդոզերներ, սանրիչներ ն այլն: Թփուտապատված հողեր յուրցնելիս օգտագործում են 11-24 թփուտահատիչը, 1-695Ճ սանրիչ-հավաքիչը,4-1 սանրիչ ցաքանը ն այլն: Որպեսզիխաղողի վազը ն պտղատու ծառերը արագ ընտելանան ու աճեն, անհրաժեշտ է դրանց արմատային համակարգիշրջանում ստեղծել բավարար ջրա-օդայինռեժիմով, խոնավության պահպանունակ հզոր հողաշերտ: Դրա համար, տնկելուց առաջ կատարվում է հողի խոր (60-80 սմ) փխրեցումն 50-65 սմ խորությամբհիմնաշրջոււմ: Հողի խոր փխրեցմանհամար օգտագործվում են ՔՒԼ-60, ՔՒԷԼ-80Ե կամ խոր փխրիչները, իսկ հիմնաշրջման համար` 111140, ԼՈՒԼ50 ՈՈՄ-50Ճ գութանները: պլանտաժային »Ո-808: կախովի փիրիչը (նկ. 2.24) նախատեսվածէ հողը մինչն 80 սմ խորությամբփխրեցնելուհամար: Փխրիչը բաղկացածէ շրջանակից (4), աշխատանքայինօրգանից, մեխանիզմով (3) հենման անիվներից (10)ն խորությանկարգավորման կախոցիսարքից:

Նէ. 2.24.

լ

ԲԷԼՑ0Ի փխրիչ. 1-կայխոց,2-կանգնակ, 3-ապատուտակային մեխանիզմ, 4-շրջանակ, 5-հենակ, 6-վահանակ, 7-մաշիկ, 8-դուր, 9-դաճակ, 70-անիվ, 7-օղակվապ

համար: Բաղկացածէ փոսիկներձնավորող աշխատանքայինօրգաններից, ջրի բաքերից, տնկող բանվորներինստարաններից,տնկիների կուտակիչներից, թմբավորիչներիցն հիդրոհամակարգից: օրգաններըձնավորում Աշխատանքիժամանակ աշխատանքային են փոսիկները, բանվորները ձեռքով տնկանյութը տեղադրում են դրանց մեջ, որից հետո թմբավորիչները ավտոմատ ձնով յուրաքանչյուր փոսիկիվրա թումբ են պատրաստում: 282.

Պտղատու ն խաղողի այգիներիյսնամքի մեքենաներ

Պտղատու այգիների միջշարային մշակությանհամար օգտագորե ԱՂՇ-6-25 են հատուկ այգեգործական մեքենաներ` 1Շ-4-30 ն Տ/ՒԱ-,3 սկավառակավորցաքանգութանները, 5/Շ-3,5, 5/ՇԼ-2,5

ն ՔՃՇՈ-5

ֆրեզները, ինչպես նան «ՇԽԼՏ ները, ՓՇՒԷԼՑ,9Է ն ՓԱԼԱ00 ծում

Աշխատանքային օրգանը բաղկացած է շրջանակի վրա կոշտ ամրացված կանգնակից (2), որի վրա ամրանում են դանակը(9), դուրը (Թ), մաշիկը(7): Մեքենան կատարում է 50-70 սմ հեռավորությամբ անցումներ՝ հողը ճեղքելով ու փխրեցնելով մինչն 80 սմ խորությամբ: Աշխատանքային արագությունը2-3 կմ/ժ է: ողռ-40, ԱԱԱ-50, ՈՍՖ-504 պյլանտաժայինգութաններըմեկական իրանով հատուկ գութաններ են, առաջին երկուսը կախովի,երրորդը՝

կուլտիվատորները: Այգու մշակության նշված մեքենաները նմանատիպ նշանակության մեքենաներիցտարբերվում են կցորդիչի (կախոցի) կառուցվաօքով, որը թույլ է տալիս տրակտորիերկայնականառանցքինկատմամբ մեքենան տեղաշարժելդեպի աջ կամ ձախ ն մոտեցնել ծառերի շարքին (բներին): Դրա շնորհիվ այգու միջշարքայինտարածությունը մշակվում է ավելի լայն շերտով:

կցովի: Աշխատանքայինօրգաններն են դանակը,նախագութանիկըն հիմնականիրանը: Աշխատանքիսկզբունքը նույնն է, ինչ որ ընհանուր նշանակության գութանների մոտ է: Մշակման խորությունը կարգավորվում է` ԱՈԱՒԼ40 -ի մոտ մինչե 45 սմ, մյուսների մոտ՝ մինչ 60 սմ խորության սահմաններում:

2Օ-100 փոսփորիչը նախատեսված է պտղատու այգիների հիմնադրմանժամանակ տնկափոսերպատրաստելուհամար: Փոսփորիչը բաղկացած է շրջանակից,գանձիչից, շարժաբեր մեխանիզմիցն փորիչից: Մեքենան համալրված է 30, 60, 80 ն 100 սմ տրամագծով փորիչներով, փորվող փոսերի խորությունը հասնում է մինչն 60 սմ: Փորված փոսերի մեջ ծառերիտնկումը կատարվումէ ձեռքով: Ճ(1Շ-1 մեքենան նախատեսված է պտղատու մշակաբույսերի տնկիներիտնկման համար: Մեքենան բաղկացածէ ակոսահանիչից, ջրման բաքից, ծածկիչներից,տնկիների հարթակից, հենման անիվներից, բանվորներինստատեղերիցն գծանշիչներից: Աշխատանքիժամանակմեքենայի աշխատանքայինօրգանը ձնավորում է 41 սմ լայնությամբ ն 40 սմ խորությամբ ակոս, մատուցող բանվորը տնկին փոխանցում է տնկող բանվորին,վերջինսայն պահում է համապատասխան դիրքում՝ մինչն հողովծածկվելը: 811712: մեքենան նախատեսվածէ խաղողի տնկիները(արմատակալները) կամ կտրոններըմինչն 8: թեքության տեղանքներումտնկելու

Հերա

/

ՀՀ.

ի

Նկ. 2.25. Փ4-0.76 այգու ֆրեզ.

լիսեռներ, 4-հիդրոբաաշխյիչ, 7-շոշափիչ,2-ռոտոր, 3, 10-կարդանային 2-ապահովիչ ագույց, 6-յուղի մղիչ, 7-կոնական գանճիչ, 8-ռետինյա 9, 13-կրող ն առջնի հեծաններ, 11-յուղիբաք, 12-հպիչ, խողովակներ, 74-հիդրոգլան,15-քառօղակ մեխանիզմ, 16-հրիչ, 17-զսպանակ: 76սողաններ

Փ4-076

ֆրեզը (նկ. 2.25) նախատեսվածէ 5-10 մ միջշարքերով այգիներում ծառերի միջբնային տարածության մշակության համար: Այն բաղկացած է կրող հեծանին (9) ամրացված Է -աձն փխրեցնողդանակներովռոտորից (2), շոշափիչից, ավտոնոմ ն քառօղակ համակարգից զուգահեռագծային մեխանիզմից, որով պտղատու

հիդրո-

կրող հեծանըմիացվում է կախոցիհեծանին(13): Աշխատանքի ժամանակ,քանի դեռ հպիչը (12) եզրով չի հպվել ծառաբնին,ֆրեզի ռոտորը (2) շարժվում է միջբնային ն տեղամասով որոշակի լայնությամբ մշակում այն: Հենց որ հպիչը է ծառահպվում բնին ն թեքվում,ազդանշան է տրվում հիդրոհամակարգին, որը գործոդության մեջ մտնելով կրող հեծանը տեղաշարժում է դեպի ձախ, որի շնորհիվֆրեզի ռոտորը շրջանցում Է ծառաբունը: Յպիչը ծառաբնիցանցնելուց հետո վերադառնում է նախկինդիրքին. իսկ ռոտորը տեղաշարժվում է դեպի աջ ն շարունակում մշակել միջբնայինտարածությունը:Ֆրեզի ընդգրկման լայնությունը0,76 մ է աշխատանքային արագությունը՝ 4-4 կմ/ժ: ԱՔտե3 խաղողի այգու գութան-փիսրխչը ունիվերսալմեքենաէ, է 2 -ից մինչն 3 մ նախատեսված միջշարքերով խաղողի այգիների միջշարայինմշակություններիհամար: Գութանը բաղկացած է առջնի հեծանից,ավտոկախոցից, երկու երասանակներից, զուգահեռագծային ն կողային մեխանիզմից,կենտրոնական փոխարինովի աշխատանքային օրգաններից,հենման անիվներիցն մշակման խորությանկարգավորման մեխանիզմից: Համալրվածէ գութանի իրաններով, կուլտիվատորի թաթիկներով,պարարտանյութացան ն ոռոգման ապարատներով '

ակոսաբացիչներով:

Խաղողիայգիներումտարբերագրոտեխնիկական ժամկետներում

տարբեր աշխատանքներ կատարելուհամար մեքենան համալրվում է

համապատասխան հարմարանքներով: Օրինակ, ՈՔՑԽԼ-12000

րանքը նախատեսվածէ խաղողի վազերի շարքը համար, 11Ե8Խ1-14000-01 -ը՝ մինչե 25 սմ

հարմա-

հողով ծածկելու խորությամբերկու շարքով

հանքայինպարարտանյութմատուցելու,ՈՔՑԽ/-55000 -ը՝ պլանտաժի նորացմանհամարայլն: Պտղատու ն խաղողի այգիների խնամքի են աշխատանքներից այգու էտը, որը կարգավորում է ծառերիաճը ն պտղաբերությունը: էտը լինում է ընտրովի,երբ հեռացվումեն չորացած ու վնասվածճյուղերը, շիվերն ու տարվա աճի մի մասը, ն շրջագծային, երբ ձնավորվումեն ծառի սաղարթը, սահմանափակում դրա չափերըն նպաստավոր պայմաններ ստեղծում հողի մշակության, պարարտացման, սրսկման ու բերքահավաքի աշխատանքների մեքենայացման համար: Ընտրուլի էտը կատարումեն ձեռքով՝այգու գործիքներով, շրջագծայինը՝սկավառակավոր, սեգմենտավոր կամ ռոտացիոն կտրող ապարատներունեցող մեքենաներով: Էտված ճյուղերըհավաքումեն խաղողին այգու

ն

համար նախատեսված հատուկ հավաքիչներով, շարքերից դուրս հանումն վառում կամ մանրացնում ու խառնում հողի հետ: Ծառերի սաղարթի ձնավորման համար օգտագործվումեն /ՃՇ-2, ն ՒԻՂԿՕ-3 մեքենաները, ՈՃ8-8 խաղողի այգու էտի պնեմոագրեգատը այլն, իսկ կտրտված մատերի ու ճյուղերի հեռացման համար ՇՑ-1, ՇՂՇ-4 (պտղատու այգիներում) ն 7Ո18-1.54 ու 1118-| (խաղողի այգիներում) մեքենաները: 4-2 այգու ագրեգատը նախաեսվածէ ծառերի սաղարթը ձնավորելու ն միջին ու վերնի հարկերի ընտրովի բերքահավաքի համար: Բաղկացած է Ղ- 1671շասսիի վրա մոնտաժված աջակողմյան ն ձախակողմյան ամբարձիչներից,սլաքներից, բանվորներիերկու խցիկներից, կոմպրեսորից, պննմոսարքավորումից,տրանսպորտային հարթակից, հիդրոհամակարգից ն ղեկավարման օրգաններից: Աշխատանքիժամանակ հիդրոգլանով խցիկը սլաքի հետ միասին բարձրացնում են, մոտեցնում սաղարթի անհրաժեշտ մասին ն բանվորները ձեռքով ձնավորում են սաղարթը կամ պտուղներըհավաքում են ու տեղավորում արկղերի մեջ: մեքենան նախատեսված է 4 մ ն ավելի միջշարքերով այգիների շրջագծային էտի համար: Մեքենան կախվում է ԽԼ13-80 տրակտորի վրա մոնտաժված ՈՓ-0,5 բարձիչի սլաքի վրա, ունի աջակողմյան ն ձախակողմյանդասավորությանկտրող ապարատներ (սկավառակավոր սղոցներ), որոնք շարժաբերվում են հիդրոշարժիչից՝ սեպաձն փոկային փոխանցումով: Աշխատանքի ժամանակ, կախված կտրող ապարատներիտեղակայման դիրքից (ուղղաձիգ, թեք ն հորիզոնական), մեքենան միջշարքերով շարժվելիս էտում է երկու շարքերի ծառերի սաղարթներիկողային կամ վերին մասերը: Ո48-8 /սաղողի այգու պննեմոագրեգատը կախվումէ 1--548 կամ 125Ճ է բաղկացած երկու ուղղաձիգ կանգնակներից, տրակտորից, կոմպրեսորից, երկու հորիզոնական խողովակաձող-օդատարիչներից, էտի պննմատիկմկրատներիցու ձեռքիսղոցներիկոմլեկտից: Ագրեգատովէտում են միաժամանակ 8 շարք, բանվորների էտի մկրատով կտրում են մինչն 20 մմ տրամագծով մատերը,իսկ սղոցներուվ՝ ավելի հաստերը: Ը7Ը-4 մեքենան նախատեսվածէ պտղատու այգիներիմիջշարքերից էտված ճյուղերը դուրս հանելու համար: Բաղկացած է տրակտորի առջնի մասում կախվող շրջանակից, հրող պատից, որի վրա ամրացված են հավաքիչ ն կողային մատերը, հիդրոհամակարգից,որն օգտահամար: գործվում է աշխատանքային օրգանի իջեցման-բարձրացման Շ8-, մեքենան նախատեսվածէ պալմետային ն այլ այգիների միջշարքերից էտված ճյուղերը հեռացնելու համար: Այն կառուցվածքով նման է խոտի փոցխերին, աշխատանքային օրգանը բաղկացած է

լայնական

հեծանի վրա ամրացվածմատներից որոնք ա շխատանքի ժամանակ սանրում են միջշարքերում թափված ճյուղերը: 18-54 մեքենան նախատեսված է խաղողի միջշարքերից էտված ճյուղերը հեռացնելու համար: նման ,

Կառուցվածքով է

հեքեային: Անքենան նախատեսված «ոԱԻ-1

է 2,5

մ

ՇՑ-1

միշարքերով

ն

ավելի խաղողի այգիներում էտված ճյուղերը հավաքելու, մանրացնելուն գետնինփռելու համար:Մեքենան է հավաքիչով, համալրված մուրճան յին ն `

հակակտրիչ Թիթեղիկներով ֆրեզային թմբուկներով:

ն /խաղողի Պոռղատու այգիների

Բերքահավաքի մեքենաներ

Պտղատու ն

խաղողի այգիների

բերքահավաքը աշխատատար գործընթաց է ն համեմատաբար Քիչ է մեքենայացված: Կախված ու սորտից օգտագործման ձնից, բերքահավաքը կատարում են ձեռքովկամ մեքենայացված: Ձեռքով բերքահավաքը կատարում են փոքրաչափ (այգու ձեռքի գործիքներ)կամ հոսքային(պտղաբարձիչներ,բեռնարկղատարներ)

արո բերի

մի, ներարակներ,

մեքենայացման

ջոցներով:

Սովորաբար պտղահավաք մեքենաներըբաժանում խմբի՝ բերքահավաքի հոսքային

են

երկու

մեքենայացման ն ձեռքով մեքենաներ

հետո օգտագործվող բարձման ըերքահավաքից քննաներ:

ու

փոխադրման

Հոսքային բերքահավաքի համարօգտագործում են պտղահավաք կոմբայններ, հարթակներ բեռնարկղատար կցասայլերն բարձիչներ: 7/6-075 ճցովի

պտղահավաքհարթանը է 6-8 մ միջշարքերովպտղատու այգիներում մինչն նախատեսված 6,5 մ բա իձրությամբ ծառերիբերքահավաքի ն էտի համար: Բաղկացածէ տրակտորային կցասայլից,շարժական հարթակից, բեռնարկղային ռոլգանգից(հոլովակավոր թեքադիրփոխադրիչ), բեռնարկղների ն բեռնաբարձման թափման սարքերից,բանվուների կանգատեղերից, ունեն ուր: որոնք ղաձիգ ,

ուղղությամբ տեղաշարժվելու հնարավորություն: Աշխատանքի ժամանակ բարձրացված կանգատեղերի վրա Գտնվող բանվորները պտուղը ձեռքով քաշում են, լցնում պայուսակի մեջ, որտեղից էլ ռոլգանգի վրա դասավորվածբեռնարկղներ: Լցված բեռնարկղները փոխարինվումեն

նորերուլ Ագրեգատն

հավաքողկամ էտողբանվորներ: սպամարկում Ա ինքնագնաց ատդահավաք մինչն տրամագծով ունեցող ծառերի բերքը աու 8-10

-14.

6 մ

սաղարթ

նաթափիչ փոխադրիչից, ծառի

մեթենան

նախա

թափահարիչից, քամհարից հաղորդմեխանիզմից, որոնք հավաքվածեն ՛Ի-1681

ն

շարժա-

ինքնագնաց շասիի

ման եգատը մոտենում է ծառին, աշխավրա: Աշատանքի ժամանակ ագրեգատը տանքային օրգանով բռնում ծառաբունը են թափահարում:Պտուղները թափվում են որսիչի կտավիվրա, ապա գլորվում ու լցվում փոխադրիչի վրա, որտեղից էլ լցվում բեռնարկղներիմեջ: ՆԽԹՖ-154 մեքենան նույնպես հավաքվում է 1-16:/1 շասիի վրա, կառուցվածքով նման է նախորդին, միայն թե նախատեսված է 3-4 մ միջշարքերով ու մինչն 3,5 մ տրամագծովսաղարթավորկիսաթփուտային այգիների բերքահավաքիհամար: Պտղատու այգիների բերքահավաքի համար օգտագործվում է նան, ինչպես նշվեց, ՃՇ-2 այգու ագրեգատը: նցասայ բեռնարկդատար մեքենան նախատեսվածէ բեռնարկղներում տարայավորված միրգը միջշարքերից հավաքելու, այգուց հանելու, ինջպես նան դատարկ բեռնարկղներըմիջշարքերում դասավորելու համար: Խաղողի բերքահավաքըհիմնականում կատարվում է ձեռքով, սակայն դրա տեխնիկականսորտերի բերքահավաքիհամար օգտագործն ՇՑՒ-3ԽԼ վում են Հ8Ք-) ինքնագնաց կոմբայնները: Երկուսն էլ բաղկացած են թափահարիչներից, քամհարից, որսիչներից, փոխադրիչներից ն բունկերից: Աշխատանթիժամանակ հավաքում են մեկ շարք: Միջշարքերիցխաղողը դուրս հանելու համար օգտագործվումեն ԵԽՑ2,8 բունկեր-կուտակիչը, որը տեղակայվում է կցասայլի կամ ավտոագրեգատըն ՀՇՈ-0,5 բեռնարկղները: մեքենայի թասիքում, Ճ8ՒԼ-0,5

Ստուգողականհարցեր

Ո՞րոնք են այգու հիմնադրման մեքենաները, նկարագրեք ծքքը ն կառուցվածքքը ն աշաշխատանքը: ն Նկարագրեք պտղատու խաղողի խնամքի եղանակները,մեքենաներիկառուցվածքը ն աշխատանքը: Յ. Ինչպե՞ս է կատարվում այգիների բերքհավաքը, ինչպիսի մեքենաներ գիտեք, նկարագրեքդրանց կառուցվածքը ն աշխատանքը: 1.

ն դրանց 2.

այգիների

լ

Մելիորատիվ մեքենաներ Հողի մելիորացման մելիորատիվ /անդիրները, աշխատանքներիտեսակները,

29.1.

մեքենաներին ներկայացվող

ագրոտեխնիկական սյահանջները

Մելիորացիան միջոցառումների համալիր

է՝ `

ուղղված տվյալ

տա-

բարելավմանը, որն իր հերթին նպատակաուղղվածէ գյուղատնտեսական մշակաբույսերի բարձր ու կայուն բերքի ստացմանը:

Մելիորատիվ աշխատանքներըբաժանում են երեք խմբի՝ կուլտուրտեխնիկական,հիդրոտեխնիկականն քիմիական: Առաջինն ուղղված է վարի համար պիտանի հողերի բարելավմանը ն նոր հողերի յուրացմանը, որոնց մեջ մտնում են հողամասերը թփուտներից, կոճղերից ու քարերից մաքրման, դաշտի հարթեցման, մարգագետիններիու խուռոարքներիբարելավմանաշխատանքները: Երկորորդը ճպատակաուղղվածէ գերխոնավ հողերի չորացմանն անջրդի ու չոր տարածքներիիրականացմանճանապարհով ջրային ռեժիմի կարգավորմանը: Երրորդը նախատեսում է հողերի բարելավման միջոցառումներ` թթվայինհողերիկրայնացմանն աղուտ հողերի գիպսացմանհաշվին: Մելիորատիվ աշխատանքներ կատարելու համար գոյություն ունեն մի շարք տեխնիկական միջոցներ, որոնց ներկայացվում են պահանջներ:Այսպես, օրինակ, կոճղեորոշակի ագրուռեխնիակական րի սանրումից հետո փոսերը պետք է լցվեն, տեղամասը հարթեցվի, հողը չքարշակվի ն կուտակումներ չառաջանան: Արմատների ու ցողունների, ճյուղերի սանրումից հետո դաշտի մակերնույթիցպետք է հեռացված լինեն առնվազն 30-40 մմ տրամագծով ն 0,3-0,5 մ երկարությամբ ծառաբներըե կոճղերը,քարերից մաքրվածհողաշերտի խորությունը չպետք է փոքր լինի հողի մշակության, ցանքի բերքահավաքիմեքենաներիառաջադրվածմշակմանխորությունիցն այլն: Մելհորատիվ մեքենաները դասակարգում են ըստ կատարվող աշխատանքի տեսակի` կուլտուրտեխնիկական, բաց մելիորացման ու շահագործման,փակ դրենաժի պատցանցի նախապատրաստման րաստման, մշակաբույսերի ոռոգման, ընդհանուրհողաշինարարական

նշանակության: 292.

Յուրացմաննպատավկուլ հողի նախապատրաստման

մեքենաներ

Յուրացման նպատակովհողի նախապատրաստման մեքենաներից են թիահատները, քարհավաք ն սանրիչ մեքենաները: Թփուտների մաքրման մեքենաներից են ԽՂղԱ-12, հԽՂԱՀ»2 ակտիվ ն 7Ա1-24 պասիվաշխատանքայինօրգաններովթփահատները: ճ-24 թփահատը նախատեսված է թփուտներըն մանրածառուտը կտրելու ն դաշտը դրանցից մաքրելու համար: Մեքենան բաղկացած է Ա-աձն շրջանակից, որի վրա տեղակայված են իրար հետ անկյուն կազմող երկու դանակավոր՝աջ ն ձախ շրջող թներովիրանն ու դրանց տակ գտնվող հենման դահուկները, շրջանակի իջեցման-բարձրացման

հիդրոգլանից: Ագրեգատի ընթացքի ժամանակ

օրգանը դահուկների վրա սահում

սլաքաձն աշխատանքային է, դանակները հողաշերտը թփերի

փոխանցումթներին,որոնք զանգվածը շրջում մեքենայի են երկու կողմերում: մ թրա ր համար օգտագործումեն 716954. ցաքանները: ն1-1. Ը-3 արմատահան արմատաանիչ-հավաքիչը մեքենան (նկ. 2.26) նա76954արմատահան-հավաքիչ-սանրիչ կոճղերը, ինչպես նան թփերը խատեսվածէ մինչն 500 մմ տրամագծով ն սանրելու-հավաքելու անելու արմատահան ե մանրածառուտներն նան է դաշտի խոշոր քարերը համար, բացի դա այն օգտագործվում բարձելուհամար: ն սանրելու-հավաքելու փոխադրամիջոցին աշխատանքային Մեքենան բաղկացածէ հրող շրջանակից(7), հիդրոգլանօրգանի ղեկավարման օրգանից (8), աշխատանքային

հետ

կտրում

են

ն

ն

մ նրման արրատահանման

ներից (4, 5):

7-6954

Նկ. 2.26. մեքենա.

արմատահան

7-տրւսնտոհ, 2-կոճղ, 3-թն, 4, 6-հակակշիռ,8-աշհիդրոգլաններ, օրգան, 9-Ժանիք խատանքային

կոճղին, ժանիքները ժամանակ մեքենանմոտենում Աշխատանքի այն դուրս շրջումով օրգանի մտցնում դրա տակ ն աշխատանքային է, դաշտի սանրում-հավաքում հանում հողից: Դուրս հանվածկոճղերը եզրում բարձումփոխադրամիջոցին: է թփուտների,մանրանախատեսված 1-1 արմատահան-ցաքանը ն կոճղերիարմատահանման ծառուտներին ճինչն150 մմ տրամագծով վրա է եռանկյունաձնշրջանակի ցաքանմանհամար: Բաղկացած ն շրջանակի բարձրացման ժանիքներից ինը արմատահան աճրացված Կոր ոգլանից: 40 սմ խորությամբ ժամանակ ժանիքները մինչ ու ն երկարությամբ լայնությամբ տեղամասի մտցնում են հողի մեջ ընթացք: աշխատանքային մեկ-երկու կատարում ինչպեսնշվեց վերնում,լայն կիրառուՔարհավաքմեքենաներից, ն 1471-1,2 մեքենաները: ուն են գտել ՖԴԵԱ-0,6 65 սմ չափերի,մինչն Ք) 7-06 քարհավաքընախատեսված է քարեսմ թաղված ն խորությամբ մակերեսային 300 կգ է, վրա որի տեղակայված հավաքելուհամար: Այն միասռնիկցասայլ ն սանրի բարձրացման բունկերը, կուտակման սանրիչը, քարերի

է

խատանքի

--

զանգվածով

իը հիդրոգլանները: շրջման ունկերի Բո ժամանակ սանրի ատամները մինչն վշխատանքի Հ

խորուքարերը սանրի են այն ն քարերը բարձրացնում

անրում են, հիդրոգլաններով կրա կուտակվուճ ամ

են

հողը, քարերը հավաքում: Հենց

սմ

որ

դատարկում կուտակմանբունկերի մեջ: Հավաքված քարերը փոխադրում են դաշտի եզր ն բունկերիցդատարկումփոխադրամիջոցիվրա

կամ գետնին:

ԽԵԾԽ(-1,2մեքենաննախատեսվածէ մակերեսայինն կիսաթաղված քարերը հավաքելու ու, հողից անջատելու ն ընթացող փոխադրամիջոցին բարձելու համար: Բաղկացած է քանդող խոփից, հողը զտող էլեատորից, բարձող փոխադրիչից, ընթացքայինմասից, շարժահաղորդ մեխանիզմից ն տրակտորիհետ կցման սարքից: Աշխատանքի ժամանակ խոփի կտրած զանգվածը անցնում է թափահարող էլնատորի վրա, որտեղ հողն անջատվում է ն թափվում դաշտի մակերնույթին, իսկ քարերը լցվում են լայնական փոխադրիչի վրա, որտեղից թափք: էլ կողքից ընթացող փոխադրամիջոցի 293.

հողերի առաջնայինմշակությանմեքենաներ Մեյխիորացվող

Մելիորացվող հողերի առաջնային մշակության մեքենաներ են ճահճային գութանները,ֆրեզային մեքենաները, սկավառակավորցաքանները,հողի հարթեցմանմեքենաները՝բոլդոզերները, գրեյդերները, սկրեպերները(կեռաշերեփները) նայլն: Բուլդոզերը նախատեսվածէ հողաշինարարական աշխատանքներ կատարելուհամար: Ցանկացածտեսակի տեղաշարժմանդեպքում բոլդոզերի աշխաանքայինցիկլը բաղկացածէ հետնյալգործողություններից. 1) աշխատանքայինօրգանիխորացումգրունտի մեջ, 2) գրունտի հավաքում, Յ) գրունտի տեղափոխում բեռնաթափմանտեղ, 4) աշխատանքայինօրգանի բարձրացում ն գրունտի բեռնաթափում, 5) վերադարձգրունտի հավաքման տեղ` առաջընթաց կամ հետընթաց

շարժումով:

Արտադրությունում գոյություն ունեցող բուլդոզերները (783-118. ՏԻՒԼՃ ն այլն) կառուցվածքով ն 13-35Ը, ԽՈԼ21, ո3-110", 3-42, գործողության սկզբունքով քիչ են տարբերվում իրարից: Հիմնական աշատանքայինօրգանը թնն է, որը կարող է լինել շրջվող կամ չշրջվող. շրջանակը ն թնի ղեկավարման մեխանիզմը(հիդրավլիկականկամ

մեխանիկական ճոպանային):

213-42 (1-606) բույդոզերը նախատեսվածէ || կարգի գրունտը ն սորուն նյութերը ոչ մեծ տարածությանվրա տեղափոխելու,փոսերն ու խրամատներըլցնելու, անհարթություններըվերացնելու ն այլ շինարա-

րականու մելիորատիվաշխատանքներ կատարելուհամար: Բաղկացած է տրակտորի վրա ամրացված հրող լայնական հեծաններից, շրջող թնից, թնի բարձրացման երկու հիդրոգլաններից, տրակտորիջերմափոխանակիչի (ռադիոտարի)ն շարժիչի հենատուփի Կ ԳԱԱ ած :

Աշխատանքիժամանակ թնը հենվում է երկու դահուկների վրա, որոնց դիրքի փոփոխումովփոխում են նան մշակման խորությունը: Տրակտորի առաջընթաց շարժման ժամանակ թնի վրա ամրացված խոփը գրունտը կտրում է ն փոխանցումթնին, որի առաջ այն պրիզմայաձն կուտակվում Է ն քարշակվում: Որոշակի հեռավորությանվրա տեղափոխելուցհետո, հիդրոգլաններովթնը բարձացվումէ, դատարկընթացքը վում ն ագրեգատը վերադառնումէ հաջորդ աշխատանքային կատարելու համար:

են հողի Գոեյդերները` նախատեսված

հարթեցմանինչպես նան

տեղափոխումովդաշտի աշխատանքներ ճանապարհաշինարարական

կատարելու համար: օրգանը դանակավոր թնն է, որը Վիմնական աշխատանքային է շրջադարձայինմեխանիզմից: կախված օգնությամբ կալունակների հարթության նկատմամբ է հորիզոնական տեակայվել կարող Թնրը տարբեր անկյունների տակ, իջնել-բարձրանալ,դուրս բերվել դեպի ն կողք ն այլն: Գրեյդերներըկարող են լինել կցովի ինքնագնաց: են 11241Ճ 0136) ՇՄԼ105, Արտադրությունումօգտագործվում այլն: ավտոգրեյդերները կցովի գրեյդերները 713-99-1-4,713-31-1 է պատնեշների հողային նախատեսված 72414 կցովի գրեյդերը հողերի ձնավորման,լիցքեր կատարելու,ճանապարհաշինարարական, է համար:Բաղկացած ն կատարելու աշխատանքներ այլ հարթեցման են առջնի ն հետնի կամրջակներովշրջանակից,որի վրա հավաքված օրգանը (դանաաշխատանքային գրեյդերի բոլոր սարքավորումները՝ ն դեպի կողք դուրս ն բարձրացման շրջման,իջեցման կավոր թնը), թնի հանման մեխանիզմները,հետնի անիվների թեքման մեխանիզմը ն

ն

ն

լրացուցիչ սարքավորումները:

կատարվումեն թնով՝ անհրաժեշտության աշխատանքները մեխանիզմիօգճությամբ փոփոխեդեպքում դրա դիրքը ղեկավարման Բոլոր

լով:

ն ճանաեն հողապատնեշների նախատեսված Կեռաշերեվփները աշհողային ժամանակ կ առուցապատման պարհների պաստառների օրգաաշխատանքային ՀԻմնական հ ամար: կատարելու խատանքներ է հողաշերտը, նը դանակավոր կեռաշերեփն է, դանակը կտրում ն հետո բարձրացվում շերեփը Լցվելուց փոխանցում շերեփին: է վայրը, որտեղ մեքենան տեղափոխվում է: Կեռաշերեփները լինու շերտովփռվում հաստությամբ որոշակի ն ինքնագնաց: կիսակցովի կցովի, օգտագործվում են 73-13 (1392Ճ) ինքնաԱրտադրությունում գնաց, 73-74 կիսակացովին 713-204. 783-111. 13-33. ՕԼ569) կցովի

ի

բեռնաթափման ԳՐ ՆՆեն

կեռաշերեփները: է 713204 կցուլե կեռաշերեփըբաղկացած շրջանակից, խփանաշարժահամասից, շերեփին խփանակի կավոր շերեփից, ընթացքային

ղեկավարման մեխանիզմներից: Շերեփը բաղկացած է շրջանակինմիացված կողապատերից,հատակից ն հետնի շարժական պատից: Շերեփի առջնի մասում գտնվում է խփանակը, փոխադրմանժամանակ կանխում է շերեփից հողի թափվելը: Գրունտի լցման ե բեռնաթափմանժամանակ խփանակը բարձրացնում են: Հիդրոհամակարգիօգնությամբ հետնի պատը շերեփի ուղղորդների մեջ տեղաշարժվումէ ն գրունտը բեռնաթափում: Ոռոգովի հողերի ն բուլդոզերով կամ կեռաշերեփով կոպիտ հարթեցված դաշտերի համահարթեցման համար օգտագործվում է երկար խարիսխային(բազային) /7-4 համահարթիչմեքենան, որը բաղկացած է շրջանակից, ընթացքային անիվներից, աշխատանքային ն ղեկավարման օրգաններից: Աշխատանքային օրգանը անհատակ շերեփ է, որի հետնի պատին ամրացված է կտրող դանակը: Շարժման ժամանակ դանակը գրունտը կտրում է, որը հավաքվում-քարշակվումէ շերեփովն լցվում փոսերիմեջ: Մելիորացվող հողերի առաջնային մշակության մեքենաներից են նան թփուտաճահճային գութանները, ֆրեզային մեքենաները ն ցաքանները: սկավառակավոր են Թփուտաճահճային գութանները կառուցվածքով նման ընդհանուր նշանակության գութաններին, ունեն ուժեղացված շրջանակ, կիսապտուտակայինթնով իրան ն փետուր: Նրանք նախատեսված են 30-50 սմ խորությամբ վար կատարելու համար: Արտադրությունում գոյություն ունեն կցովի ԼԱՀԵ-75 թփուտաճահճային ն ՈՔԻ-75, ՈՏԷԼ-1004Ճ, ՂԵՒԼ--3-45 կախովիճահճայինգութանները: Սկավառակավոր ցաքանները կառուցվածքով նման են հողի նախացանքային մշակության ցաքաններին ն նախատեսված են թփուտաճահճայինգութանով վարից հետո կոշտերը փշրելու, հողը փխրեցնելու մարգագետիններիու արոտավայրերիխնամքի համար: Արտադրությունումօգտագործում են Ե/11-3, 5/11-7, Ե71էՒ1-2,2,ՏՈՂԷԼ3,5 ծանր ցաքանները, որոնք բաղկացած են տարբեր քանակության սկավառակավորսեկցիաներից: ֆրեզային մեքենաները ակտիվ գործողության են, նախատեսված են չորացված ճահճային հողերի, ճահճուտների, տորֆային ճահճուտների մշակման, ինչպես նան մարգագետիններին արոտավայրերի բարելավման համար: Աշխատանքային օրգանը ֆրեզը պտտման ժամանակ հողը կտրում է սեպաձն տաշեղներով ն փխրեցնում: Արտադրությունում օգտագործվում են ՓՔՒԼ2 ճահճային ն թիակալված հանքային ու տորֆային հողերի փխրեցմանհամար նախատեսվածԻ/՛11-42 ֆրեզները: Հիմնական աշխատանքային օրգանը ֆրեզն է, որն իրենից ներկայացնումԷ դանակավորթմբուկ: ՓԵՒ-2 ֆրեզը բաղկացած է շրջանակից, կախոցից, ֆրեզային թմբուկից, սանրիչ վանդակից,հենման անիվներից ե շարժահաղորդ ղորդ

ու

ը

,

ստանում մեխանիզմից,որն իր շարժումն անջատմանլիսեռից:

է

տրակտորիհզորության

-

28.4

մեքենաներ ՛ ատրաստման պատր

Ոռոգման ցանցի

համար օգտագործումեն էքսկաՈռոգման ցանցի պատրաստման ն

ճեղքահանիչներ ջրանցքամաքխրամատափորիչներ, վատորներ րիչներ: աշխատանքներ մեջ հողաշինարարական '

Գյուղատնտեսության

են միաշերեփէքսկավակատարելուհամար լայնորենօգտագործում ն սկզբունքովմիանման տորներ, որոնք կառուցվածքովգործողության կախված էքսկավատորը է )Օի/3են: Օրինակ, 3-26214Ճ միաշերեփավոր սարքավոաշխատանքային 6.1 Օդ տրակտորիվրա: էքսկավատորի կատարվումէ որոնց շարժումը շերեփը, են սռնակը, սլաքը, րումներն մասում տեղակայվածէ միջոցով: Տրակտորիառջնի հիդրոգլանների նան հակակշռիդեր: բուլդոզերիթն, որը կատարումէ համար օգտապատրաստման ցանցի ժամանակավոր ոռոգման գործվումեն --716, «37-03 նայլ խրամատափորիչները: է Խ3703 ունիվերսալ մեքենան նախատեսված ժամանակավոր ինչպես հարթեցման, դրանց ոռոգման ջրանցքներիպատրաստման, շրջաունիվերսալ ունի համար: Մեքենան նան հողի խոր փխրեցման են աշխատանքային փոխովի ամրանում նակ, որի վրա հերթկանորեն համար շրջապատրաստման Այսպես,ոռոգմանջրանցքի իրան: գութանատիպ նակին ամրացնումեն աջ ն ձախ շրջող թներով է փորելիս ջրանցք տեղաԻրանի վրա ամրացվող խոփը փոխովի խոփ, իսկ ջրատար առու փոմ լայնությամբ են 0,5 ընդգրկման կայում հատակի0,5 կտրվածքով, է րելիս` 0,3 մ: Մեքենանփորում սեղանաձն 1:1 է: թեքությունը պատերի որոնց ջրանցքներ, ն 0,15 մ լայնությամբ է մեկ ընթացքովլրիվ նախատեսված 11140011 ջրանցքափորիչը համար: Բաղկացած պ ատրաստելու պրոֆիլովչորացմանջրանցքներ երկթն իրանից, շրջանակից, հենված վրա ընթացքայինանիվների մեխանիզմից: դանակիցն իրանի իջեցման-բարձրացման է նախատեսված Չ7Ք-1254 կախովիֆրեզայինջրանցթափորիչը համար: Աշխատանպատրաստման տորֆայինհողերում ջրանցքների են 2,5 մասում տեղակայված է, առջնի քային օրգանը երկթն իրան որի մ տրամագծով երկու ֆրեզներ: հողերում 0,7-1,2 մ, է 71657 խլուրդիչը նախատեսվածտորֆային ն մ խորությամբհող ճեղքավորելու իսկ հանքային հողերում 0,5-0,85 է շրջանակից, համար: Բաղկացած խլուրդայինդրենաժպպատրեստելու ն խորուհիդրոսարքավորումից կախոցից, օրգանից, աշխատանքային կոթավոր օրգանը մեխանիզմից:Աշխատանքային թյան կարգավորման է է, որի ներքնի մասում շղթայով միացված դանակ-ճեղքավորիչն ունեն կոնաձնտեսք: Աշխատանքի գլանաձն խլուրդիչը, որի ծայրերն

օրգանները:

է

ժամանակ դանակը ճեղքում է հողը, իսկ խլուրդիչը պատրաստում փակ

դրենաժ:

՞"

իրանցքամաքրիչը մաքրում է ջրանցքների հատակը տիղմից. վերականգնում ջրանցքի պրոֆիլը: Աշխատանքային օրգանը շերեփավոր շղթա է, որն իր շարժումն ստանում է հիդրոշարժիչից: Շերեփներիհատակը շարժական է, որը բենաթափելիս հատուկ մեխանիզմով հարկադրաբարբացվում է, զսպանակիշնորհիվ փակվում: ՋՆԸ202

255.

ն մասից, շարժահաղորդ

թողարկմանհամակարգից, ընթացքային մեխանիզմներից: ղեկավարման | ,

Ոռոգման մեքենաներ

Ոռոգման միջոցով կարգավորում են հողի ջրաջերմային ռեժիմը, բույսին պարարտանյութ մատուցում, հողերից հեռացնում աղերի ավելցուկը ն այլն, որի շնորհիվ բարձրանում է մշակաբույսի բերքա-

Նկ. 2.27. ԸԷՐԱ-50/80

տվությունը: րոոգո

Ոռոգումը կատարվումէ անձրնացումով,մակերեսային,ստորգետ-

նյա նկաթիլային եղանակներով:

Ոռոգման ամենատարածվածեղանակներից մեկը համարվում է անձրնացումը, որի ժամանակ անձրնացնողմեքենաներիապարատներով ջուրը տրոհում են մանր մասնիկների ն անձրնի տեսքով բաշխում դաշտի մակերնույթին: Ջրի աղբյուրից ջուրը ոռոգման ցանց մղելու համար Օգտագործվում են պոմպակայաններ,որոնք լինում են շարժական (տեղափոխվող, կախովի, լողացող) ն ստացիոնար: Շարժական պոմպակայանները լայնորեն օգտագործվում են բաց ն փակ ոռոգման ցանցերին ջու մատակարարելու համար, որի համար կարող են փոխվել: Կախովիպոմպակայանները մաներունակ են, շարժումն ստանում են ագրեգատավորողտրակտորից: Լողացող պոմպակայանները օգտագործում են ջուրը վերցնելու համար այնպիսի տեղերից, որտեղ դրա մակարդակը կտրուկ փոփոխվում է: Դրանք շարժաբերվում են ներքին այրման շարժիչով կամ էլեկտրաշարժիչներով:Ստացիոնար պամպակայաններն ամբողջ ծառայության ժամանակ գտնվում են միննույն տեղում: Դրանք կահավորվում են հւստուկ ջրահավաքիչներով ն շարժաբերվում ներքինայրմանկամէլեկտրականշարժիչներից: Ըստ ստեղծած ճնշման պոմպակայանները լինում են ցածր (մինչն 0.25 ՄՊա, օգտագործվում է բաց ոռոգման ցանցերում), միջին (0,250,5 ՄՊա) ն բարձր (0,5 ՄՊա -ից մեծ) ճնշման: Գյուղատնտեսության մեջ օգտագործվող պոմպակայաններից տարածված է ՇԱՈ-50/80 շարժական պոմպակայանը (նկ. 2.27), որը

Արար տեղից

նախատեսված է փակ կամ բաց ոռոգման ցանցով բաց աղբյուրից ջուրը անձրնացնողմեքենաներին մատակարարելու համար: Բաղկացած է ներքին այրման շարժիչից (7), երկանիվ կենտրոնախույսպոմպից (2), ներծծման (1) ն արտամղման(4) խողովակաշարերից,պոմպի

պոմակայան.

7-ներծծման խողովակաշար,2-պոմա,

Ճ5հենման անիվ խողովակաշար, 8-էժեկտոր 77-շարժիչ, կաշար,

սողնակ,4-արտամղման

ճ-քանդուլի ճնշման յսոդովաւ

համակարգիձիջոժամանակ թողարկման Շարժիչի աշխատանքի է, թիակներնայն լցվում ջրով խցիկը ցով պոմպի աշխատանքային Ղենց որ պոմպը գործարկվում մղում են դեպի ճնշմանխողովակաշար: են: անջատում համակարգը է, թողարկման

Արտադրողակ

ճնշումը՝ 0,8-0,25 ՄՊա: ոռոգմանհամար օգտագոր» մշակաբույսերի Գյուղատնտեսական ն անձրնացնողմեքենաներ տեղակայանք-

30-140 լ/վ է,

զանազանտեսակի ւմ են` ա) ըստ անձրնացնողապարատների ներ, որոնք դասակարգվո 28-25 մ, 8-10 մ, միջին շիթային (կարճաշիթջ̀րմանշառավիղը իրականացգործընթացի հեռաշիք՝ 60-90 մ), բ) ըստ տեխնոլոգիական Գ) աշխատող, ընթացքում ն ման` դիրքայինգործողության շարժման գ լորման, տեղափոխվող, եղանակի՝ ըստ դաշտով տեղաշարժման դիրքում շարժման ըստ աշխատանքային դ) կախովի, ինքնագնաց, սնուցմանեղանաե) ըստ ն ուղղության՝ճակատային շրջանագծային, սնվող: կի՝ ջրանցքիցն խողովակաշարից են օգտագործվում երկանիվ ոյլճ-100Ի1Ճ նատակով Անձրնացման հեռաշիթ, /Փ-120 «փոօոք» ապարատը, ոՈԼ-70կախովի անձրնացման նայլն: մեքենաները անձրնացնող ճակատային է ապարատը նախատեսված երկանիվ,անձրնացման

ծում

են

տեսակի`

7ԱՆ4-100հ14.

մշակաբույսերի տեխնիկականհացահատիկային բանջարանոցային, տրակտորի է թրթուրավոր ներկայացնում ն

ոռոգմանհամար: Այն իրենից երկհեհենարանի վրա տեղակայված վրա ամրացվածշրջադարձային անձրնեն կարճաշիթ վրա գնվում ծան ֆերմա, որի խողովակաշարի է բաց ջրանցքկատարվում սնուցումը Ջրի ացնող ապարատները: ներից:

ք

211170 կախով հեռաշիթ անձրնացնող մեքենան նախատեսված զանազան գյուղատնտեսականմշակաբույսերի, այգիների, մարգագետիններին արոտավայրերիոռոգման համար: Մեքենան կախվում է տրակտորիվրա, բաղկացած է ջրի կենտրոնախույս պոմպից,ներծծման ն արտամղման խողովակաշարերից, որոնց վրա տեղակայվածէ փքելքովպտտվող կանգնակը: Մեքենանդիրքայինգործողությանէ: ՊՓ-120 «մոշոք» ճակատային անձրնացնողմեքենան (նկ. 2.26) նաատեսված 2 մ-ից ոչ բարձր մշակաբույսերի, ու մարգագետինների արոտավայրերիոռոգման համար: Այն դիրքայինգործողությանէ, սնվում է ոռոգման ցանցից: է

է

նակ կուլտուրտեխնիկականմիջոցառումներից հետո հողը խնամքով մշակում են (վար, սկավառակում,ֆրեզում, ցաքանում), պարարտաց-

մարգագետնայինխոտաբույսերցանում: Մարգագետիններին արոտավայրերիբարելավման համար օգտագործում են պարարտանյութացրիչներ,հողամշակ, կուլտուրտեխնիկականն հատուկ մեքենաներ: Վերջիններիսթվին են պատկանում մարգագետնայինցաքանները,թմբակտրիչները,մարգագետնայինագրեգատները նայլն: դանականման Ցաքանման համար օգտագործում են ԽԱԼ2,:3 ատամներով ցաքանը, արոտավայրերիհամար` ՖԱԼԼ,1, ՖԼԱՇ-3,6 հոդակապայինատամնավորցաքանները: Նկ. 2.29 -ում բերւլած են «ԱԼ2 թմբակտրիչներին ՃԱՂՈ-1,5 ու ՃԱՄԷ2,5 մարգագետնայինագրեգատներիսխեմաները: շ լ 3ՅՏՀ նում ն

ի

Նկ. 2.28. /1Փ-120 մաթ» անձրնացնող մեքենայիսխեման ոռոգման ցանցի խողովակաշար,2 4 6-հիդրանտներ,3 77սնուցող սարքեր, 2-շարժական ձեկտրակայան, 7սայակներ, 8-

անժրնացնողմեքենայիխողովակաշար, 9-բացիչներ, 70-անձրնացնող ապարատներ

Սայլակների(7) վրա տեղակայվածխողովակաշարին միացված բացիչները (9) ն անձրնացնող ապարատները(10): Սայլակները են կահավորված էլեկտրաշարժիչներով, որոնք սնվում են տրակտորի վրա տեղակայված էլեկտրակայանից: են

226.

ն մարգագետինների արոտավայրերի բարելավմանմեքենաներ

ն արոտավայրերիբարելավման Մարգագետինների է նպատակն խոտհարքների արդյունավետության բարձրացումը:Բարելաումը լինում է մակերեսային ն արմատական:Առաջին դեպքում կատարվում է հողակույտերի, թմբերի (մրջնանոց ն այլն), բփուտների

ՆՆ

ոչնչացում, աղբի հավաքում, պարարտացում, խոտի ցանք, ցանքի ցաքանում, դաշտի խլուրդավորում ն ճեղքավորում, իսկ երկրորդը է բնական խոտաբույսերը նպատակաուղղված արժեքավորցանովի խոտաբույսերով փոխարինմանը: Արմատականբարելավման ժամա94

Վ

եղ Բ) 411է1.5 ագրեգատ, գ) 4111-2,5 ագրեգատ. Ն մբակտրիչ 13-հիդրոգլաններ,4, 7-սավառակավոր մարտկոց, 2-ֆրեզ,

ԱԱ

,

մեքենաներ.

Ր ԳաԳետինեւրի ճել

ն

թուրը

3, 5,

արելավման Բարակ

12,

14-գլանվակներ, 6, 7. 8-բունկերներ, 9-սերմատար խողովակաշար, 70-արորիկներ,71-թաթիկներ,15-անիվ

»

1-2 թմբակտրիչը (նկ. 2.29ա) նախատեսվածէ արմատական բարելավմանժամանակ մինչն 70 սմ բարձրությամբթմբերը կտրելու ն հողաշերտիֆրեզման համար: Պ1/1է1,5 (նկ. 2.29բ) մարգագետնայինագրեգատընախատեսված է ցածր արդյունավետությանմարգագետինների արմատականբարելավման համար, միաժամանակկատարում է հանքային պարարտապարարտացում, հողի ֆրեզում, խոտաբույսերի ցանք ն ցաքա-

նյութով ում:

4-25 ագրեգատը (նկ. 2.29գ) նախատեսվածէ աղակալած հողերի, կերահանդակների արմատականբարելավման համար: Ի հավելումն նախորդի, այն կահավորվածէ նան կուլտիվատորիթաթիկներով, որը փխրեցնում է աղակալված հողաշերտը:Մեկ ընթացքի ժամանակագրեգատը փխրեցնում է աղակալված հողաշերտը, ֆրեզում վերնի հումուսային հողաշերտը, հողը պնդացնում, ցանում խոտաբույսերի խոշոր ն ծածկող բույսի սերմերը, ծածկում հողով, ցրում խոտաբույսերի մանր սերմերըն գլանվակումդաշտը:

Ստուգողականհարցեր 1.

Բնութագրեքմելիորատիվաշխատանքների տեսակները: Նկարագրեքյուրացման նպատակովհողերի նախապատրաստմանն մեքենաներիկառուցվածքը: Յ. Ինչպիսի՞ մեքենաներեն օգտագործում ոռոգման ցանցի պատրաստման համար,նկարագրեքդրանց կառուցվածքը ն աշխատանքը: 4. Ինչպիսի՞ ոռոգման մեքենաներ գոյություն ունեն, նկարագրեք դրանց կառուցվածքը: 5. Ո՞րը է մարգագետինների ն արոտավայրերի բարելավման նպատակը,որո՞նքեն բարելավմանեղանակները: 6. Նկարագրեք հողերի բարելավման համար նախատեսված ն աշխատանքը: մեքենաներիկառուցվածքը 2.

ԲԱԺԻՆ 3.7.

3: ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍԱԿԱՆ

ՏԵԽՆԻԿԱՅԻ

ՇԱՀԱԳՈՐԾՈՒՄ

Չասնկացողություն գյուղատնտեսականգործընթացներին տեխնոլոգիաներիմասին

Ընդհանուր դրույթներ: Գյուղատնտեսականայս կամ այն մշակաբույսի աճեցումը ն որոշակի մթերքիստացումն իրենից ներկայացնումէ տրանսբարդ արտադրականգործընթաց: Վերջինս տեխնոլոգիական, պորտային ն օժանդակ գործողությունների միասնականություն է, որոնց ընթացքում ազդում են մշակվող օբյեկտի վրա (հող, բույս ն այլն), փոխումդրա դիրքը, հատկանիշները,վիճակըն այլն: Այսպիսով գյուղատնտեսական տեխնոլոգիականգործընթացըմիջոցառումների համակցությունէ, որի ազդեցության տակ նյութը ենթարկվում է տեխնիկական,ֆիզիկական կամքիմիական եղանակովմշակման, որի արդյունքում փոխվում է դրա վիճակը ն հատկությունը: Տեխնոլոգիական գործընթացը բաղկացած է առանձին գործողություններից: Գյուղատնտեսականտեխնոլոգիան լինում է գյուղատնտեսական մթերքի արտադրության (օրինակ, ցորենի, ճակնդեղի),հողի մշակության, բերքահավաքի նայլն: Գյուղատնտեսականմշակաբույսի մշակությանգործընթացիհիմնական տեխնոլոգիաներնեն հողի հիմնականն մակերեսայինմշակությունը, պարարտացումը,ցանքը, խնամքը ն բերքահավաքը:Գյուղատնտեսական մշակաբույսի մշակության ն բերքահավաքի տեխնոլոգիայի հիմնականփաստաթուղթը տեխնոլոգիականքարտն է, որի մեջ ագրոարտացոլվումեն բոլոր աշխատանքներիհաջորդականությունը, տեխնիկականպահանջները, կատարմանժամկետները,աշխատանքի ծավալը, ագրեգատիկազմը, դրա շահագործականցուցանիշները: Գյուղատնտեսականմշակաբույսերիմշակության ն բերքահավաքի տեխնոլոգիականքարտի մեջ մտնող գործողությունների (աշխաքարտանքների) համար կազմում են օպերացիոն-տեխնոլոգիական տեր: Եթե բույսերի մշակության ն բերքահավաքի տեխնոլոգիական քարտը գաղափար է տալիս այն մասին, թե ինչ գործողություններ, երբ ն ինչ միջոցներով պետք է կատարվեն,որպեսզի ստացվի նախատեսքարտը ցույց է տաված բերքը, ապա օպերացիոն-տեխնոլոգիական լիս, թե ինչպես իրականացնելայդ գործողությունները,որպեսզիառաջադրվածնպատակինհասնել նվազագույն ծախսումներով: Տեխնոլոգիականգործողություններեն վարը, ցանքը, կուլտիվացիան ն այլն: Տրանսպորտայինգործողության ժամանակ կատարվում է նյութի փոխադրում մի տեղից մի այլ տեղ` առանց նրա որակը ն քաճակը փոփոխելու:

Օժանդակ գործողությունն ապահովում է, լավացնում ն հեշւտտացբեգատում գտնվող մեքենաների քանակի միամեքենա՝ ն. բազմամենախորդների(հիմնականգործողությունների) կատարմանգործքենա, ըստ աշխատանքայինմեքենայի միացմանեղանակի` կախովի, ընթացը: Գյուղատնտեսական աշխատանքների (գործողությունների)կցովի ն կիսակախովինայլն: կատարմանհամարանհրաժեշտեն տեխնիկականմիջոցներ: Մեքենատրակտորայինագրեգատներիններկայացվումեն որոշա3171 կի շահագործական պահանջներ, որոնք բնութագրվում են տեխնոլոգիՀասկացողությունմեքենատուս Ռատորային ական (աշխատանքիորակի ապահովում), էկոլոգիական(ագրեգատի ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա), էներգետիկական(էներգիՏրակտորնինքնուրույնհնարավորչէ օգտագործել գյուղատնտե- այի օգտագործման չափը), էկոնոմիկական(արտադրողականությունն սական աշխատանքներկատարելու համար աշխատանքային ու դրամականծախսումներ),էրգոնոմիական(սանի(բացառությամբսիլոսի խտացմանդեպքը): Անհրաժեշտէ տրակտորինմիացնել տարա-կենսաբանական պայմաններ ն հուսալիության (երկարա(կախել կամ կցել) որնէ մեքենա կամ սարքավորում: Ինչպես պարզվեց կեցություն) ցուցանիշներով: բաժնում, գյուղատնտեսականմեքենաներիզգալի մասը, բացառու3.12. ՄՏԱ շահագործական թյամբ բերքահավաքի որոշ կոմբայնների,ինքնագնաց ն տեխնոլոգիական բնութագրերը չեն, այսինքն նրանցօգտագործման համարանհրաժեշտէ ունենալ էներգետիկական ՄՏԱ աշխատանքը գնահատվում է որոշակի տեխնոլոգիականն միջոց: Այդպիսիէներգետիկական միջոցներեն համարվումտրակտորը ն էլեկտրական շարժիչը, որոնց հետ գյուղատնտեսականմեքենան շահագործականցուցանիշներով: միացվում է օժանդակ մեխանիզմիմիջոցով:Տրակտորների ՄՏԱ շահագործականցուցանիշներն են. ա) ագրոտեխնոլոգիամոտ ինչպես տեսանռ,օժանդակմեխանիզմէ հանդիսանում կան, որը բնութագրում է աշխատանքի որակը, բ) էներգետիկական,որը կախովի կամ կցման մեխանիզմը:Եթե մենք գյուղատնտեսական բնութագրում է էներգիայի օգտագործմանաստիճանը, գ) մաննրային՝ մեքենան օժանդակ մեխանիզմի օգնությամբ միացնենք տրակտորիհետ բնութագրում է հիմնականում ագրեգատի շրջադարձելիությունը ն անապա կստանանք ցողականությունը, դ) տեխնիկական` բնութագրում է հուսալիությունը մեքենատրակտորային ագրեգատ(նկ. 3.13, որը կացած է Էներգետիկմասից (տրակտոր կամ (երկարակեցություն, անխափայնությունն այլն), ե) տեխնիկատնտեսաէլեկտրական շարժիչ) ն շահագործականծախէ արտադրողականությունը օժանդակ մեխանիզմից(կցման կամ կախովի սարք) ն կան՝ բնութագրում սական մեքենայից: է սերը, զ) էրգոնոմիական բնութագրում աշխատանքի պայմանների սանիտարա-կենսաբանական հատկությունը, սպասարկմանհարմարաՄեքենատրակտորային ագրեգավետությունը, անվտանգությունը, գեղագիտական ցուցանիշները, ն տը հաճախ անվանվում է նան այլն: տրակտորային կամ գյուղատնտեսական ագրեգատ: Ագրեգատ բառը Տեխնոլոգիականբնութագրերն են. ա) աշխատանքի որակի գնաէ լատիներենՅցԹց8ատ հատման ցուցանիշները (մշակման խորություն, բերքի կորուստ ն այլն), փոխառնված բառից,որը նշանակումէ միացված: բ) տեսակարար-քարշային ն լրիվ քարշային դիմադրությունները, Քանի որ Գյուղատնտեսական գ) աշխատանքային ընդգրկման լայնությունը, դ) աշխատանքային աշխատանքները են, բազմաբնույթ արագությունը, ե) ագրեգատի տեխնոլոգիականընթացքի երկարուապա մեքենատրակտորային ագրեթյունը, զ) աշխատանքայինօրգանիթողունակությունըն այլն: գատները(ՄՏԱ) նույնպեստարբեր Ագրեգատիընդգրկմանլայնություն կոչվում է դաշտիտեղամասի նշանակությանեն: Այսպես, ըստ այն լայնությունը, որը մշակվում է մեկ նթացքի ժամանակ: Ընդգրկման կատարվող տեխնոլոգիական գործլայնությունը լինում է կառուցվածքային ն աշխատանքային, որոնք յ |թ ընթացի են դրանք լինում ԱՐ Ց վարի, իրար հետ կապված են հետնյալ արտահայտությամբ. ն այլն, ըստ Ել. 3.1 Մեքենատրակտորային ցանքի, բերքահավաքի (3.1) 8ա-թ8-բելու մ, ագրեգատիսխեման. կատարմանեղաորտեղ՝ 8 -ն ագրեգատի աշխատանքայինընդգրկման լայնությունն է, աշխատանքների 2-օժանդակմեյսաճիզմ նակի շարժական, ստացիոնար ն մ, 8 --ն՝ կառուցվածքայինը (ըստ տեխնիկականբնութագրի), մ, Ել --՝ մեքենա աշխատանքային ստացիոնար-շարժական, ըստ ագմեկ մեքենայի կառուցվածքային ընդգրկման լայնությունը, մ, ոչ --ն՝ նում

ագրեգատ նեի մասին

նախորդ

հիդրավլիկական

բաղ-

գյուղատնտե-

լ

Ն

Ն

"Հ"

2ատթակտոր,

մեքենաներիքանակը ագրեգատում, Ց

Գորան Լայնության

,

-

-ն

կառուցվածքային ընդ-

օգտագործման գործակիցը:Վամատարած մշակուհամար (ցաքան, երեսվարիչ, խոտհնձիչ) Թ-0,96-

098 Աք րի ների, միջշարային կարտոֆիլի,ճակնդեմշակության, ի էՀրջացա համար`1,0, գութանի ե ա

մեքենաների համար թեռաների երկարությունը ր տեխնոլոգիական պարին անցնումընթացքի մինչն տեխնոլոգիական է

գութանատիպ

ԶՈՐ

թյանը

րս

ագրեգատն

այն ճանա-

է

տարողու-

(սերմարկղ, սրսկիչի բաք ն այլն) դատարկվելը կամ լցվելը բունկեր ն այլն): Տեխնոլոգիական ընթացքիերկարությունը

Նոոայնի

10 2.4,

ւ...

աթ

որտեղ՝ րտսղ -ն՝

ք

մ

(3.2)

'

տեխնոլգիական տարողության ծավալն է, մտ,Քո

մեջ լցվող նյութի ծավալայինկշիռը, կգ/մ5, ո

-ն՝

--ն՝ դրա

տարողության ծավա-

նյութի ծախսի նորանկամգրծման գոհոամիցը, կգ/Ճո-0.95-100, 9ս -ն՝

Ե թույլատրելի ր աես Տեխնոլոգիա ը

մեծությունը (մ

աշխատանքայինարագության

կայից ախված մեքենա ո է

տվյալ գործողությանագրոտեխնի-

արապայմաններից կառուցվածքից: հողի Օրինակ, ղիմշակության մշակությանոչ մեքենաներիհամար Մտեխն արագընթաց թ արագընթացներինը՝ կմ/ժ, 7-12

րինը

4-10

ու

կմ/ժ, բերքահավաքի մեքենանե-

կԱժն այլն:

Ագրեգատիթողունակությունըմիավոր ժամանակումմշակվող (կալսվող) նյութի քանակությունն է: Սուլորաբար տեխնիկական բնութագրում տրվում է թողունակության թույլատրելի արժեքը, իսկ փաստացին որոշվում: Օրինակ,եթե կոմբայնը հացահատիկի բերքը հավաքում է նախապեսհնձված լաստերից, ապա դրա թմբուկի փաստացի թողունակությունը կլինի. `

որտեղ` Ւ,

-ն

ին

ԳԿՀՏ

ո

կգ/վրկ,

(3.3)

մեկ գծամետրիլաստերի զան Գգվածնէ, Թ" մ, ժա

կոմբայնի աշխատանքային արագությունը կմ/ժ:

-ն

՝

Ստուգողական հարցեր 1. Որո՞նքեն գյուղատնտեսական առտա տեսակները, ցույց տալ դրանց 2. Ի՞նչ է իրենից ներկայացնում մեքե Քն ատրակտորային

տը ն

ինչի՞

Որոնք են ՄՏԱ տեսակները ն ինչպիսի՞ պահանջներ են ներկայացվումդրանց նկատմամբ: 4. Որո՞նք են ՄՏԱ տեխնոլոգիական ն շահագործական բնութա-

Յ.

գրերը:

Ինչպե՞ս են որոշում ագրեգատի աշխատանքայինընդգրկման լայնությունը: 6. Ինչպե՞ս են որոշում ագրեգատի տեխնոլոգիական ընթացքի երկարությունըն փաստացիթողունակությունը: 5.

3.2.

Մեքենատրակտորայինագրեգատներըհամալրումը

Ընդհանուր դրույթներ: Որպեսզիհնարավոր լինի կաատարել այս կամ այն գյուղատնտեսական աշխատանքը, անհրաժեշտ է կազմել ՄՏԱ: Իսկ դա նշանակում է որոշել, թե ինչպիսի գյուղատնտեսական մեքենա ն քանի հատ պետք է միացնել տրակտորին ն որ փոխանցումով աշխատել, որպեսզի գործընթացը կատարվի արդյունավետ: ճիշտ կազմված ագրեգատը պետք է համապատասխանիագրոտեխնիկայի պահանջներին, աշխատանքը կատարվի որակով, հեշտ սպասարկվի, լինի անվտանգ, ապահովիբարձր արտադրողականությունն ունենա վառելանյութի քիչ ծախս: ՄՏԱ-ի ճիշտ կազմումը առաջին հերթին կախված տրակտորի հետ միացվող մեքենայի դիմադրությունից, որը հաստատուն չէ նե անընդհատ փոփոխվում է կախված հողային պայմաններից, գյուղատնտեսական մեքենայի աշխատանքային օրգանների տեխնիկականկիճակից ն այլն: Մյուս կողմից,որպեսզիգյուղատնտեսականգործընթացն իրականանա արդյունավետ,պետք է ճիշտ օգտագործել տրակտորիքարշող ուժը, որն էլ իր հերթիննույնպես հաստատուն չի մնում: Քարշային ուժի մեծությունը կախված է ընտրվող փոխանցումից, այսինքն շարժման արագությունից,տրակտորիտեխնիկականվիճակից, դաշտի վիճակից, թեքության աստիճանից, ծովի մակերնույթից ունեցած բարձրությունից ն այլն: Բոլոր այլ հավասար պայմաններում տրակտորն ամենամեծ քարշային ուժ զարգացնում է խոպան հողերի ն հացահատիկիհնձից հետո մնացած խոզանի վրա աշխատելիս, իսկ նվազագույնը` ցանքի դաշտում, քանի որ այս դեպքում տեղահամար նախապատրաստված պտույտն ավելանում է: Քարշային ուժի վրա մեծ ազդեցություն է թողնում վերելքը (քարշի ուժի նվազում) ն վայրէջքը (ավելացում), քանի որ այս դեպքում ագրեգատի վրա ազդում է ծանրության ուժի դաշտի թեքությամբուղղված բաղադրիչը: Նշված հանգամանքներըստիպում են, որպեսզի տրակտորային ագրեգատը կազմվի այնպես, որպեսզի տրակտորիքարշային ուժը 1555--ով մեծ լինի գյուղատնտեսականմեքենայի քարշային դիմադրությունից: Մեքենատրակտորային ագրեգատը համալրում են (կազմում

է

գործընթացների Նշանակություն Կան

համար էնախատեսված

ագրեգա-

են) երկու եղանակով հաշվարկային ն փորձնական: Հաշվարկային եղանակիդեպքում հաշվարկում են կամ տեղեկատուգրականությունից

Բրոմ Արոյիդիմադրությունը Գամեմամելով արժեքները դրանց նտրում

քարշային

ուժերը

ն

տվյալ

գյուղատնտեսական

մեքենա

կի աշխատանքային փոխանցումների համար ճշտում են ագրեգատի կազմը, այնուհետն գտնում դրանցից լավագույնը, որի դեպքում տրակտորի բեռնվածությունը գտնվում է նորմատիվայինսահմաններում: Փորձնական եղանակի դեպքում օգտվում են գիտնականներիկողմից մշակված գյուղատնտեսական մշակաբույսերի մշակության ն բերքահավաքի տեխնոլոգիականքարտերից, որոնցում յուրաքանչյուր աշխատանքի համար բերված են ագրեգատի կազմը, նրա շահագործական ն այլ կարնոր ցուցանիշները: 3.2. 1.

ՄՏԱ են

տեխնիկական ոիաար քարշային Աերաների նհարանցերը, ադրությունը

Գյուղատնտեհատկանիշները: ընտրմանժամանակ պետք է հաշվի առնել դրա ընդ-

տրակտորի

քարշային

սական մեքենայի գրկման լայնությունը, թույլատրելի աշխատանքային արագությունը, տեսակարարքարշային դիմադրությանմեծությունը, զանգվածը, ագրեգատավորմանեղանակը ն այլն, իսկ կցորդիչի ընտրության ժամանակ՝ կցորդիչի ճակատը ն քարշային դիմադրությունը:Այս ցուցանիշներից կարնոր է մեքենաների տեսակարար քարշային դիմադրությունը,որն իրենից ներկայացնում է մեկ գծամետրի (կուլտիվատորներ, շարքացաններ ն այլն) դիմադրությունը, կՆ/մ կամ միավոր մակերեսի դիմադրությունը (գութան), կն/մ՛,կամ գլորման դիմադրությունը(կցասայլ, պարարտանյութացրիչ,սրսկիչ): ոժերը հայտեի չեն, ապա

էկատարել պետք քարշային հաշվար `

Տրակտորի քարշային ուժերի հաշվարկի էությունը կայանում է նրանում, որ հաշվարկով որոշում են տրակտորիշարժիչի հզորությունը՝ կախված տեղանքի աշխարհագրականբարձրությունից (բարոմետրական հզորությունը), այնուհետն տանող անիվների (աստղանվի) վրա

են.

գտնում համար:

շոշափող ն կցման ուժերը: Այդ ուժերի համեմատությունից տրակտորի շարժող ուժերը որոշակի փոխանցումների

Շարժիչի բարոմետրական հզորությունը որոշվում է հետնյալ

բանաձնով.

կՎտ, -ուի-2ի ,

իր

Օ.3)

"

տեՒ| որտեղ` ԽՊ.,-ն շարժիչի արդյունավետհզորություննէ, կՎտ, -ը ու ղանքի բարձրությունը,մ, ՛ -ը' օդի խոնավության,ջերմաստիճանի պատճառով հզորության կորուստը հաշվի խտությանփոփոխության

առնող գործակիցը`«0,7

-

0,9:

Տրակտորիշոշափող ուժերը:

Տրակտորի քարշային հաշվարկի էությունը

համալրման ժամանակ նախ, ելնելով պայմաններից, ընտտվյալ գյուղատնտեսական աշխատանքի համար նախաԱի րի ար ամերի տորի քարշային հաշվարկ, որոշում գյուղատնտեսական մեքենայի քարշային դիմադրությունը, ճշտում ագրեգատի կազմը ն աշխատանքի ռեժիմը,ապա որոշում ագրեգատիշահագործականցուցանիշները: Տեխնիկական միջոցների ընտրման ժամանակ պետք է հաշվի առնել տնտեսության հնարավորությունը, մշակվող հողի կամ բույսի տեսակն ու բնութագիրը, դաշտի չափերը, ռելիեֆը, ագրոֆոնը, ագրո-

րում

առաջացող

107ր -Խչաւ

Հեք թ-

ոլ ու

պտուտաթվերը,պտ/րոպ,

--ն՝

ո-ն տանող անվի Կցմանուժը

ք

Հ

ընկնող ծանրությանուժը, կՆ:

(3.5)

տրակտորիտանող մասի վրա

46...Հ4(6.ԷՕր)

Շա-

,

մ:

ԲՕպյկն,

որտեղ՝լւ -ն կցման գործակիցնէ, Օգց -ն՝

Ա

հզորու-

ոխանցվող

ե

շարժիչինոմինալ թիվ -ն շարժիչ նցմ թիվը, փոխանցման րու շառավիղը, մ (աստղանվի)գլորման ն

ցվող հզոր անջատմանլիս ռով հզորության փոխ ն` տրանսմիսիայի --ը տրանսմիսիայիօգգ -ն, մոր

որտեղ` ես -ը փ ունն է, կՎտ, ղս .

կն,

մար

(3.6)

մասն տանող անիզա բրթուրավոր Նբոլոր ս,

6.

թեծանրության

ուժի

է

որ

1, միայն հետին տանող անիվներով համար 6 ներով տրակտորների օ -ն՝ տեղանքիթեքությունը,աստիճան: 0,6-0,8, համար՝ տրակտորների -

Հ Եթե Քլց» Քչոչ,ապա Բ,արժ Քչոչ,եթե Քլց Քչո,,ապա Ք,արժ լք» ուժն է:: ն շարժող -Վ տրակտորի որտեղ՝Ք,սրժ -

-

--ը

՝

թ

նցման

:

,

«| 4Թ6,-Օրյրոօ

է: ն գործակից գործակիցն դիմադրության գլորման գտնում են տրակտորի քարշային ուժերը`

Այնուհետն համար՝ խանց

ք-ը որտեղ՝ ր `

(Եօ)դիճադրություն

Ան 46.--6)թօջակ կն,

Տրակտորիգլորման թ, ՀՈՍ:

թ ՀՏ

Ս

ԷԵ,)կՆ:

Յ.

1-րդ

փո(.8)

3.2.2.

ն աշխատանքայինռեժիմի ճշտումը Ագրեգատիկազմի

ճշտել ագրեգատի կազմը, նշանակում է գտնել դրա մեջ մտնող. մեքենաների կամ իրանների (գութան) այն ռացիոնալ քանակը, որի դեպքում թույլատրելի աշխաանքայինարագության տակ ապահովվում են քարշային ուժի 90-95» Օգտագործում ն բարձր արտադրողականուու թյուն շահագործականցուցանիշներ: Ագրեգատի կազմի ճշտման համար անհրաժեշտ է նախ որոշել ագրեգատիմեջ մտնող գյուղատնտեսականմեքենայի քարշային դի-

մադրությունը:

Գութաններիհամար որոշում

մեկ իրանի դիմադրությունը.

են

6.

լ

կՆ, 7,100

8.-ԽՃոծ-0-

(3.9)

որտեղ՝ ԷՀ -ն գութանի տեսակարարքարշային դիմադրություննէ, կՆ/մշ, -ն՝ վարի խորությունը, մ, Ե -ն՝ իրանի ընդգրկմանլայնությունը, մ, 7. -ն գործակից է, որը ցույց է տալիս, թե գյուղատնտեսականմեքենայի ծանրությանուժի որ մասն է ընկնում տրակտորիտանող մասի վրա, Շգ -ն՝ գութանիծանրության ուժը, կՆ, 1 -ն՝ տեղանքիթեքությունը, օ4, որ -ն՝ իրաններիքանակը ըստ տենիկականբնութագրի:

Ագրեգատի կազմը ճշտում ենք ելնելով տրակտորի քարշային ուժի օգտագործմանգործակցի մեծությունից. Դ,

Կուլտիվատորների,շարքացանների,երեսվարիչներին նմանահւ

-Խեւ«(-4)Թ,

ՒՇ

չ

դ)լը կն,

(3.10)

որտեղ Կ Ա ծեքենայի տեսակարարքարշային դիմադրությունն է, կՆ/մ, Ց -ն՝ կառուցվածքայինընդգրկմանլայնությունը, մ, Փչ -ն՝ մեքենայի ծանրության ուժը կՆ, Ծլ/ --ը՝ լրացուցիչ բեռի (սերմ, պարարտանյութ) ծանրության ուժը, կՆ: Այնպիսի մեքենաների համար, որոնք դիմադրություն են ցույց տալիս միայն ընթացքային մասով սրսկիչ, (պարարտանյութացրիչ, կցասայլ) քարշային դիմադրությունըորոշվումէ

լ/էրը) լ

ե-0-26,-օ.) Ու

Ալնուհետն յնու

Ն

|

որոշում ե ենքագրեգատում անհրաժեշտ մեքենաների

(իրանների) քանակը

թ

ոլ --Հէ, ճ.

ն

հ,

(3.12)

Ստացվածարժեքներըկլորացնում ենք մինչն փոքր ամբողջ թիվը

գտնում`

Եթեու

թ

դլ»-:

Իգ

Հ

-2,

նայլն,

որ Բր,Բ

ապա

-

ուին:

պետք էընտրել կցորդիչ:

(3.13)

տ

"

կամ

ք

ուրի

0.14

"

ղջ-ի արժեքը որոշում ենք տրակտորիհիմնական փոխանցումների համար (վարի ժամանակ |, 11, Բ/, կուլտիվացիայի,ցանքի ն նմանա-

դրանք վերը տիպ ագրեգատների համար` |, Խ/, Կ, ԿՍ, համեմատում նշված թույլաատրելի արժեքների հետ ն ընտրում այն փոխանցումը, որի համար ղք -ի արժեքը ամենամեծն է ն աշխատանքայինարագությունը չի գերազանցումտեխնոլոգիապես թույլատրելի սահմանները: Ընտրված փոխանցմանհամար գտնում ենք ագրեգատիաշխատանքայինարագությունը. ,

տիպ մեքենաներիքարշային դիմադրությունը՝

թ

(3.15) «0377-5(լ-6/100)կմ/ժ, դոր

որտեղ՝8 -ն տանող մեխանիզմիտեղապտույտիգործակիցնէ:

Ստուգողականհարցեր

Ո՞րնէ ՄՏԱհամալրմաննպատակը: է տրակտորի 2. Յ. Ինչպե՞սեն որոշում տրակտորի քարշային ուժերը նւ գյուղատնտեսականմեքենաներիդիմադրությունը: 4. Ինչպե՞սեն որոշում ՄՏԱ կազմը ն աշխատանքիռեժիմը: 5. Ինչպե՞սեն որոշում ՄՏԱ աշխատանքայինարագությունը: 1.

որն

3.3.

ան դրու ուժե

Տեղամասում աշխատանքներիկազմակերումը ն ՄՏԱ կինեմատիկան

Տեղամասի նախապատրաստումը: Մեքենաւորակտորայինագրեգատների աշխատանքը ռացիոնալ կալզմակերպելու նպատակով դաշտը բաժանվում է առանձինտեղամասերի,որոնք ունեն որոշակի երկարուտարրեր` շրջադարձային գոտիներ, դաշտի աշխատանքային թյուն, ագրեգատիելքի (մուտքի) մեծություններ,հսկմանգիծ, ըստ որի կողմնորոշվելով ագրեգատը վարում են այնպես, որ մինչե գյուղատնտեսական մեքենայի աշխատանքայինդիրքի բերելու տրակտորն անցնի որոշակի տարածություն (ագրեգատի մուտքի մեծություն), ն հակառակը (ելքի մեծություն), որից հետո աշխատանքայինմեքենան բերվի փոխադրականվիճակի: Նախքանաշխատանքըսկսելը անհրաժեշտէ դաշտը նախապատրաստել, որի համար դաշտից հեռացնում են կողմնակիիրերը, վտան105

գավոր տեղամասերը շրջափակում, այնուհետն առանձնացնում վարելաշերտերը (ողակտորները) ն շրջադարձայինգոտիները (Բ, նկ32 ի է. Է

«՛

յ

5|

| | յ |

`

Հ

ի

||

չ

|

Հ

են

վ

Լ,

տեղամասիսխեման. Նմ. 3.2. Ագրեգատիաշխատանքային Լ-դաշտի (գոնի) երկարությություն, Լա-տեղամասիաշխատանքային երկարություն,Է-շրջադարձայինգոտու լայնություն, Շ-վարելաշերտի մեծություն, Կ-իսկման գիծ չայնություն, օ-ագրեգատի ելքի(մուտքի) 3.3. 1.

Ագրեգատիկինեմատիկանն կինեմատիկական ցուցանիշներիորոշումը

են ատիկա հասկանու ի կինեմատիկ ասելով ելով հասկանում սական աշխատանք կատարելիս տեղամասում դրա ԱռրԵ գրեգատ

լայնությունը կինեմատիկական

(Գլ), ելքի (մուտքի) երկարությունը(6):

կետն կենտրոնըայն պայմանական Ագրեգատիկինեմատիկական

դիտվումէ դրա մնացածկետերիկինեմատիկան: Է, որի նկատմամբ Շրջադարձի կենտրոնը այն կետն է, որի նկատմամաբտվյալ

շրջապահին կատարվում է ագրեգատիկենտրոնիշրջադարձը, իսկ է. հեռավորությունն եղած մ իջն դարձիշառավիղը՝երկու կենտրոնների Բ-ը «6.մ, է ագրեգատի5 կմ/ժ արագության -ն շառավիղն Բ. շրջադարձի որտեղ` Խր»1, դեպքում, Էգ -ը գործակիցէ, ՄՀ5 կմ/ժ արագությանհամար համար՝ ՒԿ.»1: բարձր արագությունների երկարությունը(6: ուղղագծային Ագրեգատի կինեմատիկական ն ամենահեռու աշխակենտրոնի ագրեգատի ժամանակ շարժման է. հեռավորությունն եղած միջն տանքայինօրգանի (3.16) Հար Էնպւն տրակտորի,կցորդիչի ն որտեղ` որ, /պցդ։մ -ն համաատախանաբար երկարություններն մեքենայի կինեմատիկական գյուղատնտեսական

են:

լայնությունը (ժյ) ագրեգատի երկայնական Կինեմատիկական ամենահեռու կետը եղած հեռավորություննէ, համաառանցքից մինչն համար ռանցք ագրեգատների ժլ 0,5ԹկՒ", Յ.17 է, 0,5 մ: Ոչ համառանցք ագրեգատ-ն Ճ պատուհան լայնական որտեղ՝ ձախ ն ների համար որոշում են մլ ն ճ, արժեքները վերցնում դրանցից -

ուղատնտե-

շարժումը: Ագրե-

դաշտում աշխատելիս կատարում է երկու տեսակի շարժում. աշխատանքային ն պարապ կամ անգործարար ընթացքներ: Աշխատանքայինընթացքիժամանակագրեգատըկատարումէ որոշակի աշխատանք(վար, ցանք), իսկ անգործարարընթացքըկապված է շրջադարձերիհետ: Բացի դա հերթափոխիընթացքում այն կատարում է անգործարար ընթացքներ կապված հողակտորից հողակտոր ն տնտեսությունից դաշտ ն հակառակ ուղղությամբ շարժման հետ: Բնական է, որքան ընթացքի երկարությունըլինի մեծ, պարապ ընթացաշխատանքային քինը փոքր, այնքան ագրեգատի աշխատանքըկլինի արդյունավետ: Աշխատանքներիճիշտ կազմակերպմանդեպքում պարապ ընթացքների երկարությունըտեղամասում, չպետք է գերազանցի ագրեգատի անցածճանապարհի5-10 04 -ը: Ագրեգատի կինեմատիկական բնութագրերն են ագրեգատի կինեմատիկականկենտրոնը,շրջադարձիկենտրոնըե շառավիղը (Թ), գատը

երկարությունը(7). կինեմատիկական

Օ

մեծը:

ելքի (մուտքի) մեծությունը՝ Ագրեգատի

3.13)

6-(0.2-0,5) (մ: նվազագույնլայնությունը(Էտո) որոշվումէ կախվածագրեգատիշրջադարձիշառավղից,ելքի (մուտքի) մեծություլայնությունից.հետնյալ բանաձնով. նից ն կինեմատիկական (3.19 ԲոոչՅՆԷ6Գցլ մ, որտեղ8.-1,1-2,6, գործակիցէ: գոտին պետք է մշակվի, ապա դրա Քանի որ շրջադարձային լինի ագրեգատիաշխատանքայ մեծությունը պետք է բազմապատիկ գտնում են գործերի թիվը շրջահամար ընդգրկմանլայնությանը,որի դարձայինգոտում. ք ոո. 3.20 (320)

Շրջադարձայինգոտու

ԳՐ"

"

ոգ -ի ստացած արժեքը

կլորացնում

դեպի մեծ ամբողջ թիվը,

են

Փ-

Բ,-ուէմ:

(327)

արան կըջանին դարձի

լրջադարձի

հե տնյալ

երկարությունը (Լս) ընդհանուր ձնով որոշվում է բանաձնով, 1 ՀԱՃ Զալ Ի 268.

(1.22)

ն

:

եար գործակից է (8շ»17,

62-ը

րկարությունը,

Կող-ն՝ շրջադարձի ուղղագծային մասի

մ:

դոզքում մ,

ոննԼ Գ

բ) կոմբինացվածշարժման եղանա Շ

-

«Կ

6.23)

եպքում՝

ասա"

(24) 4

գ) շրջանաձն շարժման եղանակիդեպքում՝ ւ

ՇաՀ չէն

(3.25)

վարելաշերտում ագրեգատի աշխատանքայինընթացքի երկարություննէ,

որտեղ` Լ. `

-ն

Լա-Լ-2:ր

մ,

(3.26)

որտեղ՝ Լ -ը տեղամասի(գոնի) երկարությունն է: Քանի որ վարելաշերտումաշխատանքայինընթացքներըպետք է բազմապատիկլինեն ագրեգատի աշխատանքայինընդգրկմանլայնության կրկնապատիկին,ապա որոշում են նան դրանց թիվը. "ոչ

թիվը

ւ

Շպ.

3.27

6.27

ի ստացած արժեքը կլորացնում ենք դեպի ձոտակա ամբողջ

ո. ն

ճշտում վարելաշերտիփաստացիօպտիմալլայնությունը ոդ. Շա Շու 28,

.

Ագրեգատի աշխատանքի արդյունավետության գնահատման կարնոր ցուցանիշ է համարվում դրա աշխատանքայինընթացքի գործակիցը (Փ), որը ուղղանկյունաձն տեղամասի համար որոշվում է հետնյալ բանաձնով.

էդ

ուղղակիորեն արժեքից գրչի

ությունը: կ ղականությա ՄՏԱ աշխատանքների

գործում կարնոր նշանա կազմակերպման այլն տեխնոլոկություն լցապարարտանյութի (սերմի, ս պասարկումը գիականագրեգատների

ատի րի իր: իայն նախապատրաստո |

կատարում սպասարկումները եխոոլագիական ոմորարար մեկ տեխնոլոորոշում շրջադարձայինգոտիներում,որի որում, մոր

բունկե

ատարկում

նայլն):

ւ

համար

են

են

ընթացքգիական սպասարկումիցհետո կատարվողաշխատանքային է ների թիվը (ութ), որը պետք լինի ամբողջ թիվ: Էա (3.29)

հա"

Վարելաշերտիօպտիմալ լայնությունը (Շշպ)որոշվում է՝ ա) գործավարշարժման եղանակի

Շպ- ՎԵՐ 28,

:

էպ կախվածէ ագրեգատիարտադրո-

( ո, ) ճշտում շրջադարձային գոտու լայնության փաստացիարժեքը՝

Կարնոր ցուցանիշներ են շրջադարձի (պարապ ընթացքի) երկարությունը ն վարելաշերտի օպտիմալ լայնությունը, որոնց մեծությունշառավղից, ագրեգատի ելքի (մուտքի)

Լ,

ընթացքիերկարությունն -ը՝ ագրեգատիտեխնոլոգիական որտեղ Լտեիս երկարությունը,մ: Ստացված է մ, Լ, -Ը դաշտի աշխատանքային արժեքը կլորացվումէ դեպի փոքր ամբողջ թիվը: համար կարնոր նշաբարձրացման ՄՏԱ արտադրողականության

մեքենայացումը, սպասարկումների նակություն ունի տեխնոլոգիական են նան աշխատանքային կրճատվում որի ժամանակ զգալիորեն ծախսումները: գոյություն ունեն արտադրությունում Գյուղատճտեսական են տեխնիկականմիջոցներ, որոնք նախատեսված տեխնոլոգիակա սերմի հացահատիկի, Օրինակ, համար: սպասարկման ն այլն: բարձիչները բարձմանմեքենաներ,պարարտանյութի

տեր եզատների 3.3.2

"ոՆան

ն շարժմանուղղության,շարժմանեղանակի շրջադարձիծնի ընտրությունը

ՄՏԱ

զգալիԱգրեգատներիաշխատանքիարտադրողականությունն կատարելիս գործողություն որեն կախվածէ որնէ գյուղատնտեսական ն շրջաընտրվածշարժմանուղղությունից,դրա շարժման եղանակից են հերթափոխի ազդում հատկապես դարձի ձնից: Այս մեծությունները է տալիս բե ժամանակի օգտագործմանաստիճանի վրա, որը ցույց աշխամասն է օգտակար օգտագործվում որ հերթափոխիժամանակի համար: տանք կատարելու ընտրություննառաջին Պետք է նշել, որ ՄՏԱ շարժմանուղղությաննախորդ գործողության հերթին կախված է աշխատանքիբնույթից, ժամանակ կիրառվածշարժմանուղղությունից, դաշտի վիճակից,ձնից, թեքությունիցն այլն: Օրինակ, թեք տեղանքներումբոլոր գյուղատնտե109

սական աշխատանքները պետք է իրականացնել լանջի լայնական ուղղությամբ, որպեսգիխուսափել ջրային հողատարումից: Նկ. 3.3 -ում բերված են ՄՏԱ շարժման մի քանի ե

:

Պ-«վ..5:

:

3.

ա

Նկ.

33.

ՍՏԱ

եղանակները. շարժման

ա) հաջորդաբարթմբավար (կույտավար, Ը,. Ը), լաղարակավար(Ըչ), բ) մաքոքածն՝ անկյունագծային, գ) անկյունագծային-խաչածն, դ)

վերածածլյումով. 1..75

-

ագրեգատի ընթացքների հաջորդականու-

Թյունը, Շ, Շ», Շջ-հողաբաժնեմասեր (վարելաշերտեր), Բ-շրջադարգոտի ժային

:

ն.եղանակի տարմանհամակա ՍՏԱ շոժվան «Արու ուղղության Քննարկենք

մի

քան

ուղատնտես

Համատարած կուլտիւվացիա: Առաջինկուլտիվացիան կատարում վարին, իսկ երկրորդը դրան ուղղահայաց: Բոլոր դեպքերում պետք է նկատի ունենալ, որ նախացանքային կուլտիվացիայի ուղղությունը չպետք է համընկնի ցանքի ագրեգատի շարժման ուղղության հետ: Կուլտիվացիայի ժամանակ շարժման լավագույն եղանակը մաքոքաձնն է կամ անկյունագծային խաչաձնը (նկ. 3.Յա, գ), իսկ փոքր հողակտորների ն լայն ընդգրկումով ագրեգատներիհամար` վերածածկումովը (նկ. 3.2դ): Ցաքանում` նախացանքային ցաքանման դեպքում շարժման ուղղությունը պետք է լինի ցանքի համարնախատեսվողշարժման ուղղությանն ուղղահայաց կամ դրա նկատմամաբանկյան տակ (նկ. 3.3բ): Շարժման հիմնական եղանակը մաքոքաձնն է, սակայն քառակուսի կամ ուղղանկյունաձն դաշտերում կարելի է կիրառել նան անկյունագծային-խաչաձն եղանակը, իսկ փոքրաչափ դաշտերում, որտեղ հնարավոր չէ շրջադարձայինգոտիներ առանձնացնել,շրջանաձնը: Ցանք: Ցանքի ագրեգատի շարժման ուղղությունն ընտրում են նախքան նախացանքայինմշակություն կատարելը: Շարժման հիմնական եղանակը մաքոքաճննէ: ՄՏԱ արտադրողականությանվրա ազդող կարնոր գործոններից մեկը համարվում է շրջադարձի ձնը: Ինչպես նշվեց վերնում, աշխատանքի ժամանակ տրակտորային ագրեգատի անցած ճանապարհը է աի երկարուեն

-

թյան հնարավորտարբերակները: Վար: Վարի ժամանակ ագրեգատըպետք է շարժվի նախորդ վարի ուղղությանն ուղղահայաց: Աշխատանքից առաջ դաշտը բաժանում են Շ լայնությամբ առանձին հողամասերի (Նկ. 3.2), որոնք պետք է մշակել «լաղարակավար» ն «կույտավար» հաջորդականությամբ:Ընդ որում այստեղ շատ կարնոր է ճիշտ որոշել հողամասերիլայնությունը, որ դրա փոքր արժեքի դեպքում դաշտում ավելանում է թմբերի ն խոր ակոսներիքանակը, իսկ մեծ արժեքի դեպքում` տեղափոխվելուժամանակը,որը ինչպես տեսանք,բացասաբար է անդրադառնում միավոր ժամանակումագրեգատի կատարած աշխատա-

հած երուԱԻբ

թյունից,

երբ

ընթացքների աիային միացված են,

մեքենայի աշխատանքային

երկարությունից, ընթացքները,

տրակտորավարից

քանի հողամասից-հողամաս

քանակի վրա: Հողամասի ված

են

լայնության

լավագույն

արժեքները

նու

-

ռելու վարի ագրեգատիաշխատանքիժամանակ: Այսպես, օրինակ,71՛75Խ1 թրթուրավոր տրակտորովն գութանով կազմված վարի համարերաշխավորվում են Շ-- ի հետնյալարժեքները. 400..500 500.700 դաշտի երկարությունը,մ 300.400 700...1000 60.70 70.80 հողամասիլայնությունը, մ 50..60 90..100

ագրեգատի

ճիշտ

Խամ չրջադար օրվու աաերում վողմերում հանման հաաիագրեգատի րկու

կողմի գիտնականների Գոն էլ րամխավորվում ելո: Շ

ն

օրգանները

երբ դրանք բարձրացված են ն ընթացքի է կատարվում շրջադարձ: Ընդ որում պետք է հիշել, որ, որքան շատ այնքան ցածր կլինի ագրեգատիարտալինեն պարապ դրողականությունը:Պարապ ընթացքներիմեծ մասը բաժին է ընկնում գոնի (գոնը դաշտի երկարություննէ) վերջում կատարվող շրջադարձերին: Շրջադարձը բարդ գործընթացէ ն պահանջում է բավարար ունակություն ն մեծ ուշադրություն: շրջադարձ չկատարելը կարող է բերել անցանկալի երնույթների: Օրինակ, սահմանված չափից կտրուկ շրջադարձ կատարելիս կարող է տրակտորը շրջվել, գյուղատնտեսականմեքենան ջարդվել ն այլն, իսկ մեծ շրջադարձերի դեպքերում ավելանում է պարապ ընթացքի երկարությունը պարապ

ասար դաշտի

ոսկման

շրջադարձային

ծերով գժերո

առանձնացվում են Է լայնությամբ գոտիներ: Հսկման գծերը կողմնորոշումեն տրակտորիստինմ̀եքենայի աշխատանքային ընդ որում նախքան նշված օրգանները միացնելիս կամ անջատելիս, գործողություններըկատարելը ագրեգատը պետք է անցնի Ը ճանապարհ (ագրեգատի ելքի կամ մուտքի մեծություն), որպեսզի աշխատանքըկատարվիորակով,բույսերըչվնասվեննայլն:

Դատի վերր

Ստուգողականհարցեր

աաա Գ,

-

-

-վ

:

-

ի Գ

|

1. Ո՞րն է ՄՏԱ աշխատանքային տեղամասը, ցույց տալ դրա հիմնական տարրերը: 2. Ի՞նչ ենք հասկանում ագրեգատի կինեմատիկաասելով, որոնք են ագրեգատիկինեմատիկական ցուցանիշները: 3. Ինչպե՞ս են որոշվում ագրեգատիկինեմատիկականպարամետ-

ա

Է,

փ

րերը.

դ

ձեերը. Են. 3.4. ՍՏԱ շրջադարձի բ) օղակածնե-ութաձն,գ) անօղակ-շրջանաձն, ա) օղակածձն-տանձաձծե, դ) բաց օղակով` ագրեգատի ետին ընթացքով (կտրված օղակով). Էլայնություն, ք-ագրեգատի ելքի (մուտքի) շրջադարձային գոտու

մեժություն

Շրջադարձային գոտու Է լայնությունը կախված է ագրեգատի կազմից, ԸԷ-իմեծությունից, շրջադարձի Թ շառավղից ն այլն: Բոլոր դեպքերում, ինչպես նշվեց վերնում, Բ-ի արժեքը պետք է բազմապատիկ լինի ագրեգատիաշխատանքային ընդգրկմանլայնությանը, որովհետն աշխատանքը վերջացնելուց հետո անհրաժեշտ է մշակել նան շրջադարձայինգոտիները: Գոյություն ունեն շրջադարձի բազմաթիվ ձներ: Քննարկենք դրանցիցմի քանիսը: Օղակածն` տանձածձն շրջադարձ (նկ. 3.Ճա): Սա բաց օղակով շրջադարձ է, որն օգտագործվումէ այն դեպքերում,երբ երկու հարակից անցումների միջե եղած տարածությունըփոքր է շրջադարձի Թ շառավղի կրկնակի արժեքից: Օղակաճն ութաձն շրջադարձ (նկ. 3.4բ): Սա փակ օղակով շրջադարձ է, որը կիրառվում է այն դեպքերում,երբ հիմնականում պակասում է տրակտորիստի փորձառությունը: Այս եղանակի դեպքում պարապ ընթացքի երկարությունըմեծ է, ուստի շահավետ չէ: Անօղակ` շրջանաձն շրջադարձ (նկ. 3.4գ): Կիրառվում է, երբ երկու հարակից անցումների միջն եղած տարածությունըհավասար կամմեծ է շրջադարձիշառավղի կրկնապատիկից: Բացօղակ (կտրվածքով) շրջադարձ (նկ. 3.4դ): Օգտագործվում է միայն կախովի ագրեգատներիաշխատանքի ժամանակ, այնպիսի դեպքերում,երբ շրջադարձայինգոտու լայնութունը սահմանափակված -

է:

Անհրաժեշտ է հիշել, որ շրջադարձի լավագույն ձեն այն է, որի դեպքում ագրեգատն անցնում է նվազագույն ճանապարհ,պահանջվում է շրջադարձայինգոտու նվազագույնլայնություն ե տրակտորիստը կատարյալձնով տիրապետումէ շրջադարձի գործընթացին: :

Ինչպե՞ս են որոշվում դաշտի շրջադարձայինգոտու լայնությունը ագրեգատիշրջադարձի երկարությունը: 5. Ինչպե՞ս են որոշում աշխատանքայինտեղամասի օպտիմալ 4.

ն

լայնությունը: 6. Ինչպե՞ս

գործակիցը: 7.

շարժմանեղանակներգիտեք: Ինչպիսի` :

Ինչպիսի՝ շրջադարձիձներ գիտեք:

3.4.

Տրանտորիկատարածաշխատանքիհաշվառումըն ՄՏԱ արտադրողականությունը

Ընդհանուր դրույթներ- Սովորաբար տրակտորիկատարածաշխատանքի հաշվառումը կատարում են շարժիչի աշխատած ժամերի քա|

նակով (շարծիչաժամերով),որը գրանցում է դրա վրատեղակայված հաշվիչը, ինչպես նան անուղղակի ճանապարհով վառելանյութի ծախսովն պայմանականէտալոնայինհեկտարներով: Պայմանականէտալոնային հեկտար չափման միավորը թույլ է տալիս տարբեր մակնիշի տրակտորները համեմատել իրար հետ ն ընտրել դրանցիցարդյունավետը: ագրեգատի աշխատանքի գնահատման Մեքենատրակտորային է, այսինքն միավոր արտադրողականությունն ցուցանիշը հիմնական աշխատանքը: ՍՏԱ կատարած օ ր) հերթափոխ, ժամանակում (ժամ, համար հիմնաագրեգատների դաշտային արտադրողականությունը աստիճաժամանակի օգտագործման է հերթափոխի կանում կախված ն ընդգրկման լայնությունից: Ընդ նից, դրանցշարժմանարագությունից է որում որքան մեծ են դրանց արժեքները, այնքան բարձր ագրեգատի ՄՏԱ արաշարժման Սակայն հնարավորչէ արտադրողականությունը: մեծացնել: Այսպես, անընդհատ գությունը ն ընդգրկմանլայնությունն ժամանակակից դաշտային ագրեգատներիշարժման թույլատրելի Դա պայմանավորարագությունը գտնվում է 7-12կմ/ժ սահմաններում: հետ վատանում են տրակ. մնծացման Աւ են ցնցումների մեծանում աշխատանքիպայմանները,

Խիո արա

տորավարի

որոշում ագրեգատի աշխատանքային ընթացքի

Ինչո՞վ է պայմանավորվածՄՏԱ շարժման ուղղության ընտրու-

թյունը: 8. 9.

են

ան

ուժգնությունը ն. հաճախությունը,տրակտորավարի լարվածությունը, ընկնում է կատարվողաշխատանքիորակը նայլն: Ընդգրկման լայնության չափից դուրս ավելացումը հանգեցնումէ հուսալիության նվազեցմանը, շրջադարրի վրա ժամանա որուստների ավելացմանըն այլն, որոնք վերջին հաշվով փոխանակ բարձրացնելու, իջեցնում են ագրեգատի ար-

ձեի կրան վրա ժամանակի

տադրողականությունը: 3.4. 7.

՝

նակը, ժ, 1լեզս-ը` տրակտորավարի կենսաբ անական կարիքների վրա ծախսվող ժամանակը, ժ, Լալ -ը՝ այլ չնախատեսված պարապուրդների ժամանակը, ժ: ժ: ժ, 7 -0-01 ժ, 1.» 005--0,5 ժ, Պոոս0047, (0,03-005)7, -

Եթեպարապ ընթացքիժառանակըհայւոնի չ,

ժամանակի բալանսից գտնում ենք.

7.

ԴաշտայինՄՏԱ արտադրողականության որոշումը

արտադրողականությունը լինում է տեսական ն փաստացի: Առաջին դեքում հաշվի են առնում ագրեգատի կառուցվածքային ընդգրկման լայնությունը (8) ե տեսական արագությունը (/չ), իսկ երկրորդ դեպքում` աշխատանքային ընդգրկման լայնությունը (8), ո (Մա)ն հերթափոխիժամանակիօգտա-

Գոհար (ԱԱ (Շո): Գոր Գարնիր ցը

Ժամայինարտադրողականությունը (/մշ) որոշվումԷ կմ/ժ, ր" -ՇԽՑլի, տեսական՝

փասռացի

|

(3.29)

`

կմ/ժ, յ ՀՇ8.մշ (3.30) որտեղ՝ Շ. -ն չափողականությանգործակիցն է, եթե 8 -ն չափվում է մ ով, Մ -ն՝ մ/վրկ-ով, ապա Շ,-3.6, եթե 8-ն չափվումէ մ -ով, Խ-ն՝ կմ/ժով, ապա Շ,-0,1: Լ

--

Հերթափոխայինարտադրողականությունը՝ 7.1, հա/հերթ: ը, Օրական արտադրողականությունը՝

(3.31)

-

յ.

ՀԹ.ԸՇհայօր:

ր: Սեզոնային արտադրողականությունը բանաձներում՛րչ Բերված

-ն

3:32 (0:32)

Ր

ւՀ քլ

հա/սեզ,

հերթափոխի տնողությունն էՈ,

(3.33) Հ

ժ), Շ-

աշխատանքայինօրերի թիվը սեզոնում: Հերթափոխի ժամանակի օգտագործման գործակիցը որոշվում է հերթափոխի ժամանակիբալանսից, որն ունի հետնյալ տեսքը. 7 Հմա Սպ փոս րոէ ոա Պաս արժ, (3.34) որտեղ` ՛Ր, -ն հերթափոխումմաքուր աշխատաժամանակն է, ժ, 1, -ն՝ շրջադարձերին տեղամասից տեղամաս անցումների վրա ծախսվող ժ, Լոս --ն՝ տեխնիկականսպասարկմանժամանակը, ժ, Լ ոխ ժամանակը -ն ագրեգատիտեխնոլոգիական սասարկմանժամանակը,ժ, ՛ր,,, -ն՝ ագրեգատը աշխատանքինախապատրաստման ավարատման ժամա114

օր, -Աւ

ա

Մ

Ի

խս

«Ր`

Մ.

-

հերթափոխի

մուաՄյենսմ |ժ: Ի

Դ

ար

Հերթափոխիժամանակի օգտագործման գործակիցը՝

ՄՏԱ

Գոր

-

ապա

(3.35) (336)

ա

Սովորաբար «-ի արժեքները գործնականորեն որոշվում են ն տրվում տեղեկատուներում: Օրինակ, վարի համար` -0,85-0,92, ցաքանման ժամանակ` 0,9-0,95, կուլտիվացիայի համար 0,85-0,9, ցանքի ն սածիլատնկման համար՝ 0.65-0,75 ն. այլն: ՄՏԱ արտադրողականությանվրա բացի աշխատանքայինարագությունից նե հերթափոխի ժամանակի Օգտագործման գործակցից ազդում են նան տրակտորի շարժիչի հզորությունը ն դրա բեռնվածության օգտագործման աստիճանը: Որքան այս ցուցանիշները մեծ են, այնքան արտադրողականությունըբարձր է: Այսպիսով ՄՏԱ արտադրողականությանբարձրացման հիմնական ուղիներն են. ա) էներգահագեցվածտրակտորների օգտագործումը ն տեխնիկականսպասարկումներիժամանակին ու որակով անցկացումը, բ) տեխնոլոգիականսպասարկումների մեք ենայացումը, գ) համակցված ագրեգատներիօգտագործումը,դ) փոթր տեսակարարքարշային դիմադրություն ունեցող մեքենաների օգտագործումը, ե) ՄՏԱ ռացիոնալ համալրումը, զ) դաշտի ժամանակին ն որակյալ նախապատրաստումը, է) կազմակերպչականու այլ պատճառներով պարապուրդների կրճատումը, ը) աշխատանքային արագության ն ընդգրկման լայնության ավելացումը, թ) կառուցվածքայինընդգրկման լայնության ռացիոնալ օգտագործումը այլն:

ն

նքների հ հաշվառմա ն աշատանքների մայոր օգտագործում օգտագոր Դաշտային ման համար են այնպես միավորներ, էլ պայմանական: ֆիզիկական ինչպես Եթե տրակտորայինագրեգատներիաշինատանքի չափման ֆիզիկական միավորներեն հեկտարը,տոննան, խորանարդ մետրը, տոննակիլոմետրը ն այլն, ապա պայմանական միավոր է պայմանական էտալոնային հեկտարը (պայմ.էտ.հա): Սա այՕըաշխատաքանակնէ, որը է մեկ հա վարին հետնյալ էտալոնայինպայմանհամապատասխանում ներում. գութանի տեսակարար քարշային դիմադրությունը` 50 կն/մ,

շարժման արագությունը 5 կմ/ժ, վարի խորությունը` 0,2-0,22 մ, ագրոֆոնը աշնանացանի խոզան, միջին ամրության հողի խոնավությունը՝ 20-2254, դաշտի մակերնույթը հարթ, թեքությունը ոչ ավել 1" -ից, դաշտի տեսքը` ուղղանկյունաձն, գոնի երկարությունը 800 մ, ծովի մակերնույթից ունեցած բարձրությունը 200 մ, քարերի ն կողմնակի խոչընդոտներիբացակայություն: Այսպիսի, պայմաններում 711-75 բազային տրակտորը Ռ11է-4-35 գութանով մեկ ժամում կարող է կատարել նեկ հա վար կոչվում էտալոնային տրակտոր: Որպեսզի աշխատանքի ֆիզիկական ծավալը (Զ, հա) վերածել պայմանականի, անհրաժեշտ է գտնել դրա կատարման համար անհրաժեշտ նորմա-հերթափոխերիքանակը (ուս) ն արդյունքը բազմապատկել տրակտորիհերթափոխիգործակցով (1որ), այսինքն՝

ն

է

աաա

որտեղ` յյ, ՝

-ն

Զ

ՀՀ

ումր պայմ-էտ.հա,

ա

է, հա/հերթ: ղակաճնությունն Եթե տնտեսությունն ունի տարբեր մակնիշի ոչիգ ֆիզիկական տրակտորներ, ապա էտալոնային տրակտորներիքանակը կորոշվի. -

2.գիպյշոր»

(3.38)

1-րդ մակնիշիտրակտորներիքանակը է: -ը արժեքները յուրաքանչյուր մակնիշի տրակտորի համար Ճա

որտեղ՝ ո

որոշվում ն բերվում են տեղեկատու գրականությանմեջ: Տրակտորի տարեկան աշխատանքի ծավալը կախված է դրա տարեկան ծանրաբեռնվածության ժամանակից ն ագրեգատավորվող մեքենաների արտադրողականությունից: Սովորաբար տրակտորների տարեկան ծանրաբեռնվածության ժամանակը նորմավորված է: Օրինակ, Խ(13 «Եօոճք»օծ»տիպի տրակտորներիհամար այն 1200 ժամ է,/11751 տրակտ համար՝ րակտորի համար130 0 ժամնայլն : Ագրեգատիշահագործականծախմերը

34.3.

Ագրեգատի հիմնական շահագործական ծախսերն վառելանյութի ծախսը, աշխատածախսումներըն ուղղակի շահագործական են.

ծախսերը: '

Վառելանյութիծախսը մեկ միավոր աշխատանքիհամար (հեկտարային ծախս) որոշվում է Քոս

Կ

աաա

ԱԶԳՈՎ ՐԿկգիս, ծ

ձնով.

շու

Պ-ո-Ա-Ն)Ժ:

(3.40)

իրենից ներկայացնումէ հերթափոխումտեխնոլոգիական ն այլ նպատակներով աշխատող ն չաշխատող սպասարկումների ընդհանուրտնողությունը: շարժիչովկանգառների ժամկետումկատարվողաշխաԵթե հայտնի է ագրոտեխնիկական վառետանքի ծավալը (Զ հ), ապա կատարմանհամար պահանջվող հա: հա: լանյութի ծախսը կլինի Օ-ջոաԶ են վերը Վառելանյութիծախսի իջեցման ուղիներն բարձրացումը, նակներով հերթափոխայինարտադրողականության օգտատրակտորների ունեցող վառելանյութիցածր ժամային ծախս ն գործումը այլն: որոշվում են հետնյալ Ագրեգատիմիավոր աշխատածախսումները բանաձնով. Ժոռ մարդ ժամ Օ.47 ԱԻ.

-ն

-

»-

ագրեգատի նորմատիվայինհերթափոխային արտադրո-

ԴպյատըԷ

են որտեղ՝ Օա, Օա»Օվ -ն վառելանյութիժամային ծախսերն հաճապապարապ ընթացքներին տասխանաբարագրեգատիաշխատանքային, աշխատող շարժիչով կանգառի ժամանակ, կգ/ժ, որոնց արժեքները գրականությանմեջ, 1ա, էպ ն ո-ն տրվում են համապատասխան Վերջիններսորոշվում են հետնյալ ժամանակները: համապատասխան

(3.39)

եղանշված

թ, Պա

-ը տվյալ գործընթացն քանակն է, որտեղ` ոտ -ը մեքենավարների քանակը: անձնակազմի սպասարկողօժանդակ ԷըՀԷԼԶմարդ ժամ: Ընդհանուրաշխատանքները՝ ծախսումներիիջեցմանուղիներն են արտադրոԱշխատանքային ղականությանբարձրացումը,սպասարկողանձնակազմիկրճատումը ո

մեքենայացման շնորհիվ: աշխատանքների կատարմանհամար պահանջաշխատանքի միավոր Ագրեգատի ծախսերը՝ վող ուղղակիշահագործական Տ.

ՀՏ

ԻՏա-ԻՏ,ՏՎԻՏա

Լ

մ

(3.42)

|

մեջ կազմի

ագրեգատի որտեղ՝Տամ,Տոռ,Տպ--ն հաճապատասխանաբար մեքենաների գյուղատնտեսական ն ' Պրոմ մտնող տրակտորի, կցորդիչի հ նն պաոպա նորոգման ամորտիզացիոն(վերականգնման), ընթացիկ ս -ն դր/հա, արժեքը, վառելանյութի են, դր/հա, Տլ ման հատկացումներն

մ

Ն

ագրեՍոհական Գաիանրի իջեցման ուղիներն մեքեգործընթացների բարձրացումը, արտադրողականության

Տայբ-ը՝

ձը,

դր/հա:

են

գատի նայացումը ն այլն:

Ստուգողական հարցեր

Ինչպե՞ս

1.

են

հաշվառումը: 2.

կատարում

ՄՏԱ

կատարած աշխատանքների

Ինչու՞ չի կարելի սահմանված նորմայից ավել մեծացնել ՄՏԱ շարժման արագությունը ն ընդգրկման լայնությունը: Յ. Ինչպե՞ս են որոշում դաշտային ագրեգատի արտադրողակա-

ճակության օգտագործմանգործակցիարժեքի բեռները ստորաբաժանվում են հինգ դասի: | դասի համար այդ գործակիցը 1,0 է, | դասի դասինը՝ համար՝ 0,99-0,71 (միջինը 0, 85), | դասինը՝0,7-0,51 (0,6), 0,5-0,41 (0,45), Կ դասինը՝ 0,4-0,3 (0,35): Վերջին դասին պատկանում են ծղոտը, խոտը նայլ թեթնբեռները: 3.5.

նությունը: 4.

5.

Ո՞րն է հերթափոխիժամանակիբալանսը: Ինչպե՞ս է որոշվում հերթափոխի ժամանակի օգտագործման

գործակիցը: 6. են Որո՞նք

դաշտային աշխատանքներիհաշվառման միավոր-

են որոշվում: ինչպե՞ս 7. են

ները ն են

ագրեգատիշահագործականցուցաիշները ն ինչպե՛ս

Որո նք

որոշվում: 3.5.

ւ

Տրանսպորտայինմիջոցների շահագործումը

գյուղատնտեսությունում

ն ճանապարհների ճանապարհային պայմանները

տեսակները բեռնափոխադրումների դասակարգումը,

Գյուղատնտեսականբնագավառում օգտագործվող տրանսպորտային միջոցներն են բեռնատար ավտոմոբիլները, տրակտորային ն անասնասայլերը: կցասայլերը

միջոցներն նշանակության տրանսպորտային Գյուղատնտեսական աշխատումեն զանազանճանապարհայինպայմաններում(ասֆալտան այլն), որոնցից պատ, դաշտամիջյան, բերքից հավաքված դաշտ կախվածէ այս կամ այն տեսակիփոխադրամիջոցիընտրությունը: Ավտոմոբիլայինճանապարհներըբաժանվում են հինգ կատեգորիաների(. 1, Ո, Մ, Մ), որոնց հիմքում ընկած է տվյալ ճանապարհով անցնող ավտոմոբիլներիօրական հոսքը: Ռրքան կարգը բարձր է, այնքան հոսքը մեծ է: Օրինակ | կարգի ճանապարհներիհամար օրական հոսքը 3000-6000 ավտոմոբիլ Մ--ինը՝ մինչն 200: Տրակտորային տրանսպորտայինմիջոցների ճանապարհները բաժանվում են երեք կարգի (, 1, 10, որի հիմքում ընկած են զուտ ճանապարհայինպայմանները:Այսպես, | կարգի տրակտորայինճանապարհ է համարվում ասֆալտապատ սովորական գրունտային, չոր ու պինդ ճանապարհը, 11 կարգի մեջ մտնում են հացահատիկային խոզանը, գյուղամիջյան ճանապարհները,ճմակալած ամուր հողը ն այլն, Ա կարգի մեջ մտնում են վարած դաշտը, կարտոֆիլը ու ճակնդեղի բերքահավաքիցհետո չօգտագործվածդաշտը, ձյունածածկ ն լինում են ներագաբեռնափոխադրումները Գյուղատնտեսական րակային (փոխադրման:հեռավորությունը 1-2 կմ, ներտնտեսային (20 կճ --ից ավելի): (մինչ 20 կմ) ն արտատնտեսային հիմնակադեպքում բեռնափոխադրումները երկու առաջին Եթե նում իրականացվումեն տրակտորայինկցասայլերով, ապա երրորդ ու ավտոգնացքներով: դեպքում՝ավտոմոբիլներով

դերը ոաաաորտային միջոցների դասավար` Տամաաորտի գյուղատնտեսական մշակաբույսերի մշակություն

գումը:

Հայտնի

է,

Ա

որ

թյունը ն բերքահավաքը կապված են մեծ ծավալի բարձման-բեռնաթափման ն փոխադրականաշխատանքների հետ, որոնց իրականացման համար ծախսվում է օգտագործվող ամբողջ էներգիայի 40-60 02 ը, մեքենայացվածաշխատանքներիարժեքի 40 56 -ից ավելին, ժամանակի ծախսի մոտ 35 օ2 -ը նայլն: Այս առումով մեծ է տրանպորտիդերը գյուղատնտեսությանմեջ: ԳյուղատնտեսականարտադրությունումանհրաժեշտԷլինում փոխադրել զանազան տեսակի բեռներ, որոնք ունեն տարբեր ֆիզիկամեխանիկական հատկանիշներ: Ուստի գյուղատնտեսական բեռները, ինչպես փոխադրամիջոցներիաշխատանքի գնահատման, այնպես էլ տեխնիկական հնարավորության ն այլն տեսակետներից: ելնելով, դասակարգվումեն ըստ. ա) ֆիզիկամեխանիկական հատկանիշների,բ) վտանգավորույթանաստիճանի, գ) բարձման-բեռնաթափման աշխաե) դ) հրատապության, զանգվածայտանքների առանձնահատկության, նության, զ) սեզոնայնության, է) փոխադրամիջոցներիբեռնունակության (բեռնատարողության)օգտագործման աստիճանի ե այլն: Հատկապես կարնոր ցուցանիշ է վերջինը, որը ցույց է տալիս, թե տրանսպորտային միջոցի բեռնունակության որ մասն է օգտագործվում, այսինքն բեռնունակության գործակիցն իրենից ներկայացնում է տրանսպորտային միջոցի թափքում տեղավորված բեռի զանգվածի հարաբերությունը դրա անվանական բեռնունակությանը: Ըստ բեռնու-

է:

ճանապարհները այլն:

3.5.2.

միջոցներ, տրանսպորտային Բեռնման-բեռնաթափման

ագրեգատների տեսակները

Տրանսորտային ագրեգատները,կախված մեքենատրակտորային ագրեգատների հետ կապվածությունից,բաժանվում են երկու խմբի՝

կախյալ ն անկախ: Առաջինտեսակիտրանսպորտայինագրեգատները սպասարկում են տեխնոլոգիականագրեգատներին(շարքացան, պարարտանյութացան ն այլն), երկրորդները կատարում են այնիսի աշխատանքներ,որոնք անմիջականորենկապի մեջ չեն այլ տեխնոլոգիական ագրեգատներիհետ (ծղոտի փոխադրումն այլն): Առաջին դեպքում անհրաժեշտ է լինում տրանսպորտայինագրեգատների աշխատանքը համաձայնեցնել գյուղատնտեսական մեքենայի աշխատանքի հետ, այնպես, որ վերջինս պարապուրդ չտա: Դրա համար ելնում են այդ երկու տեսակի ագրեգատներիարտադրողականությունների հավասարեցումից: է լինում տրանսպորտային ագրեմիջոցգատի աշխատանքը համաձայնեցնելբեռնման-բեռնաթափման ների աշխատանքիհետ: Գյուղատնտեսության մեջ օգտագործվող բեռնման-բեռնաթափման միջոցները լինում են ունիվերսալ, հատուկ ն վերաբեռնող: Ունիվերսալն օգտագործվում է տարբեր տեսակի բեռների բեռնմանբեռնաթափման,հատուկը՝ որոշակի (հացահատիկ, կարտոֆիլ ն այլն), վերաբեռնողը (համակցված) բեռը նան փոխադրում է ն լցնում տեխնոլոգիականագրեգատիմեջ: Տրանսպորտային ագրեգատների աշխատանքը ռացիոնալ կազմակերպելու համար կարնոր նշանակություն ունի երթուղիների ընտրությունը: Գյուղատնտսականբեռներիփոխադրմանժամանակկարող են կիրառվել հետնյալ երթուղիները. ա) ճոճանակային, երբ բեռը մի կետից (տնտեսություններից) փոխադրվումէ մի այլ կետ (դաշտ), բ) շառավղային, երբ բեռը մի կետից փոխադրվումէ տարբեր կետեր կամ հակառակը,գ) օղակաձն, երբ բեռը մի կետից փոխադրվում է ն հաջորդաբար բաշխվում տարբեր կետերի վրա կամ հակառակը՝բեռը տարբեր տեղերիցհավաքվումն փոխադրվումէ տնտեսություն:

Տարոն Անհա եթում ժեշտ

3.5.3.

Տրանսպորտայինմիջոցներիօգտագործման հիմնականցուցանիշները

Տրանսպորտայինմիջոցների օգտագործման հիմնականցուցանիշներն են երթի տնողությունը, երթերի քանակը, բեռնունակության օգտագործման ստատիկ գործակիցը, վազքի օգտագործման գործակիցը, բեռնաշրջանառությունը, արտադրողականությունը ն այլն: Տրանսպորտայինգործընթացը` բաղկացածբեռի փոխադրմանհամար անհրաժեշտ գործողություններիհամալիրից`(բարձում, փոխադրում, փոխադրամիջոցի վերադարձ), իսկ դրա իրագործման բեռնաթափում, ժամանակ՝երթիտնողություն: Երթի տնողությունըորոշվում է հետնյալ բանաձնով. Ն-ԵֆԵրՖ Խո հը նած, (3.43)

որտեղ՝է, -ն՝ բեռնմանտնողություննէ, ժ, եջ -ն՝ բեռով շարժման Ժամանակը, եռ -ը կշռման ժամանակը, եջ -ն բեռնաթափմանժամանակը, Եաբ-ն առանց բեռի վերադարձի(դատարկ վազք) ժամանակը,ժ: Տրանսպորտայինագրեգատի շարժման արագությունը լինում է տեխնիկական(/ո) ն շահագործական(4), որոնք որոշվում են հետնյալ արտահայտություններից. Լ աան ա (3.44) կմ/ժ, )շ կմ/ժ, Պտ-

աաոը

բ ոո է, կմ, Եարժ -ը որտեղ` Լ, -ը բեռով ն առանց բեռի անցած շարժմանմեջ գտնվելու ժամանակը, Ժ, Լո -ն՝ հերթափոխում գրային ժամանակում)փոխադրամիջոցիկատարածվազքը, կմ, 7, -ն ժամանակի) տնողությունը,ժ: հերթափոխի(կարգագրային Վազքի օգտագործմանգործակիցն (ապ)իրենից ներկայացնում է հարաբերությունը ընդհանուր վազթին (է) ն բեռով վազքի (ե -

ճանապարհն (կարգա-

որոշվում է.

մ.

Վ

ը

(45) ՝

ը

Լ, Հ Լ,, Լ, կմ, որտեղ Լ.չ -ն բեռով վազքն է, կմ, Լաբ առանց բեռի վազքը, կմ, Լց -ն զրոյական(տնտեսությունից մինչն օբյեկտ ն հակառակուղղությամբ)վազքը, կմ: Բեռնունակությանօգտագործմանստատիկգործակիցը.

Այստեղ 1,

-

:

Ծրա

Գ.

(346) `

Գ.՝

թափքում տեղավորված բեռի զանգորտեղ` Օք -ն փոխադրամիջոցի վածն է, տ, Զառ -էը փոխադրամիջոցիանվանական(նոմինալ) բեռնունակությունը,տ: միջոցի հերթափոխի ժամանակի օգտագործՏրանսպորտային ման գործակիցը

բարեր, 7.

Յ47

իրենից ներկայացնումէ փոխադրվող Բեռնաշրջանառությունն հեռավորությանարտադրյալը. բեռիքանակին փոխադրման

Օ,,- Ֆ:Չբէ,տկմ:

երթերի քանակը որոշվում Փոխադրամիջոցի

տնողությունիցն

հերթափոխիժամանակից. 7 -ր

ու երը

«---Հ

Լ

(3.48)

է

ելնելով երթի (3.49)

երբ

պատճառներովկանգառների վրա

որտեղ՝ 1, -ն հերթափոխում այլ ծախսվող ժամանակնէ, ժ:

Փոխադրամիջոցիհերթափոխայինարտադրողականությունը(ԳՈ) որոշվում է երկու եղանակներիցորնէ մեկով. ա) ըստ մեկ երթի արտադրողականության.

-

իո Խչ -

տկմժ, երթ

՝

Էդուդ -

տկմ/հերթ

(359)

առաջացման: Սակայն, եթե ժամանակին ն ճիշտ սպասարկվեն, այսինքն կեղտից ու փոշուց մաքրվեն,յուղվեն, միացություններըձգվեն, դրան նգնվեն ն այլն, յլն, ապա ապա դրանք ախտված կարգավորումները վերականգնվի ն երկարատն առանց խափանման: մշակված Մեքենաները աշխատունակվիճակումպահելու համապար համակարգ: որոշակի է տեխնիկական (Տ-Ս.) սպասարկման է Ըստ այդ համակարգի բոլոր գործողությունները

կծառայեն

ոն կատար»

բ) ըստ բեռով շարժման արագության ԸՄ), փոխադրվող բեռի ժամանակիօգտագործմանգործակցի (2) ն քանակի (Օչ), հերթափոխի հերթափոխի տնողության (19 արտադրյալի,

վեն խիստ որոշակի սահմանված ծավալի աշխատանք կատարելուց հետո: Համակարգը թույլ է տալիս անսարքություններըհայտնաբերել դրանց ծագման սկզբնականշրջանում ն ժամանակին զգուշացնել վնասակարհետնանքներիմասին:

Ելնելով հերթափոխային արտադրողականությունից որոշում են օրական ն սեզոնային արտադրողականությունը,որի հիման վրա էլ պահանջվող տրանսպորտայինմիջոցներիքանակը:

գործողությունները,որպես կանոն, անհրաժեշտ է կատարել տարբեր ժամկետներում, ընդ որում դրանցից որոշները ավելի հաճախ, մյուսԴրա համար էլ բոլոր գործողուները` պակաս հաճախականությամբ: են թյունները խմբավորված ըստ կատարմանժամանակի միանմանուանուն ն որոշված է թյան, որոնցից յուրաքանչյուրինտրված է որոշակի համար Տրակտորների դրանց անցկացման պարբերականությունը: տեսակները հետնյալ են ս պասարկումների տեխնիկական սահմանված հերթափոխային,պարբեն պարբերականությունըն̀ախաբանեցման, ունեն նան ընթացիկ ն րական, սեզոնային: Բացի դա տրակտորներն հիմնականնորոգումներ: Տրակտորի պարբերականտեխնիկականսպասարկումներըլինում են առաջին (ՏՍ-1), երկրորդ (ՏՍ-2) Ա երրորդ (ՏՍ-3): Մինչն արտադրվածտրակտորներիհամար 01.01.82թ. նախկին ԽՍՀՄ-ում ՏՍ-1-ի համար 60 են պարբերականությունները` հետնյալ սահմանված շարժիչաժամաշխատելուցհետո, ՏՍ-2-ի համար` 240, ՏՍ-3-ի համար՝ 960, իսկ նշված տարեթվից հետո արտադրվածտրակտորներիհամար՝ 125, 500 ն 1000 շարժիչաժամ: համապատասխանաբար մեքենաները (Օէ-54 «Էրոշ» կոմբայն ն Բարդ գյուղատնտեսական հերթափոխային,ՏՍ-1 ն այլն) ունեն նախաբանեցման, րթափոխայի ու ո» ամիայ հերթափոխա իսկ պարզերը՝ միայն

նան

Ստուգողական հարցեր Ո՛րն է տրանսպորտիդերը գյուղատնտեսությունում: Ինչպե՞սեն դասակարգվումտրանսորտայինմիջոցները,գյուղատնտեսականբեռներըն ճանապարհները: Յ. Որո՞նքեն բեռնման-բեռնաթափման միջոցներին տրանսպորտայինագրեգատներիտեսակները: 4. Որոնք են տրանսպորտային ագրեգատների հիմնական ՞

1. 2.

ցուցանիշները: 5. Ինչպե՛ս են որոշում երթի տնողությունը,երթերի թիվը, վազքի

բեռնունակությանօգտագործմանստատիկգործակիցները: 6. Ինչպե՞ս են որոշում ագրեգատի տեխնիկական ն շահագործականարդյունքները: Ինչպե՞սեն որոշում տրանսպորտայինագրեգատի արտադրոն

ղականությունը: 3.6.

Տրակտորները ն գյուղատնտեսականմեքենաների տեխնիկականսպասարկումներըն նաւյթատնտեսության

կազմավերսյումը

3.6. 1

Մեքենաներիտեխնիկականսպասարկումները

ՄՏԱ աշխատանքի ժամանակ տրակտորիդետալներն աստիճանաբար մաշվում են, միացություններիբացակները մեծանում, մեխանիզմրերի կարգազորունները խախտվում: (դ բոլորը բերում են գյուղատնտեսականմեքենայի ն տրակտորի խափանմանու վթարների

յինասար կունի սպասարկումներիհամար `

|

սեզոնա ՏՍ-2-ն

՛

մշակված են համաՏեխնիկական ն գործիքներ,սարքավորումներայլն: պատասխան տեխնիկականսպասարկումներիհաջորդականուՏրակտորների բերված է նկ. 3.5-ում թյունը (պարբերականությունը) ան տեխտեխ երից է նան տարրերից բաղադրիչ ս պասարկման Տեխնիկական աշխաառանց քանդման ժամանակ որի ախտորոշումը, նիկական (աղմուկ, յուղի նքներ կատարելու,ըստ արտաքինհատկանիշների ն այլն պարզում են մեքենայի փասգույն) վիճակը: տացի տեխնիկական

ծխի ճնշում

չափումների

նավթամթերքի մատակարարմանու միջոցներ: նկ. 3.5. Տրակտորների ՏՍ պարբերականության սխեման. ան ա) մինչն 01.01.82 թ) 01

Սլանում

բ

ՐՐ

ց շի

թոՀԱԱ

տո աՌտադրվող րտադովու

ՆախաբանեցմանՏՍ կատարում են մեքենան նախապատրաստելիս, նախաբանեցմանընթացքում ն ավարտից հետո, որի ժամանակ հայտնաբերվածբոլոր թերությունները վերացնում են: Անհրաժեշտ է իմանալ, որ հերթափոխայինՏՍ ժամանակ կատարում են մաքրմանլվացման ն այլ պարզագույն աշխատանքներ,ստուգում յուղի, վառելանյութի ն հովացման հեղուկի մակարդակներըն անհրաժեշտության դեպքում ավելացնում: Պարբերական տեխնիկական սպասարկումների ժամանակ կատարվում են ավելի բարդ գործողություններ, որոնք կապված են ն այլ աշխատանքների հետ, կարգավորումների, քանդման-հավաքման ընդ որում որքան բարձր է ՏՍ տեսակը, այնքան կատարվող գործողությունները բարդ են: Սեզոնային ՏՍ գործողությունները կապված են տարվա աշնանձմռան ն գարնան-ամռան անցման ժամանակ յուղի, քսանյութերի վառելանյութին հովացմանհեղուկի փոխմանհետ` ըստ սեզոնի: 36.2

Նավթատնտեսությանկազմակերպումը

Գյուղատնտեսությունը նավթամթերքի հիմնական սպառողներից մեկն է: Օգտագործվում են հիմնականում դիզելային վառելանյութ, բենզին, քսանյութեր ն տեխնիկականհեղուկներ: Գյուղատնտեսականաշխատանքների վրա ծախսվող նավթամթերքիքանակը հասնում է հազարավորտոննաների,որի արժեքը կազմում է արտադրվողմթերքի ինքնարժեքի զգալի մասը: Խոշոր գյուղատնտեսական ձեռնարկություններում ու տնտեսություններումնպատակահարմարէ կազմակերպել նավթային տնտեսություն, որի խնդիրն է նավթամթերքի ժամանակին հայթայթումը,խնամքով պահպանումըն տրակտորների,ավտոմոբիլների ու ինքնագնացմեքենաներիլցավորումը: Նավթամթերքըպետք է պահպանելճիշտ, ըստ գոյություն ունեցող հրահանգի, բաց գույնի տարաներում ն առանց կորուստների: Ձեռնարկությաննավթային տնտեսությունը կարող է ենալ կառույցներ, նավթապահեստ,շարժական ն ստացիոնար լցմ յաններ ն

առաքման տրանսպորտային

Նավթամթերքի պահեստը կարող է լինել ռեզերվուարներիվերՆավթապահեստը պետք է գետնյա ն ստորգետնյա տեղակայումով: իրականացնի նավթամթերքի ընդունման,արտադրական պաշարի ման աշխատանքները: քները աշխ ն բացթողմանու հաշվառման պահպանման է տեղանքի առնել հաշվի պետք ընտրելիս տեղն Նավթապահեստի ու ճանապարհների առկայուէ լեկտրաէներգիայի պայմանները, դիրքը, թյունը ն այլն: պահԱրտադրականփորձը ցույց է տվել, որ նավթապահեստում տարեկան ւոնտեսության է կազմի վող նավթամթերքիպաշարը պետք անէ պահանջարկի15-2092 -ը, ըստ որի էլ որոշվում տնտեսությանն է հրաժեշտ ռեզեվուարների քանակը, որոնց տարողությունը կարող 3,0, 5,0, 10, 25, 50 նե75 մ: 100-200 Յուղերի պահպանմանհամար կարելի է օգտագործել լիտր տարողությամբմետաղյա տակառներ:

լինել 0,5, 1.0,

Կարնոր տնտեսական նշանակությունունի նավթամթերքիկոեն. այն րուստների կրճատմանհարցը: Կրճատմանուղիները տարբեր ու պետք է իրականացնելփոխադրման լցավորման, պահպանման աշխատանքների ագրեգատների մեքենատրակտորային ժամանակ, ճանաարհով,որակի հսկումով, աշխատած ռացիոնալ կազմակերպման ն նՆավթայուղերի վերամշակումովու կրկնակիօգտագործումով այլն: պահմեկը պատճառներից մթերքի, հատկապես բենզինի, կորստի է, զգալիորեն վրա որի գոլորշիացումն դրա պանման ժամանակ է լցված, այնքան ազդում է ոչ միայն լցման աստիճանը(որքան քիչ պետք է լինի որը գույնը, ռեզերվուարի է), այլե գոլորշիացումըշատ ժամանակ առանծբաց (արծաթագույն):նավթամթերքիպահպանման նահատուկ ուշադրությունէ պետք դարձնել հակահրդեհայինանվտանն թունավորումիցանհատականպաշտպանության գության կանոնների կիրառմանը: միջոցառումների հարցեր Ստուգողական

մեքենաԻնչու՞ համար են նախատեսվածգյուղատնտեսական սպասարկումները: տեխնիկական ների 2. ԹվարկեքՏՍ տեսակներըն դրանցկատարմանժամկետները: 3. Ո՞ր ՏՍ ժամանակ են կատարվումառավել բարդ գորոծողու4.

թյուններ: նպատակը: կազմակերպման 4. Ո՞րնէ նավթատնտեսության են որոշում նավթամթերքիպաշարիչափը: 5. Ինչպե՞ս 6. Որո՞նքեն նավթամթերքիկորուստներիկրճատմանուղիները:

ԲԱԺԻՆ

Գյուղատնտեսականմեքենայացվածաշխատանքների պարկիօպտիմալ ծրագրավորումըն մեքենատրակտորային կազմի որոշումը

3.7.

Մեքենատրակտորային պարկը մի հավաքակայանէ, որտեղ կենտրոնացված են տնտեսությաննանհրաժեշտ բոլոր շարժականն ստացիոնար տեխնիկական միջոցները, որոնցով իրականացվումեն գյուղատնտեսականմշակաբույսերի մշակության, բերքահավաքի ու հետբերքահավաքյա աշխատանքները,ինչպես նան հողաշինարարական, տրանսպորտայիննայլ աշխատանքներ: Տնտեսության աշխատանքներըռացիոնալ ձնով կազմակերպելու համար, դրանք նախապես ծրագրավորում են ն ներկայացնում տեխնոլոգիական քարտերի ն այլ տեսքով: Քարտերում ցույց են տրվում կատարվողաշխատանքներիհերթականությունը,ծավալը, ագրոտեխնիկականժամկետները,տեխնիկականմիջոցների մակնիշները, դրանց շահագործականցուցանիշները նայլն: Մեքենատրակտորայինհավաքակայանի օպտիմալ կազմը ճշտելու համար, օգտվելով տեխնոլոգիականքարտերից, կազմում են տվյալ տնտեսությունում մշակվող բոլոր մշակաբույսերի մշակության ու բերքահավաքի մեքենայացված աշխատանքների տարեկան պլանը ն մեքենաօգտագործմանպլան-գրաֆիկները: Ըստ տեխնոլոգիականքարտի ն մեքենաօգտագործման պլանգրաֆիկի տեխնիկականմիջոցների կազմը պարզելուց հետո, հաշվի առնելով տնտեսությունում կատարվող այլ աշխատանքները ն հեռանկարը, վերջնականապես ճշտում են մեքենատրակտորայինպարկի օպտիմալ կազմը: Ստուգողականհարցեր 1.

Ո՞րն է մեքենատրակտորայինհավաքակայանինշանակու-

2.

Ինչպե՞ս են ճշտում մեքենատրակտորային հավաքակայանի

թյունը:

օպտիմալ կազմը:

4.1.

4: ԱՆԱՍՆԱՊԱՀԱԿԱՆ

ՖԵՐՄԱՆԵՐԻ

ՄԵՔԵՆԱՅԱՑՈՒՄ

անասնապահաական Ընդհանուրտեղեկություններ, ֆերմաներիդասակարգումը

կարնորագույնճյուղ է, գյուղատնտեսության Անասնապահությունը մարդկանցապահովումէ անասնապահականմթերքներով:Անասնապահության զարգացումը հնարավոր չէ առանց աշխատատարպրոցեսների համալիր մեքենայացմանն ավտոմատացման, որոնց դեպքում հեշտանում է անասնապահների աշխատանքը, ֆերմաներում կտրուկ կրճատվում Է բանվորականուժի կարիքը, ավելանում ն լավանում արտադրվող մթերքիքանակն ու որակը, իջնում ինքնարժեքը: մթերքների արտադրությունըիրականացվում Անասնապահական է անասնապահական(թռչնաբուծական) ֆերմաներում ն համալիրորը

ներում:

Անասնապահական ֆերման սեփականության ցանկացած ձնի գյուղատնտեսականձեռնարկության բաժանմունք է, որը միավորում է արտադրական գործունեություն ծավալելու համար անհրաժեշտ այս կամ այն տեսակի անասունների գլխաքանակը,հիմնական ն օժանդակ կառույցները ն գույքը: Ֆերմաները լինում են տոհմային ն ապրանքային: Տոհմային ֆերմաները նախատեսված են անասունների ն թռչունների ցեղերի բարելավման ն նորերի ստացման համար, իսկ ապրանքայինը`տարբերտեսակի անասնապահականմթերքների(միս, կաթ, ձու, բուրդ ն այլն) արտադրության համար: Ըստ կենդանիների կենսաբանականտեսակների ֆերմաները լինում են խոշոր եղջերավոր անասունների, խոզաբուծական,ոչխարաբուծական, թռչնաբուծական, գազանաբուծական ն այլն: Անասնապահաական համալիրը մասնագիտացվածինդուստրիալ է, որն արտադրումէ միս, կաթ, ձու: տիպիձեռնարկություն Սովորաբար ֆերման կառուցելիս օգտվում են տիպային նախագծերից, ընդ որում խոշոր ֆերմաները կառուցելիս հաշվի են առնվում ճանապարհների,էլեկտրաէներգիայիաղբյուրների, արոտավայրերի առկայությունը,բնակավայրինմոտ լինելը ն այլ գործոններ: Ֆերմերային տնտեսություններումգործում են նան մսի, կաթի, ձվի ն այլնի արտադրության փոքր (ընտանեկան) անասնապահական ֆերմաներ, որոնցում որպես կանոն աշխատում են ընտանիքի անդամները ն Նկ. 4.1-ում բերված է 16 կովերի անկապ պահվածքի հարազատները: կաթի ն մսի արտադության համար մասանգիտացվածֆերմայի սխեման:

եղջերավոր անասունների պահվածքը հիմնականում լիերեք տեսակի` կապովի,անկապ-ազատ,անկապ-բոքսային:

Խոշոր

նում է

Տեխնոլոգիականգիծը գործում

-

ր

Ս

|

' -

Արաս)

ԷՆ ամամնմ :

Իո

-Լթ-----

-

մ

ՀոԻԾ

ո

բուռ»

անկապ պահվածքի ֆերմա.

Նկ. 4.1 16կովերի համար 1-8-ական կովեր պահելու բաժանմունքներ, 2- օրապահ, 3. 7- մինչե 75-20 օրական դառնալը հորթերի պահման վանդակներ, 4- 15-20 օրականիցմինչն վեց ամսականդառնալը հորթերի պահմանբաժանմունք (5 գլխի համար), 5-18-20 ամսական մատղաշների պահման հորթերի պահմանբաժանմունք բաժանմունք, 6-6-78 ամսական

Ֆերմաները պետք է ունենան կոյուղի հեղուկ գոմաղբի հեռացհամար, բնական ն արհեստական օդափոխության համակարգ` միկրոկլիմա ապահովելու համար, ջեռուցում, բնական ն արհեստական համակարգ: լուսավորություն ն ջրաճատակարարման ման

4.2.

մեքենայացումը ֆերմաներիջրամատակարարման

Ջրամատակարարման համակարգը հաջորդաբար իրար հետ փոխկապված մեքենաների, սարքավորումների ն կառույցների համալիր է (տեխնոլոգիականգիծ), որը նախատեսված է աղբյուրից (գետ, աղբյուր, լիճ ն այլն) ջուր հավաքելու, մղելու, որակը բարելավելու, մաքրելու, պահպանելու ն սպառողին մատուցելու համար: Կախված

է

հետնյալ կերպ: Բաց աղբյուրից

(1). (օրինակ, գետ) ջուրը խողովակով ինքնահոս կերպով լցվում է ջրհավաք կառույցի (2) մեջ, որտեղից առաջին պոմպակայանի (3) միջոցով այն մղվում է մաքրող կառույց (4): Մաքրվելուց ն վերամշակելուց հետո ջուրը հավաքվում է ամբարի (5) մեջ, իսկ հետո 2-րդ պոմպակայանի միջոցովմղվում ճնշիչ աշտարակ(7): Այնուհետն ջուրը մուտք է

գործում ներքին խողովակաշարային ցանց ն ուղարկվում սպառիչներին: Նախքան ջրամատակարարմանցանցի կառուցումը, այն հաշվարկում են ելնելով ֆերմայում ջրի պահանջից, որը ծախսվում է անասուններիխմելու, կեր մշակելու, գոմաղբ հեռացնելու, կթի ն կաթի նախնական մշակման համար ն այլն: Օրինակ, կաթնատու ն մսատու կովերի մեկ գլխի համար ջրի օրական ծախսը 65 լիտր է, աշխատող ձիերինը` 60, ոչխարներինը` 8, գառներինը` 4, խոզերինը` 10, հավերինը` 0,138, ճագարներինը`3 ն այլն: ցանցում օգտագործվող սարքավորումներ Ջրամատակարարման են ջրամբարձիչները, պոմպերը, ջրաճնշիչ աշտարակները,անասունների ջրման սարքերը` ավտոխմոցները,ջրատաքացուցիչները, խողովակները, ծորակները այլն:

ն

4.3.

Կերերիբաշխման մեքենայացումը

Կերերի բաշխումն աշխատարարպրոցես է, սակայն այն կարելի է թեթնացնել,եթե ճիշտ օգտագործվենայդ նպատակիհամարգոյություն ունեցող մեքենաները արքավորումները: ե

ջրամատակարարմանաղբյուրների ն սպառիչների դիրքից մեքենաների կազմը ն կառույցներիտեսակներըկարող են տարբեր լինել: Ցույց տանք դրանցից որնէ մեկի սխեման(նկ. 4.2): Նկ. 4.2. Սեքենայացվածջրամատակարարմանընդհանուր սխեման. 7-ջրի աղբյուր, 2-ջրհավաք կառույց, 3-առաջին պոմպակայան, 4-մաքրող կառույց, 5-մաքուր ջրի ամբար, 6երկրորդ պոմպակայան, 7-ջրաճնշիչ

Աաաա -ջրաբաշխիչ Գ սարքեր, Բար: 10-արտաք խողովակաշար

դ

ե

Նկ. 4.3. Շարժական կերաբաշխիչիսխեման. ա...ե) աշխատանքիհնարավորսխեմաները.1-թափք,2-բիտերներ, 3-

բեռնաթափող փոխադրիչ, 4-երկայնական փոխադրիչներ, լայնականփոխադրիչներ

Կերերի բաշխումըկատարվումէ ստացիոնարն շարժականկերաբաշխիչներով:Նախքան կերը անասուններինտալը, այն նախապատրաստումեն, որի համար ֆերմաներին կից կառուցում են կերացեխեր,

որտեղ կերերը մաքրվում են, լվացվում, մանրացվում ն խառնվում իրար, խաշվում (եթե անհրաժեշտէ), չափավորվում ն այլն: Սովորաբար միջին հաշվով մեկ գլուխ անասունի համար նորմավորվածէ օրվա կերաբաժինը:Այսպես, կովերի համար այն կազմում Է մոտ 50 կգ, ձիերի համար` 10-15 կգ չոր խոտ, խոզերի համար` մինչն 10 կգ, ոչխարների համար` 5-6 կգ, հավերի համար՝ 200 գր ն այլն: Ըստ դրան էլ ոնտրվում են կերաբաշխիչ մեքենաներ: Շարժական կերաբաշխիչը (նկ. 4.3) բաղկացած է թափքից, ընշարժաթացքայինմասից, երկայնականն լայնականփոխադրիչներից, հաղորդ ե այլ մեխանիզմներից,օգտագործվում է հիմնականումխոշոր եղջերավորանասուններիֆերմաներում: Մեքենան կարող է կերը բաշխել կերատեղերի մեջ հետնից ե կողքերից (մեկ կողքից կամ միաժամանակերկու կողքերից): Բաշխումը կատարում է հավասարաչափ,չափավորվածն բարձր արդյունավետուէ ն կարող է օգտագործվել նան որպես կերերի

մբ կովի կրծքի պտուկներին հագցված Վակուում-պոմպիօգնությամբ շնորհիվ կաթը ռետինյա կթի բաժակներումառաջացող ն է դույլի մեջ: մղվում դուրս գալիս կաթնագեղձից -

:

նոսրացման

4.5.

Կաթը շուտ փչացող մթերք է: Որպեսզի երկար Ժամանակ պահպանվի կաթի սննդային արժեքը, կատարում են դրա նախնականմշակում: նախնական մշակման գործողություններնեն՝ հովացում, որի ժամանակ դանդաղում է կաթը փչացնող մանրեների գործունեությունը, պաստերիզացում` կաթը ենթարկվում է ջերմային մշակման, որպեսզի ոչնչանան մանրեները,մաքրում` մեխանիկականն այլ խառնուրդները

կամ կարիոզ Սա Արան են, կաքքամիչ համար` թիթեղային հովացուցիչներ, `

Արամի

Կովերիկթի մեքենայացումը

Գոյություն ունեն կթի երեք եղանակներ`բնական (հորթի ծծման միջոցով), ձեռքի ն մեքենայացված:Բնական է, որ ձեռքի կիթը աշխաէ ե դրա մեքենայացումն ունի կարնոր նշանակություն: Մեքետատար նայացված կիթը թեթնացնում է մարդկանց աշխատանքըն բարձրացնում արտադրողականությունը: Այսպես, կենդանիների պահվածքի եղանակից ն օգտագործվող կթի տեղակայանքներից կախված,ձեռքի կթի համեմատությամբ,մեքենայական կթի դեպքում աշխատանքայինծախսումներնիջնում են 2-5

/

2.

լ

անգամ:

Կաջ

|

"Թչ/

Մեքենայացվածկիթը բարդ պրոցես է, դրա սկզբունքը հիմնված է նոսրացմանմիջոցով կաթը կենդանու կաթնագեղձերիցդուրս բերելու վրա: Ուստի մեքենայացված կիթն իրականացնելուհամարօգտագործվում են բարդ սարքավորումներ(նկ. 4.4), որոնցից ամենակարնորը կթի ապարատը է: Այն լինում է երկտակտկամ եռատակտ գործողության: Են,44 Մ

եթի մքե Թր մեքենայի

Հ-

Նկ. 4.5. Սեպարատորներիսխեմաները.

ԿՍԳոունռային մեզբումքայի

2-վակուում-պոմպ, կտրաշարժիչ, վակուում-բալոն,4-վակուում-կարգավոսխեման.

Ի

Ոչ, 5-վակուում-մետր, 6-վակուում-ողովակաշար, 7-կթի ձորակ, 8-բաբայնիչ, 9-կաթի դույլ, 10-կաթի բաժակ, 11-կթի ապարատ, 12-կուտակիչ

.

կաթնամաքրիչներ, հովացնելու պաստերիզացման համար` պաստերիզատորներ,սերի անջատման համար՝ սեպարատորներ: Նկ. 4.5-ում բերված են կաթմաքրիչի ն սերզատիչիաշխատանքի սկզբունքային սխեմաները:

4.4.

Կաթինայսնականմշակմանմեքենայացումը

:

ա) կաթնամաքրիչ. 1-հատակ,2-ռետինե օղակ, 3-թմբուկի կեղտա-

խցիկ, 4-ափսնաբռնիչ, 5- բաժանիչ ափսեների փաթեթ, 6-իրան, 7 կաթի ելքի անցք, 8-պնդօղակ, բ) սերզատիչ. 1-հատակ, 2-ափսեներ, 3-ափսեաբռնիչ,4-լողանային խցիկի տրամաչափածկցախողովակ, 5-պնդօղակ,6-հեղուկի քանակի կարգավորմանպտուտակ,7-վերնի բաժանիչափսե, 8-ռետինելստարար օղ, 9-իրան

Սեպարատոր-կաթմաքրիչն(նկ. 4.5ա) աշխատում է հետնյալ կերպ: Կաթը մուտք է գործում ընդունող լողանայինխցիկ, որտեղ պահ151

պանվում է հասւռատուն ճնշում, ն այնուհետն տրամաչափվածխողովակով մտնում թմբուկի կենտրոնական խողովակիմեջ: Խողովակից կաթը շարժվում է դեպի ափսեաբռնիչ ն դրա առվակներով տեղափոխվում թմբուկի ծայրամասերը` կեղտի շրջանը, որտեղ էլ հիմնակնում մաքրվում է: Այնուհետն թմբուկի ն ափսեներիմիջն եղած ազատ տարածությունով շարժվելով (ափսեների միջն եղած բացակը 0,8-2մմ է), կաթը շիթի բաժանվելով, բարձրանում է դեպի թմբուկի առանցքըն ելքի խողովակը: Մաքրման պրոցեսը հիմնված է կենտրոնախույս ուժի ազդեցության սկզբունքի վրա, որի շնորհիվ ծանր խառնուրդները տեղափոխվում են դեպի թմբուկի ծայրամասերն ու հատակը: Սերզատիչ-սեպարատորը (նկ. 4.5բ) աշխատում է նույն սկզբունքով, միայն թե այստեղ ափսեների միջն եղած բացակն ավելի փոքր է (0,35-0,5 մմ), որի շնորհիվ կաթը բաժանվում Է սերի ն երեսը քաշած կաթի: Կաթը լողանային խցիկից կենտրոնական տրամաչափվածխողովակի (4) ն ափսեաբռնիչի(3) առվակի միջով մուտք է գործում դեպի ափսեները (2) ն բարակ շիթով, միջափսեային տարածություններով, թմբուկի առանցքից հոսում դեպի ծայրամասերը:Կենտրոնախույսուժի ներգործության տակ յուղային գնդիկները հավաքվում են ափսեների ներքին մակերեսի վրա ն շարժվում վերն` դեպի թմբուկի պտտման առանցքը, իսկ զտված ավելի ծանր մասնիկները տեղաշարժվում են դեպի արտաքին մակերես: Սերը, բարձրանալով վերնի բաժանիչ ափսեի ներքին մակերեսով, թմբուկից դուրս է գալիս հատուկ անցքով: Սերզատված կաթը (երեսը քաշած) բարձրանում է բաժանիչ ափսեի արտաքին մակերեսի ն թմբուկի իրանի ներքին պատի միջն եղած բացակով ն դուրս գալիս մյուս անցքով: Սերի յուղայնության տոկոսը կարգավորվում է պնդօղակի (9) օգնությամբ` փոփոխելով սերի ելքը, ընդ որում, որքան այն ձգում ենք, այնքան սերի ելքը պակասում է, հետնաբար ավելանումէ դրա յուղայնությունը: 2.6.

Գոմաղբիհեռացման ն մշակման մեքենայացումը

Տարվա ընթացքումֆերմայում կուտակվում է մեծ քանակությամբ գոմաղբ: ժամանակին գոմաղբի հավաքումը, հեռացումը ն Օգտագործումը ոչ միայն լավացնում է կենդանիների սանիտարատեխնիկական պայմաններն ու արտադրվող մթերքի որակը, այլն հնարավորություն է տալիս դաշտավարությանըապահովելու բարձր որակի օրգանական պարարտանյութերով,ինչպես նան նվազագույնի հասցնելու շրջապատող միջավայրի աղտոտվելու վտանգը: Գոմաղբը խոնավությունից կախված լինում է պինդ, կիսաջրիկ, ջրիկ: Գոմաղբի հավաքումը ն հեռացումը կատարվում է հիդրավլիկական,մեխանիկականն պննմատիկ եղանակներով: Ամենից տարածվածը մեխանիկականեղանակն է, որն

իրագործվում է շարժական ն ստացիոնարգոմաղբահավաքիչ մեքենաներով: Ստացիոնարգոմաղբ հավաքող ն հեռացնող մեքենաներն ըստ աշխատանքայինօրգաններիլինում են քերիչային, շնեկային, սկրեպերային նայլն: քերիչային փոխադրիչը(նկ. 4.6) բաղՍտացիոնարգործողության է հորիզոնականն թեք փոխակացած շարժահաղորդմեխանիզմներից, դրիչներից, քերիչներից, շղթայից: լ

'

աչ

`

Նէ.4.6. Քերիչային

ՀՏ

փոխադրիչ. գոմաղբահավաք

7-ղենավարման վահանակ, 2- շարժահաղորդ կայանք, 3- շղթայի ձգման սարք, 4- քերիչավոր շղթա, 5- շրջադարձային սարքեր, 6, 7-

ն թեք փոխադրիչներ հորիզոնական

Գոմաղբահավաք փոխադրիչիաշխատանքն ընթանում է հետնյալ կերպ: Հորիզոնական փոխադրիչի շարժման ժամանակ գոմաղբառվակի մեջ տեղավորված քերիչները գոմաղբը մաքրում, տեղափոխում են ն մատուցում թեք փոխադրիչին: Վերջինս այն բարձրացնում է ն մեջ: բեռնաթափումդրսում կանգնածփոխադրամիջոցի Գոմաղբի վերամշակմանեղանակներըտարբեր են: Նախքանվերամշակելը, դրանք պահում են գոմաղբահորերում:Գոմաղբը ոչ միայն լավ ազոտական պարարտանյութ է, այլն նրանից ստանում են գազ, կենսահումուս ն այլն: 4.7.

Ոչխարները/սուզրըմեքենայացումը

Ոչխարաբուծությունումոչխարների խուզը ե բրդի նախնական ն աշխատատար տեխնոլոգիականպրոմշակումը պատասխանատու

ցեսներ

են:

Դրանց որակով ն

արագ

կատարումըհնարավոր է միայն մե-

քենայացմանմիջոցով, որի դեպքում նշանակալի չափով (8-13Չ6) ավելանում է նան խուզվող բրդի քանակը, աշխատանքիարտադրողակակազնությունը (3-4 անգամ), թեթնանում խուզողի աշխատանքը:Խուզի մակերպմանհամար կան մի շարք արտադրամասերն տեղակայանքներ, որտեղ օգտագործում են էլեկտրախուզիագրեգաւոներ(նկ. 4.7):

պահպանել արդյունավետ օդափոխություն, ջեռուցում, լուսավորությունն այլն:

Նկ. 4.7. էլեկտրախուզիագրեգատ. 7-թողարկիչ` հոսանքալարի հետ, 2էլեկտրաշարժիչի կաիմիչ,3-լեյտրաշարժիչ, 4-նկուն լիսեռ, 5-խուզի մեքենա, 6-մեքենայի կախիչ

`Հ

էլեկտրախուզի ագրեգատի աշխատանքն ընթանում է հետնյալ կերպ: էլեկտրականհոսանքը թողարկիչից անցնում է դեպի էլեկտրաէ խուզի որի պտույտները կան շարժիչ, ճկունԼիսեռով փոխանցվում է մեքենային: Խուզող բանվորը մեքենանան շարժում ոչխարի մաշկի վրա ն բուրդը խուզում: Բուրդը հետագայում հավաքվում է ն վերամշակքում: 4.8.

Անասնաշենքերիմիկրոկլիման

Անասունների մթերատվությունը, առողջական վիճակը ն այլն զգալիորեն կախված են անասնաշենքումպահպանվող միկրոկլիմայից, որն իրենից ներկայացնում է շրջապատի միջավայրի ֆիզիկական, քիմիական ն կենսաբանականգործոնների ամբողջություն: Դրանցից հիմնականներնեն` օդի ջերմաստիճաննու հարաբերականխոնավությունը, շարժման արագությունը,ածխաթթվի,ամոնիակայինն ծծմբաջրածնային գազերի պարունակությունը, փոշու առկայությունն ու խտությունը ն այլն: Դրանց կարելի է ավելացնել արտադրականաղմուկները, ինչպես նան աշխատանքային գոտու լուսավորվածությունը: Անասնաշենքերում միկրոկլիման կախված է տեղի կլիմայից ն տարվա ժամանակից, շենքի պատերի ջերմափոխանցումից,գոմաղբը հավաքելու հաճախությունից, անասունների քանակից, պահվածքի եղանակից ն այլն: Անհրաժեշտ միկրոկլիմա ստեղծելու համար անասնաշենքումտեղակայում են հաճապատասխանսարքավորումներ(նկ. 4.8), որոնք կարող են

Նկ. 4.8. ԱՄիկրոկլիմա ապահուլող տեղակայանք. 1-դեկավարման կայան, 2-կարգավորող փական, 3- օդափոխմանջեռուցման ագրեգաներ, 4-էլետրամագնիսակամփական,5-ջրի բաք, 6-Օդատարխողովակներ, 7- քամհար, 8-տվիչ

Սարքավորումըմթնոլորտայինօդը տաքացնում ն մղում

է: է, այն նան խոնավացնում նաշենքի մեջ,եթե անհրաժեշտ

է անաս-

Ստուգողականհարցեր

Ի՞նչ է իրենիցներկայացնումանասնապահական ֆերման: Ինչպե՞սեն դասակարգվում ֆերմաները: Ինչպիսի՞ բաժանմունքներ ունի կովերի անկապ պահվածքի ֆերման: 4. Բացատրեք ֆերմաների ջրամատակարարմանանհրաժեշտությունը: 5. Ի՛նչ հիմնական կառույցներից է բաղկացածջրամատակարարման տեխնոլոգիականգիծը: 6. Կերերիբաշխմանինչպիսի եղանակներգիտեք: 7. Բացատրեքշարժական կերաբաշխիչիկառուցվածքըն աշխատանքի սկզբունքը: 8. Որոնք են մեքենայացվածկթի առավելությունները: 9. Ի՞նչ սկզբունքի վրա է հիմնվածմեքենայացվածկիթը: 10. կթի տեղակայանքիկառուցվածքը: Բացատրեք 11. Ինչու՝ է անհրաժեշտկատարելկաթինախնականմշակումը: 12. Բացատրեք (կաթի 6սեպարատորի կառուցվածքը ն 1.

2. Յ.

|

,

աշխատանքը: 13.

Ինչպիսի՞ վիճակներում կարող է գտնվել գոմաղբըն որոնք են հավաքմանու հեռացման եղնակները: ւ

14.

փոխադրիչիկառուցԲացատրեքքերիչայինգոմաղբահավաք

վածքը ն աշխատանքը: 15. Բացատրեք ոչխարճերի մեքենայացվածխուզի նշանակու-

թյունը: 16. Նկարագրեք էլեկտրախուզի ագրեգատի կառուցվածքը աշխատանքը: է միկրոկլիմայիապահովմանդերը: 17. 18.

ն

Ո՞րն անասնաշենքերի Բացատրեքմիկրոկլիմաապահովողսարքի կառուցվածքը:

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

ԱղասարյանԱ.Ջ., Պապյան Ս.Խ., Խաչատրյան Ա.Ց., Մարգարյան Գյուղատնտեսականտեխնիկայիշահագործում: Երնան,«Լույս» հր.,

Լ. Ա.Ս.:

2001:

Գյուղատնտեսության մեքե-

2.

Գալուստյան Վ.Պ., ԳալստյանՑ-Պ.:

3.

ԳրիգորյանՇ., ՄելտոնյանՊ.: Գյուղատնտեսության մեխանիզա-

նայացման հիմունքներ: Երնան, «Լույս» հր., 1978:

տորի տեղեկագիրք:Երնան. «Հայաստամ»հր., 1986:

4. Գուրեիչ Ա.Մ. Տրակտորներ ն ավտոմոբիլներ: Սորոկին ԵՄ: Երնան, «Հայաստան» հր., 1982: ն 5. Մարգարյան Ս.Ե.: Կերարտադրության անասնապահության 1988: մեքենայացում:Երնան, «Լույս» հր.,

քօո. ԷԼ1Լ. Լ1ոօչ2:088.

6./Ճ8108Խ1062Մթ. Ծր Դ). /ՃՃՈՇԱՈԺՆ 8...

էՅղ.

ՈՇքօքո6.տ ոօո. 8.

Խաացու

ՇԽԼՕՒՕՑԵՈՀ

9.

ԽԱԼ

--

թօատո 1ԼԽԼ

ԽՈՇ

2810Խ06ողծն.

2-6

--

-Խ/Լ: 12օոօ6, 1979. 12. Քռքոծաւօ/Ճ.ԷԼ, ոճում

2Հ2ճոօուն

8.Խ1.

ԸՇՀղշթո0:038486186Ի-

8.Խ/Լ. Շօղթօաօ2038186868ԱԵԼՇ հԵլձուէ

140706, 1989. 13. Խո

լ.

օՇՈԵՇԽ0403446186:լկ0Ր0 ոքօաՅտօոաձաոչ: 5ոօաւքճՓառամտ Բ

՛ոքոշօաոօ.--Խ/.:

Ոօո.քօո. ոքօՓ./.1.

ՔՕղտսօտճ Լ.

ՔՕՈՔՎՇԲ 8.Ճ.

14.

--

8/.: ՃոքօոքօոոոոՂ, 1989. ՒԱ. Չ:6օող/ուՅւ Ա Խաքիօրքճայօքեւօ3օ Մեւտաօ ԸՇ.Ճ., ՍօՓոառօտ հ

ԷԹԼՇ ԽՅԱՍՌԵԼ

684.

24801լ080Ը184.

/ամճին«օ0- 2 ԹՈՕՐԵՎՇՇԵՔՇՕՇիօթրԵլ քոՅբո6Օրոմ 88ք618108.Էքծոճի, 18Ծ/Գօլլ,1989. ՖԽօոօլօ8 ՃԸ, Շառաու Էք. Խօաօքյատոլ

ոճքեճ. -Ի/Լ: Էօոօօ, 1984. 11. Հճքոծաօ /.81., 36ո6ա68 /.8.,

-ԽԼ:

1979, Լ1քօօտծըլթյա6,

Ո42ւթճաօքիծ

ՐյքօտթԿ /ԽԼ,

՛քճտոօքօ8 10.

ԽՆ:

աու Թաատ

Խ/1:(Օդօօ, 1993.

ԷԼՃ.

--

Ճբքօոքօհո3ոճ1. 1986. 15. Ը6Խ6ի

օթ8.հ/.

Ք46018

ոճ

1Ըօոօօ. 003.

11. 1քճողօքթւ տ

՛քճաօքծ.

--

ԻՂ.:

րոցն

-ԽԼ: օճատտ.

1988. ՃՐքօոքօեաոոու, Ճքօոքօոթոու,1989.

16.ՇօԽ6ԵՕՑ 8.Է/(., ԹոՅօօեօօ 8.ԷԼ ՛՛քճնծք. --Ի՛.: 17, Ղճքճօծաօ Ճ.Ա. ԽՈճւտւ յմ Փծքեօքօտհ ԽԱԱՌՈԼ

Բ

1քճուօքնեք

տոճօօօտ

1996. 18.

ե ճու:

ի

է

ՂճքճշծեաօՃ.. Դքճրրօքճռւ

Բոճօ64

եւ

1(«ՕեւղղծաՇ ճքօմաարօքօծ. աող 1. Շոքճտօզէմու 0.2...0,4. Թօքօտծշւ,

ԽՈճաաււթւ յմա

-.

1ՀՕԵԼԱՂՇԻՇ

Փօքեօքօ8 ո ճքծՒատւօք08.

ԽԵՈՐճ 2.

0,6. Շոքճ80ՎԽՌԻ.

--

8օքօէ6շւ,1996.

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

2.2. 2.3.

չական

ԲԱԺԻՆ

ական

1: ՏՐԱԿՐՈԲՆԵՐ

կանաաաա

աա

ականա

աաա

ակնա

նաա

աաա

աաա

աակ

աաա,3

Ն4

ԵՎ ԱՎՏՈՍՈԲԻԼՆԵՐ...ԸՆԱՆԱ

Ընդհանուրտեղեկություններ, ն տրակտորների ավտոմոբիլների դասակարգումը 1.2. Տրակտորներին ավտոմոբիլների ընդհանուր կառուցվածքը աա 6 13. Ներքին այրման շարժիչի ընդհանուրկառուցվածքըն աշխատանքը... Լ.Լ Նա աաա ան8 1.3.1. Տրակտորներին ավտոմոբիլների շարժիչների դասակարգումը 1.3.3. Շարժիչի մեխանիզմների ու համակարգերի նշանակությունը,կառուցվածքըն աշխատանքը...............14 1.3.4. Շարժիչներիտեխնիկա-տնտեսական ցուցանիշները 1.3.5. Տրակտորայինշարժիչի կարգավորիչային բնութագիրը. 1.4. Տրակտորներին ավտոմոբիլներիտրանսմիսիան....................... 1.5. Տրակտորներին ավտոմոբիլներիընթացքայինմասը................ 28 1.6. Տրակտորներին ավտոմոբիլների ղեկավարման մեխանիզմները նաւ ան30 1.7. Տրակտորներին ավտոմոբիլների արգելակայինհամակարգը 1.8. Տրակտորներին ավտոմոբիլների աշխատանքային (օժանդակ) ն լրացուցիչ սարքավորումներ 1.9. Տրակտորներին ավտոմոբիլների էլեկտարսարքավորումները...................................... 1.10. Տրակտորների ն ավտոմոբիլներիկցման պայմանը, տեղապտույտը,անվավորտրակտորներիկցման հատկանիշների բարձրացմանեղանակները ն միջոցները.....36 1.11. Տրակտորիվրա ազդող ուժերը, քարշային ն հզորության բալանսը, տեխնիկա-տնտեսական ցուցանիշները 1.1.

Լ.Ն

ե...

ււ...

աաա,

ԼԼ...

եւեւ,

Պարարտացմանմեքենաներ Ցանքի ն տնկմանմեքենաներ 2.3.1. Վացահատիկային շարքացաններ 2.3.2. Վատուկ ցանիչներ

Լ...

ւււ

Լ...

ւււ...

Կարտոֆիլատնկիչմեքենաներ Սածիլատնկիչմեքենաներ 2.4. Բույսերիխնամքիմեքենաներ 2.5. Գյուղատնտեսական մշակաբույսերիհիվանդություններին վնասատուներիդեմ պայքարի մեքենաներ 2.6. Բերքահավաքին հետբերքահավաքյա մշակության մեքենաներ 2.6.1. ձՁացահատիկավաք կոմբայններ............................................ 2.6.2. Եգիպտացորենի հավաքման կոմբայններ...........................70 2.6.3. Կարտոֆիլահավաք մեքենաներ............................................71 2.6.4. ճակնդեղահավաքկոմբայններ 2.6.5. Կաղամբահավաք կոմբայն 2.6.6. Ղացահատիկի հետբերքահավաքյա մշակությանմեքենաներ 2.7. Կերի կուտակմանմեքենաներ 2.8. Պտղատու ն խաղողիայգիների մեքենաներ 2.8.1. Այգիներիհիմնադրման մեքենաներ...................................... 2.8.2. Պտղատու ն խաղողիայգիների խնամքիմեքենաներ... 2.8.3. Պտղատու ն խաղողի այգիների բերքահավաքի մեքենաներ....................................................84 2.9. Մելիորատիվ մեքենաներ... 2.9.1. Վողիմելիռրացմանխնդիրները,մելիորատիվ աշխատանքներիտեսակները,մեքենաներիներկայացվող ագրոտեխնիկական պահանջները......................................... 2.9.2. Յուրացման նպատակովհողի նախապատրաստման մեքենաներ... աաադա աաա 86 2.9.3. Մելիորացվողհողերի առաջնային մշակությանմեքենաեր. 2.9.4. Ոռոգմանցանցի պատրաստմանմեքենաներ 2.9.5. Ոռոգմանմեքենաներ... աւաւաաան 2.9.6. Մարգագետինների ն արոտավայրերի բարելավմանմեքենաներ

2.3.3.

2.3.4.

աան,

աաա,

ոա.

են...

մնե

ե,

ապատ

ուա

եւեւ

ԲԱԺԻՆ 2: ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍԱԿԱՆ

2.1.

ՄԵՔԵՆԱՆԵՐ

.....................Ձ..Ձ.Ձ........

Վողի մշակությանմեքենաներ..................................... Գութաններ 2.1.2. Հողի նախացանքային մշակությանմեքենաներ 2.1.1.

ԼԼ...

ւ...

2.1.3. Հողի պահպանման մեքենաներիհամալիրը 2.1.4. Հողի մշակության

ն

ագրեգատներ.

համակցվածմեքենաներ ար,

Լո.

ԲԱԺԻՆ 3: ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍԱԿԱՆ

ՏԵԽՆԻԿԱՅԻ

ՇԱՀԱԳՈՐԾՈՒՄ

ն 3.1.Հասկացողությունգյուղատնտեսականգործընթացների տեխնոլոգիաներիմաին. աաւաաապաաար

Վասկացողությունմեքենատրակտորային մաին ագրեգատների 3.1.2. ՄՏԱ շահագործականն տեխնոլոգիականբնութագրերը . 99 3.1.1.

ւե.

աանանաջաաաա

3.2.Մեքենատրակտորային ագրեգատների համալրումը

Տրակտորիքարշային հաշվարկիէությունը 3.2.2. Ագրեգատիկազմի ն աշխատանքային ռեժիմիճշտումը 104 Տեղամասում աշխատանքներիկազմակերումը

Յ.2.1.

3.3.

4.7.

Ոչխարներիխուզի մեքենայացումըԼ.Լ

ա

աաա»

4.8.Անասնաշենքերի միկրոկլիման

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

Լանա

աւար»

պաա

աավաաաաաաաապաաա

կինեմատիկանո՛ աաա աան ն կինեմատիկան կինեմատիկական Ագրեգատի ցուցանիշների որոշումը........................................................ 106 3.3.2. ՄՏԱ շարժման ուղղության, շարժման եղանակին շրջադարձիձնի ընտրությունը 3.4. Տրակտորիկատարածաշխատանքիհաշվառումը ն ն ՄՏԱ

ւււ.

3.3.1.

արտադրողականությունը Լ ..,... 113 ՄՏԱ արտադրողականության ո րոշումը........ Դաշտային 3.4.2. Դաշտայինաշխատանքներիհաշվառման միավորները լ5 3.4.3. Ագրեգատիշահագործականծախսերը Տրանսպորտայինմիջոցներիշահագործումը գյուղատնտեսություԱՌՒՄ աաաաս ապան 3.5.1. ճանապարհայինպայմաններըն ճանապարհների տեսակները... 119 դասակարգումը,բեռնափոխադրումների Յ.5.2. Բեռնման-բեռնաթափման միջոցներ,տրանսպորտային ագրեգատներիտեսակները................................................. 119 Յ.5.3. Տրանսպորտային միջոցներիօգտագործման հիմնական ցուցանիշները Տրակտորներին գյուղատնտեսականմեքենաների տեխնիկականսպասարկումներըն նավթատնտեսության կազմակերպումը եո աաա աւամաան 3.6.1. Մեքենաներիտեխնիկականսպասարկումները 3.6.2. Նավթատնտեսությանկազմակերպումը........................... Գյուղատնտեսականմեքենայացվածաշխատանքների պարկիօպտիմալ ծրագրավորումըն մեքենատրակտորային կազմի որոշումը:

ՄՏԱ

Լ...

3.4.1.

լ

3.5.

ուա

Լ.Լ

3.6.

ԼԼ

`

Յ.7.

Լ...

ԲԱԺԻՆ

4: ԱՆԱՍՆԱՊԱՀԱԿԱՆ

աակ

ւււ.

ՖԵՐՄԱՆԵՐԻ

ա

ՄԵՔԵՆԱՅԱՑՈՒՄ...............

Ընդհանուր տեղեկություններ,անասնապահաական ֆերմաներիդասակարգումը. 4.2. Ֆերմաներիջրամատակարարման մեքենայացումը 4.1.

ո.

4.3.

4.4. 4.5.

4.6.

աա. 127

Կերերիբաշխմանմեքենայացումը Կովերի կթի մեքենայացումը. Կաթի նախնականմշակմանմեքենայացումը.............................. Գոմաղբի հեռացման ն մշակմանմեքենայացումը

ոու.