Հայոց լեզվի և խոսքի մշակույթի հիմունքների գործնական աշխատանքների ձեռնարկ

Հարգելի´ ընթերցող.

ԵՊՀ հրատարակչությունը, չհետապնդելով որևէ եկամուտ, ԵՊՀ հայագիտական հետազոտությունների ինստիտուտի համացանցային կայքերում ներկայացնում է իր հայագիտական հրատարակությունները: Գիրքը այլ համացանցային կայքերում տեղադրելու համար պետք է ստանալ հրատարակչության համապատասխան թույլտվությունը և նշել անհրաժեշտ տվյալները:

ԵՐԵՎԱՆԻ

ՊԵՏԱԿԱՆ

ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆ

Ձ. ԱՂԱՋԱՆՅԱՆ

ՀԱՅՈՑ ԽՈՍՔԻ

ԼԵԶՎԻ

ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ

ԳՈՐԾՆԱԿԱՆ

ԵՎ

ՀԻՄՈՒՆՔՆԵՐԻ

ԱՇԽԱՏԱՆՔՆԵՐԻ

ՁԵՌՆԱՐԿ

ԵՊՀ ՀՐԱՏԱՐԱԿՉՈՒԹՅՈՒՆ

ԵՐԵՎԱՆ-

.-

ՀՏԴ ԳՄԴ

Ա

ՊԱՅՍԱՆԱԿԱՆ

809.198.1 (07) 812Հ ց73

Պ.

Գիրքը

երաշխավորվել

է հրատարակման ֆակուլտետի ԵՊՀ բանասիրության

խորհրդիորոշմամբ

ՆՇԱՆՆԵՐ

նորմատիվ քերականություններում սահմանված կանոններ, որոնց

-

իմացություննանհրաժեշտ է (Ը

վարժություններ, առաջադրանքներ

-

ամփոփիչ աշխատանքներ

-

ԶՕ- բաց թողնված տառեր,տառակապակցություններ ԱՅ

նխուշի մշակույթիհիմունքներիգործնական Հար լելվի

մԱԱ-

ձեռնարկ աշխատանքների

ՃՊ '

ծ

-

այս ձեռնարկը ճախատեսվածէ Գործնականաշխատանքների հաբարձրագույնուսումնական հաստատություններիուսանողների

մար: Ընդգրկումէ հայոց լեզվի բուռականդասընթացիբոլոր բաժին-

հավելված է տեքստաոճական ճերին վերաբերողառաջադրանքներ, է գրավորն բանավոր շարքով: Նպատակաուղղված վարժությունների խոսքիմշակմանն կատարելագործմանը: ու

Օ ԵՊՀ ՕԾԶ.

81.2Հ

ց73

հրատարակչություն

Աղաջանյան

Բաց թողնվածնախադասություններ /բաղադրիչնախադասություններ/

Փ

մեկը ճիշտ է, մյուսը՝ սխալ

դարձվածքներ,դարձվածային արտահայտություններ

-

ԳՍԴ

-

թողնված բառակապակցություններ

»- լեզվամիավորների ընտրություն

Խմբագիր` Ս. Գալստյան դոկտոր, գիտությունների պրոֆեսոր բանասիրական

1ՏՑԹԻ/978-5-8084-1080-0

բաց

---0--

՞

թողնվածբառեր

աց

առածներ,ասացվածքներ,թնավորխոսքեր,որոնցիմացությունըցանկալիէ ոճական առաջադրանքներ

-

բ1- տեքստային առաջադրանքներ

Ճ.14 Հ

համեմատաբարբարդ վարժություններ -

նախադասությունների տրամաբանականհաջորդականության կարգավորում

Ֆ-նախադասության բաղադրիչ մասերի ճիշտ դասավորում

ԴՈՒ

ՊԻՏԻ

ՀՆՉԵ՛Ս ՀԱՂԹԱԿԱՆ,

ՀՆՉԵ՛Ս,

Ն

ղդ իջ ԻՄ

ՀՆՉՅՈՒՆԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

ՆՉԵՄ...

չ

թյունն է:

ՀԻՆ ՀԱՅ ԼԵԶՈՒ`

ՔԱՂՑՐ

ՈՒ

է կազմվածլեզվի աՋ լ. Ա Ի՞նչ բաժիններից

ՍՐՏԱԲՈՒԽ:

/ԱՎ. ԻՍԱՀԱԿՅ Խ

:

մասին գիտությունը,ն

՞

ի՞նչ է

ուսումնասիրումնրա յուրաքանչյուրբաժինը: Բ. Ո՞ր բաժինն ւ: է ձեզ րկայաց Գ. Ո՞ր բաժիննէ դժվարությու ն լեզվի Դ. ցույց տալ բաժիններիփոխկապվածությունը 0 համակա լի նելը: համակարգ միասնական

Բոն Օրինակներով

(8 2. Ա

աղյուսակը Լրացնել ւսակը:

ԷԱ Հ-լ. Ձախ մասում մեծատառերովտրված հնչյունաբանության բաժինը, է մասում` նրա ուսումնասիրությանառարկան, բայց ոչ ճիշտ տեղում: Ոտղել սխալը: գԲ Ֆ ուղիղ կամ ճիշտ խոսելու, նան գրվածը

ՈՒՂՂԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

ճիշտ կարդալու կանոններիամբողջությունն է: փ" Ֆֆճիշտ գրելու կանոնների

ՀՆՉՅՈՒՆԱՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆԸ

ամբողջուաջ

ար `.

`

՝

.

"`

գԲ

ՈՒՂՂԱԽՈՍՈՒԹՅՈՒՆԸ

տառերի ն հնչույթների /հնչյունների/հարաբերակցությանհամակարգնէ: գԲ

ԳՐԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

որնէ ձայնավորիկամ երկհնչյունի, նան բաէ կամ սղումը: " աձայնի փոփոխությունն Ի

"

ՕԱ) Հ-2. Հայերեն տառադարձելներքոհիշյալ ու աշխարհաանձնանուններն

արտասանության գրական Առանձնացնել լանունները: տարբնրակայ

Ճղճոռօ Ղ6ոՇքու Է16քՇճո րու

Եօոոճք ուտ 661688 Խատք

Լատ

ճՃքոուճղ ԵՖՇՈՕ86

Հն

Ճոտող

Եթյբ

Էծուճթ

Հն

Ձնու

ՐՓոոճւանւմ

/ Ճ3ԱԱԼՈՇՇ/

ԽԱռՅուղ

Եոոոոր Էոոճը

նլքու: Խոճտ

ՅՓՇՇ

Ր6ՐԲ յԵ Րոոոճն

«Էոռ

Ճոողն Ղու ԷՏԸւօ7

ՈոՓուօք

աւ ՅՈՃոք

Տառ

ն

ձՓռու

էնու

ծք:

աջ

գրության

ր ունեցողները:

քուղ

Օյոռճո

ՃքաԸրց ծո» ՐՏուո6

Բթթաոում

Ց (ՓԵռքՅՈՈ

ն

ԼԱ Հ-3. Կարդալ ընդգծելարտասամական այն տարբերակը,որը գրականէ: ա/

Առանձնացնելայն բառերը, որոնցում ճիշտ է գրային արտասանությունը,

բ/ որոնք ունեն արտասանականզուգահեռություններ: Փ շտապել -- (շըտապէլ)ն |ըշտապէլ)

ն ամենաորակյալ-»(ամենավօրակյալ) լամենաօրակյալ)

-» (ըսկըսէլ)ն |սըկըսէլ) սկսել

(արչաօրս)ն (լարչավօրս)ն լարջավօրս) (արտէրկիր)ն լարտյէրկիր) աներնակայելի (անէրէվակայէլի)ն (լանյէրէվակա յէլի) -» (գըտնըվէլ)ն (գըտընվել) գտնվել անորակ-» |անվօրակ)ն (անօրակ) -ութ լութ) ն |ութը) կիսաեփ-» (կիսայէփ)ն (կիսաէփ) Փձեռնբաց-» |ձէռընբաց)ն (ձէռնըբաց) արջաորս

-»

արտերկիր-»

-»

Բառաձն Բ.

Գ.

քանակնէ սահմանափակ.ինչո՞ւ: Լեզվականո՞րմիավորների Լեզվականո՞ր միավորներըհնարավորչէ հաշվել:

Փ Լ.ոչթե (բախշել) այլ-»

աներես-» (անյէրէս) ն լանէրէս)

նԻրասերչէրէր) աներերրելի -

(ընկճըվէ

լընկըճվէլ) ն

լնաէվ) ն (նայէվ) կորոշի (կըվօրօշի)ն |կըօրօշի) ն |ուղողէլ) ուղղել-»Լուղղէլ) -» Լչրէղծէլ) ն Լչըյէղծել) -» (վօրէվիցէ) ն լվօրյէվիցէ) կորսա-» 1կըօրսա)ն լկըվօրսայ Փկերգի -» (կէրքի) ն Լկյէրքի) ն (կյէրգի) ճան

ն

14.

(8

Հ-6. Գրել հայերենի՝

-

1 Հ-. Ա. Ֆրանսիացիլեզվաբան Անտուան Մեյեն գրել է. «Հայտնի է, որ հայ այբուբենը մի գլուխգործոցէ, որ պահպանվումէ մինչն այսօր առանց փոփոխությունկրելու... Այդ լեզվի ճոխությունն ու ճկունություննուժ են եղել հայ ազգի համար»: Կարդալ Պ. Սնակի «Եւ այր մի Մաշտոց անունով» պոեմը ն բնութագրելՄաշտոցի կատարած գործը` մե՛ր՝ հա՛յ այբուբենը՝ համեմատելովռուս կամ օտար լեզուների այբուբեններիհետ: Բ. Մաշտոցյան ժամանակներիցի վեր տառային ն նրանց թվային արժեքներիհամակարգումի՞նչ փոփոխություններեն կատարվել:

լաճուրդ|

յ

ԷԱ Հ-8. Կարդալ հատվածը ն նմանօրինակ կապակցված խոսք գրելայն ոն մասի, բե ձեզ ինչ ն պատմումհայոց Մամփրեն գիծը խորացրեց: Առվակ է ու ոչ դաշտի առվակ, սարից իջվարող առվակ է` շիտակ ու բարակ ու զուլալ: Մեկ ուրիշ նմանատիպ առվակ կողքն ի հետ կիջվարե՝ շիտակ ու բարակ ու զուլալ: Ու էս ջուխտակ զուլալ առվակներն սարից կիջվարենու կհանդիպենու կմիանան մեկ ավելի պստիկ առվակի՝ լանջն ի հետ գնացող: Էս է: Մամփրենճիպոտովզուգահեռ առվակները միացրեց: Միացա՞ն.. թե միացան, թե առվակները զարկվան

|

աա

-

ա Հ-4. 2. ոչ

թե լտաս),այլ-»

այլ-»

3. ոչ թե իրավմամբ) 4 ոչ այլ-լաղյուսյակլ|

թե

5. ոչ թե լանբարիշ), այլ 6. ոչ թե (պտի),

-

այլ 7. ոչ թե ջղայն այլ-- ....

8. ոչ թե լքաջ առողջություն/, այլ-»...

9. ոչ թե բարձրունք),այլ --.... 10 ոչ թե |հարթուկլ

այլ-»...

այլ-»

11. ո չ թե մեծամասամբ/, 12. ոչ թե լսյունյակ)այլ-»

Ր

-

13. ոչ թե 14. ոչ թե 15. ոչ 16. ոչ

այլ--...

գրանշանները/այբուբենը,տառերի անվանումները,նրանց թվային կամ թվային կարգիարժեքը, նան հավելյալ տառերը/. բ/ ոչ տառայինգրանշաններըն նրանցանվանումները/օր.՝ /:/ վերջակետ/:

-» լմարքագէտին)ն (մարգագէտին) մարգագետին -» մրջյուն |մըրչյուն) ն |մըրջյուն) Փ երջանիկ-» (երչանիկ) ն երջանիկ) չղջիկ-» Լչըխչիկ) ն Լողջիկ)ն (չըխջին) փայծաղ -»իիայծաղ)|ն լփայծախ) ն (գրթալ) գդալ -»(գրդալ) -» ն լարջածառ) (արչածառ| արջածառ

Փ1. ոչ թե լավելնորդ),այլ»...

ոչ

թե լհողարկավորություն|

ա/ տառային

(նէրփօղ) ներբող (նէրբօղ) համերգ -» Լհամէրք) ն (համէրգ)

գրաբար

աները Վարկերակ՝ ենանրջան

մ

գմբեթարդ -» (գմբէթարդ)նլգմբէթարթ) Տրդատ -» ԼՏըրթատ)ն (Տըրդատ)ն (Տըրթաթ) (գրափար) ն |գրաբար) -» թագուհի-" թագուհի) ն Լթաքուի)

-

(9 Հ-5. Կարդալ /բառաձները/նորոշել հետնյալ բառերը հնչրոնների քանակը: Տեսաերիզ, մեներգ, Երնան, ոսոխ, կկորչեինք, ոսկեվարս, անակնկալ, Հարամ ական բովռալ համբույր, վերելք ութոտնում կորի, ա ռնգեղջյուր, չոչնչացնել, խաղաոճ, ձեռնտու, դռնփակ, ձկնկիթ, խնդրագիրքդ, սկսել, զգույշ, շտապել, երնալ, երկրեերկիր,արջաորս, կցկտուր, նրբերշիկ, փայլփլել, նեթ, արնայրուք:

ն

աճուրդ -» Լաճուրթ) ն

12. ոչ թե ըորամվա-ն|, այլ 13. ոչ թե |ռեկտրը|, այլ-»

չողջունել էրվօխչունէլյ լչըօխչունել) ն. Ավօղջուն կերազի (յէրազիլ ն. րագի չորոնի-» Լչըօրօնի)ն (չըվօրօնի) ճառագայթ -» (ճառագայտ) ն (ճառագայթ) արձան-» (արձան) ն լարցան| -»

այլ

չեղծել որնիցե

-

10. ոչ թե լապռել),այլ-» 11. ոչ թե լասեկոս-ներ),այլ

-»

9. ոչ թելհարաֆլայլ- ....

-»

-»

8. ոչ թե (ներեղություն), այլ --

թե |բալանիլ այլ- .... թե (վարաքել), այլ 4. ոչ թե |դոկտըր)այլ -5. ոչ թե (պատճե- ն) այլ 6. ոչ թե |նախագաՀչնյ այլ 7.ոչ թե |արցյունք| 2. ոչ 3. ոչ

(որտե), այլ

-

լլինելիություն), այլ-» թե ութանասուն), այլ-»... այլ-». :..» թե |կոկոմ),

ուրեմն ջուրն կշատանա, ուրեմն առվակներըկլցվեն ափեափ, ուրեմն իրար, մի տեղից էղավ, ուրեմ0, ճոթ Մաշտոցի Ե հարմ ռաջին Մեկ-երկուսն էլ կան, մեղա՛, որ

տառն

`

ու

մեծ

ջուրը

տառը՝

Էս

տա...

սուրբ

Ա...

որ

որ,

մեղա՛, սուրբ Մաշտոց... Էդ մեկ-երկուսն, Խաչո, իմ սրտին դուր չեն գա: Եվ գծեց Թ-ն ու կտիչը կտրեց: գա:

|

լ

բազմՕրանգ,Զական, ԶլեկտրաՕներգիա, ինչեԶ, զարկԶրակ,գրում Զմ, լայնԱզր, հնՁաբան, միջօրԶ. որեԶ, չԶի գնացել, լայնԱկրան, մանրՕ, նորԱկ,. ստորԶրկրյա, վայրՕջը, ողբԱրգակ, ՎարդգԱս. վերԱլք, վերքԶրկրյա. տիԶվերք, զայգԶրգ, տասնԶրեք, հորՕղբայր.Զրգ. Ձոօրյա, համաԼիրնանյան, մարգարը Բ.

գա: -Կտիչ է, օձի կտիչ է, ու իմ սրտինձու չի է: Առու է, բե գետ, Սեմ Ն, մեծ առու ՔԱյ. Եվ գծեց Մյուսը: մեկ: Այս մի առվակ գալիս է, թափով քանզի մի տեղ լիճ է կազմել: Ապա Իմ առուն... կարճ խելքով, Խաչո, էն մեծ է այդ զարկում-կտրում Է է, որ էղնի ու գետ կկտրի, էդ առվակի ճամփեն հարկ մեծ առու

անԱղջյուր պարզ րես,

:-

Գարի

երկար...

Մակար

երկար "

ու

աան անՁր,

հայոց տարօրինակն զարմանալին,անչա,զարմանալիգ ու

նըն Մաշտոցը դողա գրի համար, ն դրա համար էլ

լուրն

նախազի

ալ Տա Բե կե ՆՄ ուրբ Գուշաո--ԱՐ անք է օ-0 զարոուք ու իր րբ

րջին տառը ունի Օ: պատկեր ցավովբացվածշուրթերի լ Սամփրենզուլալ -Մարաթուկվկա, էդպես է էղե, Խաչո: Եվ Մ. /ստ Գալշոյանի վիշապը 90969... փաթաթված

հնչույթի գրային նշանն

ինչ-որ եռոտանի, ծխափող, գրայինՍո կլօյենչույթակապակցության

ամենաորա

5.

`

անոտ, ոտնափայտ, վերաորակավորում չարախոս,որոտընդոստ, ը անողնաշար, ողնոսկը, ողորմածորն ո ղբանվագ. ոսկեփոշի, որնիցե, փո ոչինչ որսընկեր,հակառրովայնային, չոր,

լեզվատճաւ ե

այն բառաշարքը, որի բառերում տառը Ա. Է) հնչույթի գրայիննշաննէ՝ եղեգ 1. եկեղեցի,ելնէջել, հորեղբայր. ամենաեղկելի, զարկերակ, ամենաեռանդուն երջանիկ, ոսկեդեղձան, 2. եսամոլ, երբեմն-երբեմն, անշող հուր-հրեղեն,միջաստեղային, 3. է՝ նշանն գրային Բ. յէլ հնչույթակապակցության ան ապերջամե լ.անելակի, անելանելի,եղջյուրահարել,ուղեծիր, համաերնանյան ամենաերկար,ինքնաեռ, 2. համաերկրացի, երգիչ-երգչուհի, եղեգ 3. եղննափուշ,եղերերգու,բարեժպիտ,պոեմ,չերգել, տրտմերես.

է.

4-10.

Ընտրել

սգերգ, անենթակա, մարգարծ,

ուն

(Ձ Հ-11. Լրացնել բաց թողնվածտառերը. դրանքի՛նչ հնչույթի /հնչույթների գրային նշան են. բացատրելուղղախոսուկամ հնչույթակապակցության/

ումը:

օ

անԶական, աշտԱ, գետՕԱՎԿր, ԱյժմՁական, ամենաԶական, անՕրնույթ, անՕրնակայելի,ինչնիցԸ, դողԶրոցք, ա նՁրկյուղ, անՕրկբա, բազկԶրակ, առՁՕջ, երփնքԱրանգ. երբեՕ, առերես, առօրԾական, երբնիցՕ,

ը ն

01 4-12. Ըստ անհրաժեշտությանգրել տառը լրացնել ալոսակը Բառեր, որոնցում ը հնչույթն ունի իր| Բառեր, որոնցում հնչույթը չունի իր ը համապատասխանգրային նշանը համապատասխան գրային նշան

ո

1.

Օրյակ, ապերինի՝

գետակի

(ք Հ-9. Ընտրելայն բառաշարքը, որի մեջ մտնող բառերում տառը՝ է՝ Ա. (թյ Սոն որնէ, ոզնի, գողտրիկ,ոռարազոի Լ. գոգ, նորոգել, անորսալի,գագաբոկը 2. հոգեվարք,ով, անորոշ, անոր: անողնաշար, ողմուզ. 3. գոմշաձագ, գողաորջ, արջառրս,

2.

ո ականջԱղ, Զղկույվ, անդԶրր. անԶթի, անԶթնան, անԾրեն,

անՕԶրինակ, տրտմԶրոր, փղԸՁսկը,Զղորկ. առԶրյա, բարԷրուբյուն,բնրրան, գիշերուվԶր, եղբորԶրդի,բացԶբյա, գանգԾնկր, երկվԱրյակ. տնԶրեն, ընդԶրինակել,թռչն Օրս, սարդԱստայն,թիկնԶթով, հայԶրդի. անրակ, միկրԶաշխարհ, հանապազՕրյա, հանազապԱրդ, հանրԸկուտ. հատ րյակ, հՇզուդ, հԶգուտ. աաա անավապքրդ, ցնդել, մեղմԱրեն, մեղմԶրոր. նախԱԶրե,շորԱրալ, շտապՕգնություն, Ծբել. Ասկեզօծ. ԱԷվքեր, Արբանոց.ջրԶրհնեք, վաղԱրդյան,տարԶրոշվել:

րջինրող

ատ գետակ մոր գրերից կիա աբարվ ՀԱ սուրբ Մարու ւ ԱՄ ատագի ն փահամ Է սպես ու շիտակ գետակին... է ճակատագիրն տառերի արարած իր սուրբ Մաշտոցն

Բ.

ՆիՑ

ազալո

գետակն,որ

Այլ ամենաԶնտիր, առնթեր, ակնբախ, կորՕնթարդ, Անտրանք,. անԸմբռնելի,արագԱ`նթաց, ակԶնդետ,անՁնդհատ,հետԽՕզհետե, գահԱնկեց. գիրկԱնդխառն,գործԶնկեր, ձկԶնկիբ, դյուրԶմբռնելի,երկՕնտրանք անակԱնկալ, զուգ նթաց. հյուրԱնկալ, մթԶնկա, օրԱստօրե.առԶնվչել, ճեպԶնթաց,մթԸնշաղ, դյուրՁնկալելի,մեկ նդմեջ, գույնզգույն. խոյԱնբաց, ճախենտրել. Աա աանդմեջ» վերՕնձյուղվել. սրտաբաց, շնորհքնկալ. ջրծաղիկ, չԶնդունել, հԱրաշեկ,չՕնկնել, վերԾնթաց.մղձավանջ. նԶրբորեն,չԱդատել:

մակՕնթացությու

ԼԶ Հ-13. Արտագրել՝լրացնելով երկհնչյունները: ԱտԱն, նԶրդ, ԶաքարՁ, ԱրփՕր, եղԱմ, նզովԾլ. անցել. հեծել,

ընկԱզ, անդամալԱծ, հեզահամբՁր, ողկռզ, աղմկահԱվ, ճռվող.ն շափղյա. մրջԸն. եղջ ր, եղեգնահԸս,. եղբԾր, ԱՆ Տ ողո. սԱթաքթել, մենակԱյ. հԶր, գԶանալ, խԶանալ, երեկԱԸթ,կԶճք, մատԸն, Օբ..արդԱք,աստղալԱՕս, կապՕտ, դԶրըմբռնելի,սառԱց, արն, առաքել, դաստ հեքԸ1ր.օվկԸնոս, հրՁ, բվԹրկել, ԵրեմԱ. Մարինե, Ագլ|. մսՕ, դղրդԸն:

Ըրակել.

Լ

(ք Հ-14. Փ. Թույր

հյուս եսա

Շարունակել: -

Փ. Կարկաչյուն

թյուր

շաչյուն

մշա

Հ... -

,

-

կարկաչուն

Ձ

հ-նճ «համր»

Հ-15. Առանձնացնելայն բառերը,որոնցում

տառ

է:

շնորհ, ողջախոհ,անհրաժեշտ, տարաշխարհիկ, Օրհներգ,օրհասական, միրհավ, աշխարհ, չնաշխարհիկ, քարհանք, արհամարհել, ապաշնորհ. Հովհաննես,զարհուրելի, խորհուրդ, հեղհեղուկ,հոգեհմա,հրահրել,ընդհուպ, մեղմասահ, ճանապարհորդ, նիրհել, ճանապարհ,արհավիրք, անհեթեթ, անհողդողդ, անպատեհ, աշկը, ընդհանուր,խորհրդածություն, զարհուրելի. թոհուբոհ, խարհացունց,առհավատչյա, արգահատելի, ճահճուտ, հ ուրհրալ, հաղթահարել, խոտհարք,խորհել,հազիվհազ,

ընդհակառա-

մահճա-

չմշկասահք,քարհատ: շնորհանդես, կալ, շնորհազուրկ,

""

Հ-16. Գրել 5-ականբառեր,որոնցմեջ ա/

ար

էվ)

ն

տառը՝

է

Գրայիննշանն

վանդակների քդ ՀԿարՕոր, . Արտագրել տրված բառերը՝ համաԶրոպական, հԱասպառ,

ն

ոսկԶորված, սԱԶեռուն, արԱմտաԾԶրոպաալԶԾոր, ալԶետ., իսկույն Զեթ, Զրամիութ)ուն, օթԾան, կարԶեր, ոսԷէ, բեթԶամիտ, երբ կան, բԶեռ, գոտԶորել, դափնՕարդ, սեթԶեթել, սերկԶիլ, հոգԶիճակ, կԶարս, հոգԶարք, ԵրԶան, սԶակնած, գինԱԾետ: առՕԶտուր, ուղԱճար, հԶիհՕ, տարՕԶերջ, էք 4-18.

Գրել բառեր,

որոնցում

ու «20.

ոչ

" եմ տառը

նշանն է

Փ Ջտառը

/երդվել.../

Ա

ղբ, ղգ,

ղձ,

ղջ,

ղց,

են հնչույթակապակցություններով

ղճ, ղծ

ողբասաց,

աղճատել, քաղցրահնչյուն, Բ.

րբ, րդ, րգ,

րձ,

Ն

րջ

հարբուխ, ձերբակալել, Արբենալ,արբշիռ, գինարբուք, երբնէ, երեսսրբիչ, օրիորդ» սրբապատկեր, ջրարբի, նրբաճաշակ, ներբող, նրբագեղ նրբին,

Կ

ԷՆ

հարդարել ճակատ, մոմըգմբնթարո ,

ը վարագույր» հաջողություն անմի ,

ա/կրկնազ /տոննա.../. կրկն Ք/կրկնակ ձայնավորներ/Հաագա.../:

բաղաձայններ

`

աղտոտ,

նախո իտ

ԷՋ Հ-22. Գրել բառեր,որոնք ունեն`

Տ

Աղբակույտ, աղբյուր, եղբայր, շեղբ, ողբաձայն, գաղթօջախ,գաղտնանկար, եղծապիղծ,հեղգ /ծույմ, շաղգամ, գաղթական, քաղցկեղ, քաղցը, բաղձալի, փղճկալչ գեղձ, դեղձան, դեղձենի, հեղձուցիչ. չղջիկ, եղջերու: ողջույն, ողջագուրվել, շեղջ, զղջալ,

ուղղագրական-ուղղախոսական կանոնի:

)

հնչույթի գրային է

տառակապակցությունները:

ղթ, ղտ,

ր-

երջանվություն, ուավու

է

'

հետեյալ արտահայտվում

Տրված բառերում ր-ից, ղ-ից ն ձայնավորներից հ Բ ն երկակիարտասանություն.ո՞րնէ րելի տարբերակն

կ

Փ Ձտառը

ի՞նչ (Ձ Հ-19. Հետնյալ բառախմբերում

րատոր»

Ն ճրագա

ի

Արբել, ջրարբի, ձերբակալել, ճերբողել, արգելել մեներզ, րգ, մ մարգագետին, միրգ, մրգաշատ, մրգանուշ, արդի, աճուր երիտասարդ,խորանարդ,կախարդ ան, արձանագրություն, արվարձան, ա մրջնաթթու,քրջիկ, քուրջ, քրջահավաք, արեգակ, Գ ց, երկրպագել,զուգվել, զուգընթաց, թագուհի, հեգ, մոգական, նվաԴ վառոդ, աջակցել, իջնել, ա ջական, իջնաճատուն միջադեպ, միջանցք, միջն, ընդմիջում,անընդմեջ:

նշանն/դաղկանձ./ ա/թյենչույթի /ջնջոց../ա/18 հնչույթիգրայիննշաննէ /դարձյալ.. 189) է բ/ աղջիկ... ն շանն գրային բ/ 1) հնչույթի

գրային նշանն է

տանագուն ամեն

աղբյուր,

տառերն ունեն

նշանն /աղահանք.../ է/համերգ.../ նշանն ամ լղ)հնչույթի գրային հնչույթի գրային է/մաղթել.../ ճշանն է բ/ լխ)հնչույթի գրային գրային ճշանն /երգել.... ը/ լբլհնչույթի ա/ (գլ

ց,

խաբկանբ,

-21.

ըստ

հնչույթի գրային Գթ) տառը

՛

-

ՓԴ-տառը

նշաննէ/աղբ.../ հնչույթիգրային

Քո ըրդգծված տառորը ո՞ր

բաղձալի, նավթա

է սարդոստայն... նշանն գրային նշանն է/բակ.../ա/|դլհնչույթի ա/լբ| հնչույթիգրային է /գիրքդ.../ նշանն է բ/ լտվհնչույթի գրային ա/լի|

հնչույթի գրային նշանն /խաբել.../

ն որոշե Բոոն

վառ, գուժկան, թրջել, բքախեղդ, արնակեզ, դժբախտ, խրճիթ, երկնասույզ, կարի արիճ, դժխեմ, հետզհետե, վայրէջք, որպես րպեսզի, քրքիջ, վզկապ:

բ

Փ Բ տառը

պարդալհետնյալ բառերը ր գրանշաններնեն:

հնչույթների ԱՐ դաոծը աղքանո տիկ, երքնինի,կարապ ազարան որջի արնանձրնորդ,ըմբոշխնել, ոա ել հոգեհմա ւ արդատուփ ար Կի զարգապահ, խայտալ. կմախք, հափշտակե մահճակալ: ձախորդ, ճու ականակիտ, անակիտ, մահճակալ, ձախորդ. ջրահեղձ, ոսկրախտ, ասֆալտ, աջա» բահեր, ակի մուղջ, ախտավերծել,հարավ, սանդուղք, հուվտաշուշան, ձան,

լրացնելովկամեղ: փոխարեն

17.

,

ար

հանապակցության |

ար մարել արարատ, դավածք փոձան

,

գրայիննշանն հնչույթակապակցության է

Խութ

դափնեվարդ,հորեղբորորդի, աճուրդ, անձրնորդ, անջրդի,արդարացի,արդարն արդուզարդ, վարդաստան, դրվագազարդ,լաջվարդ, խորհուրդ, կորնթարդ, հորդահոս, նյարդայնանալ,ջարդուխուրդ, ան » ր եղերերգ, երգարան, կարգապահ, անարձակ: օրակարգ, բարձրահասակ,բարձիթողի,բարձրուղեշ, ուն րջու հանդերձանք,հանդերձյալ,հորձանուտ,որձաքար փորձանք, արջաբույն,թրջոց, մրջյուն,որջ, վերջակետ,տարեվերջ:

ՕՁ Հ-23. Ա

որոնցում՝ նփմիւխ, հրատա գաարտադառանձնաց կրկնակբաղաձայններ նրանք, /բերրի/ զափոխության բ/բաղաձայնը կրկնվում .

Սա

Տրվա ծ

բառ

կան

Ն

է

հն

Հարի

հետնանքով/ուղղել/

գ/ նոր բառ կազմելիս 2 բաղադրիչներինույն բաղաձայնները ըցկճում են կողք կողքի Աբբահայր, այբբենարան, աքքադական, ան բնօրրան, դդմապուր,դզզոց, երրորդ, Ն ընդդիմախոս,

/երնկենժալ»,

.

է

զզվանք Ա զվանը զննի ,

լլ

զգան

հնարավո՞րչէ ստեղծել կապի նոր համակարգ` առանց սյուների, առանց հաղորդալարերի: Մեծ գիտնականը հայտարարեց. Ո՛չ... Ռադիոալիքներիհետագա հետազոտությունները ոչ մի օգուտ չեն

կկու, ընդդիմություն,թշշալ.

ծծումբ, թբենի, դդում, թթխմոր,խխունջ, հովվերգություն,ճռռալ, իննական,լլկել, խշշյուն, կեցցե, կծծի, կտտանք, տզվոժ. տարրալուծել. սովալլուկ, մրրկածեծ, նոյյան, չարաճճի, շշուկ, թթու, մկկալ, խճճել, օրրան, քննել, փթթել, ուղղափառ, ուղղընթաց, գերաններ, աննման. պտտահողմ. երեսսրբիչ. ցցել. շշնջալ, տտիպ. ննջել, տոննա, բջջակորիզ, հոլովգամմա,սեղմման,աննշմար, Երնաննախագիծ, վել, կկանգնի,լոյսս. հույսս: ն «բաղաձայն է Բ. Ըստ «երկար» /կամ տնական բաղաձայն»/ ծծան.

ցցված,

-

տալ... կարող

Ի՞նչ կարող ես անել. Մաքսվելը կանխագուշակեց,ինքը հայտնագործեց, կիրառության մեջ դրեց մեկ ուրիշը: Հերցը եզրափակեց Ֆարադեյի սկսած գործը: Երե Մարսվելր Ֆարադեյի գաղափարներին տվեց մաթեմատիկականձնակերպում, ապա Հերցն այդ գաղափարներըդարձրեց «տեսանելի» ն «սելի» էլեկտրամագնիսականտատանումներ: բայց

հնչույթախմբայինկաղապարներիդասը Ժ բաղաձայն» գաղտնավանկ ունեցող բառերը: բաղաձայններ կրկնվող ասել տրված վերնում արե

(ք Հ-26. Գրել 10-ականբառեր, որոնցում`՝ ա/ հնչույթներիթիվը հավասարէ նրանցգրային նշաններիթվին բ/ հնչույթներնավելի են գրային նշաններից:

ն Յուրաքանչյուր շարքի համար ձնակերպել ուղղագրական են ն արտասանվում այն կանոնը,որի համաձայն գրվում ուղղախոսական բառերը:Շարունակել լրացնելմի քանի օրինակով: ընդգրկված 1. անէանալ, վայրէջք, ինչնէ, մանրէաբան... 5.2. գործընկեր,արագընթաց,խոյընթաց,հյուրընկալ, անընթեռնելի... անօբնան... Ֆ.3. ապօրինի,բնօրրան,ոսկեզօծ,

(ք

Հ-24.

ԷԱ Հ-27. Որոշել տրված բառերիտառերին հնչյուններիքանակը: Աստղ, գլխազարդ, որնէ. հոգնոր, գամմա, գնդաձնություն,սկզբունք, անհետնողականություն,խճանկար: ։

Վոլգա, վոլեյբոլ, վոլտ... Պ. 5. դարբին.շաբաթ, համբույր, սրբել, հարբել... 5.6. անգամ, ավազ, զուգվել, մարգարիտ,պարգն... խորդուբորդ, վրդովել, երկրորդ... 5.7. արդարամիտ, դադար, ընդունարան, Հ.

5. ». 5. տ. 5. Հ. Պ.

5. Հ. Հ. Ճ. Հ.

4.

հանդերձյալ,փորձություն,օձանման, դեղձանիկ,դաղձ, ընդարձակ... 9. աղջիկ. առաջ, առաջին,վայրէջք, թրջել... նավթավառ... 10. հարավ, նավթ, ավտոմեքենա, ըմբռնել, ամբաստանել... 11. գմբեթ, ամբարտավան, 12. աշխարհ, խոնարհ,ճանապարհ,շնորհ... 13. բվվոց, մրրիկ, ուղղակի, հովվական,երեսսրբիչ,իննական... 14. գգվել, թթվաջուր,խխունջ. լլկել. ննջել... 15. արքայական,մնայուն, տղայի, խաղայինք, երեկոյի, նռյեմբեր... որդիական,միասին, մարգարեանալ... 16. հարսնացուի,միջօրեական, 17. դաստիարակ, հեքիաթ, օվկիանոս,Սուքիաս, Իտալիա... 18. առօրեական, քվեաթերբիկ.հրեա, Անդրեաս... 19. ամբիոն, միլիոն, չեմպիոն,օրիորդ...

(ք

գտնել ձնափոխված ն

՝

ա/ տարբեր հնչյունակազմ ունեցող բառազույգերը. բ/ նույն հնչյունակազմը,բայց հակադիրդասավորություն ունեցողները. գ/ միայն մի հնչույթով տարբերակվողբառազույգերը. Թոկ կոթ, այրի վայրի, նյութ թույն, ծառ -ծառս /ինել/, առնել խառնել, այծ կայծ, թիվ վիթ. լերկ կրել, պես սեպ, լուր լուրթ, գեր ծառա, շուն նուշ, տող գերի, առած հուն, կաթ թակ, սար կետ, թաս սաթ. նուռ ցող, խոփ փոխ, հող գիր, պատ տապ, բիբ գոգ, ծեծ ցեց:

8.

բառերըգրել նրանցուղիղ ձները: (ք Հ-25. Ա Կարդալ, Բ. Բառերը դասավորել այբբենական կարգով /կրկնվող բառերը ն չկրկնել/: Յուրաքանչյուրումհամեմատել տառերի հնչյունների քանակը. ա/ հնչույթը: է՝ գ/ հնչյունը տառը բ/ ի՞նչ Գ. Նշել, թե ո՛չ տառայինի՞նչ նշաններ են օգտագործված: ցնցեց ամբողջ գիտական աշխարհը: Հերցի նոր հայտնագործությունը դարձավ շատերին: Աշխարհի հասկանալի էությունը «Հերցի ալիքների» ասում միայն. արդյոք տարբեր ծայրերից եկող նամակները մի բան էին

Հ-28. Հետնյալ զույգ բառերիշարքում առանձնացնել

-

-

--

-

--

--

--

Ֆմ,հ,ու

--

--

-

--

-

Հ-29. Ա. Բ.

`

--

--

-

--

--

ք.

-

--

--

--

--

Հնչարտաբերական գործարաններնեն Նկարագրելհնչարտաբերական գործարաններիաշխատանքը ա, բ

հնչույթներն արտաբերելիս:

զ,

Ա1.Հ-30. Գրել 2-ականբառազույգեր,որոնցումհակադրական հնչույթներեն՝

Փա/առ

Փա/գկ

բ/աի բ/բպ

գ/ա-օո/ գ/ճ-չ

դրաւ դ/կք

բ/ գ/

ըստ

ըստ

զուն զ/զս

հայերենիձայնավորները՝ Դասակարգել գրական ի, /ե/, ը, լեզվի գրաված դիրքի լեզվիբարձրացմանաստիճանի շրթունքներիմասնակցության աստիճանի

Ա Հ-31. ա/ ըստ

ե/ուի եԽդտ

է

է/ի-ե էղխ ու,

օ

/ո/,ա՝

կտրիճ, ծառ, կռունկ, որթ, վանկ, հանգ, բար, մատյան, կռինչ, նուրբ, գահույք, ցեղ, ձյուն, կրունկ, որդ, վանք, հանք, բառ, պատյան, չար, ձաղկել, ծեղ, սյուն, տառ, տարափ, քարափ,

հակադրամբավորելըստ ձայնավորհնչույթների

իգ,Գոն գործառույթը: Բին իմաստատարբերակիչ ցուց տալնրանց ան չուգերի կիրճ, բուրել, իրՆրույք, պարա կարճ, բերել, թ կտոր» բոմ» մեր. կոտ ԿՐ Հետնյալ բազմանդամ ԿՐ Հ-38. Հետն,

-32.

առ

թոք,

մետաղ,

հոն, տող,

կիր, մուտք, թուք, հուն, բոց, տեղ, միտք, կեր,

Մատաղ,

հոտ,

չ

սուր,

պ.

վեհ, մարգ,

կտուր, որ աջ:

ք

ձա յնավորիմասին ա Հ:33. Ա Որոշել, թե խոսքը ո՛ր վերջացող 3-ականբառերգրել: Բ. Նրանցովսկսվող,նրանցով

օայ օ աճ

ավար Ղ Ն ղո նեղ " Փա ցե Ղ- ՂՐ Դ Փա/լար-

շրթնայնացած.

ոչ վերինբարձրացման.

Փ առաջնալեզվային. ոչ միջինբարձրացման. Փ առաջնալեզվային. շրթնայնացած. ոչ բարձրացման. միջին Փ միջնալեզվային. վերին Փ ետնալեզվային. ացած. շրբնա ոչ ացման, Փ ետնալեգվայի ոչ շրթնայնացած: ստորինբարձրացման. Փ ետնալեզվային.

-

լու

շրբնայնացած. բարձրացման,

Ձ

ի ին

Գ (8

ե

հնչույթները բ/ է նօ հնչույթները հնչույթնե չույթները հնչույթները դ/ ու.օ, նա

նու

է

հնչույթները օհնչույբները

ունօ

է,

զ//երն ը

Անի ձայնավորներն

հնչույթները: բ/ սար-սեր Փա/ Փա/

հուն

գեր-գիր

բ/

-

հոն

օղ-ող

միտք գ/խեթ -- խութ

գ/ մուտք

--

դ/

լուր

լար

-

-

ո

Կտրել

|

ծառ

ու

տապանի քարե, Գ.

Ըը 4.37.

Էմին/

հոդ,

ծեծ, ծոփ, անց, ցախ,

դաս,

քանոն, գալ, գոչել,

գայլ,

ցեց, ցոփ, անձ, ձախ, ձորակ, կտրիչ,

գառ

Ն

-

դ/ ձա ձայնորդներով դ/ ձայնորդ է

Ի՞նչ ընդհանուրհատկանիշներունեն տրված բաղաձայնական

խ, ֆ,հ.

թ/մ,ն,Նր,ո,յ

ե/պտ,կ,ճ,ծ

զ/փ,ք,թ, ց,չ

ժ/բ,պ, փ,մ ժա/գ,կ, ք,ղ,խ ժբ/բ,կ, զ ամ,ն,ույ

է/դ,տ,թ,ծ,ց,ր,ոՆն թվողզ,ժ

Հ-41.

Ա. Կարդալ Ավ. Իսահակյանի «Ռավեննայում» բանաստեղծուբաղաձայններիհնչյունական վերլուծություն կատարել՝ առաջինեռատողիբաղաձայնները՝ըստ ձայնի ն աղմուկիհարաբերության. Փ երկրորդեռատողիբաղաձայնները՝ըստ արտաբերության եղանակի Փ երրորդ եռատողիբաղաձայնները՝ըստ արտաբերությանտեղի Փ չորրորդ եռատողի բաղաձայնները՝ըստ կազմության: Ճ. Բ. Ընդգծված բառակապակցո ճում նշելհնչյունների նմանու. ցությունում ոն թյուններն ու տարբե րբերությունները:

թյունը

.

.

է)

Ա րարատի ծեր կատարին Դար եկել, վայրկյանի պես, Ու անցել:

է

հնչույթների բաղաձայն Հետնյալ բառերը խմբավորել ըստ հակադրական դրանք: Անհուն հնչույթները

հակադրվող եբնութագրել առանձնացնելով զույգերի՝ հոտ. թամ, կանոն, կալ, կոչել, Մարտ, պայտ, պար, պահ, փակ, պայտել, պայթել, ծորակ, մարդ, փայտ, բար, բահ, բակ, քայլ,

ար ՔԿեր տառ Րշավիղ բ/ բավիղ տավիղ -

ն

եղեգ՝ ընձյուղ տվող հա՛յ եմ. հին, ինչպեսլյառն այս բիբլիական, արյան... սուզել հեղեղներում Արարատս ջրից, են ջրհեղեղի դեռ ոտքերըս Թաց պեսՆոյի, հեղեղիցփրկված Իմ սուրբ հողն է տեսել Նոյն առաջինանգամ, Բայց իմ հայրենիք իջած Արարատից ԲաբելոնյանԲելը՝ սատակելիմ սրից... Որբի համառությամբես ապրե լեմ նորից, Ամեն դար իմ հոգումմի կնճիռ է պեղել, վառել... յուղ արած՝ կանթեղներս Արյունս արար, մեկ ցրել աշխարհով Ռրդինճերիս

Ես

Հ-40.Ճ.

գ/վ,ֆ դ/ փ,ց,ծ,ձ,ջ,ք,ճ,չթ

/նշել

ձայնավորհնչույթ /նշել հատկանիշները/ դ/ ունեն 2 ձայնավորհնչույթ /նշել հատկանիշները/ ե/ ունեն 3, 4 ն ավելի ձայնավորհնչույթ: ամեն

ա

բ/ ս,շ,

հատկանիշները/ սկսվումեն ձայնավորով ձա հատկանիշները/ են /նշել յնավորով բ/ վերջանում գ/ ունեն

տաղ

-

-

զարդ

բահ

որոնըմկսվում են՝ խուլերո բ/խուլերով գ/ շնչեղղ խուլերով Բ. որոնց վերջնահանգբաղաձայնը: ա/ձայնեղ է բ/ խուլ է գ/ շնչեղ խուլ է

բ. Գ.

-

ն դուրս գրել այն բառերը,որոնք` (Ք Հ-36. Կարդալ բանաստեղծությունը

ա/

գահ տեղ

--

թուր

--

--

Հ-39. Գրել 5-ական բառեր,

շարքերը դ,ձ,ջ,զ.ժղվ

լոր

դ/ տաղտողտեղ -

տուր

--

--

ա/ձ այնեղներով

են ո՞ր ի մաստազատիչ բնութագրել կ ազմել. ւյն հնչույթայինհակադրություն

որոշել, թե 4-35. Տրված բառազույգերում

-

բ/ դուր բ/ ջահ բ/ տող

Ա

՛

ա/

արտալ

Փա/գալՓա/սարդ- հարդ

.

ու նեն՝ հատկանիշներ (ը Հ-34. Ի՞նչ ընդհանուր

"տ

ո

շրթնայնացած.

-

հակադրություններումորոշել, թե որ հնչույթիմաստատարբերակիչդեր կատարումհետնյալ

հնչհատկանիշներ ների վ են

է:

`

րապ.

-

:

Մահախուճապ սերունդների Աչքն դիպել գագաթին, է

Ու

լույս

անցել:

«Երթը հիմա է կվել այիր սեգ ճակատին ազամանդին Է անցիր...

Սուրն Ու անցել:

քոնն է մի պահ.

ու

,

ո

ւ

|

Լ) ՀՀ4. Հետնյալ երկանդամ հակադրություններում որոշել իմաստատարբերակիչհնչույթներըն բնութագրելնրանց հատկանիշները: հղել հեղել, հարել-հրել, ուրու ուր, մատնել մտնել, անչ լ երկ երեկ, սիրել սրել կանաչ. հարթ հարդ, բար պար, գայլ քայլ, վանկ վանք, երգ երկ, յուն սյուն, ձող դող, ձախ ցախ, այծ այց, վաղ վախ, աճ աջ, հոսել խոսել. կտրիչ կտրիճ, արու առու, ճիգ ձիգ

անվանել բաղաձայնրերը: Տրվածբնութագրմամբ գտնվող,դրանցովվորջոցող բառամիջում սկսվող, Բ. Այդ հնչյուններով օրինաուղղախոսության յուրաքանչյուրի 2-ականբառերգրելն բացատրել

քը 4-2.

Տ.Ա.

" եարԳՆ

չափությունը:

ո

նայի աա սոր. երկշրբնային, պայթական. ձայնեղ, բ/ բարդ. ետնալեզվային, գ/ խուլ /շնչեղ/,պայթական, բարդ. առաջնալեզվային, դ/ ձայնեղ, պայթաշփական, վ արզ. շփական, ձայնեղ. ետնալեզվային,

ե/

խուլ

(1

Անոնց Խնամք

պարզ համապատասխան բարդ են

-

-

-

-

խուլերը.

-

-

--

-

Հ» Ա

-

մեջ՝ 2-6, ելի ա. ծ,

.-

ընթերցող,թե ի՛նչ հրաշք է ծիր բառը ու մի հագագով/միավանկշնչով/ինչպեսէ ու երկիր, ձուլում միմյանց պտուղ ու ձայն... Ծիր, այսինքնեզերք,ոլորտ, ն՛ նրամի մասը:Եվ տիեզերքի,երկնքին՛ ամբողջությունը, անսահմանության իր զգացողությամբորքա՛ն համահունչէ ծով բառին, որը ո չ միայն ջրային հսկա տարածություն, այլն լիություն է նշանակում ն իր 5 հնչյունով... իր վերստինմեր ունկը շոյում ն հուշում է կրկին ու դարձյալ.ինչպես մեր ծ-ն, իր ակնհայտ արմատական նշանակությամբ,այնպես էլ մեր լեզվի հնչյունները, բառերն ու մեր մայրենին` ամբողջությամբ, ունեն /Ըստ «Կրթութ /մաստվածային/ 2008 բ./: Ուրեմն՝ փորձեք մտածել,թե մեր լեզվի հնչյուններնիմաստայինի՛նչ նշանակություններ կարող են ունենալ ն ինչպիսիտրամադրություններ, ինչ զգացմունքներու խոհերեն առաջացնումձեր մեջ...

երկինք

տեղով. դ/ նույնն ենարտաբերության ե/ չունենիրենցշնչեղ խուլերը: անվեեն, թե ոչ, գիտնականԶերն Ցանկանումեն, բե ոչ, ը նԶունում ն են ք աղաքական մարՕկության րեն կապված անտեսանելիո րադաՕԶնալիորեն, հետ: Մեծն Արքիմեդըզենք ստեղծեց՝ իր հայրենի ռազմական պատմության համար, բայց պաԶտպանելու հռոեացիներից ո ֆոԾֆորը: ստեղՁեց Բրանդտը վեցին,ն Արքիմեդնսպանվեց:Գերորգ ոնն ենն որան հրավաովող այրվեց հարյուր տարի անյ նրա բաղաբն Անտուան Լորան նրա հայտնագործման: գո՛ություն չէին ունենա առանց պարԸնը, հասկանալ Պրոմեթնսյան Լաուազեն առաԾինը համարԶակվեց

առար Սիրակուվան,

-

-

-

Հ45.

-

-

Հարությունյանը,-

/պարզ/,շփական,հագագային,պարզ. /հպական/,պարզ: շփական,երկշրթնային

ը

-

--

են ստեղծում, գրում է Հ. «Հնչյուններըտրամադրություն գետիկամաշնանտերնների տերեների սոսա խշշոցի Գա աագկենդանիների ձայների մեջ՝ հ, մ, ֆ. ղ, ծիտիկի Գեղարվեստական գրականությունից համապատասխան օրինակներբերել: Հ Բ. երկիր է Հայաստանը/Հայկականլեռնաշխարհը/ «Զարմանալի՛ զարմանալի լեզուէ հայերենը /եզուների լեզուն... Հապա. նայիր, սիրելի՛

Ըը Հ-43. Ա. Կարդալ ն լրացնելբաց թողնվածբաղաձայնները առանձնացնելնրանք,որոնք բաղաձայններից Բ. Ձեր լրացրած

ԱՆՏ

--

ա

-

-

Սհայնորդ, /

--

--

պառ

երո

լ

թով

չ

մյուս

Բան յուն» շարաթարերթի, Բհվ

ծագում...»

Ջա Կարդալ Նարեկացու «Մատյան ոբերգության» արեմի «Ֆրանսիաշխարհաբար փոխադրությունից քաղված հատվածները,հաշվել ձայնա-

մահվան դատապարտվեց: Հենրի Մոզլիին,որ դատարանում: եզրակացվեց չեն»,պետք այինգիտնականներ տեին կռվել ն բուլ գաղաՕարը. առաջինըառաք քաշեց ատոմի միքուկի պետք չէին: ԳիտնականԱնգլիայիննս գիտնականՔեր մեռնել խրամատներում: Նահանգները նս ետ ՄիացՕԶալ Ամերիկայի նան Գերմանիային: ներ պետք չէին Ռումֆորդը, ն հրաԳրաֆ լրտեսերկրի վտարվեց չմնաց,որպեսբրիտանական են աշհետո

հեղափոխությունից ֆրանսիական

Գիտնականներն Օպպենճնվեյմերը: խայտառաԾվեց պարակայնորեն Օտտո Հանը ատոմա յին միջուկիտրոԶումը խարՕինտվել ատոմայինռումբը. ազրահայտ աԱ Էր հայտնաբերեց,

հ

ոի

Ն

սությունը

ն տեսությունը հանրահայտհարաբերականության

(բերտ Էյնշտեյնըստեղծեցիր հռԾակվեցիր ոչ պակասհանրահայտնամակով...

ու հայտնագորԶողներն հեծանվի Այնպես, ինչպես մեքենայի համար, այնպես էլ գիտա պրանքի հայտնագործած տասխանատուիրենց համար: հա են իրենց յտնագործուԾյունների պատասխանատու ճականնճերը /Ըստ Շ. Լ. Գլեշոուի/

են պա-

Հ-46.

Լ

վոր ու բաղաձայն հնչյունները ն

ըստ դրա

կազմել հնչյուններիհաճախա-

աղյուսակը. կանության ա/ ո՞րձայնավորնէ ամենիցշատ օգտագործվել. բնութագրելայն. բ/ ո՞րբաղաձայննէ ամենիցշատ օգտագործվել. բնութագրելայն. գ/ո՛րձայնավորնէ ամենիցքիչ գործածվել.բնութագրելայն. դ/ ո՞ր բաղաձայնն է ամենիցքիչ գործածվել.բնութագրելայն:

մատյանն ողբերգության, Հաստատված ԳՆորակեր Հայկարամ շավակվելով տ

այս

բանականներին, միատանաններ

բոլոր

ու պատկերված Տիելերաում ար ան. մորմատարբեր միայն Նրանց, յնվիշտ ուցավերի են մ

կրքերն ամենքի,

Մասնակից գիտակ տացի մի մպատվեր, յ պավանդ, Հանձնարարվում երկրի վրա ս

Ուճշմա

ում

է այս

արի

նոր են կյանը մանում, Որոնք հասել են արդեն արբունքի Որ սպասում են վախճանիօրվան անկար ծերությամբ.... /Գ. Բ/ որ

ու Իսկ ես չեմ իշխումշնչիս հոգուս.

ՓԴուլույս ես ու հույն, ու Իսկ ես՝ խավար խենբ.

զերծ. բարձրյալազատ՝կարիքներից վշտի. տաժանքի, ես՝ ենթակա Իսկ բոլոր կրքերից, Դու՝ վեր երկրային ու գարշելի... /ՁԳ.Բ/ անարգ ես՝ կավ Իսկ

ի բնե բարիու գովելի, ու ապիկար. ես՝ չար համա կ Իսկ

Դու

տեր համորեներկնի երկրի, ու

կատարել:

վերլուծություն բառել րումհնչյունական Ընդգծված կամ բա ղաձայնի կուտակումը Հ» Գ. Կարո՞ղէ նույն ձայնավորի ոճականարժեքունենալ:

Դու

Բ.

Պ. 5.

հն

չ

էԱ Հ5Լ

/

աշխուժանալ համր

գինդ,թիվ, ծիլ, կիրք, վիհ, քիվ:

ե:

ի-ն չի հնչյուճափոխվել: այն բառերը,որոնցում Ընդգծել փոշիանճալ, կատաղություն,

որդիական, Հոգեկան,եկեղեցական, ընձուղտ, ազնվական, տարեմուտ, շոգենավ, ոսկեզօծ, կղզյակ, ընձառյուծ, ոսկեգույն, աղավնյակ, խղճուկ, գոտեպնդվել,փոշոտ,պատանեկան,

մրրկաշառաչ, փոթորկահույզ: ծաղկաթերթ, թախծալի,

ն արմատները

տր ված բառերիանհնչյոււափոխ (ք Հ-49. Վերականգնել

բացատրել ու

5.2. 3.

հն ձայնավորի

դեպքերը: չյունափոխության

Ընդեղեն,ըմպելիք,ընչացք, ընկալել... ստախոս... սրբազան, կրծոսկր, բրդ ատու, նռնենի,հրկեզ, Սրապատյան, մածնաբրդոշ, Ամրանալ,երեսնամյա,

դալկանալ... փետրազարդ,

ալրաղաց,

մատենագիր, ցուցամոլ,

ք8 Հ-52. Հետն,յալ բառերից/կամ արմ ատներից/բայեր կազմել

ն հնչյունափոխությունը: ՓՀարված աղմուկ, հհհո :

բույժ-, գույն,

ույզ,

անեծ/

ք/,

բացատրել

հաաա չհար" էրա անեիր հունձ, քրքիջ, էջ, ծուփ, ձույլ, թռիչ/ք/,լլուկ- կատ Հ րմ ը.կապույտ,վեճ, փղձուկ,մանը,սանը փթիշձիգ հրավեր քնին ,

,

սույզ-,

բո

մ Քուն,

ձիգ, մրմունջ,

չ

Ը) Հ-53. Ըն Ընդգծել տրված բառերի ա րմատները ն փո

հնչ յունափոխույունը բացատրելով հանեն :

կատարված

:

վե ա

լանհնչյունա-

առջն, երեքշաբթի,օրրան, որկրամոլ, ավլե արքունի, քա ղքենի, մժղուկ,, արմտիք, բերնեբերան, շինծո անդադրում,

ցամքոց, դրկից, բարբառ, ԼԱ Հ-54.

ԷՆ

:

չ

ձերբազատել:

Ըն Ընդգծել հետնյալ բառերի

,

շինծու,

ոլս Իր,

վերջնաբաղադրիչը, նք դարձնել կազմելովնոր բառեր. համեմատե Լ հնչյունափոխված ն ափոխ տարբերակները: մանրազնին,աշ-

անին Բողոդրիչ սկզբնա

քաղաքացիական, որդյակ, բարեկամ, ուղենիշ, փոշեծածկ,թշնամություն, շան, այգեգործ, թվան ընչազուրկ, ապակեգործ, ճահճուտ, կանացիություն, նկարչական, բարություն, տարեդարձ, սրտաբուխ, ուղեգիր, գեղեցկանալ, ճախագծային, մարմճագույն, քմահաճ,մտաբերել,աղավնատուն,

ալրաթա

չ

նիշ, տիղմ,թիզ, բիծ» Գիծ»

Բ.

Վերականգնելհետն, յալ բառերի հնչյունափոխված քամ,

Գիրք, փիղ, քիթ, միտք,

բազմավանկ

`

ըկիկշոնկերիենյոնավ ձեյրնավոխկած:ներըն սառյալեռ, բնավեր,մատենադարան, նպագրլ Ն: Մկ հուզառատխո, ծուլանալ,ձնծաղիկ, ատենակալ, աթե յուն՝ կապա կենսագիր, տություն հուզումնալից,փութկոտ,ընկուզենի, եղջերավոր,ճղափայտ արնաշաղախ, բուժել, կան, բուսականություն, ժանել հոսախարարը զեկուցագիր, վայրկենաբար,

տարվածհնչյոււափոխությունը: միս, լիճ, լիցք, նիգ, շիշ, սիրտ, կիրճ, վիշտ, միրգ,

պին,դարձել է

ձ

գետ, հ հրավեր,վեր/ք/,անեծ/ք/, Կեզ, զեն/ք/, գետ, սեր, էջ, վեճ, դեմ/ք/ րեն

եզակիսեռականը,

ն արմատները նել տրվածբառերիանհնչյունափոխ Վերականգ դեպքերըդ̀րանք խմճբահնչյունափոխության ի ձայ ճավորի բացատրել վորելովըստ տրվածկետերի՝ ը, որը գրվումէ. ի-ն դարձել բառ երի փակ վանկի է 5. 1. միավանկ որը չի գրվում. էի-նը,սղվել բառերիփակվանկիի-ն դարձել 5. 2. միավանկ է. վերջինփակվանկի 3. բազմավանկ բառերի չի գրվում. դարձել ի-ն վանկի փակ է ը, որըառաջ վերջին բառերի 5. 4. բազմավանկ սղվել է. ձայնավորից բառերի վերջինբաց վանկիի-ն -Ջ. 5. բազմավանկ առաջ դարձել -ա է ). վերջինբաց վանկիի-ն կ ածանցից բառերի -5 6. բազմավանկ ա հռդակավ ի-ն, միաճալո վերջինբաց վանկի 7. բառերի

բառերով /կամ արմատնե րմատներով/2-ական բառե մեկ լ բացատրել կատարված հնչյունափոխություն րը ը:

Ըաոծե վերջնաբաղադ սկզբնաբաղադրիչ, յունափը վածները :

հնչյունա

Հ-48. Լ

ուրվական

չ

դրան

բառերի վանկում ի ունեցող հետնյալ (Ձ Հ-47. Կազմել միավանկ,փակ կան բացատրել առանձնացնելհնչյու ճափոխվածները

(Ձ

Փախստական,մ մրմնջալ, շշնջալ, անրջանալ... Թթվել, լեզվական, ձվածեղ, չվերթ,

ԼԱ Հ-50. Հետն յալ

ՅՈՒՆԱՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆ

ՀՆՉ

4.

.

Դու՝

:

Տան:

հայհանաուծ գարնանամուտ, ձանկիր, մանրախնդիր, ԳԱԾ: աղար ծանրաշունչ, մենահարույո, Աո մառանձնատուն, արտաբու, ծաղկափբի Աաաա անջա

,

»

ե

Լը

ղանակից,

ա

Աա

Ա

Հ-55.

Գ

բառե Գրել 3-ական բառեր,

որոնցում կատարված լինի հետնյալ

հնչյունափոխությունը՝ է-ն

.

էի Կյուն ավել լ

ի-0 սղվել է ե/ույ-ը դարձել է ու զ/ յա-ն դարձել է ե

մ Արլուն |

թ/ ու-ն

էր

: ավել

ն բառերը՝ տրվածարմատները

Հ-56. Կազմել 1-ականբառեր,որոնցում

(Զ

են.

են. հնչյոււափոխված « հեքուաոխա

ա/

-պիշ. սիրտ, -ազուն, գութ, շուք, -խիլ, Օրոր, կիպ. եղջյուր. նուշ. խարխուլ. նուրբ, -զնին, -մուխ, -տու, -մետ, բույր, -պուրծ, զուրկ, «յիր, աստղ. հրավեր, ծիլ. մատույց, «յունց, -սուն, ճիշ, որդի, կղզի. ամիս, երկու, ձյուն, -փթիթ, զիս երկո (2

Հ-57.

9. ոչ թե զույգընկեր,այլ 10. ոչ թե ծույլաճալ, այլ -»..11. ոչ թե համբույրվել,այլ

այլ 16. ոչ թե զրույցասեր,

Ց.

ձները: հնչյուճափոխ ուրվական, եկեղեցական, ըմպանակ, մեղվաբույծ, Փ. Ոսկեզօծ, ուղենշան, գարնանամուտ,

ընդեղեն, գլխակեր, ուրվանկար, թշնամական, անճասնաշենք, լեզվաբան, ընչացք, մըրկահույզ, լուսապայծառ, գիտնական, սիգապանծ, որդյակ, նարնջագույն, ք նքշօրոր, թթենի, ալրաղաց, գուժկան, ընձուղտ,ձնծաղիկ, ձնաբուք, օրինագիծ, իգական, իշայծյամ,իջնել, կիզակետ, հրավիրատոմս, ա նիծել, առվակ: աղեկտուր,

երկրամերձ,երդմնազանց,

դիտարան, բրգաձն,դարչնագույն. վիմագիր, փղձկոց, գինետուն, սրճաման. թռչուն, իշախոտ. զրուցասեր, լրահավաք,վիպասան, լուսնագնաց. կկել. լուսնաժպիտ, թունավոր, կրթօջախ, ճմտանք,ք, կ կապուտաչյա, գիսաստղ, խղ ղ, փոթորկալից, գի Ա հնա» վրիժառու, փոթորկալից,

Հատ յուն,

ձվաձն, ճշ հրապուրանք, հանդիպակաց, կկվականչ, մատենագիր, մեղվապահ,մրրկաշառաչ,

ջլա-

մանկություն, քրմապետ,օգտավար՝ սիգաճեմ, պինդ, գնացուցակ,հնաանասնաբուծական, Փ Միջամտել, մարդկայնություն, տնօրինություն,բնօրրան, հայրենասիրական,

շուք,

քրքջալ,

գիտություն,չվացուցակ, երգչահրաձգարան, սննդամթերք, տեղեկատվություն, մեղվաբուծություն, խմբային,հոգեբուժարան: .

այթուխ,

Ե

։

աա աացատրել փոխազդե սպանանել-«սպանել, գտանել-»գտնե

իջանել-»իջնել,

Ց `

աաա

աղբիւր-»աղբյուր, առիւծ -» յատուկ շղբայ-»շղթա, ծառայ-»ծառա, դժուար-»դժվար,նուագ-»0 գ-նվագ

գիւղ-»գյուղ աուն» աաա «հատու: յիշել-»հիշել ամար» երեկոյ-»երեկո

.

Հ.

ե

Հ. Հ.աղուէս-»աղվես. կեանք-» Ճ.մանեակ-»մանյակ. անք-՞կյանքը,վայրկեան-»վայրկյան ը ԲՆ Հ.դուռն-Հդուռ մուկ, թոռն-» թոռ չ

ոգիտությամբ, ւկ ան. Հ.գիտու անձանտբ-»անձամբ -»

բոկիկ» Հոն րոնն ընդկեր-»ընկեր, դկե ընկեր, ընդկճել-ընկճել բ

Ց

Ն

-

զփոփել-«սփոփել բողՒբող-»բողբոջ, դողՒդող-»դողդոջ, կաչՒկաչ-»կարկա Ֆ. -» Ճ աշխարհահայացք աշխարհայացք, արգ-»հասարակարգ կրուկն-»կրունկ,կապերտ կարպետ,խստոր-» ր-»չսխտոր Պ.տարգալ-»տրգալ-»տգալ-»գդալ: Ճ.

Ճ.

հասարակակարգ-»

-»

է

վերջնահնչյուննունեցող բառեր նրանցի Գրել եո կազմելբառային գրաբարում կում ընտրված հանդես գալիս վերջնահնչույթով, մյուսում` ոնց. շրթնատամնային ն

տրելով

է

3-ը,

զույ

ն

շուրթ-

պ

կամրջակ բարձրարվեստ,

մեծացուցանել-Հմեծացնել, մատուցանել-»մատուցե Ջ քոյր-»բույր. բոյր-»բույր, հաճոյք-»հաճույք աւձ-«Օձ,ատ-Հօր

Ճ

բաղադրիչ

հպան՝

արձակագիր, եղնավեն արժե թերը աոցաղոցում,

հնչյունափոխությունը

վերականգնելհնչյոււմափոխված հնչյուճափոխությունը.

Փ Բծավոր,

"ն.

ԷԶ Հ-60. Համեմատել բերված

կատարված շեշտափոխական (ԼԶ Հ-58. Բացատրելհետնյալ բառերում ների ան-

կիսակառույց, բվենի,

խճանկար փետրազարդ, նդգծում, բմաճան ատենադպիր, կառտականաչ, վարական

կանի րւ

կատակերգակ, մաքրամաքուր, զուգալող, վարչապետ, ուղղագրություն. ուղեցույց, տեսչական:

այլ 12. ոչ թե օրացույցային, այլ -».-13. ոչ թե ընտանեական, այլ 14. ոչ բե վայրկյանական, այլ ՛»..15. ոչ թե ընկույզենի,

Հ-59. Տրված բառերը բաժանելերեք խմբի` բառեր, որոնցում արմատն է հնչյունափոխված. բ/ բառեր, որոնցում ածանցն է հնչյունափոխված. գ/բառեր,որոնց մեջ հնչյունափոխությունչկա: Կծվահամ. նյարդայնանալ, կով վիպագիր, սառցաբեկոր, ատկանիշ, ոճրագործ, մթամած, սարդոստայն ցիկ, նշաձն, շրջադարձ, հնչուն, տավղահար, ծածկամիտ, խուռներամ, հրավե մկնդեղ, լուսնագնաց, հրթիռ, վերջալույս. արնավառ, սյունազարդ, սառյահատ, ճահճա

շքեղ,

,

թե գույնավոր,այլ այլ -»-.թե դաշույճահարել, այլ»... 3. ոչ թե կույրացուցիչ, 4. ոչ թե ողջույնել,այլ այլ ՛»-:: Տ. ոչ թե մշակույթային, 6. ոչ թե հիսնական, այլ՛»-: 7. ոչ բե գերանալ,այլ այլ ՛».:: 8. ոչ թե հարսանեական,

1. ոչ 2. ոչ

Է

ա/

գեր, որոնցից մե

1.

2.

շրթներկ: 2լ

ն,

առցից

բառը

՛

ն

ել Ռենտգենը պետք է ստանար

բառերը: հնչյունափոխված

մաշտոնը ՀԱֆեասորի առաջարկեց

ՕՁ

2. Կարդալ

դուրս գր

թե միգուցե՛,այլ թե այլ... ոչ թե թեն՛, այլ 10. ոչ թե մանավա՛նդ, այլ-»...

գուցե,

որա զեր

ոչ

1872 թ., երբ

ուսուցիչը: Բայց Ավգուստ Կունդտը՝ նրա թեկնածությունն հաշվվում:է որի հիմնադրումը հնագույն համալսարանը,

-

7. ոչ

ա-

1402-ին

11. ոչ թե ոչ ոք, այլ»

ԱԱ

ան

ա

ո մթա 14.ոչ թե նամանավանդ,

Ն

այլ-»

ր

Տրված ըԴԻՏ նակավոր այն բառերը,որոնք խն: պաա ուսուցչի առանձնացնել հետնյալ մասնակաղապարները յուրաքանչյուր վրա երկրագնդի իտի մարդ, վանկ վանկ էրաց վամկ Աույնորիռուն գծով առաջին ստացավ ֆիզիկայի Նոբելյա

նական

հարգելՌենտգենի չցանկացավ

,

տիտղոսից... ազնվականական եւմ հրաժարվեց ավարտել, էր ուզում սովորում էր նան

բայց

ն

միջադեպի

տհաճ

մեկը գրատախԱշակերտներից նրան դպրոցիցհեռացրին: էր, որ պատճառով ուսուցիչը իսկ էր ճկարել, ահա տակին ուսուցչի ծաղրանկարն Եվ մտքով էլ չանյավ արդարանալ: Ռենտգենն է արել, Ն Վիլիի վշտացավ, Վիլին համար հատուցել: Մկզբում հանդգնության արդյունքը` ամեն ինչ մշակեց ըստ ծրագրի Նա

մտածել

ա/ բաց

Է

ունեն

բաց

բ/ փակ վանկ -- փակ վանկ գ/ բաց վանկ -- բաց վամկ Ժ փակ վաճկ դ/ փակ վանկ վանկ փակ վանկ ե/ փակվանկ -: փակ վանկ Հ փակ վամկ զ/ բաց վանկ փակ վանկ : բաց վանկ բաց վանկ - փակ վաճկ է/ բաց վանկ "- բաց վանկ Հքաց վանկ «րամ վանկ հ մակ վան -ը/ բաց վանկ բաց վանկ բաց ամը րա մանկ անվանն

բաց

-

Մենապարուհի, մեքենայաբար, ՍԱ

կություն,

ուսանողուհի, փայտափո հիմնավորապես մի քիչ հանգստացավ, մատենագիտություն, կաղամբաթիթեռ, ճամփորդ`ճանապարհրս գրություն Քննճությունից վրա: գիտելիքների իր րույթ, հեռացավ վստահ ճգնաժամ, մագաղաթ,մածնախոտ, Քննողը եկավ քննության՝ ծառա, ձիարշավաի որի վկայականի: առանց բայց վստահ, վրա իր գիտելիքների

հետո ն

Տրված բառաշարքում ը

ապրող

որն առաջինն գիտնական, վկայական չուներ: Գիտնադպ րոցի ավարտական մրցանակը, ը միջնակարգ րց պաշտոն պատվավոր ունների ակադեմիայում հրաժարվեց Գիտությ) որը ան,

Էք Հ-65. -65. Ա.

Ա.

Այո»

ոֆեսոր ընդունել:

ունեցո

ՎԱԱԿ Տր դԱՐ2

հա

յերենի

կատարված օրինաչափությունից ընդհանուր աահեք շեշտադրության

Ար ծաղիկը: Կրո ամեն վ գիշանգղ, վերանձն թանձր,ծանը, բարձր,խառը, ծառերը, խառը

վեհանձն,

չ

2.

ամենափոքր:

անունդ,քաղաքը, Սիրտս,միտքս,գիրքդ,եղբայրս,

լո ւյսը,

նամանավանդ,միմանավանդ, 3. Գոնե, գուցե, գրեթե,միթե, նույնպես, նան, իհարկե: գուցե,նույնիսկ,բացի, մեղք գալ, ուժ տալ դուրս գալ: 5. 4. Քարշ գալ, ման գալ, շուռ գան եմ, լսել էի: մի բեր, երազելուեմ, գրում տուր, 5.5. Չեմ գա, չեմ տա, մի տար, մի ":մ վեցերորդ: մեե ովնէ,ուրնէ,տասնմեկերորդ, հենց որ, թե, առ այսօր, այնպես որ, կարծես 5.1. Որպեսզի,ըստ էության, որ: ասես թե, միայնթե, հազիվ թե, քանի /Պուշկինից/,Ասիա /ասիականը Պուշկին ղերմոնտովյան/, 5 8. Լերմոնտով իսպանիա/իսպաներեն/: Անգլիա/անգլիացի/, Ամերիկա/ամերիկացի՛,

5.

րորդ:

Որերորդ, քանիերորդ, որտեղ, որնէ,

Թ

Հ-64.

Լոչթեշայլ.. | այլ-» նույնիսկ

1.ոչ թե նույնիսկ,

այլ 2. ոչ թե ինչնիցե՛, այլ 3. ոչ թե ինչ

ո՛ր է,

|

4.ոչ թե ինչնէ, այլ է, 5. ոչ թե 6. ոչ թե ուր ո՛ր է,

որտեղ ո՛ր այլ -» այլ-»

ոնիարշազն բա ըճակնդե , րորդ գործ, չուն, եպախտ" մրգերն աի արե,

հանդերձանք,ժանգահամ,

հացթուխ,

,

,

,

Ակա ԱննԻԳԵՆ ձնով աալարարինկանոնները. եզրակացությունների սկզբունքով կատարԱՂ ա

Բ.

տրված բառերը ն

ր

է

օրորոցային:

,

:

տողադարձըհիմնականումհ՞նչ "

Յուրաքանչյուր կետում ավելացնել 3-4 օրինակնս: Առանձնացնել տողադարձիերկակիություն ունեցողբառերը:

լ դասարան, կատու, բերան, հեքիաթ... 1.

Ճ.2-

ամրոց,արձան, արդեն, թարգման, երկդիմի զն գրզին, զնդան, կրկին, դպրոց, մկրատ, թմբկահար,առ ախար աատարտ, հանդգնել... արիություն, մենյակ, մատյան, Հակոբյան... ան, բարնել, սնագույն, տերնաթափ,անձրնել... 6.խնդրել,կազմվել,աղջկա, կարմրել,մարմնի,թռցնել, խաղացնել... Ճ. 7. Էմմա, ա, Հովհ Հովհաննես, բերրի, գերաննեաա վե ոա Ծ.

3. զղջալ,

ուն

։

Աակն, Ելա ի

«

.

Ի

իզ ստանալ. 5.9. խա Սա նախադրյալաաանքուրգ,Ստամբուլ... Ճ.10 հերգօգուտ» նախադրյալ, անապահով...

Նոր

ա

որակթոն

Է

,

ծովախոտ, կիսաբա պորտ կտո» կատարածու,օդաջեռուցիչ,օրինակե Բ. Կազմելմնացած բառերի »

բացատրել հետնյալ բառերնու բառաձները. Լք Հ-63. Շեշտադրել շեղումները: Ար

ո

առու,

դարձյալ նկարելէին: ճույն ուսուցիչնէր, որի ծաղրանկարը Եռ,

անը

նարնջավաճառ, նորաբանություն,

գերխնդիր,վայրէջք, երկնասլաց, ձեռնտու, ունկնդրել, արնմտյան...

Ֆ.

11.

`

12. դռնբաց,ձկնկուլ, մթնկա, մկնդեղ, ճռճռոցյ, թրթիռ...

(8 Հ-67. Ուշադիր նայել տողադարձված բառերըն հիշել համապատասխան

կանոնները: Փ Սն-վնաս, քաշ-քշել,ակն-կալել,փայլ-փլել, վառ-վռուն, վազ-վզել,չարա-ճճի, հեծ-կլտոց.ակն-դետ,համա-կրանք, լեռնա-բնակ. շարա-դրել,փոխ-գնդապետ, բացահոտն-կայս, երկնա-պաց, կարգա-դրել, դարա-գլուխ, ձեռն-տու, . տրական, ունկն-դրել,գրա-քննիչ: Փ Թրր-թիռ, մըր-մուռ, մթըն-կա, ձկըն-կուլ, գըռ-գռալ,

դռըն-բաց, մկըն-դեղ, ճըռ-

ճռույ: Տ. Փ

Գերբ-նական,համալ-սարան,մասնակ-ցություն,գայթակ-ղել: Տ.

Փ Ջը-ճը-նել // զըն-նել, խը-ճը-ճել // խըճ-ճել, պը-տը-տել // պըտ-տել, քը-նը-նել

//քըճ-նել, մը-րը-րիկ // մըր-րիկ,խըր-տը-նել // խըրտ-նել, աղջը- կա // աղջ-կա, ար-ճը-ճի // արճ-ճի, խըն-դը-րել// խընդ-րել,կարմը-րել// կարմ-րել, թըռ-ցը-նել// բըռց-նել, մոտեցը-նել // մոտեց-նել, կազմը-վել// կազմ-վել: Ֆ.

Գ.

Տեքստիցդուրս գրել՝

ա/ եռավանկբառերը,վանկատել ն 1. բաց վանկերը՝մեկ գծով. 2. փակ վանկերը՝ երկու գծով`

նրանցումընդգծել՝

նշելով բառի մեջ նրանց գրաված դիրքը միջնավանկ,վերջնավանկ/. խԽկզբնավանկ, 1. շեշտակիր վանկերը՝առնելովշրջանակիմեջ. հետնյալ կաղապարը՝ բ/ այն բառերը,որոնք ունեն վանկակազմական

վանկ ւ բաց վանկ է փակվանկ. վանկ բաց է վանկԷ բաց վանկբաց վանկ': փակվանկբաց վանկ փակվանկ: Առաջին պարբերությունիցդուրս գրել գաղտնավանկունեցող բոլոր բառերըն տողադարձել: դուրս գրել բոլոր միավանկբառերը: Ե. Երկրորդ պարբերությունից Զ. Գտնել ամենակարճբառերը՝միահնչյունբառերը ընդհանուր Է. Արտագրելայն բառերը,որոնք հայերենիշեշտադրության են: շեղվում օրինաչափությունից 1. բաց 2. բաց Դ.

՛

քք Հ-68. Ա. Կարդալ, ընդգծելայն բառերը,որոնք ձեր կարծիքովտրամաբա-

ճականշեշտ են կրում: Բ. Վանկատել ընդգծվածբառերը ն բացատրելվանկատմանսկզբունքներն ու օրինաչափությունները: Տարիներն անցնում են, տարիների հետ կուտակվումեն ն հոգսերը: Նրա այն բանին, որ նա կանգնի ինկվիզիցիայի հակառակորդները հասան ամենաբարձր ատյանի առջն ու պատասխանտա իր հերետիկոսությունների համար: Մպառնալիքըլուրջ էր. ընդամենը երեսուն տարի էլ չէր անցել այն օրվանից, երբ այստեղ` Հռոմում, խարույկի վրա սառն անտարբերությամբ այրեցին իր փայլուն ճախորդին՝Ջորդանո Բրունոյին, այն բանի համար, որ, ի տարբերություն մյուսների, չհրաժարվեց Տիեզերքի աճսահմանության ու աշխարհների բազմազանությանվերաբերյալ իր ուսմունքից: Գալիլեյը մեկուսացվեց. նույնիսկ արգելեցին զբաղվել գիտությամբ... Եվ այս ամենը՝ քայքայված առողջությամբ,օրեցօր վատթարավողտեսողությամբ,իսկկյանքի վերջինչորս տարին՝լրիվ կուրացած: Բայց ոգին... Մոլելնող հանճարը գործող հրաբխի է նման. ջրով չի մարի: Նրա մեջ Տիեզերքիկտորն է դրված՝ անհագուրդ, անվերջ որոնող: Շարժում... Իր ողջ կյանքում հանգիստ չի ունեցել այդ հարցից. ի՞նչ է շարժումը: Նրան միշտ էլ զարմանք է պատճառել շարժման արիստոտելյան բնորոշման հարակեցությունը`գրեթե 2000 տարի, բնորոշում, որը ոչ միայն չի լուծում նույնիսկ պարզագույնխնդիրներ,այլն պատնեշի նման կանգնած խանգարում է մտքի առաջընթացին:Պետք է քանդել այդ ամենը... Եվ նա սկսեց. դրեց ամենախոշոր որձաքարերն այն հիմքի, որի վրա շատ չանցած հանճարեղ Նյուտոնը կբարձրացնի ճրա երազած վիթխարի շենքը ճակատին գրված՝ Մեխանիկային Դինամիկայի օրենքներ, ն որի վրա կկանգնիգալիք քաղաքա-

կրթությունը:

/Ըստ

գիտականաղբյուրների/

:

տուն վերադառնալ Քաղաքի տները 2. Տնից դուրս գալ 3. Բանակից 7. Առնտրի տուն տուն 6. Տան Նկարիչների հոգսեր 4. Տան միակ նեցուկը 5.

1.

Բանաստեղծական Նախարարականտուն 9. Թագավորական տուն: 12. տուն Խելքի 11. տուն Քաղաքամայր գրել ն բացատրելնրանցնշանակությունը: Բ.Նույն բառովդարձվածքներ

(ը Բ-2. Գտնել փոխաբերաբարգործածվածբառերը: Երկրագունդըպտույտ է անում, ն աշխարհը պտույտ է անում ու գալիս կանգնումՀայի դռանն ու ասում. -Շնորհավորում եմ քեզ, որ մի տարի էլ ավելացրիր քո հավերժական գոյությանը: Հայը սեղմում է Երկրագնդի ձեռքը, գրկում է աշխարհը, թփթփացնում մեջքին ու հուզված պատասխանում. Շնորհակալ եմ Արարչին, որ ինձ աշխարհը գրկելու շնորհ է տվել: Պտտվում են օրերը, պտտվում են տարիները, դարերն ու հազարամյակները, գալիս ու իրենց խոնարհումն են տալիս հավերժական Հային, իրենց ժամանակն են ընծայում, ներկա ստանում ու հեռանում առհավետ... /ՎաչագանԱ Սարգսյան/

ճշանակությունները:' դ/ ցուրտ բառիդարձվածային կազմել հետնյալ բառերի բուն ն փոխա(ը Բ-7. Ա. Նախադասություններ առնված բերականիմաստներովՌընդգծվածբառերի կողքին փակագծերում քանակիցուցիչնէ, երկրորդը՝բունիմաստների, թվերիցառաջինըբառի իմաստների իսկ չորրորդը՝դարձվածաբանական/ երրորդըփ̀ոխաբերական, /11-7-3/, լեզու լալ, բռչել, կծել /9- 4-Է5/,երկար, սեղան,թագ

Խորին աԿրե բ/

ԼԶ Բ-3. Ա. Դուրս գրել փոխաբերականիմաստներովգործածված բառերը.

դրանցբուն իմաստներովկազմել նախադասություններ:

խառն զգայնիկ ժպիտով: Ձմեռը նոր էր թողել նրան. նա դեռ թույլ էր ու դյուրաբեկ: Գարունը նոր էր լցվում նրա երակների մեջ, անրջում էր՝ աչքերը տամկությամբ լի, ն հնում էր անհագ կարոտից: Հողն անհագ շնչում էր: Արդեն արնկող տեղերում զարմացած ու միամիտ նայում էր ուշացած ձնծաղիկը: Դեռատի, անփորձ գարունը տեղ-տեղ վախով ասեղնագործում էր գետնի գորգը: Վարդագույն վանքը ձորափին լռել էր ինքնամփոփ:

Գալշոյան/

/Հ. Սահյան/

`

«իոխա-

(ԱՁ Բ-4. Ստորն բերված կապակցություններումբառերն ուղիղ իմաստով են գործածված: 2-ական բառակապակցություններ կազմել` նույն բառերը կապույտ փոխաբերականիմաստներով գործածելով, օր.` կապույտ ծով .

հեքիաթ - հուշերիծով:

դառն, երգել, մթնել, զարթնել, ժպտալ /9- 7

Է

7/:

`

՝

էլի կխաղանբակում /ՀՄ/: /ՊՍ/: 2. Միրուց Փ 1 Լաչակը հիմա այդ խակ այրերի գլուխն է այրում ծառերը. այրվում է սաստիկ /ՀԹ/: 3. Այրվում էին տները, այրվում էին ն են բոլոր այն հուշերը այրվում էր գյուղը: 4. Այրված է սիրտս, այրված ու հիշեց է, 5. այրվում ներսն թե Թվաց, նամակները, որ գրել ենք միմյանց: ձորակում վազող վճիտ ջրերի ալիքները: 6. Արնի բարկ ճառագայթները այրել էին ամեն կանաչ ու թուփ: Փ 1 Երկինքը հազար աչքով ժպտում է /ՀԹ/: 2. Սենյակի ծաղիկների 3. իր թերթիկները ժպտում են մռայլ ճերմակությամբ: Տարեց մարդը ժպտազ ու մարմարակերտ 4. նայեց Վերադարձավ օրերին: հուշերին. անցած նճա հերարձակ/ԳՍ/: Սարեր գեղուհուն,Վերադարձավու տեսավ՝ ժպտում էր /ՎՄ/: ու ձորեր իրար երեսիննայում են, ժպտում ամպի մշուշով

-

Մաքուր ձեռք, բարձր սար, երկաթե դուռ, բաժակը կոտրել, գետը հոսում է, ծառը ծաղկում է, սենյակը մթնեց, զուլալ աղբյուր:

ն 41/,

գործածվել,ո՞րդեպքում՝փոխաբերական: Փ 1. Փողոցներումհիմա հանկարծ զարթնած քամին խաղումէ խենթացած /ԱԲ/ 3. Խաղում են /ՊՍ/: 2. Արնը խաղում էր մայրամուտի ամպերի մեջ կչվեն, Մանկիկներն 4. հարավ էլի Բայց հավքերն անհոգ ալիքը գետի /ՀՀ/:

Եվ կամաց-կամաց շնչող անտառի Շուրթերի վրա շշուկներ դարձան: Քարափից թռավ, փշրվեց քարին գարուն է կրկին, Հուզմունքից շիկնած ջրվեժը ձորում, Ամպը որոտաց... են հողի թարթիչներըթաց: Սիրո սարսուռից հովերն արթնացան Դողում

Ի՞նչ եք հասկանում «փոխաբերաբար գործածված բառ», բերություն»,«փոխաբերականիմաստ»ասելով:

Կծու, կրակ /15-7-8

:

օգնությամբորոշել ընդբառարանների քը Բ-8. Կարդալ ն բացատրական են ուղիղ /բուն/ իմաստով դրանք գծվածբառերիիմաստները.ո՞ր դեպքում

Փ Առավոտ էր: Բնությունն ապաքինված հիվանդի պես նայում էր բախծա-

/Մ.

10.

դուրս գրել՝ (ք Բ-6. Է. Աղայանիբառարանից ն ճշանակությունները. ա/ սեղմել ցրել բառերիբոլոր բ/ ուժեղ բառիբուն նշաճակությունները. նշանճակությունները. գ/ թն բառիփոխաբերական

-

Փ Անտառիսրտից արցունք է ծորում,

տուն

8.

(Զ Բ-1. Օգտվելովբացատրականբառարաններից՝ գրել 5-ական մենիմաստ ն 20-ից ավելի իմաստներունեցողբազմիմաստբառեր:

Բ.

բառինշաճակությունները: որոշել տուն

Բ-5. Ա.Տվյալ կապակցություններում

ք

ԲԱՌԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ

ԲԱՌԱՊԱՇԱՐ ԵՎ ԻՄԱՍՏԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

բերվում է բառահոդվածիվերջում` նոր Բառարանում դարձվածաբանությունը գծիկով: Ներառում է կայուն բառադրված սկզբից տառերով, արամյան տողից, ն արտահայտությունները: առանձնահատուկ հարադիրբայերը կապակցությունները, լ

Գրել 5 տերմին, որոնք գործածականեն մեկից ավելի գիտա-» բուսաբաճյուղերում/օր. արմատ լեզվաբանություն,կազմախոսություն, մաթեմատիկա/: նություն, (ք Բ-14.

Երբ հեղեղը դադարեց, Նոյը հասկացավ, որ պահպանվել է մի հողակտոր-կղվյակ: 3. Կրակոտ երիտասարդիշուրթերից բառերի հեղեղ էր թափվում: 4. Արցունքի հեղեղն ալեկոծել էր նրա դեմքը: Փ Լ Բերդապարսպիքարե հեղեղը ընդմիշտ փակել էր դուռը:

(Ա Բ.ց9. Խավար, աշխարհ, ակոս, ծաղիկ, քար,

2.

դրական. տրոհել տերմինները գործածական են ն լեզվաբանությանմեջ: Կազմել համապատասխաննախան բացատրելնրանց իմաստները: դասություններ (ԱՁ Բ-լ5.

ն՛ ֆիզիկայում,

սպիտակ, ծով բառերը

մեջ: իմաստներովգործածել բառակապակցությունների փոխաբերական է կատարվել հետնյալ Ի՞նչ տեսակ իմաստափոխություն 5-6 օրինակ նս: խմբերում.շարունակել՝ավելացնելով

Ձ

Բ-10.

-Ություն ն -ական ածանցներով տարբեր գիտություններում տերմիններգրել ն բացատրելնրանցիմաստները: ներառվող (Ա Բ-16.

բառա-

Փ Գոհար, Արշալույս, Արնիկ, Շուշան, Կորյուն... Փ Վոլտ, ամպեր, դիզել, մեկենաս,փանոս, ռենտգեն...

(ԱՁ Բ-11.

բառարանիցդուրս գրել ֆոտո-, ավտո-, գազ-, մակրո-, միկրո-, ռադիո, էլեկտր/ա/- միջազգային սկսվող բառեր: տերմինակազմիչներով Ճ Բ. Ս. Էլոյանի «Արդի հայերենի նորաբանությունների բառարանից» քք Բ-17. ավիա-,

Գրել ձեր ընտրածմասնագիտությանըվերաբերող 30-40 գիտա-

բառեր՝տերմիններ/եզրեր/: (Ձ

Բ-12.

Ա

Է. Աղայանի

ուլտրա-,

օգտվելով՝շարունակելլրացնել նույնասկիզբբառերիցանկը:

Գիտության ո՞ր ճյուղերին

են

Ավելացնել նորերը /3-4 բառ/:

հատուկ հետեյալ գիտաբառերը:

տիեզերակայան,աստղանավորդ, տիեզերափոշի,լուսնահեռ... դիմադրություն,հոսանքաչափ, կիսահաղորդիչ... արագացում, բ/ պայթաշփական, մաքրամոլություն... գ/ հնչույթ, շեշտ, շարույթ, ստորոգյալ, դ/ օբյեկտ, դատողություն,տրամաբան... ե/ արմատ, ածանցյալ, կոտորակ, հավասարում,բուրգ, շրջանագիծ... զ/ աղաթթու, քլոր, էթիլեն, կալցիում... է/ վերջնարկ,ոլորասահք,վազքուղի, օլիմպիադա, գեղասահք... ը/ գործարար, ներդրում,տնտհաշվարկ... կեցություն... նատուրալիզմ,հակաիդեալիստական, թ/ մատերիալիստական, ժ/ համագումար,ավագանի, սահմանադրություն,կուսակցություն... ժա/ կազմախոսություն, այրվածքաբանություն,բացիլակիր, արմենիկում... ա/

(Ա Բ-13. Հետնյալ բառերը խմբավորել ըստգործածությանտարբերոլորտների: գալակտիկա, պրոտոն, բազմապատկիչ, լողորդ, քվազարներ, Քվարկ, քրեածին, ծանրադատավճիռ, պարագա, ձերբակալել, հերթագայություն, տենոր, բարինեյտրոն, կանխարգելիչ, մարտիկ, գավաթակիր,ախտածին, տոն, դատապաշտպան,շարույթ, կիսորդ, դարձվածք, շախմատ, քանորդ, պատմավեպ, վնասվածքաբանություն, հանելի, հակազդում, ասպիրին, արսենիում, ծծումբ, ազդոսկր, գանգ, ստորակետ, չափածո, հնչույթ, օրենսգիրք, ողնուղեղ, մանրէ, դեղահաբ, վիրահատություն, համույթ, գրաքննադատ, քորեյ, ամբաստանյալ, քննիչ, համանվագ /սիմֆոնիա/, էստրադա,

Չեզոք,

դիֆտերիա,հարբուխ, տիֆ, մեներգ, տաղաչափություն:

-

Աա Բ-18.

լիցք, ինքն/ա/- բալույս, տերմիններկազմել ն նշել նրանցգործածության

Աստղ. լուսին, ջերմ/ա/, ատոմ.

բաղադրյալ ղադրիչներով ոլորտը:

ԼԶ Բ-լ9. Ռրնէ օրաթերթի ցանկացած էջից դուրս գրել տերմիններ սպորտային..../: քաղաքական,տնտեսագիտական, (միջազգային,

Ընտրել ճիշտ ձնակերպումները:

(ը

Բ-20.

ՃՊ

լեզվի բոլոր բառերի ամբողջությունն է: օգտագործվող բառերի ամբողջությունն է:

Բառապաշարը՝ ՃՊ ՃՊ

համակարվ է: փակ համակարգ է: ՃՊ մեկընդմիշտ տրված, կայուն կարգ է: ՃՊ շարունակ փոփոխվող, զարգացող իրողություն է: ՃՊՎ

բայ

Ի՞նչ պետք է եզրակացնել, երբ ասում ենք՝ Նոր Հայկազյան բառարանըպարունակումէ 50 000 բառ, Ստ. Մալխասյաճցիբառարանը՝ Է. Աղայանի բառարանը՝135 600 (Ձ

Բ-21.

ԱԱ

րարամաային միավոր

,

՝

Ա) Բ.22. Բացատրելբառային կազմ, բառային հիմնականֆոնդ կամ բառաՈրի՞նեն բնորոշհետնյալ հատկանիշները՝ պաշարիմիջուկ հասկացությունները:

տնականությունը: կայունությունը, ոչմեծ ծավալը, գործածության

ն /իմաստությունը, իմաստնությունը, ողջախոհուփորձարարությունը/ ետ չմնալով ժամանակակից /կյանքից, առաջընթացից,զարգացությունըՐ

(ք Բ-23. 8: Համեմատելտարբերակներըն փորձել բացատրելբառընտրու-

թյունը

այլ Նշել կարգի /ուղղագրական,կետադրական,շարադասական,

հեղինակային խմքագրության ժամանակ:

փոփոխություններնս ռճական/: հնչերանգային,

(8 Բ-25. Ռ. Ղազարյանի ն Տ. Ավետիսյանի«Միջին հայերենի բառարանից»դուրս գրել 10 բառ՝ իրենցբացատրություններով:

որ հրպարտ, Լեռների մեջ միգապատ, Խոր ձորերի ճակատին Ձեռը տրված

գյուղն էն է, բ/ Մեր Տ

Փա/ Մեր գյուղն այն է, որ հպարտ,

Լեռների մեջ միգապատ, Խոր ձորերիքարափին, Ձեռքը դրած ճակատին

քարափին

Անն /2թ/ Մտածում տխրադեմ,Սին էուզում, ալքեր թըռչում, Դեբեդից է

չը

չ

մից, տեխնիկայից,գիտությունից,արվեստից/:

/ կամայլ (Ա Բ-26. Էդ. Աղայանի«Արդիհայերենիբացատրական բառարանից» ունեն ժղ. 10ական այնպիսի բառեր, որոնք /բալ /դգավառական/ գվո. գվո. գավառակ ն/ նշումները: խոսակցական', /ժողովրդախոսակցական/, ն բրբռ.բրբռ./բարբառային/նշումները

բառարաններից/ դուս Գրել ժողո

ախ

մ.

են Իսկ Ձորագետիցալքեր են թռչում... բ/ Այնինչ ելնում, Ալիքներ ուռչում, Եվ ալիքները փրփրադեզ Խավարի միջից ծըփումենկայտառ Մռայլի միջից ծփում են կայտառ,Մաքոն խելագար: փախավ Բըռնեցե՛ք, «Բռնեցե՛ք, փախավՍաքոն խելագար... բ/ Նրանց ոտքերումվերնիցգալի, Փա/Նրանց ոտքերումպոչն ոլորելով՝ մ Դն Բեբը մոլի, Սուրում է սողում Դե-Բեթը մոլի. Ով գիտիինչեր միտքը բերելով բերելով, միտքը ափերը ՀՄ

Փա:

ալիքներ

:

քը Բ-27. Կողք կողքի գրել գրական լեզվի տարբերակային /արնմտահայերենն արնելահայերեն/բառերը: Մանչ, ժամանակ, աղվոր, սուղ, ճատրակ, հարնան, հեռախոս, ձու,

ուշու.

-

Ւ-

Է

:

յԱ

`

.

.

ս :

"

է.մողու Սուրում Հին-հին

Ափսոսումէն լավ օրերնանցյալի Ուգոռում գիժ-գիժ.

Վա՛՛շ-վի՛՛ շշ... վա՛՛շ-վի՛ շշ...

-

-

Ափսոսումիրեն գործքերնանցյալի Ու գոռումգիժ-գիժ. Վաշ-վի՛՛շշ... Վա՛շ-վի՛շշ

հյուլե.

գոռում գիժ-գիժ. վա՛շ-վի՛՛շշ... շ-վի՛

-Վա՛

շշ,

քը Բ-24.

|

/Հ. Թումանյան/

այնԲոն տրվածներից ախադասությա

Կետերի փոխարենգրել փակագծերում է որը /որոնք/ համապատասխանում

Տանն տքին:

/հայտնագործելէ, գտել է, բացահայտելէ, ի հայտ է բերել, Մարդը շրջապատումէ իրեն համար, ինչ ա ամենի բառեր ծելէ/է/ բառեր մտածել այնայն փնտրելէ, ր, նդի վրա/: մե հողագնդի երկրագնդում, տիեզերքում, վրա, մաշխարհում,երկրի /անվանել է, բացատրելէ, հայտնաբերելէ, որոշել է, Բայց դա քիչ է. նա... /անվանել է, կոչել է, է տվել, նան շարժումներնու դրությունները,

էլ

ցույց

'

այ Ի բառերով է է ոնոգը նքու արձազա է ներառում ' մէ արտացոլու արու հակում այն է, պարփակումէ, մատնանշում է:

որակել է, լարուսա

ն

արտահայտել է/

ու

ի

րա

ջ

»

բոլոր են

հատկանիշներն Բառարան իրեն: ր

մէ

ու

է/

բոլոր

բովանդակում ամփոփում փոփոխությունները,որոնք .../կատարվումեն, կատարվելուեն, գոյություն ունեն, իրագործվումեն/ աշխարհում: Այն /պահում է, պաշտպանումէ, պահպանում է, արտացոլում է/ դարերի ..մփորձ, փորձարկությունը,

հոն,

գոց,

հոս,

անանկ,

(ք Բ-28. Ռ. Սաքապետոյանի «Արնմտահայերեն-արնելահայերեն ուղղախոսականբացատրականբառարանից» դուրս գրել բառեր /5-10/, որոնք` ա/ հնչյունափոխական-ուղղագրական տարբերակներ են /անբիծ-ամբիծ, բոբիկ-բոպիկ, թողել-թողուլ.../ հեռուսբ/ բառակազմականտարբերակներեն /բռնցքամարտ-կռփամարտ, տացույց-հեռացույց/. են /այսինքն ուտ արնմտահայերեն կ են միայճ իայն արնեմտաար ) Ք" գոր ծածական ր ,

ԳԻ

են այերենում/

ւ»

մեխ, քաղցած, ակադեմիկոս,

դրացի, թանկ, շախմատ, հեռաձայն, հավկիթ, գամ, անոթի, կաճառորդ, կնախտաբան,ատոմ, նավթ, փակ, ժյուրի, կոմպոզիտոր, կինո, ռադիո, պետնիշ, մրցատյան, երգահան, շարժանկար, այնտեղ, այստեղ, մոտ, ձայնասփյուռ, ագեվազ, ափսե, բադրիջան, բանվոր, բանտ, գազար, հրասայլ, զբոսաշրջիկ, կառախումբ, քով, այնպիսի, րոպե, հարբած, առավոտյան,կենգուրու, պնակ, սմբուկ, գործավոր, բռնատուն, ստեպղին, դեղարան,դեղատուն, գինեկոլոգ,գերբ:

՝

գ/Նրանց ոտքերումգազազածգալի՝ Գալարվումէ գիժ Դն-Բեդը մոլի, Խելագար թրռչումքարերիգըլխով, Փրրփուրէ թըքումանզուսպերախով Թքում ու զարկումժեռուտ ափերին, Փնտրում է ծաղկած ափերը հին-հին, Ու

քարյուղ,

տղա, ատեն, գեղեցիկ, տուրիստ,գնացք, առտու,տանկ, գինով, վայրկյան,

:

Ն//աղվոր,քով, պլվիլ ի

ն՛ արնելահայերենում /պնակ,գամ .../ դ/գործածականենն՛ արնմտահայերենում, են ունեն ձնայինընդհանրություն, բայց արտահայտում ե/երկուտարբերակներում են տարբերիմաստներ/կամնրանցիմաստայինդաշտերըմասամբ համընկնում /վայրկյան՝ «րոպե» ն «1/60 րոպե»,հոտել՝«բուրել»ն «նեխել»/: Ճ Բ. Հիշյալ բառարանից ընտրել որնէ բառահոդված, համեմատել արնելահայերենիբառարաններիցորնէ մեկի հետ ն դուրս գրել այն բառերը, : որոն: րոնքկան ն արնելահայերենում,սակայն չկան արնմտահայերենում :

»

:

(մ Բ-29. Բառարանի օգնությամբ գրել բնաձայնականբառեր /ըստ Աճառյանի տվյալների՝դրանցթիվը 150-իցանցնում է/:

կորած շատ երկեր այսօր Մոռացած, որ հույն փիլիսոփայության համաշխարհայինգիտությանը հայտնի են միայն հայերեն թարգմանութեթն ձեռքով՝ «....», օրինակ, «զոգիկա» թյամբ,մեր որոշ վայ-փիլիսոփաների «բոտանիկա»,«....»՝ «գեոլոգիա», է հնչում. ճիշտ այդպես էլ «ֆիլոլոգիա»: բերանումէլ, ն, նույնիսկ բանասերների «զոոլոգիա», Բ. «Ոչ թե... , այլ....» կաղապարըլրացնելայլնայլ օրինակներով: գրողները. «Ռուսերենխոսելով՝ Ճ Գ. Ի՞նչ են ցանկացել ասել ռուս «Ռուսաց լեզուն հարուստ ու ճկուն է են զկրտում»/Ֆոնվիզին/: ֆրանսերեն ովքեր մեզնից աղքատ ճրանցից, այնպես,որ մենք բան չունենք վերցնելու են» /Տուրգենն/:

Ի՞նչ են ցանկացելասել մեր լեզվի նահապետները,երբ գրել են. «Եվ միշտ ավելի լավ է չունեցած բառը փոխառնել,քան ճգնել անպատճառ ստեղծել կամ թարգմանելու ֆրակը շինել պոչազգեստ, կոտլետը՝ կողիկներ լոխումը` հանգստապատառ: Անճիշտ կամ անշնորհք կամ ռահատ ավելի շատ են վնասում լեզուն, քան ուղղակի թարգմանություններնՑ /Հ. «Ծայրահեղ մաքրասիրությունըօտարաԹումանյան/: փոխառությունը» /Ղ. է» Աղայան/: արհամարհելի չափ մոլության որակվում: Բ. Ե՞րբէ փոխառությունը «օտարաբանություն» (ք

Բ-30.

Ա.

ւ...

Սնակի «Պահպանենքն հարստացնենքմայրենին» հոդվածիցընտրվածհատվածըն եզրակացնել,թե ինչպես պետք է պահպանել (Ա Բ-32. Ա. Օտար տերմինները փոխարինելստորն բերված հայերեն ն հարստացնելմայրենին: / ն նշել գործածության ոլորտը: Օր.` 1. դեզինֆորմացիա դեզ Բ. Կետերի փոխարենլրացնել հայերեն համարժեքները: | համարժեքներով Է ինֆորմ Լճախածանց/ 3. «Համեմատենք, դիցուք. «ռնոլյուցիան» «հեղափոխության»հետ: Նախ ։ հող, եր իսնեյի անունից Ի անգլ. լենդ/լա կինոռեժիսոր Ու. մ է ստուգաբանորեն: 1 ամերիկյան ն հե ն Ռն առա ն առաջ զիջու «հեղափոխությանը» «Ռնոլյույիան» /ֆր./- ա/ /ֆին./բաժնետոմս,արժեթուղթբ/ /դվնգ./գործողություն: ակցիա Նրա լատինականարմատը նշանակում է «Շուռ գալ, դարձնել» /նան՝` «ետ աբզաց ո շուռ գալ, ետ դարձնել»/: Հայերեն բառը, պարունակելով այս առումը, ունի ԻՐ քեզ/հուն./ ճան ավելի լայն իմաստ, քանի որ «հեղել» /«յեղուլ»/ բայը նշանակում է ոչ / ցիկլ Պուն./ / /հուն.//լատ. ադրենալին մելոդիա /հուն./ այլն «դարձնել, փոփոխել», «փոխել, միայն տալ». ոչ /հուն./միայն «շրջել», «շուռ դիագնոստիկա ամնիստիա մենյու/ֆր./ դատ./վերածել մի այլ բանի, մի որակից մի այլ բան ստեղծել»: /հուն./աստերոիդներ Օտար բառ գործածելըդարձել է մի տեսակ կիրթ լինելու, զարգալյածուդում թյան, խելքի նշան. կարծես բե բասակի տեղ՝ գլխարկ, գլխարկի տեղյյապա ոյ. ուպյու մն փո տի Գեղագիտա /հուն./ պարունակությունը... նրա դնելով անթոլոգիա նելո պիտի փոխվի գլուխը կամ բիզնես/անգլ./ ադմիրալ /արաբ./4: կան ն գրականագիտականբազմաթիվ գրքեր ու հոդվածներ են լույս (. ճաշացույակ, 2. աստղակերպներ,3. գալակտիկաներիհամակարգ, 6. ծաղկաքաղ/հատընտիր,ժողովածում, 5. տեսնում, որոնց հեղինակները միամտություն ունեն կարծելու, թե ծովակալ, /պարբերություն/, պարբերույթ 8. հուռութք Ռմայիմ, 9. առնտրամրցույթ /մրցառք/, փոխարեն ասեն էսթետիկա, 7. հանքային աղբյուր, կթողնեն,եթե ն 11. ու 10. ոչ թե պրոզայիկ, այլ պրոզա գործարարություն, համակարգիչ, 12. սգերգ /հկեղեցականհոգեհանգիստ/, փոխարեն՝լիրիկա: Այդպես էլ՝ ոչ թե 15. հորմոն ախտորոշաբանճությում, ն 13. թանկագին քարերի կշռաքար, 14. Ու այլ մոնոլոգ ու այլ դրամատուրգիան դրամատուրգ, ոչ թե 16. պարբերաշրջան,17. համաներում, 18. շերտի, ո ւղեղային Խակերիկամային այլ այլ կարդինալ, ոչ թե այլ էմոցիա, ոչ թե դիալոգ, ոչ թե /ճան 22. ոստիկան, 19. ջրավազան,20. նմուշ, 21. բեմական շքեղ տեսարան, բավիղ ն կամ այլ պրոգրեսիվն կոնսերվատիվ,ոչ թե պրինցիպ, ոչ բե 23. երգ, 24. ատենախոսություն): ականջ/, կզմխ.՝ներքին ու ու այլ այլ իդեա ու իդեոլոգիա, ոչ թե ժուռնալ, ոչ թե սայայլ Ճ Բ. Բուհական դասագրքերից դուրս գրել մի քանի տասնյակ օտար ու սատիրիկ... սատիրա Կա՞ն օտար տերմինն տերմիններ փոխարինելհայերեն համարժեքներով: Ակա՛նջդ կանչի, Պարոնյա՛ն: Հիշու՞մ եք, թե նա ինչպես է բնորոշել Գր. ճերկայացլ իովինչեն ձ եր կարծիքով, համարժեքները, ներ,որոնց հայերեն Արծրունուն.«Ինդուկտիվ խմբագիրդեդուկտիվ«Մշակի»: նում բում նշանակությունը:Եվ կա՞ն այնպիսիները,որոնք դեռնս չունեն Այս դատապարտելիվիճակին ենք հասել, կրկնում ենք, որովհետն իրենցհայերեն համարժեքները: բառերի գործածությունը դարձել է մի տեսակ կիրթ լինելու, օտար զարգացածության, խելքի ճշան, մինչդեռ դա պիտի ընկալվի իբրն բառեր (Ա Բ-33. Տրված միջազգայինբառակազմական բաղադրիչներով մտավորխեղճություն... տգիտություն,կիսագրագիտություն, բառարաններից: տարբեր գրել՝օգտվելով Չենք կարծում, թե կգտնվեն «ջուր պղտորողներ» ն կաշխատեն «ձուկ ավիա-/լատ.՝ բռչուն/ հեմ /ռ/- /հուն.՝ արյուն/ մոն/ո/- /ուն.՝ մեկ/ օտար ենք դեմ մենք ընդհանրապես թե այնպես, որսալ»՝ մեզ հասկանալով ավտո-/հուն.՝ինքն/ պոլի /հուն.՝ բազում/ /կրատ /հուն.՝ իշխանություն/ բառի ընդունմանն ու գործածությանը: Մենք հայոց լեզվի պատմությունից դեմ/ո/-/հուն.՝ ժողովուրդ/ ակվա-/լատ.՝ջուր/ նեռ- /հուն.՝ նոր/ տեղյակ ենք գոնե այնքան, որ գիտենք փոխառություններիչափը մեր լեզվի /հուն.՝ /հուն.՝ փոքր/ հակա/ միկր/ո/անտիընդհանուրկշռի մեջ: Բայց մեր լեզվին կշիռ է պետք ն ոչ թե բեռ: (ա Բ-31.

Ա Կարդալ Պ.

-

էթ

ո աթ 3.

եդ

'

թալիսման արաք»

գեյզեր աեր լաբիրի

Գեր ՛

րան կարտ :

՞

-

|

-

-

-

.

-

-

ակվարիում

միլիցիոներ դաո

Հաաա արկա ո"

Աոեդատ ո" տետդեր անգլ խելոշի .:

.-

-

ս

տպավորություն

աա

ա

,

-

-

ւա

-

-

«Գիտունները առհասարակ զբաղունկլ՝են ուսումնասիրելով հայերէնի ծագումը,զարգացումըն նրա կրած ազդեցութիւնըօտարներից: Ո՛չ մեկը չի հետաքրքրուած,թե հայերէնն էլ ուրիշների վրայ ի՛ճչ ազդեցութիւն է գործել...»,- գրում է Աճառյանը: Այսինքն` հայերենը ոչ միայն փոխառու, այլն փոխատու լեզու է: Նման բառերը Հր. Աճառյանի «Հայերեն արմատական բառարանում»նշված են ՓՈԽ. համառոտագրությամբ. բառա5-րդ բաժնից/ դուրս գրել նման նշանացույց րանից /բառահոդվածների ունեցող 5-10 բառ՝ նշելով փոխառուլեզուն, օր.` վրացերենը,ճան քրդերենը հայերենիցփոխառելեն ասպարեզ բառը, պարսկերենը՝ավաղ-ը, քրդերենը՝ ավետարանիչ-ըն այլն: ԼԱ

Լ.

Բ-Յ4.

Բ-35.

Գրել ընդգծվածբառերի հայերեն համարժեքները՝ընտրելով ոչ

ընդգծվածներից:

Աբիտյուրենտ,մարկա, ֆոյե, համակարգ, խնդիր /գերխնդիր/,փոխզիջում, քվանտոճետը, դիմորդ, մակնիշ, էնցիկլոպեդիա, լրատվամիջոց, ռակետա, մարզադաշտ, աստերոիդ, ճառագայթում, սիմպոզիում, ճեմասրահ, մարշրուտ, ռեյս, համալիր, տարածք, սիստեմ, հրթիռ, տուրիստ, մագնիտ, ալեհավաք, պրոբլեմ, երթուղի, ուղերթ, ավանդույթ, մեդիա, աստղակերպ, կոմպրոմիս, Լուսնթագ, հանրագիտարան, ստադիոն, գործողություն, մանրադիտակ, իմիջ, քվանտաչափ, զբոսաշրջիկ, Ֆորում, Յուպիտեր, աշխարհաժողով,կոմպլեքս, տերիտորիա, գիտաժողով, խնջույք, մագնիս, միկրոսկոպ,տենդենցիա,ակտ,բանկետ,կերպար, ռադիացիա, անտենա: Փ Աֆտոռեֆերատ, ընտրանի /վերնախավ, դիպլոմ, նախահարձակում, ատեստատ, դիսերտանտ,էքսպերտիզա,գործարար, կոնսուլտանտ,օպոճենտ, ճեպազրույց, դեկլարացիա, հռչակագիր, էլիտա, փորձաքննություն, բռնաշորթում, ռեյտինգ, վարկանիշ, բրիֆինգ, կանխարգելում, ագրեսիա, Փ

Ան

բազմակիություն

Բրո»

պլյուրալիզմ,

մարմարիոն, կառուցանել, չարչի, զի, այրուձի, քերթող, մոգպետ,կարի, աշտե, կոռ, հանգույն, քյոխվա, կուլակ, նոքա, գարդմանակ սյավ, մետասան, արեգակն, ծառայեցուցանել, վասն, զարդ/, պայազատ, հրապարակավ,սաղավարտ, պարսատիկ, խաղավարտի սոցբջիջ. աղքատկոմ, գայիսոն, կապարճ, կուլակ, ազնաուր, աթաբեկ, գավառ,գզիր, վարժապետ,կապարճակիր: կուսակալ, Հանապազ,

(ը Բ-38. Ստ. Մալխասյանցն իր բառարանումհին բառի կամ հնացած համար ունի հետնյալ նշանը՝ Թ, իսկ ակադեմիական /իմաստների/ իմաստի ն Է. Աղայանի բացատրականբառարաններումճույն իրողություննունի որնէ մեկում 4-5 էջի սահմաններում հետնյալ նշումը հնց. բառարաններից

նշումն ունեցող բառերը: Գտնել դուրս գրել հիշյալ

Աղայանի «Արդի հայերենի բացատրականբառարանից» որնէբառահոդվածընտրել ն դուրս գրել բառեր, որոնք ունեն նոր. ն նորբ. նշումները/առաջինը ցույց է տալիս, որ բառը թեն նորակերտ է կամ բայց արդենլայն գործածությունունի, իսկ երկրորդը՝ոչ: նորամուտ, որոնք՝ Ճ Բ. Ձեր ընտրածներում առանձնացնելայն նռրաբանությունները, ա/ մեր օրերումարդեն սովորականգործածությանբառեր են /նթեկան/. բ/ դուրս են եկել գործածությունիցի̀րենց տեղը զիջելով ավելի կենսունակ բառերի/եթե կան/: Գ. Նույն բառարանիցդուրս գրել լուսին, երկիր գլխաբառերովբաղան ընդգծել նրանք,որոնքշարունակումեն նռրաբանություն մճալ: դրվածները Դ, Նոր բառերնավելի երկար են. ինչո՞ւ: ք

Բ-39.

Ա. Է.

մնենմենը, ատոմակայան,

(Ձ Բ-36. Բացատրել հետնյալ հնաբանությունների իմաստները:Ինչու՞ են

բառերը: գահնամակ բ/ սենեկապետ

տարբերությունները: հուսկ, վաղվաղակի,

մ պարտազորագիր, կոլեկցիոներ, վճարագիր, սեղմագիր, ոնմեզը, ա Շարունակել՝ գրելովառնվազն

/բազմակարծություն/,

ժուռնալիստ, քսերոքս, խորհրդատու, պրինտեր, դիսկետ, կառավարում,դիսպետչեր,արժույթ, սակարան, ներդրում, դեֆիցիտ, համաձայնագիր, գործարարություն,հայեցակարգ, կոնցեպցիա, պրեզենտացիա պատճենահան,պակասուրդ,գրավատուն, առնտրային, կոնտրակտ,վկայագիր, կոնվենցիա,շնորհանդես,բիզնես,հավաքորդ,բիզնեսմեն,բորսա /բիրժա՛, ինվեստիցիա,չեկ, տպիչ, վկայական, ատենախոս, պնակիտ, վալյուտա, լոմբարդ,կոմերցիոն: ընդդիմախոս, հնանում ա/

(ք Բ-37. Հնաբանություններիտրված բառաշարքումառանձնացնելհնաու պատմաբառերը: Բացատրել բառախմբերինմանություններնու բառերն

ե/ բդեշխ

զ/ մարդպետ

է/ կուսակալ

ը/ սպարապետ

ճորաբանություն՝

ատոմամիջուկ,ատոմամոլ, ատոմանավ... արբանյականավ... Փարբանյակ արբանյակակիր, տիեզերափոշի,տիեզերահրթիռ... Փտիեզեր/ք/ տիեզերագիտություն, Փ ռադիո ռադիոաստղագետ, ռադիոաստղ... ռադիոարատադիտում, Փաստղ աստղամերձ,աստղանավորդ..: Փ լուսին լուսնափոշի, լուսնազբոսանք,լուսնէջք... -

-

-

-

Համեմատելն մատնանշել կատարվածփոփոխությունները: Մալխասյանցի բառարանումանցնել բայն ունի հետնյալ իմաստները՝հետնյալ նշումներով անցնել /անց կենալ/չբ. 1. Շարժվել՝ գնալ մի տեղից ուրիշ տեղ: 2. Գնալ որոշ Ձ

Բ41.

1. Ստ. ն

գ/զորանամակ դ/ ոստանիկ

Բ-40.

Փ ատոմ

Լ

ուղղությամբ:3. Ավելի առաջ գնալ, գերազանցել:4. Փոխադրվելմի տեղից մյուս տեղը,մեկից մյուսին: 5. Գնալով հեռանալ զատվել /ժամանակով/:6. Հնանալ, 7. Նեղ տեղով կամ արգելքիմիջով այն կողմը ժամանակին չհամապատասխանել:

քԶԲ-43. Ա Ստ. Սալխասյանցի բառարանումանձըն սկզբնաբաղադրիչով են հետնյալ բառերը /43Ր ներկայացված անձրնաբուխ, անձրնաթանալ /անձրնից թրջվել, անձրնաթաց, անձրնաբախ, անձրնալի, անձրնախառն,անձրնախափան,անձրնածին,անձրնաանձրնաթափ, ծնություն, անձրնածումն, անձրնածք, անձրնակ, անձրնակաթք, անձրնակալ, անձրնալուլ /անձրնակույ, անձրնահար, անձրնահոս, անձրնաանձրնական, անձրնաձն, անձրնաձիր /անձրն շնորհող/, անձրնային, անձրնասույզ, հրահեղեղ, անձրնանալ,անձրնանման,անձրնանոց,անձրնաշատ,անձրնաշար,անձրնաշիթ, անձրնապես,անձրնաջուր, անձրնասաստ,անձրնասնունդ,անձրնել, անձրնաչափ, անձրնիկ,անձրնոտ, անձրնոտել, անձրնոց, անձրնուկ, անձրնվաթ /վարդավառի տոնիժամանակիրար վրա ջուր վաթելը՝թափելը/,անձրնորեն: է 50-ի: Գրել այդ Է. Աղայանի բառարանում դրանց թիվը հասնում ն բառերը համեմատությունկատարելով՝եզրակացնել՝որոնք են հնաբանությունդարձել /չկան/ կամ իրենց կողքին ունեն հնց. նշումը, որոնք են ճորա-

Խորը գնալ՝ սուզվել: 9. Գճալ-վերջանալ,սպառվել: 10. Վրա գալ, տղի ունենալ,պատահել:11. Թողճել հեռանալ,հրաժարվել,ձեռք քաշել: 12. Առաջ գնալ, արժեք` հարգ ունենալ: 13. Հաջողվել, ընտրությամբընդունվել: 14. Մեռնել: 15. տեղ կտրել-անցնել:17. Ուսումնասիրելորնէ Նիհարել: նբ. 16. Որոշ տարածությամբ առարկա:18. Ներել: դուրս գալ: 8.

2. Է. Աղայանի բառարանումնույն բառն ունի հետնյալ իմաստները՝ հետնյալ նշումներով` անցնել- չբ. 1. Շարժվել,գնալմիտեղից մի այլ տեղ: 2. Գնալ որոշ ուղղությամբ:

Գնալով հեռանալ, հեռու գնալ: 4. Ոտքով զբոսնել, ման գալ: 5. Գերազանցել: 6. Փոխադրվել, գնալ տեղից տեղ՝ մեկից մյուսին` հաջորդին: 7. Գնալով վերջանալ, ավարտվել, վախճանինհասնել: 8. Ըստ ժամանակի հեռանալ, անցյալ դառնալ: 9. 10. Մեկից առաջ ընկնել, առաջը Հնանալ, ժամանակին չհամապատասխանել: 12. Մի բանի վրայով մի 11. փոխադրվել: մյուսը գնալ՝ կողմից բանի մի Որնէ կտրել: կողմիցմյուսը ցատկել: 13. Նեղ տեղով՝անցքով նն մի տեղից մյուսը գճալ՝ դուրս գալ: 14. Խոսակցության` քննության նյութը փոխել, ուրիշ հարց շոշափել: 15. Տեղի ունենալ, կատարվել,պատահել: 16. Ձգվել, տարածվել, ընկած լինել: 17. Թողնելհեռանալ, հրաժարվել,ձեռք քաշել: 18. Խորը գնալ, մտնել: 19. Արժեք՝ հարգ ունենալ: 20. Քվեարկությամբ կամ քննարկությամբընդունվել` ընտրվել: 21. Զանց առնել, անտեսել: 22. /ժղ/ Մարել, հանգչել: 23. Ավելանալ, գերազանցել: 24. Հանդիպել, այցելել: 25. Թափանցել, մի բանի միջով մի կողմիցմտնելով մյուսից դուրս գալ: 26. Անցողիկ կերպով երնալ, հրնալ ու չքանալ, ցոլալ: 27. Հոսել: 28. նբ. Որոշ տարածությամբճանապարհկտրել, որոշ տարածությունգնալ: 29. Ուսումնասիրել, սովորել: 30. Ներել: 3.

կազմություններ:

8 Բ. Նմանատիպ աշխատանքկատարել՝ընտրելով այլ գլխաբառ /կամ օրինակ` գույն-, ջր-, հայր-, մայր-, լեզու- /ենթ/ա/- /նախածանց/: գլխածանց/, կողքին եղած նշումներըչմոռանալ): բառերի /Գրվելիք Գ.

Որոշել դրանցկազմությանեղանակները:

(1 Բ-44. Ա Գտնել դիպվածային բառերը ն բացատրել կազմությունը: Ընղգծելայն բաղադրիչները,որոնցով պայմանավորվածէ «դիպվածայնությունը»: ԱԱ Բ-42. Լ. Է. Աղայանի բառարանի«Առաջաբանում» մի քանի բառերի 1. Նա, ով չի ուզում զավակ ունենալ, արնասպան ու լեզվասպան է: 2. է մի զետեղված, որից տախտակ» «համեմատական Իսկ հիմա, խնդրեմ, ռուսամոլությանը համաքայլ ներխուժել է անգլերենաճշանակությունների մոլությունը:3. Բիբլիական հիշատակությունն ընկալման ն մեկնաբանման անիսըտրված են ստորն`

ՆՇԱՆԱԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

մտացածին ինչպիսի հեղեղատներ է անցել` զարկվելով մեկ զուտ ԲԱՌԵՐ առասպելաստանի,մեկ հնագիտական փաստաքննության նյութաստանի «Հայերենի«Ժամանակակից |«Արդի հայերենի հայոց լեզվի բացատրական բացատրականափերին:4. «Զորակոչ» բառի ուղղագրությունը «վերանվանվել» է: Այսու.

ԹՈՅԼ ԽՈՍԵԼ ՀԱՆԵԼ

ՆՍՏԵԼ

ա լարան

Արա ԳԱ/ ԽՐ"

-

ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ

-

ԾՂԱԿ

.

.

չության

-

ՊԱՏՐԱՍՏԵԼ

ՎԵՐՑՆԵԼ

պետք է կարդալ` «զոռակոչ»: 5. Հաստատվեց ներքոհիշյալ դուլերի լույսադուլ, մածնադուլ, երգադուլ, փոխացանկը` հացադուլ, գազադուլ, 6. Միգուցե միասին կարողանանք գտնել կիլոգրամին, լիտրին դրադուլ...: փոխարինողպատշաճ անուններ, ասենք «հայքաշ», «հայկիլո», «հայլիտր»: 7. Սեմինարի առաջին մասում ելույթ ունեցավ հակափողերի լվացման պետ Պամելա Ջոնսոնը: 8. Ես չե՛մ եղել, սի՛րտ, Բայց այս ամենը արդեն եղե՛լ է. Այս մսաղա՛ցը, Այս ցը... /ԳԷ)/: մտքաղա՛ հետն

:

ռ

-

-

-

Ընտրել մեկը ն, իմաստային նշանակություններըգրելով, համեմատություն կատարել: ՃԲ. «Համեմատական տախտակը» լրացնել 3-5 բառերով:

Բ.

Փորձեքընդգծվածներովնոր դիպվածայինբառերգրել:

(Ա Բ-45. Սեդա Էլոյանի «Արդի հայերենի նորաբանություններիբառարաճից»դուրս գրել ա/ ձեր մասնագիտությանըվերաբերողնորաբանություններ բ/ձեզհետաքրքիրթվացողբառեր: .

բառայինկազմի /բառապաշարի/ (ք Բ-46.Մերօրյահայերենում նդարձվաճան բնագավառներումկա-

ի

իմաստաբանության ծաբանության,ինչպես են: Ձեր կարծիքով ն տեղաշարժերնկատվու՞մ տարված փոփոխություններ որոնք դեռես իմաստներ,դարձվածքներ, այսօր կա՞ն բառեր, բառերի նոր արձանագրվել: չեն բառարաններում (ք Բ-47.

Այլ տարբերելսուտը կեղծիքից, ճշմարտից ն ճշգրիտից: Ճիշտը՝ համբույրից, Որ Ինչպես սիրողին՝սիրահարվածից Գութը խղճալուց... Ես տարբերումեմ մուժը մշուշից Եվ մահացումըմեռնելուց: Ու մառախուղիցմեգն եմ տարբերում, Իրոք. Տարբերում եմ ճան Ի՞(չ է իմ գործը, ու երջանկություն, Բախտավորություն ջոկել Եթե ոչ /Պ. ու Սնակ/ հանցանք: Ոչ թե կեղծիքը ճշմարտությունից, Ոճիր են կրկին են սիրում սիրում, չեն Նորից սիրում. Փ 1. Սդո՞վ է ասել՝ նորից եմ /ՊՍ): 2. Եվ չափազանցզգու՛յշ եմ ես, Նույնիսկ վախկոտ. Անջատումից սն արյունուԿարոտի վախենում,Երկյուղում եմ տվայտանքիցչվտարվող, Ամռան արնից մից եմ սարսափում/Ն/: 3. Ա՛խ, այդ քարերը, Ծանը քարերը... շիկացել, կիզվել, Մի կաթիլ ջրի տենչից այրվել են /ՎԴ/: նան,

|

.

պոեմի«Ղողանջ մթագնումի» (. Բ-48. Պ. Սնակի «Անլռելի զանգակատուն» դրվագից դուրս գրել «Դե ե՛կ, Վարդապետ, Եկ ու մի՛ գժվիր» կառույցի տարբերակներըն կազմել գժվել բայի հոմանշային շարքը իմաստի սաստկացմանհիմունքով:

փոխարինելհոմանիշներով՝ Տրված կապակցությունները ոչխարի մազ... ձի, էգ ձի, մոխրագույն սն ձի, բեռնակիր սպիտակ ձի, ծիրանագույն ձի, բ/ ձի... ձի, ընտիր գ/ երկար մազե թելերից բաղկացած պոչ, բրդով պատած պոչ, մարմնի անբաժան շարունակությունըկազմող փշից կամ ոսկորից պոչ, պարարտ ավելամիսկազմողպոչ... ԼԶ Բ-49.

ա/ աղջկա մազ, ձիու մազ, երկար մազ, խոզի մազ,

(Ձ Բ-50. Գրել Նոր տարի, Արուսյակ, ֆոսֆոր, պլատին, Ծիր կաթին /Ծիր Կաթին/բառերիհոմանիշները:

ընդգծված Հոմանշայինշարքերիցընտրել ն հատվածումտեղադրել չ եք որո՞նք կարող տեղադրել նինչու՞: բառերի ամենամոտ հոմանիշները. Ամառային պարզկա, վառվռունառավոտ էր՝ լի թռչունների ճռվողյունով: էին Մառախուղը չքացել էր: Արնի երկչոտ ճառագայթները ժպտում բերրի ընդունեց, դեմք պայծառ երկինքըմիանգամից աշխարհին:Կապույտ (ը

Բ-51.

ծաղիկները բացեցին իրենց մաքուր

քնքու,

» շրշյուն, սվսվոց,ձայն, մոնչյուն, դայլայլ, կլանչոց ճովողյուն արն5 արեգակ,արփի, տվնջյան լուսատու մառախուղ» մեգ, մշուշ, մուժ առավոտ» ծեգ, այգ, ցայգ, այգաբաց, արշալույս, լուսաբաց, արնագալ ժպտալ» ծիծաղել,խնդալ, հռհռալ, քրքջալ, քմծիծաղել,կչկչալ կապույտ» երկնագույն,բիլ, մով, լուրթ պայծառ Ֆլուսավոր, փայլուն, վառվռուն

Գտնել հոմանիշներըն հոմանշայինշարք կազմելով`բացատրել

տարբերումեմ պաչը

ն

Պարզ երնում էր գետի ոլոր-մոլոր երիզը: աչիկները:

տարբերությունները: իմաստային-ոճական Փ Եսնաեմ

դաշտերնարթնացան,

րուն հորթ

ավան

մաքուր 5» հստակ,պարզ, զուլալ, ջինջ, վճիտ, ականակիտ,աճապական,անաբատ դաշտ» հանդ, անդաստան,տափաստան ոլոր-մոլոր» կեռ, ծուռ, ծուռումուռ, զիգզագ երիզ» ժապավեն,եզը:

Ձ Բ-52. Բացատրել հետնյալ հոմանշային բառերի իմաստային,գործառական-ոճականառանձնահատկությունները,փոխադարձփոխարինելությանհնարավորությունը:

գեղմ ձար ստն բուրդ հեր, վարս գես ծամ բ/բույս ծառ թուփ կիսաթուփ խոտ բանջար գ/զեփյուռ քամի հողմ փոթորիկ մրրիկ պտտահողմ սամում դ/դուրեկան սիրուն գեղեցիկ գրավիչ հմայիչ հրապուրիչ կախարդիչ զգլխիչ դ/նկարիչ ծովանկարիչ բնանկարիչ դիմանկարիչ ե/ մտածել դատել խորհել կշռադատել մտմտալ ծանը ու թեթնանել զ/պատմել ասել հաղորդել հայտնել է/ նայել դիտել դիտարկել հայել ր/խժռել ուտել լափել թ/խմել-- կոնծել լակել ըմպել ա/ մազ

--

--

--

--

--

--

-

--

--

--

--

--

--

-

--

--

--

--

--

--

--

--

--

--

-

--

-

--

--

Ը

--

--

--

--

-

--

--

--

--

-

--

--

--

--

Ա. Կարդալ ն գրել մեռնել հիմնաբառիհոմանշային շարքը՝ նրաընդգծելով դարձվածքները. ցույց տալ այդ երնույթի նկատմամբ մեր սուբյեկտիվվերաբերմունքիշնորհիվ բառերի մեջ առաջացած հուզականարտահայտչականզանազաներանգները: Բ. Թումանյանի «Անուշ»-ից հիշեցեք Սարոյի մոր ողբը ն լրացրեք այս շարքը: Այս իմաստովուրիշ հոմանիշներգիտե՞ք,եթեայո՝ գրեքդրանք նս: Ո՛վ ինչպես է մեռնում. մեր հեռավոր ապուպապերից սկսած, մարդու դժբախտ վախճանին ի տես, մի արտահայտություն են արտասանել՝ մեռա՛վ:Հետո էլ, փիլիսոփայականմտածմունքի մեջ ընկնելով, գլուխները ցավագինօրորելով, հարել են՝ «ունայնություն ունայնությանց /այսինքն թե՝ ամեն ինչ դատարկ է, փուչ է»/: Սահանալբայը, ի տարբերություն մեռնել-ի, նշանակում է «դանդաղ մահովմեռնել», ոչ միանգամից... Բ-53.

նում

Ձ

տիրապետության բազմադարյան

Կրոնականգաղափարախոսության մասին ասում էին` երկինք գնաց կամ շրջանումմարդիկ իրենց նմանի մոտ կանչեց, Աստված իր մոտ համբարձավ,անէացավ, Աստված իր հոգին առավ. եթե նզովյալ

պ/

Բ-54.

Տրված համանուններըբաժանելերեք խմբի՝

բառային

բ/ բառաքերականական գ քերականական

Բ. աստված Յուրաքանչյուր խմբից ընտրել մեկը, բացատրելիմաստային,ճան տարավ,հոգին /Աստծուն/ ավանդեց, ն նախադասություններ կազմել: տարբերությունները հոգին քերականական մարդ էր՝ սատանան կամ գրողը Փ անել-անել /մեկնեց), այ Փ մարտ-մարտ հեռացավ խարհից աշ այս ՓՀոտ-հոտ անցավոր աշխարհը թողեց, արան աշխարհիհետ հաշիվները մաքրեց, աղայի-աղայի աշխարհըգնաց, հող էր՝ հող դարձավ, աղաց-աղաց հարկ-հարկ տալ-տալ անէությանսնդուկըմտավ: ծրագրում-ծրագրում ժամանակհոգնորականարի-արի ծ իսակատարությունների թաղման որ Եվ քանի կարն որի բռնի-բոնի շարականը, տ ողերով ջրի-ջրի մեջ ները երգումէին «Ի վերինԵրուսաղեմ» այր-այր ուստի ասում էին ճան՝ ի Վերին անարգել-անարգել թվային-թվային «հոգւոց հանգուցելոց» : կռկռան կռկռանհանգուցելոց գրի-գրի ծորան-ծորան հոգոց մեջ՝ ժողովրդի գնաց, Երուսաղեմ մահկանացուն ասում իր էին՝ բարդ-բարդ խոսել, անվանի-անվանիյուղում--յուղում Եթե ուզում էին պատկերավոր հնձեց: Ռրովհետն հնոց գերանդին անողոք/ /անգութ, մահվան կնքեց, իմաստը՝ (ը Բ-55. շարքիերկրորդ բաղադրիչի էր կմախքի տեսքով համանումական մեջ մահը պատկերանում երնակայության հունձն էր անում: Պատկերավոր զ/ արի /քաջ/ արի /.../ այր /.../ /տղամարդ/ անողոք ա/ ա յր իր որով գերանդիկամ մանգաղ, Է վարկ /հեղինակություն/վարկ- /.../ բ/ բնեռ/մեխ, գամ բնեռ /.../ ասում էին նան՝ արնը խավարեց: ը/ օղի /օղ բառի սեո. հոլովը օղի /.../ հարգանքի արժանացած գ/ ոզնի/կենդաճի/-ոզնիչ.../ է Երբ խոսքը վերաբերում համընդհանուր արգելքների/-անարգել ձնը հոգնակի /ամպ-ի աստղը ամպեր դ/ ք/անարգել /առանց հանգավ, սրբերիկարգը դասվեց, ժ/ դատել մարդուն,ասում են՝ վախճանվեց, վայել /.../ /դատապարտել/դատել /պատշաճ' վայել ե/ եղավ, շանսատակ ատկեց կամ մարեց /հանգավ/,իսկ հակառակդեպքումս̀ տնկեց /չռեց/, նալերը տնկեց: ոտները ձգեց, ոտները գնաց, գրողի ծոցը ռ Բ-56. Առանձնացնել բուն համանունները համագիրներից /նույճագոռ է . է իսկ արգահատելին իջնում, ն համահունչներից: Այդպեսէլ հոգնոր անձը /լույա գերեզման :

առավ, Փթի բաժին տեննեւ դժոխքի

բարակ

հացի. հացի

դարման-դարման

անցավ-անցավ

կապանցությունը, եղավ...

Գրել

ձեռքին

-

-

-

-

-

գիրներից/

գնում:

ասում Երբ ուզում են հումորով խոսել,

ԿԱ

ներին,

են`

գնաց խառնվեց հազար

' :

սափուսան աաա հավաքեց, իսկ երբ արհամարհանքով :

այկ

ու

`

թե մեռնող արարածի | Մեր վաղեմի նախնիներըայնպես էին կարծում,ասում էին ճան՝ օր ու | է, որ համար են Դրա մնում ողջերին: ապրած օրերը ներին: ե ապրողների արնըկամ կյանքնու արնը բաշխեց հունական առասպելաՀիշենք նան «կյանքի թելը» կտրվել»-ը.ըստ հին մարդու ծննդյան աստվածուհիներ, երեք բանությանպ̀արկյանքույրերը` է աղեկատը, բռնում մեկը /ճրանցից են թելը հյուսում կյանքի ճրա օ էլ թելը : պահին Ո՛ր մանում, իսկ երրորդը՝աշխատումայն կտրել/: կտրվումէ, մարդը շունչը փչում է: մահանալ մեռնե Լ ու ահան ս Այս բոլորի մեջ, սակայն, ամենից հինը, թերնս էր՝ շունչը | բառերիցէլ հինը, հավանաբարմի հասարակարտահայտություն

ենքորդը՝

.

լ

..

.

փչեց:

.

(Ըստ

Պ.

Բեդիրյանի : լ

|

|

Համահունչներ Բուն համանուններ Համագիրներ/նույնական /ճույնականեն նույնականեն ն՛ գրությամբ են գրությամբ,տարբեր՝ արտատանոջյածը արտառանոտյանը՝" ոմարտատատածյան ո

բարակ-բարակ

|

անօդանոթ

տ "եկե" ԱԱ տ,կարա վանեցիսիրելիս-սիրելիս, բուն-բուն,

ոո,

ոի անհատ,

բարդ-բարդ

բուն-բուն,

վար-զար,

ր-կեր,

մուգ-մուկ,

բարակ-բարաք,

փոկ-փոկ, գինաբբուկ-գինարբուք,

վանեցի, առ-առ, մեղք-մեղկ, հորդ-հորթ, վայել-վայել, այդ-այտ, դուր-դուռ, լուր-լուռ, ծաղկել-ձաղկել, կտրիճ-կտրիչ,վաղ-վախ,աճ-աջ, այց-այծ, երեկանուշ-անհուշ, առաջպայտել, յոդ-յոթ, գավաթ-կավատ, երեք, պայթել հառաչ,մեգ-մեկ, վանկ-վանք: --

(Ա Բ-57. Գրել այնպիսիհամանուններ,որի բառերիցմեկը

ա/բույսիանուն է. անուն է. բ/ նվագարանի

-

գ/թռչունի կամկենդանուանուն

է.

դ/ գիտականբառ է կամտերմին:

է

Ա Բ-58. Բացատրել տրված բառազույգերիիմաստայինտարբերություն-

|

ն նրանցովնախադասություններ կազմել: ները

ա/ հասկացությունն հասկացողություն

բ/ հրատարակությունն հրատարակչություն

ն պատրաստականություն գ/ պատրաստակամություն ն դ/խոստանալ խոստովանել

(Ա Բ-61Լ Կազմել հականշայինզույգեր՝ միննույներնույթի, առարկայի, հատկանիշիհակադիրաստիճաններովն չափով/ցուրտ շոգ .../. բ/ միննույն առարկայի, երնույթի, հատկանիշի բացառումով/գեղեցիկ ա/

ն պաշտոնեական ե/պաշտոնական

զ/ ցուցումն ցուցմունք է/պահպանելն պաշտպանել ը/ ջերմուկ ն ջրմուկ ն իմաստնություն թ/ իմաստություն ն հնէաբանճություն ժ/ հնաբանություն

-

-

տգեղ.../:

-

/

յուրաքանչյուր

քք Բ-62. Իմաստային շարքը լրացնել 5 զույգով: ա/ տեղի ն տարածական՝ վերն-ներքն... բ/ ժամանակային՝վաղուց-այժմ... գ/չափի՝լրիվ-կիսատ... դ/ ծավալային՝լայն-նեղ... ե/առարկաներիարտաքինձնականհատկանիշներ՝մաքուր-կեղտոտ... զ/ առարկաներիներքինորակականհատկանիշներ՝աղի -անալի... է/ մարդկայինհոգեկան, ֆիզիկական, բնավորության ն այլ հատկանիշներ՝

,

ք. Բ-59. Կարդալ ն դուրս գրել համանուն բառերը:2. Բորբոքում էր օջախն 1. Ես՝ աղա, դու՝ աղա, բա մեր աղունն ո՞վ աղա: 3. Մի վիթխարիծիրանի փող առանց իր հին, Ծխում էր ծուխը ծիրանի/ՀՍ/: /ԱԲ/: 4. Մի քանի հին ահի ու նոր խնդությանհնչեցնումէ մեր արդար երգերը 5. Աղոտ լույսի տակ ուսերին: ծիրանին արքան` վայրկյան անց երնաց 6. Ծովի ծերունին դժվարությամբճանաչեց մոտեցող երիտասարդին: 7. են անցավ, Գարունը ալիքներըհառաչանքովզարկվում աղոտ ժայռերին: 9. տակ: Կաթի ցավի 8. դնի /ՊՍ/: գլուխը ես քեզ չտեսա... Մարդ էլ անցավ է խելքը նրանից, ով դա 10. եմ... /ԱԻ/: վերցնում հաճախ Սերը սերը քաշել ու հողմը անցավ, ունի ն տալիս նրան, ով չունի /Դիդրո/:11. Հրդեհը մարեց ես 12. /ՄՄ/: տանջում, կամ թու՛յլ Ինչ Արդեննայում ես դու ցավին անցավ /ՊՍ/: եղիր կամ արի, Կամ հեռացի՛րընդմիշտգնա, կամ արի...

հասուն-տհաս...

ը/ մարդկայինկյանքի, գործունեության հետ կապվածհակադիրերնույթներ՝

ժխտել-հաստատել...

թ/բնությանհակադիրերնույթներիհատկանիշներ՝ամպել-արնել... ԱԱ ԹճՅ.

Կարդալ տրված բառախմբերը,լրացնել 3-ական օրինակով ն բացատրելհականշայինզույգերի կառուցվածքային օրինաչափությունները: ա/ արդար մեղավոր, վնաս -օգուտ, կողմ դեմ... բ/ կայուն անկայուն, կեղծ անկեղծ, պատեհ անպատեհ... անպոչ, գեղեցիկ տգեղ... գ/ շնչավոր անշունչ, պոչատ դ/ արտագաղթել ներգաղթել, ներկա բացակա, համանիշ հականիշ... ե/ մարդասեր մարդատյաց, կիսակառույց կիսաքանդ, բազմաբջիջ միաբջիջ...: -

-

(Ձ Բ-60.

առանձնացնելհականշայինզույգերը: Տրվածբառազույգերում

աճել-ընդաճել ազդել-հակազդել ճապաղ-սեղմ երեսով-աճերես աղի-անալի ամեն-ոչ մի

հանգույց--լլուծում այրել-շիջել

ամուրի-կճամբի այլ-նույն

մեջ-ընդմեջ

ունակ-ընդունակ նոսր-անոսը ձախ-ահյակ ամոք-անամոք ապա-նախ երանի-վայ խոտոր-ծուռ

ագուցել-տարանջատել եռանկյունի-քառանկյունի

-

(Ա

դիմակայել-ընդդիմակայել

անթաքույց-սքողված

ստորգետնյա-ընդգետնյա

կիսանինջ-կիսաարթուն կիսախակ-կիսահաս

անվավեր-անօրինական կիսաբաց-կիսափակ բարեբանել-չարաբանել

հանելուկ-գուշակում փոսել-ընդփոսել

-

-

-

-

աղջամուղջ-լուսաբաց

այլազան-միատեսակ

-

-

-

ականակիտ-պղտոր կիսաքաղց-կիսակուշտ

գժդմնել-հաշտվել ականապատել-ականազերծել

-

-

|

-

-

Կռահել բառակազմական օրինաչափությունը ն օրինակի հետնողությամբ լրացնել: Որոշել յուրաքանչյուրի խոսքիմասայինպատկանելությունը. կարո՞ղ են մտարարժույթային /տարբեր խոսքի մասերի պատկանող/միավորներըհականշային զույգ կազմել. եթե՝ ոչ, ապա՝ ինչու՞: ա/ գովք պարսավանք գովելի պարսավելի գովել -- պարսավել բ/ բարի չար -».... հարուստ -»... դ/ աղքատ զ/ մեծ -փոքը -»... գ տաքանալ-սառչել -»... ե/հնություն նորություն է/լավ-վատ ...: Բ-ճ4

-«

-

-»

--

--

--

»

-

(ԱԶԲ-65. ՓՀիշելմիքանի առած-ասացվածքներ, որոնցարտահայտչականուէ հականիշբառերիգործածությամբ: թյունըպայմանավորված Ա Բ-66. Հետնյալ առածներում կետերի փոխարեն լրացնել ներքնում տրվածհականշայինզույգերը: Լ....ը ոսկի է, ...ը՝ արծաթ: 4՛2. ...հաց, կաց: 7՛3....ը ...ին մանը կբրդի: 7/4. ...ը մի քար ծովը, հազար չկարողացան ...: 4՛5. տվին, ուզեց:

(Ք Բ-1.

ախպեր են: ՛ 8. ...ից չկա: ...6 իր ձեռքին է. ...ը՝ Աստծո: ՛10. Ճամփորդի Քամու 79. ...ը քամին առաջ-հետռ,բերել-տանել,գնալ-դառնալ,լաց ներս-դուրս,սիրել-ատել, խԽն-սպիտակ, գցել-հանել, սռված-կուշտ, լռելթ անկ-էժան, -Փիծաղ, գիժ-խելոք,եբես-աստառ, 76.

.ը

է

արել, ..-ը՝

7. ...6

ու

...ը

զ/ խոսունլռություն է/անօրենք օրենք բ/ ը/ կենդանի դիակ գ/ քաղցր դառնություն դ/բախտավորանբախտ թ/ խելոք հիմար ա/ անմեղ մեղավոր սուրբ

(ք Բ-67. Գրել տրվածբառերինույնարմատ/համարմատ/ն տարարմատ ինչպեսօրինակ՝երերուն-աներեր, հաստատուն: հականիշները, Խելոք, համարձակ, անկեղծ, չար, իսկական, կենդանի, վախկոտ, գեղեցիկ, աչառու, շքեղ, ուժեղ, աշխատասեր, արդար, անխոս, անզոր,

անվախ:

(ք Բ-64. Հիշել Հ. Շիրազի «Մայրս» /Մեր հույսի դուռն է մայրս.../ բանա-

ստեղծությունը նդուրս գրել հականշայինզույգեր:

անսուրբ

ե/ ակնթարթայինհավիտենականություն

՞

ա/ նվիրվածություն դավաճանություն, գ/հավատարմություն, քանիսը,ոմանք

՛

ԱՁ Բ-70. Ընդգծվածբառերիյուրաքանչյուր նշանակությանհամար ընտրել

ն հոմանիշներ հականիշնիը: ա/ առողջ մարդ,

առողջ հատիկներ առողջ դատողություն, Սայվածք, մազեր զանգված, հողակտոր, կոշտ խոսք, կոշտ կոշտ կոշտ կոշտ ուրախ ներկայացում, ուրախ տեսք, ուրախ զրույց, ուրախ ճանապարհ հարթ ճանապարհ, հարթ տարածություն ե/ դառը համ,դառը ճակատագիր,դառը պարտականություն,դառը խոսք

բ/ գ/ դ/

զ/ խոր գետ,խոր հայացք, խոր զգացմունք

(ք Բ-/2. » Գտնել ն կազմել հականշային զույգեր, բացատրել ճրանց խոսքում: ոճականարժեքըգեղարվեստական 1. Անց ենք կենում... միայն անմահ Գործն է խոսվում լավ ու վատ... /ՀԹ/ 2. Ոչ ոք չի լսել սկիզբը նըրա ն չի լսելու վախճանը նըրա, Ամեն հնչյունը դարերէ ապրում, ամեն հնչյունին վերջ, սկիզբ չկա /ԱԻ/: 3. Մարդկանցմոտ պետք է աչալուրջ լինես, միշտ ոտքի վրա ն սուրը ձեռքիդ, Որ քեզ չլլկեն, քեզ հոշոտեն թե՛ բարեկամըդ ն թե՛ թշնամիդ /ն/: 4. Ի՞նչ է օրենքը... Անզորի կախված հավիտյան, խեղճին խողխողող, հզորին պաշտպան /Նն/: 5. Ապիրա՛տաշխարհ, ուր հզոր ոսկին դարձնում է գողին ազնիվ, բարեհույս, Ապուշին` հանճար, վախկոտին` կտրիճ, տգեղին` չքնաղ ն պոռնիկին` կույս Այս հավատով ու հույսով է, բարեկա՛մս, Որ աշխարհում մերպեսները գիշեր Աղքատ քնում ու զարթնում են հարստացած /ՊՍ/: 7. Եվ աջից եմ մոխիր... նայում` տեսնում եմ հրդեհ, Ձախից եմ նայում, Տեսնում Ճակատագրի բերումով դաժան Ճակատդ հիմա` փոքրի՛ց էլ փոքրիկ, Մինչդեռ ճակատիդ գիրը՝ մեծից մե՛ծ... /ն/: 8. Հույսն ու անհույսը՝ խինդն ու վիշտը ոգու հիմն են իմ հոգում, կերթան, կուգան ն մշտավեհ ճղճիմ են իմ հոգում, Խինդը սրտիս մի աչքի մեջ, մյուսի մեջ վիշտն է միշտ, Իրար բախվող կյանքն ու մահը մտերիմ են իմ հոգում /ՀՇ/: 9. Սիրե՛ց հարուստը աղքատին, Իմաստունը՝ ապիրատին, Կարմիր երեսը՝ գունատին, Լավը՝ գեշին, Ոսկին՝ ժանգոտ, սն գրոշին /ԳԷ/: 10. Ականջ է անում ամեն հարցումի, հրճվում բոլորի առած-տվածով` Վերջին ծիծաղով առաջին ձյունի Ու վերջին ձյունի առաջին լացով /ՀՍ/: 11. Ջուրն ու կրակը իրար հետ ու նույն դեմքին` ո՞վ է ցերեկին` ո՞վ է տեսել, տեսել, Մութ գիշերը հյուսված լույսին ու Անմեղությունն ընդելուզված կուպրով մեղքի ո՞վ է տեսել, Հավատը ն անհավատըիրար կողքի՝ ո՞վ է տեսել /Օնսորի/:

է/ տաք ջուր, տաք բնավորություն,տաք գոտի, տաք խոսք

ԲԱՌԱԿԱԶՄՈՒԹՅՈՒՆ

ը/բարի մարդ, բարի գործեր, բարի գիշեր թթուխոսք, թ/թթուխնձոր, թթու նայվածք ժ/

ամուր կտոր, ամուր բարեկամություն,ամուր մարմին, ամուր ընտանիք ժա/ փափուկ հաց, փափուկկահույք, փափուկ սիրտ, փափուկ ձյուն ժբ/ թույլ լույս, թույլ մարմին,թույլ բնավորություն ստ ժգ/ խիստ հայացք, խիստմ խիստ երաբերմունք, վերաբերմունք, խիստ ձմեռ,

ժդ/ անմահացած մահկանացու

ամեն

է/

մարդ, խիստ

ժբ/ ծանոթ անծանոթ ժգ/ երիտասարդծերություն

/0/: 6.

դ/ բոլորը,

հայացք,

ժ/ անաստվածաստված

ժա/ հայտնի անհայտ

Հխին

Կարդալ բառային շարքերը. նրանցում ո՞ր բառերն են հակաձեր ընտրությունը: նիշներ.հիմնավորեք սն, մուգ սպիտակ,սպիտակավուն, հեռավոր, մերձակա հեռու, մոտ, մոտիկ,հեռվում, բ/

ոչ մեկը,մի շշնջալ, ե/խոսել, գոռալ, լռել զ/ ցերեկ,գիշեր, առավոտյան,վաղորդայն,վաղորդյան,երեկոյան շոգ, ցուրտ, սառնամանիք,սառնաշունչ ը/ ուժեղ, կորովի, եռանդուն,անկայուն,վախկոտ

տրվածհականշայինկապակցություններիոճականԲացատրել

արժեքը: արտահայտչական

խոսել/:

(ք Բ-69.

Փ

խիստ խոսք

Բ-73.Շարունակել:

Թ

էէէ... ոառնամիրում մ.առակազոությունը իրում թ) ՝

թաք

Ստուգաբանությունն ուսումնասիրում է ... Դ. Բառակազմական վերլուծության նպատակնէ... Ե. Ձնույթաբանական վերլուծության ճպատակն է ... Ձ. Ստուգաբանական վերլուծության նպատակնէ... Գ.

ԱՀ

44ՃԱ

յա

բառերանցյալումբաղադրյալ արմատական ն շատն շատ չ

հավելված կին են կնջրջված օգտվելով կատարել՝ վերլուծություն Ստուգաբանական /պատիկ/: հսաստկական/ժարհ/վախ,սարսափ/ արհ /ուրհ

Ի

ձնը երկ-ի,ուր ե-ն

բառարանից»: «Արմատական

-հուն/կրակ հնոց Ժոց հրդեհ

-...Հ

մրրիկ»......... լուցկի Հ փ... արահետՀ...

- /խար/ Հույկ խարույկ հզոր

էյ

-

Հ

Հր. Աճառյանի

փոթորիկ - փոթծալք, ոլորք/

անդունդ Հ: ....Ւ դուճդ /հատակ/ խոճկոր խոճ /խոզ/ կոր /ձագ/ -

այժմ- ...Հ... - ... Է... դարբին դարբ Էին ընկեր... Հ... կասկած » ... ծիծաղ... ... ...Ւ... առաջ փրփուրփնթի փին/աղբ/Ւթի կսկիծ-...-... -

Հ

-

որ պիղտ /պիղծ/ պղտոր Հ

Հ

արմատ արմ/արմն/է Հ.... արեգակ -

Հ

դեղձան դեղ /դեղին/-Էձ/սճական/ -

կաչաղակ»կաչ /բնաձայն./....

անզոր, ձյունապատ, Թուխպ, երկնակամար,քաղաքակրթություն, քաղցրասառնաշունչ, սառույց, զբոսանք, թրթիռ, մայրամուտ, խստություն, լույս, թախծոտ, ատամնաձն, անուշաձայն, լռություն, անդորր, ելնէջ, հնչյուն, անսանձ, ալիքային,նրբագույն,հազարաթույր, կապույտ, քնքշորեն, ատոմ, հսկայական, արնադարձային, ձգողամեղմահնչյուն,փոխհրաձգություն, ֆիզիկոս, ահասարսուռ, խառնաՂ-Ղ ափամերձ, եղեգնուտ, կանություն,կղզի,

տիեզերագիտություն:

ԼԶ Բ-80. 5-ական այնպիսի բառազույգերգրել, որոնք ունեն նույն արմատը,

տարբերածանցներ,բայց՝ ն դժՒ-բախտ/. ա/ նախածանցըհոմանիշ է ճախածանցին / օր.՝ անՒբախտ ն պոչՒատ/ է անպոչ /օր.՝ հոմանիշ վերջածանցին նախածանցը բ/ գ/ վերջածանցըհոմանիշ է վերջածանցին/օր.՝ տճական-տնժային/

շփոթություն,նրբանուրբ,գեղգեղանք:

Ճ Տրված բառերումընդգծել ածանցները ն բացատրել նրանց

(Ձ Բ-81. Նույճարմատ բառեր կազմելտրվածածանցազույգերով:

ձնակազմականարժեքը՝ չմոռանալով,որ ածանցները բառակազմական, են՝ ձնույթներ բառաստեղծակամ

/փոխվումէ հիմք միավորիբառական իմաստափոխական-բառակազմական հուշ--հուշարար/. իմատտը՝ ընդհանուր խոսքիմասային բայց չի փոխվում իմաստը, չփոխելովհիմքնոր երանգեն հաղորդում` /իմաստային բ/ ինաստահավելական ն ՝գետ-գետակ/. ի մաստը ընդհանուր խոսքիմասային միավորիբառական /փոխումեն հիմք միավորի ն՛ բառական,ն՛ գ/ ինաստական-փոխանցական ընդհանուրիմաստը՝լավ-լավություն/: խոսքիմասային գործ-գործողություն, տուն-տնակ, գառ-գառնուկ, Արծաթ-արծաթեղեն, հերոս-հերոսաբար, աշակերտ-աշակերտաԵրնան-երնանյան, մութ-մթին, կան, տուն-անտուն, մաս-մասնիկ,ձե-ձնավոր, արքա-արքայական,աքսորբախտ-դժբախտ,ուսանող--ուսանողություն, կաճնաչ-կանաչավուն, աքսորյալ, օթնան-անօթնան,ձիգ-ձգողություն,դանդաղգիր-գրիչ, տարր-տարրական, ժողով-համաժողով,ծաղիկ-ծաղկաստան: դանդաղկոտ, երեք-երրորդ,

՛

զ/

Փ ա/ան-/ապ-

ան-/

ե/ -ական / -ենի Փա/համա// տար/ա/բ/ -ավոր / ան-

ը/ -անք /-ք թ/ -ական / -ային ժ/ -ային / -ավոր գ/ներ- / բացդ/ ավետ / ան-

ժե/ /ա/վետ - / ե/ ստոր- / վերզ/ արտ- / ներ-

-ոտ

Կազմել բառազույգեր փակագծերումտրված բառակազմական /ական, ային/ -» քաղաքային ն հիմքերով /ինչպես օրինակ` քաղաք քաղաքական/ն բացատրել իմաստային կամ նրբիմաստայինտարբերությունները: -» :( անասուն-, դրամ-, տուն-, գիր-, տարած -) -ական // ային Թ. // (դյութ-, ցույց-, բույժ-, կախարդ-, լուսավոր-) -ական -իչ Ֆ -ական// -յալ . (աքսոր-, հավել-, պաշտպան(-,մեղադր-) . (զգայ-, տարած-, շարժ-, գործ-) -ական// -ուն 12 Բ-82.

`

-/ա/բար /-որեն ժբ/ -մունք /-ում ժգ/ -ություն / -անք ժդ/ -ական /-յան ժա/

տ-

է -ային / -եղեն

բ/ -/ա/վոր/-եղ գ/ -մունք / -ք դ/ -ավոր / -ուն

ա/

(Ա Բ-77. Բացատրելնախածանց, վերջածանց ն ներածանց տերմինների իմաստըն3-ական օրինակներբերել:

Տրված բառերումընդգծել ածանցները: Անդարձ, թագուհի, աստղանավորդ, անհիշաչարություն, ապաժամ, թզենի,ապօրինաբար,արքայական,գերիշխել, դերանվանական,ենթադաս, ներհակական,թշշոց, ընդարձակ, ցավագին, վերածնունդ, անբաղձալի, անհնչյուն, արնադիտակ,մակբայ, անօգնական,համաժողով, վերադառնալ, գծագրային, անմիջապես, գեհենային, շիկավուն, ամառանոց, երկունք, կանացի, փեսացու, վերաքննիչ, առածանի, լուսեղ, լուսե, անընթեռնելի, չխոսկան,արբեցուցիչ,վախկոտ, եղեգնյա, տձն, տարաշխարհիկ,շառաչուն, կառուցվածք, միջնադարյան, համաստեղություն, անկշռելիություն, (ԱՁ Բ-79.

ատ

բերված աղյուսակի՝ ըստ ստորն ԼԶ Բ-75. Տրվածբառերը խմբավորել բարդ ածանցավոր պարզ կամարմատական

ԼԶ Բ-76.

վերլուծության`ընդ(ԱՁ Բ-78. Տրված բառերը ենթարկել բառակազմական գծելովածանցները: ընդունակություն,անգիսավոր, հարաբերականություն, Մեխանիկական, տնողություն, արտաստղագիտական, կարողականություն, ըմբռնելիություն, քսամհինգամյա, ետվերածնունդ, պտտաշրջան, առեղծվածային, երկրային, անտիպրոտոն,ճոքաղաքակրթություն, ընդարձակություն, բարեբախտաբար, ճառաճանակավոր, միգամածություն,դժբախտություն,տրամաբանական, օրինաչափություն, հարատնորեն: գայթում,ձգողականություն,

-ական//ությում -ական// -ելի -ական// -իկ «ական/-ավոր

ներած-, գրականագետ-,լեզվաբան-) (կենսաբան-,

-» «»

Հ».

.(

-»

(Զ Բ-90. Գտնել տրվածբայերի արմատներըն ածանցմանմիջոցովկազմել գոյականներ՝երազել, ջարդոտել, ազատել, արագացնել, թռչկոտել, խոսել, հավաքել,փախչել, հագնել:

անջատ-,տրոհ-, ժխտ-, անմխիթար-)

(տոհմ-, աշխարհ-,մաս-, մարտ-) (պարտ-, ձն-, մարմին-,գիր-, բան-)

3-ականբառերկազմելհետնյալ՝ Լը Բ-83. Առնվազն ան-, դժ-, հակ-, ապ-, չ-, անդր-, գեր-, ենթ-, տար-, ա/ նախածանցներով` համ-, ստոր-, տ-, փոխ-. -ույց, -ույք, - -ստան, -ուտ: հն -ուստ, - կոտ, -ույց, ածանգներով՝ -ալի, ք ն Է. Աղայանի «Արդի ժխտականնախածանցները սկսվողբառեր: դրանցով դուրս գրել բառարանից» հայերենիբացատրական

ՎոԸնտրել ոզ

-ույք,

»

չ

-ային,

նվաստական-արհամարհական/: խումբ, գյուղ, օղ, գունդ, աղյուս, Գետ,

ալի, ի:

ուտ.

հետնյալ կաղապարներով՝ Գրելբառեր ա/արմատճվերջածանց /օդեղեն.../

չարմատ

(ք Բ-93.

են գիտության վերաբերում հետնյալ ճյուղերին`

տվողբառեր:

Տրված

/նվոր,

-որդ,

մի բանով (Զ Բ-83. -Ոց, -անոց, -արան, -ստան, ուտածանցներովկազմել առատ, հարուստտեղ ցույց տվողբառեր:

ոՔ Աննանխա Փա/ ան...

/օր

ապարներով /օր.՝ ան... բառերտրված կաղապարներով

Փա/ան...ք բ/ արտ ային ություն գ/ համ... արտ...ական դ/ ..

ություն ան..որեն ալի, բ/ ստոր... յա ություն բ/ դժ. ություն գ/ հակ... ություն գ/ ան.../բար գ/ ան... ական դ/գեր... ություն դ/ վեր... ություն դ/ արտ...ական

բ/ արտ

Փա:

Փա/ան...

ք-ավերջ

բառերում

գտնել

բառակազմա կազմական

հիմքերը ն

ա Բ՝գ ոսքիմասային Տրվ Տրված ածանցավոր բառերում որոշել հիմ պատկանելությունըն եզրակացնել, ածանցներըո՞ր խոսքիմասերիցի՞նչխոսքի մասերեն կերտում: Թոռնիկ, մարտիկ,իշխանիկ, Գոհարիկ, ծիտիկ, այծիկ, շնիկ, աշխարհիկ, տոհմիկ,սիրունիկ, մեղմիկ, աղքատիկ, փափլիկ, չաղլիկ, հա ԱԱ Փ Դյութիչ, ոգնորիչ, դրդիչ, նկարիչ, ուսուցիչ, ցրիչ, պատմիչ, թարգմանիչ, սրբիչ, լուծիչ, ջերմակարգավորիչ,ջերմամեկուսիչ,արագացուցիչ: Փ Աստղանավորդ,չմշկորդ, գնդացրորդ, առաջնորդ, միջնորդ, հետնորդ, նախորդ,ձախորդ,հավակնորդ,անցորդ,կիսորդ, բաժանորդ, հակառակորդ, գնորդ,լողորդ, տասնորդ: Փ Պահեստ, պահուստ, գովեստ, զգեստ, ուտեստ, հանգիստ, հագուստ, գալուստ, ելուստ, կորուստ, ապրուստ, արտաքուստ, ներքուստ, վերուստ, -94.

-իչ, -պան, -գործ, -բան, -արար, -ական ածանցներով ցույց տվող բառեր: մասնագիտություն կազմելզբաղմունք, Բ-37.

կայծ, որդի,

ուղ:1

թ

վաճառք, վազք, արգելք, անցք, տուրք, ցանք, հանք, բերք, տողանցք,ածխահանք Փ սպացք, լվացք, գնացք, ընթացք, հայացք Փ բարիք, արժանիք, ընտանիք, գաղտնիք, հայրենիք, լսելիք, շոշափելիք, ըմպելիք,գրելիք Փ թռիչք, խմիչք, դողէրոցք, հալոցք

է/

քը Բ-86. -Ոց, -իչ, -ան, -ակ ածանցներովկազմել առարկա,գործիք, սարք ք

բլուր,

Փ

գրականագիտություն ե/ պատմություն ը/ լեզվաբանություն. իրավաբանություն բ/ գ/ տնտեսագիտություն զ/կենսաբանություն թ/աշխարհագրություն ցույց

սա

ինպատկանելությունը: որոշել դրանը խոպքիմասո ցնորք,

-Ություն ածանցն ունեցող այնպիսի բառեր գրել, որոնք

դ/ քիմիա

իմաստ,

հերոս, քաղաք, Երեխա, արքա, մագնիս, աստղագետ, ամբողջ, համալսարան, աղա, դաստիարակիչ, բուրժուա, առարկա, ուրու, տղա, ածխաթթու, ծառա, գնչու, օդաչու, լեզու, գործ, մաս, ուսում, հոգի, գիր, ուղիղ, թթվածին,մարմին, կյանք, բժիշկ, հետաքրքիր:

բ ճախածանցչարմատվերջածանց /հակաօղային...՛ /անտուն...՛ գ/ նախածանց 1վերջածանց դ/արմատ վերջածանց 27 փախստական.../

ա/ ֆիզիկա

կղզի,գրիչ,

Տրված բառերից -ական ածանցով կազմել ածանցավորներ՝ ուշադրությունդարձնելով բառակազմականառանձնահատկություններին, հնչյունափոխությանդեպքերին:

Բ-84.

(Ա, Բ-տ5.

Բի ո իմ

թռչուն,

ԱԱ Բ-92.

նախածանցն Ո՞րժխտական էավելի կենսունակ: Լ.

-Ակ ածանցով կազմել ածանցավոր բառեր ն բացատրել ճրա

Բ-91.

տարբեր նշանակությունները/նվազական,փաղաքշական, բառակազմական

`

թ ք եար թեւիկ, Հորդ, -

աստ

թաքուստ:

ո՞րդեպքումեն ածանց, ո՞ր ած հնչյունախմբերը խ (ք Բ-95. Որոշել,թե նընդգծվ չ) բառակազմու-

անդորրություն,աներկբա, անթացուպավոր, անթնուկ /պինգվին/, անիծյալ,` անահ ազգանուն

են ավելիշատ մասնակցում Ածանցնե՞րն ռերը իմ Փ ա/պես-պես.որպես, մեծապես մակագրել Փ ա/մակույկ,մակբայ, բ/ բարք, հիմարաբար շաղել, շաղկապ,շաղոտ դերանուն պարբերույթգ/դերակատար, պարփակել, գ/պարուրել, բացիչ, դ/ բավբերան, բացասել դ/հարել,ապշահար ե/ անցնել, անցկացնել,սրտանց ե/ ասեղնագործ գործիչ,գործադիր,պանրագործ, գիրուկ,գերադաս սրտագին, թանկագին, գնել, "ը/գնահատել, մեծագույն,ազնվագույն նարնջագույն, -

անար, նկոնադարե աներ անդ, քննելի,անօդ,անոդ: ր Թ ոց խա

անապառավան հակիկանը ւմ արմատ:

ապաշնորհ, ապազողմնորոշվել, պակերեւ ապերասան, ապիկար, ապշահար, ապտակ, բ/ մ ապրիլմեկյան,ապուխտ, ապառիկ, ապօրինի: աման անի նիրդու 7» օ Դ բախոն Դ Գ Է դժգունել, դժխեմ, դժկամություն, դժնճատեսիլ, պատեհ դ Ր ոլխալուր, դժվարարահաճ,դժվարվերծանելի: մածուն, մածուցիկ, ամպամած, մթամած մե ե որր: Փ.Չ չարահամբույր, չարքաշ, չափագրել, չբերություն, Փա: նավթագործ, ե ար մարտա քար, չինարեն, չրապուր, չկամ, չխոսկան, չղջիկ, չհավան, Հարա չոքել, չվացուցակ, չուգուն, չուննոր: գ/մանուշակագույն, »հա փոխհատուցել տարագնաց, տարափոխանակ, դ/ արդուկ, մեր Հ աճ ե/ արարիչ, կազմարար, ներարնել, տառգանա տհաճություն, անալ, տերնագուրկ՝ տխրանուակ տղմուտ, տհաս, չակ, տձն ձեռնարկ, Կան պարույ առարկել, արու պարուրաթել, Փ Ապակերե

չ

:

չ

պարփակել, արուրա կորնթարդ,պարագիծ, հարդարանք,

,

ա

ստոր-ը

այն , (դ Բ-96. Առանձնացնել ածանցներչեն: ներս, ներուժ, ներհուն, ներՓՆերկա, ներշնչել, ներույթ, ներգաղթ, ներուստ, ն երածություն: ն երդրում, ներարկել, ունակ, ներքին,ներգաղթել, շարույթ, շարել, շարադրել:

ա

ստորաշունչ, ստորաքարշ, ստորոգի,ստորագրահավաք,

ստորոտ,

-յուն առանձնացնել (Ձ Բ-97. Տրվածբառերից

-յա,

ն՛ ածականներ: ն՛ գոյականներ, կազմել

ը/ կարդալ, հոգալ, թշշալ.... թ/ գրվել, մանուշակվել... ժ/ հեռացնել,խաղացնել... ժա/ հագենալ,վախենալ... ժբ/ կոտրատել,փշրտել...

-ող, -որդ, -ու,

-ում

ածանցներով

Առանձնացնել աց

ա

ալն ա ռ ո բայերը,

ն-ն -

ն

չ-ն հիմքի մեջ դրվող Հ

տեսնել, Վեւրեր

ո չեն Պարեն զամչեն մտնել, կանաչել, տանել կպչել, չտեսնել, գետնել, փչել, գտնել, ճչալ, զբոսնել, չհանգչել, չբերել, մեղանչել, հնչել, չալանալ, չակերտել, չամչանալ, չարագնել, շնչել, դիպչել, սառչել, թողնել, չգոյաճալ, կորչել, ուռչել, թռչել, մարտնչել,մեռնել, դեղնել:

ի՞նչ նրբիմաստէ

.

Ար.

103. մասնակաղապարներով` Կազմել 3-ական ածանցավոր բառեր հեւտնյալ ա/գոյականականձիմք գոյականակերտածանց/տն/տուն/Հակ.../ ու

բ/ գոյականականձիմք Ժ ածականակերտածանց/հա յըՒական.../ գ/ գղյականականհիմք մակբայակերտ ածանց/երեխաչյ/Ւաբար.../ դ/ աժականական ձիմք ՛: գոյականակերտածանց/բար/ի/ություն.../ ե/ ձիմք Ժ ածականակերտ ածանց/խորին.../ զ/ ածականական ձիմք -: մակբայակերտածանց/տրտմ/տրտում/ժԺագին.../ է/ թվականական ձիմք - մակբայակերտածանց/նո-ակի.../ ը/ մակբայական ձիմք - ածականակերտ ածանց/մշտ/միշտ/Է ական.../ թ/ մակբայական ձիմք մակբայակերտածանց/դանդաղ-որեն.../ Է գոյականակերտածանց/հան Ժ ածո.../ բայահիմք Է ածականակերտ ածանց /հմա/յ/Ւիչ.../

ածականական

ը

ունեն:

Բ-100.

փախցնել...

զ/ մոտեցնել,կանգնեցնել Բ-102. "102.

բառաշարքերը լրացնել

է/ անցնել, իջնել...

անալ,

ր

Առանձնացնելայն բառերը,որոնքժխտականճախածանց անասՓ Աճագաթիթեղ,անամպ, անանձնական,անանուխ, անապական, անդամալու յծ, Սաբույժ, անբասիր, անգամ, անգայթ, անգղաբույն, անգո, (.

տխրել, հուզել, վայել

դառնանալ,այլանալ... դռռացվել, հզորացվել...

ստորին:

է ց-0 (Ձ Բ-98. Ռրոշել, թե ո՞ր բառերում հավելումայն: ցայգաՑայսօր, ցնցուղ, ցողաթաթախ,ցայգ, ցերեկ, ցուցահանդես, ցնցոտի, ցմրուր, ց պահանջ, ցայգանդորը, ցուցակ, թիթեռ, ցարդ, ցամաք, ցտեսություն, ցմահ, ցին, ցավագար, ցել, ցուպ, ցցասյուն, ցկյանս, ցավալլուկ, ցուցափայտ,ցայգաշուշան,ցայժմ, ցայտ, ցանցաձն,ցանցկեն, ցայգաբաց: ց ախուտ, ցցել, ցատկ,ցնծալ, ցնցել,ցայգերգ,ցածրորակ,

-ական, -ային,

Ն

ն

Է. որոնցում ունեցողները:ածանցներ՝ ածանցն էն. ներածանցներ

նախածանց,ն

-ատ,

ի

ե կպչել... գ/դիտ) Ն

տխրա մռնչյուն, խրահնչյ ուն, աչյուն, չ) Դոփյուն, ուրախություն,ձյուն, շաչյ սյուն, անկյուն, մայուն, տխրություն, արյուն, տրոփյուն, երջանկություն, կափկափյուն: ճ ռվողյուն, կայուն,պայթյուն, մթություն,

(Ա Բ-99. -Իկ, -իչ,

Ա

բ մ մտց

ստորաբաժանում,

ստորանալ, Փ Ստորակետ,ստորագրել,ստորաստիճան,

աերարոր

կազմությունը ք ԲԱՆ Բացատրել բառերի օրինակներով:

շարասյուն,շարակցել, շարունակ,շարական, Շարահյուսություն,

շարք,

,

տնանկ,տրտմօրոր, տգեղ. տողադարձ,

բառերը, որոնցում`ներ-ը, շար-ը,

Փ

ապահով, ապաշխարանք,

Ց

ր

-Ժ

Սքայամիմք

ընտրել1 դասագրքերից (ք Բ-104. Բուհականմասճագիտական

(Ձ Բ-107. Ժամանակակից հայերենում բառակերտականակտիվ միավորլեռ, արյուն, հուր, արն, աստղ /սրանք՝ ճերից են հեռ /հեռու/, լույս, բառասկզբում,զերծ, մերձ, կիր, վար, տար /սրանք էլ` բառավերջում/ բառերն ու արմատները. օգտվելով բառարաններից` գրել սրանցով բառեր: բաղադրված

էջի չափով

կազմել հաճախականության որնէ հատված,գտնել ածանցավորբառերը,

աղյուսակը:

ընդգծելածանցները,հնչյումափոխվածները՝ (ԱՁ Բ-105. Հետնյալ բառերում

հնչյունափոխվածերկու: Վերականգնել մեկ գծով,չենչյունափոխվածները՝ տարբերակները: ճերիանհնչյունափոխ անասնապահ, խորհրդաժողով, ուսուցչանոց,փորձնական, Սերնդակից, սառցաշխարհ,վայելչազարդ, վարչաջղայնություն, մանրանկարչություն,

քք Բ-108. Ա Հինհայերենյանհեռուստ

բառով /որը մակբայ է ն նշանակումէ ամենավաղշրջանից մինչնանցյալ դարիկեսերը, «հեռվից»/սկսածհայերենի ոչ մի բաղադրյալ բառ չի կազմվել: Մերօրյա բացատրականն ուղղագրական գլխաբառի տակ եղածները ն բառարաններիցդուրս գրել «հեռուստ» այս բառի բառաստեղծական դերի աշխուժացմանպատճառը: բացատրել Ճ Բ. Գիտատեխնիկական, հասարակական-քաղաքական տեղաշարժերն պատճառդառնում: ի՞նչչափովեն բառապաշարայինփոփոխությունների Գ. Տիեզերքի նվաճումը, հրթիռներիօգնությամբտիեզերք բարձրանալը, Լուսնի վրա սն բծեր տեսնելը, Մարսի վրա մարդկայինուրվագծեր նկատելը ի՞նչ նոր բառերի ստեղծման պատճառ են դարձել ն դառնում. նշել բառակերտությանմիջոցները: Դ. Սպորտի զարգացման ն մասսայականացմանհետ կապված նորաստեղծբառերգրել:

վերջնակետ, շահութաբեր, գիտնական, գրչատուփ, գործունեություն,մոլեգնաբար, թովչանք, մարդկային,կառուցապատել, առօրյա,

պետ,

ահագնանալ, կանգնել, լեզվամտածողություն, փախստական, գեղջկական, զեկուցագիր, ծննդավայր, մշակութային, առօրեական,

սառույց,

վերստին,գրչակ,սննդարար,թռչնանոց: քք Բ-106.

Ա.

Տրված տեքստումգտնել ածանցավոր բառերը, կազմել

կաղապարները: բառակազմական

այլ բառերկազմել: Նույն կաղապարներով են տիեզերականօրինաԿյանքը տիեզերքում...Ոմանք այն համարում Ոմանք էլ տիեզերքի արդյունք: չափություն,մյուսները՝պատահականության որը հիվանդություն, են տիեզերական համարում, ծերացմաննախանշան է Հնարավո՞ր «առողջությունը»: սրբազան նրա է հյուծել կարող քայքայել, վերանա, հանկարծ տիեզերքնառանց մարդու: «Եթե մարդը պատկերացնել հարցրեց մի անգամ Վիլյամ Սարոյանը: տիեզերքենբան մը կպակսի՞»,մարմին է, ուստի նրա վերաճալով Այո՛, կպակասի...Մարդը տիեզերական Իրավացի է ա նկասկած,կպակասի... տիեզերքից, բան կամ չլինելով ինչ-որ Նարեկացին.«Ոչ նմանս ունեմ, ոչ էլ օրինակս...»: Եթե գոյությունունենար Արարիչըն երբնիցեհարկ լիներ նրան հաշիվ ներկայացնելտիեզերքիանցուդարձից,ապա բավական կլիներ Արարչին ն լել տալ Շուբերտի «Ավե՛ Մարիան»,ցույց տալ Պիկասոյի մի նկարը կամ ն ճրա առաջ դնել Պարթենոնի մակետը, Արարիչը կհասկանար, որ այդ ամենը ժամանակից ու տարածությունիցդուրս երնույթներ են, որ դրանք մարմինն է: ստեղծողը՝մարդը, իրոք, եզակի է. իր առաջ մարդ-տիեզերական է առջն դրվեր նա նրա նան, մարդը,եթե ինչ թե կհասկանար Դժբախտաբար մի կեռ դաշույն,Օսվենցիմիմակետը... մարմինը մի եզակի ու անկրկնելի երնույթ է Այո՛, մարդ-տիեզերական ու տիեզերքում,իր մենության միայնությանմեջ ապշեցուցիչ մի առեղծված: «Կարմիրգրքում» գրանցվելիքմի արժեք՝ ինքնաՈւ, թերնս,տիեզերական /Գ. Գուրզադյան/ հասցված... եզր ոչնչացման

Բ.

(Ձ Բ-109. Նոր բառերկազմել ախտն աղտ արմատականբառերով: ԼԶ Բ-110. Կետերի փոխարենմի արմատգրել ն երկու բարդ բառ կազմել, նկարագիր: օր.` դեմ/ք/ ... գրել----- դիմանկար, ե/ մեծ շատ թ/ ոսկի արձակ կուլ ա/ բ/ անձրն ....հարս գ/ զբոանել/ ....գործ ժ/ռադիո .....ձն առատ ժա/ ձյուն..... հեր է/ այգ........ գ/ ընկեր շաղախ դ/ քնքուշ տրոփ ը/ լուսին ....շղթա ժբ/ սառն թրթիռ գայյլ.......

ւ.

ԼԱԲ-111. Կարդալ, առանձնացնելպարզ ն բաղադրյալ էլ խմբավորել ըստ տրված աղյուսակի:

`

ԲԱՂԱԴՐՅԱԼ

ԲԱՌԵՐ

/ընդգծել

բառա-

|

բառերը.վերջիններս

ԲԱՌԵՐ

ԱԾԱՆՑԱՎՈՐ ԲԱՌԱՁԵՎԵՐ

ԲԱՐԴ

ԲԱՌԵՐ

/ընդգծել բառահարաբերական երկրորդական ձնույթները/

անուերկրորթները ՝

ՀԱՄԱԴՐԱԿԱՆ

ՎԵՐԼՈՒԾԱԿԱՆ

Ժողովուրդկոչվածը, ինչ խոսք, կույր չէ, բայց նան ինքնատես չէ ու չի կարողլինել, քանի որ ժողովուրդը մի անձ չէ, որ կանգնի հայելու առաջ ու տեսնի իր կան ու չկան: Ժողովուրդն ինքն իրեն տեսնում է՝ նայելով իր այն զավակներին,որ սերել են նրա ոսկրից ու ծուծից, կաղապարվել ըստ ճրա

է կերպարիու ժառանգել ամենայն հայրականը: Ժողովուրդն հավաքական բազմաամբողջ ցանուցիր ստեղծում նրանց` ի մի հավաքելով իր է այդ էլ ժողովուրդն ինքը ծնեց, որ հենց բայց լուսավորվում նիստությունը, էլ ոչ միայն վերառումով Այս բազմանիստիներքին ճառագումից։ են ժողովուրդ վերածնում: Կոժողովուրդնէ ճրանց ծնում, այլն նրանք ն նրա պարգնածլույսը դեռ երկար պիտի միտասնայդպիսիծնունդ էր, ու արտացոլվի նրա հոգու մեջ... դեմքին պարգնողի անդրադառնա ընդունած Պատմում են, որ «երբ իր /Կոմիտասի/ ներկայությունն այցելեցեր, կրկին ատեն կըհայտնե` փափագ հայրենակիցմը բաժանվելու ինձ այլնս չեք գտներ, ես այն կրհարեսրտառուչ կերպով.«Վերադարձին

ճամբորդեմ»: ն՛ Ե՛վ սխալվումէր հիվանդԿոմիտասը, իրավ էր: «հոս չգտնել» նա հավերժական է Սխալվումէր, թե իրեն երբնէկարելի -

է: ներկայություն

նա ճամփորդ էր, մի ճամփորդ Իրավ էր, թե «ճամբորդ եմ»: Իրոք որ ու դեպի դարերնէ գնում: Կոմիտասները է դարերից եկել որ մշտնջենական, Նրանց դիմաքանդակըկերտում է Ժամածնունդ են հազարամյակների: ու անշտապ, ու դեռ վար չի դրել իր մուրճն ու է նակճ ինքը,կերտում դանդաղ

տաշիչը:

/Պ.Սնակ/

Տրված բաղադրյալ բառերը ենթարկել բառակազմական վերլուծության,ընդգծել արմատականհիմքերը բառային ինքնուրույն ունեցողները`մեկ գծով, բառային ինքնուրույնգործածուգործածություն երկուգծով: թյուն չունեցողները՝ Քարային, կարդալ, երջանկաբույր, լեռնային, ապրել, վազք, հայելի, անծառ, ատել, սրտմաշուկ, սիրակարոտ, պատմահայր, աստվածամայր, ամաչկոտ, տանջալլուկ,երփներանգ,կարծիք, քաղցրահնչյուն, ցատկոտել, արնազօծ,գուժկան,բժշկական,աղտոտ, խորաքնին,մանրազնին: (Ա

Բ-12.

Տրված բաղադրյալ բառերը ենթարկել ձնույթաբաճական նշել ձնույթների քանակըբ ա/ հիմնական /փակագծերում վերլուծության ձնույթները՝ բառակազմական ձնույթներընշելովՋ նշանովբ/ երկրորդական Ճ նշանովգ/ երկրորդական ձնույթ/ձնակազմական/ բառահարաբերական ները՝/ նշանով: ն՛ Բ. Առանձնացնելայն բառերը, որոնցում կան ն՛ բառակազմական, ձնույթներ:Կազմել ձնույթակազմական երկրորդական բառահարաբերական ըստ տրվածնշանների:Օր.` կաղապարներն Ձ

Բ-13.

Ա.

գնդաոռանցքակալներին

ՋԷ/Ճ--Ջ-Ի-ՃՀ-ա-ԹՄ-ԷՊԻՊ:

-

Մարդկություն,ներքնաշխարհ,գեղանկարչություն,ճառագայթատարրալուծում, լուսավորված,մոլորակներից,ժամանակակից, աստղադիտարանից, ոսկեգույն, ճառագայթման,ռամանրամասնություններ, տարօրինակությամբ, աննախադեպ,հեռուսջերմամիջուկային, ամենահեռավոր, դիռազղանշանների, տացույց, լուսնափոշի,աստղանշանառություն, լուսազգայունություն,տիեզերաՏ4

նավից, իջնելու, լուսնագնացները,անվայրէջք, օդանավակայանում,նեյտրոճային, քրոջիցդ, դիմադրություն,բնեռամիտություն,գնդառանցքակալներին, բնեռաչափ,լուսնախցիկ, հնչյունահաղորդություն,հակամասնիկ,տարրազատում, ռենտգենազննում, անթափանցելիություն: (Ա Բ-լ14. -Կապակցությունների իմաստն արտահայտել մեկ բառով՝ բացատրելով կազմությունը ն նշելովկատարվածհնչյունափոխությունը: Փոքը առու, լույս տվող, զրույց անել, մեղու բուծող, նուշի ծառ, ընկույզի ծառ, փոքրիկշուն, սուտ ասել, ձուկ վաճառող,հոգի խռովող, էշի տեր, վեպ գրող, միտք անել, բարի սիրտ ունեցող, լուր բերող, գույժ հաղորդող,

խորհուրդտվող, գինի վաճառող, բույնը ավերված, բույր ունեցող:

հետնյալ կրկնավորները

Թ Բ-115. Գրել ն բացատրել կատարված բառերի հնչյումափոխությունը՝առանձնացնելով ա/ կրկնավորներ,որոնցում երկրորդբաղադրիչիսկզբի բաղաձայնըփոխվել է /հաց-մաց/. բ/ բարդությաներկրորդբաղադրիչիսկզբում բաղաձայն է ավելացել/աման-

չաման/.

գ/ բարդությանառաջին բաղադրիչիբաղաձայննընկել է /ակաս-պակաս/, դ/ բարդությանառաջին բաղադրիչի որնէ ձայնավորըերկրորդումդարձել է ու /մարդ-մուրդ/: Փառոք, թափալ, զիզի, թռի, խունջիկ, ծակ, ծուռտիկ, կոկլիկ, հագուստ, փայլուն, պակաս, բարակ, թելիկ, նոր, շախով, շլդիկ, լակոտ, չալիկ, հեզիկ, չեմ, հին, ձայն, մանր, սուտ, փոքր, քիչ, թալան, հաց, կլոր, պարապ, ոլոր,

քաղցր,

սնիկ, սուսիկ,

սուս,

փալաս, աղքատ,

ցախ:

Էմ Բ-116.

Հետնյալ բառերից յուրահատուկ հնչյունափոխությամբ կրկնավորներկազմել/օր.՝ շիտակ շիփ-շիտակ/: ա/ լեցուն ե/ նոր գ/ կարմիր է/ սն թ/ դեղին բ/ դատարկ ճերմակ ժ/ կապույտ զ/ մենակ դ/ -

ը/կանաչ

(8 Բ-117.

Ա. Պ.

Սնակի ներքոբերյալբանաստեղծական տողերից դուրս

գրել կրկնավորբարդությունները՝դրանք բաժանելով3 խմբի՝ ա/ անփոփոխ կրկնությամբ կազմվածներ բ/ հնչյունափոխությամբկազմվածներ. գ/ շաղկապովկամ նախդիրովկապակցվածկրկնավորներ: Բ.

Բացատրել կրկնության պատճառով կատարված իմաստային

ն պարզելխոսքիմասային հավելումները-փոփոխությունները անցումները:

Լ Կարմիր-կարմիր բշտիկներով Մենք պատած ենք ներսից այնպես, Ինչպես հոնի աշնաճային ծառը դրսից: 2. Եվ հիմա մենք ինքներըս Պիտի բացենք հոժարակամ, Բացենք շե՛րտ-շե՛րտ, փաթե՛թ-փաթե՛թ... Պիտի բացվենքհոժարակամփաթե՛թ-փաթե՛թու շերտ առ շերտ... 3. Եվ մեր քիթ ու մռթից քմծիծաղ է կաթում, Ինչպես ամեն ծառից կենտ-կենտ տերն: 4. Կեղնահանայս ծառի վրա մնում են հիմա Քիչ թե շատ առողջ այս քո աչքերը՝

5. Ես իմ մթի՛ն-մթի՛նկարոտն այնպես անորոշությամբ... Լեցուն, լեփ-լեցուն են, թե իր հին: գիտեմ,Ինչպեսկույրը գիտիբնակարանն

աի

աա միխոր խանն նե

ու մեն-մենակ են սովորու լոկ, Որ առանձնապես ր Միլիոնու միլիո պանքի:7. Մենքդուրս ենք եկել մութ քարանձավիցառ առ փաղանգ լեգեոն, լեգեոն սպանվեցին առաջ: 8. Չմեռան նրանք,այլ պես-պեսԿսարքեն մի ճոխ լաչակներ 9. Հետո կանացի փաղանգ: Ծուխ անկրակ, Ու տարա է սարքում, ծուխ հանդես: 10. Քամին փոշուց են 11. Կարծես լեռներնանգամ շուռ-մուռ պուրա՛կ-պուրակ: Շուռ ու Նայու՛մ-նայու՛մ, եմ իմ ձեռքերին... ստվերներով...12. Ես ճայում կարծես նրանց վրայից մուռ եմ տալիս... 13. ...Եվ մոլեգին շոշափումով 14. Սկսվում է մի նոր գարուն տառ: առ տառ Ջնջում եմ իմ «հարկավորչէ»-ն ողջունումէ ինձ Եվ տեղն ու 15. Խեղճ պատշգամբը անհատա՛կ-անհատա՛կ: է լայնանում,Եվ փոխնիփոխ տեղն էլ հրաժեշտտալիս: 19. Պարաշրջանն են աղջիկ-տղա: կապում օղակ-օղակԵրգ հանգույց-հանգույց,

տարի

Հիմ "ո իր գալի

(ք Բ-118. Ա. Տրվածկրկնավորհիմքերովբայերը խմբավորելըստ հետնյալ

խմբերի ՝ ա/ անփոփոխ "/

հուրաանվածներ արմատները: ամ հնչույթ կորցրած/

Դրզերականգնել ենչրւնափոխված վածհիմքո

ածներ:

գլգլալ, Գրգռել, կարկառել,հեծեծալ, շոշափել, քրքրել, փորփրել,ձգձգել, խլխլել, փաթաթել, փոփոխել, մրմռալ, թաթախել, թրթռալ, թոթովել, բաբախել, այլայլել, ծածանել, փրփրել, հեկեկալ. հոտոտել, հայթայթել, բարբառել, կաշկանդել, տատանել, թոթափել, կաղկանձել, փայլփլել, խշխշալ, ֆսֆսալ, շխկշխկալ, դողդողալ, չարչարել, ծակծկել, խազխզել: ծռմռել, գ եղգեղել, թափթփել, հեծեծել, թրթռացնել,

վազվզել,

(8

Բ-119.

Ի՞նչ խոսքի մասերից են հարադրվածհետնյալ հարադրական

նե բարդությունները: Շարունա ացնել:

ԱԱ բ/հինգ

կանաչ-կարմիր ե/ Աաճաը, աղբյուր հուշարձան զ/ տասներկու-տասներեք

ճգ-վեց,

գ/ կրակնընկնել,թոզ փչել, մարդ լինել... դ/ախ բաշել վայ անել...

լավՎվատ, դուրս գալ, վրա տալ, առաջ նայել... է/ կարդալ տալ, պարել տալ....

Ա. Տուն, ուսանող, մսուր, կիլովատտ,ձյուն, աղբյուր,

աղմուկ, զենք, թն, նետ,

դեղ, շաչյուն, երկինք,սար: Բ. Թանգարան, ժամ, հուշարձան, թիկունք, գետին, ձոր, աղաղակ, զրահ, ձմեռ, ուսանողուհի,աղեղ, դարման,շառաչյուն: մանկապարտեզ,

իմաստային

տար-

բարդություններ,ռրոնց բաղադրիչներն իմաստով խիստ մոտ են ն մերձավորհասկացությունեն արտահայտում. բ/ բարդություններ,որոնց մեջ բաղադրիչները հեռավոր կապի մեջ են գտնվումն երկրորդ բաղադրիչի դրսնորած իմաստը գերադասությունունի առաջինինկատմամբ. որոնցմեջ առաջին բաղադրիչիարտահայտածիմաստը գ/բարդություններ, է երկրորդիդրսնորածիմաստին. զուգակցվում Դիմում-գանգատ, խորհրդակցություն-սեմինար, ցուցահանդես-տոնավաճառ, համերգ-դասախոսություն, հրթիռա-միջուկային, մարդ-մեքենա, տիեզերագնաց-օդաչու,գրադարան-ընթերցարան, մսուր-1անկապարտեզ, տուն-թանգարան, մրցանակ-գավաթ, աղբյուր-հուշարձան, ցուցահանդեսլիտր-վայրկյան, մարդ-ժամ, դիմում-նամակ: դասախոսություն, ա/

(ԱՁ Բ-122.

Բայական հարադրականբարդություններկազմել՝ հարադրելով ԱնԲխմբի բառերը: Փ Ա Միտք, սիրտ, աշխարհ, առու, աչք, մարդ, խելք, քիթ, կռիվ, քնով: Բ. Չլինել, դառնալ,մատնել, ընկնել, գալ, բերել, տալ, հանել, դնել, մտնել: ՓԱ գնալ, կարդալ, անել, աղաչել, մեռնել, քշել, թռչել, գրկել, զուգվել,ուտել, չափել, պահել, ծլել: Բ. Պահպանել, փախչել, պրծնել, ծաղկել, զարդարել, համբուրել, գալ, խոսել,պաղատել, տալ, խմել, տանել, ձնել, դնել, հեռանալ: Փ Ա.Արժանի, կանաչ, սն, անպատիվ, թնաթափ: Բ. Չլինել, լինել, բերել, անել, կապել: Փ ԱՆերս, դեմ, դեն, դուրս, մեջ, շուռ, վրա, տեղ/ը/,մոտ, տակ/ը/:

առնել, Անել

Աա վաՎո: հեյ, վայ,

Բ. Դնել,

՞մ Բ.

գալ,

նետել,

ընկնել,

Ախ Գցել, կանչել, քաշել,

տալ,

բերել,

անել:

իլտոնին աւ քԱնո .Ծ

ութեթն,

,

Բ.

Թռչել, քաշել,

գցել, գնալ,տալ, Ն հասնել, Ն գցել, անել,անել, մտնել:է

ջարդուխու

-վեր,

,

,

»

գալ,

սարքել, անել, լինել,

տալ,

ախ ու վախ, խուն ,

-

չլինել, դնել:

(Ա Բ-123. Ա. Տրված բառերով /անհրաժեշտձնափոխություններով/ կազմել

(Ձ Բ-120. Հարադրական կազմել՝հարադրելով բարդություններ Ա ն Բ խմբի

գոյականները:

Տրված բարդությունները դասդասել ըստ

(Ա Բ-121.

բերությունների՝

յուն դւրմվածքմոր ցատրել դարձվածքների հարադրականբայերի

արարո ՃԲ.

.

Բա

օգտագործելով փակագծերում

ն

թյուններըն նմանությունները: ՓԵ րես/ պնդացնել, առնել, դարձնել, տալ/՛. Փ Ձեռք / ՓԱչք / բանալ, տալ, ունենալ, հանել/. ՓԳլուխ / տալ, բերել, ընկնել, կախել, պահել, ծռել, ուտել, յուղել:

տարբերու-

մեկնել տալ առնել, խնդրել, բարձրացնել:

-

լեզվականո՞րմիավորնէ ավելի շուտ ձնավորվել՝ 8 Գ. Ձեր կարծիքով՝

բա՞ռը,

թե՞ դարձվածքը: բարդությունը, հարադրական ՞

՞

.

Բ-124.

(ք Բ-125.

բարդությունները: Գտնել հարադրական

մարդիկ, տարբեր ինչպես բոլոր այլ բնագավառների Գիտնականները, են: Կան գիտնական-ճգնան տեր բնավորության խառնվածքի վարքի, ն գիտգիտնական-տեսաբաններ վորներ ն գիտնական-կենսասերներ, գիտնական-նստակյացներ գիտնական-որոնողներ, ճական-ուղղափառներ, ն գիտճագիտնական-սակավախոսներ ն գիտնական-ճանապարհորդներ, /Գ. Ջահուկյան/ կան-ճարտասանմներ... մասին Ալեքսանդր այդ անճապատ-երկրի Փ 1. Անվերծանելի փարավոնների Փ

աղապա

Մակեդոնացինլսել էր իր ուսուցչից` Արիստոտելից: 2. Գալիլեյը, լինելով էր մտածող-տեսաբանն միաժամանակ`ստեղծող ինժեներ, մտածում աստղադիտակստեղծել: 3. Գիտնականները համոզված են, որ նոր գենը ժառանգաբար հատկություններով տեղակայված-պատվաստված կանցնի ն հաջորդ սերունդներին:4. Գալիլեյը ցույց տվեց, որ Վեներան Լուսնի նման պինդ, սեփական լույս չունեցող մարմին է: 5. Գիտության պատմությունըթերնս Հալլեյին պետք է երախտապարտ լինի, որ շնորհիվ նրա հորդորանքներիու անօրինակ համառության`Նյուտոնը ձեռնամուխ եղավհրատարակելուայդ ամենը: 6. Դրանից հետո ճա խնդիրդրեց պարզել, էլիպսիցբացի.. «Երեք դիտումներիմեթոդը» թե ի՛նչ ուղեծրեր են հնճարավոր՝ հնարավորությունտվեց ոչ միայն իսկական ուղեծրերը որոշելու, այլն վերականգնելու լուսատուի շարժման ամբողջ անցյալը: 7. Լեժանտեի բախտըչի բերում,ն երբ ճա վերջապես տեղ է հասնում, արդեն ուշ է լինում. Վեներայի անցումն Արեգակի վրայով արդեն տեղի էր ունեցել: 8. Խոր ծերության շրջանում Էրաստոսթենեսինծանր դժբախտություն է հասնում. ճա կուրանում է: Երկու աչքից: Ընդմիշտ: Եվ, բաց անելով երակը, վերջ է տալիս կյանքին: Նա աշխարհ էր եկել, որպեսզի տեսներ արնը: 9. Գալիլեյը նկատումէ, որ թեպետջահի շարժումը կամաց-կամացմարում է, ն ճոճման թափը՝նվազում,բայց ն այնպես մեկ ճոճման, ծանրոց-ջահիմեկ գնալ-գալու վրա ծախսված ժամանակըգրեթե չի փոխվում: 10, Լսվեց խրտնած ձիերի սմբակներիդոփյուն ն խրխնջյուն` միախառնվածթուրքերի գոռում-գոչյունի, աղմուկ-աղաղակի,զենքերի՝ ականջխլացնող շաչյուն-շառաչյունի հետ: (Ձ Բ-126. Հետնյալ բառերըդարձնել բարդության առաջին բաղադրիչ ն կազմել բաղհյուսականհարադրականբարդություններ՝հարց, հայր, քիթ, փառք,լաց, գիշեր, դեղ, ժամ, սար, դարդ, դատ, խոսք, ամառ:

ու

բառ

բառ միավանկ

բարդություն-տերմիններիբ/ գ/ միավանկբառ

շարքը Լրացնել հարադրական օր.` գամմադասագրքերից/ տարբեր բուհական օգտվելով 10-ով՝ առնվազը որոշիչ-որոշյալ.. /: քվարկ-աղյուսներ, քվանտ, բետտա-մասնիկ,

(Ա

3-ական բաղհյուսական բարդություններ հետնյալ

պաննոն միավանկ ե ավանն -: երկվանկ Ջ

՛- ու

Է

խայտառակ,խելք դ/ երկվանկբառե/ երկվանկ բառ -զ/ երկվանկբառ -

ու

ու

ու ու

/0օր.`հալ ու մաշ/ բառ /2ր.` դուռ ու դրկից/ Է եռավանկ,քառավանկ ու /օր.` խաղք բառ բանականություն/ Է միավանկբառ /օր.`արոտ ու քար/ երկվանկբառ /օր.`աղի ու լեղի/ Է եռավանկ բառ /Թր.զ̀ուգված ու զարդարված/չ Է

բառ

Ւ

ու

(Ա Բ-128. Ընդգծել բաղհյուսականբարդությունները:Որոշել բաղադրիչների իմաստային հարաբերությունը` հակիմա՞ստ,թե՞ հոմանիչ կամ են կազմվել: իմաստովմոտ բաղադրիչներով 1. Ամոթ քեզ, Մոսի, թուք ու նախատինք... /ՀԹ/: 2. Հազար տարվա փորձ ու գործ Սկսվում է ամեն օր /0ն/: 3. Անուշ նիրհեցին ծով, անտառ ու լեռ, Ննջեցին անուշ երկինք ու երկիր... /ՎՏ/: 4. Մտածումներս թախիծ ու թույն են... /ն/: 4. Ինձ թաղեք, երբ կարմիր վերջալույսն է մարում... Երբ մթնում կորչում են ծով ու հող... Ինձ թաղեք, երբ կարմիր վերջալույսն է իջնում... Երբ մթնումկորչում են լեռ ու արտ //: 5. Ա՛խ, մեր սիրտը լիքը դարդ, ցավ, Օր ու արն չտեսանք... /ԱԻ/: 6. Յարս նստե վանքի դռան, Նուռ ու խնձոր կծախե. Հարս ու աղջիկ քովը կուգան /ն/: 7. Ցածում բախվում են օրոցք ու շիրիմ, Բացվում են հավերժ հաշտ ու ոխերիմ, Անհայտից հսկում` սգում է 8. Երնեկ արն ու լուսին լինեինք, Որ իրար երբեք աստված /ՀՇ/ /ն/: չհանդիպեինճնք 9. Ինձ թվում է, թե նա իր թաթերովԼույսն ու մութն է կշռում ազնվորեն /ՊՍ/: 10. Ու նահանջի ճանապարհին Մինչն անգամ Թուփ ու ծառին վարակում է Ծաղիկ կոչված հիվանդությամբ /0/: 11. Բոլորի պես Նրանք նույնպես Անկարող են ապրել առանց հաց ու ջրի, Մակայն նրանք Չեն էլ կարող ապրել միա՛յն հաց ու ջրով /6ն/: 12. Սակայն պատիվ ու փառք նրա՛ն,Ով կարող է հոգի վառել.../0/:

կազմելկցականբարդուՏրված բաղհյուսականբարդություններից տարբերությունները: նրանցիմաստայինգործառական Ետ ու առաջ, աղ ու հաց, լուռ ու մունջ, քիթ ու մռութ, հաց ու ջուր, սար ու ձոր, վար ու ցանք, դես ու դեն, կեր ու խում, լաց ու կոծ, այր ու ձի: (1

Բ-129.

թյուններ՝ բացատրելով

ն

(Ձ

Բ-130. Գրել 10 կցակաճբարդություն,որոնք քարացածքերականական ձներ են, ինչպես օրինակ՝այնուամենայնիվ, բերանքսիվայր....

(Ա Բ-131. Տրված բառերովկազմել բարդություններ՝ հոդակապով բ/ առանցհոդակապի,օր.՝ ջուր -ա/ ջրառատ, ջրախառն բ/ ջրկիր, ջրմուղ: Նուրբ, դուռ, գետ, ջուր, քար, մատյան, զրույց, զույգ, ժպիտ, ձուկ, լայն, ծով, ձեռ/0/, դուռ/0/: ա/

բաժանել հետնյալ խմբերի լ

`

կցականբարդությունները

րոք ե Բ րուններ հարադրական ծ

-132.

բառերիբաղադրիչներիկցումով

,

են

առաջացել.որոնք առ,

բ/ բարդություններ,

առաջացել.

Գաաա գա

զ,

ընդ,

ըստ

արտահայտում բաղադրիչներն որոնց հատկացուցիչ-հատկացյալ,

ենթակա-

են

ստորոգյալ-պարա-

ըոշյալ

հարաբերություններ. կապակցված են համադասական ները Սոսու րոնց քաղագիիուրը

Արայանը որոնքառաջացել ե/

ց,

ումով են նե նա Ծախդիրների կցումով

բարդություններ,

են

ձներից: քարացածքերականական

քարեդար, Ակճածել, մերթընդմերթ,այսօր, տղամարդ, մայրցամաք, վերլուծել, տանտիկին, մ որեղբայր, օրըստօրե, ո վնէ, գործածել,գույնզգույն, այնուամենայնիվ,այսուհետն, հինավուրց, Էջմիածին, ծաղկապսակ, գլուխգործոց,քեռակին,իմիջիայլոց,պատվոգիր,վերջիվերջո, ինքնըստինքորովհետն, երբնիյան, աղուհաց, համենայնդեպս,առնտուր, տարեցտարի, վազեվազ,այրուձի, զ առիվեր, վայրիվերո, տանտեր, ցե, ելնէջ, տերողորմյա, ժամեժամ, ճրագվառոց:

հետնյալկաղապարներով՝ բարդություններ (ք Բ-133. Կազմել3-ականիսկական Է գռյական-: բայարմատ/ծաղկաբաղ/ գոյական«գոյական /ծաղկաման/ /լսափող/ բայարմատ՛ գոյական /բայլամոլոր/ բ/ գոյական -- ածական /վարվելաձն/թ/ ածական գոյական գ/ անորոշդերբայ չ գոյական ժ/ածականՒ ածական /դեղնակարմիր/ դ/ ածականչ բայարմատնրբանկատ ժա/ /հազարագանձ/ գոյական ն/ մակբայԷբայարմատ/ղանդաղաշարժ/թվական զ/ դերանուն-- գոյական/նույնանուն/ ա/

ը/

'Ան

յուրաքանչյուրի դիմաց հնչյումափոխված Բարդություններից գրել, օր.՝ մամռապատ մամուռ: տարբերակը անհնչյոււմափոխ բաղադրիչի (Ա Բ-134.

--

Կենսաբեր, նվիրաբերել,կենսագիր, սրտամոտ,կենսախինդ,գծապատկեր, օրենսգետ,շիկահեր, ծխամորճ,գլխահակ,կրծոսկր, մատենագիր, հուզառատ, մշտաժպիտ,հրազեն,օրինագիծ,ձվաձն, հուսավառ, ալրաթաթախ, արնագույն,կարմրադեղին,կապձնեմարդ,ընձուղտ,սրընթաց, գունանկար,

տականաչ,մթնշաղ,կիսագունդ,բթախեղդ:

(ք Բ-135. Սենյակ, խնդիր, ամիս, նվեր, թուղթ, դուռ/ն/, նուռ/ն/, կես, հույս, սիրտ, կրակ, կարմիր,տուն, ամուր, հուր, գիր, թիռ, թուխ, գույն, զեն/ք/,լույս, բացատրելովկատարված ձյուն բառերովկազմելիսկականբարդություններ՝

հնչյումափոխությունը:

ք

Տրված օրինակի հետնողությամբհետնյալ բառերի բաղադրիչ արքայորդի արքա Հ յ Հ որդի /յ-ն հիմքակազմիչ մասերն Բ-136.

առանձնացնել (

-

մասնիկէ/:

Հաճոյատես, աճոյատես,

կեն ելակե նանացան, կենսաթոշակ, վարվելակերպ, գարնանացան,

աչագեղ, կառամատույց,աչքաբաց,

շուք,

աչալուրջ,

խելամիտ, պարտքատեր,

կենսուրախ,կենսագիր, պարտամուրհակ, պատմելաձն: խոսելաոճ,

ն բառարաններից ննե ել մեծ, գույն,գույն,ինքն (ք Բ-137. Բ Բացատրական դուրս գրել ինքն, լուսին, աստղ առաջին բաղադրիչ ունեցող բառերը ն առանձնացնելբարդ ն բարդ ածանցավորները: -

մեծ,

ք) Բ-138.

Ա. Մասնագիտականաղբյուրներից որնէ փոքրածավալբաժին մաս' ընտրել ն դուրս գրել բարդածանցավորբառերը՝ ենթագլուխ, /գլուխ, դասդասելովըստ տրված բառակազմականկաղապարնմերի՝ ա/ արմատ-: արմատ -- վերջածանց /զուգահեռաբար/ բ/ արմատ-- արմատ -- վերջածանց - վերջածանց/վրտակայունություն/ գ/ արմատ-- արմատ-: արմատ -: վերջածանց /ինքնաբննադատություն/ դարմատարմատարմատվերջածանց--վերջածանց /(լեզվամտածողություն/ ե/ արմատ-- ածանց ՛ արմատ/հեռուստացույց/ զ/ արմատԷ ածանց -Ժ արմատ Է ածանց/ձնույթաբանական/ է/ արմատ-ածանց " արմատ ւ ածանց -: ածանց/դպրոյաշինարարություն/ ը/ նախածանց-: արմատ -: արմատ/չարահյուսագետ/ թ/ նախածանցարմատ -- արմատ -- վերջածանց/անհավասարակշոռություն/ Ճ Բ. Եթե հանդիպեք առավել բարդ կառույցների, դուրս գրեք ն կազմեք բառակազմականկաղապարները:

(2 Բ-139. Ճ. Ա. Ընդգծել տրված բառերի բառակազմականհիմքերը,որոշել նրանցխոսքիմասայինպատկանելությունը: : Բ. Առանձնացնելայն բաղադրյալ բառերը,որոնք՝ են երկու բառակազմականհիմք ենթադրել/օր.՝ անազնվություն ազնիվ - ություն ն ան Ժ ազնվություն/. բ բաղադրիչ. ընդգծել այն /օր.` արքայադուստր

արկարող ո Հ խոաստակիր ունեն արքա

|

-

-

ադուստր:: Ճ Գ. Ընտրել 5 բառ ն յ

ներկայացնելբառակազմականքայլերը: ղագ Աստղագիտություն, գրքանկարչություն, դշխոյապ դշխոյապատում, ենթակառուցենթ ց ,

»

չ

վածքային, ժողովրդահայրենասիրական, լեզվականխազգայնություն,

|

աշնանավե աշնանավերջ,

մեղսագործ,մեղսածին,հաճոյակատար,կողմնապահ,շնորհագարնանամուտ,

/«Բառակազմական հիմքը տվյալ լեզվական բաղադրյալ միավորի մի մասն է, լեզվականցանկացածմակարդակիբաղադրյալ միավորիայն հատվածը, որը մնում է, երբ նրանից անջատում ենք այդ միավորի կազմության վերջին բայլում ավելացած բաղադրիչը...» /Ս. Գալստյան, Ժամանակակիցհայոց լեզվի գործնական աշխատանբներիձեռնարկ,էջ 107/:

դրամաաբժշկածագումնաբանական, չմակդիրավորվող, ձայնալարային, գ երհզորություն, կենսագրական, ջրօրհնեք, վաքչություն,կարճուերկարվել, երրորդել, աստղադիտակ, ակնաձնահնչույթաբանություն, նույնանալ, չկայություն, ռուսալրաանհիշաչարություն, սնծովյան, բուժարան,վայել, տրամաբանափիլիսոսահմանադրափոխություն, տվագործակալություն, քաջնազափոխհակադրվածություն, ուլտրաազգայնամոլական, փայական, հեռախոսահակարոտաբաղձություն, րավարի, ապաբարոյականացվել, դյուցազներշեքսպիրագիտություն, հեռուստաքարոզարշավ, ղորդակցային, ռաա շնանային, համահայաստանյան, գություն, տիեզերագնացություն, ուրվականանալ,ոչնչահաճոյախոսություն, ճախաթռիչքային, դիոընդունիչ,

փորձագետ եզրածաղիկ

Հ.

բերանբաց

Հ

Ս.ա.

առատաձյուն

-

Հ

»

քարաժայռ

թթվակաղամբ...............

հետնյալ մասնակաղապար(ը Բ-143. Ճ Կազմել իսկականբարդություններ

ներով`

ա/ սերողհիմք է բաղադրող հիմք /ծովափ.../ բ/ սերողհիմք -Է ա -- բաղադրող հիմք /լուսապսակ..../

հիմք / ոսկեթն.../ գ/սերողհիմք-: ե /ե- ի ա/ բաղադրող /արքայորդի.../ է

դ/ սերող հիմք --.յ ե/ սերողհիմք --յ

հեռախոսազրույց: ճալ, անկյունագծաձն,

փ

հիմք հիմք /արբայադուստր.../ ադրող հիմք/ մկնդեղ.../

"Է բաղադրող Ւ ա

բաղադրող

իրաւ յնան քար... մեմ,Հանա վք հիմքն

Ջ Ա. Տրված բառերովկազմել նորերը՝դրանք դարձնելովմեկ սերող,մեկ բաղադրող հիմքեր/օր.՝ օրեն/ք/ տնօրեն, օրինագիծ/:

(ք

ՀԷ

Բ-140.

Հն

-

ա/ Կեզ, գետ, վեճ, զեն/ք/,վեպ, մեջ, կողմ, ձուկ, մուկ, դուռ, բեռ, գագաթ,

/

(ք Բ-144. Դուրս գրել իսկականբարդությունները: Ամբողջ 20 տարի Կոմիտասն անցկացրեց Փարիզի հոգեբուժարանում: Այժմ նա 66-ամյա ծերունի էր` ալեզարդ, փոս ընկած ակնակապիճներով,

հայր, քույր, մայր, երջանիկ: բ/ Հույզ, բազուկ,դեմ/ք/,տեր, ծափ, խինդ, սուր, կես,

բույժ, զրույց: մագաղաթյա թափանցիկ մաշկով, ցցված այտոսկրերով, կմախքացած կանո՞ր մարմնով: Հազար ինը հարյուր երեսունհինգ թվականի հոկտեմբերի քսանհիմքն սովորաբար առաջադաս սերո՛՞ղը, թե՛ վայրկյան լքում Վայրկյան երջին կյան Կոմիտասի Ու նա աա (1 Բ-141. 8: Հետնյալ բարդությունները Ա լաամեւնր հրանալի բա է Արանած բառա ոերի, կցությունների՝ կապա վերածել կենտրոնը՝սերո՞ղը,թե՛ բաղադրողը: հիմքնէ իմաստային որոշելով, մի երազ... Իբր դեղձան ծաղիկների վրա մեղմօրոր թրթռում էր քաղցրաթե ո ՛ր Աշխարհացունց,քառանիստ, սանձարձակ, ժամանակաչափ, խնկամարդիկ էր ակնակիտ լիճը: Լճափին Ըստ

Բ.

բառակազմահայերենիբառակազմական օրինաչափությունների՝ բաղադրողը: է լինում՝

`

առ

օրը:

հնչյուն մի երգ, ու մեղմորեն ծփում են հավաքվել: Ինքն առողջ է, աշխույժ ն կանգնած գանգանմանլեռնալանջի արփազօծ կատարին` ոգեշնչված երգում է. «Հայաստան, երկիր դրախտավա՞յր...»: Եվ երկնամերձբարձունքից լավ է երնում Արարատյան դաշտը, ուր կիսաշրջանաձնկանգնած է երգչախումբը:Մեկ շունչ, մեկ հոգի՝ երգում է խումբը հափշտակված, խրոխտաձայն, ն երգի աստվածային ելնէջները սփռվումեն երեկոյացող օրվա անդորրում: Մենք արնորդիներենք, հեթանոսարնորդինե՛ր,-գոչում է խմբավարը...

արեգակնահար,ամրապինդ.լուսնազօծ, նրբերանգ, մայրաքաղաք, ձյունածածկ, աստվածաքաղաքամայր,աստղաֆիզիկա,վիթխարահասակ, զարմ, արձակագիր, շղթայակապ, լուսնածաղիկ, ատոմագետ, հրածին, ծաղկաշղթա, ուշահաս, ջրաղաց, քաղաքաբերդ, բոսորակապույտ, ծովաշուշան, լուսապատկեր, անկյունագիծ, դանդաղընթաց,սրճաղաց, հրաեռապարակախոս,արագընթաց,ամրապինդ,գյուղաբնակ, ազգատյաց, կողմ, արագավազ, խաղասաց, եսասեր, հեքիաթասաց, դյուրազգաց, շղթայաձն,կիսակառույց,ճավամատույց: բույր,

Կռահել բառակազմականմիջոցը ն լրացնել: Բացատրել կամ փոխատեղականտարբերակբառազույգերի/դիրքային բաղադրյալ օգտվելովորնէ բացատրականբաների/իմաստայինտարբերությունները՝ ռարանից/օր.՝փայտաշեն/փայտիցշինված/ շինափայտ /շինանյութ/ Փ պատվարժան արժանապատիվ Փ Միջագետ գետամեջ երթուղի» քաղաքամայր ............ » գեղահրաշ Հ. Հ- սիրախաղ ԱաաաԱկեկԱկԱն Անն Հ. գիշերալուսին փայտաշեն » Հ խաղասկիզբ՞»............. ԱկԱկԱ ծաղկազարդ Ֆ կարմրադեղին-» աստղալույս 0606օ.. (Ձ

/Ըստ Վ.

«Գ րից փնջերը: բառակազմական ՃՓ Բ. Տարբեր

Բ-142.

--

-

-

-

ԱԱ

-

կենաս

սս

կանն

`

Ց

Ջ

Բ-45

Ա

բառարաննել

տվելով` վելով՝

Վերլուծել տրված բաղադրյալ

կա տուն, կազմել

Վարդանյանի/

լույս լույս

բառել բառերի

բառերը:

8 Բ. Առանձնացնելածանցավորբառերը ն որոշել, թե ածանցներըո՞ր

հիմքիմեջ են մտնում՝ սերո՞ղ,թե՞բաղադրող: Ռադիոլուսանկարում, տեսահեռախոս, ռադիոհեռագիր, աստղաաստղասպեկտրագիր,տիեզերանավակայան,աստղադիտակաշինություն,

ս,

Փ..20

«0.0

լ

«Նույնարմատբաղադրյալ բառերի ամբողջություննէ, ընդհանուրարմատունեցող բառակազմական շարքերըմիասին»/Ս. Գալստյան, նույն տեղում/:

բոլոր

լուսաչափ, լուսնահրթիռ,օտարամոլորակաբնակ. ռադիոասուլիս, երկրաշարժականխառադիոլուսանկար,

աշխօր, բուժարան, շրջապատ, գյուղղեկ, շրջկենտրոն,բնակվարչություն, բղթակից,աշխատակազմ,արտաքնապես, խնայբանկ, բնակարանամուտ,

հյուսվածքանախշ, տաբռնություն, ֆիճնանսատնտեաստղաֆիզիկա,աստղաբուսաբանություն, կառավարում,

հիմունքովն դասվումեն կազմվումեն բաղադրության Հապավումները ունեն: յուրահատկություն ի՞նչ բառակազմական բայց շարքը, բաղադրյալ բառերի են Գ. Հապավումներըո՞ր խոսքիմասի բառակազմն լրաց նում:

ռադիոալեհավաք,

ռա-

դիռազդականչ, հեռուսհատակագծաճարտարապետական, ծառաթփատեսակ, գուշակում, երահանդերձավորել, ռադիոհեռուստա-

ուսումնատենչ, անխնա: բուժօգնություն, Բ.

ռադիոաստղագիտություն: սագիտական, ՃԳ.

քայլերիթիվըորոշել: բառակազմական Ընդգծվածների

վերածել հապավակամբար(ԱՁԲ-149. Տրված բառակապակցությունները

դությունների:

ՀԱՊԱՎՈՒՍՆԵՐ

(Ձ Բ-146.

Բնակարանայինվարձ, գիտական աշխատող, խնայողական բանկ, ուժ, ժողովրդականթատրոն, զինվորական կոմիսար, հրազինվորական

Հնում մագաղաթին թղթի պակասը ստիպել են մարդուն

Ա

մանատարականկազմ, արտաքինգործերի նախարար, սոցիալականապահովագրություն,բուժական անձնակազմ, քաղաքական բանտարկյալ, պետական ապահովագրություն,ջերմային էլեկտրական կայան, ատոմային կայան: էլեկտրական

են ամենագործածական բառերը կրճատելուելք որոնել. նրանք կրճատել Մեր օրերում նան ժամանակի սբ. բառերը /Աստված -ԱԾ, սուրբ են կրճատվում բառերը. ձեր լսած դասախնայողությանպահանջով համար ինչպիսի՞բառակրճատումներ,համագրառելու խոսությունները անում: եք ռոտագրություններ -

տնտեսական, մշաԿյանքի հասարակական-քաղաքական, ոլորտները ներկութային, կրթական, ռազմական, գիտատեխնիկական /3-10 օրինակ/: գրել հապավումներ տառային կայացնող (Բ

նո՞ւյննեն հապավումները. ու համառոտագրությունները: Ինչո՞ւ: հապավումներն Բ.

դրսնորումեն Հիշյալ պահանջմունքի

ճան

(Զ Բ-147. Արտագրել`համառոտագրված բառերը լրիվ գրելով: Բացատրել սկզբունքները: համառոտագրման Աճհատական-ոճականնորաբանություններիմեջ մենք տարբերակել ենք` ա/ դիպվ. ն բ/ հեղ. տեսակները: Նորագույն դրձ. նս տեղ են գտել նշումները լինում են` գործառական /բառի, բառարանում:Բառագիտական լեզվի գործառությանորնէ ոլորտին. օր.` բժշ. տերմինի, պատկանելությունը բսբ., գիտ., գտնտ., հանքբ., տնտգ., տեխ., քղք., աշխրգր., առնտր., դվնգ., եկեղեց. երաժշտ., երկրբ, իհրվբ.,լեզվբ., կենդ., կենս., կզմխս., կրոն., ճրտրպ.,մսնգ., շախմ., շին., տպգր., փիլ., քիմ., ֆիզ., ֆին./, սոցիալական հխսկց.,բրբո., ժրգ., ծծկլ., հսրկբ., մնկ., արհմրհ., գռեհկ., գող.. ժող., հեգն.. փղքշ. քնքշ. ն այլն/, նորմավորող՝անհնձնը.,անհջղ., սխ. ն այլն: Նորագույն դարձվածքներըբերված են դրձ. համառոտագրված նշումով. իմաստովգործածվածները՝փխբ.: փոխաբերական Բառերի քերականականբնութագրմանհամար սկզբնապես տրվում է նրանց խոսքիմասային պատկանելության համառոտագրված նշումը` գ. ն չբ., հր., նճ: ձ. նն. այնուհետն՝ նբ.,չբ.,կր. դերբ.բ.,մկբ., ած.,դեր., են արտահայտված, բերում Լրագրերի անվանումները,եթե մեկ բառով ենք լրիվ, իսկ եթեկապակցաբարեն՝ հապավված ձնով՝ ԳԹ, ԵԵ, ՀՀ նն: /Ըստ Ս. Էլոյանի/ Ձ

Բ-148.

Ա.

Հետնյալբառաշարքումառանձնացնելհապավականբարդու-

թյունները:

Զինամթերք, ուստարի, պետապահովագրություն,շինանյութ, գյուղաշատ, արտգործնախարար, գյուղատնտես,գիտաշխատող, պետական,զին-

Բ-150.

(Ը Բ-151.. Օգտվելով «Հայերենի տառային հապավումների բառարանտեղեկատուից»/Դ. Գյուրջինյան, Ն. Հեքեքյան, 2000թՐտառային հապալրացնել 3-5 օրինակով: վումներիհետնյալ խմբերը /ԱԳՆ -Արտաքին գործերի նախարարություն.../ հապավումներ ա/Հայերեն բ/ Հայագիր փոխառյալ հապավումներ/ՖԻՖԱ /ֆր./ Ֆուտբոլի միջազՔԲօօքեոի մշ լոաոտեօոտծ գային ֆեդերացիա. քԷԼՔ/Ճ /Թ8./ -Բօմօանօո -

455061480ո/

գ) Օտարագիր փոխառյալ հապավումներ /ՃՇՄՃ ՇօօքօոճեյօՑճու օք ոռծոր /

/անգլ/- Ճջոօսլաով

(ը Բ-152. Գրել 5-ական հին ն նորաստեղծհապավումներ: ըստ կազմության՝ խմբավորել վանկաբառային գ/ տառային բ/ վանկային ա/ դ/ խառն Գիտաշխատող, դասղեկ. ժողկրթբաժին,աշխղեկ, արտգործնախարար, բնակվարձ,ՆԱՏՈ, Հայֆիլմ, պետխնայբանկ,ՆԳՆ, զինկոմ, շրջկենտրոն, Հայգազշին, ԱԷԿ, ՄԱԿ, ՀԷԿ, հրամկազմ, պետապ, բուժօգնություն, ԷՀՄ, ՀՀ, սանհանգույց,գիտխորհուրդ, ԱԻՄ, բուհ, ԱՊՀ, ՋԷԿ, ՌԴ, ԱԳՆ:

(ք Բ-153. Հետնյալ հապավումները

`

(ք Բ-154. Տրված հապավումներըվերածել բառակապակցությունների`

ա/ ԳԴՀ, ԵԱՀԿ, ՀՀ ԳԱԱ, ՓԲԸ, ՁԻԱՀ, ԱՊՀ, ՌԴ, ԼՂՀ. ՆԱՏՕ.

բ/ ուսխորհուրդ. ֆինբաժին, զինղեկ, արհմիություն,արտգործնախարար,

Հայգազշին:

դուրս գրել (ք Բ-155. Հայկականորնէ օրաթերթից

տեսքով: ն ճերկայացնել տեսակը ամբողջական (Ձ

Բ-156. Ա. Կարդալ

թյունկատարել:

որոշել հապավումներ,

ն բառակազմական վերլուծուբանաստեղծությունը

վերլուծության: ենթարկելհնչյունաբանական ն բացատրել կատարված բառերը Դուրս գրել հնչյունափոխված

Բ. Ընտրելմի քառատող ն Գ.

հնչյուճափոխությունը:

Բ-159.

Ո՞ւմ ճկատիունի ժողովուրդը,երբ ասում է`

Հառյուծիսիրտ կերած ծանջուր ջրաղաց

ծաղոթածէշ ծգրպանըծակ Հբարիքեռի

«գայլի բերաննընկած գառ գառան մորթի հագած գայլ

«դդումգլուխ

ծանմեղգառ ծանառակ որդի Փերկուտիրոջ ծառա Հաչքի սուրմաթռցնող Փանպոչգդալ Փցամաքձորի աղվես

կետերիփոխարենգրել կենդանիների (ԱՁ Բ-160. Տրված դարձվածքներում անուններ: Բացատրելնրանց իմաստները: քշել ծնեց Հիր Հ... զատկին Փթրջված դառնալ Փլեռը երկնեց` Հ... ճրագու հանել Հ գլուխը խալուն չի մնա Հ... առաջ մարգարիտ լցնել քարավանմտնել Հ... վազքը մինչն բնից կհանի Փկաղ Փքաղցր լեզուն Հ... ծակին հազար թուման տվող Հ... օրն մարագնէ Փկարասնընկած Հ... Հ... թողնել ժանաղուհաց քրդի բանջարանոցը ընկնել Փաղոթած Հ... ծառայություն, Հ... անցնել Հ... քուն մտնել բաժինՀարանքներովսն հետ վայ կանչել Հերբ գլխինավետարանկարդալ, Հ... հետ ուտել, տիրոջ ծառը բարձրանաՀ... ցեխից հանել, Հ... ականջումքնել:

'

Պողոսյանի՝ «գլուխ» բառով կա մոտավորապես 650 դարձվածք,«աչք»-ով՝600, «ձեռք»-ով՝ 350, «ռտք»-ով՝ 336, «բերան»-ով՝260, 150: Վերո«երես»-ով` 180, «զեզու»-ով`175, «քիթ»-ով` 158, «ականջ»-ով` ձեր իմացած նրանովկազմված նախ գրել մեկը, հիշյալ բառերիցընտրել ապա լրացնելշարքը՝ օգտվելովբառարաններից: դարձվածքները, ն նրանցկողքինգրել Բ կետից ԿարդալԱ կետիդարձվածքները ընտրվածնրանցնշանակությունները: Ա. «Գլխի տակ փափուկ բարձ դնել ֆաղի արտասուք թափել Փայրված սրտին տաքդեղ լցնել Փաշխարհըոտքի տակ առնել Հաչքի լույսը չխնայել Փառակդառնալ Փաստեղայինժամ Փավազիվրա տուն շինել Փավետյաց երկիր Հգլխին ձյուն մաղել Փբոստանըքար գցել Փբաքոսյան խնջույք Հբմբուլներըքամուն տալ ֆբոլոր կամուրջներըայրել: Բ. ՉՍանձարձակ խրախճանք խիստ քննադատել նահանջի ուղղակի ճանապարհով մեկի հասցեին ճանապարհ չունենալ ոչ Չմեծ աղետի ենթարկվել Չբաղձալի ու ցանկալի երկիր չարախոսել

Լ.

Փանդուռբերան

Ըստ Պ.

(ԱԶ Բ-158.

հանգստացնել:

դատարկ ՓանհավատԹովմաս Փվերճատունը

(Ա Բ-157.

ժամանակը 2 ծաղրի առարկա դառնալ մեկին շատ նվիրվել Չշատ աղերսել սուտ խոստումներով գալ 7եղած վշտին նոր վիշտ ավելացնել

Հասեղ մաշկող

հոմանիշները: բառերի Գրել ընդգծված Ես ճամփա ընկա, որ այս տանջալիկասկածըմարեմ, անխախտհավատին, ապառաժներիդ Որ ապավինեմ հետ քարեքարընկածանփույթ թափառեմ. Որ ջրերիդ Քամիներիմեջ խշխշամ,ինչպեսարծաթեբարդին: Մայրամուտեղավ թվաց՝ուր որ է կզարկվիժայռին, Ու կզընգաանդունդիցելնող լրած լուսնկան. ...Եվ հրաբուխիհոտ էի առնում ես քո քարերից, Եվ ջրհեղեղիհոտ էի առնում կավիցքո տոչոր. Ինչ-որ անմեկինշշուկ էր գալիսմթին այրերից, Ինչ-որ բան էին շշնջում իրար մացառներըչոր... Ու ես չիմացա՝ցնո՞րքէր, տեսի՞լք, Եվ սակայնհանկարծ դուրս եկան այրիվ: Դարեր թաքնվածՀեթանոսները Աստվածներիպես կիսամերկէին ու կարծրամկան, Ու գրաբարյան պղինձնէր զնգումնրանցբարբառից:/Վ. Դավթյան/ Դ,

ԴԱՐՁՎԱԾԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

ու հիշարժան Ֆանհիմնգործ բռնել որնէ անձի համար ամենանշանավոր ման

մեկականդարձվածքով՝ (Զ Բ-161. Յուրաքանչյուրբառիիմաստնարտահայտել է/ ե/ անպատվել մահանալ կաշառել գ/ ա/վախենալ ը/սպասել զ/ ոււախանալ դ/ սովորել բ/ չարչարվել Բացատրել լեզու բառով կազմված հետնյալ դարձվածքների Ընտրել5-ը ն կազմելճնախադասություններ: իմաստները: ՓԵրկար լեզու Փչար լեզու Փլեզուն շաղ տալ Փընդհանուրլեզու գտնել ՓլեզունպտտվելՓլեզունկուլ տալ Փլեզունքոր գալ Փլեզունկախ գցել Հլեզվի կապերնարձակել Փլեզու չգտնել Փեզոպոսյանլեզու Հտարբեր լեզուներով խոսել Փլեզուն կծել Հլեզուն կապ ընկնել Հլեզու առնել Փլեզվի ծայրին Փլեզվովճնճղուկ բռնել ծլեզու թափել Հլեզու թաթախել ծլեզուն շներին տալ լեզուն բերանումթաղիք դառնալ: քմ Բ-162.

դարձվածքները: Կարդալնդուրս գրել ոտք բառովկազմված Դուրս գրել մնացած դարձվածքները:Բացատրել նրանց արտահայտածիմաստները: Կարելի է շատ բան հաշվել, բայց ոչ «տտք» բառով կազմված դարձվածքները:Ոտք դնե՞լ, թե՞ չդնել այդ հետաքրքիր աշխարհը: Գլուխդ (ԱՁ Բ-163.

Ա.

Բ.

շատությունից:Կարծես թե ոտք դնելու տեղ էլ պտույտ է գալիս վերջիններիս

Խոսքը կտուրը չգցենք... չկա, ու սկսումես միայնմի ոտքի տեղ փնտրել: կտրվել: Կարելի է ոտքը գետնից է կոտրվել, բացվել, Ոտքը կարող ն ոտքը պաչել, բայց ու գցել, կապել, կախ գետնին խփել, ոտքը կտրել ոտքերնընկնել: մնա այն մարդուց, որ առավոտյան Ուզում ես օրդ հաջո՞ղանցնի՝ հեռու է արթնացել: ձախ ոտքի վրա լինի քո հանդեպ` պետք չէ ոտ ու ձեռ Ուզում ես վերադասըբարեհա՞ճ ոտճակոխ անեն քեզ հա ընկնելու նրա ռտքերիտակ յտնվել: Մի՛ թույլ տուր հողը կայրվի, թե որ տակ ոտբերիդ ու ոտնատակ տան: Ոտքդ քարինկառնի, ուրիշի ոտքերիտակ փոս փորես: չափ Եթե ուզում ես ոտքերիդ տակ հողը չերերա, ոտքդ վերմակիդ Թե ամուր ես կանգնել հողի վրա, մեկնիր ն ինքդ փորձիր ոտքի կանգնել:

փորձիրընկերոջդէլ ոտքի կանգնեցնել: Ոտք չդնես նրա տունը, ով ոտքերիդառաջ քար կգցի: Ականջիդօղ արա՝ երկու ոտքով թակարդը կընկնես, թե որ խելքդ գլուխդ չհավաքես, ոտքիդ տակից հողը կփախչի, թե որ անունդ մրոտվի: Ոտքից գլուխ կկորչես, թե որ սրտումդկրակչվառես: Սրտիցդքար կընկնի, թե ոտիցձեռիցընկած ծնողիդ հասնես...

Ոտքն էլ ձեռքի նման կարող է տարբեր քաշային կարգեր ունենալ. ու կարող է ծանը լինել ու թեթն,կարող է խերովլինել «բեխեր»... (Ք 164. 61 Ընտրելբերան,գլուխ, ձեռք, քիթ, ականջ, սիրտ բառերիցմեկը ն

բառարանից»դուրս Բադիկյանի«Ուսումնականդարձվածաբանական բերվածի վերը նմանողությամբ դարձվածքները` կազմված նրանով գրել կազմելկապակցվածխոսք: Խ.

Բացատրել հետնյալ դարձվածքներիիմաստները ն ճրանցով կազմել: նախադասություններ մեկական (Ա Բ-լ65.

արեըխավարել արնիդ մեռնեմ ծարնովերդվել

ծ

ծ

արնը բաշխել Փարնիվրա բծեր տեսմել մեռնել Փծարնը ծ

:Փարնառնել ծ արնս վկա

ծկարմիրարնիցընկնել

(ԱՁ Բ-166.

Դարձվածքովինչպե՞սկարելիէ ասել` է/ շատ մեծ բազմությունկար զայրանալ ը/ հանդիմանել,ճախատել բ/ խիստզբաղված լինել թ/ շատ աղաչել գ/ հին, հինավուրց ժ/ զարմանալ դ/ չափազանցագահ,ժլատ ժա/ ծանր վիճակիցդուրս գալ ե/ վճռականքայլ կատարել ժբ/ չխոսել, պապանձվել զ/ մոտենալ ծերությանը Փա/աննշան բանիցմեծ աղմուկսարքել բ/ իզուր, անարդյունքաշխատանք կատարել գ/ անազնիվ, խարդախմարդուն ինչ-որ բան վստահել Փա/

հարցը դեռ չլուծած՝ դ/հիմնական

դրա

օգուտից խոսել

ե/ որնէ մեկի վերջին, սովորաբարավելի նշանակալիցգործը

զ/ մի գործ կատարելուհամար ծայրահեղ ջանք թափել, ճգնել է/ մի բանիերկար սպասել այն դեպքում,երբ այլնս օգուտ չի լինի թեման հարկադրաբար, մտածված կերպովփոխել խոսակցության

ը/

ընտրելով (Ձ Բ-167. Պատասխանելտրված հարցերին՝որպես պատասխան

կամ դարձվածային արտահայտություններ: դարձվածքներ

Ի՞նչ են ասում կամ ի՞նչ կարելի է ասել՝ Փ այն մարդու մասին, ա/ որը արագ ն շատ հաճախ փոխում է իր որոշումները, բ/ որը եկել է ոչ համառ է, դ/ որը շատ է խոսում, ե/ որը ճիշտ ժամանակին, գ/ որը շատ անհետ կորել է, զ/ որը ամոթի զգացում է ապրում, է/ որը չգիտե արդեն բոլորինհայտնի դարձածիրողության մասին: ՓԱյ0 դեպքում` ա/ երբ վտանգըսպառնումէ չորս կողմից, բ/ երբ շատ ձանձրալի է, գ/ ինչ-որ երնույթ ոչ սովորականէ, անհավատալի, դ/ խառնիճաղանջ,խառնաշփոթ է: իրավիճակ

քք Բ-168. Ա. Տրված բառային կապակցություններընախադասություններում գործածել մեկ իրենց բուն իմաստներով, մեկ՝ այլաբերականդարձվածայիննշանակությամբ: փոխաբերական՝ Բ. Առաջին դեպքումբաղադրիչներիշարահյուսականհարաբերությունը պարզել,երկրորդ դեպքում՝ նրա նշանակությունը:

«Գլուխը պահել ֆաչք մտնել Փկոկորդիցբռնել ծալֆա ն բետա Փխփելգլխին Փսառույցյը շարժվել Փթրջված հավ Փջրի երես դուրս գալ Փծայրը ծայրին հասցնել Փձեռքերի վրա պահել Փբերանը ջուր առնել Փարգելված պտուղ Փլեզուն կծել Փաչքից գլուխը կորցնել Փբաբելոնյանաշտարակաշինություն կտրել Փկրակըգցել ծքար Փատամները հաշվել մեջ ընկնել Փկրակի ընկնել ձձեռքերըլվանալ Փգլխիննստել Փգլուխըսապոնել Փաչքը բացել:

Ձնային ն իմաստային ինչպիսի՞ տարբերություններկան հետնյալ զույգերի միջն՝ դարձվածային Ա աչքի Բսիրտ առնել ն սիրտնառնել ընկնել ընկնել ն աչքին ն ն հոգին տալ հոգի տալ ձեռքը տալ ձեռք տալ ն գլուխ պահել ն գլուխը պահել գլուխը տալ գլոխտալ ն ն սիրտը տալ սիրտ տալ աչքըգցել աչք գցել Ն ն դնել զլուխը դնել առնել գլուխ արնն արն առնել ն ն աչքը բացել աչք բացել գլոխգալ գլուխըգալ (ԱՁ Բ-169.

(ք Բ-170. Նշել տրվածդարձվածային տարբերակների

տարբերությունները թյունմատուցել Փդառըդատել, դատարկ նստել ծպարապ վախտիխաղալիք

/հնչյունական, քերականական, բառական,ոճական/: Փճանապարհըծռել // ճամփան ծռել Փայն աշխարհը գնալ

ծբալը թանկ ա...

//

Դ. ՓԱքիլլեսյյան ՀՌուբիկոննանցնել...

էն

աշխարհըգնալ Փձեռըբաց // ձեռքը բաց Փխոսքըմեկ անել // խոսքը մին անել // խոսքներըմեկ անել ֆսատանայիբաժին դառնալ // սատանի բաժին դառնալ Փոտերըմեկնել // ոտքերը մեկնել Փաշխարհինհրաժեշտ տալ // աշխարհքինհրաժեշտ տալ Փդես-դենընկնել // դես ու դեն ընկնել Հաչքերը լայն բացել // աչքերը լայն բաց անել Փվիզըծռել // շլինքը ծռել աշտարակաշինություն// բաբելոնյան աշտարակաշինություն ծաստված չանի // աստված ոչ անի Փբերանիջուրը գնալ // բերնի ջրերը գնալ ծհացը // կտրել հացիցկտրել Փգլուխըքարին տալ // գլուխը քարով տալ Փձվումմազ որոնել ձվի մեջ մազ որոնել կրակի հետ խաղալ// կրակի հետ խաղ անել Փօրըսնացնել// օրը սն անել ծկյանքի ն մահվան խնդիր // կենաց ն մահու ծառ // կյանքի ծառ: խնդիր Փկենաց ԼԱ Բ-171.

Մասնագիտական ո՞ր միջավայրումեն ծնունդ առել հետնյալ ու դարձվածքներն դարձվածային արտահայտությունները: Ականջը բաղմանչուականջշինել Փփետուրը փոխածհավ դառնալՓխոփը ա/ համ քարինդեմ

Փդանայան տակառ Փժտրոյականձի

(ԱՁ Բ-173. Ա. Առանձնացնել որոնք արտահայտվածեն դարձվածքներ, ա/ մեկ լիիմաստ ն մեկ սպասարկուբառերով. լիիմաստ բառերով. բ/ 2,3,

«Բաբելոնի

//

գարշապար

|

4....

գ/նախադասությամբ: Բ.

Յուրաքանչյուրկետ լրացնել 5-10 դարձվածք-օրինակով:

ՀՔթի տակ Փալֆա ն օմեգա ժքթի առջն ՀԱկոն տանը չէ Փարնդթաղեմ Հաչքիս վրա Փբերնումլոբի չի թրջվի Փանաղուհացքրդի շուն Փաչքի փուշ չպապը միշտ գաթա չի ուտի Փգլխիսվրա Փասեղիծակով անցնելՓաստղերից իջնել Հլեզուն չլինի՝ ագռավներն աչքերը կհանեն Փիրերնիրենց անուններով կոչել ծականջը կախ ՀՓլեզվով ճնճղուկ բռնել ժհոգին գրպանը դնել ժկոշտը նստել,քարի դարդն լալիս Հլեռը երկնեց՝ մուկ ծնեց Փներքինայրման շարժիչ վրա տալ Փժշանբերանն ընկած շաքար Փոտքի վրա ժսիրտը տեղից դուրս թռչել փակագծերի մեջ Փականջի տակ Փթրի պես ժտկլոր ջանին կատու շալակել Փթրիտակ Փփայտինման Փաշխարհովմեկ լիճել չսրտին մոտ ծբոլոր ճանապարհներըտանում են Հռոմ:

է

առնել նալինխփել համ մեխինՓձվիցնոր դուրս եկած: բ/ Գ Սիրտըճաքել ժլեղին պատռել Փխելքամաղ լինել: գ/ Բացարձակ զրո Փֆքառակուսի աստիճան բարձրացնելժմեռյալ կետից շարժվել Փհավասարության նշան դնել Փփակագծերը բացել Փհակադարձ(2 Բ-174. Տրված դարձվածքների շարքում առանձնացնել՝ համեմատական լինել ծմի հա յտարարի բերել: ա/ ժողովրդախոսակցականները բ/ բարբառայինները դ/ ՓԴիտողիդերում լինել Փղիմակընետել Հբեմից հեռանալ գ/ գռեհկաբանությունները դ/ գրքայինները/բարձըոճի/: Փվարագույրը բարձրացնել ետնում: Հկուլիսների չԱղվես նալող Հաչքը շոռ ՓՀաչքերը չռել Փամակը ջուրն ընկնելծ Կայենի ե/ ԳՀասարակ անուն դառնալ Փվերջակետ դնել մեծատառովմարդ Հայբ-ից սերունդ ՓՊեգասի թռիչք Փաչքի թարթիչներովհավաքել Փծառերի ետնում մինչնֆե: անտառը չտեսնել Փառաջին ջութակ Փբերանըշաղ տալ Փբերանըբանալ զ/ ԳԶենքըցած դնել Փվառոդը չոր պահել չծանը հրետանի Փբերնիջրերըգնալ Փգրիսնն ու սպիտակըչջոկել Փաստեղայինժամ Հառաջին ՀՓսվիններով դիմավորել: ծիծեռնակ Փերկնքից կրակ թափվել Փավուր հացի կարոտ Փգյամը քաշել է/ ՀԱստղաբաշխական թիվ ժարն ու լուսին դառնալ Փհակադիր Չբաքոսյան խնջույք Փէշ ուտել, էշ մեծանալծ ձձում հեծնող պառավ բ նեռներում ծասեղ գտնվելՓառանցքի շուրջը պտտվելՓգիսաստղի պես երնալ: կերածշուն Հէշը ուտել, պոչից խռովել Փդառնությանբաժակըճաշակել Հն դո՞ւ, Բրուտոս Փշունքերթել Փլու մաշկել Փժթուղթ ու գիր անել ֆճիպոտըքոլից կտրել (ՁԲ-17շ. Նշելհետնյալ դարձվածքների առաջացման ն չոտքերըտնկել ժծալը պակաս Հերկնքիցաստղերցած բերել ժքամու բերած, աղբյուրները բացատրել նրանց այլաբանական-փոխաբերական քամուտարած Հանէությանսնդուկըմտնել Փջանըդուրս գալ: նշանակությունը: Շարունակել շարքերը 3-ական Ա.

դարձվածքներով:

Սրբության սրբոց Փանառակ որդի Փբաբելոնյան աշտարակաշինություն Հարգելվածպտուղ ՀՀուդայիհամբույրՓՆոյի ագռավ նոխազՀՍողոմոնի դատ Հերկնային մանանա... Բ. ՀՄեծ պաս շինել վանքի հավերըուտել բախտավորաստղի տակ ծնվել Փերեսիմեռոնըթափվել... Գ. ՀՆազարի բախտ ՓՏեր Թոդիկիդպրոց ՓԱբու Հասանիմաշիկներ Չմեծապատիվ մուրացկաններ ժհողմաղացների դեմ կռվել Փարջիծառայու-՝

(2 Բ-175.

Փքավության

ն նորաստեղծ Առանձնացնել հնացած դարձվածքները:

Աղքատ Ղազարոս Հերեսուն արծաթ Փխաղիցդուրս գալ թոնիր ածես՝ մշահոտ չի գա Հերկրորդշնչառություն բացել Փխոտորնակինխոտորնակ խունկ ծխել ժկամերն առնել, չոլերն ընկնել Փկառքի հինգերորդ անիվ ձայն բարբառո հանապատիՀաչքի սուրմա թռցնող Փմատներիմիսն ուտել չվերջին ջութակ Հսայլի հովին պառկել Փսատանիբուրվառ Գհացն ու գինին, տեր կենդանինՓ յուղոտ աթոռ Փաստվածմի՛ արասցե Հաթոռը կթել Փերթալ առ ոտս ֆակնընդ ական Հբազկաթոռըմաշել:

գրելով. բ/ ինքնուրույնաբար

դարձվածքմերի ինաստները:

(Ք Բ-176. Բացատրելնորաստեղծ ո. Ա. ՀԱշուն հագնել Փֆխաղեր տալ Փգարունընկնել Փգործինխփել Փխաղ խաղալ Փգործ սարքել Փլեզվից գնալ Փգործիդուրս գալ Փժողովուրդ-ժողովուրդ խռովելՓգումարներպտտել /ֆոցնել/ Փթաղիտղերք /թաղի տղա/ Փուղեղների լվացում ժփողերը լվանալ Փքայլեր ձեռնարկել Փքայլ գցել Փքայլ պահել ծքանդողբրիգադ Փքարդնել խղճին ծական նախապատրաստել/ական դնել/ Փաշխարհամեջհանել Փխաղիմեջ մտնել ժթափանցիկընտրություն: Բ. Կարո՞ղեք դարձվածքներասել, որոնք, ձեր մեր օրերում կարծիքով, են ստեղծվել դեռնս չեն բառարաններում :

ուղտի ականջում քնած Փկզակըթույլ Փէշի զատկին Հձեռ ու ոտ ընկնել Փցամաքհայի կարոտ Փցամաք ձորի աղվես Փանկտրելձմերուկ Գաշխարհ գալ Փգլխինվայ տալ Հգույնը գցել Փխելքըհացի հետ ուտել Փմինչն ուղն ու ծուծը Փհոգինհանել Փաղոթածէշ Փայն աշխարհը գնալ Փկրիայիքայլերով Հ

թունդ առնել: ծսիրտը սիրտըթունդ

արձաճագրվել իթ. տիեզերական Չինաստա Ասել են խուլիգանություն ամերիկացիները, երբ ի արբանյակը լողացող փոխարժեք: ոչնչացրել անկառավարելի Կառավարությունը

/6ր.

ն

է

(ը Բ-177. Կարդալն ներքնում մեկը/կամ գր Արո արաք մեզը իտաստուն,մյուսը տիճար, գճացելե էին Լիմ սար

ն

(ը Բ-179. Գտնել կողք կողքի գրել հոմանիշդարձվածքները: «Գրպանը դատարկ Փսիրտըվախ ընկնել Փկրակըգնացել է, մնացել է մոխիրը գրպանում մկներ են խաղում Փաղվեսին հավանոցի պահակ կարգել Հկողի ընկնել Հլեղին ջուր կտրել Փբարն տաս՝ բարեկենդանինկգա շմկները գրպանում ծափ են տալիս Փհին դարմանըքամուն տալ Փհայհայը նացել է, մնացել է վայվայը Հերկու ոտքը մի մաշիկի մեջ դնել ժմի ծաղկով չի գա Գմի ձեռքը ծափ չի տա Փականջները թափահարել Հբմբուլներըքամուն տալ Փքարը քարին չթողնել Փգլխինքար աղալ ֆգլուխ չանել չլվից ճրագու հանող Փայծը ոչխարից չջոկել գլխին պոպոք կոտրել չցեխին հավասարեցնել Փհավկիթկշռող Հա՞ջ ես, թե՞ ձախ Փժտղա՞ ես, թե՞ աղջիկ Փշուն ու կատու դառնալ Փերեստաս՝ աստառ կուզի Հձու մաշկող Փօձ ն աղալ , ժթացը չորի հե հետ վառել զող Հհե Փհերվա ել Փաչքերին խուզող աղունը ե Փաչքերինթոզ փչել Փհերն էլ անիծած Փգլուխը յուղել Փասեղ մաշկող Հգլուխը քարը Փիրար կոկորդկրծել:

տրված արուն դարձվածք արտանայտություններից միքանիսը/ ընտրելով ելորպես բրա արջ

որսալու:

Ի

արջի բակ հիմար

.

մորթին, ն ընտանիքս ձմռանն

ապահով-

իմաստունը:- Մորթին կծախեմ, սպանած լինեմ:պատասխանեց

երբ արջին

ված

է,-

աան

ասաց

-Դեռ

ոչ,-

հիմարը: -

դո՛ւ...

Իսկ

.

:

Ընկերները գնացին տարբեր ուղղություններով: Հիմարը, որն արդեն ընկել էր արջի հետքի վրա, զգույշ առաջ էր գնում... Նույն պահին քարաժայռի հետնից անսպասելիորեն հայտնվեց մի աժդահա արջ: Հիմարը մեռած ձնացավ։Արջը մոտեցավ,հոտոտեց,հոտոտեցու թողեց հեռացավ: ն հարցրեց.

րից ն եանիդաաանարանապան

ձվածարան

ն

ռարաննե բառար

նտրել ընտրել

ն

ել գրել

:

ք) Բ-181. Փոխադրել հատվածը` Խելացի ըր բոցիծաղ տալով ընդգծվածներըփոխարինելովփակագծերումտրված ՀԱԱ դարձվածքներով. համեմատելհատվածները: ԱԱ Ա Ամբողջ գիշեր չքնեց: Ընտանեկան երջանկությունը վտանգված. խառ արոաը արոյանի/ էր: Մինչն հիմա իրեն թվացել էր, թե ինքը երջանիկ է, սակայն երեկ ակ Չուկը ջրում ՔԱ չունեմ տ-անի հանկարծ մի՛ բոբկացիր Ջուրը չտեսած՝ կգցեմ, շունը իմացավ, նես

րե

Լ 2. 3. 4.

5.

Էշ,

սատկիր, մի՛ գարուն կգա չի

Գետն ամեն անգամ գերանբերի

Է)

6. Էն օրը 7. Ձին չառած՝ 8.

բազար

ձեռիցդ որ հաց չի վերցնի մսուր մի՛կապիր

որ իրեն հիմարացրել են: Տարիներովփայփայած երազանքները մի օրում անէացան. մարդը, որին ինքը սիրում էր, որն իրեն ոսկե սարեր էր խոստանում, դարձավ ատելի: Զարմանում էր, թե ինչպես է խաբվել. չի կարողացելհասկանալ: Ու հիմա խեղդվողինման ելքէրորոնում: /ձձեռքըփրփուրներինգցել Փթացը չորից չջոկել մեկի համար գլուխը կորցնել Բաչքիգրողը դառնալ Հժաչքերինթոզ փչել ժմազից կախվածլինել աչք չկպցնել Փզրոյիհավասարվել Հբախտավորաստղիտակ ծնվել/

Արջը չսպաճած՝ մորթին մի՛ծախիր

Հետնյալդարձվածքների իմաստներըբացատրելբառային հոմաԲ-178

նիշներով ա/ ընտրելովփակագծերում

տրվածներից.

քիթը կախ Հսիրտըդող ընկնել փորը լիքը սատանա ՀՓթոկից փախած Հաղ ու հաց ուտել Փգլուխը կորցնել Հհոգին ազատել Փքար կտրել Փլեզուն կծել Փերես առնել Փերես ծռել Հգլուխ տալ Հգլուխը տալ Փսատանի ճուտ Փճնճղուկիսիրտ քթի ծակ Հականջինօղ անել ժքթի մազ ծժկարմիր-կանաչը կապելՓետնիցկարմիրխնձորուղարկել չկտուցը մեղր քսել: /կաշառել,լռել, զարմանալ,հրավիրել,խնդրել,լկտիանալ, բծախնդիր,զոհվել, բարնել, հիշել, փրկվել,շփոթվել, բարեկամանալ, սանձարձակ,խարդախ, տխուր, ամուսնացնել, բանականություն, վախկոտ,խորամանկ/

(Ա Բ-լ82.

դարձվածքները վերջում տրվածներով: Ընդգծել ն փոխարինել

1. Երիտասարդի բախտի

դռներըբացվել էին. մայրն աշխարհովմեկէր եղել:

2. Տերն ափերի դուրս էր եկել, սպասավորներիգլխինկարկուտէր թափում,իսկ նրանքթրջված հավի պես կանգնել ու ձայն չէին հանում: 3. Անառակորդին

վատնում էր ծնողների կուտակած հարստությունը,շուն դարձնում:Մայրըհաճախէր հանդիմանումնրան, գլխինթուք '

ու ու

գելի բաժին մուր թափում:

/Փբախտըժպտալ Փ լեզուներըկուլ տալ ծկրակիտակ առնել Փվախիցքար կտրել Հլեզուները բերանումչորանալ Փաղոթածէչ ժգելի գլխին ավետարան կարդալ քամունտալ Փկարասնընկածմուկ ծփետրածհավ ժշան Փքամունտալ Փբմբուլները օրը գցել ժշան լափ թափելգլխին Փկրակեշապիկ հագցնել մուխը քթի ծակերից կրակ հանել ծկրակիտակ առնել Հքամուբերանըգցել Հքոռ ու փուչ Կաբ Գող ուհա Հաշիմ իք Ան տալ ժոտքերըերկինք հաս

ԱՆ

(8

Բ-183.

ա/

տրված

անել արել

ածքներով:

էլ բացահայտվումէ. հնարավոր չէ թաքցնել: խոցելի տեղն է: 3. Տղան կարողանում էր Խաղամոլությունը նրա ուժերից վեր գործեր կատարել, անհնարինը դարձնել: 4. Ամեն մարդ իր հնարավորություններին համապատասխան 5. Եղբայրներըսիրով էին, բայց կանայք անհաշտ էին: պիտի շուն ու կատու Փոտքը վերմակի չափով մեկնել լեռներ շարժել Փաքիլլեսյան գարշապար ժգողացածաքլորիպոչը փեշիտակիցերնալ/

Մարդկային

Խմբավորել հականիշ դարձվածքները,ինչպես օրինակ` մինչն

ականջներըկարմրել - երեսիկաշինպատռել: Փ ծԱչքը կուշտ Փառյուծիկաթխմել Փաստծո կրակ Փաստծո

գառ Փավգյան ախոռ ֆժաչքըծակ Փբախտիքմահաճույքին թողնել Փբերանը ջուր առնել Հյուղը թափես՝կհավաքվիՓժշալվարը ոտներնընկնել ժգլխից մեծ գործ բռնել գրպանի մեջ մկներխաղալ ֆոտքը վերմակիչափով մեկնել Փլեզվիկապերն արձակելժսարինման թիկունքինկանգնել: Փ ՀԵրկինք հանել Փլվից ճրագու հանել Փլեզուն ատամների տակ պահել Հխելքիշտեմարան Փկաշին ու ոսկորը մճալ Փձեռքերիցմեկը յուղում, մյուսը՝ մեղրում ժսն հացի կարոտ Փձեռքըբաց լինել ծհողհն հավասարեցնելՓլեզվի կապերնարձակելՓխելքըգլուխը հավաքել ժխելքըքամուն տալ Փգլխումմի այբ չկա Փառյուծի կաթ կերած Փխոզկտրել ժմկան ծակին հազար թուման

տվող: Փ ՀՅոթ սարի հետնում Փօգնության ձեռք մեկնել Փքթի տակ Փջրի գին ունենալ Փկրակիգին ունենալՀքսակի բերանըբանալ Փխոսքըգլխից բարձր բռնել Փցեխիմեջ ընկածինտրորել ծպատիվըպահել ֆիափախը գետնովը տալ Փխոսքըգետնովըտալ Փքոռկոպեկչտալ: ԼԱ Բ-185. Տրված դարձվածքներին հականիշդարձվածքներ գրել: ա/ դժոխքիբաժին դառնալ ը/ աչքը բացել

բ/ լվից ճրագու հանել գ/ աչքի լույս դ/ խելքըգլուխը հավաքել ե/ բերանըջուր առնել զ/քիթ-մռութըկախել է/ կրակիվրա ջուր լցնել

թ/

յոթ

սարի հետնում

ժ/ աստծու

կրակ մկան ծակին հազար թուման տվող ժբ/ կրակիգին ունենալ ժգ/ լեզուն երկար ժդ/ հողինհավասարեցնել ժա/

Մուրացանըհավատացնում է. « Միճադգովգժքուն ՝ լո կջա»:

Թեմի ծաղկով գարուն չի գա, բայց մեկով է սերը գալիս. Հազարծաղկից մեկն քոնը, մի ծաղկով սերը գալիս... Միծաղկովէ սիրո գարունն աշխարհգալիս ա յս աշխարհում:

է

էք Բ-187. Ա.

է

ն

հետնյալ դարձվածքներով՝

Վերհիշել գրել առածներ Փպղտոր ջրում ձուկ բռնել գայլի գլխին ավետարանկարդալ Փձեռքը փրփուրներին գցել Փտունըքանդել Փշան օրը գցել Փիշի մարտիրոսություն ֆարյունն աչքի տակ առնել Փեզըերդիկիցհանել Հերկու ոտքով թակարդն ընկնել ժօձը բնից հանել Փհոգինկորցնել Փանունըդուրս գալ Փփորացավ ունենալ Հքար քաշել: 1 Բ. Հորինելառականմանմի պատմություն,ռր ավարտվիվերոբերյալ դարձվածայինարտահայտություններից որնէ մեկով:

հնարավոր

ապրի:

չի

ՑՄեծ րերա Հովեր Շիրազը գրում է. Ռոմանտ

՞՛գ/

ո՞ր հատվածներըկարելի է փոխարինել Նախադասությունների

յն բն Բա 2.

Լը Բ-184.

քՁ Բ-186. Փ Բացատրել՝ Եզոպոսյան առակն ասում է. «Մի ծիծեռնակով գարուն գա»: բ/ Հայկական առածն ասում է. «Մի ծաղկովգարուն չի գա»:

:

(Ա Բ-188. Փ» Բացատրել, թե ոճական ն արտահայտչականինչպիսի՞ հնարներ են օգտագործվել հետնյալ դարձվածքների կազմությանհամար

/փոխաբերություն, համեմատություն, փոխանունություն, չափազանցություն, պարադոքս կամ հակադրություն, կրկնություն,հոմանիշների գործածություն, հանգավորում/:

Ջրից չոր դուրս գալ Փանձյուն ձմեռ Փանջուր ջրաղաց Փանտակ տակառ ֆգլուխն աղալ Տլեզուն փորն ընկնել Փլեռը երկնեց, մուկ ծնեց ֆկենդանիդիակ ժանդանակմորթել Փուղտինգդալով ջրել Փխուլի

ականջին

կարդալ Փաշխարհովմեկ լինել Փկաշի ու ոսկոր դառնալ Փմազե կամուրջանցնել Փսարերշուռ տալ Փհազար մաղով անցկացնել ծեհարյուր կտորդառնալ Փմեծ կտորը ականջը թողնել Փմսի ու եղունգի արանքը մտնել ծմազիցկախված լինել ծմկան ծակը հազար թումանով առնել ծքար ուտել Հաքլորիբեռ Փեղունգիչափ մազի կամուրջ Փկարմիրթելի պես Փջրի պես գնալ, ավազի պես մնալ Փկատվինման մեջքին չընկնել ժձկան պես լուռ անունը մրոտելՓօգոստոսիաղվես Փլուն ուղտ շինել Փկրունկները ցույց տալ ծգրպանում մկներ խաղալ Փձեռքը փակ Փխելք խելքի տալ ժճակատ ճակատիտալ ծմատը մատին չխփել Փծքիթքթի տալ Փքարը քարին դնել չքեֆին քեֆ չի հասնի Փթել ու դերձան դառնալ Փթուղթու գիր անել Փիզնու թոզը կորցնել Փլաց ու կոծ անել Փկուժն ու կուլան մեկի գլխին ջարդել Փքթից ու պնչից հանել Փքարքաղել Փավազմաղել Փկա՛մաղն է պակաս, կա՛մ մաղը: քարոզ

ք

Բ-189. Լ.

Դուրս գրել դարձվածքները, բացատրել նրանցիմաստները: Սխրանք,որ չիմացավաշխարհը... Մի գիշեր ֆիրմայի տնօրեն Գզիրյանիխիղճն անսպասելիորեն արթնացավ: Փորձեց քնեցնել, բայց ապարդյուն: Անկողնում երկար շուռումուռ

գալուց հետո սրտնեղածվեր կացավ ու

նստեց գրասեղանիմոտ: Խորհեց,

հետո՝ խղճի ձայնին մտորեց, ծանը ու թեթն արեց, խելքը գլուխը հավաքեց, ու շարադրեց. գրիչն վերցրեց ունկնդիր՝վճռականշարժումով «Հարգելի՛մինիստրը: եմ «Համբույր» ֆիրման:Լսել եմ, որ Շուրջ տասը տարի է, ինչ ղեկավարում Դուք մտադիրեք ինձառաջ քաշելն վստահելտեղակալիպաշտոնը.գործիցգլուխ եմ այդ պատվին:Ավա՛ղ,ոչ: Համեստությունչեմ կհանեմ,բայց արդյոք արժանի՞ անում, հարգարժան մինիստր,այլ գրում եմ այն, ինչ թելադրումէ արթնացած եմ հինգ բազկաթոռ,ջարդել եմ վեյ ավտոմեքենա, եմ ու մաշել Կթել խիղճս: փոխել եմ յոթ քարտուղարուհի,բայց չեմ լուծել ոչ մի հարց` չհաշված իմ անձնական հարցերը: Երեսիս կաշին հաստացրած, ամոթս կորցրած՝ տարիներ շարունակ տարել-բերել եմ մարդկանց, խաբել եմ շատերին, շատերի աչքերը կապել,շատերիգլխին յուղ քսել, շատերի ոտքերի տակ փոս եմ փորել, շատերի տունն եմ քանդել: Դուք սարի պես կանգնածեք եղել իմ մեջքին, թն ու թիկունք դարձել: Միայն մի բանից եմ միշտ դողացել. հանկարծ, աստված չանի, Ձեր պոչը Ի ուզեն... վճռել եմ հրաժարվել տնօրենի պաշտոնից, այն էլ որ հաստատ ասեմ, մեծարգո մինիստր, որ ես երբեք չեմ հարգել Ձեզ: Պարզապես հաճոյացել եմ ու քծնել, աչք մտել, վերաբերմունք ցույց տվել` աթոռս պահելու համար: Մի խոսքով՝ Ձեր ծոցում օձ եք տաքացրել: Գրողը տանի, ես մոռացելեմ մասնագիտությունս,հավասարվել զրոյի»: Գզիրյանը թեթնացած շունչ քաշեց, ասես մի ծանը բեռ ընկավ ուսերից. մտավ անկողին ն Մորփեոսիգիրկնընկավ: Առավոտյանարթնացավ սովորականտրամադրությամբ...Աչքն ընկավ թղթին: Ձեռագիրնիրենն էր: Կարդաց՝ «Հարգելի՛մինիստր...»: Ապշեց, գույն տվեց, գույն առավ: Հանկարծ երազի նման հիշեց գիշերվա մեկ ակնթարթը, ժպտաց. «Խելքս հացի հետ եմ կերել, Աստված վկա»: Կրկին կարդաց իր Հետո ինքն իրեն հավաքեց, վերցրեց կարմիր դիմում-խոստովանությունը: մատիտն ու մակագրեց.«Ավանակ»: Շունչը տեղն ընկավ. մարդ իր աչքը քո՞ռկուզի, մարդ իր բախտին քա՞րկգցի: /Ըստ Է. Սարգսյանի/

ԲԱՌԱՐԱՆԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

ԵՎ ԲԱՌԱՐԱՆԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ

«Բառարանըտիեզերքնէ` այբբենականկարգովդասավորված»: /ԱճատոլՖրանս' (Ձ Բ-190. Ի՞նչ են ցանկանումասել մեր մեծերը 1. Բառարանների կողմիցմեր բախտըբերել է հարուստենք բառարաններով... /Պ. Սնակ/ 2. Մաքուր, լվացված, սանրված բառերն ապրում են յ

-

արմատականբառարանների տաք ննջասենյակներում... Հարկավոր է խուսափելցելոֆոնով փաթաթվածբառերից, որոնք չեն տաքացնում, չեն մրսեցնում, ն որոնցմեջ դալկանում,մեռնում է կենդանիլեզուն: /Վ. Պետրոսյան/

(ք Բ-191. Ա. Բառարաններիինչպիսի՞տեսակներգիտեք: Ի՞նչ ճպատակներ են հետապնդումդրանք: Բ. Բառարանը կարո՞ղ է կատարյալ լինել` ամբողջությամբընդգրկել կենդանիլեզվի բառերը: Ինչո՞ւ:

Գ.

անի

Որոշելդարձվածքների ձնաբանակամ կառուցվածքը՝մատնանշելով՝ ա/դարձվածակազմիչ բաղադրիչների խոսքիմասային պատկանելությունը. դարձվածքի խոսքիմասային պատկանելությունը: Բ.

բ/

|

`

Ի՞նչէ գլխաբառը. ի՞նչէ բառահոդվածը:

ԼԶ Բ-192. Լեզվաբանական-միալեզվյան բառարանները լինում են՝ բացատրական, ստուգաբանական, պատմական, բարբառային կամ գավառական, համանունների, հոմանիշների,հականունների, հապավումների, ուղղագրական, ուղղախոսական, տերմինաբանական-մասնագիտական, հեղինակային/համաբարբառային/, շրջուն կամ հակադարձ /հանգաբառարաններ/, հաճախականության, դարձվածաբանական, շրջասությունների, դիցաբանական,թնավոր խոսքերի ե այլն: Բացատրել յուրաքանչյուրի կազմության ճպատակնու խնդիրները՝ բերելով1-ականբառարան-օրինակներ: (Ձ Բ-193. Կարդալ «Հայկականսովետական հանրագիտարանի» ճերածական մասը՝առաջաբանը, ն բնութագրելայն՝հաշվիառնելով ՝ ա/

քանի՞հատորով է հրատարակվել,

բ/ քանի՞տերմինահոդված է ընդգրկում, գ/յուրաքանչյուրհատորքանի՞պատկեր,քարտեզ,դիագրամէ պարունակում, դ/ ինչպիսի՞տեղեկություններ կարելի է քաղել, ե/ բառարանիմշակութային, գիտական-քաղաքական նշանակությունը: (Ա Բ-194.

Ա.

րանը»,որը

ոչ

ԲնութագրելՀր. Աճառյանի«Հայոց անձնանուններիբառամիայն լեզվաբանական-ստուգաբանական, այլն պատմականն աղբ հանրագիտական յուրագիտական-մատենագիտական տեղեկատու

է. ձեռնարկ ա/ քանի՞հատորովէ հրատարակվել, բ/ ի՞նչսկզբունքներով է կազմվել, գ/ ո՞րնէ եղել հեղինակինպատակը, դ/ ո՞րժամանակաշրջանի անձնանուններնէ ընդգրկում: Բ.

Դուրս գրել

բանությամբ/:

10-15 անձնանուն

իրենց բացատրություններով/ստուգա-

`

ՁԵՎԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

որնէ բառարան՝ ընտրելով (ԱՁ Բ-195. Բնութագրել դարձվածաբանական բացատրական նշվածներիցմեկը /1. Պ. Բեդիրյան,«Դարձվածաբանական բառարան»/1971թ./ 2. Ա. Սուքիասյան,Ս. Գալստյան «Հայոց լեզվի դարձբառարան» /1975թ./ 3. Խ. Բադիկյան, «Ուսումնական ծաբանական /2002թ./:

Բացատրել տրված շարքերի

(Ձ Ձ-լ. բառայինն քերականական իմաստները: Փ Գիրք գիրքը, տուն-- տունը, աստղ աստղը, արցունքներ արցունքները Փ Տուն տներ, աշխարհ -աշխարհներ, մարդ մարդիկ,գիրք գրքեր Փ Ձնույթ ձնույթի ձնույթից ձնույթով

Ար թաբանական առարան» Ա.

Աաաա Բ-197.

(8

թնավոր խոսքերի /«Հայերեն թնավոր խոսքեր»/ բառարան) Ն

Բ-202.

Ինչպիսի՞նո՞րբառարանները կցանկանաքունենալ ձեր գրա-

դարակում:

--

-

--

--

-

--

-

--

--

--

--

--

-

Ձ-.

Կազմել տուն, լույս բառերի ն բառակազմական շարքը ն՛ բառաձնային՝ /բառարաններից ձնաբանական շարքը /հարաօգտվելով/, ցույցա: Այսպես օրինակ` նկար երանգանկար երանգանկարիչ երանգանկարչությունն նկար/ը/ նկարի/ն/ նկարից նկարով նկարում. նկար/ը/ -նկարներ/ը/...: -

Ձեր ընտրած մասնագիտությանըվերաբերող բուհական դասագրքերից ընտրել որնէ հատված /1-2 էջի չափով/ ն բառակազմը ցերկայացնելբառարանիտեսքով՝այբբենականկարգով դասակարգված: Բ. Առանձնացնելտերմինները/գիտաբառերը, եզրերը/ն կազմել տերմինաբանակամ «բառարանիկ»: Գ. Բնութագրել ձեռքի տակ գտնվողտերմինաբանական-մասնագիտական բառարան/ներ/ը /հայերենկամ այլալեզու/:

բառարանները:

-

-

ԼԶ Բ-199. Բացատրելթարգմանականբառարաններիգործնականնշանակությունը:Ո՞ր բառարանըկարելիէ անվանել«բազմալեզվյան»:

ԱՁ Բ-201. ԲնութագրելՊ. Բեդիրյանի շրջասությունների/«Շրջասություն-

-

-

-

Ա.

--

-

|

-

(ի

--

-

--

-

Ա)

Բ-198.

ների

--

-

աաայան

-

ձնույթում, խոսք

-

--

--

Հ. Բարսեղյանի «Հայերենուղղագրական, ուղղախոսական, Բացատրել սկզբունքները: հիմնական ի բառարանի»

Բ-200.

--

--

Տրված բառարաններիշարքից ընտրել մեկր, համառոտակի ներկայացնել առաջաբանը, բնութագրել կազմության սկզբունքները ն գործածվածպայմանականնշանները: 1. «Նոր բառգիրքհայկազեանլեզուի» /1979-1981 թ.թ./ 2. Ստ. Սալխասեանց«Հայերէնբացատրական բառարան»/1944-1945 թ.թ./ 3. Հր.Աճառյան /1971-1980 թ.թ./ -«Հայերեն արմատական բառարան»/1-4 հատոր/ 4. ԳԱ /ՀՄՍՀ «Հայոց լեզվի բացատրական բառարան» Աճառյանի անվանլեզվի ինստիտուտ,1969-1980/ 5. Էդ. Աղայան «Արդիհայերենիբացատրական բառարան»/1976/

Ը,

-

--

հոմանիշները:

--

-

խոսքի խոսքից խոսքով խոսքում Փ Տեսա տեսար տեսավ տեսանք տեսաք տեսան, պիտի գնամ պիտիգնաս պիտիգնա պիտիգնանք պիտիգնաք պիտիգնան Փ Չեմ հեռանա չես հեռանա չի հեռանա չենք հեռանա չեք հեռանա չեն հեռանա Փ Գրելու եմ գրելու ես գրելու է գրելու ենք գրելու եք գրելու են Փ Լավ ավելի լավ ամենալավ/լավագույն/: --

ԲնութագրելԱ. Սուքիասյանի «Հայոց լեզվի հոմանիշների բառարանի»կառուցվածքը: բացատրական Բ. Գտնել ն գրել սահմռկել, սրդողել, ընդարմանալ,մթնշաղ բառերի (Ձ Բ-196.

-

-

-

-

--

--

(1 Ձ-3. Քերականագիտական տարբեր աղբյուրներից օգտվելով /Մ. Ասատրյան,Ժամանակակից հայոց լեզու. Ալ. Մարգարյան,Հայոց լեզվի քերականություն.Լ. Եզեկյան, Հայոց լեզու. Ս. Աբրահամյան,Պառնասյան, Օհանյան, Ժամանակակից հայոց լեզու ...Ր ավարտելներքոբերյալքերականականկանոնները: Ծ. Լ. Լեզվի ձնաիմաստային նվազագույնմիավորները կոչվումեն ....: Տ. 2.

Այն բառերը,որոնք կազմվածեն մեկ հիմնականձնույթից,կոչվումեն....: Մեկիցավելի հիմնականձնույթներից կազմվածբառերըկոչվումեն Ծ. 4. Մեկ կամ ավելի հիմնականն մեկ կամ ավելի բառակազմական ձնույթներից կազմվածբառերըկոչվում են....: Ց. 5. Բառերիայն խումբը, որը գործածվում է առանց որնէ ձնաբաճականփոփոխության,կոչվում է...: Ճ. 6. Բառերիայն խումբը, որը ոչ միայն ուղիղ, այլն փոփոխվածձնով է գործածվում,կոչվում է...: Ց. 7. Անփոփոխ ձնովգործածվողբառը կոչվումէ ...: Ց. 8. Հիմնական ձնույթը,որն արտահայտումէ բառինյութական իմաստը,կոչվումէ ...: Ճ. 9. Անկախ կամ ինքնինգործածվող արմատը/հիմնական ձնույթը/կոչվումէ ...: Ճ. 10. Հնչյումական փոփոխություններ կրած արմատները /հնչյունափոխության ենթարկված հիմնականձնույթները/ կոչվում են ...: Ֆ. 11. Հնչյուճական փոփոխություններ կրած ածանցները/կամ`հնչյունափոխության ենթարկված քառակազմական երկրորդական ձնույթները/ կոչվումեն....: Ց. 12. Ի տարբերություն բառի ուղիղ՝ բառույթային ձների, նրա փոփոխվածձները, որոնք միավորվածլինելով նույն բառիմաստի տակ, չտարբերվելով կոնկրետ Ճ. 3.

նյութական նշանակությամբ,իրարից տարբերվումեն իմաստով,կոչվումեն ...: վերաբերական

սոսկ քերականական-

0) Ձ-6.Ա. Ներքոբերյալհատվածիբառաձներումառանձնացնելհիմքերն վերջավորություններըրտրված

7Դ/ նշանով,

/ / վերջավորությունը`

բշԴուրս գրել անճշտություններ ական՝ ճշտորեն ներկայացնելով վերլուծակա եանաննելի Ը դր (Ա 2-4. Ա. Տրված գծապատկերում

ժամանակակիցհայերենում: արտահայտությունը Բ. Յուրաքանչյուրի համար2 օրինակ գրել:

ԻՄԱՍՏՆԵՐԻ

ՔԵՐԱԿԱՆԱԿԱՆ

ԱՐՏԱՀԱՅՏՄԱՆ

ՀԱՄԱԴՐԱԿԱՆ

2-Սահմ

ԱԱ

2.

ղառակի առցյալզատարյալը

ատո

Որակականածականներիբաղդա-

տական աստիճանը

| 4.

(Ա 2-7.

|կանը

5.

գրակա աստիճանը ոյազամմնքիտրակած հոլովը

Լ րաի ապարի Հարկադրական 8.

ապառնին

ապառնինն

եղանակի անցյալի|8.

Գոյականիմի հոդովանորոշառումը |

9.

ք

.

Բուն

Երկրորդական բայական բաղա-

ու

.

Իսահակյա

բառաձները տարրալուծել ձնաիմաստային

ՉԵՎՈՒՅԹՆԵՐ

ԵՐԿՐՈՐԴԱԿԱՆ

բառակազմական բառահարաբերական /բառաստեղծական բառափոխական / | /ձնակազմական, / -վոր

անե

բր

Զինվորները, իջնել հրահրել. հրհրել, տխրությամբ, ծաղիկներից, մեղքիդ, սիրո, քարհատ. անտես, երիտասարդական,անողնաքարահատ, շարավոր, ցեխոտել,կրքոտ, հարձակվելով,նմուշները,հրձիգ, հրաձիգ,հիշողությունը, սրբություններ, հյուսվածք, փաթաթված,բառակազմություն,բանվոր, բանավոր, հանրագիտարան,երգերիցս, թռիչք, անհյուրընկալ,ծովին, հնչյունական,ջրաբաժան, ջրբաժան:

եղանակիանկատարներկան

անցյալը

| 10. Գոյականիուղղական հոլովը ժամանակները 11. Ենթադրական եղանակիժխտականը | 11. Գոյականի ներգոյականհոլովը 12. Սահմ. եղանակիանցյալկատար| 12. Անորոշդերբայինտալ բայի յայի ժխտականը պատճառական ձները հարադրությամբ 10.

Լդրյալ

Հետնյալ բառերն

1. զին /զեն/

ո

հրամայականեղանակը

9. Սահմ. ն

Խի

ՀԻՄՆԱԿԱՆ

Հարկադր. եղանակի ապառնին ն անցյալիապառնին Հրամայական եղանակի արգելայ 6. Որակական ածականների գերա-

6.

անքուն,

նվազագույն միավորների՝ ձնույթների՝լրացնելով տրված աղյուսակը՝

Պայմանական եղանակի անցյալի

ապառնին

Գոյականիգործիականհոլովը

5.

րա մԻ

եվ

ապակատար ն կանան եղանակի

Կի

ի

Պատմությունը

ԵՂԱՆԱԿՈՎ

թիվը եղանակի վաղակատար, հոնակի | Գոաեանի

ներկան, անցյալը

4.

հոյակապ ոոյ Վ հին վանքերի մե ջ.. ր մութ խուցերում՝ մենության Իյ Պատմիչները մերվշտահար, մեղմկանթեղիլույսով Աե անշեջ, Մի նշխարով, մի կում ջրով ն ճգնությամբգիշերն մեր գրեցին մագաղաթիվըրա դժգույն Եղեռնները,նախճիրներըհորդաներիարյունըռուշտ, Փլուզումը հայրենիքի ն ոսոխի սուրը անկուշտ: ողբային լալահառաչ դժխեմ բախտը Հայաստանի Եվ հուսացին արդարության մի խուլ Աստծու

ԵՂԱՆԱԿՆԵՐԸ

ԱՐՏԱՀԱՅՏՎՈՒՄ

ԵՆ

Գոյականիբացառականհոլովը

բաղադրյալ

Մերր

ՎԵՐԼՈՒԾԱԿԱՆ

ԱՐՏԱՀԱՅՏՎՈՒՄԵՆ

1.

ր

ՎԵՐԼՈՒԾԱԿԱՆ

ԵՂԱՆԱԿՈՎ

ՀԱՄԱԴՐԱԿԱՆ

հիմքը՝

նշանով: բառերը ն նշել բառակազմական հիմքերը: ձնակազմական հիմքերի Բացատրել ն բառակազմական տարբերությունը:

`

.

ու

6պայմանական նշաններով՝

ԱՁ 2-8. -Ել,

-ալ ձնույթներըմի դեպքում բառակազմական են, մյուս դեպքում` ձնակազմական: Ինչո՞ւ: `

25.

ԼԱ Ձ-5. Տրված բառաձներըտարբերակելըստ քերականականիմաստների

արտահայտմանեղանակի/վերլուծակա՞ն, թե՞համադրական/: ծառ ու ծաղկով, եզան լեզվով, լռել էր, խաղաղության, լռիր, մի հեռացիր, մոլորակներ, երկրագնդից, ամառվա, աստղեր, վերադարձի՛ր,ուրախությամբ, պիտի երազեմ, արյան, գրել տալ, աղ ու հացով, մայր ու աղջիկ, գիտեր, չքնաղ, աղոթք էր կարդում, ամենալավ, ամենից լավ, պարապելիս էր լինում, կգնամ, տեսնում եմ, չեմ տեսնի, եղբայրներ, մի՛ գնա, հայրենների, անթեղված, ջերմացնում է, գրելով, տանջանքի,չպիտի գրել, գիտությանը,չեն հնանում, չպատկերեց, կոչվելու է, : օրվանից,լուսնի, չանցներ,ծննդյան, պիտիցույց տանք: `

Նամակներս,

ն

/Խ պայմաճական ման ն նշան նձնացնել նշանովառանձնացնել են հիմն ճ ձնույթին, /Խ/ նշանով իմնական ձնույթին,/:77

բնորուկերը: Նյութական

՝

ՃՃ իմաստ ունեն: ՃՊ Զուրկ են նյութական ՃՊ Արմատներ են: ԼՆ են: ՃՊ Ընդհանուր ձեով արտահայտում

բովանդակությունից:

Ածանցներ

որոր որոոմթյորը»հրողություններն հատկանիշները» Հոգնակիակերտ մասնիկներ ՃՊ

են

են:

:

այն մտքերը, մտքերը, որոնք երկրորդականձնույթներին

ա

ա

երնույթնե

են Բառիձնույթային կառուցվածքի հիմնախարիսխն /կամ հիմնական մասը: են: ման

Մ Արան բոկանչի նրա լինել: կարղ առեր են: մական Մ խախրոք

վերջավորություններ

:

|

արտաքին աշխարհիզանազանիրողությունների,

հարաբերությունները: աների միջն ելած ինքնուրույն գործածվել մ են

ՃՊ

ՃՊ

Կարող են

Լինում են

(ք 2-12. Ա. Լրացնել աղյուսակը՝ ընդհանուր իմաստ ունեցող յուրաքանչյուր խումբը ներկայացնելով5 օրինակով: Բացատրել, թե դրանք իմաստային,ձնաբանականու շարահյուսականի՛նչ յուրահատկություններ

.

բառեր:

որպես

ունեն:

ն բառահարաբերական /քջերականական: բառակազմական

նու

նելով ձնույթների գումարի տեսքով

թր.

է է մոմը կանթեղիմեջ: Եվ Գրվում է «Մատյանը»: Եվ սպառվել

սպասում հարությանը Քրիստոսի.../:

նթեղի

մեջ:

ԽՈՍՔԻ

ԱՁ Ձ-11.

Տրված բառազույգերումառանձնացնելձնույթային տարբերակները՝հիմնականձնույթիտարբերակները գրելովմեծատառերով,իսկ բառակազմականձնույթներինը՝փոքրատառերով,օր.` անջուր // ջրկիր ՋՈՒՐ // ն երգիչ // երգչախումբ իչ // չ: ՋՐ Ծնունդ // ծննդյան, զգայուն // զգայնություն, հարսնաքար// նորահարս, ձկնորս /" գայլաձուկ, գրավատուն / տնային, հրաշապատում // // պատմողական,լիասիրտ // սրտոտ, ամենագետ// գիտելիք, աստղաբույլ աստեղածին, եզրագիծ // եզերանիստ, կայսերապաշտ // կայսրընտիր, իմաստակիր // իմաստնություն, հայալեզու // լեզվագետ, մատյան / -

ԻՄԱՍՏ

ՄԱՍԵՐ

ԿԱԾ

ԱՐՏԱՀԱՅՏՈՂ

ԽՈՍՔԻ

|

|

ՄԱՍԵՐ

Տ

.

:

.

Լ. Ձ-13. Հետնյալ բառերն ու բառաձները դասակարգելըստ իրենց արտահայտածընդհանուր՝քերականական ի Դու, մշուշում, ես, ինչ-որ, նորից, լույս, չկա, անհանգստություն, սպասի՛ր,կրկին, սիրտս, պաղ, դանդաղ, անձրն, կյանքի, է, կյանքն, անձն, հոգու, ոսկե, ցուրտ, աշուն, ցավում է, իմ, աղմկահեր, հոգին, նայի՛ր, լույսերից, ինչու, այն, հիշում ես, տառապել, էիր, այնտեղ, տեսիլներ, նա, հեռացած,տեսել ես, միապաղաղ,ու, տանջում է, ընկեր, համար,դողում են, մոռացած,ստվերներն,անուրախ,հիվանդ,լսի՛ր, հույզերից, անուրջներ, չեմ կամենում,ա՛խ, արշալույս:

մաստների:

անցած,

ւ.

7 Բ. Շարունակել` Որովհետն...

ԱՅԻՆ

ԱՐՏԱՀԱՅՏՈՂՔԵՐԱԿԱՆԱԿԱՆ

ԿԱՆԱ ԵՐԱԲԵՐՄՈՒՆՔԱՅԻ

ԱԲԵՐՄՈՒՆՔԱ

յ անին»...

«Մատյանը» շուտով պետք է ավարտվեր:Արդյոք զգում էր Գրիգորը, որ «Մատյանի» ավարտումով պետը է ավարտվեր իր կյանքը մոմի նման... Սպառվումէր, բայց ոչ մոմի նման, այլ արնի, որ սպառում չունի, մահ չունի, այլ վերածնվումէ ամեն առավոտլուսո... Եվ շառաչեց «Մատյանը»` ջրվեժի ուժգնությամբնետվելով մարդկային հոգու խորխորատները: Եվ ընդվզեց «Մատյանը» մարդկային հոգու բարձունքներիցերկինքնետվողհրաբուխիճմամ: Եվ եթե մարդկությունըսպասում է հարությանը Քրիստոսի, ապա «Սատյանի» հեղինակըհարությանկարիք չունի, որովհետն..... /Ըստ Մ. Սարգսյանի

Ար

ՆՅՈՒԹԱԿԱՆ

պ սպառվել Լէ

ն արնը՝ արնմուտքում:Եվ հունական Պառնասը տեղափոխվել է Նարեկ, են մուսաները... սավառնում երկնքում անընդհատ, անկանգ լազուր յանը» զորանում է: «Սատյանի» թերթերըդարսվումեն միմյանց վրա: «Մատ Վերադիրների, մակդիրների, փոխաբերությունների,հարասությունների, դիմառնություններիհորձանքը, ոճական այլայլումները, համանիշային ն հոմանշային կուտակումները, տարափոխումներին պեսպեսությունների հորձանապտույտներըոճական զարդեղենի հանճարեղ զգեստ են «Մատ-

Բ. Խոսքիմասայինհամակարգում առանձնացնելայն խոսքի մասերը, որոնք ընդհանրապեսկամ մասամբ ձնաբանականփոփոխությանեն ենթարկվում:

մերկայոց-

բառաձները Իկ/իկ/ էո Եվ եթե մարդկ/իկ/Ւություն-Ւր

բառերնու Ձ-10. Ա. Տրված հատվածնարտագրել՝

մատենագիր, բարձրագագաթ// գագաթնակետ, անժպիտ // ժպտադեմ, տխուրաչյա // տխրագին, ուսուցիչ // ուսուցչանոց, ահագին // ահագնանալ, առաքյալ // առաքելական,գիտուն // գիտնական,անհու )ս // հուսալից:

'

(4 Ձ-14. Ա. Որոշել, թե հետնյալբառերն ինչ խոսքիմասային իմաստներ կարողեն համատեղել.յուրաքանչյուրի համար բերել համապատասխան օրինակներ՝ նշելովտարարժեքությունը: Խավար/2/, թշվառ /2/, հանցագործ/2/, հանրապետական /2/, առաջ /3)/, անդորը/3/, սխալ /3/, տխուր /2/, գիտնական/2/, այլ /2/, կարծես /2/, սուտ /3/, դուրս /3/, հետո /2/, աղքատ /2/, ապագա /2/, ընկած/2/, քնքուշ /2/, նույնիսկ/2/, անգլերեն/3/, հանգուցյալ/2/, երիտասարդ /2/, թիկնապահ/2/, երջանիկ/2/, /2/, չափ /2/, նման /2/, հակառակ/2/, նախքան/2/, գիժ /2/: ժամանակ Բ. «Արդի հայերենիբացատրականբառարանից»ընտրելբառեր, որոնց համարերկուն ավելիխոս-քիմասային արժեք է նշվում:

Լ,

Ձ-15.

ձնաբանական իմաստային, փոխանունների ու

հատկությունները: Շատ,

:

բացատրել ե առանձնաան շարահյուսակ

ն Տրված բառերը գործածել փոխանվանաբար

նգ, իչ զարգացած, երազող, շքեղ, կանաչ, հինգ, հմայիչ,

:

:

ծաղկած,

:

շիկահեր, հազար, երկրորդ:

ու սպիտակ.

Բայց վերոհիշյալ հայերեն բառերն անգամ չեն արժանացելնույնիսկ կոշմար-իպատվին... Երնակայո՞ւմ եք այն լեհի կամ չեխի «ուրախությունը», երբ ա յս բառարանը ծայրեծայր թերթելուց հետո տեսնի, որ «հա յոց լեզվի» բառամթերքիկե՛սն արդեն գիտի` օտա՛ր լեզուներից/անտեղյակ, որ իրենք՝ հայերը, այդ «կեսը» չե՛ն հասկանումշ... Հ.Գ. Կարող է այն տպավորությունն ստացվել, թե «Հայ-ռուսերեն» բառարանումհայերեն բառեր ամեննինչկան: Կա՛ն, իհարկե: Ես գտա նույնիսկ պատասխանատվություն ն խիղճ բառերը՝ ճիշտ

Նհննանվանուական աե իոլ անվանական որո նները: տարբերությունները իմաստային արժեքներով, բացատրել դրանց ար

(8 Ձ-16. Կապույտ, գլուխ պահող բառերը գոր

սն

,

չարչարող,

|

կիրառված (Ա Ձ-17. Տրված տեքստից դուրս գրել ինքնանվանողաբար . /հեղինակայինտեքստից լեզվականմիավորներըն նշել |

ձնակազմությունը կերպովբաց ենք թողելչակերտները՝ »/:

դիտավորյալ

«

ԻՒ ենոի, ՞

ճ

բառ,

Չկա՛, չե՛ս գտնի աշխարհումարար, Բայց հաճախ կյանքդ հերիք չի՛ անում /Գ. Էմին/ Մի Այո կամ Ոչ ասելու համար: ոնտր-ով Փ..: Տասնյակ բառեր սկսում են կոպիլ-ով, Աո կոնֆ-ով ու կոոպ-ով, կորդ-ով ու կոսմետ-ով,Ան | թետերից, ից, նան` կորտեսներ, լ կարա Է... կկամերայից,կատառից ու : լրագրիս իտի դիմես ամենափրկիչ «ն այլն, Ն այլն»-ին, որպեսզի | Խո ու սյունակները: ո՞ւր է հենք-ը: Ու եթե կա, ինչու՞ նա դուրս չի մղել

անտ ինչպե -ով թեանկալեյդոս-

Լաո

կորց րՄԻՏ ացան Իսկ կանվաւ չ

լ բ

:

կաճվա-ին: սպիտել:

Իսկ չի"

կապիտել: Իսկ չի՞ ամաչել այդ կապիտել-ըմեր խոյակ-ից, ինչպես ճան վաչկատուն կառնիզ-ը՝մեր նստակյաց քիվ-ից: Կա կիոսք: Կ-ի փոխարենք գրելով՝ կիոսկ-ը կրպա՞կդարձավ: Կա կոեֆիցիենտ:Ե՛կ ու մի ճաքիր, խե՛ղճ գործակից: | Կա կոլոնիզատոր:Իսկ գաղութարար-ին ո՞ր կոլոնիա-ն ուղարկենք: Կա կոմպաս։Իսկ կողմնացույց-նի՞նչ հող տա իր գլխին: Կա կոնտրաբանդիստ, ն եթե համապատասխան տեղում գտնվի մաքսանենգ-ը,ապա նա կոնտրաբանդ-ովէ բառարանմտել: Կա նան կվադրատ.թող քառակուսինչո՛րս տեղիցպայթի... : Կա նան կոշմա՛ր: Իսկապե՞սոր կոշմար: Գոնե բերված /նան բազմաթի՛վ չբերված/ բառերի հետ վարվեին այնպես, ինչպես կոշմար-ի հետ են վարվել՝ նշելով. «տես` մղձավանջ»: Այս դեպքումթերնս կոնսուլ-ը մեզ հասցներհյուպատոսին,կոմպաս-ը՝ կողմնացույցին, կառնիզ-ը՝ քիվին, կապիտել-ը` խոյակին, գուցե Ն կլակյոր-ը՝ լ ծափորդին /թխվածմի բառ.../: ' Կա

թարգմանությամբ:

ԳՈՅԱԿԱՆ

,

Սնակ/

(1 2-18. Կարդալ բանաստեղծությունը, գտնել գոյականները,

որոշել նրանց

կազմությունը:

Եղել է մի հին, մի հաշտ ժողովուրդ` Ծվարածհողում իր բիբլիական. Քարից է քամել իր հացը ավուր, «Քարինէ իր բյուր, Մեղմելմռայլը ժայռեղեն իր տան: Եվ նվիրումով իր սրտի Կանգնել վեմե՛ր, սյունե՛ր, խոյակներ, Իր քաղաքներնու շենե՞րն է հիմնել, ւ».

տվել ձիրքերը

է

այրվող ՛

Իր մեսրոպատառգրերն է երկնել, Տաղերգելվասն սիրո ու վարդի, իր արդար վիպերգըԴավթի, Եվ միշտ իր հոգով,իր հին վիպերգով,

Հյուսել

Հանապազօրյա խոսք ու աղոթքով՝ Ապավինելով ճերմակիր աստծուն Խաղաղությունէ երազելանսուտ Աշխարհի՛ն,իրե՛ն ն ամենեցուն: |

լ

/Ս.

-ը

|

/Պ.

Կապուտիկյան/

Ա. 2-19. Առանձնացնել գոյականները վերջածանցն ունեցող բառերիշարքում. |

ա/-ան

տզզան, փական. ածան, կպչան, փչան, թռվռան, խլվլան, ծծան, գլան, ծլվլան, ճռճռան, իշխան, խթան, ձգան, փաթաթան,

խցան,

ճարտասան.

բ/-իչ վերջածանցն ունեցողբառերիշարքում. արարիչ, բնակիչ, համոզիչ, քայքայիչ. թարգմանիչ, սպառիչ, հմայիչ, նկարիչ,բուժիչ, պատմիչ, դյութիչ, փրկիչ, սրբագրիչ, խորտակիչ,քննիչ, հաշվիչ,կիզիչ, կախարդիչ,ջախջախիչ, տպավորիչ. գ/ /ա/վոր վերջածանցն ունեցողբառերիշարքում. թագավոր. ակնոցավոր, սնավոր, զինվոր, ձիավոր, թնավոր, ճգնավոր, վիրավոր, աշխատավոր,գիսավոր, կեղծավոր,ձնավոր, գլխավոր: Բ. Առանձնճացվածներում ընդգծել նրանք, որոնք հաղորդակցական

նան ածականներ գործընթացում են:

(.

ածանցների օգնությամբ 2-20. Տրվածբառերից/կամբառարմատներից/

.

յականներ:

արվեստ, բուժել, դպիր, ծաղիկ, դիտել, ցարոԿարգելել. կորան դարբին, կույս, գործել, հյուր, բնակվել, մել

ցույց

տեղ

տ

ճաշել, ննջել, մեղու, ամառ, ծեր, լող, բանջար,ձուլել:

դ/ տարեդարձ տարելից ը/ ցուցում ցուցմունք թ/ հրատարակություն-- հրատարակչություն ժ/պատրաստակամությունպատրաստականություն --

-

--

դաս,

Ա)

Ձ-26.

Դարձվածաբանական բառարաններիցօգտվելով` կենդանու անուն-բաղադրիչով 4օձ խուզող Հօձ դարձվածքներ գրել /Օր.՝ օձ հարթող Հ օձը բնից հանել 4 օձի հետ ջուր խմել Հ օձի ձու Հ օձի շապիկ Հ օձի լեզու ունենալ 4 օձի ծնունդ ժ օձից յոթ քերթել Փ օձին նայի, օձը կսատկի 4 կաշի օձիբնին նստել Փ օձի բերան քամես՝ կսատկի...:

դատ,

--

նշաճակուբառակազմական (Ձ 2-21. Ա. Բացատրել-ուհի վերջածանցի

թյունը ն կազմել5-ականգոյականներ՝ ա/ զբաղմունք, մասնագիտություն տվողանձի հասարականուններից. ժողովրդիկամ երկրներիանուններից.

Քածականներից. հատուկ դ/ արականսեռի

քոն

անուններից:

|

:

|

ԸՋ 2-22. Բայերիցտարբերածանցներով գոյականներկազմել /օր.՝ անցնելանցք, անցչում, անցավոր, անցորդ, անց-վոր/:

Փ Պահել, պատվիրել,հնչել, պտտել,երազել, արհամարհել,արարել, շվշվալ,

վարել, հարցնել,աղոթել,գնալ, գովել, շարժել, սրբել, կցել: Փ Բամբասել, զրկել, հարգել, բնակվել, գործել, թարգմանել,սվսվալ, լողալ, : հաճախել, գրել, կերտել.ելնել, հանել, հմայել, պատմել, սուլել, քամել, վազել: Փ Քննել, կչկչալ, ճանապարհել, հյուսել, մտնել, նզովել, գալվանազօծել, մարզել, դռդռալ, բաժանել, մանել, նստել, սլանալ, վաճառել, վայելել, փրկել: ԱՁ 2-23. Կազմել գոյականներ տրված մասնակաղապարներովն̀շելով պատկանելությունը: ընտրվածարմատներիխոսքիմասային ի ում թ/ ապ // ապա ե/ ան... ում ա/ան... ություն ...ում ժ/ ություն գեր ություն զ/ բ/ մակ/ա/ արտա ում գ/ արտա//արտ... ություն է/ նախ/ա/... ություն ժա/վեր/ա/ /ա/... ում /ա/ | ություն ություն ը/ փոխ .ժբ/նախ/ա/... դ/ հակ

|

:

(Ա 2-24. Բառարանների օգնությամբ գրել բույսերի /ծԾառերի,թփերի, ծաղիկների, խոտերի, սնկերի հայերեն անվանումներ, որոնց վերջնաբաղադրիչըհետնյալ բառերիցէ՝ ա/ ...ծաղիկ /ճախանձածաղիկ.../ բ/ ...սունկ /աբեթասունկ.../ գ/ ...վարդ /շքեղավարդ.../ դ/ ...խոտ /ատամնախոտ.../ ե/ ...մորի /ճահճամորի.../ զ/ ...փուշ /ագռավափուշ.../ է ...շուշան /աստղաշուշան.../ ը/ ...զակաչ /թխակակաչ... ժ/ ...առվույտ/իշառվույտ.../ թ/ ...ծառ /դրախտածառ.../

:

կամ ի՞նչ են անվանում հետնյալ արտահայտությունները շրջասությունները/կամ շրջասու յթները/: Փ ազատության երգիչ Փ կարմիրհունձ Փ տրոյականպատերազմի երգիչ Ավարայրիբլբուլ գլխավորոզնի առաջին հայ ուսուցիչ երկնայինդատավոր խանդոտմավր էլեկտրականության Նյուտոն Մեծ Լոռեցի անապատիմակույկ հայ քնարերգության Վահագն Ավետյացերկիր բիբլիականեռ ծագողարնիերկիր սատանիսյուն վալսի արքա ծաղրածու՝աշունը սրտում Սկյուտարիսոխակ գույներիկախարդ տիեզերագնացության հայր :

(0 Ձ-28.

Ի՞նչ է կոչվում՝ Կենդանու արձակած ձայնը՝ 1. առյուծի 2. շան 3. արջի 4. հավի 5. ավանակի 6. այծի 7. ոչխարի 8. գառի 9. կատվի 10. թռչունի 11. գայլի 12. արագիլի 13. հորթի: ա/

Վաարի խորի ղերի - աղվեսների ՛. :

րի

-

5.

ավանակի6. ձիու

7.

այծի

(ը Ձ-29. Խմբավորելօրվա տարբեր պահեր անվանողգոյականներնըստ առավոտ,կեսօր,երեկո, գիշեր

հասկացությունների:

աղջամուղջ, մթնալույս, մթացյալ, ատր րԱԵու գվառո: այգածագ, մայրամուտ, ,

գալչ

աղոթարան,իրիկնաշաղ:

ադամալույս,

ծեգ,

-

-

--

մեղուների 4. ձիերի 5. փղերի ձկների 10. օձերի 11. կետերի ն ոչխարներին այծերի 15. գայլերի ն

դելֆինների12. խոզերի 13. կղզիների14. շների 16. մարդկանց17. զինվորների: գ/ Ձագը՝ 1. առյուծի 2. շան 3. արջի 4. հավի 8. ոչխարի 9. կովի 10. խոզի:

-

--

3.

9.

8.

լուսայգ,

նրանցգործառականտարբերությունները: ե/ երախտիք երախտագիտություն ավանդույթ ք/ բարդություն բարդույթ զ/ գործառնություն գործառություն գ/ հասկացողություն հասկացությունէ/ հրավեր հրավերք լ -

.

Ո՞ւմ

Այգ, իրիկուն, իրիկնապահ, միջօրե, ցայգ, այգաբաց, լուսաբաց, իրիկնադեմ,իրիկնաժամ, ճաշ /ճաշոց/, խավարակ, այգալույս, արնամուտ, վերջալույս, ճաշաժամ, ադամամութ, վաղորդայն, արշալույս,

(0 Ձ-25. Կազմել նախադասություններ հետնյալգոյականներով.բացատրել

ա/ ավանդություն

ԷԶ Ձ-27.

|

Ա

ն քերականական ընդհանրությունների բառիմաստային լինումեն` գոյականները յուրահատկությունների՝

Է.

Չ.30.

Ըստ

ա/ հատուկ ն հասարակ բ/ անձ ն ոչ անձ

գ/ նյութ ցույց տվող

է/

Ագր

,

ե/շնչավոր ն Խն

գ

Հ երոն

տոհմ, այ

դ/թանձրացական Նվերացական ազշունչ

խմբակցությունցույց

տվող:

մաս-

դրանցով3-ական բառերի նիկները, ընդգծել առավել գործածականները, -եր ն -ներ հոգնակերտէ պայմանավորված Ինչո՞վ հոգնակիներըկազմել: ների բաշխումը: Ա. Դուրս գրել

հոգնակիները:

ն եզակիթվովդրվածգոյականները կազմել դրանց

ն դրանց Դուրս գրել հոգնակիթվով դրվածգոյականները կազմել եզակիիձները: զույգերի/քարափներ քարափ/ձնային Գ/ Բացատրել թվակազմական --

իմաստայինհակադրությունները:

ի վար կախվածարտասուք, Ապրիլը ձորում՝ քարափներն քնքշանքնէր ու բուք: Ապրիլը ձորում՝ ծաղկաթերթերի ի վար, քարափներիտակ Մասրենիները քարափներն ու իբրն թեթնէին հրեշտակ: Սպիտակ էին Եվ ամեն մի ծաղիկ առած մի խոշոր, ցոլցլուն մի ցող, Փոքրիկ ձեռքերիմեջ հազիվ էր պահումլույսն այդ ծանրացող: Ապրիլը ձորում՝ ծաղկի ու ցողի ցոլանքու ցոլք, Ապրիլը ձորում հրաշք բաժանողկախարդ էր ու մոգ: Հովին արծաթեսրինգէր տալիս, քարափին՝զանգեր, Քարանձավներին՝կապույտ կարոտներու երազանքներ: Աղբյուրներինհամերգությունէր տալիս ծիծաղի, յտ, անհա՛յտ, անանուն թախիծ... /Վ. Դավթյան/ Եվ տալիս էր ինձ մի անհա՛

՛

(Զ Ձ-33. Ա. Կազմել հետնյալ բառերիհոգնակի ձները, բացատրել կազմուն դրանցիցկատարված շեղումները: թյան օրինաչափությունները Բ. Առանձնացնել հնչյումափոխվածներըն բացատրել կատարված

հնչյունափոխությունը:

Լ. ջուր, գույն, տուն, լուր, սար, ձոր, գիրք, գիծ, թիվ, բու, գունդ,տառ, լու, 5. 2. մուկ, ձուկ, դուռ, գառ, ակ, եզ, լեռ, հարս, մատ, նուռ, բեռ, ծունկ

.

շուն

սեղաճ, ծաղիկ, ճառագայթ,առյուծ, հնչյուն, ձնույթ, մոլորակ, անձրն բժիշկ,գրող, դպրոց, սրբիչ,ժպիտ,խրճիթ,կղզի,կռիվ,շրջան, վրձին,վրան Ճ. 5. ազդր, արկղ, դուստրը, եզր, կայսը, ոսկր, վագր, տետր, գամփռ սանը, Հ. 6. անձրնաջուր, աստղափուշ, անտառամուկ,դպրատուն, ածխահանք, արնելահայ, բանաձն Ֆ. 3. 35. 4.

մեծատուն

մարդ Շախամարդ

կին, պարոն տիկին... ն պարոն, 5.9. կին, 9.

ԷԶ Ձ-35. -Ություն ածանցն ունեցող հավաքականգոյականներիշարքում առանձնացնելհոգնակիթվով գործածվողները: Քաղաքակրթություն, մագնիսականություն,գիտություն, ոստիկանություն, հիմարություն, ցանկություն, փոփոխություն, ծերություն, հպարտություն, հիշողություն, մարդկություն, հայտնագործություն, նմանություն, կանճոնավորություն,իրադարձություն, մտածողություն,փիլիսոփայություն, ճշմարտություն, դատողություն, հարաբերականություն, հետնություն:

Բ/

ու

Ի՝

այտահատ,

(Ա 2-34. Ժամանակակիցհայերենի տարբեր բացատրական կամ ուղբառարաններիցգտնել ն գրել վերջում միավանկարմատական ղագրական բաղադրիչունեցող 10-ական բառեր, որոնք հոգնակիակազմության բարդ համարունեն հետնյալ հղումները` ա/-եր բ/-ներ գ/ 1/-եր.... 2. -ներ:

5-ականօրինակներգրել:

հատուկ հոգնակերտ (Ձ 2-31. Գրել արդի գրականարնելահայերենին

(Ձ 2-32.

բանասեր, գեղագետ, գնդացիր, հրացան, հրթիռ, հրշեջ, ջրմուղ,

7.

5.

(1 2-36. Կարդալ ն բացատրել ընդգծված բառաձների հոգնակիակազմականկիրառական-ոճական յուրահատկությունը: Լ. Կարծես վարդերն են խոսում բյուրաձայն, Կարծես իմ սրտով զեփյուռներ անցան /ՀՇ/: 2. Իմ սիրածն ասաց` մեծ ես ինձնից, Քո գարուններիգարունն է անցել /6ն/: 3.Քո մեջ գտա արբեցումներս,անգին, Քո 4. Ես մեջ գինու ծով գտա.../0/: ձեզ բերում եմ լեռների շունչը, 5. Մի՞թեչեն հուզում Մասիսներըքեզ, Ռր Սրբությունները լեռնահովերի /ն/: դեռձգտում ես յոթ երկինքները... /ն/: 6.Հոգնած ձյուները քեզ սպասելով` Քո հուր կարոտից հալչում են, արի՛... Ջրերն քարեքար ընկած աշխարհում Հուվված ու խռով կանչում են` արի՛.../ՍԿ/: 7. Գիտեմ, սիրելիս, դու չե՛ս մեղավոր,Այլ այս հալհլող ձյուները գարնան... Ու մեղավոր է երկինքն այս թաց, Այս անձընները՝խաղաղ, մաշմշող.../ն/: 8. Նույն բանալիով փակել եմ դրսիաշխա րհը իմ դեմ Ու խոր հանձնվել իմ կարոտներին,իմ մենությանը/6/: 9. Բոլոր փողոցներում` քամիների ժողով, Իսկ խաչմերուկներում՝ խորհրդակցություն բքի... -Ինձ են քննում նրանք /ՊՍ/: (1 2-37.

Գրել 3-ականանհոգնականգոյականներ,որոնք՝ չափվողու կշռվող նյութերիանուններեն. Ծ. 2. հատուկ անուններեն. Ց. 3. գիտությունների, ուսմունքների,հասարակականկառուցվածքիձների են. անուններ Պ. 4. զանազան խաղերիու զբաղմունքներիանուններն. Ց.5. հավաքականնշանակությունունեն. Ճ. 6, վերացականնշանակությունունեն: Ծ. Լ

կազմել հավա-եղեն, անի, -որայք, -ոտիք ածանցներով Թ 2-38. -Ություն, Կ իմանհավաքականության բացի առեր. ունեցող բ քականնշանակություն են դրսնորել: կարող տից ուրիշ ի՞նչիմաստներ

.

հոգնաարտահայտած զուգաձնությունների

(Ա. Ձ-39. Բացատրելհետնյալ

ն ոճականտարբերությունները: իմաստային կիությանգաղափարի Փուսուցիչներ // ուսուցչություն Փ նամակներ// նամականի փորեր// փորոտիք առածներ // առածանի կոշիկներ// կոշկեղեն // հոգնորականություն հոգնորականներ

ն

դեղեր// դեղորայք աստղեր// աստղունք // երիտասարդություն

մրգեր// մրգեղեն

երիտասարդներ

ըստ թվի քերականական 2-40. Տրվածգոյականները ունեն ն՛ եզակիթիվ, ն՛ հոգնակիթիվ. ո րոնք գոյականներ,

խմբավորել

ա/

կարգի

թվով. որոնք սովորաբարգործածվում միայն եզակի գոյականներ, բ/ գործածվում: թվով հոգնակի որոնքսովորաբար գ/ գոյականներ,

|

են

երազների,

են

բողբոջ, նռնենի, ամպ, արտասուք, Գարուն, ձոր, խելագարություն,

քար,

երի-

շարժում, գեղեցկություն,երազանք, երգեցողություն,երկաթեղեն, Արմենճենք, մեղր, ոսկեղեն, տասարդություն,մարդ, հուզում, զգացմունք, շ ախմատ, քրիստոնեուԿարպատներ, ուսում, մանկություն,մաթեմատիկա, ֆուտբոլ, պլատոթյուն, կաթ, ֆիզիկա,մածուն, խնդիր,գինի, Վարդանանք, տիեզերք, տրամաբանություն, օղակ, պողպատ, Կ արոյենք, ճականություն, աշխարհայացը,մետաֆիզիկա, բառ, կայսր: ն շարքերը նշանակությունների Բ. Խմբավորելդրանքըստ իմաստային լրացնելնմանատիպ 3-ականօրինակներով: Ձ 2-41. Ա. Կազմել տիկին, պարոն, ոտ/ք/, ձեռ/ք/, ճամփա, քաղաքացի, արկղ գերմանացի,վանեցի,տեղացի,երնանցի,երեխա,տղա, անգղ, կայսրը, օրինակ՝ ինչպես ձները, բառերիհոգնակիիզուգահեռ

մշեցի

Պատահել է մեզ տեսնել հին փողոցներ, որտեղ ամեն քայլափոխի մի է մեր անզբաղ ուշադրությունը: Մի տափակ կտուրով տան ամբողջ ճակատը զարդարված է գունագեղ աղյուսներով, որոնց համակարգության մեջ կա թաքնված իմաստ, մի ուրիչ տուն ունի երազային պատշգամբկապույտ ճաղերով... Ահա մի ուրիշ փողոց, որի միջով գնում է բարակ գետը: Տները գետափին են, ն շատ պատշգամբներ կախված են ջրերիվրա: Տնից տուն կամրջակներեն... Բայց կան լուրջ փողոցներ՝քարակոփ տներ ու մայթերըսալահատակ: Այդ փողոցներով անշշուկ սուրում են շքեղ ավտոներ, այնտեղ ծառերն անգամ միահավասար ն միանման են ու չեն շարժվի ամեն պատահական քամուց, մինչն չշարժվի ծայրինը, ն սոսափը որպես հրաման չանցնի սաղարթից սաղարթ... Բայց այդ փողոցներից ն ոչ մեկը չի կազմում քաղաքի հպարտությունը: Ավելին, նրանք բոլորը փողոց են, հաղորդակցության անոթներ, ն նրանցից ոչ մեկի անունը չի կապվում բամբասանքների, այլատեսակ շաղակրատությունների, դատարկապորտ թափառումներին ժամանակիվատճման հետ, ինչպես այս փողոցնէ... Ա. Բակուց/

բան գրավել

,

է

ցածրդռնակներովպատեր ն երգող ջրեր: Կանուխ է իջնում մութն այդ ն խավարնավելի թանձր է, քան փողոցներում, հարնանփողոցում... ունեն

2-43. Գրել

10-ականհասարակն հատուկանուններ.բացատրել նրանց քերականական տարբերությունները:Գրավոր խոսքում ինչպե՞ս է արտահայտվումհատուկ ն հասարակ անունների տարբերությունը. բանավորխոսքումդրանք տարբերակվու՞մեն:

իմաստային Ն

(Ա Ձ-44. Անվան ընտրությունըերբեմն դառնում է ճորաձնությանձգտման արտահայտություն. ձեր կարծիքով այսօր ո՞րանձնանուններն են նորաձն: 01 Ձ-45. Շարքերըլրացնել նմանատիպ օրինակներովն բացատրելհատուկ անունների /պարզկամ միաբառն բաղադր յալ կամ բազմաբառ/ուղղագրու-

մշեցիներ

թյունը:

Ֆ. 1. Արմեն, Արնիկ... մշեցիք Բ. տարբերությունները. Ծ. 2. Հայաստան,Թալին, Զանգու... Բացատրել դրանց կիրառական-ոճական Ց. 3. Բողար,Չալո... ի՞նչոճում է գործածվում: ճրանցիցո՛րըգործառական Ց. 4. Արեգակ,Վեներա... Ց. 5. Մարտիրոս Սարյան, ԻսահակՆյուտոն... հ ակադիր (8 2-42. Դուրս գրել գոյականները, գրել նրանցթվակազմական Ֆ. 6. Լեռնարդոդա Վինչի, Անտուան դը սենտ Էքզյուպերի,Աբդ էլ Քերիմ ն օրինաչափությունները: հոգնակիակազմության եզրերը բացատրել Անդրեա դըլլա Ռոբիա... է ճանապարհով. այգիների վերջանում որ փողոց, Կույր ունի Քաղաքն Ճ.7. Լա Պլատա, Լա Վալե Պուսեն Շառլ Ժան... Տպագրիչների փողոց, որտեղ մեծ մասամբ ապրում են պղնձագործ Ց 8. ՄայնիՖրանկֆուրտ,Վոլգա-Դոն, Էլզաս-Լոթարինգիա.. Կան փողոցներ, որոնց բնակիչները Բաղնիքի փողոց...: արհեստավորներ. Ց. 9. Արնելյան Եփրատ, Մեծ Մասիս... տառապումեն հարատն հարբուխով,լռակյաց ու տխուր մարդիկ են, ինչպես Ճ. 10. Կան ն որոնք Մեծ Բրիտանիային Հյուսիսային Հայաստանի փողոցներ, զարմանալի ժամագործները: Հանրապետություն, գերեզմանափորները

Հ)

:

'

..

Իռլանդիայի ՄիացյալԹագավորություն...

|

Ծիր Կաթին,Փոքր Արջ /համաստեղություն/ ՄաստարայիՍուրբ Հովհաննես/եկեղեցի՛... 12. Սուրբ Աստվածածին,

Պ. 11. տ. 5.

13.

.

14.

5.

15.

դաշտավայր,Աղթամարկղզի... Արարատյան «Գրականթերթ», «Ազգայինմիասնություն»...

եզակի մարմինների մոլորակներիանունները՝/մոլորակահրազարական անունները. ն

որի անուններից դաորոն անուններ. հատում առաջացած հասարակ հատուկանուններ. Ց10անվանի զինանոց առջացած ն ազգանուն. ը

նա

բ

Նոբելյան մրցանակ,Հերոսուհիմայր... գործերի նախարարութ ուն... նախարարութ) գործերի Ներքին 5.16. Ազգայինժողով, Ներքին միջազգային պաշտպանության Տ. |7. Ծննդյան տոներ, Երեխաների

ականի

ւ

օր...

(Ձ 2Ձ-46. Անհրաժեշտտեղումբառերըգրել մեծատառով: հսկաներ հրաչյա աճառյանը, մանուկ աբեղյանը, Փ 1. Հայ բանասիրության գրիգորղափանցյանըն շատ մալխասյանցը. ս տեփանոս հակոբ մանանդյանը, ու ուրիշներ բախտ ունեցան դառնալու մեր ակադեմիայիհիմնադիրներն 2. կեսին արշակ երկրորդ 4-րդ դարի առաջին իսկական անդամները/ԳԷ/: նահանգի կոգովիտ գավառում հիմնադրել է երկրորդ արքան այրարատ

ավանդներնանմահ պահելու Ժառանգորդության, կիլիկյան ի՛նչ ջանքերեն թափելանիիու հաղպատի,սանահինիդպրատներից, սովորածմխիթարգոշը նոր գետիկի իր հռչակավոր հայքի վարդապետներից դպրոցում,գոշի իմաստունաշակերտ հովհաննես տավուշեցին`վանական իր դպրոցում,ն վանականիաշակերտ վարդան վարդապետըխ̀որանաշատի արշակավանքաղաքը:

(Ձ 2-48. Գրել՝

3.

վարդապետարնելցին էլ՝ իր հիմնադրածխոր վիրապի բարձր դպրոցում: նրա դասակիցն 4. Դասագրքեր են ստեղծելպատմահայրմովսեսխորենացին, սյունեցին, քերթող պ ետրոս ու հարազատը՝ դավիթ անհաղթ փիլիսոփան, 5. իշխանցիկաթողիկոսը երրորդ Ներսես հանրագիտականանիաշիրակացին: եկեղեւյին վրա կառուցվելիք համոզվածէր, որ մասիսներիհամայնապատկերի

առավելվսեմու պերճաշուքկլինի: Փ.«1Լ-ին երկրամասըբարձրհայքն է, այսինքն՝ կարնո երկիրը,- թվարկում է անանիա շիրակացին/«աշխարհացոյց»/7-րդ դարի մեծ աշխարհագրագետ է. երկիրը, 3-րդը` աղձնիքը տիգրիս ծոփաց այսինքն` հայքն չորրորդ 2-րդը` գետի վրա, 4-րդը տուրուբերանը, այսինքն՝ տարոնը, 5-րդը մոկքը ասորեստանի մոտ, 6-րդը կորճայք երկրամասը, 7-րդը ապարսկահայքը՝ մոտ, 8-րդը՝ վասպուրականը, որ գտնվում է նրանից հյուսիսատրպատականի է երասխ գետի մոտ, 10գտնվում ո ր երկրամասը, 9-րդը՝սյունյաց արնմուտք, քաղաքով, 12-րդ րդր արցախը, 11-րդը փայտակարանը համանուն երկրամասըուտիքն է, որ սահմանակից է աղվաճքին` կուր գետով, 13-րդը գուգարքնէ` վրաստանիմոտ, 14-րդ երկրամասըտայքն է՝ եգերի մոտ, 15-րդ երկրամասըայրարատնէ, որ գտնվումէ նրանցմեջտեղում»: `

.

-

ե/

ք

անուն

անվանիարվեստագետների անուններ:

Ա

Գրել ոմն

անձնանուններ, ռրոնցում կազմությամբ հարադրական ձն.ուն լրացմաճը՝ ա/ հաջորդումէ /ԿարմիրՎարդան.../. ն է բաղադրիչը /Տիգրան տխ որդու կազմությամբ հարադրականտեղանուններ,որոնցում ը

ասու

Մեծ/:

բ

Արի երից

-

մեկը բաղադրիչ մ անուն է.

նոր, հին, հյուսիսային,հարավային,արնելյան կամ արեմտյան ք/ ոլփոքր. ԷՀայոց խար անունները:Ի՞նչ է նշանակումթափառող մայրաքաղաքների տալու, երկիր

շրջասությունը: այթաղաքների ՀայաստանիՀանրապետության արդի մարզերի անուններն իրենց .

ն բացատրել նրանց կենտրոն-քաղաքներով կազմությունը: Հայաստանի Հանրապետության պետական տոների ն հիշատակի Ե. օրերը՝ուշադրություն դարձնելովդրանց ուղղագրությանը:

ը Ձ-50. Բացատրել«թնավորխոսք» դարձած հետնյալհատուկ անունների իմաստները /համանիշները" հնարավորության դեպքումնշելովսկզբնաղբյուրը.

Օթելլո, Յագո, Դոն Կիխոտ, Դոն Ժուան, Յանուս, Նարգիզ /Նարցիս/ Հուդա,Քաջ Նազար, ՁախորդՓանոս, Անբան Հուռի:

ԵՎՀԻՇԻ՛Ր

ԿԱՐԴԱ անուններից ծնվեցին բառեր, կամ ինչպե՞ս անձնաու աը սղանունը տարդկանց դարձավ «հասարակ»անուն: ,

|

որ

արԼն ով դիի

գյուտարար

Դիզելը հորինեց ոչ բենզինով աշխատող շարժիչ,

Իտալացի, Ալեքսանդրո

տնա Վոլտան 1800 թ. հայտնարերե էլեկտրական լարվածության չափի միավորը,որը, ի պատիվ ճրա, կ Էլեկտրականհոսանքի ուժի միավորը ամպեր կոչվեց հա յտնաբերողի` ԱնդրեՄարիԱմպերիանվամբ /1920թ./: թ./: Էներգիայիե ջերմության միավորը 1848թ. սկսած կոչվում է այն ԻՈ հայտն բերողի՝անգլիացիֆիզիկոսՋեյմս ՊրակոտՋոուլի անվամբ՝ ջոուլ: Որպես ճնշման միավոր` ընդունված է տոր-ը. անվանվե պատիվ ն մաթեմատիկոս ԷվանգելիստաՏոր Օհմ-ըշղթայի էլեկտրականլարվածությանմիավորնէ, ռրն է կոչվե1 գերմ.ֆիզիկոսՕհմի անունով 1826 թ. .

վեցվոլտ

'

247.

ժամանակներում

երկնքումհեշտությամբկողմնորոշվելու հին են բաժանել.դրանցհայկական ար աստղերը խմբերի՝համաստեղությունների Ա. ն Ք «Արդի անվանումներըլի են քնարականությամբ. Սոռոքիասյանների ուղղագրական-ձնակազմական՝ բառարանից»դուրս գրել ան ն ատե յունների գիտեք՝կապվածդրանցհետ: Ա Շատ

աստղային

հայերենի

ններ բացատրել ուղղագրությունը: բ. աա աանաոյա,

'

իտալացի ֆիզիկոս

ա այդես

այդպես

'

Վատա-ը Ջեյմս Ուատն է:

առերը ծագում են

միննույն բառից, սակայն հայերենի

(Ա Ձ-51. Կարդալ ն յուրաքանչյուր դեպքում գրել այն անձնանունըկամ տեղանունը,որից ծնունդ է առել տվյալ բառը կամ բառակապակցությունը. կապակցությունը նշել նրանցգործածությանոլորտները: Հերմետիկ խցիկ, դիզելային վառելանյութ, վոլտմետր, ամպերմետը, օրենք, տորիչելյան դատարկու-

լեզուների էնգործել տարբեր: առաքանի մեջ մուտք միջնորդությառբ ժամանակներում: աստվածաշնչյան շատ ն

Հիշենք տարբեր Աստծունը Աստծուն: թյունը` Կեսարինը՝ Կեսարին, կայսրը ձնը: տարածված է

ոա ամում

մ ավելի հայոի

Հայերենում ավ

շ

ագրե

Իրն ջոույան

տգենագննում՝ Տեկենամություն տնել Լենկ-Թեմուր, գիլիոտինի

տովատտ,

կայսերական,

օգոստոսափառ,

մեն, խուլիգանություն, բոյկոտել, են

Սենդվիչի

անդրավարտիքիմի տեսակ է, որը հետագայում Գալիֆեի /1830-1903/ է կոմունան: Փարիզի ճնշեց անունից, որը դաժանորեն են դատաստան,լինչի ԱմերիկացիՉառլզ Լինչի անունից որը թույլ տվեց այն ենթարկելարտահայտությունները, դատաստանի տեսնելը: հաշվեհարդար հետ դատի առանց կիրառելնեգրերի ճարտարապետՖրանսուա աղաջացել է ֆրանսիացի

Բարուն հաազգեմտ, ֆրանսիացի դարձավ գինվորական

ունեկավ

թյուն,

ու է սենդվիչ բառը, որը օգտագործվում անունից, որի Ցշանակումէ «բրդուճ»:Բառը ծագում է քմահաճլորդ վրա: խաղասեղանի է համար ուտելիքներպետք մատուցվեին թ

մարդու

լինչի ծագում Լինչի,

ջազամոլություն,

ջազ-

լինչի դատաստան, նեռ սրությունը փորձել, բռայլյան այբուբեն, մարտենյան հնոց, զինվորականգալիֆե, նիկոտինի արտադրություն,պանամա բացել, քաղցրահոտ օդեկոլոն, ժավելաջուր, կիսաչոր շամպայն,դառնահամ պորտվեյն, ջերմուկախառն,դեմիրճյան խնձոր, բորդո, նագանովզինված, նյուտոն, մաուզեր:

(0 Ձ-52. Ա. Ինքնուրույնաբար կամ «Հայաստանին հարակիցշրջանների տեղանուններիբառարանից» օգտվելով` գրել կենդանու, բույսի /կամ ա ւղ առարկայի/անուն-բաղադրիչունեցող հայկական տեղանուններ/Արծվահամար տանիքները բնակության քար, լեռ, Մազե կամուրջ/: է շոտլանդացիքիմիագործ առաջացել մակինտոշ-մ իսկ Խաշխաշի էին նախատեսած, Փ Բ. Ի՞նչ եք հասկանում այս տողերը կարդալով` « Հայ ժողովուրդը Մակինտոշիանունից /1823 թ/: ճառառենտգենյան դարերի ընթացքում բանաստեղծել հայտնաբերեց Ռենտգենը աշխարհագրական անուններկերտելու 1895 թ. ֆիզիկոս Կոնրադ է իր ավանդույթը:Ազգային դիմագիծ ունեն գետերի,լեռների, լճերի, դաշտագայթները: ն բանաստեղծներ,վայրերի, լեռնանցքների, լեռնագագաթների,քաղաքների, գյուղերի, ՕաՄեկենասըՀռոմի կայսր Օգոստոսիմտերիմներիցէր ն շուտով Մեկենասի անունը դարձավ հանգների էր, հայկական անվանումները»: Հիշեցեք բանաստեղծական հովանավորն արվեստագետների որոնցում տողեր,ավանդազրույցներ, անձնավորվում են աշխառհա հասարակ բառ՝մեկենաս: րոսց վորվ շխարհագրական զուգորդումկույրերիայբուբեննէ՝ 6 կետերիտարբեր տեղանունները: է ֆրանսիացի հայտնի ներով կազմված մի համակարգ, որն ստեղծել

3արջերի որի նախագծած Մարիումից

|

|

Բրայան արարենը

գիտճական Լուի Բռայլը: մի ուրիշ ֆրանսիացի՝ նա է հնարել գիլիոտինկոչված գլխատման դժոխայ գյուտով. մի քենան, Առաջինի անգամգործադրվել 1792 թ. ապրիլի 15-ին Լյուդովիկոս իր պարանոցինէ կողմից: Սակայն ընդամենըմի տարի հետո գոռոզ

իան

րի առաջին

Գիննիր մբնին հրավի է

արքան

Ա

2-53.

Ա. Գրել

կազմված բաղադրիչներից: ի՛նչ հատուկանուններգիտեք, գործածվում այն Ա

ավելի

բաղադրյալ դրյալ

հ հատուկանուններ,որոնք

`

են 3 ն

են

որ

:

անունները ծագում գրել հատուկ ն բացատրել դրանց կազմությունը: Պիեո-Էմիլ Մարտենի անունից լի ֆրանսիացու մեկ ԱՀՅ4 Դուր իտության զարգացման«ադամանդյա դեռ առջնում կլինի պողպատաձուլական գործարանի եղել տարի Մարտենը մարտեն-ը:

ա

ությունը:

է

է

ձուլածո պողպատ ստանալու նոր տնօրեն, 1864 թ. մշակելէ բոցավառարանում ն անհայտության մեջ: Նրա է աղբատության ծերացած՝ եղանակ: Մեռել Ու երբ այս առիթով գյուտից 30 տարի անց որոշվում է արձանը կանգնեցնել: են ու նրա ծննդյան մահվանտարեթվերն փնտրել, նոր միայն պարզվել է, որ.

դեռ ողջ է:

16-րդ դարում Ֆրանսիան Պորտուգալիայում դեսպանի պաշտոնով ներկայացնումէ ոմն Ժան Նիկո: Նա այդպես էլ անհայտ կմնար, եթե նրա միջոցով Ֆրանսիայում,ապա ողջ Եվրոպայումչտարածվերհետագայում նրա աճունովկոչված ճիկոտինթույնը: /ԸստՊ. Բեդիրյանի ն Ն. Մկրտչյանի/

է: Դա

դարը»

լ անշուշտ

այն ժամանակ, երբ գիտության կազմակերպումըկդառնա համընդհանուրգործ: Հիշենք թեկուզ Պերիկլեսինն նրա ստեղծած մ. թ. ա. Հանրապետությունը 5-րդ դարում: Հին Հունաստանիբարձրագույն ծագումը, նրա «տսկեդարը»համընկնումէ հենց Պերիկլեսիդարաշրջանին:Այդ

Աթենական

են աշխատել ու ստեղծագործել ժամանակ ն փիլիսոփաներԱնաքսագորասը Դեմոկրիտը, մաթեմատիկոս-աստղագետներ Էնոպիդը Մետոն,բժշկությանհայր Հիպոկրատը, քարտեզագետՀեկատեյ Միլետացին,կենսաբան Էմպողոկլեսը, պոետ-կոմեդիոգրաֆ Արիստոֆանեսը, Պարթենոնը ստեղծող ն .Իտկինը՝ Էրեխտեյոնի Կալիկրատը ստեղծողը,նկարիչներ Պոլիգնոտըե Ապոլլոդորը, քանդակագործներՄիրոնը, Պոլիկելտը, Հելլադայիառաջին քանդակագործի տիտղոսը կրող Ֆիդիասը ն շատ ուրիշներ: Հիշենք նան

ն

ճարտարապետներ

փոքրուց աշակերտելու

ունեցել որ ը բախտ Մակեդոնացուն, Ալեքսանդր յություննապշեցնում ու անսպառ տարերքն երնակա Նրա հախուռն Արիստոտելին: ու շատ բաներ Արաբիայիափերի երբ շատ էին ճույնիսկ այն դեպքերում, է

ու Եփրատիջրայինուղիների հետազոտումը,

կառուցվածքհիդրոտեխնիկական

Ալռշից,

կամ Համո Համբարձումովիչից ՄազութիՀամոյից... ասենք, Գեներալ Ենո՞քը հարմար «հերոս» լիներ, կամ ԿինտաուրիՄիմո՞նը, Մեռելի կամ, Գուցե ՏելեՖոն Մեթո՞ն.../ԵՉ/Ի վերջապես,

ո

Ձ-56. 5

-

Կարդալ: Ընդգծել հոգնակի թվով դրված հատուկանուններըն իմաստային բացատրել դրանց ո արտահայտչականզանազաննրբերանգները: Բաբելոնում. Միամիտ եղիր, Որ ես կբուժեմ Քո մեծ ու փոքրըՍահարաները.../ՊՍ/: վիթխարիտաճարներիկառուցումը Պետրոս Առաջինին, անկատարմճացին:Հիշենք մահվանպատճառով 2. Ո՞նց լքեմ, Թե մենք Հնդկաստաններում մեկտեղ ենք սովել /0/: վաղաժամ ակադեմիան... առաջին գիտությունների Ռուսաստանի 3. ինչպե՞ս իմանային, որ իրենց նորածին աղջիկը որնստեղծեց Կապուտիկյաններն հիշենք թեկուզ Նապոլեոնին, որը 4Դեռ Ավելի մոտ ժամանա կներից ժառանգ դառնա //: բարի չկային Գագարիններն ու պիտի համարեց հնարավոր պատերազմում զավթողական ուղղված դեմ Եգիպտոսի բայց տիեզերքն արդեն գրավված էր չափածոյի հրթիռներով/ն/: Տիտովները, ճարտարապետներից, նկարիչ5. Մեր տիգրաններիցու երվանդներից, արշակներից ու վաղարշակներից ոչ զորքերիկազմումունենալ հնագիտականպեղումյնտեղ գումարտակա̀ ամբողջ մի ներից բաղկացած այնպես չզգաց ժամանակի զարկերակը, ինչպես հացեկացցի դպիրը /ն/: ոք նան հայտնի նյութերնէին, դրանց թվում Ամեն մի ուսս 6. ճեր կատարելուհամար: Հենց այդ Մասիս է քեզ, Անտեր մի՛ թողնիր քոռ Մասիսները /ՀՇ/: որ հիմք դարձան արձանագրություններով, Ռոզետտե քարը՝ ծածկված 7. Պատկերասրահումցուցադրվող նկարներից այվազովսկիներն անմիջահայտնագործությունը՝ կազմող 8. Շամպոլյոնիհամար՝ անելու իր` դարագլուխ ուշ, ծանոթանալով պես գրավեցին այցելուների ուշադրությունը: Ինչ խոսք, դեռ կգա գիտուԱվելի վերծանումը: եգիպտականհիերոգլիֆների դարը», «ադամանդյա մարդկությունը կսկսի փնտրել գերխնդիրներ՝ բյան Նապոլեոնը 3 հատորներին, Լապլասի «Երկնայինմեխանիկայի»առաջին ճոր քաղաքակրթության ստեղծումը մեր հարնան մոլորակընդհուպմինչն է մեխանիկան»վսեմացնում մեր կգրի. «Ինձ թվում է, որ «Երկնային ների ու նրանց բնական արբանյակների վրա, ու կծնվեն նոր Նյուտոններ ու դարը»... Գալիլեյներ, Էյնշտեյններ ու Ֆարադեյներ, Մաքսվելներ ու Համբարձումանհամեմատ հեռու կգնաայս ամենից... ինչ խոսք, «««Ադամանդյա դարը», յաններ, Գագարիններ. կա՞ սահման տիեզերականխելահեղության: /Գ. Գուրզադյան/

միացնելու նախագիծը, Կասպից ծովը օվկիանոսին ների ընդարձակումը, Դելոսում, Դելֆում ն այլն,

|

ն

գիտնականներից,

անուններում ընդգծել (Ձ Ձ-55. Նշանավոր անձանց բաղադրյալ հատուկ նշե բե ինչ մատնանշու Ր` լրացում-բաղադրիչը Է- գրում է Գրիգոր 1. «Սիտբը անպատկա՛ռն աներկյուղ դատավոր գիտությունների 2. Անհաղթը Դավիթ Տաթնացին.-նա Աստծուց չի վախենում»: այն կենսական կամ է այս մարդկանց համարում առաջացմանպատճառը 4. է Անանիա Շիրակացին: մաթեմատիկոս կարիքը:3. 7-րդ դարի աստղաբաշխ, մտքեր շատ առակագիրՄխիթար Գոշի փիլիտփայական Միջնադարյան մ է բանակարոթյուն հաստատել Սան Գրիգոր Տաբնացին:5«Մարդը տեր

ն

է

է

Տաթնացին:6. Մոնղոլները գրավելՈրոտան գրում իմաստության»,է Մատթեոս են

Հայաստաննայլնս բերդը, ն Հովհան Ռրոտնեյին ստիպվածէր փախչել: Տիգրան Մեծիորդին՝ Հռոմից կախվածմի տերությունէր, երբ գահ բարձրացավ Մեծ թագավորը,ն ն են Տրդատ ԱրտավազդԵրկրորդը:8. Բարձրահասակ եղել էր. ծնողներին̀րան որդինկարճահասակ ճրա կինը՝Աշխենը:Ի տարբերություն 9. Հայոց Արշակ Երկրորդ Կոտակ: Խոսրով անվանեց ժողովուրդնէլ նրան 10. Հակոռ գրիչը միշտ երազել է մի ուղեկցումէին նախարարները: թագավորին Տղայի Գրիգոր Շնորհալու, մատյանիմեջ հավաքելԳրիգորՆարեկացու,Ներսես Սարդուր տաղերը: 11. Ռուսա Երկրորդիհաջորդներիօրոք` Սարդուր Երրորդ, պահպանեց Ռուսա Վանի թագավորությունը Ռուսա Չորրորդ, Երրորդ, Չորրորդ. նահանգներիցմինչն Հայքի հարավարնելյան ազդեցությունը իր քաղաքական Արաքսիափերը:12. Գրիգոր Պարթնը նոր հավատիլույսն անխոջ տարածելը: Ի՞նչհերոսներկարող են դուրս գան համարկոչվեց ԳրիգորԼուսավորիչ:13. 7.

(8 2-57. Հետնյալ զույգ նախադասություններումընդգծվածներիմիջոցով բացատրելորոշյալության-անորոշությանքերականականկարգի իմաստն ու արտահայտությանմիջոցները: 1. ա/ Սիուսանող ալ կարմիր վարդ էր փնտրում, որ նվիրեր սիրած աղջկան: բ/ Վաղ առավոտյան ուսանողը բացեց պատուհանը ն տեսավ հրաշք վարդը: 2. ա./ Քամին թռցնում էր ն իր սառը թնին առած՝ տանում ամեն ինչ: բ/ Մի

մոռացկոտքամի ծուլորեն թափառում էր փողոցից փողոց: 3. ա/ Սի բարակ-բաղաբավարի անձրն է եկել ժամերով, Եկել է առանց ղադարի.../ՊՍ/: բ/ Հեռու չէ առավոտն արդեն: Եվ գուցե արնի ահից Դադարեցանձըրննէլ հիմա /ՊՍ/: 4. ա/ Մենք ինքներս վազում մեր հետնից Ու չենք կարողանում ինքներս մեզ հասնել: Եվ հենյ դա՞ չէ արդյոք, որ կոչվում է կարոտ: բ/ Ես մթի՛ն-մթի՛ն կարոտնայնպես գիտեմ, Ինչպես կույրը գիտի բնակարանն իր հին.. /ՊՍ/: ԼԱ Ձ-58. Արտագրել` կետերի փոխարեն ավելացնելով պատճառաբանել ընտրությունը: Գետ»

որԱու

ճանապարհօ իրար փաթաթված գլորվու Աղստն»էր, ճանապարհ» հանում տնից, նառի պես առաջն ընկնում տանու՛մ, աշխարհիհետ: Եվ գետ» ու ճանապարհօ իրար Գետ»՝ գզգզված, ճանապարհ ու

ը

կամ

հոդը ՝

է դիր ուն: մեկի լ

տանում

փա թաթ աթված

ն

է

կաում

գն գնում

11էին: ճ.

գետի ափի»: Գետի հատակիՀ ցից-ցից քարեր կան՝ մաշվում են, մաշվում ու չեն մաշվում, գետ» սարից բաց թողնված կծիկ» է, իսկ ջուրջ՝ ճերմակ նժույգի՝ քամու» տված բաշ: -Բոլոր գետեր», ճան մեր Աղստն»,ժամաճակ են քշում: Այս ալիքներից ամեն մեկօ մի վայրկյան է, մի րոպե, կամ...չգիտեմ, ինչ-որ ժամանակ,Նստում

)

են

: .

ասում է Ջեմմա»:

Սեդա»«չի պատասխանում: -Եթե չիմանայի,որ մի տեղ, մի գետափի:այս ծառից ավելի նեղն ընկած ծառ»: Բայց համոզված եմ, որ ծառ կա, ես սրանկհամարեիամենադժբախտ ն կա՝ թեքվել է, ուր որ է շուռ կգա, դրա համար էլ այս ծառի վիճակ» այնքան էլ սարսափելի թվում: Հա՛, գետ» կյանք» է, ծառեր՝՝ մարդիկ,-հասկացավ Սեդա: Էմմա» ժպտում էր, որ ասած» տեղ է հասել, ու մտածում, որ «Աշխարհի ամենադժբախտմարդ» որոնում, չեղած տեղից մեկին գտնում է, որին ինքը պետք է կարեկցի,ու ...շարունակի ապրել»: ...ԳետՀ» ու ճանապարհ»իրար փաթաթվածգծում էին, գետօ՝ գզգզված, ճանապարհ Ուստա Սեդայի» հիշեցնում. Թորոս» տրտնջում էր, իսկ Ջեմմա» «Չմոռամաս, երբ ենթակածօփոխվումէ, «ն»-ից առաջ դրվում է ստորակետ»: -

չի

/Մ.

Գալշոյան/

(ք Ձ-59. Ընդգծել հոդ ունեցող գոյականները,բացատրել հոդերի արտահայտած իմաստներըն դասդասելըստ առկայացման/տարորոշման/կարգի քերականականիմաստների՝որոշյալություն,ստացականություն,դիմորոշություն, ցուցականություն: 1. Անց կացա՛ն, Օրերս թռան, անց կացյան.../ՀԹ/: 2. Ծիածանների լարերը վրան Ինձ քնար տվեց երկինքը մի օր, Որ երգեմ գովքը իմ մայր բնության Ու մեկ էլ երկրիս կյանքը լուսավոր: Բայց ես երգեցի աչքերդ միայն, Մեկ էլ՝ աչքերիդ երկինքներըխոր, Բայց ես երգեցի հոնքերդ միայն, Մեկ էլ՝ հոնքերիդկամարներըվեհ, Բայց ես երգեցի մարմինդ միայն, Մեկ էլ քո մարմնի մարմարներըհրե, Բայց ես երգեցի ոտքերդ միայն, Մեկ էլ` ոտքերիդ հետքերն իմ սրտին. Ա՛խ, ես երգեցի քո սերը միայն, Սերդ, որ կամուրջ քանդեց իմ ճամփին.../ՀՇ/: 3. Լուսամուտդ փակես՝ մրրի՛կ կլինեմ, Հողմ կլինեմ ու կփշրեմ ապակիդ, Ու սենյակդ, ու աշխարհդ կխուժեմ, Ու կխառնեմթղթե՛րդ,կյա՛նքդ, հոգի՛դ.../ՄԿ/: 4. Մեղավորշուրթով մրմնջում եմ ես,- Ամենի համար, ինչ տվել ես դու` Այս դժվար սիրուս, այս խռովքներիս, այս վերքիսհամար, Վերացումներիս,վեհացումներիս ու փառքիս համար, Քեզ բյուր օրհնություն.../0/: 5. Ես՝ հոդախախտով տառապողս ողջ կյանքում, Խոնավության բանտարկյալսու գերիս, Տալիս եմ ձեզ իմ ցավզգա ոտքերիս Խորհուրդըխոր ն հրամաննահարկու.../ՊՍ/:

դուրս գրել իրանիշ ու անձնանիշ (Ձ 2-60. Կարդալ ն առանձին-առանձին

գոյականները:

«Բնությունը միակ գիրքն է, որի յուրաքանչյուր էջը լի է խոր իմաստով»,Գյոթեի այս խոսքերն ենք հիշում, երբ ծանոթանում ենք եղանակը, երկրաշարժը,հրաբուխըու բնության մյուս արհավիրքներըգուշակող կենդանիների ու բույսերի զարմանալի հատկություններին: Զարմանալ կարելի է, թե ինչպես է մեդուզան զգում երկրաշարժը, գորտը «կռահում» եղանակի կամ թագավորականգարնանածաղիկն ավետում մռտափոփոխությունը, լուտ հրաբխի ժայթքումը: Մ. Լոմոնոսովը գրել է. «Մարդուն հարկ չէր լինի աստծուց որնէ բան պահանջել, եբե նա սովորեր ճիշտ կանխագուշակել եղանակը»... Հիանալի եղանակագետներ են թռչունները. փայտփորիկը եղանակըզգում է ն դա ազդարարում է թմբկային հարվածներով: Ծիծեռնակը վատ եղանակին ցածր է թռչում, իսկ արնոտ, չոր եղանակին` բարձր: ճրա երգը պարզ եղանակ է գուշաիսկական «Ծանրաչափ» է արտույտը. կում: Մթնոլորտայինճնշման, օդի խոնավության, ջերմաստիճանի փոփոխություններինկատմամբ շատ զգայուն է անտառի գեղեցկուհին՝ աճտառահավը: Մթնոլորտայինփոփոխություններինկատմամբշատ զգայուն են նան ձկները:Ուշագրավ եղանակագետ են գորտերը,անձրնաորդերը: են, որ մի Գերազանց «խոնավաչափեր» են ոչխարները: Պատմում անգամ պարզ, արնոտ եղանակին Ի. Նյուտոնը դուրս է եկել զբոսանքի ն հանդիպել մի հովվի: Վերջինս նրան խորհուրդ է տվել տուն գնալ, եթե չի ուզում անձրնի տակ ընկնել: Նյուտոնը չի լսել, սակայն կես ժամ հետո հորդ անձրնը բրջել է նրան մինչն ոսկորները: Հովվի գուշակությանը օգնել էին ոչխարները: Իսկ 1794 թ. աշնանը սարդերն«օգնեցին» Նապոլեոնին...

/Ըստ Պ. Ծատուրյանի/

Նույն գրքի կամայլ աղբյուրներիօգնությամբպատմել,թե ինչպես՝ ոչխարներնօգնեցինհովվին. բ/ սարդերնօգնեցին Նապոլեոնին. գ/ սագերըփրկեցինՀռոմը: Գ. Դուրս գրել կենդանականաշխարհիներկայացուցիչների անունները: բաժանել Կենդանիներ անվանող գոյականների իմաստային դաշտը ենթադաշտերի՝ դրանքլրացնելով նան ձեր օրինակներով: Ճ Բ.

ա/

.

ն բացատրել քերականական (Ա Ձ-61. ԱԿարդալ հատվածը անձին իրիառման

կարգը:

Փ Բ. Հայտնի է, որ անշունչ առարկաներինն կենդաճիներինմարդկային հատկություններ վերագրելը կոչվում է անձնավորում: Հատկապես ո՞ր է այն բնորոշ. բերել օրինակներ:Իսկ եթե մարդու ստեղծագործություններին անունն է իրի առմամբօգտագործվում, ի՞նչ է նշանակում: Հայրս Սեն Բեռնարն էր, մայրս՝ Ջեյնը, իսկ ես՝ նրանց ձագուկը: Մայրս ասում էր, որ մենք՝ շներս, աշխարհ ենք եկել բարի ու լավ նպատակների համար: Ասում էր, որ մարդիկ էլ, եթե այդպես են ապրում, արժանիորեն

ես ն

մայրս

են այնտեղ՝երկնքում... Երբ ինձ վաճառեցին, վարձատրվում ն նա վերջին աչքերովմեկ անգամէլ ճայեցինք միմյանց, արտասվախառն քո եսի մասին...»: մտածելու առանց «Օգնի՛ր՝ անգամկրկնեցիր պատգամը.

,

|

ու էին ն նոր տունը մեծ էր ու շքեղ: Բոլորն ինձ սիրում փայփայում հազարապատկվեց, | կանչում մորս կնքած անունով՝ Այլի... Երջանկությունն անուշ մռութն աչուկներ, անմեղ երբ մայր դարձա:Իմ ձագուկնուներ քաղցր, մորթ: թավշանման հետ տարան: ՎերաՄի օր ինչ-որ մարդիկ եկան ն ձագուկիս իրենց համար: Ես ինչ-որ հայտնագործության . դարձաննտիրոջս շնորհավորեցին Նա էր: արյունոտ վազեցի ձագուկիս մոտ, մոտեցրի դունչս իմ փոքրիկին: ու նճվաց: Հետո թույլ Մկսեցի լիզել վերքերը: Նա գլուխը դիպցրեց ինձ ն հանգավ: Տերս մի պահ. չշնչեց, այլնս դնչիկն թուլացած ընկավ: Թավշյա դադարեցրեցքննարկումը, սպասավորինհրամայեց. «Դրան տար թաղիր. պարտեզիհեռավոր անկյունում»: Ես կաղալով վազեցի ծառայի հետնից` , է: երջանիկու շնորհակալ, որ փոքրիկսայլնս ցավ չի զգում, խաղաղ քնած . որովհետն էի, ն Երջանիկ մեշը: դրեց ձագուկիս Սպասավորը փոս փորեց համար էլ ու Դրա տակից: է հողի նա գալու դուրս աճելու թե կարծում էի, նա գործը վերջացրեց, շոյեց ջանասիրաբարօգնում էի ծառայողին: Երբ «Իմ խե՛ղճ շնիկ, իսկ դու փրկեցիր գլուխս ն արցունքոտ աչքերով շշնջաց. հսկեցի, բայց ձագուկս դուրս շաբաթ երկու նրա երեխայի կյանքը»: Ուղիղ ահ ընկավ: Զգում էի, որ ինչ-որ սիրտս շաբաթը Վերջին չէր գալիս: սարսափելի բան է կատարվել: Վախից հիվանդացա: Իսկ այսօր արդեն ոտքի վրա կանգնելչեմ կարողանում:Գիտեմ, որ պիտի գնամ այնտեղ, ուր գնում են կենդանիները,երբ հեռանում են ա՛յս աշխարհից...

Իմ

ՀՈԼՈՎ (Ս

Ձ-62.

ԵՎ

ՀՈԼՈՎՈՒՄ

/Ըստ Սարք Թվենի/

Դուրս գրել հոլովված գոյականները,բացատրել կատարված

փոփոխությունները: ձնաիմաստային

Մի մարդ երազ տեսավ. նա քայլում էր ամայի ավազուտներով, իսկ | կողքին` Աստված: Ավազի վրա նա նկատեց ոտնահետքերի երկու շղթա. մեկն իրենը, մյուսը Աստծունը: Մարդը երկրից երկինք էր նայում, ուր. կինոժապավենիպես պտտվում էին իր կյանքի պատկերները` տխուր ն ուրախ: Երբ անհետացավվերջին պատկերը, մարդը նորից նայեց ավազի վրայի ոտնահետքերին: Հանկարծ սարսափով նկատեց, որ հաճախ իր Նա անցած ճանապարհին ձգվում էր ոտնահետքերի միայն մի շղթա: ն են ծանր ճան, ամենադժվար իր կյանքի համընկնում որ դրանք նկատեց

օրերին:

ն հարցրեց Աստծուն. Մարդը չափազանցտխրեց Տե՛ր Աստված, դու չէի՞ր ասում, որ եթե ես քո ճանապարհով գնամ, ինձ մենակ չես թողնի: Մակայն ես նկատեցի, որ իմ կյանքի ամենադժվար պահերին ավազուտներին միայն իմ ոտնահետքերն էին: Ինչո՞ւ դու ինձ մենակ թողեցիր հենց ա՛յն պահերին,երբ ես քո կարիքը զգում էի: -

Աստված պատասխանեց. Իմ թանկագինզավակ, ես քեզ շա՛տ եմ սիրում ն երբեք չեմ լքել քեզ: Երբ քո կյանքում եղել են դժբախտություն ն փորձություններ, ավազների վրա, իրոք, ձգվում էր ոտնահետքերի մեկ շղթա: Սակայն քեզ համար դժվար չեմ լքել քեզ, այլն քեզ իմ ձեռքերի վրա եմ տարել: Իսկ օրերինես ոչ /Ջ. Գյովամիրյանի «Խոսքի զարգացումից»/ ոտնահետքերնիմն էին... -

միայն

(Ք 2:63. Ա Հոլովել որդի,տղա, առու, արյուն,շարժում գոյականները: գիրք, Բ. Ընտրել դրանցից մեկը ն հոլովաձնին բնորոշ կիրառություններին համաձայն՝կազմել շարահյուսական նտախադասություններ:

յուրաքանչյուր

(Զ Ձ-64. Հայերենի հոլովական ձները կազմվում են` ա/ բառի հիմքի վրա հոլովականվերջավորությանավելացմամբ/օր.՝ օր-վա-օրվա, ընկեր ոջ կամ բաղաձայնի փոփոընկերոջ/.բ/ բառի վերջնահնչյուն ձայնավորի խությամբ/օր.՝ գինի-գինու, Գրիգորենք-Գրիգորենց/. գ/ բառամիջի ձայնավորի կամ երկհնչյունի փոփոխությամբ`հերթագայությամբ/օր.՝ տուն-տան, ուրախություն ուրախության/. դ/ միջանկյալ հիմքից /օր.՝ ընկերոջ -ից Դուրս գրել գոյականները ն բացատրել,թե ինչպես են կազմվել ընկերոջից/: կամկկազմվեննրանց հոլովական ձները: --

--

-

Աշխարհի շատ երկրների գիտնականներ՝ ֆիզիկոսներ, աստղագետներ տիեզերական ճառագայթների մասնագետներ, որոնք անծանոթ են Հայաստանին ու նրա աշխարհագրությանը, շատ լավ գիտեն Արագածի լանջերին գտնվող Բյուրական գյուղի ու Ամբերդ ամրոցի անունները, որտեղիցնրանց են հասնում գալակտիկաների ծագման ամենից հանդուգն ու հետաքրքրականգիտական վարկածները,ն որտեղ նրանք հավաքվում են կարնորգիտաժողովների: Հենց Արագածի լանջերին էր, որ Ալիխանյան եղբայրները սանձեցին տիեզերականճառագայթների կապույտը, ն այնտեղ էր, որ մեր աստղերի պես ցրված ժողովրդի զավակ Վիկտոր Համբարձումյանը հավաստեց, թե աստղերն ու մոլորակները մեկընդմիշտ չեն ստեղծվել, այլ ստեղծվում ու ձնավորվումեն անընդհատ... Կան մարդիկ, որոնք իրենց կյանքով ու գործով դառնում են մի ամբողջ ժողովրդի«ազնվազարմության վկայականը», նրա խորհրդանիշն ու հարատնման խթանը: Այդպիսիներից է գիտնական-աստղագետ Վիկտոր Համբարձումյանը:...Հեռավոր Ավստրալիայի գիտնական Հաքսլին բացականչել է. «Վիկտոր Համբարձումյանը փայլում է գիտության երկնակամարումորպես կարմիր գերհսկա աստղ...»: Այդ նրա՝ Վիկտոր Համբարձումյանի շնորհիվ է, որ համաշխարհային գիտության ոլորտներում քաղաքացիությունէ ստացել հայերեն «աստղասփյուռ» բառը, իսկ հայոց լեռներում կորածանհայտ ու անշուք Բյուրական գյուղի անունը, այստեղ կառուցված աստղադիտարանի շնորհիվ, հայտնի դարձել աշխարհում... ամբողջ Պատահակամչէ թերթերից մեկի խմբագրությունում ստացված այճ ճամակը,որի պատանի հեղինակները խնդրել են պատմել, թե որ դարում է ու

»

ապրել ու ստեղծագործելաստղագետՎիկտոր Համբարձումյանը... Չէ՞ որ առասպելը տարիք չի ճանաչում. ն նրա հերոսը հավասար իրավունքով ն՛ նան այսօ՛ր կարող է գոյությունունենալ ն՛ 5-րդ դարում,ն՛ 15-րդ դարում,

ու...վաղը...

.

/Գ.

Էմին/

Գրել հետնյալ գոյականներիեզակի տրականը ն բացատրել ելնելով նրանց ձնային ն իմաստային կազմությանօրինաչափությունները` 4-5 բառով: բառաշարքերը Լրացնել ընդհանրություններից: . 1. Անտառ, գիրք, առու, միտք . 2. Ձի, ամուսին, գինի, այգի, անկողին..... Ֆ.3. Ձուկ, մանուկ, շարժում.... 4. Ընկեր, քույր, տեր, կին...... Ֆ.5. Օր, ամիս,տարի.... 6. Քաջություն, ազնվություն,շուն, տուն.... Պ.7. Նախահայր, հորեղբայր, մայր... (ԱՁ 2-65.

Տ. Աղջիկ, գալուստ,

սեր, մահ, դուստր

(Ա 2-66. Կազմել արքա, կատու, ձու, առու, Լուսինե, վերարկու, Կարինե, ափսե, ժողովածու,գինի,երեկո,այցելու, Մարո, լու, Կարո, մեղու, Սարո, տղա բառերի օրինաչափությունները: տրականհոլովըն

բացատրել կազմության

2-67. Կարդալ, դուրս գրել տրականհոլովով դրված գոյականներնիրենց ՕՁ լրացյալներիհետ՝ տարբերակելով2 հիմնականկիրառություն` ա/ տրականը որպես գոյականի կամ գոյականաբար գործածված բառի

լրացում,

ԼԶ Ձ-68. Տրված բառաշարքումառանձնացնելբացառականհոլովով դրված

գոյականները:

Հնուց, քաղաքից, հարգալից, սերնդակից,վաղուց, այգուց, հայելուց, սիրուց, ժամանակակից,հուզումնալից, մոլեկուլից, հարաբերակից, հատակից, հուզումից,մենախուց, ուղեկից, մետաղացից,ցանցից, նախամարդուց,ծաղկալից, ծաղկից, ճեմուղուց, հովազակատվից, հանգամանալից, կուսակից, հեռվից, առվից,դրկից,ճայտկուց /խոտաբույմ՛,դեղնուց,մոխրափոշուց,սեռակից: (2

Կազմել տրված գոյականների բացառական ն գործիական դարձնելով, թե ո՞ր հիմքով են կազմվում` ուղթե՞ տրականի: Բացատրել հնչյունափոխությունը: ղականի՞, կատարված Մատիտ, տետր, անտառ, ծով, դուռ, վիշտ, գիրք, տուն, անկողին, արյուն, ընկեր, հայր, մայր, եղբայր, հերոսություն, գրիչ, սար, ձիավոր, քույր, շարժում, ընթացք, մանկատուն: արիություն, Ձ-69.

ուշադրություն հոլովները՝

Լը 2-70. Դուրս գրել գործիական հոլովով դրված գոյականները. կազմել մնացածգոյականներիգործիականհոլովը:

անցել են դարեր «Եկել են դարեր, Քեզ մատնելսրի, ավերի, գաղթի: Բայց տիրացել ես այսօր մի բախտի, Որ մեծ է բո հին վշտերից անգամ, Եվ լավ էայնբքան,ինչ բաղցր է զգալ Որ այսօր, երբ որ աշխարհը համայն Կշեռքիերկու թաթի է նման, շեռք

Որ ծանը էր կշռում ոչ թե արկերով, Ոչ բե վառոդի,զենքի հակերով, Ոչ թե ավերված կրքով կատաղի, Ոչ թե մայրենի արցունքով աղի, Այլ երջանկությանմշտավառհրով, Խաղաղ ծերությամբ, շիկնանքով սիրո, Հպարտ մայրությամբ, ծիծաղով իծաղով մանկան, մանկ Դու քո պատմությանդասերովբոլոր, Ձեռքի սեղմումով բարեկամական... Քոր երջանկությամբ ու բախտովքո նոր, Այն մեծ նժարին, որտեղապագան Քո հին անունով, կյանքով դժվարին, Ու պատմություննեն դարձել կշռաքար... /Պ. Սնակ/ Ծանրկանգնած ես այն մեծ նժարին,

մ ածականի ն որպես ե բայի, բայանվան նվան կամ ածական լրացու մ: տրականը Հին մատյանը մի ամբողջ աշխարհ է` խայտաբղետ գույներով, հնչյուններով, բուրմունքով լի: Շրջում եք տաքացրած կաթի փոքր-ինչ 2 2-71. Ընտրել այն գոյականները, որոնք ունեն ներգոյական հոլովաձն: դեղճավուն գույն ունեցյող մագաղաթի թերթերը ն ասես մեկնում եք մի Ո՞ր գոյականները չունեն այդ հոլովաձնը: Հնարավորության դեպքում հեռավոր ճանապարհորդության: Շրջում եք թերթերը, ն այդ տրամադրուվերջիններիս համապատասխան քերականական իմաստն արտահայտել թյունը չի լքում ձեզ: Յուրաքանչյուր գլուխ սկսվում է կիսախորանով՝ Է ն : բազմազան անցումներով, գծերի Հինը Ժազմազանությանը բաղաք, սլաք, մեխ, դրոշ, բշնամություն, կարմրություն, լավություն, տնօրեն, ջի վերինմասում... Հին մատյաններըերաժշտություն են: Ամեն ճարտարապետ, տետր, տարի, ո եր մ միտք: րտարապետ, տետր, տարի, հայրենիք, հայրենիք, հ տեր, մատյան իր մեղեդին ունի... Մի զարմանալի կապ կա հին մատյանների երաժշտության ն հայկական ժողովրդականմեղեդիների միջն` թախծալից ա ու ոգեշունչ, գեղեցկությամբ առինքնող: Եթե հնար լիներ գտնել դրանց շ ի ձնի՞ց կազմվել, թե՞ ուղղականի: գունային համապատասխամնությունը, կստանային խորանարդների, ակա անց : ուղիղ մանրանկարներին լուսացանցերի ձայնաշարեր: հետ, Ասես կաթում ես խաղողի գոլորշու նկրկնելի կոլորիտը՝ տառերի սնությունը, Ու ծառերին ասես լացող որթից. Ասես հյուսվում շաղից, շողից ատառ ծաղկումես քնքշաթերթ: 2. Ես վախենում եմ բացվել այստեղ, Ես վախենում ծն եմ քնքուշ խոսքից, Քաշվում եմ լինել հորդ ու անկեղծ, Ամաչում եմ իմ /Ըստ Կ. Բակշիի/ բ//

,

ճակատազարդով, գույների բարդո:

Վուհված զերին մես էջի

վոր

Պորրիու Սնման

Արոնկակայան եղու սենյակ ի

հայր, բույր,

ւ

ներ գրեն ԱԱ 8-72. Դուր բացառական, Գո հոլովներով են Է լով ա րագա աար կանգնելն Երաժշտության լեզվով լ Ասես հողից եսբարձրանում հին առավոտից թառի ձեռագրերի ը. հայի կար միրըո̀րան սրտում Աորթինը Աոա կ

,

:

իմ երգը ծնվել, տառապանքից:Թե իմանայիքի՛նչ է վեր: ու է հյուսվել առել Թներ Ինչ անթնավոր հանդիպումներից են խլրտում: տես, Բողբոջները կյանքով 3. Բողբոջներըծաղկով են լցվել, ծառերի անմեղությամբ,Եվ ո՛չ անհոգությամբ 4. Կանչում եմ քեզ ոչ գարնան Կանչում եմ քեզ իմ աշունով, աշնան հասունությամբ, գարնանառվակների, անափ Եվ տագնապովցամքող գետերի: Թափվող տերններիտխրությունով աշնան շռայլությամբ. Քեզ Արի՛, Քեզ կանչում եմ աշնան նվիրումով,

անբռնելիՎայրկյանից է

Վերջին իմ խենբություն, կանչումեմ վերջին,վերջին իմ խենթությամբ, հմայքներում, Հրայրքներում, ու աշխարհում, այս շռայլ Արի՛... 5. Շող եմ ես: 7. Քո Հայաստան ընկած՝ Սրտիդ խորունկ խորքում -

աշխարհն

եմ հիշում, Գագաթներ` կորած ձյուներում Հայաստան ասում, լեռներ /Ս. Կապուտիկյան/ հավերժ,Ձորեր՝ ընկղմվածամպի մշուշում:

Լը2-3.

ըստ հոլովումների՝ դասդասել

Տրվածգոյականները ԱՐՏԱՔԻՆ

է

-

վա

ՆԵՐՔԻՆ

ՀՈԼՈՎՈՒՄ

աճ

ց

ոջ

ա

ՀՈԼՈՎՈՒՄ

ո

քեռակին,լավություն, ոսկի, ճախահայր, պատանի, Գրիչ, զբոսայգի, արքայագն, ռադիոտեխնիկա, մորթի, մանուկ, տարի, մորաքույր, Գրիգորենք, ծագում, գարուն, շարժում, աստղ, լուսազդագիր,ծունկ, տիեզերք, մեխանիկա, ա լիք, դատասրահ, Ծառ, արնածագ, սալորօղի, գառ,

ամառ,

աներ /3/

տալ /2/ տեգր/3/

մահ /3/

ամառ /2/ /2/

շարժում

հանգիստ /2/ կորուստ /2/

պատիվ /2/ մամուլ /2/ գիշեր /2/

գալուստ/2/

Աստված /3/ մատանի /2/ առավոտ/2/ Գյումրի /3/

(1 2Ձ-76.Փ Շիրազի բանաստեղծականտողերում գտնել սեր բառի տարբեր ձները ն փորձել պատճառաբանելհեղինակի նմանտրականի օրինակընտրությունը: է սիրո պտուղը միշտ, բայց ոչ ոք չի կշտացել, Ով խնդացել է մի անգամ,հազար անգամ է լացել: Փ Համբույրդ հիշիր, սերը մայր է, ու մոր սիրովինձ գթա, Թե ոչ մարդիկ, ապա աստղերն ինձ վկա են արցունքով, Որ գաղտնիքես պահել սիրուս ծաղիկն անգութ քո թագով: Փ Կույր են սերիս աչքերը, Ա՛խ. իմ գերի աչքերը...

Փ Դառն

(1 2-77. Արտագրել՝ փակագծերում տրված գոյականները գործածելով հոլովաձներով: համապատասխան Մարդկությունըչի ուզում ապրել առանց մեծ /մարդ/. այն շաբաթ, երբ մահացավ /Միքելանջելո/, ծնվեց /Գալիլեռ Գալիլեյ: Երջանկությունը ն շատ անհավասարաչափ են բաշխվել նրա /ճակատագիր/. դժբախտությունը հիրավի, ահազդու է եղել նրա /կյանք/ /մայրամուտ/, իսկ /արշալույա՝ /տարի/, կենսուրախ էր ն հաջողակ: /Հայր/ երազում էր /պատանեկություն/ նրանբժիշկ տեսնել, սակայն Եվկլիդեսին Արքիմեդի/գիրք//մագնիս/պես դեպի

իրենցէին ձգում/Գալիլեյ/... 1616թ.մարտի 5-ին Հռոմի սրբազանգրաքննչական/կոմիտե/արգելում է խնձորենի,գալակտիկա,Արամենք, սկեսուր, աշուն, մագնիսականճություն, ն /Ռոսկարինի//գիրք/... Այս /արգելք/ոչ միայն վրեժխնդրություն /ոպեռնիկոս' վանահայր, նախամարդ, Րաֆֆի, քաղաքացի,էլեկտրոն, արքա յորդի, Լոռի, էր հանգուցյալ/Կոպեռնիկոս,,այլն սպառնալիքէր՝ ուղղված իրեն՝ ողջ ու առողջ կնքահայր, աստվածամայր,հաճախակաէլեկտրականություն, դասընկեր, Գալիլեյը չի էլ խանդավառվում/հույսեր/, երբ Հռոմ էր տանում իր /Գալիլեյ/: նություն,ճնշում, Վարդանանք: «Երկխոսություն աշխարհի 2 գլխավոր /համակարգ/ մասին» /աշխատուեն հոլովման թյուն)... Վատիկանը /զայրույթ/ կատաղեց: Պապը վշտահար տեսք ունի: (Լ Ձ-74. Դուրս գրել այն գոյականները,որոնք շեղվում «Աստվածթող ներինրան, որ սկսեց /դատողություն/անել նոր/ուսմունք/ն սուրբ ունեն այլաձն հոլովում: այսինքն՝ օրիճաչափություններից, ընդհանուր /իրք/ վերաբերողբաների մասին...»: սեր, Հույս, փաղաքշանք,ուրվական.լույս, փաթիլ. ընկեր, ձյուն, աղջիկ, մատ Գալիլեյը ստիպված եղավ հրաժարվել /գիտնական/ամենավեհ /համոզդուստր, յան, սուգ, կայսր, նախահայր, զեփյուռ, խնդրագիրք,կորուստ, ն կրել տառապանքն այն /մարդ/, ով պարտվում է /տանջանք/ ն մունք/ պատիվ, Աստված, գինի, այգի, գալուստ, ծնունդ, արնածագ, սառույց, /ահ/... /խարույկ/ Այն, որ Գալիլեյը, վեր կենալով/հատակ/,իբր թե բացականչել աղբյուր, հուր, փորձ, մահ, աչք, աստղ: է՝ «Եվ այնուամենայնիվ նա պտտվում է», ավելի շատ առասպել է` ցանկալի, զուգաձնություններիբայց՝առասպել... (Ձ 2-75. Հոլովել տրվածբառերըն պատճառաբանել 1979 թ. նոյեմբերին Վատիկանի /գիտություններիակադեմիա/ տեղի էր որ գոյությունը: Զուգահեռ ձներից յուրաքանչյուրնառավելապես խոսքի ունենում /Ալբերտ Էյնշտեյն/ 100-ամյակին նվիրված /ծիսակատարություն/: է զուգաձների տալիս ցույց թիվը ոճին է յուրահատուկ:/Փակագծերումնշված Ակադեմիայի /անդամ/առջն ելույթ է ունենում /Հովհան-ՊողոսԵրկրորդպապ/.հնարավորդեպքերը/: /2/ ն /2/ «Գալիլեյ Փբեռ Էյնշտեյն...Յուրաքանչյուրը ստեղծել է մի ամբողջ դարաշրջան»: Փցասում Փ Ծագում /2/ Փամիս/2/ /2 է /2/ Ի՞նչ նշանակում /2/ այս /ճառ/: /Եկեղեցի/կողմից /«Ինկվիզիցիայիկալանվոր»/ այրի /2/ լեռ ծնունդ անկյուն /3/ /2/ արդարացու՞մ: /2/ Եթե այդպես է, ապա այն ուշացել էր 346 /տարի/: Լոռի /2/ կայսը հույս տարի /2/ անուն /2/ /2/ օր /3/ սյուն դար թաքուստ /2/ սուգ/ 2/ Րաֆֆի /2/ լույս /2/

օր,

Ա.

ալն

դուրս

բառերին օրինակ՝ » բանն

ոչ

Բ.

աող

գրո

(8 Ձ-80. Պատասխանել /ինչքանհնարավորէ՝ շատ ածականներընտրելով՝ իմաստներով/ մարդը կարող է ունենալ ինչպիսի՞ ուղիղն փոխաբերական դ/ մազեր ե/ հայացք գ/ աչքեր ա/ քիթ բ/ շրթունքներ

գրել ականները, որոշել նրանցբառա-քերագրեւգոան

հատկանիշները: Եկան դարձնել գրական Ուշադրություն -78.

լան համարժեքնե րժեքներովՈՒ

ս

բախտեն

`

ն -

վերջում տրված ածականները (2 2-81. Յուրաքանչյուր նախադասության

տեղերում: դնելհամապատասխան 1... արնըբարձրանում էր սարերից,ն իբրնմի ու... սափոր,շրջումէր ն թափում ոսկեհասկ,կարմիր, գինինմեր արտերիվրա: իրբերանը /հայրենի, սարերովն... վիթխարի,կապույտ,ոսկեզօծ/2.Հեռու՛-հեռու՞, հակինթյա, ու են ն առվակները.վազում զրնգումէ ն... վազում կարկաչում ու /տաք, բյուրավոր, արյունալիքը, մարդկային,կապույտ, սիրտը` 3. կատարները, հովը օրորում է բարդիների կանաչ/ արծաթագույն,

առանձնացնելովգոյա-

Գ.

բարդությունները՝ Դուրս գրել հարադրական

Դ.

ուղիղ ձները Գրել ընդգծվածբառաձների

կանները:

որոնցումստորադաս

բառակապակցություններ,

ն

կազմել գոյականական

եզրը հատկանիշ արտա-

դաշտերով

Արտագրել հատվածն առանցածականներին համեմատելով՝ բացատրելածականներիարտահայտչականդերը: Եթե ոսկեհանդերձդաշտից շուրջդ նայես, նախ երնում են կանաչալանջ լեռները, որոնք կանաչել են կանաչ խոտից, ապա կապու յտ-կապույտ ու կապտաերկնագույն լեռներ,որոնք կապտել են սպիտակակապտավուն մշուշի պատճառով, ն ապա ավելի հեռվում` սպիտակ լեռներ, որոնք սպիտակելեն սպիտակաթույրձյունից: Կապույտ լեռների արնկող լանջերին երնում են վերջին գյուղերը: Կանաչազարդ գյուղերից վերն զրնգուն ջրաղացներնեն, որոնք թառել են բարձրաբերձ լեռներից իջնող զուլալ աղբյուրների վրա: Ջրաղացներից վերն ճերմա՛կ-ճերմա՛կ ամպերն են, /Ըստ Գ. Էմինի/ հպարտարծիվներն ու կուսական ձյունը:

`

է. բնորոշել ռճական » Ե. Շիրազի ո՞ր ստեղծագործությունից առանձնճահատկությունները:

2-82. 4

ՋՁ2-83.

Ե,

Բ.

ԱԾԱԿԱՆ

Ա. Արտագրելհատվածը՝ կետերի փոխարենածականներգրելով: Համեմատել երկու հատվածներըն բացատրելածականիոճական

արժեքը:

հետ՝ Գտնել ածականները ն դուրս գրել իրենց լրացյալների պատկանելությունը: յ ին որոշելովլրացյալներիխոսքիմասա դեմքըաշխարհում Որ գեղեցկագույն Խորհուրդհիասքանչու զարմանալի... Դա ազատության դեմքն է սրբազան, Եսգիշերայինկիսաքնիմեջ աշխարհում ձեռքերն Ամենամաքուր մերհին, խազերը լռած էի դարերով Վերծանում Ձեռքերնեն խղճի, Ու մեղեդին էր հնչումաշխարհում: Նա գարնանաբեր հարավիհնոցնու շունչնուներ. Եվ արարիչըամենազորեղ ու բխողաղբյուրի... ՔրտինքիցողնԷ փոքրիկ ցոլուն... ումերորձաքարերից ու ցավո՛տ, Խորհուրդհիասքանչ հուշում էր նա, /Վ.

Դավթյան/

լազուր

առագաստն

.

ցավո՛տ...

թագավորություն լազուրի, լույսի, թագավորություն, օ. ն երջանկության:Ես քեզ տեսա իմ երազում:Կարապի երիտասարդության տակ:Շուրջս տեսնում ուռչում էր ռազմադրոշների կրծքինման էի միայն ծփանքով, իսկ գլխիս վերնը՝ ծովը՝ ամբողջովինբռնված ճույնպիսիծով, որի վրայով կարծես ծիծաղելով, քաջահաղթ լողում էր արեգակը: Թեթն սուզվելով ալիքներիմեջ՝ լողումէր մեր նավակը: քամին Ուր ոպում չէրնրանտանողը:Նրան վարումէին մեր սեփականսրտերը՝ էինք,այն կողմնէլ նա սլանումէր հնազանդ:Մենքպատահումէինք կղզիների, կղզիների,որոնք շողշողում էին ակների,հակինթիու զմրուխտի նմանճ: ափերից անուշահոտություն էր բուրում: Այս կղզիներից մի քանիսը ու վարդերի հովտաշուշաններիանձրն էին թափում մեզ վրա, մյուսներից ու թռչունները:Թռչուններըճախրումէին հանկարծակի վեր էին սլանում Օ.,

Ձ-79.

`

»

ու գետակի վրա, որ քարեքար գլուխները կախել են իրենց ոտտիները ու ծնծղա:/արծաթե,անուշ, փրփրան,երկնամետ, արծաթէ դարձել զարկվելով, երազուն,ճյուղաշատ/ գոչգոչուն,

ին հաիր երե

Եվհունչն Եվ

է): է /ածական հայտող բառ բայց ինքդ մի՛ թերանա, ունեցիր, ..Աստծու վրա հույս էլ անաստղ մթնումկմճա: բախտն ծույլի ծնված Աստղով ջահելին, Լավ ականջդիր՝ այս խոսքերը հայր կդառնան է մարդու հայելին: մարդն Միշտ լավությունարա մարդուն՝ տուն՝ ջաղաց, անջուր ...Անկճիկ Անկին մարդը իր սիրտնաղաց... նդուղք է միշտ` ոտ առ ոտ ես ելնելու, Մինչն ոտքը չհամբուրես,բերանինչես հասնելու... «Հալալ մարդը մազ էլ դառնա,բրով էլ չի կտրվի, Գերան դառնահարամնանահ՝ մի օր պիտիկոտրվի: Ամեն մարդու պարտքնու գործն է լավությանդեմ՝ լավություն, Բայց մարդ մարդու բաննէ միայն` չարությանդեմ՝ բարություն... -Էլ ո՞րն ասեմ... Հավքն որ հավք է՝ էլի երկու թն ունի՝ Մեկն արհեստնէ, մեկն՝ ուսումը, այս էլ մտքից մի՛ հանի: Ո՛վ իմանա,մարդ ենք, էլի, միտքը մարդուն պետք կգա, /Հ. Շիրազ/ Ամենասն արհեստնանգամ բիլազուկէ միշտ ոսկյա:

(Ձ

ու վարդերըհալվում էին մեր ճավակի հարթ մեր վերնում,հովտաշուշաններն ծաղիկների ու թռչունների հետ ո մեջ: ինչ շրջապատում... ն իախառ ացող քրքջացող առագաստը, ղեկի ետնում ծփացող բարձրում ծովը, երկին րկինթը, պատմում. դրախտի մասին էին պ ջուրը, այդ բոլորը սիրո մասի

Եվամեն մարհատումոններ:.ռ միախաոն մասին: Տուրգեննի

տե

»

սո.

/

Ըստ Ի. Ս.

Գ.

դրախտիմասին... (ք

2-84.

սիրո թագավորության թագ

լազուր լազուր պատմելով մե

արարեր : |

Փ

մասին :

միջոցով արտահայտած Գոյականների՝հոլովականձների ածականներով՝նշելով իմաստառճական

հատկանիշները փոխարինել տա

Փ

լեռան ծաղիկ ոսկուց գրիչ ությունները:

գարնանանձրն

մոր քնքշանք Նոբելի մրցաճակ Ռեզերֆորդիմոդել գիտությանաշխարհ (2

2-85.

-իչ, -ուտ, -ենի, -ացի, ն՛ ածականներկազմել:

-Ան,

հյուսիսի

աստղ

բայի Բարոն րկնքի ննռ

ճ

լուսա

«/ա/վոր, -ուն, -եղեն ածանցներով ն

,

գոյականներ,

(1 Ձ-86. Կազմել ածականներ ան-, ապ-, Ա. հետնյալ նախածանցներով՝ ւ

Արոր» հլը .

ցսերո վերջա հետնյալվերջածանցներով

-ացի,/ա/վետ, ովի. բ/-եղ,-եղեն,-ի, -իկ, -ին, -ում, «/ա/վոր. ա/-ան, -անի, ատ,

դժ-,

տ-

,

չ-չ արտ-,

երէ գեր-,

հակ-,

գ/-գին,-գույն, -ե/-յա, -ելխ/-ալի,«այվուն. դ/-իչ, -կոտ, -ոտ, -ուկ, -ական,-ային, -ու: |

|

Բնության մեջ եղած գույների բազմազաներանգներն արտաեն սերող հիմքեր օգտագործվում հայտելու համար որպես բառակազմական են ն ածականներ՝«առարկայի ճան որոշ առարկաներիանուններ, կազմվում Հ մանուշակագույն: Տրված անուն գույն» կաղապարով /մանուշակ 5-10 ածականներ՝ կազմել ենթակաղապարներով ա/ ծաղկի,մրգի,բույսի անուն -: գույն /նարնջագույն/ բ/ կենդանուանուն ՛ գույն /մկնագույն/ գ/թանկագինքար ՛ գույն /վմրուխտագույն/ դ/ մետաղիանուն է գույն /արճճագույն/ ե/ բնության երնույթի,բնությանիրերի անուն "գույն /ծովագույն/: (Ձ

2-87.

-

դեղմնախառը/Ս/, դեղնականաչավուն, դեղնակապույտ, դեղնակապտ դեղնականաչ, ՄԱԳՈՆ

)

դեղինկեկ, վուն,դեղնակարմիր,դեղնակարմրավուն, դեղնուկ, դեղնակինամոնագույն, դեղնանարնջագույն, դեղնաճարնջավուն,դեղնաշխետ, դեղնասպիտակ, դեղնամած, դեղներանգ: դեղնաճերմակ, դեղնասպիտակագույն, դեղնավարդագույն, :

ռ

|

`

Ձ-89. Ա. Բացատրել

հետնյալ

բարդ աականները դասդասե

ածականների

կազմությունը:

համադրական Բ. Առանձնացնել

տրված կաղապարների ան

գոյական բ/մական գ/ ածականկամ մակբայ բայահիմք -

գռոյակա

՛

տեսություն մոլեկուլի

տիեզերքիմարմիններ Լոմոնոսովի խնդիրներ խոսքիարվեստ էլեկտրոնիթաղանթ

-

ա

Փ Եվրոպայի շուկա

Փ տիեզերքիձգողություն

(Ձ 2-88. Գրել արմատականգունանունները ն դրանց օգնությամբ կազմել ածանցավոր,բարդ, բարդ ածանցավոր գունանուններ /հարկ եղած դեպքում դեղնոտ. դեղնագորշ, օգտվել բառարաններից),ինչպես օրինակ՝ դեղին դեղնագույն, դեղնամույն, դեղնադարչնագույն,դեղնաթուխ,դեղճաթույր, դեղնավուն,

ե

Ն

թվական լական ՛-

ըստ

«գոյական

գոյական չրայահիմ գոյակա

զ/ ածական: ածական Ազատամիտ, խորախոր, խստապահանջ, վաղահաս, քառագագաթ, ծուռթաթ, նրբիրան,. թեթնաշարժ, մեղմանուշ, արծվաքիթ, գմբեթաձն, աշխարհացունց,արագընթաց, երկծալ, երկնագույն, թխադեմ, առյուծասիրտ, հնգաթն, գործիմաց, վաղահաս, մարդատյաց, կաթնատու, շիկահեր, վաղամեռ,առյուծաձն, քնաբեր, մշտականաչ, ուղղաձիգ, սնաթույր, սահմանապահ,չարաչար, քսանմետրանոց, ճավթագազային, արծաթաթույր, գինեգույն, ծով-ծիրանի, դժգույն, եռագույն, գույն-գույն, քնքշաբույր, նույնագույն, փունջ-փունջ, կապտաժեռ, թթվաշ, կանաչավուն, շեկլիկ, սնբթխականաչ, սնենի. թուխ-թխենի, շեկլիկ-մեկլիկ, կապտակապույտ, կարմրոտ, դեղնադժվույն, սնիկ-մնիկ, կապուտակ, սնուկ, կարմրածիրանագույն,ծովերանգ, նրբերանգ,յոթծալ, սն-սաթ, երեքգույն, խաժուժիկ, արծաթե, գունեղ, գունատ, ֆիզիկական, դեփ-դեղին, գաղափարական-քաղաքական, գիտաուսումնական,հունա-հռոմեական, անգլո-ամերիկյան: -Ժ

Տրված բառակապակցություններից կազմել ածականներ ն ԶՁՁ0. /հյուր ընդունող դրանցովկազմել գոյականականբառակապակցություններ -

հյուրընկալ

--

հյուրընկալ ժողովուրդ/:

Փմիշտբխող

աղիքներըխաշող լուրջ մտածող աշխարհովմեկ սփռված զարդերովնախշված երկինքմխրճված պոչ չունեցող

Փ բերը տվող Փ առյուծի սիրտ ունեցող արագ ընթացող սիրտ կեղեքող բույնն ավերված բարձր խոսող մարդ հալածող նոր տնկված աշխարհ ցնցող կենտրոնիցխույս տվող երեք դուռ ունեցող վեճ հարուցող մոխրի գույն ունեցող սն աչքեր ունեցող

ն նրանցից առաջացած Տրված բառակապակցություններ մեջ՝ գործածելնախադասությունների ցույց տալով կիրառաածականները տարբերությունները: կան, քերականական չարաչք Փչար աչք Փ բարձրորակ բարձրորակ տաք արյուն տաքարյուն ոսկե օղ ոսկեօղ բարձր աստիճան բարձրաստիճան բաց բերան բացբերան երեք գույն երեքգույն քար սիրտ-- քարսիրտ

կանչումէ քեզ, ն դու, չարիքի ու անարդարությանմեջ խրվելով, ընթանում ես /Ն Դավթյան/ դեպիայդ աշխարհը:

(ԱՁ Ձ-91.

՛ Լ 2. 3.

--

--

--

--

տրվածբառերիցածանցման (8 Ձ-92. Արտագրելհատվածը՝փակագծերում միջոցովածականներկազմելով:Ուշադրությունդարձնելուղղագրությանը: /Խորհուրդ/գիտնականներիստեղծած /ատոմ/ ռումբի /փորձ/ պայթյունը իրացվեց 1949 թ. օգոստոսին/Միջին Ասիա/ մի գյուղում: Նրանց /վերջին/ նպատակը/ատոմ/ էներգիայի «խաղաղ» օգտագործումնէր... /Ատոմ/ զենքը մարդու կողմից բնության անտեսանելի գաղտնարաններըթափանցելու արդյունքնէր: /Հավատ/ջանքերիշնորհիվ,/ստեղծագործ/ անդուլ աշխատանքով, է ստեղծվել այն. /ատոմ/ պայթյունը /մարդիկ/բանա/հսկա/ լարվածությամբ բարձրագույն նվաճումնէ ն /մարդիկ/հասարակության բարձրագույն կանության /Անգլիա//արքա/ընկերությաննիստիժամանակ,դիմելով խայտառակությունը: բարձր ժողովին, Կուրչատովնայն կարծիքն է հայտնել, որ հրավիրվածների մարդը /քար/դարը չի սկսվելայն ժամանակ, երբ մեջքը նոր ուղղած/նախնադար/ ն /բրոնգ/դարն էլ չի սկսվելայն արյունակցին, հենց նոր սրած քարովսպանել է ժամանակ, երբ /բրոնզ/նիզակից ընկել է առաջին զոհը: Այդպես էլ չի կարելի /ատոմ/ դարաշրջանիթվարկումըսկսել Հիրոսիմայից ն Նագասակիից: Մի՞թե թվից բացառել /հռչակ/ ու կարելի է /ատոմ/ դարն Կյուրի ամուսիններին, Ռեզերֆորդին՝ իր /տաղանդ/ աշակերտներով: Մի՞թե կարելիէ մոռանալ,որ «ջարդվածկճուճներիմեծագույն հավաքածուից»շատերն իրենցիսկստեղծածիդեմ«'խաչակիր/արշավանքի»մասնակիցներէին: «Աճհանդուրժելիէ այն միտքը.թե կարող է սկսվել /ատոմ/ կամ /ջրածին/ այն ժողովրդիհամար/ողբերգ/կլինի», ասելէ Ի. Վ. Կուրչատովը: պատերազմ.

(Ձ 2.95. Գրել առածներ՝ օգտագործելովհետնյալ ածականականհակա-

նշայինզույգերը: ա/ գիտուն անգետ բ/ քիչ-շատ -

գ/ երկար-- կարճ դ/ խելոք-գիժ

ե/ հեռու-

մոտիկ

զ/ թանկ -էժան:

|

(ք Ձ-96. Գաղթական,զինվորական, հոգնորական, օգնական, առնտրական, դպրոցական բառերով 2-ական նախադասությունկազմել՝ թափառական, մեկգոյականականիմաստով,մեկ ածակաճական: (ք 2-97. Բացատրել գունանուն ածականների իմաստները /օր.՝ ասմազուն երկնագույն/: Ալվան, աշխետ, ալ, արջն, մոռ, բիլ, լաջվարդ, պուրպուր, գորշ, շառ, թուխ, -

բոսոր, լուրթ,

խաժ, խարտյաշ, դեղձան, ծավի,հիր, ճերմակ,մավի,կարմրկեկ:

Բացատրել

դարձվածքների

իմաստները:

լար

Փվիզը Փաչքըծակ Փձեռքըփակ Փճակատըպինդ Փճակատըբաց: Փ ՀԱնունը սն քարին գրել Փսենըսպիտակից ջոկել Փկարմիր/ը/ կապել Փկանաչտերնից ընկած Փճերմակձեռնոց նետել Փքաղցր աչքով նայել:

Գտնել ածականները

Հեր անդ Ար բկաճ ո Հւիրտը հարա

Կարդալ

Ա. Վ. Սարոյանինբնութագրողտողերը: Ընդգծելգոյականներըն նրանցհիմքերիցածականներկազմել: Գ. ն նրանցիցգոյականներկազմել: Դու այս աշխարհում քո բարության անհուն աշխարհն ես ստեղծել, ն Սասնա ծռերի մասին այդ աշխարհում ապրում են մարդիկ, որոնք ասես են դուրս եկել: Դու ինքդ էլ ասես հյուսված մեր էպոսից, մեր հեքիաթներից այդ էպոսի հերոսներիցմեկն ես, Փոքր Մհերն ես ասես, որովհետն թեն նրա նման հսկա ես ու բարի, բայց նրա նման չգիտես, թե ով է բարության թշնամին, որտեղից է գալիս հարվածը: Եվ գիտեմ` ներքուստ նրա նման մենակ ու տխուր ես դու, քանի որ քո խղճի ու բարության ոտքերը խրվում են աշխարհի անարդարության ու չարիքի մեջ ն չեն կարողանում ընթանալ դեպի քո երազի բարի ու արնոտաշխարհը. քո երազած բարությունն անվերջ Բ.

(1 Ձ-99. Ածականներն ընդգծել: Փ. ՓԲերանից

-

(Ջ 2:93.

(Ա 2-98. Գունային հատկանիշի հիման վրա համեմատություն-բառակապակցություններկազմել` նշելով գերադաս անդամի խոսքիմասային պատկանելությունը,ինչպես օրինակ՝ձյան պես ճերմակ մշուշ/գոյական/:

Բեկկերելիին,

արարողների

Տրված առածներումլրացնել ածականները: «4. հավը կչկչան կլինի: ..լեզուն օձը բնից կհանի: ձուն զատկին կսազի: ՛5. ծառին քար գցող չի լինի: 6. խոսքը հանաքով կասեն: բերանիմեջ ճանճ չի մտնում:

(ք 2-94.

-

-

--

(2 2-100.

Տրված շրջասություններում ընդգծել ածականները. բացատրել նրանցիմաստը, ինչպես օրինակ՝ Լուսաշող հանճար Մոցարտ, դեղինջարդ --

``

մշակութայինարժեքներիվաճառելը: ՓՍեծ իտալացի

աստղայինպատերազմ սն թուղթ

կանաչդեղատուն կապույտածուխ

Փարծաթեթռչուն

դարչնագույն ոսկի երկնային դատավոր կանաչ ոսկի կարմիր հունձ

Փ արյունոտ պսակ

`.

երկաթե լեդի դեղին ջարդ սպիտակարջերի երկիր հանճարեղ Լոռեցի

-

ՕՁ Ձ-01.

Բացատրել,թե ինչպիսինշանակությունէ ստանում ածականը,երը է կազմումփակագծերիմեջ դրվածգոյականներիհետ: բառակապակցություն Փ չոր /հաց, հող, ճանապարհ, օդ, ճյուղ, հազ, ծերունի, օրենք, խոսք, գլուխ, կոճղ, մարդ/ Փ ծանր /բեռ, քայլ, խնդիր, հայացք, գինի, բնավորություն, օդ, ականջ, գլուխ, խոսք, մարդ, ոտք, լեզու, մարմին, քար/ Փ ուրախ/ժպիտ,մարդ,ճանապարհ,աչքեր,տրամադրություն, հոգի,տխրություն/ Փ ճերմակ/ձյուն, մշուշ, հեքիաթ, աղջիկ, ջուր, փող, մազ, սար, անուրջ/ (2

Ոսկին դրամ մարդիկ նրան ուրիշ գույներ: Ասում ենք սն ոսկի ն հասկանում ենք նավթ, դարչնագույն ոսկին այրվող թերթաքարն է, արճճագույն ոսկի`տորֆը, կարմիրը՝տուֆը: Բամբակը համարումենք սպիտակոսկի, ջուրը՝ էժան ոսկի, գազը՝ կապույտ ոսկի: Կան նան փափուկ ոսկի /թանկարժեքմորթեղենը/ն կանաչ ոսկի /թեյը/: Իսկ ինչպիսի փոխաբերություններասես, որ ծայրըչի տվել այն` ոսկե երազներ, ոսկյա հուշեր... Շարունակել փոխաբերություններիշարքըն բացատրելնրանց արտահայտածիմաստները: Բ. Վերոգրվածինմանությամբածականներ ավելացնել ն փոխաբերաբար օգտագործելտրվածբառերիցորնէ մեկը՝ երկաթ, արծաթ, ծով, աստղ: Ձ-102.

Ա.

վերագրելեն

ճան

է ն ունի դեղին գույն: Բայց

ԷԶ Ձ-103. Հ Ա. Ընդգծելգունանուն ածականներըն բացատրելնրանց ոճակամ արժեքը:

Դուրսգրել կազմությունը: ոչ գուճանունածականները ն որոշել նրանց Կարմիր նժույգներըթռչում են սրընթաց, Կարմիր նժույգները՝ բաշերը փրփուր... Վառվելէ երկիրը կարմիր կրակով, Կարմիր նժույգները վառել են երկիրը /ԵՉ/: 2. Ինչպես պիտի արդյոք հնչեն, ա՛խ, այս երգերը իմ կարմիր, Իմ ավերակ, իմ որբ երկրում /0/: 3. Կարմիր էր ավազն ու ավազը՝ սն, Բոսոր էր ավազն ու ավազը՝ սն, Դեղին էր ավազն ու ավազը՝ սն, Ու խրվում էի ես դեղին ու սն Այդ հառաչի մեջ /ՎԴ/: 4. Անքնություն,Դեղին թախիծ... Ինչպես դարձար այսքան մոտիկ... /0/: 5. Կապու՛յտ պատարագ, կապու՛յտ մոգություն, Ձեր խորքերի մեջ կրակ է ու բոց. Դուք` բոցի կապու՛յտ շարունակություն /6ն/: 6. Այդ օրը վրաս սպիտակ սուգն էր ծաղկաթերթերի, Եվ արնն այնպես տխուր էր զանգում /0/: 7. Ես ոմանց համար կարմիր գույն ունեմ, Նման եմ բոցի, Եվ ոմանց համար սն եմ ու տխուր, Որբության նման: Սակայն կա մեկը՝ Երազող մի խենթ, Ես նրա համար կապույտ եմ միայն /ն/: 8. Սն հագավ Սն-սար գյուղը մոր պես, Սն էին սարի ձյուներն էլ ասես, Սն էին հագել ճոճիներնանթիվ` Կախաղանդառած ծառերն անհաշիվ, Սն էին լալիս ջրերն արցունքված` Իմ անմեղ հայոց արնից ակունքված... Սն էին անթիվ գյուղերն հրկիզված, Սն էին անգամ աստղերն էլ հուզված... /ՀՇ/: 9. Զրնգում է կանաչ քամին դաշտումլայնատարած,Իմ մանկության կանաչ երգը բերանացի արած... Որոտում է կարմիրքամին կարմիր կրակ հագած, Պատանության կարմիր երգը բերանացի արած... Խշշում է խարտյաշ քամին կիրճերի մեջ անանց, Իմ այրության խարտյաշ երգը բերանացի Բ.

1.

արած:Հառաչում է ճերմակ քամին աչքն անհայտին հառած, ճերմակերգը բերանացիարած /ՀՍ/:

Իմ

ծերության

(ԱՁՁ-104. Դուրս գրել ածականները ն հաշվի առնելով հատկանիշըինչպե՛ս առանձնացնել որակական ու հարաբերականածականարտահայտելը` ները: Բացատրել նրանց բառակազմական,իմաստային, քերականական, յուրահատկությունները,նմանություններնու շարահյուսական-կիրառական

տարբերությունները:

Գարունը սովորաբար տարվա մեջ մի անգամ է գալիս, բայց լեռնոտ ու տարի մի քանի գարուն է լինում: քարոտ իմ Հայաստանում ամեն դաշտավայրն՝ իր գարունը ե րինածուփ ի՛ր գարունն լեռն Երկնամուխ ունի, ն այն էլ տարվա տարբե՛ր եղաճակներին: Փոքր է Հայաստանի հողը, բայց բազմազան է ու բազմատեսակ: Այս մի բուռ հողում առկա են կլիմայական բոլոր գոտիները՝ ալպիական արոտավայրեր, արնահամ խաղողի այգիներ, մթին անտառներ ու խորշակահար ղռեր,մշտականձյուն ու արնադարձային պտուղներ: Երբ Արարատյան դաշտում աշնանամուտ է, ն արդեն հասնում են արնալեցուն խաղողն ու կարմրաթուշ դեղձը, լեռների ստորոտում դեռնս ամառ է կամ ամռան սկիզբը. այնտեղ ցորենը նոր է սկսում դեղնել: Այդ նույն պահին լեռնալանջերի ալպիական արոտավայրերում աճում է փարթամ խոտը,ու ծաղկում են սնասիրտ ու կարմրազգեստկակաչները: Ավելի վերն ձյունը դեռ նո՛ր է սկսում հալվել, ն երնում են առաջինձյունե ծաղիկներն ու կապույտ մանուշակները, իսկ ամենից վերն` գագաթին, ձյու՛ ն է, ձմեռ, սառնամանիք: հավերժական Ճիշտ նույն պահին Մեղրու կախարդական ձորում` տապից շիկացած քարերի արանքում, ճեղքվում է նուռը, ն մեղրով են լցվում թուզն ու ճապոնականարմավը: Արագածի գագաթին հալվող ձյուներից գոյացած վտակը մինչն Մայր Արաքսհասնելը նույն օրն իր ճամփին կարող է տեսնել տարվա բոլոր չորս եղանակները` խստաշունչ ձմեռ, կենսատու գարուն, տոթակեզ ամառ, երկու ոսկեզօծ աշուն: Հայաստանում վայրեր կան, որտեղ տարին եղանակ ունի միայն` ձմեռ ն գարուն: ...Երբեմն այնտեղ միայն վայրի յավշան էր բուսնում, որի գույնով այնքան էլ հեշտ չէր զանազանել տարվա եղանակները...Մե՛կ-մե՛կ էլ աճում էին դեղին ու կապույտ ծաղիկներ, որոնց «անթառամծաղիկ» էին ասում կամ «անմահական ծաղիկ»... /Ըստ Գ. Էմինի/ .

Ա 2-105. Կազմել գեղեցիկ, հին, բարի, երկար, նուրբ ածականների ն՛ առավելական, ն՛ նվազական, ն՛ հավասարական բաղդատականները /հնարավոր բոլոր տարբերակներով:

(Ը

Գտնել բաղդատականաստիճանով դրված ածականները ն ճրանցկազմությանմի ձնը փոխարինելմյուսով: Փ7՛Լ Հին ծառն այրվում է ավելի լավ, ծեր ձիով գնալն ավելի անվտանգէ, հին գրքերի ընթերցումնավելի հաճելի է, հին գինին խմելն ավելի դուրեկան է, հին ընկերներին կարելի է ամենից շատ վստահել /Ռայտ/: «2. Առողջ աղքատը հիվանդ թագավորիցավելի երջանիկ է: /Շոպենհաուեր/«3. Ավելի լավէ լինել նախանձիառարկա, քան կարեկցանքի: /Հերոդոտ/ ՓԴեռնս մ. թ. ա. 434 թ. հույն գիտնական Անաքսագորասնավելի խելացիու ավելի ճիշտ մտքեր արտահայտեց, քան ժամանակի մեծանուն քրմերը. Արեգակը ոչ թե աստված է, այլ հսկայական շիկացած մարմին` շատ ավելի մեծ, քան թվում է: Արեգակի տրամագիծը /13920000 կմ/ 109 անգամ ավելի մեծ է, քան Երկրի տրամագիծը:Արեգակի ծավալը շատ ավելի մեծ է, քան 1200000 Երկրի չափ մոլորակները միասին: Իր հսկայական չափե հետնանքով մինչն իսկ այդպիսի մեծ հեռավորության վրա հրկնային մյուս լուսատուներից ավելի պայծառ է երնում. առանց սն ապակու կամ հատուկ ակնոցի նրան նայելը չափազանց վտանգավոր է: Այն շուրջ 10 մլն անգամ ավելի պայծառ է երնում, քան երկնքի ամենապայծառ աստղը` Սիրիուսը: Սակայն եթե Արեգակն ու Սիրիուսը միննույն հեռավորության վրա, ապա Արեգակի պայծառությունը 25 անգամ Սիրիուսիցավելի թույլ կլինի:

//՛2. Չնայած իրենց բոլոր թերություններին՝մարդիկամենիցշատ արժանի

Ձ-106.

սիրո

են

«Խելացի

մարդիկ

լավագույն

հանրագիտարաններն

են:

7 Ամենածիծաղելի ցանկությունըբոլորինդուր գալու ցանկություննէ: /Գյոթե/ (73. Խիղճն ամենալավ բարոյախոսական գիրքն է: Նրան պետք է

հաճախակինայել: /Պասկալ/

Բարի գործերի հիշատակը պահելու լավագույն ձնը դրանք կրկնելն

/՛4.

է: /Բեկոն/

/՛5. //6.

Լյութեր /՛7.

թե

քան ուրիշներից: /Դեմոկրիտ/ Սովորիր ավելի շատ ամաչել քեզնից, Երաժշտությունը ամենալավ սփոփանքն է տխուր մարդու համար: :

Ավելի շատ օգտվիր ականջներից,քան լեզվից: /ՄենեկաԿրտսեր/ Չափից դուրս գեղեցիկ բառերը անվստահություն են առաջացնում:

լը

Արեան

Ամենախորգետերը հոսում են նվազագույն աղմուկով: /Յուրցիոա/ Վերոհիշյալ աֆորիզմներից մեկը դարձնելբնաբան ն շարադրել մտքերը: 79.

Գ.

Թ Գույն բաղադրիչն հետնյալ բառերից առանձնացնել գտնվեն. Երկրինրանք, ունեցող որոնցում այն ածանց չէ՝ լավագույն, գերագույն, նարնջագույն,

ԱԱ Ձ-107. Դուրս գրել գերադրականաստիճանով դրված որակական ածականները,բացատրելկազմությանձնը:

Փ 1. Իմ սրտի սերը ծաղիկն է նրանց` Բուսած ամենից բարձր կատարին... /ՀՇ/: 2. Ձմեռ քնեի, զարթնեի գարուն, Կես դարս դառնար քսան տարեկան,

Ձ-108.

նորագույն, դարչնագույն, բարձրագույն, ծիրանագույն, խոշորագույն, հողագույն,ազնվագույն, մանուշակագույն, նվազագույն, աղյուսագույն:

0 2-109. Գրել 8-10 այճպիսի որակականածականներ,որոնք համեմատությանաստիճաններչունեն:

112-110. երկար նեղ, կապույտ, մութ, խոր ածականների տված Ամենանուրբ, ցույց ամենասուրբ մայրըհատկանիշների որակայինաստիճանավորումներնարտահայտել

Դառնայի պարման ամենասիրուն /ն/: 3. էիր Ամենաչար, ամենաքար վշտերի մեջ. Ամենից շատ, ամենից վատ տանջվեցիր,Դու, որ հազար անմեղ էիր, մայր իմ խեղճ /ն/: 4. Խոշորագույն հայտնագործությունները չեն կարող ծնվել առանց ուժեղ զգացմունքների:5. Կարելի է չտարակուսել, որ առնվազն երեք կարնորագույն բնագավառ՝ աստղագիտականտիեզերքը, տարրական մասնիկների միկրոաշխարհըն օրգանական սիստեմները, կմնան որպես մարդկության հավերժական խնդիրներ:6. Սիրիուսըամենապայծառաստղն է ն' հյուսիսային, ն՛ հարավային կիսագնդերի բոլոր երնացող աստղերի մեջ: 7. Մարդը ստեղծեց ամենաահավոր բանը` ոսկու կուռքը կատարյալ տիեզերական մի պատուհաս. «ոսկի՛, աստված չես, բայց պակաս էլ չես»` ամենատարբեր ողբերգությունների,կրքերի, մտքի ու տիեզերական զարգացման, հենց իր՝ մարդու ամենաակտիվգործունեության ամենից ապշեցուցիչ, ամենից ան8. Այսօրվա չափանիշներովբոլոր սպառ աղբյուր: ժամանակների ամենաերջանիկ աստղագետին` Գալիլեյին պետք է շնորհվեր տասը Նոբելյան մրցանակ,երկուսը՝ աստղադիտակիհամար: Փ'7Լ Ամենից շատ մենք դժգոհում ենք այն ժամանակ, երբ դժգոհ ենք

մեզանից: /Ամյել/

Մեծ.

չափուաստիճանիզանազանմակբայներիմիջոցովչափազանցխոր.../. կրկնությանմիջոցով /խոր-խոր../. Ց.3.4. սաստկական ն նվազականիմաստ ունեցող ածանցների միջոցով /խորին.../. Ծ. ածականիհամեմատությանաստիճաններիմիջոցով/ավելի խոր. ամենախոր../ Ց. 5. շարահյուսականմիջոցներով/ամենից խոր, խորից խոր.../: Ց.

Լ

Ծ

2.

Ա 2-111. Կարդալ: Գտնել հարաբերականածականները: Որտեղ հնարավորէ, փոխարինելգոյականի թեքված ձներով /կապերիհետ կամ առանց կապերի/: Բառարաններիօգնությամբբացատրել հարաբերականածականներիարտահայտածիմաստները: Հիասքանչարնի փառահեղու ոսկեզօծ ճաճանչներիմեջ շողարձակումէր աշնանային գուճավոր անտառակը՝շշապակու գույնի երկու զմրուխտյա նոճի, որ ձեով նման էին շշերի, երեք ոչ շատ բարձր շագանակենի, որոնց ծխախոտագույն տերնները՝նարնջագույներանգով, փսփսում էին անվերջ ու պատմում անտառային դյութիչ հեքիաթը, մի կարմրածառ, որի օղակաձն

պսակը բաց կիտրոնագույնէր, բունը՝ մանուշակագույն,արճակարմիրծիրանի ն բոսոր սաղարթովերկու երազկոտթուփ՝ առջնում մի քիչ ավազ արնալեցուն, յտ լուսեղեն արնացողկանաչ խոտ, ն այս ամենի վերնում` կապու՛ յտ-կապու՛ երկինք՝ խորքերում ծծմբակիտրոնագույն հրեղեն մի գունդ: Վինսենթը քարացած նայում էր առեղծվածայիննկարին: Աչքերի առջն ամեն ինչ մշուշվել էր... Նա չէր կռահում, որ այդ օրն ինքը հանդիպել էր ամենակարող ճակատագրինն լսել նրա մարգարեականկանխագուշակումները: /Ըստ Իրվինգ Սթոունի/

Առանձնացնելայն հարաբերականածականները,որոնք ունեն աստիճաններ:Ընտրել 3-ը ն կազմել նրանց համեմատուհամեմատության թյանաստիճանները,դրանցովէլ` բառակապակցություններ: Անբարոյական,առաձգական, բարեկամական,տարրական,տաղանկախարդական, ալիքային, էլեկտրամագնիսական, դավոր.մեխանիկական, լուսային. կենսական, մխիթարական. ակնթարթային, արեգակնային, մղձավանջային,մարդկային, ողբերգական,դժոխային, կիսահաղորդչային, չորային,փողոցային,երկաթյա, ներվային, արծաթե:

Ձ 2-112. Հետնյալ բառակապակցություններում որոշել ընդգծվածբառերի խոսքիմասայինպատկանելությունըն համապատասխանեզրակացություններ կատարել: Ամենափորձվածորսորդը, ամենասիրված ուսանողը, ամենակատարելագործված մեքենան, ամենազարգացածերկիրը, ամենակարդազածծերունին, ամենալարվածաշակերտը,ամենամոռազված նամակը:

հատկանշային-որակական (Ձ Ձ-116. Հետնյալ բառակապակցություններում գործածված ածականներնընղգծել մեկ գծով, առարկայականիմաստով նշանակությամբգործածվածները՝երկու: հարաբերության ն արմատական բառարան փոփոխություններ Արմատական ոտք ոգի ն բանաստեղծական բանաստեղծական

(ք Ձ-113. Հիմք ընդունելով հարաբերականածականների արտահայտած հատկանշային իմաստները՝շարուճնճակել՝ գրելով 5-ականբառեր. Ֆ. 1. տեղայինճ-տարածական հատկանիշ /պամաքային,ծովափնյա .../ Ֆ. 2. ժամանակային հատկանիշ /ամառային, հնադարյան կամ նյութի ինչից լինելը ցույց տվող հատկանիշ /ոսկյա,

» : կազմության յուննղ

Ծ.

4.

հատկացական,պատկանելությանկամ վերաբերությանհատկանիշ

/մարդկային,մայրական.../ .

5.

Ֆ.

6.

ք,

ունենալու կամ չունենալուհատկանիշ /ակնոցավոր,անխելք.../ նմանությանհատկանիշ/օձանման, աղվեսակերպ..../:

Առաջին կետում տրված անուններից կազմել հատուկ ածականներն երկրորդիցընտրելովգոյականներ՝գրել թնավորխոսքեր (նթե ՓԼ

2.

3. 4. //5. «/՛6. 7. 7Տ.

Հերկուլես ՛ 10. «11. Աքիլեն (12. Բաքոս Ավգիիաս ՛13. Դամոկլես «՛ 14. Գորդիոս 4՛ 15. Դանայոս 4՛16. «17. Դելփի Դրակոն 18.

9. Փ Բ.

Հոմերոս Վեներա

2. րոր

ՖԼ

գինարբուք " 10.

3. ուժ Տանտալոս 4. երդում Հաննիբալ 5. օրենք Բաբելոն 6. սուր Տրոյա Սիզիփոս 7.ձի 8. տակառ Լուկուլլոս Բարդուղիմեոս9. գիշեր

--

քրքիջ

Բային արտահայտութ նեկությում Սային բնավորություն ն րթ ն օձային կաշի օձային ներվայինհիվանդություն ն ներվային մարդ կատվայինաչք ն կատվային ցատկ պալատ հանգիստ ն թագավորական թագավորական

Ա Ձ-117. Փ Բացատրել ածականներիգործառականարժեքը նկարագրականխոսքում: Քսանչորս տարեկանում Էյնշտեյնի հասակը 1,76մ էր: Նա լայնա-

-

իր Մուն հանի անակագո արոերթիրը ուրին: արծվաքիթ: թավջութակի: ուներ՝ ն: Մեծ,

գարշապա

12.

պատգամախոս 13. հանգույց 14. աշխատանք 15. տանջանք 16. խրախճանք 17. քրքիջ 18. հիվանդություն ն

ի՞նչ

լ ուն

բերանի

վերնում

փո

սն

նման խորունկհայացք՝ մեղմ ու ճառագող: Հաճելի ձայն Շատ բարձր էր ծիծաղում: Խիտ մազեր ուներ բարձր ճակատի վերնում, մազերըթեթնակիգանգուր էին ն չոր, շատ սն ն փոքր-ինչ ճերմակած: Մաքո ապրող Դիկարդը գրում է. «Էյնշտեյնը ճմանվում է փոքր հնավաճառ պատկառելի կոշկակարի կամ ժամագործի: Յոթանասնամյա մաքրությամբ, որ հազվադեպ Էյնշտեյնի աչքերն օժտված էին մի այնպիսի էր բնորոշ մարդու հայացքին: Երեխայի՞ աչքեր: Ոչ մի դեպքում, որովհետն մանկական մաքրությունը բխում է որոշակի դատարկությունից, փորձի Իսկ Էյնշտեյնի մաքրությունը լիքն էր գիտելիքներով ն փորձով:Դրա պատճառը ուժի ն պարզությանկատարյալ զուգակցումն էր, ն դա հարուցում էր անսահման զարմանք, անպատմելի համակրանք ու հարգանք»:Իսկ կյանքի վերջին տարիներին նրա աչքերի բնական մաքրությունն էլ ավելի ուժեղացավ զորեղ ճակատի ձյունաճերմակ փայլից: ,

11.աշտարակաշինությու

Սրանցից յուրաքանչյուրը որտեղի՞ցէ «ծնունդ առել» է օգտագործվում: նշանակությամբ

քաղաքականություն ն տարրականմասնիկներ տարրական ն մարդկային ային հասարակություն վերաբերմունք

բիկունքէր, փոքր-ինչ կորամեջք: Կարճ գանգը արտասովոր լայն էր թվում:

2-14.

տարբերակայինձներ կան, դրանք էլ գրել/, ինչպես օրինակ՝ Հոմերոս հոմերոսյան քրքիջ /հոմերյանքրքիջ/:

(Ա Ձ-115.

քաղաքում

բացակայությունից:

"

(Ձ

2-118.

Ա. Քնքուշ, լուռ, քաղցը,

գեղեցիկ, բարձր ածականներովկազմել

գոյականական,ն՛ բայական բառակապակցություններն տարբերությունները: բացատրելգործածական Ն

անձավներից այս քարե Կապույտմերի ու ոսկու Եվ կապույտ է ամեն ինչ, գարնան կապույտ առավոտ,Կապույտ ծուխ է ու մշուշ, կապույտ աստղ ու արցունք: 8. Գիշերն ամբողջերնի գարնան անձրնը լացել, Հիմա հողի ծալքերից քնած կապույտն ահա դռնակը բացել, Անցորդներին այգու է հանում. Երմոնյա տատս է բաժանում: 9. Ես պառկած էի սեզերին այդ կապույտներ ցողաթաթախ Ու այդ կապույտով աչքերս թաց, Եվ իմն էր ամբողջ կապույտը վերին, փակածՀավատումեմ ես հրաշքներին:10. Եվ ամենայն ինչ աշխարհումդեռ լիներ՝ Քարանձավներիկապույտի նման: /Վ. Դավթյան/ գաղտնիք են Փ Ասում իբր կապույտի վրա Չեն նստում ճանճեր: Լսու՞մ ես, Մարիա՛մ, ինձ ներս ու դրսից կապույտ հագցրու: /Պ. Սնակ/ որ անգամ առասպելներհանեմ: 7.

Այնպեսանել,

փորձել

Նույն ածականներովկազմելմակբայով արտահայտվածստորադաս բառակապակցություններ: բաղադրիչունեցողածականական Բ.

(2

Ընդգծել ածականները՝գոյականականանդամի հետ գործածվածները՝ մեկ գծով, բայական անդամի հետ գոռրծածվածները՝երկու: Արդյո՞քերկրորդ դեպքում «ածական մակբայ» խոսքիմասային փոխանցում է կատարվում: 1. Դու այնպես դանդաղում ես, արն, Այնպես պաղ, դժկամ ես արնում: Հայտնվում ես տարտամ ու երեր, Ու նորից կորչում ես ամպերում /ՍԿ/: 2. Աստղերը օտար քեզ մրմնջացին, Քնի՛ր անուշ, անհոգ, անտարբեր /ն/: 3. Իզուր-իզուր շոյեցի նրա մազերը ոսկի, Իզուր սեղմած իմ կրծքին՝ հպարտհպարտ դուրս եկա /ն/: 4. Դու, որ այդքան սեր խոստացար Հավերժակա՛ն, անմերժակա՞ն,Ինչու՞ այդպես ցամաքեցիր, Ինչու՞ դարձար թույլ ու անկամ /0/): 5. Իմ կյանքը փշուր-փշուր, Արցունք է փշուր-փշուր, Արցունքիս շիթի միջից Աշխարհքը՝` փշուր-փշուր /0/: 6. Ծարավ մարդուն ջուր տվողին Համարումենք աստվածային /ՀՀ/: Ձ-119.

-

(2

կիրառվածածականները (8 2-122. Ա. Դուրս գրել փոխանվանաբար ն նշել

շարահյուսականառանձնահատկությունները: նրանցձնաբանճական, Բ. Փոխանուն ածականները փոխարինելհամապատասխանկապակդեղին երանգը: Փ 1. Ինչքան չարը զորանում է, Այնքան խեղճ է դառնում բարին /ՀՀ/: 2. Ու ես

ինչպես օրինակ` դեղինը ցություններով,

ես հիմաչեմ զարմանում, Ռր քո մի թաս ջրի դիմաց Այնքան անկեղծ թույն խառնումԻմ մաքուրին ու պայծառին /0/: 3. Տե՛ր, հանի՛ր այսօր ունկերդ խցողամպերնսպիտակ, Կապույտի փառքը ինձանից փակող մռայլը վանիր /ՎԴ/: 4. Իմ հեռավորս, Կորածս, Հինս, Դուռդ բաց /0/: 5. Ու հասկացած չարնու բարինաշխարհքի՝ Մայր, տխրում է սիրող սիրտս քեզ համար /ՍԿ/: 6. Օ՛, դու կարող ես ինձ դարձնել Ամենից լավը այս լուսնի տակ, Եվ գեղեցիկը` ամենքի մեջ, Եվ բախտավորը` ամենքից շատ /0/: 7. Թող կապույտըմանուշակին Ու կարմիրը վարդին մճա /ն/: 8. Մարդը,- Ամենից հզորնաշխարհում,Բայց ն ամենից անզո՞րն աշխարհում/ԳԷ/:

Փակագծերումտրված գոյական որոշյալները գործածել համապատասխանթվով ն հիմնավորել ընտրությունը: Սն-սն /աչք/, քաղցր-քաղցր /հուշ/, ճեփ-ճերմակ /գագաթ/, մեն-մենակ /ուղնոր/,լեփ-լեցուն /դահլիճ/, կաս-կարմիր /դեմք/, զառ-վառ /ծաղիկ/, սեփ2-120.

սն/0ժույգ/:

ԼԱ Ձ-121. Բանաստեղծականհատվածներումորոշել կապույտ ածականի ձնաբանականհատկանիշներնու շարահյուսականկիրառությունները: Փ Լ. Կապույտը ծեգին աղոթքի կանչող Ղողանջն է զանգի: Կապույտըարցունք, կապույտը-ցող Հոգուս, երկնքի: Կապույտում անսուտ խոսքեր են հոսում Երկնքից երկինք: Հոգիս՝ կապույտի լաբիրինթոսում Սրբացած կնիք: 2. Եվ հոսում էր ոսկեծուփ կապույտից դեպի վար Արտերի գիրկը բերրի՝ մի հեշտություն հրավառ: 3. Կապույտից հետո ն ոսկուց հետո, Քույր, փռվեց ահա իմ տրտմած հոգում Մի խամրած մշուշ մանուշակագույն... 4. Դու կապույտը սիրեցիր, չգտար... Կույս աչքերից` աղոթքո՛վ, աղոթքո՛վ Մի քիչ կապույտ մուրացիր, չգտար: 5. Նույնն է երկինքը կապույտ ու լճակը ջինջ 6. Կապույտի մեջ, կապույտի մեջ արնի ոսկին: Քնիր, քնի՛ր, կապույտ աղջիկ, որ չզարթնես ծեգին: /Ե. Չարենց/ Փ Լ Կեսով կարմիր ես դու արնի նման ն մյուս կեսով Կապույտ ես ու հիր` |է նման մորմոքի: 2. Սիրահարվածեմ այս ցողին, շողին, կապույտին անհաս: 3. Հողմի մեջ բեկված ճառագայթ էի Ու թեթն-թեթն կապույտի թիթեռ: 4. Դու՛..... Լեռների վրա մի ալ հովատակ, Որ որոճում է կապույտ ու արն: 5. Ննջեի տաք մի Խուրձի՝ վրաս կապույտ ու բեհեզ: 6. Դու կարող ես

Դուրս գրել ածականբաղադրիչունեցող ստորոգյալները: -Մեղքի հասկացությունը պայմանական է, հարաբերական: Իմ արարմունքըմեկի համար լավն է, մյուսի համար՝ վատ: Բացի այդ, իմ մեծ մեղքըես չեմ հիշում, իսկ քո չնչին զանցանքը չափազանցնումեմ: Այսինքն` մեծըչնչին է դառնում, չնչինը՝ մեծ:... Ես գիտեմ, որ անմեղներ չկան. ամեն մարդինչ-որ մեղք ունի: Ու եթե մենք հիշաչար լինենք. հասարակությունն անկումկապրի: Կյանքն առաջ տանողը բարին է: Բարին շատ է. չարը՝ քիչ: Բայց չարը կազմակերպվող,համախմբվող ուժ է, իսկ բարին` տարերային: Եվ վտանգ կա. որ չարը կարող է հաղթել բարուն, եթե մարդու մեջ չմշակվի ուրիշինկատմամբմեծահոգի ու ներող լինելու զգացում: /Ըստ Ռ. Զարյանի/ Փ Յուրաքանչյուր անհատի մեջ գոյություն ունի թեկուզ փոքր չափով մարդ, որ բարեգործություն արած չլինի... չարություն: Չկա նան նս մարդուն կարող են բարի կամ չար դարձնել: Չարը Հանգամանքները բնականոներնույթ չէ, ն չար մարդիկ, ըստ Ժ. Լաբրյուերի. նման են այն (Ձ Հ-123.

Փ

--

՞

Լ

ճանճերին, որոնք սողում են մարդու մարմնով ն կանգ են առնում միայն վերքերի վրա... Ըստ Անահարսիսի` «չար մարդը նման է ածուխի. եթե չի այրում, ապա սնացնումէ քեզ»... Հ Բ. Բացատրել «Ահեղ դատաստան»թնավորխոսքիիմաստը:

քան հացը: Թուվը քաղցրանում է մեղրի պես վարդը մուգ է ճեղքված սրտի նման կեռասը է կախվումինչպես արյան վիթխարի կաթիլ իսկ մեխակը հնձում են ինչպես է ինչպես խաղողը: Այս բոլորի վրա կախվում է արնի հնոցը որը նույնն /Վ. Թռթովենց/ անժամանակթվականներում:

ավելիառատ

կարմիրն թավշյա թերթերով վառվում

Հ Ա. Խորհիր այն մասին, որ մեր լույսն անգամ կարող է բարի մենք՝ հայերս, դարերշարունակ՝առավոտներըհանդիպելիս, «Բարի՛ ողջույն-մաղթանքն ենք կրկնում: Ողջունումը խոսքային, բարոյալույս» այն իրադրությունն է, երբ հանդիպողները գիտական-հաղորդակցական ողջունում են իրար. ողջույնի ուրիշ ի՞նչ արտահայտություններ գիտես ն՛ օտարաբանությունները/.գրիր դրանք ն /ճերառիրն հնճաբանությունները, բացատրիրյուրաքանչյուրի գործածությունը՝ըստ գործառական ոլորտների /պաշտոնական,կրոնական, հասակային /տարիքային/, հարգական, խոսակցական, մտերմական-հարազատական,ոչ պաշտոնական, հասարակաբանական-Ժարգոնային, զգացմունքային-իաղաքշական` /ինչպիսի՛ հանդիպում" ուշադրություն դարձնելովօգտագործվող բառերի ձնակազմուն թյաը հնչերանգային-արտասանական յուրահատկություններին: Ողջույնին ուղեկցողուրիշ ի՞նչ արտահայտություններկարող են ասվել: Բ. Բարեմաղթականինչպիսի թաքնված /խորքային/ իմաստներ ունեն դրանք` ծանոթներին/մտերիմճներին, հարազատներին,ընկերներին.../ ն անծանոթներինուղղելիս: Ի՞նչ կարելի է եզրակացնել,երբ սպասված ողջույնմաղթանքիխոսքը չի ասվում: Փ Գ. «Բարի՛ լույս» «Բարի՛ առավոտ». նշել տարբերությունները: ն

(Ձ Ձ-124.

լինել, ն

(ԱՁ Ձ- 125. Ա Կարդալն կետադրել: Բ. Դուրս ձնաբանական հատկանիշները: գրելածականները՝ նշելով դրանց Գ. Բացատրել ածականի` իմաստային առանձնահատկություններից բխող շարահյուսականկիրառությունները: Դ. Առանձնացնելածականովարտահայտվածստորադաս եզր ունեցող

ն նշել գերադաս անդամի ձնագոյականականբառակապակցությունները բանականհատկանիշները: Լեռան ստորոտը ուր քաղաքից իջնելու համար միայն մի ճանապարհ ու քարքարոտ նման երազներում բացված արահետների կար ոլորապտույտ արահետներովէր բոլորած: Այդ այգիները գոյություն են ունեցել բիբլիական ժամանակներից: Եվ բիբլիական ժամանակներից մինչն հիմա այդ այգիների խաղողի ողկույզը

շողշողում է որպես հողի աստղաբույլ: Այգիներիցդենը ընդարձականհուն դաշտերում բամբակենին է ծաղկում ն ծովի պես ծփում է արնագույն ցորենը: Դաշտից անցնում է աշխարհի ամենահին գետերից մեկը ամառը կապույտ ն վետվետուն ձմեռը մթին ն ահարկուգարնանըվարարում է ն մռնչում առասպելականգազանի նման: ու Դաշտի ծիրանը լինում է բռունցքի չափ տանձը քաղցր ջրոտ խնձորի բույրն ավելի զգլխիչ է քան արաբական ստաշխը նուշը լինում է

|

Թ

ՎԱԿԱՆ

(8 2-126. Ա. Առանձնացնել թվականներըն բացատրելնրանց իմաստա-

ձնաբանականտարբերություններըքանակայինիմաստունեցող բանական, մնացածբառերից: Բ. Սնացյալներիցառանձնացնելթվականբաղադրիչունեցող բառերը: Գ. դեպքերը: Բացատրել հնչյումափոխության

այդչափ, բյուր, երրորդ, այսքան, եռաղողանջ, մեկ քառորդ, հնգաերիցս, երեքական, տասնօրյակ,քանիցս, քառակողմ, քիչ, քսանհինգերորդ,երկհնչյուն, հազար, մ իլիոնավոր, պատիկ, երրորդություն,հազարականչ,հինգ յոթերորդ,ութ-ութ, մեկ տասնորքառատել. ղական,եռամատնյա, վեցական, յոթերորդ, իննոց, հինգ հարյուր, ութոտնուկ, երկակի,չորսական,երկրորդել,բյուրհազար, հազարամյա,չորս հարյուր քսանութ. երեքծալ, յոթնագույն, հարյուրամյակ, միլիոն, եռանկյունաձն, հազարմոմյա,եռագմբեթ,հազարերանգ,հարյուրակնյա,յոթնաստեղյան: Տասը, քառյակ, հարյուրավոր, շատ,

Է

-127. 2121.

ա թվականները : Գրելլա արմատական

Ձ 2-128. 4» Խորհրդավոր է մարդկային կյանքը: Բոլոր գիտությունները յուրովի փորձում են համակարգել նրա օրինաչափություններըն գտնել բանականբացատրություններնրա առեղծվածներին,բայց այդ զարմանահրաշերնույթըմնում է անսահմանելի:Առեղծվածայիներնույթներիցմեկն էլ, թերնս,որնէ թվի տնական ներգործություննէ մարդու կյանքի ընթացքիվրա՝ որպեսճակատագրիազդանշան: Ամեն մարդ ունի իր սիրած թիվը, չգիտես թե ինչու, ն ինքն էլ չի նկատում, թե ինչպես է իր խոսքով, արարքներով անվերջ պտտվում հենց այդ թվի շուրջը /10 ժամ քեզ եմ սպասում, հազար անգամ գնացիր-եկար, միլիոն անգամ եմ ասել...: Նույն երնույթի կրկնությունըկարող է զուգադիպությունհամարվել, ձրրորդանգամը՝ուղղակի պատահականություն:Բայց երբ այն դառնում է

կյանքիկշռույթ, այլնս անիմաստէ ապացուցելը, որ այն օրինաչափություն է տիեզերական դրսնորումտիեզերքիմաճրակերտում: պարբերականության Այս դեպքում` ո՞ր թվի /թվերի/ «շուրջն ես պտտվում» դու, որի՞ց ես վախենում, որի՞ց՝խուսափում,որի՞ց՝հաջողությունակնկալում,որի՞ց

(Ա 2-129. Գրել այն խորհրդավորթվերը, որոնք սիրում է օգտագործել հայ զրույցներում,առածներում,առօրյա խոսքում: ժողովուրդն իր հեքիաթներում,

ԼԱ Ձ-130. Կարդալ, ընդգծել թվականները,դուրս գրել նրանցովկազմված ն բացատրելդրանցիմաստային բառակապակցությունները նրբերանգները: Փա/ Հին աշխարհը ամեն օր Փ ա/Սննք դուրս ենք եկել Հազար մարդ է մտնում նոր, Միլիոն ու միլիոն տարիներ առաջ: /ՊՍ/ Հազար տարվա փորձ ու գործ բ/ Սակայնդեռերեկմի հանքչէր փլվում,

Սկսվում է ամեն օր: /ՀԹ/ այլ մի բովանդակ երկինք անողոք, ն փլվում էր ոչ թե մեկ, ո՛չ էլ տասնմեկ, բ/ Հազար ու մի գանձերով պիտիփարվեմոտքերիդ՝ այլ միլիոն ու մեկ թշվառի գլխին: /ՊՍ/ Հազար ու մի գիշերներ գ/ Միլիոն, միլիարդտարիներ շշնջալով ականջիդ՝ Իր ափին էծովը... /ՄԿ/ Ա՛խ, դուռդ բաց:/ՀՇ/ Փ ա/Հարյուր անգամկրկնում եմ, ինչ հարյուր տեղ է ասված՝ Մեր կոչվածը այս ի՛նչ ցավ է, ի՛նչ աղետ է, տե՛ր աստված: /ՍաուդՍալման/ բ/ Ափսոսոր իմ ջահելությանգիրքը թերթվե՛՞ց-վերջացա՞վ, Եվիմ կյանքը,հազա՛րափսոս,վաղգարնանպեսշուտ անցավ... /ՕմարԽայամ/ Փ Հարյուրտարիհետո Մեզանիցոչ ոք մնացածչի լինիարնիլույսը վայելող... Բայց հարյուր տարի հետո էլ արնը նորից այսօրվա պես թարմ ու մանուկ, պիտի գրկե իր զվարթ լույսերի մեջ աշխարհը, ն լեռների ձյունը պիտի փայլե, ն ջրվեժները պիտի շառաչեն, ն թռչունները այնպես ուրախ պիտիերգեն, կարծես թե առաջին գարունն է, որ ծաղկել է երկրի վրա: Եվ հարյուր տարի հետո ծնողների համար աշխարհը պիտի լինի երազներիուղի, իսկ հեռացողներիհամար՝ ունայնություն, պատրանք... Բայց հարյուր ն հազար տարի հետո, ն հազար-հազար դարեր հետո երկինքը պիտի անծայրանա, ն աստղերը պիտի սլանճան հազարավոր մղոններմի ժամի մեջ.... Հարյուր տարի հետո էլ մարդիկ անմահության պիտի տենչան, ինչպես առաջ, ն պիտի փոշիանան-մոռացվեն: Հարյուր տարի հետո էլ միտքը պիտի ճգնի ու տվայտի տիեզերքի իմաստըլուծելու համար... Եվ հարյուր տարի հետո ն հարյուր հազար տարիներ հետո հյուլեի մեջ պիտի գան մոլորակներըարնի շուրջ.... Հարյուր տարի հետո ն հազար տարիներ հետո ծովը պիտի ծփա ն պիտի պատմի իր հավերժական զրույցը, ինչպես պատմել է հազար տարիներ առաջ նախամարդունն իխտիոզավիրին... Հարյուր տարի հետո էլ մահկանացուն պիտի ցավագնորեն ձգտի ն օրհասականը անմահության, պիտիսպասիհրաշքի՝չհաշտվելովմահվանը: /Ավ.Իսահակյան//զրճատումներով/:

Ա 2-132. Ա. Կարդալ չորս թվականով կազմվածխոհախրատականհետնյալ մտքերը: Բ. Մյուս արարչական թվերով բարոյախոսականխրատներ հիշել ն

նրանցնշանակությունը: մեկնաբանել

Չորս բան անգին

են՝

առաքինությունը:

գիտությունը, առողջությունը, ազատությունը ն

չեն ճանաչում՝սերը, ատելությունը,վախըն շահը: 7՛2. Չորս բան արդարություն կամքը,արհեստըն խելքը: 73. Չորսբանչի կարելիգողանալ՝գիտությունը, ամեն է է, հարկավո՞ր ձեռնարկումիցառաջ՝ մի 7/4. Չորս բան պետք իմանալ է , կկատարվի: է , ժամանակի՞ն հաճելի՞ օգտակա՞ր յ

լսածի մասինխոհեմությամբ 4/5. Չորս ձնով պետք է ունկնդրել՝համբերությամբ, մտքի մեջ բարինունենալովն դատելով,

տալով:

ոչ

պիտանինշուտափույթմոռացության

մեծ հարստության, կատարն տնական ուրախութ հանգստության տ նական յալ գիտության, 7Ղ. Չորս խորհուրդ չպետք է մոռանալ՝ տես, լսի՛ր, լռի՛ր ն համբերի՛ր:

7/6. Չորս բանի մարդը ձգտում է ն չի հասնում՝

յան:

(8 Ձ-133. Ա. Հայտնի է, որ մինչն արաբականթվանշանների՝Հայաստան մուտք գործելը /16-17-րդ դդ/ մեր լեզվի տառերը գործածվել են նան

ն դասական թվականների արժեքով. գրել հայոց այբուբենի քանակական

թվայինարժեքները: տառերըն նրանց համապատասխան Բ. Նշված թվային արժեքներըներկայացնելտառային արտահայտությամբ՝7777, 11, 34, 678, 5489: Գ. Տրված թվերը փոխարինելովտառային համարժեքներով` կարդալ Իմաստունի5 խորհուրդները/բառերնսկսվումեն այս ճշանով` /»/:

ո՛70: |:3000:1:4000:1 ո200:20:1:300:400, ռ1:700:9000:600:3000

ո4000:5:2000:1:50:20:4, ո30:2000:5:30:600:3000 61:2000:1:50:8 «60:5:2000:8 ո2000:7000:4000 7: 72. ո30:5:1000:8 ո3:600:3000:20:5000` ոձ4:1:500:4000:7000:200 ա200:400:1, ա50:600:3000:8 ա3:600:3000:20:5000՝ ո6000:1:200:1:9000:7000:200

ոլ:800:5000:20:5000,

ո

|:200:7000:2000:400:7000:9:300:7000:400:8

օ3:600:3000:20:5000` ա5:5000:60:5000:600:5000:4 1:400:3:1:200 ո1:200:7000:2000:400:1:6000:20:5000: 73. «7000:90:4000:1:800:1:400:20 «70:5:4000

ո|:400:600:90:8 օ2:|:5000:5:60: 1:200:7000:9:300:7000:400 ո800:5:4000:9000

200520

ոշ 0:5000 2:1:5000:80:5000

(1 Ձ-131. Ընտրել այն շարքը, որի թվականներն արտահայտում են առարկաներիկոնկրետթիվը,քանակը: ա/ ինը, հարյուր, 2-ական,երրորդ,2-2, միլիոնավոր,1/7, քսանական ք/ մեկ երկրորդ,չորս, 5-5, յոթ, երեք-երեք,հարյուր քսանհինգ, 1000 գ/ միլիարդ,1, քսանչորս, 1 000 000, հազարհինգ, յոթ, քսան հազար մեկ

«4000:1:400: ո500:20:400:20: ո200:1:6 ո՛7:30 7ձ. ո3000:1:2000:4000: 1:60:8 ոլ:5000:4:1:5000 70:1:5000:1:200:8 ա700:20 տ60:4000:5000:3000:20. ո4:1:1000:400:1, ո3:5:5000:1:400 67:30 «4:1:1000:400:1` տ60:60:4000:5000:3000:20: 1:400:1. ո500:1:4000: 7/5. "200:1:5000:4:7000 8000:600:90:8 «600:5000 ռ1:700:9000:50:400 ո4000:1:400 ո50:7000:1000 տ60:5:5000:ն:1:400:

64:7000:1000:8

52000:300:7000:400:5:5000:400

(Ձ Ձ-134. Կազմել բառակապակցություններ, որոնցում թվականը լրացում է՝ ա/ ժամանակայինչափի միավորգոյականների/վայրկյան...../ ք/ տարածական,ծավալիչափի միավոր գոյականների/մմ...... /

գ/ կշոի չափիմիավորգոյականների/նգ.../ դ/ գնի, արժեքիմիավորգոյականների/դրամ.../. ե/ հատահաշվայինչափիմիավորգոյականների/գլուխ.. մ.

(Ձ 2-136. /»/ ծ

Ըստ Տերմինաբանական կոմիտեի որոշման` հանձնարարելի են ֆիզիկական մեծությունների չափման միջազգային համակարգի /ՄՀ/ միավորների հայերեն հետնյալ անվանումներնու կրճատ նշանակումները/Տերմինաբանականն ուղղագրական

170-180/"

ԱՆՈՒ

ԱՅԵՐԵՆ մ

98765432

-

66 2: 3367

9876543

99 23367

987654 98765

111111

222222

Հ-

Հ333333

132 24 3367

Հ

165 2 3367

Հ

555555

198 24 3367

Հ

666666

444444

231 2 3367 «777777 264 2 3367

Հ

888888

297 7 3367

Հ

999999

(Ձ 2-137. Տրված թվաշարքըգրել բառերովն բացատրելկազմությունը: 9, 99, 999, 99 999, 999 999, 9 999 999, 999 999 999, 999 999 999 999:

Ի՞նչ գերադասելի: (Ա Ձ-138.

ԱՆՈՒ

Փ33 2«3367Հ

987654321

Հ

(02342 8)--4Հ023 24 8)-ՒԷ3Հ 987 (2 Ճ 8)Է24272 87 1-9

համարժեքներով:

ՄԵԾՈՒԹՅԱՆ

ներից աջ ընկած թվերնարտահայտելբառերով:

2. 8) Է 9 (123456789 (12345678 8) -Է 8 (1234567Ճ 8)Է7(1234562 8)-Է6(123452 8)-5-

(Ձ 2Ձ-135. Ֆիրդուսու տողերից առաջինըն վերջինը արտահայտելթվային

Ո՛վ բարեկամ,գիտությունըօվկիանոս է անսահման, Աշխարհն արար թեկուզ շրջես, ծարա՛վ եղիր միշտ ուսման: Քեզ նախնականգիտելիքըցույց կտա սոսկ լույսի փայլ, Գիտությունըսահման չունի, դու ընթերցի՛րքայլ առ քայլ:

-

ՆՇԱՆԱԿՈ

մեծ

թվեր գիտես. վերջիններիս գրության ո՞ր

ձեն

է

'

Թվելաշխարհի յոթհրաշալիքներընպատմել նրանցից մեկի մասին: Ձեր կարծիքովո՞րնէ աշխարհի ութերորդ հրաշալիքը: Գրել Հայաստան աշխարհի «յոթ հրաշալիքների»մասին:

Թ Ձ-139. Ա. Բ. Գ.

.

(Թ 2-140. Ընտրել այն բառաշարքը, որի կազմիմեջ մտնողբառերըցույց են տալիսառարկայի թվային կարգը: Փ մեկ, քսանհինգ, 7-րդ, վեցերորդ, /, միլիոնավոր, ԽՆ միջին, ԺԱ, բյուր, ՃԼԱ, 2-2. վեց-վեց, հազարավոր Փ երրորդ, «1. քսաներորդ, 9-րդ, չորրորդ, ԾՇՇ, հիսունհինգերորդ, 11. հազարերորդ,ԼՃՃ Փ մեկ-մեկ, երկուական, Ի/, չորրորդ, երեք, մեկ ամբողջ հինգ տասնորդա-

կան,ՇԽ(

(Ա Ձ-141. Դուրս գրել քանակական թվականները ն դրանք դարձնել դասական՝արտահայտելով՝

ա/բառերով.

բ/հռոմեականթվանշաններով. գ/արաբականթվանշաններով. դ/հայկականայբուբենի տառերով: 1. Ճառագայթային այս ախտը բնավ նո՛ր չէ, բարեկամ.- Նա նորածին չէ, Այլ առնվազն ութ հազար ն ութ հարյուր տարեկան... Այս ախտը միայն նրանցէ բռնում, Ովքեր յոթ հազար յոթ գույն են տեսնում ծիածանի մեջ... 2. Բայց ամաչկո՛տ իմ սիրելի, ես քեզ գիտեմ Ու սիրում եմ առնվազն մի 40 կամ 4000 կարճլիկ տարի: 3. Արդեն 10 տարի, 110 տարի, 1010 տարի Ես վախենումեմ, Շա՛տ եմ վախենում Բյուրավոր ու բութ հավատացյալի... 4. 5 000 տարվա, 500 տարվա ն 50 տարվա պատմություն ունի այս ջարդ125

սպանդը, նախճիր-եղեռնը:5. Մեզ համար միշտ էլ նահանջէր տարին, ու փետրվարը՝միշտ 28 օր... 6. Չեմ կարող ապրել Աստվածաշնչի հերոսների չափ Ո՛չ 300, ո՛չ 100 տարի: 7. Ծերանում ենք, Պարույր Սնակ, Ծերանում ենք, Սիրելիս, Մեկ օր խմում Եվ երկու օր արդեն խումար ենք ընկնում, Մեկ /Պ. Սնակ/ ժամ քայլում Եվ երկու ժամ խոսումդրա օգուտից: Կարդալ ն ընդգծել դասական թվականները, որոշել նրանց գրությանձնը ն շարահյուսականպաշտոնը: իմաստայինարտահայտությունը, Փ1. Շատ եմ նման այն խեղճ մարդուն, Որ ծանրորեն հիվանդանում օրվա մի օր Եվ իմացած երկրորդ լեզուն մոռանում է բոլորովին /ՊՍ/: 2. Կիսամերկ մի կին հինգերորդ հարկից նկատում է ինձ ու ետ է քաշվում... /0/: 3. ...Եվ հերքել ես մի բան, որ հաստատել է պետը. Այն, որ կա վեցերորդ զգայարան Եվ որ Մարդկանց «սիրտը վկայում է» իրոք... /ն/: 4. Ա՛խ, չի կարող, ի՛մ սեր, գգվել ցնծագին Երկրորդ անգամ նույն ալիքը նույն ափին /ՀՇ/: 5. Դու գարնան ծիծեռնակի պես բույն դրիր իմ տանիքի տակ, Երգեցիր քո սերն առաջին, առաջին գարունը քո պերճ... Ու բուրել համբույրն առաջին /1/ 6. Մի՞բե վերջինն ես, Քսաներորդ դար, Եվ ատոմահար Չպիտի՛ հասնես Քսանմեկերորդին,-.Քոհաջորդ դարին /ԳԷ/: (ԱԱ Ձ-142.

(Ը Ձ-143. Կարդալ, գտնել թվականները,առանձնացնելովդասականներըն

բացատրել վերջիններիսկազմության յուրահատկությունը: Մնացած թվականներիդասականըկազմել: Մեր հեռավոր նախնիները, հռոմեացիներից ամսանունները վերցնելուց առաջ, անշուշտ, ունեցել են իրենց տարին ն տարվա առաջին ամիսը, չէ՞ որ նրանք էլ, ելնելով Արնի ն լուսնի դիտումներից,ժամանակը բաժանել են ըստ իրենց պատկերացումների: Ունեցել են Նոր տարի, ուրեմն ն 1-ին ամսվա անունը` Նավասարդ: Հայոց Նավասարդը հին տոմարով սկսվել է ոչ բե ձմռանը, այլ օգոստոսին, համապատասխանել է մեր այժմյան օգոստոսի 11-իցմինչն սեպտեմբերի9-ն ընկած ժամանակահատվածին: Ո՛, տայրինձ զծուխն ծխանի Եւ զառաւօտնՆաւասարդի: Այս գողտրիկ պատառը մեզ է հասել ՃԼ դարի մատենագիր Գրիգոր Մագիստրոսի33-րդ թղթով: Նավասարդին հաջորդում է հոռին, որը երկրորդ ամսվա անունն էր.

սկսվումէ սեպտեմբերի 10-ին ն տնում ուղիղ 30 օր: Հին հայոց ամսանուններն ընդհանրապես բաժանվում էին 30-ական օրերի: 12 ամիսների30-ական օրերը կազմում էին 360 օր: Հայկական երրորդ ամսվա անունը սահմի էր: Հին տարեցույցում տարվա չորրորդ ամիսը, որ համապատասխանումէր նոյեմբերի 9-ից մինչն դեկտեմբերի 8-ը ընկած ժամանակահատվածը,կոչվում է տրե: Եթե Հին Հռոմում հինգերորդ ամիսը գարուն էր, ապա Հայաստանում` խոր ձմեռ /դեկտեմբերի 9-ից հունվարի 7-ը/ ն կոչվում էր քաղոց: Վեցերորդ ամիսը կոչվում էր արաց, յոթերորդը՝ մեհեկան,ութերորդը` արեգ, իններորդ ամիսը

ն կոչվում էր ահեկան: Տասնմեկերորդ ամիսը կոչվում էր էր մարերի: ամսվա Տասներորդ անունն կամ հրորտից: հրոտից վերջին՝ տասներկուերորդամիսը՝ իսկ մարգաց, Արեգակիշուրջը Երկրի մեկ լրիվ պտույտի վերջում ավելանում է 5 կամ 6 օր: Ահա հենց այդ օրերն են, որ իրանյան ցեղերի օրինակով հայերը կոչել են «ավելյաց» կամ «հավելյաց»: ժամանակին

էր այսօրվա ապրիլին համապատասխանում

Ձ 2-144. Տրված թվաշարքերիցառանձնացնել բաշխականթվականներից

ն բացատրելվերջիններիսարտահայտությանձնը։ կազմվածը

ա/ 1, երեք չորրորդ, իննսունինը, երկուական,2/3, երրորդ, է5. բ/ 5-5, 10-ական,հարյուր-հարյուր, 10-10, քսանական,50-ական, յոթ-յոթ. գ/ երկու,2-2, իններորդ,2-րդ, երեք յոթերորդ, 0, 12, 451:

(Ձ 2-145. Կազմել մեկ թվականիբաշխականձները, նրանցիցկրկնությամբ ա/ ձնի գ/ չափի պարագա: ժամանակի պարագա. բ/ պարագա.

կազմվածըօգտագործել ճախադասությունների մեջ` որպես` (Թ 2-146.

Դուրս գրել կոտորակային թվականները, բացատրել նրանց

յուրահատկությունը:Նշել իմաստայինտարբերությունըմյուս կազմության տեսակներից:Ի՞նչ է ցույց տալիս ճրա 1-ին մասը, ի՞նչ` 2-րդը:

Հնադարյան մարդն այնպիսի անչտապ կյանքով է ապրել, որ նրա արեգակնային,ջերմային, ավազի ժամացույցների վրա րոպեների համար հատուկ բաժանումներ չկային: Միայն 18-րդ դարի սկզբից ժամացույցի թվատախտակիվրա սկսեց երնան գալ րոպեի սլաքը, 19-րդ դարի սկզբին` նան վայրկյանի սլաքը: Իսկ ի՞նչ կարող է կատարվել վայրկյանի 1/1000 ընթացքում:Շա՛տ բան: Գնայյքը. ճիշտ է, կարող է այդ ժամանակամիջոցում տեղափոխվելընդամենը 3 սմ, բայց ձայնը՝ արդեն 33սմ, ինքնաթիռը՝ 0,5 մ, ԵրկրագունդըԱրեգակի շուրջը վայրկյանի ընթացքում կանցնի 30մ, իսկ մանր էակները, եթե կարողանային դատել, լույսը`300 կմ: Մեզ շրջապատող ապա վայրկյանի 1/1000 մասը չնչին ժամանակամիջոց չէին համարի: Միջատներիհամար, օրինակ, այդ մեծությունը միանգամայն զգալի է: Սոծակըմեկ վայրկյանի ընթացքում կատարում է 500-600 թափահարում: Նշանակումէ, որ 1/1000-ի ընթացքում նա հասցնում է դրանք բարձրացնել

կամիջեցնել: Մարդու ամենաարագ շարժումը աչքերի թարթումն է կամ ակնթարթը: ճշգրիտ չափումներըբացահայտելեն, որ «ակնթարթը»միջին հաշվով տնում է 25 վայրկյան,այսինքն`վայրկյանի 400 000-րդ մասը: Այն տրոհվումէ հետնյալ փովերի՝ կոպի իջեցում` վայրկյանի 75-90 հազարերորդ մաս. իջեցրած կոպի անշարժվիճակ՝ 130-170 հազարերորդ մաս, կոպի բարձրացում մոտ 170 մաս... հազարերորդ 20-րդ դարի սկզբին չափվող ամենափոքր ժամանակամիջոցը հավասարէր վայրկյանի 1/10 000 մասին, իսկ այժմ՝ վայրկյանի |:1 000 000000000 մասին: Այդ ժամանակամիջոցըմոտավորապես այնքան անգամ է ./Յու. Պերելման/ փոքր վայրկյանից,ինչքան անգամ վայրկյանը 300 տարուց:

ՓՍրանից/2500/ տարի առաջ՝ մ. թ. ա. /4-5/ դարերում,հին բաբելոնացիները հնարեցինարնի ժամացույցը: /4-5/ երկրներում միաժամանակ` Եգիպտոա. /3/ դարում սում, Բաբելոնում, Հուճաստանճում ն այլ երկրներումմ. թ. ժաՄեխանիկական ժամացույցները: դրանցփոխարինելուեկան ջրային մ. թ. /18/ դարում: /19-20/ դարերում /1/ եկան երնան նմուշները մացույցների

(Ա 2-147. Կարդալ թվական/կամ փոխանուն թվական/բաղադրիչ ունեցող դարձվածքները,բացատրելնրանցիմաստները: Ընտրել 5-ը ն կազմել նախադասություններ: Փ ՀԱռաջին ծիծեռնակ ֆերկրորդ երիտասարդություն Փֆերկուաչքիս վրա Փկառքի/սայլի/ հինգերորդանիվ Փհազարսրբի տեղ մեկ աստծուն դիմել Փմի բարձիծերանալ Փսատանայիցյոթ օր առաջ ծնվել Փյոբ սարիցայն կողմ: Փ ՀԱռաջին ջութակ Փփերկրորդ շնչառություն բացել Փերկու երես ունենալ Փերրորդ աչք Փբարով, հազար բարով գալ Փհարյուր կտոր դառնալ Փմի ձեռքով երկու ձմերուկ բռնել Փյոթ կաշի մաշկել: Փ ՀԱռաջին քայլ Փերկրորդջութակ նվագել Փերկու տիրոջ ծառա Փզրոյի հավասարեցնել Փհազար բերան Փյոթ դռան հաչող շուն Փյոթերորդ երկինք Փառաջինքայլ Փերկու աչքով նայել Փերկուսի ջուրը մի առվով չգնալ Փթրի երկու կողմն էլ կտրել Փհազար դուռ բախել: Փ ՀՄեկը երկու անել Փյոթ կողպեքի տակ պահել Փմի մատ Փհազարտաշտից հաց ուտել Փմիաչք, մի ականջ դառնալ ֆմի աքլորի բեռ Փչորրորդ իշխանություն Փխոսքըմեկ անել Փաշխարհովմեկ լինել: (8 Ձ-148.

Լրացնել համապատասխանթվականները/կամ փոխանուն թվա-

կաննճերը/: «՛ Լ.

ստեղծվեցինայլ տեսակներ: Ժամանակակից ժամացույցի նախատիպը /1656/ թվականստեղծել է հոլանդացի մեխանիկ Քրիստիան Հյուգենսը /200/ /2/ տարի անց գյուտից կեսին՝ ժամացույցի ներին: Անցյալ դարի ծանրակավոր ստեղծվեց ժամացույցների մեկում Մոսկվայիճահանգներից միփոքրիկֆիրմա: /1404/ թ. Մոսկվայում տեղակայվեց /1/ ժամացույցը: (8 2-150. Փակագծերը հանել

հինգ/հինգ/,հազար/յոթ/, հարյուր/երեսուն/, Քառասուն/վեց/,վաթսուն/չորս՛, երկու/երրորդ/,քսան/քսամ/,երեք/հարյուրերորդ/, յոթ/յոթ, յոթանասուն/ինը/,

երեք/չորրորդ/,հինգ/վեց/, քսան/հինգերորդ/, ութ/տասներեքերորդ,

տասը/տասը/,հարյուր/հարյուր/,հինգ/յոթերորդ), )ոթարյուրերորդական/, մեկ/քառորդ, քսան/հինգական/, ք սանմեկերորդ, տասնվեց/տասնյոթ, երեսուն/քառասուն/:

2.

ՕՁՁ-151. Գրել /թվականներըտառերով"ե՞րբն ու՞մ կողմիցէ պատրաստվելկամ ստեղծվել առաջին` ՝ճոճանակավոր ժամացույցը

այ

է/հեռախոսը

`

:

քք Ձ-149. Արտագրել՝ փակագծերում տրվածթվականներից ըստ անհրաժեշտո-

թյան կազմելով մուռավորական թվականներ: դոսսական, բաշխական, Փ /7/ դարի կեսերին Ռենդենսբուրգ քաղաքի բնակիչները ն այնտեղ հավաքված կայսերական հավաքի անդամները` կայսր Ֆերդինանդ /3/ գլխավորությամբ,ներկա եղան մի ապշեցուցիչ տեսարանի. /16/ ձի ամբողջ ուժով ձգտում էին բաժանել իրար հպված /2/ պդնձե կիսագնդեր: ՓՄթա./53 թվականին Արտաշատումբեմադրվել է հայոց Տիգրան /2/ արքայից արքայի որդի Արտավազդ/2/ հունարեն մի ողբերգություն:

ջերմաչափը բ/

ե/

հեռադիտակը

գ/

դ/շոգեմեքենան էլեկտրականշիկացման լամպը զ/ էլեկտրականհաշվիչը

|

|

գրել կամ միասին, կամ առանձին,կամ

գծիկով:

|

երեսն է սն, չտվողի՝ ...: Ուզողի ....մատիցդ որը կտրես, արյուն դուրս կգա: ՛3...... լավ է, բավ է, ցավ է: //՛4. Լավ է անգամ տեսնել, քան անգամլսել: 75. Ավելիլավէ օր ապրելորպես աքաղաղ, քան տարի որպեսհավ: 6. Լավ է ոչխար ունենալ առյուծի ղեկավարությամբ, քան առյուծ՝ ոչխարի ղեկավարությամբ: 77...... թել քաշես, կարկատանկթափվի: Փ 1. Ազատ անկման արագացումը հավասար է .....: 2. Նյուտոնը օրենքը /ազդման ն հակազդման օրենքը/ դինամիկայի հիմնական օրենքն է: 3. Եռանկյան ներքինանկյուններիգումարը հավասար է աստիճանի: 4. Ուղիղ անկյունը հավասար է .... աստիճանի: 5. Լույսի արագությունը է: 6. Մարդու կյանքի միջին տնողությունը է:

ն

`

ը/ գունավոր հեռուստացույցը:

(8 Ձ-152. Փակագծերումտրված բառերը դնել անհրաժեշտ թվով /եզակի կամ հոգնակի ն պատճառաբանելընտրությունը. ոճական ինչպիսի՞ են դրանքդրվումհոգնակի թվով: նկատառումներով երեք /օր/ ընթացքում 1. Երեք /օր/ անընդհատ անձըն տեղաց, ն այդ 2. Ութ տարի բացվելուն: եղանակի էին սպասում մարդիկձանձրույթով ն բանտումմնաց Նոլացին` Ջորդանո Բրունոն, այդ ութ /տարի/ ընթաւցյքում նա կապաշխարի: 3. Երբ սուրբ հայրերը շարունակեցին երազել, որ նրա աճյունը 60 /ձի/ Բաբելոնում. ԱլեքսանդրՄակեդոնացին մահացավ 4. /ծխնելույվ/ գործարանային տեղափոխեցին Ալեքսանդրիա: են խեղդող ծուխը ն 1,5 մլն /ավտոմեքենա/արտածած գազը կեղտոտում մեծ 5. Տոկիոյիօդն ավելի շատ, քան աշխարհի մյուս քաղաքների: Չինական հանրագիտարանըբաղկացած է 11 095 ձեռագիր /հատոր:. որոնցից 6. երկու Հոմերոսի ցանկը: հոդվածների խոշոր Պատոր//զբաղեցնել/միայն են Խտեղծագործություն «Իլիական»-ում ն «Ոդիսական»-ում. հաշվվում է. 7. որ 9 000 տարբեր /բառ/, իսկ Շեքսպիրինը՝ Հայտնի /բառ՛: ԱՄՆ-ում է, միայն որ /կտավ/: Բայց պարզվել ունի Ռեմբրանդտը

պահպանվող ավելի քան 800 /դիմանկար//վերագրվել/ մեծ հոլանդացու հայտ գալ/ մեր վրձնին: 8. Տեխնիկականժամացույցներիառաջին թվարկության 13-րդ /դար/: 9. 2262 /տարի/ ընթացքում Արքիմեդի մասին պատմող առասպելներըթերնս ավելի են շատացել, քան ճշմարտությունը: 10. 1922 թ աստղագիտական միջազգային կոնգրեսում ընդունվածորոշմամբ երկնքիաստղերըբաժանվելեն 88 /համաստեղություն/:

/նմուշ/ /ի

ԷՋ Ձ-153. Հոլովել երեք, հինգ, ինը, առաջին, չորրորդ թվականներըն նրանցիցմեկիտարբերհոլովաձներովկազմել ճախադասություններ: ԼԶ Ձ-154. Փոխանվանաբարկիրառվածթվականներըփոխարինելթվական բաղադրիչ ունեցող համապատասխանկապակցություններովն բացատրել ճրանցկիրառական-շարահյուսական յուրահատկությունմերը: 1. Հազարինման մի աղջիկ ես դու, Որ գտել եմ ես՝ մեկս հազարից/ՊՍ/: 2, Երեք աղջիկ թե հանդիպենմի օր իրար, Պիտի խոսեն իրենց սիրուց իրավ,Որ չիմանան, որ սիրումեն մեկին.Նրան, ով սիրելէ իրենց մեկտեղ-Մեկին՝ իմ պես, Մեկին՝ինձ պես, Իսկ երրորդինէլ՝ ինձ նման /ն/: 3. Մի աչքովդ ինձ կանչում ես, մի աչբովդ՝վանում, Մեկովինձնից դու փախչում ես, մեկով ինձ տուն տանում. Մի աչքիդ մեջ ծովն է Վանա՝ իմ համբույրից խլված, Մեկդ ծովն է իմ Մնանա՝ հույսովիմ խարխլված/ՀՇ/: 4. Ո՛ւր եք բաժանվում,տու՛ն դարձեքմարդիկ,Մեկի տեղ յոթը ծնեք ու սնեք /ն/: 5. Ուժի ազդեցությանօրենքը մեխանիկայիհիմքում Նյուտոնի գրած 3 օրենքներից «երկրորդի»հետնանքնէ: Առաջինըիներցիայի օրենքն է, երկրորդը`ազդեցության ն հակազդեցությանօրենքը: 6. Ոչ բոլոր ժողովուրդներնեն հաշվի հիմքում «տասը» դրել: Չինացիներըհաշվի հիմքում դրել են «հինգը». հաշվել են հնգյակներով: Հին Ռուսաստանում այն եղելէ «քառասունը», Հռոմում «տասներկուսը», Բաբելոնում .«վաթսունը»: 7. «Գլխապտույտտրյուկի» հաջողկատարմանհամար անհրաժեշտէ «սատաճայի օղակն» այնպես կառուցել, որպեսզի ճանապարհի թեք մասի գագաթը վերինկետիցավելի բարձը լինի, քան օղակիշառավղի մեկ երրորդնէ, իսկ այն կետը, որտեղից հեծանվորդնսկսում է իջնել, պետք է օղակի տրամագծիմեկ քառորդիցավելիբարձրլինի:

ԱԱ Ձ-155. Ա. Դուրս գրելովքաճակական ն դասականթվականները՝ կազ-

մել նրանց բաշխական տեսակը` թե՛ բառաբարդման, թե՛ ածանցման եղանակով.նշել, թե նրանցիցյուրաքանչյուրըխոսքի ո՞ր ոճին է բնորոշ: Բ. Գրել այնպիսի կոտորակայինթվականներ, որոնցում մասն արտահայտված է դուրս գրված քանակական թվականներով, իսկ ամբողջը՝ դասականներով: Չին կայսրը՝ Ծին Շե Հոանգ Թին վճռեց ամրախարիսխ, երկարաձ պարիսպ քաշել Դեղին ծովից սկսած մինչն Գոբի ավազների մեջ... Կայսրը հրամայեց իր մեծածավալ պետության բոլոր ու ճարտարապետներին վարդապետներին՝ տասը տարվա մեջ կառուցել իր երնակայած անծայրածիրպարիսպը,որը վիշապի ձն պիտի ունենար, իսկ

չինացիներիցտասիցմեկը բանվոր գնար պարիսպներըշինելու: Երեք ն երեք միլիոն միլիոնբանվոր հավաքվեցին սահմանագլխի երկայնքին, ու աշխահյուծիչ տաժանելի լծվեցին անընդհատ տարի տասը բանվոր որ պատերի ճարտարապետներին, տանքի:Դաժան կայսրը հրամայեց արու

այնպես պիտի ագուցվենիրար, որ անհնարին լինի երկու քարի միջն քարերն

նույնիսկմի ասեղ խրել:

ն Հինգ հարյուր հազար թշվառներ թաղվել են հիմքերի ն որմերի մեջ, Շանգ Շենգը իրավամբկոչվել է «Աշխարհի ամենաերկար գերեզմանոցը»: Երեքմիլիոնաշխատավորներանհնարին տանջանքներով,իրենց արյունով, ն ոսկորներով շինեցին տիտանական Շանգ Շենգը` հաստամկաններով ն ամեհի վեմերով. խոլական Շանգ Շենգը, որ ունի երեք հիմերով խարիսխ ու հազար կմ երկարություն, տասնմեկ մետր բարձրություն... Այնքան քար է կարելի աղյուս կա կիրարկված Շանգ Շենգը կառուցելու համար, որով շուրջը: Երկրագնդի երկուանգամքարահյուս գոտի կապել տառապանքների ն Շանգ Շենգ վիշապը տասը տարի շարունակ մի ամբողջ հավիտենականություն ծծեց ու քամեց չին ահագին տանջանքի ժողովրդի հոգեկան ու մարմնական ուժն ու զորությունը, ճյութական միջոցները: Չին մեծ երկրի մեծ ժողովրդի սիրտը մղկտաց..., ն բովանդակ անհուն վիշտն ու ցասումըմարմնավորվեցպարիսպներիերգի մեջ. նրանց «Գարնան առաջին ամիսն է մեղմ ու թարմաշունչ.շատերի ամուսինները տուն դարձան, բայց իմ ամուսինը դեռ աշխատում է Շանգ Շենգի վրա: Երկրորդամիսն է. շողշողում են դեղձի ծաղիկները... Չորրորդ ն հինգերորդ ամիսներն են... Ավա՛ղ, իմ դաշտերը խոպան մնացին:Լացով ու վշտով անցան վեցերորդ ն յոթերորդ ամիսները. եկավ ութերորդամիսը: Ծաղկեցին լոտոսները, ն աղավնիներընամակներ բերեցին հեռավոր սիրելիներից: Բայց մենավոր կնոջ համար ոչ մի լուր խեղճ ամուսնուց... Իններորդ ամսում ճամփա են ընկել ուխտավորները... Տասը ն ն թախծությամբ իջնում է տասնմեկերորդ ամիսներում բուք է ու ցուրտ..., ձյունը,ծածկում բոլոր ճանապարհները: Տասներկուերորդ ամիսն է. բոլորը Նոր տարվա տոների համար են է լինում այնքան լաց է լինում, ...լաց պատրաստվում,իսկ մենավոր կինը ն նույնիսկ հասնում է երկինքը, մինչն հառաչանքը դառնագին,որ նրա հզոր մեծ պարիսպներըլսում են նրան ու խորտակվում...»: Այդ դառն օրերից անցելէ քսան ն երեք դար, ն չին աշխատավորըքսան ն երեքդար երգում է հառաչանքով մեծ պարիսպներիայս անզարդ երգը: -

--

|.

.

իզ

Հերնացավա անապատի

խարազան

ԴԵՐԱՆՈՒՆ

(Ձ

Գտնել դերանուններըն բացատրել նրանց իմաստայինյուրահատկությունները. ինչո՞վեն տարբերվում առարկա,հատկանիշցույց տվողմյուս խոսքիմասերից/գոյականից, ածականից, թվականից, մակբայից/: Մի անգամ ԷդիսոնըգանգատվեցԷյնշտեյնին. -Ոչ մի կերպ չեմ կարողանում ինձ համար օգնական ընտրել: Ամեն օր ինձ մոտ են գալիս մի քանի երիտասարդներ,սակայն նրանցից ոչ մեկը գիտելիքներովչի համապատասխանումայդ պաշտոնին: Իսկ ինչպե՞սեք Դուք դա որոշում,- հարցրեց Էյնշտեյնը: Այս հարցաթերթիկով,-պատասխանումէ գյուտարարը: Էյնշտեյնն աչքի անցկացրեց Էդիսոնի հարցերը: «Քանի՞ մղոն է Նյու Յորքից մինչն Չիկագո»,- կարդաց նա ն ասաց. Պետք է նայել երկաթուղային տեղեկագրում: «Ինչպե՞սէ ստացվումչժանգոտվող պողպատը»: Այս մասինպետք է կարդալ մետաղներիստացման տեղեկագրում: «Իսկ որքա՞նէ վոլֆրամի տեսակարարկշիռը»: Ոչինչ չգիտեմ: Պետք է նայել մետաղների տեսակարար կշիռների աղյուսակը, որը սովորաբար զետեղված է լինում ֆիզիկայի դասագրքի վերջում, պատասխանումէ Էյնշտեյնը: է»... «Ե՞րբ»...«Ինչքա՞նժամանակ»... «Ինչու՞»...«Ինչպիսի՞ն «Ո՞վնորՁ-156.

-

-

-

-

-

-

տե՞ղ»...

:

Այս ձնով նա կարդացբոլոր հարցերը ն կատակով նկատեց. չեմ սպասում, որ Դուք մերժեք ինձ: Ես ինքս ետ եմ վերցնում իմ

-Ես

թեկնածությունը:

-Այնուամենայնիվ,ես Ձեզ կընդունեի ինձ մոտ,- նույնպես կատակով պատասխանեցԷդիսոնը: -Դուք թեն չգիտեիք հարցերիպատասխանները, բայց գիտեիք,թե ինչպեսկարելիէ որնէբան իմաճալ,ուրեմն՝ Դուք այն գիտեք: (Ձ Ձ-157.

դերանունները Գտնել ն որոշելնրանցտեսակը: Հավատումէի ես, գիտեի հաստատ, որ այս աշխարհում Դու ինչ-որ մի տեղ ապրում ես ու կաս, Բայց չգիտեի, որ մոտ ես այդքան ու հենց այս գարուն Հայտնվես պիտի ու գարնան հետ գաս: Այդպեսէ հոգիս, ով հավատում է կյանքում հրաշքի, Նրան է միայն հրաշքն այցելում... Եկել եմ ահա ու բերել նորիցգաղտնիքնու ցավը, Որ գիտեն այնպես տրտմորեն լացել, Եվ իմն է ասես լեռներում կորած այն քարանձավը, Որի գաղտնիքըոչ ոք չի բացել: Իմն է հեքիաթիցայգածաղիկը, այն ծաղիկըլուրթ, Որի ծաղկումըչի տեսել ոչ ոք... Իմն է ձնհալի այն վայրկյանը լույս, վայրկյանը բարի,

Որիցգետերնեն հանկարծ ցնորվում: Եկել, կախվելես իմ բախտիվրա դու որպես ասուպ, Ու ռրպեսգաղտնիք,ու լույս, ու խավար:

/Վ

Դավթյան/

քը Ձ-158.Դուրս գրել անձ ցույց տվող բառերը, առանձնացնելանձնական ն նշել նրանց իմաստային,ձնաբանականու շարահյուսադերանունները

առանձնահատկությունները: կան-կիրառական է գրքերիաշխարհի հետ

ն

Մանուկ հասակից Արքիմեդը բարեկամանում ամբողջկյանքում չի դադարումհիանալ նրանց հավերժական օրենքների

մարդկայինօրենքները անուր կատարեն, սին ու անցողիկ: Սակայն Արքիմեդը լքեց Ալեքսանդրիան, ամենազոր պտղոմեոսները, մի աստանդական փիլիսոփայի խոսքերով ասած, «բտում էին ձեռնասուն գրքային որդերին»,որոնք անվերջանալիորեն վիճումէին «մուսաների թռչնամոցում»,ուր «մեխանիկանարհեստավորականգործ էր ն վայել ստրուկին»: մոռանում էր Սիրակուզայումչար լեզուներն ասում էին, որ Արքիմեդը վրա, մարմնի ուտելն գծագրումէր ամեն տեղ՝ մոխրի, ավազի, նույնիսկ իր էր լինում բաղնիքում... Բայց լոգանք ընդունելիսէ նրա հազվադեպ հանկարծառկայծում հեղուկի մեջ ընկղմված մարմնի վրա ներգործող՝ դուրս որոնց համեմատ տրամաբանությամբ, խստիվ

ուղեղում

հրողուժի գաղափարը... ու Այսօր անհնարին է առանց հիացմունքի են Պլուտարքոսիայն տողերը, որոնք պատմում

զարմանքի կարդալ հռոմեացի զորավար Մարցելիուսիկողմից Սիրակուզանպաշարելու մասին... «Ինչ արած, մենք ստիպվածպիտի լինենք դադարեցնելպատերազմըերկրաչափի դեմ»,- ոչ այնքանուրախ սրամտել է Մարցելիուսը... Շատ տարիներ անց, նայելով Արքիմեդի`երկնային լուսատուներիբարձրագույնմոդելին, Մարկոս Տուլիոս է, Ցիցերոնըկասի. «Այս սիցիլիացինօժտված էր մի հանճարով, որին, թվում

ի վիճակի չէր հասնելու»: մարդկությունը երկրաչափականիր Արքիմեդըպատվիրել էր իր շիրմաքարինփորագրել գունդ ն գլան: 137 տարի հետո խորհրդանիշները՝ հայտնագործությունների նույն Ցիցերոնը Աքրոդիսյան դարպասի մոտ գտավ նրա շիրմաքարը... Հետո շիրիմը նորից մոռացվեց, ն այս անգամ՝ ընդմիշտ: Սակայն Արքիմեդի անունըմնաց: Ու հարյուրամյակներանց էլ սերունդներըմիշտ կլսեն նրա ցնծալից, հպարտ բացականչությունը՝ գիտության վսեմ մարտակոչը, նշանաբանըբոլոր նրանց, ովքեր որոնում են՝ «Է վրիկա»... /Ըստ

(Ա Ձ-159.

Մատնանշել այն շարքը,

ճուններն արտահայտումեն` Ա Լ

որի մեջ մտնող անձնական դերա-

Խոսող.

2. 31.

Յարոսլավ Գոլովանովի/

ես, նրանցից. դուք, ձեր, մեզնով, քեզ ես, ինձնից, ինձնով, ինքս, իմ, ինձ

նրանք,իրենք, մենք, ձեզ. ինձնից. քեզնով

րարի ԱԱ

ԱԱԱԱ ԱԱ

Բ. 1. 2.

3.

Գ. լ. 2.

3.

րիր

(Ա Ձ-162. Ա. Բացատրել տրված հակադրականշարքերի միջն եղած

Խոսակիցն իրենառնչվողանձեր՝ ես, մեզնով,նրանցից,իրեն, ձեր, իմ դուք, ձեզնից,քո, ես, իր, քեզնով, յուր դուք,

ն լեզվա-ոճականտարբերությունները: իմաստային

Բ.

//ինքս // դու // ինքդ նա //ինքը // ես

մենք, դու, իրեն, նրանից,ձեզնով, ինձ նրան, յուր, նրանից, իրենով, ճա ինքը, իր քեզնից, իրենք, մենք, քո, նրանցից,նրանցով

(Ա Ձ-160. Գրել՝

ա/

Խոսող նշանակողդերանվանբացառականհոլովաձնը. բ/ Խոսակիցնիրեն առնչվող անձեր տրական նշանակող դերանվան հոլովաձնը, գ/ Երրորդանձ նշանակողդերաճվանուղիղ ձնը. դ/ Խոսակիցնշանակողդերանվանգործիականհոլովը. ե/ Խոսող իրեն առնչվողանձեր նշանակողդերանվանթեք ձները: ն Գտնել անձնական դերաճունները,խմբավորել ըստ թվի ն դեմքի:Որոշել նրանցշարահյուսականգործառույթը: Բ. Խմբավորել ըստ հոլովման հատկանիշի՝ ա/ անվանական.բ/ դերանվանական.գ/ չհոլովվող: 1. Հավատում եմ քեզ, իմ հայ ժողովուրդ.- Ցեղեր են եկել, արշավել ցեղեր, Քո արդար ու հին արյունն են հեղել, Ասպատակելու ջարդել են քեզ. Դարեր ու դարեր աղարտել են քեզ, Բայց դու Նարեկով ինքդ քեզ զտել, Քո սուրբ հարության հրաշքը գտել, Եվ քո վաստակով, քո կոթողներով,Քո մատյանճերով,սիրո տողերով Հասել հողմերի այս ահեղ դարին /ՎԴ/: 2. Ամեն անգամ քեզ հանդիպելիս Ես Ու թեթնակի բարն եմ տալիս այնպես է թվում, թե մենք հազիվ ենք իրար բարնում: Չգիտեն նրանք ն ինչ իմանան, Որ կանգ է առնում սիրտն իմ մի վայրկյան, Ու ես քայլերն եմ մի պահ շփոթում, Մոռանում աշխարհն, օդ փնտրում օդում.. /ն/: 3. Աշնան գիշերով այս խոնավ Քրքրում ես ինքդ քեզ ու ինքդ քեզ բզկտում /ն/: 4. Այսօր նվում է իմ մեջ մի թախծալի մեղեդի. Ու տանջում է ինքն իրեն, որ գտնի խոսք ու բառեր /ն/: 5. Հերի՛ք է. հերի՛ք է այս ցավը, Ինքս ինձնից պարպվել, Ինքս ինձնից փրկվել, Հեռանա՛լ,գնա՛լ, մեկնե՛լ եմ ուզում /ՍԿ/: 6. Եվ մենք հիմա մեզ ինքներս Պիտի բացենք հոժարակամ... Հիմա պիտի մենք ինքներս հանգիստ նստենք Հեռուստացույյ-աշտարակի բարձր ցցին, ՈրպեսզիՄենք ինքներս ցցվենք-մնանքՈղջ մարդկությանականջներում ու աչքերում /ՊՍ/: 7. Խղճա ինձ ն ինքդ էլ ասա. Սիրելի՛ս, քեզ բարի գիշեր.../0/: 8. Դիմավորեցեք կասկածը: Նա է թակում ձեր դուռը: Նա է, հենց «ինքը»: Դիմավորեցեքնրան ծիսաբար/ն/: Ա.

անցորդներին

|

:

յուրաքանչյուրովկազմել ճախա-

մենք // ինքներս // մենք ինքներս // ինքներդ // դուք ինքներդ նրանք // իրենք // նրանքիրենք /ինքները/ դուք

լիմաստային-ոճ

լրացնել ես կամմենք դերանունները: անհրաժեշտության ունեյել քննական հայացքով դիտարկել մեր նպատակ /../ դարաշրջանիբոլոր «հրաշքները» տխրահռչակ տիեզերականեկվորներից ատոմային սկսած մինչն ձնե մարդը, Լոխ-Նես լճի հրեշը ն այլն: 2. էներգիայիբնագավառումաշխատող գիտնականներս,ավելի քան որնէ մեկը, տեսնում ատոմային կամ ջրածնային զենքերի գործարկումը որ կտանի դեպի անհամար թշվառություններ:3. «... /գիտենալ',որ մարդկությանը պատմում /.../ ոչինչ չգիտեմ», ասել է հույն փիլիսոփան: 4. Այս գրքում պատմում /.../ նան գիտության մարդու հոգու մասին: գիտությանմասին. 5. Արքայիհրովարտակումհնչում էր. «Այսօրվանից մտածելու /.../ ժողովրդի կիսելու 7... նրա վիշտն ու նրա հոպսերը, մասին, հոգալու Լ.

-

ինքս դու ինքդ նա ինքը

ն

միմյանցքաղաքավարի դարձնելմարդկանց՝ (ը 2-163. Կարդալն ուշադրություն դրանց կերպովդիմելու դրսնորումներին:Բացատրել ն մատնանշելկիրառական սահմանները: նշանակությունը Իմ Թ. Երբ Դուք ծխում եք Ձեր գլանակը, Թվում է` նրա կրակի մեջ է 2. Եվ Ձեր Երգս կանգնած կես ճանապարհին էությունիցինչ-որ բան կա: հմայքիցմի պահ երկնչում, Միրտս.օդի պես Ձեզ անհագ շնչում, Բայց չի տվեք Ձեզնով հիանալ անխոս, նկատում`որտե՞ղ եք, Մարի՛. ..Թույլ /Ս. Կապուտիկյան/ Ձեզ չերգե՛լ... Սակայն Փ Էյնշտեյնը շատ էր սիրում Չառլի Չապլինի կինոնկարները ն մեծ տածում նրա նկատմամբ:Մի անգամ նա այսպիսի նամակ գրեց էր հարգանք Չապլինին.«Ձեր «Ոսկու տենդը» հասկանալիէ աշխարհի բոլոր մարդկանց, ն Դուք անպայմանմեծ ու հռչակավոր մարդ կդառնաք»: Ի պատասախան նրան՝ Չապլինը գրեց. «Ես Ձեզանով ավելի եմ հիանում. տեսությունը շատ քչերին է հասկանալի, բայց Ձեր հարաբերականության Դուք,այնուամենայնիվ,արդենմեծ ու հռչակավորմարդ եք»: (Ա. Ձ-164.

Ընտրել հակադրականմի շարք

դասություն: // ես

ձեզանից,ձեր, ձեզնով, ինքներդ,ձեզ

Երրորդանձ

(Ք Ձ-161.

ԱՄրիրյրարպպոււղ «Ջա

Ըստ

-

-

Քաղաքավարական հոգնակիի ձնի սովորությունը գալիս է հռոմեական կայսրերից: Իբրն նեռապետն̀րանք խոսում էին հռապետ/ն/երի կամ ծերակույտի ն ասում էին` մենք... Նրանց էլ դիմում էին բնականաբարդուք-ով: Այսպես անունից ձն, իսկ մենք-ը՝ ոճական յուրահատուկ միջոց է Դոք-ըդարձավքաղաքավարական ես դհրանվան իմաստով՝մեկ խոսքին հանդիսավորությունտալու, մեկ էլ «սեփական եսըթաքցնելու»ճպատակով: '

Ծ

ուրախությունը:6. «Երբ Ի, որ արդենմենակ/.../

մտածում այս

8 Ձ-170. Հոլովել ես կամ նա դերաճունը,հոլովաձներովկազմել ճախապաշտոնը: ն դասություններորոշել նրանց շարահյուսական

պրոֆեսոր Էյնշտեյնի մասին, զգում աշխարհում»,-ասելէ անօթնանմի ծերունի:

դերաՋ Ձ-171. Ա. Դուրս գրել կապերն իրենց կապի խճնդիր-անձնական էԱ Ձ-165. Ինքն իրեն, ինքնիրեն ն իրեն-իրենբառերով հոլովը: ճախադասություններ հետ, վերջիններիս որոշել նունների /ՀՇ/: կազմելն բացատրելնրանցխոսքիմասայինտարբերությունները: 1. Ա՛խ, մայրիկ ջան, ոտքերս չէ, Սի՛րտս է մրսում առանց քեզ հետ ես քեզ էլ տոկայի Ա՛խ, իմ ժողովուրդ, Ես դեռ չկայի, Որ քեզ պես (2 Ձ-166. Ա. Հիմնավորելայն, որ անձնական դերանուններից ածանցմամբԾալվելուպատրաստ մեջքդ գրկելով /ՊՍ/: 3. Ու ես անվերջ Ինքս եմ խոսում կամ բառաբարդմամբնորբառերչեն ստեղծվում: ն իմ տեղ՝ Այն մարդու պես, Որ ինքն իր հետ մենակ շախմատ է իրփոխարեն Բ. Սուքիասյանների«Արդի հայերենի ուղղագրական-ձնակազմական հեռու 4. /0/: Քեզնից հեռու ես ապրում էի Կարծես թե ինքս էլ ինձնից խաղում բառարանից»/կամ ցանկացած բացատրական, ուղղագրական բառարա5. Երեք աղջիկ թե հանդիպենմի օր իրար, Պիտի խոսենիրենց սիրուց իրավ, նից/ դուրս գրել ես ն ինքն /ինքը/ դերանուններով բաղադրված բառերի Մեկին իմ Որ չիմանան,որ սիրումեն մեկին.Նրան, ով սիրել իրենց մեկտեղ6. շարքը, բացատրելնրանց իմաստայինյուրահատկությունը: նման /8/: քեզնից ու՛ր էլ Եվ ես, Մեկին՝ ինձ պես, Իսկ երրորդինէլ՝ ինձ 7. «Ես կերգեմ են /ԳԷ/: մոտ բերում քեզ կրկին անգին, Քայլերս 9-167. Մ Բնութագրիր «ես....»։ ն մատների քեզ համար.... քո մասին .քո փոխարեն»,- ասաց մտքում, տակիցմի հնչյուն թն առավ /ՄԳ/։ 2 Վերաշարադրել (28168. Ն փորձել խոսակցիանունից: Փ Նորից կարդալ ընդգծված կապակցությունները Բ. Ամառ էր: Մայրական գրկից, հայրական օջախից պոկված՝ ես գնում եմ ու ճիշտ սխալ նման ճ նպատակը՝ օգտագործման հեղինակային բացատրել մի հեռու, շատ հեռու՛ երկիր, ուր ամեն ինչ խորթ էր ինձ համար... Ահա արժեքը: ոճական ձների համադրման հայրենիքիսկապույտ լեռները սնին են տալիս, ն ես նրանց լռիկ ծոցում եմ... Եվ ծերուկ ժայռի ստվերում դողդողաց դալուկ շուշանը. ես խոնարհվեցի, հոլովաձներով: 1 Ձ-172. Գրել պահանջված քնքշությամբ քաղեցի նրան, դրեցի բաբախող կրծքիս վրա: Անցա լեռները, /Նա/ մոտ, /դու/ հետ, /նրանք/ մեջ, /ճա/ կողքին, /ես/ համար, /դուք/ անցա հայրենիքիս սահմանճակալ հսկա պահնորդները` ինձ հետ տանելով /ես/ շնորհիվ, առանց /մենք/, /ես/ մասին,/մենք/դեմ, բացի/դու/, /նա/ համար, /նա/ չափ, հայրենի երկրի թանկագինհիշատակները՝մի բուռ հող ու թոշնած շուշանը... նկատմամբ,/ես/ պես, բացի /ճրանք/,հանուն /դուք/, դեպի /դու/, Օտար աշխարհի մի խուլ անկյունում եմ ապրում ես: Այնտեղ, ուր /ինքը/ համար: վրա, /նրանք/փոխարեն, Խա լարված մտքերով թաղված եմ գիտության անհունության մեջ, այնտեղ իմ առջն գրքերի միջից աչք է ծակում անշուք ծաղկամանը, նրա մեջ եմ լցրել Ա. Ձ-173. Գտնել դերանվանն գոյականի այն կապակցությունները, որոնք հայրենիքիս մի բուռ հողը, որի մեջ թաղել եմ մի գուճատ շուշանի սերմիկները կարելիէ փոխարինելս, դ հոդերն ունեցող գոյականներով,ինչպես օրինակ ն նվիրական փոշին ցողել եմ իմ կարոտավառ արցունքներով: Եվ այդ աչքերիս, ն հակառակը` հոդակիր բառերը փոխարինել իմ աչքերի անքուն գիշերների մենակությանն լռության մեջ: Հ գոյական» կապակցություններով: «դերանուն Օրեր անցան: Ահա դուրս եկան հողի կրծքից մեռած շուշանի մատաղ Մոտենում է, քու՛յր իմ, ա՛ խ, իրիկունս միգամած, ծիլերը, իմ շնչով, իմ արցունքով նրանք աճեցին ն այժմ սպիտակափառ Ես ինչ անեմ, որ հոգիս չհեծկլտա կարոտից, շուշաններ են, որոնց բողբոջից կուսական սրբությամբ փայլում են իրենց Ինչպե՞ս,ինչպե՞սընդունեմկյանթիս բաժակը քամած. ջինջ աչիկները: Իմ անձուկ սենյակը նրանք լցրել են անուշ ամբրոսով,ն ես Որձեռքերս չդողան. որ օրերս ներեն ինձ: սուզված եմ այդ խնկաբույրծովում: /Ավ. Իսահակյան/ Գուցեհանկարծ կասկածեմ,չհավատամինքս, ես, Ուսուտ թվա իմ հոգուն քո կարոտը սրբազան... ԷԱ Ձ-169. Բ1Տրվածհատվածըսկիզբդարձնելով՝ 3 կարճպատմությունհորինել հնչ էլ լինի. քու՛յր իմ, քույր, հեռանալիս չանիծես անունից,մյուսը՝խոսակցի, երրորդանձի: Խեղճկարոտը թներիս. որ երբեք քեզ չհասան: /Ե. Չարենց/ Բակի կենտրոնում երնաց շուրջբոլորը լուսավորող կուրացուցիչ լույս: Այն շատ ավելի պայծառ էր լուսնի լույսից, ն նրա ծագումը բացատրել հնարավոր չէր. գալիս էր ինչ-որ վերնից` ասես ցած ուղղված լուսարձակներից: Բայց երկնքում ոչինչ չէր երնում: Լուսնի բիծը մոտեցավպատուհանին.այն վառ կարմիրգույնի էր: Հանկարծերնացլույսի աղբյուրը. նա մեկշարժվումէր, մեկ՝անշարժանում...

2.

| յը

ԷԶ

ինքդ քեզ՝

է

նա րոոմ

"

-

ւ.

`

"`

մեկը խոսողի

երրորդըմ̀ի

(Զ Ձ-174.

(ք Ձ-180. Այսքան, այդքան,այնքան, նույնքան, այսչափ, այդչափ, այնչափ,

Դերանվանական բառաշարքերում առանձնացնել այն շարքը,

ար

Կյդան

հար ոռ որ բ/ այդպիսի,այնքան, սա, այդտեղ, մյուս, այսպես, միննույն, սույն գ/ այդպիսի, դու, որքա՞ն,այդչափ, այնտեղ, միմյանց, նույն, նա ,

Ա

:

,

»

րա

մու ժեկքու ի մար տան: հատկանիշ: ատկանիշի

հատկանիշ,երրորդ դեպքումհ̀ ոառողության մ

»

դեպքու առար

այ

ատկա

շ

,

1 Ձ-181. Գտնել ցուցականդերանուններըն որոշել նրանց շարահյուսաՈ՞ր խոսքի մասին է հարաբերակիցցուցական դերանունների կանպաշտոնը: շարքերիցյուրաքանչյուրը:Բացատրելկազմությունը: Մի անգամ «ատոմային ռումբի հայր» Ռոբերտ Օպենհայմերինխնդրեե/ այսպես, այդպես, այնպես, նույնպես ա/սա, դա, նա հայտնի չէ: Մի քիչ ցինայնպիսիբան պատմել Էյնշտեյնի մասին, որն իրենց բ, այս, այդ այն զ/ այսքան, այդքան, այնքան, նույնքան նա հետո ասաց. մտածելուց գ/սույն, նույն, միննույն, մյուս Քննության նախօրէ/այսչափ,այդչափ,այնչափ,նույնչափ Այս դեպքը պատահել է Փրինսթոնիհամալսարանում: դ/ այսպիսի, այդպիսի, այնպիսի, նույնպիսի են քննաշրջանում: յակինես Էյնշտեյնինհարցրի,թե ի՛նչ հարցեր լինելու ը/ այստեղ, այդտեղ, այնտեղ, նույնտեղ Ես պետք է նույն հարցերը տամ, ինչ որ անցյալ տարի: Այդ դեպքումԴուք կստանաքճիշտ նույն պատասխանները: (Ա Ձ-176. Գտնել ցուցական դերանուններըն նշել նրանց ձնաբանականԱյդպես մտածելով` Դուք սխալվում եք, սիրելի՛ս: Միննույն հարցերի ձնակազմական հատկանիշները: չպետք է նույնը լինեն: Այս մեկ տարում գիտությունն պատասխանները 1. Մենք դուրս ենք եկել նույն քարանձավից Ամե՛ն ակնթարթ: Նույն այնպե՛սէ փոխվել,հարստացելայնպիսի՛ հայտնաայնքա՛նշատէ փոխվել, քարանձավն է մեզ հետապնդումՄեր ճներսի՛ցարդեն /ՊՍ/: 2. Ասել-ասում են այն ժամանակ տրված ու գործություններովդրույթներով,որոնք փոխել են, թե լավ է այնտե՛ղ, Որտեղ մենք չկանք: Իսկ ես պնդում եմ, որ լավ է պատասխանները: հարցերիայսօրվա այնտեղ, Որտեղ մենք չենք կարող չլինել ու կա՛նք /0/: 3. Դու այնքան քնքուշ ես նվագում, Եվ այնպես մեղմորեն հուզում ես, Ինձ մոտիկ է ա յնքան (Ձ Ձ-182. Դերանվանական տրված շարքերիցառանձնացնելմիայն փոխահուզումդ, Դու այնպես քնքուշ ես նվագում /ԳԷ/: 4. Դու նույն աղջիկն էիր. դարձդերանուններընդգրկող շարքը ն բացատրել նրա բառամիավորների այնպես նուրբ ու բարակ, Անսեթնեթայնպես, այնպես բարի, Դու նույն յուրահատկությունը: իմաստային աղջիկն էիր` մազերդ հյուս արած /ՎԴ/: 5. Այսպես մենակ, այսպես ոտի, մեկմեկի իրար. մեկմեկու, միմյանց, ա/ Այսպես խոնարհ, այսպես ըմբոստ, Այսպես փխրուն, այսպես շիտակ, մեկն ու մեկը, ոչ մի, ամեն ոք ինչու՞, իրարից. բ/ Այսպես խրթին ու այսպես պարզ Կանգնելէ ճա երկնքի տակ /նյ/: միմյանց.երբնիցե.մի քանիսը, ոչ մեկը (2

Ձ-175.

»

լ

-

''

-

-

-

գ/

Լը Ձ-177. Ա. Սա, դա, նա դերանունները գործածվում են թե՛ անձի, թե՛ իրի նշանակությամբ:Նման նշանակություններով գործածել ճախադասություններիմեջ ն տարբերությունները: բացատրել կիրառական-ոճական Բ. թե՛ եզակի, թե՛ հոգնակիթվով: Հոլովել վերջիններս

բացատրելնրանցիմաստային, ԱՁ Ձ-183. Գտնել փոխադարձ դերանունները, առանձնահատկությունները: ն շարահյուսական ձնաբանական

ն Այսպես, գնա՛ց Հայրիկը. նա էր ցրված հայերին մի տեղ ժողովել մի բոլորս մենք թե էր, մեզ թվում որ միմյանց. այնպեսբարձր կապերով կապել ելնում են օրոցքի հովտից, մեծ ընտանիքի զավակներ ենք /ԱԻ/: 2. Ցածում ԷԶ Ձ-178. Կազմել2-ական մեռնում են վշտից, ճախադասություններ այս, այդ, այն ցուցական իրար են գրկում ցածում մարդացած, Մեկմեկու համար դերանուններովայնպես, որ մի դեպքում դրանք ունենան առարկայական են Ցածում հոշոտում. անհաշտ իրար Վերեիցնայում. ժպտում է աստված: խրամատ, մյուս դեպքում Ցածում իմաստուն ու խելագարված. Իրար հոշոտում. իրար են ..պաշտում. են մայր ու որդի իրար Երկնքիցտեսնում` ապշում է աստված /ՀՇ/ 3. Կանգնել ԼԱ Ձ-179. Այս ն այն դերանունները ն , ասես ու, կապակցել կամ շաղկապներովդիմացու անբառ. Իրար դիմաց ու անշարժ. գամված մեկմեկու /ՄԿ/:

1.

հատկանշային:

կամ

դրանց /գծիկով/ համապատասխան ճախադասություններ առանց նոր՝ անորոշականիմաստ ձեռք բերելը: (Ձ տալ դրանց ու

կազմելով՝ցույց

Հոլովել փոխադարձ դերանունները ն բացատրել նրանց ձնաբանականյուրահատկությունները:Ընտրել մեկը ն նրա տարբեր Ձ-184.

Ա.

բացատրելովշարահյուսական կազմել ճախադասություններ՝ հոլովաձներով յուրահատկությունները:

(Ա Ձ-185.

Փոխադարձդերանուններովկազմել կապական կառույցներն օգտագործելնախադասությունների մեջ: Ա) Ձ-186.

Առանձնացնելդերանվանականայն բառաշարքը, որի բոլոր միավորներըհարցահարաբերական դերանուններեն: ոչ մի, մեկը, դու ա/ով,այս, մենք, իրար, դուք, համայն, բոլորը, բ/ ինչ, քանի, որքան, որտեղ, որպիսի, երբ, քանիերորդ ինչպիսի, գ/ քանիսը, որերորդ, նրանք, ոչինչ, այդքան, այնպիսի, միմյանց (1 Չ-187. Ա. Գրել այն հարցական դերանունները,որոնցով արտահայտված հարցումըվերաբերումէ՝ ա/ անձի. բ/ իրի. գ/ առարկայի հատկանիշի.դ/ գործողությանհատկանիշի: Բ. Բացատրելնրանցկազմությունը:

ԱԱ Ձ-188. Դուրս գրել հարցական դերանունները ն դասդասել ըստ խոսքիմասայինառնչությունների: Բացատրել նրանց յուրատիպությունը դերանվանմյուս տեսակներիհամեմատությամբ/թե՛ բանավորխոսքում, թե՛

գրավոր/: Փ 1.

Ինչի՞ց,տե՛ր աստված,ինչի՞ցէ, ինչո՞ւ,Որ ամենից շուտ ն ամենիցշատ Իրեն` մարդու մեջ հենց մարդն է կորչում... Ինչպե՞ս, տե՛ր աստված,Մենք ինչպես անենք, Որ չտապակվենքանարժեքությամբ/ՊՍ/: 2. Քանի՛ չասված

շշուկներ խեղդվեցին հողի տակ, Քանի՛ սիրող հայացքներ դեռ չբացված փակվեցին/ՄԿ/: 3. Իր ի՞նչգործն է, թե կա սահման ու կա վեճ, Իր ի՞նչ գործն է. թե կան ռումբերու հրթիռ... /0/: 4. Ինչպե՞սխեղդենք սն խռովքը Սասնա տան, Ինչպե՞ս մարենք այսքան կարոտ, փառք ու կիրք, Այսքա՞ն երազ ինչպե՞ս թաղենքգետնի տակ... «Իմա՞լկեղնի, իմա՞լչէրթանք մըր էրգիր» /6/: 5. Ո՞վէ տվել նրան՝ այս ծերունուն վսեմ, Այս ժպիտը անչար, այս հայացքը վսեմ, Ո՞վէ տվել նրա երգին կախարդականԱյս խոհերը խորունկ, իմաստություննայս ջինջ /ԳԷ): 6. Ա՛խ, կարոտներսայս խենթ Ինչու՞ են սիրտն իմ տանջում, Ո՞ւր են, ո՞ւրեն ինձ կանչում, Ո՞ւր են տանում, չգիտեմ /ՎԴ/: 7. Ե՛րբ ն որ ժամանակ. հայտնի չէ, բայց անհիշատակ դարերից սկսած մարդու էության մեջ տիեզերականգաղտնիքից մի հյուլե էր ընկել, որ աճեց... մեծացավ ն անողոքությամբկանգնեցրեցմարդու կյանքի գնացքը ն հարցրեց.«Ինչո՞ւ ես ապրում, ո՞ւր ես գնում ն ինչո՞ւ, ով մարդ» /ՎԻՒ 8. Ով գիտուններդ ն իմաստուններդ,ասացեք` ինչի՞ համար է ապրում մարդը, ի՞նչն է կյանքի նպատակը,որտեղի՞ցենք գալիս մենք, ո՞ւրենք գնում մենք, ի՞նչ է նյութը, ի՞նչ ուժը, ն ինչո՞ւեն դրանք,պատասխանեցեք ինձ: Ասացեք,ի՞նչէ տիեզերքը,ինչո՞ւ ստեղծվեցնա, ե՞րբէ նրա սկիզբնու վախճանը,ն, վերջապես,ի՞նչէ ժամանակն ու տարածությունը,ինչո՞ւեն դրանք... /8/: Փ Հույներն են դրել գիտության առաջին հիմնաքարերը... Ինչպես ամեն մի պատկեր,սա նս կախվածէր նրանից,թե որտեղ է գտնվումդիտողը,որտեղիցէ նայում աշխարհին ն ինչպես է նայում: Իրոք, որտե՞ղպետք է տեդադրել դիտողին,որ նա կառուցիաշխարհիիսկականպատկերը:Հին հույների համար

է

երկնային

կենտրոնըԵրկիրն էր, որի շուրջը պտտվումէին բոլոր տիեզերքի ն Սակայն Կոպեռնիկոսի«հրամանով»կանգ առավ Արեգակը, մարմինները: համեստ

է լինի շարժվելԵրկիրը: Պարզ դարձավ,որ մարդը պետք ավելի սկսվեց ն իրեն ու իր օրրանը՝Երկիրը, չհամարիաշխարհի մեջ իր հավակնությունների է, Մշուշը հետագայումէլ ավելի է թանձրանում,երբ պարզվում որ կենտրոնը: ն չէ է, կենտրոնում էլ Տիեզերքի էլ մի շարքային աստղ Արեգակն է Նա պետք նան Արեգակիվրայից: անշարժչէ: Մարդը վտարվեց է այն: Ինչքա՞նժամանակէ հենման ո՞րն է կետ, գտնի ե՞րբպետք հանգրվանի, է զգա անցելնրա ծնունդից,ն դեռ ինչքա՞նէլ մարդը պետք իրեն միայնակ պատկերը: է սկսի կառուցելաշխարհիիսկական պ ետք Որտեղի՞ց Տիեզերքում: ընտրել իսկ կա՞ արդյոք այն: Ինչո՞վ չափել ժամանակը, ի՞նչ միավոր ո տքիտակիհողը, է գիտության երերում Ինչո՞ւ չափմանհամար: տարածության աշխարհիհին պատկերը: ...Մի՞թեԽավարն է պատել ինչո՞ւէ խորտակվում /Ըստ Ս. Ավետիսյանի/ այս մեծ... Բայց... «Եղիցի՛լույս...»: Տիեզերքն

ամեննին որտե՞ղ

են:

հոլովվում (8 Ձ-189. Ընտրելայն շարքը, որի հարցականդերանունները

ա/ ո՞վ.ինչպիսի՞, ինչքա՞ն,ինչո՞ւ,քանի՞երորդ

բ/ ինչպե՞ս,որքա՞ն,որպիսի՞,որչա՞փ,քանի՞ գ/ ո՞վ, ի՞նչ,ո՞ր, որտե՞ղ,քանի՞սը,ե՞րբ

(0 Ձ-190. Ինչպիսի՞,որքա՞ն,ի՞նչ, քանի՞,ո՞վ հարցականդերանուններով կազմելայնպես,որ դրանքմեկ հարցումարտահայտեն, ճախադասություններ երանգունենան: մեկ էլ հրամայական մեկ՝բացականչություն, (0 Ձ-191.

Ընդգծել հարաբերականդերանունները՝որոշելով խոսքի

մեջ

նրանցշարահյուսական-կիրառական առանձնահատկությու «Հնազանդվելովիմ անհագուրդ ձգտմանը՝ մութ ժայռերի մեջ թափառելիս ես մոտեցա մի մեծ քարանձավի մուտքի, որտեղ մի վայրկյան Հանկարծ իմ մեջ երկու զգացմունք արթնացան՝ մտախոհ կանգ առա... է գրել Լեռնարդո դա Վինչին, այսպես է, ն -այսպես ցանկությունը», վախը երնի, նա մտածել այն չորս երկար ու ձիգ տարիների ընթացքում, երբ մի աշխատել է Մոնա Լիզա Ջոկոնդայի դիմանկարիվրա, քանզի ամեն ն նոր ն' է առաջացրել, վախ է, մեջ նրա վրձնահարվածը, որ կատարել գաղտնիքներհայտնաբերելուանսանձ կիրք: ժամանաՎազարին. որի շնորհիվ մենք քաջատեղյակենք Վերածննդի

գրում է, կաշրջանի շատ վարպետներիկյանքի մանրամասնություններին, համար նրա առնում Ջոկոնդայի հանձն է դել Ֆրանչեսկո որ երբ Լեռնարդոն են քնարի նվագում է որոնք երաժիշտների, հրավիրում կնոջ դիմանկարը. վրա ն երգում. ծաղրածուների,որոնք մշտապեսպահպանումէին այդ կնոջ ն՝ պետք է բացատրել լավ տրամադրությունը: Մի հանգամանք, որով Ջոկոնդայիանկրկնելիժպիտը:

20-րդ դարի սկզբներին«Ջոկոնդան» անհետացավ. կիսաոգնորվածմի ծ իտալացի գողացավ դիմանկարը ն տարավրավ այնտեղ, այնտեղ,ու ուրիր կարծիքով ոչ այն... ոք չէր գտնի 1974թ. Տոկիոյում ցուցադրելու ժամանակ հերթական մի կիսախելագար կրակեցդիմանկարիվրա, սակայն Մոնա Լիզայի ժպիտը նորից փրկվեց: Նախանձելի ճակատագրիտեր է այս լուսանկարը...

ՕՕՉ-192.

Ով,

մեջ գործածել

որ,

ինչ, որքան, երբ դերանուններըճախադասությունների

արտահայտողմիավորներ Մորեռարցում նախադասություններ շաղկապողմիավորներ:

բ/

(Ձ

Ձ-193.

գշանակությունները: Որոշել

ինչ

դերանվան

ին բաղադրիչն ունեցող կազմու մ ինչ կամ

Ի՛նչլավ է գյուղում Կոմիտաս լսել /ՄԳ/: հետո ի՞նչ, Աշխարհի էլ տերը դարձավ, հետո ՓԼ.

Ասենք ազգդ զորեց-անցավ, ի՞նչ /ՍԿ/: 3. Իր ի՞նչ գործն է,

2.

թե կա սահման ու կա վեճ /ն/: 4. Էլ ինչի՞տքնեմ ու տոկամ, Ինչ է թե՝ պարտքս տամ գալիքին /0/: 5. Երազիս մեջ օձեր տեսա, -Ի՞նչ ձրրազ երազ է, մ մայր իմ, մ ասա /ՀՇ/: 6. Այս ի՞նչ մութ է աշխարհն, աստված /ն/: Փ Լ Հեշտ է՝ կարծում ես, կասկածել, Ի՛ն չ կասկածել, տեսնել ա 2. Ի՞նչ, Քեզ պահում են ձեռքերի վրա՞, Եվ դու ուրա՞խ Է 3. Ելնեմ ա՞յդ էլ իմանամ... 4. Թե ես մեռնեմ, Աշխարհին ի՛նչ, Նա միայն ի՛նձ կկորցնի... 5. Եվ, ի՛նչ որ ուներ, Եվ, ի՛նչ որ ունի, Ի՛նչ որ կունենա,Ի ՏՈՄ բախտի ու կյանքի հետ միակ Ինձ զո՛հ է բերում... 6. Այս «ձգողական օրենքից» Ի՛նչ օրենք ասես՝ մեզ չպատահեց: 7. Աստվա՛ծ իմ, այս ի՛ն: հրաշք ես արել... 8. Բայց եթե սերը՝ սե՛ր է իսկական, Մատնու՛մ է իրեն` էլ որ անես... 9. Ներշնչումն ա՛յն է, Երբ ի՛նչ ասում ես, Ի՛նչ մտածում ես, աշխարհով մեկ Կարծես լսվու՛մ է. Ինչին նայում ես՝ Քեզ հմայում է... Երբ է Ու մոռացվե՞լէ, Հանկարծ շնչում ու Կենդանանու՛մ է. Երբ ա՛յն. ինչ ինչ ծա՛նրը է... Կորչում է անդարձ... 10. Ի՛նչ եղավ դափին, Ո՞վ ծեծեց ճրան,- Ռչ ոք չիմացավ... 11. Ի՛նչ աճենք, որ ես ես պոե՛տ եմ ծնվել... Եվ ի՛նչ է պոե՛տն ու գո՛րծը նրա... 12. Ի՛նչ լավ է, որ սա ա կրկնվի այս պատմությունը: 13. Իո նա 14. -Ի՞նչ ես անում... -Ես ի՞նչ գիտեմ՝ ի՛նչ եմ անում... 15. Ի՛նչ Շամիրամ լ որ խանդի, Լսու՞մ ես ինձ՝ -Երգահանի՛ր.../Գ. Էմին/

Ե

ր

ի

Լ Ի՞ըչ ալ ւ"

ի՞ն: Ողջ

անցել

| ե: Աաաա ինիխի փութ |

էլ

Լք Ձ-194. Ամբողջացնել նախադասությունները: ե/ ...այն ժամանակ,երբ ...: ումից ...։ բ/ ...այնպես, ինչպես...: զ/ ...այնքան, որքան ...: է/ ...այն օրից, երբ ...: գ/ ...նա, ում...: դ/...նրան, ով... ը/...այնպիսի, ինչպիսի..: ա/ ...նրան,

`

թ/...այն, ինչ ժ/

ՍԱ ամպերումթաղված, նր եար լեռները՝ րենց հարա 9 1. Վեհանձն

հպարտ հայացքով նայում են էին Ա վառ դալարում-փռովում 0 ճոխ դաշտերին,ը կույս Ա գագաթից մասին, լազուրի անծայր: 2. Նա երգում էր Ա լեռնագագաթների Ա կուրծքը ծեծել էր, ն ը մասին, Ա ժայռերի մռայլ էր. գահավիժել 3. Մի՛ ու մասին,Ա ծաղկավառ սեզը համբուրել անցել էր: լեռնադաշտերի մենք օր մի ես 0 սոսկալի ժամանակը. լար, նազելիս, գիտեմ՝ դու վերհիշում ը եթե ն ը րային, նա, եթ Ս հեզ ն էինք օվկիանում:4. ը քնքուշ էր նվագում

դաշտերին,

վար՝

վբոսնում ը մանուկներիստվերայինբույրն էր: /Ավ. Իսահակյան/ նուրբ. ը :

աննկատ, մոռացված ը մի գիշերումբացվումէ մուգ մանուշակը: 2.Թվում էր, թե այդ մի Ա ազատ էր ն անկյունէր Ա օրերից, 0 դեռ մարդը չկար, բրածո դինոգավրը է եղել աշխարհն Մ զգումիրեն Ա, Ա արջը մեր օրերում: Գուցե այդպես են /Լ. Բակունց/ ժամանակ,Ա քարածխիհսկա շերտեր գոյացել:

ն էր Փ 1. Նրանք մանկության ընկերներէին, նրանց սերը ծնվել

որպես

թյունների

դերանուններն տեղադրել հարաբերակաճ

:

ուրլր ւ..այնտեղ

ժա/...նրան ում ժբ/...այն, ինչով...:

.

ն որոշել ճրանց իմաստային, դերանունները ու շարահյուսական հատկանիշներն ձնաբանական բառակազմական,

(ը Ձ-196. Դուրս գրել որոշյալ

կիրառությունները: ր

հուսացեք անանուն,

1. Տեր, տուր իրավունք, Որ Ամենեցուն ավետեմ այսօր, Ամե՛ն ինչ ինչ 2. Եվ անբառ էր ամեն ինչ, ն մարդիկ/ՌԴ/: մի ծերպ, /6/: 3. Ամե՛ն մի հայ գույն էր ու ձայն ու ամեն ինչ՝ մեղեդի ԲաժանԱմեն ուրույն մի կերպ, Ամեն մի հայ մի Հայաստան` ,

ամեն

մի հայ`

լեռան

Պարել Սասունն, ու ողջ աշխարհը հիացա՞վ, /0/: 5.Մի՛ սա... ողջ աշխարհը հասկացավ,Ռր պար չէ՛ Պարեց Սասունն, են տա ամենքին, քո սերը, անգին /ն/: 6. Ա խ, այդ Մասիսը, Որից փափկում քար է... Որ աշխարհներիցհեռավոր-հեռու՛ սրտերըբոլոր, Երբ ինքը այստե՛ղ չէ... /ն/: 7. Սեղմի՛ր է Երբ ինքը բերում, այստեղ հայերին Բոլոր 8. Սակայն մոտ բայյեբաց լալու իրավունքչունես /ՀՇ/ ատամդ. դու ամենքի եմ Ովքեր չունեւյան ողբում, նրանց վշտով ն ես այսօր ամենայն օր մշտական Քանզի տաք բերեցին. մեջտեղ 9. /ՊՍ/: հարցը Հայկական շիրմաքար-շիրիմ ամեն մեկը այնքան շատ էր դեռ՝ Եվ ամեն մեկը մատները վառեց: Բայց 10. /0/: Յուրաքանչյուրը իր ճառես,,Մինչն որ հարցը բավականսառեյ 11. /6/: ոտ ու Ապա օտարը Ամենա՞յն ձեռ ընկան ծնկան. Ու բոլորը մեկ է Խոսքերով, գրով, Թաքուն, բացահայտ մեզ սիրով, Ապա օտարը ամեն են լիճում, Բախտճ բանսարկում,ւմն/: 12. Բախտի ճամփեքը տարբեր մենակ, Եվ մեկինտարբերէսիրում /ն/: 13. Եվ ամենքս ենք հիմա կիսով չափ կարելի 14. դառնա անկարելին Թող ամենքս ենք հիմա կիսով տխուր: /ն/: համար Աշխարհումհամայն. Ամենքի

/ԳԷ/: բաժան-Անմիաբան

4.

ու

խփեց

դերանունները իրենց Գրելհայերենի որոշյալ նդրանք դասդասել ըստ իմաստիդրսնորման Ընդհանրական տարբերությունների՝ աղյուսակը: լրացնելով 0 2-197.

են | Բակային ամրությունը չնշելով ամբողջության Ցույց են

այդ

մեծ նղ

ճերի

Ցույց ույց են

| Ցույց են տալիս մի

տալիստալիս առար առարկաների կամ ճրանցքանակային ամբողջությունը՝շեշտելով մեջ առարկաներն առանձի անծինի

առարկաներն մանող, | ամբողջության

առանձին-առան

առանձին առարկայի ԼՑ

կարող պատկերացնել,թե նրանք հատկապեսինչպիսի՛ տեղ կզբաղեցնեն գիտությանաշխարհում»: 7. Երիտասարդգիտնականներից Ա չգիտեր, թե որտեղիցէ վերցվում այն էներգիան, որ արձակում է ուրանը. Ա չգիտեր նան այն,թե ինչ են ուրանի ճառագայթները: ,

՝

ՐՑ

(1 Ձ-200. Դուրս գրել անորոշդերանունները ն խմբավորել

ւ

ա/ եզակիիիմաստ ունեցողներ

բ/ հոգնակիիիմաստ ունեցողներ Ինչոոր ժամանակ Մեզանից առաջ, մեզ անհայտ մարդիկ Նստելմտածել ն հորինել են զանազան բաներ /ՊՍ/: 2. Եվ գարունն այնտեղ Այլ փողոցներիհամեմատությամբ Ուշանում է քիչ: /0/: 3. Որովհետն իր անունը ժայռ է, Ինքն էլ երբնէ Ոչ միայն կյանքում չի հիվանդանում,Այլն անմահ է/0/: 4. Կա անանուն մի կարոտ, անհասանելիինչ-որ տենչ, Որ զարթնում է հանկարծ ու մորմոքում հոգուդ մեջ-/ՎԴ/ 5. Ինչ-որ մի տեղ շուլ է դիպել Ամպի բացված սրտին, Ինչ-որ մի տեղ ցող է կաթել Հոգնած ծաղկի բերբերին.Ինչ-որ մի խոսք մոմի նման թրթռում է հոգում /ՍԿ/: Փ 1. Սողոմոնիերգը նրանց բերում էր ուրիշ ձնի տխրություն` որբի տխրությունիցտարբեր. դա անլաց տխրություն էր: 2. Վեհափառը պահանջելէր իայը մեկը՝քեզ հետ Էջմիածինկբերես մի որբի՝ կընտրես ամենաձայնեղին: 3. Ոչ ոք այդ պահին իր խոսքը չէր գտել, չէր գտնելու, ն մեկը կմկմաց. Սողոմոն.գնալո՞ւ ես: 4. Կոմիտասիծնկները դողում էին, էլի մի քանի քայլ փոխեց ու փռվեց ճամփապռնկիքարին: 5. Ձմռան այդ օր ու ժամին աշխարհումմի մարդ, մեկը, միայն մեկը ձմեռնաշունչփողոցում անծանոթի էրսպասում՝ վերադարձնելունրա կորցրածտասը ֆրանկը: /Մ Գալշոյան/ Փ Լ

(1

Ձ-198.

Ա.

Ընդգծել ժխտական դերանունները ն բացատրել նրանց

կազմությունը: Բ.

Դուրս գրել դերանուններն իրենց կապակցվող բառերի հետ ուշադրություն դարձնելով վերջիններիս ձնին: 1. Մարդիկ շատ են փոքրոգի, Հետներն անուշ եղիր միշտ, Որ քո դուռն էլ չչոքի Ոչ մի սն ամպ, ոչ մի վիշտ /ՀՇ/: 2. Ես չեմ հյուսել քեզ հետ ոչ մի հույսի գարուն, Ոչ մի բախտ ու երազ չեմ հյուսել քեզ հետ /0/: 3. Թող էլ ոչ ոք ճիշտս ու շեղս չիմանար, Չփորփրեր գույնս ու տեղս չիմանար: Թողնեի՞ր ինձ՝ ինքս ինձ հետ ու երկնի, Հեռանայի, ոչ ոք տեղս չիմանար /ՄԿ/: 4. Ոչինչչեմ ուզում այս տարեմուտից,Ո՛չ գանձ, ո՛չ բախտ ու սեր /0/: 5. Ոչի՛նչ, Աչ ես նոր չտեսա Ռիալտոյի կամուրջին, Ոչ մրահոն աղջիկ տեսա, ոչ ջրերը կապտաջիղ /0/: 6. Ծուխը՝ ոչինչ, քո առջնի Ծխվող խունկից վախեցիր. տուն է Դառը՝ ոչինչ, խոսքերի քաղցր տուրքից վախեցիր /0/: 7. քանդում, կյանքում ոչի՛նչ մի գողանա... Գնորգ Էմինն է խրատում՝ կյանքում ոչինչ մի՛ գողանա /ԳԷ/: 8. Լառ Մարգարը ոչ ոքի չասաց, թե ինչու արցունքներերնացին աչքերին... /ԱԲ/: 9. Իսկ Դավոն ոչ մեկին չէր նայում. ոչինչ չէր տեսնում, շուկան տրորելով գնում էր /ՄԳ/: Գ. Հոլովել ոչ մեկը ժխտականդերանունըն նրա հոլովաձներովկազմել :

ոչի

|

Գողությունը

մճախադասություններ:

(Ա Ձ-199. Նախադասությունների իմաստիցելնելով` տեղադրելհակադրա-

կան զույգի բաղադրիչներիցմեկը՝

-

Ա 2-201.

էԱ 2-202. Տրված դերանունները խմբավորելըստ հոլովվելու հատկանիշի: Ընդգծել պակասավորվոր հարացույց դգծել հոլովման հոլով պակ հարացույցունեցողները: ցողները |

ա/ամենոք-ոչոք բ/ամեն ինչ-ոչինչ գ/ամենմի-ոչմի

դ/ամենմեկը-ոչ մեկը: 1. Շուրջն Ը այնքան հմայի՛չ էր թվում: Եվ Ա այնպես հե՛շտ ու թեթն /ԳԷ/: 2. Սուտ ու փուտ աշխարհ, Որ իմ մազերն ես հանգուցել ամուր ն ծառիդ ու ամեն խոտիդ /ՊՍ/: 3. Իսկ նա իմ տանջանքից չի հասկանում ն Թող մթնի այնպես, Որ երեան երկնի բոլոր աստղերն անգամ /0/: 4. Մթնաձոր տանող արահետը առաջին ձյունի հետ փակվում է, ն մինչն գարուն Ա մարդ ոտք չի դնում այնտեղ: Սակայն Մթնաձորում այժմ էլ թավուտ անտառներկան, ուր Ա չի եղել /ԱԲ/: 5. Նրանցից Ա ուրիշ ասելիք ուներ: Ուրիշ: Բայց Ա մոտ ասելիքը հավաստի չէր, Ա մոտ զգացումը խոսք չէր դառնում: 6. Նոր ալքիմիական հայտնագործությունների ժամանակներում ֆրանսիացի նշանավոր գիտնական Անրի Պուանկարեն գրել է. «...գիտե, որ գոյություն ունեն ուրանի ն ռադիումիճառագայթները,բայց Աչի

Կազմել ճախադասություններ այսինչ, այնինչ ն այսինչ-այնինչ տալ նրանց նրբիմաստային տարբերությունները:

ն ցույց դերանուններով

դերանվանական անվանական

հոլովմամբ հոլովվող խոլովմամբ հոլովվող

անուններ դերանուններ

Ես, իրար.

դրանք,ոչինչ, որնիցե,նա,

չհոլովվող գոյականաբար

դերանուններ | գործածվելիսհոլովվող

դերանուններ

ոչ ոք.ինքդ, սրանք. ամեն ամենայն. ոք. դու. ինչ-ինչ. այն. որնէ. |

|

|

|

միմյանց. |

ինչ-որ, այսքան. մենք. մեկմեկու. ոմանք. այսպես. այդպես.երբ. մի. ամբողջ. դու. այդ. ամեն ին:. քոչ դամայն, մի քանի. այնինչ. ով:

ինքներս.

ամենքը.

այստեղ.

յուրաքանչյուր. այնպես. ում. իչ,այնտեղ, ինը:

Լ45

այսչափ. ինքը.

(Ձ Ձ-203. Անորոշ դերանունբաղադրիչունեցող տրված կապակցություններում փակագծերիմեջ առնված գոյականներըդնել համապատասխան

թվով` եզակի,հոգնակին թե՛ եզակի,թե՛ հոգնակի: ա/ ԻՄչ-որ /մարդ/ ե/ ինչ-ինչ /պատճառ/թ/ բոլոր /բարեգործ/ զ/ուրիշ/աշխարխ ժ/այլ/երկիր/ բ միքանի հատված ժա/ որոշ /քայլ/ է/ այնինչ /օրենք/ գ/ այսինչ /հոդված/ /վայր/: ժբ/այսինչ-այնինչ ոմն/բանաստեղծ/ դ/ որնէ /դասագիրք/ ը/ գոյականներ՝ Ըը 2-204. Կետերիփոխարենգրել համապատասխան

եզակիթվով բ/ հոգնակիթվով գ/ թե՛հոգնակի,թե՛եզակի, ինչպես օրինակ՝մի քանի ա/

մի քանի ուսանողներ: Փա/ ոչմի.. Փա/ ամենմի.. բ/ ինչ-ինչ... բ/ ինչ-որ

գ/ ո՞ր... դ/ համայն ե/ այսինչ

գ/ այդ... դ/ճույն

յուրաքանչյուր զ// յուրաքանչյուր

ե/ ուրիշ այսպիսի զ/ այսպիսի

... զ/

դ/որոշ

բոլոր զ/զ/բոլոր

ընկերդ.

դ/ իմ սիրելիս

ե/ իմ հայրս

գ/ մեր նման դ/ ինձ մասին

/այլնայլ զ/այլնայլ

ինչ: .

էր: դ/ Ինչ-ինչ պատճառխանգարում

ե/ Քեզ

ե/ մեր վրա

մոտ

գիրք կա:

Փա/ Այդ տղայի համար ոչ մի բարոյականօրենքներչկան:

եղել

բ/ Կյանքի ամեն մի անկյուններում էր: գ/Ներկաներիցոչ ոք չէին նկատումնրա հուզմունքը: դ/ Յուրաքանչյուրըհեռանում էին ծանր տրամադրությամբ: ե/ Ընկերըբերեցերկու գիրք, որից մեկն արկածային էր: :

երգեր,առանցորի զ/ Հնչեցիննան ժողովրդական Ս Տնօրեննիր մոտ է:

Ն գալ,

բալ,

գդալ,

գթալ,

կթել, զուլալ, մոտենալ, թել, ծալ, թնածել, ոխակալ, իջնել, ջահել, վայել, վայելել,ցել, գցել:

Ա. Է. Աղայանի «Արդի հայերենի բացատրական բառարանի» օգնությամբ գրել բռնել, ընկնել բայերի բոլոր իմաստները` ընդգծելով իմաստները: փոխաբերական

2207.

:

բ/ Տղաներիցմի քանիսըհեռացավ:

գ/Նրամեջ մեռել էին ամեն

է

բայ

բոա» Ա կոոոպո աիմեն:

ստացավ իրեն գրքերը:

Փա/Նա

ն

Հավատ, հիվանդ, սեր, բարձր, խոսք, կոպիտ, երգ, կարմիր, հունձ, տագնապ, կապույտ, տխուր, վախ, պուտ, ձիգ, կասկած, օրոր, գեր, անձրն, տույժ, ցող, խենթ, իղձ, խենթ շող, փայլ, մուգ, ումպ, ուղիղ, կիպ:

Ընդգծել բայերը բացատրել, թե ինչու մնացածները,չնայած 2205. նմանությանը, չեն. բայն ի՞նչ հատկանիշներով րջի ձնային բառամ մյուս խոսքիմասերից: տարքնրվու շահել, ավել, ցավել, գործակալ, ործկալ, Ձ

(Ա 2-208. Տրվածգոյականներից ն ածականներից կազմել բայեր. ո՞ր ածանցներնեն առավել կենսունակ: բայակերտ

դ/ ամեն ե/մեկնումեկը

ե/այսքան...

(8 Ձ-205. Գտնել սխալներըն ուղղել: Փա/իմ համար Փա/իմ գիրքս բ/ քո պես բ/ այս վերջերս

գ/ քո

Փա/մյուս.... բ/ողջ... գ/ բովանդակ

Փա/որւԼ... բ/ ամբողջ... գ/ ամենայն...

մի քանի ուսանող,

ԲԱՑ

,

կլիներ: համերգը ձանձրալի

Ա

անից

գործողությանհետ կապվածգործիքի,առարկայիանուն-

՝

Քե րել, գրել, թակել, ըմպել, խաղալ, ուտել, ձգել, փակել, ճոճել, գանձել, ծածկել,օրորել, բացել, գործել, խմել, հագնել, խթանել, փաթաթել,ջնջել: »

Ա

Ձ-210.

»

,

Վեր/ա/-, արտ/ա/-, ներ-, շար/ա/-. ընդ-. ենթ/ա/-. ստոր/ա/-

նո նորբայեր՝ եր՝ ուշադրություն դարձնելով նրանց նախածանցներով կազմել զմել իմաստային տարբերություններին:

գրկել. քննել. բերել. հանել, կցել, պատրաստել. Ա ԱՆԱՆ ոմրավեն նկարել.հյուսել. նվաճել. գործել. գրել, հարել. տպել. խուժել.

Լ. առնել. նորոգել, մարմնավորել. հոսել,

գաղթել. շնչել. կառուցել, վաճառել. վերնա-

գրել,գծել, արձակել. պատռել. դասել: ք

ոնԱ ա եերմաք կանք վերլուծական: դգրկելով

երկու

բառերի ձնաբանական կառուցվածքը՝ հարադրական կամ մբի մեջ՝ համադրականն Մկա

անցնել. ժպտալ. Օգնության գալ.սուզվել. հեռանալ. բափառել. ախ ամբուրել, վախենալ.

նկարվել. կարոտել. չվել. ու վախով խոսել. շողալ. նուզվել,կորչել. իջնել. գլխի ընկնել. ամցնել-գնալ. սիրտ տալ. գրել տալ. թռչկոտել, զգալ. սառչել. տաքացնել. մոխիր դառնալ. խորբաալ, բրատել. հուսախաբ լինել. օլել-ծաղկել. կանգ առնել:

մանել-բերել.

կաղապարըներկայացնել բայով: յուրաքանչյուր (Ձ 2-212. Բայերիձնույթային

Պ. 1. բայարմատ բայակերտմասնիկ/բուժել, կարդալ.../ Ֆ. 2. բայարմատ- բայածանցԷ բայակերտմասնիկ/խոսեցնել.../ 5.3. գղյական-- բայակերտմասնիկ/ներկել, ողբալ.../ 5.4. գռյականէ բայածանց': բայակերտմասնիկ/ձոխրանալ..մ 5 5. ածական բայակերտմասնիկ/պարզել, դեղնել.../ նալ... 6. -- բայակերտմասնիկ/մեծանալ, բանձրանալ.../ ՛է բայաՊ. 7. թվական - բայակերտ մասնիկկամ թվական բայածանց կերտ մասնիկ/երկրորդել,երկուանալ.../ -

5. ածական: բայածանց

ՀԻ 8. Հ.

Տ.

մ Է Ի /ամբողջանալ.. մասնիկ բայակերտ բայածանց դերանուն

մանբայ Ւ բայածանցւ բայակերտմասնիկ /արագանալ.../ Ժ բայակերտմասնիկ /ավաղել, դռռալ.../: 10. ձայնարկություն

9.

գ Հայ-հույ, մունջիկ,չեմ ԱՁ 2-215.

ա Ձ-213. Տրված հարադրականբայերը դասդասել ըստ իրենց ն ձնաբանականկառուցվածքի` առանձին իմաստների արտահայտած ն պատ/զուգաբայական/ սյունակներումգրելով հարադիր, զուգադրական ն հարադիրբաղադրիչի ճառականբայերը: Բացատրելկազմությունը որոշել ձնը: արտահայտության Բ. Գտնել ն դուրս գրել այն հարադրականբայերը, որոնք ունեն իրենց - խուսափել: համարժեքհամադրականձները, ինչպեսօրինակ` խույս տալ Գ. Առանձնացնել սեռային հակադրությունկազմող հարադրությունները,օր.՝ գլխի ընկնել գլխի գցել: Աչքով անել, ծանրութեթնանել, ման գալ, խելքահան անել, հարցուփորձ անել, դուրս անել. գլխի ընկնել, դեմ ընկնել, մեջ ընկնել, տաշել-տաշտշել. ման տալ, ճամփա ընկնել, գճալ-կորչել, թրն գալ, թարգմանելտալ, կուչ գալ. քարշ գալ, լող տալ, մարդ դառնալ, խույս տալ, անց կենալ, զանց առնել. թավալ տալ, իմաց անել, երնան բերել, թիկն տալ, թռչել-գնալ, գոռալծառս լինել, արն անել, ականջ դնել, թողնել-փախչել, երդում գոռգոռալ, ուտել, գերի դառնալ, քար կտրել, գլխից հանել, ծաղիկ հանել /բժշկ.. տարիքն առնել, մարդ դարձնել, արյունաքամ անել, ծեծ ուտել, լույս ընկնել. կարմրին տալ, խելք խելքի տալ, իջնել-բարձրանալ,սնին տալ, ձեռքից գնալ. ուժից ընկնել, տեղահան անել, հուսախաբ անել, խայտառակ անել. արյունաքամլինել, առաջ քաշել, առաջ վավել, մոտ գալ. դուրս ընկնել. ներս գալ, ներս մտնել, վայը գցել, ախ անել, երանի տալ, հարայ կանչել: --

:

շնորհակալութ

Շնորհակալ լինելն յուն հայտնել հարադրությունկազմել` ուշադրություն դարձնելովկապակցվող

քերով նախադասություններ

(ք Ձ-216. Լրացնել պահանջվողբառը: 1. թիկնտալ 5. աղաչանք անել Է .Չ 1.--------6.----վնասել շրջել

3. բացանել«Փ Հ

7. մոտ գալ

Հաաջառարաը

խայտառակել 8.---------

-

ՀՇ

բարնել

9.

հարց տալ»

10.-------

Հ

11.զրույց անել-

12.

Չ

.-

մոտենալ Հ.

քաշել

(Ա Ձ-217. Բացատրել զույգ բայերի իմաստային տարբերությունը ն շարուճակելլրացնել 3-4 բայազույգով: ա/ աչք փակել ն ն աչքը փակել գ/ աչք բացել աչքըբացել բ/ գլուխդնել ն գլուխը դնել դ/ գլուխ պահել ն գլուխը պահել (1 2-218.

Գրել տրված հարադրություններիհամադրականձները ն

քերականականտարբերությունները: տրել իմաստային Փա/

բացա-

ու

գլխի ընկնել -» հասկանալ

Փա/ նեղն ընկնել

Հ

Փա/խայտառակլինել ......

Փա/ ճանապարհ ընկնել Հ........

Փա/առաջ բերել Փա/սրտաճաթլինել

Փա/տակնուվրա անել

Հ........

Փա/ հալից ընկնել Հ Փա/ ոտնակոխ լինել -.......

բ/ գլխի գցել -« հասկացնել բ/ նեղը գցել »......... բ/ խայտառակ անել ...... բ/ ճանապարհ գցել Հ....... բ/ առաջ բ/ սրտաճաք անել Հ...... բ/ տակնուվրալինել բ/ հալից գցել Հ........ բ/ ոտնակոխ անել ».......

գալ........

ԱՁ 2.219. Յուրաքանչյուր սյունակից մեկ բայ բայականհարադրություններ, օր.` անցնել-գնալ: Փ վել Փ աղաչել ձնել

Անել, ընկնել, լիճել, գալ, տալ, բերել, գցել, առնել, դառնալ, կանչել բայեր կազմել՝ որպես հարադիրներօգտագործելով բայերով հարադրական ներքնումտրվածբառերը: ա/ Աշխարհ, գլուխ, դարդ, երես, ճամփա, սիրտ, առաջ, դուրս, ներս, մեջ. վրա, ճիգ, ախ, վայ, երանի, հարայ, ծնունդ, լաց, աղաչանք, սիրտ, թն: բ/ Աղաչանք-պաղատանք,երդում-կրակ, խայք-խայտառակ,ոչ ու փուչ, սու ու շիվան, ջարդ ու փշուր, արյուն-քրտինք, ձեռ ու ոտ, ծանը ու թեթն: (8 2-214.

ալան-թալան, վա՛յ-վա՛յ, կտոր-կտոր, վեց-վեց, խունջիկչում, դես ու դեն, հալ ու մաշ:

բառերի հոլովառությանը:

ձ.--------

Ա.

ու

անցնել եփել

չափել ուտել

խմել

գնալ ծաղկել թափել

թոշնել հարգել ջարդել

ելնել

ընտրել

ն

կազմել

մտնել

փշրել բառամել պաղատել պատվել

զուգա-

բայերը ն ձնակազմությունը /հարադիր/ (ք Ձ-220. Ա. Գտնել հարադրական Ա 5-ակա ցով 5-ական դրա դրանցով բաղադրիչների.

Աննդրանք բացատրելու Բ.Հնարավոր տեղերում

այլ

ձներով: փոխարինել համադրական չնայած պրոֆեսորը, մղումով ներքին ե ինչ-որ Ուշ բայց նրեկո էր արդեն, Նա ներս մտավ ծ լինելուն, ցանկություն հայտնեց մի քիչ էլ աշխատել: :

հանգցրեց շրի զննեցինչ, ա նով ո ռասենյակ, մեջ ճրա մթության հանկարծ լիակատար ամեն

լույսը

ն

արդեն ուզում

կանգ էր դուրս գալ, երբ Մոտ եկավ, ն ի՛նչ. լույսը է դա: Ի՞նչ կետի: լուսավոր առավ մի տարօրինակ ծնունդ է առնում էկրանից: Զարմանալիէ, չէ՞ որ լույսի աղբյուր չկա. արնը առաջացնում, վաղուց մայր է մտել, էլեկտրականհոսանքը ճառագայթում չի այլ աղբյուր է: որ լույսի էր, Թվում խողովակնանջատված իսկ կատոդային սն ստվարաթղթովծածկված որ նկատեց, Ռենտգենը գոյությունչունի: Բայց խողովակնանջատվածչէ: Նա իրեն նախատեցայդ անուշադրուկատոդային թյան համար, սակայն շուտովգլխի ընկավ,որ իր այդ վրիպումըմարդկությանը Իր հայտնագործությանմասին էր մի մեծ հայտճագործություն... տալու որն էլ թույլ տվել) ճկարել իր Բերթային, Ռենտգեննառաջինըհայտնեց կնոջը՝ կմախքը: Ռենտգենին դաստակի էր երնում պարզորոշ ձեռքը: Նկարում մրցանակը: Նոբելյան առաջին ֆիզիկայի շնորհեցին

Ա"

221.

բայական հոմանշային Գտնել Լամ շի

հայացքը

զույգերըն լրացնել /բառարանների

ն դատելու Եվ ինչպե՞ս եմ հաճախ իջել-ստորացել՝ Բարկանալու 2. որ հավետ ն Ուզեցի, ատելու աստիճանի... աստիճանի, Չարանալու 3. պայում ու կամ ճայթում Նրանք ծփանք: կապվենք,Որ սիրով խայտանք ու շաղկապել են Այս օդահանզանգի ներքո: 4. Շա՛տ կուզեի... Ինձ կապել պես: քեզ Այնպե՛ս, Որ մենք երկուսովս դառնանք անքակտելի՝ խաչբառի են, հասկանում 5. Այն օրն են միայն բանաստեղծդառնում, Երբ Հանկարձ են ըմբռնում... 6. Մակայն նրանք Ամեն վայրկյան նախ այրվում 7. Դուր անթթվածին, Հետո միայն հրդեհվում են՝ քարածխի պես... ես ճախընտրումեք վիթխարի ուղտի՞ն: Իսկ ես լրջորեն նճախապատվում Նույնիսկ մկա՛ճը... 8. Եվ ինչպե՞սկարող է նա այդ կռահել. ճա. որ միայն 9. Քիչ ենը ծեծվել է, բզկտվել, գերվել Որպես Հիսուս մի բազմաչարչար: 10. Մի՞թեարդեն պարվ Շատ առիթով: տխրում ենք անառիթ, թախծումմենք չէ ն քեզ համար, Որ կարող է սերը վրեժխնդի՛ր լինել, Վրեժ լուծել.. քաշքշեց այս պարանը: 12. Եվ 11. Իմաստուն էր, բայց շատ ձգեց Ու

1.

`

չափազանցզգու՛յշ

Բրա

եմ ես, Նույնիսկ վախկո՛տ. Անջատումից եմ վախենում. սն արյունումից եմ Կարոտի ան տարվող. նման կամ

Խլուրդի ում ատվո եմը, զալկացիր սողա-

ինչպես սողուն: 14. Կան խայտառակ ժամանակներ, Երբ մարդ եթե իր են դ նում բերնին կապ չի դնում, Ապա նրա ձեռք ու ոտին Ուրիշներն ու դեղեցիր Դարմանե արեդար՝ ճե . Լ 15. դարանի Ինչ խեղեցին մարները կապանք: է հրաշքով: 16. Եվ չի կարող չխոնարհվել, Ու չի կարող ծնկի չգալ՝ Ով ուզում

ցիր

:

պիտի հնչի՛ մեզնից էլ հետո Եվ նայել այնպե՛ս խորքը ջրհորների: 17: Նո Որ մերպեսները Նույն փաղաքշանքից միշտ փշաքաղվեն, նույն

հնչի,

Հոլանդացիք ծովիամենազո՛ր

սարսըռանտաքուկ: 18. նվաղումով ծովից ց, ռ, նշխա՛ր-նշխա՛ր: 19. Դու Հող են հափշտակում, Խլում պատա՛ռ-պատա՛ ինձ չես մերժում: Դու աշխատում ես ժխտել ինքդ քեզ: 20. Եթե հարցնեն Ճարպոտ կժպտա ու կհռհռա: 21. Բթամատս նորից կատակասերին, եմ դնում՝ «Բորբ»,- հնչում է անվերջ, ղողանջումէ կրկին: /Պ. Սնակ/ կոճակին ՛

(4 Ձ-222. Գտնել հականիշ բայերը: 1. Այս հավատով ու հույսով է, բարեկամս, Որ աշխարհում մերպեսները ամեն գիշեր Աղքատ քնում ու զարթնում են հարստացած: 2. Ուստի ատում մի քիչ Ու սիրում-եմ նույնքան Օտա՛ր այդ աղջկան քո անունով: 3. Ես Եվ խռովելեմ նան աշխարհից. Ե՛կ ու վերստին հաշտեցրու՛ դու մեզ: 4. հերքելես մի բան, որ հաստատելէ պետք: 5. Շարժումը ձեռքիդ օդի ձները քանդեցու սարքեց):6. Եվ երկրի վրա շաղախված անցքից Գլխիվայր կախվի չկա խենթ ուրախության ցայտուն շատրվա՛ն, Որին բացվել կա՛ ն փակվել:7. Քարտեզի վրա գետերն են տխուր, Աճող ու փտող ծառերն են տխուր... 8. Թաց փայտի պես՝ Ո՛չ վառվում են, Ո՛չ էլ հանգչում: 9, Ես բռնել /Պ. Սնակ/ ուզեցի,Եվ դու պուկ տվիր, Ես արն ուզեցի, Եվ դու շուք տվեցիր:

(ԱՁ 2-223. Ուրախանալ, արհամարհել, գովաբանել բայերին հոմանիշ հականիշ3-ական բառեր գրել:

ն

(0 2-224.

Տարբեր նախադասություններկազմել հետնյալ բայերով: ն պահպանել զ/ կասեցնել ն կանգնեցնել է/ ծրագրել ն ծրագրավորել բ/ քննել ն քննարկել ն փորձարկել ը/ վերաբերել ն վերաբերվել դ/ հաղթահարել ն հաղթել թ/ հրատարակել ն հրապարակել ն փոխանակել ժ/ դիտել ն դիտարկել փոխել ե/

յ Աո

ցտորձել

Օյ Ձ-225. Բացատրելմեղանչելն

զղջալ

բայերիիմաստայինտարբերությունները:

(Ա Ձ-226. Փակագծերի մեջ տրված բայերից ընտրել ն գրել նախադասությանմտքինհարմարը: 1. Բոլոր օրենքները նրա համար են լոկ. Որ /պահպանեն, պաշտպանեն կյանքում Մարդկայինը. Մարդուն: 2. Համբերությունն արդեն իսպառ հատած, /ապստամբում է, ամբաստանում է/ իմ դեմ. Իմ աչթերն է ճանկռում: 3. Թեպետն բախտ մենք ենբ փնտրում. Բայց բախտը. Բա խտն է մեզ ընտրում, բաժանում 4. Թե նեղելյին շեղեյին մեր Ջոկում, զատում, ո ուղուց` Ուղիղ ճամփի դու /դրդեցիր, մղեցիր մեզ անվերջ: 5. Հայր Սուրբ. եբե եղբ մարդը Որտեղ պետբ է նա րդը հ հավատացյալ է. րտեղ պետբ իր սեղբը /նխոստանա, է ստովանի/: 6. Է խ. սրտի տեղ եբե լիներ լելու ն. Որ /խոստացավ, հանգիստ թեզ «սիրել 7. Դատափետում են բել Ու խստորեն խոստովանեց/

:

խո

կ

:է.

'

ԻԼ

զ

Մ

ես քանդում»: դատել/,Նրա համար, որ դու «Ընտանիք /դատապարտել, 9. Երբ լուսաբացնէ 8. Սենք ասեղ թելել բնավ չենք էլ /իորձարկել,փորձել: է Ու՛ խուզարկել/ /խուզել, կիսամութն լրտեսումապակիներըմեր խավար, 10. ես... ճրա համար Ուռիները Դու երնի արթնանում անկյուններըմեր տան, 11. Զույգ թվերը ճանապարհ: ջրին են, Որպեսզի /ցույց տան, ցուցաբերեն/

են կենտերին, Տիրում էլ գիտեմ: Բայց փառք նրա՛նց, Ովքեր տիրում են/ զույգի այնպե՛ս, Որ հեշտությամբ/զատումեն, անջատումեն, բաժանում են /նն մեկնում, Վանք վրա: 12. Տրեխավոր, մաշիկավոր, բոբիկ ոտքով /Պ. Սնա Ս գյուղից: ամեն Հեռու-մոտիկ գյուղից գնում/ Հեռու իկ մ, ենենգնում) ուղնորվում,

ես

բայականարժեք տարբերբառարաններից (8 Ձ-227. Դարձվածաբանական ունեցող 10-15 դարձվածքդուրս գրել: (ք Ձ-228. Գրել բայականածանցները ն յուրաքանչյուրով բայ կազմել:

ածանցնմերից: Ինչո՞վեն տարբերվումմնացած (Ը

2-229.

Կազմել զմել

բայերի անո հեւտտնյալ յալ բայերի

րոշի

ն

կատարյալի հիմքերըն րյալի հիմքերը նկ

Յուրաքանչյուր բացատրել կազմության օրինաչափությունները: լրացնել5

օրինակով:

5.գրել, կարդալ...

5.

.

գտնել, թռչել... Տ.ցատկոտել,գրոտել, կտրատել... գալ, ուտել, լինել, դառճալ...:

.

38.

շարքը

մոտենալ, անշարժանալ... նստեցնել,խաղացնել,թռցնել... գրվել, երգվել...

սահմանել` բերվածօրինակներից Փակագծերում ելնելով՝ Ա Ներկայի /անորոշի/հիմքով են կազմվում ու Ե խոնարհման կրավորականյերի... պարզ, բազմապատկական

վազել, գրվել, թռչկոտել րորոկանու վագր վազել, գրվել, թռչկոտել վազող, գրվող,թռչկոտող վազեմ..., գրվեմ..., թռչկոտեմ... վազե՛ք, գրվեք...

թա

«Հ -

Հ

Հ. .

Ր -

-։

.այ

չեմ

չեմ

...յ

մի՛վազիր, մի՛ գրվիր, մի՛ թռչկոտիր/

թռչկոտի...

ննչսոսկածանցն ունեցողբայերի...

հասնել, փախչել

թոչկոտեմ..../

հասնում, փախչում

-

հասնեմ. փախչեմ. ա խոնարհ ման աաաական յերի... վազեցնում հանգստացնում, հասնող, փախչող հասնեմ..,

հանգստացնել,վազեցնել

չ

չ

-

ելնեմ

-

հանգստացնեմ,

-

-

լ

-

ր

5.

Ախոնարհմանածանցավորբայերի

-

հեռանամ, վախենամ չեմ հեռանա, չեմ վախենա

-

կհեռանամ,կվախենամ պիտիհեռանամ, պիտի վախենամ

-

Ե

-

հիմքովեն կազմվում՝ Անցյալի /անցյալ կատարյալի/

Բ. տ

վախենում

հեռանալու, վախենալու

-

հեռանա, վախենա

«

-. հեռանում,

հեռանալ, վախենալ հեռանալիս, վախենալիս

»

պարզ բայերի ... գրեցե՛ք/

խոնարհման

գրեցի..., վազեցի...

»

բայերի...ընկած ՑՆ: արիաունեցող ման նկա ոի նկի ՛ հեր, Հնկեջ ռած,

ը

-

Դ

,

ըսկիր

թռիր,

Մ

»

ռ

Հ

Ճ

ն

խոնարհմանպարզ

ածանցավորբայերի...

- կար ամեք" Աա հեռաեղ անար հեռացե՛ք

հեռացի՛ր բայերի պատճառական ""

վախեցած,հեռացած

,

վախեցի՛ր

»

:

հասնի, փախչի կհասնեն կփախչեմ

-»

152.

ՐՀ

թ

Ր»

:

վախեցե՛ք, կ

հայո

Ըասկատցրու ազար ՆԱ լ

լոր

-

մի

վազեցրու,

Ծի՛հանգստացրեր,մի վազեցրեք, հազցրեք |

ԼՈՆ

-

Հ

ռ

-

-»

մր մ«Եմ էիտի, Աա զեմ. չեմ

-«

Հ

Հ

.

ց լեմ

ո

ոԻ.. բոկանքս հա վազած,գրված, թռչկոտած զապկլուպյվեիա վազեցրեք,հագցրեք հանգստացրեք, վազի, գրվի, թռչկոտի ք ացում կվազեմ..., կգրվեմ..., կթռչկոտեմ...

վազում, գրվում, թռչկոտու

-

-

ց

ք

՞

5. Ա

00 2-230. Հ.

- հանգստացնելու վազեցնելո ո»վազեցնոլիս ԽԱ ե կաոի,Սեզի Աաող կհա ե ըրաւ կեր ւրա Հեի, -» պիտիԳոն իոպիտի վազեցնեմ, ե խանկամ ան առաաոինի բայերի արհ Հց պտալիս ա Ախո պարզ ժպտալու ժպտալ աոոմ պիտի ժպտամ կժպտամ Հ պտա'մի ժատա

-

յ

:

(1 Ձ-231. Ա. Դուրս գրել բայերը, մեկ գծով ընդգծելբայակերտմասնիկները,

երկու գծով` ձնակազմական հիմքերը` վերջիններս բաժանելով պարզ ն ներածանցավոր հիմքերի: Խաններածանց/ կողքին՝ անորոշինը,օրյալի հիմքով կազմվածների «ֆ պաշտպանել

էր

հիմք) պաշտպանում /անորոշի "Բ

-

հուլիսի 22-ին ինկվիզիցիայի դատարանը հարկադրեց գ ալիլեյին հռոմեական եկեղեցու դատարանիառջն հրաժարվել Կոպեռնի1633

թ.

կոսի ուսմունքից: «Հրաժարվի՛րքո վտանգավորմտքերից ն ապաշխարի՛ր»,էին սրբազնագույն գերապատիվկարդինալները: Մեծ գիտնականը ծնկաչոք, մի շապկով, այսինքն ապաշխարող մեղավորի հագուստով, ձեռքը դրեց ավետարանին ն բազմության առջն, որը հավաքվել էր եկեղեցու բակում, կարդաց ինկվիզիտորների շարադրած մեղայական ճառը, որի մեջ ասվում էր. «Ես` Գալիլեո Գալիլեյս, անձամբ ներկայանալով դատարան ն ծունկ չոքելով ձեր առաջ, սրբազան ն գերապատիվ կարդինալներ, երդվում եմ, որ առաջիկայում` գիտելիքների աշխարհում պրպտումներ կատարելիս, չեմ ասելու կամ պնդելու գրավոր կամ բանավոր այնպիսի բան, որն առաջ կբերի իմ նկատմամբ նման կասկածներ... Ի հաստատումն որի` սեփական ձեռքով ստորագրեցի հրաժարականըն բառ առ բառ կարդացի Հռոմում՝ Միներվայի վանքում 1933 Ի. հուլիսի 22-ին...»: Ավանդություննասում է, որ իբր թե Գալիլեյն անսպասելիորենկանգնել է ն հայացքը դեպի երկինք հառած` բացականչել. «Այնուամենայնիվ այն /Երկիրը/պտտվումէ»:

պահանջել

ն

ԸԶՁ Ձ-232.

Տրված բառերիցթե՛ -ելն թե՛ -անալ բայակերտներովկազմել բայեր՝ ցույց տալով նրանց իմաստայինն քերականականտարբերությունները, ինչպեսօրինակ

ճեգ

կարճ Ջ

կարճանալ

Սաքուր, կոպիտ, բարդ, մանը, նեղ, չոր, դատարկ, գիշեր, հաճախ, քար, բարակ, պարզ, պինդ,դանդաղ: (1 Ձ-233. Թվալ-թվել, ծխալ-ծխել, ծփալ-ծփել. ցողալ-ցողել բայազույգերը տարբերվում են լծորդությամբ, որից էլ բխում են իմաստային ն ն քերականական տարբերություններ. կազմել Ճճախադասություններ համոզվելդրանում:

ԼԱ Ձ-234.

Առանձնացնելպարզ

/աններածանց/ն ածանցավոր /ներա-

ծանցավոր/բայերը՝լրացնելով հետնյալ աղյուսակը: ՊԱՐԶ

ՍՈՍԿԱԾԱՆՑԱՎՈՐ

ԱԾԱՆՑԱՎՈՐ

| ԿՐԱՎՈՐԱԿԱՆ

ԱԶՄԱՊԱՏԿԱԿԱՆ

ՊԱՏՃԱՌԱԿԱՆ

նկարվել | վազեցնել մաքրել թռչել թռչկոտել Սեծանալ, ջարդոտել, հեռանալ, կտրատել, գրվել, աղմկել, ամպել, մխիթարել, հրճվել, կապտել, մոլեգնել, տառապել, թախծել, իջնել, տանել, մերձենալ, վախենալ, դիպչել, մեծացնել, կորցնել, մորթոտել, փախչել, մոտեցնել, հագցնել, երգել, բռնոտել, կարդալ, հանգչել, ասեղնագործել, ցատկոտել, հիանալ, սառչել, ուռչել, ծիածանվել, պատառոտել, հեռացնել, ժպտալ, հեռացվել, պատմել, թռչել, փետրատել,ծռմռատել, անցնել, երկնել, գտնել, թողնել, ժանգոտել, սիրվել, փայլատակել:

ա

ԱԱ վազել ւ փախչել, զարդարել, հերբաոի Խաղը Ի կարդալ, -235.

Կազմել

տրված

բայն

ատճառականը:

մոտենալ, հանգստանալ, զգալ, հասկանալ, պայթել, նստել, խմել, հիշել, իջնել,ֆշշան, մղկտալ, զբաղվել,կանգնել:

(Ց Ձ-236. Հետնյալ բազմապատկական բայերում ընդգծել ներածանցները.

ո՞րածանցներնեն

առավել գործուն:

Կտրտել, խոցոտել, հուրհրատել, փայլատակել, կոխկրտել, բոցկլտալ, կրծոտել,փշրտել, փնտրտել, փետրատել,ցատկտել, կապոտել, կայծկլտալ, ջարդրտել.խառնշտորել, ճանկռտել, քաշկռտել, խառնշտել, պաչպչորել, բզկտել,մորթոտել,կոտրտել, ցատկոտել: ք 2-237. Ո՞ր բայերը բազմապատկական չեն: Կրծոտել, Ծակոտել, արյունոտել, ցատկոտել, թանաքոտել, ժանգոտել. սատկոտել, պատառոտել, կապոտել, կեղտոտել, կարոտել, հոշոտել, ձյունոտել, փոշոտել, ջրոտել, պոկոտել, ջարդոտել, յուղոտել, մորթոտել, մեղրոտել,խոցոտել: կազմել՝ ան բայեր բայեր կազմել -238. Բազմ ԷՍ Ձ-238. Բազմապաատկական Փ Արմատիկրկնությամբ՝դողալ, ծակել, չափել, վազել, ձգել, փայլել, տաշել,

ծամել, շողալ, ծախել, ձնել, ծորալ, բախել, ճաքել, թափել, ծռել, զնգալ, քաշել,գոռալ, ճռալ, դռալ, ծալել, խշշալ, դողալ. փորել: ՓԱծանցմանմիջոցով /-ատ-, -ոտ-, -կոտ-, -տ-, -կլտ-, -կտ-, -ռտ-, -րտ-, -շտ՛ բռնել,խոցել. կոխել, կապել, կրծել, մորթել, նստել, պատռել, ջարդել, ջնջել, ցատկել, կծել, կտրել, կոտրել, քանդել, փնտրել, փշրել, թռչել, պոկել, գրել, փետրել,խառնել:

բազմապատկա

Էյ 2-239. Բերված արտահայտությունները փոխարինել բայերով` ա/ շատ կտորներիվերածել զ/ մի քանի տեղիցպինդ կապել է/ այս ու այն կողմ ծռել ճստել կողքի բ/ միքանի հոգով կողք վեր-վեր թռչել գ/ ը/ այսուայն կողմ վազել թ/շատերինշատ անգամներխաբել դ/այս ու այն կողմ քաշել ե/ սրիկամ սվինիհարվածներով սպանել ժ/ այս ու այն կողմիցկայծ տալ:

ՕՁ Ձ-240. Ա. Ընդգծել այն կետերը, որոնք մատճանշում են բային բնորոշ քերականականկարգեր: Բ. Ձեր ընդգծածներից առանձնացնել նրանք, որոնք բնորոշ են բայի ն դիմավոր,ն՛ անդեմձներին: ա/ սեռի դ/ առկայացման է/ անձի ն ոչ անձի ժ/ ժխտման ժա/ թվի ե/ ստորոգման բ/ հոլովման ը/ դեմքի ժբ/ եղանակի գ/ խոնարհման զ/ խնդրառական թ/ ժամանակի ,

(Ա Ձ-241. Բ սյուճակի բաղադրիչ-նախադասությունները Ա սյունակի նույն շարքի նախադասություններիտրամաբանականշարունակությունը չեն: Արտագրել՝ճշտորենձնակերպելովբայասեռերիարտահայտած ընդհաճուր

իմաստները: Ա

Բ

Ներգործականսեռի բայերը ցույց տալիսմիայնպիսի գործողություն,

են

անցնումէ | որխնդրից

Կրավորական սեռի բայերը ցույց են տալիսմի այնպիսիգործողություն,

|

ենթակայի՝

|

ենթակային:

որի կատարմանհամար չի պահանջվում մի անմիջականառարկա`իբրն ուղիղ խնդիր:

Չեզոք սեռի բայերը ցույց են տալիս | որի ժամանակ տրամաբանական սուբյեկտի, տրամաբանական քերականականենթակայիկատարած

սուբյեկտի միայնպիսի գործողություն,

ԳԱ ամար պահանջվում ուղիզ

աար

է

՛

կան, չեզոք. ի՞նչէ ցույց տալիսսեռիքերականականկարգը: Վերանորոգել, կարդացվել, քայլել, բնակվել, զարդարել, վազել, գժվել, ջարդել, գնահատվել, աճել, գանգատվել, պղտորել, հրավիրվել, թռչել, հրաժարվել, արհամարհվել, լռել, խղճահարվել, կառուցվել, մեռնել, հուսահատվել, զվարճացնել, մեծանալ, մռայլվել, դիտել, սիրել, սիրվել, սիրահարվել, սնանալ, վհատվել, նկարել, զարդարվել, լսել, սափրվել, սպասել, ցնորվել, մոռանալ, շպարվել, դավաճանել, մեծացնել, օծվել, ամաչել, վախենալ,ողջագուրվել, դժգոհել, խուսափել: (ԱՁՁ-243.

Խմբավորելբայերն ըստ չեզոք սեռի իմաստայինդրսնորումների: Լվացվել, համբուրվել, գժվել, զբաղվել, զմայլվել, սանրվել, պաչպչվել, խելագարվել, հարձակվել, բնակվել, ողջագուրվել, զուգվել, զարդարվել. հաշտվել, սխալվել, բախվել, հագնվել, գանգատվել, թաքնվել, հրաժարվել, գրկախառնվել, պատրաստվել, պաշտպանվել, սափրվել, համարձակվել, նմանվել, վհատվել, փաթաթվել, ասվել, յուղվել, օծվել, շպարվել, մաքրվել շփվել, տեղափոխվել:

|

(Զ Ձ-244. Հանձնվել, պատրաստվել, սկսվել, բաժանվել, շարժվել, փակվել, բացվել, տեղափոխվել, հուզվել, մաշվել, վառվել բայերը գործածել

մեյ

ս

Թ

այեր: Բոր

կրավորականսեռի, մե՛կ Բուններում մե՛կ որպես

Ա

հոմերոսյանՏրոյայի անկումից մի քանի հարյուրամյակ առաջ: Բազում առասպելներէ ծնել այս արտասովոր կառույցը. մեր օրերում հարյուրավոր են հետազոտել այս ավերակները: Հուղարկավորման գիտարշավախմբեր ժամանակ այրված մարդկանց աճյունների մնացորդների ռադիոակտիվ հետազոտությամբպարզվեց շինության տարեթիվը՝ մ. թ. ա. 1900-1600 թթ.: Բոստոնիհամալսարանիպրոֆեսոր Ջերալդ Հոքինսը կենդանացրեցմեռյալ, համր քարերը: Նրա կողմից բացվեց մարդկության պատմության առավել վաղ շրջանի էջերից մեկը: Պարզվեց, որ Սթոունհենջը հնագույն աստղաէ, որտեղ դրուիդ քրմերի կողմից զարմանալի ճշգրտությամբ նշվել դիտարան են օրացուցային ժամանակը, որոշվել տարվա եղանակները ն նույնիսկ կանխատեսվել Արնի ն Լուսնի լխավարումները. Հոքինսը ապացուցեց քարե կամարների դիտասնեռակ լինելը: Աստղադիտաբազմատոննանոց րանիգաղտնիքըբանավոր միմյանց էին փոխանցում դրուիդ քրմերը: Անթիվ նվաճողներըչխնայեցին հնագույն մշակույթի այս օրրանը, ն Սթոունհենջը անհետացավդարերի խորքում: Իր Սթոունհենջն ունի նան Հայաստանը, միայն թե շատ ավելի «տարեց»: 1994 թ. ակադեմիկոս Պարիս Հերունին ուսումնասիրել Միսիան քաղաքից 3 կմ հեռավորության վրա գտնվող նախապատմական քարակոթողները, հայտնաբերեցաստղադիտարան ն հեթանոսական տաճար /ՍՄթոռունհենջից 3500 տարի առաջ/: Քարահունջ աստղադիտարանում հայտնաբերվել են բազումաստղագիտականգործիքներ, որոնք ունեին զարմանալի ճշգրտություն. աստղադիտարանիգիտնականները քաջ գիտեին Արեգակի, Լուսնի, ու աստղերիշարժման օրենքները, Երկրի գնդաձն լինելը... մոլորակների /Ըստ Մանկականհանրագիտարանի /«Ո՞վ, ին՞չ,որտե՞ղ»/ ՃԲ. Նշել շարահյուսական համանիշների բովանդակային ն կառուցՎածքայինտարբերությունները:

կրավորա-

Լք Ձ-242. Տրված բայերը խմբավորել ըստ սեռի` ներգործական,

տանջվել,

«աշխարհի ութերորդ հրաշալիքն» են՝ Սթոունհենջը,որը կառուցվելէ քարերը

որպես չեզոք

(Ա Ձ-246. Ապրել, աշխատել, անցնել ն նայել կրկնասեռ բայերով կազմել ճախադասություններ ն՛ չեզոք,ն՛ ճերգործական6շանակություններով: ,

(Ա Ձ-247.

ԱԱ ի ը/ Գրել «թարգմանել ի՞նչ/ը/ Լ - Հի՞նչ/ը/ «ուղարկել

օ

«

խմեցնել ---ո՞ւմ--- ի՞նչ/ը/

ո՞ւմ.

«կառուցել ի՞նչ/ը/

--- ո՞ւմ--- ի՞նչ/ը/

«

նվիրել

զ

հիշեցնել

նախատել

մոռանալ

ա

-

.

Կազմել բառակապակցություններ պատասխանելովբայերին

հարցերին: հաջորդող

Արտագրել՝ ներգործական կառուցվածքի ճախադատոթյունները ' մատուցելո՞ւմ -- ի՞նչ/ը/

/կամբաղադրիչնախադասությունները/ փոխակերպելով կրավորականկառուցն հակառակը՝ վածքինախադասությունների կրավորական կառուցվածքի նախադասությունները փոխակերպելով ներգործական կառուցվածքի: Անգլիայի ճահճոտ մի հարթավայրում վեր են խոյանում վիթխարի քարեր, որոնք դասավորված են խիստ որոշակի կարգով: Այս արտասովոր

,

կարազարդել պատժել---ո՞ւմ

ի՞նչ/ը/

գ

գրկել ո՞ւմ «հարգել ո՞ւմ «փանձնելո՞ւմ ՝

ո՞ւմ

յ

ո՞ւմ

ի՞նչ/ը/

ո՞ւմ

հ՞նչ/ը/

ԷԱ Ձ-255. Գրել Ա ն Ե խոնարհման5-ական անորոշ դերբայներ ն կազմել ճրանց վաղակատարիձները՝բացատրելովկազմության առանձնահատկու-

թյունները:

(ք Ձ-262. Ա. Դուրս գրել անկախդերբայներըն որոշել նրանցձնաբանական ու

առանձնահատկությունները: շարահյուսական

Ընդգծելկախյալ դերբայներըն նշել տեսակը: հիմքերը: Կազմել նրանցանորոշի ն կատարյալի Գերմանացի մեծ ֆիզիկոս, ֆիզիկայի գծով Նոբելյան մրցանակի Վիլհելմ Ռենտգենը մի անգամ՝ իր աշխատասենյակումփորձեր դափնեկիր կատարելիսճամակ է ստանում այսպիսի բովանդակությամբ. «Պարոն Ռենտգեն, խնդրում եմ Ձեր հայտնագործած ճառագայթներից մի քիչ ուղարկելիմ կրծքում մնացած ատրճանակիգնդակիդիրքը որոշելու համար: Շատ զբաղվածլինելու պատճառով ես չեմ կարող անձամբ գալ Ձեզ մոտ: Ընդունեցեքհարգանքներիսհավաստիքը»: է. Զարմացած,մի քիչ էլ զայրացած գիտնականը նրան պատասխանում մոտ չկան մարդու «Հարգարժանպարոն, ցավում եմ, որ այժմ ինձ լուսավորող այդ ճառագայբները: Բացի դրանից էլ ճառագայթօրգանիզմը ներուղարկելը մի փոքր դժվարության հետ է կապված: Լավ կլիներ, որ Դուք վործը հեշտացնելու համար Ձեր կրծքավանդակը ուղարկեք փոստով: Խոստանում եմ այն ստանալուց հետո անմիջապեսհետազոտել: Ընդունեցեք հավաստիքը: Վ. Կ. Ռենտգեն»: հարգանքներիս Բ.

Գ.

Էք Ձ-256.

Ընդգծել վաղակատարն հարակատարդերբայները, բացատրել նրանցկազմությունը: 1. Եսեմ հեքիմը,Այս հողի պտղից,ծաղկից,խոտերիցդեղանյութքամող, Նախնյաց հավատով ցավը դարմանող,ծերուկ հեքիմը /ՄԿ/: 2. Իմ կիսված հայրենի՛ք, գեղեցի՛կ՝ որպես սերը անհաս, Ավերված իմ եզե՛րք, դու ցավո՛տ՝ տապալված փառքի պես, Եվ կիջնի իմ հոգին Անիի սրբատաշ քարերին, Վիրավոր հավքի պես կճչա գիշերվա խավարում Ու կզգա նա իսկույն, որ կրակն անթեղված դարերի Կարոտից ծանրացած իր թներն ու կուրծքն է այրում. Այդ այրված, այդ խանձվածթների տխրագինշառաչով Կգա նա նորից չափելու սահմանները ցավի... /ՎԴ/ 3. «Գիտճական» բառը մեզ համար հավասարազոր է «ճշմարտություն որոնող» արտահայտությանը, այսինքն՝ գիտնականնանհայտըհայտնաբերած,անճանաչելին ճանաչած, անիմանալին իմացությանվերածած, հայտնագործությունկատարածմարդնէ: (Ա Ձ-257. Կազմել հետնյալ բայերի հարակատարդերբայը ն առանձնացնել նրանք, որոնք կարող են ձնակազմիչլինել, այսինքն` հանդես գալ դիմավոր ձներիկազմությանմեջ: Ալեկոծվել, աղոթել, արհամարհել, հոգնել, կանգնել, բարկանալ, հավաքել, հրապուրել, հավաքվել, ալեկոծել, արհամարհվել, բանտարկել, բանտարկվել, դժգոհել, շիկնել, պարել, վախենալ, հագենալ, հայտնել, հրապուրըվել, ձուլել, ձուլվել, հնձել, վճռվել, ծաղկել, գծել, ծնվել, խմել, կեղծել, մտածել, վաճառվել, ապշել, ապրել, արարել, խորովել, ճշանել, սիրահարվել, պառկել, սառչել, այրվել:

(Ձ Ձ-258. Գրող, ծառայող, ծաղկող, ասմունքող, մատուցող, ծնող, ընթերցող, վաճառող,քերթող,ուրացող, սիրող,ընտրող,արդյունաբերող,գուշակող բառերով կազմել 2-ական ճախադամսություններ, որոնցից առաջինում առավելապես բայականիմաստմ է դրսնորվում,երկրորդում՝առարկայական: (ԱՁ Ձ-259.

Կազմել գրել, կարդալ, փախչել, բարձրացնել, անցնել, իջնել, քայլել, գտնել, մատուցել,ընտրել բայերի համակատարդերբայը: ԷԶ Ձ-260. Որնէ հեքիաթհորինել`որպես բաղադրյալ ժամանակներիկազմիչ օգտագործելովհամակատար դերբայըօր՝գնալիս է լինում, տեսնելիս է լինում ...: ԼԱ Ձ-261. Բուհական մասնագիտականդասագրքերից ընտրել մի ենթավերնագիր/4-5 էջ/ ն, դուրս գրելով անկախ դերբայները, կազմել ճրանց հաճախականության աղյուսակը՝ թվերովարտահայտված:

(Ա Ձ-263.

Որոշել ընդգծված դերբայների տեսակը

ն

բացատրել նրանց

տարբերությունները: ձնաբանական-շարահյուսական-կիրառական

մարդուն հարցնելու լինեին, թե Եթե քարե կացիններ պատրաստող է օգտագործելու մարդնապագայումինչպիսի կացիններ ն նրանցիցինչպես է օգտվելու, ապա այն ժամանակ կացնային գործի նույնիսկ ամենահմուտ վարպետն էլ հազիվ թե կարողանար պատմել շոգեմուրճի, հիդրավլիկ մամլիչի ն մեր ժամանակի ուրիշ մեքենա-գործիքներիմասին, նրանց պատրաստելու,մշակելու ն օգտագործելու մասին: Մեր օրերում նույնպես մենք ինքներս մեզ կարող ենք հարցնել, թե կիբեռնետիկականմեքենաներն ի՞նչ կարող են տալ ն ի՞նչ են տալու մեր սերունդներին: Եվ հարկավոր է առանց ամաչելու խոստովանել, որ այդ հարցինմենք հազիվ թե ավելի լավ պատասխանենք,քան քարանձավաբնակ վարպետը: Այս բոլորն իմանալու միայն մի ճանապարհ կա, ն այդ ճանապարհն անցնելուէ կիբեռնետիկայի այսօրվա պրոբլեմներիլուծման վրա անխոնջ ն համառ աշխատելու միջով: /Ըստ Ի. Ա. Պոլետանի/ Ա Ձ-264. Տրված բառերիշարքում ընդգծելանկատարդերբայը: աղաչում, ռադիում, այգետնկում, Ստուգվում, ցուցում, ռադիորընդունում, հում-հում, վախենում, փոշիացնում,փոշիացում, անցում, հիանում, հիացում, խուսանավում,սառչում, ռադիոունկնդրում,առասպելացում,ավիանկարահանում, բոցավառում, զրուցում, բազմախոստում,սիցիլիում, գերշիկացում,

կալցիում: ցնցվում,գոլորշացում,գոլորշիանում,խփվում,ինքնահարդարում, ՝

միավանկբայերը, որոնք -ում կատարդերբայ չունեն: (դ

Ձ-265. Գրել այն 3

ջարդել-ավերելեն, ն Հա յաստանովմեկ սփռված քարերն անհետագայում վերջավորությամբ կոթողի քանդված

մեկ Տրված բառերով կազմել 2-ական ճՃախադասություններ` առարկայականնշանակությամբ/որպեսգոյական/,մեկ բայական: Շարժում,շերտահատում,առաքում, ատոմավերծում, ներշնչում, լուծում, արտաբերում, նկարահանում,թունավորում, կանխագուշակում, կապարապատում,սահմանում, ուղղում: ԷԱ Ձ-266.

(Զ

Ձ-267. Դուրս գրել այն դիմավորբայերը,որոնց կազմումկա

դերբայ: «Ռոբոտ»

անկատար

պատկանումէ չեխ երգիծաբան-գրողն հրապարակախոս Յարել Չապեկին: Այն հաստատապես մտելԷ ն շարունակում է մտնել լեզուների մեջ: Չապեկի ռոբոտները ինժեներ Ռոսսումի հնարած շատ կենդանիավտոմատները,կատարելապեսհարմարեցված են բանվորների փոխարեն հաստոցների վրա աշխատելու համար: Նրանք մարդկային զգացմունքներով օժտված չեն ն զրկված են մարդկային պահանջներից: Սնտիճանաբար կատարելագործվելովռ̀ոբոտները դառնում են ինչ-որ այլ բան ն դրամայի վերջում ոչնչացնում են իրենց տերերին, բայց ստիպված իրենք էլ են զոհվում, քանի որ միայն մարդիկ են տիրապետումռոբոտների պատրաստմանգաղտնիքին... բառը

(ԱԶ Ձ-268. Գրել Ա ն Ե խոնարհման5-ական բայեր, կազմել նրանց ժխտական դերբայը ն բացատրելկազմությանձնը: ԸԶՁ Ձ-269. Նշել, թե ո՛ր դերբայներովեն ձնավորվել տրված դիմավորձները՝ գնում էր, հավատացել է, երգելու էր, երազում է, չեմ խաղա, խմելու էր, մռտեցել է, չէր գրի, գնացել էինք, չէինք խաղալու, բռչում ես: (8 Ձ-270. Ա. Դուրս գրել բայի՝ ա/ անդեմ կամ դերբայականձները. կազմել ինքնուրույն գործածությունչու-

նեցող դերբայաձները: բ/ դիմավոր կամ եղանակային ձները. կազմել իճքնուրույն գործածություն ունեցողդերբայաձները: ու տարբերուԲ. Բացատրել ա ն բ խմբերիբայերի ընդհանրություններն

թյունները: Ավանդությունն ասում

է, թե Աստված ցամաքն ստեղծելիս կանգնել է

հայոց լեռների վրա իր հունցած անորոշ զանգվածը հսկայական մաղով մաղելով` փափուկ հողը մի կողմ է լցրել, իսկ մաղի տակ մնացած մեծ-մեծ քարերը՝ այստեղ՝ Հայաստանիտեղը: Թվում է, թե այստեղ, այս հողի վրա, քարե վիթխարի մի կոթող կամ արձան է եղել` Հայաստանի ու հայ ժողովրդի քարե կոթող-արձանը,որը ն

այդ

բեկորներնեն...

Երի՛ցս իրավացի էր Մարիետա Շահինյանը՝ հին Հայաստանը նմանեցայն աղքատին, որի նելով Լերմոնտովի նշանավոր բանաստեղծության Այո՛, միայն քար ձեռքի ափի մեջ հացի փոխարենքար են դրել: պարզված է ամեն ավերումից ու դառնում քար ինչ ն ամենից ավելի` քար, որովհետն տառաշատ հետո՝ թե ձեռագիր կոթող, լինի, շենք տառապանքից ն ամեն տեսակ քար կա Շա՛տ տեսած սիրտ... մարդկային պանքներ բայց այստեղ... անգրագետքար համարյա չե՛ս գտնի: Հայաստանում, ամեն մի քարի հետ, Զգույշ քայլիր այս հողի վրայով ն զգույշ վարվիր ու քարաքոսովպատած... մամուռով որնարտաքինիցկոպիտ է, չեչոտ, չոր Զգու՛յշ. որովհետն եթե եղունգով փոքր-ինչ մամուռը քերես, նրանցից մեկի վրա նախնադարյանմարդու գծանկար կտեսնես, նշանագրե՛ր,արասեպագիր արձանագրումեական,խուրիտական,աքքադական-ասորական թյուններ,զարդ ու քանդակ... են այս քարերը, մեր քարերնեն... Ոչ միայն գրագետ՝ ստորագրվա՛ծ են հողի վրա Հռիփսիմեն, Գեղարդը, այս կնիքն քարե ինքնության Մեր Էջմիածինը, Կարմրավորը... Աղթամարը, Պատահակա՞նէ արդյոք, որ ամեն թշնամի ու նվաճող աշխատել է կոթողները, փշրել մեր առաջին հերթին ավերել մեր ճարտարապետական հողի վրայից կամ այս ստորագրությունն մեր ջնջել ա յսինքն` խաչքարերը, քերելմեր ինքնությանկնիքը... Հայաստա՛ն.քարերի՛երկիր, քարաստա՛ն.../Գ. Էմին/ 7 Գ. Գրել շարադրություն «Ինչի՞մասինեն վայում,ինչի՞մասինեն քարերը» հայոց երգում վերնագրով: քարերը» վեր հայոց րգում

ը

Ձ-271. Ա. Ընդգծել բայերը: Դուրս գրել

դիմավորբայերը ն խմբավորել

կարգի: եղանակիքերականական Ընտրել նրանցից մեկը ն կազմել սահմանական եղանակի բոլոր կամ հարաբերական/: ժամանակայինձները /7 գլխավոր ն 21 երկրորդական Թեկուզկրակվես՝ձյան պեսհամբերիր, Կինըաստվածինման է, իրավ, Ձյուն եղիր,որ նա քեզ գարունբերի: Բայցիր ետեիցաշխարհներտարավ. աշխարհին,Թե չէ ինչքանշատ իր ոտքնընկնես՝ Այնքանչեն նայել աստղերն ես՝ Սերն էլ չի թողճիիր ոտքնէլ գրկես: աստղե աչքերին: Որքան նրա անհաս՝ Բայցինչքանշատ եմ ես նրան նայում, Քեզ կիննաստղիպեսկմնա դառնաս: աստղագետ Այնքանհայաւյքնէ նա ինձ խնայում: . Թեկուզ հանճարեղ Կ, եղնկահեզ կնոջմի Թեկուզ -Էլչի խնայի,թե էլ չնայես, Սիրտիմ,քի՛չ սիրիր,որ շատ սիրենքեզ: ՄարմինըտիրեսՏիգրանՍեծի պես, Բայ լավ իմանաս՝ Ինչքանշատ վազեսաղբրիդետնից, Այնքանշատ պիտիվառվես ծարավից: Չպիտիդառնաս Բայ նա կվառվի,հենցոր դու սառչես, 'Դուկնոջ ոգու աշխարհակալը,հավերժ Կիննէ պարգնել քեզ Վազելով կգա՝հենցոր դու փախչես:

ըստ

Բ.

ար յար.

/Հ.

Շիրազ

լրա

Ա

ա

աաաաաա աաա միա

աաաաաթաաթիլ իյլլ աաաաաաաաաաաաաահտարաարկյոյմիայանրաթիայհիկկխթրապ յաջորդ

կատարյալ ժամանակաձնով ԱՁ Ձ-272. Դուրս գրել սահմանականեղանակիբայաձները ն որոշել նրանց ՓԱմցյալ ես այն աժՈրոնել/, ն բաղադրյալ քերականական հատկանիշները: Առանձնացնել պարզ /գտնել/ հին, ամառ:

/պայբել/.. տնակը Ծվատարուը

ժամանակաձները:

Նրա առջն դրված էր Վալտեր Սկոտի «Լճակի կույսը», որի կողքին հենց նոր գրած նոտաներնէին: Իոսիֆը կարդաց.«Ավե՛, Մարիա»: -Օհո՛,- բացականչեցնա,- բա դու ասում էիր, թե աղոթել չես սիրում... Շուբերտըբարձրացրեցգլուխն ու հետ նայեց... -Սա այն չստացվեց, ասաց նա, առջնի թուղթը ճմռթեց ու անտարբերությամբ նետեցզամբյուղի մեջ... -Չէ, քեզ մնում է աղոթել, կատակեց Իոսիֆը, Շուբերտից աննկատ զամբյուղից վերցրեցճմռթվածնոտաներն ու դրեց գրպանը: Երկու օր հետո ընկերները Շուբերտին քարշ տվին եկեղեցի... Երգեհոնից աստվածային մի մեղեդի հնչեց, հետո եկեղելյու կամարների ներքո տարածվեց երգը: Շուբերտը ցնցվեց, ի՞նչ հրաշք է: Նա լսեց սեփական սրտի բաբախյունը, սեփական հոգու ձայնը: Հնչում էին իր մտքերը, իր ապրումները,իր զգացմունքները: -«Ավե՛, Մարիա», հնչում է երգը, ստիպում է ծնկի գալ, ստիպում է աղոթել: «Ավե՛, Մարիա»` եթերային զուլալություն, մոգական մաքրություն, որ ամենաթունդհերետիկոսինստիպում է աղոթք մրմնջալ: «Ավե՛, Մարիա»` աստվածային երանություն, որի արարիչն այնպես անտարբերճմռթեց քեզ ու նետեց զամբյուղը... «Ավե Մարիա»,- հնչում էր եկեղեցու կամարների տակ, ուր աստծո ամենակատարյալստեղծագործություննէր խաչված, ն ուր բազում մահկաճացուներերանությանմեջ կարծես քարացել, անէացել էին մի ուրիշ աստծու ստեղծածեթերային ստեղծագործությանհնչյուններից... /Վ. Բալայան/ -

-

իր թաց Ուրհյով լինել/միհեռավոր աթաթերով այգիներով/անցճել/, գյուղամիջով, Դուռըփակէր, ու երբխաչվածլուսամուտից /Անցնել/ հետ ծեր, /խոսել/ընկուզենու Պատկառանքով /ներսնայել//տեսնել/խաչիստվերըսն, խոր, ն րա Լ ույսը /թողնել/ /տեսնել/.... սարդոստայններ կախված Գերաններից Թավալգրը/գնալ//ընկնել/բարափնի վար: անակնկալկայծակի/հոտ գալ/, Այնպես

կնճիոների մեջ

(ը Ձ-274. Արտագրել`դիմավորբայաձներըներկայացնելովսահմանական

ապակատարներկա ժամանակաձնով: եղանակի

Գիշերվաալ տենդէ եղել, ճաքել են շուրթերս պապակ,

Մարել է ծիծաղդ հնչուն, Ակունքդ կորելէ սնում... Այրվում են ժայռերը այս բորբ, Այրվում են լեռներըհրկեզ, Իմ մաքուր, իմ մանուկ, իմ որբ, Ես ինչպե՞ս,քել ինչպե՞սփրկեմ.... /Վ Դավթյան/

մաքուր, դու՝ ցողե հեղեղ, Տանջելես կոպերըիմ փակ: Տանջելես ու անվերջ կանչել Աստղերիզրնգուն խաղով... Դու՝

-

(Ձ

(8 2-275.

ըղձականեղանակիբայաձները ն արտագրել՝կազմելով

ա ձները:

նրանց

աժի

երազումինձ մեկը սիրեր, Շշնջարբարի ու քնքուշ խոսքեր, ու խաբված, սիրտս անհույս Չբողներ Գոնե երավում,ա՛խ, գեթ ի գիշեր Գոնե

Իմ

անքնությունը,ա՞խ, կամ հավիտյան ու կին,

որ կան սեր, համբույր Չհիշեր,

Վ խաղդավա որ սիրտը, Հգար Ով ի բախան Գոենրաեւ դառը բերկրանը մեծ հիշեր, Ո՛վ կիրք խոհեր,չզգայինը, կրծքին, գիշեր մեռնեի ԱԱ ի

մ

Գոնե այս

ծ

Կյանք,աշխարհումահ, հույս դեռ կամ,ով կյանք, իմ

ու

քո

որ

-

Ձ-273.

Վ

Դավթյանի պոեզիայից քաղված հատվածներում փակագծերում տրված բայերի անորոշ ձներըդնել սահմաճականեղանակի նշված

ժամանակաձնով: Փ

Անկատարանցյալ ժամանակաձնով՝ Թուխ ամպերն / տառապել/ծանր, Լուռ /լալ/մամռոտ քարերը, Հետո /խենթանալ/, /հաճել/շանթ ու կայծ Գետը/քանդել/իր ափն ու հունը... Եվ արտասուքիլույսն /թափել/: Փ Վաղակատար ներկաժամանակաձնով՝ Երնի բառն առաջին տառապանքից /ծնվել/ Նախամարդուվայրենի տառապանքիցու ցավից: մրմունջ/լինել/... ցմունքից /ծնվել/ երնի բառը երրորդ, Նրա ճաքած շուրթերի արյան շիթով /սնվել/ /Խառն լինել/ նրա մեջ երնի ճիչ ու հնչյուն, Ու /սնվել/զնգոցով այն ծխամած անձավի: Բայց /գեղեցիկլինել/, որպես գարնան առավոտ: -

ՀԱ եոերնի իրո

-

ի Շիրազ

ներգա ԻՑ

(Ձ Չ-276. Արտագրել բաճաստեղծությունը՝ ըղձականեղանակի մանակաձները փոխարինելովանցյալի ձներով: Թե դու չգաս, Ես առանցբեզ ինչպե՞սանեմ

հոգեհարցում,

հնչպե՞սխոսեմ աճհայտի հետ,

հեւտ, բապոյտի

ու

Փոշեկալած իմ հոգու մեջ

Թեդու

Ճ«յ-ՀՆ

չգաս,

Ինչպե՞սլսեմ քամու հառաչն անպատմելի, Ինչպե՞ս,ասա, Ականջ դնեմ զղջումներիսհեռու լացին,

Ինչպե՞ս աի լ ովրտաննել Դ

իմ սիրածին: պատանության Տանեմ նոլից Ինչպե՞սգնամ ծննդավայր, ս

Ինչպե՞սգտնեմգետակնիմ զով, Ինչպե՞ս գտնեմ խիղճ ու արցունք, /Վ. Դավթյան/ Ինչո՞վ ցողեմ բացվող դեմքըառավոտի: Մեր դուռը փակ...

լրա

աաա

աարի

աաա

րրարիր յարրր յ իրր ր րր րար ր

թհ թաթծծշ...

խոսքերը. «Ուրիշի հետքերով գնացողը ոչինչ չի գտնում, իմաստուն նա չի որոնում...»: Մեծ տեղ պետք է տալ աշխատասիրությանը. որովհետն

Ձ 2-277. Ա Դուրս գրել ենթադրական/պայմանական/ եղանակիբայաձները: ԲացատրելՄ. Աբեղյանիմիտքը. «Իրենց հիմնականժամանակայինհ եղանակիապառնինն անցյալիապառնինգործ են ածվումճան մի բացիենթադրական

ոաստները

երկրորդականնշանակություններովկամ այլ եղանակների ժամանակների լեզվիտեսություն,էջ 583-586(.......Ղ իմաստով» /Մ-Աբեղյան, Հայոց շարք

Բ.

անցյալ ժամաճերնա

Կազմել մնացած բայերի ենթադրականի

ճակաձները:

ն

Քվանտային մեխանիկայի ստեղծողներից մեկը՝ գերմանացի ֆիզիկոս, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Մաքս Բոռնը /1882-1970/ դոկտորական ատենախոսություն պաշտպանելու համար, որպես բանավոր քննություն, ընտրեց աստղագիտությունը: Երբ նա եկավ հայտնի աստղագետ-ֆիզիկու Շվարցշիլդի մոտ քննության, վերջինս նրան առաջարկեցհետնյալ հարցը. -Ի՞նչ կանեիքԴուք, երբ ընկնող աստղ տեսնեիք: Բոռնը գիտեր, որ դրան պետք էր պատասխանել այսպես. «Ես կնայեի ժամացույցիս, կնշեի ժամանակը, կորոշեի այն համաստեղությունը,որից նա հայտնվում է, կճշտեի շարժման ուղղությունը, կմտապահեի լուսավոր հետագծի ուղղությունը ն հետո կհաշվեի նրա մոտավոր հետագիծը...», բայ չդիմացավ ն պատասխանեց. -Մտքումս մի ցանկություն կպահեի... ԲՂԳ, Դուք ի՞նչցանկությունկպահեիքընկնող աստղ տեսնելիս: (0 Ձ-278. Ա. Դուրս գրել պայմանականեղանակի

(Ձ Ձ-280. Կազմել հետնյալ բայերի հրամայականեղանակի ձները ն բա-

ցատրելդրանցկազմությանօրինաչափությունները: Փ Սիրել, գտնել, կարդալ, գրել, ուտել, փախչել, բարձրանալ,բարձրացնել, վախենալ,լինել, ելնել, թողնել, վեր կենալ, մոտեցնել: Փ Հարվել, հավատալ, մնալ, իջնել, կորչել, ընկերանալ,հագենալ, հագցնել, լավացնել,կանգնեցնել, գալ, ասել, դնել, տալ, բերել, խոսել, լալ, կերցնել:

ժամանակիբայաները» ա««ԿՎՀԼ

ձները. ինչպիսի՞գործողություն են ցույց տալիս: Բ. Կազմել ճույն բայերի պայմանականիանցյալի ձները: Ու հողմերըթե գան՝ Առինձ կեղնիդմեջ Կերթանքկամաց-կամաց, Այս անծաղիկդարում, Ինձ խլեն քո ձեռքից, Կելնենքբաքուն-թաքուն Ես կարթնանամ,ծառ իմ, Ու քնի մեջ նրան Եսկձուլվեմ քեզ հետ` Որպեսփոքրիկգարուն: Կորոտանքմեկից: Կդարձնենքանքուն... Ես կձգվեմքեզ հետ, Որպեսթաքունթախիծ Ումի թաքունգիշեր, Ես կճկվեմքեզ հետ Տերններիդխորքում Երբ բոլորը քնեն, Ես կփայլեմտխուր Ես քեզ կախարդական Ուհողմերիձեռքից Ես կփրկվեմքեզ հետ... Ուկմտնեմխորքուն: Բառերկկրկնեմ: /Ռ.

ԼԱ) Ձ-279.

Ա.

Դավոյան/

Դուրս գրել հարկադրական եղանակի բայերը

ձնաբանական հատկանիշները:

ն

որոշել

Բ.

Կազմել մնացած բայերի հարկադրականանցյալի ձները: Իրեն գիտությանընվիրող երիտասարդըպետք է լինի պրպտող, անվերջ որոնող, նա պետք է հնարավորինչափ շուտ գտնի իր տեղը, իր ուղին, լինի բազմակողմանիորեն զարգացած, լավատեղյակարվեստի, գրականությանն մշակույթի պատմությանն ու ժամանակակիցընթացքին, ամուր սովորություն դարձնի իր վրա աշխատելը:Վերջապես, նա պետք է իր գործունեությանմեջ ձգտի առավել ինքնուրույնության,ն, իհարկե, չպետք է մոռանա Մենեկայի

պետըէ շատ աշխատել: Եվ սա ոչ միայն այն դեպքում, երբ գիտականպրպտումներիավարտը փայլունէ, որոնելին` գտնված, բաղձալին՝ ձեռք բերված: Մագելանը ն Ռոբերտ Սկոտը պիտի ամենաձախողակներից համարվեին մարդկային ամբողջ պատմությանմեջ. թե՛ մեկը, թե՛ մյուսը չտեսանայն, գործունեության ինչինձգտումէին ն ինչի համար զոհեցինիրենցկյանքը... Ձգող ուժ պիտի լինի ոչ միայն նպատակը, այլն դրան հասնելու բուն ընթացքը, կամքն ու հաստատակամությունը, միշտ լարված պահելու ունակությունը:Չպետք է մոռանանք, որ այն երջանկությունը, որը բաժին ընկավԳագարինին` առաջին մարդուն, որը բացեց տիեզերքի դռները, ն որն առաջինը ոտք դրեց Լուսնի վրա, շատ քչերին է վիճակվել. Արմսթրոնգին, է դիտենք ավելի շուտ որպես բացառություն, քան օրինաչափուդա պետք ուղին շատ էր ողորկ: Ն րանց թյուն: Երիցս երջանիկ է նա, ով փշոտ ճանապարհ մաքրելն է հանձն առնում:

չէ:

1 2-281. Ա. Կարդալ Հ. Հարությունյանի«Հետաքրքրաշարժհայոց լեզու» գրքի«Սի քանի խորհուրդներից» մի քանիսը ն դուրս գրել հրամայական եղանակի բայաձները` նշելով ձնաբանական հատկանիշները: Ո՞ր դեպքերումդրանքշեշտ չեն կրում... Բ. Գրել դրանց` ա/ հոգնակիակազմական հակադիր եզրը. բ/ դրական ձներիարգելականը.գ/ սկզբնաձնը: Խոսքն ամենակարող է: Հիշեցեք ժողովրդական առածները` «Անուշ լեզունօձը բնից կհանե». «Լեզվի կծածին դեղ չկա»... ..Սովորիր ասելիքդ արտահայտել հակիրճ ու հստակ, բայց առանց աղավաղելու: որի ամենալավ միջոցը ուշաԱնընդհատհարստացրու՛ բառապաշարդ, դիրընթերցանություննէ: բառարանից: Անծանոթբառ լսելիսկամ կարդալիս...օգտվի՛րբացատրական Երբեք մի՛ գործածիր այն բառը, որի իմաստըչգիտես: Աշխատի՛րխոսել մաքուր հայերենով. դրանովդու կպահպանեսմայրենի լեզվիանաղարտություննու գեղեցկությունը: Սովորի՛ր ուշադիր լսել դիմացինին: Մինչն վերջ լսիր նրան, հետո՛

առարկիր... ւա

Ընդհանրապեսքիչ խոսիր քո անձի մասին:

Մի՛ կրկնիր հարցը, եթե անհրաժեշտությունչկա: Եթե մեկին գաղտնի բան ես ասելու, մի՛ շշնջա նրա ականջին... Իսկ եթե խիստ անհրաժեշտ, անհետաձգելի բան ես ասելու, ներողություն խճդրիր ներկաներիցն առանձի՛նասա նրան, ում անհրաժեշտ է: Խուսափի՛ր ավելորդբառեր գործածելուց: Որնէ մեկին դիմելիս ներողությունխնդրիր, վերջում չմոռանաս շնորհակալություն հայտնել: Միշտ հիշիր մեծ գրող Սերվանտեսիհետնյալ խոսքերը. «Առանց մտածելու խոսելը առանց նշանառությանկրակել է»: Հ Գ, Խոսքային վարքիուրիշ ի՞նչ կանոններգիտեք. շարունակել՝լրացնելով ձեր իմացածներից:

|

0.

2-282.

հարկադրականեղանակի փոխարեն գրելով Արտագրել տեքստը`

հրամայական եղանակի բայեր

փոփոխությունը:

ն

|

բացատրել կատարված իմաստային

-Որդյա՛ն իմ Հելիոս, դու պեսք է լսես իմ խոսքերը... Լեզուդ փակիտակ պետք է պահես: Եթե մեկի բախտըբերում է, չպետք է նախանձես,այլ պիտի ուրախանաս քոնը կլինի... նրա հետ, ն նրա հաջողությունը Չպետք է ամաչես սովորելուց նան հասուն տարիքում. լավ է սովորել ույ, քան երբեք: Պետք է ապրես նրանով, ինչ ունես, իսկ այսօրվա ավելցուկը պահես վաղվա օրվա համար. ավելի լավ է բարիքը թողնել թշնամուն, քան թե բարեկամներիցողորմությունմուրալ: Ում հետ էլ ստիպված ես գործ ունենալ, պետք է զիջող լինես ն հարգալից, չէ՞ որ շունն էլ շոյանք տեսնելիս պոչը խաղացնում է, մահակ տեսնելիսկծում է: Պետք է աշխատես դառնալ խելացի ն ոչ թե հարուստ. հարստությունից կարելի է զրկվել, իսկ խելքը միշտ քեզ հետ է: Բամբասկոտին ու շաղակրատին, եթե նույնիչկ հարազատ եղբայրդ է, փորձելուց հետո պետք է իսկույն վանես քեզանից... Եթե փողդ շատ է, չպետք է ուրախանաս, եթե քիչ է, չպետք է տխրես: Այսպես ասաց Եզոպոսը/Եզովպոսը/ ն պատանուցբաժանվեց: (Ա 2-283.

Ասել, բերել, զարկել, ուտել, անել, դնել, տանել, ելնել, առնել, տեսնել, թողնել, լինել, գալ, լալ, տալ, դառնալ, լվանալ, կենալ, բանալ, բառճալբայերն ինչու՞են անկանոնկոչվում: Դիմավոր ն անդեմ ո՞ր ձներում են անկանոնությունդրսնորում:Եթե տարբերակայինձներ կան, գրել դրանք:

գրել անկանոն բայերը նշել

ԷԱ 2-284. Դուրս

ն հատկանիշները: ձնաբանական 1. Գարունդ հայերեն է գալիս, Ձյուներդ հայերեն են լալիս, Հայերեն են հորդում ջրերդ /ԳԷ/: 2. Զգու՛յշ խոսիր Հայաստանում,- Այստեղ ամեն գագաթ ու ձոր Արձագանք է տալիս հզոր Եվ քո խոսքը հեռու՛ տանում.../ն/: 3. Դու

աշխարհիմեղքերը բոլոր Քո ուսին առել, Այդ բեռից ծալվել, հալվել, Ու դարձել էիր ամեհի մի ծով, Որ տառապանքիալեբախությամբ ծավալվել

որ

ինքդ քեվ զտես, Դարձնես ցողի մաքուր ավազան, Դարձնես լույսի անթախիծծփանք.- Արդ սատար եղիր, Օգնական ինձ լեր, Քանզի դեռ Ու չեմ կարենում մաքրության պղտոր ալիքի նման Զարկվում քարեքար հասնել /ՎԴ/: 4. Եկե՛ք, խնդրեմ, եկեք այսօր ու դարձեք ինձ սեղանակից, Օգտվելովիմ բարենպաստ եղանակից, Եկեք այսօր ուզածիս պես ուրաուտենք-խմենք... /ՊՍ/: 5. Երբ իմ կարիքը չեն զգում մարդիկ, մոտս խանանք, Չեն խոսում, ես էլ իմ տենդի հետ եմ առնում ու տալիս, Երբ գալիս, չեն անգամ հոգիս ելնում է, բերանս հասնում, Ջուր տվող չկա, իմ հոգնած վերջին

բիբեր,լոկ դու՛ք եք լալիս /Ռուդաքի/:

(ը 2-285. Ճ. Դուրս գրել պակասավոր բայերը ն բացատրել, թե դրանց

որտեղ դրսնորվում: պակասավորությունը է

աչքերս բացի, դու չկայիր մեր բակում, Այդ նշենին էր ծաղկած իմ ու ռխ չունեմ ես լուսամուտըթակում /ՎԴ/: 2. Բայց դատ չունեմ ես քո դեմ ես ու տրտում, Քանզի գիտեմ, որ եմ տեսնում ահա-վիրավոր Ք անզի բնավ, /ն/: աշնանգիշերներնայս խոնավՔրքրում ես ինքդ քեզ ու ինքդ քեզ բզկտում ու անում ու էլ կմնա, Եվ մեզանից հետք 3. Մենքկա՛նք-չկա՛նք,աշխարհը կա ճա նույնը էլ Երբ չլինենք, կորցրել, չի մնա, Երբ չկայինք՝ աշխարհը բան չէր ես չեմ կմնա/Օմար Խայամ): 4. Գիտեմ՝ դու գիտես աստղերի լեզուն, Բայց 5. փոխիքո ողջ աստղավետ Երկինքը երկրիս մի բուռ հողի հետ /ՀՇ/ ն շեկը Սիրածներես ոչ մեկը Չարժեր ոչ մի արցունքիս, Եվ թխլիկը, բերդ հոգիս /ն/: Ավերեցին Լ. Ու ես

Բ մասերի ժամանակայինտարբերությունը (0 Չ-286. 8.Նույն տեքստիԱ՛ն վերացնել ա/ Բ մասը ժամանակայինառումով համապատասխանեցնելո Ամասին,բ/ Ա մասը՝ Բ մասին: Ա. Եսուզում եմ խոսել քեզ հետ: Անսահման տարածությունէ բաժանում մեզ իրարից: Բայց ես կխոսեմ: Ես պիտի խոսեմ, որպեսզի զբաղեցնեմ աչքերս,որ արցունքներսչհորդեն: Նայում եմ երկնքին ու մտածում, որ այս րոպեինգուցե քո հայացքն էլ է դեգերումայնտեղ: Ինձ թվում է՝ եթե երկուսս էլ միաժամանակճայենք երկնքին, ապա, անշուշտ, կտեսնենք իրար: Այս ի՞նչէ, աչքերս արցունքովեն լցվում: Բ. Օ՛, ոչ, երկնքից ձյուն էր մաղում: Քո գլխին էլ էր իջնում: Դու երնի ծիծաղեիր ճերմակած գլխիդ վրա ու քեզ մտովի «ծերուկ» անվանեիր: Իսկ իմ գլխիձյունը հալվում էր, որովհետն «գլուխս տաքացած էր», ինչպես կասեիր դու: Ձյունը արցունքի նման հոսում էր մազերիցս... Արցունք, ո՛չ, ո՛չ... Սենյակում ծաղիկներ կային, թերթիկներըթաց էին, խսկ իրենքժպտում էին մռայլ ճերմակությամբ,ժպիտ արցունքներիմիջից... եղյամըկհալվեր,ծորակըկաթիլ-կաթիլարցունքկթափեր... Ապակիների Չէ՛, ավելի լավ էր արտասվեի... /Ըստ Հ. Դարյանի/

ԼԶ Ձ-287.

Արտագրել`ներկայի ժամանակաձներով:Հիմնավորել կատար-

ված փոփոխությունները: Էվանջելիստա Տորիչելին Գալիլեյին հանդիպել էր բոլորովին վերջերս, ու բայց ն այնպես հենց նրան` այդ կռվարարին կնամոլին էր կտակել իր աշխատանքները մահացող Գալիլեյը, հենց նրա աչքերում էր տեսել տաղանդի բոցկլտումը: Տորիչելի... հիշեցի՞ք... Սնդիկով լի խողովակին ճախորդել են դարեր: Մթնոլորտի մասին այնքա՛ն էին վիճել աշխարհի մեծագույն մտածողները` Արիստոտելն ու Դեմոկրիտը, Էպիկուրն ու Ալ Խայսամը: Մթնոլորտի գաղտնիքիլուծմանը բավականինշատ էր մոտեցել հանճարեղ Գալիլեյը: Նրան մնացել էր բառացիորեն ձեռք մեկնել դեպի սնդիկով խողովակը, բայց ճա չհասցրեց անել դա: Տորիչելին մտահղացավ փորձը, իսկ Վինչենցո Վիվանին առաջինըխողովակըշրջեց բաժակի մեջ... Էվանջելիստա Տորիչելին` այդ կնամոլն ու Ֆլորենցիայի գինետների մշտական այցելուն, մեզ կտակել էր ոչ միայն «Տորիչելյան դատարկուհոսելու արագության բանաձնը, պարա

մանո: ների Բր բար ակուսացման

ապրում էր բուռն կյանքով, շռայլորեն ծախսում էր ինքն իրեն ն ն՛ մահացավ շատ զվարճանալիս, ու հետ գերեզմանտարավ մի գաղտնիք, որի գոյության մասի Մահացավն իր նրա մարդիկ իմացան բոլորովին վերջերս: Տորիչելիի մահից հետո ժամանակ որը երկար մեջ, մի տուփի էր պահվում գաղտնիքի «բանալին» քոչում էր նրա մի բարեկամիցմյուսի մոտ: Հետո այն կորցրին: Միայն 3 դար հետո հրատարակվեցինՏորիչելիի ձեռագրերը, բայց այն ձեռագիրը, որը մինչն հիմա ոչ ոք չգիտե, թե պահված էր տուփի մեջ, անը... ֆլորենցիացու ճարեղ գորգը ֆ լորոոցիուցու որտեղ հանճարեղ Նա

աաա

աշխատանքում,

Է

ԵՎ էր: զորու անհետ

Կազմել տրված բայաձներիժխտակածները: Զարմանում եմ, գալիս է, պիտի գրեմ, հանդիպել էինք, նայեմ, ապրե, | կխոսեմ, հեռացի՛ր, փախե՛ք, ցու՛յյ տվեք, խոսի, պիտի նայի, անց է կենու, հույս ունեցիր, երգող, վերհիշում է, կարդաց, գրած, փրկել են, երանի եմ տալիս, կտեսնեի,քնած, գրվելու է, գնացող: (Ա Ձ-288.

ժողովրդի:Չի ներվում ն այն, Ինչը կոչվում է առավելություն... 4. Այո՛, այստեղէր` այս նույն Բեռլինում, Որ բարեխնամ մի Վեհաժողով Որոշում հանեց -

հայ հողազուրկին Չբավարարել վեց արշին հողով, Այլ -- ընդամե՛նը /Պ. Սնակ/

Մահվան ու ջարդի մշտական դողով... չխենթացնել

(Ձ Ձ-290.

4»

Արտագրել` ժխտական խոնարհման բայերը փոխարինելով

դրականներով:

Երբ երնան եկավ

ստեղծագործությունը, մամուլում հանդես եկած

Մի՛րտ:Միայն սիրտ չունեցող մարդը կարող է չզգալ «Ապասիոնատայի» վմայլանքը:Մեծ է նրա սիրտը, ուր տարբեր ժամանակներում տեղ էին գտել Ջուլիետա Գվիչարդին, Թերեզա Բրունսվիկը, Ամայի Զեբալդը, Ժոզեֆինա Դեյմը... Կարնոր չէ, թե նրանցից որին է ուղղված «Անմահ սիրեցյալին» նամակը,ինչպես նան կարնոր չէ, թե ում է նվիրված «Լուսնի սոնատը»: Նույն

աիլր սեյեր, Առանը «Ինչպե՞մ աարեմ բելՍիովը րի

լողովվի՞ր,սիրի՛ր ինձ... Մնաս բարո՞վ, օ-, մի՛ դադարիր ինձ սիրելու, մի' քր սիրեվյալի հրաժարվիր ր ր սրտիս: րժ, ց: Հավերժ ք քոնն եմ, դուիմն ես հավերժ ւ ք հ հավերժպատկանում ենք իրար...»: /Ըստ Բալայանի/ Վ.

իի

2291.

-291.

Ր

ց ւը

Վ

:

|

Աա Աա

տերտ

ապակե Ար

,

»

»

հայբհայթել, գնհատել, ուտացնել, միք խանգարի, իջացնել, ասեց, նստացնել,վախում եմ, վերցրված: Փ Ներս մտավ ներս, պայթացնել, խոստովանվել, իր մեջ ներառնել, վազեցնելտալ, սրտդողել, խոսեցնել տալ, շնչնկալ, հեկհեկալ, հայոյել, կպնելիս,խոսացնել, թռնել, նորից հետ վերադառնալ: ՓՀարաբերվել, տուժվել, վիճվել, խնդրվել, կքվել, խաչակնքվել: Բ ամու անց է կացրել վեր է ամում մոր Է դուն առ ՓՎե ծում, Գործգործ ,

,

,

՝

Փ

Մարդչի, ուրախ չի, պարտադիր չի: Հանի,գրի, խմա, /Խելա, ասի, ասեցի, դառա, թափվավ, համաձայնվավ, հաջողվավ, համոզվավ,կայնեմ, պատկանա: Փ Խոսեցրեցին,բռցրեցի, ջոկար, ուռել, լվում եմ, վեր մի՛ կաց, թողճող, Փ

դառավ,ասեցինք: Փ Ասում ա, քայլում

ա,

երգում ա:

ու ոո

Ո Ուղղել սխալները:

| էրաար

Դուրս գրել ժխտական խոնարհմանբայերը ն կազմել Շրանց ձները: դրական 1. Երեք աղջիկ բնավ իրար չեն ճանաչում, Ես դրանից, անկեղծ ասած, չե՛մ ամաչում, Որովհետն ես չեմ խաբում ն ո՛չ մեկին... Երեք աղջիկ երջանիկ են, ես՝ առավե՛լ, Ո՛չ մի անգամ ո՛չ մեկն ինձնից չի՛ խռովել, Տառապանքիցչի պառավել Ու կարոտից չի՛ խորովվել: 2. Դու մի՛ հարցրու. «Սիրում ես ինձ»: Ինչպես կույրճ իր ձեռնճափայտնէ միշտ հիշում, Դու էլ հիշի՛ր, Որ երբ իզուր հարց չեն տալիս` Սուտ պատասխանչե՛ն ստանում: Եվ դու բնավ իմ այս Կյանքում կան բաներ, որոնք չեն քերվում, խոսքից մի՛ վշտանա: 3. Ինչպես չի քերվում արյունը սրտից Կամ գույնը վարդից: Կյանքում կան բաներ, որոնք չեն ներվում Ինչպես դրացուն, այնպես էլ համայն մի 01 2285.

այդ

գրախոսներից մեկըգրեց. «Բեթհովենը այդ սոնատի առաջին մասում նորից է կախարդել չար ոգիների... Եթե դուք չզգաք, թե ինչպե՛ս է այդ երաժշտությունըսրտից սիրտ անցնում, ուրեմն սիրտ չունենք»:

վերաբերյալ նրա ուսմունքը երբեք /մոռացվել/: բազմաթվության նել/ Կոպեռնիկոսիգաղափարները`Բրունոն /փշրել/ երկնային ոլորտների /Զարգաց-

2-292. Փակագծերիմեջ տրված թվերիփոխարենդնել ներքնումտրված

(Զ

:

ձներով: բայերը` մատնանշվածքերականական

Թե քեզ/1/,ինձ/2/գոնե

խոսքիսվերջին նվոցը /3/, Երբ որ աստղերը Արդեն /4/ անշարժությունից, Վերից իրենց /5/ ջուրը, Երբ բարի քամին /6/ իրենց,

Ու

Դու,

Որ /7/ քեզ պատեպատ/8/,

Թ),

որ ոչ թե գմբեթները... Բրունոն /դչատապարտվել այն բանի համար, /պնդել/ են. փա՛ռք քեզ, Աստվա՛ծ,քո բազումգործոյ համար:

/10/հոգուս մեջ,

շատ թե աշխարհները Նրան /մահապատժի ենթարկել/ այդ աշխարհներըերկրային աշխարհին վրա /ոտնձգություն համար, մարդ արարածիբացառիկության /նճմանեցնել/ ուստի ն գոյությանը, կրոնի համար: Նրա գիտությունը/սպառնալ/ կատարել/

Որ /11/ պատեր, որոնց դու /12/,

/13/ հոգուս մեջ, Ուր /14/ նան մտովին, Ուր դու /15/ ու /16/ անգամ...

/ոչնչացվել/:

Ինքդ /17/ Եվ ուրիշներինլավ /18/, Որ ոռչի՛նչ-ոչի՛նչձեզ /19/ չեմ կարող, Ես լոկ կարող եմ ձեզ /20/ այսքա՛ն: /Պ. Սնակ/ ամն

ու

1 -խղճալ՝ սահմ.

`

երկրորդդեմք, ժխտականխոնարհում եզ., թիվ, ցերկա եղ.,անկատար իվ

է ղրական ԲԱւ եզ, այական եղանակ ներկա, 4- հոզրել՞ եղանակ, անկատար սահմ, դեմք, Արիան հոգնակի ԿԱն հին երրոր թիվ, ՀԱԱ եդ, ԱԱ աոորո) Կատակ հո եղանակ, 9--գալ՝ 2-խր

ի

լ

ըղձական եղ.,

երրորդ դեմք, հոգնակիթիվ, դր. խոնարհում

ամանակ,

դեմք,

երրորդ

եզ.

դր.

դեմք, եզ. թիվ, դրականխոնարհում

Աննան խփվել

ըղձականեղանակ, ներձրսժամանակ, երկրորդ դեմք,եզ. թիվ, դրականխոնարհում 13--ապրել՝հրամայականեղանակ,եզակի իվ, դր. խոնարհում պայմանականեղանակ, ներձա ժամանակ, երկրորդ դեմք, եզ. թիվ. ժխտական ր

պայմանական եղանակ, ներկա ժամանակ, երկրորդ դեմք, եզ.

Իմրե պայմանական

դրական

թ.

յապաշխարել/: Նա

շատ

ՄԱԿԲԱՅ

-

դեգերել ար

ճա

հա

Բորիանա քոնլ ՝ կատ

խոնարհու

տարբերակը/ եզ. բիվ, դր. խոնարհում/ժողռովրդական հրամայական խոնարհում 10-ապրել՝ հրամայականեղանակ, եզ. թիվ, դր. եղանակ, անկատար ներկա, երրորդ դեմք, եզ. թիվ, ժխտական

/շարունակ

յրերը այո՛, ինքը մեծ /խոստովանել/. բան /երազել/, ն /սիրել/կանանց: շատ Բայց /մեղքգործել/կրոնի դեմ, այո՛, եկեղեցի /գնալ/ է: Նրան իր տեսակետները,իր ուսմունքը... Ո՛չ, այստեղ ինքն իրավացի /մտածել/համար /տալ/ քառասունօր, աստվածաբաններ /ուղարկել/նրա /դառնալ/առ խուցը: /Մտածել/, բայց /ապաշխարել/,/երկմտել/,բայց երեսը նա «Դուք /ասել/. Աստված: Ոչինչ չօգնել: Երբ /կարդալ/ դատավճիռը, /նել/»: մեծ ավելի ու չորս Մահապատիժկատար ածվել/ այգաբացին՝ լույսը /բացվել/ պես, որ կողմը /վառվել/ անթիվ ջահեր... Լեզուն /սեղմել/ հատուկ բռնիչներով, /տեսնել/ /շունչը պահել/ ավելորդ բառեր /չգոռալ/: Վերջին բանը, որ ն նրա ամբոխը,այն էր, թե ինչպես Ջորդանոն/ցնցել/ գլուխը /շրջվել/, երբ խ աչը: /ամրացվել/ ձողի վրա շուրթերին/մոտեցնել/երկար Ութ տարի բանտում /մնալ/ Նոլացին: Սուրբ

յին,Բ ո

՝

-

իմաստա նրանց -

1. Մի՞թեչգիտես, որ երբ խավարումբացվում են նրանք, Արշալույսներ զարկվումպատեպատ: 2. Կապույտ մշուշն է ելնում վիհերն ի վեր, ձորն ի 3. Ու սաստիկ է երնի վեր, Ոտիյ գլուխ ինձ նորից թախիծով է մկրտում: 18-նասկացնել՝ հրամայական պղնձից, հողմահարված ժայռերի էր դողում ծառն այն մենավոր, Որ աճել ի ջերմանա վայրկյան Որ մի որբ, նրա տառապանքը Գնա՛մ, գրկեմ քնքշորեն ու իմ շոյանքից ու շնչից: 4. Տե՛ր, ուզում էի Ես հոգնածորենպառկել ննջել... ղնել անհրաժեշտձներով: բայերը դնել ասորաոշ բայերը Ու տրված մեջ դեռ կագծերում տրված ԼԱ Ձ-293. Փակագծերում ձորի երեի 5. Մի աստղ ընկավ երկնքից ու գլորվեցձորն ի վար Տասնյոթ տարեկանումՖիլիպոն /դառնալ/դոմինիկյան միաբանությանհուրհրում է ծավի: 6. Ծնկներդ արնած, բարձրանումես վեր, Ավեր բերդի Ջորդանո: Այդ ժամանակից սկսած բոլորը ճրան վաճականն /վերանվանվել/ հետ նորից պաշարվում,Ավերվում նորից վանքի հետ ավեր, Այրվածժայռի Վանականնճերիհոյակապ գրադարանումհետ նա արնի դեմ, Նոլացի... Բրունո /ոչել/ Ջորդանո նորից ես այրվում: 7..Քրմորեն արդար ծունկի էր իջնում «Տգիտու ունը, /հեգնել/ եմ Ջորդանոն/անցկացնել/իր ողջ երիտասարդությունը: մեկ-մեկ դեն նետել արեգական: 8. Այնպես ուզում առանց Փառաբանումէր շողն Բրունոն, աշխարհիս ու հանգը: /Վ. Դավթյան/ Երգըկաշկանդողայս չափն մեծ չարչարանքին /վշտացնել/հոգին»: Մեծ գիտնական... Բայց ինչպիսի՛ ն ինկվիզիտոր /ստացվել/ այս երիտասարդ գրքամոլից: Սակայն եկեղեցին Մեծն /այցելել վաղ շատ Կասկածը նրան: /կորցնել/ վաղ շատ ինկվիզիցիան պատանուն:Գիտելիքներիխառնուրդից/բյուրեղաձալ/բազմաթիվհարցեր... ..ՄԱնցնել/ դարերը շատ բան /արժեքազրկել/Բրունոյի արածներից, սակայն տիեզերքի անվերջության ն մեր Երկրի նման աշխարհների լ

ժամանակ, երկրորդ դեմք, եզ. բիվ. դր. խոնարհում

եղանակ, ներկ 16-իշխել՝ 17-հասկանալ՝հրամայականեղանակ,եզ. թիվ, դրականխոնարհում դր. խոնարհում եզ. թիվ, եղանակ,

Աա

'

,

են

հով ական աց ոողական

րով

մուն

Եւ Վո որվ գիտությունն -

(0 Ձ-295. Ա. Տրված բառակապակցություններում ընդգծելմակբայները,որոշել նրանց հետ կապակցվածբառերի խոսքիմասայինպատկանելությունը, ձնաբանականհատկանիշները: Բ. Բացատրել մակբային հարաբերակից այլ խոսքի մասերի տարբերակմանխնդիրը: Հ. 1. Հայրաբար խրատել, մեղմորեն նայել, քնքշագին սեղմել, միանգամից հեռանալ, մեկ-մեկ հիշել, քայլ առ քայլ մոտենալ, հետզհետե նոսրանալ, կրկին տանջել, սաստիկ ամաչել: Ց. 2. Արագ շարժում, դանդաղ ընթացք, լիովին ոչնչացում, հանկարծակի խոստովանություն,ուշ աշնանը, վաղ գարնանը, թեթնակիժպիտ: Պ. 3. Հազիվ լսելի, չափազանց գեղեցիկ, հար հոսուն, հար մնայուն, շատ խելացի, բավական երկար, գրեթե ամայի, հավիտյան լուռ, ծայրաստիճան

(Ձ Ձ-298. Արագ, դանդաղ, ուշ, շուտ, բարեխղճորեն,շատ, քիչ մակբայների աստիճաններ համեմատությանաստիճանները կազմել. է : յուրահատկությու՞ն0 ներխոսքիմասային մ ակբայի կազմելը

համեմատության

նելովառնվազն4-5 մակբայ: Դանդաղ, կամաց, հաճախ, ետ, կանուխ... . 2. Տխուր-տխուր,արագ-արագ, մեն-մենակ, մեկիկ-մեկիկ... Ց. 3. Կամա-ակամա, ամառ-ձմեռ... 5.4. Փոքր-ինչ, դույզն-ինչ... 5. Քարեքար, դարեդար,բերնեբերան,ամսեամիս... ՊՃ. Ճ. 6. Տնից տուն, ճակատ ճակատի, երկրից երկիր... Ճ. 7. Դես ու դեն, ամառ ու ձմեռ, տակն ու վրա... . 8. Բերանքսիվայր, հոտնկայս, մանկուց, այսուհետն, համարյա... Ճ.9. Ի սրտե, ի վերջո, ի մոտս, առայսօր, առավել...

մաքրասեր:

4. Հազիվ 3 կմ, գրեթե4 գիշեր, համարյա3 շաբաթ, ընդամենը200, ուղիղ6 4 րոպե, շուրջ 2 տարի, մոտ 10 օր, ավելիքան 3,5 ամիս,3 անգամ,մոտավորապես

Ծ.

5.

շուտ,

Ճ.

շատ

ծայրաստիճանքնքշորեն,միշտշուտ, սաստիկարագ, բավականուշ: 6. Գրեթե ամբողջ/ժողովուրդը/,համարյա բոլորը:

դաղ,

դան-

ցկյանս... կույրիկույր... Մեկընդմեջ,բացեիբաց,հետզհետե,ինքնըստինքյան, 5. 12. Դեմառդեմ,ժամառժամ, մերթընդմերթ, մեկառմեկ,աջուձախ,դեսուդեն... առ Ճ 13. Րոպե րոպե,սակավ սակավ, արցունք առ արցունք... սակավ պե առ րոպե, 5. 14. Սարն ի վեր, ձորն ի վար, լեռն ի վեր, դարերն ի վեր, քարերն վեր... ի աղտմ 5. 15. Լալագին, խիզախորեն,սրտանց,հաճախակի, բազմապատիկ, գաղ նաբար,խմբովին... Պ. 10, Ցմահ, Ճ. 11.

առ

(Ա Ձ-296. «Արդի հայերենի բացատրական բառարանից»դուրս գրել 10-15

երկխոսքիմասային /տարարժույթային/ այնպիսի բառեր, որոնք տրված են թե՛ իբրն մակբայ,թե՛ իբրնածական: (Ա Ձ-297.

Ա

Տրված բառերը տարբեր ճախադասություններում գործածել մասերինշանակությամբն բացատրել տարբերությունները: այերեն, ռուսերեն /գոյական, ածական, մակբայ/ բ/ Հեռու /գոյական,ածական,մակբայ,կապ/ գ/ Առաջ, հետո /մակբայ,կապ/ դ/ Մոտ /ածական,մակբայ,

աներ

ԱԱ

կած Խուքի

նտրել ճն ընտրել արագրականմ մակբայներից

-

մե զագու

առաջին

'

Միշարք մակբայներունեն գրությանտարբերակայինձներ` զառիվեր զառ ի վեր դեմառդեմ դեմ առ դեմ վերջիվերջո վերջ ի վերջո մերթընդմերթմերթ ընդ մերթ րոպեառրոպե րոպե առ րոպե մեկառմեկ մեկ առ մեկ դեսուդեն օրըստօրե--օր ըստ օրե -- դես ու դեն պատնիվայր պատնի վայր դեմ հանդիման դեմհանդիման -ժամ առ ժամ ժամառժամ ձազիվ--հազ հազիվհազ լեռնիվեր լեռն ի վեր ծառնիվար ծառն ի վար երեսնիվայր երեսն ի վայր աջուձախաջ ու ձախ մեն մենակ մեն-մենակ դեմ դիմաց դեմ-դիմաց-դեմդիմաց հեռու հեռվից հեռու-հեռվից սարն ի վեր սարնիվեր --

--

--

-

ի

5-ը5-ը ն

՝

Մի անգամ, քանի անգամ, հազար անգամ, ոչ մի անգամ, ամեն կերպ, մի հայացքից, օր օրի վրա, վերին կերպ, անսպասելի կերպով, աստիճանի,մեծ մասամբ, չափից ավելի:

կապ/

Ժամանակն տեղ նշանակողորոշ բառեր/այսօր,երեկ, հիմա, առաջ, վաղը... ն ներս, դուրս, վեր, վերե, ներքն, ետն.../ ճան հոլովականձներով են գործածվում: Մանուկ Աբեղյանըդրանք մակբայ չի համարել/«Հայոց լեզվի տեսություն, էջ 382-383), Ս. Աբրահամյանի «Չթեքվողխոսքի մասերը...» գրքից կարելի է եզրակացնել,որ ուղիղ ձները համարում է մակբայ, իսկ թեքված ձները՝ ոչ: Ալ Մարգարյանը ՆԱ Սուքիասյանը ն ուղիղ, ն՛ թեքված ձները մակբայներ են համարում: Ըստ Մ. Ասատրյանի՝դրանք ավելի շատ մակբայներեն, քան գոյականներ. «մեր խորին համոզմամբայս բառերի ուղիղ ն թեք ձների միջն խոսքիմասային տարբերություններ չկան» /Ժամանակակից հայոցլեզու, 2002, էջ 338/:

յուրաքանչյ

տ 1.

Ծ.

միլիոն: Համարյամիաժամանակ,գրեթե հայրաբար,չափազանց

Բացատրել տրված մակբայական խմբերից

(Ա 2-299.

օրինաչափությունըն շարունակել` ավելացբառակազմության ընդհանուր

-

-

-

--

-

--

`

-

--

-

-

:

-

--

Լրա

Ար

ԱԱ

աաա

տրո

ՓԳ

ԲԲ``Ձ`ՌԵՋՁՁՈՁզՁզԿԿ

Ո

(Զ Ձ-301. Գտնել մակբայներըն որոշել նրանց կազմությունը: լ. Մենք փող զարկինք, ն արձագանքնահավոր Երկրից երկիր որոտաձայն շառաչեց /ԵՉ/: 2. Մեզ բոլորիս համար սահմանված է վերուստ մի քնքշաբույր գարունանվերադարձ/ն/: 3. Գալիս եք միշտ ու հավիտյան ն բերում եք ձեզ հետ Պարգններանհուն ն անհատնում /0/: 4. Առուներով,գետակներով, վտակներով անհամար Հոսում են հար ու կուտակվում քո մեջ խոհեր ու գանձեր /0): 5. Հորիզոնի վրա կրկին ամպեր են մութ ծանրանում, Մահն է կրկին ոխակալել՝ մռայլ նստած դարանում/1/: 6. Այգը բացվեցաշխարհում, երբ դու դեռ քերթող

էիր լոկ, Այժմ կեսօր է արդեն,- ժամ է դառնաս իմաստուն /ն/: 7. Արնի նման բոցվումէ, Րոպե առ րոպեբացվումէ Փոքրի՛կիմ, սիրուն իմ մանկիկը /6/: 8. Դու անդադարչափում էիր, Թե որքան է լայն իմ հոգին, Որքա՞ն եմ ես տանում, ճերում, Կրկին տանում, ներում կրկին: Արդ, երբ գիտեմ, մի հարց ունեմ Քո մնացած խղճին տալու, Արժե՞ր հոգիս փորձել այդպես Դաժանորեն ու ցավագին/ՀՀ/: 9. Բայց ես երբեք չեմ տրտնջում Իմ խառն ու դառն երազներից, Որ այլոց մոտ ամառ-ձմեռ Սիատեսակ սառն են լինում /ն/: 10. Սարերից վեր, չարերից վեր, Սովորականբառերից վեր Թափառումէհեգ մի հոգի /ն0/: 11. Հին դարերիցմի մեղեդիՀնչում է միշտ ճվիրաբար Ու չի լռում երբե՛ք, երբե՛ք. Հնչում է զիլ ու տիրաբար /Ն6/: 12. Շրջում էին պապերը մեր Երկրեերկիր ու դարեդար /0/: 13. Հեռու-հեռվումմի արնոտ, Ծաղկածիծաղհովիտ մնաց /0/: ՛

Է1 2-302.

աղյուսակը: Լրացնել

ԱՐՄԱԿԱՆ/

ԲԱՂԱԴՐՅԱԼ

անցավոր

Բարդ

Վերլուծական

ԼԶ Ձ-303. Լրացնել աղյուսակճերիցմեկը: Աղյուսակ 1. Մ

տեղի

ԱԿ

ամանակի

Աղյուսակ 2.

(Ա 2-304. Գործողությանկատարմանկամ հատկանիշիդրսնորման ժամանակայինինչպիսի՞իմաստներ են արտահայտում մակբայական տրված

բառաշարքերը:

Փ հավիտյան, հար, հավերժաբար, միշտ, ընդմիշտ, առմիշտ, առհավետ,

հուր-հավիտյան,գիշեր-ցերեկ,

ու

օր

գիշեր, հանապազ, ամառ-ձմեռ,

անդադար,հավերժ, գիշեր զօր Փ երբեմն, մերթ ընդ մերթ, մերթ-մերթ, ստեպ-ստեպ, ժամանակ առ ժամանակ,ժամեժամ, երբեմն-երբեմն, մեկ -մեկ Փ մանկուց. վաղուց, հնուց, առաջուց, մորուց, ի ծնե, այսօրվանից, հերվանից,առաջ, ի սկզբանե, սկզբնապես Փ ցմահ,ցգերեզման, ցայսօր, ցայժմ, առայժմ, ցարդ հետո, վաղը, վաղննեթ, էլ, ուշ Փ այսուհետն,այնուհետն, ապա, այլես, էգուց, Փ ժամեժամ, օրեցօր, տարեցտարի, վայրկյան առ վայրկյան, ամսեամիս, րոպեառ րոպե, օրըստօրե, օր օրի Փ հիմա, այժմ, արդ, այսօր, ներկայումս, արդեն Փ վերջապես,վերջիվերջո, ի վերջո Փ դեռ,դեռես, տակավին ու

քՁ 2-305. Տրված չափ ու քանակի/կամ՝քանակական/մակբայներըխմբա-

իմաստային տարբերությունների/առավելագույն չափ մոտավորության,հաճախականության,քչության, սաստկացման/: ամբողջության, վորել ըստ

ու

քանակի,

Ահագին,գրեթե, չափազանց, ամբողջապես, հազիվ, առնվազն, համարյա, հաճախ, մոտ, շուրջ, խիստ, հաճախակի, պակաս, քառիցս, առավելապես, ամբողջովին, երկու անգամ, հույժ, սակավ, քիչ, մոտավորապես, ավելի, բավականաչափ,առավել, բազմիցս, ընդամենը, լիովին, երիցս, խմբովին, լրիվ, սաստիկ, հիմնովին, գերազանցապես, կիսով չափ, փոքրիշատե, շատ թե քիչ, մեծ մասամբ, կրկին, նորից, վերստին, դարձյալ, բյուրապատիկ, երկակի,քանիցս: (8 2-306.

ԱՅ չափուքանակի

Տրված բայերի հետ գործածել` Ժամանակիմակբայներ ապրել, մեռնել, վառվել, արնկող անել, աշխատել, փայլատակել, ցնցել, այցելել,կանգ առնել,մտորել,առաջ գալ, հանգստանալ բ/ Տեղիմակբայներ մագլցել, նայել, հայացքը հառել, տարածվել, գալ, ընկնել, թռչել, հնչել, ա/

.

ՄԱԿԲԱՅ

ՈՐՈՇՉԱՅԻՆ

ՊԱՐԱԳԱՑԱԿԱՆ

ուրուրԱր» ն

Բ.ի

Համադրական

անակական

ժամանա

բ սնբանե

ւն

Խր տե

Մ աան ակբայներ

քայլել, գնալ, ճեմել, պատմել, լռել, խրատել, մոտենալ, բարձրանալ,վեր թռչել,լալ, կաթել, կորչել դ/Չափու քանակիմակբայներ հրավիրել,կրկնել, կամենալ, իջնել, տանջել, հուզվել, ամաչել, բարակել, մոռանալ, առողջանալ, հավաքել, անիծել

լր

ԱԱԱ

աաա

Ո ՈՄՆ րաաատտԱ Ո

Ի

»ջ-Տ:ւչ2ղզղ(զլղՁՈ1«4ՊՁՁՁՓԲՇՓ՞ՓՐՈՑՐԸՑՍ

բառակապակցություններ: միշտ, Կազմել բայական հուր-հավիտյան, Փ հետագայում, հավերժ, հավիտյան, հանապազ, (Ձ 2-307.

առայժմ, վայրկյան, հաճախ, վայրկյան գիշեր-ցերեկ, դեռ, տակավին,միառժամանակ սարն ի վեր, ջուրն Փ առաջ, դուրս, ներս, քարեքար,տնետուն, բերնեբերան, տեղ-տեղ ի վեր, ամենուր, դեմուդեմ, մտովի, քաղաքավարի, Փ քնքշորեն, հայրաբար, մեղմորեն, վճռաբար, տող գաղտագողի, առ տող, հետզհետե քնքշագին,լալագին,միանգամից, վերստին,նորից, դարձյալ, շատ, քիչ, կրկին, Փ երկակի, երիցս, բազմիցս, հնուց,

առ

ամառ-ձմեռ,

բավական,սաստիկ ԼԱ

Ձ-308.

մակբայներով կազմել հտարիմաստ/ Տրված ընդհանրական

ճախադասություններ՝ մբողջովին,լիովին, լրիվ, բեթնակի. ՝

Փ ձնին չափի իմաստներովա̀ իսկույն, հանկարծ, շտապ, ստեպ-ստեպ. Փ ձնի ն ժամանակիիմաստներով` առաջ, հետո. Փ տեղի ն ժամանակիիմաստներով`

քարեքար.

դեմառ դեմ,տեղնուտեղը,ներքուստ, Փ տեղի ն ձնի իմաստներով` անընդհատ,անդադար, շարունակ, ն իմաստներով՝ Փ ձնի, ժամանակի չափի շուտ-շուտ. մեկ-մեկ, մերթընդմերթ, ծայրեծայր: բերնեբերան, Փ չափի, ձնի ն տեղի իմաստներով՝ ԿԱՊ

|

ա,

ձուն

Արբեցել է

ա

,

(Ա Ձ-310. Դասդասել ստորն բերվածկապերնու կապականբառերը՝ Ա

Ըստկազմավորմանաստիճանի

Իսկականկապեր Բ. Ըստ

Ր բառեր կապական

շարադասության

նախադրություն

Գ, Ըստ

եր

անիսկականկապ

| ետադրոթոմ

| երդրոթամ

կազմության

կամարմատական| քերակաճականձներիցառաջացած

տակ

շնորհիվ

| ճախդրավոր բացի

Անկախ, անցած, անունից, առ, առանց, առաջ, առընթեր, առթիվ, առջն, ավել, ավելի, բացառությաձբ, բացի, գծով, դեմ, դեմ հանդիման, դեպի, դեպքում,դիմաց, դուրս, ձեռքով, երեսից, զատ, զերդ /զերթ/,զուգընթաց,ընդ, են: ստորադասվում ընդդեմ,ընթացքում, ըստ, ժամանակ, կից, կողմ, կողմից, իբրն, ի դեմս, ի երգը հայոց Հայի պես հին է երգը հայոյ: Բեմի վրա չի ծնվել երգը, հաշիվ,ի հեճուկս, ինչպես, ի շահ, ի պատիվ, ի սեր, ի վար, ի վեր, ի տրիտուր, ն շինականի հինավուրց: «Ապրել է շինականըբնության գրկում, բնությունը` ի փառս, կապակցությամբ, կերպով, հակառակ, համաձայն, համավրա արնամոտ, սրտում», ու ծնվել է երգը: Ծնվել է մի խոր ձորում, սարերի հետ պատասխան,համար, համեմատ, համեմատությամբ, համընթաց, հանգույն, շաղած, ծիրանենու տակ մի ծաղկած, տափարակումծ̀այրը երկնի ու հանձինս, հանուն, հավասար, հիման վրա, հորդահոս, հանդեպ,հանդերձ, հանձին,հետո, առվակների ափին բարակ ու զուլալ, գետերի վրա պղտոր հետ, հօգուտ, ձեռքից, մասին, մեջ, մինչ, մինչն, հասցեին, հետնանքով, ու քարոտ, «ափին» տվող Արազի մոտ, ճամփեքի վրա գաղբթի`փոշոտ մոտ, միջն, ճախքան, ներքն, ներքո, նկատմամբ, նման, միջոցին, ու մրմունջը երգ ժամաճակ՝ օտար երկնի տակ է հայի վիշտն դեգերումների որպես, չափ, չնայած, չնայելով, պակաս, ու նպատակով, շնորհիվ, շուրջ, ու «Անտունի», ծնվել ուրախությանժամանակ դարձել, վար, վեր, վերն, վերաբերմամբ, ու սկսած, պես, սիրուն, պահին, հինավուրց պատճառով, հերոսության,տխրությանժամանակէ ծնվել երգը հայի, երգը վերաբերյալ, տակ, տեղ, տեղակ, ուղղությամբ, փոխանակ, փոխարեն, քան, նոր: օգտին,օրոք: սայլը հայը Արշալույսիհետ դաշտն քշել սերմով ու հույսով բարձած իր Դ. Տարբերակել կապերն ըստ իրենց արտահայտած քերականական է իր երգն ու բնության վաղորդյանշշուկներից ու սայլի անիվների ձայնից Հ... ձնի 5. ժամանակի 2.3. չափի 24. իմաստների` տեղի 52. մի է սերը սրտում հյուսել` երգը բնության ու զգացմունքների... Բողբոջել 58. Հ.6. վերաբերության Ճ.7. նպատակի միասնության առած իր պաշտելուն՝համեմատության հայուհու, ու դիմել է նա պանդխտությանցուպը 9. բացառման ՀՋ.10. զիջմանՀՏ.11. ՞Գ.12. հիմունքի: հեռու մոռանալ ես, պատճառի մի...»։ «Չինար ես, կեռանալ մի..., հեռանալ մի..., հետ ու գարուն օրով մերժվել է, կոտրվել է մի սիրտ

դարձել «Կռունկ»

|

ու

երիտասարդ հայը, արել...»: «Գարուն ու է պես: Մշո դաշտում է պարել հողմի երգել ուրախ, սիրուց խենթացել Սն նա, փեշին... Արագածի սարի վրա, պարել ...Հին, շատ է հին երգը հայոց, հայի պես հին: Ո՞վ է եղել աշխարհի առաջինհայը՝ կի՞ն,թե՞ տղամարդ...նրա առաջին ճիչը երգ է եղել... Ու ամեն սերունդ իր երգն է հյուսել, երգելէ իր երգը՝ ուրախ կամ տխուր, զարկել լարինհայոց տավիղի ու անցել կյանքի իր ճանապարհը: Մնացելէ երգը գալիք սերունդներին,անցել բերնից բերան..., իսկ հետո մի երգասանիշուրթերի հետ, թառի հետ, զուռնի ու քյամանչի հետ բեմ ելել՝ /Մ. Գալշոյան/ ալեհերու շատ ջահել մի ժողովրդի երգ որպես...

ծնվել է

պարզ

յին (2 Ձ-309. Ա. Կարդալ ն ընդգծելկապերը,բացատրելճրանցխոսքիմասա դերը: հմաստնու շարահյուսական այն բառերիհետ, որոնց Բ. Դուրս գրել կապերը ն կապի խնդիրներն

|

ջահել,ձճնծաղիկըձյան փաթիլ է երնացել նրա աչքին, դարձել հույզ, երգ,

է

է

Բնության զարթոնքի

իմաստները: դարձվածքների Ընդգծելկապերը.բացատրել քեզ հետ Փաստված առնել տակ Փաչքի առնել տակ Փ »Աշխարհը ոտի հանգստավ րա դնել Փդափնիների Փարդար յուղի տեղ ընդունել Փգլխիվրա մատի պես ճանաչել Փմեղբի նալ Փեղունգիչափ Փկրակիտակ առնել Փհինգ տակ ծնվել Փավազիվրա աստղի ֆվատ տակ ընկնել Փսարիպես կանգնել նման քարշ գալ: ասեղ փնտրել շան տուն շինել Փդեզիմեջ Փարյան մեջ Փ ՓԱչքի առաջ ունենալ Փաչքից հեռու Փասուպի պես երնալ մահվան լցնել յուղ վրա խեղդել Գգլխի տակ փափուկ բարձ դնել Փկրակի մնալ Փսարի տակ Փպատերի հետ կռիվ տալ Փշան պես պոչը պտտեցնել 4 ջրի նման գնալ, ավազի նման մնալ Փսրտիվրա մի նման թիկունքունենալ թիզ յուղ բռնել Փդունչըմեղրի մեջ թաթախել: (8

2-311.

ժ

որոնցումվրա կապն արտա2-312. 8. Ա. Կազմել ճախադասություններ,

(.

տարածական,ժամանակային, հայտում է հետնյալ հարաբերությունները՝ ուղղության, վերաբերության: ձեի, համեմատության,պատճառի, են Ց Բ. Իմաստային մեկից ավելի հարաբերություններ արտահայտում Ցան առաջ

/2/, ի վեր /2/, տակ /2/, համար /3/, պես /3/, մեջ /2/,

/4/, որպես /3/ կապերը. կազմել

մոտ

/3/, հետ

որոնցում տրված բառերն Կազմել նախադասություններ, մաս /գոյական,ածական, բառաձները կապերեն, մեկ՝ հետո, մեջ, մոտ, ներքն, շուրջ, վեր, հեռու, ա/ առաջ, դեմ, դուրս, ընդառաջ, ՁՅ13

ո

մեկ

Մինչն, նախքան,քան բառերը տարբեր

Տրված

(ը 2-317. Դուրս գրել կապերն իրենց խնդրառուբառերի հետն որոշել, թե

մեջ ի՞նչ պաշտոն են կատարում, ն կողքի բառերը ո՞ր նախադասության հոլովովեն դրված /ձնակազմականհատկանիշները/: ոմանց համար կարմիր գույն ունեմ. Նման եմ բոցի, Եվ ոմանց ու տխուր Որբության նման /ՄԿ/: 2. Մեր տաճարները մենք կառուցեցինքԵրկինքներն ի վեր, բարձունքի վրա, Աստծու աչքի տակ, աստըծունմոտիկ. Բայց ավերվեցին, այրվեցի՛ն նրանք /ն/: 3. Միլիոն դարեր, դարեր անքնին. Այդպես եղել է. եղել «իրն ինքնին», Մեր առանց Հայաստան կնքվել-կոչվելու, Առանց հայերեն լեզվով օծվելու, Մասիսը՝առանց իրեն շաղախված մեր հոգու լույսի, Սնանը՝ առանց մեր բաց աչքերից իջած մշուշի, Այս հողը, քարը, անտառը, լեռը, Այս շշուկները, այս շառաչները՝Առանց շնչավոր մեր կարոտների /ն/: 4. Հիմա, երբ որ կյանքն ինձ համար Մի մոխրաթել գորգ է հինում, Քո հուշն է լուռ, հիշատակդ Ամենուրեք ինձ հետ լինում, Ու քնիս մեջ, սեղանիս մոտ, Խնձորենու սոսափի տակ Խառմնվումէ իմ արցունքին Եվ իմ բախտին,ն իմ գինուն /ՀՀ/: 1. Ես

համար որբ եմ

Հայաստա

որոշել կապվող բառերի բառակապակցություններում

պատկանելությունը: խոսքիմասային

շահ

ուսանողների:

2-318.

Ա.

հանուն

մինչն այժմ, դեպի ետ, մինչն հիմա, այն, առ այսօր, առաջ, հիսունին մոտ, փոքրի մասին. մոտ, հեռանալուց հայրենիքի, երգողի բացի. գեղեցիկի վերաբերյալ, երգողի կողքին, առանց ասելու, դրանից ի հուսահատվածների, առանց նրա, ինձ պես, բոլորի առաջ, ընդդեմ Առ

առանձնացնելկապերնու կապականբառեԸնդգծվածներից պատկանելությունըն շարախոսքիմասային մնացածների րը: Որոշել հյուսականգործառույթը: Բ. Կազմել համանունականշարքեր: Փ 1. Սարից վար է իջել մի մարդամոտ քամի, Ուրիշ նյութերից է զրույց բանում: 2. Առաջ է սուրում գնացքը անթեք: 3. Բայց թե լինե՛ր, Շուրջը անտառ լիներ: 4. Մի քանի ժամ հետո ես չեմ լինի, Կլինի լուռ երկինք ու դատարկ պարկուճ: 5. Իմ հոգսը ես չեմ, քեզ համար եղիր, Որ հետո, հետո զղջումդ վհատ Քո փակվող վերքը անվերջ չպեղի: 6. Երբ վշտիս պահին դու աչքի տակով Հետնում ես իմ խոսուն հայացքին... տեսնում եմ, տղաս, տեսնում եմ: Ինձ համար կյանքը սկիզբ է առնում Իմ ծնված օրի՛ց, իմ ծնված օրով... Եվ ես իմայա՛, իմացա՛ խռով` Դրանից առաջ եղե՛լ աշխարհում, Դարերեն եղել, անցել աշխարհով.. 7. Փողոցով մի կին լալի՛ս էր անզոր, Ես նրա մոտով անցա խոզի պես: Անկյունից լացի ձայներ են լսվում, Ու լացի կողքով անցնում են մարդիկ... 8. Այնպես որ, ով մահ, տանում ես` տար, Բայց ի՞նչ ես ժպտում քթիդ տակին:` 9. Տես, մի վայրկյան հետո Սարքեմ ու տամ քեզ մի ողջ լեռնաշխարհ: 10. Տարանցիկ քամին մեկնում էհեռու... 11. /Պ. Սնակ/ Դարիչափ ձիգ ժամ է անցել: Ջ

ճախադասություններում

գործածել կապեր, ն՛ իբրն ն՛իբրն շաղկապներ: (Ա Ձ.315.

այս ծաղկունքի, Այս թռչնակի, այս առվակի, Հետն Այս գարնան ու զարթոնքի Բացվեց լեզուն իմ մանկիկի /ՍԿ/: 2. Ու մեծացա՝ գնով այս երգի ու ջահել քո կյանքի /ն/: 3. Թող որ փոխարեն գոռ մի անցյալի` Թագով ես ինձ` այրող Դու ու հայոց բորբոքող թողել զորքով, վ որով բախտով. պատմությունա̀ղետներով լի //։ 4. Շքանշաններ կստանան, այսպե՛ս, Բոլո՛րը. Գուցե զեբրերից բացի /ՊՍ/:

մակբայ):

այլխոսքի

վերն, մեկ. համապատասխան,համբ/ անկախ, առընթեր, զուգընթաց, համաձայն, ճման. ընթաց, հավասար, մոտիկ, պատճառով, գծով, գ/ միջոցին, պահին, ժամանակ, չափ, տեղ, ձեռքից, անունով. անունից, երեսից, ձեռքով, կողմից, հետնանքով, նպատակով, (8 2-314.

շարադասությունը: ները, կապի խնդրի 1. հետ,

բառակապակցություններ /փակագծերում

նվազագույնքանակը/: տրվածթվերընշում են նրբիմաստների (Ա

յուրահատկություն(Ձ 2-316. Բացատրելկապերիկիրառական-շարադասական

.

Փ Լ. Ամեն իրիկունպառկումէի ես ձորաբերանինՈւ նայում տխուր, նայում

(ը Ձ-324. Լրացնել՝

/ինչի՞ց/ Փա/ անկախ

վար... /ՎԴ/: 2. Տնքում էր հետո մեղեդինայդ սուրբ... Ասես սրտի մեջ նիզակ էր խրվել //: 3. Զգում էի մաշկով, որ երաշտը փոշոտ Բարձրանում է վերն կերպարանքովքոչի /ն/: 4. Այդ բոցերի միջով թեթն մի հով սահեց /ն/: 5. Այդ /ն/: 6. Լեռնաշխարհն անգամ օրը վրաս սպիտակառէջն էր ծաղկաթերբերի միտում է երկինք, քեզ հետ սաղմոսում, Իսկ գետերը խենթ հետ դառնում նորից, Երկինք են հոսում /ն/: 7. Գարունը ելավ լացող ձյան տակիվ Մի որբ ու բոբիկ բալիկի նման /ՀՇ/: 8. Ամռանը եղջերվի մորթը շեկ-կարմրագույն է ն փայլփլում է արնի տակ՝ ոսկեզօծ բեհեզի ճման /ՎԱ: 9. Այս ծառը ձգտելէ դեպի վեր. շարունակ դեպի վեր, դեպի արնը, որին ն մեկնել էր կատարը /0/: 11. Իմ մոտիկ ընկերներին, Աշխարհներին, արններին /ԵՉ/ 12. /ՀՀ/: ուրախությունն աչքերիդ Տխուր անչափելի երջանկությանչափն Հեռանալու համար առիթ Ու պատճառ ես փնտրում հիմա... /0/: 13. Ու այն երգում են մեկ անգամ,որից առաջ ն հետո երգածները այդ միանգամվամոտ

10.Հեռու,

ու

հեռու

բ/ դ/

բացի/ումի՞ց/ գ/ընդդեմ/ո՞ւմ/ /ինչի՞՛/ համաձայն

ընդդեմ/նա/,

ի

Աւ ոխմումի, առապաձեռնության թ/ զերթ /զերդ/գազան

ժամանակ հանդիսության զ/հոբելյանական է/ Աստծու աչքի առաջ ը/ այսինչ հոդվածի համաձայն

ԱԳ Ձ-322. Առաջին ն երկրորդ դեմքի անձնական դերանուններովն մոտ, վրա, պես, չափ, համար, հօգուտ, հանձինս, ի դեմս, հանուն կապերովկազմել կապականկառույցներ:

հատկան

պես,

առ

/նա/

/ես/, նախքան/դուք/,չհաշված /նա/, /վթար/հետնանքով

``

Դո

հակառա

Արտագրել բանաստեղծականհատվածը` փակագծերում դրվածբառերը գործածել մեկ համապատասխանհոլովաձներով,մեկ՝ կապային կառույցով: Բացատրել ձեր կազմած երկու տարբերակներիմիջն եղածլեզվաոճականտարբերությունները: Բ. Ի՞0չ տարբերությունկա հոլովական թեքույթների ն կապերի միջն. թե՞ լեզվականոր մակարդակի միավորներ են դրանք /ձնաբանակա՞ն, բառապաշարային/: Մոլորվե՛լ եմ, մոլորվել եմ Մոլորվելեմ, մոլորվե՞լ եմ Քո նավերի/ծովեր/, Քո հոնքերի /շանթեր/, Քո մազերի/անտառ/, Քո աչքերի /գիշեր/, Քո ճակատի/ձյուներ/ Թարթիչներիդ/փշեր/ Մոլորվել եմ, մոլորվե՞լ Սոլորվե՞լեմ, մոլորվե՞լ եմ: եմ: Ս. Կապուտիկյան/ Զ

ա/հնագույն ժամանակներիցսկսած ե/ կարնորհարցերի վերաբերյալ

(ԱՁՁ-323. Ընտրել այն կապերը,որոնց հետ կարող են գործածվել այս, այդ, այն դերանունները: Առթիվ, մասին, վրա, նպատակով, հանուն, հանդերձ, պատճառով,առ, ըստ, որպես,առանց, հավասար,բացի, համեմատ:

առության

Աոախոսութ հակառակ հանդերձ,

կառույցներըփոխարինելհոմանիշ՝ ետադիր

(Ձ 2-321. Հետնյալ բառակապակցություններում ընդգծված ետադրությունճերը փոխարինելհոմանիշներով/այլ ետադրություններով/:

բ/ Մայր աթոռիհովանու տակ. գ/ քաջ զինվորինման դ/ սիրեցյալից բացի

կամ

հոլովառության

ըստ

"

եհ

Կապերի

շնորհիվ, /ընկեր/ բացի, /ծնունդ/ առթիվ, ի դեմս /դիմոր /երնույթ/,/տեսնել/,ճպատակով,ըստ /օրենք/,առանց /ժպիտ/ Փ /դուստր/համար, /մենք/ նման, /դուք/ մոտ, /ոսկի/ նման, հօգուտ /մենք/, մենք) հետ. ի հեճուկս /ծնող/. /դպրոց//կից/. հակառակ/դում,մինչն /դու/ Փ/դուք/համար, հանձինս /դուք/, հանուն /դու/, /սեղան/ մոտ, /ձյուն/ պես, առ) ներքո, /ես/ առջն, /դուք/ մասին, չհաշված /մասնակից/,/խելք/ դուրս Փբացի /ընկերներ/,հեռու /հայրենիք/, /հայրենիք/ հեռու, /սարեր/ վերն, Փ /հայը/, /հայր/ յուն/ Փ մանկություն/սկսած, ընդդեմ /ատելություն/,/նրանք /զատ/, ի գիտություն /դիմորդ/,/բոլոր/ չափ, հանուն /ազատություն/, /ասած/ հակառակ, հանձին /ուսանող/,/մտնել/ պես, /գյուղ/ մեկ, հանուն /դոմ, /ես նկատմամբ, /նա/ փոխարեն, /դու/ մեջ, չնայած /դա/, /դուք/ վրայից, /ես/ զատ, բացի /դա/, հանձինս/հաղթող/ Փ /նս

Ընդդեմ, հակառակ, անկախ, բացի, համաձայն, համապատասխան, շնորհիվ, հանդեպ, հեռու, փոխանակ կապերով կազմել երկու դիրքերով էլ՝ թե՛ նախադաս, թե ետադաս բառակապակցություններ ուշադրություն դարձնելով կապակցվող բառի հոլովական ձնավորմանը: Դրանք օգտագործելճախադասություններում:

Գ/ի հեճուկս հարնանների զ/ ընդդեմթշնամու

դ/

Փ/դու/ պես, /ընտանիք/հանդերձ, /ճնա /զատ, /դուք/ հետ, /ինքը/մոտ Փ/եա վրա, /հանուն/ հայրենիքի, ի /գիտություն/,մինչն /կիրակի՛, /դա/մեջ Փ նախքան/գալ/, իբրն /ուսուցիչ/, դեպի /ես/, /ինքը/ դիմաց, դեպի /տուն/ Փբննություններ/առաջ, /նա/ հետ, /ընտրություններ/հետո, առանց /ընկեր/,

Ամ Ձ-319.

Աա

հակառակ /ո՞ւմ/

գ//ինչի՞/ մոտ /ինչի՞ն/առընթեր ե/ /ինչի՞ց/հեռու

րվածքարա ա ւյցներ՝ բ ազնեւ փակագծերի եվ կապական ձնափոխությանենթարկելով: համապատասխան Ձ-325.

/0/:

րարրրա - Տատը

/ինչի՞/ բ/ որպես /ի՞նչ/

.Փա/հանուն

բ/ մինչն /ե՞րբ/ գ/ առանց /ինչի՞,ո՞ւմ դ/ շնորհիվ /ինչի՞/

ե/համապատասխան/ինչի՞ն/ ե/

է

են կրկնություններն

Փ ա/իհեճուկս /ում

2-326.

Ա

ԼԶ 2-327. Յուրաքանչյուրկետում մեկը ճիշտ է, մյուսը` սխալ. արտագրել ճիշտ ձները ն հիմնավորել /ՃՊ ա/ ես որպես առաջամարտիկ ինձ, որպեսառաջամարտիկ ՃՊ բ/ առանցծաղիկ առանց ծաղկի ՃՊ գ/ հանձին նրանց հանձինսնրանց ՃՊ դ/ առանցխոսելու առանց խոսել ի դեմս դիմորդի

ընտրությունը: -

-

-

-

7 աի Աինձ րտ իո 7Ա -

զ/ ըստ

ըստ

-

իս

-

ի թիվս

վարկառուի

թ/ ի գիտությունուսուցիչներ ի գիտությունուսուցիչներին ՃՊժ/իմ նման ինձ նման ՃՊ ժա/ բացի նա բացի նրանից ՃՊ ժբ/ իրեն համար իր համար Ճ Հ ժգ/ հանձին նրա հանձինսն նրա նրա հանձինս ՃՊ

-

-

-

-

-

-

(Ձ 2-328. Ա. Ամբողջացնելառածներնու ասացվածքները՝իրար միացնելով `

յունակների

կապերը կապվող բառերի հետ /կամ հակառակը՝ ձախ կապվողբառը կապի հետ/: Բ. Բացատրել նրանցայլաբանական նշանակությունը:

աջ ն

/6. (1. 8. 9.

«-

ճանաչվում: չես

Էծն էծի Ֆ

է արնիՖ Աշխարհքումամեն բան կճարվի բացի» Ով աշխատում ,

մն էժան էժանէէ Մարդուգինն

(ք 2-329.

հորից ու մորից: առջն գլխարկ չի հանում: Հ"համարլավ է, քանմիսուրու ոչխար: «մեջ է փայտհավաքես, Փ-ժամանակ ծերանալիս մրսի: չես Բ Հ

Ա ։7/1Ձուկն առանցՖ 2. Եթե երիտասարդության-Ֆ «3. ԲարեկամըփորձանքիՖ ժ՛4. Սարը շատ բարձր է, բայց ոչ ոք նրա 5. ՄախաթըպարկիՖ

Ֆ հայրեն հայրենիքից

թաքցնի: Հոոջապրանքը կ: ռու

թա թանկ:

«փու չի լինի: ե չվաքու Հ տակ, կվայելի ,

մ:

կապերը: Կետերիփոխարեն գրելհամապատասխան

71. Արա ինձ Ա,սովորիրքեզ Ա: «2. Իմաստունի Աքար քաշիր, տգետիԱ մեղր մի ուտիր:

յուղ չեն լցնի: Կրակի Ա Մտածիր այն Ա,որ հաղթես, այլ այն ը, որ չպարտվես: 4/5. Աշխատիրծառայի Ա,որ տիրոջ Ա վայելես: 4/6. Հիմարությունէ աղքատ ապրել հարուստ մեռնելու 0: «7. Սովորելը նույնն է, ինչ որ հոսանքին Ա լողանալը, մի պահ կանգ քեզ ետ կտանի:

3.

՛4.

ոչ

առար,

են Նկատի ունեցեք՝ վրա, մոտ, համար, պես, նման, հետ կապերիհետ գործածվում առաջինն երկրորդդեմքիդերանուններիտրականհոլովաձները: |

(ԱՁ24330. Ավ. Իսահակյանի «Աբու-Լալա Մահարի»պոեմիցքաղված հատվածումվանդակներումլրացնել կապը ն ճրա խնդիրը: Եվ քարավանըԱբու-Լալայի ԱՍ մեղմ կարկաչելով Հանգիստ,միաչափ քայլում էր առաջ հեզ լուսնկայի ՍԱ... Մեխակիբույրով հովն էր շշնջում հեքիաթներնհազար ու մի գիշերվա, Արմավճու նոճին աճուշ ԱՍ օրորվում էին ԱԱ... Ամեն մի ճոր 0 0 նորից է պատմվումհեքիաթն այս շքեղ, Նորից սկսվում ու վերջանում է ամեն մի մարդու ԱԱ մեկտեղ: Կյանքը երազ է, աշխարհը՝ հեքիաթ, ազգեր, սերունդներ անցնողքարավան, Որ ԱՍ, վառ Ան, չվում են անտես 0 Ա: ԱՍ հեքիաբն այս վսեմ, Կույր ու գուլ մարդիկ, Մ, Իրարկոկորդիցպատառ եք հանում ն դարձնումաշխարհնահավորջեհնեմ... (Ա 23331. Ա Դուրս գրել կապերը կապվողբառերի հետ. բացատրելկապերի ձնաբանական,շարահյուսականառանձնահատկությունները: իմաստաբանական, Բ. Որոշել կապվող բառերիխոսքիմասայինպատկանելությունը: Գ. Որոշել կապերի շարադասությունը: այն կառույցները,

Առանձնացնել

որոնցումկապերըկարող են իրենց տեղը փոխել՝ առաջադասներըդարձնելով ետադաս,ն հակառակը: Լեհաստանում` արնակենտրոն համակարգի հայրենիքում, կանգնած է մի քարակոթող.որի վրա փորագրված` է. «Արեգակը կանգնեցնողին,Երկիրը տեղաշարժողին»:Այդ մարդը, որ երիտասարդհասակից մինչն խոր ծերություն կրեց հոգնոր կոչում, եկեղեցու ամենավտանգավոր թշնամին էր: Իր նենգադավությանմեջ հեռատես, անողոքաբար դաժան եկեղեցին ճակատագրականսխալ թույլ տվեց՝ աչքաթող արեց Կոպեռնիկոսին,որը պայթուցիկնյութ

դրել)հավատի հիմքի տակ: Կոպեռնիկոսիմահից յորանասուներեքտարի հետո միայն Արեգակը կանգնեյնողի «Երկնային ոլորտների շրջապտույտի վերաբերյալ»գիրքն ինկվիզիցիան մտցրեց արգելված գրքերի ցուցակի մեջ՝ «այսուհետնմինչնշտկումներանելը»: Կրթվածլինելով հանդերձ`ամբողջովիններծծված էր կասկածների այրող թույնով:Իտալիայի) Բալթիկայի ցուրտ ափերըբերեց «հերետիկոսությունների» սաղմը,սնույեց այն: Նա՝ մեծագույն աստղագետը,երկնակամարումնոր բան չի հայտնագործել. աշխարհի արնակենտրոնհամակարգը նրա մտքի պայծառ փայլատակումը չէր... Արդենծեր էր, երբ առանցերկմտելուորոշեց տպագրելիր կյանքիգլխավոր գիրքը` հօգուտ բոլոր մաթեմատիկոսների:Նրա աշակերտը՝ Ռետինը,մեռնողուսուցչի մահճի մոտ ծնկաչոք խոստացավուրախացնելնրան իր վերադարձով:Եվ, հայացքն հառած դեպի հեռու հորիզոնները,դեպի մայր մտնողարնը,ուսուցիչըգրքին էր սպասում: Երբ Նյուրնբերգից բերեւյինբաղձալի վիրքը., յոթանասունինմոտ արնագետնարդենհոգեվարքիմեջ էր. առանց խոսքի ձեռքնանօգնականու մեղմիկքսեց կազմին,շոյեց: Պաշտպանումէր: Օրհնում էր: Նա մահացավնույն օրը՝ գիրքը ձեռքին, գրքի հետ, գիրքը գլխից վեր պահած:

այդպես էր հաճո. նույն կետին հանգեցնել նրա ՊՃակատագրին Գիրքը մնացել Գերեզմանըչի պահպանվել... անմահությունը:

մահն

ու

է...

ՇԱՂԿԱՊ (Զ Ձ-332. Ա.

Ընդգծել շաղկապները:

ն Բացատրելշաղկապի՝որպեսխոսքի մասի որոշմանհիմունքները մասերի /կապերի, դերանունների, նրա հարաբերակցությունը հետ: մակբայների,վերաբերականների/ Բ.

հեւհետ

Փ Եվ հասկանումես, որ մարդնի վերջո Այդմենք չենք դնումլուծվելիք խնդրում, Քանզի թեպետնբախտմենք ենք փնտրում, Նորից չի սիրում,սիրում է կրկին, բայց բա՛խտը, Քանզի կա մբին մի կախյալություն Բա՛խտը, Ջղի ն արյան, հոգու ն կրքի. Բա՛խտնէ մեզ ընտրում... Քանզի նշանը հանման-գումարման :

լ

ՓՈւգալու է մի ժամանակ, Երբ որ

պիտիմարդիկճան

երկրպագեն, Մերպեսներին

կուռքի պես,

Ոչ Ոչ էլաստծո,

Այլ...հերոսի,

Որովհետնմենքլավ գիտենք,

Որ շատ հաճախ Բոունցքովենք զարկում մեխիծակողծայրին... մուրճիտեղակ: Մերբռունցքով՝ Բայց դրա հետ գիտենքնան, Բռունցքըչէ, Որ սարբվել է մուրճիծանոթօրինակով, Այլ մուրճնէ հենց,

Որ սարքվել է մերբռունցքինմանությամբ, Ումենք գիտենք. քամին Եթե Ընդամենը մազերի է խաղում, Ապաինքը՝եղանակըխաղ է անում... մեր գլխիհետ: սանրով Բայց աստղերըիրենցկլոր-ճերմակ են թսմոպ գզվածմեր մազերը Հարդարում իրենցու մեզ, Ուդրանովհավատացնում Որ առայժմմեր գլովը իր տեղումնէ... Այս հավատովու հույսով է, բարեկամս, Որ աշխարհումմերպեսներըամեն գիշեր Աղբատքնումու զարթնումեն հարստացած: -

մեր

հետ

/Պ. Սնակ/

շարքերիկազմությունը/պարզ, (ք Ձ-333. Բացատրելտրվածշաղկապական ձներից առաջացած, բարդ՝ կցական, հարաածանցավոր,քերականական

դրական/: Ց. Լ ու,

եթե, իբր, միայն, մինչ,

կամ, էլ, իսկ, քան, թե, ապա, սակայն, երբեմն, ուրեմ0, նս, ուստի, հենց, ոնց Հ. 2. այլապես, հետնապես,նմանապես,հետնաբար :Ճ 3. որովհետն,այնուամենայնիվ,այսուհանդերձ,համենայն դեպս, չնայած, նայած, ասես, կարծես նույնիսկ, Հ. 4. այնինչ, այսինքն, թեն, թեկուզ, թեպետ, մինչդեռ, մինչն, իբրն, այլն, որպեսզի,քանզի, վասնզի,թեպետն,բեկուզն, բայցնայնպես Հ. 5. այնպես որ, երբ որ, ով որ, ինչ որ, որտեղ որ, ուր որ, որը որ, այնքան որ, այնքանով որ, ինչպես որ, թե որ. մանավանդ որ, հենց որ, քանի որ, մինչն որ, չնայած որ ն,

որ, բայց,

այլ,

|

թեպետ ն, թեկուզ ն, ն կամ, ինչպես ն, նույնպես ն, նմանապես ն, հետնաբար ն, հետնապես Ն, ուստի ն, ուրեմն ն 5. 7. ինչքան էլ, որքան էլ, այն էլ, կամ էլ, ինչ էլ, ով էլ, ուր էլ, որտեղ էլ, ինչպեսէլ, այնքան էլ, այնպես էլ Ճ.8. ապա թե. իբր բե, իբրն թե, միայն թե, քան թե, կարծեսթե, ասես թե, կամթե 5.9. ապա թե ոչ, եթե ոչ, թե չէ, կամ թե ոչ, ոչ թե, ն ոչ թե, քանի դեռ, այն է, ըստ որում, ընդ որում 5. 10. բայց ն այնպես, մինչն իսկ, քանի դեռ, չէ որ բայց ն,

5.6.

երե թե

բ աայ

թեպետն թեպետն /թեպետ/...սակայն, պ պ այնուամենայնիվ,թեկուզ յն,

չնայած Հ սակա իՆ 5.

ապա. ապա,

եթե նթն

ուրեմն, ուրեսն, ք քանիո ր

Հ: ուստի, թե. այլ որովհետն Ճ 12. ն՛...ն՛, կա'մ ...կա՛մ, ո՛չ ...ո՛չ, ոչ

::

բայց բայց

նն

այնպես,չսայա չնայած... այնպես,

բայց, թեկուզ ուրեմն, ուրեսն, ք քանիո ր...

էլ...էլ, թե՛...թե՛, մերթ

սակայն,

մերթ, մեկ

|

ուստ

ի,

մեկ

(Ա Ձ2-334. Վերնում տրված շաղկապներըդասդասել` լրացնելով տրված

աղյուսակները: ԱղյուսակԱ.

ՇԱՂԿԱՊՆԵՐԻ

ՏԵՍԱԿՆԵՐՆ

ԽԱՐՋ| ՔԵՐԱԿԱՆԱԿԱՆ

բայց|

ՁԵՎԵՐԻՑ

ԱՌԱՋԱՑԱԾ

ԸՍՏ

|ԱԾԱՆՑԱՎՈՐ

ԿԱԶՄՈՒԹՅԱՆ

ԲԱՐԴ

կցական| հարադրական

հետնաբարբանզի հենց որ

որովհետն

Աղյուսակ Բ. ԸՍՏ

ՏՐԱՄԱԲԱՆԱԿԱՆՄԻԱՎՈՐՆԵՐԻ

ԼԵԶՎԱԿԱՆ

ԿԱՊԱԿՑՎԱԾ

ԲՆՈՒՅԹԻ

ՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ

ՇԱՐԱՀՅՈՒՍԱԿԱՆ

ՍՏՈՐԱԴԱՄԱԿԱՆ

ՀԱՄԱԴԱՍԱԿԱՆ

ջանի որ

Տայց

ուսակ Գ

ԸՍՏ

ԿԻՐԱՌՈՒԹՅԱՆ

ՉԵՎԻ

ԿՐԿՆԱԴԻՐ

ՄԵՆԱԴԻՐ

ե՛....ն

բայց

--

ԶՈՒԳԱԴԻՐ

քանի որ '

ուստի

(Ա 2-335. Արտագրել` տեքստը հարստացնելովկրկնադիր շաղկապներով: առանձնահատկությունները: Բացատրելնրանց կիրառական-ոճական

է քաղաքից. նրա հոգնած հայացքը Օտարականն այսօր հեռանում Այժմ սիրահարներինն է արնը, ծառը, տխուր է, հպարտ, լուսաշող: առվակը, երկինքը լուրթ: կարկաչուն Ի՛նչ գերբնական զորություն ունի լույսը. նրան են ձգտում բույսերը, մարդը,անգամ ձկները: Լույսի հետքերովերկրի վրա, տիեզերականանհուն տարածություններումիրագործվում են մարդու ամենահամարձակ երազանքները...Երազում՞է աղջիկը... Երազում է տղան... Նրանք չեն տեսնում '

.

լրա

աաա աաա

տոպ

Ը

Ի

ոԷւԷՁՁզԶյլըլՍզլՍզՍՁՔՁ1չզլզլչլՍչ.ւ.,չւ. Տ

ամպերիմեջ կորած լեռներիկատարները,թավուտ անտառներից գլուխները վեր ցցած ժայռերը, ծառերի վրա թափվող իրիկնային զանգերի լուսավոր փշուրները,չեն լսում առվակի նվագը, ժայռերի ծերպերում արնն օրհներգող կաքավների երգը... Երազում են սիրահարները.նրանց մանուշակագույն ն երազանքներըթափառումեն տիեզերքիանհուն տարածությանմեջ երկնքի կապույտ առվակներովիջնում աշխարհի վրա, գարնան վրա...

(Ձ 2-339. Դուրս գրել համադասականշաղկապներըն որոշել նրանցովկա-

պակցվածլեզվական միավորների/նախադասություններին նճախադասությանանդամների/արտահայտած հարաբերություններիբնույթը՝ ներհակական,միավորական,տրոհական: Փ Լ. Մութը դառնում է գրատախտակի ջնջոց սպունգե, Մինչդեռ երկինքը

Դանդա ղ պատվում է աստղաեղյամով: 2. Թողություն տուր, Տեր, ծանը Խավարին,Սիայն թե թող նա թողնի հեռանա: 3. Ես չեմ կարող նշել ճշտված Եվ ժամանակը ճշգրիտ, Բայցնայնպես այս հանդեսը Ավարտի թվականը, քը Ձ-336. Դուրս գրել զուգադրական շաղկապները: հասնում է արդեն: 4. Ես վախենում եմ, շա՛տ եմ վախենում, Բայց ո՛չ ինձ 1. Եթե վարպետը բարկանումէ աշակերտիվրա ն հանդիմանում, ապա լոկ քեզ համար: 5. Նան դու դադարիր մի քիչ, Խղճա՛ ինձ ն ինքդ համար,Այլ «Դու լավ կարաս Աստաֆյանը հիշատակում է ն այս փողոցի անունը. ասա, Սիրելիս, քեզ բարի գիշեր: 9. Իսկ աշխարհում Երջանկությունն էլ չափես» /ԱԲ/: 2. Երբ արագիլը տղմուտ հողերում այլես գորտ չէր բռնում, Քան տանջանքը, Թե չէ սողուն ժամանակը այդպես է տարողունակ, ավելի ասես ո՛չ թե երգում, Այլ ուրեմն ետ էին գնացել Արաքսի ջրերը /ն/: 3. Ծտերն սլանա` չէր Երջանկության ժամը վայրկյան դարձնելով: 6. Նույն արագ «ի՞նչ ի՞նչ» էին ճչում անվերջ Եվ դրանով պատառոտումերկնի մովը, Իսկ հիմա Իր սքանչելի նույն ձեռագրով Գրագիտության դասեր է տալիս կյանքը է չէ»-ի իրենց մեխն մխում անվերջ Այդ լորենին ո՛չ թե երգում, Այլ «չէ՛ Թե՛ շնորհալի վազերին այգու, Թե՛ տաղանդավորգետերին բոլոր.../Պ. Սնակ/ Ու 4. Ապա /ՊՍ/: բացեր, եթե մեկը սուրճով բախտ կապույտի պատռվածքում Փ1. Եվ անբառ այս երգում կա թախիծ մի անբառ, Ե՛վ արյան հեկեկանք, ն՛ ու սիրահոժար Մնացած կարող էր գուշակել անսուտ, Որ ես ինքնակամ աղերսմի տրտում /ՎԴ/: 2. Կարոտներով ու ցավերով Ճանապարհը պիտի /ն/: 5. Թեպետ կյանքիս կեսը կտայի, Միայն թե տեսնեի կրծքիդ թուխ մանուկ ցողեմ,Բայց ն հավետ, Բայց ն հավետ օրհնանքով քեզ ողողեմ /ն/: 3. Քարե իրար հետ վաղուց եք ծանոթ, Թեպետ ծանոթ է պապերի՛դ անգամ, Բայց մրրիկնէ այստեղ ննջում թները ծալած, Անգամ գետակն այս կապույտ ասես 6. /ն/: աստծո, Եվ փառք քրտնած գլխով տված բարնիդ Չի՛ պատասխանում թե քար է հալած /ն/: 4. Բայց բնության օրենքներից Հող դառնալն է է է Այլ օրն գիշերը, ոչ թե Որ աղմուկների հասունացումից Թագադրվում զարհուրելի,Մահը պիտի լիներ, սակայն Մահվան ուրի՛շ տեսակ էր պետք ծնվում: Եվ փա՛ռք աստծո, Որ մեր հոգու մեջ Եթե կա ամիս տերնաթափի, /ՀՀ/ 5. Դու ես հիմա ճամփիդ տերը, Էլ խաթարող չունես արդեն, Դու ես /0/: Ապա կան օրեր ն աստղաթափի կյանքիդ դատավորը, Էլ դատավոր չունես արդեն /ն/: 6. Ապրած բոլոր տարիներսՕրհնանքով են հոգիս պատում, Ո՛չ ահ ունեմ, ո՛չ էլ նախանձ, Ո՛չ (Ձ 2337. Տրված շաղկապներով կազմել ճախադասություններ: զուգադրական էլ փառքի դուռն եմ պաշտում /ն/: 7. Շատ սերեր տեսա անգութ ու անփույթ, Փ թեպետ ն/ սակայն, թեպետ բայց, թեպետ/ն/ /ն/ բայց ն այնպես, բայց հեշտ էր դարձել արդեն ն անթով Ե՛վ սեր, ն՛ երդում, ն՛ կիրք, ն՛ համբույր սակայն, չնայած այնուամենայնիվ, թեն այնուամենայնիվ չնայած 8. Լուռ կմնան մայթերն ու ծառերը Նորքի, Էլ չես շրջի ինձ հետ ն ինձ էլ /ԳԷ/ որ ուրեմն, քանի Փ թեկուզ ապա, եթե սակայն, եթե բայց, թեկուզ չես գրկի, Էլ չես սուլի, որ ես իջնեմ պատշգամբից /0/: 9. Համբուրեք հողս ուրեմն, որովհետն ուստի մորսարցունքով, Միայն մայրական արցունքն է անկեղծ /ՀՇ/: 10. Կանգնած բայց, այլն, ճիշտէ Փ չնայելով որ ոչ միայն այլ, սակայն, ոչ թե է տրտումկանաչ եղննին, Այնինչ լույսերը ցնծում են վրան /ն/: ուրեմն: այլ նան, երբ ոչ միայն

(8 Ձ-338. Գիտականոճով մի տեքստ կազմել՝ գործածելովայսինքն, այն է, ուստի, հետնաբար, ուրեմն շաղկապները:

Ա Ձ-340. Եվ,

ու, կամ շաղկապներով կազմել3-ական ճախադասություններ, որոնցումդրանք արտահայտում են՝ ա/բառերի համադասականհարաբերություններ բ/ բարդ նախադասությանմեջ մտնող նախադասություններիհամադասականհարաբերություններ:

' Ժամանակակից հայոց լեզվում կան մի շարք բառեր ն կապի ու խնդրի ն որոնքհանդես են գալիս խոսքի նկարագրական,դատողական կապակցություններ, ն հաջորդականությունը այլ մասերը միացնելու, նրանց իրական տրամաբանական Ա 2-341. Շարունակել ճախադասություններիմիտքը՝ ուշադրություն դարձն արտահայտելու համար /սրանք հարում են զուգադրական շաղկապներին են մյուսը... նելով մեկը կնտադրությանը:Բացատրելկետադրությունը: ի նչպես՝ ժամանակիընթացքումկարող վերածվելշաղկապների, հետո..., մասամբ հետո..., նախ... ապա..., նախ Փա/Սշունըեկավ, ն...: երրորդը... սկզբում բ/ Աշունը եկավ ն...: մասամբ..., մերթ... մերթ..., վերջիվերջո, ի դեպ, այս պատճառով,այդ պատճառով, մյու կողմից,ոչ այնէ... ոչ Փա Արնըբարձրանում այս նպատակով,սրա համար, դրա համար,միկողմից է հայրենիկապույտսարերից,ու...: այն է, ինչպես այնպես,որքան այնքան: բ/Արնըբարձրանումէր հայրենիկապույտսարերիցու...

լրա

աաա աաա

չառ րանն

Փ ա/Խշշում էին բարդիները,ն

ԿԻԻՒ

ԹԻզ1չւդ

է`

բ/ Խշշում էին բարդիները ն....։

Փ ա/Հովնաթանըտեսավ քրոջ

ն... արցունքները,

ն...: բ/ Հովնաթանըտեսավ քրոջ արցունքները

շաղկապներիքերականակամ-իմաս(Ց 2-342. Լրացնել ստորադասական տային խմբերը նոր շաղկապներով: Պ.

ժամանակի /օր.՝ նախքան.../ պատճառի ն հիմունքի/օր.՝ որովհետն.../ 3. պայմանի/օր.՝ թե... /

Հ.

5.

Պ. 5.

1.

2.

/օր.՝թեպետն.../ 5.4. հակառակ հիմունքի /կամ զիջական նպատակի/օր.՝ միայն թե .../ /օր.՝ասես թե.../ համեմատության /ձնին նմանության 7. հետնանքի/օր.՝ այնպես որ.../ 8. բացահայտման /օր.՝ այն է.../

5.6.

Տ. 5.

9.

(2

մեկնճական / օր.՝

Ճ.: Շաղկապներըկապումեն խոսք կազմող միավորներ,մասեր հատվածպարբերություններ, ճախադասություններ, ամբողջական այն ներ: Գիտական աղբյուրներիցընտրել այնպիսի հատվածներ, որոնցում հենց այս ճպատակովեն օգտագործվել: դրանք

(Ա Ձ-345.

որ .../:

ն առանձնացնելստորադասականները 2-343. Դուրս գրել շաղկապները,

/բացաորոշել նրանց արտահայտածիմաստայինհարաբերությունները զիջական, հետնանքի, նպատակային, պայմանի, հայտման, մեկնական, համեմատության,ձնի/: նույնիսկ լ. Եվ հավատավեր, հասկացեք ընդմիշտ, Որ աստծուն են Շատ բարկացրել Վ ասնզի նրանց է ինքը՝ գերադասելի, ավելի հայհոյողները է, պիտի որ Դու, ն 2. միննույն /ՊՍ/: զրկեն, էլ ձեռքդ գրչից Թեկուզ հավատը

ունեմ /ն/: 4. երգես /ն/: 3. Մի ոտ չունեմ, Ուստի ն ձեր երկուսի տեղ Երեքն Լուռ Ապակիների լռության վրա Անբուրմունք-անգույնծաղկունքը ցրտի առած է Մառած-կանգ թախծումէին, Ինչպես որ նույնիսկ բենզինն թախծում մեքենաներիերակներիմեջ /ն/: 5. Նորից երկնքումհին արշալույսն է սիգալով սիգում, Որպեսզի մեր նոր ու քաղաքակիրթհիշողության մեջ Միշտ էլ թարմ /6/: 6. Թե փակել էր պետք, ես դուռը բացի, Թե պահելէր մնան առասպելները Թե արցունքէր պետք, ասացի «գնա», Թե կանչել էր պետք, լռեցի խոնարհ, եմ Ես Կարծես թե /ՄԿ): 7. բակից, ես մեր ելնում այնպես ծիծաղեցի պետք, մտնում եմ մեր բակը /ԳԷ/: 8.. Քանի դեռ կամ, արի խինդովՈւ վայելքովլցնենք 10. Եթե մի սերը /6/: 9. Սիրո մահը ծանր է անչափ,Քանզի սերը չի ծերանում/0/: եմ հետ երկճավորինԿ̀յանքիս ճամփա գնամ, Աղերսում անարատ Ընկերոջ 11. /ն/: հոգիս Երգովէ լի, տալիս, թեպետ Ձայն չեմ ճամփան երկար չաճի է, շա՞տ .../ՀՀ/: մեղքերս՝ եմ, քիչ քանզիՍերս լուռ գիտես իսկ դու շ ատ, երգերս՝

ոճով գրված որնէ Ա. Օրաթերթերիցընտրել պաշտոնական են գերակշռում: եզրակացնել,թե այդ ոճում ո՞րշաղկապներն Բ. Որնէ օրաթերթ ընտրել ն դուրս գրել որնէ հոդվածի շաղկապները՝ աղյուսակը: դրանցհաճախականության ներկայացնելով

(8 2-346. »

հոդվածն

ԹՁ 2-347. Ա. Կարդալ ն դուրս անունները: Բ.

դերգրել շաղկապական-հարաբերական

Բացատրել շաղկապին հարաբերականդերանվանձնաբանական-

տարբերությունները: շարահյուսական

2. Եվ Եկ, քեզ հովիտն այն տանեմ, ուր տառապանքնէ ննջում /ՎԴ/: /ն/: 3. Ու Եվ ես է, սե՛ր ոչ էլ այն,ինչ դու ես ինձ տվել, Ոչ կարոտ է, ոչ թախիծ ասում եմ. Օրհնյալ են նրանք ու երանելի, Ովքեր օրերի թախծությանմիջով Ընթանալգիտեն դեպի ակունքը.../ն/: 4. Շնորհիր նորից այն խոսքը միակ, /0/: 5. Երբ աշխարհ եկավ մայրիկս բարի, Որովգնում են խոստովանություն Շատ իզուր է որոնումը Աստվածշշնջաց՝ ավելորդ եմ ես /ՀՇ/: 6. Ա՛խ, իզուր է, է այն ամենի, Ինչ իր անցած ուղիներումԿորցրել մարդկությունը,Որի բոլոր են /ՊՍ/: 7. Ես նա եմ, հեն նա՛, Ով Վաղուց մաշված-ծակծկված գրպանները 8. /1/: Իսկ ամեն անգամ ես իմ ձեռքին կարողանում մարդկանցմերժել չի /1/: նայումեմ այնպես, Ինչպես նոր պեղած իրին է նայում հնէաբաննանփորձ 1.

Բացատրել որ-ի արտահայտածիմաստայինհարաբերությունորոնցում որ-ը կարելի է ները. առանձնացնել այն ճախադասությունները, շաղկապներով: փոխարինել այլ 1. Հանեցե՛ք ձեր դիմակները,Որ գեթ մի քիչ դյուրին շնչել կարողանաք մոտ /ՊՍ/: 2. -Բա՛րն,- Ասեիր մահի՛ն էլ անգամ, Եվ նա հասկանար, որ քեզ 3. /ն/: նոր կյանք Շա՛տ գույներից է Ոմանք շտապել գալով՝ Ինքը շտապել, են ձնում, Որ մարդկանցաչքը ողջ կյանքում հագնի /6/: 4. Բայց ես աշխարհ ու բարությունցրեմ /0/: 5. չեկա, որ «գթացեք» ճվամ, Ես ծնվել եմ, որ գութ /ն0/: Նրանք ծնվել են, որ ապրեն հարբած, Իսկ դու, որ քեզնով երբնէ հարբեն 6. Ու դալարուկ մեջքը իսկույն կեռ-մեռանում, Սահ է սահում, Այնպե՛ս ամենքի հետ՝ Դուդուկահարնինքն էլ նույնիսկ սահում, Որ մի վայրկյան շունչ է պահում /0/: 7. Ա՛խ, միամիտ իմ պապերի Մանկաբարո ուրախու(Ը Ձ-348.

էր յո՛թ օր-գիշեր, Որ անցնում էր երգ ու պարով, Կռիվներով Լուռ գինեհարույց.../0/:8. ...Ամե՛ճ մոլի ուղղափառ, Բողոքակա՛ն,կաթոլի՛կ, (Ա Ձ-344. Գրավոր-գրականլեզուն գերադասումէ զոդվածական/շաղկա9. Նա, որ գալիս էր ու են եղբայր.../0/: կյանքում լեզուն՝ շարահարական/անշաղկապ/զգացին, որ իրենք մարդ պական/,իսկ ժողովրդախոսակցական արնը սրտում... Հերոսի նման վարպետներՀ. Թումանյանի, Եվրոպան հաղթած, Հիմա հաղթության խոսքի Ժողովրդական կապակցությունները: է դառնում է իր տուն /0/: 10. Աշխարհն այնքան լցվեց մահով, Որ դողում ընտրել համաԱվ. Իսահակյանի ն Հ. Շիրազի ստեղծագործություններից անցավ Կյանքս Չեմ 11. հնօրյա որ ափսոսում, հույսն աշխարհի /ՀՇ/:

հատվածներ: պատասխան

թյուն, Որ

տնում

րա

աաա

աար պՎիպատ ՈԱ Ար Ն

12.Ուես

Ի ԻՆԻ

ՕՀ

ԹՔԵԻը, ||Ֆ.

Որքոմի

չեմ

մ զարմանում, քո մ թաս ջրի դիմաց հիմաչեմ զարմանում, աստղերիհետ /ՀՀ/:: 12. Ու ես հիմա 13. ու /Նն/: Ես Իմ ես պայծառին մաքուրին Այսքան անվերջ թույն խառնում ունենան, Իմ Որ չխանդեն սեր անչափ չափ` բոլորն էլ են՝ սերը հին է, Որ ուրիշներին/8/: 14. Առեք սերը ջահելներից, Որ ասում նման հանրային է /ն/: 15.Օդը, որ դու են` Մայթի նույնպես սերը կարծում ես ինձ, թողել ես ինձ, Քո հարազատ շնչով է լի. Ճամփան, որ դու թողել հեռու 16. չէ այդ /0/: գիտեմ` օրը օր... Եվ կգա մի Մանուշակի փնջով է լի Որ պահի, կոպերիս այս հրաշք դողով գաս որ դու արդեն, Ռր քեզ կկանչեմ, տանեմ տակ, իբրն սրբազան ու միակ պարգն, Ես այդ սուրբ պահը աշխարհից/ՎԴ/:

որ ցանկացա,

Կարդալ Պ. Սնակի «Աշխարհին մաքրություն է պետք» ն դուրս գրել որ բառով միացող նախադասությունները բանաստեղծությունը, առանձնահատկությունները: բացատրելնրա ձնաբանական-շարահյուսական Բ. Դուրս գրել մճացած շաղկապներըն նշել նրանց իմաստային,ձնա(ք

2Ձ-349. Ա

հատկանիշները: կազմական-ձնաբանական

-

անհետացավ: Փ Ծիրանի լույսն ամպի տակ հանգավ Ա հեռու վանքից ղողանջեցիրիկնային մի զանգակ: Փ Սերը նման է ճշմարտությանԱ կես ճշմարտությունկյանքում չի լինում: Փ Չեմ ուզում քո մասին խորհել Ա միշտ մի խոնավ ձնծաղիկ եմ հիշում: Փ Նա գիտեր Ա որտեղ է սիրում բույն դնել ու կանչել միրհավը: էր Փ Ծերունու խոսքերըծանր թվացիննրան Ա ճրա բերանով արդարությունն

խոսում:

Փ Մի շաբաթվաարն էր պետք Ա բացվեինխնձորենու կարմիր թերթերը: Փ Կակաչները թափեցին իրենց թերթիկները Ա Լալվարի լանջը դեղնեց Ա

անտառը ծիրանագույնզգեստներհագավ:

բաղադրիչ-նախադասու-

շաղկապներգործածելով: թյամբ՝ համապատասխան Փ Երկնքի երփնավառպարտեզներիմիջից դուրս եկավ արեգակը - -Ա-Ա---: -: -0-ըՓ Մեղմ հովիկը օրորում էր բարդիներիկատարները Փ Ծերունին ապրում էր այս լեռների գրկում այն պատճառով - -Ա-0- -: -: -Ա-ԱՓ Կժպտա քեզ բախտը վերուստ Փ Եսայնքան հաճախ եմ նայել նրա տխուր աչքերին - -Ա-Ա- -։ Փ Լեռներում դեռ սառույց կար ու ձյուն -Ա-Ա- -:

-

Փ Մի աստղ ընկավ երկնքից -Ա-Ա--: Փ Ուրիշ է բախտը բանաստեղծների --ը-

-

-:

-

շաղկապ(8 2-352. Տրված զույգ նճախադասությունները կապակցել տարբեր |

բառերով: ներովկամ շաղկապական Փ Երիտասարդըշարունակումէր քայլել. նրա հոգին տանջում էին մանկությանդառը հուշերը: Փ Փողոցումսաստիկ ցեխ էր. ճա հագավ իր կրկնակոշիկները: Փ Պատանինքաղցած էր. քունը չէր տանում:

ք 2-353. » Ամբողջացնել սնակյան տողերը՝իրար միացնելովաջ ն ձախ

Բացատրել սյունակներիհամապատասխանճախադասությունները: հարցում: դերը ձեր ընտրության կապների

շաղ-

բ/ Որպեսվի մեր նոր ու քաղաքակիրթհիշողությանմեջ թարմմնան առասպելները: Միշտէլ բ/-Քան ամբողջ կյանքում ապրել

արշալույսն է

Փա/Նորից երկնքում հին միշտ որբ... սիգալովսիգում, բ/ Երբ որ իմ դեմդուռդ բաց չի լինում: Փ ա/Շատավելի լավ է որբ մեծանալ. Փա/Քեվ եմ սիրումնույնիսկայն ժամանակ,բ/ Որ ինքն իր հետ մենակ շախմատ է Փա

Ու

թոր )

քն խոսում ր Անի Ին անվերջ իու եմ

ի

տող

ու Անն» րդու

Կրկնել եմ

խաղում:

աապատ պ

պարհը ուռաբոբիկ:

ՏՃ. Թե, թե չէ, եթե ապա շաղկապներով երկուական կազմել այնպես, որ մի դեպքումդրանք արտահայտեն նախադասություններ հարաբերություն,մյուս դեպքում՝ստորադասական: համադասական

ԱԱ Ձ.354

(8 Ձ-355. 8: Կազմել նախադասություններ՝ տրված բառերն ըստ հնարավորության գործածելով տարբեր խոսքիմասայինիմաստներով/կապի, շաղկապի,բայի, դերանվան,մակբայի, վերաբերականի/: ա/ մինչն. նախքան, չնայած, փոխանակ դ/կամ, կարծես ե/էլ, ապա բ/քանի,ինչպես, որ, որպես զ/ սակայն, այլ, այնուամենայնիվ գ/ասես/թե/,միայն, հենց

-

-

-:

Փ Տուր ինձ մաբրությանմի կապույտ կաթիլ-Ա-Ա--։ -Ա----Փ Թափառիկ մի հով եկավ, փաբաթվեցմենավոր բարդուն

Փա/ Տե՛ր իմ աստված, դու լավ գիտես,

ԼԶ Ձ-350. Նախադասությանմասերի միջն շաղկապներդնել՝ ելնելով դրանց չկրկնել/: մտքից/նույն շաղկապները ՓԵրգը չի հորինվել Ա ցորյանի պես ծլել է՝ ժամանակին, անարատ: Փ Այս երեկո արեգակը երկչոտ կերպով դուրս ճայեց հորիզոնից Ա կրկին

ք. Ձ-351. Շարունակել`համադաս կամ ստորադաս

Փ Ամենքնինձ այնպես բարի են թվում -0-Ա-

լր

Աաաա

(Ձ

րր յտղտՅՈ

2Ձ-356. Հետնյալ բարդ

Ի

ԻԻ Մ

ՎԹ

յուրահատուկշարաճախադասություններում մեջ

մտնող ճախադասությունների տարբեր դասությանպատճառով գործածվելեն շաղկապներ արտահայտող ու տարբեր հարաբերություններ են ն տալ, թե ինչպիսիհարաբերություններ կողք կողքի: Գտնել դրանք ցույց

արտահայտում:ես

կազմի

ունես դարձյալ, ապառնիիցԵվ ապառնիիհույս փակեցեք Ամուր /ՊՍ/: 2. Ու թե աստված եք` Ոչինչ չես շահի ինքդ դրանով առայժմ Դուք 3. /0/: ն իմաց /ն/: եթե Ու դիմակներդ հանեցե՛ք դեռ լսում եք, Ուստի նան ինձ լսեցեք քո, Ո՞նց պիտի վիճակը այս Համակշոված հանկարծ իմ մահով խախտվի 5. Եվ ի՞նչ իմանար, որ երբ ցուրտ քամին լիճես, Ո՞նց պիտի անես /0/: Ես պիտի վառեմայդ թախիծըհին /ՎԴ/: բանամ, դուռը որ Հորդորի այսպես, Թե մեր երկիրն անհունության 6. Ու թե նայենք տիեզերքից,Թվա պիտի, է մի կապուտակ/0/: 7. Եվ, թեկուզ արար կոպից պոկված, Արտասուք եմ ես է՝ լքվածը միակ /ԳԷ/: աշխարհըլքեմ, Թվում 1.

Իսկ թե հոգնել

դու

4.Իսկ

թողնվածտեղերում գրել համակարելիէ նան կրկնել: /շաղկապները շաղկապներ պատասխան ասաց. Քսանթոսը Եզոպոսին շա՞տ մարդ կա: -Գնա Ա տես, Ա բաղնիքում Քաղաքագլուխը ճանապարհինհանդիպեց քաղաքագլխին: էք 2.357.

Կարդալ տեքստը

Ա.

ն բաց

Եզոպոսը

ճրան ճանաչեց Ա հարցրեց. -Ա դու ու՞ր ես գնում, Եզոպոս: -Չգիտեմ: ես քեզ հարցնումեմ, ը -Ոնց թե չգիտես, զարմացավքաղաքագլուխը,ը ես, չգիտես: ուր ես գնում, Ա դու պատասխանում ես անկեղծորեն երդվումեմ,Ը չգիտեմ,- ասացԵզոպոսը: 0 տանել բանտ: -Բռնել սրան,- հրամայեց -

-.

քաղաքագլուխը,-

Աա կը ՍԱՐԻ իի որոր մտքովս գնում, ոտ չգիտեի, Ս թողեց: Քաղաքագլուխընրան -

տեսար,

ւ

-

-

Բա

չէր ամցզում,

ուր եմ

եսս

՝

բաց

ը շատ են, Ա բաղնիքի Եզոպոսը գնաց բաղնիք Ա տեսավ, լողացողները ամեն ներս մտնող ը է քար: մի մուտքի առջն՝ ուղիղ ճանապարհին,ընկած Ա ռչ մեկի մտքով չի գցողին, հայհոյում քարն այստեղ է

գայթում

այդ

քարին,

էլ գայթեց, հայհոյեց անցնումքարը վերցնել մի կողմ դնել: Վերջապեսմեկն վերցրեց,շպրտեցմի կողմ: 0՛.քարը Քսանթոսինասաց, Ա բաղճիքում միայնմի մարդ ը Եզոպոսըվերադարձավ,

կա:

-Ինչպես թե մի,- ասաց Քսանթոսը: հավաքիր,Ա պետք է՝ Ա սրբիչ, Մ՛օճառ...

-

Այ

քեզ հաջողություն:Շուտ

|ՓՖ.Ձզ". ը ճրանք մտան բաղնիք, Քսանթոսը տեսավ, Ա ասեղ գցելու տեղ չկա:

ասաց. Եզոպոսին -Ինչու՞ինձ ասացիր, Ը միայն մի մարդ կա:

ը -Այն քարը, տեսնու՞մ ես, ընկած էր հենց ճամփի մեջտեղում: բոլորն էլ գցել: Միայն էին, Ա ոչ մեկի մտքով չէր անցնում քարը մի կողմ սայթաքում Ա դեն շպրտեց, 0 ուրիշների ոտքն էլ վերցրեց քարը պես գայթելուն մեկը նա է միայն մարդ: չառնի, 0 ես էլ մտածեցի, Ա այդ բոլորի մեջ

քարին

,

՛

|

«կենսագրուխոսքի խոսք (ք Ձ-358. » Ա Պատմել 1 «Եվ դու՞,Բրուտոս...» բ թնավոր

բռ

թյունը»: ըդ Բ.

գրել նմտածել, թե տրված Ընկերությանմասինորնէ պատմություն գրվածի է համապատասխանում ու ո՞րն ասացվածքներից առածներից

բովանդակությանը:

Ընկերոջ հինն է լավ, հագուստի՝նորը: ընկեր եղիր ոչ միայն հացի, այլն լացի: Ընկեր կորցնելը հեշտ է, գտնելն դժվար: Ընկերը փորձանքիմեջ է ճանաչվում: 75. Ընկերությունըապակի է, փշրեցիր՝էլ չես կարող կպցնել: 76. Ասա՝ ով է ընկերդ, ասեմ՝ ով ես դու: 71. Ագռավիխնամինկաչաղակըկլինի: 78. Հավատարիմընկերն ամեն ինչից թանկ է: խոսքից: 79. Սարերնու քարերը քամուց են կործանվում,ընկերությունը՝ 710. Ընկեր չունեցող մարդն անտեր թռչուն է: Գ. Կարդալ հետնյալ տողերը ն քննարկել լսարանայինընկերների է անում իմ թշնամու հետ. ապա ես հետ՝ «Քանի որ իմ ընկերը բարեկամություն տուր թույն խառնած հետ: Խույս չպետք է բարեկամություն անեմ ընկերոջս

72. 73. 74.

աքա

Դու

է

ուշա

սատկած

ն

օձի

վրանստած

ճանճից»

/Ավիցենա/:

ել:

քը 2359. Ա. Կարդալ կետ Բ. Մեկ գծով ընդգծել շաղկապները ն

բացատրել իմաստային, երկու գծով` շաղկապի դեր քերականականառանձնահատկությունները, դերանունները: կատարողհարաբերական Կես-գիշեր:

`

ն

Գարնանային այն գիշերներից երբ թանձրացյալ իրականությունը որ մանիշակագույն երազը խառնվում են իրար որովհետն բույրը նման է ծաղկից ն վարդագույն բարձրանումէ նոր ծլած խոտից խնձորենու երազումայլակ-այլակ ծփացող թափանցիկքողերի բույրի: Եվ գիշերի ծոցը նան պատռվող լցված է մրմունջներով: Նոր բացվող ծաղիկների ձայնն է են իրենց սրտերը կոկոններիքաղցրաձայնցավի ճիչը: Կոկոնները ճեղքում ն ցանկուհեշտաբորբոք անգութ անդիմադրելի քանզիստեղծագործության ն մահ է անվախճան: անխուսափելի թյունը

լր

աաա

ատրրր եյաապսաոորիերատատրրրխ ա ՄՈԱ

Եվ աշխարհի կտուրներիցմեկի տակ մարմարյա սեղանի վրա կանաչ լուսամփոփի տակ բացված է մեծ մի գիրք: Այդ գրքի վրա հակված է գիտնականիգլուխը որ հոգնած է ն որի վրա ընկել է տիեզերքի առաջին ձյունը: Այդ մատյանը հղացող գլուխը ինքը նման էր մայր երկրագնդին: ն սիրով լեցուն ..Ծանրըէր այդ գլուխը զայրույթով ատելությամբ լույսով թե ժպիտըն արյունը այդ մատյանում թափվեցինհանճարեղ մի կյանքի թե թե ճրա մռայլ խոհերի լուսավոր կաթիլները... Արննարդենթեքվելէր սարի ետնը բայց ծառի սաղարթներիմեջ ծիրանները են վառվեցինիբրն կանթեղներվառվեցինն աստղերը խոր երկճքում: Որո՞նք են Նրանք շողում իբրնարնի փշուրներ: աստղերըն ռրո՞նքեն ծիրանները: են եկել Վաղուց մթնել են սարերի կատարները,իսկ արնի շողերը դուրս ն է բայց լճակը պայծառ Թեն ջրերից: լեռնային կապույտ լճակի մթնել շուշանաշար աղջիկ է մերկ մի լանջով: ալիքներից նրա եկել թե դուրս կարծես Միջնամառային իրիկնային հովը շնկշնկում է ն տարուբերում աղջկա ծամերը ինչպես բույը քամու առաջ: Բուրում է ն ծամը ն խոտը: Լուսնկա գիշերումվառվումեն ծիրաններըն շողշողումեն աղջկաաչքերը: /Ըստ Վ. Թոթովենցի/ Հոտավետէ ամբողջ տիեզերքը:

Ո

Ո «ոո

ՈՈՈ

ԳՈՄՈՐքք|Ձ

չՑխ»Ն Տ1

թՅՅծնՆվԷժՋֆ1Ցրրթկ «շթԲ

18. Մենք հանդիպեցինք... Եվ -ահավասիկայսպես Բանաստեղծությանպարիսպըխարխուլ: 19. Եվ մի՞թեչարժե, Եվ տապալվեց արդյոք, որ կյանքի հավերժ հաղթությանհամարՆրանք հավիտյանմեզ չարժե՞ այսպես: /Պ. Սնակ/ տանջեն

չի՛ կարելի: նախանձել

-

ա Ձ-361. Հիշել ն գրել բանաստեղծականտողեր երնեկ, թող, ախը, մի՞թե, գեթ,գոնե, միայն, կարծես, կարծես թե, ասես, անգամ վերաբերականներով: .

.2-362. Ճ, Բերված վերաբերականներիմեծ մասը առաջացել է տարբեր

խոսքի մասերից, անգամ որոշ միակազմ նախադասություններից ու շարքի համար նշել նրանց ճախնական դարձվածքներից: Յուրաքանչյուր Դուրս գրել այն վերաբերականները, որոնք մերօրյա նշանակությունը: զուգակցումեն երկու իմաստներնէլ: հայերենում ա/ արդյոք.

իհարկե, ցավոք, մի խոսքով, իրավ, իրավամբ,հիրավի,

բ/անկասկած, անպատճառ,ճշմարիտ, լոկ, սոսկ, դժվար թե. գ/ինչնէ, ինչնիցե. ուր է թե. ուր որ է. դ/խնդրեմ,կարծես, կարծեմ, կեւլյցես, թող, համմե, տեսնես.

ե/ ամեննին,բնավ,պարզապես,վերջապես,էլի, դժբախտաբար, իվերջո.

զ/նույնիսկ, անգամ, գեթ, գոնե, համենայն դեպս, իսկ որ. է/ ինչ խոսք, այ քեզ բան, աստված չանի, արես վկա, տա բարբառո հանապատի:

ՎԵՐԱԲԵՐԱԿԱՆ

աստված, ձայն

«Գտնել վերաբերականները/եղանակավորողբառերը: յուրահատկությունները: բացատրելնրանցիմաստայինն խոսքիմասային 1 2-363. Կազմել ճախադասություններ՝տրված բառերըգործածելովնշված այլ խոսքի Բ. Ներկայացնել վերաբերականների հարաբերակցությունը հետ: ճնշանակություններով: մասերի՝մակբայների,շաղկապների,ձայնարկությունների (ԷԱ Ձ-360.

Ա

Եվ իսկապես էլ մեր թիկունքնէ մութ, Անցյալը գիտենք գրքերով միայն: ճան: 2. Սա Գուցե առավել մեր ճակատն մութ, Գրքերն են ճառում գալիքից էլ գործ է, հարկավ, Սակայն շատ լուրջ մի գործ: 3. Այսպես կծնվի ինքնաբերաբար` Ինչպես Հիսուսը միածին կույսից, Մինչն իսկ առանց «Եղիցի 5. Մի՞թե լույսի»: 4. Եվ հետամնաց արփին, վերջապես, Ծագում է դրսում: ետ-ետ լինխ»... եղածը «կրկին Որպեսզի չեն գնա, սլաքներն իմ ժամացույցի Մի՞թեայս «մի՞թե»-0չի ծլարձակում ոչ մի բարությամբ: 6. Նա թերնս պարզ չլինել: տեսնում է Մի ցամաքած հատակ...ծով: 7. Ես ջանում եմ լոկ Թե Ամբողջովինդառնալ դիմակ: 8. Մինչդեռ մի կարգին չգիտենք նույնիսկ, 9. բոց Ես, պիտի այսօր չուտեմ է ինչ խոսք, մարդը ծիծաղում: այդ ինչից Կամ կուլ տամ դաշույն: 10. Գեթ մեկի համար, գոնե մեկի համար մի՛ լինի ես կյանքում Այս քո անվան պես կամ հորիզոնի... 11. Դու մի հորինված էակ 12. չկա... ես իրոք Ուրեմն աշխարհում ինձ մտքումս լոկ: գուցե, Որ հանդիպել Ու չի լինի իրոք ոչ մի հոգի: 13. Ասում են, իբրն, կապույտի վրա չեն նստում ճանճեր... 14. Աշխարհինմանկանմաքրությունէ պետը, Եվ հենց այն մանկան, 15. Սուտ է, Որին ամեն օր աշխարհ են բերումՆան աշխարհիանմաքուրները: է» այն խոսքը, որ գույն ուրեմն,այո՞, մանկությունիցծանոթ «Սիրտս վկայում 16. մի՛ մոռացիր, է Այսուհանդերձ մարդկանց: մարդկայինն բոլոր խոսքերիմեջ իրոք, 17. ասած, նրանց, է Անկեղծ քշում-տանում: տաճիքներ որ մրրիկը 1.

է

ա/ Իբրն վերաբերականն

մակբայ՝ անկասկած, անտարակույս, հազիվ թե, համարյա,հավանաբար, բնականաբար,հիրավի, ամեննին, բոլորովին: ն շաղկապ՝այնուամենայնիվ,թեկուզ,միայն թե, ասես: ք/Իբրնվերաբերական գ/իբրնվերաբերական,մակբայ ն շաղկապ՝ ապա, էլ, էլի, մանավանդ: (Ա Ձ-364.

Կազմել նախադասություններբառային ն բառաքերականական հետեյալ համանուններով: գ/ կարծես դ/ իսկ ա/անգամ բ/ հենց ե/ միայն զ/ թող անգամ միայն թող հենց իսկ կարծես (ԱԱՁ-365.

Տրված նկարագրական բնույթի վերաբերականներիցընտրել

4-5-ըն կազմել ճախադասություններ:

Ինչ էլ լինի, ինչ գնով էլ լինի, առանց այլնայլության, մնացթե, ուր է թե, ով գիտի, ով իմանա:

ըստ

երնույթին, ուր

0) Ձ-366. Տրված վերաբերականներըխմբավորել

Ն.

ՊԱՐԶ

ըստ

կազմության

|

ՀԱՐԱԴՐԱԿԱՆ

ԱՂԱԴՐՅԱԼ

ահա

|

ԱԾԱՆՑԱՎՈՐ

ԿՑԱԿԱՆ

նույնիսկ |

անշուշտ

ըստ

Ճ

Այ Ձ-369.

երնույթին

ըստ

ոճական-

նոն-նախադասությունների միջնամասըլրացնել համապատասխանվերա-

բերականներով: Պ. 1.

Հաստատական վերաբերականները՝ արտահայտում են խոսողի հաստատական, հավաստի վերաբերմունքը որնէ երնույբի, իրողության, եղելության չ

նկատմամբ: Պ. 2.

Երկբայականվերաբերականները՝ա/ երկբայական-հավանական......,բ/

երկբայական-անհավանական`

գ երկբայական-հարցական արտահայտում են խոսողի երկբայական, թեական վերաբերմունքն այս կամ այն երնույթի,իրողության,եղելության, առարկայի նկատմամբ:

,

Ցուցական վերաբերականները՝

'

արտահայտում են խոսողի վերակամ իրենից հեռու գտնվողորնէ երնույթի, իրողության,առարկայի

հատման մոտ

4.

հաստատական ոո : երաբերակա վերաբերակ

ր

«որ գրել՝

քիչ են այնպիսի հայտնաՖիվիկայի պատմության մեջ, որոնք իրենց նշանակությամբհամեմատվեն էլեկտրոնի գործությունները, հետ: 2. ատոմի տարրական մասնիկի հայտնագործման առաջին 1834-35 թ.թ. հասցրին հարվածը առաջին վարկածին անբաժանելիության 1862 թ Վ. Վեբերն է Ֆարադեյիկատարած էլեկտրոլիզի փորձերը: 3. ունի ատոմային առաջարկելմի վարկած, ըստ որի էլեկտրականությունն լիցքը նս էլեկտրական 4. հաստատեց. որ, Հ. Հելմհոլցը կառուցվածք: 5. ունի էլեկտրական ունենա գոյություն է կառուցվածք: դիսկրետ պետք 6. Անգլիացի Վ. Կրուքսը լիցքի նվազագույն, այլե անբաժանելի չափ: տրամադրությանտակ մեր մենք առաջադրելէ այսպիսի վարկած. կարող են համարվել որոնք, մասնիկներ, արդենունենք տարրական Թոմսոնն է համարվումէլեկտրոնի 7. Ջ, հիմքը»: Տիեզերքիֆիզիկական 8. Հ. Հերցի, Ա. Ստոլետովի,Ֆ. Լենարդի, Ա. Բեքերելիի հայտնագործողը: հաստատեցինէլեկտրոնիգոյուվերջնականապես հայտնագործությունները է 9. թյունը: Հին աշխարհի աստղագիտությունը, լուրջ իրադարձություն կյանքում: գիտության Անկասկած,իսկապես որ, այո, հիրավի, անշուշտ, իրոք, իսկապես,իրավամբ, 1.

Սաստկականվերաբերականները՝

,

արտահայտում են խոսողի սաստկական վերաբերմունքըորնէ առարկայի, իրողության կամ եղելության նկատմամբ:

չ

Ց 5. Սահմանափակման վերաբերականները՝ առանձնացնում, են նախադասությանորնէ անդամինշանակությունը: սահմանազատում Ֆ. 6. Ժխտականվերաբերականները՝ արտահայտում են խոսողի ժխտողական, մերժողական վերաբերմունքը որնէ իրողության, եղելության, գործողության

նկատմամբ: 7. Կամային /զգայական, բաղձանքի/վերաբերականները՝ .

արտա-

հայտում են խոսողիկամային, ցանկալի կամ բաղձալի վերաբերմունքըայլատեսակ ն հատկապեսգործողություններինկատմամբ: իրողությունների

(ԱԶ Ձ-368. Քերականական տարբեր աղբյուրներից օգտվելով` տրված կա-

.

Կետերի փոխարեն

ՀԺ

Նշված վերաբերականները խմբավորել նան գործառականշերտերի:

3.

,

ներքնումտրվածներից/չկրկնել/: ընտրելով

այսուհանդերձ, բարեբախտաբար, |

Ֆ.

են Զիջականվերաբերականները՝ արտահայտում խոսողի զիջական

որնէ երնույթի, իրողուկամզղջականվերաբերմունքըկատարվածկամ կատարվող նկատմամբ: յան

Անշուշտ, ահա, իբր թե, լոկ, այնուհանդերձ, դժբախտաբար, իսկապես, ահավասիկ,իբրն թե, գեթ, իհարկե, երե, միթե, գոնե, այսուամենայնիվ, ախր // ախար, հիրոր, թերնս, հենց, սույ, այնուամենայնիվ, եկ, ցավոք, իրավ, գուցե, անգամ, թող, արդարն, ըստ երնույթին, իսկ, ապա // հապա, ոչ, ցավոք սրտի, անպայման, միգուցե, նույնիսկ, մի, չէ, երանի, հազար երանի, անպատճառ, կարծես, մինչն իսկ, երնեկ, ինչ խոսք, կարծեմ, մինչն անգամ, ի դեպ, իրավամբ, կարծես թե, մանավանդ, ի միջի այլոց, այո, ասես, նամանավանդ, ինչնէ, երանի թե, հիրավի, արդյոք, միայն, ինչնիցե, հարկավ, իբրն, միմիայն, համենայն դեպս, երնեկ թե, չլինի թե, վարթե, չէ՞որ,խո // խոմ // հո, բնավ,ոչ մի կերպ, արի, դե: (Ա 2-367.

8.

ինչ խոսք/: անտարակույս,

ն

(Ա Ձ-370. Կարդալ ընդգծել երկբայականվերաբերականները: են այրել, 1. Ասում են` իբրն խարույկի վրա Ջահել ըմբոստի մի սիրտ 2. Ասում են իբրն մոխիրը նրա Խարույկից հանել ու մորն են տարել... /ՀՇ/: Սայրսկասեր` «Մի՞թե պիտի էլ իմ Կարսը չտեսնեմ, Մի՞թե պիտի իմ հայ սրտիմայր մուրազին չհասնեմ /0/: 3. Գուցե ճերմակ ճայերն էին, որ, տես, մոտեցան /0/: 4. Սիրտ իմ, իբր, կյանքը թողած, վանքի մոմաքարը չգիտեմ քեզ, Դու՝ անծանոթ, դու՝ հեռավոր կուզեմ/ն/: 5. Ո՞վ

ափին

ես, արդյոք,

ի բ ր ԹԱՆդեր կամ աոնենի թշ

է արնն է ծածկում, Քեզնից հեռու ես ապրում էի Կարծես թե ինքսէլ ի զարմանք,Հո՛ երկինք չի թռել անտերը /ՎՍ:

ճ. Ամպիմի պատառ

ն

ց

ծ.

սկսելերկբայաա 2-371. Ա. Հարցերի պատասխան-նախադասություններն կանվերաբերականներով: Փ Տիեզերքումգոյություն ունե՞ն տիեզերական թռիչքներիընդունակ«բանականեղբայրներ»: Փ Տիեզերքիորնէ այլ տեղում քաղաքակրթության առաջացմանու զարգացման հավանականություն կա՞: :

րր

ր

աաա աարի

աթարիրիլ

րրայեգյրայրրյյաայյյ)յ,,րՕթծծ-ծ...Ն.Վար ըըը թըը ը լը րՈԴ ր տմ մմ

ք. Ձ-373. Դուրս

Փ Տիեզերքի ոչ երկրային բնակիչները /եթե կան/ մեզ նման հույս ունեն բանական էակներ գտնել տիեզերականտարածության մեջ: Փ Կզարմացնի՞նրանց մեր` Տիեզերք դուրս գալը: Փ Նրանք կվախենա՞նմեզնից. թե՞ զզվանքի կամ անտարբերության զգացմամբ կհամակվեն: Փ Նրանք մեզ օգնության ձեռք կմեկնե՞ն,թե՞ կոչնչացնեն, ինչպես կատարվում է գեղարվեստականգրքերում կամ կինոնկարներում: Փ Հավատու՞մ եք, որ ինչ-որ ժամանակ ինչ-որ տեղում կհանդիպեքայլ-

Լեյլան, Իցիվ աստղանան` սեր ու Լեյլան /ՀՇ/: 2. Վարդերը ու վարդ չեն մարդիկ,- Բայց էլի երնեկ սիրահարներին: Մնացած փուշ են, կտայի նրանց, Միայն թե ետ գար գարունն իմ անգին, Թեկուզ կյանքսէլ ետ բերերցավերն էլ անդարձ,- Հազա՛ ր երանի սիրահարներին/1/: 3. Երնեկ էսպես`անվերջ քեզ հետ` իմ կյանքի հետ լինեի. Հազար երնեկ` դաշտում մենակ՝երկնքի հետ լինեի.../ՀԹ/: 4. Ախար, բարեկա՛մ,Ախար ինձ համար ո՛չ մի բան չարժի Փայտին տանք, ասենք, ուղեղի ծալքեր /ՊՄ/: 5. Իմ վիճակը Ձեր փոխարեն լրջանում է, Որովհետն ինձ է տրված, դժբախտաբար, Հիշեցնելուձեզ վերստին ու վերջապես, Ռր ուշացումը արթնացումի Կնմանվի մի պայթյունի /ն/: 6. Ախր ես ինչպե՞ս վեր կենամ գնամ, Ախր ես ինչպե՞ս ուրիշ տեղ մնամ, Ախր ես ինչպե՞ս ապրեմ առանց ինձ /ՀՍ/: 7. Դժբախտաբար դեռնս տասնյոթերորդ դարում Լեռնարդո դա Վինչիի գերեզմանիտեղը կորցրին, բայց արվեստաբան Արսեն Գուսեն՝ գտնելով մի գանգու շիրմաքարի մի կտոր, բարեբախտաբար կարողացավ հասկանալ, որ ժամանակինշիրմաքարի վրա գրված է եղել «Լեռնարդո դա Վինչի»... 1.

հարցերին պատասխանել` օգտագործելով հաստատական

այլ

`

...Մի՞թե մարդ- տիեզերական

տիեզերքում.

է

մի՞թե

իր

մենության

մարմինը մի եզակի ու

նա: Ու.. թերնս տիեզերական առեղծված արժեք՝ ինքնաոչնչացման եզր հասած...

միայնության

ու

նա:

անկրկնելի

մեջ

մի

երնույբ

ապշեվու

մի

«Կարմիր գրքում» գրանգվելիք

67 Բ. Կրկին անգամ կարդալ ընդգծված երկբայական միտքը ն, այն

նախաբան դարձնելով, շարադրել խոհերն ու զգացմունքներն այնպես, որ հաստատվի՝մարդըեզակի ու անկրկնելիերնույթ է տիեզերքում....

Իցիվ բախտ գտնեն Մեջնունն

ու

վերաբերականներ:

ն այնպես փոխադրել,որ հավաստիհնչի ՓԱ ՕՁ232 Կարդալ տեքստը հայսինքն` գտնել երկբայական վերաբերականներըն դրանք փոխարինել հաստատականներով. հնարավորեն կառուցվածքային փոփոխություններ Ըստ երնույթին Տիեզերքն սկիզբ ունի. դա այն պահն է, երբ սկսեցին առաջանալ նյութի տարրական մասնիկները, ն ապա` աստղերն ու գալակտիկաները: Թե ինչ է եղել դրանից առաջ, հայտնի չէ, ն երեի թե հետաքրքիր էլ չէ, քանի որ դա կապ չունի «մեր» Տիեզերքի հետ: Այդ սկիզբը կարծես թե մենք գիտենք. դա եղել է ամենաքիչը 10 միլիարդ տարի առաջ, համենայն դեպսայդքան է աստղերիտարիքը ն մեզ շրջապատող նյութի տարիքը: Ո՞րն է մարդու տեղը տիեզերքում, ն, ընդհանրապես, ի՞նչ է մարդը: Նա վերջին հաշվով տիեզերական մարմին է՝ երնի թե ամենաբարդն իր կառուցվածքով՝ չնայած փոքր չափերին: Կա՞ն արդյոք տիեզերական երնույթներ՝ խիստ եզակի ն բնավ չկրկնվող: Հազիվ թե հնարավոր լինի խուսափել այս հարցից: Մի օրինակ կարծես թե ունենք արդեն. այդ «մեծ պայբյունը» եղել է մեկ անգամ ն դժվար թե այլես կրկնվի, գոնե «մեր» Տիեզերքի կյանքում: Մարդու առաջացումը նս կարելի է դասել անկրկնելի երնույթների շարքում. մարդը երեի թե անկրկնելի է. այդպիսին թերես կարող է տեղի ունենալ մեկ անգամ` տիեզերքի միայն մի անկյունում Երկիր կոչված հողակտորի վրա: Մի չնչին փոշեհատիկ՝ տիեզերականանհունության մեջ:

Ո

Երկինք բարձրանան Մեջնունն մուրազվելով

Փ Կզարմանա՞ք,կուրախանա՞ք,թե՞կվախենաք նրանց հանդիպելիս: Փ Մենք մենա՞կենք ողջ Տիեզերքում:

Նույն

ՈՈՈւՈւ

/կամային/վերաբերականները.ինչպիսի՞ գրել զգացական

ունեն դրանք: նրբիմաստներ

մոլորակայինների: Բ.

Բ

(1 2:374. Կազմել նախադասություններ՝ ա/ թող, դե հապա // ապա, մի կամայինվերաբերականներով:

բացատրելովնրանց բ/ ահա ն ահավասիկ ցուցականվերաբերականներով` նցուցականդերանուններիիմաստայինու գործառականտարբերությունները:

`

(ը Ձ-375. Գտնել ցուցական, սահմանափակմանն ժխտական վերաբերականները: 1. Ո՛չ, այսօր ես պիտի դատեմ իրե՛ր Ու դատապարտեմառարկաների /ՊՍ/: 2. Չէ՛, սիրելի՛ս, մենք նորաստեղծ զույգ չենք, բնավ /0/: 3. Չէ՛, շա՛տ /ն/: 4. Ու պարպում եմ ինձ, եղավ,Էլ շա՞տ եղավ այս թթվադեմ փնթփնբթոցը Դարձնումմի անոթ, Որ լոկ դատարկ չէ, Այլ նան անօդ: Եվ նոր-նոր աշխարհ եմ ստեղծում հիմա` Առայժմ եթե ոչ ձեզ բոլորիդ. Ապա գոնե ինձ, միայն ինձ համար/ն/: 5. Դատավոր եմ ես քեզ կարգում Արարքներին իմ երկրային, Ասա՝ այո, ասա՝ ոչ- Վճիռ է ինձ վերուստ տրված /ՀՀ/: 6. Ասում են, որ լոկ գեղեցիկԱչքեր ունես խաղաղ նայող /ՍԿ/: 7. Ահավասիկ, ով դուք, իմ առաջինԽորհուրդը, որ գալիս է կյանքից ու դարերից... Երկրորդ խորհուրդը որ տալիս եմ ձեզ ահա, Օ՛. անհողդողդ պահեք իբրն պատգամ /ԵՉ/: 8. 2. ես դու կրկին ահա Անչափ դժվարին քո ճանապարհով /ն/: Վերադարձել Ախ, լոկ մայրն է սուրբ ու վեհ /ՀՇ/: 9. Ա՛խ, հույսերիդ երազներից անհամար Գեթմի թռած-կորած երամ ինձ մոտ գար, Գեթ մի կարապ ընկնի գիրկս, գեթ միօր՝ Ինձ չթողներ վշտիս հողին գլխիկոր /ն/:

րր

աաա

աարրինրապեվչժ՛րերեիորրրրաա ի ըա

Ո ՈՈՈՒՍ

չեքը մոռացել ն օգտագործել է որպես էջանշան: Բացարձակապես դոլարի չի եղել: Միշտ ուղնորվում էր երրորդ կարգի վագոնով, ապրում էր քմահաճ առանձնահատկությունները: շարահյուսական խոսքիմասային, ն կապակցական ք.

Ձ-376.

բացատրել նրանց Դուրս գրել սաստկականվերաբերականները,

Քեզ եմ սիրում ճույնիսկ այն ժամանակ, Երբ որ իմ դեմ դուռդ բաց չի լինում: 2. Մեղք է զբաղվել որնէ գործով, Մեղք է մինչն իսկ շոյել ու սիրվել:3. Լույս, լու՛յս, զվարթ, Շաղվի՛ր, Մաշվի՛ր, Թաղվիր այնպե՛ս ն այնքա՛ն խոր, Ու ծածկամիտ ջուրն անգամ դառնա անկեղծ... հստակ: 4. Որ ու բարդ: վերջերգվի մինչն անգամ այդ ճաքոցով Այն եղանակը պարզ 5. Հանդիպումըբաժանման սկիզբն է հենց: 6. Ուստի մինչն իսկ սիրառատ հոգինՆորից չի սիրում,սիրում է կրկին: /Պ. Սնակ/ 1.

(8 Ձ-377. է7Գրել մի փոքրիկ տեքստ՝ օգտագործելովզիջական վերաբերականները /ինչնէ, ինչնիցե, ինչ որ է, համենայն դեպս, այնուամենայնիվ, այսուամենայնիվ,այսուհանդերձ,այնուհանդերձ, ինչէլ լինի, ի միջի այլոց,ի դեպ, ճիշտ է, մեկ է, միննույն է, ինչ գնովէլ լինի/: (Ա Ձ-378.

`ւ

Բացատրել ընդգծված բառերի խոսքիմասային-ձնաբանական

առանձնահատկությունները:

Տրորում է սիրտս ասես իր ոտքի տակ Լուսամուտիս տակով անցնող Սպասել-սպասումեմ, որ լոկ ասես, «Ես հասկացա, անցորդ /ՊՍ/: 2. եմ իմ պատուհանը, Ասես որ այլնս մենք չպիտի...» 70/: 3. Ու երբ բացում 4. Թող զսպանակված /0/: եմ մի շիշ գազառատ Գժված ջերմուկի բացում ամենամուտ լռությունը գա.- Թող չղջիկի պես ձայները քնեն /ն/: 5. Թող ծառերն անգամ հարգանքովՆրա առջն կեռանան, Միայն թե թող նա թողնի հեռանա /ն/: 6. Տե՛ր ու սե՛ր Աստված, Իրավ չի ասված, Որ մահիճները ե՛րբ հարդարված են, Արդեն չեն ապրում, արդեն մեռած են /0/: 7. Սխալ է, 8. Իմ անկասկած, ն այսպես դատելը, Ուստի ն այս երգը սխալից սխալէ /ն/: կա վե նգամ Ժ խոժոռ, այս անգամվեր կաց, քնքու՛շ աղջիկ՝ հմայված գրքով, Թո՛ղ գիրքը 9. /ԳԷ/: Չէ՞որ հավքերը, գիտե՞ս, իմաստուն, օրորի ներքո Շրջենք անձրնի մահից առաջ, Սողունների՛ց են երբեմն սերել /0/: 10. Հույս կա, Որ իմա՛ստը կյանքի /6/: 11. Բայց, ա՛խ, ո՞րն /Վերջապե՛ս/,Հասկանամ նան է իրավ, լուսին, Ո՞րն է ոսկյա, ո՞րնէ սին /ՀՇ/: 1.

ամեն

-

Թո'

։

`

րդալ (8 Ձ-379.Ճ,Կարդալ

ջորդող սմր հաջո բառ-նախադասություններով: վերաբերական ն նրան տեքստը տսքստը

հարցերին խանել պ պատասխան հարցերին

հյուրանոցում խնդրեց իրեն էժանագինհյուրանոցներում: Երբ մի այդպիսի հեռախոսովմիացնել բելգիական թագուհու հետ, մտածեցին, բե կատակ է անում Թատրոնի ն կինոյի նկատմամբ անտարբեր էր: Միրում էր Հայնեին, Շիլլերին, Լն Տոլստոյին ն հատկապես Դոստոնսկուն. Շեքսպիրին. «Դոստոնսկինինձ ավելի շատէ տալիս, քան գիտնականը»: Ճակատը իր քարտարաննէր, փորձասենյակը՝ գրիչը: Քնքշորեն սիրում էրբնությունը:Ծխամորճ էր ծխում: Երբեք ալկոհոլ չէր օգտագործում: Հանրաճանաչ լինելը խանգարում էր աշխատանքին: Նա զայրանում էր. «նչու՞ են այդքան մարդիկ ընկնում իմ հետնից, թեն իրենք ոչինչ չեն հասկանումիմ տեսությունից ն նույնիսկ չեն հետաքրքրվում նրանով»: Չ. Չապլինը բացատրեց ճրան. «Մարդիկ քեզ ծափահարում են այն բանի համար, որ ոչ ոք քեզ չի հասկանում, իսկ ինձ` այն պատճառով, որ ամեն մարդհասկանում է ինձ»: Նա հազարավոր նամակներ էր ստանում: ԲրիտանականԿոլումբիայի մի խուլ բնակավայրից մի փոքրիկ աղջիկ գրում է. «Ես Ձեզ գրում եմ, որպեսզիիմանամ, դուք իսկապե՞սգոյություն ունեք»: Միշտ ասում էր, որ մահիցչի վախենում, միայն թե ուզում է մի քիչ ժամանակ ունենալ` թղթերը կարգիբերելու համար: Մահից առաջ ասաց. «Ես կատարեցի երկրի վրա իմ խնդիրը»: Քամին ցրիվ տվեց նրա աճյունը. դա նրա կամքն էր... Լ. Էյնշտեյնըսիրու՞մէր ջութակ նվագել: 2. Նա բաժանվու՞մ էր ջութակից: 31.Գերմանիայումճա գնե՞ցԳվառներիիջութակը: կ

էր լինու՞մէ: էբարցքանարտի Էյնշտեյնը: գրքի էջանշան լինում դոլարանոց անդորրագիրը ,

նշան

-

ճ. Առաջինկարգիվագոնո՞վ էր

է:

ճանապարհորդում:

է զանգահարել թագուհուն: կարելի՞ բրիտանական ն թատրոնհաճախու՞մէր:

7. Էժանագինհյուրանոցից 8. Կինո

9. Ծխու՞մէր:

է

10. Մարդուճակատըքարտարանկարո՞ղ

լինել:

11. Լաբորատորիան գրի՞չէ: /փորձասենյակը/ 12. Հանրաճանաչ էր լինելը խանգարու՞մ

Էյնշտեյնին:

13.Չ. Չապլինըճի՞շտբացատրեցծափահարելուսահմանները:

Մարի աԼ էրզար

գ 9, որ Էյնշտեյնը գոյությունունի: էր, գրում, ջութակ նվագում: 16.Նա իրավացի"է, երբ գրումէր. «Ես կատարեցիերկրիվրաիմ պարտքը»: Երբեք չէր բաժանվումջութակից. ջութակով հյուր էր գնում: Գիտենալովնրա են գնել 17.Նրավերջին կամքըկատարվե՞ց: այդ սերը` Գերմանիայում նրան 15 000 մարկով առաջարկում Գվառներիիպատրաստածջութակը: -Ես հո բռնցքամարտիկչեմ, որտեղի՞ցպիտի այդքան փող ունենամ,պատասխանումէ Էյնշտեյնը: Դրամական հարցերում ոչինչ չէր հասկանում: Երբ Բեռլինում նրա աշխատավարձըբարձրացրին3 800-ից մինչն 4500 ֆրանկ, նա զարմացավ, թե այդքան փող ի՞նչ պիտի անի: Ռոկֆելերյան ֆոնդից ստացած 15

Ինչպե՞սէր ապրում Էյնշտեյնը:

Մտածում

-

Ն

Լր

աաա աաաաաաաաաաաաաաաաաաաաայիիյար քի 'տիրյրայյյելսյրատնիրջրաաաթթաի դեզը ե տր ՈՈՈՈԱ

Արտագրել`կետերիփոխարենավելացնելով համապատասխան նշված իմաստի: ըստ փակագծերում վերաբերականներ Լն Դավիդովիչ Լանդաուին հարցնումէ. ուսուցիչը գրականության Դպրոցի /հաստատական/դուք կարող եք ասել, թե ինչ էր Լանդա՛ու, (Ա. Ձ-380.

-.

Լերմոնտովը, երբ գրում էր «Մեր ժամանակի հերոսը»: /սահմանա/զիջական/ կարող է պատասխանել -Այդ հարցին, Լանդաուն: պատասխանեց մեկը,փակմանճ/ Համերկբայական/այդ մեկը Դու՞ք չեք:

մտածում

ժժխտական/: աժզիջական/, ես այդպես էլ ենթադրումէի:

Հ

ս.

չ

/երկբայական/ասեիք,

թե ովէ այդ մեկը: Միխայիլ Լերմոնտովը: Հսապյ/հաստատական/ /ղիջական/ նստեցեք: մզիջական/դուք անուղղելի եք: /հաստատական/ /զղջական/դուք այս տարի ավարտումեք գիմնազիան: նման մարդն այսպիսի հարգելի Լանդաուի շատ ցավալի է, որ Դավիդ Լվովիչ ունի: որդի անհաջող

աջ

,

Նր

ՁԱՅՆԱՐԿՈՒԹՅՈՒՆ

բառերը, կիրքն ու զգացմունքը»,Մ. Աբեղյանը՝ «վայրկենականտպավորությանտակ ուրեմն` ձայնարկությունները բացականչությունները». առաջացած են: արտահայտիչներ ինչպիսի՞զգացմունքների

«կու՛տ-կու՛տ»իրենց կտուցներովշարունակ փորում էին ծառի բույնը:

2-382. Ա.

հարցում:

Սն Էլ ո՞մն ասեմ յարն անուշ է, Վա՛յ լո. դլեյաման-յաման: հայ սն շիրմաքարը, Գլխիս փլվեց մարմարվեց Սիփան սարը, Դառավ քու աշխարհը` Դլեյամա՛ն. յա՛ման, յա՛ման: 3. Շաղ-կղա՛, Կաղ-կղա՛, Շա՛ղկղա՛, Կաղ-կղա՛ Կհիշե սիրածին, Ու սիրտը կդողա: 4. -Օ՛, Դանթե,- շրշաց 5. Դե՛, դե՛... ձենդ, ողբ Նարեկացին,- Էլ ո՞նց հավատամ լուսնի էլ լացին: 6. Դժոխք ու դրախտ իրար դու հայ, նա քուրդ՝ մեկուճարիս մի՛ մաշիր...: խառնվել, Ա՛խ, կին են դառել, օ՛, բախտ իմ անբախտ: 7. Հե՛յ վա՛խ, հայոց Սիփան սարը, դրախտ ասա, էլ ի՛նչ սար: 5. Անզեն թագս զինված թագիտակ փակ է, վա՛խ, Ա՛խ, Սիփան է, վախ, Սարիս ճամփեն, յարիս ճամփեն ջան, դու էլ բանտված մնացի՛ր, Ինչո՞վ գոռամ, լեզուս թրի տակ է, վա՛խ... /ճտ/: 7. Ա՛յ ծովակ, սարի ծովակ, Ա՛յ Վանա բարի ծովակ, Իմ յարիարցունքն -

-

-

/Հ. Շիրազ/ 1Լ-Ո՛ւո՛տւու՛,-

ես դու...

-Սա գոռում էր գերեզմանատնիցդուրս եկած դնը: 2. համար ընտանիքի հայրն է, դմբո: 3. Փայտփորիկները որդեր գտնելու

Փ

-

ճիպո, էն հավը,

դառնում:5.

(Ձ Ձ-383. Ա. Բացատրել ձայնարկությունների շարադասությունը.նրանց ո՛ր դիրքն է առավելապեսնախընտրելի: գործածության Բ. Ո՞ր դեպքում ձայնարկությունը չի տրոհվում նախադասության մյուս (1 2:384. Ա. Լրացնել աղյուսակը:

ԿԱՄԱՅԻՆ

ԶԳԱՑԱԿԱՆ

(ԿՈՉԱԿԱՆ/ԲՆԱՁԱԾՆՆԿ

մարդկային /ԲԱՑԱԿԱՆՉԱԿԱՆ/ խկ վա՞շ-վու՛շ Քուչի՞քուչի՛ շրրը Բ. կազմությունը: Բացատրել ձայնարկությունների նշել բառական-բառակազմական Գտնել ձայնարկությունները,

յուրահատկությունները: խոսքիմասային Փ Բ. Բացատրել հնչերանգի /առոգանության/ դերը նրանց ձնավորման

ՓԼ

4.

Մ

որ հավ է, հենց) ճտի կողքով անց է կենում, արծիվ է -Փի՛ե՛, էս փսլնքոտի խելքին մտիկ... Ուրեմն ես խո՞տ եմ ուտում: 6. Կարծես հարցիս որպես պատասխան` լսվեց երեխայի ուրախ կանչը.-Բիժո՛. բիժո՛, բիժո՛: 7. Հանկարծ վերն` պնդոցում, գոռոյի նման մի խուլ ձայն լսվեց: -Բուու՛, բուու՛: 8. Բրդոտի հետ հատուկ լեզվով էի խոսում, երբասում էի՝ «բուհ», նշանակում էր՝ կրակում եմ, հեռու կանգնի: Երբ ասում էի` «գեշ». գնում էր, ասում էի` «հոո՛ շ».- կանգնում էր, ասում էի՝ «հա՛յհավա՛ր».օգնության էր հասնում: Հանկարծ ներքնից ձայն լսեցի՝ «չը՛խկչըխկ-չըխկ»: 9. ...Ծլունգ-ծլինգ-ծլանգ, ծլանգ-ծլինգ-ծլունգ` պարանները ռիթմիկքաշելուց հետո իրենց բարձր բներում երգում էին պղնձե զանգերը /նտ/: 10. Մազութը վերջացել է, փայտե սռնին տխուր երգում է. «Ճլվիստջիրիդ եմ խաղում, նրանց վրա մահակով ճլվիստ-ճլվիստ»: 11. ...Ես հարվածներտալիս, որ մաքրվի՝ «շը՛րպ, շը՛րպ, շը րպ: /Վ. Անանյան/

Տը շաշ

)

(Ձ

ԱՆ

անդամներից:

ու է համարումայն հնչյուններն (Ա 2-381. ձայնարկություն Պալասանյանը Ա. են « մարդուայլնայլ Այտընյանը՝ արտահայտում», «որոնքհոգուկրքերն

Ստ.

ն

ՄԳԱ

ՆՄԱՆԱՁԱՅՆ

Բացատրել տրված տարբերակայինշարքերի ձայնարկությունների բառակազմական տարբերությունները`ուշադրություն դարձնելով տարբերություններին: դրանցիցբխող նրբիմաստային Փ / օ//0օօ, ուֆ//ուֆֆ, վի՛ /վի՛հ, /թյուհ, թու՛ // թու՛հ // // ըը, փիշի՛-փիշի՛ // // ուու՛ // // ու՛ ու՛-ու՛-ու՛..., ապ, ը ֆու ֆու (Ա 2-385.

Դեհդե. / հ,ա՛ փիսի՝ Փ

թյու

-փիսի : //թը՛ռռ, թը՛շ //՛թն՛շշ, Դը՛ռ//դը՛ռռ, թը՛ռ // // |

ՓՎու՛յ //վույ-վու՛), լո՛

|

յ

լո՛-լո՛, կը՛ռ

վա՛ շշ,ճը՛ռ՛// ճը՛ոռ: // ղա՛-ղա՛:

վա՛՛շ // կը՛ռ-կը՛ռ, ղա՛ |

են` (Ա 2-3386. Գրել բացականչական որոնքարտահայտում ձայնարկություններ, |. վիշտ, ցավ, տառապանք Ց 2. դժգոհություն, անբավականճություն, բարկություն Ց. 3. ծաղր, հեգնանք, արհամարհանք ՊՏ.4. ափսոսանք,զղջում, կարեկցություն,ցավակցություն Ց

Ծ. 5. Պ. 6.

զզվանք,խորշանք,տհաճություն զարմանք, անսպասելիություն,անակնկալություն

րրա

աաա աաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաարրրրրրար կոյրեաաշրաԱՈԻՐաՆաներ"յթ ա' ա ՈՈՈՈՈ Ո

ուրախություն, հրճվանք,հաճույք, բավականություն, բավարարվածություն 8. հիացմունք,զմայլանք 9. սպառնալիք,սաստում, սրտնեղություն 10. սարսափ,երկյուղ, վախ 11. անտարբերություն,համակերպում,հուսահատություն 12. հանդիմանություն, կշտամբանք 13. երկմտություն,ներքինհարցում 14. հետաքրքրասիրություն 15. պարծանք/ն այլն/

Հ. Ֆ. `. Ֆ. 5. Ծ. Պ.

(1

Փ Տրված

դատողականբնույթի բառերով արտահայտված մարդկային զգացմունքներնարտահայտել համապատասխանձայնարկությունների զուգակցությամբ ն համեմատելով` բացատրել արտահայտման տար2-387.

բերությունները: Փա/միրտս լալիսէ անուրախ:

ե/ Ի՛նչ

անմահականջուր

է:

բ/ Ձանձրացել եմ անվերջսպանելուց: զ/ Գրքերի աշխարհը տիեզերք է անեզը: Գգ Աշխարհի ցավերը կոտրեցինիմ թները: .է/ Սքանչացածեմ հայրենի բնությամբ: դ/ Սիրելիս, այդքան դաժան մի՛ եղիր: ը/ Երնի ինձ է սպասում: Ես ուզում եմ փշրել, ցա, որորինձ չանցին: չլսեցին: Վ շր" փշրել շիւ կյանքը: Վյանքը: ցա,շ շատ վշտացա, զ / Վշտացա, Փա/Նաժայթքել ու ծխում է դեռ երկրի երեսին՝ նման բաց վերքի: բ/ Գնանք, հա՛յր իմ, որ աչքով տեսնես, ինչ որ չես տեսել Աստծո դժոխքում: գ/ Ե՛տ դարձիր, հոգիս ծարավ է բեռնաթափության: դ/ Գարուն է գալիս, ն խորունկ ձորում ժամն է սրբազան խելագարության: ե/ Ես վախենում եմ քնքուշ խոսքերից: զ/ Սնագու՛յն քարեր, սնավո՛ր քարեր, սուգերով լի քարեր սնաքանդակ: է/ Մի քանի ժամ հետո ես չեմ լինի, կլինի լուռ երկինք, դատարկպարկուճ:

իճ

թ/

վայ ձայնարկության մելնախադասություններ Է ա Կազ իմաստներով: Չ

-

տարբեր

ՈՄԳ

ՄՈՐ

(Ձ 2Ձ-389. Ա. Որո՞նք են հետնյալ կենդանիների,առարկաների,բնության բնորոշ /կամ արձակած/ձայները: Դրանցից գոյականներու երնույթների բայերկազմել: Փ Կաքավի, շան, կատվի, ճնճղուկի, աքաղաղի, կռունկի, ագռավի, օձի, մեղվի, ճանճի, գայլի, արագիլի: կաչաղակի, Փ Քամու, տերնների, չորացած տերնների, բքի ոռնոցի, կացնի հարվածի, բացվողդռան, փակվող դռան,զանգի, եկեղեցու զանգի: Բ. Նմանաձայնություններնինչո՞վեն ճմանվում ձայնարկությանմյուս

Պ. 7. Պ.

ՈՈՈՈՈ

ն ինչո՞վտարբերվումնրանցից: տեսակներին

(Ա Ձ-390. Փ». Կարդալ Շիրազի «Հուշարձանմայրիկիս» բանաստեղծությունզանազան ներովհյուսված պոեմը ն ընտրվածտողերումախ ձայնարկության բացատրել,կազմել իմաստայինփունջ ն համեմատել«Արդի Ցրբիմաստները հետ: բացատրականբառարանի»բացատրության հայերենի 1. Սուրբ է մնում միայն սիրտը մայրական, Ա՛խ, լոկ մայրն է սուրբ ու 3. Ու վեհ: 2. Ա՛խ, չէ, մայրս մի հասարակ Աստվածիկ է, մի հույս ճրագ: Ու Սնան, լույս ես վառվելով եմ դու էլ պես՝ խռով, Ա՛խ, չլինի՞մորս բախծում մնում 4. քիչ Ախ, այս դարի, ներեմ ի՞նչը ավաղ, Բայց, տալովսպառվես... պատկերն է նամ. Մայոս Մայրս պատկեր արեր մարի: 5. Ա՛խ, մայր երգելուց ինչպե՞ս կշտանամ, Թե 7. ասկյարի ձեռքն ինչպես մայր հայրենիքիս: Ա՛խ, կոծում բարդիսդեռ՝ նա 6. էր մայրիկս Ախ, քարի... Հորս թաղել կիսամեռ, Չէր թողել քարը 7. տուն աստված, մարդ կամ Մի որոնիր տարավ... որդուն կորած, Կորած Ա՛խ, չարով են զույգն էլ հաստված: 8. Ա՛խ, չէ, աստված թե չլիներ՝ Չէին :

՞

-

:

է

Բնությանձայներից ծնվում են բառեր: Ճռիկ, ճպուռ, մլավոց, բառաչ, կարկաչ, շառաչ, շշուկ, նման բառեր. շշունջ, ագռավ, մկկոց, խրխինջ, բխկոց, ճայթյուն, ֆշշոց, խոմփոց ն այլ են ստեղծված: անվիճելիէ, որ նմանողությամբ ու կամ կկուլա մաններիկամ Մեծ թիվ են կազմումճան դարերիխորքիցեկող մի շարք ջրամանների է գալիս դուրս է, միջից որ իրենց ձայնն այն հենց հիմքում ո րոնց կուժերի անվանումները, հեղուկը,ջուրը կամ գինին դատարկելիս: Մեր նախնիները, գեղագիտականհաճույքից ելնելով, ոչ միայն կուլաների արտաքին ձնավորումնեն ճաշակով կատարել, այլն ջրամանների վզիկը նեղացնելով ն ծակոտկեն փոսիկներդնելով ստեղծել են գեղեցիկ, երաժշտական հաճույք պատճառող «երգեցիկ ջրամաններ»: Ահա թե ինչ են գրում լեզվաբանները նման ջրամանների անունները բացատրելիս:Սեբաստիայի բարբառիբառարանիհեղինակ Կ. Գաբիկյանը գրում է. «Բըլբլ սափորիկ,դորակ, բնաձայնած ջուրը բըլ-բըլ ձայն հանելենճկվազե»: Համեմատենք նեղբերան .Ա. Վանիպլպլիկի Ն Ալաշկերտիբղբղիկի հետ: Սասունում նույնպես բղբղիգ, բղբողիկ կար Պետոյան/, իսկ Գազանջյանը վկայում է Եվդոկիայում պլպլ կուժի մասին, որը ջուրը ձայն է հանում: Հիշեցնենք, որ պարսկերենումնույնպես բոլբոլե դատարկելիս«պըլ-պըլ»

ների

-

Ըստ Է. Աղայանի բառարանի՝վայ ձայնարկությումնարտահայտումէ 10 իմաստ `

հավ, ափսոսանք, զարմանք, ուրախություն, կարեկցանք, վախ, սպառնալիք, շվարածությում,դժգոհությում,սրտնեղությում,արհամարհանք,քմծիծաղ, բարկություն, հուսահատություն.../:Նույն բառարանումվայ-ը նան գոյական է /«Բուի՝ ագռավինն չարագուշակ կռինչ» ն փոխաբերականիմաստով՝ «սուգ. ողբ»/, մակբայականարժեք ունի /«դործածվումէ ածականներին գոյականների հարադրությամբ` ծաղրական միավորէ: իմաստով/ն դարձվածակազմիչ

ր

բոլբոլի նշանակումէ «բլբլացնել»,իսկ բլբուլ բառն էլ ը:Ն Նույնպարսկերենում անունով կուժ կար: հենց այդ բնաձայնությունիցծնված անվանումն է: Հ. Աճառյանը, ի թիվս մի շարք է ճան կուլկուլը՝ կլկլ ձայնից, ԳԳԷն: անուններ ունեցողկուլաների,հիշատակում բնաձայնական Նույն բառարանումնա բերում է ճան Կարինում պատրաստվողբխբխ կավե ջրամանի

հիշատակությունը:

ի արդյո աք է այ աձայն լ բնաձայնության Սեղանի թենիսը կոչվում է ճան ին պինգ-պոնգ, ռրը առաջանումէ գնդակինհարվածելիսն արձակվածգնդակի՝սեղանիվրաընկնելուձայներից: .

այր

րրա

աաաաաա

աաաաաաաաաաաայար րալոլ րիայեվյացվԶՈՈՋ'ՐԻրերերրրվաա թ Ո

ծնվի մայրերը մեր: 9. Ա՛խ, անգութնե՛ր,գեթ մի օր Նայեք ձեր մոր աչքերին, Որ մարդանաք դութ էլ խոր... 10. Աշխարհում, ա՛խ, մորից քաղցր՝ օ՛, նորից սիրտն է մայրական: 11. Հանեմ գանձերը հայոց լեռների, Շաղ տամ բոլորը մորս ոտքի տակ, Ա՛խ, էլի քիչ է, ա՛խ, քիչ է էլի...12. Մայրս ծերության ձորերն է իջնում, Ա՛խ, էլ չի երթա սարը՝ բանջարի...13. Ա՛խ, մեծացիր դու այնքան, Հսկայացիր դու այնպես, Որ լեռն, իբրն մի մանկան` Գրկելով էլ տուն բերես: 14. Ա՛խ, չէ՛, թեկուզ աստված ինքն էլ մի կին լինի՝ Կին կգտնես, բայց մայր երբեք չես գտնի: 15. Աստված, թե մայր ես ամենակարող, Ա՛խ, այնպես արա, որ առանց կնոջ Գեթ մի օր ապրի տիեզերքը ողջ... (ք 2-391. » Ա. Կարդալ Դ. Դեմիրճյանի «Քաջ Նազար» պիեսը նդուրս

գրել

բացատրել նրանց /ձայնարճախադասությունները, ձայնարկություններով գործում: ա շխարհքի»պատկերման դերը «քաջնազարական կությունների/ ՓԲ.

Հ Գ. Հ Դ.

ոճին բնորոշները /հայդա.../: Առանձնացնել ցածը

:

գործածվումձայնարկությունները Ո՞ր ոճում են առավելապես նինչո՞ւ: Ի նչո՞ւ: գործածությունը: չէ ձայնարկությունների Ո՞րոճին բնորոշ

Տրված ձայնարկություններովկազմել ն՛ գոյականներ, ն՛ բայեր, օր.՝ սը՛վ-սը՛վ- սվսվոց ն սվսվալ: Գը՛վ-գը՛վ, թը՛խկ-թըխկ, շրը՛խկ, շը խկ,չըխկ-չըխկ, խը՛շշ, խըշշ-խը շշ, ռռ, տը՛զզ, տը՛զզ-տը՛զզ, կը՛ռ, կը՛ռ-կը՛ռ, զրը՛նգ, ճը՛ռռ, ճը՛ռռ-ճը՛ ծիվ-ծի՛վ, ծլընգ, թըրխկ,բըզզ: ԲԱ Ձ-392.

Դուրս գրել այն բաղադրյալ բառերը, որոնց բառակազմիչբաձայնարկությունէ. բացատրելիմաստները: մեկը ղադրիչներից Բ. Առանձնացնել նրանք, որոնք դարձվածայինարժեք ունեն: Նմանատիպ այլ դարձվածքներգրել: Փ Լ Սի տեսակ ձայն եմ լսում, կարծես բնությունը դնկում է. «դը՛ նկ-դընկ»: 2. Երեք-չորս փոքրիկ ձագուկներ բույնի միջից գլուխները օրորում էին ու մանուկ ձայնով լակ-լակ անում: 3. Ռւրիշներին տեսնում եմ, որ տարիներ Օստել են ն ախ չեն քաշում, ամա սիրտս խոսք չի հասկանում: 4. Մեկ էլ փակ դռան ետնից լսվեց մեր աքաղաղի ծանոթ ծուղրուղուն: 5. Ավա՛ղ ն բյուր ավա՛ղ կյանքին: 6. Թափառեմ ամեն տեղ, ն հավերժ ապրեմ, ապրեմ ու լամ, լա՛մ, շա՛տ լամ, ա՛խ, ա՛խ, տիեզերքից էլ մեծ Ա՛խ: 7. Օ՛ֆ մի արա, որ թշնամին չլսե օ՛ֆ: Օ՛ֆ մի արա, որ թշնամին չլսե օխ անե: Օ՛ֆ մի արա, որ թշնամին օ՛օխ չանե: 8. Մեկը ա՛յ կանչեց, Մեկը վա՛յ կանչեց, Մեկը հայ կանչեց. Ու հրացանս էնոնց պարպեցի. Ա՛յ կանչողը թողեց, փախավ, վայ կանչողը զարկվավ, ընկավ, Հա՛յ կանչողը Հա՛յ, Հա՛ յ կանչեց, Եկավ, նստավ գլխուս վրա: 9. Արունն ելավ, գո՛չ-գո՛չ գնաց Մեր մայրերուն, ձագուկներուն... Լէ Ձ-393.

Ա.

/Ավ. Իսահակյան/

Փ 1. Զորքն հայտնվեց, Վրա տվեց Հանկարծակի, հանկարծավայ, Վայը բերեց զորքին թուրքաց: 2. Վայ-լո, այս էլ այն գլխից է, որ թե մնա ուսերին

Վայ կբերի թե իմ գլխին, ո՛վ բեկ, թե քո հույսերին: 3.

Ու

թիկնոտած լսում էին

Ո

ՈՒ

ԱՆՆ

հայի վայն ու մեղեդին: 4. Հայոց լեզուն թուրն է հայոց, Թուր Կեծակին ընդդեմվայոց: 5. Ավա՛ղ, վայ թե ինձ չէր սիրում....- մտորում էր մերթ այսպես:6. Ա՛խ, թե վայ չես, հասի՛ր, իմ հայ արծվենի: 7. Վա՛յ մոր գլխին,հառաչելյին,-Վա՛յ քո սիրած աղջկան: 8. Ա՛խ, Բինգյոլ, դու պաղ Բինգյոլ, Դու հայոց ավա՛ղ Բինգյոլ: 9. Հայ ու վայ ես, մեր թայը չես, մեր փայը չես, ձեռ քաշի: /Հ. Շիրազ/ 6 1. Ո՛չ ամոթ ունի ուժեղը, ո՛չ վախ, Վայը եկել է տարել տկարին /ՀԹ/: 2. Եկար հուշիկ, անչար ավաղներով, Օրորներով ամենօրոր /ՎՏ/: 3. Էն ո՞վ խոսեցա՛խ ու վախով, Ո՞վ ջուր խառնել իր բաժակին /ԳԷ/: 4. Եվ վայ թե բվա,թե բոլոր մարդիկ Ինձ են կողոպտում օդը շնչելով /ՊՍ/: 5. Ով, ո՞վն ինչու՞սրանց «հայ» կոչեց, Որ հանգավորվի միայն «վայ»-ով /6/:6. Ափսոս, աչքերին /ՍԿ/: 7. Ախ, ինձ ավաղ, որ ա՛խ, հազար ափսոս Իմ կարոտ-կարոտ չեմ հիշում հին զայրույթիս խոսքերը բարկ /ՀՀ./: 8. Վա՛յ ինձ, միթե ես ինձ, ջա՛նս լսիր, ապրեցիՈղջ իմ սերը ն արդեն վերջ /0/: 9. Ջան ասա Բաժակդ տուր, բաժակս լից /0/: 10. Մեր անկատար խոստումների Ափսոսանքի «ախն» ենք ասում /0/: 11. Կյանքը նորից ուրախության ծով կդառնար,թեկուզ սրտանց Ախ քաշեինք սիրո համար /0/: 12. Հետո անտառիցվայում էր հավքը տխուր /ՎԴ/: 13. Այնպիսի վայնասուն էր գցել, որ շունը տիրոջը չէր ճանաչում: 14. Հասիր նրան ու վայը տուր: 15. Խեղճ ծերունու հայհայը գնացել է, վայվայը մնացել: 16. Մայրն ափսոսում էր իր զուր անցած կյանքի համար: ք Ձ-394. (7» Կարդալ Հ. Սահյանի «Անտառում» բանաստեղծությունըն փոխադրելայն արձակ ձնով` մտքին համապատասխանձայնարկություններ,ինչպես ճան վերջիններից կազմվածգոյականներ, բայեր ավելացնելով:

ԱՁ2-395.

Կարդալ: Դուրս գրել չթեքվող խոսքի մասերը: բառերիձնաբանականհատկանիշները: ընդգծված ձանձրացրել է սովորական բնավորությունների Բնությանն ասես անվերջությունը:Նրան չէին բավարարում նույնիսկ բացառիկ հզոր ուղեղները:Ինչնիցե, բնությունը կամեցավ բոլոր տաղանդներըմիավորել սոսկ մեկ մարդումեջ... Այդպիսին էր Լեռնարդո դա Վինչին: Ծու՞յլէ եղել... Օրերով չի՞ նկարել... Օ՛, Ձերդ գերազանցություն, ինձ մնացել է նկարել միայն Հուդայի գլուխը, պատասխանում է Լեոնարդոն Միլանի դքսին: Դրա համար էլ ես մինչնանգամ գնում եմ Բուրգենտո, որտեղ ապրում են ձեր քաղաքի բոլոր ստահակներըն սրիկաները... Հենց որ գտնեմ հենց իմ ուզած դեմքը, մի օրում կավարտեմաշխատանքը: «Ավետիսի» չտեսնված դինամիկան, «Խորհրդավոր ընթրիքի» զարմանահրաշռիթմը ն զգացմունքային շռայլությունը, «Մոնա Լիզայի» ժպիտի միստիկական խորհրդավորությունը Լեռնարդո-նկարչին պարգնեցին հատարիների ընթացքում: մաշխարհայինհռչակ, որը չմարեց չորսհարյուր գիտեն, որ մեզ, Բոլորը գիտեն նրա նկարները: Բայց ոչ բոլորը Բ.

Ա.

Նշել

-

-

-

րրա

աաա

աաաաաաաաաաաաաաաաաաարարրրրայԱ.այ/հրե"գքոր ԱՈ ՈՈՈՐա Կիրո լ ոթ ՈՄՆ

ն դժբախտաբար,հասել են միայն պատառիկներ ապշահար ժամանակավկայությունները: հիասքանչ կիցների Ասում են, որ իբրն թե նա միշտ կախման մեջ է եղել մեծազարմ մեկենասներից:Բարեբախտաբար ունեցել է հավատարիմբարեկամներ: Դժբախտաբար ունեցել է ճան ոխերիմ թշնամիներ: Նույնիսկ այստեղ էլ ճակատագիրը մի հազվադեպ բացառություն է թույլ տվել հանճարեղ Լեոնարդոն` «միլանցի ջութակահարը»`իր ժամանակի նշանավոր երասիրահարը, իրոք, ուներ հանճաժիշտը, խնջույքների ն պարահանդեսների

րեղ թշնամիներ՝Միքելանջելոներ... Նույնիսկ այսօր էլ, երբ հայտնվում ես Կլո Լյուսե դղյակում, չես կարող մեկ անգամ նս չզարմանալայս հանճարի գերբնականհզորությամբ,միայն մի մարդու մկանունքի ուժով... Մի՞թե հենց այստեղ չէ, որ հիշողությամբ ավարտել է «Մոնա Լիզան»՝ չպատկերազնելովանգամ իր այս ն անմեռ հռչակի մասին, որի առջն անզոր է լինելու ժամանակը: Մի թե... նա աստծում ու մարդկանցից մի՞թե զարմանալի որ կյանքումայդքան քիչ բան էր արել... ներում էր աղերսում,որ Յա. Գոլովանուի

կտավի

մահվան շեմին իր

չէր,

ՇԱՐԱՀՅՈՒՍՈՒԹՅՈՒՆ

Ճ Բացատրել հետնյալ արտահայտությունները՝ շարահյուսությաննվազագույնմիավոր շարահյուսությանառավելագույնմիավոր լեզվականմակարդակներ կամ տեքստայինմակարդակ վերշարահյուսական լեզվականկաղապարներ կաղապարներ շարահյուսական շարահյուսականկապակցություն շարահյուսականկապակցությանմիջոցներ եղանակներ շարահյուսականկապակցությանդրսնորումներ

ա Շ-1. 5.1.

5.2. 5.3. 5.4. 5.5. 8.6. 5.7. Ճ.

8.

5.9.

ԱՁՇշ.

ն

Ա. Կարդալ: Ըստ նորմատիվ քերականությունների` «շարահյուսականկապակցումնիրացվում է ինչպես բառերի ձնափոխությունների, քերականականհարաբերություննե արտահայտող բառերի միջոցով, այնպես էլ շարադասությամբն հնչերանգով». տեքստից ընտրել համակապակցություններ՝ասվածը հիմնավորելուհամար: պատասխան Բ. Ընդգծվածներում եղանակները: կապակցման որոշելշարահյուսական «Սիրող քարը». չինացիներնայսպիսի բանաստեղծականանուն են տվել

Ճ

բնականմագնիսին: «Միրող քարը,- ասումենչինացիները,- երկաթը ձգում է այնպես.ինչպես քնքուշ ու սիրող մայրը իր զավակներին»: Հետաքրքիր է, որ նս, որ ապրում են մայրցամաքի հակադիր ծայրում, նման ֆրանսիացիները անուն են տվել մագնիսին. ֆրանսիական «Հտոճոծչ բառը նշանակում է ն՛ անունը` մագնետինին, Պլատոնի, ըստ մագնիս, ն՛ սեր: «Մագնիս» Եվրիպիդեսնէ օգտագործել իր դրամաներում.այն անվանել է «Մագնեսիայի քար»: Բնական մագնիսների այդ «սիրո» ուժը չնչին է, ուստի շատ միամիտ է Եթե Հին հնչում մագնիսի հունական անունը` «հերկուլեսյան քար»: ունաստան նակիչներն այդքան զարմավել են բնական մագնիսի ինչ կասեին նրանք, եթե տեսնեին ձգողության մեղմ ուժից. ապա ժամանակակիցգործարանների էլեկտրամագնիսները,որոնք բարձրացնում են հսկայական մեծաբետոններ:

Ա Շ73. Ճ Ա Գտնել ն դուրս գրել այն լեզվամիավորները,որոնք են կապակցված՝առանձնակի ուշադրությունդարձնելով համաձայնությամբ բացահայտչին բացահայտյալիհամաձայնությանդրսնորմանը:

«Խոր ծերության ժամանակ մարդիկ ենթադրում են, բե իրենյ կյանքի վերջնեն ապրում, այնինչ հենց այդ ժամանակ է, որ կատարումեն ն՛ իրենց, ն թե մյուսների համար ամենաթանկարժեք ն ամենաանհրաժեշտ աշխատանքը:«Կյանքի արժեքը հակադարձ համեմատական է մահից բաժանողտարածությանքառակուսիներին»,-գրելէ Լ. Ն. Տոլստոյը: Ծերությունը ոչ թե մարդու ապրածն է, այլ վաստակը: Լ. Տոլստոյը, Գյոթեն ապրել են 83 տարի ն մինչն կյանքի վերջին օրերը Այվազովսկին,

րարի

աաաայ աթիիար իրի ոյրաարհրնրաաավիրայյի/յիատանիրոյրր յյ որ

պահպանել են իրենց աշխատունակությունը: Գյոթեն` գերմանացի մեծ բանաստեղծը, 82 տարեկան հասակում է ավարտել «Ֆաուստը»: Տիցիանը մահացել է 99 տարեկան հասակում. նա 95 տարեկան էր, երբ ավարտեցիր հռչակավոր նկարը` «Քրիստոսը փշե պսակով»: Վերդին իր գլուխգործոցը՝ «Աիդան», հանդիսատեսին ներկայացրեց 80 տարեկանում: Հանճարներից ամենաերկարակյացը՝ ռուս արվեստաբան,գրականագետ, ակադեմիկոս Դմ. Լիխաչովը, 100 տարեկանումշարունակում էր իր կրակոտ, հրապարակային ելույթները: Ռուսական բալետի ամենաերկարակյացը՝ մեր ժամանակակիցը՝ Իգոր Մոյիսենը, 96 տարեկանում դեռնս բեմի վրա էր ն շարունակում էր իր սաների համար բացահայտել իր արվեստի գաղտնիքները/մահայելէ 2007 թ: Իսկ երկարակյաց հայ հանճարնե՞րը՝Հ̀. Այվազովսկի՞ն/83 տ., Մ. /87 տ., Ա. Խաչատրյա՞նը/77 տ./ Վ. Սարյա՞նը/94 տ./, Գ. Սունդուկյա՞նը /87 տ./, Ավ. Իսահակյա՞նը /82 տ., Ռ. Մամուլյա՞նը Համբարձումյա՞նը յ կինոռեժիսոր, 89 տ./, Մ. Շահինյա՞նը /92 տ., Մ. Աբեղյա՞նը

աաերիկարա տ./.....

(Ա Շ4. Առանձնացնել կառավարմամբ /հոլովառությամբ/ կապակցված լրացում-լրացյալները՝տարբերակելովուժեղ ն թույլ կառավարումները: «Տվեք ինձ հենման կետ, ն ես կբարձրացնեմ Երկիրը»: Լեգենդն այս բացականչությունը վերագրում է Արքիմեդին` հին աշխարհի հանճարեղ հայտնագործել է մեխանիկայի օրենքները: Ըստ մեխանիկին, որը Պլուտարքոսի` Արքիմեդն իր ազգական ու բարեկամ Հիերոնին` Սիրակուզայի թագավորին, հայտնել է, որ կարելի է շարժել ցանկացած բեռ. ն եթե

բարձրացնել ամենաթույլ ուժով, եթե օգտվենք լծակից: Բայց եթե հին աշխարհի մեծ մեխանիկն իմանար, թե ինչքան վիթխարի է երկրագնդի զանգվածը,հավանաբար կզսպեր իր հպարտ բացականչությունը: ֆիզիկայից») /«Հետաքրքրաշարժ

կապակցվածլրացում-լրացյալները: Առանձնացնել առդրությամբ քառատողով: բանաստեղծական նավարտել երազանքներն անբաժանելի են, ինչպես անբաժանելի են

Շ5.

Ճ Ա

Հ Բ.

Շարունակել

երբեմնէլ` դարեր /հարյուրամյակներ/: Կան մասնավոր երազանքներ, կան /Ն. Աղաջանյան/ նան ողջ մարդկությանըվերաբերող երազանքներ... (7 Գ. Գրել՝ ա/ ձեր մասնավոր երազանքներիմասին. մասին: բ/ ողջ մարդկությանըվերաբերողերազանք/ներ/ի

ԲԱՌԱԿԱՊԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ

(1 Շ-66. Պատասխանել:

Մարդն ու մարմինն ու առողջ հոգին: Մեր երնակայությունն օժտված է մի հրաշալի ընդունակությամբ.նրա թռիչքն անսահմանափակ է՝ տիեզերականթռիչքներ ն համաշխարհային տարածությունների նվաճում, մետաղները ոսկի դարձնող` փիլիսոփայական քար, կյանքի հավերժություն ն ջահելություն... իրականացվածերազանքը նոր մեկնարկային դառնում մեկ այլ՝ առավել խիզախ, հոյակապ Ն հանդուգն երազանքի համար: Ռրոշ երազանքներարագ են իրականանում,մյուսների իրականացման համար պահանջվում են ամիսներ, տարիներ, տասնամյակներ..., իսկ

բ/ Կապերը, շաղկապները, վերաբերականներըբառակապակցությանանեն: դամնե՞ր

հարաբերության գ/ Բառակապակցությանանդամները ստորադասակա՞ն մեջ են, թե՞ համադասական: մե՞կանդամիդեր է կատարում, դ/Բառակապակցությունընախադասության բե' մեկից ավելի: .

ա Շ-.

Ա.

Բերված բառային կապակցություններիցընտրել բառակապակ-

9 ությունները:

8 Բ. բացատրել բառի ն բառակապակցության,նախադասությանն

միջն եղած տարբերությունները: բառակապակցության

ՕԴարպասիմոտ:

Փ Չյուն է գալիս:

Ձայն տալ: Անդորրու խաղաղ: Խորհրդավոր շշունջ: Սիտքանել:

Այդքան քիչ: Հայրենի աշխարհ: Ոսկեգույն արն: Գարուն է:

Քթի տակ մռմռալ:

Մայր մեղու:

Փ Զավակներից երրորդը:

Խոտերի մեջ: Եկան ու տեսան: Լուսացավ: Գուրգուրանքի կարոտ:

Նիրհող լեռնագագա

(ը Շ-Տ. Ա. Բ. Ընդգծված բառերի իմաստն արտահայտել բառակապակցություններով` ուշադրություն դարձնելով կազմիչ բաղադրիչների շարա-

աար ԿԱ

էրիչ այն

ազգ. ....եղջրավորների մեջ եղնիկն էր հալածվում արնաքամ, աստղերի մեջ լուսաստղն էր ամպախեղդ լինում, խաղողենու հետ կարող եմ համեմատել, քանզի պտղածուների մեջ եղեռնահար է, ինչպես խաղողենու ծառորթաթվով կարճ ազգն ոճե մեղրասարե ույսով` գինի... ես չեմ կաղաբայց էությամբ` աթափորի նմանվող արցունքների պարում ողբերգատողե ի՝ զորախմբերը: Ես երգ չեմ հեկեկում, ոչ էլ պոեմ է կշռույթավոր, «վեպի ես չգիտեմ` ինչ են այս իմ հառաառասպելագլուխներ էլ չեն զարհուրատեսիլ անտառները. չանքների մթնալույս, այստեղ դութ մեղք մի փնտրեք, ո՛վ դութ միաչլաներ: Այս իմ մրմունջների ձնը ձեր կարծեցյալ մարգարտաշարերում մի՛ փնտրեք չափ ու

տունկը ոա

մշտական հրապարակ է

է

ա/ Բառակապակցությունըկարո՞ղ միաբառլինել:

-

-

բյ Բ. Պատմել երկարակյաց հայ հանճարների մասին` չմոռանալով մերօրյա՝ մեր կողքին ապրող տաղանդավորերկարակյացներին:

(8

ՈՒԳԸ

հու վով

տի թաղման տէ

սոքա..... հուշախորհրդախոր,

կաղա

Այստեղ մոդեռնականի...

խոցված ու խաչված ժողովրդի սիրտն է. այստեղ եղեռնապուրծ ազգի մնացյալ փրկվածների անեծքի հեծքն է անչափելի, մրմունջն է, ...խոյանքն է, պահանջն է աճնահանջելի... ես ահեղ դատաստանամատյակն եմ արցունքաշարովորմնաշաբում... Ես ա՛յս եմ գրի առնում հայոլ արցունքի ն ծովացյալ արյան մելանով... Սա հրաբուխն է այն զոհասրտերի,որոնք չկարողացանլռությանն ընդդեմ ժայթքել, աշխարհի լռության տողը ծանը լինելու ժայռե պատճառով... Մրմու՛նջն է անչափելի, տվայտաշունչն է անչափելի, ատամնակրճտումն է անչափելի. դիալեռնե՛րն են հայու) անչափելի. հայոց եղե՛ռնն է անչափելի. անարդարություննե՛րն /Հ. Շիրազ/ են անչափելի: -

Թ -Շ-11. Ա. Խմբավորել բառակապակցությունները՝ բաղադրիչներիկապակցելիությանսերտությանաստիճանի/ազատ

ա/ ըստ

ն կայունբառակապակցություններ/.

բ/ ըստ գերադաս բաղադրիչի խոսքիմասային պատկանելության /գոյամակբայական,դերանվանական.../. կանական, ածականական, բայական, կազմի: քանակային բաղադրիչների ըստ գ/ Անսահման հեռու, երկու քայլ առաջ, հին-հին դարեր, արձանի նման անշարժ, փոքր-ինչ գունատ, 5 օր չքնել. տեղաշարժել երկրագունդը, յոթմղանոյ երկարաճիտ կոշիկներ, մարդկության մեքենայակլան ստրուկներ, մարմինների անկման հանելուկ, բնաջնջված հրեշներ, նյութի հակառակ, Օ։»ժամացույյի սլաքին ատոմամոլեկուլային կազմություն ներդաշնակփոփոխությանլարման աղբյուր, ցավին անտարբեր,ծծմբական թթու, գոհար աստղեր, խելքից պակաս, հազիվ ընթեռնելի, երիցս նզովյալ, մոտավորապեսերեսուն, համարյա բոլորը, հանգամանորեն բացատրել, գրեթե ոչինչ, հանդիպելիս գլխարկը հանել, գտնել ալիքի տարածման արագությունը, առաջարկել մազի հաստությունը չափելու եղանակ, փորձնականորենհաստատել Մաքսվելի վարկածը, դավին անտեղյակ, աններդաշնակէլեկտրական տատանումների ներդաշնակ վերլուծություն, Արարատինման ճերմակ գագաթ, փոթորիկ մի բաժակ ջրում, երեք անգամ դանդաղ, լույսի քվանտային տեսություն, քերականորեն ճիշտ, ծայրահեղ վախկոտ.ծաղրի առարկա դառնալ, չափազանց ուշ: Ճ Բ. Դուրս գրել երկանդամ բառակապակցություններըն լրացնել

ուշադրություն դարձնելով Դուրս գրել բառակապակցությունները՝ ճրանց ձնաիմաստայինարտահայտությանը:Առանձնացնել երկանդամ ն բառակապակցությունները,ճրանցում` գերադաս անդամը` 2 բաղադրյալ նշանով, ստորադասը՝/Ճ նշանով: Ուշադրություն դարձնել երկանդամ այն որոնց կազմում ընդգրկված են շարահյուսաբառակապակցություններին, կան առումով անբաժանելի բառային կապակցություններ: Չինական այբուբենը շատ բարդ է. այն ավելի շուտ բառարան է, քան այբուբեն, պահանջում է մի քանի տարի՝ լավ սովորելու համար: Քչերին է հաջողվում կատարյալ գրագետ լինել: Դրա համար այժմ չինացիներն աշխատում են պարվեցնել հիերոգլիֆները... Չինացիները հիմնականում խոսում ենճ յոթ բարբառով, որոնք բոլորն էլ հետնյալ աղյուսակը՝ կոչվում են չինարեն: Մի բարբառով խոսողը մյուսի լեզուն չի հասկանում, ն հասկանալ: Դրա ստորադաս Բառակապակցության բայց երբ մեկը գրում է, մյուսը կարողանում է կարդալ գաղտնիքիգրի` հիերոգլիֆի մեջ է: Հիերոգլիֆը չինական այբուբենի մեծ մասամբ բառի, երբեմն նույնիսկ նախադասության իմաստ «տառը», ունի: Այն գծանկար է, որի վրա ընդհանուր գծերով տրված է որնէ առարկայի, գործողությանկամ գաղափարիխորհրդանիշը: Կարելի է առանց չինարենի հնչյոււռական համակարգը իմանալու, միայն սովորելով հիերոգլիֆների 4. իմաստները, կարդալ չինարեն ն հասկանալ, ճիշտ այնպես, ինչպես 6 այն առարկան,որի հետ կապված է թվաբանականնշանները հասկանալի են բոլոր ազգերի համար: (Ա

ՇՏ.

/Ըստ Գ. Պար

(ԱԶ Շ-10. Տրված բառակապակցությունների գերադաս ն ստորադաս

եզրերը

7. 9.

Ճ Գ. Ընդգծել բազմաբաղադրիչ/ոչ երկանդամ/բառակապակցությունների նվազագույն երկանդամ կազմիչները ն շարունակել լրացնել

աղյուսակը:

օրինակներ

ի

լրացնել ստորադաս անդամներով: Ճառագայթների խրձեր, շիկնած այտեր, արտասվող ամպ, հալվող աստղեր, դայլայլներից արթնանալ, անձայն արտասվել, թափառել

պուրակներում:

անդամի

(Ա Շ-12. Ջ Կազմել բառակապակցութ յուններ հետնյալ կաղապարներով՝

անդամ. բ/ ստորադաս անդամ- գերադաս անդամ. գ/ գերադասանդամ ՛- 1-ին ստորադաս անդամ 2-րդ ստորադաս անդամ. արտահայտվածստորադաս անդամ -- գերադաս դ/ բառակապակցությամբ ա/ գերադասանդամ՛: ստորադաս

1սնդամ.

ե/ գերադաս անդամ -Է

անդամ.

արտահայտվածստորադաս բառակապակցությամբ

արտահայտվածգերադաս անդամ զ/ բառակապակցությամբ

անդամ.

ստորադաս

արտահայտվածգերադաս անդամ բառակապակցությամբ ստորադաս անդամ: արտահայտված կապակցությամբ

է/

փ

բառա-

կետերի փոխարեն գրելով Լրացնել ճախադասությունները` լրացումներ: արտահայտված բ առակակակցությամբ բազմանդամ Ա գիշերը Ա գունատվեց: լ. Ա կապտինէր տալիս 0 լեռը: 2. Աա Շ-13.

3. 4.

5. '

6.

Ա ձորում Ա հալվում էին Ա ամպի Ա ծվենները: Առուները Ա թավալվումէին Ա դաշտերի մեջ: քամուԱ երգը: ը հնչում էր Ա քամու չում Ա տագնապիմեջ էր: աշխարհը Գիտական

էր

րգը:

հոլովով գոյական գռյական զ/ դերանունԷ գոյական գ/բացառական ՛: գոյական թ/ դերբայ -- գոյական հ ոլովովգոյական էյ գործիական -- գոյական ժ/ մակբայ - գոյական ը/ներգոյականհոլովովգոյական Վերադարձարտասահմանից,ակամա զարմանք,մորուքով մարդ, արն աղջիկ,մոլեգնող քամի, արծաթ մազեր, հոգնած մարդ, արագ քայլ, առավել քիչ հոգս, գալիք օր, գրելիք նամակ, վիճելու անհրաժեշտություն, աղքատություն. տնակ, որոշ մարդիկ,արնմտյանկողմ, 100 տարի, իմ գիրքը,գլխարկով թիթեղից տղա, մեր երազանքը, յուրաքանչյուրի աշխատանքը, ամբողջ աշխարհը, նկարելուվարպետություն,կսկիծը սրտում, անցուդարձփողոցում,ոչ մի շերտ, անակնկալ հանդիպում, ազգությամբ հայ, հրավառություն Երնանում, անօրենք, կախվածգնդիկ, օդի ընդհատվեճ, ցանկացած պահ, ներդաշնակության գգվանքների մոխիր, ձգողականությանօրենք, աղբյուրի ակ, դիմադրություն, ձայնային ալիք, իղձերի իղձ, նավթի լամպ, երջանկության ծառ, լռության

երկինք. Պլանկի վարկած, գլանակի մնացորդ, ամպի ծվեն, պղնձից գնդիկ, գերնորաստղեր, տրտմությանժանյակ, շարժում ատոմում, ծաղկի տոն, արեի գինի,աճյում դաշտով,հացի պատառ, ցրում ճառագայբներով: 8. Բ. Տրական հոլովով ստորադաս լրացում ունեցող գոյականական որոշել գերադաս եզրի հետ ունեցած շարաբառակապակցություններում հյուսական հարաբերությունների բնույթը /հատկացուցչային, ծագման, որոշչային, պատճառի,ենթակայական,խնդրային,փոխարինության, հեղինակային, նպատակի,միջոցի ն այլն/: պարագայական համեմատության,

(ԱՁ Շ-17. Կազմել ն գրել բառակապակցություններ` ռրոշելով ստորադաս Տրված բառերը խմբավորելըստ խոսքիմասայինպատկանելու- եզրիհոլովաձնը: ա /գերադասանդամ.բ/ ա/ սիրել /ընկեր. հայրենիք, մայր. գիրք. քույր..../ թյան ն դրանքդարձնելբառակապակցությունների` բ/գրել /ճամակ, բանաստեղծ, մատիտ, լսարան, արտասահման,հաճույք.../ ստորադաս անդամ: մարդ, տխուր, փոքր, առաջ, մեքենա, գիշեր, վախ, հայրենիք.../ Հարձակում, անտեղյակ, ծանոթ, շատ, դ/ մոտենալ/գնացք, մարդ, ըմբռնում, սեր, տհաճություն,սեղան.../ անմահանալ, հպարտ, հզոր, հնչել, արթուն, դեմ-դիմաց,արագ, հաճախակի, ե/ տնկել /ծառ, այգի, ինքնամոռացում.../ մահ, ավելի, աղոթք. խոսել: գագաթ, իմաստություն, զ/նայել /մայր. կինոնկար,հետաքրքրություն,լսարան.../ է անցնել (Ը Շ-15. Ա. Վերհիշելով գրել Ե. Չարենցի «Ես իմ անուշ Հայաստանթ վերջնագիծ,վախ, հարց.../ հրաման, փող, տհաճություն.../ առանձնացնելով գոյականականբառակապակցու ը/աշխատել / համալսարան, գիշեր, զենք.../ ն ածություն, / պաշտ ի, զենք /հայրենիք, թ) թշ բշնամի, ովիրվ հայրենիք, թ/ պաշտպանել թյուսննճրը: ն բառակապակցությունները Բ. Ընդգծել ոչ երկանդամ /բազմանդամ/ այական բառակապակցուանդամ ուն Շ-18. Ա. Գոյական ստորադաս գրել նրանց նվազագույն արտահայտությունները: հարաՓ Գ. Փոխադրել այն՝ ոչ երկանդամ բառակապակցությունների հ ըստ ն սիրովկատարելպարագայական: օր.՝ գիրք կարդալ խնդրային, բերությունների, փոխարենգրելով նվազագույն/յամ միջուկային/արտահայտությունները Ճ Բ. Որոշել բաղադրիչներիկապակցմանեղանակը: համեմատել ստացվածըբնագրիհետ: Սենյակը զարդարել, բաժակով խմել,արտասուքով թրջել, նամակ գրել, ըստ մտքումպահել, ատել թշնամուն, ՕՁ Շ-16. Ա. Դասդասել գոյականականբառակապակցություններն ընկնելփոսը, կես ժամում հասնել, 5 օր գնալ, սիրով թեթնանալ, հոգով ցողել. վարդաջրով հետնյալ կաղապարների՝ դ/ ածական- գոյական ա/ ուղղականհոլովով գոյականէ գոյական կատարել. ուղարկել հացի, մտքով սպանալ, գերվել երաժշտությամբ, Էգոյական Է գոյական թվական պատրաստվել հարսանիքի, հավաքվել տնակում, կախարդվելհնչյուններով, գոյական հոլովով բ/ տրական

Շ-14.

գ/հեռանալ /քաղաք.

`

բանաստեղծությումը՝

/գետ. կամուրջ,

Աարագայակ դրային արա այտած թյունները Աարասել իախորժակով ուտել, տնկել ծառ

ե/

ընկերոջը,երկինք սլանալ, ձանձրույթից հորանջել, անցնել գետով, կասկածել

հարվածել գնդակին, գարնանը ծաղկել, գիշերով հեռանալ, քթի տակ փնթփնթալ, քարերից մաքրել, վերադառնալ քաղաքից, ուրախությունից պարել, թաքնվել բարեկամներից,վշտից խելագարվել,զգուշանալ վտանգից, հրաժարվելպարգնից,ճաշից հետո վերադառնալ,քամու նման սլանալ:

Բադիկյանի

ՆԱ (1 Շ-22. Օգտվելով գծապատկերից/որը բերված է Խ. Պապոյանիգրքից" փորձել բնութագրել նախադասությունը՝նշելով նրա հիմնականհատկանիշներըն քերականականկարգերը:

ԼԽԱԽԱ

լ

փոխարինել հոմանիշ Տրված բառակապակցությունները Ո՞ր դեպքերում են «ածական Է գոյական» բառակապակցություններով: իմաստայինտարբերություններառաջանում: մրգով կարկանդակ -» ընկերոջ ժպիտ -» լ -» -» ծերունու սիրո նամակ -» հեռատեսություն արնի գինի -» -» ոսկուց մատանի լույսի շող մորուքով մարդ-» -» արծաթգդալ"5 Հայաստանիարն -» շերտավոր գաթա -» ծոփքերովգլխաշոր -» փայտից տուն մանկան ժպիտ» Աա Շ-19.

Փ

Կարդալ ստորն բերված սահմանումները ն բնութագրել նախա-

ն բառերի ստորոգումով,հնչերանգայինավարտվածությամբ «Նախադասությունը կանոնավոր դասավորությամբ/կամ առանձին բառով/ ձնավորված լեզվական /1. Պապոյան, Խ. Բադիկյան, Ժամա-

Ո» Սաո Կրաորը Խաղորդակցման միջոցովհաղորդմանմի այնպիսի միավոր կամ բառի 2. ադա ւթյումըբառերի եղանակի միասնությամբ ունի միանգամյա ստորոգում ժամանակի այո

արահյուսություն/:

է, որ

ն

ու

Հ

Է

Է

| եղանակ | |ժամանակ | |դեմք | | թիվ |

դասությունը: 1. ակա

|

ժխտում

Հ

ՆԱԽԱԴԱՍՈՒԹՅՈՒՆ

Շ-20.

հաստատում,

|

ՈՒԹՅՈՒՆ

ՍՏՈՐՈԳՈՒՄլ

հացի» աղերի

(ք

Դ

/Ս.

հնչերանգային ավարտվածությում`հաղորդողի վերաբերմունքովհանդերձ» Աբրահամյան, Վ. Առաքելյան,Վ.Քոսյան, Հայոց լեզոմ: 3. «Բառերով արտահայտվածյուրաքանչյուր ամփոփմիտք կոչվում է ճախադասություն» /Գ. Սնակ/: 4. «Բառերի կապակցությունըկամ բառը, որն արտահայտումէ ավարտունմիտք, /Մ. Աբրահամյան/: կոչվումէ նախադասություն»

ՕՁՇ-23.

ՃԱ. Ստորոգումն արտահայտվումէ՝ օժանդակբայերով /երկու ժամանակներով,դեմքերով ն թվերով/ 5.2. բայի դիմաթվային վերջավորությունՑերիմիջոցով 5.3. վերացականբայերի միջոցով ». 4. միադիմիբայերով 5. 5. հնչերանգով՝անդեմ նախադասությունմերում:: ն նշել յուրաքանչյուր նախադասությանստորոգման Կարդալ դրսնորմանմիջոցը: Օրեցօր ժամանակի գույնն ու շունչը դառնում են օդի պես շարժուն, ն մարդիկօդի հետ շնչում են նան ժամանակի բարդ մտածողությունը: Երկիր մոլորակըթենիսի առաձգական գնդակի պես մատներինխաղացնող մարդու մտքի ն հոգու հակասությունն ավելի խորն է: Հրթիռը տիեզերք ուղարկողն ամենաշատը կարիք ունի ջերմ մտերմության, անբասիր սիրո, հոգեկան անդորրի ու միասնության: Եվ Երկիր մոլորակ վերադարձող հրթիռը գոհունակություն է բերում մարդու մտքին, բայց ոչ զգացմունքներին: Իսկ այսօրվա մարդն էլ նույն մարդն է՝ նախամարդու նման միս ու արյունից, ն իր զգացմունքներինհագուրդ ու գոհացում տալու համար նախամարդու չափ Պ. 1.

հատվածը

որը Ինչպես է կոչվում այն նախադասությունը, Ֆ. ստորոգում. մի միայն ունի 1. 5. 2. ունի երկու ն ավելի ստորոգումներ. . 3. կազմվածէ միայն ենթակայիցն ստորոգյալից. / 1, «Խոսքի էությունը ստորոգումնէ: Առանցստորոգմանխոսք չկա» /Մ. Աբեղյան/: 5. 4. բացիգլխավորանդամներիցունի ճան լրացումներ. 2. «.... Ստորոգում` ահա այն կախարդականգավազանը,որը սովորական բառին . 5. երկու գլխավորանդամներիցմեկը զեղչված է. կամ բառակապակցությանը մի հատուկ կյանք ու էություն է ներշնչում դրանք ունեն. 5.6. երկու գլխավորանդամներնէլ բառային արտահայտություն դարձնելով մտքի ձեավորման ու հաղորդակցման միջոց» /Մ. Ասատրյան/: 3. Ծ. 7. ունի միայն մեկ կենտրոնական անդամ. էական կողմը ստորոգումնէ. առանց ստորոգմանճախադասու«Նախադասության Հ. 8. բայ -ստորոգյալը կամ բաղադրյալ ստորոգյալի հանգույցը ժխտական թյունը լոկ բառակապակցությունէ... Նախադասությունըհանդես է գալիս որպես բայական բառակապակցությունԷ ստորոգմանդրսնորմանբոլոր միջոցները» /Գ. խոճարհմամբէ արտահայտված. .../: Ֆ. 9. որի այս կամ այն անդամ/ներ/ը Ջահուկյան/ բաց է/են/ թողնված,բայց խոսքային

(ք

|

Շ21.

'

՝

:

հյուսվածքումընկալվումէ

/են/:

երջանկությունը, տիեզերքու՞մ, անզոր է: Ուրեմն հիմա որտե՞ղորոնել մարդու լուսնի վրա՞: Ո՛չ, այս երերուն մոլորակի վրա: Դարձյալ մնում է մի բուռ հողի խորհուրդը, իսկ հինգ միլիարդից` միայն մեկ մարդու ճերաշխարհը: Աշխարհը շատ բան է կորցրելն շատ բան է գտել: Հարկավոր է լիովին գտնել աշխարհի գտածը ն մասունքի պես բաշխել բոլորին: Եվ չպետք է մոռանալ, որ երկինքըբոլորինն է, մինչդեռ երկրի վրա սահմաններ կան: /Ըստ Մ. Գալշոյանի/

1. ա/ Ես

բ/ Ես չեմ կարող չգնալ:

անպայման պիտի գնամ:

բ/ Ծաղիկները մի՛ պոկեք: բ/ Անընդհատ անձրն է գալիս: բ/ Նա պիտի խոսի:

4. ա/ Ծաղիկները չպոկել: Է: 5. ա/ Անընդհատ անձըրնում

ա/Նա

չի կարող չխոսել: է տարվա 7. ա/Ո՞վկարող եղանակներըփոխել: 8. ա/ -Դու ե՞րբես եկել: Երեկ: 9. ա/ Ինչքա՛ն եմ սիրում նրան: 6.

:

բ/Ոչոք չի կարող տարվա

-

եղաճակները փոխել: բ/ Ես երեկ եմ եկել: բ/ Շատ եմ սիրում նրան:

բ/ Շատ անհարմար վիճակ էր: բ/ Այստեղ ինչե՞ր կան: Այստեղ ինչե՞րկան: 12. ա/ Չէիր ձանձրանա դու գիտությունից. բ/ Կձանձրանայիր դու գիտությունից, եթե չունենայիր եթե ունենայիր թշնամիներ մեծ: թշնամիներ մեծ:

10.ա/Ինչպիսի՛ անհարմար վիճակ: 11. ա/

(Ձ

/բաղադրիչ Դուրս գրել ժխտական ճնճախադասությունները ճախադասությունները/ու վերածել դրականի, ն հակառակը` դրական ճախադասությունները`՝ժխտականի: Համեմատել ն հակադրել. ձնաբանական ի՞նչ ցուցիչներով են հակադրվում ժխտական կառուցվածքի նախադասություններըդրականճերին: /Հիշեցեք՝ միշտ չէ, որ հաստատումն արտաՇ-25.

Ճ

Հ»

հայտվում է դրական կառուցվածքի նախադասություններիմիջոցով, իսկ ժխտումը միջոցով/: ժխտականնախադասությունների Փ «Որդյակ,- Ջոնին է դիմում ծերունի Ջասպեր Մեք-Գրիգորը.- երբ դու

իմ տարիքին, կիմանաս, որ կարնորը երգերը չեն, էականը հացն է»: Եվ ծերունուն չի կարելի չհավատալ ոչ լոկ այն պատճառով, որ նա այս մտքին է հասել երկարատն ն փորձաշատ կյանքից հետո, այլն այն պատճառով,որ ինքներս ենք եզրակացնումնույնը... Չի կարելի ահավոր չհամարել մի աշխարհ, ուր մարդը զրկված է իր ցանկացած ձնով մեռնելու իրավունքից էլ: Ծերուկ Մեք-Գրիգորը պարտավոր է մեռնել ոչ այլուր, քան ծերանույում: Այս էլ ոչինչ: Նա ն իբրն սրտակտոր ճիչ է հնչում նրա խոսքը. «Նրանք չե՛ն շեփորահար է,

հասնես

ես

-

ն ցույց ԱԱ Շ-24. Փ Կարդալ ճնճախադասությունները տալ յուրաքանչյուր կառուցվածքայինտիպի նրբիմաստայինն հուզաարտահայտչականյուրատարբերությունները: հատկությունները,ճան ոճական-կիրառակամ

2. ա/ Եվ ի՞նչ չի մոռացվում աշխարհում: բ/ Ամենինչ մոռացվումէ աշխարհում: 3. ա/ Տղան հանդիպեց հորը: բ/ Տղան հանդիպեց հոր հետ:

նվագեմ»: Այսքանից հետո մի՞թե նա իրավունք չունի որ «երգե՛րը չեն կարնոր»: եզրակացնելու. Ոչ միայն իր մաշկի վրա, այլն իր սրտի թաղանթով նույն ցավն է զգում նան բանաստեղծ Բեն Ալեքսանդրը: «Հա՛ց: Հա՛ց,- բացականչում է նա: Աստվա՛ծիմ, որքա՛ն վայրագորենէ հացը մաքառում սրտի հետ»: Եվ ո՛չ նա, ո՛չէլ մեկ ուրիշը չեն կարող գոհացուցիչ պատասխանտալ նրա այն հարցին, են որ նույնպիսի մի ճիչ է հոգու. «Ինչո՞ւ նրանք բարձրաձայնփառաբանում ամեն բան, բայի այն բանից, որ կատարյալ է»: Բայց մի՞թեմարդիկ իսկապեսկարիք չունեն արվեստի, մի՞թեհացն իրոք այնքանէ կարնոր, որ երգերին զրկում է կարնորությունից.մի՞թե հացի ու սրտիբանավեճիմեջ սիրտը չունի ոչ մի զորեղ կռվան: Եթե իր այս հարյին բացասական պատասխաներ՝Մարոյանը Սարոյան չէր լինի. որովհետն հերքած կլիներ իր իսկ փիլիսոփայությունը... /Պ. Սնակ/ .Դուչե՞սհավատում,նայի՛ր,բարեկամ, ՓԵղբայրնե՛ր, եկեք շիրիմ չորոնենք, Քո առջննէ ողջ կյա՛նքն Աբովյանի... Չխորհե՛նք,թե ի՛նչն ինչպե՞սէ եղել,Ամե՛ն, ամե՛ն ինչ կա նրա կյաճքից, Զանգունէ ճրան խեղդել չարանենգ, Թե՝ Մասիս լեռան լանջին է մեռել... Լոկ մի՛ բան չկա՝

բողնում,որ

՛

Ինչու՞ լուռկառչենբ մահվան ճամփեքին, Չկա շիրմաքա՛ր...

Էլ ինչո՞ւ սեղմենք նրա կյանքը մեծ ԵրբԱբովյանը ո՛ղջ է մնացել: Սահվանճամփեքինթիվ-համարչկա, Օրորոցի ու շիրմի արանքում... Ծնվե՛լ ու մնալ հավիտյան անմե՛ռ Անմահությունըմիայն մե՛կն ունի,ւ.

Ո՞վչի երազի մեզանից կյանքում...

է նա՝այս Ործնվել ճո՛ճքնէ վկա,

հսկ մահ վկայող գերեզման չունի՛...

/Գ.

Էմին/

Կարդալ ն բնութագրել յուրաքանչյուր նախադասությանկառուցվածքը. ի՞նչ դեր ունեն ստորոգումը, հնչերանգը ն շարադասությունը գործում: ձնավռորման նախադասության (Ը Շ-26.

Ճշտապահությունը Աճառյանը մարդու նկարագրի ամենաէական հատկանիշներիցմեկն է համարում, նրա հաջողության գրավականը, աշխատասիրության ուղեցույցը, ն ինքն էլ եղել է ճշմարտության չափանիշ... Ուսանողներիպատմելով` նա երբեք դասերից չի բացակայել, նույնիսկ մեկ րոպեովչի ուշացել: -.Եթե ես դասից ուշանամ թեկուզ երկու րոպե, իմացեք, որ արնը կանգ է առել,երկրագունդըդադարելէ պտտվելուց,-կատակովասել է նա: Եվ ահա մի օր նա երկու րոպե ուշացումով է մտնում լսարան: մեկը: ասել լ է տղանե ոոպե կանգ կանմ Տոե՛ք. մեկը էէ առել.առել, ղե՛ք. արնո արնըեռկու երկուրոպե է տղաներից է ես եմ Աճառյանը,- այլ Մանուկ կանգնեցրել արնը.- ասել -Ոչ թե Աբեղյանը /Դասի գալիս հանդիպել Մ. Աբեղյանին.../... Ի ծնե աշխատասեր ԱճառԻսկ Աճառյանի աշխատասիրությու՞նը... յանըտանել չէր կարող ծուլությունն ու անբանճությունը.դրանք համարում էր մարդուամենամեծ դժբախտությունը, պակաս չարիք չէր համարում նան ու հոռետեսությունն կյանքի դժվարություններիցընկճվելը, սարսափելի չէր սրում նվնվացողմարդկանց... -

-

է

`

միաժամանակ

-

|

Ժամաճմճակիանիմաստ կորուստը նույնպես անհարիր էր համարում խելացի ու գիտությամբ զբաղվող մարդու համար... Ժամանակը խնայելու շաղակրատ մարդկանցից ազատվելու համար առաջարկում էր որոշ նպատակով բարեկամաբար հասկացնել նրանց, որ ինքը գործ ունի, են, որ նրա տուն է գալիս մի կին` առանց աշխատելու է: Պատմում 5 րոպե խլել նրա ժամանակից՝ ինչ-որ բան ն է ուղիղ ուզում զանգահարելու, հարցնելու համար: Կինը ծեքծեքումներով 5 րոպեում հազիվ վերարկուն է հանում, հայելու առաջ մազերը հարդարում: Աճառյանն այդ ընթացքում, ժամացույցըձեռքին, կանգնումէ ճրա կողքին, ն հենց որ ժամանակըլրանում է, ասում է. -Է՛հ, տիկի՛ն, Ձեր խնդրածհինգ րոպեն լրացավ, ես պետք է աշխատեմ: Ասում է ու սուսուփուս նստում գրասեղանի առաջ: ու գիտական «Գիտնականը պետք է ունենա պատասխանատվության ասում ն առաջ,նախ իր խղճի ապա՝ ապագայի բարեխղճությանզգացում՝ է նա ու մարդկանց դատավորն խստագույն էր ավելացնում,-. Ժամանակը /Ըստ Խ. Բադիկյանի/

արարքների»:

:

է. Շ-27. Ճ`Նախադասությունների վերլուծությունկատարել: տիպաբաճական 1943 թ., չունենալով ո՛չ սեփական կացարան, ոչ փող, Նյու Յորքի հյուրանոցներից մեկում իր մահկանացուն կնքեց «էլեկտրոտեխնիկայի պոետը»: Նա կյանքից հեռացավ լոտ ու աննկատ:

մեկը, Տեսլան` 20-րդ դարի ամենաառեղծվածայինգիտնականներից հաղորդվող կողմից հավատացածէր, որ տիեզերքից ինչ-որ մեկի մարդիկ ի վերջո կվերծանեն, ն խորհելով այլռադիոազդանշանները հետ հաղորդակցվելումասին` գրում է. «Հանուն պատմամոլորակայինների այս հրաշքը, ես հանուն նրա, որ իրականամա կանայս մեծ առաքելության, իմկյանքըկտայի»:

ՆԱԽԱԴԱՍՈՒԹՅԱՆ

ՏԵՍԱԿՆԵՐՆ

ԸՍՏ ՀՆՉԵՐԱՆԳԻ

տեսակներըբնութագրողկանոնհնչերանգային 8 Շ-28. Նախադասության

ուղղակի Ա՛ն Բ բաղադրիչ-նախադասությունների ճախադասություններում դրանք ն բնութագրելնախադասուճիշտ չէ: Վերադասավորել համակցումը ն հնչերանգի: թյանտեսակներնըստ խոսքի ճպատակադրմանմ Ֆ են 5 Լ.Ա Պատմողական այն նախադասությունները, են հարցում: Բ. «- որոնք արտահայտում Ֆ 2. Ա. Հարցականեն այն ճախադասությունները, է Հ. Բ. որոնցովհաստատվումկամ ժխտվում այս կամ այն իրողությունը: են այն նախադասությունները, Ֆ 5.3. Ա Հրամայական են հիացմունք, կոչ, զարմանք,ցանկություն, Փ Բ. որոնք արտահայտում մաղթանք: 54.

են Ա.Բացականչական

Ֆ այն նախադասությունները,

կամքը, խնդրանքը,

կապված: առասպելներ հրամաննու են խոսողի բազմաթիվ լեգենդներ Նրա անվան «Բ. որոնք արտահայտում ժառանգության գիտական նրա Մինչն այսօր էլ չեն դադարում վեճերը անքը որնէ գործողությունկատարելուկամ չկատարելու: շուրջը, որից, ավա՛ղ, շատ քիչ բան է պահպանվել: «Մեծ մենակյացը» դեռես մանկության տարիներից իր ընդունակությունների խորհրդավորությամբ Փ Ա Ա Շ29 Առոգանությամբկարդալ ն ուշադրություն դարձնել մարդկանց: Մի զարմացնում, անգամ վախեցնում էր իրեն շրջապատող հնչերանգայինձնավորմանը:՞՝Նախաճախադասության անգամ նա մեծ դժվարությամբ կարողացավ տանը պահել իր հյուրերին, բառային ու քերականական ձնավորմանը հ նչերանգային դասությունների որ գնացքն դարձավ, ուշ հայտնի ավելի կայարան. էին շտապում որոնք ի՞նչմիջոցներեն օժանդակում: բանաստեղծաաղետի է ենթարկվել:Նա տեսնում էր մթության մեջ... Հ Բ. Առոգանությաննշաններիառավել օգտագործումը 1884 թ. մեկնեց Ամերիկա` Թոմաս Ալվա Էդիսոնի մոտ: Նյու Յորք է հետապնդում: նպատակներ կան Ա՞խ, տե՛ր Կսկիծ, հասավ՝ գրպանում ունենալով միայն 4 ցենտ ն Էդիսոնին հասցեագրվածմի Ասում են՝ թե մի բան կա լոկ, է, նամակ. «Ես ճանաչում եմ երկու մեծ մարդկանց, որոնցից մեկը Դուք եք, Որառանձնապեսմեն-մենակ են սովորում Այսքաննարդենբավակա՛՛ն չէ՛, տեր, ողորմյա՛՛... Էլավելինհարկավոր երկրորդը՝այս երիտասարդը»... Բայց ճա հեռացավ Էդիսոնից: Սնանկացած Գիտությունըտառապանքի... Չե՛մ ուրանում. ն Ու կսկիծն է տառապանքիհովեր առնում: գիտնականը անգամ հրաժարվեց Նոբելյան մրցանակից /տրվել էր իրեն եմ. հպատակն Ես քո նախկին հարկավորչէ՛, Կսկիծ, ն Ա՛խ, տեր ումշտական Էդիսոնին/, այն ոչ մեկին չշնորհվեց... համար ինչի՞ այլես Ուրեմն ողորմյա: Բավականէ,տե՛ր, Նրա մահից հետո էլ օրագրերի ու գծագրերի զգալի մասը առեղծվաքրի ը: մեջ Այսդժվարինգիտության ծային հանգամանքներում անհետացավ: Որտե՞ղ են դրանք. ինչպիսի՞ ր, ողորմյա... գաղտնիքներեն պարունակում... Ասում էին, որ կյանքի վերջին տարիներին մս նրան հաջողվել է «մահվան ճառագայթներ» ստանալ: Ասում էին ճան /ոչ է Մի պահ անսա՛ հեզ ու հլու հպատակիդ. անհիմ0/, որ նրա լաբորատորիայում իբրն թե կործանարար զենք այս գիտության, Ոսուցչապետն ամերիկյան կառավարությունը զենքը «հույժ գաղտնի» Որառանձնապեսմեն-մենակ են սովորում:Դժվա՞ր բան մարդ լինելը, ստեղծվել, ն որ /Պ. Սնակ/ Դժվար է, տե՛ր... մակագրությամբպահպանությանէ հանձնել: հետ

ու

են

առաջադր

յուրաքանչյուր ի՞նչ

ու

եմի շատվաղու), Հճտայել

թ

Կինը

ու

222.

|

ելու Ուժը փորձել հպատազի Ակին ար տեր ամենազոր

Քոբարձունքից է

(դ

Կարդալ

Ա.

Շ-30.

ն

վերլուծել տեքստն

ըստ

կազմիչ նճախադասու-

թյուններիհնչերանգայինառանձնճահատկությունների: ն նախադասությունները Բ. Առանձնացնել պատմողական բնութագրել. բ/ կառուցվածքային դրանք ըստ` ա/ խոսողի ճպատակադրայնության. դրսնորումյուրահատուկ հնչերանգային գ / առանձնահատկությունների. է ոճերում /ո՞ր գործառվում/: գործառության ոճական ների. դ/ /կամ բարդ ճանախադասմսությունում Գ. Յուրաքանչյուր պատմողական ն բաստորոգյալը ընդգծել բաղադրիչճախադասությունում/ խադասության են բայերն եղանակների որ ցատրել ձնակազմությունը:Եզրակացնել՝ ստորոգյալ: դառնումնման նճախադասությունների

կարող

մոտ: «Գիսավորը է Հալլեյը ոգնորված է. նա գնում է Նյուտոնի ես գտել եմ պարբերական շարժվել նան փակ՝ էլիպսաձն ուղեծրով, գիսավոր»: Նյուտոնը լսում է սառն անտարբերությամբ... փույթ չէ, նա 1704 թվական... Հալլեյը հոգնած տեսք ունի, բայց ավարտել է իր հաշվարկները:Ու ներկայացնում է Թագավորականընկերությանն իր կյանքի ամենախիզախ հայտարարությունը. «Այս գիսավորը կվերադառնա1758թ. սկզբին: Եվ եթե նա վերադառնա,ապա այդ դեպքում Նա կանգ առավ մնացած գիսավորներընույնպես պետք է վերադառնան»: առավել հավանական 76 տարվա վրա՝ որպես այդ գիսավորիպարբերության նս 54 տարի, մեծություն: Այդ ժամանակ Հալլեյը 48 տարեկան էր: Կապրի՞ ու հայտնագործության իր համովվի որպեսզի սեփական աչքով տեսնի ճշտության մեջ. նա չէր կարող հուսալ: Բայց առանց դրա էլ նրա վաստակը ն մեծ էր: 1720 թ. Հալլեյին ընտրեցին «թագավորականաստղագետ» հասակում տարեկան տնօրեն` ցմահ: Նա մահացավ աստղադիտարանի կաթվածից` մինչն վերջ էլ համոզված լինելով, որ այդ գիսավորը` իր

Կվերդառնա՛ Կվերադառնա՞... գիսավորը,կվերադառնա: Վերադարձավզ... Եկավ բաղձալիօրը. հաստատվեցՀալլեյի փայլուն կանխատեսումը: Հետո, շա՛տ հետո մարդկության մշակույթի գանձարան կմտնի այդ Հալլեյը, հրաշալի անունը՝ «Հալլեյի գիսավոր»: Ի՞Ցչ իմանար բազմաչարչար կարող մի՞թե Եվ ու դարաշրջանը: է արբանյակների որ առջնում հրթիռների այցը երախտասպասվելիք գիսավորի նրա օրերում մեր որ էր ենթադրել, էսկորտով: պարտ մարդկությունըկդիմավորերարբանյակներիմի ամբողջ ն հարցավերածել 3-4 նախադասություն Դ. Ընտրել պատմողական կանի՝ նշելով կատարվածփոփոխությունները: որը համապատասխանում Ե. Դուրս գրել այն նախադասությունը, տրվածկաղապարին՝ '

է

1.

|ո՞վ ի՞նչէ անում --

Ե

րբ -ո՞ւմ

--

|

ինչպիսի՞-- ինչպե՞ս:

ի՛նչ արեցին ի՛նչ--ն-2

--

-

ինչի

-

| ի՞նչինչպե՞ս: -

-

ա

է տալ յուրաքանչյուր պատմողական ընդունելով «անդամնե հիմք դրանք՝ նդամներիՔԻՎԷ գրել համար.ր. գրել հիմքըրդումոլով դրանք՝

Քանի՞ հարց կարելի ության

«Սեդիչեյան աստղերի» լուրը կայծակի արագությամբտարածվեց բոլոր ծայրերում: Եվրոպայի ուղղվածէին դեպի երկինք,դեպի Փ Նյուտոնի միտքն ու զգացմունքներն գաղտնիքները: տիեզերական ունկնդրող Էյնշտեյնը չէր կարող Օ Տիեզերքի ներդաշնակությունն նան մարդկայինկյանքում: չորոնել ներդաշնակություն Օ

ռրոնք գործածվում են` (ը Շ:32. Կազմել հարցականճախադասություններ,

չիմացածըիմանալունպատակով. ա/

որոշակիորենիմանալունպատակով. բ/ ենթադրությունը կատարելու հորդոր, խնդրանք արտագործողությունը այն կամ այս գ/ հայտելունպատակով. դ/ որնէ երնույթից, գործողությանկատարումիցդժգոհությունարտահայտելունպատակով. նպատակով. հռետորական եէ/ գ/զարմանքարտահայտելունպատակով: Ա, Շ:33.

են՝ որոնք արտահայտում 3-ական ճախադասություններ, Կազմել է ցանկանում իր

հարցում /այս դեպքումխոսողը ա/ բուն կամ հավաստիական

իր չիմացածիմասին/. իմանալ,տեղեկություն հարցիպատասխանը /այս դեպքում խոսողը հարցում ճարտասանական/ /կամ բ/ հռետորական այլ հարցադրումըկատարում է ոչ թե պատասխանստանալու ճպատակով, միջուկիվրա. ասույթի հրավիրել է ո ւշադրությունը ցանկանումունկնդիրճերի գ/լրացականհարցում/այս դեպքումխոսողը ավելի է սասակացնումիր հարցումը ն կրկնակիհարցադրման միջոցով ավելի է սրում հարցիբնույթը/:

ստանալ

էլ

ընդգծելհարցումպարունակող 0 Շ:34. Ա. Տրված ճախադասություններում

ձնակազմումիավորներըն բացատրելհարցականճախադասությունների թյունը, իմաստայիննրբերանգները: ու ամենաերկար պատասխանները Հ Բ. Գրել տրվածհարցերիամենակարճ

փորձել ներկայացնել պատասխան-նախադասություններ կառուցվածքը: 10 աղետները:

ն

սպառնացող երկրագնդին ռուս գիտնականԴ. Ի. Մենդելենը: հայտնագործեց Ի՞նչ 3. Ի՞նչ անուն ստացավ Ռեզերֆորդի առաջարկած ատոմի կառուցվածքի մոլորակայինմոդելը: 4, Առաջինարհեստական արբանյակըաշխարհի ո՞ր մասում է արձակվել: Տ. Համաձա՞յնեք, որ սառը ջուրը ավելի արագ է մարումկրակը,քան տաքը: միտումը: մահացման է միայնոչնչացման, 6, Արդյո՞ք բնությանմեջ թագավորում 7. Մի՞բեՏիեզերքիզարկերակըգնալով թուլանումէ: 1. Որո՞նքեն

2.

ր

8. «Մաքսվելիդն»

'

Շ3Լ.

Ձ

մոդելը եզ ծանոթ է, այնպե՞սչէ: մաթեմատիկական

բացատրել Ջ Շ-36. Փ Ա. Կարդալ թնավոր խոսք-նճախադասությունները,

9. Որտե՞ղն ե՞րբն ո՞ւմ կողմիցէ լույս տեսել «Կարմիր գիրքը»: 10. Հայերեն«կարպետ»,«խաչքար»,«սատանա» բառերըչեն թարգմանվում, այր":

(ԱՁ Շ-35. Ա. Գտնել հարցական ճնախադասությունները, բացատրել նրանց օգտագործմաննպատակը:Ձեր ընտրած նախադասություններումընդգծել հարցումարտահայտողլեզվամիավորները: Բ. Խմբավորել ըստ հարցմաննպատակի՝ նախադատոթյուններն հարցական հարցում հռետորական դ/ ա/ բուն հարցական բ/ հարցական-հաստատական ե/ հարցական-հավաստիական գ/ հարցական-ժխտական Պասկալի փիլիսոփայականմտքի գլուխգործոցը նրա անավարտ երկնէ՝

«Խորհրդածություններ կյանքի մասին»: Այն գրվել է համամարդկային ողբերգությունապրող մարդու ամբողջ ներաշխարհով, Լն Տոլստոյի բնորոշմամբ՝ «գրվել է արյունով»: Պասկալը իրավունք է ձեռք բերում նայել մարդուն «բաց աչքերով»: -Ո՞վ է Նի՞նչ է մարդը. ի՞նչնէ կարնոր մարդու կյանքում: -Ո՞ըն է մարդուտեղը բնության մեջ: -Մարդը ոչի՞նչ է անսահմանությանմեջ: Մարդն ամեն ինչ է ոչնչության կողքին. մարդը մեծագույն հանելուկն է տիեզերքի: Ու տեղում է հարցադրումներիտարափը: Ինչո՞ւ է ծնվում մարդը: Ինչպե՞սէ կարողանումհամատեղել իր թուլությունն ու հզորությունը, վեհությունն ու չնչիճնությունը:Ինչո՞ւ, ի՞նչ մեղքի համար է մարդը դատապարտվածանխուսափելիմահվան: «Այն, Ես չգիտեմ,թե որ բնավ չգիտեմ, մահն է, որից չեմ կարողանումխուսափել: եմ եմ նան, ո՞ւր գնալու»: թե որտեղի՞ց եկել: Չգիտեմ Կանցնի երկուսուկես դար, ու հեռավոր Տաիթիում մեկուսացած ու միայնակ Գոգենը կստեղծի իր հռչակավոր կտավը. «Որտեղի՞ցենք մենը: Ո՞վ ենք մենք: Ո՞ւր ենք գնում մենք»: «Գիտցիր ինքդ քեզ, ու դա կօգնի գտնելու ճշմարտությունը»: Շատ է մեծ դերը մարդու կյանքում ն պատմության մեջ: պատահականությունների «Պատմությունը բոլորովին այլ ընթացք կստանար, եթե Կլեոպատրայիքիթը մի փոքը այլձն ունենար»,- նկատում է Պասկալն առանց հեգնանքի: էր Կյանքի վերջին օրերին նա իր քրոջը` Ժիլբերտային, հանգստացնում կխլի ձեռքից մեր որ մահը չէ՞ վախենալ, մահից ասելով. «Հարկավոր չէ մեղքեր գործելու մեր այդ դժբախտհատկությունը»: Ո՞րն է մարդու արժեքը, նրա գոյության իմաստը. այս անվերջ ու անծայրածիր տիեզերքում մարդը մի թույլ էակ է` դյուրաբեկ եղեգ, բայց` «եղեգ, որ մտածում է»: Եթե տիեզերքը համբառնար մարդուն կործանելու համար, միննույն է, մարդը կմնար ավելի մեծ, ավելի բարձր իրեն կործաեմ՝ նողից: Այստեղ Պասկալը հարազատ է մնում Դեկարտին. «Մտածում ունեմ»: հետնաբարգոյություն /Ըստ Գ. Գուրզադյանի Ուրեմն` «Ի՞նչ»: Ուրեմն՝ «Ինչպե՞սապրել»... ի

|

նշանակությունը: արտահայտած նրանց ն որոշել նրանց ճախադասությունները Բ. Ընդգծել բացականչական հիմնականմիջոցները: ձնավորման 71 Էվրիկա՛ /1րքիմեդիբացականչությունը/

«Ալի Բաբանն քառասունավա72. Բացվի՛ր, Սեզա՛մ: /Միմ-Սիմ//արաբական

հեքիաթից/ զակները» է սարի մոտ գնում /3. Եթե սարը Մուհամեդի մոտ չի գնում, Մուհամեդն Խոջա Նասրեդինիառակներից/ 74. Եկա՛, տեսա՛, հաղթեցի':/ՀուլիոսԿեսարիխոսքը/ Խնկոյան/ ասեմ, էլ ո՞րը... /Աթաբեկ /5.Էլո՞րն խոսքի/ 76. Լու՞յս, որքան կարելի է շա՛տ լույս... /Ըստ Գյոթեի մերձիմահ է: /Հ. առավելությունս Պարոնյան/ 1. Թերությունսիմ / 8. Ժամանակն իր շավղից դուրս է եկել: /Շեքսպիր,«Համլետ»/ 79. Ի՞նչ իրավունքունիս իրավունքունենալու: /Հ. Պարոնյան/ 710. 0՛, աշխարհ, որքա՛ն փչացած ես դու: /Նար-Դոս/ 711 0՛, ժամանակներ,օ՛, բարքեր... /Ցիցերոն/ /Աստվածաշունչ/ 71. Օձի պես իմաստունեղեք, աղավնուպես՝ պարզամի՛տ։ ու թշնամիներ չունի. հավերժա713. Անգլիանհավերժականդաշնակիցներ կանեն նրա շահերը:

դուրս գրել գրականությունից Գեղարվեստական բացականչակա կրողներն են` ա/ բացականչականության որոնցում նախադասություններ, տարբեր ժամանակաձներիբայերը. բ/ հարցահարաբերակ եղանակային ե/ անորոշ դ/ վերաբերականները. դերանունները.գ/ ձայնարկությունները. Շ-37. ԱՁ

դերբայը/անդեմնախադասություններում::

ԱՁՇ-38.

/բարդ ճախադասությունների Բացատրել բացականչական

Ա.

բացականչական բաղադրիչ-նախադասությ նախադասությունների

դրսնորումմերը: իմաստային բացատրել կրող լեզվամիավորները, Բ. Ընդգծել բացականչություն ճրանցձնակազմությունը: ստում` պիտի 1. Իսկ պատմությանմեջ կան ժամանակներ,Երբ ով չի բերել չէր Եվ Ամե՛ն վեր Տակն ի 2. շրջվեց, ինչ կործանվի՛... կարգի եղավ, 3. Գեթ լեզուն գործեր: չէ՛: էլ, կարող չէր իսկ շրջողն Ինքը ոք. կարողոչ Մինչդեռմեր լեզուն... 4. Աղոթել նրան` Այն ճոր աստըծուն, Որ խոստում-

Բայց ողջը՝ հետո, Եվ Բայց ողջը այնտե՛ղ, ներից իսկ չէր բացում, 5. էր պետք ինչ-որ բան շա՞տ էր, ոչի՛նչ՝ հիմա, Եվ ոչի՛նչ՝ ցածում: Պետք 6. Սակայն Նա եկավ, որ Հոգի ն ինչպե՛ս: ինչպե՞ս, անել ի՞նչ անել,Սակայն Նա ծնվեց, որ դառնա, Շոշափվո՛ղ հոգի, Եվ անմե՛ռ հոգի... Սակայն Որ անմահացավ, Եվ որ լինե՞նք, Սնունդ դառնա: Ծնվե՛ց, որ ծնե՛նք, Եղա՛վ, Թե ապացուցեց, որ մի, Այր Այսինքըն` անմահանա՛նք...7. Մաշտո՛ց... կոչ է հրաշքչկա՛, Այլ կա լոկ կարիք: Այսինքըն՝Ա՛յր մի, որ ապացուցեցԵվ

աչք

:

-

-

-

-

ապացուցելու՛, Որ այնտեղ է լոկ սխրաճքն սկսվում, Ուր վերջանումէ հնար... 8. Եվ միժողովու՛ րդ, որ իր գոյությամբ հանապազօրյահաց էր միշտ եղել մի հսկայական կայսրությա՛ն համար, մի ո՛ղջ ժողովուրդ մեռնում էր հիմա հանապազօրյա հացի՛ կարոտով... 9. Ու ես ո՛նց կուզեի, Ո՛նց կուզեիր ն դու, Որ ճա լիներ ի՛մը, Որ ինձ «հայրի՛կ» կանչեր, «Հայրիկ» այնպե՛ս կոչեր, Այնպե՛ս գոչեր, Ռր աշխա՛րհը լսեր հոր անունը: /Պ. Սնակ/

անում ամե՛ն

ճախադասությունները: Շ41. Հ Ա Կարդալ թնավոր խոսք-հրամայական ՕՁ ի՞նչ յուրահատկությունները. Բացատրելնրանց ոճական-կիրառական ն հարցական եմ հակադրվումպատմողական առանձնահատկություններով

ճախադասություններին:

Ընդգծել հրաման արտահայտող բառերը: Առանձնացնել նրանք, է լրացուցիչմիջոցներով/ո՛չ հրամայահրամաննարտահայտվում որոնցում ձներով/: կանեղանակի ավանդության/ 71. Ահա թե որտե՛ղ է թաղվածշան գլուխը: /Ըստ գերմանական « Պարծենկոտը»/ Ահա /Եզոպոս, Հռոդոսը, ցատկի՛ր: 72. 73. Աճեցե՛ք ն բազմացե՛ք։/Աստվածաշունչ/ 74. Այսպե՛սեն կորչում մեծությունները: /Գ. Մահարի/ 75. Անսի՛ր, սն՛ ամպ, դու իմ սրտից, բացվի՛ր, երկինք կապուտակ:/Հովե. Բ.

ԱՁ Շ-39. Ա. Կազմել հրամայական ճախադասություններ,որոնք արտահայտում են՝ թհրաման, կարգադրություն պահանջ, դիմում » թույլտվություն » համաձայնություն թկոչ թ»հանդիմանություն արգելք, մերժում » ցուցում հորդոր, խնդրանք,աղերսանք թ» հրավեր, առաջարկ առաջադրանք5 պատգամ, խորհուրդ Հովհաննիսյան/ Բ. Որո՞նքեն 7/6. Արնսմի՛ ծածկիր:/Դիոգենեսիպատասխանը ճախադասությունների ձնավորմանամենակարնոր Ալ.Սակեդոնացուն/ նման

հատկանիշները: էԱ Շ40.Ա.

.

բայաձները,նշել նրանց ձնաբամական Ընդգծելհրամայական

հատկանիշները: Հ» Բ. Ընդգծված բայաձներնարտաբերել մե՛կ հրամայական տոնայնու-

թյամբ, մեկ հորդորական ն բացատրել արտասանակամ-հնչերանգայինիմաստայինտարբերությունները:Ձեր կարծիքով բանաստեղծնի՛նչ տրամադրությամբէ իր մտքերըթղթին հանձնել: Ինչո՞ւ հրամայականեղանակի նորմը՝ «հրաբայերը շեշտադրված չեն. ձնաբանական-արտասանական մայական եղանակի բայաձներըմիշտ շեշտ են կրում», բանաստեղծական դաշտում ինչո՞ւէ անտեսվել: Լույս առավոտի, Կայծակով խոցված Դու, որ նման ես օրհնության, Եվ արտասուքիցողով ջրդեղված Ինձ այն բախտը տուր, Իջիր աշխարհին, իջիր լիաբուռ, ու Իջիր թաքուն փոխվիր բարության, Որից հրաշք է ծնվում աշխարհում... Լու՛ յս առավոտի, Հասկ դարձիր, Երբ նա արթնանա, թառիր կոպերին Ու լեռան աղբյուր... Եվ փռվիր վրան իբրն օրհնությունմի

Փեթակ

Եվ այսպես դանդաղ, Այսպես տխրորենմխալու տեղակ Տուր ինձ մի վսեմ, անմոխիրայրում,

71. Արի՛, արի՛, անբախտ մորքուր: /Հ. Թումանյան, «Կիկոսիմահը»/ 78. Բարկացե՛ր,բայց մի՛ մեղանչեք: /Աստվածաշունչ/ 79. Եսո՛չ առաջիննեմ, ո՛չ էլ վերջինը: /Պուշկին, «Եվգենի Օնեգին»/ 710. Կա՛մ վահանով,կա՛մ վահանին:/Պլուտարքոս/ 711. Կա՛նգ առ, ո՛վ ակնթարթ,ինչ գեղեցի՛կես դու: /Գյոթե, «Ֆաուստ»/ Նեսոն»/ 712. Կա՛ ոչ, կա՛ ոչ, ա՛յ ոչ ու փուչ: /Հ. Թումանյան,«Իմ ընկեր

արնավոր...

շշնջա, որ ների հոգում, .. Քնքշորեն ների Մերն իմ ուշացած, սերնիմ մեղավոր:. Ու լուռ

/Վ.

"|

Դավթյան/

713. 0՛, բա՛խտիմ դժխեմ,ինչո՞ւծնվեցի, որ հենց ես ուղղեմ: /Շեքսպիր/ Գ. Աստվածաշնչից դուրս գրել 10-15 հարցական ն հրամայական

ճախադասություններ:

Փ Ա Կարդալ Պ. Սնակի «Եռաձայն պատարագից»ընտրված ուշադրությունդարձնելընդգծվածբառերիհնչերաննախադասությունները, ն փորձել մեկնաբանել հեղինակայինոճագային ձնավորվածությանը յուրօրինակությունը: արտահայտչական-հնչերանգային ճրանք՝ ազգագի՛նք. ն չվախճանվեց բյու՛րք-բյուրոց. 1.Նրանք՝

Ա Շ42.

2. Եվ լցվել էին բոլոր նրանցիցոչ ոք իր անկողնու մեջ մահով բնական: մտքի ձեռքի. հույս երգի՛, բանտերը մարգարեներովխ̀ոսքի ասում անդուլ-անդադարհավատքի մարգարեներով... 3. ...Այս ես եմ ու Մասիսն են ղողանջում Սիսն զանգով... անքուն վնգացող իմ 4. Բեկանեմ շանթեր ն լեզվիս վրա, իմ անվե՛րջ-անդադա՛ր-անդու՛լ... տ-կակա՞զ-կա՛պընկած լեզվի... թլվա՛ Հ Բ. Կարդալ պոեմն ամբողջությամբն բացատրել հայ ժողովրդի մեջ բանաստեղծի իրողությաննկարագրության կյանքիամենաողբերգական

ու

ու

անվե՛րջ

միջոցները: դրսնորմանհնչերանգային վերաբերմունքի

ո՞ր երանգի Գտնել խառը երանգի ճնախադասությունները. մտքիկրողը: է առանցքային առավել բաղադրիչնախադասությունն Խաչի՛րինձ քո կրծքի վրա ն օծի՛ր իմ հոգեվարքը քո կուսականբույրերով... ինձ խաչի՛րքո կրծքի վրա ն փաթաթիրշուշաններով... Ա Շ43.

ու

Ճ

մայիսով կպճնեմ մահվան միգամածսիրտը... Քո մրմունջից ես քնարնե՛ր կստեղծեմ... չարթնացար,մինչն որ ես քեզ չհամբուրեցի... չքնեցիր, մինչն ռր ես քեզ չհամբուրեցի... Ինչո՞ւ ես արտասվում քաղցրորեն, երբ ես դողդոջուն համբույրով մրմնջում եմ՝ «Ես քեզ սիրու՛մ եմ...»: Ինչո՞ւիմ բացակայությունըմիայն դու՛ ես երգում... Ինչո՞ւդու կին ես ն այնքա՛ն քաղցը... Ինչպե՞սէ, որ դու կին ես ն այնքա՛ն քաղցր... /Ըստ Վ. Թոթովենցի/ Ես

մեն-մի Ինչու

Ինչո՞ւ

Ճ Ա Նախադասության հնչերանգային տեսակներից յուրա(ԱԱ Շ44. որոնք` քանչյուրով կազմել2-ական ճախադասություններ, ե/ պարզ ընդարձակեն ը/ բարդ համադասական են ա/պարզ համառոտեն զ միակազմեն թ/ երկկազմ են բ/ ժխտականեն

հաղորդա8 Շ-46. 8: Ա. Տերյանականքառատողիմիտքն արտահայտել հրամայաբացականչական, /հարցական, տարբեր երանգներով կցական է ի՞նչ դեր է կատարելն ինչպիսի՞նպատակներով հաղորդակցական կան/. յուրաքանչյուրը: նույն բառա յին կազմնունեցող քառատողերից գործածվել

ինչպե՞ս Հնչերանգայինտարբերություններն խոսքում: գրավոր Բ.

են

արտահայտվում

Բարակամպերը մաղում են ոսկի, Ջրերըանուշ հեքիաթ են ասում, Կարոտէ սիրտս մտերիմ խոսքի, հոգիս բախտ է երազում: Հոգնատանջ

ՊԱՐԶՆԱԽԱԴԱՍՈՒԹՅՈՒՆ

ՆԱԽԱԴԱՍՈՒԹՅԱՆ

ԳԼԽԱՎՈՐ

ԱՆԴԱՍՆԵՐ

՛

գրելովյուրաքանչյուրճախադասության

Թ Շ-47. Արտագրելհատվածը՝ ճմ մում են 6 ի աթո բ նդամները /սրան աք Գանոնդասական կառուցվածքայինառանձնահատկությունները ա աականական, հիմքնբարձրաբերձ,արծվիթներիվրա: Մլացիկ հրե յուրաքանչյուրը Նշել չերանգայինդրսնորումճերը: Շքեղ դղյակ կար՝ մարմարակերտ, `

ժ/

անդեմ են

հաստատականեն

Ա.

գիշերմ գիշեր նն էր լսվում սոսափյունն

ների, թխկինե ների, սոսիների, բխկիներիցարասիների սոճի երի ցողերնէին շատրվանների տերններիվրա մշտամրմունջ նե

ու

(ը Շ45. 8. Հայտնի է, որ ենչերանգըքերականորենչի նշույթավորվում.գրավոր ճ նրա ելնէջումները ն Ա Աի ԱԱ խոսքում

ցերեկ:Նրան բավշյա էին քչքչում: կարկաչուն,ականակիտաղբյուրներն շողշողում, ու Քո Ա ծաղիկների դրախտային Հակինթե վարդերի ու կիրճերը այնտեղ: Մարմարյա պարիսպներիցդուրս արնակեզ լեռներն արծաթազօծ շողերը լունկայի թաթախվելէին նեկտարի մեջ: Գիշերները ն բելերովհեքիաթայինշղարշներ էին հյուսում պարուրում չքնաղ դղյակը: մթնշաղ դղյակիվ լսվում էին երեկոյան մինչն աղջամուղջիվ Առավոտյան թրթռացնողանհոգ ու թրթռունօրիորդներիզվարթ ծիծաղը ն թմբկաթաղանթ /Ըստ Սվ. Իսահակյանի/ սրտաբուխկարկաչը:

Ա արեՀաագա ԱԱ ողությամբ յունների, հնչերանգային ձե Օր. Ոսկե գանգուրներն ոցներ

են

ընտ

Ր

:

վորվածությունը`/տես Ս. Գյուլբուդաղյան, էջ 68/: ուսերինցրած՝ Արն՛ն իջնում լեռներիուսից... /ԳԷ/:

է

ցրած

արնն

ուսերին

'

բառայինմիավորներին յուրաքանչյուր ճախադասության կազմող անդամներիքանակը: նախադասություն անդամներըն փորձել Գ. Անվանել վերջին՝ընդգծվածնախադասության անդամ հասկացությունը: բնութագրելնախադասության 8. Բ. Նշել

է

գաճգուրներն|

իջնում

ձյունոտ | լեռներից

Ոսկե

ՕՁ Շ-48.

նե տերնները նման գայթներիցլուսավորված լեզուների: րի կտրված

1. Արնի ընի ճառա

կոր աար Ե կնահու

ծաղիկները այնքա՛ն 3.Երեկոյան

4.

5.

Նախադասությանթվարկվածանդամներիանվանումներիմեջ

նրանք,որոնք հատուկ են` առանձնացնել

,

հապճեպորեն

ձ:

մ

ԳՈՂ ՑՈՎ

ՈՐ

են

հրդեհի բոցերից

ՔԻՑ գոյացած լիճը:

Ցո

Բարձունքներինհասնելու համար պիտի սեփականթներ ունենալ: Ո՞վ կտա ինձ առավոտներնիմ մանկության:

|

ա/

ճախադասությանը

բ/ բառակապակցությանը գ/ ն՛ նախադասությանը, ն՛բառակապակցությանը: որոշիչ, հատկացուցիչ, բացահայտիչ,կապի Ենթակա, ստորոգյալ, խնդիր, պարագա, ստորոգելի,կողմնակիենթակա,կողմնակիխճդիր, կողմնակի պարագա, կողմնակիվերադիր:

խնդիր,

.

,

Լա Շ-49.

որնէ Ընտրել Համո Սահյանի բանաստեղծությունների

շարք ն

որոնցումենթական՝ պարզ նախադասություններ, դուրս գրել 3»-ական ա/ գործողությունկատարող,մի բան անող առարկաէ.

է. առարկա բ/ իր վրա ուրիշի գործողությունը կրող գ/ այն առարկանէ, որիգոյությունըհաստատում կամ ժխտում է ստորոգյալը:

(8 Շ-50. Կազմել պարզ համառոտ ճնճախադասություններ, որոնցում ենթահետնյալ կաղապարները՝ կան ունի արտահայտության ա/ անձ ցույց տվող հասարակգոյական՝անորոշ առմամբ, եզակի թվով առմամբ բ/ բաղադրյալ հատուկգոյական՝ որոշյալ գ/ պարզ հատուկ գոյական՝անորոշ առմամբ թվով դ/ հասարակգոյական՝որոշյալ առմամբ,հոգնակի թվով առմամբ, հասարակ ե/ անուն՝գոյական՝ անորոշ եզակի որոչյալ առմամբ,հոգնակիթվով զ/ իրի առմամբ,եզակի է/ անձի առումովգոյական՝ որոշյալ թվով:

(Ա Շ-51. Համեմատել` 1. ա/ Կատարվում էին ԱրամԽաչատրյանի ստեղծագործություններից: բ/ Կատարվումէին Արամ Խաչատրյանի ստեղծագործությունները: 2. ա/ Պատկերասրահումցուցադրվելուեն Մինաս Ավետիսյանի նկարներից: բ/ Պատկերասրահումցուցադրվելուեն Մինաս Ավետիսյանի ճկարճերը: 3. ա/ Ցերեկույթում արտասանվեցինՊ. Սնակի ն Համո Սահյանի ստեղծա-

գործություններից:

բ/ Ցերեկույթում արտասանվեցինՊ. Սնակի

գործությունները: (Զ Շ-52.

ն Համո

Սահյանի ստեղծա-

արտահայտված ճախադասություններ, Կազմել որոնցում ենթական է՝

անձնական դերանուններով/բոլոր դեմքերով, թե՛ եզակի, թե՛ հոգնակի թվերով/. ձների բ/ անձնական դերանուններին ինքը դերանվանհամապատասխան

ա/

զուգորդությամբ.

ձները /ուշաՋ Շ-53. Ա. Գտնել ենթակաները,որոշել արտահայտության գործառույթին/: ինքնանվաճողական դարձնելփոխանունության դրություն Բ.

ն

բառակապակցական արտահայտվածներում Բառակապակցությամբ

կատարել: վերլուծություն

9 Լ. Հպարտ, բյուրեղյա քո

ծաղկամանումԱհով նվիրած իմ ծաղիկները

պատկերիդեմ սրտումնես, իմ քո ճիշտ, Որ քեզ ես, Դու երգիս մեջ ես, Իմ ես, խնդումն իմ դու ես, տխրությունն դու իմ շնչումն ես /0/: 4. Թե հազարն էլ լոխմանանա՝Ոչ ոք վիշտդ չի դու վերքիս մեջ հասկանա/ՀՇ/: 5. Երբ որ նայում եմ մորս երեսին՝ Ամենքն ինձ այնպես բարի /0/: 7. Եվ ծաղկեցին, են թվում //: 6. Թող մեռնի չարը, որ բարի՛ն ծաղկի /0/: 8. Եվ անբառ էր ամեն ինչ ն ամեն ծառ էլ երեքն տարվան, երեք դառան ու ամեն ինչ՝ մեղեդի /ՌԴ/: ու ինչանանուն, Ամեն ինչ գույն էր ձայն կոչվածն է Փ 1. Ինչ-որ բան սխալ է ճշմարտի մեջ անգամ, Եվ ստույգ ու սխալ է: Հետո ի՞նչ սխալ խոսելը ստուգվել աղերսում: Իսկ անկեղծ սիրե՛լը, Այրվե՛լը, Մխա՛լը: 3. Ա՛խ, այս դուրս եկավ, Սխալ է ատե՛լը, Սխալ 4. Մի՞թե այս «միթե»-ն Չի անվերջ «պիտի»-ն Վերջ ունենա պիտի... 5. «Հե՞յ-հե՛յ» կանչելն, անշուշտ, Նույնպես ոչ մի բարությամբ: ծլարձակում ու «չի»-ն աջից-ձախից Իբրն 2 փակագծերԱնլուծելի գործ է: 6. Այս «մի»-ն են մեջտեղ գցել: 7. «Հարկավորչէ»-ն իր իսկ նման կյանքն ողջ Մեր խնդրի թաքուն անգամ՝ Ի վերջո Վերափոխվումու իրենից Ինքն հակառակ կամքին է, դառնումէ «ի՛նչ ուզում է թող լինի»: 8. Տեսնում եք՝ «կրելը» գրական իսկ տապակվենք»-ը յուղով մեր նան, «մենք որ «աշելը»՝ ոչ: 9. ...Չմոռանանք 10. եթեփիլիսոփայությունէ, ապա փիլիսոփայությունն է թշվառության: Բայց այդ «ինչու»-երը անթիվ են: 11. Թներն է ծալում ուժասպառ Լո-լո-ն, Կոկորդնէ ցամքում Վա՛յ-աման-վայ-ի,Նորից է ճչում ուրախ Նայ-Նա՛յ-ը: են 12. Քոպեսների անունն ի՛նչ էլ դրած լինեն, Իմպեսները միշտ կոչում /Պ. Սնակ/ նրանց Մարիա՛մ:

Օրերովանջու՛ր,

անջուր են մնում /ՄԿ/: 2. Ես փակեցի՛աչքս տեսնեմ, ինչպես ուզում եմ ե՛ս... /6/: 3. Դու

՝

է

դուրս գրել 5-10 դարձվածք բառարաններից Դարձվածաբանական մեջ. ընդգծել ենթակայիպաշտոնովօգտագործելՑախադասությունների

(ը Շ-54. ն

հիմքը: քերականական գ/ անձնական դերանուններիհոգնակի ձների ն ամենը, բոլորը որոշյալ (ը Շ-55 Ա. Վերնում բերված հատվածներիցդուրս գրել ստորոգյալներըն դերանուններիզուգորդությամբ. թվական-՝ ձնը: որոշելնրանցարտահայտության դ/ հոգնակի անձնականդերանուններին փոխանունքանակական է` Բ. Առանձնացնելստորոգյալիայն ձները, որոնցովդրսնորվում ճերի զուգորդությամբ. ա/ ենթակայիկատարածգործողությունը. ե/ անձնականդերանուններիփոխանունսեռականով. բ/ենթակայիով կամ ինչ լինելը. զ/ առարկա ցույց տվող ցուցականդերանուններով. ժխտական գ/եճթակայիինչպիսինլինելը: է/ անձնական դերանվան բացառական հոլովի ն որոշյալ, դերանուններիկապակցությամբ:

Է

Շ6

Դուրս գրել

բաղադրյալ

(ՁՇ-60. դարձներ

ատորոգյալները` ուշադրություն

հանգույցի՝ստորոգիչիդերկատարել: 1. Արդյո՞ք հիշում ես, անտառ էր, առու... Հեքիաթի պես էր երազի նման. Խաղաղ երեկոն խոսում էր անձայն, Արդյոք հիշում ես. հեռու՛ էր հեռու /ՎՏ/: 2. Ես մի ճամփորդ եմ մթնում մոլորված, Ու հոգնած սիրտս դարձել է խոնարհ /ն0/: 3. Ու գիտեմ հիմա. մի սովորական Աղջիկ էիր դու նման ամենքին Ա՛խ երանի չէ՞ր բյուր ու բյուր անգամ, Որ կույր ու լինեի կրկին /6/: 4. Դու այսօր այնքան մաքու՛ր ես, Մասի՛ս,Գույներդ այնպես ջինջ են, նրբերանգ/ՍԿ/: 5. ...Մա՛րդ եղիր, որդի՛ս, մա՛րդ մճա կյանքում... /8/ են

-

--

-

6. Սայրենի լեզունտարբե՛ր լինում,Մայրերի լեզունաշխարհում նու՛յնն

է է.... /1/: 7. Հայաստա՛ն աշխարհ, Դու մերը եղար ու մերը չեղար... Դու

մոտիկ

եղար՝ Մրտիդտրոփը մեր կոշտ ձեռքերին հաղորդելու չափ, Եվ հեռու եղար... Հայաստաս աշխարհ, Դու այսպես եղար, Եվ դրա համար մենք քեզ սիրեցինք /6/: 8. Աշխարհիյոթ հրաշալիքներ, Հրաշքը մարդու լուսին ելնելնէր /ՀՇ/: 9. Մերն է, ասին, համբույրնու սերն աշխարհում, Սիրուց վեր է սիրո ընկերն աշխարհում /ն/: 10. Գալիք վայրկյանդ թվում է ոսկի, Երբ որ գալիս` դառնում է արծաթ /ն0/: 11. Երգ իմ, նման ես քո ստեղծողին,Նրա պես քոնն ես ն աշխարհքինն ես, Քո այս աշխարհի հող ու քարինն ես, Դու ոտքից գլուխ քո այս դարինն ես /ՀՍ/: 12. Մի տնից չենք, մի ձենով ենք, Այս հին գինուց մենք գինով ենք /ԳԷ/: 13. Բայց ոչ ես եմ քո «դու»-ն, ոչ էլ դու՝ իմ «Ես»-ը /0/: են Նրան Իսկ ես, Իսկ դու ուրիշինն ես... Եվնա ով Է գիտեմ: Պարզ է. նա ո՛չկարիճ,եվ ո՛չ էլ իժ է նա: Գուցե վատ չէ այնքան, Գուցե լավն է անգամ, Բայց քեզ համար օտա՛ր-ուրի՛շ է ճա /ն/: 16. Ես ո՛չ փոքրոգի եմ, Ո՛չ տգետ եմ, Մակայն արի ն տես, որ խանդոտ եմ /1/: Գ. Ի՞նչ նկատառումներով է ենթական ստորոգյալից հետո շարադասվում, օժանդակբայը՝ դերբայից առաջ, հանգույցը՝ ստորոգելիից առաջ:

ձեռք բերում /ՊՍ/: 15.

մասն արտահայտվեն դարձվածքով: ստորոգյալի

կազմել՝ընդգծվածբառերըենթակա,իսկ Ջ Շ-61. Ա Նախադասություններ

դարձնել տրվածները՝ստորոգյալ դարձնելով/ուշադրություն փակագծերում դրսնորմանը/:

բակառություն: Փ» ազգ

/հպարտանալ/

»

» » »

/կռվել/ Աշոտը կամ Արամը /գամ

»

ավագանի/ժամանել/

»

ամենքս /շտապել/

Երկիր մոլորակ /պտտվել/ հայերդ /գերադասել/ /բարձրանալ/ նախիրը

»

/որոշել/ աշակերտություն

/կանգնել/ դուուրիշինն գյուղ ն հեռանալ/ »

»նտղան, » »

» -

ստորոգյալ ունեցող այնպիսի նախադասություններ, որոնցումհանգույցիդեր են կատարում անել, դառնալ, թվալ, համարվել,

հանդիսանալ, երնալ, կոչվել, հռչակվել, ճանաչվել, ձնաճալ, մնալ, ստանալ, անվանվել, նշանակվել, առաջադրվել վերացականբայերը:

ԷԱ Շ-58. Գրական աղբյուրներիցդուրս գրել նախադասություններ, որոնցում

բաղադրյալ ստորոգյալնումի հետեյալ կաղապարները՝ ՛: եմ հանգույց. ա/ քառի ձոլռովաճծն

բ/ հատկանշանիշբառ -: լինել. Է եմ հանգույց. գ/ ինքնաճվանողաբար հնչյունակապակցություն կիրառված բառ, Շ-59. Դարձվածաբանական բառարաններիցընտրել 5-10 դարձվածքն կազմել նախադասություններ՝դրանք դարձնելով բաղադրյալ ստորոգյալի կազմիչ՝ ստորոգելի:

»

» » » »

դեղորայք /ստամնալ/

» »

Փ» արն /ժպտալ/

|

կաշին ուոսկորը /մնալ/

»

»

»

4. զորք

'

Սիացյալ Նահանգները /չզիջել/»յուրաքանչյուր /լացուկոծ /բարձրանալ/ /աջակցել/ Վարդանանք ոք/հավատալ/ տոմսեր /վաճառել/

»

»

(1 Շ-57. Գրել բաղադրյալ

աղջիկը

ամենքը /հիանալ/

մտավորականություն /աջակցել/ հայերս /երազել/ համայնք /մասնակցել/ հետ /զբոսնել/ մայրը երեխաների

»

բոլորդ /գնալ/ դու ն նա /չհիշել/

» »

ամեն ոք /իրավունքունենալ/

»

առուներ /կարկաչել/

»

»սերուհավատ

զինվոր /մտնել/ գրողներիմեծ մասը /չկրկճել/

/գլորվել/ երկու կաթիլ

»

կամանձրնը,կամձյունը/վնասել/ բոլորը /հեռանալ/

»

չորս

ես.

/գնալ/

դու ն նա

/պակասել/ հինգ հոգի

Օք Շ-62.

Կազմել պարզ համառոտ

/փրկել/

սարերու ձորեր/ղանաչհագնել/

» »

» »

»

»

ոչոք/չկարդալ/

լուրաքանչյուրս /ուզել/ «Մթնշաղիանուրջճերը» /գրվել/ հանդիսականների /հեռանալ/ մերոնք /սիրել/ աչքերս /հոգնել/ /փրկել/ երաժշտությունը

կեսը

երգը ն

հետնյալ մասնանախադասություններ

կամ ենթակաղապարներով՝ կաղապարներով ա/ գղյականենթակաէ պարզ ստորոգյալ բ/ դերանունենթակաԷ պարզ ստորոգյալ արտագ/ գոյական ենթակա - բաղադրյալ ստորոգյալ, որի ստորոգելին ածականով ճներով,չ դերանունով, ն՛թեք է գոյականով հայտված /ն՛ ուղիղ, գործածվածածականենթակա դ/ փոխանվանաբար ՛ պարզ ստորոգյալ ՛ բաղաղրյալ ստորոգյալ ենթակա ե/ փոխանվանաբար թվական գործածված

|

հոմ երո

բառարաններից ընտրողաբար Դարձվածաբանական ա ը

կարգի թվի քիրականական վերջինիս այն իրողությունը,որը կոչվում է Բ. Պարզաբանելշարահյուսական անգետ

--

14.Բախտ բերելս ո՛րնէ,

8:

որոշել որոշչի (Ա Շ-65. Տրված որոշիչ-որոշյալ կապակցություններում Արտագրել` փակագծերում տրված բայերը համաձայնեցնելով հետ: ձնը: ենթակաների Ուշադրությունդարձնելենթակային ստորոգյալի շարաարտահայտության Մեղմ հովիկ, ամենանուրբ լարեր, մագաղաթյա գիր, մայրականգիրկ, «Իմ գիրն ուրիշ գրեն է» տողով, Ես /կրակել/իմ մանկությանընկերոջ, իմ սիրելի շան ճակատին... օր, այնպիսի ձայն, յոթ շաբաթ, քառասուն Ապա ամեն սարի պես տղամարդ, տնակ, թղթից բառ, խելագար վազքով /սլաճալ/ դեպի անտառ, /ճետվել/ թփերի մեջ ն երես նույն վայրկյանին, ամեն խոցված սիրտ, անքուն ձկնորս, ծերուկ մի խոսք, գիրք, խոնավ հողին քսելով՝ դառնագին/հեկեկալ/: երեքական ժամանակներում,մի հասակ, բոլոր ծաղիկ Ես /կրակել իմ առաջին սիրո վրա ու նրա ողբերգականմահն աշխարհը, հ ամայն գիշերներ, /ողբալ/ / մի քանի տետր, բան, որնէ ճանապարհ, ոտքի երկինք, աստղալից հող, իմ պատանեկանանարատհոգու ամբողջ ուժով... բուռ ո՞ւմ գոհար աչքեր, զանգակ, գիրքը, կանչող «ւ» Իմ գիժ, իմ գիժ պատանեկություն, որ մեր ջրվեժների պես տառով, ինչքա՞նմարդ, փրփրադեզ աղջիկ, աչքերով կապույտ /եմ/ ու մեր եղնիկների նման թեթնասույր: Հորդացած գարնան ջրերի նման «Եկա, տեսա, հաղթեցի» արտահայտությունը, ծերունի, ձեռնափայտով արցունք, կաթիլ երկու Վարդան, սպարապետ զգացմունքներս /դուրս գալ/ իրենց ափերից ու /արմատահան անել-տանել/ իններորդալիք: արագ ընթացք,գալիք երջանկություն, եզերքին բուսած ծառ ու ծաղիկ, կանաչ ու թուփ: ԸԶ Շ-63.

դասությանը:

Բողար ջան, մայիսի շաղոտ լուսաբացի ն աշնան անձրնոտ գիշերների իմ ընկեր: Դու էլ /զոհ գնալ/ իմ գիժ զգացմունքների գիժ հորդումին: Ու ինձ ն իմ առաջին սերը, որ /փթթել/շա՛տ վտանգավոր /թվալ/,որ նրան /զոհ.գճալ/ տեղ՝ իմ հոգու լեռնայինհեղեղատի ափին... Այս դեպքից քսան տարի /անցնել/:Հորդացած ջրերը /հանդարտվել/,ն ես /դառնալ/չափավոր ու խոհուն: Կյանքը /խուզել/ երնակայությանս թները, ննա այլնս /չճախրել/ամպերից վեր. հիմա նա ներքնում է՝ երկրի վրա... Ու այժմ ես հաճախ /հարցնել/ ինքս ինձ. «Մի՞թե ես որնէ /կայծ առաջ քերել/ այդ աղջկա հոգում... Տեսնես` կարեկցության գոնե մի շող /անցնել/ նրա հոգով, կարեկցություն՝ ոչ թե սպանվողի, այլ իմ նկատմամբ. չէ՞ որ նա /ասկանալ/, անշուշտ /հասկանալ/, որ ես /կրակել/ իմ սրտին, ն ես եմ կարեկցությանարժանի իմ փոթորկվողհոգով...»: Ու մեկ էլ /հարցնելՐ«Կա՞ արդյոք նա, /հիշել/ ինձ...»: Իմ գիժ, իմ գիժ ջահելություն, որ երազուն /եմ/ ու խաղաղ... /Վ. Առանյան/

ԳՈՅԱԿԱՆԱԿԱՆ

ԱՆԴԱՍԻ

ԼՐԱՑՈՒՍՆԵՐ

(Ա Շ624 նախադատւթյուններ, Կազմել որոնցում որոչհչն արտահայտված լինի՝

ա/ ածականով/թե՛որակական,թե՛հարաբերական/.

"

բ/ թվականով. գ/ հատկանշայինճշանակությունունեցող դերանվամբ. դ/ դերբայով /անկախդերբայներով՝ բացի համակատարից/. ե/ գոյականով /ուղղական,սեռական-տրական,բացառական, գործիական ՝

հոլովներով/.

զ/ մակբայով/բայանունգոյականներիհետ/. է/ հոլովակապայինկառույցով. ը/ դերբայականդարձվածով. թ/ դարձվածքով. ժ/ ինքնանվանողաբար գործածվածմիավորով/հնչյուն, բառ բառակապակ'

՝

ցություն:

հետ` նշելով ԱԱ Շ-66. Դուրս գրել որոշիչներն իրենց որոշյալների ե ղաճակը: կապակցման Որոշել հատկանիշները: բառաքերականական առաջադասը՝ Բ. Փոխադրել`փոխելով որոշիչների շարադասությունը` է/: հետադաս դնելով,հետադասը՝առաջադաս /նթեհնարավոր 8 Գ. Ընդգծելայն անդամները,որոնք ունեն ն՛ որոշիչ, ն՛ հատկացուցիչ շարադասականօրինաչափուլրացումներ.նման կապակցություններում թյունըներկայացնել: Բարձրանում ենք Մեծ Լոռեցու առաջին ապրումների կախարդական Ա.

օրրանը՝Դսեղ: Սա այն ճանապարհն է, որով մարդ չի կարող անցնել առանց սրտաթրթիռզգացմունքների, առանց թումանյանականվառվռուն պատկերների: Ճամփեզրին դու տեսնում ես գեղուղեշ ծառեր, նոթերը կիտած ու խոսուն քարափներ,կարկաչունառվակներ, խոխոջուն աղբյուրներ, լուռ ահա ես՝ է, որ այստեղ պատկերացնում հուշարձաններ:Եվ ինքնըստինքյան եմ». քարաժայռը՝ բարձրաբերձ այն էլ այս է. «Ապի՛, ծարավ Գիքորն ասել Անուշն ձորի հանդիպակացափերին վեր խոյացած, որտեղից տարաբախտ է իրեն հանձնել ամենակուլ անդունդին. այս էլ այն վիթխարիընկուզենին, ն ճահապետական որի շվաքում խնջույքի են նստել գյուղի մեծերը Խոր, տաղասացներին: մանուկ խորախորհուրդօրհնությամբ բարեմաղթել ու ու սրընթաց հանդարտ, հոսում է մեղմ Դեբեդը լայնաբերան ձորով է ծեծում ափերը է, ծեծկոտում ահագնադղորդ, փրփրադեզ ալիքներով, ժեռուտ, վշշում ու հեծեծում:

մի վերջո երնում է գյուղը: Քո դեմ հեքիաթային, հովվերգական Մի ընդարձակ տրամադրություններով: է՝ իր բանաստեղծական աշխարհ նման բնակերտ հարթությանվրա անվրդով տարածվել է հինավուրց Դսեղը՝ են` կարծես հարբած շարքերով պար բռնած, մի ամրոցի: Շուրջը սարեր են` ծայրեիծայր երփներանգ,թարմանուշծաղիկներով,արտույտարտեր ների,կտցարներիգարնանայինցնծերգով, ծղրիդներիթախծանուշձայնով: Քամին օրորում է արտերը հասած, ն ոսկեվարս հասկերը ծուփ-ծուփ ալիքվումեն, մեղմ սոսափյունովհոսում, հոսում: Ի

՛

Ա ՇՀ7. Կարդալն ավելացնելբազմակիորոշիչներ/համասեռ ն անհամասեռ/:

եակոն՝ ըըը,Անա Իջնում

են:

է

ու ը

երե

Իո

չի նետվում ափերի վրա՝Մ, դռ. չի սրտնեղում Ծովը ու Պատուհանից երնում է ծովը՝Ա,Ը:

"Գ անոր ՓՈ

7:

ՈՐ

Տանը երգեհոն կա: Երգեհոնը հիշեցնում է հայոց շարականները՝ 0, ս սրբազանը սկսում է բամբ ձայնով երգել: Նա անէացած նայում է Ա ն նշմարվող ողկույզներն արբեցնում են նրա երկնքին` Ը, ը, ն Ա Մ ամպերի սիրտը մի անանուն տենչանքով: Հետո ծունը է իջնում Մ, Ը, երեկոյին ըն ծովի առջն ն աղոթում: Սա աղոթք է` Մ, 0, ը. Գոհության աղոթք` ուղղված

Արարչին:

(ք Շ-68. Ա. Ընդգծվածների կողքին փակագծերում տրված որոշյալները ճիշտ թվով դնել: Բ. Դուրս գրել այն կապակցությունները, որոնցում որոշիչները, ըստ ն' իրենց բառիմաստային առանձնահատկությունների, պահանջում "են եզակի, ն՛ հոգնակիթվերովորոշյալներ: Փ»ոսնսն »տեսակ-տեսակ /ծաղիկ/ »մեծամեծ /նվեր/ /աչք/ » փունջ- փունջ /վարդ/ »անուշ-անուչ /նրազ/ » վանազան /հարց/ » անհամար /ծառ/ /հարց/

»բերուղեմ կարծիք) »-ասար հատուկենտ /անցորդ/ որնէ /խոսք/ րր Խիճ միլիոնավոր /մուրացկան/ մեծ ուփոքր /սար/ անթիվ. /աստղ/ »

»

»լավուվատ

/օր/

մեկ

/աշխարհ/

Նաոց/ ՍԱ

երկու ամեն » յուրաքանչյուր /ուանող/ 5 կարմիր ու կանաչ /լույս » այսպիսի /հրաշք/ »ինչ-ինչ /պատճառ/

»

քսան. /աշակերտ/

»ԳԱԱ ն /օր մերդկին |

/մարդկություն/ »կարմիր-կանաչ /հասակ/ 5լայլնայլ /խնդիր/ » ամբողջ /աշխարհ/

» ողջ

թա

|

մ

»ոչմի /ղուր/ » որեէ /տեսակետ/ » երկու բաժակ /գինի/

Դարձվածաբանականտարբեր բառարաններիցընտրել 10-15 դրանք Ն հանդես Գգան դարձվածքն կազմել կապակցվածխոսք այնպես, որ որոշչի դերում: (ԱԶ Շ-69.

/մասնական/մասի նյութի,սերման ժամանակային,որակայինկամ տարածական,

կամծագման,պարունակության, արժեքիկամգնի, բացահայտման նայլն/: հատկանշային, Քրիստոսի համբարձումը, սարի գագաթը, տետրը, Ուսանողի շրջանը, ճեմելու կարոտը, կաղնու ստվերը, բերքահավաքի հարազատների ջրի գին, որդու հայացք, արծվի արն, սրահ,ծովի քամի, ձմռան բուք, աշնան խումբ, թշնամու յթներ, ճառագա ա րնի թագավորիզավակները, լուսանկարը, թաս, այգու գինու ափսե, ճաշի գդալ, աման, արծաթի այգու կեսը, կավի պատմվածքները, ծառեր, բաժակի հյութը, երեխայի ձայն, Շիրվանզադեի վուշի թել, գարու քաջություն, Այգեկցու առակները, հացի կտոր, զինվորի ձիու թամբ, ծաղիկները, իու թամբ դաշտերի ծաղիկները Շին, դաշտերի գարե կ, շշի գինին, հաց, աժակ, ի

ա րարիր ակ

կապակմի խումբհատկացուցիչ-հատկացյալ Շ71. 8 Ա. Քերականների ԱՁ /Մ. Ասատրյան, Ռ. ցության եղանակը համարում է խնդրառությունը առդրությունը/«Ժամանաիշխանյան,Խ. Բադիկյան/,իսկ մյուս խումբը` է համար ընդունելի: կակիցհայոց լեզու», հ. 3/: Ո՞ր տեսակետն ձեզ Բ.

Իսկ ԱՍսյուքը՝Ը, Ը, բերում է զանազան բույրեր՝ Ա,0:

Փ»

բացատրել կապակցություններում (ք Շ-70. (1 Ճ Հատկացուցիչ-հատկացյալ ն

իմաստայինհարաբերությունները հատկացուցիչների արձրաաի առարկայական, ենթակայական, պատկանելության, ամբողջության/,

գյուղամերձ բարձունքը՝Դիդը, ահա փոքրիկ լիճը՝ աչքի պես հայելու բեկբեկուն արփիափայլով... Հեռվում` հորիզոնի վրա, ր բազմել են սիգապանծ լեռնագագաթները`Լալվարը, Չաթինդաղը, Ղարախաչը, Քողաքարը: Նայում ես շուրջդ ն ինքնաբերաբարըմբռնում, թե ինչն Հէ իմաստավորելբանաստեղծիմանկության աշխարհը: /Ըստ՛Նվարդ Թոմանյանի/ Ահա

որոշել կապակցությունները, Դուրս գրել հատկացուցիչ-հատկացյալ ն քերականական ձնը, պատկանելությունը

խոսքիմասային հատկացուցչի եղանակը: կապակցման

մոտ, ձկնորս-

Լուսնկա գիշերները երիտասարդը ծովափին՝ խարույկի սազի հոգեհմա ելնէջները... ներիհետ ունկնդրումէր նրանց քաղցրահնչյուն մեղուշ ձայները. հազար-հազար Նա լսում էր անտուն, հալածականքամու սրնգին, որ հրաշալի քամու աստանդական նա հոգեսլաց ականջ էր դնում ծովերի, մրրկածուփ ա շխարհների, կախարդական հնչում էր անընդմեջ ն Իսկ վշտերից: երազանքներից անհայտ սարերի, ամայի անապատների ու լսելու ձոր՝ բնության սար նա էր թափառում մինչն երեկո

առավոտից ջրընկեցների շառաչը երգերը հազարալեզու, կարկաչը աղբյուրների, ծառերի ու սաղարթախիտ նիրհում Նա էր հանգչում հ առաչը արտերի: ն բանաստեղծ ստվերրերում,որոնց ճյուղերի վրա օրորվում էին հավքերը ն մեծ տակ, ծառերի Նա զով էր նիրհում դայլայլում սերճ ու իղձերը իրենց: իր ծովերովու գագաթներով, բնությունն իր անտառներովու երկնակարկառ իր ամպերովու հողմերով իր հավքերովու արշալույսներով, անապատներով, երազներ: էր բերում,արնանման,շքեղ, սավառնաթն նրաներազանքներ նրա մոտ էին սրտերը Նրա դուռը բաց էր իր սրտի պես, բոլոր վշտահար նրա մոտ էին գուսանները թափառական լալիս, նրա կրծքին հանգչում: Բոլոր ն երգում նրա համար անճանաչ վայրը դնում իրենց մաշված ցուպերը ու մորմոքներից,թալուկ սրտերի.. վիրավոր բլբուլների անրջանքներից ու ցնորքներից: վարդերի,սիրահարեղնիկներիտրտունջներից Նա

Է

լ

Փ բացահայտիչն արտահայտված է հասարակ գոյականով, բացահայտյալը՝ հատուկ. Փ բացահայտյալնընդհանուր, հավաքականառարկաների, երնույթների,իրողությունների անվանում է, իսկ բազմակիբացահայտիչները՝այդ ընդհանուրըկազմող մասերը. Փ բացահայտիչն ընդհանրացումնէ բազմակիբացահայտյալների:

Եվ հեռավոր գյուղերի ու քաղաքների երգիչները նրա համար էին երգում, որովհետն նրա հոգին լսում էր նրանց երգերը: Բնության ամեն մի ձայն, ամեն մի շրշյուն, ամեն մի հնչյուն լսելի էր, հասանելի ճրա հոգուն: /Ըստ Ավ. Իսահակյանի

ամբողջական,

:

(Ձ Շ-72. Կետադրել: Դուրս գրել հատկացուցիչ-հատկացյալ կապակցուհատկաթյուններըն որոշել եզրերիցյուրաքանչյուրի բառաքերականական նիշները:Ո՞ր դեպքումէ հատկացուցչիցհետո բութ դրվում: Նկարիչը մեծագույն հափշտակությամբ սկսել էր կարգի բերել իր Արարատյան դաշտավայրի բնանկարները: Ահա Մասիսի երկնի կապույտի մեջ կորած գագաթը վեհաշուք ու վեհատես: Այդ նկարը աշխատանոցի սվաղը թափված պատերինշունչ ու լույս էր հաղորդում: Ահա Արարատյան դաշտավայրի գույն ու երանգ բույր ու շունչ պարգնող ծաղիկները: Ահա արահետների օձի նման ոլոր-մոլոր սողացող թելը: Արտերի դեռ մանգաղի

(1 Շ-75. Ընդգծել բացահայտիչ-բացահայտյալկառույցները, նշել քերականական, դիրքային կամ շարադասական, արտասանական առանձնահատկությունները: Անժամանակ ծնված խելագար հանճարը՝ Բլեզ Պասկալը, կարողացավ իր ամենավսեմ զբաղմունքը դարձնել դա՝ օգնել խեղճերին ու տկարներին: Կանցնի նս 100 տարի, աշխարհ կգա մի ուրիշ ֆրանսիացի խենթուկը՝ ՍենՍիմոնը, ն Պասկալի այսքան պարզ ու հասկանալի մտքերը՝սիրիր մարդուն ն ընդհանուր բարօրության մեջ փնտրիր ն քո երջանկությունը, կդառնա ատաղձը, հենքը մի ամբողջ գաղափարախոսության` սեն-սիմոնիզմի: Իսկ ավելի ուշ մեր մեծ քնարերգուն՝ Մեծարենցը,կպոռթկաինչպես հոգու ճիչ. Տու՛ր ինձ, Տե՛ր, ուրախությունն անանձնական...

երեսը չտեսած ոսկինծփում էր ու ծածանվում: Ահա գեղջուկների՝կլոր երդիկներով գետնափոր խրճիթները որոնցից երգն էր ծորում: անեզը խեղճությանու չարքաշ կյանքի սիրտ մրմռացճնող / Թելադրությաննյութերիժողովածոփց/

(Ձ

որոշիչների բ/ միննույն

ընդունվածկարգը՝ ա/ անհամասեռ շարադասության

անդամինլրացնող հատկացուցչի ն որոշչի:

բարձր Փկիսաբաց, մատյան, էջեր Փդողդողացող, լեռներ, նախկին Փլեռնային, կիրճ, խոր Փշքեղ, մոմեր, թրթիռ Փբնակիչ, գյուղ, արծաթյա, մատանի Փլազուր, գարնանային, երկինք Փվերջին, շողեր, արն Հ ծաղկազարդ, դաշտեր, ցողաթաթախ, հայրենիՓ կարապ, հոգեհմա, երգ, Պ.

1.

Հ

որպես ապահով թաքստոց, ետադաս՝ որպեսքարքարոտ

գագաթ,

թախծաթով

՝

2. Փաղջիկներ, երեք, հրաշք Փհամաշխարհային,պատերազմ, երկրորդ ծաթոռ, դրվագազարդ,վեց Փերեքականկիլոգրամ,միրգ, չոր, Տ.3. Փհուշ դարձած, տուն, հայրական Փգինի,յոթնամյա, արյունը թունդ երիզված, աչքեր, վառվռուն: հանող Փսն ն երկար արտնանունքներով

Հ.

անտում՝ ԳԱնանոն -74.

եստական

ւրս գրականություն Քյունից դուրս գրակ

գրել2-ական կ գրել

նախա-

մազային, աար Կ իեարակ ՛

ճն արտահայտված յով

է

բաղադր

իբրն մերժված երկրի, ինչպես ազնիվ հայ:

ալ

հատու

կ գոյականով, բա-

ու

տառապած հոգի,

(1 Շ-77. Տեքստից դուրս գրել բացահայտիչ-բացահայտյալ կապակցությունները, առանձնացնել մասնական բացահայտիչներն իրենց բացահայտյալների հետ: Փոխադրել տեքստը՝ վերջիններս դարձնելով բուն բացահայտչովկապակցություններ: Նոբելյան մրցանակը իբրե ողջ աշխարհում ճանաչված ամենապատվավոր պարգն, կրում է շվեդ Ալֆրեդ Նոբելի ճարտարագետ-քիմիկոս ն ձեռներեց անունը: Նոբելների նշանավոր գիտնականների գերդաստանից՝ ոա ր, դինամիտի՝ ուժանա ստեղծողը: Հանքարդյունաբերությա ամար այդ պայթուցիկ նյութը՝ որպես հրազենի շարժիչ ուժ, լայնորեն ստեղծված օգտագործվել)պատերազմներին ահաբեկչություններիժամանակ: Ալֆրեդ Նոբելն իր մի.խոշոր գումար է հատկացրել ամենաակաճավորմարդկանց` գիտնականներին,գրողներին, արվեստագետներին,

րում ոի

Ալֆրեղը: Ալֆրեդ Նոբելը, գյուտար Հորը ոա

բացահայտ-

Փ բացահայտիչնարտահայտվածէ հասարակ գոյականով, յալը՝ դերանվամբ. Փ բացահայտիչն արտահայտվածէ դերանվամբ, բացահայտյալը՝ հասարակ գոյականով. հատուկ գոյ աթե՛ բացահայտյալնարտահայտվածեն հատու ՛

Շ-76.

Տրված մասնականբացահայտչով կապակցությունները գործածել ճախադասություններիմեջ` տարբեր դիրքերում /առաջադաս,միջադաս,

ն բացատրել ԼԶ Շ-73. Ճ Տրված բառերիցկազմել բառակապակցություններ

կտակով

Անի

աաաա

բ հելտեկերի անկան շնորհվել առա տասի կցանան ահվան

է

տարելիցի օրը,

ն

դարձել

է

ասք մքի

արտահայտություն, առաառաջին

ամենամյա:

չ

Այդ գործը

տնօրինու

Նոբելիհայրենիքի՝ Շվեդիայի գիտությունների թագավորականակադեմիան:

նոբելյան Նշանակված օրը` հանդիսավորարարողությանընթացքում, ն դրամական պարգնը՝ գնահատական, իբրն ամենապատվավոր մրցանակը՝ ծիսակարգով սահմանված դոլար, ամերիկյան մի քանի տասնյակ հազար որպես դարակազմիկ Արարողությունը՝ հանձնում են նորընծա դափնեկրին: են 2 երկրների` Շվեդիայի ն պատվում ներկայությամբ իրենց երնույթ,

Նորվեգիայի թագավորները:

կետերի փոխարենգրելով Լրացնել ճախադասությունները՝ որոնք կոնկրետացնեն, բառակապակցություններ, կամ այնպիսի բառեր կետամասնավորենընդգծվածբառերի իմաստը /ուշադրությունդարձնել մեծերը: Ա բազմել էինգյուղի դրությանը՝՝օր.՝ Այգու խորքում էին գյուղի մեծերը: Այգու խորքում՝ծեր ընկուզենուտակ, բազմել (ք Շ38.

1.

Ճ Ա.

ւր մի եկեղեցի: 2.Վերնում Լեռնային ճանապարհիցվերն նշմարվում

Ա ճերմակ ամպերն էին սահում: 3. Ներքնում այնքա՛ն այնքան շատ մանուշակներկային:4. Այս գիշեր ը երկնքի աստղերն շատ 5. առաջ Ա ալույսից Արշ է աստղերից: թվաց՝երկին հյուսվածմիայն ն, որ ու դեղձանիկները: քնքուշ սոխակներն որ թռչեն-գան ն ջրերի կարկաչը, միախառնվելով ը խոխոջում, էր 6. Այգու խորքում առվակ խորհրդավոր տրտմություն: ինչ-որ էր ստեղծում տերնների խշշյունին, ն մրրկահույզ ալիքները հուժկու Ա մռնչաց, օվկիանոսը 7. ը փրփուրինման

փզգա րի բր

են,

Կեսգիշերին

այնպես վերակազմել, ԽԱ աղասոթյուն դերով հանդերձ, բացահայտյալի ունենալով նա

ա:

բացա-

որ

ն

ճան

հայտիչը, բացահայտյալ հանդես գա:

որոնցում բացահայտիչըբացաԿազմել նախադասություններ, այն է, այս է, ուրեմն, ինչպես, է այսինքն, հայտյալի հետ կապակցված / բառերով: մեկնական օրինակ,իմա իմացիր/ քը Շ-79.

Շ-Տ0.

,

|

հայտյալի

ոճականտարբերություններին: շարահյուսական,

խնդիրը երկնային Երեք մարմինների`/Երկիր, Արեգակ, Լուսին/ մեկն է: 2. բնագավառներից ամենաբարդ ու մեխանիկայի մաթեմատիկայի «Ես` /Նյուտոնի աշակերտ/, ամենայն վստահությամբհանդգնում 1.

հայտարարել,որ այս

առասպելը. ընդունելով այն ճանապարհ»՝ «Հարդագողի գողավել պատերազմի աստվածը՝ /Վահագն/ խիստ ձմռանը ն ճանապարհին թափել: հարդը /Բարշամ/ տիրակալի ախանու

աշակերտի`

ազմարա

«Ամենաերջանիկ

Ստոլետո

ել.

աշխարհ

տեսել

այդքան

գործություններ, որ դուրս երկրորդ Ֆարադեյին»:

եկան

գիսավորըկվերադառնա1758

թ.

եմ

սկզբին»: 3. Նրանք

20-րդ

ապացուցեցին,ռր նեյտրոնային /աստղագետ-տեսաբան/ մ եկն է: 4. Հալլեյի գիսավորի դարի մեծագույն հայտնագործություններից աստղը

աստղագետիվ`

մի գլխից,

ու

ն

որի

ըստ

է Բաբելոնի 8.

Ֆարադեյ/ /Գալիլեյ/ բազմազան

Ռիբոյի

մասին

հետո հայտնա-

հազիվ թե շուտով տեսնի

(1 Շ-81. Կետադրել` ուշադրություն դարձնելով այն դեպքերին, երբ բուն բացահայտիչը ճախադասության մյուս անդամներից չի տրոհվում: Եզրակացնելով գրել այն կանոն-կետերը, ըստ որոնց բացահայտիչը չի տրոհվումնախադասությանմյուս անդամներից/5. 1. 52. 55. 3. 254/: Գալիլեո Գալիլեյը ամենաերջանիկ աստղագետը հակառակ իր ըմբոստ ու հպարտ խառնվածքի վայելում էր Տոսկանայի ու Ֆլորենցիայի այն ժամանակվա տիրակալների Մեդիչիների ընտանիքի համակրանքը իսկ ամենակրտսեր Մեդիչիի Կոզիմոյի հետ նույնիսկ բարեկամականկապեր է ընդառաջել իր բարեկամներին ն ուներ: Եվ ահա Գալիլեյը որոշում Յուպիտերյան արբանյակները կոչել «Մեդիչեյան աստղեր» անունով: «Մեդիչեյան աստղերի» լուսնային բնապատկերի Կաթնծիրի աստղային կուտակումների լուրը կայծակի արագությամբ տարածվեց ամբողջ Եվրոպայում: Ֆրանսիայի կայսրը Ռուդոլֆ Երկրորդն էլ էր հետաքրքրվում Գալիլեյով ու նրա գործերով... Առաջացավ աստղադիտակձեռք բերելու պահանջ բոլորն էլ ուզում էին իրենց աչքերով տեսնել անհավատալին ու աներնակայելին: Ազնճվազարմ իշխանուհին Մարիա Մեդիչին ստանալով Գալիլեյի ուղարկած աստղադիտակըչի համբերում մինչն որ այն տեղակայվի ինչպես հարկն է ն ծնկի է իջնում ժամ առաջ լուսնին նայելու համար: Ֆրանսիական արքունիքի պալատականներիցմեկը հատուկ ճամակ է գրում Գալիլեյին խնդրելով որ հերթականնոր աստղինորն անկասկած կհայտնաբերինա Գալիլեյը շնորհի իրենցարքայի Հենրիխ Չորրորդի անունը: Բայց իրեն Գալիլեյին «Մեդիչեյաճ աստղերը»բոլորովինուրիշ բան էին

Ն`

ասում...

հասնելու 5.

ու բախտին լեգենդարհերոսուհու՝/ՀորտենզիաԼեպոտ/ փառքինճա ֆրանսռհի չէր: համար նրան` /Ժակլին Բելլ/, պակասումէր մի բան՝

/Մայքլ

ապշեցու

համա բացահայտիչները

տրված Արտագրել՝փակագծերում յտյալներիհետ /դեմքով,թվով, հոլովով'/: բացահա ձայնեցնելով փոխել բացահայտչին բացաԲ. Ընդգծվածճախադասություններում դարձնելովգրանցիմաստային, ուշադրություն շարադասությունը՝ Լ

ժամանակների ամենահանդուգն աշխարհակալը` /Ալեքսանդր Մակեդոնացի՛,իր բարձի տակ կողք կողքի պահում էր դաշույնն ու Հոմերոսի «Իլիականը»: 6. Հիմա արդեն դժվար է հավատալ, որ առաջին հերթին իր՝ /Նյուտոն/հայրենիքում՝ /Անգլիա/, տիեզերականձգողության օրենքն ունեցել են Ծիր Կաթինը անվանել է կատաղի հակառակորդներ: 7. Հայերը Բոլոր

գրել յուրաքանչյուր ճՃճախադասության գլխավոր անդամները,որոշել արտահայտու/բաղադրիչճախադասության/ թյան ձները: ծ Բ. Ստորոգյալի ո՞ր տեսակն է առավել չափով օգտագործվելտեքստում. կա՞պունի խոսքիայս ոճի հետ: Գ. Դուրս գրել գոյականականանդամի լրացումները`իրենց լրացհատկանիշները: յալներով,ճշել տեսակըն ձնաբանական Պոեզիայում շատերն են դիմել «տիեզերականչափումների»... Ալբերտ տեսությունըհասկանալուհամար խորհուրդ Էյնշտեյնը հարաբերականության է տալիս կարդալ Դոստոնսկի: Տարօրինակխորհուրդ է... Քախ, Հենդել, Բեթհովեն. զուր չեն ասել՝ «աստվածային երաժշտուանհունությանհասցնող Մոցարտը՝ վճիտ, թյուն»: Եվ մարդունտիեզերական զգացած ու ընկալած տիեզերքը հսկաների այս Մի՞թե բյուրեղային: ու Էյնշտեյնի արտահայտվածհնչյունների լեզվով, նույնը չէ, ինչ Նյուտոնի է հնարավոր Մի՞թե տիեզերքը` ներկայացված մաթեմատիկայի լեզվով: ն այդ գործի կատակերգությունը» «Աստվածային պատկերացնելԴանթեի առանց մխրճվելու Գյուստավ Դորեի մոնումենտալ պատկերազարդումները` 1937 թ. տիեզերականհորձանուտիմեջ: Պիկասոն իր «Գերնիկայով» դեռես է զարմա՞նք Չգիտես` կանխազգաց ատոմային պատերազմիարհավիրքը: մի՞թե Իսկ հանդեպ: գալիքի սարսափ` առաջ, թե՞ այն տիեզերքի ուժի նա ոչ միայն զգացել է «տիեզերական» չէ Վան Գոգի երնակայությունը. նրանումփոթորկվող տիեզերքը, նրա անհունություննու բազմազանությունը,

Տիեզերականառեղծվածներովզբաղվող ոչ մի գիտնականչի կարող իր տեսադաշտից դուրս թողնել այս ամենը. այո, Ալբերտ Էյնշտեյնի հարաբերականությանտեսությունը հասկաճալու համար պետք է կարդալ Դոստոնսկի...

հայտելու կերպը՝այն էլ ինչպիսի՛ապշեցուցիչ ուժով: դժվարանումէ պատկերացնել,թե ինչ բան է տիեզերքը, ...թող նայի նրա «Աստվածայինգիշերը» /1888թ.,հունիս/,որն իսկապես աստվածայինգիշերէ, թող նայի ու մտածի... Հապա Վան Գոգի Արեգակը:Նա նկարումէ Արեգակիդիմանկարը՝հզոր, հուրհրացող` որպես արքան տիեզերքի: Իզուր չեն Վան Գոգին անվանել

մարդու մասին, տիեզերքի այսպես, շարունակվում զրույցը ու վերջի մասին... «Եթե հանկարծ մարդը վերանա, տիեզերքեն բան մը կպակսի՞»,-հարցնում էր ու ինքն էլ հետնություն անում. «Ըսել է, մարդն ու աստղը տիեզերքի համար միննույն բանն են»: Դա համընկնումէր մարդուն միշտբարձր, միշտ վեհ, «աստղի կողքին» տեսնելու իր հայեցողության հետ: «Սարոյանը տխուր մարդ էր. նրան ծանոթ էր տխրության փիլիսոփայությունը... Գիտեր, որ աշխարհում «Ինչ-որ տեղ ինչ-որ բան սխալ է», ու միննույն ժամանակ չէր կորցնում հավատը մարդու հանդեպ: Բայց քանի որ չափազանց անկեղծ էր ու պարզ, նա չէր կարող պահել իր տագնապը, վաղվա օրվա հանդեպ ունեցած իր թաքուն անհանգստությունը: Եվ, ով գիտե, գուցե այդ անհանգստությունն էր, որ նրա մեջ խմորեց արնելյան իմաստությամբհունցված խոսքերը, «Կրնա ըլլալ, որ այս օրը մեր կյանքի /Ըստ Գ. Գուրզադյանի/ ամենալավօրն է»:

«Ա

ՇտՏ82. Ա

Կարդալ, դուրս

ԲԱՅԱԿԱՆ

ԱՆԴԱՄԻ

ԼՐԱՑՈՒՄՆԵՐ

ա/ դիմավոր Ա Շ83. ՃԱ. Կարդալ բայերիլրացումները՝ մեկգծով. նընդգծել՝ բ/դերբայականձների լրացումները՝երկու գծով: Բ. Առանձնացնել խնդիրները. ի՞նչ հիմունքով ենք սահմանազատում խնդիրն պարագալրացումները: Գ. Բացի բայից` այլ խոսքի մասերով արտահայտված անդամները կարո՞ղեն խնդիրն պարագա լրացումներունենալ:

ւ.

Սարոյանը լավ գիտե մարդուն. նա մարդու գիտակն է: Ինչպես կարելի է պատշաճըչմատուցել այդ մեծ տիեզերքին՝ տիեզերքը ստեղծող տիեզերքին, հնարավորությունների,անըմբռնելի չապշել, չզարմանալ նրա անսահման բազմազանությանվրա, ու ստեղծված ներդաշնակության վրա նան. ճա կախում էր գլուխը` մտմտալով. «Մեր տգիտությունը մեզի կապրեցնի»: «Հոգով կենսախինդ, էությամբ անչար Հայը գիտեր զրուցելու գաղտնիքը, նա կարող էր ժամերով լարված պահել իր զրուցակցին լսելու իր ապշեցուցիչ ձիրքով: Նա ուշադիր դիտում էր մարդուն, քննում, քրքրում ու նրա խորաթափանց հայացքից, խորունկ ու բարի աչքերից չէր վրիպում

ու վեհը, է ոչ գեղեցիկն ուվսեմը, կեղծն ուարտահայտելին... Ու զարհուրելի ուժերը, այլնգտել այդամենը գիտական լեզվով արտա- ոչինչհ̀մայիչն է Այն աստղագետը,որը մասին, սկզբի

«արնապաշտ»:

բնորոշ է նան Գոգենին... ՏիեզերաՏիեզերականսուր զգացողությունը նրա «Նիրվանայում»,տիեզերքիկենտրոնում«Լուսին» կան գլուխգործոցում` ենք մենք», «Ո՞վ ենք մենք», է: կտակի՝«Ռրտեղի՞ց հոգեկան երկիրն Իսկ նրա «Ո՞ւր ենք գնում մենք» կոմպոզիցիայիմիտումը մարդուն տիեզերական չէ: մեկը համարե՞ւլը առեղծվածներից Հապա պոեզիա՞ն:Վարուժանը,որ «հեթանոս»պոետ է, մի՞թեչի երազում որն «արժանիըլլա արնի շուրջը դառնալուն»: այնպիսիմարդ ու մարդկություն, տիեզերքն է, ամենափոքր. «կշռամասշտաբը ամենափոքր համար Նրա նվիրվածմի քարը»՝Արեգակը: Իսկ մի՞թեմարդու ն տիեզերքիմիասնությանը էինք ...«Կարող վիթխարիհիմն չէ Նարեկացու «Մատյան ողբերգությունը». ու սարսափում ասածից: նա ասում իսկ է իր լինել մենք աստվածնույնիսկ»,է նան Ավ. Իսահակյանիմտածողությունը`«Տիեզերքի Տիեզերական

հյուսվածքնեմ

:

Ջ

Եզեկյանի «Հայոց լեզու» գրքից օգտվելով`բնութագրել«սեռի «բնության խնդիրներ» արտահայտություններըն գրել տրվողհարցերը: խնդիրներին Շ-94.

Լ.

խնդիրներ» ն

պերճ

ես»...

"

իրենցխնդրառուբայերի Կարդալ, դուրս գրել ուղիղ խնդիրներն է դրվում ուղիղ խնդիրը, հոլովական հետ. բայի ո՞ր սեռի թելադրանքով ունի ն ի՞նչ հարցերիէ պատասխանում: ձնավորվածություն ինչպիսի՞ քաղելու. ամբողջ այգին ծածկված էր ծաղիկներ Միրտոն գնացել էր կուրախացնիՍոկրատեսին: Մի անշատ ավելի ծաղիկն Ո՞ր դրանցով: արանքում,գտավ մի մեծ դեղին անթառամ. կյունում` մարմարե բեկորների շողշողացող ոսկե ակն, ոսկե արեգակ... Դեռ չէ: Թե չէ կթառամի: Ուզեց կռանալ ու պոկել, բայց շտկվեց: Ո՛չ: Այնտեղ կգնա մայրամուտիցառաջ... -Սիրելի՛ս, թանկագինս,ուզում եմ քեզ հրաժեշտ տալ վերջինը... Միրտոն հաճեց կրծքի վրա պահած անթառամը:Սոկրատեսը վերցրեց այն, նայում էր հուզված. եմ -Ինչպե՞սիմացար,որ բոլորից շատ հենց այս ծաղիկն սիրում: -Ես գիտեմ,թե դու ինչքանես սիրում արնը: Սոկրատեսըվերցրեց թույնով լի գավաթը, զննեց դրվագվածնախշերը, գեղեցիկ ժպտաց. ախր ինքը գուշակել էր, որ թույնն իրեն կմատուցեն զոհաշարժումով վրա, ծաղկի արեգակնային ամանով: Մի հայացք գցեց ու մի թափովխմեց: Եվ սկսեց քայլել քարանրա պատիվ ի հեղում կատարեց մոտեցավ ցած ընկերներիշարքի առջնով: Հետո դանդաղ, դժվարությամբ Թունավորողը կրծքին: սեղմեց մահճին, պառկեց, դեղին մազերի փունջը շոշափեց, թե մինչն որտեղ է նրա մարմինըկորցրել զգացողությունը: էր ՄիրԸնկերները կամացուկմոտեցան: Սոկրատեսը անթարթ նայում տոյի ծաղկին:... Սոկրատեսըժպտաց: -Ուզո՞ւմ ես էլի ինչ-որ բան ասել, թանկագինս,-ցածրաձայնհարցրեց (0 Շ-85.

Ա.

հին ընկերը: Սոկրատեսըհայացքը չէր կտրում անթառամից:

-Ամեն մարդու մեջարն կա.միայն թե թողեք, որլույս տա... /Յոզեֆ Տոման, ՄիրոսլավաՏոմանովա/ Բ.

բանավեճինյութ դարձնել: Ընդգծվածնախադասությունը

Դիմավոր բայ Ժ ուղիղ խնդիր կաղապարովկապակցություններ կազմել,որոնցումուղիղ խնդիրը՝ իրի առումով ա/ իրանիշգոյականէ՝ արտահայտված առումով անձի է՝ արտահայտված բ/ իրանիշգոյական անձի առումով գ/ անձնանիշ գոյականէ՝ արտահայտված իրի առումով: դ/ անձնանիշ գոյականէ՝ արտահայտված ԼԱ Շ86.

՝

ՏՈՐ

:

դուրս գրել ճախադասուգրականությունից քք Շ-87. Գիտահանրամատչելի

կազմումունեն

թյուններ,որոնքիրենց ա/ ստորոգյալ

հետնյալ կաղապարները՝

-Ժբացառականհոլովովդրված ներգործող խնդիր.

հոլովով խնդիր. դրվածներգործող բ/ ստորոգյալ - գործիական ներգործող. կառույցովարտահայտված գ/ ստորոգյալ Է հոլովակապային խնդիր/կողմից,ճեռքով/246

(Ձ Շ-88. Տրված բայերին տրականհոլովով ձնավորվածանուղղակիխնդիրներ ավելացնելով` բառակապակցություններ կազմել ն որոշել նրանց

կառուցվածքը/հարաբերությունները/. իմաստային

ա/ մատուցել,տալ, հանձնել,վաճառել,նվիրել,առաջարկել,կտակել,վարձատրել.

՛ք/ մոտենալ,մերձենալ, այցելել, բախվել,կպչել, ընդհարվել,հանդիպել. գ/կցել, գամել, մեխել, ձուլվել, հյուսվել, կապել. դ/մասնակցել,աջակցել, աշխատակցել,ուղեկցել, ցավակցել.

ե/ ասել, լսել. հաղորդել, հայտնել, թելադրել, հրամայել, պատասխանել,

հեռագրել, բարնել. խոստովանել,

զ/ նմանվել, համապատասխանել, հավասարվել, ընկերանալ,բաղդատել.

է/ վերածվել, փոխարինվել,փոխակերպվել.

ը/ուղղել, ուղղվել, դիմել, թ/ ձգտել, կարոտել, ծարավել, նախանձել, հավատալ, խղճալ, աղաչել,

խնդրել:

,

Թ Շ-89. Կազմել մեկական նճախադասություններ անուղղակի խնդիրներով Պանգման,մատուցման,վերաբերության,անջատման,ներգործման,միջոցի, սահմանափակման,համեմատության.../ն որոշել նրանցարտահայտության

ձնը:

(Ը Շ-90.

Գեղարվեստականգրականությունից դուրս գրել ճախադասություններ,որոնցում հանգման,անջատման,միջոցի, վերաբերությանանուղղակիխնդիրներնարտահայտվածլինեն հոլովակապայինկառույցներով: (Ա Շ-1.

Ճ, Ապրել, աշխատել, հոգալ, նայել բայերի տարբեր սեռիմաստդրանցով ներով /չեզոք ն ճերգործական/կազմել բառակապակցություններ, էլ՝ նախադասություններ:

((

Շ92. Կազմել նճախադասություններ,որոնցում տեղի պարագան արտահայտվածլինի՝ ա/ տեղի մակբայներով. բ/ ցուցականն հարցահարաբերական դերանուններով. գ/գոյականիտրական,հայցական, բացառական,գործիական,ներգոյական

հոլովներով.

դ/ կապականկառույցներով. ե/ բառակապակցություններով: (Ա Շ-93. Գտնել տեղի պարագաները,որոշել արտահայտությանձները: Կրիան էր շարունակ մտքերիս մեջ: Այնտեղ, ուր թողեցինք նրան, իմ մանկության օրերի ոտք դրած վայրերն էին. ինչոր մեղեդի կար այդ բլուրների մենության, ամայության, բնակավայրերից հեռու լինելու մեջ: Դա ժամանակիընթացքն է, որ զգում ես, քանի դեռ մանուկ ես, երբ ընկերներից ետ մնացած կանգնած նայում ես ու խորհում, թե ինչ է լինելու մութն

այդքան ծանոթ, ուրախալի, արնով ողողված այս լանջերն ընկղմվումխավարիմեջ, դառնումուրիշ, անծանոթ, վախեցնող, ն դու փախչում ես դեպի մոտեցող երեկոն սկսում է ահաբեկել քեզ, ամեն մեկը միայն այդ մեղեդին Այդ ըճկերճերդ,դեպի տուն, դեպի ձերոնց: մեծ ես, որ խավարումոչ մի գիտես, է այլես երբ տարիքում լսում, իսկ

նչպես են հետո.

նկնելուց

չկա... խորհրդավորություն

Ուրեմն մեր գյուղի տակը քար է, իսկ դրսում համարյա քար չկա, հարթ սնահող է: Պատկերացնումէի այդ քարը, այդ պինդ ապարը, որի վրա մեր է: ն պապերըքայլեցինհազարավորտարիներ չիմացան,որ ոտքի տակ քար է խողովակն խորքերում, կրճտում հատիչը ինչպես Պատկերացնումէի` էի` բարի ճեղքերում ջուր է իջնում է քարի միջով, պատկերացնում ամբարված, ապա պատկերացնումէի` ինչպես պղտոր

րկնայեն, ու քոն աքն արդիկ

ւ Ձ6 ված Շ-95.

ճախադասություններ, թյուններ, որոնցում որո՞ցո ախ

Գրել

հայացքի

խոր ձորեր

գյուղն

է

էլա

չ

հատակինջուր թերնս

է այս

հավաքվում:Կրիան հավանաբար հեռացել ԽԱ

տեղերից,

"ձարյո արյու» տարվա ճանապարհ բնազդաբար վորությունից, սարերին Ես

հեռվից, շատ

հնռվից,

հեռա

ւր,

՞

գ/

(ք Շ-96. Դուրս գրել տեղի ն ժամանակի պարագաներնիրենց խնդրառու բայերիհետ որոշել նրանցարտահայտությանձները: Սիենայում տարվա մեջ մեկ օր միայն Արեգակը հայտնվում է ճիշտ գլխավերնում`զենիթում: Մի քանի հարյուրամյակներ առաջ էլ Էրաստոսբենեսի ճախորդները մտածել են այս մասին, ու առաջին. հերթին ինքը՝ երկրաչափությանաստվածը՝ Պյութագորասը: Մտածել են ու չեն գտել լուծումը: Իսկ ինքը գտավ լուծումը. Սիենայում ամառվա արնադարձի օրը՝ կեսօրին,Արեգակը գտնվում է զենիթում: հունիսի ...Վերջապես եկավ երկար սպասված օրը /մեր

ն

ավելացնել: տեղի պարագաներ Կետերի փոխարեն ը. 2. Երբ 1969թ. 1. Թեյը որպես դեղաբույս, առաջին անգամ հայտնվեց էլ ամերիկացի տիեզերագնացԱրմստրոնգըոտք դրեց ը, ճրա մտքով չէր մեծ տեր, կարողության անցնում, որ այդ առաջին քայլը իրեն կդարձնի 1891 թ. ը: 3. Դիվային եռանկյունինգտնվում էր է կտակվել որ կարողություն, ը: 4. Ատլանտիդայի լեգենդը,որը ծնունդ է առել հնադարյան 0, մինչն այժմ էլ է առաջացնում ը: 5. Ամենամեծ գրադարանն հետաքրքրություն |

(Ձ Շ-94.

ապշեցուցիչ

է Կոնգրեսի գրադարանն է, որը գտնվում Ամենամեծ 7. ն «5: «ը» օգտագործվածեն Հոմերոսի անվան պետական հաստատությունը Լոմոնոսովի Ա:9. ճորհվում է 8. համալսարաննէ, որը գտնվում Ա: Նոբելյան մրցաճակըշնոր վու եղծե աճտառահատ Տասնիններորդդարի սկզբին Ա եգիպ գտնվու առաջին հեծանիվը: 10. Հռոդոսի

էլ նաշատ հար

աշխարհում

ԱՄՆ-ի

ուսումնական

է

:

Կան Կար ոռԱրծն

կոթողը փարոսը Ը,Ալեքսանդրիայի

բուրգերը՝

ը:

երկին

Առա

ա

էր

։

ու

հստակ:

օրացույցով ե

անդա

ամենակարճ պահին հասնելու պես նա արտաբերում է անկյունաչափի ու աննախադեպ ցուցմունքը՝ 7,5": Այս արտառոց է 250թ....Գիտության տարի առաջ` մ. թ. ա. արվել ավելի քան պատմությունն այնքան էլ հարուստ չէ այդ հեռավոր ժամանակներում արվածհայտնազործություններով: Դա մտքի սխրանք էր, որ ծնվեց հին-հին դարերումն հասավ մինչն մեր ժամանակները:Այսօր, երբ կա ժամացույց ու թեոդոլիտ, երկրի չափերը կարող է որոշել ամեն մի ուշիմ աշակերտ: Էրաստոսթենեսի ժամանակ թեոդոլիտին փոխարինել է ջրհորը, իսկ ժամացույցին` ուղիղ ցցված ձողը: Այսօր այդ նույն դպրոցականըմիայն ժպիտով կարող է նայել այդպիսի չափողական տեխնիկային: Բայց նա չի կարողչխոնարհվել այն հզոր մտքի առաջ, որ մարդկությանքաղաքակրթության այդ հեռավոր ժամանակներում կարողացել է հասնել տիեզերական առեղծվածների վերծանմանը: Դարերիհեռվիցէլ նա սովորեցնումէ մտածել,մտածելիսէլ` գործնականլինել: հասնում է ծանը դժբախտու...Խոր ծերության շրջանում Էրաստոսթենեսին նա է: թյուն. կուրանում Երկու աչքից: Ընդմիշտ: Եվ մի օր, բաց անելով երակը, վերջէ տալիսիր կյանքին:Նա աշխարհէր եկել,որպեսզիտեսներարնը....

հայտնագո

արորը Սարին

արդեն ոչ աշխարհից, նայում էի ծանոթ Ովքե՞ր են ապրում սարերից այն կողմ, ի՞նչ ճանաչում... չէի /Զորայր Խալափյ առաջ այնտեղ մեր գյուղն էր: ու

-

բ/գոյականիհոլովաձներով դերբայով դ/ կապովու կապի խնդրով ե/բառակապակցությունով

22-ը:

որը...նրկսնաքա

ոսը,

ա

պարզել...

վսկսը

ակի պարագանար

ա/ժամանակի մակբայով

արաան ԱԾ աին պիտի Աի ճրանցհորդի անտառապատ ո Աե ելավելի ա Ար էր` մի Ան ակարկան: աան լանջին արարի բախումից ներքոջուրը

ժաման

այտ

(Ձ Շ-7. կազմել Տրված ժամանակիպարագա-բառակապակցություններով ուշադրությունդարձնելով կետադրությանը: նախադասություններ՝

Դեռ բլրի կատարին չհասած, մանկությունս հիշելիս, երկար տարիներ հետո, տանը նստած, հանկարծ նկատելով մոտեցող անծանոթին, վերջին խոսքիվրա, նախքանբակ մտնելը, այդ օրից ի վեր, դեռ ջուրը չտեսած, դեռ վերջինխոսքի հնչյունը չմարած: '

|

(Ձ Շ-98.

Կազմել ձնի պարագա դրանքարտահայտվածեն՝ ա/ ձնի մակբայով բ/ դերանունով գ/ դերբայով դ/ բառակապակցությամբ

ունեցող նախադասություններ,որոնցում

գ/ պատճառով,հետնանքով, ձեռքից, երեսից կապականբառերովն կապի

որակականածականով զ/ բաշխակաճթվականով է/ կապային կառույցով ը/ դարձվածայինարտահայտությամբ

(Ձ Շ-103. Գրել հիմունքի ն հակառակհիմունքի /զիջման/պարագա ունեցող 2-ականնախադասություններ:

ե/

Տրված կրկնավորներըկիրառել ձնի պարագայի պաշտոնով ն ուշադրությունդարձնելգործողությանհատկանիշիդրսնորմանը: » ուրախ-որախ Ֆ»տխուր-տխուր 3»հպարտ-հպարտ »լուրջ-լուրջ 5 էջ առ էջ: »կաթիլ առ կաթիլ թ» ամուր-ամուր» շիթ առ շիթ (Ձ

Շ-99.

Լը Շ-100. Գտնել ձնիպարագաները,որոշել արտահայտությանձները: 1. Սիրտս կարոտովկանչում է քեզ՝ եկ: 2. Կյանքս հավետ քեզ անծանոթ տաճարում Կանթեղի պես առկայծում է քո դիմաց: 3. Մեկը իմ սիրտը մեղմ, համրաքայլ, Որպես քնքուշ իրիկվա փշրելով անցավ: 4. Դու մոտեցար փայլ: Աճակնկալ բախտի նման Հայտնվեցիր պայծառ-անձայն. Անջատվեցինք համր ու հանդարտ... 5. Դու գնում ես` չգիտեմ ուր, Լուռ ու տխուր, Հեզ գուճատվող աստղի նման: Ես գնում եմ տրտում-մենակ, Անժամանակ Ծաղկից ըճկած թերթի նըման: Դու գնում ես՝ չգիտեմ ուր, Մրտակտուր Լացդ պահած իմ հայացքից: Ես գնում եմ լուռ-անտրտում... 6. Դու անհոգ նայեցիր իմ վրա Ու անցար քո խաղով կանացի. Ես քեզնից դառնացած հեռացա... 7. Թովիչ քնքշությամբ հանգչող աշխարհում Երեկոն վառեց լույսեր դժգունակ... 8..Քո պայծառ գահից մեղմորեն իջիր... 9. Տխուր կժպտաս դու կըբանաս, Մրտիս մութ ցավը անխոս հոգնածորեն Ու հոգնածորեն դուռն հանդարտ կըրծորեն:10. .Քնքշաբույր ծաղկանց Եվ արցունքներդ կիմանաս, հրեղենխաղով Ժպտում են նորից անտառ ու ձորակ, Եվ հեղեղները խոսունսառնորակՈղջունում են ինձ զվարթ ծիծաղով: 11. Աշնան տխրահեծ անձրնի նման, Անձրնի նման լալիս են անվերջ Այն հնչյունները մեղմ ու միաձայն: 12. Սառն աչքերով եմ նայում ես հեռվում Մեռած օրերիս ցնճորքին հիմա: /Վ. Տերյան/ Ձ

ունեցող ճնախադասություններ,

Կազմել նպատակի պարագա որոնցումդրանքարտահայտվածեն՝ ա/ գոյականիտրականհոլովով. բ/ անորոշ դերբայիտրականհոլովով. գ/ հանուն, համար, նպատակովկապերովն նրանցխնդիրներով: Շ-Վ01.

(Ա Շ-102. Կազմել պատճառի պարագա են՝ որոնցումդրանքարտահայտված ա/ գոյականիբացառական հոլովով. բ/ անորոշդերբայիբացառականհոլովով.

ունեցող նախադասություններ,

խնդիրներով. դ/բառակապակցությամբ:

որոնցումդրանքարտահայտվածեն՝

ա/ նորից, կրկին, քիչ, անընդհատ, անդադար, անչափ, բազմիցս, կիսով չափ,

հրճվելու աստիճան, երկրորդ գիշեր-ցերեկ,օրնիբուն, օրեր ու շաբաթներ, անգամբառերովն բառակապակցություններով. բ/ թվականի կամ մակբայի ն անգամ բառի կապակցությամբ/հազար անգամ,շատ անգամ.../. գ/ թվականին չափ արտահայտողգոյականիկապակցությամբ/2 ռուբլի. 3

մետր..../

դ/ ժամանակայիննշանակությունունեցող գոյականներիուղղական,գործիական ն ներգոյականհոլովաձների ն թվականի,դերանվանկամ մակբայի /ողջ գիշեր, 3 օրով, շատ օրեր.../. կապակցությամբ `

Յուրաքանչյուր կետից ընտրել կապ /կամ կապականբառ/ ն կառույց: Դրանք օգտագործել նախադասությունների կապական կազմել մեջ՝ որոշելով ձնավորվածպարագայի տեսակը, օր.՝ առաջ -տարիներ առաջ (Ա Շ-105.

-

Տարիներ առաջհեռացել

էր քաղաքից:/Ընդգծվածըժամանակիպարագա է): ա/ Վրա, դեպի, առաջ, առջն, մեջ, դիմաց, ներքն, միջն, ի վեր, ի վար, տակ, բով, մոտ, կողքը, դեմ, ներս, դուրս, դեպի, մինչն: բ/ Անց, ժամանակ, հետո, առաջ, ընթացքում, մինչն, սկսած, միջոցին, պահին,նախքան, վրա, վեր, մոտ, օրոք: գ/ Ըստ, համաձայն, շնորհիվ, հիման վրա, առիթով, համեմատ, նայած, նա

ի

կարծիքով: դ/ Հակառակ, փոխանակ, ի հակադրություն,չնայած, չնայելով, փոխարեն, ի հեճուկս, հանդերձ: ե/ Պատճառով, ձեռքից, երեսից, հետնանքով: զ/ Համար, հանուն, ի, նպատակով: է/ Պայմանով, դեպքում: ը/ Ինչպես, անկախ, վրա, տակ, կերպով,համընթաց,պես, նման, որպես: թ/ Չափ, անգամ: ժ/ Հետ, հանդերձ, միասին:

(Ա Շ-1106. Ա. Կարդալն ընդգծելբայականանդամիլրացումները, որոշելնրանց

գործառույթը: շարահյուսական հատկանիշները, բառաքերականական Ոտքը շենից դուրս դնելուն պես ջրվեժը խշշաց ականջներիմեջ: Մի պահ նրանթվաց, թե իրոք ջրվեժի ձայնն է... Ջրվեժի ձայնն է... Քեռի Թորոսիկի |

ունեցող ճախադասություններ,

(Ձ Շ-104. Կազմել չափ ու քանակիպարագա

|

ջրվեժի ականջը չընկավ, ականջներում շուրթերը շարժվեցին,բայցձայնը խշշոցն էր... Իսկ որտեղի՞ց, ո՞ր սարի թիկունքից, ո՞ր ձորից է գալիս հասնում գյուղ, որ ինքն առաջինանգամ է լսում... Հետո գլխի ընկավ, որ դա է: արշալույսի ձայնն էր թրթռում Հայոց Հետո «.Միայն Լուսաստղն նայեց երկինք: Միշտ է այդպես եղել. Մի՞շտ Լեռնապարին ու հենց լեռնապարին... որ այդպե՞ս... Ջրվեժի ձայնը... Երկնքում ու երկրի վրա դեռ որքան բան կա, է Մի՞շտ ձայնը... Աղոթարանի զգացել... քեռի Թորոսիկը չի ճկատել, չի Կր

շքաշխարհը: ՛

Հրաշք է երկինքը, որ պայծառ օր է խոստանում, հրաշք է երկիրը, բացկուրծք սարերը, որ լուսաբացին կապույտ հորձանք էին արձակել: ...Հրաշք էր մութ անձավներումխցկված ձորը. ձորով գետի պես արշալույսն քարերը, արշալույսի սարսուռով բռնված էր հոսում, հրաշք էին իմաստուն Հրաշք էր աշխարհի գետերի ու ջրվեժների ծառերը, խոտերը, ընկուզենին... տնազն անող Թլորիկ առվակը... ունում ան առաջինանգամ Այսպիսիհրաշք-արշալույս Քեռի Թորոսիկն էրտեսնում: Չնայած ողջ գիշեր արնի մասին էր մտածել, այնքան երկար էր գիշերը, ն արնն` այնքան հեռու: Քեռի Թորոսիկը Էրգրի չափ կարոտել էր արնին որ ուզեց, հիմա իրեն անկողնուց դուրս գցեց արնացայտը տեսնելու, բայց աղոթարանըերկարի: Հրաշք էր արշալույսը` ջրվեժի նման հզոր, չմփչմփան, նորածնի պես ու անմեղ-անարատ կարծես աշխարհի առաջին լուսաբացն է՝ զուլալ ու աճարատ, անմեղ անարատ... հետո այսպիսի արշալո՞ւյս... անմեղ, անվրդով, անարատ... Հետո... է այսպես անարատ, ո՞ւմ ժառանգն է: Ուրեմն... ուրեմն ծնվում Որտեղի՞ց է... Քեռի Թորոսիկը թող հոգուն մեղք գործի ուրեմն արշալույսը խաբում ու անմեղ այսպես է, Թե չէ, ահա, Քեռի Թորոսիկը խեղդվում իսկ արշալույսը ն գլուխը ճիգով Հետո առավ, մի կերպ շունչ անվրդով... արնացայտը... Իսկ աշխարհին... նայեց աչքերով արցունքակալված արնածագը... Արնը, ահա նորածին Արեգակը... Տես` մորեմերկ, լողացած այս հրաշք մանկիկը... Ինչո՞վէ մեղավոր... -Էս արդար Արեգակնի՞նչ մեղք ունի... /բաղադրյալ Բ. Վերոբերյալ հատվածից դուրս գրել անվաճնաբայական լրացումներով: ի րենց ստորոգյալներն

Թռ

-

-

-

ԹԵՐԻ

ք

Շ-107.

Ա.

ՆԱԽԱԴԱՍՈՒԹՅՈՒՆ

/բաղադրիչնախադասուՅուրաքանչյուր նախադասությունը

բնութագրելըստ անդամներիառկայության: թյունը/

ն նշել դրանց Առանձնացնել թերի ճախադասությունները Թերի առանձնահատկությունները: հ նչերանգային կառուցվածքային, լեզվի ո՞ր գոյաձնում է առավել գործածելի ն ինչո՞ւ: նախադասությունը «տնտեսման օրենքը»: Գ. Դուրս գրել զեղչված ենթակայով ն զեղչված ստորոգյալովճախաանդամնե ավոր անդ րի գլխավոր թյան ճախադասության Դ ր ասությունները ն , բացատրել

Ճ

»

Բ.

Փորձել բացատրել խոսքի

Գեւքերը: զեղչման Մասրենու խոնարհմի թուփ մոտ:

շհրմի

:

փարթամորենպերճանումՄխիթարիթարմ Լուսաբացին լեռնալանջը հերկելու գնացող շինականը այդ է

շիրմինթափածծաղիկներ տեսավ: Այդ նույնը տեսավ ուրիշ օրեր նս... Դրանք լեռնային ծաղիկներ էին, որ ամեն լուսաբացի Գոհարը աչքից ծածուկ բերում, իր արցունքներիհետ շաղ էր տալիս Մխիթարիգերեզմանին իր հոր ամրոցի բարձրաշտարակիցհսկում նրա անդորրը: Լուսաբացին անուշ հորովել էր ծորում լեռնալանջիարտերից ու ժայռի

ն ապա

վրա բարձրացողշիրիմի մոտ ծեր գուսանըհյուսում էր իր գեղջկականերգը :

անցած-գնացածքաջության գործերի մասին: երին ե երդման ճնե ն ը ն զինավառ շուրթերին, երդման խոսքեր շինականները, Լուսաբացին սրբացած շիրիմի մոտով գնում էին դեպի Արաքսի կիրճը... Վերադառնում

էին նոսրացած շարքերով,

բայց

հաղթանակած: Ապա գնում, անցնում էին

դարձած, իրենցից բարձրացրեց հուշՆոր կտրիճներ էին աշխարհ գալիս Սյունիքում

ԻԳոր

առաջ

եղած սերունդներինման... ն

նոր աղջիկներ: Նոր

ծաղիկներէին ցանում լեգենդ դարձած ռամիկ զորավարիշիրիմին:

Նոր թշնամիներէին գալիս Հայոց աշխարհի վրա, ըրանց մղում իրենցհինավուրցհողից:

դուրս

,

Այսպեսապրեցինքդարեր... /Ըստ

Ս.

Խանզադյանի/

ու

նոր քաջեր էին

քչերանգին: ԱԱ»

Ա.

Առոգանությամբ կարդալ` ուշադրություն դարձնելով

Բ. Գտնել թերի ճախադասությունները /բաղադրիչ-նախադասությունճերը/, անվանել բացակայող անդամ/ներ/ը.բացատրել հնչերանգի դերը նման ճախադասությունների ձնավորմանհարցում: Գ. Բնութագրելթերի նախադասությունները /ըստ կազմության,հնչերանն հարաբերության): ասվածի իրականության գային

առանձնահատկությունների, Ասում եմ. սպանիր: քեզ սիրեմ:

ես՝ Ուզու՞մ

-

եմ... Ուզում

-

Նորի՛ց եմուզում հարցնել: Հարցրու Ասենք թե թակումեմ դուռդ: Ներս կթողնեմ: Ասենք թե կանչում եմ: `-Կգամ: լինի: Իսկ եթեդժբախտություն Թող լինի դժբախտություն: Իսկ եթե խաբեմ: Կներեմ: Երգի՛ր, հրամայում եմ քեզ:

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

Կերգեմ:

Փակի՛ր ընկերոջդառջն քո դուռը:

Կփակեմ:

Ասում եմ քեզ՝ մեռիր: Կմեռնեմ:

-

:

-

քեզ Կսպանեմ:

-

-

յ

Իսկ եթե ես կործանվե՛՞մ: : -Կփրկեմ: Իսկ եթե պա՞տհայտնվի քո դեմ: Կտեղաշարժեմ: Եթե հանգույցիհանդիպես: «Կքանդեմ հանգույցը: Եթե հարյուր հանգույց հանդիպի: Եվ հարյուրը: Սիրե՞լխոստանամքեզ: -

-

-

-

-

-

Սիրե լ:

ստրուկներինտանել չեմ կարող: /Ըստ Ռ. Ռոժդեստվենսկու/

պակասող անդամները, ն համեմա-

(Ձ Շ-109. Արտագրել`վերականգնելով տել. ո՞ր դեպքում է խոսքը կորցնում իր դիպուկությունը, արտահայտչականությունըն դառնումմիապաղաղ,միալար, կրկնվող ու ձգձգված: Սե դարերի խորքից գալիս է մի գիրք: Դարերի միջից թափանցող լույսի նման՝ դողդողումէ, բայց գալիս է. թե ինչ վտանգներ է անցնում, չի տեսնում ճա: Ո՛չ ձմեռ, ո՛չ խավար: Ո՛չ կրակն է այրում նրան, ո՛չ շոգը խեղդում: Հրա՞շքն է պահում նրան, թե՞ պատահմունքը:Բայց սերունդները խնամում են նրան, թաքցնում, փրկում ն ավանդում հետնորդներին, ձեռքեձեռք անցկացնումդարերի փորձանքներից,անցկացնումհուր, սուր, ջուր: ե Ժպտում է գիրքը: Միամի՞տէ ճա, անհո՞գ է նա, խորամա՞նկէ նճա է Թե՞ իր է, իրեն հայտնի իմաստուն կարգադրել: գործը գիտե՞ իր ճանապարհիգիրը: Նման արնի լույսին, որ անհոգ խաղում է փրփրած ծովի կատաղի ալիքների վրա: Դեղնում են ալիքները, կապտում, փրփրալիժայթքում, գոչում, բռնցքվում արնի դեմ, բայց նա ժպտում է: Վտանգ չի իմաճում նա, ատելությունչի դիպչումճրան, ալիք չի փշրում նրան:

է '

խավար...

Մութ գիշեր

Եղանակնանտանելիէր:

Ամառայինօր...

Երկար ժամանակ

չէին խոսում:

է: Գրքի մասին արդեն խոսվել

մասին

է գալիս: Անճձըն

Մութն ընկավ:

Անձրնումէ: հետ մետ նոկոռդիլոսի անեւնաւննամննաեմնւմ մի՛

Ծուռ

:

փայտին մի՛ ԱՄԲ

հեճվիր:

չհնչեց այդ օրը: Ոչմիերգ

Ծագումէ մաճուկ արնը գարնան... -

այդ

Ցրտելու է:

Քիչ խոսիր,շատ լսիր:

Ոչ

Օրը մթնեց:

կանչել են: համալսարանից

Մթնեց:

Ինչո՞ւ:

ՄԻԱԿԱԶՄ

ՆԱԽԱԴԱՍՈՒ

ՒԹՅՈՒՆ

ՆԱԽԱՂԱնո

շշտ տեղերում են նախադասությունները:

Հիանալի՛մարդ:

ինձ

Չի՛լինի: Ես

փրկվի...»: Մի կարմիր հողմ փոթորկալի թերթում է ոսկելույս թերթերից գրքի, որ Նա փրկված է ընկածմի մեծ ճանապարհիվրա նայում է նրան մտերմորեն: հետ: իրենմիշտ փրկող ժողովրդի լռում են դարերը: Մի ալեհեր գլուխ հակված է Երկաթե գրադարաններում ն հովտում տեսնում է ծաղիկներ, ծաղիկներ, խոր անդունդը պատմության /Դ. Դեմիրճյան/

ԵՐԿԿԱԶՄ

-

-

-

ԹՋՇ-10.Ա

-

-

ւ.

ծաղիկներ...

-

`

Հազար ձեռքեր պահել, շոյել, շոշափել են այդ ծաղիկները` կյանքի հազար-հազար աչքեր նայել են նրանց հետնից սիրով ու գեղեցկությունը, են հազար ձեռքեր, տենչալի աչքեր, ն մնացել է այս Մ ոխրացել բախիծով: ջերմգիրքը: Բնաջնջվում է մի ամբողջ ժողովուրդ: Ոչ թե մի գիրք: Թնդանոթներն ո՛չ «ճա փրկվա՛ծ է», «...հրա՛շք է, թե ահեղ վիճակումեն, «ճա կորա՞ծէ»..:

Չարժե մեռնել նրա համար:

մի երգ...

-

Հարնաններնայդ մասիներկարժամանակ| Մարդի՞նչիմանաիր գլխի գալիքը:

չէին խոսում: .

աղբյուրներիցընտրելմիակազմճախադասուԳեղարվեստական լինեն՝ տողերայնպես, որ դրանքկազմությամբ թյուն-բանճաստեղծական ա/ պարզ համառոտ /5 նախադասություն/ բ/ պարզ ընդարձակ/5 նախադասություն/ գ/բարդ/3 ճախադասություն/ բաղադրիչ/3 նախադասություն/: դ/ բարդ նախադասության (ը Շ-111.

(8 Շ-112.

Կազմել 3-ական ձնական դիմավոր ճախադասություններ,որոնք իրենց բովանդակությանն կիրառությանոլորտի՝ արտահայտում են՝ ա/ բնության երնույթներ. բ/ ժամանակ. գ/ հասարակական,անհատականն այլ կարգի երնույթներիինքնինառկալինելը:

որոնք արտաա Շ-117. Կազմել բայական անդեմ ճախադասություններ,

ըստ

հայտումեն` կոչ ցուցում գ/ պահանջ,առաջարկություն, ա/ հրաման,կարգադրություն, կասկած,երկընտրանքդ/իղձ, ցանկություն,տենչանք: բ/երկմտություն,

ԼՔ Շ-113. Գեղարվեստական գրականությունիցընտրել անորոշ դիմավոր որոնցումձնականենթականմարդ բառմ է: ճախադասություններ,

արտահայտելերկկազմ 8 Շ-118. Փ Հատվածումեղած նկարագրությունն ն երկու նկարագրությունների համեմատությամբ ճախադասություններով բացատրելոճական տարբերությունները: Փորձեք կազմել միակազմ

(Ձ Շ-114. Կարդալ հետնյալ միակազմ ճախադասություններըն որոշել Ցրանցգլխավորանդամիձնակազմությունը:

7 Լ. Գայլին սատկեցնումեն /սատկացնում են/ ոչ թե նրա համար, որ նա ունի Ամառվաանձրնին,ձմեռվա գորշ ագի, այլ նրա համար, որ կերել է մաքի: ՛2.

արնին մի՛ հավատա: գ՛3. Հարուստի հագին շոր տեսան, ասին շնորհավոր, աղքատի հագին տեսան, հարցրին՝ որտեղի՞ցէ: ՛4. Պտղատու ծառին շատ քար կգցեն: 4՛5. Ձիուն սլայտում են, իսկ գորտը ոտքն է պարզում: 7՛6. Առաջ կեր, վերջը գոհացիր: «/7. Ինչքան շուտ վեր կենաս, այնքան շատ բան կտեսնես,ինչքան ուշ քնես, այնքան շատ բան կլսես: /՛ 8. Թե տունը մեծ ունի, մեծինպաշտիր,թե մեծ չունի, մեծ քար դիր, նրանմեծի տեղ պաշտիր: Ա

Սնակի «Անլռելի զանգակատնից» բերված հատվածում նշել հնչերանգայինտեսակը: գտնել միակազմնախադասությունները, Բ. Առանձնացնելանվանականանդեմ նախադասությունները, ընդգծել գերադասանդամըն որոշել արտահայտությանձնը: Գ. Ընդգծվածներիերկրորդականանդամներ գտնելն որոշել տեսակը: «.Գանձե՞ր, գանձե՞ր՝փականքի տակ, Կիզել անձեր, Հոգի խանձել. Իսկ գանձերի տերն՝ անգիտակ: Անշարժացած-անշարժ «Փոխ»-եր-, Անբանալի գոց գանձարան... Ինչպե՞սշարժել, տեղից փոխել. Կյանքըդ լինի թող տանջարան. Դիակնացած «Քարոզ» ու «Ճառ»,Թեկուզ մեռնես, բայց ման արի, Ինչպե՞սգտնել հարության ճար. Փնտրիր, գտիր այդ բանալին: «Եղիցի»-ներ, «Ավետիս»-ներ,Եվ աչքերն է ցավով թարթում: Ա՛խ, թե նրանց հնչող տեսներ... -Տարիները թող որ վազեն: Շիրմաքարեր,շիրմաքարե՛ր,շիրմաքարե՛ր, Աչքերի դեմ, քուն թե արթուն, Չվերծանվածխազե՛ր, խազե՛ր.- Եվ մամուտիու փոշու տակ՝ շիրմագըրե՛ր, Եվի՛նչ խոսուն շիրմագըրեր... Աստվածայինվսեմ «Տաղ»-եր, Իսկ ճա վիրավոր աչքերն է թարթում: Որ ծալքերում մագաղաթի -Թող ժամանակը անտարբեր վազեր: Ժամանակն է փոշով թաղել. Գանձի նման անգին «Գանձ»-եր, Իսկ աչքերի դեմ՝ քնած թե արթուն` Բայց ի՞նչ օգուտ, երբ չեն կարող ՝Նորից բերանփակխազեր ու խազեր: Շ-15.

(Ա Շ-116. » »

Ա

Պ.

անդամը՝ որոնցկենտրոնական նախաղդատւթյուններ, Կազմել անդեմ » է

գոյական է դերանուն է

թածական թվականէ

»

մակբայէ թբայ է

ժխտականը... նախադասությունների

Ութըհարյուր ութսունմեկթիվ: Էջմիածին: Միրգու փոշի: Անխիղճ արն:

ՇողամրցումՄասիսների, Արագածի: հին-հին քարեր: Սրբագործված Եվ Սայր Արաքս, ն Մայր Տաճար: Ջ

Տաճարի շուրջ՝ սուրբ-սուրբ վանքեր: Հնչող, Շնչող, Կանչող զանգեր.... /Պ. Սնակ/

Կարդալ հատվածըն փոխադրել՝երկկազմճախադասություն-

Շ-119. Լ

յուրաքանչյուրնարտահայտելով ներից/բաղադրիչ-նախադասություններից/ միջոցով: նախադասության միակազմ Հ Բ. Կատարել կառուցվածքային, իմաստային,հնչերանգային,ոճականհամեմատություն: Ամառ էր: Կապտամշուշ երկնքում արեը կախվել էր ձգված մի թելից: Արտը պապակ էր: Կանաչը արնահար էր, կանաչը՝ թնաթափ: Իրիկնապահին«ձորից ջուր խմած» ամպերը ելան, իրիկնապահինորոտաց երկինքը ն... Վազեցի արտի մոտ. արտի չափ ծարավ էի: Ու անձրնը գալիս էր՝ թշշում ու էր հողը, ու անձրնը գալիս էր՝ թրջվող հողի բույրն էր ելնում, անձրնըգալիս մաղմղելով... հանդարտ,մանրակաթ, էր՝ Եվ գալիս էր՝ կանաչը շտկվում էր: Դեմքից շտրիխներ եմ որսում: Ճակատի վրայից` զուգահեռ, մազե երկու կամուրջ` գալիք օրերի ու տարիներիհամար: Քունքերի վրայից` երկու կապույտերակ: Գանգուրների միջից` ժամանակի մի քանի ճերմակ ստվեր: եմ Նրա ձայնն ու հայացքը շա՛տ են նման՝ մեղմ ու հանդարտ... Նորից մեջ կաթիլների որի ա նձրն, բարեհանդարտ արտ, հիշում. պապակշուրթ /Ըստ Մ. Գալշոյանի/ երկնայինթախիծ կար: ւ.

ա.

ՋՁՇ-120.

գրել միակազմ տեսակը: ն շելով փակագծերում ճախադասությունները՝ ուշադրության Բ. ԱրտասանելՊ. Սնակի «Ապրել» բաճաստեղծությունը՝ կենտրոնումպահելով «ապրել» անորոշ դերբայով ձնավորվածմիակազմ ճախադասությունները/միայնակ կամ լրացումներով Ապրել. ապրել, կազմել: այնպեն ապրել, որ.... կաղապարով5-7 նախադասություն ամեն ինչ...» բաՀ Գ. Վերհիշելովգրել Վ. Տերյանի «Մոռանա՛լ,մոռանա՞լ ու ն փորձել պարզել «չոր ցամաք» անորոշ դերբայների ճատտեղծությունը ն ոճական-արտահայտչական արժեքը: շարանիբովանդակային ,

Ա.

Հ. Թումանյանի «Անուշ» պոեմից դուրս

ԱՁ Շ-121.

,

(ք Շ-124.

ծ

Սոտավորապես գրել անվանական ն բայական անդեմ այն շարքը, որը, ըստ ձեզ, կօգտագործվի՝ նախադասությունների /ասենք՝վիրահատությանժամանակ..../ բժշկականասպարեզում ա/ բ/ մարզականասպարեզում/ասենք՝ֆուտբոլայինխաղի ժամանակ.../: գ/ բուհականմիջավայրում/ասենք՝գրավորքննություն հանձնելիս../:

կազմող ք 0125. բարդա կոԳալոյանի ն ձնակազմությունը:

Մ.

բովանդակությու ը

»Քեզ վերնից չպետք է նայել

ա

աղյուսակի՝

որ դուք նման

լույսը

՝

:

է

կամդրանքընդարձակել:

(Ա Շ-125. 8: ՝Նախադասություններկազմել` տրված բնութագրումներին համապատասխան: 1, պարզ ընդարձակ,լրիվ, երկկազմ,պատմողական 2. պարզ համառոտ, թերի, երկկազմ,հրամայական 3. պարզ ընդարձակ,միակազմ,դիմավորընդհանրական, պատմողական

»Նրա ձեռքերում

»Խոսրով քեռու այգին »Կյանքին

Լեռների որդեգիրները Հետքեր հողի վրա դաջված ոտնահետքեր »Գարնան հյուրընկալները »Հովվականմեղեդի »Լեռնային քայլերգ »Նոր

4.

5.

չեն աճապատում »Անապատիցքաղցրությունքաղող մարդիկ »Եվ ամառնէ այդ ձեռքերում »Կանաչափառվի երթը »Շուրթեր օրհնանքին ճշմարտաբառ »Դու նայի, դու... »Տաք ձեռքերով մարդիկ »Հպարտ ժողովուրդ ենք «Անանուն» դրոշմանիշներով »Խիզախճնճերի առաջին տոնը »Նոր Կաղնուտը.

»Հանգրվանճեր»Ղարիբ

հական աժ արեր յոՀնարավո՞ր լրացումներ ավելացնել բառ-ճախադասություններին Գ.

լինեք ձեր հորը

»Իր ճամփանգտած մարդը »Հորովելին ու կալի երգին վերջ չկա

Այո՛: Հա՛: Ինչպես չէ: Ինչու չէ: Իհարկե: Աստված մի արասցե: Անշուշտ: Միգուցե:Ոչի՞նչ: Գուցե: Հարկավ: Լավ: Ինչպե՞ս:Անկասկած: Բնավ: Այ էլ ինչպես:Դե իհարկե: Պարզ չէ՞: Ոչ: Չէ: Հազիվ թե: Բոլորովին:Ամեննին: Դժվար թե: Քավ լիցի: Աստված չանի: Այո՞։Ո՞չ: Հերիք է: Հաստա՞տ: Հապա: ճի՞շտ: Հապա՛: Ինչպե՛ս թե ինչ: են բնորոշ բառ-նախադասությունճները. ո՞րն է

լ

»Կանաչ, վիթխարիընկուզենու տակ »Անձրնի մասին »Մայրական կապով. »Ծխասյուները »Անվախճան գիշերում ուղեկցող դանակը կյանք է »Մի բաժակ թեյ »Ծիրանի ծառ

ՀԱՐՑԱԿԱՆ

ԺԽՏԱԿԱՆ

ՀԱՍՏԱՏԱԿԱՆ

«Քեզ վերնից չպետք է նայե» երնճագրերը ն բացատրել բացատրելդրանց դրան վերնագրերը

»Ցանկանում եմ,

են /Բառ-ճախադասությում Տրված բառ-նախադասությունները

կոչվումայնպիսի բառերը կամ առանձին մասերի չբաժանվող ամբողջական որոնք լրացումներ չեն ընդունումմդասդասել ըստ բառակապակցությունները,

ա Շ-Վ22. Արդյոք վերնագրերը /«Սթնշաղի անուրջներ», «Դեպի լյառն Սասիս», Հեռանալ»ն այլն" ա/ անդե՞մնախադասւթյուններ են. են/ բ/ բառե՞րեն /բառակապակցություննե՞ր են ն անդեմ ճախադասությունմիջին օղա՞կ բառի /բառակապակցության/ գ/ նե րի միջն:

լ ակնարկների

Ա.

որի մի նախադասությունը Ազ Բարանությում, բարդ ընդարձակ,թերի, է, լրիվ, երկկազմ, հարցական,մյուսը`

պարզ,

հարցական

երկկազմ,

պարզ

համառոտ

»Լեռներ թամբող մարդը Հայաստան »Արագածի բացված գրկում »Սելավի նրբերանգ գոտին »Կատարում եմ Հայկուշ մայրիկի պատվերը »Ամեն մարդ աշխարհում իր անկյունն ունի »Ճանապարհը սրտով է անցնում »Հայի պես հին է »Ոսկեվազի դուստրը »Գարնանը կհանդիպեն հայոց Կյանքի ոլորաննեով երգը »Պատվանդանները »Լուրթ երկնքիտակ, մայր հողի վրա »Բարն, հորեղբայր Զավեն »Դու ճիշտ ես, Աշոտ «Արաքս գիժ Արաքս »Փոթորիկ »չԱնթեղված ոգի »Արարատյանդաշտ »Ապարան »Թալին »Քարակերտ »Ընծայագիր.

պարզ

երկկազմ,պատմողական 6. բարդ նախադասություն,որի առաջին նախադասությունը պարզ ընդարձակ է, միակազմ,անդեմ, հրամայական,երկրորդը՝պարզ ընդարձակ,երկկազմ,լրիվ, պատմողական

|

»Անհանգիստմարդուդիմանկարը »Պորտալար »Փեռքերը:

ԴԱՐՁՎԱԾ

ԴԵՐԲԱՅԱԿԱՆ

՛

ՕԱՇ-126.

Ա. Գրել

այն դերբայները,որոնք կարող են դերբայականդարձ-

վածկազմել: Բ. Դրանցով 2-ական երկանդամն մեջ: ԳՐԳործեԼ ճախադասությունների

դարձվածներկազմել բազմանդամ

կաղապարներով՝ դարձվածներճնշված Կազմել դերբայական անորոշդերբայ՛ լրացում ւ լրացմանլրացում. ք/համակատարդերբայ -է լրացում. գ/համակատարդերբայ ւ բազմակիլրացումներ. դ/հարակատարդերբայ -- լրացում": լրացում Է լրացմանլրացում.

(Ա Շ-127. ա/

|

|

ն

ե/

զ համակատարդերբայ

կողմնակի ճնհ

Է

պարագա.

պարագա

կողմնակիանջատմաճանուղղակիխնդիր տրականհոլով Է պատճառով: է/ լրացում

(Ա

այգին մտնելիս 0 Ս: 11. Դրախտային

դերբայ ՛- լրացում ՛: լրացման լրացում. լրացումենթակայական -ք

-

Ւ

կողմնակի տեղի

12. Դրախտայինայգին մտնող Ան:

անորոշ դերբայի

14. Դրախտայինայգին մտնելու փոխարեննը.

Կազմել նախադասություններ`տրված դերբայական դարձվածներնունենալով նախադասությանսկզբում,մեջտեղում, վերջում: Սառախուղի մեջ անհետացող, քո մասին մտածելիս, ձյունի արցունք թափող, տարիներիմոխիրներիտակից արթնացնելովմանկության կրակները: Շ-128.

(Ա Շ-129. Ընդգծված դերբայով կազմել դերբայական դարձված /այն դարձնել գերադաս անդամ"՝ ա/ օգտագործելով փակագծերում տրված ձնափոխելով. բառերը` մտքինհամապատասխան բ/ ինքնուրույնաբարկազմելով: Փ Լ Գիշերները, երբ խոսող աստղերն էին թափվում, հավաքում էի, դնում բարձիս տակ /անթն, երազ, հետ, թեթն-թեթն,թրթիռ/: 2. Երկնքի հեքիաթնէին պատմումձյան հալվող փաթիլները/սքանչելի, օրորում/: 3. Հոգուս անձավում հիմա լալիս է շիկնած մի բառ /գինի, մորմոք, սեր, կարոտ/:4. Արնը լեռներից կանթեղներէ շինել` օծելու համար /լուռ, գիշերային, տխուր, մթություն/: 5. Կաթնալույսը, ծփալով ու ծավալվելով, հետզհետե պայծառանում էր /1. ալիք առ ալիք, ն, թախիծ, լի շարունակ. 2. երկինք, ու, երկիր, մեղմ, խայտանք, :

արանք/:

Հնձած արտերի վրայով անցնելիս ծղրիդները երգում էին մոխրավող աստղերի տրտմածորերգը: 2. Արթնանալով՝ ծովակը կամացուկ շարժվում է, հետո հուզվելով, խուլ հառաչում է: 3. Մոռացված անտառում ճամփա չկա, ն 4. արթնացա փչող սառը Մի պահ կենդանիներըչեն խրտնում գոռոցներից: քամուց: 5. Ես անթաքույց հետաքրքրությամբ, ոգնորված կարդումէի հայոց ՓԼ

պատմությունը:

Ամբողջացնել ճախադասություններըն որոշել դերբայական դարձվածներիշարահյուսականգործառույթը: 1. Դրախտային այգին մտնելը 0 Ը: 2. Դրախտային այգին մտնել Ա 0: 3. Դրախտային այգին մտնելուն պես Ը 0: 4. Դրախտային այգին մտնելով 0 Ը: Տ. Դրախտայինայգին մտնելուց հետո 0 Ս: 6. Դրախտային այգին մտնելու համար Ա 0: (ԱՁ Շ-130.

'

ւս

աթ լ Դատին ը .

Ք

յին

այգ

առե

ւ

վըլը

9. Չնայած դրախտայինայգին մտնելուն 0 0: 10. Դրախտայինայգին մտնելու ժամանակ ԱԱ:

13. Դրախտայինայգին մտած Ա Ը:

այգին մտնելիս Ա Ս։ 15. Հենց դրախտային

ընդգծվածանդամներիցառաջ կամ հետո կամ Ձ Շ-131. Նախադասության ն' առաջ,

ն՛ հետո

լրացումներ:

ավելացնել դերբայականդարձվածովարտահայտված

Այգին ծածկվել էր մատղաշ սաղարթով: 2. Բարդին անընդհատ յուղվում է ու մնում Հայոց աշխարհի ու հավերժությանհասակակիցը: վերընձ ասես ճերմակ ամպերն էին քշում: 4. Այստեղից սկիզբ 3. Ընկուզենիներն առնում մի ճամփա ու կորչում ծառերի մեջ: 5. Աշնանը աշխարհի բոլոր ն սարերի հորդում երփներանգ գույներըհավաքվում գյուղի թիկունքին ջրվեժիպես: Լ

է

են

ա

Փոխադրել տեքստը՝ ավելացնելով դերբայականդարձվածներ յուրաքանչյուրբաղադրիչ-նախադասուլուրաքանչյուրնախադասությանը, թյանը: Անսահման տարածություն է մեզ Ես ուզում եմ խոսել քեզ հետ: ես ես կխոսեմ, պիտիխոսեմ, որպեսզիզբաղեցնեմ բաժանումիրարից: Բայց ԱՁ Շ-132.

եմ երկնքին ու մտածում, որ այս աչքերս,ու արցունքներս չհորդեն։ Նայում ա յնտեղ: Ինձ թվում է՝ եթե երկուսս էլ է դեգերում էլ րոպեիսգուցե քո հայացքն նայենք երկնքին,ապա անշուշտ կտեսնենքիրար: Այս ի՞նչ է, միաժամանակ Քո գլխին էլ է աչքերսարցունքովեն լցվում: Օ՛, ո՛չ... Երկնքից ձյուն մաղում: է: տաքացած» է, որովհետն«գլուխս է իջնում: Իսկ իմ գլխի ձյունը հալվում ո՛չ.. հոսում ո ՛չ, նման է Արցո՞ւնք, մազերիցս... Չյունը արցունքի են Սենյակում ծաղիկներ կան: Թերթիկները թաց են, իսկ իրեն ժպտում եղյամը մռայլ ճերմակությամբ,ժպիտ արցունքներիմիջից... Ապակիների կհալվի, ծորակը կաթիլ-կաթիլ արցունք կծորա, երկինքը ձյունի արցունք /Ըստ Հ. Դուրյանի/ կթափի:Չէ՛, ավելի լավ է արտասվեի...

ա Շ-133. Ճ Ա. Կազմել դերբայականդարձվածովայնպիսի նախադասուդարձվածնունի՝ թյուններ,որոնցում դերբայական ա/ կողմնակիենթակա բ/կողմնակիուղիղ խնդիր գ/կողմնակիանուղղակիխնդիրներ

աար նամրակ կետադրությունը դարձվածների Բացատրելտրոհվողդերբայական ն

Բ.

են դարձվածները դերբայական

թե ի՛ճչ պաշտոններկատարող եզրակացնել, տրոհվում:

Շ-134.

Ձ

տրոհվում:

Ա. Կետադրել: դերբայականդարձվածիտարբեր Առանձնացնել3 ճախադասություն` շ դիրքերով՝մեկ նախադաս, մեկ միջադաս,մեկ ետադաս.յուրաքանչյուրում Բ.

է: Էյնշտեյնը Գիտության տաճարը գրում ն տարբեր են նրանց այնտեղ բերող են կենվորները այնտեղի Տարբեր ուժերը: Ոմանք գիտությամբ են զբաղվում իրենց մտավոր առավելության ոմանք էլ իրենց մտքի պտուղներըայստեղ զոհ գիտակցվածհպարտությամբ նպատակների:Եթե Աստծու հրեշտակը են բերում զուտ օգտապաշտական այդ երկու տիպի մարդկանց ապա վտարեր գար այդ տաճարը այնտեղից

ե ..կդատարկվեր տաճարը

Կազմել`

Ա.

շաղկապները.

ն՛ բայական,ճախան' անվանական, բազմակիստորոգյալներով` են՝ մ իջոց կապակցման որոնցում դասություններ, ա/կրկնադիր/կրկնվող/շաղկապները.

Ն

.

Շ-136.

ԱՆԴԱՍՆԵՐ

որոնցում դրանց բազմակի ենթականերովճախադասություններ, են դարձել՝ միջոց կապակցման ա/ ն,թե, ոչ, կամ կրկնադիրշաղկապները ոչ միայն...այլն, ինչպես...այնպես էլ զուգադրական ք/ ոչ թե ...այլ.

(Զ Շ-135.

շարադասությունը: դարձվածի ձնով փոխել դերբայական է բազմաբարդ կառույց

ԲԱԶՄԱԿԻ

ՆԱԽԱԴԱՍՈՒԹՅԱՆ

Գեղարվեստականգրականությունիցքաղված օրինակների միջոցով ներկայացնել այն դեպքերը, երբ դերբայական դարձվածըչի (Ձ

Տաճարից վտարվածմարդկանցբավարարումէ մարդկայինգործունեության ամեն մի բնագավառ իսկ հրեշտակի գթությանը արժանացած գիտնականներըմեծ մասամբ ինքնամփոփ ու աշխարհից մեկուսացած անմարդիկ են: Ինչն է նրանց տաճար բերել: Առօրյա կյանքից հեռանալու Այդ ձգտումը: ազատվելու վերջ փոփոխվողքմահաճույքներիկապանքներից է օբ դեպի մղում յեկտիվ պատճառը հոգու նուրբ լարեր ունեցող մարդկանց ընկալմանն ըմբռնմանաշխարհը: Դա կարելի է համեմատել քաղաքի բնակաղմկալի ու պղտոր միջավայրից հանող ն դեպի չին նրան շրջապատող ու հայացքը մարդու հետ խաղաղ ու բարձրալեռբնաշխարհըմղող կարոտի անվերջ ձգտող տիեզերքիգաղտնիքներըքննող անշարժ մաքուր օդի միջով թափանցումէ հեռուները ն գոհանումէ հանդարտ ուրվագծերով հավերժու-

Բ.

բ/ ն, ու,

բայց,

իսկ, սակայն, ոչ թե

այլշաղկապները:

աղբյուրներիցդուրս գրել ԹՁ Շ-137. Գիտահանրամատչելի

նախա5-ական

որոնցումբազմակիանդամներիկապնիրացվումէ դասություններ, ա/ շարահարությամբ

շաղկապներով ը/ համադասական

ն՛ շաղկապներով: ն՛ շարահարությամբ, գ/միաժամանակ

որոշել նրանցշարահյուսաա Շ-138. » Ա. Գտնել բազմակիանդամնճերը, անդամների՝գերադաս ձնը, երկրորդական կանդերը ն արտահայտության կառուցվածքային /բառո՞վ, հետ բ ացատրել եղանակը, կապակցության եզրի

է արտահայտված/ առանձնահատկությո թե՞ բառակապակցությամբ

ոճականարժեքը: միջոցները ն ճերկաարտահայտության Բ. Ընդգծել բազմակիության Դու սեր ես Ա յացնելկաղապարը՝ օգտագործելով նշանը, ինչպես օրինակ՝ ու 0։ երգում,աստղեր ու համբույր: Ը, Կոմիտասը տրորեց ճակատը, գլուխը բարձրացրեց,աչքերը բացելու թյանըպատկանող: փորձ արեց, բայց գլխապտույտ ունեցավ, միջօրեն երերաց, աչքադեմով Գիտության այդ տաճարի մշտական բնակիչը դարձած Էյնշտեյնն իր սորսորացինսն ու արնագույն շերտերը: Ամսից ավելի էր՝ շենից շեն էին անխառն:Թե սիրո էր՝ խոսք ու ողջ կյանքում նախանձելէ Մպինոզային իր ապրուստը ապակիներ հղկելովմտնում,.բայց հավաքած երգերիցքչերն էին ճամփեքին հոգնարքող օտար կար, համար փիլիսոփայականգորմեղեդու մեջ բաժանման ցավ վաստակողհոգեկան բավարարվածության ու բնության` խոսք ու մեղեդու մեջ Թե աշխատանքի պանդուխտիկարոտ: ծեր գրող փիլիսոփային:Նա ներքուստ վիրավորվումէր դառնությամբհիշեն՛ լաց, ն՛ ցասում: Սիրո, բնության ու ն՛ ահ, նան է գանգատ, են անհույս որ ինքն ապրում լով որ գիտության համար իրեն վարձատրում մասիներբնէ ծնված երգերը, մաքուր ու անխառներգերըհիմա վաստակելով դրանով ջրկիր ցրիչ կամ էր լինել | աշխատանքի Երազում հաշվին: ֆիզիկայի է իր են անցած-գնացածիպես: Շինականը դրանց խառնում երգվում ու իր ապրուստը ն զբաղվելգիտությամբառանց նրանից անձնական սպասելսելու, երգերը այդ Շինականի ցավը: թե՛ այսօրվա թե՛ կորուստը, /Ըստ Ս. Ավետիսյանի/ էն ու ունենալու: օրերի լիքներ հասկանալուհամար պետք էր ետ գնալ, որոնել, գտնել ճանաչել է ժամանակնու մարդը, բնություննու մարդը: Երգի կորցրածըպետք որոնել երգիմիջոցով, գտնել ու վերադարձնելերգին: Ամեն շինական հոգու մեջ մի երգունի, շատ կամ քիչ՝ ունի: Եվ հիմա երգը հայ շինականի հոգում փակում է աչքեիը,ննջում... պետք է փրկել: -Մի երգ ասա, լսենք, Գրիգո՛ր... ՝

լ

-

.

| |

|

ելու, է էլ չա վարդապետ, դու էլ ժամանակ ես գտել երգեո գրելու, հարցնում ո՛չ կալ, ո՛չ կութ, ո՛չ հավես... Գրիգորը ռիթմիկ շարժեց գլուխն ու սկսեց... լուսն ե Աջը արագ շարժվում էր տետրին. Կոմիտասը նուտագրում ու երգի հետ` այդ գիշեր սվսվոցը, առուների՝ միջօրեի կորած շունչը, արտերում հալված մանգաղների րիբույրով բ գալիս է էր, ուսապարկի մեջ այդ գիշեր լռած զրնգոցը, որ բարդոցների լ շինականու խոտերի, կալերի ու տավարի բույրը... որութ շունն սրնգի րի դադրած շունչն ու երազները ն բոլորը՝ լուսնի շողերով օծուն: Գրիգորը ավարտել էր երգը, իսկ Կոմիտասի աջը դեռ շարժվում էր: Հետո նա բարձրացրեցգլուխը, ն խոնավ հնչյուններով լցված աչքերը շշնջացին. /Ըստ Մ. Գալշոյանի Ծս ձայնագրեցի այս գիշերը... մներով: մա հարստացն Գ. Վերջին նախադասությունը բազմակի անդամներով: ըստացնել

-Էհ,

կոչականունեցող բամճասՋ Շ-140. Գեղարվեստական է դերը նախադասության ն կռչակաճի տողեր հիշել գրել. ո՞րն տեղծական

գրականությունից

արժեքը/: մեջգործառական

մեկում Նորագույն քերականություններից Ջ կարծիք չկա. ունեն արձան աերներ գրականության լեզվաբանական գրաբերյալ միասնական տեսակետը համարում:Գուցե

երի

յ

ց

ան

|

Հ.

ՏՐՈՀՎՈՂ

ՆԱԽԱԴԱՍՈՒԹՅԱՆ

ԱՆԴԱՍՆԵՐ

ՍԻԱՎՈՐՆԵՐ

(Ձ

Շ-139.

անդամնել

չհանդիսացողտրոհվող բ/ ո՞ր միավորներնեն տրոհվում: թե նախադասության '

ն

երոն րը

որոշ մեջ այս չեն անդամ նախադասության այն Խզվաբաններ Ա. Պեշկովսկու այն թյուր կարծիքից, թե կոչականը գալիսէ ռուս լեզվաբան հոմո մեջ խրվածգնդակ Է, այսինքն՝նախադասության մարմնի գախադասության են ապացուցում է, որ, ինչպես այն է: օտար, խորթ մարմին Սակայն իրականությունն կարնորագույն կոչականընախադասության ռուս ն հայ մի քանի լեզվաբաններ, ու միջն կա ինչպես մեկն է, որովհետնճրա ն ենթակայի ստորոգյալի Խ. անդամներից Բադիկյան, կապ» /Ա.. Պապոյան, քերականական էլ այնպես իմաստային, ժամանակակիցհայոց լեզվի շարահյուսություն/:

Ա

է ճերկայացնենայն Ձեր կարծիքով ի՞նչ ապացույցներ պետք

ըստ որոնց` լեզվաբանները, անդամչի կարող համարվել. նախադասության ա/ կոչականը չի կարող չհամարվել: անդամ բ կոչականընախադասության Բ. Ձեզ համար ո՞ր տեսակետնէ ընդունելի:

ԵՎ ՀԱՐԱԿԻՑ

Գտնել՝

անրամ Արամյան

ա/տ

գրված է. «Կոչականի

Շ-141.

ն եզրակացնել

Կարդալ, ընդգծել կոչականները,որոշել նրանց է, թե՞լրացումկառուցվածքը/միայնա՞կ ձնը, շարահյուսական հայտության Ջա Շ-142.

ներով/,բացատրելկետադրություննշարադասությունը: Կ Բ.Ո՞րխուքի մասերնեն կոչականիդերս Ինձ մի մանուշակ թող միայն... ՓԼ Գարուն, արնդ տա՛ր աշխարհներին, 3. չէ, ներիր, Անահի՛տ, Ա՛խ, աղջկան: 2. Սիրտ իմ, խրատիր այս խենթ Ու ես հավիտյան 4. իմ Օ՛, բախտ անբախտ, սիրուցդարձա խենթախոս... է Օ՛, ու կին, դրախտ,քեզ եմ շղթայվել. Դու իմ միատեղ՝դժոխք ես Ինչո՛ւ հաղթվել: է հավիտյան քեզնով կախարդվել,Եվ կախարդվողն

լատ| տրոհման աամունացատրել պատճառները շախագաաաթյանն Բ.

Բ

ե

լրացյալիընդարձակությումը. վերն թավշյա, Օ՛, հրաշալի գիշերը, որի անեզրությունը` մութ ու ն է լույսով, իսկ աստղերի լուսավորվում կասկածոտլույսով ուղեցույց դառնում: Գիշերը հավիտենական սիրահարը արշալույսի, գեղեցիկ, սլացիկ, մաքուր արշալույսի` լուրթ երկնքով ու ջերմ արնով զարդարուն, որին հետապնդումէ գիշերը խավար ու անթափանց... Խեղճ, հուսակորույս, կույր գիշեր, մինչն ե՞րբ ես դու հնիհն հետապնդելու ն որոնելու հորիզոնի վրա հազիվ նշմարվող սպիտակ շղարշը լույս առավոտի: Ասա՛, խավարը ե՞րբ է հասել լույսին, որ այդպես համառում ես ն հետապնդումը վերջացնում ամենօրյա մահով քո քո ամուլ ու հուսահատ հուսահատ սրտի արցունքով թրջելով անտարբեր երկրի երեսը: Հազիվ հասա» սիրուհուդ, հազիվհազ մրմնջալով՝ «Ես սիրում եմ...»՝ մահանում ես ու առաջին շողից չքանում արնի այգաբացն ազդարարող արցունքիդ թանկագին ցողը թողնելով դաշտերի վրա` որպես կարճառոտ ապացույց քո մշտնջենական սիրո, որն անհագուրդ ըմպում է արնի` լույսով լեցուն առաջին ճառագայթը... Չես հասնի, գիշեր, դու առավոտին, մի հետապնդիր անհնարինը /մոտ է վախճանդ/. մնա՛, գիշեր, ն մխիթարվիր նրանով, որ կույր աչքը, երնի թե, ավելի պայծառ է տեսնում հոգու խավարի |

ակաուիկն Էիր երքնում՝ երկրի

`

|

ու

դրախտն Իրար էլ մոտեցեք, աստղեր, հեռավոր 6. Արդյոք ի՞նչ ես, ի՞նչ ես դու,

5. այսպես,խոսի՛ր, ո՛վ աստված: Դուք Իմ գիրկս եկ... սեր, խառնվեք,ջրեր գլգլան, կրքերի կույր գերի, Չնչին դու ծով, կին, կրքերի Ո՛վ անեղծելի առեղծված, գաղտնապահ ասեմ, բայց դն է չնչինությունդանաստված, Ո՛վ մշտարթուն Իմ սիրտնէլ ձեզ ջրեր, 7. լեռնային Ծովը գնացող դու հայտնի ցոփ կրքերի: գետեր, Իմ սիրտընէլ ձեզ Հետ ծովերը տարեք, Ծովը գնացող գարունքվա հետ ծովերը տարեք: 8. Օրհնվես, գիշե՛ր, հավերժ օրհնվես, Օրհնվես լուսին... /Հ. Շիբազ/՝ խավար,անիծվե՛՞ս, Թե մեզ ու՛ր հասցրեցքո ուշացած իմ Դու տեսնու՞մ ես Փ1 երբնէ չեղած Երուսաղեմում Դու իմ Քո սերը, չուշացածսեր:2.Երուսաղեմում սերը, ուշացած երբնէ չեղած աղջիկներ խարտյաշ, Դուստրե՛ր Հյուսիսի. 3. օգտվեցիր, փնտրում: դստերն Երուսաղեմի ...Դու եմ որ 4. Վարդապետիմ խեղճ, Բայցն բախտավո՛՛ր, ն բախտավոր, երկիր պանդուխտ, արի, ու դե համբառնա, մի՛ Դե ե՛կ, մահացա՛ծ, չգիտեիր... 5. /Պ. Սնակ/ Քո միդառնա... 6. -Ումու՛դ ջան, ճանճին ցավըտանի:

ջերմագին՝

խորքերը:

արտա-

Ա.

հիմա,սիրելի,

լ

Բայց

թվաբանությ

աբ Անդրե,

Ցավն իմ հոգուց հառաչանքներ է քամում, որ ողոքեմ, մայր, քա՛ղցը մայր, քեզ մեղա: 2. Հյուգո, իմ բարեկամ, Պուշկին` ազնիվ ընկեր, Բայրոն՝ հիվանդ եղբայր, դուք ինձ կհասկանաք:3. Իմ բարեկամներ, ազնիվ հերկերի, եղբայրներ իմ թանկ, բացեք դռները փակված երգերի... 4. Օ՛, բզկտված աշխարհ, սահմաններով ճղված, փշալարով կնքված, մարդու արյամբ խեղդված, արցունքներով ցողված, ծիծաղներով հղի, քեզ ուզում ենք տեսնել առանց սահմանների: Փ

Լ

ճակատագրով

/Ռ.

Դավոյան

|

ՕՁ Շ-143. Պ. Սնակի «Անլռելի զանգակատուն»պոեմիորնէ ղողանջիցդուրս գրել կոչականները ն բացատրելնրանցձնակազմությունը: (ք Շ-144. Գեղարվեստականաղբյուրներից ընտրել ն գրել 2-ական նախադասություններ,որոնցում կոչակաճնարտահայտվածէ՝ բ/ փոխանունածականով ա/գոյականով. դ/ դերանվամբ. գ/ փոխանունթվականով, ե/ փոխանունհարակատարն ենթակայականդերբայներով: -

՝

՝

լ

(Ձ Շ-145.

Մի բան ասելու կամ հարցնելու համար խոսքն ուղղել՝ Փա/ Երկիր ոտք դրած առաջին այլմոլորակայինին բ/ աստղերին բ/ Պարույր Սնակին անի առաջին ճառագայթին գ/Երկիրմոլորակին դ/ երազներիդարքային կամ թագուհուն դ/ ընկերոջը ե/ միջուկային զենքը օգտագործելցանկացողին ե/ գրքին զ/քո երկրի նախագահին զ/ լուսնին Փ. ա/մորը

գ/

է/ջրերին ի

ն)սրտիդ թ/

Է) Շ-146. որոշիչ

ա/

է/քոսիրելի դասախոսին ւրի դ յաղքյո որ հե պիտի ծ6 ծնվի թ/որդուդ, հետո

բ/իրանի աան աարադամությու ճախ

ճներկոչականիհետնյալ -

կաղապարներով՝ պարն

կոչական բացահայտիչ դ/ գ/կոչական -:հատկացուցիչ զ/ կոչական բազմակի որոշիչ-լրացումներ որոշիչ կոչական:հատկացուցիչ ե/

ժ

է՝ Շ-147. Հ» Ա Գրելայն կոչական-հիմնաբառերի խումբը,որը գործածվում ոճում բարբառներում/, առօրյա-խոսակցական ա/ /ն ոճում, բ/ վարչագործառական գ/ գրականոճում, դ/եկեղեցակամլեզվում: Փ Բ. Բացատրել յուրաքանչյուր ոլորտումկռոչականների գործածության յուրահատկությունները:

(ք

Գ

կիտագրություն Ոլ

,

-

մ

ում

կոչականը է ն հա հանդես. է

կոչելու տեղանունով Կոչական կարող են դառնալ ճան խոսակցին միավորները, ազգության, զբաղմունքի, մասնագիտության, դիմելաձնային ու բարեկամական կապերի,մարդունբնորոշ հատկանիշների ազգակցական թերություններին առավելություններ, կենդանիների ու թռչունների ու ինչպես ճան ցանկացածբառեր, բառակապակցություններ անվանումներ, գ տնել համապատասգրականությունից Գեղարվեստական դարձվածներ: կազմել: խանօրինակներկամ ինքնուրույնաբար Ձ

Շ-149.

(ո Շ-150. Տեքստըհամալրել կոչականներով: հե սիրտը ձայնը. «Ջահել Չհասկացավ քո սիրտնինձ, չլսեց վառվածսրտիս ձայնը. է համբույր Հասկացի՛ր, մի՛ քարկոծիր ու մի՛ խոցիր... Նորից քարկոծեց ու խոցեց: Ու ես խոցված սիրտս բացի հողի առջն.

երազում». ..

|

խի՛րսրտիս խոսքը: Հողը տնքաց ու երկնեց: Ես ասացի առվակներին. «Ելեք ձյունից»: Նրանք ելան ու խնկարկվեցին,շողշողացին,հազարացան: Ես նայեցի երկինք ու աստղերին ձայն տվի. «Իջե՛ք հոգուս մեջ»: Աստղերըսիրո պսակ հյուսեցին քո գլխի վերն: ու հեզիկ Սար ու ձոր, ծաղիկ ու կանաչ ճայեցին սրտիս աղջկան « սիրի՛ր...»: փսփսացին. ՆՏ

Հասկացի՛ր, |

Ուշադրությամբհետնեցեք ձեր ն ձեր ընկերներիխոսքին ն են գրառեքայն դեպքերը,որոնք կոչական են ընդգրկում:Ի՞նչ գոյականներ առավելապես օգտագործվումանծանոթ մարդկանցդիմելիս. կապվա՞ծէ հետ: կոնկրետիրադրության արդյոք դիմելաձնիընտրությունը (ը Շ-151.

Փ

որոշել ճախադասություններում քյուսականԶույգ դերը:

Շ-152.

ընդգծվածներիշարա.

-

Իսկապես երջանիկ հանճարներ չեն լինում. ճակատագիրնահավոր դաժանությամբհարվածումէ նրանց:բ/ Իսկապես, երջանիկ հանճարներ չեն լինում. ճակատագիրնահավոր դաժանությամբհարվածումէ նրանց: 12 տարեկան մի աղջիկ անպատճառ ուզում էր հավաստիանալ,որ Փա Էյնշտեյնն իրոք գոյություն ունի: բ/ 12 տարեկան մի աղջիկ անպատճառ ուզումէր հավաստիանալ,որ Էյնշտեյնը, իրոք, գոյություն ունի: Փ ա Սինչն 20-րդ դարի վերջերը աշխարհի երնույթներիողջ համակարգի շրջանակներում: կարելիէ բացատրելՆյուտոնի բազմազանությունը Փա/

թվում էր

բ/ Սինչն 20-րդ դարի վերջերը,թվում էր, աշխարհի երնույթներիողջ բազմազաշրջանակներում: համակարգի նությունըկարելիէ բացատրել Նյուտոնի Փա/ Վերջապես երնաց երկար սպասված գիսաստղը: բ/ Վերջապես, երնաց երկար սպասվածգիսաստղը:

հարակիցմիավորները: (Ձ Շ-156. Ա. Կարդալ, ընդգծելնախադասության

յունը ն կետադրությունը: Բացատրելնրանցձնակազմութ. օղակներում(Նայեցեք մի պահ այս սեղմ Հորիզոնական-միջօրեական 2. Լավագույնժպիտ է կապվել-կապանքվել: Խեղճ երկրագունդն գլոբուսին) այն է, երնի, որ չի աչերն է... Լավագույն ասվածը,անշուշտ, Փա՛կ աչքերովն է, անկասկած, Որ այն դիմակն ...Լավագույն ունենում հսկա կայարան: (Զ Շ-153. Ա. Կազմել ճախադասություններ՝ որպես միջանկյալ կառույցներ ասած, ու՛ժ չեն ունենում Իրենց ու իրար կոչվումէ դեմք: 3. Սրանք, կարճ օգտագործելով ու Խռովելէ միանգամից հետնյալ բառերը՝ տանջելու՛համար... 4. Իսկ ծաղրարար չար քամին ա/ Ըստ սովորության, անշուշտ, միով բանիվ, արդարն, ըստ երնույթին, հետ շան լակոտի: 5. է Ու պոչուկի խաղում ինչի՞ց,արդյոք ինչո՞ւ) (Արդյոք ներողություն, սիրով, ի լրացումն, հաշվով, վերջին բան, տարօրինակ մեռնում, Իսկ եթե նույնիսկ, աստված իսկ անցած սերերն, ի՛նչ է, չեն առաջինը... երկրորդը, չկասկածեք: են ճրանք, Դարձյալ ապրում են մեր տարողունակ մեռնում չարասցե, բ/ Ամենայն հավանականությամբ,հավատա, սակայն, ուրեմն, ապա, մի, ճիշտն ասած, մեջ: 6. Վախենումեմ վաղ գարունից,որովհետն, հիշողության ես ասես, քո արն, էության, ըստ թող, ԴՈւ՛ էլ, սիրելիս,եկել 7. ասենք թե, այնպե՞սչէ, ոչ մի, այսպես, գոց:... Վախենումեմ, որ չբացվի,այլ տրաքիսիրտս իմ հոգին, այ քեզ բան, ըստ օրինաց, ճախ ն առաջ: Պիտի գճնա՛ս, ես այդպես, Եվ եկել, կարծեմ,իմ հրավերովկամ հրամանով... Բ. Եզրակացնել,թե միջանկյալ կառույցները դատողականինչպիսի՞ խելագարի) անվտանգ կամ պես (Թութակի մեջ Որ ես անվերջ իմ մտքի 8. Էլեկտրահարմարդուն, նրբերանգներեն հաղորդումխոսքին: մը-նաց»: քի-չը գը-նաց, «Շատը Նու՛յնը կրկնեմ. են տալիս կրկին: 9. Ա՛խ, գիտե՛ս,հողում թաղում Եվ դրանով հարություն մտային կամ կամային` աա Շ-.54. խոսողի գրել 10. Տե՛ր իմ Կետերի փոխարեն աստվածային: տրվեր ինձ պարզ տեսնելու Կարողությունն կամ բառեր բառակապակցուարտահայտող վերաբերմունքն հուզական Թե ես քանի՛-քանի՛ անգամ Այս սրախիճաստված, դու լավ գիտես, նան կամներդրյալ բառեր,արտահայտություններ թյուններ/միջանկյալ բառեր): Կրկնել եմ ոտաբոբիկ: 11. Շինում էին ճանապարհը տատասկապատ Եկան (...) անլուսին գիշերները: Գալիլեյը դիտակն ուղղում է երկնքի գետի ահավոր մոտ, Մի սահմանի կամուրջ` «Դժոխք-Դրախտ» ուղեցույցի անզեն աչքով աստղ չի երնում Կսկիծ, պատահածուղղությամբ,այնտեղ, որտեղ, մոռացել եմ: 12. Ա՛խ, տեր վրա, Որի անունն, աստված վկա, է բնավ ն համատարած լուսավոր, կաթնագույն բիծ է միայն: Եվ պետք տե՛ր, ողորմյա...13. չէ՛, հարկավոր է, ավելին Էլ Այսքաննարդենբավակա՞՛ն պատկերացնելճրա զարմանքը (...), երբ այդ լուսավոր բիծը նրա աչքերի սրտներդուզի: ինչքամճ Իսկ եթե դեռ պիտի խաղաք, Է՛հ, խաղացեք,խնդրեմ,տամ որոնցից է 15. Եվ ամենաառջն տարրալուծվում անթիվ- անհամար աստղերի, Կամ դաշույն... կուլ 14. Ես, ինչ խոսք, այսօր պիտի բոց չուտեմ անմատչելի է անզեն աչքով: Գալիլեյը, կան Ապա պայծառն անգամ....... տերնաթափի, ամիս կա Եթե փա՛ռք աստծու, Որ մեր հոգու մեջ Գուցե հայտնագործել է աստղակույտեր՝ լավ պատկերացնելովայդ հա յտնադեմքը: են թաքցնում մարդիկ 16. ե՞րբ Իսկ օրեր ն աստղաբափի... գործությանվիթխարինշանակությունը(...): (Ես ուզում եմ կարոտի՞ց ամոթի՞ց(Ես չեմ ամաչում իմ սիրո համար): Գուցե համար նան եմ (Քրքիջի քրքջալ քեզ տեսնել բաց աչքով): 17. Եվ անկարող ու Ա Շ-155. ճախադասություններն Տրված բառակապակցություններն թեկուզ նպատակով, ես եմ փայփայած իմ ուժ է հարկավոր):18. Հպարտ անցած օգտագործելիբրն ներդրյալ կառույցներ՝ իզուր նույնիսկ Թեկուզ վզին): ո՛չ իմ նրանչհասնեմէլ (մեղքը կընկնի ա/ (ամենաերջանիկաստղագետը). չհասկացա՛ն):/Պ. Սնակ/ Ուրախ ու նուրբ իմ կատակով(Տափակները ու բ/ (հակառակ իր ըմբոստ հպարտ խառնվածքի). «:5 գ/ (հայոց պատմությանլուռ վկաները). դ/ ( մանկությունսե՛տ բերեք). ն շարա(ը Շ-157. Ա. Դուրս գրել հոլովված բառաձները որոշել նրանց ե/ (հրկրագունդը4,5-5 միլիարդտարեկամ է ). հյուսականգործառույթը: հակումները,այն, որ նրանցից ն զ/ (Էյնշտեյնի, Պլանկի, Ջինճսիերաժշտական ըստ կառուցվածքի գործաԲ.` Բնութագրել ճախադասություններն փ այլուն երրորդը՝ մեկը եղել է օժտված ջութակահար,մյուսը` դաշնակահար, պարզ-բարդ, երկկազմ-միակ /հաստատական-ժխտական, որոշակիդեր են խաղացելնրանցգիտականորոնումներում). ռույթի երգեհոնահար, ն այլն/: հարցական-հրամայական համառոտ-ընդարձակ, կապված է/ (ջրի հետ առնչվող առաջինխոշոր գիտականիրադարձությունը ժամանակդ, որը ու «Նվաճի՛'ր քեզ՝ հենց քեզ համար, խնայի՛ր կուտակի՛ր է Արքիմեդիհետ). անտեղի է անցել: Ինքդ նախկինումքեզանիցտարել են կամ էլ գողացել,որն պետք է դիտել որպես մարդկուը/ (հայկականհին ճարտարապետությունը ժամանակիմի մասը եմ համոզվիրայն բանում,որ ես ճշմարտությունն գրում. մասն թյանկուլտուրայիխոշոր երնույթներիցմեկը): էլ անտեղի է մի են, իսկ խլումեն ուժով, մի մասը կողոպտում մեզանից Բ.

1.

՝

,

,

,

.

,

անցնում: Սակայն ամենաանպատվաբերը մեր սեփական անփութությունից առաջացող ժամանակի կորուստն է: Նայիր, խնդրեմ, ավելի ուշադիր. մեր կյանքի առավել շատ ժամանակըմենք վատ գործերի վրա ենք վատնում,ոչ քիչ ժամանակը` անգործության վրա, իսկ ամբողջ կյանքը՝ ոչ այն գործերի վրա, որոնք պետքական են: Կարո՞ղ ես արդյոք դու ցույց տալ ինձ մի մարդու, որը գնահատում է ժամանակը, որը գիտենա` ինչ արժե յուրաէ ամեն ժամի հետ: Հենց քանչյուր օրը, որը հասկանա` ինքը մահանում դրանում է մեր դժբախտությունը,քանի որ մենք մահը հեռվում ենք տեսնում: է: Չէ՞ որ կյանքի նքի անցած անցածբոլոր Այնինչ յնինչ նրա նը ավելի մեծ մասըը մերմեր թ թիկունքում ք Չէ` տարիներըպատկանում են մահվան: Մեր բոլոր ունեցածները, Լուցիլիո, օտար են, մերը չեն. միայն ժամանակն է մերը: Բնությունը մեզ միայն ժամանակէ տվել, որը հեռանում է, գնում է մեզանից: Ոչ ոք հարուստ չի ծնվում: Ով էլ որ լույս աշխարհ գա, մինճույն է, պետք է բավարարվի կաթովու մի կտոր լաթով: Այսպես ենք մենք սկսում, բայց հետո մեզ նույնիսկ թագավորությունն էլ փոքր է թվում: թերություններնիմանալը առողջության ճանապարհի առաջին քայլն է: Չէ որ սեփական թերություններըչիմանալու դեպքում հնարավորչէ նրանցվերացնել: Որքան կարող ես, ինքդ քեզ շատ ջրի երես հանիր, ինքդ քո դեմ հանցանշաններ փնտրիր: Մկզբում հանդես եկ որպես մեղադրող, հետո՝ դատավոր ն միայն ամենավերջում՝ որպես պաշտպան»: /Սենեկայիբարոյախոսականնամակներից/ ,

:

«Սեփական

Վ Շ-158. Ի մի բերելով հոլովների շարահյուսական կիրառությունների մասինձեր գիտելիքները՝շարունակեքբազմակիանդամներով՝ Պ. 1Լ Ուղղական-հայցական հոլովով դրվում են.... Տ. 2. Սեռական-տրական հոլովով դրվում են Պ. 3. Բացառականհոլովով դրվում են.... Պ. 4. Գործիականհոլովովդրվում են... Ճ. 5. Ներգոյականհոլովովդրվում են...

ԱԹ Շ-159. Փ Ա Գտնել շրջուն շարադասությամբ արտահայտված անդամները ն գրել սովորական շարադասությամբ: Բանաստեղծությունը փոխադրելսովորականշարադասությամբ /արձակիվերածելով/,համեմատել ն փորձել բացատրել դրանց նրբիմաստային, հուզարտահայտչական, հնչերանգայինտարբերությունները: Փ Բ. Գիտական, վարչագործառական, հրապարակախոսական, ոճերից որի՞ն է բնորոշ սովորական շարադասությունը, գեղարվեստական որի՞ն՝շրջունը: Լսու՞մ ես վագրիմռնչյունն ահեղ, Հալվու՞մէ սրտիդ սառույցն անարն Սիրույս արնի հրից ու բովից. Դիպչու՞մէ հոգուդափերինքարե Այրող ալիքը իմ սիրո ծովի.

Որին Նինվեում թողիր կամովին... Բիայնո ծովի ա՛փն եմ միտ բերում` Սիրույդ մրրի՛ կն եմ երազում անքուն.

:

է Ամռան արնի տա՛պն ՛պն

Քո

հու՛րն

Եվմարի

ինձայրում ՝

՛ր

րտ

հրդեհըվայրի. տենչիս

ուհտ ԿԱ Արքայուն

եմտենչում են

քնած թե արթուն. սրտիս

,

ք

է խարհը ԱՎԻիտակ արար, լեռներում տե՞րըաշխարհի: նա տակ հակքոձեռքի Բի սիրույդ Բեր, րա յդծովը Բիա րն առյուծնե սիրո

էգ

Արա՛՛,

ն.

ա

)

ր

/Գ.

Էմին/

նախադասությունները պարզ

մ.եռ միհարելնակազնոթյու քերակա ւ կանական ննշել նրանց Դուրս գրել անդեմ ճախադասությունները: Պ. Սնակի

26160.

:

«

Գտնել

ՔՆ

Բ.

Գ.Ընդգծելհարակիցմիավորները: Դ.Ընտրել այն պարզ

ցում է ազան

քանակով որն իր անդամների նախադասությունը, ն վերլուծություն կատարել. մյուսներին շարահյուսական

Բացատրել կետադրությունը: պատկերը: կազմել գծա /սկսած 1903-ից ի վերնա«Նախերգանք» լ ԿԱՔ հաղովածուների զրու Թոմն հզոր թներ», իսկ մյուս կողմից` «հեգ ե

ծի

նհ

մասին

է, որ

3-ից/

ր

Միլ

ողմից` «ոգնորության գրով... հայրենիք». մի կողմից` «ճերշնչվածություն»/«զեռնե՛ր,ներշնչված դարձյալ «վսեմ հաճույք» /«զցրեքպոետիս հաճույքը ձեզանով»/ն բանաստեղծական վսեմ»/,մյուս կողմից` «հին տրտմությունվ̀եհափառդայակ մանուկ օրերիս»

«որբացածհոգի»: եռան..Ուրեմն` ապագա թումանյանաիտությունըպիտի ենթարկվի օրենքներինն ոչ երկրաչափության... կյունաչափության Մնում է ավելացնելու,որ «Հառաչանքը»Թումանյանի միայն մի պոեմի ստեղծածի վերնագիրըչէ. այդ խորագրիտակ կարելի է դնել Թումանյանի ու օրհնություն»-ից, «Հին երգ»-ից «Գութանի առնվազն մեկ-երրորդը`սկսած «Աճուշ»-ն ու «Գիքոր»-ը: հասնելով«Մարո»-ինու «Լոռեւյի Սաքո»-ին,ընդգրկելով համաԹումանյանն ունի նս երկու վերճագիր, որոնք իրենց հերթին երրորդը: երկու են ընդգրկելնրա ստեղծագործության կարող պատասխանաբար «Հառաչանք», Դրանք են «Դեպի անհունը» ն «Հա յրենիքիս հետ»-ը: Ուրեմն` երրորդությունը, այն հետ», այսինքն`դարձյալ «Հայրենիքիս «Դեպի անհունը», որ տեսանք«Նախերգանք»-ում... այն եռանկյունաչափությունը, մեջ մի Եվ Թումանյանի արածն այլ բան չէր, քան իր վիթխարիության ու կյանքի բախտի անմարդկային ժողովրդի յին հառաչանք՝ մեր վերմարդկա ու «Հին տեսադաշտիվրա, մի հառաչանք, որ ծավալվումէ «Գութանի երգից» է /այդ ն օրհնությունից»սկսած մինչն «Հայրենիքիս հետը», եթե ընդհատվում էլ/ ը նդհատումն անընդհատ հառաչանքը/,ապա դա էլ /այդ վայրկենական է մեկ տողում: տեղավորվում որ ունի իր բառեղենարտահայտությունը,

ն

|

Ապրեք երեխեք,բայց մեզ պես չապրեք... ամեն մի անցնող Ե. «Ապրեք երեխեք, բայց մեզ պես չապրեք...». ինչո՞ւ է սերունդիրեն հաջորդողինհենց ա՛յսպես օրհնում... ու է ժամանակներլինել, որ ասեն՝ «Ապրեք երեխեք մեզ պես Ջ. Կարո՞ղ

ել

ապրոք...»--:»

ԲԱՐԴ

ՆԱԽԱԴԱՍՈՒԹՅՈՒՆ

ՕՁ Շ-61. Ա Կարդալ ն առանձնացնել պարզ ն բարդ նախադասությունճերը: Ընտրելհակադրականմեկ զույգ ն բացատրելնրանց քերականականկառուցվածքային,բովանդակային-իմաստայինն ռճական-հաղորդակցական տարբերությունները: Բ. Բարդ նճախադասությունների բաղադրիչ նախադասությունների քանակըորոշել. կարելի՞է բարդ նախադասությանբաղադրիչ ճախադասություններըհամարելլիարժեքճախադասություններ:Ինչու՞: Կան բանաստեղծներ, որոնք մի ամբողջ աշխարհ են վերապատկերում: Մեծ են կոչվում նրանք: Եվ իսկապես էլ մեծ են: Բայց, դժբախտաբար, շուտ `

հնանում, որովհետն, բարեբախտաբար, նորանում է աշխարհը: Կան բանաստեղծներ էլ, որոնք մի ճոր աշխարհ են ստեղծում: Այսպես` բարի ն մենասեր սարդն է գործում իր ոստայնը, ն անմակդիր մեղուն` իր մոմճ ու ակնամոմը: Հետմահու դժբախտներ են այդ կարգի բանաստեղծները. ոչ են, այլն հետզհետե մոռացվում, որովհետն հիշողները միայն հնանում պարտավորչեն ապրել մի աշխարհում, որ անիրական է ն կամ օտար: Կան բանաստեղծներ էլ, որոնք ո՛չ աշխարհ են պատկերում, ո՛չ էլ աշխարհ ստեղծում: Նրանք բացում են իրենց աշխարհը: Եվ սրանք չեն Իսկ եթե ոնանում են, ապա սոսկ մոռացվում, որովհետն չեն հնանում: այնքանով, որքանով հնանում է ճան առավոտը... Պետրոս Դուրյա՛0ն... Սա աշխարհ չպատկերեց:Եվ աշխարհ չստեղծեց սա: Սա բացեց իր աշխարհը, որ իրենից հետո կոչվեց ու կոչվելու է իր իսկ անունով՝ դուրյանական: Այդ աշխա՞րհը: «Բույլ մը նայվածք, փունջ մը ժպիտ», «եթեր մը տրոփ», «եդեմ մը շունչ», ահա այդ աշխարհը... Լուսին կար այդ աշխարհում, լուսին, ռր Դուրյանի ժամանակներում թղթից էր սարքված... Դուրյանի աշխարհում լճակ կա, ն ի՛նչ լճակ: Եթե մի չար հրաշքով գոլորշիանան աշխարհի բոլոր լճակները` Դուրյանի «Լճակ»-ով կարելի է վերաստեղծելդրանք... ...Մեր քնարերգությանՎահագն է նա՝ այն «խարտյաշ պատանեկիկ»-ըր.... որպեսզի կարողանանք արժանի դառնալ նրա «Ամպրոպ մը սաստ», հետնորդըկոչվելու՝ առանց «Երկինքի հիվանդության» հրդեհելու մեր կյանքը /Պ. Սնակ/ արվեստիմեջ ն վազելու «ի բոցոյն...»: Գ. Ինչպես հասկանալ՝«Բարդ նախադասությանբաղադրիչներիկապն այնքան էական է, որքան որ պարզ ճախադասության համար նրա անդամների կապը» /Ս. Աբրահամյան, Ն. Պառնասյան, Հ. Օհանյան, Խ. Բադիկյան,Ժամանակակիցհայոց լեզու, հտ. 3. 1976, էջ 118/: են

1. ա/ Տասնմեկերորդ դարում մի քանի վանականներորոշում են, որ Աղստնի հովտում վանք կառուցեն: բ/ Տասնմեկերորդ դարում մի քանի որոշում են Աղստնիհովտում վանք կառուցել: վաճականներ 2. ա/ Հնուց ի վեր մարդիկ ձգտել են հասկանալ ծերացման բուն պատճառները, որպեսզի կարողանան իրականացնել երիտասարդությունըկրկին ի վեր մարդիկ ձգտել են վերադարձնելուհավերժականերազանքը: բ/ Հնուց հասկանալ ծերացման բուն պատճառները` երիտասարդությունը կրկին վերադարձնելու հավերժական երազանքն իրականացնել կարողանալու

համար:

շա տշատ ծերունուց, շա՛տ տխուր

Այն պատմությունը,որ ես լսեցի դժբախտ էր: բ/ Դժբախտ ծերունուց լսածս պատմությունը շա՛տ,

3. ա/

խու

ր:

-

լ

մինչն

էր, Մենդելենը, որ պատկառելի ու հանրահռչակպրոֆեսոր ականջներըսիրահարվելէր իր ուսանողուհուն:բ/ Մենդելենը՝ պատկառելի ուսաու հանրահռչակ պրոֆեսորը, մինչն ականջները սիրահարվել էր իր 4. ա/

նողուհուն:

|

Ա Շա. Ա Գիտական տարբեր աղբյուրներիցընտրել 5-ական բարդ որոնցբաղադրիչնախադասությունները նախադատություններ, կապակցված են` հատուկ բառերով/զոդվածականկամ նշույթավոր/, սպասարկու ա/ բ/ առանց սպասարկուհատուկ բառերի/շարահարությամբկամ աննշույթ/: Բ. Զոդվածական կապակցություններում նշել սպասարկու բառերի Պարաբերականների,մենադիր ն կրկնադիր համադասականն ստորատեղը: դասականշաղկապների/

-

:

(8 Շ-162. Բացատրելզուգահեռ ճախադասությունների կառուցվածքային, քերականական,ոճական տարբերությունները:Ուշադրություն դարձնել քանակին: ստորոգումների

(Ա, Շ-164.

Վ

կազմել ն՛ բարդ համաՏրված զույգ ճախադասություններով ն՛ ճ ախադասություններ: ստորադասական դասական, բարդ Լ ա/ Հենրիխ Հերցը դարձավ համաշխարհային փառքի արժանացած գիտնական:Ֆ Հ բ/ Սաստիկ վշտացավ նրա խառատագործության ուսուցիչը: 2. ա/ Գիտության երկարատն պատմությանընթացքումշատ հայտնագործություններեն արվել: Ֆ Փբ/ Յուրաքանչյուրն ունեցել է իր ճակատագիրը,իր սեփական կյանքը: 3. մանը կաթիլներթափվեցին: Ֆ ա/Անձրնի Փր/ Մենության թախիծը թակեց դուռս: 4. ա/Այսգիշեր գարնան բույր կար օդում: Ֆ Փբ/ Ձմեռը հալվող ձյան տեսքով լալիս էր մայթերի վրա: ,

Ա Շ-165. Ճ Թե, մինչդեռ, եթե....ապա, թե չէ շաղկապներովկազմել թե՛ ն թե՛ ստորադասական ճնախադասություններ: համադասական

Հիմա նստած եմ գրասեղանիառջն, ն դու, երկիր Հայաստան, աչքերիս խորը, հիմա` լցված ձնհալի հայելու մեջ ես: Քո ձորերը՝ ոլորապտույտ, հարաբերությունները, շարահյուսական որոշել նրանց բաղադրիչների հազար թներովգրկել են քեզ: Քո տեղից, հազար է այդպես՝ որ Ձորեր, ու միջոցները:Ինչո՞վ տարջրերով: եղանակներն արտահայտման վերջիններիս թն թնի տված «Բերդ պարն» էին բռնել արեգակի հետ. լեռնաշղթաները բաղադրիչնաբարդ ճախադասության բերվումպարզ նախադասությունը թաշկինակի փոխարեն ամպի ճերմակ ծվեններն էին խելահեղ թափախադասությունից: հարում: կառքերիաղմուկի Կարկատած,բայց մաքուր բաճկոնովփոքրիկ տղան Ինքնաթիռըխուսանավումէր քո սարերը, Հայաստա՛ն.կանգնածեն նրա վրա՝ սալաքարի թաց սայթաքում միջով քայլում էր Լոնդոնի փողոցներով, երկնայինճանապարհին: Մարերը՝ պրկված բռունցքներիպես ցցված դեպի Մայքլ Ֆարադեյն էր՝ կրծքին պինդ սեղմելով գրքերի կույտը: Քայլողը եմ մտածում՝ եթե երկինք: Սարերը` քարակոփ: Մարերը՝ գանգուրների մեջ արնի շողեր Հաճախ աշակերտը: կազմարարի Ռիբոյի գրախանութի քամող: Սարերը` աշխարհի արնածագըառաջինըտեսնող ասենք, կոշկակարիմոտ, եթե Ֆարադեյնաշխատերոչ թե կազմարարի,այլ, Ինքնաթիռը լողաց Սնանի վրայով: Սնանը ափեափ ծնծղաց, ն մտահրաշալիքների մասին պատմող չկարդար մադամ Մարսեի՝ բնության մեծ «Աշխարհի ջրերի կողքին աճձրնի մի կաթիլ է: Անձրնի մի կաթիլ` ծեցի. Դնիին՝ սըր Հեմֆրի Գրքերը, եթե չտեսներ իր պաշտելի կուռքին նա չէր երկնքից` դրա համար կապույտ, դրա հետ արնափայլ, բայց պոկված Ոչ, նրա ճակատագիրը.... կարող քիմիկոսին,ինչպե՞սկդասավորվեր ծիածանովլեռներնիրար կապող: «Ծովը հայոց»: Եվ ծով էր՝ արնն էր սուզվել մեջ ապրում էր հանճարը չդառնալ հետազոտող. փոքրիկ կազմարարի ջրի մեջ ն չէր հասել հատակը, լողում էր, որ չխեղդվի... նման արնը ձգտող անզսպելի ծիլին, որին նույնքան տկար, որքան ն հզոր` Քո երկնքի կապույտ հերկում արն կար ցանված, ն կար ճերմակ-ճերմակ չէր կարելիպահել հատիկի մեջ... ն մագնիսականության Բայց քեզ, Հայաստան, քեզ վերնից չպետք է նայել: Պետք է կանգնել ա մպ... ...Ըստ էության Ֆարադեյը էլեկտրականության ու է ծուռումուռ լաբորատոր կածաններից քո ձորի ափին ն գլխապտույտ ունենալ: Պետք կանգնել քո սարի փեշին ու վերաբերյալ գիտությունը նեղլիկ ու ծայրը... չտեսնել եզրին է կանգնել չտեսնել գագաթը: Պետք ծովի որ ձգվումէր դեպի 20-րդ դար... դուրս բերեցմի լայն ճանապարհ, փոքր ու մեծ իմ Ինքնաթիռում ես ավելի լավ հասկացա «Դու ո չա գրել սրտի ո ւ դուրս բառե Հասկացա, սր որ դու Հայաստան» իմաստը:ը: Հասկացա, (ք Շ-167. » Ավ. Իսահակյանի «Աբու-Լալա Մահարի» պոեմից ն դրանցում մե չա ասույթները /կամ ասույթի արժեք ունեցող միավորները ն (8 Շ-166. Կարդալ տեքստը, առանձնացնել բարդ նախադասությունները

՛

առանձնացնել բարդ

կառուցվածքունեցողները,որոշել բաղադրիչնախան բացատրել նրանց ճանաչողական

դասությունների հարաբերությունը, արժեքը: դաստիարակչական ԲԱՐԴ

ՀԱՄԱԴԱՍԱԿԱՆՆԱԽԱԴԱՍՈՒԹՅՈՒՆ

ւմՀ աի

փ եի աշխարհի

Գեղարվեստականգրականությունիցդուրս գրել 5 բարդ եղանակըշարաորոնցումկապակցման նախադասություն, համադասական առանձնահատկությունմերը՝ հարություննէ: Բացատրելկապակցման ա/ իմաստայինկապը (Ա

Շ-169.

բ/հնչերանգը տեսակորոշակիգործառույթը: կառուցվածքային գ/բայ-ստորոգյալիեղանակաժամանակային նախադասւթյունների (ք Շ168. Ա Կարդալ նորոշել տարբերությունները: յյին-քերականական ճրանցկառուցվածքա ները,բացատրել նշելով (Ա Շ-170. Բազմակի ենթականերովն բազմակի ստորոգյալներովնախաճախադասությունները՝ Բ, Առանձնացնել բարդ համադասական տարբերությունները: գրելն բացատրելկառուցվածքային դասություններ հատկանիշները:Ընդգծել նրանք, որոնցում կառուցվածքային առաջ է, կա՛մ անհնար կա՛մ դիրքերիփոփոխությունը ճախադասությունների Ա Շ-171. Հիշել ն գրել բանաստեղծական հատվածներ, որոնք բազմափոփոխություն: է բերումիմաստային Քո երկնքի են, ն որոնցում կապակճ նախադասություններ համադասական երկնքում: բաղադրիչ բարձրիկ քո էր լողում Կես ժամ առաջ ինքնաթիռը բառերով: է ամպ: թե՛սպասարկու ն ցումՌիրացված թե՛ շարահարությամբ, ճերմակ-ճերմակ կապույտ հերկում արն կար ցանված, կար

բաղադրիչ-

նշա-

քաղաքական ն յզմնույթը խոշոր մտածողների գրական-հասարավլական, գեղեցիկ ձնակերպված, սեղմ կ ողմից նավոր գործիչների Է

(Ա Շ-172. Գրել 2-ական բարդ համադասականճախադասություններ, որոնցումնշվում են՝ ա/ համաժամանակյա, կատարվողգործողություններ, այսինքն՝միաժամանակ գործողություններ: այսինքն՝հաջորդաբարկատարվող բ/տարաժամանակյա,

րրա արտահայտված

սկզբունքր... են, բարոյախրատական լից մտքեր ու դատողություններ ն, Խոսքի արժեք» /Պ. Պողոսյա անժխտելի ու դաստիարակչական ճաչողական ն ոճագիտության հիմունքներ,2, 1991, էջ 211/:

մշակույթի

'

այնու-

Իսկ, սակայն, բայց, այլ, մինչդեռ,այնինչ, ապա, բայց ն այնպես, ամենայնիվ, ոչ թե, այլ ոչ թե, ոչ թե....այլ, ն ոչ թե 5.4. այսինքն,այսինքն թե, այն է, ասել թե, իմա՛

լրացնել ն՛ տարժամանակուՏրված նախադասությունները բաղադրիչ-նախադասուարտահայտող ն. համաժամանակություն թյուն, ալուսյան իր մեղեդին...։ ւմ կա թոչունը Առավոտյան թյուններով,օր.՝ է »1. Առավոտյանթռչունըկարդում արշալուսյանիր մեղեդին,իսկ հողի շուրթերիցծորումէ հորովելը: աշխատավորի »»2. Առավոտյանթռչունը կարդում է արշալուսյան իր մեղեդին, իսկ գիշերայինլուսատունարդենլքել էր երկնքիտարածքները:

5.3.

լամպերի...: ձյուն չի գալիս...: բ/ Սիանգամից : գ/ Օդի մեջ ճռվողումէին արտույտները...

կապակցությամբբարդ համադասակա Կազմել միավորական համաժամանակյա հարաբերուորոնցումդրսնորված ճախադասություններ, 3 ընդհանուրժամանակներիցյուրաքանչյուրով` թյունըարտահայտված լինի ներկայով,անցյալով,ապառնիով:

(Ձ Շ-173.

ա/

է

գրականությունիցընտրել «իսկ» շաղկապով Գեղարվեստական որ մի այնպիսի նախադասություններ, կապակցվածբարդ համադասական /3/, են մյուս ներհակականհարաբերություն արտահայտում դեպքում (8 Շ-177.

Գիշերային մթության մեջնեղլուսամուտից երնում է լուսն. աղոտ ստղերը՝

ոլորտում... : գ/

ա

առ-վառ

դեպքում՝հավելական/3/: (Ձ Շ-178.

ծաղիկնե

ուրում

էինեթերային

-

Շուտով բնությունը կարթնանա ձմեռային խորը քնից...

ա

Շ-174.

:

որոնցում Կազմել բարդ համադասականնախադասությունմեր, կապակցվում ե ն՝ ն ախադասությունները բաղադրիչ (8

՞-

ն տարենթակա հմֆիավորյալ/

Գտնել ընդհանուրենթակայով համեմատել դրաճք ն բացատրել ճախադասությունները,

Շ-179.

մեկը...մեկը, մեկը...մյուսը, ոմանք...ոմանք, սա....նա, առաջինը... ն շատը...քիչը կապակցություններով: երկրորդը...երրորդը կետադրակամ.յուրահատկությունները: ն այնպես, ն կառուցվածքային-քերականական, այլ, մինչդեռ, այնինչ, ապա, բայց սակայն, բ/ Իսկ, բայց, մեր բլրի կատարիցգրկելու չափ Ժայռերի շղթան ձգվում էր ն ոչ թե, այլ ոչ թե, բայց ոչ, սակայն, այնուամենայնիվ, թե չէ, եթե ոչ, մոտիկ էին երնում հեռուն ու հեռացողը: Վահանը հափշտակված,անէացած ն արտաշաղկապներով: եթե...ապա ինքնաբերաբար ճայում էր` հայացքը դարձնելով շուրջբոլորը, ու Մթին գ Այսինքն, այսինքն թե, այն է, ասել է /թե/,իմա', այլ խոսքով,մի խոսքով, սանում Հ. Թումանյանի «Փարվանայից». «Բարձրագահ Աբուլն ն ուրիշ խոսքով, այլ կերպ ասած, այսպես ասած մեկնականշաղկապներով է դեպի Աբուլ լեռը, գագաթները սարեր...»: Հոգնաբեկ արնը թեքվում կ ապակցություններով: շաղկապական հրդեհվումեն ն դժգունում,անրջային կիսալույսերովկամաց-կամացիջնում մյուսի դ/ ուստի /ն/, ուրեմն/ն/,ն այդ իսկ պատճառով,/ն/ դրա համար, դրա համար է մթնշաղը, ն տներում վառվումեն նավթի ճրագները: Աստղերը մեկը են վառումՄբուլի վրա, էլ, որը...որը կապակցություններով: հետնից շողում են ու փայլփլում,հովիվներըխարույկ լռություն խորախորհուրդ ամենուրեք երեկոնգիշեր է դառնումխավարչտին, մասերն ընտրել ն ԱԱ Շ-180. Առած-ասացվածքներիհամապատասխան ու լճից շվշվում է տիրում.միայն ձորի առուն է մըմնջում՝նիրհի մեջ սուզված, իրար միացնել: Ստացված բարդ համադասականկառուցվածք ունեցող է զեփյուռիմեղմ սրինգը: իմաստաորոշել բաղադրիչ-նախադասությունների ճախադասություններում է տեղադրել կարելի շաղկապ որոնց յին հարաբերությունները.ինչպիսի՞ (Ա Շ-175. Կազմել բարդ համադասականճախադասություններ, է՝ յուրաքանչյուրիկազմում: իրացվում կապակցումճ յունների բաղադրիչ-նախադասութ. 4. գրքի պակասից՝հոգին: Ֆ բայց, ն, ու, էլ, ճան, նս, այլն, մինչդեռ, սակայն, 71. Ալյուրը մենք մաղեցինք ա/ մենադիր շաղկապներով «« փախլավանուրիշը կերավ: Ֆ» ՛2. Գելն ամպ օր կուզե ի իսկ, կամ, ն կամ, կամ թե չէ Հ գողը՝ ...մութ գիշեր: Ֆ «3. Շները կռվեցին /ն՛....ն., թե՛....թե՛,կա՛մ....կա'մ,ո՛չ...ո՛չ, է՛....էԼ/ բ/ կրկնադիրշաղկապներով 4- չհասկացողին՝հազար ու մին: մեռնում է թե ոչ մարմինն //՛4.Հացի պակասից /ոչ միայն...-այլ նան, ոչ միայն....այլն, գ/ զուգադիրշաղկապներով Հ ո՛չ տատասկից՝ թուզ: «/՛5.Գիտունիհետ քա՛ր բաշիր Ֆ ոչ....ապա, եթե....ապա/: եթե ...այլ, «" անգետիհետ փլավ մի՛ուտիր: Ֆ 4/6. Ո՛չ փշից խաղող կքաղվի « անցորդիգործը հաջողվեց: Ֆ ասա 7. Հասկացողինմին բաղադրիչ (Ա Շ-176. Բարդ համադասականճախադասություններում են ա/

համադասական

հեռուն, բայց

ւ.

-

'

՛

իմաստային ինչպիսի հարաբերություններ ճախադասությունների հետնյալ խմբերը: շաղկապների կանխորոշում ոչ միայն....այլն 1. նու իսկ, նս, էլ, ճան, այլն, ն....ն, թե...թե, ռչ....ոչ, Հ.

2.

կամ, ն կամ, կամ....կամ,կամ թե, կամ թե չէ

Մ

(Ա Շ-181. Ինչպես են ավարտվումբարդ համադասականկառուցվածք ու խրատները: ունեցողհետնյալ ասացվածքներն -» է ջուրը: Ձուկըջրումէ ապրում,... Ձուկըջրումէ ապրում,բայց պղտորում «7. է Թրի կտրածըկլավանա.....: «7 Լ. Քիչ ուտելը մարմճին օգուտ, 8. ճշմարիտ խոսքը գեղեցիկչէ, ...: //՛2. Օրենքըպահի՛ր, ...: «9. Տասը չափիր, ...: 3. Իմաստունի հետ քար քաշիր, ...: «՛10. Բարեկամիհետ քեֆ արա....: 74. Ցերեկը աչքեր ունի, ...: 711. Թոկի երկարն լավ, ....: //5. Ուշ արի, ...: է (12. Արա՛ ինձ համար, ..: //6. Առարկայի նորն լավ, է ԲԱՐԴ

ՆԱԽԱԴԱՍՈՒԹՅՈՒՆ

ՍՏՈՐԱԴԱՍԱԿԱՆ

Ա Գտնել ստորադասական հարաբերությամբկապակցված ո՞ր բարդ ճախադասություննէ կոչվում ստորաճախադասությունները.

աա Շ-182.

դասական: Բ. Առանձնացնելերկբաղադրիչ բարդ Մ.

ստորադասական նախադասությունները,մեկգծովընդգծելգերադասբաղադրիչը,երկուգծով՝ստորադասը: ու իմաստային տարբերուԳ. Բացատրել նրանց կառուցվածքային մեջ: նախադասության բարդ դերը շարահյուսական թյունները,յուրաքանչյուրի ն մնում է օձը: Ինչո՞ւ եղել խորհրդանիշը էլ բժշկության Մինչն օրս հատկապես նա է փաթաթվածԷսկուլապի թասին, ի՞նչ նշանակությունունի մեզ հասած բազմաայդ խորհրդանիշը:Ժողովրդականբանահյուսությունից

միտքնարտաճախադասությունների (Ձ Շ-183. Ց Տրված համադասական

հարաբերությամբ:Որոշել բաղադրիչ ճախահայտել ստորադասական բնույթը: հարաբերության դասությունների անձրն սկսվեց. մեր անուրջներըմի պահ անէացան: Փ Տեղատարափ

բարձրանումէ Բարձրաբերձլեռների կատարներիհետնից դանդաղորեն ճառագայթներով ողողվում արնի ոսկեզօծ գունդը, ն ծիածանիբազմերանգ մակերնույթը: է լճի հայելանման մեկը՝ Օ Սբանչելի հանգստավայրէ մեր հայրենի գողտրիկանկյուններից սառնորակ ա ղբյուրները ծառերը, Ծաղկաձորը.պտղավետայգիները,վայրի են տալիս ծաղկածիծաղ այս ջինջ ու կենարար օդը դրախտայինտեսք վայրին: Փ Մենք այգի հասանք. արնն արդենգլորվելէր ծառերիկատարներից: մի մարդ. Փ 1980 թ. Ամերիկայումդեպի տիեզերքթռիչքի էր պատրաստվում Փ

:

ճա հայ

էր:

Փ Եվ ինձ պետք չէ

այգիներկային /ՊՍ/:

անտառ

դրախտ կամ եդեմականայգի. Քաղաքամերձ

ն

նախաՏրված տեքստից դուրս գրել բարդ ստորադասական հարցակապակցվածները շաղկապներով առանձնացնելով դասությունները՝ (1

Շ-184.

տարբերակելովշաղկապակցվածներից` դերանուններով հարաբերական /ընդգծված գիտանունճնախադասությունները կապականն հարաբերական ն դարձնել ուշադրություն է օգտագործել/ ները առաջինը Մ. Աբեղյանն յուրահատկություններին: նրանցկիրառական մեջ համեստ չղջիկը հռչակված է գրականության Գիտահանրամատչելի որովհետնզարմանալիճարպկությամբ իր լոկացիոնընդունակություններով, ոչ մի խոչընդոտի: բռչում է մթությանմեջ ն իր ճանապարհինչի բախվում է չղջիկը կարողաինչպես թե է այն, վաղուց հետաքրքրել Գիտնականներին դիպչելու թռչել մթության մեջ: Սկզբում ենթաճում առանց խոչընդոտների Ստուգելու համար դրում էին, որ նա չափազանցսուր տեսողություն ունի:

թիվ առասպելներօձերին ներկայացրել են խորհրդավորքողով պարուրված, դրանց վերագրվելեն մարդկային հատկություններ՝ իմաստություն,կախարէ, դանք: Բոլոր օձերին համարել են թունավոր, չնայած, ինչպես հայտնի են Օձի 700-ը: միայն տեսակներից իրոք թունավոր օձերի 2500 պաշտամունքըհատկապես մեծ չափերի է հասել Հին Հունաստանում: Մեզ հասած հնագույն պատկերներից գիտենք, որ օձը հույների համար առողջությանն բժշկության խորհրդանիշէր: Պատահական իմաստության, ն Արդյունքները ն՛ առողջության աստվաբռնեցին մի չղջիկ, որի աչքերը կապեցին բաց թողեցին: չէ, որ ն՛ իմաստությանաստվածուհի Աթենասը, կեր էր անգամ նա դիպչում, չէր բանի մի են ոչ ապշեցուցիչ էին, քանի որ ծուհի Հիգիենան, ն՛ բժշկության աստված Էսկուլապը միշտ պատկերվել զրկված հնարավորությունից լսելու ականջները, ճարում: Բայց երբ կապեցին օձերի հետ: Այդ կենդանիներիբուժիչ հատկություններիմասին համոզվածութռչել նան այն դեպքում,երբ օձը չղջիկը անճար դարձավ... Չղջիկը չկարողացավ փաթաթված մեծ գավաթին է շարունակ դարեր որ եղել, այնքան թյունն էր, որ չղջիկը ինչ-որ Ակներն բացեցինականջները,բայց կապեցինբերանը: ծառայել է որպես բժշկությանխորհրդանիշ:Անգամ օձի խայթոցը համարվել է տարակողմնորոշվում էլ միջոցով ն չէին անլսելի ձայներ է արձակում, որոնց է աստվածների կողմից թելադրված, որոնք վեր էին օրենքներից որ չղջիկը տվեցին, ցույց ու հետազոտությունները մի ծության մեջ: Դիտումներն պատժվում: Երբ Եգիպտոսի թագուհի Կլեռպատրան գերի ընկավ, է հասնում հաճախականությունը որոնց է ուլտրաձայներ, ու արձակում մահացավ նրա թունավոր միջոցով բերել տվեց ակնոցավորօձ գյուղացու է համեստորեն "50 կՀց-ի, ն որոնք մարդը չի լսում: Չղջիկը կարողանում օձի խայթոցից: Հավանաբար Կլեռպատրան գիտեր, որ ակնոցավոր ն հետո ն օգտագործելուլտրաձայներարձակելու ընդունելուիր ընդունակությունը, չի մարմինը այլանդակվում... խայթոցը սակավ ցավոտ է, մահվանից են` որոնքլրացնում որը լրացնումէ նրա մյուս զգայարանները: Դ. Տեքստումգտնել ստորադաս նախադասություններ, նույն ձնով էլ Այնպես, ինչպես չղջիկն է օգտվում արձագանքից, ա/ գլխավորեզրի այս կամ այն որոշակիանդամին. նույն ձնով թռչունը, գվաչարո է հարավամերիկյան բ/ գլխավորեզրիմի խումբանդամների/որոշակիբառակապակցության.մթության մեջ թռչում ռադիոտեխնիկա /Հետաքրքրաշարժ դելֆինը: մեջ: խոչընդոտներէ հաղթահարում իր ընդհանուրամբողջության գ/ գլխավորճախադասությանը՝ "

(1 Շ185

ստորադասական

Գ րաների

,

կապակցունն իր է` մ

/որ, թե, եթե, մին շաղկապներով ա մենադիրստորադասական

է

մինչն, մինչն

:

(Ա

Շ-188.

ճախաբարդ ստորադասական Տրված նախադասությունները

Գն մեկ Աման մայորի ան ժայռի ստվերումդողդողումէր դալուկ մանուշակը:

ապաթեկուզ Գիտնականներնզգայուն կերպովունկնդրում Տիեզերքիզարկերակը: Բան ակերով րր Կն: որ» աք սրտի որովհետն որ....ուստի, ուստի. ո պահին մեկի մտքով չանցավ չափել առաջինտիեզերագնացի ակա 0/ անի 3. ն/ երբ ինչքան, ինչպիսի /ով ինչինչպես ո երական երանուններով Կ "28 Հն Ցանդերը /գերմանացիհրթիռագետ/իր զավակներինկոչեց որտեղ, ուր.../: 1.

2.

ի

Ծերուկ

են

ոչ

ո

ԵՐԻ

ծ

զարկերը:

Ֆրիդրիխ աստղերիանուններով՝Աստրան Մերկուրի:

որքան,որչափ, ն որ շաղկապի՝ թարմատարի դերանունների դ/ գ կետումնշվածհարաբերական է կապակցական դերից: զ ուրկ /վերջինս կապակցությամբ որ,

4. .

-

(1

Շ18ճ.

որոնցում նախադասություններ, (ք Շ-189. Կազմել բարդ ստորադասական կաղապաիրացվումէ տրված հարաբերյալ-հարաբերական կապակցումն երկակիգործառույթը: րով: Բացատրելհարաբերականների

գլխավորները: Մերը՝ավելացնելով

Ամբողջացնել նախադասություն

է սարերի հետնից,--Ա-ը--: Հենց որ արնը բարձրանում է սարերիհետնից, Երբ արնը բարձրանում Թեն արնը բարձրանում է սարերիհետնից, --Ա-0--: է սարերիհետնից, --0-Ա-: Քանի որ արնը բարձրանում է սարերի հետնից,--Է-ը--: Մինչ արնը բարձրանում ---ը--: է Եթե արնը բարձրանում սարերիհետնից, է հետնից, --0-0--: Չնայած որ արնը բարձրանում սարերի է հետնից, սարերի -Ո-ը--: բարձրանում արնը Ինչքան

--Ա-0--:

ե

(Ջ Շ-181.

արն

Անակ ».

Սայրն աշխար

չ

4.

է

լինում,քանի որ

րմ Մ

5. Մայրն չխ Ի աշխարհով

մեկ

'

-րր...

չնայած /որ/ --Ա-0--: ո աշխարհով մեկ նում, չչմայ 6. Մ Մայրն

է

'

-

է

է

--Ա-Ա--:

--0-Ա--:

|

«Փառքն էլ է զոհեր պահանջում»: Եթե խոսենքփառքինհետապնդելու մասին, ապա այստեղ Էյնշտեյնը խաղացելէ ոչ թե որսորդի,այլ որսի դեր: տեսությանհեղինակը՝20-րդ Բոլորը համոզված էին` հարաբերականության է: Էյնշտեյնը լքում է Գեր1933թ. դարի Կոպեռնիկոսը, ժամանակի հերոսն Գերմանիայի դատարկ էր Նա ապրում Հիտլերն էր` հաոզմա մանիան: ստա մոքսի վրա, իսկ մարդու համար պարզ էր՝ ստամոքսը քաղաքականության մեջ վատ խորհրդանիշէ: Ասում են՝ երբ գերմանացիխոշորաէ գույն մաթեմատիկոսԴավիդ Հիլբերտին հարցրել են, թե տուժե՞լ արդյոք ԱՍՆ գիտճականների՝ հրեա մի քանի Էյնշտեյնի Պրուսականակադեմիան է. տեղափոխվելու պատճառով, նա համարձակ պատասխանել «Ո՛չ, չի՛ տուժել, այն պարզապեսդադարել է գոյությունունենալուց»: ուժի պտուղը` նորագույն Էյնշտեյնը վախենումէր, որ բանականության ռումբի վերածվելն ատոմային էր կարող ֆիզիկան,յուրաքանչյուր վայրկյան է լինելու ճան ինքը, է` մեղավոր Նշանակում գլխին: պայթել մարդկության առավել նս: Հայտնի է` այս շրջանում է սկսվում նրա ակտիվ պայքարը հանուն խաղաղության:Մեծ գիտնականըխորապեսկարծումէր` ատոմային ռումբի գյուտը մարդկության համար ավելի վտանգավորչէ, քան լուցկու գյուտը. խոհեմաբար օգտագործեն`առաջընթաց կապրեն: «Մարդկության |

ն

--0-Ա-:

Մայրն աշխարհովմեկ լիճում, թե որ --ը-Ա--: 8. Մայրն աշխարհովմեկ է լինում, ինչը 9. Մայրն աշխարհովմեկ էլինում, ինչպես--Ո-ը--: մեկ է լինում, ձիճչդեռ՞ --Ա-0--: 10. Մայրն աշխարհով ոը. 11. Մայրն աշխարհովմեկ լինում, թե ինչ է է 12. Եթե մայրն աշխարհովմեկ լինում, ապա մեկ լինում, սակայն--0-0-: 13. Թեկուզն մայրն աշխարհով

7.

Շ-190. Ա Գտնել

ծ

ԲՈՐ

--0-Ա--:

»

որա հարութ

8. Մայրն 3.

Ր

կապակցվածկախյալ խԽխտորադա շարահարությամբ հնչերանգինն բաղադրիչ դարձնելով ուշադրություն ճախադասությունները՝ արեղանճակաժամանակային բայ-ստորոգյալների նախադասությունների Հատկապես ո՞ր ոճին է հատուկ շարահարականկա(Ը

ճշադակություը: արորը նրբ

աշխարհովմեկ է լինում, եթե --Ա-Ա--: Մայրն աշխարհովմեկ էլինում, հենց /որ/--0-ը-: Մայրն աշխարհով մեկէ լինում, որովհետն--(-ը--:

զբեղի» աԱ» ր այնչափ, որչափ...:

«ինչը, որ...:

ն բացատրելկապակցող նշույթԼրացնել ճախադասությունները

ԼՄորը անովմեկ լինում, .

...այն /է/, ինչ...: »...այնպես, ինչպես...:

»

--ը-ը--:

ից ձրանում է սարերի րերի հետնից,

էթեարնըբարձրու

Ինչ

այնպիսի..., ինչպիսի...: »...այնտեղ, ուր...: » ...այնքան, որքան...: »

»...նա, ով...:

է հետագա զարգացումը,- գրում է Էյնշտեյնը,- կախված նրա բարոյական Բայց ն մակարդակից»: այլ ոչ թե տեխնիկայիզարգացման

հիմունքներից,

ն այնպես ատոմային ռումբը պայթեց Հիրոսիմա Նագասակի քաղաքների ստվերի նման կախված է փաստը Այս եկել: ն վերջն վրա, թվաց` աշխարհի նա ն ցավով է եզրակացրել՝ մնաց Էյնշտեյնի կյանքի վերջին օրերի վրա, Ասում են՝ այս կոճակը: մատն է սեղմել ատոմային ռումբի հենց գիտնականի՛ կրակի մարդկությունը որ է գրել, Էյնշտեյնը տպավորությանտակ ստեղծել, ն չի ոչինչ հետո բանական դեռնս հայտնագործությունից կտանիկործանզգուշացրելէ՝ ատոմայինզենքի մրցավազքըմարդկությանը մարդիկ կկռվեն քարե ման, ն չորրորդ համաշխարհայինպատերազմում (Ըստ Ս. Ավետիսյանի/ զենքերովու մահակներով: զոդվաճախադասությունների Բ. Գրել շարահարությամբ կապակցված ծավոր տարբերակները: ՛

-

ստորադաս Գրել,եճթակայական

բարդ կապակցությամբ բայ որում գերադասճախադասության ճախադասություն, ստորադասական

աԱ Շ-91.

Ա

ստորոգյալը՝

ա/ չեզոք սեռի է /թվալ,լինել, պատահել,արժենալ, մնալ.../

ենթակայինկամ գոյականով (8 Շ-193. Գտնել գլխավորնախադասության ճախադասությունորնէ անդամիլրացնող երկրորդական արտահայտված երկրորդական բացահայտիչ ները, որոշել բնույթը /ռրոշիչ, հատկացուցիչ,

Առանձնացնելորոշիչ ստորադաս ճախադասությամ նախադասություններ/: ն յին հատկանիշները: նշել կապակցությունները կառուցվածքա Մեսրոպ Մաշտոցը, որ մեծերի մեծն է, ծնունդների ծնունդն է, միշտ. մահերով անցած մեր ժողովրդի համար ծնունդ է առհասարակ:Մեսրոպի ն ծնունդը ծնունդն է Վարդանի, ծնունդն է Մովսես Խորենացու Շիրակացու, ն Սայաթ-Նովայի, ն Քուչակի ճարտարապետի, Մանվել Նարեկացու Թումանյանի ն Կոմիտասի,որ ձայնն է Հայաստանի՝զուսպ, խոր,առնական, է Չարենցի, որ բայց փխրուն, տաք, կարոտած, լի հառաչանքով...: Ծնունդն ասես ծնունդն է մի ու թափով հրաբուխային իր ընդգրկման ընդվզման վիթխարամիլիոն,հզոր ժողովրդի,. Թամանյանի, Մարտիրոս Սարյանի, Վիկտոր Համբարձումյանի, Պարույր Սնակի, որ իր փոքրիկ, սրտաչափ աշխարհի խորհող մեծերին, իսկ սենյակում հեռուներից բերեց-բնակեցրեց

Հայաստանը՝ երբ գնայ աշխարհի հեռուները, իրենով տարավ-ներկայացրեց ու իր մանուկ երազներով... Ծնունդն է նրանց, իր բիբլիականիմաստությամբ են ովքեր ապրում են ա՛յն երկնքի տակ, որտեղ աստղերը խոսում

Համբարձումյանիլեզվով... կամ զգացական իմաստներարտահայտող մեր հոյակերտտաճարներն խորտակեցին բ/ ասացական,հասկացական Ժամանակնու պատերազմները են այն ծափերը, որ Արտաշատի է /ասվել, պատմվել, հաղորդվել, զեկուցվել, սեռի ու մարել-կորել չեզոք Վաղուց ոստանները: կրավորակերպ հրամայվել, պալատականկամարներիտակ դղրդումէին ի պատիվԱրտավազդարքայի իմացվել, հասկացվել, զգացվել, հայտարարվել, կարգադրվել, ելնէջների մեջ, որ հեղինակած թատերախաղի:Օտարամուտ երաժշտության որոշվել, պահանջվել.../ են հորովելաշունչ մեր ստորոու ծորուն, հաճախ խառնվել-խամրել մեղկ էին գ| բաղադրյալ ստորոգյալ է՝ կազմվածածական կամ գոյական ու մատենագրուերկաթագիր բանը, մեր բառն խոսքը՝ մեղեդիները:Եվ միայն են հանդես գալ հետաքրքիր, ցանկալի, գելիից /որպես ստորոգելիկարող որ կար: ինչպես այնպես, ու բանաստեղծությունը, մեզ հասել է տաղն մեր թյունը, օրենք, կարգ, գերադասելի,նախընտրելի,ճշմարիտ, ցավալի, ցանկություն, է որ քարից էլ ամուր է դառնում,երբ գրվում տառերով, բա՛ռը, հայրենի Բա՛ռը, զարմանքն այլ բառեր: Բա՛ռ, փաստ, օրինաչափություն, երբ իրենով կազմավորվումէ տող, պատում, բանաստեղծություն: Բ. Ենթակայական կախյալ բաղադրիչունեցող ճախադասություններում ծանրաթաթ տրորի հարվածով,չե՛ս բաբանների հայրենի բա՛ռ, որ չե՛ս փշրի է ոչ: Ինչո՞ւ: Ի՞0չ է գլխավոր բաղադրիչըենթակա կարո՞ղ ունենալ, թե՞ փղերիսմբակներիտակ, չե՛ս պոկի հինավուրցվանքիպատերից... Արդ, մնաց ճշանակում«ձնականենթակա»արտահայտությունը: մեր դպրության ոսկեդարը` ոսկի, մեր բյուրեղյա Նարեկը անփշրելի, անկողոպուտ:Սնաց ն մճալով՝ մեր մեծագանձտաղերգությունը՝ միջնադարյան միտքը,մեր սիրտը, մեր բարձրագնա (Ձ Շ-192. Ա. Գրել ստորոգելիկախյալ կապակցությամբբարդ ստորաէությունը՝ աշխարհինմեր տարավ-բացեց որ կախյալ եզրը մեկ առարկայաէ այն ամենը, ինչ այնպես, միշտ. երազել է արդարն որ ճախադասություններ հոգին, մեր լի, որ սիրով դասական պարագայահ ավասարեցնելով: բոլոր բարձրերին մեզ՝ կան իմաստ ունենա, մեկ՝ հատկանշային, երրորդ դեպքում` բարձրացնում է քերակա/Ըստ Ս. Կապուտիկյանի/ կառուցվածքային, Ա՛յս եղավ Մեսրոպը մեր ժողովրդիհամար: կան: Բացատրելնման ճախադասությունների ն յուրահատկությունները: ճական շարադասական բացահայտիչստորադաս Բ. Ստորոգելիական կախյալ բաղադրիչովբարդ ճախադասության ա Շ-194. Ամբողջացնելճնախադասությունները ունենալ: Ինչո՞ւ: է ստորոգյալ պարզ կ արո՞ղ բաղադրիչը ճախադասություններով: գլխավոր 1. Մասիսը, որ --Ա-Ա--, հայոց պատմությանլուռ վկան է: 2. Ես, որ --Ա-Ա--, սիրում եմ իմ երկիրը, իմ հողն ու ջուրը: 3. Արմենը,որ--Ա-Ա--, քնքշությամբնայեց ծերացող մորը:

Կազմել անջատման անուղղակի խնդիր ստորադաս ճնճախաորոնց գերադաս ճախադասուդասությամբբարդ ճախադասություններ, (Ա Շ-198.

Նրանք, ովքեր --Ա-Ա-- ցրվեցինաշխարհովմեկ: 5. Իրիկճապահին, երբ --Ա-Ա--,երնաց գյուղի միակ եկեղեցու գմբեթը: 6. Վաղ առավոտյան,հենց որ --Ա-ը--, երիտասարդըհեռացավքաղաքից:

4.

7.

Բր

որդինտեսավկռացածմորը: Այգում, որտեղ --Ա-Ա--,

Ա բ/ ի յաման րայի գ/ դերբայովարտահայտված ունեցող անդամի: աարի յական դ/ իր կազմիմեջ անդամիլրացում հանդիսացող խոնարհված

բայով

արզ արտահայտված /ստորոգյա րոգյալի/պարզ

հափշտակե հափշտակել,

սերել

ոիզզվել :

'

ի՞նչ է Որոշել նրանց իմաստայինտարբեր հարաբերությունները. ստորադաս նախադասությունը: ցույց տալիս անջատմանխնդիր Բ.

սստորոգյալի

'

անդա

աքցնել, թաքցնել,

ո

ծագել, ծնվել, Ք/ Աարոն տեղեկանալ,հարցնել գ/իմա ենՍեն րկյուղել, զգուշանալ, խուսափել,սարսափել,քաշվել, ամաչել,

ընտրել կամ գիտականգրականությունից (Ձ Շ-195. Ֆ Ա. Գեղարվեստական այնն գրել բայականանդամիլրացումստորադաս ճախադասություններով նաեն գերադաս որոնց կախյալ եզրերը լրացնում պիսիկապակցություններ, ա/

բ փախչել, անջատվել, բաժա Ն

զատել,առանձնանալ

լ

աղ

խադասության`

աաա բայերը՝ երարկ պոկել, ախչեւ

ո

անալ,

որոննախադասությունն

(Ձ Շ-199. 8. Ա. Կազմել բարդ ստորադասական

Տոր

է կապել գերադասնախադասությանը ստորադաս նախադասուԲ. Բայական ն ախադասություն թակա երկրորդական ա/ բայական անդամի խնդիր ճախադասություն թյունները բաժանել ճան ըստ բնույթի` բ// ստորոգելիերկրորդական լրացում, բ/ բայական անդամի պարագա ստորադաս նախադասություն գ/որոշիչ երկրորդականնախադասություն լրացում, ն նշել նրանց իմաստակառուցվածնախադասություն ստորադաս նախադասություն դ/հատկացուցիչերկրորդական ե/ ուղիղխնդիրերկրորդական առանձնահատկությունները: ճնճախադասություն քային զ/հանգմանանուղղակիխնդիրերկրորդականնախադասություն մբ բարդ Մախադասությում ԼԱ ՇՎ6. է/ անջատմանանուղղակիխնդիրերկրորդական Կազմել ուղիղ խնդիր ստորադաս ճախադասությա որոնց գերադաս ճախադասությանը/ միջոցիանուղղակիխնդիր երկրորդական ճախադասություն ճախադասություններ, ստորադասական է` ստորոգյալլրացյալը արտահայտում վերաբերությանանուղղակիխնդիրերկրորդականնախադասությում իմաստ /տալ, վերցնել,ընտրել, գործողության ա: նյութական,առարկայական պատճառիպարագա երկրորդականնախադասություն տալ. ժ. ժա/ նպատակիպարագա երկրորդական նախադասություն քանդել,շենացնել,նվագել,քամունտալ, ջարդել,փշրել, շահել, տանուլ ժբ/պայմանի պարագա երկրորդականնախադասություն բ/ կամայինիմաստ /կամենալ, պահանջել, կարգադրել,հրամայել,խնդրել, Ճ Բ. Նմանատիպ աշխատանքկատարել`որպես կապակցմանմիջոց հորդորել, աղերսել.../. ա րհամարհել, նկատել, ա տել,տեսնել, /սիրել,հարգել, ի մաստ թե շաղկապը: օգտագործելով գ/ զգայական հահայտարարել, պատասխանել, հաղորդել, /ասել, ասացականիմաստ դ/ ունեն ժամանակիպարագա 0) Շ-200. Գտնել, թե ո՛ր ճախադասություններն ղորդել,գրել.../. կռահել, ըմբռնել, հասկանալ, /իմանալ, իմաստ ստորադաս նախադասություն: հասկացական-իմացական Երբ գարուն է լինում, տաքանումեն Օրանջիայի քարերը... 2. Թվում մտաբերել, գուշակել,հիշել, խորհել.../: ւ չթե մոռացված մի անկյուն էր այն օրերից, երբ դեռ մարդը չկար: 3. Այն ահն ավելացնելո սությունները ցնելով նալ խնդրայի (Ա Շ-197. Ամբողջացնել երբ շեն էր Մանասի խրճիթը,Օրանջիայի ձորակումմասրենիներ ժամամակ, են ամպի ն չկային: 4. Իսկ երբ քամին ցրում է ամպերը, ձորում հալվում 6. Ես ուզում եմ, --Ռ-0--: օրը, երբ նստած, այս պայծառ 5. գարնան 1. Հիշեցե՛քնրանց, --Ա-Ա--.: տակ ծվենները... Այս չոր ծիրանի 2. Նա չգիտեր, --0-0--: 2. Ծերունին հիշեց այն, --Ա-0--: արնը մեղմել էր քարերի մռայլությունը, ես գրում եմ իմ մանկության, 8. Ուզում եմ հավատալ....: 3. Հեքիաթներդպատմի՛րնրանց, --0-Ա-: Անդոյի մասին: 6. Ամռան շոգին, երբ արնն այնքան ծառի ն իմ ընկեր եմ ես հիմա, --Ա-Ա-: 9. --Է-Օ-: Եվ զգում ոտ այն մասին, 4, Շշուկներ պտտվեցին է, ջերմությունը՝ շատ, երբ շները շոգից տան ստվերում պառկում են,... -8դ10. Ամեն ինչ սկսվեց նրանից, 5. Տղան հեռացավնրանցից,-ըը.-: առվի եզերքին միշտ էլ կարելի է տեսնել Լառ-Մարգարին...: 7. Լուսնյակ --Ա-Ա--: 11. Այդ միտքը ջերմորենընդունվեցճրանց կողմից, գիշերներին, երբ գյուղը քնած էր բեզարած մրափով, հովը սառնություն էր Լառ-Մարգարը մինչն էին նրանով,-դը..: 12. Տառապյյալմորըհուսադրում բերում «երեկվա շոգից խանձված. դաշտերին, լուսաբաց աշխատում էր: 8. Հետո երկար ժամանակ վառ մնաց այն օրը, երբ բա

ր բառը

-

,

"

արըրներ արա Տու աղաս նախ ողիո անուղղակի/

.

|

Ն

արի

ջիրանի

-

անհանգիստ կարոտով թափառել էր փողոցներում... 9. Մայլերի ճռճռոցն ժամերին, սկսվումէր շատ կանուխ՝ գարնանայինմշուշի այն կախարդական որ դառնումէր անդիմադրելի: /Ա. Բակունց/ որ քունն այնքան էր քաղցրանում, (Ա Շ-201. Երբ, մինչն, մինչն որ, ճախքան,մինչդեռ, քանի, քանի դեռ, հենց, ուշադրություն հենց որ սպասարկուբառերովկազմելնախադասություններ՝

ստորոգյալների արտադարձնելով բաղադրիչ-նախադասությունների են, /համաժամանակյա՞ հայտած ժամանակային հարաբերություններին են, թե՞ճախորդում/: հաջորդո՞ւմ տարաժամանակյա՞,

նախադամսությունմեր, Գրել 2-ական բարդ ստորադասական պայմանանախադասությունները, որոնցում տեղի պարագա կախյալ արտաբառայինիմաստով, բայ-լրացյալի վորվածգերադաս բաղադրիչի են հ ետնյալ հարաբերությունները՝ տարածական հայտում ն ա/ այն տեղը, որի շրջանակներում,ներսում, միջում, մակերեսին այլն է գործողությունը՝բուն տեղի պարագա, կատարվում որը ուղղվում է գերադաս բաղադրիչի բայ-լրացյալի բ/ այն տեղը, դեպի կամ ժամանման տեղի պարագա, ուղնորման գործողությունը՝ է գործողությունը վերջճակետիտեղի ավարտվում որտեղ տեղը, այն գ/ Ձ

Ա.

Շ-205.

պարագա,

է գերադաս բաղադրիչի բայ-լրացյալի դ/ այն տեղը, որտեղից սկսվում ավելացնելով Բարդացնելտրվածպարզ նախադասությունները՝ տեղի պարագա, ելման գ ործողությունը՝ արտահայտած նախադասություններ՝թե՛ «ինչո՞ւ» հարցին պատասխանողստորադաս է գործողությունը` ուղեկցման/անցման/ անցնում ե/ միջով որի տեղը, այն նան ավելացնել նախադաս,թե՛ միջադաս ն թե՛ վերջադասդիրքերում/կարելիէ պարագա: հատկանիշները տեղի հարաբերյալներ/,մատնանշել իմաստակառուցվածքային ն գրել հնարավոր շարադասակա Բ. Ընտրել 3-4 նախադասություն ու բնույթը, կապակցմանեղանակներն միջոցները, Խտորադաս ճախադասության տարբերակները:

(Զ

Շ-202.

-

շարադասությումը/: յ

թափառումեմ ես փողոցներում: Լեռան կատարինթառածաստղերը անքնությունիցա՛չք էին թարթում: Անիծյա՛լ լինի այս դժբախտ բա՛խտը: ԾոՂ, դու իմ ցասումնառած կրծքիդ տակ, գազազումես խենթ: Կա՛նգ առ, անցորդ,գեթ մի վայրկյան, աղբ յուրի մոտ այս դիմացի: Իմ տղամարդտեղով ուզում եմ լաց լինել: Եվհյուսիսում այս պաղ գարնանվերահասիցծառերն են լաց լինում:

Փ Ու Փ Փ Փ Փ Փ Փ

-

նախադասություն ստորադաս ԱԱ Շ203. Կազմել ճնճպատակի պարագա տրված կապակցանախադասություններ ունեցող բարդ ստորադասական առանձնահատկունշելով իմաստակառուցվածքային կան կաղապարներով՝

թյունները: 1....,որպեսզի

2. ...այննպատակով, որ...: 3. ...նրա համար,որ...

7.

4.....որ...: 5.

6.

ինչէ թե ...: Որպեսզի...,...:

(Ա Շ-204. Գրել՝ ձնի պարագա

8.

թեինչէ.......:

....թե...:

որոշել Լրացնել նճախադասությունները, կաղապարները: բնույթըն կազմել կապակցակամ 7 Լ Եթե թռչուններըցածր են թռչում, --Ո-0--: (Ձ Շ-206.

Ա.

ստորադաս

եզրերի

Եթե ձեռրդ քոր է գալիս,--0-ը--: Եթե աչքերդ սառչում են, --Ա-0--: Եթե գորտերըկռկռումեն, ուրեմն --0-0-: --0-Ա--: Եթե մրջյունները թաքնվումեն իրենց բներում, --Ա-Ա--: իրենցբները, վերադառնում չեն գարնանը արագիլները Երբ Երբ Նոր տարվա գիշերը ժամը 12-ին, ընտանիքի անդամները հավաքվումեն իրենց հայրականտանը,--0-0--: կամ 78. Երբ որ հայ կանայք նոր թխած լավաշը անցորդներին --0-0--: տալիս, հարնաններինչեն

//՛2. 73. 74. 7/5. /6. 7Ղ.

79. 710. 711. «12.

շատ են, ապա, Եթե տանը մրջյունները --Ա-0--: --Ը-0--

Եթե սպանումեք իշամեղվին : -է---, թե հանդիպեսդատարկդույլերովկնոջ: բարձիկկախեք: --0-ը--, թե տան դռանվերնիմասում փուշ կամ ասեղներով ,

իմաստը: Բ. Բացատրելժողովրդական կանխագուշակումների բարդ ստորադասական կախյալ ճնճախադասությամբ գրեք գիտեք, դրանք: կանխագուշակումներ ուրիշ Եթե ասես ինչ "Գ. թե, կարծես /թե/, իբր, ինչպես, որպես, որ, ճախադասություններ ու շաղկապական բառերով: ձնով, ինչ կերպ շաղկապներով կաղապարտրվածկապակցական (ԱՁՇ-207. Կազմել ճախադասություններ բ/ չափի պարագա կախյալ նախադասությամբբարդ ստորադասական համապատասխան: ներին իրացվումէ ինչքան, ինչչափ, որոնցումկապակցում0 ճախադասություններ, 5. Թեկուզ 1 Թեն....,....: /ն...,...: 9. Չնայած /որ/ որքան, որչափ հարաբերականդերաճուններովն որ, մինչն /ռը/, քան 10..... 6. չե....: 2. Թեն Թեպետ /ն/....,...: թե բայց/սակայն/ շաղկապներով: 11. ...., որտեղ 7..... /ել/...: որ /ե/....: 3. Ինչ /Էլ/...,....: 12.Բայց..., 8. ի նչքան /էլ/...: 4. Երբ որքան /էլ/...: /էլ.........:

ա/

,

.

|

(Ա

Շ208.

Լրացնել

պարագա

ն նշել կախյալ նախադասություններով

հատկանիշները: իմաստակառուցվածքային

--Ա-0--: Միշտ հաճելի է այնտեղ, որտեղ է կարոտով,երբ--ը-Ա--: թախծոտ 2. Ամեն անգամսիրտս լցվում որ--ը-ը--: պատճառով, այն Նա էր տխուր 3. վերջերս --ը-ը--: 4. Ես ներում եմ քեզ, քանզի --Ը-0--: 5. Նրանց զրույցը կարճ մաճավանդոր --Ա-Ա--: դիմանալ, երկար 6. Կինն այլես չէր կարող այդքան --Ա-Ա--: 1. Ի՛նչը կհաղթիկյանքումհերոսին,թե չնայած որ --ը-ը.-: շարունակվեցին, 8. Աշխատանքները --0-Ա--: 9. Նա միշտ այնպես էր նայում, ինչպես --0-Ա--: 10. Նա այդ օրն այնքանգեղեցիկերգեց, որ --ը-ը--: է, ուստի 11. Նա շատ խելացիերիտասարդ էր ն զա յրանում,որ --0-Ա--: 12. Տղան անընդհատհարվածում 1.

Ր

միայն բարդ ստորա(ԱՁ Շ-209. Շարունակելն ավարտել՝օգտագործելով

օրը փոքր հետո

զարմացավն, մի Պապի՛, ո՞վ ես դու: ճա: Ես բախտիոգին եմ,- պատասխանեց ինչպիսի՞ Բախտի՞,ուրեմնդու գիտես, թե ինչպե՞սէ իմ բախտը լինելու, եմ... ասա՛ աղաչում պապի, ն ինձ, ունենամ վերջ. ինչպիսի՞ ապագա պիտի քո ամբողջ Սիրելիս, դժվար է ինձ ասել, քանի որ եթե սկզբից իմանաս ծերունին: կյանքը, նա կկորցնեքո աչքերումիր արժեքը,- պատասխանեց սա՛ է քո Շա՛տ լավ, ահա այս սարը, տեսնու՞մ ես, քո դիմացը. բարձրացի՛ր, -

-

-

-

-

տնի՝ դանդաղ, ծանը

կյանքդ երկար բախտիճանապարհը. եթե ուզում արագ ես հասնել քո բաղձանքներին, շուտ ուզում բարձրացիր,իսկ եթե առ... ն, եթե գոհ լինես բախտիցդ,կա՛նգ բարձրացի՛ր Այսպես ասավ ծերունինն անհայտացավ... /Ավ. Իսահակյան/ Պատանին սկսեց բարձրանալ... ՛

ք

Թա Շ210.

Ա.

Կազմել բարդ

բարդ նախադատւթյունները: բազմաբաղադրիչ գտնել ճախադասությունների քանակը, բաղադրիչ յուրաքանչյուրի Նշել ն այդ հարաբնույթը հարաբերությունների եղած միջն նրանց պարզել արտահայտմանմիջոցները: բերությունների որը բաղադրիչ Գ. Շարահյուսորեն վերլուծել այն ճախադասությունը, է մյոաներին: գերազանցում քանակով ճնախադասությունների գծապատկերը: Դ. Կազմել ընդգծվածճախադասության Բանաստեղծականառասպել կա բավականթույլ աստղերիցբաղկացած

Շ212. Ա Կարդալ, Բ.

չէր տեսել մի այդպիսի ալնոր մարդու. շա՛տ սիրտ առած հարցրեց.

ես

երկրորդական

.

ճախադասություններ: դասական մեջ: Նրա հանդեպ Մի պատանիզբոսնումէր սարի լանջում,ծաղիկների էր հասնում: գետին երնաց մի ծերունի, որի ալեծածան միրուքը մինչն այդ

Շ211.

իմաստը նբնույթը: 1.Գարնան մի գիշեր ձեր մթին բակում, Երբ երկչոտ սերս քեզ կմկմացի, 2. Ամեն անգամ, երբ թարթում Դու ինձ մերժեցիր կատակովանգութ.../ԳԷ/: իմ կարճ կյանքից Մի Գող թարթիչներդ ես Ինձ լացացնող աչքերդ անուշ, Ես փորձից գիտեմ, Որ 3. իմ /ն/: տառապալից են գողանում տարվա կյանք Օ 4. նման.../ՊՍ/: Սուլամի՛թա,Հապա են օտար սերերը՝ Աստղերի խաբուսիկ ժամ է լուռ իմաստնանում, 5. Խելառն այն շուռ արի, որ ես քեզ տեսնեմ /0/: 6. աստղի պես կմնա /ՀՇ/ Քեզ կինն է դնում... Երբ ձյունը սրտի գլխին 7. Աշխարհը, /0): դառնաս աստղագետ անհաս, Թեկուզ հանճարեղ մարդիկ դեռնս չեն հավանաբար, դեռ այնքան էլ հին չէ, որովհետն է 8. Որտեղ ուժն կարողանումթռչել /Գեռրգ Քրիստոֆ Լիխտենբերգ: է /Մենանդր/: այնտեղ օրենքն անզոր թագավորում,

տնեց, որովհետն

Պատանին մինչն

ընդ-

նճախադասություններում Հետնյալ բարդ ստորադասական / ն փոխել ճրանցշարադասությունը ճախադասությունները ստորադաս գծել կարո՞ղէ փոխել փոփոխությունը 2 ձնով: Շարադասական Ձ

ն

է Վերոնիկայի Վարսեր մի համաստեղությանմասին, որն անվանվել Առասպելը պատմումէ, ներքն: դեպի ուղղությամբ է Շների Որսկան գտնվում են եգիպտատ արանջատվել որ այդ աստղերը`որպես համաստեղություն, է ր Պտղոմեոս կառավարում ա. երկիրը երբ 3-րդ դարում, ցիներիկողմից մ. թ. հիմնադիր գրադարանի նշանավոր Երրորդը, որն էլ Ալեքսանդրիայի էր: որդին Պտղոմեոս Երկրորդի էր իր հեքիաթայի Երիտասարդ փարավոնիկինը՝ Վերոնիկան,հայտնի էին հյուսում երգեր մասին որոնց գեղեցկությամբօժտված վարսերով, գալիս հեռաէին տ եսնելու գեղեցկությունը որոնց հրաշք բանաստեղծները, վոր երկրներիարքաներնու քուրմերը: Նա իր զորքովմեկնեց արշաՓարավոնիանհոգ կյանքը երկար չտնեց:

ճախադասություններ, ստորադասական ան

Ն

Վերոնիկան,

որ

տարիներ

շարունակ

անհամբեր

ս

ասում

փարավոնըվերաորոնցումստորադաս եզրը՝ ամուսնուն, հուսահատվելով` երդում է տալիս. որ եթե Պտղոմեոս տաճարին: ա/ վերջադաս աստվածուհու սիրո է կզոհաբերի դառնա, իր վարսերը է իր իրականացնում է հաղթանակով:Վերոնիկան բ/ միջադաս է է Երրորդը վերադառնում են անհետացել են, վարսերն որ գ/ ճախադաս երդումը: Խնջույքի թեժ պահին հայտնում բաղադրիչների նախադասության ասում է, որ Վերոնիկայի Հ. Բ. Բացատրել ստորադասական պալատից, սակայն պալատի աստղագուշակն .

օրինաչափությունները: շարադասական

լ

|

|

սիրո աստվածուհին վարսերը գողացված չեն, որ դրանք երախտապարտ համաստեղություն: դարձնի է որպեսզի երկինք, տեղափոխել

Է

տրված ճախադասություններ պարզ ճախադասությամ գծապատկերներով հարաբերուհամադասական գծերը՝ հորիզոնական նախադասությունները, թյունը,ուղղահայացըկամշեղը՝ ստորադասականը/: (Ը

(ԱՁՇ-213. Ճ Ա. Գեղարվեստականգրականությունից ընտրելն գրել 3-ական՝ ա/ բազմաբաղադրիչբարդ համադասականնախադասություններ, բ/ բազմաբաղադրիչ բարդ համադասականնախադասություններ, որոնց բաղադրիչներըբարդացված են ստորադասականկապակցությամբ, ստորադասականնախադասություններ: գ/ իմա Բացատրել յուրաքանչյուր տեսակի կի իմաստակառուցվածքային

բազմաբաղադրիչ բարդ

բարդ 8: Կազմել բազմաբաղադրիչ

Շ-216.

նշում են բարդ /քառակուսիները

յ

շ

լ

չ

'

:

,

'

,

-

հատկանիշները: Ձ

Շ-214.

Որոշել հետնյալ բազմաբաղադրիչճախադասություններումբաղադրիչների միջն եղած շարահյուսական հարաբերությունները, նշել կապակցմանեղանակներնու միջոցները,կազմել գծապատկերները: Ա. 1. Ես չգիտեմ հաստատ՝ ճի՞շտ է այն խոսքը հին, Թե ինչ-որ մութ մի ուժ, խորհրդավոր մի ձայն Հանցագործին ձգում ու տանում է այնտեղ, Ուր սն /ՌԴ/: 2. Եվ այդ «բորբ»-ի հուժկու արձագանքը գործել է նա իր հանցանքը է հնչում բոլոր /«բոսոր»/ Արդեն լուսաբացի կիսաքնում «Բարի լույս» կանանց համար, Որոնց ես չեմ սիրում, որովհետն Քեզ եմ սիրում նույնիսկ այն ժամանակ, Երբ որ իմ դեմ դուռրդ բաց չի լինում:։/ՊՍ/: 3. Ու վերքերը դառնում են երգ, Ու երգերըդառնում են վերք, Ու սրտերը՝ ծանը մի քար, Երբ զինվոր են տանում յարին /0/: 4. Այնտեղ ամառային ստվերն անգամ Թեթն հագուստի հետ մտնում վեճի Ու հաղթում էր նրան Եվ ստիպում, Որ կանաչի վրա կարկատանվենք` Ստեղծելով մի հին բարձրաքանդակ /ն/: 5. Սն են աչքերըդ իմ աչքերի պես, Եվ գիտեն նայել այնպե՛ս տրտմորեն, Որքան տրտում է սիրտըս ա՛յն պահին, Երբ ինձ թվում է, թե չե՛ս սիրելու /ն/: 6. Ասում են՝ հին վերքը հաճախ է ցավում, Երբ եղանակը ամպոտէ ու վատ /ՎԴ/: Բ. Ժ Երբ վերջալույսն է մխրճվում ամպերի մեջ՝ սանրի նման, Ու հոտոտող բարակ քամին, շնիկի պես, կանգ է առնում, Ամեն թփի, ծառի, գուղձի ն ամեն մի մարդու առաջ, Ու երբ ցուրտը երիտասարդ ցույց է տալիս իր ուժն արդեն՝ Ստիպելովշապիկ կոճկել ու մրմնջալ խոսքեր դժգոհ, Ու երբ մթան թավշի վրա օրվա հաչոցն է խլանում, Իսկ հատուկենտ լույսերն ասես դառնումեն հին զարդանկար,Սիամի՛տ եմ դառնում նորից, Հավատումեմ արդարության, Ու թվում է, թե ես պիտի իմ բնական մահով մեռնեմ /ՊՍ/:

կառուցվածքայի Կարդալ: Որոշել ճախադասությունների բարդ ճախադասություն դասակարգել տ եսակները, տիպերը,հնչերանգային եղանակներնու միջոցները: կապակցման ները, նշել բաղադրիչների որոշել ճախադասությունները, Բ. Առանձնացնելբարդ ստորադասական Փոխաբնույթը ն շարադասությունը: Ձ

ստորադաս

կազմել: գծապատկերը Ընդգծվածնախադասության կախվում է սնագորշ վարագույրներով եմ նոսր երբ անձրնը, Սիրում տակ առնում հանդ ու նման տարափի իր ցնցուղի ամպերից ն տիեզերական Դ.

անդաստան:

հարվածումէ Սիրում եմ շռնդալի անձրնը՝ ջրառա՛տ,ծա՛նր, որ աղմկալի եմ անձրնը՝ գահավիժումցած... Սիրում տանիքներինու ջրհորդաններով են գալիս ն ուշքի բույսերը ամառվա երկարատն երաշտին, երբ թոշնած նման «օխայ» են քրթմնջումհրճվանքով: արարածների վերակենդանացող է շիթերն այնպիսի ագահությամբ երկնային Երբ պապակվածհողը կլանում եմ գարնանամուտի անձրնը, Սիրում վրա: երկրի գոյանում որ ոչ մի առվակչի ու հրեղենկայծակները, որոնք որին ուղեկցումեն ամպերի առաջին որոտներն մուտքն հաղթական են, ճրա կարծես գարնան առաջին համբավաբերներն վրա, որպիսին ազդարարողները:Օ, այնպիսի շքեղ երնույթ աշխարհիունենա... համբավաբերներ ա շռնդալի է, յդպիսի որ գարուննէ, պետք Սիրում եմ անձրնը իր բոլո՛ր ձներով, իր բոլո՛ր արտահայտություններով որ դեռ չդադարած ն՛ կարճատն տեղատարափը, ն՛ հախուռն ու ջրառատ, եմ ն՛ գարնան Սիրում վրա: ձորերի մեր ծիածաննէ շքեղ կամարներկապում երկրի վրա, ն՛ աշնան է ուրախ անձրնը, որ անթիվ կյանքեր արթնացնում ու տխուր հուշեր: է մելամաղձոտու տնական անձրնը, որ թախիծ բերում :

այնպես, որ իրենցկազմումունենան՝ ն մեկ պարզ ճախադամտություններ. ա/ մեկերկբաղադրիչ բարդ ստորադասական բ/ երկու երկբաղադրիչբարդ ստորադասականճախադասություններ. գ/ մեկ երկբաղադրիչբարդ ստորադասականն մեկ համաստորադասական բարդ նախադասություններ. դ/ մեկ երկբաղադրիչբարդ ստորադասականն մեկ ենթաստորադասական

ի

կառուցվածքա

կատարել:

.

Ճ Կազմել տարասեռբարդ համադասականնախադասություններ

ճախադասություն:

ճախադասությունների

տարբերությումները: իմաստա-ոճական քերականական, ն վերլուծությու Գ. Ընտրել 2-3 նախադասություն շարահյուսական

`

Շ-215.

Ց Ա

կերպել պարզի: Բացատրել հակադրականզույգերի

ք

Շ-217.

Ասում են՝ ես անձրնի տակ գոռոցն ձայները, որ լսեզի, ամպի

եմ ծնվել,

էր

ն. երբ աշխարհ

եկա,

առաջին

թմբկահարությունը... շռնդալի ն անձրնի եմ անձրնի ջրով: ...Եվ ամեն տեղ, ուր ես լողացել պես Այո՛, աշխարհգալուն `

էլ որ լինեմ, երբ որոտումէ ամպը, թնդումէ սիրտս բերկրանքից: Գուցե այն պատճառով, որ իմ աշխարհ գալը նա՛ է ողջունել իր որոտով... Ուր էլ որ լինեմ, անձրնն սկսելուն պես մի առանձին հաճույքով պիտի կանգնեմ նրա տակ... Գուցե դրա պատճառնա՛ յն է, որ մինչն գործը հասներ մեր գյուղի քահանային,անձրնն է մկրտել ինձ՝ երկնքից իջած իր անարատ ու զուլալ ջրերով... /Վ. Անանյան/ Դուրս ելնեմ. սկսվեց անձրնը... ՈՒՐԻՇԻ

ՈՒՂՒՂԱԿԻ

Աղքատ երազահանի մեկնաբանությունըլսելուց հետո փաշան դառնությամբ հասկացավ, որ նա ճիշտ է. երկրում սկսվել էր համընդհանուրստի, ուխտադրժության,երկերեսության ն ամեն տեսակ կեղծիքի ժամանակը: Փաշայի նվերներիցաշխարհի չափ ուրախացած աղքատը գոհունակությամբհեռալյյավպալասից: Փ» Բ. Փորձեքգուշակել, թե փաշանի՛նչ երազտեսած կլինի: քՁ Շ-220.

Հայկական որնէ օրաթերթիցուրիշի խոսք պարունակողհատված /կամհատվածներ/ընտրել ն բացատրելվերջիններիսգործառականարժեքը լրագրությանմեջ:

ԽՈՍՔ

Գտճել ուրիշի /մեջբերվող/խոսքերը, որոշել նրանց իմաստակառուցվածքայինտեսակները` ուղղակի՞է, թե՞ անուղղակի, բնութագրել կիրառական-ոճական տարբերությունները: է մեջբերվումուրիշի կամ իր իսկ ասած կամ Հ Բ. Ի՞նչ նկատառումներով . գրածխոսքը: Մարմարե սանդուղքների վրա կանգնել էր ուղեվարը ու պատմում էր Ակրոպոլիսիմասին: Պատմում էր, որ այն կառուցվել է Քրիստոսիծննդիցառաջ՝ հինգերորդդարի կեսերին.կառուցվելէ 40 տարում`հռչակավորքանդակագործ Ակրոպոլիսըխորտակել են երկրաշարժնու թուրք Ֆիդիասի ղեկավարությամբ: (Ձ

Շ-218.

(2 Շ-221. Ուրիշի ուղղակի խոսքը հեղինակի խոսքին կապակցողբայերի տարբերիմաստայինխմբերիցընտրել երկուսը ն դարձնելովհեղինակային խոսքիստորոգյալ՝ կազմել նախադասություններ: ա/ ասել, արտասանել, բարբառել, հայտնել, պատասխանել,վերապատմել, գրել, կարդալ, վերաշարադրել, ավելացնել, կրկնել... բ/ մտածել, խորհել, մտքերի գիրկն ընկնել, երազել, հիշել, կռահել, գլխի ընկնել,մտորել, գիտենալ.... գ/ կարգադրել, զեկուցել, աղաչել, թախանձել, պաղատել,, հոխորտալ..

դ/ կանչել, բացականչել, գոռալ, բղավել, գոչել,ձայնտալ...

բարբարոսները:

ե/ շշնջալ, կմկմալ, կրկնել, մռթմռթալ,մռմռալ,ծղրտալ, հառաչել... զ/ ընդհատել, միջամտել, մեջ ընկնել, վրա բերել, շարունակել, համառել,

էր ուղեվարը՝ձայնի մեջ զայրույթ ու ափսոսանք:Բայց այս շքեղ շքեղությանիրենցմարմարե ինձուրիշբանէին ասում խորտակված ավերակներն Պատմում

պնդել, առարկել, ավելացնել, հարել, նկատել...

լեզվով...

է/ հարցաքննել, հարցնել, դիմել, շեշտել...

Պարթենոնիտաճարը տանող ճանապարհներնինձ ասում են, որ այստեղ կանգնելէ հույն հռչակավորգրող Արիստոֆանը,մուրուքնառել է բռանմեջ, նայել կապույտհորիզոնինու ասել. «Տե՛ր, եթե այս հրաշքը ստեղծվել Միջերկրականի է մարդուձեռքով,ապա նա ավելիաստվածէ, քանդու»: Եվ եթե մի հրաշքով նույն Արիստոֆանըհայտնվեր այս ավերակներիվրա, ապա պիտիգոչեր.«Տե՛ր,եթեդու հանդուրժել ես այս ավերումը,ուրեմնդու չկաս»:

` :

լ

Է

Ց գ

բ

ա Շ-222. Ա Ընդգծելուրիշի ուղղակիխոսքը, բացատրելնրա կապակցումը հեղինակային նախադասությանհետ. ո՞րբայերնեն նման դերկատարել:

Ա Ստեղծագործաբար ԹԹ Շ219. փոխադրելհետնյալ զրույցիբովանդախոսքով՝լինի ուղղակի, մեջբերվող կությունը՝այն հարստացնելով թեանուղղակի: Մի շատ աղքատ մարդ կար: Հայտնի էր, որ կարդալ գիտեր: Նան ասում էին, թե մի գիրք ունի, որով կարող է երազներ մեկնել: Մի անգամ փաշան մի զարմանալի երազ տեսավ: Նա կանչեց իր երկրի բոլոր կախարդներին,որպեսզի նրանք մեկնեին այդ երազը: Ոչ ոք չկարողացավ գոհացնել փաշային. նճա սաստիկ զայրացավ: Վախեցած պալատականներիցմեկը հասկացրեց, որ իր երկրում մի երազահանէլ կա: Եվ փաշան անմիջապեսսուրհանդակուղարկեցայդ աղքատ մարդու հետնից: Վախեցած աղքատը կանգնեց երկրի տիրակալի առջն, դողացող սրտով լսեց ճրա երազը.... :

Ակամա հիշում եմ Օմար Խայամին. «Եթե իմ ձեռքը հասներ ճակատագրի տախտակին, Կգրեի այն նորից` համաձայն իմ տենչանքի»: 2. Մասիսներն ու Արագածը եթե լեզու առնեին, վաղուց էին որոտացել. «Հանգիստթողեք մեզ»: 3. Ռուս մանուկներն անգիր գիտեն Տուրգեննի հետնյալխոսքը. «Պահպանեցեք լեզվի մաքրությունն իբըն սրբություն, երբեք մի՛ գործածեք օտար բառեր»: 4. Թեն Հերբերտ Ուելսը /վիպասան/ հիանալիորենհասկանում էր ռադիոակտիվության էությունը, այնուամենայնիվ կարդումենք. «Այժմ ոչ ոք չգիտե, ոչ ոք անգամ չի ենթադրում,թե ինչ կերպ կարելիէ ստիպել այդ մի բուռ նյութին` արագացնելու իր մեջ բանտարկված էներգիայիպաշարների արձակումը»: 5. Դեռնս 1919 թ.՝ ատոմային ռումբի ստեղծումիցշատ առաջ, Անդրեյ Բելին արտասանելէ. «Աշխարհը ծվատվում է Կյուրիի փորձերում, Ինչպես ատոմային ռումբը պայթած»: 6. Այնքան էլ չատ տարիներ չէին անցել այն օրվանից, երբ հնչեց անգլիացի քսանչորսամյա մաթեմատիկոսի ձայնը. «Սթափվեք, նայեք, թե ինչի կողքով եք 7. Խիզախ անցնում. ձեր առջն մեծ Ֆարադեյի մեծ ուսմունքն է..»: գիտնականը՝Չիժեսկին, իր բանաստեղծություններիցմեկում խոստովանել 1.

« Օ՛, դու, որ տեսար բծերն արնի Տիեզերական կամքով անվեհեր, Ի՞նչ իմանայիր, որ շատ մոտ էին Տառապանքներդ, օ՛, Գալիլեյ...» 8. Ու ես կանչեցի, երբ լեռան վրա Լրիվ չքացավ ստվերը նրա. -Օ՛, կանգնի՛ր, վարպե՛տ, դեպիո՞ւր այդպես: Ու նա ճայեց՝ «Դեպի քավարան...» /ՀՇ/: Բ. Կազմել ճախադասություններ,որոնցում ուրիշի ուղղակի խոսքը հեղինակայինխոսքի հետ կապակցվումէ ընտրված բայերի դերբայական

է.

| լ

ձներով:

Առանձնացնել ուրիշի ուղղակի խոսքերը, որոշել հեղինակային ճախադասություններիդիրքը` ուշադրություն դարձնելով հեղինակային խոսքիձնակազմությանը: Վիլհելմ Կոնրադ Ռենտգենի մեծ հայտնագործությունը հետաքրքրեց ճան Գերմանիայի ռազմական գործիչներին: Վիլհելմ Երկրորդ կայսրն այցելում է գիտնականինն հարցնում. -Կցանկանայի՞ք, հերՌենտգեն, տեղափոխվելԲեռլին: -Ի՞0չ անհրաժեշտությունկա, ի՛մ կայսր: Ես պաշտոնի չեմ ձգտում: Գիտնականի առարկություններինուշադրություն չդարձնելով` կայսրը շարունակումէ. Այժմ Գերմանիայիկայսրությաննանհրաժեշտ են այնպիսի հրանոթներ, Ֆրանսիան,Լա-Մանշի վրայովոչնչացնենԱնգլիանն որոնքմեզ հպատակեցնեն խեղճացնենՌուսաստանին:Պետք է մտածել նան Գերմանիայիհզորացման մասին:Եթե Ձեզ հաջողվելէ թափանցելմարդուներսը,կարծումեմ՝ կարող եք ն պետք է թափանցեք ավելի հեռուն: ...Դուք պետք է մասնակցեք գալիք Ձեր մտահղացումներով: պատերազմին մերժումէ. Երկարլսելուց հետո Ռենտգենըքաղաքավարությամբ Իմ ժողովրդիշահերնինձ թույլ չեն տալիս պատերազմիմասինմտածել: Ես իմ ճառագայթներովնայում եմ մարդու օրգանիզմիխորքը, մտածում ճրա կյանքը երկարացնելումասին, իսկ պատերազմնշանակումէ մահ, արյուն, սով, մայրերի Գիտնականինվայել չէ մարդասպանուողբ, որբացածու անօթնաներեխաներ... թյամբզբաղվել... Ռենտգեննիր խոսքըդեռչէր ավարտել,երբ կայսրը շրջվումէ ու հեռանում: Այս միջադեպը ծանը ազդեցությունունեցավ գիտնականիվրա. հանրահռչակ գիտնականըմահացավ մոռացության ն ծանր աղքատությանմեջ: ԼԶ Շ-223.

-

-

|

զ

Պ:

ո

..

կետում՝ կետում Ստորն ուրիշի ուղղակիխոսքերը:Փորձեք զուգակցելդրանք: Ա -1. Գալիլեյը, վեր կենալով հատակից, իբրն թե բացականչելէ Ֆ» Ա-2. Ալբերտ Էյնշտեյնը գրել է Ֆ Ա-34Բ հայտարարել Արքիմեդը /ըստ ավանդության): Ա 4. Խնջույքի ժամանակ Դիոգինեսը, մատռվակից բաժակն առնելով, գինին թափումէ հատակին՝ ասելով Ֆ Ա -5. Արքիմեդը մորեմերկ վազել է Սիրակուզայի փողոցներով`հաղթակաՖ նորեն բացականչելով (Ձ

Շ-224.

Ա

ներկայացվածեն

է

հեղինակային,Բ

Փգրում է Իոհան Կեպլերը:

Ա -6.

Ա-7. Նիկոլայ Կոպեռնիկոսըոչ մի կասկածչուներ իր

ճշմարտությանվերա-

բերյալ Ֆ Ա -8. Սերգեյ Կորոլյովը մի առիթովնշելէ Ֆ Լ. Փ «Երբ թափում եմ, միայն ինքն է կորչում,իսկ եթե խմեմ, ինձ էլ Բ հետը կկորցնի»: ֆԲ -2. «Էվրիկա»: նա /երկիրը/պտտվումէ»: ՓԲ -3. «Եվ, այնուամենայնիվ, 4. «Աշխատելնշանակումէ մտածել»: ՓԲ ՓԲ -5. «Ես չափեցի երկիրը»: ֆԲ -6. «Մենք երազումենք հասնել մոլորակներին»: ՓԲ -՛7. «Ուղեծրի կենտրոնումարեգակնէ»: կշրջեմ»: 8. «Տվեք ինձ հենման կետ, ն ես երկրագունդը ՓԲ -

-

-

(Ա Շ-225. Ա. Հեղինակայինխոսքի վերլուծությունկատարել,առանձնացնել գլխավորանդամները: »

ՄԲ.

Լրացնել բաց թողնվածուրիշի ուղղակի խոսքերը՝ուշադրություն

դարձնելովկետադրությանը:

Փ Շեքսպիրի «Հուլիոս Կեսար» ողբերգությանմեջ Կեսարը, դիմելով Բրուտոսին, ասում է --0-0-: մինչն օրս էլ գործածվում է. Փ «Դամոկլյան սուր» արտահայտությունը ասում

են

--Ա-ը--:

իր նամակին մեկ բառով Լակոնիայի սպարտացիներից արտահայտվածպատասխանէ ստանում` --Ո-Ա--: Փ Պոնտոսի թագավոր Փառնակի նկատմամբիր տարած արագ հաղթաէ --0-Ա--: նակի մասին /մ. թ. ա. 47 թ. Հուլիոս Կեսարը հայտնում Փ Մտքերի գիրկն եմ ընկնում Պ. Սնակի բանաստեղծա-փիլիսոփայակա հետնյալ տողերը կարդալով --0-Ա--: ն Փ-Աըասել է Հին Հունաստանի մեծագույն մաթեմատիկոս մեխանիկ սիրակուզացիԱրքիմեդը: տառաՓ Մեր քնարերգությանՎահագնի՝ Պ. Դուրյանի հետ մեկտեղ --0-ը--: հետ մեկտեղ գոչեցինք նրա պեցինք «Երկնքի հիվանդությամբ», Փ Հազար անգամ իրավացի է Եղիշե Չարենցը, երբ Հովհ. Թումանյանին Փ Ֆիլիպ կայսրը

այսպես է մեծարել --Ա-Ա--:

պատ(8 Շ-226. » Լրացնել այլաբանական իմաստունեցող ժողովրդական /խրատական/ րաստի հակիրճ, իմաստունխոսքը, բացատրելգործառական ն ոճականարժեքը: Ծառն աստծու մոտ գանգատգնաց կացնից,ասաց՝ --Ա-0--: 7. 72. Մեկի միրուքը վառվեց, մյուսն ասաց` -ը-ը--: գայլը թե՝ --0-Ա--: 3. Գայլի գլխին ավետարանկարդացին. --Ո-0--: ասաց՝ գ շինիհարսանիք ց 4 Իշին անչեցին, կանչեցին, :

.

|

|

ԱԱ

Ի

աց,

դարման իմ

բերում, մարա

.

գրությունների

4/6. Անամոթի երեսինթքեցին, ասաց՝ --Ա-0--: (7. Լեզուն գլխին հարցրեց, թե ի՛նչ հալը, ասաց՝ --Ա-Ա--: է առավելապես Բ. Ընղգծվածների բնորոշ: կառուցմանեղանակըո՞ր

է

Գ. 4 -՛7

(ք

ոճին

նմանատիպօրինակներինքներդկազմեք:

|

ճանաչողական ու դաստիարակչականարժեք ունեցող ավերածել ուրիշի ուղղակի խոսքով նախադասու սույթ-նախադասությունները թյունների:Ի՞նչ են սովորեցնումդրանք: 71. Ինչը թշնամուց ցանկանում ես թաքցնել, բարեկամներիդ չպետք է ասես: Չգիտենալն ամոթալի ն վնասակար չէ: Ամեն ինչ /Ատտար/ /2. իմաճալ ոչ ոք չի կարող, իսկ ամոթալի ն վճասակար է ձնացնել, թե գիտես այն, ինչ որ չգիտես: /Լ. Տոլստոյ/ 4/3. Սիրտն իր բամականություննունի, որն /Պասկալ/ 4՛ 4. Ամեն մեկի կյանքում պետք անհայտ է մեր բանականությանը: է մի փոքը ամպամածեղանակ լինի: /Լոնգֆելլո/ 5. Ոչ մի բան այնպես չի հարբեցնում, ինչպես դժբախտության գինին: /Բալզակ/ «՛6. Սխալվելը մարդկայինէ: /Մենեկա Ավագ/ 4՛7. Շատ խոսելը հանճարի նշան չէ: /Թալես/ 8. Եթե իրավամբ հանդիմանես, օգտակար թշնամի կլինես, իսկ եթե ստությամբ գովես՝ վտանգավորբարեկամ: /Թալես' ՛ 9. Բառը գործի ստվերն է: /Դեմոկրիտ/4՛ 10. Զգուշությամբ խոստացիր, բայց խոստացածդկատարիր: Շ-27.

ծ Ա.

|

/Սենեկա/

,

ես երկակիության ռիթմը, հականկատում ես կյանքի ռիթմը, զգում Դու տիրում ես ես հարցնել: ռիթմը, դու դադարում մեծ է կյանքի ես, թե որքան Խորհրդին... Այդ ժամանակ էլ զարմանում տխրությունը կմաքրվեն: Չեմ օրհնությունը.նույնիսկ հուսահատությունը, ճա նա կգա, բայց արդեն իմ թշնամինչի լիճի: ասի, թե տխրությունըչի լինի, ես նրա օգուտը. կտեսնեմ կընկերաճամ,որովհետն Ես նրա հետ կկարողանամհասկանալ, թե տեսնել նրա գեղեցկությունը, կկարողանամ ճա անհրաժեշտ»: է ն երբեմն նա կա, ինչու՛ ինչու մի անգամ ասաց Փ..Կարելի է սովորել: նայելով ցանկացածառարկայի,գոյություն ունի, ամեն աշխարհում ինչ ուսուցիչն իր աշակերտներին. է այլն այն, ինչ Աստված, արել ինչ այն, որպեսզիսովորեցնիմեզ: Ոչ միայն

երբ

դը

Բ7 Բ. Երբ Թալեսին հարցնումեն, թե ինչն է, որ ամեն մարդունի, ասում է.

«Հույսը, որովհետնհույս ունեն ճան նրանք, որ ոչինչ չունեն»: Արիստոտելն ասում է. «Հույսն արթնությաներազն է»: Շեքսպիրն ասում է. «Հույսը նեցուկն է սիրահարվածի»:Իսկ Ավ. Իսահակյանը փիլիսոփայումէ. «Հույսով մեռնելը անհույս ապրելուցլավ է»: Իսկ ի՞նչ կարող ես ասել դու...

-

էմեզ... արել են մարդիկ, իմաստնացնում մեկը: ընդհատեցաշակերտներից անհամբերությամբ -Այդ ինչպե՞ս,-

-

Օրինակ՝ի՞նչ է սովորեցնումերկաթուղին: է Որ մի ակնթարթուշանալովկարելի ամբո՛ղջըբաց թողնել: Իսկ հեռագի՞րը: Որ ամե՛ն մի բառ հաշվի է առնվում: Իսկ հեռախո՞սը: խոսում: Որ այնտեղ լսում են, թե մենք այստեղ ի՛նչ ենք վերլուշարահյուսական Բ. Մենախոսության վերջինճախադասությունը որ երկխոսուայնպես, ձնափոխել Մենախոսությունը ծության ենթարկել: թյուն դառնա/գրել այն/: լրացնելովհարգականարտահայտուԳ. Արտագրելերկխոսությունը՝ -

-

-

-

-

թյուններով:

ուղղակի չէ, որ յուրաքանչյուր մեջ պարտադիր Ինչո՞ւերկխոսության նախադասությամբ: յին հեղինակա խոսք ուղեկցվի է շարքը, որոնցիցմեկը պետք Հ Ե. Գրել այն արտահայտությունների ելու համար:՛ ոսքճ ընտրերաշակերտըուսուցչի խոսքն ընդնիջու Դ.

՝

:

Ւ

Հ աԱ Շ228. Տեքստն արտագրել այնպես, որ նոր աստղակերպի անվանակոչմանիրողությունըհայտնի դառնա2 մարդու խոսակցությունից: Անցյալ դարի վերջին վիեննացի աստղագետ Պալիսը հայտնաբերեց նոր աստղակերպ: Գիտնականն աստղադիտականհզոր գործիքներ ձեռք բերելու միջոցներ չուներ: Նա հայտարարեց, որ վաճառում է երկնային նոր մարմնին անուն տալու իրավունքը: Իսկույն հայտնվեց գնորդը: Դա բարոն էր: Միլիոնատիրոջ ցանկությամբ աստղակերան Ալբերս ֆոն անվանվեց իր կնոջ՝ Բետինայի անունով:

Ռոտշիլդն

Ձ

Շ-229.

Ա.

Կարդալ րդալ

երկխոսություն:

երկու երկ

տեքստերը. քստերը.

ո՞րն խոսութ. ո՞ր է մենախոսություն,

ո՞րը՝

դուրս գրել աղբյուրներից Գիտականկամ գեղարվեստական 2-ական ուրիշի ուղղակի խոսք պարունակող ճախադասություն որոնցում՝ առաջ. նախադասությունից է հեղինակային ա/ ուղղակիխոսքըգտնվում

(ը

Շ-230.

Ա.

ուրիշի հետո. ճախադասությունից է բ/ ուրիշիուղղակիխոսքը միջում. նախադասությունըգտնվում ուղղակիխոսքի գ/ հեղինակային միջում: մ խոսքի է հեղինակային դ/ ուղղակիխոսքը գտնվու հնչդեպքում բացատրելգրության,կետադրման, Բ. Յուրաքանչյուրի երանգայինձնավորմանյուրահատկությունները:

գտնվում հեղինակային է

Փ «Եթե մարդը միայն ինքն է երջանիկ ու երջանիկ է, երջանկությունը կորցնումէ իր նշանակությունը:Դա նման է նրան, որ ինչ-որ մեկը սպիտակ

կավճով գրի սպիտակ պատի վրա. ոչ ոք չի կարող կարդալ գրվածը: Գիշերը նույնպես անհրաժեշտ է, ինչպես ցերեկը: Եվ հուսահատության օրերը նույնպես անհրաժեշտեն, ինչպես ուրախության օրերը: Եվ աստիճանաբար,

|

Իրիկնամուտիհոգնաբեկքամին տվայտումէ խուլ, Եվ իմ մոխրացած գլուխը արդեն թեքվումէ բարձին,

Անուղղակի խոսքը փոխակերպել ուղղակիի, նշել կառուցու ոճական տարբերությունները: վածքայինփոփոխություններն 1. Նիլս Բորը «ՀիշողություններՌեզերֆորդի մասին» գրքում ասել է, որ կիրառելիլինել: 2. Ակադեմիկոս ատոմայինէներգիանչի կարող գործնականորեն Պ. Լ. Կապիցան, Անգլիական արքայականընկերության նիստի ժամանակ բարձր ժողովին, Ռեզերֆորդիմահվան տարեդարձի դիմելով հրավիրվածների Աա Շ231.

օրն

ասաց,

Փ

որ

իրենք հույս ունեն,

որ

մարդիկ

ա

Ծայրեծայր ձգվում ու հեծկլտում է հառաչն այդ տխուր. Ո՞ւր է հրաշքն այն, որ դու խոստացար ինձ լուսաբացին: 8. Բ. Առանձնացնելայն ճախադասությունները, որոնք կա՛մչեն փոխաեն առաջանում:Բացատդժվարություններ փոխակերպելիս կերպվում,կա՛մ -

յնքան խելք կունենան, որ

րել՝ ինչո՞ւ:

վրա` հանուն հեղափոխությունըդնեն ճիշտ ուղու գիտատեխնիկական 3. որ շատ բան է տեսել, երջանկության: Ինչպե՞սչհիշել մարդկության Նյուտոնին,

(ը Շ-233. Կետադրել.բացատրելուրիշի ուղղակի խոսքի կետադրությունը ինչո՞ւ մի դեպքումայն առնվումէ չակերտներիմեջ, մի այլ դեպքում՝գրվում

որովհետնկանգնած է եղել գիգանտներիուսերի վրա: 4. Սի անգամ Վ. Ի. Կուրչատովը հայտարարելէ, որ անհանդուրժելիէ այն միտքը, թե կարողէ ատոմային կամ ջրածնային պատերազմսկսվել, ն որ իրենք, տեսնում են, որ ատոմային կամ ջրածնային զենքի գործարկումը կտանի դեպի անհամար 5. Երբ Հայնրիխ Հերցը դարձավ համաշխարհայինփառքի թշվառություններ: ուսուցիչը սաստիկ նրա խառատագործության արժանացած գիտնական, կգար: դուրս խառատ որ նրանիցհրաշալի ա սելով, վշտացավ՝ Դավթյանի «Իրիկնայինտեսիլը» վերաշարադրելարձակ անճուղղակիի: ձնով՝ ուղղակիխոսքերը փոխակերպելով է խուլ, տվայտում հոգնաբեկքամին Իրիկնային Ու իմ մոխրացած գլուխը արդեն թեքվում է բարձին, Բայց հայտնվում է ծանոթ մի տղա ու ասում տխուր. Ո՞ւր է հրաշքն այն, որ դու խոստացար ինձ լուսաբացին... Դու ինձ ասացիր, որ հեռու -հեռվում մի հովիտ կա տաք, Այնտեղ կապույտ է, կապույտիկոպին աստղ է նորածին, Կանաչների մեջ քեզ է սպասումմի այլ հովատակ. Ո՞ւր է հրաշքն այն, որ դու խոստացարինձ լուսաբացին: -՛Ների՛ր ինձ, տղաս, կար այդ հովիտը, հովատակնայդ կար, Մատներս նույնիսկ շոյել են նրա աչքերը հրկեզ, Նա շատ էր վայրի, մորթինշողուն էր ու աստղանկար, Երնի բռնել, լկամ են դրել ու տարել կրկես: Դու ինձ ասացիր՝ սերը հրաշք է, սերը՝ քնքշություն, Ու ճանապարհիսինձ է սպասում հավերժ կանացին, Սակայն ես գտա խուսափողմի հուր, խանդի մաղձ ու թույն, Ո՞ւր է հրաշքն այն որ դու խոստացար ինձ լուսաբացին: -՛Ների՛ր ինձ, տղաս, առաջին սերս հողմերը տարան, Ու տարանանփույթ, տարանիբրն ծուխ ու աշնան տերն, Եվ մինչն հիմա իմ մեջ լալիս է կարոտը արյան, Եվ ոչինչ, ոչինչ հիմա չեմ կարող ես էլ հետ բերել: Դու ինձ ասացիր, որ կպարգնեսլույսի հացՑ առատ, Եվ կգումարես աստղայինգինին այդ արդար հացին, Բայց հացիս՝որոմ, լեղի խառնեցինգինուս անարատ. Ո՞ւր է հրաշքն այն, որ դու խոստացարինձ լուսաբացին... (8 Շ-232.

|

:

գծիկով ն նոր տողից, երրորդ դեպքում`հեղինակայինխոսքիցանջատվում բութով/: Քայլում էր ուղեմոլոր Վարագը ծերունու հետնից ն մտածում Միթե այս դժոխք աշխարհումդեռ մնացել են սպիտակծաղիկներմիթե բոլորը չէ որ կարմրել են արյունից խանձվել հրդեհներից: 2. Աշխարհահռչակ Հաֆիզի զարմանքին ու զայրույթին սահման չկար նա գրեց Թող վարդը իր թփին եթե քաղվի կմեռնի ն դու չես տեսնի նրա գեղեցկությունը չես առնի նրա եմ հոտը: Թող վարդնիր բփին: 3. Դու հոգիս ես ուզում բայց ես այն բաժանել ն նիրհեց բազմասփյուռ ն երգիչը ասաց մնացել չի տալու ոչինչ քեզ բոլորին են ծաղիկների մեջ Արագածի զմրուխտ լանջին: 4. Երբ Լանդաուին հարցրել թեորն է առավել կարնորը սերը թե գիտությունըպատասխանել է երկուսնէլ: Բ. Դիմելով Ջորդանո Բրունոյին` սխոլաստ մտածողներից մեկը բացականչում է Նման կարգիպնդումներով Դուք ուզում եք աշխարհը տակնուվրաանել: Քեզ թվում է թե վատ կլիներ եթե որնէ մեկը ցանկանար տակնուվրաանել է գիտճականը: արդենիսկ գլխիվայր շուռ տված աշխարհը պատասխանում Ա. 1.

Հ Ա. Վ

-

: :

։

:

Տ Գիտական կամ գեղարվեստական (Ա Շ-234. աղբյուրներից ընտրել որոնցում մեջբերվող մեջբերվող ուղղակի խոսքով նախադասություններ,

կառուցվածքով՝ ճախադասությունը

ա/ պարզ է

-

,

-

"Վ

է, թերիէ բ/ միակազմէ, բառ-նախադասություն է գ/ բարդ համադասական դ բարդ ստորադասական է /իր տարբերտեսակներով/ ե/ պարբերույթէ /մեկ կամ մեկից ավելի/:

(8 Շ-235. Կարդալ՝ առանձնացնելովուրիշի ուղղակիխոսքերնըստ հետնյալ Հ ՀԽ Հ ՈՒԽ»: կաղապարների`ա/ «ՀԽ Հ ՈՒԽ». բ/ «ՈՒԽ - ՀԽ». գ/ «ՈՒԽ աննախավիթխարի, Բլեզ Պասկալի «Խորհրդածությունները»դարձավ դեպմի իրադարձություն.քաղաքակիրթաշխարհը ապշած է... «Խոնարհվում եմ մեծագույն հանճար Պասկալի առջն»,- անմիջապես արձագանքել Լամերտին: Դալամբերը գրեց. «Նա բարձրացրելէ ճշմարտությունը մեզնից թաքցնողվարագույրի ծայրը»: «Երբ ես կարդումեմ Պասկալ,299

|

Ի

զսպվաէլ զայրույթից պետք է խուսափելոչ միայն պատճառով զազրելի ստորացուցիչ հիմարությունը ծության այլն ի սեր առողջության ես բոլորի եթե ցանկանում ատելի երնույթ է ն ենթակա է շատ թաքունկրքերի նկատմամբիշխանկատմամբիշխանությունձեռք բերել ապա ինքդ քո անել ն ինչպես նա քեզ կսովորեցնի ինչ նությունը տուր բանականությանը որպեսզիձեռքերը ուժեղանան թիկունքը անել կատարել վարժությունները մարդու համար հիմար ն լայնանա կողքերը ամրաճան սրանք կրթված հանուն

կարդում ինձ»: Էմիլ շարունակումէ Ստենդալը, Զոլան նս չթաքցրեցիր հիացմունքը.«Պասկալը հանդգնում է պայքարի մեջ մտնել աստծո հետ: Նա լսեց ճշմարտությանձայնը ամեն տեսակ մոլորությունների միջից»: «Պասկալի գրքերը շատ են օգնել ինձ իմ կատակերգության բացասական կերպարները ստեղծելիս»,- խոստովանեց Մոլիերը: Վոլտերը չի կարողանումզսպել իր հիացմունքը. «Ի՛նչ կուրացուցիչ լույսէ Պասկալը. նա միայնակ կանգնածէ իր դարի ավերակներիվրա»: Եվ պոռթ-

ինձ թվում է, որ ես

նորից եմ

իր Դ ձայնով: կում ոզոր էր «զարմանալի մի հ ածւթյուններ ը»րամարում Տորտոյը, «ճարգարեական»:Պասկալը կարծես հիպնոսացրել էր նրան, ծնված:

անժամանակ

է

երնույթ»,

ն մկաններդ անարժանգործեր են որքան էլ քեզ հաջողվի ճարպ կուտակել ոչ բաշի ն ոչ Վ ցուլի ամրացնելմիննույն է դու չեն կարող համեմատվել բտած է հոգու ճնշում մեծանալով ուժի հետ դրա հետ մեկտեղ մարմնի ծանրությունը մարմինդ ճնշիր էլ այդ պատճառով վրա ն նրան գրկում շարժունակությունից

«Օ՛հ, Պասկալ, ի՛նչ գրող է, ի՛նչ միտք, ի՛նչ մարդ»: ն տեղ բաց արա հոգուդ համար Ամենասպառիչը Շեվալյեի բնորոշումն էր. «Պասկալը ֆրանսիացիների Բ. Ճի՞շտէ արդյոք այս մեծ Դանտեն` Իտալիայի, համար այն է, ինչ Պլատոնը՝ Հունաստանի համար,

Սերվանտեսը՝Իսպաճիայի,Շեքսպիրը՝ Անգլիայի»: նա եղավ աշԲայց Պասկալը եղավ ոչ միայն ֆրանսիացիներինը. /Գ. Գուրզադյան/ խարհինը...

ԿԵՏԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ

թՀաարան նչ1ններն

են` ը,' Ա, 0...

են`

`ը 0. նշաննե ճ բ/ Բացահայտության ը ՐՏ 0՞ը նշաններն ,ռն..: Առոգանո նշաններ գամության գ/ (Ձ

Շ-238.

դեպքերը ն յուրաքանչյուրի Կարդալ բութի գործածության

կազմել: վերաբերյալ2 նախադասություն է՝ Բութը դրվում Հ.

անջատելուհամար. վրա` բացահայտիչից բացահայտյալի ն ճադարձվածների դերբայականմ ն տրոհված 2. նախադաս հետադաս

1.

հիմնականմասի միջն. խադասության

ւ

ել

(Ա

պնդումը.հայտնիրքո կարծիքը: մտածողի

Ո

Շ-237. Ա. Կետադրել. անհրաժեշտ տեղերումվերջակետդնել. բացատրել

վերջակետիգործածությանդեպքերը: առանձնացվածչեն. առանձնացԲ. Այս տեքստումպարբերություններն կա /ո՞րնէ պարբերունան պարբերություն քանի՞ պարբերությունները. նել թյան առանձնացմաննպատակը:: Սենեկան պնդում է չափազանց թանկ բաներ են կեղեքում սեփական ն ամեն ինչ չափումէ նրա մարմնիգերուննրան ով շատ է դողումկյանքի վրա մեծ սերը մեզ չափերով մարմնի նկատմամբ ունեցած չափազանց է սարսափներով, ծանրաբեռնումէ հոգսերով անպատվուանհանգստացնում

թյան է մատնում ում համար մարմինըշատ թանկ է նրա համարազնվությունը տանելը սակայն երբ այդ ոչ մի արժեք չուճի արգելվածչէ մարմնի մասին հոգ ու հավատարմուեն արժանապատվությունն պահանջում բանականությունը բանիանուն երեք խրատը հինավուրց է նետել թյունը նրան պետք կրակիմեջ են արատելությունը է դրանք խուսափել է տալիս որոնցից պետք է անխոհեմություն զայրույթը ն ճախանձը չչափավորված համարհանքը այդ ծնում չափից դուրս բարկությունը անխոհեմությամբէ ավարտվում

հանդերձ,

համաձայն, հակառակ, 3. ըստ, նայած, համապատասխան, ու հետադաս տրոհված չհաշված ն նման կապերովձնավորվածնախադաս անդամների միջն. ն մյուս հիմունքիու զիջմանպարագաներիճախադամության առաջ. ե նթականերից ճւ 4. անորոշ առումովթվարկվածհետադաս բազմակի

Պ.

բազմակիանդամթվարկմանընախորդող բառի վրա, եթե թվարկվող են. ները համարակալված մեջ իրար հետ չկապվող,բայց իրար հաջորդող բաՀ. 6. նախադասության ռերից առաջինիվրա՝ իմաստային շփոթումըկանխելուհամար.

5.

5.

Հ.

թվարկումարտահայտող նախ,

ապա,

առաջին, երկրորդ, երրորդ,

բառերիվրա. ն այսպիսով,այն է, այսինքն, որոնք են, օրինակ այսպես, մեկճական նման բառերիվրա. Հ. 9. նախադասության զեղչվածանդամիկամ զեղչվածբառիփոխարեն. մեջբերվող մեկ բառովարտահայտված Պ. 10. շատ հակիրճ, առավելապես է առանց չակերտների. ուղղակիխոսքիցառաջ, երբ այն դրվում `. 11. կապակցված խոսքից դուրս գործածվողտեղեկատուարտահայտո վրա.... /Ըստ թյուններում՝տեղեկույթ պահանջողբառի կամ կապակցության դասագրքի՛. Լ. Եզեկյանի«Հայոց լեզու» բուհական

չորրորդ Ճ.

ն նման այլ

8.

լ

'

լ

|

Ս լ

(Ա Շ-239.

Կարդալ ն ըստ օրինակների բացատրել չակերտների գործածության դեպքերը: Ց. 1. «Ջուրը չի թափվում պտտվող անոթից, քանի որ դրան խանգարում է պտույտը»,երկու հազար տարի առաջ գրել է Արիստոտելը: Ֆ. 2. Էյնշտեյնը մեծ ջերմությամբ էր հիշում «Ոլիմպիոս ակադեմիան», ուր նրանք բարձրաձայն կարդում ու քննարկում էին Մախի ն Ավենարիուսի աշխատությունները,Միլի «Տրամաբանությանհամակարգը»,Հյումի «Մարդկային իմացության բնույթի մասին» տրակտատը, Ամպերի, Հելմհոլցի աշխատությունները, Պուանկարեի«Գիտությունը ն հիպոթեզը», ինչպես նան Սոֆոկլեսի «Անտիգոնեն»,Սերվանտեսի«Դոն Կիխոտը»: Ճ.3. 1976 թ. Մարսի վրա վայրէջք կատարած «Վիկինգ 1» Ն «Վիկինգ 2» տիեզերանավ-լաբռրատորիաների օգնությամբ մենք ունենք Մարսի գունավոր լուսանկարները: Ապագայում կստեղծվեն նոր գիտական ամսագրեր՝ ֆիզիկա», «Մարսյան հանքաբանություն», «Մարսաբանություն»,-«Մարսյան «Մարսյան բյուրեղագիտություն» ն այլն: Ֆ. 4. Ոչ մի ճշմարիտ բանաստեղծ չի կարող իրեն պահել «արքիմեդաբար» /եթե «պաշարված է հայրենի քաղաքը»/: Բայց որքան էլ Արքիմեդը «զինվոր դառնա», Արքիմեդը չի կարող դադարել Արքիմեդ լինելուց, որովհետն նճա ծնվել էր իր «էվրիկան» գոռալու համար: Պ. 5. Լինել նորարար՝ չի նշանակում ասել «ոչ»: «Ոչ» են գոռում պոռոտա-, խոսներ կամ պարզապես հովկուլները: Նորարարը «ոչ» չի գոռում, նորարարն ասում է՝ «այո, բայց»... Եվ չի ասում՝ «Օվսաննա», այլ հարցնում է` «հո՞ երթաս»: Եվ չի մրմնջում «փառքդ շատ, Տե՛ր», այլ գոչում է՝ /Պ. Սնակ/ «Շոշափեցե՛ ք զիս ն տեսեք»: տ -

-

(Ձ Շ-240.

Ա.

Կետադրել: Բացատրել ստորակետի գործածության դեպքերը. Կա՞ն դեպքեր, որոնցհամապատասխանօրինակներչկան տեքստում: Արդյոք մի բան հասկանում եք հայից: Որքան տարօրինակ հանելուկային արարած որքան խաբուսիկ... Անհանգիստ դեմք ունի չի թողնում

կյանքում բայց այս չաղոթող ցեղի աղոթելու աղոթք չի անում առօրյա առ Աստված... Նարեկացու շուրթերիցթռավ աղոթքի ամենաբարձրթռիչքն ձն ծես Ռամիկ է աստիճան քաղաքավարություն: Տանել չի կարողանում է հոգածու շատ գերազանցապես:Քաղաքականությանմեջ մի բանում անկեղծ լինել: Այնքան անկեղծ է ու միամիտոր անկասկածելիխորամանկի

կեղծավորիտպավորություն է թողնում: Խենթ ու խոնարհէ իր Սասունցի Դավթի նման ն ճրա պես անսպասելի է ըմբոստհարվածող: Երբ վրա է հասնում գերագույնվտանգըհերոսանում ն նման: է առհասարակ շոյիր ծառանում ն Բարի վիշապի հանկարծ ն առհասարակ ինքն է բարեկամ քեզ իսկ քո կկողոպտվի բայց վանում է: Տաղանդ է իր դեմ ատելություն ստեղծելու: բարեկամությունը Ուրիշիհաջողության մեջ ճախանձոտ է: Եթե գժտվի մեկի հետ ոխակալ է: Սա նրա Ամեն հայ մի հայ ունի որի հետ թշնամի է մինչն մահ:

ն

անհրաժեշտություննէ: առաքինություննես ուզում ամենաներողամիտ ցեղը Հայի ամենամեծ աշխարհիսվրա... Մեկուսի է բարի ն ազատասեր: Ինձ թվում է թե մի շատ մեծ վիրավորանքկա հայի սրտիխորքում են բերել բարձր բաքնված ն դա այն արծվի վիրավորանքնէ որին ցած թները կոտրում: է կեղտոտվում լեռներից: Թփրտում ընկնումքարի աղբի մեջ երջանկություն ոչ ստրկություն Կերակուր ես մեկնում չի ուզում: Չի սիրում ոչ է ն չունի գծուծ բայց գերադասումէ տառապանք ազատություն:Մաղձոտ է: խոր արծվի Գերի ատելություն որ բարձր լեռներին անծանոթ զգացում վիշտն է իր սրտի մեջ:

Սա

Հայկն է որին զրկել են իր կյանքի միակ

պայմանից:

ես սիրում եմ Եթե դուք սիրում եք կյանքը ասում է նա իր նեղիչներին Դ. Դեմիրճյանի/ /Ըստ կյանքից ավելի թանկ բանը Ազատությունը:

Բ.

նկարես: Թվով գրեթե ամենափոքրն է տառապանքով ամենամեծը: Ժամանակով ամենահինն է վիճակով ամենից անփոփոխը: Ամենից աննպաստն իր երկրի դիրքն է ինքն ամենից համառ կառչեց նրան: Որքան անհույս է թվում իր ապագան բայց ն որքան հուսացող է նա: Իր կյանքում նա երկու բան չտեսավ մեկ բախտ մեկ էլ հուսահատություն: Տեսել եք նրա բնակարանըխլուրդի ծակուռ: Բայց անցիր նրա երկրով... Ինչ հիասքանչ վանքեր հոյակապ աշտարակներ գողտրիկ խաչքարեր... Լցրել է իր երկիրը եկեղեցիներով բայց տարին մի անգամ չի մտնում

' :

Տո

ՏԵՔՍՏԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

|

եր Խմբագրելվերնագրել:

Աճ «Լեզուն ունենում է ճան ընդհանուր պ Տ-ՈՆ -1. Ըստ Հր. Աճառյանի՝ հատկություններ,որոնք սեփական են հենց լեզվին ն ըստ այսմ պարտադիրկերպով երնան են գալիս նույն լեզվով խոսող բոլոր անհատների մեջ: Այդ հատկություններըկոչվում են ընդհանուր Ներածություն, էջ 251/: /Ւ/ ճշանով հատկություններ»/ԼՔՀԼ. առանձնացնելլեզվի ընդհանուրհատկությունները: 1. արտահայտման լերւվութ, ՝

,

|

լ

|

:

լ

:

3.

Մ Ւ

լ

մ

ք

: )

բոն ա

6. 7.

Ա.ԿՎաուն

Վկա

սա

Ո.»

ո

ոշ»

/

«աշ

ՏՍ

,/

Աաաապետք ն երբ հռ

տամ: պետք է քեզ պատասխան չտա, կամ թե սա Եթե մեկը մեկին մի բան ասի, ն ճա ճրա պատասխանը եթե ես քեզ մի նա ն օրինակ, չ տա, պատասխանը սրա նրան մի բան ասի մի բան ասես, ն դու ինձ եթե կամ ն չ տաս, ասեմ, պատասխանը նրա դու բան առաջ չի գնա»: ես քեզ պատասխան չտամ, այն խոսակցությունն

որկու Դոն յուն թ)

անավարտվածություն

ատություն

բառապաշա պաշ

երբ մեկին Ա. « Խոսակցություն ասածդ երկու կողմից պետք էլինի. մեկը նա է բան սրան նա է էլ սրա մի ես քեզ մի բան տա. եթ օրինակ, սա պետք ասում, նրա պատասխանը է ես ասեմ, դու ին պատասխանըպետք է տաս, եթե դու ինձ մի բան ասես,

աա 5 գեղեցկությու երե րի

4.

ն

Ըմ

ւ

պա 2. պարզ

Վ.

Ամ Կարդալ Հր. Աճառյանի «Լիակատար քերականությունհայոց լեզվի» / աշխատության«Ներածությունից» քաղված երկարաբանխոսակցության, ո՞ր / ն եզրակացնել, թե տեքստին բնորո օրինակները Ռջ 307-308 չեն: առկանիները պահպանված

ՈՃԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

|

վայե

ես ասում եմ Մի պառավ կին մի պառավ կնոջ ասաց. «Է՛յ, պառավկին, ն ես ոչ թե երիտասարդ կին. եթե պառավ կին, որովհետն պառավ կին երիտասարդկին լինեիր, պառավ կին չէի ասի, այլ երիտասարդ կին, բայց եմ պառավմյ կին, որովհետներիտասարդկին չես, այլ ասես պառա պիտի ի ես եմ, ուստի դու կին պառավ էլ Նմանապես էլ կին Ն ոչ թե երիտասարդ կին. եթե երիտասարդ կին լինեի, պառավ կին չէի այլ ասի, այլ երիտասարդ կին. բայց որովհետն երիտասարդ կին չեմ, ես ասում պառավկին, դու էլ կին: եը ւ ասենք Երկուսս էլ պառավ կին ենք, ուստի երկուսս էլ իրար պիտի պառավ կին ն ոչ թե երիտասարդ կին. եթե երկուսս էլ երիտասարդկին բայց լինեինք, իհարկե, պառավ կին չպիտի ասեինք, այլ երիտասարդ կին, երկուսս ուստի կին, պառավ այլ չենք, որովհետներկուսս էլ երիտասարդկին էլ իրար պիտի ասենք պառավկին... ասում, ն եթե Եվ այսպես ամեն պառավկին, եթե պառավէ, պառավենք է ասենք,եթե կին երիտասարդէ, երիտասարդենք ասում, անկարելի պառավ է: ն պառավկին երիտասարդ կին է, երիտասարդասենք, եթե

Բ.

/բառամթերքի/ հարստություն

առավր Աու

առատություն

ավարտվածություն 9. անպատկերավորությում 10. խրթնաբանություն 11. ճոխություն 12. համառոտություն 13. երկարաբանություն 14. կանոնավորություն 15. հստակություն 16. ավելորդաբանություն 17. անորոշություն 18. անճշտություն 19. աճտրամաբանականություն 20. ամբողջականություն 21. ձգձգվածություն 22. սեղմություն 8.

պառավ

/ձնաշատություն/

ա/ «Ոճաբանությունըգիտություն է լեզվական միջոցների ՀԻՇԻ՛Ր՝ մասին» /Գ. Բ. Ջահուկյան, Ֆ. Հ.

'

գործածության նպատակահարմար 25/ ն բ/ «Ոճաբանությունը Խլղաթյան,Հայոց լեզու / իններորդդասարան,էջ է յուրաքանչյուրմիավորի լեզվական զբաղվում գիտաճյուղ որպես լեզվական առանձնաու նրա արտահայտչական ձներով, եղանակներով դրսնորման 7/: 2003, էջ /Լ. Եզեկյան,Ոճագիտություն, հատկություններով» ո:

ՄՏԱԾԻ՛Ր`

Ֆրանսիայի թագավոր Լյուդովիկոս Տասնչորսերորդըի թիվս այլ քմագրել:Մի անգամնա իր մոտ է հաճույքներիսիրումէր ճան բանաստեղծություններ

5-ՈՃ.-

կանչում հայտնի բանաստեղծ ն գրականության տեսաբան Բուալոյին ն կարդալովհերթականբանաստեղծությունըպ̀ահանջում է կարծիք հայտնել: շատ թույլ էր, բայց հզոր արքային զայրացնելչէր կարելի: Բանաստեղծությունը Իսկ Բուալոնէլ չէր ուզում ստել: Մի քանի վայրկյանհետո նա պատասխանեյն'

Ան

յունն ասելով, արքայինչվիրավորելով: ճշմարտութ ՓՀ' Ի՞նչասաց Բուալոն... /Պատասխանըներքնումտրվածներից մեկնէ): ն՛

լ |

լ |

ռափայլ խոսքը... ե/ -Ո՛վ արքա, Դուք հանճար եք հանճարների մեջ... Բոլոր ժամանակների պիտիգլուխ խոնարհենՁեր առջն... բոլոր բանաստեղծները ոչնչանում եմ Ձեր գրչի փայլից... զ/ -Ես՝ հռչակավոր բանաստեղծս,

: չ |

ապուշություն... է/ -Ապուշությու՛ն, բացարձա՛կ

ո/-Տեր իմ արքա, Դուք հզոր եք, հզոր` հզորագույնների մեջ, բայց ձեր այսօրվա կարդացածբանաստեղծությունըՁեզ նման հզոր չէ, ուժեղ չէ.... թ/ -Ո՛վ արքա, Դուք այս անգամ կամեցել եք վատ ոտանավոր գրել, ն դա լիովինհաջողվելէ Ձեզ... ՉՀ Ինչպիսի՞արտահայտություններ կարելի է օգտագործել` ա Անհամ ճաշից հրաժարվելու համար` հակառակ նրան, ով դեմքը

:

վ

Ա ի

ՓՀ

լ

սա.

Բելինսկին,կարդալովՊուշկինի«Գիշերայինզեփյուռը»,

ն մեկը, ն՛ մրա երաժշտությո՞ւն. նկարչությո՞ւն, պռոեզիա՞,

ու զայրույթով գրել է. «Թող ն տեսնի նրա գեղեցկությունը, չես դու կմեռնի, քաղվի, եթե վարդն իր թփին. չես առնի նրա հոտը: Թող վարդնիր թփին»: Սաադիի հայրենիքում այն երնի այսպես է հնչել. «Թող վարդն իր

թփին»...

է. լեզվաբանի`Հր. Աճառյանի համար ծաղիկը կենդանի արարած է՝ ճա երբեմն լուռ արտասվում «...Ծաղիկը... չպետք է տրորել... տրորվելիս ցույց տալով իր արտասուքիշիթերը»: լրացնել ՓՀՓ Եթե հայերը գրեն, ապա... թերի ճախադամսությունը հուզաարտահայտչակա ն նչյուրի յուրաքանչյուր բացատրել նախադասություններով Մեծ

՞

որոր:

միացածիրար,ուր նկարըխոսումէ հնչյուններով,հնչյուններըկազմումեն նկար, ընտրելմի այնպիսի իսկ բառերըփայլումեն գույներով»:Հայ քնարերգությունից այս բնութագրմանը: բանաստեղծություն, որըկհամապատասխանի ՓՀ Մ. Սարյանին «գույների կախարդ» են անվանում, Այվազովսկուն՝ «Ծովերի արքա», Բեթհովենին` «հնչյունների արքա»: Բազմադարյանհայ գրականության մեջ ո՞ր բանաստեղծինկամ արձակագրին կարելի է անվանել«խոսքի արքա» կամ «բառերիտիրակալ»: ՓՀՓ Շրջասություններից մեկը դարձնելվերնագիրն տեքստկազմել:

ճան յուրահատկությունները,

խնդրանք-մակագրություններ

/Փ/ այս նշանը ունեցողները հնչյումական, բառագիտական-քերականական, են: ոճականվարժություններ

համա

տարբերությունները: ոճական-կիրառական

եք հանդիմակագրությունների նմանատիպի մայրաքաղաքում նչ հոգեբանությունը: հայկական մեր ազգա յյին՝ պում.այս ւսռումովբացատրել վերաբերողկոչեր, իրողությունների ՓՀ Գրի՛ առնել այլնայլ առարկաների, համանիշների ն ներկայացնելշարահյուսական ՓՀՓ Մեր

շարքերով: ՛

է

Ծանոթությում ՛

,

ԱշխարհահռչակՀաֆիզը զարմանքով

է. «Ի՞նչ է գրել ն՛

/

գրեին,ապա....

|

չոնեմ»:

/ ,

ով զզվանքով գլուխը շուռէ տալիս: Տհաճ խոսակցիցազատվելուհամար՝ հակառակնրան,ով զազրախոս գ/ ու է. զայրույթիցպոռթկում «Ի՞նչ ես ապուշ-ապուշ դուրս տալիս, ես ժամանակ

։

/

Շվեյցարական Ալպերում ճանապարհորդներինծաղիկները չքաղելու կոչ են անում: Այդ կոչերն արված են ազգային հոգեբանությունըհաշվի առնելով: Ֆրանսերեն մակագրությունն ասում է. «Ծաղիկներով հիացեք, է ռրպես քաղաքավարի բայց մի՛ սպանեք նրանց»: Կոչն անգլերեն հնչում Գերմաներեն արգելքը քաղեք»: մի՛ ծաղիկները ենք` խնդրանք. «Խնդրում մակագրություն լիներ, ռուսերեն Եթե է. ծաղիկները»: քաղեք «Մի՛ կտրուկ հավանաբար այսպես կհնչեր. «Չի՛ կարելի քաղել ծաղիկները»: Եթե հայերը

-

|

/

(ԹՆշել տվյալ ոճին ներկայացվող պահանջներ:

,

|

, /

չ /նախադասություն ասկաացժ

(ԹԸնդգծելհեճակետայիննախադասությունը

.

ծամածռելովափսենմիկողմէ հրումն տհաճությամբասում.- «Շատ անհամ է..»: բ/ Տգեղու անճաշակհագնվածինչ որ մեկիհետ խոսելիս՝հակառակնրան,

բ

ոլորտի

հասցեագրված: (Զ Որոշել թեման,հիմնականմիտքը. յուրաքանչյուրը: Ը. Առանձնացնելհիմնականմասերըն վերնագրել ԷԶ Դուրս գրել հիմնաբառերը:

այլես չեմ գրելու... ես գրաքննադատչեմ... բ/ -Ես բանաստեղծություններ է... -Ի՛մ է, հոյակապ հրաշալի արքա, գ/ դ/ -Լավ էիք կարդում, տե՛ր արքա, բայց ես չկարողացա ընկալել Ձեր պայծա-

|

հատկանիշները:

յուրահատկությունների: գ/լեզվառճական ո՞ւմ է

ա/ -Աստված իմ, ինչպիսի անհեթեթություն...

|

,՛

3.

ԼԶ Կարդալ տեքստը: ԷԱ Պահպանվա՞ծ բնորոշ են տեքստին (1 Բնութագրելայն՝ ըստ

|

| Տ-ՈՃ.-.

կատարելնույն Այսունճետեայս նշանն ունեցող հաջորդող վարժություններում հանձնարարականները:

) լ լ

: |

,

«ո

թա

Թ.Թ

8.Ժ-2-

4. ՛, (.Տ-Ո6.-

"՛

Սր».

շ

եմ ազգիս կենսունակության համար, որը, չնայած քաղաքաՀպարտանում ի ր բարոյականամբողջությունը պահպանել է ր կարողացել կան կոտորակման, վայրում ն ա յնպիսի մի այնպիսի մի աշխարհի էլ՝ այն ա նգամ, իր մասնիկներում ժամանակ, ուր քիչ թե շատ տանելի բարվոք կենցաղը պայմանավորվածէր ամեն ժամ սայթաքումների դիմադրելուառաքինությամբ... բա՛րձրպահիր քո սիրտը, իմ արի՛ ու բարի՛ ժողովուրդ,ն լսի՛ր իմ Բա՛րձըր, խորհուրդը.մի անդրդվելիհամոզումով,քո կամքի զորությամբ պաղատագին ջնջիր նախ քո սեփական հոգու քարտեզից քեզ ցանուցրիվ անող բոլոր անպտուղ սահմանները, որ կարողանասհավիտյան պահել քո ամբողջու-

թյունը՝ հակառակ բոլոր սահմանների: Սիրի՛ր քո լեզուն, նրա մշակողներին, քո վաղեմի քո հեռավոր զավակներինմի՛ անջատիր մերձավորներից. որպեսզի ճման նայիր, հեռուներին միշտ նրա հիշիր, զինանշանիարծի՛վը ն տեսնես մոտերը: Սովորի՛րսիրել ինքդ քեզ, որ կարողանասսիրել մարդուն ՏՅ սիրվես նրանից: է. Սիրիր այն փոքրիկ պարտեզը, որ պապերիդ ժառանգությունն նորը տակ, են հողի քո գերեզմանները անթիվ քանզի շինելիս հինը մի՛ քանդիր, պապերիդ: քնած նշխարները սուրբ որ չկոխոտես դիր, զգույշ ոտդ /Վահրամ Փափազյան/ վերլուծության: ՓՀ Ընդգծվածբառերըենթարկելհնչյումաբանական ՓՀ Գտնել ածանցավորբառերըն բաժանելձնույթների: բառերը: ՓՀ Դուրս գրել միավանկն մեկուկեսվանկանի ՓՀ Բացատրել սփյուռք, նշխար, բիբլիական լեռ, բիբլիականերկիր, հմաստը: արամյանզավակներբառերին շրջասությունների ՓՀ Գրել նշխար բառի հոմանիշները: ՓՀ Դուրս գրելկապերնու շաղկապները: ընդգծել ստորոգյալները՝ ՓՖ Հրամայականճախադասություններում ձնը: արտահայտության բացատրելով ն կազմելգծաՓՀ Շարահյուսորեն վերլուծելվերջինճախադասությունը

պատկերը:

ՓՀ ԲԱՑԱՏՐԵԼ՛

դարձար»՝ցավով ու Թեքեյանի «Ազգ իմ, ՍՓՅՈՒՌՔ երիտասարդ Սփյուռքի իմաստը: դառնությամբ լի բացականչության ես այդտեղ մեկը գրել է. «Իմ երկիրս տխուր է, քանի որ

բանաստեղծներից

այստեղ եմ, բայց երկիրս տխուր է»: են ՓՀ ԳՐԵԼ այն երգը, որի մասին խոսվումէ. «Զարմանալիժողովուրդ անում, բայց վերջում ուտում, քեֆ են, խմում, այս հայերը: Հավաքվում են էդ երգը ու խմբով հայտնի մի երգ ունեն ինչ-որ սն թռչունի մասին, երգում են ասում իրար. «Ի՛նչ հրաշալի երեկո լաց են լինում: Իսկ հրաժեշտ տալիս

չեմ...»: Գրիր՝

է. Պետրոսյանիա̀նգլիացիվիպասանՋ. Օլդրիջը գրել ես հայ եթե եմ, կանեի, ու ի՞նչ «Ես եղել եմ Հայաստանում միշտ մտածել մարդկության,ի՞նչ իմ ազգի հոգսերը, ինչքանո՞վ՝ կապրեի լինեի, ինչքանո՞վ կվերաբերվեի ինչպե՞ս դավանանքը, լեզուն, կանեի, որ միշտ մնար իմ Հազար ու ողբերգությանը... ազգային մեր եղավ անտարբեր աշխարհին,որ ՓՓՓ

«Ես

անցկացրինք»:

ն Թվել երկրումբնակվող թռչուններիանուններ փորձիր ճերկաժ ողովրդական ի՞նչ է խորհրդանշում. ինչ յացնել, թե նրանցից որն են կապվածնրանցհետ: ու սնահավատություններ հավատալիքներ

ՓՓՀ

:

Ըստ Վ.

չկան... Դժվար է գտնել: մի այսպիսի հարցեր, իսկ պատասխաններ չէի համարի մինչն այն ես երջանիկ ինձ հայ լինեի, Համենայն դեպս, եթե չեն հավաքվել ք արավանները թափառական պահը, քանի դեռ իմ ազգի ԴՈՒ

ՀԱՅ ԵՍ ն Ո՞Ր ՊԱՀԻՆ ՔԵԶ

վրա»: հողի իրենց պապենական

ԵՐՋԱՆԻԿ ԿՀԱՄԱՐԵՍ..., ԵՐՋԱՆԻԿ ՀԱՅ ԿՀԱՄԱՐԵՍ...

չեմ ասում՝ վերադարձե՛ք... ՓՓՀ ՄՏԱԾԻ՛Ր այս մասին` «Ես ձեզ չե՛մ մասին, որոնք եմ՝ ասում զավակների՛ նես մտածեք ասում նան՝ մի՛ գնացեք... ու ողբերգական մի օտարությանմեջ մի օր ձեր երեսինկշպրտենմիամիտ ու քո շարադրիր Մտածիր /Վ. Պետրոսյան/: է տունը» մեր Որտե՞ղ հարց. ն է տունը...» ճան մեր «Ինչպիսի՞ն միահյուսելով --

մտածմունքները՝դրանք կուզենամլինի մեր տունը...» հարցերին: «Ինչպիսի՞ն -Ո՞րն է, բաբո, մեր հայրենիք. -ԷՆ, ռր ունի բարձր երկինք, ԷՍ, որ ունի ամպ ու արն՝

Բ.

գլխու վերն. Յուր թագարժան Էն, որ ունի լեռն Արագած՝ Հայ թագուհուզմրուխտհագած, Որ կսպասեիր արքային,

Արքան՝գերի այլոյ

գահին:

Էն, որ տեսքով իր Սնանի,

Մազերնարձակ ու գեղանի Լացող հարսի կնմանի, Որ կսպասե՛ողջ ազգովին Իր մեծաքույր Վանա ծովին: Էն, որ ունի աշխարհիթագ`՝ Քանց թագավորՄասիս ճերմակ, Մասիս, սիրտը մրմուռ, Ճերմակ ՓՓՀՓ

Գլուխը վեր, դրախտիդուռ: ԷՆ, որ ունի Մասիսնի վար Հին-հին բերդեր,վանքեր մթար, Որ ավերակ,բայց դեռ դարեր Լուռ կաղոթեներկինքնի վեր, Էն, որ ունի Արազ, Տղմուտ, Եվ ափերը մամռոտ ու մութ են պապերուդ... Գերեզմաններն են Մատուռներն հայոց ոգուդ, Էն, որ Ղազբեկն ու Արագած Արտերու մեջ՝ ախպերկանգնած՝ Ձեռ կզարնենգինով թասին Ու կձենենմեր Մասիսին, Թե՝ «Հե՛յ, բաբո, բավ չէ մենակ Պանդուխտ մնաս ամպերուտակ...»: /Հ. Շիրազ/

լրացնել «Էն, տողեր գրել՝ շարունակելով Բանաստեղծական

որ

ունի....» կառույցը: «Հայաստա՛նաշխար ՓՓՀ ՇԱՐՈՒՆԱԿԵԼ Ավ. Իսահակյանիխոսքը. վրա բարձրացա սյուների հավերժական այդ Դու ադամանդելեռների՝ մեջ անպարտել աշխարհների դու աշխարհ, փիրուզե երկնասույզ աշխարհ, ն մաքրությա ազնիվի՛ "առաքինինահապետ..., դու լույսի,

կանգնած

ջրաբաշխ..., դու

Հայաստանաշխարհ,Դու...

7.

««2:

տր

Ո5ՈՏ-5.

|

«27

ՕՏոՓՆ

..

Գերմանացի մի հնախույզ հետաքրքրվում է հնագիտական արժեք ունեցող իրերով: Երբ Էջմիածնումնրան ճերկայացնում են Խրիմյանին, վերջինսդիմում է թարգմանչին.

|

Ա

|

Ըսեք, որեսթանկագին հնություն մըունիմ, քանի՞ տարվան կենթադրե:

-

Է

-

է գուշակել հնագետը:

Հինգերորդդարի՞, փորձում Անկիցալհին,- հուշում է կաթողիկոսը: Քրիստոսի ժամանակվա՞: Աճկիցալ հին: Հնախույզի աչքերը վառվումեն հետաքրքրությունից,որ -

-

մարդ

-

-

լւ

փոխվում ոգնորության: է

| :

լ

Է

ազգս Իմ

է,

-

վերջ բացվո

մի սրբությու Չէ՞ որ Հայրենիքը հենց կտա: զգացնել իրեն օր մի որ տենդ, իբրն գաղտնի Բան աշխարհի ամենամեծ բարտեզիզուն այն է, որ չի տեղավորվում ԻՎ. Պետրոսյան/ է: սրտումտեղավորվում մարդու բռնցքաչափ ունեցող բաղաձայններ ՓՀՓ Դուրս գրել բարդ

է ապրել նրա մեջ՝ իբրն սրտի շարունակում

կշտամբող շեշտով պատասխանում է Հայրիկը,-

Քրիստոսեն ալհին,Մովսեսեն ալ:Անիմթշվառ ազգն Անտեսած այս է

թանկագին հնությունը՝ հին քար մը կամ առարկա մըփնտուլու կելլիբ: Բադիկյան/

|

է|

Կարդալ

Է

`

Անգիր սովորել նրա հետնյալ տողերը՝ Զարմանքովեմ ես միշտնայումքո անցյալին, ՓՀ

|

| |

:

Ո՞ն

մոր '

Սնակյան «հռաղողանջ զանգի ասմունքը»` «եռաբանյա ասքի շնչող ստվերը»՝ ղողանջը»՝«եռամատնյախաչակնքումի -

-

ԲՑԵԿԱՆԵՄ

ԿՈՉԵՄ

ն թաքա

ն

ՄԵՌԵԼՈ՛Ց..

ՇԱՆԹԵ՛Ր..

ԱՊՐՈՂԱ՛Ց

՛

ՈՂԲԱՄ

-

Լկը

ոի

հե ձնելով՝ լով՝ շարադրիրքո խոհերը... `

կհնչեն.... ու

,

,

մեզ նման լ

տեղ

իի դուռ չճգես..Է ցուրտ

տա

մեզ, րին,

ը ոքին... Ա՛խ, յոթն օրեն ավելի հյուր սուրբ օջախեն, իր ամեն վառի սիրտ Տու՛ր որ, Աստված, հովուն դեմ: Որ չմարիմոմի պես կյանքի դաժան տեսնե տնակն հայրական, հեղ առջի մանուկն Ծնող հավիտյան: Եվ ծերունինիր տան մեջ փակե՛աչքերն չ

են ն

կարդալ լսարանում:

տուն դարձուր Աա ածեր Գնա, բ ուրիշի Թշնամիս իսկ օտարին հարկին տակ քուն Ո՛չ հանգիստ կա, եր

՞

ո՛չ ալ

՛

գար

ոճում

որ

ր

ՓՓ

-

Հաշվի

ն

մեռար: տ

նգամ ել

ՓՓ

ն տարբերութ. յուններիմասին» նմանությունների ունի: Բանաառանձնահատկություններ ՓՀ Սամուլի լեզունոճականի՞նչ ն ճրալեզուն»: մամուլը հայ «Արդի թեմադարձնել վեճայինքննարկման հրապարակախո ՓՓ «Աշխարհըտագնապիմեջ է» վերնագրով ելույթ պատրաստել: կարդալուց հետո փորձել Փ Հ Մուշեղ Իշխանի«Հայ մամիկինաղոթքը» «հայ մամիկի»՝ հայ դարասկզբի թե 21-րդ արտահայտել, բանաստեղծորեն

լ

եցիր՝ Ա հ ԱԱ

գո յականները: Ընդգծելներքինհոլովմանպատկանող հղանա հրամայական եղանակի հրամայական ն բայերի անկանոն պակասավոր

ն՛ գնահատողական վերաբերմուն ն քարոզչությունը, տեղեկատվությունը, տեքստումառանձնացճել այս բաղադրամասերը: ոճերի ն գեղարվեստական ՓՀ Հոդված գրել «Հրապարակախոսական

կան փարն: քամելգառմությունից Նրան քո կսկիծըդարձրել«Կռում» Պանդխտության Եվ «Հորովել»դարձրելվերքդ,ցավդխորունկ: ելար, Հազարանգամդու ընկնելով՝ինչպե՞ս ԳԱԱ

ՓՓ

ն

հոր

բե

մոանոԼ րել միակազմնախադասությունները: գործում Վ Բ ԱԻ հրապարակախոսական առնելով,

ծալի: տան չն՛ պանծալից ն տանջալից, ն

0`ն Քոան անցյալին՝

քաշված անկյունը

բառերը:

/Խ.

միտքն: արտահայտել գրական նճախադասությունների արնելահայերենով: ընելահայերենով: ՓՀ Պ. Սնակի«Մենքքիչ ենք, բայց հայ ենք» բանաստեղծությունը՝ առանձնահատկություններին: դարձնելովհնչերանգային ուշադրություն ՓՀՓ Ընդգծված

Է, մ

-

աստիճանաբար

Տեսնե՛մ, Վեհափա՛ռ, ի՞նչնէ այդ թանկագինհնությունը:

-

տունը այդ

տուն է հարկավոր.հայի համար Մարդունապրելու համար ն՛ տուն, ն է իր համար, երնի ունեցել է Նա ապրել միայն մի հասցե ունի... ու հանկարծ, չգիտես երբ, էլ ապրել, է փող: Թվացել է, որ կարելի այդպես ապրող մարդու համար հայրենիքի մեջ Օտարության է զարթնել հայրենիքը: նման: Նա նման է գուցե հոդացավի, է որ սերը քաբնվածհիվանդության տալիս, բայց բավականէ անձրնի՝ կնվա: արնոտ օրերին իրեն զգացնելչի սերը գուցե նման է Օտարությանմեջ ապրողի համար հայրենիքի են «ապրել» մինչն շարունակում կտրածձեռքին, որի չեղած մատները են, կծկվում, շարժվում մատները Մարդունանընդհատթվում է, թե ոսկե ատամով հանես փոխարինես կամ ատամ չէ, որ ցավող Հայրենիքը է մարդ մնալ, հայրենիքը շարունակում ներսում, Եթե մարդը, գոնե իր

չպահեսո՛չ

ի:

ՓՓ

|

Վաղը ուշ կլինի... ու շարունակում եմ սիրել Երբեր չեմ մտածել, թե ինչու եմ սիրել Ես ծնողներիս ավելի է լինում: ծնողներիս: Որդիական սերը տարբեր աշխարհից: էին հեռացել սրտանցսիրեցի,երբ նրանքարդեն ինքն իրեն առողջ էր ցույց տալիս ն, ուռած ոտքերը թաքցնելով Հայրս ն դեղերի համար «ավելորդ» ծախս տակ, թույլ չէր տալիս բժշկի կարպետի ուսման համար, նա զրկվեց ամեն ինչից: անել: Ինձ համար, ավելի ճիշտ իմ ուսումի կարող էինք ապրել Առանց մնալ: Սի՞թե առանց ուսումի չէի կարող ե՛ս էլ, հա՛յըս էլ ն բոլո՛րճն էլ: Ուղղակի կույր պետք էր լինել չտեսնելու համար ու միակ եզից... Այո՛, հորս խոր հուզմունքը, երբ նա բաժանվումէր այգուց ես նույճիսկ «շնորհակալ եմ» չասացի: այդ ամենը անում էր ինձ համար, իսկ դեմ են առել կոկորդիս,որ հայրս այլես Ու մինչն օրս տխուր զգացմունքներս այդ: լսել երբեք չպիտի կարողանա Ավարտեցիմիջնակարգդպրոցը, սկսեցի հասկանալ հորս զոհողությունը: զգացում արթնացավ:Որոշեցի առաջին իսկ Սրտումս երախտագիտության Մի օրից վաստակովսհորս համար խնձոր գնել: Այսօր կգնեմ, վաղը կգնեմ... գիշերը հայրս որ օր իմացա, մի գարնանային մյուսը հետաձգեցի,մինչն որ հետո դեմ են տարի քսան մահից հորս էլ է: խնձորներն չգնված մահացել Այդ

կ

ինչը հայրենի կամ Ի՞նչը կարող է մայրական կամ մայրենի լինել, |

Ժո

«":2---՛

/ր. Տ-Ոճ.-7.«ո»2.3

|

Է

լ

գ

«5-87

առել կոկորդիսն տանջում են ինձ: ..Սիրում ու հարգում էի մորս, բայց մի օր նրան չդիմեցի «սիրելի կոկորդումս մայրիկ» կամ «մայրիկ ջան» բառերով: Այս խոսքերն էլ Այսօր այդ խոսքերը: ասել կարող ես եմ, չեմ այլես որ ցավում մնացին... Եվ մտածում եմ, թե ինչ մեծ հաճույքով ն սիրով կարող էի արտասանել այդ

բառերը,բայց մայրս չկա այլես: Ահա թե ինչու բոլոր նրանց, ովքեր դեռ հայրեր ու մայրեր ունեն, եմ ասել.

հայրական: բայ ՓՀ Դուրս գրել 5 դիմավոր

ն

հատկանիշները: նշել ձնաբանական

բարդ ՓՓ Ընդգծել եռաբաղադրիչ

ճախադասությունն ստորադասական

որոշել ստորադաս եզրերիբնույթը: մորը ՓֆՓ Կարդալ հետնյալ հենաբառերը.ո՞ր բանաստեղծի` է մասին խոսքը:

ն

նվիրվածո՞ր

ստեղծագործության 1.

Պանդուխտ, ավիզ, տխուր-տրտում,

ու նխշուն,մարմանդ,հավք հովեր, երազ, անուշ, անխոս, պապակ-սիրտ,

լինել, երնեկ, թռչել...

'

:.

Անգին, խորշոմներ, թթենի,ստվեր, անուշ, որդի, հեծեծել, օրրել, դառնաղի...

շ.

կուտակվել,փետուր,հրեշտակ, մարմարվել,շիրմաքար,գերեզման,մայր, Աստված, ցաված,մեղմաձյուն,փաթիլվել... 3. յուն,

4. Հույս, մատուռ, օրորոց, ամրոց, մայր, արծվաբույն,ծառա, արքա, աղբյուր, տուն...

աստված, ճրագ, արեգակ, հաց, «Մարդ ինչ էլ անի, նրա Բ. Կարդալ ն խորհել Աուերբախիտողերիշուրջը. նա չի

ոչինչ չարժեն, եթե գործերը, նույնիսկ ամենաաչքի ընկնողները, կատարելծնողներիհանդեպիր պարտքը»: Կինս ըսավ.«Խմենք, մա՛րդ, Այս տարի ԱԱԱԱՅ

ՎԱՆԱԱԱԱԿԱԱԱՅԱՄԱՅԱՌԱՅԱՆԱԱԱԿԱԱԱՑԱԱԱԱ

ԱԱԱԱ ԱԱ ԱԱԱ ԱաԱ Նար ննաա Խմենք կենացընորեն ու Սեղանիշուրջ Կաղանդի խոսքերը, Վաղը գուցե արդեն ուշ կլինի, ն երախտագիտությանսիրո Մեր զավակինու թոռան»: հոգիո ւթ ն Բոլորվեցանք այլնս ոչ մի որոնք չեք ասել, պիտի ծանրանանձեր սրտերին, աշխարհում Եվ լռությանմեջ հաճկարծ Ես ու կինս լռակյաց, հեռաձայն` բան չի կարող սփոփել ձեզ: Ավետաբեր Երկու բաժակկիսով լի համար, մի վայրկյան Եթե ցանկանումեք խնձոր գնել ձեր հոր կամ մոր հըլո՛ մամ, պապա, «Հրլո՛ ու՞մ Եվ չորս պատերմերկացած՝ ես կարող եմ բեռներով խնձոր գնել, բայց Այսօր հետաձգեք: մի իսկ ՇնորհավորՆոր Տարի, Ութը անձ... Հուսամ, որ լավ անցուցիք Ժամերն հետինհին տարվան հայտնել, այդ բանն անհապաղ Եթե ցանկանումեք շնորհակալություն Կաղանդի...»: երեկոն Ձեր ն ձեր է ծնողներին Դանդաղորեն,ծանրորեն հոս այս տարի, արեք, որովհետնհաջորդ վայրկյանըկարող արդեն ձեզ մենք Այո՛, /Ըստ Ն. Հայթովի/ Դարձան դիակ անկենդան, հավերժ զրկել այդ հաճույքից: Սեղանի շուրջ Կաղանդի Բայց Նոր Տարին տիրական ութ հոգի Բոլորվեցանք սեմեն: մեր Ներս չմտավ միտքը: ՓՓ Լրացնել ընդգծվածնախադասության ու ես լռակյաց, Կինս Կաղանդպապանխելացի դուրս գրել հայր ն մայր սկզբնաբաղադրիչՓՀ Է. Աղայանի բառարանից Երկու բաժակկիսովլի այցի. գար մեզի Ինչո՞ւ ներովբառերն բացատրելնրանցկազմությունը: Եվ չորս պատերմերկացած՝ ալեհեր Երկու պանդուխտ /Մուշեղ Իշխան/ Ութը անձ: ծեր... երկու Մենավորիկ Լ

ԱԱ

ԱԱ

ԱԱ

Ա

աան

ուզում

ԱԱ

տամ:

-

|

ն չ (9Տ-Ո՛6.-8. շաաատ

«ոոտ.:

ՀԱԱՀ

Ժ

ՓՀՓ «Ասում

,

Ա. Եփրատն անցնելիսԱլեքսանդրը Մակեդոնացինպաշարեց հայկական բերդ: Հայերն անսասան էին, բերդը՝ անառիկ: Պաշարման չորրորդ օրը մի մակեդոնացիներըշատ զարմացան. բերդի աշտարակից հայերը կախեցին մի մեծ լավաշ: Բերդի պաշտպանները երնի անձնատուր են լինում,- զեկուցեցին Մակեդոնացուն,-նրանք լավաշ են կախել աշտարակից: Ալեքսանդր Մակեդոնացին խելացի մարդ էր. նա անմիջապես հասկացավ հայերի մտադրությունը: Վերացրեք պաշարումը, ն շարժվենք առաջ, կարգադրեց նա, հայերը հացապաշտ ժողովուրդ են, իսկ հացը խաղաղության խորհրդանիշն է: են ուզում ն լավաշով հասկացնում արյան ու կռվի

հյու

-

է ա յս վերաբերում

ընթացքը /խոսքը

ճախադասություններին/ սկսվող հառնած,

11 նշանով

պատմությունն

:

թրծվածու

խմորը:

են

մԱ ենից թթխմորն »-

են

առաջ

պատրաստում:

6 Թողնումեն, որ հանգստանա՛0-հասունանա՛՛ն... խմորը,լավաշ դառնալու

11 7.

անհամբեր Երբեմնայնքա՛ն են սպասում,որ դեպիթոնիրէ շտապում: եզրերով տաշտի արբեցած, ձեռնափայտով՝ գրտնակով, Աշռրայի աստվածուհի 9. Հացահատիկի լավաշաձն: բացումեն, դարձնում հայանում, սրբանում...

պոռթկումով Է խմորը է խմորը, լավաշանում 11 9. ջերմությունից

Լ

Թոնրի

համբույրը:

է խմոր-լավաշի 10.Վերջապեսթոնիրնըմբոշխնում հազարերորդ...

8:11.

Հետո երկրորդ, երրորդ, չորրորդ

ծա-

հարյուրերորդ,

շարվումեն թոնրիշուրջբոլորն ու սպասում... ղիկ-լավաշները սպասումեն խմոր-լավաշի շուրթերն ն այրող ճրա են թոնիրը, 1 12. Վառում համբույրին:

``

գիտեք: ՓՀ Ուրիշ ի՞նչհայ-խորհրդանիշներ ՓՀ Հացի մասինուրիշ ի՞նչ

ավան-

պատմություններ, ավանդություններ, «աղուԻ՞նչ է ճշանակում

գիտեք. գրեք դրանք: դույթներ /սովորույթներ/ երբ նշել այն իրադրությունները, արտահայտությունը. հացով դիմավորել» ասվումեն այս խոսքերը:

է

եը

օգտագործել: կարելիէ որպեսվերնագիր

11 2. Տաշտի մեջ հունցում-շաղախում ու թթխմոր: մի քիչ աղ, միքիչ ջուր 113. Վերցնումեն ալյուրը, ավելացնում ասում են, միշտ «կուտէ լավաշը, 1 4. Թոնիր-սիրոկրակի բոցումառաջին

անհեթեթությունը: Ասում են՝

:

թխել... ճրբաթերթ լավաշներ

-

հենց մի փշուր հաց է գետին ընկնում, երկնքից մեզ համար անտեսանելի հրեշտակ է իջնում ն կանգնում հացի փշուրի վրա, որ այն ոտնատակ չլինի, չպղծվի: Մարդիկ պետք է հրեշտակներին օգնության շտապեն. հացը գետնիցվերցնեն ու մի բարձր տեղ դնեն: Ասում են ճան, որ երբ մեկը հացի մնավորդը դեն է շպրտում կամ խառնում աղբին, զայրացած աստվածուհու ձեռքից գրտնակն անմիջապես դուրս է պրծնում ն սրընթաց հարվածում հացն անարգողի ճակատին. հացը գետնինգցելը մեղք է, քանի որ այն թոնիր է մտել, մաքրվել, սրբացել: Պատմում են, որ երբ Չարենցի մասին մի գրաքննադատ կծու խոսքեր է ասել, նա որոշել է հենց Աբովյան փողոցում առավել դառը խոսքերով պատասխան տալ: Բայց երբ հայտնվել է գրաքննճադատը`ձեռքին մի մատնաքաշ, Չարենցի լեզուն ասես կապ է ընկել: Իր վրա սնեռված հարցական հայացքներին Չարենցը պատասխանելէ. -Հացը խանգարեց: Չեմ կարող թեկուզ մի չար խոսք ասել այն մարդուն, որի ձեռքին հաց կա. ԵՄ ԱՄԱՉՈՒՄ ԵՄՀԱՑԻՑ: ՓՓ Ի՞նչ խորհրդանշումհացը՝ լավաշ-հացը: ՓՓծ Ընդգծվածներըբառակազմականվերլուծության ենթարկել.ընտրել նրանցիցերեքը ն հնչյունական վերլուծություն կատարել: ՓՓ Դուրս գրել ոչ նյութական խոսքի մասերին պատկանողբառերը ն որոշել նրանցկազմությունը: ՓՀՓ Ընդգծել աոորոգյալներըն բացատրել նրանց ձնակազմությունը: Առանձնացնել որոնքարտահայտվածեն դարձվածքով: այնստորոգյալները, ՓՀ Բացատրելբութիգործածությանդեպքերը: ՓՀ Գտնել ն շարահյուսորենվերլուծել այն նախադասությունը,որն ունի հետնյալ գծապատկերը՝

ենթարկելշարաճախադասությունը

գծապատկերը:

կազմել

է` կրակի բոցում է: Սեր լավաշ հացը մեր սեղանիցու մեզնից անբաժան մեր Հաց-հավատը, մեր լավաշ հացը՝ մեր Իսկ գիտե՞ք՝այնքանէլ դժվար չէ գնդիկներեն անում: 11 Լ. Բռնսքաչափ

Նրանք հաշտություն

ր

սկսվող

ոջյունը

ուծության ն

լավաշի ստեղծման Հաջորդաբար ներկայացնել

Բ.

-

-

են...»-ով

ՓՓՀ

ՇԱՐԱԴՐԵԼ

Խխոհերը՝

էլ որ սերը, Ինչպես որ հացը, Ինչ Սնակյան տողերի շուրջը` «Առաջին անես, Միշտ կուտ է գնում»: շուրջը. «Հա՛ց, հաց,հերոսներիցմեկի բացականչության 2. Ն. Սարոյանի իմ, որքա՛ն աստված է բանաստեղծԲեն Ալեքսանդրը, հետ»: սրտի է հացը մաքառում վայրագորեն տողերիշուրջը՝«Հացն է ձեզ բանաստեղծական 3. Ս. Կապուտիկյանի Ու մեր արդար բառը հիշեցեք անում. Սուրբ հացից ճամփանմի՛ շեղեք, տեր 1.

.

Վ:

բացականչում

,

-

հացի

հացին արժանիեղեք»:

(5-ՈՄ.-9.

,

:

ե

ծերունի կար, որը ո՛չ տուն ուներ, ո՛չ հաց: Բայց ուներ մի ճշմարտություններ, որ ձեռք էր բերել իր բազմաչարչար կյանքի գավազանը ձեռքին, ալեզարդ գլուխը խոնարրն ու քաղաքները, կանգնում էր մեծ ճանապարհների թների թե դարպասներիառջն, որպեսզի ցույց տար իր գաղտնի

Ա. Մի անանուն

քոնի ԾՎ ուսին, Բաթում: պարձը ըրգյուղ Հրճի վրա գանձերը: Եվ մի անգամ՝ մի տոնավաճառի

օր, երբ շուկայի մեծ հրապարակում խռնվել էր ժողովրդի ծովածավալ բազմությունը, երնաց ճա մարդկանցմեջ ն հին, հզորաձայն զանգի պես որոտաց. աԶղջացե՛ք ն ապաշխարեցե՛ք, որովհետն մոտ է արդարության թագավորությունը: Զրկվածը պիտի ոտքի կանգնի ն, երկաթե խարազանը ձեռքին հատուցման դատը պիտի տեսնի. այն ժամանակ է, ո որ ի նե լու էէ լալն ու կրճտելն ատամներիՀ Եվ գնաց` զնազ՝ սպիտակ ալիքները խոժոռ ճակատին հողմավար: Եվ երբ ...Եվ երեկո եղավ, կանգ առավ մի լեռան լանջին` քարերով ծածկված մ ի շո ձան առապարի մեջ: Ապա բարձրացավ մի ժայռի վրա, որի որիշուրջը արձանացած, Ժայռե հորձանուտի պես ց ցանուցի ցիր քարաժայռերը համը ու մռայլ հայացքով նայում /Ըստ Ավ. Իսահակյանի/ էին ծերունուն 7 «ճշմարտություն», «մԲրո որոնք, րձիր գրել 7 րոնք, ըստ ձեզ, պետք է հնչեին ծերունուշուրթերից: ՓՀ Ի՞ն չ է նշանակում «Պլատոնն իմ բարեկամն է, բայց ճշմարտությունն ավելի մեծ բարեկամսէ» թնավորխոսքը: :

»

,

.

Բ. Մի երնելի մարդ Իմաստունին խնդրեց խորհուրդ տալ իրեն, թե նաե: ինչպես լավ անցկացնի իր ժամանակը: Նա զգում էր, որ իր օրերը կլանված են իր ձեռնարկությամբ, ն ինքը մշտապես ձգտում է անշարժ նստել` այլոց պատկառանքընվաճելու համար, մինչդեռ իր կյանքը գճալով ավելի ու ավելի անուրախ, ձանձրալի էր դառնում: Իմ աստունը լռելյայն ութ սիմվոլ նկարեց ու դրանք տվեց այդ մարդուն... ՓՀ Մտածիր,թե ի՛0չ էին խորհրդանշումայդ սիմվոլները,ն ի՛0չ հասկացավ այդ մարդը: Դժվարանալու դեպքում ընտրիր տրվածներից րից 8-ը. ծ-ը.մն Ասնարիր: ցածներիիմատոը բացատրիր: '

վի մեջջ մազնազ մի՛ փնտրիր: տրիր։ Ժամանակըոսկի է: բաժա «՛Ծրբ բաժակ ես լվանում,բաժակլվա: Մ ասնատվածապրելովհեռու չես գնա: կուգան ու կերթան: ց առաջ երանելիչէ: չոքիր երբեմննիրհումէ:

Ն

`

ԱրԿեն է

էլ

չի

ԿԱ է: անազոյն արարմանը Մարտուն սովորեցնում: "

օրին է

«՛Օրը /Քսաներեք

տարի է անցել,

ն

/

անմահության համար դեռես բան չի արված լ.

Մակեդոնացի/: ՀԻՇԵՑԵՔ

Ն Լեբրոք/

թեո

ոուբարո»

ԱՅԴԸՆԹԱՑՔՈՒՄ

ՈՉՃԻՇՏԲԱՆԱՎԻՃԵԼ

«ԴՈՒԿԱՐՈՂԵՍ

ԿՈՐՑՆԵԼ

ԸՆԿԵՐՈՋԴ»:

/Ջ.

ոմա

Ժո

վկայությունն: յ տիրապետելուլավագույն կուլտուրային Բանավիճելուարվեստըլեզվական պետք է պահպանել,լեզվական , Բանավիճելու համար հոգեկան հավասարակշռությունը խոսքից, , խոսել, խուսափելբարձրատոն հետնել ն «չափված-ձնված» վարքիկանոններին համբերա- 7 կարողանալ արժանապատվությունը, դ իմացինի չվիրավորել չգոռալ-գոոգոռալ, հակառակկողմինդիմային : տարությամբլսել տեղի-անտեղիչընդհատելխոսքը, չճնշել ի դիմաշարժությամբ... ծամածռություններով, ուշադրությունը Բանավեճի յուրաքանչյուրմասնակից պետք է կարողանադիմացինի ցածր ոճին, , խոսքի իր խոսքիվրա, կարողանահայացքը «խոսուն»դարձնել,չդիմել է է ցուցաբերել ցույց տալով, որ հասկանում կամ փորձում , հարգալից վերաբերմունք դ եպքում արտահայտել ցանկության ։ հարցերին

ն

սնեռել

տողն Իրա հարցեր խաներ կոառրությանմեջ կարելի առանձնացնել մի քանի արտահայտու. 7 Բատ ր անհամաձայնությունը՝

:

բայց պատշա

Է

են կողմից` քանավիճայինմյութը , թյուններ, որոնք օգտագործվում բանավիճողների չ ը նթացքում: ն կ ատարելու եզրահանգում քննարկելու «Փ Եթե ես Ձեզ ճիշտ եմ հասկանում... 7 ՀՓ Եկեք ճշտենքմանրամասները... «Փ Դուք կոնկրետառաջարկություններ ունե՞ք.../ «ֆ Կարո՞ղենք կարծել... «Ֆ Պատճառ չկա անհանգստանալու... 7 «ջ Ես դրանում հաստատապեսհամոզվածեմ... «Փ Կարծումեմ՝ մենք կշահենք,եթե... , » դարձնեքհետնյալ... ' Ծե դու ուշադրություն: «Փ Հավանաբար ցանկալիկլինի... ձեզհամար «Փ Ձեզ սա կարող հետաքրքրել... է «Փ Դուք, իհարկե,կհամաձայնեք, եթե... , «Փ Հավատացեք, որ սա ամենից կարնորմէ... հաղթահարել... «Փ կարողանանք , Դժվար մենք «Փ Դուք հավանաբարգիտեք,որ... թե«Փ Հակառակբոլոր կասկածների... չ «Փ Հիմա դուք կհամոզվեք.. է լրացուցիչքննարկում... ի «Փ Սա պահանջում «ֆ Փորձը օգնումէ պնդելու... «Փ Հնարավորության դեպքումկաշխատենք... 7 «Փ Դուք չե՞քկարծում... փնտրել... 7 է Փ Դա արդյոք չի՞նշանակում... «Փ Կարծումենք՝ հնարավոր այլ տարբերակներ «Փ Ցավոքսրտի... ի «Ֆ Դժվար հնարավորլինի... թե դա : «Փ Ոչ ձեր մեղքով... «Փ Ցանկալիչի լինի... «Փ Ես համամիտեմ, /նույն կարծիքին եմ ձեզ, բայց... «Փ Ես հասկանում «Թ Դժբախտաբարստիպվածեմ հակառակել... /, «ֆ Բանն այն է... եմ առաջանում... ՛ «Փ Որոշակիհակասություններ «Փ Հնչումէ հաստատ, բայց... Ֆ Հետնություննայն է, որ... , «ֆես ընդունում եմ...., բայց... ՀՓ Այստեղիցհետնումէ /կարելիէեզրակացնել'... , «ՓԱկճհայտ է ... շ2շ-շ2Ժ Հ. Կարելի է հաստատվեց... Ֆ Ինչպես

եւմ ն...

.

հաստատել,

7.22

որ..........

«Կարո՞ղ է «անմեղ սուտն» արժեք ունենալ» թեմայով բանաոր բանավիճելուկանոնները,չմոռանալով՝ վիճել` պահպանելով է հետնյալ բաղկացած մասերից վիճային խոսքայինիրադրությունը 1. բանավիճելու թեմայի,ճպատակի,առարկայիընտրություն ՓՀ

դառնալ: գեներալ

«՛Վատ այն զինվորը,որը ցանկանում ձ թարթը գանձերից թանկէ: /Ակճ :

մվ. Իսահակյան/

`

եին

շԱ

՛Տանջրվի՛ր... Հուսա....

,

-

Փր "

Յուրաքանչյուր րոպենանգինգանձէ:

բամա-

2.

ընդդիմադրին համոզելուընթացք փաստարկներին ոչ լիովին համաձայնելը ամաձայնության արտահայտում իրադրությանգնահատում եզրակացությունն եզրահանգում /հետնություն/:

15Տ-ՈՆՃ.-10.

3:ընդդիմադրի իս -

6.

ոչ ոչ

Կարդալ

Գ.

«Չվիճելու արվեստը»ժամանակակիցառակը ն եզրակացվիճե՞ցծերունին: Մի լեռնային գյուղում մի մարդ էր ապրում, որը հայտնի էր նրանով, ո ր մեկի հետ ոչ մի անգամչէր վիճել: Եվ ահա նրա մոտ մի թղթակից -Ասացե՛ք, ճիշտ է, որ Դուք 90 տարուց ավելի ապրում եք ն ոչ մի մեկի հետ չեք վիճել: ճիշտ է: -Ի՞նչ է, նույնիսկ կնո՞ջհետ: -Նույնիսկ կնոջս: -Ու ոչ էլ Ձեր երեխաների՞:

զե՞լ՝

եկավ: անգամ

-Այո չ

սեփական .

-Ոչ էլ երեխաներիսհետ: ընթացքում բացարձակապես ոչ մեզի հետ չոք -Եվ ինչ, 90 տարվա արդեն ցը: վիճել, «Դեւար չայո, --հան հանգիստպատասխանեցծերունին: Թղթակիցը՝ լարված ու նյարդայն յնացած, սկսեց գոռգոռալ. պատահել, որ Դուք Ձեր ամբողջ կյանքի ընթացքում ոչ

բղբակիցը: բորբոքվեց

-

չիկարող չլինեք: մեկի հեն ենւեւ միան Վիճել -

ծերունին:

լ

եմ,

լ

վիճել

եմ,

եմ...,

,

-

հաշտվողաբար

»

պատասխանե ի

տարբերակելվիճել-ը բանավիճել-ուց վիճաբանել-ուց: թՀորձու րել կապակցված խոսք, որի հենակետային նախադասությունը ն

ը 3 ասույթներիցորնէ մեկը. կդառնաճշմարտությանվերաբերյալ ը ջահեէ ւթյունը որը փայլատակում է խավարում բայց այն յն չի ցրում: /Հելվեցիուս/ / Արժե լսել միայն նրան, ում խոսքը ենթարկված է միայն մտքին, իսկ միտքը՝ճշմարտությանըն բարությանը: /Ֆեճելոն/ / ճշմարտություն, շատ երես ունի. այդ պատճառով ականջիդ մեկը

27ճշմարտո

է,

,

.

ամենա-

բոլոր մարդկանցից Մի վաճառականիր որդուն ուղարկեց գտնելու: Իմաստունն ուշադիր Գ աղտնիքը մոտ՝ Երջանկության իմաստունի որ ինքը ժամանակ չունի ասաց, լսեց պատանուն,բայց ի պատասխան նրանզբոսնել առաջարկեց Եվ համար: Գաղտնիքը բացելու Երջանկության հետո ժամ գալ: ճորից դղյակումն երկու ավելացրեց իմաստունը՝ «Բայց ես ուզում եմ քեզ մի բան խնդրել, ճա երկու կաթիլ յուղ մեջ պատանունմեկնելով փոքրիկ մի գդալ, որի ձեռքիդ այնպես, որ բռճիր գդալը ա յս ողջ ընթացքում -

կաթեցրեց: Զբոսանքի յուղը չբափվի: հայացքը աստիճաններով՝ ու Պատանին սկսեց բարձրանալ իջնել դղյակի մոտ: իմաստունի ճա նորիցվերադարձավ չկտրելովգդալից:Երկու ժամ անց գորգերը:Դու -Դե ի՞նչ, հարցրեցվերջինս,-դու տեսա՞րիմ ճաշասենյակի իմ գրադարանում: սքանչելիմագաղաթներն տեսա՞րայգին:Դու նկատեցի՞ր որ ոչինչ չի տեսել: խոստովանել, էր ստիպված Պատանին ամաչելով Նրա միակ հոգսը յուղ չթափելնէր: հրաշքներիհետ,-Դե ինչ, վերադարձիրու ծանոթացիր իմ տիեզերքի ճ միմիմ մարդու չծանոթամճալով հել ե -Չ նը: վստահել իմ ի կարելի նրան իմաստունը: ասաց նրան այն տանը, որում մա ապրումէ: գդալն ու նորից գնաց Հանգստացյածպատանին վերցրեց փոքրիկ ամեն ինչին: դ արձնելով շրջելու դղյակում՝այս անգամուշադրություն նկարագրեցայն նա մանրամասնորեն մոտ՝ իմաստունի -

-

՝

-

Վերադառնալով

տեսել Լ էր: էր ամենը,ը, ինչինչ -Իսկ ո՞ւր է այն երկու

որ ես

կաթիլ յուղը,

վստահելէի քեզ,

-

հարցրեց

իմաստունը: է: ամբողջ յուղը թափվել Եվ պատանին,նայելով գդալին,տեսավ, որ եմ ես կարո

հենց էլ այնմիակխորհուրդնէ.աշխա նայես Երջանկության Գաղտնիքն այն է, Ահա

որ

միաժամանակ երբեք

տալ քեզ.

որ

դա

չմոռանալով

քո

փո

ալի

հի

բոլոր

մեջ եղած երկու

Փֆ ՓՓ ՓՓ

կա

/Արնելյաճառակ/

յուղի մասին: ւ.

հրաշքներին՝

թեմանքննարկելլսարանում: գաղտնիք-բանալին» «Երջանկության կատարո վերլուծություն

կառուցվածքային Անանուն փոխա ճախադասություննորը դարձ-

Նախադասությունների Արտագրել

թշնամու»: «Պայքար, պայքա՛ր, մինչն թեմա դարձնել` անաանեով դերբայական բանավիճելու ղակիի. ճախադասությունները բանավիճելու ստորադասական ւբ/ կարգախաաները արվեստինտիրապետելու օրինաչափությունները: վերածելով. վածովնախադասությունների Բնաւ

աշջ,

Հայաստան»

ն

/Ավ. Իսահակյան/

վե

ա/ ուրիշի ուղղակիխոսքով

այքա՛ր»

ի

բարդ

բոլոր

փոխակերպելով:

նախադասության դարձվածները գ/ դերբայական

ն վերլուծելըստ կազմիչանդամների ՓՀ Ընդգծվածնախադասությունը կազմելգծապատկերը: ՓՀՓ Համառոտել պատումը:

'

ՀՈՐԱ

«Ջ-

«ւթ.

5 Տ-ՈՆ.-12.

Պարո

«տ

« 0Տ-Ո6.-11..,. ամ

Ա

ՓԱշխարհն,ասում են, միշտպտտվումէ,

Չգիտեմ, գուցեն պտտվում է,

Երբկարմիրգինինիմ գավաթումէ, Ես հաստատ գիտեմ,որ պտտվումէ:

/Ջամալ/

Փ-Շարժում չկա,- բարբառեցմորուքավոր մի գիտուն.

Մյուս գիտնականնսկսեց նրա առաջ լուռ շրջել՝ Ավելի լավ դժվա՛ր էր այս խոսքերի դեմ վիճել, Եվ բոլորը գովեցին պատասխաննայդ իմաստուն: Զվարճալի այս դեպքը, որ պատահելէ հնում, Հիշեցնում է, պարոնայք, ինձ մի ուրիշ օրինակ. Թեն արփին պտտվում է շարունակ, Բայց ն այնպես Գալիլեյն անհերքելի է մնում:

ՓՈր

այս

գունդ երկիրը

ու

կլոր է`

/Պուշկին/

Որ պտտվում է հողագունդը այս, Գիտե ն տղա՛ս, Բայց ես բոլորից լա՛վ եմ իմանում,Երբ համբուրվում ենք, Թվում է` Հողը մեր ոտքի տակից

Գիտեն բոլո՛րը. Իսկ ես թերնս բոլորի՛ց ավել,Քանի՛ անգամենք Իրարից զատվե՛, -

Հեռացե՛լ,

Սահում է, Տարբեր կողմե՛րգնացել, Սակայն... իրա՛րենքնորիցպատահել... Գնում...

/Գ.Էմին/

ՓԵս

գիտե՛մ,անգի՛ն, այս երկրագունդը Ես գիտեմ՝ եթե երկրագունդն էլ Պտտվում է միշտ շուրջն արեգակի, Չլիներ սիրուց ինձ պես մոլորված, Ինչպես ես՝ խենթըսու անհագու՛րդըս, -Վաղու՛ց դեպի նոր արն՛ կդիմեր, Ձեռքերս պարզած քո վա՛ռ կրակին. Եվ չէին կոչի նրան մոլորակ:

/Գ. Էմին/

ՓՀ

Գիտական ոճով ներկայացնել Երկրի պտտվելու այս իրողությունը. բացատրելայս ոճի առանձնահատկությունները: ՓՀ Ուշադրություն դարձնել «մոլորա՛կ» բառհ գնորգէմինյան ստուգաբանությանըն բացատրելբառիհամանունականայս եզրի իմաստը: ՓՀ Փ կետի հատվածում կառուցվածքային վերլուծություն կատարել: Դուրս գրել նախադասությանգլխավոր անդամները՝ուշադրություն դարձնելով ստորոգյալի ձնակազմությանը:Կազմել գծապատկերը: ՓՀ Փ կետից դուրս գրել գոյականները ն նշել ձնաբանականհատկա-

(Ա Գրել

,7,

՛

նյութ: պատմվածքների ուղարկելըկարող է դառնալ սոսկ գիտաֆանտաստիկ ինքնըստինքյան գերխնդիր ամեն իրականացված մի Միննույն ժամանակ մղիչ ուժ լինելուհատկությունը. չունի ամենակարնորը՝ անկրկնելիէ, կրկնօրինակը թեկուզ ավելի մեծ, քան մեր ժամանակ իմաստիցզուրկ է բուրգ բարձրացնելը, Քեոփսը, կամթե նույն մարմարիցմի նոր Պարթենոնկառուցելը... է համար լվացքիմեքենայիկողքին տիեզերանավհարկավոր, Առաջընթացի Հարկավոր արագացուցիչ: հզոր մասնիկների մանկամսուրիկողքին՝տարրական կողքինմի նոր՝ այլ որակի է ճան գերխնդիր.մեր՝ երկրայինքաղաքակրթության են հարկավոր... գերխնդիրներ Մարդկությանը քաղաքակրթություն... է /գիտաուսումնակա՞ն, տեսակն ՓՓ Հատվածը գիտականոճի ո՞ր :

գիտահանրամատչելի՞/:

ՓՓ Գրել թեզիսները: առանձնացնել առանձնահատկություններից Փ» Նշված լեզվաոճական

-

հատկանիշները: ՓՀ

ԻԻ

վարքի 7 ն այս դեպքում ինչպիսի՞արժեք ունեն լեզվական հետնելը, էթիկայիկանոնների պահպանումը: կանոններին Մարդկությանըգերխնդիրներեն պետք... երնույթ է դառնում Ամեն մի իրականացվածգերխնդիրմի արտառոց այն օժտա մսպասելիությամբ. հղացման հանդգնությամբ,իրականացման հատկությամբ: ված է հմայելու, ապշեցնելու, հիպնճոսելու ու ինչ-որ Գերխնդրի սկիզբն, իհարկե, մարդն է: Ինչ-որ տեղ ապրող է, այն իրականացվում գերխնդիրն երբ Բայց ազգային պատկանելությամբ: կարող է որոշ ժամանակ անց ճույնիսկ կորցնել իր ազգային պատկանելուեն դարեր, ու խմորվումէ թյունը, դառնալ համամարդկայինարժեք: Անցնում ու ձգտում հանդեպ այն ճանաչման մի ուրիշ երնույթ. հետաքրքրության ու իրականացրելէ այդ ստեղծել ու ո րն պատմությունը, նրա ժողովուրդն խնդիրը. այդպես է գալիս ժողովրդիանմահությունը... գերխնդիրմի հարվածով,մի հզոր ցատկով Յուրաքանչյուրիրականացված է ճորովի է վեր: Նա հարկադրում աստիճանով մի բարձրացնում մարդկությանը եղածին արդեն հաղորդել բովանդակություն նոր ն որ իմաստ, նայել աշխարհին, իր ու գիտեցածին:Ուստի հարկավոր է, որ գերխնդիրըմիշտ առաջ ընկնի է չպետք Բայց... ճա այն իր ետնից կտանիկյանքը: ժամանակից: Այդ դեպքում սահմանը: անցնիբացարձականհնարինության մեջ: չէր կարող առաջանալԱրիստոտելի գաղափարը Ատոմայինէներգիայի տիեզերանավ Իսկ մեր ժամանակներումդեպի այլ աստղային համակարգեր

նիշները:Նույն հատվածումկետադրականվերլուծություն կատարել: Փծ Բնագիտականն գեղարվեստականաղբյուրներիցընտրել տերնաթափընկարագրողհատվածներն համեմատել: ՓՀ Տերնաթափընկարագրողմի փոքրիկբանաստեղծությունհորինել:

Ո

գրվի այն,

ոճին բնորոշները: գիտական

Փ կետից դուրս գրել բայերը ն նշել նրանց ձնաբանական հատկա-

Փոս

թե ինչպես պետք է եզրակացնելով, կարծիք-գրախոսությում`

ճիշները: ՓՀ Փ

կետից դուրս գրել դերանուններըն որոշել նրանց ձնաբանական

շոցւաոգե ա ԻՈԱՆ

առումովհամեմատաբարչեզոք է: Ոճականգունավորման է, ուր առաջնայինըերկխոսությունն գործընթացում Հաղորդակցական ու են խոսողիանհատականություննինքնատիպությունը: դրսնորվում ունի ՃՊ Ձնավորվումէ միայն գրական լեզվի օրինաչափություններով. բնույթ: նորմատիվ ՔՊ

`

՝

պատճառաՃՊ Բնորոշ են շարադրանքիվերացարկում-ընդհանրացումը, հետնանքայինկապը, ճշտություննու ճշգրտությունը: ու կաղապարայնությունը: ՃՊ Կարնոր են խոսքի միօրինակությունն ՃՊ Գործառականոճերի համակարգումաչքի չի ընկնում իր ճորմավորվա-

ծությամբ:

0 5-ՈՃ.-13

զբաղմուն-

Բառապաշարիհիմնականշերտը կազմում են տերմինները, բառերը: քային կամ մասնագիտական ԻՊ Գերակշռում են շարահյուսականբարդ կառույցները՝ հիմնականում բնույթի: պատմողական յին միջավայրը, ՃՊ Կարնոր նշանակություն է ստանում նան խոսքա, /ՃՊ

փոխհարաբերությունը: խոսող-խոսակից-միջավայր երանգավորումից: ՃՊ Սովորաբարզուրկ է հուզաարտահայտչական են կրկնվող բարդուՃՊ հարադիրները, կազմում Հիմնական շերտը ասացվածքառածներ, ու խոսքը՝ ժողովրդական թյուններն դարձվածքները,

ներ, անեծքներ, օրհճանքներ... ՃՊ կայուն է ն սովորական: Բառերիշարադասությունը ՃՊ է քերականականմիջոցների ու ձների խնայողությունը՝ Ակնառու

«տնտեսումը»: ՓՓ

Խոսել այն աղետներիմասին, որոնք կարող են սպառնալ Երկիր

մոլորակիգոյությանը: ՓՀ Կարդալսնակյան«կրակգցող» մտքերը.դրանքհիմնամիտքդարձնելով՝ կարդալուհամար:Վհրնագրելայն ն դուրս գրելհիմնալսարանում գրելզեկուցում՝ նզեկույց-իմիջնեղածտարբերությունները: բառերը:Բացատրել զեկուցում-ի է մոլորակին,Ի՞Ցչ սպասումայս Ի՞Ցչ պատասխանեմ: Ի՞նչ է լինելու այս աշխարհի հետ... Ի՞նչ է բուսնելու այս թշվառ հողին, Եվ ի՞նչ լեզվով են խոսելու այստեղ... Կրակն եմ ընկել մտքերի ձեռքից: ՓՀ Մի քանի աղբյուրներիցօգտվելով`պատրաստելգրավոր զեկուցում հետնյալ թեմաներից որնէ մեկի շուրջը /մեջբերումներ /հաղորդագրություն/ ն «Միակազմ նճախադասություններ,

խոսքում»,

նրանց

'

ՄԱՍԻՆ

սպասարկումէ հասարակությանկյանքի բոլոր լեզուն գրականհայերեննէ: պաշտոնական Հանրապետության յունը աջակցում է իր սահմաններից դուրս ՀայաստանիՀանրապետութ ու տարածմանը: պահպանմանն բնակվողհայերի շրջանումհայոց լեզվի է հայերենի ուղղագրուճպաստում ՀայաստանիՀանրապետությունը

թյան միասնակաճացմանը: Հոդված2. Կրթությանլեզուն ն տարածքումգտնվող կրթական Հայաստանի Հանրապետության լեզուն ն դաստիարակության դասավանդման ուսումնականհամակարգերում է: գրականհայերենն մասնագիտականբոլոր միջնակարգ, ՀայաստանիՀանրապետության հայոց

հաստատություններում ն բարձրագույն ուսումնական տեխնիկական են: ն հայոց լեզվի ուսուցումըպարտադիր քննությունը լեզվի ընդունելության լեզվականպարտականությունները Հոդված 3. Քաղաքացիների աշխաառանձին ոլորտներում ն սպասարկման անձինք Պաշտոնատար են տիպարտավոր քաղաքացիները տող ՀայաստանիՀանրապետության

կանությունները պետականմարմինները,ձեռնարկուՀանրապետության Հայաստանի են. պարտավոր

ու կազմակերպությունները թյունները,հիմնարկներն կատարելհայերեն, ա. գործավարությունը `

գործածությունը

բ/ «Ստորոգյալիտեսակներըն ճրանցդերը խոսքիտարբերոճերում», ոճում»: խոսակցական գ/ «Կոչականիարտահայտությունը ՓՀ 21-րդ դարում ապրող երիտասարդ,ի՞նչ գերխնդիրներկան այսօր ունես դու... կյանքում, ն ի՞նչ«գերխնդիրներ» մեր՝ երկրաբնակներիս ոճով` ՓՀ Շարունակել՝գրելովգիտաֆանտաստիկ հասնելով Երկիր մոլորակի չորս բնակիչներըա̀պագա մարսաբնակները, Մարս

ԼԵԶՎԻ

քաղաքականությունը լեզվական Հանրապետության Հոդված1. Հայաստանի հայերենն է, որը լեզուն պետական Հանրապետության Հայաստանի ոլորտները: Հա յաստանի

րապետելհայերենին: ներկայացնող անձանց պաշտոնաՀայաստանիՀանրապետությունը չի հակասումտվյալ միջազգային կան ելույթներիլեզուն հայերեննէ, եթե դա ատյանումընդուճվածկարգին: քաղաքացիՀանրապետության խոսքում Հայաստանի Պաշտոնական են լ եզվի աճաղարտությունը: ները պարտավոր ապահովել ու պարտալեզվականիրավունքներն Հոդված 4. Հաստատությունների

կատարելիսճիշտ ձնով ներկայացնելօգտագործվածաղբ յուրները" ա/

ՕՐԵՆՔԸ

ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ

'

գիտաժողով-

ժողովներում, նստաշրջաններում, բ. համագումարնճերում, ու զանգն պաշտոնական

ատենախոսությունների ճերում, հրապարակային ժամաճակ ապահովելոչ հայերեն ելույթների այլ միջոցառումների

վածային զուգահեռհայերեն թարգմանությունը, նամականիշները,կնիքձնաթղթերը,դրոշմանիշները, գ. ցուցանակները, անհրաժեշտուհայերեն՝ ձնավորել փոստայինծրարները ները, միջազգային լեզուներով: ա յյլ թյան դեպքումզուգակցելով իրականացումը Հոդված 5. Պետականլեզվաքաղաքականության է Հայաստանի իրականացնում Պետական

լեզվաքաղաքականությունը

Կառավարությունը... Հանրապետության /Երնան.

ապրիլի1993

թ.

/լրճատումներով/

/Լրացումները

Փծ

Հայաստանի Հանրապետությանօրենսդրությամբսահմանվում է պատասխանատվու : ակնն իրավախախեումներիվերարեա «րերն» երա դեպքում: «ասրչական իրավախախտումնե ից առանձնացնել տուգանքի րը սահմանվածտուգանքաչափերով: ՓՓ Լեզվական քաղաքականության, լեզվավիճակի, լեզվահարաբերությունների կարգավորմանոլորտում կա՞0 եթեայռ,ա ե Հ հոդվածներկսահմանեք... ՓՀ Կարդալ ՀՀ Սահմանադրության«Մարդու ն քաղաքացիներիհիմնական իրավունքներնու ազատությունները»գլուխը ն նշել բառաքերականական ու ոճականառանձճահատկությունները: ՓՀ Կարդալ գիտական ոճով ճերկայացված տեքստը ն վերաշարադրե

ր

3 Տ-ՈՃ.-14

էին քաղաքի շոգին ճամփորդում

ԱՀ հրախախտումնը | բանող նշանակում բացթողումներ,էի՞ն

պաշտոնականոճով: են օգտագործվում բառեր, բառակապակցություններ Խոսքի մեջ հաճախ ճնախադասություններ,-ճրոնքքերականորեն կապված չեն նրա հետ: վերնագիրը, թվարկումներըմեծատառո՞վ սկսել, վերջում կե՞տ ստորակե՞տ, վերջակե՞տ, թե՞ չտրոհել: Եվ, վերջիվերջո, որո՞նք են նախադասության հետ քերականորեն չկապվող միավորները: Կետադրական վիճելի հարցերը կարգավորելու ն անիմաստ ուղղագրական զուգաձնությունները վերացնելու նպատակով Տերմինաբանական կոմիտեին ներկայացվեց Մ Աբրահամյանի կազմած նախագիծը, որը հաստատվեց 1982 թ.: Այդ մեջ հստակորեն սահմանվեցին խոսքի հետ քերականորեն չկապվող միավորները: Դրանք են՝ վերնագրերը,ինքնուրույն կիրառություն ստացած կոչերը ն տեղեկատու իմաստ արտահայտող նախադասությունները, ազդագրերի նկարների, քանդակների անվանումները, հոդվածի հեղինակի, պաշտոնական հաղորդման /որոշման, հրամանագրի, ծանուցման հայտարարության ն այլն պատասխանատու անձի, կազմակերպության ն ղեկավար մարմնի անունները, ինչպես ն մեջբերված աղբյուրի անվանումը, գրքերի, թերթերի ն այլ հրատարակությունների ու ա յ. կարգի տեղեկատու պարզ թվարկումները: Ըստ տվյալները, բառերի, սահմանված կանոնի՝ նրանցից հետո տրոհության որնէ նշան չպետք է դնել, բացառությամբ այն տողասկզբի վերնագրի, որին անմիջապես հաջորդում է շարադրանքը /տրոհվումէ վերջակետով): Մեկ այլ կանոնի համաձայն` խոսքի հետ քերականորեն ապվո միավորները գրվում են մեծատառով, բացառությամբ իրար տակ ներդրյալ մեկնական դերով հանդես բառերի ու բառակապակցությունների, եկող անկախ գործածվող ն փակագծերի մեջ առնվող բառերի ու բառակապակցությունների: Ինչ վերաբերում է գծապատկերներում ն առհասարակ սխեմաներիձներով ներկայացվող թվարկումներին, ապա գիտական բնութագրումները պետք է սկսել մեծատառով, իսկ դրանց հիման վրա առանձնացվող միավորներըկամ օրինակները՝փոքրատառով:

|

Տրոհե՞լ

դնել

Մի անգամ հայը ու որդի իրենց իշուկով սանձից բռնածգնում Հայրը նստած էր էշին, իսկ որդին փոշոտ փողոցներով: են էր նրանցհետ: մեկը,- նրա փոքրիկոտքերըհազիվ -Խեղճ տղա,- ասաց անցորդներից երբ վրա, էշի կարող ես ծույլ-ծույլ նստել հասնում էշի հետնից: Դու ինչպե՞ս եղել: ուժասպառ տեսնում ես՝ տղադ է մոտ ընդունեց:Երբ անկյունում նրանք Հայրը նրա խոսքերը սրտին հեծնել էշին: ու շրջվեւյին,նա իջավէշից տղա յին կարգադրեց Նա բարձրաձայն ասաց. հանդիպեց: Շատ շուտով նրանց մի ուրիշ մարդ ծեր խեղճ նստել է էշին, իսկ նրա Ի՛նչ ամոթ է: Փոքրը սուլթանի պես հայրը վազումէ ետնից: ու իր ետնում նստել էշին: այդ խոսքերի հորը խնդրեց Տղան շատ վշտացավ տակից չադրայի եք,տեսե՞լ նման բան -Բարի՛ մարդիկ, դուք երբնէ ճստած որ բազմոցիվրա Ոնց կենդանուն: տանջել ձայնեց մի կին: Այսպես

| |

| լ

|

| լ

Ի

-

լինեն: Օ՛, խեղճ կենդանի: հայր ու որդիիջան էշից: Ոչ ճի բառ չասելով,ամոթահարված՝ մեկը հանդիպած անցորդներից երբ Հազիվ էին ճրանք մի քայլ արել, սկսեց ծիծաղելճրանց վրա. ու նույնիսկ աճում, ոչ մի օգուտ չի տալիս -Էս ձեր էշն ինչու՞ոչինչ չի

որոշման

տանում:

ձեզնից ոչ մեկին չի տվեց ու ձեռքը դրեց որդու ուսին: Հայրը էշին մի լրիվ խուրձդարման ԱԱ նորերն իտի Ա» -Ինչ էլ որ մենք անելու լինենք, աք Արթ լինի: ԵԿ կարծումեմ, որ որը մեզ հետ համաձայն չի որոշենք,թե ինչպես ՓՀ Դուրս հատկանիշները:

/ստեղծագործության/ |

ՓՓ

ճանապարհորդենք: գրել հնչյունափոխված բառերը: ձնաբանական Ընդգծել դերանուններ որոշել ը ն

մեկըհոլովել: Առանձնացնելհոլովվողները ճրանցից հատկանիշները: ձնաբանական նշելով ՓՀ Դուրս գրել բայերը՝ ձնը արտահայտության ճրանց ն որոշել ՓՓ Ընդգծել պարագաները ընդճախադասությունմերը, խոսքով ՓՓ Առանձնացնելուրիշի ուղղակի ձնով/: Դրանք /երկու սությունը դա ն շարա փոխել գծել հեղինակիխոսքը

բառակապակցությունների

ն

՝

անուղղակիխոսքի: վերածել

բզարկվտ '

`

ՓՓ

գրելն բացատրել նրանց դարձվածքներ ն այն նախադասությունը իմաստը:

Էշ բառով

ՓՀՓ Ընդգծել հետնություն արտահայտող գրել մի փոքրիկպատմություն: սկիզբ դարձնելով՝ ոտքերի վրա, հենց դրա զբոս նում էր իր հարյուր Բ. Հազարոտնուկը է՝ զբոսնել`ունենալով մ: ասու բան են Հրաշք համար էլ նրան հազարոտնուկ դեպքում դրանք ունենալու զույգ ախր նույնիսկ մի հարյուն ոտք, գլուխ հանելն ոտքերից հարյուր Իսկ չէ: այնքան էլ հեշտ կառավարելն դա առանց է: Բայց հազարոտմուկին իսկապես որ գրեթե անհնար

հաջողվումէր: դժվարության

,

աղվեսները միշտ Աղվեսի հետաքրքրասիրությունըշարժվեց. չէ՞ որ վերլուծում, բայց չէր էր, ուս ուսումնասիրում, հետաքրքասերեն: Աղվեսը նայում էր,

ատա որան: կարողանում ինչպե՞ կամենում Սպասիր, որոտքդ անկո շարժեսը որոշում, թե ամենը, ինչպե՞ս Հարյուր ի

եմ հարցնել

ես

-

ես

այդ

յուր

:

քայլում... ազարոտնուկըշփոթվեց,փակեց աչքերը ն փորձ էր, գրեթեանհնար:Նա ընկավ սկսե՛9 Աղվեսը ծիծաղեց,իսկ զայրացածու շփոթվածհազարոտնճուկը լինել, բայց... Փ Հ Ի՞նչ արեց ն ի՞նչ պատասխան տվե՛ Դու

ոթ».

այնքան սահուն

|

քեզ: Դու

ես

ոտ ոերի Նա

հորեն ե՞ս մտնին հնչ .

Փ

Հ

աց

ելար փորձել թվականն Ներկայացնել ատվե ամբողջությունը՝բառակազմականփունջը:

Բառարաններից

բաղադրյալ բառերի

կարո՞

առած-ասացվածքները դառնալ թե՛ Ա ն թե՛ Բ տեքստերի համար:բ ամփոփիչնախադասություն առարկա,քան կարեկցանքի:/Հերոդոտ/ Ավելի լավ է լինել նախանձի ՓՀծ Ստորն տրված ասույթներն

.

ու

նիր

/Գյոթե/ Ագ կոաքել մթագնելմեծագույն երջանկությունը: ընդունակ Ա Սերնայ «՛ ոլն դեա ԻւԼինկ ժամանակ: փախեր անցնելու, Խելացի չէ,Հերը լինում, քանի դեռ մենք երիտասարդ

/Հոմես

է

ք

Բարձրագույն

՛

«՛

էլ

ենք, Ք

տալ մինչն

ծերություն:/Գյոթե/ չպետք է քարշ Վիշտընրան մաշում, ով խոնարհությամբհանձնվումնրան:/Շեքսպիր/ Ամեն տեսակսունկ քաղումեն, բայց ոչ բոլորն են կողովըլցնում: է հարցնել: կասկածելուավելիլավ իր գլխացավնունի: րան տոպրակչէ,որ կարես: գամ կասեմ քոռ է:

է

. ւ» որրան -

գու Ամճ րազմ Աի

թռչունիր կտուցովկուտի: Ուբիշի համարլացողը իր աչքերիցկզրկվի: Ամեն

«՛

ան աւան

՞

ԲԱՆԱՎԻՃԵԼ՝

Կն

1. «Իմ շրջապատի 2. «Բա՞խտնէ

3.

մա

են

որոշողը,

դե

րին

Լլ

ւսյալ

ու

լարի ծայրը դուրս բարակլար մտցրեց: Առաջին արձանիկիդեպքում մոտ` պորտից: Ինչ երրորդի իսկ բ երանից, մյուս ականջից, երկրորդինը՝ լիքն էր, իսկ աչքերը ապա մեկի ուղեղատուփը էր կիսանդրիներին, վերաբերում բաց էին, երրորդի դատարկէր, սակայն փակէին, մյուսի ն՛ աչքերնէին փակ, ն չորրորդի ն բաժ, էին էր լիքը, թե' աչքերն ուղեղատուփն նա էր դատարկ:Մի փոքրմտածելով՝ ասաց. ուղեղատուփն է այն մարդուն, որի մի ականջից խորհրդանշում Առաջին արձանիկը է այն մարդուն, որը, մտնում է, մյուսից դուրս թռչում: Երկրորդը հիշեցնում ուրիշներին: Դե, է պատմել հազիվ լսելով ասվածը, միանգամիցշտապում նման է նրան, ով լսածը աշխատումէ անցկացնել իսկ երրորդ արձանիկը է: Այդ արձանիկըերեքից ամենաարժեքավորն

ուղեղատուփը

Կ

լա

միայն Պայ | լ

Տ |

աչքերը

ջե,

-Իսկ

Մ հան

կիսանդրինն րը:

ա յն մարդիկ են, ովքեր -Մարդիկ չորս տեսակ են լիճում: Առաջին խումբն մարդիկ քնած են. Այդ գիտեն: դա որ ինչ-որ բան գիտեն, բայց չգիտեն, խումբը նրանք են, ովքեր ոչինչ նրանց հարկավոր է արթնացնել:Երկրորդ հարկավոր է օգնել: մարդկանց չգիտեն, ն գիտեն, որ ոչինչ չգիտեն: Այս ն գիտեն, որ դեռշա՛տ գիտեն բան Երրորդ տիպը նրանք են, ովքեր ինչ-որ են: Եվ վերջապեսմարդիկ կան, բաներ էլ չգիտեն: Մրանք ուսյալ մարդիկ չգիտեն: Սրանց ոչնչով օգնել ն ոչինչ որ չգիտեն, ովքեր ոչինչ չգիտեն, հնարավորչէ: Ւ բաղաձայն»հնչյունակապակցո ՓՀ Գտնել այն բառերը,որոնք «ր

ուղղախոսությունը:

ուղղագրությունն թյունն ունեն, ն բացատրելնրանց բառերը: ՓՀՓ Ընդգծել հնչյոււմափոխված ն իմաստ արտահայտողբառերը որոշել նրանց ՓՀ Գտնել քանակային ու

`

Բ

ւ

՛

թե՛

ես»

կարծիքը,թե՞ոչ» «Անտեսե՞լհասարակական

կիսանդրիներից բազում ո այդպես իր այրերն կանչեց Թագազորը ե արժեքը: տարբերությումները: ԱԱ հրամայեց դանգտնել ո՛չ էլ ներքին տարբերություններ գտնել: Միա.յն

-

.

Մոլորություններն օգտակարեն

թեդրանք «՛ է

'

ի են

խղճի գերին: /Էբներ-Էշենբախ/ Մարդըպետք է լինի իր կյանքի տիրակալը աչքի են ընկճումնրանք,ովքեր քիչ բան գիտեն: /Բեկոն/ կասկածամտությամբ Հասկանալուհամար, որ երկինքն ամեն տեղ կապույտ է, պետք չէ շուրջերկրյա

Մեծ

մեկին ուղարկեցիներեք լրիվ թագավորներից Մի անգամ Հնդկաստանի ն Գրության մեջ արձանիկներ,չորս կիսանդրիներ նամակ: միատեսակ ունի իր ու յուրաքանչյուրն ասված էր, որ արձանիկներից ո՛չ արտաքին, չկարողացան էր չհանձնվել:Նա արձանիկԲիրբալ անունով մի իմաստունշարունակում ն մեջ ոսկյա մի քանի փոքրիկ անցքեր գտավ դրանց ների ականջներում եկավ

,

ունեցող

35Տ-ՈՃ.-15.

|

|

պատկանելությունը: խոսքիմասային հոլովովդրված ներգոյական գործիական, ՓՀ Դուրս գրել բացառական, բառերըն որոշել նրանցշարահյուսականկիրառությունները: դեպքերը: ՓՀՓ Բացատրելբութիգործածության ն. բացատրել ձնակազմնախադասությունները ՓՀ Ընդդծելժխտական ՓՀ Գտնել

անդեմնախադասությունները:

ւ1Տ-ՈՃ-Վ6..: Անցո՛րդ:

ծարավ

Եթե անգամ չեն քո շուրթերը, անտարբերչանցնես այս աղբյուրի մոտով: Ով էլ որ լինես՝ հոգնած ճամփորդ,թե քամու պես շտապող սիրահար, դալար պատանի, թե հողին բարնող ծեր իմաստուն, իմացիր մի բան. քեզ համար է այս աղբյուրը: Իր կյանքի վաթսունհինգերորդամառնամուտին՝այս աղբյուրը քեզ համար է շինել ուստա Մեհրաբը: Իմացիր սա, ո՛վ անցորդ: Իսկական մարդու կենսագրությունըկիսատ շենքի է նման. չի ավարտն անգամ վում անկարող է այս շենքը դագաղ դարձնելու: Դու նայում ես այդ կիսպտ շենքին, ն սիրտդ ժպտում է կյանքի գույներով, կյանքի, որ վերջ չունի ն չունի տանիք: Իսկական մարդիկ չեն հասնում տանիքին, որովհետն նրանց տանիքը երկինքն է: Ես նայում եմ վարպետի թաց մատներին,ծերունական մանրաքանդակ: դեմքին,երկնքի կտորներհիշեցնող աչքերին, ն ինձ հանկարծ թվում է, որ նա՝ Մեհրաբ Միրզախանյանը,հին-հին դարերից է եկել սոճիների այս կանաչ պուրակը: Ինձ թվում է` ճա՝ ուստա Մեհրաբնէ կառուցելԳառնիի տաճարը, նրա մատներն են ժայռերի մեջ փորել Գեղարդի հրաշքը, ինձ թվում է նրամուրճիհետքերնեն կրում Զվարթնոցը,Անին, Էջմիածինը... Սովորական այս հայ վարպետը դառնում է իմ ժողովրդի հավաքական դիմանկարը՝ինչ-որ անօգնական բարություն աչքերում ն մուրճը՝ կոշտացած, հանճարեղմատներիմեջ ամուր սեղմած: Ես ուզում եմ խոնարհվել վարպետի առաջ, համբուրել այդ կոշտացած, մատները,ինչպեսմայրս է համբուրումՄեսրոպՍաշտոցիշիրիմը...

Լեռնե՛ր, ճերշընչված դարձյալձեզանով,

Մերապրոատն ի՞նչէ. միկտորչոր հաց,

Թընդում է հոգիսաշխուժով լցված

Էն էլ հըրեն հա՛

Ու

չբ:

Նըրա

ապրուստը

ի՞նչ պետք է լինի

...Ձե՞զ, ձեզ վերըստին, ամպամած լեռներ,

Էս է չորս քսան տարիսլըրացավ,

տալիս ու ծանրաթախիծ

Ոչ մի խնդություն տեսա իմ օրում,

ձայն

եմ

ք

ի

չարչարանքոբով

լուռ

դոր դրոց

վրրավիմ,

Նորից բարնեց իր երկրի կարգով Ու

բարի մաղթեց ջահել ղոնաղին: Հ

ս.

Ի՞նչ ես

կորցրել,

-

ընչի ման

հո

ւ.

նիոոլուիրակումբ Ար ունի ի, Մին

ամքին`

ինչ ասես ան

«ոսը

չումը.

Ես

չասեմ, դու

Էն

ո՞րաստվածն է կարգ դըրելէսպես...

հո

կարդացողմարդ ես, ունեն

մի հավատ,

Էլ ընչի մուժիկ, կամ էլ ի՞նչ թավադ.

Նըրա արինըկարմի՞րէ մերից,

չենք, ապրումենք, էլի,

Թե՞ ավել ավել հու հունար

զ տալով: մեռնողիերանի

Ամեն

քեզ օրինակ: Էս խոր ձորերում

Երկուսնէլ հայ են,

գալի,

Խոսեց ծերունին դառը խնդալով,Բա մեռած

մ.

Ոչ էլ մի անգամ աչքս լիացավ:

կ ը ակին Միչանի կոճղեր Մբնեց: Ծերունին

ւ

|

դուրս

կըգա ձեղիզ: ձեռից: /Հ. Թումանյան/

Տարբերվու՞մէ արդյոք հեղինակիլեզուն իր հերոսիլեզվից /համեմահակադրել/:Նշել թե՛ մեկի, թե՛ մյուսի բնորոշ հատկանիշները:Բնութա-

ՓՀ

խոատուն

տել ել խոսակցական այն գրականլեզվին: լվգբակաւն գրելխ կցականլեզլեզուն՝ ) հանդիպադրելով ն

ցո՛րդ:

դիպ

Փծ

Մանրամասնորեն վերլուծել ծերունու լեզուն` կարդալով պոեմն ամբողջությամբ. կա՞ն բառեր, արտահայտություններու քերականական ձներ, որոնք այսօր գործածականչեն, ն ինչո՞ւ.ինչպե՞սեն կոչվում դրանք:

:

|

"ՓՓ Օգտվելով Լ. Եզեկյանի «Ոճագիտություն» բուհական դասագրքից՝ զեկուցում պատրաստել «Գեղարվեստականոճը ն նրա առանձնահատկու-

ՓՀ Կազմել գոյականներիտրական հոլովը:

թըռչում հախուռն երամով

Կյանքի տխրության ամպերիտակից

հեթանոսական

խադասությունըն շարահյուսական վերլուծություն կատարել: ՓՀ Անցորդ կոչականինլրացումներավելացնել: ՓՀ Ի՞նչէ նշանակում «հողինբարնողծերիմաստուն»արտահայտությունը:

երկընքիցկախված:

Մի մարդոր նըրա երեսը պահի՝

Հոգուս ձայները ձեզ բերում նըվեր...

ւ.

ՓՀ Բացատրել կետադրությունը: ՓՓ Գտնել ամենաշատ բաղադրիչ-ճախադասություններ ունեցող նա-

մոտ են

-

Ես

Ես

երբեք» արիր

--

ջերմ ըղձերըս,բախտից հալածված,

Ձեզ

:

Եթե անգամ ծարավ չեն քո շուրթերը, անտարբեր չանցնես այս աղբյուրի մոտով: Ով էլ որ դու լինես հոգնած ճամփորդ թե քամու պես շտապող սիրահար, ծաղկուն պատանի թե հողին բարնող ծեր իմաստուն, իմացիր մի բան. քեզ համար է այս աղբյուրը: /Վ. Պետրոսյան/ ՓՀ Դուրս գրել ածանցավորբառերը: ՓՀ Ընդգծել դիմավոր բայերը ն նշել ձնսրաճական հատկանիշները:

5-ՈՃ.-17.

թյունները» թեմայով` ուշադրություն դարձնելով ճրանում լեզվի մյուս գռյա-

ձներիդրսնորմանհարցերին:

Աաաա

77Տ-Ո6.15-55...

ար ամա

ենք Աշխատանքիընդունվելուհամար մենք պարտադիրներկայացնում

0 Տ-Ո6.-19.

հաստատությանղեկավարին, ինքնակենսագրություն, բնութագիր/դպրոցից,բուհից, նախկին աշխադ եպքում` իսկ պահանջվելու աշխատանքայինգրքույկ /եթե ունենք), տավայրից/, երաշխավորագիր, ցուցակ ն ա յլն: Մեր դիմումի վրա այդ հիմնարկի գիտականաշխատանքների է` իր համաձայնությունը ն կարգադրելով տալով ղեկավարը մակագրում ն մենք հրամաճագրել:Ապա տրվում է գրավոր հրաման, գործավարին` մենք ը նթացքում գործունեության սկսում ենք աշխատել: Աշխատանքային հ աշվետվուառաջարկ/, /պահանջ, երբեմնգրավոր զեկուցագիր վերադասին աշխատանքի որնէ փուլի, թյուն ենք ներկայացնում մեր կատարած են ստուգվել մեր կամ մեր բաժնի գործուղմանարդյունքներիմասին: Կարող են արձանագրություն, ակտ: գործերը, ն այդ դեպքումստուգողները գրում պարտադիր կայացնել Վերադասը կարող է-անել գրավոր կարգադրություն, ելքի՝ ու մուտքի մատյաններում կատարմանորոշում: Հաշվապահության հրամաններ ու գրառվում են ֆինանսականհաշիվները, աշխատավարձի է ուղարկել կարող ցուցակներ են կազմվում: Մի հիմնարկ մյուսին նճախարարուգործերի արտաքին նամակ՝ որնէ առաջարկով, պաշտոնական ն այլն: թյունը կարող է նոտա հղել մի այլ երկրի նախարարության

դիմում`ուղղված այդ

ԻՆ.

:

Հաճ ի էմ կ ե րբ մ մխիթարվելուհույս կա: Տառապող մարդն իսկաՆունի բարեկամներ: Առաքելական ճշմարտությամբլի եղջան իկ տիր եթե ԻՆ մի քիչ հանգստացրեցինձ: Բայց ինչպե՞սոչնչացնեմ իմ կրած Ձեը ն նամակը Սիրելի'

ես

սպառեցի մարդու

քարոզեցեք

ամա-

կառուցվածքըհ̀ Նկարագրել հիշատակվածփաստաթղթերի նմուշաձներով: պատասխան տարբեր տիպի բլանկներ /ձնաՉՓ Տարբեր հաստատություններից ձնը: թերթեր/վերցնել նկարագրելճրանց կազմության գրելով. «Ներիր, որ ընկերոջը իր ՓՀ Ի՞նչ է ցանկացելասել Էնգելսը՝ մտածելու»: ժամանակ չկար նամակս. ստացվեց շատ ընդարձակ ն նրանում ՓՀ Կարդալ Չ. Չապլինի նամակը դստերը, արտագրելայն

ն

ճախադասությունները: բարոյախրատական ընդգծել գրել ճամակներ՝անձնական ընտրել ՓՓ Մեծերի «Նամականի»-ներից ն է. «Մարդ բնույթի: Ճի՞շտ է արդյոք Պ. Սնակը, երբ գրում պաշտոնական բաց, անփույթ, անձնականնամակումլինում է ինչպես իր տանը. փոքր-ինչ կարճ`մի այնպիսիվիճակում,որով փողոցդուրս չեն գալիս»:

ն

«Խաղաղ

մեկը ն նամակ գրել՝ ուղղված՝ Ընտրել թեմաներից ա/գալիքիգանգրահերտղային տիրակալին բ/ քո երազների ՓՀ

գ/ Մարսիբնակիչներին դ/ ի՛նքդքեզ:

են

երկտողը /համառոտ

նամակը,

Առանձնացեք

`

տեքստեր ՓՓ Տեղեկատվական հրավիրաազդ-հայտարարությունը, բացիկը, հեռագիրը, ծանուցագիրը, ուղարկված օգնությամբ ն բջջային հեռախոսների համակարգչային տոմսը, մեջ օգտագործվողբացքաղաքականության հաղորդագրությունները, ձնակազմությունը: յուրաքանչյուրի ճամակը. ճերկայացնել

է,

հոգեկան բուռն հուզումներիհետքերը: Ինչպե՞սմխիթարվել, երբ մեկ ամսում երջանկության համար մեծագույն աղբյուրը, ն դա ինձ չբերեց ոչ երջանկություն, ո՛չ հույս, այլ միայն համոզվածություն, որ այն ինձ համար սպառվել է: մեկընդմիշտ Օօ, այժմ խաղաղություն: Կարեկցանք պահանջեցեք տան ուրիշ ոչինչ: Ով խորապես չի ապրում Ո՛չ, ատելություն ռապյալներից: ներկան, չի կարող իսկապեսսիրել ապագան... Ես ուզում եմ վրիժառու լինել համար... Կան մարդիկ, որոնց գուցե վիճակված է բարիք տառապանքիս գործել, բայց երբեք այն չզգալ: Կարծում եմ՝ ես պատկանումեմ նրանց թվին: Չէի ցանկանա հավատալ քո անողոք կանխագուշակությանն այն մասին, որ հասել է իմ աշխատանքի վախճանը: Մակայն խոստովանումեմ, որ նրանում ճշմարտության մաս կա: Գիտնական դառնալու համար հարկավոր է մոռանալ ամեն ինչ, բացի գիտությունից:Այդ ունակությունը պակասում է ինձ: Իմ սիրտը ապստամբումէ բանականությանդեմ: Բայց ես քեզ նման «Եվ շատ ափսոս»: չեմ ավելացնում. անմեղեն, ծիծաղը՝անլաց... Ներիր ինձ, Օգյուստ... Իմ սրախոսություններն Վերընթերցելովքո նամակը՝ես ուշադրությունդարձրիմի նախադասության վրա: Դու ինձ մեղադրում ես, որ ես արբեցած եմ ձեռքերս, սիրտս, գլուխս ապականողաշխարհի ճեխիչ շնչով... Արբեցա՛ծ: Ես հիասթափվածեմ ամեն ինձ դավաճանեց:Ինչպե՛ս կարող է ինձ ինչից, ճույնիսկ սպատվասիրությունն ապականելայն աշխարհը,որնինձ համարզզվելիէ: Մտածիր...» Քո՝ Է. Գալուա Երեքշաբթի, 29 մայիսի, 1832թ. ՓՓծ Պահպանվա՞ծեն տեղեկատվականտեքստին բնորոշ հատկանիշները:Ներկայացնել նամակգրելու մշակված կայուն ձնը: ՉՀ Կարդալ ն պատասխան-նամակ գրել: իրիկունով նստեցեք դաշնամուրի մոտ, կիսախավարի մեջ նվագեցեք որնէ մեղմ, թախծոտ, գգվող մի բան: Եվ եթե Ձեր արցունքներն ակամա հոսեն, հիշեցեք, որ հեռվում մեկը նստել ու թախծում է ն երբեմն մտաբերումէ Ձեզ: Դուք Ձեզ անպայմանլավ կզգաք: երբեմն թախծի ու տխրությանպահին ն արտասվեցե՛քու աճրջե՛ք. չէ՞ որ դա հոգու պահանջն է ն նույնիսկ անհրաժեշտ է, որքան

Գարրիելյան,«Գրավոր խոսք»/

ՓՀ

եկամ

սնունդը:

Հետո մենության անապատից վերադարձե՛քմարդկանցմեջ` նորոգված

ու Է`

բարությամբ սիրով լի: լուսավոր, Գրեցե՛ք ինձ: Մի՛ բարկացեք ն մի՛ նախատեք ինձ նամակիս անկանոնուու

թյանն անընթեռնելիությանհամար»:

ՈՔոՔՈ»ո

17Տ-Ո6..20 ). ԱՎԻ

"ւ

|

, :

նա մեր ժամանակի Հանեցե՛ք Պեչորինինուսումնական ծրագրերից. դպրոցականժամանակակից Ասացեք՝ հերոսը չէ: Եկեք անկեղծ լինենք: իրենց հեռավոր պեչորինները՝ են օբլոմովները, ներին հետաքրքրո՞ւմ ժամանակներ են: Այդ ն հոգսերով: Այսօր բոլորովինայլ խնդիրներով Բայց դուք, սիրելի հետաքրքրում: չեն օբլոմովներըուսուցիչներինէլ այլես կամ փորձումեք կյանքով նրանց եք ապրել ուսուցիչներ, շարունակում ձեզ եք նշա ճակում, որովհետննրանք ապրել, նրանցհամար «երկուսներ» եք

դեկաբրիստեն ծրագրով:Երբ հիանում են»: Հանձնարարելի «կերակրում են... Սեր ծայրահեղական-տեռորիստներ նրանք մտածում, որ ներով, չե՞ք են, որովհետն վ ատն /ցարերը/ վորները մեջ չե՞ք սերմանել,թե բոլոր թագա են... թագավորներ ն առաջադրումէ իր հերոսներին հազա՞ Ի՞նչ է արարքները: ն րանց ն շատ կարնորէ սովորել գնահատել հերոսներին, կամ «սինդրոմ Չեչնիայի»: Մեր նշանակում«Աֆղանստանիսինդրոմ», կարգազորվո են էլի չենք կարողանում մարմնի ո՞ր օրգաններն ցավում` շու...Մեր օրերում ե նք» են», «սովորե՞լ բացատրելբժշկին: «Սովորեցրե՞լ :

Յուրաքանչյուր ժամանակ

«փող

գիտեն`

եռուզեռում ինչպես հարաբերությունների կայական մարդ մնալ՝ ընդհանրաշարունակել ն հարստանալ ի սկ ինչպե՛ս աշխատել», ենք սպասում... շատ քչերը

պա տասխանների պես ոչ ոք չգիտի:Մենք՝ աշակերտներս, ֆիզիկոսներկամ քիմիկոսներ,սպա Եթե չդառնանքմաթեմատիկոսներ, համառորեն ն մեզ արդյոք պետք կգան այն գիտելիքները, են դպրոցում,բուհերում:Ի՞նչ ասել գերազանց

այդպես որոնք

սովորեցնում տքնաջանորեն

կարողանումէ

ինժեներ-տեխնիկին, ավարտած գնահատականներով որը

լամպը փոխել... միայն էլեկտրական այդպես համա-առարկայագետներն Երնի թե պետք չէ մանկավարժ ա շակերտ լավ իմանա հենց իրենց ռորեն պայքարեն,որ յուրաքանչյուր բանին, որ յուրացվի միայն այն, ինչ այն առարկան:Գուցե հարկ է հասնել /Ն.

Ի.Նիկոլանիչ/

անհրաժեշտէ ն հանդիպումէ կյանքում: ռուս հասակակցիկողմիցբարձրացված. ՓՀ Հայտնեք ձեր կարծիքըձեր հարցիշուրջը: ն մեծերի դասախոսների ՓՀ Նույն հարցի շուրջը ձեր ուսուցիչների, /«Ո՞վ է նա՝ մեր ժամանակի հերոսը» կամ՝

կարծիքըփորձեքներկայացնել բուհում»: են սովորեցնում դպրոցում, «Ի՞նչ ն ինչպե՞ս տրտունջը`«մենք հավերժական սերնդի ավագ ՓՀ Ինչպես բացատրել ձեր տարքիում...»,«մեր ժամանակներում...»... «Դե, մեր անվերջարդարանում` ՓՀ Ինչո՞ւեք դուք՝ երիտասարդնճերդ, դուք «մենք են...», անցել ուրիշ են...», «ձեր ժամանակներն ժամանակներ0 չենք...»: են այս երիտասարդները. ՓՀ Ինչպե՞ս հասկանալ.«Ի՛նչ տարօրինակ նկատմամբ ապագայի անցյալն ատում են, ճերկան՝արհամարհում, Ուայլդ/ /Օսկար անտարբերեն»: |

Տ-Ո՛ճ.-21.

Եվ Հր. Աճառյանը սիրեց իր սանին: Հետո այդ սերը պիտի վերածվեր այնպիսի մի համագործակցության,որը... շարունակվելուէր հոգեհարազատ խնամակալի ջերմությամբ ու ծնողական հոգատարությամբ սանին շրջապատած ուսուցչի նույնիսկ... մահից հետո, ն շարունակվում է մինչն

այսօր:

Աղայան-գիտնականը... խառնվածքովորոնող հեղինակ է: Նրա ամբողջ ստեղծագործականկյանքը գիտական ճշմարտությանըհասնելու ձգտման ու մաքառումներիմի գեղեցիկ օրինակ է... Էղ. Աղայանի անունը անբաժան էր Հր. Աճառյանի՝ իր ուսուցչի անունից: Վերջինս, իր կենդանության օրոք վիթխարի քանակությամբ աշխատություններ տպագրելով հանդերձ, հայտնի է, որ շատ բան էլ թողեց կիսատ ու թերակատար: «Ձեռագրերս թողնում եմ Էդ. Աղայանին՝ խմբագրելու ն հրատարակելու», գրել է Հր. Աճառյանն իր կտակում: Նա մեր այն գործիչներից է, որոնք հայոց գիտության համարումն ու համբավը դուրս են բերում ոչ միայն հանրապետության, այլե միության սահմաններից,տարածում աշխարհի հորիզոնականներում: Ճիշտ է. որ արդեն իսկ մեծ է նրա երախտիքը հայրենական գիտության զարգացման գործում, սակայն ճիշտ է ն այն, որ նա այժմ, գտնվելով իր ուժերի առավել ծաղկման շրջանում, ասելիք ու անելիք դեռ շատ ունի... Ուստի ն ցանկանք մեր սիրելի ուսուցչին, գիտնականին ու մարդուն հոգու կորով ու առողջություն, երկար տարիներիերջանիկ կյանք ու պայծառ մտահղացումների իրականացում: 1973 թ. մայիս, ք. Երնան /Ա. Պապոյան /Էդ. Աղայանի ծննդյան 60-ամյակիառթիվ/ ՓՓ Ձեր ֆակուլտետի ուսանողական խորհուրդը որոշել է նշել ձեր դասախոսներիցմեկի ծննդյան 60-ամյակը. ա/ Գրել հայտարարություն` նշելով կայանալիք միջոցառմանտեղը, ժամանակը ն առիթը, կազմակերպող մարմնի անունը, անհրաժեշտ տեղեկություններ հաղորդելովմասնակիցներիմասին: գրելուկանոնակարգը: բ/ Հրավիրատոմսեր բաժանել.ներկայացնել հրավիրատոմս բացիկ ուղարկել ուսանողականխորհրդիանունից: գ/ Շնորհավորական դ/ Պաշտոնական ելույթի խոսք գրել ն բացատրել շնորհավորական այս տիպի խոսքի ոճական առանձնահատկությունները. առանձնացնել հենակետային բառերն ու արտահայտությունները: ՓՓ Շնորհավորական խոսքին սովորաբար հաջորդում է բարեմաղթության պահը /վարվելակերպի այնպիսի իրադրություն, երբ խոսողն ու խոսակիցը/ները/ միմյանց լավն ու բարին են ցանկանում. հետագա հաջողություններ մաղթում/:Շնորհավորականխոսքը երբեմն զուգակցվում է նվերի հանձման արարողության հետ: Բարեմաղթանքներինառնչվում են նան բաժակաճառերը: Գրել շնորհավորական, բարեմաղթական,նվերան ռրոշել դրանցից տվական, բաժակաճառային հիմնանախադասություններ յուրահատկությունը: յուրաքանչյուրի կիրառական-գործառական

-

«ո»

զ«.Փ«».

/3Տ-ՈՃ-22 ցա

Ա Բառերը, ինչպես իրենց կենսագրությունը,իրենց մարդիկ, ունեն, որոշ բառերի ծննդաբանություն հարուստ ճակատագիրը:Որոշ բառեր գ րքույկ բացել,որտեղ է ա նձնագիր, աշխատանքային վկայագիր, համարկարելի նշված կլինեն ծննդյան թիվը, տեղը, ժամանակը, ազգությունը,օգտագործման նրան Սեզզ հ հայտնիեն նրանց ծության ոլորտը ծնողները, նրանց վայրը ն գործածության բառիհամարկարողենքգրել` ծագումը:Օրինակիմպրեսիոնիզմ Ծննդյան թիվը՝ 1874 թ.: Հայրենիքը՝Ֆրանսիա: Ծննդավայրը՝Փարիզ: Ստեղծվել է քննադատ Լերուայի կողմից /Ցուցահանդեսում նկատե է Կլոդ Մոնեի «Ծագումէ արնը» նկարը. ճրա անմիջականբացականչությունն էլ հիմք է ծառայել այս բառի ծննդյան համար/: Դարեր առաջ այն կարծիքը կար, որ օդը միատարր է: Հոլանդացի բնագետ Յան Բատիստ վան Հելմոնդտը /1577-1644/ եզրակացրեց, որ օդը բաղկացած է երկու տարրերի միացությունից. մեկն այրվող է. մյուսը` ոչ: Քիմիկոսը գրում է. «Մինչ այս անհայտ նյութը ես անվանում եմ գազ»: Մեկ է հունարեն այլ տեղ նա հայտնում է, որ այդ անունը փնտրելիս մտածել ն գերմաներեն«դուխ» բառերի մասին: Հին հունարենում «քառս» «քաոս» նշանակել է «փոշոտ ամպերով ծածկված փայլող տարածություն», իսկ Պարզ է դառնում, որ գազ «դուխ»-ը գերմաներենհնչում էր «գայստ»...

են

ւ.

ար

Կոր

Վ

:6- «5մր

«Մաթ

:

'

Լրացնել՝

ունեն

ն

ԷՎ.

Տո»։-|ՓՖՓ9

.:

,

ավելացնելով/Փ/. ա/մեկումեջ նախադասություններ բ/ գրելովվերջնամասը/ Ց, Փ/. գ/ գրելովսկզբնամասը/Փ/. դ/գրելով միջնամասը/Ժ,Փ, Փ/.

.

"`

չ , , ,

/Փ,սկսեց ակնդետ նայել:

պարբերությունները Փ): ե/շարուճակելով

սազասՅ

սկան

/

ն Փ Նախշազարդ փաթիլը նստեց պատուհանագոգին Փաթիլն այդքան գեղեցիկ Այն փայլփլում էր գույնզգույն լույսերից: ծառ չէր տեսել: Փաթիլը նայում էր մանուկների հրճվալից դեմքերին ն

ւա

Ձյունիկ| ՅԵՆ ՈՒՆԱՎ ՄԱ տեսնել ԱՐԻՆ ՍԵԿՇԱՅՈ Տղայի պերճաշուք ծառը: էր ուզում մոտիկից փաթիլը շատ ծաո:

գլխարկից դանդաղորենսահեց, բայց ծառից առկայծող շլացուցիչ փայլից Սկսեց հափշտակությամբնայել ծառից ակնթարթորենփակեց աչքերը: գնդիկներինու խաղալիքներին:... բազմերանգ անձրնին, թափվող ոսկեզօծ Ո՛չ, ներսում շատ շոգ էր: Հանկարծ զգաց, որ շնչահեղձ է լինում: Ոչ ոք չնկատեց համարձակ Ձյունիկը թախծոտ ժպտաց ն ուշաթափվեց: փաթիլիերջանկություննու մահը:

Փ Օ՛, բնություն, իմաստուն ես դու: Երբեմն ըմբոստացել եմ քմահաճ խաղերիդդեմ, բայց իմաստունես դու: Երկնքի՞նես շատ անձրն տվել, թե՞ աչքին արցունք: Չգիտեմ: Բայց դրանք իրար նման են: Մեկ են: Երկուսն էլ են կլոր են մեր աշխարհի պես, երկուսն էլ՝ բյուրեղ ու բարի՛, բարի: Ծնվում ամպ ու որոտից, ընկնում, ու միշտ՝ աչթը պապակհող կա, թնաթափկանաչ ու ծաղիկ: Արտասուքը հոգու երկնքից պոկվողանձըն էԼ

եմ երկար ի ոի ործվում, մանակ վերածնվեց բար րանից Լավուազյեի տերմինը

ամբողջովին

«որբ»չէ, այլ ունի

ծնողներ: Մակայննո

այլա

ն

տարածում գտավ, երբ թ.: Այն կողմից հռչակավոր թռիչքներ կատարած օդապարիկներով ամենուրեք սկսեցին խոսել առաջին մասին: Մոնգլոֆիեների եղբայրների՝ 1726 թ. Լոնդոնում նոր գիրք է հայտնվում՝ «Գուլիվերի ճանապարհորդությունը...», որի հերոսը ճակատագրիբերումով հայտնվում էԼիլիպուտիայում: Մինչն այսօր լեզվաբաններըչեն կարողանումորոշել այս բառի ծագումը. ոչ մի եվրոպականլեզու չունի այն սեփականելու հիմքերը: Իսկ հեղինակն իր գաղտնիքըչի բացահայտել: Ենթադրություններկան, որ այդ բառը հեղինակը բառերից, որոնք երկուսն էլ ստեղծել է շվեդական «զիլա» ն «ուտտե» Իտալերեն լեզվում ես են «փոքրիկ»: նշանակում «մանկիկ», «նորամանուկ», է նշանակում նույնպես «նորածին»... որը կա «պուտտո» բառը, Տեսնու՞մ եք՝ բառերնարժեն, որ իրենց համար գլուխ կոտրեն... ՓՀ Այս տեքստը կարելի՞ է ավարտվածհամարել: Ինչո՞ւ: ՓՀ Եթե կարող եք, գրեք 1-2 բառիծննդաբանությունը: ՓՀ Բացատրել նշաններիգործածությանդեպքերը: կետադրական

մեծ

նան

Փ մտիանգամ ճամփա են ընկնում Արդարությունըն Անարդարությունը,ն, ինչպես պետք էր սպասել, նրանց միջն կռիվ է ծագում: Անարդարությունը սպանումէ Արդարությանը,ն որպեսզի հանցագործությանհետքերը ծածկի, ողջակիգումէ նրա դին: Արդարությանբարեկամները երկար որոնումներից

գտնում են նրա աճյունը ն մի բուռ մոխրից սարքում են թանաք: «Այն իմաստասերը,-Արդարությունը օրից ի վեր,- եզրահանգում է արաբ մեծ մեռած է աշխարհում,ճա ապրում է միայն գրքերի մեջ»: Առայժմ երկրագունդըդժվար թե գՈՌԱ. Իոան աա անա աւ Մ

հետո

ԼՎԱ

Փ Հուշերը մոտիկ հարնանների նման են, նրանք ներս են գալիս նան այն ժամանակ, երբ շատ կուզենայիր մենակ մնալ քո չորս պատերիմեջ, նրանք : գալիս են նույնիսկ առանց զանգը Սդպլու. կարողանումէ նա մարդ երբ հուշերից. այլնս չէր վախենում Բայց ե:

պատմելառանց գունատվելու,նշանակումէ` հուշերն անզոր են

,

արդեն:

Փ Ձյուն է թափվումլույսի նման: Բայց սն է վանքը, ն մութ՝ նկուղը, որի մեջ է ձեռագրերի հետ մի գիրք ն ոչնչանում է խոնավից: Ասում են` բանտարկված այդպես է լինում միշտ. ոչնչանում են մագաղաթները խոնավից: Այդ ԱԱ

ան

ԱԱ

Ա

ԾՏ-ՈՆ.-24.

Ա. Լեզվական թափթփվածությունը անցելէ բոլոր սահմանները:Առաջին միջավայրում:Մինչդեռ խոսքը հայոց լեզվի մասին հերթին երիտասարդների է, աշխարհի ամենահարուստ, ամենակատարյալ լեզուներից մեկի, համբավ ձեռք բերած լեզվի մասին: Ահա թե ինչպես է բնորոշում հայոց լեզուն բոլոր ժամանակների լեզվաբանությանհսկաներից մեկը՝ Նիկողայոս Մառը 1825 բ. Փարիզում հայերեն լեզվով կարդացած իր հրապարակային դասա. խոսության ընթացքում. «Ի՛նչ առասպելականհորիզոններ են բաց անում մարդկությանկարնորագույն հասարակականգործիքի՝ խոսքի նկատմամբ ն ի՛նչ այդ զարմանալի ժողովրդի միայն լեզվական հարստությունները, ն կապերն է ազգերի կուլտուրական ուրիշ նյութ ընձեռումսեփական ահռելի ու արմատները ի հայտ բերելու համար»: Հայ չլինելով՝ խոսքի ու լեզվի այդ տիտանը, այնուամենայնիվ, չի կարողանում զսպել առ հայոց լեզուն ունեցած իր զգացմունքները,որպեսզի չբացականչի ամբողջ ձայնով մեկ՝ «Բացառի՛կ, ապշեցուցիչերնույթ»: նայել երիտասարդներին, Ո՞վ է մեղավոր... Ի՞նչ անել... Դառնալ նրանց աչքերին ու ճչալ. բաց արեք Միսաք Մեծարենցի պատահականէջը, ու կարդացեք ու տեսեք, թե ի՛նչ հրաշք է հայոց լեզուն, ի՛նչ պոեզիա ու ու, եթե կարդացեք կարոտ, կարողանաք երաժշտություն,ի՛նչ քնքշանք ն գեթ փոքր-ինչ հասկանալ ու զգալ, ապա մտածեք, թե ինչ եք կորցնում ինչպե՞ս եք ձեզ աղքատացնում: Բաց արեք Վահրամ Փափազյանի հուշագրությունը, կարդացեք ու տեսեք, թե ի՛նչ է հայերեն արձակը, շարադրանքիի՛նչ ճոխություն, պատկերներիի՛նչ բազմազանություն... ..Պետք է ծնկաչոք խնկարկելայդ սրբությանը: /Գրիգոր Գուրզադյան/ իմաստը: ՓՀ Բացատրել«Իմ լեզուն է իմ թշնամին» արտահայտության ՓՀ Գրել կապակցվածխոսք՝ բնաբանդարձնելովսնակյանտողերը՝ Անցյալին պարզված դու մեր լսափող Եվ մեր խոսափող գալիքին ուղղված... Բ. Արնմտահայերենհատվածը վերածել արնելահայերենի՝նշելով

ԱՈ»

ԱԱ

փրկվածէ իրեն միշտ փրկող ժողովրդիհետ: Երկաթե գրադարաններում«ռում են դարերը»: Մի ալեհեր գլուխ ծահակված է պատմությանանդունդըն խոր հովտում տեսնում է ծաղիկներ, /Դ. Դեմիրճյան/ ղիկներ, ծաղիկներ... Փ Պահի՛ր նամակները: Նամակի հետ ժամանակն ես ծրարում, հուշեր, դեմքեր: Պահի՛ր, մի օր ցանկություն կունենաս ընթերցելու, վերապրելու ապկընկնի ձեռքդ, ն այնպես կսեղմվի սիրտդ, րածդ: Կամ թե՝ պատահականորեն ն՛ ն՛ ուրախություն: որից ցավ կզգաս, ԱՂԱ երնաց մի կապույտ ծը Գրքերի

արանքում

աաա

ո

ծրարվում: Հիմ Պահեք նամակները: Նրանց մեջ է Նայում եմ վրան: մաղել ժամանակը դեղին առջնս մի կապույտ ծրար կա՝ /Մ. Գալշոյան/ լուսանկարը: երկարն երկու ձեռքովծածկում հիշողություններ են

՛

մարդ աշխարհում իր քարանձավնունի. քարանձավ՝իր ներքինը, իր աշխարհը, իր հայացքը, ն այդ քարանձավիցէ նայում մեծ աշխարհին...

Փ մեն

Նայում Տեսնում

է

է

Ու ու

ՍմեԱՑՈւմ

աաաաաաաաւանաաակ աաաակաաա ակամա

Լ...

հասկանում...

աաակապապամմ նա

աաա

Հասկանում է ու զամյրԱ.ՃՌԼմ...1 Զայրանում ու հեռանում.....................:

Լոաա

Լ.Լ.

անական

նակա

ակամա

Ինքն ապրել էր գլուխը հողի վրա թեքած, աշխարհին նայել միամիտ ու անմեղ: Իսկ հիմա սկսեց մի տեսակ խռովել աշխարհից: ճան Որ այս աշխարհը անցավոր է, նա վաղուց գիտեր, բայց որ աշխարհը էր: նորություն հանցավորէ, նրա համար զուտ

պարզ,

կատարվածփոփոխությունները: Ձեռքերու բանաստեղծությունըհին, հի՛ն երգ մըն է ինծի համար: Բայց վաղուց, շատ վաղուց ջնջված էր անոր խազերուներազը օրերես: Եվ ատկե

մայրամուտիդեղին նրանց տակ մարում է

խաղում են

Փ Ծառերի, բարձրիկ թփերի ճյուղերի մեջ ցոլքեր: Ծառերի ուսերից սն թավիշներ են սահում, արահետիճերմակը:

ն

ԼԱԱԱՑԱԱԱԱԱԱԱԱ

ՆԱՆԱՆ ԱԱԱԱ ԱԱԱԱԱ ոն նանան Ա

ԱԱ

ԱԱ

ԱԱ

Բուրում է մեծ մառան անտառը... 1. Մոռացված, հեռու անտառ է: Ճամ,ա չունի... աաաաԻ Աշնան արնն անցնում է` անտառում թողնելով միայն իր ջերմությունը: աար: կատարներիմռմերը.... Մեկ-մեկ հանգչում են բարձրը եմ որոնում Չեմ շտապում: Ո՞ւր շտապեմ, ինչո՞ւ: Անցած օրերի երգն Աաաա

տարո

արան

Մ

ն Աստղի այստեղ լ/ԼյԱր.....

Աաաա

ԼԱԼ

աոա

աոա աաա նարար ան

ետքը հաճախ դիտած եմ մարդոցձեռքերը՝ լսելու համար այդ տիեզերական ու վերադառնալուանոր հաճախանքին:Ու կարոտցած բանաստեղծությունը եմ այդ երգին, բանաստեղծության, ձեռքերուն, մարդոց հրաշագործ, բայց ու կարոտցած եմ մանավանդկարոտմալուն: արյունաթաթախձեռքերուն Իսկ այդ կարոտը զիս կը տանի այլ կարոտներու՝հին այլ հարուստ, պատմուբայց ն տխուր պատմությանմը: Մեր պատմության:Կարոտը ւ.

ան

տարերային

ժողովուրդին

հետ

բառերեն մեկն

երկրե

ե

է.

որ

աղաքե

դարերու քաղաք,

ընթացքին

սիրտե՝

մեր քալած

սիրտ

ու

է

այս

չարչար-

ված է անոր հետ: Չարչարված է անոր հետ ու պանդուխտիցուպը ձեռքին, մեռած է երբեմն օտար ն այլամերժ երկինքներուտակ: Բայց աղերսը անոր : ,

է ա արունակած

ՀԱՍԱՌՈՏԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

է՝ այլ սրտերու մեջու դարերով ճամփա կտրած գալո

հասնելու ինծի: Հասնելու համար ինծի: զայն ու վառեմ ջահը, վառեմ բոլոր, բոլոր ջահերը Որ ես վերականգնեմ մեջ: այս փողոցներուն ու քալեմ հաղթական՝գարնամային ու մատչիմ բառի տագնապին: Ու բանամ կուրծքը հետ Քալեմ գարնան ու անոր, պեղեմ սիրտը պատմության,որպեսզի բառը վերածեմօրհնության ու պատմության մեր բալասանի ու խնկեմ, խնկարկեմ, փառքը երգեմ կարոտին:/ԳուրգենԱճեմյան/ ՓՀ Բացատրելերկու տարբերակներիհնչյումաբանական,բառակազն ոճական տարբերությունները: քերականական մական-ձնակազմական, ա՛յլ բառեր՝ «հայի սրտի ՓՀ Նորի՛ց կարդալ ընդգծվածհատվածը նգրել ու չարչարվող»... հետ ու չարչարված մեջ ապրած ապրող», «հայի ՓՀ «Սեկ ազգ՝ մեկ միասնականլեզու» կարգախոսըդարձնել բանաթեմա:Ո՞րն ելքը: Ինչու՞: վիճայինքճնարկման

է

Երդվում եմ ծնունդովս կամու՛րջ դառնալ քո դարեդար անցումին, քար դառնալ քո պարսպացյալ ամրությանը,աղոթարա՛րլինել քո սրբազնագույն տաճարին:Երդվում եմ: Երդվում եմ շուրթերովս բորբոք պահել քո վահագնաբոց կրակը, ու քնքշությամբ` ինչպես շքանշանի պես կրել քո ոսկին, լցվել քո լույսով գեղեցկություններով: արի քո հ ոգիս զրահավորել օդով, վաղորդայնի Երդվում եմ: ն Երդվում եմ պահպանելքեզ որպես սերնդեսերունդփոխանցված քո մասունքատոհմանման նվիրումովսլրացնել սրբություն, ինձ վստահած նման կորուստները, ճորոգել քո մագաղաթյա ազնվականությունընոր ժամանակների հյութ ու ավիշով, քեզնով արտասանելմիայն արդարության ն ինձնով խոսքեր: Երդվում եմ կրել քեզ շնչո՛վս, ար յունովս, այրումովս կենդանությունը: հավերժական քո տանել-հաղորդե՛լզավակներիս /Ս. Կապուտիկյան/ Երդվում եմ:

ԱԲ

-

ԱԻ

-

ԳԷ

Ակսել Բակունց ԱՎետիք Իսահակյան Գնորգ Էմի րգ Էմին

-

ԳՍ

ՀԹ ՀՀ

Գեղամ Սարյան

-

ՀովհաննեսԹումանյան

-

Հրաչյա Հովհաննիսյան

-

ՀՇ

ՀովհաննեսՇիրազ

-

:

ՀՄ

-

ՄԳ

-

ՄԿ

ՎԱ

Համո Սահյան

Մուշեղ Գալշոյան

Սիլվա Կապուտիկյան

-

ՎախթանգԱնանյան

-

Վահան

ՎՄ-

.

ւ...

Դ.ԳՐԻ՛Ր՝«Երդվո՛ւմ

եմ....»։

փին

ՎՊ

:ԼՏ ՊՍ

-

Միրաքյան

-

Վարդգես Պետրոսյան

-

Վահան

Տերյան

Պարույր Սնակ

:

.

Հ

-

Ձ

Շ-

լ

-

հնչյունաբանություն ձնաբանություն ահյուսություն շարադյունությու

|

Տ-Ո՛Ճ

ելք

-

տեքստաբանություն-ոճաբանություն աաա

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

ՀՆՉՅՈՒՆԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

ՀԱչյունաբանությոԼմ ՀԱչյունափոխոՈւթյուն

ԲԱՌԱՐԱՆՆԵՐ

Աղայան Է. Արդի հայերենի բացատրականբառարան /ԱՀԲԲ/, 1-2 հ., 1976: Աղաջանյան Խ. Նույնանունների ՕՑն դարձվածքնեի համառոտ բացատրականբառարան,Եր., 1989: Աղաջանյան Խ., Աղաջանյան Զ. Հայերենի հականիշների համառոտ բառարան,Վանաձոը, 1998: Բադիկյան Խ. Ուսումնականդարձվածաբանականբառարան, Եր., 2002: Բեդիրյան Պ. Հայերենի թնավոր խոսքեր, Եր., 2003: Էլոյան Մեդա Արդի հայերենի նորաբանություններիբառարան, Եր., 2002: հայոց լեզվի բացատրական բաարան /ԺՀՀԲԲ/, 1-4 հ.հ.,

ՔառակազմությՈՒՄ Հլապավումներ

Դարձվածաբանությում ն բառարանագիտություն Բառարամնագրություն

անար»

--

-

-

-

-

ՁԵՎԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

ՁնաբամնՈւթյում Գ.դյԱկԱԱՄ ԱՓԽՋԱԱԱ Թ.վակամ ԱԱ

ԴԱՍԱԳՐՔԵՐ

ոա

ԱԱ

Քայ (Մակբայ ԼԼ կապ Շիաղկապ

աաա

Խաչին

աաաաակաաաաակաաաանանաապաաաաանաաաոայո:

կա

անակ աաա

անաաննաանաանաաաաարոո

աաաաաաաաաաաաաաաա

աո

ո

մոմն

աւանները:

ակակաաաա

ԼԱ

նոր:178

աաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաանարանաաաաաաաաա

նակ

ԼԼ

-

5.ՆՒ 132

թԼ,Ն,Ն,,Ն,Ն,Ն,Ն,,։.,...թ.53

Լ.Լ

--

ծ»9»9Ք92Ջ92.39

աաա

աաա

Աաաա

աաաաաաաաաաաապաաարաաաաոաը

աապաաայակաաանակաաանարակաաաաաաաաաանը:

Աաաա

Ա

աա

աաա

ԱԱ

աաա

ԱՎ.երաբերաակամն ՁայնարկությոԼՄ

-

-

աաա

ն

կաաաաաաաամակաաաաապաանաաաաաանաաաաաաարրոը

աա

ԱԱ

Լաս

ԼԼ

Աբեղյան Մ. Հայոց լեզվի տեսություն, Եր., 1965: Աղայան Է. Լեզվաբանության հիմունքներ, Եր., 1987: Բադիկյան Խ. Ժամանակակից հայոց լեզվի շարահյուսություն, Եր., 2008: Եզեկյան Լ. Հայոց լեզու, Եր., 2005: Եզեկյան Լ. Ոճագիտություն, Եր., 2003: Պապոյան Արտ., Բադիկյան Խ. Ժամանակակից հայոց լեզվի շարահյուսություն, Եր., 2003: Գ. Ժամանակակից հայերենի տեսության հիմունքները, Եր.,

ասաաաաաաաաանաաաականաաաաաաաան

աա

Լա

ԼԼ

աաաաաաաանաաանանաաաաաա անոր արական

աաա

աոան

ԼԼ

նար79

նեական

Լ.Վ

ԼԱ

ոա

այոր:196

ը 204

աաաասամաանաաաանամասաամանանարաաաարա

իի...«.«.«.օ0»:թ2-:92թ»55...

ՇարահյՈԼԱՌԼթյՈՒՄ Լ.Լ աաա ՔառակապակցությՈՒՄ ՀԾախադամությՈԼԸ Նախադասությանտեսակներնըստ հնչերանգի

--

աաաաաաաապաաաաաաաաաանոայոը

ականա

-

Ջահուկյան

աանաաանաաաաաանանանաաարարարաուը

ակամա

Աաաա

ԼԱ

անաաաակաաանաաաաանաաաանաարաաարաորն

աաա

ԼԼ

-

-

աաաաաաաաւաարանաաաաարարարորը

Աաաա

ԼՎԱ

աաա»

.

-

ՊԱՐԶ

ՆԱԽԱԴԱՍՈՒԹՅՈՒՆ

ա

աաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաարա

Նախադասությանգլխավորանդամներ Գոյականականանդամի լքաՈԼԱԱ Բայական անդամի լրացումներ աաա աաաաաաւանանամաանարաաարաոաը Թերի նախադամոՈւթյՈԼՄ ւաաաաաանաաաարաաոը: Դերբայական դարձված Լա բազմակի Նախադասության Ադամ ներ Նախադասությանտրոհվողանդամներն հարակիցմիավորներ Վ

Ծա

աաաանանաարաը

աաա

աաարարաաննաարարա

ՁԵՌՆԱՐԿՆԵՐ

Լա

ԼԼ

ԱդիլխանյանԱ., Գրիգորյան Ն.

--

Ժամանակակիցհայոց լեզվի գործնական

2002:

պարապմունքներիձեռնարկ, Եր., Գալստյան Մ. Ժամանակակից հայոց լեզվի գործնական աշխատանքների ձեռնարկ, Եր., 2003, 2007: Պապոյան Արտ. Ժամանակակից հայոց լեզվի գործնական աշխատանքներիձեռնարկ, Եր., 2004: --

ՎԼ

ա

Աաաա

աաաաաանաարարոոը

-

աասանանաաաաաաանարաանարաաոը

աաա

աաա

ո

«ՎԼ

Մեյթիխանյան Փ. Հայերենի ուղղագրական նոր բառարան, Եր., 2005: Սուքիասյան Ա, Գալստյան Ս. Հայոց լեզվի դարձվածաբանական բառարան,Եր., 1975: Սուքիասյան Ա, Սուքիասյան Ք. Արդի հայերենի ու ղղագրականդագր ձնակազմականբառարան,Եր., 2002: ՍաքապետոյանՌ. Արնմտահայերեն- արնելահայերեն ուղղախոսական բացատրականբառարան, Եր., 2000:

Սուքիասյան Ա. Ժամանակակիցհայոց լեզու, Եր., 1982, 1989, Լ999, 2002: Տերմինաբանականն ուղղագրականտեղեկատու/1956 2006/, Եր., 2006:

րոն

ոաաաաաասաաաակաաաաաապաաաաակաոան

ԼԱ

Է

Օտար բառերի բացատրական

-

րնոը

աաա

աաա

.

,

աաա

կաա

ենա

--

-

աաաաաաաաաաակաաաարաաաաաոը

Աաաա

ԲԱՌԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ.

աաաաաա Բառապաշար ն իմաստաբանություն

-

Հայրապետյան Ա.

աաա

ԼԱԼ

-

բառարան, Եր., 2004:

աաաաաաաաւաւաաաաաաաաարոարն

Շեշտ. վանկ, ԱզՈղադալըձ.

-

աակաատականանարաարաւա

աաա

ոա

Լա

-

Սարգարյան Ա,

ԼԼ

աաասաաաաաաաաաաաաաաարաաարն

աաա

ա

ԼԼ

-

Ժամանակակից

ԽՒՊԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱՆՆ,,......»0»թ»թ»թՒֆ5»թԵ»թ.-..-.

ո 253

ԲԱՐԴ

ՆԱԽԱԴԱՍՈՒԹՅՈՒՆ

աաա

աաա

Վ

ՈՒՂՂԱԿԻ

ԿԵՏԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ

ՏԵՔՍՏԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ,

աւա կակա կակա աաաան անան

ԽՈՍՔ...

մանաւաանսմաաա,

Լ

աԼ

աաա

Լեւ:

մամա

Նանո

Վ

ե

աաա

ակամա

ՈՃԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

ՀԱՄԱՌՈՏԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵԾՐԸ

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

Աաաա

ՈՒՐԻՇԻ

Ջ. ԱՂԱՋԱՆՅԱՆ

աաա մական272

ենե...

Բարդ համադասականնախադամությՈԼԱԸ ճնախաադամոՈւթյուն Բարդ ստորադասական

աոա

անակ

աաա

աաա

ան

աաա

ՀԱՅՈՑ

նանաաաաաաւաա մակա

ԽՈՍՔԻ

ԼԵԶՎԻ

ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ

ԳՈՐԾՆԱԿԱՆ

ԵՎ

ՀԻՄՈՒՆՔՆԵՐԻ

ԱՇԽԱՏԱՆՔՆԵՐԻ

ՁԵՌՆԱՐԿ

ՀՀ

Սրբագրիչ` Համակարգչային շարվածքը`

Կ.

Լ.

Դանիելյան Ղամբարյանի

Պատվեր`253:Տպաքանակ`500: Չափսը՝ 602:84/16: 21.5 տպ.

մամուլ:

Տպագրվածէ «ՏիգրանՄեծ» հրատարակչության տպարանում

|