Հին հայոց հավատալիքները, կրոնը, պաշտամունքն ու դիցարանը

ՍԱՐԳԻՍ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

ՀԻՆ ՀԱՅՈՑ

ՀԱՎԱՏԱԼԻՔՆԵՐԸ,

ԿՐՈՆԸ, ՊԱՇՏԱՍՈԻՆՔՆ

ՈԻ ԴԻՑԱՐԱՆԸ

ԵՐԵՎԱՆ 2001

Ի ՀԻՇԱՏԱԿ

ՎԱՐԴԳԵՍ ՏԵՐ-ԿԱՐԱՊԵՏՑԱՆԻ

НА:ИОНАЛЬНАЯ АКА()МИЯ НА»К

,)-.»БЛИКИ А,М )НИЯ И Н - 0И 0» 0 А ,1 )О Л О 2И И И 3 0 Н О 2,А 4 И И

-А,2И- А,»05 НЯН

ВЕРОВАНИЯ, РЕЛИГИЯ, КУЛЬТЫ И

ПАНТЕОН БОГОВ ДРЕВНИХ АРМЯН

О6789 :ч«-к И здаն«лՍՔնв: "М угн8" ) -«ван 2001

-խPUՕԲIC ՏF A-ՄխNIA

NA 5IՏNAԲ ACADխՄY ՏF SCIխNCխS

IN S 5 I5 U 5 խ Տ F A - C H A խ Տ Բ Տ G Y A N D խ 5 H N Տ G - A P H Y

SA -G IS HA-ՏU5HUNYAN

ANCIENT ARM ENIAN BEUEFS, RELIGION,

CULTS AND GODS

A G en erճե խ ssճy “ՄUGNI” Pubեicճtion Yerevճn

Լ

^

ո .... *

ՀԱՑ ԱՍՏԱ ՆՒ ՀԱ ՆՐԱ №Г(ТГППГГ՜- ւ , Ц</1 ^

/

ԳԻՏՈՒԹ8ՈՒՆ ՆԵՐԻ ԱԶԳԱՅԻՆ ԱԿԱ Դ ե Մ Ի Մ տ տ տ յ

Հ Ն Ա Գ Ի ՏՈ Ւ Թ Յ Ա Ն Ե Վ Ա ԶԳ Ա Գ Ր Ո Ւ Թ ՅԱ Ն ԻՆ Ս ՏԻ ՏՈ Ւ Տ

ՍԱՐԴԻՍ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

ՀԻՆ ՀԱՅՈՑ ՀԱՎԱՏԱԼԻՔՆԵՐԸ,

ԿՐՈՆԸ, ՊԱՇՏԱՄՈՒՆՔՆ

ՈՒ ԴՒՑԱՐԱՆԸ

ԸնՄհանուր ալնարլ յ\.

Հ.

I

»|>#№НГЙЗ&

V

}

ւ:֊- էՍ -յՀ Լ

- Մ ո ւ ղ ն ի » հ ր ա ա ա ր ա լ չ ո ւ ֊թ յ" տ Ե րևա ն - 2 0 0 1

Հ ր ա տ ա ր ա լ վ ո ւմ է ՀՀ Ռ Ա Ա Հ ն ա գ ի տ ո ւթ յա ն և ա զ գ ա գ ր ո ւթ յա ն ի ն ս տ ի տ ո ւտ ի գ ի տ ա լ ա ն խ ո ր Հ ր ֊ գ ի ո ր ո շմ ա մ բ

Խ մ բ ա գ ի ր ' Ա ր ա մ Ք ա /ա Ը թ ա րյա ն

Գերաշնորհ Տեր Մեսրոպ Արքեպիսլոպոս Աշճյսւնի հոգողությամբ

Ս. Հարությունյան,

Հ ի ն Հ ա յո ց Հ ա վա տ ա լի քնե ր ը, լր ո նը , ( ()) պ ա շա ա մ ո ւնքն ո ւ Միցա բա նը. Ը նՄ հ ա ն ուր ա լնա րլ խ մ բ ա գ ր ո ւ թ յա մ բ ' Ա . Ք ա ւ ա ն թ ա ր յա ն ի , Ե ր., 2 0 0 1 , 8 1 է }

Ա շխ ա տ ո ւթ յա ն մ ե £ Հա մա ռոտ ո ւր վ ա գ ծ ո վ ներլ ա յա ց­ վ ա ծ է Հ ա յո ց Հ ն ա գ ո ւ յն Հա վա տ ա լի քնե ր ի, լրոնա ա ոսա պ ելար ան ալան պ ա տ լերա ցումների, պ ա շտ ա մ ո ւն քն ե ր ի , նա խնա լա ն ա ս տ վ ա ծ ո ւթ յո ւն ն ե ր ի և Հետ ա գ ա շր ջա ն ի լա զմա լերպ վա ծ լրոնի ո ւ Մ իցա բա նի պատմատիպարանսւլան զ ա ր գա ցմա ն ը ն Մ Հ ա ն ո ւ ր պ ա տ լերը.՛ Ա յն նսՒ֊ խ ա տ եսվա ծ է մ ա ս ն ա Մ ե տ ֊Հ ե տ ա զո տ ո ղ նե րի , ա սպիրանտ­ նե րի , ո ւս ա նո ղ ներ ի 1ւ ա ռ Հաս ար ալ Հ ա յո ց նա խ ա քրիստ ո­ նեա լա ն լ ր ո ն ո վ ո ւ պ ա շտ ա մ ո ւն քո վ Հ ե տ ա ք ր ք ր վ ո ղ ն ե րի Հա մար!

1», -.1/-.50.1..112)-/)1 34,5-.5()Հ6215.-7 0<())

I 8 9 : ...-0-75-0(-« © Հ Հ Գ Ա Ս Հ ն ա գ ի տ ո ւթ յա ն և ա զ գ ա գ ր ո ւ թ յա ն ի ն ս տ ի տ ո ւտ

Հ ի ն հ պ յո ց հ ա վ ա տ ա լի ք ն ե ր ը , լ ր ո ն ը , պ ա շ տ ա մ ո ւն ք ն ո ւ Մ ի ց ա ր ա ն ը բ ա ր Մ ո ւ տ ա ր ա բ ն ո ւ յթ Հ ա մ ա լ ա ր գ է , Հ ա յ է թ ն ո ս ի ձ և ա վ ո ր մ ա ն և պ ա տ մ ա լա ն զ ա ր գ ա ց մ ա ն տ ա ր բե ր ջ ո ւ լե ր ի ա ր գ ա ս ի ք ո ա ղ ա գ ր վ ա ծ է Հ ն Մ ե վ ր ո պ ա լ ա ն վա ղ ց ե ղ ա լցա լ ա ն

ը ն Մ հ ա ն ր ո ւ թ յո ւ ն ի ց

Հ ա վ ա տ ա լի ք ն ե ր ի ց , ր ա ց ո ւմ ն ե ր ի ց ,

սերող

ն ա խ նա լ ա ն

լ ր ո ն ա ա ռ ա ս պ ե լա ր ա ն ա լա ն

պ ա տ լ ե­

ծ ի ս ա պ ա շ տ ա մ ո ւն ք ա յի ն ը մ բ ռ ն ո ւ մ ն ե ր ի ց

ո ւ ա ր ա ր ո ղ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ի ց , Հ ե տ ա գ ա յո ւ մ Հ ա յ է թ ն ո ս ի մ ե £ Հ ա մ ա ձ ո ւ լվ ա ծ ա ր յո ւ ն ա լ ի ց և օտ ա ր ց ե ղ ե ր ի ո ւ ց ե ղ ս վ ս մ բերի, Հա յ

ի ն չպ ե ս ա զգի

շջ ո ւմ ն ե ր

նա և

Հետ

պ ա տ մ ա լա ն

քա ղա քա լա ն

ո ւն ե ցո ղ

պ ա շ տ ա մ ո ւ ն ք ա յի ն

ու

ժ ա մ ա ն ա լ ա շ ր ջ ա ն ո ւմ մ շ ա լ ո ւ թ ա յի ն

ք ա ղ ա ք ա լ ր թ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ի Հա մա լա րգերի

թողա ծ

սերտ

լ ր ո ն ս »֊

ա զ Մ ե ց ո ւթ ­

յո ւ ն ն ե ր ի ց : Ըստ

պ ա տ մա ժա մա նա լա գրա լա ն

Հ ե ր թ ա գ ա յո ւ թ յա ն

Հ ա յո ց Հ ի ն Հ ա վ ա տ ա լի ք ն ե ր ը , լ ր ո ն ը , պ ա շ տ ա մ ո ւն ք ն ո ւ Մ ի ց ա բ ա ն ը լ ա ր ե լի է բ ա ժ ա ն ե լ ե ր ե ք Հ ի մ ն ա լ ա ն ջ ո ւ լե ր ի , ա ) ն ա խ ն ա Մ ա ր յա ն տ ո հ մ ա ց ե ղ ա յի ն ժ ա մ ա ն ա լ ն ե ր ի ն բ ն ո ­ րոշ և

հ ա վ ա տ ա լի ք ն ե ր , ա ռ ա ս պ ե լա լ ա ն պ ա տ լ ե ր ա ց ո ւմ ն ե ր հ մ ա յա լ ա ն

ա ր ա ր ո ղ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ,

բ)

տ ո հ մ ա ց ե ղ ա յի ն

Հ ա ս ա ր ա լ ո ւթ յա ն ք ա յք ա յ մ ա ն , ց ե ղ ա յի ն մ ե ծ մ ի ո ւ թ յ ո ւ ն ­ ն ե ր ի և պ ետ ա լա ն վա ղ լ ա զ մ ա վ ո ր ո ւմ ն ե ր ի ժա մ ա նալ ն ե ֊

ր ի ց սե ր ո ղ լ ր ո նս/ա ռա սպ ելա լա ն ը ն բ ռ ն ո ւ մ ն ե ր , հ ա վ ա ­ տ ա լի ք Լ պ ա շ տ ա մ ո ւն ք , գ ) զ ա ր գ ա ց ա ծ պ ետ ա լա ն լ ա զ ­ մ ա լ ե ր պ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ի ն բ ն ո ր ո շ լ ր ո ն և Մ ի ց ա բ ա ն : Թ ե պ ե տ ա վ ա ն Մ ա լ ա ն ո ւ թ յա ն , հ ա ր ա լ ց ո ւմ ն ե ր ի և հա ­ ր ա լ ա ա յլա ջ ո խ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ի պ ա տ ճ ա ռ ո վ հա ճա խ Մ ժ վ ա ր է ժա մ ա ն ա լ ա գ ր ո ր ե ն մ ի մ յա ն ց ի ց տ ա ր բե ր ե լ ո ւ սա հմա ­ նա զ ա տ ն լ հ ի ն լ ր ո ն ա լ ա ն ը մ բ ռ ն ո ւ մ ն ե ր ն ո ւ պ ա տ լերա ­ ց ո ւ մ ն ե ր ը , ա յՄ ո ւ հ ա ն Մ ե ր ձ

գ ր ա ն ց ո ւմ ա ռլա ե ն

պատ-

մ ա մ շ ա լ ո ւթ ա յի ն ո րոշա լի Մ ա ր ա շ ր ջ ա ն ն ե ր ի ն բ ն ո ր ո շ ի ֊ բ ո զ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր : *

*

Բնության անձնավորում:

*

Ն ա խ ն ա Մ ա ր յա ն վ ա զ ժա ­

մա նա լներից ե ն ս լ զ բ ն ա վ ո ր վ ո ւմ բ ն ո ւ թ յա ն ա ն շ ո ւն չ ա ֊ ռա ր լ ա ն ե ր ի և ե ր և ո ւ յթ ն ե ր ի ո Մ ե ղ ե ն ա ց ո ւ մ ը , մ ա ր Մ ո ւ Լ ոգե ղ ե ն ա ցա ծ ա ռա րլա ների, ի ն չպ ե ս նա և լ ե ն Մ ա ն ի ն ե ր ի

միջև պ ա տ լ եր ա ցվ ո ղ

խ ո ր հ րՄ ա վո ր լա պ երի, ջ ոխ ա Մա րձ

լե ր պ ա ր ա ն ա ջ ո խ ո ւմ ն ե ր ի

և

տ յգ

ա մենի

վրա

մա րՄու

լ ո ղ մ ի ց հ մ ա յա լ ա ն ն ե ր գ ո ր ծ ո ւ թ յա ն հ ա վ ա տ ա լ ի ք ը Ա յՄ շ ռ ա ն ի ն ե ն վ ե ր ա բ ե ր ո ւ մ հ ա յո ց մ ե ջ գ ո յա տ և ո ղ լ ե ռ ն ե ­ ր ի , Ժ ա յռ ե ր ի , ծ ա ռ ե ր ի , ջրիէ հրի՛ ե ր լ ն ք ի ո ւ ե ր լ ն ա յի ն լո ւ ս ա տ ո ւ ն ե ր ի ,

մ թ ն ո լո ր տ ա յի ն

ե ր և ո ւ յթ ն ե ր ի

վորմա ն, լ ենՄա նիներին ո ւ թ ռ չո ւ ն ն ե ր ի ն

ա նձնա ­

մ ա ր Մ լ ա յի ն

հ ա տ լ ա ն ի շն ե ր ի վ ե ր ա գ ր մ ա ն , Մ ր ա ն ց ն լ ա տ մ ա մ բ տ ա ծա ծ ե ր լ յո ւ ղ ի

ու

պ ա շ տ ա մ ո ւն ք ի

ռ ա ս պ ե լա լ ա ն զ ր ո ւ յց ն ե ր ն

ու

ջ ա ստ ե ր ը

հ ա վ ա ստ ո ղ

ա-

հ ա վ ա տ ա լի ք ն ե ր ը : Հ ա յո ց

լե ռ ն ե ր ն ա ն ձ ն ա վ ո ր վ ե լ ե ն ե ղ բ ա յր ն ե ր ի , Մ ա ս ի ս ն ո ւ Ա րա գա ծը

ք ո ւ յր ե ր ի , Ա ն Մ ո լ ը , Մ ա ր ո ւթ ա ս ա ր ը , Մ ռ ա վ լ ե ­

ռը և

մա րՄա լերս/ Հս լ ա նե րի , Տ ա վ ր ո ս ն ո ւ « ա գ ր ո շը ' ց լի վ ի շա պ ի

լերպ ա րնե ր ո ւմ ,

լ ո ն ֆ լ ի լ տ ա յի ն

որոնց

Հ ա լ ա ս ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր

միթե, և

ծա գ ո ւմ

Հ ա ճա խ

են

ա վա րտ ­

վ ո ւ մ լ ռ ի վ ն ե ր ո վ , ջ ոխ ա Մա րձ ա ն ե ծ ք ն ե ր ո վ և լերպ ա րա ­ ն ա ջ ո խ ո ւմ ն ե ր ո վ : Ա ր և ը պ ա տ լերա ցվել է լ տ ո ւց ի ն օղ բ ռ ն ա ծ թ ռ չո ւ ն ի լ ա մ զ ո ւ յգ թ ռ չ ո ւ ն ն ե ր ի , Հ ր ե ղ ե ն ա ղջլա , մա նլա ն լա մ պ ա տ ա ն ո ւ -ա ր և ա մ ա ն ո ւ Կ)> ա չ ք ի -ա լ ն տ ո ւ ը ն տ ե ա ն , ա լն ա ր և ո ւ ) , շ ո ղ ա ր ձ ա լ թ ա ն լ ա ր ժ ե ք ք ա ր ի , լո ւ ս ա ց ա յտ ա ն ի # >

լո ւս ի ն ը

ծնվող, մեռնող

ն ո ր ա ջ ե ս ա յի ,

ա ստ ղերն

և

ու

Հա ռնող

մա նլա ն լա մ

Հ ա մ ա ս տ ե ղ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ը

տ ա ր բե ր ա ն ձ ա ն ց ո ւ լ ե ն Մ ա ն ի ն ե ր ի լ ա մ ն ր ա ն ց թ ո ղ ա ծ Հետ քերի

-Ծ ի ր

լա թինն ի բր և

լա թի

լ ա մ Հա ր Մ ա գ ո ղ ի

Հ ե տ ք ) , լ ե ն ց ա ղ ա յի ն գ ո ր ծ ի ք ն ե ր ի և ա ռ ա ր լ ա ն ե ր ի - ս ա յլ, լ շ ե ռ ք , շ ա մ ջ ո ւ ր ), լ ա յծ ա լ ն ա ց ա յտ

ա մպ ը

ա յծ ի , լ ո վ ի ,

լ ն ո տ , ա մ պ ր ո պ ա յի ն պ տ ո ւ տ ա Հ ո ղ մ ն ո ւ ջ ո թ ո ր ի լ ը խ ա ր Հա լործ ա ն վ իշա պ ի, ա մպ րոպ ն ո ւ որոտ ը

աշ­

տ իեզերա ­

լ ա ն լ ռ վ ի և ա ն Հ ա շ տ պ ա յք ա ր ի լ ե ր պ ա վ ո ր ո ւ մ ն ե ր ո վ S n i / I ե մ /եQ if.՛ Ա ռ ա ք է գ ա լի ս մ ա ր Մ լ ա յի ն տ ո Հ մ ի լ ա մ ց ե ղ ի ա զ գ ա լ ց ո ւմ ն ո ւ ծ ա գ ո ւմ ը լ ե ն Մ ա ն ի ն ե ր ի ն , բ ո ւ յս ե ­ ր ի ն , ե ր բ ե մ ն է լ բ ն ո ւ թ յա ն ա ռա ր լա ներ ի ն ա ռ ն չե լո ւ տ ո­ տ եմա լա ն

Հ ա վ ա տ ա լի ք ն

ու

տ ոտ ե մա լա ն

նա խ նիների

պ ա շ տ ա մ ո ւ ն ք ը .՝ Ղ ր ա ն ց վ ե ր ա պ ր ո ւ լ ն ե ր ն ե ն Հ ա յո ց մ ե ջ Ե ր վ ա ն Մ ի և Ե ր վ ա զ ի ց լ ա յ ի ն , Ս ա ն ա ս ա ր ի և Ո ա ղՄա սա րի ջ ր ա յի ն ,

մա րերի

-մ ե Մ ա ց ի ն ե ր )

օ ձ ա յի ն

ծա գ մ ա ն , Ա ր ծ ր ո ւն ի ն ե ր ի տ ո Հ մ ա ն ո ւն ը

-վ ի շ ա պ ա յի ն )

ա ր ծ վ ի ց ս ե ր ե լո ւ ,

բ ա ր ո յա պ ե ս ո ւ ս ո ց ի ա լա պ ե ս ճ ն շ վ ա ծ մ ա ր Մ լ ա ն ց տ ա ր բե ր լ ե ն Մ ա ն ի ն ե ր ի և թ ռ չ ո ւ ն ն ե ր ի վ ե ր ա ջ ո խ վ ե լո ւ ա ռա սպ ե­ լա լ ա ն զ ր ո ւ յց ն ե ր ը , ե զ ա ն -ց լի )> խ ոյէ > գ ա ռ ա ն , ե ղ ն ի լ ի ,

արջ ի , գ ա յլի , ձ լ ա ն , լո ր տ ո ւ օ ձ ի , ա ր ա գ ի լի , լ ռ ո ւ ն լ ի , ա ֊ ղ ա վ ն ո ւ , ծ ի ծ ե ռ ն ա լ ի , լո շտ ա լ բ ո ւ յս ի պ ա շ տ ա մ ո ւն ք ը և Մ ր ա ա ր Մ յո ւ ն ք ը

Հա ն Մ ի ս ա ցո ղ

ծա գ մա մբ ա նձն ա նու ններր

Հնա վա նՄ

լենՄա նա լա ն

-Ե զ ն ի լ , Ց լի լ , Ա ր Մ ո ւլ ,

Ա ֊

ռ ի ւ ծ , Կ ո ր ի ւն , Ը ն ձ ա լ , Ռ ա ռ ն ի լ , Ա յծ ե մ ի լ և ա յ լ ն ) : Ը ս տ Հ ա յո ց նա խ նա լա ն ա շխ ա ր Հ ա յա ց ք ի

լե ռ ն ե ր ը , լենՄա նի-

ն ե ր ը , բ ո ւ յս ե ր ը և բ ն ո ւ թ յ ա ն շա տ ա ռա ր լ ա ն եր ն ա խ լ ի ֊ ն ո ւ մ ե ղ ե լ ե ն մ ա ր Մ ի լ , Հ ե տ ա գ ա յո ւ մ մ ի ա յն ո ր ե է լա ր­ գ ա զ ա ն ց ո ւ թ յա ն

պ ա տ ճա ռով

գերբնա լա ն

զ ո ր ո ւ թ յա մ բ

ե ն թ ա ր լ վ ե լ ե ն լ ե ր պ ա ր ա ն ա ջ ո խ ո ւթ յա ն :

Տարրերի պաշտամունք: Բ ն ո ւ թ յա ն յո ց

տ ա րրերից Հ ա ֊

մ ե ջ Հ ա տ ո ւլ պ ա շ տ ա մ ո ւն ք ի ա ռա ր լ ա ն եր ե ն ե ղ ե լ

լր ա լը , ջ ո ւ ր ը , ժ ա յռ ե ր ը , բ ո ւ յս ե ր ի ց որո շ ծ ա ռ ե ր ո ւ ծ ա ղ ­ լա տ ե սա լ ներ , պ ա նվել է

որոնց

պ ա շ տ ա մ ո ւն ք ի

ա ն գ ա մ ո ւշ

ա վ ա ն Մ ո ւ թ յա ն

Հիշա տ ա լը

պ ա Հ-

մ ե ջ ,' Սրալն ո ւ

ջ ո ւ ր ն ա ն ձ ն ա վ ո ր վ ե լ ե ն ե ր լ վ ո ր յա լ ե ղ բ ո ր և. ք ր ո ջ լ ե ր ­ պ ա ր ն ե ր ո ւմ ե մի շտ Հ ա լա ռա լ ե ն մ ի մ յա ն ց - ջ ո լ ր ֊ե ղ բ ա յ ­ ր ը մ ի շտ մ ա ր ո ւմ , ս պ ա ն ո ւ մ է լ ր ա լ ֊ք ր ո ջ ը ) : Կրա լը Հա ­ մ ա ր վ ե լ է ս ո ւ ր բ , չա ր ա Հ ա լա ծ, ե ր Մ վ ե լ ե ն լ ր ա լ ո վ , ա յն Հ ե տ ա գ ա յո ւ մ լա պ վ ե լ է տ ա ն , ը ն տ ա ն ի ք ի , օ ջա խ ի պ աշ­ տ ա մ ո ւ ն ք ի ն : Օ ջա խ ը Հ ե ն ց տ ա ն լ ր ա լ ա ր ա նն է -ը ն տ ա ն ի ­ ք ի խ ո ր Հ ր Մ ա ն ի շ ) թ ո ն ի ր ը , ո ւ ր մ շ տ ա վ ա ռ , ա ն թ ե ղ վ ա ծ էր պ ա Հ վ ո ւմ լ ր ա լ ը : Թ ո ն ի ր ն ը ն տ ա ն ի ք ի մ ե ծ ա գ ո ւ յն ս ր բ ա վ ա յր ն էր -ն ր ա շ ր թ ի ն լ ա մ ա լ ո ւ մ բ ն ա լ վ ո ւ մ է ի ն նա խ ­ ն ի ն ե ր ի ո գ ի ն ե ր ը ), սաը նտ ա նե լա ն

նր ա լ ո ղ ք ի ն

էին

ա ր ա ր ո ղ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ը

լ ա տ ա րվ ո ւմ ծ ի -լ ն ո ւն ք ,

ա մ ո ւս -

ն ո ւ թ յ ո ւ ն ) : Ա ռ ա վ ե լ ո ւ շ շ ր ջ ա ն ո ւ մ լրա լի պ ա շտ ա մ ո ւն ­ ք ը մ տ ն ո ւ մ է պ ա շտ ոնա լա ն լր ո ն ա լ ա ն Հ ա մ ա լ ա ր գ ի մ ե ջ , Մ ա ռ ն ո ւ մ Հ ա յ Հե թ ա ն ո ս ա լ ա ն լ ր ո ն ի լ ա ր և ո ր բ ա ղ ա Մ ր ի չ

-լ ր ա լ ի

պ ա շտ ա մ ո ւն ք ա տ ե ղ ի ն

բա գինը,

լ ո չվ ո ւմ

էր

հ ո ւ ր - բ ա լ , ի ս լ լ ր ա լ ապ աշ տ ն ե ր ի ն ք ր ի ս տ ո ն ե ա լ ա ն մ ի ջ ­ ն ա Մ ա ր ո ւ մ ար Հ ա մ ա ր Հ ա ն ք ո վ -մ ո ի յր ա պ ա շ ւո » է ի ն ա ն վ ա ­ ն ո ւ մ ) . Մ ր ա վ ե ր ա պ ր ո ւ լ ն ե ր ի ց ե ն մ ե Հ ե լ ա ն -ա ր Մ ի ջ ե տ ր ­ վ ա ր ) ա մսի

լեսերին

Տերը նՄեգի

ծիսա լա ն

խ ա ր ո ւ յլ ը

վ ա ռ ե լ ո ւ և Մ ր ա ն ա ռ ն չ վ ո ղ ս ր ր ա ղ ա ն ա ր ա ր ո ղ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ­ րը:

« ր ի պ ա շտ ա մո ւնքի Հե տ քե ր ը պ ա Հպ ա նվել ե ն Հրաշա­ գ ո ր ծ ձ լ ներ ի մա սին պ ա տմվող առասպելալան զ ր ո ւ յց ­ ն ե ր ո ւմ , ջր ա լ ո ւն ք ն ե ր ի լա մ ար Հես տ ալան ո ռ ո գ մ ա ն ա ֊ ռ ո ւն ե ր ի մոտ լ ա ն գ ն ե ց վ ա ծ ձլնա լերպ -Վ ի շ ա պ » քա րա ­ լ ո թ ո ղ ն ե ր ո ւմ ,

ի սլ

վերա պ րուլները

լ ա մ - լ ա թ ն ա ղ բ յո ւր »

(-՛լո ւս ա ղ բ յո ւր »

լո չվ ա ծ բ ո ւ ժ ի չ սրբա զա ն ա ղբ­

յո ւ ր ն ե ր ի ն -Հատլապես Հ ա ն ք ա յի ն ) մա տ ո ւցվ ող զոՀսԻբ ե ր ո ւ թ յա ն

ու

պ ա շտ ա մո ւնքի

ա ր ա ր ո ղ ո ւթ յո ւն ն ե ր ո ւմ

-մ ո մ վ ա ռ ե լ, խ ո ւ ն լ ծ խ ե լ, աքաղաղ զ ո Հ ե լ)'. « ր ի Հետ է լ ա պ վ ո ւմ նաև. բ ո ւ յս ե ր ի , Հատլապես ծա ռեր ի , բ ո ւ ժ ի չ խ ոտ երի

ու

ծա ղ իլ ներ ի , ի ն չպ ե ս

նաև

Հա ցա բո ւյսերի

պ ա շ տ ա մ ո ւն ք ը : Պաշտվող ծա ռ եր ի ց ե ն սոսին -որի սա ­ ղ ա ր թ ն ե ր ի ս ո ս ա ջ յո ւն ի ց Հ ն ո ւ մ Ա րմա վիրի ք ր մ ե ր ը գ ո ւ ­ շ ա լ ո ւթ յո ւ ն ն ե ր

էին

լա տ ա րում,

նրա

ա նձն ա վ ո րո ւմ

ն վ ի ր յա լն էր Արա Գ եղեցիլի թ ո ռ Ա նո ւշա վ ա ն Սոսանվ ե ր ը ), լ ա ղ նի ն, բ ա ր Մ ի ն , ո ւ ռ ե ն ի ն , ջ ե ն ո ւն ա ն , մ ասբ ե ­ ն ի ն , բ ռ շ ն ի ն , ծա ղ իլ ներ ի ց և ա յլն , բ ո ւ յս ե ր ի ց

Հ ա մ ա ս ջ յո ւռ ը , ա նթա ռա մը

մա րՄա նմա ն ա րմա տով լոշտ ա լը, որ

Հ ա մ ա ր վ ո ւմ էր բ ո ւ յս ե ր ի թ ա գա վ ո ր , բ ա զ մ ա թ ի վ Հի վա նՄ ո ւ թ յո , '.նների գ ե ղ , միաժամանալ և չա րխա ջա ն, ի ն չ ­ պ ես մա սր ենի ն և ջ շ ե ն ի ն : Ծ ա ռե րն ո ւն ե ց ե լ ե ն ի ր ե ն ց Հա տ ո ւլ նվիրա լա ն օրը

Ծ սսյ!/ա գ ա րՄ -ժո ղ . լ ե զ վ ո ւ մ

Ծ ա ռ զ ա ր Մ ա ր ), ի ս լ ջ ո ւ ր ն ո ւ ծ ա ղ ի լ ն ե ր ը Հ ա մ բ ա ր ձ ո ւ մ -ժ ո ղ . լ ե զ վ ո ւ մ մ ո ւ ն ք ա յի ն

ու

ղ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ո վ

րա իտ տ ա գուշա լմա ն -ե ր լ ո ւ ս ն

էլ

ի ր ե ն ց տ ոնը

Ծ ա ղ լա մո ր ա ոն)

պ ա շտ ա ­

ծի սա լա ն

ա րա րո­

Հ ե տ ա գ ա յո ւ մ Հ ա ր մ ա ր ե ց ­

վ ա ծ ք ր ի ս տ ո ն ե ա լ ա ն տ ո ն ա ց ո ւ յց ի ն ) :

Աշխարհի նախնալան պատլերացումները: Ն ա խ ֊ հ ա գ ա ր յա ն շ ր ջ ա ն ո ւ մ է Հ ա յո ց մ ե ջ ձ և ա վ ո ր վ ո ւ մ Ա շխ ա րՀ ի - Տ ի ե զ ե ր ք ի ) ս լ զ բ ո ւ մ եր լ մ ա ս - Ե ր լ ի ն ք , Ե ր լ ի ր ), ապա եռա մա ս

պ ա տ լ ե ր ա ց ո ւմ ը

Ս տ ո ր ե ր լ ր յա յք ). ը ն Մ

-Ե ր լ ի ն ք ,

ո րո ւմ ,

Ե րլիր,

Ծ ով

Ս տ ո ր ե ր լ ր յա յք ը

լա մ

Հա ճա խ

լ ո չ վ ո ւ մ է Ա ն Մ ո ւ ն Մ ք լ ա մ Ս և ա ն Հա տ ա լ - Հ ե տ ա գ ա յո ւ մ ' Ս ա նՄ ա ր ա մ ետ ք ա ն Մ ն Մ ո ց ) և ն ո ւ յ ն ա ն ո ւ մ Ք ա ո ս ի ն : Ա յս պ ա տ լ ե ր ա ց ո ւմ ը Հա ճա խ ա ռ ա ր լ ա յա ն ո ւմ է ծ ո վ ի ց բ ա ր ձ ­ ր ա ցո ղ ծ ա ռ ի վ ե ր ձ ի գ պ ա տ լ եր ո վ , ե ր բ ե մ ն

ծ ո վ ո ւմ լա մ

օ վ լ ի ա ն ո ս ո ւ մ բ ա ր ձ ր ա ց ո ղ սա րի, վ ե ր ջ ի ն ս օ ղ ա լ ո ղ , ջ ր ե ­ ր ի ց պ ա տ սպ ա րող Հ ս լ ա յա մ ա ր մ ի ն ձ լ ա ն լ ա մ է լ ն ր ա մ ե ջ ­ ք ի ց -ն ա և

ն ա վ ի ց) բա րձրա ցող ծա ռ ի , ե ր բ ե մ ն է լ ' եզա ն

ե ղ ջ յո ւ ր ն ե ր ի վ ր ա Մ ր վ ա ծ տա ջ ա րա լ ե ր լ ր ի պ ա տ լ ե ր ն ե ­ ր ո վ : Ծ ա ռ ը լ ա մ սա րը բ ա ր ձ ր ա ն ո ւ մ ե ն Ա շխ ա ր Հ ի լ ե ն տ ֊ բ ո ն ի ց , Մ ա ռ ն ո ւ մ ա ռ ա ն ց ք , լա պ Ս տ ո ր ե ր լ ր յա յք ի , Ե ր լրի և Ե ր լնքի մ ի ջ և : Կ ենտ րոնը ս ր բ ա գ ո ր ծ վ ո ւմ է , Մ ա ռ ն ո ւմ զ ո Հ ա ր ա ն ո ւ պ ա շ տ ա մ ո ւն ք ա տ ե ղ ի : Ա յս պ ի ս ի ք ե ն Կ ո ր Մ ֊ վ ա ց լե ռ ն ա շ ղ թ ա յի

Ա րա րա տ ը, ի ս լ

Հ ե տ ա գ ա յո ւ մ ' նա և

Մ ա սիսը ջ ր Հ ե ղ ե ղ ի ա ռ ա ս պ ե լո ւմ , Մ շ ո Ք ա ր ք ե լ ե ռ ը Ւ ն ֊ ն ա լ ն յա տ ե ղ ե ր ո ւ մ

r ի 8 ա ն յ ա լ ո ւ ռ ք ե ր ի պ ա շ տ ա մ ո ւն ք ս ւ-

տ ե ղ ի ն , ո ւ ր Հ ե տ ա գ ա յո ւ մ Հ ի մ ն ա Մ ր վ ո ւ մ է Ա. Կարապ ետ ի վա նքը

լ ա ռ ո ւ ց վ ա ծ Ս տ ո ր ե ր լ ր յա յք ի և Ե ր լ ր ի մ ո ւ տ ք ի '

Ս ա նՄ ա ր ա մ ետ ք ա ն Մ ն Մ ո ց ի -ի մ ա Ք ա ր ք ե լե ռ ա ն

իբրև

Մ ժո խ քի Մ ռ ն ե ր ի ) վրա :

Ա շխ ա ր Հի լ ե ն տ ր ո ն ի լ ո ղ ք ի ն է ր

գ տ ն վ ո ւ մ հ ի ն Հ ա յո ց Հ ո գ և ո ր լ ե նտ ր ո ն Աշտիշատը - Յ ա շ ֊ տ իշա տ պ Հ լվ . -գ ո Հ ա ր ա ն , զ ո Հ ա տ ե ղ ի » ): Հ նՄ եվ ր ո պ ա լ ա ն

լրոնին ո ւ

բ ն ո ր ո շ երլա րմատ ս լ զ բ ո ւ ն ք ը

ա ռա սպ ելա բա նութ յա նը պ ա յմա նա վորվա ծ վա ղն­

ջա լա ն Հասարալալան լա զ մ ա լ եր պ ո ւթ յա ն - ն ո ւ յն ց ե ղ ի մ ե Հ մ ի ա վ ո ր վ ա ծ ե ր լ ո ւ ֆ ր ա տ րի ա ներ ի ) մ ի ջ և ա ռլա ա ֊ մ ո ւ ս ն ա ֊ա զ գ ալցալան

լա պերի

երլվա լա ն

լ ա ռ ուց ­

վ ա ծ ք ո վ , ի ր ա րտ ա ցոլումն է գ տ ե լ Հ ա յ լրոնա առա սպելա լա ն Հա մ ա լ ա ր գ ո ւմ ա ռա ջ բ ե ր ե լո վ Համատի ե զ ե ր ալան ե ր և ո ւ յթ ն ե ր ի ո ւ պ ա տ լ եր ա ցո ւմներ ի երլՀա լա գիր ը ն լ ա ­ լ ո ւ մ ն ե ր : ՀնՄ եվ ր ո պ ա լ ա ն մ ի ա ս ն ո ւթ յա ն ժա մանալներից է ս լ զ բ ն ա վ ո ր վ ո ւմ ե ր լ ն ք ի ա ն ձ ն ա վ ո ր ո ւմ ն ո ւ աստվա­ ծ ա ց ո ւմ ը , ո րը Հա լ ա Մ ր վ ո ւմ է եր լր ի ն լ ա մ ս տ որ եր լր յա յք ի ն : Լ ո ւս ա վ որ ե ր լ ի ն ք ն ո ւ ց ե ր ե լ վ ա ե ր լ ն ա յի ն լո ւ յս ը Հ ա յե ր ե ն ո ւ մ ա րտ սւՀա յտ վել ե ն մ ի և ն ո ւ յն բ ա ռ ի Հ ն չ յո ւ ­ նա ջ ո խ վ ա ծ եր լ ո ւ ձ և ե ր ո վ

Uեfեե -ա ստ վ ա ծ, օր, ց ե ր ե լ » և

ա նեզա լա ն քԱէ-ք) -ա ստ վ ա ծ, ե ր լ ի ն ք » ծա գ ա ծ Հ -ե *d c t- ջ ա յլե լ, շ ո ղ ա լ» ա րմա տ ից!

Ն ո ւ յն բ ա ռ ի իմաստաջո­

խ ո ւ թ յո ւ ն ն է Հ ա յե ր ե ն ո ւ մ Մ ե ւ բ ա ռ ը , ո ր ն սլզբնա պ ես նշա նա լել է - ո գ ի , բա ր ի ո գ ի » , բ ա յց Հ ե տ ա գ ա յո ւմ -ի ն չ­ պ ես իրա նա լա ն լ ե զ ո ւ ն ե ր ո ւ մ ո ւ ա վ ա ն Մ ո ւթ յա ն մ ե ջ ) վ ե­ ր ա ծ վ ե լ է չա ր ո գ ո ւ

Հա լ ա Մ ր վ ելո վ ե ր լ ն ա յի ն լո ւս ա վ ո ր

տ ի ւ— ի ն , և լա պ վել խ ա վա րի ո ւ ս տ ո ր ե ր լ ր յա յք ի Հ ե տ : Ժ ա մ ա նա լն ա ն ձ ն ա վ ո ր վ ո ւմ է սարի գ ա գ ա թ ի ն նստ ա ծ ծ ե ր ո ւ ն ո ւ լ ե րպ ա րա նքո վ - Ժ ո 1 [ Ш Ժամա նա լ), որի ձ ե ռ ­ ք ի ն բ ռ ն ա ծ սպ իտ ա լ ո ւ ս և լծ ի լ ն եր ի ք ա ն Մ ո ւմ ո վ ո ւ ջ ա թ ա թ ո ւմ ո վ խ ո ր Հ ր Մ ա ն շվ ե լ

է ցերելվա

պ ա րբերա լա ն Հե ր թ ս պ ա յո ւ թ յո ւ նը .*

և

գ ի շեր վ ա

Ա ր շ ա լո ւյս ը լ ա մ ա ր ե ւե լքն ա ն ձ ն ա վ ո ր վ ո ւ մ է լ ո ւ յս ի լ ե ր պ ա ր ա ն ք ո վ ի բր և , գ ի շ ե ր վ ա խ ա վ ա ր ը Յ Ր ՈՂ' Հ աՐ ՈԴՒո ներին

Հ ա լա ծ ո ղ ,

տ ո ւ թ յո ւ ն բ ե ր ո ղ

ջ ր լ ո ւ թ յո ւ ն ,

ա ր Մ ա ր ո ւ թ յո ւ ն , ի մ ա ս ­

<սարբ լույս անարատ> :

Գ ի շ ե ր ա յի ն

խ ա վ ա ր ն ա ն ձ ն ա վ ո ր վ ո ւմ է չ ա ր ո ւ Մ ժ խ ե մ գ ի շ ե ր ա մ ա յր վ Հ ո ւ լ ն ե ր ի լ ե ր պ ա ր ն ե ր ո ւմ , ո ր ո ն ք ձ ե ո ն ե ր ի ն

սև

օձեր

բ ռ ն ա ծ Հ ե տ ա պ ն Մ ո ւ մ ե ն ա ր ե գ ա լ ի ն ո ւ ց ե ր ե լ վ ա ա րՄա ր լո ւ յս ը : Ո գ ի ն ե ր ի պ ա շտ ա մ ո ւն ք

Բ ն ո ւ թ յա ն Հա մ ա տ ա ր ա ծ ո -

գ եղ հ ն ա ցմ ա ն ն ա խ ն ա Մ ա ր յա ն Հ ա վ ա տ ա լի ք ի և

Հա սա րա ­

լա լա ն Հ ա ր ա բ ե ր ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ի զ ա ր գ ա ց մ ա ն ո ւ բ ա ր Մ ա ց ­ մ ա ն Հ ի մ ք ի վ ր ա ա ստ իճա նա բա ր ձ և ա վ ո ր վ ո ւ մ է բ ն ո ւ թ ­ յա ն և Հ ա ս ա ր ա լ ո ւթ յա ն բ ա ր ի և չա ր ո ւ ժ ե ր ը մ ա ր մ ն ա վ ո ­ ր ո ղ ո գ ի ն ե ր ի գ ո յո ւ թ յ ա ն Հ ա վ ա տ ա լի ք ը -ս լ զ բ ն ա պ ե ս բ ա ­ ր ո ւ և չա ր ի տ ա լա վ ին չտ ա ր բ ե ր ա լ վ ա ծ խ ա ռ ն ո ւ ր Մ ո վ , Հ ե ­ տ ա գ ա յո ւ մ ա ռա վ ե լ երլա լի

ո րո շա լի

Մ րս և ո րո ւմ ն եր ո վ

տ ա ր բե ր ա լ ո ւմ ն եր ո վ )

ա ս տ վ ա ծ ա յի ն

և

իր

Մ ի վ ա յի ն ,

պ ա յմ ա ն ա վ ո ր վ ա ծ վ ե ր ի և վ ա ր ի -ե ր լ ի ն ք /ե ր լ ի ր ), լ ո ւ յ ս ի և խ ա վ ա ր ի -ց ե ր ե լ /գ ի շ ե ր ), լ յա ն ք ի և ր ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ո վ :

Զ ո ւՄ ա Հեռ

մա Հվա ն Հ ա լ ա Մ ֊

ձ և ա վ ո ր վ ո ւմ

է

Հոգու

և

Հ ա ն Մ ե ր ձ յա լ լ յա ն ք ի Հ ա վ ա տ ք ն ո ւ պ ա տ լ ե ր ա ց ո ւմ ը : Բ ա րի և չա ր ո գ ի ն ե ր ը , ը ս տ ն ա խ ն ա լ ա ն ա շխ ա ր Հ ա յա ց ­ քիt

պ ա տ լ ե ր ա ց վ ո ւմ

են

լենՄա նա լերպ ,

բ ո ւս ա լ եր պ ,

մա ր Մ ալ ե ն Մ ա ն ա լ ե ր պ լ ա մ լ ր ի վ մ ա ր Մ ա լ ե ր պ , ե ր բ ե մ ն էլ ե ն թ ա լ ա ջ ո խ ա Մ ա ր ձ լ ե ր պ ա ր ա ն ա ջ ո խ մ ա ն : Հ ի ն ա վա ն­ Մ ո ւ թ յա մ բ վ լ ա յվ ա ծ լ ե ն Մ ա ն ա լ ե ր պ ո գ ի ն ե ր ի ց ե ն ք ա ո ­ ս ա յի ն վա ծ

լործա նա րա ր ա մ պ ր ո պ ա յի ն

վիշա պ ը

մեծ

ո ւժ ե ր ը

մա րմնա վորող

ա մպ երին

մա սա մբ

ու

օձա լերպ 1)

-զ ո ւգ ա լ ց ­

պ տ ո ւտ ա Հ ո ղ մ ի ն ) պ ա տ լ եր ա ց վ ա ծ ,

ծովացաւ լ ա մ ջրացող, նհանգ ջ ր ա յի ն ո գ ի ն ե ր ը , համբարու, յուշլապարիլ, պարիլ, պայ - ե ր բ ե մ ն ' մ ա ր Մ ա լ ե ն գ ա ն ա լերպ ա Ո /ե գ վ ա յր ա ց

պ ա տ լ ե ր ա ց մ ա մ ր ),

շն ա լ ե ր պ

մ ե ռ ե լա հ ա ր ո ւ յց

Մա շտ երը

լերպ ո գ ի ,

պ ա հպ ա նող

»U ipU I/եjQ ոգի,

օձա լերպ

քաջք, յաւերժահարսունք'

լա մ

շա հա պ ետ լա մ մ ա ր գա ֊

մա րՄա լերպ ո գ ի -

ն ե ր և ա յլն 1 Ա ռ ա վ ե լ բ ա ր ի հա տ լա ն իշն երով ե ն բ ն ո ւ ­ թ ա գ ր վ ո ւ մ տ ա ն - օ ջ ա խ ի ) մ ի ջ ա վ ա յր ո ւ մ բ ն ա լ վ ո ղ

նա խ ­

ն ի ն ե ր ի ո գ ի ն ե ր ը - ո ր ո ն ց պ ա տ վ ո ւ մ ե ն ծ ի ս ա լ ա ն հ ա տ ո ւլ ա ր ա ր ո ղ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ո վ ) , ու

բա ր գա վ ա ճ ո ւմ ն

Մ ո վ ւա թ )

ա յՄ

թ վ ո ւմ

ա պ ա հովող

մա րՄա լերպ

նա և

տ ա նու

ո ւն ե ցվ ա ծք ն

ոգին

լա մ լենՄա նա լերպ

-բ ա ի ւտ ,

-օ ձ ա լ ե ր պ )

պ ա տ լերա ցմա մր: Մ նա ցա ծ ո գ ի ն ե ր ն օժտ վա ծ ե ն հիմնա ­ լ ա ն ո ւմ Հա ր

ն ե ր գ ո ր ծ ո ւ թ յա մ բ

վ ա ն Մ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ի ,

ձմռա ն,

լա պ վա ծ մա հվա ն, հի­

խ ա վա րի,

ս տ ո ր ե ր լ ր յա յք ի

հ ե տ , և լ ո չ վ ո ւ մ ե ն չա ր ք , չա ր ո ւն ք , Մ և ք ը ն Մ հ ա ն ո ւր ա ն­ վ ա ն ո ւ մ ն ե ր ո վ : Ղ ր ա ն ց ի ց ե ն ո ւր ո ւա լ ա ն ք լ ո չվ ո ղ մա ր­ մ ն ի ց ա նջա տ վա ծ մ ե ռ ե լ ների ո գ ի ն ե ր ը , ո ր ո ն ք

տ ա րրեր

լ ե ն Մ ա ն ի ն ե ր ի լ ե ր պ ա ր ա ն ք ո վ պ ա տ ա հ ո ւմ ե ն մ ա ր Մ լ ա ն ց , վ ա խ ե ցնո ւմ ,

զա նա զա ն

հ ի վ ա ն Մ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր

պ ա տ ճա ­

ռ ո ւ մ , ք ն ա ծ մ ա ր Մ լ ա ն ց վ ն ա ս ո ղ ո ւ չա ր չա ր ո ղ տ ա րջ ա ն­

խպիՓլներ -խւվջլներ), ձ մ ե ռ ն

ք ի չա ր ո գ ի ն ե ր ը

ա նձ­

ն ա վ ո ր ո ղ շ վ ո տ ն ե ր ը , ո ր ո ն ց վ ա ղ գ ա ր ն ա ն ը հ ա տ ո ւ լ ա րա ­ ր ո ղ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ո վ

տ ներից ո ւ գ ո մ ե ր ի ց Մ ո ւր ս

են

վա ֊

ն ո ւ մ , ձ մ ե ռ ա յի ն խ ա վ ա ր ն ո ւ մ ա ռ ա խ ո ւղ ն ա ն ձ ն ա վ ո ր ո ղ և

մ ա րՄլա նց ո ւ ը ն տ ա ն ի լ ե ն Մ ա ն ի ն ե ր ի ն հոշոտ ող Մ ի ­

վ ա լ ա ն չ ա ր Գայ1 Ը > որ է Մ ե մ լ ի ր ա ռ վ ո ւ մ է ի ն զ ա ն ա զ ա ն հ մ ա յա լ ա ն

ա ղոթքներ

Մ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ն

ու

ա ր ա ր ո ղ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր : Հ ի վ ա ն ­

ա ն ձ ն ա վ ո ր վ ո ւմ

են

տ ա րբեր

ոգիների

լերպ ա րա նքներով,

և յո ւ ր ա թ ա ն չ /ո ւ ր

հ ի վ ա ն Մ ո ւ թ յո ւ ն

Մ իտ վ ում է ի բր և

ա!Դ ո գ ի ն ե ր ի

ն ե ր գ ո ր ծ ո ւ թ յա ն

ա ր Մ յո ւ ն ք : Հ ն ա գ ո ւ յն բ Шյ ս ն

չա ր

է -բ ա ռ ա ց ի

- ՛շ ո ւն չ, ո գ ի ,

չա ր ո գ ի » , ի մ ա ս տ ո վ և ծ ա գ ո ւ մ ո վ ն ո ւ յն ա լ ա ն է ո գ ի ե հոգի

բա ռերին,

որոնք

Մ ա ր ձ յա լ

ն շ ա ն ա լ ո ւմ

են

- շ ո ւ ն չ » ) , ո ր ի Մ ի պ չ ե լո ւ ց ա ռ ա ջ ա ն ո ւմ է խ ե լա գ ա ր ո ւ թ ­ յո ւ ն

-հ մ մ տ .

այսահար,

գ ա ր », բա ռա ցի

հա մ ա նիշը'

Մխահար'

- խ ե լա ­

ա յս ի ց լ ա մ գ ե ի ց զ ա ր լ վ ա ծ ): Հ ա ղ ո ր Մ ը

չար աչքն է -չար ալն), մ ա ր Մ ո ւ

լ ա մ լ ե ն Մ ա ն ո ւ հ ա յա ց ք ի

չա ր ն ե ր գ ո ր ծ ո ւ թ յո ւ ն ը , հա ճա խ պ ա տ լ ե ր ա ց վ ե լ է ա ն ձ ն ա ­ վ որվա ծ, նրա նից զա րլվա ծ մա րՄիլ, լ ե ն Մ ա ն ի ն ե ր ը , ա ռ ա ր լ ա ն ե ր ը , բ ո ւ յս ե ր ը , ո ր լ ո չ վ ո ւ մ ե ն ա լնա հա րվա ծ,

ենթա լա

են

ծա նր

տ ա ր բե ր հ ի վ ա ն Մ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ի

ա լնա հա ր լա մ

վնա սվա ծքների

-հ մ մ տ . վ ի պ ա լ ա ն

և

Ե ր ո ւ-

ա ն Մ ա ր ք ա յի հ ա յա ց ք ի ն ե ր գ ո ր ծ ո ւ թ յո ւ ն ի ց ո ր ձ ա ք ա ր ե ր ի ճ ա ք ե լո ւ

մա սին

Խ որենա ցու

հա ղորՄմա ն

հ ե տ ):

Ծ ն ն Մ լ ա ն ի ն և ն ո ր ա ծ ն ի ն վ ն ա ս ո ղ չա ր ո գ ի ն ե ր ն ե ն Ш /և

թպղան,

որոնք

պ ա տ լերա ցվել

են

մա րՄա լենՄ ա ն ա-

լե րպ ե հ ա ր ո ւ ց ո ւ մ ե ն մ ա հ լ ա մ հա մա պ ա տ ա սխ ա ն հ ի ­ վ ա ն Մ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր

- ա!քոաե[,

յ ի ն հ ի վ ա ն Մ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ը

թպղոտե[):

Հա մա ճա րա լա ­

ց ա վ ե ր լ ա մ գ ր ո ղ ն ե ր , պ ա տ լ ե­

ր ա ց վ ե լ ե ն մ ա ր Մ ա լ եր պ , ս ր ա ծ ա յր գ լխ ա ր լ ն ե ր ո վ , ձ ե ռ ն ե ­ րին բռ ն ա ծ երեք

տ ա ր բե ր

գ ո ւ յն ի

ճիպ ոտ ներ,

որոնց

հա ր վ ա ծ ի ց -ը ս տ գ ո ւ յ ն ի ) լ ա ՛մ մ ա հ է պ ա տ ճ ա ռ վ ո ւ մ , լ ա ՛մ է լ ծ ա ն ր ո ւ թ ե թ և հ ի վ ա ն Մ ո ւ թ յո ւ ն - գ ր ո ղ ի հ ա ր լ ա ծ ).' Ա յս

բ ո լո ր

հ ի վ ա ն Մ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ն

ու

ջ որձա նքները

լ ա ն խ ե լո ւ ն պ ա տ ա լ ով մ շ ա լ վ ո ւ մ ե ն հ ա տ ո ւլ Հ մ ա յա լ ա ն ա ր ա ր ո ղ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր

և

բա նա ձևեր

-ա ղ ո թ ք ն ե ր ) ,

որոնց

լի ր ա ռ ո ւ մ ո վ ս լ ս վ ո ւ մ է ա ստ ի ճա նա բա ր զ ա ր գ ա ն ա լ հ մ ա ֊ 1(

յա գ ո ր ծ ո ւ թ յո ւ ն ը որոնք

ի ր տարրեր ձ և ե ր ո վ ո ւ տեսա լներով,

Հ ե տ ա գ ա յո ւմ թ ա ջ ա ն ց ո ւմ ե ն

գ ո ւ թ յա ն

գրա վոր

ա վա ն֊

մ ե ջ, Մ ա ռ ն ո ւ մ ախ տ ա րա յին -բա ռա ցի ' ա ս տ ֊

ղ ա հ մա յա լա ն) գ ր ք ե ր

ու

ժ ո ղ ո վ ա ծո ւն ե ր

մ ի ա խ ա ռ ն վ ո ւմ ո ւշ քրի ստ ո նե ա լ ա ն

-հ մ ա յի լն ե ր ),

հա վա տ ա լիքներին

ո ւ պ ա տ լ եր ա ց ո ւմ ն եր ի ն:

Հոգու, մահվան և հանՄերձյաւ Կյանքի պատլերա֊ ցամԸեր: Հ ա յո ց մ ե £ մ ա ր Մ լ ա յի ն Հ ո գ ի ն Հաճախ պ ա տ լ ե ֊ բ ա ց վ ե լ է թ ռ չ ո ւ ն ի -ս և լա մ սպ իտ ա լ), նաև լլո ր լ ո ւ ֊ ս ա գ ն Մ ի լերպ ա րով, որ մ ե ռ ն ե լի ս Մ ո ւր ս է գա լիս մա րՄու բ ե ր ա ն ի ց և ը ն Մ մ ի շ տ Հ ե ռ ա ն ո ւմ : Ը ս տ նախնալան Հ ա ֊ վա տ ա լի ք ի

Հ ո գ ի ն լա րող է

նա և ժամանալավորապես

թ ո ղ ն ե լ մա րմ ին ը, ճա մջ որՄել տա րրեր տ ե ղ ե ր ո ւմ , ա ն ֊ գ ա մ ո ւղ և ո ր վ ե լ

ա նՄրա շխ ա րՀ և

լր լի ն վերա Մա ռնա լ

մ ա ր մ ի ն : Հ ո գ ո ւ ա յՄ ո ւ ղ և ո ր ո ւ թ յո ւ ն ը լա տ ա րվում է ս ո ֊ ւյ որ ալան ք ն ի

ժա մանալ, ի բ ր և

եր ա զ ա տ ե ս ո ւթ յո ւն , և

տ ևա լա ն ք ն ի ժամանալ, ե ր բ Հ ո գ ի ն մ ի ք ա ն ի օ ր ո վ ա ն ֊ Հ ա տ վ ո ւ մ է մ ա ր մ ն ի ց և Պ ոեսիէՔտ գ ն ո ւ մ ա նՄրա շխ ա րՀ: Սովորա լան ք ո ւ ն ն առՀասարալ Մ ի տ վ ե լ է ի բ ր և ժամա­ նա լա վոր մ ա Հ, ի ս լ մա Հը

ննջեւ - մ ե ռ ն ե լ »

և

իբր և

- մ ե ծ ք ո ւ ն » -Հմմտ .

նԸջե-]եԱ1[ -մ ե ռ ա ծ ,

Հ ա ն գ ո ւց յա լ » բ ա ֊

ռ ի մա ս տ ների Հ ե տ ): Ք ն ի և ա րթնա ցմա ն Հետ է լապված մա Հ վ ա ն և Հ ա ր ո ւթ յա ն գա ղա ջ ա րը, ո րն ա ռ ն չվ ե լո վ բ ո ւ ֊ սա շխ ա րՀի ձ մ ռ ա ն ը ք ն ե լ ո ւ լա մ մ ե ռ ն ե լո ւ , գա րնա նը զ ա ր թ ն ե լո ւ և Հ ա ռ ն ե լո ւ , ի ն չպ ե ս նա և լո ւ ս ն ի մելա մսյա պ տ ո ւյտ ի նորա ցմա ն և ջ լո ւզ մ ա ն ջ ո ւլե ր ի Հետ

առա­

վ ե լ է զ ո ր ա ց ն ո ւ մ և Համապարջալ Մ ա ր ձ ն ո ւ մ ա յՄ Հա­ վա տ ա լիքը.՛ Վ ե ր ջի ն ս ի ր ա րտ ա ցոլումն է գ տ ե լ շնա լերպ ա րա լեզն եր ի լ ո ղ մ ի ց մ ե ռ ա ծ Ա րա Գ ե ղ եցի լի ն լի զ ե լո վ

(

հ ա ր ո ւթ յո ւն տ ս ղո ւ, գ լխ ա տ վ ա ծ Մ ո ւշե ղ Մ ամի լ ո ն յա ն ի ն արա լե ղ ների լ ո ղ մի ց վ եր ա լ ենՄ ա նա ցնե լո ւ, Արտ ա վա ղՄի շղ թ ա ն եր ը լի զ ո ղ շ ն ե ր ի լ ո ղ մի ց նրա ն Մ ա րձյա լ լ ո ւ յ ս ա շ ֊ խ ա ր Հ բ ե ր ե լո ւ

առասպելալան Մ ր վ ա գ ն ե ր ո ւմ , ի ն չպ ե ս

նա ե ց ո ր ե ն ն ա նձնա վորող երիտա սարՄի տ ա ն ջա նք ներ ը , մա հն ո ւ հ ա ր ո ւթ յո ւն ը նլա րա գրող հ ա ն ե լո ւլ ն ե ր ո ւմ : Մ ա հն ա նձնա վորվել նախ 'ի բ ր ե շնա լերպ ո գ ի

է

տա րրեր լերպ ա րա նքն եր ո վ, եեեեD uiե] -ա սորերեն շ ն ա գ ա յլ),

որ ս ե ր ո ւմ է հնՄեվրոպ ա լա ն ա վ ա ն Մ ո ւթ յո ւ ն ի ց , ապա մա րՄա լեր պ ո գ ի , հ ո գե հ ա ն լա մ հ ո գե ա ռ

Տիր

ա ստծո

լա մ Գրողի տ ե ս քո վ , որը ծ ն վ ե լո ւ պ ա հին լա ն խ ո ր ո շո ւմ է նրա մա հվա ն լերպ ն ո ւ օրը, գ ր ա ն ց ո ւ մ ի ր մ ա տ յա ն ո ւմ

-Գրողի Մավթար),

ի ս լ համաճարալների և մ ա հ տ ա ր ա ֊

ժա մն երի ժամանալ գ ր ա ն ց ո ւմ ա յն մա րՄ լա նց ա ն ո ւ ն ն ե ֊ ր ը, որոնք Գրողը

ենթ ա լա ե ն

ն ե ր լ ա յա ն ո ւմ է

մ ա հ վ ա ն 4 ա ն խ ո ր ո շ վ ա ծ օրը մ ա ր Մ ո ւն , տ ա րբեր

զենքերով

-նի զա լ , ս ո ւր , շ ա մ ջ ո ւր ) հ ա ր վ ա ծ ո ւմ նրա ն և հ ա ն ո ւ մ լա մ ա ռ ն ո ւ մ նրա հ ո գ ի ն : Մահը պ ա տ լերա ցվել է ի բ ր ե լ ռ ի վ հ ո գե ա ռի հ ե տ ! Ք ր ի ս տ ո ն ե ո ւթ յա ն ը ն Մ ո ւ ն ո ւ մ ի ց հետ ո հ ո գե ա ռի գ ո ր ծ ա ռ ո ւյթ ը ջ ո խ ա ն ց վ ո ւմ է Գա բրիել հրեշ տալի ն : Մ ահվան հետ է ա ռ ն չվ ո ւ մ հ ա ն Մ ե ր ձ յա լ աշխարհի հ ա ֊ վ ատ ա լի ք ը : Վաղ պ ա տ լերա ցումների հ ա մ ա ձա յն ո ւղ և ո ր վ ո ւ մ է ե ր լ ի ն ք , ե թ ե արՄար է հրեշտ ա լներից և

ա ն ց ն ո ւ մ ա րՄա րների

հոգին

ը ն Մ ո ւն վ ո ւմ է լ ա յա նը , որը

լո ւս ե ղ ե ն մ ի վ ա յր է : Ե թ ե մեղա վ որ է , հ ա լա ծ վ ո ւմ է հրեշտ ա լներից և չա ր ո գ ի ն ե ր ի լ ո ղ մ ի ց տ ա ր վՄ յ.մ է մե­ ղա վորների լա յա նը , ո ր ն ա րՄա րների լ ա յա նի ց ց ա ծ ր է , մ ո ւ թ ո ւ խ ա վա ր! Ի սլ ե թ ե ո չ մեղա վ որ է , ո չ է լ արՄար,

* 16

ապա Հ ո գ ի ն Ս րա նք

ա նցն ո ւմ է

Մրա խ տ ի,

ա րՄա րների

Մժոխ քի

պ ա տ լ ե ր ա ց ո ւմ ն ե ր ն

են,

և

լ ա յա ն ի

քա վա րա նի

որոնք

Հետ ևը!

նա խ նա լա ն

Հ ե տ ա գ ա յո ւ մ

ա ռա վ ել

ը ն Մ լա յն վ ո ւ մ ե ն և զ ա ր գ ա ն ո ւմ Հ ն Մ ե վ ր ո պ ա լ ա ն պ ա տ լ ե ր ա ց ո ււէն ե ր ո վ տո

Հոգին

ա ն ցն ո ւմ Է

մ ե ռ ն ե լո ւ ց Հ ե ­

ա ն Մ ր ա շխ ա ր Հ ա շխ ար Հա րա ժա ն

գ ե տ ո վ լ ա մ վ ր ա յի լ ա մ ու ր թ ո վ : Հ ա յո ց մ ե 9 պ ա Հ պ ա նվ ե լ Է ա յՄ

Հ ա վ ա տ ա լի ք ը , բ ա յ ց

Մրա խ տ ի

և

Մժոխ քի

որոշ

պ ա տ լ ե ր ա ց ո ւմ ն ե ր ի ն զ ո ւ գ ո ր Մ վ ա ծ Ը ս տ ա յՄ մ , Մ րա խ տ ը -ի ր ա ն ա լ ա ն վ ւ ո խ ա ռ ո ւ թ յո ւ ն Է , ն շ ա ն ա լ ո ւմ Է - ծ ա ո ն ո ց , պ ա ր տ ե զ » ) մշտ ա Մ ա լա ր ծ ա ռ ե ո վ , ա ն ո ւշ ա Հ ո տ ծ ա ղ ի լ ն ե ­ ր ո վ , ք ա ղ ց ր ա Հ ա մ ա ղ բ յո ւ ր ն ե ր ո վ , Մ ր ա խ տ ա յի ն թ ռ չ ո ւ ն ­ ն ե ր ո վ մ ի Հր ա շա լի ա յգ ի Է, գ տ ն վ ո ւ մ Է ե ր լ ն ք ո ւ մ , լ ի աո ն ո ւշ ա լ լ ե ր ա լ ո ւր ն ե ր ո վ , ա ն մ ա Հ ա լա ն պ տ ո ւղ ն ե ր ո վ , որ ճ ա շ ա լ ո ւմ ե ն ե ր ա ն ե լի ն ե ր ը .՝ Ե ր լ ն ա յի ն Մ ր ա խ տ ի ն ո ւ ղ ղ ա Հ ա յա ց Հ ա լ ա Մ ր վ ա ծ Է Մ ժ ո խ ք ը -ի ր ա ն ե ր ե ն

-վ ա տ լա ­

յ ա ն » ) , Հ ի ն Ս ա ն գ ա ր ա մ ե տ ա ն Մ ն Մ ո ց ը -Մ ա ր ձ յա լ ի ր ա ն ա ­ լ ա ն ջ ո խ ա ռ ո ւ թ յո ւ ն ) , որ գ տ ն վ ո ւ մ Է ս տ ո ր ե ր լ ր յա յք ո ւ մ , մ ի մ ո ւ թ ո ւ խ ո ր ա ն Մ ո ւ ն Մ , բ ա զ ո ւ մ Հա ր ո գ ի ն ե ր ո վ լ ի : Ա յն տ ե ղ բ ո ց ա վ ա ռ վ ո ղ թ ո ն ի ր ն ե ր ի վ ր ա ե ռ ո ւ մ ե ն լպ ր ե լ ա ր ա ս ն ե ր ը , ո ր ո ն ց մ ե շ ս ա տ ա նա ն եր ը լ ց ն ո ւ մ ե ն մ ե ղ ա ­ վ ո ր Հ ո գ ի ն ե ր ի ն , ե ջ ո ւ մ և բ ա զ ո ւ մ տ ա ն ջ ա ն ք ն ե ր պ ատ­ ճ ա ռ ու. մ :

Այ լ

պ ա տ լերա ցմա մբ

Մրա խ տ ն

ու

Մժոխ քը

Մ ր վ ա ծ ե ն Հ ա լ ա Մ ի ր Հ ո ր ի զ ո ն ա լ ա ն Մ ի ր ք ո վ , մ ի մ յա ն ց ի ց բ ա ժ ա ն վ ո ւ մ ե ն Հ ր ե ղ ե ն գ ե տ ո վ , ո ր ի վ ր ա ձ գ վ ա ծ Է ՄԱ1գե լա մ ո ւր ջը .՛ Ե ր բ Մ ժ ո խ ք ի ց Հ ո ւմ

են

Մրա խ տ ,

և

Մ ա զե

նրա նց

տ ա նՀա Հա ր Հ ո գ ի ն ե ր ը

լ ա մ ո ւր Մ ո վ մեղքի

ջ ո ր ձ ո ւմ

ծ ա ն ր ո ւ թ յո ւ ն ի ց

են

ջախ֊ ա նցնել

լ ա մ ո ւր ջը

լ ա ր վ ո ւ մ Է , և ն ր ա ն ք թ ա ջ վ ո ւ մ ե ն Հ ր ե ղ ե ն գ ե տ ը : Մ ել

ո ւր ի շ

պ ա տ լ ե ր ա ց ո ւմ ո վ

Մ ա ղե

լ ա մ ո ւր ջ ը

ձգվա ծ

է

Մ ժ ո խ ք ի վրա . մ ե ո ե լն ե ր ի ը ն Մ հ ա ն ո ւ ր Հ ա ր ո ւ թ յա ն ժա մա ­ նա լ բ ո լո ր ժ ո ղ ո վ ո ւ ր Մ ն ե ր ն ա ն ց ն ե լո ւ ե ն ա յՄ լ ա մ ր ջո վ , ա րՄ ա ր ն եր ն ա պ ա Հով ա ն ց ն ե լո ւ ե

գ ն ա լո ւ ե ն Մ ր ա խ տ f

մ ի ն չ Մ ե ռ մ ե ղ ա վ ո ր ն ե ր ը լ ա մ ր շի ց գ լո ր վ ե լո ւ ե ն Մ ժ ո խ ք ! Ղ րա խ տ ի ե Մ ժ ո խ ք ի պ ա տ լ ե ր ա ց ո ւմ ն ե ր ի ն ն ա խ ո ր Մ ո ւ մ է

Հոգիների

Մ ա տ ա ստ ա նի

Հ ա վ ա տ ա լի ք ը !

Հոգիների

նա խ նա լա ն Մ ա տ ա ստ ա նը լ ա տ ա ր վ ո ւմ է յո ւ ր ա ք ա ն չ յո ւ ր ա ր շա լո ւյս ի , ե ր բ բ ա ց վ ո ւ մ ե ն ե ր լ ն ք ի -Մ ր ա խ տ ի ) Մ ռ ն ե ­ ր ը . 'г սաւաստանը լ ա տ ա ր վ ո ւմ է ե ր լ ն ա յի ն Մ ա ր պ ա սն եր ի մո տ

Հ ի ն ա ս տ վ ա ծ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ի ն ջ ո խ ա ր ի ն ա ծ Ք ր ի ս տ ո ­

սի, Գ ր ի գ ո ր Լ ո ւ ս ա վ ո ր չի , Տ ի ր ա մ ո ր ե գ ր ա գ ի ր ն ե ր ի լ ո ղ ­ մ ի ց ! Ղա տ ա ստ ա նի ժա մա նա լ մ ե ղ ա վ ո ր ն ե ր ը ո ղ բ ո ւ մ ե ն , ի ս լ ա ր Մ ա ր ն եր ն ո ւր ա խ խ ա ղ ո ւ մ ! Ղ ատ ա ս տ ա ն ի ց Հ ե տ ո ա րՄա րն եր ը գ ն ո ւ մ ե ն Մ ր ա խ տ , մ ե ղ ա վ ո ր ն ե ր ը լա

նա և

վ երջին

Մ ա տ ա ստ ա նի

Մժոխ ք!

Հ ա վ ա տ ա լի ք ը ,

երբ

ը ն Մ Հ ա ն ո ւ ր Հ ա ր ո ւթ յա ն ժա մա նա լ Ք ր ի ս տ ո ս ն ի ր ա րՄա ­ ր ո ւ թ յա ն լ շ ե ռ ք ո վ լ շ ռ ե լո ւ է Հ ո գ ո ւ գ ո ր ծ ա ծ վ ա տ ո ւ լա վ ա ր ա ր քն ե ր ը , ա ր Մ ա ր ն ե ր ի ն ա £ լ ա ն գ ն ե ց ն ո ւ մ , մ ե ղ ա վ ո ր ­ ներին

ձա խ

և

ըստ

ա յՄ մ

ո ւղ ա ր լ ո ւմ

Մրա խ տ

լա մ

Մ ժ ո խ ք -Հ մ մ տ . ի րա նա լա ն Մ ի Հ ր -Մ ի թ ր ա յի և Ռ ա շ ն Ա ր ­ Մա րի

Հա մա պ ա տ ա սխ ա ն գ ո ր ծ ա ռ ո ւ յթ ն ե ր ի

Հ ե տ )! Հա ն­

Մ ե ր ձ յա լ լ յա ն ք ի ա յս բ ո լո ր պ ա տ լ ե ր ա ց ո ւմ ն ե ր ը ն ա խ ա ք ր ի ստ ոնեա լա ն

են,

ա ռլ ա

իրա նա լա ն,

մա սա մբ

Հին

Հ ն Մ լ ա լ ա ն , Հ ո ւն ա լ ա ն և ա յլ ժ ո ղ ո վ ո ւ ր Մ ն ե ր ի լ ր ո նա լա ն ա վ ա ն Մ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ո ւ մ , ո ր ո ն ց Հ ե տ ս ե ր տ շ ջ ո ւ մ ն ե ր ի և ժա ռ ա նգ ա լա ն ջ ո խ ա ն ց ո ւմ ն ե ր ի Հ ե տ և ա ն ք ե ն Հէսյլա լա ն Հա վա տ ա լի ք ն ե րը !

*

Թաղման ծեսեր և մեռեւնեբի պաշտամունք: Մ ա հ ֊ վ ա ն և Հ ա ն Մ ե ր ձ յա լ լ յա ն ք ի պ ա տ լ ե ր ա ց ո ւմ ն ե ր ի Հ ե տ ե ն լ ա պ վ ա ծ թ ա ղ մ ա ն տ ա ր րեր ձ և ե ր ն ո ւ ծի սա լա ն արարո­ ղ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ը :

Պա տմա լան

Հ ա յա ս տ ա ն ի

տ ա ր ա ծ ք ո ւմ

մ շ ա լ ո ւթ ա յի ն տ ա ր բե ր Մ ա ր ա շր ջ ա ն ն ե ր ի ց վ լ ա յվ ա ծ լա ն թ ա ղ մ ա ն տ ա ր րեր ձ և ե ր -Մ ի ա լ ի զ ո ւմ , ք ա ր ա ր լ ղ ա յի ն , լա­ ր ա ս ա յ ի ն , Հ ի մ ն ա Հ ող ա յ ի ն) տ ա ր բե ր

ն յո ւ թ ե ր ո վ

ղ ե ն , պ երճա նքի

ո ւղ ե լ ցվ ո ղ

Մ ա մ բ ա ր ա ն ա յի ն

-լա Հլա րա սի ք, զ ե ն ք ե ր , ո ւտ ե ս տ ե ­

ա ռա ր լ ա ն եր , զ ո Հ ա բ ե ր վ ա ծ մա ր Մ լ ա նց

ո ւ տ ա ր բե ր լ ե ն Մ ա ն ի ն ե ր ի լ մ ա խ ք ն ե ր ), ո ր ո ն ք վ լ ա յո ւ մ ե ն վ ա ղ ա գ ո ւ յն Մ ա ր ա շր ջ ա ն ն ե ր ի ց ի րեր

ծի ս ա լ ա ն

վ ե ր թ ա ղ մ ա ն տա ր­

ա ր ա ր ո ղ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ի

և

Հ ա ն Մ ե ր ձ յա լ

լ յա ն ք ի Հ ա վ ա տ ա լի ք ն ե ր ի գ ո յո ւ թ յ ա ն մ ա ս ի ն : Հ ն ա գ ո ւ յն գ ր ա վ ո ր վ լ ա յո ւ թ յ ո ւ ն ը վ ե ր ա բ ե ր ո ւ մ է վ ի պ ա լա ն Ա ր տա­ շ ե ս թ ա գ ա վ ո ր ի մ ա Հ վ ա ն ժա մա նա լ մ ա ր Մ լ ա յի ն և ո ւ ն ե ց ­ վ ա ծ ք ա յի ն

զ ա ն գ վ ա ծ ա յի ն

զ ո Հ ա բ ե ր ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ի ն ,

ր ո ն ց Մ ե մ ը մ բոս տ ա ն ում է ո րՄին

ո-

Ա ր տ ա վ ա զ Մ ը , և ար­

ժ ա ն ա ն ո ւ մ Հ ո ր ա ն ե ծ ք ի ն : Մ ա Հ վ ա ն , ս գ ի և լ ո ծ ի -զ ա ն գ ­ վ ա ծ ա յի ն ո ղ բ , պ ա ր ֊լ ա ք ա վ ո ւ մ ն ե ր , մ ա ր մ ն ի , Հ ա ն Մ ե ր ձ ­ ն ե ր ի , մ ա զ ե ր ի բ զ լ տ ո ւ մ , ո ղ բ ա ց ո ղ ե ղ ե ր ա մ ա յր ե ր ի և ձ ա յ­ նա րլու լա նա նց ե ր գ ե ր ) յո ւ ն ն ե ր

լա ն

վ ե ր ա բ ե ր յա լ գ ր ա վ ո ր վ լ ա յո ւ թ ­

պ ա Հպ ա նվա ծ

Մ ովսես

Խ ո ր ե ն ա ց ո ւ,

Փ ա վ ս տ ո ս ք՛ու զ ա ն գ ի և ա ռա վ ե լ ո ւշ շ ր ջ ա ն ի Հ ե ղ ի ն ա լ ն ե ­ ր ի ե ր լ ե ր ում : Հ ո գ ո ւ և Հ ա ն Մ ե ր ձ յա լ լ յա ն ք ի Հա վ ա տ ա լի ք ն ե ր ի Հ ի մ ­ քի

վ ր ա ձ և ա վ ո ր վ ո ւ մ է մ ե ռ ե լ ն ե ր ի -ն ա խ ն ի ն ե ր ի ) պաշ­

տ ա մ ո ւն ք ը

ծի ս ա տ ռ նա լա ն տ ա ր րեր

Մ րս և ո րո ւմ ն ե ր ո վ :

Մ ե ռ ե լ ն ե ր ի պ ա շ տ ա մ ո ւն ք ն ս լ ս վ ո ւ մ է մ ա Հ վ ա ն ի ց ա նմ ի ­ ջա պ ես Հ ե տ ո Մ ի ա լվ ա ց ո ւմ ո վ - լվ ա ն ո ւ մ ե ն նա և Հ ա գ ո ւս 1.

ա ր), նպ ա տ ա լն է Հ ա ն գ ո ւ ց յա լի մ ա ր մ ի ն ը , նաև. Հ ո գ ի ն ա նրիծ Մ ն ո ւմ

պ ա Հել են

ա ն Մ ր ա շխ ար Հ

Հա ց,

բեր ա ն ում

խ ո ւնլ, ձեոներին

ո ւ ղ և ո ր վ ե լի ս . նշխ ա րք,

լրծքին

ք թ ա ն ց ք ե ր ո ւմ

մ ո մ , ա նՄ ր ա շխ ա ր Հ լ ո ւշ տ և լո ւ ս ա ­

վ ո ր ճա մջ ա մ ե լ ն ե լո ւ Հ ա մ ա ր : Թ ա ղ ո ւ մ ի ց Հ ե տ ո գ ե ր ե զ ­ մ ա ն ո ց ո ւ մ լ ա մ տ ա նը

Հ ա ն գ ո ւ ց յա լի

պ ա տ վին

մա տ՛ու­

ց ո ւ մ ե ն Հ ո գ ե Հ ա ց , ո ր ը ց ա ր Մ գ ո յա տ և ո ւ մ է ա մ ե ն ո ւ ր ե ք : Ղրա ն

Հա ղո ր Մո ւմ ե ն

ծի սա լա ն

Հ ա տ ո ւլ

օրեր

ա յգ ը ,

յո թ ն օ ր ե ք ը , ք ա ռ ա ս ո ւ ն ք ը , տ ա ր ին , մ ե ռ ե լո ց Հիշա տ ա լի Հինգ

օրերը, եր բ մ ե ռ ե լ ների Հ ո գ ի ն ե ր ը

նա խ օր եի ն

Հինգ

տ ոների

նա վ ա լ ա տ ի ք ն ե ր ի ն , ի ն ն ո ւ մ ե ն եր լ ի ր -տ ն ե ­

ր ը լ ա մ գ ե ր ե զ մ ա ն ո ց ն ե ր ի շ ր ջ ա լ ա յք ը ) , և ժ ա ռ ա ն գ ն ե ր ը խ ո ւնլ

ու

մոմով

և

տ ա ր բե ր

ա ր ա ր ո ղ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ո վ

պ ա տ վ ո ւմ ե ն ն ր ա ն ց Հիշա տ ա լը -բ ո լո ր ն է լ Հ ե տ ա գ ա յո ւ մ Հ ա րմ ա ր եցվա ծ

քրիստ ոնեա լա ն

Հ ա վ ա տ ա լի ք ն ե ր ի ն

ու

պ ա շ տ ա մ ո ւն ք ի ն ): *

*

*

Ա յս վ ա ղ ն ջ ա լ ա ն Հ ա վ ա տ ա լի ք ն ե ր ի ո ւ պ ա շ տ ա մ ո ւն ք ի Հի մ ա ն վ ր ա Հ ա յ է թ ն ո ս ի լ ո ն ս ո լի Մ ա ց մ ա ն և վ ա ղ պ ետ ա ­ լա ն լ ա զ մ ա վ ո ր ո ւմ ն ե ր ի գ ո յա ց մ ա ն ժ ա մ ա ն ա լ ա շր ջա ն ո ւմ ա ստ իճա նա բա ր ձ և ա վ ո ր վ ո ւ մ ե ն

Հ ա յլ ա լ ա ն Մ ի ց ա բ ա ն ն

ո ւ լա զ մ ա լ եր պ վ ա ծ լ ր ո նա լա ն պ ա շ տ ա մ ո ւն ք ը :

Հայոց նախնալան Միցաբանը, ցեղային աստվա­ ծություններ. Հա յլ ա լ ա ն Մ ի ց ա բ ա ն ի ձ և ա վ ո ր մ ա ն , զ ա ր ­ գ ա ց մ ա ն , Հա րստ ա ցմա ն ո ւ ջ ո խ ա լ ե ր պ մ ա ն վրս> զ գ ա լի ն ե ր գ ո ր ծ ո ւ թ յո ւ ն ե ն ո ւ ն ե ն ո ւ մ մ .թ .ա . I I և I Հա զա ր ա մ­ յա լ ն ե ր ո ւ մ Հա յլ ա լ ա ն ց ե ղ ե ր ի մ ե £ ն ե ր ձ ո ւ լվ ա ծ Հ ն Մ ե վ ֊

ր ոպ ա լա ն - հ ե թ ի թ ա լ ո ւվ ա լ ա ն , թ ր ա լ աջ էլյո ւ զ ա լ ա ն ) և ո չ Հ ն Մ ե վ ր ո պ ա լ ա ն -խ ո ւ ռ ա ո ւ ր ա րտ ա լա ն, լ ո վ լ ա ս յա ն ) ց ե ­ ղ ե ր ն ո ւ ց ե ղ ա խ մ բ ե ր ը , ի ն չպ ե ս

նա և Հ ի ն ա ռ ա ծա վ ո ր ս *֊

8 ի ա լա ն - ասո ւր ա րա րել ա լա ն, ի ր ա ն ա լ ա ն ) Հ ե տ ա գ ա յո ւմ նա և Հ ո ւն ա լ ա ն ք ա ղ ա ք ա լ ր թ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ը : Տ ո Հ մ ա ց ե ղ ա յի ն Հ ա ս ա ր ա լ ո ւթ յա ն ք ա յք ա յմ ա ն և վա զ ց ե ղ ա յի ն մ ի ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ի ո ւ նա խ նա լա ն պ ետ ա լա ն լա զ­ մ ա վ ո ր ո ւմ ն ե ր ի Հ ա յո ց

մեշ

գ ո յա ց մ ա ն

ց ե ղ ա յի ն

պ ա շ տ ա մ ո ւն ք ի

ժա մ ա ն ա լ ն եր ի ց

ա ս տ վ ա ծ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ի

ա ռ ա ջա ց ո ւմ ը ,

ց ե ղ ա յի ն

են

ս ե ր ո ւմ

և

նր ա նց

նա խ ն ի ն ե ր ի

ի բ ր և ց ե ղ , Հ ա յր ե ն ի ք , ց ե ղ ա յի ն որոշա լի մ շ ա լ ո ւ յթ լե ր ­ տ ո ղ Հ ե ր ո ս ն ե ր ի գ յո ւ ց ա զ ն ա ց ո ւ մ ն ո ւ Հ ա մ ա ձ ո ւլո ւմ ը ց ե ­ ղ ա յի ն ա ս տ վ ա ծ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ի ն : Ց ե ղ ն ա ն ձ ն ա վ ո ր վ ո ւմ Է տ վ յա լ ց ե ղ ա ն ո ւ ն ը լ ր ո ղ ա ռ ա ջ ն ո ր Մ ն ա խ ն ո ւ լ ա մ աստ­ վ ա ծ ո ւ թ յա ն լ ե ր պ ա ր ո ւմ , ո ր ն օ ժ տ վ ո ւ մ Է ռ ա զ մ ի Հա տ լա ­ նիշներով,

լ ռ վ ո ւմ

օտ ա ր

բ ռ ն ա լ ա լն ե ր ի

Մեմ,

Հիմք

գ ն ո ւ մ ի ր ց ե ղ ի լ ա մ ց ե ղ ա յի ն մ ի ո ւ թ յա ն ս ա Հ մ ա ն ա յի ն տ ա ր ա ծ ք ն ե ր ի ն և ա պ ա Հ ո վ ո ւմ նրա ա ն վ տ ա ն գ ո ւ թ յո ւ ն ն ո ւ բա ր գա վ ա ճում ը : Հ ա յլ ա լ ա ն ա ս տ վ ա ծ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ի ց ա մ ե ն ա ն ա խ ն ալանը թերևս

Թ ո ր գ ո մ ս Է,

Հա յ

և

ցեղա լից

ժ ո ղ ո վ ո ւր Մ ների

ն ա խ ն ի ն , մ ի ը ն Մ Հ ա ն ո լ ր ց ե ղ ա յի ն ա ս տ վ ա ծ ո ւ թ յո ւ ն , որի ժ ա ռ ա ն գ ն ե ր ն ե ն ՀէԱյլը,

ԱրԱէմը. Քարթ/ՈԱր

-վ ր ա ցին եր ի

ն ա խ ն ի ն ) և լ ո վ լ ա ս յա ն մ յ ո ւ ս ց ե ղ ե ր ը : Նա , ը ս տ ա ս տ վ ա ֊ ծ ա շ ն չ յա ն ա վ ա ն Մ ո ւ թ յա ն , Ն ո յի զ ա վ ա լ Հ ա բ ե թ ի թ ո ռ ն Է, նրա ա ն ո ւն ո վ ե ն

լ ո չվ ե լ

վա ղ

մ ի ջ ն ա Մ ա ր յա ն

Հ ա յա ս ­

տ ա ն ն ո ւ Հ ա յե ր ը -->՛տ ուն թ ո ր գ ո մ ե ա ն » , - տ ո ւ ն ո ր գ ո ց Թ ո ր գ ո մ ա յ» , - ա զ գ թ ո ր գ ո մ ե ա ն » ), ի ս լ Հ ա յլ ը , ը ս տ Խ ո ֊ ր ե ն ա ց ո ւ և վր ա ց մ ի ջ ն ա Մ ա ր յա ն ա վ ա ն Մ ո ւթ յա ն )1

ԹորՄ ո ֊

մ ի ո ր Մ ի ն էէ Ա ն ո ւ ն ը Հ ա ն Մ ո ւ մ Է թ ր ա լ յա ն Տ ո ր ք ո ս , Տ ո ր ք ո ն ս , Տ ո ր ք ի ո ն և ա յլ ձ և ե ր ո վ ա ն ձ ն ա ն վ ա ն ը , լի Մ ա լ ա ն ' Հ ե ր ո ս Տ ա ր ք ո ն / Տ ա ր ի յո ն ի ն , լ ի լեր ե ն Տ ր ո ք ո մ ա ս ի ն , Հսա­ թ ա լ ա ն Տ ա ր ու. ֊ Տ ա ր խ ո ւ նա ֊ի ն

և վա ղ Հ ե թ ի թ ւ ս ֊լ ո լվ ա լ ա ն -ա մսլր ոս լի

Տ ա րխ ո ւ

ա ս ա վ ա ծո ւ թ յ ո ւ ն ).'

—

U ն ո լ նը

վա ղ Հա յլ ա լ ա ն ա վ ա ն Մ ո ւ թ յա ն մ ե շ ա ր տ ա ց ո լվ ե լ Է ե ր ե ք ձ և ե ր ո վ : Տ ա ր ր ա ն, ի ր ր և Ս եմ ի ղ ա վ ա լ և Տ ա ր օ ն ա շխ ա րՀի Հիմնա Միր

նա խ նի, Տ ո ր ք

Հ ա յլ ի թ ո ռ Հ ա յլ ի

-Ա ն Մ ե ղ ե ա ), ի ր ր և

Պա սք ա մի ո ր Մ ի , և Թ ո ր գ ո մ

Հ ա յր :

վ լ ա յո ւ մ ե ն

Ա նվա ն

ա յս

տ ա ր բե ր

Մ յո ւ ց ա զ ն

Հ ս ւր ե թ ի թ ո ռ և

ա ր տ ա ց ո լո ւ մ ն ե ր ը

նրա վ ա ղ ն ջ ա լ ա ն ո ւ թ յո ւ ն ն ո ւ տ ա ր ա ծ վ ա ծ

պ ա շ տ ա մ ո ւն ք ը :

Ա ն ո ւն ը

Հ ա ն գում

Է

Հ ֊ե

*te rո ,

t£rH ո

- Հ ա ղ թ ե լ, ն վ ա ճ ե լ» ձ և ի ն : Թ ո ր գ ո մ ն ը ս տ ե ր և ո ւ յթ ի ն ե ղ ե լ Է վա ղ Հ ա յլ ա լ ա ն ց ե ղ ե ր ի ն ա խ ն ի ա ս տ վ ա ծ ո ւ թ յո ւ ն ը օ ժ տ վ ա ծ ա մ ր ո պ ա յի ն ա ս տ ծո Հ ա ղ թ ո ղ

ն վա ճո ղ ի Հա տ լա ­

ն ի շ ն ե ր ո վ , Հ ե տ ա գ ա յո ւ մ , ա ն ո ւ ն ն ե ր ի ն մ ա ն ա Հ ն շ ո ւ թ յա ն պ ա տ ճ ա ռ ո վ ն ո ւ յն ա ց ե լ Հ ա յա ս ա - Ա զ զ ի ց ե ղ ա յի ն մ ի ո ւ թ ­ յա ն

Թ ե գ ա ր ա մա

-ա ս ո ւր ա բ ա բ ե լա լ ա ն

ք ա ղ ա ք ֊պ ե տ ո ւ թ յա ն ծ ա շ ն չ յա ն

ա նվա նը . և

ա վ ա ն Մ ո ւ թ յա ն

մե£:

Թ ի լ - Ռ ա ր ր ի մ ո ւ)

ա ր տ ա ց ո լվ ե լ ա ս տ վ ս է ֊

Ն ո ւ յն

Թ ո ր գ ո մ ա նվա ն

ա ր տ ա ց ո լո ւմ ն Է թ ե ր և ս պ ա Հ պ ա ն վ ա ծ Փ ո ք ր Հ ա յք ի Տ ա ր ֊ լ ո ւմ ա -ը ս տ Հ ե թ ի թ ա լ ա ն ա ր ձ ա ն ա գ ր ո ւ թ յ ո ւ ն ն ե ր ի ) ք ա ֊ ղա քա նվա ն

և

ո ւր ա ր տ ա լ ա ն

ա ր ձ ա ն ա գ ր ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ի

Թ ա ր խ ի գ ա մ ա -ն ի ) տ ե ղ ա ն վ ա ն մ ե ք : Ն ա խ ա Հա յ ց ե ղ ե ր ի Թ ո ր գ ո մ Մ ի ց ա ն վ ա ն ա մ պ ր ո պ ա յի ն Հ ա տ լ ա ն ի շն ե ր ն

ա ռա վել

ո րո շա լի

Մ ր ս և ո ր ո ւմ ներ ն

են

գ տ ե լ նրա ժ ա ռ ա ն գ և բ ո ւ ն Հ ա յե ր ի ն ա խ ն ի Հ ս /յլ ի ա ն ֊ վ ա ն - Հ ֊ե

* P o t i ֊ - տ ե ր » ) և ա ր ա ր ք ն ե ր ի մ ե £." Հ ա յլ ը Հ ա յ

ց ե ղ ե ր ի ա ն վ ա ն ատ ո ւ ն ա խ ն ի ն Է, ն ր ա ն ց ա ռ ա ջ ն ո ր Մ ն ո ւ ))

նա հ ա պ ետ ը, ո ր ն ը մ բ ո ս տ ա ն ա լո վ տ ի տ ա ն յա ն Բ ե լի - Հ ա ֊ վ ա ն ա րա ր Հ -ե , ա լբ ա ն ե ր ե ն

*b h e եո - ո ւ ռ չ ե լ , ա ճ ե լ» ա րմա տ ից, որից

ЬИНЯ2 - ս ո ղ ո ւ ն ,

ի մ »,

ռ ո ւմ ի ն ե ր ե ն

Ья1з:2

- վ ի շ ա պ » , Հ ա յ. - բ լ ո ւ ր » , - բ ո լ ո ր » և ա յլն , Հ ե տ ա գ ա յո ւմ Հա ր ա լ ց վ ա ծ ա րև մտ ա սեմա լա ն

Բ ե [ ե ր լ ն ա յի ն ա ստ վա ­

ծ ո ւ թ յա ն ա ն վ ա ն ը ) Մ ե մ , Հ ե ռ ա ն ո ւ մ Հ յո ւ ս ի ս , ս պ ա ն ո ւ մ ի ը ե ն Հ ե տ ա պ ն Մ ո ղ ո ե լ ի ն ե Հ ի մ ն ո ւ մ ի ր ա շխ ա րՀն ո ւ ց ե ­ ղ ը - Հ ա յ ք ) : Հ ա յլ ի լ ռ ի վ ը Բ ե լի Հ ե տ ա մ պ ր ո պ ա յի ն Հ ե ր ո սի լ ռ ի վ ն է վ ի շա պ ի Հ ե տ , ո ր ի ս պ ա ն ո ւ թ յա մ բ ա պ ա Հովվ ո ւ մ է տ ի ե զ ե ր ք ի -ի մ ա

Հ ա յ ց ե ղ ի ո ւ ա շխ ա ր Հ ի ) լար­

գ ո ւլ ա ն ո ն ն ո ւ բ ա ր գ ա վ ա ճ ո ւմ ը : Ն ո ւ յ ն ա ռ ա ս պ ե լի մ ե լ ա յլ Մ ր ս և ո ր ո ւ մ ն ե ն Հ ա յո ց երլ­ ր որ Մ ա նվա նա տ ու նա խ նու ս ի ն զ ր ո ւ յց ն ե ր ը

Հ ա յլ ի ս ե ր ո ւ ն Մ Ա րա մի մա ­

-Հ ա ղ թ ա լ ա ն լ ռ ի վ ն ե ր ը մա րա ց ի

Ն յո ւ -

քս>ր Մ ա գ ե ս ի , ս ե մ ա լ ա ն Բ ա ր շա մին ա ստ ծո , տ ի տ ա ն յա ն Պ ա յա պ իս Ք ա ղ ե ա յ վ ի շա պ ա Հր եշի Մ ե մ ) , նր ա լ ո ղ մ ի ց Հա ­ յ ո ց ե ր լ ր ի ս ա Հ մ ա ն ն ե ր ի ը ն Մ լ ա յն ո ւ մ ը , ա պ ա Հ ո վ ո ւմ ն ո ւ բ ա ր գ ա վ ա ճ ե ց ո ւ մ ը : Ա ր ա մ ի ա ն վ ա ն ո ւ ա ր ա ր քն ե ր ի մ ե £ ը ս տ ե ր և ո ւ յթ ի ն պ ա Հ պ ա ն վ ե լ ե ն ն ա խ ա Հ ա յ Ա 1ր ի մ ցե ղա նվա ն և

ո ւր ա ր տ ա լ ա ն Ա ր ա մ ե թ ա գ ա վ ո ր ի ա ն վ ա ն և

ա ֊

ր ա ր ք ն ե ր ի Հ ի շ ո ղ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ը : Հ ա յլ ը

և

Ա րա մը

ա ս տ վ ա ծ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր

բո ւն

Հ ա յլ ա լ ա ն

ե ն , ա ռա ջինը

ցեղերի

նա խ նի

լա պ վ ա ծ է

Հ ա յե ր ի

ի ն ք ն ա ն վ ա ն մ ա ն ը , ե ր լ ր ո ր Մ ը ս ե ր ո ւ մ է Հ ա յե ր ի մ ե £ ձ ո ւ լ­ վա ծ

ն ա խ ա Հա յ

ա ր ի մ ցե ղ ա ն ո ւն ի ց

Հ ո ւ յ ն ա վ ա ն Մ ո ւ թ յա ն

-ն ա խ ա հ ա յր ը , ը ս տ

ԱրմեԸքԱ1Ա ձ և ո վ ) , ո ր ո վ լ ո չ ո ւ մ ե ն

օտ ա ր ն ե ր ը Հ ա յե ր ի ն -UipUbG, 111րմեԸքւ): Ա յս զ ո ւ յ գ ց ե ղ ա յ Ւ ն ա ս տ վ ա ծ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ի պ ա շ տ ա մ ո ւն ք ն ը ս տ ե ր և ո ւ յ­ թ ի ն Հ ա յո ց մ ե ջ ս լ զ բ ն ա վ ո ր վ ե լ է ն ր ա ց ե ղ ա յի ն Հ ա մ ut­ iե

խ մ բ մ ա ն վ ա զ շ ր ջ ա ն ո ւ մ և շ ա ր ո ւն ա լ ե լ գ ո յա տ և ե լ

նա և

Հ ե տ ա գ ա յո ւ մ •

Սրբագան երլվորյալներ:

Ե ր լ ա ր մ ա տ պ ա շ տ ա մ ո ւն ­

ք ի Հ ն ա գ ո ւ յն ա ր Մ յո ւ ն ք ե ն Հ ա յո ց մ ե ջ ե ր լ վ ո ր յա լ ա ս տ ֊

1 4 յո ԺանանաՍաՔրջանուն է , ահա, Հ ա յո ց առա-խելարաՕու Բ յ-ւՕ նե£ ՍատարՏուն |ՈԼք) տեՄաՔարժեր 5 նոր ժ ա նր ա գո յա ցո ւն ներ : Բ ն ո ւթ յա ն ուժերն ո ւ ե ր 5 ո ւյթ ն ե ր ը խորհրդա նՔոՄ տիեճերաեանաՍան նա խ Սին աո ա--լելները -Ս-ուն են տ եՄա յնա նա լ, ՍախՏել ՀայՍաՍան լեռնաՔխ արհի ՍոնՍրետ աՔխարհագրաՍան տ ե Մա նքին, խատ ն աՍան ան ալ 5 ՏիխաՍանանա լ: 4ռա-խելների նա խՍին ա -ոՏ ա ծները Սան դ յո ւց ա ճ ո ւն ն ե ր ը -լատնաՍան ան ալոՏ Տերա ծՏուն են ցեՄ ա յին ն ա խ ն ո ւ Սան նա հախ ետ ի, աՔ­ խարհաՍործան ՕախՍին հրեՔները Տերա ծՏուն են տ Տ յա լ ցեգի Սան ցեՄա­ յի ն ն ի ո ւթ յա ն ա նՏ տ ա նգութ յա նն -խ ա ռնա ցոՄ խատնաՍան ա նո ւններ ոՏ թՔնա նիների: 4Քխարհի ա րա րչա գործությա ն նա խա -տ եՄծ -րրաճան ժա ­ մանալը Տերա փ ոխ Տուն, Տերա ծՏուն Է խատնաՍան ժանանաՍի, Սա խ ՏելոՏ տ Տ յա լ ցեճա ն ի ո ւթ յա ն Սան խետաՍան նախնաՍան Սա գն աՏորնան -Սճենա Տորնա ն ժանանաՍի հ ետ : 4 ռա -խ ելի նա խՍին հան ատ ի եգեր աՍան - յո ւժ ե ն երՍնա յին եա ր ձունքներ ից ի ջն ե լո Տ , նեՄա նա լոՏ խարփաՍՏուն Է Հա յ Էթնո-ի խատնաՍան Տա գ ա րՔա լույ-ի ի ր ա դ ա ր ձ ո ւթ յո ւն ն ե ր ի ն , աճ­ գ ա յնա նո ւն , Տերա ծՏուն Տե -|Է Է-լոօի նախնաՍան ձ 5 ե ր ի ն : Ս Սիգե է գ ր Տո ւն եանահյու-աՍան նո ր տե-աՍի ՏիխաՍան րանաՏոր աՏանդ ո ւ թ ֊ յա նր, ո րե դա ռնո ւն է ե ո ւն ա գգա յի ն խատնաՍան ե ա ն ա - տ ե Մ ծո ւթ յո ւն , ա ճգա յին նա խ նի հերո-ներոՏ, նրա նց աճգախահխաննան ն ա քա ռ ո ւն նե­ րոՏ ո ւ ձգ տ ուն նե րո Տ : Հա յոց նեջ լա յն տարածուն գտա ծ հնդեՏրոխ ա Սա ն ա յ-խ ե- ՍոչՏա ծ հիննաՍան աոա-խելի, ա յն է ՏիՔախի 5. ՏիՔախանարտիՍի ա նխրոխային ՍոՏի առա-խելի հի նքի Տրա է ձ5 ա Տ ո ր Տել հա յոց էթնիՍա Սա ն նա խ նիների նա-ին հ յո ւ- Տ ա ծ ՏիխաՍան ճ ր ո ւյց ն ե ր ի ճ ն Քո դ ն ե ծա ն ա - ն ո ւթ յո ւն ը : 4 յգ առա-խելի հերո-աՍան նա քա ռնա ն ո գ ո Տ ե ն Սերտ Տած հա յոց էթնիՍա Սա ն նա խ նիներ Հա յՍի 5 4րանի հերո-ա խ ա տ ունները, ո րո նք դա ո նա լո Տ ա յ-­ խե- ՍոչՏա ծ « Հ ա յո ց տ ի ե ճ ե ր ք ի » հիննա դի ր ներ , Սենա ց 5 ն ա հու Սռ ի Տ ­ ներ են ն գ ո ւն Հա յո ց երՍրին ո ւ ցեգի ն -խ առնա ցոՄ օտար եոլոր դ իՏա յին ութերի դ են (»իտ ա նյա ն Ր ե լ, ն արացի Օ յո լք ա ր Մ ա Մե-, ա-որե-տանցի ԲարՔան, »իտ ա նյա ն (ա յախ ի- ո ա լյա 6 , հ ա ն ուն իրենց հ ա յրե նի քի 5 ցե­ Մի ա ճա տ ությա ն ո ւ ա նՍա խ ությա ն: Հ ա յո ց խ ա տ նութ յա ն ա րՔա լույ-ին ծա գած հայրեն-ւնՏիրնա ն ա յ- գաՄափարը դ ա ո ն ո ւն է նի ի-ՍաՍան ն ա ­ խադեխ, ա ճգա յին նի յուրա հա տ ուՍ ն են տալի տետ Հա յա-տա նի հետագա խատնաՍան ժանանաՍների ոՄ£ ը նթ ա ցք ի հանար, հա -նելոՏ առ ի X X դարի Տերջերի 4րցա խյա ն հերո-աՍան ն-ւքա ոո լն ներ ը : 4 յ- ն|քփւադեխի ո գ ո Տ են ՍերտՏած հա յոց ՏիխաՍան հերո-աՍան ր ա ն ա հ յո ւ- ո ւթ յա ն հե­ տագա եոլոր հուՔա րձա նները օ ի դր ա նի , Ь ր Տան դ ի , 4րտաՔե-ի հ ն ա գ ո ւյն Տեխ երը, «(ւաւ-ից խ ա տ երա ճն» 5 «»ա ր ո նի խ ա տ երա ճն» նիջնա դա րյա ն էխ ո-ները, «Սա-նա Մ ո ե ր » հերո-աՏեխը 5 առհա-արաՍ ներ հ ի ն ո ւ նոր դրա Սա նությա ն հայրենա-իրաՍան եոլոր երՍերը:

վ ա տ ո ւթ յո ւն ն ե ր ի լ ա մ նա խ ն ի ն ե ր ի Հա վա տ ա լի քն ո ւ ա ֊ ռ ա ս պ ե լն ե ր ը

լա պ վա ծ բ ն ո ւ թ յա ն

ե

Հա սա ր ա լո ւթ յա ն

եր լ Հա լա Միր ո ւժ ե ր ի ո ւ ե ր և ո ւ յթ ն ե ր ի մա րմնա վորմա ն, տ ի եզ ե րա լա ն

լ ա ր գ ո ւլ ա ն ո ն ի

Հա ստ ա տ մա ն,

էթ նոմշա ֊

լ ո ւ թ ա յի ն ի ր ո ղ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ի Հի մ ն ա Մ ր մ ա ն Հ ետ , ար տ ա ֊ ց ո լվ ա ծ Հա յա ս տ ա ն ի ժ ա յռ ա պ ա տ լ ե ր ն ե ր ո ւմ , բ ր ո ն զ ե Մ ա ր ­ յա ն մ ա ն ր ա ք ա ն Մ ա լ ն ե ր ո ւմ և մ ա նա վա նՄ Հ ի ն վիպա լան ա վ ա ն Մ ո ւթ յա ն մ ե 9 : Ս ր բա զա ն ե ր լ վ ո ր յա լ ն ե ր րից

ե ն բ ն ո ւ թ յա ն

ա ռա րլա նե­

Արևն ո ւ Լուսինը, Հուրն ո ւ «ուրը, ա ռա սպ ել ալան

նա խ նիներից

ԵրՈ1 Ա1ԸՄԸ ո ւ ԵրՈ1Ա1գը -Ե ր վ ա ն Մ յա ն ար­

ք ա յ ատ ո Հ մ ի , Ե րվա նՄա շա տ ք ա ղ ա ք ի , Բ ա գա րա ն պաշտամ ո ւն ք ա տ ե ղ ի ի , ք ր մ ա պ ե տ ո ւթ յա ն ծն ո ւն Մ

ՍաԸասարԸ ո ւ

ի շխ ա նա լ ա ն

տ ոՀմերի,

Հ ի մ ն ա Մ ի ր ն ե ր ),

Հ ի մ ն ա Մ ի ր ն ե ր ), Հրա ­

ե ղ բ ա յր ը -Ա ր ծ ր ո ւն ի և Ռ ն ո ւն ի Սաս նա տ ա ն, ք ա ղ ա ք ի ,

Դեմետ րն

ու

QfrեեUեGbG

երլրի

-Ա շտ իշա տ ի

ս ր բ ա վ ա յր ի , Օձ և Վ իշա պ ք ա ղ ա ք ն ե ր ի նո ր պ ա շտ ա մուն­ ք ի Հ ի մ ն ա Մ ի ր ն ե ր ), - բ ո լո ր ն է լ սեջ ա լա ն Հ ա յր ե ն ի ք ի ց Հ ա լա ծ վ ա ծ , նո ր մ ի ջ ա վ ա յր ո ւմ -Հ ա յա ս տ ա ն ) Հա ստ ա տ վա ծ և

է թ ն ի լ ա լ ա ն ո ւ մ շ ա լ ո ւթ ա յի ն

նո ր ի ր ո ղ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր

ս լ զ բ ն ա վ ո ր ո ղ ն ա խ ն ի ն ե ր Ն ր ա ն ց պ ա շտ ա մ ո ւն ք ի Հ ետ ­ քերն

ու

Հիշա տ ա լը

պ ա Հպ ա նվ ե լ

են

ո ւշ

շ ր ջ ա ն ո ւմ ,

- Թ ա ք ս մ ա ն ո ւ լ » լ ո չվ ա ծ ս ր բ ե ր ի ն ա ռ ն չվ ո ղ ծիսա պ ա շտ ա մ ՛ո ւն ք ա յի ն ա ր ա ր ո ղ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ո ւ մ Թ ե ր և ս

ՀնՄեվ­

ր ո պ ա լ ա ն մ ի ա ս ն ո ւթ յա ն ժա մա ն ա լ ներ ի ց է ս ե ր ո ւ մ Հ ա ­ յ ո ց մ ե ջ Ե ր ո ւա ն Մ Մ ի ց ա ն ո ւ ն ը , ո րը Հա վա նա բա ր Հ ն Մ ե վ ­ ր ո պ ա լ ա ն ա մպ րոպ ի ա ստ վ ա ծ *,-2-к)Ш 5 , լ ա պ ա Մ ո վ լ ի ա ֊ լա ն

Peruճ, Perwճ, Հե թ ի թ ա լո ւվ ա լ ա ն Peni-n)t և

ա յլ Հա ­

մ ա ն ո ւ ն Մ ի ց ա ն վ ա ն Հ ն չ յո ւ ն ա ջ ո խ վ ա ծ ա ր տ ա ց ո լո ւմ ն Է :

Նրա ա նվան ա ստվածային վերագիրը Բ ա գրևա նՄ

տ եղա նվա ն մ ե £

պահպանվել

է

բա ղա Մրվա ծ իրանալան

big -ա ս տ վ ա ծ» և *-ճ)rvճnd -Ե ր ո ւա ն Մ »

ա նվա ն իրանսՒ֊

լան ձ և ի Հ ա մ ա լ ց ո ւ մ ի ց Հ ա յ Հ ի ն ա վ ա նՄ ո ւթ յա ն մ ե £ Ե րուա նՄը և Երուաղը Հրա շա ծնունՄ երլվորյա լներ են ծն վ ա ծ ց լի ե լ ն ո Հ զ ո ւգ ա վ ո ր ո ւ մ ի ց Ե ր ո ւա ն Մ ն օժտ վա ծ է ա չքի Հմայալան ն ե ր գ ո ր ծ ո ւթ յա ն զ ո ր ո ւթ յա մ բ ՀնՄեվրոպ ա լա ն ա յՄ ա մպրոպա յին ա ս տ վ ա ծ ո ւթ յո ւնը Հա յ Հի ն ա վա նՄ ո ւթ յա ն մ ե £ պատմալանացվել է , Մարձել Հա յո ց թա գա վոր, ա նգա մ Ե ր ուա ն Մյա ն ա րքա յ ատ ոՀմի Հիմնա Միր, բ ա յց շա րունա լել է պաՀպանել ի ր լա յծա լ— նաամպրոպային

Հա տլա նիշները

-ցլա ծին

երլվորյա լ­

ներ, ց ո ւ լն ի բ ր ե ա մպրոպա յին ա ստ վ ա ծութ յա ն լենՄա ­ նալերպ ա րտ ա Հա յտ ո ւթ յո ւն , լա յծա լնա ցա յտ ա չքի Հմա­ յա լա ն նե ր գ ո ր ծո ւթ յա ն զ ո ր ո ւ թ յո ւ ն և ա յլն ) : Ամպ րո­ պ ա յին ա ս տ վ ա ծ ո ւթ յո ւն ն ե ր ն Հա յո ց ա վ ա ն Մ ո ւթ յա ն մ ե 9 առ. Հասարալ

մի

քա նի

ա րտ ա ցոլումներ

են

ո ւն ե ց ե լ,

ի բ ր ե Հետ ևա նք Հա յերի մ ե Հ ն ե ր ձ ո ւլվ ա ծ տարրեր ց ե ­ ղախ մբերի

և

լրոնա մշա լութա յին

ա զ Մ ե ց ո ւթ յո ւն ն ե ր ի

-Ե րուա նՄ, Տի գ ր ա ն Եր ո ւ ան Մ ե ան, Վ ա Հ ա Մ ն):

Հայոց մեռնող-հսանող աստվածությունը: Հ ա յ ղա յին Միցա բա նին է ա ռ ն չվ ո ւմ Արա Գ եղեցիլը

ցե­

Արամի

ո րՄին, որոնց ա նուների Հ ի մ ք ո ւ մ ը ն լ ա ծ է ն ո ւ յն արմա­ տը

ար-, որ Հ ա ն գ ո ւմ է Հ ֊ե .

*62ո - շա րժել, բա րձրա ց­

ն ե լ » : Արան Հա յո ց մ ե ռ ն ո ղ -Հ ա ռ ն ո ղ ա ս տ վ ա ծ ո ւթ յո ւն ն է բուսա շխ ա րՀին, մասնավորապես ու

Հո ղի ն

ա ռ ն չվ ո ղ ,

ՀացաՀատիլ ների ն

որ խ ո ր Հր Մ ա ն շո ւմ է

л աշնանը

մե ռ ն ո ղ և գա րնա նը Հա ռնող բ ո ւս ա լ ա ն ո ւթ յո ւն ը , ծլո ղ , Հա սունա ցող, Հնձ վ ո ղ ո ւ լա լսվող ՀացաՀատիլը մ ե ռ ն ո )5

Մի ո ւ Հա ոնողի ցիլ լա յի ն Հա վերժ լ ր լ ն ո ւթ յո ւն ն ե ր ո վ : Բ ո ւյս ե ր ն ո ւ ՀացաՀաաիլը պատլերացվել են գեղեցիլ երիտասարՄի լա մ պատանու լերպարով, որը մա յր Մից ո ւՀ ո ւ լողմից են թ ա ր լ վ ո ւմ է ան Հ ո ւյս սիրաՀետման, մա Հվան, ապա ե

Հա րո ւթ յա ն•' Ա յս ս յո ւժ ե ն է ընլա ծ

Հի նա րե ելյա ն մե ռնող ե Հա ռնող աստվա ծն երի առաս­ պ ելների Հ ի մ ք ո ւմ , ա յՄ թ վ ո ւ մ նաև Արա Գեղեցիլի և Շամիրամի ա ռա սպ ելում, որի վրա ա լնՀա յտորեն ն լ ա ֊ տ ելի է միտա Մետ քյա ն լրոնի և Հավատալիքների ա զՄե­ ց ո ւ թ յո ւ ն ը -Շա միրամն ի րրև սեմալան Ղերլեաո Մ ի ց ո ւՀ ո ւ Մ ուստ ր և Ասորեստանի թ ա Մ ո լ < Ի ): Ըստ ե ր և ո ւյթ ի ն Հ ի ն Հա յո ց մ ե ռ ն ո ղ ֊Հ ա ո ն ո ղ ի ր ո ւ ն ա ռա սպ ելում նսվսապես բացալայ ել է սիրաՀետող Մ ի ց ո ւՀ ի ն , որ ե ր և ո ւմ է ց որ են ը խ որՀրՄա նշող միջնա Մա րյա ն

մե ռնող

Հանելուլաշարից,

Ա րմենիոսի -իմա

Հա ռնող

երիտասարՄի

Պլատոնի

ՀաղորՄած

Ա րա մի) որՄի է ր ի -իմա

Արա) Հա ­

ր ո ւ թ յա ն ա ռա սպ ելից: Արայի, ի նչպ ես նաև Հ ա յ վիպաառասպելալան ա յլ Հերոսների -Արտա վա զՄ, Մ ուշեղ Մամ ի լ ո ն յա ն ) Հա ր ո ւթ յա ն ա լնլա լիքները լապված ե ն եղել Ս1րա\եգ -յա ր ա լե զ ) -Հ ի մ ք ո ւմ Մարձյալ ը նլա ծ է ար- ար­ մա տ ը) լո չվ ա ծ շնա լերպ ոգին եր ին , ո րո նք բա ցա լա յում ե ն Հ ի նա րե ելյա ն ա յլ ա վ ա ն Մ ո ւթ յո ւն ն ե ր ո ւմ :

Հպլալան տարրերը հայասալաՕ և ուրարտա֊ լան Միցաբաններում: Մ ինչև բ ո ւ ն Հայլալան պետա­ լ ա ն ո ւթ յո ւն ն ե ր ի ձևա վորումը Հայլալան ց եղ ա յի ն միա­ վ ո րո ւմ ներ ը ի ր ե ն ց վաղնջալան լրոնի ո ւ պաշտամուն­ ք ի Հ ե տ ք ե ր ն ե ն թ ո ղ ե լ Հայլալան լեռնա շիւա րՀում ձևա ­ վորվա ծ Հ ի ն քա ղ ա ք ա լ ր թ ո ւթ յո ւն ն ե ր ի լրոնալան Հա­ մա լա րգո ւմ: ՆախաՀայ Հ ա յա ս ա ֊Ա զ զ ի ցեղամիավորման )7

-մ.թ .ա . X I V - X I I գ Մ .) Միտ ա րա նում նլա տ ելի ե ն հ ն Մ ե վ ­ րոպ ա լան ե վաղ հա յլա լա ն ծա գմա մ բ մի ք ա ն ի Միցա ն ո ւն ն ե ր -Տ ա ր ո ւմ ո ւ, Տ երիաիսւու նիշ, Շ ի էլի լի , Բալթաիլ, Ունագաշտաշ ե ն ), ի ն չպ ե ս նա և հ ի ն ջոքրա սիա լա ն ժողովու.րՄների մ ե £ լա յն ո ր ե ն պ աշտվող Շ ա ն թ Մ ի ց ա ն ո ւ­ ե ր : Ա ռա վել ո ւշ ձև ա վ ո ր վա ծ ուրարտ ալա ն պետալան լ ր ո ն ո ւմ ո ւ Մ ի ց ա ր ա նո ւմ -մ .թ .ա . I X - V II Մ Մ . ) ա ռա վել ա լնհա յտ ե ն հա յլա լա ն տ ա ր ր ե ր ը Ո ւր ա ր տ ա լ ա ն արձա­ ն ա գ ր ո ւ թ յո ւն ն ե ր ո ւմ է ա ռա ծին ա ն գ ա մ հ ի շա տ ա լվում

սւշտիուցի ր ա ռ ը

- լ ո ւ ռ ք , ա ս տ վ ա ծ » ի մա ստ ով, ո րն ի ֊

րավա մր ն ո ւ յն ա ց ն ո ւ մ ե ն հ ա յ. ա ստ ուա ծ ր ա ռ ի ն : Ուրար­ տալան

Մ ի ց ա ր ա ն ո ւմ

ա րձա նա գրվա ծ

Ա ր ծի ր ե Մ ի ն ի ,

Ծ ինուի ա ր Մ ի, Արտուա րասի, Ց ի ո ւ ք ո ւ ն ի , Տ ո ւր ա ն ի գ ի ֊ ց ա ն ո ւն ն ե ր ը մ ե լ ն ա բ ա ն վ ո ւմ ե ն հ ա յե ր ե ն ո վ ի բ ր և Ա ր ծ ի ֊ ւի -գ ի

-Ա ր ծո ւա Մ ի ք ),

Ծ ին ոյ-ա ր Մի

-ծ ն ի ա ստ վ ա ծուհ ի ),

Արտուարասի -լա պ վա ծ հ ա յ. ա րա բ ա ռ ի հ ետ ), Տո ւր ա ն ի -լա պվա ծ հ ա յ. innifե- ք բ ա ռ ի հետ , -տ ր ո ղ , շ ն ո ր հ ո ղ » ի ֊ մա ստ ով),

Ց ի ո ւ ք ո ւն ի

-լա պ վա ծ

հ ա յ.

AfեեtfՕ,

հոգն.

ձ լ ա Ա ֊ք բ ա ռ ի ն ) և ա յլ ն : Հա վա նա բա ր հա յլա լա ն է նաև բսւր ցուՄ իբի Մո ւ ն ի

ուրա րտ .

պ ա շտ ա մ ո ւն քա յի ն

ն ո ւմ ը , որ մ ե լ ն ա բ ա ն վ ո ւմ է հ ա յե ր ե ն

ա նվա ­

բսւբձու տխի տուն

-բա րձր ա ստծո տ ո ւ ն ) բ ա ռ ա լ ա պ ա լ ց ո ւթ յա մ բ: *

Հա յլա լա ն

*

Միցա բա նը

մ ա ն ,ա ս տ վ ա ծո ւթ յո ւն ն ե ր ի

*

զա ր գա ցմա ն,

համալա րգ­

պ ա շտ ա մո ւն քի

լա նոնա րլ­

մա ն նոր աստիճան է թ և ա լ ո խ ո ւմ ա զ գ ա յի ն ‘պետալա­ ն ո ւթ յա ն ձևա վորմա ն ո ւ ա մրա պ նՄմա ն ժամանալաշրջա­ ն ո ւ մ -մ.թ .ա . V I — մ .թ . I I I Մ ա րեր), եր բ հա յլա լա ն ց ե ղ ա ­ )1

յի ն մ ե ծ մ ի ա վ ո ր ո ւմ ն ե ր ը ս լ զ բ ո ւ մ վ ե ր ա ծ վ ո ւմ ե ն ա ռ ա ն ֊ ձին

պ ե տ ա լ ա ն ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ի , ա պ ա Հ ե տ ա գ ա յո ւ մ Հա մ ա ­

խ մ բ վ ո ւ մ մ ե լ ա մ բ ո ղ ջ ա լ ա ն պ ե տ ա լ ա ն Հ ա մ ա լ ա ր գ ո ւմ , և ն ա խ լ ի ն տ ե ղ ա լ ա ն ց ե ղ ա յի ն խ մ բ ի , բ ն ա լ ա վ ա յր ի ա ս տ ֊ վ ա ծ ո ւ թ յ ո ւ ն ն ե ր ը ա ս տ ի ճ ա ն ա բ ա ր վ ե ր ա ճ ո ւ մ ե ն ց ե ղ ա յի ն ա ռ ա վ ե լ մ ե ծ մ ի ա վ ո ր ո ւ մ ն ե ր ի ա ս տ վ ա ծ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ի , ի ս լ ա զ գ ա յի ն

պ ե տ ա լ ա ն ո ւ թ յա ն

ձևա վորմա նը

զ ո ւգ ն թ ա ց

Հ ա մ ա խ մ բ վ ո ւմ ե ն մ ե լ միա սնա լա ն Մ ի ց ա ր ա ն ո ւմ և ե ն ­ թ ա ր լ վ ո ւ մ ա ն վ ա ն ա ջ ո խ մ ա ն և գ ո ր ծ ա ռ ո ւ յթ ն ե ր ի վ ե ր ա ­ բա շխ մա ն:

Հ ի ն ը ն գ Հ ա ն ո ւր ՀնՄեվրոպ ա լա ն և ց ե ղ ա յի ն աստվա­ ծ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ը շա ր ո ւն ա լ ո ւմ ե ն գ ո յա տ և ե լ ա զգ ա յի ն ա ֊ վ ա ն գ ո ւ թ յա ն մ ե £ նոր մալարՄալով, ի բ ր և յո ւ ր ա յի ն վի­ պալան ա ցա ծ պատմալան Հեր ո սնե ր, ց ե ղ ա յի ն

նա խնի­

ներ -Թ ո ր գ ո մ , Տ ո ր ք , Հ ա յլ , Արամ, Արա, Ե րուա նՄ և Ե ֊ ր ո ւա զ ,

Տի գ ր ա ն

Երուա նՄեա ն) , ի սլ

Հա լա ռա լորՄները

ի բր և

օտար

նրա նց Միվալան

բ ռ նա լա լներ

-fibլ,

Ն ե բր ո վ թ , Շամիրամ, ԱժՄա Հալ Հա յլա լա ն ց ե ղ ա յի ն մ ի ո ւթ յո ւ ն ն ե ր ի նա խլին լենտ ­ րոններն

իրենց

պ ա շտ ա մունքա տ եղիներով շա րունա ­

լ ո ւ մ ե ն գ ո յա տ և ե լ Համապետալան լրոնա լան նոր Հ աի֊ մ ա լա րգո ւմ, ի բ ր և տա րբեր ա ս տ վ ա ծ ո ւթ յո ւն ն ե ր ի պաշ­ տ ա մ ո ւն ք ա յի ն

սրբա վա յրեր

Թ ո ր Մա նը , Բ ա գա յա ռիճը

-Ա նի ֊Կ ա մ ախը,

Երիզան,

Բարձր Հ ա յք ո ւմ , նխլ. Հ ա յա ֊

ս ա ֊Ա զ զ ի տ ա րա ծքը և շր ջա լա յքը , Աշտիշատը և մերձա­ լա

Ք ա ր ք ե լե ռ ը

Տա ր ո ն ո ւմ , fiագավանը

Մ ո ւ մ , Ա րմա վիրը, Արտաշատը, Բագարանը

քտագբևան­ Արարատյան

Մ ա շ տ ո ւմ և մ ե ր ձ ա լ ա յքո ւմ , Դա րբնաց ք ա ր ը , Պալատ լե ­ ռ ը ' Վ ա նա լճ ի Հ ա ր ա վ ֊ա ր և ե լք ո ւմ /.’ ).

Հայոց նոր Միցաբանը: Հա յ լալան

պետալան լրոնի

և Միցա բա նի լազմավորման վրա ԳԳաւ է

ն ե ր գ ո ր ծ ո ւթ ­

յ ո ւ ն ե ն ո ւ ն ե ն ո ւ մ իրանալան -ս լ զ բ ո ւմ մարալան, Հե­ տ ա գ ա յո ւմ ' ա ք եմ ենյա ն ո ւ պ արթևա լա ն), ի ն չպ ե ս նաև սեմալան և Հունա լա ն ա ս տ վ ա ծ ո ւթ յո ւն ն ե ր ն ո ւ պաշ­ տ ա մ ո ւն քը : Մ .թ.ա. V II Մարի վևրտերից ի վ եր Մ արալան պ ետ ո ւթ յա ն բարձրա ցմա ն ո ւ նվ ա ճումներին զ ո ւգ ն թ ա ց մարացի մոգերը -ո րո նք ա ռա նձին ց ե ղ էի ն և քրմա լա ն գ ո ր ծ ա ռ ո ւյթ ն ե ր լատարողներ

Հմմտ . Մ ո գ ք գավառա-

նո ւն ը .Հա րա վային Հա յա ս տ ա նո ւմ) նվա ճվա ծ երլրնե­ ր ո ւ մ -ա յՄ թ վ ո ւ մ նաև Հա յաստա նի մ ե ծ մ ա ս ո ւմ ) տարա­ ծ ո ւ մ էի ն ը ն Մ Հ ա ն ո ւր արիալան -Հ ն Մի բանալան) լրոնա ­ լան

Հավատալիքներ

և

պ ա շտ ա մունք,

Հավանաբար

Մ իթ րա յին -Մ ի Հր ) և Ա նա Հիտ ա յին նվ ի ր վա ծ ծն նՄ ա բա ­ նալան Հի մ ն ե ր : Հ ե տ ա գ ա յո ւմ

Ա ք ե մ ե ն յա ն ն ե ր ի ժամա­

նա լա շրջանում - մ.թ.ա. V I-IV Մ Մ .), եր բ բ ա ր ձ ր ա ն ո ւմ է Ա Հուրա

Մ ազՄա

գ ե ր ա գ ո ւ յն

աստծո

պ ա շտ ա մունքը

-գ ո ւց ե և զրաՄաշտալան նոր լրոնի ա զ Մ ե ց ո ւթ յա մ բ ), Հայաստանը լի ն ե լո վ Ա ք ե մ ե ն յա ն պ ե տ ո ւթ յա ն լ ա զ մ ո ւմ ե ն թ ա ր լվ ո ւմ է ա յՄ նոր լրոնալան ա զ Մ ե ց ո ւթ յո ւ ն ն ե ­ ր ի ն , ո րո նք առավել ե ն զ ո ր ա ն ո ւմ պարթևա լա ն ժամա­ նա լա շրջանում -մ.թ.ա . I I I — մ .թ . I I I Մ Մ .), մասնավորա­ պես պարթևալան ծա գմա մր Հա յ Արշալու նիների տիրա­ պ ետ ո ւթ յա ն

շ ր ջա ն ո ւմ :

Ստրարոնի

վ լ ա յո ւթ յա մ բ

-պ արսիլների բո լո ր սրբա զա ն ծիսա լա տ ա րությունները պ ա շտ վում ե ն մարերի և Հա յերի լ ո ղ մ ի ց » : Կատարվում է Հայլալան նսվսլին ա ս տ վ ա ծ ո ւթ յո ւննե ր ի և պ ա շտ ա մունքի

յուրա տ եսա լ

ի րա նա ցո ւմ :

ա րևա յին ա ստ վա ծությա նը թ ե ր և ս մ.թ.ա .

նրանց

Հա յլա լա ն V Մա րից ի

վեր

ջ ո խ ա ր ի ն ո ւ մ է ի ր ա ն ա լ ա ն Մ ի թ ր ա -մ ի Հ ի ն

պ րսլ.

Մ ի հ ր ) ա ս տ վ ա ծ ը , ն ա խ լ ի ն մ ա յր ա ս տ վ ա ծ ո ւ թ յա ն ը 'Ա ն ա ­ հ ի տ ը , ա մ պ ր ո պ ա յի ն հ ի ն ա ս տ վ ա ծ ո ւ թ յա ն ը

ի րա նա լա ն

Վ ա հ ա գ ն ը - Վ ր թ ր ա գ ն ա , Վ ա ր հ ր ա գ ն ): Գ ե ր ա գ ո ւ յն ա ստ­ վա ծ

է

Մ ա ռ նո ւմ

Ա րա մա զՄը

ն ո ւ յն

գ ո ր ծ ա ռ ո ւ յթ ո վ

հ ա յտ ն ի ի ր ա ն ա լ ա ն Ա հ ո ւր ա Մ ա զ Մ ա ն , Ս տ ո ր ե ր լ ր յա յք ի ա ս տ վ ա ծ ո ւ թ յո ւ ն

իրա նա լա ն

Ա պ ա նՄ ա րա մե տ ը

լա մ

Ս ա ն Մ ա ր ա մ ե տ ը - հ ա ն գ ո ւ մ է ա վ ե ս տ ե ր ե ն Ս պ ենտ ա Ա ր մա ի տ ի ձ և ի ն ) , ի ր ա ն ա լ ա ն Տ ի ր ը

ճա լա տ ա գրի տ ն օր ի ն ­

մ ա ն , ե ր ա զ ա գ ո ւշ ա լ մ ա ն , մ ա հ վ ա ն ա ս տ վ ա ծ ո լ թ յո ւ ն : Հ ե լ ­ լե ն ի ս տ ա լ ա ն ժ ա մ ա ն ա լ ա շ ր ջ ա ն ո ւմ հ ա մ ա յն Ա ր և ե լք ո ւ մ , ա յՄ թ վ ո ւ մ ն ա և Հ ա յա ս տ ա ն ո ւ մ զ ո ր ա ն ո ւ մ է հ ո ւն ա լ ա ն լ ր ո ն ի ո ւ մ շ ա լ ո ւ յթ ի ա զ Մ ե ց ո ւ թ յ ո ւ ն ը Ը ս տ պ ա տ մա լա ն ա վ ա ն Մ ո ւ թ յա ն

հա յ

տ ա ր րե ր

թա գա վորների

լողմից

-Ա ր տ ա շ ե ս , Տ ի գ ր ա ն ) Հ ա յա ս տ ա ն ե ն ր ե ր վ ո ւ մ հ ո ւն ա լ ա ն և ս ե մ ա լ ա ն ծ ա գ մ ա մ ր ա ստ վ ա ծ ն ե ր ի ա ր ձ ա ն ն ե ր , ա ն գ ա մ ա ր և մ տ յա ն ք ր մ ե ր ի ո ւ ղ ե լ ց ո ւ թ յա մ բ և տ ե ղ ա Մ ր վ ո ւ մ հ ի ն պ ա շ տ ա մ ո ւ ն ք ա յի ն լ ե ն տ ր ո ն ն ե ր ո ւ մ : Ա ր տ ա շես 1-ը, ը ս տ Խ ո ր ե ն ա ց ո ւ - P , Ժ Բ ), Փ ո ք ր Ա ս ի ա յի ց Հ ա յա ս տ ա ն է ո ւ ­ ղ ա ր լ ո ւ մ Ա ր տ ե մ ի Մ ի , Հ ե ր ա լ լե ս ի և Ա պ ո լո ն ի ա ր ձ ա ն ն ե ­ ր ը ' Ա ր մ ա վ ի ր ո ւ մ լ ա ն գ ն ե ց ն ե լ ո ւ հ ա մ ա ր : Հ ա յո ց Վ ա հ ո ւն ի ց ե ղ ի ք ր մ ա պ ե տ ն ե ր ը Ա պ ո լո ն ի և Ա ր տ ե մ ի Մ ի ա րձ ա ն­ ները

լ ա ն գն ե ցն ո ւմ

են

Ա ր մ ա վ ի ր ո ւմ , ի ս լ

Հ ե ր ա լ լե ս ի

ա ր ձ ա ն ը ի ր ե ն ց ն ա խ ն ի Վ ա հ ա գ ն ը հ ա մ ա ր ե լո վ լ ա ն գ ն ե ց ­ ն ո ւ մ ե ն Տ ա ր ո ն ի ի ր ե ն ց սե ջ ա լ ա ն Ա շտ իշա տ գ յ ո ւ ղ ո ւ մ Իսլ

է լ լ ա Մ ա յի ց ,

ն ո ւ յն

Ա ր տ ա շե ս ը ,

վ ե ր ց ն ե լո վ

Գ իոսի

-Զ և ս ի ), Ա րտ եմիՄի, Ա թ ենա սի, Հեջ եստ ոսի և Ա ֆ ր ո Մ ի տ եի ա րձա նները լ ո ւմ

է

ք ր մ ե ր ի Մ ա ս ի հ ե տ Մ ա ր ձ յա լ ո ւղ ա ր ­

Հ ա յա ս տ ա ն : Բ ե ր ո ղ ն ե ր ը

Մեռ

երլրի խ ո ր քե ր ը

չհա սա ծ ' լս ո ւ մ ե ն Արտաշեսի մա հվա ն լո ւր ը , ա րձա ննե­ ր ը հ ա ս ցնո ւմ ե ն Բարձր Հ ա յք ի Ա նի ամրոցը և ք ր մ ե ր ի հետ միասին թ ո ղ ն ո ւ մ ա յն տ ե ղ Ա ր տ ա չ ե ս I-ի ո րՄի Տ ի գ րա ն մի ջի նը , Մա րձյա լ Խ որենա ցու հա ղորՄմա ն համա­ ձ ա յն -Բ , Ժ Ղ ), ա նսա լով Ա ն ի ո ւմ ապաստանած հ ո ւ յն քրմերի

խ որհրՄին

Դիոսի

օլիմպ իա լա ն

պատլերը

լ ա ն գ ն ե ց ն ո ւմ է Ա նի ա մրոցում, Ա թ ենա սինը Ա րտ եմիՄինը

Երի ղ ա յ ո ւ մ, Հեջեււտ ո սինը

Թ ի լո ւմ ,

Բ ա գա յա ռի-

ճ ո ւմ , ի սլ Ա ֆ ր ո Մ ի տ ե ի արձանը, ի բ ր ե Հերա լլեսի տար­ ջ ա ծուի, լա նգ ն ե ցն ե լ է տալիս Ա շ տ ի շ ա տ ո ւ մ Ա յՄ տ ե­ ղ ե ր ո ւմ նա մ ե հ յա ն ն ե ր է լ ա ռ ո ւց ո ւմ , Մ րա նց ա ռա ջ

բա ­

գ ի ն ն ե ր -զոհա սեղա ն) և հ ր ա մ ա յո ւմ է բ ո լո ր նախարար­ ներին զո հե ր մա տ ուցել և պ ա շտ ա մունք լ ա տ ա ր ե լԱ պ ա նա Մ իջա գետ ք գ ն ա լո վ և ա յնտ եղ տ ե ս ն ե լո վ սեմալան Բար շա մի նա աստծո ջ ղոսլրից, բ յո ւ ր ե ղ ի ց ո ւ ա րծա թից ձ ո ւլվ ա ծ արձանը, հրա մա յում, է տ ա նել Բարձր Հ ա յք ե լ ա նգ նե ցնե լ Թ որՄա ն ա վա նո ւմ Պատմալան ա վ ա ն Մ ո ւթ յա ն ա յս և ուրիշ տ վ յա լն եր ը հ ա վա ստ ում են ,

որ

հելլենիստ ա լա ն

ն ո ւ մ հայլալան Միցա բա նի

Լ

ժամանալաշրջա­

աստ վա ծն եր ի

պաշտա­

մ ո ւն ք ի վրա ա վ ե լա ն ո ւմ է և ս մ ի նոր լրոնա մշա լութա յ ի ն ենթա շերտ

հ ունա լա ն, մասամբ նաև սեմալան ազ­

Մ ե ց ո ւ թ յո ւն ը , որի հ ե տ և ա ն քո վ տ եղա լա ն իրա նա ցվա ծ ա ս տ վ ա ծ ո ւթ յո ւն ն ե ր ը

գ ո ր ծ ա ռ ո ւյթ ն ե ր ո վ

հ ա մ ա Մ ր վո ւմ

ե ն հունա լա ն համապատասխան ա ս տ վ ա ծ ո ւթ յո ւն ն ե ր ի ն . Ա րամազՄը

Զ և ս ի ն լա մ Ղիոսին, Անա հիտ ը

Մ ի ն , Վ ա հա գնը Հերա լլեսին, Մ իհրը րը

Ա րտ եմի֊

Հեջ եստ ոս ին , Տ ի -

Ա պ ոլոնին և Հեր մ ե ս ի ն , Աստ ղիլը ' Ա ֆ ր ո գ ի տ ե ի ն ,

Նան ե ն

Ա թ ե նասի ն I Ա յս հ ա մ ա Մ ր ո ւթ յո ւն ն ե ր ի ց տ եղա -)

լա ն ա ս տ վ ա ծ ո ւթ յո ւն ն ե ր ն , ա նշո ւշտ , որոշ Հա ջ ով Հ ա ր ս ֊ տ ա ն ո ւմ ե ն նոր գ ո ր ծ ա ռ ո ւյթ ն ե ր ո վ ո ւ Հա տ լա նիշներով, օտար ք ր մ ե ր ի ա զ Մ ե ց ո ւթ յա մ բ

պ ա շտ ա մ ո ւն քա յի ն նոր

ա ր ա ր ո ղ ո ւթ յո ւն ն ե ր ո վ , բ ա յց ե ա յն պ ե ս շ ա ր ո ւն ա լ ո ւմ են պ ա Հպ ա նել ի ր ե ն ց բ ո ւ ն

ա վա նՄալան

նլա րա գիրն

ու

պ ա շտ ա մ ո ւն ք ը : Բ ո ւ ն Հա յլա լա ն ո ւ նրա ն զ ո ւգ ա լ ցվ ա ծ իրա նա լա ն լ ր ո նա մ շա լ ո ւթ ա յի ն ի ր ո ղ ո ւթ յո ւ ն ն ե ր ը պատ­ մա լա նորեն տ ևա լա ն ո ւ իւորա գնա գ ո ր ծ ը ն թ ա ց ն ե ր ի ար­ գա ս ի ք է ի ն և ա րՄ են ձ և ա վ ո ր ել ո ւ լա զմա լերպ ել էի ն Հա յլա լա ն նոր Մ իցա բա նը , որի վրա , բ ա ց ի Հելլենի ստ ա ­ լա ն նո ր պ ա տ լ եր ա պ ա շտ ո ւթ յունի ց -ո ր ն , ը ստ ե ր և ո ւ յ­ թ ի ն , բ ա ց ա լ ա յո ւմ էր նա իւա Հելլենիստա լա ն Հ ա յ և իրա ­ նալան ս ր բ ա վ ա յր ե ր ո ւմ ), վ ճռա լա ն ա զ Մ ե ց ո ւ թ յո ւ ն չէ ր լարող ո ւն ե ն ա լ Հ ե լ լ ե ն ի զ մ ը Ա յ Մ է պ ա տ ճա ռը, որ բ ա ­ ց ա ռ ո ւ թ յա մ բ Խ ո ր ե ն ա ց ո ւ և մ ի եր լ ո ւ ա յլ Հ ո ւնա սե ր Հե­ ղինա լների,

Հ ա յո ց

պատմալան

վ ա զ մ ի ջ ն ա Մ ա ր ո ւմ և թ ե

ա վ ա ն Մ ո ւթ յո ւ ն ը

թե

Հ ե տ ա գ ա յո ւմ շ ա ր ո ւն ա լ ո ւմ է

Հ ա յո ց ա ս տ վ ա ծ ո ւթ յո ւն ն ե ր ի ն լ ո Հ ե լ ի ր ե ն ց բ ո ւ ն Հ ա յ-ի ր ա ն ալան ա ն ո ւն ն ե ր ո վ Բա ցի ա յգ , պ ատմալա ն Հետ ա գա ի ր ա Մ ա ր ձ ո ւթ յո ւն ն ե ­ ր ը գ ա լի ս ե ն որոշ Հա ջ ով լա նխ ե լո ւ Հ ա յո ց լրոնա լան պ ա շտ ա մ ո ւն քի վր ա Հ ե լլե ն ի զ մ ի ա զ Մ ե ց ո ւ թ յո ւ ն ը : Ը ստ Խ ո ր ե ն ա ց ո ւ ' -P , Հ է ) Հ ա յո ց Խ ո սր ո վ թ ա գա վ ո րի մ ս Հ ի ց Հ ե տ ո , ե ր բ Ա րտա շիր Ս ա սա նյա նը ն վ ա ճ ո ւմ է Հա յաստա ­ նը -մ .թ . I I I Մ .), նա ա ռա վել է Հ ո ր Մ ո ր ո ւ մ մ ե Հ յա ն ների պ ա շտ ա մ ո ւն քը -ո ր ն , ը ս տ ե ր և ո ւ յթ ի ն , խ ի ստ Հարազատ էր ի ր պ ա շտ ա ծ զրա Մա շտ ա լա ն լ ր ո ն ի ն ) և Հ ր ա մ ա յո ւմ է P ա գա վա ն ո ւ մ բ ա գ ն ի վր ա վ ա ռ վ ո ղ Ո րմզՄա լա ն -իմա Ա րա մա զՄ յա ն ) Հ ո ւր ն ա ն շե ջ պ ս Հ ե լ .* Միաժամանալ նա --

ջշրել է տալիս ի ր հալառա լորՄ հ ա յո ց Ա ր շա լ ունի ար­ քա յա տ ո հ մ ի

հի մնա Մի ր

Վազարշալի

նա խ նիների

ար­

ձա նները ' Ա ր ևի և Լ ո ւս ն ի պ ա տ լերներով հ ա ն Մ ե ր ձ , ո ր ո ն ք Ա րմա վիրից տ եղա ջ ոխ ել է ի ն Բագա րա ն և ապա Արտաշատ'. Ա յլ լերպ ա սած նա վ ե ր ա ց ն ո ւմ է ի ր հալա­ ռա լորՄ ա րքա յա տ ոհմի Մինա ստ իա լա ն պ ա շտ ա մ ո ւն քը և զ ո ր ա ց ն ո ւմ գրաՄաշտ ալան լր ո նի ա վա նՄ նե րը Հ ա յո ց մա լա ն

նա խ ա քրիստ ոնեա լա ն ա վ ա ն Մ ո ւ թ յա ն

Միցա րա նը, ըստ

տ վ յա լն ե ր ի ,

բա ղլա ցա ծ

պատ­ էր

ա ս տ վ ա ծ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ի ց

1 ) Դիցա բա նի գ ե ր ա գ ո ւ յն ա ստ վա ծը

Ա ր ա մ111գՄԸ էր

լա մ Ո ր մ ի գ Մ ը -հ ա ն գ ո ւ մ է հ ի ն ի ր ա ն . Ա հ ո ւր ա Մ ա զՄա -տ ե ր ի մ ա ս տ ո ւն » ձ և ի ն ), որ բ ն ո ւ թ ա գ ր վ ո ւ մ է ր - մ ե ծ » և - ա ր ի » մ ա լՄ իր նե ր ով -- մ ե ծ ն և ա րին Ա ր ա մ ա զ Մ ») և հա­ մ ա ր վ ո ւմ էր -ա րա ր իչ եր լ ն ի և եր լ ր ի » , - հ ա յր Մ ի ց ն ա ֊ մե ն ա յն ի » , ա յս ի ն ք ն

բ ո լո ր Խ ս տ վա ծների հ ա յր , լ ի ո ւ թ ­

յ ո ւ ն և պ ա ր ա ր տ ո ւթ յո ւն պ ա ր գ և ո զ .’ Նրա գ լխ ա վ ո ր մ ե հ ­ յա ն ը գ տ ն վ ո ւ մ էր Բա րձր Հ ա յք ի Դա րա նա ղիք գ ա վ ա ռ ի Ա նի ա մրո ցում, ո ւր գ տ ն վ ո ւ մ է ի ն նա և հ ա յո ց Ա րշա լունի թ ա գա վ ո րն եր ի Մա մբա րա նն եր ն ո ւ գա ն ձ ե ր ը 2 ) Ա ն ա հ ի տ -հ ա ն գ ո ւ մ է պ ա ր թ և. Ա նա հիտ ա -ա ն ա ­ րատ , ա ն բ ի ծ » ձ և ի ն ), հ ա յո ց ա մենա պ ա շտ ելի մ ա յր Մ ի ­ ց ո ւ հ ի ն , Ա րա մա զՄի Մ ուս տ ր ը լա մ լ ի ն ը , բ ն ո ւ թ ա գ ր վ ո ւ մ է

- մ ե ծ » մա լՄիրով, լ ո չվ ո ւ մ է

նա և

- Մ եծ տ ի լի ն»,

-մ ա յր ա մ են ա յն զ գ ա ս տ ո ւթ ե ա ն ց » , -բա րե րա ր ա մ են ա յն մա րՄլա ն բ ն ո ւ թ ե ա ն » , ա զ գ ի և մ ա րՄ լա նց խ նա մա լա լ, -ո ր ո վ լե ա յ և զ լ ե ն Մ ա ն ո ւ թ ի ւ ն լ ր է երլիրս Հ ս զ ո ց » ! Նա բ ն ո ր ո շ վ ո ւմ էր նա և - ո ս լ ե մ ա յր » , - ո ս լ ե ծ ի ն » , -ո ս լ ե ­ հա տ »

մ ա լՄ իր նե ր ով

-հավա նա բա ր ի ր

մ ե հ յա ն ն ե ր ո ւմ

լ ա ն գ ն ե ց վ ա ծ ո ս լ յա լ ա մ ո ս լ ե զ օ ծ ա ր ձ ա ն ն ե ր ի պատճա­ ռ ո վ )-' Ն ր ա գ լխ ա վ ո ր պ ա շտ ա մ ո ւն ք ատ ե ղ ի ն գ տ ն վ ո ւ մ էր Բ ա ր ձր Հ ա յք ի ս լ ե ղ յա ց գ ա վ ա ռ ի Երի զ ա ա վ ա ն ո ւմ , բ ա ղ ­ լ ա ցա ծ Հ ո ր ս մ ե հ յա ն ն ե ր ի ց , Մ ե ծ և Փ ո ք ր Հ ա յք ե ր ի միթ և, Փ ո ք ր Ա ս ի ա յի մ ե ր ձ ա լ ա յք ո ւ մ : Դ ի ց ո ւ հ ո ւ լ ա յն ո ւ համա­ ժ ո ղ ո վ ր Մ ա լ ա ն պ ա շ տ ա մ ո ւն ք ի պ ա տ ճ ա ռ ո վ ա մ ր ո ղ £ գ ա ­ վ ա ռ ը լ ո չ վ ո ւ մ է ր ն ա և IԲGuihuiUեեjUեG: Ն րա հ ա ղորՄ մ ե հ ­ յա ն ը

գ տ ն վ ո ւ մ է ր հ ի ն հ ա յո ց Ա ր մ ա վ ի ր մ ա յր ա ք ա ղ ա ­

ք ո ւ մ , ո ր տ ե ղ ի ց , ը ս տ պ ա տ մա լա ն ա վ ա ն Մ ո ւթ յա ն

Ե ր ու-

ա ն գ ը ն ր ա ա րձ ա ն ը տ ե ղ ա ջ ո խ ո ւ մ է Ա խ ո ւ ր յա ն ի վ ր ա ի ր լ ա ռ ո ւ ց ա ծ Բ ա գ ա րա նը , ա յն տ ե ղ ի ց է լ հ ե տ ա գ ա յո ւմ Ա ր— տ ա շես I ո ը տ ե ղ ա ջ ո խ ո ւ մ է ի՜ր ն ո ր ա լ ա ռ ո ւյց Արտա շատ մ ա յր ա ք ա ղ ա ք ը : Դ ի ց ո ւ հ ո ւ մ յ ո ւ ս

մ ե հ յա ն ը

լ ա ռ ո ւց վ ա ծ

է ր Տ ա ր ո ն ի Ա շ տ ի շա տ ո ւմ , Վ ա հ ա գ ն ի և Ա ս տ ղ ի լ ի մ ե հ ­ յա ն ն ե ր ի մ ո տ ա լ ա յք ո ւ մ : Ա ն ա հ ի տ ի մ ե հ յա ն ն ե ր ի ց մ ե լ ն է լ գ տ ն վ ո ւ մ է ր Ա ն ձ և ա ց յա ց գ ա վ ա ռ ի Դ ա ր բն ա ց ք ա ր ո ւ մ , Ա ր ա մ ա զ Մ ի մ ե հ յա ն ի լ ո ղ ք ի ն : Ս ր ա ն ք վ լ ա յո ւ մ ե ն Մ ի ­ ց ո ւ հ ո ւ պ ա շ տ ա մ ո ւն ք ի լ ա յն տ ա ր ա ծ ո ւմ ի մ ա ս ի ն : Ե րիզա յի

Ա ն ա հտ ա լա ն մ ե հ յա ն ն ե ր ի շր ջա լ ա ա ր ո տ ա վ ա յր ե ր ո ւմ

ա ր ա ծ ո ւմ է ի ն Ա ն ա հ ի տ ի ն ն վ ի ր վ ա ծ ե ր ի ն ջ ն ե ր ի նա խ իր­ ներ ՝ ճա լա տ ներին Հա հա ձև խ ա րա ն, ի ր ր և սրբա զա ն զ ո հ ա ն շ ա ն : Տ ա ճ ա ր ի ն ն վ ի ր ո ւ մ է ի ն հ ա ր յո ւր ա վ ո ր սպասավ ո ր ն ե ր և ս պ ա ս ո ւհ ի ն ե ր , ո ր ո ն ք լ ո չ վ ո ւ մ է ի ն հ ե ր ո Մ ո ւ լն ե ր -ս ր բ ա ն վ ե ր ն ե ր լ ա մ ս ր բ ա պ ա շտ ն ե ր ): Բ ա րձրա շխ ա ր­ հ ի լ լ ո ւ յս ե ր ն ի ր ե ն ց լ ո ւ ս ո ւ թ յո ւ ն ը

ն վ ի ր ո ւ մ է ի ն մ ա յր

Մ ի ց ո ւ հ ո ւ ն ' ս ե ռ ա լ ա ն լա պ ի մ ե £ մ տ ն ե լո վ ո ւխ տ ա վ ո ր ն ե ­ րի

հետ , ի բր և

ս ր բ ա զ ա ն ա ր ա ր ո ղ ո ւ թ յո ւ ն , ո ր ի ց

հետ ո

մ ի ա յն ի ր ա վ ո ւ ն ք ո ւ ն ե ի ն ա մ ո ւ ս ն ա ն ա լ Ա նա հ իտ ի պաշ­ տ ա մ ո ւ ն ք ա յի ն տ ո ն ա խ մ բ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ը լ ա տ ա ր վ ո ւմ է ի ն

երլու ա ն գ ա մ ' գա րնա նը -ա պրիլի ս լ ի զ բ ) և ա մռա ն վ եր ­ ջ ի ն լա մ ա շնան սլզ ր ի ն -նա վա սա րՄի 1 5 - ի ն )! Անա հիտ ի մ ե հ յա ն ն ե ր ի ն ո ւխ տ ա վորները թ ա ր մ ոստ եր ո ւ ճ յո ւ ղ ե ­ ր ի ց հ յո ւս վ ա ծ պսալներ էի ն գ ն ո ւ մ Ա յ ս բ ո լո ր ծիսա լա ն ա ր ա ր ո ղ ո ւթ յո ւն ն ե ր ը վ լ ա յո ւմ ե ն Մ ի ց ո ւհ ո ւ պ տ ղա բեր­ մա ն, բ ե ր ք ի , մա րՄ լա յի ն ս ե ր ո ւն Մ ն ե ր ի արգա սավորման ու

նրա նց

հովա նա վորմա ն

գ ո ր ծ ա ռ ո ւյթ ն ե ր ը ,

որոնք

բ նո ր ո շ ե ն բ ո լո ր մ ա յր ա ս տ վ ա ծ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ի ն Ա ն ա հ ի ­ տի պ ա շտ ա մունքը ս ե ր ո ւմ է Հ ի ն Ա ր և ե լք ի մ ա յր Մ ի ց ո ւ­ հիների պ ա շտ ա մունքից հիտ ա յի

առա վել

զ ո ւս պ

զ ո ւգ ա լ ց վ ա ծ իրա նա լա ն Ա ն ա ֊ ու

զգա ստ

հա տ լա նիշներին,

հայլա լան հ ողի վրա ա ռա վել զա րգա ցա ծ նոր ո ւ ի ն ք ն ս Ի ֊ տիպ գ ծ ե ր ո վ , իսլա պես Միցա լա ն մ ի բա ր Մ

տ եղա լա ն

լերպար, ո րն ի ր սի ր վա ծ ո ւ հա մա ժողովրՄա լա ն լա յն պ ա շտ ա մունքի շն ո ր հ ի վ տա րածվել էր նա և Հա յա ստ ա նի սա հմա ններից Մ ո ւր ս երԿր ն ե ր ո ւմ :

հա րևա ն ջոքրա սիա լա ն տա րբեր

Հ ե տ ա գ ա յո ւմ

Ա նա հիտ

մ ա յր

Մ ի ց ո ւհ ո ւ

պ ա շտ ա մունքը խ ո ր ա զ Մ ե ց ո ւ թ յո ւ ն է թ ո ղ ն ո ւ մ ք ր ի ս տ ո ­ նեալան լրոնի, մա սնա վորապ ես Մ ա րիա մ Աս տ վա ծ ա ծն ի լերպարի և պ ա շտ ա մո ւնքի վրա , Մ ր ա ն ք հա րստ ա ցնելով պ տ ղա վորմա ն,

ծ ն ն Մ ա բ ե ր ո ւթ յա ն ,

բ ո ւժ մ ա ն ,

հովա նա ­

վորմա ն գ ո ր ծ ա ռ ո ւյթ ն ե ր ո վ :

Հ ա յո ց Միցա բա նի եր ր ո րՄ ա ս տ վ ա ծ ո ւթ յո ւն ը ՎԱ1ո

Ի ա գԸԸ է, որի ա ն ո ւն ը թ ե պ ե տ Հ ա ն գ ո ւ մ է իրա նա լա ն Վ ր թ րա գնա

--հ ա ղթ ա նա լ,

Վար-հ)-ր)Ա 1գ Ը

հարձալման

ա նվա նա ձև ին,

խ ա ջ ա ն ո ւմ »),

սա լա յն բ ո ւ ն

պաշտա­

մ ո ւ ն ք ո վ մ ի ն չ և հնՄեվրոպ ա լա ն հ ն ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ն

հաս­

նող խ ո ր արմա տներ ո ւն ի հ ա յ լրոնա գիցա բա նա լա ն ա ֊ վ ա ն Մ ո ւթ յա ն մ ե £ : Նա իրա նա լա ն ա նվա ն տալ հա յոց

վա ղ նջա լ ա ն ա մպ րոպ ա լա յծա լ ն ա յի ն ա ս տ վ ա ծ ո ւթ յո ւն ն է , որ ծ ն վ ո ւ մ է տ ի ե զ ե ր ք ի ե ր ե ք մա սերի ' Ե ր լ ն ք ի , Եր լրի և Ծ իրա նի ծո վ ի ե ր լ ո ւ ն ք ի ց , ծ ո վ ո ւ մ ր ռ ն լ վ ա ծ ե ղ ե գ ն ի ր ո ց ե ր ի ց ե լն ո ղ Հ ր ե ղ ե ն մ ո ր ո ւ ք ո ւ մա զեր , ա րեգալնա ­ լերպ ա չք ե ր ո վ օժտ վ ա ծ Հր ա չա ծն ո ւ ն Մ

պ ա տ ա նու լեր­

պ ա ր ո վ: Նա ծ ն վ ե լո ւ ն պ ես լ ո վ ո ւ մ է տ ի ե զ ե ր ք ի ն սպ առ­ նա ցող աշխ ար հալ ործա ն վիշա պ ների Հետ և Հ ա ղ թ ո ւմ , ո ր ի ց և Արա բ ո ւ ն Միցա լա ն մա լՄիրը ' -վ ի շա պ ա ք ա ղ »: Վ ա Հ ա գ ն ի օ ժ տ վ ա ծ է նա և - ք ա £ » մա լՄիրով, և նրա նից Հ ա յո ց թ ա գ ա վ ո ր ն ե ր ը ք ա շ ո ւ թ յո ւ ն

էին

Հ ա յց ո ւ մ :

Նա

նա և ռ ա զ մ ի և Հա ղթա նա լի ա ս տ վ ա ծ ո ւթ յո ւն է , որ Մ ր ս ե ֊ վ ո ր վ ո ւմ է

նրա ն ջոխա րինած' ս.

լ ե ր պ ա ր ո ւմ և գ լխ ա վ ո ր

ռա զմի

մ ե Հ յա ն ը ,

Կարապետի Հ ր ե ղ ե ն

գ ո ր ծ ա ռ ո ւ յթ ն ե ր ո ւ մ : որ

լ ո չվ ո ւմ

էր

Վ ա Հա գնի

Վ ա Հեվա նյա ն,

գ տ ն վ ո ւ մ էր Տ ա ր ո ն ի Ա շտ իշա տ ում, Ք ա ր ք ե լ ե ռ ա ն լ ա ն ֊ ջ ի ն , Ո սլեմա յր Ո ս լ ե ծի ն Ա նսւՀիտ և Ա ստ ղիլ Մ ի ց ո ւՀ ի ն ե րի մ ե Հ յա ն ների լ ո ղ ք ի ն , Հ ա յո ց ո ւթ ե ր ո ր Մ Հռչա լա վոր պաշ տ ա մ ո ւ ն ք ատ ե ղ ի ն , լ ի ո ս լ ո վ ո ւ ա րծա թ ով, մ ե ծա մ եծ թ ա գա վորների սր բա զա ն

նվերներով,

զ ո Հ ա վ ա յր ը :

Մ եծ

Դրա

Հ ա յք ի

ա րքա ների

մ ե ր ձ ա լ ա յք ո ւմ

էի ն

գ տ ն վ ո ւ մ Օ ձ և Վ իշա պ ք ա ղ ա ք ն ե ր ը , ո ւր , ը ս տ ե ր և ո ւ յ­ թ ի ն լ ա տ ա րվել ե ն նոր տ ա րվա վիշապ ամա րտի ծիսա լա ն ա ր ա ր ո ղ ո ւթ յո ւ ն ն ե ր ը : Վիշա պ ա քա ղ Վ ա Հա գնը Արամազ­ Մ ի և Ա նա Հիտ ի Հետ միա սին Հ ա յո ց Մ ի ց ա ր ա ն ո ւմ Հավա­ նա բար լա զմ ել ե ն սրբա զա ն ե ր ր ո ր Մ ո ւ թ յո ւ ն , ի ր ե ն ց մ ե £ մ ի ա վ ո ր ե լո վ իրա վա լա ն և Հմա յա լա ն ի շ խ ա ն ո ւթ յա ն -Ա ր ա մ ա զ գ ), ռ ա զ մ ի - Վ ա Հա գն) և պ տ ղ ա բ ե ր ո ւթ յա ն - Ա ն ա ֊ Հիտ )

Հնա մենի

ա ստ վ ա ծա յին

Հա յլա լա ն տ ոմա րով

գ ո ր ծ ա ռ ո ւ յթ ն ե ր ը :

Հին

յո ւ ր ա ք ա ն չ յո ւ ր ամսի 2 7 - ր Մ օրը

նվիրվա ծ էր Վա հա գնին, լ ո չվ ո ւմ էր նրա ա ն ո ւն ո վ և ըստ ե ր և ո ւ յթ ի ն նա ա յՄ օրվա հովա նա վորն է ր : 4.

Մ իե ր ը

-ձ ա գ ո ւմ

է

մ ի թին

իրանալան

Միհր

ա նո ւնի ց, հ ա ն գ ո ւմ է հնգիրա նա լա ն մ ի թ ր Ш -բա րելամ, ո ւխ տ , Մ ա շ ի ն ք » ձ և ի ն ), հա յոց Միցա րա նո ւմ ԱրամազՄի ո րՄ ի ն է , արեգալի և եր լն ա յին լո ւ յս ի հ ն ա գ ո ւ յն ա ս տ ֊ վ ա ծ ո ւթ յո ւ նը, որ հա նՄես է ելել համեմատաբար ո ւշ ի՛­ րանալան ա նվանա ձևի տալ '• Նրա գլխ ա վոր մ եհյա նը գ տ ն վ ո ւմ էր Ղերիան գ ա վ ա ռի քտագայառիճ -սլհլվ. - ш ֊ գա յա Մեշ -ա ստ ծո պ ա շտ ա մունք » ) գ յո ւ ղ ո ւ մ : Նրան հ ել­ լենիստ ա լա ն շր ջ ա ն ո ւմ ՜զուգա լցվել է Մ ա ր բ ն ո ւթ յա ն և հրի աստված Հեջ եստ ոս ը: Նրա ն էր հավանաբար ձո ն­ ված նաև Գա ոնիի հեթա ն ո 8 ալան տաճարը: Ը ս տ հին հունա լա ն գրա վոր ա վ ա ն Մ ո ւթ յա ն Մեռևս

մ.թ.ա .

V Մ ա ր ո ւմ ա րևա յին

հա յերը

ա ստ վա ծութ յա նը

-Հ ե լի ո ս ) ձիեր ե ն զո հա բեր ել, ի ս լ ա ք ե մ ե ն յա ն ն ե ր ի ժա­ մանալ Հա յաստա նի սատրապը պարսից ա րքա յին 2 0 հա­ զար մտ րուլ էր ո ւղ ա ր լ ո ւմ միհրալան տ ոների համար: Հ ի ն հա յոց Ա րեգ ամիսը համապատասխանում է պարսից Միհր ամսին, որ թ ե ր և ս վ լ ա յո ւմ է հա յոց մ ե £ մ ի ն չ և ի ֊ բանալան

ա զ Մ ե ց ո ւթ յո ւ ն ը

ա րևա յին

ա ստ վա ծութ յա ն

բ ն ի լ հայլալան ա նվան -Ա ր ե գ ) գ ո յո ւ թ յո ւ ն ը : Մ իհրի, ի բրև

ա րևա յին

ա ստ վա ծութ յա ն

պ ա շտ ա մունքը

լա յն

տա րա ծում է ո ւն ե ց ե լ հա յոց մե£. նրա ա ն ո ւն ն ո ւ արա ր քն եր ն ա յն ք ա ն սիրվա ծ ե ն ե ղ ե լ, որ մտ ել ե ն - Ս ա ս ֊ նա ծո .ե ր » հերոսավեպի մ ե £ Մ հեր

ա ն ո ւն ո վ

-հմմտ .

պ հլվ. Մ րյհըր - ա ր և » ա նվա նա ձևի հ ետ ), հ ա ն ձի ն Ղ ա վ ֊ թ ի հա յր Մ ե ծ Մ հեր ի և ո ր Մ ո ւ

Փ ո ք ր Մ հ եր ի :

Մ է թ ր ա ֊Մ ի հ ր ի պ ա շ տ ա մ ո ւն ք ը , ս լ ս ա ծ մ .թ .ա . I I I Մ ա ր ի ց , հ ա տ լա պ ե ս ջ ո ք ր ա ս ի ա լ ա ն ե ր լ ր ն ե ր ը , ա յՄ թ վ ո ւ մ նա և

Փ ոքր

Հ ա յք ը

Հռոմի

լողմից

ն վ ա ճ վ ե լո ւ ց

հետ ո,

լ ա յն ո ր ե ն տ ա ր ա ծ վ ո ւ մ է Հ ռ ո մ ե ա լ ա ն ո ղ £ լ ա յս ր ո ւ թ յա ն մ ե ջ : Մ ի հ ր ի ա ր և մ տ յա ն պ ա շ տ ա մ ո ւն ք ը զ գ ա լի ո ր ե ն տ ա ր ֊ բեր վ ո ւմ

էր

նրա

զ ր ա Մ ա շտ ա լ ա ն

պ ա շ տ ա մ ո ւն ք ի ց :

Ա ր և մ ո ւ տ ք ո ւ մ հ ա տ ո ւ լ շ ե շ տ վ ա ծ է ի ն Մ ի հ ր ի ա ր և ա յի ն , ռ ա զ մ ի , ց լ ի ս պ ա ն ո ւ թ յա մ բ չ ա գ ո ր ծ ո ւ թ յա ն , ի ն չ պ ե ս

ե ր լ ր ա յի ն բ ա ր ի ք ն ե ր ի արար­

ն ա և մ ա ր Մ լ ո ւ թ յա ն ջ ր լ չ ա ր ա ֊

ն ա լ ա ն գ ո ր ծ ա ռ ո ւ յթ ն ե ր ը , ո ր ո ն ք , ը ս տ - Ս ա սնա ծ ռ ե ր ի » տ վ յա լն ե ր ի , ա ռ լ ա է ի ն ն ա և հ ա յո ց մ ի հ ր ա պ ա շ տ ո ւթ յա ն մ եջ:

Ըստ

ա ր և մ տ յա ն

ա վ ա ն Մ ո ւ թ յա ն

Մ ի թ ր ս t- Մ ի հ ր ը

ծ ն վ ո ւ մ է ժ ա յռ ի ց -Թ ե Ո Ա է ք պ ե տ ր ա ս - ժ ա յռ ա ծ ի ն ա ստ վ ա ծ » ) , ո ր ի ն ա լա ն ա տ ես ե ն ե ղ ե լ հ ո վ ի վ ն ե ր ը : Հ ա յո ց վ ե ­ պ ո ւ մ , թ ե պ ե տ ժ ա յռ ա ծ ն ո ւ թ յա ն մ ո տ ի վ ը չ լ տ , բ ա յ ց ա ռլա է

Փ ոքր

Մ Հերի

- լ ՞ չ վ ու. մ է ն ա և

ժ ա յռ ո ւ մ

Ա գռա վ ա քա րո ւմ

ջ ա լ վ ե լը

Մ հ ե ր ի ՄՈԼՕ, Հ մ մ տ . ի ր ա ն ա լ ա ն Մ ի Հ ր ի

ս ր բ ա զ ա ն ք ա ր ա ն ձ ա վ ն ե ր ի ն տ ր վ ո ղ Մ ա բ - » ե Մ ի հ ր -Մ ի հ ր ի Մ ո ւ ռ » ա նվ ա ն Հ ե տ ): Ե ր բ տ ա րին մ ե լ բ ա ց վ ո ւ մ է Մ Հերի քա րա նձա վի գ ո ւ ռ ը , Հովիվը լա մ նա խ րորՄն ե ն մ տ ն ո ւմ ա յն տ ե ղ և տ ե ս ն ո ւ մ Մ Հ ե ր ի ն

Վ ե ր ջ ի ն ս Մ ո ւ ր ս է գ ա լո ւ

ժ ա յռ ի ց ա շխ ա ր Հի վ ա խ ճ ա ն ի ն , ե ր բ

Ք ր ի ս տ ո ս ը գ ա ա շ-

խ ա ր Հ, նստ ի վ ե ր ջի ն Մա տ ա ստ ա նին և ա րՄա րներին մ ե­ ղ ա վ ո ր ն ե ր ի ց ջ ո լ ի , լ ա մ Հ ի ն ա շխ ա րՀը ք ա ն Մ վ ի և ն ո ր ի ց շ ի ն վ ի , լա մ է լ, ե ր բ գա ր ի ն Մ ա ռ ն ա ը ն լ ո ւ յզ ի , ի ս լ ց որ ե­ ն ը ' մ ա ս ո ւր ի չ ա ջ , ա յս ի ն ք ն

ա շխ ա րՀը ն յո ւ թ ա լ ա ն բ ա ­

ր ի ք ն ե ր ո վ լ ց վ ի - ե ր լ բ ա յի ն բ ա ր ի ք ն ե ր ի ա ր ա ր չա գ ո ր ծ ո ւթ ­ յ ո ւ ն ) : Հ ա յե ր ն ա ն ձ լ ո ւ թ յա մ բ սպ ա սել ե ն Մ Հ ե ր ի ժ ա յռ ի ց Մ ո ւր ս

գ ա լո ւն

-ի ն չ պ ե ս

Հ ն ո ւմ -.

Ա րտ ա վա զՄի

Մ ա սսից

Մ ո ւ ր ս ե լ ն ե լ ո ւ ն ) , ո ր պ ե ս զ ի նա ջ ր լ ի ի ր ե ն ց օտ ա ր բ ռ ն ա ­ լ ա լն ե ր ի ց

-ջ ր լչա բա նա լա ն

գ ո ր ծ ա ռ ո ւ յթ ի

շ ե շ տ ո ւմ ):

Ց լա ս պ ա ն ո ւթ յա ն մ ո տ ի վ ը ն ո ւ յն պ ե ս լա վ ե պ ո ւ մ -Մ ե ծ Մ Հե ր ը ս պ ա ն ո ւ մ է Սև ե զ ի ն ), բ ա յց գ ե ր ա լ ա յո ւ մ է ա ռ ֊ յո լծ ա ս պ ա ն ո ւ թ յա ն մ ո տ ի վ ը , ե ր բ Մ ե ծ Մ Հ ե ր ն ս պ ա ն ո ւ մ է

Սաս նա

ճա մջ ա ն եր ը

ջ ա լող

ա ռ յո ւ ծ ի ն ,

Ս ա ս ո ւն ը

լ ց վ ո ւ մ է բ ե ր ք ո ւ բ ա ր ի ք ո վ , ո ր ի ց է լ նր ա - Ա ռ յ ո ւ ծ » լ ա մ - Ա ռ յո ւ ծ ա ձ և » մա լՄիրը

իւիստ բ ն ո ր ո շ ա ր և մ տ յա ն մ ի Հ ֊

րա պ ա շտ ա լա ն ք ա ն Մ ա լ ն ե ր ի ն , ո ւր Հա ճա խ ա Մեպ է Մ ի թ ֊ ր ա -Մ ի Հ ր ի ա ռ յո ւ ծ ա գ լո ւ խ պ ա տ լ եր ը -Հ մ մ տ . ն ա և ա ր և ի ն տ ր վ ո ղ պ րսլ. շ ի յհ խ Ո բ շ ի Մ - Ա ռ յո ւ ծ ա ր և » ա ն վ ա ն Հ ե տ ) : Հ ա յո ց Մ Հ ե ր ն ի ր ա ր ա ր ք ն ե ր ո վ պ ա Հ պ ա նե լ է ն ա և և ' ի բ ա ն ա լ ա ն Մ ի թ ր ա ֊Մ ի Հ ր ի Մ ա շ ի ն ք ի գ ո ր ծ ա ռ ո ւ յթ ը շինքը

Մ սրա

Մ ե լի ք ի

Հ ե տ ),

և

ա ր և մ տ յա ն

-Մ ա ­

Մ ի թ ր ա յի

ռ ա զ մ ի Հա տ լ ա նի շներ ը -լո-իվը լռ ա պ ա շտ ն եր ի , ը մ բ ո ս ­ տ ա ցո ւմ ը ա ստ ծո Մ ե մ և լ ռ ի վ ը Հ ր ե շտ ա լ ն ե ր ի Հ ե տ ), ի ն չ պ ես ն ա և ի րա նա լա ն ա ր ք ա յա լ ա ն օ ծ մ ա ն ծ ի ս ա լ ա ր գ ո ւմ թ ա գ ա վ ո ր ի որոշ ժա մ ա ն ա լ ով ք ա ր ա ն ձ ա վ ո ւ մ ջ ա լ վ ե լո ւ և

միՀբա լա ն

սրբա զա ն

խ ո ր ՀրՄա պ ա շտ ա լա ն ժա մա նա լա վորա պ ես

զ ո ր ո ւ թ յո ւ ն

ա ր ա ր ո ղ ո ւթ յո ւ ն ը ժ ա յռ ո ւ մ

ջ ա լ վ ե լն

ձեռք

բ ե ր ե լո ւ

-Փ ո ք ր ու

Մ Հերի

ա յն տ ե ղ ի ց

ա րՄա ր ա շխ ա րՀ Մ ո ւ ր ս գ ա լո ւ մ տ ա Մ ր ո ւ թ յո ւ ն ը ) : Ա յս բ ո լո ր ը վ լ ա յո ւ մ ե ն , որ Հ ա յո ց Մ ի Հ ր -Մ Հ ե ր ը ի ր մ ե ջ լր ել է թ ե ի րա նա լա ն և թ ե ' ա ր և մ տ յա ն մ ի Հ ր ա պ ա շ ֊ տ ո ւ թ յա ն Հա տ լ ա ն ի շն ե ր ը և , ը ս տ ե ր և ո ւ յթ ի ն , ջ ո խ ա ն ց ի լ օղ ա լ է Հ ա ն Մ ի ս ա ցե լ ի րա նա լա ն և ա ր և մ տ յա ն մ ի թ ր ա յի զ մ ի մ ի ջ և : Մ ի Հր ի պ ա շ տ ա մ ո ւն ք ն ի ր Հ ե տ ք ն է թ ո ղ ե լ ն ա և Հ ի ն Հա յլա լա ն տ ո մ ա ր ո ւմ , յո ւ ր ա ք ա ն չ յո ւ ր (0

ա մսի 8 - ր Մ

օրը

է նրա ա ն ո ւն ո վ

Մ ի Հ ր , ի ս լ յո թ ե ր ո ր Մ ա մ ի ս ը , որ

Հ ա մ ա պ ա տ ա ս խ ա ն ո ւ մ է ա յժ մ յա ն ջ ե տ ր վ ա ր ա մ ս ի ն , լ ո չ ­ վ ե լ է Մ ա ր ձ յա լ ն ր ա ա ն ո ւ ն ո վ

Մ եհ ել Ա 1 Ը : Մ ի Հ ր ի ա ն ո ւ ­

ն ի ց է ծ ա գ ո ւ մ ն ա և Հ ի ն Հ ա յո ց ս ր բ ա վ ա յր ե ր ի ը ն Մ Հ ա ն ո ւ ր ա ն վ ա ն ո ւմ ը Մ իՀրի

մեհյան:

պ ա շտ ա մ ո ւն ք ը

քրիստ ոնեա լա ն

խ որ

Հետ քեր

Մա վա նա նքի

մա սնա վորա պ ես ա րեգա լի և լո ւ յս ի վորմա մբ, խա վա րի և

ա յն

է

թողել

լա ղմա լերպ մա ն

նա և վրա ,

Ք ր ի ս տ ո ս ի ա նձ ն ա ֊

ա նձնա վորող

չա ր

ոգիների

Մ ե մ Ք ր ի ս տ ո ս ի մ ղ ա ծ պ ա յք ա ր ո վ , Ա ս տ վ ա ծ ա ծ ն ի , ի բ ր և - Մ ա յր լ ո ւ ս ո յ» , լա յն ո ր ե ն

- խ ո ր ա ն լ ո ւ ս ո յ » ա ն ձ ն ա վ ո ր մ ա մ բ , որ

ա ր ձ ա գ ա ն ք է գ տ ե լ ՜ Հ ա յո ց ա ր և ա գ ա լի շա րա ­

լ ա ն ն ե ր ո ւմ

և

Ա ր և մ տ յա ն

ե լ ե ղ ե ց ո ւմ

Մրա նց

լ ո ւ ս ե ր գ ո ւ թ յա ն ա նգա մ

Մ իՀրի

մ ո տ ի վ ն ե ր ո ւ մ ,՜ ծ ն ն Մ յա ն

օր ը

- Մ ե լ տ ե մ բ ե ր ի 2 5 ) ն ո ւ յն ա ց վ ե լ է Ք ր ի ս տ ո ս ի ծ ն ն Մ ի ն

իր

մ ի շ ա ր ք խ ո ր Հ ր գ ա պ ա շ տ ա լ ա ն ա ր ա ր ո ղ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ո վ : 5.

Ա ս տ ղ ի լ ը Ա ն ա Հ ի տ ի ց Հ ե տ ո Հ ա յո ց Մ ի ց ա բ ա ն ի ե ր լ ­

ր ո ր Մ գ ի ց ո ւ Հ ի ն է , ս ի ր ո , Հ ր ի , խ ո ն ա վ ո ւ թ յա ն և Հ ե շ տ ո ւ թ ­ յա ն

ա ս տ վ ա ծ ուՀի ն ,

Հա մա Մրվա ծ

Հ ո ւն ա լ ա ն

Ա ջ րոՄի-

տ ե ի ն : Ա ն ո ւ ն ը բ ա ղ ա Մ ր վ ա ծ է Հ ա յ. U1UUII] - Հ ֊ե , *H s S tC 5 ֊) բա ռից,

որի

սեմա լա ն

ղ ո ւգ ա Հ ե ռ ները

ա ք ա Մ . Ւ շտ ա ր ,

ջ յ ո ւ ն ի լ յ ա ն Ա ս տ ա ր ա , Ա ս տ ա ր ո թ , ա ս որ ա լա ն Ա տ ա ր գ ա ֊ տ իս,

Ղ երլետ ո և

ա յլ ն , Մ ա ր ձ յա լ ս ի ր ո , Հ ր ի , պ տ ղ ա բ ե ­

ր ո ւ թ յա ն Մ ի ց ո ւՀ ի ն ե ր ե ն : Ա ն ա Հ ի տ ն ո ւ Ա ստ ղի լը Հ ա վ ա ֊ նա բա ր ս լ զ բ ն ա պ ե ս մ ի և ն ո ւ յն

մ ա յր Մ ի ց ո ւ Հ ո ւ տ ա ր բե ր

լ ո չ ո ւ մ ն ե ր ն ե ն ե ղ ե լ , Հ ե տ ա գ ա յո ւ մ ե ր լ ջ ե ղ լ վ ե լ տ ա ր բե ր ա ս տ վ ա ծ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ի :

Ա յգ

է

թերևս

վ լ ա յո ւ մ

նա և

զ ո ւ յ գ Մ ի ց ո ւ Հ ի ն ե ր ի մ ե Հ յա ն ն ե ր ի Հ ա ր և ա ն լ ց ո ւ մ ը Ա շ տ ի շ ա տ ո ւմ

Վ ա Հ ա գ ն ի մ ե Հ յա ն ի լ ո ղ ք ի ն : Ա ս տ ղ ի լ ի ա ն ո ւ ն ը (1

խ ո ր հ ր Մ ա ն շ ո ւմ և ա ն ձ ն ա վ ո ր ո ւ մ է -ն մ ա ն ի ր սեմա լ ա ն, ի րա նա լա ն, ի տ ա լա լ ա ն զ ո ւ գ ո ր Մ ն ե ր ի ն ) լո ւս ա ս տ ղ ը

Ա-

ր ո ւ ս յա լ մոլո ր ա լը -Հ մ մ տ . ի տ ա լ. Վ եԸուԱ • - ՛լո ւս ա ս տ ղ » և

Վ ե ս ե ր Ш Մ ի ց ո ւհ ո ւ ա ն ո ւն ն ե ր ի հ ե տ ): Ն ր ա գ լխ ա վ ո ր

մ ե հ յա ն ը գ տ ն վ ո ւ մ է ր Ա շտ ի շա տ ո ւմ , Վ ա հ ա գ ն ի մ ե հ յա ն ի լ ո ղ քի ն և լ ո չվ ո ւմ էր

-Ս ե ն ե ա լ

Վ ա հ ա գ ն ի » -ս ե ն ե ա լ

ր ա ո ը հ ի ն հ ա յե ր ե ն ո ւ մ , բ ա ց ի ի ր բ ո ւ ն ի մ ա ս տ ի ց նշա նա ­ լ ել

է

նա և

- հ ա ր ս » , ո ւս տ ի

ս ո ւ յն

բ ա ռ ա լ ա պ ա լ ց ո ւթ ­

յ ո ւ ն ն ո ւ ն ի նա և - Վ ա հ ա գ ն ի հ ա ր ս » ի մ ա ս տ ը ): Ա յս տ ե ղ , հ ա վա նա բա ր, ը ս տ ա ռա ս պ ելի

նա հ ա ն Մի պ ո ւմ էր և լ ե ֊

ն ա լ ց ո ւ մ ի ր տ ա ր ջ ա ծո ւ Վ ա հ ա գ ն ի հ ե տ : Ա ս տ ղ ի լ ի հա ­ ղ ո ր Մ պ ա շտ ա մ ո ւն ք ատ ե ղ ի ն գ տ ն վ ո ւ մ է ր Ա ն ձ և ա ց ի ք գ ա ­ վ ա ռ ո ւ մ , Պալատ լե ռ ա ն վր ա , որ լ ո չ վ ո ւ մ է ր - Տ ո ւ ն Ա րա մ ա զ Մ ա յ և Ա ս տ ղ ը լ ա ն », ո ւր լա տ ա րվել ե ն ն ր ա տ ո ն ա ­ խ մ բ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ը : Ա ս տ ղ ի լ ի մ ե հ յա ն ն ե ր ի ց մ ե լ ն էլ ե ղ ե լ է

Վ ա ն ի ց հա րա վ ը ն լ ա ծ Ա ր տ ա մ ե տ ո ւ մ : Ն ր ա ա ն ո ւ ն ո վ

ե ն լ ո չվ ե լ Տ ա ր ո ն ո ւ մ և Վ ա ս պ ո ւր ա լ ա ն ո ւմ մ ի շ ա ր ք տ ե ­ ղ ա վ ա յր ե ր

բ լո ւ ր ն ե ր , սա րեր , բ ե ր Մ ե ր -Մ շո Ս ո ւր բ Հ ո վ ­

հ ա ն ն ե ս վ ա ն ք ի մ ո տ ա լ ա յք ի բ ա ր ձ ո ւ ն ք ը , Վ ա ր ա Մա սա րի մի

մա սը ,

Ա ստ ղնա բերՄը

— Ա ստ նղ ա ր ե ր Մ ը

Մ ո ւշ ի ց

ա ր և մ ո ւտ ք , Հ ա շ տ յա ն ք գ ա վ ա ռ ի մ ո տ և ա յլ ն ) : Ա յս բ ո լ ո ր ր վ լ ա յո ւ մ ե ն Ա ս տ ղ ի լ ի պ ա շ տ ա մ ո ւն ք ի լ ա յն

տ ա րա *

ծ ո ւ մ ը հ ի ն Հ ա յա ս տ ա ն ո ւմ : Ն ր ա ն վ ի ր ա լա ն ծ ա ղ ի լ ն էր վա րՄը, որից և Մ ի ց ո ւհ ո ւ թ ռ չո ւն ն ե ր ի ց նր ա ն

ւքարՄամԱ1Ս1ս մ ա լ Մ ի ր ը , ի ս լ

հա վա նա բա ր

նվիրվա ծ

UեI»UHեGfեG,

Վ ա րՄա վա ռի

տ ոնին

որ

ե ր և ո ւմ

է

ա ղա վնիներ

թ ռ ց ն ե լո ւ

ս ո վ ո ր ո ւ յթ ի ց : Ը ս տ

գ ր ա վ ո ր ա վ ա ն Մ ո ւթ յա ն

Ա ս տ ղի լի

հ ա մ ա ժո ղ ով ր Մ ա լա ն

տ ոնը

Վ ա րՄա վա ռն

էր,

ո ր բ Մ ի ց ո ւ հ ո ւ ն վ ա ր Մ ե ն մ ա տ ո ւ ց ե լ: Ն ր ա պ ա շտ ա մ ո ւն ք ը ()

լա պ վա ծ է եղ ե լ Հ ր ի հետ , որ ե ր և ո ւ մ է Մա րձյա լ ՎարՄա­ վա ռին

մ ի մ յա ն ց

Ա ստ ղիլի

վրա ջ ո ւ ր ցող ելու, ս ո վ ո ր ո ւթ յո ւ ն ի ց :

ջ ր ա յի ն

պ ա շտ ա մ ո ւն քի

վ լ ա յո ւթ յո ւ ն ն ե ր ը

պ ա հպ ա նվել ե ն նա և նրա ա ռա ս պ ե լն ե ր ո ւմ : Մ շո Գ ո ւ ր ֊ Մ ո ւ ռ ի լ ի ր ճը , ո ր ո վ հ ո ս ո ւ մ է Եջրատը ը ս տ ա ռա սպ ելի ' եղ ե լ է Ա ստ ղի լի լո ղ ա ր ա ն ը, ո ւր ա մեն գ ի շե ր լո գ ա ն ք է ը ն Մ ո ւ ն ե լ Մ ի ց ո ւ հ ի ն : Տա ր ջ ա ծո ւ լտ րիճները Տա ր ոն ի լ ե ֊ ո ան վր ա լրալ ե ն վ ա ռ ո ւմ , ո րպ ես զի նրա լ ո ւ յս ի տալ տ ե ս ն ե ն լո ղ ա ց ո ղ Մ ի ց ո ւ հ ո ւ չք ն ա ղ մ ե ր լ ո ւ թ յո ւն ը .’ Սա­ լ ա յն վ ե ր ջ ի ն ս մ շ ո ւշ ո վ է պ ա տ ո ւմ Մ շո Մա շտ ն ո ւ լ ե ռ ն ե ր ը և օտար ա չք ե ր ի ց ա նտ եսա նելի Մ ա ռ ն ո ւ մ : Մ ել ա յլ

ա ռա սպ ելո վ

Ա ստ ղիլը

Ն ո յի

Մ ո ւս տ ր ն է ,

ծ ն վ ա ծ ջ ր հ ե ղ ե ղ ի ց հ ետ ո -Մ ա ր ձյա լ լա պ վա ծ ջ ր ի և ա վետ ա բեր ա ղ ա վ ն ո ւ գ ա ղ ա ջ ա րն եր ին ): Հ ի ն Ա րտ ա շա տ ից հ ա յտ ն ա բեր վ ա ծ լա վե պ ա շտ ա մուն­ ք ա յի ն ա ր ձ ա ն ի լ ն ե ր ո ւմ Մ ի ց ո ւհ ի ն -հավանաբար

Ա ստ ֊

ղ ի լ ը ) պ ա տ լերվա ծ է մ ե րլ , լո գ ա ն ք ի պ ա հ ի ն: « ր ի հետ ո ւն ե ց ա ծ ա յս լապի պ ա տ ճա ռով է լ նա Մա րձել է ամպրո­ պ ա յի ն ա ստ ծո

Վ իշա պ ա քա ղ Վ ա հ ա գնի տ ա րջ ա ծուն, ո -

ր ը խ ո ր հ ր Մ ա ն շե լ է ա մպ ր ո պ ա յի ն վիշա պ ից հաջշտալ­ վա ծ, - լա պ վա ծ» ե ր լ ն ա յի ն ջ ր ե ր ը : Վ իշա պ ին սպ ա ն ելո ւց և ե ր լ ն ա յի ն ջ ր ե ր ն -իմա

Ա ս տ ղ ի լ ի ն ) ա զա տ ե լո ւց հետ ո,

հա վա նա բա ր, լա տ ա րվել է

Վ ա հա գնի և

Ա ստ ղիլի ա-

մ ո ւ ս ն ո ւ թ յո ւ ն ը -ս ո ւր բ հ ա ր ս ա ն ի ք ): Ա յՄ է վ լ ա յո ւ մ նաև նոր տ ա րվա

նա վասա րՄի օր եր ին լա տա րվող Վ արՄավա­

ռ ի տ ո ն ա խ մ բ ո ւթ յո ւն ն ե ր ը Ա ստ ղի լի ն ձ ո ն վ ա ծ լի ն ե լո ւ ի ր ո ղ ո ւ թ յո ւ ն ը : Ա յՄ տ ո նը ի մ ա ս տ ա վ ո ր ո ւմ էր վիշապամա րտ ի, ա րգելա ջ ա լվա ծ ջ ր ե ր ի ա զա տ մա ն, ա ստ վա ծա յին ս ո ւր բ

ա մ ո ւ ս ն ո ւ թ յա ն ,

նոր

տարվա,

նոր

աշխարհի

ս լ զ բ ն ա վ ո ր մ ա ն և ա րգա սա վորմա ն ծի սա լա ն Հ ի ն խ ո ր Հ ո ւր գ ը :

6• Տիրը -Տիւր) Հ ա յ գ ի ցա ր ա ն ի ի մ ա ս տ ո ւթ յա ն

ո ւս մ ա ն ,

քր մ ա լ ա ն գ ի տ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ի Հ ո վ ա ն ա վ ո ր մ ա ն , ճալատա­ գ ր ի լա նխ ա նշմա ն և գ ո ւշա լ մ ա ն ա ստ վ ա ծն է , Ո ր մ ի զ ղ Ա ր ա մ ա զՄ ի գ ր ի չ ը լ ա մ ք ա ր տ ո ւղ ա ր ը , մ ի ջ ն ո ր Մ

Գերա ­

գ ո ւ յ ն ա ստ ծո և մ ա ր Մ լ ա ն ց մ ի £ և , Հ ա մ ա Մ ր վ ա ծ Հ ո ւ ն ա ­ լա ն Ա պ ո լո ն ի ն և Հ ե ր մ ե ս ի ն : Ա ն ո ւ ն ն ո ւ ն ի ի րա նա լա ն ծ ա գ ո ւ մ և Հ ա ն գ ո ւ մ է գ ր ի չ ն ե ր ի Հ ո վ ա ն ա վ ո ր Տ ի ր ի - Кшո ր ա գ » ) ՛Մից ա ն վ ա ն ը , ո ր ի ն Ա վ ե ս տ ա յո ւ մ ն վ ի ր վ ա ծ է Տ ի ր յա շտ ը .' Տ ի ր է լ ո չ վ ո ւ մ ն ո ր պ ա րսլա լա ն ա վ ա ն Մ ո ւթ յա ն մ ե ջ Փ ա յլա ծ ո ւ մ ո լո ր ա լը , ա ր ե գ ա լ ն ա յի ն տ ոմա րի 4 -ր Մ ա միսը, ա մսվա ւ & ր Մ օ ր ը : Ա յՄ ա ն ո ւն ը

Տրէ ձ և ո վ

նա և

Հ ա յլա լա ն տ ոմա րի 4 - ր Մ ա մ ի ս ն է : Հ ա յո ց Տ ի ր ա ստ ծո պ ա շտ ա մ ո ւն ք ա տ ե ղ ի ն գ տ ն վ ո ւ մ էր Հ ի ն Արտա շա տ ի մ ո տ , ճա նա պ ա րՀի վ ր ա և լ ո չ վ ո ւ մ էր ք ր մ ա լ ա ն գ ի տ ո ւ թ յա ն Մ պ ի ր , Որ մ ի զ Մ - Ա ր ա մ ա զ Մ ի գ ր ի չ Տ ի ր ա ստ ծո Մ ի վ ա ն - - Մ ի վ ա ն Գ ր չի Ո ր մ զ Մ ի » ) և - ո ւ ս մ ա ն ճ ա ր տ ա ր ութ եա ն մ ե Հ ե ա ն Ж Ա յս ի ն ք ն և

ա յն Հա մ ա ր վ ել է

Ա ր ա մ ա զՄ ի գ ր ա գ ի ր ք ա ր տ ո ւղ ա ր Տ ի ր ի Մ ի վ ա ն ատ ո ւ ն

գ ր ա ս ե ն յա լ ը , և թ ե միա ժա մա նա լ ե ղ ե լ է ի մ ա ս տ ո ւթ յա ն և ա րվ ես տ նե րի ո ւս մ ա ն Մ պ ր ո ց , ո ւր ք ր մ ե ր ն ո ւ ս ա ն ո ւ մ և ո ւս ո ւց ա ն ո ւմ էի ն ի ր ե ն ց

գ ի տ ո ւ թ յո ւ ն ն

Ք ր մ ա լ ա ն ի մ ա ս տ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ի

ու

ու

ա րվ ես տ ի

ա րվեստ ը: մե£

էին

մ տ ն ո ւ մ ա մ են ի ց ա ռ ա £ գ ո ւ շ ա լ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ը , Հա տ լա պ ես եր ա զ ներ ի

մ ե լ ն ո ւ թ յո ւ ն ը

երա զ ա Հ ա ն ո ւ թ յո ւ ն ը ,

որի

պ ա տ ճա ռով էլ Տ ի ր ի ա յՄ պ ա շտ ա մ ո ւն ք ա տ ե ղ ի ն լ ո չվ ե լ է նա և -Ե ր ա զ ա մ ո յն տ ե ղ ի ք » -երա զ ա լի ց , եր ա զ ա ռ ատ տ ե Մ ե ր ), ի ս լ Տ ի ր ը

-Ե ր ա զ ա ց ո յց ե ր ա զ ա Հ ա ն » : Ը ս տ ե ր և ո ւ յ­ ((

թին

ա յՄ տ ե ղ

ո ւխ տ ի

ելողները քրմ ե րի

միջոցով

Տիր

ա ստ ծոց ս տ ա ն ո ւմ է ի ն ի ր ե ն ց տ եսա ծ եր ա զներ ի գ ո ւ շ ա ֊ լ ո ւ թ յո ւ ն ը տ Հ ե լլե ն ի ս տ ա լ ա ն

շ ր ջա ն ո ւմ

Տիրը

Հա մա Մրվել

է

Ա-

ս լո լո ն Ա Հ ե ր մ ե ս ա ս տ վ ա ծ ն ե ր ի ն , Հա վ ա նա բա ր վ ե ր ջ ի ն ն ե ­ րիս

գ ո ր ծ ա ռ ո ւյթ ն ե ր ն

ո ւ ն ե ն ա լո ւ

պ ա տ ճա ռով:

Ըստ

ե ր և ո ւ յթ ի ն Ա պ ո լո ն ի ն մ ա ն Տ ի ր ը և ս ե ղ ե լ է պ ա տ Մ ա մ ա խ ոս մա րգա րե

գ ո ւ շ ա լ , ա ր վ ե ս տ ն ե ր ի և ի մ ա ս տ ո ւ թ յա ն

Հ ո վ ա ն ա վ ո ր , բ ա խ տ ի լ ա մ ճ ա լ ա տ ա գ ր ի ա ռ ա ջ ն ո ր Մ , նա և մ ա Հ վ ա ն ո ւ ս պ ա ն ո ւ թ յա ն ո գ ի : Ն ա Հ ե ր մ ե ս ի ն մ ա ն ա ստ վ ա ծների

պ ա տ գա մն

է

երա զների

մ ի ջոցով

Հա ղորՄել

մ ա ր Մ լ ա ն ց , մի ա ժ ա մ ա ն ա լ մ ե ռ ն ո ղ ն ե ր ի Հ ո գ ի ն ե ր ն է ո ւ ­ ղ ե լ ց ե լ ա նՄրա շխ ա րՀ, ե ղ ե լ մ ի ջն ո ր Մ Ա րա մ ա զՄի և մա Հլ ա ն ա ց ո ւն ե ր ի մի թ և : Տ ի ր ը Հա վ ա ն ա բ ա ր գ ր ո վ գ ր ա ն ց ե լ է ն ա և մ ա ր Մ լ ա ն ց ճ ա լ ա տ ա գ ի ր ը , ն ր ա ն ց վ ա տ ո ւ լա վ ա ֊ ր ա ր ք ն ե ր ը - Հ մ մ տ . ն ր ա գ ր ի չ a գ ր ո գ լ ո չմ ա ն Հ ե տ ) : Հ ե ­ տ ա գ ա յո ւ մ ն ր ա ա յՄ լ ո չ ո ւ մ ն ա նպ ա տ վել է բ ո ւ ն Տ ի ր Մ ի ՜ ց ա ն ո ւ ն ի ց ԳրՈՐք ձ և ո վ , լ ի ր ա ռ վ ե լ ա ռ ա ն ձ ի ն , ի բ ր և մ ա ր Մ ­ լա նց ճա լա տ ա գիրը նա և

ա ս տ վ ա ծ ա յի ն Հ ր ա մ ա ն ք ը գ ր ա ն ց ո ղ ,

մ ա Հ վ ա ն ո ւ Հ ի վ ա ն Մ ո ւ թ յա ն ո գ ի

Հոգեա ռ, որն

աւ֊

ռ ել է մ ա ր Մ լ ա ն ց Հ ո գ ի ն ե ր ը և ո ւ ղ ե լ ց ե լ ա ն Մ ր ա շ խ ա ր Հ : Տ ի ր և Գ ր ո ղ Միցա բա նա լա ն ն ո ւ յն լերպ ա րն ե ն

նրա

տ ա ր ր ե ր գ ո ր ծ ա ռ ո ւ յթ ն ե ր ի ա ր տ ա ց ո լո ւ մ ն ե ր ը : 7.

Ն ա Ը Է Ը Հ ա յո ց Մ ի ց ա բ ա ն ի ե ր ր ո ր Մ ա ս տ վ ա ծ ո ւ Հ ի ն է ,

Ա ր ա մ ա զ Մ ի Մ ո ւ ս տ ր ը , Հ ա մ ա Մ ր վ ա ծ Հ ո ւն ա լ ա ն Ա թ ե ն ա ս գ ի ց ո ւ Հ ո ւ ն , Հա վա նա բա ր վ ե ր ջի ն ի ս նմա ն օժտ վ ա ծ իմա ս­ տ ո ւ թ յա ն և ռ ա զ մ ի Հաստլ ա ն ի շ ն ե ր վ : Դ ի ց ո ւ Հ ո ւ ա ն ո ւ ն ը ս ե մ ա լ ա ն ծ ա գ ո ւ մ ո ւ ն ի և Հ ա ն գ ո ւ մ է ա ք ա Մա լա ն 8Ш Ը ա յս ւ ա ս տ վ ա ծ ո ւ Հ ո ւ ն -մ ա ր մ ն ա լ ա ն ս ի ր ո և պ ա տ ե ր ա զմ ի (5

Միցուհի, նման Ի չտ ա րին, Մ ո ւ ց ե և նրա երլրորՄ ան ո ւ ֊ նը) :

Նրա պաշտ ամու ն ք ատեղին, ըստ պատմալան ա ֊

վ ա ն Մո ւթ յա ն ' միալն է եղել և գ տ նվ ե լ է Ե լեղյա ց գա­ վառի Թիլ ա վա նում -քտարձր Հ ա յք ):՝ Նանեի պաշտա­ մ ո ւն ք ն , ըստ ե ր և ո ւյթ ի ն , Հայաստան է ա նցել հարևան Ա սորիքից, թ ե ր և ս զգա լիորեն ա զՄվել Անահիտ մա յր Միցո ւհ ո ւ պաշտ ամունքից և բազա ր լվել մորը լա մ մե ծ մորը տրվող հա յերեն նանէ -նա ն, նա նի) բա ռ ի հետ!

8.

Բարշամինա

-Բարշիմնիա, Բարշամ), հա յ Միցա բա ­

նի ա ստ վ ա ծութ յո ւն, ծա գ ում ո վ սեմալան, որի ա նունը հա ն գո ւմ է արևմտասեմալան ,7Ш /շ ա մ ե մ -ե ր լ ն ա յի ն տ ե ր » գ ե ր ա գ ո ւյն ա ստ ծոն: Նրա պ ա շտ ա մունքը Հա յա ս­ տան է անցել Ա սո ր իքից: Թ ե ի ն չ գ ո ր ծ ա ռ ո ւյթ ն ե ր է ո ւ­ նեցել սեմալան ա յՄ գ ե ր ա գ ո ւյն ա ստ վ ա ծութ յո ւնը հա­ յո ց Միցա րա նում

հա յտ նի ՜չէ : Հ ա յ ա վա նՄ ո ւթ յա ն մ ե £

նա հանՄես է գալիս թ ե որպես պատմալան անձ -որն սպ ա նվում է Արամի Ասորեստանի Մ ե մ մղա ծ պատերազ­ մի ժամանալ և հ ետ ա գա յո ւմ ա սորիներից աստվածաց­ վ ո ւմ ) և թ ե ր և ս ի բ ր և ասորիների ա ստվածային նախնի Թարշամ, որից հա յոց նախնի Վահա գնը հարՄ է գողա ­ ն ո ւմ և հետ քը թ ո ղ ն ո ւ մ ե ր լ ն ք ո ւմ -ՀարՄԱ1գՈ1ջճաԸս1֊

պարհ): Երլու որի

Մեպ ք ո ւ մ էլ նա հա յերին հալառալորՄ է,

պ աշտ ամունքը,

սալայն,

հ ետ ա գա յո ւմ Տիգրա նի

լողմից ն ե ր մ ո ւծ վ ո ւմ է Հայաստան և տեղ գ տ ն ո ւ մ հա­ յո ց Մ իցա րա նո ւմ,գուցե և ջոխա րինելով տեղալան ի ն չ որ ա ստ վա ծությա ն: Նրա հրաշաջառ արձանն ո ւ պաշտ ա մունքա տ եղին, ի նչպ ես նշվ եց, գ տ ն վ ո ւ մ էր Ղ ա ր ա ֊ ն աղիք ի Թ որՄա ն ա վա նում և հ ետ ա գ ա յո ւմ հեթանոսա­

(5

լա ն ա յլ սրբա վ ա յր եր ի Հետ լ ո ր ծ ա ն վ ո ւմ է Գ րիգոր Լ ո ւ ֊ սա վ որ չի լ ո ղ մ ի ց :

ՍպանՄարամէտ -ՍանՄարամետ),

9.

Հ ի ն Հ ա յո ց ե ր լ ֊

ր ի ը ն Մ ե ր ք ի , ս տ ո ր ե ր լ ր յա յք ի ո գ ի լա մ ա ս տ վ ա ծ ո ւթ յո ւն , ա ռա վել գործա ծա լա ն է եղ ե լ - Սա նՄարամետ» ձ և ը լա մ - Ս ա նՄա րա մետ ք

ա նգնգոց»

բա ռ ա լ ա պ ա լ ց ո ւթ յո ւն ը

- Մ ժ ո խ ք , ա ն Մ ն Մ ա յի ն Մ ժ ո խ ք » ի մ ա ս տ ո վ : Հ ի ն գրա վոր և

ՍանՄարա­ մետապետ, ՍանՄարապետ -Սանտրապետ) -Մ ժ ո խ ք ի

Ժող ո ր Մ ալան ո ւշ ա վ ա ն Մ ո ւթ յա ն մ ե £ ն ա և '

տ ի ր ա լ ա լ»: Ա ն ո ւ ն ն ո ւ ն ի իրա նա լա ն ծ ա գ ո ւմ , ս ե ր ո ւմ է պ ա հլա վերեն

Ա պ ա նՄա րմա տ

-ե ր լ ր ի

աս տ վա ծն եր »

ձ և ի ց , Հ ա ն գ ո ւ մ է ա վեստ երեն Ա պ ենտ ա ա ր մ ա ի ա ի ֊ի ն - ս ո ւր բ ի մ ա ս տ ո ւ թ յո ւ ն » -զրա Մա շտ ա լա ն լ ր ո ն ո ւմ ա ն ձ ֊ նա վորվա ծ

եր լր ի

ի գ ա լա ն

ոգի>

Ա Հ ո լբ ա մ ա զ Մ ա յի

Մ ո ւս տ ր ը լ ա մ Հ ա ր ս ը ): Ա ս տվածաշ նշի Հ ա յե ր ե ն թ ա ր գ մ ա ն ո ւթ յա ն մ ե £ - P Մ սիլ ա բ ա յե ց ւ ո յ, «> 7 ) Հո ւն ա լ ա ն Գ ի ո նի սյա ն լա մ Բ ա քոս­ յա ն

տ ո ն ա խ մ բ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ն ա նվ ա նվ ա ծ ե ն Ա պ ա ն Մ ա ֊

րամետալան,

իսլ

Դ իոնիսիոսը:

ՍպանՄարամէտ:

Ա ֊

ն ո լ ն ն ե րի ա յս ն ո ւյն ա ց ո ւմ ը վ լ ա յո ւ մ է , որ ՍպանՄարսtմետ ը

Հ ա յո ց մ ե £ նախապես ը ն լ ա լվ ե լ է

Գ իոնիսիոսի

նմա ն պ տ ղ ա բեր երլրի, բ ո ւս ա լ ա ն ո ւթ յա ն , խ ա ղողա գոր­ ծ ո ւ թ յա ն

ու

գ ի ն ե գ ո ր ծ ո ւ թ յա ն

արալան

ա ստ վա ծութ­

յ ո ւ ն , մ ա նա վա նՄ , որ Գ իոնիսիոսը ո ւն ե ց ե լ է ա ր և ելյա ն -թ ր ա լ ա տջ ռյո ւգ ա լ ա ն) ծ ա գ ո ւ մ և մ ե ր ձ է ե ղ ե լ Հ ի ն Հ ա ֊ յո ց

Հ ա վ ա տ ա լի ք ն ե ր ի ն : Թ ո վ մ ա

յա մ բ , ը ս տ Մ ա ն ե թ ո ն ի

Ա ր ծ ր ո ւն ո ւ

վ լ ա յո ւ թ ֊

երլիրը ՍպանՄարամետ աստծո

ի ջև ա ն ն է և չ ի ստ եղծվել որև է մելից:

(7

Հ ա յ միջնա Մա րյա ն ա վ ա ն Մ ո ւթ յա մ բ -Հ ո վ հ . Մամի լ ո ն ֊ յա ն )

ՍանՄարամետք

ա նՄ նՄ ո ց ը

ն ո ւյն ա ց վ ա ծ

է

Մ ժ ո խ ք ի ն և նրա Մ ռ ն ե ր ը , ո ր ո ն ք լո չվ ե լ ե ն tyUtեDfi Մ Ժ ո ֊ խ ո ց լա մ Մ ո ւր ք մա հ ա ,

գ տ ն վ ե լի ս ե ն եղ ել Մշո Ք ա ր ք ե

լե ռ ա ն վ ր ա ' Ւ ն նա լ նյա -ի ն ն ա ղ բ յո ւր ն ե ր ի բ խ մ ա ն ) տ ե­ ղ ե ր ո ւմ , ո ւր լ ա նգ նե ցվ ա ծ ե ն եղ ել Գեմետ ր և

Գի 8ան ե

ա ստվածների ա րձա նները: Հ ե տ ա գ ա յո ւմ Մ ր ա ն ք

լոր­

ծ ա ն վ ո ւմ ե ն Գրիգոր Լ ո ւսա վ ո ր չի լ ո ղ մ ի ց, և տ եղը լ ա ֊ ռ ո ւ ց վ ո ւ մ է Գլալա լա մ Ս ուրբ Կարապետի Հռչա լա վոր վա նքը: Ա յս ա մենը վ լ ա յո ւմ է, որ Հ ա յո ց մ ե Հ Հ ն ո ւ ց գ ո յո ւ թ ­ յ ո ւ ն է ո ւն ե ց ե լ ստ որերլրյա աշխարՀի պ ա տ լերա ցումը և ա յն ա նձնա վորվել է նա և արալան ո գ ո ւ լերպարով, օժտ վել

բուսա շխ ա րՀի

ռ ո ւյթ ն ե ր ո վ , ա նվանը,

ու

Հա մա Մրվել

պ տ ղ ա բ ե ր ո ւթ յա ն իրա նա լա ն

Հետ ա գ ա յո ւմ ն ո ւյն ա ց ե լ

թ ա գ ա վ ո ր ո ւթ յո ւն

և

Հ ա սլ ա ցո ւթ յո ւն ն ե ր ի ն Մարամետալան

Մժոխ ք,

մ ե ռ ե լն ե ր ի

ա ն գ ա մ Մ ժ ո խ ա յի ն /ա ր -Հմ մ տ .

ն ն Հ ե ց ե ա լք »,

գործա ­

ՍպանՄարամետ

Ա Մ ա թ ա նգեղո սի Շ նո ր Հ ա լո ւ

ո գ ի ն եր -Ս ա ն­

- ՍանՄարա­

մե տ ք սա րսեցին, Զլապեալ ո գ ի ս ն ա րձա լեցին» , ի ն չպ ե ս նաև Հո գ և ո ր երգերի -« ա ր Հո ւր եա լ Մ ո ղ ա յի ն գ ա ս ք ՍանՄա րա մետ իցն» պ ա տ լերա ցումների Հ ե տ ):

Ամանոր և Վանատուր զ ո ւ յգ

Մ ի ց ա ն ո ւն ն եր ո վ աստ­

վ ա ծ ո ւթ յո ւն ն ե ր ե ն Հիշատ ալվա ծ Հ ա յ լրոնապատմալան ա վա նՄ ո ւթ յա ն մ ե £ -Ս գ ա թ ա ն գ ե ղ ո ս ): Ա ստ վա ծա շնչի -Բ Մ ա լա բա յեցւոյ, « , 2 ) Հ ա յե ր ե ն թ ա ր գ մ ա ն ո ւթ յա ն մ ե £ ա ռլա

է

-Հ ի ւր ա ս էր

Ո րմզՄա լա ն

գիցն

Վ ա նա տ րի»

Մա րձվա ծը, ո ւր խ ո ս ք ը վ ե ր ա բ ե ր ո ւմ է Հ ո ւն . Զ և ս ի Հ յո ւ րընլա լմա ն և օթ և ա ն տ ա լու գ ո ր ծ ա ռ ո ւյթ ն ե ր ի ն , և Վաո

նա տ ուրը -- օ թ և ա ն տ վ ո ղ » ) ը մ բ ռ ն վ ա ծ է իբրև. Զ և ս ֊ Ա ֊ ր ա մա ղՄի մա լՄիր -Զ և ս Ք ս ե ն ի ո ս ): Ա գա թա նգեղոսի Հ ա ֊ ղ որ Մ մա ն մ ե £ խ ո ս ք ը վ եր ա բե ր ո ւմ է Հ ա յո ց Հի ն լր ո ն ս »֊ լան լե նտ ր ո ննե ր ի ց մ ե լ ո ւմ

Բ ագավան ո ւ մ -Միցա վա ն)

ա մանորի -Հ ի ն նոր տա րվա ) տ ոնի օրերին Գրիգոր Լ ո ւ ֊ սա վորչի լ ո ղ մ ի ց ն ո ւ յն տ ե ղ ո ւմ Հ ո վ Հա ն ն ե ս Մլրտէի և Ա թ ա նա գինեսի

նշխ արն երի մի մա սն ա մջ ոջ ելուն և

ա յՄ ա ռ թ ի վ նրա նց Հիշատալին նոր տ ո ն սա Հմա նելուն, որը Հ ա մ ը ն լ ն ո ւմ է Հ ի ն նավասարՄի տ ոնի օրվա ն, երբ ն ո ւ յն վ ա յր ո ւ մ ո ւր ա խ ո ւթ յա ն մ ե ծ Հա նՄ եսնե րո վ տ ո ն ֊ վ ել է նա խա քրիստոնեա լա ն - Ղ ի ց ն Ա մա նորոյ ամենա­ բեր

նոր սլտ ղոց տ օնը, Հիւրընլա լ Մ ի ց ն

Վանատրի» :

Ե ն թ ա Մ ր վ ո ւմ է -ո չ ա ռա նց Հ ի մ ք ի ), թ ե ք ա ն ի որ նավա­ սա րՄի տ ոնը ն վ ի ր վա ծ է եղ ե լ ա մպ րոպ ա յին Ա ր ա մ ա ղ ֊ Մ ի ն , ի ս լ P ա գա վա ն ո ւ մ ա ռլա է եղ ել նրա պաշտամուն­ ք ա յի ն լրալը և գոՀա սեղա նը -- զ Հ ո ւ ր ն որմզՄա լա ն որ ի վ ե ր ա յ բ ա գ ն ի ն » ), ապա <-Մ ի ց ն

Ա մա նո ր ոյ»

ա նվան

տալ պ ետ ք է Հասլանալ Ա րա մա զՄին, ի սլ -Հ ի ւր ը ն լ ա լ Մ ի ց ն Վ ա ն ա տ րի » լ ա պ ա լ ց ո ւթ յո ւն ը

-ըստ Պ. Լա գ արգ ի

ն ո ւյն ա լ ա ն է Հ ո ւ ն . Զ և ս •Բ սենիոսին <CՀ յո ւր ը ն լ ա լ, վա­ ն ա տ ո ւր ») ի բ ր և

ն ո ւ յն

Ա րա մա զՄի Հ յո ւր ը ն լ ա լե լո ւ և

օ թ և ա ն ե լո ւ գ ո ր ծ ա ռ ո ւյթ ն ե ր ը բ ա ց ս Հա յտ ո ղ մա լՄիրներ: Ա յս լա ր ծի քի ջ ա ստ ա րլումն, ա նշուշտ , տրամաբանա­ լա ն է, բ ա յց և չ ի բա ց ա ռ վ ո ւմ , որ ԱրամազՄի ամանոր­ յա , ի բ ր և ա մեն տեսալ նորաբեր պ տ ո ւղ նե ր բ ե ր ո ղ ի և նոր տարվա տ ո ն ի ն Բագա վա ն ելա ծ ուխ տ ա վորներին օ թ և ա ն տ վողի

Հա տ լա նիշներն ա նձնա վորվեին երլու

տա րբեր ա ս տ վ ա ծ ո ւթ յո ւն ն ե ր ի

Ամա նորի և Վանատուրի

լերպ ա րնե ր ում -ըստ Հ . Գելցերի

բ ո ւ ն Հայլալան Մ ի -

ց ա նունը եղել է Վանատ ուր, որ ջոխա րինվել է իրա նա ֊ լան Ա րա մա զՄով)! Հ ա յ բա նա վոր ա վ ա նՄ ո ւթ յա ն մ ե £ պահպանվել ե ն նոր տարվա ե նոր պ տ ո ւղ ների ա նձ ն սո­ վորմա ն Հիշատ ալները: Բ ուքո վ ի նա Հա յո ց

առասպելա­

լան զ ր ո ւյց ն ե ր ի ց մ ե լ ո ւմ Ա մբա նոր ա ն ո ւն ո վ թա գա վո­ ր ը նոր տարվա օրը Հա րսնա ցու ը ն տ ր ե լո ւ մրցա Հա նՄես է լա զմալերպում, որտեղ ա Մա մա նՄե խ ն ձո ր ի Հարվա­ ծ ո վ մ ր ց ո ւթ յո ւն ը շա Հ ո ւմ է շ ք ե ղ ծա ղիլներով պ արուր­ վա ծ մի լ ո ւյս , որի Հետ և ա մ ո ւս ն ա ն ո ւմ է թ ա գա վ ո րը : Ա րՄեն նլատված է - Հ . Ֆ ո ն Վլիսլոցլի, Ց • Հ ա ն ն ո ւշ ), որ թա գա վորի Ա մբա նոր ա նվա ն մ ե £ թ ա ք ն վ ա ծ է Հի ն Հա յոց գարնա ն գ ի ց ո ւՀ ի Ամա նորի ա ն ո ւն ը , որ Հա նՄես է գա լիս ծա ղիլների մ ե £ պ արուրված լ ո ւյս ի լերպարով, և

որին Հա սունա ցա ծ պ տ ուղներ ե ն զ ո Հ ա բ ե ր ե լ Ա յս

լերպարին է զ ո ւգ ա մ ի տ վ ո ւմ թ ե ր և ս Հ ա յ ե ր գ ա յի ն բա ն ա Հ յո ւս ո ւթ յա ն մ ե £ լա յն ո ր ե ն տա րածվա ծ բա զմա տա րբ ե ր ալ Ն ուբա ր -պրսլ. - ն ո ր պ տ ո ւ ղ » ) ր ս տ ա մենա յնի ծիսա յին երգաշարը, ո ւր եր գի Հ ե ր ո ս ո ւՀ ի ն չք ն ա ղ ար­ տ ա քինով լ ո ւյս է լա մ Մեռա տ ի լի ն, որբ թ ե ի ր ա նվան իմաստով և թ ե

նոր պ տ ո ւղ նե ր ք ա ղ ե լո ւ, ան Հա գ որ են

ծոցը լց ն ե լո ւ , պ տ ղա վորվելու, Հ ս Հ ե լ տ ղա ներին ՄարՄ ո ւ խ ո ց Մ ա ռնա լո ւ ի ր գ ո ր ծ ա ռ ո ւյթ ն ե ր ո վ իսլա պես նորա բեր պ տ ո ւղ նե րն ա նձնավորող

Միցա բա նա լա ն լեր­

պար է, միա նգա մա յն Համախոս Ա գա թա նՄեղոսի Ամա­ նորին բնո րո շո ղ

-ա մենա բեր պ տ ղոց նորոց բ ե ր ե լո ց »

տ ա րընթերցվա ծա յին ա րտ ա Հա յտ ութ յա նը : Ա յս ջաստերը վ լ ա յո ւմ ե ն նոր տարին ա նձնավորող Ամանոր ա ստ վա ծությա ն գ ո յո ւ թ յո ւ ն ը Հ ա յո ց մ ե £ լապ­ ված բ ո ւս ա լա նութ յա ն աճի ո ւ

նորաՀաս պ տ ուղների

գա ղ ա ջ ա րներ ին: խ որհրՄի

Ք ա նի

վերջնա լա ն

որ

նոր

ա ր Մ յո ւ ն ք ը

ս ո ւր բ ա մ ո ւ ս ն ո ւ թ յո ւ ն ն էր

տարվա Միցա լա ն

ծիսալան ղ ո ւ յգ ի

աշխարհի ներՄա շնա լութ­

յա ն , պ տ ղա վորմա ն, աճի ո ւ բա րգա վա ճմա ն ապահովման նպ ա տ ա լա յին հ ե տ և ա ն ք ն ե ր ո վ , ապա Ա մբա նորի աո ա ս ֊ պ ե լը , ի տ ա ր բ ե ր ո ւթ յո ւն Հ . Ֆ ո ն Վ լի ս լո ցլո ւ և 3 . Հ ա ն ֊ ն ո ւշ ի մելնա բա նմա ն, մ ի ա ն գ ա մ ա յն ճշտ որեն է ո ւր վ ա գ­ ծ ո ւ մ նոր տա րվա ծիսա լա ն ի մ ա ս տ ը : Ա մրա նոր թ ա գա վո­ ր ի ա նվա ն մ ե շ ո չ թ ե թ ա ք ն վ ա ծ է նրա հա րսնա ցուի ա ֊ ն ո ւն ը , ա յլ Ա մրա նորը հ ե ն ց ի ն ք ը Ա մա նոր ա ստ վա ծութ­ յ ո ւ ն ն է , որի հա րսնա ցու ը ն տ ր ե լո ւ մրցա հա նՄեսը լա­ տ ա ր վ ո ւմ է հ ե ն ց ա մա նորին

նոր տարվա օ ր ը : Հա րսնա ­

ց ո ւ ն իսլա պ ես խ ո ր հ ր Մ ա ն շո ւմ է ծ ա ղ լ ո ւն ք ն ո ւ բ ո ւ ս ա ֊ լ ա ն ո ւ թ յո ւ ն ը , ի ն չպ ե ս նա և նոր պ տ ո ւղ ն ե ր ը , ի Մ եմ ս աՄ ա մ ա ն Մ ե խ ն ձ ո ր ի , ո ր ո վ նա, ը ստ մրցա հա նՄեսի պ այմա ­ նի, հ ե ռ վ ի ց խ ջ ո ւ մ տ ա պ ա լո ւմ է Ա մբա նորի գ լխ ի թ աԳԸ -տ իեզերա լա ն լա ր գո ւլա ն ոն ի խ ա խ տ ո ւմ ) և ա նհա յտս ւ֊ ն ո ւ մ : Երլար ո ր ո ն ո ւմ ն ե ր ի ց ո ւ տ ա ռա պ ա նքներից հետո Ա մրա նորը գ տ ն ո ւ մ է հ ա ր սնա ցուին սարի վրա մի խ ր ճ ի ­ թ ո ւ մ , բ ե ր ո ւ մ պալատ և ա մ ո ւս ն ա ն ո ւմ : Սա նաև լորս­ վ ո ղ —վերա Մա րձողի -ի մ ա լո ւ յթ ն

է,

երբ

մ ե ռ ն ո ղ — հ ա ռ ն ո ղ ի ) առասպե-

հ ե ր ո ս ո ւհ ո ւ

վերա Մա րձով ո ւ

պսալա­

Մ ր ո ւ թ յա մ բ ա պ ա հո վ վ ո ւմ է աշխարհի խ ա խ տ վա ծ լար­ գ ո ւլ ա ն ո ն ը , ի ն չ ը և լ ա զ մ ո ւմ է նոր տարվա ծիսալան խ ո ր հ ո ւ ր Մ ը : Հետ ևա բա ր Ա մա նոր արալան ա ստ վա ծութ­ յո ւ ն ը

զ ո ւգ ա լ ց վ ե լ

է

բ ո ւ ս ա լ ա ն ո ւ թ յո ւ ն ն

ու

նրա

պ տ ո ւղ ն ե ր ը խ ո ր հ րՄ ա նշո ղ Մ ի ց ո ւհ ո ւ հետ , միա սին Մար­ ձ ե լ ջ եսա ո ւ հարս, ճիշտ ա յնպ ես , ի ն չպ ե ս ԱրամազՄ ու Ա նա հիտ , Վ ա հա գն և Ա ստ ղիլ Միցա լա ն զ ո ւ յգ ե ր ը նոր

տ ա րվա

ծիսա լա ն

ա ր ա ր ո ղ ո ւթ յո ւ ն ն ե ր ի

տ ա ր բեր ա լ ն ե ­

ր ո ւմ է

Դեմետր և ԳիսաԸե,

ե ր լ վ ո ր յա լ ա ս տ վ ա ծ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ,

մ ի ջն ա Մ ա ր յա ն ա վ ա ն Մ ո ւթ յա մ բ

ա ստ վ ա ծա ցվ ա ծ ն ա խ նի ­

ներ, հ ն Մ ի լ ի շ խ ա ն ն ե ր , ո ր ո ն ք ա պ ս տ ա մ բ ո ւմ ե ն ի ր ե ն ց թ ա գ ա վ ո ր ի ց , ա պ ա ս տ ա նո ւմ Հ ա յա ս տ ա ն ո ւմ ,

Վ ա ղա րշա լ

թ ա գ ա վ ո ր ի ց ս տ ա ն ո ւ մ Տա ր ո ն ի ի շ խ ա ն ո ւ թ յո ւ ն ը , լ ա ռ ո ւ­ ց ո ւ մ Վիշա պ ք ա ղ ա ք ը , Ա շա ի շա տ ո ւմ լ ո ւ ռ ք ե ր լ ա ն գ ն ե ց ­ ն ո ւմ , ի ս լ մա հվա նից զա վ ա լ ն ե ր ը

Տա րոնի

հ ետ ո

ա ս տ վ ա ծա ցվ ո ւմ Ն ր ա ն ց

Ք ա րքե լե ռ ան

մ ե ր ձ ա լ ա յք ո ւմ ) լ ա ն գ ն ե ց ն ո ւ մ ե ն լ ա ռ ո ւ ց ո ւ մ Մա ստ ա լերտ

և

վրա

-Ա շտ ի շա տ ի

նրա նց ա րձա նները,

պ ա շ տ ա մ ո ւն ք

մ ա տ ո ւց ո ւմ

Ե ր լ ո ւս ն է լ , ի ր ր և հ ն Մ ի լ ն ե ր , ե ղ ե լ ե ն ս և ա Մ ե մ և գ ի ս ա ­ վոր, որից և մելի

Գ ի սա նե ա ն ո ւ ն ը .* Ւ պ ա տ ի վ ն ր ա ն ց

գի սա վ ո ր լի ն ե լ ո ւ ն

նր ա ն ց պ ա շտ ո ղ ն ե ր ը , ի ր ր և ս ր բ ա զ ա ն

նշա ն, և ս երլա ր ծ ա մ ե ր ե ն պ ա հ ո ւմ և ա ն գ ա մ ք ր ի ս տ ո ն ­ յա

Մ ա ռ ն ա լո ւց

հ ետ ո

իրենց

ե ր ե խ ա ն ե ր ի գ լխ ի ն

ծա մ

թ ո ղ ն ո ւ մ Ա յ ս զ ր ո,֊յ ց ը ս ր բ ա զ ա ն ե ր լ վ ո ր յա լ ն ե ր ի ն բ ն ո ­ ր ո շո ղ ա ռա սպ ել է -օտ ա ր ե ր լ ր ի ա ր ք ա յ ա ղ ն ե ր լ ա մ ի շ ­ խ ա ն ն ե ր , գ ժ տ ո ւ թ յո ւ ն հ ա յր ե ն ի թ ա գ ա վ ո ր ի ց , ջ ա խ ո ւս տ , ա պ ա ստ ա նո ւմ օտ ա ր

երլիր,

նո ր

ա շխ ա րհի, ք ա ղ ա ք ի ,

տ ո հ մ ի , պ ա շտ ա մ ո ւն ք ատ ե ղ ի հ ի մ ն ա Մ ր ո ւմ ), ո ր ի տ ա ր բե­ ր ա լ ն ե ր ն ա ռլ ա ե ն Տ ա ր ո ն ի Մ ա մ ի լ ո ն յա ն ն ե ր ի ն ա խ ն ի ­ ն ե րի , Սա սնա Սա ն աս արի և ե ղ բ ո ր , Ւ զ ա Մ Մ ի ն և Զ ի ա Մ Մ ի ն ե ղ բ ա յր ն ե ր ի -ք ր Մ ա լ ա ն ա վ ա ն Մ ո ւ թ յա մ բ ) վիպ ա լա ն զ ր ո ւ ֊յ ց ն ե ր ո ւ մ : Դ եմետ րր և Գի 8 ա ն ե ն ի բ ր և ս ր բ ա զ ա ն ե ր լ վ ո ր յա լ ն ե ր , լա պ վա ծ ե ն խ ո ն ա վ ո ւ թ յա ն և Ա ր ա յին տ ա ր ե ր ք ի , հ ե տ և ա ­ բ ա ր և ս տ ո ր ե ր լ ր յա յք ի հ ե տ : Ն ր ա նց պ ա շտ ա մ ո ւն ք ա տ ե 5)

ղ ի ն գ տ ն վ ե լի ս է ե ղ ե լ Ի ն ն ա լն յ ա տ ե ղ ե ր ո ւ մ ' ի ն ն ա ղ բ ­ յ ո ւ ր ն ե ր ի մ ե ր ձ ա լ ա յք ո ւ մ , Հ ի ն Ս ա նՄ ա ր ա մ ետ ք ա ն Մ ն Մ ո ֊ ց ի լ ա մ Մ ժ ո խ ք ի Մ ռ ն ե ր ի վ ր ա , ա յս ի ն ք ն , ը ս տ ա ռա սսլելա բ ա ն ա լ ա ն Հ ա յա ց ք ի

Ա շխ ա ր Հի լ ե ն տ ր ո ն ո ւ մ , ա ռ ա ն ց ­

ք ո ւ մ , ո ր լ ա պ ե լ է մ ի մ յա ն ց ե ր լ ի ր ն ո ւ ս տ ո ր ե ր լ ր յա յք ը , իսլ Ք ա ր ք ե լե ռ ո վ ծ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ի լ ա պ ո ւմ

է

ն ա և ե ր լ ի ն ք ը : Ա յ գ զ ո ւ յ գ ա ստ վա ­

թ խ ո ւ թ յո ւ ն ը ,

ւա մ պ ր ո պ ա յի ն

գիսա վոր

թ ո ւխ

լի ն ե լ ը

ա մպ երի,

նր ա ն ց

տ եղա ցող

ա ն ձ ր և ի Հ ի թ ե ր ի , Հ ե տ և ա բ ա ր և ա մ պ ր ո պ ա լ ա յծ ա լ ն ա յի ն Հերոսի

Հա տ լա նիշների,

տ ո ւ թ յա ն

Հ ե տ .* Ն ր ա ն ք

մա ս ն ա վ ո ր ա պ ես են

վիշա պ ա մա ր-

Տ ա ը ո ն ո ւմ Հի մ նե լ

Վ իշա պ

ք ա ղ ա ք ը , ո ւ ր Հա վ ա ն ա բ ա ր ն ո ր տ ա րվա ս լ զ բ ն ե ր ի ն լա­ տ ա րվել

է

վ ի շա պ ա մ ա ր տ ի

ծի ս ա լ ա ն

ա ր ա ր ո ղ ո ւ թ յո ւ ն ը :

Ք ա ր ք ե լ ե ռ .ան մ յ ո ւ ս թ և ի ն է ր գ տ ն վ ո ւ մ Ա շտ իշա տ ը Ղ եմետ րն ո ւ տ եղ

էր

ո ւր

Լ ի ս ա ն ե ն լ ո ւ ռ ք ե ր ե ն լ ա ն գ ն ե ց ր ե լ: Ա յս ­

Վ ի շա պ ա ք ա ղ

— վ ի շա պ ա մա ր տ ի լ

Վ ա Հա գնի

ս ր բ ա վ ա յր ը , ո ր ի պ ա շ տ ա մ ո ւն ք ն , ա ն լ ա ս լ ա ծ, ս ե ր տ ա ռ ն ֊ է ո ւ թ յ ո ւ ն է ո ւ ն ե ց ե լ ա յՄ ե ր լ վ ո ր յա լ ա ս տ վ ա ծ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ­ րի Հետ : Ե ր բ Ռ ր ի գ ո ր Լ ո ւ ս ա վ ո ր ի չ ը զ ո ր ք ո վ լ ա մ ե ն ո ւ մ է լոր­ ծ ա ն ե լ ն ր ա ն ց պ ա շ տ ա մ ո ւն ք ատ ե ղ ի ն , մ ե ծ լ ռ ի վ է բ ո ր ­ բ ո ք վ ո ւմ քրմերի ն մ ա ն վ ո ւմ և

և

զորքի

Հ ի շե ց ն ո ւմ է

միջև, որն իր

նլա րա գրով

ն ո ր տ ա ր վա Հ ն Մ ի ր ա ն ա լ ա ն

ծի ս ա լ ա ն լ ռ ի վ ն ե ր ը : Հ ա ղ թ ա ն ա լ ա ծ Ռ ր ի գ ո ր Լ ո ւս ա վ ո ր ի Հ ը լ ո ր ծ ա ն ո ւ մ է ա յգ զ ո ւ յ գ

ա ս տ վ ա ծ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ի ա ր ֊

ձ ա ն ն ե ր ը և ն ո ր տ ա ր վ ա -ի մ ա

ն ա վ ա ս ա ր Մ ի ) ա ռ ա Հ ի ն օրը

ա ր ձ ա ն ն ե ր ի տ ե ղ ո ւ մ թ ա ղ ո ւ մ 9 ր ի ո ւ մ լ ր տ ո ւ թ յա ն Հ ետ լա պ վա ծ ս. Հո վ Հ ա ն ն ե ս

Կ ա րա պ ետ ի և վ ի շա պ ա սպ ա ն ս.

Ա թ ա ն ա գ ի ն ե ս ի ն շ խ ա ր ն ե ր ը և ա յՄ օ ր ը ն ր ա ն ց պ ա տ վ ի ն

տ ո ն ս ա հ մ ա ն ո ւմ : Ա յՄ

ն ո ւ յն

տ ե ղ ո ւ մ է Հ ե տ ա գ ա յո ւ մ

լ ա ռ ո ւ ց վ ո ւ մ Գլալա լ ա մ Ս ո ւր բ Կարապետի Հ ռ չա լ ա վ ո ր վ ա ն ք ը , որ Մ ա ռ ն ո ւ մ է նշա նա վո ր ո ւխ տ ա տ ե ղ ի ո չ մ ի ա յն Հ ա յո ց , տ յլև Մ եր ձա վ ո ր Ա ր և ե լք ի ք ր ի ս տ ո ն յա թ ե մ ո ւ ­ ս ո ւլմ ա ն ժ ո ղ ո վ ր Մ ն ե ր ի Հա մա ր տ ա ր վա )

Վ ա րՄա վա ռի -Հ ի ն նոր

տ ո ն ա խ մ բ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ո վ ,

մրցա Հա նգեսներով,

մ ե ն ա մ ա ր տ ե ր ո վ ո ւ ղ ո Հ ա ր ե ր ո ւթ յա մ ր : Ա յս ք ր ի ս տ ո ն յա ե ր լ ո ւ ս ր բ ե ր ը , £ ր ի և վիշա պ աս պ ան ո ւ թ յա ն Հ ե տ ո ւ ն ե ց ա ծ ի ր ե ն ց լա պ ի պ ա տ ճ ա ռ ո վ , ն մ ա ն ­ վ ե լ ե ն Ղ ե մ ետ ր և Ռ ի ս ա ն ե 'ե ր լ վ ո ր յա լ ա ս տ վ ա ծ ո ւ թ յո ւ ն ­ ն ե ր ի ն , ն ո ր լ ր ո նա լա ն ը մ բ ռ ն ո ւ մ ն ե ր ո վ

Մա րձել նրա նց

յո ւր ա տ ե ս ա լ ջ ո խ ա ր ի ն ո ղ ն ե ր ը , ի ս լ ս ո ւ ր բ

Կարապ ետ ը,

Հա վա նա բա ր ի ր Հե ղ ի ն ա լ ա վ ո ր ս ր բ ա վ ա յր ի պ ա տ ճ ա ռ ո վ , ձ ե ռ ք է բ ե ր ո ւ մ գ ե ր ալ ա Մ ի ր ք և ի ր մ ե £ է մ ի ա վ ո ր ո ւ մ ի ն չպ ե ս ա յՄ ե ր լ վ ո ր յա լ ն ե ր ի ,\ ա յն պ ե ս է լ

Վ ա Հա գնի և

Հ ե թ ա ն ո ս ա յլ ա ս տ վ ա ծ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ի - Տ ի ր , Մ ի Հ ր ) ռ ա զ մ ի , ե ր ա զ ա գ ո ւշա լ մ ա ն , գ ի տ ո ւ թ յա ն ո ւ ա ր վ ե ս տ ն ե ր ի Հ ո վ ա ­ նա վ որ մա ն Հա տ լ ա ն ի շն ե ր ը և ք ր ի ս տ ո ն յա ս ր բ ի ա ն վ ա ն տա լ

ժո ղ ո վ ր Մ ա լ ա ն

ա վ ա ն Մ ո ւ թ յա ն

մե£

Մ ա ռ ն ո ւմ

մի

ի ն ք ն ա տ ի պ ա զ գ ա յի ն ա ս տ վ ա ծ ո ւ թ յո ւ ն : Հա յ

Հին

յո ւ ն ն ե ր ը ,

Հ ա վ ա տ ա լի ք ն ե ր ը ,

լ ր ո նա լա ն

ծի սա լա ն

ա ր ա ր ո ղ ո ւթ ­

ա վա նՄ ա լ ա ն ը մ բ ռ ն ո ւ մ ն ե ր ն

ու.

պ ա տ լ ե ր ա ց ո ւմ ն ե ր ը խ ո ր Հ ե տ ք ե ն թ ո ղ ե լ Հ ա յե ր ի լ ո ղ մ ի ց Հ ե տ ա գ ա յո ւմ ը ն Մ ո ւ ն ա ծ ք ր ի ս տ ո ն ե ա լ ա ն լ ր ո ն ի , մա սնա ­ վ ո րա պ ես ժ ո ղ ո վ ր Մ ա լ ա ն ք ր ի ս տ ո ն ե ո ւ թ յա ն վ ր ա , և , ը ս տ ա յՄ մ ,

ն ո ր լ ր ո ն ի շա տ

Հ ա ս լ ա ց ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր , ծ ե ս ե ր ո ւ

խ ո ր Հ ո ւ ր Մ ն ե ր վ ե ր ա ձ և ա վ ո ր ե լ Հ ի ն լ ր ո նա լա ն ը մ բ ռ ն ո ւ մ ­ ն ե ր ի ն ո ւ պ ա տ լ ե ր ա ց ո ւմ ն ե ր ի ն Հ ա մա պ ա տ ա սխ ա ն:

5(

ՕԳՏԱԳՈՐԾՎԱԾ ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՑԱՆԿ

Աբեղան Մ , Երլեր, հ. Ա, Ե ր ., 1966, Հ . է, 1975, հ. Ը , 1985: Ա գ ա թ ա Ը գ ե ւյա յ

Պ ա տ մ ո ւթ ի ւն

Հա յո ց,

էջմ ի ա ծ ի ն

—

Տջ ղիս, 1 9 0 9 :

ԱՄոնց Ն., Հ ի ն

Հ ա յո ց աշիւար Հա յա ց ք ը , <-Պատմալան

ո ւս ո ւ մ ն ա ս ի ր ո ւթ յո ւ ն ն ե ր » , Փ ա րիզ, 1 9 4 8 :

ԱլիշաՕ Ղ., Հ ի ն

Հա վա տ ք լա մ Հեթա նոսա լա ն լր ո նք

Հ ա յո ց , Վ են ետ ի լ , 1 8 9 5 : ԱՃԱայաՕ. Հր .,

Ք ն ն ո ւ թ յո ւ ն Ա ռա ի ալի բ ա ր բ ա ռ ի , Եր.,

1956: ԱվՄաւբելյան Թ.,

Մ իՀրը Հա յո ց մեֆ, <ГՀա յա գիտ ա լա ն

Հ ե տ ա զ ո տ ո ւթ յո ւն ն ե ր » , Եր., 1 9 6 9 : Դ ա ր յա ն Ե ., Հ ա յո ց Հ ի ն լ ր ո ն ք լա մ Հա յլա լա ն Միցա ­ բ ա ն ո ւ թ յո ւ ն , Երուսա ղեմ, 1 9 3 3 :

Եզնլայ վարՄապետի Կողբացտյ

Եղծ

ա ղա նՄոց,

Թ ի ֆ լի ս , 1 9 1 4 :

Մովսիսի ԽորեԸացւՈյ

Պ ա տ մո ւթ ի ւն Հ ա յո ց , Տջ խ իս,

1913:

Հարությունյան Ա., Հ ա յ

ա ռա ս պ ելա բա ն ո ւթ յո ւ ն, Բ ե յ-

ր ո ւթ , 2 0 0 0 : Հ ա յ ժ ո ղ ո վ ր Մ ի պ ա տ մ ո ւթ յո ւն , Հ . I , Եր., 1 9 7 1 , Հ . .,

1984:

Ղ անաքաԸյան . ., Ա վա նՄա պ ա տ ում, Ե ր., 1 9 6 9 : ՂաջաԸցյաՕ ( , Արա Գ եղեցիլի պ ա շտ ա մո ւն քը ,

Եր-,

1944:

ՄատիլյաԸ IX.,

Կրոնի ծ ա գ ո ւմ ը և Մ ի ց ա բ ա ն ո ւթ յո ւն

ը ստ Համեմատալան լ ր ո ն ա գ ի տ ո ւթ յա ն ,

1920: Նույնը, Արա Գ եղեցիլ, Վ ի ենն ա , 1930: «ահուլյան Ч ; Հ ա յո ց լե զ վ ի պ ա տ մ ո ւթ յո ւն ,

Վ ի ենն ա ,

Նա խա գ­

ր ա յի ն ժամանալաշրջան, Եր., 1 9 8 7 : Նույնը, Լեզվա լա ն նոր ֊տ վ յա լն ե ր Հ ա յո ց նա խա քրիս­ տոնեալան լրոնի և Հա վա տ ա լիքների մա սին, ՊԲՀ, № 1, 1 9 9 2 :

ՏաղավարյաԸ Ն.,

Հ ա յո ց

Հի ն լրոնները,

Կ.

Պոլիս,

1909:

А-уնюнян -. А-мянՔкая м8ф:л:г8я, "М8фы на-:д:в м8-а", m. I, М., 1980. Ва-думян 2., (:х-8Քն8анՔк8« кулՍնы а-мян - Հ ա յ ա զ գ ա գ ր ո ւ թ յո ւն և բ ա ն ա Հ յո ւ ս ո ւ թ յո ւ ն » , 1 8 , Եր., 1 9 9 1 .

2амк-«лндз« 0., Иван:в В., Инд:«в-:п«9Քк89 язык 8 8нд:«в-:п«9цы, ն . I-II, 068л8Ք8, 1984. (юм«з8лՍ Ж., В«-х:вны« 6:г8 8нд:«в-:п«9­ ц«в, М., 1986. М8фы на-:д:в м8-а. 3нц8кл:п«д8я, ն . I-II, М., 1980, 1982. -ն-а6:н, 2«:г-аф8я в 17 кн8гах, М., 1964. 0:ка-Ս«в -., ,анн8« ф:-мы -«л8г88, М., 1964.

4 -а9 ,., НаՔл«д8« И-ана, М., 1972. Н „ ИՔՔл«д:ван8я 8 Քնа նՍ 8 , М., 1896. Adontz N., 0аնк:9 chez եes ճnciens ճrmeniens. Э м и н

-evue des խtudes ճrmenieiuies, 1927, 1, p. 184194. Geեzer H., Zui ճrmenishen GStterեehre, Բeipzig, 1896. Ishkoե-Kerovpiճn K , Մythoեogie der vorchristեichen Armenier, “Wdrterbuch der Մ ythoեogie', Օd. IV, Stuttgճrt, 1973.

Լ Ո Ւ Ս Ա Ն Կ Ա Ր Ն Ե Ր *

Լ ա ւա ա նլ էա ր նն ր բ հ ա մ ասր

հեգինա լա

ա իրա ՀոՀա ր

հ ր ա ո ո ա ր ա ւ լ * լթ յա ն

շ նա րհա /լ ա լ . ւ թ յ , լ ն

է

հ ա յա ն ա ւ մ

գ ա ր ծ ր ն լ ե ր ն ե ր ժ . Ո /ա չ ա ա ր յա ն ի ն , Ե . Հ մ ա յա լ յ ա ն ի ն к

ն ր ա ո ք ա ւ Մ ր ե լո լ իր

հնա գէտ

Գ . Ք ո չա ր յա ն ի ն :

Նլ. 1. Ս րբա զա ն ե ր լվ ո ր յա լնե ր -ժա յռա պ ա տ լերներից)

Ն լ. 2 . Պ ա շտ ա մ ունքա յին լա վե տախտալ, ա ստ վա ծա յին ե ր ր ո ր Մ ո ւթ յա ն խ որհրՄա նիշ ներով -Դ վ ի ն , մ .թ .ա . I X ֊ V I I I Մ Մ .)

Ն լ. 4 . -Վ ի շա պ » ձ լ ն ա րձա ն -Գ եղ ա մա լեո Ն եր)

I

Ն լ .

5 .

-Վ ի շ

ա պ »

ձ լ ն ա ր ձ ա ն

-Ռ ե ղ ա մ ա

լ ե ռ ն ե ր )

Նլ- 6 . Վ ի շա պ ա քա ր ա ր ա գ ի լն ե ր ո վ , Գ ե ղ ա մ ա լե ռ ն ե ր -Ի մ ի ր ղ ե լ )

Ն լ> 7* Կ ո ւ ռ ք ե ր բ ր ո ն զ ի Մ ա ր ա շ ր ջ ա ն ի բ ն ա լ ա վ ա յ ր ե ր ի ց

Ն լ. 8- <էՄ Հ ե ր ի Մ ո ւ ռ ը » ուրա րտ ա լա ն ա ր ձ ա ն ա գ ր ո ւ թ յա մ բ -մ .թ .ա . 1 ճ Մ . վ ե ր £ )

-Ո ւ ր ա ր տ ո լյ

Ն լ . 1 1 . Խ ա լՄ ի և

Շ ի վ ի ն ի ա ս տ վ ա ծ ն ե ր ը - Ո ւ ր ա ր ա ո լ.)

Նլ. 12. Տուչպուեա Միցուհին -Ուրարտու) .

Ն լ . 1 3 . Տ ա ճ ա ր ա յի ն Հ ա մ ա լի ր . Կ ո մ ա Մ ե ն - Ն ե մ ր ո ւ թ Մ ա ղ )

Ն լ. 1 4 . Զ և ս . Կ ոմա գեն -Ն ե մ ր ո ւթ Մ ա ղ )

•15. ԱֆրոՄիտե-Աստղիևի մարմարե արձանը -Արտաշատ, մ.թ.ա. II — մ.թ. I ՄՄ.)

5,

Ն լ. 16. Մ իհրՄ ֊ ի թ ը ա յի զ ո հ ա ս ե ղ ա ն -1 - 4 , Դ վ ի ն ) Ց լա ս պ ա ն Մ ի թ ր ա Մ ֊ ի հ ր ը . բա րձրա քա նՄա լ

Ն լ . 1 7 . Հ ե ծ յա լ Մ ի թ ր ա ֊Մ ի հ ր ո -լ ա վ ե ա ր ձ ա ն ի լ , Ա ր տ ա շ ա տ , մ .թ . I - I I Մ Մ .)

Նլ.

19.

Գ

նիի

ասւճ ա ր ը , ն վ ի ր վ ա ծ

Մ իհր

( Տ հ ր ա Ս ա ճ ւ ! ո i_ p յ ո ւ-Օ 6

ա ս տ ծ ո ւ ն , մ .թ . I Մ ա ր

Ն լ . 2 0 . Մ ա յր Մ ի ց ո ւ հ ո ւ , լ ա վ ե ք ա ն Մ ա լ - Ա ր մ ա վ ի ր , մ . թ .ա . 1 Մ . յ

Ս. Հարությունյան,

Հ Ի Ն Հ Ա 8 Ո Ց Հ Ա Վ Ա Տ Ա Լ Ի Ք Ն Ե Ր Ը , ԿՐՈ Ն Ը,

Պ Ա Շ Տ Ա Մ Ո Ւ Ն Ք Ն ՈՒ Դ Ւ 8 Ա Ր Ա Ն Ը

Հ ա մ ա լ ա ր գ չա յի ն շ ա ր վ ա ծ ք ը և ձ և ա վ ո ր ո ւ մ ը Ս . Հ ա լ ո բ յա ն ի

34ՍՀիճնարար 3''4' I

( Լ »խագրՏել է «Վան 4րյան» հրատարաՍչատան տխարանուն

.

II լ f щ - ш - . » ; ւ լ

. «-- V Q

Шшնն mil ա

'

Ш Ж

-յ

"\

II ւ8С77? « л

& ------—

#