Մելիորատիվ մեքենաներ: Ուսումնական ձեռնարկ

ՀՀ

ԿՐԹՈՒԹՅԱՆԵՎ

ՎԱՅԱՍՏԱՆԻ

ԳԻՏՈՒԹՅԱՆ

ՊԵՏԱԿԱՆ

Ա.Հ.

ՆԱԽԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

ԱԳՐԱՐԱՅԻՆ

ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆ

ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ

ՄԵԼԻՈՐԱՏԻՎ

ԵՐԵՎԱՆ

ՄԵՔԵՆԱՆԵՐ

ԵՎ

ՈՒՍՈ

ՄԵԼԻՈՐԱ

ԳՅՈՒՂԱՏ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՊԵՏԱԿ

ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ

ՀՀ.

(07 ց7

Մ 537

ԱՀ.

ՂԱԶԱՐՅԱՆ

108.

արձանագրություն3):

՝

Մ.

էջ:

Եր.:

978-9939-54-142-6

Սելքոնյան, 2009 թ. Հայաստանի պետականագրւսրային համալսարան,

40.723 ց7

2009 թ.

ԳՄԴ

Մույն աշխատանքում ներկայացված են մելիորատիվ մեքենաների կառռոպվածքը,տեխնոլոգիական գործընթացները,բանող օրգանների պարամետրերիհաշվարկի տարրերը: Աշխատանբը նախատեսվածէ «Գյուղաւտոնտեսական մեքենայացում», «Գյուղատնտեսական մեքենաներն սարքավորումներ» մաւնագիտությունների ուսանողների, ինչպես ճան գյուղատնտեսության մեբն են յման բմագավառի մասճագե թենայացման մասճագետներիհամար: համար

2009.

-

-

(ՀՊԱՀ) պրոֆեսոր Ս.Ն. ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ

Հ.Ս. ԼՆՎՈՆՑԱՆ

դոցենտ (Խ. Աբովյանի անվան պետականմանկավարժական համալսարան) ԲԱԲԱՅԱՆ պրոֆեսոր Վ.Ս. ԲԱՐԱՅԱ («Գյուղատնտեսության մեքենայացմանէլեկրիֆիկացիայի գիտահետազոտական ինստիտուտ» ՓԲԸ)

թ.,

Մելիորատիվ մեքենաներ. ՈՒսումնական ձեռնարկ.

ՀՊԱՀ.

6 ԱՀ. Թ.

Մ.Ժ.

տ.գ.դ,

տ.գ.թ.

տ.գդ.,

ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ

Խմբագիր

Գրախոսներ`

դականխորհրդի կողմից (17-10. 2008

Աշխատանքը հավանության է արժանացել գյուղատնտեսության

Մ

631.3 40.723

ՀՏԴ ԳՄԴ.

յ

-

ւ

հագործման դեպքումանխո արդյունավետության կտրու արտադրության ինտենսիվ քում կարնոր տեղէ գրավում Երկրագնղի 1,5 միլիա միայն 16,5 Չ2-ն է ոռոգելի, որ 50 «6-ը: Հետնաբարպատա որպես գյուղատնտեսության խադրյալ: Հողերի մելհորացման է ջում մելիորատիվաշխատ Ըստ առաջադրված խ տեխնիկական,կուլտուր-տե ընորը հիդրոտեխնիկական Հիղրոտեխնիկականա ռեժիմիկարգավորմաննպա երաշտահար հողերի ոռոզմ Կուլտուր-տեխնիկակ հողերիյուրացման,խոտհա ու մակերնութային, ինչպես ն տակով: Կուլտուր-տեխճնիկ ղերի մշակությանը խանգ ների (կոճղեր, փայտաթփու ճիմահողեր ն այլն) վերացու Աշխատանքներն իրա ժանվում է երկու խմբի` հող մելիորացվողհողերը նախն Այսպիսով,հողերի կ կտրուկ բարձրացնելհնար հով:

Մելիորացիան(լատին ռումների ամբողջությունէ` ո

ՆԵՐ

«Մելիորատիվմեքենաներ»դասընթացինպատակն է տալ համակողմանի ն անհրաժեշտ տեղեկություններմելիորատիվ մեքենաճերի կառուցվածքի,տեխնոլոգիականգործընթացների,դրանց տեսության ու հաշվարկի վերաբերյալ, ինչսլես նան նպաստելորակյալ կադրերի պատրաստմանը ն արտադրությունում աշխատողճերի բարձրորակավորմանը: Սույն ձեռնարկումընդգրկվածեճ ճան մելիորացմանխնղիրնեբին առնչվող մի շարք աճհրաժեշտառաջադրանքներ:

1. ԿՈՒԼՏՈՒՐ-ՏԵԽՆԻԿԱԿԱՆ

ԱՇԽԱՏԱՆՔՆԵՐԻ

ՄԵՔԵՆԱՆԵՐ

ժամանակ կատարՀողերի յուրացման նախապատրաստման վում են հետնյալ աշխատանքները.տեղանքի մաքրում թփուտներից, ծառերից,քարերից ու արմատայինմնացուկներից,կոճդահանում ե մաքրում, բուսականությանհավաքում, բեռնում ն փոխաղրում, դաշտերի հարթեցում, նախնականվար, մշակում առանց առի շըջման, վարած մակերնույթիհարթեցում, ճահճատորֆայինհողերի գլանվակում, արոտավայրերիու խոտհարքներիմակերնութային բարելավում ն այլն: Դրանց համապատասխան` կուլտուր-տեխնիկական աշխատանքների իրականացմանհամար նախատեսվածմեքենառերի համալիրը բաժանվում է երկու խմբի` հուլերի յուրացումը նախապատրաստող ն մելիռորացվողհողերը նախնական մշակման ենթարկող:

1.1. ՀՈՂԵՐԻ

ՅՈՒՐԱՑՈՒՄԸ

ՆԱԽԱՊԱՏՐԱՍՏՈՂ

ՄԵՔԵՆԱՆԵՐ

Հողերըթփուտներից մաքրողմեքենաներ:Թփուտային հողերը մաքրման ժամանակակից տեխնոլոգիաներովնախաւմեսվումէ օգտազործել մեքենաներին գործիքներիմի ամբողջականհամակարգ, այն է` թփուտահտատներ, արմատահանիչներ,արմատահանիչ-հավաքիչներ,թփուտային փոցխեր: Տեդանքի մաքրման ընտրված եղատեդանքի հոդի հուճակը պետք է ապահովի նախապատրաստվող մուսային շերտի առավելագույն պահպանում, դրա ֆիզիկատնխնոլոզիական հւստկություններիբարելավում: Կիրառվում է երկու եղաճակ` հատված թփուտներիթաղում հողում ն հատվածքի հեռացում դաշտից: Գերադասելի է առաջին եղաճակը, քանի որ բացառվում ենճ հատվածքի հավաքումը ն հեռացումը դաշտից, ինչպես նան բերրի հողի կորուստը: Սակայն ոչ բոլոր դեպքերում է հնարավոր այն կիրառել, քանի որ հողում հնարավոր է թաղել միայն մանը ն միջին տրամագծի՝մինչն 8 սմ ն 5-6 մ բարձրության թփուտները,եթե հումուսի շերտը փոքրչէ 20 սմ-ից ն հողը ճիմապատված է, հակառակ դեպքում դաշտի մաքրումը կատարվում է հատված զանգվածիհեռացման տեխնոլոգիայով:

ՄՇԱԿՄԱՆ

ԵՎ ԳՈՐԾԻՔՆԵՐ

ՆԱԽՆԱԿԱՆ

ՍԵՔԵՆԱՆԵՐ

ծ

Անհրաժեշտ է հիշել, որ թիուտաճահճայինգութաններիկիրառությունը չորացված ճահճուտներում(կապակցողճիմի բացակայության պայմաններում) տալիս է բացասական արդյունք: Նման դեպքերում օգտագործվում են ճահճային հատուկ ֆրեզներ, որոնք մի ընթացքթովմանրացնում են (մինչն 40 սմ) ծառերի բները ն թփուտները:

ըը:

գլանվակով,խոնավ հողերի ղեպքում` դատարկ կամ քիչ քանակությամբ ջրով լցված թեթն գլանվակով): Գլանվակումովհարթեցվում է դաշտի մակերնույթը, բարելավվում վարելաշերտիջրային ռեժիմը, են ջրային ն քամու իսկ տորֆահողերումկանխարգելվում էրոզիանե-

Հողի մշակման վերջնական գործողությունը գլանվակումն է հարթ ջրալեցուն գլանվակներով(չոր հողերի դեպքում` ջրով լցված

թյամբ, ապա՝ ուղղահայաց կամ անկյան տակ:

է

Հզոր վարելաշերտովհողերի վարից հետո առերն անհրաժեշտ մշակել այնպես, որ մակերեսային շերտը լինի փխրուն-կնձիկային՝ բարենպաստ մշակաբույսի աճի ն զարգացման համար: Դրա համար օգտագործվում նն ծանը սկավառակայինցաքաններ.մշակման խորությունն ընտրվում է առի հաստության 1/2-2/3-ի չափով, ագրեգատի շարժումը կատարվումէ նախ` նախնականմշակման ուղղու-

վակումով:

Հողերի նախնական մշակման եղանակներըն մեքենաները Հողի նախնական մշակման հիմնական ն տարածված եղանակը վարն է թփուտաճահճւային գութաններով,առի փխրեցումովն գլան-

բերքատվությունը:

Հողերի նախնական մշակման եղանակը ն դրան համապատասխան մերենաներնընտրվում են ըստ հողի տիպի, դրա վիճակի, հումուսի շերտի հաստության ն օգտագործման նախատեսվող նպատակի: Հողի մշակման եղանակից զգալիորենկախված է նան գյու ղատնտեսականմշակաբույսերի առաջին ն հետագա տարիների

1.1.1. ՀՈՂԵՐԻ

Թփուտահատման աշխատանթներնիրականացվում են հողերի նախնական մշակման տեխնիկականմիջոցներով:

՛

ընդհանուրնշանակությ շրջումը, վարի խորությո Աղակալված ն մո ապահովում եռահարկ գ Նոր յուրացվող հ լիորեն մեծ է հնավար հ նախնական մշակման մ բարձըրէ. դրանք ունեն բարձըր հուսալիություն: Հողերի նախնակ պատկանում թփուտա հատուկ ցաքանները, հո ները, հարթիչները, գլան Թփուտաճահճայի րաններով: Դրանք նա քըըված տարածքների սկավառակային գութա ցուկներով, ինչպես նան տարածքներիյուրացմա Խոփավոր գութա կային ն պտուտակայի գութանները՝սկավառ Միաիրան գութա ընթացքի խորությունը` լայնությունը` 104 սմ, մշ գութանների ընղգրկմա յունը` 20-30 սմ: Թփուտաճահճայի ները (ՈԵՒ-75, ՈԿԵ-75Ր

Արդյունքում հողի մակ շեղներ, փայտակտորն մեքենաների աշխատա վել արդյունք են տալիս հողերում ցանկալի է

Ց

Թփուտակալված հողերի ֆրեզման մեքենաներ:Թփուտակալված հողերի խորը ֆրեզման մեքենան (նկ. 1.1գ) նախատեսվածէ աուսն նախապես մաքրված, մանրածառ ն խիտ թփակալված թփուտային հողերի նախնական ֆրեզման համար: Մեքենանբաղկացած է ֆրեզային թմբուկից 43, առջնի երկու ն հետնի մեկ զլանվակներից 4/0, 146,պահող սալիկից 72 ու հիդրոգլանից 45: Ֆրեզային թըմբուկը համալրված է ափսեաձն դանակներով 74: Պահող սալիկը սահմանափակում է ֆրեզման խորությունը ն ֆրեզման ընթացքում փայտա-

40 սմ է:

համալրված է կիսապտուտակայինթնով (նկ. 1. Լա) ն կարզավորվող փետուրով: Հիմնական հանգույցներն են շրջանակը 4, դաշտային տախտակով ն դրա լայնիչով 5 իրանը, փոփոխվողդանակը 2: Գութանը համալրված է կոթավոր, սկավառակավոր ն հենարանային դահուկներ ունեցող հարթ դանակներով: Կոթավոր դանակը տեղակայվում է փոքրըկոճղերի, խոշոր արմատների մաքրման համար: Տորֆային հողերում օգտագործվումեն սկավառակավորդանակներ, իսկ թփուտային ն փայտամնացուկներովաղտոտված դաշտերում՝ հենարանային ղահուկներով ղանակներ: Դահուկները ծառայում են որպես գութանի հենարան: Դրանք միաժամանակսեղմում են թփերը գետնին` նպաստելով դրանց կտրտման զործընթացիարդյունավետությանը: Վահանակը 3 գութանի իրանը պաշտւվանում է փայտերով ն բուսական մնացուկներովբռնվելուց: Եռահարկ գութաններ: Եռահարկ գութանները (նկ. 1.1բ) կիրառվում են աղուտ ն մոխրագույն հողերի վարի համար: Դութանի առջնի 6 ն երրորդ 5 իրաններն ունեն կուլտոււական խոփ-թնային մակերնույթ, իսկ հիմնականիրանը՝ 7 կոնականմակերնույթ: Գութանի աշխատակքի ընթացքում առջնի իրանը կտրում ն շրջում է հոդի վերին շերտը: Ներքն ե դեպի աջ տեղակայված հիմնական իրանըմշակում է երրորղ շերտի հողը: Հետնից եկող երկրորղ իրանը, որն առջեի իրանի հետ գտնվում Լ նույն ուղղաձիզերկայնական հարթությունում,մշակում է երկիորղ շերտի հոդը: Մշակման խորությունները կարգավորվողեն` առջնի ն հետնի իրանները կարգավորվում են կանգնակի վրա բացված անցքերով, հիմնական իրանը՝ հենարանային անիվով: Մշակության առավելագույն խորությունը

Թ-

ՅՅ

1.

նենարանայինդահ

թիուտաճահճայի թիուտակալվածհո

ա

,9.

16,

հ

Ծանր սկավառակ քանները (նկ. 1.2) ղաշտ ոակի մեծ տրամագծով զանգվածով(մեկ սկավա Դանակավոր ցաքա կալված հողերի կտրտմա

,

տմր ԱԱ ոադողաալ 13. Գր

գ.

ա,

Նկ.1.1. Հողերինախնակ

Դու`

ՏԵՑ

ճյութը սեդմում գետնին: Հ ծառայում է որպես մեքե քում հոդի հետ գետնին է ված շերտը:

լ

-

աքան՝

1.

շրջանակ,2.

պտուտակայինմեխանիզմ, գրոհի անկյան կարգավորման 3. ցաքանմանխորությանկարգավորմամ պտուտակայինմեխանիզմ,4. ընթացքայինանիվ, 5. ծնկաձնսռնի, 6. բեռնարկղ,7. ձգաձող,8. սկավառակային մարտկոց, 9, տրակտորիկախոցիհամակարգ,10. պտուտակային կարգավորողձգաձող, 13. հետեիունիվերսալկախովիշրջամակ, 11. կոշտ շրջանակ, 12. կալունակներ, 14, 15. առջնի ն հեւտնիեեծաննճեր,16. դանակներ, 17. հիդրոգլան,18. խորության կարգավորմանլծակայինմեխանիզմ,19. կցորդիչի պտուտակայինմեխանիզմ,20, տրակտոր:

Նկ.12. Հողի նախնական մշակման ցաքաններիկառուցվածքայինսխեմաներ. ա. ձեռքի կառավարումով միասեկցիա,կցվողսկավառակայինցաքան, երկսեկցիացաքան գ. կցվող,քառասեկցիա բ. հիղրոկառավարումով կոմբինացվածկառավարումով,դ. կախովիդանակավորցաքան արմատահատիչ.

ՍԱՆԻ

5:ջ աաա Ց

|

ուժ:

-

-

են:

-

կարգի լծակի սկզբ ժանիքները խորա տրակտորի հրող ո մող օրգանը), ժանիքները խորա տրակտորիհրող ու Մինչն 25-30 սմ տրա րորդ եղանակներով,ավելի Առավել նախընտր դեպքում կոճղահան մեքե բուսականությունըն հողա նում է դաշտում: Այս խառ ժելիս մաքրվումէ հողից ն բա Կոճդահանների Առավել լայն տարածո ընթաց տեղաշարժովբան բազուկ լծակները ն կոճղ

-`

Ըստ

հուլի հետ կոճ կատարվումէ հետնյալ երե երկբազուկ լծակով դուրս քաշելով այն

500ԱՆ

մադրությունեն ցուցաբեր գով կոճղերը (կաղնի, սոճ արմատայինհամակարգո Թույլ զարզացած արմատ քում պահանջվումէ մինչն 8

սակից ու տրամագծից, հա կան կազմից ու խոնավու

Կոճղաարմատահ բացն առավել աշխատա

արմաՄինչն 25 սմ տրամագծիփայտայինբուսականությունն տահանվում է /-5134Ճ, ՄՈ-74Ճ, ՈՈ-8Ճ, ՄՈ-2Ճ մակնիշներիարմա25 սմ-ից մեծ տրամագծիծառերը` ԽԽ-1, տահանիչ-հավաքիչներով, Հ«Խ-1Ճ մակնիշների մեքենաներով:Անտառաշերտերիմաքրմանհաեն ԽՔՈ-1, ՄՔՈ-2Ճ մակնիշներիմեքենաները: մար օգտագործվում են ընդհանուր կառուցված Արմատահանիչ-հավաքիչները կոնստրուկտիվսխեմայով: Այդ պատճառովդրանց կառուցվածքը ճնրկայացվումէ ՄՈ-7Ճ մակնիշի մեքենայիօրինակով(նկ. 1.4):

Նկ.

1.3.

Կոճղահանների բանող օրգաններիհիմնականտիպերը.

ա.

Լ

համընթաց շարժումով, բ. համակցված շարժումով, գ. պտտականշարժումով (ռոտորային).

ժանիք-կոճղահանիչ,

2.

թն, 3,

4.

շրջանակ, 5. ժանիք-հավաքիչ, 6. հրկբազուկ լծակ:

Նկ.

Ժանիք-կոճղահւանիչը 7 հանում է կոճղը (ճնշում զործադրելով հորիզոնական ուղղությամբ կամ որոշ անկյան տակ) ն փխրեցնում հողը: Ռոտորը (երեք ժանիքթներըս̀ւնղակայված 120" անկյան տակ, տիամագիծը`՝ 1,2-1,3 մ) կռճղահանման հետ միաժամանակփոցխում

փայտի մնացուկները: Դրա աշխատանքի ընթացքում ժանիթները, պտտվելով ն միւսժամանակ կատարելովհամընթաց շարժում, խըրվում են կոճղի մեջ, հրում շարժման ուղղությամբ ն, խախտելով կապը հողի հետ, պտտական շարժումով կոճղը հանում հողի մակերեույթ: Լծակայինտիպի բանող օրգանը համալրված է երկբագուկ լծակով 6, որի ներքնի բազուկը մտցվում է կոճղի տակ ն հիդրոզլանների կամ թմբուկային կալունակի ազղման ուժի միջոցով դուրս հանում այն: Ժանիք-հավաթիչները5 շարժման ընթացքումկտրտում են կոճղի արմատները ն հանում դաշտի ճակերնույթ: Երկբազուկ լծակներիօգտագործմանղեպքում ստացվում է ավելի մեծ ազդող ուժ, որը հնարավորություն է սւալիս հանել մինչն 70 սմ տրամագծի կոճղեր: է

1.

1.4. ՄՈ-7Ճ

մեքենայի մակնիշի արմատահանիչ-հավաքիչ սխեմա. կառուցվածքային

ժանիք, 2,5. լայնիչներ,3.թն,4. հեծան, 6, 7.

8,

հիդրոգլաններ,

տրակտորի հրողշրջանակ:

մեքենան նախամակնիշի արմատահանիչ-հավաքիչ տեսված է մինչն 11 սմ տրամագծիթփուտի ն մանրաանտառի,մինչն 45 սմ տրամազծի կոճղերի ն ծառերի արմատահանման,մինչն մաք3 տ քարերը40 սմ խորությունիցհանելու, փայտամնացուկները ԽՈ-7Ճ

հեռավորությանվրա տեղափոխելու համար. օգտահանքային ու խոնավ տորֆային հողերը մշակելիս: Բաղն կացած է 1-130 ԽԵՐ-1 մակնիշի բագային տրակտորից կախոցի են համակարգից:Մեքենայի հրող շրջանակի 7 վրա տեղակայված 6: բարձրացմանն կախոցի դարձի երկուականհիդրոզլան8, Մեքենայի ընդգրկմանլայնության մեծացման համար թնի երկու կողմից

րելու ն

ոչ

մեծ

գործվումէ

միացվումեն լայնիչներ2,

5:

,

:

Կախոցի համակարգը բաղկացած է թնից 37 ն կոճղահանման ու քարերի հեռացման եռակցված հինգ ատամներից: Մինչն 60 սմ խորության արմատճերի կտրման համար տրակտորիհետին կամըըջակի իրանի հետին պատի վրա տեղակայված է արմատակտրիչը, որը բաղկացած է դանակից, վերին ձգաձողից, կանգնակից, հեծանից. վերին ձգաձողի դիրքի փոփոխման մեկ ն արմատակտրիչի բարձրագման-իջեցմաներկու հիղրոգլաններից: /(էՐ 11414 մակնիշներիարմատանանմեքենաներընախատեսված են անտառահատվածտարածքների կոճղահանման համար: Դրանք ունեն նույնանման կառուցվածք ն տարբերվումեն միայն բազային տրակտորներով: ԽԽ-1-ը կախվում է /241-55ի1 մակնիշի տրակտորից,իսկ ՃՄ-14Ճ-ն` 241-100 մակնիշիտրակտորից: ԽՈ/-1 մակնիշի արմատահանիչը(նկ. 1.5) բազային տրակտոՄն րից արմատահանմանսարքավորումիցբաղկացած ագրեգատ է: Արմատահանիչօրզանըբանող օրգանիդարձի հիդրոգլաններով4.ն արմատահաներեք ժանիքներովերկբազուկլծակն է: Կոճղահանումըկարելի է իրականացնել հետնյալ նղանակներով` ՛10կոճղին մոտենալիս (1,0-.5 լ. մ հեռավորության Տրակտորր րակտորը կոճղին վրա) տրակտորիստն իջեցնում է արմատահանիչը, շարժներն մանըը զուգընթաց զուգրնթաց ժ ժանիքներն աստիճանաբար խորւսցնում հողի մեջ՝ կոճղի տակ (նկ. 1.5գ,), հիդրոգլաններովպտտում ժանիքները ղեպի վեր ն կոճղը հանում հողի մակերնույթ` գործադրելով 100-150 կՆ ճիգ: Այս նղամակովարմատահանվում են խոշոր կոճղերը: 2. Ժանիքները խորացվում են կոճդի տակ ն, միաժամանակ բարձիացվելով, հիդրոգլաններով կատարում կոճղահանում (նկ. 1.5գ,18: ԼԱկսեղանակով արմատահանվում են միջին ն փոքը չափի կոճղերը: 3. Տրակտորի հրող ուժի օգնությամբ խորացված ժանիքներով կատարվում է բնահանում (նկ. 1.5գ,11): Այս եղանակով արմատահանվում են փոքր կոճղերը: 1.

բ.

ուժային հաշ

բազայինտրակառր, 2. կ

ն

մակ

դարձիհիդր բանող օրգանի

1.5. ՀԻԴ-1Ճ

տանքինհամանման:

Անտառամաքր (նկ. 1.6) անտառամաք ոահատված տարածք նվազագույնհեռացում մագծի կոճղերիկոճղա ները կառուցվածքով ո 1-55Խ մակնիշի տր տրակտորիհետո: Ագրեգատիշարժ ռացնում է (աջ ն ձախ) արմատները,դուրս հան Կոճղերն արմատահ

4.

Նկ.

Երկրորդ դեպքում կախովիբանող օրգանը լինում է ցանցաճն` ճերքնիմասում ագուցված ատամներով (նկ. 1.7բ):

|

Վ...

`

շ

զ

-

-Զ

Մ`

.

`

Նկ.

Կտրտվածբուսականությանհավաքմանն բեռնմանմեքենաներ.

1.7.

ա, բ.

գ. շրջվող թնով բեռնիչ. առջնին եետնիկախոցովթիփուտափոցխեր, 1.

Նկ.

1.6.

Ա

ն

մեքենայի անտառամաքրման խանի լոգիականսխեմա.

1.

շարժաբեր լծակ, 2. ժանիքներ,3. լիսեռ, 4. ճակատիկ,5. թն, 6, 8. հիդրոգլաններ, 7. վերինձգաճողեր,9. տրակտորիստի խցիկիպաշտպանիչցանց, 10. կախոցիճերքնի ձգաձողեր:

Կոճղահան ցաքաններ: Կոճղահան ցաքանները կոճղահան գործիքներիցամենապարզնեն ն կարող են արմատահանել մինչե 15 սմ տրամագծի կոճղեր: Դրանք արտադրվում են միայն կախովի տարբերակով: Ճ-1 մակնիշի ցաքանը երկշարք է ն բաղկացածէ 3-9 ատամներով եռանկյունաձն եոակցված շրջանակից ու կախոցիհարմարանքից: Ատամներիբարձրությունըշրջանակի նկատմամբկարգավորվում է անցքերով:Զանգվածով բոնվելը բացառելու համար առջնի ատամներըտեղակայվումեն փոքր խորության, իսկ հետեի ատամները՝ մեծ խորությանվրա: Թփուտների փոցխեր: Թփուտների փոցխերը լինում են առջնի ն հետնի կախովիբանող օրգաններով (նկ. 1.7): Առաջին դեպքում բանող օրգանը կախվում է ունիվերսալշըրջանակից, ունենում է ցանցաձն շրջանակի տեսք 2(նկ. 1.7ա), իսկ հանովիծռված ատամներընման են լինում սեպի:

ատամներ,2. թե, 3, 6. բարձրացմանն շրջման հիդրոգլաններ, 4. հրողշրջանակ, 5. դահուկ:

Աշխատանքիթեթնացմաննպատակով թփուտահավաքիչների տակ տեղակայվում են դահուկներ 5, որոնք նան կանխարգելում են ատամներիչափից ավելի խորանալը: Նշված փոցխերից աոավել արդյունավետ են աշխատում աոջնի կախոց ունեցողները: Թփահատ մեքենաներ: Շահագործմանտնտեսական արղյուապահովման տեսանկյունից ցանկալի է թփահատ կիրառել մեծ տարածքների մաքրման համար: Բացի հիմնական նախատեսվածությունից,թիահատները կարող են կտրել հին,փտած կոճղերը, մրջնաթմբերըն այլ ոչ բարձը անհարթություն-

նավետության մեքենաները ներ:

թփահատները

աշխատանքիսկզբունքի լինում են պասսիվ ն ւսկտիվ գործոդությանբանող օրգաններով (նկ. 1.8): Պասիվ գործողության բանող օրգաններն ունեն երկկողմանի թներ՝ ճերքնի մասում համալրված դանակներով(նկ. 1.8ա, /-5144, ՃՈ-24): Դրանք կարող են լինել նան դաճակազլանվակի (նկ. 1.8բ, «ՕԽ-2): Առավել լայն տարածում են զտել հորիզոնական դանակներովթփահատները: Դանակագլանվակն ակրկվելով` պոտրտվում է հողի հետ ն մանրացնում պատահած չոր ու փխրուն թփուտը, իսկ առավել խոշոր ն կանաչ թփուտը ճեղքավորում է ու Ըստ

տեսքով

ցրում դաշտում:

Ռոտացիոն ակտիվ բանող օրգաններովթփահատներըլինում կտրման (սկավառակային, սեգմենտավոր,ֆրեզման) կամ հարվածային գործողության: են

ռոտագիոնթմբուկիտեմթով (նկ. 1.8գ): Վերջին տիպի կտրող գործիքներըլայն տարածում չունեն: Սկավառակավորսղոցը (նկ. 1.8գ) տեղակայվում է բռնակի վերջում ն հոդով միանում ներքին այրման շարժիչին (Շտաօք-3Մ7) կամ ամրացվումկալունակին` տրակտորին կամ բազային մեքենւսյին մոնտաժված (ՌԴԼՈ-43): Այս դեպքում տղոցը շարժաբերվում է ոստ տրակտորիհզորությանանջատմանլիսեռի (ՀԱԼ): Սեգմենտավորկտրիչները (նկ. 1.5է) օգտագործվումեճ մինչն 5 սմ տրամագծիթփերի կտրման համար ն շարժաբերվումեն ըստ տրակտորիՀԱԼ-ի (նկ. 1.8է): Գյուղատնտեսությունում լայն կիրառություն են ստացել ճկուն կապով պտտվողդանակները(նկ. 1.8ը), ինչպես ճան հատող շղթաները (նկ. 1.8թ), որոնք շարժաբերվում են ըստ տրակտորիՀԱԼ-ի ն աշխատում հատման սկզբունքով: Պասսիվ գործողության բանող օրգաններով թփահատները (1-514Ճ, ՊՈ-24, ԿԵ-4Ճ, ՄԵ-11) նվազ էներգատար են, ինչի պատճառով էլ ունեն առավել լայն կիրառություն: ՃԱ-24 մակնիշի թփահատը (նկ. Լ9) ագրեգատավորվումէ Ղ30.1.-1 մակնիշի տրակտորի հետ: Այն բաղկացած է սեպաձն բանող օրգանից, որի ներքեի մասում տեղակայված են թներով դանակները6 ն հրող շրջանակից:

Նկ. 1.8. Թմփահատների բանոդ օրգանները, դանակներովթն, բ. դանակագլաճվակ, զ. ֆրեգ, դ. ֆրեգմանթմբուկ, ուղղաձիզպտտման առանցքովդանակներ, զ. դա նակներով պտտվող սկավառակ,է. սեզմենտավոր դանակ, ը. ճկուն կապովպտտվողդանակներ, թ- հատողշղթաներ: ա.

ե.

Սկավառակավորբանող օրգանը սկավառակավոր սղոց է կամ կտրող ատամներովֆրեզ (նկ. 1.8գ, Շո«օք-381,Ղ1Ո-43): ԵՖրեզային թմբուկի տեսքով բանող օրզանը (նկ. 1.86դ)համալրրված է ափսեաձն կամ հարթ ղանակճերով(խՈՐ-1,7, ԿՕԽ-2,3, Խ"ՕՐ-2,3): Թփահատիբանող օրգանը կարոդէ լինել հորիզոնականդիրքով պտտվող (նկ. 1.8ե) կամ հողակապովդանակներո վ, ինչպես ճան

|

՛Նկ.

1.9.

ճ

ՈՈ-24 մակնիշիթիահատ մեքենայի կառուցվածքայինսխեմա.

3. հենք, 4. թն, խցիկիպաշտպանիչցանց, 2. հիդրոգլաններ, տրակտորիստի ուղդաձիգդանակ, 6. հորիզոնական,պարբերաբարփոխարինելիդանակներ, 7. գնդիկավոր գլխիկ, 8. հրողշրջանակ, 9. դանակներիսրմանհարմարանքի շարժարերի հիդրոմղիչ, 10. գճղիկավոր վռան, 11. տրակտոր:

Լ. Տ.

Ագրեգատիշարժման ընթացքումդանակներնիջեցվում են հողի մակերեսին: Մինչն 10 սմ տրամագծի ծառերը կտրվում են արմատային վզիկից: Կտրված զանգվածը հեռացվումէ (աջ ն ձախ) թների միջոցով: Թռիահատներնառավել լավ են աշխատումցուրտ եղանակնեն րին ձյան ոչ բարձր ծածկույթիպայմաններում: Քարնավաք մեքենաներ: Քարերի հավաքումը ն դաշտից դուրսբերումը կարեոր կուլտուր-տեխնիկականգործընթաց է, քանի որ վարստեղում քարերի առկայությունը հողի մշակության, ցանքի ն բերքահավաքի մեքենաների բանող օրգանների կոտրվելու պատղաոնում: Հողից քարերը հեռացվում են ինչպես անընդհատ, այնպես էլ պարբերական (ցիկլային) սկզբունքով աշխատող մեքենամերով: Ընդ որում` խոշոր քարերը հանվում ն հեռացվումեն պարբերւսկան գործողության, իսկ փոքլերը՝ անընդհատ գործողության մեքեղանեհով: Շատ մեծ քարերը դաշտից հեռացվում են հրումով կամ պայթեցման եղանակով: Թաղված ն կիսաթաղ մեծ քարերը հողից հեռացնելու գործընթացը գործնականորենչի տարբերվում կոճդահանման գործընթացից.օգտագործվում են նույն տեխնիկականմիջոցները: Անընդհատ գործողության քարհավաք մեքենաները բաղկացած են մատուցող բամճողօրգանից, զտման սարքից, դատարկող փոխակրիչից ն բունկերից: Քարերը հանող ն մատուցող բանող օրգաններըբաժանվումեն երկու խմբի` սանրող ն քանդող: Սանրող բանող օրգանով «Ո-0,6 մակնիշի քարհավաք մեքենան (նկ. 1.10) նախատեսվածէ ղաշտի մակերեսինկամ 10 սմ խորության վրա գտնվող 12-65 սմ չափի քարերը հավաքելու համար: Քարհավաքի բանող օրգանն ատամներովսանըն է: Ատամմների միջն հեռավորությունըկարգավորվումէ ըստ քարերի մեծության: Սեթենայի աշխատանքի ընթացքում սանրված քարերը հավաքվում են սանրի վրա: Շրբ հավաքված քարերը հասնում են անհրաժեշտ ծավալի, հիդրոզլանի 3 օգնությամբ սանրը շրջվում է, ն ճառ

է

մակնիշի քարհավաքմեքենան ագրեգատավորվում հետ: Բունկերի տարողությունըԼ,9 տ է. հա«ԽօղօթչօԵ» տրակտորի է տակը ցանցավորէ, ինչի շնորհիվ հողը զտվում քարերից: Դ-0,6

է

քարերը սահելով լցվում են բունկեր, դուրս` հիդրոգլանի2 միջոցով:

որը

դատարկվում է դաշտից

Նկ. 1.10. 7Ո-0,6

մակնիշի

1.

բանողօրգան,2. հենարանայինանիվ,3. բանողօրգանիշրջող հիդրոգլան, բունկեր, 6. ժանիքներ, աեւ 4. բունկերի

ԴոննաՑկյանք»

մեՔանդող բանող օրգանով13/81,2 մակնիշի քարհավաք սմ չափի մակերեսայինն քենան (նկ. 1.11) նախատեսվածէ 6-40 համինչե 15 սմ խորությամբթաղված քարերն անընղհատ հոսքով վաքելու համար: Մեքենանբաղկացած է շրջանակից, ընթացքային բանդող խոչորս անիվներից,շարժաբերից,պասսիվգործողության ու բեռնաթափիչփոփից, ժապավենայինն ճոճանակային զտիչ

խակրիչներից: Ագրեգատիշարժման ընթացքումխոփը մ խորացվումէ հողի մեջ, հողաքարայինզանգվածը մատուցումժապավենայինփոխակրիչին 2, որտեղիցայն փոխանցվումէ ճոճանակայինզտիչ-փոխակրիչին 3: Այստեղ հողը զտվում է քարերից, թափվում ներքն` փոբեռնաթափիչփոխակրիչին5, որը զանգխանցվելովընդլայնական վածը բեռնումէ քարհավաքմեքենայինզուգահեռընթացողկցասայլի թափքիվրա:

մեքենայի քարհավաք

սխեմա. կառուցվածքային

1.

Բ

ԱԱՀ

7.

անԻ

.Ն5

ՎԱԿՏ

ԱՏԿ

: '

-- Հ.Հ ԿՎ

յ `

5.

փռխակրիչ,

ԽՄԻԷԼՆ2մակնիշիքարհավաքմեքենայի տեխնոլոգիական սխեմա.

Կ.

"հ"

ՀԱՆ

խոփ,2. ժապավենային փոխակրիչ,3. ճոճանակայինզտիչ Դ ճոճանակ, բեռնաբափիչ փոխակրիչ:

1.11.

ԱԱ

ԱԼ

տոթ

մակնիշներիտրակտորներիհետ:

:

|

Դաշտի մակերնույթիհարթեցմանմեքենաներ.Նոր յուրացվող հողերի նախնականմշակումիցառաջ ղաշտը ենթարկվումէ կոպիտ հարթեցման, որը ներառում է 15 սմ-ից բարձր թմբերի կտրման, փռման ն կոճղահանման, ինչպես ճան մեծ քարերի հեռացումից հետո բացված փոսերիլցավորման աշխատանքները:

Նկ.

ւ» որ

ԿՈՑՑ լւ

ն

Խ7/Խ-12 մակնիշի քարհավաքմեքենանագրեգատավորվում է

ՊԷ75, ՈՒՋԱՆ

-

-

Հողափորմեքենան սական արտադբության ռույցների շինարարությ բարների,ոռոգման ջրա րոգմանե այլ ճպատակն Հողային աշխատ կանացումընախատեսու բնահողի անջատ ` վոորվածքիտեղա հարթեցում, հողային շինությու Որոշ մեքենաներ վե ծողություն: Օրինակ` էքս ղը, այդ պատճառու| դրա րի հետ: Մեքենաների մի բեն կատարում են վերոհ նաներ էլ կասւարում են փոխադրում,այդ պատճ րական մեբենաներ: Բստ աշխատանքի ժանվում են երկու խմբի` Պարբերական գործողութ միաշերեփ էքսկավատո անընդհատգործողությա կավատորները,գրեյդերն Բացի վերը նշվածի սիվ ն ակտիվ գործողությ ղության բանող օրգաննե այն հողափոր մեքենանե որոնք բնահողիանջատո ների լցավորումը կաստա բողջ մեքենայի) շարժում

գաններով մեքենաներիշարքին` այն հողափոր մեթենաները(էքսկավատորներ),որոնց բանող օրգանները գրունտի հավաքումըկատարում են որոշակի շտրժումով` անկախ մեքենայի իրանից: Վերվրա, որւվես բանող օրգաններ,օզտագործվում են տարբեր դանակներ (թներ) ն շերեփներ:

ջիններիս 2.1.

ՀՂՂԱՓՈՐ-ՓՈԽԱԴՐԱԿԱՆ ՄԵՔԵՆԱՆԵՐ

Բուդոզերներ:Բուլդոզերներնաոջնից կախված պասսիվգործողության բանող օրգաններովթրթուրավորկամ անիվավորտրակտորներ են: Դրանք նախատեսված են բնահողըշերտով կտրելու, ոչ մեծ տարածության վրա տեղափոխելուն տարածքը կոպիտ հարթեցնելու համար: Քանի որ հողը բուլդոզերներովտեղափոխվումէ հրման սկզբունթով,ուստի նպատակահարմար է փորվածքըտեղա-

փոխել մինչն

100 մ

15-30 մ:

ՈՒնիվելսալ թնով հնարավոր է կատարել հարթագծման, ճանապարհիպրոֆիլավորման,լանջերի դարավանդավորմանաշխատանքներ: Բովդոզերը բադկացած է տրակտորից ն բուլդոզերային սարքավորումիցթ̀նից 7 (նկ. 2.2), հրող երկու հեծաններից 2, հիդրոհամակարգից,շեղմույթներից2, 8- Բստ շեղմույթների երկարության փոփոխման՝կտրման անկյունըփոփոխվումէ

35-555 տիրույթում:

տարածության վրա, իսկ առավել արդյունավետ`

աա

Ըստ

թնի տեղակայման` բուլդոզերներըլինում են երկու տիպի` չպտտվող թնով (5 տիպ) ն պտտվողթնով (ԵՈ տիպ): Չպտտվող թնով բուլդոզերների վրա թեր կոշտ ամրացված է հրող շրջանակին` ւռրակտորի երկայնական առանցթի նկատմամբ ուղիղ անկյան տակ

(նկ.2.1ա):

Նկ.2.2.

՝

ա.

բ

Բուլդոզերիկառուցվածքայինսխեմա.

ըրդառցութ 1.

թե,

5.

բ.

Մ

Բ

Լ

Ի--Ն գ

"2"

ա.

ՀԱՐՈ չպատվ

լ ան

անի

Լ

գ.

թն՝ կուտակապրիզմայով:

Բուլդոզերի աշխատանքիընթացքումիրականացվում են բնահոդի քանդում, տեղափոխում ն հարթեցում:Քանղման դեպքում թեր խորացվում է 10-20 սմ, միաժամանակագրեգատիառաջ շարժումով կտրվում է բնահողը ն կուտակվումթեի առջնեիմասում` առաջացնելով կուտակապրիզմա:Վերջինս թնի վերին եզրին հասնելու ղեպքում թնը դուրս է հանվում հողից ն գանգվածը տեղափոխվումէ դատարկման տեղամաս: Տեխնոլոգիականողջ գործընթացըլավարկված կարգով կահենց սկզբից խորացվում է առավետարելու համար բովդոզերի թները լագույն չափով, այնուհետն աստիճանաբար դուրս հանվում` փոքրացնելով տաշեղի հաստությունը: Արդյունքում բնահողի կուտակ:

|

ԵԼ

շրջանակ, 2. հրիչ, 3. թն,

ւր

ությամ

ունիվերսալ՝ուղղաձիգ հարթությունումթնի թեքվելուհնարավորությամբ:

ՈՒնիվերսալբովդոզերների վրա (ՔՈ տիպ) թեր շրջանակին միացած է հոդակապով,ինչը հնարավորությունէ տալիս թեր պտտել հորիզոնականն ողղաձիգ հարթություններում(նկ. 2.1բ, գ):

ն

նովբնով նե իգրոկառավար լարումով. պտուտակայինշեդմույթ, 3. կալունակ, 4. հիդրոգլան, տրակտոր, 6. դարձյակ, 7. հրող հեծան, 8. շեղմույթ, `

ե անքը չղատղոլ

2.

`

ճանապարհի երկարությունըփոքրացվումէ 1,5 անգամ ն ամբողջությամբ օգտագործվում տրակտորիհզորությունը: Կեռաշերեւիներ:Կնռաշերեփները շերեփավոր հողաքանդ մեքենաներ են` նախատեսվածբնահողի շերտերով քանդման, տեղափոխման,բեռնաթափմանն հարթեցման համար: Հողը կեռաշերեփովտեղափոխվումէ 100-800 մ հեռավորութչան վրա: են ըստ շերեԿեռաշերեփներըհիմնականում մ՞, մեծ փի այն է` փռքր՝ մինչն 3 մ՛, միջին 3-10 10 մ -ից ավել, ըստ ագրեգատավորման եղանակի, այն է՝ տրակտոն րին կցվող, քարշակներինկիսակցվող ինքնագնաց(ավտոկեռաշերեփ): Գյուղլատնտեսությանմեջ լայն կիրառություն են ստացել կրցվող երկսռնի, փոքը տարողության շերեփով կեռաշերեփները: Կցվող կեռաշերեփներըհիմնականում ագրեգատավորվումեն թրթուրավոր տրակտորներին,կիսակցվող կեռաշերեփները՝ անիվավոր տրակտորճերին: Ըստ բեռնաթափման եղլանակի՝ կեռւսշերեփները լինում են ինքնաքափ, կիսահաըկադրական ն հարկադրական բեռնաթափվող (նկ. 2.3): Ինքնաբեռնաթափմանժամանակբնահողը դատարկվումէ շեբեփն ամբողջությամբշրջվելու արղյունքում (նկ. 2.3բ): Այս շերեփներն ունեն պարզ կառուցվածք:Քանի դր խոնավ ն կպչուն բնահոդի բնռնաթափումը բավականին ղժվար է, ուստի կեռաշերեփներն օգտագործվում են ռչ կպչուն, սորուն հողերի մշակման ժամանակ: ԸԲնահողիզանգվածը կիսահարկադրականբեռնաթափմանեդանակով դատարկվում է շերեփի միայն հատակի կամ հետին պատի հետ հատակի շրջումով (նկ. 2.3գ): Առավել կպչուն բնահողը բեռնաթափվումէ հարկաղրականեղանակով: Հարկադրականբեռնաթափումըբնութագրվում է շերեփի երկարությամբ հետին պատի տեղաշարժով(նկ. 2.3դ): Այս շերեփներն ունեն բարդ կառուցվածք ն ղատարկվումեն լիովին, Կեռաշերեփները,ըստ կառավարման,լինում են ճոպանային, հիդրավլիկական ն կոմբինացված: Արտադրությանմեջ լայնորեն կիման

տարողության,

դասակարգվում

կեռաշերեփները,որոնց շերեփը րառվումեն հիդրոկառավարումով բնահողէ մտցվում հարկադրաբար: Կեռաշերեփիհիմնականբաղկացուցիչ մասերն են դանակներով 8 շերեփը 5, առջնի փականը 4, հիդրոգլանը 3, կցիչը 7, ընթացբային անիվները 6: Կեռաշերեփի բանոդ օրգանը բաղկացածէ դանակներովշերեփից ն աոջնի փականից: ։

` 20ՀՎ Է

|

թ

ի

'

22252252

«Ր

-7/

-Հ զ

բ

՛՛

52222224

52252422

22222222

ա

«

`Նկ.

ես

2.3.

Լ.

կառուցվածքըն շերեփների կցվող կեռաշերեփի Հիդրոկառավարումով տեսակները. շերեփ, ա. կեռաշերեփիընդհանուր տեսքը, բ. ինքնաբեռնաթափվող շերեփ, բեռնաթափվող գ. կիսահարկադրական շերեփ. բեռնաթափվող դ. հարկադրական

առջենի փական,

5. շերեփ, կցիչ, 2. քարշայինշրջանակ(կնճիթ), 3. հիդրոգլան,4. 7. բարձրացման 6, շրջանակ,8. դանակներ:

անիվներ (հետնի),

Տեխնոլռգիականգործընթացի լիարժեք իրականացմանհա-

մար ճախ՝ շերեփը խորացվում է առավելագույն չափով, ապա` րողությանլցմանը զուգահեռ աստիճանաբարդուրս հանվում հողից: Նման դեպքում շերեփը լցվում է ամբողջությամբ, իսկ լցավորման տա-

ճանապարհը` կրճատվումերկու անգամ: Որքան մեծ է տաշեղի հաստությունը, այնքան ավելի լավ է լցավորվում շերեփը (մինչն 1-1,1 լըցման գործակցով): Գրեյդերներ ն գրեյդեր-էլնատորներ:Ի տարբերություն բուլդոգերների ն կեռաշերեփճմերի` գրեյդերներնու գրեյդեր-էլնատորները պատկանում են անընդհատ գործողության հողափոր-փոխադրական մեքենաներիշարքին: Գրեյդերները թնի տեսք ունեցող բանող օրգաններով հողափոր-փոխադրական մեքենաներեն` նախատեսվածբնահողի մակեընեույթիհարթագծման,լցվածքների հարթեցման, ջրանցքների համահարքեցման ն այլ աշխատանքներիհամար: Դրանք, ըստ ագրեգատավորման, լինում ենճ կցվող, կիսակցվող (ղարավանդիչ)ն ինքնագնաց (ավտոգրեյդեր),ըստ բանող օրգանի ընդգրկման լայնության՝ ծանը 0,7-4,5 մ), թեքն (2,5-3,5 մ), ըստ բանոդ օրգանի կառավարման` ձեոքով, մեխանիկական ն հիդրավլիկական կառավարումով: Բոլոր գրեյդերների աշխատանքի սկզբունքը, բանող օրգաննեըը ն կարգավորումներըմիանման են: Գրեյդերների հիմնականֆունկցիաներընախատեսվածեն հողահատակի պրոֆիլավորման (ի հաշիվ կողային փոսորակներից հանված բնահողի), գյուղատնտեսական ճանապարհներիշինարաբության ն նռրոգման,ւիոքը ոռոգման ցանցի ջրանցքահանման,լանջերի դարալվանղավորման, աարբեր տեսակի հարբագծումների,ճաապարհները ձյունից մաքրելու ն այլ աշխատանքների համար: Գրեյղերճերի հիմնական համգույցներն են (նկ. 2.4ա) բանող օրգանը՝ թեր 7, ընթացքային2 ն քարշային 8 շրջանակները,առջնի 7 ն հետնի 3 անիվները, կառավարմանօրգանները 35,կցիչը 6: Թեն ունիվերսալկախիչովմիացած է քարշային շրջանակի շրջադարձային շրջանին, ինչի արդյունթում հնարավորություն է ստեղծվում ուղղաձիգ ն հորիզոնականհարթությումներումթեր տեղակայել տարբեր անկյունների տակ, իսկ գրեյդերի երկայնական բազան ապահովում

թնի 180: շրջադարձումը: Քարշային շրջանակի կախիչը ն շրջադարձային օղակին դրա միացումը թույլ են տալիս շրջաղարձային օղակը պտտել իր ուղղաձիգ սռանցքի շուրջը՝ փոփոխելով ընղգրկման 0 անկյունը (նկ. 2.4բ), է

կամ իջեցնել քարշայինշրջանակիաջ կամ ձախ կողբարձրացնել

մերը՝ փոփոխելովկտրման 8 անկյունը (նկ. 2.4գ), ամբուլջ երկարութկտրրյամբ բարձրացնելկամ իջեցնել բանող օրգանը` փոփոխելով վող տաշեղի հաստությունը (նկ. 2.4դ):

ն

սխեմաները. կարգավորման Նկ. 2.4. Կցվող գրեյդերիկառուցվածքը ա. ընդհաճուրտեսքը. 1.

4. նստատեղ, թն, 2. ընթացքայինշրջանակ,3. հետին անիվներ, մեքենավարի հ արքային րուն 5. կառավարման լծակ,

բ.

ղակ"

ԿԱ Աի

ընդգրկմանանկյան փոփոխումը,գ. կտրմանանկյան փոփոխումը, փոփոխումը: դ. կտրվող

տաշեղի հաստության

է կատարվող աշխատանքիբմնույԹենիդիրքը կարգավորվում ըստ բնահողիհատկությունների: թին համապատասխան` գործընթացըբաղկացածէ Հողային հատակիպրոֆիլավորման ն բնահողիկտրումը խրամառվից(կյուվետ) երկու գործողությունից` ճանապարհիառանցք: Բնահողը խրամառվիցկըտտեղափոխումը րելու համար թնը թեքվում է ընդլայնականուղղաձիգ հարթությունում, կտրման թ անկյունը տեղակայվումէ 11-15 անկյան տակ: աԲնահողի տեղափոխումըթնի երկարությամբդ̀եպի ճանապարհի մեՑ ռանցք, իրականացվումէ ըստ ընդգրկման անկյան տարբեր ծությունների:Որքան փոքր լինում 0-ն, այնքան փոքր լինում ընղ-

է

է

գրկման լայնությունը, հետնաբարնան գրեյդերի

արտադրողակա-

նությունը:Այդ պատճառովընդգրկման Ց անկյունն ընտրվում է ըստ մեծ, բայց այնքան, որ բնահողնայնպայման հնարավորին սահի թնի երկայնքով(0Հ90-Փ,որտեղ Փ-ն շփման անկյունն է թնի ն բնահողի միջն):

Գրեյդեր-էլնատորները բարձը արտադրողականության, անընդհատ գործոդության, նեղ մասնագիտացված հողափորմեքենաներ են՝ նախատեսված հիմնականում ավտոմոբիլային ճանապարհների ոչ բարձը լցավորում իրականացնելու ն ոչ խորը ջրանցքներ բացելու համար:Բաղկացածեն գութանային տիպիբանող օրգանից (ռրպես կանոն` գնդաձն («ՓօքոգօՕաան) սկավառակի տեսթով),ընդլայնական փոխադրիչից ու փոխադրիչի կառավարման

օրգանների

աշիւատանքն իրականացնոդ շարժաբերման շարժիչից: Գնդաձն

սկավառակի տրամագիծըկազմումէ Ծ-600-1200 մմ, կորությանշւսռավիղը` (0,85-1,0)-ք, սրման անկյունը` 15-20", կտրման անկյունը` 20-40", ընդգրկման անկյունը` 60-40-50», ընթացքի խորությունը` (04-0,5):3: Գնդաձն սկավառակով կտրված բնահողըբարձրացվում է սկավառակի մակերնույթու|, թափվում փոխադրիչիճերքնիմասի տիրույթ, որտեղից էլ տեղաշարժվելով թափվում է կողք կամ փոխաղ-

րամիջոց:

Ըրդյունաբերությունում արտադրվումեն

մերի գրեյդերներ:

ք3-1

ն 23-6

մակնիշ-

Հարթիչներ:Հարթեցումըկատարվում է դաշտի անհարթությունների նվազեցման,հատկապես ոռոգման աշխատանբների արդյունավետությանապահովման նպատակով: Դաշտերիվերջնահարթեցումը կատարվումէ երկարաբազա հարթիչներով (մինչն 15 մ բազայով), որռնք լինում են շերեւիավորն թնավոր: Շերեփավոր հարթիչիշերեփն առջնից, վերեից ն ներքնիցլինում է բաց.

ներքնիմասում տեղակայված է լինում դանակ: Շերեփի շարժման ժամանակ,ստ հնարավորին,կտրվումեն անհարթությունները՝ շերեփի առջնի մասում առաջացնելով կուտակապրիզմա, որը տեղաշարժմանընթացքումլցվում է փոսերըն հարթում անհարթությունները: Լայն կիրառությունունեն ք-719, Ռ4, Ռ2,8, Ոճ-3 մակնիշներիշերեփավորհարթիչները:

Թնավոր հարթիչներն օգտագործվում են դաշտի նախացյանքային մշակությաննպատակով:Արտադրությունումշահագործվում են ՄԹ-6,0, 8Ռ-8, ՑՈՒ-5,6 մակնիշներիթնավորհարթիչները: Հարթիչներով վերացվում են այն անհարթությունները,որոնց չի գերազանցումսահմանված բազայի կրկնակի երերկարությունը

կարությունը:

Էքսկավատորներ:Էքսկավատորները ստորաբաժանվում են երկու խմբի՝ միաշերեփն բազմաշերեփ: Սիաշերեփ էքսկավատորները նախատեսված են բնահողի բեռնելու կամ տեղափոխելու ն մշակման, այն փոխադրամիջոցներին տեղում բեռնաթափելու համար: Տարատեսակ բանող պահանջվող օրգանների(նկ. 2.5) աոկայությունը թույլ է տալիս միաշերեւիէքսկավատորները կիրառել ամենատալբեր, այն է` հողափորման, կուլտուր-տեխնիկական, շին-մոնտաժային, բեռնման-բեռղնաթափման, ջրանցքամաքրման,ջրանցքակառուցմանն այլ աշխատանքներկատարելու համար: Հատուկ շերեւիներով ն լրացուցիչ սլաքներով համալրման շնորհիվ միաշերեփ էքսկավատորներն օգտագործվում են առավել արդյունավետ: Ստանղարտ շերեփներով էքսկավատորները ձնափոխում են ջրանցքի տեսքը, ունեն ցածը արտադրողակամություն,ինչի հետեվանքով ավելանումէ տեղաշարժերիքանակը ն բարձրանումաշխատանքի արժեքը: հաԱնցքերովկամ ճեղքերով շերեփները ստանդարտ տիպերի հատաեն մեմատությամբ զգալիորենարդյունավետ ջրանցքի (ջրի) 2.5 ա,ե,զ): համար (նկ. կը մաքրելու Պրոֆիլային շերեփները(նկ. 2.5 գ,զ,ժ) լավ արդյունք են տալիս շերեփը ջրանցքի երկայնքով շարժվելու օգնությամբ իրականացվող մաքրման ղեպքում ն պահպանում են ջրանցքի անհրաժեշտ պրոֆիլը: Հետադարձբահով, լայնացված պրոֆիլի, հարթ կտրող սայրով, առանց ատամների (նկ. 2.5ը) շերեփները ջըն րանցքներիփորման մաքրման ժամանակ: Դրանք միաժամանակ ձեավորումեն 1:1-1:5 շեպեր:

են կիրառվում

Լ

.

գ.

կցվող հատուկշերեփներ.

Ջրանցքներիմաքրման միաշերեփ էքսկավատորներին

ւալ ակնա կաաաաաանաաի

Լ:

(ոջ ց

ւ.

ի.

կտրող ապարատով,

կտրող սայրով՝ համալրված դահուկներով

բոան ջրատակի հեաո կության

անցքերով՝ջրի հատակիմաքրման,բ. մաղաձն, ։ բնիկնե Ցած ատամներով, մադաձն՝ ե. ուղղաձիզ (հետադարձբահ), զ անցքերով՝պրոֆիլային,է. լայնացված՝ պտտվող հիդրոհաղորդակով, լայնացված՝ ուղղաձիզկարողսայրով, թ. լայնացված՝ ճոպանային շարժաբերով պրոֆիլային, լայնացված՝ հնձիչի ժ. լայնացված` հիդրոհաղորդակով՝ հարկադրական գործողության,խ. ընդլայնական թեքվածքով, ծ. նույնը՝ պրոֆիլային:

2.5.

աո տվող,

ը-

ա.

Նկ.

255)

արտադրողականություն

մաթրման

աղտոտվածության հետնանքովչորացած լավ արդյունք ն 2-3 անգամ ավել է ստացվում 1,5-2,5 մ լայնությամբ ու տարողությամբ մաղաձե շերեփներ օգտագործելիս

վաո ժամանակ անցքն

ջրանցքների

փոքր տարողու

պատկանում

Երկարացված ատ քայքայումեն բուսական ջությամբդուրս հանում ա Բուսածածկի մեծ մաններումբարձը արդյու րող ապարատովն հիդրո լայնացվածմաղաձն շեր կանացվումէ ջրանցքի բո ցում: Ջրաբերվածքով ջր արդյուն լավագույն քում գործմանընթացքում (նկ. Ճոպանային շարժ ված ճոպանային մեխա արդյունք են ապահովում սելով հատակամոտ շչեպ Ջրանցքների հատ յունք է ապահովումլայնա Գրեյֆերի շերեփով խիւո բերվածքը: Միաշերեի էքսկա ստորաբաժանվում են ե հատուկ: ՈՒնիվերսալ էքսկա օգտագործել չորս տիպ Նրկու-երեք տիպի բանո են կիսաուն մող սարքավորումներովէ ՈՒնիվերսալ էքսկա շերե լող ղրագլայներ, հանքա ղության շերեփմերով: բատ որիզոնավան էքսկավատորները լինում

270"):Վերջիններսմոնտաժվում են անիվավորտրակտորներին ավ-

տոմոբիլներիվրա: Ըստ ընթացքայինմասի՝ տարբերվումեն անիվավոր,թրթուրավոր, քայլող, երկաթգծայինն լողացոդ էքսկավատորներ: Հիդրոմելիորատիվ շինարարությունումն գյուղատնտեսական արտադրությունում մելիորատիվհամակարգերիշահագործման համար օգտագործվումեն 0,4-2,5 մ՝ տարողության շերեփներովթրթուըավոը ու 0,15-0,65 մ՝ ւռարողության շերեփներովանիվավորէքսկավատորներ: Գյուղատնտեսականարտադրությունում օգտագործվող բոլոր էքսկավատորներն ունիվերսալեն: Ներկայումս արդյունաբերությունումարտադրվում են փոխարինելի հետնյալ բանող սարքավորումները(նկ. 2.6). ոսլիղ բահ (ա), հակադարձբահ (բ), դրագլայն (գ), կոդաքանդղրագլայն (դ), գրեյֆեր (ե), կռունկ (զ):

Դրագլայնով ու հակադարձբահով, մեխանիկականն հիդրոհաղորդակովհամալրված էքսկավատորներիընդհանուր կառուցվածքնու աշխատանքիսկզբունքը: Դրագլայնի բանող օրգանը,որպես կանոն, կախվում է մեխանիկական շարժաբերով թրթուրավոր վրա (նկ. 2.7): Այն բաղկացած է շերեփից 5, սլաքից 4. տրակտորի ուղղորդից70. սլաքի կախիչի ճոպանով 2 բազմաճախարակից,շերեփի ամբարձիչ 7, քարշային Ջն բեռնաթւսփող6 ճոպաններից: Շերեփն ունի գոգաթիակիտեսք, կախվում է ամբարձիչ ճռպանից: -Քարշային երկու շղթաները 7 մի ծայրով միանում են շերեփին, մյուս ծայրով՝ քարշային ճոպանին:

Նկ.

2.7.

Դրագլայնովէքսկավատորիկառուցվածքայինսխեմա.

1. շերեփի ելքային դիրքը, Ա՛ն 11 ա. ն

Նկ.

2.6.

ՈՒնիվերսալէքսկավատորների փոխարինելիբանող

3.

1. ամբարձիչճուկան,2. բազմաճախարակի կախիչիճոպաններ, 6. բեռնաթափող բեռնաթափողբլոկ, 4. շարժունակշղթա, 5. շերեփի, ճուվան, 7.

սարքավորումներ.

ա.

ուղիղ բահ,

բ.

հակադարձբահ, գ. դրագլայն, դ. կողային դրագլայն, ե. գրեյֆեր,զ. կռունկ:

բնահողիմեջ մտնելու շերեփիսկզբճական վերջնականդիրքերը,ԼԼ քանդմանգործընթացը.

քարշայինշղթա,

8. սլաք, 9.

քարշայինճոպան,10.

ուղղորդ:

Դրագլայնով էքսկավատորիաշխատանքի ընթացքը բաղկացած է հետնյալ գործողություններից. բնահողի կտրում, շերեփի լցա-

վորում, շերեփի բարձրացում, էքսկավատորի հարթակի պտույտ, դատարկմանտեղում շերեփի ղատարկում, հարթակի հակառակ պր34

՛

տույտ մինչն քանդման տեղը ն շերեփի իջեցում քանդման համար: Երբ ամբարձիչ ճոպանը բաց է թողնում շերեփը, վարջինս 1 դիրքից ընկնում է ներքն ն խրվում բնահողի մեջ ԱԼ կամ Ռա դիրք): Այնուհետն շերեփը նախ՝ մոտեցվում էքսկավատորին՝ միաժամանակ ձգելով ամբարձիչճոպանը, ապա` շարժվելով կտրում է տաշեղը, լցավորվում բնահողով,բարձրացվումն պլատֆորմիպտույտով տեղափոխվում բեռնաթափմանտեղը: Դրանով ավարտվում է տեխնոլոգիական ցիկլը:

է

տույտ

Հետադարձ բահը հիդրավլիկական կառավարումով ոչ լիապըանիվներով էքսկավատորի(նկ.2.8) հիմնական սարթւավո-

րումն է ն լայն կիրառությունունի գյուղատնտեսական արտադրությունում: Էքսկավատորի առանցքայինմասելն են շրջանակը 2. պըտտասյունը 3, սլաքը 3, հենաբոնակըճ. շերեփը ծ, մղիչը 73, հիդրո-

գլանները 427072, հենամաշիկները 77: Պտտասյունըբանող սարքավորմանըհնարավորություն է տալիս պտտվել 1605: չ

Ց

5.2

"

Ն. -

Լ

յ".

ՆՄՈՒ

ՆԸ.

ՊԻ

Ը

՝

-

Վ

չ

Է

"777757

հիդրավլիկական

Նկ.

2.8. Անիվավոր տրակտորիբագայի վրա կառավարումով էքսկավատորի կառուցվածքային սխեմա.

1.

ճ.

տրակտոր,2. կախվողսարքավորմանշրջանակ, 3. պտտասյուն 4,7,10,12. սլաքի,շերեփի, հենաբռնակի, 5.պաք, հենամաշիկի հիդրոգլաններ,

14. բուլդոզերիթն, 13.մղիչ,

8. շերեւի, 9. հենաբռնակ, հոդակապ,11. հենամաշիկ,

15.

բուլդոզերիթեի հիդրոգլան:

բարձրացմաննպատակովքանդման Կայունության յսան -

քում էքսկավատորը, բացի անիվներից,հենվում է նան

ընթացրն

հիղրոգլաննե-

րով համալրված հենամաշիկների վրա: Հետադարձ բահն անհրաժեշտությանդեպքում դարձվումէ ուղիղ գործողության: Հիդրավլիկականկառավարումով էքսկավատորը համալրվում նան է գրեյֆերի շերեփով, կռունկի կախիչով, սիլոսի, ծղոտի, այլ նյութերիբեռնմանսարքավորումներովն այլն: Բուլդոզերային սարքավորումներիառկայությունը, որպես հակակշիռ, հնարաորություն է տալիս կատարել խրամատներիհողա-

լիցք:

Բազմաշերեվ էքսկավատորներըմիաշերեփ էքսկալվատորնե-

րի համեմատությամբ ունեն մի շարք առավելություններ. փորման, ն բեռնաթափմանգործողությունները կատարվում են փտոխակրման միաժամանակ ու անընդհատ: Սիաշերեւփ էքսկավատորմերի արսոսդրողականությունը1,5-2 անգամ ցածր է, տեսակարար էներգիայի ծախսը՝ բարձըր20-40 օ2-ով, բնահողի փորման (3ԵՇԵ2888) Լոնողությունը կազմում է ընդհանուր աշխատանքի15-30 օ«-ը: Բազմաշերեփ էքսկավատորներիաշխատանքի արժեքը ջըրանցքների ու խրամատների փորմանհամար իջնում է 2-2,5 անգամ, ինչը բացատրվում է նրանով, որ այդ էքսկավատորներընեղ մասնագիտացված են ն կարող են աշխատել միայն քարազերծ ու կոճղազերծ 117 կարգիբնահողերում: լինում են երկու տիպի` լուղաԸԲազմաշերեւփ էքսկավաւտորները գող ն գցամաքաճանապարհային: Ցամաքաճանապարհային բազմաշերեփ էթսկավատորները հիմնականումդասակարգվումեն ըստ շարժման ուղղության նկաւոմամբ ունեցած դիրքի ն բանող օրգանի կառուցվածքի: Ջրանցբի առանցքին զուգահեռ շարժվող էքսկավատորները կոչվում են երկայնական փորմանկամ խրամատային,շերեփը շարժման ուղղությանն ուղղահայաց հարթության մեջ աշխատող էքսկավատորները`ընդլայնական փորմանկամ հանքափռորային: Բստ բանող օրգանի կառուցվածքի` ցամաքաճանապլարհային բազմաշերեփէքսկավատորներըլինում են շղթայավոր ն ոռտորա-

յին:

էքսկավատորներիբանող օրգանն անվերջ շղթան Շղթայավոր

կամ քերիչներով շերեփներով կամ է` համալըված քերիչներով ( (Ակ.2.9ա),) լրված շերեփներով ՝

ւ:

իսկ իսկ

ռոտո-

ո

:

բարձրացման-ի

հարմարանքից

.

երկարությամբ էքսկաւլա Աշխատանքիընթացքումխրամատի ժամանակ ն ռոտորի միաժամանակ տորի շարժման ու կտրում են բճահուլիտաշեղն ինքնալցվում: շերեփները է փոշերեփըբաց կողմովնչեպի ներքն)բնահողը լցնում ընթացքում վրա, վերջինսէլ այն թափումէ խրամատիցդուրս: խակրիչի ունեն Ժաճանակակից խրամատափորէքսկավատորներն է շարժմանմինչն 16 արագությում,ինչը հնարավորություն ընտրել փորման օպ ն րստ բնահռղիտիպի խրամատիխորության, 8:

Հ

Հ»72

՞

Նկ. 2.9. Բազմաշերեփխրամատափոր էքսկավատորների ՏԱ Ար: Կ

8.

3.

պտտման Պտտմա |

Նտարվողառաղանիլներ, 4.ջանան: 5.Բինթ տարա

ընդլայնականփոխակրիչ, 9. մաքրավահան,10. հենարանային-ուղդորդհոլովակներ, 11, ռոտոր:

տիմալ ռեժիմ:

Բնահողի հանումը կատարվում է

խրամատի երկարությամբէքսկավատորի ն շրջանակի երկարութ38

:

|

տալիս,

Ռոտորային էքսկավատորները,ի տարբերություն շղթայավոր էքսկավատորների, ունեն մեծ արտադրողականություն, տեսակարար էներգիայի փոքը ծախս (35-40 92), բարձր օգտակար գործողության գործակից (0օ.գ.գ.),սակայն խրամատիխորության մեծացմամբ պայմանավորված` դրւսնց զանգվածը ն եզրաչափքերը լինում են համեմատաբար մեծ: Այդ պատճառով ոռտորային էքսկավատորներն արտադրվում ենճ մինչն 2 մ խորության, իսկ շզթայավոր էքսկավատորճերը՝ մինչն 6 մ խորության խրամատափորման համար: Շղթայավոր խրամատափորէքսկավատորը(նկ. 2.9ա) բաղկացած է բազային թարշիչից 4, բարձրացմանհարմարանքից2, բանող օրգանից 7-7 ընդունող-սնողհանգույցից ն փոխակրիչից:Բանող օրգանի բւսւլլկացուցիչմասերն են շրջանակը 4, տանող 3 ն տարվող 7 աստղանիվճները, շերեփներով 5 կամ քերիչներով գույգ շղթանճերը 6: Ավելի հաճախ օգտագործվումեն շերեփնճերը, իսկ կսլչուն ն սառած բնահողերում` քերիչները: Կտրման անկյունը` գ-ն, կազմում է 25-30", հետին 6. անկյունը` 7-15:

ընղու-

Ռոտորային խրամատավար

Տ

:

ը-

ցելով տանող աստղանիվը,շարժվում է վրա, իսկ վերջինս էլ թափում փոխակրիչի հարմարանքի կո-սնող է: վրա, որն անընդհատբեռնաթափվում էքսկավատորը(նկ. 2.9) բաղկագած է բազայինքարշիչից 7, բանողօրգանի Ջ ն փոխակրիչից 2 ռոտորից 41, մաքրիչ վահանից

ք

շերեգոնրը: թափումՀոր բնահողը

շարժմաճժամաճակ: Բեռնված շերեփճերի յամբ են ն

հային էքսկավատորների բանող օրգանը՝ շերեփներովկոշտ ռոտորը (նկ. 2.9բ):

3.

ՄԵԼԻՈՐԱՏԻՎ

ՑԱՆՑԻ

ԵՎ ԽՆԱՍՔԻ

ԿԱՌՈՒՑՄԱՆ

ՍԵՔԵՆԱՆԵՐ

Բուսականության կենսագործունեության անհրաժեշտբաղադ-

րիչներն են խոնավությունը, լույսը, օդը: Լույսը ն օդը կարգավորվող չեն ն միջավայրիվրա ազդում են անկախ արտաքին ազդակներից, իսկ խոնավությունը միշտ չէ, որ հնարավորէ ապահովելմթնոլորտային տեղումներիշնորհիվ կամ այլ միջոցներով: Մարդըդեռ հնագույն ժամանակներից մշակաբույսերի նորմալ աճի ու զարզացման պայմաններւուվահովելու նպատակով օգտվելէ ջրի բնական պաշարներիցն ժամանակիընթացքում փորձել է ան-

ընդեւսւռ կատարելագործել մշակաբույսերը խոնավությամբ ապահովելու տեխնոլոգիաներն ու տեխնիկականմիջոցները:

Երկրագործության երաշտային գոտիներում հողի խոնավության պակասըլրացվում է արհեստական Գերխոնավ գոտիներում,այդ թվում` ճահճային շրջաններում,

ճանապարհովո̀ռոգումով:

հողի օղափոխանակությունը կարգավորելու, ջերմային ռեժիմները բարձրացնելուն օրգանական նյութերիքայքայումն ինտենսիվացնելու համարարհեստականորեն հեռացնումեն ավելցուկը` ուղղելով այն դեպի ջրատարներ ու ջրամբարներ, այսինքն` իրականացնումեմ չորացում:

խոնավության

Սելիորացիայիայսօրվա պայմաններումգերադասելիեն կրրկընակիկարգավորմւսնհամակարգերը, որոնք թույլ են տալիս չորային ն գերխոնավհողային տարածքներում ստանալ գյուղատնտեսական մշակաբույսերի ապահովագրվածբարձը բերք: Հարկ է ճկատի ունենալ, ռր ոռոգումն անհրաժեշտէ նույնիսկ տարեկան միջին ավելցուկւսյինխոնավության գոտիներում,որտեղ շատ հաճախ բույսերի ճորմալ զարգացման համար պահանջվող խոնավությունը կարող է լինել ոչ բավարար: Ոռոգման համակարգեր: Դաշտերիջրամատակարարման համար կառուցվումեն ոոոգման համակարգեր,որոնք ստռորաբաժանվում են երեք հիմնականխմբերի` ոռոգման, ջրարբիացման,չորացման (հնարավոր է նան դրանց համակցությունը): Ոռոգման համակարգիհիմնական նպատակն է ստեղծել ն կարգավորելհողի անհրաժեշտջրային ոեժիմ: Հիմնականբաղաղ:

րիչներնեն ոոոգման աղբյուրը (գեւ, լիճ, ստորգետնյաջրեր ն այլն), (զլխավոր) կառույցը, ոռոգման ցանցը: ջրահավաքման

Ոռոգմանհամակարգերը լինում են բաց, փակ ն համակցված: Ջրանավաքմամկառույցը կարողէ լինել ջրարգելակայինկարգավորիչիտեսքով կամ պոմպակայան: Տարածքից ջուրը ոռոգման համակարգ է մուտք գործում ինքնահոս: Երբ սկզբնաղբյուրում ջրի մակարղակըցածր է ոռոգվող տարածքից, ջուրը ոռոգման ցանց է մղվում պոմպով: Առաջին համակարգըկոչվում է ինքնահոս, երկրորդ համակարգը՝մեխանիկական: քռոզգման ցանցը բաղկացած է ջրատարման ն կարգավորող ցանցերից:Ջրատարմանցանցը ջուրը ջրահավաք կառույցից հասցնում է մինչն ոռոգման դաշտ, իսկ կարգավորողցանցն այն բաշխում է ոռոզվող դաշտում: Ըստ կարգավորման մասի բնույթի` կիրաովում են ոռոգման երեք հիմնական եղանակներ` մակերեսային, անձրնացման ն ճերգետնյա (դրենաժային): Մակերեսային եդանակի դեպքում ջրի ներծծման արագությունն ավելի բարձը է լինում, քան անձրնացման եղանակի ղեպքում, սակայն ժամանակիընթացքում այդ տարբերությունըփոքրանումէ: Ներգետնյա ոռոգման դեպքում ջուրը հող է մտնում խողովակներով ն ներծծվումհողի ներծծելիությանշնորհիվ: Ըստ կարգավորող ցանցի վերը նշված երեք եղանակների՝ ջրաբաշխումը լինում է ակոսներով, շերտով. ջըածածկումով: Ակոսառռոզումը կիրաովում է բանջարանոցային ն շարահերկ մշակաբույսերի, ջրածածկումը`խոտի ն բրնձի, շերտաջրումը՝ հացահատիկային մշակաբույսերի, խոտի, այգիների (հազվադեպ),եգիպտացորենի ոռոգմանն խոնավալիցքավորման,ինչպես ճան նախացանքային մշակման նպատակով: Շերտաջրման ղեպքում շերտի լայնությունը լինում է 1,3-4.2 մ (նեղաշերտ), 30-40 մ (լայնաշերտ), իսկ ջրի բարձրությունը շերտում` 20-30 սմ: հիմնական տարրերն են ջրընդուՉորացման համակարգերի նիչը, կարգավորող, ջրատարմանն ցանկապատող ցանցերը: Կարգավորող ցանցը ծառայում է չորացվող տարածքի ջրային ոեժիմի կարգավորմանհամար (վերցնում է ավելցուկային խոնավությունը ն

չեզոքացնում ջրատարման գծի օգնությամբ): Այն լինում է փակ ն բաց: Կարգավորող մասի ջրանցքներըկոչվում են չորացուցիչներ, ջրահավաքիչներն կառուցվում են մեկը մյուսից 60-120 մ հեռավորության վրա: Ցանկապատողցանցը չորացվող տարածքը զերծ է պահում մակերեսային,ստորերկրյաջրերից: Չորացման պրոցեսում հավաքված ջուրը ջրընղունիչէ մտնում ինքնահոս կամ մեխանիկական եղանակով:

3.1 ՋՐԱՆՑՔԱԿԱՌՈՒՑՄԱՆ

Ռոտորներն օգտագործվում են ոռոգման ջրանցքների կառուցման համար: Քանի որ բեռնաթափումըգրավիտացիոն է, ոռտորի արագությունըչի գերազանցում աշխատանքային 2 մ/վ-ը: են Արտադրությունում լայն կիրառություն ստացել գութանան պտուտակրիչառոտորային ջ րանցքափորիչները: յին, ֆինզային Գութանայինջրանցքւախորիչը (նկ. 3.1ա) ճախատեսվածէ քարերից ն փայտանյութի մնացուկներից ազատ, տորֆային ու հանքային բնահողերումբաց ջրանցքներիփորման համար: Դրա հիմնակամ հանգույցներն են բանող օրգանը՝ բաղկացած խոփից 7, ներքեի զույգ թներից 7, վերին ուղղաձիզ գույզ թներից 4, շեղբամաքրիչներից 5. հողսկապով միացած թնիկներից ծ, ղանակը 72, քարշային 7ն ընթացքային75 շրջանակներնու անիվները2, 70: Դանակը կոթավորէ ն տեղակայվում է բաւթանկյանտակ (բացառվումէ բուսականությամբ բոնվելը): Բնահողի կտրման անկյունը ն փորման խորությունը կարզավորվում են քարշային շրջանակի առջնի ծայրը կցորդիչի 73 անցքե-

.

ՄԵՔԵՆԱՆԵՐ

Այս կարգի մելիորատիվմեքենաները բաժանվում են երկու ն ջրանցքների խմբի` ջրանցքափորիչներ վերջնամշակիչներ: Չրանցքափորիչներ:Ներտնտեսական ջրանցթների կառուցման համար օգտագործվող ծանը, ցածը արտաղրողականությանն պարբերական գործողության միաշերեփ էքսկավատորները փոխարինվել են բարձը արտաղրողականմության,անընդհատ գործողության ջրանցքափորիչներով,որոնք մի ընթացքովհիմնում են 3 մ խորությամբ ջիանցքներ՝ ծախսելով զգալիորեն քիչ էներգիա: Ըստ բանող օրգանների լիճում են գութանային (պասսիվ գործողության), ռոտացիոն (ակտիվգործողության) ն Ջկոմբինացված: :

մորդ

:

ւը

ջրանցքափորիչները

,

րութանային ի

օրան ը ջրա

'

կողմերում: .

ցքափորիչները կիրառվում են նե

մեն

մանն չորացմա

1,2 մ խորությամբոռոգման ջրանցքներիկառուցմանհամար:

հնարավորություն

են տալիս Ռոտացիոն ջրանցքափորիչները ձեկ ընթացքով բացել ավելի մեծ ընդլայնականհատվածքով ջըր|

անցքներ:

Նուն կայումս առավել

ՆՐ

"

ասսիվ

են

կիրառվում ր ակտիվ ե Վ գործողության կառուցվածքայինտարրերով համալրված ֆրեգային ուռոտորային բանող օրգանները: Ֆրեզներն աշխատում են բարձր` մինչն 30 մ/վ արագությամբ` բնահողը կտրելով բարակ տաշեղներով ն իներցիոն բեռնաթափումով մինչն 10 մ հեռավորությանվրա: Այդ պատճառով դրանք լայնորեն կիրաովումեն տորֆաճահճային տարածքի չորացման ջրանցքներիկառուցման դեպքում, երբ պահանջվում են մաքուր կտրման բարձը արազություններ: րկա)

ա.

արդյունքում:

Ջրանցքափորիչի աշխատանքի ընթացքում դանակը ն խոփը կարում են բնահողը (խոփը կտրում է տակից), իսկ ստորին թեերի սուր եզրերը` ջրանցբապատերը: Երկու մասի բաժանված առը թնեբով բարձրացվում ն շրջվում է փոսի աջ ն ձախ Ընդորում՝ շեղբը ձնավորվում է շեղբամաքրիչովկամ թեիկներով: Պտուտակրիչառոտորային ջրանցքափորիչը(նկ. 3.1բ) նախամւեսված է հանքայինհողերի ոռոգման ջրանցքների կառուցման համար: Ջրանցքափորմանբանող օրգանը համակցված է` բաղկացած շերեփուլ ռոտորից 22, ոռտորի երկու կողմից տեղակայված գույզ թեքադիր կոնական պտուտակրիչներից24, մաքրիչ իրանի 20 մեկ զույգ ակտիվ գործողության քանդիչներից23: Ռոտորը ջրանցքի բնահողըմշակում է հատակի լայնությամբ, իսկ թեքադիրպտուտակրիչներըհղկում են ջրանցքիկողապատերը: Մշակված ամբողջ բնահողը շերեփներովբարձրացվումէ վերն, նախ` շպրտվում ժապավենային սնուցիչի վերնում տեղակայված բունկեր, ապա` թափվում սնուցիչի վրա: Այնուհետն աջ ն ձախ տեդափոխմաներկու փոխակըիչները 78 բնահողըդուրս են բերում աշ-

շատ

լ

:

շպիտելով

:

՛

խատանքայինգոտուց

ջրանցքի աջ ն ձախ կողմերումկազմավոթմբեր: Ջրանցքի վերջնականձնավորումըկաերկայնական տարում է երկկողմանիթներով համալրվածմաքրիչ իրանը: Քանդիչները նպաստումեն ռոտորի շերեփիհավասարաչափ բեռնմանը:

ֆրեզային ջրւսնցքափորիչը(նկ. 3.1գ) նախատեսվածէ տորֆահողերում1,7 մ խորությամբ չորացման ջրանցքներ փորելու համար: Ռանող օրգանը համակցված է` բաղկացած զույզ սկավառակային ֆրեզներից 27 (455 թեքված) ն դրանց միջին մասում տեղակայվածերկթն իրանից 29: Վերջինիս առջեի սեպաձն մասը կարում է փորվողշերտի ներքնի մասը (ջրանցքի հատակը) ն հավասարաչափ կիսում: Շեղբի թեքությամբտեղակայված ֆրեզները 30 տաշում են բւահողը ն 10 մ հեռավորությամբշպրտում ջրանցքի երկու կողմերի ուղղությամբ: Ջրանցքի հատույթի միջին մասի բնահողը, ֆրեզի խորացմանը զուգընթաց, քանղվում, փխրեցվում է ինչպես ծանրության ուժի ազդեցությամբ, այնպես էլ փխրիչներով26 ն բահերով 28 շպրտվում աջ ու ձաիւ: .Չրանցքների վերջնամշակմանմեքենաներ: Ջրանցքափորումից հետո, որւվես կանոն, կատարվումեն որոշ վերջնամշակմանաշխատանքներ, այդ թվում` հողաթմբերիհարթում, պատերի հարթագծում ն հակաֆիլտրողէկրանավորում: Վերջնամշակմանհամար կիրառվումեն պրոֆիլավորիչ, բետոսապատիչ,կարակտրիչմեքենաներ: Թմբահարթիչը նախատեսվածէ ջրանցքի երկու կողմերում կուտակված հողաթմբի կողք հրման ն հարթեցմւսնհամար: Ընդ որում` չի թույլատրվում հողը լցնել ջրանցք ն, ըստ հնարավորին, պնտք է խուսափել առափի (բերմա) ճիմածածկի վնասումից: Մեքենայի աշխատանքն ապահովող հիմնական հանգույցներն են թնադաճակային տիպի բանող օրգանը, հրող-ընդգրկողշրջանակը, թեի թեքության ն պտույտի մեխանիզմը,հիդրոսարքավորումնու հակակշիռը: Բանող օրգանը` թնը, համանման է բուլդոզերի բանող օրգաճին: Թնի չափերը պետք է ծածկեն տրակտորիհետքը, որը պետք է ջրանցքաշուրթից հեռու լինի 0,5 մ-ից ոչ պակաս: Թնի ընդգրկման անկյունը կազմում է 8 Հ45", կտրման անկյունը՝ թ-- 45":

ու

րում

ՆԵ» ԼՎ

աաա

ւ

/

Ա-ի

ՁԱԲՔ

ԱԱ Մ)

թ-ն ւ.»..---.ԳՏ. 127727 ԱՀ.

ՀԻԱ

ԷՀ

Հ-ի

ՄԵ

ի

Նկ.

3.1.

Ջրանցքափորիչների կառուցվածքային սխեմաներ,

աաա պտուտակրիչառոտորային, 4. թն,

Ի հետնի 3. ւխուխ անիվ, բ.

Լխ քարշային շրջանակ,8.

7.

ր

գ.

Աթն,

վերին

,

5.

.

18.

չ

19.

հհտ

արան,

20.

մաքրիչ իրան,

ֆրեզի շարժեբեր,

22. ռոտոր, 23. քանդիչ, 24. հակակշիռ,25. 27.ֆրեզ, 28. ֆրեզի բահ, 29. երկթնիրան, 30. դանակ, 31. թեքության

կարգավորման հիդրոգլան:

մաճ է Հակաֆիլտրող կրաճավոր մեքենաճերը նախատես ը

16.

.

մոզապտուտակրիչ, փխրիչ,

21.

ֆրեզային.

հարման ԱաաաՀար Իռար կցորդիչ, ռեն) 5է ընթացքային հերիո ոխակրիլչ շրջանա, 2.

`

են

ջրի ֆիլտրումը կանխելու համար: Ոչ բավարար էկրանավորման " 50 թն լ ու ինչի հետնանքովճահճանում աղակալում են արժեքավոր հողերը,

դեպքում ջրի

ֆիլտրվում ջրանցքի պորտերով խորի

ավելանում են շահագործման ծախսերը ն այլն: Ջրի ֆիլտրման դեմ պայքարը կարելի է տանել ինչպես տվյալ բնահողի ծակոտկենութհողի խտացման, տղմայան փոքրացման, ջրանցքը շրջապատող ն նստեցման, աղուտավորման այլ եղանակներով,այնպես էլ հակաֆիլտրող էկրանավորմանմիջոցով` բենտոնիտայինկավ, բետոն, բիտում, պոլիէթիլենայինթաղանթ ն այլն: Փորձը ցույց է տալիս, որ լավագույն էկրանըբետոնն է: Ջրանցքների մոնոլիտային երեսպատման գործընթացը բաղկացած է հետնյալ գործողություններից.հիմքի նախապատրաստում երեսպատման,բնտոնապատում, խնամք բետոնի ճնիտրմամբ,կարերի կտրում ն լցավորում: 1,5, 3,0 ն 4,0 մ խորությամբ ջրանցքներիէկրանավորմանհամար կիրառվումեն պրոֆիլավորիչ,բետոնապատիչն կարերի կտրիչ մեքենաներ: Համաձայն էկրանավորմանըներկայացվողտեխնիկական պահանջների` նշված բոլոր մեքենաներըշարժվում են ռելսային ճանապարհով:

3.2. ԴԱՇՏԵՐԸ

ՌՌՈԳՄԱՆ

ՆԱԽԱՊԱՏՐԱՍՏՈՂ

Շահագործական հարթեցումը կատարվում է կոպիտ հարթեցաշխատանքներն ավարտելուց հետո, ինչպես նան պարբերա46

ւմ է

կարզի բերելով. իրականացվո միկրոռելիեֆը են

տիպի, լինում ներով,որոնք, ըստ բանող օրգանի

հարթագծիչի

շերեփավոր"

թնավոր:

շբջանակոմ Բրի Մեր (ոռոգում Ար հարթագծման հարթությամբ Զ. փխրիչից Ան ային բու): Այն բաղկացած շերեփից 25-Շեփր է մասից կից 4. ընթացքային 22ԱՀ ՆՆւա հիդրոզլան որի չունի, բաղկացած հանովի Արա ված համա ատամներով Տ պատերից:Փխրիչը փխրեցնող ն նի վածքի ազրե մատերով.որոնք խզվում գերբեոնվածք պահպանակային Երկարաբազա հոդակապային է դաշն բագծիչը(նկ. 3-ա) նախատեսված

-

համար

անա-

հա-

8ն

է

տակ

է`

հ

են

գությամբ:

ՄԵՔԵՆԱՆԵՐ

Դաշտի նախապատրաստումըոռոգման ընդգրկում է մակեըեույթի հարթագծման ն կարգավորող ցանցի (ռոոգման ու ելքային ակոսներ, ժամանակավոր ոռոգիչներ ն այլն) կառուցման աշխատանքները, որոնց իրականացման համար կիրառվում են հարթագծիչներ ն ժամանակավորոռոգմանցանցերիհարթիչներ: Հարթիչներ:Անհարթ միկրոռելիեֆը ոռոգելիս փոսերում կուտակվում է ջուր, թմբիկները մնում են չոր, ինչի հետնանքովմշակաբույսի բերքն իջնում է 2-2,5 անգամ: ՈՒստի դաշտերի հարթեցումը ոռոգելի երկրագործությանկարնորմելիորատիվաշխատանք է: Մելիորացվողհողերի հարթեցման աշխատանբները լինում են երկու տեսակ` կապիտալ (շինարարական)ն շահագործական: Կապիտալ հարթացումը կուվիտ գործընթացէ. վերացվում են ն այլն, իրականացվում մբերը,փոսերը, հորակները է կեռաշերեփ-

ման

լ

բար`

սխեմաներ. կառուցվածքային Նկ. 3.2. Հարթագծիչի ա.

ԳՅՈՒ

դիրքում. դիրքում,բ. փոխադրական աշխատանքային շրջանակ,7. կանգճակ, 3. ձգաձող,4. բազային 2, 5, 6. հիդրոգլաններ, 8,

մաս, ընբացքային

9. անհատակ

շերեփ, 10. փխրիչ:

' :

փոսեիսկ Բորարվում

բմբերի հողը, հետնից եկող շերեփը 19 տեղեր բեռնված շերեփըհարթ տեղամասերում

է

Արգելաթմբերի

3-3գ)

դիրքը

կազմավորումսմ կենտրոն,

Առվահարթեցմանհամար օգտագործվող թների (նկ. 3.3բ) հեւ միասին տեդակայվում են հարթիչ տախտակը 177 ն գլանվակը 42: Հենարանային ամիվները 7 կանգնակինամրացվում են թեքությամբ դեպի հետ: Աշխատանքի ընթացքումթների դանակներըկտրում են դամբաններ,թները դրանք տեղափոխում են ջրանցք, տախտակը հարթեցնումէ ջրանցքլցված հողը, իսկ զլանվակը՝ խտացնում: վերջնամշակման (նկ. թների մնում է նույնը` այնպես, ինչպես հարթման դեպքում է, սակայն դրանց վերջում ամրացվում են երկարացուցիչներ742: Կտիված հողը թներով մ է մոտեցվում մինչն40 բարձրությամբ արգելաթմբեր՝ներքնում90 սմ, վերնում 10 սմ լայնությամբ:

30: սմ:

՝

բում դատարկվում` տեղամասը բերելով հավասար մակարդակի: Շնորհիվ հարթիչիբազուկի երկարության` շերեփը ոչ թե պատճենահանում է տարածքը, այլ հարթագծումէ հողի մակերեույթըն ավտոմատ կերպով հարթեցնում20-30 սմ բարձրությամբանհարթությունները, որոնց երկարություններըկրկնակի փոքրըեն մեքենայի բազայից: Կարգավորողցանցի հիմնման մեքենաներն գործիքներ:Կարգավորոդցանցը ժամանակավորէ, այդ պատճառով դրա հիմնման ն հարթեցմանհամար նախատեսվում է կիրառել առանձին մեքենաճեր: Առավել արդյունավետ են ակոսահանմանն հարթեցմանունիվերսալ մեքենաները,որոնց թվին է պատկանումԽ37 մակնիշի ունիվերսալ ջրանցքափորիչ-հարթիչը: Այն ունիվերսալ շրջանակ է, որի է վրա հնարավոր տեղակայել ջրանցքափորիչի, հարթիչի, կուլտիվատոր-փխրամեքենայի(Կ4ՅՇՈԵ),հարթագծիչիփոխարինելիբանող օրգաններ: Ժամանակավոր ոռոգման ակոսահանման համար շրջանակի վրա (նկ. 3.3ա) տեղակայվում է ջրանցքաւիորիչիիրանը, որը բաղկացած է կանգնակից 84,խոփից 7 դանակով 2 ու կրնկատակով 6 աջ ն ձախ թներից 7: Դանակը ն խոփը բացում են սեղանաձնկտըրվածքի ջրանցք, իսկ կըրնկատակըպնդացնում է ոռոգիչի հատակը: Փոխարինելի խոփը ն դանակը (լայն ու նեղ ընդգրկման) թույլ են տալիս բացել ոռոգիչներ` հատակում 30-50 սմ, խորությամբ` 25 ն

Ցա

:

ա.

12.

անիվ, 2.

ն

գլանվակ,13. ընդլ

ճային

բ. հա ջրանցքափորիչ,

ՈՒնիվերս ջրան բրի

Նկ. 3:3.

Բացի վերը նշվածից, գործիքը վերասարքավորվում է որպես Հարթիչը համալրվում է դահարթիչ ն կոլտիվատոր-փխըրամեքեմա: փխրիչ թաթիկներով: ճակներով,իսկ կուլտիվատոր-փխրամերենան՝ են Ոռոգման երեսակոսները բացվում կուլտիվատոր-ակոսա-

հաններով:

33. ՀՈՐԻԶՈՆԱԿԱՆ

ԿԱՌՈՒՑՄԱՆ

ՓԱԿ ԴՐԵՆԱԺԻ

ՄԵՔԵՆԱՆԵՐ

Ընդհանուր տեղեկություններ:Փակ դրենաժային համակարգերը (անգլ. Ժոուո չորացնել, ցամաքեցնել, մւուոճջծ դրենաժ (հողի չորացումը բաց ջրանցքների օգնությամբ կամ ներգետյա ջրանցքներով, խողովակներով)լայն կիրառություն են ստացելշճորհիվ բաց դրենաժի համեմատությամբ ունեցած գգալի առավելությունների: Դրանք չեն խանգարում դաշտային աշխատանքների կատարմանը ե զործում Ըստ ճշանակության՝ ղրենաժները լինում են ոռոգման ն ցամաՔնցման: Ոռոգման դրենաժները լինում են միայն նյութեղեն, ցամաքեցման դրենաժմերը` նյութեղեն, հուլային ե համակցված: Նյութեղեն դիննաժներից ներկայումս կիրառվումեն իւողովակային` հիմնականում պլաստմասսայե ն կավե ղրենաժները: Կավե դրենաժները պատրաստվումեն կարճ (0,3-0,6 մ) կամ երկար (Թ-6 մ) խողովակնեիից` 50-200 մմ տրամագծով:Աոաջին դեպքում ջուրը ներս է թափանցում խողովակներիմիացման տեղի 1-2 մմ բացակներով, երկըո --

--

եներկարատն:՝ ւ

.

ատոտրա իրաւԲովակնեւի վրա աոաճ նրնրով

(Ծակոտիներ,ճեղքեր, անցքեր): Պլաստմասսայե խողովակները (երկարությամբ 300 մ-ից ոչ պակաս, տրամագծով40-75 մմ) չորացման ենթակա հողերում տեղակայվում են 0,8-2,0 մ խորությամբ (հողի սառող շերտից խորը), միմյանցից 10-60 մ հեռավորությամբ,իսկ ոռոգման ճպատակներով՝ 3-4 մ խորությամբ,միմյանցից 100-300 մ հեռավորությամբ: Դրենաժները լինում են խրամատային,խլուրդային ն ճեղքաչոր:

Խրամատային դրենաժը կառուցվում է դրենատեղակայիչներով, որոնք հողում բացում են նեղ ջրանցքներ (խրամատներ),որոնց հատակին շարվում են կավե կամ պլաստմասսայեխողովակներն ծածկվում հողով: Խլուրդային դրենաժի կառուցմանդեպքում 0,4-1,4 մ խորությամբ բացվումեն իրարից 2-15 մ հեռավորությանվրա գտնվող խողովակաձնանցքեր (խլուրդի շարժընթացիհետքի նման): Ճեղթավոլւ դրենաժի կառուցմանդեպքում բացվում են երկարավունճեղքերով անցքեր, որոնք դեպի վեր աստիճանաբարնեղաճում են:

Դրենները տեղակայվում են խլուրդային կամ դրենաժաճեղքայրն մեքենաներով: Մշտական, այն է՝ նյութեղեն դրենները (նկ. 3.4աչբ,գ) պատրաստվումեն ցանկացած նյութից: Ժամանակավոր դրեններիխլուրղանցքերըբացվում են բնահողում(նկ. 3.4 ղե): լիդրենաժները,բացի կավից ն պլաստմասսայից, նում է ճան կերամիկական: Կավե դրենաժներըկառուցվումեն կերամիկականխողովակներով, որոնք տեդակայվումեն խրամատիհատակին՝ իրարից որոշակի բացակով,ղրական թեքությամբ (0.002-0,015): Խողովակների 7 ծայրակցատեղերը (նկ. 3.4գ) լցապատվումեն ֆիլտրող նյութով 2, որի վրա լրացուցիչ ցանվում է ֆիլտրող լցանյութ 7 ն բնահող: Ջուրը `

Նյութեղեն

դրեն է մտնում ծայրակցատեղերով: Պլաստմասսայեղրենաժը (նկ. 3.4է) կառուցվում է հարթ կամ որոնց ամբոդջ երկարութծալքավոր պատրաստիխողովակներով.

յամբ կամ

բացվածլինում ուղղահայաց տեղերում առանցքին են :

,

ԿՈՐՈՒ

ա շախմատաձնճեղքեր` ջրմուղային անցքեր: Գրունտայինջրերի ռատ հոսքի ղեպքում դրենճերիմիջե հեռավորությունըփոքրացվումէ 5-10 մ: Դրենում ջրի հոսքի արագությունըկարգավորվումէ խողովակի թեքությամբ: Ջրի հոսքի օպտիմալ արագությունը0.6-0.8 մ/վ է, նվազագույնը կավային բնահողում` 0,2 մ/վ, մանը ավազային բնա-

հողում՝ 0,3 մ/վ: Ժամանակավորդրենաժներըլինում են խյուրդային վոր: `

ն

ճեղքա-

ռեղքավոր դրենաժըկիրառվում է փայտանյութով լցված տորֆային հողերում: Բաց կամ վրայից 50-60 սմ խորացված ճեղքերը բացվումեն 1,2-1,5 մ խորության վրա` իրարից 20-50 մ հեռավորությամբ: Չորացման դրենաժի երկարությունըորոշվում է տեդանքի չա-

փերով`100-250

Սո) Նկ. 3.4. Կարգավորող-ցամաքեցնող ցանցի բաղկացուցիչ տարրերը.

խորգաըելտարական արո ահոաադկաիրանատաիը առանց :

ի

դ.

գ. խրամատայինեղանակիտեղակայված խողովակներ, ուղղանկյունաձնհատվածքովճեղքայինդրենաժ,ե. խլուրդայինդրենաժ,

սխեմաներ. ոԳ աթ գլանափա Արար» հային պաշտպա

է. դրենաժայ դրենաժային ողովուկ, 2. -

է. ը.

ն

Գ

ն իչ

ֆիլտրողնյութ, նյութ

պլաստմասսայե դրենաժայինխողովակներ, պլաստմասսայեժապավենային խողովակներ:

Խլուրղային դրենաժը բնահողում կառուցվում է 0,7-1,5 մ խոն իրարից 2 մ-ից (կավային ն ծանը կավաավազայինհորությամբ ղեր) մինչն 15 մ (ցածրաղաշտայինճահճուտներ) հեռավորության վրա տեղակայվողդրեններով: Դրենները դուրս են բերվում բաց ջը-

րանցքների մեջ:

մ:

Համակցված դրենաժը նախատեսվում է ներդնել հեռանկարում. կառուցումն իրականացվումէ երկհարկ` ներքնում շարվում են նյութեղեն դրենաժիխողովակները,վերնում՝ ժամանակավորդրենաժի տարրերը: Խողովակավոր դրենաժի կառուցման մեքենաներըխոդովակների տեղակայումն իրակաճացնում են երկու եղանակով` խրամատային ն ոչ խրամատային: Տարբերվում է խրամատային եղանակի երկու տարատեսակ՝ լայնախրամատ(0,4-0,6 մ) ն նեղխրամատ(0,1-0,3 մ): Առաջին դեպքում խրամատումհնարավոր է ձեոքով կամ մեքենայացված եղանակով տեղակայել ցանկացած ղրենաժային խողովակ, երկրորդ դեպքում խրամատի նեղությունը դժվարություններ է ստելլծում, ինչի հետնանքովպահանջվումեն հատուկ խոդովակատեղակայիչներ: Խրամատային եղանակովդրենաժայինխողովակների տեղակայման մեքենաներըմշակված են բազմաշերեփիխրամատափոր էքսկավատորներիբազայի վրա, ուստի էքսկավատոր-դրենատեղան ավայիչները հանանվու Ճն խողովակատեղագա հողափոր են նող օրգաններով:Հողափորման նպատակովօգտագործվում շրղթայավոր բազմաշերեփն բազմաքերիչ բանոդ օրգաններ,որոնց կառուցվածքն ու աշխատանքի սկզբունքը ներկայացվում է համապատասխան բաժիններում: Դրենատեղակայիչըտեղակայվում է հոդափորից հետո: Այն 8 մետաղե կարկաս երկու կռողապատերով է (նկ. 3.5ա), որի ներսում տեղակայված են թեք ձողաճավդանը5 ն երկու կոճերը 40. 47 իսկ ներքնի մասում` հենարանայինդահուկը 72: Կոդապատերըխրամատի պատերը պաշտպանումեն քանդվելուց:Ձոդանավդանը5 ծառայում է դրենաժային խողովակճերը խրամատի հատակ իջեցնելու համար: Խողովակներըմատուցվում են ձեռքով: Դրենատեղակայիչի զ

|

180 մ/ժամ

արագության դեպքում մեկ րոպեում մատուցվում է 9-10 խողովակ:Կոճը 70 ն ղրա տակ տեղակայված տաշտը ծառայում են ֆիլտրաժապավենի հարդարմանհամար: Մ

կ

|

(Ր ե) ՅՏՏ

չ

7.2

գ

վն

Է

Հ-Հ

ՒՐ

Մեքենան հիդրոգլանի 4 ն սայլակի 42օգնությամբ շարժվում է հոդափոր օրգանի շրջանակի նկատմամբ, իսկ փոխադրմանդիրքում հենվում է կալուճակի 3 վրա: Պլաստմասսայե խողովակի տեղակայման ժամանակ խողսվակի մի ծայրն ուղղորղ օղակի ն նավդանի միջով իջեցվում է խրամատի հատակն ու կապվում դրենի ելանցքի մեջ: Մեքենայի աշխատանքի ընթացքում խողովակն արձակվում է թմբուկի 47 վրայից ն փովում խրամատիհատակին: Ռրպես կաճոճ` դրենատեղակայիչըհամալրվում է խրամաւռի հատակի անհրաժեշտ թեքության պահպանման ավտոմատ համակարգերով: Առանձնապես լայն կիրառություն են ստացել հետնող համակարգերը. որոնք բաղկացած ենճ հողափոր օրգանի վրա մոնտաժված տվիչից 2. կալանի 9 վրա տեղակայված պատճենոդ ճոպանից 7: ճոպանի վրա հենվում է համակարգի տվիչի շոշափողը: Բանող օրգանի շեղման դեպքում տվիչի ազղանշանով միանում է համապատասխան էլեկտրամագնիսը, որը տեղաշարժում է հողի մատուցումը դեպի փոխարկող մղակ ն հիդրոգլանով իջեցնում կամ բարձրացնումբանող օրգանը: Ոչ խրամատային եղանակովդրենաժայինխողովակներիտեղակայման մեքենան (նկ. 3.5բ) բաղկացած է կոթավորղանակներից 144,15, հիդրոգլանից 47 թմբուկից 78 ն խողովակաշարիլայնուղուց |

ԳՀ-ՄՀ--ՅՆ

ՏՈՄ ՏՏ

|

Ի

,

Ե

է՛ ք

71,2.

Տ «2 /

Տ

2ՏՀՏ/255

ա

24:

բ

Նկ. 3.5. Խողովակավոր դրենաժիկառուցմանմեքենայի խողովակատեղակայման սխեմաներ, ա.

խրամատային եղանակ,բ.

ոչ

խրամատային եղանակ.

ի ղքաջ 18 Տին ներածին խորան, տոան կպան եկաաակաեն

թմբուկ, 14. ներքին ղանակ, 15. արտաքինդանակ, 16 տրակտորի 18. կախոց, 17. հիդրոգլան, ' թմբուկ, 19. խարիսխ,20. խոռղռվակ, 21. խողովակաշարի լայնուղի: ,

,

Կոթավոր դանակը ծառայում է բնահողի ճեղքման համար, որը հաճախ կատարվում է հիդրոգլանով`ապահովելով ճեղքի հատակի անհրաժեշտ թեքությունը:Հարթ տարածքում թեքությունն ապահովվում է ղաճակի 742 ստորին մասի աստիճանաբար բարձրացումով: Պլաստմասսայե խողովակ-ժապավենիտեղակայման համար օգտագործվումէ խողովակաձնավորիչ:Դրա համար նախ` ժապավենային ղրենը մտցվում է 1-2 մ երկւսրությամբ լրացուցիչ խոդովակի մեջ, ամրացվում,ապա` կատարվում է տեղակայումը:ՈՒղեգծի վերջում մեխանիզմըբարձրացվում է մինչն 0,5 մ խորությամբ մակարդակը, հողածածկվում է 7ուրֆը ն դրենը փակվում խցանով.

16.

Հողայինդրենաժի կառուցման մեքենաներն գործիքներ: Հո-

ղային դրենաժի կառուցման համար օգտագործվում են խլուրդիչներ ն

խլուրդադրենաժային մեքենաներ: ճԽլուրդադրենաժային մեքենան (մկ.

3.6 ա) բաղկացած շրջաէ նակից 7, դանակից 2, շղթայից 3 ն դրեններից4: Կոթավորդանակը ծառայում է բնահողի կտրման համար: Դրեններից

յուրաքանչյուրը

երկրաչափականերեք մարմինների`կոնի, գլանի Ն հատած կոճի համակցում է: Դրնենների առջնեիկոնը ճեղքում է բնահուլը,կողք հրում ն խտացնում, գլանաձն մասը կայունացնումէ դրենի շարժումը, իսկ հատած կոնը վերացնում է դրենի պատերի առաձգական դեֆորմացիաները:Հանքայինհողերում կիրառվումեն 60-100 մ, տորֆային հողերում` 150-200 մմ տրամագծի դրեններ: Դրենաժի խորությունն ընտրվում է 0.6-1 մ սահմաններում: Խլուրդիչը (նկ. 3.6 բ) դրենաժավորումէ 35-50 սմ խորությամբ: Մակնրեսային խլուրղումը վարելաշերոր շուտ Լ ցամաքեցնում ն նպաստում է աերացիային, հողի արագ տաքացմանը` նախապատ-

րաստելով տարածքի օգաագործուտը:

Խլուրդիչը տեղակայվում է գութանի իրաններից որնէ մեկի վրա: Այն բաղկացած է ղանակից ճ, դրենից 7 ն երկու հարթաձողերից 5, որոնցիցմեկը կատարում է դաշտային տախտակի ղեր: ՛Ճեղքավոր դրենւսժիկառուցմանհամար կիրառվումեն դրենաժասկավառակայինն դրենաժահորատային մեքենաներ, որոնց ակտիվ գործողությամբ բանող օրգաններն ընդունակ են կտրելու փայտանյութը: Դրանք ունեմ կտրման բարձր արագություններ ն շարժվում են դանդաղ արագությամբ: Դրենաժասկավառակային մեքենան (նկ. 3.6 գ) համալրված է սկավառակային ֆիեզով ձ ն փակող գլանիկներով 9-Ֆրեզիկատարում է բարղ շարժում` համընթաց մեքենայի շարժըմանը. պտտական` հորիզոնակւսն-ընղլալնական առանցքի շուիջը, ճոճական` երկայնական առանցքի շուրջը: Ֆրեզի ճոճման հեն աւվահովում ընդլայտնանքով դրենը լայնանում է դեպի ներթն մական հատվածքի մեծ մակերես: Կոնական զլանիկները համալրված են կտրող սկավառակսերով: Շրջանակի ու բեռի 70 հետ հողակապով միացման շնորհիվ դանը կտրում են ճիմը ն հողը տեղաշարժում դեպի միջին մասը՝ դրենի վերնի մասը 40-50 սմ խորությամբ: տփակելսվ Դրենաժահորատային մեքենան (սկ. 3.6 դ) համալրված է աաամ-քերիչներով 75 շղթա ունեցուլ բանող օրգանով: Այս մեքննան կտրում Լ ոչւղղանկյււն ընդլայնական հատվածրով ճեղքային դրեն, որի վերնից փակվում է հիդրոգլանով 77 խորացվող կոնական հոլովակներով 2: Մեքենան աշխատանքայինդիրքի է բերվում (կամ հակառակը) փոխաղրականհիղիոգլանով ն ձողամեխանիզմով72:

3.4. ՄԵԼԻՈՐԱՑՄԱՆ

ՑԱՆՑԻ

ԿԱՌՈՒՑՈՒՄԸ

ԵՎ ՊԱՀՊԱՆՈՒՄԸ

դ

ն

Նկ. 3.6. Հողային դրենաժի կառուցմանմեքենաներգործիքներ.

խլուրդադրենաժային մեքենա, բ. խլուրդիչ, դրենաժասկավառակային մեքենա, դ. դրենաժահորատային մեքենա. ա.

գ.

շրջանակ, 2. դանակ,3. շղթա, 4. դրեն, 5. դաշտային տախտակ,6. դանակ, 7. դրեն, 8. սկավառակային ֆրեզ, 9. փակողգլանիկներ,10, բեռ, 11. հիդրոզլան, 12. ձողամեխանիզմ, 14. շղթաներ, 15. ատամ-քերիչներ:

13,

Քանի որ երկրագործական երաշտային գոտիներում տեղումկերը զգալիորենքիչ են, իսկ գոլորշիացումը՝բարձը, հողի խոնավութէ արհեստական եղանայան անհրաժեշտ պաշարն ապահովվում կով` ոռոգումով: Այնտեղ, որտեղ խոնավությունն առավելագույն է. տարածքը` ճահճային, արհեսսւականորեն հեռացվում Լ խոնավությունը (ջրամբարների,ջրավազանների,ջրատարների միջոցով):

Մելիորացման ներկա փուլում գերադասվում են երկակի կարգավորման համակարգերը,որոնք հնարավորությունեն տալիս ինչպես երաշտային, այնպես էլ գերխոնավ հողերում ստանալ գյուդատընտեսականմշակաբույսերիերաշխավորվածբերք: Ոռոգման համակարգեր:Ջրի մատուցման համար դաշտերում կառուցվում են ոռոգման համակարգեր` բաղկացած ոռոգման աղբյուրից (իճ, գետ, ստորգետնյա ջրեր ն այլն), ջրռահավաքմանկառույցից ն ոռոգման ցանցից: Համակարգերըլինում են ինքնահոս ն մեխանիկական:Մեխանիկական համակարգն ունենում է պոմպակայան ն օգտագործվում է այն դեպքում, երբ ջրի մակարդակըոռոգման ադբյուրում ցածը է ոռոգվող տարածթից: Ոռոգման ցանցըլինում է հաղորդակցմանն կարգավորող: Հաղորղակցմանցանցը ջուրը ջրահավաքման կառույցից հասցնում է ռռոգվով դաշտ, իսկ կարգավորողցանցն այն բաշխում է ըստ ոռոգվող դաշտի մակերեսի: Ոռոգման ցանցը, իստ հադորդակցման,լինում է բաց, փակ ն համակցված: Կարգավորող ցանցի ջրի բաշխման եղանակները երեքն են` մակերնութային,անձրնացման ն ճերհողային հողածածկ խողովակներով: Վերջինիս դեպքում ջուրը հող է մտնում ներծծման

.Չոի ներծծումը ն ֆիլտրումըբնահողում: Ոռոգման ընթացքում ջուրը դաշտի մակերնույթ է հասնում կաթիլներիձնով (անձրնացման եդանակով)կամ որոշակի հոսքով, այնուհետն կլանվում: Խոնավության կլանումը (4եՓճոեւքոլատ)տեղի է ունենում ներծրծման ն ֆիլտրման շնորհիվ: Ջրի ներծծումը բնութագրվումէ գրավիտացիոնն մագանոթային ուժերի ազղեցությամբազատ ծակոտիների լցմամբ: Ծակոտիները ջրով լցվելռւն գուգահեռ աստիճանաբար փոքրանում է ներծըծման արագությունը, որը կախված է հողի հատկություններից ն ոռոգմանեղանակից(նկ. 3.7): Ըստ ոռոգման եւլանակի` ջրի ներծծման արագության փոփոխման ինտենսիվությունըլինում է տարբեր. ժամանակի ընթացքում կորերը մուռենում են իրար ն փոքրանում է արագությունների տարբերությունը: Ծակոտիները ջրով ամբողջությամբ լցվելուց հետո սկսվում է ջրի ֆիլտրումը, որն ընթանում է հիդրոստատիկճնշման ագդեցությամբ: Այդ ընթացքումֆիլտրմանարագությունը մնում է անփոփոխ: Գոր

8»

միջոցով:

Կիրառվում են երեջ տարատեսակ կարգավորողցանցեր՝ ակոսներով, լայնաշերտ (30-40 մ), նեղաշերտ (1,3-4,2 մ) ն ջրածածկումով (չորս կոդմիցսահմանափակված25-30 սմ բարձրության թըմբիկներով): Ջրածածկումով եդանակը կիրաովում է բրնձի, խոտի ոռոգման, ինչպես նան հողերի աղազերծմանժամանակ: Չորացման համակարգեր:Չորացման համակարգերըբաղկաեն ցած կարգավորող,հաղորդակցման ցանցերից, ջրընդունիչից, ինչպես նան պաշտպանականցանցից, որը չորացվող տարածքները պաշտպանում է մակերեսայինգրունտային ջրերի ներհոսքից: Կարգավորող ցանցը կարգավորում է չորացվող տարածքի ջրային ոեժիմը, այսինքն` հողից կլանում է ավելորղ խոնավությունը ն ուդարկում հաղորղակցմանցանց: Այն չինում է փակ (ջրաքաշ խողովակով) ն բաց: Ավելորդ ջրի մուտքը ջրահավաք իրականացվում է ինքնահոս եղանակով կամ մեխանիկականջրամբարձով:

ծ

Հ5 շ5

կ

:.3

Բ8

:3 -

Հխի2

)

"Ս Լ

Նկ.

.

ներծծմանարագության ժամանակի.

3.7. Ոռոգման տարբեր եղանակներիդեպքումջրի ըստ փոփոխությունն

՝

1.

հոսքով,2. անձճրնացումով:

Հոդը ջրով հռագենալուցհետո ներծծման արագությունը ենթարկվում է Դարսիի օրենքին, որի համաձայն` խոնավության տեղաշարժի արագությունը (7, մմ/րոպ) համեմատականէ հիդրավլ|իկական պոտենցիալիգրադիենտին (19`

կբացառվի մինչն է, րռպե (նկ. 3.7), որի ընթացքում ոռոգվող մակե-

ընույթի վրա կլցվի ն կներծծվի հլ Հթկ «0,8 մմ/րոպ 25 րոպ 20 մմ շերտի կամ 200 մ:/հա ծավալի ջուր: -

ՄՀ-ԽԱԽԼ,

3.13 72576757

դրտեղ Խ.-ն ֆիլտրմանգործակիցնէ, մմ/րոպ:

Հիդրավլիկական պոտենցիալըբնութագրում է ներծծման շարժիչ ուժը ն ընդունվում է որպես առանձին պոտենցիալներիգումար (օրինակ` գրավիտացիոնն մազանոթակլանումային): Դարսիի բանաձնը կիրառելի է նան հոդի չհագեցած ժամանա.

,

Շօոտէ:

-ին:

Հոռսքով մակերեսային(ակոսով)ոռոգման ժամանակ թեբն հողերում ջուիը ներծծվում է ակոսահատակովն ակոսապատերով:Այմուհետն զրավիտացիռն ուժերի ազդեցությամբ խոնավության ուրվագիծը ձգվում է դեպի ներքն (նկ. 3.ծա): Որոշ հողերում (կավային ն ավազակավային) խոնավացման ուրվագիծը գրավիտացիոն ն մազանոթային ուժերի ագդեցությամբձգվում է դեսլի ներքն ու կողք (նկ. 3.8բ): Ներհողային ոռոգման դեպքում խոնավությունըհող է մտնում դրեճախոնավացուցիչներովն տեղաշարժվում է հիղրավլիկական ճնշման, գրավիտացիոն,մազանոթային ն կլանող ուժերի ազդեցությամբ (նկ. 3.8գ): Այս դեպքում, ըստ հողի հատկությունների, խոնավացմանուրվագիծն ընդունումէ տարբեր ձներ: Անձրնացումովոռոգման ժամանակ ջուրը հոդ է ներծծվում ուղղաձիգ ինֆիլտրացիայով:Այս դեպքում, ըստ խոնավությաններծըծման արագության, պետք է պահպանելանձրնացմանինտենսիվության նվազեցմանպայմանը, հակառակ դեպքում անխուսափելիորեն կառաջանան ջրափոսեր ն ջրային էրոզիա: Այսպես՝ անձրնացման 0,5 մմրոպե ինտենսիվության դեպքում ջրափոսերի առաջացումը

դ

Նկ. 3.8. Հողումխոնավությանշարժման սխեմաներըոռոգման տարբեր եղանակներինդրենաժի դեպքում.

Ժամանակիընթացքումհողը խո-

հավասարվում (ե, րոպե հետո) «չ

ՆԱՆ

ՀՐԵԱ

Գ

նավությամբհագենալու արդյունքում ԽՀ.-ն աստիճանաբարփոքրանում է ն

ՀԱՏ»:

ԷԶ

կահատվածիդեպքում. Ճ, զործակցի փոխարեն օգտագործվում է մերծծման գործակիցը` Խլ »"

-

-

բ.

1.

ա. հոսքովմակերեսայինոռոգում թեթնհողերում, հոսքով մակերեսայինոռոգում ծանը հողերում, գ. ներհողայինոռոգում, դ. փակ դրենաժ.

իզոպոտենցիալ կորեր,

ակոսներ, 2. խոնավացմանուրվագծեր,3. դրենախոնավացուցիչ,4. 5. դրենաչորացուցիչ,6. խոնավության շարժմանգծեր:

Դրենաժի դեպքում հիմնական շարժիչ ուժը հիդրոստատիկ ճնշման գրաղիենտնէ: Խոնավության շարժումըկատարվումէ հոսքի գծերով` մեծ պուռենցիալիցդեպի փոքրը ն ենթարկվում է Դարսիի

օրենքին՝

:

Մ-ՏՄ-ՏԵՊԿԱ,մմ,

0.)

որտեղ Տ-ը գրունտային ջրերի հոսքի ընդլայնականհատվածքիմակերեսնէ: Սռոգման գնահատմանհիմնական ցուցանիշները: Ոռոգման ինտենսիորակը գնահատվումէ երեք հիմնական պարամետրերով` ն վությամբ,կաթիլներիչափով դրանց հարվածիուժով: Որքան փոքրը են անձրնացմանինտենսիվությունըն կաթիլի տրամագիծը,այնքան հողի ստրուկտուրանքիչ է քայքայվում, ջուրը լավ է ներծծվում ն դաշտի մակերնույբինչեն առաջանում ջրափոսեր,բացառվում է հոդի կեղնակալումըչորացումից հետո: 6)

Անձրնացիր մեքենաների աշխատանքիհիմնական ցուցանիշն անձրնացմանինտենսիվություննէ: Անձրնացմանինտենսիվությունը` ք -ն, ջրի շերտի հ աճն է հողի մակերնույթի տվյալ կետում` միավոր ժամանակում, անընդհատ անձրնացման էըճթացքում: Քանի որ անձրնացման ընթացքումջուրը հոսում ն, ըստ շերտի բարձրության, տարածվում է հավասարաչափ, ուստի գործնականում օգտվում են ինտենսիվությանբնութագրականպարամետրերի միջին արժեքներից` հ

Ըստ

վերը շարադրվածի`

ջրի ծավալը կազմում է

Մ

Հ

333)

է"

մակերնույթի վրա անձրնացման հչրչՏ, որի համաձայն` Տ

Քոր

Ջրի

ոջ,/.

Բմիջ. ՀՄ

Օ ծախար(լ/վ) որոշվում է

(3.4)

/(51): Օ՛ՀՄ/:

օ Բոր25:

բանաձնով,ըստ որի`

մմ/րոպ:

0.5)

Հաշվարկի վերոհիշյալ բանաձներից ակնհայտ է, որ ոռոգման ինտենսիվությունը կախված չէ անձրնացիրմեքենայի արագությունից ն կարելի է օգտագործել շարժուն ու դիրքային ոռոգման մեքենաներով անձրնացմանդեպքերում: Ոռոգման աշխատանքների կատարման ընթացքում պարտաղիր պայմանը. անձրնացման Է ջրափոսերի գոյացումը բացառոդ ինտեճսիվությունը` Բջ -ը, պետք է հավասար կամ փոքր լինի հողում ջրի ներծծման արագությունից: Գործնականում ընդունվում են ջրի ներծծման հետնյալ

գությունները.

արա-

..

Ռռոգման արդյունավետության գործակիցը բնութագրում է անձրնացման բաշխման հավասարաչատփությունըդաշտի ընդհանուր մակերեսի վրա: Արդյունավետությանգործակցիհաշվարկման համար դաշտի որոշակի տեղերում` շարքերով, ջրանցքի առանցքին ուղղահայաց կամ շառավիղի ուղղությամբ, տեւլլակայվումեն անձինաչափ անոթներ (գլանային կամ շրջված հատած կռնի տեսքով): Անընդհատանձրնացմանէ ժամանակիցհետո դաղարեցվում է անձրնացումը ն անոթներիցյուրաքանչյուրի մեջ կուտակվածջրի ծավաչափանդթներով: լը չափվում է առանձին-առանձին` Մ ծավալի ն տեղակայված անոթի մուտքի Համաձայն ջրի անցքի Տ, մակերեսի` որոշվում

յունը՝ ըստ

հ

միջին հողերում

տեղումների շերտի

բարձրութ-

Մ/5լ.»

Ք-հ/էՀՄ/Ըուէ:

որի՝

Ստացված տվյալներով կառուցվում են անձրնացմանինտենսիվության հավասարարժեք գծերը (իզոհիետներ) ն միացվում սահուն կորով (նկ. 3.9ա): Կառուցված գրաֆիկը ծառայում է որպես տվյալ մեքենայով անձրնացման բնուբաշխման ինտենսիվության թագիր, որի հիման վրա կառուցվում է օժանդակ գրաֆիկը (նկ. 3.9թ): վրա տեղաղրվում են անձրնացմանինտենսիվության թ միջին արժեքները, իսկ օրդինտներիառանցքի վրա`

Աբսցիսների առանցքի

համապատասխանինտենսիվությամբ անձրնացմանենթարկված5. մակերեսի չափը: Տ. մակերեսներըչափվում

են

մակերեսաչափով

(ՈՈՅԻԿ6ՆՔ)` համաձայն հիմնականգրաֆիկիիզոհիետների: Օժանղակ գրաֆիկի կառուցման համար ք-ի ն 5-ի անհրաժեշտ մեծություններըհաշվարկվումեն հետնյալ բանաճներով. Ն

ծանը հողերում` 0,1-0,2 մմ/րոպ, 0,2-0,3 մմ/րոպ, թեքն հողերում` 0,5-0,8 մմ/րոպ: Բարձը արդյունավետությամբանձրնացման ինտենսիվություն ապահովելու համար անհրաժնշտ է ղաշտը ենթարկել նախնական փխրեցման:

Հ

է

ՔՀ

Ր. ԷՏ.)

Դ

ՏՀՏա՞Ց:

Այճնուհետնօժանդակ գրաֆիկի աբսցիսների առանցքի վրա տեղադրվումէ անձրնացմանմիջին արդյունավետությանինտենսիթույլիսկ երկու ու ունը` քառ -նչ խնիկական թույլ ագր իսկ երկուկկոդմե րից` ագրոտեխնիկական վությունը` Քիջարդ.-ն» ՝

`

լ

տուքին (225 265)համապատասխանինտենսիվության սահմանային

արժեքները`

ն (նկ. 3.9բ): Միջին արդյու0,75Քյրջարդ-ը 125Քիջարդ-ն

նավետության ինտենսիվությունը որոշելու համար,

ըստ

Տ-

գրաֆիկի, կազմվում է վարիացիոնաղյուսակ` բաղկացած երեք

կնակներից`

Քլ»Ք2:Թ3»-2Քը»

թ) սյու-

Տլ:Տ2:Տ3»-»Տըն թյտլ.Ք2Տ2».....ՔոՏո:

ման

Ոռոգման բավարար արդյունք է ապահովվում, երբ գնահատգործակիցը Է արղ.ո՞- Հ 0,7: Մոտավորհաշվարկի համար կարելի է

օգտվել ոոոգման հավասարաչափության գործակցից` : /Ք առավ. Քճիջ. Ոռոգման հավասարաչափությանպայմանը:

Ե

ոո

0.7

Տ

ստ

-քեարեհ

տահայտության` ոռոզման հավասարաչափությունը կախված է անձրնացմանինտենսիվությունից(ք) ն ոռոգվող տարածքի յուրաքանչյուր կետի վրա դրա ազղեցության տնողությունից (Ս:

պՊ

0,158.տո

լա

արդ

քսիջ

Լլ25::իջ. արդ. բ

Նկ.

3.9. ա,

Ոռոգմանարդյունավետությանգործակցիորոշման գրաֆիկներ. անձրնացմանհավասար ինտենսիվության գծերը(իզոհիետճեր), բ. Տ-ի(ք) կորը:

Անձրնացման միջին արդյունավետության ինտենսիվությունը որոշվում է երրորդ սյունակի դիտարկման արդյունթում, այն է՝ որջ

«ՈՀ "Ցարդ

մեծությունը հաշվարկելիս:

Տ

արլ.

մակերեսը գտնը-

թույլտուքի դաշտում (մազագծված մւաագրոտեխնիկական ն է կերես, նկ. 3.9բ) կոչվում արդյունավետջրված մակերես: Այսպիսով, ոռոգման արդյունավետության Խաղ գործակիցն վում է

արդյունավետ ջրման Տարմակերեսի ն ջրման ամբողջ

Տ

մակերեսի

հարաբերությունն է` Խ

Գրաֆիկում

կային ջուրը:

Տր-ը

արդո

-

Տարդ./Տ:

Փորձերի արդյունքում հաստատվել է, որ միջին ն հեռաշիթ (պտտաշիթ կազմավորող) անձրնացի, մեքենաների համար (ՕՀՅ0լ/վ) միաժամանակ ոռոգվող գոտին ունի մոտավորապես հաստատուն

րում` որնէ կազմում է

լայնության (նկ. 3.10ա) ապավենաշերտ: Ընդ ոկետի վրա անձրնացման ազդեցության տնողությունը Ե

Ճ

է-5

0.6)

է, -ը՝ ավելցութերոռոգման մակերեսն Տայ

Ոռոգման հավասարաչաւիության պայմանը նպատակահարմար է վերլուծել համընթաց (ճակատային) շարժման երկկոնսոլ, կարճաշիթ գլխադիրով,միջին ու հեռաշիթ (պտտաշիթկազմավորող) անձրնացիրը մեքենաներիօրինակով: Համընթաց շարժվող անձրնացիրներիդեպքում անձրնացման ազդեցության տնողությունը դաշտի յուրաքանչյուր կետի վրա, ըստ ինղգրկման լայնության, միանման է: ՈՒստի ոռոգման հավասարաչափությունը, ըստ ընդզրկմանլայնության, կախված է անձրնացման ինտենսիվությանհաստատումնությունից: Պտտաշիթի դեպքում անձընացումն անհամեմատ բարդ է, ն ոռոգման հավասարաչափությունը հնարավոր է ապահովել միայն ըստ շիթի երկարության` որոշակի օրինաչաւիությամբ անձրնացման ինտենսիվության փոփոխումով: Այղ օրինաչաւիությանբացահայտման նպատակով անհրաժեշտ է վերլուծել (3.3) բանաձնը ն ղիտարկել անձրնացման ինտենսիվության տնողության (է) վրա ազղող պարամետրերը:

|

Փո

որտեղ

անձընացիրի փողի պտտման անկյունային արագությունն է, ւ -ը՝ Ճ կետի հեռավորությունըպտտման առանցքից:

Անձրնացման ինտենսիվության տնողության արժեքը (3.3) նաձնում տեղադրելու ղեպքում ստացվում է

(3.8)

Ք-հո/Ե: Շ-հա/ե

մեծությունը հաստատուն

բա-

է, ուստի

թ -օ-

ուղիղի մա-

կերեսը ցույց է տալիս, որ պտտաշիթ մեքենաներովոռոգման հավասարաչափությունըկապահովվի այն դեպքում, եթե ծայրափողակի պտտման առանցքից (0) հեռանալուն զուգահեռ անձրնացման ինտենսիվություննաճի ըստ ուղիղ գծի օրենքի (նկ.3.10բ):

ռաջին կեսում (0-25 մ) ն վերջնամասում (43-50 մ) նկատվում է թերոռոգում: Շիթի վերջնամասիթերոռոգումըվերացվումէ հարնան ղիրքերից ոռոգման վերածածկումով, իսկ առաջին մասի թերոռոգումը՝ անձրնացիրի վրա տեղակայված 25-30 մ շիթով (լրացուցիչ փոքը ծայրափողակի գործարկումով): մնրոպ

բ, Հճ

մ

0»

0Իշնքախ/ն

բ

Նկ. 3.10. Միջին ն հեռաշիթ (պտատաշիթ) մեքենաներովանձրնացման ինտենսիվությանանհրաժեշտ բաշխվածությունըհավասարաչափոռոգման

դեպքու մ.

ա.

ոռոգմանսխեմա,բ.

թ--

(ը) կախվածությանգրաֆիկ:

Վերոհիշյալ տվյալները ներկայացվածեզրահանգումներիհավառտիության հաստատման նպատակով անհրաժեշտ է համեմատել գիտափորձնական հետազոտությունների արդյունքների հետ (նկ. 3.11): Փորձերը կատարվել են 27 մմ տրամագծի ծայրափողակ ունեցող մեքենայով՝ 0,4 ՄՊա ճնշման պայմաններում: Նկ. 3.11-ի գրաֆիկի վերնի մասում ներկայացված է ք»-ք()

կախվածությունը, միջին մասում` շիթի իգոհիետները, ներքնում՝ անձրեացման ինտենսիվության բաշխման էպլյուրներնըստ ոռոգման ժապավենաշիթիլայնության ն երկարությանտարբեր հատույթները: Մտացված ք ԷՈ) կախվածությունից ակնհայտ է, որ շիթի աՀ

Նկ. 3.11. Անձրնացմանինտենսիվությանիրական '

,

շիթային բաշխումը

անձրնացիրմեքենայովոռոգմանժամանակ:

Շիթի հեուսվորությունըն քամու ազդեցությունը: Շիթի առավե-

լագույն հեռավորություն ստւսնճալու ճպատակով ծայրապանակը, ըստ տվյալ ժամանակահատվածում օղի խտության, հորիզոնի նըկատմամբտեղակայվում է 28-32` անկյան տակ: Շիթի հեռավորության վրա էական ազղեցություն են բողնում ճնշումը` է| -ը, ն ծայրապանակի ելքի անցքի տրամագիծը՝մ -ն: Այղ կախվածությանմաթեմատիկականմոդելն առավել պարզ արտահայտվում է Լեբեդնի էմպիրիկ բանճաձնով՝ Ք-

որտեղզ -ն

ն

8-ն փորձնական գործակիցներեն,

Բանաձեում

Ղ/4-ն

Յ.9)

աՀՔԻՎ օ

անձրնացման բնութագիրը

ծության չափանիշնէ՝

թ»25-105:

0,5, ն

կաթիլի մե-

.

-900--1500, ող

,

բոլոր

«1500-1700,

-

"2400

2600,

հարաբերության հետագամեծացումը հանգեցնում է |

մար պիտանի կաթիլներիդեպքում

էներ|

շատմանը, սածիլճերի ն ամենանուրբբույսերի ոռոգման հա-

1700-2200,

տեսակի մշակաբույսերի ոռոգման համար պի-

տանի կաթիլներիդեպքում

մանը,

Ղ

ոռոգման

պիտանիկաթիլների դեպ-

կախված է Անձրնացիրմեքենաներիարտադրողականությունը ագրեգատներիշարժման արագությունից, ընդգիկմանլայնությունից ն ժամանակի օգտագործման գործակցից: Ջրափոսերի առաջացումից խուսափելու համար, հատկապես ցածը կլանողականությամբ հողերում անհրաժեշտէ կրկնել ընթացքներիթիվը` ագրեզատնաշխատացնելովցածր անձրնացմանինտենսիվությամբ:Նման դեպքե-

հություն է տալիս միաժամանակստանալ փոքր տրամագծի, ինչպես նան քամու ազդեցությաննըստ հնարավորինդիմակայողկաթիլներ:

դեպլում շիթի հեռավորությունըփոքրանում է 5-15 ««-ով: Շիթի հեռավորության վրա քամու ազդեցությունը նվազագույնի հասցնելու համար անհրաժեշտ է փոքրացնել հորիզոնի հետ շիթափողի կազմած անկյունը ն իջեցնել ճնշումը Օ0 համակարգում, ինչը հնարավո-

ոռոգման նորման թափվածջրի շերտի հ

տ-ը

ի

չ

Գ

Մ»

Հ

Քաջ. Չ ղ/քթյյց,»

ՕՀբրջտ- Քո 8

՛ՐՀ

հետնաբար Պ.-

որ ՕՀ

համակ

ՒԿ 2

երե

Հայտնի է նան,

որտեղ ղե,-ն ջրատար

Սդիչի շարժաբերմանհզ Կ. Հ

Շիթի հզորությունըն էն էներգիայի ծախսի մեծություն ջրի ծախսից,ճնշումից ՌՌն տ

Եթե

Եթե

որտեղ 2-ն աշխատանքային ցըն է, Ղ-Ա՝ մեկ դիրքի

էժամանակահատվածո

Դիրքային սկզբունքով ղականությունըկախված է մե րեսից ն դիրքերի 2, թվից (մեքե

որտեղ

րում անձրեացիրի անհրաժեշ հետնյալ պայմանով.

մարգագետինների

ոչ

համար պիտանիկաթիլներիդեպքում

|

ն

անձրնացման համար

խոտի միջին խոշորության,

էլ

Հ

»900,

Բոշ» քում

քում1ժ

համատարած շիրի (ջրաշիթ` առանց կաթիլավորման)դեպ-

գիայի ծախսի անցանկալի աճի: Լեբեդեի բանաձնը (3.9) իրական է քամու բացակայության պտտման հաճախության դեպքում: Շիթատողի -01-Լ0րոպ

-.

-.

-

:

-

Վ

-ՀՕԷՒԼ արտահայտությունը Մ արտադրողականությանվրա

բաժանելու արդյունքում ստացվում է էներգիայի տեսակարարծախ-

սը:

'

4. ԿՈՒԼՏՈՒՐ-ՏԵԽՆԻԿԱԿԱՆ

ԱՇԽԱՏԱՆՔՆԵՐԻ

ՍԵՔԵՆԱՅԱՑՄԱՆ

ԵՎ

ԲԱՆՈՂ

ՕՐԳԱՆՆԵՐԻ

ՏԵՍՈՒԹՅԱՆ

Էներգիայի տեսակարարծախսը համեմատականէ ճնշմանը, այդ պատճառով կարճաշիթ անձրնացիրներըհեռաշիթ անձրնացիրների համեմատությամբնվազէներգատարեն:

ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ

ՄԻՋՈՑՆԵՐԻ

ՀԱՇՎԱՐԿԻ

ՏԱՐՐԵՐԸ

ԴՐՈՒՅԹՆԵՐ

Կուլտուր-տեխնիկական աշխատանքների մեքենայացման համար նախատեսվածբանող օրգաններընախագծվումեն կատարվոդ տեխնոլոգիականգործընթացներին համապատասխան:Ըստ այդ գործընթացներիէներգատարությանն յուրահատկության` իրականացվում են նան համապատասխանհաշվարկներ: Կուլտուր-տեխնիկականաշխատանքները նպատակաուղըղեն ված վարի միջոցով նոր հողերի յուրացմանը, խոտհարքներիու արոտավայրերիարմատական ն մակերեութային բարելավմանն ու հնավար հողերի մշակությանը: Այդ աշխատանքներիթվին է պատկանում տարածքից բոլոր տեսակի մեխանիկական խոչընդոտների (կոճդեր, բնափայտաթփուտայինբուսականություն,քարեր, թմբեր ն այլն) հեռացումը: Նոր յուրացվող հողերի համար նախատեսվում է իրականագնելհողի (ճմի) նախճականմշակություն: Կուլտուր-տեխնիկականաշխատանքներիմեքենաներիհամալիրը բաժանվում է երկու խմբի` բնահողերիյուրացումը ճնախապատրաստոդ ն մելիորացվոդհողերը նախնական մշակության ենթարկող: Բնահողերի յուրացումը նախապատրաստող մեքենաներ են կոճղերը բնահանող, հողերը թփուտներից մաքրող, քարհավաք ն դաշտի մակերեույթիհարթիչ մեքենաները: Հողերի յուրացման եղաճակի ն համապատասխանտեխնիկական միջոցների ընտրությունը կախվածէ տարածքի ընդհանուր վիճակից (թփուտապատվածություն,կոճղերի ու քարերի չափեր ն խըտության աստիճաններ):

4.1.

ԹՓԱՀԱՏՍԱՆ

ԵՎ ԱՐՄԱՏԱՀԱՆՄԱՆ

ՀԱՇՎԱՐԿԻ

ԲԱՆՈՂ

Աղյուսակ 4.2

ՕՐԳԱՆՆԵՐԻ

ՏԱՐՐԵՐԸ

Հողերիյուրացման ընղհանուր ծախսերի մինչն 80 22-ըբաժին է ընկնում տարածքները թփուտներից ն քարերից մաքրման աշխատանքներին,որոնց իրականացմանհամար անհրաժեշտբանող օրգանների ընտրությունն ու համապատասխան հաշվարկները կատարվում են թփուտապատվածությանն քարապատվածությանբընույթն ու աստիճանը (աղյուսակ 4.1), հումուսի շերտի պահպանումը ե հողի ֆիզիկատեխնոլոգիականհատկությունների բարելավումը հաշվի առնելու համաձայն: համար Ոչ փարթամ

թփուտատարածքի յուրացման օգտա-

գութանը աար իսկ փարթամ մշավառակավոր ցաքաններով, թփուտատարածքի գործվում են

աի

ՄԱՐՏ

Աա

կության համար՝ թիահատ-մանրիչ-ցըիչ մեքենաներ:

Փայտանյութի տեսակներըն համապատասխան հատիչի ընտրությունը

Փայտատեսակը

Կաղնի

Կտրման տեսակարարդիմադրությունը, ՄՊւս ակտիվ գործողության պասսիվ գործողության բանող օրգան բանող օրգան 2,7

2,3

Կեչի

Կաղամախի

1,9

18,8 12,7 0,96

Պասսիվ գործողությանթիահատիչ բանող օրգանըբունը հաէ սահումով կտրման ռեժիմով, որի համար անհրաժեշտ է, որ հետ բնի ղանակի կտրող սայրի Վ նորմալուժի ՛Է շոշափող բաղադրիչը մեծ լինի Վ շփման ուժից (նկ. 4.1), այսինքն` Է» տում

Բ-

Բ:

Աղյուսակ 4.1 Թփուտապատվածության աստիճանըն բնութագրող պարամետրերը Թփուտապատվածության| Ընի տրամագիծը. սմ տարատեսակը Մանը թփուտներ մինչն 2.0 Միջին թփուտներ 3-6 7-10 Խոշոր թփուտներ 12-15 Նոսը անտառածածկ

|

Բարձրությունը,| Թփերի խտութմ

մինչն 2,0

3-4 5-6

5-6 ն

բարձր

յունը, »

հստ/հա

200-60 600-2000

Թփահատիչները լինում են պասսիվ ն ակտիվ գործողության: տարածքներում օգտագործվում են տրակտորաքարշ թփահաԷ օգտագորտիչներ, իսկ փոքը տարածքներումնպատակահարմար ծել ձեռքի թիահատիչներ: Թփահատման բանող օրգաններիհաշվարկի համար անհրաժնշտ է ունենալ տարածքումծառատեսակների ն բնի կտրման տեսակարար դիմադրության վերաբերյալ ստույգ տվյալներ, որպեսգի հնարավոր լինի կատարել հատիչի ճիշտ ընտրություն (աղյուսակ 4.2): Մեծ

Նկ. 4.1.Թփահատիչի հիմնականպարամետրերի սխեմա: հաշվարկային

Ըստ

պայմանի՝ ԳԱՅ: մեծության ն աճհավտասարության

-

1ՓՀՎՀ ՎԵՏ: կամ 14

յունն

(00--Դ,

Հ

տտտիսանումով կտրման ռեժիմը կարտահայտվի հետնյալ կերպ. (4.1) չՀ90-Փ. որտեղ օ-ն ղանակի ն փայտանյութի միջն շփման անկյունն է,

Փ::48-

լ

Ք.

2Տոյ

Ն

(42) -

'

բ

ՈՒնենսով

միաժամաճակ կտրվող բների քանակն

մագիծը,

ԽՃ -ն`

է, 4-ն՝

(4.3)

բնի արա-

ունը: Ըստ աղյուսակ 4.2-ի տվյալների` 0:պատակահարմարէ պասսիվ գործողությամբ աշխատող թփահատիչներն օգտագործել կաղամախի ծառատեսակի բփոռոներում, քանի որ այս ծառատեսակի ՄՊա, կտիման տեսակարաի ղիմադրությունը կազմում է ճՃ-096 |

Է

-

9 ՄՊա:

(4.3) բաճնճաձնի` միաժամանակ կտրվող բների քանակը որոշվում է հետնյալ էմպիրիկ, սակայն պարզ արտահայտությամբ. Ըստ

Է--

ո

ան,

ոստի

ծսռատե-

Է

ՀԵՏ 5ր:

25603.

Ն:

գործոդաթյան բածող օըգանով թփաղիմադրությունը (4.3)` ղժվար չԼ որոշել բիահա-

թարշյին տիչի բըասրշայինղիմոդրությունը` ավելացնելով փոխման դիմադրությունը՝ Ս.

նան

տեղա-

դիա

չր.

որտեղ 1-ը թփահատիչի դանակների

հողի միջն շփման գործակիցն է. ԽԼ,-ն՝ թիահատիչի զաճվվածը: ն

Արդյունքում

սահումով կտրման տեսակարար դիմադրութ-

մինչդեռ ակտիվ կտրման դեպքում

լ

ՄՊա.-96Ն17նմ-.

պատիվ

հատման

տրամագծի ն

ՈՀով:/Վ.

-

Է :-Ո:Չ6

բանող օրգանի քարշային դիմադրությունը կաղամախի սակի հատման դեպքուտկաղքոք

րկդունելու դեպքում ստացվում է Է-8Հ36մ:

կտրման բնի Թփերի կարման ուժը կախված տեսակարար դիմադրության մեծություններից: Այն կարելի է արտահայտել հնտնյալ պարզ բանաձեով. -ը

մ-002մ,

--

Լ

որտեղ

ո::2.

Ո 96.

325, որի գեպբում ապահովՀաշվարկով սմտւսցվումէ 7 մաքուր կտրում ն Ի նորմալ նվազագույն ղզիմադրությամբ վում ուժով բճի տրորում-ճեղթում: Անտառտնաետւթյունում լայն կիրառություն նն գտել ՈՈ-24 մակնիշի թփահատիչները, որոնց ըճդգրկման լայնությունն 1 3.6մ. դանակի երկարությունը`

ո

ա.

ԱՅ

են

4Զ:

բուն

զ-200Ս

50: -

Հ

Օրինակ` ՊՈ-24 մակնիշի թիահատի:ի ընդգրկման լայնութէ 8»-36մ,. մանը բիւտապատվածության տարածքում

(4.4)

րշ 1-1. Ըստ

կամ

Ք-

Ոէրվմ

ՊՈ-24 մակնիշի բփահատիչի

1Խ1,:

1-045-065.

(1.5)

1.

-:

17000

կգ պարամետրերի Ա

-»0.5-

-

17060 85000.Ն

կամ

|

ԱՃ:-600-85000

Ս

՝Ն-85600ՆՀ

Տ

8560, կզ

ուժ:

Այոիխվ գործողության բանող օրգաններով թիանատիչները նպատակահարմար է օգտագործել այնպիսի բնափայտերի կտրման համար, որոնք անհամեմատ ամուր են (աղլասակ 4.2): Մինչն քարշային դիմադրության մեծության որոշելր` անհրաժեշտ է ֆրեզի հաշվարկճերն սկսել կինեմատիկական պարամետրերի լավարկումից, քանի որ ռեժիմի ոչ ճիշտ ընտրության դեպքում զգալիռրեն բարձլւ են ստացվում էներգետիկական ծախաւմմերը: Այսպես` ագրեգատի շարժման 0,7 մ/վ արագության դեպքում պասսիվ գործողության բաճաղ օրգանով աշխատելիս էներգետիկականծախամները 14 անգամ պածը են ֆընգզովաշխատելու համեմատությամբ, երբ վերջինս մատուցման մեծությունը կազմում է Տ5-6սմ: ՈՒստի ֆրեզների աշ-

խատանքի ժամանակ աճմհրաժեշտ է ընտրել այնպիսի տեխնոլո-

-

զիական պարամետրեր, որոնց դեպքում աշխատանքիընդհանուր արդյունավետությունըստացվում է բարձր: Այդպիսիպարամետրեում մա տուցման չափը, ա նեմ պա ցու րի թվին են կինեմատիկական տկան

ցիչը`

7.

Գ

ք

Եթե

1.

ար էճ

կամ

օո

մ/վ, ապա -10-(0,5-08)-5.0-80 50-80

-

որը

ընդունելուդեպքումկստացվի Թ-

փայտանյութի սահումով կտրման ապահովումնէ

սահումի գործակցի

պարամետրերնունենալու Ֆրեզի ճշտված կինեմատիկական նան այդ պարամետրերին դեպքում հնարավորէ կապ հաստատել հատված փայտանյութիերկարության ագրոանտաոտեխնիկական չափի միջն՝

Ներկայումս արտադրությունում լայն կիրառությունունի հողի խորքային նախապատրաստմանԻ8/11-42 մակնիշի ֆրեզը, որը նախատեսված է թփուտածածկտարածքներիյուրացման համար: Մեքենայի գլխավորբանող օրգանը ֆրեզն է, որի տրամագիծը, հետ ազրեգատավորմանեղանակի, կարող է տաըստ տրակտորի ք տանվել -700--800մմ, ընդգրմանլայնությունը` 8 1,5- 2,0 մ, մշա-

Տ

Տ»-10-20սմ,

կության խորությունը` մինչն ճ2-40սմ, թմբուկի պտուտաթվերը՝ ո Հ 1000 պտ/րոպսահմաններում: ՈՒնենալով ֆրեզի հաշվարկի համար անհրաժեշտ պարամետրերը. որոճթ նույնպես տատանվում են որոշակի տիրույթում, կարելի է կատարելանհրաժեշտ տեխնոլոգիականհաշվարկներ: Եթե պտտման անկյունային արազությունը կագմում է

7.-Տ

|

մ/վ:

ֆրեզի շրջագծային արագությունըկարգավորվումեն որոշակի սահմաններում: Այսպես, եթե լ «0,5-0,8 մ/վ, նշանակումէ ֆրեզի կինեմատի-

Ց Պո

ի

ՅՅ: չը

օը.

0,5 0,8 -

Ստացվածկինեմատիկականցուցիչն ավելի քան չռրս անգամ մեծ է տեխնիկականթույլատրելի պահանջներից: ՈՒստի անհրաժեշտ է ընտրել կինեմատիկական ցուցիչի թույլատրելի արժեք՝ ճ -10, ն կատարելթմբուկիաշխատանքայինռեժիմի կարգավորում:

բոլոր

628:40

28)

250:

կտրիչ դանակ: Դանակները Արդյունքում ընտրվում է 2-3 ն ֆրեզի թմբուկիվրա տեղակայվումեն պտուտակայինգծի օրենքով ունեն թասակի (տեղակայված թմբուկի մակերնույթի վրա հատուկ բջիջներիմեջ) տեսք: նախատեսվածեն յուրացվող տարածքն Արմատահանիչները առանձին ծառերից, թփուտներից ն կոճդերից մաքրելու համար: Գործնականում լայն տարածում է գտել արմատահանմանմեխա-

Ինչպես տրակւոորի շարժման արագությունը (Մլ), այնպես էլ

կազան ցուցիչը կիի

պարամետրերը,այդ թւլում` բացառությամբդանակների 2. թվից (թմբուկի 2:

2.2

ֆրեզի շրջագծային արագությունըկլինի Մշ --ՓԼՀ-100:04»-40,

12.

շրջանագծիվրա առկա): Դանակների օպտիմալթիվը թմբուկիպարագծիվրա որոշվում է հետնյալ բանաձնով.

Փ»--»--1000-100,վ., վ

շա,

Այս բանաձնումհայտնի են

Հ

տ

վ":

»

սահմաններում:

6--6-8

25-20

»04մ

:

նիկականեղանակը: Արմատահան մեքենաները բազմատեսակեն: Դրանք, ըստ ն ծառի բնի ու կոճղի տրամագծի(15-70 սմ), լինում են փոքը, միջին բարձր հզորության: Արմատահանմաննառավելագույնղիամադրություն են ցույց տալիս կեռտրոնականն կողային խոր արմատային համակարգով կոճղերը (կաղնի, սոճի, կուենի), իսկ նվազագույն դիմաղրություն՝ կողայինմակերեսայինփոված արմատներով կոճղերը(կաղամախի, լաստենի, եղենի): Կաղնու, սոճու, կուենու կռճղերի արմատահան7

դեպքում կավային հողերում պահանջվում է մինչն 500 կՆ ուժ, իսկ թեթն հողերում` մինչն 80կՆ ուժ: Կոճղերի հորիվղնական ուղղությամբ արմատահանման համար պահանջվող ուժը 50-80 52»-ովփոքրըէ ուղղաձիգ ուղղությամբ արմատահանմանհամար կիրառվողուժի համեմատությամբ: Սինչն 25 սմ տրամագիծ ունեցող կոճղերն արմատահանվում են կոճղահան-հավաքիչմեքենաներով,25 սմ-իզ բարձը տրամագծի կոճղերը՝ կոճղահաններով: Ծառահատված տարածքները կոճղերիցմաքրելու նպատակով լայն կիրառություն են գտել արմատահան մեքենաները (ՃԽԷ՛, ԽՈ-ՂՃ (ճկ. 4.2)): ման

յունը, 1, -ը՝ բանող օրգանի երկարությունը,4-ն՝ մխոցի տրամագիծը:

Հիդրոգլաններիըճտրությանհամար կարելի է օգտվելհորիվողիմադնական կիրառված Ք ուժի միջոցով կոճղի արմատահանման պա յմանից՝ րության հաղթահարման թ-զը

որտեղ զց-ն, զը

ըստ

«0,5--0,7,

ՎԹ կՆ,

Ծ-ն՝

կոճղի (բնի) տրամագիծը,սմ:

(4.6) ն (4.7) բանաձներըհավասարեցնելուարդյունքումստացվում է հիդրոգլանիճնշման ու տրամազծիորոշման վերջնականբաճաձեր՝

Գո-Դզվթ': լ

յան

ն

4.2. ՃԽ1-ԼՃ

մակնիշի արմատահանմեքենայի տեխնոլոգիական (բանող օրգանի ուժային) սխեմա:

Կոճղի արմատահանմամ ուժը որոշվում է ըստ գործող Ք ուժի մոմենտների հավասարության`

թլ, «Բյ

կամ

թ-

Օմ

որտեղ Օ-ն ճնշումն է հիդրւգլանում, ՄՊա,

լ,

ձե.

Ք

դիմադրութ4.6 ա

լկ-ը՝ բանող օրգանի վը-

տրտման կենտրոնից մինչն հիղրոգլանը եղած հեռավորութ78

(4.7)

կոճղի ծառատեսակի, փորձնականգործակից է,

շ

Նկ.

հիդրոգլանի

(48)

ՄԵԼԻՈՐԱՏԻՎ

ԵՎ

ԽՆԴԻՐՆԵՐԸ

ՍԵՔԵՆԱՆԵՐԻ

ՏԱՐՐԵՐԸ

ՀԱՇՎԱՐԿԻ ԿԱՐԳԸ

ՒԹ

ՏԵՍՈՒԹՅԱՆ

"

Մելիորատիվ մեքենաների ընտրության ժամանակ կարնոր է ճիշտ ընտրել անհրաժեշտ պարամետրերը` համաձայն մշակվող կամ սպասարկվող կառույցի տիպի, չափերի, ագրոտեխնիկական պահանջների,մեքենայի ն դրա բանող օրգաններիտիպի, առաջադրված արտադրողականության: Մեքենաներիպարամետրերնընտրվումեն տեսական կամ գիտափորձնականհետագոտություններիարդյունքներիհիման վրա:

րը:

Մելիորատիվ մեքենաները շահագործվում են բագմատեսակ պայմաններում ն մշակում են տարբեր միջավայրեր: Այսպես` բնահողը բնութագրվում է ըստ խտության, խոնավության, բուսականությունը` ըստ տեսակի,բնի հաստության, խտության,կողմնակի նյութենը, այդ թվում քարերը` ըստ ձնի, մեծության, ամրության, համակագմվածքի: Հետնաբար տարբեր բնահողերում(տորֆաճահճային, լցահանքային, քարային ներամփոփումներովն այլն) ն պայմաննեբում մելիորատիվ մեքենաներիշահագործման,արդիականացման, ինչպես նան դրանք նոր բանող օրգաններով համալրելու հետ կաւվված խնդիրներիլուծման համար անհրաժեշտէ իմանալ բանող օրգանների հաշվարկ կատարելու կարգը, արտադրողականության օպտիմալ մեծության որոշման ն տնտեսականգնահատման,ագրեզատներիաշխատանքային կայունության ճշգրտմաննրբություննե-

րը:

Մելիորատիվ են կոչվում այն մեքենաները, որոնց բանող օրգանները մասնագիտացվածեն մեկ կամ մի քանի տեխնոլոգիական գործընթացներ իրականացնելու համար: Այղ մեքենաների բանող օրգանների հաշվարկ կատարելիս հիմք են ընղունվում ագրոմելիորատիվ, տեխնիկական,շահագործական,տնտեսական պահանջնե-

5.1.

ՀԱՇՎԱՐԿԻ

ՍԵՔԵՆԱՆԵՐԻ

ԳՈՐԾԸՆԹԱՑՆԵՐԻ

ՀՈՂԱՓՈՐ

ՏԵԽՆՈԼՈԳԻԱԿԱՆ

5.

ՄԵՔԵ

ա.

փխրիչատամ, բ.

ատամներով,նեղն կարճ կտր

Թնով դանակներընա տարածության վրա տեդա թագրվումեն ընդգրկմանլայ

դ.

Նկ.5.1.Հողափոր մեքենա

'

Ատամները կզվում են գործվում են որպես իքնուր պես հիմնական բանող օրգ ն էքսկավատորներիվրա: փխրեցում(նկ. 5.Լա): Դրան կարությամբ` հ:

խատեսվածությու

Հողափորմեքենաներ րատեսակ՝ատամներ, թնով փական ձները ն պարամե

ԵՎ. ԴՐԱ

ՀՈՂԱՓՈՐ

ԲԱՆՈՂ 5.2.1.

ՆՇԱՆԱԿՈՒ

ՕՐԳԱՆՆԵՐ

ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ

ՏԱՐԱՏԵՍԱԿՆԵՐԸ

5.2.

յան շառավիղով` ո ն պատրաստվում են ուղիղ (նկ. 5.1բ) ու գնղաձն սկավառակիտեսքով (նկ. 5.1գ): Գնդաձն սկավառակըբնութագրվում է տրամագծով` Ծն կորության շառավիղով ո ՈՒղիղ թների հեւռ բնահողըտեղափոխումեն ղեպի առաջ կամ շրջում ղեպի

դանակները

կողք: Դրանք տեղակայվումեն բուլդոգերների,գրեյղերների ն որոշ խրամատափորէքսկավատորների(շղթայավոր, ոոտորային) վրա: Գնդաձն սկավառակները հիմնական զանգվածից անջատում են բնճահողը,փխրեցնում ն մատուցում փոխակրիչին: Դրանք տեղակայվում են նան Շերեւիները հիմնական գանգվածից անջատում են բնահողը, վերցնում, տեղափոխում անհրաժեշտ տեղամաս ն ղաւռարկում: Դրանք լինում են երկու տարատեսակ` ուղղաձիգ կամ թեք տեղափոխության (նկ. 5.Լղ) ն հորիգոնականշարժման (նկ. 5.1ե). բնութագրվում են լայնությամբ` 8, երկարությամբ`Լ, բարձրությամբ`ԷԼ ն տարողությամբ`/: Դռնակով շերեփը կցվում է կեռաշերեփներինն բնահողը տեղափոխում համեմատաբար մեծ տարածության վրա, մյուս շերեփներըտեղակայվումեն էքսկավատորներիվրա: Բանող օրգանների տեղակայման պարամետրերըմեծ ազդեյություն ունեն տեխնոլոգիականորակի ու փորման դիմադրության վրա ն բնութագրվում են հետնյալ անկյուններով. կտրման` Օօ, սըըվածքի՝ ւ, հետին` 852, գրոհի` Ց (շարժման ուղղության հետ ղանակի ն առջնի՝ ճլ կազմած անկյունը), կենտրոնական` Փ, շրջման` աժ (նկ. 5.2):

գրեյդեր-էլնատորների վրա:

5.3. ԲՆԱՀՈՂԻ

ԴԻՄԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

ՓՈՐԵԼԻՍ

Հողափոր մեքենաների բանող օրգանների կտրող մասը հարթ երկնիստ սեպ է, որը հիմնականում բնութագրվում է տեղակայման կամ փխրեցմանանկյան մեծությամբ: Բնահողի փորման ընթացքում սեպը, շարժվելով հողային զանգվածում,նախ` խտացնում է հողը, ապա՝ խորության 1/3 բարձրությունից կազմավորումէ հողատաշեղ, սրը, բարձրանալովկոր թնի վրայով, փշրվում է թնի վերնում, թափվում ներքն ն առաջացնում կուտակապրիզմա(նկ. 5.3ա): Բնահողի թնով վել բարձրանալու աստիճանը կախված է հողի մեխանիկական ն ֆիզիկատեխնոլոգիական հատկություններից(նկ. 5.3ա.բ,գ): :

Ր

ԵՀՀ ՏԱՀաթ «25294 ԵՀԵԹԳ» ՀՀ-Ն» ԳՐԱՐ ՆԵՅ

ՀԱՆԵ

ՀԱԱԵՆ» ՀԱԱ

ՀԾ

ՀՏ

Ե

Նկ. 5.3. Բնահողի փորմանսխեմաներ. թնավորբանող օրգանով,բ. հորիգոնականուղղությամբշարժվող, ինքնիրեն պավորվողշերեփով,գ. թեք ուղղությամբշարժվող, հողալցավորվող շերեփով.

ա. Լ

1. բնահողատւաշեղ, 2. հողի կուտակաւղրիզմա,3.

ապ

Նկ. ա.

5.2.

Հողափորմեքենաներիբանող օրգաններիտեղակայման

փխրիչ ատամ,

պարամետրերը.

բ.

գնդաձնսկավառակն թնովդանակ,գ. շերեփ:

բնահողըշերեւիում:

Հորիզոնականշարժման ընթացքում շերեփի լցավորման աստիճանն ու կուտակապրիզմայիչափերը կախված են բնահողի վիճակից ն հատկություններից:Ոչ կապակցվածփափուկ ն չոր բնահողում կուտակապրիզմայիծավալը կազմում է Պպ--0,5 7, որտեդ Ճշ-ն շերեփի ծավալն է, ամուր բնահողում՝ Գլպ-(0,15-0,20)4, (նկ. 5.3բ):

Շերեփի շարժման հետագծի բեքության աճին զուգահեռ փոքրանում է կուտակապրիզմայիծավալը (30" թեքության դեպքում` երկու անգամ (Մլպ-0,542), 60" թեքության դեպքում` երեք անգամ) ն համապատասխանաբարմեծանում շերեփի լցավորմանաստիճանը (նկ. 5.3գ): Հողափորօրգանիշարժմանհետագիծըկախված է տեխնոլոգիական գործընթացիտարատեսակից(նկ. 5.4): Բնահողի կտրման (փորման) տեսակը կախված է տեխնոլոգիական զործընթացի յուրահատկությունիցն դրա իրականացման համար պահանջվող էներզածախսումների փոքրացման նպատակահարմարությունից(նկ. 5.4զ.դ,ե):

Բնահողի մշակման ուժային վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ, ըստ միջավայրի վիճակիու հատկությունների,բանող օրգանի ազդեցությամբ տեղի ունեցող դեֆորմացիանլինում է տարատեսակ: Մինչն հողի մշակման էներգետիկականհաշվարկի կատարումը՝ անհրաժեշտ է վերլուծել ղեֆորմացիայի տարատեսակներիձնեըը ն կինեմատիկան(նկ. 5.5): Ընդհանուր առմամբ հողի դեֆոլւմւսցիան սեպի կիրառմամբ ընթանում է իրար հաջորդող ցիկլերի կրկնությամբ, որոնցից յուրաքանչյուրը կազմվածէ մի քանի փուլերից: Մեպը շարժվելով խտացնում է հողը, որի ընթացքում հողի մասնիկներըւռեղաշարժվում են ո-ո' ուղղությամբ` ուղղահայաց բանող մակերնույթին, ն ապահովում շարժման բացարձակ արազություն (նկ. 5.5ա)՝

Ֆո որտեղ

Մ-ն

ՄՋՈՕ,

սեպի շարժման արագությունն է, Ճ -ը՝ հողի հարա-

բերականարազությունը: Սեպի հետազա տեղաշարժից հոդում առաջանում են շոշափող լարումներ, որոնք աճելով գերազանցում են սահքի ժամանակավոր լարմանը, արդյունքում հողը ճաքում է ն, հննվելով սահքի ներքեի հարթությանվրա, շարժվում '. արագությամբ: Ճիմոտ բնահողիղեֆորմացիայիերկրորդ փուլում հողաշերտը

ՊՐ՛ Նկ. ա.

5.4.

Հ

ն

Հողափոր օրգանի շարժմանն բնահողիկտրմանհիմնական

տեսակները. կտրում, կորագիծշարժում,գ. բլոկավորումով

ուղղագիծշարժում, բ. դ. կիսաազատկտրում,ե.

ազատ

կտրում:

ենթարկվումէ ծռման (նկ. 5.5բ) ն շարժվում Կ.

242 բացարձակ

արագությամբ`ներքնի մասում առաջանալովթեթն ճաքեր: Ստրուկտուրային հողերում ճաքերն առաջանում են սահքի որոշակի հարթությամբ (նկ. 5.5. գ): Այս դեպքում նորմալ հակազղումը կազմում է Օպովա `

Գործնականումկիրառվումէ երեք տեսակիկտրում` բլոկավորումով, կիսաազատ ն ազատ: Բնահողի բլոկավորումով կտրումը կատարվում է մեծ տրամագծի ֆրեզներով` որոշակի հեռավորությամբ: Դրա հիմնական նպատակըգերչոր ն պինդ բնահողի մշակման էներգատարությանփոքրացումնէ: Առավել տարածված է կիսաազատ կտրմանեղանակը:

-

Է վ) ՇՕՏ(0,

բացարձակարագությունը՝ "- 7 .

Տոճ Կ Տո(ո.-Է Մ

Հողի սահքի անկյունը հիմնականումհաստատուն կապի մեջ է գտնվում սեպի ինչւվես դրվածքի օ անկյան, այնպես էլ Փ' ներքին ն

Ը

ՄԱՏ տ ա

ճ

Փ

Պ

արտաքինշփման անկյունների հետ`

ՕԻՓՀՓ ա»-90-

1"

Սեպի դրվածքիանկյան օ»90-Փ

(5.1)

մեծության դեպքում դադա-

րում է զանգվածի հարաբերականշարժումը` Ճ/ 0,

ինչի

հետնան7

քով հոդի ճաքի անկյան որոշման բանաձեն ընդունում -45--է Մ

|

Շի

/» ԱԱԾ

ճ

թ47. ՀՀ."

ծ

,զ

րու:..: Ֆո

ԻԻՀ,

Ան

տեսքը: Քանի ռր հոդի դեֆորմացիայի ուդդությունն անմիջականորեն կախված է հողի վիճակից ն հատկություններից,ուստի գործնական խճդիրներիլուծման ժամանակ ընդունվումէ նկ. 5.5ե-ում ճերկայացված պարզ սխեման, որի համաձայն` ռեակցիայի համազոր ուժը կազմում

է

.-

2"

Վ

«05Փ.

Որոշ խնդիրներիլուծման համար, օրինակ` բանող օրգանները շրջանակի վրա տեդակայելու դեպքում, ընդունվում են շփման անկյան մեծացվածարժեքներ`

Փ»40-50:: Գործնականորենընդունվում է, որ դեֆորմացիայի առաջնային էլ ն երկրորդային ԷԼ սահքի հարթություններըԽՃ համազոր ուժից շեղված են

-

՛

անկյան տակ, իսկ հողի սահքը տեղի է ունենում

բեկյալ գծով, համազոր ուժի ազդեցությանմոտակա գոտում` ԽՃ են էկ ն ԷԼ հարռրի հատվածները հաջորդականկարգով զուգահեռ այդ

:

Նկ. 5.5. Հողի դեֆորմացիաներկնիստհարթ սեպով. ա.

խտացում,բ. ծռում, գ. ճաքում(սահք), դ. պոկում (կոտրում), ե. հողի ճաքմանտիպիկսխեմա:

թություններին: Ընդհանուր առմամբբնահողի կտրման (իորման) դիմադըրության 8 ուժի ուղղությունն ընդունվումէ նդրմալից շփման Փ անկյան տակ շեղված, որի Ք, բաղադրիչըբանող օրգանիքարշային դիմաղ87

րությունն է, իսկ Ք, բաղադրիչը՝ ուղղաձիզ ուժը,

ռրը

Հավասարումների համակարգի լուծման արդյունքում ստաց-

բթացած սայրի

վում է

դեպքում աշխատում է սեպը ղուրս հրել հողից (նկ. 5.4ա.բ): Մելիորատիվ աշխատանքների ժամանակ մշակվող հողային տարածքի ճիմոտ բնահողը հիմնականումենթարկվում է նկ. 5.5բ-ում ներկայացված դեֆորմացիայի, ուստի սեպի բարշային դիմադրությունը կախված է լինում մի շարք արտաքին գործոններից` չդեֆորմացված հողի հլ հակազդումից, առի իներցիայի 1 ուժով պայմա-

-

բլ

Փ)-

ՕՀ

-

Փ)- ոու վասն | :

բ

ՀԾ

ոչն:

գ)

-Օֆ(ճ- Փ)-

Ք,

յա»:

աաա

րագացումը,մ/վ՛, տ զանգվածը, կգ:

շ

Առի վրա ազդող ուժերի հաշվարկային սխեմա:

Ընդունվում է, 2.

Ք.,-ն ուղղվածէ

որ

առանցքի հետ կազմում է Հ

շեղվածէ շփման Ըստ

ա

նկ. 5.6-ի՝

«ն

անկյուն (նկ. 5.5բ),

Ք -ը

ՕՀ

ատ,

Օ-ի

«-ն

որտեղ

որ

յ--»,ւ,

ԽԴ,

Գե

լ

մ/վ՛, յո-ը՝ առի

ուստի -2ՄՑոշ,

Ցո:

առնելու հաշվի հաշվի լուդ

ն

Ք,

Հ

Ք.,

(5.2) '

մե-

դեպքում ն

22.

Տո--: «եքՄԴ՛

(5.5)

7-ի արժեքները (5.4) համակարգում տեղադրելու ղեպ-

քում ստացվում է

Է1ՑոՏ -ՔՏՋոՐ

Հ օ)-0,

առի շարժմանարագացումը,

-ն`

առանցքների նկատմամբառի շարժման

)օ052-Խօօ«::0)-0:

ա2---

ծությունը թյունը

նորմալից

հավասարումներնեն Էլ

«Եքջ,

(5.4)

Արագացմանստացված արժեքը ն առի զանգվածի «եյթ

առանցքին զուգահեռ, 1-ն

անկյան տակ:

ք

Փ),

առի հաստությունն է, մ, Ե-ն ն 1 -ը՝ սեպի լայնությունը ն երկարությունը, մ, ք-ն՝ հողի խտությունը, կգ/մ5,ջ-8՝ ազատ անկմանա-

Ակնհայտ է, Նկ.

Հ

-Օյաջն:

Բերված հավասարումներում Օ-

5.6.

ՇօՏ(6. Փ)» Է

որի Ք, ն Ք, բաղադրիչներըկազմում են

ք,

-:

(5.3)

:

շ

Համաձայն համակարգիերկրորդհավասարման`

նավորված ղինամիկականճնշումից, առի ծանրության Օ ուժից, սեպի մակերնույթի վրա ազդող ՀՎնորմալ ն Բ շփման ուժերի Ք համազորից (նկ. 5.6):

ա

-

-

-

ԶԵլքքէջ(օԺԷ Փ)-Հ ՃեքՄ ՞ Տ1ո ճէջ(ճ ճելքք Ք

ջեթս» Տոզ:

Է

մ

(56

Համակարգի առաջին հավասարման անդամներն ըստ 7-ի մասճմատելուարդյունքում ստացվում է ր... ք.

Համաձայն հողում թիկնամասի թաղվածքի երկրաչափական ընդունված ձնի` նորմալ ճնշման էպյուրը պետք է լինի եռանկյունաձն, որի Ճ կետում առի ճնշումն ունի առավելագույն արժեք`

Օ-ին

ՃԵէքջէջ(Օ-- Փ),

-

Հ

պոօլ(օ 4 ց):

Եք

-զեի, Ք-Գ

(5.7

Հավասարումներիվերլուծությունից հաստատվում է, որ սեպի դիմադրությունը,ըստ առի քաշի, կախված է դրվածքի օն շփման Փ

որտեղ

զ -ն

անկյունների մեծություններից, իսկ ըստ իներցիայի ուժի` նան արագության քառակուսուց: Սեպի աշխատանքի ընթացքումկարնոր խնղիր է նան ապահովել կուտակապրիզմայի բացառումը կամ փոքրացումը,ինչը կարելի է

իրականացնելօ.Հ Ծ

հոդի ծավալայինտրորման գործակիցնէ, Ն)սմ՝ :

Ա Սու-:-ՀՂի

«

«

(5.8)

հ

որտեղօօ.-0 հողի սեղմման ժամանակավորդիմադրությունն է:

Բերված անհավասարության, այսինքն` անհրաժեշտ ւվայմաճի բավարարմանհամար աճհրաժեշտ է կատարել ՆՄ ն ռ պարա-

Նկ.

մետրերիհամապատասխանընտրություն:

5.4

ՀՈՂԱՓՈՐԻ

ԲՆԱՀՈՂԻ

ԴԱՆԱԿԻ ԿՏՐՄԱՆ

ՍԱՇՎԱԾՔԻ

ո

հ-

ԱԶԴԵՑՈՒԹՅՈՒՆԸ

ԴԻՍԱԴՐՈՒԹՅԱՆ

ա

5.7.

՛

ՀԱ

վ

Ւ,ս

ք

Բնահողի կտրման ընթացքում անխուսափելիորեն տեղի են ունենում կարող սայրի մաշում ն բթացում: Հետազոտությունների արդյունքում հաստատվել է, որ մաշված բանող օրգան ունեցող հողափորով բնահողի կտրման ղիմադրությունը զզալիորեն աճում է թիկնամասով(ՃՑ) ակոսահատակիհողի տրորմանհաշվին (նկ. 5.7):

ժամամակ հաշվի չի առնվում մաշվածքի երկրաչա Հաշվարկների փական ձնը (սեպաձն կլորացած), քանի որ դիմադրության աճը :

լ

Հետնաբար մաշվածքն ընդունվում է ուղիղ գծի տեսքով:

Ք»ցր

Մաշված սայրով դանակիքարշային դիմադրության որոշման ուժային սխեմա:

Համաձայն նկ. 5.7-ի՝ հողի արորման խորությունը կազմում է 6 նորմալ ճնշումների համազորը նորմալ Ճ8Ցոծր,, ուստի տարրական

ճնշումների համ

թիկնամասիմաշվածքի վրա կլինի

ՎՐԱ

Ճ8.

Հավտ

|

:

կախված է տրորվող հողի ծավալից:

աաաՀԲՃ,

Ն

չլրմր«գթ «իաճան«ժ-ոոճվի 2Կ7

Ա

Քբո

ԲԱյոու պայմանով՝ ծ

թիկնամասի

Վ-

որտեղ

Ե-ն -

ճ8քե

ն ման սեպի ընդգրկման

զի՞Ե

(59) '

25186

թին միջն կազմած

նն ն լայնությունն

Է. Տր :-Ա՝ է,

նճամաս

ի

ն հորիզոնի մաշվածքի հարթության անկյունը: Քանի որ թիկնամասի մաշվածքի վրայով հողի սահումը անիշ զհ՞Ե Վ . խուսափելիէ, ուստի Թ,

-

ԸօտՓ

251ոՏլ 605Փ

Վերջինիս համաձայն` կարելի է որոշել հակազղման համազորի Քր, հորիվոնական ն Ք,չ, ուղղաձիգ բաղադրիչները`

Թր

Հ

Ե(1 0,5գի՞ :

օ1թ6բչէՓ),

(5.10)

-

8): «ՕՏզհ՞ն(օթորց

Թռ

Հավասարումներիվերլուծությունը ցույց է տալիս, որ բնահողից սեպի դուրս հրման 8.չ, ուժը ն քարշային Խ,չ, դիմադրությունն մաշվածքի ավելացմանըզուգահեռ:ՈՒստի պահանջվումէ լուրջ ուշադրություն դարձնելդանակներինյութի մաշակայունության ն երկարակեցության վրա: Գիտափորձնական հետազոտությունների արդյունքում հաստատվելէ նան, որ սեպի քարշային Ճ, դիմադրությանկախվածութաճում

են

յունը սայրի

ծ

հաստությունից ընթանում է ուղիղ գծով՝ ք

Օ-)605--

ոչ.

Ւ, Օջ(6.Փ)Է

անկյունը

Փ/

-20-40`

ցույց

է

սահմաններում թիկնամասի մաշվածքի երկարությունը

է 30 522-ով: Այսինքն` խոնավ բնահողի մշակության ժամանակ զգալիորենփոքրանում է սայրի մաշվածքը:

մեծանում

Հարկ նշել, որ բնահողի փորման ընթացքի վրա զգալի ունի դանակի ազդեցություն խորացմանգործակիցը` է նան

`

Խր

Տու

Քանի

որ

չքլ ՀԶ0-Փ,

օք

-ՓՓ

1օքճրչ

ուստի

ու»

'

-էքՓ

Բա այսինքն` թիկնամասի չ

մաշվածք առաջանալուց հետո խոսք չի կարող գնալ դանակի խորացման գործակցի մասին: Թիկնամասի մաշվածքի փոքր արժեքների դեպքում դանակի խորացման գործակիցը, համաձայն (5.4) համակարգի հավասարումների, որոշվում է հետնյալ արտահայտությամբ.

(ը Փ) «052

շւմման

Օ--0,966)

Ր

Յ0Հ167)`

Օ-Փ»-30" արժեքների համար համապատասխանմաթեմատիկականգործողություններկատարելու արդյունքումստացվում է

ու.80257. Ն731ք- 0,43Խ-

Եթե

Լ::1

միավոր, ք

-

Բ

98մ/վ՛,ապա

9801-0025547-) 06: 1701: 0.0253Ճ՞)

հ»1Լմիավորի դեպքում

տալիս, որ

(5.11)

Է

ընդունելուդեպքումստացվումէ

Հ

նիս վերլուծությունը

Սեպի դրվածքի անկյան լավագույն արժեքը ռՀ30",

-80-208 94:

Քանի որ, թիկնամասիմաշվածքիթեքությանանկյունն այնպիէ, սին որ տեղի է ունենում հողի սահում վերջինիս վրայով, ուստի պետք է օր Հ90-Փ: հՀ-ՃԹջոծր,արդյունքում հ Ճ8605Փ: Վերջի-

յ

թ

Գ.Ն.

612)

ՏՄ

Ն

Մինեոկովի գիտափորձերով հաստատվել է դրվածքի

անկյան լավագույն արժեքը`

ռ

Հ

30", որի դեպքում

տ

Հ

0,56: Այս ար-

ժեքը լավագույնն է հողափոր մեքենաների ընթացքի բարձր կայունություն (ըստ խորության)ապահովելուտեսանկյունից: Հողափոր մեքենայի դանակի դրվածքի անկյան օպտիմալ մեծությունը կարելի է հիմնավորել ճան մեքենայի քարշային ղիմադրության ճվազագույնիբերմանտեսակյունից: Մի շարք հետազոտությունների արդյունքում հաստատվել է, որ սեպի քարշային դիմադրությունըդրվածքի անկյան փոքր ն մեծ արժեքներիդեպքում մեծա-

ՆԱ ոնի, ՀԱՋԻ

մԻՎ. Սան ՄԵՄարա

յուտայի կողմից կատարված գիտափորձնականհետագոտություններով հաստատվել է ճահճատորֆային բնահողի մշակության տեսակարարդիմադրության կախվածությունըսեպի դրվածքի անկյուճից (նկ. 5.8):

Ն.

կգուժ/սմ՞

| 1)

Է

ա3ծսմ.

Ա

|

ա

ՀՀ----

(րաշ

լ

ճ»ծնմ

Օն

35 40735

227777777772777777727722277772227277

Նկ. 5.8. Ճահճատորֆայինբնահողիտեսակարարդիմադրության կախվածությունըսեպիդրվածքի ըշանկյունից (սեպիընդգրկմանլայնությունը՝ 0,6 մ, մշակության խորությունը`Ճ հ

Հ

--

Նկ.

5.9.

Սեպի ն բնահողիփոխազգդեցությաճ ուժային սխեմա. 1.

32--50սմ, առի բարձրությունը`

օՕուէ):

Գրաֆիկում ներկայացված տվյալներից երնում է,

որ

կտրվող նյութ, 2. սեպ:

Սեպ-բնահոդհամակարգի վրա ւսզդում են հետնյալ ուժերը. Ւղ-ը` բնահողի նորմալ հակազդեցությունըսեպի վրա, Է -ը՝ ակո-

դրվածքի

անկյան բՀ-22-25" արժեքի ղեպքում տեսակարար դիմադրությունը

սատակիհակազղեցությունը, էլ -ը՝ շփման ուժը բանող մակերնույթի

մշակության խորության բոլոր արժեքների համար նվազագույն է` 2. Է «067-074, կգուժ/սմ՛:

վրա, Ւչ-ը

կարգի օրինաչափություններ հաստատվել ՅուՍ. Վետրովի կոդմից կատարված հետազոտությունների արդյունքում: Համաձայն այդ հետազոտությունների`դրվածքի անկյան փոքրացումը մինչն 35-40 հանգեցնում է կտրման ուժի ինտենսիվ փոքրացմանը:Այդ անկյան հետագա փոքրացումնուղեկցվում է նան կտրման ուժի փոքրացման դանդաղ ընթացքով. կտրման անկյան փոքը արժեքների տիրույթում կտրման ուժը կրկին աճում է շատ հոՆման

են

ղատեսքերում:

նան

Երկնիստ սեպի դրվածքի անկյան օպտիմալ մեծության որոշէ դիտարկելսեպի ն բնահողի փոհամար նպատակահարմար խազդեցության ուժային սխեման(նկ. 5.9): ման

-.

ԷՍ

շփման ուժը սեպի հատակի վրա, իսկ

Ք-ն

ն

Պր-ը՝

-

համազորիբաղադրիչները: Դիտարկվոդհամակարգիվրա ազդող ուժելը « առանցքի վրա պրոյեկտելուդեպքում ստացվում է Ե ԵՏո(զ - Փ)Հ Է Ւ, ԻՆեՓ Իլ. ջՓ: Էլ

Հ

Բ

Հ

Հ

-

Ըստ նկ. 5.8-ի`

Կր

ՔՏո(օ

-

:

Ք

-

Է «օ5(6 Փ),ուստի

Փ)- Աշլօ-

Խօ05(6 չ Փ)ջՓ:

(6.13)

Համաձայնսեպի քալշի ուժի նվազագույն արժեքի` դրվածքի անկյան մեծության որոշման համար (5.13) հավասարումնածանցվում է ըստ Օ -ի ն հավասարեցվումզրոյի՝

60,

Բօօ:(0::- 0)

-

ԾՏո(0:չ

օ)էքց-

0:

որ, ըստ

որտեղից

(5.14)

շփման անկյան (Փ), սեպի դրվածքի աճմկյունը

Վեպ.-90-2Փ:

ջ00-օ- Փ)- էջջ,

Ք

.

ք

«65: - Փ)

5.15 6.15)

արդյունքում

զ

շփման անկյան (ք) տարբեր արժեքներիդեպքում:

անկյուն: Քանի որ հնարաժեշտ է ապահովել դրվածքի օ -:10-50` վոր չէ կարգավորելհողափոր մեքենայի դանակի անկյունը, ուստի,

:

Շփման անկյունը 20-406 սահմաններում փոփոխելիսանհրա-

անկյունից (.)՝

Նկ. 5.10. Սեպիդիմադրությանհամազորի (Հ) կախվածությունըդրվածքի

«0,3

«0,4

«0,5

«0,66

«0.7

Խշ«08

Է.Ն

Վերջինիս գրաֆիկականտեսքը ներկայացված է նկ. 5.10-ում: է տալիս, որ, ըստ Գրաֆիկի տվյալների վերլուծությունը ցույց շփման անկյան մեծության, նվազագույն քարշային դիմադրություն ապահովող սեպի դրվածքի անկյունը փոփոխվումէ լայն սահմաններում:

Տոն.- Փ

աօ

-ի նկատմամբ լուծելու

հՔ--------------ՀԻՆ:

(5.13) հավասարումը ստացվում է

ված արժեք:

գետնափոր մեքենաների սեպի դրվածքի անկյան միջին` լավարկ-

փոփոխվումէ որոշակի սահմաններում,ուստի անհրաժեշտէ ընտրել

Քանի

Վերջինիս համաձայն` օջ(ըԷ Փ)- չջթ կամ

ղօ

2Ս Նկ. 5.11.Սեպի օ.գ.գ-ի կ նից՝ շփման շփմանՓ փոփոխությունից՝

0.7

(6

Մեպի օ.գ.գ-ի կախվա անկյան տարբեր ՕՇփվմւսն 5.11-ում: նկ.

հողային պայ (տվյալ

ուստի ղ-ն կախված է միա

ւբ

բնահողի տրորման բավա նշվածտիրույբում): Մեպի դրվածքիանկյա մադրության ապահովման տ վարար պայման է: Բավար ծառայում սեպի օ.գ.գ-ի առա Ըստ (5,7 հավասարու պի օ.գ.գ-ն կախված չէ ո՛չ առ դիմադրությունից:Քանի որ ման

են

Փ»-40` շփման անկյունները

համաձայն գրաֆիկի, ընտր

Գրաֆիկի տվյալների վերլուծությունը

ցույց

է

տալիս,

որ

Փ»20--30" սահմաններում հողափոր մեքենայի ղանակի առավելաարզույն օ.գ.գ-ն համապատասխանումէ դրվածքիանկյան «»30` է 0,4 ղ» արժեքը, ինժեքին, իսկ վերջինիս էլ համապատասխանում

վկայում է, որ տեխնոլոգիականգործընթացիիրականացմանհամար անհրաժեշտ հզորության 60 96-ը ծախսվում է շփման ուժերի հաղթահարմանվրա: Չթերագնահատելովտեսականհետազոտություններիղերը մելիռորատիվմեքենաների բանող օրգանների պարամետրերի հաշվարկման գործում, հարկ է կարնեորելգործնականխնդիրներիլուծման համար գիտափորձնական հետազոտություններիարդյունքների հիման վրա ստացված էմպիրիկբաճաձների անհրաժեշտությունը: Հողափոր մեքենաների էներգետիկական գնահատման տեմեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում սանկյունից անհամեմատ քարշային դիմադրության 8, բաղադրիչը, որից հիմնականում կախչը

ված են տեխնոլոգիական գործընթացի էներգատաըությունը, շարժիչի պահանջվող հզորությունը, արտաղրողականությունը, ճիգերը հանգույցներում ն մեխանիզմներում, ինչպես նան մեքենայի մնտաղատարությունը: ՕգտվելովակաղեմիկոսՎ.Պ. Գորյաչկինի հողամշակմեքենաճերի քարշային ղիմաղրության որոշման ոստցիոնալբանաձնից` կարգով առաջարկում է պրոֆեսոր Ն.Գ.Դոմբրովսկին համանման հաշվի առնել հողափորմանղիմադրությանողջ ընթացքը՝ Ք. որտեղ Խ.-ն

-Քոքլ

8:

բնահողի վրայով բանող օրգանի տեղափոխության '

շփման դիմադրությունն է, Թյ-ն` կտրման դիմադրությունը,

Ք-0՝ շերեփի լցավորման

ն

կուտակապրիզմայիտեղափո-

խության ղիմաղըությունը,որի համաձայն`

ռ,

ՀՈՎԿ

ԷՑ6Հ «(ԵՄՄ),

որտեդ

քէ-ը բանող օրգանի ն բնահողի միջն շփման գործակիցն է, Վ-ը՝ բանող օրգանի նորմալ ճնշումը բնահողի վրա, Խլ-ն՝ բնահողի կտրման տեսակարար ղիմաղրությունը, 8-ն՝ բաճող օրգանի դանակիընղգրկմանլայնությունը, 5 -ն՝ տաշեղի հաստությունը, 6-ը շերեփի լցավորման ն

կոտակապ

մայի տեղափոխությանդիմադրության գործակիցը, Ճյ-ն

շերեփի լցավորման գործակիցը (շերեփում առկա փխրեցված բնահողի ծավալի ն շերեփի տարողության հարաբերությունը),Մ-ն` շերեփի տարողությունը, Գ-ն` կուտակա-

պրիզմայի ծավալը:

Գործնական հաշվարկներիհամար Ն.Գ. ջարկում է առավել պարզեցվածբանաձն`

Դոմբրովսկին առա5.1 6:18)

ծ

Բ.ՀԽԵ «ՐԿ:

որտեղ Ի,չ -ն բնահողի փորման տեսակարար դիմադրություննէ:

Հաստատվել է, որ փորման տեսակարարդիմադրությունը բոլոր դեպքերում մեծ է կտրման տեսակարար դիմաղրությունից լ): Խր գործակիցը փոփոխվում է լայն սահմաններում, այն է՝ (ԽրՀէ 164 կՊա-ից (ավազ, 1 կարգի բնահող) մինչն 4500 կՊա (սառած ն ՄԱ կարգիբնահոլեր): Բնահողի փորման տեսակարարդիմադրությանԽր գործակցի ֆիզիկական իմաստը բացահայտելու նպատակով (5.18) հավասարման աջ ն ձախ մասերը բանող օրգանի ճանապարհի 1երկարությամբ բազմապատկելու արդյունքումստացվում է

ւո

(5.19)

86)

Վերջինիս ֆիզիկական իմաստն արտահայտվումէ Դ

հարաբերությամբ,որը չափվում

է

լ աշխատանք խ

ՀրավաՐ

Ջ/մ--ով բնութազրում է փորման ն

տեսակարար էներգատարությունը: Ստորն ներկայացվում են փորման տեսակարարդիմադրութ|

(517

յունը նվազագույնի բերող մի քանի անհրաժեշտ պարամետրերի հաշվարկված մեծություններ:

»

»

»

»

«

»

»

»

`

Շերեփի տարողության մեծացումըհանգեցնում է Ք-ի փոքրացմանը, ծավալը 0.25-0,15 մ: մեծանալու դեպքում ր-ն նվազում է 12-16 օ4: Շերեփի վրա ատամներիօգտագործումնարդյունավետ է ամուր բնահողերում.ատամներըկատարումեն նախափխրեցում: Սորուն բնահողերումատամներիօգտագործումն արդյունավետ չէ: Ատամիլայնությունըհաշվարկվում է ամրությանպայմաններով՝ կտրող սայրի 1,0 սմ-ի վրա 7,0 կՆ-ից ոչ ավել բեռնվա-

սակարար Էյ դիմադրությանփոքրացմանը(մինչն 10-125):

Բնահոդի կտրման տաշեղի հաստության մեծացումը սահմաններում հանգեցնում է փորման տեծ-(0.1-0,33)8

դեպքում:

Հողափորիդանակի գրոհի 0 անկյան վտքրացումըհանգեցնում է բանող օրգանի փորման տեսակարար դիմադրության փոքրացմանը ն ճվազագույն մեծության է հասնում 8--205-ի

ոչ

պակաս: Քանի որ կտրման (փորման)գ անկյան մեծացումը հանգեցնում է փորման տեսակարար դիմադրության մեծացմանը (որքան խիտ է բնահողը, այնքան մեծ է դիմադրությունը), ուստի կտրման անկյան նախագծային մեծության ըճնտրության ժամանակ նպատակահարմարէ օգտվել նկ. 5.8-ում ներկայացված տեսակարար դիմադրությանփոփոխմանօրինաչափություններից (զ 620-256 սահմաններում):

Հանքախորշիմակերնույթիվրա բանող օրգանիշփման ուժի փոքրացմանհամար հետին քչանկյունն ընտրվում է 5-85-ից

պակաս:

մշակության համար ընտրվում է 22-25--ից ոչ պակաս, խոնավ պլաստիկ բնահողի մշակության համար` 20-224-ից ոչ

սայրիատամների

հետազոտութերկարատն արտադրագիտավփորձնական յունների արդյունքների՝ ն արագ մաշից խուսափելու հաԿտրող մար դրանց սրման 1 անկյունն ամուր քարքարոտ բնահողի Ըստ

:

ւ

ունեն

ՏԵԽՆՈԼՈ

ՀՈՂԱՓՈՐ-Փ

-

74"

կորուս

է

վում է շարժիչի հզորությու նապարհըկրճատվում 1, Տեղափոխմանընթ թնի երկու կողմերից: Ար տակով այդ րությամբ իջեցնելով, որի հ շարժել նս հ հեռավորու

(անհրաժեշտ.հեռավորու

Բուլդոգերիթնի ընթ Ցանկալի է փորման գոր նից ն աստիճանաբարփ ձնավորվելը,որից հետո

շրջման անկյունը` Ս

շահ հողը 15-30 մ (սակայն 100 մով տեղափոխելուդեպք րության ւ շառավիղն ըն սար է թնի է| բարձրությ տրման անկյունը կազմո

դեր-էլնատոր Բուլդոզերների

բուլդոզեր

Հողափոր-փո ռություն

»

ծություն: Ատամ յան 1,25-2,5 չափ Փորման արագու րում. մեծացումը 30 օ2):

ողի

Մպ

-

-

ըի

շ

ծ

է

թնի

չա

լ

ն

չ Բանն է արի մոր արկում

ու

րՏՅՏոՑ Է ՌՐՌՑոց/2աց) (5.21) ԽՀ

հատկություններից: Ը.)

)

եցություն ազդեցութ)

Ր),

8-0`

0-ն` գրոհի աճկյութեի երկարությունը,

Փ-30-40",

բնահողի, 60-80 -ով, պլաստիկ բնահողի հողի դեպքում շերեփը լցվում է դեպքում՝մինչն 130 «2: ինչպես բուլդոզերի, այնպես էլ կեռաշերեփիաշխատանքի չափով: Շարժհենց սկզբում շերեփը խորացվումէ առավելագույն ասխորությունն մանը զուգընթաց,մինչն լրիվ լցավորվելը,շերեփի կազմում է տիճաճաբար փոքրացվում է. լցման գործակիցը

նը. որը հաշվի է առնվումղարձկենբնի դեպքում: ն այն նախատեսվածեն հողը փորելու Կեռաշերեւիները համար: Դրանք, ըստ 100-800 մ հեռավորությանվրա տեղափոխելու (3-10 մն մեծ շերեփի ծավայի, լինում են փոքր (մինչե մ3),միջին ավել) տարողության: (10 13-ից տեղակայվումեն 25-40" կըԿեռաշերեփի շերեփիդանակները է սորուն տրըմանանկյան տակ (զ -ի փոքը արժեքը նախատեսվում մեծ արժեքը՝ պլաստիկբնահողիհամար): Սորուն բնա-

մ

է, բնահողի բնական թեքության անկյունն

լրացմանգործակիցնէ, որը որտեղ Խլլ-ը թնի աոջնի տարողության Տ-ը՝ թնի կազմումէ ընդհանուրլցման ծավալի 0,6-0,8 մասը, եառջնի բնահողի ընդլայնականհատվածքի մակերեսը` ն (Փ-ն ռանկյան տեսքով, ԷԼ բարձրությամբ 1լօքծ հիմքով

նԷ

ով.

Կրնայ բուլդոզերի ,

/

զգալի ԿուտակապրիզմայիՊլպժավալը

րությունը:

է (կուտակապրիզորտեղ Պլ-ն ճանապարհինբնահողիկորուստն բնահողիհամայի ծավալի կորուստը`3-6 52, կապակցված համար՝ մեծ մար ընդունվումէ փոքրըարժեք, սորունբնահողի լայնությունը, 1-ը՝ մինչն տեխարժեք), 8 -ն՝ թնի ընդգրման երկանոլոգիականցիկլի ավարտը ճանապարհիընդհանուր

ծ.

գործակիցը:

կեռաշ

միցը, վո

ծանրության ուժը,

Ե,չ-ն քարշիչի ծ

Գրեյդերներըն գրե յան հողափոր-փոխադր երկարության`դրանք լինո 3,4-4,3 մ երկարությանդ տակով գրեյդերներըկար

րացմանը:

քում: Հատուկ փխրիչներո նպաստում է կեռաշերե

Կեռաշերեփիարտա ապահովվումշերեփի լցմ

որտեղ

իսկ կեռաշերեփիտեղափ

կեռաշերեփդան Հորիզոնականտեղ նակ քարշիչի քարշի ուժը կ

դատարկ կեռաշե Հր -ն փորման տ

որտեղ է-ն քարշիչի քառ բ

տությամբ փռքրւսնում է եր Որքան մեծ է բնահո լավ է լցավորվում շերե հաստությունըպետք է լին

Խ-1-1,1, իսկ լցավորմա

րերի. ո

գրոհի անկյունը`

8-90",

դանակի կտրման անկյունը՝

-40-60"-

1/3

չափը: Տաշեղի հաստությունըկախվածէ պարամետրերից.

լինում են միաշերեփ ն բազմաշերեփ: Էքսկավատորները

Բազմաշերեփ էքսկավատորներիաշխատանքի ռեժիմը որոշէ վում հետեյալ հիմնական պարամետրերով.էքսկավատորին շղթայի շարժման կամ ոոտորի շրջագծային արագություններով,բնահողի. տաշեղի հաստությամբ կամ մեկ շերեփի մատուցումով,իսկ արտադրողականությունը պայմանավորվումէ շերեփճերի 7, ծավալով, մեկ րոպեում շերեւիների դատարկման ոշ,' թվով ն էքսկավատորիշարժ' ման

արագությամբ` Ճշ : Բազմաշերեփէքսկավատորիարտադրողա-

կանությունը հաշվարկվում է հետնյալ արտահայտությամբ. (5.23) Օ-0067,ոչ: :

՛

ման

համար պետք է մեծացնել շերեփներիդատարկմանոշ թիվը՝ ո,

-6:10"77 /1

ք:

(5.24)

7(60ո,)

.-

Բազմաշերեփ էքսկավատորիարագությունը հաշվարկվումէ շերեփային շղթայի Օ,, արտադրողականությանն այն արւռադրողականության հավասարության, որը համապատասխանում է փորվածխրամատիծավալին,այսինքն`

Չ,,

-

0,067, ոշ ի

-

ՑՒԼՄ: :

որի համաձայն` համաձայ

Մ: ՀՕ06Մ,ոչ/(ՅՒ, |

բող եղ 8-ն մ:

(5.26)

շերեփի լայնությունն է, մ, 3/-ը՝ խրամատիխորությունը, ր

Ժամանակակից խրամատափոր էքսկավատորներն ունեն շարժման մինչն 16 արագություն` օպտիմալ ռեժիմով ւտտարբեր խորության խրամատիփորմանհամար:

մմ:

Շղթայավոր էքսկավատորներիհամար ոշ-"20-40, ռոտորային

էքսկավատորներիհամար ո,-160-170: Ընդունվածեն բազմաշերեփէքսկավատորների շերեփներիհետեյալ արագությունները.շղթայավոր էքսկավատորներիմոտ` մինչն Ն2 մ/վ (ծանը բնահողիդեպքում 0,7-0,8 մ/վ, թեթն բնահողիդեպքում 1,0-1,2 մ/վ), ոոտորային էքսկավատորներիմոտ` ըստ բնահողի կարգի ն ոոտորի տրամագծի՝0,9-2 մ/վ: Գործնականորեն հաստատվել է, որ թեթն բնահողի տաշեղի հաստությունը չպետք է գերազանցի շերեփի բարձրության1/2 չափը, իսկ ծանը բնահողի տաշեղի հաստությունը` շերեփի բարձրության

(525)

ըս

որտեղ Պ»"ն շերեփի շարժման հարաբերականարագությունն է, մ/վ, էլ -ն՝ շերեփի քայլը,

հետնյալ կարնոր

որտեղ ՛/չ -ն էքսկավատորի շարժման արագությունն է, մ/վ:

.

Փոքրըեզրաչափերովն համեմատաբար փոքրըզանզվածով էքսշերեփճեկավատոր նախագծելուհամար անհրաժեշտ է փոթրացնել րի ծավալները, սակայն բարձը արտադրողականությանպահպան-

նան

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

Ռ.Ս. ԵրկրագորԳրիգորյան Շ.Մ., Խաչատրյան ԱՑ., Մինասյան 1998: ծականմեխանիկա: Եր., ն Գրիգորյան Շ.Մ., ՀովհաննիսյանՍ.Վ. Անտառային մեքենաներ

Ներածություն

ԿՈՒԼՏՈՒՐՏԵԽՆԻԿԱԿԱՆ

-

մեխանիզմներ:Եր., -

2008:

ԸՑ:Ւ6ՕԻ0Ց Է.ՒԷՒ,Առոօտ ԼԽԼ

Խուլ. Խ1., 1977.

ԽԼՇ.,

Խուօոքօ

-Ղ,3.

Ա

-

Խ1ուօ8

Աոօ,

867ք08 1Օ./Ճ.

ԽՅՈՌՈԼԵԼ

ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ

8օոքօօե

ՇԱ

Ք6Յոում6

Խ/., 1971.

Խոտ 36եյդ6ք0ԱԵրոմ Էք)1108 իճիո.

8.Ճ.

ԸճԵՇՑՕ03881618ՀԷ1)Ե6

ԽՀյմօքթ8718ՒՄԵԼՇ

ՄԵԼԻՈՐԱՏԻՎ

36ԽտօքօրվթւծԽՅԼԱՔԱԵԼ

3:2:

8տօքօ8 ՀԱՅԱԵԼ

8.ԷԼ, Ըոոտ6ր Է.8., 301018քօծօ

ՈՇ68010

«03416188

հճւմոնել

681080-ՈՅքաԾ80Ւ0 ՇՐքօ116Ե61ոգ.

Բ

Խ.,

Թանն

ԱՇԽԱՏԱՆՔՆԵՐԻ

ՄԻՋՈՑՆԵՐԻ

ԵՎ ԲԱՆՈՂ

ՄԵՔԵՆԱՅԱՑՄԱՆ

ՀԱՇՎԱՐԿԻ

ԽՅԼԱՒԱԼԵԼ.

--

ՏԱՐՐԵՐԸ

Ընդհանուրդրույթներ

ոոՂՎՂԼՄՓԼ

ԱԱԱԱ ԱԶ Թփահատման ն արմատահանմանմ բանող օրգանների հաշվարկի տարրերը. ոոուոոո՛ ո, ՂԿԱ ննեան ն

4.1.

ՎՄ

ՀՈՂԱՓՈՐ

Խ(., 1980.

ՎՎԿ

Լ.Ա

Մ

ՑԵԼ Խ1Շղւօքոա

ՏԵՍՈՒԹՅԱՆ

Մո

2004. 1.ՆԼ.

::62268ն

ԿՈՒԼՏՈՒՐ-ՏԵԽՆԻԿԱԿԱՆ

8165:8--

ԵՎ ԽՆԱՄՔԻ

իթ» մեքենաներ,

38.

ՕՐԳԱՆՆԵՐԻ

.4Բ.

ԿԱՌՈՒՑՄԱՆ

ԽԵՇԾԵ::2::5::55:

«06

1961.

հ(6օ

ՑԱՆՑԻ

Ջրանցքակառուցմանմեքենաներ Դաշտերը ոռոգման նախապատրաստող մեքենաներ Հորիզոնական փակ դրենաժիկառուցման ցանցի կառուցումը ն պահպանումը ՍՄելիորազման

3.Է

Խ՛.,

-

ոշ

ԱԽՔԵՆԱՆԵՐ,,.»

3.4.

ԷԼԻ, Լոտոքուօտ Ը.Ճ. Մօխ6ծքօտօում

տշատաւագտԵԹաաթաա նակա,

աշ

մեքենաներ Հողափոր-փոխադրական

հ1ԼԸՃՅԱՌՈԿԼ.

ՈՏՈՇՈԵՎՇՇԵՕ7

--

ՀՈՂԱՓՈՐ

ՆՇԱՆԱԿՈՒԹՅԱՆ

ՍԵՔԵՆԱՆԵՐ,

1959.

ՒԼԵԼ, Ըճթո -- 1, 1980.

ԲԲ.

1.1.1.

2-1.

1.8.

, մեքենաներ...

Հողերիյուրացումը նախապատրաստող Հողերինախճականմշակմանմեքենաներե գործիքներ....

1.1.

1օօքոտԲ քճՇՎ67 ՈՕՎ8006թ8087818810118ո6

--

ԱՇԽԱՏԱՆՔՆԵՐԻ

ՄԵՔԵՆԱՆԵՐ

ՏԵԽՆՈԼՈԳԻԱԿԱՆ

ՏԵՍՈՒԹՅԱՆ

ՀԱՇՎԱՐԿԻ

ՄԵՔԵՆԱՆԵՐԻ

ԳՈՐԾԸՆԹԱՑՆԵՐԻ

ՏԱՐՐԵՐԸ 5:2.

Մելիորատիվմեքենաներիհաշվարկի կարգը ե խնդիրները Ընդհանուր նշանակությանհողափոր մեքենաներիբանող օրգաններիհաշվարկիտարրերը Հողափորմեքենաներիբանող օրգանների տարատեսակներըն դրանց բնութագրական պարամետըերը ՄՆԿ Անն Ան նենԱԶ Բնահողի դիմաղրությունըփորելիս Հողափորիդանակիմաշվածքի ազդեցությունըբնահողի կտրմանղիմադրության վրա... ՎԼ... Անն ն

5:22:

1.

ԴԱ

ՎՆ

53: 5.4.

Անն

ն

ԱԱ

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

է06

Անահիտ Հայրիկի Մելքոնյան

ՄԵԼԻՈՐԱՏԻՎ

ՍԵՔԵՆԱՆԵՐ

ՈՒսումնական ձեռնարկ

Խմբագիր` Մ.Ժ, Ղազարյան Համակարգչայինձնավորումը՝Ա.Հ. Հովհաննիսյանի

ՃԵԱՅՑՆՐՃմքաւօ81:2Խ1ՍՈՀՕ1ՍԱԼ

10ՔՃԴՈՑՄԱԵԹ

ԽՆՐՃԼԱԴՒԵԼ

ԾՎՇԾԷԼՕՇՈՕՇՕ686

ՔճոճուօթԽԼ21. Խոտոքմի

ԷՕՉԽՈԵՀՕՂՇքԷ0Շ

օՓօքուծէլւ6 /.Օ.

ՕՐՁղաօտը

Ստորագրվածէ տպագրության02.09.09թ.. Թղթի չափսը60584 '/1չ,6,75 տպ. մամուլ Պատվեր209: Տպաբանակ250: Հայաստանիպետականագրարայինհամալսարանիտպարան Տերյան 74