Քարտեզագրություն

ԵՐԵՎԱՆԻ

ՊԵՏԱԿԱՆ

Հ. Մ.

ՀԱՄԱԼՍԱԲԱՆ

ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

ՔԱՐՏԵԶԱՎԲՈՒԹՅՈՒՆ

Ուսումնականձեռնարկ

ԵՐԵՂԱՆԻ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆԻ ՀԲԱՏԱՐԱԿՉՈՒԹՅՈՒՆ

ԵԲԵՎԱՆ-1973

ՆԵՐԱԾՈՒԹՅՈՒՆ

Տ 1, ՔԱՐՏԵԶԱԳՐՈՒԹՅԱՆ ԱՌԱՐԿԱՆ, ԽՆԴԻՐՆԵՐԸ ԵՎ

ՆՐԱ ԿԱՊԸ ԱՅԼ ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ

ՀԵՏ մի գիտություն է, որն զբաղվում է բնուԲարտեզագրությունը Խլունը քարտեզիձնով պատկերելու ճարցերով: րաղկացած է մի չարք բաժիններից: Քարտեզագրությունը

Քարտճզագիտություն քարտեզագրություն Մաթեմատիկական

4, -.

'

ձնավորում Քարտեզների ճրսոռարակում Քարանհզների

Ջառտեզագբոությունն (ոճք100646816) ուսումնաօիրում է աշքարտեվի ղարդացման խարճադգրական փուլնըը,բովանդակության բաժանվումէ երկու փասի՝ մեքողները: Բարտեզադիտությունը

ռլատմական ն ընդճանուր: Չատմականմասը զբաղվում է քարտեզի դարդացմանպատմական փուլերով, իսկ ընդճանուրը՝ քարտիեանալիզով, զնապատկերման ճարցերով, առանձին տարրերի ղի չ, Ր

704-3 9,

6-0

Հատում ով

9263--/2

ն

դասակարզումով,

զրաղվում Քարտեզագոությունն Մաթեմատիկական `

է քարտն-

պրակտիկ զադրական պրոլեկցիաներինվերաբերող տնսական Հարցերով, նրանց գնաճատումով, ընտրությամբ ն ստեղժման ժեմ է նան մասշտա են Այն վբաղվում նտրության, շտաբի ընտրությ կռոորդիքոդներով: Այն ն կառուցման ճարցերով: հատային ցանցի շրջանակի հ

ՕՐՃՈՐԸ

ԲՅՎ

ԳԵ

ԾՕՐՃՒԷԸՇՑՈո

«ՃՇ

ՕբթճմՓլլց

ՖԿՇՇ106

Օյ

ՈՕՀՕԾՈՇ

ՅքՅ42ԱՇԽօոք

Է1318761Ե0180 Էք.

83ՆՈ:6)

Ըքճթ21---

ՀԴոլոճքըտ678

է

նա

ընդգրկում կազմումըն խմբագրումը Քաբտեզնեբի

է քարտեղի

սկզբնական օրինակի կաբինետային պայմաններում ստեղծման Ժ

գիտա-տեխնիկականճարցերը նրա բոլոր աստիճաններում՝ սկսած նյուքերի ճավաքումից մինչն ճրատարակումը:

ոի ձեավոբումը ինդգրկում Քառտեզնն

կան փշավումը՝ գույների, գժերի

ն

Հարցերը:

է քարանզի գրաֆիկա.

տաղատնսակեերի բնատրության

բաժինն է մեխանիդրաղվում ՔՐատաբակման Փատեզնեոի կական եղանակով քարտեզի բազմացման Հարցերով. այն Հենվում է պոլիգրաֆիայի, ֆիզիկա-քիմիական ն այլ աէխնիկակաի գիտությունների վրա

Երբնմն ջարտնզագրուքյան առանձին բաժին էն Համարում քարանգաչավությունը, որն ղբաղվում լ բարտեղի միչոցով Հէռա-

վորությունենիի, անկյունների, մակեթնսների, կետերի բարձրո,-

Քյունննրի, ծավալենրի չափումեԼթով Հաշվումնէրով: Քարոկպագզրությունըսելրոռկեբպով կապված է մի չարք ուրիշ գիտուճետ, Դրանջ էն՝ գեողեզիան, տողոզրաֆիան, սնրոոչ

քյունեէրի

ֆոտոտուողրաֆիան, այխարճազրությունը, մարձմատիկան, ոա

ն ղաղիտությունը ույլնո Քարտեզազրությունը զնողեզիայից Սու

նում

ման

-

-

է Ճիշտ տվյլալննը Հէն երկրի ձնի ն մԼժության վերարերյալ, կնտերի կոռրդինատռեեր ոու ողիավիական քարտեզներկազ-

մելու ճամար: քր

ռ Տոպոզրաֆիան անրբոֆուռոտուլնդրաֆիան տալիս

սկզբնազբյուրննր՝

քարտնցագրական խոչոր մասշտաբիքարտեզներ, որոնք ճիմք ծն Հանդիսանում աշխարչավրականքարտնեղներ կազմելիս: Աչխարճաղրությունը Փ արտեդագրությանը օժանդակում է ծարտեզի վրա աշխարձաղրական ինչպես ն րապլանդչունտի, ճառարբակական նրնույմնէրի ճիշտ պաւկեր-

այն երկրի մակերնույքը Հարքության վոա պատկերելով, այնինչ

բնական ժամանակակիցըքարտեդները դատկերում են բազմազան ճինհլ Հասարակականերնույիներ, օրինակ օղի ջերմաստիճանը, ե այլն։ շումը, մազնիսականությունը ցյսեկացաժբնանկարից երնումէ, տարբերությունը Քարտեզի ն

աէրոնկարը քարէլ:թ Համեմատում ենք միննույն տերիտորիայի ց հրեատեզը: Ածրոնկաիը սրատկերում1 ժոիչքիբաբձրությունի ն առանց անունօբյեկչոները առանցխտրականության ցող

բոլոր

թվական տվյալների: նույն անրիտորիայիքարտեզի վր ների էլեմեետներ սվատկերվում նն պայմանականնշանակումների որոչ էն գցվում, մի չարջ միջոցով, այլ էլեմքետներ բոլորովին զուրս ոչ

ն ոլասոկնրվումՀավաքական էլեմենտներ բնղչանրացվում ն վով, ինչպես ն :անղքս էն գալիս բազմաթիվ անուններ թվական որոնք քարտեղի բովանդակութ յունը ավելի պարղ ն տվլալեեր, Հասկանալի են դարձնում: պասկեՔարտեզներ կազմելիս կիրառում են պայմանական են

րումներ,որոնք

ունեն

ա) Հնարավոր

չական եշանակություն, սր

իմանալ առանձին կնտերին ժությունները,

բնական մազան

ոչ

ման Հարցէրում: Մասնագիտական Քորտեդներ կազմելիս Հանդես էն դալիս տվլալ մասնագիտությանը րբազմաքիվ այլ վերաբերող

տալիս

առանձնածատուկ բովանդակություն, զեոդեզիականբնորոշումը ոաճմանավակվում | Քարտեզի

գ)

ի

ցուլց

տալ

ն Հաստրակականնրեռոքբնական բազմաքիվ

լինելուց:

Քարտեզիկազմման ժամանուկ, կարեոր ղեր ունի

Հին տարրէրի ընղ ժամանակ

ոչ

նն

շետ

առահ-

Հանդես է

ու

ցույց

տեսանէ-

նան

որը բնչորությունը, մոնբացումն

դալիս պայմանականնշանակումների ման

միասին, Ընդճաերաց-

տրվում հրնույքննրի կամ օբրչեկտենրի

ն ավելի լաձր կարգի էական կ բնորոշ կողմերը՝էրկրորդւսկան երբ բնտրության ժամանակ փիջոցով: տարրերն ընդչանրացնելու

կլեմձնտները Հնարավոր չի լինում պատկերել,

բոլոր

։

ժի-

ձե-

Հետելալեյանակությունեերը՝

փիոքրացունրիտորիան լինում ոլառկերվող

նել ցանկացած մայշսաբով,միաժամանակպաճպանելովայնպիտեսանելի որոնք մասշտաբով արտաայտելիս ոի էլեմենտենր, կոնձհա չէն լինի, սակայն երանց պատկերումըբարտեղի «ամար

բ) ռելիեֆը պատկերել արքության վրա շորիղոնակահեերի շնարուվուրչինի չաղիումներ կատարելով բնության մեչ եղած մեվերաբերող

այնպես, օգնությամբ

անկախհրանդ տեսանելի կամ հերի տենղաքայխումբ,

որոնբ մալիր էն առղաղա թարտեզիմասնավիտուդիտություններ, Թյանթ վերաբերող մանրակրկիտ «ովլալեեթ: Շատ վաղուց բնդունվաժ է Լղել քարտեզբ բնորուն, միայն դեողեզիականտեսանկյունով Հեյոնյալկերպ` քարտեզ կոչվում լ ե՞կոի մակեոեույթի փոքրացված"պատկեբումը Բաոքության վ-տ: Այսպիսի ձնակերպումըճիշտ չէ ն ձի չ»ամաղատասխանում բարտեղի բովանդակությանը: եքն այդպես մոտեհանք, ապա նրկրի մակերնույթր պատկերող ամեն մի կծժաղիր, ամեն մի բնանկար պետք է ճաշվել բարտկզ: հրականում քարտեզը ունի այնպիոի շատկանիչներ,որոնը չուրաճատուկ հե միայն իրէն ե երան եՆ

Թչ տեսանելի ծրնույքներ

ին`

դրան-

ապա

օղի երմաստիճահը, փաղեիստկանությունը,

խոնավությունըե տյլնւ

Ձ

ցից ընտրում

ն

պասոկերում են

ամենանչանավորները,Հիմնա-

լանեերը, ամննակարհորները,այե Հաշվով,

Բաթ

կանին Համապատասխան ր

երանց Բար

որ

սպածապանվի բնու.

փոխադարձ կար ն Ոոխադարծկապը

Քարտեզի

մասշտաբիփոջրացմանՀետ

կալված

'"

այտ

մտնա

-

ոլատկերվող

(լանդշաֆտիառանմին էլեմենտների նկատմամբ կատարվող ըբնդն ճանրացումների ընտրության պրոցեսի անվանում նն Լառանզագրականգենեբալիզացիա: Գեներալիզացիան կախված է լինում ոչ մբայն քարտեզի մատասշտաբիքը, այլն նրա նշանակումից նե սլառկերվող լանդշաֆտի բնույթից. Հիմք ընդունելով քարտեզազրականսլատկերացումների Ր վեԲԸ շված կողմերը, Քարտեզը կարելի է բնորոշել Հնտնյալ ձեով՝ Աշխարճագ-ական Բառռեզ կոչվում է եՐկՐի մակեռբեույթի

տեղզարբաչխումը զան թնականու ճասաբակականե՞եույթնեոի ամեն են կոնկրետ մի քարե կապը.որոնքընտրվում բնոբոչ ն

ԿԻՏուզի Համար 1:

է ջարտեղի պատկերումնէ, օրն ստացվում ն կոչվում Է քառշտեզի պատասխան կաղմվում է առանձին տարրերից, բովանդակությունը

տածարովում

չեագբությունի, ռելբեֆջըչբուսականությունը, բնակավայրերի ն տնտեսասաճմանենըը, ձանասկլարձննրի այլ ձաղոիղակցության `

կան

կ

տե

| :

թ|

մասչտաբ Բար պրոյեկվիա շթ

քարոնդի բնսրոշումը չի ըեդընդունված է քարտեզը վերջնականապես բնորոշել ճնետնյալկէթոլ» Րառտեզ կոչվում է ԵՐկոր

մակեշնույթի

օբեեփուրազոպծ: ընդնանբացված, մաթեմատիկական սողչակի

հարթությանվբա: Նա Ւով պատկերումը |

ՖԱ

ք.

Ճ.

ԸՇՏՈԿԱԼԲ,Ճ.

8.

գույց

Լ տալիս բազմա-

Ըշտատաի,Խար1սթյոո, ձԼ,

1955, 4չ 9:

աի

կատու

»

Բ

տվյալ

լաո

հագեջվաչություն Փջանդակ

ե

Ն Ե

Ն

ալներ պրոչիլեեր տվալ ԳԺ,

Տ

ծայրական

Աշխաշճագոական

րեր

ի

մասնագիաական քաբտեզենբ: Մասնագիտական ջար-

որ,ոիի պատճառով էլ դբրկումաանհարաեզեն

բեակավել|

չր

Վաաոգ ԱԻ | րոնի

տեզներըկարող են պատկերել ինչես տարրեր երնույքներ, եույնե մբննույն նրնույլթի տարբեր խորուցյամբ ն մանրամասիուապլես ն հշաքյամբ, կախված բարտեզին առաջաղրվող սպաճանջներից Բնոդճանուր աշխա

պատկերա |քարտեվագրական

՛

հիմբ մաթեմատիկական

կովտուրական տարբեր: Ալդպիսի քարտեզննիընդունված ասնլ ընեղհանուբ աշխաշճագոական քարտնղդներին, որոնց մեջ մտնում ննե հան տոպոդրափիականբարտեզները: ժամանակակիցգիտության ե տեխնիկայի սլալմաններում ջարտեգը ծառայում է խիստ բազմազան եպատակներին մասնադիտությունների ճամար, ստեղծվում նն տարբեր մասնագիտու

նակուժից:

ար-

ջարտեվ աշխարհագրական Ընդհանուր

ու

կոչվում

որոնք

միջոցով նշանակումների քարտեղագրական

են

է

նն

Ար

:

(46- 1:

վոՒրացբած, ընդնանբացբած,. մաթեմատիկական որոշակի օշնն-

քով պատկեբումըճարթությանվրա: Այս բնորոչումը ճիչտ է միայն այն ջարանզենրիճամար, որոնք պատկերում նն երկրի մակնբնուլիի արտաքին տնաքը, այն

քարտրգագ աա հջանակոանը ա բովանդակությու

ամենաճիմնականմասր

է

չ.

|պրոֆիլներ մներ,

խեր, Հան

|

ՔԱՐՏԵԶԱԳՐԱԿԱՆՆՇԱՆԱԿՈՒՄՆԵՐ

միջոցով նշանակումների Քարտեզագրական ԱԿ

ՏԱ

քարտեզի բովանդակությունը:

նշանենըի)

ընտրուքյունը բի (պայմանական նշանակու ից է քարտեգի տեմըբ կախված լինում

ի

ւ

ա

» ծման

:

սիս-

դախատմ

քարտեզիբովանգակությունից, նշանակումներից, մ պայմանական կախված Քարտեզի որակը գեղեցիկ, րնթեոՀաջող ընտրությանդեպքում քարտեզը կստացվի

ապլադա

/

ամ նե,ինդճակառակը, ոչ ճիշտ ինորության հ Հասկանալի անչճաջող:

դնես քում՝ դժվար

Քարտեզիպայմանական նշանակումների ռր սկր ն բարդու Թյունը կախված / տվյալ ժամահակաշչրջանի քարտեզագրական տեխնիկայիցե ռկոագործման սյաճանջից: Քարտեզի զարգացման

կատարվում աե Հնարավոր

սկզբեականչրջանում

այմանական նշանակումները էին »եռանկարային պատկերներիմիջոցով: Իսկ երր խնդիր գիվե ռր քարտեվը բավարարի բանակիդլաճանջեները, երա միջոցով չափումներ կատարել,տեղանքր

պլանային ձնով ճիշտ պատկերելու կարիքզզացվեց. այր կերպ ասաժ՝ բային նշանեծրըփոխարինվեցին Հորիգոնական

Հնեռանվա-

ոյրոյեկցիաներով, տալով պատկերվողօբյեկոի տարտութին առաջնությունը եզրաղժին օրինակ՝ ժովէրի կամ լճերի հզրազժնրը: ակսնցինքարտեզի վրա ցույց տալ նան էրացու9իչ բնուքազրման նշաններ, օրինակ՝ կանաչ դուլնով ցուլց տրված անտուռները րացվեցին ծառերիտեսակներին Համապատասխան

Հետագայում

նրարներով,

Քարտեզի որոշ մասշտաբր փոթրացնելիս տարրեր

Հեարավոր

չի լինում չատկերել տվյալ մասչտաբի ճամարանտեսանելիլինելու պատճառով, Սակայն երբ գրանց պատկերումըէական նշա-

նակություն կարող է ունենալ ասլազա

քարտեզի բովանդակության նման աղա դելբում Համար, դիմում են արշտամասշտարային պայմանական որի րնեքացքում նշանների, օբլեկտնեսլաճանջչվող են պատկերում

իր

իրական մասշտարից մեծացված, Արտամասշչ-

տաբային պայմանական նշաններով են բես զրավոզ օրեկտեւրը՝

պատկերում փֆռքրմակե-

ն հոանկյլունաչաիական պռլիգոնամետ-

րական կետերը, փարոոները, էլնկտրոկայաններլը, ռաղիոկայան-

եերը

ժում

հ

այլն:

մոտեցում զոյուժյուն ունի Առանհձնաճատուկ

զծային

ունեցող յրարրերի գլատկերմանդեսչքում,ինչպիսիք

տարաւ

ենն՝ Հա-

դորղդակցուրյան ճանապարչները, գնտերը,սաճմանները: Դրանք

Բովորարարպատկերվում էն լայեությամբ մեծացված, օրինավ՝ եթե խճուղինբնության մեջ ոմնի 10 մ լայնություն, 1:100 007 Քարտեզում պլնտր է պատկերվի 0,1 մմ մասշտաբի լայնությամբ, իրականում ալն ջարտեզի վբա յդատկերվում է 1 մմ բեդճանուր լայնեության 2 ղուգածեռ զծերով, որին բնության մեջ ճամապատասխանում է

մ

լայնություն,

եթե օբյնկտե ունի մակերես, ծ

ապա

ջարտեզի վրա

արտաւմիոսշ-

տաբային նշանակումներ կատարելիս նրա կենտրոնը ճամբնկեցնն Համապատասխանվայրի ճիշտ կետին, բակ գծային արհում տամասշտաբային սլայմանական նշանների դեսզքում նշանք ա-

ռանցքը Համընկնեցնում

են

դձին։

բնության

մեջ

չամապատասխանոդ

Նշանակումներին լուրաձատուկ հն երեք ՞իմԳՓայլմանական նական Հատկանիչեներ՝ ձեր, մեծությունը ն գույնը: Դրանցից է ընդճանրապես,մեծուչինը վերագրվում օրյեկտի պայտկերմանն է տալիս քանակականՀատկանիշները, իսկ զույնը՝ Քյունը ցույց օգտակար Հանածոների Հատկանիշները:Օրինակ՝ քարորակական աուս-

տեզի վրու քառակուսու ձնով ցույց է տրվում ածուխը. երա ժեծուէ տալիս թյունը կախված է լինում պաշարից, իսկ զույեր ցույց

որակը:

Պայմանականեշանների մշակումբ բավական բարդ ն դժվար Հեաճարց է, Մեծաքանակոլուլմանական նշաններ օգտագործելիս ն րավոր է լինում քարտեզիցսռանալ ավելի լիարժեք մանրակրկիտ բազմակողմանի տվյալներ, սակայն չափից ավելք շատ պայմահական նշանննձրիկիրառումը ղժվարացնում է քարտեզի

օդտագոր-

ժումը: Այգ պատճառով էլ ընդունված է պաճպանկըչափավոր բանակի պայմանական նշաններ: նպատակաճարմար է միաոնական սիստեմի լայմանական Համար. օրինակ՝ միատեսակ քարտեզների իշանեերի օզտաղզործումը 1:25 000, 1:50 000 ն 1:100000 ՍՍՀՄ պետական տոպողրաֆիակուն մասշտաբի քարտեզների ճամար օղտապործվումնն միննույն եշանների Ստանդարտ պայմանական պայմանական եշանները: օդ

օգոացործումը նպատակաճարմարչէ

բոլոր

պատկերելիս օրինավկ՝ բնակավայրերը

փոքը ժասշտաբի

քարտնեզ-

արտամառշտաբային վայմա-

ներում անպայման պետբ 4 դիմել հական նշանեերի, սակայն Խոշոր

ջարտեզների ճամար.

ն

միջին մասշտաբի

քարտեգեն-

րի Համար նյատակաճարմար | պլանային 4նի «յատկերումը:

զարդացմունն Տնխնիկայի ման

եռրագույն կառուցումների ստեղժ-

կաւզակցությամբ փոխվում

են

կումները. օրինակ՝ այժմ վերացվել մեժ

էն

եան ծեն

պայմանական նշանանախկին

քարտեզներում

տեղ զտած փոստալին կայաններիեշանակումները, ավելացել ոաղիռկայաենէրի, Հեռուստացուցային Հաղորդման կայաննե-

բի, ավտոստրադաների ն

այլ

հորադույն կառուցումների հչանա-

կումները: (զ

՛'

9 ժ. ՔԱՐՏԵԶԱԳՐԱԿԱՆ

ԳՆՆԵՐԱՀԻՋԱՑԻԱ

ին

մար նախատեսված

«Իճեարալիղացիա»բառր

ծաղնլ է ֆրանսքրեն ճքԸՇՈՇԼՈ|Տ որն իր Ճերթին ածանցված | լա տիներեն «ՍԵՈՐՈՒՏ» բառից, որր եյանակում | րբեղչանուր, դբլ-

ավելի մանրամասն

բառից, Սօո»--րնդճահրացում

խավոր:

ասելով ճասկացվում Տեներալիզացիա

է գլխավորի, էականի

ինտիությունը, նրա հեպատակառյլացբնղծանքացումը, նկատի առՆելով քարտեզի նշանակմանը Է մասշտաբին ճամապատասխան արաոկներումըՀիմնական, տիւպակած, բեորոշ իրականության ռանձեաճատկություններով: ուժեղացնում Ժեներալիզացիան

հ

ակնառու 1 գարձնում քար1 մեր ճանելու այն

նա օժանդակում տեգիճանաչողականությունը:

Հիմնական ե էական դժեիը, որոնք լուրաճատուկ

վույթին։

ա-

են

տվյրոչ երե-

Գեներալիղացիան կախված է՝

ա մառշտաբից, բ) քաիտեվի եշանակումից, վ) զատկերվող տերիտորիայի լանդշաֆտի բնույթից: Մառչշտաբիչի սաշմանավփակվումգնեներալիզացիայիմիայն տեխնիկականկողմով: Մասչշաաբի փոքրացման դեպքում Հեսիավոր ձի լինում Խոշոր մասշտաբի քարտեղի վրա պատկերված օբցեկտննըըմիննույլն մանրամասնությաժը ցույք տալ ձամնմատաբար ավելի փոքր մասշտաբի բարտեզի վրա, բացի ղրանից ողառանջվում է եռր կազմվող ջարաեղի վրա ցույց տալ րոլոր այն տարընրը, որոհք տիպիկ են, բնռիոշ էե, լուրաճատուկ նն պաճահջվող քարտեդի Համար. օրինավ՝ առանձինշրջանների վարչոկան քարտեզը կաղմելիս մեծ կշանակություն ունի բոլոր շրջկենտրոնենրի ն միջզյլուղային կարնորաղդույնճՃանապարՀների պատվկերումր, օուսկայն այղ նույն ճանադգարձների պատկերումը տվյալ պետության քարտաեդիվրա ավելորդ է, էրկրորզական է. երացից Ըետրվում Են միոյն այնպիսիները,ռրանք ունեն դլետական նշւո-

նակություն:

Քարտեզինշանակումը «ենց ինքը ցույց է տալիս գններալիդացբայի ուղղությունը, ինտրության հ ընդճանրացմանառաիճաեր: ՎերցնենքԱՍՀՄ 1: 5 000 000 մասշտաբի երկու բարտեզ, մեկր նշանակված լինի ցածր ղասարանների, մլուսր՝ բարձր դասարանենրի ծամար:։ նրանցից տռաջինում ակնառու կերոլով որոջ մեժացումով Ցույց են տրվում բոլոր այն տարրերը, որոնքպածանջվում

ճացածր ղասարաններիժրազրով, իսկ բարձր դասարանների

չ սլատկերումբկատարվում բարտեղներուտմ

բարձր Համասպլատառիոսն

ղասարանների

ժրագրիե:

Ր

Պատկերվող ։տնրիտորիայիլանդշաֆտի աղդեցությունը գենե բալիզացիայի վիա կախված է պնենրալիզացիայիընդճահուր Խղատակից, այն է' լանդշաֆտի տիպիկ, բնորոչ, էական զծերր

պածպանելու պաճանջչից: Միննույն տարրը տարբեր ձնով է զնաճատվումտարբեր լոսնղվրա տուողրազիական բառրտնեգների դեպջում.օրինակ՝ շաֆտների հ անտառային ջրդորշրջանների պատկերելիս սուսփաստանային եույեշրջանների, նները չեն պատկեթվում, այնիեչանասուսոային ունեի ջրճորնեիի պառկերումթ քարտեդներում իսկ փոքր մասշտաբի մականնշանակություն: Համեկ ուրիշ տիպիկ օրինակ: Բալխաշ ճի մեջ Վերցնենք

բավ-արեմտյանկոլմից քավում է իլի պետը, որի ջրերը չեն Սմառանցնում արկելյան կողմը մարիսեկքերակզղու պատճառով: վա ընթացքում լճի արեելյան ճատվածի զոլորշիացման պատմաէ, իսկ արեմտյան մասում ռոռվ ջրի աղիությունը խիստ մեծանում աղիությունը պակաս չ լինում: ձաշվի առենչով այգ Հանդամանքըչ Բալխաշ քարատնեղդենրում ընդունված է հուլնիսկ փոքբ մասշտաբի արնելյան ն արեմտյան մասերիե տալ իա պատկերելիս ն ցույց տալ թերակզղին: Սարիսեկ վունավորում տուսիբեր

լիճբ

ժամանակ պետք է ճաշվի մի տարրի ղզնննրալիղացիայի մյուս տարրերի ւայմանավորվածությունը առնել նրտ կայն Ամէն

ու

ընդնանրացքաղամասերի բնակավայրերի 0բինակ՝ նՆնատմամբ: ման

ժամանակ պետք է ճաշվի առնել նահ փողոցները: ի Գեներալիզացիա պետբ է կատարել ճեւդնչոթլուղղությունն -

բով.

ա) եզրազծերի ընդճանրացումով,

ընդճանրացումով, քանակականՀատկանիշների բեղճանրացումով, 1) որակականՀատկանիշների օբյեկտների ընտրությամբ, ղ) քարտեզաճանվոզ ե) անճատական տարրերը Հավաքականով փոխարինելով: դեպքում պլանային եզրագիծը ընգճանրացման նդրազծերի են ճրկրորդականկորությունները, պաիզեցվում է, վնրացվում են միայն այհվիսիները, որոնք չատ բեորոշ են տիբվ) գենեավերի (ոծ. Ճա ֆլյորդային օրինակ՝ յալշբյեկտի Համտր.

Բ)

պաճպանում

երահց դեպքումմասշյյաբը )իոբրացնելիռ բաչիդացիայի

մի մասը լ

կամ երնույթի ճիշտ

ռլատկերմանը նե քարտեզի եչանակմանը։ Էնտրությունը երբեմն «ենվում ք որակական կամ քանակական շատկանիչնեերիվրա. օրինա առաջադրվում է քարտեզի վրա սատկերել բոլոր այն լճերը, որոնց մակերեսը մեծ ք 1 մմշ արտաԴայցտված քարտեզի մասշտաբով: Տվյալդեպըում 4 մմշ կոչվում է բետրության «ցենզ: է. Մասչտաբի փորբացման ղդնպքում ցնեզը մնժանում բեթացթում անձատականտարրերը ՀավաԳեներալիղացիայի

|

լ:

մեկից ավելի օրյեկոներսլատկերվում Քականովփոխարինելիս են տավաքականնշանով. ծրինակ՝ կառուցումներ քաղաաղանձին մասերով պատկերելը կամ տարրերտեսակիազեիվմետազենրի ճչչատկերումըմի ծավաքականնշանով: դնենրալիզացիան Քարտեզի

ճշտության

ն

մությաե,

նկ.

յ կաճանջում է, երկրաչափական նչտությունը

շա

ո

ճատկությունըարտաոայտիչձնով երես (գծ. 2ր): ՔանակականՀատկանի:ների-

:

դնալքում մեշններալիցացիալի նն ծացվում կամ ինտերվալները

ե տիպակուն բնորոշ կողմերով, այսինքն՝ աշխարչաղզբակայ ( Այս պաճանջը միառանձնաձճատկություններով: բավարարվում

այն գեներալիզացի»յի միջոցով, երբ թարտեզի վրա պատկերվում մասշտաբի եկատմամբ նույնիսկ փոքր, սակայն կարեոր նչանակություն ունեցսդ օրլեկտների, որն իրականացվում է որոշ

քն

քն

տրվաժ մասշտարիքարտեզիվրտ

հորիզոնականները անցկացված

լինեն

ամնե

մի Հարյուր մետրից,

|

չ047ակազմվողքարտեզի վիա եկ.2ր անցկացվումեն 300 մետրից: Ռրակական ճատկանիչների դղատկերման ժամանակ կբթճաա:վում են որակական տարբերությունեերը. երբ տրվուծ օրինակ՝ քարտեզի վրա անապատները պատկերվածեն րստ ստորաբոաժատպա նոլ կազմվող թարտեզի վյա ոլա»անջվումէ դրանք եռմեքթի, ը ղճչանրացված: պատկերել

Քարտեզաղզրական տարրերի ընտրության

զցվում

կնոքում

դուրս

էն

Հիմնականները:. լանդշաֆտի

օրլեկտեքը, պաճպանելովնրանցից բնորոշները, առանց վնաս Հասցնելուպատկերվող ճրոչ

ռր նրկրի մաղտնվող ամեն մի տարր քարտեզի վրա պատկերվի իրական պլանային չափնրով ն ճշտ եղբրադծերով,սլաճպանվելով շրջառղյատիտարրերի եկատմամբ գոյություն ունեցող ճիշտ տեղա«րությունը ե ճեռավորությունը մասշթաբին ճամապատասխան: Աշխաոբձագիական պաճանջում է, համապատասխանությունը ոք քարտեզը իրականությունը պատկերինրա Հիմնական, ղլխավոր,

կնրբնույթիՎր

է ցվում, դութս բոլորովին իսկ մլուս ժասլ պատկերվում ( որոշ այնպես, մեծացումով Քարտեզըդիտելիս ափի ֆյորզային

առտիքանները. որինակ

ճանղդեցնում է նրկրաշափական աշխարճազրական ճամապատասխանության ճակա-

տարբերիարասմասչշտաբայինպայմանակահ եշանակումների միօրինակ՝ 1:1 000 000 մասչտալրի ջոցով պատկերելով. քարեզեհմեծ րում խճուղիները սլատկնելայնությամբ մուտ 100 անզամով րելն:

Արտամասչտարային պալմանականեյշանի կիրաղումբ խտխէ քարտեզի նհրկրաչափականճշտությունը, որը մեծ չափերի 1 Հասնում երանց խիստ կուտակումներ ունեցող մասերում: նկատի ունենալով վերը եշված ճանղզամանբենրը,այն ջարտեվներում, որոնք օդտազործվում են չափումների շամար, ինչէ երկուբսիթ են՝ տողպողիաֆիական քարտեզները, սպլաճպանվում բաչափական ճշտությունը, իսկ այն ջարտեզներում, որոնք ունեհում են փոքր մասսոտբինր ե չեն կիրաովում չափումներ կատակ'ում

րելու ճամար,պաճողանում են աշխարձազրական ճամայպատասխանության պաճանջեերը՝ խախտելովերկրաչափական ճշւոուքյոնը:

ծ 1. ԱՇԽԱՐՀԱԳՐԱԿԱՆ

ՔԱՐՏԵԶԻ ԴԳԵՐՆ ՌԻ ՆՇԱՆԱԿՈՒԹՅՈՒՆԸ

ԳԻՏՈՒԹՅԱՆ

ԵՎ ՊՐԱԿՏԻԿԻՅԻ

ԱՍՊԱՐԵՋՈՒՄ

ֆոյություն ունեցող բոլոր

քարտեզներըունեն

մի

րբեղճանուր

Խպատակ՝քարտեզից օգտվողին տալ ճնարայվոթություն տեր կամ դպրոցում, դաշտում կամ աշխատանքի վայրում ծանո ունւո-

բեությանը,

չու

ձեր առջե է արեմայան հն արհելլան կիսազինՊատկերացրեք դերի Քարւտեղեերը: Մոքով դոոք տեղափոխվում եք երկրազնդիՀեւ ռավոր վայրերը, տեսնում նջ Աֆրիկան,

Խաղազ

օվկրանսսր,

Հնզկականօվկիանոսը, բարձրարերձ ճիմալայները, Ամերիկանէ

շճանիաճայտ տերիտորիաներ, ծովեր ե օվկիանուսեւր, ն լեռնաշղթաներ, գետեր,քաղարներ այլ աշխարճադիականօբնկտներ,երանքձեր աղաջ պատկերվում նե իրենց փոխաղարձ ուիիշ

շատ

դիրքով, մեժությամբ, սաճժանենրովն այլ բնորոչ զժերով: Մարդկության դարգացման ակզրնական շչքթջանումքարտեդը կամ պրիմիտիվ զժագրեիրունեցել նե շատ սաճմանավակնշահազուցյուն, Քարտեզիպրակտիկ նշանակությունըաճում է կապված արչավանքների ն լայնատարած զրավվման տերիտորիասների ռեւու Հոոմեականկայսրության կազմում նն կայսերաժամանակ կան Ճանապարճնքիի քարտեզն Արբարական ժամանակ լոալիֆաթի կազմում են դնի Մեքքաոանող ուլոտազնացուրյան ւմւռլասք, առետթական ճանադպարձների ւս տյասներ: դերբ առանձնապեսմնժացավ Քարչոեզի ոազմական ւուսկոիկայի նոթ ձներք ե ռազմական տեխնիկայիզարպացման4էտ կաղվաժ, ճիի կարիք զղագվեք օզովել բնուքյան մեջ նղած ռելինֆըի ձեձրից, երբ բանակի աղանձին ատորաբաժանումն եր սկսեդին զործելիրարից անկախ մնժ Դեռավորությունների վրւս: -

ժամանակակից դազմականդործողուքյունների ընքաացքուտմ

քարտեզըունի է՛լ ուվելի Վեճ եշանակություն, աժին մի ստորարաժանման ճամար կազմում են առանձին քարատնգայն ճաշվով, որ եւաբավարարիպզնրազանցադեռ տվլալ բեույթի ոռորարաժանչոմ-

Տե՛ս

Ի, Ճ.

51"

նույն

ՇԱՊԱԼԱ6Ց,Ճ.

տենդի, էչ

8. 42:

ՐԵՑ,

Խոքնօէքճֆոը,41, 1955. ւջ

հախատա հորա» ազի"

զորամասնրի «աժար ններիպաճանջննրը(տանկային ավիացիոն բավարարել կարող ված բարտեղզըչի չՔը ամենը, ալժմ բա ): Հաշվի առնելով այդ նումներին դաղեհ բանակի չոնդաշարժի քարտեղը, որովճետն շամարում մական

ուղեցույցըքարտեզնէ, դործողությունների

ո" ՔՐ Պազոիկագա ՅԵՐ ւ

մառ.ս

Բանակիճամար կազմվող քարտեղեերը Հիմեակա հ բաբաժանվաժեն 2 խմրի՝ ստրատեզիական են քարտեզները յդեղենր:Ստրատեղզիական են նրանը օգտագործվում փոջը մատշտաբներ. բար

ունձնում

"

ճո Մա "մ ի Մ ո" -ո Հո դներապա

սէս ընդճանուր ղեկավարության ուղղություն ե օգտաղործվում մար: Տակտիկականքարտեզները Իի սիոցնսում ինչպես զորա ուսղմական գործողության ն կրսկային միջոցենր օղ դաջարմման ժավահակ, նուլնպես ե

Կն

-

ւ

Ր

Կսմար:

չւսվմական բարտեղները աաջաարի (ափո կանան

հագավ» Գ

կան դաշտային անմիջապես կոզտաղպործվեն ն մեծ ճեռավորությանբայիս միջին սությունների ընթացքում ողնելու ե » ճամար: ե ուեի դիտական)

ի"1ջանակություն արարո որի,ՀՐ Հաա ա

ուսումնասիրությունենըի Բբն աշխարճադրական ն. ն. ղա է քՔարանոսկին՝ նկատել ճիշտ հ աշխար" է», այսինքն օշմեգան քյան ալֆան է քարտեզովն վերջացնու սկսում ռումնառիրությունն

ԱԻ «քարտեզը «շխար" Իո ազրուց : իո"

ՊԸ

քար

ձրկրարբանականյ եչանակաթյուն շրտեզը Բորոր՝ չրագրական, կլիմատոլոգիական, ունի

մոծ

ֆոլոզիական, աղ

եռ

բնքացքում, ուսումնասիրությունների

նրբ

օբյեկտը անմիջապեսկապված | երկրի Հարիի

աոան Ն ր

ւո

վան

ԻԵՀ արո արար» աան բոչոթ մասշտաբի չինարարության խախագծաին թանք հառուցվող է սկռվում քալոոնգից: ԽԱՔՆ, »"Նր Հի, ջրանցքի, քունելի ուղեզիծը նախ անցկացնու " "Դ Հետախուզական ձեռնարկում մբա, որից աշխատա ուղեզծժիուղղությա բնության մեջ Համապատուսսխան նշանակություն թարտեզները նախագծային աշխառանքների կաղուցումների ուենե

մեժ

ապադա

Դետո

ունի նան Քոաղրտեղզեն

»

Մ

Ք

են

ր"

քեեր,

նշանակություն: տուրիստական

35:

Ժուքյան Վիտ այնպես, որ չառաջանանճնղթվածքննը ն ժալքեր: Հրա Համար լավազույն օրինակ կարող է ծառայել ոնտինե գնդաՏը, որը, չնայած առաձգական լինելուն, չննք կարող տոէյ ճարքության վրա առանց ճեղքվածքների: ԳԼՈՒԽ

ԱՇԽԱՐՀԱԳՐԱԿԱՆ ՔԱՐՏԵԶԻ

ծ

5.

ՄԱԹԵՄԱՏԻԿԱԿԱՆ ՀԻՄՔԸ

ՔԱՐՏԵԶԻ ՄԱԹԵՄԱՑԻԿԱԿԱՆ ՀԻՄՔԻ

Քարտեգի մարեմատիկականՀիմջի

դնողեգիականՀիմքը

Ցույց Մասչտաբր

գժերի ն

ք

է

թոլոր

ԱՍՌԱջԻՆ

է մնում վրա Նրա միայն գլոբուի Մասշտաբը ճաստաոուն մասերում: Ալդ պատճառով էլ զնղալյին ժակերկույթ առնելով

ՏԱՐՐԵՐԸ

տարրերն են' մասշ տաբբ,

քարտեզագրական պրոյեկցիան,

տալիս Րբեության մեջ դոյություն ուննցող փոքրացման մակերեսենթի առտիճանը:

Մասչշտաբի Հասկացողությունը տոպոզրաֆիականե

փոքր

մասշտարիքարտեզներում տարբեր է: Տուլողրաֆիական Քուրտնղններիվրա նրա բոլոր մառերում գծերը պատկերվում են բեուքյան

1նջ հղած գծի ուղղաճայաց պրոյնկցիային փոքրացրոսժ Հավաստար՝ մառչտաբովի: Տոպոգրաֆիական թարտեզներում մասշտաբ կոչվում է ռարտեզի վրա վերցրած 1 սմ զժին Համաղատասխանող մեծությունը

բնության մնչ: Փոքր Մառշտաբիքարտեզների տարբեր մասեիի ունենում են «.արբեի մասշտաբներ:եթե փոքր մասշտաբի քարտեզներիտարն բեր մասերում Միջօրնականեերի ցուղաճնուսկանների

Գժ.

ֆա

եղատակաճար

կարելի է Հասկունալ պլոբուսի մակերմույթը. նրկրագնդիփոխարեն միշ քարտեզագրականպրակտիկալում

է

օրինակիճրել գլոբուսի" Ընդունենք գլոբուսի Օ0մակերնույթիբաժանված է առանձին Հատվածների,ն դրանք փոծնեքՀարքուքյան վրա, Այդ բաշանու-

աղեղների

չւոանձինՀատվածների երկարությունները չափենք ե Համապատառխանաղեղների աստիճանային միջոցով Հւոշմճժությունեերի վենջ մասշտաբները, բոլոր Հատվածներիճամար մենթ չեեք նա քարտեզի վրա գրվա միննույն ժառշտաբը: սյուո-

է

Փոքր մասչշտարի քարտեզների վրա մասշտաբբփոփոխվում իէչպես Մի կետից մյուսը անցեքլիս, նույլեպեսե մի կետից

դուլ

եկող տարբեր ուղղություններում: Փոթթ մասչտաբի քարտեզնեւ բում մասշտաբի փոփոխական լինելը կախված է գնդաձն մակնբնոյքը Հարթության վրա նույնությամբ ոլաւոկերելու անչնարին

Լինձլուց) էճ

է, որ Հայտնի

ղնղային ժակերնույքը Հեարավորչէ փռել Հոալր17

4-.-024

մր կարոզ նեք կատարելտարբեր ձներով՝

դաճեռականների ուղղությամբ ե

րյամբ,

ւժ ռ Որպեսզի վերր նշված Հարքության վրա փոված ' դերնույքի Հատվածները զաղմքի ջարտճզ, ն դինրի վրա ստացված կատարել ճեղքքրի մասձրում ա ենլով: Այղ ձգումների Հճտնանջու մրա բոյոր շերտերի միչին միջորտակա Ն զոտիների միջին զուզար դժազրի բոլոր :

միջօրեականնեիի, զու-

պատաճական կամավոր

ուղղու-

ՈնդուննեքԵրկիրը պատկերող գլոբուսի մակերնույքը միջս-

րնակահենրի ուղղությամը վարտված է առանձին նեղ շնրտերով ոյն Ճաշվով, որ երանցից ամեն մեկր պրակտիկորքնունենա ջիչ գորությունն չնարավորլինի փռել Հարության վրա ն իրար միացմասում ենլ Հաշարակաժային (58. 3ա)։ Այդ դեպքում միչօրնկանների ուղղությամբ կառաջանան Ճեդքվածժբենր, որոնք, ոատարահաժիցՀեռանալով դեսի ինքեոները, աստիճանաբար կմեծանան:

Ճճղքվածք կառաջանա գլորուսի փուղաճնոթկանների

նան, ւթե մակերեույթր բաժանենք նեղ շծրտնրի ուղղությամբ ն ստատած բոլոր ցոտիները ն բննոսմերձ մասի շրջանը կտրենք մի միջորեականի ուղղությամբ ու Հարթունյան վրա յիռենք կտրված մի-

-

Գլոբուսի ժակերնույքըՀարքումյանվրա

ԿՈՏ .. ր

Քարտեզագրական ոլատկերացումըպետբ է

ա) քարտեզը պետք է լինբ առանց

ունենա

՛

Բոր խն ակաժը, ի Հասարաենթը աոա Ա ացնել միջին կածր միջշօրքականը: ուի Աոոամներ պի արե ար զուղաճեռակա ճրի ոժաղրի վրա իջ» գծաղրի վրա ին վելք տնականների արնմուտք, ո նպի «լուեչ ազան միջին ուղղությամր (բացառությամբ Ի 3բ 2" Է. կատացվի Հարավ: ծնորձիվ ռիս «7 ձդումննրի ն

Վա

Յա

ր

ուղդ»"

բոլոր

Վա

ե

կ

գժազրիը

Յա

գծաղիրը, իսկ

գժագիրը'

գժազրիը՝ բ

Վա

:

ՈՆ.

»

Ի

ԵՐ

Տ

ք

ՀՀ

լ

Լ

Հ

րլ :

նշված

Լր

Հ

շմ:

-

.

«Ջ Հ

վ

՝

ձննրով չյատկերելը չի կարող կոչվել թարտեզ, որովճետն տվյալ ղեպբում չնե բավարարվում քարտելի նկատմամբ առաջադրվող պաճանջնորը:

տալպաճանջենըը՝

ւոռոբուսի

դ ճնղջվածքեերը ա ո Գրե Յո ագրի ո» թաթարնան

ջորնականից /80"-ով Հեռացված(էորվաձ միջօրեականի շարունակությունըՀանդիսացող միջօրնականով) միմյանց չոշայիող յժով (49. մայ: Այսպրաով, դլոբուսիմակերնույթը անկացած ուղղությամբ, ն մասերը Ցանկացած ձնով մասերի բամանելիս կրար նկատմամբ ռարքնր դիրբերով Հարքության վրա փռելիս սնխուսայի ելի են

ոեզքերը:

գլ

Ա:

ՐԵՑ

-Բ-

"

ՀՀ»

-՞

1:

Հ"

բավարարի չետն-

ձղետք բնդոատումների,

է

Դ

ր

ճեղքվածրներ թնկուղ փոքր մեժությամը, Քարտեվը պեաք է լինի միանշան՝ էրկբի մակքրնույթի վրա վերցրած ամեհի մի կետ բարտեղի վրա լնտբ է պատկերվի Բ)

ո

տիան մեկ

պեզամշ,

ց) տարտեզը պետք է լինի վերջավոր, այն է՝ երկրի մակերեմույքի վրա վերցրած ամեն մի զիժ կամ մակնքնս քարտեզի վրա ու

ետքմ պատկերվի վերջավոր մեժությամբ: ՏԻ

Է.

Հ

ձ.

ԸՇՈՊԿԱՇՑ,Ճ.

8.

Էշճռախաւ

ԽՆ. 1955: Խարաւբոթաու,

Այս պաճանչը Հաշվի չի առեվում աշխարի չթարտեցները կազմելիս, երբ Դա Ալյասկան Չուկոտյան պատկերվումւե ծրկուանպափ: քնրակղգին արվում ու

աչխարճամաթերի ամբոզչականությունը պաշպանչլու կպատավովլ'

մ. "

Հա

են երկու նվում ձդումնեճ որոնք զտնվո' էն յ. մնում երանբ մզոմննր չի առաջանում. բի միջն, երանցվրա անփոլիոխ։ Հետնաբար այդպիսի պժճրբ կստացվեն իրենը բնաՀավասար արտաճարտաժ մասշտաբով: կան երկարությունենրով կամ ն 42: իի կետերը ն գծերը Կկոչվեն զբո աղավաղման

Այն դժերը

ն

կետնրը,

ու

գծեր:

Մա

դծազրից

դրո

ի աղավաղման

ր դժոր

կետեր

(երիսանան բր

արելն

միջօրնա իջօրնակ

իսկ 4ա գծագրից՝ թոլոր Ճասարակածը, ե միչին միջօրեականը:

եՀ

բը

ւ

ՀԱՆԻՆ ՀԱաաին կոչվում գլխավոր զբվում Ա ՆԱՆ: ՊՔ ԱԱ արտեզ

ասշտաբը

զրո

մառէրում /

յգ

ո

կետե ԱԱ

ԱԲԱ է քարտեզների վրա, ւ

,

ՍԷ

ՏԱ

նե.

Նր

յմուա շտաբը

՛

անսաչման

մնձությրոնծատվախ

դշորը

աղավաղվում Հաաակոչվում բարոյա է մասնավորմասշտար: ռ

'

ԱԱ

մասշտաբ.

է

ման

աղա

ըմտերի Համար Հավասար ստացվի, պետք է վերցնել

զուզա-

արուի

ՎՆ ԱԱ Այդ բոլորից ձլնոլոմ, մասշտաբ կոչվում է ձեով: Գծի Հետելալ մասշտաբը բնորոշվում անտվյալ ուղղությամբվեոցոած Լ քառտեզիտվյալ կետում բնությանմեջ եղաձ սաճման փոքբ հատվածի հաբաբեբությունը գծի պոոյեկցիային): ճամապատասխան ե

լ

նկատմամբ: ձնակերպումտրվում է եան մակերեսների կետում տվյալ ե վոա մասշտաբ կոչվում Լաբտեզի Մակերբեսի բնության վերցրածանսահման փոքր մակերեսիճաբաբերությունը պոոլեկճոբիզոնական մակերեույթի մեջ եղած ճամապատասխան գիային: վր տրվում է 4 ձեռվ՝ թվային, գժաքարտեղների Մասշտաբը նման

լայնակի: անվանական,

ին,

ձեով, օրիԹվային մասշտաբը արտաճալտվումէ կոտորակի

նակ՝

1:50

1:100

000,

000,

Ռ00, 1:200

1:2

200000

ե

աչի:

ռլատկերումներն թվայինմասշտաբի մասշտաբները Գրաֆիկ

դժերի միջոցո

Էն

է տրվում, թն բարԱնվանականմասչշտարիմիջոցով ցոյց բեության մեջ ինչքան տնգի վրա վերցրած մեկ սանտիմետրին 0րինակ՝«քարտեղի վրա հրկարություն է Համապատասխանում: չ Չ0ՅՍ կմ»: վերցրած 1 սմ-ին բեության մեջ Համապատասխանում

ԳԺ.Հբ

ւէ ժ կիրառություն ունի ցածր դասարանմասշտաբը Անվանական վրա քարտեզենրի մասշտաբիիմասների Համար նախատեսված /տալո՛ ամար: տր սպլաիզ ձնով ցույց Հանուլթային յի վի մեժ սեք մ ն կիրառո քյուն ուն մասշտաբը կայնակի վրա այն մայանակ: Քարտեղների կատարման աշխատանբների ,

Հղումների որստճառով Զ

վրա դծադրի գր մ .» մ երցրա Տ գիծը: լեյ -

Մա

դժաղրի վրա վերցիած 45 Պծին 3 Բ է մյել գիծֆր,Հա գծագրի վրա ՝

Համապատասխան պ սխանում

:

-

որըլէերբեի Աաաա արին ծ իճ

ու

"

ա

ԱՅՐ

ն ԱնիԱ Հրաաձուը մտ

նն

ո

ա.

վ» մելի երկար, քան երանք ն ՅլՇլ ճառով էլ Յլել գծերի Գ մովփոխվելէ։ Այդ ուղղությունների մասշտաբը ն. խանի բթարտեզիվրա գրվա : ժմ ՆՆ եթե վերցնեեթ Հել ե Յլոլ Հատվածներիտարաբերությունբ բնության մեջ եղած Համապատասխան դգերի միջին մասշտաբ ամբողչ ձլել ն ՅՁլԸլ վժե. մաե ճամար: Ստացվա ասչշտաբները տրված ցզծերի երք առանձին աի փունոթ, ամրոեն Վլիտեւ (աարի մեյն մետա դեան

հի արոտա ր

'

ՅԱՆար

Ի»Բնա. Աշ

Լուս

Է

ոս

Արան. Աա սի

ա

՛

պրոյեկցիաներին,

սովորաբար '

չէ

5 ցույց

տրվում:

տալն ունի կայանում է այղ փելություն մյուս մասշտաբներինկատմամբ, սիստեմի չափին Հաֆրանում, որ Հնարավոր է լինում ցանկացած կառուցել քարտեղի վրա: մասշտաբը անմիջապես մապատասխան մեձ մասում ընդունն աշխարճի մյուս նրկիների ԱՍՀՄ-ու առաեՀիմնված վրա միավորների են մետրական սրստեմի

Քարտեզներիվրա գծային մասշտաբը

վաժ

մասշտաբներ:

դարտ

Հեաջր ի

առա-

ցույց

«գան. -

Ն

ՇՃոոււշօ, |

ձ.

8.

Լօռախու, -

Խոքոօքրտֆտ, որո

"Լ.

ՀԼ.

12:: 1958. 1999.էջ 4ր 125:

Սովետական Մարտեզենոի

մասշտաբները Քարտնե զի մբա.

Քարե

աԱ

Սարաձգիանունր

«4

յան

հիբ '

տարուեզի

«ճուն-

ԱԱ»

ՐԻՔ Աարոն

սմշբնությայ մէջ

Ժասշտաբբ օչատաանան ում

ճարտեզնեոի Մինչճեղափիոխական մասշտաբները Ռուսաստանի

Համապատասխանում է

է

ՆՈ ԾԴՀ ՆԸ Խոշոր մասշոտբի տոպոզբաֆիական քարտեգնեւ

նրնուճազարանոց

Է,

10.000

Հինցճազարանոր աան ոաճախանոց 95 000 .. 8 գշազարիանոց Հարուրցագ աան քորչագարանոց 11160 երկում

՛

1, 1.

իյուրճազարանոց 1, յ

մաթ Հ. ՐՐ '

եկու

Միշին խին

ճո

..

շն

1 վմ

ազարանոց

1. Է:

աալ 500000 1 00000991

|

10:47

ԳՓորբմասշտաբի ճաշտեզներ

նամիլիոնանոց

1 500

:

աաա չբկունկեսմիլիոնանոց կոպալ "2500000 է, Բորոիոնանոջ Հորի

իոնան»

ծե

3) ք

000 000

22 զ

Ջի

գմ

,

/

ժ

/

սմ

ոտնաչափը-30.48

սմ

Սաժենային միջե միավոշների

ք

Է

երին,

ցիժր-2,54

գոյություն

ուք

ի

Ծրթեմն

1:

200000

փւ-

սմ սմ

մմ

կապր՝ հետեյալ

վերօտը--500 ստժենի ,աժենր--8 արչինի արչինր --26 զյույմի

մառչտաթ-

ԿԱ

7 յարդը

5.

։

»

5:

1 680 000 2 520 000 1 20) 000

.

. ,

91.44

նւ

ՈՈԳՈՈՒՑ մ

ս

անգլիական ոտնաչափը--40,48 անգլիական ղյույմը Հ6,54 ւմ

Կմ

չափիմիավունեռիմիջե զռլություն ունի հետեյալ Մղռնային

կապր՝ Լ

անգլիական մղոնը--1260

լարդր-Ց

դյույմի.վերջին

մասչտարիջարտնզիվերագրումքն միջին

7 :

Անգլիայումընզաւնվածզժային չափերի միավորները, ինչպես թարտեցների մասշտաբնեխը Հիմնված նն մղոնային սիստեմի չուփների վրա:

Հետկաբար փերստը Տ005«Յ»«28»-Վ2000 -

վումը Հ2,54

»

Լաշտեղնեւի

.

սա-

փերշոկըՀԻԽ44

|

վերստ

կ

ընգունվաժքր մետրական հ

յտաժ

Է

Հ

իոիտանական մասշտաբնեոր նհԼաշտեզնեի մասչտաբնե

2500 47

մեծությունները.

վերոտթ-1,067 կմ մ սաժենը4,134

արշիերՀ71,12

ա

ի

ոց Հարյուրվերստան

Բ

Մբնչեճեզափոխությունը Թուսասաանում

ժենային սիստեմի չափեր, որոն Ք արոտ ճետ ունհֆ տնմի չախելրի Հետնյալ

ՀԱ

| 500.

Ց 41 ՏՈ

1.

Է։ 1:

լ/տ .

21 000

1:

մ:

| 00(ո:

՛

42000 աան նոց : լ : լ: ոք Սրա ՀենգվԼրատանոգ 210000 Տասնվերատանոջ 420000 հաա Քսանճինցվերստանոց` աա

է սյ"

|

լ:

Կնսվերստանոց

գա

ի ի

ն

ցրաժ

:

0:29ճա 6.25

Թարտեցք ժբ. երմեկ դյույժին

ն

բնությա" Ժերաչաւար «րառի ՄԱՄ

0.04.

Չ80 մ 200.

00:

թ/«յի

Քարտեզի անունը

մասշտաբիքարտեզներ

|է:

20.7

՛.7

աժշտաբի

բարոնղեսը

չու»

Ռուսաստան օւսաստանի

ե

:

յարգի անգլիականոտնաչափի ստնտչափը-12 անղլիական դյույմի անզլիական մռդոեր1760`« 35»Հ12 )4 609360

մել Այսպիսով,

-

Դյույմի:

նական Ստացվածթիվը "իմբ է Ճանդիսանումբրիտանակա :

բիկյան

մասշտաբների Ճաժար: քարտեզների

ն

ա

ամե-

աղեղի Փարիզի վրայովանցնող միջօրեականի կատարած, եր1-ի աղեղի միջօրճականի Համաձայն այդ չափման .ավփումը: աստիճանաէ 1 11,214 կմ Ֆրանսիական եր ստացվել ցվել բ ն Բարսելոն կարությո' է Դյունկերկ առանձնապես կարնոր Դաչափումների մից

ա.անունը

Քարտ թանղդի

|

տարածցի Թյային -

|

Քարտեզի մեզ զյույմիե ձաբեության

|

ժեց

||։ 8 66 ,/։ Դո եոոութանոյ 1 ։ |26 կնադլույմանոց 728ջ Վեցղյույլմանո

յ

։

,

Քառորդդյույմանոց

|1: 251

ասնմդոնանոց146360

|

(2ԱԳՑրաի-լ

տնասջաւպքբը տարաժութ.

"

:

'

'

7»

ճայ-՛ Մասչտարի

տարարի

|

ման

|

սաց

ձեր

լին

-

«5 տոան |Բանը 1--63360 03360 0 22222:20 |Է3360 10226330 ,

-:

|

Պրակտիկայումմեծ կիրառություն ունի ժովային մղոնր, Սովային մեկ մղոնը ընդունում են 455 լայնուցյան տակ րե-

կաժ միջօրնականի մեկ րուե

1852,0 մերին

(

աղեղի մեծությունը,

որբ

Շ

Ճավասար

Մեկ աշխարճչազրականկամ գերմանական մղոնը Ճավասար լայնության տակ րնկաժ միջօրնականի չորս րոպե ադեղի էրկարությանը կամ չորս ծովային մղոնի, որն ընդունում էն Հավասար 2120. 499 մետրի է ՎՏ

աղեղի չափումբ միջն րնկած միջօրնականի քաղաքների Այդ չավփ1292--1298 քք. ընթացքում: ն Մեշճեի կոդժից լամբերի է Հեսե-

Հիմը մեծությունը միջօրեականի նչլորական սիստեմի ընդունմանը': ոո, այժմ կիրոոող նախ ե ա ստիճանային վ աան դիճացել կատարա ֆրանհսիակ

հարա

Մոն

դարում

6.

ԵՐԿՐրի ԶՆՎԸ. ՉԱՓԵՐԸ

երկրի չափերի

ն

ԵԼ ԴԵՈԴԵՑԻԱԿԱՆ ՀԻՄՓԻ ԿԵՏԵՐԸ

ձնի որոչումը

մինչե վերջին

տասնամյակը

պրակտիկորենկատարվում էր ազտիճանայինե դրավիմնտրական չափումների միջոջով, այդ պատճառով էլ էրկրի չափերի ե ձեի որոշում ասելով ձասկացվում էր աստիճանային չափումները, երկրի ձնի մեծության նկատմամբ պատմական տարբեր ժամանակներում դոլոթյուն են ունքցել տարբեր աշխարճայացքենր, ն քարտեզնքրըկազմվել էն րատ տվյալ ժամանակաշրջանում հոկրի մեր նկատմամբ ընդունված աշխարճչայացքի: է ճույն երկրի սնդաձնությունը առաչին անգամ րբրնդունվել 11--Մ դարեդիտնականներիկողմից մինչ մեր քվականության եի Երկրի ձենին մեժուրյյանը վերաբելադ իսկական դիտական ն ոչւրակտիկ նշանակություն ունեցող աստիճանային չավփումեվըը ակսվել էն ՃԵ դարից ֆրանսիական գիտնականներիկողմից' Ֆրանսիացիննրըմիջօրեականենրիաղեղները չափել են տըրբանգուլացիայի(նհոանկյունավորման)մերողով Նրանք կատաել են մ չափումեքր էրկրագեդի տարբեր մասերում, բել բազմաթիվ նն 1609-1670 թվականներին Պիկարիկողրոնցից կարնորներնե ու

պաոիդի եերով

ւ

ու

4--Ֆ

ԱԶ

է, Եե--փոջրկիսաաոռանցջն

որը

ոգ

անղմ-

կոչվում է

վածություն: կատարած դարում

ամ-

չափումներիԷ

նոր տիխճանային

ւան

ուք

ճի-

ան

Ի աթ «ավումերկիրը ուժի

ւսն

ու

Ք

որ ներովապացուցվեց,

է մի այնիրքնից ներկայացնում եիսի մարին, որը կստացվի» ընդունենբ իէ ձրկրի մակերեույթը

օվկիանոսի Համաշխարճային

ն ալեանղատվության մակերնույթբ (առանցմակընքացության, ձն, որբ ունենում է յուրաճատուկ Ստացվածմարմինն ն ցածրա-

խման), բարձրտցումներ ունի րբազմաբքիվ եկատմամբ շիպառիգի ծանրության մակերնույթը Գեռիդի գեռիդ: Հո կոչվում այն ամենր.

'

եռւյքն

լ իր

անվանում

Ժակերնույք» ձկով մեզ

Գոգը

եր

բ

իրական

մնում

ն է ահճայտ

չի

Հանդի-

մարմին:երո մեծությունը քրկրսչափական կանոնավոր որի Հո Հավապարումներով, ստացվումմախեմառիկական Հիմք քարթեզընդունել դեոիղիմակերնեույթը

սանում

ՀՆ

չ

Այդ մազշէ ուղիղ անկյան տակ. ուղղությանըճանդիպում մակերնույք կամ ճարթաչն մակարդակային

աժի

ու

ո-

որ

պտտելիս: աղանցքի շուրջը ստացվում է էլիողսը իր փոքր ն փոջր կիսաառանցըբմեֆ է մեծությունը բնորոչվում (գծ. 5). աեղմվածությամբ է, 2--Վյնծկիսաարանցեքն

որն

ծ

լ էլի" էրկիրն ունի մարմին է,

ապացուցնցին, փումները վերջնականապես էլիպսոիդը մի է առիգի ձն ն սնղմված բննոնձրում:

չէ մառով Հնարավոր

Ը ՐԷ

Ը

Թոտրաթճե.

3:01ամօեՀւնսծ

պատու

պերճ.

ԻՆ,

1951:

նեեր կազմելու ճամար: Գերիդի մակերեույթին Հեարավոր

մուռիկ

մակերնուվթը պտտմանձլիպսոիդիմակերնույքն է, որբ Հիմք է Քարտեզներ կազմելու ճանդիսանում Համար: Քարտեզներկազմելիս երկրի մակճրնուվլթըուղղաճայաց ճառագայքենրի միջոցով պրոյեկտում էն ոնֆերինց էլիպսոիղի մակնրնույքի վրա ն ստացված պրոյեկցիան եսր Հիմք է ճանհդիատհում քարտեղենր կազմելու ճամար (գծ. ճի

"22տք է

նա

ատմամբ): Ն ր կնի գիդիմակքրնույթիճետ ր

ունն-

մի էրկրի ընդունած ուֆերքնց-էլիպառիդը (կողմնորոշումգեոիդիերորոշակի չափեր ն անդաղրություն ինդունումեն ոնՍՍՀՄ-ում կրասովսկու էլիաոիդը Հաս ւէայնպես,որ հրա մակերնհույքը ված դեռիդինկատմամբ Ամքե

Դուլկովոչի աստղադիտարանի

աշտպրակիՀատակի կենտրոնում: թավոր էլիլսոիդր կրասովակու գեռիղը

կողմեո-

ն Պատկերացնենք

(գծ. Հարթությունով: Հատված ճՃասապրակածային դիրթում

բոշված

ԱԽ

ԿՏՀ

ԶԷ

ԿԻԱՆ

Դժ

զ

"ԳՈ,

ազե

ՌետերենցԱխպառիդէ կոլվում տվյալ երկրում քարտեզների կազմման Համար բեղունված էլիպաոիդր, որի վրա տեղափոխվում է նրնրի ֆիզիկական մակերնույքը: 6-րդ գծագրի վրա ՃԹՇԾ կնաքրը նրվրիֆիզիկական մակերեույքքկետերն են, իսկ Հեշմ հրաեցք ուղղաճայաց պրոյեկցիաներըէլիոլսոիղի մակերնույքի վրա: Քարտկզբ կազմելիս էլիոառիդի մազերնույքի վրա ստացված կնոոերի արոյնկցիանպետք է փոխանցվիճարքուքյան վրա: կազմելիս տարբեր երկրներ կիրառել ե կիրառում Քարտնզներ էն տարբեր ոնֆերհեց էլիպսոիդեեր։ Մինչե 1946 ք. ՍՍՀՄ-ում օգտագործվում էր Բեսսելի էլիպաոիդր։ Սկսած 1946 թ. ՍՍՀՄ-ում, հակ վեիջին տարիներին նանի սոցիալիստական ղեմոկրատիյի ձրկրներում կիրառում էն կՐանռովսկու (լիպսոիդը: դլոսսովակու էլիլսոիղի չափերն մեժուքյունը ստացված| Գնողնզիայի,ահե կննտրոնական գիտաճեբոֆոտոճանույթի քարտեզագրության տազոտականինմաիտուտի բազմամցա աշխատանջիչեռրչիվ: ու

շն

-

վրա Համարակածի

գծով

Հաստ

ցուք

է

որը

-շ

ոո

ՆԽ

ոոաչո,

ձ.

8.

1«4ախիի,

ն

Է

"արձ

ա

մ,

չդ

:

աոայնու

եկատմամը. ակնառու էլիսոխդի մակերեույթի ւ

մ

Ա նրանցմակերնույքների Խիխի . իա տրված Դնոխդը,

չատումից 2): էլիպառիղին դնոիդի Համատեղ

ւր

դար

կ

ու

.

աճ,

ԻԼ.

/

-

1955, էչ 116:

Իճրոօոքշծ ,

Ան .

տատանումները

են

փոբր կում քթյ--էլիգսոիղի

տրված խիստ մեծացումով: հնչ

Հաաա էԹադեւահավկագուն ակով

ցույց

առնում

էճ կետում: ՃՕլ--էլիսիգինորմալի այտ երկայ-

դրականլայնությունով

Մի (անի կիպառիդնեիսառբեշի աղյոտակ

Դալաժբելր Վաղրեկ

|11

|

կարո կիսսոտոանց թի Հոաատոանցբը լ

ԻՐն

Թիվը

|

(|

ճ81 6 376 896 ՝

ի | 1566 ։ ան1 : 378 ՀաՓերգ |Թ կբասովս

բենել Սոն

|

|

տ.

"

634825

1:35 լ :

Ղո՞ 444

:

ցում

շատ

ո»

ո

299:15

են

է

,

ված անկչունը: եք. ՇԲՆ,

անցնող Հարքություններով 790" քեականով կոչվում է արնելբ մինչե եր: մկզրնականմիջօրնականից արեմիջօրեականից իոկ սկղզրնական ընելյան հրկայնություն, Ընղոներկայնություն: 180" կոչվում է արեմտյան մուտք մինչն իսկ նշանով, նշանակելան ա-

աան, նշանով: աի արնմտլաարար ը՝

աշ՛

աղծղը (կ":-

ծրկալյնուԱշխթարձազբական երկայնություն: աշխարճազրակոսն ն տիլլած կետի միջօմիջօրնականով Բյունկոչվում է սկզբնական կայմված երկնիստ անկյու-

լո-

է

միսկզբնական

ընդունենքորպես միջօրեականը 8Ը

վի

ի

Աշխարչազրական կոռիդինատների օզնուցյամբ էլիպ«ոիղի ն Տ է բնորոշվում լայնությունուՐ վրա կետերի դիրթը մակերնույքի հ երկայնությունով՝ (զ՝- 8):

նորմայով

8ՕՇ(Ն) անկյունը կոմ յթրձական,այդ դեպքում

մինուս

ար»ազրակա

ռ

գչ.

Հա.Հասարակաժից

կազմված շայինձառթությունով լայնությանձրաերէ աշխարձճացրական ոխվում փ է չու ղեսլքում լայնությոնկոչվում աշխարճազրական ռյումբ:Այս դեպքում կազմրՀարթությունով շառավղովէ Հասարակաժային հրկրագեդի

ար եուլքի: ԷՄ

ծ

է

Հարոն աան Բոնգիտ

մարի աաա ռորդինատները:

Հարավային

լայնությունկոչվում աշխաբճագրական անկյունը:Երկիրը վունդ ընյունե-

Մ

կնրնույքի վրա, որպեսզի որոշվի երկրի մակեր տեղագրությունը,սդտացործում

ն

ենք օոիպես (լիզսոիղ, այդ դեսլջում երբ երկիրր բնդունում ն հասաբակա-

չի դերազան-

,

Համար,

կե-

Գամար: բավ գտնվող կետերի

Հյուսի-

Ռեֆերենց-Ալիպսո կոոողինատնե»: Աշխաոշճագոական

Հու-

լայնություն,

մնարից։ երկրբ ձեր ն մեծությունը որոշում են նահ արճեստակուն որբանյակների օզնությամբ։ Ամերիկյան«Ավանզարդ. արբանյա»միջոցավորոշվեց երկրի սեղմվածությունը (1:298,3--05): դարձավճլուսիսային ն Հարավային կիսագնդերի տսիչինելը, »աստատվեց ճասարակածձիէլիպսաձե լինելը: « 18» արբանյակի միջոցով Հաստասովնց,որ բնեռային ժեռառանցքի Հյուսիսային կեսր ճարավայինից երկար է 15--80 բ"Վ (կոպիտ կերպով ասած երկիրը ունի տանձի ձն): ԱՄԵ-ում մեձ աշխատանք է կատարվում արճեստական արդեոդեզիականճիմբի րսբչանյակներիմիջոցով Համաշխարձճային տեզծման ուղղությամբ:

ա

ն, Տարբերվում Ժաբբ րբվոր ժեժություն:

լայհություն, Հյուսիսային

տերի

Ա

,

Հյուսիս դանվող ռարակածից

՝

դեռգի մոտիկ

օլթ

0՞---ՋՍ

:

.

Աոա չային կիսագնդում, որտեղ առավելագույն շեղումը քլիպառիղըամենից

լայնությունըկարող

ԱՅ 222 ՂՏԵ 515 լ 225 0 56 932 635546 1 27 1 լ լ:

։

-

.

նությունով: Աշխարճաղզրբական է ունենալ

վածութ.

Սողշ դ

20.9

:

ա

աան

Ա.-ը:

դտնվողձ կե-

:

կոորդին չխարձչագրական են աշխար»աեենրըբեորոշվում ե

տ

Ընդուն-

է,

րյ

տով տնցնող միջօրեականն

հոն ի ՀՏղինա Հրո

րոգայայիը

Գ հաբաան 4Իոք հեա Հարքությո' բքլ--Հասարակածային վրա մակերեույքի լի օոբգի քճԸքլ--աղեղը է,

տարա բնելյան երկալնության ի Հասարա րակածի ճատման կնտում: Գծագբումցույց է տրված ծանուղղությունը (ԲՆՈ), որբ չի Համբնկնում էլիգյսոիգի (ոօ), ռրժալի

ի

Ծ

է,

առանցքն բննռային

ի

է

ննե ականնեքը

՞'

նեն

Հա-

Միքօր Րր ՆԻԻ Նկատի ունքնալով, որ երանցիցորնէ մեկը օկզբնակոա մեձուբքյուն, Հավասար մարյտ է։

դամ

մ

պայմանական ընդունելը 0՞-ի միջօրեական բնղունել են ն մասամբ

Մինչն վերջերս տարբերերկրներ

»յ-

շըմ էյ ընդունում

են

Ռուսաստանում միեչն սովետական կարզերիՀաստատումը

որոլքս սկզբնականմիջօրեական ընդունված Լ եղել

Պուլչովոյիմի-

ջօրնականը, իսկ Հեղափոխությունից Հետո Հատուկ մեկրետով

սնզրնականմիջծրնական է բնզունված Գրինվիլի միջօրէականը,

կետեո:--Աշխարճագիական քարտնցներ կազմե յի, տնրիտորիայումպետք է ունենալ որաշ պատկերվող կետերիաշՀենման

կամ ուղղանկյուն խարճազրական կոորդինատեքրը, որոնց միջոռով Հնարավոր դինի որոշելու մնացած կնտերի գերջը Ճորիղոնական ուղղությամբ: կնտեիը Հնարավորության Այդպիաի չափ պետք է Հավասարաղես տնղարաշխվածլինեն ամբողջ տներիտորիա-

անի Ռելիեֆը

ճամար »արկավոր պատկերելու է ուննեւոլ Հայտնի

կոորդինատներ ունեցող կետերի մի Ռյունները:

մասի

բացարձակ բարձրու-

Ճշգրիտչափոամեքրը էն ցույց տվել, ռր Սպիտակն Սե ժովեբի Խաղաղօվկիանոսիջրէրի մակարդակները տարբերվում են Հիննական ձոցի ջրի մակարդակից, ո/

ւ

ԱՆ" շտաղտ

որպես բացարձակ բարձրունյան զրո կղզում ամրաքվածխորաչանի 9ույց

նիչ ճաշվում

տված բազ-

մաթիվտարիներիջրի մակարդակի միչին բարձրությունը, Քարտեզներ կազմելիս օգտագործվող Հայտնի կոորդինատներ ոննցող կիտերը կոչվում են «ենման կետել Այն «ննման կետէրը, որոնք առղաճովում նե ուղղությամբ քարտեղի վրա ամբողջ

բումը: կոչվում

են

Դորիղոնական ճիշտ զլատկեոծրիտորիալի

պլաճային 8իմքիկետեր (ճրթանգուլացիսն,

հ որիլատերացիայի սոլիցոնոմետրակուն

անրըչ:

աստղագիտական կե-

2ենման

կետերից նրանք, որոնք առխոճովում են ւնլիէֆի ճիտ ատացումր, կոչվում էն բարձրության հիմիի կետերը (ոմղերներ ն մարկաներ ): ՛

Հմնման

չոր

ե կետերը օղտաղործժվում ցույց

տրվում միոյն խոմասշտաբի տոպողրաֆիականբարտեզննր կազմելիս, իսկ

միջին

էն

մասշտաբի քարաքգները կաղմելիս չեն օդնիանք ասղզործվում ն ցույց չեն տրվում, որովճետն միջին ե փոքր մառշտարի Քարտեզեքըըկաղմելիս օգտագործում նն նախօրոքկազմբված Համեմատաբար խոշորմասշտաբիբարտեղներ, որոնց կազմւան

փոքր

ընքացբում

Հոլված

ն

ճե

Հնեման

լրեում,

87.

տարբնի սկզբնականմիջռրնականներ:

ն կետերը արդեն օդտագործված ցույց

ՔԱՐՏՍՑԱԳՐՈԿԱՆ ՊԲՈՑՍԿՑԻԱՆԵՐ

էլի առիղի մակճրնույնը Հարքության վրա տեղավոխվում բարտնղագիական պրոյեկցիաենրիմիջոցով:

պոոյեկցիա կոչվում է եռկրի ֆարտեզազբական

է

ելիպսռիղի

հառթությանվոտ տեղափոխելուէյլլանակը: մակեռեույթը

Քարտեզներկազմելիս սկզբում կառուցում էն միչջսրեական«իմբի կեանենրի ն զուգաճնոականներիցանցր, պեռողենղիական 4ենվելով սորված քարտեղի ն կազմվող բարտեղզիցանցե բի վրա, տրված քարտեղիը սպառանջվողոշբչեկտներբտեղավոխյում նն նոր կազմվող քարտեզի վրա: էլիպառիդիմակէրնույըը ճարքուքյան վրա պատկերելիս բաիր,

ապա

ե ղուզաճեոականննիի ցանցի սեղա միջօրնականների փոխումը ճարթության վրա: հ զուզաչհուսկանննրի ցանցի կառուցումը Միչօրնականների

մական մ

կատարվում է նրանց

Հենման

կետերի ուղղանկյուն կոորդինոտ-

ն ղուղաճեռականների ատների օգնությամբ: Միջօրնականների ցանց: է Լաշտեզագբական կնրումի Հարթուքյան վրա կոչվում պրոյեկցիաները, որպես քարտեզի մախեՔարտնեղազրական

չիժբի տարրեր: վերաբերում են սչ միայն միջօրեամատիկական բոլոր Է այլե քարտեզազրական դուգաճեռականներին, քանեւրին են առտինանացանյի որռեք դլատկերվում հլատկնրացումներին,

օպնունյամբ:

ցանցը Քարտեզագրական

մեժ

ունի նչանակություն

ջարտքպից

կնտերի օդավելիս, երբ կարիբ է ղդացվում որոչելու սպլաճանջվող կոռրղինատնէրը,զծերի աղզիմուտենրըչ աղաաշխարճագրական մեծությունները, աշխարճիկողմերը:Քարտնղագրամաղումների ցանցըՀարքության վրա սլատկերելիս ձլիպաոիդինկատմամբ ն յոնեեում է աղավաղումներ:Մբեչն այժմ չի ստեղծված Հեարամեժ տնրիցանց, որը վոր չէ ստեղծել այնիսի բքարոկզագրական բոլորովին չունենա աղավաղումնէր: պասոկերելիս տորխաներ ծերի ցանցի Քարտեզագրականդյա կարող են աղավաղվել ն ձենրը։ ինչոքս անկյունները նիկարությունները,մակերեսները, որով Լտե է տրված, Յա դծագիրը չի կարոզ կոչվել քարտեց, ցույց քարտեզի անրեղճատուրյանաճանջհրա վրա չի պատողանված ները, նրա վրա առաջացած ճնղբերը կվերացվեն, եքէ զուղառնձղումներ, որի Տետնախականների ուղղությամբ առաջացնեեք բավարարում է քարտեզի երՅՐ գծաղիրը: Վերջինս բով կոտացվի

քաշն

սլուչանջները: առաջադիվող կատմամբ

ժա

գծագրի ճնլթվածքջներիմասերուժ են ժերի փուփոթվում

Դաաոառով ակերեսները, կերօը ճ

։

ԲՇ

ասաժ

այլ

ձգումների անկյուն ե-

առաջացած

որկարությունները, Քարանղդըսլատկերվում |

ղավաղումներով։Այդ աղավաղումներըքարտն գի տարբերմատե ունենում են

տարբեր ժեժություն րոնց բնույթը ն

բում

բաշթումը

տեղա-

,

բնույմ ից: զախվաժայրոլեկցիայի հնչոպես նշել եեք, վրա գոյություն ամենն /

պրոյեկցիաների

կետեր,որոնց /ր

ն

վում

աղ

դձեր

որու

աղու

Ղ

տեղի չեն ունենում, ֆսկ մնացած

ձ

|

այսոլես

է(իո

,

՛

,

մեծ

հ

փո

առանցքենրիուղղություննը-

նոչվում են ղլխագոլ: ուղղությունն ել: երբ այդ ուղեն դոթյութները տամրեկնուտմ /Մբ

չ

մբա նրան անչ կշամաղատասխանի ' փորլ մեծության էլիպս (գժ. է բյ ռբը կոչվում աղա-

Ի դավաղման (չիղաի

Փիր

Շ

(2

ճւմրնկնումմիջորնա-

անների

ն

2-ն ռր Յ--Ե, սակայն այնհոլքցի պրոյեկցիոս,

դեսլբում մասշտաբը մեժ ուչառանցքի դությամբ նշանակում նն 2, հսկ

Ե-ն

կունենան, Այս դեբի

մոտ,

աանձին վերց-

տեղի է ուննանկյունների

ունծնում

աղավաղում:

Ինչոլես երեում է

Ջբ դծադրերից, էլիսլախիդիվրա վերցփոքր շրջագծի 4 : տրամագծին բողծ 2ճամապղպատաս տրախանում է աղավաղման էլիսաի ՅԸ փոքր առանցքը, իսկ Ը մեժ ՀԲ առանցքը: Աղավաղման ԸՑ-ի ուղղուէլի մագծին՝ Ջա

ն

Հ անսաճման

.

-

խյամը

է ստացվում

յամբ

ամենափոբը մասշտաքդի 1):

.

մասշտաբը՝ 4. իսկ 46-ի ւղղու-

ամենամնծ `

։

Այս դժագիերը ցույց :

ց Սա

տալիս,

են

հօմ,

չ վվրա գժագրի

իքը

։եդա

չ

աղավաղվում

որ

են

Ե

ե

լ

նել

իսկ օԾՕԷանկյունը,ինդշճակառաՃՕԸ

մօ.

անկյունը պատկերվում է

տվյալ կնտից

եույնիսկ

նն

ամենամեծ

ք

Ճետ

սովորաբար կաղմում

են

Հ

Հոմ «ամար

այն շեղումմ է, հ

որը

սռիդի բա

միմ-

90-ի անկյուն, նթե քար»թեզի

միա տռացվաժանկյունը նշանակենք 8,

անկյան Զբ

եկսզ

դուրս

Ժ:

մանը

49.

Այսոլիսով,

աղավողումը, որն ընզունված է նշանա

ն դուդայնուականներըծլի Միջօրեականները

Բ)

անդրա

բ

Հ ան յ ք յ Մ կետումմ անկյունների բնորոշելու ծվյալ աղավաղումը

ընդունում

Կ

նան

ւօ անկյունըՔւս արտեզի /4ր

ԲՕԾ

ան

տարբեր ուղղություննենրում տարբեր Է լինում։

Օօ

այդ

փոքր առանցքիուղղությամբ` |է:

ն

ազազազում երի որոնք չեն արաԿԲոՐՑԻ

րաժ ավելի

մեժ

անկյունների աղավաղումը

գուղաճեռականների

ուղղության ճետ,

տառով, ապա

ՀԵՇ-ք չառիով, այլսինքն՝ բոլորովին չի աղավաղվում:

աւ

հերըչեն

ն

մեկի, աղավաղումը այնքան փոջը կլինի: Եթե ցանկացած ուղղու յամբ ժառնավոր մասշտաբը նշանակենք բ նրա է ստեղծել աղավաղումը կբնորոշվի խ-1 մեծությամբ: Հնարավոր

կրե, ստացվում է մեծացված

դոզաճիոա-

ուղղությոմբ

Ե-1 մեժություններու՝ ոբքան մասշտաբը մուռիկ չինի Գլթավորուղղություններում,

չ ավելի ստացվում

մասշտաբը մեժ Գ նշանակում ծն Ա, իսկ փոքր առանցքի ուղղու. խյամբ՝ ու նրբ էլիպսի ժեծ ե փոբբ տռանցքների ուղղություն դեպքում

աղա

ունեի փլուեռրը:

ճե,

ռանցըի

դժի ե դժերի ոոքյամբ մաստ ուղղությամբ աշտաբը բեդուցանկացած աղավաղման էլիպսի դեւլ-

աղմադման

Բում մասնավորմասշտաբը կբնորոշվի Հ-1

վ

ե

Դանանոժրի ՆՊ ուղղությունների ն

արլ

էյ դավաղման

Ջա)

'

Կ

՛՛ մաղժուն

կոչած

մակերնույթի

Բ

ե

/

(լիի միջոցով: երե էլիառիդի միա վերընենբ անսատման խհոջը մեծու թյան շրջան (4ծ աա բարո եզի ,գզ

Գժ. 9

«աշման

եենց

մղավազումների ճարցր պարզաբան-

վում

ա՞

մա-

աղավաղումներ ունի: բրոմ քարտեզը

օ

այ

մնե Ր

ի դրո աղավաղ Ճավասար մերի, ի

ա-

ասլա

:-90

ՀՑ,

գոչություն ունի քարտեզի վրա

ռրտեզ

ստացված

անկլան միջն: ազղլատասխոան ճամար տրվաժ Օ կեւռից անցկացնել դուղաճնոականն երին ն միջօրնական-

բնության մեջ եղած

Հեմ

Անկյուններիաղավաղումը որոչհլու (դծ. գդ) սլետք է

ենրին շոշափող ն չափել բարտեզի վբա տտացվածՕ անկյունը: 3--1621

Զների աղավաղումները գնելու ճամար որոշում են աղավաղուղղությունների էլիպսի լխավոր մասշտաբը, ն նրանց "աէ րաբերությունը ցույց տալիս աղավաղման մեծությունը: Եթե Տ.

Հ էՍ

նակում է ձեջբի աղավաղում ղոյություն չունի: Որքան

-

րաբերությունը մեկից տարբերվի: ձեերի կստացվի

մեծ

:

աղավաղումն այնքան Քանի որ ՍԸ ուղղությունը «աչ մապատասխանում է ամենամեժ Յ, իոկ ՕՇ ուղղուաղավաղմանը՝ թյամբ ամենափոքրը աղավաղ-

մանը՝ ն, ծեսնաբար ցույց

է աալիս

դումբ։

ճ.:-խ ե

ձների

-

Ե-ն

աղավա-

։

հ ձկերրըաղավաԱնկյունների միմյանց Հետ փոխաղումները

-

դարձարար

կապված

սակ):

քարանվիգլխավոր մասշտարը ն զուղաննռաԲ) իմանալով միջօրեականների ուղղությամբ չաիումներ կատարեկանների յով, զժվար չէ "աշվել Ո1-ր, Ո-ր ն»-ն: լինելուց Տվյալկետում աղավաղումնեբը(ո, ոն 5) 2ճայտնի

Ան-

են,

ու

կյունների աղավազում չլինելու '

.

դեպքում ձննրի աղավաղում

մնացած տարրերը ճաշվում են մաթնմատիկականքարտեյագրության Ճետնյչալ ֆորմուլաներու՝

նույնպես չի լինում:

որոշելու Համար 4իմք է Մակերեսների աղավաղումները

Հետո

"ան-

5,

թ- ՈՑՇՇՏ

աղավաղումը՝ մակերեսների

գիսանում մակերեսի մասշտաբը: Այս զեսյքումվերցնում են նրա Հարաբերականմեծությունը, թե հա գլքաավորմասշտաբի որ մասն է կազմում: 22 մակերեսի մասշտաբը նշանակենըք, առ ըք--1 կտա աղավաղման մեծությունը, ցուլց ծերնքՀմ, նշանակում է մակերեսի աղավաղում գոյություն չունի:

Տ

8.

ԱՂԱՎԱՂՄԱՆ ՄԵԾՈՒԹՅԱՆ

երե աշխարճիքարտեղի վրա չառիննք որեէ գծիերկարություն, արտաձճայտենքդլքխավորմասշտաբով, առա ստացած մեծությունր Հե Համապատասխայի նրա բնական մեծությանը. այն կստացմեծ բավարար կստացվեն, վի կամ փոքր: Ջափման արդյունջները նթե ունենանք մասշտաբի միջին արժեքը տվյալ ղծի ճամար. Ալդ կարոզ նենքստանալ գժի ժայրակետերի մասշտաբի ժիչին քվաբանականը ղուրս բերելով, որը նշանակեեք ս միջին:

--Ե»-լյ՛ լո" --2թ-:-ո՞ | ՀԼ--Ե--լ՞ ո--2ը-Էղ՝, յ

ազավազումը՝/ երկարությունների անկյունների աղավաղողր

ԳՆԱՀԱՏՈՒՄԸ ՔԱՐՏԵԶԻ

ՍԱՀՄԱՆՆԵՐՈՒՄ

կիրառվումեն քարտեզի վրա առանձին տարրերի ոՈ-ր

տարածումը(ձգվածությունը) իմանալու Համար: ծման ձնով էլ ք-ն օղտաղործվում է մոտավոր ձեով մակերոսքնրըըՀամեմատելու, իսկ է-ն աղավաղման պատճառով եզրագծերի (4նծրի) խախտմանաստիճանը իմանալու ճամար: Սրակտիկ աշխատանքիբնքացքում մեծ կյանակություն ունի քանակական մեծության ռրոշումբ, որը կատարաղավաղումների քում է մբ քանի եղանակներով: ն երմողրամաների միջոցով: Այս դեպքում ա) Չափումների բարտելզիվրա չափումներ կատարելու միջոցով որոշում են տ, ոն ն այդ բ տվյալներից օգավելով նուո (կամ Ց) մեծությունները են 2-ն, Ե-ն, ք-ն, Գ-ն ն հ, միջոցով որոշում ցգրամանհերի հ դուգաշնռականների ուղղությամբ մասշՄիջօրեականեերի տաբի բացարձակ արժեքը որոշելիս չափում նեք նրանց Ճատվածերկրի էլիալաոիդի մակերնույթի վրա հերը, տոռլա ճամնմատում 1 աղյուվերցրած ճամազատասխան աղեղների «ետ (ճավնլվածի

աղավաղման էլիպսի վերածվում է շրջանի, եշա-

լ

ՕՇ

տղե

ի

ման

ձեերի աղավաղումը

։

մ

ճա

ՏՈ--»-----չ

Վ--է

«-ե

ԽՏ"

ւ

վերցրած կնթում կատարած ենք շետենլալ մեծությունները՝ Ա--1,849,

թե քարատնգի վրա Ընդունենբ,

չաիումներով ստացել Ի

«1,2|,

29,

ք «եզանիշլոզարիթմական աղյջուԴՉածանչջվում

սակի միջոցով գտնել

ը,

Յ--Ե,

Յ--հ,

Տո

-)

ն

ի

մեժությունները.

Հաա

Տե՛ս

Է. ..

ԸՅՂոԱՀՇՑ, Ճ.

8.

ԼշղԵլե

ււ

Ճոըյօրըտֆատ,ԻՂ, 1955, ժջ

137:

լ: ԷՏոթ0, 14401 |քջո--Օ0.82279 -թջ-07285....

4.

ք--|,51

7.

Յ-ՐԱՐ

12.

ՀԺ

(ո--Ե)/»-0,97 ԵԴ5.-Ռ Թ(ո-է 1`

շշ

ո.

ԵՀ551

2-3

Չ3.

ՅՀ-ՆՏ6

98.

"Աո"

-

19.

24.

(ո--Ե):--6,31ԶՆ 14. 1ջ(2-Ե)"Հ9,56820 13.

Հո

25.

ՋՈՍՕՅ

:28:01:30"

|. --0.19319

օղ-

ցուլց

քէլիսոիղի

վրա

վերց-

չավասարանկլուն չդրո-չ-

90-ի անկլուն:

ե վերցրած

(կվիվալենյո պրոլեկցիաների մոտ

թար-

մակերեսնե մակերեսներըստացվում

ե,

Հ.

-

Յ`

նկ.

:

Ֆ

են տարքկող տարբեր ուղղություններով վերցրած դծերը ունենում բնը աղավաղումներ, ընդ որում մի ուղվությամբ վժի փաբրուդումբ հոլո ված է նրան ողղաճայաց վժի միծացումից:

ՍՏՔՐԱԲԱԺԱՆՈՒՄՆԻՐԸ

րարտեզադրական պրոյեկցիաները

ստո-

(աբաժանվում նն երկու ճիմնակախճատկանիչներով, ըստ ասդավաղման բնույժի ն րոտ օյտաղորժված օժանգակ հրկրաչավական մարժեիւ Ըստ աղավաղման բնուլքի տարբերում

երնք տիպի բարտեդազրական պրոյեկցիաներ. ա) շավասարանկյուն կամ կոնֆորմ ռյիոլնկցիաներ, բ) "ավառարամիծձկամ էկվիվալենտ պրոլեկցիա16

նման

տար

Տ 9. ՔԱՐՏԵԶԱԳՐԱԿԱՆ ՊՐՈՑԵԿՑԻԱՆԵԲՐԻ

Գոյությունունեցող

են

րոլեկցիայի շամապլատախան ուղ-

Աղտվաղամներիտեղաբաշխումը ավելի սլարզ ե ակնաբու ոը տալու ճամար շատ նպատակաճարմար/ իվոկոլներք հղանակը: իզռկոլներ կոչվում եխ քարտեզագրական պրոյեկցիայի րոս միննոյն տնսակի «ավասար մեծության աղավաղման կետերը միացնող գծերը: հզոկոլները կարող են ցույց տալ ձների, անկլոնոնրի ե մակերեսների աղավաղումներ: իրականում ձիերի ն անկյունների աղզավաղումենրը միշտ միննույլն կախվածությունը ունեն, րիի սատճառով ընդունված մ միայն ձհերի կամ միայն անկլունննրի աղավաղումը

են

են 4 ավասար էլիպվրա չնտլած է 3 Համ ն մակերեսներին, վրա վերցրա Խոխիդի ամապատասխան մակերեսներին, չւս/լաժ, նման ոի ձեով նրաք չեն լինում։ Հավասարամժեժ պրոլեկցի ների մու առանձեացդեսմեծ են ոտացվում անկյունների աղավայղումժուռ կետից դուրս իեթյո Հավառտարամեծֆ սպրոլեկցիաների մինհխույն

ՉՋ-

որոշման մրոս եղանակր աղլուսակների Աղավաղումների

կաղմում

կամ ձավառարամեծ

աես անցի

Չց. |ք:--0,21540 0. Է: 1:64 ստաղորժումն է, երն տրվաժ յուռսկներ կան,

ճետ

չունց

28` ԵԵ»-9 077792

ՁԻԳՄԺՄԱՍՆ:

մոտ առահձնեսողես մեժ 1 րմո շավասարանկլյուն պրոչեկցիաների ուռացվում մակերեսների տղավաղզումները, սակայն առանձին

մուռ ն ժիմմիջօրեւսկանեիրը դուղդաճնոականները լեկյցիաների

Ե-ՀՍ,95

ա

/

քած ճամաղատասխան ոլատկերներին,

--14՞00՛45" .՛

9-.

ենր, զ) ճավասարաճեռ կամ Լկվիդրտանտ ոլրոլնկցիաներ։ Հավլասարանկյուն կամ կոնֆորմ պրոյեկցիաների մոտ քարեն շավասար վր վերցրած ԲՑ/ անկյունները նն ստացվում Ց ր էլիղլաեղի էլիող եղի վրա եռիդի վիա եղած ճՃամապատասխանգծերով կազմված անկյուննե-

պատկերները ստացվում վերցրած

29. շե |90

10. ո222ՎՅ 11. շթ---Է3.09՝ ողշ-:

-ջ---9:38409

18. |

օը. զ-- Ե--061

|քո՛--0.28602 մ ո՞-«0.16558

6.

Խ(ո--Ե)-0:40001

17.

ՅՑ. |ք Շ052--9,94182 5.

Խ(ո--Ե)-Հ9,78410

16.

,

են

Հավառարանկյունհ շավասարամեծ լրոլեկցիաների նկատմամբ միջին դիրք նն գրավում Հավասարաձնո կամ էկվիղիստանտ արոյեկցիաները: Այս րոյնհկցիաների մոտ անկյունների կամ զծեհի աղավաղում կարող է տեղի չունենալ որոչ գծերի ուղղությամբ: հրանցմոտ քե՛ ոնկյունների ե քե՛ զծերի աղավաղումները ունեչափավոր մեծոթյոն (զծ. 10)։ 10-րդ գծագրում ցույց է Խրված ճավոսարանկչուն, Հավասուրունեւ հ Հավաստրամեծ պրո-

նում

են

վնկցիաների փոխաղարձ կառլի դիչաղրաման: ինչես նրնում է ՀՃավասարամեծն չավասարանկյուն դժագբից, պրոյեկցիաները միժյանց նկատմամբ անեն չակառակ բնույք, երբ ճավասարամեծ յդիովեկցիան չի ունենում աղավաղում, Հավասարանկյունպրոյեկէ առավելագույնչայիի նե րեդճակակիայի աղավաղումը ռասնում տակը, իսկ չավասարաճե դբոլեկցիան դրավում չ միջին գիրք: նա

կարող է

այնդլես,որ կառուցվել

նրա յրա

ն մաանկյունների

սուսցվեն Հավասար կաժ նրանցից կերեսների աղավաղումները ժեկր ստացվի ամնմատարբերմեծ ազավաղումով, քան ժյուսր. օ«րինակ՝ՅՅլ դիբբում անկյունների ն մասկերեւսենրիաղավաղումննիր ստացվել են Հավասար, իսկ Սնլ դիբբում մակերեսների աղզավաղում, ստոցվում է ավելի մեծ, քան անկյունների աղավաղումը: Երբնժե առանձնացնում նեն նան կամավորյդրոյեկցիաներ, ռրոնք աղավադումների բնովթով շատ մոոիկ նե Հավասարաճնռ դրոյնկցիաներին։ երանց մոտ կարող է ոլրոյնկցիաների մի մառում մակերերի անկյունների աղավաղում, իսկ մյուս մասում դավադում չլինել, Սկսած անտիկ Հունաստանից ընդունված չ եղել քարտեղներ կաղմելիս երկրագնդիմակերհույլթը անմիջապես պլրոլեկտել ճարրության վրա, կամ սկզբում րոչեկտել որեէօժանդակ երկլուչափական մարմնի վրա (զլունի ն կոնի կողմնային մակերեույթի) ն Հետո ալդ մարմնի մակերնույթը վերածել Հարքության: կախված նրանից, ն ինչպի»ի՞ օժանղակ նրկրաչափական մարմին է ընդունված երկրի մժակերնույիրպրոյեկտելու ճաժար, նրա անունով էլ կոչվում Լ ավյալ բարանցազբականցանցը: բոր Գոյլուժյուն ունեցող բրարտհզազրականպրոյեկցիաները օժանդակ.երկրաչափականմարմնի տարբերվում են՝

Քարտեզագրականպրոյեկցիաների ճամար էական նշանակու թյուն ունի օժանդակ երկրաչափական մարժնիկողմնորոշումը: Բւտ կողմնսրոշման տարբերում են՝ ա) Աղիմուտայինբենոռւյին կամ նորմալ այլրոլեկցիաներ,երբ Հարքությունը երկրի մակերեույթը շոշավխում է բինոում կամ չաում

ծով

1 բննեռամժերձ Հատվյագրերկրի առանցքին ուղղաճայաց դիր(«ժ- 11ա ն 17բյ

ա-

3,

չդ

ա) աղիմուտային, բ)

3.

11բ

.

Բշ Ազիմուտային առարակածային կամ լայնակի պրոյնկցիաներ, նրբ պատկերմանճարթությունը էլիսոիդը շոշափում է որեէ կեսում (գծ. 14): Հասարակած՝ծի գ) Աղզիմուտային չնդ սդրոյեկցիաներ, երբ պատկերման Հարթությունըէլիսոիդի մակերնույՀվ ` Քը շոշափում է ժի որեէ կետում է որնէ չրջանսվ կամ ճատում ե՞ Հասարակածի ե բննոննրի միջո

ՆԱՂ `

Վ.

`

ցլանային,

դ) կռնային, ն մ գ) բազմակոնայի ն, ն) պայմանական: են որոնց վրա պրոչեկցիաները, կոչվում այն Ազիմուտային նն բնության Սնրցրաժ զժերի ազիմուտները Համապատասխանում մեջ վերցրած Համապատասխանվծերի ազիմուտներին: Ազիմուգնոյքում պատկերման չարքությունը րնպրոյեկցիաների տային նն վմակերեույքի մի կետում կամ 1չիոլս "իդի շոշակիող

զունում

(դժ. 13ա, 13բ)ս ալին օյրունկցինեԱղիմ ղիմուտային պրոլենջցի բով բարտեզներկաղմելիս չդրո-

ԳՀ.

ն

ն

6.-՛

թ

ն

հող ճառագայքհերի օգնությամբ են

ՀԱՃ

Դ

/

Հ.

|(.-Ղ,

Լ .Դ՛

ցնկաման ճամար հրբեմն րբնդունում նն ռրբոշակիդիրը ունեցող նրանից րնկքոլսի կենտրոն ուսանում

պրոյեկցիան:

Ըստ լույսի կետի ճեռավորության

Հատող մի շրջանով:

ա)

գիրքի տարբերում

են՝

պրոյեկցիա, Հեռանկարային օրքողրաֆիկ ազիմուտային

ՅՍ

ՀԲ

Բ) Հ) դյ

յին)

սրտաբին պրոյեկցիա. ազիմուռյայինչեռանկարային Հեռանկարային պրոյեկցիա, օտերեոզրաֆիկ աղիմուսյային

ազիմուտային ճիռանկարային կենտրոնական (զնոմոհա-

պրոյեկցիա:

՞

Գժ. 15

Ազիմուտային ճեռանկարայինկնետրոնական(դնոմոնային)

Բ)

Գ».

ԳԴ. 19ր

Ազիմուտային օրրոգրաֆիկպլրովեկցիայլի զեսյբքում լույսի

ման կենտրոնը ընդունում նն շոշասի 1805 ՃեուցՀարթությունիը մած անսաման Ճճնռամորությանվրտ, որից եկող ճառազայթները միմյանց նկատմամբ ընկնում են զուղաճեռ դիրբով (գժ- 14):

ջո

՛

կննւո-

րոնը ընդոնամ երկրի մակիրնույթից են

ՀԱՎ Հք

դութո

'

։

Վ ք,

վերջավոր ճէե-

.՛

Բ

եր շոշափման կետից

ւշ

3.

180"-ով շնռագդված

15): Ազիմութային «էռանկարայինսյոնրեռդրաֆիկ պրոյեկցիայի դեպրում լույսի կենարոնբ ընդունում են պատկերման ճարթության շոշափման կետից Հնռացված 180՝-ով երկրի մակերնույթիվրա (գծ- 16): (թ.

Լ Դ

ռավորությանվր, եկարման Հարթքությու-

,

ի ՀՀ

|

լ

տարիի ճեռանկարա-չ վին ` պրոյեկցիայի

դնդբում լույսի

լույսի կենտրոնը բնդունվում է տեղադրը-

ԱՈ|

թ

Ազիմուտալիե ար-

|

`

դեքում ոլրովնկցիայի

ված երկրի կենտրոնում (դժ. 12):

-՛

/

ճ

Ս 7

ԳԱ.

Գլանային դճպթում որճքս օժանդակ էրկրապոոյեկցիաների

մարմին ընդունում շատող կամ շոշափող զլանը: Հափացան ոշափող պրոյեկցիաների ղեպբում գլանը ընղունում էլիպաոինն

դեն

էն

շոշափող մի որեն կամ ճառարակածով, միջօրնականով՝ ի«կ Հատող լանի դեպքում ճատող երկու ոաճանջվող

շրջաններով,

կողմնային մակերնեույիի վրա էլիդսոիդի մակերնույքը Հեւռո դլանըկտրում են ծերչներիք մեկի ուղղուոդրոյնկտելուց ե վերածում թյամբ Ճարքության: Միջօրնականներըհ զուղա չեղաստացվումեե փոխաղարձուղղաձայաը ուղիդ դժերի ձեկանները

դ) Շնղ կլանային պրոյեկցիաներ, երբ

յանի

վով։

Գլանային պրոյնկցիաները բաժանվում

երեք

են

զլանի առանցիր էլիող-

սոիդի փոքր առղանցը-

քի Ս"-ից

.-

Հեմ

ննթա-

ա) նորմալ դլանային շոշափող կամ ճատող պրոլեկցիաներ, շոշա ոմտող:նորմալկլանային են դպաստկերվում ղողաձճեղականները

կամ երկու զուղաճեղականենրով փող ցանցերի

մուռ

բոլոր

ՀասարակածինՀավասար, իսկ բնեոում աղավաղումը չասնում նռրմայ գլանային անսաշմանության, որի պատճառով ինգունհված ցանցերի վրա րբննոները նե բննռամերձ տերիտորբաների չեն (գժ. 18ա ն 18բ): ոլա կներում Բ) այնակի գլանային շոշահիբ գլանը փոդ լրոլեկցիաներ, շոշափում է էլիսսոիդը մր որի միջորնականով,ն. դլանի աքն գ: ծավընկնում չ երկրի ՀԵԱ ՔԸ

Գժ.

պայմանական փոբի շրջազծերով (ոծ.

չ

բայց

ԶՅ՞-իը փոքր անկյուն: մյս ղեդբում գլան հլիպսոիդըշոշափում է մի որն շրջագծով

խմբի-

հրբ գլանի աղանցքը ընդունում էն «ամբնկած էլիպսոիդի փոբր աուտեցքի ճետ, իսկ մակերհուլթը որսլես Հասաիակածը շոշափող

կաղմում

մեժ,

կամ

2ման

Հատում

ԷԼ

Բ

ո

ա -

-

ԸՀՀԼ

ի

Է

Ք Ն

`

Կ

2ՀՐՀՀՆ

օ---ՅՎԻ

Հժ.

՛

Լ

-զր-

րա

Գլանայինպրոյեկցիաներիմոտ աղավաղումներ տեղի չնե

ջռռ»շֆՀՀԸՐ

Հ-Վ-՞ ա)

գծ.

ֆժ.

րբակածային «արքության

ու-

Էէնում

'

՝

ԳԺ. ՀՕՐ

,

|

|

20ա

«էտ

(գծ. 18):

15յ'

չոչափման կամ Հատման զժերի վրա, նրանցից Հերանաչով աղավաղումները մեծանում կամ փոբրանում եյ Գլանային վուրաճատուկ է իղոկոլների ցանցերին տումցումը շոշափման կամ տասման ղծերի զուգատնո դիրքով (գժ. Հ1Լա հ են ո"լատ կերվածսլաքները ցույց 21բ): Գժագրերում տալիս աղա աճման ուղղությունները, իսկ ընդճատված դծերը իվաղզումենրի զոկոլներն են,

բոլոր միջոցանցերիմոր ՀերածումՀարքության:կոնային են ստացվում շառավղաձե դասավորված ուղիղ գժեբնականները ձեբջ ձեռվ, իսկ զուղաձեղականները Համակնեւորոն շրջանների ,

տպ.«.ջ.,,,.-.-ա. -՛ ՒԼ Ն.

ւ

ԻՋրո ախազադման գիլ Վ-

--Է-

ԷՐ

լ

,".Մյ,ԽՂ/յ

գիլ Ռշքափմավ --

ձե

գե)

(հատման

Լ

կոնային ցանցերի մոտ մակերեսները, անկյունները, զերը ձենրը չեն աղավաղվում չոշավփման կամ ձատման գժերք վրայ մեծանում եհ, 24ա ն 28ր աղավաղումեները նրանցից ծնղանալով վոլ:

Վ.

ե)

Ս

չ

Մ `

ԶՈ

եքըԿջավաշման Թ:

-Յ ---ԻԷ-

Ռո

Ա

Լ.

ա) Ժծ.

ունեն կոնայինպշոյեկցիտներթ

որոշ

ընդճանրուքյուն

դլա-

ա)

հային պրոյեկցիաների չենտ. երանց նման լինում են շոշափող ն ճատող: Շոշափող կոնային պրոյեկցիաների դեպբում կոնի կոդմ-

որնք հային մակերնութը ինդունում են էլիոլսոիդին չշոշափոդ գուդաճնռոականով կամ պատաչականշրջանով: Հատողկոնային այր« յնկցիաների դեպքում կոնի կողմնային մակերնույքր բնգունում են (լիսոիդին չատող երկու ցուցածեռականներով կամ սլատաճա-

կան շրջաններով:

ունեն կոնայինպրոլեկցիաներն 2շա ն րյ" հալին ցանցեր («ժ.

նորմալկռնայինն

Դժ.

ՉՏ

չծաղրերի վբա ցուլց նն տրվաժ կոնային բոյեկցիաների ցանցնսիոլեկցիաների ցանցերի վրա խիզոկոլներըստացկոնային վում նն ճատման դծերին դուզաճեռ "ամակենյորոն շրջանագծերի աղեղների ձեռ

րի:

չեղ կո-

կատացվի շարթություն:

էյիպաոիդիմակերնույքը կոնի կողմնային մակերեույնի վրա «ետո կոնը ժնխչներիցմեկի ուղղությամբ կտրում ենն

Հրա

ան

ՋՐ

ո

ԳԻՀՄ1.-

գիծ Հռավաղման

՛

իոյեկտելուըք :

-

գլանային ն աղիժուռային պրոչեկցիաները փաստորեն իրենցից ներկայացնում են կոնային պրոյեկցիաների մասնավոր դեպՓեր։ Եթե կոնի ժնիչների մեծությունը »չասցեննք անսաչմանության, այսինքն այնքան ծէերկարացնննը, ռր չոշավեն «ասարադածը, փաստորեն կոնը կվերածվի զլանի, իսկ նթե կոնի ծնիչենրը կրարից այնքան «Հեռացնենք, որ հրա դազաքըչոշավիի էլիզսոիդր,

Շեղ Սոնային ցանցի այժմ կիրառություն չունի:

Չժծ. 24

նռնայինանցը

մեժ

ունի կիրառություն

միջին

լայնությունեն-

տակ ընկած տնրիտորիաների քարտէզենը կազմելու ճամար, աղանձնապես եքն նրանք ձգված են զուզածեռականների ազղո-

Ւի

Թյամբ:

դքղքում ընդունում նն բաղպոռլեկցիանեբի Բազմակոնային մաթիվկոներ, որոնք էլխդսոիգը շոշավիննորոշակի մեժության ժայ: տարբեր Պրոյէկաումից :Լտո ամեն մի կոն ժեիչի աղղությամբ կտրում են հ րստացված բոլոր շերահրի ճամասպատաափոռում հն դարքությահ

գոտիներով (գ8.

խանաբար

վրա այնպես, ոլ' նրանք միմյանդ շոշւավփենկարվուժ միջօրնականինչա. կառակ միջօինականով (զժ. Չ24բյ: ցանցը թոռս էության Բազմակոնային եռույնե է, ինչ ռր գլոբուսի մակէրկույ: ք ուղղությամբ զուղարեռականենքըի կտրելուց առաջացած չհրտերից կաղմած ցանցը (գժ. Հախ մառ

44.

Բաղմակսկհայինպրոյեկցիաների ստացվում

են

դրո

աղավաղմուն

բազմաթիվ ցուղցաճեռականներ,որոնց վրա աղավաղումներ նդի չեն ունե -

մա

նում,

էն իրար զուղաձեռ ուղիղ ծերի ները տտացվում ատացվում են ուղղին մոտիկ կոր Էնականները

ձնով, իսկ մբիջօգծերի ձնով, բա-

ցառությամբցանցի միջին միջօրեականից, որն ատացվում է ուղիղ ռժի ձեով:

կեղծ կոնային ցանցերի

մոտ

բոլոր

դուգաճնղականներըբս-

են ճամակենչրոն շրջանների աղեզնեսի ձնով, ա՛աղցվվում

իսկ

մի-

ուղղին մոտիկ կոբ գծերի ձեով, բացառությամբ արնականները՝

ը: դադար միջին միջորեականի

ցանցերիստացմանմամանակ Պալմանական

օժանկակ

նրկ-

Պայմանական պրոյեկմարմին չեն օգտագործում, բաչառիական միջոցով դիաները ատացվում են մաքնմատիկական Հաշվումների նախօրոք աղաջադրաձ պայմանի» բուռ ժեձ տեղ է Ամեն մի պրոյեկցիայի բնոբությանժամանակ տլովում տերիտորիայի մեծությանը, որի ոլատճառով փաստորեն յդ յամէն մի քարտից տարբերվում է բնդղրկած տերի տորիայով: խոսյառճառով էլ առանձին քարտեղազրականպանցերի մասին ոհլիս մենք ելակետ կբնգունենք ոչ քե օդտազործվածներկրաչաբնուլքը, այլ բեղգրկած տեփական մարմինը կամ աղավաղման

բիտորիանւ

ոլրոյեկցիաներըբաժանվում Բատ տերիտոեորբայի ընդգրկած բխմբերի՝

մահյալ

7) աշխարի

են

քարտեզներ,

ՆՈ

ախնելյան 21 կիոաղնդերիբարտեղնեեր՝

ն

Հյուարնմտյան,

ոիռային ն Հարավային կիսադնղերի, ն օվկիանոսների քարանզներ, 3) մայի ցամաբների

'

1) ՍՍՀՄ-իամբոզջական ջարտեզներ:

մասերի քարտեզներ երկրների ն 5) արտասաձմաեյուն խոշոր միավորների առանձին ֆիզիկա-աշխաբճաղրական ՍԱՀՄ

-

ՋՈ. ԻՀՀ-, աար աաաասոաաի-" ար արար -

լամ

.

-

Հաւ

--

ԱԱ թա

ա-

աար

ԱՅՐ» ԱԱ.անոր ւսա

Հ-Հ

ա

չ"

աաիռ"ՎՇզ

-

-

.՞

-

չերի բարոնգներ.օրինակ՝

քարտեգը,

6) խոշոր ե միջին մասշտաբի

քարտեզներիվրոբաղմաթերըք

Կեկցիաներ:

ՀԱ -

2.

ն կոնային պրոլեկցիաների շարքում կարնոր տեղ Գյանային էն գրավում այսպես կոչված կէղժ զլանային ն կեղժ կռնային պրոցնկցիան։ կեղձ գլանային ըանդը ատացվում է գլանային ցանցի ցանցի մոտ բոլոր վեւդաճեռակաՒ:-

գլանային Կոեղժ ձնափոխումից:

բազճամար մշակված Դերըեշված ամեն մի տերխտորիայի ն ամեն մեկը ունի իր գրական ժարիվ պրոյեկցիաներ, որոնցից են բոցասական կողմը: Քարտեզը կաղմելիս երանցիդ բետիում էն ոչնպիսիք, որոնք նպատակաճարմար տվլալ քարտեզի Համար են առաջադրվածպաճանջեերին: ո ճՃամապատասխանում Ցոլություն ունեցող քարանղազրականպրոյեկցիաներիմեջ են

աղանձնաձճատուկ տեղ

են

"րոքարսոեղների աշխարձճի գրավում

մեծության պատճառովերորովճնտնտերիտորիայի յեկցիաները,

րանց

մուռ

աղավաղումները ավելի

մեժ

նն

քտացվում, քահ մյուս-

արովեկցիաներիմոտո Մինչե այժմ աշխարձճիքարտեզըկազմելու Համար ծզտագործմել են քազմաթիվ պրոյեկցիաներ, որոնց մի փաբ որոչ թերուՄյուններ ունենալու պատճառով այժմ բոլորովին չի օծզտավորժ-

մում. մի

ռղտագործվում է

մար

ռրոչ

ձնափոխումնեերուվ:

Ո

ԱՇԽԱԲՀԻ ՔԱՐՏԵԶՆԵՐԻ

ՔԱՐՏԵԶԱԳԲԱԿԱՆ ՊՐՈՑԵԿՏԻԱՆԵՐԸ

Այս դնռքը

Հարավա -

Ճավապաարանկյուն

որը Մերկատորիպրովնկցիան", լեկցիա է' ներսսվրա բոյոր զուղաճեռականեերը ակա Հավասար, իսկ միջօրեականները, Հառարակածին

չ

10.

լ,

ՀՇԸք-ով այն Հաշվով, որ իոբրացնել պրբոլնկցիան պարզ զլանային ոիովճետե ւշ իրականացնել, դեսլքը: փնում է 2-րդ Բր" Հետնաբար վումէ գնդային մակերնույթի, ազաԽրճեստականորեն ուղղությամբ բշ Բոլոր միջօրեականների հլրեՊարզգլանային մեծացնելով ՏՇՇգ մեծությամբ: վաղումները ՏԸԸգ-ովմեծացնելով ստացվում բոլոր միջօրեականեերի յեկցիայի թրք

ի

պատվերվո ուսա-

Լ:

Այժմ ՍՍՀՄ-ում օգտագործվողաշխարի քարտեզներըկաղզմրված են Ճետնյալ պրոլեկցիաներով՝ ա) Մերկատորի նորմալ զլանային պրոյեկցիայով(ծովային

ո

քարտեզների Համար), Ր) Գրինտենիպայմանական պրոլնկցիայով, 2) Ռրմանի գլանային ն կեղծ գլանային պրոյեկցիաներով, դ) անրոֆոտոճանույթի գեողեզիայի ն քարտեղլազրության կենտրոնական դիտառեդազուական ինոտիտուտի (ԱռՔկգիԱՈ4ՈՐՃԵՆ) բազմակոնային պրոյհկցիայով (1950),

ե)

ԱԳՔԵԿՂԻ

բազմակռնայինպրոյեկցիայով (1944):

Այս պրոլեկցիան Մեբկատորի գլանային նռոմալ պրոյեկցիան: հռտացվում է պարզ գլանային շավասարաձեռ սլրոլեկցիայից:

Պարզզլանային ցանցը ստացվում է էլիպսոխդիմակերեույքը

չոշսոիող զլանի կողմնային մակերնույքի վրա պրոյեկտելո, միջոֆով: Շնորճիվ այղ վրոլեկոման գլանի կողմնային մակերեույթբ Հետո միջօրնականենրիհ զուզաշնոաճարթքությանվրւս վփոնելուց կաններիկազմած ցանցը պատկերվում է քառակուսիների ցանցի ձնով, ընդ որում բոլոր միջօրեականները սպլատկերվում են իրենց Մքժությամբ արտաճայտած (բացված աղեղի չափով) գլխավոր ճակարակաժի ժեժությամբ մասչտարով, իսկ զուզաճեոականնքիը՝ (շծ. 25): Սկսած ձասպրակածից դեւի բնեռները դպուղաճեռականների ուղղությամբ աղավաղումըաճում է ՏՇԸՓ մեծությամբ, Այլ կճրզ ասած, սլարզ ճաշարակածը աղավաղում չի ուննեում գլանային պրոլեկցիայի վրա 1Ո-:1, իսկ ՈՀ-Տճճ: պարզ Ռրպնազի գլանային ։զրոյնկցիայից ստացվի Մերկատորիպրոլեկցիան, այ«իեջն՝ ճավասարբրաձճեռ ։դրոյեկցիան վերածվի ճավասարանկյուեչ միջօրեականներիե պուղաճերականների ուղղությամբ, աղավաղումները պետք է օավասարնցնել:Այդ կարեյի է կատարելերկու ձնով, ա) րոլոր զուզաճեռականեերըարճեստական կքրոլով

"2 մենձ

աղավաղում են

աստիճանաբար ճանում էն դեպի րբենդների, բակածից Հատվածում աղավաղումներըճասԲննեռոամերձ ուտանում: անմաճմանության չափերի, իսկ բնեռում աղավաղումը քարտեզիվրա չի պատկերվում: նելու պատճառով եկող պրոյեկցիայիվրա փի կետից ղուրս

մեժ

Մէրկատորի

ստացվումէն աղավացումները

ուղղություննձրում

Հլիսլօսբայս աղավաղման որի պատճառով

ուշո-թյ

տարբքր

Ճճավասար

պրոյեկցիս-

շրջաններում բննոամելձ ձեռով, է շրջանագծի Վրա պատկերվում

լի այն

չափերի(Գծ. 46): տերիտորիան խիա Մեըկատորի պրոլնկցիայիբենռամերձ է ստացվում Գրենլանդիան մեծացվուժ պատկերելուդատճառով Հասնում

Հ

եք

սր

4--)024

է

մեծ

կողմի «րոյկցիաների մաքեմատիկական

այն մէրծրագրից դուրուն:

վրա մենթ կանգ չենբ առնի,

քա-

1Մ

բ:

հրականում իրականում այ

այնմոտ

ան ոսո անդամ մփոքր է ԻՔրիկայից, Մձիկատորի պրոյեկցիայի մրա առանձնապես ւն ժ դումենր էն մտնում աղավամակերեսները, որով» ի մլ ք -«ՈՇՕՏբ, որ քանի Մերկատորի պրոյնցիայի բոլոր կետերում «ՀՕ, ղ--ղ, նանում է ԸՕՏՕ՞ ք, նշա Հնտնաբար առժ՝ ՀտոՀ-ոշ-ղշ այլ կնրոյ մակերեսների աղավաղումը / Գլխա կատարվում Ռյունների վոլ: ուղղու2 գ

էվ

է

Հ

,

աղավաղումենըի քառակուռու

605 չայնության

Հ,76

Է

ն

ՔՀ

մրա

28,17:

ԱՀ2,00, ի--յ,

Մերկատորի Հիոյնկցիան ւր եժ բարանդննրկազմելու եւ որովտետն նրա մրա

Ա

դրան

ա-

չափով:

-

երկար է 710 -օվ։ օրքոդրոմից կիրառվում է 1934 քվավա-

ամբողչԲ4Բ" առ աղավաղվում իճն՛ անկյունները, Աե՛ Մագորոաաորը: անագիծե Գրինաննի պրոյնկցիայի որի շառավի/ թ ատմաղեղի կեսին: երկրի

ՍՑիա մ

նիջ, այն պայմանական «4րոչ ն ւունղը սպատկերվումէ շրջանի" ձնով.

մ

վրա

որ

,

նթ

/

էիկրա-

են

/

է,

77 ,

ճա

առար

է

մեժ

երկր

շրջանը`"

)

բացվա

80` լայնության մրա

բ2

կիրառություն ունի,

ճամար,

մ Ի ոոոգր»,

յադրոմը քաղաքների միջե Դրինտենիսլրոյնկցիա

ժովոոյին

անփոխարինելի պրոլծկցիա է, լոխողբոմը պատկերվում | ուղիղ դծի ձնով

ակառակռՐթողոոմը

պատկերվում լ նոր դժի ձնով: Լոքսողբոմ կոչվում1 այն գիձր. ոբր բոլոբ միջօոնականները հատում է միենույն անկյան (ազիմուտի) տակ:ձոբսողրոմի ռությունըճիժք շանդիռանում ուղբաց ծովում 7՞-ի լայնությունից նավարկելու ճամար: ռկսող Ջ0"-ին 2270՝ ազիմութունե

կածր,2Հասարակածից օկսող

0"-ի չօխնականելըը Հատող չոբոոգրոմ գոյություն հում է 05 ը չունի:

յու, չոքաո-

7Փ0՞

ն

տակ մի-

180"-ի ժիջօրնականներին, յն ՊաժրնկՄնացածդովբերում ացած դե»իդ ցանսկսող ն ցանկացած ոդղությամբ շարժվող (ոբսոդիոմը բոլոր միջօրհականները միննույն ազիմուտիտակ Հատելով ընդունումչ ձե ն

րին:

շաիթոյի

մուոննում ատոիճանաբար

չ բներնի-

0շթռղողմ կոչվում է ԵՐկբի ււ վբա գտեվող կեբեույթի ՆՐկու ամեճակաբն զիծր

նետեր միացնող

(մեծ շոջանիաղեղը), եւկիրըրնղունումենք ոոպեռ երբ զունդ(գծ. 26): էլիպսոիդի վրա մակերեույթի

հող աժենակարձիծբ կոչվում է

Այշպիսով,

գեուլե ցիական գիծ։

է ուննն,

ների ուղղությամբ մենծ (Դժ. 26): /

ննթի

կ

մ

չո

չ

Բի

չ ուղիղ դծի

ն. շուղաճեռականմիջօրեականների

աղավաղումներ ոտացվնլուպատճառով

միջն ռրթժ ոռ

տարբերությունը կախված է

Ւ/

/

«

նրանց

/

/

հկարություն

34.

ն

ն

Շծ

նակձնք Եթե երկրի շառավիդրը նշանակ Ր (փոքբացրած շառավիղը՝ Գրինտեեի պրոյեկցիայի չրջանաց

Մար

7իծր

»քոավորություններից Մոսկվա նյոււՅորք

ոնի բավական Ղցալի մնժություն. օրինակ՝

մխաց-

Մէբկատորի ՀՐոյնկցիայի վբա օրթողրոմր, որր իրականում ուզիղ գիծ է, պատկերվումէ կոր դժի ձնով, հսկ չոքռոզրոմբ,որր իրականում կոբ դիձ է, սյատկնրվում ձեո մյս անդի

«6:60

դտնվող ճրկուկնտերը

'

-

ՄՃժ

է

կ

ծն

,

՛

,

ի կ "ւզ

4 իդ

շրջանը ստացվում է, ծրք եշկիրը որեէ Հարքությունով:

. ր

Թ,

ո

իսկ բարանզի շրջանի որրթ,

դ րիգոնավան տրամա-

ամաղ իծր

շատում

ննջ :

մ

/ միջ: ր ծահ ջին

ննտրոնով կենտրոնով անցնող

ջ)

ը

կորության

աի առ

Գրինաննի պբոյնկցիայի

վիո չավաղումեերի ժ

մ 1ավողման

ազա

ասեբում

են

մենծ

քրի աղեղներիձեով,

«արակածը ցիծե է. շասա

աղավաղումները աննշան Հե

«իանջրում Հասեում

եք

չափերի

Բոլոր

Գրինտքեի պրոյնկցիայով

ա-

բակաժին մոտիկ

տնրիտոԼի" բեծոամքրժ

չյրոյեկցիայով ստացված վ.ՐՑ բ ցանցը :

տիպի

Գթինոծնի 7 Վատճառով ուղղանկյուն

"ու

ք

շրջա-

ճանենրին ՍՍՀՄ-ում

են

կազմված

կաղմված աշխաբճի

բոլոր

1939-1948

թվա-

դպրոցականջար-

տեզենրը: պրոլենկցիայիվրա աղավաղումները Մերկատորի Գրիետծեի սվլրոլնկցիայի »ամեմատ ավելի փոքր են. օրինակ՝ 60-ի լայնուքյան ռակ Ք-3,12-ի Մերկատորիպրոյեկցիայի թ--4-ի դիմաց, Ո,ւրՈւոմահիգլանայինն կեղծ զլանայինպրոյեկցիաները:

մանի պրոյնկցիան զլանային անվանելը պայմանական է, որով իբականում այն ստացված է անալիտիկ Ճաշվումների միջոն իրար փոցով, սակայնղուգածեռականները փիեջօրեականները ուղղաճայաց ցզծերիձնով ստացվելու պատճաոովընդունփրացարձ ված է այզ պրոյնկցիան կոչել գլանային: Ուիմանիգլանային պրոյեկցիանունի ձների աղավաղմաներկու վույզ գծեր, որոնցից մի ղույգը ճամընկնում է 20՝-թ ղուդաճնոականներին, իսկ մյուոր 63530՛ զուղաճեղականնեերին: Հառարակածիվրա առանձին եղրազծերը անեշան չափով ձրգված եյ աինտմուտքից արնելք,որի ո"լառւճասովձների աղավաղուՀետն

Է--7,098։

մի`

20-ից չլուսիս ն Հարավ ձենրի աղավաղումը աճում է մինչն որոնղ է -7,75։ 50`.ից Ճյուսիսն -չու50՝-ի գողաչեւակահները, լավ աղավաղումները եվաղում են հ Թ3-10' դուղատուսկանների Է --ե 64:40՛ ձեձրի Սկսած դեպի բննոները ազավաղզումները վրա աճում էն, օրի սլտատճառրով ("րագ առանձին եղրագծերը արնմու»բից դեսլի արենլբ խիստ 4ձղվում են։

ղլանային Ուրմանի

ատկանիշն այն է,

որ

աննշան են ստացվում:

յլբրոլեկցիայի կարնեորաղույն ղրական նբկրի բնակելի մասում աղզավաղումնելրն

Ութմանի չլանաին այբոյեկցիայի վրա մակերեսների դրո դավաղման վձերը Համթեկեում են ձենրք դրո աղավաղման պծեա-

բնե, այն 1`

նե 634Ռ՛

ին: Փուվաթտնակաենիքր չայնհությունեերի

/ փոքրա«ասարակածի մակերեսների տղայվաղում ատռտացվում Վրոռ թումով, այե Բ Ք-07. աղավաղումը լալնուՄակերեսների Է

եի չր ոյեկցիամս մթա Ժեծ մադու հի Խորաբերո Բիթին

աղու

4. ՌԱ

սո.

ոն

'

։ «լը

:

շո, Դ յա:

Ոննքիաներին:

ոխումը

ն մակերեսների անկյունեն,ի

յունը «րոլ: '

"Յ

՛

Րնր մուռերում փռիվում ռիկ / չթվասար ուն երուն

Սյունիս ղեպի րբինունըրըաստիճանաբար առում էկոասռելի1 դառնում, 77 ղուգաճեուակունիրա

Է ն

ք

90`-ի վրա

--6յ5յ

իսկ

2Ռ՛

որա թ215.0։

սուացված Է կեղձ դլահային ոլբոչնկցիտն հույնեսյեռ Ռ/.բմահի նս: իրականում ռդլայմանուան լրուլեկոնայիտիկ ծաշվուժնելուվ։ չս

Է

Ճա

Ն

ձ.

ՇՅՈՑՈԱՇՑ,Ճ.

8.

ԼՇՈՑԹԱՒ

Խարյօքքոֆոտ,ԼՂ, է930, 4չ

|Է71 -.չ

))-7

իա

է,

սակայն

զու զաճեուսկաինի 1նզժ գլանայինմիջօրձականների բի

պրոյնկցիայի ճառկություն, /չրմանի

ան հային ««րոյնկցի

շրոնք դտնվում

ն

բն

ունի ձների

գրո

կճղժ

աղավայման ճկու

Ք նճնոճրում: Հատման մզավաղման Բնու/8"4

յին

ձեո

ն 20՝

«պրոյեկցիան ժոտիկ չ

ունի

ննտեր, Գլա

ժուգաճծոականն էր|,

Ք.րմանիկեղծ գլա. ես.

Տամասա Բանկյուն նրնրի մասում բնակելի ՀՐոյձկցիանքրին։ ձեճշի Լ-ե չի 2-ին (Գ. 28), աղզավաղումը՝ գնրազանցում

միջին միջշրնականի վրա չունեն երկու կետերում՝

"Ը

«2

օ

Դժ.

լնձրբ ստացվում ,

0ԲՐ

էն

զո-

էայնությանտակ Չ (օ4. 29): Այս-

«րոյնկցիուն գլանային

փոոյեկցիան (1950 թ.): Ա

հ

48՞-ի ղզուղա-

կեսում, ըստ որում միջին միջօրեականը չեռականի ատման է Կանդիսանում արնելյան երկայնության 30-ի միջօրեականը ԱԳՔԿԳԻ.իբազմակոնային պրոլեկցիան (1950 ք.) ստացվում ( 7 »անզգուցային կետերի քվային անալիզի ճաշվման միջոցով: են միջին միջօրեականիվրա գտնվող 0", 90-ի (յդպիսի կետեր

ԱԶ)

չաւյնությունննըը տակ ընկած երհք կետերը, իսկ մնացած 4 կետեթի գտնվում են միչին միջօրեականից 180" ճեռացված միջորնականի(-150՝ ) վրա (56. 50): Այս պրոյնկցիայի վրա մսկերեսնեբի աղավաղման իզոկոլների սլատկերվում են կենարոնական մասում սեղմված փակ կորերի ձնով: չեն ունենում միջին միչօրնաԱնկյունենրը աղավաղումներ կանի վրա 48՞-իլայնությունների տակ: նրանցից Հլուսիս ն Ճճաեն։ Գրենլանզիայի Ճյուսիսային բսվ աղավաղումները մեծանում ափերին (2705: Գծերիաղավաղումը պրոյեկցիայի տարբեր մասերում փո-չ փոխվում է։ Այն ոյարղ երենումԷ տտորն բերվող 1 աղքուսակում:

չ

պրոլնկցիաննրի երժ, Կարմանական անքնյունները բը

ազավազումներ

է

Տես

Է

Ճձ.

Թա6ԹԸ

Լ0ՅՓՔՎՇՇԵՑՆԱրօօումու

ո

«բնա

Լ.

7. Ըտոթճաօտ2,:ՅՅՀ ՈՒՅՈԱՐՃ 7 Ի». տետ.

10.

հԱ6օքճ ճոքւօ1957.

106:

ազի

փը"

5--

-լ50"

)

Ծ

՞Է ՀՅը

150ր

Հ.

Ժան

աար

||

'

»Փ

ՅԵՐՀՐ դ

|

| | | | |

0,82 0,84

|

|

3Թ|

|

Ի--Ւ-|

1,00 | լ,02 | 1,00 1,02 | 0,93| 1,00 1,0) | ,)7 |, 1,02 | 1,49 | է,00 1,02 | 2,43| |,00 1,094|

| |

ցթ

օա

-ին"

--Տ0

ծ

Վ5ը"

Էն"

ՀՑ"

ձն"

ը՝

20"

|

1209 | 150, 90» | 206

Աղյուս ակ 1 |..1905|-լոցռ 15061

1գ0օ|

-Վ20օ| 2լը»

ցը»

.

Չ4(9

ր

լ,06

1,06

|

է, 14 |9

Խ24

129 | լ,54 1,35 1150 1130 |1231... 1,382 143 1,858| |,6գ

1.23 | 1,2) | | 1.20| | 257 | Ն40 | | 1,43 | 1755 1,71 | 1163 | 153 | 2,07լ

1,05 | | 112 1,081 1 12 1,08| | 16 1,2 | | 26

--ո.

թ.

մ:

--

1,73

|

'

ԱԳՔԿԳԻ-ի

բազմակռնային (1957 թ.)։ մյս պՊԻոյեկցիան ցանքըմիջօրծականների ե կայու ժբ ասիմետրիկ :: Մոացվում / անա Հանգուցային կետերի լիտիկ ճաշվման միջոցով(գծ. Մյդ կճտծերը գտնվում էն --11 31): --20", --50", .-430", :40միջօբնականների վրա, աժքն մի 20"- ի /այնության ռակ՝ Հյուսիսային ե ճարավային չայնունյուններում (0, 205, 20 ն 605):մյ. ճամար միջին քանց: արնՔան միջօրեականը ձրկայնության 50-ի միջօրնականի Հ (գծ. 42): ԱԳՐԵԳի բ Բազմակոնային ԿՐոյեկջիայիվրա «0 մակերեսների

ԳԳ. 32

811.

անկանոն փակ կորերի աղավաղման իվզոկոլննըըսլատկերվում ավելի լայնանում է: միջոցով, որն արնելյան մասում նն

Մակերեոննրիամննամեժ

բոնական

մապում

տառնում

աղավաղումըԳրենլանդիայիկեն»-

ԿԻՍԱԳՆԴԵՐԻՔԱՐՏԵԶՆԵՐԻ

ԱսեԼյյան Բո՛Ս

է Ժ-ր

Անկյունների կրո աղավաղման կենտրմիջին միջօրեականից արնմուտոքընկած մասի Համար ցտնվում է միջին միջօրեականի 48: լար վրա 46՞, իսկ արնելյան ժասի ճամար նույն ժիջօրնականի նությունների տակ: Անկյունենրի ամննամեժ աղավաղումը Գրեն-

4ճասնում է 30՝-ի: լանդիայի կենտրոնական մառում Այս պբոլեկցիայի վրա դժերի աղավաղում դղոյուքյուն չունի միջին միջօրեականի վրա ճասարակաժից մինչն 20-ի լալեո։կ լունեքրը, իսկ միջին միջօրեականիցարնկմուտջե արնելք գծերի մաաղավազումը Հանդես է գալիս ասիմեարիկձեռվ: Արեժտյրան 1Է է տալիս աղյուսակը, իսկ սի Համար աղավաղումները ցուլց 111 աղյուսակը: արնելըսն մասի ճամար՝

ն

բար տնզները կազմելիս արնմայան կիսաղնղդերի կամ լայնակիոլբոլեկցիանելը շա սարակածային ի

նն օզտազորժում ն

իոկ Րո1 էն

Հ

:

ՔԱՐՏԵՑԱԳՐԱԿԱՆ

ՊՐՈՅՆԿՑԻԱՆՆԵՐԸ

Դա

ուսիսային Հարավայինկիսագնդերի

198լ Արնելյա

աներ:

ե

,

նմայան

բնեռային

մար

կաղմռմ

կիսաղնդերիբարտեզենրը

Հետնյալ պրոլնկցիաննրԸ՝ րոն ստերէողրաֆիկ ասար կածային ա) աղիմուսային

քիսե,

Ին բ) օրքոգրաֆ

-

Լ2 պրոլեկցիա

կ բննոային Հասարակածային

.-

Արեմտլանմասի

ՍԷ»

2.

»

,

Հ

| 0,84 | ||0,87 | 409 | 0/,97| Ե0Կ | է,27 |

|2030: ||-20|-.4Թ 92112» | |-70

|

1,00

| 1,01 | | 1,025| 1,04 | | 1,1 |

| |

1,0

1,04|

է

,

--80:

Փր

հ

-

-2|

»|

ո ոռ »

ո

-Վ»

Աո ո

|

«.

տ ո

|

60»

|

Աղյուսակ

ճամար

| --Ե0օ |-- ԷԷՍջվ--1405|1202|

1725| 136

Խ88:

|

| | 0.85 |

Ն0|1,01

1305|-100:

160|

150",

18051

-

70»

: |

1,05 1,101 0,82 14081115

15211409

11,481 1,6 0.74 0,274

12:18:11

1:51

1:57

|14Թ911:/111351122|

| 1,23 1,20

|

1,18|1.07|

|

193133 | 0:93 | 0:91|10:88 | 145 1157112974 երի 0:95 | 0:95 10:866|0:84| 083

ռ

Լո

16Թ| 210"

2).

1112 1.22 | ,»: ե,Փ | 1,01 | 1,04 | Ն08 | 15 | 1.22 ինն3| 0:82| 0,է1 | 0:80 | 0.77 | 0:75 | 0,73| 0,72 | 0,727

«800 Հանա

1,05| 1,11 | 1,19 | 1.2)

Աշնելյան մասի

|

|

լո0'

| 1.49 | 1,6է Ն1 | Լ.08 | 1.15: 1,25| 136 | 1.50 | 1,65 | է,»2 1,161 1,531 1113| 146 1Ն60| 75 | 1,2 1.51 1.73 1,90 1,23 1,32 | 1,29| ԷՅ || 1,48 | | 185112,02 || 2,24 | 2,086 2,438 |

|

|

1305||էոս|

|106|

6»)

1,00 է,02 | 1,9 1,08 | 1,16 2,ե7, Ե.

Աղչուասկ2

համար

1,25 | 1,25 Ն17 | 1.13 1,191 1,0 | |1161118:18231151 1142: 154 16: |լ5|ի1/4 |158:154 11291146 12511529 1847 1461 176 11941212 2:45 ո աթ չո թօ մ

ջո

|

|

| լ

|

|

||

|

|

| 1180 1,10 | 1195 1 252 | 2:44 |

Դ.

ժին

դ) ամբերդի ազիմուտույին ճավասարամեժճասարակաժոս. գրոյնկցիան, 7) Գինզրուրդի ազիմուտալինՀասա րակաժա ոչն

յին

։

ո

Հասարակածային քոր էոդրացիկ ա ազիոուտային անակ: զժվել ( դարում

չար

(.թ.ա.)։ Աղավաղման բնույնով

Մ

Դավասարանկլուն պրոլեկ ցիա ք:

ո միչացողի ՛

ու

նյու փոս

աղագաւ միջօրեականը

կենուրոննէ, ամենամեժ է բին շրջանակը Հանդիսացող

23), Է

չ

ցրո

մ

ա

ն

.

ՍտծրնողրաֆիկաղզիմուտայինՀասարակածային ցանցի միուցաճեռականնե ե կ բր իան չ աարբեր կռրութ որության չօշրնակ նհ զուզ փիղենի ունեցող շրջապժերի աղեղներ նն, իսկ կիսագնդի միչին միջօրնականը ն Հասարակածր՝ փոխադարձ զղղաճայաց ուղիղ «ոնհականները բը

Մռմ-

օծելո

Բ) 0բբոգոաֆիկ սլրոլնկցիան նույնոլես հասաբակածային 11 դարում. այժմ նա կիրառվում է դլխավոատեղծվածէ մ. թ. րապես քրկիրը որո ես մոլորակ պատկերելիս, էրերի զնդաձնուԹյունբ ցուլց տալու մամանակ, մոլորակները ն լուսինը օրգես 34), յունդ պատկերելիս (ղծ. Օրքոգրաֆիկ պրոյեկցիան (/թն՛ Հառարակաժայինե թե՛ բննռային)կիսագեդնրիեզրային մասերում տալիս է մեծ աղավո-

յ-

մբա (գծ.

ա.

ղումներ:

Հացարակածային պրոյեկցիայի վրա բոլոր 0րքողզրաֆիկ ղուաճեռականեեիր պատկերվում են իրար վուղաչեռ ուղիղ զերի ձեռով, որոնց միջն եղած ճեռավորությունները դեսլի կիուշղեդի եվՐնրի առտիճանարարնվազում են, իսկ միջօրեականելրբ սրաւտկներում նն չոռարբեր կորության շառավղի աղեղների ձնով, որոնց եզրերը հույնոլնս փոբրամիջն եղած ինտերվալը դեպի կիսադնգի .

հում

է.

հասաբակածահավասարամեծ ազիմուտայիհ Լամբեոդի ՍՍՀՄ-ում յին պոոլեկցիահ: Այս չգրոյեկցիան ակսվելէ դ)

Ռուս

գործվել արհելլան արեմտյան կիսաղզնղերիքարտեզնն» կազմէլիս սկսած 1948 թվականի 44. 85՝: հաժինողի ցանցի վրա անվունների զրո աղավաղման կետի կիսաղնղերի կենտրոններն 6ծ. հոկ ամենամեծ աղավաղումը զտնվում (Լ ամենաճեռավոր մբօօհռկ ընականների վրա, սրտեղ սմենուխոբը մասշտաբը՝ ի--Ո/1 հ

,

»

ովա

լ

կկԻոՒ ..

չ«մննամեծը՝

24ՀԽՅԼ:

մասշտաբ Միշո Ամննեափոբր

եկ.

մոն: եռ դրաֆիկ ս

էկո 1

են

վրռ ցանցի

ձնով, Ճետնարար

ենո̀լ նաժշեռամ ավոր միջօրեականի վրա (ո ճրքին շրջանակ) 2,00.թ-Վ.00, վասար

ո ՀՈՀյա'

աՀ

ք

կիսագնղի շառավղի

ուղղությունը, իսկ ամննամեժը՝ չշառավղին ուղղաձայաց ուղղուաղավաղումիէրը ղտնվուս թյունը: Անկյուններիհ ձների ամենամեծ

ազի ժուտա յինՍ ճաշարակած ը կա ային ատեն րվում ( շրջազժը

(լիպար

աղավաղման մի կետից դուրս

"նենում

Հյ մասշտաբները աերուզղությունննրում :

քարտեզի ներբին շրջանակը ճանցիսացող ժիջսրեականի վրա,

ե որտեղ -2,00: էամբճ Բ

մեժ րդի ավիմ յւտային Հայասալու "

Տ ցանցը, չնտյա ցանցը,

ծ

ի

փո-

աղավաղումներին, հնպատակաճարմարչէ դպրոցական ջարնրա եվիային մասերում թեն անզներ կազմելու Համար) որով եո մակերեսների մեծությունը պառպանվում է, սակայն ձննրը թիստ րը

:

.

:

են: աղավաղվում

ն)

օղտագոիծ-

ճասաշբակած Գինզբուրգի ային ազիմուտայինպբոյնկՎ

Կոռյւկյիոն Համարյա ր

,

:

Ն" Աաաա Վ :

ՍՍՀՄ-ում ազմվու քարաքոների ճամար վականից: նրա վրա մակերեսների աղավաղումը 10 Գո-ի 28 գերագանլաւն,. Բաբ աննկատելի Հ, ձրի ՔԱՆ թ ԳԱ միջօրեականինշատ մոտիկ մասը, իսկ ձների ր աան չի գերաղանցում 1,09-ին (44. 36), ցամաբների ն օվկիանոսային կիսազնդերիճամար մշակել է հան ճորիղոնական ազիմվուտային պբոլեկ շա զբուրգը Ցիա, որր աղավաղման բեույքուվ մոտիկ է 7ն

ՎԵՐ

ՀԱԱ

ա-

Հոաք

Այս պրոյեկցիան պոոլեկցիա: ՞աթյամբհավասա՞շաճեռ քարտեզների ն Հարավայինկիսազնդերի վում է Հյուսիսային ն մյուս բոլոր բննու:վրա, ինչոլես են մար: Ռոստելիպրոյեկցիայի սլատկերվում ղուղաճնոականները վրա, յին պրոլեկցիաների ւգդ շրջաձեով.իսկ միջօրհականները շրջանների «ամանենտրոն են (գծ. 37): ների չառավիղներն

իմա ավասաբանիյան

Գծ.

ուդղ:ումիջօրեականների

բնեուսյին ազիմուտային Պորատելի

ԴԺ. 35

զուգաճեռաՀ ի վրա բոլոր պրոյեկցիաներ Հավասարաճեռ են ունենում Հատվածները մբջօրեականների միջե եղած կանների պատկերորովճեւն միջօրեականները ձավասար մեծություններ, ազիմուտային Պոստելի չափով աղեղների նի: վում են իրենց բացված

թյամբ վոկցիաններին,սազայն պ րակտիկալում այղղիսի նեն կիլառոյուն:

ոն Լ2 ՄԱՐՔ

ԱՅՅ ոստելի ազիմուտայինբնեռայինմիջոբեականների

Ա

ու-

ուղղու-

բննոոաւյին Ցանցիփլու զբո աղավաղման նտ է տվյալ կիսագնդի բննոր,որիը Հեռանալով զուգաճեուսկանն

երի ուղղությամբ աղամաղումբ մեծանում քն առավելագույն չափի է Հասնում Համարակածի վրա, որտեղ գծերի ն

մակերեսների ճանում աղավաղումը

1297-ի:

| ՀՐ

յ

ՀՈԳԵ.

Լ

195:

ք

կամբերդիաղիմուտային ճորիզոնական պրոլեկցիայով այխսարճամասնրի քարտելները աղավաղման կետ է տվալ աշխարճամասի կենտ-

սայլսսմեծ պրոյեկցիան: բավասարամեծ

կազմելիս զիո բտնը (գժ. 38):

ՓՀ. 32

Դրակտիկայում Գոստելիազիմուտային բննոայբն պրոյեկցիայով կիսագնդերի քարտեցներ կաղմում են Դազվագյուտ դեւվԲում, որովճեւոն մենծ կիրառություն ճ ունի արնեելլան արեդույան ծիսագնգերի քարտեզի կազմումը:

ծ 12. ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՍԵՐԻ

ԵՎ ՕՎԿԻԱՆՈՍՆԵՐԻ

ՔԱՐՏԵԶԱԳՐԱԿԱՆ ՊՐՈՑԵԿՑԻԱՆԵՐԸ

ն Առանձին օվկիանոսննբի քարտնեցնքրը աշխարճամասերի նն առնում կազմելիս Հաշվի երա մեծությունը, ձղվածությանժեժ

առանցքի ազղությունը երկրի վրա տվյալ աշխարժակերկույթի Համասիկամ օվկիանոսիզրաված աշխարճազրական (այեությունը: եվրոպայի,Ասվայի,Հյուռիսային Ամքրիկայի, Հարավային ն

Մ եմեճրիկայի Ավստրալիայի քարտեզները այժմ մենծ կազժելիս էիրառություն ունի վամբերգի ազիմուտայինշորիզոնական ճավա-

Գծ. 38

Ստոր, բերված աղյուսակում ցույց ենն տրված այն կետերի կոորդինատները, որոնք սովորաբար բեղունում են որպես տվյալ Համար կննտրթոնն զրո աղավաղժան կետեր: աշխհարճամասի

Աֆրիկայիջարտեզր այժմ դնրազանցաղպեսկազմում նն կամբերդի ազիմուտային »"ավասարամեծճասարակածայբն պրոյնկցիայով, որը ճորիզոնականպրոյեկցիայի մասնավոր գեպքն Լ, շոչափման ճորիզոնականը ոչ Թն որնէ ղուդաճեռական է, այլ ճասարակածը(գժ. 39): (աժբերգի պրոյնկցիայով կազազիմուտային ճավասարամժեծձ մած

աշխարճամաւերի վրա աղավաղումները քարտեդենրի

ոո "

օ--1624

նում

Ը

-

-

Հ Աշխիարճամասի `

Հ

.. -

ԵուՖ

անունը

-.

Չրինվիչից

Հա

ՀՀ

52430 | 406 Հյուս, |էյուս, Երկարությունը295 906

հայնությունը

|

ՅՆ

Յ

| 35

-ծ

ՀՏ

|

՝5՞-

-.

|

0"

ճյուս,

-

-

ՀԵ

Հ.-5

Գ

--Տ

2-3

ճաթազ,

հարավ աբնել

Կ.

ւի՝

մեծություն,օրինակ՝ ամենամեժ աշխարչաժաքարտեղի վրա, Չուկուռյան Ասիայի անկյունների Անրակղղում չաիավոր

են

ամենամեծ

աղավաղումը ԹՀՏ՝, ձննթի աղավաղումը ՒՀ1,ը, ղծերի ամենավոքր մասշտաբը ուղղված է լինում շառավղի ուղղուԲլամբ։ Այն Հասնում Է 0,588, նրան ուղղաճայաց ուղղությամբ գժերի մառշտաբը' 1,114:

--

րա

-ՀԿ

60" աբքել,արնել. արնմտ.արճհլ. աթեմթ.

:

-

2.

1 109

--

:

8:

Հ-

ճարաի.

«0

Ինչոնս ճայոեի է, ընդունված է Ասիայի քարտեզը կւապմելիս ճետ ցույց տալ հան եվրոսլանո Սակայնպրոյեկցիան ընտրե չիս Եվրոպայի չճաշվիչեն առնում, այղ պատճատեղադրությունը ռով էլ

ե0

«130

պատկերված

Եվրուայիտերիտորի նն: 0րինավ՝հսպա-

ա-

(ելի

փոքը

«ճետ

ամենամեծ

են

ստացվում, բացառությամբ Ավառրալիայի՝ Օվլիա-

միասին պատկերողքարտեզից, որի վրա անկյունների աղավաղումը՝ (0--ՀՇ՝, ձների աղավաղման գործակի-

Խ--0,78։ Տր` Ա517,6, Յ--1,26, մամբերդի ազիմուտային պրոլեկՋիաներով կագմած բոլոր ցանցերի վրա անկյունների կամ ձների են աղավաղման իզոկոլինրը ունենում Համակենտարոն շրջազժերի ձե,

որոնց կենտրոնը

զրո

աղավաղման կետն է:

Առանձին օվկիանոսների կազմելիս քարտեզները

Գժ. 39

եճ

«9

մեժ

մասամբ

գլանային ճավասարանկ Մերկատորի յուն ցանցը: Շրբ տվյալ օվկիանոսի քարտեզը օգտազործելիս կարիք է զգացվում երա հղրաղզծի ընղլճանութձեր ն տարածումը ճիշտ ցուլց տալ, աղա այս ղեսլքում օգտվում12 տարբերպրոյեկցիաների ը: Մյդ ունեն տեսակետիցմեժ նշանակություն կողմից մշակԱԳՔԿԳԻ-ի չած մի շարը ցանցեր։ Օվկիանոսների քարտեցները կազմելիս անպայման ճաշվի է այնվում, թե ինչ չափով պետք է ցուցադրվեն երան շրջափակող ցամաքները, բոտ այդ ։պաճանջիէլ ընտրում են Հնարավոր սլրոյեկցիան։ Հնգկական օվկիանոսի քարտեզը նդատակաճարմար է կազմել ձամբերգիձավասարանկյուն ճորիզոնական դրոյծկցիալով, ընդ որում շոշափման կնտի տեղը կախված է շրջապատի տերիոռորիահերի ընղդրկման տարածությունից: Առլանոյահ օվկիանոսի դլատկերման Համար եպատակա-չ օղտավորժոււ

Ա

ա-

Ճճամեմատաբար մեծ

նիայի

քարտեզում Ասիայի

աղավաղումների նիայում անկյունների ամենամեծ աղավաղումը՝ ՕՓ-ՁՏ՞, ձների աղավաղման զործակիցը' խ- 175.1--Ն24, Ե- 0.81: ազիմուռային ճավասարամնժ ցանցով կազմած կամբերդի մնացաժ աշխարՀամասերի քարտեզներիվրա աղավաղումները չում

են

ը

Հարմար է Կավրալյսկու կեղծ գլանային Հավասարամեծ սինուաոի-

դայինպրոյեկցիան:

Խաղաղօվկիանոսի ճամար նպատակաճարմարէ կավրայսկո' կեզժ գլանային, ռավասարամեժ կեղժ գլանային կամ ԱԳՐԿԳԻ-ի կամ Ութմանի կեղժ զլանային ցանցերը կախված առաջադրվող «յաճունջեերից: քարտեզի ճամար րեդունՀձյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոսի ված է օգտագործել Դոստելի շավասարամեցջազիմուտային իբնեռային զրոլեկցիան։ Տ 19.

ՔԱՐՏՆԶՆԵՐԻ ՀԻԽՆԱԿԱՆ

ՔԱՐՏԵԶԱԳՐԱԿԱՆ ՊՐՈՅՆԿՑԻԱՆՆՐԻ

ՍՍՀՄ ծն

ՍՍՀՄ

ջարանզները

սրոլեկցիաներ՝

կազմելիս Հիմնականում օգտադործում

ո) կավրբայսկունորժալ կոնային միջօրեականների թյամբ Ճավասարաձեռ ոլրոլեկցիան, Բ) Սոլովյովի պրոյեկցիան:

ուղզու-

օլրոյեկցիան օզտազործվում է ՍՍՀՄ-իբոլոր կավրայլսկու ք արտեզների Համար,բացառությամբ ունսակի ցածր դասարաննե-

րի Համար նախատեսվող ուսումնական թարտեզների, իսկ Սոլովվովի պրոյեկցիան օդոագորժվում է միայն ցաժբ դասարանների ուսումնական քարոզները կաղմելիռ, կավբայսկուկռնային միջօրեականների ուղղությամբ համա-

(զժ. 40 ե 41) վրա մառշտաբը սպլաճպանպոռյեկցիայի բոլոր միջօրնականների ուզղությամբ:ծրա վրւս զրո աղա-

սաբաճեռ

վում է

վաղզմանզժեր (ճատման դծեր) են 42 հկ 62: Հյուսիսային լոյնության զուվաճեռականները. նրանց մի. կած տարածություննեէ, հի մասշտաբը մեկից փոքր նրանից մեկից մեժ։ Այդ պրոյնկցիայով կազմված ՍՍՀՄ-իքարտեզի վրչս ամենամեծ աղավանն Ֆրանց-իոսիֆի կղզիները, որտեղ անկյունների դում ունենում աղավաղումը ած", ք--2Հ-7,8, իակ ձների աղավադումը՝ '

Ւ -1,8.

Այս պրոյեկցիայով

են

կաղմում ՍՍՀՄ

մասը:

քարտեզներիմեժ

կանալին պրոյեկցիաներով շեղ գլանայինցանցը: Սոլովյովի

քարտեզները կաղմելիս, ԵՄՀՄ-ի չում

նն

չնայած աղավաղումները ճառվընվազագույն մեծության, այլնուամենայնի դրանք նպա-

չեն ցածր դասարաններում տւսկաճարմար աշիուսրԴադրումյուն

ռովորելու ճամար:

ԱՀա

այզ

Հաշվի առնելով սովետական նչանա-

7ժ.

6Ս

վոր քարտեզագիր Մ.

օգտագործում

նն

թյան

Սոլովյովը ստեղծել 1 պրոլեկցիա, որն բացառապես ցածր գասարաններիաշակերտուԴ.

Համարնախատեսվածքարտեգներ կազմելիս, պրոյեկցիան կազմելիս Սոլովյովը չ ունեցելբավանպատակ

հարել Հետեյալպաճանջները. ս)

բնծոր քարտեզի վրա օլատկերել մի կետով,որը կոնային «րոյնկցիաներիմոտ բոլորովին չի դատկերվում, Բ) Քարտեզը պատկերվիգլոբուլլար (զնգային) տեսքով, որը կոնայինրոյեկցիաների մոտ նույնպես բացակայում է, Գ) վերացնել կոնային պրոյնկցիաների մոտ զի ծայր

մակերեսի ՍՍՀՄ-ի մայրցամաքային մասում մասշտաբը 1,80-ից, իսկ ձեերի աղավազումը1,30-ից Ֆրանց-իոսիֆի երկրում մակերեսների մաժոր ։

1,50-ի (դժ. 43): 2,30-ի, իսկ ձների մասշտաբը՝ «-

» 2100ՀՀՏ ԱԼ

անաոան ՀՀՀ

ԼՆ

ա

մենտոիեծ ւ"

. Ա ա

-

ՀՀՀ

Վ

աո

ՆՀՀՀՀՀԱՉ-Ը

տեղ դտյած ՍՍՀՄ-ի ք արո են Հյուսիս-արնմայան ծայր

Հյուսիս-արնելյան մասերի մոտեցումը

(կոլա ն Չուկոտյանթերակղզիների): Այգ մոտեցման

"

պատտճառով Թայմիո

Թմրակղգին կոնային պրոյեկցիայի մոտ թվում է, թե ավելի Ճճարավէ ն բան Չուկոտյան շտենվում, կոլայիթերակդդիները (նքն չդիտենթ ղուզաշեինչպես ռականը),

ն

Սե

ժովի

սատ-

կերումըձգված դիրքով, դ) վերացենը կոնային պրոլեկցիաներում գոյություն ուննցող միջօրեա-

ն

կաններըուղիղ գծով սլատկերելըն յրանք պատկերելուղիղին մոտիկ կո-

րերով:

Սոլովյովիպրոյեկցիան կասուցվումէ ճետնլալ ձնով՝ էլիպեն Հատած սորդը պատկերում շեղ 42) որբ գլանով («ծ. տլնպնես, դրանի առանցքըերկրի ճետ ա ռանցքի բնեռային կազմի 15՞-ի անկյուն, որի պատճառով գլանի Հատման զծերից մեկը անցնում | Լ ՍՍՀՄ-իտերիտորիայով: չի Համբնկնում զուղաճեռականնեերի «նտ, սակայն զրո աղտվաղման է: գիծ Զրո աղավաղման գիծր իր Միջին մասում Համընկնումէ 100՝ ն 60" արնելյան երկայնություն Ճյուսիսային լաչնության զուզաճեւականիՀատման կետին: Զրո աղավաղման վպծիցՏյուսիս ընկած է ձգվածության չրջաեր: Ինչպես նրնում է գծագրից, աշխարծչագրական օ-բլեկտները յատկերվում են ձղված զրո պղավաղմանգծին ղուդաչճեռ, ն նրանց

ճղվածությունըալդ դժից ինչքան Հեռանում, այնքան

մեծանում

է.

Գ.

Ջրռ աղավաղման գծից Հարավ ընկած | սեղմվածության չբրջանը, որտեղ աշխարչագրականտարրերը այդ գծին զուզաճեո ուղդությամբ սեղմված էն, Սնանա լճի աաբը

ճասնում

է մոտ

44):

շրջանում մակերեսների մաշ»

0,25-ի, ո-:0,90,

ո--0,84,

օ--6

(օժ.

պրոյեկցիան սկսվել է օգտագործվել թփակաՍոլովյովի էից, միայն ցածր դասարաններիճամար նախատեսվածքարտեվններիցանցերը կազմելիս, իսկ տեղեկատու ն այլ տիպի քարտեզներ կազմելիս ՍՍՀՄ-ի Համար նպատակաճարմար են կոնային քանցերը, որոնք ավելի թիչ աղավաղումներունեն, Սոլովյովի ն կոնային պրոլեկցիաներիթերուՀաշվի առնելով քյունները, ԱԳՔԿԳԻ-ի աշխատակից Սալմանովան, կիրառելով /ւբմանի մեքոդր, տվեց ՍՍՀՄ ջարտեզեներիայսպես կոչված բազմակոնային ձնափոխված պրոյեկցիան, որն ունի ավելի փոքր դավաղումներ, քան Սոլովյովի զրոյեկցիան ե ավելի քիչ Սյուններ, քան կավրայսկու պրոյեկցիան: Սալմանովայի պրոյ ա-

Հա»

Ն

ցիան առանձնապես

կիրառություն ունեի բարձրագույն ուռումնական շճառստատությունների Համար բարտեղներ կազմելիս, մալմանովայի ցանցր ունի Թե՛ անկյունների հ Թն՛ մակերեսների աղավաղոմենը, սակայն ավելի մոտիկ է Հավասարանկլուն ոչրոյեկցիաներին։ Ջները ն անկյունները ունեն ղրո աղավաղման մի ճս. գանվում 1 ուղիղ զծի ձնավ պատկերվող արնելլա:ն որբ քրբկայնության90" :քիջօոնականի ն Հրոսի սային լայնության 57 -ի չուղաՀնռականի ճատման կետում։ ԱՍՀՄ ցամաքային մասի սատմեծ

Աո

ԱՏՏՏՀ

ԱԱՀ

ՀՀՀՀՑՀՀ»

ՀՀՀ. ծ-ծ-

գո լ

Իջ,

ւ

Լ.Ա

ԷԼ

ԺԱ

աո

Է

ոջ

Հ

ի

ՀԵրբ«նրա

ՀՀ

Բո

ե

ա

ՀԷ

է

«Հո,

Հյ

աշ Բ

Շչ)

Յ5.

'

բ

լ 44.

Քին

Ար

Աաաա Ի

րոթ

|

|

յօ

ո.

օօ

-.

Ց

արոր Ը|

Ֆ--լ

-

մաններում աղավաղումը չի լնրաղզանցում1,20-ից (ւծ. 45): Մալմանովալի ցանցի վրա մակերեսների զրո աղավաղումը սլատկերվում է գժի ձնով, որը միջին միջօրեականըճատում է 69 Ճլուսիսային լայնության տակ: ՄմեՀՄ-ի մալբըցամաքային սառճմանում մակերեսների աղավաղումը չի վհրազանցում 1,30-ին (գժ. 46 Սալմանովայիցանցի վրա մակերեսների աղավաղման իզոնոլենրը ցանցի Հլուսիսային մասում պատկերվում են ղեպի բնեռ ձզված ուղուցիկ զժերի ձնով, իսկ Հարավային մասում` դեղի Ճաճարակաժը ձյված ուռուցիկ գժերի ձնով ոնրջինեերիս Ճատվաժում թ--0,98։ Անկյունենըի աղավաղման իզոկոլնենրը սայացվում էն անկանոնկորերի ձնով:

2-2

օ

'

3.

Բո ՛

1:

Տ

դիսանում նան մասնագիտական (էրկրաբանական,Հողազիտու նան ն այլե) բազմաքերը քարտեղներ կազմելու

ՍՍՀՄ-իԽՈՇՈՐ ՀԱՏՎԱԾՆԵՐԻ

ՔԱՐՏԵԶՆԵՐԻ ՊՐՈՑԵԿՑԻԱՆԵՐԸ

Վ.

Հաժարչ

1:1000000

ՍՍՀՄ

խոշոր Հատվածննրից ամննամեժ տարածում ունի եվտոպական մասի, որը «լուսբախից Հարավ ձղվում է մոտ 29 մեծու քյաժբ, չճաշված Ֆրանց-իոսիֆի կղզիներըն Անդրկովկասը, կայն այղ տէրիտորիանէրը ն /ւրալը միշտ մտցնում են ՍՍՀՄ-ի եմրոպական մասի քարտեզի մ նջ, որբիպատճառովաղավաղումները: սա-

ավելի են

մեծանում:

եվրոպական մասի ՍՍՀՄ-ի

քարտեզներըմեժ մասամբ կազկոնային պրոյնկցիաներով,որի ընքացքում ամհնամեծ

մել դավադումը նն

ա-

օՓ-իցչի

անցնում,

ԱԳՔԿԳԻ-Իաշխատակից5.

Սալմանովանմշակել է օվաՀարմար չ ՍՍՀՄ որբ չատ եզոկոլներունեցող պրոյեկցիա, լաւոձն մասի քարտեզի կազմելու Տամար:Այղ պրոյեկցիայի եվրույական Հի անցնում 7,4 ծք-Քից, վրա մակերեսների ամենամեծ աղավաղումը անկյուններինը՝0,7 -նից։ Առանձինմիուքննական Հանրապետությունների,երկրամասերի, մարզերի, ինչես ն արտասաճմանյանառանձին երկրներին նրանց վարչական խոշոր միավորների մձծծ ֆիղիկաչաշխարչճադրական տարրերի ծամար օգտագործումծն ճատող կոնային շակամ Հավասարաանկյուն ացարաձճեռղ ցանցելոԱյդպիսիքարեղենրք վրա աղավաղման չափերը կախվաժ նն պատկերվող տերիԴ.

տռրիայի մեժությունից։ ՍՍՀՄ փոջը ճատվածները, ինչպիսիքձն' վարչականչրջանեվ-

սովորաբար կաղմվում են բազմաքնըքխոչոր մասչտարի քարտեղներիՀիման վրա ն ունենում էն կույն լայնակի ղլանային րոմնկցիան։

երչ

Հ 15.

ԲԱԶՄԱԹԵՐԹ ՔԱՐՏԵԶԵՆՐԻ

ԵՎ ՄԻՋԻՆ

ՔԱՐՏԵԶԱԳՐԱԿԱՆ ՊՐՈՅԵԿՑԻԱՆԵՐԸ ԵՎ, ՆՐԱԵՑ

ՄԱՍՇՏԱԲԻ

ԽՈՇՈՐ

Քազմաքնրքքարտեզները, երբ ընդգրկում են ղղալի տենրիտ"իիաեեր, կազմվում Լն առանձին քերթերից, սրոնթ օզտագործվում են սյունակավորմանն նն միմյանցից անկախ, ռակայն ունենում չՀամարակալմաննույն սխեման: Խոշոր ն միջին մասշտարի բոլոր 1:1 000 չանդիսանում

՛3

արաւնզենրիճամար ճիմք է հեաՀիմք է Հաեմասշտաբի քարտեղը,

մասշտաբիբարտեզր կազմվում միլիոնանոցքարտեղի փրոյլեկցիայով:

է

միջազգային

Միջազգային միլիռնանոց քարտեզը ստացվում է ամբողջ էրկբազնդի մակձրնույթր 6՝ ճձռավորությունունեցող միջօրէականենրի բաժանման միջոցով: Այս դեպբում երկրի մակէրնույթը բաժանվում է 60 մասերի, որոնցից ամեն մեկր կոչվում է ԵՐսֆեբիկ

կանկյունզամ ֆյազո(72), Այդ սֆերիկ էրկանկյունները քարանագրական պրակտիկայում կոչվում էն օյունակներ։ Ամի սյունակ ունենում է իր Ճամարը,Հաստատված

մեե

միջազգային ճայ. ճամաայնությամբ: Սյունակների

ձ ո.

բակալումըճաշվում նն Գրինվիչի միջօրեականիշչարո»նակությունը կաղմող Վրանդելի կղղու վրայով ահդնող 180"-իմիջօրնականհից արկմումք,որբըսլատճառով Գրերնվրչից արեճլք0---6՝ միջն ցոեվոլւսյունակը ուն ոեում է 37 շամար, նրանիցարենլք Հաջորդաբարգալիս են 32, 33 ն այլն (գծ, 48): Մբությունըտարաժվում է 34-րղից մոնՍովետական չե 2-րգ սյունակը: բաժանման Հեւ մեկտեղ երկրի Սյունակների մանք- 4. .բնույթը ընգունում Նե Հատված միմյանցից Հեռավոբության զուգաճշեռականեծրով, սկսած Հասարակածից, շնորձիվ Հասարակաձից բաժանման գեպի բնեռենրը սաացվում քն սիմետրիկ ձնով դասավորված կեղ չերտեր, որոնք կոչվում են շարքերկամ սֆերիկ գոտիներ: չամարակայում նն սկսած Շարքերբ գեսյի Հշասարբակածից Գյուռիս ն Հարավլատինական այբուրնեիմեծատառերտվ. (բ-'

Այս

բեկնումէ Ճ միջն Է, Ը,

էն

ք:Ի.

1:71 000

ոշված Րր

տառի,

Լ

Ք--Ց՝

Ե 1, Ն

8 տառը

Լ, Ն

Ն, 0,

ն

սյապեց շարունակվում Տ, Դ, Ս, Մ,

Բ, ՕԹ,

բաժանումների չեորճիվ Հնարավոր է լինում մասշտարի քարտեգի վրա գտնել երկրի մակերեույթը

000000 մասչտաբիցարաքգի ամեն մկ քերթի Համարը կազմվում է չարքի Համարիցն սյունակք Համարից, օրինավ՝ Երեվան քաղաքր Թերթի ճամարը կլինի Բ--38, Այդ հշանաբեգգրկող քում է, որ ծբեան քաղաքր զտեվում է Է չարջի 38-րգ սյունակում: Հյուսիսայինն Հարավային կիսազնդէրում սիմետրիկկերալով 1:1

շտ

նույն թերթերը տտացվելու պատճառով ընդունված Է Հյուսիսային կիսագեդում դտնվող թերի Համարի առաջ Վ ցրելը, իսկ ճարաՏ: վայինի առաջ՝ նկատի ունենալով, ռր ՍովետականՄիությունը ամբողջապեսգտեվում է Հյուսիսային կիվագնդում, մեղ մոտ կաղմ բվող ն միայն ն Հանջեն պաճանջները բավարարող տուղոդրաֆիա ն միայն եհ ներբին կան քարտեզների վրս կիսավնդի Համարը չի գրվում: -

«45

Լաառաո՞՞՞|

ծ0

ախի

շ

ծ՛

ժշ 6`

իԺ

ւ...

17» --18

24կ Եկ.

-

ի"

հ

եշ

ւք

:

ո ջազգային միլիոնանոց քարտեզի սսմեն մի թերթը շրջանակի հ »յուսիսային ճարավային կողմերըկառուցվում են շոշափող կո-

էի միջոցով Համակենտրոնշրջանագծիաղեղներ, որի պատճառով ուղիղ գժի ձնու|պատկերվող միջօինականներր ստացվում են տարբեր երկարությամբ: Մասշտաբըսպաճպանվում է ամեն մի թերթի երկու միջօրեականների վրա, որոնք միջին ն

7Ը

Հանդիսանում են

ն

բոլոր

Չո. զոնաները:

սաճմաններում

Գ.

.ամեո.-

սաադվում աղավաղումները

մատիկ գտնվող

Շ

են

վում հայի

ք

|

կազմելիս ավելի խոշոր մասշտաբի քարտեզներ օղաագործում ծն լայնակի գլանային Հավասաբանկյուն ցանցը, Համարակայման սիստեմը (գ՝- 49), միջազգային պածպանելով Ամեն Ղոմբ վեց աստիճանի ջ չ Համար Շդյում:նայի կառուցման դործում են լայնակի դիրքով չո-Գ ղադրված զոնայի միչին Միշսշոշափող գլան, լ) բնականը աղավաղԿանդիսանում է վրո թ Նման ման ձնով ոլրոլեկ,»գիծ:

մեծ

-՛

Վ..Վ-ՎՆ:

-

է

՞..«ՔՓ

՛

Էէ

Լ."

-.

.

Շ

աոան

:

18"

Ի

Լ,..---Պ

'

28» ժ

լ

1:500000

)

Լաո

՛

37.

լունենրի տարբերություններ չի զգացվում: Բենռամերձ տերիտորիայում զպուգաճեռականներիփոջրացեն միջօրնականների ուղղուման օր Ր ՂՂ ստացվում Մ Հետնանքով ՐՈՀՐը ծ թերթերը է կՐրկթյամբ խիստ ձգված, որի պատճառովընդունված թերթերը սղզատկերել նապատկել կամ քասապատկել(չորո կամ 16 թնրք միասին),

Ի

հաաա

միջօրեականից Հեռացված են ժ՞ դնպի արնմուտք ե արհելք, սակայն փոքր տերիտորիայի պատճառով միչջօրհականննրիերկարու-

նն

ամենաճնեռավորմիջօրեականին

փոքրության թերթերիվրա, սակայնտերիտորիայի են։ Ամեն մի զոնուն անեկատելի աղավաղումները

դատճառով այդ 6"-ով ձգվում է ծրկայնությանուղղությամբ (Բենոից բենո)։ ""

`

«:38

«շղ

«ԳՏ

17222 :35:722շշ ՛2 777շ

ի

օք

շ---

բ

ւ

- «0

լ

աԼ""յ0'

|

ամ

5200" գ.

«ՀԵ,

ն

180"

ծ

լայնությամբ

ժեոդնզիական պրբակտիկայում,ի ար-

լերություն սյունակների միջազգան դոՀամարակալման, Հ ամարակաետսները

լում

եհ

սկսած Գրին

-

միջռրնականից վիչի միջն արնելք: 0--Ե՞ «ւմ ։:հղած զոնայի կլբնի մեկ: Այսրր սվիսով, դոնահերի վետական Համարակալումը սյունակների "-

՛

միջազգային ճամարակալումից տարբերվում

Մբչազգային

1:

է 30

աւարը կլինի Մ--Ի-

մի թերթ ունի

թվով

մասշտաբի քարտեզի

չություն:

ճամարակա-

(ումբ ճիմք է Հանդիսանում սովետականտոպոզրաֆիական մլուս

է

թ.

լ

ը

`

ապաթաաո "ՀԴ ԿԼ

այբուբենի

ա

|

վում են թվերով

Գծավորումով

են

"«Խ

.

կան | մինչն ՐՀ |22

վերով:

թյուն

ի

ո.

տարբերու-

տոպովրաֆիա-կր:

կան մյուս բոլոր

եզների,

:228

1:300

բար000

ւ

Ֆո:

" Ս

ա

ո.»

՝

ը`

«2"ցը.15)

գ1՞00՝

4100: -

յ

--

Գ280`«3-00 «00.

«60

Գժ.

«2

-

"00"

մասչոաբի երկայեու-

զը"

.

|

,

:

//77

'

Կ ը:

՝

:

Ըը"

56'

:

«75 ԳԺ. 54

«230՝

տա-

լայնությամբ

մո 30՛ երկայնությամբ

0"

ի

մասշտաբիքարտեզի թերթի «Համարըգրվում է միլիոնանոց մասշտաբի թնբքի Համարից առաջ:Գծավորումով ցույց տրված թերթի

ք

ցույց

ձ.0"

ի

«00

Ժա

րածվում է

։

ե:"00'

Թյամբ' 1-ի ձղվածություն: 1:100000 Միլիոնանոց մասշտաբի ամձե մի թերթ ընդգրկում է ՛ քարտեզի 744 թերը մասշսուսքի զ2:30 ՛ -88 -153 42" 08 «0» (գծ. 54)" Դրանը ճամարակտլ«0՞ վում են արաբականթվերով 1-նց մառշտարի մինչե 144։ 1:100000 ումեն Ե մի Թերթի ճամարը կազմիվում է միլիոնանոց Ռերթի ն բսԳժա՛«06 տացված թերթի Ճճամարից: )0' վորումով ցույց ւորված թերթի ճամարը կլինի Է--38--139: 1:100 000 Ր Քերթը քարտեզի "

Բ.38

ճռոմեա:.

1:200000 տրված քերքի Համարը կլինչ՝ Ե--38--Ճ։ ամեն մի թերթ ունի լայնությամբ 40-ի, բարտնզի

կալվում

մինչն

լ

(գժ. 52)։ 41մեն մի թերքի Համոբբ գրվում է միլիոննոց թերթի Համարի ճետո։ անմիջասնս

|

ող

կուն

Հոոմձա

ՃՃՃՄ)|

ա-

ա-

ճծ

-

մասշտաբի ճն թերթ, ամարակովորոնք

առարին

մեծատառերով (1. է. 8, Է) (Գժ. 50): «0-40» 1:500000 (նեսմիլիոիտ «8"09' նանոց) մասշտաբի «2"0ց: մեն մի Գժ. 51 թերթի ահուեր ընդգրկում է միչիոնանոց թերթերի այն Համարը, որի մասն է կազմում տվյալ թերԹը։ Գժավորումով (չտրիխներով)ցուլց տրված թերթի ճամարբ կլինի Խ--38--4 (գժ. 50), 1:500300 մասշտաբի թարտեգի ամեն մի թերք լայնությամբ ունի 2՝-ի, երկայնությամբ 3-ի ձգվածություն: մայշՄիլիոնանոց «2-ը Կ". տաբի քարանվի «-ջ Լ-աա-80՝ մեն մի թերք կազմը|« "Լուսո վում է 1:300.000 Ւ-՛՛՞ «յ (նրեթ կիլոմետրանոց ) մասշտաբի թերքեբից, որոնք ճամարատառ ռւ

«00՝

բ-58

կիլոմծարանոց)

կու

չոր:

|

երկայնությամբ 2-ի ձգվա-

ա-

ա-

ի

ն

մեմ օրր Քորը ԸոՂԳԸՐ-տԱճզնեռանն

տաբի բարտեզի ժեն մի կում 1 1:200 000 (եր

Միլիոնանոց մասշ,աբի քարտեղի մեն մի թերք րնդգրբկում է 1:500 000 մասշտաբի չորս քելթեր, որոնք նչանակնե վոմ ղուսական

ա Ր ապակ

ԷՏ

1`20՛-ի լայնությամբ

ամեն

մասշտաբի

1:300000

Միլիոնանոց մառչ-

քարտեղննրի ճամարակալմանՀամար: մասշտաբների

«-աՅՊ' Իա

(«Հ- 51):

'

1:100

ի

(կիլոմետրանոց)

մասշտաբի թերթի Համարը, ժե-

Քերթի Համարի ճե լիոնանոց

Հանդիսանում ճամար: Համարակալման քարտեզների մասշտաբների ավելի խոշոր միասինՀիմբ

են

Ան

7:700 1:50

քարտեզի ամեն մասշտուբի

մասշտաիի

կան այբուբենի առաջին

(գծ.

8--194--Ճ.

1:50000

«Հի

իր

ի

Ի-58-133-Ճ

2»

վա

ժ Թերթի Համարը

մասշտաբի քարտեզի ամեն

րաժվում է լայնությամբ 10"

երկայնությամբ՝

«ՀՂԱՏ՝ ե"

-

»

5`

Ց

«2:07"50"

յք" «2415

Լ. 38.133

մի թերք րնդ-

4:

26-րդ գծագրում

վորումով

ցույց

ԷԼ-38--133---Ծ-Տ

է

"|

բորտ ն աւն

լ

ումն,

ե

ւ1

:

երո

Արե

բակա

է0

իռ

,

: -ից

ժին.

ն

երկարությամբ 154275:

1:5000

մի քեր

փաստորեն ստացվում է 1:10 000 մասշտաբի քարտեզի ուքեն մի թերք չորս մասի բյոժոնելուց, սակայն քերթի Ճճամարըպարզեցնելու նպատակով (որ1:25000 ն 1:10000 պեսզի չգիվեն 1:50000, մասչտաբների) ոչ ամեն թճ 1:10000 մասշտաբի մի թերքն են բամանում չորս մա-

22:02"

Ի--38-135

ԿԱԿԽԿԵԶԿԱԱԹԱԱԹԼՆԱԷՆ

է

ԻԸ

ՊԻ» Ը.

ԵՆԹԱ:

՛

«8 »

տը

տ ն

7207."

գջ515 -38-03-4-7 ը»

«0»

350"

կր

լ

25՝ 04-50"

ճե է

ե2-00'

հ2-36 ԹԹ

ԿՍՕԴ

ԿՕ«) 15" 5.

աի,

Հ

ԿՕ"

0շռրոնք ախ

մասշտաբիքարտեզի

ամեն

մասշտաբի բար-

մասջաարի

արի ոորք»

«0»

Թեր- 2:35

Մ

վում է լայնությամբ 1157

.

տրվաֆ

մ

Քորի Համարի»

մամշյտաՄի քերթ տարա ծ-

գծա-

են:

չն 25ն (ծ- 57): Ամեն մի թերթի Համարը կաղզժվում է միլիոնանոց թերթի, չարյուր «աղարանոց թերթի ն ատացվող 1: 5000 մասշտաբի վերջինս միշտ վերցվում է փակաե ծ գժի Մեջ (գ ծ. 2 ) ավորումով ցույց տրված 2 ե րթի Համար կլինի հ--8--134--(239), 7: 2000 մառշտաիրիքարտեզը տարոֆ-

20'

տա-

Ե

Թր, որբ լայնությամբ ր խածվում է 2207 երկայ32457 նությամբ՝ 1:

հրկայնությամբ՝

«24 02'30"

մագրկում է 110000 շտաբի չորս թերք, ոռրոնջ ծամարակալվում նն արաբական քվերով 1-ից մինչն

1:28

ր. 6

բի չո մեն վում է լայնությամբ 1:25

տեզի ամեն

տա-

մի

թերքր։ «Ը

ԳԺ. 55

մի բ" "ո

20՛.

7:50 000 մասշտաբի քարտեղի ամեն թերթ կազմըվում է 1:25. 000 մառչտաբի չորս Ժերթից, որոնց Համակատարվում է րբրակալումբ ռուսական այբուբենի առաչին չորս տաոնրի փոբրատառերով չլյ 6, 8, լա (գծ.

տրված

«0: :

ւ

կլին

ձձ): ԳժավորումովՑույց

ր

1800"

ռուսա

տառերի մեծատառերով(8, Է, ք, Ր)

չորա

Գժավորումովցույց

4:

ժի բերքը կազմվում է

թերթից, որոնք Ճճամարակալվումեն

չ6

«2: 5'

5"

միանպամից1:100000

սի,

այլ

մառիւ

1:5000

մասչսաբի

6--1624

մասշտաբի թերք

բաժանում

մասշտաբի ամեն մի թերքն րեղդրկում է թերք, որոնբ ոամարակալվում են ռուսական

էն

Է

1:2000 այթու-

Ճ1

Ն, 7ջչ

42656: 15" Կը»

«2Ղ28:025բենի

«--08-133/259)

,

ր

տ

աաւեհրի

մի թերթի Համարը ցույց է տրվում 1:5000 թերԹի Համարի չետ միասին փակագծերի մնջ։ Գժավո-

առաջին

փոքրատառերով (գժ.58:.

«05

Ամեն

րումով

է տրված Ի--

ցույց

38-138-(239.3)

թերթը. թերքբ տարածվում է լայնությամբ 25" ն նրկայ1:200

ձը`

ո

"

-26-ԹԻ

«2.

տրված «428025

ճարյուր

տաբտկի Ըտեզ

Հ ԲորոԼ

|

ի

աա :

|

|

Թեքի

:

Ն

ա ոց

Տ

Դ

16.

:

10000

ՏՈԿՈԴՐԱՖԻԱԿԱՆ

Ղ

4,

8.

Ը

12,

3.

1...

Յ..

ո

լ

-

|

Ւ--38--139

-

35-13:

1-6

-ՀՆ-6-

Խ-38

133-239)

|

6"

Է-35-13 Յ8-83-Ճ

|

Լւ

1 : 5000 | նբկուճագարա-

|

հ

1. ՃՃԽՆ|Ե-38-Հ

50000

ՏՅ ՀՀՀ

-

1...11

300000

Լ:

:

| 1:415Հ

ՏՈՄ

Հառբեագարոա1

Հար Յա 144155

ճամարը

ճամարը

կ: 100006| 1.41 ԱՑ Հխոուն ճագար, 1 ԽեԽԼ 29000 0. ամա

Հոյ

ջար-

3շ ա

|

|

30՛

:

4Ո՞՛

՛

95"

կան

ուզգանկյուն

էնջ՝

ունենում

են

մմ,

այստեղից

60-24 «16

որտեղից՝ 245-«960», 5-40": Ստացված10-ը կգումարենք նախորղ աշխարճագրականկոորթաակ լորո պոանախւարպապոա նույն ձնով կաբող էնք գտնել նան 1 -18՞04'507: Տուլոգրաֆիական քարտեզների վրա մեծ տեղ է տրվում ուդ-

կանկյուն կոորդինատեերին, կետի կոռրգինատները տալիս ին գժային միավորներով (Գժ. 58): Ուղղանկյուն կոորդինատեերբ տոպոգրափիական քարտեղի վրա տրված են լինում այսպես կոչված կիլոմնտրային ցանցի միխոշոր մասռ»ջոցով: Կիլոմեորային ցանց անցկացվում է 1:200000 տաքի քարտեզների վրա Հետեյալ 1:200000--4 կիլոմետրից

ինտերվալներով՝

1:100000--2

Լ

ԵՎ

ՈՒՂՂԱՆԿՑՈՒՆ ԿՈՈՐԴԻՆԱՏՆԵՐԸ

Հողոգրաֆիականքարտեզները

դր

որոնջ

1:

արորը Ի- 98--133(239-4)լ (37 5

ՔԱՐՏԵԶՆԵՐԻ ԱՇԽԱՐՀԱԳՐԱԿԱՆ

դա-

Տուոգրաֆիական ջարտեղի ներքին շրջանակը բաժանված Լ լինում որոշակի մեծության բոպեների կամ վայրկյանների, որոեց «դնուքյամբ որոշում են ցանկացած կետի աշխարձագրականկոորՕրինակ սլաձանջվում է գանել 1 կետի աշխարչաչինատները: 8 կետի վ դտնելու «ամար քաօրականկոորդինատները (գ նյ քոնը կտեղադրենք այղ կետին շոշափող այնպես, որ նրա երկու ջայրձրը աջ ն ձախ շրջանակների րոպեների կամ վայրկյանների Հավասար մեծություն, Ընդունենըբույդ բաժանումներից ունենան ինտնրվաբաժանմանմեծությունը Հավասար Հ-ի, իսկ րբուպեների չը՝ դավացար 1-ի, ապա քարտեզի վրա չափինյովՎ Հատվածիհ մեր բուլեի Հատվածի մեծությունը՝ կկազմենք չամեմատություն, կրսմմ, 7՛ տանանք Վ-ի մեծությունը »ետեյլոլ ձեով՝ ընդունենք 4--16

շամապատասխանող Հատիոժը ջտավասարէ

Թերթի ԲԱՎ

ւսա:

Ճաղարանոց||:20000 :

րբաղմաէրի

մը:

| | անունը առչտաթը | |

երե

/

տնեդնենրի Համարակալու-

3ջ

Մ

փարանցի բտեզ

Հրա

37,5, հությամբ Աղյուսակում ցույց

ՀՅ"

««վդ կետերը ներքին շրջունակի Հորս դետերիկոորղինատեւյ.սարեձրնեն (գծ. 59)

»

1:

500001

ւ

1:

25000--)

»

1:

10000--1

»

մի զոնայի սաՀմաններում ողղանկյուն կռորդինատեեբի Համար կոորդինատային առանցքներ եե «ասարակածր ե զոԱմեն

ատշխարողրա-

կոռրգինասույին ցանցեր: ն Աշխարչագրականցանցից քարտեզի վրա գրված

են

լինում

նայի միջին միջօրնականր: Տվյալ գոնալի րեդգրկաժ ռույլոգրաֆիական քարտեդի թերտալ Աերը ուղղանկյուն կոորղինատեերի միջոցով կարող են ցույց Ց:

«ա

Լ

գոյգուսանը:

ատճառով: հեչոլնս ծրնում

է 60 ն

61-րդ դժագրերից, զոնայի վյա մեջօրնականեերըղուղաչնոականենըը ստացվում են աղեղենըի

-

է

"312

ճնով, իակ ուղղանկյուն կռորգինատայիե դժերը պատկերվում օասարակածինկ զոնայի միջին միջօրեականին

նե

ղուկաճնո փոխա. դարձ ուղղայայաց գծերի ձնով: Բանք որ տուպողրաֆիականբարանզի ճամարշրջանակ են ծառայում ն զուգաճեղականների մխջօ-

«3

ւ, Լ

ի

«

/

9.18

9.5

Հ

12Թ58ա

Բ5

Թաթ

Ա

ԵֆոեղաԻ»---«Ա-».....1 Գճ-պոր Ըբաաը դայի

"'

ՏՆ Հժ.

ԵՏԸ

Հաշ» Ն

Հեռավորությունը լ Հառարակաժից ցոնալի միմիջօինականից:

յզախ

Ա» աշխարձագրական

ոորդինատնների ցանցը

/սնցթներըմիմյանց Հետ

|

Գ.

Մ.

ք

գոնալում կառուցվում է կոորդինատներից, Ջոնայի միջին ժե հ իշրնականի վրա Հասարակածի

.

|

ի"

ֆ

ցանկացած կետի չին

վ

ալ

աի ճամբնկնում

են,

Հաաա է

իոկ

հնականներիՀատվածները, Հետկաբար ուղղանկյուն կռորդինա«ռայինսիստեմը նրանց նկատմամբոլնտք է շեղված լինի չեդումը այլնեքանմեմ է լինում, հրքան տվյալ քնրքր Հեռացված է

ան

ոն լա

յ"

Հ

ք

ւ

աազոց

Ն»ի թաք Ր"" ՛ միջին միջօրեականը Է

ե«

զերհում,

աողղանկյուն

ժ Իջ

ժ.

651),

" կոորդինատների ,

ա-

ռահցքներնէն զոնայի հ շա Հասարակածը: մարակաժիցունեցած Հնոպվորությունենըը տուվողրաֆիական

մնացածմասերում բարկոորդինատային զժերըմիմյանցիցշեղվում նն են վրւս Ժիջօրքականների աեզների մերձեցմանի դեպի Բնենոներ դրանցվումուտ ժոտիկ, օրինակ՝ եթե գրված զուցաճնռականների կարճացման ձ1 6065, նշա Հրարակի ակու էազրարեոր տվյալ թվին է

ծր

ախառ 592):

գիծը ճասարակածիցճՃեռացվածէ

կր-

(գծ.

լոմճտրով

ինչպես երնում է 61-րդ գծագրից,

կետերի կոորգինստի կետերը մի: Թե մացվի, նն է աջ չի ջօրեականից գտն քն ձախ, պետք չեշտվի միջին միջօրեականիցաջ կամ ձախ գտնվելը, որից խուսափելու նրՀ

ն Հլ

ի ր հրա Մո" ՛

՛

բնդունվաժ է կոռրդինատայինառանցքի սկղբնակետեՀաա ոչ թե »աշվել պռնայի միջին միջօրեականին Հասարակածի բբ հատման կետր, այլ միջին միջօրեականից 9 500 կիլոմետրով արեմուտ Ք տնված մսն պայմանական միջօրեականիՆ ճասարակածի ճայոզտնված ման կետր (զծ. 60): քարտե դի վրա | կոորդինատներինՀշամաՏուոդրաֆիւսկան պատասխան մեծությունները զրանցվում ծն Քար 26) անա կի ն անկլուններում՝ Հյուսիսային ճարավային կողմերի սկղբում ն վերջում, նքե գրված քիվը քառանիշ թվանշան է (14308), ապա ման 4Ճամարակա է տալիս սովետական ռւսջին քվանչանը ցույց '

'

աար

ա-

սայմանական միչօրեականից, իսկ երե ճնգանիշ թիվ է, տղա են։ այղ զեպբում զոնայի "ամարր առաջին երկու թվանշաններն 11705 0րինակ՝ տրված քվանչշանընշանակում է տվյալ թերՍր գտնվում է 11-րդ զոնայում, 705-ը ցուլը է տալիս պայմաքաւկան միջչօշրեականիցունեցած ճեռավորությունը կիլոմետրերով: չ ցանկացած կեկիլոմետրային ցանցիմիջոցով Հնարավոր

աի ռւղղանկյաւնկռորդինատներըգտնել տասնյակ մետրերի տրշտումյամբ: 0րինակ՝ տրված է 1։50000 մասշտախիքարտեզը» որի քառակուսու կոռրղինատայինցանցի կողմերը քարտեգի վրա ճա2 են սմ, իսկ բնության մեջ նրան ճամապատասխանում վասար 7 կմ, Սաճանջվում զտնել Ե կետի ուղղանկյուն կռռբդինատները է Այդ կետի ուղղանկյուն կոորդինատները զոնելու«ամար (ո8. 59), մմ. իր չատվածր, րնդունենք ստացվեց կկազմենք կչափենք

2շամնմաթություն՝ ա

ո

--Ֆ00։

է 500

չոորով, 1րիվ կոորդինատեերը Համար 6023 կիլոմետստանալու եղ --6373,5 կմ, մետր' զծազրից կստանան կզումարենց բին նույն Ետ ռովկարող ենք «Հաշվել Հատվածի մեծությունը ույ ձն

ստանալ ԵՄ կոռրդինայոր:

ճ

`

ցով:

Այս Այ

,

ամնենատարաժվա

մենաչարմար

ա

ամա»եկցիոն անկան ԿԱ արագա փոխաղրիչով

ծ

անլլյո

դիրեկցիջն

ՋոսՀար»

զիա, ցանկացած Խո

նելու անկյունը ցանցի «-երի կիլոմետրայի

չափում մեշ

Համար

աւղղությունով ժայթով կազմվածանկյունը, Հլուսիսային բ

ե

ոլաջի /

Ք

չ

:

:: Բան

չորություն ե

միջո միջ

ե չու

ուղղութ: շարժման

լ

(

բ տվյալ ժի

ուղղությունների

Հաշված ժամացույցի ե-

ար Հրջանավի ն

Քարտեզի ժ տում ենք տվյալ դծի ուղգուխյունթվ անկյունըՀաշվա կաղզմաժ ծայրով Հյուսիսային ն

կողմի մբտյան

ուղղությամբ: սլաքի շարժման ժամացույցի 17.

ՓԱՐՏԵԶՆԵՐԻ ԿՈՄՊԱՆՈՎԿԱՆ

թերքի Վրա Քար կոչվում է քարտեզի կոմպանովկա ե ճագեցՔարտեզի օժանդակ տվյալների

պատկերացումների: կոմպանովկայի անվզազրական տեղադրումը: տարրերիփոլթաղարձ պյատկեէ քարտեղադրակուն տրվում նթացքում առաջնությունը ձեից՝

ության տերիտորիայի քարտեզա"անվող " ար կախված եերին: կարող տարրերը Հագեցվածության օ-

րանդավ տեղեկությունները շրջանակիցդուր" ն

Տոպոզրա՝

կամ տեղադրվելչրչանակիներսր են չրրտեղադրվում օժանդակչովյալները

են

քարտեզներում գիական շրջանակից քարչոնզներում՝ դուրս,իսկ փորը մասշտաբի

նակի տնօժանդակ տվյալների բարտեզներում ոջ մասշտաբի տերիտոմասամբ կախվածէ պատկերվող

Ն

Մ

'

,Օ:

ա

ման

տեղր

մեծ

վրւսնեպատաՀայկականՍՄ2-իքարտեզի ձեի օրինակ՝ նչաննենրըցույց "1 ճարավ-արն մա այմանական ա

Բիո Ի": չայն մասում,որտեղ բնգած այաիերն՝ պեր եկյունում, իրանը կարնորտարրը

է, շրջանակն

են կոմպանովկայիորոնք սածմանավփակում Քարտեզի

տվալ կետը կիլոմետրային զծից ճեոացված

չավփակարկինով,

նան

- որր Համ նաթ մասշտաբի ,արայանջբ ԼՆ արալին րտեցեերի Տաարաֆիավան ւ որոշե

լայնակի ւնը ձեն

կիլոմետրից սլակաս

ե

Թուրքիանն

2:.--1000

1000--2

ծԸ

վածի ԱԼժությունը կարող

առ

«առվա

արի Ան

անյ/յ,յ,ԽՄ/

նշան ակում մ է

զննրի վրա բարան Տոպոզրաֆիական ենբ ստանալ

ե.

ամենա

են զժերը, Շրջանակկոչվում այն

Տարբերում երեք այատկերոցումը: քարտեզագբավան կամ րոպեներիարտաքին: |

ն

Ա

կեն"

'

ներքին ,

առտիճանների

շրջանակկոչվում ենրթին

տիպի

են

է այ ն Նու

ՐԲ

զիժի իծբ,

ն

որնանմիջապես շ

(գծ. 62): պատկերացումը ծ։

է քարտեղագրական սաճշմանավակում

Աստիճանների կամ րոպեների չրջանակներբը կախված են է քարտեզի մասշտաբից: Փոջի մասշտաբի քարտեզներում ցույց հ խոշոր ռորվում շրջանակը բաժանված աստիճանների, իսկ միջին

բուլնենրի քարտեզներում մասշտաբի օգնությամբ որոշում

են

կամ վայրկյանների, որոնց

կիտերի սշխարչագրական կոորդինոաւ-

ա

շրջանակր ծաԱրտաքին ռայում է քսրտեղզինմիա:

յ

գեղեցկություն

տալու

՛

ու

ծն՝

աւեղադբումով,3) քարաշպի սաճմաններում որնք երնույթ ցույց է խիստ անկանոն Համար, 4) երբ տերիտորիան ունենում աալու ձն տալիս առանձին, ձդվածություն, նրա մի փոքր Հատվաձը ցույց քարտելի իսանիայի պատկերումը Բալեարյանկզղիների օրինավ՝ վրա։

շրջանակի պատկերացման Հիմեականքարտեվազրական ներ-

սեդներ:

:ա-

մար: նա կարող է կառույ-

չրլաաձ Ցբռարիծ

ՍԱՀ քարանզը կազմելիս կարնոր

ն ճանրայվենրա ճիշտ պատկնրումը Ադրբծջանական Վրացական

միմյանց նկատմամբ տությունների ն

վանդակությանր,

լրացնողդալով, փոխաղարձ

Սովետա-

մյուս կողժից՝ Ժուրքիայի հրանի պատկերումըորպես ռաճւտքյան ունեցող երերների: Հետ պետական կան Մբության

Տոթ|

Քարտեզի շրջանակի չափճբը կախված

Ւաոկոչվում ծն նեոդի" ռումածնղադրված օժանդակ քարտեվնելը

տեղ է տրվում բնեթացթումմեծ կոժպանովկայի Քարտեզի տերիտորիանիր շրջաղատի ճետ փոխւսդարձկապի ռյատկերվող տալի: 0րինավ՝Հայկական է մեջ ցույց պայմանավորվածության նչանակությունունի մի կողմից

բարվել տարբեր ձեով դությամբ, որը «պետքէ Ներդաշնակ լինի քարտեզի բո-

Բեարիների շրիածօձ

քազմաքհրք ջարտեղներում շրջանակները ունէ նում ծեն ներթինշրջանակ ուղգանկյուն ձե, Փոջը մասչտարի ջարտեզեերի շրջանակի ձեր կաի.ված է պատկերվող տերիտորիայի ձեից, միջօրեա-կանների նհ զուվաճնու94. 63 կանների ցանցի ձնից, Ս.խար"ի քարտեզիշրջանակը է ուղղանկյունձե, ձգված արնմուտքից միշտ ունենում արնելք, իսկ կիսագնդերիջարտեցների շրջանակը ստացվում է շրջանաձի: պրոյեկցիա,

մասշտաբից ե պատկերվող տերիտորիայի մեծությունից: դ ատլասների քարտեզների մեծությունը կախված չ Գրբերի լինում երանց չափերից ն մասշտաբից: Երբեմն Հեարավոր չի լինում դլաոկերվող ատլասի կամ դոքն Հարմարեցնել տածրիտորիան չափերին: Այդ դեպքում Քարտեզըկազմում են որոշ չափով (եծ 0 դուրս եկաժ մասր ժալում են, որը կոչվում է կլապան: ըեթացքում մեծ նշանակություն ունի օժանԿոմպանովկայի դակ քարտեզներիտեղադրումը, Այդպիսի քարտեզները ծառայում եր՝

1) պատկերվող տերիտորիայում ավելի

կարնորագույլնՀատվածներր

ցույց

տալու

մեծ

մասշտաբով նրա

ճամար. օրինակ՝

Պա-

եւմւայիջրանցջր Հյուսիսային Ամերիկայի թարհզը տտկերելիս,

Հ) պատկերվողքարտեզը

ցույց

շրջապատի Հետ

տալ

փոխրտյարձ

ԷՏ

բին տնսքբ աւսակերում

են

ճշտությամբ:

հ

առանձնաչաթուկ մանհրամառնությամբ

Փոքր մասշտաբի Ընդճանուր աշխարճազրական

իեննը

ԳԼՈՒԽ

ԲԱՆԻ

Ք

78.

ՔԱՐՏԵԶԻ

Բերվում միջին կ խռշոր մասշտաբիբնդչանուր աշխաիձագրա-չ կան քարտեզներից, սակայն դրանց կազմումը նույնպես եպատակային է ն ծառայում է նախօրոք առաջադրված պաճանչներիբա-

ԵՐԿՐՈՐԳ

ՐՎԱՂԳԱԿՈՒԹՅՈՒՐ

ՔԱՐՏԵԶԻ

ԱՇԽԱՐՀԱԳՐԱԿԱՆ

Ընդճանուր աշխաիծագրական քարտեգներ

որոնք Փարտեզները,

պատկձրում են երկրի մակերնույթի ճարտաՔին տեսքը, նրա ձների, բնական ծաժկն մարղու գործունիուքյան արդյունքեիրը: ու

Էնդճանուրաշխարձաղրական քարտեզի

ձածկր

են՝

աշխարճագրական

Ընդճանուր աշթրարճագրական քարտեզները օղտավործում

էրկրի մակերնույքի ուսումնասիրության, բնության մեչ չափումներ կատարելու, կողմեորոշվելու ն, վերջապես, նոր քարտեղներ կազմելու ճամար:

Դրանքմեծ կիրառություն

Հետախուզականն նախագժալին աշխատանքների,տրանսպորտային, ոռոդողական, զյուղատնտեսության, պլանավորման, վարչական ն ժողովրղատետեսական աշխատանքներիայլ բնազավատոներում: Այդ քարտեզները ոանձնաես մեժ նշանակություն ունեն աշխարճագնաների ճամար, որոնց միջոցով աշխարճաղզետի ծանոքանում է բնուքյան մեջ ղոչություն ունեցող բազմաթիվ բնական ն տնտեսական երեույքնեբի տեղաբաշխմանօրինաչափություններին, կապին պարքանաունեն

ա-

մորվածությանր:

ու

աշխարճագրականքարտեզների մեջ առանձեաԸնդճանուր ճատուկտեղ են գրավում տոսլոլրաֆիական հ ակնարկային-տոքարտեզները, որոնք երկրի մակերնույլթի յսկեգրաֆիական ՍՈ

քյունը՝բաղմաթիվ բնական ու ճապարակական երնույքներթ փոխադարձկապի պալմանավորվաժության մէջ տերիտորիայի րոառանձնաճատկություններով:

Միության տերիտորիալ Սովետական պայմաններից ելնելով կարիք է զգացվում ցույց տալ որոշ էլեմենտենրի սեզոնային Բնույ/՝ Հետ: ամառային է ձմեռային պայմանների 0րինակ՝ ոուսական մեֆ զետերը ձմռան ընքացքում ռառչում նն, որի պատ-

կապված

ճառովէլ անցման Համար Խոչրեղութ չեն ներկայացնում:

1) ջրային օրյեկտները, 2) ոնլինֆը, 3) բուսական

ճողերը (զետինր), 4) բնակավայրերը, 5) չաղորդակցուն կասի միջոցները, բյան ճանապարչները 6) վարչա-բաղաքական ե թարրերը, 2) տնտեսական կուլտուրականտարրերը (դժ. 1): ն

ս

լոր

կոչվում այն

են

Սովետական քարտեզագրականգիտությունը աճանջում է, որ քարտեզներն ճիշտ աշխարճազրականորենսլատկերեն իրականուու

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅԱՆ

ՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

աարրերն

ցարտեղները ե մանրամասնությամբ բովանդակության ճշտությամբ տարեն

արոա-

Տ 19. ՋՐԵՐԻ ՊԱՏԿԵՐՈՒՄԸ

ծովի սաճմանըիրենից ներկայացնում Սովավեո.--ամաքի մի գոտի, որտեղ տեղի է ունենում ն

,

մի կողմից ժովի, մյուս կողՄից՝ ցամաքիփոխազդեցությունը: Մջ կողմից ծովը ազդում է ցամաքի վրա ալեբախման միջոցով, մյուս կողմից՝ ցամաջը տար2

դիմաղրություն ( Ջույց աստիճանի ալիս, կախված ավփր կազմող լեոնատեսակեերի ամրությունից, Քարտեզիվրա ժովափերըպատկերելիս կարիք 1 զղացվում միջ ցույց տալ ցամաբի ճիշտ ռոաճմանը,մյուս կողմից` ծովի ճիշտ սաճմանը, որը կոչվում է ավագիծ: Տարբերումեն Հաստատուն ն փոփոխական ափազծնր: Հաստատուն ափաղիժ կոչվում է մակրեքացությանն անղատվության բացակայության զեպքում ծովի չրի միջին բարձրության մակարռակը, իսկ մակընքացության ն տեղատվության առկայության դեպբում չրի բարձրության ամննեաբարձրմակարդակը: Ջրի ամեն ամենացածր մակարդակների դժերով պսաճվանափակխաբարձբ Բեր

կողմից

վաժ գոտին կոչվում է

ե կամ մակընթացության տեղատվության

չորացման գոտի: ջրի մակարդակի դնեպբում ճաշվում Այփագբծր ամենաբարձր

ճիմնական ավփագիծցամաքային

են

ջարտնդների

Համար, իսկ նավաղնացությանճամար օգտագործվողքարտեզները կաղմելիս շիմնական ափագիժճաշվում են չեզատվության ժամանակոտացված ջրի ամենացածր մակարդակը): Ախերի մշակման ե սվատկերմանճարցը առանձնապեսՀաջոզէ կատարված ժովային առլասում, որտեդ ավիծիրիստ ծազման բաժանված են երեք ճիմնական խմբերի՝ 1) աբրազիոն (արմատան 3) կան), 2) ակումուլյատիվ (բերվածքային) սառցային ափեր:

Բատ արտաքին ձենիբնորոշ գծերի տարբերվում

էստուսռներ:

Տռպողրաֆիական քարտեզները կազմեիս ափերի առանձին են պատկերվում բոլոր մանրամասնություններով, մասշտարբքն Համապատասխան: փոքրացման ընթացՄասշտաբի Փում Հնարավոր ձի լինում ավփագծերը նույնությամբ պատկերելի, որի պատճաոովկարիք է ղդացվում դեներալիղացիայի: անսակները

Ատերի գեներալիզացիանպաճանջում է Թեկուզ ամենաիոքրը մասշտաբի դեպքումցույց ատլ ավյալ ախի բնորոշ կողմը: Օրինակ՝ դալմաթյան տիպի ափերը պատկերելիսափի երկարությամբ նրան զուզաճեղ դիրքով ձգվող կզզիներից նպատակաշարմար |

առանձին ամենախոշոր կղզիները

տալ

որոշ

մեծացումով,

սակայնայն Հաշվով,որ սլաճպանվի Հիմնական ե ավյալասխագժք

բեորոշ ճատկանիշները:նման

սնսակի ափերըիրենց բնորոշ

ձնով պետք է սպառկերելնան

մորֆոլոգիա լով:

մյուս

ցանց: Գետայինցանցր իրենից ներկայացնում է աԳետային ռուների, դետակներին դետնրիամբոդչականություն, ռրոնց աո-

կայությունը մեծ չափով պայմանավորվածէ սնլինֆով։ Քար«Լզների վրա գետէրը պատկերելիս մեծ տեզ է տրվում չրալին Դոսքիբնույքին, Հունի ձեբն, դետի մեժուքյանը՝ երկարությանը հ

լայնությանը:

՝

Ըստ ջրի Ճոսքի քանակի գետեր, բաժանվում

եբկու խմթի՝ տարինշ, բ) ժամանակավոր, երբ ջրի ճոսջը ունի ժամանակավոր,սեա) Հաստատուն, երբ

ա

Տ»

Ց.

104. ժար.

թր 4, հ.

Բ

1041 ԽԼ

9: Ո

չուրը

ՊՀԳԽՌԺԽ, հրեա

Ոճռորօօ. 1955.

չչ

Հոսում

6«թւռ.

է ամբողջ

«1քտա ԼԱՌԱԱ ՃԻ»

ՐԱՊՐԾԲքոֆու«ԷոկՇ»ո,. 44:

են

«Վրա

անլավային բնույը, ռրի

ԱՒՌՌՈՎՈՒ:

պատճարով շատ

մասամբ

ունենում

տեղերում նրանք

սելավ անունը:Այդպիսիգետեր են՝ Արագածի Ճարավալին լանջերով Հոսող բազմաթիվ սելավները, որոնք կենդանանում են բացառապես ղարնանային ձեճալի ն ճորդառատ անձրեների կրում

են

մամանակ,

մասնակի սնում ժամանակավոր գետերը,

յին աղբյուրներից, իրենց վծրին Ճոսանքում

ստանալով լեռնա ունենում

հն

ճաստա-

Ճոսք: Այդգիսի գե քարտեզներիվրա պատկերելիսընդունված է նրանց վերին նքը ցույց տալ անընդձատզծով, իսկ ստորինՀուանքըբնդճատված գծերով:նման ձնով հե սլատկերժում նւսն այն դետերը,որոնց աւտորին ճուանքումջուրը ամբողչապես բաժանվում Է շղողող չբանցքեերին, իսկ զետաճունր մնում է չերացած. օրինակ` Վեդի ե Գառնի ղետերի ստորին ճուանքներըո են ոռորերկրիլա Ճճոսթ,որոնք լուՏետերը երբեմն ունենում են բաճատուկ բացառապես կարստային շրջաններին, որոշ ճատվածում դուրս են գալիս երկրի մակերեութ, երբեմն մէծ տարո ժության վրա կորչում: Այդպիսիզետերըքարտեզներիվրա պատկերեծլիոօդտագորժում եյ ճառուկ պայմանականնշանենր: ուննցոդ բոլոր ղետեիր ըստ Պոսքի բեույքի ն ճունի Գոյուքյուն ձեի կարելի է բաժանել էրկու ճիմնական տիպի՝ լնոնային (նրի-`

ուն

.

տառարդ), ճարթավայրային (ծերացած ): Գետերըլեռներից «արթավայր անցնելիս իրենց առանձին են լեռնային զետի բնույք, սակայն ճուշատվածներում ունենում նի ձնր ձեռք է քերում Ճարթավայրայինգետի եշաններ։ Հայկական ՍՍՀ սաճմաններում նման բնույթ ունի Հրազղանզետը ծրազղանի շիջանի Ջրառատ ն Աթարբեկյան զլուղերի տերիտորիայում, ինչաես ն հի ստորին Հոսանքում՝ միացման վայրում: Արաքսին Գետային ցանցը առանձնապես մեծ ճշտությամբ ն մանըյսմասնորեծնպատկերում հն տոպողզրաֆիական քարտեզներում՝ կաակցելով ոէլինֆի ճիշտ պատկերմանը, Քարտեզներ կազմելիս» է ռելիեֆը ն դետային իրենց միասւյաճանջվում ցանցը պատվերել

Աա նության

դաղ

գարնանայինձնճ-

են

ՀայկականՍՍՀ-ի սեզոնային զետնիի մնծ

են

են

ափերի Հէանյալ տիպերը՝ դալմաթյան, լագունային, վատռային, խզումամին, ֆյորդային, շխերային,ռիասային, զղելաային,լիմաններ ն

դույց

զոնային բնույք, մեծ մասամբ անվանում ից առաջացած չրերով ն անձրեաջրերով

ն

աեր յաՀորժղոնականը նակա

փոխադարձ կապի

ու

զետերը մասում պատկերվում է դիպժան

բին շ«ռւսանքը (գծ. 63

պայմանավորվածուցյան

մեյ,

Հան

սուր

ձզված ծռվածքով

-

դեպի վե8

Գեւի մեժություն ճասկացսղությունիիր ճիմբում ունի 3 Հիմնական ճատկանիշներ՝ երկարություն, լայնություն ն յրի քանակ,

Սրանցիցառաչին երկուսը քարտեզներիվրա իսկ վերջիերՀնաիավորչէ պատկերել,

պատկերվումէն,

Գոյություն ունեցող գետերը

ա) շառավղաձն

գծտային

ցանց (ռագիալ),

բ) զուղամնեոռ գետային կանց.

յաւ,

անցան ցանցանման

դ)

գետային

ծառանման

ցնտային

Ցանց,

լարիրինթուտյինկամ

ե)

խառք գետային ցանց,

վ) Հովչարանման գետային

դանց,

ԳԺ. 62

դնպքում Շառավղաձն զետային վանցի

ջրերը մի կենարոնիղդ դեպի եզբերը կամ, ինդմակառակը,նվրերից Հոսում նն դեպի ժի կենտրոն Առաջին դեպքում գետային ցանցը կոչվում է կենտրոնախույս,երկրորգ դեպջում՝ կենարոնաձիղ: կենտրոնախույսցանցը բնորոշ է գմբեթքանման Եառավղազե բարձրացումներ ուննցող ոնլինֆին, իեչպիսիք էե «րարխային բարձրացումները ն լակոլիքները՝ Շառավղաձենկենտրոնախույս գետային ցանց ունի Աթագածը(դժ. 64): Շառավղաձնկենտրոհաձիղ ցանցը ստնղժվում է, երբ ժի չարք են գետեր Հոսում դեպի որեէ վակ ավազան(գծ. 65), Հոսում

են

ուգանեռ

զետային ցանցըբնորոշ է

իրար մոտիկ էրկու տարբեր գետային

օիստեմենբին, որոնք

Հոսում

նեն

միմ-

անց զուգածնո: Հայկական ՍՍՀՄ-ում այդ

տիպի գետային ցանց գոյություն

ունի Սկանիլէռենրում (զժ. 66), :

-

ն

.

67):

գետային գցանցգր

վուրաճատուկ է

ոչ

մեծ

թերո.-

ուիհքյան միատարր ապարներ ցող տծրիտորիաներին, որի մնժ տապրաժումունի մորնեային շչրրյանում: ոք

ԿՏ գոռալ

անդի

մամ ա բնորոշ

հոռրագույնբերվաժքներիը առաջացածՀարթավայրային, ճաճնան լճապատ պատ տերիտորիա-

Գ.

եճթքն,

Հովճաբանման գետայինցանցըմեժ

/ 82.

մասամբ բնորոշ է գետեր

առորին Հոսանքների «ատկապես դելտային տերիտորքաներին, վրա պատկերվում են դեռյի Գետերըքարտեւպների եր ապտիճանաբարՀաստացվող մեկ դժով կամ երկո: զուգա եր ն քարտեզի մասշտաբից: դժերով կախված դետի լայնությունից

րո Մոտար

ե

Ն

է ծալքավոր ապարներ

ունեցող տերիտորիաներին, երբ այի ժածկված Է լինում երկայնակի ն նրանից ճյուղավորվող լայնակի Հովիտեձրով։ Այդ տիսլի գեն մբ շարք ային ցանցըբնորոշէ Դաղատանին, այլ ծայաստանին Ծառանման

Հետելար տիպերի՝

-

Ցանցանման գետայինցանցըբնորոշ

առաչ

-

Հ.

ընդունված Համաձայն

պայմանական նշանների երկու զժով են մասչտաբի դեպբում 10 մետրից լայն, 1:500000 մասշտաբի դեպքում 60 մետրից լայն, 1:1000.008 մասշտաբի դեպքում մետրի, լայն գետերը: Գետըպատկերող երկու զուգաճեռ գծերից ամեն մեկի նվոլայնությունը սլետք է լիեր0,1 մմ, իսկ երանցմբջն հած դագույն սրաակերում

1:100000

`

յոարածությունը 0,2 մմ: Գործնականում քարտեզների մրա չետի նվազագույն լայնությունը ընդունում են 06 մմ, եսկ մեկ դժով հատկերելու ղեսյքում 0,1 մինչե :

7 --ջ

0,6

մմ'

Գեար երկու գծով պատկերելիս ւյն

Հ" միշտ ստացվում է ավելի լայն, բան Հվ իրականում ետք է լինի. օրինակ՝ /) մ /(այնություն ունեցող գետր 1:100 000 | մասշտարի թարանգի վրա պատկեր» վում | 0.6 մմ լայնությամբ, կեշպեաանդամ լայն, վ

ու 1 1:4000 Գժ.

(ի այն պատկձրվել ( 7:

1:

Ընցրանուրաշխարճագրական

7 500.000

40000000

մասչտարից

մինչն.

մասշտարիքարտեզներում

զետերը ավելի

ակնառու ղարձնելու ըբնդ-

են մեկ հպատակով անցկացնում

ճանուր ճաստ գիծ, սակայն երա լայնությունը չպետք է զերաղզանցի նրբկուզծով սյատկերած լայնությունը: Գետերըքարտեզների վրա պատկերելիս ընդունված է առաջին Հերթին պատկերել բնղՀչանուրզետը, ապա նրա առաջնակարգ, նրբօրղական վտակները: Գետերիվերին ճոսանքը սկատկերելիսկարնորնշանակություն

երկրորդական ն

տալը ունի ակունքի ճիշտ ցույց եթե գետի սկիղբ է

աղբյուրը,

ե

եքե

առնում

4` ճնարավոր

նան

սնման

սառցաղաշտից,լճից,

բլուրից կամ ճաճճից, պետք է ղրանջ քարտեզում

աղ-

սլատկերվեն

նույնիսկ որոշ մեծացումով: Գետերը պատկերելիս,խիստ կարնոր նշանակություն ունի քրանց գիներալիղացիան,որի ընացքում մեծ տեղ է տրվում ճիշա Ընտրությանը ն աստիճանաբարպարզեցմանը: ծրբ զետն ունենում է շատ ոլորապտույտ մասեր, մասշտաբի փոքրացմանընթացքում զրբանքպետք է ընդՀշանքրացվեն, պաչպանելով միայն առանձին ջարտեղի վրա արբնորոշ ոլորասգտուլտներ,այն չաշվով, որ

Հատկուտվյալ ղետի բնդճանրասյես ոլոբասյտույրոի աաճայովի

ընքաջքում թյունը: Գետերի գեներալիզացիայի նրանց երկարությանը. օրինակ`

1:4000000

տեղ է տրվում

մեժ

վին ցանցի ինդճանուր խտությունը: Չետք է անպայման դաճպացանցի բնույքըե վատկները պատկերելիս ընետրունլ գետային զծերով արտաճայտվեն թյունը կատարել այնպես, որ ինդՀանուր Հիմնականվտակները.օրինակ՝ ՀայկականՍՍՀ Արփազետը պոաւոկերելիս Ջերմուկ վտակի Հետ անպայման պետք ( ցույց տալ նամ եղեգիս վտակը 12 64):

լճերի պատկե՞ումը:Ըստ

ջրի մակարդակի տատաեռւմեերի (լճերը լինում 1) Հաստատուն,

է 1,0--1,5

սմ

են՝

երբ ջթի:

մակարբզակըտարվա տարոնֆենո բեր սեզոններում 4 անեշան

մ

տատանումներ,

2) սնղոնային կամ պե-

բթոդիկ, որոնց մակարզոեը

չ կախված փովիոխվում օրինակ՝

4.

Ուրժիա լիճը, տարվա սեզոնից. կամ քափառողլճեր, 3) չորացող 4) ժամանակավորկամ էֆեերային լճեր: Քարտեզների վրա լճերի պատկերելիս, կախված մասչտարի Հնարավորուքյուններիցն պատկերվող լճի ժեծությունից, Վերը պետք է միշտ Հաշվի առնվի, նշված «Հատկանիշները Հաստատուն լճերի ափզաղզծերը պատկերումեն մեկ անընդչատ դֆով

---ՀԶԼ-Հ

Ն

'

Ն ,

Մ

Սեղոնային լճերի ափագղծերըպատկե թում են երկու ղծեր»ով, որոնդից մեկը ցում

Է

է տալիս ամննարարձր մակարգակր, Ժյու-

սք ամննացածըը (գ4.

69)։

Չորացող ն ժամանակավոր լճերի աշիս:-

գծերը

ցույց

Լճերի

Լն

տալիս

գծերում: բնդճատված

բնքացբում սլատկերման

մեծ

Սբ-

ՀՀ» շանակությունունի նրանց եզրագծիընդճաԳՀ. 69 նուր ձեի ճիշտ պատկերումը: Ըստ եզրագժի ձնի լճերը բաժանվումեն Հետեյալ խմբերի՛-

մասշտաբի դեպքում

այն գետերը, որոնց երկարությունը

ընդունված է պատկերելբոլոր

քարտեղիվրա Հառնում

(բնության մեջ 40--60

կմ),

իճարկն, միշտ Հաշվի է առնվում նան տվյալ տերիտորիայի գետաս6

է

Տբա

Ը

թառի

Պ, Ստեծ8,

1955. (ջ

ՅԼ.

Շտե.

«ՄԼրչճտ ԼԱՂԱՐՃԿԵԻ»,

տաղ.

104,

84:

ո 7 1624

ա) շրչանաձն,

ստորեր2 "լԲ (գայանե), Աղբյուրնեւիպատկեոումը:Աղբյուրներ կոչվում Սույաձ երկրի մակն նու թ, Տարբերում բնական դ) աղեղեաձե, կրրյա չրերի "/ տրձեսւտական Մմի ո տ Ստորերկրյաջրերի հլթերի ճաճախակի ճանղդիսում եեք Էյ արզ ձիլճեր Հիճների եզրերին, Հովիտների լանջերին, պետերի,լճերի ափերին (ճնրի ընտրության դԼնձբալիզացիայի ժամանակ պետք աերբիննան Հաշվիառնել նրանց տեղաբաշխման առանձնաճատկությունները, ԳորԱՏ - աչի կապն պայմանավորվածությունը լանդշաֆտի մյուս տարրերի թոլւք, ո նկատմամբ: եոնացված ձեով յա 7ոմինչե 1950 որոշակի ժամկետում. օրինակ՝ մինչ ՝

թ.

ն 71920

ե

ծ ելբը

են

բնույ

եր

թ. (դժ. 70)։ են

)

ն

աղբյուրներ րներ:

նման

ճա-

«դղամվորվածժ, ժ

'

'

բա

Դ

՛

ն

է

Է

՞

ւա

ու

աղա

Հրաճանգներով ընդունվաժ է ընդՀանուր աշխարձագրական բարտեղեերում պատկերելբոլոր այն լճերը, որոնց գրաված մակերեսը կազմվող քարտեղի վրա ավելի է ստացվում 2 մԱՀ-ից,թակ ժանր լճերի մեծաքանակ կուտակումների զեպջում նրանցիցամեԽաբնորոչները պատկերել նույնիսկ ոբոչ մեծացումով, Առանձին մեկուսացվածլճերի զնեպբումպատկերման չափանիշ է Հանղդիսանում 2 մմշ մակերնոը, բացառությամբ այն դեպթերից, էրբ լիճր ոճտի ակունք է, վերջին գծպջում, ինչնա վփերբ է, լիճր նչվել պատկերվում է նույնիսկ որոշ մեծացումով: (եռնային ւոնրիոյոբիաների քարտեզները կազմելիս 8 մմշ մակերեսից փոքրըլքէրը սլատկերում են այն դեպքում նրբ տվյալ լիճր ունենում

աու

են

ընթացքում

մարդու

՝

տալ

ր

'

որ-

վաժյ «ւմ տոնին Ֆոր «Վո քուԴ, հի ազբյոտ րու՛՛ լ

ո-

ձորի

բոնջ

ղուրս

են

զալիս

Բոր

Արան րաո:ո որնք աի ր "Ր Հոթ ԲԻ,

արք ք

ո

է

չո

ն

ռն

ռռոնը

մորդու

մն

Փոքր մասշտաբի բարանվներիվրա աղբյուբները

ն

ջրճորերը

րագքիվում րում, իսկ րՄիր ւոի» թազոցված - Արան Մթ ւո . աջոյԲոճորիա ջրչորերի մոմը Ք ար ն

ե

-

մ

նայես կարնոր նշանակություն

պ

ու

բումբ

եալ

պատային տերիտորիաներում, որտեղ նրանք ճանդիսանումէն

ք«՛-

րավանային ճանադպարճների ճանգուցակետերն ճանգստավայրէր: նշանակություն ունի Քարատնդների Ուրույն վրա Ճանքայինաղիյուրնեբի պատկերումը, որի բնքացքում կպատակաձարմար է ցույց նրանց

ջերմաստիճանըն քիմիական նլուքերի Հիմնականբա-

: Խենթ,

տալ

է արձեստականճանապար

առնելով ե

իջեցման պրոցեսի

«ԲՐԲ կող-

աաա

է կարա-

(ճրջնամործնային

մին, Հրաբխային կամ ծագում: Մքծաքանակ լճեր ունեցող տքրիտորիապատկերելիս է նրանցիը րնզունված մլատկերել ամենակարնորները, քրբեմն որոշ ամեեսբնորոշեքըըյ, մեծացումով: Պետբ է ուշադրություն զարձնել հակ նրանց ժաղման վրտ. օրինավ՝ սառցադաշտիգործունեության ճնտնանքով ջուցած լճերի բնդճանուր ձգվածությանուղղության միչոցով պետք է արտաճայրատել սառցադաշտի շարժման ուղդությունը: լճի պատկերման պետք 1 ունենալ առանձՍնանա

հաճատուկմուռեցում, որի ջրի մակերնույթի կապ տատանումները Հեւ: հեչպես Հայտնի չէ, Սնանա դորժուննության

վաժ

իջնում լճիմակարդակըտարքքաոարի

ըով ելքր մեծացնելու պատճառով:Հաշվի այղ ճանդամանքի, քարտեղներիվրա պետք է Սնանա լճի մակարդակիիչնցումը Ցույց տալ իր դինամիկայի մէջ, ոռի Հաւարկարնոր եշանա-

կություն ունի ռրոշակի պայմանական նշանի (եզրազժի) միջոցով

ցույց

նրա մակարդակը մինչն իջեցումր

դաղրիչսարը:

կախվաժմաբղու գորժուննությունից՝ մեմ նշանակություն չի բարտեղներիվրա ոռոգման ն նավարկելիջրանցըննրիպատվեմէժ մասամբ պատկերում են բումը, Ռոռզման ջրանցքները միջին մա ոշտարք ե խոշոր Քարտեզների վրա, իսկ փոջր մասշտաբի քարԹեղեւրի վրա նրանցից պատկերումեն միայն ամւնանչանավորու-

ները, ամենագլխավորները:

տ

20.

լով օռրքան թեք այնքան մուգո սկզբունքը: Այս դեպքում Հաշվի 1 ատսնվումուղղաճայուց լուսավորվածությունը:

ՌԵԼԻԵՖԻ ՊԱՏԿԵՐՈՒՄԸ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԱՇԽԱՐՀԱԳՐԱԿԱՆ

ՔԱՐՏԵԶՆԵՐՈՒՄ

Ռելիեֆը աշխարճավրականտարրերից ամենակարնորնէ: իրենից ներկայացնում է երկրի Ֆիզիկական մակերնույթի՝ լեռնեբի, ճարքավայրերի,իջչվածջների,ձորերի, Հովիտների ն այլ տարբերի միասնությունը: Ռելիեֆը ն ճիզրողիաֆիկ ցանցը քարտեզի ըեշխարձճազրականճիմբն հե՛ Բնության մեջ գոյություն ունեցող ռելինֆի խիստ բազմազան ձնեիը ընդունված է պայմանականորեն բաժանել հրեք լխմբի՝ ա) խոշոր (մակրո), բ) ժիջին(մեղո) հ դ) մանրը(միկրո)ձների։ մյս ձեերի պատկերումը քարտեզի վրա մեծ մասամբ կախվուծ է նա

մասշտաիից: :

Քարտեզիռելիեֆի Ճիշտ պատկերումը կապված է

եժ

ղզժվո-

բությունենրի ճետ, որովճետեկնա բնության ժեջ ունք երեց չափումեձր (ծավալ),սակայն վրա (ճչարքության ջարտեզի վրւս)նա սլատկերվում է հիկու չափումներով: մակերեսով

Քարտեզների վրա ռելիեֆը

տնլալ եղանակեերով՝

պատկերել

ե

ատկերում

«եռանկարային, կետային,

նն

Հե-

վծավորմժան,

բարձրության նիշերի, ճորիվոնականներիՀիոլսռստվերարկման,

մետրիկ (դզույներիպլաստիկայիկամ բարձրության աստիճանների լանդշաֆտալին կամ գնոմորֆոլոգիուգունավորման), ճամատեղ, կան, անազլիֆիկ: ամեն մեկն ունի որոշ ղիական ն բացասական կողՍրանցից մեր, նպատակաճարմարէ տարբեր բովանդակության ն եշանակման քաբտեզներ կազմելու ն օգտագործելու ճամար: եղանակը կիրառվել է նախկինում, այժմ այն Հեռանկաոային է կիրառություն չունի։ Հեռանկարայինեղանակի դեպքում ցույց արվում միայն ռելինֆի դրական մասերը (լեռները), որոնք դատներվում են լեռնաշղքանձերիկամ առանձին բլուրների նկարների ձնով: Այս ժեքոդի բացասական կողմն է Հանդիսանում ռնլինֆի դատկերումը ոչ ճիշտ տեղազրումով ե խիստ Մծծացումով: Դրա է ծառա օրինակ կարող լել Արարատլնռր, որի բարձրուլավաղույն խյունը, արտաճայտած մասշտաբով (ամենափոջը պատկերման Դճոլքում ), ասել է 17 կմ։ եղանակի կատարելագործված փոփոխակն | Հեւանկարային չանդիսանում զեռմորֆոլողիական կամ լանդշաֆտային եղանակը ռելիեֆը պատկերելի, լանջերի թեքությունը Դծավոոումով է տրվում Հառյտ կամ բարակ գծերի միչոցով, Հիմք ընդուննծույց

Միննույն ժակերհույթը ճաղաղալքների ուղղաճայաց անկման

է ավելի շատ լուսավորում, քան այլ ղեպջեդնոլքում ստանում րում. օրինավ՝ Օ մակծրնույքի վրա եթե ճառագայթներնբնկենե

ուղղաճայացդիրքով,

նա

սս-

լուսավորում կորոն եքե նարկին ալո դիրքի նկատմամբ կազմի ճ անկյուն (դժ. 71,7: եքն Ճ3 մակերնհույթի Հդբիղսնականդերքուռի մտա կած ճառագայմների թանակը Հոռվասար չինի էք գ

ելք

շատ

նքնա,

||

-

միւվորը, գերում

ապտ

ս

անկյան

նույն Ճն, շարբ1.45

ությունը լուսավորող

քանակը ռաղայքների

կլինի՝ վասար

2-Ղ

Ը7::-

Հա-

Հժ.

ԷԼ-- ԼԸՕ56--Ը050:

քաԱյսպիսով, թեք Հարության վրա ընկնող ճառավզայքների անցքեցության արքության է տվյալ նակը ուղիղ Համեմասոական

կուսինուսին: տարբեր ճեընդունելովլուսավորմանայո սկզբունքը, Հիսքք եՆ զձաժորման տարբեր սանդղւասկկողմից մշակվել ղինակների են Լեմանի, Բոլոտովի, Գլխաֆեր, որոնցից ամենանշանավորներն Այս բաժեի սանդղակները: վոր շտաբի ռազմատուղողրբաֆիական

յան

կիրառվումէ մինչն 9455-իթեքությունների Համար, որից ավելի բարձր թեջություննել ոլաոկեբվում են ոն դույնավ: դեքում որոշակի քեքության անկլոսանդզակների Տարբնեք օպիտոկ է տրվում սի դծեր ընդճանուր ցույը նր Համապատասխան էրեք սանդղկաների դեպքում դծավրումը

սն սպիտակ որոշակի Հարաբերություն ֆոնիվրա,ստնղծելով անկյան թեքության էրկարումյունը մասերի Համար: Գժիկեերի անման մքծանում զուզընքաց կարճանում է, իսկ Հաստությունը՝ ե

՝

(3.

22):

ոելիեֆրօլատկերելիս Ստվեոառկումով

օզտվում

ծն

ճան

ու

գունավորումից: շղլիտակ» կամ զշագանակացույնն ողիուկ» ն քնքն, տալիս է ավելի դժավորման նկատմամր ավելի լման է նա

"րաստիկտղամորություն։ Սավնրարկումը պժավորման եւխան իր եիժչում ունի լոսավոբ ման աստիճանը: Ընդունված է կիրսունլ

Ոքբ նողզաշայաց չուսավորվաւժություն, որի ոնքացքում ոնչիննի են արբեր տարբձր մառնր" ունենում լուսավորում, կատարվում է

ոերազանցապերհկարչական Հաւ

-

'

:

է

-

-

: ի

'

-

'

'

)

«իմունրուլ:

Է.

|

ԼՏ:3լնյծրրր ՈԼՈ զ

Ը

-

.

ԷԱ

Բ ՒՈՐ ը

ՆԱ

«Հ,

ա

Այժմ փեզ ժուո կազմվող քայոռեղների ինտ

Մառի ոնրեփը են կիրառում հչաավնրելիս դերազանցապես աովնրարկման շեղ մե. ող» Հյուսիս-արեմտյան բոսավոլ վածությամբ, որի շեորչիվ ոէ(իճֆ/ չարավչ-արձմոյան կողմում դանվող լանջերին տրվում է մող իսկ շունավորում,

մնացած մասերը

սպիտակ (գծ. 23): կոմբինայված լուսավորում, այս նպբում միաժամանակ տալի են ժեր ե ուղդաթաչուց չլուսավորումից մեՃամապատացվ ախ սոնավորումնելր: Սավքնրարկման ստացվող փոգր առանմնասնս մեժ կիրաություն ունի ն եսբատակայարմաթ կիրառում էրրձմն

ծն

տնում

են

հան

է վարչաշտնոնսավզախ տնդեկատու մրա դնչինիր Քայրոնվենրի որը ձի ազդում քարանգի բեռնավորվածության ոլատկերելիս, վրա:

է

Գժավորումը է սավերարկումըոնինվր սատկել ամն էլյոժեն եե. տիկ եղանակներ նրանք դեղեցին աատկերացում հայիս անղանջի ոնլինճի մասին, սակայն ռելիննի առահձրն դատվածների

ի

կնտերի բարձրությունները անճայոտհն

մեում:

նիշերով ոնլինիի Բարձրության

պատկերումը Մժեժ կիրութո բյուն ունի ծովերի դետերի շստակի ոռնլիեիըդույց տառեյինֆը պատկնբելիս բարձրության եիչերը որողես լիս: ձամարբի ռինլես չանդես են առանձին հղանակ չնե կիրառվում, այ Հիոլսոմք րիկ լրացուցիչ նկանակ լրացիեսվ Ճարիղոնակնանենըի, ն պատկերելիռ Բարձրություն հիշքրո: ռելինֆը այլ հղահակներին: -

նե խոշոր

գալիս

առանձին

կետերի բարձրությունեերը ստացվում են մեՓ ճշյոուքյամբ, սակայն ռելիեֆի ձենրը չեն պատկերվում (դժ. 74): Ցամաքներիքարտեղների վրա բարձրության տրվում նռանկյունա"1230 "2351 չափական ն ոլոլիղոնոմնտրական կնտե"1235 որ բարձրությունները (աոռլոգրա ֆիական

Ջոն ԿԻշ1Ի"Վ

"1020

"1221

"/254

րարտէլների վրա),

բնորոշ լնռնազաղաք-

"/25է ԴԺ,

ներր.

լնոնանցքենըը

(իոթր մասշտաբի

եզների գ վրա): մեջ Բ բնուքյան չ նիվելիրա1ՐՐ բաիտ

Բարձրության նիշերըէ ստացվում իեն չափումների միջոցով ն ճիմք են Հանդիսանում Հորիլոնականնե

նե Ք

ելու կառուցելու

ճամ ճամար,

չեն բավարարում ոնլիեֆի ճիշտ պատկերմանը, այդոլիսի դեպքերում անցկացնում նն լրացուցիչ (կամավոր բարձրության կորվածքի) ճորիզոնականներ:ՀիմնականՀորիղոնականներից կիճորիղոնականննրը ե լրացուցիչ (5 քառորդ սաՀորիզոնականները, տարբերելու նպատակով բեղունված ժանդակ) Ճորիզոնականների է ճիմնական ճռրիզոնականները պատկերելանբհդճատ գծերով, Աիսաճորիղոնականգծիկներոլ, ընդճատպաժ իսկ մնացածնէրը՝ ե լրացուցիչ Հորիզոնականները Հորիղոնականները հերը, քառորդ միմյանցից տարբերելու ճամար բնդունված է անցկացնել տարբեր ռես

զժիկենր։ Փակ ճորիզոնականներովպատկերվող ռելիեֆի դրական ն բացասական ձնեճրըստացվում նեն իրար չատ նման, նրանք միմԲԱ ցանցից տարբերելու, ինչպես ե ղժաՀամար օդտագործում են բ բզոտոիխներ:72ա ցույց տալու նե ժ են հ է տրված ժ բլուր, մ ուղղվա Բ Բզշորիխները "րի զբրում ցույց բենրզշտրիլոննիսկ շ6բ գծագրում զողավորության դեպի դուբս, մեժության

ուղղությունը լանջորի, Քուոոն

իի

ուղղա ված են

ն ձ ստացվում են Հայտն այտնի բարձրության իի միջադրության (1ԱՒԸքՈՕՂՃԱՆ) միջոցով: բը

է

նիշենիշն

են կոչվում վամարքի վբա գտնվողմինեույն Հորիզոնականներ :

բաոձբությանկետեորմիացնողզծեոը: ունի Ռելինֆի պատկերմոն գործում մեժ նշանակություն

"դ-

բիզոնականներիբաբձրուքյան կտրվածքի մեծությունը, որի կար'ված է լինում քարտեզի մառջտարից ն պատկերվողանրիտորիայի սելիեֆի բնույքից: կտրված կոչվում է եկու հաբնան ճոբիզոնաՔարձրբության

4-րդ ր

կամ

ն

տրրվածթի բարձրուքյանը։ Այդպիսի գնպքնրում անցկացնում են կարվածքիկեսի չայի), բա(բարձրության ռորդ Ճորիզոնականներ(բաբձրության կտրվաժջի մեկ թառորդին մեղմ ւելին րի դեռլոհրիյոորիաների Հարքավայրաւյին Հավասար): հ բառորդ նույնբում կիսաճորիզոնականնեերը Հռրիվոնականները

դարձնելու նպատակով

պարզ

ճորիղոնականը ը 5-րդ ր Ր ե

ժել գծով

Հաստ

կետերի բարձրություն-

Գ իրադրական

չանջում(դժ. ճվուսիսային դեպքում՝ սականների

շ2բ):

շճան

34.76.

ՑԱԻՀի Համապատասխանում պատկերումր բնորոշՀատվածների

մի

վրա ները գտնելու ճամար ընդունվաժ է որոշ ճորիղոնականնորի է ձաշայն Այդ կատարվում բարձրությունը: չՀրել ճորիզոնական փով, որ Թվերի ղլխամասըմիշտ ուղղված լինի դեպի ռելիեֆի ռելիեֆի ղճձպքում նպատակաճարմարէ Քվերը զրել ոելինֆի բնորոշ տարրի Հարավային, իսկ բացա-

տառրեբությունը: կաններիբարձրությունների Սովետականբարտեզների ճամար բնզունված է ճորիգյանականենրը դատկերելշաղանակաղույնուր պատկերելիս երբեժն ռելիեֆի չատ Առանձինտեծրիտորիաներ

կիսահորիզոնականներ

ամեն

դծուր Ռելինֆի առանձին ճատվածների

ՌԵԼԻՆՖԻ ՊԱՏԿԵՐՈՒՄԸ Հ8ՐԻԶՈՆԱԿԱՆՆԵՐՈՎ

ենե Հ որիզոնակա ն

դեյ ղեպինե րւ՛

Ռելինֆը ավելի ընքեոնելի

նղունվաժ բսՂ

Տ 21.

:

Տ

ա

Տողոգրաֆիականքարտեպների «ՀորիդոնականներըՀնարա-

չափումնե Հազմաքիվ եկատմամթ ր

տալիս ոնլիեֆի կատարել, կազմել նախազժր, պրոֆիլներ կառուցել կանների Հետ կապվածմի ջարք խնդիրներ չուծել:

վորություն

նն

ե

Հորբ'

Ռելինֆիցանկացածկետիբարձշությունը զտնելը:եթէ կէնր չոորձդտնվումչ անմիջապես Հորիղոնականի վրա, ապպա չ.

էք

բուքյունը Հավասար է Հորիղոնականի բարձրությանը, իսկ եթե կետը ռտնվում է երկու ծորիղոնականներիմիջն, այղ դեպքում օրա չչարձրությունը կարելի | ստանալ բարտեղի վրայ որոչ չափումներ ե Հաշվումնեք կատարելուց Հետո: ենքաղըննք տոոռլովիաֆրյացան բարտեզի վրա տված | ի1 էտը (դծ. Ր

ՆԱ

2.

-՛

՛

'

«ի

Ն ոց 42.

76). "«ռրիգոնականներիբարձրության

դտրվածրը Հավասար է

1Ռ

ժերի,

իսկ

կետին մոտիկ նախորդ (ցածր) ճորիբարձրությունը՝ /2Ռ տերի, ղոնակնան սլաճանջվում Է դունել ոլց Էննտիբյոցարձակ բարձրությունը:ծար: թլետը ւ չավխննբին կւտով անցեռ» էրկու Հարնան Հորիվոնտվանննըը տիացնոզ

ամճնակարճ Ճր շիձր, առլա գծի այն շատվածոի, որը էնկած ւ Սասցված հ չյա: կետի ն նախորդ «որիզոնականի միջի՝0: ավաֆ տվյալների մբչոցով Համեմատություն կազմելով, կստանանք 1 Սետի Հարաբնրակունբարձրուքյունը. այս զամարելով

նախորդ «որիզոնականի րբաւրձրուվնանը,կստանանբ լոոցարձակ

բարձրումյունը: Մեր տվյալները բնդունենը 40-4

մմ, ե--10 8:10»54::

մ.

ունեն

ՎՅՀ4 8:4-Հ40

ճատեյոլ

մ նժու

մմ:

ՃՀ-

նակ՝ Հավասար:

մասշտաբի Հորիղոնական

է այն ռժի Պամառղլատասխանում է երկարությանը: որի ուղղությամբ պետք կառուցվի մատսչտարը, իսկ ուղղաձիղը՝ այն Հորիզոնականներիբարձրություններիս, բոնց վրայով անցնում | տվյալդիծը: Մեծ բաբձրության վբա դտնվող գծի .վրոֆիլր կառուցելիս, (քե չի պաճանյվում ցույց տալ ստորերկրյա խորությունները, օ-

նատակաճարմար է ընտրել պայմանական բարձրություն ն պրոիլը կառուքել ամի:բարձրությունից բարձրգտնված կետերի ճա1:50000 ուրվաժ մար:Ընդունենք մասշտաբի քարտեզի մի ճայոո րի կտրվածքի մեծությունը10 մետի ք, ւաավածը, Հորիզոնական Հանջվում է կառուցել կտրվածբի պրոֆիլ ՂԹ զժի ուղղությամբ (գծ. 22ու). ընդունենք, որ Հորիզոնական մառչտաբը Հավասարէ բարտեղի մաշոաբին, իսկ ուղղաձիգ մասշտաբը՝ 10 անչամ խոշոր:

էն

Գեռֆիլիկառուցումը կատարվում է ճեռնյալ ձեով. վնբդեում պրոֆիլային թուղթը (միլեմնտրային բաժանումներ ուննցող

լունները՝ ւր,

ձեով կարելի է ստանալ ոնլինֆի ցանկացած պնտների

Սաժբերի, ոթի բացասոաւթյաւմբ բացարձակբարձրությունները, ցեպքում կետը ընկած է լինում մինեույն բարձրության ճոբիղոնականների միջե, Այթոլիսի գեսլքերում կնտոիբարձրությունը որոշմեծությանը մուռ ճշտումում չ Հորիզոնականների կտրվածքի

Թյամբ: 3.

միչոՊբոֆիլիկառուցումըքաշտեզի Բոբիզոնականների օ զեոթյումբ պրոֆիլ Տուլոգրաֆիական կազմելիս բարտեզի զով: յդետք է իմանալ, Թե ինչի է Հավասար չորիղոնականենրիկտրբվածքի բարձրությունը, ինչպիսի Հորիլոնական ն ուղյաձիդ մասշսարներ պետք է ունենա կազմվող պրոֆիլը: Հորիզոնական մասշտաբրբ կարող է Հավասար լինել Պրոֆիլի քարտնղդիճոբիզոնական մասչտաբին կամ նրանից տարբերվել ,

նական մասշտաբից խոշոր/ չինում ճինդ կամ տասը անգամով, ճազվաղյուտ դեպքերում չատ խիստ մասնատված ռնչինջֆիժւմա-

մ:

ԼՂկնտի բացարձակ բարձրությունըկստացվի 125

նման

բազմապատիկբվով, Ո/ղղաձիղ մասչտաբը սովորաբար Ճորելա-

Գծ.

77ա

է

ՀՁ.

27ր

Թուղթ), ծալում ենն լրիվ սանտիմնարայինգծով, ծալած մասը տեդաղրում տրված զծք ուղղությամբ ն նրա վրա նշանակում այն կւանբը, որոնք Համընկնում են Ճորիգոնականների ելո, Մտացված կետերի վրա ուղղաճայացի ուղղաձիգ մասչտաբին ուղղությամբ են Համապատասխան տեղադրում Ճորիզոնականների բարձրու-

քլունենրը: Ստացվածկետերըմիժյաեց ճետ միացնելով, կաանանք լբ" ֆիլը տրված ճը զծի ուղղությամբ (դձ. 22ի): նրբ պաճանջվում է կազմել պրոֆիլ, որի Հորիզոնականմուս-

տարբեր լինի քարտեզի մասշտաբից, այգ դեպքում քարտե-չ զի վրայից Ճորիզոնականնելի ճեռավորությունը պետք է վերցնել

շտաբը

չափակարկինովն տեղա.չրել միլիմնտրային թղքի վրա, իսկ

մեա-

տուցման դեպքում, Պրոֆիլը կառուցելուց չետո նքե պաանջվում ( ցույց տալ պրոֆիլային դծի «ետ չամընկած աշխարչազրական տարրերը. այղ ղդեսզբումսլնտը է պրոֆիլի ստորին մասում Հորիղոնական ուղղությամը վերցնել մի շերտ ն նրա մեջ ճամապատասխան օբյեկտները ցույց տալ քարտեզի պայմանական նշաններով:

Թեբության անկյունների զրաֆիկի միջոցով որոշում են, քե քարտեզի վրա վերցրած տվյալ գիծը բնության մեջ քանի՞ աստիճանի թեքություն ունի. օրինակ` պաճանջվում է իմանալ

ձր

ժին

անկյուն է կազմում ճորիզոնականճարքության ճետ: Այդ ոբոշելու ճամար չափակարկինով քարտեզից վերցնում ենք Ճ8 դծի ռան

տեժությունը ն տեղադրում թեքության գրաֆիկի վրա: Լեդունենք

Ն անկումների Թեքությանանկյունները ռոբոշելը: Քարտնգի

3.

Հոբիզոնականներիմիջոցով կարելի է որոշել, քե բնության մեջ արված որնք պիծ ճորիվլոնականճարքության չՀնտ ի՞նչ անկյուն ւ կազմում. եման չափումների ընթացքում օզտվում են ըարտեգի շրջանակից ղուրս գտնվող քենջություններիդղրաֆիկից' օղավում Թեքությունների գրաֆիկըկառուցելիս

բանաձեից, որտեղ լք

սակիցվերցնում են

(/յունների ծավալը

0:307

Ք.

2`

2ՈՎՈՎՈՎՈՎ.

ԵՐՈԳՈՒՐՒՏ

Ք

Ք

15՝

Վ

ՔՈՎ

Կ

բը

ծ,7

--114,6.5 -978,0

Ընդունենք քարտեզի մառշտաշավառար

է

1:25

000,

բակ

ճորիլոնական կարվածբի մեծությունը 5 մետր է: Թեջություննե-

Ըի գրաֆիկը կառուցելու ճամար տանում են ճորիղոնական ուղիղ 1"Հ-57,8.5 -286,5 2` դզիժ,նրա վրա նյանակում են 95,5 3՝--18,1:8 տրված աստիճանների ՄժուՀ 14:3.5Հ-215 թյունները ն այյ նշանակված կծտերից կանգնեցնում ուղղաչաՔ--11,4.557,5 ացներ, ստացուժ |-ի մեծությա102-8,2.5228,2 նը Համապատասխան, աղա ուղդաճայացների ծայրերը միացենլով միմյանց, ստացվում է մի կոր, որը, կախված թեքության անվմոննում է տճորիղդոնական ուղղություն ցունների մեծությունից, 0:30

-28,6.5--144,0 -

Հ

15"Հ-Ց7.8 -18,5

դժին (ծ. 78ույ: սւննցող

0203"243

ա)

բազ-

11,1 ԽՄ

ՐԻՐ"

մեծությունները Ստացվաժ

19,1

74,3

ԱՏՎՈՎՈԱՐ,

ՏԱՅՐ

Ըէքա

մապատկելով քարատնզգի բոարձհության կտիվածրի մեժությունով, կստանանք )-ը։

28,6

ԻՐՈ"

3`

Լ-

թեջվածքնէ, Բնականչողարիքմների աղյու ԸԼքա-ի մեծությունը, Ա-ի պաճանջված ժեժու-

ԿՎ 771156 52,2

ՔԱՎՈՐ

են

գ

Փ

0` 155

44.

ւտացվեց ճավասար Ժ'-ի ճՃատվածին,նշանակում է տվյալ գիծը բնության մեջ ճորիդոնական Հարթության Հեւ կազմումչ 3"-ի անկյուն: Գրաֆիկի առաջին աստիճանը օգտաղործվում է անմիջական միջն գտնվող զերի քեքության անչարնան կլունները որոշելու ճամար: Բարղ սելինֆի դեպքում, երբ Հորիվո« էն իրար շատ մոտիկ, Հնարավոր չի լինում կատաանմիջապես Ճարնաի միջն չափումներ Հորիզոնականների են ամեն միՏ կամ 44ոբել, այղ դեպքում չափումները կատարում բէզոնականներից, օգտագործելովքեքությունների զրաֆիկի ձրկ-

Հորիզոնականեերի

նականներն ստացվում

բորդ

մապար։

օգդնությոմբ քարտեզի վրա Թեջության անկյունների գրաֆիկի կատարում են բազմաթիվ նախնական նախաղժային աշխատանքներ, ինչպիսիք են՝ ճանապարչների, ջրանցքների, երկաթգծերի ուդեղծերի մոտավոր տեղի ռրոշումը քարտեզի վրա: Թեքուժյան անկյունների դրաֆիկի ճետ մեկտեղ տոպոգրաֆիական քարտեզէ ների վրա նրբնմն տրվում է անկումների ղրաֆիկը, որը ցույց տալիս, քե տվյալ դիծը որոշակի ճատվածում ինչպիսի անկում ու-

նի։ Անկումեերիգրաֆիկը կաղմժումեն

աո--

հ...

Հ-|

բանաձեվ,

թություն ունեցող լանջերը ն ռելիեֆի կտրուկ խախտումները ցույց տալ պայմանական սլատկերացումների միջոցում

որ-

,

տեղ 1-ն կոչվում է անկում:

ենքաղրենք պաճանջվում է կազմել անկումների զրաֆիկ ընտր բարձրության կտրվածք ունեցսղ քարտեղի ճամար, երբ Է

0,005

5:0,005»-1000 5:0,010--500

9,010

ճ:0,020

0,020

1-»

լ

0,030

1--

0,040

Ժ,100

5:0,030:-162

5:0040:5125

,

տվյալները տեՏրված1-ի մեծուքյունների շճամապատասխան

ղադրելովՀորիզոնական առանցքի վրտ: հ

այդ

ենչով |-ին Համապատասխան ուղղաայացներ

նետերից կանվնեցն

պատկերացումներով Պայմանական է տրվում (ըստ որում`

են

ւլ

'ՀԻԸ

ցույց

տալիս խզում-

ուղղաճայաց բարձրությունը),

ցույց

լանջեր ուննցող ձորակները, ձորերը, առանձին փոսերը, ճանան երկաթղժերի փորվածքներն ու ոլար4ճների (իցքերը, ուղղաճայաց ձտրվածք ունեցող քարճանքերը, ավազաչճանքերըն այլն, Րեոունվաժ է արճեռտական ճանապարտով ստացված ռելինֆի կտրուկ ձենրը պատկերել սն զուլնով, իսկ բնական ձները՝շազանակաղուլ-

նով: Առանձնաճատուկ ունի ժալոնրի պատկերունշանակություն են ժբ: Քարտեզագրական ձղդտում պրակտիկայում Հնարավորու-

5:0,050--100 5:0,100--50

0,050 Ա

նրանց ժալրերը

քյան չափ ժայռի պայմանական եշանի օգնությամը

ցույց

նրա

տալ

բնական կառուցվածքը: են ժամանակակից վոգրաֆիական քարտեղները ստացվում տու

նոր «նարավորություններ 1 օտերեոֆոտոդրամետրիալով:, որբ տվել ռելինֆի կորուկձնեթը ավելք սլարզ ձեով պատկերելու ճամար: 221 վերցնենքռելիեֆի ժա յունը ունեցող կամ խիստ մնժ քնքության լանջեր ունեցող տերիտորիայիանրոֆոտոնկարըն ղի-

ոննք ստերեռսկոպով"",պարղ

կղառնա,

որ

ժայռոտ լանջերի

ն 57-

նսատակաճարմժար ճաժատեղ պատկերումը ըիղզոնականների

Գոյություն

ս---

Շ` ՇՊ

ՇՀ»

օՏ Տ

ո-

ա-

Ը

Յ

«5

ՇՋ Տ ՀՏ՝ ՇՏ» օՑ՝ գ.

Հ

--

ՇՏ

դարավանդների աստիճանները, շրաբխային, կարբսբարայրերը, ն այլն ա 17 ձաղարները այմանակա ն են մ Հւս ւս կ պայման բ նան ոնլին հշանննր

ու

միացնելով, կստանանք անկումներիկորը (զժ- 79), որի միջոցով կարող ենք իմանալ, ցե երկու Հոբիզոնականներիմեչ գտնվող ցանկացաժ գիծը բնության մեջ ինչպիսիանկումունի. օրի ակ՝ զծագրիՇն ճատվածին ւսեկման կորի վրա ճամապատասխանում է Ըմ մեծությունը, որը ճավասար է 0,02 մետրի: պատկերում են ռելինֆի մինչե 45" Թեւ Հորիզոնականներով քության լանջերը,որից ավելինլինելու դեսլքումՏռորիզոնականլ սովետական ննրը միմլանցձուլվումեն, ւսյդ ո"լաաճառով վրա ընդունված չ 45--ից թ.ավելի «գոգրաֆիական քարտեզների ո-

է:

ոնլիեֆի մի շարբ այնպիսի միկրոձներչ բոնց սլատկերումը ճնարավոր չէ նույնիսկ խոշոր մասշտաբի տոդողրաֆիական բքարտեգննրում,սակայն նրանը պատկերումը աղա ամար կունենո էական եշահակություո Ռելիեֆը քարտեզի ոգդպիսի ձներ է` ժովափեյա մեծ քարերր, մնացորդ ժալոերը, ունեն

առու

սե

ո

փոփոխվող ձների շամար, ինչպիսիք են սողանքները, աճող ձորակները, շարժվող ավազների տարրեր ձենրի (բարխաններ,

արազ

ն դյուններ) այլն: ռելինֆի ձեները չպատկերվող ընդշանրացՀորիզոնականներով

դած

"

"'

ենն

պատկերվում միջին մասշտաբի քարտեզների վրա, իսկ

մի բաժինը: Ստերեռֆոտոգրամեորիա--ֆոտոգրամետրիայի

Ստձրեոսկոպը ճատուկ դործիբ է,

ցով ստացված` նկարները

ն

որով դիտում են անրբոչանույքիժիչոտարբերում նկարի վրա եհրնացողէլեմենտեեիը:

յիռքր մասշտաբի մրա երանք չեն սյայտկերվում, քարտեզների երե

ճրաբուխներըն շարժվողավաղզները: չՀաշվենք

են նան Տոպոգրաֆիական քարտեզները նախատեսված

չա-

փումներ կատարելու ճամար, սակայն պայմանական նշանակումները տալիս են միչտ որակական պատկերացումներ, իակ քանաեն ։տալիս նրան կական ճատկանիշները ցույց ցույց տրված մուտիկ քյլյուս կամ մինուս նշան ունեցող Մվերը, որոնք Հնարավորություն

են դալիս առանց չափումներ կատարելու ռրոչելռելիեֆը ձնի մեմատական ն բացարձակ բարձրությունները:

Հւ-

ԱՆ

ւ

--ծ-.ծ-ծ-Պո

՛՛

Շո ծրկրներում ընդունված է ժիժ քճքություն լանջերը, ինչդես ն կտրուկ խ ախտումներ ունեցող ռելիեֆի առանձին ձենրը պատկերել Հորիզոնականների ձուլման միջոցով (գժ. 80),

ԱՍՏԻՃԱՆՆԵՐԻ

ՊԼԱՍՏԻԿԱՅՈՎ)

նման

ձեով ռելինֆր

դարձնելու

նպատակով

գունավորման ընթադբումբարձրուբարձրությանաստիճանեքնրը քյան կտրվածքի մեծությունը փուխոխել բարձրության աճմանը է կտրվածքի դուզբնքաց,սակայնանթույլաորելի չոիազանց

ծացումը,

որբ

բնույք,

ժե-

գաղաքային մասերին տալիս Էէ ճարքավայրային

աս-

-

822.

ՌՆԼԻԵՖԻ ՊԱՏԿԵՐՈՒՄԸԲԱՐՁՐՈՒԹՅԱՆ

ԳՈՒՆԱՎՈՐՈՒՄՈՎ(ԳՈՒՅՆԵՐԻ

ՆՎ ԱՅԼ ԵՂԱՆԱՌհՆԵՐՈՎ

ռելրեֆը պատկերելիս Հորիզոնականներով դժվար է ռելիեֆի ընդճանուր քարձրության մասին դաղափար կազմել ն առանձին բնորոշ ձեերը ընկալել, ադ պատճառով էլ ընդունված է Հարնան

ժիջե եղած տարածությունը Դորիզոնականների ) ներ(աստիճանը կել տարբեր զույներով կամ միննույն զույնի տարբեր երանգներով: եղանակը կոչվում | գունավորում

Ռելինֆի ռլատկերման

բարձրության կամ Հիպսոժետրիկ աստիճաններով իսկ եղանակ, ատկերողքարտեզները անվանում են Հիպսոոս այդ

պարզ

քարոաեղզեերը կաղմելիս կարնոր է ոչ ժիայն որոՀիպսոմետրիկ շակի կտրվածքի ճորիզոնականների անցկացումը, այլե այն, քե կոնկրետ ի՞նչ բարձրությունից պետք է անցկացվուճորիզոնականները ընտրել, որլնս բարձրության աստիճանների սաճմանավին ճորիզոնականներ։Այս դեպքում պետք |է ճաշվի առնել ճիլրե-

ն ամեն ֆի բնորոշառանձնաճատկությունները մի Հորիզոնական այնպիսի բարձրությունից, որ ամենանպատակաճարանցկացնել

մար ձեռվ ն իրականին նման արտաճայտվեն տվյալ տերիտորիաՀ: ռելինֆի Հիմնական փոփոխությունները: Հիպսոմետրիկ եղանակով ոռնլիեֆըպատկերելիս շատ կարեռր եշանակություն ունր դույների ճիշտ ընտրությունը: Դաճանջչվումէ գույները ընտրել այնպես, ռր նրանք լինեն ներգաշնակ ն մի արճանից մյուսի անցումը խիստ կտրուկ չարտաճայտվի, սակայն դրտ ճետ մեկտեղ նրանք միմյանցից տարբերվեն: կախված ոնլիեֆի բնույթից ն քարտեզի ընդգրկած տերիտոբիայից ճիպաոմնարիկ թարտեգի ճամար զարծլի է օղտաղործել ժիազույն կամ բազմագույն սանդղակներ: Միագույն սանդղակով Հնարավոր է պատկերել միայն լեռնային կամ միայն դաշտավայհային տերիտորիաների ոելինֆը։ սանդղակը օղտադործում են ավելի ընդարձակ Բազմագույն ն ռելիեֆի մեծ ամպլիտուղա ունեցող տերիաորիաների ճամար, երբ քարտեզը ընդգրկում է քե՛ դաշտավայրերն թե՛ լեոներ. օրինավ՝Անդրկովկասի ֆիզիկա-աշխարՀաղրական քարտեզի կամմոա ձիպսոմետրիկբարտեզներ կազմելիս օգտվում են գույների օշդտազործման երկու ճիմնական սկզբունքներից՝ «որբւանբարձր, այնքան մուդ» կամ «որքան բարձր, այնքան բաց» սանդղակներից: «Ռրբան բարձր, այնքան մուդ» ակզրունքը կիրառվում է միայն դաշտավայրերից բարձր ռելիեֆի ճամար, իսկ դաշտավայրերը այդ սկզբունքը փաստորեն խախովում է, մանավանդ սդատկերելիս հթե կան ծովի ցածր տերիտորիաներ. օրինակ՝ Մերձմակարդակից կասպլան դաշտավայրը զատկերվում է «որքան ցածր, այեքան մուգ» սկզբունքով: էնոնային երկրներում բնակչությունը ամենից տեղաբաշխված է ցածրադիր վալրերում, իսկ բարձր մա-

մետրիկ քարտեզներ", Հիպաոմետրիկ եղանակը զերազանցապմա կիրառվումէ փոքր մասշտաբի ֆիզիկա-աշխարձճագրական քար-

չոեզներկազմելիս: ավելի Ռելիեֆը

"

ն

է ընեդունվաժ

հրբեմն ճիպառմեարիկ քարտեղներ են անվանում միայկ Հորիզոնականներ: ռելիեֆը պատկերողթարտեզները:

շատ

8--1624

կամ թույլ ռերը ճամարյա անմարդաբնակ են բնակեցված, որբ նույնիսկ խիստ մուգ ձնով պատկճինլիսքարտեզը չի ար. օքզրկում, այնինչ ցածրադիր մասերը մուգ զույնով պատկերելի» բնական կ տետեսական շատ տարընր բոլորովին անտեսանելի են դառնում: սՈրքան բարձր, այնքան մուգ» սանդղակըկիրառելիս շատ եպոտակաչարմար է օզտազոիծել բազմագույն սանղդակ՝ ստեղծելով տարբենիգույների պռանձիներանգենրիենրդաշնակություն, որովճետն միագույն սանդղակըկիրառելիս ոնլինֆի բարձր մասեբր ստացվում են խիստ մուզ, որբ իրենով ծածկում է ոնլինֆի մյուս մասերը ի խախտում քարտեզի զույնի ընդճանուր ներդաշնակու-

Քլունը:

՛

սանդղակի զեպջում ճօրթան բարձր, այհքյսն Քազմազույն մուգ) սկգբունբով ռելիեֆը պատկերելիս ընդունված է ղաշտավայ-

րերը ցույց

տալ

Տայորդ աստիճանները ցույց կանաչգույնով),

տալ

դեղինի կամ մոխրագույնի տարբնը երանգներով,իսկ ավելի բարձր մասերը շագանակագույնի տարբեր նրանդներով: Վերյին ժամանակներ Հրատարակված ֆիզիկա-աշխարձադրականբարտեղննրում ընդունմած է բարձր լնոնային մասերի ցույց տալ կսրմիրով կամ

։

մանուշակագույնով:

ման

ե

ստվերարկումբ ոնլինֆը

պլաստիկ կերպով ս

կամ գեոմոբֆոլոգիալանղշաֆտային Ռելիեֆի պատկնոման

Փոքր մասշտաբի քարտեզներիոնլիեֆը ճիպաոմետկան եղանակը: ժաբիկ հ ստվերարկման նղանակների Դամատեղ սլատկերման մանակ ցուցաղրվում է մբայն ընդճանուր ղծերով, իսկ մորֆոլոչի արտտդիական բնորոշ կողմը» բնչոլես ե ծաղման պատճառները Հայտվում քարտեզի վրչո: Հաշվի առնելով նշված պաՀանջները, այժմ մշակված է ռելինֆի պատկերմանլանդշաֆտայինմեքոդը, են մորֆոլոգիական որի էությունը Հնանչալն է՝ նախօրոք մշակում սանդղակ, որր պատկերացումների բնորոչ ձենրի սլայմանական չնռանկարտպատկերումէ տարբերի բնորոշ դեոմորֆոլոգիական

յին ձնով, ճաշվի առնելով

նակ

նբանց ծազումը:

վրա քարտնդի կաղմվաող մշակված սանդղակի Համաձայն նն

չինֆի

նկարում Հատվածում Համապատասխան

ոէ-

տվյա: մորփո-

չոդիական էլեմենտը ո: ակնառու պատկերելիս եղանակով լանդշաֆտային Ռելինֆը մասն ինչպիսի մորկերպով ծրեում չ, քե տվյալ անիիտորիայիոր ) ունի:Այղ տնսակետից առանձնապես ոլոդիա ե նստվածքային ծագման լանդաչքի են ընկնում Հրաբխային

(մորֆողենեզիս

չաֆտները: կասլվաժէ կիրառումը դանակի Լանդշաֆտային ՛

տեխնիկա

Հետ: բարդ ռելիջֆի պայնախ՝' խիստ կտն մէֆ դժվարությունների եմաններում Հնարավորչի լինում պայմանականպատկերացումն

Էելիեֆի պսոստկեբման համատեղմեթոդը: Ռելինֆի պատկերամնն մի եղանակ առանձինվերցրած ունի որոշակի քերու-

ըլուն՝ գծավորումը

բիՀեռանկարներիմիջոցով քարտեզի վրա ցուցադրելթեկուզ

ա-

միավորները,երկրորգ՝ բարտեղ մճնաբնորոշ լանդշաֆոային որպեսզի կարօնկարիչ»

սլատկերում են

պլաստիկ ն ոչնզեցիկ,սակայն ոնլինֆի նկատմամբ չափումներ կան բարձրության նիշնսռսրձլբ ։'նարավոր չէ Հորիղոնականների հը տալիս ն չափման տվյալներ, սակայն ռելինֆի պլաստիկուՄյունը ն ցեղնցկութբունը: չի չդ սլահվում: Նկատի ունենալով ոնլինֆի պատկերման առանձին-առանձին ամեն ժի մեթոդի քնրությունները: ինգունված է ժամամերցրաւծ ն փոբր աշխարճագրական 1ոշկակիցմին մասշսուսյ:ի էնդճանուր Լ ֆիզիկական քարտեզների վրա ոռելինֆը պատկերել ճամատեղ իղանակավ, որի շնեորճիվառանձին վերցրած մի եղանակի թհրուիչունը լրացվում է մյուսի դրական կողմով: Համատեղ եղանակների կիրառելիս չատ նղատակաճարմար է օզտագործելչիպսոմետրիկ ն ստվերարկման եղանակները միառին, որոնց չամատեղ կիրաոման բնքացքում ոչ միայն ակնառու "

ծողը

պետք է լինի միաժամանակ

լավ

պաակերումները Հեռանկարային ղանա առանձին տարրերի ն անղին նկարել:

ճիշա

ն Ռելինֆը իր ներեքասելիեֆմոդելներ: Ռելիեֆ քաբտեգներ կամ ռելին5 միայնռելինֆ քարտեղների

ստացվում է փումներով

սլառրաստումՀորիղոքարտեզները վրա:Ռելինֆ մոդելների ճետնյալձնով՝ վերցմիջոցով, ունեցող ջարտնեզների հականնձր են

ամենաստորին (էրբեմե ամենավերին) են տրված քարտեզի նում նուլնությամբ զժում են ֆաննրայի կամ ստվարաՀորիվոնականը, նախօրոք պատք վրա, ապա կտրում սւռացված ձեր կպցնում

Քթի

բաստած Հիմքի վրա, որից

Հետո

Հաջորդաբար կտրում են երկրորդ, յ

է ռելինֆի բնդճանուր ձենրը, ցուցադրվում

Էէ

165:

այլն նրա առանձին բնորոչ տարբները՝դետաճովիտները,լնոն«ղրանեըը

այլն:

Տր

Ա. «Ն. ՇՅորաօց,

Իճր:օքքռֆոտ. Օ6աճ

Խ.,

ՎՀՇԼ,,

106--

1948. չչ |

ճրրորդ ն մյուս Հորիզոնականները,մինչն ղագաքային մասը Հասնեյ Բոլոր Հորիզոնականենըը կտրելուց ու կպցնելուց Հետո ռե լինֆը ստացվում է աստիճանաձեւ,Այո աստիձանաձեությունը վերացնում

են

ղադրում

են

չուտ

սվազելու միջոցով: Հղկելուց Հետո ձեռբով տե-

ամրացող նյուքով (գիսով)

Սռտիճանաձնությունը վերացնելուց ն

տարրերը՝ բնակավայինրը, Հաղորդակցության Ճանհապարձճները, անտառներըե ռլաճանջվող մյուս տարրերը: մյուս

Ռւլինֆ բարտեգեերը

հական հում

են

ունենում

նն

ծրկու մասշտալ՝ Ճորիղո-

ուղղաձիդ:2ճորիզոնական մասշտաբը սովորաբար վերցտրված քարտեզի Քասջոաթին իսկ ուղղաձիղը՝ Հավասար,

ն

իրանից Հինգ կամ տասն անզամով խոշոր, Ուղղաձիգ մասշտաբի մեծուքյունը մեֆ մասամբ կախված 1 չչատկերվող տերիտորիայիուլինֆի բնույքից. Մնժ տարածուՈյուններ ընդգրկող Հարքավայրային ոծլինֆի դեպքում եղատակաճարմարէ ուղղաձիղ մասշտարբ վերցնել Հորիզոնականից10 անգամ խոշոր,որովճեւտե ճարքավայրային ռելինֆը փոջր ամալիմուղայի սդատճառովանեշան չափերով է դատկերվում, Միչին լճոեային ժույ մասնատված տերիտորիաների ճամար նողլատակաՀարմար է ուղղաձիգ ժասչտաբր վերցնել ծ անզամ խոշոր, իսկ իիստ մասնատվածբարձր լեռնային ռելիեֆի դեպքում Հորիզոնական մասշտաբինճավասար: Ռելիեֆ ֆարտեզներկառուցելիս ուղդաձիգմասշտաբը մեծ վերցնելը չի արտաճայտումտվյալ ոելինֆի իրական պատկերը, խախտվում է միննույն աաիրի ուղղաձիղ ն Հորիզոնականուղղությամբ ունեցած չափերի ճարաբերակցություհրո Չնեայաժ ուղղաձիգ ն Հորիզոնականմառչտաբների տարբեր մեշություններինռելիեֆ քարտեզներըմլուս քարտեղներինկաոմամբ Խալիս են ռելիեֆի ճՃաժմենմատոաւթյալ: ճիշտ պատկերումը: Այժմ մեզ մոտ ստեղծված է նորագույն եխեիկա, որբ Հնարավորություն է տալիս ոնլինֆ քարաէզեերը բազմացնել մեխանինական այս դեպքում քարտեզի Համար օդռազործում եղանակով.

ռէունեցող հյութեր: առաձղականություն Այս եղանակով (ինֆ քարանզնքիը բազմացնելիս մնՓ խոլրնպոտ է Հանդիռանում բարձը լնռնային չրջա եի ռելիեֆը, որը երբեմն մծժ ձկման պաո1ւսռով ճեղթնր է տալիս: Ռելինֆ քարտեզները իրենց զրական կողմի Հետ ունեն հան իճրություններ, որոնց պատճառով երանք ունեն ռաշմանափակ Դրանքճեարավորչէ փաքաքնլ կամ ծալել, սլատկիրառություն, բաստելը իանկ է, գրքի կամ ատլասի մեջ չեն տեղադրվում: Այժմ բարտեզագրական սրակտիկայում երբեմն թղիի ,իոխարձն(աեն

մՄեժ

սանձնապնս պատի քարտնցների ճամար) օգտագործում են սլոլիմճրներից ստացվաժթեթն նյութեր, որոնք թղրի Համեմատությամբ ունեն մնծ առավելություններ,Այդ նեյուժերով պատրաստած ցար«Ճամառղատասխանմամլիչների տեղի սկզրում անցկացնում են ստանում պատկերում գժային ն գույնային ապա ռելինֆը, տակով,

աարբրերը:

823. ՀՈՂԱՔՈՒՍԱԿԱՆ

ՄԱՄԿԻ

ԱՇԽԱՐՀՍԴՐԱԿԱՆ

ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ

ՔԱՐՏԵԶՆԵՐՈՒՄ

ՊԱՏԿԵՐՈՒՄԸ

քարտեզծաժկր ընդանուր աշխարճազրական ձողաբուսական ենրում պատկերում ծն զնիազանցապեսեզրագծայիննշաններով ' որակական Ֆոնով (տն՛ո8 30), ժողաբուսականփաճկի ճիշտ պատ ե Թե՛ ռազմականխոշոր կերում ունի քե՛ ժողովրղա-տնտեսական նշանակություն, Ռազմականտնսակնտից պաճանջվում է քարտեզի ձաժկի այն ւուսրթեիր,որոնք այս վրւս պատկերել Հողաբուսական կամ այն չափով խոչընդոտում կամ օժանդակում էն զորամամերի վրա ճողաբուստկան ծածկի ճիշտ

Քարտեղների աեղաշարժին:

պատկերումը մեժ նշանակություն ունի տվյալ վայրում կատարվող աշխատանքներիՀամար, որպես աշխարզիտա-ճնտազոտական շագրական լանդշափտիբնորոշ տարրերից մեկի: քարտեզների վրա պատկերվող Ընդչանուր աշխարճաղրական ըե՝ անտաոները, ճաճիճները, Հողաբուսական ծածկի տարրերն անապաաները,տափաստաններըե տունդրամարգագետինները, յախները: Այս տարրերի պատկերման ն պատկերվող անեն մասշտաբից ված քարտեզի նշանակումից,

մանրամասնությունները

բլռորիայի լանցշաֆտից: ծաժկր պատկերելիս դույց չողարուսական

է տրվում նհրաչա փերը, եզրագծի ձեր, օրակական ճատկանիչենրը, խոշոր մասշ-

նշւնորաչմանակուն տարիՓարտեզներումարտամասշտաբային քանակականՀալոօբեկտների ներով ցույց է տրվում առանձին

կանիչները. օրինակ՝ անտառի առանձին ծառատճսակները ցույց Ճեւո մեկտեղ եչվում է ծառերի միչին բարձրությունըե բեի տալու ժոտիկ՝ Հաստությունը, ըստ որում ծառերը պատկերող հկարննրթիե կոտորակի ձեով դրվող բվի Ճամարիչը ցույց է տալիս ձառերի մի1,9 չին բարձրությունը, իսկ ճայտարարը՝բնի միջին տրամազիմը մետր բարձրության վրա:

ֆ95ՆՒԻՂԻ..Ո

Տա

Կ. Ճ.

ՇՃո

68,

Ճ.

0.

Էօռաաա

Էտըլօրքոֆատ,ԽԼ,

էջ 226:

՛

Անտառներ: շատ մանրամասն Անտառները կերպով պատկերվու են տոպոգրաֆիական քարտեզներում, Մինչ1:100000 մասէն տրվում շյոաիում նրանք ցույց ըստ աոանձին ժառատեսուկն ի-

բի, իսկ 1:200 000 Մասջտաաբի քարտեզներում անտառները ոտոոյբաժանվում են փշատանրն, ռաղարթքավոր ն խառե 000-ից փոբր մառշտաբիտարտնոկերում պատանտառները 1:200

կերվում

Լե

առանց ստորտբաժանման:

ւն ժ Տոպոգրաֆիական քարտեգներուի

անտառների: "

ունի նշանակություն

պրստկերումը եւե րառ անտաոի կտրված անտաոներչ Հիճակի՝ այրված անտառեքը, նռրբատունի անտառներ, ար»չեստականանտառներ ն այլե, Անտառեէրի պատկերման ժամանակ կաբնորնրաունի սնցանէլիության առոիճանը ցույց տալիբ- կուիշնակություն փջավոր քփուտննրի ն ցաժրը ծառատեսակների առկայուաժ

քլունից։ չ

մեժ պատկերումը Անաառնէրի առանձնապես դժվարույուն հնրկայացնումլէոնային շրջաննեքիի քարտեգեւըը կազմելիո, ռրՁառղիահցում մարբել:

տեղ

արագ

մունոխվում

ն

միմյանց մեջ

են

բուսական զոնաննի ն ճնարավոր չի լինում կտրուկ կերպով ցույց աալ անտառի ինչանս ն մեժ ռաճմաննեիր, ըքջումյունեիի ռնալքում ահուսոի մեծացնում է պի 1նբարոն իձոնավորվածությունը: ղունված է անտառները Քարատնհզենրըի վր պատկերել

արքայլների

միջոցով:

եե աո Անոառների ժամանակ ձղտում զեներալիզուցիայի կերել նրանցից աաքնենակաինորներըյ, ամնեատիոլիկները, պաճողա-

ոնլով ընդճանուր եզբաղծի բնորոչ ձեր. Ընդծանուր աշխաբնուդրական փոքր մասշտաբիքարտեզներում (Թե՛ ուսումնական ե 12 անղեկատու)ընդճանրացվածձնով որոշակի պայմանական եշաեներով ցույց

են

Խերը:

մուսլիս անտառի մոտավոր վրավաժ տարաժություն-

դաճիճեերըդրավում նն նրկրադեղիմակերնույքի Ճաբիններ: Գզալի մասը: Քարտեզիվրա երանց ճիշ,ո սլատկերումի ունի թե՛ տնտեսական ն թէ՛ ռազմական խռչորնշանակություն: Ռաճիճնե

բի առաջացումը մեժ մառամբ կախված է ռելինֆի բնույքից, գրունտային ջբէբի առկայությունից ն կլիմայականպայմաններից:Դաճիճեքրի պառկերումը առանձնապեսմեծ ուեր նշանակություն են ծառայում խոռոպոգրաֆիական քարտեզներում, որոնք Հիմք կ իրականացնելուՃաչոր

կառուցումներինախթաղձեր կազմելու

մար:

Սովետականտոպոգրաֆիական քարտեզներում ճաշինենոթ

չրատկեիվում նն իռլո անցանելիուցյան առտիճանի. տարբերում ն ն Անցառաճիճներ: անանցանելի ղմվարանցանելի անցանելի, նելի Լն Համարվում այն ճաճիճները որոնց խորությունը չի դեբանն ամուր ճատակ, կարող է անցդանցում կես մետրից, ուննեում ենլ Հետնակի ն անիվայինտրանսպորտի միչոցները: Դժվարանեն տոատվելադույնդեսլքում ձ0 սմ քանելի ճաճինեերը ունննում փչորություն ն ամուր Հատակ, Հետնակը ն անիվային տրանսոլորտի հ ոիջոցները կարող են անցնել միայն որոշակի տնդերով մնժ դրժ-

Անանցանելիճաճիճները վարությամբ:

ունենում

են

թուլ

կին կամ տորֆային ճատակ. Հնարավորէի լինում անցնել

տիղման

ոչ

մի

ոեդով,

Ճաճիճենրի պատկերման ինքացբումմեժ եշանակություն ուրստ անսակների, որովճեան երբեմն տալի նի բուսածածկի ցույց ոածճինըայեքան մեֆ խոչընդոտ չի շանդիռանում, ոբբան բուսածածկը: Այղ պատճառով էլ րնդունվածէ տոպոգրաֆիականքարեղնենքում կասլուրտ գույնի գժիկներով պաակերվող նաձճնիընդ Հասնուրֆոնի վիա բուսածամկիցուցադրումը սն դույնի պայմանական նչաններով,

պատկերվում եե Մարդաղետինենրը Մարգագետիննե»:

միայն

«Համեմատաբար խոշոր մասչտաբի (նդճանուրՄաշխարճադրական մասշտաբից ոշոր): Մարգադեին

վրա (1:400000 բարտքզներվ

-

եերը առակձին Հատվաժով պատկերելիս րնդունված է եվաղաղույն մմշ տարածությունը: առիր Ճաշվել բորտնգի վբա դիաված 25--20 Մաիզադետինենրիերբեմն ռլատկերում են ճաշիճների, թրն քարբարուռ տարածությունների Հետ »"ամաթրեղ: դուսւների

Ն անապատներ: գրաԿիսատետադյատննրի Կկիսաանադատներ /ուսնճ-

վում նն Համեմատաբար փոռքիտարածություն, նրանցից Հայկական նապես բնորոշեն լնոնային կիսաանապաները, որոնք 1000-1500 ժետբ բարձությունՍԱՀ սաճմանեերում գրավում էն

երը:

պառկերվում նն բեդճանութ աշխարճագրական Անապտ»ների մասչտաբենրի քարտեզներիվրա րնդունված ոլույմանական (ոլոր ունեեշանակումեէրի միջոցով: ՍՍՀՄ սաշմաններում գոյություն անապատների բաժանվում էն՝ ավազային, կավային, բարաջող անապատների ն սարանչակենրի: էն

են Ավազայինանապատներըիրենց ճերթին բաժանվում ավա-

զային ամիաքված, ավաղալինկիռաամրացվաժավաղային մերէն կացված անապատների: Ավազային ամրացված անառլադներ ն

ւ

:

կարա-կումը ե նԿիղիլ-նումը/ կհիսատմրացված բրլրային, բջջային քմբային անապատներ են Մերձկասպյան անապատների մեժ

ն

ժասը:

կավային անապատները կամ թակիրները տարածվում են մանը ճատվածներովռնլինֆի ցածր այն մասերում: որ ծածկված են լինում ջրամերժ ճողածաժկով, ունենում ենն աղբատ կիսաքսե-

բոֆիլ բուսականություն: կավայինանապատների պատկերումը մեծ ունի խոշոր մամշտարի տոպոդրաֆիական նշանակություն

ֆարտեցներում, որովճետենխոնավ եղանակիպայմաններում երանք մեծ դժվարություն են ստեղծում մեքենաների շարժման «լաշատ

մար:

Հանդեսէն զալիս քաբային ծովերի Քարային անապատները ձեռով,մեծ տաբաֆում ունեն Բետ-Պակ-Դալթոյի (Սովյալանալաթ) արնձլյան ճատվածում, Մանզիչլակում ն այլ վայրերում: Սալանչակներըկամ չոռերը տարածվումեն դրունտային ջրեյէն

շատ մոտիկ դոնվող իչվածրներում: անաքարտեզներում Խոշորմասշտաբի տուպողրաֆիական

1:25 000 մասշտաբի քարտեղներումառանձին տոն սութլյուններ միացվում են մի ընդգչանուրթաղամասի գծավորման մեջ. սն գույնի ջաէ մեն ցույց տրվում տնտեսություն առանձին մի մառչտաբի դեպռանկյան ձնով, մասնակի մեծացումով: 150000

բուժ

քանակի ավելի ջիչ ջքառանկյունների

է լինում,

հում տնածսությունների քանակը: նղած միաձուլում դեւքում բոլոր տնտեսությունները թե

1:100000 են

ա-

քան իբակա-

մասշտաբի

մի բնդճանութ

զուգընաստիճանաբարքոքրացմանը ժնջ։Մասշտաբի վույնի

բաց առանձին բնորոշ տարրերը

պատկերելու ղատմնծացգումով

քաղամասերը բսփոդոցները) օբլեկտեերը, Հառով ((թզժնորոչող տացվում

են

ավելի տոթը:

(բնակմարբդաշատությունը տխվի բնակավայրերի Գյուղական

բեակավայրի անվան ստորն չության թիվը կարելի է իմանալ օրվող տնտեսությունների քանակից: Սովետական Միությունում նն 5 շունչ մի տնտեսությունում Հաշվում միջին թվով ամեն )

։

»00

իմացվումչ դեպքումմարդաշատությունը փասշտաբի

Փոքր անվան գրության ձեից (շրիֆտոից): բնակավայրի են

մւս-

քան

ենքարկվում

տեսակետից:նշված Հատկաարդլունաբնրականն կուլտուրական ՍՍՀՄ րեակավայրերը ընդունվածէ բանիշները Հաշվի առնելով

փականձեով, ժիայն տարրերելովարաղ շարժվողննրը, որոնք երւն ծ վնասներ են Հասցնում: բեմե ժողովրդական տետեսությանը

զեբնակավայրերը շտաբի քարտեպներըկազմելիս չնրալիզացիայի:Այս ղեյպքումՀաշվի է առեվում ընակության տի-

պատները պատկերվում են առանձին եեթարաժանումներով, ճտմաձայն ընդունված պայմանական նշանների, իսկ միջին ն փոքը

են բեղճանրացված ճավաքարտեզներում ժաոշտաբի կասոկերում

Տ

2վ.

ԲՆԱԿԱՎԱՅՐԵՐԻ ԳԱՑԿՆՐՈՒՄԸ

վարչական, բնակավայրիեշանակությունը ԹիՎը, բնակչության

ր,

ժանել Հետեյալ խմբերի՝ 1.

2.

Բնակավայրերիբնդճանուր աշխարճաղրականքարտեզի ամետարրերից Են, «յդ պատճառովէլ քարտնզգի որուկր նաշիմեական կախված է դրանց ճիշտ բնտրության ն պատկերմանորակից: աշխարճագրականփոքր մասշաարի բարտեզենԸնգճանուր բում պքտք է ճիշտ պատկերվի ընակավայրծրիտեղաբաշխումը ն իստ նշանակության, մեծության ինչպես ե նրանց տություն փոխաղարձ կապր լանդշաֆտի մյուս տարրերի Հետ: բնակատոպողրաֆիական Խոշոր ժառշտաբի քարտեզենրում են բոտ կախված մասշտապլանավորման, վայրերըպատկերվում

նն տրվում բի մեծությունից, երբեմն ցույց բնակելի կետերը, տնամերձ ճողամասերը:

Քաղաքներ ե քաղաքատիպավաններ,

Հանքային,երկաթուղային Բանավաններ(գործարաններ,

ո/վանենր, սանատորիաներ),

առուլ( զլուղծբ, ստանիցաներ, 8. Գյուղական բնակավայրեր

քեր, դշլաղներ, մեքննանորոդման կայաններ,

10.

Լ.

ԷՀշտոծբ, ՅՈՇՎՏԼՆԵԼ ոռր.

104, "Լ.

Խ0ՎԲՇՅՈՕք0

քմ

«տո-

մար-

րերը, որոնց բնակչության թիվր եվազազույն դեպբում պուց

Ա7Շ3ԻՒՕՐՕ

ժամանակավոր

ձմեռանոցներ ն այլն )։ ամաղանոցներ, բնակավայբեր՝

ՍՍՀՄ քաղաբային ն զյուղակահ տիպի բնակավայրերի բաբաժանման4իմբում ընկած է աբտաղրությանբնույքբ, մարգա-

լտությունը,վարչական, բնակչության զբաղմունքը, շատությունը, ն նշանակությունը: կուլտուրական տնտեսական են այե բնակավայվերաղպրվում Քաղաքատիվբնակության

նոյնիսկ առանձին

պակաս չէ

ն

Հիմնական ղբաղմունք գյուղատնտեսությունը

9-ի ավելի բան Հանդիաանում բնակիչների ոչ

«Րքշւա 11111481»,

է

Համար: ՍՍՀՄ-ում

մասինտեղեկություններըըրսստորաբաժանման բնակավայրերի նե միութենական դերադույն Հանրբապետությունների տացվում

Աօաոքժիո.

1955, չջչ 193:

սո-

Հետներին կից զոլուցյուն ունեցող ինֆորմացիայի բաժիններից: Մեծ տարածություն գրավող քաղաքները ն գյուղական խոշոր բնակավայրերըմիջին ն փոքը մասշտաբի քարտեզների վրա ոյատկերելիս երբեմն կարիք է զզացվում գիմելո, պլանավորման կաոուցվածրբիննե բնույլքին։ Ընդունվածէ քաղաքների տերիտորիայի մեջ ճաշվել շենքերը, փողոցները, ճրապարակները)`` պարկերը ն

զ) ՍՍՀ

ներ,

ե) երկրամասերիկազմի ժեջ մտնող մարզերի կենտրոններ, ղդ) աղզզային օկրուզեննրիկենչորոններ, է) շրջչկննտրոններ:

.

2.

ճամար Աբտասաճմանյան եոկ-նեռի տեբիտոբիանեբի ա) պետութ յունների մայրաքաղաքներ, Բ) առաջին կարդի մարչական բաժանման կննտրոններ. օրինակ: կաճանգները ԱՄՆ-ում, դնպարտամենտները Ֆրանսիայում,

ճողային տարածությունները: Բուո պլանավորման կառուցվածքի տարբերում են). ա) կանոնավոր որի դեպքում առանձին քապլանավորում, դամասներիեզրազժերը կազմում են կանչյնավոր երկրչոչշափական ձեեր (գժ. 81), այ

՝

ձիլայծքները Թութքիայում:

Բնակավայրերի վարչական է տրվում նշանակությունը ցույց անվան զրության ոճի (շրիֆոի) ձնի, մեծության ն բնակավայրի թիպի միջոցով,բնակավայրի անվան տարբեր պույնի ն «առտու

բ) անկանոն պլանավորում, որն աչքի է ընկնում կառուցվածըձնով՝ կախվոծ վայրի ոնլինֆի

Էնիի անկանոն դասավորության

բնույքից.օրինա |՝ ձայկականՍՍՀ-իԴիլիջանքաղաքը,

թյան զծի ընդգծման միջոցով ն, վերջապես, պայմանական նշա-

գ) խառը տիպի պլանավորում: Այս տիպի պլանավորումըմնժ մասամբ բնորոշ է ճին բնակավայրերին, որոնք նախկինում կաչուցվել եե առանց պլանավորման է ճետաողալում կառուցումները են շարունակվել պլանավոբումուխ

նի տարբեր գունավորման միջոցով: 7: 10020000 ն 1: 500 000 մասշտաբի քարանդներում վարչա-

են այդ Մլվում նե շրջկենտրոնիերը նշանակվում կնետրոնները, ամբողջապես աղանց ընդճանրացման,իսկ ավելի փոքր մասշտաբենրի ղդեպբումնշանակվում են բոլոր վարչականմբավորները, բա-

կան

Գյուղական տիպի բնակավայրերըբաժանում երկու խմբի՝ Համատարածն ցրվաժ բնակեցումների Օ0 Բնակեցման այսպիսի Հետկանք են դեիազանցաղես բնակչության օտորաբաժանումները են

սառությամբ շրջկննտրոնների»

ու-

նեցող

պատկերում բնակավայրերը

ձնով, երբ նրանք

ունենում

են

են

ընդճահրացված ոլլաքու/յին

զղալի տարածություն: Ցրված բնա-

կավայրերըչափավոր մեծությունունենալուդեպքումւմ ակնրվում են նշանների խմբերով կամ շարքերով,իսկ մնացած ոծւրքում` պունսիոններով (շրջաններով): վարչա-քաղաքական նշանակությունը փոքը Բնակավայրերի մասշտաբի ընդճանուր աշխարճադրականբոլոր քարտեզների վրա պարտադիր |: Գոյությունսւեեցող ընակավայրերը ըստ են՝ դաքական նշւնակության բաժանվում ցույց

տալը

ՍՍՀՄ-ի

-

տեբիտոիայի Բամաբ

ւ

ա) ՍՍՀՄ Է

տառ.

ՀՏճս

իրենց վարչա-թա-

Լ,

104, ԻԼ,

մայրաքաղաք,

Ոշտարօո, 1182ԸԸՂՏԻՔԵԸ ԱՒ, 1955, էջ 239:

Ո.

«Լթյոռ

1ԼԱՄ1411ԽԱՀ»,

.

Ընդգճանուր աշխարճագրականփոքբ մասշտաբի բքարտեզնի-

զբաղմունքի:

Փոքը մասշտաբի բարտեվպներում ճամատարյածբնակեցում

մայրաբաղաջներ, 4) ծրկրամասերի,մարղերի ն ինջնավար մարղերի կննորոն-

:

բնակչության մարդաշատությունը Ցույց է տրվումբացարձայ մեծության որոշակի աստիճանի ռանդղակի միջոցով: Սանդդղակի հառուցման ժամանակ «Հաշվի են առնում քարտեզի նշանակումը,

բում

մասշտաբը, պատկերվողտերիտորիայի մարդաշատության ռանձնաճատկությունները: .-

ԲնակավայրիմարղզաշատությունըՑույց

է տրվում

պունսիռնի

միջոցով կամ անվան դրության ոճի մեծությունով ն բնույքով: բնակչումյան մաբդաշատության կազմի ճՃիշյոպատԲնակավայրի է, որ սանդղակը արտացոլի ներման ճամար պաճանջվում բնակա վայրի մեծությունը ն էական տարբերուքթյունները:Այդ կարող է

ռավյալտերիտորիան իրականացվել

սպասկերողղրնակավայբերի

բնակչության ցջանակիմանրակրկիտ ուսումնասիրության շնորձճիվ: Շարդաշատությունը ավելի ճիշտ ցույց տալու նպատակովընդունված է սանդղակի բարձր մասերում ինածրվալի մեծացում, իսկ ցածր մասնրում՝ աստիճանաբարնվազեցում: Սովետական Միությունում կազմվող փոքր մասշտաբի ընգՃահուր աշխաիճազրականբարտեղների ճամար որպես սանդղակի

նը, իսկ պունսիոնը՝ ընդճանուր աստիճանի

«Հիմնականսաշմանն.եր բնլչոմաւմ են՝ 10.000, 700.000 ն 1.000.000 երանց ւիլիջն բ սժս.նումը կատարվում է 2 կամ 42,8 զորբնակիչներ.

նշանակությունը:

Ընդունվածէ բնակավայրը հզրավծով պատկերել այն դեղՔում, նրբ մասշտարով արտաճայտելի առնվազն երկու անհցամ մեծ է ստացվում, բան Համապատասխան պունսիոնր:

ժակիցներիՀաշվով:

բնակիչների քանակի ամբողջ Բնակավայրերի

սանդղակը վիոՀաՔրի ը նդ ճանուր քարտեզների մասշտաբի աշխարձազրական մար ունի ճետնյալ ստորաբաժանումները|՝ 1 000

մինչն

1 000000

պատկերման մանրբամասնությունըկախված է Բնակավայրերի

բարտծզի նշանակումից. օրինակ՝ ընդճանուր աշխարչազրական քարտեզների վրա Ինակավալյրերը պատկերում էն ավելի նուրբ ցժերով ն մանրամասն, բան եույն մասշտաբի ուսումնական կամ

բնակիչ

,

8500 000

Ե

00"0

»

250 000

»

.

100 000

»

50 000

»

50 0.0 20 00

»

10000

»

,

Հ009-

ս

բեակչից բարձր

Փդ

20000 10 000

տեզեկատու քարտեզներիվբա:

Ռնակավոյրիհզբադծային սլատկերումը,որվեսզի սդունսիո-

նով սիոխարինելիսճիշտ սպաճպանվի, ընդունված է այն վերցնել մեծությամբ, որ նրա մակերեսը ճավասաի կամ մոտիկ այնպիսի լինի բնակավայրիլանային պատկերմանը:

բնակիչ

չափբ Պունսիոնի նվավզադույն

»

պակաս:

տրամագծից

սանքարանղենրում այս դզակը պարզգեցվում է ն նրա առանձին աստիճաններ

ընդճանրացվում են. Փորը մասշտաբի քարպեզԷնրում Հիմնական բնակոավայրերը Հնարավոր Է պատկքրել միայն տարբեր մեծուքյան

արտամասշտո-

բային պայմանականնչաե-

ներով:

պասոբնակավայրը

կնրվում է պլանային ձնով,

երա կախված

գրաված մ. կերծաից, այն կարելի 1 ցույց տալ առանձին (քաղամասերովկամ մբ ըեղչանուր ծզրագրեն ալիս ձով (գծ. 91)/ Երբեմն բնակավայրը ցույց կոմրինացնե ված ձնով՝ եզրագծային պունսիոնի Եզրագծային նշանը ցուլտ տալիս կետիանձատական նշանակություա

ոբ Տէ

տառ.

Լ

104, հ1,

է

Ո.

շտա

1965, չջ

08. ԱՅՇՇՊԸԱԿաԸ ճս,

240:

ոլ

երանի

«1թչնւ

ԱՒ4ՃՔՐՃՈՒ:

լավ

րնկալվում

է 0,8--1

մմ

ոչ ոսըսկասլինելու զեպքում: Գունսիոնը աղավելամքծուքյան դեպքում նպատակաճարմարէ ունենա 4 մմ մակերես. նրա տրամագիծը լինում է 42,3 մմ։ Քարտեզիմյոս տարբէրի նման բնակավայրնիր նույնպես ենքարկվում նն զենհրալիզացիայի, որբ կախված է լինում քարտեդի նշանակումից, մասշտաբիցն բնակավայրերի խտությունից նշանակությունից: եթե, տվյալ մասշտաբի բարտեզում պելոք է սյատկերվեն բոլոր ջազաջները, այդ դեպքում դրանք նշանակվում են առաջին Հերթին, իսկ մնացած բնակավայրերը, ոթոնջ պատկերվում են մանակի լափով, ծիկիորգ Հերթին, ընտրության դեպքում րնդունում են նորմայի Բեակավայրերի կամ բնոնավորվածության նորմայի չափր։ Բեռնավորվածության մալափ ասելովպետք չ Հասկանալ ջարտեղի միավոր նորմայի կերծսին ընկնող բնակավայրքրի քանակը (սովորարարվերցնում են 1 մշ )։ կամ 1 դմշ մակերես

զուն

խիստ»փոքի մասշտաբի

ծրբ

կատեգորիայի

կամ

՝

ու

8 25.ՀԱՂՈՐԴԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ՃԱՆԱՊԱՐՀՆԵՐԻ

երկրի մակերնույթի վրա

տէղափոխումենր

ՊԱՏԿԵՐՈՒՄԸ

կատարվում

են

սարբեր տիպի Հաղորդակցության ճանհապարճենրով, կախված մայրի պայմաններից ն ճնարավորություններից,տվյալ երկրի արդյունաբերության զարզացման աստիճանից: Գոյություն ունեցող Հաղորդակցությանչանապաիձճներըբա125

2) ծովային, Լ22 երեք Հիմնական խԽմբրի՝ 1) ցամաքային, ժանվում 5) օղային: աշխարճադիականփոքր մասչտաբի քարտեզննԸնդչանուի րում պատկերումեն ցամաքային ե ջրային Քանապարճները,իսկ ճանա չի պատկերվում: Թե՛ցամարային, քւ՛ ծովային օգայինը սղլաիճնեիըիրնեց ճերքին ստորաբաժանվումեն ըստ տեխնիկական դառուցվածջի,ըստ չարժման բնույթի, բեռների ն ուղնորների ճնարավորությունների ն Ճանադարճի անեղափոխման իճակի)։ Ցամաքային ճանապարչներ են՝ երկաքուղինքիը, ավտոճանապարճեերը ն բնդճանրապես ցամաքի վբա նզած մյուս բոլոր տիպերի ճանապարչները: երկաթուղիներըմիմյանցից տարբնիվում ն Եոկաթուղիներ: փարտեզներիվրա պատկքրվում են բաս ճետնյալ ճատկանիչնէրի՝ 1. Շատ բազմագիծ. երկդիծ, դծեբի քանակի՝ միաղիժ, 2. (ստ կամ լայնդիծ, ննզգիծ, նորմալ դծերի լայլնուքյան՝ ե դիզելային շարժիչեն3. Շու, չարժման միջոցների՝ չոզու էլեկտրիֆիկացված, ն Տատ դժերի վիճակի գործող, հնախազժվող կառուցվող,

բով,

4.

փանղած (ճավաքամ):

քարտեղներում կարնոր նչաԸեղՀանուր աշխարշազրական խտաթյան ճիշա: սլառկենակություն ունի երկաթուղային ցանցի է տնրիտախտությունասելովՀասկացվում բումը հրկաքզգերի բեայի միավոր մակերեսին ընկնող երկաթգծի երկարությունը, որեն երպնս միավոր մակերես բնդունելով 100 կմշ Տարբերում 4 կիլոմետվրա կաքղդծերիխտության ճետեյալ կմշ խմբերը՝ նե 700 կմշ վրա 8-12 կիլոմետըի իբ, պակաս, 00 կմշ վրա 4-8 կիլոմետր: Տոպոգրաֆիականքարտեղներիվրա հրկաքզծերի դպատկերուէ տրվում ըստ բանակական,լայնուքյան, շարժման միմը ցույց ջոցների ն վիճակի Հատկանիշների ոորաբաժանումների: 1:200000 մասշտաբից փոքրի մասջչտաբիջարտնդներիվրա ետ էրկաթգծերը ցույց են տրվում օժանդակ կառուցումների մնկտեղ՝ դեպոներ, մարդատար ն ապրանքատար կայարաններ, :

ջրի

կառամատույցներ: աշտաբակներ,

միաժամանակ նրկաքուղիները

Մասչտաբիփոբրացման ճնա

հնքարկվում

են

զններալիղացիալի, նախ

են բքւինդճանրացվում

բեւոնակական, ապա րակական ճատկանիշները:երկաթզժերի Մեժ ե կախված չ տվյալ տերիտոչախով պատկերումը րությունը րիայի արղյունաբերության վարցացման առտինանից ե քարտեզի արդլունաբերականշբջաննեեթումձրկարմասշտաբից: Ջարդացած ղրժերի երբեմն այնպիսիխիտ ցանց են ունենում, որ ճնարավոր չի օրիպատկերումը. ինում երանցից նույնիսկ ամննակարնորենրի Լիվերպուլ ն Մանչեստրքավաքներիմիջն կամ Գէրնավ՝Անգլիայի մանիայի Ռուրի ավազանում:

երկաթգժերիմեծ խտության դեսլքում ճիչտ գեներալիզացիսն ավելի մեֆ նշանակություն է ստանում, որի ընքացբում առաջնությունը տրվում է երբկաքզժի կարնորազույն տնտեսական գերին: Մասչտաբիխիստ փոքրացման դեպքում երկաքդժերից ատկեեն այն բում են միայն մայբուղիները: երկաթուղալինմայրուղիներ Է երկաքուղիներբ, որոնք միացնում էն առանձին երկրներ, մարզեր կաինորադույն տնտեսական շիչջաններո երկաթուղինքարտեզի վրա պատկերելիսանպայման վերջեակետում պետք է ունննա ոթեէ բնակավայր, քնկուլ ալդ բնակավայրը քարտեզիճամար եչանակություն չունենա" Քնության մեջ տարբեր վայրերում գցոլություն ունեցող բոլոր նն պամաքային ճանապարճները: որոնք մմէժ մասամբ արզլունը տնտեսական զարդացմանաստիճանի, ռելինֆի ն բնական պայհն, մանների, շաա: բաղմազան ա)

ՌՈ. Ոոսետոռ. /ջ 277:

հԽԼ, 1955,

Է

Տ-2

ԼԱտոո «ՀՇՇԾԱծատտ, «Լրա

ԱՂԵԱԱՐՃՒ».

կ ժազր"-ղիներ, ավտոմոբիլային ավտոստիադաներ

իւճուղիներ, բ) կատարնլազործված դ) սռվորական խճուղիներ (գեանային ), դ) բարելավվածճողային մանապարճնեեր, միջղյուղային ճանապարՀներ, ե) ռովորական ճանադարճեեր, զ) քարավանային է) բնոնակիային ե Հետիոտնիճանապարշներ, ը) ձմեռային ճանապարձչներ": են բնեաոնեկամ սովորաբար ունենում ւս) Ավտոստրաղաները դեմքնո-բետոննամուր Հիմքով կապիտալ ծածկոց, որոնք անցման ն մասում նվազագույն դեպքում ունննում են 14 մետր լայնություն ճետ ճամիակողմանի երքնեկություն, մյուս ճանապարճների վում

եե

անցնում "

ՀՀՀ

թոռ.

է

վրա (ճատող ճանապարցշԴ բարձրությունների տարբեր

ավտոսարադայիտակովկամ վերեով):

Քանապարճեիի

այտ

ստորաբաժանման չարքն

էն

զասվում

նան

նուղիներբ»

ճողա-

Ավտոմոբիլային մայրուղիները

ենղ են, լուս ռՀրա

ն

Հատում ճանապարճները

ավտոստրադաներից ավելի միննույե բարձրության են

ԱԱ անի` ի ՄԵՂ ա համամ խիք ի ով կամ թաթեր տիլի ւի առֆալութվ,

ռը Ցաժկվաժ

"

ենն

ենե

ե

:

ողւի

երքեւ

ապի

ի

ում

բետո

չինանյութով:

ե

մ

այլ

Ն:

մուշ

ամուր

մասամբ կառուցվումեն քարից, ավաղից

գ) Խճուղիներըմնո

կամ ամուր զրունուից:

արչներըբր (չլրոփիլա ճանա: Փոր ճողա 8 ված) (ՊԲԲԻԼ Ղա ին բել Դ ) Բարելավված են ոչ ամուր Հիմք, ծածկվում են խճով ն ավաղովն ունենում ե) ժողային ճանապարձեերը (միֆդյուղային) իրենցից ենր-

Աա

Ա

ողի Մորգացգա Գն

Բ

են

ոյորտի

"ամար

օգտագործման

պիտա

ԱԱ

ումր

'

.

-

մացամբ կախված է լինում ճողզի(զրուննում, նրանց որակը մե տի) տեսակից ն կլիմայական պայմաններից: են զ) Քարավանային ճանապարջներըՀիմնական ուղիներ չերի

տրամաորտ

բեռնակրային

տերիտորիա-

Աաաա ամար"

է) Քնոնակրային արածետները լեռներում տարածվածռսլար-

անցնել միայն բեռնակիր ղագույն ուղիներ են, որոնդով կարող ճաանասուններ. դրանքանանցանելի նն անիվային տրանապորաի են

մար:

դժվարանցդանիլի |

կախված տեղանքի ց) ճանապարճի առանձնաճատկությունը՝

պայմաններից, բնական

ճՃանապարձների բնտրության դեպքում (ական նշանակություն ուննն այն օբյեկտները, որոնց կապում է տվլալ ճանապարձը(բնակայարաններ,նավաճանգիստեերն կավայրեր, հրկաթուղային »

օբյեկտներ): ոոյլ Ավտոճանապարչնների ըետրուքյյան ժամանակ առաջին Հերորոնք կապում են Հիժբին պաճպանումին այն նճանապարճները, հականբնակավայրերը,այսինքն՝ այն բնակավայրծրի,որոնք անԸՆղկազմվող Քարտեզում. սրայմանպետբ է պատկերվեն ն 1:2 500 000 անուր աշխարչազրական1:1 000000, 1:1500000 վբա ւպատկերոււ են թոլոր քադղաբնեմասաշտաբեերի ըը, քաղաքատիպ ավանենիր ն չրջկենտրոնենրը: նշանակում է, միացնող Հիմեսկան ճաավյալ դեպքում նշված բնակավայրերի հապարճներըպետք է անպայման պատկերվնե։Ընդունված է եույնիօկ խիատփոքր մասշտաբիընդճանութ աշխարչադգրականն տեւ

շբինավ՝

րր

աղանց ճանապարծի, վրւսբնակավայրերը դեկաւռու քարտեզների

բարտնգի արՀեԱնՐ

չապայոկերել, Ժեկուսացված ձնո ւՄնժ եշանակուԱա վրա պատկերելիս Մուն ունի երանց Ճիշտ տեղադրությունը.պետք է քարտեգի վրա ոլատկերվածճանապարձիառանցքը անպայման Համըեկնի իրսոտան կան

տ

տե ղա

ե առանցքին ն բնդճանրացումանապարճնեերի դրությա

աստիճանից:Մանապարժր կախվածէ ոլորապտույտների ձեից յ) Հնտիոտն ը ԱԻ յ Ա գործում ազդեցություն չե ամբողջ երկարությանվիա եւ ի դրանք Հն ւմ Բ հետորիալի աշխարճադրական պայմանները, Գար ի ՛- ւաանա ճաշքքն ձմռւանր զալիս Ճանդես դեսլրում ուլինֆի յինֆը։ Բարդ հոց Ր լիմարի ձները կախված ոնլինջից, կարող հեր: Ռլորապտույտների բի Շե զգալի աղորդակցության դամա ո" անկ ՛ աեր նել տարբեր, լեռնային միջին լեռնային շրջաններում երկաքգժե,տորաբաժանում ր վում հիվ դնրազանցապես գետաձճոանցկացվում ճանապարձճեերը բայ ի ճան Հեն լեոնալանջերով, միտնիրիոլորապտույոն երինՀամապատասխանող ններով ։ արորի նար Մարամաանաի յանր, որո ։ ական ՀԱՐԱՎ» աշխարճագր |

դրանք

.

ւմ

ն

ր-

,

ե-

`

/

են

՛

ւթ

Ա

՛

-

ԲԵՐ

լ

ե

,

,

Հաշվի

տե-

առանձնապնպես

ո

ե-

են

ե

.

Ւր

իի

էն

ե

-

ն

ճետնյալ կարնորագույն ճատ

առնում

են

ոլորապտույտ-

։

արոր

չե

պատվեր

բբ

մեծ

Դեէ.

Ք

լ

ընտրուզնենրալիզացիայի պուտկերելիս մանապարձճնհերը Հատ-

յահիշչները

գ)

են

մեծ

այ

անապարծնեիք

ոյ

ո

՛

։

ե,

մԼլ

անադր

ի

ը դրնչիսց աստիճա ԻՐ Փոքր ժասչտարբի ընդանուր

բում

ԻՆՀամանակ

ատոիճանը,

ա) ճանապարճիկարնորության Բ) ճանապարձային ցանցիխտությունը,

:

բնույթը, մբացնիզ ճակադպարճննրի բնակավայրերը

մասերը ինդունում են այտի, օղի ո"չգ պատճառովէլ ոլորապտույտ ն երկաքուղիննրիոլորասլտուխո ՈՇՐԴՈ) ձեւ Ավտոճանապարչճների են միայն չաղիեմեծ մասամբ տարբերվում մասերը միմյանցից մասերը ստացվում են ավելի մեժ, բով, էիկաթգծերի ոլորապտուլտ բան ավտոնանասլարչներինը: մա. քարտեզի վրա պատկերելիս ոլորապտույտ Դանապարճը դեռլքում սլնոք է ցույց տալ իսկ շատ վիոքիլինեմերը ճնեարավոր սակայն մեծաքանակ

րոս հրանք բոլորովին անտեսվում են,

ոլո

Յ--1624

բապտույլտներիդեղքում նրանց մի մասի պետք է պատկերել հույնիսկ որոշ մեծացուժով, իսկ մետցաժ մասերը անտեսել: երբ մի քանի նանապարձներ անցեում են իրար մոտիկ ծովաք, լճափի կամ զետափի երկարությամբ ն Հնարավոր չէ տվյալ ճիշտ չոնեղադրումով, քարտեղումբոլորը մասշտաբի պատկերել այղ դեպքում երանցից ամննակարնորներըպատկնրում են միշտ տեղադրումով, իսկ մնացածնքրը անցկացնում են նրանց պուղաՀեռ դիրքով 0,2 մմ չեոավորուքյամը: Առանձնապեսդժվար է ճանապարճները պատկերելծովափին մոտիկ մԼծ թեքություն ունեցող ոնլինֆի պայմաններում: Տվյալ քե ափազժի ն քէ զիպքում պնտք է ճանապարծը տեղզափոխնլ եսրավոր չի լինում ճորիզոնականների նկատմամբ: Քանեիոր հ ափազծի միջե, ապա բանապարճըտնղադրել Ճորիզոնականների նման դեպքում սլետք է տեղաշարժել ափաղիձը ե երա "աշվին անցՀի կացնել ճանապարտճը:) իացնել ճան քարտնեղիվրա ՀաղորդակցությանՃանապարչնեերը Ցամաքային ւլատկերելիս պետք ձ անպայման զծել բնակավայրերիպատկերուբնակավայրը պատկերվում է պլանավորումով, մից «ետո, քէ բանապարտրպետք է ճիշ կերպով միացնելՀամապատասխան ալեաց է միացնել իսկ պուհսիոեք դեպքումճանապարչը փողոցին, ոլունսիոնին այհպես, որ հրա առանցքե անցնի կենլորոնով:

Ճաղորղուկնանապառճներ: Վրային Ջրայինճաղոոդակցության

ջության ճանապարճենրը կապված նն ջրային օբյեկտների «ետ: են տրվում ույդ խոշորմասշհաբի քարտնղներումղերազանցապես ջրային Հաղորդակցությանճանապարչեքրիռմւանդակկառուցումները, իսկ նավազնացությաներքուղիները ցուլց են տրվում միայն

քիջին

փոքր մասշտաբի քարտեզներում:

ն

Խոշոր մասշտաբի տուլողրաֆիականքարտեզենրում ծռվահին, ինչպնա ն օդային երքուղիները չեն ցուցադրվում բնուքյան մեջ անտքնսանելիլինելու ն ամրացված չլինելու պատճառով, իսն

են տրվումպրակքարտեգներում դրանք ցույց նպատակաճարմար չինելու օգտազործման ամար

եոբրը մպսյուսբի

ռիկայում

«շատճառով,

Սովետականքարաեղներում ջրային ճաղոիղակցության ռուաէ տրվում գետերի նապարճնեերըպատկերելիս նշաններով ցուց լաստարկման սկիզբը ն վերջը, ծովային ն նավազնացության նավամալճային կանոնավոր երթուղիները: հավարանդիստենրը, ու

) ուտ.

ԳՈ

Ջո

դ,

Լ

104. `

11,

,

մճճայժը,

1988. `

էչ

297:

Ո

«ՕօԾաւբտատ.

«Լտա

ԼԻՂՈՒՐՀԿՎՄ»,

ռույցների, փարոՋւսները, չլլուղները, ջրմեժենըը, ծանծաղուտները, չրաչափական պոստերը, առանցքային նշանները, ստորջրյա ջարերի, խորաչավիերըն այլն: Համար օզնավազնացության

քարտեղներում ծոյոաղզործվող ժերի ն գետերի Հատասկի ռելիե. ֆր

է տրվում

ցույց

Ս

խորուքյան

22.

ենիչերիմիջոցով (գծ. 82): Օղային Հաղորդակցությանճամար ։լատրաստվող քարտեզների

"23

կապված 1 բովանդակությունը Մ,օղտագորժվոզ յեխնիկայից:

տորային ավիացիայիամար տազորժում

չին

էն

մեծ

օզ-

մասամբ մի-

Քարոեզները, մասշտաբի

րոնց վրա լինում

18.

ո-

կողմեորոլող

նն

Բանա հչանենր՝գետերը, բնակավալրերը, բարձր աշտարակները, ն այյ, Հաւ պլարչննրը Ռեակտիվ, տուրբողնակաիխվ, ավիացիայի մար օղտաղործում են փոքր մասշտաբի որոնը վրա քարտեղենր, նույնպեսարտաճայտիչ կերպով ցույց նե տրվում կողմեորոչող

տարրերը:

Համար Ավիացիայի

վում են՝ ինկային

օզտաղորժվող փարտեղներում դատկեր-

ն նռլոհցման օդանավակայանները ցեՀրապարակները, են զիչերային քոռիչքիկողմնորոշող հշաններիը:

Ընդճանուրաչխարճազրական քարտնգեէրում, կախված

շտաբից,

ցույց

են

տրվում

նան

մաւ-

կապի միջոցների, ինչդիսիք

ին

Հեռախոսայինկայաններըն դձերը, ռաղիոկայանները, ծեռուստաայնեսային կայանները: կապիմիջոցների մբ մասը Ցույց է տրվում նունփոքր մասշտաբի բարտեղներում։ Այդ տեսակետից կարեոր նշանակությունունեն անմարդաբնակն խիստ թույլ բնակեցում ուննցող տերիտորիաների ռադիոկայանները,որոնք կապի ամենա հպատակաճարմար միչջոցենըենւ

8 26. ՎԱՐՉԱ-ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՍԱՀՄԱՆՆԵՐԻ ԵՎ ԿՈՒԼՏՈՒՐԼՈՒՄԱՎՈՐԱԿԱՆ ՏԱՐՐԵՐԻ ՊԱՏԿԵՐՈՒՄԸ

ՍաՀշմաննէ Ր 97:18

մ ոն ե 7 է բի «յետական ն արվում տնրիտորիա վարչական բաժանումեեիի քարտեղեերի վրա, Համաղաասխան էն

ու

"

ռաճմանագժերով:

13)

շատ

Սաճմաններիճիշտ ցույց տալը բավականին գժվար, սակայն կարնոր խնդիր է: Այղ տեսակետից առանձնապեսկարկոր են

քլեւտականռուսճմանները: նրանք ետք չ քարտեզիվրա ցույց արտաճայտիչ, այնպես որ սաճմանի ամտրվեն ճիշտ, զեղեցիկ

են

վարօղ-

սովետի ինֆորմացիայի Գերագույն բաժեիտվյալներիդ:

սաշմանա-

Տողոգրաֆիական ջարանգներում սաճմանները անցկացվում

ն

1) պետական սաշման,

ՍՍՀՄ-իե արսոտասաճման յան ծրկրների բնէռային տիբոս-

2) միութենական

սէր,

ն

բողջ ոչ մի եիկարությամբ Հատվածումկասկածանքի ռեղիք չտրվի:

վր Քարտեզի պետք է օգտվել սաշմանները անցկացնելիս օտացվող ամենաքարմ նյութերից ն ճիշտ կերպով ցուլց աայ գո-

ՍՍՀՄ չություն ունեցող փոփոխությունները: տերիտորիայի

չական բաժանման սաճմաններն անցկացնելիս Հիմնականում տբվում

Պետական պետք է ճեւնել միռաճմանները անցկացնելիս ջազգային պայմանադրէրին, որոնց Հիման ճամաձայնաղըծրին, վրա Ճաստատվում են պետական սաճմանների փոփոխությունները: Արտասաճմանյաներկրների պետական սաճմանները անցկացնելիս Հիմնական ուջաղիությունը պետը է դարձնել այն փառաի վրա, թե տվյալ սաճմանի նկատմամբ գոյություն ունեցող փոփոխությունըՍովետականՄիուքյան կառավարությունն բնղդունել է, Թե՞ ոչ. եքե ընդունված է, պետք է անցկացնել նոր դիծ, իսկ Հակառակ դեպքում թողնվում է Հինը:

ծն մեծ են մանրամասնությամբ, բացի սաչմանագժերից ցույց տրվում նան ճարնան պետուքյան սաճմանամերձայն օբյեկտնեորոնք օժանղակում են տվյալ երկրների ճարաբերություննե-

բիչ

ե հիկաթուղիների սաշմանապաՀ րին. դրանք են՝ ճանապարճների մաքսատներըե այլ օժանդակ միչոցները։ հլաշակակնետերը, Փոջքիմասշտաբի ընդշանուր աշխարճագրական քարտեզենարտասաչՀմանյանեէրկինէրիՀամար տարրերում են

բում ՍՍՀՄ

ճետելրալ սաճմանենըը՝ 2)

պետությունների սաճմաններ,

սովետական ժոցիալիստական Հանքան-

տությունների սաճմաններ, 4)

սովետական ինքնավար

յունների,

սոցիալիստական ՀՃանրապետու-

երկրամասերի, մարզերի, ինքնավար մարդերի

մաններ,

մտնողմարվերի

ն

6) ազղային օկրուգների սաշմաններ,

72) ՍՍՀՄ կողմից վարձակալած տերիտորիաների

8) արտասաճմանյաներկրների առաջին

բաժանման սաճմաններ)։

կարվի

սաչճման-

վարչական

Սաշմանի Համար օդտապործվողպայմանական նշանի չոփն-

բբ մեծ մասամբկախվածնե կազմվող քարտեգի մասշտաբից: նշանը որքան եռւրբ լինի, այնքան ճիշտ Սաճմանի զեղեցիկ կրաու

տտացվիւ քարանզներից օդավելու Համար պաճանջվում Սակայն շր

է,

սաշմանր պատկերող պայմանական նչանը լինի «կնառու, լավ

տեսանելին զեղեցիկ:Այդ

պատճառով

էլ բեղունված

է սաճմո:-

հագիժը անցկացնելիո, նրան կից տալ ռբոչ զունավոբում: Սո.-. մանի նման ձերվ պատկերելիս բավարարում է առաջադրվող բոլոր պաճանջները՝ գժային սաճշմանրապաճովում է ճշտությունը նրբությունը, իսկ զունավորումը՝ լավ տեսանելիլինելը: ն

ճամանքային սաճմանեերը անցկուցնում են ամբողջ սաճմահագծի հիկարությամբ՝ աունց րնդճատումների: Առանձինսլնտություններիծովային սաշմաններբ ցույց են տրվում միայե ցծային եշանով՝ առանց գունավորման, եթե այգ

սաշմանեեըըճաստատվածեն պայմանաղրով։ Մյուս դեպբերում պետություններիծովային սաչմանները ցույց են տրվում առանձին Հատվածներով,որպեսղիճարոհի ղառնա առանձին կղզիների ն կղզիախմբերիպատկանելիությունը:

եբբ պետական ցամաբային սաճմանի երկարությամբ չի լիհոմ որել բնական տարը, այդ ղեպքոմ սաճմանակծիառանցքը ահտք է պատկերելբնության մեջ եղած ռաճմանի առանցքին ճամապատասխան, իսկ ծրի սաճմանով տնցնում է գետ, այղ ղեպքում սաճմանը կարող է Հանդիսանալ տվյալ գետի ափերից որեէ մեկր կամ առանցքը: Չծտական սամմանրը զեյոի առանցքով սնցսաճմանագժի եշանի պետք է պատկերել զետի երենլու դեքում

իսկ կու ափերով բեղճատումնեխով ամբողջ ղետի երկարությամբ: մի ափով սաչմանիԻ անցնելու դեպքում պայմանական նշանով ցույց չ տրվում երա անցումըՀամապատասխան փով: Սաճմանները պայոկերելիս մեժ եշանակություն ունի շրջաղարՅա պատՃիշւռպատկերումի. զծազրումսատմանիբ օրինավկ՝ ձերի

սատ-

Է

5) երկրամասերի մեջ սաճմաններ,

ինքնավար մարգերի

Տա

ԸԼ

Ո.

ՈՀՏԵՆօ8,

ՆԽ», ԷԼ1ԷԼ121Ր

«Լրա

տուռ.

ԽՈՀՀՇԿֆուոմիՔ

104.

ձԼ.

1956, չչ

ՖՇՂՕՈՒԵՇ

299:

յճախ

Ւքոուս.

1::

հեբված

ճիշտ:

է

ճշտությամբ,իսկ Ց

մեժ

ոչ

գժաղբում սլատկերված /

Սաշմաններիպատկերումը պետը է Համապատասխանի նան Այգ տեսակետիցմեժ նշանակություն տարբերին: ունի բնակավայրերի ճիշտ պատկերումը սաշմանի նկատմամբ, Բնակամ

լուռ

մայրի պունսիոնը այնսլես դետը է

/Հ /

Հ

/

-

ի

ա)

ւՆ

Հ.

Բլոն ձ

/

-

/

/

/Հ

-

տնդազրել,որ նրա մարղի, ճանթապետության կամ

ե

բ)

ճջ

պետության դատկանելիու-

թյունը կասկածանքի սոն. ղիք չտա. Պաճանջվում է, որ

նր

պունսիոբնակավայրի

անունր

ն

ցուցադրվի

Համապատասխան վարչո:-

կան միավորի կաժ պետու-

սաչմանի ննքոր, ժիայն բացառիկ դեպբերում

թույլատրվում

սատմանիցդուրս գրել: եթե ռաճմանը սնցնում է որնք արճեստականղծային

տար-

(նրկաթղիծժ, ճանապար», ջոանցք ), ապա թարտեղր կազմելիս նշանը գծվումէ օկգբում, ռաճմանի իսկ մյուս տարրերը Հոժաբով

ճայնեցվում

են

նրան

որոշ

տնղզաշարժով:

կուլտուրականտարրերը դյուսոկերվում են միայնխոչոր մառշտաբի տոպովրաֆիականարտեղեներում՝ կախված ռլատկերման ճջ՝

ճնարբավորությունենրիդ: տարթեր կուրոուր-լուսավորական դպիոցները, Հիվանդանուները, ակուժբները, չոււբբաղզաները,

որոնք սատկերվում

են

Հւոառանձին սլայմանական նշաններով,

մապատասխանտվյալ քարտեզի Հրաճանգին: Ամեն մի քարտեզի ճամար միայն աշխարչագրական մարթն իի պատկերումը քարտեզինդարձնում է «ամր ն նրա բովանդակու թյան մասին ստացվում է շոռ Սույլ ոդատկերացում,այդ պատճա-չ ոով էլ բընդճանուրաշխարճազրական քարտեզների ճաժար շատ ունեն ւ/նծ նշանակություն նար տեղի վրտ նեղգտած րություննեչ բր:

որոնք կոչվում

են

մակագրությունն եբ:

' ՈՒՆՆԵՒ

9 ՄԱԿԱԴԳՐԲՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

աշխարճազրական քարտեղեերի Ընդչանուր վրա

խիստ բաղմազան Մակասդրությունները

նն,

ունեն

տեղ դտաժ տարբեր նշա-

կախված քարտեղի եակություն բովանդակությունից: Մակազբությունները Հիմնականում բաժանում են ձատուկ ե վական բացատրական մոկագրությունների անունների, ռվլալ134

ների:

առանձնապես ժեծ Սրանցից

ունեն նշանակություն

Հայուն

անունները, որոնք քարտեզի տարրերը ճանաչելի են դարձնում: Հատուկ անունների վնրաբնրում են` օվկիանոսննրին,ժովեէրն, մայր ցամաքներին, պետություններին, ռելինֆի տարրերին, Հիդրողրաֆիկ ցանցի տարրերին կ ամենից շատ բնակավայրերին ք ան օբեկտների: կարող են գրվելայնպիսի Փոբրմասշտարի քարտեզներում որոնք խոշոր մասշտաբի քարտեզներում ձինեն։ Այդ վեանուններ, չ այն տարիներին, որոնք զլուսվում են մեծ տարածություն բարերում ն խոշոր մասշտաբի քարտեզների առանձինթերթերը պատկերում 22 միայն նրա ժասերը. օրիիավ՝Կովկասյանլեռնաշղքան ն այլո Մասնագիտական քարտեղներում Հանդիպում ենք այլ կարճի «ատուկ անունների, որոնք բնորոշ են միայն տվյալ մասնագի-չուսցմանը ն բնդչանուր ոշխար"ասդրականքարտեզներում չեն լիհում:

բացատրականանունները ցույց Քարտեզների

տալիս տարբի ինչ չինելը՝կառլված ճատուկ անվան ժով, լիճ, օրինավ՝ կայարան ն այլն: Քացատրականանունները կակղզի, Հրարուխ, են ցույց րող տալ եան որնէ օբյեկոի կամ երնույթի շարժման ուղչ որվում, թն ճանատոլարտր ցո լց կամ երկարդությունը.օրինակ՝ դիծր տվյալ քարտնեղիսառմանից ղուրս դալով դեպի ուր է դեում։ են

«ետ.

իրականում բացտտորվող անունների առկայությունը քարտեվազրական պատկերացումների կատարելադործված չլինելու Պրոաչանդներովնախատեսվում Է առանց բաՀետնանը է: Այժմյան ցատրական մառի րր,

գետերը ն այլ

կան մասր գրել

ցույց

տս

շոլոր

տարրեր, իսկ մի

բետնավայրերը,

շարք

այլ

կայպրահենն-

տարբերիբացատրա-

առանձնապես ալն դեպքում,երբ կրճատ,

այն

ծա-

խորդում է անվանը",

Թվական չովյալները

Հանդիսանում

են

քարտեղդաղրական

ռոլատկերացմանձներ, որոնք ցույց տալիս բացարձակ կամ «ամնժ նշանակություն րաբերական մեծություններ: Առանձնապես ենն ոնլինֆին վերաբերող վական տվյալները, ռրոնք պարզեցնում ն են դարձնում քարտեղիվրա պատկերվոգ ոնլինֆո։ րբեթեոռնելի են վական տվյալներով ցույց կետբվումոնլինֆըի ամենարնորոշ հն

ո։-

Հայոց լեզվով կաղմվող ջարտեղներում բացատրական գրվում է »ատուկ անունից ետու շրինակ՝ ոռանրեն ՇԱրճՈ, Հայքրքն՝ նանա լին։ "

բար

մասի գրում

սովորա են

036ր"

-

տերի բարձրությունեերը՝ լնոնագաղաթեեր, լնոնանցջներ, չորից"-

նականների բարձրություններհռայլն: Թվական տվյալներով տուղոգրաֆիականքարտեզներիվրա է տրվում անտառի ծառերի միջին բարձրությունր ն ճաստուցույց Այունր, բնակավայրի տնտեսությունների քանակր, կամուրջների բնռնագիմացկանությունը, մեծությունը ն այլն, Մասնագիտական քարտեզներում թվական տվյալները մե կիրառություն ունեն կ օգտագործվում են ավելի մանիամասն քանակական յչովյալներ տալու «ոմար: Միննույն բարտեզի վրա մակաղրություններըկարելի է տարտառի մեծության ե Իէրել բատ տապղաձնիգիոզփյան(չբիֆոի),

ճույնի:

ունենում ույս տարրբերուքյունները Մակագրումյունեերի

են

իմաստ, որոնք աշխարճազրական տարրի անվանր տալիս նն հայմանական նշանի Հառոկություն: մակազրությունները անտք է բավարարենճետնլալ Քարտեգդի սլաճանջենրը՝1) շրիֆտի ընքեռնելի լինելր, 4) բիչ տեղ զրավելու 4) միեհնույն յատկությունը(6"0ԽՈՅԽԻԾԸԼԵ), 3) շքեղությունը, օգտազործվող շիֆիաների ճամար բարտեզի տարբեր տարըերի ն Հ) շրիֆտի ոլիտանի լինելը լուսանկարման ռակաղրբուքյունը, են առատպազրության ձամար։ Սրանցից առանձնապես կարեոր ջին ձրկուսբ՝ ընքեոնելիությունըն քիչ տեղ դրավելր: Քարտեզների վրա աշխարճաղրական յսնունների գրությունը ռրոչ

-

`

դապվաժ է ինչպես ծաղզման, նուլնպեռ ն ընդունված ուղղացրուբյան ճեււ Աշխարչի Սովետական մետ ատլասում ընդունված 4 անհուեղելածականից ե ցոյականից կազմված անունը ցոյց երբ քը դրել միասին, բացառույամբ այն դեպքից, է տալիս աշխարճագրականդիրքը, աշխարճիկողմերը (վերին, մի-

կի չեռավորության վրա, ալն Հաշվով, որ լինք աշխարճազրական տարրի տարածման

մասին:

լիության

պատկերացում անվան սպասոկանե.

պարզ ն

՝

Գետերիանունները զրվում

դիր

են

առանցքին զուվանեո քով` մոտիկ ամկնասզատ նրբ գետն ընղունում է վտակներ, պետք է վտակներիմիացման տեղին մոտիկ անպայման դրվի նրխանց անունները: երբ գետր Ճճոսում է միջօրեականիուղղությանր մասում,

ն

ուղղությամբ, դնղքում գետի անոսեր կարելի է գրել քե Հոսանքի ուղղուքյամբ ե թէ Հակամոտիկ

ւ

այգ

ռակ

ուղզությամբ,

իսկ երբ Ճոսում է արեմուտքից արեելք, ճա-

որս-արնմուտթից Հաե նրբավ-արկելք բանց Հակառակ ուղ-

«առ. աոավ»

.--ա..-Կ-

թավ-արեմուտթից3 Հյուսիս-արնելք, Հլո։-

ասա

-

պետք 4 անպայման

ց

Հ»

ՀՀ

-

դություններով, ապա գետերի անունները կրել

«Տ

օ3

.

՛

Հ

Խծ

:,4. ՛

Համապատաս-

խանաբար արնմուտՀարավ-արեճարավ-արկելք ըից-արեքլթ, Հյուսիս-արեմուտթից աշխարճագրավոն ն

մուտթից Ճլուսիա-արնելք(4.

ե արեմոյան): է Ր ե, 2 Ճարապայիլ,, ն, արնելյան արու ե, 4 ձլոաիային, չին, ատորին, է անջատվում ոնոնը գոյականիք Այսպիսի գեպջերում ածական է իսկ մնացած ղդնպբերումղբվում միասին: սժիկով, Բնակավայրի անունը պետք է զոլ պոնաիոնինմոտիկ 1,5

828.

պատկնրացում:

ճացվում է անճաջող տարրերի անուննեՄեժ մակերես գրավող աշխորճագրական մեժ տաերր ոբոշաուղղությամբ՝ առանցքի հր ինդունված է գրել

ՕՏԱՐ ԱՆՈՒՆՆԵՐԻ

ՏԱՌԱԴԱՐՋՈՒԹՅՈՒՆԸ

) կոչվում (տրտեսկրիացիա Տառաղարձություն

ւ

է միլիմետրից ոչ ավելի ճեռավորուցյան վրա: նպատակաւճարմոր կողմում, չէ գրել աջ միշտ գրել պունսիոնից այ, իսկ նին Հարմար պետք է գրել պունսիոնից ձախ, վերե կամ ներբե լ Ընդունված է բնակավայրերի անունները գրել Փարտեզի զուցաճեո գիրթով, ճակառակ ղեպքում րռզուղաճերականնքրին

84),

է

աշխարձա-

գրական անուններիՃիշտ փոխազրումբ մի լեզվից մլուսը: ՍՍՀՄ

աշխարչագրականանունների տառադարձության Ճա-

մար օզտագործում են ծատուկ տեղեկագրեր, որոնք ճրապարակչ մում են ՄՍՀՄ Պերագույնսովետի կողմից: Նրանք ընղզրկում էն բոլոի այլ

քաղաքենրի,քաղաքատիոլ ավանների, շրջկննտրոններիԿ բնակավայրերիանունները: Անունները ճիշտ փոխազրելու ճամար ղիմում են տուվանոմի132

անուն կայի. մի գիտության, որն ղբաղվում է աշխարճաղրական ն ենրի Հարցոր չիմբ րնդունելով երունըծաղումբ իմաստր,

է մեց

ձեն ր

անունները Օտար

բի

Համեմ ամճմատ

ներից:Մոսջին,տարրեր չնգուներումորոշ ճեչլունների բացակա-չ

"Ի

1նեզլնրեն

ները,

չբության ձեր

ն

ճիշա արտասանությունը՝Թալին-- ՂԱՀԱԼ

ծաղ-

ԱԷոԹծթ, Հրսազգաւն Ջոբազնա-կաձոր--1 /աօթ2Ր6ւ, Պաղնի ՈՀՐկե, Հավփա- Կոո Զոճական- ԱԾԳՈՒՅՈՆ ՋրոսՔոոոգւ,

ը

ւ

-

ընճքճքու, Փամբոկվ--11ըմծճի,Քաղցրաշեն ԿԱՃԱթՅԱԾՅ: --

ծրբորդ, մինեույն այրուրննի տառերը տարբնբ լէզունքրում

օղտաղորժելը. օրինակ՝ լատինական «հ մտար ֆրանսերեն լեզվում Համապատասխանումէ ճայկական տտոին, չ տառին, զնրմաներենում՝ խ առին: անդլերենում՝ կախվածփոխադրման ձերը ն խպատակաճարմարություննեբից՝ տառադարձությունենըը կարող նն կատարվել տարբեր ձկով: Այժմ կիրառություն ունեն տառադարձության Հինդ ձներ), 1. Տեղական ձե: Այս դեպքում անունի առանց պաշտոնական փխոֆոխության մի լեզվից փոխադրվում է մյուսին այնպես, ինչպես եա դրվում է տվլալ նտական լեզվում: մյս ձոր երվոռորիայի Խերատակաչարմար է միննուլն այբուբներ օգտագործող լեզուննթով տառադարձություն կատարելիս. լատինական չա լբուօրինաւվ՝ բննից օգտվող լեզուներում մեկից մյուսը տառագարձություն զատարրեր ձնով

1Ռ

Այ

ելի չ

Հ.

Մ:

ձն: մյս Հնչյունաբանական Ը

ղեղքում մի լնզվրց մյուսր փո-

խադրություն կատարելիս«Հաշվի է առնվում ճիշտ արտասանու իլունը։ Այբուբնեների խիստ մեծ տարբերությունների պատճառով մյս ձիր մեժ ճշտությամբ կիրառելՀեարավոր չէ, սակայե Մյուս

.

Ռուսերեն

Հայնրեն

ԷւՂո "Ի

Շոր

ԱՐՇՇՈԾ1ԸԷԸքոսուս Նռվար

3.

Հրինվբչ

ողըՂԵՇ

եւս /ՈՄ

ձե: Այս շեպբում ՏՐանսլիաեբացիայի

մյուսով խերը

մի այբուբենի փոխարինվումեն առանց ճաշվի առնելու արտասա

տա-

կողմերը.օրինակ

նուքյան բեռրոշ

անգլերեն Լմռիօ անունի տրբանսլիանրացիոյով տառադարձություն կատարելիս ռուսերեն լեզվում ստացվումէ ՄՈՎՃՕ, ճայնրենուվ՝ հդաչո": ձե: մյս ձնով Լարդմանում են 4. ՏՐաղիցիոն ճանրաճայտ Մի եզվից մյուսը փոխադրումը նուններըո կատարվում է եուլեդես, ինչպես բնեդունված ն չ տրադիցիայով տարաժվամ Վ ա-

դեգար-

վեստական այլ բնույթի Համաշխարճային գրականությանմեջ: հնչսնս ճայտեի է, ժայաստան անունը միայե Հայերի մո 1 նման ձեով կոչվում. ուրիչ ժողովուրդներըգրում ծնե այեպքս, ինչպես ընդունված է իրենց տրագիցիայուի եվրոպականժողոանվանում են Արմճեիխա, վուրդները էրմանիսադրբեջանցիները ու

եվրոպականժողովութղՍոմնխիտ: Վրաստանը Գրուղիա, իսկ ճայծրը՝ Վրաստանկամ Վիրբ, ա ագրբնջանցիները՝Գյուրջիստան:

տան, վրացիները

ծերն անվանում

ձեր Հին անուններին: մառամբ ճրա բերում Տրաղիջիոն ծ. բաղիցիոն ձնի թաշզմանական ձն:Թարգամանական մեժ

է

զեպ-

քում աշխարձագրականաան

կերով "ումանուններ տրադիցիոն րնդունված Վ Քարգմաոնելրոտ իմաստի պորտուղաղականՇճեօ մբ օրինակ ԷՏտքո4Ո76 ոուաներննթարգմանում են ԻՈՅԸԵ 10ճթօի ԽղԸՅՂԵԼ անցլնրնն՝ Շր. քԸ 61 Ըռոճ ՒԼԹթճ, Հայերեն՝ ՔարեՀուսո ճրվանդան, Քարդմանական ձնով նն ուրիշ տառագարձություն դատարում բազմաթիվ նումներ. օրինավ՝ Հայկական խոնավլեոնե ԻՐ ռուսերենր քարդմաԲղ բեր

ժողովուրդեքրի մուռ

անունը ա-

կում

ւն

"

ի օեքթ

1ծթոյ

ն

ի այլե՛ է

մայէրեն քարանգեկրում ստար անուննհրի տառադարձությանդեպքում էրեն առկում անվան ոուսական տառադարձությունը, ազ տրր որոտ

ԻնԴե չաշվի

Է38

Յոս

Կ.

ձ.

ՇգոուածՑ,

/.

8.

ԻՆ. Լշղախտն, Ետրոօոթոֆոջ,.

1955, էլ 235: -

Հ

ւ-

լ

»

.

տարբերություն-

որ երնում 1, օրինակ, ռուսերնեի, ծայնթեեի, լատիներենի, վրացերենին արաբերենի այբուբենների ճամեմատությունից։ճՀայերեն լեդվում մեժ չափով ոցտադորժվողք, 4, 5, ձ, դ ճ, բ ո, փ ք տառերին ռուսերեն լեզվում Համապատասխան տառեր չկան, որի պատճառով Ճճայկականանունները ռուսերեն գրելիս կորգնում են

ռո

Էլսլլ

չկա:

երկրորգ,տարբեր լեզուներիայբութենենըի

վետականՄիո Մյս

Գոագործվող աանրաթարամվաժ

վությունը. օրինակ՝ անդյլերնն ն ֆրանսերենն լեզուներում կա Սլ Հե ե Համ Հ ճնչյուն ե ոուաքրերեն Ֆեր, ճ րաատաախան հկճայերենլեւ "ԻՐ"

Ն

ռ

ձենն է:

տորեն տրվում հն անգլ խեն լեզվից ռուսերեն է տայերեն վու խադրաժ մի քանի անուններ ճեյունաբանականձնով.

ռուսերեք կամ ճայնրեն փոխադրելը կապված դժվարություններիՀետ, որոնք բրում են մի չարբ պատճաո-

գուներում

ա հպատակաճարմար

« 22:

Թարգմանական ձեռով տառադարձություն կատարվող անունանկունհնրը շատ ծանրաճայտ են ու ուսճմանավոսկ: Քազմաթիվ ձնով չեն տառադարձվում. ենր Թարղմանական օրինակ՝ Միսսիսիզի գետը, երն քարգմանականձնով տառադարձելու լինենք, պետք է անվանենք ԳետերիՀայր կամ ոուսական ՂրոճքոտեհաԸ 09Ղ.-ջրեր, որոնք բեդունված չեե հ այս ձնեռվտառադարձուՀանքային լուն կատարելն անիմաստ կլիեի, Թե ինչպիսի մեճ տարբերություն գոյություն ուեի տարընը հաղարձությունների միջն,ցույք է տալիս ստորն բերված աղյուռակը:

ԳԼՈՒԽ

տա-

ԵՐՐՈՐԴ

ՔԱԲՏԵԶՆԵՐԻԴԱՍԱԿԱՐԳՈՒՄԸ:

ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ

Ք 29. ՔԱՐՏԵԶՆԵՐԻ

Սեուն "6

հնգական ձե պաջաոնական

ավան ԱՀ

Անգլիական

:

Փրանսլիտե"7

Հեչյունաւ

ախժքե

ՒՋԻ

ԱՎ

Աա Գարիս

,

ա

էոն Գրաղզից

Ինա

Փարել Ֆրբանաիագած 2. Հինն դարան Աթոծ Աո. կաֆկաց Ռուսազան դոպվառ | Խոճեռո դավկազ | ԲՅՈ

ՍՍՀՄ-ում -

Գարի

աշխարչաղրականկանունենրի սրառադարձության

ղորձով զիազվում է աշխարճագրականանունների տառադաիձուորը է Գեոդե ոդեզիայի, ահ- ' ղովը "ՐԸ մանում քյան մշտական Հանձնաժողովը, Ի գ գիտածեբոֆուռոչանույթի ն քարտեզազրության կԼնորոնական մ մ տազոտականնստիտուտի կա լ մի "

՛

ՔԱՐՏԵԶՆԵՐ

ԴԱՍԱԿԱՐԳՈՒՄԸ

դասակարգումըմեժ նշանակություն ունի թարՔարտեցենրի օզոււքարտեզների կատարելիս, աշխատանքներ ոնզագրական տե-

գրադարաններում պաճեստներում ղավորելուն պաճպանելուճամար: Գոյությունունեցող քարտեվեերի կարելի է ստորաբաժանել մասչտաբիչ Հատկանիշներիչիման վրա` ըստ երանց արբեր ն Քերթերի վրաված տերիտորիայի,բովանդակության,գույների Հատկանիչներն քանակիսՍրանցիցամնհակարնորըառաջին երեք ծման,

ա

ինչպես

նան

ու

ունեն:

որոնք մեղ մուտ այժմ մեծ կիրառություն կատարվումէ դասակարգումը րատ տերիտորիայի . ում ԷՆ՝ աշխարճի, կիսաընդճանուրիցդեպի մասնավորը, տարբերու

հն,

մճժության Համասե

մ

մաքեն մայրցամաքների

նոսնն է աշխարձամասերի, «վվիանոսննըի, դեղերի, մարգերի երկրամասերի, պետությունեճըի: խոշոր Հայովածների,

շրջանենրի քարտեզներ: (կամ այլ տիպի վարչական բաժանման) նե միայն փոեպատակաճարմար շատ Այս ստորաբամանումները ճամար: Քոր մասշտաբիքարտեդների են՝ դարբերակում քատ մասնագիտության ղասակարզելիս ն աշխարձագրական մասնազիտական (քեմատիկ)

ընդճակուր քարտեզներ: (ՀՀաջվածմասնագիտա-չ վրա եղած քարտեզները Հրապարակի են երեք խմբի 1) տոպոգրաբաժանվում Հիմնականում կանները) քարմոուվողրաֆիական 2) ֆիական քարտեդենը, ւսկնարկային քարտեզներ: տեզներ ն 3) տկնարբկային մասկազմվում են տարբեր քարշտեզնեոր Տոպոգոաֆիական են շւաբներով(ոնս էչ 77), որոնք օգտագործվումմեջ, զանազան բ) ռազա) ժողովրդականտետեսության բնազավառներում՝

մական ցործում, գ) Հետազոտականհ դիտականաշխատանքները բնթացքում։ Ամեն մի բնացավառում տոպոգրաֆիականքարտելը օզտադորժելիսընտրում են ճամապատասխան մասշտաբը: տոպողրաֆիական քարտեզների ծամժարրնդունեն՝ վաժ մասչտարբներն 1:5000, 1: 500040. 1:10000, 1: 25000,

1:1000000

հոմաձայն,

նշաններըն գրության բարելավվաժ են պայմանական ճանդղակը, ձեձրը (չրիֆաները ): է ոնմասշտաբի նոր քարտեղր Հրատարակվել Միլիրնանոց 1) բարձրության լինի պատկերմաներեք տարբձրակներով՝

Սովետական

100000

7:

ն 1:

200000.

Ակճաշկային տոպոգրաֆիական Բառշտեզնեոր բնության

ւին տալիս մեծ

աս-

մա-

ճորի2) ստվերարկումով--լրացեող գունավորումով, ոիճաննքրի Վերձնավոբումով: զոնականներիճետ մէկտեղ, 4) բլանկովկային

ծնե ավելի բնդճանուր տեղեկություններ, բեդգրկում

են

տերիոորիանքր,ունեն

օգտագործման խիստ բազմազանբնագավառ: նրանք կիրառվում են խոշոր շրջանների ուսումնասիրուԹյան դեպքում, ժառայում են որպես ելման սկզրնադբյուր իրեն. ցից փոքր մասշտաբի ե քարտեղներ կազմելու,

ավիացիայի

նպատակների Համար,

բազմարիվ մասնագիջինս Հնարավորուքյունէ տալիս երա վրա ծրեույքներ պատկերելու: ռական

։

.

կազմվում 1:

700000

մասշտաբով"

1:

300000,

1:

500000,

մասշտաբի քարտեզը ծասայում

է

1:

:0001000

ընդՀանուր աշ-

խարճաղրական ուսումկասիրությունների Համար,առանձնասյեա

Բնակավայրերիտեղաբաշխմանը վերաբէրող ճարցերը լուծելու, նոր ուղեզժեր անցկացնեն եչու, շինարարականԽոր կառուցումներ նախագծելուճամար: 7:500000

մառչտաբիակնարկային քարտեզը առանձնապես կիրառություն ունի ավիացիայիասպարեզում, որի պատճառով հրա վրա շատ արտաճայտիչկերոով պատկերված են գիտեմեծ

բը,

ճանապարձները,բնակավայրերը(էզրագծէրով,,

անտառնն-

ռելիեֆի Հիմնական ձները, այլ կերպ ասած բոլոր այն օբյքկտեն ո րոնք բնորոշ ները, օդից լավ տեսնելու ե նրանց միջոցով կողմնորոչվելու ճամար: Ակնարկայինտոզոզրաֆիական քարտեզներիցառանձնաճատուկ տեղ է զրավում ՍովետականՄիության 7.1000 000 մասշտաբի թարտեզը, որբ կադմվել է 1940-1945 թվականներիընքացքում, Այդ թարաեզը նշանակված է միաժամանակիրար Հետ օյսադորժելու 4 կամ 9 քերթ միասին, ավելին լինելու դեպքում թերՍծրի միջն ստացվում են մեծ ճեղքվածքներ: 1:1000000 մասշտաբի քարտեզը տալիս է ՍՍՀՄ-իմանրամասր պատկքնրթումը։ նրա վրա ցուցադրված են ռելիեֆը, ջրերը» ու անասրատնրն տունղրաները, բնակավայրերն անտառները, ճանագարճներըե աղ վարչա-բաղաքական ֆիզիկա-այշխարճագրական շբյեկտներ: Վերջինտարիներին վերամշակվել ն վերաճրատարակվելէ իը։

Հաղորդակցության -

ջ

ո

ի

"

1:1:000006-

Բառտեզնեոր ՍՍՀՄ-իակնաոկային Սեն ակհարկայինչեղեկատու Տարբերում մասշտաբներ: Փոքր ից ն ստրատեզիական քարտեզներ բլանկովկաներ: տալիս էն առավելագույնտեդեկուքաբտեզնեոը Տեղեկատու ճանապախճենրի, ըլունեէր, բնակավայրքրի, ճաղորգակցության ն նրանց կենտրոնների, բնական բաժանման վարչա -բաղաբական քարնգները' Տեղեկատու պայմաններիե այլ տարբքրի մասին: ն կարելի 1 օգավել միկագմվումէն ավելի նուրբ ձնով նրանցից ժիայն մուռ տարածությունից: Լարտեզնեորրբնդճանուրտեղեկություններ Ստրատեգիական մասին, որի պատճառով նն ուտգմական ունքնում

ալլ

տռպողրաֆիական ջարտեղենենրը Ակնաբկային Հիմնականում եհ

Հրաձահցների մասշտաբի քարտեղր նոր ընդունվա՛ժ հ իվոբատերի է Հորիզոնականների Օ0Մահրացված

նն

ու

զործողությունննրի տալիս եշատեղ ( րվում ոտրատեդիական առանձնաճատուկ նրանց վրա ավելի Քարտեզր պատկերմանը, նակություն ունեցող օբյնկտնեձրի 4ծշտ

ն

երանքչեն պատկճրում դարձն ելու նպատակով բնքեոնելի

օբիեկտները: նշանակության տակտիկական քե

ծառաառանց դանհավորման. ավետարբեր օբյեկտներ անմիջասքս ձճոթով

կազմվում ճլանկովկանեւ

յում

էն

նրանց վրա

կազմելու բացնելու, պտրզ ախնմաներ մեժ պաճանչ չինելի Ընդճանուր ցուցաղրական ճշտության ճամար:

պատկերելու,նպատամիաժամանակ ամրիտորիաներ ավելի մէ կաղմել ոչ Մե բազմակոնային ք Իլանկովկաները կով ընդունված ձե, օշրամէն մի քծրրին տալ քառանկյուն պրոլեկցիայով,այլ քանի քերքեր ցուցաղրել: եսզի Հնարավոր լինի միանդամից մի կարեակնարկայինբարտեղներից ՍՍՀՄ-ում Հրատարակված 1: 2 500008 մասդոաբի վոր է 1942 թվականինճրատարակված որի քարտեզը» քճրթանոց

ճետ

ք ետե աշխարճաղրական կազմված

անունների ցանկս Գոյություն ունքցող

այն ամԼնամքծն

չարքում չանց կացնել (32524825մ):

է, որի

բոլոր

նույնատիպ

քարտքգեքրի

ՔԼՐՔերը կարձլի 1 7ի/ո

7:

մառշտարբի ՍՍՀՄ-ի ակնարկային Քարտեզի կա-

ուլի է նան օգտագործնլ առանձին քերքերով որպես տնղեկադոու ջարոեղ: Տ 10.

միմլանցիցանկախ,

ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆՔԱՐՏԵԶՆԵՐԸԵՎ ՆՐԱՆՑ

ԱՇԽԱՐՀԱԳՐԱԿԱՆՀԻՄՔԸ

Մասնագիտական քարտեզները ծաղայում էն երեույքներն քչի խորն մանրամասն ուսումնասիրելու, աղանձին ձրնույթների փոխադարձկապի պարզաբանելու ճամար: ա-

ու

Մասնագիտական կարող էն պատկերել քարտեզները ինչպես բեական,նուչն ես ն Հասարակական հրեույքներ: Բնականերնույքներ«պատկերող մասնագիտական քարտեզեն-

ծի բովանդակությունը վերաբերումէ բնության մեջ գոյություն

ու

նեցող տնսանելի կամ անտեսանելի ձրնեույքների (ոծլինֆին,Հիդրոգրաֆիայիե, կլիմային, Ճողաբուսականծաժկին, երկրի մագնի

'

ե սականությանը, այլե) պատկերմանը, ձրկրաբանությանը Հասարակական երնույքներըպատկերող մասնազիտական

տարեցները մարղու

ցուց

նն

են

տալիս այն երեույքեքիր, որոնք արդյունը

գործունեության (ռնետեսական, արդյունաբերական, զյուղատնտեսական, պատմական, բնակչության,ձաղորդակգու-

Սյան

ն ճանապարճների այլե),

Ամեն մի

:

մասնագիտական քարտեզ կարող է լինել ընդճանուր

մասնագիտական կամ ճյուղային, օրինավ՝ մի ոբեչ տներիտորիայի երկրաբանական Քարտեզր ն հույն տերիտորիայիիայն չորբորդական չրջանի քարտեզը ն այլն,

կախված մասնագիտական ջարտեղի բովանդակութլունից, րա վրա կարող են պատկերվել էրնույքների տարբեր կողմերն ռրոնցից կարեորնհերն Հատկանիշները, էն՝ ք) երնույքինվերաբերողառանձին օբյեկտների տեղաիբաշԽումբ՝ Ճրաբուխների, սուսներկրաշարժերի, արդլունաբնրական ձին կների ն այլն, 2) պատկերվողնրնույթի առանձին տեսակների տարածման չրջանները՝ Հանածոների,կենդանիների ն բուվոերիառանձին տք. ու

չակների

չդւարածումը,

4)

քյունը որոջչակիտերիտորիայի սաճմանիերում՝ բնակչության ներդաղքը ե արտագաղքը, օդի ջերմաստիճանիփուրոխությունը որոշակի ժամկետում, 5) պակազաներնհույթենրիտարածման սաճմաններըի՝Հրաբրխային ապարնքրի տարածման սաշմանները, ճավերժական սահածության սաճմահները, լողացող սառույցների տարածման ռաճմանը ն ավլե, 6) պատկերվող երնույմենրի որակական առանձնաճատկուառանձին մասծրոււ բնակյության աղթյունները տերիտորիայի տեսակնեգային կազմը, տեխնիկականկուլտուրաներիառանձին այլն, բը

ն

սոէրիերնույթներիռրակական տռանձնածատկությունները

տոբիայի առանձին մասերում մնոք է Ինրվում մասնագիտական քարտեզի վրա տերիտորիալ բաժանումներ կատարելու միջոցով, ոիմք ընդունելով երկու Հիմնականսկզբունքեքը՝ ա) տիպալին կամ նմանության եշանեերի միջոցով տերիտորիայի բաժանումը, նիր երնույքը օրինաչափ կերպով տերիտորիաբուվի տարբեր մասերում կրկնվում է. օրինակ՝ Հոռղատեսակները, սական տեսակները, ռելինֆի միննույն տիպերը, Բ) միմյանցից տարբերվող անձատական նշանների ճիման

վրա, երբ երնույթքըտվյալ տերիտորիայիսաճմաններում չր կրկրելնոնաշղթան, ձչայկական վում. օրինակ՝Օոռվկասյան լնոնաշխարչճր այլեւ հ

մենժ դժվաքարտեզներիվրա ճաղւանձնապես Մասնագիտական րություն է եէրկայացնումերհույքների պատկերումըիրենց զարդացման դինամիկայի մեջ: Այս Ճարցը իր լուծումը ստանում է մի չարք ծղանակներով, մի զեռյբում բոտ տարբեր ժամկետների բազմաքիվ քարտքգեեր կազմելու շնորճիվ ն մյուս դեպքում միննույն վրա էրեույթի պատկերումր ըստ տարբեր ժամկետեքբարտեզի բի միմյանցից տարբերվող զույներով կամ նշանակումներով: քարտեզների ճամար կարնոթ եչանաՔռլոր մասնազիտական ճի քը քարատնգի հությունունի ՓարտեզիՀիմքը: Մասնադիտական կառուցվում է բոլորովին նոր կամ գոյություն ունեցող ընդճանուր աշխարձագրականքարտծվից: Վերջին դեպքում րնդճանուր այ-

Հիմբու վերցնումնե տաթնեմատիկական խարճագզրական քարտեզիցը

3) բնորոշ երնուլքների առանձին կետերըե զժերը՝ աշխարՃճազրական բեճռները,մագնիսակաիխ բնեռները, կլիմայական Բւկաները ն այլն,

Հիդրոգրաֆիկ ցանցը ե այե տարրերը, որոնք էական նչանակություն ունքն տվյալմասնազիուկան քարտեզի Հւսւար: ճիմբի քարտեզների վրա աշխարճագրական Մասնազիտական է աշխարճագրական ճիշտ պատկերումը բացտճայտում լանդշաֆ-

երհույթի բացարձակ պատկերվող մեժուժյան փոսիոխու-

Լ0--1024

քի ւտարըէր տարրերի իչունը:

կայն փոխադարձ

աԼ

պայմանավորվածու-

երնույթենր ծնոտնսական

պատկերող այնպիսի տարրերը,ինչբնակավայրերը ճաղորդակցության ճանապարճները, դիսիջ խիստ կարնոր նշանակություն ունեն արդյունաբերումյան քարաեզպատկերողքարտեգնեենթիվրաՋույ9 /ոայր: էներզոռեսուրոները իի վրա սլաբրոադիր է այն ցյետերի ն ոնլբեֆի ցույց տալրյ որոնց են կամ սլետք է կառուցվեն էլեկտրակայանենր: վրա կառուցված Գյուղատեռեսությանքարաէղների վրա մէծ նշանակություն ունի ն ուոդմյսն ջրանցբների ցույց տալի այլն: Մասնագիտական քարտեզների ճիմթր էրբեմն այնքան սերտ կնբպով է կապված լինում բովանդակության ճետ, որ Հնարավոր Հի լինում ղրանբ միմյանցից անջատել. օրինակ՝ բեակավայրերի ե Հաղորդակցության ճանապարների պատկերումըարդյունաբերու //յան ջարտեղներում: Ի տարբերությունընդճանուր աշխարճազրական քարտեզների, երմասնազիտականքարտեղների վրա դառկերվող երնհույթեերը անտնունենում բեմն չեն որոշակի սաշմաններ կամ րբոլորովին սանելի նն լինում, օրինակ՝ ճողատնսակներիտարածումը, կլիմաչական շրջանների սառմանները, երկրի մաղեիսականությունը ն այլն: Այդպիսի երնույթների ճիչտ սաճմանների որոչումբ խիստ դժվար մ, նույնիսկ երբնմն անձճնարէ, որի ոլայոճառով մասնագիդլատկերման ճշտությունը տական քարտեդների փա հղրագժերի է, քան վելի ցածր բեդչանուր այխար Հչացրականջարտնեզների վրա, քարտեզը ավելի լավ բնքեռնելի դարձնելու Մասնագիտական եռոլատակովընդունված է մասնագիտականտարրերը սլատկերել Հելի բնորոչ արաապայտիչ, նույնիսկ վառ գույննրով, իսկ աշխարչազրական չիմբի տարբերը ավելի սառը ն թույլ նրնացող զույնեՒով: ելենլով մասնագիտական քարտնդեերի առանձեաճատկուն

նն

ա-

քլուններից, ընդունված է օդտազորժել

պայմանական ինքնուրույն

քարտեզների նշաններ անկախ ընդմանուր այշխարճչազրական մաթ ընդունված պայմանական

նշաններիը:

քարոեկեերի Մասնագիտական ողատկերման ճամար կիրառում ումննանշանավորներն

էն՝

նեն

վրա

տարբեր

ճա-

երնեուլքեերք

տարբեր մեթոդներ:

Դրանցից

եշանենիը։ իզողժերը, որակական ֆոնը,

սղրնալները, շարժման զմերը, կնտային մեթողը, քալյտոնդադիա-

քարտեզազրամները: կիրուռվումեն տարբեր բնույթիերնույթների ստեղանշաններ:

դրամները

ն

ցույց բաշխումը

տալու

Համար,երբ Հայտնի

է ինում

ՈւՄերեույլթի

բածման տեղը, նշանները սովորաքար պատկերվում եՆ արտամասշտաբային չափերով: հշանենրի նղանակով նսլատակարարմար չ ղվատկերել որոնքձւեդես են գալիսբեղայն ծրնույմները, են ն առանձին կնանրին: Ըեղունված է եշանշատված ձնով բնորոշ

մարդաշատությունը, օղտաեճբի միջոցով ցույց տալ քաղաքների կետեր», էարդյունաբերական կար Հանածոնէրի Հանքավայրէրը, ե լեկտրակայանները այլես նշանները պատկերում Լն ինչպես կանոնավոր էրկրաչավաէոտնկան պատկէրնէրիձնով (չրջան, քառակուսի, բառանկյունի, ն 227, Շպ, կյունի), նույեսդես քիմիական տարբերի ձեռվ (ճս. ճք, Հը, Ըս ե այլե) նշանի գույնով սովորաբար արոաձայտում են որակական Հատկանիշները, իսկ մեծությամբ՝ քանակական Հատկանիշները, օրինակ՝ազնիվ մետաղների պատկերումբշրջանի ձետեսակները տարբերում են որոշակի գուլնով վով, բակ առանձին արժաք՝ դեղնավուն): կանալ, իզոգծեր: հզոզժերով պատկերում նն անրըեղչատ տարածվող որոնք միացնում մինեույնքանակական մեժուերեույթները, դժեր նկ Հանդիսանում ճորիզոնականեն Ժան կետերը: Արգապիսք

(սլղինձ՝

կլիմախզոբաղները ռելինֆի քարտեզների վրա,իզոքէրմերը, քարվրայ իղողոններըմազնիսականումյան մական Փարտեզենրի տեզների վրա ե հղոգժեր ստանալուՀամար քարտեզի վրա նախ նշանակում էն այն կետերը, որոնց քանակական մեծությունները Հայտնի նն, ճաապա Հարնան կետերի միջն ձրնույքի փոփոխումը ընդունելով րը

այլե:

միջաղրության միջոցով (ՌԱԼՇքՈՑՀՅԱՒՑ)գտնում էն վասաբաչավփ այն կետքբը, որոնցով պէտբ է անցենն պաճանչվոզ մեծության ՍտացուժբոլորՀավասար մեժունյան կետերը մրացնեիզողծերի: (ով

սաճուն

ճե կոր իզոգծերը: օտացվում գժերով՝

ավելք արԱռանձին իզոգծերի քանակական մեծությունները տյաձացտիչդարձնելու հատակով հրբեմն ճարնան իզողժերի միջն դունավորում նն տարբեր գույներով կամ եղած տարածությունը մինենույն դույնի տարբեր երանգներով:

Ոբակական ֆոն: Որակականֆոնով

ցույց

ահրխոորիայի վրա տեղ զտած երնույմի

են

տալիս մրննույն

որակական տարբերու117

քյունները,երբ երբնույթը ճանդեսէ դալիս աղանձինծատված-

ւե հում ե մակնրեւ:Արեալկոչվում է որեէ երնույքի տարածման բիտորիան անկախ այն բանից, թն տվյալ երնույթը ինչ ձնով է չանդես գալիս (ընղճատված է, անընդճար է, առանձին կետե-

ներով:

Ռրակականֆոնի կիրառման դեպքում սյենտքէ պատկերվող նլնուլթի ենթարկել առանձին տիպային կամ ենթատիպային դա-

հով ք).

՝

բոտ ւակարգման՝ մանրամասնությունների: երեույթի դպաճանջվող կատարելուց ճետո մանրամասն կերպով ուսումնադասակարգումը

քեր

եիրում նն կրա առանձին տիսլային միավորների սաճմանները: Աչն կարող է ստացվել դաշտային կամ դոտետագոտությունների լություն ունեցող նյութերի կաբինետային պայմակներում մշակելու

Ռրակականֆռեով երեույթները ռոլատկերելիս որպեսօժանեն առանձին տառեր կամ նշաններ, որոնք դակ միջոցներ կիրառում տեղադրվում եկ Համապատասխան եինույթի տարածման սաճմանններում: Որակականֆոնը մեծ կիրառություն ունի երկրաբանական, քարտեզենըրկազմելիս:

Որակական ֆոնի Հետ ճամատեղ երբնմն կիրառում ծի նան տալ նշանների եղանակը, որոնցից ամենն մեկի կարող է ցույց տարբեր կատեզորիայի երնույքը, օրինակ՝ դլուղատնտեսության փարտծզի ընդանուր ֆոնի վրա արդյունարերական նշանավոր

երեույթներ, նույնիսկ այն դեպքերում, երբ նրանք ծակում

ունեն կենդաԱրեալներն տառանձկաւես մեծ կիրառություն առանձին քարտեզներիվրա կննդանիների նռաշխարճագրական դեպսյալու ցույց տեսակներիտարածման օրինաչափությունները

գծեր:Այս եղանակը կիրառվումէ ինույլքների տեղափոխումը, շարժումը պատկերելու ճամար, որը կատարվում է զժերի կամ սլաքների միջոցով: Շարժման գծի գույէ տալիս որակական ճատկանիշը, իսկ գծի լայնությունը նս ցույց կամ դծերի քանակը քանակական ճատկանիշները. օրինակ՝ ծոՀային տաք չոսանջները ցույց են արվում կարմիր գույնի սլաքնեքացառապես հ-

Էով, իսկ ուսո

Հոսանքները՝ կաւյույտ դույնի սլաքներով:

դծերը

ն

բում։

Արեալեերը երբեմն օգտադործվումեն որւլես օժանդակ միջոցՀ.ոկալը ւլարզաբանելու փոխադարձ չեր տարբեր երեույթների Հետ արեալների մեկտեղ քարտեզի վրա ժար, օրինակ՝իզոգոնների |

Բոլոր բարտեզիներիՀամար չարժման դծեր են ճանդիսանում Հողորդակցության ճանապարճները,գետերը, ջրանցքները, ավիս-

'

այլն:

երնույթների շարժման դծերով պատկերելը երբեմն կատարվում է առանձին շերտով, երբ ճողորդակցության ճանապարճի կամ գետային ցանցի նավարկելի Հատվածներում կամ օցլայմանաէ տրվում բեոռկան տարածությունում զժավորման միջոցով ցույց

Վերջի կամ ւո յլ տիւլի տեղավփոխումներ: նաշրջանառությունը

մեթոդր

մեծ

ունի կիրառություն

պատերազմականդործժողություն -

վրա ռոլաակերելու ժամանակ: նների ընթացթըքարտեզների Արէալներ:Արեալ անունը ունի լատինականծագում. նշանայ

են

միմյանց:

Ըլուղերի ցուցադրումը նշանների միջոցում: Շարժման

տար-

տա-

«Հողագիտական, քուսական, զյուղատնտեսական, վարչա-քաղակ այլ

են

ա) ընդչատված կամ անրնդճատզժերիցչ կամ դծավորումից, Բ) դունավորումից ընդունված ռա յմուսաճմաններում արհալի տարածման դ) տեղադրումից, նեական նշանի ճտվասարաչավ. Միջոցով արեալի պատկերումից: դ) մակագրության կախված է արեալի Սրանցից ամեն մեկի կիրառությունը: եբածման սաճմանների Հայանի կամ անորոշ լինելուց: Առաջին ունեդանակընպատակաճարմարէ կիրառել որոշակի սաճմաններ իսկ մնացած մեքողեեռլատկերմանընթացքում, յող արեալների լինելու դեոլքում: սաճմանները անորոշ բր՝ արեալի տարածման կիրառելիս մեթոզները Արեաչների պատկերման առանձին տարբեր Հնարավոր է լինում միննույն Փտրտեվի վրա պատկերել

միջոցով:

քական

օդտվում վրա արեալները սլատկերելիս Քարաեղզների հղանակներից.

ցուլց խոտորումները մաղնիսական միջոցով

տալը:

ճետ. Արեալներիեղանակըչի կարելի խառնել որակականֆսնի իսկ ֆոնովսլատկերում են ամթողջ տերիոորիան, որակական ա-

բնալներով միայն առանձին մեկուսացված տատվածները: Կետայինեղանակ:Այս եղանակըկիրառվում է մասսայական դրված օբլեկտները տարբեր մեծության կետերի միջոցով պատկե բելիս, որոնցից ամեն մեկն արտաճայտում ք որոշակի քանակի օբյեկտ կամ երնույի: Այս եղանակը նպատակա բարտեզաճանվող -

տեղաբաշխումը բնակչությոնՈ ցանքատարածության ամեն է տալիս որոշամի կետ ցույց յոատկերելիս։ որի ընթացքում

Հարմար չ եի

մարդ կամ ցանքատարածություն: քանակության

են Բնակչությանբարտեզի վիա առանձին կետերը տեղադրում

14Ժ

Համապատասխանտեղերում, որոնցից իմացվում 1 նակ բնակչուքյան խտությունըճամեմաուսկան ձնով, որտե՞ղ է խիտ,որտե՞ / աոա մի սովորաբար չ դություն, որը կարող է կրկնվել մի քանի անզամ ինչպես մի բնակավայրի շրջանում, նույնպես ն տարբեր բնակավայրերում: կետային եղահակի կիրառման դեպքում մեժ եշանակություն այսոլես կոչված կետի զկշիոր» որոշելի, Մեծ կշիոր Ճեշտացճաշվումի, սակայն տվյալները տայիս է մուտռավորն

նաւնկետը

աի տալի ինն րակի

ւնի

նում

այլի), հրանց մակերեսներըՀամմճմատական ձությունների "ետ:

են

ճամեմատվող

մե-

խորան

3) Ծավալային դիագրամները պատկերվում Համեմատությունները կամ գնդի ծավալի միջոցով. դիագրամեքրը ձավալի օգնությամբ:

դատարգու աթե ն

նավալային

ամսլ(իտուղայի երեույթնքբը միմյանց

ԴԻԱՈԹՈՐ

մար են մեժ տական չափերով պատկերելիճ:

է նրանց

բերը բոլորովին չեն արտաճայտվում, որի պատճառով մի բանի (նակավայրերի բնակչությունը միացնում են մի կետի ն նշանակում ամենամեծ վով բնակչություն ունեցող բնակավայրինմոճի

քարտեղները Բնակչության

կազմելիս կետային

մԺիեղանակի

նան ազգային կազմր. օրինավ՝ Հայ չոցով կարելի է ցույց տալ հական ԱԱՀ-ի ջարտեզի վրա ամեն մի ազդությանը չամապատուսխան քանակի կետերիե կարելի 1 տալ տարբեր ղունավորում, որի շնորձիվ ճնարավոր է լինում քանակական ձատկանիչների"նտ մեկտեղ պատկերել նան որակական ճատկանիշները:

վրա քարտեզների Քարտեզադիագոշամներ: նթնույթենըը

,

'

.՛967

աջ

Բ)

պառտ-

են կերտումէն դիադրամային նշանենըի օդնությամբ, որոնք ցույց արվում ճամապատասխան տերիտորիալի սաճմաններում: Քարտեղադիադրամներըըստ էության վիրճակադրտկանտվյալները պատկերումներ են, բարտեզի ն ղիավրամի ձնով դրաֆիկ մեծ եշանակություն ունեն ցածր մաՔարտեղադիագրամները քնակչությանը վիճակազրական կարդակի կրքություն ոննցող մովյալները մատչելի ձեով ներկայացնելու ճամար: Վիճակագրական դրակտիկալում Համեմատաբսորմեֆ տարաժում

ունեն՝

երբ սլունակի մենժությունբ ուղիղ 1) Գծայինդիազրամեերը: Համեմատական է ճամեմատվող մեծությունների չեւ վերցրած որոշակի ժամանակվաընթացքում որոշակի տերիտորիաների ճակամ պատկերվում հե ուղղաճայաց մւսբ: Գժայինդիագրամեերը օդտազործումը նրշորիզոնականդիրքով: Գծային դիաղրամնենրի ղչատակաճարմարէ փոքրըամպլիտուղայի երնուլքները ճամեմո-

ռելու Ճամարս

2) Մակերեսայինդիազրամեերը պատկերում հրկրաչափական պատկերների միջոցով (շրջան,

նն

կանոնավոր

ջցջառակուսիհ

օօ

Դժ. 85

են

85ա, 85բ։ 8Տզ. դժազրերում ցույց

տրված դծային,

քվերով դիագրամներ. բեսային կ ծավալային նրանց ճամեմատական

աար

էե արտաճայտված

մեծությունները:

4)

է50

կիրառվում դիաղրաժները կառուցվածքային

նե

երնույքլո)

ենրի կառուցվածքիբնորոշման ճետ, որոնցից առանձնապեսմեծ աարածում ունեն չրջանաձն դիագրաժները: նրանց սեկտորի մեմածությունը կախված է 100 գյ կազմող ամբողջ շրջանի Անո կիրառումընպասի տոկոսներից: կառուցվածքայինդիազրամների աակաճարմարէ որոշակի կաղ ունեցող մոտիկ ըրեուլթների կամ տալու միննուլն երեույքի տարբեր կողմերի կառուցվածջը ցույց |

է տրոցույց գծագրում կատուցվածթային Համար: դիազրամով աոսսննրա արտադրանքը, իսկ ված մեքննաչինության ճամախառն էն առանձին ճլուղերը: պատկերում ձին բային դիագրամենրի առանձին սեկտորի ձնով սզատկերվողերե86

կառուցված-

սեկտորները

դույմ վողքը միաժամանակպայմանական եշանակման միջոցով 2, 3, 1, Ին մասը: 86-րգ զժագրի է տալիս բացատրական Ո

՛

բերը

Քարտնվադիաբաժանման: այռանց վարչական ւածմաններում տեդրամների եղանակի միջոցով ցույց 1 տլսլում ներնուլքների ըստ վարչական միավորնկրիսաշմանների, հարաչիխումը երն Ք ե է տրվում երնույքի միցույց եղա ակով բի Եղան աբտեղզագոամ տրված տնրիտորիայի սաճմաններում, չին

ինտենսիվությունը

գոավորման

ա-

զախված միջոցո,

ամ գժավորման ռավծլապես աստիճանիցփոխվում է զունավորուէրնույթի ինտհնաիվության չ դզունավորման միջոցովքարտեզագրամը: եպատակաճարմար գույնի տարբեր մինեույն կիրառել կան ձրնույքները ե հիանգների '

մ

պատկերելիս

որպես օժանդակ աստիճանում, րոտ որում ոկզրնական կաղմման ժիչոց քարտեվի

երբեմն ծառայում Քարտեզագրամնեբը

են

հե մեժ ժամանակ ռգտագզորժում քարտեզըկաղփելու օուսնդակ աստիճանաբարմասշթաբը իշկ Հետո փասչտաբիքարտնդներ, նբնույթը վերչնակակատարելով, փոջրացեելով ն բնդշանրացում քարտեզիվբա: մասշտաբի է պաճանջվոդ սրվում նապես քույց

ոիակականֆոեմանություն որոշ Թարտեզագրամները ոի Հետ, սակայն իրականումհրանջ միմյանցից խիստ տարբերունեն

22222

են երբնուլթիինտենսիչլատկերում Քարտնեղազրամները ռրռոեքցուլց են տրվում քարտեղի չեգենաստիճանները, քանակականցուցաայում ամծճե մի դաւլնինՀամապլատասխան են

մում են, էության

,

Գժ. 86

տալիս մեքենաշինության առանձին ճյուղերը, որոնք "աեն լեռնային, կլուղատնոնսանշանակում մապատասխանաբար ն մեքննաչինությունները: կան, տեքստիլ ալ տիպի 8) Դինամիկկորեր.որոնք ցույց են տալիս մի մեժուցյան

Ցույց

էն

մյուսի նկատմամբ որոշակի ժամահակամիջոոփոխուքյունը կոռրդինատպում: Դինամիկկորի կառուցելուամար ուղղանկյուն նե առանցքի վրա տեղադրում ժամանակի ների Հորիզոնական են ուղղաճան ռրոշակի ինտնրվալով կանդնեցնում Հատվածենիը բոտ լաց երեույքի մնծությանը Համապոաւտասխոան՝ Հատվածներ եչված ժամկետների: իրենց արտաքին տեսքով շատ եման Քարտեղադիադիամեկրը են նշաններին, սակայն երանց միջե գոյություն ռւնի Հական մեծ աարրերություն, նչանների եղանակը ապաճովում է յաակերումը կ նրա ոհալ տկղաբաշխումբօրնէ տերիտորիայի

քրնույքների

լ82

տրվում որակական եխշներով,որակական ֆոնի դեպքում ցույց չատկանիչները: Հատկանիշներըցույց են տրվում եան իծրբեմեքանակական սովո ցն որակականԳռնի դեպքում օգտագործթոզծերի գույներով, Հեւոլ ունենում վարչականբանման ոչ մի կապ չեն ժող իվզողծերը են վաիչոսկան միատալիս դունավորումը իսկ բարտեղագրամները ,

սաճմանեկրում: վորի

ձրնույքննրը ջարտնգադիագրամները Քարտնգագրամեերը անճայտ չն տնին պաակքրուն շամապատամխան իրական սռածմաննեւ տվլալտերիտորիայի հինույքիտեղաբաշխումը ն

՛

մնում

րում:

ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ՔԱՐՏԵԶՆԵՐԻ

ջ 31. ԿԱԲԵՎՈԲԱԳՌՒՅՆ

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆԸ

ունեն

ն տան-

մեժ տարածում քարտանղդեհերից Մասնագիտական քարտեղներբ,ռբսեց Հիմնական բոիամատչելի են ֆիզիկական ճիշտ սչատկերումն ռելիեֆի ն Հիդրովրաֆիայի մանդակությունը

եի

Մասնագիտական բարտեզներից ղվալի տեղ նն գրավում գեոեն ոն քարոտեղները, որոնց վրա պատկերվում մոբֆոլոգիական լինի ձեերը, նրանց Հասակը, ծաղումը հ գանազան գեոմորֆոլոտեղարաշխումը: դիական պրոցեսների տարածումն քարտեզը երբ պատկերում է միայն մի Գեռմորֆոլողիական իոցես, կոչվում է մասնավորգեոմորֆոլոգիական բարտեղ, իսկ է անաէ շարք կոչվում ձիր սլատկերում մի որսցեսներ միասբն, քարտեզ: լիտիկգեռմոոֆոլողիական Մասնավորգնոմորֆոլողիականքարոեզներից բնորոչ են երկրի մակերնույքի թեքության անկյունների քարտեզները, րոնց վբա ցույց է տթվում միենույն քեջության անկյուն ուննցող ռելիե-

/։ կախված թարտեզի նշանակումից ֆիղիկական քարտեզի բովան-

կարող չ պատկերվել տարբեր դակությունը

մանրամժասնությամը:

տար Հիմնաֆիվիկական քարտեզը ցույց ճատկանիշները րնգճական լնոնագրական ծճիդրոգրաֆիական նուր դծերով, ինչպիսիջ են ցածր գասարանեւնրիճամար կաղմվող ուսումեական քարտեզներրբ,մյուս դեպքում, ռելինֆր ե ճիդրոզրատիան կարող են ցուցաղբվել բավականին մանրամասն, ինչպիսիք են դի տա-տեղեկատուճիպաոմետրիկ քարտեզները, որոնց վրա ոնէ տրվում բարձրության 10--18 լենֆը ցույց աստիճանիգունուճիմնական բացի անցկացվում են վորումով, ճորիզոնականներից

Մի դեւղքում կարող

է

ն

ե Հորիղզոնականեեր իզոբատեր: լրացուցիչ ն կիրառուքարտեզները մեծ նշանակություն Հիպսոմետրիկ

Ֆան

ճետազոտոթյունների նախագզծաքյուն աշխարճազրական վին աշլրատանքներիընքացքում, ինչպես աշխարճաղրականլանդշտֆտի կոմայլեքար,նույնպես ե նրա առանձին տաբրերը ուսում չէ Հիղրոզրաֆիկ ցանշնաբավոար պրոցեսում.օրինակ՝ նառիրելո« ճիշտ ճիշտ կազմել, չլինի ոելինֆի ջի մասին պատկերացում եթե ունեն

ու

'

ղժաքարտեվները, տարածման ֆր, կարոտային տնրիտորիաների

՝

Հին էրոզիայի քարտեզները:

Մասնավոբգնոմորֆսլողիական քարտեզները կազմվում են Հանութային աշխատանքների միջոցով Համեմատաբար խոշոր երանց վրա պառշբլեկտներբ մասշտաբով. դեռմորֆոլոգիական ն չարժման են նշաններով կերվում գերազանցապեսարեալներով,

ոլատկերացումը:

սծնբով:

ՀԼ կազԱռանց ճիշտ Հիսլսոմետրիկ ֆարտեղզների Հնարավոր են կլիմամել այնպիսի մասնաղիտականքարտեզներ, ինչոլիոիք ն բուսական ծածկի քարտեզները: մի, Ճողերի Ռուսական ե սովետական քարտեղաղրականդպրոցը Պիյղսոմետրիկ քարտեզներիկաղմման բնաղավառում անցել է փայլուն ն ի. Պ. դառավոր ուղիչ որի նորագույն նվաճումն է ճանդիսացել լույս խմրադրությամբ Զարուցկայի

տեսած

ՍՍՀՄ-ի

7:

քարտեդներըկաղմվում17 Անալիտիկ զեռմորֆոլոգիական

հաբինետայինպայմաններում տոպոգրաֆիական ջարտեղների, Խերոֆոտոճանույքի ն յեռմորֆոլողիական դաշտային ԽսումիաԲիրություններինյութերի Հիման վրա. քարտեզներիմէջ առանձնապես մեծ եզ են Մասնագիտական քարտեղները, որոնք առորարաժանվում եոկբարանական դրավում

007)

Ռելինֆի ճետ կապվածընդճանուր ճարցերի լուծման Ճնտ մեկտեղ այդ քարտեպը առաջ է քաշյնլ ե լուծել մի քանի նռրուգույն խնդիրննը կապված ճիդպսոմետրիկջարանվներին առաջագրվող նոր պաճանջների Հետ, դրանք էն՝ այ ցամաքի ոնլինֆր ն ծովի ձնով գույների մի շճառտակը միմյանց ճետ կալված միասնական ոելինիի դատկերումը խթոոանդղակով սատկերելը, բ) ստորչրյա իության նիշնըի մորֆոլոգիական ուսումնասիրությունների նյո:քերի ճՃամատեզօգտադործմ սւն շնորչիվ, դ) ոնլինֆի Հիմնական դ) բարձը լեռնային շրջոննեախպերըցցուն կերպով ցույց տալը։ բի ոնլիեֆը նորագույն ավելի Ճաջող մեթոդով դպատկերելը՞: .

բարձրությա երկու Հարնան Հռրիղոնականների եռավորությունը ըստ ավելի գանդաղէ անում, քան գերակչոող թեջուքյան անկյունները: "

հիղոռերկՐարբանատեկտոնական. իսկական եբկբարանական, ն այլ ոիզի ջարտեզների, Երկրաբանության կահ,ինժեներական չե

Հիղսոմետրիկ քարտեզը:

որոնցից ամենատարածվածրիսկական երկրաբանականրբրարտեվներն

են:

իսկական երկրաբանականքարտեզներիվրա որակականֆոնի օղնությամբ 4իմեականում պատկերում նն ըստ ճասակի նստվածթային, մնտամսրֆային, արտավիժված ապարների տարածումը: իսկական երկրաբանական բարտեզներըիրենց Հերքին բա-

ն չոոբոողական նատվածԷօանվում են՝ աոմատականապառշների նեբի քարտեղների: ծրկրաբանական քարտեզներըկազմելիս ըստ ասլարներիծազ-

օղտագործում են Ա. Պ. նարորակական ֆոնի շռզնությամբ Հապինսկու կողմից մշակված դույների նրանդների սանդղակը: մաձայն այղ սանդղակիրնդունված է հրբորղական ճասակի /արնեբի պատկերել ղզեղնավուն,կավճայինը՝ կանալ, լուրայինը՝

ման

տ-

տրիասինը՝ բաց մանուշակադույն կ այլն: Առանձին է տրվում Համապատասխան դույնի արուսները (Դարկծիի) ցուլց ծրանդենրով, րտ որում Ճասակի մեծացման Հեւ մեկտեղ աճում է ղույնի ինտենսիվությունը: երկրաբանականքարտեզների վրա որակական ֆոնի ճետ մեկտեղ օդտաղորժում են տառային եշանո:կապույտ,

ռրոնք (ինդեքաներ),

գրվում հն Համացյատասխան գույնի այսպես, օրինակ` կավճային սիստեժի Հա Համար Ընդունված չէ ՇԼ, յուրայի սիոտեմի փար՝մ, տրիասր ն Աժեն ռիստեմի Համար այլն: մի սիստեմի առանձին բաժինեն տրվում լրացուցիչ ինդեքսներով, ները ն լաբուսները ցուլց բոնք գրվում են 2իմնական ինդեքսի աջ կողմում վիռքրատառերու ն թվերով, է ՇԼշ նշանակում կայվճային օրինակ՝ սիստեմիվերի' յարուս, իսկ թյէջ նշանակում է ստորին ղերմի կունցուրյան լ կումներ

կենտրոնական մասում,

"-

ն

բուռ

այլն:

Ջորրորգական քարտեզներում որակական ֆո նատվածբեերի

օռնությամը ցույց է տրվում հատվածքիտխղը՝ ալլուվիալ է, ֆլր միալ է հ այլն: Ջռրբռրդականշրջանի նատվածքներիՀամար «իւ նական ինդեքս է ծառայում Օ տառի, որը նույնպես ունենում. լրացուցիչ ինդեքոաներկախված լարուսից, շերտախմրբիցկամ շերտից: Չորրորդականնստվածքների քարտեզներում առանձնաչաուկ տեղ է տրվում սառցաղատման տարածման պատկերմանը (որը կատարվում է արհալննրի միջոցով), տրանսդրեսիաներիե մռրենենրըիտարածմանը: Խոշոր ե միջին մասշտաբի երկրաբանական քարտեզներում իքոլոգիական կազմը ձոարբել Ցույց չ տրվում նան ասլարների ձնի զծավորման միջոցով. օրինակ՝ կրաքարերը պատկերում են աղյուսի շարվածքի ձեռով, ավագները՝ կետերով ն այլեւ Շերտերիտարածման ձները (ճորիզոնական, ուղղաձիգն այլե) է տրվում նշանների միջոցով,ռրոնքտալիսեն նակ անկման ծոյց ուղղությունը ն շերտի քեջուքյան անկյունը: է տրվում քարտեզների վրա ցույց Հիցրոնրկրաբանական ատորերկրյա ջրերի տարածումը, նրանց բաղադրությունը ե ծածֆկող շերտերի Հատկությունները (ջրամերժ է, ջրաքափանցէ):

:

վրա ղերազանինժեներական երկրաբանության քարտեզների

ցապես

ցույց

է տրվում տերիտորիայիերկրաբանական այն Հատ-

ռրոնը կությունները,

այս

Հանդիսանում բոլոր ննրի Համար,

չընցուտ

են

չափովդիտանիեն կամ խոտիսլի շինարարականաշխատանք-

կամ այե

Հիմնական Հողերի քարտեզների

բովանդակությունը ողերի տեսակների տեղաբաշխումն | (ոլողղոլային, շաղանակազույն ն այլն): Խոշորմասշտաբի ճողային քարտեզների վրա, որոնք կառմըվում են անմիջապես դաշտային ճանույքային աշխատանքների միջոցով, ցույց նեն տվում ճողերի բոլոր տեսակները իրենց ճիշտ սաճմաններով ե ճողաղաջացման պրոցեսներով մեկտեղ, իստ ոն րում Հոդերի գենետիկական տիպերը ցույց են ննքատիսլերը տրվում ինզեքսների միջոցով: նշանների ն ինդեքսների օղնությամբ ճողայլին քարտեռների են տիվում նան մրա ցույց աղիությունր,մեխանիկականկազմը, ըողառաջացմանտռլարները, կուլտուրական վիճակի ն այլն: Հողային քարտեզները ծառայում են երկու «իմնական նշլախակների։ նրանցիցխոշոր մասշտաբի քաիտեդները բավարարում են անժիչասես դյուղատնտեսությանդաճանչջները. իսկ հռջը մասշտաբի ճողայլին քարտեղները ծառայում են Ճողերին վերարերող բազմաքիվ ղիտական ե ուսումնական ճարցերը լուսաբանելու տարբեր գենետիկական տիւղերի

ն

ս

Համար: մեծ

Փոքր մասշտաբի Ճողային քարտեվների ստեղծման զործում դեր է կատասրել նշանավորճողագեստ Դոռկուչանր,որն ոս

առաջին անդամ գիտական ճիմնավորումներով թարտեզի վրա ցույց է տվել Հողերի վզռնալականությունը, որը ուդեցուլց է ճանդիսանում մինչն ալժմ բոլոր երկրներում «Հողային քարտնեգներկաղմիչու ճամար: Մասնագիտականքարտեզներից նշանավոր նն կան բուսական կամ

ռրոնք ույ, քարտեզները, գեռբոտանիկական

շականության առանձին

ն տեսակների տխղպերի

են

չուի

տարածումը,

բուորա-

կական ֆոնի ն ճամապատասխան տիպի ճամար րնցունված ինգեքսի միջոցով: ն Քուսական առանձինտիերի տեսակների պատկերման մանրամասնությունը կախված է քարտեզի մժասշտարից: Փռբր մասշտաբիքարանզներում ցույց են տրվում Հիմնական բուսական տիպերը, իսկ խոշոր մասշտաբի դեռրուռանիկական բարտեզնեէ տրվում առանձին բուսական տեսակնէրի տարածուբում ցույց մր

Օւաշսովխոզների նույնիսկառանձինկռլտնտեսությունների,

ոճրիսաշժաններում: մեծ գիֆերենքարտեվեերից տռանձնասդես Մատսնադիտական ունեն ռիոնք կազմվում Են 2ւ՛ ցիացիա ջարտեզները, կլիմայական դիտումների միջոցով

ե

Թո՛ անալիտիկ մեքողներով: կլիմայական

ժամանակաշրջանում,իսկ գծի դույնի բնակչության կազմը: Այս մնքոդովկազմված են մի շարք պատմականբարտեզներ, որոնցից

բարանզենրը շատ բազմազան ժառայում կյիմայական այսրաերազդակների պաիզարանման Համար կլիմայականքարտնզները կարող են վերաբերել կլիմայի առանձին տարրերի միմոնցից անկախ կամ միմրսնց Հետ ունեցած փոխադարձ կաբ են

հ

ննե

ով

վբա երնույթենրը քարտեզների

սամբ իզողժերով, շարժման ղժերով (ոեղումներիտարածումը):

ն

պատկերում

նն

մԺեժ

կիբառուվյուն ունեն Մասնագիտականքարտեզներից մնծ քարտեզները, որոնք վերաբերում են տնտեսություն տնտեսական Հարուտություններին, արդյունաբերուբնական արբերճյուղնրին՝

ն այլն: ռրակուպորտին քլանը, գյուղատետնեսությանը, սնյտնսական քարտեզԲնականճարսաություները ո"լատկերոզ `

մա-

մասամբ որակական ձոնով

բարտեզեերըցույց Կինդանաաշխաշնագբական

ների վրա

որակական նն

տալիս լանդ

նշանների մեթողները:

ե

ոս-

ու-

հ առվխեղլների ինչպես քարտեզները, կոլտնտկնսությունների

հ

դչու-

տվող քարտեզները, ղատնտեսությանմասնավգիտացումըցույց չյուղատնտնսաիռնց միջոցով պարզ սլատկելուցում / ստացվում

դրափում բնակշուրյանքարտեղենրը: որոնց վրա պատկերվում են տռանձին ժողովուրդների տարածումը, լնղդունված կրոնենըը, բնակչության գաղթը, բնակչության խտությունը, աղզվայքն կազմը ե այլն։ ժողովուրդների տեղաբաշխմանն տարածմանթար-

1ո8

ե

այլն) տարածման մակերեսր, իսկ փոքր ւմ Միջոցով ցույց չ տրվում միայն Հան տոաբի ղեպբում նշանների ժո Հարստության առկայությունը, ընղ որում նշանի մնծությամը դատկերում են քանակականՀատկանիշները, իսկ դույնի կամ եհրակական ճատկանիշները: բանգի ժիջոցով՝ քարտեզներիցնշանավոր են ատանձիս ֆլուղտանտեսական Հանքաքար, տորֆ

են

ա-

է տրվում կրոնական պատկանելիությունը(ուղղաքապնս ցույց բոզփառ, լուսավորչական, բողոքական, կաթոլիկ, իսլամական, )/ դայական Միզրացիայիկամ վազքի քարտեզների վրա ժողովուրդների տեղաշարժերը ցույց նն տրվում շարժման վծերի օղնությաժբ, որի մեժությունը որոշակի շառո»փյունը ցուվց 4 տալիս տեղաշարժի

են

չ ալիս, Կոլա Հնարավորություն մասշստոսբը քարտեզի են արնալներով ցույց տալիս բնական Հարստությունների (աժուծ:,

ու

տարածման տերիտորիաները: Բնակչուռանձինժոզովուրզների ենն ֆոնից, մաորակական Քնակչուծաղզվագյուտ դեսբում՝փզողժերից: չազբություններից, միջոցով ղերազանվրա մակագրությունենրի քսան քարտեզների

ն

Եթէ

քարտեդներիվրա երնույլթները 2իմենիդանա-աշչխարձացրական նականում պատկերումնն որակական ֆոնով, երբեմն օզտավորժեչով նան արեայներ (էնդեմիկ տեսակները սլատկերելու դեպքում): ն վարչա-ՒաղաՔավականինտարաժում ունեն Ւաղալական Ւականքարտնցգները,որոնք ռովորաբար ցույց են տալիս աշխարՀի քաղաքական բաժանումը, ինչպես ե առանձինպետությունեերի վարչական բյսժանումներբ:. վՎարչաւքաղաքականքջարտեվենելի են երնույթների պատհազժման ժամանակ Հիմնականում օգտվում հերման որակականֆոնից, միաժամանակ առանձին նշաններով մում ց նն քաղաքական սաճմանները: տրվումհան վարչական քարտեղների շարքում իրենց ուրույն տեղն Մասնագիտական

//չան քարտեղեեր կազմելիս օգտվում

տալիս զանազան բնական Հարստությունննրի քանակական ճատկանիշները, կբբառելով զերազան-

ցույց

ցապես արնալննրի

շատուսին-ֆառյնայական գոտիները, մարզերը, շրջանենըը:

ռեղներիվրա որակական ֆոնի օգնությամբառանձնացվումէն

ժերի ջարտեզենրը:

պայմանավորվածությանպատկերմանը: կլիմայական քարտնվների »ամար աղանձնապես կարնոր Հուունի որոշակի ժամկետի ցույց տալը. օրինակ' քշանակություն իսան կամ Պունվարյան միջին իզոթնրմերի տալը: ցույց Կլիմաու

րոկան

ճայլկակահ կոտորածների պատճաԹվականի դեպի Հարնան երկրները կատսոբաժ արտառուդԹուրքիայից

հշանավորնն

:

կան արտադրության

ո-

մաշին,

պատկերելիս Տնոնսական քարտեզների վրա երնույքները են օգտվում չարժման գծերի, ջարանզադրաժների,քարտեզաղիչոեն դոամեւրի նե արքալների մեթոդից: Շարժման զծէրը կիրառում

վերաբերողտեոնսությանը(բնռհաշրջանառուռսրանսպոբրոին Եշահաոնտնեսական (Ո(ւնր)ցույց տալու դեքում, իշկ առանձին (անկախ վարչական բաժանուժից) հություն ունեցող երեույթնեերը ցույց

են

սական

Երր կարիք է զղացվում սրեէ տնտեարեալներով: տալիս պետությունների կամ ոլ աղանձիեն նրեույթպատկերել

վարչական բյսժանմանսաճմանն

երում,

օգտվում

են

բարտնեդա-

Փարսեզաղրամժենրից: մասնադիտական քարտեզների առրքում ռւննցող Գոյություն են որոնք քարտեզները, դրավում պատմական եշսնավոր տեղ են անցյադատմական ոյլատկերում մարդկային ճասարակության նշանակություն ունի ո: Պատմականքարտեզների ճամար մեժ դիաղրամներից

ե

ժամանակագրական Ցույց տվյալները տալր: Չատմականքարտեզների վրա սպլատկերվումեն որոշակի ժամանակաշրջանի ենթացթում գոյություն ունեցաժ Հնագույն երանց կուլպետությունննրը, աուրան,ապռնտուրը, ռազմական ցորժողությունները, ժողովութդղ-

ներք շարժումները, առանձին արշավանքները, աշխարճազրական կոր տերիտորիաների Հայտնագործությունները, բնակեցումն վուրացումը ն ւս /չ նրնույթներ:ժողովուրդներ ն պետություններ դյատկերողպատմական քարտեզները կազմելիս օգտվում են որափական ֆոնից, իսկ ռազմական արշավանջները, ժողովուրզենրի շարժումը, էքօպեդիցիաներիչարժումը, առետրական ճիմեական ուղիները ն այլ տիպի ճանապարչորղությունենըը սլասոկերում են շարժման գժերի օգնությամբ: Առանձիներնույթների գրաված տեու

ըիտորիաները (աղգային-ազատագրական շարժումենր են

տալիս արնալների օգնությամբ,

ն

ԳԼՈՒԽ

ՔԱՐՏԵԶՆԵՐԻ

ՏԵՂԵԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

ՀԻՄՆԱԿԱՆ

ՄԱՍԻՆ

ԵՎ ԱՏԼԱՍՆԵՐԻ

Ց ՝

այլն).

ռությունը խիստ ված

ւլաճանջներ են

քարտեզների նախագծային

էո:

օրինակ՝

վբա ցույց թյուն ունեն

են

ներկայացնում այսոլես կոչորոնց վրա

ստեղծման ճամար,

բոլոր այն օբյեկտենըը, որոնք այժմ երանք, որոնք պետբ 4 կառուցվեն նշված

ճաս-

Եվրոպան մյուս Քորտնզազրականուսումն առսիրվածությումբ աշխարծամասերիճամնմատությամբ շատ առաջ է անցել: Եվրոպական երկրներում կատարվող տոպոզրաֆիական աշխատանքերեք Հիմնական կարգի՝ ներըկարելիք բաժանել

մասչտարի քարտեզներիավարտումը, 2) Հիմնական մառչտարների քարտեզների քարմացումը, 3) 1:5000--1:10000 մասչտաբենրի նոր ՀՃանույթներիկա-

1)

իններորդ Հեզաժյակի նախազժային բարտեզի

տրվում ն

ՈՒՍՈՒՄԽԱՍԻՐՎԱԾՈՒԹՅՈՒՆԸ

չարտեզենրով:

չոյություն ունեցող օրյնկտների Հետ միասինպատկերում են նախ որոշակի ժամանակաշրջանի ճամար նախատեսվող կառուցումննՍՍՀՄ

ՔԱՐՏԵԶԱԳՐԱԿԱՆ

կացվում է տերիտորիայի ապաճովվածությունը տոպոգրաֆիական

կետերը՝նշանների օգնությամբ, ն գյուղատեւտեԱյժմ մեր չարդացող արդրոնաբքերությունը մեծ

ՑԱՄԱՔԻ

32.

Քարտահզազրական ուսումնասիրվածության անվան տակ

իսկ առանձին պատմա կան ճուշարձանենրի, քաղաքները, ամրոցները, ոլաշտպանական

ցույց

ՉՈՐՐՈՐԴ

զոլու-

1:25000--7:

50000

տարում:

ժամա-

քակաշրջանում։

հսդանիան նոր է ավարտել 1: 50000 մասչտարի քարտեդի չանույթը, որբ շարունակվել է մոտ 90 տորի, նրա քնրթերի մի Կասըբարդեն չնադել են ն չեն բավարարումայժմյուն պաՀանջները: Ֆինլանդիան չարունակում է Հանույթային աշխատանքներ 1:

քարտեզ տտռեղժելուՀա20000 մյսսշտաբի ։տոռպողզրաֆիական

մար:

նորվեդիան ավարտել է տնդժումը ե սկսել է 1: 50000

ան ,

1:100000

մասչտոարի քարտնեղդի բս-

Ժատչտաբի ծանույթը Համապատաս-

ՆԱՏՕ-ի ստանղարտի: Շվեդիան ունենալով տարավային մասի Համար

7:

100006,

վուսիսայինի 'ամար 1: 200 000 միասչտաբիբարտեղներ: սկսել է 1: 50000 ժասշտաբի չանուլք Հարավային մասի ն 1 :100 000 «լուշիսայինի Համար, Ամսորխայումշարունակվում է 1: 50000 մասչտաբի չանույր, որը նախատեսվում էր ավարտել 1972 թվականին,

"

11--1024

"՞ՍՏՍՑՍՑՍՑՕՑՁՑՁՑ0Ց09ՓՈՏՑ0Ց0Ց0Ց0Ց0Ց0Ց0Ց0090000000Ս9Ս9090Ձ9Ձ9Ձ9ՑՁՑՉՁ9Ց9Ց9ՑՁ9ՑՁՑՁՑՁՑՁ9ՑՁՑՈ0ՑՁՉժՉժ59Ձզ((Ո(ՈՁՈԿզԿզԿզԿզլՎ2ՎԼ«2լւլ(.ՈՁզ((ՈՑՈԿՈԿզԿզԿՎզԼւ«6Ր(Ց(0Ս29ծ.գզղլՈԿՈԿՎ4ՈՐՈԼՐՉ42Ձ42424ՈԸՈւՈՐՈՐՒւՈղ(լ(Ո«4«2«-ւ.ԼՐ(ՈոՈոՈ՞ՒՐՈՒՈղՈ՞ղւ2ՈՓ՞2՞2-2-ՁԸ«Ոող2Ող2Ո6ՓՑՕՍՕՆՐԿԿզԿՎԱԼ«ԿՎԼ

շարունակվում Ֆրանսիայում

ների

են

1:20000

ժասչտաք-

ն 1:25000

շանույթային աշխատանքներ, ռրոնցով արդեն ծածկված չ իսկ ժմեացած 1:5000Ռ մասըապաճովված է

չի, տերիտորիայի 65.00

մասշտաբով: խտալիայում նոր

Հանույթային աշխատանջներ էեն սկսել մասշտաբիքարտեզ կազմելու ճամար: Շվեյցարիան հր տերիւոորիան նրկրորդ անգամ ծածկում է 7:25000 մաժչտարիքարոեգներով, իսկ 6990-բ ծածկված է 110009 1:50000

ն 1:5000

մասշտաբներով: Բրիտանիայում քարմացմանմիջոտով կաղմում են կ մասշասբի քաղաքների պլաններ մերձքաղաքային Մեծ

աներիտորիա-

հերի Համար նե 1:2500 Դթր

Իր

1:125Ռ

մասշտաբի՝ գյուղական վայրերի Համար, չ ավարտել նախատեսվում թվականին, կազմված չ ամբողջ 4:5000 ԳՖՀ-ում ստնրիտորիայի մասչտա-չ

քարտեզը, կունենա որը

19282

թերը, նրանցից 15000 արդեն

է: Հրատարակված մաիականմայրցամաքում տոպոգրաֆիական ուռումնասիր-

ունի վածությունը

Հավասարարժնեջ ծաժկվածություն, ճակառակ ճանդիսանումՃապոնական ե Արաբական թնրակղղու մասը: Ճապոնիայի կննտրոնական ամբողջտերիտորիան ծածկված չ 1:50000, -ը՝ 7:25000 մասչտաբի քարոեզներով, իսկ կա-

բնեռներն են

ոչ

բնորազույն չրջանների ճամար կատարվում

Հանույթ: 7:

մասշտաբի

է 1:5000

Արաբական քնրակղգին միալնվերջին տարիներին չ ծածկվել

500.000

մասշտաբի քարտեզներով: Առաջավոր Ասիայիերկրներից Թուրքիանապաճովված

1:25000 քարտեղով, մասշտաբի ձաժկված հարալելը 1:50000

է 1:20000

:

է ն

' :

մասշտաբի քարտեզներով, Սիրիան,Հորդանանը, հրաքը ունեն անճավասարաչայի տոպոգրաֆիական ծածկվածություն 1:10000,1:20000 ն 1:250000 մասշտաբի քարտեզներով: . ։

հրանքն Աֆղանստանը ծածկված են

1:100000

ն

1:250

մասշտաբի քարտնդներով: Ցելլոնում Բիրմայում, Հեդկաչինում, Պակիստանում, են ձառ տարածված

գաղութային

ամենից տիրապետության ժամանակի:

Քարտեզեերը՝ 1:63460, 1:126740 ն 1:253440 մասչտաբննրով: Հեզկաչին թերակղդինամբողջապես ծածկված է 250000 մասչտաքով, ՀարավայինՎինտնամբ ծածկված է 1:25000 մասչ-

տաբով:

Սորեան ծածկված Հարավային

է 1:

50000

մասշտաբով:

նոր ազատագրված աֆրիկական երկրներիմենժ մասը ճնարավորություն չունի սեսիականուժերով կազմելուտուղոգրաֆիական բարտնգներ, որի պատճառովաֆրիկական 12 երկրների չոուղոգրա-չ ֆիական քարտեզների կազմումով զբաղվում է ֆրանսիական Աղշային աշխարճագրական ընկերությունը ընդգրկելով մայրցամաքի 37-ը:

է Աֆրիկական 5 նրկրնենրում ճանույքայինաշխատանբներ անգլիական Անդրծովյան վարչությունը՝ շճակույքային կատարում ծածկելով մայրցամաքի 17 ցք-թ իբիան, Սուդանը ե ԱՄՆ-ը քարտեղաճանում է կիջերիան, էքովապիանկամ Աֆրիկայի -ը: ԱՄՆ-ինախաձեռնությամբ սկսված է ամբողջ Աֆրիկայի այսոլես կոչված Ճճամատեղ գործունեուցյան քարտեզի կազմումը 1: 250

մասշտաբով:

Աֆրիկական երկրնենթիցսեփական ուժերով քարտեզ է կազժում եղիպտոսիԱրաբականծանրապետությունը,ենտրված Հիմկ 1:50000 հական մասշտաբներն են՝ 1:25000 կարեորազուլն չրիաններում

ե 1:7100 000

ԱՄՆ-ում

սկսած

անապատային

շրջաններում:

քվականից իրականացվում է քարտե-

պաՀճահջննրը բավարարելու ծրադիրը, վաղիման ժամանակակից րի Համաձայն ամբողջտերիտորիան ետք չ ծածկվի1: 24000 ո-

մասշտաբով: մասշտաբի ճանույքով, իսկ Ալլասկան 1:62500 7: 250000 ծածկված չ ամբողջտեկանագայում Մառսշտաբով

ե մասշտաբով 3000-Ը» քաղաքները քաղաքա1:25000 են ապաճովված մերձ շրջանները մխստշոաբով: է քարտեզներով Ամերիկան մբիեչն այժմ մնում վատինական չնայած ստեղծված ամննից Թույլլ աղաչճովվածչրջանը, աշխարի Ա Միջամերիկյան գնոդեզիական ճանույք, որին մասհակցում են

1:50000 բիտորիան,

չէ

րե

նրկրներ,

Արգննտինայումն

Հանույթ:

Ր

է

Ուրուգվայում սկավխած

Ավառրալիայում ավարտված

է 1:50000

է

1:250000

ն

մասշտա-

սկսված

են

7 :100000

մասշտաբի Հանույթները: եոր Զելանդիաունի 7:63360 մասշտաբի քարտեզ ամբողչ երկրի Համար: Սովետական Միությունը կազմում է Անտարկտիդայիամբոզջ մայրցամաքի 1:3000 000 մասշտաբիքարտեզը ն ափամերձտերի. 000 մասշտաբի քարտեզները: տորիաների գործում մեծ աշխատանքԱնտարկտիկայի քարտնեղաճանման

,

նան ԱՄՆ, մվատրալիան, կատարում Արգենտինան, Մեջ Ֆրանսիան, նորվեդիան, Քրիտանվուն, նոր-Զելանդիան, Ճապո-

ներ

են

նիան

ն

Չիլին:

ԾՈՎԱՅԻՆ ՔԱՐՏԵԶՆԵՐ

երկրագնդի մակերնույի 0-ը, որը է Հենց խոսում այն մասին, թէ ինչղիսի նշանակություն կարող է ունենալ ծովային քարտեզներիկազմումը: քարտեզները կազմվում են տարբեր նպատակների Ծովային Համար, սակայն ամենակաթնորը նավարկության ջարտեզների կազմումն է, որոնք ծառայում են ծովում նավարկելու նպատաքին: նավարկությանքարտեզները ռլտտկերում են բոլոր տյլն տարն րերը, որոնբ կարնոր են ժամանակին անվքալր նավարկություն

Ծովեր

գրավում

Համ կատարելու

են

արս

նավարկությանքարտքզները պատկերում

ծովի Հատակի ոելինֆը խորության նիշերով գրունտր, Մտորջը լա հ վերջրչլավտանգավոր օբյեկտները, ծովային ծոսանքները, մազնիսական խոտորումները, նավարկուցյանն օժանդակող կառուցմածջները (փարոսներ, ձայնային ազդանշաններ, խորաչավփեր, ջրանցքներ, խարսխակայաններ ն այլն), ափի բնույքը ն մատչելիությունը, ափամերձ ճատվածի սելինֆր ն այլն: Սովայինքարտեզները բացառապես կազմում են Մերկատորի պրոլեկցիայով (տե՛սչջ 46): Սովային նավարկության քարտեզները րստ մասչտարի րաժանվում նն չորս ձիմնական խմբի. ն ավելի խոշոր մասչտաբի 1) ծովային պլաններ 7:25000 են Օզտաղործում բացառապես նավեր նավաչանքարտեզներ: շիստ ն եսվամատույց մտցնելու Համար, 2) ծովային մասնավոոքաշտեզներ կազմվում են 1:25 000-000 մասշտարիո 1:100 են ափին մոռ իկ նավարկելու Օղտագործում ճամար. նավի ինքադթբ որոշվումէ տեսանելի օրեկտներով, 4, ուզեռորբության քարտեզներկաղմվում են 1: 100 000-1:500000 մսաշոտրով. նուլնպեսնախատնսվում են ափին ժուտիկ Համար, սակտյներբեմն նավր կարող նավարկություն կատարելու են

նե իկոբատերով,

Հեռանալ,որ ափերը տեսանելի չլինեն, 4) ընղճանու՞(գենեշալնի) քարտեզներ

չ այնքան

Տ

3. Ճ.

ԸՅՌԱՎԾՑ,Ճ. 8.

Լողա,

կազմվում Եր

Էնթօորոֆոտ. հԼ,

1955, (չ 297:

1:500

000-ից փոքր մասշտարով. օգտագործվում

են

գերազանցա-

ռլես բաց ծովում նավարկելու Համար՝ օգովելովերկնային լուռատուներից: նշվածայս խմբերից զտռանձնաճատուկտեղ են գրավում ուղեվորության քարտեզները, ռրոնք սռվորաբար սպլատկերումնն ծովային ամբողջական ավաղանները:/ւղեռրության քարտեզներ կազմելիս կախված ջրային ավազտնից օդտագործում են րեղունած մասշտարներից տարբեր մասշտաբներ, սակայն ամեն մի ո-

վաղզանի ճամար պարտադիր է միննույն մասշտաբի պաշպանումբ: առանձին քերքերի Ռողնորություն բարտեվների

բաժանումը ե կախված պառկերվող ավազանի

մեծությունը տարբեր է լինում, չարտեզների թերթերի բնդվրկման ճարմարություններից: նավարկության բոլոր քարտեզների շրջանակները ե ճամարնն տրվում նույն ավազանի երը տվյալ ավազանի Համար ցույց շամար կաղմած առանձին փոբբ մասշտարի բարտեզով, որր կոչչում է ճավաքականթեշթ: ՎերջիններըՀեշտացնում են ամեն մի հ օդտաավազանի սաչմաններում սպլաճանջվող քերթերբ գտնելը շործելը:

Սովային քարտեզների վրա ընդունված է իզոբատեր անցկացնել այն դեպքում, երբ Հատակի ոնլինֆրբ ուսումնասիրված է չատ մանրամասը ե ճաստատ տդյալներ կան Հարնետննիշէրի ժիջն ընդած տարածությունում ոելինֆի ձների մասին, «ակառակ դեպքում Հլ թույլատրվում իզոբատեր անցկացնել, ոռրովնետկանձճալտէ մնում ճարնան խորության նիշերի միջն սնլինֆի ձների առկալու-

րլունը:

8 31.

ՈՒՍՈՒՄՆԱ-ԱՇԽԱՐՀԱԳՐԱԿԱՆ

ՔԱՐՏԵԶՆԵՐ

ԵՎ ԱՏԷԱՍՆԵՐ

մշքարչծագրության ուսուցումբ ղզպրոցներում սերտ կերպով

նաղված է քարտնդի Հետ: Սոանց քարատծեգի աշխարչագրության ն է: անչնար Այդ սլատճառով ուսուցումը յուրացումը էլ աշխարչացիության ուսուցման բնթացքում սովորողները անպայման սլետք է ունննան

քարտեզներ

ե

Միջոցով Քարտեզի

կարողանանօղովել երանից:

են երեխաները զաղավփատր կազմումայն մասին, ինչ«իսի կարնեորազույն աշթարձճազրական օբյեկտների են` ծովերը, «ետուօվկիանուները, մայր ցամաքները, ոչխոիք Սլունները, լեռնաշղթաները, լճերը։ քաղաքները, դետերբ ե այլե: է կարծես անմիջաՔարտեզի միջոցով սռվռրողը կարօդանութ

լԵ-

պես տեսնել

տեղանքը, կազմել նրա որռտկերացում

ղափար են կազմում տարբեր բնական ի տնտեսա-ւաշխարծացրական նրնույքների պատկերման մասին: Վերչինտարիներին ՍՍՀՄ-ում մեծ տեղ է դրավում նան բարձճամար կավմված ուսումնական քարտեզների րազույն ղդապրոցների Հրատարակումը առանձին սերիաներով, որոնց մեժ մասը ծառայում է օգնելու ուսանողներինինքնուրույն աշխատանք կատարելու

մասին: Դրպ-

պաչանջում է այնպիսի ջարտեզներ, որոնք Համապատասխանեն սովորողների տարիքին կ զոլրբոցականծրագրին, Տարրանտն դպրոցների ցածր դասարաններիՀամար բոցը

անզեերը կազմվում

նն

օզտաղորժվողքար-

հ

ակնառու, այն ճաշվով, որ ճայացջից Հնարավոր ինի ընկալել քարտեզի բովանղաառաջին կության Հիմեսկան տարրերը» արդեն ասվել է, ՍՍՀՄ-ի Ինչպես

բարտեզները

Մ.

պարզ

Սոլովյովի պրոյեկցիայով աջակնրկազմելիս պատկերացումէ կազմում երկրի զնդաձկության Դ.

ոը

չատ

այլ

տարրերի մասին,

պարզ

շատ

կետերի մասին,առանձին

աշխարձաղրական լայնությունների

Դպրոցական քարտեզները լինում

վավծային։

են

պատի, ռեղանի ն

ն

ուր-

եշված

քարտեզներից պատկանում է պատի առաջնությունը որոնք շիմնական զժերով բնքեռեելիեն չինում քարտեզներին, Շ--8 մետր ճեռավորությունից, ռրովճետնե երանքկաղմվում էն

եժ

չափերով

վառ զույենրով, Իսկ ավելի մոտիկից քարտեզը երկրորդակաե տեղ դրավող տարրերը: քարտեզները կավմվում են ավելի փոքր չափերի՝ Սծզանի անեն Ճատականօվտվողի ճամար ն ունենում օբյեկտենրի ոլատկերշան ավելի նուրբ ցժեր, իրենց բովանդակուցյամբ«ամապատասեն

խանումնե հախատեսվածծրագրին, Դելրոցական ատլասների

աստիճանաբար վարգացնում են մաւտարտնզազրական նշանակումենրը, միննույնվայրը տարբեր

չտարենրով պատկերելու միջոցով, սկզբում պատկերացումէն թալիո ամննախոշոր շրնկտենրի մասին, իսկ Հետո նան մանրեբի մասին:

Ուրվազծային քարտեզենրը իրքնցից ներկայացնում են Համր բլանկովկաներ,որոնք օգտագործվում են սովորողներիինքնուրույն աշխատանքիճամար, առանձին օելնկտների լրացումների կամ ղունավորումներիմիջոցովվերջինները ամրացնում են սովոխողԽնրի տշխարճազրական գիտելիքները: Այժմ մեր դալրոցներում օզտաղործվում են խիստ բազմազան յոշխարճազրականքարտնվենը

ատլասներ, որոնք կազմվում էն դէրաղանցապեսաշխարՀագզրունյան առարկայի ծրագրին "ամաեն հան «չառտասխան։ Մեր միջնակարզ զոյրոցենըն օզատաղզործում բազմաքիվ մասնագիտական բարտեզներ՝ պատմական, կլիմայան հան, ճողաբուսական այլն, որոնց միջոցով սովորողները ցա-

կ

Ռւսումնական պրոցեսում մեծ կիրառություն ուննե հան աշիսկական կազմված ատլաոր խարճագրական ատլասները: ծժաջող ճանրազիտարանի գեր է կատարում Ատլասը յոշխարձազրական ւիռխարինում է տասնյակ, անցամ ջարյուրավորքարտեզենրին օգւմագործվում է բացառայես կաբինետային ե ուսումնական աշկազմվել նն լրբավմարիվատլասներ կյատանբներիրնքացքում։ Խոն խիստ տարբեր բովանդակությամբ մանրամասնությամբ:

մասին։ Մինչչեղափոխական սենբ դոանցից ամենակարեորների ոուսական ատլասներից նշանավոր չ Ա. 9. Մարքսի Հրատարակուն Յու. Մ. Շոկալակուխմբսդրությամբ կազմքյան է. Յու. Պետրիի

ն

դիտելիս էրնում

ամար:

:

մած օ«Համաչխարձային մենծ

անզաւմ՝ 1905

ն

ոնունով:

ատլասր»,

որբ

ճրատարակվել է

քվականներին. Հայտնի է Մարքսի ատլատ

Սովետականչրջաւնի ատլասներից նշանավոր

են

Աշխարի

որով սովետական քարտե-չատլասը Սովետական

(ԵԸՇՊԻՎՂ),

զագրականդիտությունը եվաճեց նոր բարձրունք: Աշխարճի Աովն490 էչ։ տական Մեծ ալա սր կազմված չ երեք ճատորներից. ունի է մասնագիտական ֆիզիկա-աշԱռաչին ճատորը ընդգրկում լրարճազրական, տնտեսական ն թազաբական քարտեղներ: ծրկբորզ Հատորը նվիրված է ՍՍՀՄ-ի առանձին ՀանրապետությունՄեժ

հներին,նրկրամառնրին ն մարզերին. պատկերում է ակնարկային լու քաղաբացիականպատնրազմի ինդչանուր աշխարձճաղրական երըորղ ճատորը ընդգրկում Վ մայր ցամաքների ն քարտեզներ: բարտեզներ: ռանձին արտասաճմանյան երկրների ակնաթբկային Մեժ առաջին ճատորը ծիատա-չ ատլասի Աշխարչի Սովնտական առաջակատարվեց այն քվականին, որով ճննց րակվել 4 Ի. Վ, 1Լնինի կոզմից: էր դրանքը, որը ժամանակին ապլաճանչվել Աշխար"ի Սովետական Մեծ ատլասի կազմման Համար ստանզծված Հատուկ ինստիտուտ, որտեղ աշլխատում էին ավելի քան բ ա-

գիտնականներ: Սովետական շրջանի ատլաոներիմեջ լուրածատուկ

տեղ

Ի

ատլասը», ղրավում«Մպայի

լուլո

որը

էջով:

է

տեսել

թվականին

Սովետականհ ճամաշխարձային քարտեզաղբության Համար նվաճում է երեք Հատորանոց ոՍովայինատլասիռ| կազմումը,

մեծ

որի առաջին Հատորը լույս

տեսավ

քվականին։

նա

ունի

մաշխարձճային ակեարկային օվկիանոսի բոլոր Քարտեզներ,

վերի նավարկությանաշխարճագրական Քարտեզներ

նավաճանգիստների պլաններ: կարնոր նշահակությունունեն

նահ

բակված ուսուցչական կոմպլեքսային ատլասը,

շՀագրական«Աշխարճիատլասը»

հ

այլը

ե

Հա-

նշանավոր

ընդՀանուրաշխար-

Հրատարակվել

բազմաթիվայլ (սեղանիհ դրպանի) որոնց ատլասներ, մենք կանգ չենք առնի: ւ

/

չատորի խմբագիրնէ ծովակալ Հ. հսանովը:

ԱՇԽԱՐՀԱԳՐԱԿԱՆ

քվականին Հրատա-

Բացի նշվածներից Մովետական Միությունում

ձե

ԴԼՈՒԽ

ծո-

վրա

Ց

35.

ՀԻՆԳԵՐՈՐԴ

ՔԱԲՏԵԶՆԵՐԻ

ՊԱՏՐԱՍՏՈՒՄԸ

ՔԱՐՏԵՋԱԳՐԱԿԱՆ ՆՅՌԻԹԵՐ, ՆԱԽԱԳԱՏՐԱՍՏԱԿԱՆ

ԽՄԲԱԳՐԱԿԱՆ

ԱՇԽԱՏԱՆՔՆԵՐ

ԵՎ ՔԱՐՏԵՋԻ ԾՐԱԳԻՐԸ

ունեցող Գոյություն

նն քարտեզները Հիմնականում ուտացվում կամ կաքրկուձեով՝ դաշտույին Հանույքիմիջոցով ն կամերային բինետային հղանակով՝ ավելիխոշոր վասշտարի քարտհզներլից' Քարտեզագրական նյութեր են անվանում կազվքարտեզների ման ժամանակ օգտագործվածքարտեգները հ այլ սոիպի տվլյալ-

ներր: Այս գլխում

մննք կանգ կառնենք գլխավորապեսկամերային: եղանակով կազմվող քարտեղզենրիպառրաստման մեթոդների վբա: կազմումը բավական կամերայինեղանակով քարտեզների բարդ գրոցես է, որ իրականացվում է բազմաքիվ քարտեզագրական սկղբնաղրյուրներիսինքեզի միբջոցով՝առաջաղրված պաճանջներին հ խթնդիրներինճամապատասխան: կամերային եղանակով քարտելներ կաղմելիս մինչի անմիքարջական քարոնզակազմմանե անցնելը հախ պետք է Հավաքել ճ քարտեզաճանվող աղբյուրները ուսումնասիրել նադրական ապա ռտներիտորիան,

այդ

պլան: խատանքների

բոլորի Ճիման վրա կաղմել Հետադա

աշ-

կաժերային նղանակով բարտեզղը կազմելիսայն անցնում է քհոնքՀիմնական փուլերով՝ ա) թմբագրական կախապատրաստական աշթատանքներ, բ) առաջին օրինակի (օրիգինալի) պատրաստումը հ գ) քարտեզի եախապատրատումր ճրաոռարակման, Այս եշվաժ փուլերից ամեն մեկի ենքացքում ստացվում է մուրաճատուկ վերջացված աշխատանք: Աոսջինփովի ժամանակ սիմնականում ճավաքվում ն սիստեմավորում են դոյությունուն ենյութերը, մշակվում են այն չիմնական թանդիրնեբը,որոնց քող

ոնք

է

բավարարի աղադր

քատեղրբ,

Ների տեխնոլոգիականպլան, երկրարգփույում կաղմվում է սաղիր օրինակը:

ն

առլադա

կազմվում Վ աշխատանք-

քարտեղի առաջին

իոնք պետք է պատկերվեե քարտեզի տարբեր

բարձր որակով տպադիր քարտեղ ստանալը: Քարտեղի կազման բնքացքում վոոուկան աշխատանքենըք ոեր է խաղում երո նեշանակուժը, որին ներարկվում են քողտեղզք

առանձնածատվկությունները:

Մինչն բարանդի աշխատանքային Փժրազբի կազմումը սլետք է

պատկերաղումունենալ բարտեղի նշանակման ն այլն խրնդիրների մասին, որոնց սլետք 1 բավարարի տվյալ քարտեդը,: չարդ

զրա

իման

սյո

«

ձնավորումը,

ն

4) քարանզաճանվող տերիտորիայի աշխարձճաղզրական բնու-

քազիրը,

4) ցուցումներ ն օրինակներ դեներալիզացիայիմասին, 5) ջարտնզաղրական ելուքերը ն նրանց օշղտագորժումբ, 6) քարտեզի պատրաստման տեխնոլոգիան,

Քարտեզիծրագրքն կից լինուժ է այն անունների ցանկը,

Տ

Լ

4.

Շոոիպօը, Ճ.

8.

Լրախաս,

ՃԼ. Է5թոօքքոֆոտ,

էնքարկում օզտաղործվող քարտեզագրական աղբյուրները, կառուցում են մաքեմատիկականծիմեր ն տրված քարտեզհերից նոր կազմվող քարտեզի ծիմբի վրա նն տեղափոխում մշակդած, գեներալիզացիայի ենքարկված բովանդակությունը: քարտեզաղրական աղբյուրների ճատկությունից կախված «կգրնաղրյուրների նախապատրասաումը մի զեռյքում կարող է չատ ճասարակ թվալ, մի ուրիշ ղեպքում` խիստ Բարգ. երբեմն կարիք է զգացվում առանձին ատրբերը միայն բարձրացնել (մաստ չժերով ցոյց տալ), երբեմն կատարել խիստ բարդ պրոցես, օլինավ՝ միայն խորության նիշերով ցույց տրվաժ ծովի չատակի ռելինֆը նոր քարտեզի վրա իզոբատերի միջոցով պատկւրել: Քարտնզենրբի Համար ամութ կմախք է ժառայում թարտեզազրական ցանցը, որը ճիմբ է ճանղիսանում թարտեզի մյուս տարխերի ճիշտ տնղադրման ն երկրաչափական ճշտության սյաճպանման ամար: Էնդունված է Քարտեզաղրական ցանցը կառուցել միչօրնականների ն ղուղաճնոականների Հատման կետերի միջոցով: Ցաեչատման քի կետերի (Հանզույցային կետերի) տեղաղրումը կաեն

ապա

ում

2) քարտեզի մաթեմատիկականՀիմքը, բովանդակությունը

գրաֆիկ աշխատանքներ Քարտնզաղրական կատարելիս ուղե-

է Հանդիսանում քարտեզի ծրավզիրը, որի Հիման վրա կաղմբչում է ««Կպաղզա (օրիգինալը): քարտեզի առաջին ձեռաղիր օրինակր Վերջինսայն Հիմնական ծանգուցակետեէ, որբ միմյանց է կա"յում քարտեզագրականաշխատանքների ամբողջ չզքան:

Ցույց

ման

վրա չավաքվում Ո սիստենմավոբքարածհդագրական ելութերը, որի բենեցող ձեռնարկմում է չիմնական, վերչհական ծրագրի կուվմուժու Ամէն մի քարտեղի Համարկարնոր արժահիրներ նն' նրա ժամանակակիցլինելը, լիարժեթությունը, ճշտությունբ ն տշխարծայդրական չամապատասխանությունը,որոնք իրճեդ շէրքեն կալաժ հեն թարտեվադրականխելութերի ճիշտ օղտաղործումիյ: ծրագիրը չղետք է կազմվի այնպես, որ հնա «նարաՍարտեղի տա ամեն հ չ/որություն մի ժասեաղնետինախապատրաստական խմբազրական աշթատանջնեերինառանց մասնակցւլու կազմել Համապատասխանքարտեզր: Ընդունված է քարտեզներիծրագրեբր կազժել Ճետնլալ բաժիններով՝ 1) քարտեզի նախապատրաստման խնղդիրները,

է

Տ 36. ՔԱՐՏԵԶՆԵՐԻ ԽԱԶՄՈՒՄԸ

Մարտեզների

ց Հեարավոր Իսոուվժիտնգումի չի լինում վերջեսկան ծրագիր Է.զմել, որք սառ ճառով ընդունված է սկզբումկաղմելնախդուկան

արվազիծ ծրագիր. նխ զոյություն

ու

կազմման աշխատանցիբնթացթը կատարվում է մի քանի փովծրով։ ԱռաջինՀերքին եախապատրաստումե մշավ-

Բարտեզադրական նուի նրի խիստ բազմազանության սչատ-

բում

տվյլալեւր

տիվիկ օրինակեը։ զններալիզացիայի

ձե-

նեն

ն Մասշչո:ճբբ,կոժարանուվկան այլ

ն

տարբերի պատկերման մանրամասնությունենրիմասին

Երոորդ չռւվի բնքուցթուժ դաղոաղոմող աշխատուսնքենըը ամռլա-

տովում

վրա, ինչպես

օղնությամբ: ուղղանկյուն կռոռրղինատների Քարտնզադրական ժամանակակից պրակտիկայում ընդունված

տարվում է նրանց

կռռրզինատներով կետերի կառուցումը կատարել չատուկ պործիքենրով՝կոռողինատոգբաֆենոբով. ռրոնք լինում են սարեր մեծության: նրանցիցամենատարածվածը ղաշտային թնՔն կոորդինատողրաֆնեէ (գժ. 87), որը բաղկացաժ է իրար նկատէ ուղղանկյուն

ո-

1955, 47 311:

ԽՆ քանոեմամբ փոխաղարձ ուղղաճայաց դիրքովանղդաղրված

նէրից: նրզինատային 3

ջանոեի ձրկարությամբ չարժվում է

Ճ

կարձտկան,որին խուլ կերպով ամրացվածէ

շարժվում է նեռնի երկարությամբ

ՆՆ քանոնը, ՃՆ ջակարհտկան, որին ամրացված է

իացումի

ջանոնի յեսքքում՝

տսծղը՝ անցքեր եշանակելու Համար: ՖՖ՛ Քանոնի վրա շարժվող կարնտկան ունի էլ 6 1Շ, իսկ ՃԽ-ին Իլ վերներները, որոնք ծառայում են ջանոնեերի նրկարությամբ դծերը մինչն 0,05 մմ ճշտուՔյամբ ստանալու նպատակին:

կատարվում է կորաքանոնի (/եզալ),իսկ ուղիղ ցժերի միջոցով:

կրորդինատայինցանցի կառուցումից

Հետո

քարտեղաղզրական

Խլուներից ապաղա քարտեզի վրա տեղասիոխումայլն տարրերը, որոնց նկատմամբ պաճանջ է ենըկայացնում թարտեղի նշախո.նն

կումը:

Քարտեզագրական օկզբնադբյութից նոր կազմվող բարտեզի

տեղափոխումբ կատարվում է տարբեր եկարնոր են ֆոտոմեխանիկական, բառա Դրանցից դանակներով: դուսինեձրին պանտոգրաֆի եղանակները: նղահակով բարտեղի բովանդակության Ֆոտոմեխանիկական խեղասիոխելու ճամար բարձրացված սկզբնաղբյուրբ նկարում եհ փոթրացված մասշտաբով (ճավասար եռբ կազմվող բարտեզի են մասշտաբին), ապա ստանում ֆոտուատճնեն, որը փակցնում են բարտեզի ճամապատասխան մամում: Այղ ձեով ստացած ֆուոէ դատճենը ճիմբ ճանդիսանում բարտեղի կաղմմախ ն նռր զենեբալիղոացիակատարելու Համար: Քառակուսիների միջոցով արտանկարումից կարող է «օզավել ոմնկ մարդ. այն չունի տեխնիկական որնչ բարդություն ն օդա գործվում է տարբեր մասշտարների տարբեր պրոյեկցիաների դեպքում: Քառակուսիների միջոցով քարտնզի բովանդակությունը «կզբնաղքլուրից նոր կազմվող քարտեզի վրա տեղափոխելուՃամար քե՛ տրված քարտեզը ն Թմ՛ կաղմվող բարտեզը բաժանում են թառակուսիների, ըստ որում այդ բառակուսիների կողմերիՄեծությունը կախված է մասշտաբների ձարաբերակցությունից. նպատակաճարմար է, որ մասշտաբների միմյանցից տարբերվենբազժառղատիկ մեծությամբ: Քառակուսիները մակերեսների բաժուննեմրա բովանդակուցյան

ու

«Թ

ար --

ԲԱ

«ոո

.»5) Է-ԴԵԽ,.Զ.

.

ԹԵ-աաէ Փ

աաա»

ԹՓիթոջը կավ«ԻՎ

|

Է"

բախ

լուց

քարտենզազրական ցանցը: կախված Քարտեզագրական յանցի ն էնույքից միջօրեականների սղեգնեերը կաղուգաճեռականեերի են

ունենալ սղզեղիկամ ուղիղ գծի

Տես

ըճդնուքքՍԵ4

Խ. Ճ,

Շո

ԱՇոք,

ածծ,

Լ,

8.

ԷԼ

Շյ»ոօ8,

1947, Հք.

։տրված ջարտեզի

ամեն

մի

Ազծղի դեպջում կետերի

ձն,

10.

ե.

Փոտոտոռտ, ԸՕՀՅԹՎՅՈՒՐ

քառակուսու սաճմանում ձեռով, սակայն փոքրաց-

ստեվողբովանդակության տարրերը բամաժ տեղափոխում են կազմվող բաբտեզի ճամապատասխիան ոակուսիե, Քայսեզաղիական եյուքնրից բովանդակությունը նոր կաղմըամննապարզազույն գործիքը մող ջարտեզի վրա տեղափոխելու է (գծ. 88), Պանտոգրաֆըբաղկացած է չորս լծակԿանտոզբաֆն ներից, որոնք միմյանց Ճնտ միացնելիս ստացվում ե մի զուղաինչոլես երենում է 88-րղ զժադրից, եժե սլանտոգրաֆը Հեուսկողմ, աեղաղրված լինի այնդես, որ ք կնտը անշարժ լինի, Բ կետում ամրացվի մատիտը, իսկ Մ կնտում շրջանցող ասեղը, Ը կետի եման

Կետերը իրենցուղղանկյուն կոռրդինատներով ստանալու Համար կարետկաների վերեերները տեղադրում ենք ծամապատասհան մեծությունների վրա են Ֆ ասեղով նշում կատարելով ստանում ցանցի Հատման կնտերբբ, որոնց միազումից ստացվում է

ոզ

ճետո

ա-

39.

սեղի անցած ճանապարձր ռակ զոնվող թղթի վրա:

նման

ձեով

Լ

կզծվի Է կետի մատիտի

Քարտեզները փոքրացնելու ետք ճամար

է

առՆՆ

իմանանք,թե ինչ.

100 0907) լ

լ

ւ 12055.-----...

720»52361չ 7205-2360

ԷԶ

29000

Հջանապես, թարտեցզի մասշտաբը երկու անդամ փոքրացված բոտանելու շամար պետք է լժակների կարետկաներիԷ, Ի, ք մերանդադրել )60 բաժանումները միջոցով բենոր այրում Դանտոգրաֆի

եքրների զրո

Գ.

վրա:

բաժանման

մմ

տեղաղբիլով Հնարամեր չէ ստանալ "ավասար մառշտաբի ղպզատճեններ. առավելագույն չեսլքում կարելի է :,իոքրացնել տրված քարտեղի մասշտաբի :5 գ-ի չափով նուլն տեղադրումը կարելի է օգտագործել նհա մեծացման ամար, սակայն այղ դեպքում պետք է մատիտի ն շրջանցող ասհ-

դի տենդերը իոխել:

մասշտաբով պետք է կատարվի փոքրացումը ն նրա միջոցով որոչենք ՔՕ, ՃԷ ն ՕԽ լժաղնձրի տեղադրման մեծությունը, Այղ կատարվում է ճետնյալ բաանաձնի օգնությամբ՝

ա

դ

ն

"ո

որտեղ |-ը լձակի տեղադրման այն հրկարությունն է, որը պետք է ոտացվի տրված քարտեգցիե ստացվող քարտեզների մասշտաբնեոք: բը»

-

իրենից ենրկայացնում է ստացվող քարտեղի մասչ-

լ

տրվաժ քարանգի մասչտաբն է, Ա-ն կոչվում էլձա-

դի զորժակից, որի մնֆությունը կախված է պանտոզրաֆիկոնստԲուկցիւայից. այն գրված է լինում լժակներից մեկի վրա. սովորաունննում

է 600,

կյամ 900 մմ երկարուքյուն։ 0րբնալ՝ փոնքլ 1-ի մեծությունը, էրբ պաճանջվում է 1: 500000 մասշտաբի բար

ն ստանալ 7: 1000000 փոքրացնել քարտեզ մասշտաբի (այսինքն՝փոքրացնելանգամ Հա), երբվ 2720: 5-ը դանելու

քարտեզը

մթ

լ

--.վ ք կտնղագրեն տ

լ

-

արժեբները՝

Պահտոզրաֆովպատճեններ

«անելիս պաչանջվում է,

օր

պանտոգրաֆը տեզագրվի ճիշտ չորիզոնական դիրջով, լծակները իրար նկատմամբ շարժվեն սաճուն կերպով. մատիտի ծայրը անտք , արհլ այնպես, որ գծոգ մասր ղանվի ճիշտ կենտրոնում, Հակառակ դեպքում նկարները կստացվեն սխալով: Քարտեզիսլատճներ

Հանելիս պետք է աշխատանքը վերջացնել մի

տնղաղրումով. չի

Բույլատրվում աշխատանքը րընդաճատելն շարունակել

հրկրորզ

տեղագրումով:

Ռչ

ճշտության քարտեզների ն քարտեզագզլրսկան ռոխնմա-

մեծ

ենրի, ինչես

ն

դպրոցական

պարզագույն

դծագրերի տարբեր

ճաախիլուձճչսմարօգտաղզործում ենն մասշտաբի դայոճեններ չական պարդապզույնպանտողրաֆը,

ծայրերով միմյանց միացված

չորս

բացված անցքերի միջոցով բոլոր

որը

դպրո-

իրքնից ներկայացնում է

փայտյա լծակներ, որոնց վրա լծակները միանում

նն

միմյանց

(գծ. 889) (ձակներիվրա քացված անցքերի ճամապատասխան բացումից յում:

ամ-

կարող ենք ստանալ պաճանչվող մասշտաբի փոքրա-

ինչպես երեում

է 89-րդ զժագրից, Ը, Ն,

8,

ն

ք

լժակենըի

թվերին Համապատասխանանցքերով միացումը կատարելիս

մասշտաբը կխոբրացննեք 71/2 անգամ:Օրինակ րվուծքսրտնեզի մասշտաբը 7 600 000 է, վերը նշված անցքերից ոթվածքարտոնղդի յ

չո

`

:

ժիացումը կատարելի, 1:900

ստացվոզ

քարտեզի

մասչտարի

զալիս գծերի, նշանների, կետերի ե անունների ձնով, րոնց անվանում են թարտնզի գծավորման նկարներ, իսկ Ճավաբարապեսննրկված մակերեսների(Տովերը» վարչական բամ ոզ անվանում նե ֆոնային կամ երաննումները ն ռելինֆըյ գույները

կլինի

դես

պատճենաճանմանդեպՀավասար մասշտաբի քարտեզների է կառուցՀբում նոլատակաճարվար օղտաղործել այդ նապտատակով ած

կատար-

որր

վող

վում է Հետնյալկերայ:քույ«ի «էզանի վրա փռում էն տրված բարտնդի կամ բար տեղից մոռմաթերթիվրա

բնացող

«փուկ

աքեառնում

Քղիի

րո

ե-

կազմողականօրինակը ընդունված է կատարել ճրատարակման ճամար ընզունված մասչտարով, որպեսղի երնա բարտեզը իր տնաբով ե իմացվի բեռնավորվածությունը ն ինքեոնելիուապաղա

ո ժ-

մինեույն մտսշտաՀ

Թյունի: ռտացվում օրինակները 2Ճրատարակյական

առաջին օրինամՄառկի (նազմողականօրինակ) լուսանկարումից ավելի խոշոր չտաբով:Անկախ կազմողական օրինակի գույներից ճրատարակչական օրինակր կազմում նն սն տուշով, ապա ամէն մի գույնին

բովանդակության տեղափոխումը կազմվող քարտեզի վրա կատարվում է որոշակի ճնրքականությամբ: Սկզբում տեղափոխում են այե Ճատվածեերիբովան դակությունը, որոնք ապաճովվածէե բարձրորակ նյութերով: Այդ ճիմք ճն ծառայում քարտեզի մյուս մասերի պատկերման մասերը |

Համապատասխանկազմում

Աուսնձինտարրերի պատկերման Համար: ճերթականությունըչատ կարնոր է ն պայմանավորում է առանձին տարբերի Ճիշտ հ տեղին ռյատկերմանըանպայման պպեւոբէ օրինավ՝ անապարճեերը պատկերել բնակավայրերիցճետոչ ռրովճ նետն ճանապարձճելրի բացի բնակավայրերով,

ունխեիկական տեսակետիցբնյեկավայրերը է. հույնսլես նպատակատճարմար Աւանձիե տարբիերիոլատկերման

առաջ

ալզ,

թերությունները:

պատպկերելը.

կարող ճերքականությունի Որպեսզիքարտեզը չուդերբնռնվածության: Է տարրերի տեղափոթումը ըբնեղունված պերբնռնեվաժություն,

կատարելսովորական 4Հերքականությամբ՝սկզբում տեղափոխելով ամենակարնորները,ապա նույն Հերքականուքյամբ ավելի փոբր

նշանակություն ունեցողները:

Առաջին օրինակի (թրիգինալի) կազմումը կատարվում է ջով ն ղույներով, ըստ որում պայմանական նշանակումները

տո-

առանձինծրատարակյականօրի-

Հրատարակյականօրինակի ստուգումը կատարվում է անմիայսպես կոչված չմասնատվաժ դծային չականառանձիատիսլեր, միջոցով, որը ցույց է ւտալիա փորձնականօրինակ սպառրտատելու զ ն դծերի գույների տեղադրման ճշտությունը Համքապատասխան

է Հասցնել բարտեգի

նեա

ձե

են

նակներ:

առ-

կայությունըպայմանավորվածէ

ՔԱՐՏԵԶԻ ՆԱԽԱՊԱՏՐԱՍՏՈՒՄԸ ՀՐԱՏԱՐԱԿՄԱՆ

ծությամբ:

ըս-

բի պատճեներ:

Քարտեղագրական րլուներից

37.

Քարտեզիառաջին օրինակը կազմելուց ճետոչ, երբ ոլաճանջհ բազմացման, պետք է կաղվում է այն ճանձնել Հրատարակման մել նրան նման, սակայն ավելի բարձր անխնիկայով կատարված օրինակի վրա Հրատարակչական ոռրինակներ:Հրատարակյական եշանները է իրննց մեպաճպանվեն պայմանական րոլոր սյետք

դպծերը նույնու-

թյամբ անցկացվումէն

միննույնգույնի աստիճանարար փուիոթգունավորում: ծրանգներբ՝ կիսանրանգային

.

ճանվաժ »պատճլեի, իսկ նրա վրա փռելով աղիտակ

քուղքը։, լոսավորումից

"-

իսկ դային ցունավորում,

չուվպատնենավորման

սի սեղանը,

են

Քարտեղի զույների մասին լրիվ գաղափար կազմելու Համար

ձե կան օրինակը, դուլնային յատրատոում

որր

է ծառալում

ճառտատման

ն

ռի-

քարտեզի

ուղեցույց դուլների վերջեական ամար Ընդունված է բարդ քարտեզեերի ՀիտտարակմանՀամար: ն գրանպատրառոէլ մի քանի զույնային փորձնական օրինակենը տալու ից ընտրել ամծնաճաջողը: Ռելինֆըստվնբարկումով ցույց են հան շրիկիսանրանգային հսյաճանջիղեպբում պատրաստում քյեռ

նակներ:

'

ճան-

՝

12--1624

Տ

18.

ՔԱՐՏԵԶՆԵՐԻ

ՄՐԲԱԳՐՈՒՄԸ

ԵՎ ԽՄԲԱԳՐՈՒՄԸ

Քարտեղի կաղմման բոլոր փովերում նրա որակի նկատմամը մոնխնիկական4սկում է կատարվում սրրապրման միջոցում: ծարահզագրական դգորժէ.

։

ի

շատ օբբաղրումը բազմակողմանիապլատառխանաե

ոու

Չնայած սրբավրումը կատարվում է բարտեզակու մանուն ամաշխատանքի ըրնքացբթում, սակայն ամենակարեսրը կաղգմոդական օրինակի սրբաղրումն է. Քարտեղի օրբագրիչր մանրամասն

բողջ

ուսումնասիրում է ծրաղիրը, լուսաբանում է եշանակման է նոպատակային ճարցերը, ծանոթանում է ղոլություն ունեցող ե զատկերն վող երնույթների օկղբունքներին, անրնդ ուտ դեներալիզագիայի ճետնում է քարտեզի կազմման աշխատանքներին: չդաճանջվում է ստուգել Սրբաղզրիչներիը մ) քարտեզագրական ճիմբի կառուցումը: 2) քարաեծզագրական աղբյուրների ճշտուփյունը ն լիարչեբու-

Քեր,

3) քարտեզի լիտրժեքությունը նշանակմանը Ճճամասդատառ-

խան,

2») բովանդակությանբոլոր տարբերի տեղադրումը: 5) դեներալիզացիայլի ն րբրեղճանրացման եշտությունբ, 6ճ) քարտեզի առանձին տարրերիփոխադարձ շամամայնո:-

քյունը, 7) աշխարճագրական անունների

ն

այլե,

Սրբազրիչնինքը ջարտեղի վրա անմիջապես ուղղումներ չի սխալները ն ցուցումներ կատարում. նա պետք է Հայտիարբնրի գրանց վերացման ուղղությամբ,

ատ

Տ.

ԽՆ. Ճ. ԸՇոոտլԱՇը,Ճ.

Լ

ԼՇղԵ

բտ

որում սխալները պնտոք

ԷՆ. թոդ ԷԵճքոօոքոփիտ,

՝

վրա:

Քարտեզի կաղմման ընթացքումնախապատրասյտակայն աշկատարումը, ծրաղբի կազմումը, գիտա-տեխնիկաբատանքների

կան ղեկավարություն ցույց տալը բեղունված է անվանել քարտեգի խմբազբում.իսկ այղ աշխատանքները ղեկավարող մառնադեաին՝խմբագիբ։Այս միտքը ճիշտ է միայն կաբիննտալին ճանա-

արծով

ստացվող քարոնզացրական

աշխատանքների «ճամար,

հապված աշխարճաղզրական ուռումնասիրությունների Հետ. Խմբանն աշխարծազետին մոայսռրրման աշխատանքները կատարվում

կաղգետթարտեզաղիրների «ամատեղ չջանբերով: Ֆիզիկա-աշթարագրական, գեռմորֆոլողիական, ճիդրոլոգիական ն այ տիպի քայստեղներ ժմասնադիտական

կազմելու Հանդես է դալիս որպես խմբագիր:

«ր

ժամանակ,

աշհխարճաղե-

ճետո կաղմմանաշթատանքները քարտեզիխրմվերջացնելուց ն ստույլում է առաջին օրինակի ճամապաբագիրը վերանայում է տասխանությունը առաջաղրված պաչանջներին, ճաստատում սզբավգրիչիկողմից Հայտնաբերված սխալները ն ստորաղբում է

ճրատարակյչականօրինակը կաղմելու թույլտվությունը:

Ց 39. ԲԱՋՄԱԹԵՐԹ ԵՎ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ

ճշտուքյունր,

8) ձնավորման ռրակը, պայմանական նշանների կիրառմուն ճշտությունը, կազմողական օրինակի պիտանիությունըլուսանրկարման Գամար, Ջ) քարտեզի լիարժեր «աղեցվածությունը օժանդակ տասրրերով` դրաֆիկներով, սխեմաներով ն մակագրություններով՝: ՍրբագրմանՀիմնական մասը կազմողական օրինակի բոլոր աարբերի «ամազրումն է աղբյուրների Հետ (ցանցի առանձին վանդակների սաշմանեերում), որբ ընթացքում մտուգվում է ամեն մի տարրի ճիշտ պատկերումը, գեներալիղացիայի ճշտությունը, դծագրման օրակր

որբ կասոարել է, Ընդունվածն այն անձնավորությունը, ռրրագրման ընքացքում Հայտնաբերված սխալները նշանակել ոչ ըն անմիջապես քարտեզի, այլ մոմաթղքի կամ ֆուտուղատճենի

է ուղղի

1987.

քջ 323:

ԿԱԶՄՄԱՆ ԵՎ ԽՄԲԱԳՐԱԿԱՆ

ՔԱՐՏԵՋՆԵՐԻ

ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

հաղմաթերիբարտեղների կաղմումը

ն

Հքատարակումըչատ

դժվարին աշխատանց էյ այն երբեմն կատարվում է տասնյակ տարիների ընքացթում: քարտեզի աշթատանեն Ճճեռու քին մասնակցում չանախ իրարից գտնվող բաղզմաքիվ կոլեկտիվներ, որի պատճառով մեծ գժվարություն է ներկայացնամ քարտեղի բոլոր քերքերի միատարրության պաճոլանումը: Շյգոլիսի աշխատանքներ կատարելիս օղդտվումեն չրաճանդգներից, որոնց մեջ տրված են լինում բարտեղի նշանակումը, առաջագրված բովանդակությունը ե կաղմման տեխնոլոգիան: սլաճանջները, Քաղզմաքերքքարտեզներ կազժելիս ամեն մի կոլեկտիվ ճրաշանպին ճամապատասխանստեղծում է քարտեդգաճանմանտերիռուռրիայիբնորոշ ծրագիր: առանձինքերթքերիկամ մի խումբ նման փիզիկա-աշխարճագրականպայմաններում պտնվող Թերթերը Ճո՛մար, որոնք կոչվում էն լմբագրական պլաններ, բարզ

ն

Քազմաքերք

սկզբի մասում ձՀրաճահգի տրվում Բլուններքարտեզի նշանակման, երան

են

ադոթ է ստացվում մասնադեպքում դատդնրելու պատկերացում կողմնորոշմանն աշխարքրնույթների տնղաբաչշխման, գիտական

ինդճանուր ւեդեկու-

առաջադրվողւաճանջների, սրոլեկցիայի, թերընրի բաժանման կ Համարակալման սկրղն բունջի, ձեավորման առանձնաճատկությունների ջարտեզի կազմ-

յագրական միջավայրիմառին։

աշխատանքի Հերքականության մյուս բամաին: 2Հրաչանցի միններում խոսվում է նախապատրաստական խմեագրական ւշլատանցննրի, խմբագրական պլանի, ամեն մի տարրի գեներալիվացիայի առանձնաճատկությունենրի,սրբազրման ն խմբազբրման մաին: Թերքերի կամ մի խումբՌերբնրի ճամար կազմված Առանձին ի'մբագրականպլանենրի չեխ կրկնում ընդճչակուրբաժնում ասված թնդչանուր ղրովլքները, այլ կոնկրետ կերպով ցուցմունք էն տավիս տերիտորիայի աշխարճաղրական առանձնաճուտկությունների ն քարտէզագրականոկզբնաղբյուրենրի բնույթի, որակի ն զնեճտալիզացիայիմասին, կոնկրետ կերպով ցույց տալով բեորոչ տարրերի գեննրալիղացիայինպատակաճարմար օրինակները: կամերային եղանակովկազմում նե բաղմաթիվ մասնա գիտական քարտեզներ, որոնց Համար մշակվում է ժրագիր։ Վերնն տրվում շիեիս միջոցով ցույց աշխարչաղրականՀիմբի բնորոշ ն մ ասնագիտական կողմերը, բովանդակությունը ճՃրատարակման Ճամար կատարվողընդշանուր աշխատանքները: Մասնապիտական քարտեզների ձրազրում երանց նշանակմանը Համապատասխան են քարտեզագրական ատեղծում զասաօրյեկտների հ երնեույմնենրի են կարգմանառնդգակ, բեորոջում դններալիղացիայի ակղզբունքի եռրմաները, մշակում նն քարտեզի լեգննղան: եղանակով կազմվողմասնագիտականքարտնգկամերային ների Հիմքը վերցնում նն ընղՀանուր աշխարճագրական քարտքՂիցչ բեռնաթափում կատարելու միջոցով: Ալդ կատարվում է 48կերպ` ընդծանուր աշխարճազրականքարտեզից ստանում այա էն նրա ֆոտոպատճննը, նրանից բարձրացնում քն այն տարրերը, որոնք պետք է պատկերվենագազցա քարտեզի վրա (երբեմն մասչ նագիտականբովանդակության տարրերը ճիշտ պատկերելու նոջաեն տակով քարտեզի կազմման ժամանակ ցույց տալիս նան մի չարթ երկրորդականօբչեկտներ,սակայն վերջնական ձեավորման նրանք վնրացվում են), ախարձա դրական քարտեզի բովանդակության Ընդճանուր տարրերից մասնաղիտական քարտեզենրի ճամար կատարվողրնտրությունը բավական դժվար դորձ է: նրանցից ջատ տարրերընա՛փելու դնպքում քթարածզը ծանրբարբնեոնվում է, իսկ փոր մասը ման

ժամանակ

|

Մասնագիտական թարտեզի բովանդակությունը լրացվում է ն աշխարձագրական ՀիմջիԸնցճանուր բնտրված ւոարքարտեզից Հետո: ոճրի Մառնազիտական դատկերումից բեագրի քարտեզի ռշրինակի վերջնական է, ուստի պատկերում է բովանդակությունը բարանգի այն տեսքը, չ

որ

պնտք է լինի տպելուց

բնաղիր, որով հեղինակային

Այն կոչվում վերջանում է մասնագետ «եղիՀէտու

նակի աշխատանքը: ա չության քարտեզներ մասնադիաական են ոճդգի

կազմելիս ՔչորՀեղինականվանում մասնագցիտական ներնուլքենրին օիյեկտների պատկերումով զրադվող մասնագետին, չնայած այն

բանին,

ն ուղղություն աշխատանքի բեղճանուր ղեկավարություն

որ

տվողր Քարտեզի խմբացիրն է,

տ» 19

8 Վ0. ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ՏԵՂԵԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԱՇԽԱՐՀԱԳՐԱԿԱՆ

ԿԱԶՄՄԱՆ ՆՎ ԽՄԲԱԴՐՄԱՆ ՄԱՍԻՆ

ԱՏԼԱՍՆԵՐԻ

կաղզմումր ատլասների մշխարճագրական ինդգրկում է խիստ

բովչետն

դժվար է, Մեժության ու մանրատարբեր չատ

այե

քարտեզներ: մասնության

հտվականէ առել,

մինեհույհ ատլաՌւ՛ ամբողչ փորը աշխարչճը թե՛ առանձին

ռումպատկերվում ատլասի պետությունները: Աշխարճի :

ո-

որ

ն

փառտորեն մի

աշխատու-

Թյուն է, որբ պատկերում է մեր ամբողջ մոլորակը, ցույց է տալիս աշխարձագրակաիմիջավայրը, բնական ռնսուրաների հ արտադրոզական ուժերի տնղաբալխումը, աչխարձի քաղաքական բաԴանումըն այլես ժի նրկրի ճրատարակածատլասը տվյալ երկրի գիտուքյան, տնխնիկայի ն կուլտուրայի զարզացման մակարդակիչահանիչն է։

Ամէն

Աչխարճաղրական ատլասի առանձին թերթերը կազմելիս Հաշ-

Հի պետք է առնել

ոչ միայն տվյալ թերթի ընդգրկած աշխարձաՏրական պայմանները, այլե առանձին թերքերի քարտնզաղրական

նյութերիապաչովվածությունը, տարբեր քնմատիկայի քարտեցզ-

ենրի կազմման աաբր:

Ամեն

ե ճեարավորությունները կազմվող քերքերի Մասշ-

մի ատլասի կազմման ճիմբում դրվում է նրա

ծավալը կումը,բովանդակությունը, աշխատանքերը սկսում Ատլասի

ն

-

ե շես

չափերը: են ձրադրի կազմումով,

ո-

դ)

բին կից ստեղծվում է Քարտեզներիցուցակը, ատլասի մակետը, առանմին տիպային քարտեզների կազմման Համար ստեղծված են ձրազրերը: Ատլասի քարտեզների ցուցակում ցույց տրվում բռնի քարտեզների ճիշտ անունեծրը, նրանց մասշտաբը ն այլն էջը, պետք է նրանք տեղադրվեն, ռրում

ժակետը ընդղրկում Ատլասի

կան բնական մեծությամբ

ե

ձությունը:

է

բռլոր

քարտեցգների կոմսլանով-

աոլասի ամբողջական բնական մե-

կազմման բնքացքբում ձգտում են այն դարձնել լիարԱտլասի բերում բարտեղների քանակի ավե-

ժեք, ռրն իի ճերթին կամ

լեցում

է

առաջ

տրված ծավալիատլասում մասշտաբի փոքիացում:,

չդետք է Մակայն

նշել,

որ

միաժամանակշատ

մր պադանջում 1 խոշռր մասշտաբ, նման

պրոբլեմների լուճու-

վեՀակասությունների

բացումըկատարվում է միմիայն ամենակարնոր ճարոնգների ընտրությամբ ն կրկնվող վերացման կ տարքեր տերիտորիաների մասշտաբների օղտադորժման միջոցով: Ատլասի կազմման Համար

շատ կարնոր Հանդամանց է ամեն մի թնբքի ամբողջականության դաճպանումը ե բեղշանուբից դեպի մասնավոր գնացող Հէրթաթերթերիսոնղադրումը:

կանությամբ

ամեն մի քարտեզի Ատլասի մասշտաբը սերտ կերպով կապվաժ է երա չափերիդմասշտաբի մնժացման Հետ պետք է մեձացնլ եան ատլասիչափերը: Սակայնօգտագործման պայմանները տալիս ատլասի չափերըմեծացնել. ա-

մեն

դեպքում Հէ,

ռր

Թույլ են

օրինակ` դդրոցական ատլասներիՀամար րնդունված | այնպիսի չափեր, որ Համապատասխանումէ դողրոցական եստարանիվրա ատլառր

բացելուն

ն

ոյայուսակում այն տեղավորելուն:

Ատլասի աիպային Քարտեզներիծրագրերը լրացվում

են

փորձ-

նական օրինակներով, որոնք ճիմք են Հանդիսանում դծային եշսնսկումեննրըն կիսանրանղեւըը եույլն տիպի բարտեզնէրի վրա ցույց

տալու

ճամար:

միասնությանե միատարրության Ատլասի Հարցը պաճապանվում 1 նրա կաղմման աշխատանքի աժբողջ ընքացքում: Ատլասի կազմմանընքացբում պետք չ ձղտելպաչգանելՀետնլալսյաՀանջները՝

այ ժիննույն մասշտաբի տաիբերքարտեզենէրում տերիռորիա-: չպետք / լինեն, մի կրկնումներ բ) «պետը է միննույնտերիտորիան ատկերվիտարբեր մասշ-

հարի առանձին քարտեզներում, գ) մասնագիտական բարտեզեերի

.

ճամար մշակվում

ընդձանուրաշխարձագրական Հիմք ն կիրառվում բոլորի ձամար դ) մինեույն տնրիտորիայի մասեադիտական քարանդները «ամաձայնեցվեն ն տնզադրվեն որոշ սպլետբ| մեկր մյուսի «ետ չի ճերքականությամբ:

Տ Վ.

ՏՈՊՈԳՐԱՖԻԱԿԱՆ

ա-

ՔԱՐՑԵԶՆԵՐԻ ԽՄԲԱԳՐՈՒՄԸ ՍՎ

ՍՏԵՂԾՄԱՆ ԳՈՐԻՌԻԺ

ԱՇԽԱՐ.ԱԳՆԵՏԻ ԴԵՐԸ ՆՐԱՆՑ

ՍՍՀՄ-ում կատարվող տուղովիաֆիական աշխատանբների յրաճանվեերիԻսկզբնական չրբջանում ցուցում չունեին առանձին չանդչաֆտներիթքաիտեղաճանմանմասին, ինչպես ն տոռլոդրիաֆհերի ոչ բամարար աշխարճագրականպատրաստականության ախն Հառոդվ շատ քալոռեղների վրա չէին սյատկերվում աշխարագրական լանդշաֆտի բնորոշ կողմերը, ճիշտ չէին օզտազործում սյայմանական նշանենիրչ բացակայում ր լանդշաֆտի առանձին տար Իինըիպատկերման կապը: ՍՍՀՄ ՄիջեսոՆման քերությունները վերացնելու Խպատակով ուսումնական շիմեարկայո ե բարձրագույն քար:տեղագրական ններում ծիմք դրվեց տոսլոգրաֆիական :անույքի ենքսկա տերի-

սռռրիաների աշխարճավրակյան ուսումնասիրու յանը ե

առոլոշրա-

(յդ յսշփիական քարտեզիդաշտայինմեքոդովխմժբագրմանը: ֆատանքի շնործիվ մասնապետթարտնղադիրները կսրողանում են մանրամասնություններով: լավ ճանաչել լանդչաֆար իր րոլոր բերացրում Տոպողրաֆիակոան շանույթիախթյառղատրասաժան երքտորա լի աշթար:ադրական ուսումն ասիրության ամանակ ոյհտբ է եկառի ունենալ ճնտնյալ ճանդգամանքները. ա) պարզել քարտեղաչանվող տերիտորիոյի լանդշաֆսոի բնորոչ գժերը, որոնք պետք է պատկերվԼենապագա բարտեզի վր, Ր) Դաշվի առնել կլիմայական ույե դյայլմանները, որոնբ կերտրաստեն կամ կխանդարեհնղաշտային աշխատանքների

կյստար-

մանը:

ատացվածարգյունքները ուսումնասիրությունենրիը Դաշտային ցուցումում ն տեխ խմբագրական

մշակվումե

ցույց

են

սորվում

թոռրտճուրդեեր տրվում նիկական նախագժերում: Միաժամանակ ճիշտ պատկե լանդշաֆտի առանձին տարրերի աշխարճչագրական են

փումների մասին:

ժամանակ քարտեաշխատանքների ճանույքային Դաշտային խմբաղրականցջուկատարում տւզեորություններ ղի խմբագիրը ճշտելու Համար, ն եյուցէր է չավաքում տեղի աշխարցումները «ագրական նկարագիրը

է մի

նպատակով:

տալու

/'

Տեղանքիաշխարճագրական Ինութավիրը ռովորարար տրվում կաբինետային պայմանենրում հ ւյն լրացվում է դաշտային Հեւ ատղուսության արդյունքներով: Վերջինս բնդորկում չ տեղեկու-

չ

Բյունեեր մակերնույքի կառուցվածքի,ֆիզիկա-աշխարչագրական

տնտնսական բնուրադրման առանձնաՀատկությունենըի ն ռեղոնաին երնույթների մասին: Տեղանքի ուսումն աշխարչաղրական ա-

սիրությունը առանձնապես մեֆ նշանակություն ունի քույլչ բնակեցված ն քիչ ուսումնասիրված տերիտորիաների քարտեղեերը

նաղմելուամար:

Աշխարձչագզրական խմբագրության դերը

ավելի է մեծանում

անրոֆոտոտոպոգրաֆիական աշխատանքների որի ժաբեթացթում,

մանակ զաշտային այխատանջեքրըարազացվում, կրճատվում ճասցվում Լն նվազազույնի, սակայն ստացված քե

զղում վերծանման:

մնժ Վերջինիս

տալիս սյատկերացում

Մյունը:

տալիս

կամուրջների

ուսումնա աշխթրարչագրական սիրու-

Տոպողրաֆիական տե. կազմման բնթացբում քարտեղների աշխարձաղրական առանձնաճատկությունները իիտորիայի տեխեիկականնախագծերումճաաշվինն Ջուցումներում Խմբագրական

առնում

տրվում

իվ են

լափով:

նույնիսկ այհ կե-

ռերը, որոնցում պետք է կատարվի ուսուժնաչ աշխարձագրական սիրություն ն Հավաքվեն աշխարչաղրականանուններ: նախքան տոպոգրաֆիականջարտեզնեիի խմբադրումի ըն-

դունվաժ է կատարել տերիտորիայինախնական ուսումնասիրում բեությոն մմքչ, որբ անձրաժեշտ նախադրյալէ անրոչանույթի նյուքերի մշակման ն կամծրային ճղանակովքարտեղների կաղմման աշխատանքնէր կատարելու բնքացբում 4աՍ մայրս թույլ բնակեցված տերիտորիաների տոպոչանույքի խմբադրումը «ղետք է ապահովիճետելալսլաճանջեքրը. այ պայմանական նշանների, Հորիղոնականեւրիե քական «վյլալների միջոցով պատկերվող տերիտորիայի աշխարձագրական եմանության պաճպանում, բ) քարտեզի վրա զրված աշխարձաղրական անունների Ճիշտ (տեղադրումն տառադարձությանպայտպանումյ

9 12. ՀԱՍԿԱՑՈՂՈՒԹՅՈՒՆ ՔԱՐՏԵԶՆԵՐԻ

ՀՐԱՏԱՐԱԿՄԱՆ

ցույց

ցնետերի խորությունը, Հողի Հատկուայլն անձայտ են մեում, հիոնը մասինեճիշտ է վայրի

ակնադու պատկերումը, միաժամանակվեր Հանելով տվլալ

տարրերի փոխաղարձկաղի ցուցաղրումով:

միայն արտաքին պատկերացում,իսկ այեպիսի նրեույցենր, ինչպիսիբ են արդյունաբերուրյան արտադրանքր, ն

ն

տիսչիկ առանձնաչատկունյունենրը ռտերիտորքայի բոլոր որական կան ե թանակական Հատկանիչներով լանդշաֆտի առանձին

կարիք նկարեքրը

օժանդակությունէ

էն

Թյունը, անունենրը ե

ված

ն

տալիս աշխարձագրականուսումեասիրությունը, Նկարները

բեոնունակությունը,լճերի

4) ճիշտ գեննրալիզացիա, դ) Դամաձայեությունմիատիպ տարրերի իրաղրության ե ռեւ վինֆի միջն ինչպես նկարված տեղամասում ամբողջությամբ, այեւյես էլ նրա առանձինմասերի միջն: Այս նշվաժ կետերից պարդ երնում է, որ խմբագրման նսլատակը պետք է լինի տեղանքի աշխարչադրականորեն Ճճիմեավոր-

ՄԱՍԻՆ

են տնսնում Աշխարճացբական քարտեզները լույս ճազարավոր ն նրբեմն տասնյակ Հաղարավոր տպաքանակով.այց նշանա. կում է, որ ջարտնգագրության խեղիրն է՝ քարտնզի բնագիր օրիհահ նակների կազմման Հետ Միասինայն բաղմացնել անդրա.

ժեշտքանագությամբ: ընթացքում կարնոր փուլ Հ Քարանդների Հրատարակման

բնա-

Հրրի փոխադրումըմետաղի, ոնտինի կամ այլ նյութի մակերեույէք վրա, այլ կերպ ասաժ' տպադրական ձենըի ռլատրատտումթ:

ախված քարտեզի կապմման տեխնիկական ծիարավորություններից տղպադրական ձները սրատրաստում են երեք տնսակ՝ խորը, բարձր ն ճարը: Խոորտիպիտպագրության գնպքում թարանդի տպագրվող նկարը պատրաստում են խորացվածձնով, որը կատարվում է ան միջապես մուր զործիբննրի օղնությամբ կամ ըբիմիականեղանահով քանդակելումիջոցով: Խորը տիպի դեպքում որսլես քանդակվող նլուք կարող են վերցենը պղինձի, լատունի, պողպատի, ալյու մինի, ցինկի թերներ կամ լիտողրաֆիականջար Խորբ բանդակի դեպքում քանդակված ամրողջ մակերեույթը սատվում է ներկով, այնուճետն մաբրում էն բարձր մասերի բբսդածձր,իսկ փոսմասերում այն ժեում է, ալդ վիճակով տադրական ձնի մակերնույնին փռում |

մաքուր քուղը,

ասա

ուվացրելու

էիտոգրափիական տարը ծանր

լինելու, ջարդվելու փտանզ ունենալու, շտ չըեդունելու պատճադով այմմ չի օշզոաղդործվում. յե փոխարինված չ գլխավորասրեռ ալյումինե քերքով։

ժաշվելու, ինչես գ

էն

ե

գլանի

ձն

ձերո Սղքի անցկնազնում տպագրական դաղդաչծի։ մամ-չ Բղրի"ետ մեկտեղ իոնը անցկացնում տպագրական զաղդաճի իչի տակ, մամլիչի սեղմման ե թղթր ոլոշ առաձղականհության «ատեառոո սւտորին մարերնու ն հ »տասնում նե

Ան բա.

(դժ. 917

Իաոճո

հիաԱԱ

աթար վար

թանդակի զեսյքում բարտեղի նկարը

սլատկերվում 1

բանցակի բարձր մասերում, իսկ մյու միա սբ խորացվում մ այն Հաշվով,որ տողլաղրականղազդաձի մամլիչիտակիդ անդկացեելիս բուզժըչւասնի խորը մասհերըոԲարձր քանղակի Համար եախկինում

մեծ

կիրառություն են ունեցել փայտը

ն

սղիեձր.

այժմ դրանը

|

քսվաճ մուրագրականչե

մասերը ընդունում են յուղաներկր ե խոնավացման ժամանակ վածն ջուրր, իակ մնացած մասերը չրով թրչելիս վանում էն հերռում

կր (Գծ.94):

Այժմ սովնտականքարտեղզազրականարտադրությանմել եժ աարածում ունի այլումինի վրա կատարված ձարք ւպազրությունը, որը

անվանում Ե

ՊՆ

եե ո

ալգրաֆիաւ

ԳՆ

ե

/

"Գ

Խ/

Խ/ Խ/

| Ալպադրման պատրա" մ

ԱՄԱ

Ա

ԱԼԱՆ

ԱՒ

ԱԱ

ԱԱ

ւյն. ԱՈՂ

ԱԱ

ոո

Ո

Թղբովծամրված տպագրական իւ

մածկված Թ՛ղթով

տպագրական լե

Դժ.

ք

որի

:

Գո.

օք

ճամար /

առաց

էին գ 6ողզտագործում

/

ԱԻ-Ի

Կոնգո

ոու

ոԿ

-

անցկացվումչ

Ւանդա

Հարթբ

մրա, ր

| )

մՈագրական ժե-

չն. Ներկըքալաժտպագրական

Ալպազրականլե

(ՄԼՆ-Ի

-ՂՄԱՄՆԵ-ՄՆՎՄԼ

Մ" ներկով

ԼԱԼ

Աթանչճատիպ

Առանչնատիպ

ֆե ալյումինի թերքերով։ Բարձրորղի միջոցով փֆոխարիեված

ներկր քսվում է րարձր յոպադրումը կատարելիս քանդակի միայն մավմասերին,որի վրաՔուլիը փռելովկ սոդաղդրբական դաղզդաձի (իշի տակով անց կացեելիս թզքի վրա մնում է բարձը մասերի քանդակին չամապատասխան նկարը (ծ. 90) քարաւեղի եկարը

կիղեռլքում

մակերնույբի ք Հ

չարք(

պատկերները հլյումինի փրուբարտեղների հե լուէ կելու որթ սանկարման միջոդով, կատոասրվում ե են բիազրից ռլատրա սում դատիվ, գ խակչական է սլատճենաչանում նն լուսազգայուն չերտով այ Ոնբթի վրա ե, քիմիական մշակման ենթարկ լ"վ այն, դարձնու են այեձե: Հրատարակչական են տպազրական բեազրից ոտանում է բոլոր զծավորմոր" գույների բան ննդատիվներ,որքան ռոարկավոբ Խե Դ մի նեղատիվի փրա տարրերը ստանալու Համար: Ամեն Յո ւ են չով դմավորման մբ ղույեր, մնացած մասերը էեքուրկում ): տուի (ներկում նեան զույեով : շել աւհատա Քարտեղազրականֆարբիկահերում քարտեզ կ ք տետնելալՀաջորդակահությամբ՝ ձրատար կումբ կատարվում ու

Հարա

"րհ թոր ճմոչլումբ

.

լի-

.

յ

ատռդրաֆիական քարը, իսկ այժմ օղտավոբգում են ալյումինի ն ճազվագյլուտ դեպքում` ցինկի քերքերը: Հմ մոար Հարթ մակերնույթի վրա ձեր ստանալու քարտեղի արված քարտեգը դծում եե ալյումինի Հղկված մակերեույթի վրա, այլն ենթարկում քիմիական մշակման, որի շնոթՀիվ դժված

ա.

ոն-

ր,

:

ոլա

ահ

147՛

չական

րյան ն Մեծության կետերիօգնությամբ, մալաայես կոչվածհեսաեւ

Հետո բնագիրըստանալուց

քարտանգազիր-Հրատարակիչը բով Հրատարակման տնեխնոլողիական աշխա-

կաղմում է Քարտեզի տանքային սրան, ռրը նախօրոբնշված է լինում թարանդի ծրա-

գրում: Հետը Տեխնոլոգիական պլանը կազմելուց այ

խում

ճն բ)

ճն անձեռնարկում

կալված աշխատանքներին՝ գծային Հրատարակչական լուսանկարումե բնադրից

Ցիջապես ճրատարակմանՀետ

ստա-

ննցատիվներ,

մասնատման

մակնաի օգնությամբ պատրաստում

նաբաժանման ռնտուշի ննգատիվներամեն ոպախան առանձին-տոանձին,

են

դույ-

մի գույնին Համապա-

՛

ողյագրության Հանձնելու,

բոլոր`

էեն նակներից ստանում առանձնատիսյերն սսուգում դծային գույների տարբերի ճամընկնումը ե ցույների ճշաությունը,

|

ե պատրաստում ֆոնայինտպագրական ձենը քարտեզի զգալի մակերես ունեցող տարրերի գունավորման ճամար, օրինակ՝ աստիճանները, վարչական միավորները, ծովերը ն ալն. ոելինֆի Քարտնդի վրա ֆոնայինդունավորումներըատացվում են են

-

դն սչքում՝շատ

դեպքում Համատարածներկման

երկու

մյուս միջոցով,

մուռիկդտնվող գծերի ցանցի ձնով(1 աժ վրա 24 դիժ)։ Ֆոնային գույնի ցանցը կաբող | ստացվել երկու եղան հոփ մի դեգբում դուդաճնռագծերի միջոցով ե մյուս զնսյբում՝ ամեն խաչաձն ճատվողզդժերով:Ֆոնային մի տպագրական ձն կա20

բող

է տալ

միննույն գույնի մի քանի երանդներ, կախված այն բաոր մասում ցանցը ինչ թւռություն կունենա կամ ճամառաննրկումբ ինչպիսի ինաննեսիվությամբ կկատարվի, Մի գով-

նից, Սն ած

երջ սաացած ցանցը մի ուրիշ գույնով ծածկելիս ստացվում է բոլորովին նոր ցուլն իր բաղմաթիվ հրանգներով. օրինակ՝են մի որեէ մակերեսի սկզբից արվի գեղին գույնի ցանցային զունավոթում ն ճետո այն ծածկվի կապույտ գույնով, ապա կստացվի կաԽաչ գույն, նման ձեով նոր դույննրի ստացումը քարտնպներիՀրաաարակման վործին օժանդակում է փոքր քանակի ֆոնային տոլագրական ձենրից

ավելի ստանալ

շատ

ցույներ,

վ: պատրասոում տաադրական ձննր, կիսանրանգային բոնք Հնարավորությունէն տալիս միննույլն գույլեր տարբեր ին-

են

տենաիվուքյամբ պատկերելու,

Ռւստերը իրքեից ներկայացնում է ապակի, որի վրա անջկացված Էէ լինում անքաիանց դժեխ (1 ռսանտիմետրում20-80 Հաղ): Ռեստերիմիջով լուսանկարում շնորչիվ պասռկատարելու կերը ննգատիվի վրա բաժանվում է առանձին սպիտակ կետերի, արոնց խոշոր լինելու դեպքում ստացվում է բաց գույնի պատկեր, բսկ մանը էիննչլու դեսչբում՝ մուց գույնի, են գունային է) բոլոր տպագրական ձննըի «ամար ստանում փորձնական օրինակների առանձնատիվապեր, որոնք ծառայում են առլացզա բարտեզի ղուլների ընտրունյան տեղադրման ճՃշտուքլունը ստուգելու եպատակինն ճիմք են Հանդիսանում քարտեգր ու

գ/ պատրաստում են ամեն մի զույնի Հաժար առանձին գծային տարբերի տպագրական ձեր, դ) զժային տարրերի մասնատվածությանփորձնական օշրի-

ա էղանակով:

(ցանց) լուսանկարելու ժիջոցով:

պատրաստում են մեջենայական տովազրական ձիեր: 5ըդաղրական ձինըը ժամանակի րնքացքում ժաշվում նն. նրանց Ը)

սյաճղանման ժամանակր կախված է օգտաղորժվաժ նյութից՝ լիոոգրաֆիական բարը պիտանի է|լինում 7--10 Հաղար, իսկ ալյումինը՝ 22--90 ազար արտատիպ ստանալու ճամար: Ընդունված է սյամ»բքաստած առաջին տպազրական ձեր չօգտաղործել, այլ նրանից անված պատճենները օգտագործել, որպեաղի տպագրականձների մաշվելուց «Հեոո առաջին օրինակից Հնտրավոր նի չզատրաստել հոր ձենը, Թ) քարտեզների տպղադրումըկատարվում է մեքենայի միջոՆՐ

ո

"

.

տպագրականյե

ներկ

Ցաժկվածտպագրականյն. Թղյթով

ո-

ալդ

կատարվում է տարբեր խւու-

ԼԱՏ

ԱՏԱՆԱ

Ա

ԱՏՆ

ՏԱՆՆ

ԱԷ

ԱՆԱ

Տ ՆՆ

Ն

ԱԴԱՆԱՆ

ՆՆ Ն

ՆՆ

ՆՆ

ԱՆՆԱ

ԱՆԱՆ

ՆՆ

ՆԱՆ

ԳՆԱՏ Տ ԱՆ

ԳեՐՏն

ԷՆ

ԼԱՆ

Ը

Առաննատիպ ՉՀ.

կախված տպագրական ձների քանակից, մեքենայի բարղուե կառուցվածքից քարտեզի ամեն մի անցման մամանակ տպվում է մնկ կամ ծրկու գույն: Տպագրականմեբծեաներից այժմ «(եզ մուտ ամենից կատարելագործված է մի քանի դուլնով տպվող օֆսետ մեքենան:0ֆսետ մեքենան ունի պլանային տպագրական ձն, քարտեզր սկզբում փոխանցվում է ոնտինի գլանի Վրա, որից ճետո քղթի վրա: Այժմ մեզ մուտ օգտադործվող օֆաետ մենքենանեմուռ ե խորը տիսլով, մասի կատարվում քանդակումը րի մի զղալք է դառեում տագրական մի ձնով տպիչ ռիի չեորճիվ ճեարավոր ով:

թյունից

մոտ

ԴԼՈՒԽ

ՔԱՐՏԵԶԻ

ճազար առանհձեատիպ,

Տ Ամեն

վով,

տալ

ՀԵՏ Վ.

ԿԱՊՎԱԾ

ՎԵՑԵՐՈՐԴ

ՄԻ

ՇԱՐՔ

ԽՆԴԻՐՆԵՐԻ

ՄԱՍԻՆ

ՔԱՐՏԵԶՆԵՐԻ ԱՆԱԼԻՋԸ ԵՎ ԳՆԱՀԱՏՈՒՄԸ

մի աշխարձադետպետք է կարողանարզբաղվել քարտե նրա զնաճատականը, բնտրել այնպիսի քարտեզ, որը

լինի իր ուսումնասիրությունների նպատակաճարմար Ճաուաւր: պետք է քարտեղին վերաբերվի խիստ քենաԱշրարչագեւտը ռատորնեց

'

'

ղեաճատման ժամանակ առաջին երքին պետք է Քարտեզի ճՃաշվիառնել, քե այն որքանով է Ճամապատասխանում իր նշագնաճատման ընքացքում պետք է մանրակըընակմանը: Քարտեզի նիտ ուսումեացիրության նեքարկել քարտեզի ամեե մի տարը, ինչպես առանձին պատկերմանճշտության տեսակետից, նույլեպեւտ է միմյանց ճետ պայմանավորվոզփոխադարձ կասի ու ազդեցու (չյան պալմանենրում, այս գործողությունը ընդունված է կոչել քարտեզի անալիզ: Քարտեզենրիղնաճատումի ե անալիզի սովորաբար ոլնտք է կատարվի մի միաւսնումյանմեյ: Էնդճանուր աշխարճադրականքարտհզի անալիզի ընթացքում պետք է ուշաղբություն դարձեն, «ետեյալ տարրերը ճիշտ ն որակով պատկերել»: վրա. ձեա1) քարտեզի անվանը ե օղւոագործվաժ աղբյուրներին, ն վորմանր նշանակմաեր,

2) քարտեզաղրական պատկերազմանը. ա) մաթեմատիկականՃիմբին՝ դլխավոր մասշտաբին, զեոդեզիականճիմքին, քարտեզաղրականպրոյեկցիային, բ) բովանդակությանտարրերին՝չրերի, ոնլինֆի, ճողաբուսական ծաժկի, բնակավայրծրի, Հաղորդակցունյան ճանպպարճների,

վարչա-քաղաքականե տնտեսական տարների պատկերմանը ն մակաղրությոնների ճիշտ դրությանը, 3) օժանդակ Հադգեցվածության տարրերին պայմանական

նշանակումներիե քարտեզաչափական աշխատանքների պամար պաճանջվողտվյալներին:

ռւլետք Է կատարել ամբոդջ քարտեզի Համար. չր Անալիսբ Բույլատրվում անալիզի ենքարկել առանձինՀատվածներըն ոտա-

աժ արդյունքեերըըբնդչանրացնելամրոց քարտեզի Համար: Անաիղի ժամանակ պեռք է ուշադրություն դարձնեն պայմանակահ նշանների ընտրության ն կապակցման, քարտեզի բնոնավորվաժության,բեքնոնելիության ե չավ տնսանելիության վրա: Անալիզի ընթացքում ուշադրության կննետիոնումպետք է լինեն եպաայլե են՝ քարօոակենրը,որոնց ճամար ծապայում է քարտեզը: Դրանք սռեղը որպես նյութ ուրիշ քարտեղներ կադմէլու Համար,որպես Հիմք մասնեաղիտականՔարտեզենը կազմելու Համար, որայես միջոց դաշտային Հեւռավոռական եր կատարելու հ տեաշթքատանքն դում կողմնորոշվելու ճամար: Քարտեզի անալիղին բավական 6ժանդակում են նույն այլ քարտեղի կամ ուրիշ տետերիտորիայի բեույքի քարտեզի Հետ Համեմասրհլը:

բիտորիայի

նման

Անալիզիընքացքում պետք է պարզաբանել 1) ինչպիսի գա-

դավարական քաղաքական 2) բովանդակություն ունի, որքանով չէ նրա բովանզակությունը լիարժեք, 3) որքանով է այն տամաղա-չ տառխահում աշխարձազրականիրականությանի, 4) նրա բովահչ ղակուքյան քարմ ե ժամանակակից չինծլը, 5) մաքէմատիկական Հիմքի ն կուխզանովկայի ճիշտ չինելը, 6) երկիաչավփականճյռոա1Ոլունը, 2) ձնավորման որակր, 8) օժանդակ Հազեցվածության տարրերիլիակատաբությունը ն որակը: հ

դաղափարական բովանդակության գնաատումրը Քարտեզի ծեարավորությունէ տալիս սլարզարբաձելու,քէ տվյալ թարտեդը ինչ գաղափարական ազդեցություն Ճասարակուկգործի օդտվող առանձնապես այլն ղելքում, երբ քարտեղը նշանակված ուսումնական նպատակների ե չիտա.մառոայական զեկուցում-

խյանվրա չէ

եքրի ուն

ման

ու

պրոպազանղդալի րերացքում ցուցազըելու

է

բի չիակատար Հաջող ե

առաջադրված

վերաբերել ինչպես առանձին տարրե-

ւ պատկերմանը, նհուլնաես բեռնվածությանը

ընթեռննլիությանը:

Քարտեղը գնաճատելիսպետթ է ուշադրություն զարձնել եան այն Ճանդամաեքիվրալ Մէ երը է կազմված տվյալ քարտեզը ն որերա վրա ցույց տրված տարրերը կամ երնույքբանով են ճՃնագզել ները: Քարտեզի արդիականչլինելու վրա մեժ ազդեցություն 1 գորձում տնրիտորիայի այխարչադրավանլանդչաֆաի նչանակալի մարդու գործունեությամբ կամ բնության ուժերի տովիոթությունը' դորժուննության միչոցով:Այդ տոնպակնտից«նացաժ քարտնեգներիը դառնում ծն կարնեորագուլնպատմական փաստաթղթեր: Դրո: Համար լավազույն օրինակ կարող է ժառալելերնանյուն լճի եղբ պատկերող եախթկին քարտեզի ՔարտեզիմաթեմատիկականՀիմբի ն կոմպանովկայլի զեաՀատման ժամանակ ւկետք4 որոշել, թե որքանով են նրանբ Հածոմապատասխանում քարոտձղիեշտանակմանր։Այսպես, օրինակ՝ կային Համար նպատակաճարմաիէ ճավասարանքարտեզների կյուն որոնք չնն կարող փոխարինվել ուրիշ պրոյնկցիացանցերը, ներու: Ա օրինակներ կարելի է բերել եան այլ տիպի նշանակւան

ճամար: քարտեզների

Բարտեզիերկրաչափական ճշտության դնաճատումը կայանում է նրանում, վրա զոնվող տարրեր տարբն քարտելի տվյալ ն փոխաղարձտեղադիումը որբերի միջն եղաժ ձճեռավորումյունը քանով է 4ամապատասխանումիրականությանը ն որքանով են նրանք միժլանց նկատմամբ տեղափոխված զիրքով պատկերված: Քարտեզիձեավորման ն օժանդակ Հաղեցվածության տարրեն անալիզի Բի դնաճատականով բեքացքումվեր են ճանվում ձեվավորվան դրական կողմերը, առանձնապեսգուլների ճիշտ օղաաշորժման նհպատակաձճարմարությունը,իսկ օժանդակ Հաղեցվա-

ժության տարբերիանալիգով զնաճատվում են, քն նրանք որքանով նե ճեարավոբություն ստեղծում քարտեզի բովանդակությունը ճիշտ ճասկանալու կ լրացուցիչ տեղեկություններ աալիս քարտեցից

ճամար: Քար-

զի բովանդակության ն լիակատարությանանալիղի ն գեաստընթացքում պետք է վեր Հանել, քն նրա բովանդակությունը

որքան է ճամապատասխանումկավմմուն ընացքում

դլաճանչներին:Այղ կարող

օգովողին:

41.

ՀԱՍԿԱՑՈՂՈՒԹՅՈՒՆ ԲԱՐՏԵԶՆԵՐԻ ԸՆԹԵՐՑՄԱՆ

ՄԱՍԻՆ

Բարտեզիընքնրցում ասելով ճասկացվում է քարտեղի միչջոտարբերի տով պատկերվողտերիտորիայիՃանաչումը, նրա բոլոր պետք է ուղեկցվի իմաստի Հասկացումը, Քարտեզիընթերցումը ընթերցման նհրաանալիզով ն լեդենդայի ճանաչումուր Ցարտեզի

13--1624

Փոքր մասշտարի վրա գծերի քէրկարությունները քարտեզների մեծ են լափով կախված պրոյեկցիաների Լուքյունից ե տարբեր չափի աղավաղումեւր ձն ունենում պրոյնկցիայի տարբեր մառք-

Աշխաբճագրական լանդշաֆտի բնուլքը մեծ ազղեցություն է Սողնումքարտեղի բնքերցմանխորության վրա, Այսպես օրինսկ՝ չարքավայրային տերիտորիանէրի բարտեղեքրիցօզտվելիս ոնլինֆին տրվում է երկրորդական տեղ, իսկ լեռնային տնրիտորիաների քարտեզներից օգտվելիս՝ տնղերից մեկը, առաջնակարղդ Թարձեն անգի ընթերցման է Հանցիսանում տարըական այո կամ այն օբյեկտի զաոնելը,որը դժբախտաբար քարտեղից օգտվողներիմեծ մառի մուռ գրավում է առաջնակարգ տեղ, որը որոշ մարդկանց ձիմք է ճանդիսանում քարտեղներըդիտել տեղեկատուճատ-

կախված է ճիմնականում տեխնիկականՀնարավորությունեեորը րից, անմիջական չափման մեքողներից, աշխատանքի պայմաններից,ղործիքների ն քարտեզի ճշտությունի ց: ն այլն 1ւԳժերը կարող են լինել ուղիղ, կոր, ոլորապտույտ դիղ գծերի երկարությունները, ինչպես ն ատանձին ղծերի ուղիղ գիմում են գծայինմասշտաբին կամ քա՛Հատվածները լավփելիս հոնին, Խոշոր ն միջին մասշտաբի քարտեզների վրա զերի նրկախությունների չափումը ոչ մի կապ չունի օգտագործված պրոյնկեն ցիայի «նտ, ոբրովմնաներանց վրա ասղավաղումննրըՀասնում ն չեն գնրազանցում զժացրական տեխնիկա-

բնույքը, խորունյունը կարող է տարբեր լինել կախված նրանից օղտվողանձնավորության պատրաստականությունից, տերիոոբի լի աշխարձճադրական լանդշաֆտի բնույթից կ լեզենդայի բարդությունից քարատնզգի ձատկություններից, ԴաՀանջվողխնդիրները ե աշխատանքները ազդում էն քար-. ընթերցման վո, մի դեռլքումքարտեզից ընդՀանուր տնզգի տեղե կոթյուններ կարող են վերջնել, մի ուրիչ զեաքում լեդծանակ բնուքագիր առանձին տարրերի կամ երնույքների տարածման մասին քարտեզի որեէ Հատվածից, երբորղ դեպքում աշխարչակրական տեղեկություններկարող են վերցնել մի եբթուղու ուղզուու

՝

թյամբ:

մուտ

կանիչների տեսանկյունով: ոն Քարտեզից օգավելուժամանակ նախ պետք Ա ծանոթանալ

բիտորիայի ըհղճանուր պատկերինն ձղտել ծասկանալ նրա 4ճիմճետո հական, ճատկանշականն կաինոր կողմերը, որից մանրակբբկիո կնրպով գբաղվել երա առանձին ուսումկասիրո տարրերի էլամբ:

աննչան մեծության կան ճշտությանը:

բում,

Ուղիղ գծի Հասկացողությունը ճիշտ է միայն խոշոր հ միջին մասշտտբի քարտեղների ճամար, իսկ փոքի մասշտաբի բարտեզների մուտ հրա իմաստը փոխվում է, որովչճետկօրթոդրոմը շեղվում է ուղիղ գծից:

ինչպես նշվել է, Մերկատորիպրոյլնկցիայի վրա օրթբողրոմը սլատկերվում է կոր գծի, իսկ լոքսողրոմը՝ ուղիղ զծի ձնով, այլ ասած մեձ տերիաորիաներ պակերող փռբթ մասշտաբի կերավ բարտնդների վրա երկու կետերի միջն գտնված ամենակարճ զիծր սլատկերվում է ոչ քն ուղիղ զծի ձեռվ, այլ տարբնր աստիճանի կսրի ձնով: կախված պրոյեկցիայի սղավաղման բեույթից, նա

տարբեր է ստացվում ոչ միալն տարբեր պրոյեկցիաներիվրա, տարբեր մասերում: մինեույնրոլվնկցիայի

չոյլե

Պրակտիկ աշխատանքերի ընխացքում չափում էն գետերի, դժային ավաազծերի,ճանապարճների,սաճմանների ն այլ իդի տարրերի երկարությունեքրը: ուղիղ զծերի չուփումկոր զգժերիչափումները, Համեմատած

8 45. ՀԱՍԿԱՑՈՂՈՒԹՅՈՒՆ ՔԱՐՏԵՋԱՉԱՓԱԿԱՆ

ԱՇԽԱՏԱՆՔՆԵՐԻ

ՄԱՍԻՆ

Աշխարձագրական քարտեզի միջոցով ճնարավոր| զառնում

կաբինետայինսլայմաններում քարտեզի վրա չափումներ կատարելով իմանալ երկրի մակերհույքի վրա զտնվող օբյեկտների մեվրա չափում ծությունները: Քարառեզների

նն

մեծ

նների2նտ, ստացվում

գծերի նրկարություն-

ե ները, մակերեսները, անկյունները: ուղղանկաշխարչագրական յուն կռռրդինատները,կետերիբացարձակ կ Հարաբերական բարձբությունները, լանջերի քերբությանանկյունները ն այլն: Քարտեղաչափական աշխատանքների ընքոացքումտռանձնա

ւլնօ

ուշաղրություն պետք | դարձնել չափման ճշուռւթյան վրա,

:

«ելի

մեծ

են

ավելի

մեծ

սխտլով

ե

ունեն

չափման

ա-

բարղություն:

ամննատարատժված կոր գժերիչափման Համար օգտադորժվող գործիքը կուրվիմետոեէ: Կռւթվիմետրովզծէրի չափումը կատարմում է բավական արագ, ասկայե արդյունքը ստացվում է փոքր Ըշտությամբ: Կուրվիմետրըմի տուփ է. հրա ստորին մասին ամըացված է փոքրըանիվ, որի շարժումը փոխանցվում է սլաքին, որը

քվատախտակի վրա

ե

ոչարծր:

ցույց

ակոնլըպետք է որոշել, Մքեչե չափումն

քե կութբվիմքարի թվա-

տախտակի Մեյ բաժանմունքին վրա ինչքան Քարտեզի

Ձյուն է

բյամբ

տարածու

:

Այղ իմանալու Համար կուրվիմնտ. Համապատասխանում: են ճայտնիերկարություն ունեցող մի զծի ներկտրու-

շարժում

իր

բանների, ակունքների տեղն իմանալուց, Պետք է իմաջվի՝ որն է հ դուրօ դետի ակունքը ն որը զետաբերանը,գետը լճի մեջ մտնում Քն ոչ, գետի ակունքը սկսվում է կետով (աղբյուր), թհ է զալիս,

է տալիս փոքր անվի անցած ճանա-

ն

գտնում

մեծությունը,

ամեն

մի բաժանման խիստ փոքր ոլորապտույտներ ունեցող Կուրվիմետրով գծերի չափելիո գծի երկարությունը "հրկարությունները ատացվում է մեծ

Գո ությունւն

կաչարմար չէ։ ։

ձ

:

Շոկալակուստեղծած կարկինի նման .

վաքածու

ստեղծված ԱՓՔԱԿԳԻ-ի 177 մ 9չժ--ժ,5 եւս մժ էւ. Ա ո18 րի ի ժամանակ 4 «խալը չի

է

չուք վումն ա 1գ ին րվա ո ւթյան ը ուն

Ու

ա

:

տանու

ԱՏՊԻ Բացվածջի

ար

"

ք

Մ6-

։

ր

զժեբի չափման ամենաչեշտ ձեր փոփոխական չ չափումն է, բ ժամա ակ ոլորադլտույա Րվում լորադտույտի ուղիղ ատվա ի ո» ժ վասար բացվածք: Այս բղանակով ժերի չաերկարությունները փելիս սխալը Ճամենփատաբքար ավելի մեծ է ստացվում, քան ճասլորադլտույտ

:

բացվածքի կարկինի միջոցով կատաԻՎող վող

կարկինիբ ո

ա

՛ Դ

,

է

ո

Ն

-

ա

-

դրզքու, սակայն աշխատանջր կատարվում վեչ,բացվածքի ն

ավելի

Լ

չ

արադ:

կոր զժերի երկարություններըչափելիս փաստորեն չափվում է կորի անմիջական էրկարությունը, այլ նրա ձզող լարը, որբ դատճառով քարտեզի միջոցովստացված կոր գժերի երկարուստացվում են ավելի կարճ, քան խրականում երանք ղոչ խյունները մություն ունեն, այդ առաջանում է նան զեներալիզացիայիժամանակ կոր մասերի ընդչանրացումների պատճառով: զժերով են պատկերվում նան գնաերը, որոնց Ռլորասպտույտ երկարուրյուններիճիշտ ստացում կախված Է նրանց գետաբեոչ

ծ

ձջ 99:

Տ

ՈՂ. ՈՆ

80ուօ8,

11քոաամնել

8610:181

Լ

կ

Իճք105164թու,

ԴՆ--Ո.,

1950.

ա-

-

տ

չափելիս

աղյուսակը),

Օ:ո

-Օլ:ԻԼ

շրունդիգ

Օ---Ջո-.ը. Ի

նրանց ժիջոցով կատարվող Փյանբմետրին պալետկայի կառուցվածբի չափումեքրի վրա կանգ չենթ առնի, նկատի ունենալով, որ գեոդեզիայի գարիրացում դրանց մասին խոսվում է ավելի մանրամասը:

բոլոր

ի Ն

19" Դատարված հոզանցում գծերի :

`

գ

ս

մնացած թերի մասերը մոտավոր կերեն ամբողչ մակերեսն ընդգրրի( միմրան ացնելով ստանում կ Մ որ բ նրտնցից հարին կած վանդակներիքանակը, իմանալով մեկի Մյ Չ են Մը (ճավելվաժի աղլուսա ) Հաշվում բոլորիղումարըո կոորդինատային ցանցի միջոցով մակերեսների ճաշվումը կատարվում է հույն աշխարճագրական ցանցի նման, սակայն այն վելի պարզ է, հ արդյունքները ստացվում են Համեմատաբար մեծ ակերեսների մմեաքաճիշտ չաիու Մեեոնբն ստացվուՒ Էշտությամբ:ՄաեԼոն են ոլլանիմետրի ն պողետկայի միջոցով կատարվող չափումների հ պայլետկայով մեծ տերիտորիա ղրաօամանակՉլանիմետրով փող մակերեսները աշխարճագրական ցանցի վանդակէ վէրցնել աստիճանային դաշավ աղների մակերեսները ետք չուսակից (ճավէլվածի աղլուսակ),իսկ մնացած մառերը չափել ցլանիմժե ժ է Օ մակերե Օրինավ՝ նվում է ւյլանիմետրով: 0րինակ՝ տրված մակերեսը,որը զանվու է վանղակի ներսում, պաճանչվում չափել նրա մեծությունը, Դլանիմետրովկարող ենք քարտեվների մակերեսները չափել նույնիսկ առանց նրա բաժանման գնի որոշման (եժե ունենք ճաՀ2ոլվածի 2 օգավքլով «մահյալ «արաբնրությունիը թտացվաժ բանաձնից սով

կարկիններիմի Հա-, .

Է

բեսները չափելիս րիվ վանդակները, ապա

ր

բաղմա եղանակեղ կ բազմաթիվ

թոն մ ցանցի միջոցովո մակնատային կոորդի են Հաշվում տվյալ մակերեսն ընդղրկած

ընթացքում թի ա Ն մեչ":

չաման

ՉԱՓՈՒՄՆԵՐԸ

ունեն մակերեսնե չափ կերեսների ափման

:. քտիճանացա 28.իո" Ցի

գծերի երկարությունները Ռլորուղտույտ չափելու Համար Յու. է Շոկալսկին Հաոշտա տուն պատրաստել բացված ի կարճ ասե

կարկին որը ռալիա:

ո

ՄԱԿԵՐԵՍՆԵՐԻ

ն կոորդինատաներ, ռրոնցից ամենասդարզիառտիճանացանցի ն ցաւն մ ատարվող չափումներն եյ: վե ԵՎ

|

ներով

բունյունը

ծ 16.

այդ սվատճառովմեծ ոլխալով. ճշտություն դժերի երպաճանջող կարություննեերի չափելիս կուրվիմնտրիօգտագործումը նպատա-

Մ.

բաճիճով, գետաբերանը դելտա ունի, քե ոչ: Մ եժ գետերի երկաչրությունները չափելիս կարհոր է իմանալ, քն տվյալ վետի երկամասով են Հաշվում, թե ափերից մեկնուամենախորը մեկով:

ու

Օ-ն չափվող ոնրիտորիայի անչայտ մակերեսն է, Ո-ը տրվմակերեսի եզրազծձիմբ քանի շրջանցումներիցստացված միջին մեծությունն է, ամեն Օյ-ը աստիճանացանցի մի վանդակի մակերեսն է, որը

||

վալ

։

օրինակ, պաճանջվում

է,

է որոշել

Վանա (ճի

մակերեռր 1:7

մասշտաբի Քարտեղից (գծ. 94), 2-րդ աղյուսակից Հավելվածի վերցնում ենք այն վանզակի Վանա է մակերեսը)ռրի մեջ գտնվում Հ0Ճը (Օ--9684.4--88236 կմշ): Պլանիմետրով ն թէ՛ Վաշիջանցումենք թո՛ տվյալվանղդակը՝ մա լճի հղրագիծըր. ընդունենք, որ Համաղատասխանարար ստացել

Վ-»1060,ո-10ն

Այս դեպքում

Օ-- Հո» Հ.

րը

կմ3

Տ

ՄՈՐՖՈՄՆՏՐԱԿԱՆ

ՉԱՓՈՒՄՆԵՐ

Պրակտիկաշխատանքների ընթացքում կարիք է զգացվում Պորիզոնականների միջոցով ստանալ ոնլինֆի մորֆոմետրական են` տերիտորիայի միչին մնծությունները: Դրանք բարձրումյունը,

միջին կտրտվածությունը, թեջությունները, ֆիզիկական մակերնույքի մակերեսը(մորֆոմետրականմակերծռր), առանձին

իջին

Գոա

ծավալները արորի ստացվում

ն

այլե,

ռելինֆի զանազան չափումներ ն ճաշվումներ կատարելու միջոցով: միջին բարձրությունն ստանալու Տերիտորիայի Համար ւյն բաժանում եխ ձՃավասար մակերես ունեցող քառակուսիների ն մեն մի քառակուսու սաճմաններում նրա առանձին մասերի Ճամար ճաշվում են միջին բարձրությունները նյ, մոռացված տվյալնե են ամեն իք միջին քվարանականները դուրս բերելով, ստանում ժի քառակուսու ռաճշմաններումընկած տերիտորիայի միջին բարձրուփյունը, ապա զուրս բերելով բոլոի քառակուսիների միջին բարձնն ամբողջ բությունները՝ ստանում անիքիտորիայի միջին բարձրուՔյունը, օգտվելով ճետնյալ բանաձնից՝ եխ

վայլնհերը

ա-

"

վանդակը 35-ի մեծություն ունքնայու պատճառով աղյուսակից

Մեծությունը

քառապատկում

ենք:

լ

ո

'

ն բնտոշտությունըկախված չ ռնլինֆի բարդությունից վալների բոսժ քառակուսիների մեծությունից:Ռելիեֆը որքան մեղմ լինի ն

չռերիտորքայք միանման ռելիեֆի ճչատվածներըմեծ լքննն, չափմոն արդյունքները այնքան ճիշտ կատացվեե: Մբչին բարձրություն ները Հաշվելու ժամանակ նպատակաշարմար է չավումենրը կաէւ տարելառանձին ժորֆոմետրական տարրերի սաճմաններում, -

բերել բոլորի միջինները:

ղուրս

միջին Տերիտորիայի

թեքության անկյունը կարելիէ ստանալ թեքությունների զրաֆիկի օգնությամբ անմիջական չայլիումներ հատարելու կամ ճորիգոնականների ծերկարությունները չալիելու դեպքում օգտվում ենք՝ միջոցով:Վերջին

.

:

47.

լ

ւլա

|

Հ

ա

որտեղ |վմիջ.--տերիտորիայի միջին բարձրությունն է, էիէլչ ք ընդգիկած տերիտորիաների այլե--առանձինքառակուսիների միենյ չին բարձրություններն Ո--քառակուսիների քանակն է, Միջին բարձրությունների չափման ժամանակ ստացված տրվ-

վերցնում12 ճՃավելվածի աղյուսակից, ՒՎ-ըվանդակի շրջանցումներից ստացված միջին մճժությունն

էՒԼ,- ՒԼ.-Է.... ԷԼ,

էկ

7իջ.-

ստացված

ՔՐ

թշ միջ.

՝ անաձեի,

9.

է, ի--ջարորտեղ՝Հմիջ. --տրոշելիմիջինթեթության անկյունն է, եզի ճորիդոնականների կտրվածքի մեծությունն Է-սոծրիոոէ, Օ--տերիրիայի Դորիղզոնականեերի բնդճանուրերկարությունն Խորիայի մակերեսն է (ճաշվաժ քարտեզով): կիրառում հ5Լ առնամեր `

ցգ միջ

քարտեզի վրա

այն դեպքում, երբ տրված

են

ունենում Հորիզանականեերը

ածք: Ֆարքքր մքժուցյան

են

«Հաստատուն

կտբը-

կտրվածք ունքնալու դեպքում օգտվում

էն

Հետնյալ բանաձնից է

197 միջ.-որտեղ` հլ հշ

ւջ

|չ

ի

Էջ

1--1չ

.

Օ

ՈՒՐ

հ

Ն-էՒկԻէ ջ

,

հտ-ը առանձին զույգ Հռրիզոնականներիմիջն եղաժ կտրվածքներիմեժություննեբն են, |լ, |չ Է |չ-ը Հորիզոնականներթ հ

են։ երկարություններն

միջին թեքության Ժորիտորիայի

կարելի է տնել է Հետելալ

անկյունը որոշելուց

ետո

նքա ֆիզիկական մակերնեաը,որը արտաՀայտվում

Օց-ՕՏեւը բանաձնեով՝

միջ. կամ

Օ»--

Օ»

:

«ՕՏւժիջ.

նշված բանաձենբը օգտագործում են փոթր տերիտորիաների մոռրֆոմետրական մակերեսները գտնելու ճամար, իսկ մեժ տարածություններ գրավող տերիտորիաներիմորֆոմետրական մակերեսները զանձլու ժամանակ կարիք է զգացվում երկիբ կորությունը

Հաշվի առնել. այդպիսի դեպքերում օգտվում

Հերց՝

Չ,--Չ

շէլ մեչ.

(-ՐՏԲ)

ՏԸԸ7

.

էն

ճետեյալ բանա-

իջ.,

ԱՇԽԱՐՀԱԴՐԱԿԱՆ

՝

ՖԱՐՏԵԶԻ ՄՇԱԿՄԱՆ

ՍՏԱՑՄԱՆ

ԲՆՈՒԹԱԳՐՈՒՄՆԵՐԻ

ՆՈՐ

Բնական կ ճասարակական երնհուլթների ուսուժմնասիրությունների ճամար մանրամասն տվյալները ուռացվում են աշխհխաբձագրական բարտեզներիըց,օրինակ` տուղողրաֆիականքարտեղի միձոցով գլուղատնտեսության տեղաբաշխման ճարցի լուժումը: Բնության ճանաչմանճամար առանձնապես լայն կերպով օգյագոբծվում են ժատուկ քարտեզները. օրինակ՝ երկրաբանական ֆարտեզիմիջոցովիմացվում է ոչ ժիայն տերիտորիայիերկրաբահական կառուցվածքը, այլն Հնարավոր եգզրակացությունների են Հանցում օգաակար Հանածոների տեղաբաշխման մոսին: Քարտեզիմիջոցով որոշվում էն նան երնույլթների փոխազարձ Այդ տեսակետից շատ կարնոր նն այն կասլերե ու կախվածությունը: ջարտեցները, որոնց նյութերի ստացվում են բնուքյան անմիչական զիտումների ն ընդճանրացումների միջոցով, այդպիսի ջարտեզներ նն առաջին «երթին տոպողրաֆիականքարտեզները, իռնք «եպրավորություն են տալիս ուսումնասիրելու Հիդրօգրաֆիկ ցանցի, ոելինֆի բուսականության փոխադարձ կապը ն կախվածությունը: Շատ արդյունավետ է տուլոգրաֆիականքարտեզների ե ռանձին ալուղային ջարտեզներիճամադրումը, ինչպիսիք են՝ երկբարանական, Հողային, գեռբոտանիկական ն այլ ֆարտեգեերը: օ-

տրտեղ Խ-ը երկրի շառավիղն է: ծ 18.

ՄԻՋՈՑՈՎ

ՄԱՍԻՆ

ա-

Տոպոգրաֆիական ֆարտեզըբտալիս է շատ մանրամասն պատԼերացումներ. բընդճանրացումներկատարելուշաժարԴարկավոր ն ցույց Հ քարանզը ենքարկել գեննրալիզացիայի տալ այն երնույքները կամ օբյեկտների, օրոնք ։զաճանչվում են, երնեույթներիեոր քնուքապրումները ստացՔարտեղաճանվող վում են եան ցուցանիշների պատկերման միոցով. օրինակ՝ուռոլոզրաֆիական քարտեզի Հորիզոնականներիմշակման միոռցով բստացվում է միջին քնքույյան անկյունների ն մասնատվածության Ռելինֆի բնութագրումները նույն ցուցանիշներով կաՔարտեզներ: բելի է պատկերել նան այլ մեքոդներով. օրինակ՝ մասնատվածուերբ տալի, թյան խտությունը ջարտեզագրումների միչոցով ցույց «որվում է միավոր մակերեսին բնկեող խտությունը: Քարտեզի միջոցով կարելի է ուսումնասիրել առանձին երեճււռանձնաճատկուքյունները ն օրինաչաժույքների տարածման փությունները, որի նպատակը նրանց տեզական (ոնգոնիալ) կառուցվածքի այտնաբերումն է: 0բինակ՝ռելինֆի կառուցվածրի օգտագործվում են բնեդճանուր եհզրակացուքյունների ամար 4:71000 000--1:2500 փակ միկրոձեմասշտաբի քարտեզներ, խոշոր մասչտարի վերի ոաումնասիրության չամար կիրառում տոպոգրաֆիականքարտեզներ:

են

Համար Փոխադարձ կասյերիուսումնասիրումյան

է

առանձնա-

քարտեզագրումը)

երբ ստացվում նն սլես կարնոր կոմպլեքսային երկրաբանականՔարտեզների քարտեզների սերիաները: ժբինակ՝ է ստրատիգրաֆիական, դեռմորֆոլոգիական, սերիան կազմվում օգտակար Հանածժոների,լիքոլոգիական ն ճիդրոլոգիականթար-

տեզներից, թանակականբնուքազրումներն անվանում են կախվածության են մաորոնցստացման Համար օգտագործում կոորելացիաներ,

Քարտեզիմիջոցով երկու երեթեմատիկականվիճակագրությունը:

վույքննրի ջանակական կապերի լուսաբանման շամար կարնոր է Հետկոորնլացիայի գործակցի որոշումը, որն արտաճալտվումէ նյալ բանաձնով.

ե, (աա) (' ո») ա

թ-

,

Ո24

որտեղ

26։

ձլն Մլ-ն ուսումնասիրվոզ երնույքների կոնկրետնշանա-

ձությունն է որնէ | կետում,

20)

քանակնէ (ճնտնաքար ն ամեն մի ծրեկետերի բեղչանութ չափման մեծությունը): հ 27-ր մ երանց գիսպերսիաներն են (ցրվածություն): որոնք են մաշվում ռրպես միջին թվարանական Հլ հ Մլ մեծություն նրի ո-թ

մույքի

շեղման

քառակուսիներից:

երբ կոորելացիայի զորժակիցը՝ 1 -1(100 4), երնույրննրի ժիշն զոլություն ունի ֆունկցիոնալ կապ, իսկ երբ 1Լ--09--0,7 (90--70 6), նշանակումէ կա սերտ կապ: է նան հրեույքների դինամիՔարտեղիմիջոցովցուցադրվում կան. օրինավ՝ նքե Համեմատենք 1828, 1826, 1920 ն 1920 թվա-

ԳԼՈՒԽ

ՀԱՄԱՌՈՏ ԱԿՆԱՐԿ ՔԱՐՏԵՋԱԳՐՈՒԹՅԱՆ

ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ

կանների Հալաստանիքարտեզը, մենք կնկատենք այն դինամի-

ծ

կան, ռր սռեզիէ ունեցելնշվածժամանակաչրչանում:

նռրբնութաղդրումների ստայման ճամար առանձնապես մեժ կիրառություն ունեն տոպոգրաֆիական քարտեզները, որոնց միջոցով ուսումնասիրում

են`

ա) բնակչության փուիոխությունը ն տեղաբաշխումը, բ) ճանադարճային զարգացումըե վերակառուցումր, պաանցի զ) դ)

բուսական ծածկի փոփոխությունը, աշխարչազրական լանդշաֆտի բնդշանուր

Քյունը,

ն ե) էրոզիոն պրոցեսների տարածումը

փովփոխու-

ինտենսիվությունը»

ՅՈԹՆՐՈՐԴ

ՄԱՍԻՆ

ՔԱՐՏԵԶԱԳՐԱԿԱՆ

ՆԱԽՆԱԴԱՐՅԱՆ

ՆԿԱՐՆԵՐԸ

Վ9.

ՀԱՄԱՅՆԱԿԱՆ

ԿԱՐԳԵՐՈՒՄ

Ամեն

մի պիտության պատմուրյան ուսումնասիրունյան ճամար ճիմց ճանդիսանում այն նյութերը ն փաստականտվյլալնեՔն անցյալ որոնք ՄԸ, պաճպանվել դարաշրջաններից: Քարտեզագրությանպատմուքյան ճամար առանձնաճատուկ արժեք ենն ներկայացնում քարտեզենիը ն աշխարճագրական բոչ են

վանդակության աշխատությունները, օժանդակող նշանակություն ունի դեղարվեստականգրականությունը: ծախնաղարյանչամայնական կարզերի ժամանակաշրջանից մինչե մեր օրերը քտրտծեզննրչնն Հասել, սակայն բազմաթիվ ու-

վուզաճենեղներանցկացնելով, չթնոգցրաֆիական սումնասիրողներ, կարողացել նն ցուլց տալ, քն ջարտեղագրությունընախնադարյան ռամայնական կարդերում ինչ վիճակում կարող էր լինել: Մինչն 11 դարի սկզբները երկրագնդի տարբեր մասերում ապրող մի շարք ժողովուրդներգտնվում էին վայրենության միջին կամ բարձր աստիճանում,բարբարոսությանստորին կամ միջին աստիծանում, դրանցից բնորոշ էին Հյուսիսային Ամքրիկայիէակիմոսները, Սախալինի գիլյակները (նանայցիները), Սիբիրիչուկչիները, մի շարք այլ ժողովուրդներ: Նրանց Հետ չվում ունիռովկիանիայի ցոզ ուսումնասիրողներըժամանակին ճաստատել են, որ նրանք լավ իմացել են տեղանքը, կարողացել են այն պատկերել պրիմիձնով՝ ավազի ձյանյ փայտի վրաւ Այդ իվ Քարտեզի (Կծժազրի) են ժամանակվանից ճայտնի են մի չարը նկարներ, որոնք ցույց

Շ1ծ,

Տե՛ս

5.

Փ.

ՊՇԽԼՇՈՇԽ

1910,

չչ

Ճձոռծք, Էքյջւ

ԸՇԸԴոՕՀԱՑԱԱՑ,

ոօքտօ6ԻԲՈՒՐ, աճքօ108. «11386օւհտ Օ6ւ16Լ ր ՇՀ, ՅԵւքօոօոօրրի 5112թ»,

40:

203:՝

վայրինրը, զետերը ն

տալիս որսի

ներր

կամ այն վայրը

այս

ցույց

օբլնկտեեր,

այլ

ծփրատ դծտր, Բարելոն քաղաքը, իսկ երան մոտիկ ն Ուրարտուն, Պարսկական ծոցլ ն մի շարբ ուրիշ ծաորնեստանը ձրկրներ քաղաքենճը: Ստրկատիրությանշրջանում քարտնզազրությունը իր րարձր սսստիճանինէ Հասել անտիկ ձունաստանում: Հույներըառաջին տնզամ ընդունել են ծրկրի զնղաձնության գաղափարը, լափել նն մեծությունը, տվել են քարտեզի պատկերման առային տպրոլենիան, առային անզամ քարտեցի վրա անցկացրել են միջօրեա-

Ճանասարչորդ-

տեղավորված եե

տալուկապակցությամբ դիմել էն

ու

տալուն. Այդպիսի զծաղզբերը Հանդիսացելէն կոչված Հարցումային Հիման Հրա

ցույց

այսպես Հիժքջ

տեղեկությունների

Հյւսումնասքրթված տերիտորիանձրի Քարտեզներ կազմելու Համար: Այժմ մեղ Հայտնի

զարգացման նախնադարյան մակարդավզտնվող բազմաթիվ ժողովուրդներիքարտեգներ: Դրանցից Ժեկը զծվաժ 4 փայտի վրա ե պատկերում է կոլիմա գետը եր : վտակներով, մի ուրիշբ ատկերում է Հյուսիսային Ամերիկայի կում

են

Երկրի կտրտված ափերր:Առանձնապես Բաֆֆինք Հետաքբջրունն այն փարտեզեերը, նծրկայացնում ժովային որոնք օղտադորժվելեն Օվկբանի այիբնակիչների կողմից-դրանք պատրասոած են Բյու

դալար ծառերի

ճյուղերից, որոնց վրա ամրացված խնցի-

ների միջոցով ցույց են տրվել կղզիները, իսկ առանձին ճյուղերի օվկբանոսիալիթները: միջոցով

50.

ՓԱՐՏԵԻԶԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

ԱՏՐԿԱՏԻՐՈՒԹՅԱՆ

ՇՐՋԱՆՈՒՄ

ինչն մեր օրերը պա՞պանված ամենաՀնազույն քարտեզադրական պառոկերացումեերը պատկանում էեն Բարբելոեիե, եզիպտոսին ե Սովետական Մբության Հարավային շրջաններին: Բաբելոնում ն. եգիպտոռոմ եղել է ոռոզվող Հողագործության ընդարձակ ցանց, որը իրականացվել չ չծղանքի պլանների ն քարտեզագրականպատկերումների մջջոցով:ԲաբելոնումՀողաՀոփական պլաններըճանդես ԵՆ եկէլշատ վաղուց: Դրանցմչ մաչ որ չ մինչն մեր օրերը,որոնցից պզաճաղանվել նչանավոր է Բաբելոնըոլաոկերոզ աղյուսը, որի վրա պատկերված նն գետերը, Քաղաջի առանձին մասերը

ն

այլեն

(նգարձակ դրավող չոնրիոորիա

բաբելական Փարտեզներից առանձնապեսաչքի Հ բնեկնում կավե տախտակիվրա գժված Բարե(ոնի ֆարտեզը(Բ ղ. մ. ք. ա.) Նրա Վրա երկիրը պատկերվածէ ճարթ շրջանի ձնով,այն ողողվում է ճդառը դետ կոչվողւ ծովով, որից դուրս գանվում նն յոք կղզիներ (առտղի թեւեր). Այդ ջար-

Հ դնպի Հյուսիս-արնեմուտք, ձոնը կողմնորոշված նրա Հյուսիսում

լարա"5

յ.

:

.

Ընողածը, ՕՇՃՕՑԵ:

«ճրոօթեՀՇԿԱՑ,

ԿոՇՅԻ, 11640թ0Կ66Խ28

ՀՆ,

առնում

կենտրոնում սպատկերվաժ է

Հուկչիներին, օզուլներին. նրանք դժվարանալով բառերով ասելու մայրի ուղղությունը ն աեղրը,դիմել են զծազրման մչաճանջվող միչոցով տեղր

լնոներ, որոնքից սկիզբ է

լ

կանների Կ զուղաճերականները, սայլ կեր ասաժ' այխարճագրական ջարտեզը իսկական իմաստով ստեղծվել է Ճույների կողմից։ է Ահաքսիմանդր առաչին քարոնղը առոնղծժվել ՄիՀունական

լնքացուկողմիջ(611--54612 ժ. թ. ա.) է անդամ երկրի միջօրեականի չափումը կատարվել Առաջին Հույն եշանավոր աշխարճագելտ, մաքեմատիկոս էրատոսրենեսի (276--294

ք, ա.) կողմից: նա չափել է Ալծքսանդրիա քողափի Վրայով անցնող միջօրեականի երկարությունը ե ստացել է 252.000 ստադիոն, որն արտաճչայտածկիլոմետրերով Ճավասար է 39.816. կմ. (այժմյան չափումների 40.075 կիլոմետրի դիմաց), նա մ.

տեբմինր: առաջին անդամ օգտաղործել ճաշխարձճագրությունը» Անտիկջարտնզադրությունը իր բարձրագույն կետին է Հասել մարեկայսրության շրջանում, Հանձինս նշանավոր Հոոմեական մատիկոս, աշխարծադրազետ կլավդիոս Դտղուննոսի (90--168 մ. ք.) աշխատությունների: նրա մաքձմատիկական գդործերը Հ

աստղագետ տայտնիեն «Ալմեզաստաարաբականանունով:Ռբոլես ընդունում ժւողոմեռաը էր արեցակնային «ամակարզգությաներկաիսոեմը,ռիր Հերբվեց միայն 11 դարում: Պողորակենտրոն մերսի դրել է 8 դղրքերիցբաղկացած աշխարճաղրականաշա: ձեռնարկ» անունով: էւռ է յուն, որը Հայտնի է «Աշխարչազրական աշխարճազրության զլխավոր խնդիրը երկրի ջարԳՊաղամեոսի՝ տեզագրականպատկերացումնէ: նա զրնլ է. «Աշխարճաղրությունր մեզ Հայտնի աշխարճքմասերի գծային պատկերումն է այե մենով, ինչ ոի Ֆրան է պատկանում»: Պտղոմեոսիավել Հ իր ժամանակաշրջանի աշխարՀի Հայտնի օբյնկանծրի աշխարճաքաղաքների ն ֆիղիկա-աշխարչագրական աշխարճագրության որ գիական կոորդինատները, այն աշվով, ո։-

ա-

ճգ

ԽՍ. ՇԸ

Նառոքեսսն.

ՃԱՔՎԱՅՑ

160Րթտփյտ,ԻՂ. 953,

էչ 286: 20Ֆ

ձլոնարկից օգտվող

ամէն

ցիաները,որոնցից երկուսի ինքն ն

մանրամասն տեղեկություններ է տվել Հայաստանի մասին: երա ( աշխթասոություններում Հայաստանը ներկայացված քարտեղի ն բընորոչկետերի աշխարչագրական կոորդինատներիմիջոցով: Աշեն տրվաժ կոորդինատներով ցույց գետերի խարճագրական քեւնքները, վտակների միացման կետերը, գետաբերանները,լճոբնորոշ կետերը: Առանձնապես ճայջող են արված ռաշղքաների ն վարչական բաժանումը բնակավայրերը: բնապատմական

մի անձնավորություն կարողանա ան

Ճոմբ կազմել ճետաջրքրողտերիտորիայիքարտեզը: նկարագրել է Քարտեզագրական Հինգ Պտղոմեոռսր

կեղծկոնային պրոյեկցիաները:

էջ` առեպծել: Դրանք

է

կարնորնշանակություն ունի

առաջին Պտղոմեռսի

պրոլեկ-

գոնայիկ

ռթրված այն մասին, քն ինչպես պետք կանոնադրությունը

մաբելՔարտեզադրական նյութերը նա իր

ե

ինչես

դգրքում՝ է Հա-

ու

ղբանք օգտագործել:

Պազոմեոսը կազմել է

զարոնղներիցբազկաքած աշխթարչճի օրի ըէրթերից մեկը պատկերում է Հայտնի աշխարձը, ատլասը, իսկ մնացած 26-ը ւլատկերում են յոաիբեր երկրների քարտեզներ» երկրի չափերի, ցամաջների ծովերի փոթճարարերության ՀարցումՊտղոմեոսը նա ցածր էր կանցնած իր նախորդներից: ընդունում էր ճիկրի չափերի Պոսիդիոնիոսի տվյալները, որոնք երկիրը իրական մեծությունիցփոքրացնում Աին Չ2ի-ով: Բո եծ մոր տա կազմում է ՛ մեր մոլորակի Պտղոմնոսի մաքը: նա միացնում Ա Քը հիացնում էր էր ԱսիայիՀարավ-արնելլանծայրը Աֆրիկայի ճարավային ծայբի ճետ, Հնղկական օվկիանու կ Ը դիտում էր , ՅԱ ծայրը խիստ մոտեցնում էր եվրոպայ ինմտյա այրին։ Այս վերջին սխալ պատկերացումը Ճճեառնե յրագայում ընդունեց նան Ք. ԿոլումբոսՎ ճաշվի : ով է ԱՐ նա դիմնց ն նավարկելով չ 9 դեպի դեպիարնմուտք՝ ար Ք Հնդկաստան Հասնելու

'

ցա-

.

էր:

աին «իմ.րն

մտադրությամբ:

Պտղոմեոսի քարտեղները կազմված

չ,

դաշտային

ոաումնա-

մասին ա ռիրությունների Հիման վրա, րայ աէայդ կան ասի Հ իշատակություններ Մ ոս Խորենացու ոշխթատություններումն ՆԱ դարի Հայկական: . Մ Արարատի Խործնացին, խոսելով փըլեն է. «Այս փլվածքը ասում առաջ է եկել մի գին ծրկրաշարժից. այս բանը պատմում են այն մարդիկ, այզ

արար Սո ,

րոնք

,

թ

ԱՑ |

Ե

ո-

Պտղոմվեոոխ ճրամանովւ Ինդարձակ կատա ուղեորություններ

|

րոլ

-

"2Հայքում բնակավայրերի

կռորդինուոնե-

խարչագրական

-

բը), որոնց իման վրա Մծրկա-

|

տոթը

:-

Տ-մ

Ծ՛ 18400՝ լ

"6

ե Հայադաանի

կազմել է

, բար շրջանների նրանՀարակից

անցը (տե

Մովսես Խոբենացի, չայոց Պատմություն,երնան, 1961, էչ

133.

-

ներդիրը): ցքարտեշրջանիաեր Հ. ղագրական գործերից նշանավոր նակ է Պետինզերյանքարտեզը Այն կազմված է մեր թվակամերՄ օրերը» Ա ք աք ն 77 դարում ն ԱՐԴ ԱՐՐ պաշպանվել ' է մինչն ԻՐ . ոռ ն Տ մետր մետր երկարություն տեգր իրենից ներկայացնում է ունեցող ո Հոոմեական այնհություն փաքեք,Ի պատկերում է ամբողջ ան տնե ան ծե տրված ճան վ նրա ցանցը: վրա փարորոքքան Տանապարձոորի ցովք իր ժամանակի ամենանշանավորքաղաքները, ամրոցները, բերս

Հոռմեական աա

ար

,

ո

-

որձ:

նրանց միացնող ճանապարճներըառանձին դերը Հատվածների չեռավորու թյուններով ը Դետինգերյանջարտեզում ցույց են սրված Մեժ ձայբում Արտաշատից դուրս եկող ճինպ տարանցիկ ճանապարչներ ն Փոքր Հայքով անցնող բազմաթիվ այլ ճանապարճներ: ն

Դեդ

Նաի

:

`

-

Հին ձայաստանիտերիտորիայից Գողոմեռսը տվել է 200 կետերի Մայն ն աշխարձագրական կռռրգինատներ կազմել է այաստանի մանրամասը քարտեզը:

|

իելուվասպարեզներովչափեցին մարդկանց բնակության տեդերը, մասամբ նով ծովբ ե անբնակ վայիծթը»ն դ աշտային ՇնորՀիվ ուսումնասիրությունների Դաողումծոսր

ար

«800

բնա-

ոլատմական չրջան Հայքում ն 10 բնապատմական ն վարչաքան միավոր փոջը Հայքում:մ. քավել մանրամասը ն Հաջող են տրված ԼԱՑ Հայքում 83, Փոքր

ռ

են

Մեծ

,

|

ու

ո

Պտղոմեոսի տվել Լ

-

աշխատությանժեջ տվել է 8000 կետերի աշխարճագրական: կոորդինատներ),որոնցից 4000 որոշված նն աստղագիտականզի-

տումներով,

ա-

51.

ՔԱՐՏԵԶԱԳԲՐՈՒԹՅՈՒՆԸ ՎԱՂ ՄԻՋՆԱԴԱՐՈՒՄ ԵՎ

ՖԵՈԴԱԼԻԶՄԻ ԾԱՂԿՄԱՆ ՇՐՋԱՆՈՒՄ

կում: Այդ

վիտության

կովտուրայի գրում կապակցությամբ Ֆ. չնգելաը

Միջնադարըիր ՏէլնԽ6ոտօո Ը. Լ.,

ճետ

բերեց

ՕՇօջւճքիմ

օք Շձլստ

2Այս աշխատությունը բնագրում անվանված

ե

է. «Միջչնադարը

թաօյտտյ,Ռճա 7օքլ, է

ան-

աղյուսակ (1ո եար

1932. Քճսէ-

զարգացավ

ամենապրիմիտիվ վիճակից.

բեց Քաղաքակրթությունը,Հին

նություեր,հրավազիոությունը

Միջնադարում րոգրեսիվ

պանություն

նա

ճինբի ձրեսիը

«բր-

փիլիսոփայությունը, թաղաքակաւ-

նե աժեն

իեչ սկսծց եռրից...Ֆ|: զիտությունը Ճալածվում էր,

պաշտի

Հովանավորությունէին զանում միայն այն դիտով յունները, որենք ամբողցապեո Փառայումէին կրոնի շաճերին: լ Միչնաղարում տարածված էին այսպես կոչված «եկեղկցական թարտնդեեր», որոնք կազժվում էին անմիջապես նկեղեցականներիկողմից, ն նրանց բովանդակությանճիմքում ընկաժ էին կրոնական եկեղեցական գոզմաներ: Քարտնզենրում մէժամասաժբ ն

նիկիրըպատկերվածէ որպես սկավառակ, մաշխարճային օվկիանոսով:

որի

ողողվում է

Հա-

քում

օ.

ժաճամար բնորոշ են կննորբոնական երուսաղեմի (երեք մառում) զիպատկերումը, արնելքում

մասի

ապրում: Այն սկսում է վերելք ապրել, երբ

նրկրեճրի տիրանալու ճամարզիտական

տեզների պաճանչ է

առաջանում:

եվրոպայում անկում

Հանդնէրը է

ն նոր նավաղնացության քար-

Հիմբով կազմված

Միջնազարյան նվրոպայու քարտէզագրությանանկման

գու-

գըեթաց Արնելքում աշխարճազրությունը ն քարտեղազրությունի Ճաջողության է Ճասնում, ավդ տեսակետիցաչքի են ընկնում

որոշ

Հայաստանը, ՄիջինԱսիան ե Չինաստանը:

Հայաստանում ոտեղժվաժ միջչնաղարյանգործերից առանձհապնս աչքի է ընկնում Ճայ նշանավորաշխարճաղրագետ, մաթե մատիկոս, աստղազետ Անանիածիրակացու «Աշխարճացոյց»-ը, որը կազմվել է ՄԱԼ դարում, «Այշխարձացոյցա-ի բեաղիրշռիինակը մեզ չբ ճասել, սակայն պաճպանվելեն տարբեր ժամանակներում

ատաբբեր կողմից կատարվածբնդօիինակությունենՀեղինակների (արտազրությունննրը ) էրիվ ն կրճատված տնքբատերով։ Մեզ

բր

չք

կից նղաժ «Աշխարճացոյց-ին խոսում է տեքստում: չեղինակը

Հասել նան

սճն

քարոոճղզը,որի

մա-

Մբեչն վերջին ժամանակներսճայկական «Աշխարճացոյցս-ը վերազիվոմ էր Մովսես խորհնացուն,իսկ այժմ վերջնականապես արքծոնու),

սակայն Հայկական զրականուքյան մեչ տարափվաժ է Հ. Մանանգյանի թքանգմանած ձնով Պնտինցերլանաղյուսակ անունով: լ Է. Բոբո ս Փ. Յուօրեճ, ՇօՎ., 7. ԿԱԼ Հք. 128.

երկրներ:

Հինգերորդմասը նվիրված է Ասիային, առանձեապես ուշաձան րություն է դարձվածՄերձավոր Արնելքի Հայաստանիվրաս նաչ

նաճանգների, իսկ առանձին Ասիայի առանձին զավառների: նկարազբությունի

նկարադրվածէ վառտանը

բախտը:

Քարտնգագրությունը միջնադարյան

ձրկրորդ մասհրում Հեղինակը խոսում է ընդուսնուր աշխարձազրական Հարցերի մասին, ներառյալ էրկրի ձեր, մեժությունը: են` երբորղ մասը նվիրված է եվբոպակուն երկրներին. դրանք Անգլիան, Ֆրանսիան, Գերմանիան, Դալմաթիան,հտալիան, Սարզինիան, Սիցիլիան, Սարմատականերկրնձրը, Մակեղոնիան,Հելլաղան ն այլե, մառը նվիրված է Աբիային Փոռրբորդ (մֆրիկո),որտեղ մանվիբիան կիրենաիկան, րամասն նկարագրվածեն Մավբիտանիան, ն այլ

են էկնղեցական Պաճպանվել քարտեզների Հարյուրավոր

որոնց մեժ բինակեեր,

ապացուցվածէ, որ այն ատկանում է Անահիտ ծիրակացջուն: Հիրոակացինապրել ն աշխատել է 17 դարում կաղմված է ճիեզ մասերից: մոտջին ն «Աշխարձճացոյցք-ր

ըստ

ըստ

Հեդկաստանի, Ջինաստանին Մյունների

վերջանումէ Ցեյլոնի,

նիկրինկարագրությունով:

Հեղինակըամեն «Աչխարձճացոյցո-ում

մի հրկրի մասիե խունէ-

նրա մաճմանները, թվարկում է գնտերի, լնոների լիս նշում է անուննեթանակը, Ճիշատակում է ներանցիցամենակարնորնձրի մշակվող կովիր, բնակչության կապմը, զբաղմունքը, նշանավոր նան

կճեդանքներիտնճսակենրը,ծանաժոները, ճյուղբ ե այն: գերակչջոռողդ արդլունաղործության ԱՇիրակացինիր աշրատությունը գրելիս օզտվել է Պապ Բուն Հայառլնքսանդրացու ն Ճնողոմեոսի աշթատություններից: Հեղինակը կոտանի ն Մերձավոր Արեելքի եկարազրությունները տուրաները, բույսերի

ն

ն տեղական ճանապարձորղդությունների

տարել 1 իր անձնական

է նշանակությաննյութերի Հիման վրա, որով զերազանցում Դրտ-

ղոմձոսխն:

Շիրակացու «Աշխարձճացոյց»-ի աշխարճագրուքյանպատմուքյան կարնոր հշանակուցյտեմասին Հ խոսում այե փասոր, Ճամարյա քարզմանված չ եվրուղական Բբ այղ աշխատությունը նե ոուսերեե' ցվում այդ մեժ ժողովուրդներիլեզուներով, բոլոր ԲՈ դարձրի ընթացքում ճանդես է ղալիս արաբական սարաժվում էին հսղանիաՀզոր պետությունը, որի ռաճմանները լից մինչն Միջին մաբա ՀՐՏՔա Ր 1941:

14-- 1624

Ա.

ե

Այդպիսի Արնեմտյանձնդգկատունն:

մեժ

Աքոաճամյան,ԱնանիաՇիրակացու մատենագրությունը, երնան, Դ

սերիտորի ընդգրկող ոլետության սաճմաններուժ Բանապարչորդելու, ճարբկերիճավաքմախնն առնտրի ղարղզացման ճամար անկասկաժ կարիք կզղացվեր դիմելթսրտեվիս Արարական տթրապե-

Սկզբնական շրջանում կազմված սդորտօլանեերը պատկերում էին Միչնրկրական ե Սն ծովերի միայն ափամճրձ տերիտորիտ-

տ

նռըը իրենց

բոլոր մանրամասնություններով՝ առանձնապես նհշաէ Խավոթ կողմեռրոշոդ տարրերով ափամերձ ցամաքումզոնվող

ն շրջանումքարտնգաղզրության բնա աշխարճագրության դավաոումժեժ աշխատանք են կատարում Մբջին Ասիայիժողսժուրգները: Այղ տնսակետից եշանավոր է Խորեզժքաղաքի բԽոկիչ

տության

Պորտոլաններըչեն ուխեցելաշթարձչադրական բաղաքնեերով: ցչսեց,

:

սակայն

աշխատանքը (260--817 Քք.)։ տլ-խորեզմիի

ցանց, թյուններըռլատկերող

նոյ դրել է «Քիկրի «րստկերումը» աշխարծաղրականաշխատությունը, որը փաստորեն իրնեից ներկայացնում է Փտղոմեռսի աշխատանքի մշակված

Տ

Այդպիսի նծր, որոնք

Դառցնելու ղորժում:

օրե-

Սկսած խաչակրացարշավանքներից եվրբուայում սկսում են վերակենդանանալ դիտությունը, կուլտուրան, որի Հետ կապված նան Այղ շրջանը Հայտնի ք Վերածննդի զոարտեզագրությունը: կամ

շրջան Ռեննաանաի

անունով: Վերածժնեղի շրջանում առաջին անդամ վերնլք ծն ապրում այն երկրները, որոնք զբաղվում էին առհտրով, Այդ անսակետիցաչքի էին ինկեում վնննտիկի, Հան Զճնուխսյի նրանք կապ էին աճպանում արնելբի ն րապետությունները: արնմուռքի միջե: Հեռավորերկրներըբաց ծովով նավարկելու «ամար կարիք էր զգացվում այնպիսի ճարմարանքներիչ որոնք ճնափավորություն տային բաց ծովում նավարկելու: ՀարմաԱյդպիսի բանքնեերճանդիսացանկողմնացույցը ե Հատուկ ծովային քարտեզները՝ պորտոլանները:

եախասկզբնականկուկապիտալի

պառխսնջներըբավարարելու նպստակով սկրղանչճատականթարտեզազրականարճեստանոցե վեր են դարում մեծանում ածվում առանձին.

են

1153 թվականին գրավքուրքերիհողմիցկռնոտանդնուսյոլսի

պատճառով կենսականխնդիր է դառնում ճանկապարճով արհելլան երկրները ճասնելը:

Բան

է կատա-

մեբ ժինչե

լ

ԵՎՐՈՊԱՑՈՒՄ

ՇՐՋԱՆՈՒՄ

քարտեզագրականժանութակտուրաներիւ

կերների ձնով չնն տրված:

բը

ժեծ

բում ստեղծվում

ճեղինակների քարտեզների, հդրիսիիքարտեզեհրում աշխոարճաղրական օբլնկատները կանոնավոր երկրաչափական որաւոն

ԱՐԵՎՄՏՅԱՆ

տանքների միջոցով:

մ չուս

բել Պտղոմեոսիաշխատանքներըսլայպանելու

եա-

մրա ռլատկերված օբյեկտները դործնականորեն փորձված, զլոուսկանորեն 4Հիմեավորված հ կատարված լինեն Հանույիսյին աշլխա-

մեժ Արաբական դիտությունըատսսնձնապես դործ

ուղղու-

աակման շրջանում պայմաններ ատեղժվեցին քարտեզագրության դարգացմոանճամար: Ալդ շրջանում պաճանչջվումէին, որ սրտեզի:

չարավ,

քարտեզներով, որհնց մեջ առաջնակարղդ տեղը արվում է աշխարձճի քարտեղին։ Ի տարբերություն չսրաբական ատլասը

մագնիսական սլաքի

ք տվել Հնաբավորություն

9Կ2. ՔԱՐՏԵԶԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

բայբայման Ֆեոդալիզմի

Արաբակուն թարտեղաղբությունըիր զաղաքնակետին| Հա17, Հանձինս հղբիսիի աշխատանքներիՄոսկազմել է ճայտնեիաշ-

խարճի

որը

ՖԵՈԴԱԼԻԶՄԻ ՔԱՅՔԱՅՄԱՆ

ւարճրու

կապված կրոնական որաշտոամունքի Հեւու

են

վարկելու բաց ծովում. կողմնացույցը հ պորտոլանները ։տնխեիկական րազա նախապատրաստեցինաշխարճաղրականմեծ Ճայտնաղորժումների Պսմար:

Սարղդմանությունը: Պաողոմեոսի «Աշխարչադրբության ձեռհարկ»-ը ճիմք է Հանդիսացել արաբակուն ղարդացման ճամար: նլուս փարտեզաղթունյան ն Ճիմախ վրւսիռստախրին դւսրում կազմել են «իռԻրն-խաակալը բժի Ատլաս», որը ռատկերում ք ամբողջժուսուլմանայլան չսշԱրաբյսկան քարտեզները կողմնորոշված ձին ղնոլի

փոխարեն ունեցել

զրա

ծովային ճաղատ

քվականին Դիասի ԱֆրիկայիՀարավային ծայրը չըրջանցնլը, թվականին կոլումբոսի կողմից Ամերիկայի Հայտնագործելը ն 1498 թվականին վՎասկուդա-ԳամայիՀեդկաստուն «ռսնելը քարտեզների ստեղծման ճամար նորանոր ռլաճանչջներեն ներկարսցնում: քարտեզի կարիք քր զգացվում եռր ճայտնարերվաժ երկրբեձրումզաղունային տիրոոլետություններ ստեղծելու, Եււնետրականկապեր Հաստատելու, ծովերում եսպվարկելուՀամար: ռլաճանջները բավարարելու ճամար կարիք է զզացԱյսպիսի վում դիտական չիմունքներով քարտեղների կազմումը, որի ճամար դիմում են Պադոմեոսի «Աշխարճագրականձեռնարկ» աշխատության թարգմանության: մեժ Քարտեղաղրությանըապոանձնառպես պարկ է տալիս ցրբի նման սկսեցին քանդակել ն բազմացնել տպաղբությունը,որի

՝

իսկ քարտեզները,

քարտեզները բազմացնում էին միայն ձեռքով զծագրելու միջոցով: մինչ

այդ

շեորճիվ առանձնապես ճայտնագործման տպագրության Գրքի

Պտղոմեռսի աշխատությունը տարբեր լնքափ է ստանում զուներով թարղմանելը ն նոր ստնղծվածքարտեզներովլրացնելը: Մկսաժ471 դարից ճանդնս են գալիս դաշտային Հանույթային աշխատանքների իման վրա կազմված քարտեզներ:Դրանցից Ֆ. Ապիանի կազմած Մավարիայի մեծ

ժա , բա

դարի վերջնրին լայն տարածում

քային աշխատանջները,որոնց ընքացքում օզւագործում նհացույցը։ կվաղրանտր, չափող

լարը,

չաիող

անիվը:

առաջ

րի

ահավոր

կատորը: 1570

0Օրտելին

թվականին ճրատարակում է

ր

որի

չ ւ

«ծրկրի տեսանք-

կազմված է

ափը օվկիանոսի Խաղաղ

դուրս

|

մի ռլորչեկցիա, որր Մերկատորը Հաշվել 1 քարտեզագրական օգտամինչե այժմ սպաճպանվումէ ն որոչ փոփոխություններով կազմելիս: քարտեզներ է ծովային գերազանցաղնս գորժվում մաճԱռանձնապեսմնծ արժեք է ներկայացնում Մերկատորի նրա որդիների կողմից Հրատարավանից Հետո՝ 1585 թվականին կած

ա-

վում Բունթարային,Վիաստանինն ԴՂբիմին: 1581 քվականին կրմակիձեռնարկած արչավանջները ճող նա1649 քվականին Արնմտյան Սիբիրի դիավման, խապատրաստեցին

առտ-

մաթեմատիկականճշտությամբ ն կա-

ոլետության քարտեղը: 1771 դարի ոուսական քարտեզաղրուքյանպսակն է Հանղդիսանում 1570 քվականին կազմված «Մէ գժադիրր», որր երկրորդ աՆգամ արտաղրվել, լրացվել ն կոչվել է «Մձժ գծաղիր գիրք»: Այգ էրկու օրինակներից ե ոչ ժեկր բնաղիր վիճակում մեզ չի Հասել, պաճպանվել են մինչն սակայներանցից Հանված պատճենները մասշտաբ, մեր օրերը. «Մեծ գժադիրը» ունեցել է մոտ 1:1 850000 չէ նշանավոր պատկերել Հանդիսացելէ ճանապարճային ջարտեզ,

զծագրի» 1627 թվականին մշակած օրինակրընդգրկել է են դելի մեծ տնրիտորիա։ նրա սաճմանները արնմուտջում Հասել մինչն Դնեպի ն Արեմտյան Դվինա ղետերին, Հյուսիս-աիեմուտքում` (ապլանդիայի Տանա գետին, արենլջում՝ Սբ դետին, Հարա-

ու

որը

Արենլյան

«Մեծ

ն քարտեզշրջանում նտ զբաղվում է գլոբուսների Սկզբնական է ե Հետագայում գրում մի շարք ների սլատբաստումով վաճառքով,

աշխարձի ատլասը,

թվականին ռուսական պետության բնակավայրերի չաշվ-

ե սաչմանաղծային

հ գետերը: (Քվով 1500 շատ), ճանապարճները բնակավայրերը

ներր:

ն պատմական աջխատություններ, կատարում աշխարձծագրական էէ Ֆլանդրիայում Լոթարինգիայում աշխատանքներ Հանույթային քարտեզներիժողովածու, ռին զաղմումէ աշխարճաղրական չին անգամ անվանում է «Ատլաս»:

է Մոսկովյան Տրազարակում Հերբերշտեյնր դանին Միգիզմունղ

քերթերից: պատկանում առաջնությունը նիդեռլանդական ջարտեղագրության է Մերկատորին (1512--1594 Մաունենալով Քք.)։ Մերկատոիր, քեմատիկականկրթություն, կարողացել է շատ ճիշտ կերպով լուԳել ջարտեղազբության բնագավառումիրեն առաջադրվածխնղիրատլասը,

ՇՐՖԱՆԻ

ՄԻՆՉՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

ՓԱՐՏԵԶԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

ԿԵՆՏՐՈՆԱՑՎԱԾ ՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ

քճանապարՀչորդականուղեցույցների եգՀիման (10քօյասրո) տվյալների վրա կազմվում է թվաօզտազործելով՝ քարտեզը, որբ բուլայի մանրամասն

-

լի գունդ» անունը կրող

9.59.

ման,

ստեղ

առաջնակարգ տեղ է գրավում Հում: Այդ տեսակետից 171 դարում նիդնոլանդիան,որի տնտեսական տնսակետից ամենաաուսջավոր առետրի նոր կենտրոն Անտվերպեն երկիրն էր. Համաշխարձճային դառնում է նան քարտեզներիվաճառքի կարնորաղույն կենտրոն, հ Մերորտեղ աշխատել են նշանավոր քարտեզաղիրենրնՕրբտելին

ատլասը:

ՌՌԻՍԱԿԱՆ

են

Աա րՐ առաջա գրվու ազատմամբ Մարոոգի ռեարկությոս զազրակա մամիկ

Որիո'

տարակվածԲլանի քսան ճատորանոց

ճանույկողմ-

ստանում

են

իր ժամանակին չավասարը չի ունեցել ն տարմանդգեդնցկությամբ որինակէ ծառայել ուրիշ ատլասներ կաղմելու Ճամար: ճրատարակումը ավելի մեծ բարձդարում ատլասների Այդ տեսակետից առանձեապես եշանավոր է թունքի է ճասնում: /660 թվականին Ամստերղամում Հիեզ լեզուներով զուգաճնո չրա-

ղալու

ն

Սեմյոն թվականին

ամննաճեռավոր ծայԴեժնյովիկողմից Ասիայի Հյուսիս-աբնելյան համասր շրջանցելու ճամար: են Ալյասկայինն ի2711 դարի վերջերինռուսները ճասնում բւնց

են

հեքարկում

Ռուսական այս

նան

ամբոդջ Կամչատկաթերակղզին:

ընքացքում Հայտնագործումների

մեծ

դեր

որոնք արդյունաբներողեերըչ առետրականները խաղացել

տեղադիրն

ն

աչխարճագրագետչլինելով Հանդերձ կազմել

են

են

քար-

նոր

գրաված հրկրներիզփազրերը ե կատարելզրանցումներ առանձին չրկրնէրի ժողովուրղների, բնական Հարստութքյունեերի, վետերի, ռաճմաններին այլ աշխարճադրական մասին, օրեյկտների որոնք ն Հետագայում օգտաղորժվել են Սիբիրի Հեռավոր Արնելքի քարտեզները կազմելու ճամար: Սբբիրի ջ արտեղբ կազմելու զործում մեծ աշխատանքէ եա 1688 թվակա ՍեմյոնՌճմեզեր: կատարել նին կազմեց Սիբիրիջարտեզը, որը Հայտեի է «ԱմբողջՍիբիրթ դծաղզիր»նունով:

1701 քվականին ՄճմյոնՌեմեգովբ Իր

միասին կազմում սական

ատլասը,

են

որի

չորս

Հեռ որդիների

«Սիբիրիզժազիր զիրք» կոչվող առաջինռուպաճպանվելէ մինչն մեր օրերը:

Սեմյոն Ռեմեզովիկողմից կազմված «Սիբիրի սծազիր զիրՔը» կոչվող աշխատությունը աշխարձաղրականօբյեկտները պատկերել է ալնպիսի մանրամասնուքյաժը,որ ակադեմիկոս Ա. Ֆ. Միղղենդորֆիվկայությամբ նույնիսկ 111 դարում Սիբիրի քարաեզները կաղմելիս,

առանձին մանրամառնությունների մասին տե-

զէկություններ ստանալու նկատառումովդիմէլ

54.

ՌՈՒՍԱԿԱՆ

են

այդ

ՔԱՐՏԵԶԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆԸ4611

ատլասին:

ԴԱՐՈՒՄ

դարում Ռուսաստանում կատարված քարտեղազիական աշխատանքներըմեծ մասամբ կապված են ԴեւտրոսԱռաջինի ղորՂ/7

Հետ. ՍխորոոԱռաջինըլավ դիտեր, որ Ռուսաստանի (ալնատարած երկրում արտադրողական ուժերի, առնարի հ

ժուննուրյան նման

սիդյունաբերուքյան զարզացման, ինչպես ն ռազմական զործողուԲյունների Համար պետք էր լավ ճանաչել երկիրը, ուստի անճրաժեշտ էր ունենալ երկրի մանրամասն քարտեզը, Աճա այզ նպա-

տակովԴետրիոս ձեռնարկում է ամբողջ Առաջինը երկրի,նեծրքին

տերիտորիաննրի,ծովերի ն դնետերիՃանույմային աշխատանքհեր, որոնց կատարումից ետո կունենարինչպես Ռուսաստանը ռւսնձին միավորների, նույնպես ե ամբողջ Ռուսաստանի մանրամասն քարտեզը: ա-

ԴետրոսԱրաջինը առանձնաճատուկտեղ է տվել այն ոերիտորիաների քարտեղաճանմանը,որոնք ենքակա էե հղել պատերազմական զործժողուքյուննէրի: Այդ նպատակով 1896 թվականին ձեռնարկում է Դոն գնտի, Սե ն Ազովիծովերի ափամերձ Հատվածթթ. Ամսների

աշխատանքները, իսկ ճանույթային

Ռուսաստանում

հով օժանդակում է

քարտեզագրության զարգացմանը

մեծ

չա-,

Թմականից կիպրիանովի կողմից ճիմք

դրված գրքերի ն քարտեզների տպազրության ստեղծումը: 1715-1720 կատարվում է կասպիցծովի թվականներին է դասից Դանույքը, որի շնորչիվ առաջինանզամ :Հաստառվում ե երա մեջ Ամու-Դարիազետի ՀԺ ծովի իրական հզրաղիծը ս«փվելը: Այդ աշխատանքներիՀիման վրա կազմվում է «կասպիական Հարք ծովի նկար» կոչվող քարտեզը: Այն 1721 քվականին ներկատչացվում է ՓարիզիԱլաղեմիային, որի պւօտվավոր անզամն թ Դեւտ-

ՊետրոսԱռաջինի նախաձեռնունյամբ կատարվում է եան Բալիկ ծովի ճանույրը, որից ստացվածքարտեզների ն դոլություն նեցող մի շարք շվեդական քարտեղների միացումով կազմում ենն Բալքիկ ծովի ատլասը: Դետրոս Առաջինը նախատեսում է նան Ճլուսիս-արնելյան Ասիայի են խաղավ օվկանոսի ճլուսիսային չատվածի, Հեռավոր Աբնելջի ն Աժերիկայի ճլոսիս-արեմտյան Հատվածի ուսումնասիբությունը: Այդ ուսումնասիրությունների ըեքացքում կամչատկավում ե կուրիլյան կղզիներում ստեղծվում են մուտ 46 տաստղաղիտական կետծր, որոնբ Հիմք են շանդիսանում ճուսայի նշաուքյան էօրտեզներ կազմելու ճամար: Դետրոռ Առաջինը առակձնաչճատուկուշադրություն է ցարձնում նան ծրկրի ներքին տերիտորիաների ուսումնադիրության է վրա, այլզ նպատակով 1215 քվականին առանձին զեռդեգիստներ ուղարկում ձրկբի ռարբեր նարանգների շանույքային աշխաներտանքներ կատարելու Համար: 1239 թվականին Ռուսաստանի քին եաճանդներում Հանուլք են կատարում թքվով 21 գեողդեզիստներ, որոնք կվաղրանաի միջոցով որոշում էին ամեն մի բաղաջի լայնությունը, ապա պարզագույն չափումներով աշթխարչաղրական Հանուլթային աշխատանքները շարունակում էին մինչե զավառի սաճմաննեերը: ու-

1744 քվականին սննատը:ռոտանում է 166 զգավարների ջարտեզներ, որոնք ընդգրկում էին նվրոպական Ռուսաստանիմոտ

«0-բ:

Սենատում եյութեՀավաքված «Հանույթայինաշխատանքների փվանկիրիլովին, որը Հանձնարարվում է սենատի քարտուղար )

,ռու-

ճոլանդերեն լեզուներով:

ն

բրբ

1703--1704

յոնրդամում Հրատարակում նույն տերիտորիաների ատլասը

սերեն

վել

կատարված Հանուլքային

են

աշխատանքներըՀավարվել

ե

կոմպլեկտավոր-

սենատում:

ն մշակելուց Հետո սիռտեմավորելուց թվականին կազմում է «Համառուսական կայսրությանատլասը», Այն Հայտնի է կիրիլվի ատլաս անունով: նիրիլովի ատլասը կազմված է 30 թերթեբից, որոնց ժեջ առանձնաձատուկ տեղ է գրավում Ռուսականկալս-

րության ընդ շանուրքարտեզը: 18/11

զարի ռուսական ջարտեձղաղրականաչխատանքներում բաժին է ընկնում 1725 թվականին Պետրոս Առաջինիկողմից

11ժ

ստեղծված

Ռուսառտանի դիտությունեերի որը ակաղեմիային, այդ

աշխատանքեքրըկազմակերպոզն ըեդճանրացնողնէր. ռուսական կառավարությունը գիտություննե7726քվականին րի ակաղնմիայինՀանձնարարումէ կազմել Ռուսաստանի ատլասը: ու

Այն ավարտվումէ 1745 Թվականիել Այդ ատլասը, բացի Ռուսաստանի ընդճանուր քարտեզից, ուներ նահ 13 քարտեզ Եվրոպական :

Ռուսաստանիցն վեց քարտեզ ասիական Ռուսաստանից: 11711 դարում Ռուսասաանում Փարանզագրության ասպարեզում իր պատվավոր տեղն է զրավում մեծ վիտնականՄ. 3. կռմոնուռվի կատաթած աշխատանքները, որը 1752 թվականից զլխավորք: է Աչխարճաղրական զեպարտամենտըո, երկրի արտագրողական ուժերը զարվացնելու ն բնական Հա։

ոուս

'

հրստություններն ուսումնասիրելու նպատակով (ոմոնոսովը կազմակերպում է տնտեսական ե վիճակաղրբական տվյալների ճավաբում, որով նահ ճիմռ է դրվում գիտականորենՀիմնավորված ե ճիշտ տնտծսականքարտեզների կազմման ճամար: Ղ77//

դարում Ռուսաստանում

բարտեզագրության գարդացմա -

չափով օժանդակում էն բաղմաթիվ քքաւզեակագզեմիական ն աշխարճագրական դիցիաները ղեպարտամենոր: Աչխարձչազրա կան ղեպարտամէետր կաղմել է ավելի Ձ0ջան250 քարտեզներ պլաններ,այդ թվում 7276 ն 1286 թվականներինՀրատարակվաՖֆ ուսական կայսբուքյան ընզճանուր քարտեզները: նը

մեժ

ւ

955.

ՌԱԶՄԱԿԱՆ ՔԱՐՏԵԶԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

ԵՎ 1

ԴԱԲԻ

ՍԿԶԲԻՆ

ԴԱՐՈՒՄ

դարի վերջերին ե 17 զարի ակզբին, երբ օրակարգի ճարց : դառնում գաղութային երկրների վերաբաժանումը, կարիք է ըզմնի ձնոնարկություն Քարտեզագրական Ցազրած ՐՅ"«ՔՈուն էբ ստեղծվաժ ականին, Քանանի ԲԸ էր Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի ատլասի աշխատանքների կատարմանը ն հավաքում էր զանազան տիպի ցքարտնզագրականնյութեր. Այն Է

ո

Հետեում

պարպանվքջ մինչն

թ.։

ցացվում քարտեզաճանելուսպասվող պատերազմական գործոդությունների Հնարավոր վայրերը: Ռազմականվորժողությունների Համար նախատեսված Փարանզներին աստիճանաբարնորանոր պաճանջներ են առաջաղթվում: Այղ աձսակետիցբնորոշ է ոելինֆի նկատմամբ առաջաղրվող պաՀանչննրը: նախկինում կիրառված գժավորման ն ստվերարկման այլն չեն բավարարում, զարդացոզ ռաղմական տեխնիմԼքոդեերը կան պաճանչում է, որ քարտեզի վրա ոնլինֆը պատկերվի ճորիզոնականներով ն ճնարավոր լինի զանազանչափումներ կատարել: ելնքլով վերը նշված ճանգամանքննրից,մի շարք եվրոպական էրնրբներ 111 դարի վերջերից ձեռնարկեցին տոպոզրաֆիական նոր շանույքներ, օգտազործելով գիտության ե տեխնիկայի նորագույն

նվաճումները:

Շնորճիվընտրած խոշոր մասշտաբների, ոռնլինֆիճիշտ պատն քարտեղի բազմագույն լինելուն նորաստեղծքարտեզները շատ նպատակաճարմար էին ինժեննրական այչխատանջների Համար: եվրոպականբոլոր նիկրներինչճաչոզվեց խոշոր մասչտաբի բարտեզննի կազմել նախատեսվածամբողջ տերիտորիաների ճամար, որի պատճառովնրանք սաճմանափակվեցինմիայն խիստ կարնոր նշանակություն ունեցող տերիտորիաների բարտեզաճաՖրանսիանքարտնգաՀչանեցմիայն ղեբմանական Ֆումով.օրինակ՝ կերմանը

սաճմանում ընկաժ նեղ շերտիչՌուսաստանը՝ միայն արնկժտյան ն սա յմասաՀշմանիձիկարուքյամր, մասամբ իրանի Թուրբիայի Ւամերձ տերիտոբիաները։ ռազմական քարտեզ ազրուդարի վնբջերին Ռուսաստանի Ռուսաստանի ռազմա-տոպողրաՄունը նույնպես վերելք ապրեց, տոֆիական ծառայությանառաջԽնդիր ձթ ղիվում Հանույթային Սիբիելոզրաֆիական նոր աշխատանքներ սկսելՄիջինԱսիայում, բում, Հճձռավոր կովկասում ն Մն ժովի ափամերձ տեԱբենլքում, բիտորիանձրում: 1470 Քմականին եվրոպական մասում սկսում Ռուսաստանի ծն 1:21 000 տռպողրաֆիականՀանույքներ,որի ըբնմասշտաբի Թաջքում ոնլինֆը պատկերվեցՀորիղոնականննրով։Սակայնալղայշխատանքնեիրպա շանռյլիոի մեծ մասշտարի տոպողզրաֆիական ջում չին մեծ միջոցներ,ուռի տոպողզրաֆիական բավարարվեցին բասսշխատանքննր կատարնլբացառապես բանակի դպաչանջնեիի չարարելու ճամար: տաԱրեմտյանսաճմանամերձ զոտու ճիշտ տոռպողզրաֆիական Ջույքային աչշխատանջնւրը1912 քվականին ընդզիկում էին Պետ217

կին, Օգեսւա գծից արնեմուտքընկած

րոգրագ,

տերիտորիուները,

որոնց չիման վրա Հետաղայում կազմվեց նշված տերիտորիայի երկու վերստանոց(1:84 000) քարտեզը: նրա վրա Հորիզոնական-

հնրի կտրվածքը Հավասարէր

2 կամ 4 ռաժենի, այն իր ժամանակի ամենաճաջողված քարտեզագրական զործերից է: Չնայած ՌուսաստանիսաՀչմանամերձերիտորիաներում Հանռւլքային աշխատանքները կատարվում էին խոշոր մասշտաբով, սակայն ամբողջտերիռորիան դեռ րիՎ ուռումնասիրվաժ չէր, ամբոդջՌուսաստանը ւսզածովված էր միայն 1: 4 200 000 (Հարյուր՝ Հներոտանոց) ոչ այնքան կատարելագործված քարտեզով: '

Առաջինճամաշխարճային ժամանակ ոլածանջպատերագմի վեց ավելի խոշոր մասչտարի տոպողրաֆիական քարտեզներ, որոշ տերիտորիաներում կատարվեցին նուլնիսկ 1:200000 7:

700 000

մասշտաբի Ճանույթներ:

Բանակի կողմից առաջաղրվող վիթխարիսլաճանջները դո-

՝

վություն անեցող

տոպոգրաֆիական ռտորաբաժանումները ՀէլՂ բավարարում, որի դատճառով անմիջապես դործող բանակներին են կից մազմակերոյվում ռազմաՀտուոգրաֆիական ռտորաբաեն ժանումներ, որոնք Հանույթային աշխատանքներ կատարում անմիջապես տեղում` ռազմական գործժողություններիընքացքում։ Առաջին պատերազմը խքան Հանդիսածամաշխարձային ցավ քարտեզագրության ն տոպոգրաֆիալի բնագավառում նոր մեթոդներ կիրառնլու քարտեզները շոռո թարմացնելու նե նորերը մՄնեժ կաղմելուձամար։ Այդ ուղղությամբ առանձնասյես նշանակուխյուն ուննցավ աեհրոճանույթը:

`

քարտեզները Հանդիսացան անփոխարինելի Մասնաղիտական Հիջոց բազմաթիվ բնական ն Հասարակական երեույթների տեղաբաշխումը ն փոխադարձ պայմանավորվածությունըցուցագրելու Համար: Առանձնապեսմեժ կիրառություն ռատացան երկրաբանա-չ պան, Հողազիտական, մետեորոլոգիական, օվկիանուաղիտական, ն այլ կլիժատոլոգիական, կենդղանա-աշխարճադրական բարտեգները:

Մասնագիտականքարտեզների պաճանջը առավելմեժացավ կապված տվյալ մասնագիսությունների պրակտիկ նշանակության Հետ. օրինակ՝ լեռնային արդյունաբերուրյան լարդացումր երկրաբնական եոր քարտեզների ստեղծմանպաճանջձր դնում: Այդ հպատակով 1882 քվականին ստեղծվում է երկրաբանականկոմիան: կարդերում մասնագիտականբարանզների կապիտալիառական կագմումըմիշտ արդյունք է եղել առանձին սատռաջաղգեմ դործիչների նախաձեռնությանկամ դրանք ստեղժվել են առանձին կաղմակերսլությունների կողմից՝շածադիտական նպատակներով: Կ Ռուսաստանում ղարում աչբի ընկնող տեղէ դրավելարն-

են մի տեսական քարտեղազբումյունը: Այդ ժամանակ ռստնղդծվուտմ նե են՝ շարք տնտեսական քարտեզներ ատլասներ, ինչպիսիք «նվ-

բոպական Ռուսաստանի արդյունաբերության քարտեդը» (1834 թ.), «ծ ալական Ռուսաստանի տնտնսա-վիճակաղրական ատլասը»

(12... թ.) ն այլնւ Աշխարճադրական ն. քարտնհդադրական աշխատանքեերի միաց-

ժառայություն է մատուցել ուսաորը Հիմնադրվել է 1845 թվականին: Ռուսականաչշխարձճազրական ընկերության կարնսրադույն խնդիրն է եղել երկրի բազմակողմանիաշխարձաղրագան ռումնասիրությունը ն քարտեզների կազմումը: Ռուսական աշխարճադրականընկերուցյան գործունեոփյան բնքացքում մեծ աշխատանքներ են կատարել Չ, Գ, ՄոմլոնովԲան

ն

զարգացման զործում

մեժ

կան աշխարձՀաղրականընկերումյունը,

Ց 56.

ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ

ՌՈՒՍԱԿԱՆ

ՔԱՐՏԵԶԱՀԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸԵՎ

ԱՇԽԱՐՀԱԳՐԱԿԱՆ

ԲՆԿԵՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

ու-

քարտեզների վրա Մասնագիտական

ընդձճանութ աշխարձճադրական քարտեզից մեկ կամ ժի քանի տարընըը պատկերվում են մրտայայոիչհ մանրամասն կերսլով ի Հաշիվ ուրիշ տարբերի: քարտեզներիվրա տեղ գած այն տարրերը, Մասնագիտական բոնք գոյություն չունեն ընդճանուր քարտեզների չսաշխարձադրական են վրա, Հանդես նկել ավելի ուշ: Մասնազիտական քարտեզներից վաղեմի պատմություն ունթ մ. Ռնմեզովի «Սիբիրի գծագիր գիրքը»ատլասի էնքոգդրաֆիսկան (1622 Թ.), որի վրա պատկերված27 Սիբիրումչոարաժքարտեզը ված ժողովուրդներն ցեղերը: ո-

ու

Ն. Մ. Վ. Ս. Բշրգը Տյան-Շանսկին, կրոսչուտկինը, Դրժնալակին,

ուրիշները, որոնք յին

մեծ

տեղ

են

աշխատանքներին:

ե

տվել քարտեվաղրականճանույթա-

Ռուսականքարտեզազրության գործում մեծ աշխատանք է կասռարել Ցու. Մ. Շոկալսկին։ նրա նախաձեռնությամբ Աջխարձճադրական ընկերության կազմում ստեղծվել էր քարտեզագրական

Յու Մ. Չոկալսկու մի շյսրը գրչինեն դատկանում թանձնաժողով: է «Ասիական հուաշխատանքներ,որոնցից նշսնավոր կապիտալ

ՒԷ)

սաստանի աղաջչին «իպվռտոմետբիկ քարտեզը»: նա առաջին անզամ չափել է առիական Ռուսաստանիընդճանուր մակերնար, ղեյտերի: ավազաններիմակերեսնեիը, վարչական բաժանումների մակերեսնեիրչ խմբաղրբել է մինչճչեղափոխական նշանավոր աթլասշրջանի եհրից «Մարքսի ատլասը», սովետական շրջանում մառնակցել է ՄովետականՄեժ Ատլասի կազմման աշխատանքներին: Աշխար»ի Ռուսական աշխարճազրական ընկերությունն ակտիվ մասնակցություն է ցույց տվել միջչազղայինմասշտաբով կատարվող' քարտեզաղրական աշխատանքներին Այղ տեսակետից բնորոշ է դումարված Բեռնիմիջազգային կոնգրեսը, որքվականիե ժեղ որոշում կայացվեց միջազգայիննկ միլիոնանոց մառշտաբի Մ քարտեղը պետք է պատկեքարտեղի կազմմանվերաբերյալ: ըքր ամբողջ երկրազնդի մակերնույքը (ցամաբների), ունննար ժեկ ընդճանուր մառշտար, միննույն պրոյեկցիան ն միասնական այմանական եշաններ միանման գեներալիզացիսաո ԲացիԲեռնի միչազղայինկոնգրեսից Հետաղայում գումար-. մել են նան տարբեր խորչրդակցություններ, որոնցսւմ արձարծվել են քարտեզի կազմման վերաբերյալ տարիներճարցեր: յի Համաձա կոնգրեսի պլանի ամեն մի երկիր պետք է կազմեր իր տերիտորիաի քարտեզը: Առանձին երկրներ ձեռնարկեցին իրենց հրկրները քարտեզներիկազմմանը, սակայն աստիճանաբար չեղվեցին նե ճնարավոր ջաղրված պաճանչջներից չնղավ իրականացնելմիքարտեզի կազմումը:

վին աշխատանքներիցմինչն տպաղբության Հանձնելը տնել է մել Շր:

Այժժ կաղիտալիս տական երկրների ռազմական նռոլատակենիի «ամար կազժվող քարանզաճանման աշխատանքները Հիմնականում կենտրոնացած են ԱՄՆ-ի ռազմական ուժերի ձեռբում: ,երչերս ԱՄՆ-Ի նախաձնոնությյամբ ՄԱԿ-ը խոշոր մասչտարխ է կատարել Թուրքիայում, իրանում, շանույթային աշխատանքներ

Ժակիստանում։ Արդեն կազմել են այդ երկրների1:50 000 մառշտաբի քարտեզները: նման ձնով քարտեղաճանման աշխատանքներ: շե կատարվում նակ բոլոր այլն երկրներում, որոնք սաճմանոկից: սոցիալիստական լազերի մլուս երկրեռրին: են

ԱՄՀՄ-ինկամ Տ

ԵՐԿՐՈՐԴ

ղզերազանցապեսկատարվում

դեպբեր,

որ

58.

ՍՈՎԵՏԱԿԱՆ ՔԱՐՏԵԶԱԳԲԱ-ԳԾՈԴԵՋԻԱԿԱՆ

ՆԱՌԱՑՈՒԹՅԱՆ

ՍՏԵՂԾՈՒՄԸ

ԵՎ ԼԵՆԻՆՅԱՆ ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԸ

ՍՈՎԵՏԱԿԱՆ ՔԱՐՏՆԶԱԳՐՈՒԹՅԱՆ

ու

ապռա-

ջազգային մասշտաբով ձեռնարկված այդ

8 57. ՔԱԲՏԵԶԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆԸ ԻՄՊԵՐԻԱԼԻՍՏԱԿԱՆ ԵՐԿՐՆԵՐՈՒՄ

ՊԱՏԵՐԱԶՄԻՑ ԱՌԱՋ ԵՎ ՀԵՏՈ

ՀԱՄԱՇԽԱՐՀԱՅԻՆ

երկիորղ պատերազմի նախօրյակին իմոլնՀամաչխարձճային բիալիստական երկրներում քարտեզաղրությունը սկսեց արաղ քասով զարգանալ: Համաշխարճայիներկրորդ պատերազմի ընացքում (1939-4945

կազմումը թթ.) քարտեզների

է դազմական զործողությունների ընացքում անմիջապես ամեն ճի ստորաբաժանման՝ Հրետանային,տանկային,Հետկակային, ոլաճանջներըբավարարելու նպատակով:

պայմանպատերազմական Անմիջապես զործողությունեերի

Քերը քարտեզննրում՝կռվող երկրները կազմել Շն միլիարդավոր կեր, շատ կարճ ժամանակվա ընթացքում, որին մեժ չափով օժանեն քարտեղի ճանույթա-

չակել է անրոճանույքը: եղել

ձարականՌուսաստանում

ՄԱՍԻՆ

տոպոգրաֆիականկ դնողեզիական

աշխատանքները ծառայում էին քացառապես թանակի շաճերին: Շանի որ ցարական Ռուսաստանըարեմտանվրոպականերկրների Հետ ճաճախակի պատերազմական մեջ էր դործողությունների մանում, ուստի երկրի չպլաշտպանությանհատակով տոպողզրաֆիական քարտեղագրականաշխատանքների մեծ մասր կատարում էթ արնմտյլանսաճշմանիՀարակից տերիտորիաներում։ Արնելքում կորանոր տերիտորիաներ նվաճելու նոլատակով տոպոզրաիական կ քարտեզագրականաշխատանքներ էին կատարվում նան «ճոավոր Արնելքում, Ջինաստանում,Միչին Ասիայում, Անդրկովկասում ն նրանց սաճմանաժերձ տերիտորիաներում։ ճնեղափոխության սոցիալիստական Հոկտեմբերյան

մեծ

առա-

չին օրերից կազմակերպվում են նոր տիպի տոպոզիաֆիական, վեռդմզիական ն քարտիզաղրական ձեռնարկությունննր, կարմիր գվարդիայի տտեղժման օրվանից Պետրողրաղիաշխատանքային ողրաֆիական բագին, կոմունայի շտաբումկաղմակերպվում է պաշտպաններին մատակարարում է քարճեղավփոխութայն տու

որբ

տեղեներ:

Մովետականիշխանության ճչաստատումից Հետո զեռղնգիան քարտեզազրությունը ռազմական նպատակներից բացի ծառա լում են հան տնտեսության շաճերին: բավարարում ժողովրդական է) լայն կովտուրական հ ուսումնական պաճանջները: մասսաների Սովետականքարտեզազրական ն դեողեզիականգիտությունո

՛

նինի գրած մի

որոնք մեթոդականկարնոր նեշանամակները, ուղեցույց են ճանդիսացելճանդիւ անմ սովետական քարտեզագրության դորժում: ղարդացման Վ. ի. 1ենինը ներքին դորժերի թվականին ժոդկոմատին

կճրին առաադրբվող նոր պաճտանջները բավարարելու նղատակով ստեղծվում են պեոդեզիական-քարտեզագրականբաղմաթիվ նոր դիտական ն արտադրական պետական ուսումնազան, ձնեոնարկուԱյուններ, որոնց ճիմնադրումը կասլվաժ է Վ. ի. ծնինի անվան

ճակություն քէ

եվրոպական մասի Համար ն ասիական մասշտաբով մասի Համար 1:30 000 000 մասշտաբով, ուշադրություն էր դարձնում ուսումնական ն էենինը Հատուկ տեղեկատու քարտեզներիճրատարակմանը, ու որոնք լավ աղբյուր միջոց էն Հայրենիքին ամբոդջ աշխարձճի, առանձին ծրկրների բրնական պայմանների, քադաքական տետնսական առանձնաԴատվություննէրի ճանաչման, ինչնա ն աճոդ սերեղին մատերհաաշխարճայացբովդաստիարակելու լիստական ճամար: Վ. Ի. Լենինիառաջարկով1920 թվականին առաչին պետական Քարտեզագրական ձեռնարկությունը (հախկին հլինի ֆաբրիկան) 1:70

Հքոսլեդիցիաները խիստ կարիք են զգացել տոպոգրաֆիականքարտեզների, որոնց բացակայությունը նրանցից շատերին ստիսլել է փրենց ուժերով ձնռնարկել ուսումնասիրվողշրջանի տոպոզրաֆիածան քարտեզներ կազմելուն: Այդ տնսակետից Խոշոր նշանակու փյուն ունեն երկրաբանականէքսպեղիցիայի աշխատանքները: Գիտությունների ակադեմիան իր Հերթին Լենինիցթնդիր Է բստանում կազմելերկրի Հյուսիսայինշրջաններիազգագրական ն ամբողջ երկրի ճողագիտական քարտեզը: Սովետականքարտեզագրությանզաիզացման Համար կարնոր

չ ճրատարակելու նախապատրաստվում «Ռուսաստանի ատլասը»:

մյդ

կազմելու վերաբերյալ (ենինը անձամբ տայիս է մի ցուցումներ: 1921 թ. ապրիլինԼենինի Հաստատմանն է ներկայացված«Ռուսաստանի ատլասի» փորձնականօրինակը: եշծլոմ վենինը միաժամանակ ցուցումներ չ քազմարմիվ թերություններ, աալիս դրանք վերացնելու Համար ե անճրաժեշտճամարում, ոթ ատամը լրացվիհոր քարտեզներով: իր դիտողություններում էենինըկարեոր է Համարել վարչանան սաչմանների ճիշտ պատկերումը,որը ճնարավորություն է տալիս սյարզ պատկերացումկազմել երկրի վարչա-քաղաքականբաժան-

ցույց

չտալու

բնաղավառում,

ուդդություն

Բարձրագույն գեոդեզիականվարչությունը պատրաստում է ժամանակվա ճամար մենծ նշանակություն ունեցող զիտականե այդ աշխատողկադրեր, որոնց բացակայության ճետնանջով ձերոնարկաժ բազմաթիվ աշխատանքներ անկատար էին մնում: 1ենինյանդեկրետով նշված բոլոր մեռնարկումները ոչ միայն Հետ նախադրյալներքին տերիտորիայի կապվածժողանճրաժեշտ է սոնտնսության պրորլեմները ճաջող լուժելու Համար,այլն ապլետք ծառայեիներկրի աշտվանությանդործին։ (էնինյան դեկրետի ձեոնարկումների իրականացումով պետք է պայմանենր ստեղծսոյն ճյուղերը, որոնք վեին խան ղարդացնելու քարտեզադրության ուղղվաժ էին բեակչության լայն մասսաների կուլտուրական ալաՀանջների բավարարմանր: 1ենինը անձամբ մասնակցում ն ուղդություն էր ցույց լիս առանձին քարտեզների ատլասների կազմելու ն ճրատարաըք. 10քելու գործին: Այդ տեսակետից Հետաքրքիր են 1919--1921 տա-

ու

ատլասը

չարք

կազմակերպման, ղեկավարման ն աշխատանքների

ու

պետական գնոդեքաղաքացիական,

քարտեզադրական աշխատանքներիմիավորումը: թվականի մարտի 19-ին Լենինը ստորագրում է բարձրագույն ղեոդեզիականվարչության ստեդժման դեկրետը։ Այդ վարդեր կատարեց դճոդեզիական, քարտելագրական չությունըխԽոշռր

պիական

ու

ճրկուսխեմատիկ քարտն ցներ՝

ո-

ն

ն

Հանձնարարումէ կազմկլ սովետական պետության առաջին բար. տեզը: նույն թվականինՆԳԺԱԵ-ն կազմում հ տպագրում է ՌՍՖԱՀ

Լենինի ցուցումով կաղմակերպվումէն բազմաթիվ էջսպեդիցիաներ՝ երկրաբանական, Հիդրոլոգիական, ճաղորդակցության նոր ճանապարձճների ճնտախուզման, «ողագիտական ն այլն, րոնք ուսումնասիրում կ Հետախուզում հն երկրի ռեսուրսները: Այդ ճետ,

Էէ ունենում նշանակություն

շարք

ունեն

|

՛

ազգային քաղաբականությանը ման,սովետական իշխանության

ազգերիինքնորոշման իրավունքիմասին:

Քանի որ բնակչության չայն մասսաներին ճայտնի չէին վաբչական բաժանմունքների նոթ սաճմանները, ուստի էենինը գտնում Հետ պետք է տալ ձր, ոի քարտեզների բացատրականտեքու»: գտեում էր, որ քարտեզ կազմելու ժամանակ պետր է Լենինը ։

օգտվելՀրապարակի Վրա հղած

նոր սակայն փարտեզներից,

գոյությունունեցող նյութերից՝

կազմած քարտեզրըպետք է ունենա բոլորովին նոր բովանդակություն,պատկերվի եոր սկզբունքներով ու մեթոդներով, Հանդիսանա եոր ծրնույթ, Անինը պաճանջում էր, որ քարտեզը պարզ կերպով ցուցադրի ճանրապետության պետական կառուցվածքը այնպես, երիտասարդ

ծեչոլես

եա

իրականում գոլություն

դնելով ինքնավար մարզերն

ու

ունի,

առանձնապես շքշտը Հանրասլետություններըծիշտ ն

արտաչայտիչ պատկերելուվրա ձենինը ցանկանում էր ունենալ եան աշխարճի ատլասը, որը սլատկերծր ամբողչ աչխարձի քաղաքական ե տետնսական կաչլերնե այնպես, ինչպես երանք իրականում գոյություն ունեհ։ Ելին1921 8. վով այղ պաճանջից, է Դետրողրողում կազմակհրովվում չատուկ ղիտական Հանձնաժողով: այդ ժամանակ սշխարՍակայն ի ատլասի Ճրատարակումըչիրաղործվեց Համապատասխանմասնագետ կաղրեր չունենալու պատճառով:

չԼեիերառանձնապես ուշադրություն էր դարձնում նան մասնագիտական Քարտեզներիվրայ, ղրա փայլուն ապացույցն Մ «. Մ. դրած նամակը, է տալիս, քն եա ռրը ցուլը կրժիժանովսկուն ֆեչպիսի մեծ եշանակություն է տվել քարտեզներիվրա հձրնույթնեմեծ

բր

պատկերելուՀարցին,

տեծզազրությանը:

այլ

կեր

ասաժ՝

մասնագիտականբար-

Այս արժեքավոր ցուցումները Ճետաղայում սովետական

տաջավոի քարտեզագրական զիտության

Հանդիսացան,

ա-

զարզացման ուղնգույը

Սովետական քարտեզագրության զարգացումը սերտորեն

կապ-

գործունեության ե կոմունիստական ժողովրղի չեւ, կառուցման Հասարակարղդի ծառայում է ամրողջ ժողովրդի

ված է սովետական

չաճերին: իշխանության զարգացմանամեն մի փուլ ՔարՍշվետական է ննթրկայացրել նոր բեական ունժուրստեղագրուքյանըպյսճանջներ ները ճիշտ օգտագործելու ն ճամապատասխան ոլլանենր կազմելու

Համար:

են բաղմաթիվ քարտեզներ, որոնք թվականինկազմվում ծաղայում են Ռուսաստանի էլեկտրիֆիկաղման«լանի Հիմնավորման հն իրադործման Համար:

թվականինկազմվում է Սովետական Սոցիալիստական

ապա Հանրապետությունների Միությունը,

կահ Հանույթներ կատարել այն շրջաններում, որոնք ունեին բեաքան Հարստություններ, որոնց բաղայի վրա ռտեդծվելու էին արդյունաբերականնոր օբյեկտներ, ինչպես ն կազմելու տետնսական

թարտեզներպլանային ձեով

ստեղծվում

են

մի

չարը

ազգային տերիտորիալ միավորներ ն բազմաթիվ երկրամասեր ն մարզեր, որոնց վարչական բաժանումը առաջ է բերում մարչավաղաքակսն քարտհղի հոր ,դաճանջ:

զարգացող

անտեսության պաանջ-

ները բավարարելու «ամար։ Այդ նպատակովկազմվում է «ԱՍՀՄ-ի

ՕԲՀտնտեսականամտլաժբե(192Ֆ--1931 թթք.),որը շանդիսացավ մեծ ատլասը: ժետական չլջանի առաջին աշխարճազրական Առաջին ճնզամյակի ընթացքում, կապված ռլլանով նախա-

ւտծձսվողնորանոր վիքխարիկառուցումների ճետ, ըորտեզագրուրյան առաջ խնդիր է զրվում կազմվելառաջազրված յկաճանջներին Համապատասխանբազմաթիվ քարտեզներ: կապակցգությամըխբնԳյուղատնտեսությանկոլեկտիվացման ինոննաիվ ՀողագորձականԱմա Է լալնատարաժ ծրկրի իր դրվում չանները ապաճովելու ճողալին քարտեզներով: Քարտեզագրությանառաջ եռր խեդիր է ծառանում

թ. օգոստոսի 25-ի ՍՍՀՄ ձամ(բչ)Կ-իռրոշման կասլակցուՍյամբ, որի "ամաձայն միջնակարղ դպրոցներում պետք է սկսվի քարտեղաաշխարճագրությանավանդումը: Սակայն այղ պլաճանջը ԺԿԽ

Տ 39, ՍՈՎՆՏԱԿԱՆ ՔԱԲՏԵԶԱԳՐՈՒՒԹՅԱՆԶԱՐԳԱՑՄԱՆ

ԿԱԲԵՎՈԲԱԳՈՒՅՆ ՓՈՒԼԵՐԸ

թվականերին արդյլունաբնրության տարբեր ճյուչերի զարդացման ն նոր օբյեկտներ ստեղծելու կապակցությամբ բարտեզի նկատմամբ նորանոր պաճանչենը են ավելանում: Այղ սլարանջները բավարարելու ճամար ճարկավոր էր մոոսլոզրոֆիա1926-1929

ե

դրությունը բավարարքց1938 քվականին՝մեծ տպաքանակիջար-

ռեղնենըկազմելու միջոցով: երրորղ ճնզամյակի առաջին տարիներին մեծ աշթատանք է տարքեր մասշտաբի տոպոդրաֆիականքարտեղններ կատարվում

կազմելուբնագավառում:

Հայրենական մեժ պատերազմի տարիներինսովետական քար-

ծառայում4 բանակիպաճանջղերաղանցապես տեղզաղբությունը կազմվել ն Հրատարակվելեն ներին, այղ ժամանակվա ընքացքում ն բավմառազարօրինակտարբնր մասշտաբի տակտիկական ոռրաթեղիական քարտեզենր: Հայրենական պատնրազմիտարիներինբանակին ն ռազմածոապաճովելու Ճնռ մեկտեղ որոշ վային նավատօրժինջքարտնզենրով նան դնողեզիական ճիմբիստնզժման ն աշխատանքկատարվեց տնտեսական կարնոր նշանակություն ունեցող շրջանների քարամանզները կազմելու բնագավառում: Այլ ժամանակ կաղմվեց

բոզջ

ՍՍՀՄ-ի1:100000 մասշտաբիբքարտեղբ:

Սովետական քարտեզագրությանղարզացմանը նրա սկզբնաՀմ.

15--1624

զան չրջանում մքծ խոչրնգոտ է Հանգիսացնլ, ինչպես նշվել է, սոնխնիկական բազան կագցրեր Այդ խոչրնդոտեերըկաչունենալը: մաց կամաց սկսեցին վերացվել սկսած 1924 քվականից, երբ սածմանագծման (ՎԵՅՃԲԵՂ) բաց թողեց առայիե

քնատիտուտր

ինժն-

ն նեթ դեոդեղիատշրջանավարտների կազմակերպվեցառաչիե տուանուլքային ձեռնարկությունը: 1929 թ. կազմակերպվումԼ

քի

ե

աէ-

Հիմնական է ճամարվում 1:10000 մասչտաբներից մասչտաբր, ռանձին չրջանեերը ժաժկված նն 1:5000, բակ քաղաքենրիպլանչեճրի Համար օվտազորժում են 1:2000, 1:1000 կ 1:500 երբ:

ԳԴՀ-ում

ներբ, ԳԼողեզիալի, աճրաֆոտոծանուլ-

մեծ

տարաժում

որոնց չնորչիվ

են

կազմված

Մոսկվայի

բացվեցին

Կեւիճամալսարաններիաշխարձազրականթակուլտետնկրում:

քարտէգագրությունը կոչվաժ

սության տետե

ե

ու

պաշտպանության

ու

ատլասնէրի

մրցում էին միմքար-

ե

են

15000,

1:500

1:10000,

ն 1:1000000

1:28000,

1:50000,

7:100

000,

ստանդարտվփասչտաբները: Այգ

ա-

մամշտաք-չ

ատացել ազրոծողայինՀանույթէՆ

կլիմայական

է ԳԴՀ-իազգային ատռլաատներ: Փատրբաստվում ջարտնզագրության կքնտրոնականգիտածնտազոտական բնանա

տիտուտը, իսկ ճաջորդ տարին սաճմանադժայինինստիտուտի բազայի վրա սանղծվեց ղեոդեղիական ինստիտուտի, Մոսկվայի որի Հետագայում կոլվեց դեողեգիայի, անրոֆոտոՀանույքի ն քարտեզազիության ինժեներների ինոտիտուտ։ Նման ինատիտուտՀետագայումատեզծվեց նովոսիրիրսկումն քարտեգադրականբաժիններ Մոսկվայի, (ենինդրաղի, Վորոնեժի Մ

Սովետական քարտեցացրական դիտությանի մնծ քափ ավեց «րկրի ռարբնի մանրում քոորտեզադիական առեզֆարրիկաների ծումը, որոնբ մեժ մասամբ ալժմ վինված են անխեիկայի վերջին

խոսջի Հայրննական աարքավորումներով:

ԸՒԶԱՎՈ

ՅՑ60. ՔԱՐՏԵՑԱԳ/Ո

ՈՒԹՅՈՒՆԸ ՍՈՑԻԱԼԻԶՄԻ

ՍՐԿՐՆԵՐՈՒՄ

ծիկըներում Սոցիալիստական

բավարարելու ժողովիղական

պրաճանջները:

Սոցիալիստականերկրներում քարտեզագրության Հիմնական Խնդիրեքրն նն՝ քարտեգագրական նյութերի Հավաքումբ, ճամափարվումբտարբեր աշխարճագրական քարտեզների ն կազմումն Հրատարակումը,քարտեզագրական զնոդեդիական

աշխատանքերի կատարումը, Սոցիալիստական երկրներիցՉնրբմանական Դեմոկրատական

Հանրապնտուցյան այժմյան տերիտորիայում մինչե երկրորդ Հաունեին բազմաթիվ քար-

մաշխարճալին գոյունյուն պատերազմը

ռեդազրական խոշոր

որոնք ձեռնարկություններ,

անց Հետ, Այժմ ԳԴՀ-ում ն : զճոդեզիայի կազմակերպված տնդազբության գլխավոր վարչություն, ռրի ղեկավարումէ զեոդեպիական Հաս քարտեզագրական Հանույքային աշխատանքնձըը: տատված 1:200000,

բաղմաքիվ աինքետիկբարանգներ:

ն

ատլասի,

աղրարայլին որբ կունի-

դիտա-տնխնիկական Սոցիալիստական երկրներում ճամագոր-

ծակցությունըճանդքս է եկել նան ջախտքդագրությանբնագավաապացույցն է տոպոցրափիական ն որի փայլուն ռում, կան

ն 1:2500000 աշխատանքների միասնականացումը

Բի աշխարձիքարտնգի ստքդժումը

ե

61.

թերքեր»վ:

գճոգնզիատմասջու-

ՔԱՐՏԵԶԱԳՐՈՒԹՅԱՆ ՎԻՃԱԿԸ ԿԱՊԻՏԱԼԻՍՏԱԿԱՆ

ՆՎ ԶԱՐԳԱՑՈՂ ԵՐԵՐՆԵՐՈՒՄ

Հետո երկրորդ պատերաղմի տւ Համաշխարճային ավարտից ոլոգրաֆիականքարտեզների պաճանչներըկրճատվեցին,սակայն իմպերիալիստականերերներում սառր սատերազմբ նոր Սափ ռվեց պինման մբցավազքին,որի Հեսո կապված նահ գրաֆիական ծառայուքյունենրի

րթա

աոնզժմանը:

Առանձնասքսմեծ աշխատանք է կատարում ԱՄՆ-ի ռազմատոպողրաֆիական ձասայուրյունը: Այդ ծառայության եպատակե է Փարտեպներով ապաճովել մնի մոլորակի բոլոր այն տքրիտոիիանքրը, որոնց նկատմամբ չաճաղրդոված էնե ԱՄՆ-ի զինված ուժերը։ Այգ նպատակով է կազմվել ԱՄԵ-ի անրոնավիդացիոն ծածկում է ամրովչ էրկրաորը

Փարտնգը 1:1000

դանգ:

մասչտարով,

Արնեմտյան եվրողայիՓարտեղա-դգեողեղզիական ծառայու-

յունները նույեպքս պատրաստում էն քարտեզներ, առաջին Հ5րՔին Հաշվի առնելով ըանակի պաճանջեերը:

ձրոսիսատլանտյան

թվականին ռազմական բլոկի բոաեղծումից ձետո մշակվեց րբեզճանուր ժրագիր զմատոպոգիաֆիական ծառայություններիՀամար, կատարվեցտարբձր նրկրների գեոդեզիական Հենման ե Ճավասարակչոում ցանցերի բնդճանուր թոպոգրատիական քարանգների ստանդարտացում: կապիտալիստականերկրներում քարտե1949

ռւ

«ետռ Գատնրազմից

«ագրությունհը ուժեղացավ կապված վերակառուցման աշխատանքննրի, բնական ռեսուրսների գնաճատման, ավիացիայի, տրանս«կորտի ն ժողովրդականտնտեսության այլ ծլուղերի զարգացման ճեւո,

Նոր զարդացող երիտասարդասիականն աֆրիկյան երկրները նույնպես կարիք էին զգում իրենք տերիտորիաների քարտեզների կազման, որը ձեռնարկվեց ՄիավորվածԱզգերիկազմակերդու-

Քյան

կողմից:

Քարտեզագրական արտադրուցյան

մեծացումը ն նորագույն յոծխնիկայի ներգրումը ավելի զարգացրին մասնադիտականջար-

ածզագրությունը:

Վերջինտարիներին առանձեապես մենծ քավ է տուցել քեման առանձին պրովինցիաների (վարչական միավորների) (ասների կազմումը: Դրա լավագույն օրինակ կարող են ծառայել գյուղատնտեսութցյան նե կանադականԱլբերտիմ. 0.Ճապոնիայի տարիս նաճանգենրիատլասների ն այլն: չոիկ

Տ

ատ-

62.

ՔԱՐՏԵԶԱԳՐՈՒԹՅԱՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆՀԵՌԱՆԿԱՐՆԵՐԸ

Ներկայումս ցավաջներում չկան սպիտակ բժեր, երթնչճաշ«ձեք Անտարկտիղայի սառույցների տակ թաղված ոծլիննր: Բոլորաշխարճամասհրի ճամար ստեղժված են ակնարկային առպոգրֆիականՔարտեղդներ,Հեռու չէ այն ժամանակը, երբ բոմոր մայրցամաքները կծաժկվեն ճամատարած տոպողզրաֆիական քարտեզներով: Սակայնդեռ շատ երկար կշարունակվի մառշտարների աստիճանաբարխոչշորացումիեռր պաճանջնեբինչամասդաչ տասխան: Է

Ապագայումմեժ

քափ կստանա թեմատիկ (փասնագիտական)

կուղլնթսային քարտեզագրումների րաոզմակոդմանի դարդւոցուորը կընքանա աշխատանքի, օեսուրս նյունատեխնիկական

մբ,

ների,արտադրողականուժերի տնրիտորիալանղդաբաշխմանբար ոեզագրման ուղդուքյամբ:

նշվաժ խնդիրների կախվածչ ուսումնասիրու իիականացումը րյան քանակական ցուցանիշների ս ատկերացումից, որր ցչա"ան չում է նոր մոտքցում աշչխարճագրական քարտեզի նկատմամբ: քարտենգաղրումը ներկա փուլում զարգանում Քազմակողմանի Հ ոչ միայն ցամաքեերի վբա, այլն ճամաշխարչճային օվեիանոսում, Օվկիանոսիքարտենզաճանումբ նթե մինչն վերջին ժամանակներս ծառայում էր զերազանցասլեսնավազնացության հ Վննոթ:ու58

ապա այժմ փոխվել է նրա ֆունկցիան: ՀամաշխարԴային օվկիանոսի ժամանակակիցուսումնասիրումը ն քարտեղադրումը ունի տնտեսականկարնոր նշանակություն՝ ոնեղային, ճանՓայիե ն էներգետիկ ոնսուրսների Հայտնաբերման Համար: Այժմ քարտնզազրությանոլորտը ավելի է րեղարձակվել. Հանդես է էկել տիեզերական քարտեզաղրությունը, որի Հիմնական նպատակնէ ձուսնի խոշոր մասշտարի քարտեզներիկազմումը Ապագա բքարտեզագրությունը խիստ մնժ Հեռոանկարնեքր ունի ւռինգերականնկարաճանումների միջոցով ծրկրի մակերնույմր տարբերմասշտաքիքարտեզներիկազմման ուղղությամբ, որը կատարվում է արձնատական արբանիակներից, տինզերանավերից: եթճ մինչն վերչին ժամանակները տիեզերականհեկարա"անումենբին խանգարում էր երկրի ամպամածությունը, ապա այժմ այղ դժվարություններըվերացված են շչնորճիվ ուլտրաչերմային ն լադերային ճառազայըենրի օգտագործման, որոնք ճնարավորություն հի տալիս նույնիսկ շատ փոբր ջերմային բանական ցուցանիշների, սարբնրությունենրի շնորճիվ ստանալ երկրի մակերնուլթի քար-

Բյան ճամար,

տնեզը:

Շնորճիվ չոինզերականքարտեզագրումյան մոտ

ժամանակ

հճրում վերանալու է քարտեղագրվան ժամանակ գեներալիղատիայի կատարման անճրաժեչտությունը: Տիեզերականեկարաճանումների միջոցով կազմված նն Արաբական քնրակղղուն Հյուսիային Աֆրիկայի քարտեզենրը, որոնց Համեմատումը նույն տնբիմիջոցով կաղմած քար տորիաների ճանույքային աշխատանքների ճետ խասսումէ տինըերակտն տեղզների քարտեզներիօգտին: Քարյոեզագրությունը խիոտ մեժ Հեռանկարներունի՝ կապված տեխնիկականզինվածության կատարէլավորժման 4ետ: Մտեղժվումեն քՔարտնեդակաղմական րոնք կոմբինատներ, քարտեզներըսկզքից միեչն վերչը կազմում են ավոոմայ ն էլեկ-

տրոնային սարքավորումնիրիմիջոցով:

ՀԱՎԵԼՎԱԾ

էլիպսսիդի15-ի ճբասովսկու

րիո որ

ինուը

լայնությո. ՀԱԱ աատի-

| Մքչօրեականի

յ

-

չ

ճաններ»վ .

Ը

111305

|

հ

ց

յլ

լյ

Չ1

Չ5 Չ6 Չ27 շե ՉԳ 3լ

Յ5

ՅՑ գ4

111254

111170

111052 110901

լ

110716 110497 է10235 109850

119641 109289 108904 104487 108030 107552

107036 106488 105907 105294 104619

103972 103264 102523

101753 100452 100119 99257 98364

97441 98488 95506 94495

93455 92386 91290 60165 89013 87834 86628 85395 84137 28452 81542 80208

ր

ր

|

ջ

գը

ուք,ւՓ

Լ

111321

ս

Ս

«ՇԼ

ՄԷէ"րը ԵԱ

աո: էշ

նք

արն

ազգի երկա- |վայնությու-| ծա0՞«ՔյոՏը եթ աստի"7 վա ,աթակաձից ճանննրով | Հանոյ (Դատրծոով թրէր"վ իտրերով

՛

-0-1 յ-Չ 2--3

օ

110576

221153 33173» 412312 552895

3-4 4 5

6Ի3482 5--ծ 774072 844668 7--8 ո--9

995264

1102:75

121644: 1327 108

10--11

11-12

12--13 11377357 1548373 13--14 16559010 11 -լ5 1769675

18480141

|991017 210:706 22124065

19-16 16--17 17 -լճ

18--19 19--20 20-91

2323) 24338444 21-22, 2544580323-23 2655335 23--24 27706103 24--25 287006 25.-.29

29876483 Չ6--27 30980497 27--ՉԻ 3209326 28 24

3320172 29--30 381035 30--3) 31--32 3541915

ԴՇՏՉԷ 13

35631728 34714662 39085613 4096584 4207513 43185ե0

32 -33 33--34 3| 35 35 36 36 37

37--38 Յ8---39

4429607 39-40 45 10854 Վ0.--41 4651719 վլ--42 34762804 42--Վ3 48713908 43--վձ

5)

5. Ս.

)10576

110577 110579

110580

110543

ել

110587 |

10290

110596

110500 140607

110613 110620 110629

110636 110046

110656. 110006 110646

110609 110760 10712

|

միջօշեակ«Շն,շիճասաբակածից ունեցած ճեռավո՞ություննեոը

ե արանի

Չ4

Աղյռաակ1

աղեղի զուզաճեռականների ե՛կաբշուքթյուննեերի

.

շե

110726.

110739 110753

110767

110783

թ) է

110797

11014

110829 110846 110863 ) 10:40 110ե8Ի

ԳՍ

110915 110934 110951 110771

110989 111007 111027 111047

111065

1 11085. 111104

)

Տ

7եզգի

|

|

49:5032

5096.7Ե

77468

|

|

Վ5 --46

7Են57 22023:Վ6--47 |7-418521

13173 71Ե97

54129723 44-49 Վ9--50

68079 07128

52763145

55409431 25072185 50--51 51 52

70199 05577

63995 623-4

60173

57470

5580|

54108

52399 50674

48933

Է`

54723 52--53 59846021 53-84 6097337 54-55 020:672 85-56 620025 56--57 643139» 5158 -50 60542783 654189 59 -60 80785612 60 -81

6477(51 61-62 6ԳԿԵ5Ս6 ԵԶ--63

36352 31505

70939758 63--64 7211465 64- -65 7322962 65--66 74344803 66--67 75460013 67--64 757558 08--69 77869116 69- 70 7Գ80686 70--7) 79922Ն8 11-72

ՅՈ7ԵՍ

215307

47175 45405

43623 41822 10011 Յո1ե7 22047

շես05

27016 Չ5125

23219 21810 19394 17472 15544 13512

11675

Ց103Ի62

72-13

21-75 127042 13--14 Խ438107 15--10 Ի550341 16-71 ԵՅ019Ի4 77--78 713635 74 79 -Ի0 եդի529) ԿՈՍԵՎՏՃ ԵՍ--81 91084029 81--87

Ս220306 82--Ի3 63319687 ե3- 81 9443Ե73 44 :5

95355362 85

Ս667053

86--:7

41178747 87 88 99090442 ձէ -եց 10002137 89--00

1112:

11614 111163

111182 111262 111221 11124) 11760 111248

111298 111316 111335

11133 11 370

111388

111406 111423

111439

111455 111472 111487

111502

111516

11)531

111538 111570

111582 111594

111005 111615

111625 111634

111643

111051 111658 111665

111671 111677 111681 111686

111689 111691 111694 111695 111695

ԿՐասովսկուէլիպսոիղի15-ի աստիճանայինղաշւերը Աղյուսակ 1 ԱստիճանՆեթ

Օ--1

1--2

2-Յ

3--Վ 4-5

5--6

6--7 7--8 8--9 9-10

10-11

11---)2

կմ

Աշտիճան-

երթ

՞

17-18

9.1 20-21 -

12299

ՀԱՅՑ 3--34 34-35

օ1--Ե2

19422

12288 12235 12255

|

12238

12208 12179 12146

ՅԷ-32

3օ5--836 Յ6--37`

37--Յ8 38--39

39--40

12110 40--4) 12070 41--42 42--43 43--44

11755

տ

11550

|

11227

25-20 26.-27

27--98

28-29

29--30

60-- 61

10534

24-25

23... 2գ

կմշ

10613

այլե|

Ֆերը

30--3|

12306

Է| -

Առտիճան-

12310

2-8 11973 12022 3--14 1192: | 44-45 14-15 11874 45-46 15. 46--47 16-37

կմ

11313

47--48

Յա ա-50-51 -

53.54 54- 70

111348 օ5--56 11046 10950

56-57 57--58

10851 5Ի--59

10749

59--60

10307

02--63

03--64

10189 64-65 65--65 10067

66-67

09-70

23--74

ՀՅ

|

12-18

Թյ:Ա|

77--78

80.81 --Ք2

83..84

85--86

առարկան, Քարանգագրության քյունների

Բ

Է`

ն

Բ7--8ն

,

ենեռա

էրա

:

.

.

.

,

`

՝

բ

6. 2.

8.

9.

9170. 517.

12.

ապ

աւագ

ՄԱԹ

ձեր» Հափերը ծրնրք

առար

գար ե

գիտաց

տեհոդեզիականՀիմքի

։

:

կետերի

`

Ք .

`

.

աշմաեննրում ՝

՛

«

Քարտեզագրական ատորաբաժանումմերը պրոյեկցիաների .

2.

-

Ս0ՀՄ

514.

ՍԱՀՄ

.

՛

.

«

-

ե

Տ

16.

Տ

17.

նճթըն

նրանց

ճամարակալումը

Տռպոգրաֆիարանքարտեզննրի աշխարչագրական ցանցը դանկյան

կոորդինատները

կոմպանաիկան քՔարտեցների

'

.

.

.

.

.

՛

Գլուխեշկշռող

Տ

78.

Հ

179.

520, 41.

.

.

.

.

ուղ-

.

ե

-

.

-

-

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆԸ

ճությունը բոմաեգավության

Քարտելիաշխարչագրական Ջրերի պատկերումը :

,

.

ն

ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԱՇԽԱԲՀԱԳՐԱԿԱՆ ՔԱԲՏՆԶԻ

պրոյեկցիանձրը Հիմնական բարտքզագրավան պրոչնկխոշոր մասերի քարտեզների աախմամա տիտները միջին մասչտարի բարտեզեքրի բաղմաքմթք Խոշոր ԿԻեմաի»-

872.

Տ.

՛

ճ բարտնզագրական պրոյեկցիաները կիսագնգնրըբարտեզներիքարտեղազրական պրոլեկցիաները6 պրոյեկԱշխարչամասձրին օվկբանուսների քարտեզագրական

Ի մ Աշխարճի բարածգենրի

ցիաները քարտեղների

ՀԵՄԺԸ 22.

Քարտեզագրական պրոյեկցիաներ Աղավաղմանմեծության գնաճատուվը քարտեզի

:

։

՝

՛

.

`

ւ

.

.

.

, նլաղագոթյուը:

ա. րն,Հանիր

արտի Արքարճագրական պրակտիկայի ասպարեզում

աղ

.

-

ա

ԼԻՏ

Տ

նրա

յ

ԱՇԽԱՐՀԱԳՐԱԿԱՆ

ՐՀ ԼԳ

ՔԱԲՏԵԶԻ ՄԱԹՆՄԱՏԻԿԱԿԱՆ

86--87

կ

.

ի

Խոտիրոքրը փոզքԹորո `

.

ֆրրաաաագոաաթ

ք

Հնտ

նշանակումներ Քարտեզագրական

՝.

-

6495 Ց8--89

1.

84--85

89-91

ՆԵՐԱԾՈՒԹՅՈՒՆ

75 -76

| 312) 76-77 4-5

Հա| ո.-7892

70-71

71-72

ԱՅ

67--68 65--69

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

'

.

աշխարճագրավան քարտնգներում ՛

-

՛

Ռելինֆի պատկերումըընդչանուր Ռելիեֆի պատկերումը Հորիգոնականներով ՛

.

՛

-

.

`

`

922.

ՈեինՖի պատկերումր բարձրության աստիճաններիդպունավորու-

Մու (գույների պլաստիկայով) ն այ ծղանակննրով ծածկի տպատկերոսմը 242. Հոզաբուսական բնդճանուր աշխարչազրա-

զան

Ե

24.

բ

Հն.

քարտեղդներում -

`

`

ՔԲնակավայիերի պատկերումը

925.

.

ճանապարծների Հաղորդակցության վարչաքաղաքականուժշմանների

տարըմրի պատկերումը մավազրություններ կտար անունների

ֆա.

`

`

`

.

.

.

-

`

.

պատվձրումը ւ

.

ի

ի

ի

ի

`

տառագարձությունը

028.

'

|

|

:

|

'

|

-

-

"

-

`

՛

Քարտեզնքրի դասակարգումը Մառասնագիտական թարտազներըե մասնագիտական քարտեզների կարիխտրագույն

29.

Ք

30.

31,

.

Հիմջը երանց ալեարՀացրական բշվանդակությունը

Գլուխչոոոռող

ՏԵՂԵՍՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

ոմ.

ԱՏԼԱՍՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ

ՀՐիան ում

Ցամաքիջարանզագրական

Ե Յ4«..

Ուտսմնա-

Սովային ջարտեզննր

-

լ

ԱՇԽԱՐԸ ԱԳԲԱԿԱՆ

835.

։

ն

.

տ...

Տ

8ան. Ք.

Բի ՊՍ

ՔԱՐՏԵԶՆԵՐԻ

ծ

36.

ի

39.

նախապատրաստական, խմբագրական `. աշխատանքներնե քարտեզի ծրագիրը Քարտեզների կազմումը `

-

-

ԱՐԱՐ

.

`

»

-

ն

ման

ֆ

41.

է

42.

.

Արետայան հիդ հրապարա

ծ

4.

Տ

ՎՍ.

Վ2.

են

62.

ի լ

.

`

-

`

"

Քարտեղագրությունը

ըոնացված պետուքյունում տո Թուսահան փարտեզագրությունը դարում ն 11 ցարի Ռազմական թարտեզագրությունը ե ոուսական աշխարչաՄասնագիտական

:

`

'

.

.

.

'

ճամաշերկրներում կմպերիալիոտական .

Քարտեղացրությունը երկիրդ պատերաղմիցառաջ խարչային

ն

ետո

ձասկացողումյուն քարտեզաչափական աշխատանքներիմասիվ

Մակերեաների չասիումներթ Մորֆոմնտրական չափումներ

.

-

.

:

.

"

.

`

"

.

.

.

:.

21 չ

աաա փաթտաքղիորը գարեռրագույն վարդացման Սովետական որդգաոայան փուլերը երկրներում Քարտեզագրությունըաոցիալիզմի մասին

"

`

,

.

-

:

է

:

.

:

:

ի

Աթոյան

կասիտալիստակա

ուք վիճակը

արատ խանոմաա բկրներոս

օվ բաշ

,

՛

Ե

-

-

.

'

հկ

"

՝

՛

ղարգացող .

.

:

`" :

"

ըա

Է Նե հոանկարները

Հ

՛

.

-

.

.

"

'

.

.

ծառարունյան աանզՍովետական քարտծղացրա-գեռդեղիական Քարտնզազրուծումի ն լքեինյան

.

։

։

:

,

Գլուխ վէցեւորգ

գնաչատումբ ընթերցման մասին Հասկացողություն քարտեզների

չ չԷ

«գրո Քարտոգամանուքյոոր ընկերությունը

ԿԱՊՎԱԾ ՄԻ ՇԱՐՔ ԽնԴԻՐՆՍՐԻ ՄԱՍԻՆ

ն

267՛

ՐՐ

.

մասին

.

.

Հրատարակման ժասկացողություն քարտեզների

43. քարատնզենրի անալիզը

1»/

67. ի

.

.

ԷեճտՄիեչղեռրոսյած ասթագա գալում̀

չրջչանում

`

-

դէրը երանց ստեղժմակղդորժում

44,

մաղ

ալեր

է

ն

ՔԱՐՏԵԶԻ նտ

ծ

Տ

Հոատաբակման Բաղմաքէրք մասնագիտական բարեցների կազմման թմրա. գրբման առանձնարատիությունն երը բքեգչանուրյոեղեկություններ կազմ. ատլասնձրի արաբագազա մասին խմբագրման նձ աչխարձագնաի քարտեզների լմբագրումը Գուողրբափիական ,

59.

ՀԱԴ

`

Քարտեզավրությունը

քյան

8 60.

Քարտեզագրականնյուցեր,

աաա.

՛

"

-

,

Ք 40.

16:

'

ՊԱՏՐԱՍՏՈՒՄԸ

27, Քաբտեզի հախապատրաստուիը Քարտեդենրիարբադգրումը ն խմբադրումը

38.

Ց58.

ւ

"

Դլուխհինգեոռող

,

ՈՉ.

ատլասներ բարամզներ

աշխարճագրական

.

.

նում

.

Տ 54.

Տ

ՏՈՀՄ Կո աւիրվածոքյունը

`

-

.

Համայլնական վկար,

կ

Ի"

չնադարու

-

.

9 32. 9 14.

նախնադա իրաց

ԻՐ

աղ

արտեզավզրությունթ ո1

աա

գրական

ՆՎ

ՔԱՐՏԵԶՆԵՐԻ

ՀԻՄՆԱԿԱՆ

եէ

չ

«4

,

ե

-

էաս

853. -

ն

ե

.

:

-

.

գագրական փար Հարո Գ Մր ոա Հ Դար ։ 27Բերակարաոնը մ

Քորք ման

ՔԱՐՏԵՋՆԵՐ

մին

Գլուիւ յոինոո՞շղ

832.

ԳլովխԼՐոոդ

ՔԱՐՏԵԶՆԵՐԻ ԳԱՄԱԿԱՐԴՈՒՄԸ: ՄԱՍՆԱԴԻՏԱԿԱՆ

մա

ՄԱՍԻՆ

ՀԱՄԱՌՈՑ ԱԿՆԱՐԿ ՔԱՐՏԵԶԱԳՐՈՒԹՅԱՆՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ

Մո

ՔԱՋԱՐԱՆ:

դրումներիարաման

նոթ բնուքա-

մբյոցով

Այխարծադրակաիքարտեզի մշակման

զճ.

լուսավորական կուլթուր-

է

'

'

ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ ՄԿՐՏՉԻ

ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՄՅԱՆ

ՔԱՐՏԵԶԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

է նեշկայացշել ՀՐատաբակության ն վեռդեզիայի գեռմոոֆոլոգիայի ամբիռնը

ան Խմբագիր՝ Մ. Կ. Կաբապեր րատ. խ:լ ազիր' Ա. Մ, Գ»որիելյան Ն.Ն Հեղ. խսբացի ովմասյան

Նկարիչ՝Դ.

Բ.

Նազաոյած Հ. Ն. Հովասափյան

Հնխն. խմբազիբ՝

Վծրատուզող արբագրիչ՝Մ. Վ. Ղազարյան

ՎՖ 07728

Գուովեր

ձպաբանակ 2000

40-:

ւն 15.1 թ. Հանձնված է արբտազբությ բաֆ ՉՃ.|11 1973 թ.. կշորագիված է տպագրու, Թուղթ ճ0:«901/գգ" Ճպագր. 41,75 մամույԼ1 Ֆերդիր։ Հրատ.14. Է մամ, ։ Փեեր՝ 65 կոպ: երեան Համալսարանիճրատարակչություն, Աբովյանփող. Ք 52.

երնանի պետականՀամալսարանի տպարան,

երնան,Աբովյան փող.

52: