Անաբասիս

Հարգելի՜ ընթերցող. ԵՊՀ հայագիտական հետազոտությունների ինստիտուտը, չհետապնդելով որևէ եկամուտ, իր կայքերում ներկայացնելով հայագիտական հրատարակություններ, նպատակ ունի հանրությանն ավելի հասանելի դարձնել այդ ուսումնասիրությունները: Մենք շնորհակալություն ենք հայտնում հայագիտական աշխատասիրությունների հեղինակներին, հրատարակիչներին:

Մեր կոնտակտները` Պաշտոնական կայք՝ http://www.armin.am Էլ. փոստ՝ [email protected]

ՀԱՅԿԱԿԱՆ

ԳՐԱԿԱՆ

ՍՍՀ ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ

ՀՈՒՇԱՐՁԱՆՆԵՐ

ԼԿԱԴԵՄԻԱ

»ԽՎՕՓՋՊԵ

ՔՍԵՆՈՓՈՆ

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

Աթ յե

ՓԻՃԻ

ԼՏ

ԹԱՐԳՄԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

|

11թիլ|

412801

Խէ

ԲԵՃՕԻԸ:

ՃՀՃՃՒԽՈՃՖ

ՍԻՄՈնԿրկ3լ6Ար:վնի

|

Բ5ԱԼԸԲՖԴՔԱԿԵԱԶԿՌԿ0

Ֆբճ

|

|

ՀԱՅԿԱԿԱՆ

ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ

ԲԵԽԲԱԼԴ)ՏԻ

ԱԿԱԴԵՄԻԱՅԻ

| |

թՔթթոկ

ԵԲԵՎԱՆ

ՍՍՀ

ՀՐԱՏԱՐԱԿՉՈՒԹՅՈՒՆ

|

ՄԱՏԵՆԱՇԱՐԻ

ՀՈՒՇԱՐՁԱՆՆԵՐ

«ԳՐԱԿԱՆ

ԿՈԼԵԴԻԱ

ԽԺԱՒԱԳՐԱԿԱՆ

Ա.

Ռ.

ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

Ս,

Տ,

ԵՐԵՄՅԱՆ,

Գ.

ն.

ԶԱՐՅԱՆ,

Վ.

Ռ.

Ա,

ՀՈՎՀԱՆՆԻՄՃԱՆ

(նախազահ)

ԿԱՐԻՆՅԱՆ,

Բ.

Գ.

Ն.

ՀՈՎՆԱՆ

(գիտ. հսոտուղաբ)

Պատասխանատուխմբագիր

ՍԱՐԴՍԱՅՄԱՆ

ԳԱԳԻԿ

Մանոթագբությունները Ս

ԿԲԿՅԱՇԱՐՑՅԱՆԻ

Մ,

|

ՔԱԵՆՆՈՊՈՆ

ւ ՇԷԻՕ0ՓՕ։ՒԷ1

Պլ (լո

111216

ՂԵՂԴՂՇԱՇ

ՏքԱՈՒԸՆՕԼ

ՄԵՂՔ

Է

քորի

Ճ11

|

8ՅԹՇ)

Ճթարուաօն

ԸՇԲ

Թա

Տա աժթճաաայ68/ԹյԹ/5ա աա Եկ աթայա ա

ԳԻՐՔ Լ

լ

Դաբեճն

ԱՌԱՋԻՆ

Պիաբիսատիսը' ունեցանեկու

ու

ոբղի. ավագի`Աչտաքսերքը-

ռեսչ,իսկ կոտսեշը՝ կյուտոս::Ռ: եւբ Դարեհը ն հիվանդացավ" կանխազգաց, թե մոտալուտ է իո կյանքիվախճանը.ցանկալյավ., իբնն ներկայանան իբ եՐկու ոբդիները:(2) Պատահեց, ավագոբդին արղենիր մոտ ԼԸ գտնըվում: ԻսկԱյուոոսինկանչեց այն եբկոբից. որտեղնԻան սաւորապ էր նշտորբ

ու

:

հե նակել:, միաժամանակ ստբատեզոս այն բոլո ճայտաբառել

ոբ

ու

`

: :

լ

'

զոոքերի,որոնք

գումաբվումեն Սաստռլոսի դաշտում": եվ այսպիսով կյուրոսըճանապարիվում է, վերցնելովիբ նետ Ցիսսափենոնեսին: որպես ընկեր,ինչպեսե ճելլենհեբից300 Բռպլիտների՞. Քսենիաս պառասիացու հրամանատաբությամբ: ե (3) Իսկ եբբ Դաբենըվախճանվեց իազավոոության վբա ճաստատվել Մբտարքսերքսեսը, նրա եղբոր զոպատում է իլյուբոսին Ցիսսափեռնեսը առաջ, ԾԵ իբո նա դավադռություն է նյութումնրա ղեմ: Նվ սա, ճավատալով. կալանա» վորում է կյուբոսին,նրանսԿպանԼէլու համար: Բայցմայոր ճեբումն սսլերսելով, նորիցճաջողացոեց, նա ուղարկվիիր իշխանությանզլոխ": (8 Երբ այսպիսովկլուոոսըմեկճեց վտանգված պատվավիկված, ոշոչեց այսուճնան ԵՐբՆՏչլինել իւ եղբու ԳԵբիշխանության տակ.այլ. ԲնավորությանՎեզ-: բում, թագավորելնշա փոռխառեն: ես Իսկ մայոր, Պառիսատիսը, օգնում | դյուբոսին,(անի ոբ սբան առավել էո Կիոում. Ւան բագավոբողԱրտաքսերքսեսին:(5) Արքայիմերձավորներից իր մոտ այցելողներին Ռլուշոսն այնպես Գր վեբաբերվում, նրանք մեկնելիս ավելիդեպիիրեն Լին տ-ամադովում որ

-

-7.-ծ

ԱՃԱԲԱՄԻՍ

ԳԻՐՔ

քան գեպիաոքան: Նա բաբեկամաբար, ճոգ էճ տանում նան այն մասին,ոբ սանմաններում ի իշխանության ապրող բարբարոսները» տիբապետննռազե մականարվեստին միաժամաճակ իբ նկատմամբբարյացակամլինեն: (6) հսկճելլենական զուքը նա հավաբագոում էո ինչքանկառողէո առավելգզաղս-եի, ռբպեսզիարքային ճնաբավորբին չափ ձճանկառծակիի բեռի: Նա իո ուժերը ճավաքումէ" Բետեյալկերպ:Քաղաքնեբում իբ ունեցաձ բոլոր կայազորների նբաման բեողապաքներից յու՞աքբանչյուրին ուղարկեց որփան կառելիԼ շատ ե լավագույնպելոպոնեսցի ռազմիկներ հավաքելայն պատճառաբանությամբ, թն իբբ Տիսսափեռնեսը արշավանքէ ծբազբումիբենց հաղարների դեմ: Խնդիրնայն է. ռԻ Հոնիականքաղաքները"սկզբնապեսարլ մայի կողմից տրվածլինելով Տիսսափեոռնեսին, այդ ժամանակբոլորր անցել էին Այուոոսիկողմը. բացի Միլետից:(7) Տիսսափեոնեսը, Շախազգալով, ես մտածում Են Միլետիբնակիչներր հարել երանցիցոմանց սպահլուբռսին, նէց։ ուրիշներինաշտաքսեց: իսկ Կյուրոսըվերցնելով իբ վտարանդիներին մոտ, զորքճավաքեց պաշարեց Միլետբե՛ ցամաքից,ե՛ ծովից. ու փորձեց աշտաքսվածներբին վեբադարձնել քաղաք:Սա նս իբ ճամար զորք հավաքելու մի նու առիք եղավ: (8) Իսկ առքայիմոտ ղեսպան ուղառկեց, պաճանչելով իբբե եղբայո, ոբպեսզիայղ Բաղաքներրիբեն Ն ոչ Տիսսափեռնեսին | տովեն իշխելու նամար: Մայոր ես այո ճարցումաջակցումեշ նրան. ուստի արքան կասկածչուներ ղավադոության մասինե կարծում ԼԻ, թե կյուբոսիզոոքնբի վբա փող է ծախսում ղեմ Կատեոսւզմմղելու Տիսսափեռնեսի առնչությամբ. այնպես ու նա բոլոբովինդեմ չեր, Նռանք իբաբ ճետ պատեբազմեն: Առավելես, կյուբոսը Տիսսափեռնեսին պատկանած քաղաքնեբից, սսսավվող Բարկերը ուղաշկումԼՐ աբքային: (9) Մի այլ բանակես ճավաքագբվում է՛- Աբլուղոսին» Քերճանդիպակաց սոնեսում, հետեյալկեռպ։ հլեսոքոս լակեղէ էՐ: մռնացին վտարանդի հյուԲռսր ճանդիպելով նրան, ճամակբեց տվեց1Ս Քազաոդաճեկան", իսկ սա, ստանալով ոսկին, ղբամի մի մասով զու նավաքեց ու ՔԵՐսոնեսից աշշավելով, պատերազմում էր Հելլեսպոնտոսից վեշե ապոող թճակիացիների դեմ, դրահովիսկ օժանդակելով ճելլենեերին:Այդ իսկ պատճառով Բելլեսպոնտյան ես Շբան ղբամ Լին քաղաքները հոժարակամ ուղարկում զիճվոբներին ճիկ վնառելու:Այսպիսով, այս վոբամասըես գաղտնապես սլաճվում ԼՐ կյուԲոսիճամաճ: (10) Դարձյալ,Արիստիպպոս ոբբ Բյուբասիոության թեսսալացին. սովո՞ույթի նամաձայնբարեկամացել էո Այուբոսի ճետ, իբ հայրենիքում ճակառակորդնեբից ճնչվելովգալիս է Կյուրոսիմոտ խեղբումբանից 2000

համաբ եբեք ամսվա վարձճկանի ոռնիկ,հուսալովալդ ձնով ճաղզթաճառել իբ հակառակուղներին: ճամար վեց Իսկ Կյուրոսընբան 'ովեց 4000 վարձկանի ճետ ոոճիկ ե խնղոնցնրան հակառակոողների նախքանիո ամսվա չհաչտվել, հետ Ահա ես նրա ճամա» խորճողակցելը։ այսպեսԹեսսալիայում գաղտնաբա" զոք է՞ պատվում: (1) Իսկ Պոոքսենդս բեովտացուն.որբի ճյուրասիրբության սովոշույթով կապվածէՐ իբ բնետ. Կյուոոսը պատվիրեցճնաբավորին չափ շատ ոռազմիկնե" վեբցնելով գալ իո մոտ. այն պատովակով, թե ինէր ցանկանումէ աբշավել պիսիդիացիներիշ դեմ. որովճետեպվիսիդիացիները անհանգստացնում էն իբ Ե՞կիոր: Սոփայնետոս ես ստյումփալացուն Սոկբատեսաժայացուն, ոբռնք նույնպես սռվորուլթովկապվածէին նբա ճետչ ձյուբասիբության պատվիրեց հնաճավորին չափ շատ զինվոոնե՞ վեռցնելովգան, ոբպեսզի հետ միաՏիսսափեռեեսի դեմ, միլետացիփախստականների պատեշազմեն

|

ու

ոո

ու

:

ի

ոբ

Է

որ-

:

ու

ոռ-

ու

-ԾՓ-

սին: Սբանք այդսլեսէլ առեցին: էԼ. Երբ Կջուրոսինթվաց, թե ճարմաբ ժամահակնէ ադեն աբջավանքն սկսելու, նա այդ բանը պատճառաբանեց, ասելով. թե իբո ցանկանում Է պիսիդիացիներին ամբողջապես դուբս վանելիբ հողերից,ե իբ նրանցդեմ արէ, ե՛ ճելլենական ջավելունպատակով գումարեցե՛ բառբառոսական, զոբՒեոր: Այս ժամանակ Լլ նա սուոճանղակ ուղառկեց.պատվիրելովե՛ Կլետրքոսին, ռուվեսզիսա վեոցնիիչ ամբովչ զորքը ու ժամանի, ն՛ Աբիստիպպոսին, ոշպեսզիսա համաձայնության հետ ե զա իբ ախոլանների ուղառկիիր հետ ունեցածամբողջ նան զորքը: Պատվիրեց Քսենիասառկաղիացուն, ոբր գլխավորումէբ իբեն ենթակաքաղաքներումզտնվող վարձկաննեբին, պեսզիժամանիիր զոոՐրեբով, բացի եբանցից.ովքԵր անհշաժեչտէին բերհամառ: ղերի պաշտպանության ու (2) հահչեցնան Մելետըսչաշաոովներին սյատվիբեցվտաբանդիներին արշավելիր ճետ, խոստանալով նրանց, ոբ եթե ի" արշավանքի հետապնդած նպատակըբառեճաջող իրականանա,ապա չի դադառշեցեի ռազմականգոբծողություննեոր, մինչե նշանց չվեբաղարձնի ի՞ենը տուն: Նշանք ճոժաբությամբենթարկվեցին, քանիորբ հավատումէին ոբ

ու

ո

ԱՌԱՋԻՆ

Ոատին զենքերըվերցնելով,ներկայացան Սառդես'": (3) Այսպիսով,Քսենիասը. քաղաքների նավարելով զորամասերը,մոտավոճապես3000 Ջուվլիտներով մամաձեցՍար) նեբկայաՊ-որսենոսը Ն 500 ցավ, ի" հետ բերելովմոտ 1500 հոպլիտ մերկ", Սոփայճետուս առյումփալացին՝ես 1Ո00 հոպլիտ.իսկ Սոկբատես մոտավոբապես աքայացին՝ հոպլիտ: Պասիոն մեգաբագին նույնպես ժամանեց, բերելով 300 հուվլիտե երան:

-

:

«։

՝

ամ

ԱմՆԱԲԱՍԻմ

|

300 պելտասա:: Վեռշչինս,ինչպես ն Սոկբատեսը.Միլետը պաչշաբուլեերբի թվում էր: Աճա՛ նբարք. ովքեւ- Սաբղեսում նեշկայացան Այուբոսին: (8 ԻՇ կողմիցՏիսսափեոճեսը, ազս բոլորի մասին տելեկանալով ն ւ: կռահելով, ոազմականայս պատբրաստությունները ավելի մեծ են, քան | է պիսիդիացինեւի յ անհրաժեշտ ղեմ առջավելու ճամար, հնարավորին չափ արագ սուրաց դեպի աշքան 300 հեծյալի նետ միասին: (5) Ու երբ աքան լսեց Տիսսափեոնեսից կյուբոսիսպառագինմաձ մասին,ինքընույնպեսսկսեց | լ

ոբ

պատրաստվել պատերազմի: հյութոսնասածս զոշքեբովճանապաոհ ընկավ Սաշդեսիցե անցավԼլուՎ դիայիվբայով3 կայան" 25 փարսախ, մինչե Մեանդոոս գետը: ՍՐա լայնՒր երկու պլեթբոնէշ. ն այնտեղ կամուրջ կար յռթ նավի վբա կապած: (6) Անցնելովգետը, նա արշավեցՓոլուգիայիմիջով մի կայան՝ ութ փաոսախ ճանապարհ.մինչե Սոլոսսոս. ոռի բազմամարդ.ճարռւստ խոչորբքաՆրա մռտ Մենոն ղաք էր: Այստել նա մնացյոթ ժամանել թեսսալացինտ, բերելովիո հետ 1000 հուվլիտե 5Ս0 պելտաստ՝դոլռոպներ, էնիաններՆ օլին| երե թացիներ/: (7) Այստեղիցառաջ ընթացավ կայան՝ 90 փարսախ,մինչե կելենե, Փոլուգիայի բազմամաող.խոշորն հարուստ քաղարը: ԱյստեղնյուբՐոսն ապաբշանք ուներ ե ընդարձակ պարտեզ.վայրի գազաննեոովլեցուն, ոբռնցինքըորսում էՐ հեծյալ, ամեն անգամ,եՐբ ցանկանում էբ մառզելիրեն ն իո ձիեբին: միջով հոսում է Մեանդոոսգետք. իսկ նրա ակունքՊաբտեզի ներսում նեբը ապարանքի էին: Իետը հոսում է նան Կելենե քաղաքիմիջով: (8) Կելենեումգտնվում է նան մեծ արքայիծամբացվածապարանքը,միջմոտ: Սա ես անցնումէ քաճաբեոդիցնեոքն' Մաշսիասգետիակունքների ղաքի միջռվու թաֆվում Մեանդւռսգետր: Մարսիասի լայնքը 25 ոտր է: են, Ինչպեսպատմում այստեղ Լ Ապոլլոնըմոբթավերծ առել Մաբսիասինշ", : ճաղթելովնբան եշաժշտական մոզույթի մեջ ն Շբա մորթինկախել քաբտյբում, որտեղե գետի ակունքն է: Այղ իսկ պատճառով գետըկոչվում է Մաոսիաս: (9) Պատմում են, թե իբո ՔսեոքսեսըճՀելլաղայումկրած պառրտությունից ճետո վեբշադառեալիս ե Կելեճեիմիչկառուցելէ այս ապաշանքը նարեողը:Սյութոսը այստեղմնաց 30 օբ: Այստեղեկավ նան վտաշաեղի կլետոքոսլակեղեմռնացին, բեբելով Է000 Բուվլիտ,800 թոակիացի պեիլտաստ : Նե 200 կոնտացի նան Սոսիս սիաղեղնավո»: Նույն ժամաձակ ձեւ"կայացավ Ըակուսացին ճոպլիտովե Սոփայնետոս աբկաղիացին1000 քոսլիտով: եվ այստեղ, ե պաբտեզում. Խլութոսըզոբատես կազմակերպեց ճաշվեգհելլեններին:ՆԵՐկաԼո 11 հազարճոպլիտե 2000 պելտաստ: (10) Այստեղիցառաջ է ընթանում եռկու կայան' 10 փաշսախ, | մինչե

|

ու

Դաճեկան (դարելկոս)` աքեմենյած շրջանի պարսկակաճ դրամ

օբ:

,

'

:

|

-.10.

|

|

Հույն ծանրազենՎինվոր (Ռոպլիտ). ճին հունական վազայից

ԳԻՐՔ

ԱՌԱՋԻՆ

Պելտե ԵՐԵՐ բազմամարդ բաղաքը: ԱՄյստեղ Քսեմնազ:մյս ընթացքում նիասա"կադիացին զոնաբերություն կատա-ե վ. Լիկյանտոներտ ե մոցումներ կաղմակեոբպեց: Մոցումներբի պարգենեոր ոսկն Բեբիչներէին": Մոցումճեոը ՍԻ

ղիտում էր

կյու՞ոսը:Այստեղից առաջ ինքացավ երկու կայան՝ 12 փարՒաղահը,որր գանվում էր ծայԻսահմանում: Լո Այստեղից Մյուսիայի Լ ընթանումերեր առաջ կայան` 40 փառսախ, մինչե Կավստբուպեղիռն մաշղաշատԲաղաքը: Այստեղ հինգ մնաց: հիճվորնե րիննա արվեն Կյաբտրէր քան երեր ամալվա ոռնիկե ՏԻՑ ԷՐ բազմիցս եկելէին ն»ա դուռր ե ավելի պաճանջել իրենց վարձը: Իսկինքըճուսադոելով նրանց,ետ էբ ուվառկումե, ըստ եբեույթին, էր. ոջովհետե նա վշտացել սովոր ԼԱ ունենալ չտալ: (12) Այստեղկյուբոսիմոտ եկավԾպիաքսան. Կիլիկիայի Սյունննեսիս քագավոոի:' կիեր։ եվ ասում էին, թե նա Այուբոսին նան

սախ,մինչեկեբամոն-ագոբատ կոչված մարդաշատ օբ

ու

չատ ղոամ տվեց: Այճուճետն Այուբոսրը զորքինչուս ամսըռոճիկ վճարեց: նիլիկոմինուներ թիկնապահներ, բաղկացած ե կիլիկեցիներից ասպենղացիներից: նան ասում էին, թե Խյուոռսը մտերմացավ կիլիկուճուճետ:

վա

առաջ է ընթանումերկու կայան՝ 10 Այստեղից փարսախ, մինչե Թյումբբիոն մաողաչշատ քաղաբր: Այնտեղ. նանապարրին մռտիկ, աղբ չուր կար,ռոր կրում էր Փոլուգիայի թագավոր Միդասի Պատմում են, թե անունը: այստեղՄիդասը բռնեց Սատիբոսին՝ յուրի չոին գինի խառնելիս (14) ադբ Այստեղից առաչ է ընթանումերկու կայչոն՝ 10 փարսախ, մինշե Ցյուրիայոն մարդաշատ քաղաքը: Այստեղհա մնաց եբեր Պատմում են, թհ իրո կիէբ կյութռսին լիկութին խԽնդբել ցույց տալ իբեն գորՒր: Այսպիսով, ցանկանալով ցուցաղոելբան իր զռ»հր, դաշտավայոում ե կյուբռսր, հելլեն իարբիաբու ռազմիկնեշի զռբսւտես կազմակեոպեց: (15) կարգադրեց հելլենծերին ղասավորվել շարվել այնպես,ինչպեսերանց մուլ էյ: նակատամա՞շընդունված տի ոբում

Ա3)

օբ:

ու

ժամանակ, ընդ

յուրաքանչյուրՔԲբամանատաբպետքէ

Դլխավուեր ՀՈՐս կարգով։ դասավորվեգին Աջ փնում Մենոնն էՐ իո զորբականնեոով, ձախում՝ իո մաբղկանց կլեաոքոսը հետ, իսկ կենտոոնում՝ մյոս զորաճբամանատաբնեոը: (16) նախ կյուբոսը բարբարոսների ստուգատեսկատարեց: Մ-բանը անցնում Լին բստ ջոկատնեեբի"' | գնդերի: Այնուճետե դիտեց նելլեններին, կաոռբով անցնելով նրանցշարքերի առջնով, իսկ կիլիկուհինանցնում էբ ծածկած սայլակառքով: Հելլեննետի ց ԱՈԻաքանչյութ ոխին պյլնձե սավավարբտ կա, հագին՝ ձիրանիխիտոնե կնեմիսներտ', իսկ վաճաննեբը հանելէին պասյաննեւից:(7) 1 երբ իռլոբի առաջովանցավ, իր կառքը իր զորագունդը: Նբանք

կանգնեցնելով ֆալանգսի մեջտեղը.թարգման Պիգոեսին ուղար-

ԱՎԿԱԲԱՍԻՍ

լեռնեւից

մոտ ե կեց հելլենձերի հրամայել զեն բր մերկացնել ամզոբավաբնեւտի ու

րողչֆալանգսով նետվելհարձակման:

Նբանր

հրամանը հաղոոդեցին զին-

ազղանչանովհելլենեերըմերկացրինզենքերը Է

առաց

՝

'

ու

ո՞ր

ի:

ու

`

որ»

է

առշդեն Կիլիկիայում, բարձունքները, իմանալով, ՄՆծոնի զորախումբը ոՐ

ու:

ու

-.

ու

ու

ու

ու

ու

6բ

լեռճեբիայն կողմն է. ինչպեսճան լսելով, ին ՀռնիայիցԿիլիկիաէ սավում ու Տամոսըլակեդեմոնական իո իսկ Կյութոսիտոիեբաներով»:(22) Այսպիսով, ԿյուրոսըբաշձբագավլեռննԻրառանցոբնէ մեկի դիմագոության ն տե"սավ վբաճնեը այնտեղ, նախապեսպաճապանԼին կանդնել կիլիկեգիներր: ԱյստեղիցՀլուբոսրիջավ ընղարձակ զեղեցիկ,լավ սոոգվող բազմապիսիծառեբովե խավողիայգիներովծածկված մի հարթավայր: Հարթաէ առատ Բունջութ,հնղկացորեն,ցուեն գարի: Բոլու կողմեվայրրտալիս "ից, ծովիցծով, այն2 ջափակվածէ անմատույցե բարձր լեռնեւով:(29)

առաջ աշժվեց ՀՈՒՍ կայան՝ այս հարթավայրով իչավ Կյուրոսը հսղաքը, ոՐՏարոն, 49 փառշսախ. Կիլիկիյբ խոշջոր բառշղավան մինչե տեղ գտնվում էբ Կիլիկիայի թազավու Մլուեհնեսիսիտվաբանքր:Քաղաքի հոսում երկուպլեթբոնէ: (24) ե Կյուդնոսկոշվող գետր. ոբի լայեքրը միջով ն Լաղարը Լին Մյունենննսիսի տերերից. լ(ել Բնակիչների,բացի գինետների Տ եղում Լին մնաԲետ անմատչելիմի վալբում: ապաստանել լեռներում գտնվող իսսոստ բնակիչները: ծռվափելաքաղարների զել նան Սոլի Ն Տարսոն Ճասավ Այութռսիցճինզ Սյուեննեսիսի կիեր, (25) Եպիաճքսան, ոչեչացան Մենոնի զոՇԸ իջնելիս, լեռնեբռվդեպիԲաբքավայոը շուտ, բայց սշանի կիբե կռտոորվեգին էին, ԵՐկու լոքոսՊ:Ոմանքպատմում բամասից ետ էին թե իբ» իսկ ուբիշները՝ ինչ-որ բալան անելիս. կողմից՝ լիկեցիճեոի վռոհը։ ոշ էլ ոչ մնացած գտնել չկաբողանալով մնացել ըորայիննեբից 100 ճոպլիտէին: (56) Նրանք ու ընդամենը կորել: մոլռբվելէին ճանապարճը, կորստիցգազազած,ե' Մնացյալը Տարսոն հասնելով,իրենց զոբակիցների Երբ Կյուբոսըմտավ կողոպտեցին: քաղաքը,ն՛ նշանում գտնվողապառշանքը ոբ ւլաճանչելով. Սյունննեսիսընեշկայանաիրեն: քաղաք, լրաբերուղարկեց ոբ Սա պատասխանեց. ոչ նախկինումէ որեն անզամիբենից ճզորիձեռքը հանձնվել,ոչ նս հիմա է ցանկանումգնալ կլուբոսիմոտ. սակայնկինր ն-բան Եբաշխիքստացավ:(2Դ Այս բոլորից հեճամոզեցե նա հավատարմության նրանք տո, իրար, Մյուհննեսիսըշատ ղբամ տվեց Կյուշոճանդիպեցին եշբ սին՝ նբա զոոքի ճամար. իսկ կյուբոսը 6շան այնպիսի ընծաներպաոզնեց, ձի, ՈՐոնք համարվումեն արքայիկողմից տովածպատիվ.այն է՝ ոսկեսանձ ու ն պաշսկական տ առազ"րչ ոսկե ակինակե" ռսկե մանյակ, ապարանջան, գեբիճեռին, խոստացավայսուետն եկիր չկողուվտել: Իսկ Քափշտակված եթե ոբեէ տեղ ճալտնաբերվեն.վեբադարձծել"": օբ զինմնացին.ոբովհետան ՈԼ Կյուրոսըն նբա բանակըայստեղքսան նշանր էի, կասկածում աողեն վոբներըասում էին, թն այլես առաջ շեն զես: Են արքայի ղեմ:իսկ իրենք, իճշսես ասացին,այղ նպատակով թե աշշավում էո. ոո ստիպումէ՛ զինվորներին ոբ կլեաոքոսն վարձվելէին: Առաջչիեր չէր, սկսեցինԼաոգնալառաջ: Բայցերբ նա փորձեցառաջ շարժվել. զինվորներն Բար(2). Կլեաբքոսթնազիվ կարողացավ կոծել նշան,ն գումակայիններին: ոճ զինե հետո, ստիպել.իի վիճակի չէ ճամոզվելով. կոծվելուցփոկվել արտասնա երկարկանգնած մճաց վորներինՔավաքեցժողովի: Սկզրում ե լռում: Այնուճետննա խոսեց էին վեց, մինչդեռ զինվորներ զարմանում ու

շեփորի Այնունետն նետվեցին: ավզաղակելով սկսեցին ավելի ավելի աշավ քայլել, այնպես. Լայլքը ինքնաբերաբար վերածվեցգինվոբներիվազի՝ դեպիվճանները:(8) Այս բոլորիցբարբարոսներըխիստսարբսափեցին, կիլիկունինփախավիջ ծաձկածսայլակառ(ով, իսկ շուկայում գտնվովնԵրը, լելով իրենց ապրբանիհր. թաքնվեգինտ:Մինչղեռհելլենները վեբածիծաղով դարձանիբենց վոբաններր։ Կիլիկուհինճիազավ. տեսնելովզոոբի չքնղությունը է կարգ կանոնը, իսկ կյուոսը հանոյանում էր, տեսնելով ճուլնեբի տեսՐիցբարբաժոսներինՔամակածսարսափը: (19) Այստեղիցառաջ ընթացավեբեր կայան՝ 20 փարսախ,մինչե իկոնիոն. Փոլուգիայի վերջին սանմանային Ւաղաքը: Այստեղ երեք մնաց: Ալստեզիցառա» ինթացավձիկառնխթայի միջով ճիեգ կայան՝'30 փարսախ։ նա թույլատրեց ճելլեննեբին ասպատակել այս երկիր ոբպեսթշնամականտ: ճանաԱյուբոսըկիլիկուճունոսլեորեց (20) Այստեղից ամենակարն Կիլիկիա նբա հետ պառրնով. միասին ուղարկեվ նան Մենոճին՝ իր զինվոբծեւով:Իսկ հետ առաջացավ կյուրոսըմնացածննբի միջով չորս կաԿապպադովկիայի յան՝ 29 փարսախ,մինչե Դանա մարդաշատ.խոշոր ն բառգավանքաղարը: Այսսեղ եբեք օբ մնաց: Այս րնրացճումԽլուրոսիը սպանեգսրսոսիկ Մեզափեռնեսին,առքունիծիբանակբին»,Ն իրեն ենթակա իչխանավունեոից մեկ ոսիչին, մեղադոբելով նշանցիբ դեմ ղավաղբությունկազմակեոպելու մեչ: (28 Այստեղիցնբանք փոբձեցիննեբխուժել Կիլիկիա:Մուտքըմի կոռուղի էՐ սոսկ. խիստ զառիթափե զորէի համար ահանց, եթե որնէ մեկը խաճգառէՐ:Ասում էին, թե Սյուհնննեսիսը բարձունքնեջիվջբաէ ն պաճպանում Է իո եոբկւի մուտքր. այղ իսկ սվատնառով Կլուոոսիամբողչ շոր մնաց ճաորլքել թավայբում:Հաջորդօրոը լբաբեշ ժամանեցհայտնելով, Այուծննեսիսը վորհերին:Եվ

ահա

ԱՌԱՋԻ»

ԴԻՔ

այսպես.

.

Թ)

,

«Աք

Մի զարմանահ,ծան զինվունե՛ր: որ

--

|փ .--

եմ

տանում

ստեղծված

ԱՆԱՌԱՍՄԻՍ

ԳԻՐՔ

եմ ճյութրնկալուդրությունը: Քանն այն Լ, կյութոսինետ հս մտերբմագել ես նա թյան առիթով. երբ փախաձէի ճայբենիքից. ինձ պատվելուցբազի 10 ես ձազտիվահեկանտվեց: Այդ բոլոր տոտանավով,ինձ Քոսւմաբ չպահեցի,ոչ համար, այլ ծախսեցի իսկ մսխեցի զվարնահալու ձեզվրա:(4) Նախ,ուրեմն, անուն մղեցի պատերազմ թոակիացիճերի զեմ,որով, ձեզ ռեւտ Հելլաղայի, նբանը միասինպատժում էինք նբանց,Րչելով Քեբսոնեսից,քանի ցանկանում էին այնտեղապոող ճույնեբին զոկել հողից: Իսկ Եբբ Կյութոսնինձ ձբավիոհց,ձեզ վեբցնելովճանապարճընկա. ոբսյեսզի, եթե նա որեէ բանի կարիք է զգում, օգնեմ նրան ի ճատուցումնայե բոլոոի, նա արել Ե» ինձ ճամար: (8) Քայզ հանիոբ դուք չԵք ցանկանում նշա ճետ արշավել,ռատի ես պետքէ կամ դավաճանելով ձեզ չաբունակեմվայելել հլուռոսիբարհկամությունը, կամ նրան խաբելովձեզ ճետ մնամ: Չգիտեմ,առդա՞րեմ վա՞-վում թե ոշ, բայգ Ֆս գերադասումեմ ձեզ. ե ձեզ ճետ կկրեմ ամեն մի փոձություն: Ու երբեք ոչ ոք ինձ չի մեղաղոի,թե ես հելլեններինբերելովբարբարոսնեոիմոտ, դավաճանեցի. գեբադասելովբարբբառշոսնեոի րաբեկամությունը: (6) Բայց քանիսբ դուք չեք կամենումինձ ենթաոբկվել, ապա ես կճետեեմ ձեզ ե կկբեմ ձեզ ճետ ամեն մի փորձություն:Ոշովճետնես Քամոզվածեմ, թե դուք ինձ համար ե' ճայբենիքԵՐ, ն՛ բաշեկամ,ե՛ դաշնակից.ու եթե ձեզ ճետ մնամ, ապա ես ամեն տեղպատվիկաբժանանամ.իսկ ձեգանիցզոկվելով,ես ի վիճակիշեմ լինի ո՛չ բարեկամներիս օգտակառլինել, ո՛չ ուր իսկթշնամունդիմագոավել: ՈւստիճամոզվածեղԵր. էլ զնար, ես կլինեմ ձեզհետ»:

է ճամաբում.

ռո

կամենումգնալ ամեն ինչում խաբեցինրան. միաժամանակ վախենումեմ, ո՞Ր ցում եմ, համար: նա կարող1 ինձ բռնելով պատմելբբեն հասցվածվիճավոշանհի մենք Լնենէ ոո անձոգ է շէ, Այ Ուստիթվում ինձ, այժմ ժամանակը մնանք մեր գործեջի նկատմամբ:ԱնճշաժեյտԼ խոբնշղակցել այս բոլորից Բետո մեբ անելիքիմասին: Ինձ թվում է, քանի ղեռ այստեղենք մնում, մեբ առավելագույնապահովությանմասին: իսկ եթե ուոպետքէ մտածենք անձորաժեչտ առավել ապաձովությամբ. շենք վերադառնալ,ապա մտածենք պարենովմեկնելումասին, քանի առանց դթանոչ մի օգուտ չկա ոշ զոայբ բաբբամանատա-ից, ոչ էլ զինվոչից։ (12) Իսկ Կյուրոսըանգնաճատելի թշնամիլինելու է բարռեկամ լինելու դեպքումն շտտ ահավորհակառակոոդ՝ դեպքում, քանի ու" նա զինված ուժեր ունի՝ ն' հետնակ,ե՛ Բեծյալ, ե՛ ծռվային։ Այդ մենք բոլորս տեսնում ենք ե գիտենք,ոբովնետնմենք, կարծեմ,նբաճից ճեռու չենք իջեաճել: Ուստի Ն ժամանակն է. ոբ ձեզանից ամեն մեկր աոտաճալտի իբ կարծիքրմեր լավագույնանելիքի մասին»: Այս խոսքեոով նա վեբչացոեց: ասեոմանք ինքնաբերաբար, (13) Այնոտետնսկսեցին աշտահայտվել, ՍԲբանք թելադրանքով: կլեաոքոսի լով այն, ինչ մտաձում էին,իսկ ուրիշները ի րենք առանգ ոբոնց կմատնվեին դժվաշությունները, մատնանշումէին այն համաձայնության.թե՛ մճալու, թե՛ հեռանալուդեպքում: (14) ԱՐՍյուբոսի չափ թե իբո շտապումէ ճնաբավոբին մեկը,ձնեացնելով, տաճայտվողներից անճապաղրճտրել նու Հելլադա, հունիսկ առաջառշկեց շուտ վեբադառնալ ետ տանել:Իսկ մթերքը նթե Կլեաբքռսըշի ցանկանումիշենց զորավարներ, նա առաջաբկեց պատնամբառում ԼՐ--ու գնել--շուկան բարբառոսների մռտ, նրանից խ գնալով Կկլուճոսի նավեւ նդւել Բաստվելմեկնելու: Այնոտփետն նա համար: Կյուրոսից ուղեցույց Եթե չտա. ավա ձովով վերադառնալու եբկոի միչով։ հսկ եթե ռաջնորդուզել, ոոբր իհնց կանցկացնիբառբեկամ զիտրշամադոել, այղ դեպքումշուտափույի առաջնորդ ՍյութոսրհՇաժառվի համար, ն ջոկատ գոբավելու առաջ,լեռնակատարները նավառվել ուղաոկել ս՞պեսզիմեզ չկանխենոչ կյուոոսր ն ոչ կիլիկեցիները.ոշոնցից շատ մարդ ե ղբամ ենք հափշտակել:Այսպես խոսեց նա: (15) նբանից ճետո Կլհարքոսըայսքանխոսեց միայն. «Զեզանիցոչ որ կլինեմ այս արշավանքում.քանի թող չասի, թե ես ձեր զռրաճբամանատաոր համար ես չեմ կաբող այղ անել: Եմ տեսնում, ոբռեց շատ պատճառներ ես կննազանղվեմ ում ըստ կարելվույն դուք կընտոե, Բայց այն մառղուն, որ

ու

որջ

որ

ոբ

-

որ

(7) Այսպեսխոսեց. իսկ զինվոբները.հ՛ իո, ե մյուսները, լսելով նբա խոսքեոըչ իբո չի արշավելուարքայիդեմ, հավանեցին:Քսենիասիե ՊասիռնիավելիԲան Եբկուճազաոզինվոր,վեոցնելովիրենցզենքնու գումակր. մոտ: (8) Այս ամենի բանակեցին վարակլեարքոսի հետնանքով կյուբոսըչ նած ու վշտացած.նլեաոբրոսին կանչեցիբ մոտ: Սա մեբժեց գնալ, բայց զինվորներիցգաղտնիբանբերուղարկեցնբա մոտ, ասելով, չանճանգստանու, ոբովճետնամեն ինչ կդասավորվի ինչպեսհարկնէ: Նա պատվիւեց կյուբոսին իբ ետեիցմադ ուղաշկել. իսկ ինքը, ասաց՝ չի գա: (9) Այճուրետնհավաքելով իբ սեփականզիեվոշնեոին, ինչպես նաե իո ե ամեն կողմն անցածճեբին մյուսնեոիգ' ցանկացողին. խոսել այսպես, «ԱՐԲ զինվորնե'՛ր։ Գազ է, ոբ Կյուբոսիդբությունըմեր նկատմամբայճպիսին է, ինչպիսինմեբ դրությունն է նբա նկատմամբ: Արդեն մենք նշա զինվորներըչենէ, Բանի ոբ այլես չեն ճետեում նշան, իսկ ինքն էլ այսունետե մեբ վաշձատունչէ: (10) հս զիտեմ. նա իբեն մեո կողմիցվիրավորված ոո

ա-

որ

Տ

իր

որ

որ

քեպիտենա ինձ հճավիոնգ,բայց ես չեմ ալդ իսկ պատնառով, նրա մոտ, հատկապես ամոթի զգացումից.սՐովճետեգիտակ-

ոչ

ոբ

-

ԱՌԱՋԻՆ

ի

--

-

ԱՆԱՐԲԱՍՐԱ

ԳԻՐՔ

թե ենթաոկվելզիտեմ ոչ պակաս, Լան ունէ առավել, ճամոզվեր, ոբսլեսզի մեկ ուբիշ մառրդ»: (16) նշանիցՑիտո վե» կացավմեկ ուբիշը ն մատնանջչեց միամտությունընրա, ով խորհուրդհւ տալիս նավեր խեղոել.կարծես թե`ին-

կես դաճեկան ուշա քանչյուբ իսկ թե նրանցտանում ԵՐ արքայի զինվորին: ոՒ դեմ, այդ ժամանակ այստեղ չլտեց,ճամենայնդեպս՝ բացահայտ էլ ոշ

կերպով:

քր եյուրռսն էլ է վեբաղաոնամ.նա մատնանշեցհան, թե «միամտություտ կլիներ ուղեցույցխնդբել այն մարդուց, որի ձեռնաբկումիձախողում ենք:

Եթե նույնիսկ մենք հոժարբենը վստահելայն ուղեցույցին,ոբին Կյուբոսըմեզ կտբամաղդոեր, ապա ի՞նչը կխանգարեր հջամայելու, ոբ մեզ կանԱյուբոսին ու նս խեն գրավենբարձուն ինքս չէի ցանկանաերբա տջամաղբած ԱԴ ԻնԵրը: հետ միասին նավերը նստել,վախենալով,որ մեզ ւորիեՐանԵրի ծովամույն կանի. հս կվախեճայինույնպես ճետնել նբա սված ուղեցույգին, չլինի թե մեզ տանիայնպիսիվայո, որտեղիցճնաբավորչլինի դուռս գալ: նս կուզեի, եթե Կյուրոսիկամքին ճակառակենք գնալու, մեկնել նրանիցգաղտնի.իսկ այդ բանը անճնաբինէ: (18) Բայց այս ամենը, իմ կարծիքով, չշաղակւատանք է: Ըստ մոտ իս. պետք Է կլյութոսի այս գործին ճաշմար մառդիկ ուճետ նրան, ղառկենք՝կլԻաոքոսի միասին,հարցնելու թե ի՞նչ բանի նամար ե նբա է մեզ օգտագործելու. եթե այս ձեռնարկումը նման է նբա նախոող ձեռնարկումներին, ոբոնցԲամար նույնպես նա օգտագուծում էր վառձկաննեոի, ապա մենք նս հետեենք նրան ե չլինենք ավելի վատթար նախկինում նշա հետ աբշավածնեբից:(19) Իսկ եթե պարզվի, որ ներկա ձեռնաւկումը ճախռողից խոչոորԼ ն ավելի տանջալից վտանգավոր,ապա պահանջենք նշանից, կամ մեզ համոզելովտանիիբ հետ, կամ ինքը Ճամոզվելով, բաբեկամաբար մեզ բաց թողնի: Այսպիսով,Երե ճետեենք դյուբոսին,մենք կամովին կգնանքերա հետ իբոե բաբեկամներ,իսկ նշանիցճեռանալու դեպքում' կմեկնենք:Կյոււռսի պատասխանը ապաճով թող այստեղ ԲՐապաբակվի, իսկ մենք այն լսելուց հետո խոոճուռղդ կանենք»: ընտրելով. կլեաբքոսիետ միասին (20) Այղպեսէլ ոբոշվեց.ն մառդկանց մոտ. նտբանքի ուղաոկեցինԿյուոոսի զոհի ոբոշման համաձայն Բարցբին գրտկյուոոսին:Սա պատասխանեց, լսել է. թե իո թշնամիԱբոռկոմասը նրվում է Եփշատգետիմոտ, 12 կայանհեռսվոբությանվբա: Ասաց,որ իրը նպատակ ունի եբա դեմ աոչավելու։նվ եքե նհա այնտեղլիճի. ապա նբան անդրամեշտպատիժըկտա. իսկ եթե, ասաց, նա փախչի, ապա մենք այդ մասին կխոոհողակցենր տեղում: (21) Այս ամենը լսելով, պատգամավոբնեոը հաղոբդեցին զինվորներին:Սրանք. կասկաձելով ճանղերձ. Ալուբոսն իրենց տաճում է դեմ. որոշեցինՔեոնել երան նե միաժամանակ տվելի բաոաբքայի ձրո վարձպարճանշեցին: Ալուրոսըխոստացավբոլորին մեկ ե կեւ վճարել քան երե անգամավելի. առաջ, այսին Ին՝ ամիսըմեկ ղաբեկանի փոխաշեն

Այստեղիցառաչ Լ ընթանում եռկու կայան՝'10 փարսախ, մինչե գետը, որբիլայնՒր էբեր պլեթոոն էՐ: Այստեղիցառաչ է ընթաձում մեկ կայան՝ հինգ փարսախ,մինչն Պյուրամոս գետր. որի լայնքը մեկ ասէր44:Այստեդիգ առաչ է ընթանումԵոկու կայան՝ 15 փարսախ,մինչն պարեզ էո, խոխսսոս,Կիլիկիայի ամենածայբամասային քաղաքը,որը մաբդաշատ շոր ե բարգավան: (2) Այստեղեբեր օբ մնագին:Եվ Կյուրոսի մոտ ժամա35 նավեր, նավարքոս»Պյութագորաս ձճեցինՊելոպոննեսից լակեդեմոնագու Եփեսոսիցայս կողմ նրանց առաչնոբդումէր Ցամոս Քբամանատառությամբ: եգիպտացին, իո ճետ ունենալովնան Կյուբոսիայն 25 նավերը. որոնցովպաէո, շաբել էր Միլետբ,երբ այդ քաղաքրղեռես Տիսսափեռնեսի կողմնակիցն այղ Շավեիսկ ինքը՝ Կյուրոսիղաչնակիցը:(3) Կյութոսի կարգաղբությամբ իո ճետ բերելով 700 բով նե՞կայագավնան Խեյբիսոփոսլակեդեմոնացին, է՞ նա Կյուոռսի մռտ ծառայելուժաոբոնց հրամանատարն հռպլիտնեբի, մաճակտ:Նավեոր խառբիսխ ձգեցինԿյուոոսի վբանիդիմաց: Այստեղէլ ԱբԻրկոմասիմոտիցելլեն վարձկանները400 ձոպլիտ, փախչելովեկան ԿյուԻոռոիմոտ ն միացաննբա արշավանքինարքայի դեմ: (4) Այստեղիցնա առաջ է ընթանումմի կայան' ճինգ փաբշսախ,ղեպի Ալս դաշռբասը բաղկազած ԷԻ ԿիլիկիայիՆե Սիբիայիմիջե գտնվողդղաբբասըո: թ.

Փսարբոս

ու

ոճ

եշկու պառսպից, ոշռեցիցմեկր՝ նեոքինճը, ԿիլիկիայիկողմումէՐ ն գտնվում ԷՐ Մյուեննեսիսի Կիլիկիայիկայազորիձեռքին,իսկմյոար՝ Սիարտաքինը, Րիայի կողմում ե, ասում էին, թե այն պաշտպանումԼ արքայի կայազորը: ու

--

|6

Այս եբկուսիմիջն գետ է հոսում, որ կոչվում Լ հարսս, մեկ պլեթոոնլայնէ: քով: Պարիսպնեւիմիջե եղած ամբողջ տարաձությունըեբեր ասպարշեզ ն է Այնտեղիցբոնիանցնելըճնաջավորչէ, քանի անցումընեղ պառբիսպնեշր մինչն ծով էն Բասնում. իսկ եբանցիցվերն բարձբարերձժայռեր են ե են բարձրանում:(5) Այս անցման հՐկուպաբիսպնեոի վբա էլ աշտարակներ էՐ հենց, Կյուբոսր նավերկանչեց, ոջբպեսզինհոպլիտնեւին պատճառով ափ ճանի դառշբասինեքին եհ աբտաքինկողմեբում. ղուս մղելու ճամար նրանք թշնամիներին, եթե պաճպանումէին սիիական դաոբբասը. սկ ԿյուէՐ, ո՞ր Աբբոկոմասը, Բոսը ենթադրում շատ զոոք ունենալով, Բենըայդպեսէլ ոբ

ոո

որջ

ԾԵՌԱՃԻՆ

որբ

ւ

այդ բանը կտնի:ԲայցԱբոբոկոմասը չուրեց,աջն լսելով, կյուոռսըարդեն ետ է, ԿիլիկիայումՓյունիկիայից վերադաշձավծմեկնեց արքայի մոտ, իո նետ,ինչպեսասում էին, 30 բյո զոք: տանելով ՃԻ

ու

-

ծ.

2--347

17.-

ԱՆԱԻԱՈ»ց

(6) Այստեղից Կյուրոսըառաջ

շարժվում Միշիսյի միջով մեկ կայան՝

փյունիկեցինեւով մինչե ճինգ բնակեցված փաշսախ, Մյու-իանղոս ձռովափնյաւ Բազար: էշ, ոբտելղ

խաոսխելէին բազմաբիվ բեռ-(1) Այստեղնա յոթ մնաց: Քսենիասարկադիացգին ու Գասիոն գաբացինհավ նստելով ե իոննը թասկաւժերի՞երը բարձելովմեկնեցին: նչպես չատերը Լին. ն-անք այդսյես վարվեցին,իրենց ենթադռում վիշաճամար, որբ զինվորներին,որոնք Կլեարբանի իշհնց ե ոչ թե Հելյադավեբաղառնալու. աբքայիդեմ աբշավելու րո «Վ թույլ տվեցմնալ Կլեաոքոսի ճետ: իտու Ծոբ նշածք Վ լու: տաբածվեց,թե Կյուրոսըճետապեդում է նրան . Ոմտեր մաղթում Լին, որբ նանց, իբրե եբկչոտնեբի իսկ ըմյուս եւր կարեկցումէին եբանց ձավանական գեբեվաո«Ի

ռո

այն ար ԿԻԱ ի անցել

դչոոսր

դոշի ըոացան,

րաի: "ի Ի

Սարան ՛

Թ) Իսկ Կյուբոսըժողովիկանչելով ղզորահբամանատաոբներին, ասաց. ն «Քսեճիասը մեզ լքեցին: Քայց թող նՐանի լավ իմանան, Պասիոնը նորանք ինձանից չեն խույս տվել, Բանի ինձ քաջհայտնիէ, թե ճբանք ի՛նչ ուղղությամբչվեցին. նանք չեն կառշող ինձանից խուսափել, ոբովճետեես տբիեբաներ ունեմ, ՇՐոՇՏ կարողԼի բռնել նբանց նավը:Բայց աստվածները ես նրանցչեմ թո՛ղ վկալինեն, ե Քետապճդի ոչ ոք չի ասի, թե ես իբ«գավումեմ մառդուց,քանիդեռ նա ինձ մոտ է, իսկ Եթե նա ցանկանա մեկեմ նբան, ձել,ապա ձեռբակալում չաբիքԲասցնումե նբա ունեցվածքը խլում: Ռատիբող գնան,իմանալով, ոո նրանք մեզ նետ ավելի վատվարվեցին,քած մենք Բետ: նշանց Թեկուզե նբանցոբդինեորն կանայք իմ ձեռքում էԼ ե պարվում են Տբալլեսումծ, այնուամենայնիվ դբանցից չեն զոկվելու.դրանցկվեհանուն իմ նկատմամբ նջանց ունեցած բաղաոձնեմ, ճախկիձծ ծառայություն(9) նա այսպեսխոսեց:ԻսկճելլԵնները, ների»: եթե նույնիսկմեկրանբաոյացակամէր արշավանքի ճանդեպ, լսելովկյութոսի մեծանոգության մասին,ճա.ճույքովՆ ոռավել ճռժառությամբ հետնեցնՐան: Այսբոլորիցճետո կյութոսըառաջ ընթացավ չորս կայան՝ քսան փարսախ,մինչեԽալոսգետը,մի պլեթոոնլայնքով,ճաբուստ խոշորե ազճիվձրկեն Բամարթումն ներով, որդնզսիրիացիները աստվածներ բույլչեն տազիս ոչրնն չացնելդբանց, ոբ

ոո

ոբ

ու

ինչպես

աղավնիներին: Գյուղեոր, ոռեցում

նբանք

բանա-

էին Պարիսատիսին՝ կելէին,շնորհված գոտու համար:: (10)Այստեղից կյուԻոսն առսչ է ընթանումճինգկայան՝30 փառսախ, մինչե Դաբդաս գետի կունքները, որիլայնքըմեկ պլեթբոնէ: Այստեղ էՐ գտնվումՍիրիայի տիբակալ Բելեսիսի պալատը ն շատ ընդարձակ զեղեցիկպաոտեզը, որր տաբվա ա-

ու

եղանակներին ծաղկունէ: Կյուբոսըկտբատեց պարտեզըն ճոկիզեցպաերեք լատը: (11) Այռոտեղից առաջ է շարժվում կայան՝ 15 փարսախ,մինչե գեւոր,ոբի լայնքը չորս ասպառեզէ: Այստեղես կաբ խոշորն բարԾփոատ զավանՒաղաք,Թափսակոս անունով:Այստեղհինգ օո մնաց: կլուբոսրժովովի ճոավիբելովհելլենների զոբավարնեոբին, հայտաբարեց, իւնեզ շավանքի ուղինկլինիմեծ աոքայիդեմ, դեպիԲաբելոնտ/: նւանվ եվկաբգադոեց ու այդ հաղոոդելզինվորներին համոզելճբանցհետեելիբեն: (12) Զոբավարներր ճամաժողովգումարելովայս ամենըճբապաբակեցին: Իսկ զինվթբնեոը ե վոդռվմուն գոբրավարնեբին մեղադրեցին, թե նբանք վաղուց են ք Ճայտնեցին ոբ իմացելալդ ամենի մասին,բայց թաքցոելեն. ճայտաբաբեցին, առաջ չեն Բետ զնալու,ԵթԵիբենցայնքանչվճարեն,ոբքան նշանց,ովքերԱյուոոսի ճոր մոտ Բամարճ, էին շավել ԵՐկոբի խորքը,Կյուրոսի գնալու մանավանդ. նրանք արջավելեն ոչ թե պատեբազմելու նպատակով, այլ Կյուբոսինոր հոավեշով: (19) Այս ամենը զորավաշնեոբը ճաղորդեցինԿյուրոսին:Իսկ սա խոստացավյուրաքանչյուրվինվոբին տալ հինգ արծաթ մնա", հենց ոբ իրենք Բաբելոնհասնեն Ն ռռճիկնիսկ լոիվ վճաբեհլընդճուպմինչե ճելլեննեջին վեոստինՀոնիաբեռելը: Այսպիսով. հելլենականզորքի մեծ մասը ճամաձայնվեցառաջ գնալ: Իսկ Մենոեր, քանի ղեռ պառզ շէր. թե ինչպես կվաբվենմնացածզինվորներ. կճետնե՞նարդյոք Կյուբոսին, թե՞ ոչ ճավաքեցի- զդբամասը մյուսնեոից անջատՆ այսպես խոսեց. (4) «Աք զինվորնե՛ր.եթե լսեք իմ առանցվտանգվելուե առանց մյուսնեբից ավելի աշխախորճուոդը, տպա տանք թափելու, ձէոք կբեւեք: Ի՞նչ եմ Կյոտոսիաչքում նախապատվություն որ է, խուհուրդտալիս անել: Այժմ Կլութոսինանքբաժեչտ հելլեննեոըճետնեձ նես եմ իրեն արքայիդեմ: Ուստի պատվիրում ձեզ Եփ՞շատն անցնելնախքաճ հայտնիկլինի մճազածԲելլեննեղիպատասխանը Կյուբոսին: (15) Եթե նան որոշեն հետնել, ապա կթվա, թե ղում. առսջինըսկսելով գետնանցնել, եղել ԵՐ այդպիսիորոշմանպատճառը. ն կլուբոսը ձեզ շնոբճապառտ կլինի, տեսձեբ նա նելով հոժաբությունը.իսկ գիտե հեբախտապառտ լինել, ոոքան մեկ մեՐժեն կյուբոսիառաջարկը, ՒԽկ եթե մյուսները ու՞իջշը: այնժամ բոլորռ միասինետ կվերադառնան հյուք, իսկ ձեզ, ոբպեսմիակհավատարիմների, ՞ոսը կօգտագործի ոչ միայն իբոն կայազոբայիննեոի, այլե կդարձնիլոքագներճ, ե ընդճանբապես, ինչ ոբ նրանիցխնդրեք, ես ճամոզվածԵմ, որ դուք, իբոն ընկերներ, կստանաքեբանից»:(16) Այս լսելով զինվորները ճամոզվեցին ե գետնանցաննախքան մյուսներ կվատասխանեին: հսկ ԿյուբոսըՖոբ ն լսեց, թե զորքրանցել է, ուբախացավ նրանցմատ ուղարկեց Գլուսինջ, բոլոր

վայբ Դաառետբական

նավետ:

ԱՌԱՋԻՆ

Գիրք

Է

:

ա-

աո-

ո

-.

)9-

Ա»ԱՔԱՍիմ

ասելով. «Այժմ ես, ո՛վ զինվորներ,գովում եմ ձեզ. իսկ որպեսզիդուք նես ինձ գովեր, այդ մասինկճոգամ, Քակաոակ դեպքում ինձ կյուրոս չկոչեք»: (17) մեֆ ճույսեբով Դինվորնեւը տարված. ն-ան բար՞նբախտություն Լին մաղրում. իսկ Մենոնին,ինչպես պատմում են, մեծաշուքհվերներ ուղարկեց: Այսոլես անելով,նա սկսեց անցնելզետը, իսկ մնացածամբողչ զորքր Բետնում էր երան: Գետն անցնելիսե ոչ մեկր չթ»ոչվեցկոծքիցվեշն։ ԱՅ) Թափսակոսի ասում բնակիչները էին, իբո աս գետըերբեք Բետիռտնանցանելիշի եղել, բացիտվյալդեպքից.այն անցնումԼին հավեբով.ոբռնք Աբբոկոմասը առաջ այրել ԷԸ, ոշպեսզիԿյուրոսըչկարողանաանցնել: ԵՐանցթվուց ընթանալիս աստվածային նշան, գետր նահանջեցԿյուբոսի առաչ, ապացույց այն բանի, ոբ նա պետք է թագավորի: ՈՑ) Այստեղից առաչ է ընթանում Սիբիայիմիչով 9 կայան՝50 փարն հասնում են Աբաքոես գետր": Այստեղ սախ. չատ գյռպեբ կային, առատ ու ն պաշար ցորենով գինիով: Այստեղերանք մնացին եբեր վեոգրին: Մ. Այստեղից առաջ է ընթանումԱբաբիայի միջով», եփբատգետըունեձալովաջ կողմում, հինգ կայան՝ 35 փարսախսճապատերկրներով:Այսէ, ամբողջապես տեղ դաջշտավայբ ճարթ, ծովի եման, ծաձկվածօշինդոով. եթե իսկ պատահումէր ոբեէ այլ բուսականություն, թփեր կամ եղեգնոսռ, ամեն ինչ նման: (2) Այստեղոչ մի ծառ էշ օծանելիքի անուշաբույԻ չկա, իսկ էն՝ մեֆ գազանեեբր բազմապիսի թվով վայի Լշեբ, բազմաթիվու խոշոր ջայլամներ.կային նան խոշոր աբոսներ ն վիթեր: Հեծյալներըեռբեմն ընկնում էին այս գազանների էտեից: էշերը, եթե նրանց հալածումէին, առաջ էին վազումու կանգնում,Բանի շատ ավելիարագավազ էին, քան ձիեշր: Իսկեբ ձիեր մոտենում էին նշանց,նոանք նոբիցնույնն էին կրկնում,այնպես ոբ ձնաբավոր չէՐ որսալ, բայց միայի այն դեպքում, եթե ճեծյալնեւր կանգնումէին տաբեր տեղերն նշանց ճալածումհերթականությամբ: Բրոճնրված էշերի միսընման էր եղնիկի մնի,բայց ավելի փափուկէր: (3) Քայլամներիցոչ մի ճատ չկաչողացան ոբսալ: Դրանցհալածողհեծյալները ջուտովդադաբեցոին քանիոբ փախչելիսնբանք չատ էին կտրոհետապնդումը, վում, վազելիս օգտագործելով ոտները,իսկ թներըթափաճառշում լին առագաստի նման: Աբոսներին ճնաբավոշՖԸ լինում բռնել, Եթե ճաճկարծակի վբա ճասնեին, էանի որ նբանք թոչում են կառնտառշածության վբա ե շուտ ձոգնում.իսկ նրանցմիսըչատ է Բամեղ: (4) Առաջանալով այս Ե՞կ՞ի միջով, ճասան Մասկաս զետր,որի լայնքը էր: մեկ պլեթոոն Այստեղկաբամայի, խոշոր մի քաղաք,Կորսոտե կոչված. այս քաղաքի չոտջը Ցոսում էՐ Մասկաս գետը: ԱյստեղմնացինԵՐԵք ն որ

ոբ

օո

Պարսիկճեծլալի արձանիկ (7

դ.

մ.թ.ա)

որբ

շո

-- 20 ..

-

Ծքեմենյանաբքան (Դարեճ 1-ը)

ն

իր

շիջապատը.

բարձրաքանդակՊերսեպոլսից

ԳԻՐՔ

ԱՌԱՋԻՆ

90 փաւսախ, առաջ ընթացավ 19 կայան՝ պաշենավորովեգին: Այստեղից

ա-

նապատերկոնեբով,նփբատգետրաջ կողմում թողած, նասավ Պյուլետ: Այս կայաններումլծկաննեբիցշատերը կոտոշվեցինսռվից. Բանիորբ ոչ խոտ կարն ոչ որեւ ուրիշ բույս, այլ ամբողջ Եշկիոըմերկ էՐ: իսկ տեղիբնակիչնեՒրգնտիմոտ աղոբիքիքարեր են ճանում ե դբանր մշակելով,տանում Բաբերն, այնտել վանառում,փռխաոշներ ճայ գնում ն գոանովապբում: (6) Ինչ է զինվորներին, վերաբերում ապա նեբանցը հացը նս սպառվեց,իսկ այն Բնաբավորչէր գնել այլ տեղ, քան միայն լողիական շուկայում", կյոատռսի բարբարդսական զորքիմեչ, մեկ կապիթեցորենիկամ գառու ալյուոը՝ չոոս սիկղ: հավասարէ ստտիկյան յոթ ն կես օբոլայի, իսկ կապիթենտանում Ե Սիկղը ատտիկյաներկու քոյնիկս"։ Ուստիե զինվորճե»ըապրումէին միս ուտելով: (Դ Այս անցումներից մի քանիսը Կյուրոսը ջատ ձգում էՐ, ճատկապես այն ղեպքում, երբ ցանկանումէՐ ձասնելջի կամ առոտի: Մի անգամ,եբբ պատահեց մի (եղ, նաճնոտ անցում,ռՐբը դժվարԷՐ սայլերի ճամաՐ, կյուոսը կանգառավիբեն շբջապատող եռնելինեոին ամենաճետ. ու ձբամայեցԳլուսին ն Պիգբեսին,ռբպեսզիվերցնելով ճարբուստճեբրի բարբարոսական զորքիմի մասը, օգնենսայլեոը ղուս բերելու: (8) Երբ նան են կատարում, նա զայրացած հոաթվաց,թե այդ բանը նրանք դանդաղորեն ե

Այստեղ կարելի էՐ տեսնել կարգապահության լավ օբիճակ:Նբանցից չուշւաքանչյուտը, կանգնածէր, դեն էՐ ձգում իո վբայից ծի"անի ասես դեպի ճաղկանդիսըշճ, առաչ նետվում.երբեմն նույնիսկ զառիթափից, թանակ,իո թանկարբժեր խիտոնն խայտանամուկանճաքսիոիդըճ հագին, ոմանք մինչե իսկ մանյակըվզին ն ապաբանջանը՝ թներին: Այս ամենով համար:

ուր

ոո

ու

լով դուրս բերեցին: (9) ՛Բնդնանբապես պարզ էո, ամբողջճանաեյուրոսը Ն առնում էՐ պարհինշտապում կանգ էր միմիայնզռոքը պառենովապասճովելու համաբ, կամ որնէ մի այլ անճբաժեչտությանդեպքում, ենթադոելով, ինչՐանշուտ տեղ հասնի,այնՒան արքան ավելիանպատրաստ կլինի պատերազմիհամար. իսկ ինչբանհաւվաղի,այնքան նա ավելի մեծ զոբ կաշող է հավաքել: (հշադիոդիտողի կարող էր նկատել. արձայի տեբուե թյունը հզոր ԼԸ իո ընղարձակությամբբնակչությանբազմությամբն բայց նշա թույլ կողմն ԼԻ նանապաոճնեւի ձգվածությունըե բշնամու Բանկաոշծակի հարձակվելու դեպքում՝ուժերիՎովաձությունը: (0) եփբատգետիցայն կողմ, ամայի ճանապարհների վբա, կաո մի խոշորու բարգավաճքաղաք,Քարշմանդե անունով: Այստեղզինվորները պաոբ

ո»

որ

ԱՆԱՒԱՍԻՈՍ

ԳԻՐՔ

'

գետի հետելալ կերպ անցնելով:Մորթինեը, որ օգգնեցին, լաստեոով տագուծում էին իբոն ծածկոց.լցրին չո" խոտով, միացոբինու կարեցինայնպես, որ խոտըչթացվի': Սրանցովնրանք անցնում էին ու ձեռք բեբում պատեն՝ ե" առմավեճու պաոպներիցպատուստուծ զինի. ե՛ կորեկիհավ, քանի այ: առատոբեն աճում էբ այս Եբկբում: այն (11) ԱյստեղՄենոնիզինվունեջիցմեկր ինչ-որ բանի չոււջ վիճել ելեմեկի հետ, ն Կլեարքոսիգոււծր Լենելով. անաչդաւազի աեշքոսի զինվորներբիգ համառեցՄենոնիզինվորին ե խփեց նրան: Սա էլ. զալով յուբսվիննեոիմո, պատմեցայղ մասին: Զինվունեոը. լսելով նբան, դժգռհեցինու խիստ զայդեմ: (12) Այս հույն սոր նլեաբէոսըգալով զետանցիմոտ "ացանկԿլեաոքոսի ե այետեղչուկան ղիտելուց հետո, ձի հեծած իւ փոքրաթիվմեբձավունե շի հետ աճցնումԵՇ Մենոնիզու՞քեբիմիջով,ուղեոբվելովղեպիիշ վշանը: հլուոսի ղեռեսչէբ ժամանել. նա նոր Ե- տեղ ճանում: Մենոնիզինվորնեբից մեկո, ոը փայտ եբ ջարդում, երբ տեսավնլեաղքոսինանցնելիս, կազինի նետեց նրա վբա, բայց վոիպեց. իսկ մեկ ուրիշր Լա» չպոտեց, ճետո մեկ ուբիշը նս, ճետո չատեոբըա̀ղմուկ-աղաղակով:(13) Կլեաորոսը։ապաստանեց իբ զորամասըն իսկույն ի զեն կոչեց: իբ հռպլիտներին հրամայեցմնալ իրենց տեղերում,վաճաճներըծնկներիառաջ պաճած,իսկ ինքը վերցնելու ե հեծյալներին, որոնք թոակիացիներին իբ զոշամասումավելի քան 40 ճոգի եին, մեծ մասամբդարձյալթոակիացիներ,քայլեց Մենոնիզո»քի վ-ա. այլսպես, ոբ սբանք ն ինք, Մենոճըահաբեկված վազեցինզենքեր վեոցնելու. իսկ ոմանք կանգնելէին, ապշած կատարվածիհամաշ: (14) Բայց ՊՐոՒսեոբ նա իրնն Ռետեող ծոսր--պատահից, վերջինն Նո տեղ ճասհուգյիտներով իո նում--իսկույն զռրամասըայդ եշկուսի մեջտեղմխոճելով,վեճերը մեբկավբեց Ն խնդբեցՍլեարքոսինայդպես չվաբվել: Բայց հլեարքոսըդմգոճումէբ, ասելով, մինչդեռինքըհազիվէՐ փոկվելՒաշկոծվելով սպանվելուկ,ՊՐՈՒսենոսը այղիան մեղմ Ն խոսում իբ հեա պատաճածի մասին, ն ճոբամայեց երան Տեռանալմեջտեղից:(185) Այդ պահին վճա հասավ նան Կյուրոսը ե պատանածը. իսկույն նիգակննորձեորը վերցբեցե իչ մուռ զտնիիմանալով ճետ վող խոոճողականնեւի միասինզոբամասիԼենտոոնիհասնելով.այսե պես խոսեց. (6) «Ով կլեսուքո՛սե Պրքսենոս այսանղնեշկաեղող մյուս Դուք ձնի հելլեննե՛ր: չեր գիտակցվում եթե ղուր իբայ աճշարքը: միչե կռիվ «ն ես սկսեք,ապա իմացե, նույն իսկ կկուծձանվեմ,իսկ դուր ինձանիվ ոչ շատ ուշ: Քանզի Եթե մեր գուծերը վատանան, ապա այս բոլո" բաբբաբոտեսնում եր, մեղ ավելի իշնամի կլինեն. էան ները,որոնըղուլ արքայիկող-

ԱՌԱՋԻՆ

"են

'

'

:

-.

9.-

ելլողնեոր»:(17) Այս խոսքեւըլանլով, 'զեաճքոսըուչքի եկավ

ու եոկս: զեեքեբըցած ղադարեցոինիրենց վեճը: կողմերը ղնելով, 71. Այստեղիցառաջ ընթանալիս,ճանավաբշհին ձիեոի սըմնկատեցին ճետքեր Նե աղբ: ննթադովում ՆԻ, թիակների վբանք մոտ 2000 ձիու հետքեր Լին։ Հեծյալնեոնիեն նանապաւրրբին այրել էին Է՛ խոտը,ե՛ այն ամենը, ինչ կաշոզ եշ պիտանիլինել: Այս ժամանակպասիկ 0-ռնաասը,որր աբքայի ազգակիցնէբ ն, ինչպեսասում էին, Կչասիկնեբիռագմականգործի լավագույն գիտակներից,դավադբումէ Կյուրոսի դեմ, քանի նախկինումես նորա հետ թշնամանք ԷՐ ունեցել, թեպետեճետռ հաշտվելէո: (2) Նա ասաց կյուբոսին, եթե իրեն հազարճեծյալ տրամադրի, ապա ինքը ղաբանակալելով կամ կոչեչացնեի առաջիցգնացողե ամեն ինչ հոկիզողհեծյալներին,կամ էլ նրանցիցշատեոբին գեբիվեոցնելով,կխանգաբի նբանցառաջանալայոելով, ն դրանովիբեն կհաչողվիարգելել նրանցարքային որնէ տեղեկություն ճաղոռդելԿյուոոսի զորքերիմասին: Կյուրոսը լսելով նբան, այղ բոլոբր օգտավետհամարեց.ե հբամայեց Օրոնտասին յուրաքանչյուրզոբաճբամանատաբիցվերցնել մի ջոկատ: Թ) հսկ Սբռնտասը ենթադոելով,հեծյալներն առդենպատրաստ են իբ համաբ, նամակէ զբում արքային, ճայտնելով,ոո ինքր գալիս է հնաշավորին չափ մեծաթիվ ճեծյալճնեբով.միաժամանակ խնդշում էբ արքայից, իո ճեծյալներինպատվիշիիբեն ընդունել իբրե բարեկամի:Նամակումկաբ նան ճիշատակություն նախկին բարեկամության ե Այս ճամակրըհանձեում է իբ կարծիքովհավատմորիմ ճավատառմության: իսկ սա վեւգնելով այն. ծանճնում է կլութոսին: (1) կյուրոսըայն մարդու, ն կաշդալուցճետռ կալանավորեց Սշոնտասին իր վրանըհՐբավիչեց իր մեշազնվականներից յոթ պա»սիկնեւիե՞՞,իսկ ճելլեննեւի զռբաճբամաձավոո ե գենքք ձեորներին պատվից բնոելճոպլիտներին նատառճերին տեղավուել իբ վրանիշուրջ: Եբանք կատառեցին այս. բերելով շուրջ 3000 ճոպլիտ: (5) Քայց ելեարքոսինես ձրավիւեցի» վբանը որպես խոշնոդական, Լաճի որ ն՛ իոեն' Այութոսին,ե՛ մյուսներին թվում ԷՐ. թե եւս ամենահաոզէ Դուրս վածն հելլեններիմեչ: գալով վանից. նլեաոքոսը հաղոռդեցիբ ըճբէ ինչսյեսկայացավՍոոնտասի կեբներին, դատը.քաճի ղա գաղտնիք (6) Նա առաց,թե Կյուբոսըհետեյալ կերպսկսեցիո խոսքը, «Քարնկա:4է«: նե ե ձեզ ու Ֆոավիոեցիխորերղակցելու աստվածային ես Ի, մարդկային որենքներինամաձայնդատավծիռբնղունելու Ռբոնտասի նկատմամբ,ն այն ի կատա ածելու Այս մժոպուն առաշին ահգամ հայրս է ինձ տվել իբ»ե հատակի:Այդժամանակսա, ինչպես ինն Լ ասում, Եեղբոոս հրամանով իմ դեմ պատեռշազմ սկսեց, ձեոքի տակ ունենալովՍարդեսիմիչնաբեոդր.ես որ

ոբ

ոբ

ոբ

'

ո՞ր

'

ոբ

.

ոբ

ու

մում

`

|

:

ո՞ր

98.

ԽՆԱԲԱՌԻՆ

ԳԻԲջ

ն ինձ հաջողվեցղադառեցնել վեմ պատերազմեցի իմ ղեմ սկսվածպան ես նբա տեբագմը բոնեցի աջ ձեորը. ինքն Լլ իմը: (Դ Այդ բոլոբիցճետո,-շարունակեց Այուրոսը.--ո՛վ Օբռնտուս, ես քո դեմ որնէ անարդարություն գործե՞լ եմ»: Նա պատասխանեց ՀԴԳոս թե` ոչ: Դարձյալ հյուբոսը հարցրեց. չէ՞ի», ո՞ ձետագայում,ինչպեսինքը ես խոստովանում,իեձնիլ ոչ մի վիբավոբանքկելով, մՄեցիրինձ անցար մլուսիացիների կողմը ե հնարա» վորին չափ վնաս էի" Բասցնում իմ եբկոին»: 0ՕԲոնտասը հաստատեց:«Դու չէ՞իբ ոու--ասաց Խհյուբրոսըչ--Երբ զգացիրքո ուժերի թովությունը, եկաշ Աշտեմիսիտանաբըն զղջում ճայտճեցիրինձ, իսկ ես խնայեցիԼեզ, որից ԲԵտռ, Լ ԵԻղու չէ՞իբ ղարձյալ, ոբ սկսեցիրինձ համոզել դավատաշմության ե վում տվեցիբ ճույնը փոխաղաբձաբաբ ստացար ինձանից»: 0Բոնտասը այս ես ես դու խոստովանեց: (8) «Ք.նմնչ--ասացկյու՞բոսը»--ի՛նչ անաբդաբության ենթառկվելիմ կողմից, ճիմա Լլ եբբոողանգամինձ ղավանանեցիո»: Երբ պատասխանեց, ոչ մի անաողաբության 0բոնտասը շի ենթաւկվել, Կյուես, Բոսը հարցրեց նորան. «Ուբեմն դու խոստովանո՞ւմ իմ նկատվամբ ես «Պետք է ճամաձայնվեմ», անիրավ եղել»: ասաց Օբոնտասը: Այնուճետե Ռլուբոսըկոկին հարցրեց. «Գուցեհիմա՞ես դու կդառհասիմ եղբորիշնամին, իսկ իմ ճավատառիմ բարեկամը»:ծվ նա պատասխանեց. «Եթե իսկ ես քո բառբեկամը դառնամ,ո՛վ կյուոոս, քնզ ալղպիսինչեմ թվալու»: (9) Այնժամ կյուոոսը ասաց ճերկանեբին. «Այսպիսին են եղել մաբղու գործերը, ե այսպիսինեն նբա խոսրեոր: Զեզանիցառաջինըդու. ով Կլնաբքոս, աբտահայտիր քեզ ճիշտ թվացող կարծիքը»:Իսկ կլեաբքոսըայսպես ասագ. «Ես խորհուրդկտամվերացնելայս մառդունինչրանհեաբավորէ շուտ. ոբպեսզի ն հետագայումԵրբեքհաշկչինի նոանիցպաշտպանվելու ոբպեսզիմենր ունենանք հնաբավոոություն մեզճավատարբիմ մեացողմաբղկանցչնո՞ճակալ նան զնել»։ 10) Նա ասաց, հույն կարծիքըԲայլտնեցին մյուսները: Բետռ, Այս ամենից պատմեցնտչ Գյուրոսինւամանովբոլորր, նույնիսկ 0բոնտասի ազգակիցներ, վեբ կացան բռնեցին նոտա գոտուց. այդ նշան էՐ ՕՐոնտասին մաճվանդատապարտելու»:Այնունետեեբան ղուոս բեբեցին այն մարդիկ, ում ճրամայվելԷԲ: Սորհբան նկատեցինայե մարղիկ,ովքե՞ ներբան ե՞կբպագումին, այնժամ ես երկշպագեցին, նախկինում իմանալով նա դեպիման |ո առաջնոբղվում"": (11) Իսկերբ "ան տատան հանդերձ, վրանը, ոռի կլուբոսի սենեկապետներից Աոշտապատեսի ամենավստանելին էՐՀ, այնունետնոչ ոք Սբոնտասին չտեսավռչ կենդանի,ոչ մեռյալ, ե ոչ ոէ անգամչէՐ կաբողհաստատապես ասել, թե նա ինչպես սպանվեց.այս մա-

սին տաշբերենթադոություննն ` կային: Մինչնեիսկ

նիա

ու

որ

ոշ

ոբ

որ

:

որ

ոբ

--24.-

գեոեզմանըերբե նայտնիչեղավ: ԱԼ միջով ԷրԵՒ կս ԱյստեզիցԿյուոոսըառաչ ընթացավՌաբելոնիայի յան՝ 12 փառսախ: կյուբոսը հելլեննԵրին բարբարոսների ՆՐԲող կայանում վոււատեսկազմակեոպեցգիշնվա կեսին բաց ղաչտում:նա ենթադրումէր, ոբ իբ զուհով ճակատամաշտ հաջող «որ, արշալույսին,աւքան կրայտնվի տալու: եվ ԲՐամայեցԿլեաոքոսինառաջնորդելաջ թներ,Մեճռնին՝ձախ թեր: ինքը ես դասավորեցիբ զռբամասը:(2) Տոբատեսինհաչոբդած օոր Սյու՞ոսի մոտ ժամանեցին մեծ արքայիզորքից տեդեկություններ փախստականներ արՒայիբանակիմասին: ճայտճեցին Ն լոԿյուբոսըիջ մոտ ԲշավիոնցՔելլենննրիզորահբամանատաշներին նրանց հետ, թե ի՞նչպես մղի ճակատամաոտրքագնեւին ու խոոնողակցեց ե ինքը նբանյ քայալեբեցնետեյալ խոսքեով. (3) «Հելլեն ռազմիկներ, բառոո ես ինձ հետ տանում եմ ձեզ չէ, չունենալուպատճառով ըառոսական զորք իբն ղաշնակից,այլ այն համոզմունքով,ոբ դուք շատ ու շատ բարբարոսձեզ վեոցոիինձ ճետ: նեբիցավելիզոր եք ե անվենե».այդ իսկ սփատճառով ԵՐ ե ոբի Ուեմն որր ղուքնվանել եղեք,արժանի այնազատության, քաջարի՛ ես Ու նամաո ես ձեզ երանիեմ տալիս: կգեբաազատությունը լավ իմացեր, ե նույնիսկ ավելի։ (4) նվ ոոպեսգիղուք իմաունեմ այն ամենիցինչ դասեի ճաք, թե ինչպիսիկովի էք գնում, ես ձեզ կհայտնեմ,քանի այդ լավ գիՆ տեմ: է է հաբձակվում բա'ձո աղազակելով:եթե Թշնամուզորքր մեծաթիվ ինձ դուք այդ բանինղիմանաք,ապա մնացյալիմասին ես կառծում եմ. նամար անճաոբմա» է պատմել, թե ինչպիսինկթվան ձեր ղեմ ղուս եկած ե Ելէ ուննիմ գուծերըրբարեճաջող այս եբկբիմաղիկ: Եթեղուէ արիլինեք ես այնպեսձանանան, ապա ձեզանիցտուն վեռշադառձալ ցանկացողներին շառմեն.բաց ես վստահեմ, ոբ պարհ կդնեմ, տանը եղողներինախանձը մոտ ծառայելը տուն վերադառնալուց: ձեզանիցշատեր կգեբադասենինձ (5) Այնժամ այստեղներկագտնվողԳավլիտեսը,որը փախստականէր ո՛վ հյուՍամոսիցե դաքձելԷՐ Կլոււոսի վստարելին,ասաց. «Այսռւնանդերձ, ոմանք ասում բոս, էն, թե ղու ալժմ շատ ես խոստանում,ոբովնհետն գտեվում նս վեբաճաս պսակվեն, առաչ, իսկեթե գործերղ հաջողությամբ վտանգի իսկ ոմանք ասում եհ, ապա վու չես հիշի Րո խոստումները. եթենույնիսկ Լո ե ցանկանաս դրանք կատարել, ապա հիշես խոստումննբը ի վինակիչես չինի (տիվկենսագուծել»: (ծ) Այս լելով նյոշտոսնասաց. «Ով զինվորնե, մեր ճՃայբրենական տերությունըտաբաձվումէ ճարավում մինչն այն վարչիորչ որտեղ մաշղիկ չեն կտաբողանում աղվբելտապիպատնառով, իսկ ճյուսիճրա

ու

ոբ

ու

ԱՌԱՋԻՆ

ոբ

'

ոբ

-.

.-

ԱՆԱՔԱՑԻՄ

կա՞ողանում ապբելցոսւի պատճաւտվ: խիինչն ' իչբոլո»ոոտեղչեն Ա ւ ղած են անում սատուտպութգուն իմ եղԵոկոներում մերձ մ"ր: (7) եթե մենք լ ոձավուն Ռազթենք,ապա պատտավոր էնք մեր մմ

,

"իլ:

ց

ու

ւ ,

մեր-

այղ Լոկրներումափխ"ակալ ձավոբնեւին դածնել: Ուստիես վախենումեմ ոչ Ին այն բանից,ՈՒ հաղթանակի ղեպքում իմ բոչս» մեբձավորեինեվիւելու բավականաչափ Կյաբգեներչեմ ունենա, այլ այն բանից, այնիան շատ բեկերնեո չեմ ունենա, ոբմլեսզի պարգեճեր շնոնեմ:Իսկձեզ, հելլենենոի։ ու

դւբաքան:

լսողները խոսքերը իոնենք ար 8) ՄԻ հելմեւսցյալ Այճժամ նբա մոտ եկան Շանաւալ աողեցին լեննեոին: ոմանք, խինոԲելովիմանալ,ԻՆ իւենէ ի՞ն, կստանան 3.Է Լ : "իջ բոլորի ցանԲայ կությունըբավաբառելով նանապարբէ Թ)"1" Ի մե րճերզբուցողնեւը ճամոզումէին նրան անձամբ չմասնակցե լ Տակատամ այլ

-

Ա":

լու:

`

-

:

է

|

տ

տի դիոքավոոոլեա-քոս այսպի բն եղ մոԻր ո Կոլ ոգուոոսին, բազմի»: «Վեսը ոԴաշենի վկա.--պատասխանեց ԱԱՊ կյուբոսը,--Եթե ն ոոդին իմ Դ

վել իբենցետնում: եվ այնժամ «Դու, ռվ Կյուբոս,կարծո՞ւմես,

ապա եղբայոը, բեռի»:

ԱՐՑ

ոբ

"իսատիսի / առան 'ց պատեբազմի ձեռք թագավոություն չեմ է է

ես այս

հելլեննե"ի Այստեղ զիճավառված 3400 02) վաճանակիո (հոպլիտ--Ս. Կ.) ե 5500 պե պելտաստ", .

Վ

-

է՞. մի թիվը բետեյալն Դ

բյոս՝

ենւ աղան հսկ

կ

ճե

աՆ

Ր Ա Ի

-

-

դասավուվում զորանբամանատաչ

Իւ ոբոնցից յուբաքանչյու՞ը եկավաո նրանք ւ ն. փր զինվո" Իռկոմասը, Ցիսսափեոնես, Ցոբոիաս

վից մասնակցեցին որ

ոնԵՐ

չորս

էին" Աբ-

բյումաղ150 կակ արամ ակառք, քանի ե

Աբոռկոմասը գալու ճանա Փյունիկիայից

մեձ աոքրայի Այսպես հայտնեցին կլուբոսին

րը

աքինազուշացավ: (13)

Գ ճին մմոտիցժամանած օԲ

փախստականներր.իսկ հետագա ձ գեւ զեր չ ում կովումՈ վմ.ոցված իներընույն բանը հաստատե'

մին:

:

01) Այստեղից Այօւրբուսբ առաջ ինթացավմեկ կայան' եեր փարսախ ամբողջ զուքը՝ ն՛ ճունակածը.ե՛ բարբաբոսականը, վեճանում ասզմական նա :

դասավոբած:

.

ե

Ը. ենթաղբում |

մարտը աբքայիճետ, Քանի

ոբ

Աիաատք

այղ նույն «որ տեղի կունենա այստեղճանապաճին խբամատԼո փոոված ու-

Չ --- 26

ԱՌԱՀԻՆ

գոկաշափխռոությամբո:(15) խշամատը դեպի վե 12 փառսախ,մինչե Մեղական են գտնվում Տիգրիսգետիցճոսով ջշանցքները,ուռնր չուսն պը»: (Այստեղ են: Դբանցլայերը մեկ պլեթոոնԼ ե մեծ խուություն ունեն, այնպես, էն նավեր: Ձոբանց քները թափվում են նիսը լողում եբանգում հատցատա» գետը ե գտնվում իշարից մեկականփաւսախ հեուսվռբությանվրա, իսկ կամուշնեւ նրանց վա կան)": նիշատի մռտ գետի ն խրամատի միչն նեդ ան կաաա (16) Այս խրամատը կյուբոսը աշշավում է ռուցելէբ մենծ արքան ոոպես ամբություն, լսելով, իր դեմ: Այս նս եյռստսն իբ զո՞քի Բետ անգավու նասավխրամատիճերքին կողմը: (1 Այդ օբր աշքան չբոնվեց կովի, սակայննկատվումէին նանածճջող ձիերին մառդկանց բազմաթիվհետքեր: (18) ԱյստեղԿյուոոսն իո մոտ ե նբան եբԵՒ նազտոդականչեցգուշակՍիլանոսամբբակիացուն պարգեեց նա ղեռես11 կատահեկանայն բանիհամար, առաչ զոհաբերություն աոբքան օբ էՐ Րելովհայտնել իրեն, թե դեռ ճակատամաոտ չի տալու: կյուԲոսն այնժամասել էբ. «Ուրեմն նա բոլուովին չի կովի, եթե այղ օշեւի ընթացքում կռիվ չսկսի: նթե քո գուշակությունըիրականանա,ապա քեզ խոս-

հինգ գշկաչափլայնքով

ե

Երեք

պաոիս-

ձգվումԲաշբավայչով ԷՐ

որ

անցումթ

Բավ

րամը ոբ

ոբ

ելավ. (19)նվ անցնելու(ամաճակ

տաճում

ե

եղողբարբարոսների Ւսան թիվըտ̀ասը բյուբ ե Հու կառք՞: (11) Ասում էին, թե թշնամու զոոհր բաղկացածԷՐ 120 բյու" զինվորից ե 200 մանգավակիբ կար նան ռազվմակառքից-": վեց հազարհեծյալ. ոՒղեզ ԿՐՑԱՒ եին անմիջապեսԲ ա

ԳԻՐՔ

լ

օՐն

աար

եմ

վաթսուն

օո

Ի Արաակգաչել Կուտոսի զոհին խրա՞ քանի Ալդ

տաղանդ»:

ոսկին

պարբգնեց նբան.

նա

էլ

երբ

տաս

աո կյուռոսին,ե մյոանեոինթվաց, ն է պատերազմ քած հրաժարվել մղելուց:Ուստի Քաչռրդօռր Խյուբոսըառաջ ընթացավ առսւվելես անհոգ:(20) ԻսկեՐՐոողռոր նա ընթանում ԵՐ իո կառքր նստած, մինչդեռիրննիգառաչ գնում ԷԲ փոքբաթիվ մի ջոկատ,իսկ զորքի մեծ մասը շառշժվում էր անկանոնե զորականների զենքի խոշոր մասը հում Լին կառքերովե բեռնակիր վրա բաձած: անասունների 111. Աշդեն այն ժամն ԷՐ, եբր չուկան բազմամաոդէ դառնումնե մոտ ԼՐ կայանը,որտեղ էզուշռսըմտադիբեբ իչնանել, եբբ Պատեզյուասը, մյուԻոսիմեշձավունեւիկԵշեելի մի պարսիկ,Բբտնաթոոձիու վբա ամբոդջաբաբարձբաձայնգոռսլ ն՛ գությամբ ճայտնվելով,սկսեց բռլոր Ռանդիսյաղնեբին լեզվով, ն՛ ճունաոեն, բե արքան մեծաբիվ զոբքով մոտենում բաշբարոսնեբի է, ամբողջովինպատոաստ պատեջավմելու՞:(2) Այնմոմ մենծ շփորություն Ւանի հելլենները,ինչպես մնալած բոլորը, իսկույն եեթ Ենթաձազեց. ԻՆ հաշձակման կենթաշկվենղեռնո ռազմականկագ չընդունած: դւՆզին, ' (3 յուշոսը կտոքիցցած թոչելոսվզբաճըհազավ ե իշ ձին Բեծնելով,ծնիզակճեւր ձեռՒն առավ ն հրաման իղեց բոլո՞ին զինավառվելե ոազմաշաւքում գ-ավել լուբաքանչյուրըիւ: տեղը: (3) հապշտաս|ղասավո՞»ԶոՐքԵՐը -

՝

ապա

ն

՛

'

' ոբ

Լ

տա-

ՊՐ

ւ

յ

|

-.27-

Լ

լ

ալե

ԱՆԱՔԱՍԻՍ

վեցին,Կլեարքոսը ղիոքավոբվեց ղեպի նփբատզեոր, գոավելով աջ թեր. եբան էր հաջորդում սբան՝ մյուսները,մինչդեռ Պբոքսենոսը, ե նբա Մ ենոնը զորամասըգբավումէր հելլենական զորքեբիձախ թեր": (5) հարբաբոսական զորքիցհազար հեծյալպափլազոնացիներ, ինչպես նան հելլեն

պելտատոմուտ ները,կանգնածէին հլեաբքոսի աջ թեում. իսկ ձախ թեում էր կանգնած Կյութոսիտեղակալ ե Աբիայոսը"" բաշբաբոսական մնացյալ զորհլ, մինչդեո ինքըկյուշոսը, իո շուրջ եղած վեց ճաբյութ որոն է հեծյալներով, բոլորը, բացի Կյուբոսից, պատած էին զբաճով,կոնքեոն եբով վեց կենտբոեր: Կյուրոսըկովիէբ գնում գլուխը

ու

սաղավաբտնեբով, զբա-

չծածկած:(Սսում են, թե պա»սիկներն են ընդհանրապես համառձակվում կովել չծաձկաձզլխով)": հսկ բոլո» ձիեբինկյութոսի ջոկատում ն հազյբելէին նակատակազ լանջապանակ: զինվածէին նան հելլենական Հեծյալները թրերով: (5) Աբղենկեսօր էր, բայց թշնամին ղեռես չէր հայտեվում: եշեկոյան փոշի Եբեաց, սպիտակամպի նման, իսկ բիչ անց դաշտում ինչ-որ հեռվից սե ամպ բարձրացավ: Երը թշնամին ավելիմոտեցավ,սկսեցին փայլատակել պղնձե ինչ-որ մասեր ե եիզակներ, թշնամուշարքերը նկատելի դարձան: (9) Թշնամուձախթեում սպիտակազբան հեծյալներն էին. ասում եին, թե նրանցառաջնոոբղում է Տիսսափեռոնեսը: Նբանց կող/ինճյուսվածվահանհեր կբողռազմիկներնէին, այնուհետե` մինչե ոտները հասնողփայտեվազինվածհոպլիտները: Ասում էին, հաննեբով սբանք թե իբո եգզիպտացիներ են: Այնտեղ կային նաե տարբեր տեսակիհեծյալներն աղեղնավոբներ: Այս բոլորր առաջ էին շարժվում բաժանված ըստ ազգությունների,իսկ լուբաքանչյլուբ ազգություն դասավորված էբ մառղկանցով կազմվածՒառակուսու ձեով": (10) Նրանցից առաջ իբարշից բավականհեռավորության վբա կանգնաձ էին մանգաղակիր կոչված կառՒերը: Դրանց մ անզաղները թեքությամբ ամբացվածէին անիվների առանցրինե հատու սայբեոը ղեպիգետին,այն"վես, այն ամենը, ինչկնճանդիպեր կտբատեին Պարիրենց հանապաբրին: սիկներինպատակն էր խովել հելլեններիշարքերիմեջ ե դբանք մասնատել: 11) Ինչ վեբաբեբումէ Խլուբոսիայն խոսքերին, Երբ զոբաժողովում հելլեններին պատվիրեց չվախենալ բարբարոսներիաղաղակներից, ապա դոանի սխալ ղուրս եկան: Ոբովճետե ոչ թե աղաղակելով, այլ ճնաբավոր լոություն եբան ի պահպանելով, ե հանգիստ ղանղդաղ առաջ էին շարժվում: (12) Մյդ պահինկյուրոսըթարգման ե Պիգրբեսի ուրի» երեր թե չորս հռղու հետ մոտենալով, կարգաղբեց կլեաբքոսին իր զորամասըվարելթշնամու կենտրոնի վբա,հանի ոբ արքան այնտեղ էր գտնվում: «եվ եթե,--շաբունակեց նա,--մենք նբան հաղբթենՒ, ապա ամեն ինչ ավարտված կլինի»։(3) Բայց ու

Պարսիկ Բեծլալ

որ

«- ֆրան

Պարսիկն Ռույն զինվորներ՝ մենամարտելիս (աթեմենյան շրջանի կնիքներ)

ԳԻՐՔ

ԱՌԱՑԻՆ

կլեաոքոսըտեսնելովթշնամու կննտոռնի խտությունըե իմանալովԱյուբոսիգ. արքան զտնվում է զորքիձախ ըեիզ այն կողմ--արբճայի հելլենների զոոն՞ա կենտոշոնը քր բազմությամբ այնքան ո գերազանցում, ձգվում է: կյուբոսիզոոքն՞իձախ թնից |լ այն կողմ--շցանկացավաջ թեր կտրել գետից, վախենալովեոկռւստերշոջապատումից:Ուստիհ պատասխանեց կյուԲոսին, թե ինքր կհոգա. որպեսզի ամեն ինչ լավ լինի: (14) Մինչ այդ բաբբարբոսական զորքը" կանոնավորկեովով առաչանում էր, իսկ հելլենականը տեղում կանգնած իր չարքերնէՐ Բամալբումդեռես նոր տեղ հասնողոռազմիկներով: Եվ Այուբոսըոչ շատ ճեռվիցանցնելով իո առչեից,նայում էո այս ու այն կողմ, դիտելովե' թշնամուն, ե՛ լուզորքերի այիննեւին: (15) Հելլենական զորամասիցՔսենոփոնաթենացին»նկատելով նրան, ընղառաջ եկավու ճարցբեց,թե ոբնէ բան չի՞ ճբամայիաբդյոք: Պահելով իո ձին, կյուբոսը խոսեց Քսենոփոնիհետ, պատվիրելովնբան Բաղո:-են ե՛ դել բոլորին, ոբ ն՛ կանխանշաններն բարենպաստ, զոնաբերություննեբր": (16) Այս ասելուպաճինկյուոոսըաղմուկլսեց, ոբր գալիսէՐ շաշքերի միջից,ն ճաոցբեց,թե դա ի՞նչ բան է: Քսենոփոնը պատասխանեց, թե կառէն գախոս ոոր արդեն եկրորդ անգամ հաղոողում, է, ինչ անցնում է ոով: կյուբոսըզաշմացավ,թե ո՞վ է կաշգախոստվել ն ճարցոշեց, թե ինչպիսի՞ն է այն: Ու Քսենուիոնը պատասխանեց. «Զես-Փոկիչ» ե ճաղբանակ»: (17) Կյութոսնայս լսելով ասաց. «նս այղ ընղունում եմ, ե թող ալդվես կլ փնի»: Այս ասելով նա վեբաղարձավ իր դիոքեոր: իբարբից բաժանումէո առշդենեեք թե չուս Հակառակոոդ զորասյուները ասպառբեզից էլ քիչ տարածություն,երբ Բելլեննեոըպեան Երգելով"քայլեցին թշնամուդեմ: (18) Երբ հառձակմանժամանակֆալանգսիմի մասը ինչ ու չափովառաչ անցավ,ապա մնացած մասն սկսեց վազել. ե միաժամանակ բոլորն սկսեցինաղաղակելի պատիվ էնիալիոսի՞ն առաչ վազել: Ասում են նան, ոՐ իբո ոմանի նիգակնեբով ԲՔաբվածում էին վահաններին, ձիեբինվախեցնելունպատակով:(19) եվ նախքաննետերըկճասնեիննրանց,բարրաԲոսնեոն ընկբկեցին ու փախանտ: ԱյնժամԲելլեններն սկսեցիննբանցԲալաձել ամբողչթափով,բայց միաժամանակ իբաո ձայն էին տալիս, ոճ ոչ թե վազեն, այլ ճետապնդեն թշնամուն ռազմականշարքեոով:(20) Թազմակառքերիմի մասըԷշվումէՐ թշնամու իսկ շաոքհրիմիջով, մյուս մասն էլ, առանց կառապանների, ԲելլեններՐի ռազմաշաոբքեոի միջովտ:Բայյ հելլեններըդոանք տեսնելով,ճանապարհէին տալիս:եղան եաե ռմանք, սաշսափեցին, ինչպես ձիարռշավարանում. բայց, ինչպես պատմեցին, նույնիսկայդ ժամանակ ե ոչ մեկր այս սբանցիցո՞նէ մեկըչվճասվեցՆ, ընդճանբապես, ճելլեննեշից ոբ

ոշ

ոո

ԱՆԱՒԱՈիկ

ճակատամաոտի ընթացքում ոչնչով ինչպեսասացին, ճնտաճառվել էւ: 21)) Կ ե

ԳԻԲԻ

"1 չտուժեղ, 7 Բայի

ն, մեկից աջ թնում, '

Բ ուր,

հաղթեցին իրենցղեմ կանգնած» լ բիոն հելլեննեոր դումխեելով, ձռանց,ճբնվեց.իսկ իշեն մոտիկ լ եղողները սկան. աա Բզոգազել ոողնս արքայի: ո

հեր

որ

տ

ին

Ն

նրան

|

յխումանդերձ ինքըչճոապուշվեց

հալածելու մաքից, պահպանելով իբ վեց ճաբյուո բլրամոմ ռազմական հեծյալնեւի գասավոոությունը, էր, թն ինչ

որ

այլ Քետեում արքան է անելու, իրեն հայտնիէՐ, որ արքան գ-ավում է պար յարսկականբանակի կենտւռեր: բոլոր զոբանրամաճատարհերք

ւ.

մտածելով, այդ կեւպ իռենք, եբկուստեր կյան իգական նոոոնու. առավել ապաճովկլինեն, ու ոով պաշտպանված, իսկ եթե Նրեզիո հասցնելու, բանակնայն տեղ կստանա ՆանԱՄ ճաման "լի հ գեսում: (33) Այդ պաճին արքան, իեպետն առակիհոր աղեցեում էբ գտնվումէ" ու աի ոի ձախ թնից գերտոռնը, իմ"իրավի ճակատելու ղեմկյու՞ոսի կամ առաջ Լ" գալն սավաովածնեռի թեքեցիո զոշասյուհը,թշնամուն բ

"

ԴՈւ

նպատակով:

'

| '

ապա

ի

նբա

Կպա

նշա

նա

:

|

ղա-

շրջապատելու

երկյուղ կելով, հելլենական զռորը կարող Ը եվ իր վեց թշնամուդեմ: նետվեց ԱՈ: ԱՅԼ քրմասնատվել, հաղթեցառքայիառաջ վառված փվաանո Ֆրելով, ն, փախուստի եր, իշ մատնեց 24)) Ալձժամ Կյուբոսը Այնժա

որ

Լ

'

:

ճար-

ասում

։

դասա-

սպանեցհշանցառաջնորդ իսկձեռքով Մբասգեոսեսին: (25) հսկ Եբ փախոտն սկսվեց, Այուբոսի ձառյու՞ը, թշնամուն, ցովեցին. վեց Կլուբոսինճայլածելով բացի շատ քչեբից,ոբոնք չմեցին Հ է՝Իբ ամն ճամառյա միայն նշա այսպես կոչված սեղանակի ներա ջար» հետ

| |

ու

ինչպեսպատմում միջով,

բժիշ է հիշի

բուժել վերքը: Կաբ":որոն,իբ ասելով, հառվածում արքային,ին, մեկր իբ նիզակը հր ոո:յոտուըԿյուբոսին ցած: աչքից արբ: փ ոքր-ինչ Բանիսը յի «"վածեց Երից սպանվեցին այստեղ, եբբ Աո է ճբա ԼՐ

տ

Կյուբոսը վնակից կովում էին, պատմել Կտեսիասը, քանի միս Իո դյուռոսըսպանվեց Բայի իեղել ընկան իբ հայտնի Լ

ի

ն

արքան

հՐ

նրա ճետ

,

ե

ու

նա

պաբ-

ամենա-

մ «արդ: մերձավորների (98) Պ ատմում են, թե Աբտապատեսը մեկը կչուշոսի ամենաճավատարիմ նբա մականակիրներից սենեկապետը. ։

ու

-Ֆ-

ի

էո իո եղբոշ ե այլ երե(2) նախ,երբ նա, դեռես մանուկ, դաստիա"ակվում ճետ, ամեն ինչում ճամաոբվում էբ բոլռշից ընդունակը:(3) Քանզի խաձեոբի

են արքունի ազնվականպառսիկնեոիբոլոր երեխաներ դաստիարակվում ե է դռանը»: Այնտեղ մարդ կաշող սովորել խելամտություն ոչինչ վատթար ե ականբանոչ կտեսնի,ոչ ես կլսի: (1) եբեխանեն այնտեղականատես ն ո՞ւմ ջալուբ են լինում, թե աշքան ո՞ւմ է պատիվչնոբբում պատվազոկում: ե՛ ե՛ Ն ճբանք են Ուստի մանուկճասակից սովորում իշխել, ուրիշի իշխանուէՐ իւ թյան տակ լինել: (թ) Կյուրոսն այստեղ առաջինհերթին Զամառշվում են իրենից ավագհասակակիցների մեջ ճամեստագույնը առավել հնավզանդը նեբի հանդեպ, Լան իշենից համեստ ծագում ունեցողնեոը:Այնունետե՝ նա ն մ էր ԷՐ ձիերից: նա ճամարբոլոբիցավելի ձիասերէո ն լավագույնս օգտվում ձիերից: նան Ն էո վում ամենաճետաքոՒրասերըչանասեւրռազմականգործի, նետան ձգության նիզակինետման մեյ: (6) Եբ թեակոխեցճամապատասխան ն գազաննեւիվտանգի երի քոն տառիք,նա ղառձավնան ոբսի մեֆ սիբաճաբ նրա վբա, նա դեպբոլոբիցանվերեո"չ Մի անգամ, երբ արբջրըԲարշձակվեց չվախեցավ,այլ ձիու ցած նեսվելով, առի ճետ զետին թավալվեցՆ, ճիջտ է, վնասվածքստացավ,ոբի ճետնանքրմնաց, բայց ի վերչո սպանեցգաեին: ե օգն էն «Գոթ ան հասած առաջին մաբդուն նա Հշատեբի է ) աչքին ի եբա-

արեր:

ոբ

Թե

ան

է ա ավաագավեր շիցատո զաճակալելուծ աքալավայելե Ր

ճան-

|

ա

ռ '

Այսպես

նա

։

(26) Սբանց նա եղած ժամանակ արհա նկատեց ին Բրակիցեերից ի ՅոոՎյունը Ն չճամբեւեց իսկույն գոչեց.«ս տեսում ուստի դմայոին» առաջ նետվելով աշքայի վբա, եԻ կոծի խոցեցզոաձի Ճաբվածեց Լ

ինչսիես վկայում են նբան կյութոսը. մարդ, Դ ոռր,ը: իո: յուշուը մահացավ Այսպես մաճ մուտ ճանաչոդները, Այուռոս Մեծից ձետո ֆեված բոլոր պարսիկ-

|1.

Վորքերն իրենց

ոո

Ռի

համար:

հառնի

(22)Քարբաբոսնեշի

տեսնելովոր կյուրոսն ընկավ, ձիուց ցաձ նետվեց ն իջնենգցեց նրբա դիակի վբա: (29) Ոմարք ասում են. թե արքան կարգադրեց ինչ-որ մեկին սպանել նրան Այուբոսիղիակի վորա,ուբիշները՝ ըն նա բրեն ոսլանեցիո ակինակեՆա մսհլակ Էբ ով. նա ուներ այդպիսինը. ոսկուց էր պատոաստած: ե այլ զառղեր, ինչպես ազնվական կրում, ապաշանջան պաոսիկնեոր,քանի ո՞ր նրան հրա էՐ կյուոոսր պատվում նվիվածության հավատարմության ու

Րանի

'

ԱՌԱՋԻՆ

|

(7) հսկ եբբ հայոր նբան ուղառկեցիբն սատոապ Լուդիայիե Մեչ Ն Կապպաղովկիայի, ձան ստրատեգոս Փոյուգիայի միաժամանակ նշանակեց որոնք այն բոլու- զորքերիվբա, գումաովումէին Կաստոլոսիդաշտում, նա անհապաղ թե ամեն ինչից առավել կաբեռոէ ճամարում այն. ճայտաբարբեց, որբ եթե դաշն է կնքում ե կամ որնէ խոստումտալիս, ապա ոչ մի ղեպքում էին քաղաքներ չխաբել:(8) Ա )դ իսկ պ ատճառով ռով ՇՐան ճավատում վ ին Բպատակ ճպատակ Բաղ ը նան նավատումէին մառդիկ:Նույնիսկեթե ունէ մեկը թչնամի էբ եղել Ն -3Յ.-

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

կյուբոսիհետ հաշտությունէր կնքում, ապա վստահ էր, պայհաշտության մաններին հակառակ եբեր չի տուժելու: (9) Ուստի ե եբբ նա պատերազմեց ղեմ, բոլոր Տիսսափեռնեսի աղաները, բացի Միլետից,հոժաբակամնախբետոեցինկյուբոսինՏիսսափեռնեսիփոխարեն: Իսկ Միլետի բնակիչները վախենում էին կյուբոսիցայն պատճառով, նա չե" ցանկացգել փախստականներինճանձնել: (10) Նա ե՛ գործով ԷՐ ցույց տալիս, ե՛ ճայտաբառում, եբեր նեբանց չի լի. հանի մի անգամեբանցբարեկամնէ դարձել, եթե նույնիսկերանցթիվը եվազիե դրությունը առավել վատթաբանա: էր ամեն մեկին գեբազանգելու ւն Նկատելի նբա ձգտումըթե՛ իո հանղեպ բարերարություն անելու դեպքում. թե՛ վնաս սառտնառէլուդեպքում: Ոմանք նույնիսկպատմում են, թե նա մաղթում էր իրեն ոյեքան ապոել, մինչե կաբողանաբ լբիվ հատուցելե՛ իր բարեկամներին, ե՛ իրեն վեաս պատ(12) եվ այղ էր պատճառր, շատերըցանկացանժամանանառողներբին: միայն նբան վստահելե՛ իրենց ունեցվածքը,ե՛ կակիցներից Բաղարները, մինչե իսկ իրենցկյանքը: (13) Այսուճանդերձ, ոչ ոէ չէբ կաբողասել, բե նա էբ չաբազործ ե վատ հանդուրժում մարդկանց չարախեդությունը, հանի եբանց ավելիղաժանոբեն էր պատժում, էան մեկ ուրիշը: հանուկ նանավրա հանախկարելիէր տեսնելուռքեբից պարհների ձեռքերիցե աչքերից զոկված մարդկանց: եվ Կյուբոսիտիբույթներումամեն մի հելլեն կամ բարբաբոս, եթե ոչ մի վատ արարք չէր գործել, կարողէր աներկյուղ ճանապարՀ իբ ունեցվածքով հոոդել որտեղկամենար: Ակ Բոլորի վկայությամբ, նա պատեբազմումքաջություն զուցաբեբողհերինառավել էբ պատվում: Առաջինընա կովեց պիսիդիացիների ե մյուսիացիներիդեմ: Ինքն անձամբ արշավելովայս երկրնեբիղեմ, նվանված վայբեբիկառավարիչ նշանակեց այնպիսինեբին,որոնք չեին խուսափում իրենց անձր վտանգիենթառկելուց, իսկ հետագայումնբանց պատվեցայլ նվերներովես: աշ Այսպիսով,կտրիճները առժանիդարձան ամենայն բաբեկեցության, իսկ վատերինվիճակվեց դառնալնրանց ստբուկները: Ուստի ե նբա մռտ միշտ լինում եին մեծ թվով մաոդիկ,որոնք կամովին ղիմագոավում էին վտանգը,երե իմանային, այդ բանը հայտնիկդառնահյուշոսին: (16) եթե ոբեէ մեկըհոչակվում է» իո աբդար գործով, ապա այն օբինակելիդարձնելունպատակով, կլուրոսընբան հնաբավոճբություն ԷՐ տալիս ապբելու ավելի նոխ, քան այն մաողիկ, ոբռն է հարստացել էին անաողաբ գործերով:(17) Ուստիե նա իբ ձեռքիտակուներ ե՛ ճավատաբմոբենծառաե՛ իրո յող մեծ թվով օգնականներ, բանակ:Բանն այն է, ոբ զոբահուսալի վաբներն վաշտապետնեբը, ոբոնի համաբ դբամի էին ծովնանցնելով եկել որ

Մ

Ար

/

:

ԱԱ

:

)

-

ԱՀՀ

ՆՀԱՐ ՀՀՀ«պաաը ՊԻ:

`

ոբ

որ

ոբ

ոո

որ

ու

|

|

ոբ

ու

«8.

-

Ծ. Մարտիտեսարաններ:(տին Բունական վազաներից)

ԱԹԱՔԻՆ

ԳԻՐՔ

Լան իր մոտ, Բամոզվեցին, առավելշահավետէ կլուբոսինլավ ծառայելի։ ամենամսյա շանը: (18) Նվ Եթե որեէ մէկը նրա Քանձնարաթե պաբզապես հանդեպանԿյուշոսը եշբեր նշա Բոժաբության բությունը լավ էՐ կատարում, ամեն մի են, չէր լինում: Այդ իսկ պատճառով,ինչպեսպատմում շնորհակալ մոտ էին գտնվում: Կյուրոսի գուծի ճամար լավագույնօգնականները նա որնէ ոոր իրենվսսաճվածեոկիկառավառոչի, նկատեր (19) Եվ եթե Է էո ղեկավարում եկամուտները ավելացնումէՐ շանճավետ բր աջդաոռւթյամբ նրան երբեք ոչեշից չեր զոկում, այլ, ընդաշտադբությամբ,ապա կյու"ոսը նման մառդիկհաճույքովէին էՐ այնպես, ճատուցում. Բակառակը,ավելին ն ճարստությունկուձեռք ն ճամարձակորեն բերում, ունեցվածք աշխատում Ւիչ կյուոռսիցէին ալն բթացնում:Նա չէր նախանտակելուգճետո, բոլոոբից ձում բազցաճայտ բայց ձգտում էո օգտվել թաքկերպովճաշստացողնեԻին, ցրվածգաճձերից: նա էո (20) Բոլորը վկայում են, ոո» ընկեշնեոինկատմամբ ցուցաբերում նրանք, իո կարծիքով,անկեղձէին եթե Քատկապեսմեծ Բոգատաոություն, մտածած ամեն բնույթի ձեռճետ Ն ի ո գործակցել իո ճանդեպ կարողէին իո ճամար ես ընկերները ընթացքում:(21 եվ մտածելով, ո» իշ նառկումների ինքը նույնպես ձգտումէր ընկերների անճրաժեշտեն ոբպեսգոբծակիցնեո, որնէ մեկր դոա կահամար դառնալ եթե գգում էր, գդոծակից, լավագույն Կյուբոսնինքը առավելէան մեկ ուռիչը Րիքն ուներ: (22) Դարծում եմ, Ք. Այս ամհնըմեծ մասամբ առիթներով նվեջներ էր ստանում ե բազմաթիվ նտ պառրզեում էո իո րճկեոնեւին,նկատի ունենալովնբանցիցյուբաքունչյուե ճաշվի առճելով ամեն մեկի պաճանջմունքնեւը: բի կենցաղավաբությունը որ որպեսզիիր վբա կռի ուղաշկումիոեն, նվերներէին շատ եվ ինչբան (23) համաբ, պատմումեն, որ Է' պատերազմի այդ բոժամանակ,ե՛ պննեան(քի ասում չատ զաշէՇ, այդրան չի տեղավորի թե իո մաոռմինը լոբի մասինէլ մառդու մեծագույն դաբանք. իսկ, իր կարծիքով,լավ հագնվածընկեբնեոր են: (24) Զարմանալիչէ, ո՞ր նա բարեգործության գեբամեչ զաոդաբանն որ նա առավել ճզու էբ: Բայց այն ճանԷԻ Ւանի զանցում իբ ընկեբնեՐին, էՐ նրանց նան ընկերներինկատմամբ ցուգամանքը,ոբ նա գերազանցում ն րանց պատբասօգտակարհանդիսանալու գաբեշած հոգատառությամբ արժանիԼ թվում:(25) Այսպես,նյուրոսը, ինձհիացության տակամությամբ, կիսատ ընտիրգինի, հաճախէՐ իո ընկերներին եբբ ստանում էՐ Բատկապես որ ե է, ինչ «եբկաոծամաճակ Բ աղոոդել. պատվիրում փարչերուղարկում ն Կյութոսր ուստի ընտիր գինի ունենալ. իրեն բախտչի վիճակվել այդպիսի հետ, այս ուղարկեցքեզ ն խնդրեցայն այսօր իսկ խմել այն մարդկանց ոբ

ոբ

ռո

ռր"

-շ

ֆ--341

.-

ԱՆՈՌԱՍՈՅՄ

ոբոնգղու քո լավագույնընկերներնես ճամարում»: (28) Հաճախէլ նա կես սագ կամկես ճաց ե նման բաներ ԷՐ ուղարկում, սլատվիրելով տանողին ասել հետեյալր.«կյութոսըճաշակեց սրանցից,ն նա կամֆնում է, դու նս նաշակես ա-տներ»: ՀԱՆԻ եթե ունէ տեղ խոտի էր լինում, մինչդեւ հազվագյուտ ինքը բազմաթիվսսիասավորներ ե. մեֆ հնաբավոբություններ ունենալով,կշ "ող է այն մթերել, խոտը ուղառկումէ՞ ե իբ ընկեբնեշին կլատվիբումայն տալ իբենց տանողձիեւին, ոոպեսզիիՐ բնկեռներ չգնային անոթիձիեշին նստած:(28) Ուղեորությաի ժամանակ. երբ չատերն էին ցանկանումնբան տեսնել, նա իբ մոտ կանչելովընկեբնեւին,զոուցում էՐ կարեոր գործերի մասին, ռոսլեսզի հայտնիղառձաբ, թե ոբո՞ն է ինքր պատվում:Ուստին եռ, ղատելովիմ լսածնեւից. կարծումեմ, ոչ մեկր ո՛չ հելլինձԵՐից, ո՛չ բառբարոսնեոիը այդպես սիշված չի եղել այդքան շատ մաբդկանց կողմից: (29) Այղ բանի ապացույցնէ նան հետեյալը: ԹեւնԿյուրոսըծառա էր", ոչ ոք նրանլէելով չգնացարքայիմոտ, բայց միայն Ռբոնտասը այդպիսիփորձ արեց: Սակայնսբա կապակցությամբ ես, որին արքան ի՞ նանդեպ ճավատարիմ էր ձամարում. շուտով համոզվեց. ավելիհակվածէ դեպի ԿյուԲոսը, քան դեպիիբեն։ Մինչղեռարքայի մոտիցշատերն անցան Կյուրոսի կողմը, ԵՐբ սռանր թչնամացանիբաճ, ե այդ աբեցինայն մաոդիկ,ոբոնք առավելսիբվածեին աոքայիկողմից,ննթադոհլով,ռր Կյուրոսիմեբձավորներրդառնալով առավելբարձր պատվի կարժանանան, քան արքայի մոտ ժնալով: (30) Կյուբթոսի կյանքի վախճանին տեղիունեցածըես խռշո ապանան ցույց էՐ նբա առարինության, ինչպես իբ նկատմամբ հավատաոիմ, բարբյացակամ ն ձուսազի Եղողներիհանդեպնբա ունեցածարդարադատության: (31) Քանզիհոբ եա մաճացավ, բոլոո նշա մեբձավոբնեոը, ն սեընկեոներըր ղանակիցները, բաջի Առիայոսից, սպանվեցին, կովելով ճանուն կյուբոսի: ԻսկԱբիայոսը գտնվումէբ ձայն թեում ե առաջնռոդում էր ձեծելազոոը: էսելով Կյութոսիընկնելը, նա փախավ,տանելովիո առաջնոոդած ամբողջզոու

|

որ

որ

ո

այստեղ կտրեցինԱյուշռսիգլուխըե

աչ

ձեռքը: Իսկառշքան

ճետապճդելիս, նեոխուժեց ԿյուրոսիոազմականՃճամբաոռը: Աբիայոսիճետ եղողները,այլես չդիմանալով, փախուստի դիմեցին իրենց ճամբառի միջով

մինչեայն կայանը,որտեղիցառավոտըմեկնել էին. ասում էին, թե այդ տաԲածությունը չորս փաբսախ է-: (2) Իսկ առքան ն նբա ճետ եղողնե՞րշատ բան խլեցինե միաժամանակ գեբեվաբեցինԿյուբոսիփոկայոմիճայնինջ, ոճի մասինասում էին, թե իմաստունէբ ն գեղանի:(3) հսկ ավելիեբիտասարդ միլետուճնուն, դբինբոնել էին աոքայի զինվորնեոը, նաչողվեց առանց 34.

Լ

նտ փախչել ճելլեննեոի մոտ. ոբոնք զինված գտնվումԼին վեբճազգեստաի զոաստնեոիմոտ, ն դիմաղոելով, կողուվտիչներից շատեբին սպանեցին. ն՛ միեաե իշենցիցոմանք: Սակայննրանք չփախան փոկեցին սպանվեցին կար ո այնտեղԲարստություն լետումուն,ե՛ մնացածայն ամենը, ինչքանորբ փոկեցին: մառդ. ամենը ե Բելլենծերըգտնվում էին իբառշից գոեթե եբեսուն (4) Այնժամ արքան աապաբեզ ճեռավոոության վբա ն առանք հետապեդումէին իչննց դիմաց հաղթում են, իսկ ճշանք կանգնածթշնամուն, կարծելով, քե ընդճանոբապես կողոպտումէին, ոբպեսթե առղեն րոլոոին ճաղբթելեն: (Թ) Երբ ճելլենները զգազին, աշքան իր զորքովզոաստներիմոտ է, իսկ աշքան ես իր ճեոթին թե ԲելլեններըՔաղթել են իբենցդիմաց կանգնաձ սեցՏիսսափեռնեսից, Ն ճալածելովճոանց,առաչ են շառժվում,այնժամ, ուրեմն, զոբամասեոբին արքան գումաբեցիո ուժեր ռազմականշարքերով,իսկ կլետբքոսըկանչելով մաՊբոքսենոսին,ոշը իրեն մոտիկ էՐ, խոոբնուդարեց նշա ճետ, զորքի մի սը ուղաշկե՞լ առդյոք ճամբարինօգնություն ցույց տալու ճամար, թե՞ իրենք բոլորր միասինգեանայնտեղ: (6) Այդ պաճիննորիցհայտնվեց արքան, Այձժամճելլեննեոըշոջվիինչպեսիբենց թվաց, թիկունքից: ճառձակվելով, առքան կշաոժվի իրենց հ նթաղոելով, ճակատելու, պատբասավեցին լով աոքան ա յլ քաշեց ղեպիԿյուրոսի շտաբավ, այդ կողմով իբ զորքն դեմ: Իսկ ն էր իբ հետ հարձակումը, ոբտեղից սկսել զոբամասիձախ թեից այն կողմ, նաե ն՞բանց,ովբեր նճակատամաոտի ընթացքումփախել էին դեպի վերցնելով ե նջա հետ եղողներին:(7) ֆանզի նան Տիսռափեռնեսին բելլեննեոը,ինչպես չէր նաճանչելառաչին ըճղձարման ժամանակ,այլ գետի Տիսսափեռնեսը ԷՐ Հելլեննեոիմոտով անցանցելղեպիԲելլենպելտաստճեոը: եզեոքովառաջ ն նա սպանել. իսկ ճելլեններր տեզի տալովճնետաճառել նելիս ոչ ոքի չէ ամէր առաջնոոբդում եպիսթենես էին նրանց: Պելտասանեբին նիզականարել ասում խելամիտէ: (8) Տիսսափեռնեսը էին, թե մասին փիպոլսհցին, որի ետ էր, չէՐ վերադարձել,այլ հասնելով բայց կբհլով նեռացել կոբուստնեՐ ճամբաշը, այնտեղ պատանելէր արքային.իրենց բելլեններիռազմական զորքեոըմիասինղասավուելուցնետտո,նորիցառաջ շարժվեցին: հելլեննեւիձախ թեում, Բելլեննեոըվախե(9) Երբ նրանք հայտնվեցին թնիցն եբկուստեքնեղելով,բնաջնչեն: զած, չլինի թե իշենցվբա ճառձակվեն Ու նբանք ոբոշեցինտաբածելթեր, գետրիրենց թիկունքումբողնելու նպատակով: (10) Մինչ նբանք այդ մասին էին խոբրբդակցում,արքան արդեն նրանցմոտով առաջ շարժվելով, իր գոոքր դասավոբեցնույն կարգով, ինչ սկզբում: Հելլեններոը այն կանգնածէր ճակատամարտի երբ տեսան եբանց ու

'

Իամասը: 1. Այնժամ

ԱՌԱՋԻՆ

ԳԻՐՔ

.

ոո

ՅՅ.

ԱՆԱՔԱՍԻՈՌ

լօվլոլոլժ|օ(թ|

575ԱԱԿԱԱԱՍԱԾԱԱԶԵԱԱԹԱԾԱԱԱՆՅԽԱԾԹԵԸ)Ը

այնքանմոտիկ ն արշվենմառտականդսսավուությամբ,իսկույն պեաճեբգելով նարձակվեցին նշտեց վբա տոսվել թափով, քան առաջ: (11) ԲաշբաԲոսներըդսոձյալ չցիմացան ե փախանԵ՞րբդեռես առավելմեծ տարածություն էբ (նշանց բաժանում հելլեններջից), Լան ժաառաջին (ընդնաշման) մաձակ.իսկ հելլեններընետապնդեցին եջանցմինչն ինչ-որ գյուղ: (12) չելլենձեԻնայստեղկանգ առան, Բանի Գյոպիցվեբն բարձրանումէՐ մի ձողաբլուր, որտեղ ն բաշձբացանարհայիշուրջ հղաղները,որոնց մեչ չկային հետնակեեր. բլու-ը ոո լցվեց այնքան բազմաքանակձեծյալներով, հնարավոր չէր ճասկաճալ այնտեղ կատաովածը: Առսագին, թե այնտեղտեսնում են արքունի զինանջաձր՝ոսկե առծիվ՝ նիզակիկոթառինճազցբածտ:(13) Բայց երբ հելլեններնսկսեցինդեպիայնտեղես առաջանալ, Բեծյալնեւրայս բլուոը նույնպեսլքեցին, բայց ադեն ոչ Բամախմբված, ու այլ այս այն կողմ գովելով.այնպես, բլոս-ը մաքովեց ե ճեծյալնեբից ի վերջո բռլոբը ճեռացան: (14) Սակայն զուքր չբարձբացբեց ելեաոքոսը բլու", այլ կանգնեցնելով այն ստորոտին,Լուկիոս սիբակոաացուն ն ուրիշ մեկին ուղարկեցբլբի գագաթը, պատվիոելով նանց դիտաբկել բլրի այն կոոմը ե Քաղոողել իրեն, թե ինչ կա այնտեղ: (18) հվ Լյուկիոսրմագլցելովու դիտելովԲաղոբդեց, ոո աբագորենփախչումեն: Գրեթեայդ արերմայր մտավ: ժամանակ ն սկսեցին (16) Այստեղ Իո Ղ հելլենները ճաշ"Ա կանգ 4 առան, զենքեոր Լ ճանեցին ) նոանք զարմանում գըստանալ: Միաժամանակ էին, թե կյուբոսը ոչ մի տեղ չի Եշնում ե նբա մոտիցոչ ոք չի գալիսիշենց մուռ: Քանզինրանք չգիտեին երա մաճվանմասին, ՅԼ ենթադոում թոդ էին, բ թե նա կամ հեռացել 31»: է, ճալաֆել ով թչնամուն, Հ ճամար: ""Վ կամ էլլ առաչ Ա է անցել 31 որնէ Դդիոր Գգոավելու լ (17) Ու նոանք ե՞ս սկսեցինխոորճոդակցել` տեղումմետալով, գումակը այստեղբերել, թե՞ վերադառնալ ճամբար: Ռբոչեցինվերադառնալ,ե վբաննեոի մոտ հասան ԸՐԻ այդպես ընթ-շիքի ժամին: (18) Այդ ՆՐանք տեսան, որ )Դ օն ԴՎ վեշջացավ: չոցազ: իշենց ռնեցվածքիմեծ մասըկողոպտված է, ինչպեսնան ամբողչ ուտելիքն ու ն ալյուր ու Ս Գինի բ բարձած այն չ սայեոր, խմիչքը է» ո- կլութոս Է Վ ատոաստե լ էր խիստ կարիքիդեպքումճելլեններին բաժանելուճամար. իսկ այդպիսի սայլերիթիվը, (ինչպեսասում են), չոոս հաշյու" էՐ՞. արքայիզորքըհափըշտակելէ» այս սայլերը ես: (19) Այսպիսով մեծ մասըԸ մեազ ա) լ ճելլեննեւի «նաց ռանց9 Լ Ոմանք մնացիննույնիսկ առանց9 ընթշիքի: չե. քանի որ նախաճաշի, քան ավելի շուտ էր քան զորբբր ճայտնվել, կարձակվերնախաճաշի: Այս գիէ ճՐանք շերը այսպեսանցկացրին: ոբ

որ

այլ

ՓԻԲՔ

Թե ինչպեսԱյուոոսըձելլենեերիցզոոէ ճավաքագբեց իո եղբայ ԱռԷ ղեմ առշավելիս, տաքսեոքսեսի արչավանքիժամանակ,ե ինչպես ճակատամաոտը ե տեղի ունեցավ,նե իճչպեսկյուբոսըվախճանվեց, ինչպես Ճելլեններր,գալով ճամբար, քնեցին.կարծելով,թե լիովին ճաղթել են ն եյուռոսըողչ է, խոսվելէ նախորդգոքում|': է մ (2) կոաաբացին զոբավառնեոը ի մի ժողովվելով զաբմաճում ին, "

լ

:

ոո

դյուբոսը ո ոնԸոչ ոչ ոքի

՝

առաչ

՝

-

'

ղից

ր

՝

առ-

ԲՐաչի ողաոկում ) լ անելիքնեւիմասին մաննեբով,ոչ էլ ինքն է հայտնվում:Ուստին նբանք դբոչեզիճն Տավաքիլ նեզած-չունեզածր նե ռԸ Բոոցաճը զ ինավառվե "Վ ով շարժվել. լ միճչե կմիանան ' կութոսին: (3) Աշնածագին,երբ երանք առղենպատբաստ էին մեկնելու, եկանՏեթբանիայի » սերրե) տիբակալ 1 Պոռկլեսը, "Ը 11 ակոձիացի Ա Դեմաբատոսի ' ' աան Գլոբ: պատմեցին,թե յյուտոսը սպանված է ն թե Աբիայոսը մճացած բարբաբոսներիճետ փախելէ Ն զտնվումէ այն ու տե ղից բ ենք մեկնել կայանում կնել էին, էին,Ե ասել սել է, թեթե այդ օրվա. ե 2 կապասիհելլեննեոին, "ն եթեսրանք : ըոթացլում ցանկանանգալ իչ մոտ, իսկ հաջորդօոր կմեկնի Հոնիա,ռբտեղից եկել է՞։ (4) Այս ո ՂՈՎ զ զոբավայլսելով ները, Բելլեննիրը լ ինչպես նան մճազած ազ41 իմանա մեծապես տխոԵ մ ՈՎ ով, 4" Այնժամ "1 39 9 ին: կլհարքոսն եթե ) լ ց- «0՛, եթե կլուբոս Կյուռոսր կենդանի կենդանիլլիներ: Քայց քանի նա է, ապա հաղորդերԱբիայոսին,թե մենք վախճանվել հաղթելԵնք Բայինե, ինչպեստեսնում եք, այլես ռչ ոք մեր ղեմ չի կովում. ն Եթե դուր

իբենց մոտ

ճետազա Դ

ու-

-

՝

.

ին:կատառվեց

:

'

ԱՐՈՐ

'

՛

ԵՐԿՐՈՐԴ

|

'

ոբ

Տամոսի ուդի

Սրանք

աո"դ ի"

է,

ոռ»

ասազ.

«0՛,

ոբ

ար-

-.37-

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

ԳԻՐՔ

ենէ Արիա. եկածչլինեիր,մենք կշառվվեինԸ աճքայի դեմ։Մենք խսստածում մեեր նրան երե այստեղգա, ապա արքայականգաճինկնսաեցյոսին, նենք. իչխելու իճավունքանի պատեբազվումհաղթողինԼ պատկանում

ինչո՞ւ Լ նա խեդւում, այլ չի գալիս անձամբվետցնելու։Եթն զանկանում է մեզ ճամոզելովզենքերնստանալ. ապա ճայտնիր մեզ, թե զինվորներնի՞նչ կստանանզենքնոընան պաբգնելո:ղեպքում»:(11) Փալիճոսըղան պա-

ու

ոբ

ն նրանց ձետ լակոնիուՒր»: Այս խոսքեբովնա ետ ուզաբկեզդեսպաններին ն Մեձոն Մենոնն թեսսալացուն. ինքը ալդ ցանկացավ. ցի Խեյբիսոփոսին ՒանզիԱբիայոսիընկերն Լ» ե կապվաձ էբ ճշա հետ հյութրնկալությանկա-

պեբով: (6)

ուտեստ

Ի

Նջանք նեռացան,իսկ հլեարքոսըսպասում էջ: նվ զոոր իբ ճամար էչ ձայքայթումինչպեսկառշողէր, լծկանանասուններից եզնեբինա

եշեբինմոբրելով: Փոքո-ինչառաջ անցնելովռազմաշարքեբից դեպիայն վայոս տեղի ունեցավ ճակատամարտը,նրանք իթբն վառելիք օգտագուծնցին մեծ քանակությամբայնտեղ ընկած նետեւր, հելլեննեբիթելադրանքով ջպոտելէին արքայիմոտից փախածները, ինչպես նան եգիպտական հյուսվածու փայտեվահանները:(7) Այնտեղկային մեծ թվով բեթե վաճաններ ե լիված սայլեր: Այս բոլորիցշգտվելովնրանք այդ օոր միս ետեգինե Բըչ

որջ

ու

Ա՞դ այն

ժամն

որբ

|

եբբ շուկան բազմամաոդ Լ դառնում,ե անա առքայի բառրբաբոսներ,իսկ կողմիցդեսպաններ եկան, բոլորր էւ,

Տիսսափհռնեսի նան

մոտ Տիսսափեռնեսի

էո լինում մի ճելլեն՝ Փալինոսը,ոշր նրանցմեջ մեծ պատվի էբ արժանացել.քանզի նա իրեն ներկայացնումԷՐ որւվեսուտվծանբազեն: (8) Սբանք ժամանելովե մավառությանմասնագետն ձմուռ գումառելովհայտնեցին,թե աբքան հբտմահելլեննեբիճբամանատարբնեերին ոբ յում է Բելլեններին,քանի ինքը Բադթելէ ե սպանելԿյուրոսին, զենքերը Բանձնել,նեբկալանալարքոնի դուռ ն այնտեղ, եթե հաջողվի, ողոբմածություն ճայցելիճենգնկատմամբ:(9) Այսսյեսխոսեցինարքայիղեսպանները: Հելլեններըղառենությաւմբ լսեցին այդ խոսքեր. բայց ելեաբքոսը ասայյ չէ, զենքերըհանձնում են. «Բայց ղու, զոշսմվաբմիայն,թե հաղթողները Բամարած նեշ,--ասացնա,--տվեք սբանցձեր լավագույննե ամենիցաբփանի պատասխանը. իսկ ես իսկուն կգամ»: ՈՐովնետն մեկր կանչեց ծառանեբից նրանչ ոբպեսզի զնձեւ մատուցվածզոճի փոբոտիքը.ՐանզինԿլեաւքոսն այդ Կյանին զոր է մատոպում: Ա0) ԱյնժամԿլիանոբ ատկադիացին. զուավարլինելով ավագագույնը ներից, պատասխանեց, թե խ"ենք ավելիչուտ կմեռնեն. Բան կճանձնենզենքերր: Իսկ ՊՐոՒսենոս թեբեացինասալ. «Բայց եո. ո՛վ Փալինոս,տաւակուսում եմ. աբքան մեր զենքԼորոբպեսճաղթո՞ղէ պաճանչում,թե՞ խճղոում է դրանքորպեսբարեկամական պաոռգն ստաճալ: Նթե ռբպեսԲադթուլ,ապա ին

սա

տասխանել.«Արքան իրեն ճաղթովէ Քամաշում, քանիոո սպանելէ Կլուրոսին։ Եվ ո՞վ իմա կաբողէ նրանիցվիճառկելխազավորական իչխանություէ, եր: Նա Ենթադռում դուք ես նբա իշխանությանտակԵք, քանիու գրլտԵՐ նբա ներվում ԵՐկբում, գետերիմիջե, ե նա կարող է մաոդանանցանելի ձեր կանցայնպիսիբագմությունճանել դեմ. որբինդուք չԵք կաող կոտորել, նթե նույնիսկնբանց ձեո ձեռքէր ձանձնելուլինի»: (12) Ն-անից Քետո խոսեց Թեռպոմպոս աթենացին:այսպես. «Ո՛վ Փալինոս.աբղ, ինչպեստեսնում ես, մեզ ճամար ոչ մի այլ բարիքչի մնացելզենքիցե արբիությունից թացի: Զենք Ենք, որջի վիճակիկլինենքօգտվելումեր առիուունենալովմենք համոզված թյոմփց, իսկ եթե Բանձնենք զենքեր, մենք մեր կյանքիցիսկ կզոկվենք: Ուստիչմտածես, ձեզ կճանձնենքմեր ձեռքում մճացածմիակ բարիքը, մենք դեոնս կկովենքձեր այլ դբանցով դեմ նան ձեր բարիքներիճամար»: 3) Այս խոսքերըլսելով Փալինռսրծիծաղեցե ասաց. «Փիլիսոփալի նման Ես խոսում, Ն. քոռ ո՛վ պատանի, խոսքերրշնորհազուռկ չեն: Բայց գիտցիր, ՊՐ ձեր ղու աճմիտէս, եթեկարծում ես. առիությունը կգերազանցի քայի ճզռրությանը»: (14) Պատմում են, թե ոմանք Բանդեսեկան, փորձելով մեղմելվիճակը,ն նշեցին,թե իրենքինչպեսհավատաւիմեն մնացել ԿյուՐռսին,այնպես էլ աոքայինկարողէին չապ օգտակարլինել, եթե նա ցանկանումէ իշենց բարեկամըղառնալ:իսկ եթե նա ցանկանաիբենցօգտագո»ձել ոոնէ մի այլ ձեռնարկմանճամա», դիցուք դեմ աբշավելուն հգիպտոսի ասլա իբենք սիոբով ճնբան: կաջակցեն ն (15) Այդ պանինեկավկլնաբքոսը Բաոզրեց,թե արդենպատասխանե՞լ են, թե ոչ: Փալինոսըասաց, «Այս մառշդիկ.ո՛վ Կլեաոքոս,տարբերկառծիքներ դու էլ Լո խոսքն ասա»: (16) եվ նա ասաց.«ես, ո՛վ Փայիհայտնեցին. եռս, ուրախացաքեզտեսնելիս,ե կարծում եմ, թե մնացածբոլորր նույեպես. քանզիդու ես հելլեն ես, ինչպեսե մենք բոլորս, ում դու տեսնում ես: Այժմ գտնվելովնեբկապայմաններում.մենք քոռ խորճուրդնենք հարցնում,թե ինչսյե՞ս վարվենքէո առաջարկների կապակցությամբ: (17) Ուստիդու, վածներիառաջ. մեզ (ո կարձիքով լավագուն ն ազնվագույն խոոնու»են ապագայում դր. որ Րեզ պատիվՆ բերելու, երի պատմեն, թե Փուլինոսը Ե՞բեԼ արքայիկողմիցհեկեննիրիմոտ զենքերըհանձնելուառաջառկով դեսպան ուղաոկվելով,ճամատեղխոորհողակցության ընթացքումայդպիսիխու-ճուրդտվեցնրանց:Քանզիդու գիտես, որ քո տվածխոոշճոդի մասինանպայռբ

.

սնվեցին։

ԵՐԿՐՈՐԴ

որ

ն

'

ափԻ-

աստ-

տու-

՛

--99--

՞

ԱՆԱ

ԳԻՐՔ

կխոսենՀելլաղայում»:(18) Կլնարքոսնայդպես ասաց այեհույսով, քե ես ինքը՝ արքայի կումից ոբպես դեսպանուղաբկվածը խորբճուղկտա չհանձնել զենքերը, ե դրանովիսկ ճելլեններըարավելես կհուսադովեն:Բայց Տակառակնրա ենթադբուչյան,Փալինոսը խուսածձավելով, պատասճարպկորեն խանեց.(19) «Եթե ճույնիսկ բյու» հույսի դիմաց ձեր փոկութշյան միակ հույսը արքայիղեմ կռվելըլիճե,-,ապա խոքրուրդ կտայիչհանձնելզենքնբր: իսկ Եթնի ճեճուկսարքայիկամքի, ձեզ համար ոչ մի փոկովչյունչկա, ապա ընսոՆՐ ննաբավոբ միակ եղանակը»: (20) Իսկ Կլեաբքոսիպատասխանեց նշան. «Սակայնայդ ղո՛ւ ես ասում: Իսկ մեր կոլլմիղգնա ճաղուդիո, ԵԵ մեո է կարծիքով,եթե պետք արքայիբարեկամները դառնանք,ապա ավելի մերավո»են զինված բարեկամները,քան զենքերը ուշիչին Քանձնածնե-ը. քանզիեթե մենք հարկաղովածլինենք պատերազմելու, ապա ավելի լավ է Բանձնած»: պատեբազմել զենքը ձեռքներիս,քան թե այն ուոիչին (21) հսկ ես կճաղոոդեմ:Սակայն արքան ասաց. «Այդ բոլորը Փալինոսը Բրամայեց ճայտնելձեզ նան այն, եթե մնաք ձեր տեղում, ապա ձեզ ճետ ղաշինք կկնքի,իսկ եթե առաջ չարժվեք կամ ետ նահանջեր, ապա պատեշազմկսկսի: ԱՐդ, ուրեմն, պատասխանեք երբ այստեղ ն այս Բաոցին.մնում դա՞շն կրնքում, թե՛ ձեր անունիցհայտնեմ, է»: (22)Կլեաբքոսր պատեճշազմ պամենք ես «Այդ մասին տասխանեց. արքային, հաղոոդիր նույնկառծիքին 112 ինչ աբան»: «Այդ ի՞նչ է նշանակում», ասաց Փալինոսը:Կլետոքոսը պատասխանեց. «Եթե մնանք, ապա դաշին կլինի. իսզ եթե մեկնենք կամ առաջադբանէ՝պատեբազմ»:(23) Փալինոսը դարձյալճարցոեց.«Հաղոողեմ դաչի՞նք, թե՞ պատեբազմ»:կլեաոքոսը դառձյալնույեր պատասխանեց, «նիջ տեղում մճանք՝ դաշինի. եթե նանանչենք կամ առաչանանք՝պատերազմ»: Իսկ թե ինչ ԼԻ նա մտադիոաճելու.չհայտնեց: 1. Փալինոսբ մեկնեցիբ ուղեկիցնեւիճետ: Իսկ Աշիաչոսիմոտից ժամանեցինՊոռկլեսըե Խեյբիսոփոսը.Մենռնը մնացել էՐ Աբիայոսի մուռ: ՆՐանք հաղորդեցին Աբիայոսիխոսքերը,թե իբենից ավելի ազնվականչատ նրա թագավոր պառսիկծերկան, ոբոնք չէին հանղութժի դառնալը:Բայցեթե ղում ցանկանումեր միասիննաճանջել,ապա նա սրստվիբումԼ ձեզ գիչերն իսկ գնալ իո մոտ: նթե ոչ. ապա նա ասում է, թե վաղն առավոտյանինքր «ԳՆաէ լ այսպես կնեռաձա: (5 իսկ կղեաոքոսր ասաց, եթեմՆՐք է աճել. կանք,այնժամ կլինիձե ասածինամաձայն:Իսկ եթե ոշ, ապա վավե ին:պես ձեզ շաճավետէ»: Իսկ իո անելիքիմասին սրանցես ոչինչ չասայ: (8) Այս բոլորից ճետո, եբր աճեր մայ" Լշ մտնում, Կլեաբքոսը ի» մոտ ու կանչելով զորավարներին վաչշտապետներին, այսպեսխոսեց. «Սինվունե՛ր: մաճ

աբ-

։

ոբ

որ

որբ

:

-..0.-

|

ԵՐԿՐՈՐԴ

Եբր ես զոճ Լի մատույում առքայիդեմ արշավելուառթիվ,նշաններըբակեբպով էջ այղպես: Ինչպեսայժմ ես իմաբենպաստչէին: եվ առղաբացի մեր Ն արքայիմիչե գտեվումէ ճձավաբկելի Տիգշիս գետը. ո՞ր չենք կայա, սամենք նավերչունեն իսկ Է: Միաժամանակ, բոլ անցնելառանցնավե՞ի. իսկ չէ պարենավորվել. կայն, չենք կաւող այստեղմնալ, քանի հնաբավռոո մոտ գնալու նշաններըթաբեմասին զոճարերբման Սյուրոսի բառշնկամների Ն ընթրել յուբաէ գշվել անել. այտպես Հետնաբաբ պետր էին: նպաստ (4) Բանչյուրնիջ ունեցածով: Սոր եղջյուրներըճանգիստչեփոբեն,կհանդեոձաճետո վոշվեք. եջկբոբդչեփոբումով սայլեոը կբարձեՒ.ԵՐՐորդ շեփորբումից պաճելովգետիկուլմը, իսկ Քոսյլիտկճետեհքառաջ գնացողին,գբաստները կողմում»: (Ճ) Այս լսելուգ հետո զոբավաբնն»ն արտաքին նեբրկղասավո»վեն ու ելեարքոսը ճեռագանե անցանգործի: (6) Այնունետնե վաշտապետնեշր նրան լինելու էր, ոչ թե ընտոած իսկմյուսնեռը՝ հնազանդվում, ճբամայում Բոամաճանա է դատում Բամա», այլ ոոբովճետնե Քամոզվել էին, թե միայն տարինվայել կերպով. մինչդեռմյուսներ անփորձէին: վայոր նրանցանցածճամինչե ճակատամարտի լՀոնիականԵփեսոսից նապարճիեռկաբությունըկազմում է՞ 93 կայան՝ 535 փարսախ"16050 ասվայւից մինչե Բաբելոն,ինչպեսպատմումէին, պարեզ.իսկ նակատամաոտի Յ60 ասպարեզ էՐ):: քառասուն (Դ ՆՐբ գիշհոը վբա հասավ, Միլտոկչութեսթբակիացինիջ այստեղիցանճեծյալճեբովե շուրջ եբեր հարյուր ճետեակթշակիացիներով ԼՐ տրված մյուսճեբին, ցավ արքայիկողմը: (8) Կլեաոքոսըառաջնորդում Քճետեում սբտնք էին։ եվ գիշերվա կեսին համաձայն.իսկ ԲՐբաճանգներին մոտ: Մինչդեռզորքը հբանք Քասան առաջինկայանը'Աբիայոսին նորա զոոբՒի կանգնածԼԸ մաբշտաչաբքով,հելլեննեբի զորավարներն վաշտապետնեոը խուճոդի:Այնժամ ե' թելլեննեոը,ե՛ Աշիայոսն Աշիայոսիմոտ հավարվեցին ճետ ու նբա իշար ե՞դվեզինչդավաազնվականները եղող բաոձբաստինան նան ն լինհլ դաշնակիցներ:Բառշբառոսնեորր առաջնոռհդել եոդվեցին ճանել ն նրանը մոբթելով ցով վրա եւդվեցին վահանի այսպես անխադախ: (9) սուբ, իսկ բարբավաշազ ե խոյ, ոբոնցաոյանմեջ հելլեննեոըթաթախեցին Բետո ասաց.«Այժմ, ով կլեարքոսն Իռսները՝ նիզակ:(7) Եոդումտալուվ ե՛ ձեր, ն՛' մեր նանապաշհը 1. նույնն հայտնի» րհ լարքանի Աշիայոս. մեբ ՆկսՓծ ճեուանանը թե՞ դու ճանապարհով, մասին, առդյո՞ք ծիքը ոսլերթի նա պատասխանս ձաշմաբ մ տածել»: Իսկ (11) առավել ճանապառն կարով մեբ եկած անապահով, ապա ամբողջովինկկոնեց. «եթե վերադառնանք տոշվենքսովից. Բանզիայժմ մենք ոչ մի պարենչունենք: Նույնիսկ այստեղ ոբ

ու

տ:

բ.2Վ1-

-

|

ԱՆաոաԽխԽ

ԳԻՐՔ

ԵՐԿՐՈՐԴ

կխոսենՀելլաղայում»:(18) Սլնաբքոսնայդպես ասաց այեհուսով, րե ես ինքը՝ արքայի կողմիցորպես դեսպանուդաոկվածը խորճուրղկաա չճանձնել զենքերը,ե դրանովիսկ հելլեններըառավելեռ կհուսադշվեհ:Բաղ հակառակնբա եԷնթադրության, Փալինոսը նաբպկորեն պապասխուսաձծավելով, խանեց. (9) «Եթե նույնիսկ բյու- Բույսի դիմաց ձեո փոկությանմիակ հույսը արքայիդեմ կովելը լիներ, ապա խունուոդկտայիչհանձնելզենքերը: իսկ էթն ի հեճուկսաշքայիկամքի, ձեզ ճամաո ոչ մի փրկությանչկա, ապա ըներ ննաբավուբ միակ եղանակր»: (20) Իսկ ելեաոքոսի պատասխանեց նշան. «Սակայնայդ ղո՛ւ ես ասում: Իսկ մեր կուլմիզգնա ճազու-դիո, ԵԵ մեր է կարծիքով,եթե պետք արքայիբաբեկամնեոը դառնանք,ապա ավելի մերավու՝ են զինված բարեկամների,էան զենքերը ուբիշին անձնածենը. Ո եթե մենք հառկաղոված Րաճզի փճենճ պատերազմելու, ապա ավելի լավ է պատերազմել զենքը ձեոքներիս,քան թե այն ու-իչին Քանձնած»: (2է) իսկ ես կհաղոոբդեմ: ասազ. «Այդ բոլորը Փալինոսը Սակայն արքան Բրամայեց նան Քայտնելձեզ այն, եթե մնաք ձե՞ր տեղում, ապա ձեզ ճետ ղաշինք կկնքի,իսկ եթե առաջ շարժվեքկամ ետ նահահջԵր, ապա պատեբազմ կսկսի: Արդ, ուրեմն, պատասխանեք ԵՐ այստեղ Ն այս հարցին. մնում ղա՞չն կրնքում, թե՞ ձեր անունիցհայտնեմ, է»: (22) Կլեաբքոսը պատեբազմ պատասխանեց. «Այդ մասինհազոոդիբ աշքային, ռբ մենք ես նույնկաւծիքին էնք, ինչ արան»: «Այդ ի՞նչ է նշանակում»,ասաց Փալիճոսը:Կլեաոքոսը պատասխանեց. «Եթե մնանք, տպա դաշինքըկլինի. իսկ եթե մնեկնէնՒկամ Խոռաջադրանքը՝ պատեբազմ»:(23) Փալինոսը դարձյալհարցրեց.«Հազռոողեմ դաշի՞նք,թե՞ պատնեոազմ»: դառճձյալ կլեաբքոսը նույնը պատասխանել. «նքե տեղում մճանք՝ դաշինք. եթե նաճանչենքկամ առաջանան ք՝ պատերազմ»: եսկ թե ինչ էԻ նա մտադիր անելու, չիայտնել: 11. Փալիճոսր մեկնեցիբ ուղեկիցներիճետ: Իսկ Աշիայոսիմոտից ժամանեցինՊբոկլեսըե Խելբիսոփոսը.Մենոնը մնացել էր Աբիայոսի մոտ: Նշանքհաղորդեցին խոսրքեոը, թե իրենից ավելի ազնվուկանշատ Աբիայռսի նբա թագավո»ղառնալը: պառսիկներկան, որոնք չէին հանդուրժի Բայց երե դուք ցանկանումեք միասիննահանջել,ապա նա պատվիբումԼ ձեզ գիչերն իսկզեալիչ մոտ: Եթե ոչ, ապա նա ասում է, թե վաղնառավոտյանինքը «Գետք |, այսպես կնեռանա:(2) իսկ Սկղլեաբքոսր ասագ, անել, եթեմենք նՆկանք,այնժամ կլինիձեր ասածիՔամաձայն:Իսկ Նրե ոչ, Կւպա վարե ին-պեսձեզ շահավետէ»: Իսկ իր անելիքիմասին սբանցես ոչինչ չասաց: (8).Այս բոլորից Բնտո, ե՞բ աբեր մայ" ԼԻ մտնում, կլետթքոսը իո վոտ կաձչելովզորավարներին վաչտապետներին, | այսպեսխոսեց.«Ցինվորնե՞ր: ման

ա»-

'

ոբ

որ

'

լ

ու

--40.-

թաԵրբ ես զոն լի մատույում առքայի դեմ արշավելուառթիվ,Տճշանները ես իմաէՐ այժմ Ինչպես այղպես: կերպով աշղաբացի չէին: ծվ Իննպաստ մեր ն արքայի միջե գտնվում ոբր չենք կաէ նավարկելի Տիգոիս գետը. աչ նաԷ: մենք իսկ Բող անցնել նավերի. նավեր առանց չունեն Միաժամանակ, իսկ կայն, չենք կայու այստեղմնալ, քանի հնարավո"չԼ պարենավորվել. մոտ գնալու մասին զոճաբերմաննչաններրբարեՍյուրոսի բարեկամների ե ընթոել յուշանպաստէին: (4) Հետնաբարպետքէ այսպեսանել. ցվել Ւանչյուրնիր ունեցածով:Եբբ եղջյուրներըճանգիստչեփոբեն,կնհանդեոձաճետո վոշվեք. եբկոոբդչեփորումով սայլերը կբարձեք.ԵՐՐորդ շեփոորումից Բոպլիտպատելովգետիկողմը, իսկ կճետենՒառաջ գնազովին,գրաստնեոր կողմում»: (5) Այս լսելուց հետո զոբավաբնն»ն արտաքին ներ կղասավողվեն ու հեռացանե անցանգործի:(6) Այնուհետեկլեաոքոսը վաշտապետները էբ, ոչ թե նրան ընտբածլինելու հրամայում իսկմյուսնեոը՝ ճնազանդվում, համար, այլ ռբովհետե համոզվել էին, թե միայն նա է դատումճշամանատաբին վայել կեբպով, մինչդեո մյուսներ անփորձէին: վայոը նրանցանցածճալՀոնիականԵփեսոսիցմինչն ճակատամաճտի եբկաբությունըկազմում էՐ 93 կայան՝ 835 փարսախ"16050 աս նապարբճի վայոիցմինչն Բաբելոն,ինչպեսպատմումէին, պարեզ.իսկ նակատամաոշտի 360 ասպառեզ |:։ էո Ւառասուի (7) նՐբ գիշերը վբա ճասավ, Միլտոկցութեսթբակիացինիբ այստեդիցանհեծյալներովն շուրջ երեք հարյու: ձետեակբՐՇակիացիներով էՐ ցավ Կ«ոքայիկողմը: (8) Կլեարքոսըտռաջնոբդում մյումնեբին, տրված էին: եվ գիշերվա կեսին համաձայն.իսկ սրանք քետեում ԲՐաճանգներին նրանք Քասան առաչինկայլանը՝ Աշիայոսին նշա զոոքիմոտ: Մինչդեռզուքը վաշտապետները կանգնածՆՐ մարտաշաբքով,րելլենների զոջբավարներե ե՛ Արիայոսն ե' մոտ խոճոդի: Այնժամ Թելլենները, Բավարքվեցին Աբիայոսի ձետ ու նբա իրաո ե՞դվեցինչղավաազնվականները եղող բարձբաստիճուն նան ն լինել դաշնակիցներ: առաջնոոդել Եոդվեցին Քաշբաշոսնեոր ճանել ե նբանը մոբթելով ցով վշա եռդվեցին վահանի այսպես (9) անխարբդախ։ սուբ, ն խոյ, ռբոնցարչան մեջ ճելլեննեոըթաթախեցին իսկ բարբավաբշազ Իոսները՝ նիզակ:(10) Երդում տալուցհետոկլեաոքոսնասաց. «Այժմ.ո՛վ ե՛ ձեր, ե՛ մեբ նանապարհը նույնն է, հայտնի» Լո կարԱշիայոս, քանի ձեոանածնք մեո թե՞ ղու եկածձանապառհով, ծեքրոսլերթի մասին, առդյո՞ք նա պատասխանս հաշմաբ մտածել»: (11) Իսկ ճանապառրն առավել կաբուլ մեր եկած ճանապարհով,ապա ամբողջովինկկոնեց. «նթե վերադառնանք տոշվենքսովից. Լանզիայժմ մենք ոչ մի պարենչունենք: Նույնիսկ այստեղ որ

ու

որ

--

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

զալուճանապարհին, մոտակատասնյոթ կայաններումմենք ոչինչ չկաոովացանք երկԻումձեռր Ինբել. իսկ եթե իճչ-աշ բան Լլ ոբել տեղ կաբ, ապա

արշավելիսմենք իոլորբ սպառեցին: Այժմ մտաղովում եեր ավելի եկար գնալ, ո՞տեղ.սակայն. մներ պարենավորման նանաղաորհով դժվարություն ՀԵնրկբի։ (12) Այժմ առաջինանցումների պետք է նչարավուին չափ ավելի եկար անենք, որպեսզիառավելկտովածլինենՐ արքայիբանակից: եվ եթե մի անգամերկուկամ էբեր օվա նանապարհ ճէռաձանի,ապա արքան այլես չի կարողմեզ ճասնել:Քանզի փոբոաթիվ հեզոոքով նա չի ճամարձակվի տասլնդելմեզ, իսկ մեծաթիվ բանակեէլ չի կարող աբագ շարժվել: Քացի այղ, գուցե ն պարենի պակասզգա: Աճա իմ նա: կառծիքը»,--ասաց 03) Ռազմական այս ծբագիորուոիշ բան չե: նշանակում,քան թաբերվել փախչել. բայց դիպվածը ավելիլավ ծբագիոընձեռեց:Երբ օբր բացվեց, հոանք նանապարհվեցին, արեն աջ կողմումպաճաձճ:ՆԻանք Եենթադրոում էին աբեր մայբ մտնելու պաճին ձասնել բաբելոնյան ԵՐկՐի գյուղեոր, " արլ դեռ թվաց, Են նբանց թե թչնամիճեծյալներ տեսնում. ե այն հեկեննեոը, որոնք այդ պաճինզոշասյունից դուրս էին գտնվում, իսկույնշարքում իրենցտեղերը գրավեցին, իսկ ո՞ր վիրավորված ԱՐիայոսը, լինելուպատճառով սայլի վա էո նանապարք գնում, ցած իչավե զբան Ցագավ. ճան ճա նույնն տարեցին մերձավորները: (15) Մինչդեռնշանի իրենց զենքերն էին կապում, առաջ ոսլարկված դիու տոբդներր եկան թե հեծյալներչեն, այլ լծկան անասուններ հայտնեցին, Են

(4)Բայցաղջամուլջին էոաախաբվեցին:

արածում:

Եվ իսկույն բոլորնիմացան, ոբ

բանակել.

արքան

այնտեղ մուռակայքում

գյուղեւից բարձբացուլծուխ էՐ էանզի մոտակա

եբեում:

(16)հլեաոքոսը չտաշավ քշնամու դեմ,Լանզի զորքը գիտեր, զինվորներըհոգնածեն Լաղցածե. ոՐ

բացի այղ, աողենուշ ԷՐ: Նա միաժամանակնանապարրից Լլ շեղվեց. զգուշանալով, չիվա թե փախչումէ, այլ զորքը տառբավ ուղիղ. ե առեր մար- մտնելուպաճինառաջիճը ինքը բանակեց գյուղերինճուպ մոտիկ,ոբտեղ արքայիզոոքեոը կողոպտել էին ամեն ինչ, ձույնիսկտներիանտառանյութի: (17) Ռատիառաջապաճները ղեռ ինչ-ուձեռովբաճակեցին, մինչդեռ վեշջինները մութ ժամանակ տել տեՔառնելով, ամեն մեկն ղավոովեցին ե ինչպեսպատաճեց. իրտո ձայն տալով այնքան ոբ աղմուկբարձրացրին, թշնամին կառողէՐ լսել. մինչե իսկ թշնամիներից եզողները ղուս վազեցին վրաններից: Այս բանր հայտնի վայ(8) ձավ Բետեյալսբի, եբբ մոտակայքումաղեն -էՐ հենում ոչ լձկան անասուն, ոչ նամբաո,ոչ իսկ ծուխ։ Ըստ եբեույթին ինքը աոքանես աքաբեկվել էՐ զուէի մոտենալուց: Այդ բանը նա դոսեռրեցիր հաջորդօովա գործելակեոբպով: ու

որբ

մատիկ

--42-

9) Այսուրանդեւձայլ գիշեւվա ըբնթացզքում քելլենճերինես սասափը հաշփոթ առաջացավ,որպիսին պատաճումէ խուճապի մակեց, նե աղմուկ մոտ Իսկհլնեարքոսը այդ պահինի մատնվելիս:(20) գտճվոլ Տոլմիղես էբ, էլեացուն, ոթր լավագույնքաբովզնէրից Բբամայելբոլորինլտությունպահելու կոչ անել ե հայտարարել,թե ձջրամանատարներր մեկ տաղանդվարեն խոստանում նշան, ով ցույց կտաէը զո»քեբիմեջբաց թոճամւբություն Բետո լած մառդուն: (217Այս հայտաբաբությունից զինվորները համոզվեցին, ն ճրամանատաւնեւն է վախենալն իզուր անվնասեն մնացել: Լուսաբացին հլեաբքոսընրամայեցճելլեննեւինմաբտականորհնդասավոովելե Վինավառվել,ինչպեսճակատամաոտի ժամանակ: ԱԼ. Այն, ինչ գել եմ զորքեբիմոտենալուժամանակարքայիաճաբեկօոը նա դեսպան դարձավճետելալ կերպ:էթե նախորդ Բասյտնի վելումասին, Դո ուղաոկել,պաճանջելով լբազենքերըճանձնել,ապա այժմ, աբեածագին, Սշանք, (3) բեբներուղարկեցդաշինքկնքելու հասնելով մասին: մաուզեցին հանդիպել այղ առաջնորդներին: Պաճակներն պահակակետեոը, որն է Ր այդ պաճին զոբաջարքերն դիիսկ Կլեաբքոսը, սին տեղեկացրին, տում, պատվիրեցհաղոոդելլբաբեբներին, սպասեն մինչն ինքը ռոպեսզի ազատ լինի։ (3) Երբ զոոբքի դասավորեցմաբտականշարքով, այնպես, ոբ էՐ թվում ե ճոպլիտնե"ից ֆալանգսըբոլոր կողմեբիցխիստ բացի ոչ ոի չէր ԵՐնում, կանչեց պատգամավոոնեբին, ինքն իսկ նրանցընդառաջեկավ, իբ ե ետ վեւցնելով բոլորիցլավ զինված ե ամենիցգեղատեսվինվորբնեոին, նան մյուս գորավարծերին: (4) Մոտենալովպատնույնըպատվիբեզանել ու

դոՒ

ու

է

ԵՐԿՐՈԲԴ

ԳԻՐՔ

`

որ

խրաջավ

նա հարգբեց,թե ի՛նչ Են ցանկանում:նրանք գամավո՞րնեւին, ասացին, թե Էն հաղաշինք ժամանել կնքելու,լիազորվածվիճելովարքայի պայմանները ե նա ղոռդելճելլեններին, ճելլԵննե՞իպայմաններըա̀րքային: (9) եվ տասխաճեց.«Ռւբեմե ճայտնեցեք նրան, թե նախապեսպատերազմկլինի. մենք նախանաչ անի չունենք, ե չկա մեկր, ոբ Քամարձակվի ԲելլեննեՒին դաշինքիմասին խոսել, մինչե նշանց Թամաբ նախանաչ չհայթայթիշ: (0) Այս լսելով դեսպաններ հեռացանն շուտով ետ վերադարձան, ոռբից պարզ եղավ, բե այնտեղմոտիկգտնվումէ արքան, կամ ինչ-որ մեկ ու՞իջը, ոճին հանձնարարվածէր բաճակցելուզոծի մասին: Եբանք հելլեննեթիասածներըտոքան իբավացիէ համառում, իսկ իոննՒ եկել Ե հետենորբերելով ուղեցույցներ,ոջշոնի, դաշինքկեքելու ղեպքում, հելլճնեբին կառաջնորդեն այնտեվ,որտեղմթերք կա: (7 կլեարբֆոսը հարցրեց,թե դաշինքըուժի մեչ է միայե նբա՞նցԲամա", ովքեր պետբ է գնան վեբաթե՞ այն վեբաբեբումԼ մյուսնեբին ես: ՆՐբանք պատասխանեցին. դառճան,

պա-

ոբ

ճայտճեցին, ի ու

-.

-

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

ԳԻՐՔ

«Բոլոբին,Լանի դեռ ձեյ: պաչմանները արքայինչեն հաղուղվել»: (8) Ն-ջանց խոսքերիցճետո Կլեաոքոսը ն հեռացրեց ղեսպածնեոին խորնուդ գումարեց: Ու ոբոշեյին անճապաղ ղաշինը կեճելովճանգիստգնան պարեն վեոյնեն:(9) Իսկղեաշքրոսնասալ. «Ինձ ես այղպես Լ թվում, բայց այղ մաԿին ես իսկույն չեմ ճայտնի,այէ կծգեգեմմինչե այն ժամանակ.եբ վեսվանեիրն անհանգստանան, մենք կառու ենը հբաժաշվելղաշչինքկերնիմ լո: եա,--մեբ վինվորներինես նույն վախր կառծիքով,--շաբունակեց կճամակի»: երբ նբան թվաց, արղեն ժամաձակն է, նա հայտաբաոնց, թե ն կնքում է

ներն

առաջինանգամ ճաշակեցին արմավենուուղեղի ե չատեբըզաշմացան ն՛ նս ուժեղ տեսքով, ուբաքատուկհամով. բայց գլխացավէՐ պատճառում: Իսկ արմավենին, սիգ նաճում էին ուղեղը, ամբողջովինչո-

այս

ե՛' դիա

ու

բանում

իսկույն զոոքըառաջնոողել Որամայեց

պառրենավորվելու: (10) Նբանք առաջ ընկան,իսկ Կլեաշքոսը,թեպետնղաշինք էր կնքել, այնուամենայնիվ նաձճապարն ընկավ Վորքր դասավոբածձմարտական շարՒԵբով,ինքն էլ գտնվում էՐ վեռբջապաճ զոբամասում: Ճանապառճին պատա-

ճում

էին առուներ ե ջրանցքներ,ջբով լի, որոնք անճձնաբ էր անցնել առանց կամոջիչ:Ֆոանք գետանցներ էին սպատրբաստում ծառեշից, այնարմավի աեղ ընկածէին, հանախիրջենքեռ կտրատում էինդրանք: իսկ (11)Այստեղ կաբելիէբ տեսնելԿլեարքոսին, թե ինչպեսէ- ճա աշխատանքը վեբանսկում, ձախձեռքում նիզակըթռնած, իսկ աջում՝ գավազանը. Ն Եթե ճկատեր աշխաոՒն տանքը է մեկին կատաոռելու սաճմանվածներից կամ հեշտ դանդաղելիս աշխատանքի վազելիս,խփում էՐ նբան ե ինքն իսկ ցեխըմտնելով,օգնում. որ այնպես, բոլորի ճամար ամոթալի ԼԻ լինում համատեղ ջանք չիափելը: ճամար (12) Այս աշխատանքի ընղգոկվեցին Երեսնամյա հասակունեցողեիԻր. բայց եբբ տեսան ավազները առավել հլեարքոսին աշչանասիռոությամբ խատելիս,իրենք նս մաճակցեցին:(13) հլնաոբոսը շտապում էՐ ճատկապես. ռրովնետենա կասկածումէր, թե առունեոը միջտ չէ, ոբ այդպեսչրով լեցված ենճ լինում, Լանզի դեռես դաշտերըչելու չէո: Նա կասժամանակը արքան | ջրերը բաց կածում էր, ըովել. ցանկանալով ցույց տալ Բելլենթե ինչքանդժվարություններ Նն սպասում ներին, նրանցճանապաոճին: (14) Առաջ գնալով.նրանք ճասած այն գյուղեր, որտեղից, ինչպես ասել եին պետի է պարեն առատ ե Այթտեդ սւղեկցողնեւր, հաց կաո վերցնեին: արմավի գինի, ինչպես նան ձույնարմավից պատրաստած քացախ: (15) Այնպիսի արմավները, որոնցնմաներՀելլադայումես կարելիէ ձանզիպել, , են առանձնացնում ճամար. իսկ տերերիճամար ծառաների սյան ղբվածնեւը ինտիր էին, սքանչելիիրննց զեվեցկությամբ ու ե մեձութիսմբ նրանցտեսՐըսաթիցչէԻ տարբերվում: Դբանցմի մասըչոջացնումեն ե պարումուվես քաղցրավենիք օգտագործելուճամար: Դրանից ատբաստված ըմպելինճանելի համ ունե, բայց գլխի ցավ էբ պատճառում: (16) Այստեղէլ զինվո»-

խոսեցայսպես.(18) «Ո՛վ հելլեններ. ես Հելլադայի եմ ապհաշնանությամբ ն Երբ տեսա, թե ինչպիսիծանո ե անելանելի մեջ ԵՐ ըճկել, կազության ինձ ճամար հաճելի առիթներկայացավ խճդոելու աոքաչից, որպեսզիինձ թույլ ձեզ անվնասՀելլադահասցնել:Եվ ես վստաճ եմ, ոբ դուք ն ամբողջՀելլադանինձանից չեք լինի դբա ճամար: անջնոճակալ 9) Այսպիսի խնդրեցի առքայինե ասացի,ոբ նա առդար կվառվի ինձ այդ շնոբհըանելով, քանի ՖԵՐբ կյուրոսը աշշավեց իր դեմ, առաջինը ես այդ ճաղոոդեցի ի՞են ե միաժամանակ իմ զոոքով Շեկայացաիեն օգե ես նելու. միայն էի հելլեննե՞իղեմ ճակատողնեից, չփախա,այլ առաջ անցնելով միացա զոբազնդինձեր իսկ ճամբարում. աոքայի որտեղ, Կյուբոսին սպանելուցճետտ, ճասել էՐ աորան, որից հետո նա Կյուբոսիհետ եղող բառբառոսճեոին ճալածեց այն մաոդկանց ով/եԻ այժմ նեշկաօզնությամբ, յացել են ինձ ճետ ե ովրեր աբքայիամեճաճավատատիմ անձնավոբություններն են: (20) եվ արՐքան խոստացավ այղ մասին. միաժամանակ մ տածել ինձ Խոամայեց գալ ձեզ մոտ է ճաշցնել,թե ինչո՞ւդուբ նբա դեմ: առշավեցիք ես խոոճուդ եմ տալիս ձեզ ճամեստ պատասխանել, ոբպեսզիինձ Քամար ձեր օգտին տվելիԲեշտլինիարքայից վճիռ ստանալը»: նպաստավռ" ն իրար հետ (21) Հելեններըառանձնացան ճետռ պախոոճոդակցելուց տասխանտվեցին. այնճաղոբդեցԿլեաոքոսնայսպես. «Մենք նավաքվել էէր ոչ աբքայիդեմ պատերազմելու ճամար, ոչ էլ առջավելենք աբքայի վբա: էբ Բնաբում, ինչպեսինքդ ես Կյուոռսըբազում պատովակներ լավ գիտես, որպեսզի ձեզ բում

'

:

տա

խոշճոդածություններով

ոբ

որ

ու

`

ու

Վ

'

441.

էր:

օյ-

որ

-

սա

17) Այստեղնբանք ԵՐԵՐ մնազին: Ու մեծ արքայի կողմից նշանց մոտ եկան ն Տիսսափեռնեսր արքայիկնոջեղբայոր, ինչպես նան ուբիջ Երեք պարսիկ:Նրանցճետեում էին մեձ թվով ստրուկներ: Ծեբ Բելլեն զոշբավարներրնշանց դիմավոոեցին, առաջինի Տիսսափեռճեսը թաշգմանչիմիչոգով

ո՞

դաշինքը

ԵՐԳԻՈՐԴ

:

Հանր րան Ա

անակենա

ն

երի

ե

մեզ

այստեղ

մե.ամաչեցինք աան ն էրա մարդուն, առաջնորդի:

(22) Իսկ

էր

կանց առաչ ղավանանել այն որր անցյալ ժամանակներում մեզ ճամար չատ է կատառել:(23) Այժմ քանի ոբ բառիր է, Այուբոռը մաճացել դեն մենք չենք պայքարումարքայի դեմ ճանուն իշխանության, ոչ էլ գանկանումենք արքայիեբկբինչաբիք ճասգնել,ոչ իսկ իբեն՝ աշքային սպաճել: Մենք կվեբաղառնանք մեր եկիր, եթե որնէ մեկր մեզ չճեղացնի.իսկ եթե աո-

--

4.

ԱԽԱՔԱԽԻՈ

ԳԻՐԸ

մեզ վնաս պատճառեն,ապա մեճ|, աստվածների օգնությամբ,կպաշտպանվենք: Բայցեթե ոջեէ մեկր մեր նկատմամբ բարություն գործի, մենք լավությամբ փոխհատուցելու գործում չենք զիչի»։: (24) Եա այսպես ասաց. իսկ նբան, Տիսսափեռնեսը լսելով պատասխանեց. «Այս ամենը նս կճաղռողեմ նբա արքային,իսկ ձեզ էլ՝ պատասխանը:Մինչե իմ վեբաղաշձրղաշինքր մնում է ուժի մեջ. իսկ մենք ձեզ շուկա կտոամադոեն ք»: (28) Հաջոողօրր նա չհայտեվեց, ուստի նե Բելլեններնսկսեցինանհանգըրստաձալ: ԲայցԵբկոոոդ օբր նա գալով հայտնեց,թե իշեն նաչջողվել է արԲայիճամաձայնությունն ստանալհելլեննեջինփոկելումասին. քեպետեշաեն, թե իբ առրայինարժանավայել տեոշըհականառել չէ բաց թողրէլ նբանց, ովքեր աոչավելէին իո դեմ: (26) Ի վեոջռ նա ասաց. «Այժմ ձեզ մնում է մեզանիցճավաստիագում ստանալայն մասին,որ մենք ձեզ, մեբ Եբկոով ն անցնելիս, բաբեկամաբար կվեբաբհովենք առանցխաբեությանձեզ ետ Հելլադա մթերք գնելու հնաշավոճություն կճասցներք, եսկ այնընձեռելով: տեղ, ուր ննաբավո» չէ մթերք գնել, մենք թույլ կտանքայն վեբցնելտեղում՝ մեբ Ֆոկրից:(27 Բայց դուք ես պետք է մեզ Ե՞դում տաք, ոբ կընթանաք բարեկամաբար, առանցվնասպատնառելու, պարեն ն ըմպելիքկվեոցնեքայն դեպքում,եթե հնաբավորչլինի շուկայում գնել. իսկ եթե մենք չուկա տրամադրենր, ապա դուր մթեոքը ձեռք կբեբեր գնելումիջոցով»:(28) Այսպես ն ռոոշեցինու եբդվեցին.Տիսսափեռնեսը արքայիկնոչ եղբայրըիրենը աչը տվեցինհելլեններիզորավարներին, իբենքես վեբցոիննջանցաչը: (29) Սյեռմետն Տիսսափեռնեսն ասաց. «Այժմ ես կվերադառնամ աբքայի մոտ ն հետո կգամ կազմու անճրաժեչտ պատոաստություններ տեսնելուց պատրաստ ն ձեզ ՀԵլլադակառաչնոոդեմ, ինքս էլ կվերադառնամիմ սեփական իշխանությաներկիր»: Ւ. Այս բոլոոից ճետո հելլեննեոըե Աբիայոսը,իջա մոտիկբանակած, ավելի քան Էնան օո: Այդ ըճթազքում սպասեցին Տիսսափեռնեսին Ա՞շիայռսի մռտ եկաննշա ե մոտ՝ Եղբայոր ուբիշ ազգականներ, իսկ ի- զինակիցների ՆՐբանք ն մի քանի պառսիկ: ձուսադրումեին արքայիկողմից նավաստիացնում, թե արքան անհիշաչարկլինի նբանց ճանդեպ ն Կյութոսիճետ իր դեմ առշավելու,ն՛ անցյալումպատաճածոոնլ այլ բանի ճամար": (2) Այս ղեպքից հետո Աբիայոսըն նբա մեբձավոբնեոի սկսեցինպակասուշադրություն դարձնելնելլեննեբիվբա: Հելլեններից շատերինայս բանթ հաճելիչթվաց,Ն նրանք գալով մոտ, ասացիննրան ե մյուս զոբավարնեբին: Կլեաոքոսի (3) ենք «ինչո՞ւ դանդաղում:Մի՛թե չենք հասկանում, առշքան ամեն ինչից է մեզ ոչնչացնել,որպեսզիմնացածհելլենները ես վաառավելցանկանում ոբ

ԵՐԿՐՈՐԴ

խենան արքայի դեմ արջավելու։ Այժմ նա ցանկաճումէ ստիպելմեզ սպասել, հանի իր զոոքրցոված է: Քայցերբ նա վեբաճավաքի իր զորքը, է , անկասկած ոբ կնաբձակվի մեգ վոտ: (4) Գոպե ն ինչ-որ տեղ խոամատ է փոշում, կամ պարիսպէ բարձրացնում,մեր նաճապառբճը անանցաճելի ղաշձնելուճամար: Քանզինա Եբբեք ճռժաբակամ չի ցանկանա, ռուղեսզի մենք Հելլաղա հայտնենք, թե ինչպեսմենք, փոքոաթիվ վերադառձալով լինելովԲանդեոձ,ԲաղթեցինԲ աշքայինիո իռկ դռանըե ծիծաղելովնրա վրա, վեբադառրձանք»: (5) Այդպեսխոսողներինկլեաոքոսը «Ես պատասխանեց. ես այդ բոլորր նկատիունեմ: Բայցկարծումեմ, եթե հիմա մենք Բեռանաձք, ապա կմտածեն,թե մենք հեռանում հնք ն դակռվելու նպատակով ենք դոժում։ որ շինի պալմանճերն Այդ դեպքումոչ մեզ շուկա չի տբամադոի ն մենք ոչ մի տեղիցմթերք չԵՆք կարողձեռք բերել. ն թացիայդ, մենք ուղեցույցառաչնոոդչենք ունենա: Եթն այդպես վարվենք,ավա Աբիայոսը իսկույն կլքի մեզ. այնպես, մեզ ճամա" ոչ մի բարեկամչի մնա, այլե մՓո ճախկին բաբեկամճեոը մեզ թշնամիկղառնան:(6) ես չգիտեմ, կա՛ արդյոք մեր ուրիշ զետ ես, ո՞ր մենք պետք է անցնենք:Բայց մենք ճանապարհին տեսանք Եփոատը ե գիտենք, անհնար է այն անցնելթշնամու հարձակման դեպքում:հսկ եթե կովելու անճբաժեշատություն ծագի, ապա մենք առդյո՞ք ունենք դաշնակիցԲեծելազոր.մինչդեո թշնամու հեծելազոր բազմաթիվէ ե ունի բազում արժանիքներ: Ուստիհաղթելուղեպքում մենք ինչքա՞նմաղ ենք կաբող սպանել,մինչդեռպարտվելուղեպքումմեզանից ոչ ոք չի փոկվի։ (7) Ինձ համար անճասկանալի է, թե իր տՐշամադոության տակայսքան միչոցներ ունեցողաշքան, եթե իրո ցանկանարմեզ կործանել,ապա ինչո՞ւ կեբդվերե իբ աջր կտարն դրանովիսկ աստվածնեբիառաչ եոդմճազանց ե մոտ իբ վայելած կդառնար, իսկ ճելլեննեւի բաոշբաբոսների վստաճությունը Նա նման շատ բաներ կփոխեր անվստահության»: ասաց: Թ) Այդ ընթացքում ժամանեց ի՞ սեփականզոբամաՏիսսափեռնեսը սով, իստ եոեույթինտուն վերադառնալու մտադոությամբ, ինչպեսճան ՍբոնՆա իր ճետ բերել էր նան տասը իր սեփականզռբամասով: արքայադստեր, ոբինկնության եՐ վԵոցբել։(9) Այստեղիցերանք առդենճանապարն ընկան Տիսսափեռնեսի առաջնոոդությամբ, ոբը նան պահն գնելու ճնաբավոոունս վառելով թյուն էո ստեղծում:ԱՐիայոսը Կյուրոսիբարբարոսական զոբրը, ն էՐ ճետ ն նբանցճետ ընթանում Տիսսափեռնեսի 0բոնտասի ել բանակում: (10) Իսկ ճելլեններըայդ բանը կասկածանքով էին ղիտում Ն ինքնուրույն Նշանքբ միշտբանակումէիձ մեկ ընթանում,ունենալով իբշենցուղեցույցները: կամավելի փաշսախհեռավոոության վոտ: Եբկուկողմեոնէլ զզուշանումէին ոբ

ռո

ոո

ոո

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

իրարից,ասես թշեամիներլինեին, այս պաբագանես կասկածէբ Բաբուցում: (11) Իսկ եբբեմն նույն վայբում վառելիր կամ անասնակերե նման սա ես թշնամանքէբ բաներհավաքելիս կովում էին իրար հետ. այնպես, ու

ոբ

ծնում:

եբեր կայան, նրանք հասան (12) Անցնելով Մեդականկոչված պարիսպը անցանղբա ներքինկողմը: Այն կառուցվածէբ թոձվածաղյուսով՝ կուպոի հետ շաբված: էբ, բարձրությունըհ̀արյուր,իսկ եոլայնքը քսան ոտնաչափ կարությունը, ինչպեսասում էին, քսան փարսախէ": Այն շատ քեռու չէր Բան անբելոնից։(13) Այստեղիցառաջ ընթացանեոկու կայան՝ ութ փարսախ ցան եոկու ջրանցք,մեկր կամբջիվշայով, մյուաը՝լոթ նավեբիցպատոաստված գետանցով:Այդ չջբանցքները սկիզբ էին առնում Տիգբիսգետից. իսկ ջոանցքնեբից բաժանվումէին խրամատներամբողջ Եբկբով. սկզբում մեծ, ապա ավելիփոքր առուներ, ինչպիսիքլինում են Հելլաղայում՝կորեկիդաշե

տերում:

եվ

Տիգբիսգետը, ոբի մոտ գտնվում էԲ խոշոր ե մաբղաշատ Ւաղաէ, Սիտտակեկոչվող, գետից տասնհինգասպարեզ ճեռավոբության վոա: (14) Հելլեններըվբան զարկեցինՒաղաքի շուրջ, մեծ, գեղեցիկե մոտ, իսկ բաբբաբոսները բազմապիսի ծառերովստվեբախիտ մի պարտեզի ե անցել էին Տիգրիսը. իսկ անհետացան ղոանով 0») Ընթտեսաղաշտից: ե Բիքիցհետո ՊբոՒսենոսը զբոսնումէին ռազմաշաբքեբի առաջ, Քսենոփոնը երբ ինչ-որ մադ մոտենալով հարցրեցառաջապաններին, թե ոբտե՞ղկարող է տեսնելՊբոքսենոսին կամ Կլեաբքոսին:Մենոնիմասինչնարցոեցնա, թենեբանր հասան

պետնեկել էբ Աբիայոսի մոտից. որի հետ Մենոնը կապվածէՐ հյուբրեկալման օրենքով:(16) ԵբբՊբոՒսենոսն ասաց թե «ես նա եմ, ում փնտրումես», «Ինձ ե Աբտառզոսը, ոայդ մարդնայսպես խոսեց. ուղառկելեն Արբիայոսը բոնի հավատաբիմ են մնացելԿյութոսինե ձեր են եկատմամբ բարյացակամ եղել: Նբանք պատվիրումեն ձեզ զգուշանալ,ոբ շլինի բաշբաբոսներըգիշչեբով հարձակվեն, հանի մոտակապարտեզումմեծ թվով զոր է կուտակՆբանք են տալիս նաե վել։ (17) խոորճուրդ պահակախումբ ուղաշկել Տիգրիս գետի կամուրջը,անի Տիսսափեռնեսը մտադիրէ գիշերըբանղելայն, եթե հնարավորլինի, որպեսզիդուր չկարողանաք այն անցնելե ղոանովիսկ մնար գետի ու ջրանցքիմիջե»: (5) Այս լսելով, եբանք այդ մառշղուն բան կլեաբքոսիմոտ ե կրկնեցիննշա ասածները:Իսկ Կլեաբքոսը,լսելով, ոո

որբ

տա-

խիստվողովվեց վախեցավ: (19) Այնտեղներկաեղող մի եբիտասաոդ'՝ խոորնոդաձելով ասաց, թե ե կամութջի այդ երկուսը, այն է՝ հարձակումը ավեռումը,իրարբացառումեն: ու

ԴԻՐՔ

ԵՐԿՐՈՐԴ

Քանի հաշձակվողները կամ վեար | հաղթեն, կամ պատվեն: Ուշեմե, եբնեհաղթեն,ապա ինչո՞ւ հբանի "պետք | կամուշջըքանդեն:Չէ՞ ո՞ Նին մինչե իսկ շատ կամուշջնեւ-լինեն, մենք վառձյալ չէինը կարողփախչելովփըոկվել։ (20) Իսկեթե մենք հաղթենք, ապա կամուշշըքաղված լինելու դեպքում ե-անը ոչ մի տեղչեն կարողփախչել.իսկ գետի մյուս սոիինկանգնածզու-քից, ինչքանէլ այն բազմաթիվլինի. ե ոչ մեկր չի կարող,կամուոջըքանդված լիճելու դեպէում, օգնության Քասնել: (51) Այս լսելուցհետո կլնաթքոսը Ճառցբեց լբաբերին,թե ինչքանէ մեծ Տիգրիսիե չբանցքիմիչե ընկածԵրկիրը.սա պատասխանեց, թե այնտեղ կաճ շատ գյուղեր բազմամառդքաղաքնե»:(22) Այնժամարդեն պառզ դարձավ, բարբարոսները այդ մաոդուն ուղառկել էին երկյուղկրելով,ոո հելլեններըքանդելով կամուրջը,կմնան կզզու վբա, որպես պաշտպանական գիծ ունենալովմի կողմիցՏիգրիսգետը, մյուս կողմից իսկ պարեն ֆբանցէր: նրանք կստանան ե այղ րնղարձակ բարեբերեբկշից. որտեղ կայիննան աշխատողմարդիկ:Այնուճետե այդ վայր կդառնար ապաստան ամեն մեկի համար,ով կամենաբվնասել արքային: (23) Դոանիցճետո հելլեններըգնացինհանգստանալու, բայց միաժամանակպահակախումբ ուղառկեցինկամուոչը պաշտպանելուճամար: Սակայն,ինչպեսպաճակները Ն ոչ օՐ ոչ մի կողմիցչթարձակվեց հաղոողեցին, ոշ իսկ թչնամինեբից ոբնէ մեկր մոտեցավ կամուոչին։(24) Առավոտյան Բելլեննեշը 37 նավերից կազմված սկսեցինանցնելմեծ վգուշավոկամուոչով նետ բությամբ, քանիոր Տիսսափեռնեսի եղողհելլեններից ոմանքհայտնեցին, ոո իբո նա պատրաստվում է հարձակվելու գետանցիժամանակ:Բայց մյս լոտը դուս եկավ:Միայնգետանցի ժամաձակ այլոց ճետ հայտերվեց Գլուսը,ձետնելով, թե իշռ՞ր ռելլենները կանցներգետը:եվ եբբ այդ տեԿավ,նա ճեռացավ: (25) Տիգբիսիցնրանք առաջ ընթացանչռոբս կայան՝ քսան փարսախ, միճչե Փյուսկոսգետը, ոբի լայեէր մի պլեթոոնէր, վբան էլ կամուրջկաո: Այստեղէր հիմնվածՕաիսանունովխոշոր քաղաքը.սբա մոտակայքում ճելլենճերինճանդիպեց Կյուբոսին ԱՐտաքսեՐքսեսի ապօբինիեղբայրը, ոոր ն Սուսայից եկբատանայից մեծաթիվզորք էւ բեբում արքայինօգնելու ճամար: Նա իբ զորքը, սկսեց դիտել իո մոտովանցնող կանգնեցնելով Բելլեններին:(26) Իսկ Կլեաոքոսը զորքըզույգ-զույգ դասավուեց մեւթ շառշժվում էր առաջ, մերթ էլ կանգԷԻ տոնում: Այդպիսով,ինչբան առաջամառսը կանգ էՐ առնում, նույնքաննս զորքրստիպվածէբ կանգ առնելու, այնպես ոՒ նույնիսկհելլենների իրենց գոոքը մեծաքանակ աչքին թվաց, իսկ իրենց որ

ու

ոբ

սուտ

ու

որ

ծ.Ւ.

4--3447

վ.

ԱՆ

ԱՐԱԾՍԻՍ

ԳԻՐՔ

զարմացավ:2Դ Այստեղիառաջ բնթացան գիտող պարսիկը Մեդիայի՛շ միչով վեց անմարդաբնակ կայան՝եղԵսուն փարսախ, մինչե կլոււոսի ե արքայի մոբ՝ Պաբիսատիսին պատկանուգյուղեոը: Տիսսափեռնեռը,կյուբոսին ծանակելու նպատակով,թույլատրեցհելլեննեբիցկողռպտելամեն ինչ, բացի ստբուկնեւից:Իսկայնտեղշատ Բացկաո ե ոչխար ե այլ հարստություն: (28) Այստեղիցանապատովառաջացանչորս կայան՝ քսան փարսախ, Տիգոիս գետն իրենցաջ կողմըպաճելով։Գետիցայն կողմ առաջինկայանիվբա կար խոշորե իարզավանքաղաք՝կայձայանունով,ուտեդիցբաշբաբոսները կաշվե լաստեբիվբա բեռեցինճաց, պանիր, գինի: ՖԽ. Այնունետենբանբ Բասան ապատաս գետը", ռրի լայնքըչորս պլեթոն էր, ե այստեղմնացին ԵՐԵք օբ: Այդ օՐեբինիբոք կասկածներկաին, բայց ոչ մի բացաճայտշաբամտություն ե նլեաոչեկատվեց:(2) Ռւատի քոսը ոբոշեցհանդիպելՏիսսափեռնեսին ե, Եթե հնարավոր լիներ, վեռջ դնել կասկածանճներին, քանիղեռ այղ պատճառով կռիվ չեր սկսվել: Նա մաող ուղառկեցճայտնելու,թե ցանկանումէ հանդիպել իրեն, ե Տիսսափեռնկսը ձոժաբությամբ Կլեաոքոսին հրավիրեցիբ մոտ: (3) ԵՐ՞բճանդիպեցին, կլեաոքոսնայսպես խոսեց. «Ո՛վ Տիսսափեռնես, ես գիտեմ, ռր մեզ հողումենրեն աբվել ն աջ ենք փոխանակել, իբաբ չվնաես մեզասելու խոստումով:Քայց հս տեսնում եմ, ոբ դու Լեզ պաշտպանում նից, ասես մենք թշնամիներլինենք,իսկ մենք Լս այդ տեսնելովեուցնպես ենք մեզ: (1) Բայցքանիոբ պաշտպանում ուրադիոքննելուցճետո ես չնկամեբ տեցի, դուք փորձեիք շառբիք նյութել դեմ, իսկ ես ճաստատ ճամոզված : եմ, որո մենք նես եման դյին: չենք մտածում ձեր նկատմամբ,ուստի ն վրճռեցի քեզ ճետ բանակցություններ վարել, որպեսզիվերացնենքմեբ միջից փոխադարձաճձվստաճնությունը: (5) Քանզիես գիտեմ, մատողիկ, զոպառտության կամ կասկածանքի պատճառով իբաբիցվախենալով, Բանախչտապել Են միջոցներձեռք առնելուե հարվածելեն, հարվածից վախենալով.ն դ՞անով իսկ անուղղելի վճաս հասցոելմարդկանց,ոբոնք ոչ ցանկացելեն չարիքճասցնել, ոչ իսկ այդպիսիմտադոությոնեն ունեցել: (9 Մոդ,ճամոզված լինելով. որ նման թյուրիմացություններին կարելիէ առավելապես վԵՐջտալ համատեղ զբույցի միջոցով,ես եկել եմ ապացուցելու,որ մեր ճանդեպ քո ունեցածանվստահությունը չէ: (7) ԱռաչինՆ ամենաառղառրացի մեր կաբեռոը,աստվածների առաջ տվածեբղումները առգելումեն մեզ իրար Ն ես նկատմամբ թշճամիլինել. ԵՐբԵՐչէի նախանձի այն մաբդուն,ոբր գիտակցաբաո դոժում է եբդումեեը: ֆանզի աստվածների ղեմ կովելու դեպքում չգիտեմմարդիճչպիսի՞աբագությամբն որտե՞ղ պետքէ փախչիփոկվելու որբ

'

'

.

ոո

ոբ

:

'

:

:

-- 50.-

։

ԵՐԿՐՈՐԴ

համաբ, կամ ոբպիսի՞խավառիմեջ կաբող է թարնվել, կամ ամոացվածին:պիսի՞ վայրում կաբող է ապաստանգտնել: ՉԱ ո: ամենում: ամեն ինչ ասա-

վածնեբինԷ ենթակաե բոլորի վբա աստվածներն իշխում են ճավասաբա-

վես:

ե եբդումնե՞իմասի, ոբոնց մի(8) Այս | իմ կարծիր, աստվածների մենք ենք մեբ ջոցով հաստատել բարեկամությունը:Իսկ ինչ վեբաբեւում է մաշդկայինին,ապա, նեբկադեպքում,ես կարծումեմ, թե ղու մեզ ճամար մեծագույնբարիք ես: (9) Ոբովճետեքեզ հետ մեզ ճամար ամեն մի ճանապարճ ե մենք պարենի մատչելիէ, ամեն մի գետ' անցանելի, պակասչենք զգա: Իսկ ամեն առանցքեզ մի ճանապառշճ մթինե, Ւանի մեզ անճայտէ ուղին. ամեն մի գետ՝ դժվարանցանելի, ամեն մի ամբոխ՝սարբռափէլի. իսկ առավել աճառկուէ անապատը,քանի դժվառբություննեոը շատ են: (10) Իսկ երե մոլեգնելովմենք, այնռամենայնիվ.ոբոշեինք ոչնչացնելքեզ՝ մեբ բաբեշաբին, մի՞թեմԵնք դբաճովոբեԼ այլ բան կնվաճհինք,Բքաճ պատերազմը նոր. մեծ ուժեղագույն` արքայիղեմ": հսկ թե ինչպիսի հակառակոողի` հույսեոիցես կզոկվեիքեզ ոբնէ չարիքպատճնառիլով. այժմ ես կնայտնեմքեզ։ (11) եւ նա այղ ցանկացաեյուրոսիբարեկամըդառնալ, կառծելով, ժամանակ բոլոբից առավելի վիճակիէ բարություն անել իո ցանկացած մառղուն: Իսկ այժմ Իո մեջ եմ տեսնում Կյուրոսիիշխանությամբ օժտված մարդուն, որը տիբում է նբա եբկբին,միաժամանակպաճելովիո սեփականը,աբքայիզո՞քընէլ, որը թշնամիէՐ կյուոոսին,Ւռ ղտշնակիցնէ։ (12) Քանիոշ այդպես է, քո ապա ո՞վ այնքանխելացնորկլինի, բարեկամությունըչցանկանա: հս նան ոբոնք ինձ ճուսադրում Այժմ, սակայն, կնչեմ այն հանգամանքները, են, թե դու ես ցանկանումես մեբ բառեկամը լինել։ (13) Ես գիտեմ,որ մյուեն պատճառումն կարծումեմ, ոբ իմ տոասիացինեոըձեզ տճանություննեՐ մադբությանտակ եղած ուժեբով նրանցկաշող եմ ճնազանդեցնել: Նույնը կասեմ նան պիսիդիացինեբի մասին: ես լսել եմ, ոՐ ուրիչ շատ ժողովութղճեր նս նույն դեբում են հանդեսգողիս նե կարծում եմ, եբաեցես կաշող եմ ձեր է եգիպհարկադրել չխանգարելուբառեկեցությունը: Ինչ վերաբերում է, որոնցհանդեպ,ինչպեսինձ ճայտնի դուք առավել ԵՐ զայտազիներին, բացած.ապա ես չգիտեմ,թե ինձ Բետ եղողզոոքիցբացի էլ ո՞ւմ օգնությամբ դուէ կկաբռղանաք պատժելճշանց: (14) Ու դարձյալ, եթե մենք Լեզ ծառաքո համաբ դու կդառնառ յենք, ապա չշբշակտհարբնաննեբի հզդրագույնբաբեկամը,իսկ հթե որնէ մեկը քեզ անախոոծություն պատճառի,դու կառողես դառնալնբա տեոը: եվ մենի /եզ կձառայենքոչ միայն Բանուն ոռնիկի,այլն իթոնչնոբճակալության նշան քո ճանդեպ՝մեզ փոկելոդ ճամար: (15) Այս ոշ

ոբ

ռո

որբ

ռո

--

.-

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

ԳԻՐՔ

մեր նկատիունենալով,էո աճվստաքությունը նկատմամբ այնքան է վում ինձ, ոբ ես մեծ զարմանաչի կլսնի այն մառղուսնունը, հաճույքԼով ուն այնքան պերճախոսէ ե կաջովացել Լ Բեզհամոզել,բն մենք ղավեւ ենէ նյութում քո ղեմ»: Կնարքոսն այտվեսխոսեց. իսկ Տիսսափեոնեսը ույսպես

բոլորթ

:

:

պատասխանեց: «Ես

:

06) Քբեվումեմ, ով Կլնարքոս,Լո խելամիտխոսք, որ լսելով. Լանզի ինձ թվում է, թե դու Բասկացել ես, ոո եթե ինձ չարիքցանկանաս, դբանով իսկ դու քեզճանդեպես չաբիք զորձում: իսկ այժմ լսի ինձ, ուպեսզի իմանաս,թե իբավացի չես արքայիե իմ նկատմամբ ունեցածկասկածներիդ մեջ: (17) եթե մենք ուղենայինքձեզ կործանել,ապա, քռ կարծիքով,մենք բավականաչափ ճեծյալեերկամ նտնակ, կամ զենք չէի՞նք ունենա, ոշով կաբողանայինք ձեզ վնասել,առտնցփոխաղաոձ վտանգի ենթառկվելու: (18) Կամ գույե կարծումես, թե մենը նարձակվելու ճամար նաբմաի վայրերչէի՞նք գտնի: Մի՞թեբազում դժվառրություններով չեք անցնումանճամար դաջտերը,թեպետեդրանքձեզ բարեկամական ենճ: զե՞ք տեսնում,թե ինչպիսի լեռներպետքէդուք անցնեք, ոբոնը եթե մենք նախապես գբավեն ի, ձեզ համաբ անմատչելիկլինեն: Մի՛թե չկան այնպիսիգետեր, որոնց մոտ մենք կաբողէինք ոբոշել, թե ձեզ քանի՞մասիբաժանենք ու ոչնչացնենք:Կան նան այնպիսիգետեր, ոբոնք ղուք բոլորովինէլ :ԵՒ կաբողանա անցնել,եթե մԵՐք ձեզ չօժանդակենք:(19) եթե այս բոլորի մեջ ճախողվենք իսկ,այոունանդեորձ կբակնառավելճզոորէ, Լան բերքը,մենք կաբողէինք այն ճողեհելովձեզ դեմ ճանդիման սովին, ոՒր դուք չէիր կարողհաղթաճառրել, կանգնեցնել ինչքան էլ ոբ առիլինեիք։ (20) Ռատիե ինչո՛ւ, ձեբ դեմ կովելուայսրանշատ ճնա. Բավոռություններ ունենալուցճետո, ռբռնցիցոչ մեկը մեզ ճամաո վտաճզավոր չէ, մենք պետք է ընտրենքայն միակ միջոցը. ոռը անաոգանքէ աստե նկատմամբ վածների ուխտադոժում՝ մաոշղկանց Բանդեպ:(21)Ամբողչովին են, անզոո ծայբ աստիճանթշվառ, մինչե իսկ չար, այնմաոդիկ, ոբոնլ կամենումեն ու աստվածների ճանղեպԵրդմնազանց մառդկանց նկատմամբ անճավատաբիմ գտնվելու միջոցով ունէ բան : Իսկ մենք, կատառել: ) ո՛վ Կլեաբքոս,այղպիսինչենք. մենք ոչ անխոճեմենք ե ոչ թռվամիտ։ (22) Իսկինչո՞ւ, ձեզ ոչնչացնելուճնաբավռբություններ ունենալով,մենք այդպես իմացիր, դբա պատճառր Քաջ վաիմ բուռն ձգտումնէ. այնպեսոո յելելու այն որոնցճես: Կյուրոսըառշավեց,վստաճ ի» առատ ես վբա, վարձատրության ցանկանում եմ ետ իջնելծովափ,քույս ունենալով իմ բարեգործության հանդեպ նբանց վբա: (23) Գու առդեն նշեցիր,թե ինչ ծառա-

անճարակ,

չարեցինք:

.

ճելլենների վստաճությունը վաշձկան զուքերով,

ոբ

:

ունենալիք երախտագիտության -89.-

ԵՐԿՐՈՐԴ

յություններղուք կաւող ԵՒ ինձ մատուցել.բայց ես գիտեմ նահ դրանցից միայն արքան ունի իրավունք գլխին ողիղ տիաոա ամենակառնեռոը. (խույո) ձեր դնելու, իսկ աջակցությամբ այդ ունեցողմեկ ուբիչը ես ցաձկությունը այդպիսինկաբողէ իբ գլխին դնել»: (24) ԵՐբ նա այսպես ասաց, Էլետմոսինթվաց, թե նա անկեղծէ խոսում, ուստիե «Մի՞թենրանք, ովքեր պատասխանեց. ճակառակ բառեկամության համար առկա այսպիսի փորձումեն զոպաոբտանքների պատճառնեւի, միջոցովմեզ թշնամացճել, արժանիչեն ծանրագույն (25) «Ինչ պատիժների»: վեբաբեոումէ ինձ, ասաց Տիսսափեռճեսը. ե վաշտաեթե ե զորավարճեւը, պետնեոը ցանկանան գալ ինձ մոտ. էս բացաճայտ կտամ այե մառդկանց անուննեոը, ովքեո ինձ հայտնելեն. թե ղու ղավեոես Շյութումիմ դեմ»: (26) «ծս, պատասխանեց Կլեաբքոսր, բոլորին կբեոեմՆ ինքս իմ Բեբթինկճայտնեմ քեզ, թե որտեղիցեմ լսել Ես քռ մասին»: ճետո 2) Այս խոսքերից նբան Տիսսափեռնեսը բարեկամաբար խնդրեց մնալիո մոտ ն ընթոակից դարձրեց:ՀաջորդօՐը, երբ կլեաոքոսի վնբադաոձավ ճամբար,բացանայտէւ, ճավատումէր Տիսսափեռնեսի բաբեկամաե նբա կան ճավաստիացումներին, խոսքեր հելլեննեւինԲաղոոդելով, ասաց ձան, թն Տիսսափեռճեսի մոտ պետքէ գնան նբանք, ում նա է. Ե նբավիոել եթե հելլնննե՞ից ոնե մեկը բոնվի զոպաբաությանճանցանքի մեջ, ապա նա կպատժվի որպեսղավանանե ճելլենների հանդեպ (28) Նա կասշաբամտող: կածում ԷՐ, զոպաւտովղը Մենոնն |, քանզիիմացել էո, թե ճա Աբիայոսի ներկայությամբ անսակցելԷՐ Տիսսափեռնեսի հետ, ե բե նա իմբոստանում ե" իչ դեմ ե դավեւ եյաթում՝ ամբողչ զուքը իո ձեռքըվեշցնելուե դբանով իսկ Տիսսափեռնեսի վառնալունպատակով: բարեկամը (59)նլեաոքոսը նույնպես էր ամբողջզուքր գրավելիշ կողմը ե չեզոքացնելիր Քակառաձզտում ոմանք առարկում կոբղներին: իսկզիծվորներբից էիներան, համաշելով, թեպետք բոլո վաշտապետճերը ե զոբավաբները գնան, ն ոչ իսկ կարելիէ ճավատ Հե. բնծայելՏիսսափեոնեսին: (30) Բայց Կլեաոքոսը ճամառոթեն պեղել. մինչե նրան հաջողվեց որոշում: րեղունել՝ հինգ զմւբավաջների Ն քսան վաշտամոտ: ուղառկել Տիսսափեռնեսի պետների Շովա զնալու պատրվակի տակ նան ենկեբակցեյին եանց շուրջ երկուհաշյուտմադ: զինվուքերից (317 Երբ նրանք Բասան վոներիառաջ», նեշս հՐավիրվեՏիսսա:ինոնեսի վին զորավարներՊբՐոբսենոս բեռվտիացին, Բենոն քեսսալացին, Ագիաս լակոնացին,Սոկշատեսաքայացին, իսկ վաշտապետկադիացին. նլեաոքոս ներըմնացին առաջ: (92) 3: շատ ժամանակ դռների անց,մինճույն ազդահչանով,ճՇԵՐսում հղաձնեբը կալանավորվեցին, իսկ ղոսում մնացածնեռը ոբ

ոո

ՈԲ

ոԻ

ար-

-Յ-

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

:

հետո բարբարոսների մանք սպաճվեցին:Դոբաճից հեծյալներից արշավեցին դաշտ, սպանելովնանդիպողբոլո հելլեններին,ստրուկ լիներ, թե ազատ: (43) Իսկճամբառից զարմանում ձին տեսնելովձիարշավը դիտողհելլեննեերը ու չգիաեինի՞նչ անել, մինչե ու- փոբից վիրավորՆիկարքոս աբկադիացին աղիքները ձեռներովբոնած. փախչելուհասավ ու պատմեց կատարվածի մասին:(31) Այձմամհեկեններըբոլորր միասինսաշսափածվազեցինզինվելու, կածելով, քե բաբբարոսները իսկույնկթափվեն իրենցճամբա»ի վբա: եկան դեպիճամբաո, այլ միայն Աբիայոսը, (85) Բայցբոլորոր չէ, ե Միթշբադատեսը, ռբոնք առավելճավատաոիմ Արտառզոսը էին Կյուբոսին: իսկ ճելլենձերիթառգմանըասաց. նբանցճետ տեսնում ն ճանաչումէ նան

ստացել. Րանզի առղառությունը պահանջում Եողմճազանցներին ն ոչնչացնել:ինչ վերաբերումէ Պոոքսենոսին Մենճոնին, ձեր բարեկամներին մեր զորավարներին, ապա նրանցուղառկեքր այստեղ: է

ու

:

որ

ու

9.

ե՛

|

ու

խանելու:

:

ու

ո"

նրանք ԵՐկուկողմերին Սկներն է, ն՛ էլ բարեկամլինելով, կաշխատեն ձեզ. մեզ լավագույն խոոճուշղներ տալ»: (42) Այս խոսքեբիցճետո բաբբաԻոսնեոըԵրկարխոբհոդակցեգին իբաո միջե ճեռացան առանց պատասոր

ոբ

ու

ԽՐԿՐՈՐԴ

աշղաբացի սԿատիժ| գտնվեց,

ու

Տիսսափեռնեսիեղբորը: Նբանց հետեում էին նան զբաճ ճագածչուրջ երեր հաոյուբպաոռսիկ:(36) Եբբ նրանք արղեն մոտեցան,առաջառկեցին դուրս գալ զոբավաբներին վաշտապետներին, եթե ձելլեններիթվում ղեռես այդպիԿիներրկան. ո՞պեսզիիշենք Բայտնենաբշքայիհբամաննեւը:(97) Այնժամ պահակախմբի ուղեկցությամբ դուրս եկան հելլենձեբի կլեանոբ զոբավառներ ե օոքոմենացին Սոփայնետոս ստյումփալացին.նրանց ճետ նան Քսենոփոն աթենացին,ռբպնեսզի իմաճաբՊՐորսենոսի մասին: Խելբիսոփոսը պատաճաճնտ ճամար էո, բաբ բացակայում ուռիշնեոի պարենվեոգնելու ինչ-որ գյուղ գնացած (35) Ն-բ նրանք կանգնեցին լինելուպատճառով: լսելիհեռավոբությաճ վբա. Աբիայոսնայսպես խոսեց.«8՛վ Բելլեններ,կլեաոքոսըեողմնազանցե ուխտաղոուժ ի» դատաստանը գտավ սպանվեվ. իսկ Պբոէգտնվելով. : սննոսը ե Մենոճընս ղավեորմեբ առա» բացաճայտելուճամար մեծ պատվի աշժանացանմեզ մոտ: Իսկ ձեզանիցարքան պաճանջումէ զենքը ճանձնել. Րանզի.ասում Լ նա. այն պատկանումէ իրեն. Լանի նախկինում պատկանումԷՐ կյուբոսին,իւ ստոովին: (39) Ախ խոսքՆբինհելլենները տվեզինձետեյալպատասխանը. ռբը հաղոդեց կլեանորօՐՐոմեճացին: «0՛վ Աշիայոս. ստռոբագույնը մարդկանցմեչ. ն դում բոլորղ, հլուբոսի նախկին ընկերներ:Մի՞թեղուր չեք Եշկյուղում ո՛չ աստվածներից,ո՛չ մարբդկանցիգդուք, եւղվեցիր մեզ ունենալ ընղնանու- բարեկամներու թշնամիներ, իսկ ամեն ե իմա ինչ դոժելով. ամենաանաստված ամեճաննեեգ Տիսսափեռնեսի ճետ ճամատեղոչնչագբիքայն նույն մաճդկանց.ուռնց փոխաղարձեբդումներ Լիք տվել. մեզ ես մստնելով. ձիմա ըրչնամուհետ եկել Եք մնզ վո»: (10) Իսկ Արշիայոսը պատասխանեց. ՀԲագահայտվեց. առաչինընլեարքոսն Լ է- ղավեւնյութել Տիսսափեոճեսի ինչպես նան նբանվ հնու ՍՐՇոճտասի, եղող մեո բոլորիս դեմ»: (11) Այս խոսքերինՔսենոփոնը պատասխանեգ. «Ու՞եմն Կլեաոքռսը, եթե իչոք ճակառակտովածեբղումնեբին,ուխտադբում

ՓԻՐՔ

Մ1. Այս միջոցովբոնված զորավարները տաովեցին առաջ ե, արքայի գլխատվելով,սպանվեցին:Նբանցից ծաԿլեաոքոսը,բոլոր նբան մոսիփկից ն նոթնեոիմիանամուռխոստովանությամբ. ճմուտ ն՛ ռազմագետ, վեին աստինանի ռազմասեիմառդ էո: (2) Այսպեսօբինակ,քանիդեռ լակեդեմոնացինեոր պատեբազմում էին աքթենացինեՐի դեմ". նա մնում էր իո Բայբենիժում.իսկ էրբ հաշտություն ճա կնքվեց, ճամոզեցիբ պետությանը, ե վնասում են հելլեններջին», թբակիացինեոը Բնաշավոր բոլոր միչոցնեւը գոծադբելով, վերցրեց էֆուների ե ճամաձայնությունը նավերով մեկնեց Քեբսոնեսից այն կողմ բնակվողթբակիացիներին պատժելու:(3) Իսկ էֆորնեշր ինչ-որ պատճառով փոխեցինիշենցոբոշումը,երբ ծա արդեն Իսթմոսն անցել էշն, ե փոշձեցիննրան ետ վերադարձնել. բայց Կլեաոքոսրնրանց ու չենթաոկվեց շարունակեց դեւի Հելլեսպոնտոս: եավել (4) Այդ իսկ պաաճառովնա, որպես անհնազանդ, մաճվանդատապարտվել Սպարտալում իչգլուխ կանգնածների խանության նա կողմից:ԱՐղենոՐւվես վտարանդի, նկավ հյուբոսիմոտ: Թե ինչպես նա կյութոսինհամոզել իշեն 10 ճազար ղանեկան տալ. ուբիջ առիթովգրել ենէ: (5) Եվ նա Խտանալով դբամը, անգործության չմատեվեղ, այլ այդ փողերով ու զոր ճավաքագոնց պատեբազմեց իբակիացիների ետո ղեմ:Նբանց Քաղթելում կողոպտում ավերում էՐ նրանց մինչե ԵՐկիոը, զորքը կյուբոսին սլետք եղավ:Այնժամնա հեռրացավ, ոբպեսզիԽլուրոսիհետ համատեղ նոր պատերազմ մլի։ 6) Իմ կառծիրով այս գործերի ոազմասե» մաողուն Են մինչ Բատուկ. Կա կարուլէր խադաղ, ն առանց ստոբանալու առանցվնաս կրելու ավել, նա է պատերազմը. գեբադասում նա կամենում է վվարճանալու փոխա՞ւեն աշխատել, այսինին՝ պատերազմել. իո ունեցվածիր ապաճով պահելուփռխաբեն է այն ձախսել նախընտոում նա իո ռազմական ձպատակնեբով: փողերը էբ ծախսում պատերազմ մղելուվբա,ինչպես կծախսեին կամ այլ սիրային համար: Աճա թե ինչքան բավականության ռազմասերէր նա: (Դ իսկ ոազնրան ճամարում մական արվեստում էին հմուտ, Ւտնիդո հա չէՐ փախչում ե ցեոեկ թե վտանգից գիշեր ձառձակվում էՐ թշնամու վոա ե ղժվար պաճեո

.

ու

ռո

լ

6.

լ:

ԱՆԱՔԱՍԻՍ

բինխելամիտէր, ինչպեսմիարեւբաձ վկայում են ամնե տեղ նա ճետ եղուլները:Է) ՊատմումԼիճ նույնպես. թն նա լավագույնզոշանբամանատաբ էր, ինչքանոր

այյ հնարավոր Ն- եբա բնավուություննունեցող մաճդունաԱյսպես,նա ավելի քան որեւ շիշը կտբողանումէր միջոգեն գսւնել ի" զորքըպաբենով ապահովելուճամար, ինչոլես ե կարողանում է իբ (ետ եզոլնեւին հավատամություն ներշնչելիրեն՝ կլեաոքոսի նկատմամբ:(9) Այդ ամենընա ձեոր Լր բեբում ի» խստության նա շ նունիվ: տեսիրմռայլ ն

յ

ի

ձայնը կոպիտ. նա

պատժումեՐ ղաժանունն, եբբեմե ցասումով. այնպեսոբ հաճախինքն իսկ զղչում էՐ: (10) եվ նա պատժում էր գիտակցաբար,: բանիոբ, նրա կարծիքով, այն բանակը,որում պատիժչկա, պիտանի ճել չի կարող:Պատմում են նաե, թե իբո նա ասել Լ, ոբ զինվորը,եթե նրանիցպա: է պանակկածգնել հանջվում կամ սիրելինեւից ճեռաճալ, կամ անառառոկելիոԻնն թշնամու վբա, պետք է ավելիշատ վախենա նբամանաճարձակվել իր Բան

տաճներբից, թշնամուց: (11)Ուստիդժվաբին պայմաններում զինվորները էին բացարձակապես նշան լսելու ե չէին ցանկանումուրիշ ոչ մեկին ճբամանատաբ ընտոել: ասում Ցոռվճետն, էին նրանք, ճա պատոաստ

մոայլությունը փոխվում էր պայծառության, իսկ ղաժանությունը ուղղվում էր թշնամու դեմ այնպես, այն դառնում էՐ փրկարար ու դաղաբում արառկու թվալուց: 02) իսկերբ վտանգից դուրս էին գալիս, ե է ստնդծվում հնաբավոբություն ' անցնել ոսիջ զոբավարի հրամանատաճության տակ, չատերր լքում էին նրան, Րանիոբ նա ձոաւվուբիչ ոչինչչուներ, այլ միշտ կռպիտԷԲ ու դաժան. լ այնպես, ԴԻ զինվոբեեւինա հանդե զգում Լին այն, ինչ ուԵրեխաները սուցչիհանդեպ: վե) Ուստիե եուսհ եշբեր չեն հնատնել բառեկամությունից մվված. իսկ ովրեբ նբան ենթառկվել բառզացակամությունից եին պետության ռոռոշմամբ կամ կաբիքից ստիպվածե կամ օրե Կոլ ճանզամանքի բերումով, նա պահում էր նբանց ղաժան Խվատակության մեչ: (1) եւբ զինվունեՐե Կկսումէին նորա հրամանատարության տակ հաղլչելբշնամուն, արդեն նրանց համակումէր սխրանքներ գուծելու բուռն զանկությունը,սղնժամ քբշնամու դեմ աբիությունլին ցուցաբեւումե կլեաշքոսի կողմիցպատժվելուեւկյուդի նբանցդարձնում էբ կարգապան: (12) Այսպիսի հրամանատար ԼԸ նյլե-- չ աբքոսը.ե, ինչպեսպատմում են. նա այնքան էլ Լո սիշում ծառայելուի հա հրամանատաբության տակ: Մահանագիս շուռջ ճիսուն տարեկանԼո: (16) ՊՐոքսենու բեռվտիացին, եբբ դեսես մահուկԷր, եբազում Էբ ղառ-ոբ

ու

,

`

"

նալ մեծագուծություննես: կստաբելոււ թնվունակմարղ. ե հանուն կության,նա դոսւմ վճաթեցֆուվիաս (7 ) Նոա լեռնտինացուն»:: ժամանակ սովորելուցճետո, Ե՞րբադեն իրեն ընդունակ

այդ

մոտ

ցան-

ԵՐԿՐՈՐԴ

հատա

մար:

էՐ

ԳԻՐՔ

:

ուոջ

հետ ղառնալուն լավագույնննԻի ություն անելու, ինչպեսն իբ ինկե բարհբաբնեբին պաբտականչմնալու, ՊՐոքսենոսը եկավմիանալուկյուբոսի ն ենթադրումէր, թե այղպիսով ձեռնաոկումներին, իներըմեծ համբավձեռք ե կբեբի, մեծ հեղինակություն շատ Քճառստություն: (18) Այս բոլորր խիստ Ն գզանկանալով հանդերձ,միաժամանակ ԼՐ, ոբ այդ ամենի նա թաղզաձայա ձեւր չէ" կամենում անաբղար եղանակով բեշել, աղ մտածում էբ միայն ե ղարբությամբ աբիությամբ տիբանալ բարիքներին. բայց ոչ առւսնեց այդ առաՒինությունների: (19) Նա կարողէ" գլխավորել արիՆե ազճիվմսշդկանց. բայց նա չէՐ կաբռղանումիջ զինվորներին ոչ հարգանք,ոչ իսկ սարսափ ներշնչել,այլ ավելիչուտ ինքն էր ամաչումզինվոչնԵրիվ, քան իո Ենթականերն իբենից. ե նա ավելի շատ վախենումէԼ վինվուներինատելիդառնալուց, քան թե նբանք կվախենային իբեն չենթաշկվելուց: (20) ՆՐա կարհամաշ ծիքով, ձբամանատառշի բավականէ, երբ նա գովում է լավ զգործանողին, իսկ անարդար վարվեղին չի գովում: Այդ իսկ պատճառով իբ վզինակիզու նեբիցազնիվնեորն աբինեորճամակոումէին նռան, իսկ խաողախները նոտ ղեմ ղավերէին նչութում, Ւանի Բեշտէր նրան խաբելը: նա Երբ մաճագավ, շուրջ եբեսուն տարեկան էր: ար-

որ

ՄՆնոն (21) Հայտնիէր, թեսսալացին, մեծապեստենչալովհաստանալ։ ձգտում է իշխանությանհասնել, որպեսզիառավել ստանա, ձզտում ո»

է պատվի,ոպեսզի կաշողանաառավելշան ձեոր բեբել: Նա ձգտումԼԸ նան ամենանզորնեիբարեկամությունիջահել. որպեսզիաճաճվաբություն գոր.ձելիսպատիժնեւչկ"ի։ (22) Իր ձգտումները իթականացճելո։ ամենակտո ոսկ նա Տամաբում նանապարրը է" Խոլմճազանյ լիճելը, ստելըե խաբեություն ենա ճամարում միճչդնո պարզությունըե ճշմարտությունը ԷՐ անմիտելո-ին վայել բաննո։ (23) Ոչ ողի բազահայտ չե: սիրում, իսկ երե որեէ մեկին վրսէր իւ բարեկամության ատնեցնում մասին. ապա պաոզ էր, ոբ նա ղավերԼԻ նշա նյուքում ղեմ: նա նոբեր չլբ ծաղբում թշնամուն, բայց ի" մեորձավունՆՐիմասին միշտհեգնանքովԼՐ խոսում: (4) Նա ԵՐրեր շի մտածելիչնամռւ ունեցվածքը ձեռք բերելումասին. քանի ոբ. նբա կարծիքով.դժվար է վերցնել այն, ինչ մաշղիկ պարպանումեն. իսկ ի" կարձիրովմիայն ինր գիտեր, ու" ինկերների ունելվածէրավելի ճետ ն ձեռք բԵՇել. աճի ոբ այն Հի չվանպաճվում:(25) Նշանցից. ում ինր նանայումէբ որպես ուխտաղբուժ ե նա վախենումԼո. Չիինազանց, ինչպես լավ պաշտպանվածմարզկաճցից, մինչղեոնշմարշտությամբ զործող ե ազնի| մաշղկանցնա փորձում Լջ չաոոբպես ճագործել թույլերի: (20) Ինչպես մեկը հպարտանումէ ի։` եՐկյուն լածությամբ, ճշմարտասիրությամբ այնպես ե Մենոնը աբղաբությամբ, որբ

հբամահամարեց

-ծ- 00 .չ

-6.

էԽԱԹԱՍԻՑ

է

վարծննում էբ խաբելու,ստեբ հորինելու, ընկերներին հեգնելուիո թնդունակությամբ. իսկխռբամանկությունից նա միշտ անուսում ԷՐ զուրկ մաշղկանց ձամարում: եվ եթե ցանկանարոբեծ մեկի առաչինըօկերրդառնալ, ապա չաբախոսումԷՐ նբա լավագույն մասին,մտածելով,ոո այդպիսով րնկերներբի կաբողէ հասնելիո եպատակին: մտա(27) Հինվորների հնազանդությունը ծում էՐ ապաճովելնրանցվատ արարքնեբինմասճակիցդառնալուճանապաՐճով:Նա պաճանջում էր իրեն պատվել ծառայել, կաակճառկելով, Րող Լ, ցանկության դեպքում,մեծ վնաս ձասցնել:եբբ որնէ մեկը հեռանում էր ն-աճից, նա ասում էր, թե ինքըմեծ բարեգործություն է աբել շսպանելով նրան, հանիդեռ օգտվումէՐ նրա ծառայություննեւից: (25) Նրա անճայտգուծերի մասին խոսելիս կաբելիԼ սխալվել. բայց ահա թե ինչ է հայտնի մոտ նա, դեռես բոլորին: Աբշիստիպպոսի փթթողպատաձի,ղարձավվարձկաձնեոի զորավաո.իսկ բարբարոս Աբիայոսի ճետ, որբը գեղատեսպատանիներբի սիբաճաբէո, շատ մտեբմացավ. ե ինքը ես, անմոԲուր լինելով ճանդերձ, մռշուրավոր սիբշեկան ուներ, Թաբիպաս անունով: (29)ԵՐբ նոա ընկեր զորավարները ոբովնետնԿյուոասիճետ սպանվեցին, առշավելէին արքայիղեմ, ինքը Շույնն աբած լինելովճանդեոձ, չսպանվեց: եա սպանվեց հետագայում աշքայի կողմից`մյուս զորավարների սպաությունիցհետո, բայց ոլ թե կլեաոքոսի ու նման զրլմյուս զոոավառնեբի ու

|

ք

լ

'"

ֆ։

ՆՐեսուննինգ էին։ տառնկան կ

ու

ւււ

Հ:

,

' :

:

։

վ

:

"

ՏԵՆ իւ" Յա վել ԹԹ» այդպիսով Պո»

է

կուս

ւլԼ 22"

Փիրքձ

եր ԵՐԲՈ/

:

|

:

Լ.

'

Դ

Այն, ինչ Բելեննեորկատառեցին Այուբոսիարշավանքիժամանակ

ե այն, մինչեճակատամառտը, ետու ինչտեղի ունեզավԿյուրոսիմեռնելուց

ճետ միասին՝ Խ՞բ հելլեննեբրսկսեցինճանանջելՏիսսափեռնեսի պայման կապելուց հետո, պատմվելէ նախող գոքում|:

նբա

ճետ

ե կալանավռովելում (2) ժոբավաբների նշանցուլեկվաշտապետնեւի ու

զինվորների ոչնչացումիցհետո հելլեններիընկան չատ դժվարինղբության մեջ, մտածելով, իրենքգտնվումեն արքայիղոներիառաչ, իսկ չբոչապատումկան բազմաթիվիշնամի ցեղեւ ե քաղարնեո, մա այտոննտն ոչ որ ի՞ենց պարենչի տոտմաղոելու. մյուս կողմից նրանք Հելադայիվ 8եոէին ոչ պակասքան տասը հազա" ասպառեզ, ն նանավարրի համար ատնանռաջնոռֆհդ չունեին, իսկ նրանցտուն դարճիճանապաբճը կտրում Լին ցանելիգեսեր. նբանցդավաճանելէին նաե կյուբոսիձելտ աշջշավանէի ելած ե իբեեր բարբարոսները մնացելէին մեն-մենակ,առանցորե հեծյալ ղդաչհակցի,ուստին պարզ ԷՐ, հաղթելուդեպքումիշենը ոչ որի չէին զաւող ոչշչասյեել,իսկ պարտվելուղեպքումիւենցիգե ոչ մեկը կենդանիչլո մնալու: (3) Այս ամենի մասին մաաձելով ննշիսձ տրբամաղբությամբ,նճանցիկ Ւչերըմիայն ԵՐեկոյան հաց ձաշակեցինՆ Բչերբնէլ կրակվառեցին.իսկ վել շատեւր այղ զիչեր չվերադարձանիրնեցճամբաբը.այլ ամեե մեկր սպասուր կեց հանգստանալու բայց չէին կարողանումՐնել տխբուպատաքեց, ու թյունից,ինչպեսձան հայենիքի. ծնողների,կանանց եբեխանեւինկատցոլ

,

ու

.

որ

30 ոտի իոն բ ա ' Տի իԱն Լ արայացին յին: 6 ա ԱՆ անո աղբն .կերնե-ին րՐ Ար հողորի ավանանե . Նարա ե

ջար

:

Բոց

ոբաոաերն Բարով» աեր ՏէՆ է .

ԼԸ

Հոյ

ոբ

"

'

ոու

|

որ

ու

առա-

|

-

ՖՏ9-

ՎՆԱԲԱՍԻՍ

լ ՛

մամբզգացածկաբոտից,կսածելով,թն նանց

այսունետե երբեքչեն

նրանք նելու:Այս մտածմանքներով սչառկեգին հանգստանալու:

ի

տես-

"

(4) Քանակում կաբ մի մաոդ՝ Քսենոփոնախենացինշ, որի ո՛չ զոբավա էրչ ո՛չ վաշտապետ, ո՛չ իսկ զինվո». բայց ուղեկցում էւ զորքերին:Նբան ։ ճայւեեի ԵՐկշիցԲՐավիոել է» Պբոքսենոսը, իբ վաղեմի րաշէկամը, ո՞ի խոստացելէ" ինն. Եթե գալու լիճն», բաբեկամացճել Բետ, կյուբոսի որին, ինչ| պեռ ասում էբ, ինքը իո բահկ կբ գեաճատում: Թ) Քսենոփոնը Քաշյբենիքից ճրա կարդալով նամակը,խորճոդակցեց Սոկշբատես աթենացու:հետ իբ ուղե: վռբությանմասին: եվ Սոկբատեսը, նետ մտերկասկածելով, Կյուռոոսի : մությունըկարողէ պետության ձեռքին պատովակ ճ անդիսաճալ Քսեճոփո: նին մեղադրելու Քամար, Լանի կարծիքկար, թե կյուշոսը եռանդագին «գնելէբ լակեղեմոնացինեբին Աթենքի ղեմ պատեբազմելիսճչ խոշճուրդտվեց Քսենոփոնին գնալ Դելփի'ն աստծու պատգամնիմանալայդ : ուզեռբության մասին:(6) ԳալովԴելփի, Քսենոփոնը լ Բաշցբեց թե Ապոլլոնին, աստվածներից ո՞ր մեկին զոր մատուցի ե աղոթի. : ոշպեսզի լավագույնսե ի կատարածի իբ նպատակադճած ճաջող ն ուղեորությունը բաբհճաչող վեԻաղառնաՔայբենիք: եվ Ապոլլոնը ճայտնեցնրան, թե նա աստվածներին պետք է զոնաթերություն կատաւի:(1) Դելփիից վերադառնալով, Քսենոփոնը հայտնեց պատգամը Սոկրատեսին: Խելով Քսենոփոնին, սկսեց ՍոկՐբատեսր աստծուն կշտամբելնբան, հառգոելէ ոչ քե իբ գնալու կամ չգնալու մասին, այլ ինքը հախապես գնալ որոշելով, հաովոել լ ուվեոբությունը բսվա: գույնս ի կատարածելու մասին: «Բայց Ւանի ո--Կսսալ նա,--ղու այղպնս ես հարցըղոել, ուստին սլետք | կատաւելաստծու հճամաձր»: (8) եվ այս" Կլես,Քսենոփոնը,մատուցելով աստծու սանմանած զոճե"ի, նավով մեկնեց: նա Սաբղեսում հասավՊՇորսենոսին Ոյուոսին,ռբոնը աոշղենպատոտաւվում Լին առշավել ե դեպիերկի խու-րը, ներկայացվեց կյու աին շ (9) Քանի ՊՐոՐսենոսը համոզումէչ Քաննոփոեին, նս սկսեց համոապա Կյուշոսը զել նրան մնալու,ավելացնելով, աճշավանքն ավաոտելուց աճմիջապես հետո նբան ետ կուղաշկի,իսկ արշավանքը.ինչպեսասվում Լ-, պիսիդիագինեւիղեմ էբ ձեռնաշկվում: (10) Այսվիսով,եա արշավանքին մասնակցեցի խաբված, բայց ոչ ՊՐդՐսենոսի կողմից.քանզի ոչ նա. ոչ իսկ հելլեննեւից »՞նէ մեկը, բացի Կլեարքոսից. չգիտեր, արշավումեն արքայիղեմ. բայց ոբ

ոբ

առավել

որ

ոբ

,

ու

դԲ

ոբ

,

ու

եբ հասան Կիլիկիա.բոլուի նամար սլավ դարձավ, արշավանքը ատքայի դեմ Լ»: Հելլեններըսկսեցինվախենալ ուղեռբությունից, բայց շատերր,թեԿլետն ակամա,շաբունակեցին ե՛ արշավանքը,ամաչելով ե' կյուրոիրաշից, սից:Նրանցից մեկնէր ե Քսենոփոնը: ու

`

--

60.-

ԺԻՐՔ

|

:

։

: :

ԵՐՐՈՐԴ

(13. երր աղեն ձան վիճակ Քսենոփոնը տխոեցմյոաես հետ ե նատ չկաւճողագավ Րնել. բայց «ի իոն: մուաիելով տեսավ: ների երագ եբեաց, թե ուոտավ տան վբա. դբիվ ընկավ իր հայրենի Նրան կայծակ այն ամբողջովին նես բոցավառվեց: ԱԶ. իսկույնվերիռավ. Սարսափած, ե Եբազընշան մի կոզմից թվաց. հասնի մինչդեոինքը ղժվաբարենշան բություններին վտանգճնե բի մեչ Լո, Զեսիցճառագայթով լույս մզուս կողմիցսաշսափեց,մտածելով, Եբազրուղաշւկելէ Ցես-աշքանձ քանզի թվաց, թե ինքը շբչջապատված է բոցավառվող կ-ակով. ուստի ն չի կաբողանալուդուտս գալ աոքայիԵռկոից,այլ բոլոր կողմեոից պետք է կաշկանդվի ինչ-ոշ դժվաշություններով: (18) Իսկթն ինչ իմաստկարող էՐ ունենալայդ"լիսի Ֆոազտեսնելը,կաշելի է կռաճելեբազինճաջոբղող Աւ դեպքերից: կատաբվեցայսպես: Ցաբնելուց ճձետո նա անմիջապես սկսեցմտածել. «Ինչո՞ւ եմ պառկել: Գիշերն անցնում է. իսկ լուսաբացին, բշնամին կճայտնվի:Եթե մենր ընկնեն ի արքայիձեռքը,ապա ի՞նչը կխանգաոի, ոո ամեն տեսակ Ն ամեճածանբ ղժվաբուբյուններ մենք, ճաշակելուց փոբձուհետո, անաշզվածմնոնենք: (14) Մինչդեռ թյունների ենթաշկվելուց ոչ ոէ հոգ չի տանում ե չի պատբաստվում այլ պառկել ենք, պաշտալտնության, ասես մեզ թույլատոելիէ ճանգիստ եմ լիճել: ձսկ ե՛ո. ո՛ր քաղաՒից սպասում այն զռբավաբին, որր պետք է այդ ամենն անի: Ռւ էս իմ ո՞ր տաբիքնեմ ես ձետ Անշուշտ սպասում": քի չեմ հասնի, անուավելիմեծ տարի եթեայսօՐ ինձ մատնեմ թշնամու ձեռքը»: (15) Այնժամնա վեր կացավու նախիո մոտ կանչեց Պոոքսենոսի վաշնա ասաց. «Ես, տապետներին: Ֆոբ ճավաքվեցին, ոչ կարող վաշտասյետներ, եմ մնալ, ե կարծումեմ, քնել,ոչ իսկ պառկած ղուք ես չեք կարող, տեսնելով այնվիճակը.ոռում այժմ գտնվումենք: (16)ինչ է թրչվեբաբեբում նրանք մեբ ապա պառոզ է, նամիճե՞ին, ղեմ չսկսեցինպատերազմը, մինչե ամեն չհամոզվեցին,թե ինչ լավ են Շախապատոաստել, իսկ մեզանից ոչ ոք հակամիջոց չի մտածում, ոուվեսգի կռվենք:(17) եվ եթե մենը Ն ընկնենք ենթաբկվենք արքայիձեոքը, ապա ի՞նչ կլինի մԵր բախտը:նա իո աոռգանդակից ե եղբոոը,թեկուզե սպանված,գլխատելուց ձեռքերըկտոելուց հետո խաչեց։Իսկ մեզ, ոչ մի ձովանավոո պաշտպանչունենք Ն աոբշանշա դեմ, ոբպեսզինշան ք ստ՞շուկի վեցինք ե, եթե կաթագավորից վեշածեն Բողանանք,սպանենք,ի՞նչ տանջանքն են սպասում: (18) Մի՛թե նա ամեն ինչ չի անելու, որպեսզիմեզ ձետինտանչանքնեոի ենթառկելով, բոլո" մարդկանցնաբսազի նեոշեչի, նրանք Երբեք չարշավենիր դեմ: Ռատի մենք ամեն ինչ ճնաշավոր պետքէ անենք, նշա ձեռքըչըճկնելուճամար: ԱՋ) Ինչ

ստեղծվեց.

ու

որ

տեսավ.

ոբ

հավաճաբար,

որ

ոբ

լավագույնս

որ

ՌԻ

--6| -.

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

ԴԻՐՔ

1 ինձ. ապա եբր ղեռես մեր վեբարեբում ղաշինընի զոբու էր, ես ղարձյալ ։ չի դադարում մեզ խղնալուց,ե եւանիէի տալիս ե նրբա արքային վԱՆբձավորի Ն նեբին,տեսնելովթե ին: ինդարձակ բաբերերէրկիր ունեն, ինչՐանառատ ։ պարեն, ինչԲանԳառաներ, ինչբանանասուն, ոսկի ն հանդերձ:(20) եվ մտալ ծում վի մեր զինվորների մասին.թե այս բռլոր բաբիլներից ն ոչ մեկին հաչենք դառնում, ղոողակից բայց միայն գնումների միչուով. իսկ ինձ հայտնի է, որ մեզանից Րչերըրնաբավորություն ունեն գնելու. ե ու՞բիշի՞նչ ճանա։ պառճովմենք կարողէինք պառհճավոբվել, եթե ոչ գեումնեբի միչոցով,քա: եի մեզ կաշկանդում էին դաշինքի մտապայմանները: Այս բոլոբի մասին ձելով ես ավելի շատ զաջինքից Լլի վախենում,քան այժմ պատերազմից: Մինչղեռ հիմա. երբ իրենք են պայմանները ղոժել, ինձ թվում է, իսկ վերջ տվեց նրանց դբաճով ե մեր մեծամտությանը անել վիճակին: | Այմմ այդ բարիքներ են իբոե մոցանակ ղոբված անտ լավագույն ռազմիկնե-. 'ի համաբ. իսկ մոցանակ սահմանողճերը իրեն/ (ագոճոթետները)" | են, որոնք, իճաոկե, աստվածներն մեզ ճետ կլինեն: (22) Քանզի ։ իրենէ նն,

|

ու:

ՈՒ

Ֆոդմնազանց գտնվեցին մենը բազում բաաստվածնեքի առաշ: Մինչդեռ բիքնէ»տեսնելովմեբ առաջ, համառորեն ղոբանցից Քեռու մնացինք,ճանուն տվածմեբ եբդման, աստվածներին ուստի մենք կառողենք մոցման գնալ որ

։

ա-

քսն նբանի: վստաճությամբ, (23) Բացիայդ. մեր մաբշմիններն եր ն ավելիինդոնակ գուրտր, տապը դժվառբությունները տանելու, քան ե մեբ նրանցը, հոգիները, աստվածնեւի ջեոբճիվ, ավելիկռբովիեն, Լան

վելի

մեծ

| |

նբանցը.ե նրանք ավելիխոցելիեն սպանվելուենթակա,քան մենք, Եթե աստվածները, ինչպեսնախկինում,մեզ ճաղթանակ չնոբճեն: (24) Արդ, գուես ցե ուտիշներր այղպես են մտածում. բայց, ճանուն աստվածների, չսպասենք, ոբ ուրիշներիգան ե մեզ կոչեն սխոագոոծություննիրի, այլ մենք ինքներս սկսենքե մյուսնեռին էլ մղեն աշիության:Ցույց տվեք, որբ գուք յավագույլններնԵք վաշտապետներից ե ավելի արժանիզորավաբչիճելու, քան իշենք զոբավաոնեռը: (25) Իսկ ես, եթե դու ոբոշեր ինքներդխթանելայս գործերը, սիբովկճետեեմձեզ:Բայցեթե դուք ոբոշիք, որ ես դառճամ առաջ» նորդ,ապա ես պատճառչեմ բեռիիմ երիտասաոդ որ տարիքը, քանի ինճ արդեն համարում եմ

:

ու

|

: :

:

|

չարիքը հեռացնել կաբողանալու ծաղկուն հասակում»: |

(26) Նա այսպես խոսեց.ն հ-բամաճատաճները, լսելուց հետո, բ ոլորր խճդւեցիննան դառնալառաջնորդ,բացի ոմն որը խոսում Ապոլլոնիդեսից, էր բեռվտիական բարբառով:Նա ասուց, թե դատաբկախռս է այն մաոդը,ով պնդում է, թե մեզ Քամար փոկությանորեէ այլ ճանապարհ կա, քան արքային էնթարկվելը, ե նա եթե այղ հնարավոր լինի. սկսեց թվել ստեղծված դրժ-

--

.0-

:

։

`

։

ԵՐՐՈՐԴ

վաբությունները: (27) Իսկ Քսնճաւիսեր նրան, բնղնատելով

այսպես ասաց. ե Դո տեկածները չես ճասկանում լսածներըչես հիշում: Դու, Անշուշտ, այս մաբդկանց մեջ չէիբ գտնվում,երբ աբբաձ, Կյուրոսիմաճիկ ետո, սյդ առթիվ մեծամտանալով, դեսպաններ ուղաւկեցե պաճանջչեց վենքեորհանձնել:(28) Իսկե-ր մենք ՌՈբաժաբշվեզի ւ ք քՐան Քանձճել սպառազինվելով գնացինք բանակեցին այնմամ մոտիկ. ն՛ ինչե՞ր չարեց. դեսպաններ ն՛ ուղա՞կեց,ն՛ դաչին(առաջառոկեց, պաւեն նրան մեզ ճետ ղաշինք խոստացավ, մինչե ճաջողվեց կնքել: (29) ԵՐբ, այու սուճանդերձ, վոբավաբներն վաշտապետձճերր, ինչպեսդու ես առաջաոկում, հավատալով դաշինքի պայմաններին, առանցզենքի գնացիննշա մոտ բանակցելու մի՛թե նանք չծեծվեցին,չանաոգվեցին Ն խեղճերը չէին կառշողանում մհռնել, թեե, կարծում եմ, խիստզանկաճում Լին այդ: եվ այս բոլորը իմաճալով հանդերձ, ես պաչտպաճվել ղու առաջառկողնեւին դատաբկախոս ես գնալ անվանումե առաջառկում հնազանդություն Առա(30) հայտնել: չառբկումեմ, ով այրեր, այսունետեայս մարդունչթողնելմեր միջավայրում ե նրան զ-կելով, ուսերին վաշտապետությունից հանդերձանք դնել Ե օգռագործելիբոն բեռնակիր:Նա խայտառակում է ե՛ իջ հայբենիքը,Ն՛ համայն Հելլադան, քանզիհելլեն փճելով ճանդերձ,նա այսպիսի մաոդէ»: (35 Այնժամ խոսքրվերցրեցԱգասիաս ն ասաց. ստյումփալացին «Այս մաոդնիրոք ն ոչ իսկ հանուր ոչինչ վայել չունի ոչ Բեռվաիային, Հելլոերա զույգ դային.քանզիէս նկատելեմ, ականջինծակեր կաճ»,ինչպես մոտ»: եվ իրոք այդպեսէո. լյուդիացիճերի ուստիե նշան ղուշս արեցին:Իսկ մյունետըայցելելավդասակնեոը»,որտեղ ողջ մնացածզոշավաբիճանդիպեցին,Ճբավիբեցին. իսկ ոբտեղայդպիսինչկար" Ենթազռբավաբին. ե եթե կար կենդանիմնացածվաչտապետ, ապա վաշտապետին: (933)Երբ բոլորը Ու Քավաքվեցին, նստեցինճամբաշռի առաջ: հավաքված զորավարնեորն վաչտապետնեոը շուրշ Բաբյու՞մաղ եղան: Այդ ժամանակ արղեն գիչեովա կեսն էբ մոտենում: (34) ԱյճժամՀիեբռնիմոս էլեացին,ոբջպես ավագագույնը ԳՐոՒսենոսի սկսեց այսպես խոսել. «Ո՛լ զորավարներ վաշտապետներից, նե վաշտապետներ. ստեղծվածներկա պայմաններում մեզ նպատակաճառշմա թվաց ճավաքվելու ձեզ հբավիրել,ոշպեսզի, եթե հնաբավորէ, ընդունենք լավագույն ոբոջումը: Այձմ կրկնիր, Քսենոփոն,--ասաց նա,--այն,ինչ մեզ Ես առել»: (85) ԱյնժամՔսենոփոնը խոսեց այսպես. «Մենք բոլոոս լավ գիտենք, ԴՐ աՐՐան ում Տիսսափեռնեսը ձեշբակալեցին մերոնցից իսկ կաբողացան, են դեմ դավեր մճացյալճեոի նչութում,ոուվեսզի Ուսնբանցես ոչնչացնեն:

«Ո՛վամենազարմանալի մաղ.

ղու

քռ

ու

ու

որ

ու-

ու

-

08.-

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

տի ես կարծում եմ, ամեն ինչ պետի Է անել, եբբեր բարբարոսներինչենթարկվելու համար ե, ընդհակառակը,նբանց պետը է մեզ ենթարկենր։(56) ալժմ այսքանով հավարվելով այստեղ, մեծագույնհնաՀամոզված եղեր, ուներ, Բավոշություններ Ւահզի բալոբ զինվորներըձեզ են նայում. եթե ձեզ տեսեեն հուսահատ, ապա բոլորը վախկոտկղառնան,իսկ եթե նբանի տիսնեն, եր ղուէ պատբաստվում կռվելու ե ինքնեջղ եր գնում թշնամու դեմ. մյուսներինես պայքարի կոչելով, լավ իմագեք, ոբ նբշանք ես կճգտեն ճեղ եմանվել: (37) Դուցե ե իբավացիորենդուր պետք է ինչ-որ բանով տառբերվեր նբանցից:Ոբովճետեդուր զորավարներ ԵԼ. տաքսիաոբքոսներե վաշտապետներ,ե քանի դեռ խաղաղությունէր, ղուլ եբանցիցե՛ ավելի շատ դբամ էիր ստանում, ե՛ ավելի պատիվնեբիարժանանում, իսկ ճիմա, եբբ պատերազմէ, ձեզանիցպահանչվումէ ավելի բարձո լինել, քան ամբոխը. ե տալ նրանցը ավելի ջատ տքնել, եբբ անհբաժեշտությունն խորհութղներ զգազվի։ (38) Ալժմ առաջինհեբթին կարձում եմ. ոբ ղուլ զոբքին մեծագույն օգուտ կտայիք, եթե նոգ տանեիք, որբ սպանվածների փոխարենանճապաղ զորավարներու վաշտապետներ եշանակվեին։Քանզի առանց առաջհոբդնեբիընդհանբապես ոչ մի ասպառշեզումհաջողություն չի լինում, իսկ ռազմական գոբծերում՝ ամենեին։ Ոբովհետեկաշզապահություեր, թվում է, փոկաբաբէ, իսկ անկաբգությունը արղեն շատերինէ կոբծանել:(39) Մեզ եղող բոլորառաջնորդներին անհրաժեշտ ընտրելոպ ետո, մնացած բոլոր ես զինվորնեբին հավաքելովեթե քաջալերեք, ապա կարծում եմ, այդ ճիշտ ժամանակինկատաբվածգործ կլինի։ (40) Հավանաբարղուր ինքնեոդէլ նկատեցիք,թե ինչհանանտրամադիր եկան եբանի նամբաշե ինչքանանե են, տբամադիր գնացին պահակ կանգնելու. քանի այդպիսիվիճակում ապա չգիտեմ, առղյո՞ք ոբել մեկը նշանց կաբող է անճբաժեշտության դեպհում օգտագործել, լինի գիշեր թե զեբեկ։ (41) Իսկ եթե հեբանըմտքերըհեղաջոջենքե հասկացնենքոչ միայն այն վտանգր,ոբ նբանցսպառնում է, այլե բացատոենէք, թե ինչ կառող են անել, ապա նբանք առավելառույգ կլինեն: (42) Դուր գիտեք, որբ ոչ թվական գերազանցությունը, ոչ իսկ ուժը չեն պատերազմումհաղթանակ տվողները,այլ մեծ մասամբհակառակոողը չի դիմանում առաջ, ովքեր նետվում են քշնամու ղեմ աբիացած նբանց ոգով ե աստվածների օգնությամբ: (43) ես ինք, նկատելեմ, ո՛վ այշեր, ոբ այն մաշղիկ, ովքեր ձգտում են ամեն կեբպ կենդանիմնալ պատերազմում,մեծ մասամբվատ ն ամոթալիմաճվանեն մատնվում.իսկ ովքեր մահր ճամաԲում են բոլոբ մաբդկանցճամար ընդհանուբե անխուսափելի վիճակ, ուստի ե ձգտում են աբիաբաբ մահվան, նբանք, ինչքանես նկատելեմ, դիմագրոավել ոբ

ոբ

ու

ոբ

աա08:.-.

ԵՐԲՈԲԴ

ԳԻՐՔ

առավելչափովեն ծեբության Տասնում ե կյանքըավելի երջանիկեն անցԱյս բոլորը հիմա մենր պետք| լավ իմանանք,քանի այնկացնում: (144) պիսի ժամաճակումենք, եբբ ե՛ մենք ինքներսԲաջաջիոազմիկներպետք է լինենք, ն՛ ուրիշներինպետք Լ մղենք այդպիսիքլինելու»: (458)Այսպես խռսելով նա նստեց: ոբ

՛

Նրանիցբետո Խեյբիսոփոսն ասաց.«ես ճախկինում, ո՛վ ֆսենոփոն, ես. իսկ այժմ քեզ կգոու՞բիջնԵրից լսելով, այն գիտեիլոկ, դու աթենացի որ

վեմ գործերիհամար կցանկանայի,որ Էեզ նմանները շատ լինեին. քանզիայդ բոլոիս Բամար բարիքկլիներ: (40) Իսկ այժմ,--շաբոփակեցնա,--չռապաղենի,ո՛վ այոբե՞.այլ գնացեր ն, ոսեղ անճբաժեշտէ, ճբամանատաբներ ընտրել, ն ընտրելուցԲետո եկեք ճամբարի մեջտեղը,ձեզ հետ բեբելով ըճտովածնեբին։Այնուհետն մենք կճսվաքենք այնտեղբոլոո զինվոբճեբին. ձեզ հետ թող գա նան Րառշոզ Տոլմիդեսը»ո:(47) Այս ասելովնա վեր կացավ,ոոբպեսզիանճապաղկատարիանհբաժեշտը: Այնժամհրամանատարներ ընտովեցին Կլեաշքոսիփրխաոեն՝Տիմասիոնղառդանացին,Սոկբատհսի փոխարենՔ̀սանթիկլենս աքայացին,Ագասիասարկադիացուփոխարեն`Կլեանորօբրոմենացին:, Մենոնի փոխաբեն՝Փֆիլեսիոս աքատյացին, իսկ ՊՐոՒսենոսի փոխտրեն՝Քսննոփոնարենացին: նե ԲՐաԼ. 0-ը գրեթե էՐ, ե՞բ վեբջագբին ընտբությունները, լուսանում մանատարշնեոը ճավաքվելովճամբաբի մեջտեղը,ռոոշեցինպահակակետեր ե հաստատել ժողովի ճոավիշելզինվունեբին:Երբ արդենբոլոր զինվորները նե այսպես հավաքվեցին,առաջինըվեբ կացավԽեյբիսռփոսլակեդեմոնացին ոո մենք մեբ է, գրչկվիճակնայժմ վատ Րանի խոսեց. (2) «0՛վ զինվորներ. հ զինվոբնեշիցու, բացի վաշտապետներից վեցինքայնպիսիզոբավաբնեբից, մե» էՐ, նախկինում դաշնակիցն զորքը, ոոբր ղվավանանեց այդ, Առիայոսի պետքէ մեզ պաճենքինչպեսվայել է մեզ: (3) Բայցնեբկապայմաննեշում ե քաջարիմաբտիկնեւին չճուսալքվենք,այլ աշխատենքամեն չանք ի գործ դնել, փայլուն ճաղթանակտանելով փոկվելու համաբ: Հակառակդեպւում՝ փառքովմեռնենք ն եռբեք կենդանիչընկնենքթշնամու ձեռքը: Քանզի ես եմ, ոբ այղ դեպքումմենք կենթարբկվենք այնպիսիփռբձություննեկառշծում աստվածներըթափենմեբ թշնամուվբա»: բի, ոբպիսիքես մաղթում եմ, օոքոմենացինե խոսեց այսպես. (1) Այնոտետնվեր կագավ կլեանոր Ն տեսնում ԵՐ արքայիԵբդմնազանցությունը «Գուք, գինվուրներ, սշբապվղծուորն տեսնում ԵԼ թե անճավատարմությունը, ասաց, թյունը. Տիսսափեռնեսի ն ճառնեանն ամեն համաբ, է ինչ կաճի մեզ փոկելու եբղվելով Հելլադայի իո աջը տվեց, բայց ինքն իսկ մեզ խաբելով կալանավռբեց զորավարներին Ն՛ քո

խոսքերի,Ն՛

Բո

ու

ոո

ու

-.ՓՓ. 5--347

ԱԿԱՐԲԱՍԻ

ԳԻՐՔ

հետ սեղաճակից չամաչեցմինչե իսկ Զես-րյութրնկալիցճ, այլ Կվլեաոքոսի դառնալով,խաբել այղ մարղկանցու կոտոբեց։ (ո) Իսկ Արշիայոսը, որին մենք զանկանում արա ե ճետ էինք ղարձնել, ոռի փոխադարձ պայմանկապեցինքիրար չդավանանելու խոստումով,նա հես չվախեցավաստվածնեռից ու չամաչեց ապանված հյուոոսից, մինչդեռ եբբ Կլութոսը կենցանիէր, մեծ պատիվներէր տալիս Աբիայոսին,ոռը հիմա աճցնելովնոա թշնամինեռի կողմը, աշխատումէ մեզ, Կյուրոսիբաբշեկամնեւիս,չաբիք հասցնել: (6) Քայց աստվածները թող ճատուցեն նշանց. իսկ մենք, որ այդ բոլոբինակաատես ենի եղել, այսոտետնայդ ամենիցչխաբվենք,այլ մեբ ամբողչ ուեն ժռվ կռվենքն դիմագշավէնքայն ամեճիմ, ինչ աստվածնեոընախատեսել մեզ ճամար»: իր լավագույնոազ(73 Այնժամ վեր կազավ Քսեճուիոնը,զարդարված նա մտածում էր, ոբ եթե ատտվածնեոը իրենցճաղմականճանդեոձնեբով: համաբ թանակչնոբհեն, ապա ճաղթության վայել կլինի ամենաչլեղճՃաոէ դաշանքր. իսկ եթե վիճակված մեռնել, ապա ձա, ով իբեն արժանիէ Բամարում ամենաշքեղ զգեստների.պետք է դրանցմնչ էլ դիմավոբիմահը, ն ե նա այսպես սկսեց իբ խոսքը. (8) «Բաբրբարբոսնեոի եբդմնազանցության մասին Կլեանոբըխոսեց. զուր ինքնեողնս, թվում է, անճավատառմության լավ գիտերայդ բոլորր: Հետնաբար, Եթե մենք որոշեեր նորից ղիմելնշանց առաջառկով, ապա մեծապեսկրիասթափվենք, քանիոր մեւ: բարեկամության աչքիառաջ են այն փորձությունները, կրեցիննշանց վստահածՆ Տռժաբակամճանձնվածմեբ զոբավաբնեբը.իսկ եթե մենք վճռենք կատարվածի մեր համառ իսկ զենքերովդատաստան տեսնելնանց հետ հ այսոմետն օգնությամբ, մեբ փրոնրանց ու

որ

լ

բ

ւպ

,

հոլ

ը

ախ)

Այդ 1Դ Լ»լոՎ

ասավածնեւինտված մե» երդումը, մինչդեո պահում

Երդմնազանվ եզան ե դաշինքինհակառակ, պայմաններըդիրբշնամինեորը Լ, նթե այդպես ապա աստվածներըմեր քշնամինեբինդեմ կլինեն, ժեցին: իսկ մեգ՝ դաշնակից:Իսկ աստվածնեոր,եթե կամենան,կարոզ են աշագ կերփոկել. ԵԼ պով հզորներինղարձնելթույլ, իսկ թույլեբին հեշտությամը նույնիսկ նրանք ամենադժվաշին պայմաննեբիմեչ են գտնվում:(31) կյնուճետե, ես ձեզ կճիշեցնեմճան մեր նախնիների վտանգնեոր, ղիմագբաված հես տեսներ, է, թե աննբաժեշտ դուք քաջարիլինեք, քանզիքառբպեսզի են օգնությամբ փոկվում առավել ծանո փոոշձանքջաբիներըաստվածների

որ

մեծ

է, վկայությունը այն պետությունների ազատությունն ռբոնցումդուք

ծեվելԵք սնվել. քանզիդում ոչ մի մաճկանացումաոդու չեք Ենթաշկվում, ԵՐ Եբկոպագում: Աա ԵԼ դուր այլ աստվածնեւին այդպիսի նախնինեւից ու

լ

սեռվել։

սակայն,Ես չեմ ուզում ասել, (4) Դբանով,

դուք առժանիչեք նրանց. հետդեռ շատ չի անցել,եոբ դում դիմագոավելով այդ նույն պառսիկների ոբ նոբդնիբին,հակառակ ձեզանիցբազմապատիկ էին, աստվածների օգնուիյամբ ճաղթեցիքեբանց: (15) Այն ժամանակղուբ արիությունցուցաբերեցիք հանուն Կյուրոսիթագավորության, մինչդեռայժմ, հ-բ պայքաոըձեր իսկ փոկությանհամառ է, անճբաժեշտէ, լիներ առավելքաջ ու խիզախ:(16) Այժմ դոմ ավելի ճամաշձակոշենկաբող Էք դիմակայելթյճամուն: Քանզի այդ ժամանակնրանցճանղեպղեռնես անփորձլինելով,իսկ Նրանցբազմուձեր Քայբեի բյունը անճամա" տեսնելովճանղե«ձ, ղում ճամարձակվեցիք ոգեոբությամբ իսկ այժմ, ե՞բ ինքներդսեփական նետվել թշնամու վճա. փուձով տեսաք, թե նանք, բազմապատիկ լինելով ճանդերձ,չեն կառողաձում ձեր թափըկասեցնել,էլ ինչո՞ւվախենալ նբանցից: (17) Ոչ իսկ մտածեք, որ այժմ վատթարվիճակումեք այն պատճառով, օո

Է բո-

աստծուն, իսկ Փսենոփոնն ասաց. զինվոբներըմի քափով եշկոպագեցին «Ո՛վ գինվոբնեո.մինչ ես խոսում էի մեո փոկությանմասին, ճայտնվեցԶես նչանակը.ուստին ես կարծումեմ, ոո պետքէ ուխտենքայդ աստծուն փոկչի հասնենք մի ԵՐզոճերմատուցել,Բենց բարեկամական մեր ես, ճեաբավոզոն մատուցելմյուս աստվածներին կիբ։ Միաժամանակ է, ասաց նա, թող ձեռհ բության ճամեմատ: Ով այս բոլորին ճՃամաձայն ն պեան Այնունետնմաղթանք եվ բոլորը բարձբագցոին: աբեցին բարձրացնի»: Քսեդործերըճաջողավարտվեցին, նոփոնը նորիցսկսեցայսպես խոսել. (0) «Ես ասում էի, թե փոկությանշատ ու լավ հույսեր ունենք: Խախ,

ո»

ոո

ԵՐԻ երգեցին: աստվածներին ՎԵոարերող -- 66.

Ներ

ներից: Այսպես, ԵՐբ պարսիկներ ն նրանց դաշնակիցնեոըբազմամբոխ զոոբքովառշջշավեցին Աթենքը ոչնչացնելու մտադոբությամբ,աթենացիներն իրենըհամարբձակվեցին դիմագրավելՇՐանցու ճաղթեցին:: (12) եվ Ա"տեմիսին ուխտեցինզոնաբերելայնքանայծ, ինչքան մառբդկռտոբենթշնամինեբից.ու քանի ճբանք չկաշողացանայդքան մեծ Ւէանակությամբ այծեր ճառել, ոբոչեցին ամեն տաբիզոճաբեռելճինգճարյու» այծ: Այդ զոհաբեէ մինչե այսօր: Բություն, կատառշվում (13) ԱյնունետնՓսեոքսեսըանթիվ զոոք գումարելով"առբշավեց Հելլադա, այդ ժամանակնս մեր նախնիները ն՛ ճաղթեցին նբանցնախնիներին ցամաքիվբա, ե՛ ձովում'։ Այդ հաղթաճակէն նեի ապացույցներն ձաղթությանհուշարձանները, բայց դոանց առավել

լու

գոճունակության

հաստատ

ո՞ր

որբ

ապա դմպատդրազմի գնանք աստվածների ԵՎ աան լսելով տրամ մեկը փոչտացճ: ԻԻ է», իել-ո»

մերը

ԵՐՐՈՐԴ

լ

--

-

ռո

ԳԻՐՔ

ԱՆԱՒԱՍԻմ

Աշիայոսիզոշքէր,որր նախապեսմեզ ճետ է», այժմ ճեռացելէ: Գէ՞ Նճանք փախան նրանք ավելի վախկոտեն, քան մեր կողմիվպարտվածները: 1Ասկիզբը ղնել գանկագողնեւին թշնամումոտ. մելով մեզ. իսկ փախուստի մեբ քան տեսնել. րե բանակում: վելի լավ է թշնամու շաոքեբում (18) եթե ձեզանիցոբեէ մեկը մտանոգվածէ, ոբ մենք ճեծյալնեւ շունենք, իսկ թշնամինշատ ունի, ապա նաշվի առեք, ոբ մի բյուր ձիավռորոչ չի մամառդ:Քանզի ոչ ոք եշբեք պատերազմում այլ ինչ է, էան մի բյուպատերազմում հարվածից. նացելոչ ձիուկծելուց,ոչ ել երտ սմբակճեբի են ամեն (19) Առավել կատաբում: մի զործողությունմաշդիկ տեղիունեցող քան ենք մենք ճեծլալնեոը,քանզի ես, շարժվում, ձիմքի վբա ապաճովագույն նրանք լ կախվածեն ձիեոի վբա. վախենալովոչ միայն մեզանից,այլե վար՝ ենք Բառմենք ումգինկառող վբա քայլելով. ավելի ճողի ընկնելուց.մինչդեռ Հչեծվածելմեզ վբա եկողինՆ ավելի դիպուկնետաճարելում գանկանանք։ ունեն` նրանցփախուստըավելիուպանով յալնեոր միայն մի առավելություն է, քան մեշր: (20) Գուցե դուէ պատոաստ եր պատեոբազմի զնալ, բայց անՏիսսափեռնեսրմեզ չի առաջնուդումե աշքած մեզ հանգստանումԵք, շուկա չի տրամադրում:Բայց մտածեք. ո՞բն է ավելի լավ. առաջնորդունեկեշպով դավեր է նյութում մեբ դեմ, որը թացաճայտ նալ Տիսսափեոնեսի՞ն, մենք մեզ տռաջնուգել. կվեոցնեեք կճոամայենք թե` այն մարդկանց, ոբոնը մարդիկ,ոբռեք լավ են գիտենալու,որբ եթե սխալվենմեր հանդեպ,ապա ղա կլինիսխալ նան իռենցԲոգուՆ կյանքիԲանդեպ:(21) Ինչ վեբաբեոումէ պաբեն հալբտյթելունացին, ապա ո՞րն է ավելի լավ. այն գնել մեզ տշամադրբվողշուկանեբո՞ւմ,մեծ փողիդիմացփոքբչափով,իսկ ճիմափող էլ չուհետո, օգտագոոծելով նենք, թե՞ այն վեբցնելհաղթանակից ինչպիսիչափ ոո յուրաքանչյուրը ցանկանա: այս վե՞չինը ավելի լավ է, բայց միաերե ղուք ընդունումԵք, ն կառծումեք, ո» դրանց Եք ժամանակգետեոըանանցանելի պատկե՞շացնում սխալկլինի, ապա մտածեՒ, արդյո սա ես բարբարոսների անցումըկործանիչ ճեբյուրածանմտությունըչէ՛ միթն։ Քանզիբոլոր գետերը,թեկուզնակունքճեռու. անանցանելի մոտենալիսդրանքկալինեն, ապա ակունքներին նեբից ի ՞ելի է անցնելառանցծնկներնիսկ թոջելու: մեզ, իսկ ոչ մի ուղեցույց (23) եվ եթե նույնիսկգետերըխոչընդոտեն մենք դարձյալչպետքէ հուսանատվենք: Քանզիմեզ առաչնոորդ էլ չճայստնվի, որ ասել, թե որոնցմասինչենք կարող մեզանից մյուսիացինեոը, Քայտնիէ, բաառավել քաչաբիեն, բնակվումեն արքայիեշկրումգտնվողբազմաթիվ ն խոշոր քաղաքներում. նուլեպես, իսկ հայանիէ, ռո պիսիդիացինեոը գավաճն ու:

ոբ

որ

ու

(52)

ու

յ

--

--

ԵՐԲՈՐԴ

մենք ինքներս տեսանք, ոբ լիկառնացիներին ղաշտավայբերումամբազված կետեր վերգնելով իրենց ձեռքր, վայելում են պարսիկներիԵրկրի բեոքըշ: (24) Ռատինս կարծում եմ, ոբ մենք դեոես չպետք Է բազաճայտենքտուն մեբ մտայնությունը, վեբաղառնալու այլ պետՒ Լ ծնացնենք, իբբ պատոաստարքան Եթե Ըկ-ից կտար

Գո ԲաԱԵԼ Ակաիքով,լահ ցիրո"ին, աախեղ: ո եկա"ի ի"եեՆՆ անոր րոր Նուրի Է Արթարառաձի թյլազոթյա գլո բիվոանգ բ իզււ. լ եւ Բոր ե Գրե»: կաներ, եթե երԿՆ թոԿոն ը հապատիզ ԿԻ ) այց աի լի րաորերե ր ինԿոտ լ վախեն իջ իրԻի գորույլ րե"ի եր լով առատությ ւ ԳԵՂ Աթ» Ի անջ" իկեան Յի աւպա"նիկ ների ո ԻրիթբիՎեու, (28) Ռատի ավելի ճիչտ աշդարացիէ թվում ինձ ե: ր Ի

ր

չբա

ց

ր

որ

Ի

նա

ս

տես-

բ

ոյ

ես

զ:

լ

լ

ԿԱ

ճմանճ,

պառճը:

լ

մոռանանք

ճԲայբի-

ու

աչ-

մոտ ն ցույց տալ հելլենխատելվեբաղառնալ Հելլադամեբ ճաբազատնեբի որ Են նեբին, ի-ենք կամովին չԼավոբ ապոում, քանիոր նրանք կարող են այնտեղդաժան կյանք ունեցողներին փոխաղբելայստեղ նե նրանցճաբուստ տեսնելշ: (2Դ Բայցայս բոլորո բաբիքնեոր,ո՛վ զինվորներ,պառոզ է, հաղթողկեա այժմ այն թեինչպե՞ս ավ եթե անճբաժեշտլինի կովել, ինչպե՞սլավաէ, ռո պետրէ այբել մեր կով ոն սայլ, ախ,--շաշունակեց որպեսզի թե մեզ թելադբի,այլ մենք կառողաա ոչ ուղ ղ. շահավետէ զորքի համար: Այնունեան Ր մար աե նս այո վբաճները. քանի դրանքփոխադրելը է ճադժվաբություն "ուզում, բայց ոչնչովչի օգնում կովելու.ոչ էլ պարեն հայթայթելուԲարզում: (25) Նան պետքէ դեն նետենք ավելոոդամեն ինչ, բակի այն իրերից,որոնք ե ըմպելիք ձեռք անհրաժեշտեն պատերազմելու,պառննավորվելու բերելու Քամաշ. ոբ այնպես. մեզանիցհճաբավոբինչափ ավելի մեծ թվով մառդիկ զինվածլինեն ն քչեբր միայն բեռներ կրենք: Քաճզիլավ գիտեք, պառդոոբ

րի կան էն:Խր մ ապառով բնով

Հնար է"

,

նա.--ինձ թվում

ս

աոցած"բ.

ոլ Կր

լախին,

գումազի

ուր

ոբ

ոբ

վոգի ամեն ենէ

է. իսկ եթե ինչըուբացվում

ապա թշնամիներին հաղթենք, կարող ղիտելոշսյես մեր բեռնակիւների:

(29)

ինձ

մեում

| խոսել ամեճակարետ հաշգի մասին: Տեսձում

մեբ դեմ թշնամիները չհամառձակվեգին

ԵՒ,

ու

պատերազմսկսել.նախքան կձերոբ բակալեինմեր զորավարներին, ենրթադոելով. Ւանիդեռ մենք զորավարեեՐ ունենք նե ենք նրանց. Բնազանղվում ապա կարո ենք ։պատեբազմում ծ-ծ-.6ԹՍ 80..

ԱՆՏՔԱՍԻՍ

ԴԻՐՔ

նրանք կարծումէին, ին անկալանավունլավ է մեզ պետիէ քան նաՆ նեոկայիսհրբամանատաբներր պետք ե ավելի եռանղունլինեն, ն ավելի կարգապար ավելի ճնազանղ խորդներնէին, իսկ ենթառբկվողները՝ քան (31) Պետք է որոշում ընդունել, ոո Քրամանատա»նեբին, ձախկինում: ուգտնվի. ապա այղ բանըեկատովըիրավունք Լթե ոբնլ մեկր անճեազանղ մե-ձետ նան նենա իբ ճբամանատարի պատժելու:Այսպիսով,թշնամիները նբանք այգ օր կտեսճեն մեկի փոխաճեն ծապեսճուսախաբկլինեն. Լանզի ոշոճք որեն վատ մեկին զինվոր» ճանդուրժերու մի րյուր կլեաոքոստ, չեն է ժամն է. քանզիգուցե թշնամինեոը նել: (82) Բայց առղենգործելու են, ոբ թող է, ճիշտ նա, ռվ գտնում այս առաջարկները ՈՌատի կճայտնվեն: Ը Իսկ հթե ունէ սկսեն գործադոել: այն ոբպեսզի շուտափութ վավերացնի, մեկը, թեկուզ, նա ճասարակզինվորլինիչ ուշիչջ,ավելի լավ առաջարկունի, ենք նամառձակճայտճիայհ. հսնզի բոլորս ձզտում իմն է, ապա Բասղթել.

ոերնիա իս

ոբավարնեբին

ուր

ո ի"

աճուբրի

"ր ԿՆ հանչյութի: Բոգսծոի վ ԱՆ

(30)(ստի կործանեն:

Տիմասիոնը:(98) Իիտասաոդներս գո կարգըգուծնականում ստուգելով, ամ ար ազար Ր ինչ տվյալ դեպքումմեզ ավելի կթվա: ոէ եկ Պոոչաո լավ նկատում, ասի»: ոլ ճականառե, Հելազի Խու «Սվ ճամամիտ|, Փանի բարձՆԻ է Սովոր ԱՑ Էարու անեի», նա,---պետքէ ցովել մո մ "ԻՑ: ւ: յ04-ջածունակեց կատուն եվ6ձեզանից ով ցանկանումէ իո ճաբազատնեՀԲի -ին փճել, Բանզի կեոպչի աիզա չ մի աթար էՄաջաշի է կն կառո "կանում պետքէ ձգտիճաղթել. ապրել, ո 0"իսկ պաբտվողը՝ եո 1 աչով անգի սպանվում:Եվ եթե ոջեէ աեոր մեկր կանկանում քանի նաղթողհաղթել, աղապա ի

--

-

թող

ան-

որ

ոչ

թող ձեռք

Իր:

«բէ

նա,

այլ

որք

նեին ատո

ում,

է

ե՛

ստանալ»: :

թող

իբենց

«գտիպաբտվածնեռի ինչքը ոբ

պահպանել,

ցածը

ե՛

չել խուքե՞ից

ոբ

ետո Այս վեր կացանե գովելով, սկսեցինսայլերե ում ինչ անճբավրաններըայոել. ավելոոդիջերր իրար 8ետ փռխանակեցին, ժեշտ էՐչ մնացածընետեցին կՐակը:Այս գոբծը վեւջացնելով, նստեցիննախաճաշչի:Մինչդեռնախանաշումէին, դեպի բանակատեղին ելրսվ Միթոադատեսը",շուրջ եբեսուն Բեծյալով, ե հելլեն զոբավարնեբին կանչելովմինչե ես ն՛ կյուլսելիհեռավորություն,սկսեց այնպեսխոսել. (2) «8վ հելլեններ, ե՛ ձեր գիտե, հիմա նկատմամք այտեվելովիսկ նս մեծ վտանգիեմ Ենի եվ ա դուլ փրկության որեէ ԵԼ պատկեմիջոց ոմ ւ ճետ միասին: Ռաիա ֆեթականեռի համակճողի,որն ուզում է ա. եՒ թազքում, իչ ծոագոելձեբ մտքում»: (3) ցին այսպես պատասխանել. խոսեցԽԵ Եթեոոնէ մեկրչխանգաոիմեզ տուն ո իջով անցնելինչրանԲնաբավոբէ նվազ ալ վ. թե ոբնԼ մեկր ճանապառճին մեզ խոչընդոտի, իսկ պա դբոռչելենք կովել ճրա հետ մեր բոլու՝ ուժով»: (1) Այս լսելով. ՄիթշաՆ աոքայիկամքինճակաու

ի. իուբգեԿ ոսի» իո Ոեող ա իր չի թաշկվում: ԻՆ է, իմանայի, թ. Ի բուս" «իա ե այիզմ Հեա իր յ ի «զ միանալ ավաեք եր . տ Է ի որավա-նէւ ԱԻ րիա: ափո Ր է, ոու ւ վեբապառնա

ոբ

:

ամեն

Բաբմար

մ

ուտեն

:

ու

լ

ւ

թ"ղ

: տեք ետք

ես

ուլ

փոկության»:

ե Չ աանա

զորավար,իսկ վեռավազագույն Երկու

ամ արլ

ոո

ասաց, «Եթն ՓսենոփոնիասածնեռիցբաԽեյբիսոփոսն (33) ենք քննաոկելիջ ժացի ոշեէ այլ րանի կաբիքրզգացվի, ապա այն կարող մաճակին:Իսկ այն մասին, ինչ ինքը այժմ առաջարկեց,ես կաոշծումեմ. ձեռք բարձրացնի»: եվ պետքէ իսկույնորոշենք:Ով համամիտէ նչան, թող բոլո՞ր բարձրացոին: «Ո՛վ զինվորներ.լսեէ Յ4. Քսենոփոնը նոբից ճանդնես գալովասաց. Լ այնտեղ, ուղնորվենք է. թն ու: էս եմ, ձեոք սչ ավելի այստեղից լսել բերել: ճնաբավու՞է պարենամթերք մենք չենք քան (սան ասպարեզ վբա րավգյուղեր կան. (39) հեռավոջության որոնք ճետապեղումեն նման, չեերի վախկոտ զաշմանա,եթն թշնամիներ, ն, եթե կաշողանան, խածնումեն նանց, իսկ իբշենյ հետաանցոբդներին երբ մենք մեկնենք: (96) Ոսառաջ փախչում,մեզ բետապեղեն պրնղողնեոի քաընթացքումճուվլիտները տի ավելի ապահովկլիճեր, Եթե ուղնռբության ե ռակռւսի կազմեին,ոբպեսգիգումակը ամբոխի բազմությունըպաշտպանությանտակլինեին:եվ եթն այժմ իսկ ոբոշենք, րե ռվ պետք Լ քառակուե առաջապահ զորքին ճրամայի, ճվբեր առաջնոոդեներկու կին առաջնոողի ն ով վետջապաճն զորամասը,ասիս կարի չի լինի. որ մենք խորհուրդ թենրը, մենք կկառբողանանք անմիգումարենքթշնամու նայտնվելուղեպքում.այլ ԽՐՆէ մեկը Նթե զոոքր: (37) ղառավորված արդենիսկ չապես գործի ղնել ապա թող եեյհսկ ավելիլավ բան առաջաոկի,այդպես էլ կաճենք: երե ոչ: նա է. բներից չուբալակեդեմոնացի զորքը. քանզի ոիսոփոսըառաջնոոդի

ՆՐՐՈՒԴ

Ն

"

ս

ռու

»

նա: կենին

:

Ր

յի Վ

Էփոկվել ակ: եղկոո Կա աննա»

յ

հ

ես,

:

|

ոբ

բոր Հար Ա ապահովության,

ա Ա ՀԴ ան կմեքանի ո գավո մեն ա-

'

նեռիցմեկր: (5) Մատիզոշավառնե՞ըորոշեցին, խազգուշացնելու անխնապատերազմ ,

--

զէ.

ոն

-

ո

ր

ւ

թշ

Ալ

սկսեցին մոտենալով. բաբբարոսները մականեշկռում:Առավելես, քանի Նիկարքոս վաշտապնա նշանց հաջողվեցկաշառել կաշառելզինվորներին. քսան զինվորովգիշերիճնուսցավ: որր շուր: աբկադիագուն, Ն գետնանցնելուց հետո Դապատաս (6) Այնունետե հնախաճնաչելուց ն երանք մառտաշարքեւով ուղեոբվեցին։զումակր ամբոխըմեջտեղըդասաՆբանք չատ առաչ չէին գնայել, Երբ Միթ:աղատեսըդարձյալ ղեռես վորած: հեծյալով ն. 400 աղեղճավոբովու պարշսատիկավո՞ով» ճայտնվեց,շուրջ էո, ասես որոնք շատ թնթեաչաւժէին ու ճաբպիկ: (7) Եվ նա մերձենում ե՛ լինել: Բայց Խոր մռտեզավ,հանկարծ հեծյալները. բարեկամը

ԻՆկԵՀՇԵՒի

Լաե՛ ձետեակները իսկ մյուսները՝պաշսատիկնեով սկսեցիննետաԲառել, ԸՆ ջոկատըծանբապեստուՀելլեններիվեշջապահ նետելԱՄ վիբավոոել: ժում ե՞, իսկ փոխարենը ձեռնառկել: Քանզինույնիսկ ոչինչ չէՐ կաբռռղանում քան պա:նետահաբում կոետացինեոըշ՛ ավելիկարն տաբածությանվշա Լին ապաստասիկճեբրն, բացի այդ, մեբկ լինելու պատճառով",կբետացիճեոը չէին կանետողներբ դասավոոության մեջ. իսկ նիզակ նեցինհոպլիտնեոի ճեռու ոբ (8) նետել, ճասցնեին պառսատիկավոոներին: Շողանումայնբան սկսեցին ՈւստիՔսհճոփոնըռբոշեցհետապեդելթշնամուն Հետապեղումն ոբոնք իր նետ վեբջապաձզորամասում այն ճոպլիտներն պելտաստճեոը, էին գտնվում.բայց ճալածելիսթշնամինեւիցե ոչ մեկին չկաշողացանբրոնել: (9) ֆանզիճելլեննեւըձիավորներչունեին, մինչդեո ճետիոտն եղողնեոը արդեննախապեսփախուստի դիմած նետիռտնթշնամիներինչէին կաբոլլանում կաշն տաբածությանվբա ճասնել. իսկ թշնամուն հալածելովամբողչ էւ: Քաշբառդսնեւի շատ նեռանալը բանակից Բեծյալները փախվտանգավոր ե հետաԼս չեԵլիս խոցումէին,նետաճառելով ձիերիընթացին հակառակ. այնբան պրնդողհելլեններնստիպվածէին կռիվ մղելով վերադառնալ Բածություն,ինչքան նբանք անցել էին թշնամուն հետապնդելիս:(11) Այսպիսով,ամբողջ օվա ընթացքում ն՞շանք գնացին ընդամենըքսանձինգասպաբեզիցոչ ավելի,ն միայն եբեկոյանձասան գյուղեոըտ: Այստեղնբանք նոջից վճատվեցին:նվ Խելբիսոփոսն ավագագույնզոիշնամուն, ԲԵմեղադոումէին Քսենոփոնին,թե նա ճետապնդեց Բավառնեոը ռանալովզոբքից,ռբով ինքը վտանգիենթաոկվեց,իսկ թշնամունչկառողալսելով այղ, պատասխանեց, ցավ ռչ մի լուոջ վնասճասցնել:(12) Քսենոփոնը ն ճաստատում են է զուծը իննին: մեղադշում այղ բանը թե իբջեննիշտ էի նետապնդել.Ւանզինկատեցի.ոբ տե«Բայցես,--ասաց նա,--ստիպված մենք ավելի ենք տուժում, իսկ փոխարենըոչինչ չեն ղում կանգնածմնալով անել: (13) Հետապնղմանվեբաբերյլալդուէ ճիշտ եք ասում. կառողանում ու»

.

-

ու

|

տա-

ու

լ

|

ծ.

49.

ԵՐՐՈԲԴ

ԳԻՐՔ

ԱՆԱՔԱՍԻՍ

մենք, իբոէ ռւ,

չկաբողացանք թշնամուն լու. վնաս ճասվնել,մինշչդեւմեծ Գոճանանք ու նանանջեցինք: աստվածներիվ, լչշնա(14) մեծ մին ուժերով չեկավ, այլ փուշ ջոկատով.սատիե չկաբողացանմեծ մեր կաբիքվնասպատճառելմեզ, բայց նբանք մեր աչքին իացաճայտեցին եե՞ը: (15) Այսպես.թշնամիներնայժմ ավեղնեոով պարսատիկներով ավելի ճեռուն են նաշվաձում,քան կոետացինեը,որոնք աղեղներով պաշտպանվելիս չեն կաշողանումհարվածը հասցնել թշնամինեբին.նրանց չեն ձասնում նան նիզակաճետնեւը: Իսկ նրանցճալածելիսՔնաբավորչէբ շատ առաչ չանալ ու հեռանալզռոքից, ն փորբ տաոսծությանվբա ճետիոտնզինվոոր. ինչքանէլ նճառպիկ լիճի, չի կաշողհետիոտնթշնամուն հասնել, Եթե վերչիես է մի հետընկեց հեռու: (16) ութեմն, եթե մենք գանկանում առդեն գտնվում Ենք այսուետե եբանցհնաբավոռություն չտալ մեբ ընթացքի ժամանակմեզ վնասելու,ապա չուտափույթպետր Լ մեզ ճամար պարսատիկավոոբներ մեր բանակումկան հռողոսցիներ, ՌՐդնհեծյալներճարենք: ես լսել եմ, մուտ ցից չշատեբիմասինպատմումհն, թե պարսատիկավորներ են ե Բան ճետունբանցնետումըկոկճակիուժեղ է, պարսկականպարսատիկների է մը: (17 Պարբսկականների նետումըկարն լինում, քանի դրանցումօգտագործումեն միայն ափաչափքարեր. իսկ ճոոդոսցինեոր գիտենօգտավորնան կապարե գնդիկճեւ։ (18) Աբղ, Եթե մենք ոբոչենք, թե նրանցից ծելեբ ո՞վ ունեն Ն ղբանցփոխարեն պաոշսատիկներ նշանց աբծաթ վճաւենք, նոր իսկ պաբսատիկներ հյուսել ցանկացողներին ղաշձյալ աշծաթով ճատուզենք, ն այն զինվոբճերին,ռբոնք կցանկանան պաբսատիկավորղառնաալ, ինչ-որ հավելյալ հավանաբար կճայտնվեն վառձատբություն սահմանենք, մարդիկ, որոնք մեզ օգտակար հանդիսանան: (13) նս գիտեմ նան, բաեն նակումձիեր կան, մի քանիսնինձ մոտ. մյուսնեւը մճացել նլեաոքոսի Ենք բեռներ փոչրկատում",ե ուտիշներ, զեեվառել ենք Ն օգտազոոծում խադբելուճամար: նթն նրանցմիջից մենր ընտրություն կատաբենքն փոլբացնենքգումակից,ն ձիերըճանղեբձավուենք խաբենը հեծյալներիհամաբ, նբանրք ես կարողեն ինչ-որ ապա, ճավանաբար, չափովխանգաւելփախչռռներին»:(20) Այդպեսէլ ոբոշեցին: նվ այդ գիշերնիսկ պատշաստվեցին մռա եբկու ճաշյու" պատսատիկավոոներ. իսկ հաջոողօր փոոձառկվեցին չու՞չ համար ձիսուն ձի ն սբոնց կաչվն լանջապանակեեւ զբաճնեւ ձիավոր, Ն եշանց վոռ նայթայիեցին ճիպպառքոս եշաձակվեցՊոլիստատոսի ոբղի Լուկիոս աթենացին: 1. Այդ օրը նրանք հանգստացան. իսկ Ճետեյալօրոր կանսխ վեր կենալով, ոսլնոբվեցին:Նրանք պետրԷ կիւնռլ անցնեին նե վախենումէին, Ետ դժվարությամբ

ու

ու

ռբ

որ

ՍԲ

ոբ

ու

ոբ

-:«8-

ԱՆԱՐՎՍԻԱՍ

|

թչնամինկճաշձակվիիշենց վբա կիբնն անցնելիս: (2) Ծբբ արդեն կիրճը իբ հետ ունենալովճազաբ անցել էին, ղաբձյալ հալտնվեցՄիլրաղատեսը, ն Ֆանզինա այղ հեծյալ շուրջ շաս հազարաղեղեավու պառշսատիկավոր: ն. քան ԼՐ խնդբել զորք այդքան ստացել. խոստանալով, Տիսսափեռնեսից նա նա ձ եոքը: Տիսսափեռնեսի կնաճձեի ելլեննեին դ եպքում ունեննալու էՐ Բելլենննրին.քանի ո՞ նախոռբդ ընդհարման մամանակ թեբազնաճատում էր ենթադոում, փոՒՐաթիվչոկատովոչ մի վեաս չկբեց. բայց, ինչպեսինքն մեծ վնաս պատճառեց Բելլեններին:(3) Նոր հելլեննեոը կիրճն անցնելուց Նս իո զոոԲետո աողենառաջացել էին շուշջ ութ ասպարեզ,Միթոադատեսը քով անցնումէր կիոեր: Այձժամ ճելլենձեոըոբոշեցին,թե պելտաստներից ն ճոպլիտնեշիցովքեւ պետքէ ճՃալածեն թշնամուն,իսկ ճեծլալնեոինսյատնշանց պետք է ընդճուպԲետներ վիշեցին աճեբկյուղ հԵտապնդել,Լանի մեծ ուժ: հասավ իրենց ե (4) Եր Միթոբադատեսը զինվորականբավական առղենպաբսատիկնեոն նետեոը ճասնում էին թիրախին.ՄելլեններիԲամար չեփոշովազղանշան առին, Ն իսկույնկովի ճետվեցիննբանք, ում ճանձն նարաբվածէբ, հեծյալներըառաջ սուբացին:Թշնամինչղիմազավ,ե փանեխավ դեպի կիրճը:(5) Այս հետապնդման ընթացքում բարբբարոսնեշի մոտ ՃԵՀտնակիցշատեորսպանվեցիննե կիրճումկենդանիվերցվեցին այլակեոպնյալ: Մպանվածնեինճելլեննեւը, իոննց նախաձեռնությամբ, ու

ԴԻ

ոո

ու

գին, որպեսզիդրանցտեսքը ավելի անաբեկիթշնամուն: (6) Թշճամինգոբծի այդպիսի վախճանիցհետո Բեռացավ.իսկ ելլենգեառաջ ինթացանՆ ռասան Տիգրիս ները օճբվամնացածմասը ապահով կոչէր քԼաղահ, Լաբիսսա գտնվում ամալացածխոշոր մի տը: (7) Այստեղ Քաղաքիպառիսպնեւիլայնէին մեդացիներր։ ված'': Հնում այն բնակեցրել է՞ր, ճառյուր իսկ շու՞ջանակիամոտնաչափ բաւձբությունը՝ Լսանձինգ Ւր փաշսախ:Այն կառուցվածէբ թՐծվածաղյուսից, քարե Բիմք՝ քսան ոտնաչափ բարձրությամբ:(8) Պարսիցարռբի տակկաբ քանջ այն ժամանակ,եբբ պառսիկները իշխանությունըվեոցոինմեդացինեԲայց չկարողացավնվաճել: բրայգ ոչ մի կե այս քաղաքը, Րից,պաշարեց տակ, անճետացավտ, մինչե բնակիչները լ քեցին ծածկվելովամպեւի առեր քաղաքըն այսպիսով այն գբավվեց: Ջ) Այս քաղաքինմոտիկկաշ քաշե բարձշ մի բոսգ"չ ուի լայնքը մի պլեթբոն էր, իսկ բարձրությունըն̀ւկու: կային, ոբռնք այստեղէին ապասԱլս բուդի վբա մեծ թվով բարբբաբոսներ տանելմոտակագյուղեռից: (10) Այստեղիցառաչ բնթացանմեկ կայան՝ վեց փաոսախ,մինչն ճլսկա մի պաբիսպ,որր գտնվումէՐ ավերակվինակում:Քաղաքիանունն էր

Երկու եշկառությունը` բողջ

ոք

-

ԳԻՐՔ

|

ԵՐՐՈՐԳ

Մասպիլա. այն մի ժամանակբնակեցոելնին մեղացիներըճ:Հիմքը կաստւվվածէՐ տաշածխեցաՒաբով. լայեքՒըԲիսունոտնաչափԼո. բառձբությունը՝նոբից ճիսուն: (1)) իսկ դա վորակառուցվածԼ եղել աղյուսե պածշիսպ,որբի լայնքըհիսունոանաչափէՐ, բարձճություձը՝ Ճաբյուր.իսկ պարիսպիշրոչագծի երկաշությունը՝վեյ փարսախ:Ասում են, թե այստեղ է ապաստանել արքայիկին Մեդեան.Եբ պարսիկներ տապալեցինմեդացիներիտերությունը: (12) Այս քաղաքը,ոււեմն, պաչառելով,պարսիցարքան չկառուլացավ այն գբավելո՛չ նբկաբատնպաչաբումռով, ո՛չ էլ զենքի միջոցով. րայց Դեսըբնակիչներինկայծակնաճարարեցն դբանովքաղաքըգբավվեց: (13) Այստեղից ուղեոբվեցինմեկ կայան՝ չորս փարսախ:Այս կայանում հայտնվեցՏիսսափեռնեսը, իո հետ ունենալովն՛ իո ճեծլալնԵրին,ե՛ աոքայադոտերամուսին0Րոնտասի զորքը, ե՛ բարբարոսական այն զոորեոը,ոբոնց հետ կյուբոսն ԷՐ արշավել,ն՛ նրանց,ում արքայիԵղբայրըբեբել ԷՐ արքայիճ օգնության,ե՛ այս բոլորից բացի Շան աւշքայիկողմից իրեն տոբամանբա բաճակբշատ մեծ թվաց: (4) դիբվածզուքե՞ը. այճպես Եշբ առնա դեն մոտեցել էՐ, իո շարքերիմի մասր դասավորեցհելլեննեբիզորքի մյուս մասեոը տարավթների դիմաց, բայց չճամարձակվեց հտեր, հարձակվել, ի" բանակըչվտանգելուճամար, այլ ճրամայեցնետումներ կատառել աղեղներով պաոսատիկնեոով: (15) Քայց եռբ Բռոդոսցինեոր դասավորքաշե վելով սկսեցին պառշսատիկնեբով նետել ե աղեղներովնետահառել, նրանցոչ մի Հե" վբիպում, քաճվիցանկությանդեպքում իսկ ո կլիներ դժվար ուստի ա"ագ հեռացավնետահարվշիպել"՛. Տիսսափեսնեսը նան վող տառբածությունից, հեռայավ մնացածամբողջզորքը: (16) ովա մնացածմասըմի զթրամասը առաջ ԷԲ չաոժվում, իսկ մյուաը' հետեում. ե արղեն բարբարոսները չեին կաշողանումիբննց նետումեեբով ավելի ճերու էին հարվածում,քան պարսավնասել. քանզի հոռդոսցինեոը ու տիկավորներն աղեղնավոբնեւը:(17) Բայց պառսիկնեոի աղեղներընս մեծ էին. ուստի ն դրանցիցխլվածնեոր պիտանիէին դառնում կոետացինեՐին, որոնք օգտագործումէին թշնամու աղեղնեոըե նետաճարման վառժումէծ բարձրության վբա կատարում, նետասլաքները արձակելով: հյուղերումգտնվում Լին մեծ հսնակությամբձզաններ կապարպարսահամա»: տիկճների (18) Այդ օ-ր, Եբր 8ելլեններնարդենբանակելէին ինն պատահածգյուղերում, բարբարոսները քանի նրանցնետումհեռացան, նեջըավելիկաշն տաբածությունէին կտոշում:Հետեյալօրը հելլեննեոըմճագին այնտեղ պարենավոֆվեցին. քանզիգյուղերում շատ ցոբեն կար: իսկ ոբ

ու

նետումը

|

թյուններ

ու

ո

ու

--75.-

ԱՎՆԱԲԱՄԻՍ

ԳԻՐՔ

ն Տիսմափեւնեսըճետնում ԼՐ մյուս օբը ուղեորվեցին վաշտավայոնքով, նրանցփոխադարձնետահա՞ումնեոով: ՐԼառաոբ զորքի հավասաբակող (13) ԱյստեղհելլեններըճՃամոզվեցին,

կուսի ղասավոռոությունը վատ է, երի թշնամին նետապեդումէ: Ոբովճետն ԷԸ նեղությանկամ անճբաժեշտ լինում Լառակուսուըեեոը կծկել նանապարհի իսկ հոսլլեռներիպատճառով,կամ կամոչիցանցնելուդեպքում,ե դ-անճով լիսճեոր խոնվում էին առաչանում,առավելես երբ նրնչդժվարությամբ վում էին թշնամու կողմիցե խառնվումշաշքերըչռատի ն նբանք անկարգության մեջ անպետքաճումէին: (20) Իսկ եբբ թնեեոըկոկին ձգվում էին, ապա շարքեջիցարտամղվածնեոը անխուսափելիորւն ցովում էին, ոբի հեն ԷԻ այդ վիճակումգտնվողզինվոիտնանքովթնեեբիմեչտեղիդատառկվում ներ վնատվումէին, եբբ թշնամինճետնում էՐ նրանց: Ռւ եթե անհբամեշո էր լինում անցնելկամոչովկամ որեէ այլ անցումով,ապա ամեն մեկը չտապում էՐ առաջինրհասնելու, ն այս հանգամանքն էլ նպաստումէբ թչնամու հաշձակմանը:(21) ՆԵբբզռոավարշներն այդ նկատեցին,վեց վաշտ կազմեցին, յուրաքանչյուրըճառյու- զինվոբից, ու նբանց վբա նչանակեցինվաջե էնոմոտաոքնետտ: Եբ ընթացտապետներ,իսկ ուբիչնԵՐին՝Բիսնապետներ էի ժամանակթներ կծկվում էին, այս չոկատնեբրետ էին մնում, ոբպեսզի չխանգարենթեեւի շարժումը,ե ընթանումՀին առանձին թնեւից ղոս-ռ: կողմԵւը ձգվում էին, ապա նրանք լցնում էին մի(22) Իսկերբ քառակուսու չանկյալ տարածությունը,նեղ լինելու դեպքում` ըստ վաշտի, ավելի լայն լինելու դեպքում՝ճիսունական,իսկ շատ լայն լինելու ղեպքում՝ րստ էնւմոտիայի. այնպես, ոբ մեջտեղըմիշտ լբացված է լինում:(23) Իսկ եթե անհրաժեշտ էՐ լինում անցնելորեէ կիոճ կամ կամութչ, ապա չէին խոնվում, այլ ամեն մի վաշտ անցնումէՐ ի" Բեռթով.իսկ եթե գոոքիոբնէ մասում ունէ բաճի կարիք էր զգացվում,ապա այս վաշտերըպատոաստ նե"կա էին փձում։ Այս ձեռվհելլեններըառաջացանչուս կալան: (4) Հինգերորդկայանն անցնելիս, նբանք ինչ-որ ապարանքահսանե նՇսւ շուրջը` շատ գյուղեր. իսկ ղեպի այնտեղտանողճանապաշձըանցնում էր բարձո ըլութներիվբայով, որոնք ձգվում էին մինչե լեռը, ո՞բիվբա ալղ գյուղերնէին գանվում:Հելլեններըուոախազան.տեսնելովբլուբնեշր, քանի նոանցթշնամիները Բեֆյալներէինծ: (25) Բայց Եբր նշանք առաջանալով ղաչտիլ բարձրագանառաջինիլուրր ե իջան, նաջոբղըբարձշանալուհամար, այնմամ բառլբարոսնեոր հարձակվեցիննրանց վրա, մտրակներինաբվածների տակ" սկսեցինբարձբիցՒարբերբ գլո՞բել, պարսատիկներով շպրտել ն ե աղեղնեոիցնետաճաոել,(26) որով շատեռբին խոցեցին ճելլեններիմեբկե-78Ե-

րին գերազանցելով.նբանցքշեցին ճոպլիտնեբի դասավորության մեջ. ուստի ե աղեղնավորնեոը ամբողչ օրր պաբսատիկավորնեոը գտեվելովամբոխի մեջ, պիտանիչեղան: (27) Իսկեւբ Բելլեններ, սեղմված լինելով, փուձեցինթշնամուն հալածել, ապա ծանո զենքնՐունենալու պաստնառով նրանք ղանդաղո»են հասան գագաթը, մինչդեռ թշնամինաբագոբեննաճանչեց: (28) եբբ Բոպլիտնեոըկշկին վերադառնումէին դեպի մնացածզոոքը, Ն նորից նույնանմանճարձակմանենրաոկվեցին. եՐկոռողբլրի վջա նույնր ե կատարվեց.ուստի էՐբոբղ բլուոր հասնելով,ոբոշեցինզինվորներին առաջ չշարժել, նախքանքառակուսու աչ թեից պելտաստներին լեռ բառձրացնելը: (29) եվ եբբ սբանք հայտնվեցին Բետնողթշնամուցվեշն, ապա վերջիննեոս այլես չեին ճառրձակվում իջնող ճելլեններիվոա, վախենալով, չլինի թե կտովենն եբկու կողմիցպաչշաովեն թշնամուց:(30) Այսպես, օովամնացած մասը նրանք առաջ ընթագան. կեսր բլուրների վոայով անցնողճանապարհով, կեսը զուգաճեռաբարլեռան վոայով, մինչե հասան գյուղեոր. ե ութ բժիշկճշաճակեցին. քանզիվիրավորները բազմաթիվէին: ն՛ վիջավոբնեոի ե՛ ուովճնե(31) Այստեղմնացիներեք պատճառով, տն այստեղջատ պարենկար՝ ալյու», գինի, ձիեւի համաբ կուտակվածմեծ քանակությամբգարի: Այս բոլորը կուտակվելէին եբկոի սատբապիճամար: Չորշբոբդ օոը իջան դաշտ: (32) Բայց երբ Տիսսափեռնեսը իբ զորքով ճասավ նրանցետնից,ապա կարիքըպաճշտադրեց եբանցճամբաշ դնել առաջինիսկ պատաճած գյուղում ն կռվելովչընթանալ.քանզիշատեռրառդենի վիճակի ե՛ նանց փոխադոողնեբր, ե՛ վԵրչիններիս չեին կովելու, ե՛ վիբավոբները, մռտեզենքեբրկբողները:(33)Երբ աշդենբանակեցին,իսկ բարբառոսնեւր նալովգյողին, փորձեցին նետաճառել, Բելլեններըմեծապեսգեբազանցեցին. է պաջտպանվել դիբքավորբվելուց ճետո, քան քանզիառավել գեբադասելի կովել բնթացքիժամանակճետեողբշնամու դեմ: (44) Ե՞րբհբեկոնիչավ, առղենթչնամու հեռանալուժամանակը հասավ: Փանզիբարբարոսնեոր եռբեք ճամբարչէին դնում ձելլեննեբինավելի մոտ, քան վաթսուն ասպառբեզ ճեռավոբությամբ, վախենալով, հելլեններըգիշեր ժամանակ կճարձակվեն իրենց վ-ա։ (95) Քանզիգիշեր ժամանակպարս էր: ԻՐենցձիեշր պառսիկները կականզորքըանպետքանում կապում Լին ն, մեծ ոտքեոն բազիայդ, նշանց մասի իրարէին միացնում, դոպեսզիկապեոր իսկ չկաբշողանային փախչել:Բւստին ոբեէ տագնապի քաճդվելուց դեպքում զիճվոորպետքէ ձին թամբեր ու սանձեր ե, զբանճագնելով,ճեծպառսիկ ներ: Այս բոլորր դժվաո ն գիշերվաընթացքումտագնապիժամանակ կանբանք հելլեննեՐրից Բեռու էին բանակում: տառել:Այդ իսկ պատճառով Ն այդ

ու

ոբ

ԵՐՐՈՐԴ

որ

շր

:

ո

ԳԻՐՔ

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

(86) Երբ Բելլեններընկատեվին, ոբ

Տոանք

ոբոչել

Են

ճեռանալ ե

'

այդ

1Ր-են իրար, ապա Բուբոզըհայտատբարեց հելլենենրին, ԲՐամանք հաղորդում այղ լսելի լինեք թշնամեկճելա այնպես. պեսզի բոլոոլ պատրաստվեն մուն: Եվ աա Ռետաձգեցին իրենցմեկնումբ. ժամանակ ուոչ բարբարոսները նրանք հեռացան. հանի ու գեէբ, չէին ցանկանում իսկ երբ առդենիբիկուն ն տեղ հասնելովբանակել:(57 եվ Ֆոր Բելլենու շեոռվ ճավաքվել մեկնել. նշանք իբականումմեկնեցին.իշենք նս ճամբար վե"ցճեբր տեսան, երընկանն անցանշուրշ վաթսունասպարեզ:Այսպիսով նելովճաճապաոն եղավ, ոբ ճետեյալօոը թշնամիջե այնքանտառբածություն կու բանակների գիմին չէ- նկատվում,ոչ էլ եՐբոոդօբը: Բայցչոբբոոդ օոր բաբբառոսնեոըր չեր ժամանակառաջ անցնելով,գրավեցինճանապարճիաջ կողմում գտերվող բաոձբադի»մի գյուղ լեռան կատարին,ոռի մոտով հելլենները պետք Լ անցնեին,Բաշթավայ"իչնելու ճամար: առդենգրավվելէ թշնամու տեսնելով,ոբ բարձունքը (38) Խեյբիսոփոսը կանչեցիո մոտ ն պատվիւեց՝ կողմից, Քսենոփոնին վեբջապանչջռկատից անցնել առաջամաս:(39) Քայց Քսենոփոնը վեոգենլովիո պելտաստնեոին, հայտնվել Ե քանզինկատելԷՐ. ոբ Տիսսափեռնեսը չբեբեց պելտաստճերին, «Ինչո՞ւ Խեյբիսոփոսին. բանակով.իսկ ինքր գալով առաչ, Բարցոեց ամբողջ «Գա է: ՆՐԲանք ես ինձ կանչում»:եվ նա պատասխանեց. բոլորովինպառզ ն ճնաբավորչէ այնմեբ են թլուբ իշխող վայբեչքի ճանապաոճին գոավել պելտաստ(140)Իսկ իճչո՞ւշբեբեցիո տեղովանցնել,եթենրանցչաճտամղենը։ թողնելվեոթեիրենճիշտչթվացղատառկ ճե՞ին»: Քսենոփոնըպատասխանեց, --պատասջամասը, քանի թշնամինարդենճայտնվելէր: «Այնուամենայնիվ, է նրանց Բեռացնենը բլբից»: ոբոշել. թե ինչպե՞ս խանեցԽեյբիսոփոսը,--պետ է էո իրենց ուր բարձբանում լեռանզագաթր. 14 ԱյնժամՔսենոփոնընկատեց տանում էՐ ալյնտեղ՝ դեպիթրչո՞ր զորամասի գլխավեւեում, ճանապաբնը, համաշ. բոլոռիցլավն այն ով Խելոիսոփոս, նամիները,ռատի ասաց. «Մեզ նթե մենք այն գագաթը: բաբձբանանք է, որ ինչբանճնաբավորէ շտապ շեն կաբողդիմաճալ:Եթեկափակողնեոըր վերցնենք,ապա մեր ճանապարհը ես մնա մեճում Եթեդու Ես այդ ցանես, ղու իսկ գնամառաջ. զորքիճետ, բայց ես կմնամ այստեղ»: (42) Խեչբիկանում,ապա ինքղ գնա դեպիլեռր, իսկ ես Ւեզ էմ Քսենոփոնը պատասթողնում»: «Լճտոությունը սոփոսնասաց. է առաջանալ,բայց գեբադասում խանեց.թե ինքը ավելի կշտսերլինելով, հետ առաջամասի ջռկատիցզինվուոբպեսզիիր խնդրումէ Խեյբիսոփոսին, ոբ ձեո տա, քանի վեոցնելը: զինվորներ եբկաոժամանակկխլեր վերջամասից ե նրա ճետ ուղարկեցառաջամասի պ ելտաստնե»ին (43) ծվ Խելբիսոփոսը ոբ

.

ոբ

ռո

ու

ԵՐՐՈՐԴ

դրանցփոխա՛-ենվերցրեց Լառակուսուկենտշռնում ելղոդնեբին.միաժամաորոնք նակ առաչամասումգտնվողայն ԵՐԵք Բարյուրզինվորներին, ի" ջոճա կատումէին, նույնպես հՐամայեցհետնելՔսենոփոնին: (44) Աճա նրանք առաջ չաշժվեցինինչքանկառողԼիճ ավելիաբագ: իսկ բլ՞ի վբա կանգնածթշնամիները,երր ճասկացան, ճելլեններըդիմում են ղեպիբառձունքը, իսկույնիրենքեսնետվեցին առաչ՝ դեպիբարձունքը,մըոգցելովԲելլեննե՞իԲետ։ (465)Այնժամ մեծ աղաղակթարձբացավքելլեննեբի զորաբանակում,ոբոնք քաջալեշում էին յուրայիններին, ն նույնպիսիմեծ աղաղակ՝ Տիսսափեռնեսի բանակում, յուբայիններինքաջալերելունպատակով: (46) իսկ ձի նստած անցեում էՐ շաոքեբիառաջով կոչ Փսենոփոնը անում. «Ով քաջե՛ր. մտածե, այժմ ղուք մոցում Էք Հելլաղավե՞ադառձեր ն ճձամաոչ նալու ոոբդիննբի կաճանվմռտ, ն ջանք թափեայժմ փոքոբ մենք լով մնացած ճանապարհը առանց պատեբազմիկըրնթանանք»:(47) Իսկ Սոտերբիդաս սիկիոնացինասաց. «Մենք, ո՛վ Քսենոփոն,ճավասարպայմաններում չենք. Բանզիղու ձիու վբա ես գնում, մինչդեռես դժվարությամբ եմ իմ վաճանը կթում»: (48) Այս լսելով, Քոեճուռնըիջավձիուց, եռան շաոՐից դուռս հբեցե նբա վաճանբվեշցնելով,առաջ քայլեցինչբանկառշողէբ ավելիարագ. բայց նբա հագիննեծյալի զոք ես կար. ուստի ն նա ճնշվում էր: Թեպետն առաինքր դժվաբանումէՐ ճետեել, ասո տանդեձ կարգադրեց չից գնացողնե՞ին չտապել. իսկ ճետնողնեոին՝ետ չմնալ: (49) Իսկ մյուս սա զիճվորճերր խփում էին, Քոմչտում ե անարգումՍոտեբիղասին, մինչե ստիպվածեղավ նոբիցի՞ վաճանըվերցնելով,տոաչանալ:Իսկ Քսենոփոնը նստելովձին, ճեծյալ ընթացավմինչե այնտեղ, ճնաբավոոէո, իսկ եթե ճեծյալանցնելըճնաբավուչէր, ապա ձին լքելով առաչ էՐ շտապումԲետիոտրն։ Այսպիսով,գագաթ ասան թշնամուցառաջ: 7. Այնժամբարբբարոսձեոը չբջվելովփախուստիդիմեցին,ով որտեղկա-. ե Րող էբ, ն ճելլեններըգբավեցինգագաթը: Իսկ Տիսսափեռնեսի Աբիայոսի զորքերրշեղվեցինուոիշ ճանապառք Բեռացան:Մինչդեռ Խեյբիսոփոսի զորամասըբլոից իչնելով. բանակեցգյուղում, ռոտեղառատորեն ամեն բաիք կաո: Այս ղաշտավայոռւմ, Տիգոիսգետի մոտ, բարիքնեռշով լեցուն բազմաթիվուրիշ գյուղե» նս կային: (2) ԲայցԵրբ եբեկոնիջավ, թշնամինեոը անակնկալ ճայտնվեցին դաշտումե սպանեցինմի քանի հելլենների,որոն/ Ն ցովել էին դաշտում կողոպուտովէին զբաղված. նանք մեծ թվով անասուններ էին խլել, որոնցանց էին կացնումգետով: (3) Այնժամ Տիսսափեոոմանք նեսըե իր վզոոքր փորձեցինոի մատնել գյուղերը: ընչելԱննԵ՞ից ոշ կրճվեցին, մտաձելով, եթե գյուղերը հոկիզվեն,ապա իրենք այլես չեն որ

ու

ոբ

որ

ոո

ու՞

ու

հետ օգնության գնապաբենճաւել: (1) Մինչ այղ Խեյլբիսոփոսի կարողանա սկսեց բ արձունքից, իջնելով իսկ Քսենոփոնը զած ջռկատըվնբադարձավ. հելլենվեբադառձող ձճանդիպելով օգնությունից անցնել առջնով ջառշքեբի նշանը եբկիրնարդենմերն ո՛վ հելլեններ, ներին,ասաց. (թ) «Նկատեցի՞ք, ճետ Բամարում: դաշին են է Լին կնքում,նշարք պայմանէին Քանզի եբբ մեզ իրենքեն այոումայն, որպես դնումչճոկիզելաոքայիեռկիբր,մինչդեռայժմ համար պառեննն թողել, ապա ուբիչի: եվ եթե նշանք որնէ վայբումիրենց ով Խեյբիսոփոս,--չամեզ ես կտեսնենայնտեղուղնոովելիս:(6) Սակայն, մենր պետքէ պաչտպանենք այս ԵռկիբըճոկիԲունակեցնա,--իմ կածիքով, մեո Իսկ Խեյբիսովոսըպազողներից,ինչպես կպաշտպաննինրսեփականը»: նս մենք այդպիսովեբանք այշենք. «Ես այդ կառծիքին չեմ: եկեք տասխանեց. ու

ոբ

Բոկիզելուց»: կդադաբեն իսկույն սկսեցինհոգալ պաւենի զինվորներն (9 ԵՐբասան իրենցվջաննեոը, խոորհողակցելու: նստեցին ե մասին, իսկ զորավարներ վաջշտապետնեոը

լեռներէին, մյուս կողմից Մի կողմիցբարձրաբերձ չէին մճում ջրից դուս, ԵՐբ գետ. ու նույնիսկնիզակները այնքանխուռունկ (8) Մինչ նանք շվարածխոբճուրդ դրանցովստուգելխոբությունը: փոռշձեցին «Ես, ո՛վ ռազմիկներ, ասաց. էին անում, ճոռդոսցիմի զինվոր մոտենալով եթե ինձ ապահո միանգամից, չորս ԲազարճՃոպլիտ կաշող եմ ատնգկացնել նբան Եշբ (9) ն վեք անճբաժեշտպիտույքով մեկ տաղանղվարձվճաբեք»: «ինձ պետքեն եբպատասխանեց. հարցրին,թե ի՞նչ բանիկարիքէ զգում, այձեր,եզներն էշեր կան, ոշխաբներ, կու հազար տիկ: Այստեղ բազմաթիվ գետն մենք կարող ենք հեշտությամբ ոբոնէ մաշկելու ե փչելուդեպքում Եք ձեր նան որոնցով կապում այն փոկերը, 10) Ինձ պետքէկգան անցնել: լուբաքանչյուր իշար կկապեմ» տիկերը անասուննեւին:ԴՐբանցով բեռնատար չրի այնունետն մեջ, կ դառձնեմ կայուն որպեսխարիսխ, տիկիցքաո կախելով գ ետափեւին. ու եէշկու ծայրերը կսւմբացնեմ տիկերըկձգեմգետի լայեքով ՈՐ դուք չեք սուզվի, հհտո վբանխոիվկծածկեմ հող կփոեմ։ (11) որից սուզվետիկ առանց քանզի յուրաքանչյու: իսկույնկճամոզվեք, այդ բանում ոո տա, չեն նողը թույլ խոիվն լու կաբող է եոկու մարդ պարել, իսկ թվաց, բայց բանական զորավարնեւին մաճգիկսարեն»: 02) Այս գաղափարը մեծ ոբ ճեծյալթվով անձնա». քանի գետիայն կողմում դրա կտատաճումը՝ ե իսկ ենբ կային, ոշոնք կիխանգառեին այդ կատարել առաջինանցնավնեոին Դշությունը շատ

ծտեռ Լո:

ու

`

Ն անս այլ զիտումէին էին եկել։ Ուստիե թշնամինի»րչեին մոտենում. տաբակուսում,բե հելլեններըդեպիո՞ւ կողմե են չոչվելու ե ի՞նչ հն մտադիբ անելու: (14) Այնուճետեզինվորներըսկսեյին ճոգալ պարենիմասին. իսկ ղարձյալ ի մի եկան խուրոդի ն. հավաքելովգերբիվեբցվածզոբավաոներր բոլոո երկոնե՞իմասին: (15) Գեբինեւը եբանցշթջակա նեբին,ճաշցաքննեցին տսճնում Լ Քաթելոնն Մեդիա.այդ պատմեցին, թե դեպիճաբավճանապարհր տանում Են. է ղեպի առնելը նաճապարհը ճանապառնով էլ ճելլեննեոըեկել արլան Սուսան ոբտեղ, ինչպես ասացին, անց է կացնում եկբատանա", տանում է ամառները. գետն անցնելու Բետո դեպի աշնմուտք նանապաորնը տանում ն Հոնիա, իսկ լեռնեբիմիջով դեսի նլուսիս ճանապարհը է Լյուդիա են ն Ասում ոբ սբանք ապոում լոճեոում էին, կարդուխնեշիԵբկիոր։ (16) են ու չեն ճվատտկվումաշքային: Ֆյսուճանդերձ,մի անզամ ռազմատենչ Լո աշքայական բլուր մաղ. վոտ արշավել զորքը,թվով տասներկու սբանց ե ետ չէր վնջաղառձել եբկոիդժվարանցանելիուրայզգ այդ զորքից ոչ մեկր պայմանեն կնքում ղաշտային թյան պատճառով:Բայց եբ կաոբդուխները ԵՐկ՞իսատբապիճետ, ապա ճաղոոդակցվումեն բե՛ իոննք նշանց ճետ, թե՛

իրենցճետ: նիստ աբեցինառանցայն մաոբդկանց, 17 Այս րելով, զռբավարնետը ոբոնք պնդումէին, թե բոլոր կողմեի տեղանքը իրենց ծանոթ է, ն ոչինչ թե ո՞բ ուղղությամբեն իշնեք չճայտնեցին, եբկիշը- Քանզի պետքէ իջնել լեռներիմիչով ղեպի կաբդուխնեբի չեցին, ետո Աշմենիա, որին իշկճասճեն ասել էին, թն նրանցեբկոովանցնելուց նրանք

ո՞ր

ասում ճարուստ: էին, ճեյշտ Դէյստեղից, խում է- 0Րոնտասըն որր մեծ էՐ ճբանք զոն մատուգեցին, է գնալցանկացածղ ուղղությամբ:ՈՑ) Այնունետնե ընկնելու".քանպատրաստա լինեիննանապաոճ ո՞բպեսզի պատիճժամանակին է գոավվելնախապես զի նբանք Եռբկյուղէին կռում, թե լեռնանցքըկառշող հետո Ու ընթոելուց քթոլոոը պատբաստթշնամինեբի կողմից: ճբաճանգեցին՝ ու առաջինիսկ Բրամանովեբթի դուոս գան: վեն աբջավանքին Քաճգստանան ու

որեէ բանանել: կաոգելեին ուղղությամբ, նշանք ճաչոոդօոր ետ մեկնեցին ճակառակ (13) Այստեղից դուս որտեղից այն գյուղերը, կրակիմատնելով ղեպի չայովածգյուղերը,

ընրանալու Զոտվաոնեոը ուո-

ու

--

ԵՐՐՈՐԴ

ԳիՐրՎ:

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

--

9--841

ՄՏՆԵՐ ՈՈՅԸ

ՉՈԲԲՈՐԴ

ԳԻՐՔ

հնտնեում է էր՝

ոով ճոպլիտննե վեռչապահ լն "իէբ,ի թիկունից վտանզչի սպառնումԼշ"Ը թվում առանց մեոկեոի: Քանզի բոլոր

մեոկեոին իսկ :

Քսեն

ուիոճ

:

ոբ

Խե յոիսոփոսր վ գագաթը: բառձշացա

թրչնախքան

առաջացավ րբերդանդաղորեն որնԼ մեկը կնկատերիշեն: Շամինե՞ի Բետնում էին նրան ղեպի ել գագաթնանցնողզուամ չառունակ

արձ (1) եվ բաոձբացողներին:

գ

ոլ

Լ

տե

Ա

|

գյու-

Րր

եշ Առդ՝ կաոհովիտներում: ղերը, որոնք գտնվումէին լեռճե՞իկ ու լնելով կանանց Եեբեխաներին տներքե զքելովիրնեց ղուխները տենոը առատ Այստե պարենկար վեոցնելու չում էին ղեպի լեռներ: ճելլեննե անա որոնցից էին պղնձեամաններով կաճավոոված մառդկանց ո ա յլ նրանց ճալածեցին, ոչ իսկ ոչինչչվեոցոին տան անցնելու ոբ թուլ գուցե նկատառումով, իանի հբանք նս արքայինթշճամի ղով որպես բարեկամական Բ. վԵշցնումէո, է Ւանզիանճոաժե րոն" ձին:(9) Իսկով ո կեբպ կանչին արձագանքեցին, ոչ նան ց բայց կառդուխնեւր Լ վերչիննեո բից թա (10) Եոբ ատե իրենցբարեկամու ն էն մթնել ո,--Ւանզիզի ճանապաորը »Իք» ոի լեռնագագաթից զյուղեւ մ ամբողչ ն նբանցից ն նե ջնելի վ բառձոանալը իջնելը եղ լիճելու պատճառռ ոման արձակվեցին խլել,-լել,--կարդուխներից Ն ս սպանեցին բ առությամ աբ փոք բանք փոքբաբթիվ զորքը ճանկարծակի էին, քանզի մեծ ճավաքկ առդոխներ թվով ավելի Մ` եվ մեծ մաս ը կոչնչանաբ:նվ ա 4Դ զիշերը հբանք ած լինեին,ապա ապա զորքի մի լե վբա լեռների չ ա իսկ կաողովնեռրչոչակա ցին գյուղերում. յդպիսով օթնաձեցին նշան ա ն ւմ տ զղանջա տալիս: լ ձայնակցելով իշա» շատ կբակնեբէին վառում ժոե վաշտապետները Ե Ըբ զորավարները ճելլենների (12) լոսացավ, վե ճետ վերցնելով Է բեռնաե որոշեցինառաչ չ շարժվել,իրենց ց ղով գումառեցին դե ն Մել տար բաժեշտնե ից միայն ամեճաաննրաժի գբաստներ ավ 'րացքումգեբեվաոմյուսնե արձակել ե բիզ բոլո զոաստնեոր Կն ստշուկներին:(13)) Ք Քանզի եղած բոլոր ջ էին զառ էին առաջընթա Իեվաշվածնե վածներըչատ լինելո դանդաղեցնում ւ ղառնում, նան ղդբանց ոշոնքմանրակ վիա ճսկիչ Բո անձ բաժեր» Է» շա կբկնտպատի բացի այդ, Ո ր ա բոզիմիջոզ ով աղզոոդեը Ա 1" ոբոշում

վ կ ակմաքան արեն իոջոց եբկոռվ զանում պաշեն ինչ ն

չ

ճ

,

ԳԱՐ իսկ

,

թոր խնայեցին այդտե-

սո

Գիրք

ԺՈՐԲՈՐԴ ւ

ւ

ատ

ճետոչ չ

ե

եր Երբ

թե Տիսսափեո-

«ԲԱՂ ցաճելիէո մի նրբանցքչկա Հե լապեսգետի: վբա, զոբավառնեւ որոշեցին անան

'

ունե-

Արիկաթ պարւկական բա ջ) նտեղ, 5 թոդ» լայնքի մատերի գետեզշով եան հաաա կառդուխյան կտշուկկախվումէին

ցան ճելեննեւի դեմ է նախորդգբքում: պես

ԲաովոԷ" ամախմբվելով իվոմանք Աոթար Դ հարիին Աա ավե ո ալո աի

ռ

ճբաճ :

Ա

մինչե

իարոակ դաչինք ակատամար

տե ԼԱյն մասին, թե ինչչ տեղիունեցավ արչավանք ն ինՀ Ն ճակատամառտը, ունեցավ տից ի ճետ աբ շավածհելլեննեոիմիջն կնքվեցարքայիե Կյո«ոսի ն, աճն դաշինքըդոժելուց դեմ ն: ն ետո ինչ ռազմական գործողու ճեսի՝ լ

այն

ասան

գ.

Վ

ակ

չ

իսկ

լեռնե լեռները

Ը

հե

պատ-

ուր

ու

ում

բա, ը ի միչով։ ջանալ լեռներ վել ցվածներից լսե1 էին ձին, եթե անցնեն կառդոփյանլեռ որտեղն, եթե ցականան, կարող են անգնե ցնել ՏիգԱռմենիա, աճ բիս գետի Իր, իսկ եթե չցանկանան. կարող են գետը ջոջանցել: Սսում թե Եփրատ ի ակունքները ր ն նս Տիգոիսիցճե եջ չէին. ե ա )դպե Բ ելլեննե կար":4) եվ միաժա' նեոխուժեցին ե ասնել նկատելիմքալ, ալ. միաժամանակ լ ե գշավել բ բաշառա

անեն

(3) Ն-անք ները ՀԱՐ

գե

ոո

ակունքնե էին

-

չ

կառպուխների "ո ձգտելով

,

ը, ա ահ հողի" ն

»ոեր բելեննէ

Բ

չա

ազատ ար կար

լա

ի նրաց

կին

"

գե-

Կաած մաշդկանց դառձնում փեխաղբումը: անից մթեբումն ճամ բավականին մանակ էՐ մճացել դաչտ տո պաբենի ճամար ցին բո որին: առի, հր ճասան ե, ճան անապառնվեցին ավանները լուսաբացին լեռան ուռ: (6) ճանապա զոոաւվաբնեոը Նախաճաչե լտւց ճե (4) փ.կացան ոն ՊՀ էբ Խեյբիսոփոսն գնում ի ի լ ով իոգորամասը ռու, «ւ նՍեն էին լքվելու ենթակա ,

անքե): ղեն վեջին (5) Ծոբաողն

պան ն էրշ ն

դեո գիշեբվանի |

ըճկճելով,

4ռտե Ղ

զ

ելը

մա-

չ

ին

ի

իստ

է

ռ

ու

ն

՛

տո

տոտ

-.82-

,

չ Գ,

ռ

ւնենա

ու

անգնե նեղ գնեցինճանապարճի

կ

ում

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

էին բահնաղանղվում թան, ապա վերյնում Լին այն, իսկ զինվորները է ցի այն դեպքեքից,երբ դբնե մեկին ճաջողվում թաքցնելիո ճավանած գեղատեսիլտղայիկամ կնոջ: Այղ օ-ր նրանք առաչ ընթացանմերի կռիվ մղելով, մերթ ճանդարտ: (15) Իսկհետնյալ օբթ ուժեղ փոթորիկեղավ, բայց անճբաժեշտէր առաջ շարժվել, քանի եղած պարենըչէր բավականացնի: զոբամամինչդեռՔսենոփոնը վերջապաճ Առաչիցգնում էՐ Խեյբիսոփոսը, սում էՐ: (18) եվ թշնամինեջը ուժեղ ճաշձակումգործեցին, ռբովնետնճանապառը անցնումէբ նեղ տեղով, ապա նբանք մոտենալով նետահարում նետում: ՌսստիհելլեննԵրըստիպված էին լինում էին ու պաբսատիկնեբով ն ղահդաղում էլ ընթացքը դո-՞ի պատճառով նրանցճետապնդել վերադառնալ, էր: Քսենոփոնըես ճաճախէբ պատվիրումկանգ առնել,քանի ոբ թչնամիերբ նրան այդ մասին Բաղոոդում նեբըուժեղճնչում էին: Ա) Խեյբիսոփոսը, էին, ճաճախկանգէՐ առճում, իսկ այս անգամկանգ չառավ, այլ շտապ ղեւղք Բետնելինձ. պարզ եղավ, ոո աբտակաոզ առաչ անցավ պատվիբեց է կատարվել: իմանալու. չեղավառաչ գնալովղբա պատճառն Բայցժամանակ բեն

որ

ու

ու

փախուստի: (18) առաջընթացը նմանվեց այնպես,վեշջապաճ զորամասի ոբ

Այստեղէլ սպաճվեցինքաջաշիԼեռնիմոսլակոնացին,վաճանիՆ կաշվելանջապանակիմիչով կողից նետաճարված,ն Քասիասաբկադիացին,գլխից զաոռկված: (19) Երբ Բասան կայանելուվայբը, Քսհնոփոննիսկույնգնաց Խելբիսոճանդիմանելայն բանիճամառ, ոբ չէր սպասել, փոսի մոտ ն սկսեցնչա վազել ու կովել։ «Եվ աճա սպանվեցին այլ ստիպելէՐ իոենցմիաժամանակ տաե ոչ կարողացանք երկու լավագույն քաջարիմարդիկ, ոբռեցդիակները «Նայիոլեռնել, ոչ իսկ թաղել ճողում»: (20) Խեյշիսոփոսըպատասխաճեց. Տեսնո՞ւմ են: ես, ե ներին համոզվիւ, թե ինչքանղոանքբոլորը անանցանելի ես նս ն մարդէ, նկատել կաշող վան ղու միայն մի վերձիգճանապարհ են կանց մեծ բազմություն,որոնք զշտվել են անցումը ն պահպանում այն: ոո (21) Աճա թե ինչու հս, առանցքեզ սպասելու,շտապեգիայն ճույսով, մեր անցմանըկնասնեմավելի շուտ, քան այդ կգբավեինթշնամիներ. իսկ չկա»: (22) եվ Քսենռփոնն ուղեցույցնեբնասում են, թե ուրիշ ճանապարհն ոո Բանն «հմ է. եբբ թշնամինմեզ խիստ այն ձեռքիներկու մաբդ կա: առաց. մենք էբ. ալդ բանըմեզ ճնաբավորուղաբաճակալեցինք. անճանգստացնում ն ոմանցսպանելու, բշնամիներջից թյուն տվեցհանգստանալու միաժամանակ օգտագործենք իբրն ԵՐկնրանը իսկ ուրիշներինկենղանիրոնելու, ռոսվեսզի բին ծանոթ ուղեցույցնեւի»: (23) եվ իսկուլն այդ մաբղկանցբեռելով, սկսեցին առանձին-առանձին --

ՍոնաԱ Տ

|

դրամը

Սրոնտաս

Արծաթյաանոթ՝ ՀայապոակիցԸ

Կատրապի ոսկյա դրամը թայ)

Ո»

ՆՈՐ

դ.

մ.

թ.

աԴ

ԴԻՐՔ

ՁՈՐՈՎՐԴ

բացի մեկ եբեազողնանապարճից հառցաքննել,թե չգիտե՞նարդյոք այս ոչինչ չհայտքների, ուրիշը: ՆՐանցից մեկը, ճակառակբազում սպառնալի նշան ոբ ձա մյուսի ա:օգտակարբան չասաց, խողխողեցին նեց. ու ՐԼանի սա հայտաբաբեցիբո ճանապաւհը թե իսկ մյուսն ասաց, քերի առաչ: (24) ոԻ այնտեդամուսնացածղռատո ուներ. մինչդեռինչգիտի այն պատճառով. նան էր, իշ ասելով, հելլեններինկտանիայնպիսիուղիով, որր մատչելի է երան ճարցոին,թե այդ ճանապարհին (25) ԵՐբ բեռնատա»ածասուններին: ոբեն վայո, նա պատասխանեց, թե կա մի գակա՞ առդյոքդժվաբանցանելի անցձել: ճնաբավռո չէ ճանապաոքն ապա չգբավվի, գաթ, ո՞րը եթե նախապես ն պելտասա(26) ԱյնժամորոշեցինժողովիՔշավիբել վաշտապետներին մասին ե հարգոմանց,հաղորդելներկաի՞բադոության ներինՆ հոպլիտներից նել, թե կա՞ առդյոքնոանց մեջ ոբեէ մեկը, որր գանկանումէ իո քաջությունըցույգ տալ ն կամավորմեկնել այս գործինմասնակցելուԲամաո: (27) ե Ագասիաս ստյումմեթիղոացին նեշկայագան ԱՐիստոնիմոս չոպլիտներից հակադովեցնրանց,ասելով, թե պառասիացին փալացին,իսկ Կալլիմաքրոս ինքը ցանկանումէ ուղեոշբվել.իո ճետ վեոցնելովկամավուներամբողչ զոոչատեոբըկճեեհ՞իտասարդներից քից: «Քանզի ես գիտեմ,--ասաց նա,--ոՒ տեեն ինձ, եթե իմանան,ոբ ես հմ առաչնոուդը»: Այնժամ հարցբին,թի (28) ես որեէ միասին գնալ: չի՞ ցանկանում մե"կեոիտաքսիաոքոսներից մեկը չատ հանախէո Ներկայացավ Աշիստեաս քիճսցին,որր այսպիսիդեպքետում զորքինօգտակաւեղել: 1. ճաշել նաԱրղեն Ե՞եկո էո, ուստի նբամայեցինկամավռոներին, Ե Ուղեցույցինէլ կապելովհանձնեցիննբանց պայմանավուվեետպառրվել: ն Եթե գբավենբուբձունիի,ապա գիշերվաընթացքումայն կպարեն գին, ե այնժամբաշձունէը գբաայդ մասին. առավոտյան շեփորովկազղարառշեն սլահու իշնամինեշի ղեմ, իսկ ված զինվուները կգնանԵրեակովզ անցումի ու կօգնեննշանց:(2) Այսպեսպայմաճավոովելուց իրենք արագ դուս կգան ճետո նբանք, մոտ եկու ճազա. մարղ, նանապարհվեցին. երկնքիցուժեղ անձոն էբ թափվում.իսկ Փսննոփսնլ վերջապաճ զորամասնիր հետ վեոցնելով,շարժվեցդեպիԵՐնացոլանցումը,ոշպեսզի թշնամիներնիրենց ուշաայղ ոռղու վբա. իսկ ջոջանցիկ ճանապարհով դբությունը կենտաոոնացնեին աննկատ մնային: (3) Բայց եր վերջապան գնացողնեոը ըստ ննաբավոբին հասավձռորչոբի միչով անցնելուցհետո պետքէ վերձիգ բարձվոբամասրը սկսեցինայնպիսիխոշոր քաշեր զլորել, ոռռնց բանային,բարբարոսնեորն ամեն մեկի բավականէո մի սայլ բեռնելուհամար: ն ավելի խոչոո ավեու որոնք մանը, լի ընկնելով ժայռերի վբա, զաշնվումԼին դրանց շպշտվում ու

ու

ու

-. ֆ85--

բոլորովինանճնաշ ԼԻ մոսռենալթեկուզ այնպես բոլորուղղություններով. այստեղով ոմանիլ չկաբողանալով ձորիմուտհին:(4) Վաշտապետնեւից մինչնմթճելը: ջաբունակեցին փորձեցինուբիշ տեղով: եվ այսպես անցնել, հեռացան կմնա, Բեռանալը աննծկատ եբբ նրանք համոզվեցին,թն իրեն ոԲոնք հսկ նախաճաշել: չէին ճույնիսկ Րանզիկային զինվոբներ, ենթոելու, քարետ գլոբելուց,այդ մասինկաամբողջգիշեր չդադարեցին թշնամիները դղոդյունից: բելի էո եզրակացնել նանապարնետ ուղեցույց ունեցուլչոկատըշոջանցիկ իր այդ, Մինչ (5) նստած էՐ չուջ: Թշնա-կբակի որը պաճակախմբի. հով գնալիս, հանդիպեց մճաէին այստեղ Բալածելով,իրենք մյռաներին մինեբիցոմանց սպաճելով, այն քը գրավելեն: (6) Մակայնիշականում ցել, ենթադւելով, ոո բառձուն էլ ոբտեղից էր բլուո, մի նրանցիցվերն բարձրանում չէին գշավել։ էանի նշաեք Այստեղից նեղ ճանապարհը: պաճպանած անցճումէր պահակախմբի էո երհացող ճաորը պաճպանում ջոկատին, իչնամու մոտենալ կառողէին իսկ լուսաբացին գիշերըայստեղ անցկագոին, (ը Հելլենները նապարհը: ե քանիոր թշնամիները. ղեպի ա ռաջացան շարքերով ոազմական անաղմով, Երբ առդենիբաւ՞շնկամշուչ ԷՐ իջել, ապա երանք աննկատելիմոտեցան: թշնամուվրա: Ն ռազմական նետվեցին աղաղակներով տեցին,շեփորըհնչեց Բչեոր ծբանցից ե լքելով ճանտպարհը, փախան. չղիմացան, Թշնամիճերը զորամասը սպանվեցին,Բանգիշատ ճառպիկ էին: (8) Իսկ Խելբիսոփոսի Մյուս ճանապաշճով: նկատելի լռելով չեփոոր, իսկույն սկսեց բարձրաճալ տեղից, գտնված իո յութաքանչյուրը առաջ ջարժվեցին, զոբավաոնեոը-նս ե մագլցելով լեռը ով ինչպեսկաոսլ էր» իջար վեշն ուղիներով, չտոռբված ողնությամբ:(8) Նբանք առաջինըմիացանբառձունէին քաշում նիզակնեբի քր գրավածնեւին: ճանազոշամասիմի կեսի Բետ շարժվեցայլն վեբջապաք ֆսենուիոնը քանիորբ այն առավել ուղեցույց ունեզողջոկատը, պահով,ոբով գնում էրձամաո: ճա գոաստներից ղասավոշեց հսկ մյոա կեսը ճաշմաո էբ գբաստնեոի թշնամիների նրանք պատաճեցին նաճապարհին ճետո: (10) Առաչ գալով, կամ կտր»հնբանգ, ԼԸ մի բի. անճրաժեշտ կամ ոչնչացնել գշավված կռղմից այն նույն գնալ Իբենք առաջ վել մյուս րելլեններից: գուցե կարողանային համաբ ուրիշ ճանապահ բմւյգ զոասնւնետի ինչ-ո» մլուսները:. ճանապարով, նրանք վաշտեւի չկար բացի այգ մեկից։ ՈՌ Այնժամիւր քաջալերելով, ոբում ոչ թե շբջապաընդ նետվեզինդեպիբլուը, ուղի՛լդասավորությամբ: թողնելով,Եթե նրանք դրբոնաբանջիճանապարն տելով, այլ իշնամիճերին էին ով ինչպեսկարող էբ, շեին փախչել:(12) Մինչ ճելլեննեոը մագլցում ու

ոռ

--

Ք6--

ՎՈբԲԲՈՐԳ

Գիրք

ԱՆԱՌԱՄԻՍ

սկսեցին ննտաճարել Լարեր շպոտել ե երբեք չթողեցին բառբարոսենրը նես: Այն անցճելլեններինմռաննալիոենց,այլ փախչելովլքեցինայդ կետը նելով ճելլեններըիշենց առաչ տեսած ես մի բլուր, որբ գբավելԷՐ թշնամին, սբոշեցինիսկոպնգոոնել այն: (13) Իսկ Քսենոփոնըմտածելով, չլինի ե թե արդենգբավվածրլուրը լքելու ղեպքում թշնամինձուից վեւցնիայն նեղ լինելու բարձակվիմոտիկիցանցնող գումակիվբա, սոր ճանապաշնի մեծ տաբաձության բլրի վբա թողեց էբ վբա ձգված, ընթանում պատճառով ն աթենացուն Ամփիդեմոսի ուշդիԿեփիսոդորոս Կեփիսոփոնի վաշտապետնեւ՝ ե Առգոսիցվտաբանղի իսկ Աբքագորբասին, աթենացուն ողի Ամփիկբատես այն ես վերցբեց ինքը մյռանեջիհետ առաչացավդեպիեոկոոոդբլուր ու

որ

ու

ու

նույնեղաճակով: (14) Մնում էՐ դեռես գբավելեբբուդ բոլորակ ու առավելվերձիգքլուոբ էբ կամավորների կողմիցգիշերըգրավվածկբակիշու՞բարձոանում Րր, վերե: (115)Երբ ճելլեննեոըմոտեցանբլբին, բառչը գտնվողպաճակճեւից առանց կովի բռնվելու,լքեցինայն: Այդ բոլորի ճամար զաշմա»բաբոսները, այդպես վառվեցինեռկյողտ նալի թվաց ն ենթաղբեցին,թե բարբաշոսնեոը ե ընկնեն պաշաշմանմեչ: Մինչդեռ ոբ ճբանք չլինի ՀՐչապատվեն կրելով, եհտեռւմ, բոլորր միասին բլոի բարձունքիցտեսնելով,թե ինչ էր կատառվում առավելեւիՔսենոփոնը իո Եվ վբա: (16) վուամասի դիմեցինվերբջապան ԲԵտ կարգադրեց մյոաներին բարձունքը.իսկ մագլյեց տասարդ զինվորների դանդաղորեն առաջ գնալ, որպեսզիվերջին վաչտեոր հասնելով միտճային վբա. կանգնեինղաշտում: հանց ե դուս գալովճանապարհի փոկվածԱշքագոբասարճայտնվեգփախուստով ժամանակ (1Դ Այդ Կեորբ ե Ճճայտնեց, իրենք ետ չպոավեցյինբլրից ն ոո սպանվեցին գոսացին ե բոլոր մյոաները, ոբոնք չկաւշողացան լվատփիսոդորւսըե Ամփիկշատեսը Ն ճասնել մինչե վերջապստները: (15) Այս գործողությունկել ժայոի վոայից ղիմաց գտնվող ճետռ բոլորակ բարձունքի բարձումցան նեբիգ բարբարոսները ճետ ն բանակցություններ նրանց մ իջոցով ֆսենոփոնըթարգմանի բլուր. դիակները::(19) սկսեց ղաշինք կնքելու մասին ու վարանջեցսպանվածների տճեՆ՞անք ճելլեննեոըչճոկիզեն պայմանով, Բոժաբեցինվեբադառձնել. Բը:Քսենոփոնըհամաձայնվել այղ պայմանին:Մինչդերայսպես բանակցում էին ն մնացածամբողչ զորքըավարտումԷՐ իբ անցումը, բոլոբ թշնամիները իջնել այստեղ: (20: Բ. եր Բելլեններնսկսեցին այդ վայշերիցճավարվեցին միանալու ղաշտում կանզնածամրովջ զորամասին բոլորակբառձունքից, նետվեցիննջանըվբա: համար, թշնամինեոըմեծ բազմությամբ աղավակով Ու ճասնելովբլրի գագաթը, ոբտեղիցիչնում էր Քսենոփոնը,սկսեցինքարեր ոո

ու

--

--

Գփեբք

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

գլորել: Մեկի սրունքըջարդեցին,իսկ ֆսննոփոնըմնաց առանցզիճակշի, տանում: (21) Բայց նվոիլոքոս լուիացին ճրան մոտիկ որը իջ վանաննէբ վազեցն սկսեցնաճանչել,իԻ վաճանովԵբկոսին միասին պաջտպանելով. մյուսներ ես ետ քաշվեցինդեպի այն զոշամասը, ոոր կանգնածԷՐ :Կազմականդասավուությամբ: (22) Այնուհետն հելլենականամբոլջ զորքր միացավ բանակեցայսաւատ պառշեն կաո: տեղ գտնվոլ բազմաթիվու բաբեշեն տնեբում, ոբտեղ որ մեձ ծեփված էին այն պաճում քանակությամբ գինիկա» այնտեղ, Այնքան Տոբերում: թչնամինեբի (23) Քսենոփոնըե Խեյիսոփոսըպայմանավուվեցին ճետ ն ստացան ազատ արձակելով դիակնեռր,փոխաշենը սպաճվածնեոի ննաայդ հանգամանքներում ուղեցույցին: եվ մատուցեցինսպածվածնեոբին ինչ ընդունվածէ մատուցելքաչառիոազբավոբ եղաֆ բոլոր նառգանքնեոը, ու

միկներին:

առանցուղեցույցի.իսկ թյնամիօոր ճբանք ուղեոոբվեցին (24) Ժաջոոճղ ե գանվողամեն մի նեղ ճանապաոճին ներ կովումէին, նախօշոքդբավելով էին առաչինանցումնեւը: (28) Եռբ նրանք խանգարում կիչն, խոչրեղոտում ներին,ապա Քսենոփոնըփուձումէբ հակառակկողմիցլեոռրմագլցել առաջթյնամիճերիցավելի բարձր,ե այդպիսովվեբացնում ընթացինխանգարող վոտ, այեէին վեշշապաճների ԷՐ խոչընդոտը:իսկ Եբ ճբանք ճաբձակվում քան մամ Խեյբիսոփոսն բառձրանալ, ԷՐ մագլգում, փորձելովավելի խանգաԼՐ Ն անցումը խոչընդոտող Բողները դրանովիսկ վեբացճում վԵրջապաճների ն առգելքը:նվ այսպես, նճանք միջո օգնում Լին իրաբ շատ հոգատա էին ջատ նեռաբաշբառոսները իշա նկատմամբ:(27)Պատարում Լո նետն, Ֆին Լին ե'փասցնում մագլցել ովքեր թյուններ էին պատնաւումնովնիսկեբանց։ ճառպիկԼիճ. անգամմոտիկ լինելիս կաբողաձորիցիջնել: այնքան Նրանք նում էին ազատվել.քանզիեբանք ուբիչ ոչինչ չէին կրում,բացի նետաձիգնեւէին,ունեին (28) Նրանք գերազանց դեղներից ուպաոսատիկներից: ն ավելի Լան եշկու կանԵրք աղեզներ կանգունեշկառությամբ նամաոլա Տետր: ժամանակ նրանք լաոը ձգում Նետառձակման գուն Երկաբուրյամբ առձակածճետեոր էթճ, ձախոտր դնելովաղեղի ցածի ծալի վշա: նոբանց Երբ այդպիսի Հելլենները, ծակում Լին վաճաննեւն լանչապաճակներր: դ-անլյ. 6գ«ետեւը ձեք էին ԲՆբում,ապա կաշվե փոկեր հարմարեցնելով ճանդիպիտանի Ա յս վայբերումբոլուից տագործումէին տեգի փոխարեն: է" Ստոսաոկլես կշետացին: նշանց առաջնոողն սացանկբեհտացիները. 11. Այղ սոր ճելլեններրղզաբձյալմճացին գյուեոում, ուոնք գտնվում գետի՛ ճառքավայբիցվերն: Գետի լայնքը նամառյաեբկու լին Կննտրճիտես ոբ

փախչելով

ոՐ

ա-

ու

-- 88--

ԳՈՐՐՈՐԴ

ն երկի միջե։ Հելլեեպլեթոոնէ. այն սահման է Արմենիսպի կաբգուխնեւի կամ տեսնելով:Գետըվեց նեբե այստեղուրախացած ղայտ Ւաշեցին շունչ մնծ ճբանի գոճեռու (2) Այնժամ էր կառղուխնեիլեռճեից: յոթ ասպառնզ ե՛ ե՛ նեղուՔունակությամբբանակեցին, պառննունենալով, անցած չատ ե՞բանք անցան կարբդուխնեի թյուններվեբճիչելով:Քանզիայն յոթ օրի, Ն եշկբի միջով. միչտ ստիպվածէին եղել կռվելու ենթաշկվել էին այնքան աշքան ռոքան չեին պաստառել միասին մեծ աղետնեոի, Տիսսափեսնեսր նանք ճաճույքովքշեցին: վերցրած:Այժմ ազատվածալդ ամենից, հեծձբանք նկատեցին սպառազինված այն կողմը գ ետի (3) լռաաբացին գետանցը,իսկ հեծյալներից յալների, ոոոնք պատոշաստ էին խոչընդոտելու ոշոնք պետքէ աոգելեին վերե, բլուրներիվբաչաշվել էին ճետնակզորքեր, ն ԱՇտուխասի Մբանք 0շոնտասի բելլեճներինԱբմենիադոսս գալ: (4) մեններն էին ե մարդեոբն' խալղայնեոջ՝ Ասում էին, թե խալվարձկան": ճրանք են ն վաճանհյուսկեներկայն զինվածէին խիզախ. ղայներըազատ նշանք ն էին, գասավոռված վբա որոնց (6) Քլռտճեւր, բերով նիզակներով: երեք թե չորս պլեթբոն ճեռու էին գտնվում: Տեսանելի միակմի ճագետից նապահ կար, ոբր վեր էՐ տանում ե կարծես ձեռակեոտլիներ: Հելլեննեոը փուձեցինայստեղիսկ գետնանցնել: (5) Եբ փոբձեցինայդ, ջուրը ճասավ Է նՐանցկոծքիցբաձր, իսկ գետը մոլեգինէո, խոչոր լվոծուն քարերով, դեպքում գետր ճնարտավոր չէր ջոի մեչ վանաննեւովառաջ գնալ. ճակառակ տանում ոշբեւ էՐ դբանք.իսկ եթե մեկր փոոձերվահաերտանելգլխի քշում նշա մարմինը անպաշտպանէբ մնում սլաքներիե այլ ա պա վեբեպաճած, ոբ

ու

աո-

ու

ու

ու գետի բանակնեցիր նետումնեջիղեմ. ուստի ե հելլեննեՐըետ վեբրաղաշձան ու մոտ: լեոնեկաբել անց Լին հախոողզիշերրիշենք (7) հսկ այճտել, տեսան Բում, այժմ ճնավաբված բազմաթիվվինվածկաշղուսների:1Լ.յնժամ համակեվ. տեսճելովգետի անանցանելիուհելլեններին խոր վճատություն ոոնք զատինչպես նան կաշղուխներիե, թյունը» խաճզաբողներին. թիկունքից նառվածելու: իշննյ էին անցմանժամանակ գիշերընելլեննե»ը մնացին տեղում խիստ վաբանման ՞) Այդ «օրն նրան թվաց. թնեինքը շղթանետռվկասլմեջ: Իսկ Քսենոփոնըերազ տեսավ. ինքը ա ինկան,այնպես, նաբերաբա: ԷՐ, ինք բայդ շղքաները կրպված ոտքերը շարժել: Աե արդենի վինակիեղավ ինչքանգանկանաբ զատվել մոտ Ն տաց նռան, թն ինը հուջալույսինՔսենոփոնընկավ Խեյւիսոֆոսի Ն օր Սա ու՞ախալյյավ սով 1. ոո լավ կլինի. ն նրան պատմեցի" երազը: (0 զոհ մատուցեցին:Առաշինիոկ պես ներկա բոլո» գսոսվարծերը բացվելուն ստացվեցին,ե զոճաբերություբարեճաջուլ նջանները մատուցմանժամանակ բաստ

անկումը ու

ոո

-.60--

ճաշել:

(10) եվ մինչ Քսենոթոնընախաճաշումեր, նորան մոտ վազեցինեւկու պատաձի.քանզիբոլոոը գիտեին,րե ամեն մեկը կարողէՐ գալ նբա մոտ ն՛ ն՛ Ւնած ե՛ ճախաճաշելիս, ժամանակնան արթնացնել,եթե ճաջչելիս, ունենաբ ունէ ճաղռողդելու: (1) բան գուծեշինվերաբեռուլ պատեբազմական թն մինչ ինն կրակիճամաշ ցախէին պատմեցին, Այնժամպատանիները ճավաքում,մյուս ափին, մինչեգետըձգվողժայւեբի մեջ նկատեցինմի ծեԲունու ն մի կճոչ ու աղչիկների,ոբոնք նավանաբաոր զգեստիկապոցներէին նբանք ենթադբեցին,ոբ այսբաքցնումքաբայռիմեջ: (12) Այդ տեսնելով, կլինի, ՒանզիբշնամուձեծյալնեՐինայս վայտեղ գետիանցումըանվտանգ Բը անմատչելիէ: Պատմեցին,թե իրենց զգեստները,ինչպես լողաձալիս, սկսեցին գետն անցնել: Բանելով, ն՞բանք մեկ, բայց դաչուչններըպատած, Եվ առաջ գնալով, մյռա ափն անցանառանցանգամսեռական«ոգանները թոջելու.ե այն կողմն անցճելովեբանք վերցրինզգեստներն հտ դարձան: նս իսկույն ինրը ձեղում կատառեց'' պատանիձերին (13) ժխենոփոնն թելադրեցլցնել բաժակներըե մաղթանքանել եբազնեորն գետանյը ճայտու նած աստվածներին բարենաջող ցանկալ,ոո իբենցբոլոր ձեռնառկումներր հետո պատանհիներբին ունենան:ՀԵղելուց իսկույն տաբավԽեյբիսովախճաձ նբանք նույնը պատմեցին: Խեյբիսոփոսը լսելով նույնպեսԲեփոսիմոտ, Բետռ նբանբ հրամայեցինզիեվունեղում կատարեց:(14) Այս մաղթանքից իրենը խոորոդիճՃբավիրեցին զոբավաւնեԲին արշավիպատոաստվել. իսկ ճամար, ուշոշելու թե ինչպե՞ս լավագույնս իրագործենանցումը,ինչրին, թիկունսլե ս ճաղթենառջնեում կանգնածթշնամիներինէ ինչպե՞ս խուսափեն քում գտնվողթչնամինեբիճառշձակումից: (15) Նրանք ոշոչեցին, Խեյոիսոփոսըառաջնոոդելով զո"քը, գետըանցնիզոհի կեսիհետ, իսկ մյուս կեմճա Քսենոփոնի հետ, գումակն ամբոխե սը դեոնս էչ անցճի այս եշկուսի

'

ու

ու

ու

ու

ոշ

ռբ

ու

ոբ

)

նրանք ճանապառրվեցին: (16) երբ ամեն ինչ լավագույնսկարգավորվեց, գետըձախ կողմում ունենալով: էին պատանիները. Նբանցառաջնոոդում մռտ էբ: Մինչ ճնշած գնում էին, հակառակ լորտ ասպարեզ Մինչեգնտանգը ԲԵձ Բետնում շաոքեոր:Հասնելովգետանց,Բելլենէիե ափովեբանց յալների նե առաջինըինքը Խելբիսոփոսը զլխինպսակդԻեց'7. ները սպառազինվեցին ն մյուս բոլորին ես նային հշամայեց աճեց, զենքեբըվեոցոնց զգեստները կարգադւեցվաշտեոըտանել ուղիղ դասավոանել. իսկ վաշտապետննոին Բությամբ,մի մասինիո ձախով,մյուս մասինիո աջով: (18) Մինչ այդ, գուՒ

Լ

90.-

էին առսլաքներ իսկ թշնամիները չէին հասցնում:(19) թայց ճպատակին ձակումու նետում պաբսատիկնեւով, պնեան եղան, բոլո" զիճվործերը բաշենպաստ նշաննեւը Քանիոբ զոճաբեւբման ճետ աղաղակում եին նշանց աղաղակբարձւացոին. երզեցինու ռազմական մեծ Բետերշանեո: թվով նան բոլոր կանայք. քանգիզորքի մեջ կային մտան գետը, իսկ ֆսենոու (90) ԱյնժամԽեյբիսռփոսն իւ զորամասը վեւցնելով իբ հետ, ամբողչ ամենաթեթնեներին փոնըվեշջապաճ զոշամասից է՞Ր վեւ ղեսլի որը տանում թափովետ վազեվճոռիցղեպի այննանապառրքը, որ է գետնանցճայկականլեռնեբը,ձեացնելով, իբո ցանկանում այնտեղով մոտ կաձգնած (2)) Թշնամիները ճեծյալներին: նելն թիկունքիցկտոել գետի է անցնումգետը, իսկ ռո հաջողությամբ զորամասը նկատելով, Խեյբիսոփոսի Ն աէ դեպի ետ, վախեցան շոջապատվելուց Քսենոփոնիչոկատըշտապում Ն հասնելով տանուլ ճանապաբձըչ բագ կերպովվազեցինղեպի գետիցվեր ն լեռը: (22) Լյոլկիոսը,հեծյալ չոկատիճրամանատաճբչ այնտեղ,բառձբացան ճրամանատար'ր, ջոկատի զորամասի պելտաստնեռի Խելոիսոփոսի էսքիձեսը, թշնամուշտապ փախուստը,սկսեցինհետապնդել:Իսկզինվորները տեսճելով իշնամուն կոչանում ետ չմնալ, այլ ճալաձելով ձայն էիճ տալիս նշանց հեծյալչրալածեց անցնելովգետը, լեռր: (29) Իսկ խեյբիսոփոսը բառձոանալ մոտ վեչեռւք գտնվողբլու՞ները, ուղղվեց ղեպի գետի այլ իսկույն ձԵշին, նկատելովիրնեցԲեգտնվովնեւր վերնում դեմ: Իսկ թշնամիների կանգնած 1Նճուվլիտներին, ինչպեսե նրանցվրա Քարձակվող ֆելազորիփախուստը, թլուշնեոը: ցինգետիցվերեբարձրացող գետի մյուս ափինամեն ինչ լավ է ընտեսնելով, (24) Քսենոփոնը Լաեզի նկատեինքը շտապեցնտ, ղեպի գետեանցնողզորամասը. թաճում, վոտ Նն մնացողների վեոչին իջնում, ադեն ղաշտ կառդովւխնեոը լի եո, իսկ բառձուեքը, համա: գշավեց (295)Մինչ այդ Խեյբիսոփոսբ հարձակվելու եպավթշնամուհետապեդմունը ջոկատովձեռնամուխ Լյուկիոսը փոքոաթիվ ճետ ճան գեղեցիկզգեստ դոան մասբ, ն ձեո մնացած բեբեցգբաստների արաե Ն ըմպանակճեր»": (26) Աշդ՝ քանի ճելլեննե»իգումակը ամբոխը մարտական գորեն անցնումէր, Քսենոփոնըշոչվելով դեպի կաոդուխները. որ ի» վաշտը յութաՒանչյուն վաշտապետճերին, դիք րեղունեցե կարգադրեց ու զասակըղեպի ձախ", այնպես, տանելով ղասավոբիըստ դասակների, ստացվեր: Այնժամ վաչտապետներինղասազասավուություն ֆալանգսի հբավբա, իսկ ետի ջոկատների գնալ կաոդուխների ԽՐամայեց կապետճերին ռր ամբոնկատելով, մճալ գետիմոտ: (27) Կաոբղուխները մանատանեբին՝ ն աշդեն փոքբարիվ Շոսբանում է զորամասը վերջապար խին պաշտպանող

զետիվչար, զոն մատուցեցին շակնես-ը

նախահրամայեցին զորքին նիցճետո զոշավաոնելնլու վաչշտապետեե»ը)

միչն։

ԳՈՐՐԲԱՐԴ

ԳԻՐՔ

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

ոբ

ու

--

-

ւ»ԱՔ

ԱՍԻ

նետվեցինառաջ, ինչ-որ եշգեր ե՞գելով։իսկ Խեյ-իսոփոսըչ մոտ ուղարկեցպելքանի իբ դբություննառղեն ապահովէո. Քսենոփոնի ե ն կապատվիրելով աղեդնավոբնեբին, տաստնեռին սպարբսատիկավո՞րներին նա տաւել ինչ կհրամայի: (28) Քսենոփռնրտեսնելով,ոբ նրանք սկսում են գետընոբից անցնել. լբատար ուղաոկեզ, պատվիոելով,առժամանակտեղում,գետիմոտ մնան, այն չանցնեն,իսկ երբ իբ զորամասիկսկսի գետն անցնել, ալնժամդիձախ կողմից, իբ թե մտաղիրեն աջ մացից մտնեն գետը անցնողների ձեռքեորճիզակիկաշվե անցնելճակառակափը. ընգ որում նիզակավոբները ճետըաղեղիլարին պաճած. լինեն, իսկ աղեղնավորները՝ փոկինանցկացոբած հբամայեց, ոճ Խոր բայց գետում չատ չխոբաճան:(29) Իսկ իո զինվորներին ե վաճաննեռբը հասնեն զորնիրենց հետումնհոը թշնամուպարսատիկներից երբ վբա, իսկ թ շնամինեշի թշնամիները գան, իբենք պեանեոգելով վազեն տայ ետ դառնանու շեփոբահաոբը շոչջվեն գետի կողմիցռազմի ազդանշանը ընկնելով բոլորր միասին վազեն դեպի առաչ դեպիաջ, վեոջապանները առաչ ե հնաշավուին չափ աբագ անցնենգետը, առանցշարքերը խախտեն նա, ով առաջինը կանցնիգետիմյուս ափը. իջար չխանգարեն. լու, ոբպեսզի գեբշազաճցը բոլոչից: կճամարվի (30) Կաշդռվնեորնկատելով, տեղումմնացածներրառղենփոքոթիվ են կազմում--քԼանզի ճույճիսկչատերընշանցիցչում հրամայվածէբ մնալ, իրբե՞ին խնամելոո, ուբիշնեշ՝ բեռնատաշանասուններին գնացելէին, ոմանՒէ՝ կեւպով հարձակվեցին մյուսները`հետեւչաներիմասին ճոգալու--համառձակ քարեր նետեշ Ն սկսեցին արձակել սլարսատիկներով նետել: (9)) Ւսկ Բելլչննե՞ր պեաներգելով,վազքով նետվեցիննրանց վբա: Թշնամիներըչդիմացան.Րանզիերանք, որպեսլեռնականնեւ,լավ էին զինվածհարձակվելու համա» նրանցզինվածուբյոփտը ն նաճանչելուհամառ, մինչդեռձնոնամաոափ ավեց. ե թրշազղանշան (92) էյստել էլ չեփոշաքաոը չէր բավականացնում: Ետ նամինեոըառավելնս աբագությամբփախան.իսկ հելլեննեոբր դասնալով. ոմանք անցնել գետը: (33) Այդ բանը նկատելով,բշնամիներիմ շտապեցին նորիցվազեցինղեպիգետըե նետաձգությունսկսելով մի քաճիսինվիբշավոնրան մեծ մասբ,նույնիսկ այն ժամանակ, եոբ հելլեննԵոր եցին.սակայն անգելէին մյուս ափը.շարունակումԷՐ փախչել:(94) Ւսկ ճելլեննեջից աոռղեն նրանք, ովքե. գալիս Լին զետնանցնողներին ընդառաջ, ոգեոբվելովչատ րան ԵՐ. զորքերիաեուստիՔսենոփոնի Ոբամայված իճենց առաչ էին անցել, ոմանք նուլնպեսվիբավորված էին: Սոբանցից ցումից Բետո ետ վեբաղառձան: է եւնում,

աջագ

ոբ

ոո

դբ

ու

ու

ու

ու

Ո՛.

Գետն

անցնելոպ ճետո ձելլեններըկեսօբվաշուջ

-

դասավորվեցին ու

ԶՈՐՐԱՈՐԴ

ԴԻՐՔ

նանասյաւնընկան Աշմենիայիմիջով. ն ամբողչ ժամանակղդաշտավույ"ով ու հդղաբլուբնեբովգնալով, անցանոչ պակասքան ճինգ փարսախ:փոսնզի գետի մոտ գյուղո չկային:(2) Այն դեմ կոիվներիպվատճառով կաշդուխնեորի նուսնք Բասան. մեծ էԻ ն ունել ճամար, իսկ ուբ սատոբապի ապարանք գլուղըչ նան պարենն Այստեղ տնեոի մեձագույն մասի վբա կային աշտարակներ": առատ Լ": (3) Այստեղի առաջ գնուցինեչվյուկայան՝ տասը փարսախ,մինչե գնացինեւե կայան՝ տասնձճինղ անցանՏիգբիսգետիակուերը: Այնունետնե էր, բայց ոչ մեծ. իսկ գետի մինչն Տելեբռաս գետը: Այճ գեղեցիկ փաբշսախ, մոտակայքումկային շատ գյուղեր: 4) Այս վայոը կռչվում էբ արեմտյած ԷՐ Տիբիբազոսը",որը լինելով աշքայի բաշեԱշմենիա։նբա Քյռւպարքոսն կամբ,եբբ ինքը ներկաէՐ գտնվում, ուշիշ ոչ որք աոքայինձի չեո նստեցնում: (օ) Սա հեծյալներիուղեկցությամբմոտեցավու թարգմանոսլաշկելով ասաց» հետ: է բանակցել Տորավարները որոշեցին ճբամանատարների բէ ցանկանում ճան. բե ի՞նչ ռատիմոտենալովմինչն լսելի տարածություն,հաոռցոին, լսել է պայմանավուվել, է կամենում։ (6) Նա ասաց, թե ցանկանում ոբպեսզիոչ ինքը վնասիճելլեններին,ոչ Լլ նրանք այրեն տնեոը.իսկ պարենկառողեն այդ բոլորին վերցնելինչբանանհբաժեչտէ: Զորավաշներբհամաձայնվեցին ն այդպիսի պայմանկնքեցին: հեբեք կայան ղաշտավայրի միջով` տասնճինգ Այստեղիցընթացան (Դ ճետնում է» նրանցմոտ տասը ասպաե փարսախ, Տիշիբազոսըիճ զորքով մոտ, որի չուբշը բեզ ճեռավորությանվոտ: Եվ նրանք ճԲասան ապառշանքի բազմաթիվգյուղերկային, լի զանազանպառենով:(8) ԵՐբաշղեն բանակել էին, գիշերը առատ ձյուն եկավ. ուստին լուսաբացինռբոչեցինզոբաչարքերը ն տեղավոոելգյուղերում, քանի ոբ ոչ մի թշնամի չէՐ եբնում զորավարներին Ն կարծումէին, թե իշենՒ ապաճռվեն ձյան առատության պատճառով:(9) ն բարիքն-անք բոլոո տեսակիպաբենի առդենունեինանճրաժեչտ Այստեղ մութելու անասուններ, հաց, անուշահոտհին գինիներ, նեի առատություն. բանակիցդուս գալով թաչամիչ, ամեն տեսակընդեղեն:Քալցգոմանք, տեսել էին փայլողբազմաթհ իրո գիշեբրիբենք փառելէին, պատմումէին, տներում թիվ կբակներ:(10) Ուստի զոբավաշնեոըվտանգավորճամարեցին ե որոշեցին զռոքըդարձյալի մի ճավաքել: Ուստին բոլորը գովածմճալը է: ՎԱ Մինչ մանավանդ, թվում էր, թե եղանակը պարզվում ձավաքվեցին. նրանք այստեղգիշեբում էին, այնքանառատ ձյուն տեղաց:որբ ծածկեցե՛ ռտզենքերը,ե՛ պառկածմաշդկանց.ձյունը կաշկանդելնան անասունների ու էր քեշր շատ դժվաո վեբ կենալը,Ւանզիեկածձյունը, Բանիդեռչէր հալէԸ պառկածնեոին: (12) Իսկ Երբ Քսենոփոնը վել, տաքագհնում Քամաորձակվեց ոբ

որ

ծ..

-

ԳԻՐՔ

մ ԱնգոտԱմի

ես վեր կենալով, վերգմեռկ վեր կենալու փայտջառդել.իսկույնմեկ ու՞իչը նան նբա ձեռրիցե սկսեց ինքը ջառղել:Այնունտն.վեր կազան ջեց կացինը այստեղ յուղի ու՞իշներըե կբակվառեցինու յուղ քսվեցին": (18) Քաճզի խոզաճաով փոխարեն. կային, ոբ գործաձումէին ձիթայուղի ջատ տեսակներ մենտե հար սրտնցիցպատբաստված Ն քնջութին դառնեշի ե բեեկնիյուղ:

Ռոն:

|գյոպեռի)տնեբում: տեղավոովել (14) Այնուետն ոբոշվեց դարձյալ դեպիբնակամեծ աղմուկովն ուրախությամբ դիմեցին Այնժամզինվորները անճեռաճալիս բաննիրն Իսկ նբանք, ովքե նախապես պառենամթեոքը: ոբ վատ տեղավո՞վեցին: նշանով. մտաբաբայբել էին տնԵոը, պատժվեցին ջոկատ հանձձեգին մի տ եմճոսացուն գիշերովԴեմոկշատես (15) Այնուճետն պատմելէին բանակիցդուս ն ուղաբկեցին դեպիլեռներր,ուտեղ, ինչպես նախնկատելէին կրակներ.քանզիԴեմոկոատեսը զինվորնեոը, թափառած տվյալներստուգելէր, եղածը՝ուպես եղած, իսկ չեղաձը՝ կինումես այդպիսի ե հայտնեց,թե կոակներփ որպեսչեղած: (16) Սա գնաց, վեբտղառնալով էո պառսկական հետ ոռը կորում բեբեցիջ բռնածմառշդուն, իբ տեսել. ունեն ամազոնուհիները»: կապանե Երկսայոիտապար,ինչպիսին աղեղ, է, թե պարսիկէ սշան ո՞րտեղացի պատասխանեց. Բառցբին, թե Ը) Երբ ճամաո: Հելլեններըճարցբանակից,պաչաո վեոցնելու գալիսէ Տիբիրազոսի ն է (18) նա ճավաճված: Բին նան, թե ինչքա՞նէ զուքը ի՛նչ նպատակով ու

սա

ո

խալյուբներ իւ զորքր, ն՛ վաշձկան ճելլեններիվոս: ե նա պատոաստվում է, շաբունակեցպառսիկը, տառխներ. ն է հարձակվել լեռն անցնելու ժամանակկիրճերում,որտեղ գտնվում միակ ասաց.

Տի՞իբազոսնէ,

ոո

ոբն

ունի

ու

ե՛

ճանապարհը:

գումարել.այնուզոբաժողով ռբոշեցին (19) Այս լալով,զորավարները ստյումփավշա Սոփայնետոս ճետն պաճակախումբ թողնելով մնացողնեբի զեոունենալով ո ւղեցույց մեկնեցին, իսկույն նշանակելով, լացուն զաբապետ առաջ պելտաստներր նրանք անցնումէին լեռներ» ված մառդուն:(20) Եշբ ճասնելուն,այլ հուլլիտների չսպասեցին զոբակտյանը, գնալով նկատելով աղմուկը (2է) Իսկ բարբարոսները դեպիզոբակայանը: վազեցին ն ոմտնք սպանվեցին, լսելով, չդիմացան փախան:Քայց բարբբարոսներից վոանը ե գրավվեցՏիրիրազոսի ձեռք բերվեցմոտ քսան ձի, միաժամանակ ե ինչպեսնտե մառդիկ. նրա մեջ առծաիեոտքեբով մանիճններըմպանակներ, Են (22) Այս իմանալուց մատովակներ: որոնբ ասացին,թե ճացաբաբներ որքան կաւելի է շուտ վեբադառոբոջեցին հետո ճոպլիտնեւի զոբավառնեոը չկավբա ռոնէ հաշձակում ոբպեսզի զոբակայան,այնտեղմնացածների ու

ու

աղաղակելով ու

ու

նալ

ԶՈՐԲՈՐԴ

տվեց ու վեբաղառճալով ույն ազդանջան տարվի: եվ իսկույնչեփոբըհաճանչջի հասան բանակատեղի: օոր Է. Հաջորդօոր ոբոշեցինուղեորվելինչքանննաբշավոբ է աշագ, նախքան թշնամու ծոբիցհավաքվելըե կիշնեշբ գբավելը:Հելլէննեշըպատբաստվելով հվ նույն ճանապարքվեցին խոոձյան միջով. ունենալովշատ առաջնոբղներ: օոն իսկ նբանք անցնելովլեռնազագաթը,ոբտեղ Տիբիբազոսը մտադովելէր Ճճառշձակում գորձել, բանակեցին։ (2) Այստեղիցառաջ անցաներեր կայան ամայիտաբածություննեբով՝ տասնհինգ փարսախ,մինչեԾփջատգետը, ն այն Պատմում անցանթոչվելովմինչե պոոբտը։ էին, թե ակունքնեոլճեռու չէին: (3) Այստեղիցգնացինխոր ձյան ղաշտիմիչով եեք կայան՝ տասնեբեք փարսախ:Դեպիհբբոոդկայանճանապաշճը շատ ծան եդավ. քանզի ոբն ամեն ինչ սառեցնումէՐ ն ցբտափչումէՐ Բյուսիսայինհակառակքամի, ճարում մաշդկանց: (4) Այնժամգուշակնեբիցմեկն ասաց, թե անճրաժեչտ է զոնմատուցելԲամուն, ե մատուցեցին. բոլորը պարզորենզգացին, դադաբեզքամու ուժգնությունը:Իսկ ձյան խորությունըմեկ գշկաչափէշ. այնպես, բեռնատաբ անասուններից ստոուկնեոից չատեորկորստիմատերեսուն ինչպեսնան հոգիզիճվորներից: (5) Նրանք գիշերնանցկագնրվեցին, բինվառածկրակներիչուրջ. կայանումշատ փայտ կար, բայց օբվա վերջին հասնողնեոը առանցփայտիմնացին: Ուստիշուտ եկողնէոը, ուոնք կոակէին վառել, ուչ Եկռղնեբինչէին թողնում մոտենալկրակին,մինչե նրանցիցչէին ստանում ցորենկամ ուտելուոբեէ այլ բան: (6) Այնժամսկսեցինիրարմիչե ուներ: փոխանակել այն, ինչ յուբաքանչյութն Այնտեղութ կրակ էբ վառվում, մեծ ձյանճալվելուճետեանքով գոյացելէին փոսերմինչե գետին.նե ալնտեղ է Ր հնաբավոո չափելձյանխոբությունը: (7) Այստեղիցճետնյալամբողջօոը նբանք գնում էին ձյանմիջովե շավեբշապարտանջվումէին սաստիկքաղցից:Քսենոփոնը տեորմաոդկանցից ն չգիտեր, էբ վայ" ընկածմաշդկանց լինելով,պատաճում նեռիառաջնոոդը նրան մեկր ասաց, թե թե ինչ ախտէՐ այդ: (8) ԲայցՆոբ փոռոձառունեՐրից սՐանք, ճՃավանաբաշ, սովաճաբեն ն եթե մի բան ուտեն, ապա վեր կկնրան, միջե, ռոռեղ ուտելուբան տեսնում էբ, ինրը շբջելով գբասատների Քսենոփոնը էո բաժանում կամ ուղաշկումտարբերկողմե՞այնպիսիմարդկանցմիչոցով, որոնք կառու էին Բասնելմինչե սովահարճեոը:(9) ՈՐնէ բան ուտելուց ձետո ե գնում: ճիվանդները ոտքիէինկանգնում աղչամողչինճասավմի գյուղե Միճչառաչ էին ընթանում,Խեյբիսոփոսը մոտ առաջ, աղբյուրի պատանեց գյուղի կանանցՆ աղչիկների, ամբության ոճեր չուր էինտանում: (10) ՍՐանք ճաոցբինձ թեովքե՞րեն: Իսկ Բելլեններին, ու

ու

ոբ

ու

ռո

պի թագավոբիկողմից զնում Են նու այստել չէ, այլ գանվումէ գբերե մոտ: թե եվ կանայքպատասխանեցին. տանողնեւի ջում ճեռու: Ալեժամ, քանի ուչ էր, հելլենները մեկ փառսախ մոք: (1) Այսպիսով,Խեյբիսոբետ մտան ամբությունիցները` վեղջավագի ույստեղ. իսկ բանակեցին նրանք, ն զինվոբնեջից կարողացան, ովքեր փոսը գալ, վերչը Գիչեոեցին դբոնքր չէին կարողացել մինչե նանտպառրհը մյուսնեոը, ոմանք նս մահացան: անսնունդն անկբակ.այնժամ զինվռոնեւից հետնում էին ն ուժասպառ Աշ) Իսկթշնամինեւիմի մասը, հավաջվելով, կովում Լին իբաո միչն: հափշտակում սբանց պատճառով աճասուններին ոբոնցոտքեշի մատճերը ցոշտիցսառել ետ էին մնում նան այն զինվորները. մի միջոց էր. եթե մեկը էին:(13) Աչքերի նամա ձյունից պաշտպանվելը: ճամաջ՝ եթե գնում էր աչքերի առաջ ոբել սն բան ունենալով.իսկ ոտքերի շարժվումէր, իսկ գիշերըճանում ոտնամանները:(4) Ովրո մեկն աճդաղաո Ն էին քնում, կապերրխոլում էին ոտքեբին ոտնամանները ռտնամանքԵռով սառչումէին. քանզիդբանք,քանի ճին կոշիկներըմաջչվելեին, գեղջկական եզաննոբ քեչբածկաշուց: էիճ, պատ-աստված ոմանք ետ էին մնում. ստիպված, զինվոներից (5) Աճա այս կաբիքնեշից պատճառով, Ն տեսնելովինչ-որ սե տեղ. որն առաջագելէր ձյան վերանալու է» ե մոտիկանՃալվել իւոքայն երանք ինթաղբեցին, բե ձյունը հալվել է. Նրանք տառաձոբում գտնվող աղբյուրիճետնանքով.որր գոլորշիէբ առշձակում: այստեղե ասացին,թե առաչ չեն գնա: 16) նստեցին ճանապաւ՞ճից, չեղվելով ո' ճետ. երբ նկատեց այդ բաճը, ամեն կեբպ Իսկ Քսենոփոնըվեբչապարնեոի բանակից,ասելով,թե շատ թշնամիներ ճնաբանքովճամոզումէ չաճջատվել իսկ ճրանք ճետեում են իրենց, Ն վերջումսկսեցզայբանալ. ի մի ձավաքված Այնժամոբոէին սպանելիրենց, քանզիչէին կաշողառաչ գնալ: 1Դ խնդրում Բետնող վախեցնել դեպքում, ջեցին, ամենիգլավն է, ճնաբավոբության մ ութ էՐ. առշդեն Եվ վ բա: ուժասպառնեւի ոշպեսզիչնարձակվեն թշնամիներին, ձեոք ավաոշի բերած մեծ ազմովկով վինելովիրենց մուռեգան, երբ թշնամինեոր վե կենալով առողջ մնացածները (18) Այնժամվեշչապաններից պատճառով: որքան կաբշողէին ուղեղ ուժասպառնեոը վոա, իսկ նետվեցինթշնամիների խփել: Իսկ թչնավաճաննեբին սկսեցիննիզակճեոը բաշձրացոին աղաղակ ե այլես ոչ ոք անտառները, մինեորաճաբեկվածփախանձյան միչով դեպի ասավ, պարսկերեն բառգմանը

ԱԱՂՔ

ու

ԻԱ

ոբ

ու

ոբ

ոբ

ու

ո

Դ

տեղ

Ոց

ասելով, թե հաչոոդ եղողներըճիվանդներին Գագա,տանելու, շարժվեցին. դեռես չէո

աղմկում:

Ն նբա ճետ

բայց աուսջչ կգաննրանց մաշղիկ ՈՐոնք զինվորների, պատաճեցին ճանապարհին պառշեզ չանցած, օրը

-- 90--

ՁՈՐՐՔՐԳԴ

ԴԻՐՔ

ԱՆԱՔԱՍԽԻՍ

չուս

տս-

ծածկվսծ,

Ռանգստանում եինձյան վբա. ե ոչ վի պահակչե- կաշզված-նրանցվեճ կացՆշանի չեն շարժվում: (20) Քանասացին,թե առջեումեղողները "ին: ՀԱԱԿԺ) ամենաուժեղներին ուղարկեց,սատվինոփոնբառաչ զնալովպելտաստննեբից Նրանք ԼԸ խաղուդեցին, թե ամբողչ իմանալ, թե ի՞նչն խոչընդոտում: չելով ճետ ԷՐ եվոզներըես ղոոքրայղպես ճանգստանում:(51) Այնժամ Քսենոփոնի ե տեղավորվեցին նույն վալբում բացօթյա, առանցկրակի առանցընթբելու,ն պաճակնեո կաոգեցինինչքանկարողէին: ԵՐբ արդեն օր բացվումէր, Քսնն մոտ ուղաոկեց ամենտեբիտասառդնեբին ձոամայեց վեբ ճուիոձըհիվանդների ու նրանց ստիպելառաչ գնալու: կացնել (22) Մինչայդ Խեյբիսոփոսը գյողում եդողննբից ոմանցուղառկեցիմանալու, թե ի՞նչ վիճակումեն Ետեում եղուլները:Վերջինները տեսնելովնբանց, ն ճիվաճդնեբին Ցանձնեցինզորակայանտանելուհամար. ուրախացան նորանց իսկիրենքառաջ գնալով,քսան ասպարեզչանցած,հասան այն գյուղը, ուտեղ իչնաճելէՐ Խելոիսոփոսը: (23) Երբբոլորը հավաքվեցինիբար մոտ, ոբոշեցին, կլինի զորամասերը գյուղերում տեղավոբել: եվ Խեյշիսոփոսը ապաճով ռր

ճետ: (24) Այնժամ գյուղերըն յուրաքանչյուրը այնտեղմեկնեցիբ զորամասի վաշտապետ ՊոլյուկԻատես աթենացին խնդրեցթույլ տալ իրեն առաջ գնալ, ու ճետ վերցնելովիբ աշագաշարժնեբին, վազեցդեպիայն գյուղը, որը վիճակով ստացելէՐ Փսենոփոնը, գեբեվաբեց այնտեղգտնվածբոլոբ գյուղացինեւին ե գեղջավագին, նան բագավորբին ոբպեստուրք սնուցվողտասնյոթմտոուկն որը իննեւորդօՐն էո, ինչամուսնացած նեշի,ինչպես գեղջավագի դստեր, ն չգեբվեցգյուղում: էՐ: Իսկնբա ամուսինըգնացելԷՐ նապաստակ ուսալու 5) Տներն այստեղգետնափոոէին, մուտքըինչպես ջոճոբիբերան,իսկ ՄինչղեռանասուններիՏամար մոււքը փորվածէր նեոԷնիմասն ընդարձակ: Տնեբում կային այծեր, լճողիմեչ, մարդիկցածէին իջնումաստիճաններով: ներսում կեն եզներ, Բավեո սբանցձագեոը:Բոլոոանասուննեոր ոչխաբներ, ե ե ե կբաճան կաբ ցուեն գարի ընդեղեն բակբվում էին խոտով:(26) Ալետէհղ գինի, ոռի եբեսին"'լողում էին գառ" տերներիճմեջ գաբուց պատբաստած ճան եղեգնեո՝մեծ ու փոքր,առանցֆնկի։ հատիկներ.կբատերնեորի մեջ կային է (2) Սառավելուդեպքումմաշդ պետք այդ Նղեգի ծայոր բերանինդներ ու ծծեր: եվ այն շատ թունդէր, Եթե չու՞ չխառնեին. իսկ սովոր մաոդուճամար չատ ախոոժելի ըմպելի ք էո: ղաոձոեցու նշան խոոսեղանակից (28) Այս գյուղիավագինՔսենոփոնը նա իբ զավակներից շի Վոկվին փռխաոենը Բուրդտվեցչվճատվել,ասելով, նրա տունըկլցնենմբերքնեբով,Եթե նա լավ ծառայություն իբենք Բեռաճալիս ու

.

ռո

Ւ-347

--

-

ԳՓիՐփԲ

ԱՆԱՐԱԿԻՑ

մատուցիզորքինե ղառճաուղեցույկ, մինչե իբեճք կճասնենմի այլ ժողովոդի բառլազակամ դառնալով, այդ բոլորնանել, (29) Իսկնա խոստացավ Եշկիո: հորած է Այղ գիշեր բոլու՝ տեղավոոգինին։ գինվորնեւր ճայտնեց,բե ոբտեղ ամեն տնեռում՝ մ եչ, անդովհրոտեսակպառենիառատության քնեցին վելով ու նբա ոբդիննոին: կողությանտակպաքելովգեղջավագիճ իո ճետ վեոցնելով,գնաց եեյ(30) Հաջոողօրը Քսենոփոնըգեղջավագին մոտ: Ու» գյուղ էՐ ձանղիպում,գնում էբ գյուղերումհղողների Րիսոփոսի մոտ ն ամենուրեք նբանցգանումէ» կնբուխումին ուճախության մեջ, ն ոչ մի նշան (31) Չկարմի տեղ, ոշ տեղ բաց չթողեցին,մինչն ճաշ չմատուգեցին: չդնեինգառան,ուլի, խոզի,հորթիՆ հավի միս, մնծ սեղանինմիաժամանակ քանակությամբ ցորենիռւ գարու ռացի հետ։ (82) Ու եթե ուեէ մեկր մատի»է" խմել մյուսի կենացը,ապա նշան քարշ էբ տալիսկճամաբաոցանկանում մոտ ե կռանալովայետեղիցպետքէ խմերեզան նման ծելով: Եվ գեղտեռի չավագինթույլ տվեցինվեոցնելուայն, ինչ ցանկանումէր: Քայց նա ոչին: մեկն մեչէ- վեռցնում,այլ եբբորնէ տեղ տեսնում էո ի" տոճմակիցնեռից կին, նան միչտ վերցնումէո" իո հետ: (38) Ե՞րբ եկան Խեյբիսոփոսիմոս, ճբանցսպասրանցես գտանխնջույքիմեչ. պսակվածչոր խոտեպսակներով. բաշբարոսական զգեստնեչ եռեխանեոը ստվո՞ությունէին անում աբմեննեբի Բագած.իսկ երեխանեբիննրանք նշաններովցույց էին տալիս,ինչպեսմունչԵՐի,թեինչտնել: իրարողջունելուցհեփոխադարձաբար (34) Խելոբիսոփոսն Քսենոփոնը տո. խոսող թաորգպարսկերեն գեղջավագին սկսեցինմիասինճառցուփորձել Նա է: ծվ դարծԱռշմենիան ԷՐ: ասագ, թե ի՞ճչ երկիր մանիմիջոցով,թե այդ Նա Բամար են ո՛ւմ արքայիԲաասաց, թե՝ բուծվում: թե ձիերը յալ ճաոցոին, հաբնան մաբ իբոն տուտ: երկիրըխալյուբներիԵկին էն Ասացնան, ոոբն է այնտեղտանողճանապարհը: (38) ԱյնուճետնՔսենոզույց տվեց, թե ն դեռ նրա ընտանիքին, ես վեբաղաբձնելով գեղչավագին փոնըվեշաղառձավ, որպեսզի առաջներումիո ավարվերցրածպառավձին նվիրեցգեղջավագին, ն էբ ու էո, Հելիոսին» այն բվիրաբեբված սնուցի զոնաբերի,Ւանզիլսել խիստ վախեճումէբ, ոբ այն կսատկի,քանզի ճանապարհից միաժամանակ ն մյուս լզորավարնեւին ույ էՐ։ մեկը, մատուկներից Ինքըվեոցբեց ճյուծվել ես տվեց մեկական փոքոէին ձիծոբ Այստեղի մտբուկ: (36) վաշտապետներին սովորնցբայցավելի աշխույժ: Լյատեղիսկ զեղջավագր պառսկականներից, ոտքերին,ձյան միչով գնալիս, պարկեբփաթաթել. Րեցձիերի գբաստնեշի մինչե փորըխովում ձին ձյան մեչ: առանցպաշկեբիաճասուններր Րանզի Մ1, ԵՐբառդենութեբոբդօրն. էՐ. Քսենոփոնըգյուղապետին ռոպեսուղն. ու

ոԻ

ու

ու

ոՐ

որ

ու

Ր

|

ԴՈՐՐՈՐԴ նու

ճանձնեցԽէլբիսռֆոսին,իսկ Կրա տնեցինեբինբայ թողեց, բայի դարձողորդուց: Մշան հանձնեցՊլեյսթեննսամփիպոլսեցուոսեոչափանաս սրան ես ղությանը,որպեսզի եթե գեղջավագըլավ առաչնուղելուլինի, ապա վեբադառնա:Ու նշա տունը ինչքանկառող Լին ավելիշատ մթեոքվերցճելով, ու ներ տանելով,նրանք պատրաստվեցին ճանապարքընկան: (2) Ցյան միէո կապերիցարձակված գեղջավագը:օվ առդեննեբջով նրանցառաջնոոդում զայբացավնրա վոտ այն էին, էրբ խելբիսովոսը բորդ կայանիճանապառճին նա ասում էո, թե պատճառով, իբենցչի առաջնորդելդեպիգյուլեոը: Իսկ նրան ծեծեց, բայց չկապեց:(3) այս վայբում գլուղեր չկան: խեյւիսոփոսը գիշերը փախավ.լքելով իո ոբդուն:Այս գեպքը՝ Այդ բանիցԲետո գեղջշավագը ե անճոգությունը, միակ գժաուվերաբերմունքը նկատմամբ վատ ուղեցույցի ն Քսենոփոնի միԽելբիսոփոսի ընթացքում թյունըեղավ ամբողչճանապարբճի ե նրան իբ տունը բեռելով, տղային ջե։ Իսկ Պլեյսթենեսըսիբեց (գեղշավազի) էՐ ամենայնմտեոմությամբ: վԵբաբեովում (4) Այնուճետնառաջ գնացինյոթ կայրսն՝օրականհինգփաշսախ,Փասիս գետի մոտ, որբիլայնքը մոտ մեկ պլեթոոնԼՐ: (5) Այստեղիցառաչ գնացին եՐկուկայան՝տասը փարսախ.ն լեռնանցքովդեպի դաշտ իջնելիսնրանցդեմ ե տեսնե(8) Խելոբիսոփոսը փասիանները:: տառխնեոըչ ելանխալյուբնեոը», ասԵրեսուն վճա, կանգառավնբանցիցգոեթն լեռնանցքի լով թշնամիճերին թշնամունչմոտենաայն ժամանակ,եբբ ոշպեսզի վորա, Քեռավոբության պարեզ էՐ ձեռով:Խա հոամայեցմյուսներինես վաչզորքը դասավորված զորբասյան ես այնպես, ռո կազմվիֆալանգս: (7) Ե՞բ վերջապանները տեբրդասավորել ու ն վաշտապետներին խոսեգայսպես. հասան, ճա գումարեցզոբավարբներին է մտածելու տեսնում է եք, ժամանակն գրավել լեռնանցքը. «Թշնամին,ինչպես ռո իմ է, զինա յն պատվիրենք տեսակետն 8) կովելումասին: լավագույնս մենք Ե՞րբ ավելի անելովուոշենք, թե խորճուռղ իսկ վոոնե՞իննախաճաշել, հառմաո է լեռնանցնել.այսօ՞ո, թե՞վաղը»: (9) «հմ կառծիքով,--ասաց կլեաե ամբողջթափով զիճավառվել է շտապ այձոտետե նորր,--պետք նախանաշել, աեսգնալթշնամու վբա: Քանզիեթն մենք այսօր սպասենք,ապա այժմ մեզ այդ ճամարնակունող թշնամինեորառավել կքաջալերվենե. ճավանաբաշ, նրանցթիվը»: թյունըկմքծացնի ոո (10) ՆՐանիցճետո Քսենոփոննասաց. «Իսկիմ կարծիքնայս 3. քանի ոբ պատենախապատոաստվել, աննբաժեչտէ կովել, ապա պետրէ այմովես եք մենք առավել հեշտուրյամբ ցանկանում բազմենքլավագույնձեով: ծթե վիանցնելլեռբ, կառծումնմ, պետքէ մտածենք այղ իջագուծելնվազագույն ՄԵ ն առա: մառդկային զոճերտալո' գնով ((Ռ -ավորներ նվազագույն յույց

ոո

առ 98 .--

ԳԵրՔ

ԱԷԿԱԲԱՍԻՌ

եւնագող լեռը ձգվում Լ ավելի Լաճ վաթսունասպաշեզ, բայց ոչ մի տեղ մեր վբա եղուլնեդիմացչեն եբեում այն պաճպանողմաշղիկ. բացի նանապատճի տից:Ուստիշատ ավելիլավ է փորձելաննկատգրավելլեռանամտյիմի հատվածը,չեղելով թշնամու ուշաղոությունը,կամ գիավելայն, եթե ննա լիճի. սպասող առաջ անցնելով,Իան թե կովել ամբացվածվայրերումպատոաստ է մառդկանըգ ղեմ։ (12) Քանզիշատ ավելիԲեշտ զառիվեոբարձբանալ առանց այն կողմ թշնամիներեն, ն զիկովի, քան հարթությամբգնալ, եթն այս շեբն իսկ, երբ մառդ չի կովում, ավելի. լավ է նկատումճանապարհն իո ոտ-քի տակ, քան ցեբեկըկովի ընթացքում,ն ժայոռտճանապարճը աունց կովի է, Լան ճարթճանապարճը առտվելբարենպաստ նետաճարության տակ: (13) ինձ թվում է, որբ անձնաո չէ լեռը գողունիգոավելը,եթե գիչեբովգնանք,ոբ-

.

Ես չկաբողանան մեզ նկատել: կառծումեմ, եթե ձեացնենր,թե իբ այստեղենք հարձակվելու, ապա լնռան մյուս ճատվածնեբը ավելիկամայանան.քանգիթշնամուուժերըայստեղ Եմ անում լեռը կմճան նավաված: (14) Բայց ես ինչո՞ւ դատողություննեը գողունիգշավելումասին: Չէ՞ ռՐ, ինչԼան ինձ ճայտնիէ, ո՛վ Խեյոիսոփոս։ դուր, լակեդեմոնացի լիիրավ Լաղաքացիներդ:,մանուկ ճասակից իսկ վաոժվում էք գողությանե զողությունը,եթե այն չի վեբաբերբում օրենքովաբգելէ ոչ թե ամոթ, այլ լավ աբաոքտ: ՈՏ) եվ ված իբեբի, ձեզ մոտ ճամաովում ոբպեսզիսովորեքավելիճարպկուենգողանալն աշխատեքձեր գողությունը թաքցնել,ձեզ մոտ օբինականէ ճումաբվումգողությանժամանակբթոնվողին քս գանակոծման ենթաշկել:Արդ ճասելէ ժամը, եբբ դու պետքէ ցույց ե տանես, վաշժության (հետնանքը) ձոգ ոբպեսզիմեզ չնկատենլեռը գողուռո

ոբ

տաս

նի գբավելիսու հակաճարված չստանանք»: ո րչ--ասաց Խեյբիսոփոսը,--այղպես (16) «Ենթադրենք, է. իսկ եսլսել եմ, մեծ վարպետնս ղուլ, աբենացինեոդ ճանբայինունեցվածքրգողանալու Ներ Եք, նույնիսկ այն դեպքում, եբբ գողացողինմեծ վտանգէ սպառնում. են առավելճզորնե՞ր. Եթե ձեզ մոտ իբո հզորնեոն ճատկապես այդ անում տաս քո են իշխելու արժանի Բամարվում.ռատի ժամն է, ոբ դու ես ցոյց «Ես (17) պատոբաստ հմ,--ասաց Քսենոփռոեր,-Վարժության (բետեանքը)»:" ընթբիքիցճետո վերցնել վերջապաճնեոին գեալ լեռր գոավելու:Ես ճույունեմ, քաճիոո թեթեազենները դաբանակալելով բռնել են նիսկուղեցույցներ ոԻ

ու

ես մեզճետեողներից իմացա, գողունի ոմանց: Ֆբանցից

լջոր անմատչելի եզներ.ուստիեթե կաբոդանանք չէ այն մատչելիկլինի նան մեբ բանկա-ձակիգբավելլեռան մի ճատվածը, ճամար: (18) Ես Բուսովեմ ճան, ոո թշնամիները գբաստնեոի չեն մնա իշենց ոԻ

ն

ոբ

այնտեղաբածում

են

այծեր ն

-- 1400 -

մենք

տեղում, Եթե մեզ տեսնեն իրենց հետ նույն բարձրբության վիա: Նբանք այժմ ն էլ չեն ցանկանումիջնել ճավասարբվել մեզ»: (19) ԱյռժամԽեյբիսուիոսն ասաց. «Բայցինչո՛ւ դու պետք է գնաս,լքելով վեշչապաճնեոին: Ավելի լավ է ուղարկեսու՞իշներին,Եթե կամովինգնացողներ չլինեն»: (20) Այեժամառաչ եկանԱբիստոնիմոս իր ճոպլիտներով մեթիղոիացին ե Աշիստեաս Ւիռսացինիո մեբկնոովՆ Նիկռմաքոսիտեալինիբ մհոբկեբով. ե պայմանավորվեցին, բարձունքը գոավելու դեպրբում իսկույն բազում կրակներկվառեն: (21) Այսպեսոբոջելով, նՐանք նախաճաշեցին.ու ձախանաշելուցճետռ Խեյբիսոփոսը ամբողչ զոոքր տաբավտասը ասպարեզառաչ, դեպի թշնամինեոը,ձեացնելով,ոբ իբո մտաղիբէ այստեղիցճարձակում գործելու: ճետռ,ԵՐբգիշերն (22) Ընթոելուց իչավ,զոհի մի մասըշտոժվելով մեկու նեց գրավեցլեռր. իսկ մնացածներըճանգստացան իբենց գանվածտեղում: Մինչդեռթշնամինեոըտեսնելով, լեռը գրավվեց, ամբողջ գիշերը կբակ վառելով աոռթունմնացին: (23) նոբ օբր բացվեց, Խեյբիսոփոսը, զոն ճետո, զորքրտաբավճանապարհով, մատուցելուց մինչդեռ լեռլ, գրավածչոգնում էին բարձունքներով:(24) Ինչ վերաբեռումէ թշնամիներին, կատճերբը մեծ մասը մնաց ապա նրանց լեոնածցքիվբա,իսկ մի մասն էլ գնացբարձունքըգրաված(ելլենների դեմ): Եվ նախքանգլխավորուժերն իբաբկմոտենային,բարձունբիվբա եղողնեոըընդնճաբվեցին, հաղթեցինհելլեճներնու սկսեցինճալածել(թշնամուն):(25) Մինչ այդ. ճաշթավայոումեղող ճելեն պելտաստնեորվազքով նետվեցինթշնամու դասավորությանվոա, իսկ Խեյհետ աբագ Իիսոփոսըձոպլիտնեոի քայլովճետեում ԷԻ նբանց:(26) Ճանապարհիվբականգնածթչնամիներըտեսնելովբարձունքումգտնվողների պարտությունը, փախան.նե նրանցիցսպանվեցինոչ շատեր, բայց ճելլենեերր ռրոնք թոեբով անգճավեցին չատ ու շատ ճյուսված վահաններ, կտոատելով ե պետքէին դառձնում:(27) Սրբբառձրացան (գագաթը),զոբ մատուցեցին ու ասան հաղթության ճուչաբձանկանգնեցնելով, իջան հարշթավայո գյուղերը. ոբոնք լեցուն էին ամեն տեսակ բարիքներով: 11. Այստեղիցնբանք գնացինդեպի տառխճեոր հինգ կայան՝ եբեսուն ե հինգփաշսախ,ե նրանցպարենըսպառվեց. քանզիտառխներնապշում էին ամշացվածվայրերում, տբտելն փոխադրելէին իւենց ամբողչ պարիհասան մի վայ", նամբերքը: (2) Սոր (հելլենեերը) որր քաղաք չէՐ ն ռոտեղ տներ էլ չկային, ն ն բայց ճավաքվելԼին ալշե՞ կանայք շատ անասուններ, Խեյբիսոփոսը առանցսպասելու,իսկույնաշձակվեցնանց վբա. ն Եռբ առաչինջոկատըոգնեց, մյուսը անցավ հարձակման,հետո մեկ ոս-իշը. ու

ու

ե հեռանանք, մեգ չտեսնեն պեսզի այնքան

ԳՈՐԻՈՐԴ

ոբ

"

ուր

--

--

ԱՆԱՃԱՍԻՍ

ոբովնետնշուշջանաւկի այն պաշառբել, Լանզիանհնար է՞ ի մի ճավաքվելով վայւում էր այն գտնվում: ղզաավեժ ե

(3) նրբ Քսենոփոեր վերջսողահների պելտաստների հռպգիտնեոի հետ տեղ հասավ, ապա Խեյիսոֆոսը ասաց. «Ֆու լավ ժամանակինԵկաոունենա, երէ մեն այս այս վայոր պետք է գրավել.Րանզիզունը պարենչի ե Քսենոփոնիայե նշանի խունոդակցեցին. վայրր չգշավենք»:1) Այնժամ Խեյբիսոփոսը Լ այնտնել, խանգաշում խուժելու հառցին,թե ի՛նչն տեսնում Եռ, տանում այնտեղ. է, որը լու խանեց.«Միայն այս ճանադառճն ու եբե որեէ մեկը փորձիայստեղովանցնել,ապա անցումի վբա բարձրացող Սճա վիճակընբա, ով Քաշվածի հանդիպի»: ժայոից քարեր են գլորումլած: փշբված տվեց սբունքնեոըե կողերը ցույզ Այս ասելով նա միաժամանակ Քսենոփոնը,-եղած եթե սպառեն (5) «Իսկ Վինվորների: Լաշեոը,--ասաց մեր մնո՞ւմ է ղեռ: Վե՞ դիմաց ապա մեր անցումնարգելող որնէ բան եւեքն են ե զինված: նբանցիցսոսկ Ե՞կռար կամ փոՒբաթիվմաոդիկ են, մենք պետք է անցնենք քաշկոծման ենթաոկոբր տառածությունը, (6) Այն մոտ մեկ տեսնում ես, մեկ ե կես պլեթոոն է. դոանից ինչպես ինք չոփ որոնց նետն իշաբից ձեռու Լաշհմաշդիկի՞նչ վնասկառողԷն կոել չպոտվածկամ գլոոված կանգնած բից: Մնում | կես սլլեթբոն.ոշր պետքէ անցնելԵրբ Ւառեոըղաղաբենդլոոերբ շաոժԽեյբիսոփոսըչ--ռՐ վելուց»: (1) «Բանն էլ այն է,.--պատասխանեց քարեր Նն րափվում»: մեծ ենք քանակությամբ իսկույն դեպի ծառեոլ. վում եբանք ավելի շուտ --այդպիսով «Այղ էլ մեզ պնտքԼ.-- ասաց Քսեճոփոնը ԱՍԱՂԱՑ գնանԷ այնտեղ, որտեղից Րիչ տարածությունլ կսպառենԲարերր: մշոմ հեշտ է հարանդեպիառաջ, եթե այղ հաջողվի.ն մոտեղից մեզ վազել չել, եթե ղբա կաշիքն զգացվի»: նան վաշտապետ Լ (ծ) Այնժամ առաջ անցանԽելբիսոփոսը Քսենոփոնը, նրան էՇ ճանձեվածվերջապահ Լանզի այդ օր պառասիացին. Կալլիմաքոս մնում իսկ մյուս Քրամանատա»ությունը. վաշտապետնեոը վաշտավետների մռա յոթանասուն էին սսղահովվայոում: Այնունետնծառեռի տակ վազեցին առ պաշտպանվելով Էրդ, ղդ, ոչ բոլորը միասին,այլ մեկ մեկ. Շիմոս մեր-մեր ն մ Բիստոնիմոս ստյումփալացին էո: իսկ Ագասիաս (9) կաբող ինչպես էին, ե ուիչդոռնք նույնպեսվերջապարների վաշտապետներից իղոիացին, քանզի ծառերիտակ կարողէ» ծառերից քեռու. ներ նս դիշքավոշվեցին կանգնել ոչ ավելի Լան մեկ վաչտ։ (10) Այստեղ էլ Կալլիմաքոսր ապանով քայլ այն արեց, նա առայ Լո վազում եբկու կամ ԵՐԵՒ մի խոբամանկություն Լարեր ԼՐ, իսկ եբբ էին թափում, նորից բածառից,որբիտակապաստանել ու

պատաս-

ռո

`

Աթ արհ» սոնիներով.

մ ԳԻՆածված էլ

:

Վ

1շ

յուբաքանչյու՞ը

թոլոբր

--

ԳԻՐՔ

,

.-

ԶՈԲՐՈՐԴ

ետ է" տեհաջող վեբրաղառնում: եվ նբա ամեն մի աբտելքինգած է» թափվում ան հար: ավելի տասը սայլ Ա Ազասիասը տեսնելով,թե ինչ էԻ սնում ե զորքիաչքերիառաջ վախեճալով. չիճի թե ԱՌՃԵԱՀ-կալլիմաքոսը ամբուլջ նետ, առահդ չինը նա նԵբխումի ի՛ մոտ Խլող ամր"ությունից զգուշացնելու յշ իսկ Եվբիլորւս լոաիագուե,ուն Է ի՛ ընկեւներն էին, Արիստռնիմոսին, ոչ ել ոոնլ մեկ ուշիշին, ինքը վազեց բոլորից առաջ անցավ: (12) Կալլիմաքոսըտեսնելով նբան ի՞Րմոտով առաջ վազելիս, բոնեց նրբա վաճաձր: Այճժամ նրանիցառաչ անցավ ԱՐիստոճիմոս մեթիդբիացինե եբանիցհԵտո եվոիլոքոսլուսիացին.քանզինրանք բոլոբրը մոցումծին իջարճետ ն աշերանի գ-ավեխատումքաջությամբ գերազանցել մեկը մյուսին. այսպիսով ցին ամբությունը:Քանզի մի անգամ նեռխուժեցին այնտեղ,այլես ոչ մի քաո վեբեիցչգլուվեց: (13) Այնժամաճավորմի տեսաբան բացվեց:Կանայք իրենցԵՐեխաներին ցած էին նետում ն նրանցետնիզիրենքես ցած զլոբվում. նույնպես էին վաբվում նան տղամաոշդիկ։Այստեղէլ վաշտապետ էնեյաս ստյումփալացին տեսնելովմեկին, որոր լավ զգեստճերէո հագածե վազում ԷՐ հավանաբար իրենցած նետելու,բռնեցՇան, թույլ չտա: (14) Բայց մաշհզո մաքաքաշեց չատ քիչ մաշղ, բայց թվով եզներ, էշեր ե " Հ գի ւբ եւեԲի է ԵՐկռի ս միջովգնացին ։ խի Այստ (15) յոթ կայան էան ում բոլորր, հիսուն փաշսախ: Մբանք, առավել Եբկբիցանցել էին լեննեոը,քաջէին ն էին բոնվում: նրանը փոոբր հասնող ե վուչե զոաճներ եզբարեիկներիփոխարեն խիտհյուսված ունեին. զոաճի ն հուղե (6) Նբանք նան ունեին սոնապաններ Է սաղավարտներ Գոո'ց կախածդաշույն, լակեդեմռնական կեռ ղանակի՞"մեծության,որով սպանում բ Էլ Հավք է բէՐր. ԵՐզնում էենու էին ում ային, Է ոցնում էին ո. Գոուճ: տեսադաշտումէին "Ւ Եր "Գո' եի ԼՂԱՐ» Ունեին նան մեկ ծայճով հինգ" կանգուն (17) Սշանք մնում էին քաղաքավայրերում".ն Երր ձելլեննեւը անցնում էին այդ տեղեբով, նրանք ճետեում էին անրեղճատկովելով: Քնակվումէին ամւացվածվայրերում,որտեղհավաքելէին նան իրենց մթերքնեբր.այնպես, ո» Բելենեերր ը այստեղի աան նլ այլ սճվու այք վում էեն այս նչ. ին այն ' մ:Լ եի լերով, ոբ ) վոտից Բելլենեերր որի լայնիր չուս պլ յստեղից ընբացան սկյութ Րկբի միջով չորս կայան՝ քռան փաբսախ` ճաթաԴՐ

ու

որբ

ոբ

Ա" Իա Է միաիր Գարավիշելով մեծ Կաոււից, |"ցվեց Հան 1 երն "3Վ): ից «բ. խո հելլ

|

մինչե

ձեռնամաոտի

Բ:

հայովԳորիվ եոկաբությամբ ճիզակ՝

ի բ ւջ ՐՆ Գաղթ

ու

Գավ:

Ալ բ աար

աերկեա

լ

կաո,

"9"

Ր

Հ հաոողացեն ՆՏ

ի

րի 91

--

--

հանց թոռն ար արաջ

ԳԻՐՔ

ԱՆԱՔԱՍԻՍ

վայ"

ցին:

տեղերովղեպի գյուղվերը,ոբռնցումմնացինե՞եք

օբ

ե

պարննավորվե-

(19) Այստեղիցնրանք անցան չորս կայան՝ քսան փաւսախ,դեպի մեծ, Այս քասբարզավաձն մարդաշատմի Լազահ, ոբր կոչվում Լ" Դյումնծիաս»: սս. աւաջորպեսզի ձելլեններին, ղաքիցերկոիիշխողըուղեցույց ուղառկեց մոտ), միջով"։ (ճելլեձճների իրենցիշնամիես՝կՐի (20) Գալով նոբղինրանց ոբ սա դոտեղիկ մի վայր, հինգ օվա ընթավիումկճասցնիայնպիսի ասաց, նա, թող իշեն սպանեն: կահսնենծովր". ճակառակդեպքում, հավաստեց ու Նա առաջնոոբդեց եբ մտավթշնամուԵ՞կիը, Բբահրում էր նրանց նանց

այրել ն ավերել Եբկիոը. այսպիսովպարզ դարձավ,ոբ նա այդ նպատակով է եկել ե ոչ թե Բելլեննեւինկատմամբբա՞շյացակամ լիճելում: (21) Եվ ճինգեԹեքես2: աճունն նրանք հասան էր Ֆոբ առացա» լեոր. իսկ լեռան Իոջդ օբր մեծ աղմուկ առաջացավ: (22) Լսելով ճիչեոր, լեռը, պաճներըբաոձրացան կարծեցին,բե առաջիցուրիշ թշնամիներեն ՔսենոփոնըՆ վեբջապաճները հարձակվել,մինչդեռիրենցԲետնում էին այովող Երկրիմառդիկ, ռբոնգից իսկ մի քածիսինզերի վերցսպանեցին, ոմանցԲելլեններըդաբանակալելով քսան ձեռք բԵբեցինշուրջ ճյուսկենվահան, ոբոնէ ձածբին, միաժամանակ ձում կրվածէին եզան կաշվով: (23) Մինչ այղ, աղմուկը հետզհետեավելաձում էո ն ավելի մոտիկիցէր գալիս, ճ' քանի ոբ անդադարմոտեզողները ես տաստապա աղմուկը առավել արագ վազումէին դեպիաղաղակուները, բետ չատաձալու միասին:ՈւստիՔսենոփոնիհականումէր, աղաղակողների ե մաբ պառզ դարձավ, չատ կարեորթան է կատառվել, հիժնելովի» ձին ու էյուկիոսին ն ուշի հեծյալներինվերցնելով,նա շտապեցօգնության: եվ որոնք մյուսզինվոոբնեւին, ջուտովնբանք լսեցին «ծո՞վը. ծո՛վը» զոռացող ձան վեշջապարնեին ղեպիիրենց էին կանչում: Այնտեղվազեցինբոլոոը, հասած նան հետ Երբ բոլորը ձինբին: (25) գումակն քչելով իբենց ներր, նան զորավառսկսեցինիչար գոկել. ինչպես գագաթ, այնժամաբտասվելով ում թելադրանքով, Ն զինԵվ իսկույն, չգիտեսթե ներին վաշտասլետներին: Դրա վբա դբինեզան քարեր կրելովմեծ Լաբարլուրստեղծեցին: (26) վորները բազմաթիվմոբթիներն գավազաններ թշնամուց վերցվածհլուսկեն վաճաններ, իսկ ուղեցույցըինքը.կոտոատումԼԲ այղ վահաններըն պատվիտում լն մյուսներինես ճույնպեսանելու: (2Ռ Մյս բոռլուիցհեաո հելլեններըոսլեն յույցին ետ ուղարկեցին,ընդնանուրիունեցվածքիցպաոգնելով նրան ձի նա առաե պարսկական զգեստ տասը դառեկան.բայց արծաթեբաժակ վելապեսխնղոումէբ մատանիներ.ե այվպիսինեոընա չատ ստացավզինվորնեւից:Սվ ցույց տալովնրանցմի գյուղ, ռոտեղկառշոզէին բանակել, ո-

ու

ու

ու

ու

--

-

ԳՈՐՐՈՐԴ

եբ ադեն Եշեկոն ղեպի մակբոննեոը:՝տանող նանապարհը., բացատոելով նա իջավ, ճեռացավ: գնացին

Այստեղիցճեկեններ մակոոնների(ՆՐկի) միջով առաց երե իսկ օԲր ներբանիճասան գետր, ուր Առաչին տասըփարսախ: կայան՝ Եբկշից: (2) Նչանց աջ կոլԵ՞կխ"ըբաժանումէ» սկյութենների մակոոնների մում բաշձոբաձում Լո դժվաբամատույց մի տխլանք,իսկ ձախ կողմում կար գետըն ուր ճարշսաճմանային մի ուրիշ գետ,որի մեջ թափվումէ՛՞ բամանով ծածկվածէՐ ձառերով, նիշտ է՝ ոչ հաստ, բայց կավո՞ էր անցնել: Տեղանքը խիտ: Հելլեններըեբբ մոտեցան, սկսեցին ձառեոր կտճատել, չշտապելով որոնք ճնաբավուինչափ չուտ ղուս գալ այդ վայոից: (Ց) Իսկ մակոոննեոը, ե մազից պատրաստած Ն նիզակներ խիտոններ, ունեինԲյուսկեն վահաններ ու քարեր է ին քաջալերում էին գետանցիմյուս կողմում, իրար դասավորվել նետում գետլ. բայց քարերըչէին հասնում մինչե հելլեններըե ոչ ոքի չէին վիրավորում: մեկը, որն, ինշպես (4) ԱյնժամՔսենոփոնինմոտեցավպելտաստնեռից է այդ նճա ասաց, թե ճասկանում Աթենքումստրուկ էՐ եղել. ինքըպատմեց, սա իմ հայրենիքն խոսիր.«ինձ թվում է,--ջարունակեցնայ--ոբ մաոռդկանց ես ուզում եմ խոսելնշանց ճետ»: (5) «Ոչ է. ն եթե որնէ արգելքչկա, ապա Ն խոսիրնբանցճետ Ն իմացիր --ուստի մի արգելիչկա--ասաց Քսենոփոնը, թե «մակոոններ»:«Այժմ նախ, թե ո՞վքեր են»: Նռբանք պատասխանեցին, եր կանգնելմեբ դիմացե իբենց պաՔսենոփոնը ,--ինչո՛ւ Ճաոցոու, --ասաց «Ուովնետնդուք մեր ճում Նն բշնամու նման»: (6) Նբանք պատասխանեցին. ճշամայեցինասել, րե «շարի սյատ9ոշավարները Եշկոի վրա ԵՒ գալիս»: Երք ճետո վեւշաղառնում նառելուհամար չենք եկել, այլ արքայիդեմ կովելու հարցբին, թն ենք ծով առնել»: (Դ Մակբոնները Հելլաղան ցանկանում պատասո շբտվարնեւը արղյոք: եբաշխիրկտա՞ն իոննց Քավատարմության ն՛ տալ, ն՛ ստանալ:Այնմամ մակունալդպիսիր խանեցին,թե կուզենային նջբանգ՝ իսկ թելլեննեւը հիզակ տվեցին, բարբարոսական նեոըհելլեններին ասում Լին, թե Էշաչշխիրը զա է. ե, բացի մակոոններն քանզի հելլենական. վկա կոչեցին: աստվածներին երկու կոդմեոը այղ. տովելուց հետո. մակրոնեեչնիսկույն եշաչխի՛ (8) Հավատաշմության ե բացել, ասես իճշենր հելլեննեւիհետ սկսեցինծառերը կոբտել նանապարհ ճետ, (վաբենավոբման) չուկա տբամտես մտադիր էին անցնելԲելլենեն»-ի հասցըՔամեմատ, ե ՆրԵՐք օրում Բելլեններին հնարավորության դոնցինիրնեց մեծ շաւքերով լեռ կար, ռբի վբա "ին մինչն կոլխեւի սաճմանը: (9) Այստեղ դիմացշարվեցինֆահելլեճեերընշանց Սկզբում էին կոլխերը: ղասավորվել ՄՈԼ

ալ

ԷՀՆԱԲԱՍԻՄՍ

՝

ԳԻՐՓ

լանգսի ձեռով,որպեսզի այդ ղասավուությամբբառշձբշանան լեռը. բայց 8եու զուավաւներըտբոշեցինհավաքվել խուճոդակցել.բե ինչպես Է ճնաավելիլավ պատեբազմել: Իավոո (10) Քսենոփոննասաց, ոո պետրէ, իբ կաշծիլավ,արձակելֆալանգսի դասավորությունըե վաշտերըուվիղ ղասավորել,որովհետեֆալանգսըիսկույն կԼայքայվի. քանզիլեռանմի մասում վերբելէը դժվարկլինի, մյոա մասում՝ ե ճեշտ. այս բանըհուսալքությունկառաջացնի,եթե զոոքր նկատիի" նա, ֆալանգսի դասավորության քայքայումը:(11) Այնումետն,--շաբունակեց --եթե մենի առաջ շարժվենքխիտ շարքեբով, թշնամիներըկաբողեն մեզանից ավելիլինել ն այդ ավելինճբանք կօգտագործեն ինչպեսցանկանան.իսկ եթե շարժվենքնոս" շարքեբով,ապա զառմանալիչի լինի, եթե մեր ֆալանգու սը մասնատվի թշնամուխիտղոոքեբիհաբվածների նետեբիտաբափիտակ: եվ եթե ոբեէ կետում եման բան պատաճի,ապա ամբողչ ֆալանգսի վոա վատ կանդրադառնա: (12) Բայց,իմ կառծիքով,պետքէ վաշտիոըր կանգնեցնենք ե նբանցմիջն որոշ ուղիղ դասավոբությամբ տարածությունթողնելով, վաշտերըայնքան ծավալենք, ղբանցիցվեջիննեոըթշնամու թներից էլ մեճք ավելի ձգվածկլիճենք, քան այն կողմըճասնեն: Այդպիսով թշնամիների ն դասավուությունը վաշտերըուղիղ սոսնելուդեպքում,մեզանիցլավաղույննԵՐր բոլորից առաջ կգնանձարճակման,հ չուբաքանչյուբվաշտապետի" վաշտըկարողէ տանելառավելհարմար նանապաճհով: 03) Բացիայղ, թըչնամու համառ հեշտ չի լինի վաշտեբիմիջեճեբխուժել,Րանզիայս այն ե նբա Բամարբ նույնպեսդժվար կողմիցհարձակման կեճթաոկվի, կլինի ճելՒել գնացողվաշտերիդասավորությունը: Իսկերբեորնէ վաշտ դժվաբկագզության մատնվի,ճաբնան վաչտըկօգնի նբան: նվ Եթե վաշտերիցգեթ մեկը կառողանա Ն ոչ մեկը այետել չի գագաթը բառձբանալ.ապա թշնամիներից

կաո շուրջ վեյ ճաւռյուբմադ": (10) ԱյծոտետեվոբավարենԻաքանչյուբում ճնտո ե առաջ նբաման բր առձակելյինաղաթելու:Աղոթելուց պնան երգելուց ճետ եղող պելտաստՔսենոփոնը ե նրանց նվ գտնվելով": կողմ այն Լին շաշժվումթշնամուդասավորությունիլ) ներառաջ դրանովիսկ անտեսնելովնշանց, վագնցիննրանցղեմ (17) Թշնամիները դեպիայ, մյուսը՝ ղեպիձախ. երանդասավորության մի մասը ջատվեցին, մեծ ղատառկություն առաջացավ:(18) Այնժամ աշկաղիական կենաոսնում Բբամանատաբն էբ էսքինեսակառհանեցին, որոնց վելտաստնեոը, զոշամասի ճոանք նրանք են, փախչում աղաղակելովառայ վազեցին:եվ կառծելով, Բոպլիտներր, լեռը: ՆՐանցձետնեցիննան աբկադիացի բարձոացան առաջինը Իսկ թշնամիներ, որոնցգլխավուումէբ Կլեանոր»ոքոմենացին։ ով որտե այլ փախան առաջ վազեցին,այլես չղիմադրեցին, (հելլեննիրր)

տառ

չառմվեցին։ Խեյբիսափոսն ու

ու

ու

.

ոբ

-

մեռյալների:

:

Բողանանք, պնաքԼ ճում-ճում խժոենք»6: (1) ՆՐբամեն մեկը գնացի» տեղը ե վաշտերրկանգնեցին ուղիղ ղասավոբությամբ՝ ստացվեց հոպլիտճների գոերե ութսուն վաշտ, իսկ յուրաքանե չյուր վաշտում շուրշ հարյուրմառդ: Իսկպելտաստեերին աղեղճավորնեւին եբեՒ բաժանեցին մասի. մի մասը դասավորբեցին ձախթեից ն մյուս մասը՝ աչ թեիցայն կողմ, իսկ ԵՐբորդմասը՝ կենտոոնում.այդ զորամասերից յու-

--

ինչպեսթուօԻի նրանք ոտքիԼին կանգնում, ուշքի գալ. ե եբբոոդ թն չոոբորդ նավորումիցհետո: փարսախ,ն ձով նո(55) Այստեղիցառաջ գնացինեկու կայան՝ յոթը հելլենականքաղաքէբ նվքսինմոտ, ոոի բազմամառղդ սան Այստել ճելյան Պոնտոսում. այն ՍիճոպիգաղութնԼ- կոլխեբիերկրում: ն օո մնացին կոլխեոիգյուղեռում. այստեղիցառչալենները տշամադբհզին վելով ավաոիէրն ենթառկումԿոլխիդան:(23) Ցարճինչուկա որոնք լավ ընդունեցին հելլեննեշին Նոոպէսհյուինակիչնեոը, Տբապեզուրտի Նշանք ե նույնպես եզներ, զառի գինի: (24) նչան, պառզնեցին ԲասիՐության որոնք հետ, Քառշնան կոլխեբի ղաշինքկրելու մեջ գոոծակցեցին հելլենեՆոին նս ե եզներստացապոումնին ղաջտավայում, ճբանցկողմից առավելապես նշան: վեցինիբոն նյու "ասիրության պատճասբետո նՐանք խոստագված զոնաբերության բոլոշից (25) Այս տեսնում: Նբանք բավական թվով եզներէին ստացել.ոբպեսզի

Տ-ապեզունտի"

01) Այսպեսոբոչեցինե վաշտերըուղիղ ղասավորեցին: Իսկ Քսենոփոնբ աչ թեից ձախնանցնելով",ասաց գինվաբնեոին. այրեր. այս մաո«Ո՛վ վիկ, որոնցդուք տեսնում եք, միակ արգելքն են մեբ առաջ, որի պատնառով էլ մննք դեռեսշենք հասելայետեղ,որտեղ շտապումենի. ն սրանց,եթե կա-

նենց

կաբողէո: գյուղերում, բազմաթիվ լեոր, բանակեցին իսկ.ճելլեննեռը, բարձբանալով զարմանալի որտեղմթերքի առատությունկաո:(20) Այստեղ,բնդճանբապես, ն այն զինվորները. փեթակներ ոչինչ չկառ. բայց կային մեղվի բազմաթիվ ն լո ո՞բոնք կերանայղ մեղոից, բոլորը խելակորույսդարձանն փսխումէին ուղիղ կանգնելոտքեոիվբա. ընկնումե ոչ մեկը նրանցիցչէՐ կարողանում բր հմանվումէին ուժեղ հաշբածների,իսկ չատ ուտողներր՝ խե(իչ ուտողնե եվ այնքան չատ մարդ էՐ պառկած. մինչն իսկ լացնուներբի, ասես զորքը 'վարսությունէո կբել, ե բոլւշթր այլ բանիցմեծապեսվճատվել ե որ չմեռավ գոնթե միեծույն ժամին սկսեցին օրր ոչ Լին: ՍակայնԲաջոոբդ

:

մնա»:

--

(19)

ոբ

որ

ու

ԳՈՐԲՈՐԴ

ջուջԽբեսուն

"`

տությունէին

--

107 --

ԱՆԱՔԱՓԻՍ

բ Մեղ ղի Թի

դ-անք զոհեինեսին՝ փշկությանճամար, Հեբակլեսին՝իրենցառաջեոբդելու համար, ն մյուս աստվածներին,իշենը կատաբածմաղթանքիճամաձայն: Նրանք հան մաբգականմոգումներ կազմակերպեցին այն լերան վշա, ոշտեդ բանակելէին։ Ռոպեսվազքիկազմակեոպիչե մյուս մոցումներիղեկավա», նբանք ընտրեցին սպարտացուն,ոբը ղեռնս տղա ժամանակ Դ-ակոնտիռս փախելԷԻ տնից,ակամայիցղաշույնի ճաբվածովմեկ ուբիշ տղույի սպանած հետո մորթիներ ճանձլինելու ճամաո: (26) Զոնաբերությունն ավարտելուց ու նրան տանել նեցին Դբակոճնտիոսին պատվիշեցին իրենց այնտեղ. | պետքէ վազքի մոցումբ կայանար»: Նա ցույց տալով այն բլուր, ոբտեղ այնժամկանգնելէին, ասաց, «Այս բլոսը ճաճմաբագույն վայբն է, ոշբտեղից կարողես ուզածդ ոսլդությամբվավզելչ:«Բայցինչպե՞սկարելի է,--հարցոին նբան,-«մոցելայսպիսիանճաբթու մացառուռգետնիվբա»: եվ նա պատասխանեց.«Վայբ ընկնողիհամաբ տանջանՒրավելի մեծ կլիճի»: (27) Տղանե| բի, առավելապես զեբինեբիերեխաների, մոցումը մեկ ասպաբեզտատոնծությամբ վազքն էո. ավելի քան վաթսունկբետացի մոցեցինԵբկաբտաբածություն վազելով.տեղի ունեցաննան ըմբշամարտ,բոնցքամաշտե պահկորատիոնծ.ու տեսաբանը շատ գեղեցիկէբ: Ու քանի մոցումնեւինչատեոը մասնակցեցին. իսկ դիտողնեոը ճՐրանց ընկե՞նեւն էին, ճաղթելումեծ եռանդ առաջացավ: (28) Տեղիունեցավնան ձիաոշավ, ն հեծյալներըպետքէ իրենչ ձիեոըքջեին զառիթափով դեպի ծով ն ետ վեբադառնային դեպի զոճասե դան": նվ վայոէջքի ժամանակշատերըգլոշվում եին ցած, իսկ վԵոելքիժամանակ, խիստզառիվերլինելու պատճառով, ձիերր ՔազիվկաշողանումԼին առաջ քայլել. այնպես,ոբ շատ աղաղակէբ բաշձբանումն ծիծաղ քաչալերովբացականչություննեւ:

ա ոգի

տողի".

փոզ

"որի րիսրեր Մ.

ուր

ռր

ու

:

ՀՎ»

ԻՆ

ԳԻՐՔ

ՀԻՆԴԵՐՈՐԴ

դյուբոսիճետ աորչավելիս լԱյե ամենը, ինչ Բելլեններբկատառեցին ե թե ինչՆ ղեպի ԾվքսինյանՊոնտոսի ծովափբնաճանչելուճանապարճին, Բաման հասան ճելլենակաձՏբասլեզունտքաղաքը, թե ինչպես, պեսնրանք համաբ զոնեբմատուցեցինանմիձայն օբենքի, նրանք իբենց փոկության ճասան է նախորդ խոսքում|: պատմվել եկի", բառեկամական ջապես.եբբ նրանք Բետագաուղեորուժողովվելով,խոոճոդակցեցին Ա) Այճուրետե Լեռն բուբիագինե այսպեսխոսեց. թյան մասին Առաչինըճանդես եկավ ն եմ ապառազինվեՃԵս, ռ՛վ ռազմիկներ, պատոաստվելուց առղենհոգնել ե ե ե ն ն շարքումկանգնելուց: զենքերկրելուց, քայլելուց. վազելուց, լոց, 1.

պաճակությունանելու, ե կովելուց. ալժմ ուզում եմ վերչ տալ այդ բոլո՞ր եմ ուղեռոբուն քաճի ոբ արդեն ծով Ենք հասել, ցանկանում տանջանքներին. ե Ոդիսեսիճման մեջքիվոտ պառկած,հասնել թյանմնացածմասընավառկել աղաղակումէին, թե ճա Հելլաղա»:: (3) Այս խոսքերրլսելով. զինվորները ճիշտ է խոսում:Այնժամ Խեյբիսոփոսըհանղեսգալով խոսեց այսպես. է) այժմ, բաշեբախտաբարրա«Ո՛վ ռազմիկներ,իմ բարեկամԱնաքսիբիոսը եմ. նշա մոտ. ես Ենթադոշում վաոքռսէշ: ՈւստիԼ, Եթե դուփինծ ուղա՞կեք ե ՔԲամաբ ու տորիեբաներբեռնատաբնավեր կբերեմ: ձեզ կվերադառնամ եր նավարկել, ապա սպասեցեքմինչն իմ գալը. Եթե ղուք իբոք ցանկանում ես ջուտով կվերադառնամ»: Այս լսելով. զինվորներըու՞ախացանն որդչեպետք է. ինչքանհնաբավորէ, շուտափույթ նավարկի: յին, Խելբիսոփոսը ոբ

ոՐ

--

109 .-

ԱՆԱՌԱՄԻՍ

ն խոսեցայսպես. «Ուրեմն, (5) Նշանիցհետո հանդեսեկավ Քսենռփոնը Է ճամա», Խեյբիսոփոսը մեկնում նավերբեբելու իսկ մենք հբան կսսլասենը:

Ւ

Այժմ կասեմ, բե ին: պետք Լ անենք մենք աստեղ ճբան սպասելուըձթազԲում: (8) Նախաննբամեշտ Լ պարենձեռքր բեբել թշնամիՆոկրից. Բանի Լ ոչ բավարբաճ շուկա կա, ոշ իսկ, բացի ԲչեՐիզուչ 1գնելոոկաշողություն նենք: հսկԵ՞կիոը է . քշնամական այդ իսկ վատնառովմեզաճիցշատեր կան բող Են կորչել, եթե անզգուշորեն տռանըպաշտպանվելու գնանք մթերք ես հայթայթելու:(7) Ուստի կառծումեմ, մթեոքրպետքէ ճաբենք հատուկ խմբերկազմածն անչատչթափառենք.դբանովդուք վտանգից զերծ կլիներ: Այդ մասինկնոգանքմենք՝ զոբավաբներս»:Այղպեսէլ որոշեցին: (8) «Այժմ լսէք շարունակությունը: Ձեզանիցոմանք, չնչոււտ, կգնան ավարձեռք բեբելու։ իմ կարծիքով,բոլորից լավը կլինի այն, զնալ ցանկացողըայդ մասինմեզ Քայտնի,ինչպեսճան ասի, թե ոբ է գնում, դՐպեսզի մենր իմանանք,բե ինչքանմարդ է գնում ն ինչքանմճում, ն եթե կաշի լինի, օժանդակենք Շրանցհախապա'ոբաստությանրը. իսկ եթե աննճոբաժեշտություն զգացվիունէ մեկին օգնություն ճասցճնելու, ապա իմանանք, բե այն ռբտեղ ուղաբկենք:եվ եթե անփորձներից ոբեէ մեկր այդպիսիբան է ձեռապա մենր կաշխատենք նարկում, իմանալ նբա Ճակառակոողների ուժր ե նրան»: իստ այնմ խոբճուրդներ կտանք Այս նույնպեսընդունվեց: (Թ)«Իմացեքնան հետեյալը,--շաշունակեց նա:--Մեբբշնամիներըհնաունեն ն նրանք իշավացիկեբպով մեո Բավոբություն մեզ վբա հարձակվելու. նկատմամբ դավերկնյութեն, Ւանզի մենք նբանցբաշիքներնԵնբ ճափշտաւկում: եվ նրանք հետամուտ են փնում մեզ: Ուստիես կարծում եմ, որ մեր ճամբարիշուրջը պետր է պաճակակետեր դնել. ե եթե մենք հերթովպաճաանենք ե կություն զգույշ լինենք, ապա թշճամին պակաս չնփով կարող է մեզ հետամտել: (19) Մի ուբիչ բան ես պետքէ Շկատիունենաք: եթե մենք ճաստատ ճետ իմանայինք, Խեյբիսոփոսը կվերադառնաիր բավականաչափ նավեր բեւելով, ապա բոլոբովինկաոբիք չէՐ զգացվիիմ այս խոսքերին:Բայց քաճի ոբ այդ անոբռշ է, ապա մենք նս այստեղ պետքԼ փորձենք նավեր ձեռք բեբել: եթե նա բեբի, ապա այստեղծղածներիճետ միասին մենք կնավառկենք ավելի մեծ թվռվ նավերունենալովմեր տոամադբության տակ.իսկ Եթե չբիոի, ապա մենք կշգտվենքայստեղեղած նավեռից:(11) ես ճանախ այստեղով եա եր եմ տեսնում: երջ մենք աւն նո մեծ նավեր տոապեզունտցիձերի կառողենք անցնողճավեորգեւի վեոցնելԼ, եկե Բր, այդ նավերըպաճակնեոի ճսկողությանըհանձնել, մինչն որ մենք բավաոբ

էյ

ոբ

Ւ

ոո

Ւ

ո՞ր

ան ԻՇդոծեք,

ճանելով

է

--

.-

ա ՄՍՏՔողազգան որմի տետարաններ (աքեմենյան.շրջանի կնիքներ) լ

ԴԻիԻԲրԻի ՀԻՆԴԵՐՈՐԴ

ժամանակդրժնավերկունենանքն, այսպիսով,մեր փոռխաղոման կածաչափ ես ոբոշեցին: վարությունչենք կրի»: Այդ «Մտածեք նայ--պատչանչէ՞ աողյոք, մենր նան,--ջարունակեց 02) նբանք մեր պատքանի գեբվածներին, ընդճանուրմիչոգներից կնշակրենը նան ճամաձայնվենք փոխադրավարձ ճառովպետք է մնան այստեղ,ինչպես ես օգտվեն»:Այդ իրենք Բանդիսանալով սաճմանել,որպեսզիմեզ օգտակար ես ոբոշեցին: նա,--եթե նույնիսկ այղ բանր Ա) «Բայց ինձ թվում է,-«ջասունակեց Ն մենք չափով նավեւ ձեռք բեբել, բավաշար չկարողանանք մեզ չճաջողվի մենք կդիմենքծովափնյա ոբպեսզի նբանք բաքաղաքներին, այդ դեպքում են: դբոնր, ինչպես լսել ենք, դժվարանցանելի բեկարգենճանապառբճնեոը, ե՛ վախից, ե՛ մեզանիցազատվելուցանկությունից»: Նոանք կճամաձայնվեն (14) Այնժամսկսեցին աղմկել, թե չպետք է նանապաշճովընթանալ: այղ մասինոչ մի որոշում նկատելովնշանց անմտությունը, Իսկ Քսենոփոնը, Քամոզեց կամովինբարեկաոքաղաքներին բայց Րվեաոկման. չառաջաբկեց ոբ ճելլեննեբիցավելի շուտ կազատվեն,եթե ասելով, գելճանապարրնետը, ստաբաբեկաոգլինեն: (19) Նբանք տբապեզունտցինեբից ճանապարհները ե այն ձանձնեցին լակոԴԵԼՐսիպպոս պեբիոյկոս՝ ցան մի պենտեկոնտո՞դն: նա այլ փախավ մասին, հավեր գերեվարբելու Սակայն ճոգ չտարբավ նացուն: ե իո նավի պատժվեց. Հետագայումնա արդարացի Պոնտոսից: հեռազավ հիտ մոտ ինչ-որդավեր Նիկանդոոս լակոսպուճվեց Սեթեսիչ ն յուրելիս քանզի հբամանան մի տբիակռնտոբռնծ, Նրանք ոոի ստացան նացու կողմից: (16) նատար նշանակվեցՊոլյուկբատեսաթենացին.ռոը ն գեբվածբոլոր նավերը էր առաջնորդում: Եթե դրանքոբեէ բեռ էին տանում, ապա բեռնաձամբաոբ ն մոտ էին բեռնեեբի պաճակնշանակում,որպեսզիդրանքապանով թափում (17) Այս էին ոբպես փոխադբամիջոց:։ վինճեն, իսկ նավեշըօգտագործում ձեոք էին ոմանք այն ավարի, գնում էին դեպքեբիընթագքումհելլեննԵերը նս բերում,ոմանք` ոչ: ԻսկՍլեայնետոսըիր վաշտըե մեկ ուրիշ վաշտ ե՛ ն՛ մի ամբությանղեմ, ինքըսպանվեց, շատերր նելով դժվաբամատույց ոբ

որ

տա-

իո Բետ եղողներից: 1. Եր աշդեն ճնաբավորչէր պարենձեռէ բերելուց հետո նույն օրր ուղեցույլցՔսեճոիոնը տրբապեզունտցիներից բանակատեղի՛, վեբաղառնալ ե՞շկիշր, իսկ ներ ճետ, կեսը դբիլնեոի տառշավ իո Վոբքի վերգնելով համառ. կոլքանզի .վաճպանելու մյուս կեսը թողեցտեղում, բաճակատեղին ճավաքվելէին մեծ բազվտարվածլինելով իրենց բնակաբաննեւից, խեոբը, վբա: (2) Սակայնտոաչոշակա բարձունքների մությամբե ղիոլավուբվել

ԱՆԱՒԱՍԻի

Ս

|

պեզունտգիները նրանց չէին առաջնոոբղում այնտեղ,որտեղիցհեշտ էր պաբեն ձեո բերել. Ւանզի այնտեղ բնակվողներիհետ բարշեկամներ էին. իսկ հոմաբությամբէին տանում դոիլներիղեմ, ոբոնր իրենց շատ չարի էին պատճառումե բնակվում էին լեռնային անմատույցվայբեբում ե Պոճտոսում ապբող բոլոր գեղեբիկամենառազմունակներնէին: (3) եբբ հելլեննեը հասան բարձրավայբերը,ղբիլներըհրկիզեզինայն ե իբէնք հեամբություննեոը, կարձումէին, թե Բեշտությամբկգոավվեն, ե ռացան: Ուստի այստեղ վերցնելուչինչ չմնազ, բացի խոզից ու եզից ե էբ ճողոպրելճնոդեճից: կամ մի այլ անասունից, որը կարողացել Բայց կար ամբացված մի վայր, որր նրանցքաղաքամայբնէբ. ե բոլորը այնտեղ անբա շուրջը շատ խոբր ճեղեղատկար ն ամբության պաստանեցին, մատույցները շատ դժվարինէին: (4) Աոդ՝ պելտաստները.ոբոնք ճոպլիտներից ճինդ թե վեց ասպարհզառաջ էին վազել, անցնելովճեղեղատըե տեսնելովշատ ոչխարներե այլ Քաոստություն,նետվեցզին ղեպի ամբությունը: Նրանց հենան որոնի տեեցին շատ նիզակավոբներ, էին փետբում,այնպես, ՈՐ պարեն հեղեղատեն անցնողների թիվըղարձավավելիԼան հազար մառղդ": (ծ) Ու եբր չկաբողացան ամբությունըմաբտովվեռցնել, քանզիղբա շուրջը լայն խրբամատ կաո Բողաթմբով, իսկ հողաթմբիվբա ցցապատնեշ`փայտե խիտ աշտաբակնեբով, ապա նբանք փորձեցին նաճանջել,իսկ թշնամինսկսեց ճա»ձակվել: (6) եվ քանի հնաբավոր չէբ փախչել,Բանզիամրությունիցղեպի հեղեղատը կաբելիէր իչնել միայն մեկ մեկ, ուստիե լուր ուղաոկեցին նա եբ Քսենոփոնին. գլխավորում ճոպլիտնեշին:(Դ ՔԲանագեացը գալով ասաց. «Ամբությունը լեցուն է ամեն տեսակիհարստությամբ,բայց ոչ կաբողանում ենք գրավելայն, քանզիշատ է ամբագված, ոչ իսկ կաբողանումենք ե վեբադարհեշտությամբ նահանջել.քանզիբշնամին աշտազրբոհկատարեց է ձի ճանապարհը շատ դժվար»: (8) Այս լսելով, Քսենոփոնը զոոՒրբեբեզ հեղեղատիմոտ ե հրամայեց ճետ անհոպլիտներինսպառազինված սպասել.իսկ ինքը վաշտապետների ե մտածում ո՞բն ե՛տ էՐ՝ է ցավ հեղեղատը ավելի լավ. տանելճեղեղատն ես անցկացնել՝ անցածզինվորներին, թե՞ Բռպլիտնեբին ամբությունը գբավելու Բույսով: (9) նա նկատեց, նահանջելառանց մեծ կորուստներիչի լիճի. իսկ վաշտապետները գտնումէին, ոբ ճնաբավորէ ամբությունըզոա| վել ն Քսենոփոննէլ համաձայնվեցնրանցճետ, հավատալով զոն մատուցելու ժամանակնկատվածբառբեճաջող նշաննեբին.քանզի գուշակները հայտնել էին, ճձակատամաոտ տեղիկունենա,որի ելքը հաջողկլինի։(0) եվ հտ վաշտապետներին ուղաշկեց,ոբպեսզիհուլիտներին այս կողմ անցկացու

որ

որբ

առ

ոո

որ

աթ

12.--2

Արծաթյա պտյակ (ոիտոն)՝

Երզնկայից (Մ

դ.

մ.

թ.

ա.)

ՀԻՆԳԵՐՈՐԴ

ԴԻՐՔ

եւտ իսկ ինքըմնաց տեղում ե բոլոր պեիլտաստնեւին Լաշելով, Բբամանետում յեց նրանցռչ մի չկատարել:(11) Նշ հոպլիտնեշը եկան, նա Բոամայեցյուրաքանչյու:վաշտապետին իբ վաշտըդասավորել այնպես, ինչպես ոբոնք ինքն է ավելի լավ Բամառում կռվելու ճամար: Այն վաշտապետներր, միշտ քաջությամբմոզում էին իբաոհետ, ղասավոբվեցինիրա" մոտիկ:(12) Նշանք այդպես առբեցին.իսկ Քսենոփռերհրամայեց բոլոր պելտաստնեռին մաբտի գնալ ձիզակի փոկը դաստակինանցկացրած,ոբպեսզիազղանջան տբվելունպես նիզակընետեն, իսկ աղեղնավորներին՝ լաոր ձագցնել, պեսզիազդանշանտրվելուն պես նետերն արձակեն,իսկ մեբկեբինես Բբամայեց իրենց պառկեր քարեշովլցնել. ե բանիմացնեբին ուղաբկեցհետնե-

նեն.

ոո-

ձոամանի կատաբմանը: ամեն ինչ պատոաստ ե՛ ենթավաշէո, ե՛ վաշտապետնեոը, Երբ (13) ե՛ հանք, ովքնբ ճամարում տապետնեբը, իբենցավելի ցածոբչէին վաշտա-

լու

բոլոր պետներից, կանգնեցին միասիճ չաոքի, այնպես, իՐաոտեսնում ոբ

էին:

Նշանց դասավոռությունը,համաձայնտեղանքի,կիսալուսնիձե ստացավ: մէ) Այնժտմ նբանք պեան շեփորը հնչեց ե միաժամանակ երգեցին, Էնիալիոսի" պատվինոազմակունաղաղակբարձբացբին, իսկ ճոպլիտները առաջ վազեցին. միաժամաճակ ճետվեցիննիզակներ, արձակվեցիննետերն պարսատիկնեոը, իսկ շատերըձեռքեբովէին քարեր շպոտում. կային նան կբակտանողներ: Ա5) Նետումների տաբափիցթշնամիներըլքում էին իոենց ե աշտարակները. ցցապատնեշչնիոը ուստի Ագասիասստյումփալացին մի կողմ թողնելովիո զենքը, սոսկ խիտոնըճագին, բաոձոացավ հողաթմբի վբա ն իո հետ վերն քաշեցմեկ ուրիշին ես, այս ուբիչն էլ րարձոսցավ ե, չվում էՐ,ամբ"ությունը գոավվեց: (6) Եվ պելտաստներն թեթեազենճեոը նեբխուժելով, յուրաքանչյուրը Ր ինչ կառողէբ: Իսկ Քսէնոփոնը ճափչտակում ղարբասնեբի առաջ կանգնելով, ինչքանկաբող էԸ ձոպլիտճեբին արգելում է՞ մտնել. քանզիմի քանի բառձունԺի վբա ուբիշ թշնամիներէին եբեում: (17) Քիչ ժամանականց ճեոսից աղաղակլսվեց, ե մարդիկսկսեցինփախչել.ոմանք իբենց ճափշտակաձ մոտ մեծ խճոիրերով,իսկ շուտով նան մի վիրավորեբնաց.ե դարբասների ղում առաջացավ:Պատասխանելով ճառցեոին,փախչողնեբր պատմումէին, են. բե նեոքինմասում միջճաբեոդ կա, թշնամիները մեծաթիվ սՐանք ներսում տելէ կատարելով ճաբվածեցին եղով զիճվոբներին:(18) Այսժամ ՔսենոփոնըքարոզՏֆոլմիղեսին հբամալեցհայտաբաբել, ով ցանկանում է ավարձեռք բերել, թող մտնի նեոս: Ռւ շատեբր ներս խուժեցիննե գեբաայնպես, թշնամիներին զանցեցին փախչողներին, ղարձյալ քչեցիճմիչնաու

ու

ու

ար-

ոբ

ոո

--

8--847

--

ԱՆԱՔԱՍԻՍ

ԳԻՐՔ

բեղ: (19) Այղպիսով,միջնաբեողիցղուբս պատաքաձամեն ինչ ճելլեննեսը ու տարան. ե հոպլիտնեոր հափշտակեցին զինքեւր պատրաստ կանգնեցին, ոմանք պատնեչի վբա, ոււիջննր` դեպի միջնաբերդը տանոլ ճանապաբճի ու մտածում էին, թե իճշպե՞ս վբա: (20) հսկՔսենոփոնն վաշտասլետները կաոռղեն միջնաբեողըես գոավել. քանզիայղպիսովիբենցփոկությունըապահովվածկլիներ. հակառակդեպքում նանանջելը իբենց ճամար դժվարին հետո նրանք քննհլուց կլիներ։Ուշադիր Եզբակազոին, ամբությունըբոլորովինանառիկԷ: 21 Այնժամ սկսեցինպատրաստվելնաճանջի.ն ցցապատնեչը բաժա-ռելով իբաո միջն, ամեն մեկնսկսեցքանդելիր մոտ եղաձմասը.իսկ կռվելու ճամար անկարող ն ետ ուղաշկեցին, հղողնճեբին բեռներ ունեցողներին ինչնահ մեծ պես ճոպլիտնեոբի մասին.վաշտապետները տեղում թողեցիննբանց, ում կառողէին լրիվ վստաճել:(22) Քայց ե՞բ սկսեցինճաճանչել,ներքնաոբոնք հյուսկեն վանաններ մասից դուռս վազեցինբազմաթիվ(թշնամիներ), ն պափլագոնյան ունեինե նիզակներ, սռնապաններ սաղավաբտճեր, մինչդեո ռու՞իչնեոր բարձրացանդեպիմիչնաբեողըտանողճանապարհի այս ու այն կողմը եղած տնեոիվոա. (23) այնպես. ոբ անվտանգչէր թշնամուն ղեպի միչնաբեոդտանողմուտքի առաջ ճալածելը: ծվ քանիոբ նբանք վեբեից խոջորգեբաններէին նետում ցոծ, ապա նույնչափվտանգավոր էո ե՛ մճալը, ն՛ Շան էՐ աճավոր հեռանալը. վբա հասնող գիշերը: (24) Մինչդեռճոանք կովում էին անելանելիվիճակում, աստվածներից մեկը նրանցփոկությանմիջոց շնորբեց:Հանկարծ,հավանաբարկ-ակ ընկնելուց, աջ կողմի տնեբից մեկը բոցավառվեց:Եվ քանիոո այն փով էՐ գալիս, աջ կողմի տճեոում գտնվուլբոլոր թշնամիներնսկսեցինփախչել: (25) իմանալով նախախնամության Քսենոփոնն այդ նշանի մասին, հՐամայեց ճրկիզել ճան ձախկողմի տները, որոնբ փայտաչենլինելով, աշագոոբեն այովում էին: Թշնամինեոը փախչումէին նան այդ անեբից:(26) Այնժամ ճելլեննեբինսպառնումէին միայն միջնաբեոդիմուտքի մոտ գտնվողթշնամիները, որոնք պառզ է, հարձակվելու էին (նելլենների)վբա, նբանզդուբս գալու ն (ճեղեղատն) իջնելու ժամանակ: ՌատիՔսենոփոնըճրամայեցթըրչնամու ո՞ր նետումնեոի ճարվածիցդուրս գտնվողներին, գերաններ բերեն ե իրենց թշնամումիչն եղաձ բաց տաբածության վբա: եբբ արդենբավականաչափդիզեցին, գեբաննեբիկակ տվին. հոկիզեցինճան պատնեշիմոս եղած տնեոբը, որպեսզիթշնամու ուշադբությունըդջբանով զբաղեցնեն:(27) Այսպիսովճազիվկարռղացան ճեռանալամբությունից.իրենցե թշնամիների

միչե կրակն(զոտի)ստեղծելով:եվ ամբողջ Րաղարն այրվեց. աշերր ն ե ամեն տայակներըե ցցապատնեջները ինչ. րագի միջնաբերդից:

--

Ա4.-

:

ա»-

(28) Հաջողօրը հելլեններըհեռացանիրենցհափշտակած մթերքներով: նբանք եվ քանի վախենում էին ղեպի Տոապեզունտ տանողվայրէջքից, քանզիայն զառիթավէւ ձեղ. ուստի կեղձ ղաբանակալում կազմակերպեգին: (29) Եվ մի մյուսիացի,որոր կշում ԼԸ նույն Մյուսոս անունը", վեշցնելով տասր կբետազու,մնացթավուտ մի վաչբում ե ձնացբեց, իբ" փոոձում է որոնք թաքնվելթշնամուց:իսկ նրանցվաճանները, պղնձիցէին, փայլում էին մեոթայս, մեոթ այն տեղում: (30) Թշնամինեւն այս տեսնելով վախեցան,թե դառանեն մտել.իսկ զորքրմինչ այդ իչնում էբ: Երբպաոզ դաձավ, ոո ձելլենները բավականաչափ հեռացելեն աշդեն,Մյոպոսն ազղանշան տվեցամենայնառբագությամբ ճեռանալու.ն նա վեբ կենալովփախավիբ հետ մառղկանց միասին: (31) Կ՞ետացինեոը, ոբոնց հտնից, ինչպես իրենք էին պատմում,Բասնում է թշնամին, ճանապաւբից շեդվեցին դեպիանտառ ե իչնելովճեղեղատը, փոկվեցին.իսկ Մյուսոսըվազում ու ՖՐ նաճապառրճով գոռում, օգնությանկանչում:Կբետացիներն ու նռան օգնեցին վԵրցոին վիբավոբված:Նբան օգնությանճասնողները նաճանջում էին հտ-ետ, եբեսնեւրղե'վի թշնամին,ընդունելով թշնամու նետումները. ոմանք էլ իսկ կբետացինեքից նետեր էին փոխադարձ առձակում:Այսպիսով, ճասան ճամբոլորը փոկվելով ոբ

ու

ոո

ռո

ՀԻՆԴԻՐՈԲԴ

որ

'

|

բար:

111.

Եվ բանի ոչ Խեյբիսոփոսը եկավ, ոչ բավառշաոթվով նավերկային, իսկ որնէ տեղից կարողէին պաճենձեռք բերել,ուստի ոոշոշեցին ն քացամաքով Իսկ ճավերիվբա բարձեցիննիվանդնեբին նանապարրվել: ռասուն տարին նան Ն ինչպես անցածներին, կանանցն այն երեխաներին հեր իբեոը, ոբոնք անհրաժեշտ չնամառշեցին իբենց վերցնել:Նավ նստեցբին նան ե ե պատվիրեցին ավագագույն զորավառներ Փիլեսիոսին Սդփայնետոսին հբանցճամփոողության Բոգսըվեռցնելի՞ենց վա: Այնժամմնացյալնեոը առաջ ընթացան, քանի ճանապարհը էո: (2) եվ ուղնոբման բաւեկարգված եշբբորդօբը նրանք հասան ծովափնյաճելլենական Կեբասունտ քաղաքըն, ո՞րը Սինռպի քաղաքացիճերի գաղութն է Կոլխիդաերկւում: (3) Այստեղ ե մնացին տասը օբ. զռբքի ստուգատես կատաբեցինու ճաշվեցին. ընդամենը ստացվեցութ ճազար վեց Տարյուրմարդ: ԱյդքաննէՐ փոկվել։Մնաե՛ ցածնեորկոտորվել էին ն՛ թշնամիների, ձյան, ն՛ տաբեր հիվանղություններիպատճառով: 4) Այստեղնեբանք իրար միչեբաժանեցին Գերիների վանաոքից գոյազած արձաթը:Ապոլլոնին հփեսռսյան ճամար տասանո՞րդ1 սԱրտեմիսի որ

ե ո,

որբ

լր

-

ԱՆԱՔԱՍԻՍն

ԳԻՐՔ

դանձնավբին, բաժանվեց զորավաբնեբից ուրա քԲանչյուբին, ռՒւվեսզի այն պաճեն աստվածներին(հվի"տրերելու)համար. Խե լԸիսոփոսի փոխաշեն (նբա բաժինը) ստացավնեոն առինեագին։(5) եվ Քսենոփոնը"ընծա պատոբի

ԻաստելովԱպոլլոնին,այն զետեղեցԴելփիումգտնվողաթենագինեբի գանձարանում", վիան մակագոելովիբ անունի,ինչպես նան Պբոքսենոսի, ռշը Բետ. քանգինրա (Քսենոփոնի)ընկերն էր: սպաճվելԷՐ կլեա»քոսի (6) Իսկ ճետ ճեռանում եփեսոսյանԱբտեմիսի բաժինը,ե՞րբՔսենոփոնըԱգեսիլառսի" է՞ Ասիայից, ուղղվելով Բեռվտիայի դեմ արշավանքի",թողեց Առտեմիսի մոտ, ենթադրելով,թե իրեն վտանգէ սպառնում. ճեռկոբուՄեգարյուզոսի նրան, Եթեինքը փոկվի. ապա այն վեբադաոձնի իրեն.իսկ թե իբեն ոբենէդժբախտություն պատաճի,ապա այդ դեպքումդրամը թող նվիբաբեւիԱշտեմիսին,պատբաստելովայնպիսի բան, ինչ իջ կարծիքով առավելՏաճելիկլինիդիցումուն: նբան վտարանդի",նե լակեղեմոնացինեոր (Դ ԵՐբբՔսենոփոնըդառբձավ աղեն բնակեցոելէին Սկիլլունտում`0լիմպիայի մոտ, Մեգաբյուզոսրգալիս հտ վերադարձրեց է Օլիմպիա, (խաղեոը) դիտելու, ե Քսենոփոնին իեն այն, դիցումուճամար ն դիցունո: վստահվածը:Իսկ Քսենոփոնը վեոբգնելով ընտոբությամբ գնեցմի հողակտոր:(8) Պատահեց, այդ վայբով ճոսում էբ նս Արտեմիսի Սելինունտ (անունով)գետը: եփեսոսում տաճա՞շի մոտովճոռսում է Սելինունտգետը:եվ եբկու գետերում էլ ձկներկան ե խեցիներ.իսկ Սկիլլունտիհողամասումհնարավորէ հան ամեն տեսակվայրիգագանիռբսը: (9, Գիցոմ:ուճամար նախատեսված փողիցՓսենոփոնըկառուցեցնան զոճաշան ն տաճար նե ճետագայումնա միշտ աշտիցստացածբԵբբիտասանոոբդը նվիե էո Բաբերում ղիցուուն բոլոր քաղաքացիներնշոջակալքում ապոուլ տղամաշդիկու կաճայքմասճակցումէին տոնակատաշությանը:Իսկ դիցուհին էՐ գարի, Բտց, գինի, քաղգբավենիք, խ-ախճողնեբրին մատակարարում ինչպես նան տանաշիաբոտավայբեբում աբածող աճասուններիզոնճաբերված, ինչպես նան որսվածգազանների մսից մի-մի կտոր": (10) ՔանզիՔսենոփոնի ոբդիները,ինչպես ե մյուս քաղաքացիների ոոդինեւր, տոնախմբության ոբս, ժամանակկազմակեպումէին զազաննեոի ոբին մասնակցումէին նան ե նբանք չափահասներից ցանկացողնեոը. ոբսի գազանները՝ վառբազներ, վիթեր, եղնիկներ,ոբսում էին սբբազանհողամասումն Փոլոելեռանվբա: Ո Այդ վալը գտնվում է Լակեդեմոնից Օլիմպիա տանողնանապարճին, Օլիմպիական Ջեսի տանառիցշռւոջշ քւան ատպաւհզճեռավորության ե վա: Սբբազան ԱՍՐԵՐ, տեղամասումկան նան արբոտատեղի անտառաշատ ն ոբտեղ կարոդեն կեբակովելվարբազներ այծեո Ն ձիի՞. այնպես, տոնա-

կարողէին այնտեղարածել: գճաստնեբի 02) իսկ հզողնեւի եան ռոռերիշենց ժամանակին ծառեր տնկեցին, աը 7

ու

ոբ

-

12Ե-

անի

սակ

տա-

ամեն տե-

լինելով հանդերձ,նման էր փոքր մեծբ իտալ: Տաճա՞ը Նփեսոսի պատոաստած ԼԸ Եփեսոսում նման դիցուճու ո աի) իսկ նոճու, արձանը մռտ (13) Ու տաճառի արձանին: էր կաճգնաֆ ուի վբա կար ք. "ԿԱ կոթող», րգոոթյուը, ԱՐՏԵՄԻՍԻ Դրն. ՍՐԲԱԶԱՆ

ՀՈՂԱՄԷՍ:

րր

ՍԵՓԱԿՑՆԱՏԵՐՑ

ՍՏԱՆՈՒՄ է ԱՅԴ

ՀՈՂԱՄԱՍԻ ԵԿԱՄՔԻՏԲ,ՊԱՐԲ.

ՏԱՐԻ

ՏԱՍԱՆՈՐԴԸՆՎԻՐԱԲԵՐԵԼ

ՏԱՎՈՐ է ԱՄԵՆ

ՑԱԾՈՎՏԱՀԱՐԸԿԱՐԳԻ ԲԵՐԵԼ, քբ. )

՝ հանձնարարեց

որ

ՀԻՆԳԵՐՈՐԳ

ԱԴԱ

ԴԻՑՈՒՀԻՆ

ԿՀԱՏՈՒՏի:

ր:

Կ

բ

իսկ մ Ա Տէր«1 6 ւն

ԴԻՑՈՒՀՈՒՆ. ԻՍԿ ԱՎԵԼԱ-

ՈՐԵՎԷ

ՄԵԿԸ ԱՅԴ

ՔՈԼՈՐԸ

ՉԿԱՏԱԲԻ,

տիցնորիցծովով մեկնեցիննրանք, ովքերծովովէին եկել, ընթացան ցամաքով: (2) նրբ ԻՐանբքՔասան

Մու

մոսսինոյկ-

Տիմեսիթեոս ուղառկեցին տբապեզունտցու մաին մոտ ւի դեսպանն էր, հաշցնելու, թե իրենք դրպես Լ ա, Րանցեբկբիմիչով, թե՞ ոբպես բառշեկա՞մ թշնամի: մ պատասբանե էր` չեն քանզի անցնել. Կպավիճում էին թի ի"ենց ամբացված հայտնեց ՐՐ»բին: (3) ԱյնժամՏիմեսիթեռսը ճելլեննեՐին, թե այն իե թշնամի այսմոսսինոյկներին: ի ավող տիոնիՏին մոսսինոյկնեոը Բավիոել իմանալ,չէի՞ն ցանկանա աՐդյոք դաշինք կնքել եվ իո սիթց ուղարկվեց մի նշանց վԵբադաճձավ, իւ րր բերելով (1) նրբ ինը ՀԱՐՑ ժամանեցին, Բ ՀՐդոՆոին: մոսսինոյկների ներիզոբավաոնեշը իթ Քամատեղ ժողով Րր

ետք

ան

լ

տալու

բանք

նրանք են

ե

մոտ

Ուս-

ու

ճետ

եբանբ

կաիանո, ։ գումառեցին, ԵՐ.Վեն: լն: իսկ թաոգմաճումէո Տիմեսիթեռսը. «Ո՛վ մոսսինայկ նասնել Հելլաղահետիոտն, Րանզինավե չունենք, չիսհայող այն Իսկ թ դիկ, ոՐղեր, ինչպես մայ է. որումհթե ցանկանումԵր, իմացելենր, շնամինեւը կարող մեզ ԻՆ Բ ամբ, երանց դաշնակցե ձեզ պատճառված ամէԼլ ե լ" Լ ե՞բեիցե կողմից վնասի դարձնել Մ Գրոտ նրանց հպատակները: մեզ երժԵԼ Իսկ երե ԲտեղիցնոԻիցայսպիսիզոք աա ձեզ կայանա կներիբոե արո ղը պատասխանե մոսսինոյկների 0 լ այդպեսխոսքերին առաջնուից»: են մտածում համաձայն դաշ-րնչի"է ին,--շաբունակեց Թ) նակցելո։: Ա

Է

ուղղ

Վ

Ֆն

ձն

ճետ

ապա

ԵՐ

ձեր

ր

ո

երա

Հ

այս

ե

են

Քսենոփոնը, թյուն --ի՞նչծառալուկպանանչել Եթե մեեք դառնան է ձեբ դաչնակիցը, ղուր ինչո՞վ եք Փոխարբենը կաշող մեզ օգնելայս երկրով անցնելիս»:(19) Նշանք «Մենք

աի

,

տասխանեցին. կաշուենք

ձեր ն մե

-

17...

պա-

թշնամիների երկիրրնեխուժել

ԼԽԱՐԱՍԻՍ

ԳԻրՔ

ՀԻՆԳԵՐՈՐԴ

մռսսինոյկնեւի արշաված ճելլեննեոը, Ըմադկանը: դերձ,փախուստի փոքրաթիվ չփնելով Նման բան դիմեցին:

նամար նավեր ուղարկել կողմերից,ն այստեղձեզ բակառակ ե Ն կտան ձեզ ցոց որոնք կօգնենձեզ կովելու միաժամանակ թ ր Նլ ե (էլ) Այդ մասին ճավաստիացումնեչ տալուց Ա իրենց ճետ բեշելով մեկնեցին:եվ հաչոող օրր վեաղառձան. ՐՐ Բաստած մակույկճեր,թվով ԵՐԵՐԼ Քայլում, լյաբահսնչլուրի ի իսկ սպառազի ուռեցից երկուսը ցամաքղուշս զալովկանգընցին Ա Սբանք իսկ մակույլկնեոով մեաց մակույկում:(12) ացող Ի հետեյալկեուլ: Ն-բաոք կանգնեցին գասավոշվեցին Հարէեոով, հի մառ դեմ՝ ինչպես կանգնու Ի շարքում ամենաշատըճառյոս՝ մաղ, ղեմ ի ուներ Ն վաճան,ձածկված լուրաքանչյուրն խոբոսնեորշճ. ն-բանցիգ տերեինման, իսկ աջ ձեռքին բաղեղի եզան թավամազմութիներով, իսկ լ ոճ ծայբինշեղբ տեզ. որիառջնի վեց կանգուն երկարությամբ Նրանք Քագածէին կար (13) ծայբին՝ գնդաձնվեբջավորություն:

ատառալուց միԻ3

Ամ

ված հեռացան.

եկ

առ

ն Գոր" հոի ի գլխներինհիր" վեր, վուշե ներքնակի ձեկներից հաստությամբ, իսկ Մ" ո" մեջտեղում ինչպեսպափլագոնացինե:ը վե սաղավարտներ, աաոՎ: ունեին Երկաթեսակոբեր։ (14) տիաբճայի. |

շատ

նրանք

նման

նան

Այնժա

շառժվեցին մոա

նշանցիցմեկր առաջ ընկավ, ե մնացածբոլորր նույնպես չարքեշի քայլերգիննչյուննեւիտակ, Ն անցնելովճելլեն ճռպլիտճների իսկույնառաչ նետվեցինթշնամինջւիղեմ այն ամոությանվոա, առավելդյուտամատույցթվաց: Ա) Այս ամոոգը հիմճվածէշ այն քաղաքի ն գտնվումէբ առաջ, որր նոանի անվանումԼին Ւաղաքամայր.որտեղ մոսհասինուկներիգլխավորմիջնաբեոդը:Սբա շուրջն էլ մղվեց կոիվը. քանզի սբան մարում տիբողներըկգեբիշխեննան ամբողչ մոսսիճոյկների էին. ե ասում կեբ՞պովէին Էին, թե միջնաբերդիայժմյան տերերը անիբշավ վբա. ճանուն ձեոք բերել ընդճանուրի անձնականբարժսեփականությունը, այղ

ֆբ

Խր

Ն

ու

բության:

Ճելլեննեւիցոմանք,

նան

ոչ թ ւ

Աա» հ ամիր «ՇԵի

(16) Նբանց ճետնեցին ժին համար: թ» Մինչ սրանք մոտենում Բշամանով, այլ կողոպուտի ասկզբումճանգիստԷԻ մնում. երբ աբդեն Բուպ մռտեցանամճշությանը, ե Ն բանկ մատնեցին, կատառեցին աոշտելք մինեոը փախուստի ԻԵ նան հեբից րանգ մեֆ թվովբառբաբոսների. ինչվես ա բշաված բեւո տեսան «զրու ճալածեցին,մինչե ոմաճվ. ճառձակվողնեւին նրանց նշարէ շոջվելով Գո Այնդամ (17) պող ճելլեննեշին: Լ Նին տալիսհելլենն ցույց ղբանքը գ լուխճեոը, լով սպանվածների ( սկ ու պառումձին ինչ-ոոեղանակ միաժամանակ թշնամիներին, ոՐ ավելիխիզախ ղաձորին այղպիսով Բելլեններըշատ վշտացան, թշնամիճեոին

ք ապան ԱՆՐ

սկսեցին խրա

"իճՀոր

Նոգելով:

--

1լգ

.-

Ն

հետ

ոբ

ճան-

ամբողջարշավաերբի նբանք ընթացքում

չեինառել: Եվ Քսենոփոնը եմ հելլնններին ժուլովի գումարելով ասաց. «Սինվո»մի ձուսալքվեք ՈՐ պատահածների 'բիը' պատնառով: Իմացեք, չաբարիքը չի փճելու։ (20) Նախ, արդեն իմացաք, պակաս մեզ առաչնոողել եցողճեոը ձիոավիթշնամիեն նրանց, որոնցմենք ես, հանգամանքնեի ենք: թշնամի Այնուճետն՝այն ճելլեննԵՐը, որոնք Ը ռազմական շարքերըե կառծեցին, թե բարբարոսների ընկեշակցությամ կկարողանան նույնգործերը կատարել, ինչ մեզ Բետ էիճ կատարում,Բատուայնպես, ՈՐ ուրիշ անգամ նբանք պակասՔոժարությամբ մեր շարքեոը: (21) Այժմ դուր պետք 1 պատբաստ լինեփ ցույց աալու ձեո բարբաբոսնեբին գերազանցությունը նշանց առաջ» իսկ թշ : ապացուցեք,ԻՆ նբանք այժմ պետք է այլ ո տիպի քան հետ, կանց այն զիճվոբները, ոբոնք ռազմականշաբքիբ չունեին» նշանի (22) Այդ օ-ր այդպես սպառեցին.իսկ ճաչոոբդ օբր զոն մատուցելուց ե բարենպաստկաձխանշաննեեր հետո ռտանալուց նախաճաշեցին, ոտիղշարքերովդաստավոճեցին, ես բարբաբոսնեբին ձախ թնում նույն ձեով շարելով,առաջ շարժվեցին, աղեղնավորներին դասավոոելով վաշտեի միջե, հուվլիտների առաջա մասիցմի փորբ ետ: (23) Քանզի թշնամին ուներ, ոբոնք ցած վազելովԼարեր թեթնազեննեՐ էին նետում: ետ էին ու մղումաղեղնավոորներն պելտաստնեոը: Իսկ մնացյալները Բայլովընթանում էին ուղիղդեպիայն ամբությունը, որտեղից օրորըբարբառոսնախոոդ ե հետ ներ ետ նրանց եղողները մղվեցիճ. քանզիթշնամիներն այստեղ էին ճամար: դիմադոելու (24) Քարբաբոսնեբն ն ճառձակումը նբանցճետ մարտիբռնվեցին. բայց եբբ Բոպլիտնեոը Արար դիմեցին: Ե վ պելտաստներե փախաաատի աան իսկույնսկսեցին րանցՔալածել վերնդեպի Քաղաք, իսկ ճետեոսմ իրենց չարքերը: (25) եւր Ցելլենները րասան վերե՝ թշնամիներն այստեղբոլորն ի մի ճավաբվելով, կովել ե տիսկսեցին զ որ նետում, իսկ ու-իչներն լ ռեին այնքանՔաստ երկար արդ ճազիվկկաբողանաբ տանել,ե ղդբանքը ձեռքում պահած փորձում եի Հո (26) Քայցհանի հելլենճեւըչէին նանանջում, այլ խիտ ջար (րբ շարժվում էին առաջ, քշնամիները այստեղիցես փախած, բոլ ամբությունըը Իսկճբանցբագավոբը,ոռը գտնվումէ» որք միչնաբերդում կառուցված փայտեաշտարակումէ որբին մոռսինոյկները

ւլ» ից յ հերումով,

ոբ

առճամառնե

ֆանաացան. դարակից

իներին

կովեր

մառղ-

վաչտեոը

Նշանց

հավաքվել

ընդունեցին պելտաստ

Ա

եվ ր

որ

ճոպլիտները էին,պաճպան քաղաքամայբի տճե՞ի ու

զանվել

նիզակնե»

ու

ոով մ3'

ու

խնամում

--

1լ9

.-

՞

ԱՆԱՃԱՍԻԺՍ

չուզեց դուրս գալ այնտեմիջոցնեոով, վաճպանումայնտեղ ընգնանուր նշանի նան նախապեսգւավվաձ ամբության առաջնորդը,ե ղիզ, ինչպես հետ միասին այԻվեցին: փայտեաշտառբակների տներում հացի պաամբություննեոը կողոպտելիս, հելլենները, էսկ (27) ասում որոնի, անցյալ մոսսինոյկնեոը, տարվա էին ինչպես գտան, չաբրներ հետ մնում ԵՐ ցողունի էր. դեռես հացը իսկ այս տարվա հայրենականբերքն դելփինի Ն մեծ մասը աճար էբ: (28) Ամֆուանեոի" մեջ հայտնաբերեցին մեջ` ղելփինիճառպ, որը մոսսինոյկաղած կտորներ»,իսկ ուբիշ ամանների ճելլենները՝ ձիթայուղը: (29) 'Վեոայնպես, ինչպես էին ները օգտագործում ոբի միջուկըոչ մի նեբիին շագանակտ, նաճաբկումկաշ մեծ քանակությամբ էին իբոն կար չուներ: Մոսսինոյկնեոըշաա հաճախդրանք օգտագործում եան ե հաց թխելով: Հայտեաբերվեց գինի,որե սնունդ,խաչելով դրանցից անխառնօգտագուծելուդեպքում թթու էՐ թվում թունդ լիձելու պատճառով. ն մինչդեռեբբ այն խառնումէին ջոով, դառնում էբ անուչաբույբ քաղզցոաեն

ու

համ:

հետո հելլեններըառաջ ընթացան,ամբաց(301 Այստեզնախանաջելուց հետ դաշնակցածմոսսինոյկներին:Իսկ ված այդ վայոր ճանձնելովիշենց որոնր պատկանումէին հելլենմյուս այն դյուամատույցամբությունները, այնտեղիցԲելլենների դաշնակիցներին, ներին թշնամի եղող մոսսինոյկների Ամոուտնցնելուժամանակկամ վում էին, կամ կամովինճանձնվում:(31)

ութսուն ասիբարբից իչուննեբիմեծ մասը հետեչալ ծեն ուներ. Բաղաքնիոն բնավոա էին. մի մասն առավել, մյուսը՝ պակաս: պարեզհեռավորության կիչներըիշաո ձայնաբկելիս,մի Ւաղաքիլյմյուսը լսվում էին. այդպիսիբաոձունքներ ե ճովիտներ կային այդ երկրում: (32) Քաբեկամ մոսսինոյկների հարուս ԱԸեԻիկուշտ երեխաե՞կւով անցնելիս,հելլեեներիառաջ բերեցին երանք Լին Ն չափափկամաշկ նեբին, որոնք սնվել էին խաշածշագանակով. ե հաստությունը գրեթե հավափազանցսպիտակ,Ն նրանց բարձրությունը էր, սար առաջը ամբողջապես նեւկված իսկ էր. նրանցթիկունքըեբփնեոբանգ նան բազանալ(3ժ) Այս մոսսինոյկնեւրցանկացան դաջվածծաղկանկաբով: տորեն հետ, այվասելով, ուղեկցող ճետեբանեոի հելլենեերին կենակցել ե՛ կանայք, Խորանը բոլորը` ե՛ տղամաճգիկ, է պիսին իշէեցսովորությունը: սպիտակէին։ (34) Ինչպեսպատմումեն ա»ջավանքինմասնակցածձելլենեն բոլո» այն ժողովուոդնեբից,որոնց ները, նրանք ամենաբաբբաբոսներն են ն բոլորից շատ են խորթ ճելլենականսովոբույթնեԵբկբովիբենքանգել բին: Քանզինբշանք ճանբությանառաջ անում էին այն, ինչ ուոիշները՝առանձնացած.իսկ առանձինլինելիս իոենց պաճում էին այնպես, ասես գտնվում ոբ

--

--

ՀԻՆԳԵՐՈՐԴ

ԳԻՐՔ

մեջ. հոենէ իչննվ խոսում էին ծիծաղում,ինչպեսնան պաէին մարդկանց համաշ: ասես ուբիչենբինգզուցադոելու Բում էին որտեղպատաքեր, Մ, Այս եբկոբիմիջով, ինչպեսթյնամական,այնպես ել բարեկամական, Սբանք փոք՞աթիվ հելլեններնանցան ութը կալան ե հասան խալյութնեբին:: էին մոսսինոյկներին.նրանց մեծագույն մասի ապոուսէին Ն ճպղատակվում Բասան տիբաէջ: (2) Այստեղից նանք տի աղբյուրր հ՞կաթազործությունն ն մոտտ: է" այնտեղկային Տիբարբեննեբի եբկիոիառավելդաշտային -ենճերի ոբոնբ պակասամոացվածէին: Ձոբավարնեոը առափնյաբնակավայրեր, զանկանումէին ճարձակվելայղ բնակավայոերիվբա ե ալղպիսով զորքի համաբ ոբնէ բան ձեռք բեբել. ուստի ե ճ"անք չընդունեցինտիբառշենների նրանցսպասելմինչն ընծաները,այլ պատվիրելով ուղարկածճյուոընկալման (9) Եվ բազումզռհաբերությունիրենց խռոհոդակցելը, զոհերմատուցեցին: նեբ թե աստկատարելուցհետո. ի վերջոբոլոր գուշակնեորճայտարբաբեցին, ն նշածր ընՈւստի վածներըոչ մի դեպքումհամաձայնչեն պատերազմին: ե ալդ եբկոիմիջով երկու ընթանալով դունեցինհյուրընկալմանընծաները հասան բելլենականԿոայուռրաքաղահրք,ոբր Սինոպի իբոե բարեկամներ, ու

օո

(4) լՄինչե այստեղզորքը հետիոտնգնաց: Բաբելոնիմռտ տեղի ունն-

զած ճակատամարտի վայշից մինչն Սոտյուսրանրանց անցած նանապարրի իսկ ամբողչ ե՞կաշությունը կայան էՐ՝ ն20 փարսախ՝18600 ասպաբշեզ,

ժամանակը վեցամիսեղավ): նբանք իառասունհինգ մվ ժամանակամիջշովու Ա յստեղ մնացին Թթ) ե բստ առանձին նրանք հախ զոնեւ մատուգեցին ճելլենական աստվաձներին, 16) մոցումնեւ կազմակերպեցին: մարզական եոլեոր վեղեբիհանղիսավոր ե կոտԻսկ պարենը մասամբ վերգնումէին Պափլագոնիայիցր,մասամբ ոչ իսկ ձիչոտբացինեբիԵՐկրից. քանզի եբանց ոչ չուկա կին տբամադբում, 1/:Բս: ընդունումԼին պարիսպներից վանղներին ղեսպաննեբժամանեցինՍիճոպից՛, գոռնք (Դ Այդ ժամանակամիջոցում քաղաքի մասին, ոբշն իբենց անճանգստանում էին ինչպես կոտլուռրացիների ե նշա եռկստանում, նեորիզ ամենամյա էՐ պատկաձում այնպես ճարկեին են: Ու զահամար, քանզիլսել էին, թն այդ Երկիրըասպատակում բամասի ոբի հալով ճամբար,նշաեք այսպեսասացին.իսկ խոսեցՀԵկատոնլումոսը. նոհտոո: Է (Ց) «Բվ զինվորներ:Մեզ ուղաշկել Սինոպքամարվում ԼԸ լավ ղուր, իրջբեհելլեեղար. որպեսզիձեզ գովաբանենքայն բանի համար, բեր, ԲաղթելէԼ բարռբաբոսներին, ինչպեսն շնորհավորենքձեզ, քանզի,ինչե ծանո փորձություններիենթարկվելուցհետս պես լսել ենք, բազմապիսի 6:

ու

ոՐ

--

--

փրկվելեք

ղուլ

ԳեԵՍԲԱՄԻՍ

ԳԵՐԲ

հասելայստեւլ:(9) Ոատիմենք լինելով հելլեճներ, պլաձեզանից նույնպեսհելլեններԵր, իառշի վեւաբերբվեք մե

հանջումՆՇՒ

Ն

'

ոՒ

քանզի ԵՐբԵՐ հանի իր ՀԵՐ կակ ս տԹան են, նքԵք ես կոտյուռբացիները գաղթականներն կիո այն խլելով ան ,

"

մենք

ես

ձեր

Հ

մեր

լ

Իրա բարբաբռսներից: ԱԱ»"վաԲանծնել արկեն վնաշում, ինչպեսճան մ

ո

Վր

ե

Այս

ճամաբ

ւի կեբասունացինեւն ե Լթն դուր որեէ չաշիր պատճառի ն «ի "ը՛ ուստիկճամառի. ք Կբանց, այդ չարիքըիրեն Լ մ Ար մ Վ9Ի րազաքը նասցված: քաղաքԵք մտել ն ձեզաճից Է եղեԻո ոմաճրբ ո Ն դուքենբոնությամբ ե իբո դուք բռնությամբ, առանցՔառցնելուա Եկ լի:լրոնել ում ԵՐ այն ամենր. ինչ ձեզ պետքէ գալիս: (12) ն բ նայն Այս լոոծեւին ե էլե րանի

ապա

Վ

ս

ոո

ու

Սեր

ում

ատի չենք. այսպեսշարունակեք, Աա ,լի ԱԱ1որյուլասին: պափլագոնացիներին բոլոբնշանց, ԻԱՆ ոոգ Դոչճակից դառձնել»: (13) Քսենոփոնը վե՞ կենալով, զոբրի կողմիցհբանցխոսքերին

ճն

|

ե

ապա

Ն

այսպես «Մենք, ո՞վ Սինոպի պատասխանեց. քաղաքացիներ, ենք գոնունակությամբ այստեղեկել այն մտածմունքով, գոնե փկել ԵԵՐ մեւ կյանքն զենհնաբավու չէ ունեցվածքկշել ե ամու միաժամաճակ կռիվ մղել թրշդեմ: Ա4) ԱՐդ,երբ մենք նասածնք հելլենական քաղաքները, Տոատպեզունտում, օշինակ, մեզ շուկա տբամադՀեցին ե մենք գնելու մ իջոցով Ն մեզ պարենով ապաճովեցինք.մե հանդեպ ցույց տրված պլատիվճեռի զորհինպարզե արվածհյուոընկալման ճամար մենք ես բնծանեբի արոտ փռխադարՆ Քեռու պատվեցին այն բարբառշոսներից, մնացինք ՈՐոնԲ նրանց Ի ունեին: Իսկ ոբոն ղեմ իչնամիներին, նչանց ԻՐ ար եե վճաս բ" մեր ե ինչքան երանց,թե իենպատնառիցինք են բամառշում. մեզ ինչպիսի՞ն ԻոԼ ուղառկել զ մոտոբոնց ի նշանբատՐապեզունտցիձերը, որպես խոն սղեցույց Լ րջհասնում Կկ եթե առաջնորդներ: (163) ոբ

"ր:Ֆանզի

ու

ու

ը

բարեկամություն

որԱՈ

-եկամու ։

ժնուդում, Հարցրեք Ին

հմագիկ: էն

էիեր ոբեէ վայ, ուտեղ շուկա չէինք գտնում, լինե: ղա թե` Բելլենական, ապա մենք եոկիբ, ինքներսէինք սլարենը ոչ թե ամբաշտավանությունից, աղ կարիքից Եվ կաշղուխզողված: Իին ու տառխներին ու խալդայնեբին, թեե ճՐշանք արքայի ե Բպատակնեը ձամարվում

ըորոարոսական

վոցբում

«փո

առավել վտանգավո» էիճ,

այնուսմեճայնիվ պարնձեւն վեւաբէովեցինբք, քունի մղված, Արթուիյունից

թեր Ա դՐոնք մակոռններինը, թեն իեար րոց 8),Միերեռ բաջառուներ թշնամաբար

կարելվույն մեզ չուկա

-.

129 .-

էին

ՀԻՆՊԵՐՈՐԳ

մենք բաբեկամենո Քամարեցինրն նբանցիցոչինչ բռնությամբ տրբամադբում,

ոԲոնց աի: Իսկ կռոայուռշացինեւից, ե:

-

որնէ բանվերցրելնել, ապա

եթե իսկ համարումըբՐշանէ իոններ մեղավոր. քանզի համեզ ոչ փակելով

ղու

դոա

Քամաշ

ձերն

ԵՐ

են

չվնբարեովեցին,այլ դարբասեիրր մեզ բարեկամաբար ղոս-ս պաբեն ուղառկեցին.իրենց ղար ընդունեցին,ոչ ես պաորսպեց ձեո նանք ասելով, թե պատճառը էին աողաբացնում վարմունքը նչանակա է քո այն խոսքերին, է։ (20) Ինչ վերաբերում թե ոման| բոնուկառավարիչն ոբ թյամբ նեոս Են անցել Ն տեղավորվել,ապա մենք խնղոել ենք, Ն Լանի ոռ մեր Բիվանդներին. տնեբում ղաորասնեը չբացեցին, ընդունեն

այղ

քաղաքի

ուստի մենք ոււիչ ոչ մի բոնությունչհնք գուծադոէլ. իսկ մեՐ ճիվանղնեոը ՄԵՆՒ պաԲառկեոիտակ. ի՞ենց միջոցնեոովեն ապբում: պատսպաովելով մեր հիվանդները րում ենէ դարբասները, ոչ թե ձեր կառավառչի որպեսզի մեր մեբ, ցանկացածժամանակ ոբպեսզի իշխաճությանտակ լինեն, այլ տեսնում Եք, ետ նրանց վերցնենք:(21) Իսկ մնացածներս,ինշպեսինքնեոդ բանակելենք բաց եոկնքիտակ, ռազմականղասավոռությամբ,լրիվ պատբաստ, ոբպեսզիմեզ լավություն անողինլավությամբ ճատուցենք,իսկ վապաչշտպանվեենք: տություն պատճառողից թե դուք մտածում եք կոՐյովասիե (22) ԳալովՒդ այնսպառնալիքին. ք ոետ մեր ղեմ վաշին կնՐէլ.ապա մենի, ի պաճանչել սլափլագռնացիճեռի ձեւ դեմ էլ կկռվենք.Բանգիմենք առղենձեզանիցլազմապատիկուբիջ թշնամիներիղեմ պատերազմելենք: (23) Իսկ եբե մենք շենք մեզ բարեկամդաշձնել--իսկ մենր իմացել ենք, պափլագոնացուն:" նացանկանումէ վերցնելձեր Լաղարքը,ինչպես ճան առափնյաամճություննրա զործակցելովղառնալ ներր--ապսւմենք ձեռնառբկումներին բջա րատեկամեն»ըռ: ղնեսպանակիցները Ն (24) Այնժամ իրեն' Հեկատռոնյումոսի ն նրա մեկ խոսքե՞իառբիվ, ն նբանցից իրենցդժգոճությունը արբտաճալտեցին են ես թն պատեբազմելու, այլ եկել ոչ ն իներ ասաց. գալով ուբիշի Բանդես Են: ոբ եքնեղուէ գար սինոպգինեւի «իսկ իրենք բարեկամներ հա,--ապա մենք ձեզ կրեղոաենըճյուշրնկալության ւճֆանեւ նվիոելով,իսկ այստեղեղողներինկպատվիշենք տալ ձեզ այն ամեձեռ տեսնում Ենք, ասածնեւը նչմառիտ բոլո" ինչ կաբողեն. Րանզի Լ հետո ընձաներ ուղառկեցին, (25) Գբշանից կոտյուռրացինեւը մատնբե նբահք Սինոպիղետվանճերին. իյուասիրեզին ների զոբավաբնեբը

եռկուսի ճառկին,

ոո-

ու

կաշխատենք

Խր

բ

տարո, 1" բաղանը, չաւունակեց (ու

-

ըր ւն»:

ոբ

հեՐ-

Վ254-

|

ՃԵԱԲԱՍԻՄ

մաբաոԼոկար զՐուցեցինիշար Բետ տարբերբաների,ինչպեսճան ն հետագա ճանապարծի փոխադարձ կարիրների մասին: 1). Հոն Այդ այդպես վերջացավ: Հաջորդ օոլ զորավարները զինվորների համաժուլով գումարեցին ոբոչեցին նան հջավիբել հետ սինոպցինեբին, ճնտագա նշանց ուղեորության մասին Ուսմար: խունոդակցել անեթե Քանզի ճշաժեշտ լիներ ցամաքով ե հետիոտ ճանապարհվել, Լին օգտակարճանդիսանա սինոպցիները կարով Լր ոզինտն ծանոթ էին եթե ծովովուղեորվեին, իսկ նշանք դարձյալ կարիհըպետք է ճենային, ոբովճետեզորավաոնեբին սինոպցիների թվում ԷՐ, թե միայն սբանք Իություն ողնեն զոոքի հնաբավոճամար փոխադոման բավականաչափ նավերտբամադրելու: (2) Ուստիե ձրավիոելով դեսպաններին, նրանցճետ խորնողակցեցինե առաջին հերթին պաճանջեցին նբանցից, իբԻն Բելլեններբարեսբտությամբ ընդունենհելլենճերին ե լավագույն տան: խորհուրդներ (3) Հանդես գալով Հեկատոնյումոսը առաջին հԻբթին իո այն խոսքերի սկսեցարդարանալ Բամաո, թե ճետ սլափլագոնացու ՈՐ նա ե. բազցատոեց, կղաշճակցեն այդ ասաց ոչ թե

ԳԻԲՔ

ՀԻՆԴԵՐՈՐԴ

(8) Այնուձետն,ինձ ճայտնի է, ոբ Հրարք հարթավաչբեր ունեն Ն ճեծեեն ոոի իրենը բարբարոսների նամտաբում գեշազանը արքայիամբողչ ու ճեծելազոբից:եվ դեռ ճիմա էլ ճոասնր չներկայացահ ա ռբքայի կանչին. քանի ոբ նրանցառաջնոողըառավելհպարտէ: ու (9) Ու վերշապես,եթե իսկ ձեզ հաջոզվիլեռնանցքըգրավել գողունի կամ այն վեոցնել՝կանխելովթշնամուն,ն բաց դաշտում կովելովճաղբրել ե ե՛ Լան նրանցԲեծելազոբին, ճետեակին. ուր ավելի տասնեոկու բյլուճ ֆ, ապա ուղում կճասնեքգետեոին.նախ՝ Թեբմոդոնտին, ոբի լայնքը երեք պլեթբոն է: իմ կարծիքով,այդ գետըղժվաոկլինիանցնելճատկապես այն դեպքում,եթե առջեումկանգնած լինեն մեֆ թվով թշնամինեւ,իսկ ետեից նույնպեսճետապինղելիսլինեն մեծաթիվթշնամիներ,Ե՞կբոբդ՝Իբիս գետին,ոի ոբ նույնպեսեՐԵՐ պլեթբոնէ. եոբորդ՝Հալյռւս գետին. որը ոչ պակասքան երբեզ լայնություն ունի, ե ոՐբի ճնաբավոր չէ անցնելառանցնավեոի. է նան Պարթենիոս անանցանելի Ւ զետը, որբին դու Բետո: կռասնեՀալյուոսգետն անցնելուց դեմ պատերա հելլենների զմ սկսելու նպատակով, ակեաշկելով այն, ոբ բարբարոսների այլ ես կարծում եմ, ճետ 10) Եվ Ւ այս ուղեռոությունը ձեզ համար ոչ միայ, դաշին կնքելու դեպքում հնաբավորությանդժվա" է, այլ ճույնիսկ բոլոբովին անկարելի: Իսկ Եթե նավաոկեր, ապա այսիրենք հելլեններին կգեբադասեն: Իսկեշբ նրան տեղից կճասնեքՍինոպ, տալ, նա աղոթք իսկ Սինոպից՝ իսկ ՀեԵբակլեայից Հեբակլեա՞», ես այն ձեզխորճուրդ տամ (4) «եթե անելով այսպես խոսեց. այն, ինչ ինձ էսվագույն կողմ ոչ մի դժվաճություն հաչկա ե՛ ցամաքով,ն՛ ծովով նանապառրհվելու է թվում.ապա ես թող ինձ վբա բոլոր բարիքները մար, քանզի տեղան.իսկ եթե ռչ, ապա Հեշակլեայում չատ նավերկան»: թող հակառակը Քանզի սրբազանխոորուող կատաովի: նա այսպես խոսեց, ոմանք (11) Երբ Լ կասկածեցին, ճա ինձ թվում է, թնեպատշաճում արտաճայտությունը է այս ղեպքին: եվ Եթեայժմ ես ձեզբաշի ասում կռբյուլասիճանդեպունեցածիո բարեկամությանպատճառով.քանզի խոշճուող տամ, ապա ինձ իսկ եթե վատ, այդ ղեպքում կգռվեն. շատերը նրա դեսպաննէր. նա ինքը ինձ անիծռռլճեբը իսկ ոսիխշնեւր ենբադռումէին, ես այդպիսի շատ կլինեն: 5) վիտնմ, եթե ծովով Աշդ՝ ընծաներ ք. մասծ էլ մենր փ ոխաղ"ովե ստանալու ապա ակնկալությամբ. իսկ մի ավելիշատ հոզսերկուԱրար անի հավեորմենք պեաք Լ առնեք, իսկ, երէ այդ բոլռոնասում է, ոբպեսզիարգելիճելլեններին վԵք, այդ դեպքում Համարը 1 եիճոռցինե՞ի ղուր պետք է լինեք: (6) կռվողները ճանապառելել եոկոի:ուն մասինզառ հասցե ես կասեմ Բայց ինչ գիտեմ, այն, քանզի ինձծանոթէ ն՛ հելլեննեբը ոբոչեցին ճաճապարհոոդությունը կատարելծոե՛ պափլագոճացիճերի Երկիոբը, Շությոնը: Այդ երկոռւմ նրանց զոկանե'՛ գեղեցկագույն վով։ (12) ԱյճուճետնՔսենոփոննասաց. «Ո՛վ սինոպցիներ. զորքն րնտբում ե՛ շատ ճաշթավայբեր, լեռներ: է այն նանապառճը, որը դուք եք խուճուողտալիս. բայց այսպիսիհաց կա: (7) Նախ, ինձ նայտնիէ, թե եթե ճարվենբավականաչափ նավեր, ոբւվեսզիոչ որ չմնա այստեղ, ապա ռոտեղիցետք է նեբխուժումը քանզիչկա այլ նանապարճ, կատառել. մենք Րան կուղեոովենք: Իսկեթե պետքէ մեզաձից այն, որի Եբկու կողմից մի մասը մնա, իսկ մյուս մացցվածեն բարձո լեոնջը ն ուր մի անգամ մենք սբ նավեշով մենք ոսլեռրվի,ապա գրավելով, նավ չենը բարձրանա:(13) Քանզի կա՞ելիԼ պաճել փորչսւթիվ զորքի օգնությամբ. իսկ այն գրավելուց ոբնէ քան գիտենք, հետո.այնտեղից եթե տեղ ավելի ճզոո լինենք, թշնամին, ապա կաշող չեն կաբուլ անցնելնույնիս ամբողջ եւ նիսկ Ենք փբկվելն պարենձեռք բերել. աշխարհի մարդիկ: Լայն խոլորը հս կառողեմ ցոց որոնելտեղավելի թույլ գտնվենք, իսկ Եթե Իր թն տալ, եթե որոմին ոզաել ինձ ճետ: մենք ստբկական ապա պառզ է, դրության մեջ կընկնենք»: Այս լսելով, սիճոպցինեոր խորճուրդտվեցին դեսպաննիՐուղառկել: (14) եվ ուղարկեցին լազոր,

Պափլազոնիային.

լայնք

իոոզձեզ հրամաՆուլեպես նավեր ոբ

աոդայության իսկ իոդոեցին խորճութղներ

ոբ

ոբ

ոբ

խին Ն ամաքով Ալճուամենայեիվ էջ

ւող

բարձ

տալիս

.

ռո

որ

--

124.

--

--

այդպես

ԱԵԱՔ-ԱՄՍԻՑ

ն Իրիստոն կալլիմաքոս աշկաղիտցուն աթենագունե Սամռլաս աքայացուն,

ԳԻՐՔ

ՀԻԽԴԵՐՈՐԴ

ու Թռրաքս ղարշդանացուն բեովտիայյուն, նույնը պատմեն: Ն-բ ռոպեսզի ու սինոպցիներն ճեւակլեացիները լսեցին այս բոլո՞ր, ըբանագնագ ուղար(ԱՖ)ԱյնժամՔսենոփոնը ի" առաջ տեսնելովմեֆ թվով հելլեն հուվլիտմոտ, խնդրելովդրամթնդունելիբոե ընծան կեցին Տիմասիռնի նեի, ինչպեսնան բազմաթիվ հոգ տանել, ե պելտաստնեւի աղհղնավոոնե րի, ն աարսաորպեսզիգոոքը ճեռանա նավերով: ե (2) Նա հաճույքով լսեց այդ ամենը,ե տիկավոոճերի դբոնք հեծյալների, փուձիշնորհիվփապետացել էին ն այժմ եբր զինվուները հավաքվեցին ժողովի,նա այսպես խոսեց,«Եբբեր չմտագտնվում էին Պոնտոսում, որտեղհնաբավոր չէր այսքան մեծ զորէ կենտբրոծեք, ո՛վ այոե՞ր,այստեղ մճալումասին,ն ոչ իսկ ունէ բան ավելի բարձի նացնելփոքոմիջոցներծախսելով.հաձգեվայն մտքին, ոբ լավ կլիներ այսղասեք,քան Հելլադան։Միճչդեռես լսել եմ, թե ոմանք այդ տեղեբկիրձեռք բնոել ե աղաք նպատակով նույհիմնադրելով ավելացնել Հելլադայի աինիսկ զոնեշ են մատուցում,բայց ձեզ ոչինչ չեն ճայտնում: (23) Եթե դուր Րույթեերն ու հզոորությունը: (16) եվ եբբ ձաչվեցիրենցթիվր, ինչպեսնան նավերովմեկներ, ապա էս խոստանումԵմ ձեզ ամեն ամիս նոբալուսնի օրր Պոնտոսի շուր. ապրողներիքանակը,իբեն թվաց, թե այղ քաղաքը խոշոր յոտաքանչլուբիդ վնաբելմեկ կիզիկյանդամ, ե ձեզ կճասցնեմՏբղվադա, կլիճի:Եվ այդնպատակով Քսենոփոեր, դեռես ոչ մեկին ռչինչ զինվորներից որտեղիցես վտարանդի եմ, ե իմ քաղաքըձեզ չասած, իբ մոտ կանչելով ծառայություն կմատուցի. կյուբոսինախկին գուշակ Սիլանոսամբբակիացուն. քանզինանք այժմ ինձ կրնդունեն: Քոժարությամբ (24) Իսկ ես կառաջնորզոհաբերություն կատարեց: (17) իսկ Միլանոսը դբ վախենալով, այդ բանը ղեմ ձեզայնպիսիվայրեր, ե որտեղիցդուք չատ հարստությունձեռք կբերեք: կկառտառվի զո՞էր կմնա ինչ-որ տեղ,զորքի մեջ լու" Քսեեն տարածեց,թե ինձ քաջճայտնի Քանզի ն էոլիսը,Փոյուգիան, ՏՐռվադան հռփոնըցանկանումէ բանակըթողնելայնտեղե Փառնաբազոսիտ քաղաքճիմճելովիբ ճաիչխանության տակ գտնվողամբողջ եբկիրը,մասամբ այն պատճառով, մաշ» անուն ե ոբ կաբողություն Այ ՄինչդեռինքըՍ̀իլաճոսը վաստակել: ինքս այդ ե՞կրիցեմ, մասամբԼլ այն ։պատնառով, ես զանկանումէր շուտափույթ այնտեղ առշավանհասնել Հելլադա. քանզինա պանպանել էբ այն եբԵր ե բի եմ մասնակցել ճետ կլեաբքոսի Դերկյուվիղասի միասին»: ճագար դաճեկանը,որ ստացել էՐ Կյուբոսից, երա ճամար զռճ մատուեբբ (25) ԱյնունետեհանդեսեկավԹոբաքւ բեովտիացին, որր պայքարում էՐ գելիսնշմաբտությունն էՐ գուշակելտասը օ-հրի մասին": ղեմ զորավաշության Քսենոփոնի ճամաբ, ե ասաց, Եթե դուս գան Պոն(19) Երբ զինվոորճեւր լսեցինայս, ապա ճբանցից ոմանք տոսից,ապա կնասնենՔԵբսոնեսոս երկիրր,որբ բաբերերէ ե ճառբուստ. գեջբադասեցին մեֆ մճալ այնտեղ,բայց մասր դեմ եղավ: Տիմասիռն ն Թոդաբղանացին կաշողեն ճաստատվել ցանկացողներ այնտեղ, իսկ չցանկացոդնեոը բաքս կարող բեռվտիացին ե այնտեղնեռկա եղող նեբակլեացի են տուն: սինոպցիվանամեկնել է բնակության վայր Ծիծաղելի փնտրել ոո նբտնք բարբարոսական ռականներիձճ ճայտնեցին, եթե զորքի ճամաոշ ռոճիկ չճայքայթեն, եշկբում, եթե Հելլաղայում ն կա ընդարձակ բարեբերէրկիր: (26) «եվ սնի ռբպեսզիիրենք մթերք ձեոք բերելով մեկնեն ապա այդպիսիմեծ դուք դեռ չեք ճասել այնտեղ,--ջարբունակեց նավեռով, նս նա,--ես նման Ցիմասիոնի զորքըկաբողէ մնալ Պոնտոսում: եմ «Քանզի խոստանում Նա ձեզ ասում Քսենոփոնը,--շաբունակեգին ոռնիկվճարել»: էր, այդ ռրովճետն տեղյակ է Լ մեզ ճամոզում,ո՞բպեսզիԵթե նրանք,--ցանկանում էՐ այն խոստումնեբին, նավերըժամանեն, Տիմասիոնին ու տվել էին ճեբակլեացիներն սիիսկույնզուքին ճայտաբա՞ենք այսպես. (20) «Ո՛վ զինվորներ.մԵՆԲ տեսնում ձոպցինեոը, Եթե հելլենները մ եկճեին ժամածովով: Իսկ Քսենոփոնն ենք, թե դուք ա յդ իճչքան դժվարությունԵԼ կբում ն՛ մեկնելուհամար պաշեն նակլոում էո: ձեռք

Ն նրանք

մեկնեցին:

Լոս

որ

որբ

ոբ

բեբելու,ե՛

վեբադառնակիմ տնեցիներիճամար որեւ բան գնելուկապակցությամբ. ուստի հթե դուք ցանկանումԵՐ ձեր ընտոությամբ տիշելմեոձպոճտոսյան որեէ մեկին, եբկբնեՐից ոբպեսզի վերադառնալ ցանկացոդնե»ը կարողանան իրագործել իրենց իսկ մճալ կամեզանկությունը, գողնեոըճասնեճ իրենցձպատակին, ապա ղուք աճա նավերունեք, ոոոնցով կաբողեք հանկարծակի ռբաեղկամենաք»: հարձակվել տուն

ձեր

(21) Այս խոսքերըլսելով, վաճառականները քադբանք ձաղոոդեցին իսկ Տիմասիոն ղաքներին. դառրդաճացին նրանցհետ ուղաշկեցնան Եվբիմա-

--

-

(2) Այնժամճանդեսեկան աքայացինեւՓիլեսիոսը ե ե ասակյուկոնըր ցին, թե վատ է, որ Քսենոփոնը է ինքնառանձին ճամոզելմարդկանց մնալ ե այդ առնչությամբ զոճեբէ մատուցել,իսկ հասարակայնորեն ոչին: չի ասել այդ մասին: ՈւստիՔսենոփոնը Կտիպված եղավվեո կենալ ն խոսել այսպես. (28) «Ես, ո՞վ զինվորներ,ինչպես տեսնում ԵՐ, ինչրան է զոճաբերուճնաբավոր բուն եմ անում ն' ձեզ, ն՛ ինձ ճամաբ, ոբվեսզի միշտ կառողանամ ուսել, մտածելն անել այն, ինչր կառողէ ն՛ ձեզ, ե՛ ինձ ճամար լավազույն լինելն

--

|37

-

ԱՆԱՔԱՍԻՍՄ

օգտավետ:Այս դեպքում ես

զոն էի մատուցումիմանալու ճամար, թե ավելիլավ. հաղոբղե՞լ ձեզ իմ անելիքիմասին ե այդ ուղղությամբ գործե՞լ, բե՞ այդ գործր նույնիսկ բոլոբովինչսկսել: (29) ԳուշակՍիլանդսը ինձ շատ կարեորմի բոն. թե զոճանշչանեերը նայտճնեց բարենպաստ էին, ճա գիտեր,ՊՐ ես ես, միշտ զոճաբեոությունների ներկագտնվելով,անփորձչեմ ու այդ զործի մեջ: Ֆա ավելացրեց, զոնհանշանննրը բացաճայտումեն նան ե որ խաբեություն դավիմ դեմ. քանի իշեն հայտնիէճ, ոո ինքն է մտածում ինձ ձեր առաջ մեղադոել:Քանզի նա է տարածել,թե ես արղենորոշել եմ իբագործելիմ մտադբությունը, առանցձեթ ճամաձայնության: (30) Իսկ ես, երե նկատեի, դուք ղժվաբինվիճակիմեչ Եք, ապա կմտածեի,թե ինչպես անել, ղուլ քաղաք նվաներ, որպեսզի ցանկացողեն անմիջապեսճավով մեկճի Ն կամ մնա այնտել մինչե այն ժամաճակ,եոբ բավականաչափ միջոցներձեռք կբերիիւ ինտանիքին օգուտ տալու ճամար: (31) Բայց քանիորբ տեսնում եմ, թե Ն ճեբակլեացինեոը սինոպցինեոը մեկնելունամար ձեզ Շավեր հն տոամադոումե այս մաբդիկխոստանումեն ձեզ ամեն նոշալուսնին ոռճիկ վճարել, ապա ինձ թվում է, թե լավ բան է փոկվելովԲասնելմեր ցանկացած վաչոր ե միաժամանակ ոռնիկստաճալմեբ փոկությանճամար, ե էս ուստի դադարումեմ այդ մասինմտածելուց,ն խորճուրդեմ տալիս աճելբոլո երանց.ովքնո եկել էին ինձ մոտ ե ասել, թե պետք է այդ նույնն ո՞րն

ես

է

ոբ

ոբ

իմ

մտածածը իբագուոծել:

է. եշբ բոլորս այսքան մեֆ թվով (32)իմ կարծիքրճետեյալն իշա» Բետ լինում, ինչպեսայժմ, ապա մենք ն' Բարգանք ենք վայելում, ե' մթերք ունենում. քանզիուժեղը կաբողէ թույլի ունեցվածքին տիբաճալ:Իսկ էթե մենք մասճատվինք փոք" խմբեռի,այդ դեպքումոչ կառողենք պաբեն ձեռք բերել, ոչ իսկ աճվտանգշառունակելմեր նանապարճը:(38) ես նույնպես մենք պետք է կարծումԵմ, ինչպեսն դուք, մեկնենք Հելլադա.բայց եթե որնէ մեկը մեոբկացվի մեզ լքելու միաում ունենալուճանցանքով, նախքան ամբողջ զորքի ապաճովտեղ հասնելը, ապա նրան պետք է դատել ոշպես ձանցագործի: նվ ով համաձայնէ, --շաբունակեգ նա,--այս բոլորին, ապա թող ձեռքր բարձրացնի»: եվ բոլորր բարձրացոին: (34) Իսկ Միլաճոսր գոռում էր ն փորձում ապացուցել,թե աբդաբացի կլինի մեկնելցանկացոդինազատ թողնել: Բայց զինվո՞ներրչին ճանդոտժում նրա խոսքեոը,այլ սպառնումէին, հթե ճա փախչելուճանցանքի մեշ բոնվի, ապա նրան կպատժեն:(ՅԾ) Երբ ճերակլեացիներն իմացան,թե ոբոջվել է մեկնել ճավով,ե ինքըՔսենոփոնն իսկ դոա օգտինէ քվեառկել,ի՞ենք ճավեր ռւղառկեցին, ինչ վերաբերումէ այն դոտմին, ոբ խոստացել էիճ/Տիենք

որ

ոբ

--

ԳԻրՎ՝

ՀԻՆԳԵրՐՔՐԳ

մասիռնին Թոբաքսին (իբոն ոռնիկ), նրանք խաբեցին:(96) ՈւստիԼ զորքին ոռնիկխոստացովները չփոթված էին ու սաբսափած։ Այղ իսկ պասճաոով, վերցնելովիրենց ճետ նան մյուս զոջավաբնեբին,ոբդնք այղ գործին մասնակիցէին դարձել, բացի Նեսն ասինացուց,ոռը փոխառբինում էՐ ԽեյԲիսոփոսին,Լանի ոբ Խելբիսոփոսր դեռես չէր վեբաղաբձել, գալով Քսեձոփոնիմուռ, ասացիննոտան, զղչացելէն. միաժամանակ հայտճեցին,որ քունիառդեննավերունեն, գերադասումԵն նավել ղեպի Փասիսե գոբավել փասիանների Եեոբկիբրճ։ (37) Այդ ժամանակայնտեղթագավոշումէՐ Այետեսիճծոռը: Քսենոփոնընրանցպատասխանեց, թե այդ մասինինքըզոհին ոչինչ չի ասելու: «Բայց եթե զուք,--շաբունակեցնա,--ցանկանումեք, ապա խեքնեոդ գումաբեքզորքը ե այղ մասինհայտներ»: Այնժամ Տիմասիոռն դարդանացինխոբճուրդտվեց զորքը չժողովել, այլ նախապեսփորձելվաշտահամոզել:Նրանք ցովելով այղպես էլ վառվեցին: պետներին Է. Իսկ զինվորներնիմացանայդ ճուզումնեբիմասին:եվ նեռնրասաց ն մտածում նբանց,ոբ Քսենոփոնը է մյուս զոբավաբնեբին վեշաճամոզել է զինվուներին խաբելով,Շորիցետ տանելդեպիՓասիս:(2) Այս լսելով, զինվռբնեշը զայբացանն սկսեցինճավաքվելու խմբեբ կազմել. ն կարելի էր երկյուղել,ոբ նրանք կվաբվեինայնպես, ինչպես կոլխԵրի ն բանագնացների Բետ, քբոբոնք ագոբանոմոսների՛՛ բոլորը, բացի ծովի վբայվ փախածնեբից, Բաշկռծվելով սպանվեցին):(3) երբ Քսենուիռնն իմացավայդ. սրոշեցիսկույն ժողովհՐավիոել, թույլ չտալով, որ նրանք ինքնաբերաբար դատի հավաքվեն. նա Ճրամայեց քարոզինժողովձոավիրել:(4) Եվ զինվորները,լսելով Րառշոզին, հավաքվեցին ամենայն պատոաստակամությամբ: ԱյնժամՔսենոփոնը, առանցհիշատակելու, են թե զորավարներն այցելել իեն, այսպես խոսեց. (5) «Ով զինվորներ.լսեցի, թե. ինչ-ոո մեկն իմ մասին գոպաոտումէ, թն իբո ես ձեզ խաբելովցանկանումեմ տանելդեպի Փասիս:Աբդ՝ ճանուն ատովածների,լսեցեք ինձ ե էթե պարզվի, ես մեղավոբեմ, ապա այստեղից չհեռանամ,մինչն իմ պատիժըչստանամ: իկ ԵթՆ դուք ճամոզվեք նանցավռոեն ինձզոպաբտողները, ապա թող նրանք կրեն իրենցաշժանիպատիժը: (6) Դու,-չաբունակեց նա--գիտերանչուշտ.թե առեր կողմիցէ ծաէ մայբ մտնում. ինչպեսնան գիտեք, գում ե ոոբտեղ Հելլադա գնալ ցանմոտ գնալ կացողրպետք է դեպի առնմուտր ուղեոբվի. իսկ բաշբաշոսնեբի ցանկացողը պետքէ ուղնոբվիճակառակ ուղղությամբ` դեպիաոեելԸ:ՀԵտեաոր ոբեէ բար, կգտնվի՞ մեկր, կարողանաձեզ խաբել,թե արերծագում է այնտեղից,ոբտեղմայբ է մտնում, ե մայ" է մտնում այնտեղ,որտեղիցծագում է: (7) Դուէ Գիտեքճան այն, հյուսիսայինքամինդուրս է տանում ու

ու

ՈՐ

Ր

որբ

ոի

ոո

որ

ոո

198...

--

Չ--347

-

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

ԻԻՐՔ

Պոնտոսից ղեպի Հելլադա. իսկ հաշավայինքամին Լ դեսյի ) ներս՝ Փասիս,ե ասացվածրկա, թն՝ լավ է ճավաշկելղեպի Հելլադա,եբբ հյուսիսն հի դոգՈում մի՞թե Քնառավա"Լ աա ք հեց րԱ : արավ Է իշու: Տ) Ար խաղաղ հայց 1Ե միՆ) ե ո» նավիվրա, իսկ դում Կոնվազնճառյուր: «էտ Է` ե" պաիպ ան հայի բռնությամբկամ ։ Բ րոն բակադուլ ձեզ ձեբ կամքին ՈՐ (9) հակստակ: կողմից ծնթադոենք, սակայն, ն մենք անտ ված ն ճմայված, կնասներ դում, անշուշտ,կկոաքեք,թե 3 ար Հ. ի" Վ մոտ դում, խաբվածնեող՝ Ն տասի հազա զի ամ ուիչ ի՞ճչ եղառազով, մառդ Ը ան Կն Խո ի ե ձեր նկատմամբ ձի ոշոլում այսպիսի կայացնելով: Մ) Այս բոլորը անմիտմարդկանց ը քեռյուրանքնԼ, ոշոնք ինձ րախանձում Են այն ես ձԵՐ բանիհամաբ, կողմիցպատվիեմ Բայց նրանք արժաճացել: չունենինձ նախանձելու. իրավունք քանզիես եբանցիցո՞ւմ ԵՒՆ ՏարրացելԵ նոզ բաշի խոոճուղդներ են թ կռվել ձեր ն ի՞ անձնական բարօրության է արէթ թուն հսկել ձեր ապահովության ճամար: Եվ մի՞թե հբամանատարՀ Րբ դուբբ ներ Եք ընտրում, ես որեէ եմ: ծս հշաժաբվում մեկինխանգարում եմ. թող նա էլ առաջնորդ դառնա, միայնթե պարզվի, նա ձեզ ոնէ կաբզոբծ է անում: (11) Սակայնբավականէ ինչքան խոսեցիայդ ասին. բոյ Ե "նէ Վեբ կարծումԼ. բն հոմը կամ Մեց է ԽՊրվածլինել այս Քառցում,թող նա ն խոսի հայտնի ի» կառֆիքը:(19) եթե այս"Մ 31 ավարբաշված եՒ, ապա ամենի ազին,մի ցշվեքնախքան իմ կարծիքր սելը, թ թե ինչ Թլը։, չ անկաոգություն է ծայր գությ մ առնում զ զոոքի Հ չաոքեբում, ե եթե իոոր այդ այնպեսէ, ինչպեսթվում է, ապա է, ոբպեսզիաստվածների ժամանակն

տանում

ուզեն

ՏՆԱ կար հն նստեցնելեղանակին: հ փոոդ եւվրան խաբեությամբ զագ ուի գում ԻԷՓասիս, դուոն Պոլիս եվ մարդ, մինչդեռ -ելլադայում խար Վ» ճախտատապես վարող է Իոան ո

.

ոո

ԱՎ ճամառ, յամ մի

աթե վամ

քամար օգտաու՞իշբ Գարու

ոո

«իզածից

աաա ի տոգզոնց, ԻՆԻ» աաիզոն այոպես վատբառազույն ի:թչնամիների ա վել «ոո

մեղապարտ

նա

Տատի ո թառում

բան,

ՀԱ այլ

արդին»:

(14) քինվուներնայս թոլոոը ը զառմացան,բե ղա իբ լսելով Էին ռատին խնդրեցին Քսենոփոնին շարունակելիո խոսքը: էյնժա նորիցսկսեց այսպես. «Դուք, անշուշտ, զիտեք, լեռնեբում բառբարո-

ոող է լինել.

րկն

|

|

փուճ հմա բարձեր Ն,Ն Գարոն. մետ. մական ոով մել չեւ ժամանակ հզեովեց անտեղ լ զոպաիլու պատակ,ոմա ին մեզանից ոքի ոին, (5) չճայտնելով: եթե ճաջողմոաղովել վեբ բնակավայոր գբավել, այլեսչվերադառնալ զորամաս, ռչ

ինչ ունեին.

միս իշեելով ձեզ ձեզանիզ ռմանք ես կարծեմ,

Ետ

-

վաճառո

Նա

նավը,ոբի վբա լողում

տակածը, ճեռանալ

ու

նրա ճետ

(16)եվ

էին իո ղուշս

էՐ,

այլ

նստելովայն

վբանակիցնեռը, բեռնելովիո ամբողջ հափըրշ-

գալ

Պոնտոսից: Ինչպեսայժմ

ենթադբում նմ,

համաձայնության էին եկել նավի վբա գտնվողիո վբանակիցնեոր:

նա

բոլոր նբանց, ում ճավաքելով

կարողացավ համոզել,

արավ բնակավալիվոտ: Բա եւան եր անապատինին, Լոթ աոեն տ աա ցավ.բնակիչները, ճավարվելով, ամոբացված վայրերից սկսեցինքարեր նԵն տել ճետաճառել. սպանեցինկլհաբետոսինջատ ուբիշների.ե միայն ոմանցհաջողվեց փախչելկեբասունտ: ՈՌ Այս ամենըտեղի ու

ու

ունեցավայն ԵՐբ մենք հետիոտնդուռս էկանքղեպիայստեղ. իսկ ծովովնավողեերի մի մասր դեռես կերասունտում էբ ե չէ՞ կառողանում մեկնել: Աս դեպքիցճետ ինպես «ատճում են այդ բնա զալիսԵն ի մազ, գալ մեր ընղճանուր ժողովիառաջ: 18) Ու Լանի ոո մեզ չճանդիպեցին ապա այնտեղ, դիմեցինկեբասունտցիներին՝ ասելով. բե իբենք զաբմանում են, ինչո՞ւ առջավելնշանց տեմ: ակ եր պատմեցին,ասում էն նրանց,թէ ալո կատավել եանի ուոչմամը, նշաեք ճաճոյացան ե աեկություն ավել արտեր ոոպեսզիպատմեն մեզ կատավածդեպի մասին ն ինդչեն մել ւ թաղելմեռյալներին: ոբ 19) պատաճեց, փախչելով ազատված հելլեն.ներից ց ոմանք դեռես կեբասունտում Նբանք էին զ գաճվում: բառ լ իմաճալավ, թեբե բր աբոսնեոը ու Ւ Է Դ»"զ դեպի հն ճանապառքվում, պ Լաշեր նետելլ բան ճանդգնեցին գ հանդգնեցին ես վբա, ու՞բիշնեբին գոգռելովհետեելիրենցօրինակին:ԱյդպեսԲառկոծվեե՞եք լով, սպանվեցին մարդ, ոթոնք դեսպաններէին: (20) Այս դեպքիցԲետո մեզ մոտ եկան կեբասունացիները ն պատմեցին մասիծ։հսկ մենք, զոբսվաբներս, կատառովածի լսելով այդ բոլորը շատ վրչտացածքեղածիճամառ ն խուճողակցեցինբ ճետ միւս կեբասունտցիների Կին, թե ինչպե՞սթաղենրսպանվածհելլեններին: (23 Մինչդեռնշանց հետ ժողովիէինքնստելծամբաբիվ մենք հանկառձ դուոս, լսեցինք, բաբձոամամ ՓԱ Արուգական շոու հո ղոր րաո պի սա ե մեծ թ թվով ոբոնք զինվոբների, քաշե՞ վազում զ ֆին Գգ գետնից ց վեշցնելու: որոնք ակաձատես (22) Եվ կեբասունտցինեոը, էիե Եղելիրենցմոտ կատաոՏոր,

կերատումագին կավայբից ավագագույնցանկանալով հանդես ենբոբոշեցինք

կեբասունացին իննեւ հաանեգին եոցնել ոբ

հոեեՐ

մակ ար աի գրաթաաաթթթծ ին մերձավորագույն գնացին իո բաներ եա վեբադառձան: (14) Վաշտապետ

ոոտեղից բնադիշնեոբ ն

որ

Տեր

ՀԵՆԳԵՐՈՐԳ

չ

որ

,

լ

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

ԴԻԲթ

ված դեպքերին,աճաբեկվելովվազեցինղեպի ճավեոր: Ցեսը վկա, մեզանից ոմանք եռ նայես աճարեկվեցին։ (23) Իսկ ես, այսունանդերձ, զեացի դեպի գինվունեւրՆ ճառցոի,թե ի'նչ Լ պատանել:Ն-անց մեչ կային ճան այնպիսինեւը,ոշոնք ոչինչչգիտեին,բայց ե նույնպեսիւենց ձեռքեբում քաբեր ունեին: իսկ երբ նանդիպեցի բանն իմացողնե՞իցմեկին, նա ինձ հայտճեց, թե չուկայի վեշանսկիչնեոը խստորենչարչարումեն զինվորներին:(94) Այնժամինչ-ոբ մեկը նկատեցվԵՐբաճակիչ Զնլաոքոսին, որը փախչումէՐ ղեպի ծովը, ն աղաղակեց: Զիճվոբճերնայղ լսելով. նետվեցինԶելաոքոսի վբա, ասես վայրիխոզ էՐ էրնագելկամ եղջերու: (25) Իսկ կեբասունտցիներըր նշանը դարձյալնկատելով իոնը կողմը վազողզինվորներին, կառծելով, են իշոք ի՞ենց վբա գալիս, վազելովփախաճ ծով նետվեցին:Նբանցճետ ճան մեզանիցոմանք, է ծով նետվեցին ով լողալ չգիտեր, խեղդվեց: եք մտածում Այժմ ի՛նչ այս թանեբիմասին: Մաբդիկոչ մի վնաս չեն պատճառել մեզ, բայց սասափեցին. ոբ մեզ վբա կաշող է կատաղություն եկածլինել,ինչպեսշնեբիվբա: եք ԱԴ, Եթե դբությունն այսպես շաշունակվի, կաբո՞ղ պատկերացճել, թե ինչպիսինկլինի մեր զորքի վիճակր:(27) Դուք բոլոող առղենիջավասո, չեք լինի ոչ պատեբազմհայտարարելու,եթե այդ կամենաք,ն ոչ իսկ խաոբ

ու

ու

միասին (26)

է, տանելու է ղաղության դաշինք կնքելու,այլ որնէ մեկը, ով ցանկանում զուքր իբ կամքիճամաձայն: Ու եթե ձեզ մոտ գան դեսպաններխաղալլության դաչինք կնքելու կամ ոոնէ այլ նպատակով,ապա երբեցանկանա, կարողէ նրանցսպանելն անհնար ղառձնելձեզ ճամար լսելու ղեսպան-

մեկը,

ձերի խոսքը: (28) Այնուճետե,այն ղեկավաբները,ռբոնցդուք բոլոոդ կրնտ"եք, ոլ մի ճեղինակությոմչեն կառողվայելել, իսկ ոնե մեկր, ով ինքն իրեն առաջնորդ կճոչակիՆ կսկսի գոռալ՝ «զա՛բկ, զա՛ոկ», կկաբողանաաե՛ ձեզանից ոբնէ մեկին, եթե ոանց դատաստանի սպաձելե՛ առաջնոողին, նշան միայն լսող մարդիկգտճվեն,ինչպես ալդ պատաճեցճեբկւսդեպքում: (29) Մտածեք,թե ինչե՞րհաճեցիճձեբ գլխին ինքնակոչ այս զոոբտվաբները: ԱգոբանոմոսԶելարքոսը,երե նա իբոք ձեր առաջ անցավոր Լ, արդենճավելով ճեռացավ,առանցիշ պատիժըկռելու. իսկ եթե նա ճանցավոր չէ, պա փախավզոքից, ոպեսզի առանցղատի անմեղ տեղը չտպանվի։(30) Բասան այն բանին, ղեսպաններին քաւկոծողները Սակայն բոլու ձելլեններիցմիայն ղու չՆք կառու անվտանգ հայտնել ՀԵբասու տում, երի ձեզ զռբականուժ չուղեկցի. ինչ վեբաբեոում է սպանվածնեբի դիակնեշին, ոբոնց նախապեսիբենք սպանողներնէին առաչտոկումմեզ վերգճելու թաճետո, այդ դիակները ղել, ապա այժմ, կատարվածղեւ քԵրից վէոցնելբ ասյաԱ-

որբ

-ա2-

ՀԻՆԳԵՐՈՐԴ

նով չի լինի նույնիսկԲաբոզիմական կբողդեսպանի նամա: նվ ո՞վ կցանկանաիբոն դեսպանգնալ, երբ ինքնԼ դեսպաններին Կվանել: Բայց մենք խնդբեցինիկեբասունոցինեբին, իրենքթաղեն մեռլալնեոին։ (31) Աոդ՝ եթե այս բոլորր ղուք ճիշտ եՒ համարում, այղ վեպքրում որոշեր, սբ Տետաամեն կոկնության գայում ձճույնանման ղեպքեոի երկյուղից. մեկր իր համաբ Կաճակախումբ նջանակին բանակելիսաշխատիիբ ձեռքը վեռցնել ամշացված բարձունքները:(32) Բայց եթե ձեզ թվում է. բե նման գործերիվայոի են հատուկն գազաններին ոչ թե մառղկանց. ապա մտածեցեր այս բոլոբին վերջ տալու մասին. ապա թե ոչ. Զեսր վկա. ինչպե՞սկարողենք մենք անանօրեն գործեր խոովկերպով զոհ մատոպելաստվածներին, ն կատարելով. մենք կամ Լ պետք կովենը քթշնամիների դեմ. եթե ինքներս իջար " ենք սպաձում: (33) իսկ ռ'բ մի բարեկամական քաղաքը մեզ կրնղունի, տես» հելով մեր այս անօրենությունները: եվ ո՞վ կճամարձակվի վաճառքիհամար մեզ մթերքբեբել. եթե մենը այսպիսի կարնոր գործերում ՕՐինազանց երեվանք:եվ ո՞վ մեզ. այսպիսիարաբրներից ճետո. կգռվիայն եբկբում. ոբտեղ:' մենք ես բոլորի գովեստին արմանաձալու: ճավաճնություն ունենք Քանզի կարծում եմ, ոբ մենք ինքնԵոս ես նման աբաորներ կատարողներին Բանցապարտներ կհամարենք»: (34)Այնժամբոլորր կանգնելովասացին, այդ արան սկսողնեոին ն այսուճետն պետքԼ պատժիենթարկել, ռբել մեկին տնօրբենութռւյլ շտաչ թյուն կատարել.իսկ Եթե որեէ մեկի նման բան կատարբի, ապա նրան մաճվան դատապառտել.ե զորավարները ճետ դաէ պետք բոլոր մեղավոբնեոի տաստան տեսնեն. պետքէ նան դատաստան տեսնել բոլոր նորանցճետ, ովքեր են կյութոսիմարից ետո ունէ անաողաշություն կատառել.Ն Շոանք դատավորներ նշանակեցին վաշտապետնեին: (35) Այնուննտն Քսենոփոնի. ցուցմունքովե գուշակներիխուհոդով որոշեցին բանակում աբառողություն կատառել:Եվ սոբագորձումըկատառվեց: 11Ռ. ՈՐոչեցիննան, հաշիվ տասն անցածժամանակի զոբավա»նեոը ճամար: ե Հաշվետվության ընթացքումՓիլեսիոսը Քռանթիկլեսը պաշտավոոքսան մնա տուգանքվճարել.իշնեց սլահպանությանը վեցին վստահվածնավայինպիտույքների պակասորդի դիմաց, իսկ Սոփայնետոսր՝տասր մնա, քանզիբնտովածլիձելով...... թերացելԷՐ: Ոմանք մեղադոեցին նան Քսենոփոնին. ասելով, ծեծվել Են նջա կողնա ինքնակամությունէ մից ե ցուցաբեբում: (2) Քսենոփոնը ճրամայեց առաջինմեղադրողինասել, թե որտեղ է նա ծեծվել: եվ ճա պատասխանեց. «Այնտեղ,ուՐ մենք կոտորվումէինք ցոտից ե ջատ ձյուն կառ»: (3) ԻսկՔսեոչ-

ինշպ

որ

ոբ

ոբ

ռո»

--

.-

ԱտԱՒ

Լ աան ԴԻՐՔ

նովոնն տս. «Բայց երե ազղպիսիովնեո Էւ, ինչպես դու սոում ես. եբր հացըպակասԼո. իսկ գիճու Քոն անգամ չկար ե մենը տանչվում էինը բադում պավեոբիվ. իսկ թշնամինհեախում էբ մեզ. երե սյվպիսի մամանակես կատաղում էի. իռատվածումեմ` զուցե ավելի Լի կսոուսվում,էան Լջեբը, էր. չի մեղմում ոբոնգկատադությունը,ասու նունիսկ հոգնածությունը: (4) Բայց ե առտա.--շաբունակել նա.--ի՞նչբանի նամաբ զու ձեձեցի»: Մի՞թն Բնզաճից որնէ բան էի վահանջումե ղու չէի՞ տալիս,ոբի ճամայ՝ էլ Լեզ ծեծում էի։ Մի՞թեոբեէ բան ետ եի պահածճջում, կամ գուցե սիրեկանիճամաբ էի կռվում, բե՝ ճառբտաձ վիճակումմռլեգնելէի»: (53) Ու Երբ նա այղ բոլորիցե ոչ մեկը չճաստատեց. ապա Քսենոփոնը ճառցոեց.թե նա ճոպլիտ չե՞ առդյոր: Նա ասաց` ոշ. հետո թե` պելտա՞ստԼ գուցե:Դարձյալ ճոչ.-"վատասխանեց նա.--այլ իմ վբանակիցնեորը ինձ հանձնաբաբեցին չորի Բշել. թեպետեազատ եմ ձնվել»: (6) ԱլեժամՔսենոփոնը նբան նանաշեց ճաոցբեց. «Դո՞ւ չէի» զինվորինփոխաղբողը»: «Դեսր վկա. ես Լի,--պահիվանդ տասխանեց դո' ինքդ ինձ ճարկաղոեցիո եա.--քանզի այդ անել ն ծուկլնիսկ զած հետեցիոիմ վշբանակիցների իրերր»: (7) «Բայց իբեբր ցաձ նետելը.--ասաց Քսենոփոնր.--կաւձեմ այսպեսկատառվեց:հս ուբիչներինճանձնաԲարեցիայղ բռլուր տանել. կաբզաղոեցի հասցնելինձ մոտ. ե ստանալով դրանք, բոլորը անվնաս հանննեցիԼեզ. հահզիղու ես ինձ մոտ ճիվանդին Այժմ լսեցեք.--ջաբունակեց հասցոիր: ազդ հա.--բե ինշպեստեղի ունեցավ. Ւանզիարժի այդ մասինպատմել: (8) Զինվորներից մեկր ետ էՐ մնում, քանզիչէՐ կառողանումայլես ածս հրա ռաջ գնալ: նա մեր մասին այնրան միալն գիտեի. զինվորնեւից ԷԸ, ուստի ե քեզ հարկաղբեցիանել նրան. որովհետե. չկորչեր. հոսեսզի ինչքաննիչում եմ. բշնամբներն այս խոսքերը էինմեզ հետեում»: Հինվորն նաստատեց:(1) «Մի՞թե.-շարունակեցՓսենոփոնը.--Եսեզ առաջ ուղարկելուց ճետո վերջապանզորսմասի հետ չհասա Բեզ չտեսա, փոս էի փորում այդ մաբդուն թաղելու համար. ե մոտենալով քեզ չգովեցի՞։ (10 Բայց մենք դեռ կանգնածէիեր շոջան կազմած.եբբ այդ մաշղը ծալեց ոտիր ե բոլոր աղաղակեցին. մարդր կենդանի ճերկանե»ը է. իսկ դու առացի», «Թող ապոիինչէան վանկանա.իսկ ես այլես նրան չեմ տանի»:Այնժամես քեզ ծեծեցի. դու ճիշտ ես ասում. քանզիղու. ինչպեսինձ թվաց. գիտեի, ունա «Հետո (48 դեռկենդանի նա չմաէ»: ի՛նչ.--ասաց զինվոոը.--մի՞թե ճացավնբան քեզ ցույց տալու հետո»: «Մենք բոլորս Քսե.--պատասխանեց Ենք. բայց մի՞թե ղոս համա նոփոնը,--մաճկաճացու կենդանի վիճակում ոլետր է թաղվեն ք»: Վա

ի

'

ու

ու

որ

ու

որ

:

ՈՐ

լ

4..-

Հ հինն

ԲՈՐԷ

(2) Այնժամ բոլորն սկսեցին աղաղակել. թե Փսեճոփանը եան պետի եղաձիկց Րիչ է ծեծել: ԻսկՔսհեռփոնը ես Բբամայեցմյուանեբին պատմել, թե ի՞նչ պատճառով նչանցիլ ամեն մեկր ձեծվել Լ»: (3) Նվ քանի ոչ մեկր հաճղեսչեկավ. ապա Քսենոփոնն ասոց.«ես. ո՛վ զինվորներ. խոստոինՐն եմ. որ ծեծել եմ վանում բամաբ. նանց անկագության մաոդկանց, մաշղոբոնէ կանց. ուվում Լին ապաճովությունձեռք բեբել ձեբ միջոցով, ե մին: յուր շարքեբովառաջանում էիր Է չտության ղեպքում անհրաժնե կռիվմում. նրանք, լՐելով ջարքեջի. աուսջ կին ե առավել վազում. հափչտակեն էան չափով օգուտ քաղեն. ղուր Ու երե մենք բոլորս այղպես վաովեինք. ապա. ամբողչապես կոբծանվածկլինեինք:(14) Ու դարձյալ. ես ծեծել եմ ստիպել առաջ գնալ նրան, ով ծուլանում ԼԲ ե չն" գանկանում տեղիցվեր կենալ.այլ գերադասում Էբ սպասել թշնամու գալս սւն: Քանզիմինչե ի«կ ես մի անգամ ումեղ սառնամանիքի ժամանակ.երյ սպասում Լի արշավանքի գնալունճամաջ» պատրաստ վոլննին. եՐկաիժամանակտեղում եստած մնաԲետո եբբ լուց փորձեցիոտ(ի կանգնել,վգազի. հագիվ եմ կարողանում սբունքՐնիրս շարժել: 5) Այսպես,իմ իսկ փռշձովայդ բանում ԲՔամոզվելով. ես քջում էի ամեն մեկին. ում նկատումէի ծուլորեն նստաձ. Ւանզիչտոժման մեջ գտնվելըն իրենտղամարդավարի պահելը ջեշմություն ե հաղոողում ն մինչդեռտեղում նստելըե անգոռծության, եկունություն. մատճվելը. ինչես ես նկատելեւ, նպաստումեն աբան սառչելուն ե մատճերի ցոտահաբվելուն,մի բան. ոբին. ինչես գիտեր. ձեզանիցյատեոր: ենթարկվեցին 16) Գուցե մեկ ուբիշին ես. ԴԻր անճոգություն Լ» անում ե խանվզարում |,ե' ձեզ. առաջ ընթանալու առջեում Լիք. ե' մեզ, ետնում էինք. ես նարվածել եմ բռունցքով.ոււդնսզիբշթամիները նրան չհաբվաձեն նիզակով:17) եվ այժմ. եբր հ-անր փոկվելեճ. կառու ԵՇ աշդաբացի ճատուցումպաճանչել իմ կողմիցիշենց ճասցվածանաոդառության համար: Բայց երե նբանր ԸՇկնեին թշնամու ձեռքր,ապա ինչպիսի` ծանը տանջանքներ Ե պետք է կրոնին ղբա փոխարեն է իավաբաբրություն ումի՞ցպպեար պահանչեին: որ

ո՞պեսզի

ու

ՍԻ

ԵՈ"

ռո»

ոբ

(18) հիմխոսքը.--շարունակնց հա.---պարզէ. Եթե ես

որել մեկին պատբարիքցանկանալով.ապա ինձեվում է, րե Նս ենթակա եմ այձպիսիդատի. ոթին արժանիեն ձնողնեւը՝ոբվիներիկողմիցՆ ուսու ցիչները՝ աշակերբաների, նույնպեսե բժիշկները ղաղում նեն ե ճատում բարի նպատակով: Այ Իսկերե ղուրկարձումեր, հե այղ բոլորի ես կատաբել եժ ինքեակամությոմից, ապա նկատի ունեցեր այն. որ ես այդմ. առտվածնեի Խլոբմածաթյամբ. ավելի համաշձակեմ, քան այն ժամածակ եի. 1 ավելի չատ եմ գինի խմում, բայց ե ծեծում. այճպեսոչ որի չեմ Ետ տեսչ քանզի

ժել

եմ նՐան

-

Տ

-

ԱՆԱՔԱՍԻՄ

նում

եմ

ՈՈրՈղ

ղու խաղազության մեջ Եր: (20) Իսկեբբ փոթոբիկէ, ն ծռվր մեծապեսալեկոծվումէ, ղուք չգիտե՞ք, ոբ թիավարողների վերակացուն»ամենաշնչին առիթով զաչբանում Ն առաջամասումեղողճերիվբա, իսկ նտվավարը՝ նավախելիմուռ գանվողների վոա: Քանզիճմահ դեպքերումամենաամեն փոր" սխալն իսկ կարբող | ինչ կուծանել։ (21) Դում ինքներղորոշեմիք, որ ես աբղաբացիկեբպով ծեծել եմ հբանց. Լ(անզիղուլ շուջանակի կանգնածէիք, Ւվեաքաշէրի ԿՐեՐ բռնած ն, եթե փոխառեն"' ձեռրնեՐիղ ցանկանայիք, հնաբավոբություն ունեիք նրանյ օգնելու: նվ. Զեսը վկա, ղուր նրանցչօգնեցիր,բայց ն հետո անկաոգություն անովինչծեծեցիք։ (22) եվ ձեր մեջ եղած ղոբանով իսկ ղուր քաջալերեցիք վատերի կամայականությունը: Ինձ թվում է, ոբ եթե ուշադիրդիտեք. ապա կտեսնե, նույն մաոդիկ. որոնք այդ առավել երկչոտեն եղել, այժմ բոլորից առավելանժամանակ պատկառեն վեբաբեորվում: (23) Այսպես, բոնցբճամաբտիկ Բռիսկոսթեսսալացին այք ժամանակ. իբո թե հոգնածլինելով,դժվարանումէր կրել իո վահանը,իսկ իմա, ինչպեսլսել եմ, ճա առդենթալանելէ բազմաթիվկոտյուոբացիների։(24) Եթե դուլ խելացիլիներ, ապա նոս ճետ կվարվեք բոլոԻռվինհակառակ ձեով, ինչպեսշների ճետ են վաբվում. զաչշացկոտշներին են ցե՞եկիկապում ն գիշերըազատ են աբձակում.իսկ սշան ոլետք| գիշերը կապելն ցեշեկը ազատ աճձակել: (28) Քայց ես.--շարունակել եմ. հա.--գաշմահում եթե եՒբնիգեեռ եմ. ոբել մեկինեեղուցոել սոդ հիշում է չի լրում: իսկ եքեԵես որե մեկին օզնել եմ սառնամանիրի ժամանակ, կամ նրա մռտից հեռացբելեմ բթշնամուն. կամ ու հիվանդին կառբիքավոին անճ՞աժիշտեղող ոբնէ բաճ եմ նտրել. այվ մասին ոչ ոէ չի նիչում, ինչպեսնան չեր Բիչում. թե ես դովել եմ եջբանց կատարած լավ աբաոքնեւիքամար. կամ իմ կարողության համեմատ սարդեվատոելՒաջաբիներին: (20) Բայց :Լ՞ որբ ավելիլավ ե ավելիաողաո ե ավելի աշժանիե ավելի հանելիէ իաբի զործեւրհիշել, Բան չար»: Այս խոսքիցճետո բոլորը հանղեսեկանՆ սկսեցինիրենցհուշերիպատմել. ն ամեն ինչ բաբեճաչջող վերջացավ:

ՈՈՈՈՈՈՈՈՈՈՈՈՐԻՈԸՈՒՌՈՒՆՈՈՈՈՈՈՈՈՂՈՈՐ

ոԸ

ռչ

ոբ

ու

Է

ԳԻՐՎ

ՎԵՏԵՐՔԲԴ

Այնունետե,քանիդեռ ա-անք այդ վայքնրում էին մնում. ձելլենների մի մասըապոում էտ շուկայիցՔայթայթածմթերքով. իսկ մյուս մասը` Պափես լագոնիան ասպատակելով:Իրենը Բերթին պավփլագոնացիները կուվլուվտում հեռուներում ի էին թափառողճելլեններբին գիչեշները փորձում վճասել հեոու նամրբաբից վրան խփածզինվուներին. յղ իսկ Կյատնաոովնրանց ն ԿԻն հելլեններիժիչե խիստըշնամություն առաջացավ:(5) Իսկ կոհյուրասը. այրը ժամանակ եր, Պափլագոնիայի առաջնոբղն ձիերով չքելլ զգեստներով դեսպաններ ուղա՞կեզհելլեններիմոտ. նրանք հայուղեցին, ու Կո»թյողասը Լ հելլեններին պատոատռ չվնասել. Խթե հելլեններր ես իրեն -վնասեն: Ըի Իսկ զորավարները պատասխանեցին.քե այդ ճարցի չատ պեւոք Լ խորճրողակցեն ամբողջզոԻՐիճետ, բայց ե անպես ղեսպանեերին իրե րնդունեցին Տյու". հրավիրեցիննաե այն մարղկանց.ոբռեզ Բամաշում Լին այդ բանին առավել արժանի: քում Ը) Դոհաբերելով կովիբնթակյ թշնամիներից վնողշաձ եզները.ինչնան ն-անք 'վեռ այլ անասուններ, նբշանէ ոխ խեջույք կազմակետպեցին. բնթոում էին չառժականմարնակովեերիվոտ ընկողմանած ե խմում Լին Եղջյուշեըմպանակեեոով, գտել էին այդ Ֆրկրում: (5) հբբ գինի նեղեցիե ե պեանԵԻգեցին.առաջինըհանղես եկան թշակիացիները ե եբնվի հնչյլունենի տակ, Վենրըձնւրներին, սկսեցին"պարել.նրանը պառելիս ցատկում եինբարճ" ե անկաշկանդ թախիահաբումիռբեեվ սուսերներր. վերջում,ինչ1.

ու

ոբ

ու

--

--

|

ԱԵԼԲԱԿՍԻՄՍ

ԴԻՐՔԻ

պես բոլբին թվաց, եբանցիցմեկը հաշվածեցյմյուսին. վար- ընկավ մեձ աբվեռտականաթյամբ: 6) Պափլազոնացիները աղաղակ բԲարբսհագրին: նվ սՇ-ԿգենՒեւը. ննոագավ.երգելովսիտալկան',իսկ ԹԵաայն մեկըվերզնելով կիացինեւից վալ: ինկածին ղուրս րերեցին որպես Կպանվածի. մտանճերը բայց նրան ոչին: Հեր պատանել: (7) Այնունետե հտեղես եկան ենիանները ն որոնք մագնեսիագիները:, սւվւտազինվածպար-եզին կարբպայակոչված պաորրը:: (8) Այդ սյաբի ձեր այսպիսին Լ». պառշողնեբից մեկր գենքբ մի կողմ | դնում, իրեն մոտիկ.ե սկսում | ճերկել սերմանել.հանախակիՆտ հայելով. ասես ճա վախենումէ ինչ-ու բանից.ավազակԼ մոտենում: ՍԵբմանոէ երան ե վերցնելովիո զենքերը.դիմագրավումէ Դը նկատում է ավազակին համար ի» եզների կռվում նշա ճետ: ԾԻանք արլ բոլոր կատարումէին սբնգի ե ի վերջո շեշտեբինճամապատասխան, ավազակիմաոշղուռկսպկպեցե եզներին Լչեց տաբավ. իսկ եշբեմն եկողն է կապումավազակին. այս գեպԲում նա ավազակինլձում է եզնեւի հետն իչում. եկու ձեոլեւր ետեին կապած:(8) Այճուհետեհանդեսեկավ մի մյուսիացի,ուշա ձեռքին նյուսկենվաճանբոնած. ե սկսել պառշել'մեւթ եեռկայացնելով եբկու թչնամու ղեմ կովողռազմիկի.մեր էլ զոյգ վանաճներով Մուն մեկից պաշտպանվողգինվորբի. մե՞թ նլ պտտվում էբ ե թավալգլորընկնում վահաննեջը ձեռքին, այնպես. տեսաբանըգեխլեզիկԼո": (10) ակ վեբջում նա պառշեց պարսկական պաբ. վահաններն իրաի իսիելով. ձեկների ծալելսվ ԿոՒիգ վեբ բաշմբանալով. ն այս բոլորր նս կատարումէբ Կոնգիշեշտերինհամասյատասխան: (11) Այճուճետեհանդեսեկան ե աշկաղիամանտիննեացիները գիննտիյոմանք. իրենցլավագույնզենքնոր կապած.նշանը Բայլում Լին ս»նգիհնչյուններիտակ. ուսզմականԲայլեոգի շեշտեբին համապատասխան ե պեանէին երգում պաբում, իեչպեսաստվածների պատվինկազմակերպ ված սոբազան մամաճակ: Այս ամենըտեսնելով. երթերի պափլագոնագիներրզաբմանումէին, բոլոր պարերը կատառվում էին սպառազինված վիճակում: 12) Այնժամ մյուսիացին տեսնելովնրանց զամանքը, նամոզեղ ոմն ոբի մոտ մի վաբունիկաշ. աոկաղիացու. բեշելով պառումուն, ՃՐան հազցբեց լավագույն գզեստներ ձեոքինբեթե վաճան տվել. ն նա մեծ շնոճքով կատառեց պյուշշիքե' պար: (83) Այնժամ ումեղ ծափերեղան ե , Բ պափլագոնացի նարցբին,թե արդյո՞ր կանալիես վատետազմում են իրենց հետ միասին։ Հելլաննեւը պատասխանեցին. թե այս կածույք արքայինդուշս քշեցիննամբարից: Այղ գի»երն այդպես վերջացավ: (Վ) Հաջող օԻր ղեսսյանսերին զոոմի առաջ. ե զինվոբնեւը բնրելյին ոբոշնցին. որպեսզիոչ իրենքվնաս հասցնեն պափլազոնացիներին ե սչ

բոցից մեկնեցին: Իսկհելլենները փո» իո»րանիցդեսպանները նավեր կան. թ ք իրր Ի որ Բովակառաշավ Կատիցին քամու հւգությամբ.` մափլագոխոՀն հարոառ մ ԷԼՆ Հետելալ (5) Սինոպ խաշսխէինհարա կրով: Սինույցիները պոսիբո բնակվում Հ ու` իրոպի եսկան՝ ՎՈիծչդեռ եկած 167 ը քր գաղութարնակեի իո իլ"ից ոին ընծաներ արիդիմն ււ" յթթուխոության.ելլենԻն զա"ու հինգհաբյուբ ուղաոկեցին հեռո

տս

.Ի:

ովջ

--

էրճ

Լ

են։

Հ

Տա զ

ԳԱՐ

ե

ժամանեց նան (15)Այստեղ նա

էին, թե ենթադոում

բ Ի

ալ

ոոել

երեք

սափ"գինի:

հազաչ

Խեյշիսոփոսը՝տշիհոայով:: Վինվորրերը

բանՆ բերել իո"Բետ.

չբեբեց, բայց ոչինչ Աճաքսիբիոսը: գովումեն նա

նավարքոս իջներ հայտաբառեցին, մուկ է. էթե զան Պոնտոսիզ,. նրանց խոստաճում ԵՆ:̀ նաքսիբիոսը (0 Այստել, Հառմենեոչմ. զինվորները Իլրարել: մնացին մոտենում Հելլադային, գիտեին. իո փորի ադեն ավ լի 'ախկինում. էին այն մասին. հասնելիս թն

ա

ե

ոս

դուս

էրԵՐ

ա

յմ

ոո

նե

օբ:

ապա

այ բանեն ո ճետ: (18) էստի նբանք եկան այն համոզման, իրնեց Հւ առաջնորդ Ն ընտրենմիաչն մեկ մարդու, ասլա նաավեյիլավ, իիլ դեպքում, կարող Լ զոոքր լինի. թե ղեկավառել ցերեկնման իր խանության բան պահել, լինի ապա որեէ Ղաղտեի Իշ». բ այդանորացեջտԴարգինլ. եթե անհշաժեշտ ճի կլիշի. ԼԻ թՀերմ զեմ.ավելի հեշտ զորքր նվազ Լ ուշանալ, կարոդ Բանզիկաչափով ել չի րք ապա Բիր առաջնռտդը Քետ. այլ խործոդակցի ի

մտածում

.

'ան

տուն

ոո

քան

Կլայ-

ե

|

Էս

ու

հասան

-

ոբ

ու

հտ-

են

քտեչյու»

որ

ու

օյ

ոթ

ու

ու

ԺԵՑԵՐրՐՈՐԴ

չտա-

կկաի ի "զի ուիշների մինչդեո նախկինում զորավարների տոբվի խալը արիհրամանի. էին րձայների թձամառնությամբ կայացած որոշման միջ" գոիծում

,

համա-

մա

մտածելով.նշանդիմեցինՔսննոփոնին, վաշտապետԱյսպես մոտ. ասսւգին,թե է ն ամեն

(14) ներր գալով նբա լ

եՆ

կարծիքր նրանցիգ զոորի իո ձեռրր վեբցնել իչխաճությունը:(20) հսկ մի էբ այգ. ցանկանում կողմից Քսենոփոնը թն Կպղպիսովիմքբ իո մոտ մեձ ադ

ի» ԼՐ նրան մեկը արտաճայտելով, համոզում համակրանքը

հնթաղելով. ե նբա անունըավելի կարժաճանա ե

ընկերների առավել պատվի հոչակվածկլիճի իբ"քաղաքը վե՞աղառնալիս գուցե ինքը այդպիսով ինչ-ոԻ օգուտ բերել զորքին: 21 կարողանա մտրերընշան մղում էին յանկանալուին(ձակալ Այսպիսի առաջնուդդաոնալ: Մյուս կողմից.սակայն, եբբ ետ մտածում էԻ, բե բոլոր ճամառդկանց է. ուստի վտաձզ կաո»ոբ կառողԼԸ կորցնել ձեռ իբ բերած փառքը. սկսեց տարակուսել:

մոր արորարճայտ

-

--

39.

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

ԳԻՐՔ

22 Ինկնելով տաբակուսանՒի մեջ, նա որոշեց. ավելի լավ է ճաճետ: էլ եկու անասուն վոոդակզվելաստվածների բերելով. ղբանք զոնաբեԻեցմես-ԱԲԲային՝ ինչպեսայղ սահմանել Լբ Դելիիում տոված "վատդամը: Խոան թվում ԼԸ նահ. թե սպն երազը. ինր աեսավայե ժամանակ. Եբր դեո նոր Լո մասնակիցվարձելզորքի վեկավառությանի, նուլե այղ աստվածն կՐ ուղարկել: (23) Նան Նբբ եփեսոսից մեկնեց Այուբոսին նեբկայազվելու համա». Բիչեց, թե իր աջ կողմում աբծձիվր կոնչագ:.արծիվըթառած վիճակում ԼՐ. ուստիե Քսենռփոնին ուղեկցողգուշակն ասաց, թե այդ ոչ թե սռվոբական., այլ մեծ նշան |, որոր փառ ե նախանշում,բայց ն մեծ փորձություններ.քանզիուշի» հավքերճանախեն ճաւշձակվում արծվիվԻա. երի սա նստած է, դա հարստություն զաւշակողնշան չէ հան, Բանզիաբծիվըիբ սնունդըթոչելու մամանակէ ճայքայբում: (24) Այսպիսով,եբբ նա զոհ |, կերով խուփուդ ավեց իշխաճուբացաճայտ անատաճ չնգտել ընտովելուդեպքումիսկ շնամաձայնվել։ Այղպես էլ կատարվեց: (25) Իսկզոբբն այնժամժողովի հավաքվեցե բոլորր ասացին. թե անԼ ընտել մեկ մարդու. այդպես որդչելուցետո հ՞բաժեշտ տալիս էին Քսեհուիոնիահունը:նրբ աբդենսպաբզ դարձավ. նրան են րետոելու,երե ոբեէ նբա մեկը առաջաբկեր թնկնածությունըՒվեաոկության դնել, նա վեր կազավ ու խոսեց այսպես. (26) «Ո՛վ զիճվորնՆո,ես նես մարդկայինաշաշած եմ. ուստի ն եմ խանումեմ. ոբ ձեզ մոտ ճման պատվիեմ աշժաճացել.ես շնռբճապարտ ձեզ ն կխճդշեմաստվածներից. ինձ կարողությունտան ձեզ նամար որե ձեթ օգտակարգործ կատաբելու:Բայց հս կարծում եմ. կողմիցինձ նրսմանատար ընտբելըայն դեպքում,երբ այստեղնեբկաէ լակեդեմոնացի ռազմիկ", ձեզ ճամար օգտավետչի լիճի. քանզիլակեդեմոնացիներից որնէ բան դեպքումդուր ճազիվթե այն ստանար. իսկ ինձ ճամար ես, ինչխնդբելու Բան ես գիտեմ, այդ բանը անվտանգՀի լինի։ 2Դ Քանզիինձ ճայտնիէ, լակեղեմոնացինեբը իմ հայրենիԼաղաքիղեմ չղադաշեցոինպատերազմը. մինչն որբ ամբողջպոլիսը ստիպվածչեղավընդունել լակեղեմոնացինեբի տիբապետությունը:':(28) Եբր աթենացիներնայղ ընղունեցին,լակեղեմոնացիե ները իսկույն եեթ դադարբեցոին պատերազմը հաղաքիպաշավեբացոին Բումը: Աոդ՝ այդ բոլուր ես լավ իմանալովհանդերձ, եթե ոբոչեիիմ ուժերի իեբածինչափ նրանցհեղինակությանը վնասել. ապա, հս ենթադբումեմ, շուտով ինձկզգաստացնեին: (29) Ինչ վերաբերումէ ձեր այն համոզմանը,թե մեկ առաջնոոդի դեպքում պակաստարբաձայնություններ կծագեն,քան շատ ու

ոթ

նավն Մատուցում: թյան

ար

որՐ

ուբա-

ոբ

որբ

ոբ

-

Կ0-

ՎԵՑԵՐՈՐԴ

Քբամանատարձեր

ունենալուդեպքում, ապա ճաստատ իմացեք. ոջ երե մեկ ոջոշմանեբբեքղեմ չեմ լինի. ՐանզիՖս դանում եմ, ժամանակաաաջնոբդիղեմ խոռվությունբարձբացնողբ պատեւազմի իշ իսկ սեփականփոկության ղեմ 1 խոռվությունբարձրացնում,իսկ եթե, այք, աղա ես շեմ զարմունա,երբ գտնվեն նոււմենայնիվ,ինձ առաջնոող բետոն ոբոնք ե՛ մարդիկ, դժգոհ լինեի ձեզանից,ե՛ ինձանից»: Նբա հետո (30) այս խոսքերից շատ շատեր հանդեսգալով ասացին, թե նա սլետք է իբենց առաջնոոբդի: Իսկ Ագասիասստյումփալայինասաց, ԶԲ ծիծաղելիկլիներ"դրությունն այդպէս նեբկայացնել. մի՞թե լակեղեմոնացինեբր կզայբրանան, եթե խնջույքի հավաքվածները ոչ լակեդեմոնացու ընտրեն «Ադ ղեւ քում,--շաբունակեց խնջույքի պեւո'շ: նա,--ըստԵՐեույթինմենք նես ուբիշինընտրեր,նս այղ ոչ

-

աին թե ամոլգուն ավականրեր կար աշտասմչետության

իրավունք

չունենք, քանի

որ

աշկադիա

ենք»:

Ալփժամ

(33 եվ Քսենոփռեր տեսնելով,

ավելի ճամոզիչփաստեր են պետք, ղարճյալՔանդեսգալով այսպես խոսեց.«Ո՛վ զինվորներ.որպեսզիձեզ ամեն ն ինչ ճայաձիլիճի, հս եոդվում եմ բոլոր աստվածնեռի աստվածուճիների ոբ ձեր անունով, իմանալով այս մտադրության մասին, զոտմատուցեցի, պեսզիիմանամ, թե աշդյո՞ր ոզտավետկլինի ձեզ համաբ այդ իշխանություժամանր ինձ հանձնել,իսկ ինձ համաշ՝ այն ստանձնել.ե զոնաբեբության որ նակ աստվածներն ինձ այնպիսինշան բացահայտեցին, Բասաբակ մաոդն էր հասկանալ, ես պետք Լ խուսափեմ իսկ կարող միանձնյաիշխանությունից»: (32) Այսպիսով,ընտոեցինԽելոիսուոսին: Ընտովելուզհետո Խեյբիսոփոսը հանդեսեկավ ասաց. «Ո՛վ զինվորներ.իմուցե, որ ես ես չէի ըճղղիմանա,եթե մեկ ու՞իշին առաջնորդընտոեիք.իսկ Քսենոփտնին դուք, ան. կասկած,ծառայությունմատուգեցիք, նշան չրետոելով.Րանզիայժմ իսկ ամեն գնով աշխատումէաԴեքսիպպոսը զբպաբտելնշան Անաքսիբիոսի ես նրան ռաջ, մինչե չստիպեցի լոնլու»: Խեյբիսոփոսնասաց նան, թե Քսենոփռեր,իբ կարծիքով, կյանկանաո8Րամանատաբությունը բաժանել ավելիշուտ Կլեաոքոսի հետ, ո՞րը ղաշզռրամասիճոամանատաբ Տիմասիռնի ճետ: (83) ղանացիէ, քան իբ ըակեղեմռնազու «ԲույցքանիՈՐ, --ՉԱՐունձ էւ կեց ճայ--ղուք ինձ ընտիեցիք, կաշխատեմ, իմ ուժերի սաճմաննեբում, ձեզ օգտակարլինել: Իսկ ղուէ նախապատրաստվեք այնպես, ոբ վաղը, եթե նպաստավոր քամի լինի, նավեջովճանապաոճ ընկնենք:Մենք կնավաշկենք ղեպիՀեշակլեյա.բռլուս կաշխատենք այնտեղափ դուոս գալ. իսկ մՇացտծի մսսին մենք կորոչենըԵ-ր այնտեղճասնեն Ի»: ոո

ՌՐ-

ոբ

ու

ոո

-

-- 14...

ԱՆԱԲՔԱՄՈոՄ

ԳԻՐՔ

էլ. Հետեյալ ՑՓՐհ այստեղիցձավ եստելով, քամու տակ իաբենպաստ հելլենճերը հավեցինափի եբկայոքով: Նավարկմանժամանակ ե"կու լճրանքտեսան Ցասոնի հովանդանը, որտեղ. ինչպես պատմումեն, խարիսխ օո

:

ու

սրանց

մոտով անցնելով)" հելլեններըճասան Հեբալկլեյա, ռբի հելլենական քաղար էր, մեգաբացիների գաղութը Լ գտեվում էՐ մարիաճղինների'տ ԵՐկրում: (2) եվ նրանք խարիսխնետեցին ԱքԵՐուսիաս թերակղզումոտ, ուտեղ, ինչպես պատմում էն, Հեբակլեսը իջել է (Հադես)`կեբբեբոսշան ճամար», այնահդ

ո

որ

միճչե այժմ էլ ցույց տալիս վայոէչ քի տեղը, որի խոոությունը ավելի քան եոկուասպաճեզէ: (3) Այստեղ ի նշան ճյուրասիշության, նեբակլեյացինեոը, են

հելլեններին ընծաներ ուղառկեցին՝ԵՐԵՐ հազար մեդիմճա զառու ն ալյուր ԵՐկուհազարսափոոգինի ե քսան եզ ե հարյուր ոչխար: Այստեղդաշտիմիջով հոսում է էյուկոս գետը, ոբի լայնքը մոտ եկու պլեթոռնէ: (2 Դինվորնեոը խորճուրդէին անում, թն ինչպե՞սՊոնտոժողովվելով սից չառունակել ճանապարհը՝ մնացած ցամաքո՞վ,բե՞ ծովով: Լյուկոն

:

,

ու

ա-

քայացին գալով ասաց, «Ես զամանում թմ, ո՛վ զինվորներ, զոհանդես մտահոգված Բավարները չեն մեզ մթերքով ապաճովելումառին. մինչդեռ ամաբ մեր հյուրասիրության ստացածընձաներընույնիսկերեք չեն բաոբ

5բ

վակաճնազնի. իսկ այստեղԲեաբավոր չէ պարենհայթայթելճետագանանապառճիհամառ: ինձ թվում է, պետքէ պահանչենք ճեբակլեյացինեւից ոչ. պակասքան ԵՐբԵՒ Բազարկիզիկյանդոամ»: (ճ) Մեկ ուրիշն ասաց. «Ոչ պակաս քան տասը ճազար.ն անճապաղ, Րանիարդենժողովվելենք, այժմ իսկ դեսպաններբնտբենքե ոպաոկենք քաղաք,իմանալուամաբ նբանցատասխանը, ոբիցԲետո էլ մներ կխոոնոդակցենք»: (6: Այճձամառաջառկեցին որպեսդեսպաններ ո՞րն ադեն ուղարկել նախ Խեյբիսոփոսին, ղեկավարէՐ րետովել.եղան ճան Քսենոփոնին առաջաոկողներ: Բայցայս երկուսնէլ կրտԲուկ հրաժաշվեցին. քանգինբանք այն կարծիքինէին, չի կաբելիհելլենականքաղաքից,այն էլ բառեկամական, բոնի վերցնելայն, ինչ քաղաքը հոժարակամ նրանք չէին չի ընծայում:(7) եվ Ւանի ուսձամաձայնվում, տի ուղաշկեցինԼյուկոնաքայացումե Կալլիմաքոս Ն Ագապառասիացուն Սբանք մեկնելով սիաս ստյումփալացուն: ճաղոբդեցին ոբոշումը: Պատմում են, թե էյուկոնըմինչե իսկ սպառնացել է. եթե այդ պաճանջները չկատա»վեին:(8) Հերակլնլացիները այղ ամենըլսելուց հետո ասացին,թե գանկանում են խորբճուրղ ճբավիռել.ե անմիջապես ունեգվածրը դաշտերիցփռխաոբ

որ

ոբ

142.-

դրեցինե ջուկան տեվլափոխեցին ներս, ե ղարբբասԲաղաքիպա՞շիսպներբից ձեոը փակվեցին պաբիսպնեբի վբա զինվածմաբդիկերբնացին: (3) Այնժամայդ դեպքերըԲբաճրողներն սկսեցին մեղադբել զոբավաշնեբին,թե ճնբանք գոծի ձախողեցին: ժռԱշկադիացիներն աքայացիները ղով գումարեցին.հշանց մեջառանձնապես աչքի էին ընկնում Սալլիմաքոս ե Լյուկոն պառառիացին (10) ՆԲաճք ասում էին, թե իբը ամոաքայացին: թալի է. ե վբա հրամանատար լինեն մի աթենացի պելոպոնեսցիների մի ո՞շոէրք ոչ մի ջոկատչեն տբամադոել լակեղեմռնացի, զոոքինս, ամբողջ ղժվառշություններն իբենք են կբում, իսկ օգուտբ ուբիշներնԵն աստանում,հաեն կառակաջն բանի, որ իրբենքէ եղելզորքիփոկությունն ապահովողնեոր. ձեոք են բոլոր քանզի հաջողությունները ե բեբել աճկադիացինեւը աքայացիները, իսկ մնացյալնե՞ր ոչինչ Են. ե իոոք, բանակիկեսից ավելինաբկադիացիներէին ե աքայացիներ. (11) ոստի ն խելամիտբան կլիներ, եթե իրենք հավաքվելով, իշենցմիջիցզորավարներ ըճտոեինե. իրենք ինքնուրույն ձեոք ոբնէ փորձեին ճանապաոհվեին ավա" բերել: (12) Այդպեսէլ որո ու չեցին. ե Խեյբիսոփոսի Քսենոփոնի զոր Ւերումգտեվող աբկաղիացիներն ու ե իրենց աքայացինեոը ելով սՐանց, հավաքվեցին միչից տասը զդբաե վաո րնտոեցին, ռբոշեցինկատառել այն ամենը, ինչ նբանք կորոշենձայնեՐի մեծամասճությամբ: Այսպիսով, գերագույնճրամանահեյոիսոփոսի տառրությանը վհոջ տովեցնշա բնտովելուց վեց կամ յոթ օՐ ճետռ: (13) Քսենոփոնն, այսոմանդեոձ,ցանկանումէո ուղեոբությունը կատաճետ միասին,Ճամոզված բել ընդճանութի լփճելով,ոո այդպեսավելի ապահով կլինեն, քան եթե յուրաքանչյուրըգնար առանձին:Բայց Նեռերտմոբձում է- ճամոզելնրան առանձինուղեոռվել.քանզի լսել էՐ Խեյիսոփոսից, թե Կլեանդբոսը, Բյուզանդիռնի կառավա՞իչըասել էՐ նբան, ինքը տոիեբաներով պետք է ժամաներ կալպե նավաճանգիստ: (4) Ներնըայդ խոոԲուրդըտվեց, որպեսզիմիայն իբենք ե իոննցջոկատները կարողանային մեկճելտբինջանեբով, իսկ մյուսներիցոչ մեկը չկարողանարօգտվել դոանցից։ Եվ Խեյբիսոփոսը, դժգոն տեղի ունեցած դեպքեոից,ինչպես նան այդ հիմանվբա ատելովամբողջզորքին, թույլատշեցնշան վառվելինչպեսկամեճում է: (15) Մինչ այղ աոդենՓսենոփոնը ոբոջելէր ձերբազատվել զորքից ե մեկնելմենակ. բայց եբբ նա զոն ԷՐ մատուցումողեցուց Հեբակլեսին, նրանիցխորճուողԲառցնելով,թե ո՞րն է առավելլավ ն հաբմար' ճանապահվել իր մոտ մնացած նե՞տ, թե՞ նրանցից զինվորների ձերբազատվել աստվածզոճաբեռության ընթացքում ցգուցմունքտվեց` զինվորների ճետ երեք ուղեոովելու: (16) Այսպիսով, ամբողջ զորքըբաժանվեց մասի.արկաու

է նետելԱշգո նավը, այնունետե տեսան գետաբերանները, նախ` Թերմոապա՝ իբիսի, դոնտի, ապա` Հալյուսիե ղշանից հեռ` Պարքթեճիոսի,

--

ոո

' |

ՎԵՑԵՐՈՐԴ

--

.-

ԱՆԱՔԱՍԻՍ

ղիացիներեհ աքայացիներ՝ավելի

հազար մառողդ, բոլորը հոպլիտներ. ձառյուբ նոպլիտ ե Կլեաբքոսիմոտ ծառայող թոբակիացի յոթ հաբյուր պելտաստ. իսկ Քսենոփոնիհետ՝ շուրջ հաե երեր զար յոթ հարյուր հուլիտ մոտավորապես հառյուբ պելտաստ.հեծձԲառասուն յալներ կային միայն Քսենոփոնի շուրջ ջոօկատում, ձիավոր:

Խեյբիսոփոսի

հետ՝

ջուր

հան չորս

ազար

չոշս

մ7) Եվ աբկաղիացինեբը հեբակլելացիներից նավերստանալով, չինը մեկնեգին,որպեսզի հանկարծակի հարձակվելով բյութանիացիների վբա. ավելի շատ ավար ձեռի թեբեն. նշանք ափ դուռս եկան Կալպենավանանգիստում, լորը գտնվում է թբակիականծովափիմիջնամասում|:Իսկ Խեյբիսոփոսը, սկսած, ընթանում էր այղ երկրի միհեբակլեյացիների քաղաքից ջով. բայց եբբ մտավԹբակիա՞՛, սկսեցառաջանալ ծովափով,Ւանզի հիվանդացել էր: 09) ՄինչղեռՔսենոփոնընավեր ձեո բերելով, ափ ղուս եկավ ն ե առաջացավ Թբակիայի Երկրի սահմանում հեբակլեյացիների միջնաշխարճով: 111, լթե ինչպեսվեբացվեց Խելբիսոփոսի գերագույն հբամանատաբուե թյունը թե ինչպեսհելլեննեբիզորքր մասնատվեց,պատմվելէ վերբնում)": Այդ զոբամասեբից յուրաքանչյուրը ահա թե ինչ կատարեց:Աբշկաղիացիները գիշերովկալպե նավահանգստում ափ ղուրս գալուց հետո ուղղվեցին ղեպի հեմոտակագյուղեբր, որոնք գտնվում եինծովիցչուբջ եբեսուն ասպառեզ ռավոբությանվբա: Եշբ լույսը բացվեց, յուրաքանչյու: զորավարիբ վաշտը տաշավ գյուղերից մեկի դեմ. իսկ եքե որնէ գյուղ խոջոր էր թվում, ապա զորավարներըդորա դեմ տանում Լին եբկու վաշտ միասին: (8) Նրանքպալմանավոբվեցիննաե, հետագայումբոլոբը պետքէ հավաքվեին մի բլբիվբա. ե քանի հարձակվեցին,ուստի նշանց հաջողվեցմեծ թվով հանկարձակի ձեո բերել ե բազմաքանակ ստրուկներ (1) Իսկ ռչխաբներ հափշտակել: փախչելովփբկվածթբակիացիներսկսեցինի մի հավաքվել.ե նբանցից շատերինէբ հաջողվելփախչել,քանզիպելտաստներ լինելով, նբանք դուոս նրանք էին պոծնումհոպլիտներիձեռքից: եբբ ի մի հավաքվեցին, նախ նարձակվեցինաբկադիացիզոբավաբնեբիցմեկի՝ Սմիկոշեսի վաշտի վբա, որն մեծ աոդեն ավաբ վերցնելով, գնում էբ ղեպի պայմանավոբված բլութր: (5) եվ ոբոջ մամանակհելլեններնընթանումէին մաշտ մղելով. բայց ձորի ն Սմիկմիջով անգնելիս.թշնամին նշանց փախուստի մատնեց սպանեց ե նբա ճետ Իեսին, բոլոր եղողնեբին:Տասը զոբավաբեեբի ղեկավարածվաշէր, մնացինմիայն ութ մեկից ես, ոբի հբամանատաբը Հեգեսանդոոսն տերից մաոդ. փրկվեցնան ինքը՝ Հեգեսանդոոսը: (6) Իսկմնացածվաշտեոըի մի Քավարբվեցին, մի մասըդժվաբությամբ, առա-

ոբ

որ

ու

-.

Վ4-

ԳԻՈԻԲԲՔ ՎԵՑԵՐՈՐԴ

մյուս

մասն

առանցդժվառության:Մինչդեռք՞-ակիացինեոթ, ոգեռոոված այդ գիշերվաընթացքումմեձ եռանդով նրանք չբջապառտեցին խմբվեցին։Առավոտյան բլուրը, որտեղբանակելէին նրանք մեծ հելլեննեը. թվով ձիավորներունեին ե պելտաստներ,ն դեռ ուԻիչնեոնէլ անընդճատգալիս էին: (7) Նրանք, առանցվտանգիենթաոկվելու, հարձակվում էին հոպլիտնեոի վբա. 1անզիհելլեններըոչ նետաձիգունեին,ոչ տեգանետնե ոչ իսկ ճեծյալ. մինչդեռ թշնամիները առաջ էին վազում ե շավում նաբվածռւմտեգեբով.իսկ եբ Բելլեննեւընրանցճարվածում էին, նբանք ձեշտությամբխուսափումէին, մինչղեռ մյուսներ նարձակվում Լին մի այլ կողմից: (8) ՈւստիՆ մի կողմում շչատեռբր վիբավռովումէին, իսկ մյուռ կողմում` ոչ մեկը։ Այսպիսով,ճելլեճներըչէին կաբողաճումայդ վայբից ճեռանալե, ի վերջո,թռակիացինեըջից ես զոկեցիննոանց:(9) Ընկնելովանել դոությանմեջ, հելլեններթձճաշտության բանակցություններ սկսեցին: Ամել ինչում թոակիացինեբր համաձայնվում էին. բայց եբ Բելլենները պատանդներ պահանչեցին, թբակիագիները մեոժեցին,ե դբաճովգործըխափաճվեց:ԱյսպիսինէՐ աբկադիացինեռրի դբությունը: ն ճԲասավ (10) Իսկ Խեյբիսոփոսը առանց վտանգիծովափովռտնորբվեց Կալպենավանանգիստը: ՄինչդեռՔսենոփռնրմիջեբկոյայքովառաջանումէր, ճրա ձիավոբնեոը, առջնեում չաոժվելիս պատաճեցին ինչ-որ տեղ գնացողեբեց մառդկանց:Ու սա Ե՞բ նբանցբեշեցին Քսենոփոնի առաջ, հաբրցբեց, թե իբենք որնէ բան գիտե՞նարդյոք նելլենականմյուս զուքի մասին: (11) Եվ սբանք պատմեոբ ցին ամբողչ եղելությունը ե ճաղոոբդեցին, այժմ հելլեննճեըպաշաբված են բլոի վբա, իսկ թոակիագինեոբամբողջ բազմությամբշրջապատելեն նբանց։ ԱյնժամՔսենոփոնըայս մարբդկանց խիստ պաճպանությանտակ վերցրեզ, ոբպեսզի,անճրաժեշտության դեր կատառեն. ղեպբում, ուղեցույցի Ն պաճակակետեբ նշանակելով.զինվորներինհավաքեց այսպեսխոսեց. (12) «Ո՛վ զինվորներ,առկադիացինեՐի մի մասըսպանվելէ, իսկ մյուս մաէ ինչ-որ բլրի վոա։ եմ կարծիքով,Եթե նբանք կոբստիմատսր պաշառրվել նրվեն,ապա մեզ ճամար ես ոչ մի փոկությունչի լինելու ն' այն պատճառով, դբ թչնամինեոըմեծաթիվեն, ե՛ այն պատճառով.ոբ նբանք շատ ճանդուգն են դարձել:13) Ռատիմեզ ճամար ավելի լավ է, շտապենքնրանցօգնության հասնել,ոպեսզի եթե նրանք դեռես կենդանիէն, կովենքնբանը հետ միասին.ե ոչ թե մենակմնալով, մենակէլ վտանգիենթաբկվենք»: 14: ԱՓ Մենք այստեղիցչենք կարող ոչ մի կողմ փախչել.բանզի,--շարբունակեց եոնա--դեպի Հեբակլելավնրադառձի ճանապարհր երկարէ, Տանապառրը սկսեցինիբաո ձայնելն հաջողությունից,

աշ-

ու

ու

ոբ

--/145.10--347

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

ԳԻՐՔ

`

կաբ Լ նան մինչե Քբլուսոպոլիս հասնելը,մինչղեր թչեամինեորմոտիկ են. իսկ մինչե Սալպենավաճանգիստի. ուտել մերի Եենթադշումենք, ո՞ր պետք է Ջասած լիճի Խեյշիսովասի. եթե անչուշչտ նա անվնասէ, նանտպարքը է: կա՞ն Սակայնայնտեղնավեր չկան, ուշոնցովմենք կաբողանայինրմեկհել. իսկ այնտեղ մնալու դեպքում մեր Կլաբենամըեքընույնիսկ 5Բ մեզ չի բավականագնի:|15| (1 եվ եթե պաշարվածները կուձանվեն, միայն ջոկատինմիանալուղեպքումմեզ համաշ ավելի ղժվաւ կլինի Խեյբիսոփոսի ես փբկելով. բոլուս դիմազոավելվտանգները.քար եթե պաշաշվածներին միանանքՆ ընդճանուրուժերովպայքարենքմեբ փոկությանճամար: Ադ, մենք պետքէ առաջ գնանք, հաշտվելով այն մտքի հետ, ո՞ր կամ այժմ կմեոնենք փառքով,կամ ազնվագույնգործ կկատարենքայսքան Բելլեննեչիփրոկելով։ 16) (18) Դուե են այսպես աստվածէ դասավորում,որր ցանկանում է նվաստացնել շաղակբատող մեծամիտճերին, իսկ մեզ՝ ամեն մի գուծ խորնհոդով սկսողներիս», վածնեռի նրանցիցառավելբարձր պատվիառշժանացնել: Բայց այժմ դուլ պետքէ ինձ հետեեք ե ուշաղիրլինե, դոգեսզի կարողանաք կատարելիմ Բոաճաձգներր: 11 (Գ) Այսպես, մենք այժմ կգնանքառաջ մինչե այն ժամանակ,եբբ մեզ կթվա. թե ընթբիքիպաննէ ճասել,ոբից հետո կբանակենք: ԸնթոիքիմիջոցինՏիմասիռնը ճեծյալնեոին վերցնելովկգնա առաջ, մեգ իբ տեսադաշտից չկորցնելով, Ն կճետախուգի Պանապաոքը, ռոպեսզի ոչին: չվշիպիչ։ մեզաձից 18) (15) Այս ասելով Քսենոփռնը զորքն առաջ տառշավ: Դեպի թները ն նա դեպիբարձունքները ուղարկեցմեշկերիցառանձնապես ճաոպիկմաշղորնէ տեղ ոոնէ բան եկատելիսհաղոբղեն կաճց, ոոբպեսզի իբեճ. միաժամանակճշամայեցճոի մատնելայն ամենը,ինչ այովելու ենթակաէ: (Է9) Աշղ, ձիավորները ափովելովայնքան տարածության վբա, քանիղեռ իրենը ապահով էին զգում, բի էին մատնում եբկիոը. բարձունքներով պելԼս հոկիզումէին տաստնեոը այն ամենը, ինչ բնաբավոոէր. ճոկիգումէլ նան զորքը, եթե ի ճանապարհին անվնասմնացածորնէ բանի էր ճանդիպում, ուստիե թվում էո, թե ամբողչՖոկի-րբոնկվել է կւակներիմեջն մեծաթիվ զոոբ Լ մոտենում: (20) ԵՐբ ժամանակրԲասավ,ճելլեննեոը բլուր, բանակեցին.այնտեղիցտեսան թշնամինեոի վառած խառրույկներր՝ քառասուն շուրջ ասպաբեզճեռավորբության վբա. ե իբէնք ճույնպես խաԻույկնեբ վառեցին: (21) Ընթբելուցհետո ճելլեններրանմիջապես,ինչպես ճասճբամայվելէր, բոլոբ կրակներճանգցոին:Եվ գիչեր պաճակակետեր ձետո տատելուց քնեցին.իսկ առավոտյանաստվածներին աղոթք մաղթե-

ՎԵՏԵՐՈՐԴ

ուղեցույցների Շին չափ աշագ մեկնեցին:(22) եվ Տիմասիռնե Բեծլալնեորր այն բլրի հետ ճայտնվեցին կ երպով անակնկալ միասին առաչ ընթանալիս նբանք այստեղչնկատեցին ոչ Ք այց վբա, որտեղպաչարվելեին ճելլեեները: նորանք հաղոողեմասին ոչ իսկ թշնամու վուամաս|նեայդ բարհկամական. ու զորամասին). այլ տեսան միայն ։առավ կանանց Քսենովոնին ցին ն այնտեղլիված փոէբաթիվոչխաշնեւի եզների: (23) Սկրզձեբունիների է նրանք բայց հետո այնկատաբվել, ի՞նչ թե միայն զաշմանումէին, բում մութն ընկնելիսանմիջապես իմացած, բոակիացինեոը տեղմնացածներից ես Են. մեկնել հն. բայց թե ոբտե՞ղ, Բեռացել պատմեցին,թե ճելլենճեոր ու

մեկ

ու

ու

ՈՐ

չգիտեին:

աստ-

պատ(24) Այս լսելով, Քսենոփոնիզորամասը նախաճաշելու ու միաճ նառբավորին չափ չուտ բաստվեց ճանապարնընկավ, ցանկանալով նրանք ճետ Նվ առաջ ընթանալիս Կալպե նավանանգսաում: նալ մյուսների ե աքայլացիների ճետքեբը հալպեիտանողնահկատեցինառկադիացիների հասան միենույն վայրը, ուրախահապառճին:Ռւ եբբ Եշկու զոբամաասերր նման: (28) եվ առկաեղբայբների գանիբար տեսնելով ողջագուվեցիե թե ինչո՞ւ կբակնեբրԲանգցըՔսենռփոնիզինվորներին, դիացինեոըճաոցբին «Մենք նբանէ,-երբ աղեն կբակներչէինք Բել էին: Կկզբում,--ասացին տեսնում, ենթաղբեցինք, դուք գիշերով գնացել Եք թչնամու վոա. իսկ թշնամին, ինչպես մենք կարծեցինք,վախենալով այդ բանից, հեռազել է. քանզինբանցհեռաձալըտեղի էՐ ունելել ճամաոլա այդ նույն մամանակ: (26) Բայց հաճի ոո դուք չեկար, իսկ ժամանակնանցնում էր, մենք ենթամասին, վախեցաՒու հեդրեցինք, ղուէ, իմանալովմեզ ճետ պատաճածի (ոսռանոդովմեկբեցիքղեպիծով։ Մեք ես ոբոշեցինր ձեզանիցետ չմնալ: տի ն ուղեոբվեցինք այստեղ»: մոտ: Ց. ծովափին.նավահանգստի Այդ օբր հելլեններըանցկացրին Թբակոչվում Լ Սալպեիծովախոռ».գտնվումէ ասիական Այդ վայրը, սկսվումէ մուտքից" ն տարածվում մինչե Հեբակկիալում։ Այս Թբակիան Պոնտոս նեշս՝ ետվովիաջ կողմում: (2) Թիեբով առաջացող ղեպի լելա, Քամաբ մինչե Հեբակլենլանավա»կելըմեկ եկար Բյուղանդիոնից տոիեոայի ռ" վբաչկա ն ոչ մի քալար, ո՛չ բաէ տնում. իսկ միջանկյալտաբաձության ո՛շ հելլենական,այլ այնտեղբնակվումեն թոակիական իյուբեկամական, Պատմում նն, թն իբ իոննց ձեռքն ընկած Բելլեններիճետ թածիտվիներ: նբանք խիստ դաժանեն վԵ՞աբեբվում: (3) իսկ կալպեծովախո՞շըգտնվում ն Բյուզանդիոնի մեջտեղում.այն միջն ընկած տարածության է Հեբակլեյայի ն ունի է է, ձովով շբջապատված մասը որի մի Ելուստ ձովիմեջ խված մի հետո

ու

ոբ

որ

գնացող

ոբ

բառձբանալով

լուց

ձետո

ղդասավոովեցին ինչպեսճակատամարտի ժամանակն Տնաբավո-

-

(6.

.

Կ.

ԱՖԱՔԱՍԻՒ

ԴԵՐՔ

մայոուտ ափեր. ոչ պակասԲան քսան գոկաչափ բառձոությամբ.իսկ այս թե"ակղզինցամաքինմիացնողամենալայնմասը չորս պլերբոն է. ե պաբաձոցիամբողչտարածությունը բավականէ տասը հազարմառդ բնակեցնելու Քամար: (4) Ծովախոոշը գտնվում 1 ուղիլլ ժայոի տակ.ոոից աշեմուտք ձրգվում է ծովափ:Այձտեղ ծովափինկա նան անուշաճամ չոի առատաճոս աղբյուր: Ծովեզոին բազմազանն բազմաթիվծառնբ կան. հատկապես շատ են ճամար նավաշինության պիտանի ծառեբր:(5) Սար ձգվում է դեպիցամաք, քսան ն մոտավոշավես ասպառշեզ ամբողչովինհողայինէ, առանց ժայռերի. մինչդեռծռվափեյա մասը առավելԼան քնան ասպառեզտառածության վբա ծածկվածէ բազմազան սաղարթախիտ բարձ ծառեռռվ:(6) Իսկ այդ վայՐի մնացածմասըընղառձակ է ու բարեբեր,ե այնտեղկանբազմամաոդ չատ Գյուղեր:եշկին այստեղաբտադոումէ ե՛ գառի, ե՛ ցորեն, ե՛ ամեն տեսակ ընդեղեն,ե' կոբեկ, ե՛ քունջութ.ե՛ բավականաչափ թուզ, ե՛ գիննետշատ խաղող,ե՛ ամեն ինչ, բացի ձիթապտղից: էբ այղ եբկիոը: Հելլենները վրան (Ց Այսպիսին խփեցինծովափին: Նբանի այնտեղ. չցանկացան հնաշավորԷՐ քաղաքճիմնագբել. բանակել նրանցնույնիսկթվաց,թն այստեղգալր ոմանցկողմիցհետին նպատակով է հղել, ոբպլեսզի այս վայրում քաղաքԲիմճաղբեն:(8) Քանզի զիճվոբնեից շատերը, վարձկան դառնալով, արշավանքին ոչ թե կառիքից մասնակցեցին Դոգված,այլ ոբովճետելսել էին Կյուբռսիառաքինության մասին: Ն-անցից ոմանք իոենց ճետ բերել էին նան րնկերձե՞բի, ու՞իչնեոը նույնիսկիբենց սեփական միջոցներնէին ծախսել:Կայիննան այնպիսիները, ոբոնք լքել էին իրենցճորն ու մդոը,իսկ ուրիշներ լքել էին իրենց ոգիներին, ռբպեսզի հարստություն կուտակելով վերադառնան նշանց մոտ. քանզի լսել էին, Կյութոսիմոտ ծառայածուրիշ մաոբդիկ չատ բաբիքների տեր են դառձել: Ոստի ն նբանք բոլորը ցանկանումէին փոկվելե Հելլողա վեբադառնա: (9) Զորամասերի միանալուՔաչոոդօրր Քսենոփոնը զոն մատուցեց մեկէր դուրս գալ պարենձեռք բերելու նելուառնչությամբ: աննճրաժեշտ Քանզի ճամար: Քսենոփոնը մտաղովեցնան մեռյալնեբինթաղել։ Եվ Բանիորբ զոճաբերությունը բաբենչանէ", նրանցճետնեցիննան արկաղիացիները ն թաու

ուր

ոո

մեծ ղեցին մահացածնեշի մասին, որտեղ

հետե

ոո

ամեն

մեկըսպաճվել լո ոբով-

օրն էՐ ե աշդեն Բինգեբուղ հնարավոր չէՐ այդ դիակները տեղաչաոժել. ոբոնք մոտ էին մյուսներին, ճանապարհին ընկել, բոլորին ի մի հավաքելով առկապայմաններումհնարավոր թաղեցին եղած բոլոր ծիսակատառությունիսկ ներով. նրանցճամար, ում դիակնեոը գտնել, պատոասչկառողացուն ն նրա վբա տեցինխռշորճուշադամբաբանտ պսակներդեցին: (10) Այս բո-.

|48

ՎոՏերՈրԴ

բետո Նբանք լորըկատառելուց

վերադարձան ձամբաւ ե ընթբելովպառկեզինվուները Բավաբվեցին ժողովի: Հավաքի գլխավոր նախաձեռնողներն էին վաշտապետ ն Ագասիաս ստյումփալացին Հիերոնիմոս էլեացին,ո՞րը նույնպեսվաշտապետ է՞ր, ե աբկադիացի նեբից ոմանք ես: 11) ՈՐոշումկայացբին, եբե այսոմետի ուեէավագմեկը մտածիզորքը մասնատել, ապա նբան մաճովպատժել.որոշվեցնան բանակր նորից կազմավոոել նախկինեղանակով,ինչ Եղել էր, ու ճՐամանատարությունը հանձնել նախկին զորավարներին: Սակայն Խեյբիսոփոսն այդ ժմամանակառղեն մաճացել էՐ, թեպետեդեղ էՐ խմել չե՞մախտի դեմ. Շա զոբամասիհրամանատառությունը Նեռն ստանձնեց ասինեացին: (12) Այնոճետե Քսենոփոնը ճանդես գալով ասաց. «Ո՛վ զինվորներ, մենր րստ Խոնույթին ցամաքովկճանապարճվենք. քանզինավե՞ չունենք, իսկ անճոաժեչտ է արդեն մեկնել. ոբովճետե այստեղ մնալուճամար մենք բավականաչափ պարենամթեՐՐ չունենԷ: Մենք,--շառբուհակեց նա.--զոն կմատուցենք, իսկ դուք կպատբատովե՛ կովելուառավել քան ԵՐբԵՐ,քանիոր թշնամին Լ դարձել»: 13) Այլնոտետնե նորից համառձակ զորավաոները զոճաբերություն կատառեցին, իսկ իրոն գուշակ նեւկա Լո Առեքսիոնաբկադիացին.քանզիՍիլանոսամբբակիացին աոդեն փախել է», Հեբակլեյայու նավ վառձելով: Սակայն գոնաբԵրության ընթացքում նշանները բարենպաստ չեղան մեկնելուհամառ. ռատի ե նանք այվ օ՞ը ոչինչ չձեռնաշկեցին։ (14) ոմանք Եվ համարձակվեցին ասել, իե Քսենուփոնն իբ» ցանկանալով այստեղ քաղարհիմնել,համոզելէ գուշակինասելու, նչաննեւըբաբենպասա չեն մեկնելուՔԲամար: (15) Այնժամ Քսենոփոնը քաբոզի միջոցով հայտարբառեց. թե ճաջոշղ օբը բոլոր ցանկացողները նեւկա լիճեն զոճաբեոությանը, ն եթե գուչակողներկան, ապա Բ-աճանգեց նրանց ես նեռկալինել, նշաններին միասիննետեելուհամաբ, դրանիցնետո նա զոն ե մատուցեց. շատ մաւտիկներ ներկաէին։ (16) Եբբորդանգամ, դարձյալ մեկնելռ, կապակզությամբ, զոն մատուցելիս նշաններըբարենվաստչեղան:Այդ պատճառով զինվուները վճատվեցին. քանզի պառրէնամթերքը, իւենգ Բետ ԻԵՐելէին այստեղ, վեոշանումէր ն ոչ մի տԼղից Բնաբավոո չեՐ գնել: 17 Այղ պատճնոսավ ծորիցհավարքվեցին, Քսենովոնճը դարձյալ նրանց այսպեսասաց. «Ո՛վ զինվորն ո. ինչպեստեսնում Եք, մեկճելո։առնչությամբ նշանները բաբենպաստ չեն ստայվում, իսկ ես գիտեմ, ոբ դոտ պարենի ԵՐ զգում. ռատի անճբաժեշտություն մենք "վետքէ թվում է ինձ, զոբեր այս հարցիկապակցությամբ»: մատուցենք Այնժամինչ-որ մեկը հանդեսգալով ասաց. «նվ իրավացի կերպով զոնաբեբումը բարենպաստ չեր լինում. գին քնելու: Հաչոողօրր

բոլոր

ոբ

ոբ

ոբ

ու

ոբ

.-

-.

9.

լսեցի, ոբ Լանզի Նո եշեկ նավով այստեղ ժամանած մեկից պատահաիաբ կլեանդշոսըպետի է այստեղժամանի նավերով կառավաւիչ Բյլուզանղիոնի ու միաձայնուսշեցին սպասել.բայց (19) Ուստիե բոլոր տբիեբանեբով»: համառ: ձեռր դաո«նվ այդ նպատակռվ էՐ գնալ սյաբեն բեբելու անճրաժեշտ ն ամեն իսկ էին: աննպաստ նշանները անգամ մատուցվեց պալ եբիցազսճ ե հայտնում, թե վաճեն վբանը Քւեսոփոնի արդենգալիս էին զինվորներն իբենգց,քանի չունեն,բայլ նա պատասխանեց. ոչ մի տեվ չի առաջնորդի են: դեռ նշաննեշնաննպաստ զոճաբե Բությունկատարվեցե համաշյա աւէ(20) Հետնյալօր ղարձյալ էբ զոճաբեովելիրանասուննեշին,Բանիոբ բոլորը բողչ գոոքը շոջապատել բանակր էին. բայց զոնեբը բավաւշաբչեղան: Գորբավաբները շահագոգոված Ու Քսենոչտաջան արշավանքի.այլ հավաքեցինընդնանուրժոդովի: (21 են ոբ է, ճավաքվել թշնամիներըի մի փոնը խոսեց այսպես.«Հավանական ե մենք պեաք է նբանց հետ կովի բոնվենք. եթե մեջ գումակըթողնենի վայբումե պատբաստ սպասենքկովի գնալու, գուցե մեբ զոհաանմատչելի ստացվի»:(22) Այս լսելով զինվորներնաղաղակեցին,րե բերությունըՃաջուլղ ոչինչ պետքչէ տանել անմատչելիվսյո. այլ անձրաժեշտէ շուտափույըզոՔաբեբություն կատարել: իսկ ոչխարնեւ առդեն բոլորովին չունեին, բայց սայլին լձաձ եզ գտնելով. այն զորեցին. ե Քսննոփոնըխնդրեցոլեանո» տ.կաղիայունես ուշադիո ճետնելգոնաբերմանը,այն նույսով. թե զուցե նա կաԲողանաճորեէ բարենպաստնշան նկատել. բայց դարձյալ ոչինչ ստացվեն: (23) ԻսկՆեռեր, որբ Խելոիսովոսի փոխարենզորավարէԻ ղպառձել. Են կշում, ցանկացավ ընղսատնկատելով. զինվորներըծան ՎոկանքնեՐ որն ասում էբ. նա թե իրո գտավներակլեյացիինչ-ոււ մաշղու. ջել նրանց: իշեն հայտնի են մոտակայքումգտնվով գրողներ,որտեղիցհնաշտվու Է պաձեռք բերել ցանբենամթերքձեռք բերել ճայաաբաոնց, պարհնամքեոր տիկարող Են գնալ նրա առաջնոողությամբ:Ուստի տեգերով, կացողնեոր ե այլ ամաններով մարդ: Երկու հագար ղուս եկան շուրջ կե՞ով, պառկեոով ձեոք բեբելու համար, (24) Բայգ երբ հասանգյուղերը է ցովեցինավար հեծյալները. հաշձակվեցիննախ Փառնաբազոսիծ նրանց վբա ճանկառծակի հետ ոբոնք միասին, ոբպեսզիհրանը եկել էին օգնելու բյութանիացինեբին, այս Փոյուգիա. ճնաբավոբությանդեպում. խանզաշեինձելլենճերիմուտքր քան ճինզ ճառյու: ձելլեննեւի. ճեծյալներինճաջողվեցսպանել ոչ պակաս մեկր մճացյալնեորփախանդեպի լեռթ: (25) Այճոմետե ավատվածենբից Քսենոփոնը,քանի գտնվողներին: ե վ նամբաճում ճաղճողեգ այս եղելությունի ոբ նշաններըրաշենպաստ չէին, վերցրեց սայլին այղ օոր զոհաբերության ոո

ու

ոբ

ոո

ու

--

|50

ՎԵՏՍՐՈՐԴ

ԳԻՐՔ

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

--

լծվածմի եզ, քանզիզոնելուոչ մի ու՞իշ անասուն չկ մնացել, մոշթեց այն եբեսուն ե շտապեցօգնության,իո հետ վեոգնելովնան բոլոր նշանց, որոն վերցնելովիւենկ ետ, տաւշնեկանիվ գած եին: (26) Այսպես,փոկվածնեոին ն հելլեններըմեմանում, Լ" անը մայր վերադարձանբանակատեղի: Աբդեն

ծապեսձուսանատվածպատբատվումէին ընթրելու. Նոբ հանկարծխիտ մաոմանք ճարբձակվեգին ձելլեննեջի առացառնեբիմիջից բյութանիացիներիլ վբալի ոմանց սպանեցին,իսկ մլուսներինհալածեջավորԿլանակակետեւի ու հելլեններըվազեցին յին մինչե բանակատեղի: (27) Աղաղակբարձբացավ. թվաց թշնամունհալածելըն ճամբադեպիզենքնոր։նվ նրանց վտանգավոր տեղանքը ծածկվածՖո խիտ մացառներով.ուստի Ին աեզաշարցելը,Լանի ն ճն՞շանքր, նշանակելուցհետո, ապառազինված անձբաժեշտպահակակետեր ոբ

գիչջերեցին:

Եվ գիշերնայդպեսանցկացոին.իսկ առավոտյան զոբավաբնեբը ճետնեցին: առաչնուդեցինդեպի անմատչելիվայոր. ն զինվորները բանակն առաչ ճետ պ աճից Նախաճաշի վեոգեելովզենքերն հանղերձանքը: իրենց նրանք խրամատփուեցինանմատչելիվայբի միակ մուտքի առաջո-ն այն թողնելով միայն ԵՐՆք դարբբաս: Իսկ Հեբակամբողջությամբ, պատնեշեցին նե մորթելու աճասունլեյայից մի նավ ժամանեց,ոՐը բերնց զարու ալյուր ՇԵՐ ն գինի: Վաղ առավոտյանվեր կենալով,Քսենոփոնը զոն մատուցեցճամամաառնչությամըե նչաննեորառաջինիսկ զոճաբեբության հապարհվելու առդենավաւտվում ԻսկԵբ զոհաբերությունն նակ բաբշենպաստ ստացվեցին: առրձիվնկատեցն խուԵբ, գուշակ Առնքսիոն պառասիացին բաշեզուչակ (3) նվ անցնելովխբամատթ, նուղ տվեց Քսենոփոնինզորքն առաջնոովելու: ն վենքԵրըղբեցին գետին Լատոգնեոիմիջոցով վզինվորնեինկաշգադւվեց նետո զենքը ձեոքնեւին առաջ շաշժվել, իսկ ամբոխին նախանաջելուց Նեսսսւրուկնեբինթողնել տեղում: (4) Այնժամ բոլորր դուրս եկան, բացի նԻան թողնել ճամբաբում,այնտեղ ոբոչել եին, ոո ավէլի լյավ Լ նից,քանզի ճամաշ: երբ վաշտապետներն զինվոԲայց գտնվող գույքը պաճպանելու զինվոշներիցեշանցիցետ չմնալուհամաբ, հեները,ամաչէլովգնացող ռացան նշանից, ապա ստիպվածեղան նոս մոտ թողնելու քառասունհինգ տարին անցած զինվորներին: 8ւ նրանք մնացին,իսկ մլումնեոը գնացին ասպարեզչանցած, նբանք առղենսկսեցինպաառաչ: (83)Դեռես տասնճինգ ղիակնեբիմոտ զոբաթեիցվեւառաջինպատաճած տաճել սպանվածնեոի. ոթոնք բոլոբ սպանթաղեցինգոբաքեիհայտնաբերած կազմեցին, ջապաններ զոր վածնեբին: (6) Առաջին ճայտնարեւած դիակեերրթաղելուց ճետ. խմբեր կազդաշձյալ շ ապար ճանապարհին առաջ գնալ.իո վեր շարունակեց ա յսվիսով. մելով այնտեղ,ռբտեղնռրիցանթավդիակներէին հանդիպում. ՞.

ու

ո

ու

ու

-

Գ

11.

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

ճելլեննեջի Տողին հանձնեցինանքըալմնացածներին:Իսկ երբ ճասան գյուղեբից սկիզբ առնոլ ճանապարհին,որտեղ մեծ թվով ընկածներպատահեցին, բոլոբինմի տեղ հավաքեցին թազեցին: (7) Աեն միջօրենանցելէբ, ՆՐ ՎոբքրԳյուլեբից այնկողմ առաջ ըծն վերցնումայն ամեձր, ԷՐ թանսղիսորպեսպարենամթերք ինչպատաքբում ե ահա որոնք հանկարծնկատեցզին ըշնամինեին, ֆալանգսինանապառձին, իջեում Լին հելլեննեւի դիմաց գտնվոալ բլուբներից, ն՞բանք հս դասավուված չին ըստ ֆալանգսի՝բազմաքանակճեծյալներ ն հետնակ զորք. այդ Սպիրու Իիդատեսեն Հռարինեսնէին իրենց գոբքեբով, ուղարկվածՓառնաբազոսի կողմից: (8) եբբ քշնամիներընկատեցինճելլեններին, նբանք կանգ առան մոտավորապես տասճհինգասպարեզհեռավորության վոա: Այնժամ հելլենե զոհ մատուցեց իսկ նշանները բարենպաստ նԵրիգուշակԱռԵքսիոեր առաջին եղաձ: (9) Ուստինե Քսենոփռերայսպես խոսեց.«Զռբավաոնե՛ր. ինձ թվում է, ԵՆ պետքէ մեր ֆալանգսիետնեում պաճեստայինվաշտեր թողձենք՞, ռոպեսզիանհբաժեշտության դեպքում պետքեղած կետումօգնության ճասնեն ե ֆուլանգսին ոբպես ռազմաչաոքով ղասավոբվածթամ ուժեո նետվենաննբա: ուռակաշգությանմատնվածքշճամու վբա»: Բոլորըհամաձայնվեցին ջարկին: (10) «Ութեմն,--ջաբունակեց Քսենոփոնը,--այժմդում զոոքը տա"Եք թշնամու դեմ, որուվեսզի տեղում կանգնածչմնանք, քանի թշնամին մեզ ծկատելէ, ու մենք նս տեսելԻՇՐ թշնամուն.իսկ ես կառաչնոռոդեմ վեչին վաշտերը,նրանցտեղադւոելով այնտեղ, որտեղ դուք ինքնեոդճամար ճետո զորավարներըհանդարտորեն գտնեք»:(11) ՍՐՇանից զորքը տարան երեք առաչ, իսկ Քսենոփոնը անջատեց վեոբջին շարքը, լուբաքանչյուրումմռտ ու

որ

ե աջ թեին,ՉՈՒՐՉ եբկու հարյուճ մարդ, պատվիրեց դրանցից մեկինհետնել

մեկ պլեթոոնհեռավորբությամբ. ԷԻ Սամոլասաքտայս չարքն առաջնոողում յացին: Ֆոկբռոող չարքը հրաճանգստացավհետնելկենտբոնական զռբամասին. այս շարքն առաջնոբղում էբ Պյոտիասարկադիացին:Մյուս շարքը դասավորեցձախ թեի թիկունքում.սբան առաջչնոբդում էՐ Փբասիաս աթե-

ձացին։

(12) Առաջընթանալիս,Եբբ առաջապանզորքերը ճասան մի խոշոր ե խոոբխորտտ.դոր մացառներովԼՐ պատած, նբանք կանդ դժվաբամատույց առան, չիմանալովինչ տնել՝ խոշխոշատնանցնե՞լ,թե՞եշ: եվ կանչեցինզոու Բավարներին վաչտապետներին, ճբպեսզի սբանէ մոտ գան առաջապան 1. գնդին:(13) Քսհնոփոնըվարմացավ,թե ինչո՞ւ է ընթագիըկանգ առել. բայց լսելով կարչողնեբին, անմիջապեսչտապեցայնտեղ: Եբբ նրանք ճավաքվեցին,Սոփայնետոսը, զռրավաքնեբից ավագագույնը,ասաց, թե չառժի

--

--

ՎԵՑԵՐՈՐԴ

ԴԻՐՔ

ին առդյո՛ք պեսք Լ անցնելայսպիսիխոոխու՞ատը: նույնիսկխոոճոդակցել, շտապեցնբան ընդհատելՆ ասաց. «Դում գիտեք, ո՛վ (14) Քսենոփոնը շեմ Ենթառկել.քանզի զինվունեո,օո ես ԵՐբԵրիմ կամքովձեզ ոբեկ վտանգի ես են անձոաժեշտությունն գիտեմ, դուլ ոչ թե Ւաջություն ցուվաբերելու նէք, է, մենք ննաինչպիսին այլփւկվելու: Ա) Անա թն այժմ դբությունը Բավռրությունչռւնէնք այստեղիցառանցկովի հեռանալու. քանզիԵթե մենք չգնանք քշնամիներիվբա, ապա նբանք մեբ մեկնելու ժամաճակ մեզ կճետնեն ու կճարձակվեն մեզ վբա: (16) Ուստի ն մտածեցե, թե ո՞՛բն է ավելի պաճա՞ծ.թե՞ ետեիցեկող ըշնամու լավ. գնալ սրանցդեմ զենքեոը առաջ թչնամու առաչ առաչ զենքեր թիկունքինպաճած: (17) Իմացեքծան. նաճանչելըվայել չէ որնէ քաչի, իսկ թչնամուն ԲալածելընույնիսկԵոկչոտէ ներշնչում: է ինձ.ապա ես կեախջնտԻնչ վեբաբեոում ներին քաջություն քան Րեիզորքիկիսով գնալհառձակման, կոկնակիզռոքով նաճանչել:ես գիու-

ռր

տեմ նան,

եթե մենք շարժվենք նրանցվբա, չեն դիմանամեր հարձակմանը. իսկ

դուք նս համոզվածԵք, նաճանչիդեպքում մենք գիտենք,ոբ նորանք կհամարձակվենմեզ հալածելու:(18) Եվ մի՛թե ավելի ե լավ չէ կովելում առաջ գշավել ու անցնել դժվաշամատուլցխոոխոբատը մեշ ետեում: ես ճամար այն թողնել նվ կցանկածայի, թշճամու բոլո ճամար. վայ-Եոր դյուբանցանելի թվայինեահանչջի իսկ այսպիսի տեղանքը մեզ պետքէէ հառկադոիմտաձել, ոբ առանցՏաղթանակի փոկությունչկա: ոբոնՐը (19) նս զաշմանումեմ, կան մառշդիկ, այս խոբխուատրհամարում քան մինչն ձիմա մե" են անցած մյուս վայբեբը: ինչպե՞ս ավելի աճավու, կարելի է անցնելդաշտավայր,առանցհեծլալնեբինճաղթելու. Ն ինչպե՞ս մեծ վեր անցածլեռնեԲով,եթե այսքան ենք վեբաղառնալ թվով պելկաբող հասնենք ատաստնեո հետնեն մեզ: (20) եվ եթե ճույճիսկ փոկվելով մենք է ծովը, ապա ինչպիսի՞խոշորխորխորատ Պոնտոսը:Այնտեղոչ նավերկան սնվել այնտեղ մեզ փոխադւելուհամա. ոչ էլ Քայ, որով կաշողանայինքր նորից մնալու ղեպքում. ե ինչքան չուտ այնտեղ հասնենք, այնքան շուտ համար: է հայթայթելու (2) պետք արշավանքիղուրս գանքպաբենամթեոքր ճետո կովենք, քան վաղնառանց Մի՛թե ավելիլավ չէ այժմ նախաճաջելուց Ռազմիկնե՛ր.զոճաբեւբությունըբարենպաստ եղավ, հավքեր Շախաճաշի: են Ն նշանները են. գնանքթրշհաջողություն կանխագուշակում լավագույն հետո. նամու վորա: նրանք Մեզ ամբողջությամը տեսնելուց արդենի վիճակի չեն լինի Բաճույքովընթրելուն ոչ էլ իրենցցանկացածվայում վբանխփե-

որբ

նրանք

ոբ

ապա մեշ

ոՐ

որ

լթ»:

խնղբեցինձբան առաչնոոբղել (22) Այնժամվաշտապետճնեոր զորքը, ն

--

.-

ոչ

ԱՆԱՔԱՍԻՍ

ոէ

լ: Ուստիե չհականառե

նա

առաշ

ջ

անցնիխոբխռոբատն այնտեղով. որտե շուտ

«բբ

ու

կանեի մոս պում, րի

նա համ

Ֆ

ԼԻ.

Ոբաճանգելու, ԷՐ

է տանի պատահարն Արած արո րԱ "նի

անհվավ որ

ի

լեն ամեն մեկն

ոբ

:

ՔՈՑ

ւ,

նք»

ՀԱԲԵՐ

ոուշխորատի

ձզված

միբջիվԻայով։(23) Արցումիցհետո ֆոսենոֆոնը աոաովան շա-քերի նելիս ՈԿՉ ի Դ-ի այսպես եւ ասում. «Ռազմիկնե՞.Բիչեցեր, թե ։ ԴԻՏ Բ դուէ ինչպիսի Ը Ի գրացել եք ե ինչպիսիփուձություն նն ւ Արան մեք Ներ ցեք նան այն, Դետեն69 ՀԻԴ ե րան ցել առաջնորդՀՆբակլեսին չե Լ ՀԱԱՂծր հաճելիկլիճի ցեք: Այժմ ձեզանիցամեն մակի ն՛ խոսկոծ, ե՛ քով, գործովղոսնորբել ձ իբ հա չություռը 1 դոաճով իսկ թող բել այն մառդկան,մոս աբռնցկառծիքրՔանելի (25) Այս խոսքեր ճա ասում ԷՐ չարքերիառաջով հեծյալ անցնելիս,ե միաժամանակ առաջնոբդումԼԸ գոոքը. Եշկու թեերին տեղաղոելովպելնա չաորժվեց տաստներբին, թշնամու վոա: ՀԲամայեցգոոքինտեզերրպարն աչ ոսին, մինչն չեփորջր քամար կճնչԵր. այճուհետե տեգերըհարձակման պատրաստ պանելովառաջ զնալ Լաւյլովե ոչ մի ղեպքումչվազել: Այլնոտետե չԿե-ՐՆբիմիջովանցավ«Սես Փոկիչ. Հերակլես Մոռաչնոբղ» կսս'գախուսի: Բշնամինեւըմեային իւհնց տեղում, կարծելով,թե այննպաստավոո Լ: (26) պելտասաները հելլեն ռ ազմական սլաղակներով՝ վազեցին երբմոտելյան.որեն ըշնամու վա սաւտանվ մեկից համան ստանալու.իսկ թշնամիները,թե՛ 1ոծ հնձյալնետը. խե՛ բյութանիտացիների բազմություեր նետվեցին նբանվ ընդառաջն էտ մվեցինպլելտաստնեբին: (27) ԲայցԵրբ ճոպլիաճեւի ֆալանգԷ Կը աբագերթով ղիմավուեցնիան միաժամասակ ճնչեց ջեփոոը, ե հելլեններըսլեաներգեցին ւազմատեեչաղվաղվակնեոով ե սկսեանցան վին տեգերընետել,այնժամքըչնամինչդիմացավ նաճանջեվ: (28) նվ ՏիԷ

՝

վա

կա-

'

.

Կրավ: «գրությամբ ճակատամարանոու ղեմ. թշնամու նամ կՐում ՍԱՆ Հելլադայի գոանե՝ անր ճակա աա ՆՆ նամա» ոբ

։

՝

եր

Հիշատակ ւթ բաշի բարի

ն

ու

Հ

-

առաչ

«շնչինարու Հովել կաո հերն զ լի:խն րոր» եաց. Ի ու

ժային հԱպեր», մ

|

Վար

մո

աաա 9 ԻՎ Հ: մի բլ՞ի վբա: (29) իոհնց տեղում, ոբռչեցին, որ ե ան վել երանցմ վոա: Ռ

խեր, ուի դիմաց հելլեննեի ճեծյա ուժեղ ճետապեղմանչէր ` Եր տեսածն. Լ եչ ր Ծ-բ ՏՂ հարձա ավելիԲեշտե անվտանգէ անքապաղ երգելովնրսնէ իսկույնհարձակվեցին լաւ մա մամ իսկ ազան: Կլելտաստճեւը նշանց, մինչե Բալաձեցին իլր բայց թշնամուց ճեծյալնե ՐչերըսԿլանվեցին, Բբանզի յալսեոը ամԵՏԿ ի լինելով, Իկյուղ էին ներմեծաթիվ որ

հելլենները |

ենբաոկվե կենտ երի ացավ մնում

Ա

են

Փ -

Ք4-

Ի ,

է.

ՎԵՑԵՐՈՐԴ

Գիրք

լ

մինն իը ը 5

ո Հ :

բ

ոն

անխախտչաոքեոով ջեչում: (30) Իսկ Էրբ հելլեննեբըձկատեցին ե նբա բյութաչուռջը համախմբվող Քեծելազորր կանգնածՓառնաբազոսի որոնք ինչ-որ բլ"ից ճետնում դեպքնէին կատարվող հիականճեծյլալներին, ես առշավել վբա ապա թեկուզնհոգնած էին. Րայց նրանց նե ամբողջ թավով, որպեսզիժամանակ չտան նբանց հանդստածալու նուից ե մաշտաշարքնրով շարժվեցին ձեո բեւելու: Ոստի ճամառձակություն ռաջ: (31) Այնժամ թշնամու ճեծյալեերբ փախուստիղիմեգինբլբալանջնի մի վար. ասես ճեծյալնեոիկումից Լին հալածվում. ե նրանց պատսպառեց խոբխոբատ,որ հելլեններըչէին նկատել. ուսաի ե դադարեցինԲետապընղումը. քանզիառդենօբվա ուչ ժամն էո: (32) Ու վերադառնալովայն վայորչ տեղիունեցավ, նրանք հաղթարձանկանգնեցոին ռոբտեղ առաջինըճդճառշումը հասան հեռավորությունըմինչե ճամբար արեամուտին ծովափ, որջովճետե էո: շուրջ վաթսունասպառեզ Լ. սկսեցին զբաղվելիրենց գոոծեոով րնԱյճուճետեթշնամիներն տաբան ինչքան կարող էին ավելի երու: ե ունեցվածքը իսկ ղոծիննեոին:շ է տվասումէին Կլեանդբոսին.ոբի պետք Քայտնվերտրիեբանեռելլեններջը առանցվտանգիենթաոկվելու,ճամբարիցդուշս Բով նավերով. Ն ոմեն հետ միասին ե հայթայթումցորեն ու ե ստրուկների էին գալիս գ՞բաստների կորեկ, բուգ. քանզիւմն ԵՐկիբըլր էբ բռլու բաբիրգարի.զիճի, ընդեղեն, (2) Ու երր զոբ մնում էՐ տեղում հանհզետանե՞սվ. բացի ձիթապտղից: ն ձեռի կարող էին ավարի համար արշավիղուրս գալ ձալու. ցանկացողները Քամար,. բակ եր ամրու» բերածըուբաքանչլուբ կարող ե- վե-ցնել իւ առանձին վզինվունեվուքն ՆԸ ղու՞ս գալիս սվառրի. այղ ղեպքում նույնիսկ ձեռր բեուսծը նհամարբվոսք Էբ ընդճանուտի սմեցվաոքը: (3) եվ այդ ժա"ի մանակ սոմնն ինչի ատստություն էչ". քանզի րոլոր կողմերից Քեկենական ե մոտով անզնող շուկա Լին կազմակեոշպում շատ քաղաքներ պարհնամբթերքի այստեվիրո ճավեորճոժաբությամբԼին ամեն ինչ հասցնումափ, լսելով. փե ին «ԽԻՆ աար հարամ աեր եար այղ վայշում կայքում ապոող թշնամիները,ոբսնք լսել էին. ին Քաենուիոնր նշա մոտ, հառցնելու է ուղաշկեցին զնսպաննեւ քաղաք ճիմնել. գանկանում նրա բառհկամները համա». դառրե ի՞նչ կառու էին իւենը անել. ոոբպեսզի ճան: հսկ | Քսենոփոնը էՐ զինվորներին: նեբկայացնում տո3 Է 11ղեսպաններին Իաչց Թ) Մինչ այղ մամաձեցնան կլեաճղբոսը.բերելով երկու տյիեբա, ժամանման նոս ե ոչ մի եավ: Ու պատանել. պահին զոոքը ճամբաբիզ ունք գնավել էին ղեպիլեր, ավար ձեռք ղոս-ս Լո եկել, իսկ զինվորնեշից բազմարիվոչխաշնեւով։ Եշկյուլ կոելով, բերելու ծրանք վեբաղաբձճան ի

՝

՝

"իչ.

:

որոշեցին

:

|

ա-

ու

ու

օԻ.

ու

ոո

'

'

տ

Բո

ի

-

:

-

ո

ո

`

ոբ

ոո

ԱՆԱՏԱՄԻՍ

Շան է կվեւգնենիոննցից. դիմեցին Դելսիպպոսին, ճիսունէր թիանինավովբաքուն փախել ՏՐապեզունտից,խնդբեցին,ոբ պահպանի իրենցոչխա-նեբին,մի մասը վերցնիիշ համաւ, իսկ մյուսներըետ վեԲաղաոճնի իրենց: (6) Դեբրսիպպոսն իսկույն ձեռու Րչեց իւ չու՞շը կանգնած ոբոնր ասում էին, զինվոբներին, թե այդ բոլոբր ընղնանութին Լ պատկաճում. մոտ, նա ասաց նրան, թն զինվռոնեորցանկանումԵն գալով Կլեանդոոսի հափշտակել Իսկ Կլեանդոոսըպատվիրեց ոչխարճերը: անճափշտակովին բերել իր մոտ: (Ո Խ ԴԵքսիպպոսը միջապես բոնելով միզինվուի, բերեց. բայց Ագասիասը եբան, ետ վեոցշեց պատաքելով քանզիտաոզինվոբին, վողն իբ վաշտիցէՐ: իսկ այետեղՇեբկագտնվողմյուս զինվուներնսկսեցին նրան քարկոծել Դեքսիպպոսին, նան տբիեանվանելով դավաճան:Վախեցան բայի նավազներից չատեոըու փախանդեպի ծով. փախավնան կչեանդւոսը: ն մյուս (5) Մինչ այդ Քսենոփոնը զորավարներն առգելումէին նրանցե ասում Կլեանդրոսին, թե պատաճաըռչինչ Լ ե կատաշված ղեպքեոիպատնառըՎոոքիընդունած դբոշումն 1: (9) ԻսկկլեանդԻռսը մասամբ գոգովելով Դեքսիպպոսի կռղմից,մասամբէլ զայրանայովիո եբկչշռտության վբա, հայտարարեց, թե ինքը կմեկնիե կպատվի՞ի բոլու քազաքնե՞ին, ո՞պեսզիունէ մեկբ չընղունինճանց, Բանի նռանք քշնամիներԵն: Այդ ժամանակլակեղեմոճացիներն իշխում էին համայն հելլենճեւիվբատ: (10) Այնժամճելլեննեոըտեսնելով, գործը վատ ընթացքէ ստանում, խնղբեցինԿլեանդԲոսին լն սպառնալիքը:Բայց նա պատասխանեց, չիբագուծել թե այլ կերպ չի կաշողվառվել.եթե իրեն չհայտնեն առաջինՒարկոծովին ն նրան, ով ձեռքից խլեց հափչտակիչ զինվորին։ ա Այնմարդը, ոբի հանձնումընտ պահանջեց.Ագասիասն էր, Քսենոփոնի մտեբիմընկեոր. ե այղ էՐ պատնառը, ԴԵքսիպոլոսը զբպառտում էլ` նբան: ծան: դռբության պատճառով, Այնժամ, ստեղծված Խխ-ամանատաբները զոբաժողովգումաւեցին: Ու եբանցիցոմանք քիչ նշանակություն էինտալիս Կլեանդոբոսին, մինչդեռՔսենովոննայս դեպքըաննշանչնամաբելով, Բանդես եկավու ասաց. (12) «Ո՛վ զինվոշծեր.ինձ թվում է, թե կատաբվածը աննշան մեշ բան չէ, Եթե Կլեանդոոսր ունենանկատմամբ այղպիսիմտադոբություն լով թողնի ճեռանա, ինչպեսինքն ասաց: Քանզիձելլենականքաղաքներն այստեղ մոտիկեն, իսկ ՀԵլլադայումզեբիշխումեն լակեդեմոնացիները ե ամեն մի ըԿկեղեմոնացի կաշու 1 ռոնլ քաղաքումիւ ցանկացածը կատարել: (13) Ունթեայս մաբդրմեզ չընդունիհյուզանդիոճ. այնուճետնմյուս կառաես վառիչնեբին պատվիրիմեզ չննղունելիրենց Բաղաքները, որպեսլակեղեե մոնացիների ճանդեպանճնազանղ գտնվողնեոի օբենքըոտնաճառշողների

այդ բոլորր

ոբր

ու

ոբ

ոբ

Դեքսիպպոսի որ

՛

-- 1856 --

ՎԵՏԵՐՈՐԴ

ԴԻՐՔ

Լ. վերջապես, երբեմեր այս արբաբքնեբի մափն լուբր հասնի ծովակալՍնաքհամար ե՛ սիրիոսին, ապա մեզ դժվար կլինի այստեղմնալը, ն' ճավեշով ե՛ Ե՛ ծովի վբա լակեդեմոճացիներն Են հեռանալը.քանզիայժմ գամարբի. Ու մեիշխում: (14) ոչ մի ղեպքումմենք չենք կառշող թուլ տալ, ռբպեսզի զանիցմեկի կամ Եշկուսիպատճառովմնացյալ բոլորր զոկվենչելլադայից, այլ պետր է հնազանդվենք լակեղեմոնացինեբի ճրամաննեոին.քանզի այն ոոտեղիցմենք մեկնելենք, նույնպեսենթարկվումեն ճնոանց: քաղաքնեոը, 05) Ինչ վերաբերումէ ինձ, հանի ես լսեցի, թե Դեքսիպպոսը ճայտնելէ իբ Ագասիասն այդ կլեանդոոսին, բոլորը չէԸ անի առանց իմ Րամաճի, ե՛ Ագասիասի, ե՛ ձեր վբայից ամեն ապա ես կվեբացնեմ մի մեղադրանք, ոբ ես եմ եղել այս ն եթե ինքըԱգասիասը ճԲայտաբաբի, բոլոբի պատնառը, ես եմ եթե եղել (աշկոծմանկամ ոբնէ այլ բռնություննախաձեռնովը, ապա ես ինքս կդատապաբտեմ ինձ ամենածանբ պատժի, ն պատբաստ եմ կոելու եմ նան, ոբ եթէ Դեքսիպպոսը այդ պատիժը: (18) Սս այն կարծիքին ռոնէ ես նբա մեկ ոս-իշին ապա ղատավճիոր պետք է կայազնի մեղադբի, կլեանդԲոսը. միայնայդպեսղուք կարողեք ազատվելմեղադշանքնեբից: Իսկ Նեոկապայմաններումչատ ծանո կլինի, եթե մԵնք. ենթադոումենք, թե Հելլաղայում գովեստիու պատվիկառժանանանք, այդ բոլորի փոխառեն նույնիսկՔավասաո իբավունքներչունենանք մյումնեղի ճետ ն չկարոլլանանր մուտք գուծել Բելլենականքաղաքները»: ԱյնոմետեԱգասիասըճանղեսգալով ասաց. «Ո՛վ զինվորներ.ես եմ ե երդվում աստվածնեջի աստվածումիների առաջ, իշոք ոչ Քսինոփոինձ ազատել այղ մառդուն. նը,ոչ իսկ ձեզանիցորնէ մեկ ուիշր չպատվիբեց Երբ ես տեսա, ոո իմ վաշտիլավ զինվորնեիցմեկին տանում է Դեքսիպեք ճամաբում, ալդ ինձ պոսը, ոին դուք դավաճան զայբացուվիչթվաց. ե, ես նրան: ե մ, խոստովանում ազատեցի (18) Բայցդուք ինձ մի՛ մատնէԵք. ես ո՞ինքս, ինչպեսՔսենոփոննառաջաբկումէ. ինձ կճանձնեմԿլեանղոոսին, պեսզիվաովիինչսլես կամենա. այս դեպքիպատճառռվ ղուք մի՛ կովեք լակեղեմոճացիճեբի ղեմ, այլ ամեն մեկդ ապաճովվեշաղաշձեքայնտեղ, ուո մոտ ուղառբկեցեք նաե ձեր միցանկանումԵՒ: ինձ ճետ միասինՍլեանդոոսի ես որոնի, չից ընտովածմի քանի ոբնէ բան բաց թողնեմ,խոմաողու, եթե սեճ ու գործերիմ փոխարեն»: 19) Այճժամ զորքը թույլատրեցնշան, ուպեսզիինքն ընտբիիբ ցանկացածուղեկիցներին:Եվ նա բնտրեց զոբավաբնեՐին: ԱյնումետնԼղհանդե ոյն Րռսի մոտ գնացինԱգասիասըն զոբավաոշնեոր զինվռոր,ռին Ազասիասնազատելէբ: (20) Ու զորավարներն այխսլնս խոսեցին.«Մեզ զոքն է որ

որ

ոբ

ռո

--

187 --

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

ուղառկելքեզ մոտ, ո՛վ կլեանվրոս,ե խնդւում է քեզաճից.էթե ղու բոլոչիս մեղավորես համարում, ավա ինր, դատավորեվիի վճռի» ինչպեսզանկածումես, իսկ եթե ղու մեդաղբումես միայն մեկ կամ երկու կամ մի քանի նբանէ մաշղու, ապա վուքը պանանջումէ, կամովիննանձեվենԼո դատաստանին:նթե մեզանից որջել մեկն է մեվավու, ավա մենր Րո առաշ կանգնած ենք. իսկ եթե մեկ ուրիշն Լ մեղավոր, ապա հայտնիր մեզ. Լանզի մեզ ե ենթաոկվողներից ոչ մեկը չի ճամաջձակվի չճնազանղվել:(21) Ալեումետե ԴեքԱգասիասը առաջ գալով ասաց. «Ո՛վ Կլեանղոոս.ես եմ այն մարդը, երա տարած ե սիպպոսիձեռքիցազատեցի մարղուն պատվիոեցի ծեծել ԴեքՍս սիպպոսին:(22) գիտեմ,թո այս զինվոր առաքինիմառգ է. իսկ Դեքսիպպոսիմասինգիտեմ. նա զուրի կողմից ընտովելովԲբամանատաբ ճիսունթիանի նավի, ոոը վեոբցոելէինք տբապեգունտցինեոից, ոբպեսզիդոբանով նավեր հավաքեինքե կարողանայինք ապաճով վեբաղառնալ.վեոբցբեց այն ու թաքուն փախավ, դրանովիսկ վավաճանելովայն գինվոբներբին, որոնց հետ ինքը փոկվել էՐ։ (243) Այդպիսով.մենք ե՛ տբապեզունացինեոին գոկեե՛ սինը ճիսունթիանիոազմանավից. նրանցառաջ վատհամբավձեռք բեբեցինքԴերսիպպոսի պատնառով:Բացի ալդ, մենք ինքներսնս այղ պատեերբ մատնվում: նառովկոոբստի Քաեզինա նս, իճչպես մենք բոլորս, իմանում Լո, անննար էր ձետիոտնվեբադառնալիս անցնել գետերըն ապաոբ նա Քովությամբհասնել Հելլադա։ Քանի այդպիսին էո, ուստիե ես ազաճրա տեցի ձեռքից այս զինվորին:(24) Բայց եթե զինվորինտանողըդու |իմեկր. ե ոչ բե գաղտագողի մեզանիզփախածձեիո, կամ քո մարդկանցից ես նման բան չէի անի: ՈւստիԲամոզներից մեկր, ապա լավ իմացիր, ված եղիր, եթե այժմ ղու ինձ մանապատժի ենթաբկես,ապա վախկոտու նենգ մի մարշդուփոխարեն սպանածկլինես ազնիվ մառդուչ: ԴԵԼ(25) Այս լսելով, Կլեանդբոսնասաց, թե ինքը չի աբդաբացնում նա է սիպպոսին,եթե իրոք այդպես վաշվել. Հայսունանդերձ,--շաբունակեց նա,--Դեքսիպպոսը եթե նույնիսկ ծայբագույն աստինանի նֆճզ մառոդլինի, ապա ղատձյալ,իմ կարձիքով,նա չպետք է բռնությանԵնթսակվի, այլ եր, ե դատվի:(26) հսկ յանի առաչ կանգնի,ինչպեսղուք ալժմ պաճքանջում այժմ հեռացեք,այս մարդունթողնելովինձ մոտ. ե եբբ ես պահանջեմ,ներկայացեր ատյանի: ես ոչ զռոքինեմ մեղադբում.ոչ իսկ ոբնէ մեկ ռտիշին, հանիռո այս մաոդն ինքը խոստսվանեց, ազատելԼ զինվորին»:(27) Այծժամ նա, ում Ագասիասը փոկել էԲ. ասաց. «Ո՛վ նԿլեանդոոս. եթե կարծում ես ես, ոբ ինձ բռնելեն որպես ապա իմազիո, թե ոչ ոքի չեմ հանցագուծի. են պատկածեծելՆ չեմ քարկոծել,այլ ասել եմ, ոչխարներն ընդհանուրին

(անվի զինվորներըորոշում են ընդունել. ոբ զորքի ընգնանութարյասվի մամանակոբել մեկի ձեո թեբած ավաբբ պատկանումԼ ընղճանութին: Է այս խոսքին համար Դեքսիպպոսը վերցոեցինձ (25) Այդպեսասացի. նում.

ու

ու

սբ

ոջ

ոբ

| |

| |

:

|

:

։

:

ո՞

ոբ

-ԽՏ-

ու

ոբ

ոո

ու

ատ-

ոո

տարավ,որպեսզիորեէ մեկ ու՞իշը չճամառձակվի խոսել. իսկ ինքը, ճւսկառակ սլայմաճնի, վանկացավճափչտակուլների օ«գաոին ավարը "պահսգլանելով, ղբա մի մասըլուբացնել»: Կլեանըռսը նշան այսպես պատասխանեց, «Եթե իրոր դու...... հ, ապա մնա, որպեսզիԼո մասին ես խոբճոդակցեն ք»: (29) ԱյնումետնԿլեանդոոսն նբա ճետ եղողներընստեցիննախաճաշելու: Իսկ Քսենոփոնըզոբաժողովգումարեցն խոբճուողտվեց դեսպաններ մոտ, ոբպեսզի ուղառկելԿլեանղբոսի միջճոբղենԲռգուտ(մեղադրվող)մաշդե վաշտապետկանց: (30) Այեժամ նրանը ոբոշեցինուղառկելզորավաշների ն ե նե՞ի ԴՐշակոնտիոս սպարտացուն ուրիշների, ոբոնցրնղունակէին ճամարում ամեն կեռպ խնդոելու Կլեանդբոսին, ոբպեսզի ազատ առձակիայղ երկու մարդկանց:(3() Գալով Կլեանդբոսի մոտ. Քսենոփոննասաց. «Ո՛վ հլեանվոոս.այդ մարդիկ 1քռ տբամադբությանտակ են ե զորքը քեզ իրջավունք տվեց քո կամքիԲամաձայնվառվել թե՛ այղ երկուսի, ըհ՛ ամբողչ զոոքի ճետ: իսկ այժմ չԵբմագին խեդոում են. որպեսզիետ հանձնես Եկու մարդկանցնրանցկյանքըչկործանես. Լանզիանցյալում նրանք շատ բան հն աջել զոոքի ճամար: (32) եթե քո կողմիցնման չնոբիքիարժանանան, դոա փոխարեն խոստանումեն, եթե ինքդ ցանկանասառաջնորդել իրենց, ե համեստ եթե աստվածները են, ռղռրմածլինեն, ցույլվ տալ էՆզ, ոշ միայն այլե ի վինակիԵն ենթաբկվելովիոենց առաջնոողին,աստվածների օգնուեն նան, ոբ թյամբ չվախենալթշնամինեոից:(33) Նբանք խճնդբում ղու գան լով ն իրենցառաջնոբդըդառնալով,Լննես Դեքսիպապոսի մյուսնԵ՞ի Բառցը, թե ո՞վ ինչպիսինէ, ե ճբանցաշժանինԲատուցես»:(34) Այղ լսելով, ԿլԵանղոոսըպատասխանեց.«հոդվում եմ զովկզ աստվածներին անունով, շուտով ձեզ կպատասխանեմ եբկու մառբդկանց կվերադարձնեմ, ինքս կ կգամ ձեզ հետ, ե եթե աստվածները տան, ձեզ կառաջնոոդեմ թույլ Հելլադա: Զեր այս խոսքերր են այն ամենի, ինչ ես բոլոբովինհակառակն լսել եմ ձեեն զանիցոմանցմասին, իրո գոզոում վորքը չննազանդվել լակեղեմոնաու

ոբ

ոՐ

ՎԵՑԵՐՈՐԴ

ԴԻՐՔ

ոբ

ցիներին»: |

|

| |

(35) ԴբանիցՔետո ուղառկվածներըգովաբանելովԿլեանղոոսինմեկնեցին,իրենց ճետ տանելովզույգ ռազմիկնեւին։Իսկ Կլեանղբոսրուղեոովելու կապակցությամբզոր մատուցեգ բառնեկամազավ հետ, Քսենոփոնի Իսկ երբ պայման Ռյուբասիոության կապելով: կլեանդրոսը նկատեց, զինեն, ճշտոբեն վոոներնիբ Բ՞աճանգնեոը կատարում առավել ես ցանկացավ ու

ոբ

--. 59.

ԱՆԱՔԱՄՍի

յ

երանցառաջնոբղը դառնալ: (36) Բայց քանի

որ

ԵՐԵՐ

օԲ

նրա

կատարած

բաբենշան չէին ավարտվում, նա զոբավաբնեբին զոհաբեբությունները ժողովի ճբավիբելովասաց. «Զոհաբերության նշաններ բարենպաստչեն. ոոպեսզի ես առաջնոոդեմձեր վերադարձը.սակայնդուէ մի՛ տխշեր այդ բանի համար,քանզիթվում է, թե դու ինքնեոդպվետՒ է առաջնոոբդեր զինվորնեԲին:Ուստիուղեոբվեցեր։եվ եթե ղուր ժամանեք այնտեղ",ապա մենք ձեզ

'

ինչքանկաշող ենք ավելի լավ կընդունենք»: (37) Այնժամզինվորներըոբոշեցին հասաբակաց ոչխարներընվիրել եբան: Նա ընդունեց,սակայն նորից ետ վերադարձրեց: Այնուհետե կլեանդբոսը մեկնեցնավով: Իսկզինվորները իրենց հավաքածպարենըե ձեռք բեած ունեցվածքըբաժանելովիրար միջե, ուղեռովեցին բյութանիացիների եբկրբիմիջով: (38) Բայց հանիոբ ուղիղ ճանապարհով նբանցռչինչ վ գնալիս չպատահեց,ոբպեսզիվեռցնեինե ինչ-որ ունեցվածքով մտնեինբաբեկամական եբկբի սահմանները,ապա ոբոշեցիննոբից ետ վերադառնալով մեկ գիշեր գնալ: Այդպեսանելով, նբանք բազմաթիվգերիներ ու ոչխարներ ձեռքր բեբեցինե ե վեցերորդօբր ճասան Քաղկեդոնիայի Քբյուսոպոլիսը:՛ այնտեղ մնացին յոթ օո, վանառելովիբենց ձեոք բերած իրերը: օբ

'

ու

Վիրակապություն

2.1

«117ր1212-1258 ,՛

2:

|

ԶինվորներիՌանգաոռիտեսարան (ճին Քունական վ ազաներից)

ի

իո

վարո ԱԲԵ վացալնիվելը

ՑՏՈԹԵՐՈՐԴ

ԳԻՐՔ

լԱյն ամենը, ինչ ճելլեննեոը Կյուբռսիհետ աշշավելիս, կատարեցին ն այն, ինչ Կյուռսի մահից հետո ուղեռրության րնմինչե ճակատամառտը, Լ

թացքում կատարվեցմինչն նրանց Պոնտոս հասնելը, ն այն, ինչ նրանք կատարեցինՊոնտոսիցմեկնելով ե՛ ցամաքայինուղնորության ժամանակ, ն՛ ծովային ճանապաբհոողության ընթացքում,մինչե Ցասան Պոնտոսիմուտքը՝

ԱսիայիՔՐյուսուպոլիսը, պատմվելէ նախո՞ղխոսքում: 2) Մյս բանիցհետո Փառնաբազոսը վախենալով, չլինի թե ճելլեննեջիզոբքրաշշավիիո եբկրի վբա, բանագնաց ուղաշկեց ծովակալԱնաքորն մոտ, սիբիոսի այդ ժամանակՔլուզանդիոնումէՐ գտնվում, ն խնդրեց բան զորքր (նեղունեբով) անցկացնելԱսիայից,փոխաբենըխոստաձալո կատառէլայձ ամենը, ինչ անճբաժեշտ կլինի: (3) եվ Անաքսիբիոսրզոբավարնեբին վաշտապետներին նբավիրեցՔլուզանդիոն.խոստանալով, եթե փոխադովեն,ապա զինվորներըոռնիկկստանան: 4) Մինչդեռմյուսները հայտարարեցին, թե իրենք կպատասխանեն խուճուոդ գումաշելուցնէտո, Քսենոփոնն ասաց, թե արդենցանկանումէ թողնելզոոքր Ն նավովԲեռանալ: Իսկ Անաքսիբիոսը պատվիրեցնշան զորքիԲետ միասինփոխադը»վել ե ղոանիցձետո միայն թողնել զոոքը: Քսենոփոնըխոստազավայղպես էլ կատաբել: (5) Ադ, Սեթես թբակիացին:Քսենոփոնիմոտ ուղաբկեցՄեդոսաղեսին նե խնդւեզ նշան, ոբպեսզիօժանղակի զռոքրմյուս ափանցկացնելու գործին, ոբ

ու

ոո

--

11--347

--

ԱՆԵՃԲՈՍԻՍ

ավելազեելով, ռժանղակելուղեղքում ան ի զվո: պա(3) ֆսենոփուճնը աասխաձեց.«Զորէր այնպես ել կանգնի. ղոս Քամարբ կառի չկա վաձաես տելու ո՛ւ ինձ, ո՛չ իսկ մեկ ու՞իշի. իսկ երր զու ին անցնի, կճիւանամ զորքից, ն այնժամ Սեթեսր թող այդ բանի իբեն ապանսվթվազողձեով ռաջառկի մնացուլներին ե նեղլինակությունունեյունեին»: (7 Այնուճենտե բոլոբ զինվորներիփոխադովեցինԲյուզանղիոն:նվ Աոձնիկ չվնճարնց, այլ զիճվորներին հրամայեց, վերցնելով նաքսիբիոսը իրենց զենքերնու բեռները,ղուրս գալ քաղաքից,ոռպեսզինրանց,իբ", կաբողանա հաձապաբրն ղնել ե միաժամանակ նբանցճաշվել:Այնժամզինվորներըվշտավան, քանի դոամ չունեին նանապարհին պարենգնելուհամաբ, Ն դմկամությամբ պատբաստվում էին ճանապարվելու: (8) իսկ Քսենոփոնըկառահետ ճյուբասիրբությամբ վաշիչ Կլեանդոոսի մտեշմացածլինելով, եկավ երա մոտ մեկնելուկագակցությամբճռաժեշտառնելու: նվ Կլծանդբոսնասաց նրան. «Այդպեսմի՛ վաբվիր,ապա թե ոչ դու մեղավորկճամաովեսն արղեն այժմ իսկ ոմանք Րեզ մեղաղբումԽն այն բանում, զորքր դանղաղԼ «Բայց ես այղ բանումմեղաառաչ շարժվում»: (9) Իսկ Քսենոփոննասաց. ե կաշիք են զգում, այդ պատվոր չեմ. իշենք զինվորներըպարենավորման են հեռանում»: (10) «Նյսուճանդերձ,--ասացգլեճառով դժկամությամբ անդոոսը,--ես խուճուղ եմ տալիս քեզ քաղաքիցդուրս գալու ժամանակ այնպես ձնացնել,իբո ուղեոբվում ես զինվորներիճետ միասին, իսկ եբբ զորքըարդեն ղուս գա քաղաքից,այնժամկարող ես լքել նրանց»: «Եթե մոտ այդպես է,--պատասխանեցՔսենոփոնը, --ապագնանք Անաքսիբիոսի մոտ Ա ու Նբանք բանակցենքայս մասին»: եկան Սնաբքսիբիոսի ճայտնեցին ամենը:(11 Նա պատվիրեցՔսենոփոնինայդպեսէլ անել, իսկ բանակին ն ավելացոեց,թե կարգադրեց շտապ պատոաստվելով դուս գալ քաղաքից. ե հաշվառման,պատասխանկտա: նա, ով չի ներկայանաստուգատեսին (2) Այնոտետեքաղարիցղուոս եկաննախզորավաբները, ապա ն մյուսները:եվ ճամաշյաբոլորր, բազի մի փսնիսից, դուրս եկան քաղաքիցու մոտ, ուպեսզի եռը բոլոր Ետեռնիկոսըկանգնեցղարրասների դուշս գան, ե փակիդարբբասը գումանեբսիցլձակը դնի։ (89) ԱյնժամԱնաքխիբիոսը ռւ բելով զորավարներին վաշտավետձերին, ասազց-«Պարենդուր կարող եք վերցնել թբակիականգյուղեւից. այնտեղ մեծ քանակությամբգառի կա ն հետռ կուղնոբվեր ՔԵՐսոնեսոս, ցոբենե ալլ մթնոբրներ.պառրենավովելուգ ն ոմաճք ականջ որտեղ կյունիսկոսը:ձեզ ոռճիկկվճարի»: (13) Զինվոբնեբից ե որեէ մեկը այն էին դրել այս խոսակցությանը,գուցե վաշտասետներբից Բայտնել էր զորքերին:Իսկ զոբավա-ներըճետաքոքովեցին մասին, Սեթեսի ԽԻ

:

է

ա-

|

լ

| :

:

որ

'

:

ոբ

-

գտ5..

ՅՈԹԵՐՈՐԴ

ՀԻՐՔ

ի

իմանալուհամաբ, Կոդլոք հւս թշնամի՞Լ. թե` բու եկամ, ն ո՞ր նածասպա հով առաչ շսւոժվեն,Սբբազան լեռանվբայո՞վ".թե՞ այն չոջանգենե ընթանան նրանք այս մասին ԹՐակիայի միջով:(15) Մինչդեռ խուճոդակգում էին,գինվուներն իբենց զենքերը վեբգնելոավ արագ վազեցին ղեպի դարբասը. նոբիս հես մտնելու ապատակով։ Բալց եբր Եետեռնիկոս քաղահիպաշիսպնեռոից ե նբա հետ եղողնեբր տեսան մոտիկ վազող հուվլիտնեբին, ապա փակեցին ն Կկսեցինհարվածելդարղարբասը նեբսից լծակըղոեցին:(16) Սինվորներն ե բասին աղմկել, թե իբենը ճետ խիստ անարդարացիվեբաբեշվեցինղուրս ճաւնելովե թշնամու քԷմաճանույլին թողնելով. ե ասացին,թե կխոբտակե դաբբասը, եթե կամովինբաց չանեն: (17) Ցինվորնեիմի մասրվազեցդեպի ծով ու ելուստիմոտ պարիսպնանցնելով,մտավքէալաք.իսկ մյուսները. ոբռնր ղեռես մնացելէին նես, պարբիսպնեւից տեսնելովդարբասիմոտ կատաբվողանցքերը,կացիններովկոտոտեցինսոդնակները,բացեցինդաբբասը. ե զինվորնեոը խուժեցիններս: (8) Տեսնելովկատարվածը. Քսենոփոնըվախեցավ. չլինի թե զոոքը Ն կոզոպուտի ետեիցինկնճնի դբանովեսկ անուղղելիչա-ռիրհասցնիթե Էահետ միասին ուստի ինքըՆ ամբոխի ղաքին,թե՛ իբեն, բե՛ զինվորներին, հեոս: մտավ դարբասից (19) Իսկ բյուվանդացինեոր.տեսնելովբոնուրյամբ աղաք նեւխուժողզորքը, հբապարակից փախան,ոմանք դեպի նավերը, Իիշներըդեպի տների. իսկ տնջրում գտնվողներըվազեցինդուրս. ոմանք |լ տրիեբաներնէին իչեցնում ձով, ղբանյում փոկությունոբոնելով. Ն բոլոոր կարծում էին, թե կորստի հն մատնված,ասես Ւաղաքըգրավվելէր: (20) ապաստան գտավ միչնարեղում: Իսե Անաքսիբիոսը Ետեռնիկոսը վազեց դեպի ծով, ձկնորսական նավի վւա շբոջտնցիկ ճանապարհուվ հասավ միչնաբեբդ ն իսկույն Քաղկեդոնից կայազորԲբավիոնց.քանզիթվում էր, թե միչնաբեողումգտնվողզորամասըի վինակիչԼՐ դիմադբելու զինվոբներին: (21) Ու երբ զինվորներ տեսան Քսհնոփոնին,մեծ բազմությամբ ճետվեցին դեպի նբա կողմը ե ասացին. «Այժմ դու, ո՛վ Քաենուիոն. հնաբավոԻություն ունես մեծ մարղ ղառնալու: Քաղաքրքո ձեռքինէ, դո ունես տբիեբանէ», ունես դում, ունես այսքանզո: էԼլյժմ,եթե միալն ցանկանաս,դու կարողես մեզ օգտակար հանդիսանալ, մենք փոխառենը քեգ մեծ մաշղ կղաորձնենք»: (22) Բայց Շսենոփոնրցանկանալով նշանցճանգստազնել, այսպեսպատասխանեց. «Ճիչտ Եք ասում ե ես այդպես էլ կանեմ. Եթե դուք իրոք այդ եք ցանկանում,ապա իսկույն շարքեբով ու սպառազինությամբ դասավոբվեցեք»: Քսենոփոննանձամբ մոտենալովզինվորներին,պատվիրումէր Իս այդ. ն միաժամանակ խջշղբումՃաղոբղհլմյուս զինվորնեոին կատառբհլ որ

ու-

:

,

։

'

| չ '

ու

| լ

.

-

Աա՛ՆԱԼԲԱՒրԷ

ԴԻՐՔ

վերցնել զենքեր ե կանգնելչջառբեաւվ:(24) 9ինվորներն սկսեցինինրնաբեբաբարբ շարվել, ե քիչ պեց հռպլիանի բը կանգնելէին ութականշարքիիւտուիյամբ, իսկ պելտաստները վազելովբոնել Լիե Երկու թեր. (24) ՀՇավաբակը, ռբտեղնՐանբ կանգնել Լին. կոչվում ԷՐ թբակիական" ե շատ ճամար էՐ զինճամար, այվ վար"ր վորների դասավորության հարթ ԷՐ ե զուրկ ոբիլ կառույցից: եբբ բոլորր վենքեբով կազմ պատրաստ կանգնելԼին ե արդեն խաղաղվել,Քսենոփոնը այտղես դիմեց զուքին. (25) ՃՈ՛վ զինվորներ. ես չեմ զարմանում, ղուէ վզայբանում եք ն կարծում, թե խաբված լինելովտուժում եր: Բայց եթե զայԻույթիցմղված մենք այստեղ գտնվող լակեղհմունաճամաւ ե ոչնչով ցիճեոիցվբեժլուծենքխաբեության մեղավորչեղող հաղաքը կողոպուտի ենթարկենք, ապա մտածեք, թե այդ բոլոբիցի՞նչ կստացվի: (26) Մենք բացաճայտուեն Ն լակեդեմոնացիների երանցդաշնակիցների թշնամիՒԼ ներրկդառնանք: ինչպիսիպատերազմ կլինիայդ,կարողեն պատկերացնել նրանք, ովքերտեսելեն ե վերբճիշում ԵՏ դեռեսվեբջերսկատարված դեպքեբըձ:(27) Չէ՞ մենք, աթենացիներս, պատերազմ սկսեցինք լակեղեմոե նացզիների նրանց դաչնակիցների դեմ, Երբ ունեինք ռչ պակասքան Երեք հայու" տիեջա, ոբոնց մի մասը ծովի վոտ էբ, մյուս մասի` ճավաչինաՐաննեբում. եբբ մենք քաղաքում ունեինք մեծ հարստություն. երբ մեշ տնօէՐ Իինությանտակ ճամայնքիճեռսում, ինչպեսՇան մեր դոսիտիբույթնեբից ստացվողտաշեկանեկամուտը,որը ավելի քսն ճազարտաղանդիէՐ նասնում. մենք իչխում էինք բոլո» կղզինեոիվ-ա Ն տիշում էինք Ասիայումու հվբոպալում գտնվողբազում քաղաքներին, ի թիվս այլոց ճան այս իսկ Բյումենք երք. զանդիոնին,ոոտեղ այժմ գտնվում բայց այս ամենն ուճենալով Ճանդերձ,մենք լիովին պառտվեցինք, ինչպես ճայտնի է ձեզ բոլորիդ: (28) Իսկ ճիմա ի՛նչ փռոձություններմենք կկբենք, ԵՐր լակեդեմոնացիների Բետ են նրանց նախկինդաշնակիցները, այլե աթենացինեւն արանցնախկին դաշնակիցներնս միացել են լակեղեմոնացիներին, Ֆոբ Տիսսափեռնեսն ծովափին ապբող բոլոր բարբաշոսճեոր մեզ իշճամիեն. իսկ ամենամեծ թըջնամին ինքըարքան է. ո՞ի ղեմ մենր աբշավեցինք,ճՇանից իշխանությունը իլելու ե, եթե կաբշողանայինք. նրան ավանելու նպատակով: եվ հանի նրանք բոլորր միասինԼն. ապա ո՞վ այնքան անմիտ կգտեվի ենթադբելով. ոբ մենր նրանցբոլոշին կնաղթենքը։ (29) Հանուն աստվածների, մի՛ զալշացեք, որպեսզի ամոթալիկոստի չմատնվենքիրբոշե հայրենիրիե մեր իսկ բաու "եկամների ճաբազատների թշնամիներ:Քանզիերանք բոլո՞ր ապոում Են այն քաղաքներում,որոնի դուրս կգան մեր դեմ Կյատեշազմի,ե աշդաբացի ՈՒՆԸչկամեցանք տեր կԵոպով.քանզի ե ոչ դառնալ բաբբաբոսակաճ մի Բաու

որ

ՑՈԹԵՐՈՐԳ

ղաքի, քեպետե ճաղիել էինք, մինչդեոայժ ցանկանումենք կոլլոպտելմեր առաջինիսկ հելլենական ժամանած Քաղաքը:(90) նս կմաղթեմավելի շուտ բյուբ գոկաչափգետնի տակն անցնել. քան ականատես փնել ձեո կատարածգործերին:Իսկձեզ խոոճուրդեմ տալիս. ոբպես հելլեններ, ենթառկվելբոլոր ճելլեններիվ-ա զեբիշխադնեոին ե դբանովիսկ ձգտել աոդաբությունգանելու: Իսկ եթե այդ բանըչհաջողվի, ապա մենք, թեկուզե անաոշգված լինենք. այնուամենացձիվ Հելլադավնբաղառձալը մեզ չի առգելվի: (31) Արղ, ես կարծումԷմ. պետքԵ բանագնաց ուղառկենքԱնարսի բիոռի մոտ ճայտնելու,ոբ մենք Լազար մտանք ոչ թե բոնություն գործելու համա, այլ ոոպեսզի,եթե Քնաոավոո լինի, որեն լավ րած ձեզանից.իսկ եթե այղ հնառավորչլինի, ապա ցույց տալու համաճ, ոբ մենք բեռանում ԽԵՐ ոչ թն խաբված,այլ ոբովճետե ուզում ենք ճնազանդ մնալ»: ռո

'

ո-

ոբոշվեց. ե ուղարկեցին (32) Այսպես Հիերոնիմոս էլեացուն, ուշպեսզ ն Փիլեսիոս այդ բոլորի, ինչպես նան Եվբիլոքոսառշկաղիացուն ճաղոողի ե.-

քայացուն.հ սբանք մեկնեցինբանակցելուճամար: (33) Մինչզինվորբները ղեռես էին, Երբ եբանյմոտ եկավ Սոյբածատած է» ոշր թափառում վտաբանդիլիձելով, ՀՆլլաղայում այլ եբազելռվ զորավար դառնալնիո ծառայություններն էբ առաչաբկում.եթե ունէ Բաղարք կամազգ:զոբավառի կաբիքէ զգում: եվ այսպես, ճա մոտենալով զինվորներին, է նրանցառաջնոողելու ասաց, թե պատբաստ այսպեսկոչված նրանք կաշող են ձեռք թշակիականԴելտան:,ռոբտեղ բեւել բազմապիսի բաՐիքներ,ն մինչե նրանցտեղ հասնելը,խոստացավ զինվորներին առատ տբամա ուտելիքն (31) Զինվոոներն լսեցին, միաժամաճակ նրանց խմիչք: այս նան ճաղոբղեցին Անաքխիբիոսի թե զինվուներըչեն զդջս պատասխանը. նամար. իրենցհնազանդության խոստացավես. բե այղ մաԱնաքխիրիոսր ե ինքը ես սին կնաղոբդի իո ի» սանմաճնեշում ամեն ինչով ե կօժանդակի (35) Ոստի զիճվորները նոսծց: ն Կոյբատաղասին ընդունեցինիբոն զորավար» ղուս եկան քաղաքի պատիս ներից: ԻսկԿոյբրատաղասը նՒանցճետ Ճաշորղ Կե՞կապայմանավուվեց Իր նրա իշ հետ յանալ գուզոոքին, բերելով համար անասուններ չակ ն ուտելիր խմիչք: (36) Իսկ Եբր դուրս զոհաբերման Լաղաքից. Անաքսիբիոսը եկան ոբեէ ե ղարբասնեոր ճայտարաւեց. եին մեկը բռնվի փակեց գինվունեւից ապա կվաճառվի ոշպես Կտրուկ: Լաղաքում, (37) օր Հեաեյալ Կոյբատաճետ դասը ժամանեց, անասուններ Ն բեռելովվոհարեոման ի" իսկ գուշակ, նրան ձետեում էին գարի բնտովքսան ես էսան մառղ գինի մադ, բերող բեբող ԵերԵՐ մարդ, մի մաող, որն այնքան մեծ ձիթայուղ բեռ սխտորուներ,

տաղաս բերեացին,

'

ի

:

ոչթն

կառավարությանը հնաբավորութ

ու

ու

ոբ

ու

լ

| |

ու

ու

լ

-

ստանանք

|

|

-- 105-Ր

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

ԳԻՐՎԺ

հազիվկաբողաձում էր տանել,ե մի մառդել սոխի եռւյնպիսի բեռով: Այս ամենըցած դրեց իրբե թե բաժանելու համաբ ե, սկսեցզոճաբերություն կաոբ

տաբել:

(38) հկ Քսենովոերմարղ ուղարկեց կլեանդշոսիմոտ, պատվիրելով խնդոելնրան, ո-պեսզիթույլ տա իբեն մտնել պաբիսպճերից նեշս Է մեկնել Բյուզանդիոնից. (89) կլեանդրոսը գալով պատմեց,թե եկել Ն աշդեն Քամաձայնություն դոր սակայնիրեն մեծ դժվարությամբ բերելով, ստաէ Բաջողվել նալ. քանզիԱճաքսիբիոսը լավ չի ճամաոում, Քսենոփոնը լինի քաղաքի ներսում, եբբ զինվորները գտնվումեն պարսպիմոտ. մյուսկողմիցբյուզանղացինեբի միջն ես գժտությունկա ե իրա հանդեպ թշնամաբարեն վեբաբերվում: «Սակայն Աճաքսիբիռսը,--շաբունակեց նա,--թույլ է տալիս քեզ քաղաքմտնել,եթե ցանկանումես իո ճետ մեկճել նավով»: (40) ՈւստիՔսեճետ, քաղաքմտավ զինվորների ճռփռեր ողչագուբվելով կլեանդբոսի ընկե-Իսկ Կռյրատաղասը Րակցությամբ: իր զոր մատուցելու առաչինօր բաբենշաններ չստացավե զինվորներին նպաստ. ոչինչ չբաժանեց: Հայուդ ԾՐը, երը աբղեն զոճաբեոմանանասունները տառվելէին բագինիմոտ ն կո յՐատադասը գլխին պսակղոած պատբաստվում էր զոնաբեոությունը մոկատարել, տեյան Տիմասիոն ե նեռն ն ղաբդանացին ասինացին Կլեանու օԲբոմենացին ե ասացին կոյբատաղասին, ոբպեսզիզոճ չմատուցի, քանիոբ նա չի կարող դառճալզորքի առաջնորդը, մինչե զինվորներին պարենամթերք չտա: Գ Այնժամ կոյբատադասը կաբզադւեց պարենըբաժանել:ՇՐբ պարզվեց. ոո դեռես մեծ բանակությամը վարեն Է պակասումյուշաքանչյուզիճվորինթեկուզե մեկ «ով կեբակուլուճամար. Կովա խս հետ իո վեցնելով զոճաբերման Խնասուններին. հեսացավ հրաժարվեց զոշավարությունից: 11 Նեռն ե ասինացին Փոլունիսկոս ե ալայացին ե Փիլեսիոսաքայացին ե Տիմասիու Փփսանթիկլես աքայացին վարղանացիի մնացինզոոՒի ղեկավաոճեր, Ն առաջ գնալով ղեպի թոասկիացիների գյուղեր, ոբոնք գտնվում Լին Բյուզանդիոնի մոտակալքում, այնտեզ էլ բանճակեցին:(3) Զորավարների միչե անճամաձայնություն կար. կլեանուրե Փոյունիսկոսը ցանկանում լին զուրը տանելՍերեսին.ուր համոզելԷՐ նբանց,մեկին ձի եվիոելով, մյուսին՝ կին. իսկ Նեռերուզում ԷԸ զուքը տանելՔեւսսնեսոս, ենթաղբելով, եթե զորքը գանվիլակեդեմոնացինեի իշխանության տակ. ապա ինքր կղառ: նտ 6. բոլորի ճբամաճստաղ-ը մինչդեռ Տիմասիոնը տոզբ ցանկանում ԷՐ հոջիգ ից անյ նել մյուս ավը՝ ժսիա. ենթադրելով.ՕԲ այնտեղիցտուն | կվեշաղդառեա. գինվորճեոընս նույն ցանկույյունն ունեին: (3) Բայց հանի ժամանակն անցնում էր, զինվո երից շտանար.զենքուն այստեզվանառելով, ով ոբմեկճեցին ոբ

.

ու

որ

:

։

չ

-

106.

|

ՅՈԹՆՐՈՐԴ

տեղ կարող էՐ, իսկ մի մասն ել լզենքՆբն այստեղ վաճառելով).խառնվեց քաղաքների բնակչությանը:(3) ԱճաքսիբիոսնուբախանումԷՐ լսելով, ոո զորքըքայքայվումէ. քանզինա կառծումԷր, այդպիսովառավելնս կնահոյանաՓառնաբազոսին: (5) Ֆոբ Աճաքսիբիոսր Քյուզանղիոնից նավով դուս եկավ, Կյուզիկոռում նշան հանդիպեց որր հլեանդոոսին ԷՐ Աբիստարքոսը, փոխաոինել պես Բյուզանդիոնի կառավաբիչ:Անաքսիբիոսին ասվեց, թե Պոլոսըես նրա հաջոբդըծովակալիպաշտոնում", ջուտով կժամանիՀելլեսպոնտոս:(6) Եվ ոՒ

ոՒ-

Անաքսիբիոսը հանձնարարեց որեէ Աբիստաբքոսին կյուբոսիզինվողնեւից

մեկին Բյուզանդիոնում պատահելուդեպքում, նրան վաճառիստոկության. միոչղեոռ ոչ մեկին էո վաճառել ստոկության, այլ ճիԿլեանդոռսը վանդնեբինխղճալովնույնիսկ խնամում էՐ ն Կտիպումընդունել նբանց տճեբում. իսկ Ա՞իստաոքոսը, Բյուզանդիոծ ժամանելով,իսկույն սւոոկության վաճառեցոչ պակաս քան չորս ձառյուրմառդու: (Դ Մնաքսիբիոսը հասնելով Պարիռն,(բանագնաց) մոտ, համաձայն ոսլարկեցՓառճարազոսի իրենց պայմանավո»վածության:2: Բայցեբբ Փառնաբազոսն իմացավ, Աբիստաոքոսըժամանելէ իբոե Բյուզանդիոնի ե կառավաբիչ. Անաքսիբիոսն ադեն Ն ծովակալ չէ, անտեսեցՍնճաքսիբիռսին Կյուբոսիզուքի վեբաբեռյալ ԱՐիստարքոսիԲետ եուլեպիսի բանակցություններ վառեց,ինչ վաբել ԵՐ ՍնաքսիԲետ։ ոբ

որ

բիոսի

Ճ) Անարքսիբիոսն ե այնժամ իբ մոտ կանչեց Քսենափոնին խոշճուող տվել) ամեն կեբպե ինչքանհճաբավոո | շուտ վենրաղառնալ բանակ,ռՐսլեսզի այն չյ"վի, ե միաժամանակ հնաբահավաքելմինչ այղ գովածզինվունեբից վորին չափ ավելիչատերին ե եբանցբեւելով ՊեԵբինթոս"», չտաս կեոպով փախաղոել Ասիա. նա նանձնեցՓաենոփոնին երեսունթիանի նավ ն նամակ, ուղառկեցնբա հետ նան մեկին, պատվիրելուԲամաո ՊԵբիծիոսի բճակիչնեԲին, ռոբպեսգի ՔսեճովոնինինչքանՑնաբավորէ շտտ ձիեշով հասցնենբահակ: (9) եվ Քսեճոփոնընավաբկելով ճասավզորքերին:վինվոբնեոընրան ե իսկույն ճանույրովընդունեցին հոժարակամ հետեեցիներան, Թբակիայից Ասիափոխադովելու ճույսով: (10) Իսկ Սերեսը.խելով Ֆսենոիսնիվերադարձը, ծովայիննանապարե խենղբեց, հով նրա մոտ ուլաշկեցՄեղոռաղեսին զորքե առաջնորդի իր մոտ, միաժամանակ խոստանալով այն ամենը.ինչով կառշծումէբ, թե կհբաելուբիՋսենոփսնին: Սակայն,Քսեխոփանր քն այղ ճնաբավոր պատասխաձեց, չէ: Մեդոսաղեսե այս լսելով մեկնեց: (11) Ւսկ եւր թելլեեներր հասան Պեբինթոս, ե առահձին Նեոնըշուրջ ութ հարյուր հոգովանջատվեց բանակեց. իսկ մճսցած ամբողջզու-քը միասինբանակեց ՊԵշինբոսի պարիսպների տակ: -- 187 ո՞ր

յ

1:

.-

ԱՆԱՔԱՍԻՍ

ԴԻՐՔ

։

(12) Այս ամենիցհետո Քսենոփոնը բանակցեց ձավերձեոք բերելումասին, որպեսզիզորքր շուտափույթ տեղափոխի մյուս ափը: Այդ ժամանակ թելադրանքով Քյուզանդիոնից Փառնաբազոսի երանցմոտ եկավկառավաշիչ ե Աբիստաբբոսը տբիհբայով արգելեց հոկու հավատեբեռին զորքերըփոխադրել. իսկ գալով զորաբանակ,զիճվորներին նս սլատվիբեց չանցնել Ասիա: 13) Քսենոփոնձ ասաց. «Այդպիսինէ ելել Աճաքսիբիոսի հրամանըն. նա այդ իսկ պատճառով է ինձ այստելլուղաոկել»: Աբիստաբքոսը դարձյալխոսելովասաց. «Անաքսիբիոսն աոդեն ծռվակալչէ, իսկ նս այժմ կառավաշիչ եմ. ե եթե ձեզանից ոջենմեկինբոռձեմծովի վրա, ապա նբան ծռվամույն կանեմ»: Այս ասելուցճետո նա մտավ նեոս: պ արսպից Իսկ հետեյալ օբր իմոտ ու ճբավիրեց զռբավառնեոին վաշտապետներին: (14) Բայց եբ նրանք արդեն հասել էին պառիսպնեւին, ինչ-ռո մեկը ճայտնեցՔսենոփոնին, ոբ եթե ներռ մտնի քաղաք,ապա իեկույն ե կա՛մ կձեբբակալվի տեղնուտեղը կպատժվի, կա՛մ նրան կճանձնենՓառնաբազոսին: Այս լսելով, Քսենուիռնր ե մյուսներին առաջուղառկեց ասաց,թե ինքն իբ» ցանկանում է զոճմատու-

մռտնցողները չկաշողանան թաքնվել.

կատվեն:

1՝

նա զոն ցել: (15)ՎԵբադառնալաով, ն մատուցեց ճարցբեց թե աստվածներին,

առդլո՞րթույլ

կտանփորձելզորքր Սեթեսիմոտ տանելու: Քանզինա տեսԱսիաանցնելն է վտանգավոր, քանի արգելքհանդիսացողը տորիեբաներ ուներ, ե՛ ինքը չի ցանկանում գալով Քեռշսոնիսու բոլոր կողմերից շրջապատվածվիճակումմնազ"ւ այս դեպքումզինվորներնամեն ինչի սուլ կարիքէին զգալու ե կաշիքից չր'դված. պիտի ենթաոկվեին այնտեղի ն կառավարչին. զոշիրոչ մի պառեն2էՐ կառղդանու ձեռր բերել: 16) Քսենոփոնն գբաղվածէր այս գործերով.իսկ զորավարներն նի վաշեում

ԷՐ,

ոո

ն՛

ռԻ

վեբադառնալով տապետճնե»ը Արիստարքոսի մռտիզ,հաղոոգեցին.նա ո՞ր

պատվիրեց այժմ մեկնել, բայց Եբեկոյան վերջադառնալ. իրենց այսպիսով բացաճայտ դարձավերա չաշամտությունը:(17) Այնժամ, քաձի առավել զոճաբերության նշանները եղան բարհնպաստ ցույց տվեցին, ոո ինքը ե զոբքր կարողեն անվտանգ ճասնելՍեթեսի մոտ. Քսենոփոննիբ ճետ վերցրեցվաշտապետ ե Պոլյուկրատես աթնենացուն, բացի Նեռծից,մյուս բոլոբ զորավարների մոտիվմեկական վստաճելի մարղ, գիչեոով մեկնեց մոտ. վաթսուծ Սնեթեսի աավաբեզձեսու: (18) նոր մոտեցավայնտեվ, պատանհեց լՄ՛ված .պաճակային խուբույկների: Սկզբումկաձեց,թն Սեթեսըհեսացել է մի ուբիչ տել. բայց երբ նա աղմուկ լսեց. Սեթեսիզինվորներն իրար ձայնել, ասա կռահեց, սկսեցին Սեթեսր հրամայել է գիշերային առաջ կրակներվառել.ոււվեսզիպաճակները, պահակակետերի մնալովխավառի մեջ, չնկատվեն չիմացվինրանց թիվն Ռու կանգնած վայբը,իսկ որ

ու

ու

ՇԻ

--

105-.

Է,

այլ

կրակիլուսի տակպաւվ

նր-

19) Այղ բանը հասկանալով,Քսենոփոնը առաչ ուղառկեցիբ մոտ գրտնրվով թաոգմանինն պատվիրեցասել Սեթեսին, թն Քսենոփոնըեկել է ու յանկանում է տեսակցելնբա ճետ: Պահակենոր ճարգիին,բե նա զոոքում ճԵծէ: եղող աթենացի՞ն (20) երբ պատասխանեց, ըե այդ ինքն է, նանք ն ճետռ հարնելովձիերը, սու՞ալովհեռացան, քիչ հայտնվեցին շու"ջ Եբկու ե նբա հետ եղողճեին, յու: պելտաստ իբենցԲետ վեւցնելով Քսենոփոճին Սեթեսիմռտ: (21) նա գտնվումէՐ աշտաբակում, խիստ առաջնոբդեգին պաշտապաձության տակ, իսկ աշտարակիշուրջ բոլորը կանգնածէին սանձված ձիեր, քանզիվախենալուպատճառովնա ձիեբին ցերեկովաբածացնում էո, իսկ գիշեոբներր պաճումսանձված վիճակում: (22) Գատմում էին, իբո նախկինումՍեթեսինախնիՏեբեսընույն այս եբկոում, մեծ զոր ունենալով ձանդեորձ, խոշորվնասներկրեց նույն այս թշնամիներիպատնառով կոոցնանք բեց եույնիսկ իո գումակը. թյուններն էին",դՐռնցմասինասում են, են թե առավելռազմատեն, հատկապես գիշեր ժամաճակ: նրանք ներս գալ, մոտեցան,ՍեթեսըառաչառկեցՔսենճռփռնին (23) Երբ ում Ներս ինք, ցանկանա: իջ ուղեկիցներիցերկուսին, մտնելո ընտոելով նրանք ողջագուրվնցին, ապա, թռակիական սովռբությանճամաձայն,իճար Նո նաե Մեղուադեսը զինի խմեցին.Սեթեսի մոտ ննեոկա եղչյութով կենացը որն ամեն տեղ գնում էր ուպես ՇՐԿ:ղեսպանը:(53) ԱյճունետեՔաենոփոն սկսեց խոսել.«8՛վ Սեքես.ղու առաջինանգամինձմուտ, Քաղկեդո այսպես ահա այս ՄՆղոսաղեսին, խեղբելովինձ ամեն կերպ ոժանղակել ուղաոկեցիչ ու

ու

ու

գուրը Ասիայից անցնի սկս ոշբպեսզի

ափը ն միաժամանակխոստանալով ո" երե այղ րանը կատաշնեմ,ապա յրս ինը չնաչ-հապաշտկլինես. այդվես հայլռղեզ Մեդոսադեսի»:(25) Մյս ասելով Քսենսվոնը հարց"նց Մեղոսսդեսին,թե ճի՞շտ Լ այղ բոլորը. ե նա հաստատեց:«ինէր՝ Մեղոսաղեսը եշկԲռող անգամեկավ ինձ մոտ, Երբ ես Գաբիոնիցնորից վերադարձա զուքի մռտչ Ն,խոստացավ ինձ, նթե զորքը քեզ մոտ առաչնոբղեմ,ապա ղու ինձ քո տիջապետության կնատկացնես տակ զտնվողառափնյաեշկբամասեռր» ճետո (26) Այս ասելուց նոջբից ՔարգբեցՄեդռսաղեսին, թե նի՞շտ է այդ բոասում: նա ես «Իսկ լուր եվ այղ հատտատել: ազժմ.--շարունակեցքսենոես (եվ Քաղկեղոնու փոնը.--պատմիւշՍերեսին. թե ի՞ն, պատասխանեցի առաջինանգամ»:(27 «Գու պատասխանեցիբ, բե վորի արվենսյեւոլ | անցե նի Բյուզանղիոն, այղ բանի ճամար ոչ որ ոչինչ պետքչԼ վճարի, սչ դու, մեկ ե ոչ իսկ ուբիշը. ավելացբիոթն եբբ ինհղ անցնես Բյուզանդիոն, իսկույն ոՒ

ու

ու

ՏՈԹԵՐՔՈԲԴ

--

109--

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

ԳԻՐԿԸ

կմեկնես, ե կատավեց այնսլես. ինչպես դու էիր ասում»: (28) «Իսկ ինչ ասացի,--ճարցբեց Քսենոփոնը --Եբբ ղու մամանեցիր «Դու Սելյումբբիա»: ասացի, այդ անհնար էւ Բանի գալով Պեբինթոս, դուրպիտքԷ անցներ Ասիա»: (29) «Այժմ աճա.--ասաց Քսեձոփոճը,--ես եկել Ֆմ Լեզ մռա ինձ հետ նան որ

ե զոբավաճնեբից Փոյուճիսկոսը վաչտապետներբից Պոլյոպբական. բայի լակռնացի Նեոնից,մյուս բոլորզոշավարների մոտիցմեկական վստանելի մարդ: (30) եթե դու վանկանումես, մեր գոԻծարրը ավելիվստահելի դառնա, ապա նրանցնս ձերս հբավի՞բի": Պոլո՛վ յուկորատես, ղուրս գնա ե ասա, ես եմ երա կարգադրում հց զենքեր դրոսում խոզնել,դու ես Բոռ ե

տեսը, իսկ դրսում

ՌԻ

ճեբս

որ

մտեր»:

.

թագավոր մոտ: (33) Երբ Մեղոկոսի պատանիդարձա, արդենինձ ԲամաՒ անհանդուոժելի էբ ու՞իշներիսեղանին նայելով ապոելը.ե նբա ետ սեղան Ես նստելիս, նբան տալ թախանձեցի ինճ այնքանմարդ,ինչքուն ինքը կայող ԼԻ, պեսզի փուձեիվոեմ լուծել մեզ արտաքսողնեւից Ե կաբովաճայի ապրել ռանգ իո սեղանիննայելու: (34) Այնժամ նա տվել ինձ այն մարդկանց ձիեբին,որոնց ղուր կտեսնե Ի առավոտյան:Այժմ արա ես գլխավորում եմ նբանցե ասպատակում իմ իսկ հայրենիերկիրր:հսկեթե ղուր միանարինձ, ապա ես հուսովեմ, աստվածների օզեությամբ հ եշտ կե՞պով կԿվեբագոավեմ իշխանությունը: Այս եմ ուզում ձեզանից»: (85) Քսենոփոնձ ասաց,«Իսկ եթե մեեք Լլ վ մատ. գանք, այղ ղեսդհում ես դու ի՞նչ կարող ե տալ զինվունեւին ե վաշսապետնեջին գոբավաբնի բին: նան Է Հայտնի", ոուվեսզի հաղույյենգինվորներին»: Նվնա խոստագավ (36) ոսա քանչյուր զինվոշինտալ մեկական կիզիկյար, յուրաքահչյութ վաշտապետին՝կոկնակի, իսկ լոտաքանչյլութ զորավաբին՝ Լառակի,ն բացի ալլ. տալ այնհան նու. ինչրան ցանկանումէ, ե. է՛ լոկաննե,-,ե՛ ձովափինպաբըսպապատված ամբություն: (31) «Իսկ Եթե.--ատաց Էսենուիոնը --Խմ »--այվպիսի փուձ անելով մԼել հանդերձ հաջողության չնասեննԸ, ն լակեդեմոճացիները մեզ սպառնան, ապա վու կրեղունե՞ղ նբաձց,ոբոնք ցանկություն . կունքնան ա-

ու

որ

«

-Սց-

քշակիական

հջա-

ոո

ոբ.

բե՞ել: քեզ.

Աշիս

ու

սուսերիթող,

մոտ

ները|

ու"

(31) Այս լսելով,Սեթեսն ասաց, թե ոչ մի աթենացու անեկատմամբ վստաճություն չունի, քանի գիտե, աթենացիները ենոն իբեք ցեղակից ինքըհրանցհամառում է իր լավ բաշեկամնեւը: Այնուետե, եբբ ներս մտան նախՔսենոփոնը կանչվածճեոը, Քաշցոբեց Սնեթեսին, ԹԵ ի՛նչ գործի ճամար է վանկանում օգտագործել Եվ նա ոզսպես ասաց. (32) «Իմ հայրն Է" զորքը: Մայսադեսը. ո՞շը տիբում էր մելանդիաճներին, թյուններինն տոանիպսներին: ԵՐըօդոյուսներիլգոոծեոըձախողվեցին, ճայոս արտաքսվեց եշկշից ե ճիվանդաձալով մանացավ. իսկ ես Որբ, դաստիահակվեցի այժմյան

«նշանց իմ եղբայո ապաստանելու»:(38) Սնթեսըպատասխանեց. ու ե իմ սեղանակիցնեոը այն ամենի. իձչ ճաղոողակիցնեւր կղտոձնեմ ես եւէ մե զ կճաշողվի կտամն, իմ դոատոր հսկ ո՞վ Քսենոփոն, Քամար ճու ես նս ունես, ապա կվճարեմ սուվվո դուստր եթե ղու Բիսանթեն.որ իմ ծոբույթի ճամաձայն,ն իբն բնակավայրկպարզնեեմ է»: ամենագեղեցիկն վափնյատիոույթնեբից առահետո 1. իրար աջ ասլով ճերալան, ն ղեռ Այս խոսքերըլսելուց բանակատեղի.ե )ութաքանչյուրը(կատարվածը) վոտ չեղած. նբանք ասան ճաղոբդեցիշեն ուղառկած(ռազմիկներին):(2) Եբբ օռր բացվեց, բայդ սբարք որոշեցին քոսը նոջիզիջ մոտ հջավիրեցզոբավաոնեբին. (ւ բոլորը ե ներկայանալուց զորբաժողով ԲՔՐավիոել: ժարվել Աբիստաւքոսին մ քանզի երանք գտնվու ժողովի,բացի Նեոնի զինվոշնեշից. Քավաքվեցին հեռու: Քսենոփոնըհանդեսգալով ֆինտասը ասպարեզ (9) Ե՞բ ճավաքվեցին. որն իր տբամադորության տակ այսպեսխոսեց.«Ռազմիկնե՛ր.Աբիստաոքոսը, արիեբաներունի, խոչընղոտումէ մեզ նավառկելայնտել, որտեղ մեեք ցանկաճում ենք, ուստի ն ապաճովչէ մեր նավովճամփոողելը:Նույն Աբիստաբն ՔեոՐսոնեսոս: քոսը մեզ ճբամայումէ ուժով կաբել Սոբագարլեռբ անգնել նա հասնենք խոստանումէ այսունետ այնտել, նթե մենք գբավելովլեոր. ե ձեզ չխաանում ԷԲ քյուզանդիռնում, ձեզ չվաճառելստրկության,ինչպես չմատելլ, ինչսլեսայժմ Լ անում. աի. են այլ ոռճիկ վճարել ն անուշաղոբության Նա ՆՏ ու այսպնս Է ասում. իսկ Սեթեսը կառշիքզզում: (1 այն. ղուք պաբենի նա է. ասում կաձեզ համար բարհզործություն Եթե զնաք իր մոտ. ապա ե հիմա՞. Ա 1 ոբոշեգե., թե ալդ մասին խոբքհու՞դ այստեղ գ ումարենք ճի: բաքար աբշավի ելնելուց ճետո: (5) ինձ թվում է, հքե այսունենի մեճ մճանր ե գնումներիՔամա թ. խուհութղգումարենՒ,.ք ռչ դամ տեզ ոչ իսկ մեզ թով: կտանառանցղոամի որեւ բան վերցնել. իսկ եթե վետաղառնանքգյուղերը, ոբանղ մեզանիցառավել թույլ բնակիչներիցմենր վամենք կլսենք, բե բեն կարող ենք վեոցնել, ապա արղեն պաբշենավորված, ամեն ու մեկք ի՞նչ ծառանոանցից(Աշիստաշքոսից Սեթեսից--բաշգմ.) ն յություններ Է մեզանիցպաբանջում, կրնտբենըայն.ինչ մեզ առավելլավ իվա։ (6) Ով ճամաձայն է այս կարծիքին, --շաբունակեց Քսնենոփոնը,ձեոր բարձրազեի»:րոլորրձեո է բարձրավին: «Ալմմ.--աստաց նա.--զովեե. Լ բեկնելաւ ԽՐբ ազղահչանըտվի, նե.. գեր պատ»աստվելեր նանասյարն ճացու ջոկատին»: տենցեք առաջիցգնացու չոկ անդավառաջ, հսկ մյուսձերըհնետնե(Դ Սլ բոլորիզՈնչոռ Քոաննոփոնն դեսպաննեջըճամոզում էին նշանց կին: Մինչդեռ Նեոնը ն Աշիստաբքոսի քեզ

ն

ՅՀՈԹԵՐՈՒԴ

ոչ

որբ

թե՞ պաենի

որ

'

.

-Դ-

,

|

ԱՃԵՍՔԱՄԻՒ

ԴԻՐՔ

վերադառնալ, զորքը Հանցնջանվ: ԵՐ

արդեն անցել ին շուրջ երեսուն ասպարեզ, ճելլեններին պատաքեցՍլ .թեսը: նվ Քսենոփոնը հան, տեսնելով խնդրեց մուռիկձիավառել,"պեսզիառավելշատ մադվիկ լսեն այն, ինչ ինՒը օզտավետէբ Ճամաբու| ասել: (8) Նրբ Մեթեսըմոտեցավ,Քսենոփոնը «ՄԵճՐ ասաց. գնում ենր այնտեղ. վոոիր կաշողէ պարեն ունենալ. այնտեղ կլսենք թե՛ ռչ խե՛ Ն կրնտոենք լակոնացում առաջարկները այն, ինչ մեզ լավագույնը թվա: նթե ղու մեզ առաջնոբդիս մի այնպիսի վայ, ոոտեղ առատ պաբեն գտնվի,ապա մենի քեզ կնամարենբ մեր (8) բարեկամը»: Սեթեսը պատասխանեց. «իսկ ես իրա" մոտիկ գանվողչատ գյուղեր գիտեմ, ամեն ոբտել տեսակպաշեն Լա ն որոնք մեզանից սոսկ այնքանՏԵեռավոբուբյան վոա եր գտնվում, որ դուք մեծ այնտեղճասնելով, բավականությամբ կճաշեք»:(10) «Ուշեմե մեզ այնտել առաջեդողիո»չ--ասաց նրանը Քսենոփոնը: Երբ երեկոյանհասան գյուղերը. հ զինվուն ինվուները ու Րի ժ ժովովվեգին, վվեգի( Սեթեսը այսպեսխոսեց. «Ո՛վ ռազմիկներ,էս ձեզ խնդրումեմ արշավել ինձ Բետ, որի ճամար խոտոտանում եմ զինվուճերին վնաբհլ մեկական կիզիկյան, իսկ վաշու տապետներին զորավաբներին՝ ինդունճված կո գի համաձայն, ես բացի այդ. կպատվեմ Ուտեստ է արժանավռոին: ե իմա, խմիչք, ինչպես դուք կվերգրնե " "

ութ

՛

երկրից: Բայցինչքան ավարվեբցվի,Ես եմ, մճա պաճանջում ինձ,որպեսզի ես այն վաճառելով կաբողանամ Բամաբ ճեզ ռոնիկնայբայթել: Ոռ եվ փախչողնեւին թաջնվողներին մենը կաբողԵՆԲ հետապեդել ե հայտնաբերել. իսկ Եթե ունէ մեկը ձեր դիմաղբի մեզ, ապա մենք սզնությամբ կաշխատենք ճպատակեցնել նջանց»: 05) Քսենովունը ոԻ

որ

ու

հարցին. «Իսկ ծովիցինչՐա՞նՏեռու յու պետք Լ պաճանչես, զոշքը հետեիքեզ»: Եվ նա պատասխանեց, «Ոչ մի վայշում այն լաթ սբվա նանապառճից ավելիհեռավո"ության վբա չի լիճի. իսկ չատ տեղեում" դրանիլ պակաս»: մ) Այնոփետնխաւյլատինց խոսել ւսաքանչյուր գանկացողին. ե շատեր արտանայտեցին այն միննույն միտքը, բե Սեթեփ խոսքերր առավել արժանիեն ուշադրության. Մանզիձմեռ Լ. է տուր վերադառնալ գանկանամաբ ցալների նավելու հնաբավոբութ յուն չկար. իսկ բում երկար բարեկամական ե՞կապոելտնկառելի է», հանիո" ամեն Բամաբ ինչի սչետքէ- վնաԴել, իսկմնալ Լ ապոելթշնամու եւկրում առավելապահովԼո Սերեսիհետ հան եթե միասին, իշննը մենակլինեն։ Ո, Եթե այղ բոլորով հանդերձնան ռոճիկ ստահան, Կոպա այղ բանը իբենըՔամաբ Գյուտ կլինի: (4) Նրանցից հետո Քսենոֆոնըասաց. «նթե ոբել մեկր ուզում է հակաճառել, թուլ խոսի. ապա թե ոչ' հարցըդնում եմ Ու Ւվեաէկության»: քանիոր ոչ որ չնականադբ

--

վցջ..

ՏՈԹԵՐՈՐԻԿ

ե առաջու կն ընդունվեց: ԱվնժամՔսենոռեց. Ռարգըվբհվ ՒԲվնարկության., փոնը ասսւյ Սեթեսին, թե նեյլեններըկարշավեննրա ճետ միասին: 8) Այճուհետեզինվուները վբան խփեցինրատ ջոկատնեւի, իսկ զո-ու մոԲավաբներին վաշտապետնեշին Սեբեսը ճաշի ձ-ավիրեցի» գրաված տիկ գյուղում: (էն) երբ նշանը ճասան Սերբեսիղուռը. ճաշին մասնակցելու համաբ, այնտեղՑայտեվեցոմն ՀեբակլիպնսՄարոննա քաղաքից: Սա մո տենում ԷԸ բոլոր նբանց, որոնց մասին ենթաղոումԷՐ, բե կարող են Սեթեսին ոբել բան եվիրել.նախ ն առաջ ՊարիոնԼաղաքիցոմանց, ոբոնք եկել ճետ էին օդշյուսնեոիթագավորՄեղոկոսի զաջինք կնքելու նպատակով, որբի համար ն ճվեոներ տանում նբան ե նրա էին կնոչը: Այս Հեբակլեյղեսնասաց: բե Մեդոկոսը ճեռագտնվում է ծովից շուռ տասնեւկուռբվաճանասյառճի վոբությանվբա, իսկ Սեբեսը առդենայսպիսի զուք ձեռք բեբածլինելով. կդառնածովափիտեր: (17) «Լինելովձեր ճաբնանը,---ասաց նա,յ--Մնեթե բոլորիցառավելկառռղէ ձեզ թե' բարիքաճել, թե՛ չարիք: Ու եթե դուք խելամիտ լինեք, ապա նբան կնվիրեքայն ամենը, ինչ տանում եք ձեգ ճետ. ն դա ձեզ ճամար առավելօգտավետկլինի, Բան եթե դբանքտաներ ու եվիրեր Բեռվում բնակվող Մեդոկոսին»: Այսպիսի համոզումԼԸ նրանց: խոսէԵրով (18) ԱյնոտետեՇա մոտեցավՏիմասիոնդաբդանագուն, քանզիլսել ԷՐ. նա բառբաբոսական ըմպանակներն զոբգերուճի, ն ասաց, ռո Սեթեսըենթադրումէ իջ մոտ ճաշիՃՐավիբվածնեբից ընծաներ Կտանալ:«եվ երէ,-ասաց նա,--Սեթեսը այստեղդառնա զոր սիբակալ,ապա նա քեզ տուն վեբաղաոձնել»", իսկ այստեղ մնալու դեպքում քեզ հաշստացնել»: Այսպես էր ճա տալիսմոտենալովամեն մեկին: (89) Քսեճոփոնին մ ով նա ասաց. «Դու խոշոջագույն ես Ն քռ Ւաղզաքից անունըՍեէ արժանացել.գուցե նե դու ցանկանասայս Եսի մոտ ե տիբուլթներ ամբոցներ ստանալ,ինչսլեսայդ ստացելեն ձեզանից եստ. ն մեու՞իշնեւը ուստի արժանիէ, ռբպեսգիդու ես ՄՍներեսին պտտվես ձառժեք ընծանեբով:(20) Քո նկատմամբիմ ունեղած բարյացակամություն ես եմ քԵզ այդ խորճուդր. է, տալիս քանզի ես լավ գիտեմ, թէ մարդ առավելընծաներնվիրինշան, այնքան առավելշնորորների կարբժանանա ԸՇՐա լսելով այս խոսէեոըր, կողմից»: Քսենոփոնը ըճկավդժվարին կանա եկել էր իո հետ ուներացությանմեյ. քանզիՊաբիռնից վեբաղառնալիս լով միայնմի ստրուկ կ ն Բա Քազիվ յ նանապարճածախսը հոգալուչափ միջոցներ: Րեելինե (21) Եբ ճաշիճամար ՏԵՐրս մտան թբակիացինեռբից ամենաեոբեելիներ ե Բելլենների ե քա զորավարներն վաշտապետներլ ղ աքից ինչ-որ ղեսպաբոլոջը չուրջանակինստած. սկսեցիճճաջել:Այնուճետեն ժամաճեց, լ

ոբ

աաա

կարող կլինի

խոոճուոդ մեծագույն պատվի

կրում ոբ

ինչքան

ն

ության

ու

,

ւ

|

աը

ԱՆԱՌԱՍիլր

ԳԻՐԺ

քանչյուրիհամաս: եռոտանի սեղաններ» բեվեզին. դրանցվբա առւստոչ մսի խոոտիկնն բ կային ե թթխմորովբխաձ մեծ քՔացեր.որոնք ջամփրաձ էին մսի կտորներին:(22) Սեղանները առավելապեսդովում Լին հյուբեոի մոմնջ,քանզի ընզանվածսովո թյուն դաո. որր ե առաջինր նեթեսը։ Նա վեոյնելովի: աուսջ ղված հացեշր. վանքր մանո կիիսուեց կոուների բաժանեցե նետեցի' վանկացած մաճղնանց առաջ. այղպես վաւվեց նան մսերի հետ, իսկ իբ Քամա" թողեց այնքան, ինչքան կարողԼո ուտել: (23) Այնժամ մյուսնեոը ես, որոնց առաջ սեղաններԼին դբված, նույնպես վարվեգին:իսկ ոմն արկաղիացի՝ Աշյուստասասունով,մի ահավորխժոող. :ԷԻ ուտեստ նետել. ցանկանում ուբիջնեւ-ին իր ձեռքրմոտ եբեր խոյվերցնելով նիկս» մեծության հազն ծնկներին մսի կտորներդնելով, նա նաչում 1: Բերում Լին նան (24) գինիովլցբած եղջյուրներ,ե բոլորր վեոգնում էին դրանք, իսկ Մոյուստասր, եբբ նբա մոտ կավ մատովակը' եղջյուրիձիոքին,տեսնքլով Քսեճոփոնին, որը վեբջացբել էր ուտելը, ասաց, «Տուր նՐշան, Լանզի նտ առդենճանգստածում է, իսկ ես ղեռես ու»: (25) Սեթեսրլսելով խոսակցությունը,հարցոեց մատովակին, թե ի՞ն: ԷՐ ճա ասում: եվ մատովակը, ՌԻ Բունաբեն գիտեր, Այնժամծիծագառաջացավ: վատմեց: (26) Միճչղեռ խնջույքը շաբուծանվումէբ, ներո մտավմի թրբակիացի, բերելովիր նետ սպիտակձի ն, վեյնելովզինիովլզշած եղջյուրը, ասազ. «Խմում նմ Րո ո՞վ Սեբես, ե պաոգեումեմ քեզ այս ձին, ոբի վա կենացը, հեծած դու կարողես, ցանկության դեպքում,հասնել որնէ փախչողի ետեից, իսկ նանանչի ես ժամանակ կաշող չվախեճալ թշնամում: Ոս"իշ (27) մեկը ստրուկբերեցիո հետ ե այննվիրեց, նույնպես խմելովՍնեթեսի մեկ կեճագը. ես ուբիշր զգեստներպաոգնեց նբա կնոջճամար: ես Տիմասիռնը խմելով նբա կենացը,եվիբեցաբծաթեբմպանակ ն տասր մինա արժողությամբ մի գորգ: (28) Աթենացի վեր»կենալովասաց, թե կա լավագույնմի ձին Գեեսիպպոսը սովորույթ, դրիհամաձայն ճվիջբումեր արքային ուննռբները ի նշան նարգանքի, իսկ չուննորնեբիննվիոումէ ինքը արքան: «Այդ ձեով միայն ես,-ասաց նա,--կաբողեմ քեզո՞եէ բան նվիրել պատիվմատուցել»:(29) հսկ չգիտերի՞նչ անել.մաճավանդ,նա իբոն Քսենոփոնը առավել հարգարժան ճյուր, նստելէր Սեթեսին ամենամոտիկ դոշվաձաթռոին: իսկ Հեբակլեյդեսր պատվիրեց մատովակին Եղջյու՞ըմատուցել Եվ Քսենոփոնը, Քսենոփոնին: արդեն փոբո-ինչ խմած վե կացավհամարձակ եղջյուրը չիձելով, վԵրցնելով ասաց, (30) «ես, ո՛վ Սեթես. քեզ նվիրում եմ ինքս ինձ նիմ այս ընորոնք կեբներին, ճավատաբիմ բարբեկամնեո կլինեն բեզ. քանզիեբաճցից ոչ մեկը ակամայից չի եկել այստեղ,այլ բոլորր, առավել քան ես, ցանկանում յուճա Իեն

Է

ու

ոբ

ու

-.

-

են

4ՈԹԵՐՈՐԴ

(ո

բարեկամըղառնալ: (31) եվ այմմ նշանը այստեղ են եկել Էեզանիս եհ Բոմաշակամ ուրիշ ոչ մի բան չխնդբելով.այլ նրանք պատրաստ իրենց Ն վտանգի դժվառություննեբի ենթարկել ճօգուտ քեղ: Խոանց եթե աոտվածներըկամենան, դու ձեոք կրեբեսթե՛ այն Երկրները դԴԲոնք են քո հայրերին, բայց դու սվատկանել կոբգբել ի ին բազմաթիվ ձիեր,մառղկանց գեղաղեմզանանց, որոնցոչ բե ղու պետր Լ գեբեվարես այլ այս մաբղիկիշենք են էեզ ճվեր բեռիլու»: (32) Սեթեսը վեր կացգավ ճետ միասինխմեց նբա ճետ միասին եղչյոււից գինու մնաՔսենոփոնի նեշս մտան մաբդիկ, ոբոնր փչում ցոողը չաղ տվեց": Մյնումետե էին այնպիսիեղջյուներ, ոբռնցովազդանշանեն տալիս, ն նվագումԼին ում եզան ասես կաշվիցպատբաստածշեփոջնեոբով այնպես, մագաղիսճ էին ճվագում: (38) ԻնքըՍեթեսը նույնպեսվեր կացավ,ոազմականնիչ արձակելն սկսեց մեձ թերնությամբ ԷԻ աշ-ձակվածնետից: ցատկոտել.ասես պաշտպանվում նան ծաղբածունեւ: Հայտնվեցին Լւ Ռասել,հելլեննեւր վեբ կայան (34) Երբ աշղեն աբեր մայբամուտին ն հայտաբառեցին, թե պարակներնշանակելու նհ կաշգախոստալու ժամն է: Ու Մնթեսինխնդրեցինճշաման աւձակել, ն դբպեսզիթբակիացիճերից ոչ մեկր գիշերժամանակչմոտենահելլեններիբանակատեղին. «Քանզիթբակիացինեոր,--ասացին թշնամինն. իսկ ղուք, ըհպետե նբանք,--մեզ մեր բառշեկամնեոն ԵՒ»: (35) նՐբհելլեններըդուրս եկան,վեբ կագավնա նա առանձին Սեթեսը,բոլորովինչնմանվելովՏաբշբած մաոդու:Դուս կանչեցզորավաբնիշին ասաց. «Ո՛վ այրեր. մեր թշնամինեւրդեռես չգիտեճ մեբ զինակցությանմասին. ուստի եթե մենք նանց դեմ գնանք նախ քան նրանք միչջոցնեւձեռք կառնենչգեբվելու ճամար ն նախքան կնախա պատրաստվեն պաշտպանության ղիմելու, ապա մենք առավելճաստատ պով կգերենքե իբենց, ե՛ իոենց ունեցվածքը:(36) Զոբավաբները հա' ձայնվեցինայդ բոլոբինԵ խնդրեցինառաջնորդել իբենց: Եվ Անթեսն ասաց. ն սպասեցեր,իսկ էս, ԵՐբ «Պատբասավեցեր ժամանակը ճձասնի,կգամ ձեզ մռտ, ե պելտաստներին ձեզ վերցնելով, կառաջնուղեմիմ ճեծյալների ճետ միասին»: (3Դ Իսկ Քսենոփոնը ասաց. «Ապա մտածիր.եթե իբոր գիշե՞ով պետրէ ուղեոովենք,արդյոք ավելի լավ չէ՛ նելլեճականսռվոռություեր. Րանզիզերեկ ժամաճակընթանալիսզորքի առջհիցգնում է միշտ այն ջոկատը,որը առավելհաբմաո է տվյալ տեղանքիհտմաբ՝ մերթ Քսպլիաճնեռ մերթ պելտաստների, մերթ հեծյալնեբի չոկատը.իսկ գիշերժամանակ, ճելլենականսովորությանճամաձայն,առջեիցինթանումէ ամենածանոբա զոբամասը:(38) Այս եղանակովամբողջզորքը պակասչափով կմասնատվ

օգնությ բնդառձակ

ու

ու

իբաղ

գալով,

ռւ

վիր ա-

ու

--

|78

--

ԱԽԱԲԱՄՍԻՍ

իբաշից կտբվածջոկատներըրիչ չափով իրա կկոոցեեն,մինչդեռմոլոբված ջոկատներըհանախ են իրար վբա ընկնում ե շնանաչելով իրար, շարի են պատնառում ե տուժում»: «Դու (39) Այնժամ Սեթեսըպատասխանեց. եր ձեր ասսում ե ես ես նիշտ սովորությանըկհետեեւը ձեզ առաջնոոբղներ կտամ եբեցնեբիմիջից. ոբոնէ լավագույնս ձանոր են եբկբին. իսկ ինքսհեծյալներով զոբհի վերջում կնետեեմ ձեզ. անհրաժեշտությանղեպքում ես աբշագ առաչ Այնժամորոշեցինկաշգախոսը՝«Աթենա»,իրենց ազգակցության կսլանամ»: պատճառով: Այսպեսպայմանավորվեցին գնացին հանգստի: (40) ԵՐբ կեսգիշեբիմոտ է», հայտեվեց Սեթեսը լանջապանակներով զոբահավոբված հեծլալնեբովու սպառազինվածպելտաստներբով: Առաջնորղնեբին եբանց հանձնելուցհետո հոպլիտներնառաջ ընկան, նրանցձետնեցին իսկ հեծյալներըկազմեցինվեջապահ զորամասը:1 երբ պելտաստները, առավոտեղավ, Սեթեսըձիով առաչ անցավ գովել հելլենականսովոբությունը: Նա ասաց, ինքր գիչեր ժամանակնույնիսկփոքբաթիվզոբամասով ընթանալիս, հաճախէ ի» հեծյալներով «Իսկայժմ,-կտրվել հետեակից. հետ նայ--օբրիբազվելու միասին առղեն բոլորս ի մի ենք նաշարունակեց էբ վաքվել, ինչպեսայդ անհշաժեշտ մեզ ճամար: Բայց ղուր այստեղ սպասեցեր ե հանգստագեր,իսկ ես փոբ-ինչ հետախուզելուցհետո կվեբաղաոնամ»: (42) ԵՐբնա հասավխորըձյունին, սկսեց ճետախուզել,թե կա՞ն արհետքեր: դյոր առաջ կամ ետ գնացաձմաբղկանդը Քալց տեսնելով, որ նաե նապարհը տոշոբվածշի. շուտով վեբաղարձավ ասաց. (43) «Այւե՛րջ,եթե աստվածկամենա,ամեն ինչ լավ կլինի. քանզի մենք այս մաշղկանցվբա հարձակվելուենէ առանցեկատվելու:Բայգ ես ճեծլալների ճետ կսուբամ առաջ, որպեսզիեթե որեէ մեկին նկատենք,ապա նա չկառողանա մեզանից փախշել տեղյակպանելթշնամիներին.իսկ դուլ Բետեեցեքր ինձ. եթե ետ մնաք, հետնեցերձիեբիճետքերին:Լեռնեբն անցնելուցհետո մենք կճասնենը բազմաթիվե հաբուստ գյուղերի»: (44) կեսշոբվա ժամին նա արղեն գազաթինէր ե այնտեղիցտեսնելով հոպլիաներիմստ ե ցածումգտնվողգյուղերը,ձիավառելովվէբաղարձավ ես ասազ. «Այժմ հեծյալներինթույլ կտամ սուբալ ղեպի դաշտ, իսկ պելկուղաբկեմգյուղեբի վբա: Դուր հետնեցեր սբանցինչքանկաբող տաստներբին հք ավելի աբագ. ոբպեսզի. եթե որեէ մեկը դիմադրի.ետ մղեք նրան»: (148) Այս լսելով Քսենոփոնըձիուց յած իջավ: Ու Սեթեսըհարցրեց.«Ինչո՞ւձիուց Քսեիջնում ես, եբբ անճբաժեշտէ շտապել»: «ես գիտեմ,--պատասխանեց ունես. իսկ բոպլիտները ավելիարագ նոփոնը,--ոբմիայն իմ կարիքըչե, ես ն ավելիճոժաբակամ կվազեն,եթե ինքսնրանցհետիոտնառաջենոողեմ»: ն

ու

ու

ոբ

ու

ոբ

--

.-

ՀՈԹԵՐՈՐԴ

ԳԻՐՔ

իթ հւտ (46) Դբանիցրետո Սեթեսր հեռացավ.նրա դեո նան Տիմասիոնը, տանելովմռտ Րառասուն նելլեն Բեծյալճեբիչոկատը: իսկ Քսենոփոնըկարղուրս գալ իբենվ գաղոեցմինչն ԽՐԲեսուն տարեկանթեթնազենռազմիկներին մաջտէբից: Վեբցնելովնբանվ,ինքը ես ճբանյց հետ միասին վազել առաչ. (47) եբ նրանք ճասան գյուիսկ ԿլեանոորառաջնոբդումէՐ մնացածներին: դերր. Սեբծսր մոտ երեսուն հեծյալի հետ ձիավաշելովմոտեցավ նբանց ն են. մարդիկ սյաասաց. «Աճա (ո ասածնեոը, ով Քսենոփոն. կատարվում ես նում էն վախենումեմ, հալածելիսմովում. ուստի փախչողներին մեո է ունէ տեղ հավաքվելովչարիքնյութեն ղեմ: Արնճոաժեչտ թշնամինեոր Նն»: նան, ոբ մեզանիցոմանք մնան գյոպեւում. Բանզիդոանքբազմամաոդ Քսենոփռնը,--ես իմ զինվորներովբաւձունք(48) «Այդ դեպքում,--ասաց ոբպեսզի ֆալանգսըձգի ձերը կգբավեմ.իսկ դու պատվիրիբ Կլեանորբին, գյուղերիկողքով»:եբբ այս բոլորն արեցին,նրանք գերի վեբգբինշուրջ ճանբտնր զար ստոուկ, եզ նան տասը հազարոչխար: Այնուհետե երկուճազար այնտեղիսկ բացօթյա գիշեբեգին: Մ. Հաջորդօշր Սնեթեսը հոկիզելով.ոչ մի գյուղերն ամբողչությամբ ես աճաբեկի, թե չճրտուն կանգունչթողեց, որպեսզի մյոա բնակիչներին վերադարձավ: (2) կենթաոբկվեն դեպքումնույն փուձության պոսոակվելու հածա վանառելու Հեբակլեյղեսինուղարկեց Պէ՞ինրոս, ավարը Այճուհետե մար, ոբպեսզիզինվորներին ոռնիկ ճայքայթեր: Ինքը Բելլեննեւիձետ բաթյուննեբիղաշտում. իսկ թյոմները լքելով իրենըտները, փախչում նակեց նացուրտ ԷՐ, էին ղեպիլեռները: (3) Առատ ձյուն Նշ տեղացելն այճքրան ինչպեսնան ամածնեբիմեջ զինին, սառչում էո, ջի ճամար բեբված չու՞ր, ն բազմաթիվճելլեններիքթեբն ականջներըցոտաճավեցին:(1) Այչժամ աղվեսի մութինեւ են ծածկում թե ինչու թոակիացինքոր դարձավ, պառզ ինչպես նան ձագնումեն խիտոններ,ոշոնր իրենցգլխներինն ականջներին. ճագծածկում են ոչ միայն եջբանցլանջը, այլե ազդրերը,իսկ ձիավաբելիս է մինչն ոտքեոը"։ (8) նում են ոչ թե հլամիղ, այլ թիկճոց,որը ճասնում ճաոմանց ուղառկեցլեռները, սպլատվիբելով Սեթեսըգերի վեբցվածնեռից ե ոբ իրենց տնեոր չճեաԵթե չվերադառճան թյուններին), ղորդել(փախած ե ես, ինչպես հազը,ե նշանի զանդվենիշեն, ապա կայոի նշանց գյուղեր ե կմեռնենսովից: Այնժամ լեռնեբից սկսեցինիջնել կանայք երեխաներն ծեբունինեոը.իսկ հբիտասարդնեւրմճացին սաբատակի գյուղեոում:(6) Քռենոփոնինվերցնելամենաեբիտասաոշդ Սնեթեսն այդ իմանալով,պատվիբեց ե ընկնելով, նրանք աԳիշեոը նանապաբհ ճոպլիտնեոին րնկեբակցելիրեն: որ

ու

ու

որ

ու

ո:

.-

12--347

-

ԱՆԱՔԱՍԻՍ

մեձ մասը փախելէւ, Լանզի լեռը ռավոտյանհասան գյուղոը: ԸԲճակիչնեշի մոտիկ ԼՐ. իսկ բոլո» զերվածնեբինՍեթեսի առխնանիզակահաբեց: (Դ Այճտեղէ» ոմճ ճլինթացինպիսթենես,աշվամոլմի մաղ. նտ տեւնելով ճոբ պատանիացող գեղաղեմմի տղայի. որ փսճանէր կռում ե որին ն ավաչեց նԲւսն օգէր սպառնում.վազեց Փսենոֆոսիմւտ մանապատիժ նել գեղադեմտղային: (8) Եվ Քսենոփոնըգալով Սեթեսիմոտ, խնդոեցնրան չսպանելտղային ու պատմեցԵպիսրենեսիմոլության մասինն թնեինչպես նա մի անգամ վաշտ կազմեց, զիճվուների ընտրությանժամանակ ոչինչ այղ վաշտովնա դաբձավՒաջառի ճաշվի չառնելով, բացի գեղեցկությունից. մա՞րդ:(9) իսկ Սերեսը հարցրեց.«Գուցե ե ցանկանա՞ս,ով ծնպիսթեննս, սպանվելայս տղայի փոխարբենչ:Սպիսթենեսըպարզեցիի պարանոցըՆ ասաց,«Խփի՛բ.ՆԼթետվանայդ Լ խնդրումե ղշաձովիսկ նա քեզ Եբախտապարտ կլինի»: (10) ՍԼթեսը Քարցոնցտղային, բՖ առդյո՞ւ ծպիսթենեսին սպանիիբ փոխարեն:Տղաս թույլ չտվեց այղ, այլ աղաչեցիրենց Երկուսից ն ոչ մեկին չսպանել: Այնժամ եպիսթենեսը ե ասաց. «Առդ գոկեցտղային սբա ճամար ճետ. է, ժամաճակն ո՛վ Սեթես. ոբպեսզի կովէեսինձ Ւանգի տղայինես բաց չեմ թողնի»: (11) Իսկ Սեթեսըծիծաղելովայս բոլորի վրա. Նա որոչելյ այնտեղիսկ բանակել,որպեսզի համաձայնվեց: լեռ փախածները չկաուղանանալդ գյուղերիցպարենվեւցնել: Ինքն իջավ դաշտ ե այլնաեղ բանակեց.մինչդեռՔսենոփոնըիո ընտոյալ զինվորնեբովմնացլիոնալանչի ամենաբարձո գյուղում, իսկ մյուս նելլեններրբանակեցինմոտակայքում, լեռնայինկոչվածթոբակիացինեոի միջն: (2) Այս դեպքերիցհետո ջատ օրեր չէին անցել. եբբ թոճակիացինեոը լեռից իջանՍեթեսիմոտ ե սկսեցինբանակցելճաշտության ե սպլատանդների մասին:ԵվՔսենոփոնը Եկավու ասաց Սեքեսին,թե իբ զորամասըվատտեհ են: «Սվելի ճաճելիկլինեո,-ղում է բանակել մռտակայքում թշնամիներն ասաց նա.--եթե բացօթյա գիշեբեին ամբազված վայբերում, Լան բնակաԻաններում, ուտեղ կաբող ենք կածանվել»։ Իսկ Սեթիարխոբճուղ տվեց ն ցույց տվեց իո մոտ գտնվողպատանդնեռին: շաննանգստանալ (13) Միախնդրեցինօժանդակելիրենց ժամանակլեռներիցիջածմաոդիկՔռենոփոնին հաշտությունկնքելու գոբծում: նա համաձայնվեցե համոզեց նշանց շանճանգստանալ, Երսշխավոոեց,նրանէ ոչ մի չա՞շիհի Հեն ճաչեղիպի. եթե հնազանղվեն Սեթեսին։Սակայն թոակիսցիներն այղպեսխոսում էին լոտեու

տան տեշը. քանզիայլ կեոպդժվաոկլինե՞ խանոբդումԷՇ յութաքանչյութ

ե. բացի բոտնեոը պատճառով գլուղի տներր այդ, ոչխաոների վաբի մեջ գտնել (5) ԵրբնբանքԲաշբջապատված էինբարձրզզապատնեշներով: լու կողմերից ոմանք լ

|

'

դռանը. մի առանձինբնակաբանի

ու

"ե

:

։

"

.

:

"

-

ամեն

ՈՒ

սելունպատակով: (14) Այս ամենը կատաոբվեց ցերեկ ժամանակ, իսկ եբբ գիշերն իջավ, թյուններըլեռից իջնելովհարձակումգործեցին: Դեպիտնեոը նրանըառաջԽՏ-

սկսեցինտեգերճետել, թշնամու էին,իրենցասելով, օգտագործում ճաշվածել լախտեշով, ուբիջնեոը՝ ե ճամար. ճոկիզել, իսկ ուբիչներ սկսեցին ծայբեռըջառդելու նիզակնեբի ն Քսենոփոնինիբ անունովկանչելով, ճբամայեցինղութս գալ տնից մեռնել, ճակառակղեպքում սպառնացիննոստն այնտեղիսկ արել: (16) Եվ առդեն տանիքիցբոց էբ եշնում, իսկ նեշսում Փսենոփոնիզինվոբնեորլանջչապաու թոեոով կանգծածկած,վաճաննեբով նակճեոԲագած սադավառաներ մոտ մի տասնութամյա մակիստիացին, նելէին նբա շուջը, եռբ Սիլանոս ն իսկույն մյուս բնակարաննեբում գանվողներ պատանի,շեփոբ Բնչեցոնց. եռ դուրս թռանմեբկացբածթռեբով: (17) Իսկ թբակիացինեոր փախան,վաոմանք նրանցից հաննեբրիբենց սովոռությանճամաձայն ուսերին գցած. ոբ քաճի ն՞շանց պաճին,եշբ անցնումէին ցգգապատնիչնեոը, բոնվեցինայն կառչեցինցցեռիցՆ իշՁեք կախվածմնացին.ոմանք էլ ելքը վաճաննեոր գյուղից ղուս: չգտնելովսպաճվեցին. իսկ ճելլեննե՞րթշնամունճալածեցին ոմանք ետ ձետեցինայոշոջվելով,խավարիմեջ եիզակներ (18) Թյուննեւից նբանը նետեցինխավարիցդեպի տան վող մոտով վազող քելլենների վրա. ե վաչլոյս, ուստի ն խոցեցին վաշտապետՀիերոնիմոս եպիտալիազուն՛ տապետԹեռգենեսլոկջացուն. ռչ ոք չսպանվեց, բայց ոմանց զգեստնու գույքը այբվեցին։ (19 Սեթեսր յոթ ճեձլալով Ն թբակիացիշհփոբաճարի հետ միասինօգնությանԲասավառչնում գտնվողներին: Երբ Սնեթեսնիմացավդեպքեոբի ընթացքը,քանիղեռ շտապումԷՐ օգնությանհասնելու,ամբողջ ճանապառտձին եղջյուրը շեփուում էբ. ուստի այս հանգամանքընս ազդեց վբա։ Հասնելովճելլեններիմոտ, նա ձեռքովողչունեցնշանց ն թշնամիների շատեբինսպանվածգտնել: ասաց, թե ինքը ենթադրում էբ նշբանցից իբեն ճանձնել պատանդՔսենոփոնը խնղբեցՍեթեսից Այնունեան (20) ետ է. դեպի լեռը. իսկ եթե ե, միասինաբշավել իբ ներին եթե ցանկանում պաօոր Սեթեսրհանձնեց Հաչոբղ ոչ, ապա թույլ տալ իբեն առչավելու:(21) դբոնք արդենմեծահասակէին ե, ինչպեսասացին,լեռնականտանդներին, ւ Աղեն ինքըիսկ Էկավիբ զորքերով: նեռի մեջ ամենաճեղինակավոոներից, Բան առաջ. քանզի ուներ շաօդոյուսնեբից զոք. եռապատիկ ա վելի Սեթեսճ նշա աւլեռներից մասին, իչան տերը, լսելով Սեթեսի գործողություննեւի մասնակցելուճամար: (22) հսկ թյուններըլեռան բառձրությունից շավանՒէին ն ճեծյալներիբազմությունը,իջան տեսնելով Բոպլիտնեի,պերռաստների սան

ոբ

-

ՏՈԹԵՐՈՐԴ

ԳԻՐՔ

:

զած ն հաշտություն աղերսեցին,խոստանալով ամեն ինչ կատարելեհ առաջառկեցինիշենց միչից պատանղճնեո վեռցնել: (23) ՍեբեսըկանչեցՔսենոփռնին,ճաղոոդեց ե նանը ասաձեերը հայանեց,թե չի խնայելու ել տեզ, եթե Քսենոփոնը ցանկանումԼ պատժել8շածվ կատարված ճահարձակման մար: (24) իսկ Քսենոփոեր «եւ կարծում եմ, որ նրանք պատասխանեց, բավականպատժվածկլինեն, եթե ազատ մնալու փոխարեն Այձուհետե ստրկացվեն»: նետ այսու խորնուրդ տվեց Սեթեսին պատանդ վերցնել ն -անց, ովԲԵՐ զորություն ունեն վնասելու, իսկ ձեբունին երինտուն

: ի

հնազանդվեցին: Այնոմետե հելլեններբանցնելովլեռճեոր, գնացինդեպի Բյուզածդիոնիցվեոե ապոող թոակիացիներր' ղեպիայտվես

|

կոչվածԴելտանշ.աղ

չէր, այլ Մայսադեսի տիռույթը

)

պատկանումէՐ Տերես օղի լյուսացուն: (2) Այստեղ նան նեոկայացավ իջ ճետ բերելով ՀԵրակլեյղեսը, վաա վարի Ու ՍԵթեսըԱՂ) նառքից գոյացածգումառը:

որ

:

բերեց,քանզի | չկաշ, ե մի Բաճի տվելին զույգ եզ, կանչելովՔսենոփոնին, պատվիռեցլ վերցնել դրանց միջից իո ցանկագսածը, իսկ մնացածը բաժանել զորբավարՃԵբին Քսե չորի

զույգ

ու

դուրս

վաշտապետնեւին: (3) իսկ «կս Բամաձոփոնը պատասխանեց. ձայն ճետագայում ստանալիմ բաժինը.ղու ընծաներտու" այս զորաու վաշներին ոշոնք վաշտապետներին, ճետնելեն ինձ»: (4) Այսպիսով, չոիների "ի մագր ստացավՏիմասիոն դարդանացին, օՐքոԿլեաճոր մեկը՝ իսկ մեկը՝ աքայացին,իսկ եզնեբի զույգեր բաժանիր քսան օԻվա ճամար, միայն թեպետեամիսըլբացելէբ. քանզի Հեբակլելգեսր թե նա ավահայտաբաբեց, ո է 5) Քսենոփոնը, սակայն, | Վոյոացավու եողվելով ասաց. «Ինձ թվում է, ո՞վ Հերակլեյդես, ո ես տանում ղու ճոզ Սեթեսի | օգտի համար ոչ պատան ձնով. քաճզի եթե դու իբոր լ Քոգտանեիայդ մասին,սպա ստճիկըԼիվ կբեբեիր, թ եկուզն պարտք Լ վեոցնելովեթե այլ կերպԲնաբավու չլիճեր, նույնիսկԼո սեփական զգեստու

եմ

մոնացին,Փոյունիսկոս վաջտսոլետների միջն: Ռոճիկ վճառվեց վաճառքից կարողացել ավելին ստանալ:

-

։

հեոը վաճառելով»: (6) Այս

խոսքերից զայբացավ վախեցավ, կզոկվի ՀԵբակլեյդեսը Սեթեսիբարհնաճությունից, ուստի ե այղ օբվան ից սկսեց Քսենոփոնին չաՐախոսել առաջ: (7) Մինչդեռգինվուծեւրես Սեթեսի հանղիմանում էին ու

ոբ

այն բանիԲամաոբ, Քսեճռփոնին

ոռնիկչէին ստացել, իսկ Սեթեսը զայոոճիկտալ զինվոոնեբին:ե) Նախապես միշտ խոստաճումԷՐ նենց Սեթեսը ծովափճասնեն Քսենռփոնին պառգնելԲիսանթեն, Դանոսըե Նեոն ամրոցը:Բայցայս բանում

ոբ

էՐ նոտ վբա, ոբ

նա

համառոբեն պանհաձջում էր

ոբ

օբ-

--

80...

վանից հետո ԵՐբերայդ մասին չրիշատակեց.ՐանզիՀեւակլելյդեսընշան ներշնչել ԵՐ այն միտքը, թե իրԻ անվտանգչի լինի ամբոցնեոըոազմական ուժեր ունեցողմաոռղուն ճանձնելը: մտածում (9) Այս բոլորից ճետո Քսենոփոնը էո" ի՞նչ պետք | անել ես դեպի ավելի եբկրի խոքը արշավելու ճամար: Մինչդեռ Հե)-ակլեյդեսը մյուս զոբավաոներբին բերեց Սեթեսիմոտ ե պատվիրեց բե իւենք կաասել, Րող Լին զորքըառաջնուվել Քսենոփոնից ոչ վատ, ե միաժամաճակ խոստաՀցավ մի հանի ետո վճարելլբիվ Եւ կու ամսվա ռոճիկ, համոզելովնրանց չշարունակել աշչավանքրը Սեթեսիճետ: (10) ԲայցՏիմասիոճնասաց. «ԱյսուՃանդերձ,առանց Քսենոփոնիես աբշավանքին չեմ մասնակցի,եթե նույնիսկ ճինգ ամսվա ոռճիկինձ վճարեք»: եվ Փոյունիսկոսնու ելեանո՞րճաԲետ: (11) Այնժամ մեբաշխեղան Տիմասիռնի Սեբեսըկշտամբեց Հեբակլելնա դեսին այն բանիհամաբ, չէՐ նբավիբելնան Քաենոփոնին: Ալնունետե Քսենոփոռնին առանձինձշավիրեցին։ Իսկ Քսենոփոնը,իմանալովՀեբակլելղեսի խորամանկությունը, որը ցանկանումԷՐ իշեն զոպաբտելմլուս զոբավարների առաջ, եկավն իո ճետ բեբեց նան բռլոր ու զոբավաբնէրին վաչօ:

առձակել: Այսպիսով

բոլորր Ն.

ադեն

ՅՈԹԵՐՈՐԴ

ԳԻՐՔ

ԱԽԱՔԱՅհՈրմ

լ

աապետնեւին:

(1) Նոբ արդեն բոլոր համեբաշխեցին, համատեղ արշավեցին Պոնիրենց աջ կողմն ունենալով, կոբեկակերներ2 կոչվածթշակիացիների Երկրիմիջով Բասան Սալսյուղեսսոստ: ԱյստեղՊոնտոսում նամփուդողնավերիցջատետը խովումեն ե ափ նետվում,Իանզիձովն այստեղերկար բածությանվբա ծանծաղԼ: (13) եվ այղ վայրերումապրող թբակիացինեոը սյուներովսահմաններ ենճ նջել ն յուրաքանչյուրըկողոպտումէ իշ բաժնում ափ ղոււս եկածնավը. պատմում են. թե մինչե սաճմաններ ոՒոշելը, նշանցից չատերրկողոպուտիժամանակիրար են սպանել: (4) Այստեղմեծ թվով մաճնակալներ գտան, մեծ թվով առկղներ, գոված գոքեւ ե այլ իբեո, նավատերեշը սովորաբար փոխադրումեն փայտեառկզներիմեջ: Այս նոհետո նրանք նոհից կրԻնեբըձպատակեցնելում 148) Այնժամ արԲնեռացան: դեն Մեթեսեուճեր ավելիմեծ քանակությամբ զուք, քան հելլենականզոքն էր. Լաճզի օղոլուսնեբից շատերըԱռներիցիջան ե նշան ընդմիշտռպատակություն հայտնելով,մասնակցեցիննբա արշավաճքին:Նբանքը բտնակեցին վերե գտնվումդաշտում. ծովից շուրջ եբեսուն ասպարեզ մելլոււմբոիայից:: հեռու: (16) Բայց ռոճիկիմասին ղեռես ոչինչ հայտնիչԷ»: Վիճվաշները շատ էին նեղացել իսկ Սնեթեռնարդեն նրա նկատմամբ Փսհնուփոնից, բարերան չո. ինչպեսառաջ, ե. ամեն անգամ. եբբ Քսեճոփանը գանկանումէՐ ճանդիպելՍեթեսին, վերջինսմհշտ բազում զիաղմունքնեւէՐ ունենում: ու

տոսն

տա-

որ

181.

`

ԱԼՆԱԲԱՍԻՍ

ԳԻՐՔ

Թիբ բոնի Այղ ժամաճակ. եւբ առդենանգել էբ գշեթե երկու ե Պոլինիկոսը լակսնագին Քաբմիծոս մոտիցժամանեցին ե սկսել Տիսսափեռնեսի ռոդշել են ռոազմաշշավ դեմ` լակեղեմոնացիները նա ճելլեԽողեննավերովմեկնել է պատեբագվելու Թիբբոնը նպատակով. ն է ամիս լուրազոշքի կարիքնէ զգում, ուստի խոատանում նեական ամենն կրկնակի,իսկ զուավնառելվեկ դահեկան.վաշտապետնեչին՝ Բանչյուրին

ամիս,

ՊԼ

հաղորդելով. ու

.

Բառակի ավելի։ վարճերին`

:

Հեթակլեյդեսնիսկույն համոզժամանեցին, (2) երբ լակեդեմոնացիները | են համար, նբանք ասաց Սեթեսին,թն չատ լավ բան զորքի եկել վելով, սբ զորքի կարիքնունեն, իսկ այն է կատարվում. «Քանզի լակեղեմոճացինեոր դու լակեդեմոճացինեւին| այսոտետեքեզ պետք չէ. զորքը Եթե հանձնես. քեզանիցայսուճետեոռճիկ չեն պաշնոբբ բերածկլինես. իսկ զինվուները հանչելու, այլ շուտովկլքեն այս երկիոր»: (4) Այս լսելով, Սնեթեսը Պշաման եր նանք ասացին,թե եկել են զորքի ճ-ավիշել դեսպաննեբին. յեց նս ճամար, Սեթեսը պատասխանեց, թե կճանձնիայն Ն ցանկությունճայտնել . դառնալու:նա դեսպաննեինկոչունքիճոաջանց բարեկամն դաշեակիցը նա ե մեձ իճեց, չուքով ընդունեց:Իսկ Քսննճոփոնին չճոավիս վիբեց նբանց ե ոչ մեկին: (4) Եբր լակեդեմոնացիներր Բարգզոին, : պես մյուս զորավարներից ՝

ու

:

թե

ինչպիսի՞մարղ

է

Քսենոփոնը.նա

պատասխանեց,րնդնհանԴՐ

ե այդ իսկ պատ' սիջում զինվորներին. Բապեսվատ մարդչէ. բայ շառ նբանք Է «Գացե հասոցոին. ճառովինքնիբեն առավել վնաս պատնաոում:նվ եա իո խոսքերովգբավո՞ւմ Է զինվո՞ներին»:իսկ Հեբակլելդեսը պատասխահշանք,--գուզե մե՞զ նեց. «Հիշա այդպես»: (թ) «Այպ ղեպքում.--ասացին ես դիմադոիզուքեոր տանելու զոոծամ»: «Բայց եթե դուլ,--պատասխանեց խոստանաքխանց ոռնիկ վճավինվորներին,. Հեւակլելդեսը,--հավարելով նբանք Քսենոփոնինու կփութանձեզ քիչ ուջաղբությոն կդաշճձնեն բել, ապա բռլուին»: նոանք,--ինչպե՞սԲավաքենքր ճետեել»: (6) «հսկ մենի --ասացին «Վաղնառավոտյանմենք ձեզ կտանենքնրանց ՀԵրակլեյդեսը պատասխանեց. եմ. մոտ. ն ես Բամոզված կվազեն ձեզ տեսնելով,նբանք Բոժարությամբ օ-ն Բավաքի»:Այղ այդպեսվեբջագավ: Հեբակլելդեսր լակռնագիներինտաւան օը Սեթեսն ու Հեանյալ (դ ասացին. վորբՒիմոտ. ն զինվորնեի հավաքվեցինժողովի: Լակոնացինեորր են ղեմ. ոբր ձեզ պատեբազմելՏիսսափեռնեսի ոբռչել «Լակեդեմոնացինեւը հետ Ն է գործել. աշշավեք, ապա ե՛ երե դուք մեզ ճանդեպանաոդառություն ե՛' ք, ճեզանից յուրաքանչյուրըկստանաամսականմեկ կպատժե թշնամուն դաճեկան,վաշտապեաը՝կոկնակի,իսկ զոբավաոր'քառակի»: (8) Ցինվոր-`

է

որ

.

--

-

ՅՈԹԵՐՈՐԴ

ներրճանությամբլսեցին այղ ե իսկույն սո'կադիավիներից մեկը Տհանղես սան Լ Էկավ Քսենոփոնին Նեշկա մելղավոնլուվ|: որր յանկանում էլ: Սերբեսը, տեսնել, թե ի՞նչ Լ կատառվելու,նա լսելի տաբածությանվա կանգնածԷր հետ. ինէր ես հունարեն թարգմանի ԷՐ: ասվածներիմեծ մասը հասկանում (9) Այնժամ աբկադիացին առաց. ՀՄՆնԻ, ո՞վ լակնդեմոնացիններ, դեռ շատ վաղոսյկփնհինքձեզմոտ, եթե Քսեճոփոնըմեզ համոզելով շբե»Եւ այստե՛լ, ուտեվ վաժան սաւնամանիրին կուվելենք ե գիշե զօ չենք հանգստացել, մինչդեո նա օգտվելէ մեր տառապած (քերից,իսկ Սեթեսըմիայն հբան ն հառստացրեց մեզ Վբկեցոռճիկից:(10) Ուստի ե Ես եթե տեսնեմ Քսենոե պատիժկբելիս փոնին Ւարկոծվելիս այն ամենի ՏԲամար, ինչի մեչ մեզ նեբքաշեց,ապա կնամաբեմիմ վարձն ստագածՆ եբբեք չեմ ափսոսաիմ համա»: հետո կրածտառապանքնեբի հանդեսեկավմեկ ուշիշր նս Սրանից Բետո նան նույն խոսքերով, երբոողը:Այլեռտետն Քսենոփոնը այսպեսխոսեց. (11) «Ճիշտ է, սակայն, մարդաբաբածրպետքէ ամեն ինչի պատբաստ լինի: Աճա ես Բիմաայնպիսիվիճակումեմ, եբբ ղուլ ինձ կշտամբում ոբոնք, իմ կառծիքով,ես մեծ ջաճասիտուեքիմայն գաձեի պատճառով, եմ ձեր թյամբ կատարել օգաին։ Արդենդեպի տուն ճանապա"քընկնելուց հետո ես ետ վերադարձա,Ցեսր վկա, ոչ թե ձեր բարօշությանմասինլսելով, ՈՐ եր այլ իմանալով, զտնվում դժվարին յ եկա հնադոության մեչ. նորի ամեն ես րձա Իավոր վեբադա ինչովձեզ օգնելու: (12) նշբ ձեզ մոտ, անա ն Սեթեսըղեսպաններուլարկեց ինձ չատ բան խոստացավայն դեպքում, եթե ինձ հաջողվեր ձեվ երա մոտ գնալու. մինչդեռ ես, ինչպես ձեզ ճամովել հայտնի է, այս բանը հանձն չառա. րըշղհակառակը. ձեզ առաջնոոդեցի այնտեղ, ոբաեղիցենթադոումՆի, դուր ավելիշուտ կաշող էիր անցնելէսիա: ՔանզիՆս այդ ճամաբում էի ձեվ Քամաբ լավագույնը ե գիտեի,ոբ դուր ես այդ մեկր ցանկանում ԵՒ սիրով: (13) Բայց երբ տբիերաներով Ցամանեց ն Աբիստաորքոսը մեզ խոչընղոտեցնավերովանցնել, այեժամ ես, ինչպես Ի ընդունվածկավն էՐ. ձեզ ժուլոռվիԲբավիրեցի, ոԻպեսզի միասին որոշեն մեր անելիքը: էր (14) Այնժամդուք լսելով Աշիտուբքոսին. որը Ռբամայում մեզուղեռովելդեպիՔէշսոնեսոս, ե Սեթեսին,ո՞ր ԲամոզումէՐ աշշավել իո րեա, բոլո՞դ աշտահայտվեցիք Սնթեսիհետ գնալուսգտին ն բոլոող այդպես ո՞րն է այս ղեպքում իմ հանցանքը,Եթե ես ձեզ բեբել բվեարկեցիք: Ուստի եմ այնտեղ, ոբտեղ դուլ ինքներդեր Լ ձեր ոռորոշել: (15) ինչ վեբարբնբում նիկի ԲարցումՍեթեռիխարեությանը.ապա երե ես հոսե գովաբանեի,ղուլ Էս կարողէիք ինձ մեղադրելե ատել:Բայց Էթե նախապես իբավացիորեն եմ նբա եղել բարեկամը,իսկ այժմ նա հետ ամենիցշատ ամենամոտիկ ու

ոբ

ու

սբ

-

գԳիԲք

ԱՆԱՔԱՄԻՍ

տաբաձայնությունունեցողը, ապա մի՞թե աբղաբացիկլինի. ու նս, Սեթեսի փոխաբենձեզ գեբաղասած լինելով, մեղադովեմձեր կողմից այն ճաոգերի ունեմ Սեթեսի հետ: համա». ուոնց չուոչը ես տասբաձայնություն եմ (6) Բայցդում ճավանաբա»կասեք, թե Նս Սեթեսիցառդենստացել դրամը ն ձեր առաջ կեղծումեմ: Բայցմի՞թե պարզ չէ, ԺԻ ձեզ պատկանող եթե իոոր Սնթեսնինձ ունէ բան տվել է, ապա ղա չի արել ե՛ այղ տվածից ձեզ ես առանձինգումար վճաշելու ճղատակով. զԻկվելու, ե՛ միաժամանակ նա | ինձ ոբել բան տվել է. ապա այղ առել է ինձպաայլ. իմ կառծիքով,եթե ն ձեզ ավելի չտալու համաբ: : Ադ, եթ, դուք կաշծում (24Դ կաս Բատուցելու եր. քե ալղ այդպեսէ. ապա կարողԵՒ իսկույն նեք մեր եբկուսի այդ գոբՍեթեպաճանչելովնբաձից փողերը:Քանզիպառզ է, ծաոքրխափանել. ես ունէ բանստացելեմ նրանից.այղ ինձանիցետ կպաճանջի. ընղ սր. եթե : կաշառվելում նետ Բե մի մառդուց, դում ոի" Դ"9 բ կաջառվելուց կեռպով. իբ ի առղաբացի : եմ ձեզ, ոբ ձեր ունեցխոստումըչի կատարել:Աձ) Քայզ ես հավատացնում ե եմ լ բալոբ աստվածների ասովածուճիների վածքը չեմ լուբացոբել:Եբդվում անունով, որ չեմ ստացել նույնիսկ այն, իճչ Սեթեսնինձ խոստացելէՐ: Ինքն անձամբայստեղ ներկաէ ե լելով ի:1 խոսքերը. նա լավ կիմանա.արդյո՞ք ես ստում եմ. թե ու: (15) հսկ ուսվեսզի դուք առավելես զաբմահար,ես են , նան, ինչ ստացել կեշդվեմ չեմ ստազգել մինչիիսկ այն բեծձաձեոը, ոմանք: մյուս զուավարները.նույնիսկ վաշտապետնեից նս կարծում եի, ո՛վ անում: ես բոլորր այղ ինչո՞ւ էի (20) Եվ սակայն լ լ թե ինչքան առավել նրան օժանղակեմիո աղքատությանօշեշին, զինվորներ, ձեոք կրբե| երան առավել բաբեկամկգարձնեմ,երբ նա" իչխանություն այնքան ճասե նշա տեսնում եմ բարեկեցությունը միաժամանակ Րի։ Այժմ աճա ես նբա Գուզե (287 ինչ-որ»մեկն ասի` ամոթ չէ՞, որ կանում մտադբությունը: ես ամոթ կճամաբեի.եթե լ այդքանճիմաբաբարխաբվել ես: Ցեսը վկա, ' է, թե բարեկամլինելու խաբվածլինեի ըշնամու կողմից. բայց ինձ թվում Ու Ոսն քանի խաբվածլիճելը: (22) դեպքումառավել ամոթալի է խարելը, ռբ ապա ես գիտեմ, ոբ անհրաժեշտէ զգուշանալ նույնիսկ բաբհկամճեուից, մենք ամեն կերբս զգուշացանքՍեթեսին որնէ առիր տալուց, որպեսզի նա իբ խոստացածըձեզ մերժելու ճամար ոչ մի առղաբացիպատբվակչունենա: մենք Չէ՞ ոչնչով չենք վնասել նուսն, չենք ղավաճանելնբա շահնջինն նբա ծառայությունները կսւտաշելուգ: առաջաբկած չճոաժաշվեցիեր Երբեր Ա գբավական այզ ժամանակ պետք նրանից (23) Բայց,կասե ղուր, Շա չկառողանաոր մեզ խաբել: վեոգնել,ոբպեսզիզանկությանղեպքումիսկ ես եբեր չէի ասի Սեթեսինեբկայությամբ» Այդ մասին այժմ լսեցերայն. ինչ ոբ

որր

'

որ

`

որ

|

ոչ

--

| |

ՑՈԹԵՐՔԻԴ

շատ ապերախտ անմիտ ե իմ նկասւմամբ ամբողջովին եթե ձեզ չհամաբեի ես ձեզ օգնելով Աւոաջնոր(24) ՎԵւճիշեք,թե |ի՞նչ վիճակի մեջ էիք, եր լակեմի՞թե Աշիստաոքոս մոտ: Պեբինթոսին, եբր մոտեցզաք դեցիՍՆթնեսի ներս մտնել: Ուստի դու բափակելովդոները,ձեզ չարբգելե՞ց դեմոնացին ,

բացոթյնի ձմռան դուս, սակավ պար կեսին, պառիսպնեշից նակեցիք սուղ էին: մ իչոգնեոը գ նելու թեպետն էիք շուկայից օգտվում, ունհճալով,ղուր ձեր առաչ ն

ոշռվճետե (28) Քանզի ղուք ստիպվածՆիք մնալ Թբակիայում, ձեռ անցումնառգելելու: նթե պատշաստ նավակում էին տոինբաննոը' ոբտեղկային բազմաԵրկրում, թշնամական տեղմնայինք,ապա կգտնվեինք մենք, թեպետե ունեինք Իսկ ե մեծ թվով պելտաստներ: (26) թիվ ճեծյալներ ոչ խոշու կաշող որոնք վրա արշավելովգյուղերի ՎԵծ թվով հոպլիտներ, էին, հետապըն փախչողներին պարենվեշցնել, բայց չէին կաշող քանակությամբ ձեզ ձեռի բեբել. քանզի ես, (վեւ-ադառնալով դելով ստրուկներ ոչխաբներ ջոկատ: մռա), առդեն չտեսա հեծելազոր,ոչ պԻլտաստների էիք գտճվումչ պալմաններում (27 Առղ՝ քանի դուլ այդպիսիդժվարին նե առանց ձեր մասինհոգ չէի ես տանում մի՞թե իրավացիէիք, կառծելով,թե անհրակնքեցիՍեթեսիՏետ, ոռը մեգ դաշինք ոբնէ ճատույումպահանջելու, ուներ: (28) Նշան միանալովղու գյուժեշտ ճեծելազորըՆ պելտաստներն նին Կտիպված Րանզի իրակիացինեոը Կաբեն էիք գտնում, ղերում ձեոք էիք բեբում մՆծ լվով ոչխաոե միաժամանակ առավելշտապ փախչել. այձունետեոչ նԵՐ ն ստրուկներ:(29) հսկ երը արղեն նեծելազո)'ը միացավ. համարձակունն իսկ մինչ այղ բշնամիները մի ըջնամու յէինք հանդիպում. ոզնությամբ ն հետնեում էին մեզ մեզխանգա պելտասաների հեծելազորի եին ավելի բում լին ամեն ԵՐբ մեն մանո բփառում խ մբերով անգամ, ո՞ր ժասհամար: մաղի. այն ձեռլ (90) Սող եթե աաուռ բեռելու պարեն չկաստեղծել: գուծին, ապահովպայմանենո նակցել ձեզ համար այդպիսի միթե դա միաժամանակձեզհամար ոողացավ բարձբ ված ապահովել, համաւում ինձ համար չեք հնաբավոր ղում այնքիսնմեծ Քանցանքէ, որի կենդանիքաղնել: եք այստեղիցմեկնում: Մի՞թե ղուր (31) Իսկ ճիմա դուք ի՞նչ վինակում ձեր ստացածներ Սեթեսից պարենիառատությանմեջ ձմեռը շանցգկացբիք մոս: դուլ վատնումէիք բթշնա մնում անգի ձեգ մի մասը մի՞թեղեճես չի Պեսաէ, ձեր միջն ոչ սպանված ոչ էլ գուք Մյս վիճակում մու ունեցվածքը: ղեմ ու. երե դուլ Ասիայի բառբաբոսներ իսկ կենդանիանճետաված:(35) Ր ձեզ ճաԵԼ կատոճել. մի՞թե դրա փառքըդուք չե ասլահովել որնէ սխոածը նոր փառք, ճաղթելովնան նվշոմար, ն մի՞թե այժմ դոանչեր ավելացրել իսկ ես ասում եմ ձեզ: ոբոնց ղեմ դուք առշավեցիք:

այն

ու

ու

ո

)

որ

առատ

:

Դ

ու

'

պայի բբակիացինեւին,

լ

Աղ

րմիր

ՎԻՐՔ

.

թե արդարացիկլիներ, այս բոլորի համար

հայտնեիք աստվածեեշին, Խի աոնճություն մարալ գոհունակություն այսպիսին վիճակը:Այժմ, նճա մտաաստվածնե»ի. ել

լո,

( ւ իմ վիճակիմառին: Երբ է

ձեր

Կե

ինձ

Քետ

տանում

«րությամբ

հ "3 կ `

էի

ձեյ-

ես

իմ

վեմ

պարանա

ճանուն

զնա-

եալւ.

ՉԵՐմագին զովասանքները, ինչպես

ձեր

ե լ: մատուցել դՐաիսկԱՆԻ բով ապահովել թե՛ ինձ, թե՛ իմ ռողիներիճամար, Խթէ այդպիչիր է աստան (38) Իսկ դուք, ոբոնց ճամար ես այսրան թր| նամա ա ինձանիՐ ոզոր մարդկտեց ճետ. ղուք, ՔԲամար 1" որոնց այժմԵ: դ 49Բոնիմեվ ուժեոի ներած չափովբարիք :

ձեր

|

Խոորնամ""

ադան

վա

դառու ւ: հտածում: ձեր (36) Այժմ առաջ եմ,

գուծել, իմ մասին

Մ

ես

բայց

ոչ

որպես փախստական որին

րիչ սիբում

նվբիլոո թե՛ Սնեթեսի (10) թե՛ մեզ՝ «(մ ո՛վ լակարծիքով, ասալ. նկավ հանդես լուսիացին(Արկադիայիջ) դուք դառնալուց մեզ վբա զոջւավաբներ առաջ կեղեմոնացիներ, բե բո լինի կամովին վարձր՝ Եք Սեթեսիցգանձելմեզ խոստացված չել (1) Իսկ Պոլիկբատ թյամբ. իսկ մինչ այղ դուք մեզ այստեղից «Ավ այրեոՔսենոփոնիդոդմամբայսպես ասաց. աթենացին

լակեդնմոնացիներիս,

: ապա իմացեք : ոն ,

ր ի,

ովումածութ

ո «իճր իր(1 ար ) ղում:ՐԷ են կառիքն

' :

:

լ

լ: |

թր ա

եա Ֆ ռելով

-. 186

արտա

"Ը չաւժի»։ ո Կոո նս գ որը վերվնելով ջանք ե ներկաէմ տեսնում նան Հեբակլեյդեսին. մեո "ով ո ոչ տվ փող բայց ոչ գ, դրանք վաճառեց, ունեցվածքը, Սեթեսին բերված լինենք,ապա խելամիտ թն մեզ. դրանքթաքցնելով,յուբացոեց: Պոլիկբատեսը» նոնպետք է վար դնենք. --ջարունակեց մանավանղ է ճելլեննեոին»: մբ

էլ

մենք

դու

չէ. այլ նելլեն լինելով հանղերձ,վնասում թբակիացի ե, ՀԵՐակլեյդեսըմեծապես արաբեկվեց մոտենալով (2) Այս այառեղից մենք խելամիալիններ, ապա կնէոանանք Սեթեսին.ասու. «նթե Ու ձի Ճեծնելով նբանք հեռայանիրենց իշի աճություփց»: մաշղկանվ մոտ (148) եվ այստեղից Սեթեսը Փսհնոփոնի սեփական նոն մնալ իբ մոտ հաառաջառկելով Արոոզելմեսիճ. վաշկեց իշ թարգման նոասն առգնել թե՛ ե հետ միասին, առափ խոստաղավ ճոպլիտնՆրի զա էր: Միաժամանակ խուտացել իրե ամբություննՆրը,թն' այլն ամներ, ինչ եթե ֆսենովոնը նբան, իմայյելե. Պոլինիկոսից թ ն Տաղորղեց գաղտնիք ձեռիր. ապա տեպալմանկսպանվի Բիբոոնի ինկնի լակեդեմոնացիների ասելով. նան շատերըես զգուշացոինփոենոփոնին, (44) Ուբիշ կողմից: նա է պաճպանվել: լանլովայս ամենը,երկո են Է ոոաննջաժեշտ «պառտել Ժես ԱբՇքային. հարցնելով,բն ո՞րն ԵՐ ի' վերցրեց զոնաբեւեց նբա մոտ շահավետ.մեա՞լ Սնթեսի առաջա առավել լավ ճամար ելավ հետ մբասին: Ու պատասխանը զգոոքի Բեռանալ թե՞ պայմաճնեոով.

նա

աելով`

ան

բանակատեղին:

ու-

ու

ողջակեզ ու

'

աոնեցողնեաւճեռանալ:

ա

Այլնուրետե

ոբ

ամանե

Գիր աաա

մոտ:

ա.

այլ

բիո-

նել ԵՐ թաքեվելիս.Նե եթե դուր իբագործեր ձել սպառնալիրը, ու ղուր սպանածկլիճերմի մարդու.որր ձեզ համար շատ է անքուն ձեզհետ միասինշատ տանջանքներէ կրել ե վտանգների ենթաոկվե թե՛ արտահերթ.մի մարդու. որր հեւթին. ամբ աստվածների «եզ ճետ միասինբազմաթիվ կոթողներկանգնեցրեց ի նշանավոբումն Իոսներիղեմ տարած հաղթանակների. որն ամեն մի մարդու, բան բսղ ԷՐ, աբե. ոուվեսզի դուք հեկէններից ոչ մեկին թշնամիչղառնա ոնե Այժմդուր բռլոր հնաբավոբություններն ապահով Բանաս ել նելու րառ ձեր ինտ» ության՝ թե՛ ցամաքով.թե՛ ձովով։ եվ ԵՐբ դեն ձեր առաջ այսքան առատություն է նկատվում.ե կաբող ԵՐ ճՇավառկ| ոս" ղեպիայնԵ՞կիոը, վազուց էիք երազում.ե ձեր Իլ Խիբ ե առաջնորդները.արդեն ոոնիկնառկա է. ե առդենձեզ մոտ ԼԱ որորնք լակեղեմոճացինեբլ,, են ամառվում, ա ամենահզոր առաջնուգնեւն եր ղուք ոբոջում ինձ շուտափոյթ մաճվանղատապառտելու: (38) Բա, ծանո դրության մեջ ԷիՒ. ո՛վ ղուի, բոլորիցումեղ ճիշողռւթյուն ե չխոստացա՞ք ինձ միշտ ձիշել որպես ձեր բա"այց ե որ այժմ այստել ձեզզ մուռ ժամանած մարդեկ ես արղիկ անմիտներ չեն, ուստիՆ նս կառձումեմ. ո Ի իմ նկառմամբ ձեր ալս վերաբերմուն քից ճետո նբանք ես ձեր մասինլավ կարծիքչեն կազմի»:` 1որոցոց ի» խոսքը: Հ

ոա

ոչ

| ապակի "ը բի լակեդեմռնացինե պատճառով ատելի դարձած Սեթե- : ից ւֆաճամանակ որզաւաված, «իճ ունեի օգնությամբ ծառայություն ռտ:

Քառշմինոս

ամ

յ

հելլեննեոռի առաջ իմ վաստակած Ու լակեղեճամբավը: ինձ էին.աղ կեր նԻանբ ինձ նոից չեին վստահում (94) Մինչղեռայժմ Նս մեկնումեմ առաջ ձեյբոլոր

Ե ասաց. «Սուլվ ատտվածլակնընմռնացին ԵՐ դմգոնում այս մառդուց. Մ ւոր Քետ ճրա օգտին: Նոբ Պոլինիկոսի եմ վկայել ես Բանզիես նույնպեսկաճող նա ինչպիսի՞մարդ ն, ասյա ճառցբինքՔսենոփոնիմասին, թն Սերբեսին զտնել. այլ միայն ասաց, թՆ ջատ չկարռղազավ մի պառսավանք են Քսհնովոնի գործերըվոտ Այդ իսկ պատճառով է զինվունեին:

գա ենվումՑ ուրԻրանի

ու

առաջին անզամ ճավաքվեցի տուն

ՅՈԹԵԲՈՒԴ

111. :

ւ

:

| |

ու

տ ննա Սնեթեսի մլոփետե թեսը |բանսկեցավելի Այնուհետ

Բելլեննետը

ի եվվորա. տարածության

իս

բետո դրանղիգ.ր իվ պառշենավուվելուց գյուղերում, օթնանեցին էբ Մե.

է մեկնեինղեպի ձով: Այգ գյոպեոը Սեթեսըպարգնել Ըն պետք տեսնելով, ըն գյուղերի ունեցված

(3) Մատի Մեդոսադեսը դոսադեսին:

--

-

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

հզորագույն

Աոէով

քում

մենք

մնեք ձեզ

ռեռ'դը. ոԻր հեռաձար

Ի

ա

Հա,

այս մեր

"

(4) Իսկ Քսենոփոնեայս լսելով ասաց. «Քո այղ խոսքերինդժվար է աոտասխանել սակայն ես կխոսեմ Բանուն այս ռոպեսզի նա իմանա, թե ինչպիսինէք դու, ե ինչպիսինԵնք մենք: (5) Մենք,--շա"ոտակեցնա.ձեզ ճետ այս հաստատելը, եՐկբաբեկամություն մեբ բով առաջ էինք գնում ցաճկացած ուղղությամբ, կռվոպտելով այն. ինչ

նախքան

Երիտասաոդի",

է ցանկանայինը

աճելով այն, դու, երբ մեզ (6)Նույնիսկ ինչցանկանայինը: (ամանեցիրիբոն դեսպան, առանց վախենալու,իջետնեթշնամիներից ցիո մեզմոտ, ե ղուք խուսափում ն եթե հիք այս ԵՐռկբից. իսկ եբբեիցեգալիս էի1 ապա այդ անում էիք առավել հզորներիՖԵշկշումասյասայստեղ, տանգտնելուհամաբ, ընդ որում ձիեւր միշտ սանձաձ 'վաճելով։ (7) Բայ մեզ հետ ղաշնակցելուց հետս, մԵր միչոզով. : ասավածների օղնությամբ այս երկրինանո զարձաք, իսկ այժմ մեզ վտարում եք այն Վերք եՐկրից,ռբին տիրելէինը մեբ զենքիօգնությամբ:Դու իերը ես գիտես, թշնամինչկամեզ այստեղիցդուրս քշել: (5) Գու նույնիսկչես կանկածճում Իղյլլացավ այե ծառայության փոխաոեն, մենք Ւենգմատուցել ենր, նվե»շնորճակալական մեզ նանապարք դնել. այլ ամչն ինչ անում ես, մենք դՐպեսզի կեելիսոչ միտեղ չկարողանանք ապաստան գտնել: (9) Եվ այդ խոսքեոն ասելիսդու ո՛չ աստվածներից ես ամաչում. ո՛չ իսկ այս մարդուց,ռրն այժմ ո ե թե նախքանմեզ հետ ս ինքդ : Լիր զբաղվում: ավազակությամբ «7 ՛ ինձ ես ես չեմ ԲրաՀէ՞ այժմ սում. ՈԼ" մանատաճը, լ ր, այլ լակԳ դեվսնացիները, որոնց, ո՛վ զարմանալի մառղիկ.,ղու զուքը, այն ետ առաջնորդելու ճամար. առանցինձ հետ ճանձճեցիր խոբճը»կարծելով, ես նրանցատելի Եմ դարձելզոր ձեզ մռտ առա»ժար իսկ այժմ վախենում եք, զոհը լակեդէմոնա- | ես ցիներին ճանձձելով. կսբող եմ նշանցմոտ չնորն գտնել»: հա

:

ու

ո»

Կերաթալով,

գիտի, ԳՆ թ ոյատարալը ասացի". (10) ճու ակայն

Գացելո» համաշ, նելու

բաբեկամություն

ոԲ

ու

-

ոբ

188.

հետռ ասավ. «Ինչ վերաբերումէ ինձ. ԱՌ 0դբյուսն այս բռլուր լսնլուվ եմ լելով: զետինըմտնել այղ ո՛վ Մեդոռադես,ես ամոթից ուղում իսկ նթե ես այս բոլորը նախապեսիմանայի, ապա հւբեք :Լի հետեի հեզ. այժմ ետ եմ վեբադառնում:ԹագավորՍԵդոկոսը Տույլնպես ինձ 2ԵՐգովաձին (12) Մյս ասելով Եթե ղուրս Րչեի բարեզուծներին»: բանի. ճետ. մեկնեց մյուս հեծլալնեբի բացի չուս թե ր Քսե ոփո ղեսը, որը վշտանումէբ Եռկոի ավեռումից,խեղբեց իր հետ (13) եվ Քսենոփոնըիո երկու լակեդեմոնացիներին: մռտ ն ասաց, թե ց մարդկանց,եկավ Քաշմինոսի ն Պոլինիկոսի ճամար է՞ առաջաշինչ իբեն նույնը, առաջարկելու վիշում է նա,--ոո դուք ես կառծումեմ,--շաբունակեգ «եվ (14) ճեռաճալԵԻկբից: կել՝ վաշձն ստանալ, եթե Քայտարտբ խոստացված կկարողանաք զինվորնէրին ձեր օժանղակությունը՝ ոբ կամա թե ակամա վարձր է զորքը պաճանչում Քետո Քամաո, զինվոշներրճոժաբակամկճետեեն որից նեթեսից գանձելու քն է, ուստի Ն ղուք խոսձեր կարծիՒովզոռ իրավացի ձեզ. ասացերնան, թե տանում Եք մեկնել, եթե զինվորնեւիադար բավառշառվեն պաճանչնեոը թե պատասխանեցին,այդ ամենի մա05) Այս լսելով. լակոճացիներք ինչ կառող են. Ն իսսին կխոսեն,ինչպեսնան իրենցկողմից կավելացնեն ճմուտ մարդկանց: ճանապաոնընկան,իշենց ճետ վերցնելովբոլոր ունես մեզ ասելու. «նբե դու որնէ բաս Երբ տեղ ճասան, Քարմինոսն ասալ. ունենք»: մենք (16) ասելու բան ասա. քեզ իսկ Եթե ոչ, ապա «ես ասում եմ, հույնպատասխանեց. մեղմությամբ ԱյնժամՄԵդոսադեսը ձեԸՇ կովմից ոչ մի չաոիքի պետիչէ մեր բարեկամները ն Սեթեսը, ոբ պես ապա այդ մեզ պատճաւած ենթառկվեն:եթե նրանցոբնէ չարիքպատճառեր, (17) «Մենք,--պատասխ Եք լինում. Բանզինրանք մեզ են պատկանում»: նաայնժամանակ,եբբ այս բոլորը ձեզ լակոնացինեոը,--կմեկնենքր նեցին մենք այժմ մաբ նվաճողներ կստանան իբհնց վարձր.ճակառակդեպքում որոնք ն ը երանց կպատժեն ք այն մաոռդկանց, հակակօժանդակեն նույնպես ղուր ես ճ բանց:եթէ ռակ տրվածՖոդումներին,նեղացբին մենք կսկսենք իրավունքանանչիլ»: (18) Իսկ Քսենոփոեն ապա ձեզանից որոնց տալ այն մառշդկանց, թույլ «Զէի՞րցանկանա,ով Մեդոսադես,ձե» տսազ. Եք համարում, բարեկամներն եբկբումԵնք մենք գտնվումն ոբոնց դուք մենք»: հեռանա է այս ԵՐկրից,թե՞ պետք ղո՞ւք իշենք ոբոշեն, բե ոռբպեսզի ոճ երկու րալց պնղեց, պատասխանեց. այդ բանին«ոչ» Ո9) Մեդոսաղեսը ե ասաց, թե իո կարծիքով մոտ վարձիճառցովգնան Սեթեսի լակռնացինեոը չեն գնալու,այդ դեպքումթող Փսեեթե իրենքԲամաձայն կճամոզվի. Սեթեսը

խոսքերը

Մեդոսաղեսն Սյնժամ Ուստի ձեզնախազգուշացնում լ ԱիԱԻ հողերու: ե6ր ժամանելՆ Մեղոկոսի՝ վերին ԿԱ" ե՞կ-ի թագավոբի լամի` ոշպեսվի հակառակ Ե՞կ»ից, դեպՑ եբկբին շաբիր ի մէՇքպաշտա հասցներ, աԱ չթե Գտ անվենք զանիցիբոե թշնամիների»: ջ

ՅՈԹԵՐՈՐԴ

ԳԻՐՔ

վատճվումէ հելլենճեւիկողմից. զայբացավ.ն նա վեոցոեցիչ Ռետ օդոյուսնե՞ից մեկին. որն իչել էբ վեին եշկոից, ն շուրջ ՆՐեսոտ ձիաու հելլենական զոոհիմիջիզ կանչեց Սա իո նետ Փ սննուիռնին: ոմանցն ուրիշ բանիմացմաբղկանց.ընդառաջ վաշտապեաճերից ն ւն 6) Ն ասաց. «Դու. ով Քսենոփոն, անիրավ

ո ԲանՑ

Ագոգ: "մ Սար բազի ոտի ոջուլոզ

ու

Մեդոսադեսը,

կույն

ո՞վՄեղոսաղես,

Եր այդպիսի

--

--

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

ուղարկենիո նետ. նոփոնին

ԳԻՐՔ

իսկ իճրր խոստացավ օժանդակել,բայց խեղւեց

նրա Բետ ամենաճմուտ թվամառդկանց։Քսենոփոնը գալով Սեթեսիմոտ. ասաց նբան. «ս եկել եմ. ո՞վ Սեթես,ոլ թե ոոնէ բան պաճանջելու, այլ, եթե կարողանամ.ցույց ասլու, (21) թե դու անաողարացի ը ուկերպովինձանիցվողովվեցիւայն ես պաճանջում մաբ, էի քեզանիցճոժաբակամ վճառել զինվորնեբին խոստացվածվարձը. քտնզիես ենթաղոբում էի, որ քեզ համար ավելի լավ է, ոո ինքղ տաս, հան նրանք վերցնենայդ: (22) նախ ես գիտեմ, ոՐ այս մաշդիկ էիճ, որ աստվածների օգնությամբքեզ Եբեելիդարերինու դրա ճետ միաամանակ ընդարձակ երկրիու բազում մաողկանցվբա բազավու ճաստատեցին.այնպես, ղու չես կառուլբաքցնելս՛չ 1ո ո՛չ էլ քո լավ աու

ցող

բանի

ոբ

վատ,

ու

որ

Բորեր: (23) ԱյսպիսիՊիրքում գտնվողմարդու նամար, իմ

կարծիքով,չատ նա բե իրո ապեբախտոոեն այնմեղադրանքից, ի՞ենից ճեռացբեց իո բաբեկամճեռին. միաժամանակ շատ կարեռրէ գովասանք լսել վեց հազարմաոդու կոզմից/, իսկ առավել կարեորէ եբեր չդոժել տված խոստումը:(24) Քանզիվստաճություն չվայելող մաոդկանց խռսքհոըմճում ի իսկ իեն ճշմաբտասի՞ությամբ նայտնի բա Են իշննց խոսքով ավելին երանք ասա ձեւր ը ու՞իշճերը նրանք ցանկաճան բոնությամբ: իսկ եթե որեն ան ր: կինխելքի ր բերել, ապա երանցսպառնալիքը միայն ոչ պակասսանձաճաԲող կլինի ռւՐիջների ն Եթե կիրառածպատիժներից, այսպիսի մարդիկորնէ բառ խոստանան,ապա հանր ոչ պակասհաչողության կճասնեն,քան ոս'իջրոք անմիջական (25) Հիշիր, թե մեզ ի՞նչ կանխավճարտվեցիր,եոբ մեզ հետ ճաշտության ղաշն էիր կնքում. գիտես, ոչինչ: Բայց քանի ոբ մենք ճավատում էինք քո խոսքեբի ապա ղու կաշողացար Քամոզելայսքան ճշմարտությանը, մեծ թվով մաոդկանց արշավելՐեզ ճետ ճվանել Էեզ համաբ ոչ թե Եբեսուր տաղահղարժող իշխաճություն.ոբպիսիգումար այժմ պահանջումեճ ույ բոզմապատիկ ավելի: (26) Այսպիսով. զինվոոները. նախե առաջ այն համաբ վոտաճությունը, որր քէզ իագավորություննվանեց, այտ գումառով կառեոոէ

խուսափել

ան արատմեր: աան ո բլխեղում, շ

նվիճատվությամբ:

'

ոբ

ու

է: վաճառվում (24) Այժմ Բիջիր նահ, թե ինչպիսիմեծ կա՞նոշությունէիր տալիսքո այժմյան տիբույթնեոր նվաճելուգործին: նս վստաճեմ, դու այդ ժամանակ խիստցանկանում էիր ձեռք բերել այն, ինչ առբդեն այժմ նվանել ես, "

ոՐ

-

"

ես կարավելի դբամ, քան այս գումարնԼ: (28) ստանալբազմապատիկ ձեռք ն մեծ է կոոզբԵբածր ծում եմ, քե ավելի կոշուստ ամոթ այժմ առղեն Բան բոլոհռվինչունենալը. նիչշաինշպես առավելծանը Է հարուստ վինելը, ն առավել վշտալի Ն հարուստ Լան չլինել, եբբեի ճակիցղառնալ աղլատ, Դու ղառնալհասարակմադ. քան բոլմբովինչքագավոոել:(29) թագավուից ոչ թե քռ նկատմամբբարեհպատակները չե՞ս ճասկանում, քո այժմյան տակ ապդոդվածհամովվեցինքո իշխանության կամականզգացումնեոից նրանր կփոբձեին ե ռո զառձյալազատություն բել, այլ կարիքիցստիպված, 8՞բ դեպքում,էո կարձեռք (30) նրանց չկաչկանդեր: բերել,եթե երկյուղը այն ծիքով, նրանք քեզանիցպետքէ առավելՆոկյոսլեն Ն քեզ ճնազանդվեն. քո նրանք տեսնեն, նկատմամբայնպես են թե զինվորներ ղեպրում. եբբ ձոժաբ են այժմ մնալ այստեղ. եթե ղու այդպեսնրբամատբամաղդոված, յես, կամ իսկույն ետ վեբաղառնալ,եթե դու իբենց կարիքնունենաս, կամ քո այնդեպքում,եբբ երանք տեսնեն, թե ուբիչնետըես, լսելով նրանցից բաեն մասին, քո հրամանովանհապաղներկայանում այսԲԵեմասճությունների եբանք կարծիքկազմեսքո մաանրաբենպաստ տեղ, թե՛ այն դեպքում,եբբ դեպսիճ ն Բամոզվեն, ոչ մի զոք չի գալու դեպի քեզ, այժմ կատաբշված այս գինպատճառով, իսկ քերի ճետնանքովառաչացածանվստաճության քան թե քեզ: (31) Բացիայղ. վունեշըառավելճակվածկլինենդեպի նշանց, մեր պարահբանք քեզ ննազանդվեցին ոչ թե թվական գեբազանցությունի նան այն է առկա բետետնքով: Այժմ չունենալու վելով, այլ առաջնորդներ ճամար առաջնոող ինտբելայն մառդվտանգր,թն նրանք կառող են իրենց են կշել, կամ ՌՐոնք համառում են, քեզանից վիրավորանք կաճցմիջից, Եթե, իճառկե,զինվորնույնիսկ նրանցիցավելի ճզո լակեղեմոնացիներին, այն ն շանց արշավանքին մասնակցել Բ ոժաբակամ առավել ները խոստանան լակեդեմոնացինե իսկ պայմանով, քեզանիցվերգնենխոստացվածը, (82) Աճկասկած,այժմ զոբքիկարիքզգալով,ընդառաջեննրանցռպլաճանջին: քո ճպատակության տակ գտնվող թբակիացինեոըառավել Ռոժարությամբ Լո ստրողեպքումնոռանց կգնանքո դեմ, քան քեզ հետ. քանզի ճաղթանակի քո ազատություն: է ճաղթվելուդեպքում` կություն սպասում,իսկ այս երկոի մասին իբոն քոնը, (33) երբեդու ցանկանումես Ռսգտանել մեծ (ո ո՞ր ղեպքում, Եթեայս զինչարիքնեբից, այն զերծկմնա կարծիքով, նան ու խաղաղություն վորներնստաճան իբենցպաճանջածս մեկնեն,իրենց նոանք ես եթե մնան ոռի եռբկրբում, ըշնամու իբոն այստեղ թողնելով,թե՞ առավել մեծաթիվ հաճել ղեմ կլինեսնրանց էլ ղու ստիպված պատճառով կունենա:(31) Ո՞Ր ղեպհումավելիշատ դրամ զորք,որր ես պարենիկաբիք

բան

Հարել: Գողերը (20) ԱյնժամուղաշկեցինՔսենոփոձին

ոբ

ՅՈԹԱՐՈՐԴ

ոո

:

ու

ոբ

-4591..

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

կծախսվի, եթե

մարդկանցվնաբե՞ս քո պարտհր,թե՞ այղ պարտհրեթե քեզ վբա, ղու անհրաժեշտություն զգաս ուրիչ, ավելի հզոր բանակ վարձելու: (36) Ճիշտ է, Հեբակլե լղեսին, ինչպես իեն ինձ հայտնեց, այս գումաոըես շատ մեծ | թվում: Սակայնյատ ավելի հետ է քեզ ճամաշ այժմ այղ գումարը հավաքելովմեզ վնաբելը, հսն թե մեր այստեղ զալուց առաջ ղբա տասնեբորղ մասը հավաքելը: (36) Քանզի թվական հանակըչէ չջատը կամ բիչը որռշողը, այլ վնաբողի ե ստացողի կարողությունը:Իսկ այմմ հւ տարեկանեկամուտնավելի է. Ւան ամբողչ իռ նախկինունեցվածիր: (57) Իսկ ես, ո՛վ Սեթես,իբրե էո բարեկամը,այս բոլորի մասին կանխամտաձելեմ, պեսզի ե՛ ղո' ոժանի հ ամաովեիրաստվածների կողմիզ ե՛ Ւեզշեոբհվածբառիքներին, ես զինվորներիմոտ հեղինակությունից չզիբկես այժմ այս վեի։ (38) Լավ իմացիր, զորքի օգնությամբ թշնամուն ոչ մի վնաս չեմ կարողհասցնել, եթե այղ գանկանամ,ինչպես նան ի վիճակիչեմ լինի նորից քեզ օգնության հասնել, եթե այդ ցանկանամիսկ. արա այսպիսին է զորքի վեբաբեբմունիրդեպի ինձ: (39) Այսուհանդերձ,ես վկայակոչում եմ Էեզ ե ամենիմացաստվածներին, ես երբեք Ւեզանիցոչինչ չեմ համաբ, ոչ իսկ եբբեր ստացելզինվորների Լեզանիցխնդոել եմ նրանցպատե ոբեէ կանող բանը ինձ տալ, Եբբերչեմ պահանջելստանալ նույնիսկ այն, ինչ անձամբինձ եիո խոստացել: (30) Եդվում եմ Ւէեզ, ես չեմ ընդունի էո վճարումը,եթե զինվորներըես ինձ ճետ չստանան իրենց բաժինը: Քանզի ամոթ բան կլիներ կարգավորելիմ գործերը ե անուշաղբոության մատնել նբանի նբանցձախոոդություենը, մանավանդ հարգումեն ինձ: 11) Ճիշտ է, Հեբակլեյդեսը ամեն հետ ինչ. որեէ գնով հարստանալու համեմատած, համաբում. անմիտ է ամեն մի մարդու, իսկ ես. ո՛վ Սեթես. կարծում եմ, համար, չկա առավել աշժանավալել հատկապես հրամանատարշի բան, քան առաՒինությունը, արղարադատությունը ե ազնվությունը: (42) Այս հատկություննեոովօժտված մարդը ճաբուստ է, հանզի ուբիջներըես ձղտում են ե նա դառնալնբա բառշեկամները., բաբեբախտության մեջ շատ հաղոբդակիցներ կունենա, իսկ դժբախտությանմեջ նբան օգնողներըչեն պակասի: (43) Բայց եթե դու ոչ իմ արարքներիցկարողացարենթաղոել,թե ես ամբողջ հոգովքո բարեկամնեմ, ոչ իսկ այդ բանում համոզվեցիր իմ խոսՒեբից, ապա լավ մտածիրայն ամենի մասին, ինչ զինվորներն ասացին. Ւանզիդու նեբկաէի» նե լսեցիր ինձ պառսավողմաոդկանցխոսքերը: (41) Նբանքլակեղեմոնացիների առաջ ինձ մեղադրում էին, իբո Լեզ էի առավել ե ինձ եվիջված,Լան լակեդեմոնագինեբին, ես Ւո ամբաստանումհին, առավել բարձր եմ դասում, քան նրանցը. նրանք ասացիննան, շաճերը մնա

այւ ե

որ

ո

"ւ

ոբ

ոբ

ոբ

ոբ

ոբ

ոբ

որբ

ոբ

--Վ499.-

| կ մ

ԳԻՐՔԻ

ՅԱԹԱՐՈՐԴ

ես

իբո Րեզածից բնձաներ եմ ԿՓտացել: Ը») Սակայնայդ ընձանեբիմասին ինչու ինձ մեղադոեցին։ Մի՞թեայն պատնառով. ու նրանք իմ կողմից ինչ-որ վատ վերբաբերմումք են նկատել(ո հանդեպ. թե՞ ընդհակառակ են, ես շառ ձասկացել բարերանԼի քո նկատմամբ: (46) ես կաշծում եմ, Սյսումանդեւձ ամեք մաղ է Կպաշտավոր եբախտաճատույց լինելնրան, ով իրեն ընծաներ| պարգնել:Իսկ դու. հախՒանես Լեզ ոբել ձառայություն կմատուցեի, ինձ բարյացակամություն քո ճայացրով, Բայտնեցիր ու խոսքով ն երբե նվեւնեբով, Հզլացարբ ինձ խոստումնեչտալ: Լո Ե՞րբ Բայց արդեն են ն ցանկությունները կատարվել դարձելես այնքան հզոր, ինչքան էս կարովէի քեզ դարձնել.աոդ դու հանդգնում ես Նս անտեսե՞լ այն, զինվորճերբի առաջ այսպիսիանպատվության եմ արժանանում: ես (1Դ Քայց եմ, համոզված դու կվնոեսարժանին հատուցել. հանգիժամածակը քեգ այդ անել ն դու ինքղ ես չես կսովորեցնի ձանդուոժի կշտամբանք լսել այն որոնք մաշդկանց բերանից, բեզ այսքան ծառայություն հն ն ես մատուցել: Ուստի խնդբումԼմ Բնզանից, նանց ն վճարես աշխատեսզինվորվարձր ների աշքրին իմ հեղինակությունը ղարձնել այնպիսին, ինչպիսին եղել էՐ մենք նրանը

թ

ոբ

ու

ոբ

որ

որ

նախկինում, երբ հանղիպեցինը»։ (48) Այս լսելով, Սեթեսըանիծեցայն մառշղուն. որբ ։վատճառէր եղել վառձը ժամաճակին չվնաբելուն,ե բոլորը կասկածումէին, այղ մաղը 1. «Քանզի Հեբակլեյդեսե ես.--Ասաց Սեթեսը.--ԵՐրԵՐ իսկ չեմ մտածելվարոո

ձր պաճելու մասին, ուստի ե բռլորր կվճարեմ»: (49) Այնժամ Քսենոփոնը դասձյալ 'նսաց. «Քանի այժմ ռԻոջելես վարձըվնաշել, տպա վճարիր իմ քո միջոցով, ոբ

որպեսզի

ունենամ, քան այն

զոԻՐի առաջ պատճառով

այժմ

ոչ

պակաս պատիվ

ծամանակ, երբժամահեցիքեզ մոտ»: (80) իսկ նա ասաց. Իմ մոտ պատճառով զինվորների դլ պակաս պատիվչես ունենա, Եթեզանկ ինձ մետ մնալ միայնճազաչ հուլիտով, իսկ ես կպարգեեմ քեզ թե' կալվա թե՛ այն ամենի, ինչ խոստացել եմ»: (51) Քսենոփոնի դարձյալ «Այդ բոլորն այժմ անքեա՞ին|. ու«տիմեզ ճանապարք դիո»: չ

է մեալ ինձ մուռ,

եմ. Սեթեսը.--ճամոզված քնզ համար ի ոի

ավելի ապաճով

թե մեկնել»: (52) խսկՔսենոփոնը Դարձյալպատաս-

խանեզ.«Զգուշացնե համաբ քեզ եւ. բայց Ես շնունակալ չեմ մճալ: Իմացիբսակայն եթե ոոբեն ես տեղ առավել ես պատվի արժանանամ, օգու ապա դրանիցքեզ հի»: (53) ԱյնժամՍեթեսն ասաց. «ԴՐամ ե այն քիչը, իսկ չունեմ. մեկ տաղանղ,տալիսէմ քեզ. ընդամենը վեց ճաոյոս՝ եզ. շուրջ չորս հա ե ոչխար շուրջ հարյլուրքԷսան ստրուկ: Վերցրուայս բոլորր. ինշպեսնան կառո

որ

տ

ն մեկ վիրավորշած պատանդներին,

13--847

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

ԳԻՐՔ

նիո»: (54) Քսենոփոնը ծիձաղեցե ասաց. «հթե այդ բռլուր շբավականացնի ճամար, վարշձր վճաշելու ասլա ես ո՞ւմը պետքէ ճամաշեմ այս մեկ տաղանղը: Ավելիլավ շէ՞, Ւանի մեկծելը ես ինձ համար ապահովչէ, ես զվուշահամ քարկոծման հեքարկվելու վտանգից: Քանզիինէղ ես լսեցի եղած սպառնալի Էնհրը»:Այսպիսով Քսենոփոնը մեաց նբա մռա: օբի (85) Հետեյալ Սեթեսը։ովեց նշանցայն, ինչխոստազելէՐ ե երանց հետ որոնք ուղաբկեցնան մաոդկանց, պետքէ նախիրըքչեին։ Իսկ զինվուասում նեռը մինչ այդ էին, թե Քսենոփոնըիբ" գնաց Սեթեսիմոտ, այնտեղ մճալուն իշեն խոստացվածը ստանալունպատակով. բայց երբ տեսան ճբան, ն ընդառաջ ուրախացան վագեցին:(86) Իսկ Քսենոփոնը, նկատելովՔարմիճոսին ե Պոլինիկռսին, ձեր ասաց. «Այս ամենը զորքի ճամար ապաճովվեց ուստի ե ես բոլորր ձեզ եմ հանձնում, ուվեսզի դրանք բաժանեք միջոցով. ե զինվորներին»:Նրանք վեոցոին ունեցվածքը վաճառողներնշանակելով. սկսեցինվանառել.ե շատ մեղքերբառշղվէցին եանց վբա: (57) Իսկ Քսենոփոնը չէ` մոտենում, այլ բացանայտկերպովպատրաստվումէբ տուն վեբադառնալու, քանզիԱբենքումդեռես ոբռչում չէր կայացվել նրա արտաքոման մասին»: Սակայնզուաբանակումգտնվողնբա մտերիմները եկան նբա մոտ ու Ն խեդոեցին չմեկնել,մինչե զորքը (Թոռսկիայից) ձանելը այն ԹիբԲոնինհանձնելը: ու

Այստեղից ճելլենները նավեցին էսմփսակոս, որտեղՔսենոփռնին գուշակԵվկլիդեսը,ոբդին կլեագոբասի, ճանդիպեց ո՞ր կեբտելէբ կուկեյոնի" ոբմճանկաբնեոը: Եվկլիդեսրխնդակցեզ Քսենոփոնիննբա փ-կության համար են հարցրեց,թե ոսկի է բերել: (2) Իսկ Քսենոփոնը ինչքա՞ն Եոդվելով "11.

չէր ունենա, վեճադառնայբ»միշցներ եթե չվանառերիր ձին ն իո հետ ունեցածիշե-ր: Իսկ նտ Քսենոփոնին չնավատաց:(3) Բայց երր լամփսակոսցինեոը սնՔսենոփռոնին հյուրընկալման ծաներ քրտ ե նա մոտ ուղաոկեցին, զոճ,.-Ժատուցեց Ապոլլոնին, այնժամ կանգնածեվկլիդեսր զոհաբեոմաննշանները,ասաց, ո) հավատում դ իտել«վ՛ ոո է, ճայ-չկա: «Բայցես տեսնում եմ,--օ-Րունակեց Քսենոփոնի մոտ-դրամ թե նույնիսկ, հարստանալու առիթ ներկայա": ապա այդ բարի 7տբեիցե ամար իսկ չլիճի,ինքդքեզ պետք է լինի. եթե ուբիչ աոգե"՛ խոչբճդոտ «այե ճամ եղավ:(42). Եվկլիպետք3-խանգաբես»: Քսենոփոնը այղ բանին ե ՋԶես ասաց, «Քեզ խոչրեղոտումէ Ողոո՛"Ցե"': հարցոեց՝ «արդյո՞ք դեան ես դու Զեսինայնպիսիզոճեր մատուցելես. մատուցում էի տաճը՝ բե տնիցմեկնելուց ճետո զոնըողջակիզելով»":Փսենոփոնը պատ, «ռի վկլիդեսը այդ աստծուն զռներչի մատուլել: խոբրու՞շղ տվեզ նշան ասաց

նճանչ ըն ինքը նույնիսկ աուն

որբ

Լա

ո

ի«Վիսին

ո

-

194.-

անոց,

ՅՈԹԵՐՈՐԴ

վոն մատուցելըեղունվածսովորությանՔամաձայնե ասաց, թե այղ իրեն շատ օգուտ կբերի:(5) Հաջորդօբի Քսենոփոնը գալովՍփոյունիոն,զոճ մաեՆ տուցեց խոզերողչակիզեցհայրենական սովոբության համաձայն,ե ստագավ բարենպաստնախանշաններ: Նույն (ն) այդ օրը ժամանեցինԲիրճր ե համար: Նրանք Ռյուբ հղան ՔսնՆավսիկլիդեսը` զորքին ղշամ բաժանելու մոտ ե ու» նա ձռփոնի ենթաղոելով. Լամփսակոսումխիստկարիքիցղոդված ե վաճառելէ իո ձին ճիսուն ղաճեկանով, ոբովճետելսել էին, ոբ նա շատ էԸ սիրբումիո ձիուն, փշկագնեցին ն հոաայն, վերադարձրին Քսենոփոնին ժաբվեցին գիերվեոցնել: եշանր առաջ ընթացան (7 Այստեղից միշռվ ն անցնելով ՏԻովադայի Ճճասան իղելեռը, նախ Անտանդոռս, այեուճետնգնացինծովափովն ճասան ե ԿիտոԹեբեիդաշտը: (8) Այստեղիցնբանք ուղեորվեցինԱղբամյուտիռնի ճասան ՄյուսիայիՊԵՐգամռն նիոնի՞միչով գալովԿայիկոսիԲուվիտը, (քաղաքը): (8) ԱյստեղՔսենոփռնին ընդունեզՀելլասը.է՞ետբիացիԳոնգյուլոսիր ե կինը ԳոբգիոնիԳոնգլուլոսիմաղոր: (9) Նա ճայտնեցՔսենոփոնին, թե է անունով, ե ավելացրեց, հաբթավայբում բնակվում մի պարսիկ,Ասիդատես եթե Քսենոփոնըգիշերըգնա այնտեղ եՐԵք ճարլուճզիճվոոով. ապա կաբող է գեբիվեոցնելթե՛ նբան, թե՛ նբա կճոջն ու ոոդինեբին,թե՛ նոա ունեցնտ հետ վածքը,ռոոը շատ էր: Որպես ուղեցույց Քսենոփոնի ուղաշկեցֆո ե էբ ազգականին Պափնագորասին, համակոում: (10) Ն-ր ոբին ինքը շատ դեռ նրանք իո մոտ էին, Քսենոփոնըզոհաբերություն կատարեց:Նեռկա գուշակ Բասիասէլիդացին շատ բարեգտնվող աԱմսայ,, կանխանշանները ճամար ն նպաստեն Քսինոփոնի այդ մաբդըպետքէ գերեվարվի: (11) աս»հ ընթբելուցհետո Քսհնոփոնընանապառհվեց, իր հետ վեոցնելովիո ու

ու

որ

՛

ռո

ոբ

ե

ճճացելիեն, որպեսզինբանցլավություն արբած լինի: Եկաննս ու" մարդ, որոնք պեղումէին, Քսենոփոննիշենց վեոգնի տապոշնեշր երանցհեռացնում էին, չցանկանալովնրանց աՐստությունը, ռոր չուտով ընկնելու էբ իբենցձեռքը: գիշերվա մոտ աղ Բասան, դղյակի շուրջը գտնվող մեծ մասըփախան, անուք անի ճելլեննեոը էին մատնել ց, շադբության ձզտելռվգեւեվաբել խի: 56՛ Ասիղաճեսինն նա (13) ԵՐբ ռւեցվածքը: լով չկաբողացանդղյակը վեշցնել, Լանզի էբ բարձրՆ խոշոր, Եծ թվով աշտատշակներ ե այնտեւ|կային ալն չատ զինվորներ» ՀԷ, կովող լավ տելլեններըփորձեցինքանդելդրղբազմաթիվ որ

ոբ

որե --

19ը

ԱՆԱՃԱՄՈԻ

Ս

ԳԻԲՔ

յակիպարիսպը:01) Իսկ պարիսպըհուլե ութ աղյուսի ութեր: նառտություն Սոավոտյան պարբիավը արղեն ձակված էբ. բայց անմիջապես լույս ԵՐեվաց,նեոսիցինչ-որ մեկը յովի շամփուբովհաբվածելյամենամութ կանգնա-

ՅՈԹԵԲՈՐ

առաջին իուրխտ ԱՆԱՆ րուամբո ոննցզածեը: Այաղիխաով, կա խա ) վԳոա Ն. նորից ի "Ի' աջի Հէ Էոից ձուկ ազա ացին աաա ւորիիե աաֆով, աժադալ «ատվակ հրեցի ան վաԱա Բերե Վ ր Բորով: ջին. ա աոպեսվի թաննավիոնն ի» ձիեր աա» կբակնե՞ խավ" ոի" բնաբությամբ այլ նեց ի" Բոն Նր զորաչոկատով, ստանա. ունել իսկ կոմանիա, վածք ուշի յից ասո՞եստանյան ներին հնաբավոբռւ ճոպլիտներ ձյուրկանցի Բեծյալներ՝ջուռջ ութսուն ո

Հին

մոտենա

`

գ-ձա

իատոլ

Վ

'

Ա"

-

ո

չ

լ ԻԱ

Ր

| Պեզառճ Առռելմճայով ահբե

Մ

ն

մարդ, նույնպեսարքայիվոբձկաններնին. ե ես ութ Բարյու պելտաստճեր, ինչպես նան ճեձյալեեր Պաբթենիոնից, ե Ապոլլոձիայից այլ մոտակավայոբեբից: էբ նաճանջի (16) Աշղեն ժամանակնե մասին մտածելու. նե վեբցնելով ե ստրուկներին, այնտեղգտնվածառջաոն ոչխարներր իշենց քառակուսի դասավոչտության չբջանակիմեջ առան ու քշեցին. առբդենմտածելովոչ թե որոնք

՞

ու

Եթե ավար բնա (լով տեռանան, ծիդպիսով Բա

ն,

Ն մասին,

ավի

համաոձակ, իսկ զինվոբնեբը՝ավելի աճաբեկված,իսկ այժմ Ըբանք քաճանճամաճկովելով: (17) ԲայցեՐբ Գոնգյովոսրտեջում էին իբո ունեցվածքի սավ, են, իսկ նբանզվբա հարձակվո հելլեննեոը եւնա քան փոքբաթիվ նա. մոբ ջատ, ի հեճուկս կամին, ի զորամասով դուս ով ե մասնակցել գործին:Հալիսառնեից նբան Տեթբանիայից ոո

եկավ, անկանա օգնության հասավ

Գամաշատոսի ճետնորդ (8) Գբոկլեսը"": առդենխոշո կոշուստներ էր կռում աղեղների պառսատիկների նետում. նեւից Ն ընթանում է» չոջանակկազմած, ոոպեսզիվանաննեւովպաշտ-

իսկ Քսենոփոնի զոբաչոկատր

Հան

ու

պանվեն ճետումնեւից. բազիվ կաբողացան անցնելԿառկասոսգետր, ան իբ

երբ արդեն զոբաջոկատի գոեթե կեսը վիբավոբված էՐ: (19) Այստեղ' վորվեցվաչտապետ որն Ագասիաս ստյումփալացին, ամբողջ ժ կովում էբ թշնամուդեմ: եվ ձելլիններին հաջողվեցդուրս գա ան անձբաժեշտ -ելով չու. եկու հարյուր ստրուկ ե այնքան ոչխար, էՐ զոներմատուցելու համաբ: -

(20) Հետնյալօոր Քսենոփոնը «ց Բեր« գիշերովամբողչ գոճ զորքր տարավառաջ, առավել եռ անապարհոմ՝ Լյուդիայի միչով,ոոԲեյլիքտեռի պեսզի Ասիդատեսը ն մուռիկ լինելու չախից չանձանգատանա ոո մաՔսեփոնը չզգուշահա: լսելով. զոճեր է դ արձյալ Քայց Սաղատեոը տուցել Ն ամրողչ քազոոքովգալիս է իբ ղեմ «կավ օթնանեց Պաոթենիոն

ւ22)Այստեղ գտնվող գյուղերում ղաքի ճջոշօմկայքում նրան պատանեց ֆսե-. "Կո ն հ

«--Գոփոնիզոբամասրե գեւի վեոցոես --

|00.-.

թյան

խունան

"ը,

ւգ

"

|

կնոջր ռոդինեւին ն է ձիետին

:

Այուս

Լ Ես Ալչով»

'ենրի,

տլ' եա Աա1"1 ) նձ

հսլլխնննոի

ին

'վ

'

-

Ե

Ի) ոփ

չ

բարեգոոծություն անելու: ԱՅ) Այդ ընթացքումժամանեց Թիրբոնը,վԵրցբեց զաբամասըե այն ն ձելլիճականմյուս զոբքին, պասեբազմի ելավ Յիսսափեռձեսի

աիացնելով առեաբազոսի դեմ:

եբկոնեոի

հետե(25) (Արքայինպատկանողմեր անցած տիրբակալնեբր յալնեոն էին. Լյուդիայի' Աբշտիմասը, Փոյուգիայի՝ Առշտակամասը, ԼյուկառնիայիՆ կապաղովկիայի՝ Միթբադատեսը, Սիլիկիայի'Սյուհննեսիսը,ՓյունիկիայիԼ Ա՞աբիայի՝Դեռնեօսը. Սիոիայիե Ասսյուրիայի՝Բելեսյուսր,Բաբեե ճեսպեոիտճերի՝ լոնի՝ Հոռպարասը,Մեդիայի`Աշբակասը,փասիաննեոի ն ե Տիշիբազոսը.իսկ կարդուխնեոը խալյութներր խալդայներըն մակբոն-

նեոբ ն կոլխեւը ն մոսսիճոյկնեոըն կոյտոսճերըե տիբաշեննեոը ինքնավար ՓառնաԼո Կոբչուլասի,բյութանիացիննրինը՝ Պափլագոնիայի ախ"ակալն եվրոպականթռաղիացիեերինը` մեթեսը: Իավոսը, ու (26) Աբշավանքի նաճապարհի երկարություննԼՐ ճահանջչի ամբողջ Երեստգնեկու ճաբյուրտասնհինգ հաշլուր հիսուն հազա չսրս հազարեբկու Քաոշյու` ճիսուննինգ Աշշավանքիե նաբանշջի սմբուլ ժամանակը Եղավ մեկ տարի նե ներել ամիս): են.

կայան'

փառսախ՝ ասպառեզ:

իեիկՆՈՒԲՅՈՒՆՆԵ|

/

Փտրությայթ -

ՔՍԵՆՈՓՈՆԻ

ԿՅԱՆՔԸ

ԵՎ ՍՏԵՂԾԱԳՈՐԾՈՒԹՅՈՒՆԸ

«ԱՆԱԲԱՍԻՍ»

«մատատիկլակ մելու».

պատմագիր

հ

գրու

արյպես Է բնութագրել պատմական ավանդությունը Բույն 4ռենոիոնին, նրա բնտիր հունարենի համար, ճամեմատելով

աչն մեղվի ախորժալի բզզոցի

-

-

հոսքը տսկայն ավելի խոր իմաստ ունի քան Ֆաոննոիոնըբնաբոշուժ Է ստայզել իստ իր երկերի լեզվի բռվանդակության: Հիրավի, ճրա դալափարաբունությունը՝ իր

ւԽվում է, հենց նրանով, ն

ոչ

ըսա

նրանյ

հետ:

որ

էճեդգրկտան: կամ խորությամբ,

նրա Ռոլզերը՝ իրենց թատով

կարող մրցել ժամանակի մի շարք ոնտ:

Մակայն, այսուճանղերճ,

պատմագրության գագաթը

ալլ

ու

մտավորական դործիչնեիի

Աթեճացին

Քսննոփոմ

մճամ

Է

զորությամբ մտքի

հովն

ու

չեն

հույզի

դատական

կազմող երիռրդության՝ Հերոդոտ, Թուկիդիդես, Քսենո-

փոն՝ անօտարելի անդամը: Ինչո՞վ է նա վաստակել այդ բարձր պատիվը: 1է6շուշտ, իր դարաշիջանի առանձնաճատկություններիզարմանալի գցապտուն առդբադարմ-

մամք իր անձի

ե իր

գրվածքների մեջ:

Է

Հունական ստրկատիրական

հասարակության ալն դարաչիջանը, հր տվել Է պատմագիրների հիշված նինելի շարքը ն դրանց կոդթին ռուլնքան ու ավելի -փալլուն դեմքերի, Ճանճարների մի ամբողջ թյան, ճարտարապետության

շարան

փիլիսոփալությանու գրականու-

թանդակագործության, ռազմի ու քաղաքականուասպարելլներում, դեմքեր, որու Ոոնական քաղաթակրթությունն ու մշակույթ: Բասցրին այնպիսի աննախըճթաց բարձունքների, որ այն իր խորը թյան

ն

ու

այլ

դրոշմը թոլեց

մարդկության

զարգացման

ողջ

հետագա

ընթացթի վրա ն իր որոշ Է

--

.-

ԱՆԱՔԱՍԻՍ

կուլմնրշվ չգերազանցված մնաց,

ալդ

ղարաշրջանը

՝

կոչում

կան շրջան»:

Այն ինդգրկում

են

ՄՆԿՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

սովորաբար «ղաւու-

Բարձր զարգացմանեն հասնում նան Հունաստանիբազմաթիվ «յլ պոլիաներ, ծաղկման հիմնական ճանգրվանը պետք Է տեսնել կրկին գրանց ճասարակարգի` դեմոկրատիալիմնջ: «Դնմոկրատիան», սակալ, սր նշանակում Է «ժողլովիդի տիրապետություն»,

՝

ն այս

1. հիմնականում մ. թ.

ա.

Մ դարը:

դարի քալաքական պասմության բովաճդակությունն են կազմում երկու նր-

կարաճձիգպատերազմներ, ավելի ճիշտ` պատերազմաշարեի,Հունա-պարսկականը`

«ՕՍ--449

ե

Պնլոպոննպանը՝441--404

տվյալ դեպքում

նրանց միջն ինկած շուրջ երկու տասնամյակ տնողությամբ խաղալ մի ժամանականատվածով: Հունա-սպլարսկական պատերազմաշնուրըառանձին քաղաք-պետություններիկամ թթ.

թաժանված փոթրաձավալ հույն ժողովրդի ազատագրական ու պաշտպանական պայքարն էր Բին արնելյան մի պետության` Աքեմենյանների Բսկայու-

արիստոկրատիան կամ օլիգարխիան, ն տի բախվեին միմյանց

ծավալ տերության դեմ: Պայքարի ծալր առավ արնմտլան Փոթր Ասիայի տինավուրց Քունական քաղաքների Աքեմենյան Պարսկաստանի լծից ազատագրման

ու

տրոճթ միավորված էին Մամալնքի մեջ Բենց որպես կամ Հվոտննցիալ։ ն

Բ

ն

առարկա դարձած լինելով:

Եվ սաճայ երբ երկու Բակադիրթների միասնական չանթերով պարսկական լծի վտանգի վերացված էր, Բերթը Բասավ նրանց փոխադարձ ճակասութլյունննրթիու թշնամության դրսնորմանը: Պատերազմը, որ ստացավ Պելուվլոնենպանանունը, իհարկե, մղվում էր տարբեր պետությունների միջն ե նրա հիմքում ընկած էին ռան

բացարձակ չանագործման:

սլսակը կագմալ

Պարթենոն

`

-.202--

մի շարք

տնտեսական պատնճասներ, Կակսլն,

4Լրի չնորոիվ

տաճարով, որի վիա աշխատել է նան

դա

իրականում, վերը ճնշված պարագամիաժամանակ բաղաքացիական պատերազմ էր, ն դրանով են

իացատրվում մրա որոչ առանձնաճատկությունները: Նկատի ունենք, պատերագմող կողմերի տարբեր սոցիալական շերտերի՝ պատերազմի զկատմամբ դրսնորած վերաբերմունքը: Մյս կետը կարնոր է Քսենոփոնի կենսագրությանորոշ էջեր ն ճրա

:ՀԵիդիասը,գործում են ԻԷսքիլոսիարժանավորշարունակողներՍոիոկլեսն ու Եվրիպիդեսը ն այլ ճանճարներ, սկանց թիվը զարմանալի շատ Է մի փոքր ժողովրդի ն Ցամեմատաբարկարճ ժամանակագատվածիճամար: հանճարն

սաճմանագիակԷր ատիկատերեր` իրական ն

մինները, նրանցից «ազնվագունների»,. «քչերի» ձեռքում, ազատների մնազած մասը պետական գործերից արտազատված ն նույնիսկ «քչերի» շաճագործման

քաղաքականից, Աթենքն այրում Է նան կուլտուրական գերագույն ծաղկման փովը. ստեղծվում է Աթենքի Անրոպոլիսի ճարտարապետական հոչակավոր ճամավիրը՝ ու

ան-

Հեւռական քաղաք-պետութունների մտա՝ Սպարտալի գլխավորած, թնի Յասարակարգի Բամար բնորոշ էր, ինչպես ասվեց, արիատոկրատիան կամ օլիգարխիաճ: Այս պետություններում իշխանության ղեկը գտնվում էր արդեն ոչ թե Բամայնքի բոլոր անդամների, այլ, ինչպես ցուց են տալին Բամապատասխան տնր-

ամենասաստիկ

Աթենքում այդ ժամանակաշիջանումԲանդես է գալիս ռումզականթաղաքական խոշորագույն Գործիչներից մեկր Պեիիկլեսը,որի օրոք բացի ոազմականից ու

իր թագն

ալդ

դամճերը՝ տվյալ ւփդղիսի լիիրավ քաղաքացիների, որոնց թիվը

Ցոաղթանակի ճետնանբով առանձնապես բարձր վերելք սոպրեց Ցունական թաղաք-պետություններիցԱթենքի, իր շուրջը ստեղծելով պոլիսների մի խոշոր միավորում, որը սյատմության մեջ Է մտել «Աթենակաճ ծովային միություն» կամ «Աթենական Արքե» աճուններով: Սա. ինարկե, ֆեդերացիա էի ն ոչ պետություն, սակսդն, այնութանդերձ, Աթենքի ղեկավար ն մչուս քաղաք«պետությունների ստորադաս դերը խիստ շեշտված էր, ն գործի ճասնում էր Աթեմ-

քի կողմից սրանց անխնա

ու

Դեմոկրատիայիպտուղներից օգտվում էին միալն քաղաքայիՂ ճամայնթների

ճակատամարտերը: Հուլների Ցաղթանակըպարսկական տերության նկատմամբ դա նրանց ձասաբակարգի դեմոկրատիայի ճալթանակը ու նրա առավելությունների դիսնորումճ սպ

Պատերազմիընթացքում

թները այնքան էին Ռակադիրչ ռր պիսի ճոր պատերազմում, նախորդի լարվածությանը գեայղ

դաժանությլամի: դեմոկրատիան ալն չէր, ինչ մենք ենք Բասկանում բառիս տակ, քանի որ դա ստրկատիրական դեմոկրատիա էր. նր Աաճմանճերից ամբողջովին դուրս էր մնում Քամապատասխանպոլիսների բնակչության մի ստվար, երբեմն գերակչոող մասը, թ դեսս ստրուկների ե կիսակախյալ արտադրողների:

Բալց նույնիսկ

նվաճման առանձին Քանրաճոչակ դրվագներ են Մարաթոնի, Թերմոպիլեի,Սալա-

էթ հին արնելյան տիպի դեսպոտիայի` միապետական կարգերի ճձնձրից սեկի հանդես:

Ռետ

իազաձցող ճամառությամբ

խնդրի կապակցությամբ, շարունակվեց պարսկական արքաներ Դարեր 1 Վշտասպլանի ն զրա որդի ու ճաջորդ Քսերքսեսի ամեճի գորաբանակճերի արշչավանքճերով դնպի բուն Հունաստանը ն ավարտվեց ճույների փայլուն ճաղթանակով, որի ն

տերմին է, որով կարելի Է բնութագրել ողջ Հուպոլիսների կարգը՝ ալն ճին արեելլան

կեսպոտիային Քակադինլիս միալն. Իրականում դեմոկրատիան ճատուկ էր ճունական պոլիսների մի թնին, որ գլխավորում Լր Աթենքը, մյուս թնին բնորոշ չինելով

պոլիսների

մինի

պայմանական

նաստանի քթաղաք-պնտությունների կամ

թթ.,

աշխարձալացքի

'

:

որոշ

կողմեր ճիշտ ըմբռնելու համար: Մինչդեռ լակոնական (սկ-:03-

ԱՆԱՐԱՍԻԱ

՞

՝

ԻեԵԿԵՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

սինքն` Սպարտալի.վերջինը կոչվում էր նան Լակոճիկե կամ Լակեդեմոն) ճամբարի թաղզաթներում ասլրող` դնմոկիատական ճայացքների տեր քաղաքացիները ճամակրում էին. հակառակորդ` աթենական ճամբարին ն նույնիսկ հաղթանակ ցանկանում երան

Բեռվտիական միությունը, որթ իր կարճ գռյության ընթացքում խոշոր Ռաջողությունների Բասավ, ն ուրիշները: Սակայն այսօրինակ միավորումներըի վիճակի չԼին արմատապես դարմանելո: նասարակությաճըհսմակած ճգնաժամը: Օրակարգի էր միապետությունների Կտեղծումը,ն որպես դրա ճախանշան, ադաջ էին թաշվում, բարձր դիրքերի Բասս-

գործում դրա օգտին, Աթենքի շուրչի համախմբված պոլիսների օլիգարխիա դավանուլ քաղաքացիները, ընդճակառակն, Սպարտայի հաղթանակն էին տենչում ն նուլնիսկ ձգտում դուրացնել ալն: ու

նում ն աստվածներին պատշաճոլ փառաբանության արժանանում առանձին ուժեղ անճատներ, որոնց իշխանությունը սկսում էր Մետզճետե փոխարինել կոլեկտիվի՝ լինի դա արիստոկրատիայի թե դեմոկրատիայիճիմունքներով կազմված կոլեկ-

Պատերազմըշատ

դաժանորեն էր վարվում ն ուղեկցվում էր ճելլենների կողմից ճելլենական իսկ քաղաքների բնակչության գերեվարմամբ ն ստրկացմամու ամբողջ ծաղկուն շրջանների ամալացմամբ:Այն սկզբից ընթանում էր փոփոխա-

հաջողությամբ,նույնիսկ Աթենջի որոշ կշեռքի նժարը թեքվեց Սպարտայիկողմը կան

գերակշռությամբ,

տիվ, իշխանությանը:Առա Ճասարակությանզարգացման այս ոռենդենցի ուժով է, առաջ Է մղվում Բուճական պոլիսների ճլուսիսայլին ճարնան Մակեդոճիան: Ալեքսանդր ՄակեդոճացուԲոր՝ Փիլիապոսի օրոթ նա այնքան հզոր է գտնվում, հր կարողանում է իրես ենթարկել գրեթե բոլոր Բունական քաղաք-պետությունները: Այս նորաստեղծ միավորված պետությունն էր, որ իբրե բռունցք գործի դրեց Ալերնանդրի, նվաճելով նոր ուժերով ալն ժամաճակՑայտճի ողջ Արնելթը։ Այսպես վրա որ

ճետագալում

բայց

ն

վերջինը ճաղթանակ ձեռք բերեց, Աթենքի փոխարեն: Լակեդեմոնի

իշ-

դառնալով Բելլենական աշխարճի հեգեմոն՝ խանությունը անճամեմատ ավելի խիստ ու դաժան էր, ճանգամանք, որ արտաձայտվել Է նան Քսենոփոնի «Անալբասիսի»ճամապատասխան գլուխներում, ճավառակ ճեղինակի լակոնասեր լինելուն:

տասավ ճելլենիստական դարաշրջանը, սակայն նրա արմատները, ինչպես Կանք, խորը թաղված էին նախորդ Բելլենական դարաշրջանի ընդերքում:

Այսուճանդերձ, պելոպոնհսլան պատերազմներիբում Բետնաճքները ավելի ենդգրկուն Էին, քան մի ճամբարի Բաղթանակը մլուսի կկատմամբ: Սնանկացան գաղափարախոսություննեիի երկու ճամբարճերի Էլ, թն՛ պարտվածի ն թե՛ հաղթոզխ Դրա ճիմքն էր իրեն` պոլիսի, քաղաք-պետության, որպես ներփակ ու ինքնաբավ պետականության ձեի, խոր ճգնաժամը, հիր իթ ճերթին արդլունք էր Քաղարակության ատցիալ-տնտեսական Ուրաբեթությունների «արգայման, նրանց մեջ կատարված որոշակի տեդաշաիժերի: Ոթպես դրանցից մեկր կարելի է նշել դասական պոլիսի ռազմական ու քաղաքական հզորության պատվաճդանը կազմող մի-

ջին ճալատեր-քաղաքացիների շերտի բնեռացման ճամընթաց տարրալուծում

քալքջալումը, էր մասամբ

շերտ, խոշոր,

որի

իսկ

ճասարակության ճիմնականում`

մանր ճողատերերի ն չքավորության մնջ, իր հետ տանելով պոլիսի նախկին ունակությունը` պաճպանվելու որպես սուվերեն պետություն ն միայնակ, առանց ապո-

տաքին

հւծի ռգնության, սանձաճարելու իր ստրուկներինե ընդանրապես

գործվողներին:

Ռազմա-թաղաքական միավորումների

ստեղծմազ ալն ձգտումը,

շաճա-

ի ճայտ նկավ Բունական աշխարքում դեռես 4" դսրում, պոլիսի ճգնաժամի ցուցանիշներից մեկն Լր: Չէ՞ որ դրանց առաջացման մեջ արտահալտվում էր ոչ միալն մի պոլիսխ

ներից ճետո կրկին ու կրկին այդպիսի ժիավորումներ են ստեղծվում, որոնցից առանձնապես նշելի եռ Աթենական երկրորդ ծովային միությունը, մաճավանդ

--

ա

առո

Ար

Հոն

առաջին պատմիչներն են ճամարվում ՄԼ դարում մ. թ. տ. ստեղծագորՓել սկսած լոգոգրաֆները, որոնք, ի տարբերություն Հոմերոսի, Հեսիոդեսին մարդ-

կության պատմությաներնույթները չափածձոլովու ի միջի այլոց շարադրած ուրիշ Գրողների,անցել են արձակի, զատելով սլատմական ժանրը մլոսներից ու դրանով

ճիմք ծառայելով Ճունական դասական պատմագրությանը:Լոգոգրաֆներիցխոշորագույնն էր Հեկատեոս Միլետացին(71 դարի երկրորդ կես--Մ դարի սկիզբ), որը իի գործերը նվիրել է մարդկության առաջացման խնդիին ն աշխարհի նկարագրմանը: Ի

դեպ, ճույն մատեճագրությանմեջ նա ՀեդաստանըԲիշատակողառաջին ճեղինակն է: Լոգոգրաֆներիերկերը դեռես լի են առանպելաբանությամբ, սակայն արդեճ ձգտում կա տարազատելառասպելականտարրերը պատմական ճիմք ենթադրող

տարրերից: Նրանց նվաճումները ժառանգել

թթ.

որ

ձգտումը իշխել մյուսների վրա, ակն մլուսների ձգտումը արտաբին ճենարանգլրոոռել իր գոյությունը սպլաճպանեու րւսմար։ Եվ աճա Պելոպոնեսան պատերազմ-

--

`

տե-

մ.

թ.

490--շուրջ պատվատիտ-

ու զարգացրել Է Հնրոդոտը (շուրջ ա.), որին ավանդությունը պարգնել է «Պատմսմաղր»

հր «Պատմության»թե ընդգրկմամբ ու կառուցվածքով, թե պատմականադիյուրներին ու իրողություններին մոտեցմամբ ն թե, վերջապես, շարադրանքիոճով նա հիրավի «պատմագրություն» կոչված երնուլթի ճիմնադիրն է: Նրա երկի գլխավոր թեման ճունա-պարսկական պատերազմներնեն, բալը շարադրանքը ճա սկսում ղոսը:

Է շաղռ ավելի վաղ շիջաններից, նսյատակ ունեռալով ոչ

--

.-

միալն բացաճալտել այդ

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

'

իրադարձությանխոր պատմական արմատներն ու պատճառները, լն տալ իրեճ Ռայտնիբոլոր երկրների ճնարավորին չափ մանրամասն ու հավաստի նկարագրությունն

ՄՍԿՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

կլարագաներ.

վերջին տեսակետը :սվելի լալն տտարաձումունի, ն ճրանով նշվել Է Պսեճոփոճի ծնճդլան 2400-ամլյակը: Իր կլանթի սկզբնական շրջանը (մինչն 401 թ.) Քսենոփոնը անց Է կացրել ծննդավայիում, Աթենքում: Քսենոփոնի աշխարհայացքի արիստոկրատական բճո:յթր, ճրա գրվածքներում ի Ռայտ եկող բազմազան գիտելիթները Բողի նպատակահարմար շաճագոիծման, ձիավարժության, շներով որսի ն այլ խնդիրների Հուրջը, Կգրակացնել են տալիս, թե նա ծագում Է աթենական ուննոր, գուցե ն Բարուստ

՛

առաջնորդվելով է, որ սույն 1920 թ.

պատմությունը, դրա ճամար օգտագործելուվ իբ տեսածը, լսածը ն կարդացածը: Խրա մոտ արդեն առկա են աղբլուրների նկատմամբ քննական մոտեու

ցումն ու ռացիոնալիզմը, որոնք ն, այսպիսով, դառնում են Քունական պատմաԳրության հատկանշական գծեր: Հաջորդ խոշոր պատմագիրը,որի գործով հովն դասական պատմությունը հասկում է իր գագաթնակետին, Թուկիդիդեսն է (Մ դարի երկրորդ կես): Սա իր երկը նվիրել Է Պելոպոնեսյան պատերազմների պատմությանը: Թուկիդիդեսին բնորոշ Է օգտագործված աղբլուրների շատ լալն շրջանակը, որը ներառնում Է

ձողատիրական ընտանիքից: Նման եզրակացությանը կատարելապես քամապատասխանում Է ալն միակ ճաստատուն փատոր, որ Բալտնի է Քսենոփոնի կլաճքի այս ժամանակաշրջանի մասից, ալն է, թե նճա աշակերտել է Սոկրատեսին: Սովլրատեսը:, ինչպես ճայտնի է, իրեն շիջապատում Էր ազնվական ծագում ունեցող

նույն-

իսկ ճնագիտական պեղումներից ճալտնաբերվածնյութերը, ինչպես ն վիմագրական նյութերը: Խրա օգտագործած վիմական արձանագրությունների մեզ Բասած

նմուշներից երնում է, թն որթազ

հարազատորեն ու ճշգրտորեն

է

ճա

քանի օր անց...»

բառերով ներածվող նախադասությամբ: Սրաճով նա թերնս գանկացել է Քաջորդակցականկապ ճաստատելիր ն Թուկիդիդեսի միջն ու ճերկայանալ որպես նրա գործի չարունակող: Մենք կտեսնենք, սակալն, որ Քսենոփոնը էապես տարբեր Է իր ճախորդից:

Քսենոփոնի կյանբի մասին մեզ ճասած տեղեկությունները ՔՄարուստ չեն: Վեճեր կան գրա ծննդյան թվակաճի մասին իսկ: Ուսումնասիրողների մի մասը այն դնում Է 444

թվականից առաջ,

ելնելով 424

թ.

տեղի ունեցած մի ճակատա-

մարտի ն 422 թ. մի խնջույբի նրա մասնակցածլինելու մասին մեզ ճասած տեղեկություններից ե ուրիշ Ռաճռգամանքճեիից: Մյուս մասը օրա ծննդյան ժամանակը եճթադրում Է շուրջ 430-ին, հիմբ ընդունելով նրա հիշատակումը իր մասին «Անճա-

բաաիսում» 401 թ. դեպքերի կապակցությամբ որվես երիտասարդիու

-.0206-

'

վերարտա-

դրել իր աղբյուրների տվյալները: Միննուն ժամանակ նա խոր քննադատական վերաբերմունք է ցուցաբերում իր աղբյուրների նկատմամբ, դասակարգելովդրանք ըստ Ռավաստիությանաստիճանի: Թուկիդիդեսբ երբեք չի բավարարվելպատմական իրողությունը նկարագրելով, այլ միշտ ձգտել է բացատրել ալն, ըստ որում տվել Է ոչ թե դիցաբանական,ալլ միշտ կլութական,առանձին դեպքերում Շույճիսկ տնտեսագիտական մեկնաբաճություն (հանգամանք,որ նշել է Մարքսը): Թուկիդիդեսի «Պատմությունը», որը ճեղիճակը մտադիր Է եղել Բանցնել մինչե Պելոպոնեսյանպատերազմների վերջը, մնացել Է անավարտ, նունիսկ ընդճատված մի մտքի շարադրանքի մեջտեղում: Այս հանգամանքը օգտագործել Լ Քսենութոնը, սկսելով իր «Հունական պատմությունը» ճենց այդ կետից՝ «Դրանից մի

մի քանի

այս

նկ դաստիարակում նրանց երիտասարդությամբ իր փիլիսոփայության ոգով, որը ուղղվածությամբբացարձակ-օլիգարխիական չլինելով հանդերձ, շատ հեռու Էր դեմոկրատական երանգից:Այս Բողի վրա Է, ի դեպ, որ հետագայումտեդի ունեցավ Սոկրատեսի բախումը Աթենբի իշխաճությունների Բետ, որոնք ն ճրւսն մաճվաճ դատապարտեցին: Մի տեղեկություն Էլ կա այս շրջանի մասին, իբր Քսենոփոնը որոշ ժամանակ

քաղաքական

.

վերության մեջ է եղել Բեովտիայում ն ադնտեղ ունկնդրել Պրոդիկոս փիլիսոփալին։ Բայց սա վիճելի Է նուլն պատճառով, ինչ որ 424 կ 422 թվականներին վերաբերող

:

վերը նշված տեղեկությունները: 401 թ. Քսենոփոնըիր բարեկամ Պրոքսենոսից,որ ծառայում էր փոռքրասիական ճողերի պարսկական սատրապ, պարսից արքանղբալր Արքեմեգան նլու-

(այսպես կոչված Կյուրոս Կրտսեր), ճրավեր Է առանում մեկնել Փոբր Սսիաչ Սարդես քաղաքը, Կյուրոսին ներկայացվելու ձպատակով: Քսենոփոնըորոիսի

մոտ

է գնալ ն: ճարպկորեն շրջանցում նուլնիսկ ալն խոչընդոտները, որ կարոզ էին նրա աոջն ճարուցել... աստվածները. Սոկրատեսիցխորճուրդ ստանալով նա-

շում

խապես ճարցում անել Դելփյան պատգամախոսինիր գնալ չգնալումասին, նա այնպես է ձնակերպում Բարցումը, որ բացառում Է բացասական պատասխանը:

Այս թայլը ցույց Է տալիս, որ Քսենոփոգնիր արիստոկրատական, ուրեմն ն լակոնասիրական, հԲալացքներովիրեճ լավ չէր զգում Բայրենի Աթենքում ն գործունեու-

թյան ավելի նպաստավոր բնավայր էր փնտրում: Գուցե նան գժտված էր իշխանությունների ճետ, Մատկապես այն բանից Բետո, երբ Սպարտայի՝իր ճաղթանճակից ճետո

Աթենքում ճաստատած կարգերը՝«Երեսնի բոնատիրությունը», :ապալվել էին: Ինչեիցե, այդ թայլ վճռական դեր խաղաց նիա կլանքի ճետեագաուղու ինտ-

րության առումով: Ներկալանալով Կյուրոսին

այլ

-.

207.

ն

ընդունվելով նրա

բարեկամների

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

ՄԵԿՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Քսեգոփոնը մասճակցում է ճրա ձեռնարկած ոազմական արշավաճբին դեպի Պարսկաստան: Կյուրոսի ճպատակն Ւր տապալել իբ եղբորը` Արտաքսերքսես Ռ-ին ն տիրանալ նիտ գարին: Արշավանքի անճաջուությամբ է ավարտվում, Կգուրուն ընկնում Լ Կուճաքսայի վճռական ճակատամարտում,ու նրա տասճա-

շարքը,

զարանոց վարձկան Բունական զորաբանակը, որի մեչ էր նան Քսննուոնը, թեն նույն ճակատամարտի ժամանակ իր զբաղեցրած թնում հաղթանակ Լ տանում, բայց ն այնպես ստիպված է լինում բռնել ճեռավոր երկրից դեպի ճայրենիթ Շաճանջի ուղին։ «Անաբասիսը», որից էլ իմանում ենք այս բոլորը, գլխավորապես նվիրված Է ալս նաճանջի նկարագրությանը:Այդ դժվարին պաճին

Քսենոփոնն

իրեն դրանորում է որպես բանիմաց,

խիզախ ն տոկուն զորաճրամանատար ն Բույն մարտիկներիվերադարձին Հոնիա: Սրանից ճետո նա որպես վարձկան զորքի ճրամանատար, պատերազմում է նախապեսԹրակիալի թագավոր Սնթեսի դրոշի ներքո, իսկ ալնուճետն, 396.. 394 թթ., ծառայում Սպարտալի ֆասիլնսԱգեսիլաոսի մոտ, որը պարսիկների դեմ սպաստում 10.000

ռազմական գործողություններ էր ծավալել Փոքր Ասիայում:

Այս վերջին քայլը անսրեց Քսենոփոնի Ճարաբերությունները Աթենքի հետ: Իսկ երբ նա Ագեսիլառսի ճետ ն մասմիասին վերադարձավ Հունաստան նակցեց Թեբեի ն Աթենքի ու Սպարտայի դաշնակցության միջն ծագած ճոր պատերազմին ն նուլնիսկ լակոնական զորքերի շարքերում մարտնչեց իր ճայրենիթի դեմ Կորոնեայի ճակատամարտում (384 թ.), աթենացիները դատավճիռ կայացրին նրա նկատմամբ, ճայտաիարելով նրան ցմ վտարանդի: Սպարտան,ընդճակաշուշտ,

ավելի նս

ղեկավարների

ռակը, երախտաճատույլց եղավ Քսենոփոնին,ճատկացնելովճրան 387 թվականին Պելուվոնեսում Սկիլլուս բնակավայրիմուտ մի տուն ն Քողամաս, երտեղ ն Քսենո-

փոնը անցկացրեցշուրջ է7 տարի, գրելով ալստեղ իր երկերի ճիմճնականմասը, այդ թվում ն «Անաբասիսը»,ն զբաղվելով իր սրտին մոտիկ գյուղատնտեսությամբ: 9741 թ.

Պելուվոճեսում նոր ուսզմական գործողությունների ծավալման կապակցաթյամբ Քսենոփոնը իր ընտանիքի հետ տեղափոխվում է Կորնթոս: Քիչ առճց

Սպարտան ն Աթենքը դաշինք եճ կնթում, ուղղված վտանգավոր չափով ճզորացած Թեբեի դեմ, որի զորավարն էր նռոչակավոր Էպամինոնդասը: Քսենոփոնիերկու որդիները՝ Գրիլլոսը, որ հր պառվի անունն էր կրում, ն Դիոդորը մասնակցում են

պատերազմին: Գրիլլոսն ընկնում է Բեիրոսական մաճով Յ62 թվականին Մաճտիննայիճակատամարտում: Այս նոր իրադրության մեջ Քսենոփոնի վերաբերյալ Աթենքում կայացած դատավճիոր չեղյալ է ճարտարարվում, նա դադարում Լ

այդ

վտարանդի լինելուց

ֆաղաքը:

ն

ճնարավորություն

ստանում

վերադառնալ Մայրենի

Քսննուխռնը, նակայն, արլպես էլ

չիրագործեց

ճնարավորությունը, մնաց իր կլյանթի վերջին տարիների նվիրեգ գրական գործունեությանչա. թունակմանը:Ալստեղ էլ նա մաճացավ շուրջ 356 թ., Բասճելով խոր ծերության ճասակի: այդ

Սորնթոսում ն

Բսննոփոնը բազմազան շաճագրգոութունների տեր հեղինակ է եղել: Բացի պատմական գործերից, նա գրել Է բարոյախոսական, տնտեսագիտական, գլուղա-

տնտեսական, ոազմական, քաղաքական ն նունիսկ որսորդական բովանդակությամբ երկեր: Ալդ բոլորր միավորվում Է ճրա աշխարհալեճողությամբ, որը ցայտուն կերպով ի ճայտ է եկել նան նրա պրակտիկ գործունեության մեջ: Խա ոչ միալն Դիել է իր արիստոկրատական,լակոնասիրական Ռայացքների համեմատ, ալլ գործել,

ուստի ն միաստորեճ ՄԲասելէ իր Ճայրենի Աթենքի ճկատմամբ դավաճա-

Շության (ճորջորջում, որ մասամբ մեղմանում Է Լիվարտային Աթենբի միջն մղված պատերազմների վերը նշված քաղաքացիական ինովթի շնորճիվ): Լակոնական իրականությունընրան գրավում է իր օլիգաբխիական Բասարակարգով, այլն իր պաճպանողականությամբ, այն պարագաչով, որ, ինչպես ճամոզ-

ված էր Քսենոփոնը, ՄՍպարտայում ավելի ճավատարիմ էին նախնիների ազնիվ պվաճդներին, ավելի էին պաճպաճել Ռելլենական Բինավուրց խիստ ոգին: Լակոնական մանկավարժությունը, նրա կարծիքով, ինչպես Կ ընդանրապես լակոնացիների աշխարձրմբոնումը ավելի սերտ էին կապակցված կլանթի պրակտիկ խընդիրների ճնս, բան Աթենքինը, ուր իբր չափազանց շատ էին տարվում վերացական ու տեսական խնդիրներով, զանց առնելով կենսական գործերը: Գործնականու: թյունը, պրակտիկալի ճետ սերտ կավի, րստ Քսենոփոնի, մարդու ամեճնաճախընտրելի բարեմասնություննէ, որը Խավասապրապես կարնոր Է թե սոսկ մի տանտիրոջ ու Բողատիրոջ ճամար, իր տան ու տնտեսության գործերը կազմակերպելիս, ն թե քուղաքական

քաղաբի

ն

կամ ռազմական ղեկավարի

կամ լայնատարած իր երկրի գործերը տնօրինելիս։ Տեսական գիտե-

լիքների ճեռբ բերումը նրանթ պիտանի նով որ

Կր,

նա

թագավորի ճամար, իր զորքի կամ

ու

ն

նա

անրաժեշտ

կիրառելի

են

Է ճամարում սոսկ ալն չափով, որ չափով

առօրչա

կյանթում։ Ալսպես, Սոկրատեսի բերա-

Ռայտնում Է այն միտքը, թն երկրաչափությունը պիտի յուրացնել այնքան,

մարդ կարողաճա անհրաժեշտ դեպքում ընդունել, հանձնել, բաժանել հողամամնացածը ավոորդ

է:

հիմնականում խորթ Է մնացել Քսենոնա բավական երկար ժամանակ եղել Է Սոկրատեսի աշակերտների վոնըն, չնսպզածն Փիլիսոփայությունը նս, իր խորբերով,

շարքում։ ՍոկրատեսիցՋա ընկալել Է գյխավորասչես ճրա իմացությանարտաքին-.

-

--

14--347

ԱԿԱՔԱԿԻՍ

ՄԵԿՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

տիամաբանական կումը, դրույթ ապացուցման ճարտարությունը,որը ն փալլուն զիրառել է իր երկերում: Սրա օգնությամբ ճա Բաճախ ճիմնավորում Է իր, Սոկրատեսի փիլիսուիայության հետ պողնչություն չունեցուլ, դրուլթները: Փսենովտճնի աշխարհայացքը Ռատկասվեւ պարզորոչ դրսնորվել Է նիա ալն

Ցսենոփոնի ստեղծագոիձությունների կարնորագուլն խումբն պատմական գրվածքները որոշ

չափով առկա

են

վանական է,

որ

այն ի ռեպ ամենից թիչ «Անաբասիսում»:ՀաձակումներըԱրա կյանքի վերջին տարիներին,

ուրիչ գործերում նս.

այս

նորնթոսյանշրջանում,

Քատկապես

տեղատվությունեն ապիել: Քսենոփոնը կարծես տեսնում Է, վերջապես, խե Սպարտանիր երազած իդեալական պետությունը չէ, թե նախնիներիավանդները ամեճնին այն չափով չէ, որ այնտեղ ճարգվում ու կիրաովում են, ինչպես ինքը կարծում Լր, թե բարքերի անկումը, ընչաքաղցություննու ագահությունըամեննին աթենացիներիսենաշնորճըչեն, ալլ Բատուկ են նան րակոնացիներին,որ լրիվ չափով ի ճայլտ նկավ, երբ սրանք դարձան ճելլենական աշխարճի ճեգեմոն: Այս փոփոխություններըիրենց արտացոլումն են գտել նրա «Հունական պատմության» ուշ շրջանում գրված եզրափակիչբաժիններում, նուլն ժամանակ ստեղծված «Եկամուտներիմասին» գրվածքում, ուր խոսքը Աթենքի տնտեսական գործերի բաբելավման մասին է, ն «Հիերոն» (դատողութլուններ բոճապետությանտ̀իրանիայի մասին) գործի մեջ: գիչին Քսենոփոնի

Կետի մասին»

դրսնորվում են

վերչինի որքան պատմական գործ է, ալնքան էլ, գուցե

որոշ

են

պատնանում

«Հեծելության մասին», «Հեծելազորի «Օներով որսի մասին» ստեղծագործությունները, որոնց մեջ նրա բազմազան գիտելիքներըհամապատասխան իԻնագավառներում: ճան

ն

--

-.

ե

ավելի, բարոլախո-

ծառայել որոշ 8ետազուռողների հաՔանճոփոնիպատմականերկերի շչարբից։ Թվում Է, չափազանց է: Ծիշտ կլինի բնորոշել այն որպես պատմա-բաղա-

սական-քաղաքական,

ն

այս

Բաճախ ճիմլ:

է

մար ալն իսպառ վտարելու

սակալն, թե քական վեպ,

սա

ըստ

որում` իր տեսակի մեջ առաջինը ճամաշխարճալին դգրակաճու-

լավագուլններիցմեկը, որպիսի գնաճատական վաստակում Է իր գեղարվեստականարժանիքներով, կենդանի կերպարների այլն շարանով, որ կարոթյան մեջ

Է Բայտնում

ընտանեկանկյանթի, բարեկամների ընտրության ն սրանց ճետ վարվելակերպի,հասարակականաշխատանքի,մարդու ֆիզիկակաճ ու մտավոր զարգացման, սիրո, տնտեսության, մարդկանց ղեկավարելու արվեստի ն բազմաթիվ այլ խնդիրների կապակցությամը, ամենուրեք արտաքալտելով սարմանափակու պանպազողականոգու տեր ամրակուռ տանտիրոջտեսակետներ: Քսենոփոնիլակոնասիրականճակումսերը առանձնապես ցցուն ճանդես են գալիս նրա «Ագեսիլաոս» ներբողի ն «Լակեդեմոնացիների պետությունը»դարձյալ ջատագովական բնույթ կրող ստեղծագործության մեջ, թեն նրանք այս կամ

նան

կցել

դաստիարակությունը»):

Կտեղծագործությունննրում, որոնք ընդունված է միավորել «սոկրատական»անվան տակ: Դրաճք են. «Հուշհր Սոկրատեսի մասին», «Սռկրատեսի արդարացումը», «Խրախճան» ն «Տնարաիություն»:Բոլոր ալս գործերի մեջ կենտրոնականդերում տանդես Է գալիս Սոկիատեսր,սակալն դա Քսենոփոնյչան Սոկրատեսէ, պրակտիկ օգտակար գործունեության ջատագով, կենսական խնդիրձճերիլուծման պատրաստի դեղատոմսերբաժանող մի անձնավորություն, որր ըստ սեծի մասի ճաղորդում Է հեղինակիտեսակետը,ն ոչ այն Յրիին ու ներճուն փիլիսոփան, ոհրսվիսինճաոնում Է Սոկրատեսը Պլատոնի տրամախոսություններում:ՍոկրատեսըՔսենոփոնի

երկերում իր կարծիքն

Է

կազձում նրս:

«Անաբասինը», որոնց պատմությունը» (ճԿզուրուի նրա «Կլուրոպեդիան»

«Հունական

վերապատությամբ կարելի

են

ն

`

ն

ղանում է ստեղծել Քսենոփոնի հմուտ Գրիչը: Այս ստեղծագործության մեջ խոսքը պարսկակաճ թագավոր մասին էչ որը Բիմնադրեզ Աքեմենլաննեոիաշխարհակալությունը, գամ պատմության սեջ մի պետության

ծածկի տակ միավորելով

Ասիան: Քսենոփոնը իր վեսվլում ձգտում

Է

՛Լդուրոս Մեծի առաջին անողջ

Առաջավոր

պատասխանել ալն ճաիրցին,թե ինչպի-

նի՞ դաստիարակությունու պատրաստություն պետի է ստանա գործիչը, որպեսզի ճաջողացնիգլուխ բերել այդպիսի մի բարդ ճեռնարկություն։ կամ. ավելի լալն, ինչպիսի՞ պատրաստություն ու Բատկություններ պիտի ունճննա իդեալական միւ.պետը, որպիսին Է ցուց

շված`

նա տնանում է ճանճին Կյուրոսի, կամ թերնս որպիսին նա ուզում Հղուրոսի իր ստեղծած կերպարի մեջ: Նրա պատասխանը, բացի վերը ղեկավարին անրաժեշտ գործնական հատկություններից, անձի գերագուլն

տալ

կատարելագործման մեջ Է, առաջնորդը պետը է կատաիելագործի իր ունակություններն ու կարողություններըայն աստիճան, որպեսգի ամեն ինչով գերազանցի փյրուսններին։ Այդ դեպքում բոլորը

համոզված

ու

սիրարոժար կեզթարկվեն

կոետնեն նրան:

«Կլուրոպեդիալի» մեջ արտացոլվել

է

Քսեճոփոնի

ու

ճոր կողմքաղաքական

գորոտումը8օգուտ միապետության, որը Մա սկսում Է գերադասել ն` դեմոկրատիավից, ն՛ ձլիգարխիայից, ն՛ բռնապետությունից(տիրանհա), սրանց անկալունուԹյաճը ճակադրելով միապետության կալունությունը: Նման կողմնորոչումը ն սրա հետ լծորդված՝ ուժեղ անճաւոների այն իդեալականացումը, որբիմեկից ավելի օրիկակները գտնում ենք Քսենուիոնի ստեղծագործություններում`Կյուրոս Մեծ, Ագե-

նրան դարձնում են ճելլենիզմի գակճամոզվենը, որ նա ալստեղ ղափարբախոսականնախակարապետ:Իսկ քիչ նս չմնաց սոսկ տեսաբան, այ, անձամբ մասնակցեց ճելլենիստական դարաշրջանի սիլաոս, Կյուրոս Կրւտսնըն աղի,

իսկապես

որ

ճետո

-- 2...--

ԱՆԱՌԱՍԻՄ

ՄԵԿՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՒ

նան

գործնական Ցախապատրաստմանը, հելլենիզմիցդեռնս

Կումջ:

«Կլորոպեդիայի»զուտ

թաթնված Է

լոթ

տասնյակ տարի

պատմագիտական արժնքը մակերնութի վրա չէ, ալն

վիպակաճ-գեղարվեստական թողի տակ, ուստի կ հաճախ վրիպել ու վրիպում Է ուսոմնասիրողների աշքից: Նրա հիմքն Է, մեր կարծիբով, այն անկասկածելի պարագան, որ Քանհնոփոնը գրել է Պարսկաստանիպատմության, Աքեմեճյանմերի տիրապետությանսկգբնավորման մանին ոչ թե Բեռվից քեռու, ինչ որ օտար միջավայրից բազմաթիվ ձեռբերի միջնորդությամբիրեն ճասած աղոտ լուրերի ճիման վրա, աղ ոիպես մարդ, որ անձնապես շփվել է Աքեմենյան տոճմի ամենափայլունշառավիղներից մեկի՝ Կյուրոս Գրտսերի ու ճրա ճետ շրջապատի ն եղել Է Պարսկաստանում: Որքան էլ վիպական տեսք ունենա նրա գրածը, այս ն նրանց շնորձիվ հանգամանթները Քսեմոփոնի ձեռք բերած կենսական ու կոնկրետ պատկերացումները պարսկական միջավայիի մասին իտի նրան մոտ պահեին բուն պատմական եթե ոչ իրողությանը, զոնե ոգուն: Չպետք է կասկածել, որ «Կլուրոպեդիան» պատմաբանիաչքով վերլուծելով, Ոնարավոր Է դուրս կորզել նրանից պատմական տվչլալներ։

Մեռք ցանկացանք հատկապեսշեշտել

ալն «կյուրուեդիայի»

բավական

աս

ծավալուռ

Ոսնգամանքը,նկատի ունեճալով հր վերաբերումԷ Հալաս-

բաժինը,

տանին (Արմենիալին)։ Այստեղ, 6-րդ դարի կեսերին առնչված, Բանդես են գալիս ճայկական թագավորությունը, ճայոց թագավորը, նրա որդիներ Տիգրանը (որ կերկայանում է որպես կուրոսի բարեկամ ն որսակից) ն Սաբարիսը,նրա զոիավար Էմբասը, տեղեկություններ են տրվում այկական զորքի՝ սգրուճձիին Բետնա-

քանակությանմասին, արքունի Ռարստությունների մասին ն այլն, ԲայերիփոխՔարաբերությունների մասին Մարաստանի(Մեդիւս) ն այլ Բարնաճ երկրների ու կի

ժողովուրդների Բետ:

Որքա՞ն կա այս տվլալճերի մեջ: արժանատավատություն

ձերը դրական անձամբ եղել

խողումիցՔետո

են։

է

Նախ

ն առաջ

Նորագույն կարծիք-

այն երկրների շարքում Հայաստանը նս

ոիտեղ «կյուրոպեդիայի» Բեղինակը. Կյուրոս Կրտսերի արշավանքի ճՃանա երկար ճանապարճԷէ կտրել Հայաստանի վրալով, որի մանին

մանրամասնպատմում է «ԱԿճաբասիսում»: Ռւրեմճ այն, ինչ վեին կատուսճնիմասին, վերաբերում Է նան

Հալաստաճին: Բակըկա Մովսես Խորենացին կրկին մ. թ.

Է,

ասվեց Պարսնրա ճաղորդածի

արժեքի երկրորդ երաշխիբը նս: ա. ՄԼ ղարի կապակցությամբ, պատմում Է Ռալոց նրա թագավորության, արքաներ Երվանդ Սակավակլացիու նրա որդի Տիգիանիմասին, վերջինիս Կյուրոսի ճետ դաշճակից լինելուն Մարականպետությանճետ բախման մասիճ: Խորենացու պատմածըդուրս բերել Քսենոփոնիասածից Բնարավոր չէ ճմաճությունոերի կողքին էական տար։

--92..

բնրությունճերի առկայության պատմական միննուն

։-ՈՌւստիմնում

պատճառով:

իրականության այլազան

է

ենթադրել, թե դրանք

ախտացոլումներնեն: «Կյուրոպեդիան», ալապիսով, ճայ ընթերցողի ճամար, իր ընդճանուր պիժանիքներիԲետ մեկտեղ, ունի նան առանձնաճատուկնշանակություն: Վռնենոփոնիներկերիմեջ իր կարնոր տեղն ունի ճրա «Հունական պատմոլւթյունը»: Սկսվում Է այն 410 թվականից, այնտնղից, որ ընդհատվում է, ինչպես

ճշվեց, Թուկիդիդեսի «Պատմությունը»,ե Քասցվում մինչն 362 թ.՝ Մանտիճնեալի ճակատամարտաը: Այն, այսպիսով, ծայրեծայր վերաբերում Է իրադարձությումների, որոնք ժամաճակակիցը,ճաճախ ականատեսն ու մասճւսկիցն Է եղել Քսենոփոնը: Այս Քանգամանքը«Հունական պատմությանը» որոշակի չափով Բուշերի բնույթ Է

ճաղորդում, այստեղից բխող բոլոր Բետնանթներով: Մի կողմից, ժամաճականցիու ակաճատեսի դիրքը մեծապես բարձրացնում Է Քսենոփոնի հաղորդածի արժեքը,

մյուս կողմից, սակալն, գործուն մասնակից լինելու ճանգամանբը որոշակի սուբյեկտիվ երանգ Է տալիս նրա մերձեցմաճը պատմական իիողություններին:Վերջինս ի հայտ Է գալիս առանձին իրերի

ոչ այնքան սխալ, որքան միակողմանի մեկնաբանմամբ: Սպարտալի Բամար որոշ աննպաստ ճանգամանքներՔսենոփոնը Կյաիզապես լռության Է մատճում, ուրիշ դնպքերի մասիճ սանվդծումիր ցանկացած

տսիսվորությունը,ուշադրությունը կենտրոնացնելով, խնդրի Էության փոխարեն, երկրորդական մանրամասճնթի վրա ն այլն: Այս բոլոր թացերով հանդերձ «Հու-

կական պատմությունը». շարադրված լինելով Քսենուրոնի նման իրազեկ ու եդրնակի կողմից, Հունաստանի ճիշլալ ժամանակաշիջանի պատմության րագոզն

ու

ամենամանիամասնսկզիճաղբյորն է Քաճդիսանում: եռ

Տ

Բմուտ

կարնո-

ո

«Անաքասիսի» (ճայ գիականության մեջ «Խաճանջ բիւրուն») կարող Է Ռամարվել Քսենոփոնի Գգլուխ-գործոցըթե իր անզուգական արժեքով որպես պատմական սկզբնաղբյուր ն թնեիր Բոլակապ գրական-գեղարվեստական արժանիքներով: Առաջին ձալացթից «Անաբասիսի» մեջ պատմված իրադարձությունը ազճշան Է իր մասշտաբներով: Հիրավի, մի բյուր (տասի Քազար) ճուն վարձկան զինվորներ մասնակցում են պարսկական տնրության մեջ տեղի ունեցող Բերթական առդըաապմբությանը, արշավում դեպի ՊԴարսկաատան` գաի հավակնորդի առաջնորդու-

նրա վախճունից ճետոթշնամի երկրի միջով նաճանջում դեպի ճալրենիք: Սակալն այս աննշան իրադսարճությունը Բալալական պրձագանք գտավ անտիկ աշխարճում ն մտավ օրինակելի սխրանքների դասական շարքը: Դեռնս մ. թ. ա. 86 թ. թամբ,

Ա

Ռոոմեական զորավար Մարկոս Աճտոնիոսը, իր պարթնական արշավանքի ձախողումից ճետո թշնամի երկրի միջով նարանջելիս, ծանր ըոպեներին թացակաճչում

--

2(3

-

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

ՄԵեՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

էր. «0, Բլուր»: Սակալն վերագրել Բյուրի արշավի ու նաճանջի այս Ճռչակը Քսենոփոնի գրչի որությանը՝ կճշանակեր բազստայտել ճշմարտության մի կողմը միալն: Մեզ ճսպտնի Լ, որ սլնկախ Փաննոփոնիցք ալդ նովն իրադարձությանըեն

անդրադարձելն ուրիչ Բեղիճակներ։ Այսպես

դրա մասին իր Երկում պատմել է Բույն հեղինակ Քտնսիասը: որն այդ ժամանակ գտնվելիս է եղել Քակառակ՝` պարԿից թագավորի ճամբարում, որպես արքայի անձնական ըժիշկ: Այդ արշավանքի պատմությունը գրել Է նան ոմն Սոփենետոս, որը Քավանաբար «Անաբասիսում» նկարագրվածՍոփենետոս Ստիմփալացին է, Բյուրի ստրատեգոններից մեկը: Սրա

գործը մեզ չի Բասել: Ենթադրում են, որ մ. թ. ա. 1 դարի Բեղինակ Դիոդոր Սիկիլիացու «Գրադարանում» պաճպանված՝Բլուրի արշավանքի բավական հանգամաճալից նկարագրությունը (ՃԽ, 19--81, 32) Բիմճված է հենց Սոփենետոսիգործի վրա: Եթե այս ենթադրությունը տսրդարանա, ապա կպարզվի, որ գոլություն Է ունեցել Բյուրի արշավանքի նան մի չորրորդ պատմություն,որից օգտվել Է Դիո-

դորը:

Իրադարձությունը,ուրեմն, գտնվել հույն Ռասարակության ուշադրության կենտրոնում անկախ Քսեճոփոնի գրածից: Ինչո՞ւ: Կարճ ասած, սա առաջին դեպքն Էր, երբ Բուճական մի զորաբանակ այդչսփ կտրվում էր իր ճայրենիքից ն ընդԷ

հանրապես իր ճարազատ տարերքից՝ ծովից,

ճեռանում

Էլ գնում հասնում

ցամաքի խորբը,

ու

սվն

պարսկական պետության սիիտը ն Հպլնտեղմարտի մեջ Բաջողությամբ չափվում պարսից արքալից արթալի ճսկայակառ ուժերի հետ: Սա ռչ միայն սոսկ սխրանք Լր, ալլն Պույլների վաղեմի բաղճանքների իրականացման

փորձ` ռնանշի կարգով արշավել աղն թշնամու ողը, տիրանալ ալն թչնամու րս րընտություններին, որը իր Քսկալական բանակներով մի ժամանակ հեղեղել 1ր Ռուլների երկիրը: Խման ծրաժրնր, իճչպես իմանում ենք Թաճական մատենագրու-

թյունից, փալփայվել նձ 4 դարում, րի արշավը առաջինն Լր:

Իայց

կրանց իրականացմազփորձերի մեջ Րյու-

Էլ ավելի իմաստ Է տատանում ալս իրադարձությունը, երբ ալն դիտում ննք հաջորդ դարաշրջանի՝ ճելլենիզմի տեսանկյունով: Հիրավի, միավորման տենդենցը, որ հելլենիզմի նախանշաններից էր, ուներ ոչ միալն պոլիսի ներքին ճգնաժամի ճաղթաճարմանիմաստը, որը մենթ վերը ճատկապեսշեշտեցինք,այլե ստրկատիրական ամեն մի ճասարակության անօտարելի Բատկանիշը կազմող` արտաբին նվաճումների, հարստություններիթալանի, մանավանդ գերեվաթությունննրի առավել մեծ չափով իրականացմաննպատակը: Նվ աճա Բելլեն Բասարակությունը փորձով ճամոզվեց, որ ինքը Կկզբունջորեն ի վիճակի է այդպիսի վիթխարի մի գործ' ճվաճնլ ԱքեմենյանՌզոր ու անսասան թվացող տեբությունը: Եվ դրանից Բետո նման ծրագրերն ու փորձերը չդադարեցին, մինչն ռո

կատարլալ հաջոլությամի արդեն Ալեքսանը Մակնդոնացուօրոք: Ալտվես, Ըլուրի արշավանքի, ինչպես ջրի կաթիլի մնջ, արտացոլվել Է մի ամբողջ մեծ ու կարնորավուլն դարաշրջանի ամենաճատկանշչականտենդենցներիցմնկը: Վսեցոփոնի ստեղծագործության բոլոր ուսումնասիրողները նշում են, որ «Աչսյսակվեցին

Կաբասիսը» գրնլու նրա գրդասյատնառներից մեկն Է եղել ինքնափառաթաճումը. թերնս նրա բաղձանքն Է եղել իր նկարագրած ուժեղ անձնավորությունների վերոՑիշյալ Սանկի մեջ ներմուծել իր սեփական կերպարը նս: Ադ ձգտումը ասյացուցվում է

այն Բանգամանքով, որ Վսննոփոնը իր գրչին այս ուղզությամբ ազատության պատմածին՝ավելի կշիռ տալու նպատակով «Աճաբասիսը» ճրապարակել Լ ուրիշի անվամբ (ոմն ԹեմիստոգննեսՍիրակուսացու որ ճայտնի չէ գոյություն ունեցե՞լ է, թե ոչ), ն իր մասին պատմածի ջանակով ու ոգով: Քսենոփոն Աթենան

ն

որ դեպի Պարսկաստանարշավանքի Ինթացքում դեռնս ստվերում Է գտնվում, առաջին պլան է զուր, բերվում իսկուլննեթ, երբ Կունաքսայի ճակատամարտից

ցիճ, ն

լավագույն զորավաինեիի

խարդախ սպանությունից ճետո Բույներն ընկճում են անելանելի թվացող կացության մեջ ն ճոգեկան առկում ապրում: Քսենոփոնը, աստվածների ներշնչմամբ, Բորդոր Է կարդում զինվորներին, վստաճությում ներշնչում նրանց իրենց ուժերի նկատմամբ, ւ ընտրվելով ստրատեգոսներիշարքր, ծանր

ու

Է Բյուրի ղեկավարությունը: Հետագա ողջ նաճանջի ընհաջողությունները կապակցվում են Քսենոփոնի ճնախաճեռ(ության, իմաստության ու եռանդի ննտ, անաջողությունները՝ ի Բեճուկս նրա կատարած գորձուլությլունների ՔԲետ: ուլն ուղղությամբ են ներգործում նան Քսենոփոն-նեղինակի կողմից Քսնենոփոն-ստրատեգութբերանը դրած բազմաթիվ ու

փաստորեն ստանձնում թացքում

զորքի

բոլոր

երկարաշունչ ճառերը, այլնպնս որ Բյուրի վերադարձը Հոճիա ընթերցողը սկսում Է ինկազել որպես ճիմնականում սենոփոնի ջանքերի արդլունք Անշուշտ, սա չա-

փազանցությունպիտի համարել, մանավանդ

որ, ասենք, Դիոդորի մոտ պառպանված ճամապատասխան պատմվածթում Քսենոփոնի անունն իսկ չի ճիշատակված:

Այս ճանգամանքը ընդունակ էր ստվեր ձգելու ողջ «Անաբասիսի» արժանաճավատության վիա, ն «ղել են ճետազռոտողներ,որոնք տուրք ենճ տվել ողդ կարծիքին: Սակայն երկի մանրազնին ուսումնասիիությունըի վերջը հանգեցրել է ալն միաճամուռ տեսակետին, որ հակառակ Քսենոփոնի իր սեւիական դերի գերագնահատման «Աճաբասիսի» պատմական կտավը ոչ միալզ ճշմարտացի, այն վերին

քաղաք-պետությունների

կատարել

--

Կպատիճանի ճշգրիտ Է

գալիս ալն թոլոր դեպքերում, երը ճնարավոր Է լինում Կսառգնելերա տվյալները: Բննողները եկել են աւն նզրակազության, որ Քսենոփոնը Կրշավանթի ողջ ընթացյքամ ռիագիի է վարել, որի ն օգտագործել Է ճետագալում դուրս

«Աճարբասիսը»չարադրելիս: Սրագրի գոլության փաստի անկասկածելիապացույց է, օրինակ, այն ճանգամանքը, որ փանենոփոնը իր երկում նչում է ոչ միալն կա-

--

.`

քլ

--

ԱՆՑԱՔԱՍԻՄ

ՄՆԿԳՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

տարված անցումների թիվը, այլե դիանցից փուրաքանջչյուրի երկարությունը, մեծ մասամբ պարսկական փարսախներով(փարասանգ), այն տեղերում, երբ ընթացել ենճ պարսկական պետական (արքուկի) ճանաոլաիոների երկարությամբն

դրանց վրա

դասավորված սլարբերաբքար

վկայանմերը

թուլ

են

տվելճշգրտորեն

ճնշել անցած տարածությունը: Մուս դեզբեիում՝ մոտավոր ձնով՝ առնպարնզներով ն կամ ճանասյարձի վրա ծախսած ժամանակով:8չ պակաս ցցուն կերպով են ցուցադրում Վսենովոնի շարադրանքի ճշմարտաչվատում ճան Արնելքում նրա նելը

տեսածի նկարագրությունների: Պետք է շեշտել, որ «Ակաբասիսի»,հրպես պատմական

ն

թյունների մասին: Սակայն առամձնապես ն. կասեինք, եզակի կարնոբությունԷ ձեռք բերում նրա պատմածը ալն նլառից, երի սկսվում է Բյուրի նաճանծջըանծանոթ ու թշնամի երկրների միջով: Հոների կորում-անցծում են ՀայկականԼեռնաւ»խարոր հարավից հլուսիս-պինմուտք, Վանա լճից ճարավ ընկած Կարդուխների

երկրից, բուն Հայաստանին «Արնեմտյլան»Հայաստանի վրալով դեպի Սն ծովի ափերը ու այնուճետն ընթանում նրա հարավային ափի երկալնքով: Ալդ ընթայքում կրանթ ծանոթանում են տասնլակ ցեղերի ու ժողովուրդների հետ, որոնցից շատերը մինչ այդ Մուլներին ծագտնի Լիմ լավագուլն դեպում սոսկ անումներով: Եթե նախապես Բուլները պարակական զոիբի կազմում էին արշավում, որպիսի Դանգամանջը նրանց մասամբ մեկուսացնում էր ալցելված երկրների բում միջավայրից, Կոպա այժմ` միալնակ, թողնված բախտի քմաճաճուլքին, ննթակա աղսպասելի ու անծանոթ վտանգների: Ալս ավելի Է սրում նրանց ուշադրությունն ու

դիտողականությունըԲամապատասխաննրկոների ու ճրանց բնակչության նկատմամբ: Վերջիճի ձճնտ նրանք անընդճատ ճգտում են անմիջական շփում ձաստարմել, փորձում լեզու գտնել, ճնարավորին չափ առանց բախումների անցնելուճամար իրենց ճանապարնը։ Օգտագործումեն Բաճգսատիտասր նրանց կացարանները, սնվում նրանց սննդով, օգտվում նրանը մագուստից, տեսնում նրանց զյչաղմուցքնները,բարքերը, ճարաբերությունները, ճանապարճիառաջնորդներ ընտրում նրառն

նման

ուղլիննրովԲակայական ինֆորմացիա ստածում Երջանիկ պատաճականությամբ Բովն զորաբանակում

նոանց կյանքի

մասին:

գտնվել Է Քսենոփոնի փալլուն պատրաստությունը, շաճագրգոռումերի ն գրիչը ունեցող անձը, որը ներ--

218--

սոդավորությանները

Կղզս թոլոր

հարազատորեն Բանճնել թլթին։

ն

թնե որքան անգերագնահաւուլի նշանակություն ուփ

սաղի է,

խան ցեղերի լուսաբանումն որը

ալդ

Հասկա-

համասյատաս-

Այնշան վառ չյուլյադրվում հրի Բիման վիս իր հաղորդածով,

ժողովուրդների պատմության ճամար:

ու

Է Քատկապես Հալաստանիմասին Ժաննոփոնի է

ստաճում

ժողովրդի պատմության մի ամբողջ

ալ

կմնար: պատմակաճ աղբյարի՝ «Անաբասիսի» մի ՌրապնսԿ

դեաւրաշրջար,

ալլաավես մուլ

որբի

աղչյլուրի, արժեքը առաջին Բերթին խարսխված է աճա ռազմերթի ընթացքում նրա Բեղինակիտեսածի ու լսածի արճանագրմանվրա, որը, ինարկե, իր ճմանը չունի ճուլն գրականության մնջ: Քաենուփոնը Կյուրոսի ճետ արշավելիս, աճցել է ողջ Փոքր Ասիան ն Հյուսիսային Միջագետքը,տեսել բազմաթիվ երկրճեր, քաղաքներ ու ընակավայրեր հ տեղեկություններ Է Ճայղորդումալս ամենի մասին, ինչպես պարսիկների բարձր ոլորտներում, որտեղ նա աճցնում-դառճում Էր, տիրող բարքերի ու սովորու-

ցից

ծձել է

պատմության

որոշ

էջերի

վաւ

լուսաբանումը:

այլ

արժաճիքս Լ դուռական

Քնռննոփոնը մի

դարաշրջա-

վարձկան զորթի նշանակության վերելքը ժամանակի

է ապիել, երբ սկսվում թաղաքակածնու ռազմական խնդիրների լուծման մեջ, բալց նըբ վարձկանության ծախու նոգեանությունը դեռնս չէր քալքալել Բելլենական զոիքի ճինավուրն ազսիվ ավանդները: Բղութը, փաստորեն, մի շարժուն պոլիս են ներկայացնում, բախցեղերի ու բնության անձրապովր գիրկը, ն ճետի քմանաճուքով նետված տար տաբրթրականն այն Լ, հր ճակառակ բոլոր արնավիրքների, նրանք պառպանում են իրենց կենսակերպը ու ճկարագիոր։ Մեծագովն վարպետութրամը ն, իճարկո: միանգամալն վավերադրորեր սրստմոմ է փաննոփոնը, թե ինչպիսի կյանթով է կում

ԼԷ

ռ"պրում իր ճադիննիթիցճւպվուրավոր մղորներ տեռստած Հելլադայի այս փշուրլ:: Նրա պոլիսի գերացուղմ լնկավար օիզանին՝ Փալովիդական նավաքին վուխու-

անգամ արչավանրի ճետ ն որում ամնճավնրջին զինվորը իրոկապված սկզբունքային հարցերը լոծելիս, է ստիառեգոսին ու կարող Է րննադատել նխ ն վական տեսակետից ճավասար յուրարանչյուր ալլ աննավոիության գործուլությունննիը Ա իր առաջարկների մըտրիկող

զինվորների Ռավաթը,

որ

գումարվում

Լ

ամեն

մեծամաննությամյ:: ցրճել, որոնք կրնդունվեն կա կմնրժվեն ճավաքի ձների խիստ զգացնել Լ սա Լ մեջ իրեն իսկ իրականության սկզոիունքն միսպն, Իճարկն ն տարբերությունից այլ տեսակի ծագման, ուանցվածթի տալիս իշխունության, են միտումնավոր Ելովանները հանախ իխող Ոեղինակության տարջերությունը: անխոճնմ: Բայց ընդճանուր ու դեմագոգիկ, Ռավաթի վճիոներ: որոշ դեպքերու' է տալիս, թե որձ է թշնամիցույց արարողությունը առմամբ այս դեմոկրատական

ճելենձերիի դիմադրելու կարողության քաղզաբթացի, ինթնուազն, որ լուրաքանչյլութը նրանցից իրեն ազատ առլբլուրը. րուլմ անձ Լ զգում ն գործում Է գիտակցարար: Սրանով, Հակալն, ամեննին չի բսլյախվում զինվորսվլան խիստ կարվապաճությունը,առանց որի Բելլեններին փրկուներին

ու

արճավիրքներին այլս

մի

բուռ

թյուն 5Լի նի:

Այս կոլեվտիվլե շսկեհւն Կողիսի: եիբեթ չի առտակամ ճայրեճի թում մոր կաթի նն ոչ ճետ ներծծված այն զգացումը, որ ճելլենները իրենց բնությամբ հակադիր հելլեններին՝ բարբարոսներին, գերազանց են նրանցից իրենց ազատությամբ, --

--

անենեեն իրենց Ռոգնոր ռում

է

ու

ճան

ՄԵԿՆՔԻԹՅՈՒՆՆԵՐ

նույնիսկ մարմնական ուժերով: Բանակ-պոլիսի լրիվ Կլաճսրո

իր ստրկատիրական Լությունը: Թշնամու լեններըչ բացի իրեռց աճորաժնչտ:Կլաբենից ն ոլ

կսկազված են Բյուրի դավադրաբար սպանված երնջ զորաճրամանատարնե Սրանբ, ճիրավի, Պրոքսենոսի ն Մենոնի բնութագիր-դիմանկարները: տարսվոիիչ են: Սնղմ տողերով սչ միայն գծագրված Է նրեք միանգամայն տարբեր ունձնսեվորություն, իրենց թուլ ու ուժել. դուրեկան ու Քամակրելի կողմերով, իրեն)

երկիրը ասպատակելիս ճԲել-

ռասճում կեճսամիջոցներից,

նան

Կլեարթու,

հր

բնակչութոունը,սն հարմար դեպքում վաճառելու ն կամ առանձին աչբի ենկնող ստրուկներին իրենց հետ նալրենիք վերցնելու ճնպսոռակով:Իրե ձասկանում են, որ իրերի դժբախտ ինթացքի դեպքում կարող են, ջացիներ լինելով հանդերձ, ստրկացվել, նունիսկ եղբայր-նելլեններիկողմից: Այսպիսիմի դեպք՝ 400 զինվորննրի ս»տրկաւյումը,նկարագրվածէ Հելլենների ճնտ արշավանթի մեջ նեն Շան նրանց աստվածների, որոնց Ռետ ամեն օր շփվում են ու զոճաբերությունների Ճարցումներիմիջոցով: Ոչ մի կարեոր քալ չի ձեռնարկում Քսենոփոնըկամ մյուս ատրատեգոսները,զորքին թե սեփական անձին վերաբերող, ճախքան զոճաբերված կենդանու փորոտիքի :

ա աա

ու

«Անաբասիսում»: ո

հիման վիա գուշակը չճայտնի աստվածնճերի կամթը: Զոճարերության Բամար կենդանի Քալթայթելու նպատակով հուլերը պատրաստ էին ծախսել իրենց վեր, ջին միջոցները։ ՄոռացությանչԼին տալիս նրանը ճան

ե

իրենց

մարմնամարզական

ավանդական մրցումները: Հազիվճազ Հայկական լեռնաշխարճից դուրս պրծած, ու հյուծված, առաջին իսկ ճնարավորության դեպքում նրանք կազմակերպում են արլոլիսի միցումներն ամբողջ Ցոգով տրվում դրանց:

Հճ

դեռ Մոգնած

Նման ետնախորքիվրա ամեննին տարօրինակ չի ճնչում ալն գաղսսիարը, մի քանի անգամ այս կամ ալն առիթով արծարծվում Է «Անաբասիսում»ն անցիինն Քաննոփոնի մտթով. արդյոք ճիշտ չի՞ լինի, փոխանակ

իը գում

Բալրենիք

դե:ոնալու,

վերա-

որտեղ Ցալտնի չէ, թե ինչ 1 սպասում յուրաքանչլուրին, ընտրել որնչ ծովամերձ հարմարավետ վայր ն մի ընտրպոլիս հիմճադրել: Ռւ թեն սղգդ միտրր մերժվում է, բողց ճեշտութլամբ բ կարելի ն կարելի | սատկերայնճել, թե որքան դյուրին կահոլ էր աղն :

ԷՒ

Հ

:

Է

իրականանան

:

Լ

եվ, վերջապես, «Աճաբասիսը» աչքի Լ ենկնում թն Քսենոփոնի առեղծագործությունների ն թե ողջ Ցունական գրականությանմեջ իր '

՛

ւ.

"

արանտառավա վեստական արժանիքներով,

ԼՑ

'

'

նն

ր-

ն

որոնք ւ

"

:

.

հերս

գրական. գեղալ

բարձր տների կողմից

«Ասաբասիւը»այս առտւմովդիտելիս ճիշենք, ռր այն ժանգեղարվեստական հին չի պատկանում, ն ձեղինակը խիառ է եղել գեղարվեստասաճմանափակված կան միջոցների կիրառման խնդրում: Քսենոփոնը զարմանք Է պատճառում Կուղ ն

Վուանը

միջոցներով հիաճսղկիարդլոնթի

անճնուվորություններիկնրվարները

կ

հասնելու իր ունակությամբ: Պատմակավ

իրադարձությունների նկարագրությունները ե ներգործման արտարալտչականությամբ աստիճանով: Սովորաիարառաջին Բեթին մատնացույցեն անում այն տեղը,որտեղ ներ-

մրցում ԻԶ իրար

ճետ

--

-

հասարակությանը: վաղ

դրական «շեղումներ» չեն շարադրանքի բուն նլութից. նրանք ճիմճավորված

դետազոտ-

ման

գաղափարներով ու ձգտումներով, կյանքի նկատմամբ ունեցած պաճանջներով ենճ սոշրջապատի նանդեւվ` վնրաբերմունքով ն այլն այլն նկարագրերըՏասյված ցիալական ընդճանրացումներիաստիճանի, որով ներեքզինվորականների տիպակաց կերպարները բնութագրում ենճ իրննց ծնած : տրված` կյորոս ԿրտսեԱյս Բատվածները, սակայն (ինչպնս ն թի: ավելի են կրում, ամեննրն րի Ոմալիչ դիմանկարը), որոնք մաճախոսականների բնոյթ

,

ա

Ն ի

Ց

նախորդ շարադրանբով: Նախքան դրանց նախապատրաստված

թերցողն ինքը, Քիշլալ անձերի արածի զորությամբ, արդեն Գեղարվնատական

ու

Կն

իր է, կերտվածքով:

մոտավորավեմ Մուն Ցպարագ

Ինն եր

ասածի

ճասնելը,

եճ

ին-

Անի ԳԻՐ նենոփոն

մ ԻԲե: լ փե Կեգոր րճաագրոմնկյի

Է

ր

Մերգոի

Սա ի դեպ, ալդ Խթագրոո նրբին ճախարդ չարադրանքի հակրագումարՆրասբք ակունքը: ծական ուճի մի էական ԵՇ մարվան խազած գծի տակ: Շերը որ շեշտելու Այս ասում ենք : քառնող ջերից, «Անպբասիւվ թագրումներից զուրկ անձնավորություններ ես մվատորպես ցցուն ու բնորոշ կնրպարձեր: Եթե շարունակենք ճովն զորավարների գու լակեդեւ Ժռնեղոփոնի բնկերակից ոնսւյի է Ռիշատակնլ կերաշաիը, ապա կարելի կ ամուր րի պրուիեպ Խելրիսութոսին, որի բնորոշ գջերը նրա միջակ, տաղանդից զրկ

լի ճշգրիտ

ու

քամար,հազմաթիզ ԿՆճման ԿոմԲո

Շան

Մ

'

Կիոնալիզմն ո

:

ԼՐ

'

'

ի

կենսափորձնեն, կամ դիպվածաբար ճանդես եկող Կոլրատադասին:

լիջությամբ, բայց ֆաեն Է Դ սենոփոճը 6 Վերջինի գործո կերի զորամաորնել Է հելլենական ծաղր որպես կծու ընթերցողի ականջին ալն Տնչում են իրեսց նս մի «տարատեսակի» նկատմամբ, որի ներկաչացուցիչները, Բակառակ իրենց բախտր վարձչնչին կարոյլությունճների,կաշվից դուրս նն գալիս որսալու :

։

ամննայն

: Կկարագոոթ ր Լ լությունները ում

մները

։

.

կանության

պղտոր

Կա

|

ջրերում: Սոցիալական ընդճանրացումը այստեղ է:

նսչ ինչպնս

դեպքերում, առկա Մի շարբ «բարբարոսների» կերդտարոնի նս Տիսսափեռձեսի, Արիայոսի ն աբիշների, շատ տպավսրիչ է.նճ: Հատկապես Սնթեսինը, խորամանկ, բայց կարճամիտ, իշխելու ծարավիչ իսդց անարի, թագավորություն նվաճել ձգտող, բայց միջոցներ խնալող, իրեն իսկ ծառագոլ մարդկանցից երկնչող թրակրական արքայիկի, որը կատարյալ ճակապատկերն Լ մի ալլ «բարբարոսի» Ոզոր ու լայնախոհ Կլուրոս

սզլ

Կրտսերի:

--

-

ԱՆԱՔԱՍԲԱ

/:

պակաս դիպուկ

հմայիչ են արշավանքի տե սարանների, յւավմական գորառանձին բնլրարումների, առօիլա :յեղպքթերի, խնջույքներինկաիագիությունները, հրոնը մեչ չլ : վանվի ու

ձությունների,

պաաաղական, իմաստալիկլիցքից Վուրկ սրոնք ընթերցուլի համար գիեթե աեսողականէֆեկտ են ստելծում ե ներմուծում նրան ճկարագրվուլիրականության բառ

ն

Անկարելի է, ի վերջո, կրկին անգամ

բում

մթնսլորտլը

Ք իշատակել Քաննուիոճի լեզուն,

որին ռննրի տված թնութազիթումից մենթ սկսեցիճթ սույն Ռոդվածը: Այն ճիրավի օոինակելի Է համարվում իր քերակաճական ն Խավառարակշռությամբ Թանգիստարտա-

Ոայտչազաճությամբ: Պատահական չխ որ ավունդարստ ե ճաս.ոենցփաենոփոնից կապես «Աճարասիսից» են սկսում նոր մանակներումհունարենի ուսուցումը: «Անճբասիսի»ճերկա հայերեն թարգմանությունը ճարազատորենԷ վերարաադրում բնագրի ձեն ու ոգրն ն

արժեքավոի ներդրում է բազմադարյան ճակալակաճ զվաճումներ ունեցող ն թատկապեսԹուլը Գրականությաննմուշներով Քառունա հալ թարգմաղական գրականության

Գանձճարանը:

«ԱՆԱԲԱՍԻՍԸ»

ԳԱԳԻԿ ՍԱՐԳՍՅԱՆ

ԵՎ ՀԱՅԱՍՏԱՆԸ

Հունական պատմագրության ղերը ճին Հալասսոսճնիպատմության լուսաւբանգործում առայժմ մնում է չգերազանցված: Հետազոտողի Կն գրավում Քատկապես Հերոդոտի, Քաննոիռնի ն Ստիաբոնճի կերպարները: Այս եռլակի հիշատակումըսիատաճականչպետք Է ճամարել: Երեքն էլ ստոկգ սյատմաբանի Բամբավ ձեռք բերած լինելում բացի ալս կամ ալն ձնով մոտիկից ծառոթ ման

են

ւ

եղել Հայաստանին:Բայց

նրանցից

ն

ոչ»

մեկը ալն չափով չի

Կին

Հայաստանը ն կարնոր տեղեկություններ թողել նոս ճերբին մասին, չափով, իրերի բերմամբ, այդ արել Է Քսենուիւն Աթենացին: Բյութի ստիպողակա նաճանջը Քսենոփոնին՝ ալդ նաճանջի մասնակցին, դեմ առ դեմ կանգնեցրեցՀայաստանի բնաշխարձի ն մարդկանց հետ, ն ականատես ճեղինակի ձեռքով կատարված գրառումները «Աճաբասիսի» ամենաճնտաթրքրականբաժիններից հիմք դարձան: Որոշ սլատկերացում տալով Հայաստանի քաղաքակաճ վիճանի սին, Քսենոփոնը լայնորեն լուսաբանում Է Քին ճայկական ՄԲասարակությանկլան-

կյանքի յ:

ա

քի տարբեր կողմեր: Այս

Մրայաթ

ն

է

«Անաբանսինի»գլխավոր արժեթը

ոո

Հայաստանի

«ղասո-

Քսենոփոնի մյուս աշիատությունը՝ «Կլուրոպլեդիան», որի

Հաակա

Հալաստանինվերաբերող տեղեկություններիճա Ճույնպես քաղել է լեռնաշխարճի միջով անցնելիս, անդրասլատկերում եռ Հալաստանի ապատմությա

--

291...

ԱՆԱԲԱՌԻՍ

ՄՍԿՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

նշանակալից այն ժամանակաշրջանը, որն սկսվել ուրարտակազ տերության անկումով ն Հայկական լեռնաշխարճում՝հայերի բաղաքթականգերիշխանությանճաստատումով: Հայ ժողովրդի Կոգոմության այս ճոր փուլում` անտության առաջացման, հայ ժողովրդի կազմավորման հետ առնչվուլ կարնորագուլն եինույթներ ն բազմաթիվ այլ սկզբունքային կարգի ճարցեր, ավելի կամ պակաս չափով, իրենց արտացոլումը գտան Մսենուրոնիվերոճիշլալ երկերում, մի անգամ նս ընդգծելովնրանց

աղբյուրագիտական բացաղիկ նշանակությունը: Երբ հույները ոտք դրին Հալաստանիձողի վրա

Կն

արդեն մեկ

ն

կես դար

Աքեմենյան Իրաճի աշխարհակալտերության մասն էր կազմում: Պարսկական իշխանությունը ՔաստատվելԷր Հայկական լեռնաշխարհում ՄԼ դարի կեսերին, բայց երկրի վերջնական ճպատակեցումըտեղի ունեցավ ավելի ուչ ն կապված էր Բա-

յերի ապստամբության ճնշման հետ: Օգտվելով պարսից արբունիքում ստեղծված խառնակ վիճակից, տերության ժողովուրդները, այդ թվում ն Բայերը, ոտրի ելան վերանվաճելուկորցիաձ անկախությունը:Աքեմենյանտոճմի կիտսեր ճյուղի ճեր-

կսդացուցիչ Դարեճը, իշիանությունըիր ձեռբի վերցնելով, ստանձնեց կայրության ամբողշականությաղ վերականգնման Գործը, որը կատարեց մեձ վճռականությամբ`Ռակառակճանդիպած բուռն դիմադրությանը:Հատկապեսմեծ դծվաբրությունների Բանդիսլեց Դարեճը Հայաստանում: Պարսկական զորթերը Բինգ անգամ ներխուժեցինՀայաստան, միայն վերջին աիշավանքից Բետո պարսիկները իրադրության տերը դարձան: Դարեք 1-ը վերամիավորված տերության մեջ բազմաթիվ բարեփոխումներ իրագործեց, վարչական նոր կարգ սաճմանեց, դրամական միասնական սիստեմ միտցրրբեց,կարգավորեցճանազվարճները, Բարկերի ճաստառո չափեր որոշեց: Հայաստանը դարձավ աքեմենյան տերության Կատրանլությում, իր կառավարիչսատրապով: Այս էր Հսլաստանի ըռդճաճուր վիճակի, երբ ունական զորքը նրա միջով անցնելով, իրագործեցիր ճոչակավոր նաճանջըՄիջագետթից դեպի Սե ծով ն ալնտեղից էլ Փոբր Ասիպի արնմտլանափերը: Սակայն Մ ն 1Մ դարերի սաճմանագլխի ազդ օրերին արդեն ուրվագծվում էր պարսկական աշխարճակալ տերության վախճանը, երնում էին նրա վերաքաս փլուզման առաջին նշանները: Քսենոփոնի կողմից ալդրբան վարպետությամբ ճնաթագրած արշավանքի նախակարապետն էր մոտ 70 տարի ետո տեղի ունեցած ԱլեքսանդրըՄակեդոնացո'աշխարհացունց արշավանքի, որը պիտի կործաներաբեմենյան տերությունըն պալմաճեր ստեղծեր մի շարք Պոր երկրնե-

իի, այդ թվում

ն

Հայաստանիինքնուրույնզարգագման Բամար:

.-

229.

"չ

401 թ. գարնանը դուրս

դովկիայի

սատրապ

Սարդեսից,

զալով

Կյուրոսը, որը,

Լիդիայի,

ՓոլուգիայլիԿ Կկապա-

ի տարբերություն իր նույնանուն նախճու, Ռալտ-

ճի Է «կրտսեր» մականունով,

բեպմարանակ զորրի գլուխն անցած սկսեց արշավանքի ընդդեմ Ռարազատ եղբոր, սիարսից արքա Արտաքսերթսես 11 Մնեմոնի

(404--358)։ Երկու եղբայրների միջն ընդճարման պատճառր միալն անձնական ու դինաստիակսա ճողի վիա չէր, այն կապված էր տերության առաջավոր ուժերի՝ երկրի կլանթում բարեփոխումներ մտցնելու ձգտումների տետ: Կտրելով-անցնելով

Փոքր Ասիան, արշավող բանակր, որի կազմում կար ճան Բուլն վարձկանճերի մի մեծ ջոկատ, Կիլիկիայի ու Ասորիքի վրայով մուտք գործեգ Միջագետք ն Եփրատի ձախ ափով առաջ խաղաը դեպի ճարավ։ Ձնասած Բաբելոն քաղաքին, կունաքնսլի մոտ տելի ունեցավ վճռական ճակատամարտը. որի ելբը աղետաբեր եղավ նդուրոսիճամար: Նա ինքը սպանվեց, իսկ իր բանակը քայքայվեց ու ցաքուցրիվ եղավ: Հուլճերին, որոնց զինվորականղեկավարման կազմի մեչ ընդգրկվել էր արշավի մասնակից Քանճոփոսը,այլ բան չէր մնում, քան մտանել վերադարձի մասին: Վերադառճալ Բուլները կարող էին այն ճամապարճով, որով նրամք եկել էին, այն իրենց ծանոթ լինելով ռանդերձ

կապված էր բազմաթիվ վտանգների Այդ պատճառով նրանթ վճռեցին Հչարծվել այն ճանապարճով,որը, ավելի երկար լինելով, ավելի աւաով էր թվում ն դուրս էր բերելու դեպի Սն ծովի նավաճանգիստճերը։Մի շարք դժվարություններ ճաղթաճարելուց ճետո Ռուճական զոիքը անցավ Տիգրիսը ն գետի ձախ ափով դեպի ճյուսիս շարժվեց: Երբ Մովպները բայց

հետ:

ճասան

ճանապարհի խոշոր խաչմերուկին՝ արեմտյան

Ճ

.,նապարհըտանում

Էր դե-

պի Լիդիա ն Հոնիա, արնելլանը դեպի Սողա ն Էկբատան, հարավայինը, հրով նրանք եկել էին` դեպի Բաբելոն, իսկ ճլուսիսայինը՝ դեպի կարդուխներիերկիրը,

նրանք ընտրեցին վերջինը, որովճետն տեղեկացելէին, որ այդպիսով կճասՀայաստան, որտեղից «ամեն մեկը կարող Է Քեշտությամբ գնալ, ուր որ կամենա»: Քանի որ Տիգրիսի ափով այլնս Բնարավոր չէր շարունակել ճանապարքը, հուները որոշեցին շարժվել կարդուխների լեռնոտ երկրի միջով: Իրենց դժվարին անցման յոթերորդ օրը ճույները Բասան այն գյուղերը, որտեղից երնաց Կենտրիտես գետը, Հալաստանի ե կարդուխճերի երկրի սաճմանը: Հայաստանի միջով ճունական զորքի ճաճանջի ճանապարճիստույգ որոշումը ճախապալման Է «Անաբասիսի» Հայաստանինվերաբերող մի շարթ տվյալների ճիշտ մեկնարանմանճամար:Այդ է պատճառը,որ ալս Բարցի արժանացել է բազմաթիվ ճետազուռոլների ուշադրությանը, որոնք սակալն միասճական կարձիքի չեն Քանդել, ն ալդ զարմսմաղիչէ, թանի որ Քին Հայաստանի պատմական աշապա նեն

--

--

ԱնԽԱԲՈնոյ

խարճագրությաւկր զբալվողը վճռական լխոսք ասելու ճամար իի տրամադրության

|

տակ չափից քիչ ճյութեր ունի։ Եվ ապլնուամեճալնիվ փաենոփոճըճիշատակումԷ ճի ճենակետալիննշանակություն ունեցուլ ավլալճեր, հրոնք Պսումնասիրողին կողմնորոշում եր ճիշ ուրվագծելու ընդճանուր Խղղությանը, անտենկրովմասճակի շեղումճերը: շարք

Այդպիսի Բենակետերից են Կենտրիտես գետի, Տիգրիսի ակունքները, Տելեգետը, Եփրատիակունքմերը, Փասիս գետը, ն խալիբների երտառրխների կըրների։ Սրաճցիցբացի Քսեճուիոնը Բիշատակում Է թե սմեն մի ճՃանապարճաճատվածում թանի օր եռ թայլել, քաճի անցում կատարել, քանի փարսախանցել, ընդ որում ճայտնի են այս միավորների միջն գոյություն ունեցող մոտավոր փոխՌարաբերություննեիը 1 օճի»1 աճցում»-Տ փարսախ, 1 փարսախը կմ)։ Հաշվի առճելով երթուղին տեղում: ուսումնասիրողների եզրակացությունները, օգտվելով Բին աշխարճաքարտեզների ն ժամանակակիցմեծ մասշտաբալին բարտեզների տվյալներից, Ոնարավոր Է մոտավորապես վերականգնել նաճանջի ճաճապարհը: էյն փոստից, որ Ոուլները կարդուխների երկիրը Բասնելուց ճետո շարուճակեցին իրենց ճանապարհը այդ երկրի միջով ն ոչ թե

Տիգրիսի երկայնքով,

կարելի Է եզրակացձճել,որ Կենտրիտեսընրանք ճասան ու սռԽպա անցան մի այցպիսի կետում, որ գտնվում Էր Տիգրիսի երկու՝ արեմտլան ե արնելյան (Կեռտրիտես) ճյուղերի միախառնման տեղից դեպի արնելք: ԲեԳետանցումը

ճաղորդում Է Քսենուփոնը,Ռուլները ինթացան այնվես, որ Տիգրիս գետի ակունթները, Մասազ Տելեբոաս գետը: Քանի որ

կատարելուց

կտրելով-անցնելով

Բուլ-

ՌՈաղթաճարած լինեն Հայկական Տավրոսը,անցնելով նրա լեռնանցքներից որնէ մեկով: Հնարավորէ, որ ԿենտրիտեսիՔալկական ափը է

փոխադրվելուց

հետո

հուները շարժվեցին մոտավորասեսդեպի Ցլուսիս Ա Կենտրիտեսի վտակ Բաղեշ գետի ակունքների մոտով ու ապա Բաղեշի լեռնանցքով իչան Մշո դաշտը:

Սակալն բացառված չէ,

նունիսկ ավելի ՑավաճականՒ, որ Հայաստան մուտք ճուները շարժվեցին դեպի արնմուտք ն ապա ճլուսիսային ն Ճյունիս-աթնելյան ուղղություն ընդունելով Փաղիրթ Գետի ճովտով բարձրացան դեպի լեռները ն ակունբների մոտ գետը անցնելուց Քետո Սասմա լեռնանցքով իջան դեպի Մչո նուլն դաշտի: Այդ մասին «Աճաբասիսում»որոշ եռ գործելուց

ն

Բետո

ակզահկներ

մոտ Հասնելով Կենտիիտեսթ

Բույները

Կենտրիտեսի:

ճետնաբար,

լեռնանցքից: ՀալկականՏավրոսը կամ

ավելի ճիշտ Սասնա լեռները ճադթառարելուց Բետո Պույները իջան դաշտը, իրենց ճանապարճինճանդիպելովՏելեբոաս գետին: Այստեղից մի շարք անցումներ կատարելուցԲետո, պատմիչի ասելով, հույները անցան Եփրատը,բայց ալնպիսի մի կետում, որտեղից ակունքները ճեռու չէին։ Եվ Կայա շարունակելով իրենց ճանապարհը,հասան Փառիս գետը՝ Արաքսի

վերին

Տելեբոասի մեջ տեսնում են Արնելյան (Արածանին), մոռանալով, որ ՏելեբոասըՔսենոփոնըանվանում է ոչ մեծն գետ, իսկ Եփրատիտակ ճասկանում են ԱրեմտյանԵփրատը, ենթադրելով, որ Արածամին անցնելուցՃետո Բույները ուղեորվեցին դեպի ճյուսիս: Նման

Եփրատը

մեկնաբանման.

դեմ են խոսում սակայն մի շարք նկատառումներ:Դեռնս Միջագետքում նաճաւնջի Քետ կապված ճարցերը քննարկելիս Բյուրի ղեկավարներից մեկը խոշոր գետերի անցման դժվարություններիկապակցությամբ ալն միտքը

թաճարելի են, եթե զորքը

ճայտճնեց, որ նրանք Պաղփորձի գետերը անցնել ակունքների մոտ գտնվող ճատ-

Ալդ սկզբունքը կիրառելի դարձավ Հայաստանում: Հայաստանի միջով իրենց առաջխաղացման ճճարավորությունները պարզելիս հուները կարդուխների երկրում տեղեկացան,որ Եփրատիակունքները հեռու ձեն ՏիԴրիսի ակունբներից, ն այդ այդպես էլ եղավ ավելացնում Է պատմիչը: Սյս պնդումը թուլ Է ենթադրելու որ Եփրատի անվան տակ Քսենոփոնըճասկացել է Արածանին, ոիը իսկապես ճեռու չԷ Տիգրիմի ակունքներից:Ապա ճանապարճի նկարագրությունը Ափրատից,ավելի ճիշտ` նրա ակունքներինմոտ մի կետիցմինչն Փասիս (ախինքն՝ Արաքսի վերին Բոսանքը) Քամապատասխունում Է ավելի Ծրնելյան Եփոատի. վածում:

պաքպանվել:

հույները դիմացի ափում նկատեցին մի ձեռակերտ ճանապարճ,որը դեպի վեր էր տանում: Հնարավոր է, ոի խոսբը այստեղ «արբայական» ճանապարհի մասին Է, որը. ինչպես Բադտնիէ, անցնում Էր Հալաստանի ճարավ-արնմտյլան շրջաններով նկ որի ուղղությունը մերձտիգրիսյանվայրերում --

Ըճթանալով

Քոսանքը: Մի շարք Բետազոտողներ

ՔսենոփոնիԲետագա շարադրանքիցերնում Է, որ ճուլները անցան ռան Եփրատի ակունքների մոտով, ապա պարզ է, որ Տիգրիսի ակունբների շրջանից այնտեղ ԲապնելուԲամար զերը պետք

արնմուտքիցարնելք եղած պիտի լիներ: այս ճանապարհով, առժամանակպետք Է ոի դեպի արնմուտք Գնացածլինեն, ճեռանալով Բետնաբուր գետից ն մոտենալովայդպիսով Քաղիրթ գետին: Թեքվելով ապա մայրուղուց. որը նրանց ի վերջո Բասցնելու Էր Փոքր Ասփալի ալն վայրերը, որոնցից նրանք խուսափումԷին, ճուլները ընդունեցին հլուսիսային ուղղություն դեպի Տիգրիսի ակունքները: Որ հույները պետք Է անցած լինեն ոչ թե Բաղեշի գետը, այչ Քաղիրթը, երնում է նան այն բանից, որ Քսենոփոնըխոսում է Տիգրիսի ակունքթերի մասին ն ոչ Մտցնելովնման տարբերակում Տիգրիսի երկու ճյուղերի միջն՝ Կենտրիտեսի տակ ճասկաճալովԱրնելյան Տիգրիսը, իսկ պարզապես Տիգրիսի, արեմտյանը,Քսենոփոնը պետք Է որ վերջինիս ակունքները փնտրածլինի ոչ թե Կենտրիտեսի,աղ Տիգրիսի արնեմտլան ճյուղի վտակճերի մեջ։ Վերջապեսշատ անուսվանական Է, որ հուլմերը Բաղեշի լեռնանցքով չարծվելիս չտեղեկանայինՎանա լճի Գոյության մասին, որը շատ մոտիկ է ԿԳ

Բաղեշի

բոաս

տո,

ՄԵԿԵՌՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

տողին

-

-ծ.

|

5--347

.-

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

ԾԵնԿՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

(Արածանիի) ե

Արաքսի միջե ընկած տարածությանը, ուստի ն դժվար է համաձայնվել այն ուսումնանիրողների հետ, որոնք Եւիրատի անվան տակ Քասկանում են Արնեմտյան Եփրատը: Այսպիսով, Տելեբոասից, որը ալժմ նուլնացվում Է Արաձանիի ձախակողմյան վտակ Մեղրագետիհետ, Բուլնեիը նախ Մշո ն ապա Մաճազկերտի դաշտով վեցին դեպի արնելք

ե

անցան Արածանճին՝ ակունթննրի մոռ

շարժ.

գտնվող մի վալրում,

առաջ խաղալով, ճավանաբար Ալաշկերտի դաշտով, հասան Բալտնի այն գլուղեիր, որտեղ տեղեկացան Քարնան խալիոների երկրի ն այնտեղ տանող ճանապարնիմասին: Սակայն, փոխաճակ շարժվելու ալս ճանապարճով դեպի ձճլուսիս ն խալիբների երկրի վրայով ծովը դուրս ու

ապա,

գալու Բույները, որոնց որոշ ժամանակ առաջնորդում էր նագ գլուղապետերիցմեկը, ընթացան Ոավանաբար դեպի հլուսիս-արնելք, Ճասնելով Արաքսի վերին հոսանքը:

միառժամանակ Ռոլները շարժվեցին Արաքսի երկայնքով,

պարզ

չէ,

թե այն

որ

Բացառված չէ

նան, որ

պատճառով էլ լրիվ կետում է, որ նրանք հեռացան Կետից` թեքվելով դեպի տաարդ

ոխների երկիրը տանող ճանապարհը: Այն հանգամանքը, որ ալս ճանապարճի վրա ընկած լեռնանցքը պաշտպանում էին խալիբների, փասիաճներին տարխների միազլալ ուժերը, ակնարկում է այն մասին, թե ճանապարճը դեպի տարխները բնթացել է փասիաջների երկրի միջով, ճին Ցալկական Բասեն գավառով, որը միանկա, դիր Լր գրավում տաոխձերի ն խալիբների ներկրճների նկատմամբ: Ալդ հ դեպ ՌաստատկվումԷ ճան Դիոդոր Սիկիլիառումիջնորդությամբմեգ ճասած տովյալներով: Տառխներիերկրից ճուլները շարժվեցին դեպի արնմուտք՝ ն խալիբներո ու սկյութինների երկրի միջով, Հարաառոս (Թորոխ) գետի ափով ու Գյումնիաս թաղաքով անցնելուց հնտո Բասան Թեխես լեռը, որտեղից երնաց ծովը ն որտեղից փաստորեն սկսվեց վայրէջքը դեպի Տրապիզոն: "Ի"

Քնենոփոնը Հայաստանը անվանում

Է

ընդարձակ մի

երկիր

ն

որոշ

տեղեկու.

թլուններ նիա հարավային ն՝ հյուսիսային սաճմանների մասին։ Ն դարբ վերջում ՀալասսչանիՔարչավալին նանմանը, ավելի ճիշտ ալդ սարմանի մի՝ արեվելյան ճՃատվածը, Սենտիիտեսգետն էր (միջնադարյան աղբյուրներում Ջերմ), Է տալիս

Արնեյլան Տիգրիսը (Բոճտանսաու), որի Հապաստանը բհաժանում էր կարդուխների երկրից (Կորդուք): Հսրավային սաճմանի մլուս՝ արնմտյան ճատվածը, նուլն արդ ժամաճակ, կամ ԱրնեմտյաԱ Տիգրիսն էր կազմում կամ Մասիոսը՝Տուր-Աբդին լեռնաշդթան:

Հայաստանիհյուսիսային սաճմանը դժվարությամբ է որոշվում, թեպետ հնարավոր Է ընդճանուր պատկերացումկազմել ճրա մասին: Հյուսիս-արնմտյանմա-

.220.-

սում, դատելով Քսենոփոնի, ինչպես նան Մուլն այլ պատմիչների վկալություճնե.. րից, Բայերը սադմանմակից Էին խալդալ-խալիբներին, որոնք զբաղեցնումԷիճ Բարձր կ Փոթր Հայքի լեռները: Սաճմանըայստեղ Ճավանաբարանցնում էր Դերջանի ն Կարինի գավահճերովն ապա ընթանում էր դեպի ճլուսիս-արնելք, իր մեջ առնե-

Սպեր նե Բասեն գավառների Բողերը: Այդ երեում է «Անաբասիսի» վերջում պաճպանվածմի Բավելվածից,որտեղ հեսպերիտներըն փասիանները(որոնզից առաջացել են վռրոճիշյալ գավառների անունները) «ԱրնմտյանՀայաստանի» կառավարիչ Տիրիբազոսիենթակաները են համաբվում: Ինչպես երնում է նաճաչի ճանապարքի նկարագրությունից, Բյուսիսայլին սաճմանի շարունակությունը գըտերվում էր Արաքսի վերին Բոսաճքիցդեպի ճլուսիս: Հուները Արաքսի մոտիգ սկսած ճաղթառարումեն մոտ 40 փարսախ(200 կմ) մինչե որ Բասնում են տառխճերի երկիրը: յով

նան

Հայաստանի արնելլան

ն

արնմտյաճ սաճմանների մասին Քսեճոփոնըոչինչ «ի որ արնմտյան սաթմանը Եփրատով էր անցնում: Ալդ վկայությունը վերաբերում Է Հալկական սատրապության Գոլոււ"աղորդում, բայց

Հերոդոտիցգիտենք, օրինակ,

թյան առաջին ժամանակաշչիջանին։ Դատելով Աճտիոքոս 1

լեռան արձանագրություններից, Ռնարավորէյ

բուդ

որ

Մ

ՆեմԿոմմագենացու

դարի

վերջերին,

Բենց

ՔսենուփոնիճիշատակածՕրոնտաս սատրապի օրոք այդ սաճմանը կամ նրա մի տասըտեղափոխվել էր Եփրատից էլ արնմուտք, ռերառնելով իր մեջ նան Կոմմագենե երկիրը: ինչ վերաբերում Է Քյուսիս-արնելյան սաճմանին, ապա այն, ինչպես երնում Է Հայաստանի վարչական բաժանումների իաղդատումից,գտնվում էր Քուռ գետի վրա:

Հայկականսատրապությունը՝վարչական ալն ընդոաճուր միավորը, ուներ իր ենթաշրջանը՝ Բլուպարքիան՝«ԱրնեմտլաճՀայաստանը»,որի Ճարավային սաճման-

ները անցնում էհն ճավանաբարԱրածանիիստորին տապես Հայկական Տավրոսի Սասձճաւ լեռնաշղթայով,

հոսանքով

Կ ապա

Բաստա-

հաղթահարեցինԲուլները ՀայաստանիԲարավայլին շրջաններից «Արնեմտլան Հայաստան» ենթաշրջանը մուտք գործելու ռամար։ Սաճմանըապա շարունակվում էր Վանա լճի Ոլուսիսալին ափերով ե շրջանցելով Արաձանիիակունթները,միանում հավանաբար,Հայկական Պարինու ապա ձգվում դեպի Բյուսիս՝ մինչն տառխճերիերկիրը: ։ փնենոփոճիճաղորդած տվլալներից երնում է, որ Հայկական զատրապության՝ «Արնմտյան Հայաստան» Բլուպարքիայից չոկվող մասերը չի կարելի Արնելլան

Հալաստան անվանել: '

Նման

որը

ճակադրությունը մեխանիկական

«ԱրեմտյանՀայաստանի»տեղադրման մասին կան

սովն գրքում ճրատարակվող՝ Ս. Ց. Երեմյանի քարտեզը: |

ա.

ն ալլ

կլիներ,

թանի

կարծիքներ: Տե՛ս,

ռր

օրինակ,

11111111

մեն

ՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

'

էին այնպիսի ինչպիսինԱղճնիքն ու Վասպուրականն երկիամասեր, են, էլ չենք խոսում Ծոփքի ն Կոմմագենեի Խշխարհագրական դիրքը Պամատեղելի | չԷ

Աաորոց թյա

արնելյաճ

տ:

Ցասկացու-

եռ մատնվածնան Աճճաջֆողության փորձերը նույնացնելու ճրոթ Քսենոփոնի

Գոություն ունեցող վարչական Հայաստանում այն ավելի վաղ Բետ, մեզ ծանոթ բաժանումը որը

ջինս խոսում է

վիճակի

Հերոդոտինկարագրությունից: Ինչպես Մայտնի է, վերՀայկականճ ն նրա լեռնաշխարձում սաճմաններից էլ դուրս է

թյուն ունեցող երկու` ԿԱԼ

ն

ֆելլ

Կատրապությունների մասին:

թյունը, պատմաոր վկայությամբ, ընդգրկում էր

դարնաճներին մինչն Սն

ծովը:

նատրապու-

Պակտյուկեի տեղը

պարզված չէ,

ճբանց

Մ

թառ ավի ռւ միաարմ ա« նրերի ՝

աատրապությունը ընդգրկում էր Հայկական լեռնաշխարհիայզ մարզերը, որտեղ, ըստ Հերոդոտի, բնակվում էին

"

սասպելրներըու (ուրարտացիները), ինչպես նան Ուրմիալճի ավազանի զգալի մասը, որտեղ, ըստ նույն պատմիչի, ապրում էին մատիենճերըԵրկու միավորներիճման նաճմանազատումը չի ճամապատասխանում այն բաժանմանը,որ գոչություն ուներ արդեն. ՓՔսենուիոնի օրոք: Այդ նշանակում է, ճետնաբար, որ Մ դարի երկրորդկեսում հրկրի վարչականբաժանմանմեջ են

Կղարոդները

փոփոխություններ տեղի ունեցել: Պարսկական արճձանագրությունների Արմինա կոչվող երկիրը, որը կազմված էր

երկու: Հայկականլեռնաշխարճից դուըբս Ռողեր ընդգրկող սատրապություններից,դարձավ ազի կոտ պարփակվելովավել կամ պակաս չափով Հալկական լեռնաշխար բնական սաճմաններիմեջ, ինչպիսին նա եղած պետք է լինի Քսենոփոնիօրոք: Երկու ճան

նատրապություններիփոխարեն ստեղծվեց մի նատրապություն իր ենթաշիջանով, որն իր մեջ Էր առնում ինչպես 2.11, ալնպես էլ ՃՄԼԼ պատրապության ո. Ի"2 շրջաններ:

Հայաստանի --

298.-

ենք նան,

'

Խրո

են տվել

Հ. Մա-

ակադ.

որ

Կա Ա տագանտանի ինան արձանա

աՆ

աաա

--358)

դստեր

ճետ,

յունների Պլուտարքոսիմիջնորդությամբ:Մասնակիբնույթ

աաա տլրացուցիչ ակնարկ ալն խոշոր դերի մասին, խաղում ԷՐ Աքեմենյաճների տերության մեջ: ՀետագալումվեխարիԱրորԳ շանակություն որնա ստացավ երվանդունիներիճալկակածճ Գրան

ն

ու

ԿՈՄ բ ի

Է

որ

ությունը

իկ

րախ

ն ճիմունքները թագավորության իրավակա ՐՐ ճաստատելուտեսակետից: Դիճաստիայի՝ ճետ Աքեմենյանների ունեցած ազգակցությունը, թեկուզկ մայրական կողմից, որջ փաստարկ էր Բօգուտ ՅՅՌ թ-ին, Աքեմենյաններիտերության փլատակների վրա, ճայկական անկախպետության ստեղծման ն Բաստատման: Եթե այս եղանակով ժբոնտասիճաջորդների ձագումը մ Է Աքեմենկապվու յաճների ճետ, ապա լրիվ պարզ չէ իր իսկ Օրոնտաս դ ի ֆագումը: Հույն աշխարճաԳիր ՍտրաբոնըԵրվանդունիների տոնմը սերում Ե Հիդարձեսից`Դարեր Իփ պել

ը:

ներից մեկից։ ձոչակավոր զինակիցներից մեկիցՆեմրուդ ր լեռան արդեն ճիշատակված արձանագրությանմեջ տոճմի Ճախատալրընույն ինքը Դարեճն Է ճամարվում, իսկ ՊերՅՅ թ. արձանագրության մեջ Գ ամոնի Քսենուխոնի ճիշատակած Օրոնտասը ծ է բակտրիացի:Անճաշտելի թվացող այա իրարմերժ փաստերին: ն. մ. թ. ՊԱ դարի ճալկական ւ թագաԲետ գակցակաճկապ հաստատողտեսակետը: Շե սերած լինելու կարծիքը զգալի չափով բխում Բ Բեն ոնց փո վկալությունից`Օրոնտասի`Արտաքսերքսնսիփեսա լինելու մաԴ տիտ ոով ՕրոնտասիՌետճորդները, բայց ոչ ինքը, Արտաբսերքսեսին իր դստեր ծագած ճամարվում Դարեճ 1-ից: Ուշադրության ավամ արժանի Է ությունը տոճմի ծագման վերաբերյալ, որը նա մեջ է : իբ մեջ վերջին Երվանդունու կապակցությամբ:Առաոր այն պայմանավորված Է ճելլենիստական ժա-

կ ռեոնԵր վաճդունիների՝ կարելի լ Ե ատիալի ն բրառի ր Էից Նո իվԴարեր

Տ իր

ա են վկա տարոնի ԱքԻ ո բԱ հլ թվալ

արանԱոաջավոր Ասիայի նդճանուր ձգտմամբ՝

«Աճաբասիսը» հակիրճ, բալց կարնոր վկայություն Է պարունակում Մ ն 1Մ դարերի սաճմանագլխին աատրապ-կառավարչի՝ Օրոնտասի մասին, որը մասնակցել Էր կԿունաջսայի ն Բյուրի ճակատամարտին մաճանճջի նկզթի

ես Բուն պատմագիրներիմոտ Գլխավորապ Բիշա-

:

:

Փոքր Հայքի լեռները Բայեի էին ռեպրում, դեպի ճլուսիս ն հլուսիս-արնմուտք, մինչն ծովը՝ հալերի Ցա-

ՃՄՈԼ

տուն:

ություն

ոթ

բայց դարի առաջին կեսին (ալդ ժամանակինԷ վերաբէրում Հե ոդոտի վկալությունը) նա , յերն ընդգրկում Էին Հայկակառ 1եռնաշխոսրճի ն Քա արնմտ ա ա ները, ներաոլալՎանա լճի ավազանը: Վերջինիսն Ու ճի միջն ընկած շրջաններիցմինչն Բարձր ն

ԻՑ

վորադառճում Էր

Ան: Պիմք խոմ Կո աիա կանին աաակաաար մանչ: Քսենոփոնից Իմանում 0րոնտասըամուսնացածէր Աքեմենյան

դ

գուու-

Պակտյուկեն, ճՃայերինն

րերին

(Երվանդ)

ամեն

մի շարք

երկրներում

տարածում

գտած

կերպ

ազգակցական կապ ճԲաստատել Աքեմենյանզերի կամ նրանց մերձավորների Բետ։ Սակայն ԵրվանդունիներըՀիդարնեսի ճետ ազգակցակաճ շինծու առնչություններ ատեղծելու կարիքը չունեին, քանի որ Շրանց ազգակցականիիական կապը բուն Աքեմենյաններիճետ ամեն մի կասկածիցվեր

Էր, ինչպես

այդ

զարմաՈւստի

երնում Է նախնառաջՔսենոփոնի ճաղորդածից: --299.

ԱՆԱՔԱՍԻՍ

ՄԵԿՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Երվանդունիների ավելռ Արան ոՏԻՑ վարեր Աաակում նստել տոճմաբանակաճն տեղեկության չի

ր տեղեկություն, Հայլաստաճում սատրապակաճ իշխանության ժառանգական ճետ:

նե

Սղ

բնույթի յթի

Դարեճ 1-

ո.

ես

փնելու

ճրա

զուգակցված

ճետ,թույլ

ներ նլութած պատճառով Ասիայի արնմտլան մասը, որտեղ կարգու

շատ

աշվի

Է տալիս

նատրապություն Հիդարնեսին,ն

ին այն:

վ

ենթադրելու,որ ի սկզբա-

նրա

Հավանականէ, ոի Հիդարճեսի ճ։ույնանուն որդին մի կողմիցն Օբոնտասի Նեմրուդ լեռան հիշատակվող ՔԲայրը՝Արտասուրան ն պապ ը` նոկնպես Օրոնտաս,մյուս կողմից, նս ե ղել են Հայաստանի սատրապներ, Հիդարնեսի`Դարեճի զինակցի ն 0րոնտասի` 11 փեսայի Արտաքսերքսես կառավարման տարիների միջն ընկած ժամաճակաշիջանում(մոտավորապես ՄԼ դարի 20-ականթվականներից մինչն Ճ դարի

վերջերը)։ Մնում է Քաշտեցնել սատրապական այդ շարքի Երվանդի բազտրիական ծագման վերաբերյալ տեղեկությանն 51 դարի դինաստիսդից սերվելու մասին գոյություն ունեցող ճետ:

տոճմաբանությունը

փնելու մասին

ոչ

տեսակետի

որնէ մեկը բակտրիացի նախաճայրերից Երվանդունիների

մի տեղեկություն չունենք:

ոմանք (Ս. Տ. Ոսումնասիրողնճերից Մոոգան), հլնելով: մի շարք: տեղանունների Բակտրիպ Բասընդճանրությունից, Պոցողոթրանտակ տեսնում են Հայաստանի ն սաճմանամերձ Ատրպատականի շրջանները, որտեղից ծագած պետք է չինի Մ1 դարի Հայաստանի թագավորական

բացակայությունը Երվանդունիների մեջ:

ամուսնանալովճրա ճերկալացուցչուճիներից որնէ մեկի ճետ, նությանըօրինակառ տեսք տալու նպատակով:Ամեճ

ենթադրությունների Ցամեմատությամբ Քսեճոփոնռի Կնտոււգ «ի ն

վկայությունըՕրոնտա. տրա ազգակցական կապերի մասին Բետ պածաանում է Աթեմենյանների ֆր

րուակոթյունը:

ինչ վերաբերում է Օրոճտասի ճետագա ճակատագրին,ապա Փոքը Ասիայի Բետ։ 17 դարի սկզբներին ՕրոնտասըԲեռանում Դիոդոր Սիկիլիացու տվյալների ճամաձալն986-384 նա թթ.

այն առնչվում է

Է

Հայաստանից:

ճետ Տիրիբազոսի

միա-

ԿիպրոսիԷվագորասթագավորի դեմ: Դավադրություն230-

իր

գլու

բոլոր

բարի կամքով չէր տրվել իրեն: Խա շագործել արնմտլան Փոքը Ասրայում, ժամանակավորապես գրավելով

փորձում Է ուժով ձեռք բերել ալն, ինչ

րունակում է

Պերգամոնը, որի մասին

Է

որ

վկայում նրա ալնտեղ թողած արձանագրությունը:

Ապա

ճարձակում է գործում ՄիՀնարավոր է, որ րիայում, նախապես Բամաձայնությանգազով Եգիպտոսի հետ: դենվելով նորից ձնոք բերած Հայկական սատրապության վրա է, որ Օրոնաասը Թագաժառանգ Օխոփորձեց իրագործել իր ծրագրերը կայսրության այս մասում: սիճ սակայն ճաջողվում Է ճնշել ապստամբությունը ն 887 թ.-ին գաճի վրա բարձտեղափոխվելով ՓոքրըԱսրալի արնելլան մասերը,

նա

մասին վերջին

տվյալներըվերաբերում են

Բանդիպում Աթենքում գտնված արձանագրություններում: թթ.-ին դեկրետում խոսվում Է Օրոնտասի«իշխանության» մասին, որի աակ կարելի Է Ճասկանալ վերջապես ճեռթ բերված առափճյա սատրապությունները: Բացաղռված չէ, որ այս նոր վիճակի կապակցությամբ, որը ժամանակագրական տեսավետից համընկնում է Արտաքսերքսես 111 Օխոսի իշխանության տարիների ճետ 352-348

Բետ՝

երկրում իր իշխադեպթում ն ճատկապես այս

--

'

բ

(362--361 թթ.): Սակայն վերջին րոպեին Օրոռտասը դավաճանում Է ապստամբճերին, Բուլս ունենալով, որ ալդ բանի ճամար կվարձատրվիառափնլա սատրապություններով: Դատելով Տրոգոռ Պոմպեոսի վկայությունից, թագավորը այդ թվականԿերին նրան վերադարձնում է միայն Հայկականսատրեւպությունը: Դժգոճ ժրոնտասբ

ռակորդ:Օրոնտասի գործունեության

Վերջին ճաշվով բացառ-

Հիդարճեսը խնամիացել էր ճայկական թագավորականտան

Կին պատերազմ Է վարում

Ասիալի

ապ

ները ձեռք բերելու նույն մտադրությամբ: 354 թ.-հն Օրոնտասը հիշատակվում է Դեմոսթենեսի մի ճառում, որպես պարսից թագավորի ամենավտանգավոր ճակա-

մեկնաբանմանդեպքում Երվանդունիների կապը կամ, ավելի ճիշտ, նույնացումը ալդ դիճաստիայիճետ դառնում Է իրակաճ։ Այդպիսի կապէ Բիո պարողԷ խոսել Երվանդանվան ընդհանրությունը (ՄԼ դարի դիճաստիաթու ունենք Երվանդ Սակավակյաց անունը, իսկ Երվանդունիների դինսստիայում, ճատկապես նրա երկրորդ շրջանում, իշխանավորները բռլորը Երվանդ են), թեպետ մյուս կողմից հատկանշական Է Մ1 դարի դինաստիալումհանդիպողճուս` Տիգրան անվան իսպառ

"ո

մասնակցում էին Փոքր

ո ագույն

րանալ Արտաբսերքսես 111 անվան տակ: 0րոնտասը պարտված էր, բայց չէր ճրաժարվել իր ծրագիերից։ նա նորից Է ապստամբվում առափնյա նատրապություն-

պիռանտիան:Նման

կած չէ նան, որ

խը, որին

ցան

ԴԿի բարան թան ս իչնե համարյա կառավարիչները

արձանագրություններում

`

Հիդինեսի կամ

Այստեղ Օրոնտասը կաճգնում Է նատրապակա

։

ն

են

թ.

Հալկակակ սատրապությունը Ցանձնված լինի Սոդոմանոսին, ապագա (357-836), ապպն կառավարում Է մինչն 386 թ., իր գաճակալմանտարին, ԼԱ-ին, որը Պարեն երբ Հայաստանի սատրապի պաշտոնում նրան փոխարինում Է Օրոնտանի նույնանուն

որդին կամ

թոռը:

Ինչպես տեսանը, «Անարասիսում» ճիշատակվում Է նս մեկ բարձրաստիճան պաշտոնյա, Տիրիրազոսը, «ԱրնմտլյանՀայաստան»կոչված ենթաչրջանի հլուպարՕրոնտասի ստորադասն էր: Այդպիսին լինելով Բանդերճ, նա Արտաքթուր, որը

սերքսես թագավորի աճճնական բարեկամն էր ն ուներ պարսից թագավորին ճի ճստեցնելու Քատուկ արտոճությունը: Այս Բանգամանքը ավելորդ անգամ վկայում

--

--

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

է

Հալկակառսատրապությանխոշոր

թոժյառ

համակարգում:

ԾԵԿՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

նչանակության օշգտին՝ Աքեմենյանների տե-

խազդալներըբռնել էին ճայ ժողովրդի մեջ լուճվելու ճանապարճը: Ալդ մասին Է վկայում ի դեպ ն Պլինիոս Ավագի ուշագրավ տեղեկությունը «արմենո-խալիբների» մասին: Խալդալների ճետ են կառպվումՅլունիս-արնմտյան Հալաստաճումմի շարք տեղանուններ, այդ թվում Խաղտիքերկրամասը: ՀլուսիսայինՀայաստանում ապրում էին նան փասիանները, որոնք ծառաչում

Ն...

է Մեծճետաքրքրություն ներկայացնում Հալկականճ լեռնաշխարճի

պատկերը, որը մեզ է Բասել Քսենո

էթնիկական

մբ: դարի վերջին Հալկականլեռնաշխարդի մեծ նրա միջնաշխարճը մասը, բնակեցված ռում մեկ Էր ճիմնակաՄ

ժողովրդով՝ Ռալերով: Հուլների ճաճամջի ճազապարրի նկարագրություոր Արնելլան

Կից երնում է,

Տիգրիսիցմինչն Արաքսի վերին Քոսանքըն ավելի այկական գյուղերով: Հայերը, որոնք Կ1 դարում արդեն ապրում Էին դասակարգային ճասարա ժողովուրդԷին Բանդիսանում: Հայերից բացի Քսենոփոնը ՔիշատակումԷ Հալկական լեռնաշխարում մի շարք էթնիկական խմբեր. խալդայներ, խալիբներ,կարԴուխներ,մարդեր,տառխներ, փասիաններ, ժյուսիս Ճովներըանցան

ների երկինեիը «ԱրնմտյանՀայաստանի» մասերն էին կազմում, քանի բազոսը այդ ցեղերի կառավարիչն էր ճամարվում:

Փոքր Հայքի լեռներում:Այդ

վաղագույն տեղեկությ

ուրարտական արձանագրություններում,711 որոնք դարում Ռիշատակում են Խալիտու երկիրը,ինչպես նան Մ դարի Բույն պատմագիր

թյունից մեզ

Բասած

ղին։ ԷՄ դարի երկրորդ կեսում կազմավորված Երվանդունիների Բայկականթագավորությունը պետք է որ արդեն իր կազմի մեջ ունենար տառխներիերկիրը` Բայ-

Հեկատալոս Միլետացու աշխատու-

բեկորճերում, որտեղ խալիբ-խալդալները են ճիշատակվում

րարնաճությամբ: Թեպետ «Աճաբասիսի» վերջում տեղադրված

է,

որ

է,

որ

թարկում Է իր

Տայբը: Քսենոփոնը Բիշում

կական

երնոա ամփոփում-Քավելվածից

խալիբները ինքնուրույնէին, բուն տեքստի մի ԱրնմտլանՀալաստանի

շարք

ակնարկներից բխում

-989.

մարդերին՝ Հայաստանի սատրապ

Օրոնտասի

կուի մերձակալթում, իսկ մյուսը` Մադաղին, ԿարինիցԲարավ:

Մեզ

յան

երկրորդ կեսում, Ալեքսանդր Մակեդոնացու արշավանթի Փրերին Արնմտլան ՀայաստանիԲիմքի վրա կազմավորված Փոթբ Հայբ քաՂաքական միավորը իրեն էր ենթարկել խալիբ-խալդալներին, որոնց ոիայի մի մասը հետագայում տերիտոանցավ Արտաշես1-իմիացալ սյետությանը: Խալիք-

Է նան

վարձկաններին։ Սրանք իրենց անունը թռղել են Հալաստանիմի շարք գավառների անունճերի մեջ, որոնցից մեկը` Մարդաստանըկամ Մարդուցայքըգտնվում է Մա-

կառավարիչ Տիրիբազը ճրաւնց ենաստիճանաբար

ազդեցությանը: Հարկ է Ռիչել, որ նրանց ճպատակեցումը աքեմենտերությանկողմիցսկսվել Էր Կլուրոս Մեծի օրոք: Ստրաբոնի մ. թ.ա. Մ րին վերաբերող դատվյալներիցկարելի Է եզրակացնել, որ խալիբ-խալդալները վաղուց գտնվում Էին Փոքր Հայքի արդեն տիրապետության տակ: Հավանական է, որ 1Մ դարի

Տիրի-

երկրի մասին ճնագուլն տվյալների կարելի Է ճանդիպել ասորեստանյանն ուրարտական արձանագրություններում՝ Դայանի կամ Դայլաենին Դիաուխիկամ Դիաուեխի անվան տակ: Քաղաքականն. նոցիալ-տնտեսական զարգացման թավականռին բաիձր մակարդակիճասնելուց ճետո տաոխների այս միավորումը աստիճանաբար սկսում Է ճետադիմել։ ՀավանականԷ, որ Մ դարի վերջում, խալիբ-խալդայճերի նմանությամբ,տաոխները բռնել էին «Արնմտյան Հալանտանին»ենթարկվելու ու-

որկու ցեղանունների նողնությունը մատնանչե Կղերի

որ

Հյուսիսայինկարնորագույն ցեղերից էին տաոխները, որոնք նուլնպես ծառայում Էին Տիրիբազոսի բանակում ն որդնց երկրով անցան ճուլները: Տառխների

ճեսպերիտներ: ն «Անաբասիսի» Քսենոփոնի մյուս աշխատության՝ «Կյուրոպեդիայի» տասխան տեղեկությունների ճամապաճամադրումից ու խալդալների խալիբների անվան տակ պետք Է Մասկանալ միննուն ցեղախումբը, որը բնակվում էր Հայկականլեռնաշխարհի ճլումիս-արեմտլան մասերում, Բարձր Հայքի ն

բոնը: Ալդ ցեղի մասին

էին Տիրիբազոսիբանակում որպես վարձկաններ, ն որոնց երկրով Քույները ամեկայն Ցավազականությամբ առցաճ: Ինչպես տեսաւնք, Արաբսի վերին ճոսանքում տեղադրված հին ՌայկակաճնԲասեն գավառի անունը փասիանների ցեղանունիցԷ սերվում: Փասիաններիցհչ ճեռու էր գտնվում ճեսպերիտճերի երկիրը, որի անունը պաճպանվել Է Բին ճալկական Սպեր գավառի մեջ: Փասիանների ն ճեսպերիտ-

Է ճասել

նան

կարդուխների՝` ՀարավայինՀաղաստանիլեռներում ապրող ցեղախմբի նկարագրությունըճետաքրքիր մանրամասճություններով: Կարդուխների անունը պարպաճնվելէ Կորդութ գավառի անվան մեջ:

| | '

գ

Հիշատակված ցեղերի

մասը գտնվում էր Բասարակությաւն զարգացման ցածր մակարդակի վրա, ապրում նախնադարյլաճ ճամալնական ճասարակության Քառար բնորոշ տրորվածության պայմաններում Կ աստիճանաբար եգթարկվեց դամեծ

սակարգային Բասարակության

ձոկվեց նրանց:

ն

պետականութան փուլը թնակոխած հայրերինու

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

ՄԵԿՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

մն

Աքեմենյան ժամանակաշրջանում Հայաստանի տնտեսությանը վերաբերողտեղեկությունները հանդիպում եղ հիմնականում Քսենոփոնի աշխատությունճերում: Հատկապես «Առաբասիսում» գտնում են ք ճայերի զբաղմունքի ն

արտադրության մասին բազմաթիվ մանրամասնություններ։ Հալերի ճիմնական զբաղմունթը եղել է գյուղատնտեսությունը: Իրչ,նց ճանապարճին՝ Կենտրիտես գետի ն Տիգրիսիակունբների միջն,

Քսենոփոնը հականե ճանվանե թվարկում է իր տեսածը հւպլերի տներում կով, այծ ոչխար, ձի, տնալին թոչուններ, ալճուճետն՝ ոչխարի, ալծի ն խոզի ճարս: Ինչպես ուրարտացիների լացված էր խոշոր

ն

Հիա խոզի անասուններով: Հատկապես կարնոր է Բնեորոնք Հայաստանի ամասնապաճությունը ներկա.

օրոք

մանր եղջերավոր

ճոփոնի վկայությունը բուծվող ձիերի մասին,

Տելեբուսս

գետի ափեՏելեբոասիցդեպի Արածանիի ակունքները տանող ճանապարճին, Արածանիի վերին հոսանքըանցնելուց Ռետո ճույները ճանդիպելեն բազմաթիվ գլուղերի կամ հին,

ճամախ քանի որ ճալնրը տիրեցին արոտավալրերով Քարուստ նոր տերիտորիաների: Հերոդոտը ճալերին անվանում Է «,ճանասուններովԲարուստ ժողովուրդ», իսկ

պարսկականները,

բալց

գյուղախմբերի:

Քսենոփոնը (շում

նկարագրելիսամեն

Է

անգամ

Հայաստանի բարեկեցիկ վիճակը, ընդգծում

'

իսկ

նրանց պաշարներով լի

ու

ե»

«իր

Աորացրած խտտ՝ անասունների ճամար, գարուց սինքն` գարեջուր), ճին

ջութի,

արդա: Դ

նշի

գառի

-

մ

Է

ան

|

Բետո Էլ ավելի ճպատակեցումից լավ պայմաններ ստեղծվեցին նրա -

4.

բնույթ են

Ն.

այս

աան Վ

|

լ

Ա Ե Նր

ատմադգիտությունը, սակայն, իր զարգացման ընթացքում ճոր

ների

Է Բանգել ալս

որենրը

ղական

ար

:

Տ

՞ |

ն

ԴՈթԻ Արթ

'

գյու-

Քսենոփոնի

ի նկարագրությ ությունից

խալ դայնեիի

ա)

որ

մե-

խոսքով,

մերի "արման Ց Ուրիշ

առանձին ընտանիքնե, արտաառարկաների նկատմամբ մասնավոր սեփակաԽմազ ընտանիքների ամբողջությունը Բենց կազմում Էր

տեին:

տնտեսական խամար միավորված մասնակիորեն, Առ արխի ուծեղ երնութ Հայաստանի 8ամար: Խաղողագործության, ժամանակաշրջանի Վ:

էր նախ

տրը

,

լ

ն

առաջ

ն

ապա

ազգակցա կառ կապերով: ԴՈՑ

մասնագիտացումը

կաճ

վերամշակմանբարօրձ արտադրանքի

նոփոնը,

ուշագոավ

է

Փնենո-

տեխնիկական

փոնի ամ

զարգացման:|

իսկապես

երնում է,

հիմնված ընտանիքները ունեին իրենը տները, անասուններու ները:

գլուղակա

ւ

ոչ

'

մայնքնձի: համայնքներ

ո

Բարցում: Ինչպես ցուլց Է տվել Ս. Տ. Երեմյանը,

արիյոպերը թնետորմային կապերի վրա. Բիմնված միատերիտորիալ տնտեսական Բատկանիշներովլ միավորված

նամոանության Պո

.

տ:

ապա ասնապաճությաւնը, հավալոաբար բալ

Է

։

բազմազանությանմասին տեղեկութլուր-

լ իաբելերու

իրենց

" Մ

որ

"

ամ

նշել. որ Յ--4-րդ դարերի սաճմանագլխին Հայաստանի երկրագործության,ճրա զարգացման աստիճա. նի, ինչպես նան մշակվող կուլտուրաների

:

ԳԳ

ո

ն

:

տվյալ

է Քաենոփ ԹՎփոհավ մնասիրողները

-

լուրջ

պետք

ատ

Կ

ոցունների առաջին ուսումնասիրողը եղել Նիկողայոս Ադոն մ ԱԱ" պլն եզրակացության, Քսենոփոնի նկարագրած Հալաստառհ ունեցել, իսկ ճիշատակված գլուղապետերը (կո ԳանՏո առաջնորդներ, եղել: տորմապետներ Կ Մանանդյանը Բարցում հիմնականում Ճամերաշխ էր Ադոնցին՝ ե. եմեն իրժամանակաշրջանի ճայկական գլուղերի տոքմական կազմա2 ողՆԸ կ ոա

'

թ թեգրավոր, ագիտակա

'

ւ

եճ

պատրաստված գինի (ալանուշաճուտ ճորածգինիներ, չամիչ, ըինդեղեններ, քուն-

ն

հին Հազաստունի

որ

Նինանարար

Տն

առան-

բնեկնի ձեթ: Մթերքների այս թվարկումը ցովց Է տալիս ճիճ Հայաստանի երկրագործության զարդացման համեմատաբար բարձր աստիճանը ն ն նրա բազմաճյուղայնությունը: Հացաճատիկային բույսերի մշակման կողթին գոչություն ուներ խաղողագործությունը, հրի զարգացման բարձր աստիճանի մասին են վկայում Բատուկ մշակման միջոցով պատրաստված Բին գինիները, ինչպես ռան պն անգամանքը, որ Հայաստանի գինու մի մասը արտաճանվում Էր: Խմիչքի, ընդեղենի ն տեխնիկական կուլտուրաճերի գոյությունը նս ապացույց է վերելք ապրող երկրագործության, քանի որ այդպիսի կուլտուրաների մշակումըոչ միալն պշխատատար էր, այլն պաճանջում Էր դարավոր փորձ ն մեձ Բմտություն,աչքի ընկնելով իր բացառիկ Արդյունավետությամբ: Տեխնիկականկուլտուրաների առկայությունը մլուս կողմից վկալում Է նշված ժամանակաչրջունում Հայաստանում ոոռգման սիստեմի գոյության մասին: Ընդճանրապես Է դառր

Բնական է,

գլուղերը

լինելու հանգամանքը: Հայերիտճերում ՔսենոփոնիԲանդիսյած ս սննդամթերքից պաշարներից կարելի Է որոշ հետնություններ անել Հալաստանի ԳլուղատնտեսուԹթյաճճիմնական ճլուղերի՝ ն երկրագործության անասնապատության մասին: Պատմիչը ճիշատակում է ցորենից ն գարուց պատրաստված ն Բաց, ցորեն

թեպետ ավելի փոքր էին քան

նրանցից ավելի կայտառ էին:

թուլ

է

տալիս ենթադրելու

--

ծա-

ե մակարդակը, որի մասին վկալում Ն Քսն-

նան

Բողի անճատական տիրակալության

--

ն

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

1111111111111

Բողօգտագործման առկալությագ մասին,իսկ տներում ամեն տեսակի մթերքների Գոլությունը՝ անդատականն մասնավոր չորացման մասին: Նման վիճակըքիչ է

տակում է գլուղերում կանգնած ապարանք-ամրոցներ, որոնք պատկանել են

ճամատեզելի տոճմական Ցամալնբիճետ։

բապին կամ նրա ենթակային

Հայկական գյուղերի վճարած տարեկան, որոշակիորեն կարգավորված մասին եղած հարկի վկայությունները նույնպես Հեն ներդաշնակում Ցայկական ճամալնքների մասին Ն. Ադոճցի ունեցած պատկերացումների ճետ: Վերջապես, ՔնենոփոԶի ուշագրավ տեղեկությունը Գյուղապետիմասին, որն իր ազգակիցներին դանդիԿում Է իր տնօրինություն տակ գտնվող գլուղից դուրս` այլ գլուղերում, -

Է

էրԱՂ ( արամ

:

Կես

շատ

Դոմ |

ժամանակաշրջանի

Մերին: ՔսենոփոնըԲիշատակում

Գրեթե բացառապես

:

նչանակություն ուներ պետության ձնավորման ընթացքի համար: Երկրագործության ակնճայտվերելքը, որ Քսենոփոնըճչում Է ճայկակաճմիջավադրում,զգալի չափով պայմանավորեցճալկական պետության կազմավորմակ

Պրոցեսը:

մեջ7

տեղեկություններ թաղել նան վարչակարգի մասին: ՔսենոփոնըԲիշա-

Օգտագործվում

էին

Սատրապության

Էր Բալ աշխարճազորը: Քսենոփոնի մյուս աշխատությամ՝` «կլուրոպեդիայի» ասված է, որ ՄԼ դարի ճայկական թագավորությունըուներ իր կայուն բաճակը, ն այրունիից: Հայերը մասնակցել են իրենց զորքով Դարեհի մված սեսի հունական

մլում արշավանքներին: փր զորքով մասճակցել Է Կու-

ն

ճակատամարտին

՝

ավորական զորքը

ների

կարնոր վկայության

Բամա-

էթնիկական պատկանելության՝ Է վեր ճետնապես, որ ալդ ճակատա-

դասավորված էր ըստ

ն

սատրատության

՝

պատկերը մեբ

տեսնում

ճիմնականում ենք նան ավելի ուչ, մ. ԱԼ

ն

ճայերից էին թ.

ա.

331 թ.,

կալացած Գավգամելայի

մ:

|

|

ան

որհշ

ուժ

Բետնակից Բազեն ալի Օրոնտասը: Քսենոփոնի Բոռ "4 ովա ցեղերի: Կասկածից ոո Հազկական զորամասերը ված: Նուն Աա Մակեդոնացու Աբեմենլան Դարեճ միջն գակատամարտու

|

Քսենոփոնի«Առաբասիս»երկից կարելի է աքեմենյանՀայաստանի սատրապային

կազմում: Նման

տեղեկությունների Պող կարելի է Բանդիպել «Առաբասիսում» սատրապության զինվորական կազմակերպության վերաբերյալ: զորքի ճիմթը կազմում

Բանանասնապաքությանը,

մեծ

Հայաստանիսատիապ

գնէ .

որ

Որոշ Բոշ

այդ

որ

ո

է,

գտնվող Գյուղերը իրենց Քողերով ճանԵրվանդի կամ ճլուպարքոսՏիրիբազոսի սեփականուտիրույթները կառավարվում էին ճատուկ պաշտոճյաաշխատող

երկու գլուղ, մեջը՝ ապարաճք-ամրոց,սատԹապի ճամար,պատնեշով ամրացված մի այլ գլող, բայց չի խոսում ն ոչ մի բերդի, ավանի, տաճարային կենտրոնիկամ քաղաքի մասին, ինչպիսիք կային Հա-

գամանը,

ն

կամ աղքատացած

միալնգյուղական ճամալնք-

ժամանակե թեկուզ մասամբվկայված են գիավոր աղրբլորներով ու հնագիտական պեղումների արդյունքներով:ԹերենսՌուները իրենց ճանապարՊին չեն ճանդիպելդրանց կամ Գուցե գիտակցաբար են խուսափելդրանցից: Տնտեսության Բիմնականձների՝ երկրագործության ու մաանասնապաճության սին Քսենոփոնի ջանքերով մեզ ճասած տվյալներըխիստ են ճան ՄԼ-Խ կարնոր դարերի ճին ճայկակառ հասարակության զարգացման մակարդակըորոչելու տեսակետից: Այդ տվյալներից երնում է, որ երկրագործության տեսակարաիկշիոր երկրի տնտեսությանմեջ ավելի նշանակալից էր, թան

կային սատրապական տնտեսություններ տիրուլթներ։ Հավաճական

բրիԱրա կողմից, իսկ որպես վարիչների տուկներ ճամալնականներ:

Է ռան

յաստանում

ա

վերոճիշչյսլ ապարանք-ամիոցներիշուրջը ԴԻ

ուժեղ Էին նախնադարյան Ցամալը-

աանում Նահանգ,

պաճպանվելէ Աքեմեճլան Քսերքորը ճաղորդում Է աշխատանքների մասին: մյուս սադրաւպությունների նմանությամբ Հայաստա,

Կոն Ագան

որքան էլ դրանք կարնոր տեղեկությունները, լիժամանակակից ճաչ ճասարակությաղ ամբողջական պատ-

նեն, չեն տալիս կերը, քանի որ վերաբերումեն

ծառայում էին որպես սատրապության նստավայր:

արական

Ը

գլուղական

նյութերից,գյուղական Բամալնքիմեջ դեռ Քի վերապրուկները: Քսենոփոնի«Անաբասիսի»

աստ-

Հալկականընդճանուր սաստրապությանգլխավոր կենտրոնը սակայն շարունակում

բացափալտերիտորիալ համալնքիԲիմնական տռոմհ տարատեղ ճատկաճնիչներից մեկը՝ բնակեցումը: Այսուճանդերճ, ինչպես եինում Է նուլնիսկ շատ ավելի ուշ տում

ն

|

ինչպես սատրապը, այնպես Էլ Բլուպարքոսը լայնորեն օգտվում էին վարձկանների ծառալությունից։ Սրանք, որպես կանոն, ճԲամալրվումէին Հայկական լ եռնաշխարճի ծայրամասերում ապրող կիսանկախ ցեղերից: Բացառված չէ, որ

5 ական զորքի մեջ կային

պարսիկներ, որոնք կամ թիկռապարների դեր կամ ծառայում երկրի գլխավոր կենտրոնների կալազորներում: սատրապական վարչության, ճրա կառավարման ապարատը ն սատրապական տճտեսությունը բնութագրող տվյալները, սակավաթիվ թույլ են տալիս սատրապային կարգերի մեջ տեսնել մի որը որոշ չ

իճառտարում տ

ճան

ն

Հալաստանի

ալն էլ ճիմնականում սկզբնական շրջանում, տճտեսական զարգացումը:

կարող

Հաա գործոն, երկրի

էր խթանել

սոց

Խար

:

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

«Անաբասիսումթ որոշ տեղեկությունէ պահպանվել նան Հայկակառ եռատրավճարած տարեկամ արկի մասին: Որպես Ռարկ ճայերը թագավորին էին ուղարկում 6ժույգներ,մի որն իր ճաստատումն Է գտնում ճան հանգամանք, Ստրաբոնի ճանրաճայտ վկայության մեջ: պության

ի

|

մն

Ի

յան

վերջո, որոշակի ճետաքիքրու թյուն

են

|

օերկայացնումՀալաստանի աքեմենուսումնասիրմանհամար Փսեճոփո-

ժամամակաշրջանի նլութական մշակույթի

նի Բաղոիդած տեղեկությունները Գյուղական

կենցաղայինառարկաների մասին:

երոում Խ

որ

|

ճարտարապետության, զենքերի ն Գլուղականտճերի թռուցիկ ճկարագրությունից

Ս

Հայկական լեռնաշխարդի ճարավալին

Էին կենտրոճակառշիջանների տներից:

րակավոր Էին: Այդ

շրջանների տները տարբերվում

Հարավային Հայաստանի տները աշտա-

աշտա

թվում, ճավառաբար, ն աշտարակաճն բնակարանը:

Հայլկական լեռնաչխարքի կենտիոնակամն Ռյուսիսային

մասե իի տները այլ Սիանք, դատելով Քսենոփոմի նկարագրությունից, Կտորգետնյա Էին, վերհից ջրոորի բերանի նման թացվածջով, որը լալնաճոս: էր ներքնի մասում: Այս բացվածք-մուտթռվ մարդիկ նանդուղթով իջնում էին Բասենճլակը: Ծնասունների մար հատուկ մուտք էր փորված: Աշ, ինչպես նան Հայկական լեռնաշխարճի` ուշ բրոնզի ն վաղ երկաթի ժամանակաշրջանի Բնագիտորեն ուսումնասիրված տների մեջ ուսումնասիրողները տեսնում ենճ հայկական ժողովրդականտան վաղ ճրինակը, որը ճանդիսանում է ճարտարապետական ավելի

Ինչպես տեսանք, Հալաստաճիմիջով ան ցած ՔսենոփոնիԳրառումները, դիտողություններն ու տպավորությունները տեղ են գտել ոչ միայն «Անաբասհսում»: ՀդուրոսՄեծի, աքեմենյան տերության ճ իմնադրի վարքում՝ Ցանրաճայտ «Այուրոպեդիագում», ուշագրավ են տեղեկություններ պահպանվել Հայաստանի ՄԼ դարի

պատմության վերաբերլալ: Ժամազակակից Կյատմագիտությունը ժխտում րոպեդիալի» աղբչուրագիտականարժեքը: Բարոլախոսական

նեցող քաղաքական

|

'

զարգացած ձնի՝ գլխատան

նախատիպը:

այս

Է

«կյու-

ինդգծված բնույթ ուվեպի մեջ պարունակված պատմական անճշտոլթյուղկները

արդարացիորեն առաջացրել

են

ուսումնասիրողների

վերապաճությունըայս երկը։ Ինչ'գես պարզվում է, սակայն, վերջին տարիներում կատարած ուսումնասի--

-

դեպի

Խորենացու «Հայոց պատմության» ճետ, երնան բերեց նրա պիտանիությունը Բաղ ժողովրդի 41 դարի պատմությանայնպիսի Բարցերիուսումնասիրման Քամար, ինչպիսիք են. թագավորական դինաստիան, երկրի քաղաքական վիճակը ն ճրա փոխհարաբերություններըՄարական ն ապա Պարսկական աշխարճակալ պետութլունԿերի ճետ, նրա ներքին նչանթի որոշ

ղեկությունների մեծ

մասը

կողմեր: Այժմ կասկածից վեր Է,

Քսենոփոնը

ՀԿ Էո քաղել

|

'

որ

այս

տե-

աան միասին, Եովր ատՔանդիսա Թորաամ ր աղբյուրագիտական գանձարանը ՓՔսննոփոճի

անցնելիս, այլն տեղեկություններիճետ Հռ վերաբերող բաժնի հիմքն են կազմում,

րմուծա

ԳԵՎՈԲԳ

ուրարտական իագաձն կառոկցները,այդ

տիպի էին:

վերապատ նման

մոտեցումը նվազ չափով Է ընդունելի Հալառտանի պատմությանը վերաբերող տվյալների քննության առնելիս: «Աչուրոպեդիայլի» ճամեմատումը այս տեսանկլրունից մի շարք աղբյուրների ն առաջին Բերթին Մովսես

ավանդը:

աինտական լեռներում, մոսինոլկների տերիյոհրիայում: Նման տների կառուցվածթի ակունթներըպետք է ոբոնե Լէ

ձանոթ Էին

հութլուններից,

մության

առանձնափատկությունը սահմանամերձ այս Հրջաճում բացաՄիրվում է, ըստ նրնուլթին, Կյաշտպաճողական ճկատառումմերով: Քսենոփոնը աշտարակաձե տների է ձանդիպել նան

ձարտարավպետության մեջ, որին բաջ

ՄԵԿՆՈՒԹՅՈՒՆԵԵՐ

անոպ

ՏԻՐԱՑՅԱՆ

ք

:-

ադ

,Նջ

անիի

ԵՊ»:

ւ

--

Մ".

զն "ր Հ -

րելա ւա.

ումա

Ք

երա ԼուդուվուիԻ 12-րա ածան) ը, ԱՂԻՆ, Համ

ԱՐԵՎԱՏ3Ա

-

Էս ՀՄՅաաշա)) Հրա

ՊԱՐՄԵ

ԹՎ

ա

Ն

ՊԱ՛՛ 6» Է

եչ

-

Ն ՀԻՑ «ԱԻ

Արրթա ԻԳ, ՏԻ

իան

:

թա

բ

.-

ո՞

բ- ՞-

ւ- ". րաժ,

Ը

:

Տ.ախար

.

Ց

Գա-.

է-

ԶՉ

ե

'

ԵՂ

2-5

Ա-Հ (41 ԷՂԻ

՞

ԽԵՐՀ

ք ՀԱԳԱԱԵՆՆԱ

աԱ `

Ն ՆՏ. Նշ ան |

71:

«ԱՏՀ

՛

, աա

՝

շար

է՛

'

Ր

ՆՈՍ

է

»`

Գա. Պ»ո-Զ գ ,

Հ

-

՛

ՀԱՅԱՍՏԱՆԸ ԵՎ ՓՈՔՐ ԱՍԻԱՆ

ԸՍՏ ՔՍԵՆՈՓՈՆԻ«ԱՆԱԲԱՍԻՍ»-Ի

Քարտեվիհեղինակ Մ.Տ. ԵՐԵՄՅՍՆ

ՊԱՅՄԱՆԱԿԱՆ

կույթն

----պր

՛

գոյի րադձրան Կոտա հույն Ի.

ծոթու իե

1թ'ւ

47:-400Թյ

Աքճմեիջան: պեւոո,

Հ2ւգումխի

Է

Քւծնոոեր

ո,

Ա

ՇԱՆՆԵՐ

կորա'մասբրյէ

Մաճոքանս

ԱքՇԵՇՆ'ան

արձանխաժյոու թայէյ աս.

Ն

թաֆավթոի (414 Վանի Մծջէրայ-է "գ ոք

- 485)

արշավանքի ժին արածում

տ

անաապարապգությունեծոթ սամանենո (Սուռավոոյ

«Անպաբաժիաթ-ում Հերատազվեոէ տճդանոենծո

Շ բճդանունեձՀթ

ՀԱԼԱՐՈԴՆԵՐ)

Հաա»

Կոյեաբմարի ճաշտութաժայութբ

նքէմբնյանպետության արքունի գերնապարե

ԿՄ,

ՄԱՍՇՏԱԲ

լմ

փ

էած

Քոտնվագիր՝

-

Հ,ն. ԳՈՐԾԱԿԱԼՅԱՆ

ԾԱՆՈՈԿՐՈՒԹՅՈՆՆԵԼ

է

16--347

ի

ՀՈՈՂՈՐՈՑՈԾՈՂՈՐՈՌՈՒՈՈԸՒՈՂՈՈՈՈԱՈՈՈԸԸ

Ներկա

1օՏոՏա՛ւ

թարգմանությունը կատարել եճնք՝ ՖշոօքհօոնտԷպքօգկօ Շո.

Շարկոստջ Շօտօ,

Խճլեօ

աոոօւ.

ԽԵԱօիՀօճ

Նչքտ126.(810 թ. ՔրատարակնուԸԱտՏ1681Էլեղոո» մատենաշարով

1օսհոշոճոծ,

«Լոշհ թղունից։Միաժամանակձեռքի տակ ունեցել ենք ճրատարակվածՔսենոփոնի բնագիրը: ՀՇճաօֆօոյ, ՃԱԵՅՇՅՀՒԸ, Թարգմանությունը ծանոթագրելիս օգտագործելենք նուլնպես՝ 195: ճրատարակոթյոռը, Լ, թ. Ռ1. Ս.

ՈՂՃԽՇԵԽԾՏՕՈ,

Խւ.|լ ոքոմօգոխատ Ոճբոտնո, ՀՂՏԼԵՑ Մեծ Հանրագիտարանը: Հունական ինչպես նան Աթենքում ճրատարակված Լ...1 ճերկայացված են ազմ Սույն թարգմաճությանմեջ պնկրունավորփակագծերով կատարվածճետագա ընդմիվրա ճատվածները,որոնք Բամարվումեն Քսենոփոնի բնագրի ընթերցվածըպարզ դարձնեբառերը առնված Կլոր փակագծերի (....) մեջ ջարկություններ: են: հավելումներն լու շպատակովմեր կատարած

ԱՌԱՋԻՆ

ԳԻՐՔ

իշխել է Է՝ «անճարազատ») Աքեմենլան Դարեճ 2-րդ Նոթոսը (ճուճարեն նշանակում ն կինը: էր քույրն Դարեճ Ջ-րդի Պարսկաստանումմ. թ. ա. 425--404 թթ." Պարիսատիսը իր ամուսնու, ինչպես ն Ռետագալում ե դածանությամբ: Աչքի Էր ընկճում փառասիրությամբ նա մեծ ազդեցություն ուներ պարսկականարքունիիր որդու թագավորությանժամանակ 1.

ջում:

2-րդ Մնեմոնը (ճունարեն նշանակումԷ՝ Աքեմենյան թագավորներիցԱրտաքսերքսես ն թագավորել 404-858 թթ. Նրա դեմ «հիշողության տեր») ճաջորդել է Դարեն 2-րդին Աս 401 թ. ջախչախվեցԿունաբսայիի մոտ: պպարամբեց կրտսեր եղբայրը`Կյուրոսը, որը (ճայկակենսագրություններից» Է Պլուտարքոսը ճվիրել իր «Փուգաքեռ Արտաքսերքսեսին մեկը: «Զուգակշիռք») մեջ՝ ավանդության կաղ թարգմանական չշփոթելու Մեծի ճետ Յ. Ալս ԿյուրոսինԱքեմենլան հարստության ՑիմնադիրԿլուրոս են Կրտսեր: Կլուրոս ճամար կոչել գնացել էր 404 թ. կադուսյան 4, Դարեճն այդ ժամանակ գտճվում Էր Մեդիայում, ուր ճնշելու ճամար: ցեղերի ապստամբությունը ձենն Է ն նշանաԲունականացրած 5. Սատրապ(492ո5-ղչ) ճին պրսկ. 25401191 բառի բաժանումները վարչական Աքեմոնչան տերության կում է` «տեղապար,աշխարճապատ»: ճչանասատրապներին կառավարիչ կոչվում Էին սատրապույդուններ: Սատրապությունների 2.

Հ

շված Ծանոթագրություններում

տարեթվերը պետք է ճասկանալ

-.

մ, թ.

Հմ:

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

նում Էր ինթը՝ արքայից արքան, որպես կանոն, պարսկական ավագաճու բարճր ճերկլալացուցիչների միջից, իր մերձարրներինու ազգակիցներին:Իրեն վմստաճվածսատրապության սափմաններից ներս սատրապը մի տեսակ փոքր արքա Էր: Արքալից չարթաի ձեռնարկած ռազմական արշավանքներիժամանակ նատրապը գլխավորում էր իր սատրապությունից հավաքագրածզորքը: Սատրապը պարտավոր Էր նան աղաճովելուտուրքերի ն

ճումը իր տիրույթներից օգուտ արքայի, ինչպես պության ճերսում: Գերագույն այս պաշտոնյան Բամա թ շիջանառության կարիքների

թության

պես

մեջ ոսկի դրամ

ն

.

տնվում

էրէթ

"

մոտ

թացաոա-

8.

Պլուտարքոսը յ) ձնով է պատմում այս դեպքի մասին: Բատ ճրա, Կյուրոսը մատա. նյութում Արտաքսերքսե սփ դեմ, վերջինիս թագադիման արարողության ժամանակ, բայց մատճվում իր Կ քուրմ-դաստիարակի Տիսսափեռնեսի ճեղքով: Սակայնմայրը միջնորդելով՝ փրկում Է Կլուրոսին (ԽԷ,

մաճապատժից

ՃՈՅՃՇՈւՀՏ,Չ. 3):

10. «Բարբարոս» ասելով քելլեն նկատի եճ ունեցել բոլոր ձեղինակճերը ոչ-ճՃելլենճերին: Բարբարոս ալդ ժամազակ նշանակումէր ընդճանրապես ն Ցետագա «օտարերկրացի»: Փսեճոփոնի ալս Քատվածներում Հբարբարոսներ» արտահայտությանտակ պիտի ճասկանալ ընդճանրապեսպարսիկներին: ՏՆ: 11. Առանց երկիրըկամ անունը նշելու արթալին հիշատակելիս, հելլենները միշտ էլ են նկատի ունեցել պարսիցաիբային, հին իր առճամեմատ գերազանցում Բզորությամբ էր Արնելքիբոլոր իշխանավորներին: Նրա այդ հզորությունը իր արտաճալտություն է գտել նրան տրված «արքաչիցարքա» պարսկականտիտղոսիմեջ: Հելլեններընիան Բաճախանէին Հմեծ արքա»: :

։

։

այդ

քաղաքների ներքին

ն

ի

Բ-Ն

ն

ԿԻՄ:

նստավայրի: երկերը

որը չուներ թեթնաե հեսակթ, պաշտպանողականսպառազինություն, «Մերկ» բառը նույնպիսինշանակությամի գործածել Խոսելով : Է ճան Մովսես Խորենացին: Տիգր Երվանդլանի գործունեության մասիս, պատԽոսելովՏիգրան երալ ամարտքնո ուսոզ ձիոց բերեալք, ն պարսամառալրը ի միջի այլոց խակի պատեալ: Նար ճորքն առ Քասարան դիպաղ Ս Ի): ԱՆԻ ն Մ Խանեայի մերկքն վաճառնօք աեղ Լր Աա 18. աաա րաթյունը, մերկերից աշե Էր, որ րաք ջն: Գ Գրավում Բոպլխոների րկեր

արտաքին

ամենաճեղ

ւ

ՀԱ Գրում իԽա լո : իկԿԱՏ զգեստութ Կ ԱոԿ է ոտք էն

որ երում էին թեթն ի Մունարեն կոչվում էր վ'վաբան, որը ել կլոր '

««լպելտե «-լվել

(ավստնղից Էլ նրառց

ը ԲԱ: Կալաճը բանակելու վայր Կոո «Հգաաաթմոս: էելյդպիսի կալաճները էիճ արից մոտավորապեսմեկ օրվա ճաճապարձիճեռավորությաս վրա: իր ի Հյրաաոլո:) երկարության Կեղաբաշխվա խոզի " կմ: բաթաԱաազի ետ լանափճավասար մոտավորապես մետրի: Ըստ էր:

ե

ր

տ

չափ էր, որ հավասար Էր 30

|

ստա-

2 ԱԱեսմալայու կա Պլատոնի Միշատակություն մասին ՅՍ

նան

երնովթից

մու:

տու ր Ճսենոփոնըճրա նկատմամբաչառու Է եղել: Մենոնը Կլեարքոսի ախոլանն էր ն ձգ ։ Քս է Ճամարում ձկանները մեջմեջառաջին ենոփոնը զորավարը դառնալ: ջ Կյուրոսի Ցելլեն վարձկանների դել չորս որամանատարների,ալդ թվում ն Հոն1

|

յ

Լր

ո

'

ի

լ

ւ

Մի՞Աա տետ

կրոնականն

տրա

13.

փոիճ է

քբաղաքակաճոլւԲիմնականգծերին, մնացլալճարցերում թողնելով ճրանցինքնավար: 13. Աբլուդոս--քաղաք Մլուսիալիփոքրասիական ծովափին, Հելլեսպոնտոսի Ռատվածում:Այս քաղաքը ճիշատակվումԷ դեո Հոմերոսիհլիականում (1. 886)- Սրյու-

ւ

Սարդես ամրաշված բաղա: կոչվում Այսպես ա աաա

Լ

Է

թյան

դոլար յերթանն ի

դարի ԿԱ

'

տիրանճների միջոցովվերաքսկումէր

:

մասում, Լիկիաչի ն ների, իսավրիաց իսավրիացիների պա կիսգի միջն: Պիսիդիացիները, իրենց ճարնան լիկառնացիների, լիացիների նմաճ ապրում էին Տավրոսում գտնվող բնակավայրերում իս ան տիրապետության տագալում, տակ չն 6-րդ ե անկախրան բայ Պարսկաս օգտվելով նամա սկսեցին արշավել պարպ բա ի րավոր չեղավ նրանց լրիվ Քնազանդեցնել: աւ դիսանո ում էր 17. արեմալան Փոքր Ասիայում, որը

կազմում էին Ռելլենձերի ծանրազեն ճետնակը,Խսճական զորքի ճարէէ Հոպլիտները ուժը: Ցվյալ դեպքում, անկասկած, ճրաճք պետք լա Կյուրոսինծառեվեինիբրն թիկայո "ապաճճեր:

ճան իինանա»

՝

.

ւ

-

Ժամապատամխան սատրասի, նպե

-

ԿԱ

շառավիղը (Տեճեօ, 51,

լիսներ Ա աոա

մ Է` դարեհական)---պարսկական ոսկեդրամ, (բնագրուԲ 042462- շ նշանակում ժ ճողումակությունը, սակայն, եղել Է ավելի բարձր: Այն '

'

րաաւթյաս

Կն

: գոի

իր

ագրի ոմկնող զորամաածներգի տիպական

գական

է

ուժերի տարիե-

Մտան ծովափի ՔԲոնիական քաղաքները, որոնք հումական պոկ գտնվում էին Պարսկաստագի գերիշխանության տակ ն պարտավոր Էին ճարկ վճարել սխորսից արքալիը արքային ն պատերազմի դեպթում ցոյց տալ նրաղ իրար մել Արիան

Գ

Քսերքսեսը

որ

զրիիդիա կոո: երկիր Փոքր Ասխալիճարավային Վեռնային

կապ Է ումեցել ՀայաստանիԵրվանդունիների Բետ, քանի որ, Ստրաբոնի վկայությամբ,Ռայո Երվանդ դարի վերջերը) համարվում էիի Հյուդառնճե վ Հյուդառնեսի

.Փ

`ո

ա

Էր,

Ալստեղ

։

ԻԱ ր ԿԱ բանի ա իր ր ռազմական ներկայացուցիչը,

Էր, ձրամաղզատարներից

'

Տիսսափեոնեսը Հլուդառճեսի որդին էր, Պարսկատտանռի խոշոր պետական գործիչնեմեկը5-րդ դարի վերջին--4-րդ դարի սկզբին: Հավանաբար արեճակցական

ոա

ւ

զորատեսը

Կլեարքոսը

14,

է5. Դաճնկան

Լլուդիայի Լուդիալ միջով ջով Խոսող չ Հերմոս հատի գետի Ռովտում: հովտում,Ա Ալս

թագավորընեղ (ո 14, 15):

`

տառսնելուհամար:

Դոչդեո

7.

ճետագայում աքար Ան թ կաաա գաղութացվեց Արոր գեց բապմաբյուրբամակի ւե

որը

ի

կառ ստուգաղռեսի ճավաքատեղին Էր:

բից

Մարկերի գան-

արնմոչան Փոքր Ասիայումգտ վող պարսկական ոազմական բոլոր

ԽԱՆՈԹԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

դուը

վարելու դատական գործերըսատրաիրավունքուներ իր սատրապության ներքին պղինձ դրամ մատելու, ամբողջ տենան

Ցատելու իրավունքըարջայից արքան վերապաճում էր

բա աատոլու դաշտը գտնվում

Մաշոն

արծաթ

|

ն

Էեզել

բու ն զանդաթաճպ, ողը չո հրամանատաղնդի, պ ատավաճատու մոփուփ ր Համենակն դեպս Պլատոնի լիԻոն լ որ կերպ ներկալացված հորի գրելիս Բ տ Անաշխարճում Բամարվել դավաճան: ճելով ճանդերձ, բնակվու էիկ Քաբավալին էր Եպիրոսում: էճիանները ռեւ եսի Հու ք,առտնվում էր Քաղկիդիկե թերակղզում: 11): յ

25.

ե

Հաբ

ավ

է

ը

.Գ

ադ

մոտ

ն

ում

:

Հուլները պարսից արքալից արքային հաճախ կոչել

ախ

--

մ

Է

են մեծ

արքա:

(Տե'ս |

ծան.Ր

ԱՆԱՔԱՍԻՍՄ

Ակճարկությունը սատիր Մարսիասին վերաբերող առասպելի մասին

28.

ձայն Մարբսիասը այնքան

է

մեծամտանում, որ երաժշտական միցության մեջ է

իսկ Ապոլլոնի Բետ։ Ապոլլոնը ճաղթելով Մարսիասին, չարաչար :

զերծ

անելով:

22.

առափնլա քաղաք Կիլինիայում, Ասորիքի սաճմանին մոտ: Պատմության մեջ Ճայտնի Է ալն բանով, որ ալստեղ 338 թ. կպեքսանդիՄակեդոնացին արքայից արքայի բազմահազար զոր-

է, որի ճամամտնում

մինչն

ԻՆԳԻԱննան ստորաբաժանում

մեջքին։

38, Ջոկատը(բնագրում՝ 217 ծծա, Ծածկած ՅՎ.

տար.

ոսկի դառնար: Նրա

մահացավ: քաղցած

ալս

սեսի Քանձնելով նրան ռազմական ջոկատ: Միածամանակ մլուս որդուն ուղարկում : բալի Բայտնելու Քաւմար իր հավատարմությունը ն տեղեկացնելու Կյուրոսի 4-րդ դարում ճրա: դիԽա,ըստ երնույթին, Բաջողությում չունեցավ, քանի նեհթիվը: 20): էր (10405, 217, աստիան վերացե Ի«Հո8.2« Հ--ատադիոն): Հումական տարբեր բաղաթներում 44.Ասպարեզ (բճագրու ունեցել է տարբեր երկարություն: Ատտիկլան ասպարեզը հավասար էր 1727 մետրի: երփոնը րրպես աթենացի, երկարությունը հաշվում էր ատտիկյան ամպարեզով:

Տ

Այս

Հշմտա):

ատպա-

(ոջ 24)նշանակում Է՝ Նավարքոս յ

Ռրամաճատարի

տիտղոսը:

ունխնդրեց, Տ ն

նավա-

`

6գ-

ին ոդոտոսը (Ճ, սաճմանճներին գլգվուրավրա, առանձնապես սատրասլությունների ճանապարհների սատտադիրը որոնք հովն 52 ն

որը

Է, որ

Լ,

կատույել վալրելումպարսիկները տատու

սուլ.

ն

էին ամբությլուններ,

Ա «ղարբասներ»: Այնտեղ մշտասղես կանգնած էին կաջազերեր: Սա արքայից Ի զանավա թ էր տալիս վերաքսկելու ճանապարհները ակճրաժեշտությանդեպքում դարբասի մասին ԲիշատաւԻ մական Ն»ործադրելոււ Կիլիկիայից էսորիք տանող գտնվում էր այն վայրում, «ԿԼ 2 8)։ Այդ Ն կում Ստրաբոնը ԱԴ, 5, մ Ամառ լեռը ճյուղավորվումԷ Տավրոսից ձգվում կիլիկիալի արնելյլան սառմանով Ամանոսյան դարբաս: Մծով: Ալս անցքը կոչվում էր «իճ 18 Աբրոկոմասը սատրապն Էր: Փյունիկիայի արքա-

ն

ուն

ալս

ս

ճան

դարբասը

ոու

տեղ

նան

:

49Տրալլես`

քադաք

Կարիայում, ճարավ-արեմտյանՓոքր Ասիայում: պաշտամունքըկապված էր սրբազան գլխավոր տաճարը Բոմբիկե քաղաթում էր, որբ Ատարգատիսի

50, ՍեմականԱտարգատիս-Դերկետո դիցուռու

տերմինի

ձկների համարվող

հետ:

: '

գտնվում էր Խալոս գետի մոտ, Եփրատիցոչ ճեռու, Կյուրոսի Նյթուղուն մոտիկ: Ատարգատիս.Ռերկետոյի պաշտամունթը չատ էր տարածված սեմական ցեղերով բնակեցված համաճալն, Դնրկետո դիցաքին փոխակերավեցոկսվկ իսկ նքա ներում: Տարածված

Իրկոր-

զրուլմի

դուստր Սեմիրամիսը

(Ծամիրամ)` աղլավճու: Պարսկակազ արքունիքի անդամները, ինչպես նան բարձրաստիճան ու բնահարկիձնով եկամուտԷին ստանում քաղաբներից հրոնթ բր պահպա նպատակովԷլ պարգնել էր իրենց: Այս միջոցները ծախսվում Էին արքունիքի

կարսիկների երկրամասերից, ան

51.

-.

--

«ծովակայ»։ Սպդպիսինէր ճունական

Կյուրոսը սպարտացիներից ՍիկիլիացինՕՀ, 19) պատմում Դիոդորու ռազմիկ ուղարկեցին Կչութոսին, Խելրիսոփոսի Տրամավերջիններս բաոության ռակ: կարնոիաթե Աքեմենյան Պարսկաստանի ք. հաջ.) պատմում ր մփ

տոլ

ս

Տրիերա--Բունակամռազմանավ, երեք շարթի վիա տեղավորվածթիակոերուվ: ՅՑ. Սոլի--ծովափնյաքաղաք Կիլիկիակում, որը ճետագայլում նվաճվեց Թալոց Տիգրան Զ-րդ թագավորի կողմից ն որի բնակիչներըբռնի տեղափոխվեցին Հազաստան: ուսոս --2|լյ

զոր-

մոտ,

եզը

(շանակութաւն, վերջհականապես չի պարզված: ՀնարավորԷ անել չարս ենթադրություն. 1) էլդպես Էին կոչվում բարձրաստիճան այն պարսիկները, որոնք իրավունք ունեին ծիրամի գգեստ քագնելում Ձ) Այդ տիտղոսը կրում էին պարսկական զորջի գրոչակակիրները, թանի որ պարսկական դթոշներըծիրանեգույնէին: 83) Ալդ տիտղոսը կրում էր արթունի ԱերկատններիկառսավաիիՀը: 4) Այդպետկարող էր կոչվել արքայի Ռանդերձապարը, «զգելյուղանողը», ինչպես կասեր Խորենացին(1. Է): 38.

նա

:

ա

) 60 հեծլալից բաղկացած զորախումբ էի:

Արթունի ձիրանակիր (ջ24222ղ:

արդեն

որ

կուլի ժամանակ ռազժիկի ծունկը ու Կխոնբը պաճպանումէր հարվածներից: ՅԾ. Հունական Վորքերին մթերքով օռրասյաճիկ չէր տրվում: Վինճվորներնիրեսց օրական 'վպրենը գնում էին վորքին ուղեկցող առնտրականներից. եթե որթի գնում էր ու թշնամաշ կան նրկրի միջով: Թշնամու ներկրում(լորքը ապրում էի կողոպուտի հաշվին: Անապչառներն անցնելիս զորքն իր ճետ տակում էր մթերթո: Զորահրամանատարի կարնոր հոգսերից մեկզ էլ բառակի իջնանած վայրին մոտիկ մթերթի շուկայի առվալության Բարոն էր: Յծա. իկոնիոն--ալժմ` Առնիա, քաղաք կենտրոնականԹուրքիայում: ՅՑ. Կյուրոսի ալս քայլից երնում է, որ Լիկասնիան Հեր մտնում նրս գերիխանության տակ գտնվող սնտորապության մեջ: 87.

Կգութոսի '

ան: միալն պարսից արքայից արբան: իրենհամարում էր արքայից արքա:

' պ արգնել

Նավում Էր

ցանկությունըկա-

խիտսն--մի տեսակ վերճաշապիկ, առանց Խնեիի: Կնեմիս---մետաղլա «վրաճ,

ա

ուժ պատմում է, թե ՍլունննեսիսըԿլուրոսին դիմադրելու Իր որդիներից մեկին նա Կյուրոսիճետ ուղարկում Է արչավանբի Արհտաքսեր-

Խա

էր:

զան-

սալլակադք--բմագրում՝ 2255225:

չ

Է գկարագրում Կիլիկիայի թագավորի բոնած ըն43. ԱՎ Նիկիլիացին ոքկերպ ։ չունենալով, խուսա-

թա

Սատիրոսիճանդեպ ցուցաբերած իր ազնիվ վերաբերմունքիճամար վարճատրվեց Միդասը Դիոճինոսիցալն բանով, որ պետբ է կատարվերնբա որնէ ցանկությունը: Միդասը դրանով իսկ նա

Լ00 Բոգուց՝ վաշտ: տղամարդիկդաշույնի նման կրում Լին իրենց

մոտ

որը

թուր,

կարո նվերներկարող Էր Այսպիսի նվերներ

լում

3:

ցաբանության երկրորդական ասովածնճերից Էր, Դհոնիսոսի մշտական ուղեկիցը, որը մեծ թուլություն ուներ գիճու նկատմամբ: Սատիոոսի մասին այս զրույցը ԲՔարնգամանորեն ճիչատակում Է ճան Հերոդոտոսը (ԿԱԼ 198): Ջրուլցի շարունակության մեջ պատմվում է, թե

ն

--կարճ

:

32.

ճետս Գջորոսխն' Արտաքսերքսեսի Յ2. Միդասը Փոչուգիայի կիսաառասպելական թագավորն էր: ՍատիրոսըՏունական դի-

տարվեց

Ակինակե (22:27

4լ.

լ

կացավ, որ այն ամենին, ինչ ինքը ձեռք

չախջախեց:

սոմին

պատժում Է ճրան, մորթա-

Քսերքսես--պարնից արբայից արբա (488--465 թթ-)։ Այս հատվածում ռկատի է առնված Քսերքսեսի պարտությունը Հունաստակում 480 թ.: Զ8. Լիկյան տոները կազմակերպվում էին ԶՋնսի պատվին: 29. Հելլադայումմարզական մրցման մասնակիցներն իրննց մարմինը օծում Լից լուղով, րն իցումից հետո մաքրում էին Ճատուկ քերիչներով: ՅՑ. «Կերամոն ագորա» ճունարեն նշանակում Է խեցեղենի չուկա: ՅԼ. Սլունննեսիսըմիայն ձնականորեն էր թագավոր: Նա փաստորեն արքայից արքայի հպատակներից էր: Այդ իսկ պատճառով նա ձգտում էի լավ հարաբերություներ պաճպաճել հո

,

ԹԱԳԲՈՒԹՅՈՌՈՒՆՆԵՐ

ԾԱՆՈ

.

.-

|

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

ն

ճանդերձարանի ճամար: «Գոտու

համար» (ինագրուր անմ ) արտաճալաութլունը, «Ռաճդերձանքի համար»: Հերոդոտոսը(11, 98), օրինակ, Բաէ, որ եգիպտական քաղաքը պարսից արքային տրամադրում էիր կոշիկ: Ատիլլա դորդում 32. Բաբելոնը կառուցվելԷր ճավանաբարդեռնս մ. թ. ա. Հ-րդ հազարամյակում ն փեաաա Դարձել մի թագավորությանմայրաքաղաք, որը ըրա պճունով կոչվել է Բաբելոնիա: Այս գտճվում էր Եփրատ գետի վրա: Պարսիցարքայից արքան առվորարար իր

հավանաբար, ճշանակում

Կ" ալ

էր անցկացնում: Արո Մյստեղհույն զինվորները միանվագ. ՔատուկՎա է թի

-

94. Տ

36.

5" 1

է

ոչ

ընդղա ոչ թնթն ընդնանրապես ոռճիկի

ավելացումեն

պաճրանջում,

Մնա--ճունական կշոի միավոր, ռբը ճավասաիԷ 817 գրամի: Աքագու-1թքոսի ճրամանատարվ̀աշտապետ(տե՛ս ծանոթ. 40):

առետրական ՝

միաժամանակՔաբելոնի մուտքն էր, 60. Էյուդիացիները Քայտճի են եղել ոբպեւ մանրածախ առլչտրականներ: 61. նապիթե (չօո" 17) --Քալկական աղքյուրներում ճանդիպում է «կապիճ» ձնով. տն'ս Հր. Աճառյան,Արմատական բառարան, Բատ Ք :

վասար էր 28

լա--Քունակակ մանը

(տարողությանպարսկական չափ,

Սիկդ--պաիսկակամ դրաւ արծաթ արծաթ

լիտոի)։

դրամ: Քոլնիկս (/2:43)

հավասար էր 1,1 լիտրի: ՔսենոփոնիԲիշատակած այս ռհովսրական Գինը Աթեճռքում: 62.

՞

Կանդիս (22ծո)

դիք

հա-

կճսոմ էր 5,6 գրամ: ՍՕրո--տարողության հունակակ ավ որը գինը 30 անգամ ավելի Էր,ԷԻ թան ճացի ց որը

--պարսկական թնավոր վերճավզգեստ: ու նեղ անդրավարտիք:

.

մոտ

աա ՏՐշհա6: ԱԵԱ

Էր

-

Ա

Արտաքսերքսոսի

5 եղական պարիսպը մանրամասն նկարագրել գիծը կառուցել

մոտավորապես ր

:

Բեճիստունյան

1,845 մնտրի:

Քսենոփոնը (գիրք 11, Գլ. 1", 12)։ Էր Բաբելոնի Խաբուգողոնոսոր 2-իդ Սաճմանամերն այս պաշտպանական ու եփրատ գետերը իրար թագավորը (005--582 թթ.) ալն վայրում, որտեղ Տիգրիս ճպատակը Քիմնական Կառուցման մոտենում, քան որնէ մի ալլ կետում: քասնում էր մինչե վերջավորությումը աբնելյան դնմ: Ամրության էր մեդացիների էր ծայրը արնմտյան որտեղ հետագայում կառուցվեց Սելնկիա խոշոր քաղաքը, իսկ 30 կմ: Քսենոփոնի ժամաԲասնում Էր հրկորութրոնը Կառույցի միճչն Սիննարա քաղաքը: Է եղել նակ, Բավանաբար, պարսպի այդ մասը ավերակ |չր, քանի որ՝ 1) արբան Ռատվածում, Է ոչ թն ալս սգստեւլ:խիամատ փորել ն 2) Քսենոփոնը պարիսպը նկարագրում

" խորճրդակազնե (Արիարաթե՛ Հալանտանում)

--

ազ

: -

թվերից

(ոմմտ. գիրք 1, ԳԼ Լէ 8 ն 1ն 25): 22. Քսենոփոնը իր «Կլուրոպեդիա» երկում (գիրք ԿՆ գլ. 1, 30) պատմում Էյ թե սովորական ռազմակառքերը առաջին անգամ Կյուրոս Մեծի ժամանակ վերածվեցինմանգաղաԷին կիր ռազմակառքերի։ Առանցքի վրա ռազմակառքիչուրաքանչյուրկողմից ամրացվում երկաթե մանգաղներ, մոտ մեկ մետր երկարությամբ: 23. Այս թիվը պետք Է չափազանցված համարել: Պարսկական արքունիքի ճույն բժիշկ, Ճլեոճողծջ. Լոռի. 13) հետագայում պատմագիր Կտեսիասը (տես` համաձայն, ճաղորդման Է Դիոդոթոսի Ռամարում Ճազար: Թիվը քանագորքի կյարոսի որոնցից Կրեք հազարը Ոնձյալ, ն 18 Բազար հուլ վարծկում կար 70 հավար բարբարոս ՊԼ «Լ. Տարնը (հ. կաճ, իսկ Արտաբսերքնեսիբանակում հաշվվում էր 400 Բազար մերդ: համարում Լ չափալանցՂՅ-ո, ԸոունոմքԸ ՂՅՇՀԵԼ1152Թրբ. «օԼ 41, էջ 7) այս թվերը նս մոտավորասլեսիրար թվով Նա հակառակորդներիբանակները Է, Նրկու որ ենթադիում ված: Սրտաբանրբսեսի դազար մարդուց, բնղց Քավասար Էին, բաղկացած շուրջ վես Քազսզմ ելքի ճակատամարտի Ձ.ո00: Էլ վճոնց ճառգամանքն Ալս հեծլալների դիմաց Կլուրոսն ումեր Բօգուտ Արտաբսերբսեսի: Ռավասար Է --Քուռական երկարության չափ, որ: 24. Գրկաչափ (բճագրում՝ «շա» |

Անաքսիրիդ--պարսկական երկար

Էդ. Մելերը Բաշվել Է, որ Աքեմենյան Պարսկաստա 50 միլիոն մարդ (Է. Լ 35- Գետանցման այս ձեր լավագույնս պատկերվածԷ Դարեր Ա-ի ար: ճանագրությանբարձրաքանդակներում: 90. Աքեմենյանների տերության մեջ արքայից արքայի կողքին կար լոթ ազնվագուն պարսիկներիխորճուրդը:Այդ յոթ պարսիկներըարթայի մերճավորագույն էին ն օգնականները: Հետագայում,Աքեմենյաններիտիրապետությանտապալումի Բե Փոքր Ասիադում առաջացած Բելլենիստական պետություններիհագավորները նը` նապադովկիարում, Միճրդատը՝ Պոնտոսում, Օրոնտեսր (Երվառդ)` իրենը համարում էին ալդ լոթ պարսիկներիցորնէ մեկի շառավիղը։ «Անաբասիսի» ալս հատվածից կարելի Է Ցետնցնել, թե Կյուրոսընս, որպես սատրապ ն արքայորդի, իր մերէր

առակա

Իո

խոստանում Է հետնել ճուճական ռպովորությանի: 21. Այս թվերը փոքր-ինչ տարբեր են իր իսկ Քսենոփոնի ճաղորդած նախորդ

ԶշփոթելՀայաստանի Արաքս (Երասխ) գետի հետ, որի ակունքները Քսենոփոնի մոտ կրում են Փասիս (935::) անունը: Այստեղճիշատակված Արաքսես գետը Եփրատի ձաիւ վտակներիցէ` Միջագետքում: 58. Այստեղ Քաննոփոնըոչ ճիշտ կերպով Արաքսես գետից մինչե սաճմանը " Քաբելոնի լ ընկած երկիրը կոչում Է Արաբիա: 59, ՀունարենումՊլրուլե(-222:) կշանակումէ «դարբաս»: Հավանաբար ալատեղ նս ամբացված կետ կար, որը պաշտպանում Էր Կիլիկիալից Բաթելոնտաճող ճանա Ռատվածը,որը

ինոտԳնա

չի պարզված պարսկական արթունիթում տրված այդ տիտղոսի բուն էություզը: 20. Հուռականճ պոլիսներում պետությանը հատուկ ծառալություններ մատուցած աչթի ընկնող քադաքացիներին համայնքը արգնատրում էր պսակով: Ոսկն պսանը ճամարվում էր բարձրագուլն պարգն: Ներկա դեպքում Խլուրոսը ճելլեններին չաճագրգոելու նպառակով

37.

այս

խորճուրդ: Նրա արթունիքը, ենդհաճրապնս, Ճավսրներից ստեղծել էթ լորի նմանօրինակ օրինակով: արբքունթթքի կաղմակերպված էր պարսից արքալից ասքի Սան, 07. Պարսիկների մոտա գոտուն ճեղք մեկնելը, որպես մաճվան դատապարաերհ ՃՄ1. 30): (219906. կողմից նան ՛Ւիոդորսս Սիկիլիացու նկարագրված Է համաձայն, ալյքայի ՅՑ. Աքեմենյան Պարսկաստանում հաստատված սովորության որպես նպատակների պարտավոր էին նրան երկրպագել տալտկվերս ժամանակ բոլոր Լ եղզիակացնել, որ կարելի աստծու (պրոակինիսիս):Քսենոփոնի այս զկարագրությունից նի նս ա ռ ազնվականների պատիվ էր մատուցվում: պա առող, գականակիր: դեոես Ր Վ Տ

Գլուս--եգիպտացի Տամոսի որդին, Ալուրոսիմերձավորը ն թարգմանը: Կլուրոսի լարտությունից ու սպանությունից Բետո անցավ Արտաքսերք Կեսի կողմը ն հետագաչում դարձավ պարսկական զավատորմիՈրամանաւտար:

Կարժի

ԾԱԿՈԹԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

:

է

եռ ավելի պաշտպանություն Ֆիգբին Ռասնում

ատիպված

ճաջորդ գլխում: Գեմոլլը (2օոօքիօոն» Շւբմկո Չ8. «Անաբասիսի» ճրատաբակիչներից

--

--

Շո,

1ՇՇՇՈՏԱ4Ն

)

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

ՕԱՈԱ

ԿՏ

Օշոօլ

Եճլից

ղօ.

փակագծերի մեջ առնված այս ենդմիջարկություն:

8լերլիոոը

ՂճոծոժուոոՑ,

1910, Լոաւթը,

Ռատվածի հարազատությանըն

կասկածում Է

այն Քամարոււմէ

27.

ԾԱՆՈԹԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՍ

Բաբերված անասունների փորոտիքի վրա գուշակություն աճելը Ռամարվումէր բարդ գոր«չ Իրի ճամար անճրաժեչս: էր ունենալ որոշակի գիտելիքներ: Կլուրոսի լիզելու դեպքում, շակությամբ զբաղվող մի քանի մարդ: Ջոճարերությունը ստանալը: բարենպաստ նշաններ կրկնում Էին մինչն հաբար այն Հոլները Հուզաստան լները կովից 8ծ. Զնս-Փրկչի պաշտամունքը լայն տարածում ուներ

Ռետագայի

Խն Աիա անճաջող

«Անաբասիս»-ի առաջին գրքի 8-րդ ն 19-րդ գլուխները Կունաքնալում ն (Բարելոնի Արտաքսերքսեսի Կյուրոսիմիջն տեղի ունեցած վճռական ճակատամարտի նկարաԳրությունը է, որը աչքի Է ընկնում ու բնականությամբ Դեռկս կենդամությամբ: հր ժամանակ մեծ Պլուտախքոսլ: գովնստովԷ խոսել ալդ մասին, մոտ)

ում:

"

բարձր Գնաճատելով Քսեգոփոնիպատմո. կենդանի, տպավորիչ ոճը: Վ. Վ. Տարնը,սակայն (Շճոերմթծ «օէ մր

ՃՈՇՓՈՒՒՈՏԵՐ),

էջ 6), գտնում Է, որ

աջ

լու

Կունաքսայի ճակատամարտի

պաշտամունքի

"ո

Հոտ

28.

շարադրանքը (049465,

ճակատամարտի ելքը վճռեց Արտաքսերքսեսի Կունաբսայի մեծաթիվ նետեց Կյուրոսի զորաբանակում Տիսսափեռնեսը

մոտ որի

հեծելազորը, որ

Կլեարքոսիջոկատի

րքը, որպե մի

Հունականզորքը,

ամու

նա-

կա Դ

որպես մի ամբողջություն,կազմում էր Կյուրոսիողջ բանակի աջ

Ինը: Կենտրոնն ու ձախ թնը կազմում էին պարսկականզորամասերը: Ռւստին Կլեատքոսն կազմում էին, համապատասխանաբար, սոսկ Պունականզորքերի աջ ու ՝ ձախ

բԱոնոնը ո

ռական Ցարաբերություններ

այո ճնատարը: Ակզբնականշիջաճում,

էառ զորամասերիճետ

ըսվ

զինակիցը ն նրա պարսկականզորամասնրի Բրամա-

Կունաքսալի ճակատամարտից անմիջապեսՌետուճուգաէր պաճպանում: Բալը

Արտաքսերքսնսից ապաճովության խոստումներ նտանալուցԲետո նա երես թնքեց հելլենկերից ն Բելլեն ճրամանատարների մսսնակցեց գերեվարման Հո ոչնչացման գործին, որի կատարվելէր րաի Բամաճով: Սատրապնշանակվելու Ոնսոդ 995 թ. խրամանով արբայի Սրհուլո ու ձերբակալեց սպանեցՏիսսափեռնեւին: Հետագալում,394 թ-, կատ նրձուլթին ոս մասճակցեցարքայից Կթքայի դեմ րւռկված անաոումթությանը (ՃՇղռրի.. | ո. ՌԾ, | 27): ԳԴ. Փակագծերումառնված այս Բատվածըկ Գեմոլլը ՌամաթումԷ հետագայի

Տիսսա-

.

չարկություն:

բնդմի-

Զորբի քառակուսիդասավորումը առացվում էր հետելրսըկերել. թամասըկազմում էին ֆալանգներ՝ Ֆոկատներ, իսկ 4Լ.

ուա

շամասը հ հետ-

կոյլքերը` միաշար «որապուներջ Մեչտեղում, զորքի պաշտպանության նակ տեղավորվումԼին թնթձաննկերը ն չումակը: 82. Սպստել բարբարոսականէ կոչված արքայիցարքալի պարսկական վոիքը: 88. Խոսքը վերաբերում է իրեն՝հեղինակին:Նա ամեն անգամ իր մասին իասում Լ ի

բորդ

եի-

դեմքով:որով

Հին Բուենրի կրոնական հավատալիքների մնչ հատուկ նշանակության Էր ստացնլ թնության տարբեր երնույթների ն զշանների հիման վրա Գուշակելու արվեստը: Այդ մազին առաջին տեղեկությունները Քաղորդումէ դեռես Հոմերոսը:Հուլնեիրկարծում էիս, թե ալդ նշաններըուղարկվում են աստվածներիկողմից, կլաճքումմարդկանցառաջնորդելու Բամար: Գուշակ: էին Տիմնակաճում հավքերի թոիչքի կամ ճիչերի Թռմաճայն,վոհաբերվահակաԽանճերիփորոտիքիվրա, ինչպես նան նրազների Ինացատրությամբ: Գուշամրա յատ Էին դիճում գլխավորապես«զն դնեպթերում,նիի ծրավրում էին կարնոր Գործուլությոններ կատոռել: Որպնեսկամոն, երբեթ պատերաղմ Հէիս ճեւճայգյում առանց ասլոպիսի ՎոռաբերությոնԿերի ու գուշակությունների:Ինքը, ֆսենոփոնը, դառնալու գորբերի հրամանատաի,պարշեշտում էր, թե ոչինչ չէր ձեռնարկում ծանբքով առամցաստվածներիկամքն իմաճալու: Զո84.

--

ՋԶնս-Փրկչին:

մում

էին

Ճառախ

հետ։

մկարագրությունը Քաննուիոնիմոտ ճիշմարտացի չէ: Անգլիացի գիտնականը գերադասումէ Դիոդորոսի

տի 25: 20.

ախի էր կոչվում խմբերգի մի տեսակը, Տ5.կ ռապու ՍԱ երգվումկապվատ Արդեն «իլիական»-ումայդպիսի ւնի

ըը

ոու Ն

որի

պեան ԷԿաթ Աա ՝ պեանը երգում էին ադան ի եհանի,Հետամայում

Կարին հետո, որպես ետփ,

որպես

Ցաղթանա

որ

ճաղթության երգ, կամ, դրանից առաջ, որպես ռազմերգ: մեկը։ 87. Էնիալիոս--ռազմիաստված Արեսի մականուններից ՊարսկանանՔետնակըչուներ պաշտալսւնականզենք, բացի թեթն կաշվն վաճանից: ԱԴ պատճառովճա ի վիճակի չէր ձեռնամարտ մղելու ծանրազեն ճոպլիտների ղեմ: 88. Քսենոփոնը իր «Կյուրոպեդիա» գրքի վերջում Ը/1է, 8, 24), խոսելով

88. իսկ

|

գործի անկման Շումռազմական

արական

ին ը կարգագաանն նշանակությունը, են ցած կամ իրենք կառբից, ԿԱ կամ Վա աան իա ընկնում Ռասցնումյուրալիննեթռչում, ն կառավարի, հաճախ ավելի մեն վնաս ր

իրենց Ա

մասին, նշում Է, որ

ալգ

Էին

կորցրել

են

կոթերը մոալով թշնամուն: ին, Էին ց Պարշից արքալի սեղաճակիցնել, (Բումարեն՝ ՀՂռՀաթոՑաա) կոչվում Հ էին մեկ անգամ ն ռթոնթ օրական մոճատա ազճինքպալատականները, ճաշում Ար իսկ ո թա Սովորական օինրին նրանք ճաշում Էին արքայից անջ, ի հաշվին, տոն րի, նուն սնղանին: ՍՄատրապ ճրատց իտի իսավոր դեպթերին են

առանց

քան

ի

|

ճետ

արքան

լ

ալս բադում

Ս

պա

սն

Ճաշում Լր

Կովորություններր:

լոիոսն

ընդօրինակել Լր արգոսնիքի ե ն ւրքաուրք 91. Կտեւիաա-ողռ պատմիչ, որբ 415 թ. գերի Էր բնկել պարսիկներիՃեռքը էր մնսկյել տարի արթալի կալից մեծ պասվովճերիարժսնանսղով. ոիպես բժիշկ: Կա ձեղիմակել է: Արնելբի երկրների Պլուտարքյար վերճագրով, ոխը թսոլկացած Լ ղել 24 գրքից: Հետագայում ազոոււ շարադրելիս մեծապես օգտվել է Կտեսիասի աշխս Աս

լի

«Լլ

ւ

ալբունիթում

ԿԱՎ

Նզասակականթ)

'

ՄԱ ՞

Տար

:

Արտաքսերքսեսի կենասդրությունը «Քսենոփոնը նս բչունից: Ինչպես երասմ Է «Ակաբասիս»-ի տվլալ Բատվածից, Կտեսհասից: Կտեսիասի աշխատության աոան մինչ ժամանակների Պարսկաստանիպատմությանը, ձետագա շրջանի

Է

օգտլելե

Է

Է

բովան» գրերի : Նզարակաստանի կամել հակաթյունը Կ ատամ պատմությունը Կտեսիասը հաճախ մեղադրում Հատկանշական Կ գրել Հերոդոտի ագի ի» ճշմարտությու ճաճաիւ. էապես շեղվում ռեղինակը, թեն ինքը

Աղ

լագույն

Է,

ն

ւառ

Բ

է

որ

Է

Է

շատ

քաղվածքներ Հնդկաստազի ճրաշքնեիի մասին: Ատեսիասի գործերիցի: ԱՊՈ երկերում: Փոտի մնացել են Բյուզանդիայիպատրիարք ր գարի Պարսկական Սլո գլութը ամբողջությամբ տադիս Է Կարսի

աշխատություն

է

«2

րագիր, առակում) ւ

ՀՇ աաղանվեց

Մն պոսռանի Բավավնորդի ակճնավորոյթյումը (Աս ոկարագրությա րո նպափւիություն Լր գործել Վեննոփոճի վրսդ իր անկտակած, Կի երրանքն Ն չն է չարժում Կյուրոսի ճանդեպ: Կյութոսն, մեծ եռանդով, լալն մտանորիլանով. օժտված էր, գործիչներից մեկն ՝

.

:

.

250.--

393լ1.-

մեծ

ը

բ

ըթեիցողի հւսա-

Ն

ց

արտակար

ան անձնական լան

ար՞"-

մՆԱԵՔԱՈԻՎՄ

Արլ

ՍԱՆՈԹԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

խյամբ ն մախդկանց

առինքնելու կախոլությամյ:Ֆա. սիրում Լր Խոնակամ մշակայթը ն տիհապետում հունարենին: Քսնճոփոնը, սակայն, իդեալականացոնելով իր Տերուին, ըոսթյամ Է մատնելնիա ալնելիսիբացասական նճ

գծերը, ինչպիսիք

ձրա

ԵՐԿՐՈՐԴ

ԳԻՐՔ

Կա

Ախպիսի ամփոփումներ կան Ոսվւ Բաջորդ Գրքերի սկզբում (րացի 6-րդ առն է» ինչպես նան զերկա թարգմանության մեջ անկլոնավոր փակագծերի մեջ Գ. Է ավելացումներ: ճետագայի Գեմոլլը ճամարում հատվածները, ն 2, Դեմարատոս--Սպարտադիբասիլնս, որը 491 թ. վտարվեղ իր մա մոտ: «Հունաստանի Քսեր վրս մասնակցեց Հետագայում Պարսկատոան, Դարեճ 1-ի նա նեսի կատարածարշավանքին: Իր գործակցության ճամար պարսից արթբայիցիբրն ծատիրուլթ ստացավ Տեթրաճիան1պիսառնաքաղաքները Միսիալում(Է5:օ4., է, 65: Ղծոօթի., ՒԼ6/16ո., Լ, Լ, 6)։ Դեմարատոսինման ուրիշ Բույն քաղաքական գործիչներ նս ճատուկ ծառալությունների դիմաց ամբողջական մարզեր են իբբն պարգն ստացել արբաից: Նրանք իիշխան տիրակալներ Էին իրենց պարգնված երկրների, թայց պարտավոր Էին. աիքայի պաքանջով նրան գորք տրամադրել: Խրանք իրավունք եճ ումեցել մինչն ամր ղական Ռատելու: իսկ Թեոպոմպոսի անվան տակ Բանդես է եկել ինքը` ՔսենոՈՏ. 8. 4 Էջ 185): Ալս մոտ ՃՈ նակայն, քիչ փոնը (8մ. ՀԱՅԵԼ, Օ6Տճհլշհլտ Ն 14) Քաեճովաճը շեշտում Է Է քանի որ հաջորդ Բատվածում 1, «պատմում են, ոմանք ճանդես նկան...»: Ալս դարձվածքը մատգզում է այն, որ Քսենոփոնը տվյալ բանակցությունների մասին աղորդում Է իր լսածների ճամաձճալն: տ 4. ՀայտնիԷ, որ Դարեճ2-րդի թագավորության արսիկնե եմ, ոիի ճետնանբով սղդ երկիրը անկտխա Արտաբքսերքնես իշխանությունը: Եգիպտոսը վերանվաճելու փորձը անճաջողութղյամբ ավարտվեց: գոմ 5. Փակագծերի մեջ առնված ալս Բատվածը Գ. Գեմոլլը ՃԲամարումԷ հնտագալիընդմի1.

փառասիրությունը, թյունը, դաժառությումը(կլուբոսը Կպաճել Է իր երկ» Խլբաղրներիկ): ճելուփոնի սպեղծում Կրուրոսի կերպարիմեջ խտացվել նն նյարսիկների պատկեիացրպծիդեալական տիրակալի դրական գծերը, գծեր, որոնք մասամբ նավանում էր զան Քաեննուիոնը: Կարելի | Ցամարուսկորել ասել, որ Կլուրոաը նովնքան գրական կերսյար Է, ինչքամ:ն պատմական առճնավոբութուն: «Կյլուրոսլեդիա»-Ը շարադրելիս, Քանճովունը Բետնողականորեն զարգացիեց իյ տննակետճերըպետությանօրինակելի ղեկավարի մասին, դրանթ վերագրելով կուրս Մնծիսչ «նլուրոսլնդիա»-ճ ընթերցելիս դժվար չէ նկատել, որ Կլուրու Մնծին վերագիվում են Ինավորությանմի շարք գներ, որոնք Բատուկ էին Կչուրոս Կրտսերիդ: մեծամայու-

որը 1 ջեն ո

։

Գ.

ակ

իրական

՝

03. Պարսիկ ազնվականության երեխաներիդաստինրակության մասին Քսենոփոնը Բանգամանորեն խոսում է իր «Կլուրոպեդիա» երկում: Քսեռու իոնի հաղորդած ոիոշ տ րից կարելի է ենթադրել, որ իր ալնեժամանակմարա-պարսկական արքունիքում է ճան արմենների Թագավորի որդի Տիգրանըն այնտեղ դարձելԿյուրոսի որսակիցը (Շյ օր. 1. 1 3: 84. Որսը պարսկական ավագաճու ոչ միալն սիրած ժամանցնէր, աղն ռամարվում էր ռազմական արվեստըԿովորելուե խիզախությում ձեռք բերելու լավագույնմիջոց: ՌրիսիժաազնվակածՇության պատաճիներըիրար միջե մրցություններ Էին թպում: կազմա-

աարի

դաաիարակվի Ջոնըենթադրու ենոր

95.

Հին աշխարում

մար, ովքեր

անմիջականորեն չփման

նրանց Ռետ։

րանը

ազնվակաճները, մարվում էին նրա ծառաները:Հալկական նս (Փավստոս Կկզբնաղբյուրներում Բուզանդ, Մովսես Խորենացի) մինչն իսկ ճալոց Ռզորագույն նախարարները ճամարվում էին հայոց թագավոիիծառաներ: 92,

Փոկարսճիալս ճարճի անունը

Պլուտարքոսի վկայությամբ(ՔԼԱ1Հ7Շհ.. ԵԺ, 26--28), Կյուրոսը նրան ան վառում էի Ասսյառսա, Պերիկլեսի հալտնի սիրուճու անունով: Այնուճետն ճա դարճավ իրեր գերեվարած Արտաբսերքնեսի Բարձր: 98. Արբադից արքայի ալս զինանշանը է ճան Քնեճը ճիշատակված եղել է Միլտո։

երկում` Հոսկե արծիվ՝ նիզակի ծաղրին պարզած» (ԸՇոօք.,

ի

14):

փոնի Հկյութոպեդիա»

|

կություն: Ց. Հելլեններիճաճանջիճանապարհի մասում, ճաղորդման Քսենոփոնի

բանի ազին

աաջին փուլը այնքան էլ պարզ չէ, ՄՐ երնույլթին, աշխարհագրական մի շարք «փոթված են, իսկ որոշ դեպքերում բաց են թոդնված, ինչպես, օրինակ, Տիգրիսի Գո լ գետը: Անցնելով Տիգրիսը Բաբելոնից Սուսա տանող ճանապարհի կամուրջով, արնելյան ափի երկալնքով: ճրւաիս, Տիգրիսի նական զորքը ոսլղվեց դեպի «ար7. Միջագետքըճնագուլն ժամանակներից Բայտնիէր իր արճեստական ոռոգ ման ու ա կազմում էին բա ածսիստեմով: Քսենոփոնի ճիշատակած այս առուներն ջիանցքները մարզի արճեստական ոռոգման ցանցի մի մասը: ո. ո լ 8. Արտաքսերքնեսը,հավանաբար իր մոր՝ Պարիսատիսի ն զի ներեց Կլուրոսին ճավատարիմմնացած Արիալոսին նրա իսկ իադառոէսինն Բնտագալում նրանց նշանակեցսատրապ. Արիայոսին Փոլուգիաչի, ալս

ինտ

բեկն

Ջաբ

:

անլ »-

բելողլան

միջամտությա Բակի որր մերճավորագում ԵՑՄիր.

աավածներիցարշավանքին մասնակցածԲելչեն Արմի ցանի ՝

Մ

ադովկրալի:

ճետնում

է, որ

աշխարձագրականքարտեզները ն

«ԵՇ-

նրանք անձանոթ

ռերին ղդեոնս Քայտնճիչեռ հղել աշխարհագրությանն ըսըճդնանրապես: Բոպլիտներըիրենց ձառր ճանգերձանթիպատճառով Քալաձել, մինչկեռ նման պայմաններում Բեճալներն ունեիր

Ն. Անե

Գ ելա թշնամուն բ

զանցություն: -շջ.

՞

աա

-

Թե

ն,այտեղ ն կաա վերա

հոագիԱարոն Ձ-րդՄճեմոնի

ճեն

մեջ Էին մտզում

կարծիքը,

որ

բնահարկի մի էլ ընծաներ մատուցելնԷր։ Արքայիցարքալին պարսկականբարձր ավագանուն ոնծաներ մատուցելըսրսրտադիր էր բոլոր հա-

"Պարսկական Ոզոիներին ընծաներ էին մատուցում սան տերության նրաճց գերիշխանությանտակ գտնվոլ քաղաքռերն ու հրկրները։ 1, թ. ա. 4-րդ դարի հուլն մատենագիր Թեռպոմպոսը պատմում է. «Պարսկական տերության մեջ եղած բնության բոլոր բարիքները ն արտեստալին ահտադիրաճքըարքային Է ուղարկվում ընծաների ձնով. զորգեր, զգեստներ,վրաններ, ՞քեղ կահույթ, ոսկե ն արծաթե սերսեներ, անճամար զենք ն. բացի ալդ. բեռնակիրու մսացու անասԿուններ,ինչպես նան համեմունք, մետաբս,գործվածքներն այն ամենի, ինչ կարելի Է որմէ կնիպ օգտագործել» (Է. Սուռետ, լո Է 4լողծուծ Վեր

ՔՈՇՇՈԼԸԽՇՌ ԷՒԼ5/0:ԱԹ:, 8. 11 ՔԸՐ

դո, 1927, 5. 526-617, ՒրՑք. 125): 96. Բնագրում`22222:լ ոիը նշանակումԷ առրուկ. ձառաչ Պարսիցտերության մեջ արքայից արքայի բոլոր հպատակները, նույնիսկ ամենաբարձրաստիճան Ռա-

ԼԼ

տավանական,

կարա ամարնիկ նե.

ար

ե

Ւ

անան .անտամեմատ

են են եղե եղել

գեր

ԱՆԱՔԱՍից

ՄԱՆՈԹԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Ալս Օրոճտասը (Երվառղ) Արմենիսկի սատիադն էր: Ամեճալն ճազիսճաղվսնոլթյամբ, եգս ԳորամասըԻսղկեուրած Էր արմենճնրիգը Ադպիսի ենուսդրութոան քիմք հռլեկցող ո՞Ն է հողի բահր, որը քչանակում Է՝ «իր սխիականը»: 1. Մ. Ի, Մուքսիմւյան «Առաիուսիս»-իիր թարգմունութունըկցած հմասբստեխնխան ծանոթագրության մնջ (Էջ 204, հանրութ,18) "ա հնարավոր է Քամարում, տ ար, հրիտաեղած լինիոչ այլ ոք քակ ինքը՝ փոանճոփոճը: Եթե այդպես Է. Կայա այս հասոխսձում տարը :«:22:22: Բունարերն բառր Մաքսիմովանթարգմանում Է սխալ Ըռոօառ»-պատանի)։ Մենք 10.

զիան

'

Կ":

ա լիրաՅԱԱն

ած դեպբհրի ճզարաժր Իրի ա Ի"րգո 12,Քսենոփոնը ր Մեդիա Միազեբան առվաճում Կանի: միջին Տոսանքի հայտնի Արեստան ՄեգինԱՅԻ իրակագում ավերակ րրոի՞ր մ

ի

է

է որպես

"

ե

ան

:

լաստ

ի

արագրությունը տալիսԷ Հերոդոտոսըգրելով,հի

'

բզնացնում,

ն

ոչ

Կորն ջան Կզոտո, ցնում

'

վերցված Է :

Է

մխում

Էր առանց

ն

զուլգի,

երբ

ապա

նա

Էր

լւ

ո: 2-8:

պետբ

րցեր

՛

արդ

ոգնած

ՀԲ

մրցման մեջ էր մտնում

հակառակորդի Բետ:

ր

Գադասաի

481--404

պելոպոնեպանպատերազմիմասին է: 20. «Հելլենճեր» ասելով Բեղինակն աղստեղնկատի ունի Թրակիալում ճանտապված ճուլն գաղթականներին: ՁԼ. Էֆորոսներիկոլլեգիան, թվով 5 մարդ, Սպարւտայի քաղաք-պետության բարձրագույն ղեկավարիչխանություննԷր, որն ամեն տարի ընտրվումէր ճամայնքի ընդճանուր ժողովում: 22. Իսթմոս (բառացի նշանակումէ՝ «պարամոց») կոչվում էր Պելոպոնեսոսըկենտրոնական Հելլադալինմիացնողպարանոցը(ալժմ ալն կտրված Է աբճեստտականջիաճցքով, ջրանցք: որի վրա կառուցված Է Կորնթոսի կամուրջը): 23. Գորգիաս լեռնտիճացինՍոկրատեսի Ժամանակակից Ճայտնի սոփեստ էր ն Բռետոր: Խա եղել Է ճարտասանության առաջին ուսուցիչը Հելլադալում:Շրջել Է Հունաստպ-

թթ.

-- 2854.

|

պարը, ԳՈՄ

ն

.

:

յ

.

լ

Դելփիում մաանրին անդատներ

Է:

:

պարսից

13. Այստեղխոսքը

ալն

ՀրեՍոկրատեսի մասի

'

էր,

ի"

մինչն

ի

Շբ

աան իատթ լաթենացիները

ե

ռա-

կեդ ոգգրոթոթն կներ

ձեղինակությունը Աթենքի ստրկատիրականՔասարակության բարձր խավի նրան մաճվան դատապարտեցին, մեղադրետվ աճռաստվածության ն երիտասարդներին զայթակղեցնելու մնջ: Քսննոփոնը դեռնս պահետնորդը, ն Բետագայում տեորդը, գալ իր տաննկության տարիքից եղել Է Սոկրսւտեսի աշակերտը ու ը» երկով, բաղկացած 4 գրքից, նա ամեն կերպ պաշտպարա նեց իր ուսուցչին,չ նրա դեմ Բարուցվածբոլոր մեղադրանքների դեմ: 4. Այստեղ ակնարկությունը Պելոպոնեպան պատերազմի մասին Է: (կենտրոնականՀելադա) Էր գտնվում Ապոլլոնի Քայտնի տաճարը, որը մում էին ինչպես արմեն ինչպ Բամաճունական պատգամատուն: Դելփլան պատգամախոսինդիմու ալնպես ն պետություններիճերկալացուցիչներ.ընդ որում, ոչ միայմ ալլն ուրիշ երկրներից: Ալս Բանգամանթիշնորհիվ Դելվվան պատգամախոսը Հունաստանից, ն տաճարի թիմերը մեծ Ոնղինակություն էին մայելում Բին Հումաստանի քաղաքակոսն կյանալելած

ը

Հծ

ճարմարագուլն ասպարեզ էին պարսկականմեծաբանակճեֆելազոԱ, որոնեն վարձկաններըբոլորովին ընծելազոր չունեին: Տիարաճ պարսկական խույր էր, որը գլխին ուղիղ դնելու իրավունքը միալն արբան ուներ: Մնացածպարսիկներըպարտավոր էիճ այն գործածելվերնի սուր մասը դեպի ճերբն ծռելուց Բետո միալն: Քսենոփոնիայս հատվածում Տիսսափեռնեսըկարծես թե ակնարկում է պարսկական գահը գրավելու իր մտադրությանմասին։ ՀովսեպոսՓլավիոսի մի վկայության Քամաձայն(405. Էլո,., Ճոնզ., ՀԾ: 87), պարսից արքան կարող էր տիարան Գլխին ուղիղ դնելու իրավունք շնորձել նան իր ցանկացած մարդուն: Տես Ա գրքի 96 ծանոթագրությունը: -

կիրը ճամ ոմա

Հունաստանի ամենաճանաչված փիլիսոզաերից էր: Հայոծի Սակրատես ՎԱթենագին

ց. ՞

օլիմպիական մրցույթների պրակտիկայից։ Ապնտելմաիեթե նախնական վիճակահանությամբ մարզիկներիցորնէ

:

որ

ԲողըՄԱՑեր

տ

՛

իր

։

Հա

ոո ԵՐՐՈՐԴ

'

:

ԻրԻրմրցումարմ կոչվում 48652246 Գորկաո Բաո հան : հակա բանի Ան հաշտավայրերը

Ղե'ճԲ ։

պարար գրաաանրաան

այդ

"

ր

Խորն: որը

'

էր

ԼԱՐ

աա կարկատոի «Հակառակորը : եա Հունաստանի ատաս--

՝

:

վարձ:

Քսենոփոնի ժամանակ Քուլների աշխարճագրական ասոկերացումները Հելչադալիճ Գտնվող երկրների մասին դեռես շատ աղոտ պետք է լինեին ն աճսատուլգ:Քսենոփոնի ճետնում է, որ Կյուրոսի ճելլեճ վարձկաններըքարտեզներչեւ օգտանկարագրություններից ծել: Նա ճան ճին նրան եպքերում դիմում էին տեղացի բնակիչճերից Բեր»

աուն ա արմբուք վաոտալով հորԲանի էլ Կատու

հասման

1.

լատոնրը ճյուղերը, դրանցով ձե, ոչ նավի նտառաջամասը նեղացճում,այլ Ճավին տալին են վաճանի նմառ բեռճում ն թողնում գետի հոսանքն ի վար» (ԱՅւօմ., Լ. 194):

էին արմենձերի երկրում, հրտել «կտրում եռ ուռենու

Գոու

մա

Ցեղու

է

ի

հաաա Գրտբամտում վրա ն

ճի տարբեր շրջաններ (Աթենթ, Թեւաալիա), ճռնետորականդապրովներբաց աճելով: ՍԽոտիկ հեղինակներիվկայլությամի,ճա մեծ Ճաջչոզություն Է անեցել պատանիների ճրջանում: Ռիոնա իր լուրադանչուր Լ, ր դորուսը (ՂԱ. 28, 2) հաղոլլում աակերտրը գանձում Լի 10:

:

ի

։

աստվածների մեծ մ մասը, գերագույն աստված Զոսը, ինչպես նան մյու էին նրա ալս կամ ալն Բատկությունը: որոնք ուներ Զնսը ստացելէր «արքա» մակդիրը որպես աստվածների ն մարդկանը գերագույն տերը, ն բ հը մարդկանց ուղարկում Էր տարբեր երազներ: 2, ճնշելենք, այդ ժամաճակ Քսենոփոնը շուրջ 30 տարեկամճԷր: Ջորավարհ պաշտոնը զբաղեցնելու Բամար աղդ տարիքի մարդը Աթենքում Բամարվում էր դեռնս երիտա(հսօ34.. Ֆ6-. ՄՆ 12): սարդ 2. Ց. Քսենուվոնըայստեղ նս, ինչպես նախորդ ճատվածներից մեկում (1, ձե 10), է մարմնամարզական միցումներիցվերցված համեմատության: Մրցումներում ճՔաղթոդների Բտմար սաճմաճված մրցանակները ճախապեսցուցադրվում էին ընդճաճուրի առաջ: ԱգոճոԷին մրցումների կազմակերպիչներն ու դատավորները: թետես (ոյաշհ:5ղ:)կոչվում

արտաքալտում մարմմ ազիիրներ՝

,

Ց. Հելլենճերի

մեծ

էր

Ինչպես ,

9.

դիմում

անջօղեր կրում ինչպես նան լիդիացիներիմոտ, ականջօղեր կրու ճերի, ինչպ Արնելքի մի շարք ժողովուրդների, Բաայլն տ ղամարդիկ. ալդ Ը որ Էր ճույներին։ Հույներն մի բան, խորթ կանայք, րին :

էիԿար իճ Խրամ իճ

Մ

..4958--

ԱՆԱՔԱԺԻՍ

10.

Բնագրում՝-33::

Սկս անվոնման տակ ննխադրված «որթի միավորը որոշակի քանակ չէր ներկաղացնում:ՍգդսլեսԷի կոչվում, սովորաբակ, առանձին մի Բրամաճատարինենթարկված միավորը: լլ. Տաքսիարքոս՝զորամասի Տրամանատար, զորավարի մերձավոր օգճականը: 12. Հին Հունաստանում քարոզի պաշտոճր դեռնս Հոմերուի ժամանակներից ՔՃԲատուկ մասճագիտությում էր, ընդ որում` պատվաբեր: փարոզի պարտականություննէր` ժողովրդին ատլանի հիավիրել,նա առհասարակ միջնորդ Էր արթայի կամ զորահրամանատարի ու ձողովրդի միջն: Քարոզը ճամարվում Էր երբազան ն անձեռնմխելի անձնավորութրան: Նա ուղեկցում Էր բարեկամների կամ թշնամիների մոտ ուղարկվող բանագնացներին, ղոքարնն ալլն: րությունների ժամամկակկատարումքրմական պարտականություններ 13, Որոշ ձեռագրերում«Ագասիասի»փոխարեն` «Կլեաճոր արկադացին»։ Ապսվերջին տարբերակը կասկածներԷ Քարուցում, թանի որ շարունակության մեջ Քսենոփոնը բազում անգամներԿլհանորինճսմարում է ոչ թե արկաղացի, այլ ծիքոմենացի: (4. Հելլենճերի ռովորությամբ, հյուրը անձեռնմխելիէր տաճտիրոջ ճամար, բանի դեռ ճա գտնվում էր վերջինիս տանը: Այստսովորույթը ամրապնդված Էր կրոճական ճավատալիբնեբով ն ճյուրասիրությանսիբազան օրենքների պահապանը ճամարվում էր աստվածների Բայր Զնս-Հլուրընկալը(2:5: ճԷառ:) 15.

ԾԱՆՈԹԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Հելլննների

փոշտալը բարի նչան էր Ճամարվում: Փոշտոցին ներկա եղողները օգնական»: Ներկա դեպթում ալն առանձնակի կարնորություն էր ատանում ճույների ճամար, քանի որ զինվորը փոշտացել Էր Քսենոփոնի արտասանած Փառեն: Ռիրկության) բառի վրա: 16, Քսենոփոնի խոսքն ալստեղ 400 թ. տեղի ուճեցած Մարաթոնյանճայտնի ճակատաւմարտի մասին է: 17. Հերոդոտոսի վկալությամբ (41, 112) պարսիկներըՄարաթոնչանդաշտում թողեցին 0400 սպանված: 18. Հերոդոտոսը («1Լ, 185) Հունաստանիվրա Քսեիքսեսի կատարած արշավառճքին մասճակցածպարսկականբանակի թիվը Բաշվում Է ավելի քան 2.300.000 մարդ. իսկ Քտեսիասիվկայությամբ այն բաղկացածէր 800.000 մարդուց ն 1200 ճավից: 19. Քսերքսենի արշավանքի Հունաստան տեղի ուճեցսով480--479 թթ: Այդ մամանակ Ռովները պարսիկներին Բաղթեցին ծովային մարտում Սալամինի մոտ՝ 480 թ., իսկ ցամաքի վրա Պլատեայի մոտ՝ 479 թ.: 20. Այս հատվածում Ցիշատակված մլուսիացիները, պիսիդիացիները ն լիկառճացիները Փոքր Ասիայի ճնագույն ժողովուրդներիցԷին, որոնք մշտական ընդհարումճերիմեջ են եղել պարսկական իշխանությունների ճետ: 51. Այստեղ Քսենոփոնի ակնարկությունը վերաբերում Է «Ոդիսական»-ի Բետնյալ տողերին (1, 91--87). մոտ

պատասխանում Էին՝ «Չնսն

«Այնտեղ մերոճք լոտոսակեր իարի մարդկանց, Ռրոճնքոչ մի չարիք չէին նյութել երեք նսոլազներին, Մփալճրանց լոտոս Էիճ հյուրասիրել ճաշակելու. Սակալննա, ով ճաշակում Էր Ցասած լոտոսը մեղիածոլ, Էլ «էր ուզում վերադառոալ ե լուր բնրել ընկերներին, Քանդիպում են

Այլ ուզում էր առմիշտ մնալ լոտոսակեր մարդկանց եիկիում, Քաղցր լոտոսը ճաշակել, վերադարձը մոռաճալով»: (Հոմերոս, «Ոդիսական», թարգմ, Ս, Գրքաշարյանի, Երնան, 1957, Էջ 116): Քսենոփոնիաղս խոսքերը բացաճալտկերպով արտաճայտում են Բելլենճերիվաղեմի ձգտումը դեպի արնելթ տարածվելու ուղղությամբ: Ալո գաղափարի իր պերճախոս ճնակեր22.

պումը ատացաւվաթենացի ճոետոր Իսոկիատեսի ճառերում, իսկ վերջնականապես գործնականում իրակաճացվեց ԱլեքսանդրըՄակեդոնացու կողմից: 28. Հունակաճզորքին, որպես կաճոն, Բետնում էր գումակը ն մեծ թվով ոչ-ռազմիկների խոշոր մի խումբ, որոնց թիվը Բաճախ գերազանցում էր մարտիկների թվին: մասնակիցներըՔսենոփոնի մոտ կոչվում են ընդճանրապես «ամբոխ» (27/76): ապդպիսի Ալս ամբոխի կազմը խայտաբղետ էր: Արւտեղ Էին մտճում առաջին հերթին ծառաները. որպիսին ուներ լուրաքանչյուր սպա ն Բոպլիտ: Ուղնոթության ընթացքում ծառաները կրում Էին ճոպլիտների ծառը զենքերը ն Բանդերձն ընդճանրապես: Կային գան առանձին բեռնաէին ճան բանակին կիրներ՝ վրանների Ա այլ իրերի փոխադրմանԲամար: Այստեղ մտնում ն այլն: տորկացվածգերիներ ուղեկցող տարբեր արճեստավորներ,բժիշկներ, 21. Քսենոփոնը ալստեղ նկատի ունի աչն, հր Ալեարքոսը հայտնի էր որպես դաժան

Արշավանքի

կարչձապաքությաճ կողմնակից ճրամանատար: ու սիա դաշնակից25. Ջնչպես Բալտնի է, Աթենքի ու նրա դաշմակիցներին Սպարոդայի ճաղթանաՍպարտայի պատերազմը վերջացավ Պելոպոնեսյան ճերի միջն տեղի ունեցած փաստորեն դարձան ասբովլջ կով: Պատերազմիցճետո. Քաղթանակածլակեդեմոնացիները Հունաստանիտերը ն մեձ ռեղիճակություն էին վայելում ճուռական բոլոր պոլիսների քոաղա-

ֆացիների մոտ: Ալդ իսկ պատճառով Քսենոփոճը առաջարկում Է լակեդեմոնացի Խեյրիսոփոսին ըմտրել զորքի առաջնորդ: 26. Ալս Միթրադատեսի մասից տես «Անաբասիս», 11, 1 35: 27. Թուկիդիդեսիվկաչությամբ (1, 25, 2) ճելլենների մնջ կրեհտացիները ճասարվում նետաձիգներ: էին լավագույն Ա գիրք, է5 մճանոթագրությունը: 28. «Մերկերի» մասին տե՛ս 29. Ալստեղ խոսքը այն գլուղերի մասին Է, ռրոճք հիշատակված եչ կախորդ ճատվածռերից մեկում (գիրք «Կ Գլխ. 1, 54)։ Յ0. Ալդ ձիերը մճացել էին այն բանից հետո, երբ պլեարբոսի զորամասից մի խումբ փախավարքայի մոտ (նմմտ. գիրք Բ, գյխ.11, 7): Հոռրհօո ՔՈ (ՀՀոօքհօո, 81, «Աճաբասիս»-ի անգլերեն թարգմանության մեջ ՇՃոծԼօո Թ/օոչծո-ր ՃՕ0Է.2, Լօոմօա. 1981, էջ 4027. ծառոթ 1) Քսենոփոնի ճիշատակած Լարիսա Ժ 11--12) հիշատակվածՔաղան խոշոթ Քը նույնացնումԷ Աստվածաշնչում(Գիրք լաո

օԿո:

ջաղա-

ծննդոց, Ասորեստանում:

որը գտնվում էր հին Խոսքը պարսից արթա նյուբոս Մեծի մասին Է (958--ՄԶՑ թթ.): այս 38. Այստեղ 858 թ. տեղի Է ունեցել արնի խավարում: Հավանաբար Քսենոփոնի է: մասին Ռատվածում խոսքը հենց ալդ խավարման 34, Այդ բուրգը, ԲավանաբարլԱսորեստանի թագավորներիցմեկի դամբարաձն էր Խլնլ: 2. էջ 468, ծանոթ. Լ) այա առթիվ ԸՅՈՇԹռ Տ. Էւօաղօօն-ը (Ըօոօքնօո, 'ԾԼ, տեսած այս ավերակները Մսորեստանտալիս Է ալսպիսի մի ծանոթագրություն: Քսենոփոնի են: է, որ ՋԶարմաճալի ավերակներն Նինվեի լան կայսրության հոչակավոր մալրաքաղաք

քաղաքի ճետ,

լ

ՅԶ.

-56--

Չա. 17--347

|

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

ԾԱՆՈԹԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵԲ

Բիշատակում միայն պատաճական խաբուսիղ ալն ազան խոշոր միյեարանը մանակ բնակեցրել էին մեդացիները»: Փաստորեն մեղացիճերԻ նա

գությամբ,

կոմիկ

Է

ն

Դոմաները--Ա, Կ.) ունեին ամրացված քաղաքներ ն Բալտնի Էին որպես լավագույն քինա» 1, 24: ւարնեի ն պաշարողական գործիքների Բմուտ վարպետներ (Տէ/ճեօ, ԷՄ 4, «Մյուսները» արտանայլտությամբ Քսենոփոնըճկատի ունի Խելրիսոիոսի առացգապառ Պոդամասիզինվորներին: Ք. Վաշտերի ուղիղ դանավորությլուն: Սա Բելլենական զորքի տակտիկական քատուց դասավորության ռեպ» գանավորություն էր, երբ վաշտը կազմում էր մեկ շարասյուն: Խմազ ջում մարտակաճ Բարվածային ուժը անընճդնատ շարքերի ճակատ չի կազմում ինչապնետ ազդ ստաշչմում Է ֆալաճգսի դասավորության դեպքում: Այստեղ առանձինվաշտերը դասավորվում են առավելապեսըստ խորբի, քամ ըստ լայնքի: Այնուճետն վաշտերը ճարձճակվում են, ոնդ իում վաշտերից լուրաւթանչյուրը ճարնան վաշտից գտնվում Էր բավական քեռավոբության

«այն

թե

Նինվնք գիավումը (012 թ.) ալն դեպբն էր, որով փակվեց նրա ձկւատմութմագ կարնո7 շիչաճը, ն քաղարը մնաց մարերի իշխաճությանտակ միալն հաջորդ կես դարի ըս»ջառքում, այն Է՝ մինչն շրջանը, երբ մեդական կայսրություն, տապալվեց ռրսրսիկների նողմիւ ճի ու կարնոր քայլ ետ է գնում իր պատմական ճշումա» Փնննոփոնո, ծ ոն հր նա չմտածեց ավելի Բեռուս գնալ, գուցե ն այն պատծավիճակի չէր այդպես Քսենուիոնն աստեղ Լ այն հանդամանքը, հր թշնամու շարջեբը ուա խիտ Էին, ուստի ն հելլեն նետումները երբեք չէին կարող մրիպել: 87. Էնոմոտաիքը (:««-օ-ոբ-«:) չուրջ 28 Ռոգուցբաղկացածճետկակայինոչ մնծձ ջսկ«.

այն

ւթ:

'

այսպիսով,

իի գոցը պատճտոող,

անելու:

գը ոը

ակնարկում

.

ք

|

»

ռազմիկների

Հեաի Հելլ

վոա:

Արկոաաաթն աւ րի այս ուրախությունը բնական է, քանի որ Քիճելազորի գործուն վթյունֆ, էր դաշտավայրում, իսկ անճարթ տարածության վիա այն դարմում :չ

Հուլների պատկերացմամբմեծագույն սրբապղծություն էր մեռյալներին առանք թաղլքելը: Ազդ իսկ պատճառով բոլոր դեսլքերում կովից ճետո հրկու կողմերի միջս ժամաճակավոր զինադադարէր կնքվում մեռյալներին Բողին Քառձնելու Բամար։ Անտիկ աշխոաթ» ճի մի շարք գրական Բուշարձաններում («իչլիական», «Ոդիսական», ՀԱնտիգոնե») այմ երե Վութը դարձել Է Քիմնական կոնֆլիկտներիցմեկը: ի: եատդիռա էր կոպու արապած զոբ (աթ: առան, կին րիի հ. Աստեկ Քեղիջակները մի շարք առգամնեռոճիչատակում եռ մարդերի ցեղը: Ալսպետ, Հերոդոտոսըխոսելով մարդերի մասին, նրանց Բամարում Է իրանական վաչկատուճ դող Լ 195): Ըստ երնույթին Հերոդոտոսիհի՞ատակած մարռերը տարբեր ջեդեր ոճ (Եա. Փսեճուռնի հիշատակած մարդերից: Վերջիններին ազեյի շուտ պիտի Սույճաշնել 3իտրաբոնի մոտ ճանդիպող մարդերի (կատ ամարդների) Մետ, որոնք ապրում էիռ Ռայլկականլեռճաշխ«ոճում ( Տէոծու ՊԼ 13, 8: Հմմտ. կան Հի 7. 1Նն8. 1): ԱշխարճագիրՊտռոմես.: հչավԿ, 12, 9). մարդհրը բնակվում Էին Տիգրիսի ակունբշեհիը աշեդինսիվկայությամբ( Թ. վելք: Մարդերի մասիո տե՛ս Հ. Հ. Մանանդչպն, Քննական տետությում ճայ ժող"մրդի 0.

,

մաճ

առավելարդլունավետ

պակաս վտանգավոր: ՅՑ. ՄտրակիԲարվածճերիտակ պարսկական զորքերին Բարկադրարարտաշում ,

ա

Լվռ

պակ գառանկառու աճանտ նպա առհպամ իխտադաանո Ն 50):ԳԱ միջո 22.ն ջոցինը էաաաօ: ում իմե՛ ՄՈԴ ր մն (Ծոչ)--պարսկական կարնորագույն քաղաքներից, որտեղ ԿտԱն տերության

սե

յտ.

նես .

Դ

(

ԴՐ՞

,

229,

հմմտ.

նան

«1,

Սուսա

աթթումի

վում էր արքայից արբալի գանձատունը:Հայտնի էր նան իր Ճոլակերտ պապրլատնե րով: մայրաբաղատը,Ճայանի իր առասպելական փարստություննե Է Հերոռուտուսթ» արքսսից որը Բիացմուրբով փով, ԱՍարագրել լ. Հույները երբեք առանց մախճակաճ զոդաբերության արշավանքը չէից մեկնում:

Ենբատանա-Մեդիայի հատկապեսարքայի պալատով, ԳԻՐՔ

:

լ

անչտմության,

ԶՁՈՐՐՈՐԴ

Հուլների զորքում գիչորը բաժանված Էր 8 կամ 4 պաքի՝ Բերոափոխության: Գ. կարդուխճների բնակնչրած երկրի սաճմանճերը բավական ճիշտ կնրպով որոշգուս Փ« Քսենոփոնի Բաղորդած տվյալներով: Հարավում ալն եզերված էր Քուրդլաւտանի չեռքերու, Ցլուսինում՝ Տիգրիսի վտակ Կեռտրիտեսը(ալմմ՝ Բոհտան-սու) ալս բաժանում էր Հսպատտառից: ՔսեղչԻոնի ճաղորդած վկայությունները մեհ արճնեթեն ներկայացնում ալդ ելնոի ոնա Կիչննոր վաղ շիջանի սոցիալ-տնտեսական կյանքի ուսումնասիրման համար: Կս:ողոչռննիչ գիսչռործւո: ալդ ժամանակ ունեցել են Բարուտո գլուղեր, զբաղոնլ եռ երկրագործությամբ, թլամբ, առասճապադությամբ,իչպես նկ արճեստագսրծությամը: Հատկատես գաորարահ Էր պղնձագործությունը:Կարդուխներն արդէն զտնվում էիճ սոռիսգ-տնտնասվան զարգացման ալն աստիճանիվրա, երբ բալթայյում են ճամալնականկարգերի: Քնենոփոնից Հուբչ 4 ճաբյուրամլակ ՔԲետո Ստրաբոնն արդեն վղալում է, որ գորդիենները (ըստ երնույթին նողն կար»

Ա. Երնան, 1944, Էջ 63--70:

(22444511: չպետք է շփոթել ճարավազիղ Միչագիտքի զոլնայն Քսենոփոնի Ճիշաաականձխալդալները բնակվում էի: հ. Ու Քեռու Տրտու օ4բ06ՕԿՄՆ,քորի (տես Ֆովի հարավ-արնելլան ծովափիցոչ 1944, Էջ 828), իսկ 8. Մարկվարտը ենթադրում է, ճր այս վարձկան Խխաղդայնհոր ուռար»

Ճուն

Քաեճուիոնիւում «(կադությունըիրակունության չի Բամսպատասխամում:Օիշմ` Լ, Դ. բիմ ռիրատի ճարավաիղ գետաբաղունըԲոսում Է ձարավտանի միջով, Տիգրիսն ակումքգերից ու Բեռույ բալց այդ գեւտաբազուկի ակունքները գտնվում եռ բավական քՌռռո:. թհհախ Ձ.

ճ.

ՉԺ.Ալս խալդալներին

է,

արնելք:

'

.

քաղդեացիների ցեռի ճետ:

ազդեցության տակ վիտությամ տազէճեին էին, որոնց մի ծամաղակ Լենման-Հառպտի աո ՏԱԺՅՐոՇութո սոմ 46 Նքոտզաժիո, ՄԽո, մեջ անվանում էին «խալդեր» (. Ոճ Հմմտ. նան՝ ծ. Հ. Մանաճղրան, Ճննական տեսություն... ճ. Ա. 1930, Էջ 220--280:

:

|

էջ ՅՏ--ԲՑ):

մեծ նչանակությում ումի ոգորէգոնւ Ն. սսորապի առհասարակ, արքայից արմեն զինվոբկերի փոխոարաբերութ:ունները Փփամար արքայի Բնտ: Բառն ոսն Լ, որ Քսեուիոճի սպն նախադասությունից պարզ չի եփեում. թե արդլո՞ք ն' արմենները, ն՛ մարդերը. ն' խայդսվճերը,վարձկասներ էին, թե՞ Հ շուրձնախսնը» խարգասռուժյլամբ բնորոշումըվերաբերում Է միայմ խալդսկանրին։ 1. Ի. Մարսի մայի (ԽՀԵԽՕՓՉԵԼՆ,ՃԱՅՑՅԸՍԸ, ԽՆ-ՄԼ, Է051, էջ 102) բոլորը վարձկաններ են, իսկ ուրիշ թարգմաձություններում ալդ ալնպես Էլ պարզ չի ճասկացզվում: Մենք կարծում ննք, որ Քսենոփոնի վկալությամբվարձկաններ եղել են միալն խալդալները, որովճետն՝ 1) Արմենիան պարսկա»

10.

Ն`

:

:

Ալս նախադասությանճիջտ թարգմանությունը

ԾԱՆՈԹԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

կան տիրապետության տակ գտնվող առանձին սատրապություն էր Էին զորք հատկացնել նատրապին, տվրալդեպքում՝

||

ԾԱՆՈԹԱԳԲՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Կ ար

մենները պարտավոր

Քսենոփոնիալս վկաչությունը բացառիկ նշանակություն ունի սատիապության շրջաՃի Արմենիսդիվարչական բաժանումը որոչելու ճամար: Աչս վկայության, ինչպես նան Հե18.

Օրոնտասինն 2) Քաջորդնախադասու-

թյամբ Քսենոփոնը նշում է, թե «խալդալները ազատ Էին» հետնաբուր, նրանք պարտավոր չէին ծառալելու պարսկականբանակում: Այս ռաճգամանքը Քսենոփոնըմատնանչումէ նան մի այլ աոիթով (Հ, Մ, 17): Թվում Է, թե այս ճան

թոդոտոսի

նույն կարձիթին ակադ. Հ. Հ, Մաճանդէ յանը (Քնզականտեսություն..., 8. Ա, էջ 68--89), հսկ Յ. Մարկվարտըենթադրումէ, որ Հվարձկան»բառը այստեղ վերաբերում Է ոչ միալն խալդսղներին, հ127:ՕԼ6 ԵՈՒՏՀԵիմոք սոմ

Խ871,

մօ 416 ո15: հոր ՆՇՄ6-իայտայյաոջ

այլն մարդերին (Է ԽոէԾո, 8511ռ, 1919, էջ 12):

11. Հիճ Հուռառտանում Բեղում կատարելը աստվածներինանարլուն զոտ մատուցելու ճն էր, որը Քաճախ կատարում էին դեռնս ՀոմերոսիՃերոսները («Ռդիսական», ԼԱ, 34ր--348 ն այլն): Ալսպիսի դեպքում բաժակի մեջ լցրած գինու մի մասը գետին Էիճ թափում, միաժամանակաատվածներինմաղթանք մրմճջում ն աղոթում: 12. Սպարտական պետականկարգերըգովաբակողիր երկում Քսենոփոնը վկայում Է, որ նպարտականմարտիկները թշնամու դեմ գնալիս իրենց գլութները զարդարում Էին պեա12916 ԴՈՔՈՅՅ/8", կով (. 42:2565: 18, 8): Ներկա դեպքում Խելրիսոփոսը,որպես սապարտացի, ճետեում Է ալդ սովորությանը ու մյուսներին նս կոչ Է անում ընդօրինակել իրեն: 18. Մյուս ժողովուրդների ճման Ճույները նս աստվածացրել են բնությանտարբեր երե վույթները, ալդ թվում նան գետերը: Այս դեպքում ճուլները զոտ են մատուցում տվյալ գեւի աստծուն, որպեսզիսա Բեշտացնիիրենց գետանցը:Հերոդոտոսի վկայությամբ, նմաճ նովոբողթ ունեցել են նան ՄԷ. 113): 1Տա.Ըմպանակներ (բնագրում՝ Հարոն )--նման ըմպանակներ ճայտնաբերվել են Արնմտլան Հալաստանում կատարվածԲնագիտական պեղումների միջոցով (Օ. ՀԼ ԾՍՅԱԾո

պարսիկները (ԻՑՈ6ժ.,

ՂԻՇ

ՄՇՅՏՄՐ

օէ իշ

1916, || 6մ., Էջ 44։

6--4-րդ 14.

Խո

դդ.,

Պ

Գ. Ա.

ելղել Է

օփոր

ք|65 ՉԷ

Համո

Օրոռիու

ագրում

Ռ6ԱԱ-Յ

Տիրացյան,Հայաստանինյութական մշակութը

ատմա-բանասիիական հիը «2-2:

ա Հ»1

Հունգ,

քանի ճախ»,

օն2.

նել ենք «դեպի աջ», քանի Է

ալի

ճանդես, 1989, 38 4 էջ 147-166): բառացի նշանակում է «դեպի

Լօշոմօոռ,

Ծո

մ.

թ.

ի

ա.

|

4,

Բնագրում

ենք

.

Օատ

'

որը

որ

|

շանակու

«ճերզակի

ռազմիկն իր նիզակըբռնում Էր

վրա»,

աջ

իս

ք թարդժա-

ձեռքով:

իճա լախառանի եը. բոաեմիհորթը բանանը, մեա Հայաստա

ագուլն

բաղաքներից

ը:

Լո

Նույնիսկ ԹԱՅԿՈ

577) միջնադարյան Հայաստանի խոշորագուլմքաղաքներիցմեկը, առնտրի ճալտնի կենտԱրծնը համարում Է գլուղաքաղաք (26ր524է:), հակառակ, որ ալն ուներ ավելի ճարլութրճազար բնակիչ: Եվ ալդ, ճավաճաբար, սոսկ ալն պատճառով,որ Արծնը չէր ո

բան

' լ

/

38.

ծանոթ.

տ:

1):

Հուլները սովորություն ունեին մարզականվարժություններից առաջ իրենց մարմինը ուղով օծելու որպեսզի մաշկը առաձգականդառա: ճերը Ճլուսել 20. Ամազոնուբիներըառասպելականկին ռազմիկներ եճ, որոնց մասին Բույները 8լ

մոտ (Հոմեբաղմաթիվ զրույցներ: Ազդ Գրուցները պանպաճվել են անտիկ Բեղինակների հիմնական հայրենի վիա իու. Պինդարոս, Էսքիլոս, Հերոդոտոս, Սորաբոն): ի Ա Բամարվում էր Կովկասը: Հունական արվեստում (խեջ որմնանկարներում)ամազոնուճիներըպատկերվածեն ճատուկ ճմանճերըճալտնաբերլվումեն Փոքր Ասիայում ն Անդրկովկասում կատարվող են

.

միջոցով.

ո».Հեզովուի վկսղությունը

Գ եղումնե

բացի

այս

.

.

ւ կատա տապարներով, որոն

ճկարներում ված

հնագիտակա Բոնոր:

ցույցէ տալիս,որ արմենականԳյուղերի

ա

Է, ապա տատրառիԲառագան

Առակ Հո) 2. Հունարեն 22 (նան Հաթողա ոշ) բառը, որ «գեղջավագ», նկատի ուճենալով ալն Քանգամանքը, որ այդ ձեր հանդիպում է մեր վաղ միջնադարլանմատենագիությաւմմեջ: նում Էին ջր ջրի չէին խմում, այլ այն խառնու 33. Արատեր «225-42): Հովները գինին անխաոձճ ճետ: Կրատերը կավե աղն անոթն էր, որի մեջ գինին խառնումէին ջրով: Սակայն Քսենոփոզգի 7»ոռ2

չարտի,

ուն:

պետ» ենք, հարգմանեցինը "Ն

ասելով ճա Ձի հաջորդ ճաղորդումից (Ճոճծ.. 17, Ճ 32) պարղ երնում է, հր «կրատեր» որ լատի ունի գինու խոշոր կարասները: ճ Չ4. Բնագրում 12215155. որը բառացի ճշանակում է շրթներին հավասար, այսինք

ճն

Հրջա-

պատված քաղաբային պարապով: 17. Տելեբոաս գետը Յ. ՄարկվարտընուլնացնումԷ այժմյան Կարասուի հետ (.հեդ փՈՅԼԻԽէ, չս Օ65շէլշհլճ «օդ Ելոո, Քիօվօցգտ, Ճ, ԷՀՈ Լն էջ 286): 1:Ո1615ռճիսոքծո -Մ. Ի. Մաքսիմուլլան «Առաբասիս»-իիր թարգմանությանմեջ Ճամապատասխան ծանոթագրությամբ (Հօծոօփօու, ՃԱՅՆՑԱԼԸ,81... 1951, Էջ 271, ծանոթ. 183) հավանական Է ճամարում, որ Տեյեբոասգետը իրակազում ԵփրատիԲճարավայինթնն է, որն ալժմ կոչվում է Մուրաղ-Կու:

«2 300.-.

էջ

ոչն

որ

մի շարք

ճեր): Ամելի ճիշտ պիտի Ռամարել Հ. Մաճաճդլանի ենթադրությունը, թե «ինչպես ՀերոդոԱրմենիան ունեցել է, Բավանորեճ, միան մեկ Հ. Մաճանդյանը, սակայն, չի բացասում Արմենիի բաժանումը արնելյան ն սատրսսպ»: Օրուտասի գերիշխաչսատրապ աինմտլան մասերի, հրոնք կազմտոմէին մի սատրապություն, Հ. (Հ. Մանանդյան, Քննական օգնականն Էր Տիրիբավոսը տակ, որի ճլուպարքես ճության տեսություն..., Բ. Ա, էջ 66): Լեոն ես մատնացշում էլ որ Հալաստանը Քսենուիոճզիժամաճակ ունեցել Է միայն մեկ սատրապ (Լեռ, Հայոց պատմություն, Ա., Թիֆլիս, 1917, էջ 881): Նույն անգլերեն թարգմանիչ Կարլտոն Բրաունսոնը, որը ԲատեսակետինԷ ճան Հ«Անաբասիս»-ի մապատասխան ձանտթագիության մեջ նկատում է որ Տիրիբազոսը «ենթակա. էր ամբողջ 1, Լօրմօռ, 1947: պրմենիալի սատրապ Օրոնտասինչ(Ճշոօբհսը, Ճոճելտվտ, եօօն 147---Գ

:

Վանհնոփոնը ադ ճամարում Գյուղ, պիտի բացատրել այն Բանգամանքով, որ հելեննեիը քաղաք չէին ճամարում ալճ բնակավայրը, որը չէր շրջապատված պարուպով: բլուզանդական հե15դար անց ղինակ Գեորգիոս Կեդրենոսը Ի 1, (Օ6շօքմսչ ԸՇօմլճոսջ. ԼՏ Էօոոշչ, 1897, ԷՖ րոն

ի

Ը

111 98--94),

ն. Քսենոփոնիժամանակ տոսի, նուլռպես

լ

իսկ մենթ վաճանը»,

ա աաման իր ոխ պրորՍանան

բառաց

պաճպանված մի տեղեկության ճիման վրա (ԷԵՐօմ.,

մուռ

ուսումնասիրողներ գտնում եց, որ Սրմնենիանալդ ժամանակնվարչական տնսակետից բաՓանվածԷ եղել երկու մասի` աբնելյան ն արնմտյան, կազմելուլ Աքեմենյան Պարսկաստանի 13-րդ ն 18-իդ սատրապությունները(Ա. Մ. Գարագաշյան,Քննական պատմություն Հայոց, Լ. ձոսաւ 1, Թիֆլիս, 1895, էչ 82։ Ճքմտում 8 30047 1ՉՇտատձաճ, ՇԼԼԾ., 1908, էջ 890: ՏԼԱՎՇՏԽտ512ՈՎզաՇՏ: 1: քեօթչ ձրաբոլբու Բճոտ, 1909. Էջ 21 ն ղբիշ-. Ճար,

Դ

.

ամանների բերանը: մինչն423 լեւնաշխարճում "այկական

Մոտվածաշատ Է զարգացած եղել ճիաբուծությունը։ ճիերն տանէ բերված Թորգոմա» որ «ի մ ի վկայություն, շնչում կա Բնտաքրքթիր վաճառվում Էին փյունիկյան քաղաբներում (եզեկբէլ, ԻԷ, 14): արոտսերո ՎկագումԷ,մ որ Արմենիան ղեռ ճնուց շատ փարուատէր ձիաբունական

Սայ

.

-ծ-261--

կիայում (Տամեմ

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

Թիրապետության Ո)" նորաքեմնճյանների Արթ 49).

շրջանում

ՍԱՆՈԹԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Արմենիայիսատրապը պարսիջ.

ուղարկում էր տարեկան 20.000 մտրուն միճրականտոճերի ճամար (ՏԱճեօ,

. 28. Հ Հելիոսբ ("

Աօչ)

:

ՃՆ

Արնի աստվածություննէր («արն»՝ Պեւշ:): Արնելքի սի շարի նրբազան աճասուռը: Հերոդոտոսը (1167օ4,, մասսագետները բոլորից առավել պաշտում եռ արնը ն նրանցգոհ 4 ի

Ժողովուրդներ 1, 210) Վկայում է,

ձին ճՔամարումէին Արն աստծու որ

մառռուցում ճիեր։

ԶԶ Բացառված չել

որբ գեղջավագը դիտավորչալ կերպով Ռույների «որբը չետաջնոր:դվեց երկքով ուղիղ դեպի 8յուսին, դեպի ծովափ, ալլ նրանց տարավ. խալյութնեդի դեպի արնեչք .

Գեղջավագիփախուստից Ռուլները, զրկմելով ուղեցողջ րաի թանք: վիրի շարունակեցինճանապարճըմինչն Արաքս գետը, (

թափոնի

ճետո

9:

օբ

նույն ուղղությամբ

որըԲացա-

կոչվում Է Փասիս: Այսպես է ընդունված պատմագիտությանմեջ հություն Է կազմում Հ, Մառաճնդյանը, որը Քանհնոփոնի մուռ ճիշատակված Փասիսգետը Է նացնում Պառսիճ-սուգետի հետ, իսկ Քսենոփոնի հիշատակածՀարպասոս (Ըքոճօշ:) գատի առումը Ռամարումէ «Արաքս» աճվան աղավաղված Գրություն ն նուլնացնում Է Կ գետի հետ (Հ. Մանանդյան,Հին Հայաստանի ն Անդրկովնասի մի Երնան, 1844, էջ 18--17: Նուլնի՝ Քնճական տեսություն... ճ. Ս, էջ 64): Մինչդեռ Մ, Ի, աքսիմովան«Անաբասիս»-ի ռուսերեն թարգմանությանըկցած ճամապատանխան ծաո Գրության մեջ ( ՀՀԵՇՓՇԻՆ Ճոճճճճհծ, էջ 278 ն քարտեգուս) Հարպասոսգետը նուլնու Է Առրոխգետի հետ։ Փասիսն անցնելուցԲետո Ռուլների ճետնած ճառապարըը Ցաղորդեւծտվլալճերով լրիվ չի պարզվում: Ալս ճանապարճի մասին վկայություն կա Դիոդորոսի մոտ, որի նկարագրությունը, սակայն տաբբերվում Է Քսենոփոնից: Ոստ Քաենո. մոտ

թեց

Արո

մ. բաճի պրոբլեմների

իք

ներ Վան

՛

լ

լ

Փաենոծոնի

փոնի, ՃելլեններըՓառիսիցհետո ճանդիպեցինխալլուբներին, տաոխներիճ դարձյալ խալլուրներին,իսկ ըա Դիոդորոսի (01օ4օ., 17, 203) ճուլճերը Բանդիպեցին ն Բասան խալդալճերի իաններին երկիրո: 23. նագիի ճքծ նախդիրիմենք թարգմանեցինքմոտ, մինչդեռ Մ. Ի. Մաք. Կիմովան(/6ՀաօՓօայ Ճգո0«ՇԽՇ,էջ 114) թարգմանելԷ «մինչն» (ոօ). Հ, (Քնռճջական տեսություն, Էջ 802) ճերկարությամբ»,իսկ Կ. Բրաունառնը ( Ճճոծբիծլե Ճոռեճալո, Էջ 52)՝ «դեպի»: Եվ դա միանգամայնՌասկաճալիԷ: Բանն ալն Է, ռր նայնդիրը ունի բազման գործածվում Է Թիվ նշանակություններ տարբեր Ռոլովներիհետ: Այսպես «ճոճ Հնեռակաք

'խոլերին փամ,

"

|

|

ան

Արստեղ

Մաճանդլանը`

զշանակում Է՝ «կողմից, կողքին,շուրջ»,Հռո

'

ՀԷտրական Է՝ «Մետ, նշանակում կից,հանդեպ,

երկարությամբ, ըՐթսց-

Ամթացքում»,չոքյչԴ ՀՔալցական նշանակում Է «դեպի, մոտ, կողքով, քում, պաճին, ճանդերձ, բացի» ն ալն: Հ. Մանանդլանի թարդմանճությունը(«Փասիս գետի երկարությամբ») բառացի ճիշտ լինելով Բանդերձ, մեր կարծիքով, չի բխում ամբողջ կուտեքտոից,որտեղ չի ասված, թե Ռռլլեններըճախապեսճասել էին գետի եզերբը, որից Բետո միայն նրանք ատիպվածկլինեին գնալ գետի երկարությամբ:Այդպիսով, ոչ ճիշտ թարգմառության 8իման վրա Հ. Մանանդյանը փորձել է վերանայել 10.000 Բելլենների նաճամջի ճա-

նապարքըն սխալ Է որոշել Գլումնիաս քաղաքի տեղը: 29. Հուլն վարձկաններռիրենց ճաճանջի ճանապարձին երկու անգամ նն խարուբներին։ Ստացվումէ, որ խակուբներըապրելիս են եղել երկու տարբեր մարզերում, երկու տարբեր ցեղախմբերով, Պաբիադրոսլեղառ փեշերին ն Սն ծուլի ափին՝ ու տիճարեններիմիջն: խալլուրներըճայտնի էին իրենց մնտաղագործուՄերձսնծովյան թյամբ. ցեղի անունն իսկ՝ 72464, Ճունարեն նշանակում է պողպատ: Մերձսնձովյան խալ-

--

Վանդլան, Քննական տեսություն... հ. Ա, էջ 72): 51.Սովորաբար փասիաններ եճ կոչվել Փասիս գետի (այժմ՝ Ռիոնի) ավազանումապիող Քավանաբարխ, գեղերը: Բալց «Անաբասիս»-ի տվյալ Քատվածումճիշատակվանփասիանները, են եդել: Փասիանճերիառունից էլ ծագել Է պատմաապրոդ ցեղեր Վեռին 1րաքսի շուրջն ձան ՀալաստանիԲասյան գավաոի անունը (սույն տեղում): նշանակում Է ճավասարներ, նմատներ Այսպես էին կոչվում 82. Բնագրում 222. օտարտալում քաղաթալին ճամալնբի լիիրավ ազատ աճդամռերը: ՍպարտաՅն, Քսենոփոնը իր «Լակոնական պոլիտելա» երկում (1, 6) պատմումԷ, թն ժամանակ չտառասովի նրաճթ յում Կլատառիներըվարժեցվում էին գողության, որպեսզի Է ինչ պատանուն պատժում վրա բոսված պեհն:Սակայս գողության 34. Այստեղ Խելրիսոփոսն ակնարկում Է աթեճական Ռամալնբիպաշտոնատարանձանց կարգերը, ն, որպես սպարտացի, ծաղրում Է աթննական տնչաքաղցությունը

դեմսկրատական

,

պատկանելը: ժիաժամանակակնարկում Քսենոփոնի թարձը ճասարակակաճխավին մառգաղաձն օ գտագոիծած սպարտացիների Էր կուվում Հ57/.ղ. ՏԸ, Բնադրում Կսդսպես

'

մոսինոյկներթ

Խալլուբների

տի

Քանդիոպում

«.

փոբները Զաստատվածեն եղել Ամիսոսի ն Տրապեզունտի միջն, ըստ Քաենոփոնի` Կոտյուն օրա (այժմ Օրդու) բաղաբից արնելք: Քսենոփոնը նրանց Մամարում է ոչ մեծաթիվ. լեռնաբնակ խալՄինչդեռ խոսելով մետաղագործությամբ: Կշում, որ նրանք զբաղվում էին ն չուբների մասին, Քուլն մատենագիրըընդգծում Է նրանց ռազմունակությունը նրանց վերաՄ. Ի. Էջ 278, ծանոթՄաքսիմովան (ՃԱ.ԱՅԾՅԸՄԸ, գրում բնավորության բոլորովին այլ գծեր: ու ունեցող, կացութաճն կենցաղ բոլորովին այլ 26) Զշում է, որ ճարնան մարզերում իրարից Քաննոփոնիտովկամ պիտի բալյատրել գոյությունը երկու գեղերի անունը կրող թայց նուլռ ւսվների տռնշտությամբ, կամ էլ պիտի ենթադրել, որ խալյուբները մերձանծովյանճարավ-աշնելլան ափերի բնիկներն Էին, որոնք մ. թ. ա. 1 ճազարամլակիսկզբներինմասաւմբնվաճվել մի մասը այդ են Փոքր Ասհայի հարավային մարզերիցեկած ցեղերի կողմից: ն ապրելով բնական տարբեր սլայմաններում: Տեռաճում Է լեռները Փամառականջատվելով ժամանակի ընթացքում լուրացնում Է այլ բարքեր ու սովորություններ: են Հարպասոս ՅՌ. Տառխներըլեռնային ցեղեր են, որոնք Քսենոփոնի ժամանակ ապրել ճիշատակվում սեպագիր աբձճանագրությունձերում Ասսուրական գետի ակունքների շրջանում: Դիաուեխի երկիրը: Սա իրավամբ Ե Դայաենի, իսկ ուրարտականարճանագրություններում՝ 4ունացվումէ տաոխների երկրի ճետ: Ուրարտակառ թագավորները (Մենուա, Արգիչտի. ն ճարկադրել նրանց վճարել Ծարդուրի) երկար պատերազմներեն մղել տաոխների դեմ Ե. Ռոուքօոչն

ան Օ ՈԹՕԱՇՅԶՅՒՂԵԱՄԼ

ոսկով, արծաթով, մեղրով ն անասուններով (Է. տուրք Ո. էԼ ֆատաօը, ԽՃ Ո0ՅՕՈՈՃ ՆրճողւրւծՔ 8 Յ2Ա28«ԱԱՎՇՏՕՐՕ ո8քօնտ, Էքօթոն, 1946, էջ 8: Ճծ 4, Էջ 20--Յ:): 1350. րաի, 4. Ը Դարոն, Հ» 2, ԳԱԽՆ 1916, ՊՅՅԵՏ, Էջ 39: Բնժտուում (Հ. ԾԿանունը գավաոի «Տալք» Է Հայաստանի պատմական Ցառխենրիանունից ձագել

Փոքր դանակը: Օ ն Է 18, որը Գ., Խար «6. «Աճռաբասիս»-ի ճեճագրերում 8-ի փոխարեն հանդիւտոմ Բ. Մ. 898) էջ նս (Քնճական տեսություն, որիշնեռ Սամարում են ոչ ճիշտ: Հ. Մանաձդյանը ճիհամարել սխալ: Քսենոփոնը պատմում Է, ոի խալյութներ |

Է 18, որը Թարգմաձել

պիտի Է փաստը ալն պատճառով,որ հու" զակները մեկ ծայր ունեին, ճայ հավանաբար,նշում աս մամին այլն Բեչտութրամբ հանգստի նս էր, սիաձայր որպեսզի երի նիզակների ներքնի մասը Պողը խրեին: է ոչ մեծ. քաղաք, իսկ մեծ Ք7. Բնագրում՝ Հսհյտաշ (ոգն.՝ ոշխգագչռ),որը նշանակում

-- 204--

ՊԱՍԻ

ԽՍ

Մ

ԾԱՆՈԹԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

յ

քաղաքը ճուլների մոտ կոչվում Էի ճմ»: ն Ապպիանոսը Ալաուքանդերձ Ստրաբոնը երբեմճ Հախցազաո հն անվանում ճայտնի քաղաբներ: Այսպես, Ստրաբոնը ճում է Քամարում

Զելա քաղաքը տաճարային

նման հատկություններովօժտված ծովի հարավ-արնելյան ափերին Բանդիպող ալդ ճատկութլուննեու Վնասակար նան Ավագը: են Պլինիոս Ստրաբոնը մեղրի մասին գրել Բետ: պատմում են, Ծանապարհորդները րը կապված են տեղի թունավոր բուսականության մեղրը Սյդ է վնասազերծելու վայրերում: ալդ թե այդպիսի մեղր մինչն օրս Էլ պաւտաճում ու խառնում շաքարով, որից Բետո մեղրը դառնում ճամար բնիկները նորից ալն եռացնում եզ է Օգտադործելի: Ռունականհճագույն գաղութներիցէր Սն ծովի ճարավային 49. Յրապնզունտ քաղաքը ավանդության համաճալը այն Բիմափին, ալժմչլանՏրապիզոնքաղաքի Վալրում:Հունական ա. 8-իդ դարի կեսերին Միլետի գաղութ Սինոպի կողմից: մ. տրվում մար50. Ջորաբեիված անասունների մորթիները Բաճայս էին որպես մրցանակ գտնում Բիշատակությունը առաջին մասին զական մրցութլուններումճաղթողներին: Սլդ 139): մոտ ՀԱԱ, (Իլիական, ենք Հոմերոսի ն բոնռցքա51, Պանկրատիոնը մրցման ձն էր, որտեղ զուգակցվում էին ըմբշամարտը

45. Աւ

(8, 4), իսկ Ապպիանոսը՝ Բերրոյա, Եդեսմա ն այլ քաղաբները ՌասկացությումնորիՌար"մբերությունը,մեր են աիտաքայտումանգլերեն էո ն «Ե բառերը: ՅՑ. Այս սկյութինները, որոնք Քսենոփոնի ժամանակ բնակվում էին ՏրապիզոնիցԲարավ գտօվող լեոնալին վալրերում, Քետնորդճերն են 8-րդ դարի վերջին ՀլուսիսալինԿովկասից Փոքր Ասիա ներխուժած սկլութական աղն ցեղերի, որոնց ճարվածնեիից մեծապես տուժեց Ուրարտական պետությունը: Փոքր Ասիա ներխուժած սկլութական ցեղերի մասին տե՛ս Ե. Ե. Ոածքճցշեան, թոք, Հմմտ. Էրօսոււ 1944, էջ 295-324: նան Հ. Մաճունդլան, Քննական տեսություն... 8.. Ա էջ 78: Գյումնիաս բաղաբի տեղագրությունըդեռնս պարզ չէ։ մեծ մասը Ուսումճասիրողների

ԼԱ):

(5... էավ

Լո

տա

կ

կարծիքով.

շա

Է թ. նրվել

ՅՑ.

ենթադրում է, որ այն գտնվում էի Բայբուրտլանգոգավորությունում, Շորոխ գետի ակունքճերի շրջանում: Բոլորովինայլ կարծիքիԷ ակադ. Հ. Մանանդչանը, որր Հարպասոսգետը նուլնացնելով Արաքսի Բես գտճում է, որ Գլումնիաս քաղաքը, Ռետնաբար նան սկլութինճերի երկիրը,Գտնվում Էր ալժմլան Լենինականիվալրում (Հ. Հ. Մանանդյան, Հին Հաղաստանի ե Անդրկովկասի մի թանի պրոբլեմճերիմասին, Երնան, 1944, էջ 18--17: Նովճնի՝ Քննական տեսություն.... հ. Ա, էջ 64)։ Սվելի փավանականպիտի համարել առաջին տեսաչ կետը, քանի որ ուղեցույցը Ռալտարարում է ճելլեններին, թե նիանց «ճինգ օրվա ընթացքում

կառաչնորդի այնպիսի 40, Մ, Ի,

մի վաչր, որտեղից կտեսնեն ծովը»

(Ճոշե..

1",

11,

մարտը:

Ջոճասեղանը, որտեղ աստվածներին զոճեր մատուցեցին, ծառայում Էր իբրն մրցությունների ելման կետ: 52.

ԳԻՐՔ

20):

Քետո Ապստնղակնարկությունն ալն մասին Է, որ Ռդիսնսը երկար թափառումներից ճրա ճամար հայրենիք ֆեանների հատկացրածնավով, որի վրա ի վերջո վերադարձավ Ոդիսնսը գըստավետ օթյակ էին պատրաստել:Ամբողջ ճավարկության ընբացբում Իթակե ճասցրին իրեն ն թե ինչպես (Ռդիսական, ինքն էլ չզգաց, մրված Էր խոր քնի մեջ 1.

Մաքխիմովան նկատում Է, թե ինչքանով ոբ Քսենոփոնը չի Բիշատակում սկյութիններին թշնամի եղող ցեղի անունը, որի եբկրով պետք Է ձուլներին անցկացներ

Գումնիասիցեկած ուղեցույցը,

Կրոնք

ապա

պետք է ենթադրել,

որ

թշնամութրոն ունեին ԳյումնիասիսկլութիճներիԲետ նոթ. 98):

ի

22.

ո

սկյութիններ Էին,

ձառճճծռՇ,Էջ 275, (ԱՀշօոոփօեք,

Մակրոնների մասին ճիչատակում Է

6-րդ

դեռես

էր։

դարի մատենագիր Հեկատելոս :

՝

բնր, իսկ մորաայատ զորամասերը՝ ճե թնը: Հելլեն զորավարների խորճրդակցությունը տեղի Էր ունեցել աջ թնում, Խելյրիսոփուր մոտ: աջ

'

Այս արտահայտությունը ճանդիպում Է դեոնա Հոմերոսի մոտ (Իլիական, 17, 88):

ձ6. Քսենոփոնիայս ճաղորդումից պարզում է, որ ձելլեճների բառակում ալդ ժամանակ կար 8.000 ճոպլիտ ն 142800 պելտաստ ու աղեղնավոր, ընդամենը 9,800 մարդ: ինչպես հայտնի Է, արշավանքինմասճակցել Էին մոտ 13.000 Բույն զինվոր: Ուստիպիտի ենթադրել. ռր այս բոլոր ժամանակամիջոցումԲելլեռներըկորցրել են ավելի քան 8.000 մարտիկ: . 47. Խելրիսոփոսը ն Քսենոփոնը գտճվում էին թշնամու դասավորությանսատմաններիք մեկը զթաղեցնում Էր աջ, մլումը՝ ճախ թնը: դուրս, որովճետն

գ

)

ի

401.-400

ունեցող ստրուկճերի, որոնք կոչվում էին բացի կար նան

«Հ2 Պերիոլկոս

արչ

(ոտ

Է

ն

էր

պետը:

Սպարտալում

Այս լեռաճ տեղադրությունը

Գիտենք,որ Խելրիսոփոսըառաջապար զորաւասհ ՌրամանատարնԷր, իսկ Քսենոփոնք' վերջապաղի։Ընթացքիժամանակառաջապաճ զորամասերը ճակատելիս գրավում Էին 45.

էլթենքում (ոո5դ21ռ5) նշանակում ծովակալ, նավապետ) կոչվում Անա նավատորմի ապարտական Աճաքսիրիոսը նավատորմի Հավա ուն ռազմական 9 եռտեկոնտորոն՝ թիակ Բելոտներ, ստրկատերերի Բիմնա4 Սպարտալում խավ. պերիոլկոսճերի միջանկյալ բնակչության կանռասակարգերից տարբերություն բառացի նշանակում «ծալրամառխում Է

44. ՝

ճանընկոո-

--125):

ՆՆ

Բնագրում Ծո: Դիոդորոսի մու" Քենիոն (Ճո): Ահա հաա ԱՊԵ ՀՀա. Արծաթե բաժակ (բնագրում՝ Փ.27-7Չչլս23): 43.

Հի

Բաազրոորո

նրանք

նտ

ՀԻՆԳԵՐՈՐԴ

թթ.

նակ:

ն

մի

դա-

ապրող»:

Ի

ունեին որոչ սաճմաճափակ իբավիճակում գտնվող բելոտների,պերիոլկոսներն մեջ ե կոչվում Էիճ Ռամալնքի սպարտական Էին ԲԱՆ որակված ն չեին կարող տական նրանք զրկված Էին հաաքական իրավունքներից ագատ լինելով, հոանձնապես մասճակցել պետության Քասա րակական կյանքին: Կրանք ն զբաղվում էիզ ճիմնակաճում եռնրագորպային նեփակառատիրությանիրավուն ունեին էր բնակվել ոչ թե Սպարտալում: թույլլատրվում Սրանց ծութլամբ ու արճեստագործությամբ: իրավուն էր վերապամվածնան ծառայել սպարայլ միալն քաղաքի շրջակայքում:Նրանց Բճագոււն բնակիչներիԲետնորդներէին, Լակոնիայի " մական բանակում: Հավանաբար Արանք դորեացիները: Էին բվաճել կի ԲԲ» մասեպատմում Է «Առաբասիս»-իՌաջորդ մասին Քսենոփոնը մանրամասն

հա Միհր ոաջ տրկական

ակեդեմոնացիներ, որք Ցետազսգում : Սեթեսի

ՄԱ, գլ. 1-Լ-ԼԱԾՑ։

րում(Գիրք

-.205--

|

ԱՆԱՔԱՄԻՍ

ՍՄԱՆՈԹԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

ծ.

Տրիակոնտորոն՝ 80 թիակ ունեցող ռազմական նավ: Է Բետնցնել, թե Բելլենճերըմինչ այդ ամալացրել էին ալդ ամբողջշրջապատը ն արդեն Բնարավորչէր մոտիկ տեղերում պարեն ճարել: ձ. Մ. Ի. Մաբսիմովան դրիլներինՅամարում Է կոլխերին ցեղակից, որոնք ապրում էիս 7.

մերձակա լեռներում Տրապեզունտի

ՑՍոՕ

(88. Ք.

ԽոկՀրածան.

ԼՀՇՐԱԾՇ

ՈՕ 11թիԳՇրԻՕԽԾքեղ

«ՎԱԵՀՅՇՃՇԱԸՆ»

ԵՀճոճֆԾԻՑ, 8.ՂԵԼ 1951, 5 9. Պաճպանված ձեռագրերում 2000 մարդ: Գ. Գեմոլլը ուղղում

լոին ընդունում 10.

20,

Քսենոփոնի այս խոսքերից կարելի

են

ալդ

ուղղումը:

ԷՐ0-ԲՉՇԷԹՊ

1, էջ 280- 269):

մարդ: Այժմ սո.

Էնիալիոս՝ բառացի նշանակումԷ «մարտական»: Ադ մականունըը տրվում ր Էբ ռազմի լ

աստված Արեսին: 11.

ՀունարենՊմլուսոսթ 1տ255:3բառը նշանակում է «մյուսիացի» ն միաժամակակէչամլուսիացուանձնական անուն, ինչպես, ինչպես, օրին իինակ, հայի աճունը կարող

քաղաքը Բին Բունական գաղութ Էր Տրապեզունտ քաղաքիցարնմուտթւ ծովի Բարավալին ափի4 կա Զուլնանունմքաղաք, սական, Բառավարար, ոչ Բին քաղաքի վալրում: 18. Հին Հունաստանում աստվածներինզոճաբերությունաճելու մի նբա տաճարին նվիրաբերված տասանորդճ Էր, հրի ճելլենները Ս Սն

ասնարագո եզ"բի աը

միասի լ

:

գաշմատունն ուննին

քաղաք-պետությունները,

պաճպաճվումէին աթենական պետության, ինչպես

նան

լ

18.

Ագեսիլաոսը4-րդ դարի սկզբի սպարտական, նան համաճունակազ քաղաքական ու որը 899 թ. պայքար սկսեց Պարսկաստանի դեմ ն ՍաղթեցՏիսսուփեռշեսիգլխավորած զորքերին: Հետագայում ճա մի շարք հաղթական սրստերազմներմղեց պարնիկներիդեմ ՓոքրիԱսիայում:

Կմ

աար

ազերի հեր

-- 206--

եղել Կերասունտից

է` Բլուրեր ընդունող: ոի նշանակում Բմագրում՝ ԱռոՅջԿո:. առնում լրաց դասական թատրոնում դերակատարիխաղի իրենց խմբերգով երգչախմբերը:Ալդ խոբոսներըճերկաէեն խորոսները,ժամանակակից ճասկացողությամբ՝ տեղ էին զբաղեցնումճատուկ դասաթ ակում) (քեմաճար վացման ժամանակ օրքեստրալում միաշար կանգասմ էին իրար Քաժանվելով երկու խմբի խոբոսի անդամսերը ՊՎորությամբ: մասը: իրենց բաժին Դիմաց Կ փոխճիփոիւկատարում Հեռա, կ թարմաՀոռ«Հ:: (բոլոոը) բառը կարդում Է 7 22, Գ. Գեմոլլը ճեռագիի ՀՈւԲ ամրությունըայրելով, լքեցին: 25.

28. Հուական

Է

|

|

։

28.

Ամֆորաշ-երկուկանիկավե

ջջ. Ալո վալրերում

«ո.

:

Տը.

)

մեծ

սափոր:

Է կատարվողդլփինիորսի մասին խոսում

որոշ Բղզագրում՝

շաց.

որը

բառացի նշանակում Է

արին Ստրաբոնը

նան

«տատան հարի |

րոնը

պատկանումաթո ՄՆոր15) խը Մխաինուկնար արն

ալն Սրաճք, ըստ եոնուլթին, Էին Ըո «բկրով նախապես անյել Էին Բելլնն վարձկանները ա Սե ծովի 82. Տիջարենները բնակվում Էին 94), տիբարենների տկ չուտը: Հերոդոտոսիվկալությամբ (11. 19-րդ չնոգնկված Էր պարսկականպետության մ Լ նս, իրենց Ռարնա նրանք Է, որ ճետնում Հե.

ո

ր

ի

ռազմակամ գոիծիչ էր,

արշավանքիճետնանքը եղավ Կորոնեայիճակատամարտը 834 թվականին, որիճ մա՛սնակցել Էր նան Քսենոփոնը: Մակատամարտն ավարտվեց սպարտազինե րտացիների ճաղթանա կով Բեռվտիալի,Կորնթոսին Մակեդոնիայի ագա 18. Նեհկորոս (Փշռջշ4) կոչվում Էր տաճարի վերաճսկիչը: 18, Աթենքի քաղաքացի Քսենոփոնը սպարտականզորքում ծառայելու, ինչպես ճան Կյուրոսիարշավանքին մասնակցած լինելու ճամար Աթենքի ճամայնթի կողմից դատաղարտվեց ցմար աոտաքսման ն նրա ունեցվածքըբոնագրավվեց:880-ակառթվականերին զա, Բեռանալով հասարակական աշխատանքներից, ճառստատվեցսպարտացիներիկողմից իրեն տրամադիված կալվածքում, որը գտնվում Էր Սկիլլուսում՝ Օլիմպիալիմոտ: ԼՍկնտեղԷլ ձա Է ԻԲ Փժամիոթ: Հոդի

"

Ած

ն

առանձին քաղաբացիների կողմից Սպոլոնիննվիրաբերված սլարգնները: Այդ գանձատունը, որը մարմարե ոչ մեծ տաճար էր. ԱԱ ՆՈԽնաթարան

Սն

ԷՀՀԵ-ՇԷԱԼծ

էԼ.

Աթենճոր,իրենց Ցատուկ

ճամաունականդելփլան սրբավայրում: Այնտեղ կենտրոնացվում

տա-

«Ճեպտակոմետն ծովի Բճագուն տողություններ ունի Մ. Ի, Մաքսիմովան8արավ-արնելյան ատի ցեղերի

հՂ6ԸՂԻՍԸ

թ:: Ռե (8. ձվիրվածիր Բոդված։ւմ ժրուօո2. 010-ԹՆՇ10ԳԻ:08Ժ բ 8.ՂԷԼ 1951, 1): Մոասինոլկւերին ՃՇ աօօո18, «ՃաղՇՅՇոԸչ» «ՕԽօքեռ հիշատակու ապրելիս Ադ ցեղերը մի չարք 8նագուլն մատենագիրներ, սկսած Հեկատեւու Մրլետացուց: արեմուտք, մերձափնյա անտառախիտ լեռներում:

է

ին

շառոդթներից,պատերազմական ավարներիցն այլն: Հալ մատենագրությանտվյալների րելի Է Բետնցնել, ոի Բին Հալաստանում նս ընդունված Է եղել տաճարներին ձվիրաբերելու սովորությունը,հիր ճետագալումքրիստոնեության ընդունման հետ անցնում Է քրիստոնեական եկեղեցուն: 14. «Աճաբասիս»-ի ձաջորդ հատվածներում, մինչն Ռ/ Գլուխը, Քսենոփոնը ընդմիջելով իր չարադրանքը, երկրորդանգամ կատարում Է ինքնակենսագրական շեղում: 15. Հին Հունաստանի այդ թվում նան

չորս

մրցումներ: քաղաքներիցայստեղ Էին գալիս

տոնակատարությումներ ն

կանգնեցվում

րող Է Բամարվելնան է լիճել Արմեն: :2. Աեիասունտ

ԱյԺ: Էլ

ամեն

ճամաճունական Ֆին մեկ անգամ տելի Էին ունենում Պյդ օրերին մրցումները դիտելու Խամար դոլնական բոլոր Պանդիսատեններ ն ուխտավորներ: Բետնում է, ոի խրախճանքի մասնակիցները 21. Քոենոփոնի ալս նկարագրությունից միջոցներով: տաճարի աոզախմբության ժամանակ սնվում էին 22. Եփեսոսում գտնվող Արտեմիսի տաճարը հունակամ ամենաճայտնիճարտաբապեմեծ ճիացմունքեն պատճառում: տանան կոթողներիցմեկն էր: Ճաճարի ավերակներն ալժմ Էլ այե Արտեմիսի պաշտամունքը լայն տարածում ուներ ոչ միայն Բուլների, «վցելուներիճ: մոտ: Մ. վկայուճան Խորենացու պարսիկների փոքրասիականժողովուրդների,ինչպես նան Հայաստան: Թղունմերեցճետնում է, որ այն մուտք էրի գործել էին դամ28. Կոթող (բնագրում՝ 2-3ո) --այսպիսիք քարից կամ բրոնզից սովորավրա կոթողների ն տդաջ: Ալդ մոտ այլ կադույցների եւբանների վրա, տաճարների ն ռար լինում էին արճանագրություններ բարձրաքանդակներ: Է փալտե կառույց: 24. Մոսսինուկներ (»շո1աուտու),--Ցունարեն բառացի նշանակում կանոնձերի բառաբարդության Է ճունաիենի Հարում 4:ծօօս««:) ապրողներ: Բառը կազմված ստուգաժողովրդական արված կողմից Բուլճերի սա տերմինի` տեղական ձամաճալն:Թերնս Է ճորից Ճունարեմ անվանում Պույն այդ ցեղերին էւ Ստրաբոնի ռանությոն Նա Մոսսինուկների Դասին Պառով, որը նչանակում ոթ գրուղերումապրողներ:

ՍԱՇԾՂԵԿՈՇ

Է 1000

որտեղ գտնվում Էր Ջեսի Բայտնիտաճարներիցմեկը, Օլիմպիագում,

աար Հր: ի

,

ճ

ւ

չ

ԿանՆ

լութլուններից էին իներ, խալլուբներն այլն) նմաճ իճքնուրողճություն

--

--

կկա իրո նենովոնի կոլ Գորի ր

Բ

ժամանակ

Է 6Հաինակներ, 8ո Տ"1 ոամանքը պիտի

Ճեռքբերել:

Ա

ԽԱՆՈԹԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

Ա ար 135-12Թ: ոաանում աի ի .ջ Ի : ոլխիդ" քաղաքներում: Արամ մեծագույն Դիակն ատի հան ԳոԻ»Բոդի Հելեճրերը ճավատումէին, Հադեաի արն հոգին Հ»,

վերագրելմի կողմիցՍքեմենլանճերիկենտրոնականիշխանության թուլացման, մյուս կողմից լեռնայինտեղանքիանմատչելիության ն բնակիչների ռազմատենչության:Ժամանակակից ուսումնասիրողները տիբարեններիննովնացցում են սեպագիր արձանագրություններում հիշատակվածտաբալների հզոր ցեղերի ճետ: Տիբարենների մասին տես՝ 11. 71. ուճտզճիաՕՇԱՍՔԱԽԸ ԿՇՂԸՔԵՈՒԾ-ՅԼՍՕԳԾՐԻԿՇՐԵՆԸ

5818, հՀՐՕ

1ճրօոճ

հՀՅԱՌՈ:

ՀՊթՇԹ:Ց1ԼԱԲՅ5ՈԱօաա,.Յո,

ԷՕբթԵՐՃ քուն

Րքայոր, ՀԱԼ 38.

9.

194|:

եօկԵՂԵՆ թելհիճ

Խրո:

խի

միվում Էր հլլոս:,

ՈԾ

4155.

րան արդեն Ը. 548):

Ճտճուռ,

Առումլծօռ,

կորդրել Էր իր

Լ.

ՃՈՍՔԺՈՇ):

ՏսթիսԸ ճամա Հելլենները բանակցությունների Քամար գնացող դեսպաններինառճասարակ րում Ւիկ անձեռնմխելի անձնավորություն: ճատուկ 30. Հելլենների սովորության ճամաձալն,բանագնացդեսպաններըկրում էին օճի զուգ Էր լինում զարդարված ծայրի վերին մական, տարբերանշաններով:Այդ մակաճի քանդակով: Այսպիսի մական կրողը անճեռնմխելի անձ էր ճամարվում: 51. Քսեռոփոսն այստեղ նկատի ուսի Հելլադանչ 82. Հրատարակիչները նկատում են, որ այստեղ ճեռագիրն աղավաղված Է: 53. Թիավարողների վերակացուն (բնագբում՝ տրաքւօ5)նավի առաջամասումնստած, նա ճետեազդանշան էր տալիս թիավարումն սկսելու ն վերջացնելու Քամար. միածամանակ

գըրտԹՋՇՀՏԵՏուիՇՏ էթ

Հունակաճ խոշոր եիբավալրերիտոնախմբություններում տեղի Էին ունենում Ալդ երթերին մասնակցող մարդկանըթափորը տաճար Էր

սավոր երթեր (225ո4.):

աստվածների արձանները

ն

88.

սրբանվեր ըճծաներ:

ակա ՀԱԱ աման բատուկ Փիկակատարությամբճրկիզում Էին իրենց Ռարաանպատթողել նշանակում Էր սրբապղծություն ն արա ժեւանի Կում մնալու որ անրաղ Նանին: Որ սառմանճերից, հերս: (հմմտ. ոիաական» անառ մանել

Գոմ

:

490.

այճ

փակագծերի մեջ առնված այս ճատվածը նտ ճրատարակիչները ճամարում են

գայի հավելում:

Բետա-

ճանդի»

տառում

Ճամաչափ թիավարեն: որպնեսվիբոլորը Հուլների մոտ քվեարկությունը կատարվում Էր փոքրիկ քարերի կամ խեցիների միջոցով, որոնք քվեարկողները գցում Էին քվնատուփիմեջ:

վում էր, 54.

ունեին իրենց ցեղակիցառաջնորդը:Պափլագոնացիները Քահնոփոնի ժամանակ արդեն տարածել էին դեպի արնելք, Գրավելով Կապպադովկիայի իրենց իշխանությունը հլուսիսալին ճանը:

Սինոպ--քաղաք Փոքր Ասիայի ճրոսիսայինծովափին, որը,

Ս

չեղակառ խոչորադույն

Ա

տոտ

դ ո

Թրակիայի թայավոր : կեմեն րեորդ Բ Թենաալիայումապրուլ եղախմբեր էին: Մազնեհոր լ Ա եմամինելը ր Թեսսալիալի լեռնաչին շրջաճներից մեկր: Ալն չպիտի շփոթել փոքրասիա-

1.

Արար

Խան, տ

նիա կան

"Ա.

լ

18:

կոչվու

Էր

(այժմլան Մարմահա ծոՊրոպոնտիսում

դրամը հավասար էր պարսկական 1:/: դաճեկանի: ՓառնաիազոսըՓուռգիայի ն Բյութանիայիպարսիկ տառրապն էր: 44. ԴերկլուլիդասըՍպարտայիճայտնի զորավարներիցէր: Նա մասնակցել էր Պելոպոնեպակպաւրերազգմին։Հետագալումալս 10 ռազար Բեյլեն վարձկանները ծառազեցինգրա Ցրամանատարության տակ: Այստեղ ակճարկմած արշավանքը տեղի է ունեցել 418 թ. մո. ՓասիաններըԿոլխիդայում ապրոլղ ցեղեր Էինչ 46. Ալետեսըառասպելական անձճճավորություն Է: Հին Բունական զիույցների ճապմաձայն, ճա Արեգակի ն Պերսեի որդին էր ն հայտնի կախարդԿիրկեի եղբայրը (Ոդիսական, 3. 43.

--

--

մական

ճ

ող

իմուն ված Ց.Աոարմր Լ

ջացել

աօրոռ

կապ վույթին կարպալա պարը կապված

լ

ւ

4Պր իրե

|

պար

(ճաշել

ւր

Էր, ոիո "

«եջ

երգ

նի

որը

ստեղծվել

(Շշանակում

Հելլադայում մեծապիս տարածված ռազմական

կոչված պարը :

ոսը

ր

ճա

ամ ՍաոԲար

ար

րմ

տարողությամբ:

տաթ թրք ծված էրէր Բավբե լբերի լայնորեն տարածված վրա գուշակություններկատարելը: Աւջսիբիո

Նետտիզ-

Ա

Ն

.

արԽ աաա

էին սպառազինված:Այդ սարը ԽԱ եցնում կանճասակիցսկսա: Էին երեխաներին ճինգ տարեկա հին բից: Հանաստանում, խն 92.5 լիտրի: Էր

կատարում

Ն

9.

|

ոչ

յում, իտեղ ազն ԲովորեՑ Նոքա ածում : ամար մոտավորապես Դ կի: Լ.2 ծ. աւորը թթենի Իջ ւթւնըի: ա : Խո

Էր

մի տեղ չի իշատակված: Բառն առաէ` պտուղ, բերբ) արմատից»Ըստ երե» բերքանավաքիճետ ն նշանակում էր «բերք ճավաե՞ ուրիչ

պարը

Հորթ Ն է, ավանաբար, ուճարեն :

|

45. ԿիզիկոսըՌելլենական Ցայտնի քաղաք

ԱրաԲ բ

--

"

ւ

Ռելր մի ափին): Կիզիկյան ոսկե :

ՎԵՑԵՐՈՐԴ

ԳԻՐՔ

ճամաձճայնճունական

ավանդության,Բիմնել Էին միլետացիներըմ. թ. ա. 8-րդ դարում: Ալն շուտով դարձավ ԲելՆն ծովի Բարաչվալին ափերին: քաղաք Յ8. Կորլուլաս: Պափլագոնացիների առաջնորդը: Քսեճոփոնիվկայությամբ ( Ճոշե., ԷԱՆՏ) Կյուրոսի զորքերի թվում կար ճան 1000 հեծլալ պեւփլագռնացի.ուստի պիտի ենթադրել, որ Կորյուլասըմինչ ալդ դաշնակիցէր Արտաքսերքսեսի Քետ: Բակառակորդնեիի ՅՑ. Այստեղ ակնարկությանը պափլագոնացիների առաջնորդ Կորյուլասի մասին է: 40. ՊոնտականՀերակլեանՍն ֆովի հարավայինափին գտնմող հուռական խոշորագույն քաղաքներից էր: Գտնվում էր այժմյան Էրելլի («Հերակլեա»անվան աղավաղվածձեր)

|

՛

Պափլագոնիան գրավում էր կենտրոնականՓոքր Ասիայի հլուսիապինմասը: Պաճիլագոնացիներըլայն ինքնավարություն Էին վայելում պարսկական տերության կազմում ն

Յ2.

ճիչատակվածԷ

85:

ԼՓոժօո, 1842, էչ 251): Մ. թ. շեմին Կոտյլուռն մեծ գյուղի (ՏԱ ռԵօ, (մ նշանակությունը Էր ոչ վերածվել

ՆՐ

ՅՑ.

ոի

նա

ո

«8

Ը քյյեւտ, ՍՄՅորոտյԱ ԽՈՒԽԱԽՇյճրոծ ձ օ ղբօթԽմֆյու. Է ոօոքօօ 13մնակ 4թաեօտօրոս, Թ6ԸՆ.

ժամանակակից Օրղու բնակավայրիտեվում (Մ. Քռուստ 8ոմ

որպ

4: ը.

Կոլոլուրրա քաղաքի ճշգրիտ տեղը դեոնս ճայտնի չԷ: Ենթադրում են,

Ճլ:

34.

րրօճո՞

1959, Ք

կապված առասպելում պել պվ

ետ

Ա

'

,

գլ.

Հունանտանում

--

--

թ

ոիչթի

ն

, նրանց կոնչի

ոճ հիմա

11111111 10.

ՍԾԱՆՈԹԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

ակնարկումէ Խելրիսոփոսին: Քսենոփոնը էկդ ժամանուկ,ինչպես վեինում Այստեղ ԳԱԼ ենթ (տես գիքի 85 ծանոթ.) Գ

չական Պումա

ան ժիգի ներկայության դեպքում 11.

ոչ

Էր լակնդեմոնացիների հեղինակությունամբողջ Քնենոփոննառթուղատրելի է տատո սպարտացե ոսո

սպարտացուկ

հրամանատար

րոմ (0Վ Բ) Արաբ պատերազմի

Այստեղնկատի է առճված Պելձպոճնեսլաճ ջախջախումը սպարտացիներիկուլմից: 12. Հելլենները խնջույքիժամանակընտրում էիզ ղեկավար,

որը ն ղեկավարում Թաճխսդա,

Հաթաբթկվել Արան 13.

ն

:

մեծ

ախար

ընտրելը:

ր

այժմյան

կատարել ռրա

«.

Ցանկացոդությամթ` Էֆձ պարտամոը

էր ամրողջ խնջույքը: Բոլոր սեղանակիցները

բոլոր կարգառդրությունները: «Արգո»--պտասպելական նավ, որով, ըստ Քունական ավանդության, կող

Ավ

Է

սրվել

կություն ման

ուճեն

խնդրի

հաղ ժողովրդիպատմության Բնագուլմշրջանի,

Քետ

-

«Առաթո-

ւրան

ր

.

իբ

.

հրիչաան:

կատարեց: Դրանցիըմեկն

եչ

ն

էլ այն էր,

որ նա սահմաններից րոց ներա սերսն

նք 19.

,

ոնն

ՀՍ. Այս

կանան'

գնրմարդկալին նխրագերշություն

11556

`

ւ

ԹրակիանԳտեվում էր ՓոքրըԱսիայի թերակլզում.

շերակղդզում

»1, ը

Ը

Աճկչուն

գտնվող Թրակիալի ինտ:

ռավարիչը:

ԲԻ

.

ժութաթթ

ոթ

լ

Լա"

նահեաի -ԼՆՇ6 065 ԸԱտտա:

ր

«ԱՇաբասչ

|

ւյ.

|

|

ազիԸ «րնտանիրի

Էէ.

ր ումի

բառը

շ

րքի

լ

«ընգոծին» Լ

-

-

սճանակգված

Բյուզանդիոնքաղաքում:

աա Հրեավանները ասելով Տ».

վնասված է: նկատի եռ առնված Կաստոր ն Պոլոդնկեռ եր ա անունով: դիոսկուրոսներլ ով մեջ հատնի են ճունական դիցաբանության դլբալրները. որոնք սւնվաճ արվում էին որդիներ (Դիու-«Զեւ: Ջեսի ընչպես ակունվ Է ցողը տալիս, ճրանք Տասար լու հրմնւկանտ համարում էին նակում ե Կորալ որդի): թ Պրանբ Նրանք Տիմճականում ո պաշտամունքի գլխավոր կենտրոնը հոլասար .

Կիս»-ի

'

ճնաաս

հարուցել, որի Բետնանքով Էլ նիանցիցոմանք պաիիկ»

-

Ն

Է 8.

.

Հ

ի,

ա-

ճիգ. մետտեճագրություն մեջ շոժշու րժտր իմաստը: Պատում Քսոնոփոնի կողմից նսկեղեմոնացիների Յ3. Ինչպես այլ առիթով նշել ենք, Կլեանդրոսը Վառավարի: էր

|

'

Գ ոոում բրրորը,

բառացի «րնդոծին»: Սոր: մեզբ թարգմանեցինք ունդամ» ն «տտրուկ. ծառա»: Մենք կարտոմ ետք, որ հագ ԳՄ մ ավելի ն վելի լավ Է արտաբառն այս դեպքու հանդիպող

2:6:275

«շանակությու

եոկու

ՂԻՂՅՀԵՅ:

ԸՆ

ԻՆ

թ.

-

Ւ...

մեջ մեգ

"ո

աե

համարգել Բա ե տագալի չարք հրատարակիչներայէ զանց նն առե» 22. «Անաբասիս»-ի այս Բատվածումռետագա շարադրանքի Բաջորդակաճությունը Բրա» տարակիչներիմոտ կասկածանք Է ։

տեսած

մետնել ենը

ըճթացքում

"ւզաա

Ճակելով:

85.Բնագրի

Ճճ Խաղ-

այն յռ չիչի կարելի «փ կարելի Հփոթե,

անրր դաովածը իրավամբ :

,

ննկած

:

ւ

Կառավա

ոն

ՔՂՔ

արաա»-ի գառրին: Ուրիշ 8րատարակությո երում զրատարաձությամբ լովս րճ : ո րարությանըկզրուն (Գ-րդ պարբերության վերջին ԿԱԾ որը նշանակում Աախադոաոոթյունը աղացի (ոնագրեւ Տ1. Ռազմական աղաղակն այդպիսի ազաղան միասին Իո" էիս Բարձակմաճ Հույները գոչելով): ն

:

Հնճերով

ւ

ազան Սպարտայի հիմնաձ Ել ո իր: կողմից շական

ԱԻ, զորա

բամռեստալին

Մ

ւ

կարողացավիջնել ստորե ի արորնիդիչա աշհարք, առեանգել Հադեսիանքուզ պատակ

:

մ

`

ո

«.

.

Հադեսիթագավորության ն երեթ. Կլխաճի շում Կերբերոսից, ձեռագրի այս հատվածըտարբեր Իսենոփոնի Ճրատարակիչներ զ տարբեր ձնով Խո Աշթարցել: Մեր ներկս, թարգմանությանժամամակմենք Բետնել ենք ՇՅՈՇԼԾո 8ոթաջօը-Ի հրատարակությանը, որը լույս Է տեսել Լոնդոնում Լօշե Ըրտար| Լ1հոր: աե ՌԱ: շարբով ւ. Խեյրիսոփոսիտեղակալն էր:

ր

Լ

կամ

3):

գործվում: 80. Այտեղ մեր Խա

արբ

ե'ած

:

Է «դատարկ

երբ «րբ

ծիսակատարությունները:

բոլոր

14:

եռ

տակ րուրի ի դիցաբանությում, ակաճ ությա Հերակլեսը12

սղութարարը ո լեր

՝

ե

.քանակում չէր հնարավոր

Բելլեններըկատարում էի ն

նս

Փառնաբազոսի մասին տես

Լ

.

ալս

հետո

ո. Կեր

,

ռությունը:

Խատագո

ԱՅ

թե

չ Թե

։

»

Ֆոլուգիա սատրապութլյունը: փի մեկում ով Էր ճախորդ 8 ավածնե 28. Այստեղ խոսքն այն մասին Է, որը ռկարագրված (գիրք Ջ, գլ. 17, 3): Կա պատմության 28. Թվում Է, թե անտիկ աշխարքիոաղմ սան տակտիկալի նռ գգտա՝ ա եր ձակտնիառաջին դեպքն Է, երբ ճակատամարտի

'

«ն

է:

ա

Եր է.իրավացի «ապատասխանում Ե գտճվում Սինոպեիցարեմուտք, արնեյք։ Միայն Պարթեճ ԱՐ: գետաբերանը գտնվում Է Հերակրեալի միջն: ք Մ.ե հեոնիոսի նինոպեի Փոքր Ասիայի շրջանի հնագուլն բնակիչներից եղով, ձօ. լ, աՂՔի դին մարիանդիններըընկնում ԹոՄեզարալից ճակ Տիդճադրումից րիչ դառքում նրանց ստրուկճերը: :

Ե-

«Աճաբասիս», գիրք Ե, գլ. Մէ, 24: պարսիկների դեր առաջանում էին ծովափով, գործ էին ունենում ինքնավար աբների Տան աղատ Բելլենսկան կոռ գերիշխանությանտակ գտնվող ցեղերո, ինչպես Փառճաբագոսի բաիոլեցին նորից Բելլենները ճետ: Մտնելով Բյութանիա, ճանապարքը դեսլի պսգ քերի Ըետ: Պառնաբազոնի նպատակն էր փակել հելլենսերի

ձեռադրերումսական Տիատարակիչները այն տամարումեն րետազա Մոգ ժճամամակնեռ). կնե' ե ժար ձավելում կերպով նկատում, այստեղ ճիշատակվածաշիաչրճագրական որ տով. ա Լ իրակաճությանը:Այսպես, Յասոնի հրսանոանը ն ԹպրՄոդոնտի, Իրիսի 1. Հայլուսիգետաբերառմերը եղ ոչ :

նկարագրվածդեպքերի մասին Ա, 9-32) ը որը բառացի նչանակում Է «բերաւ 24. Բնագրում 2226. ր Դ. տես գրբի Այա բառի մասին 25. Բնագրում ոճա:

-

ետգճավոջ.

Է

ԴորԱատեղ, Քաննոփոռի

եդունված ԵՊ

ճշացա

Բատկասչես երպ

կապված մի "աիբ Քառցերիուսումնասիրման Ռամար: փակագծերիմեջ առնված այս ճատվածը պահպանվել

ավոր

ի

ՊՈԿՖ-ի

Բետ

աւ

նկլուն'

առաջ չիճում սպանվածիդիակը գտնել Սյդ դամբարանների

առասպելըավելի ճին է, քաղ Հոմերոպի. ճոմերոպանհերուներին ճախորդաթ կապված զրույցները առանձիմ

պոեմճերը: Արգոնավորդների արշավանքը կատարելԷ սերունդը:Յասոնի ն նրա ուզեկիցներիանվան

ԱՆ կով

որո Աւ արած,

է

որը բառացի 28. Հուշաղամբարան(բնագրում Դող: ալն դեպքում, էին կառուցում դամբարան»):Այսպիսի դամբարաձներ

Տ

գ. առաջին ճեռավոր «Արգո» նավով ճամփորդելեն Բունակաճ ճանապարքոոդությունը: Քերոս. ները դեպի Կոլխիդա,սակեգեղմը ձեոք բերելու Մամար: Նավի աճունով Նրան ուզէ

արգոնավորդներ:Արգոնավորդների առաջնորդՅասոնի տից արնելք գտնվող հրվանդանը: Արգոնավորդների

Խա

մեջ ոուլթլունների տեղաշարժ են կատարել: Մեր շ կողմից Բրատարակիչների սրարբերությունների` Է տրված բով ցույց ձենների ե փ րի Փսենոփոնի է պարբերությու ճարակալումը. իսկ կլոր փակագծերիմեջ նշված Դ Կգինսում պահպանվածճամարակալումը: Զ ակնարկությունընախորդ Քատվածներից մեկում (գիրր

:

ՄեԿ

արտայր

ւօ

Բ

զ

աան բո ար հատի Սրանց ամբողջ ճուռական աշխար վածներ տարածված Էր ԱԱ

:

'

նակ

Լանոնիան էր. սակայն ճրսւնցպաշտամունքը

--

`

-

Ճանան

-

ԺԱՆՈԹԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

ԱՆԱՔԱՍԻՍ

Դիցաբանության մեջ գովաբանվում Է նրանց առաքինությունը, եղբալրասիրությունը, նվիրվածությունը: Նրանք ճամարվում էին լույսի ն բարության աստվածներ, մարդկան ճում:

15.

պապան

:

Տ6.`

մատու մենայն առավե

ի

ԱԱ

ն հարութ

Արինքն Բրոգանդիոնքաղաքը: Քրչուսոպոլիս Պրտոշոռխ»քաղաքըմե

82. Սկս

Մո

վանա

գտնվում

ուն

հաա

ց օգ

Ի

ԳՈ

ԱՄԻՐ բազա ւ

-

յ

ՓԼ.,: Թղունները(բնագրում Վառ

ն ութանիացից թրակիական լեղեր էիճ, ճավանաբարիլութ Լ

Հ

:

:

մից ների Ջեղակից:

աե

'

ա " մասին ավանդություսը |

նի

Սնթեսի սախնճիծեռեսի ն աթենացիներիցեղակցության շատակում Է Թոռկիդիդեսը ՈԼ 24. 2): Նե ակիական թրակ շճդրյուսները տրաճիպատեր՝ ն 17. Մելանդիտները, թյունները, ն ճպատակեց Ւին որոնք էին, ցալեր Էին. սրանց մնջ ուժեղագույնը սդրգուսմերն ն Բիմնել առանձին թագավ.րութրոն: հել թրակիական մյուս գեղերին 1էր 18. Ալստեղ Քսենոփոնը Կկատի ունի Արիահաիքոսին: վարձատրմանընդունվածկարգը նկարագրված ն ճրամանատարնճեիի 19. ստաճում Է կրկճակիվարձ, քան նախորդճատվածում:Սեդ կարգի Բամաձալն վաշտապետը Լո

:

18,

իրենց |

՝

իպս

:

ՓԻՐՔ 1.

Թրակիայիթագավորր Սնթեսի թես կեն սագրութլյունը թյուն

'

հատվածներում:

տագա

2.

Լակեդեմոնացի պաշտոն յա,

Կլունիսկոսը վարում

թրակիացիներիդեմ: լեռը

՛

'

3.

այս

Գրքի Ռե-

թոնական մասում:

զինվորը.իսկ զորավարը կրկնակիվարձ քան Թր 20, Հունական Մարոնեւ քաղաքը գտնվում էր Թրակիայում: ուներ Տիմասիոնի ճա Բատուկ նշանակություն 21. Տուն վերադառնալուճանգամանքը քաղաքից: մար, քանի որ նա վտարանդիէր իր ճաչրենի ճայտնիքաղաբա. է աթենական վերաբերում ակնարկությունը Խլստեղ, Բավանաբար, կան գործիչ Ալկիբիադեսին: տես ՆԱգիրք,ճլ ծանութ.: 24. կոչվող չափի մասին

Ք

|

ապտե-

"2ջ-

ժամանակպատճրագմակաճգճր-

ալդ

հարավային Թրակիալում, Պրոպոնտիսի

Հելենական զորքի նպատակն էր հաննել այժմյան Գելիպոլու թերակըոլերկու առաջինը՝ դժվար, բայց կարճ, իսկ երկրորդը`եր-

Թրակիականանունը կրող դ

տրապարակը գտնվում վ -

ի

: :

|

էրբ Բ Բբոզանդիոն ն քաղաքի

կեռտՆ

է

ՄԱ, 15): զինվորների ճագուստը (Էբ:օժ., Թրակիացի մեջ ալն ուղղում «աւ Քրատարակության Գեմոլլը իր .

Կոլրատադասթերբեացինիր ժամանակիԲամարբնորոշ թափառականզորակառներից լ

պատերազմը դիտում Է որպես արճեստ ն պատրաստ Է ամեն կովի մասճակցել, թե ալդ բանը իր Ոամար շահավետ լինիչ Կախկինում ճա մասնակցելէր ՊելոպոնԿլեարքոսի օգնականը ն գերի Էր ընկել աթենացիներիձեռթը ՍՏիչո, 1 1: 15-29): Սկս դատվածում Քսեղուոնը հեգնանթով Է պատմում

գործի հելեճական ոօ

Բրամանատարությունը վերցնելու նպատակովնրա կատարած անբաջող

մանին:

: հագո հավազաբար քիշ:

Ոչ

-

ն

ւ

Սպ

Պրոպոնտիսիմիջն:

ալն '

մտածելու ճիմթեր ուներ, քանի այսկյես աքԱնունը հան էր, 11. (եաջօոլ»։) ըճտրվում Լր Ծովակայը ամառ, մի չէր կարելի վերընտրել մուն մարդուն: պաշտոնում Ալս մասին «Ազաբասիս»-ի գիրք Է, է, որ

ամոռ

15. 14.

տես

ԳԼ

բոլոր

զորավարների մեչ

միակ

`

տարի ժամանակով. '

ադ

2:

գտնվում Էր Պրոպոնտիսի նվրռպական ափին: Պերինթուբ Քերսոճեսոս թերակղզին

կղզի)

լ

հորը

է թերա-

գրավելու դեպքում

գլ.

ը

որ

--

բառից, էր Սն

որ

ձովի

Է

Կ...

թոշոՀ2

ճշանակում արնմտյան

ափ թրակիացիներըկողոպտումէին այնտեղ

ղուրմ

'

ր նկած

"2

11, 6.1):

Ստբաբոնը նս վկայում է, նավերը (ՏԼՈՀԵօ, ՄԼ. 62):

31.

՝

միջն Մարմարա ծովի միջն՝ Պերինթոսի Բյուզանդիոնի Սաո բրիա-Բունական ն

քաղաբ

հդիոնի

հյուսիսային ափին: անցավ Տիսսափեռնեսին:Մինչ ՅՑ. Կլուրոսիսպանությունիցճետո նրա պստրավպությունն քաղաքների, օգտվելով Քումական գտնվող սաբմաններում այդ սատրապության անկաիխն իրենց հալտարարեցին երկսրառուկլություններից, տանում ծադր առած գարակալական դեմ: Հունական քաքսոլաքների այդ արշավէգ թ. նատրապ դարձած Տիսսափնոնեսը պատերազմ Բալտարարեցին ճություն խնդրեցինՍպարտայից:նպարտացիները

Պաբսկա-

ի արտ ուղարկեցին Ւփնտաաս,Թիբրոնի ՌրաճտազատաՑինգճաղարանոը Տիաագփեոնեսին արամբ: կճքելու վերաբերալ տեղի ունեցած զ Քսենոփոնը ակնարկում ""

Բ

ն

"

զորք

կատեղ

ր

է

վիճակում:

--

մարս.

Ցը.Մալմլուդեսսոս ճամանում

'

(Ճունարեն Ճշքտոյն դտ: իճքնին նշանակում

մայր ցամաքի ճետ ճաղորդակցվում էր ճեղ մի պարանոցով, շտությամբ կարելի էր զորքը Քերսոնեսոսում պաճել պաշարված

1. ՅՅ: ծամոթ. 8 արուն «Աճաբասին», Գիրթ Է, ՀԱԻ:ՉԵԼ Բունարեկ Կորեկակերներ, բնագրում՝ կորեկ: քաղաբով գտնվում երկրամասը

ափին (Տմճեօ, |

|

մենք հարգմանելենք «ազգ»: ում եռանկյուռ կյունի թերակղզին է, որը ճգվում Է Սն ծովի, Բոաղուի

ր Մամ

12.

Է`

ի

Գթնոս) բառը

8Գ,

29.

«իայն «

՝

Բնագրում ' Եվբեացի)։ 27.

Խա

որպես թանբոթրերազմին օ

Խոլնիկս

24.

ոն, ԼՂ

|

է, որ թրակիացիները սովորուԲլուղանդական բառարանագիրՍուիդասը վկայում տալ մեջ մնացած վերջին կառրիւների շաղ թյուն են ունեցել որեէ կենաց իմելիս նղջյուրի Ռրորի Պգեսաներիվիա: Ը նման էր տավիղին: ծ զավանաբար ճավան 95. Մագադիս--լարային երաժշտականգործիք, որը մաննակրած երքնեսի աբշսուսնբին 28. Այսպես է ճկարագրում ճան Հերոդոտոսը Քսերբղ

:

փնենոփոնընկատի ուռի Սպարտային Աթենքի միջն 431. 404 թթ. տեղի ցա րազմը, որը պատմության մեջ ճայտնի է Պելոպոննեսյան պատ պատերազմանուն նով որը ավարտվեցՍպարտայի լիակատար ճաղթությամբ: : ր:

է

աը վաշտապետը

ի

բԱՂայս գտնվում Էր աալ պուսինալին զին Ի ափի ճանապարճ, կար Ի 4. Սրբ

Քռես ն Իսեսոփոնը տալիս Է

որի անունը հայտնի էր դեռես Պելոպոննեսյան ' "

հազմից: Այստեղ նա Անաքսիբիոսի օգնականն է: Յ. սպարտակաճն զորավար Էր, որճ

Ֆողությունննըէր

Զինվորների

ՑՈԹԵՐՈՐԴ

«-

է8--347

Ցաշտութլուն

--

ԱՆԱՔԱՍԻՍ

Իանակցությունննթի ժամանակ Սնթեսի կատարած խոստումճեիր՝ Քսենուփոնինիբրն սեփականություն քաղաքներ ն ամրություններ պազգնելու մասին: Տ5. Տես'՝ Զ գրքի 35 ձանոթությունը: Յճ. Խոսքը ալստնղ վերաբերում է օդրյուսների կողմից եկած մարդուն, որն ընկե-

հակցում էր Յ7.

Մեդոսադեսին:

Քսենոփոնի ալս ակնարկամից կարելի

Է տեւոնցոհլ, թե հելլեն

Մագարից նվազելով արդեն իջել Էր 6 ճազարի: ՅՑ, Տես 58.

Ե

գրթի 10

վարձկաններիթիվը

ծանոթությունը:

Ց

էլուկելու--Աթենքի Տալտնի Գիմնասիոնը,որտեղ ուսանել

Է զան փիլիսոփա Էրիստուտելը: 40. Զնսը պաշտվում էր նան «Ողորմած» (44:4:7:2:) անունով: Այս աուտուծո պյաշտամունքի գլխավոր կենտրոնը Աթեճքն Էր, որտեղ ճրաձ նվիրված տոնախմբությունների ծաւմավակ առատ զոհեր էիճ մատուցում: 4լ. Աստվածներին մատուցվող սովորակազ զոճաբերությունների ժամակակ մորթված աճասունի մի փոքր մասը կիզելով նվիրաբերումէիճ աստծում, մի մասը տրվում էր զոճաբերության առարողությունը կատարհձղքրմերին, իսկ մլուս մասը բաժանվում էր տոճախըմբության մասմակիցներին:Բայց որոշ դեպքերում, ճատկապես ողորմածություն հալցելու նպատակովկատարվածզոճաբերությունների ժամանակ, ամբողջ անասունը ողջակիզվում Էր: 42. Գ. Գեմոլլի ճրատարակության մեջ ճամապատասխանաբար՝ Ատրակուտպոն ն

Կլուդոնիոն: 48. Էրետրիացի«Գոնգլուլոսինոլնանուն նախնին վտարված էր Էրետրիայից այն բառի համար, որ սա միջնորդի դեր Էր կատարել արբայից արքա Քսերքսեսի ն Սպարտայի բասիլես Պավսանիասի միջն, որը մտածում էր Հոտաստանըհանձնել պարսիկներին: Այս ծառագության դիմաց ՔաերքսեսըՕրան ժառանգությանիրավունքով պարգնել Էր չոիս քադաք Տրովադայում (ճմմտ. Բ գրքի, Ձ ծանոթությունը): 44. Տե՛ս Բ գրքի 2 ծանոթությունը: 45. Բնագրում՝ ոռուշաշ (տե՛ս Դ գրքի 87 ծանոթ.):

'

|

լ

Ն

Ն

կ

Ե

Ր

ՑԱԽԿ

ԱՆՁՆԱՆՈՒՆՆԵՐԻ ԵՎ ԴԻՑԱՖՈՒՆՆԵՐԻ

Աբրոզելմես 187 Ծբրոկոմաս 16, 17, 26 08, ն, 89, 192 Ագասիաս ստյումփալացի 156--188, 149. 142, 141, 108, 118, Ազեսիլառս 118

165.

147.

(10,

1681-1639.

118, 191

Ապոլլոնիդես62

149.

Առերսիոն արկադիացի Ասիդատես 198, 198 Արբակաս 197

Կուս

19, 21 37, 40

Գոբրիաս փունգյուլոս

մտ, 08, 00, 68, «9 167. (88,

Արիստեսա քիոսլյի

ավլիտես 25

ձո

84.

121, 158, 189

198, 190

լեռճտիճացի .«ԿԽրգիաս «'սիգիոն 195 ւՀամարատոկ 190

"1

8. 9. էԼրիստիպսյութննչաղատցի

«եպրեմ 2-րդ 7.28

Ց5, Արիւտոնիմու մեթխւրիացի

1Ս1--109

ոեմարատոս

Արիսսան աթեսացի

ՕԳնեսիպպոսաթենացի

41, 40-48, 28, 34, 87: 38, 40,

Արըստարֆոս

51, էլիդացի 189 արկադիացի

.1ալեսիս18, 197 Բիոն 199 թնասալացիԼ36 1ոոիակոս Կ

|51, 152

Լերբակեսւ28 Արգո նավ 142 ով

Արտաքսերքսես7, 37. 118, 116 67. 117, եփեսոսյան Արտեմիս

Բասբաս

է99, 141, 157.

Ապոլլոն 10. 668, 115,

Արիարա

Արտապատես24, 30

Արքագորան 87

Ամփիկրատեսաթեզագի կետե Մճաքսիլիոս

Արտաոհվոս 48,

Լերտիմաս197 Արտութաս89

58. 58 Ագիաս արկադիացի

Արենա 170 Ամփիդեմոս 87

Արտակամաս 197

"ոտինագորաա195

Կնմոկրստեն տեմնոսացի

Արչուստաս 174

«ինունես 1947

Արտագերսես 28

-.

-

ՑԱՆԿԵՐ

ԱՆԱԲԱՍՈՍ

Դերկավիդնայ իեքսիպպոս 111, 14Ի 156-- 159

հրակռրաիով սպայրտացի 1.

Կերիառդորոռաթենացի 82

Կասիկլիդես 192 Կեոն ասիճնացի 116, 120, 144,

Կենփիափում

կլնագորա 11. Սլլեպլենուս111 կլնանդըոս 145, 150, 155-166, 160, 1եշ Կլեաթի արկագիսցի (օրքսմենաքի)88, 5. Սմ, են, 99, 107, 1ոՍ, նն, 172. ԷՑՍ, 181

է1, 12 ՆՇպիաբոաա

Եպիսթենեն ատիիպրւսեցի Հր, օլիրթացի 17»

Եվկլիդեոգուշակ 194 Եվթիլոթա լուսիացի (արկադիացիյ 85, 104 165, 187

.

Յլեարետոս 131 կլեարքես 8--11,

Նվրիմաքու դաիդանեցի 128-.122 Ետնեոցիկոս162. 163

Յ0--00, 141, 144

13--16, 18, 22-26, 28. 69-58, 65, 66. 23: 116

70,

'

Կյուրոս

զջշ.

մեգարացիՍ. 14, ԴՊասիոն

'

Պառտեգլունն 27

Ռդոթմած 194, պիակաճ 116

Փրկիչ 29, 66, 154,

Օլիմ.

ԻԷնելաս ստյումփաչացի 103

Թ

Հադես

ի 91, 1ս2 ՑԻՐԴ

մե

Թերգենեց

Հելաս ՐԴ

աաա Թոոմպոն լոկլակի

1շը ռ

187.

ցի

|

:

դյուղիաս արկադիացի 132 Պոլինիկոս 182, 187, 189, 194

Փալինոս Փառնաբազոս

լելոթենես ամփիպոլսնցի90 Պյութագորաս լակեդեմոնացի17

գի 179 Հռաթինես

իտամենճեսԴ (26

Էնոնիմոս իակոնիացի84 արնճացի 29, 91, ԼՄ,

Լուկիոս քի ՅՏ էյուկոն 127, 142, 148

լ

՝

Խելքիսովոււ 12, 88, ՀՍ, 54, 68,

20 -72. 28. ՀՕ, 82--84, 86, 88...05. 05--102. 107, 109, ւ10, 115, 118, Է29, 182. 141-- 116, 149. է50

Զալլիմաքով պառապիաժիՀՏ, 102, 108, 129,

--

Էպիթալիալիթալի

.

լ

լ

-

Փոյունիսկոս 106, 120, 180, Փրառիու աթեքայի

Վեսրմինոս լակսնացի 182, 187. 189, 101 88. 194, 106 Հաանթիկլես աբսպպացի ի

ն

25.

27.

յւ

'

լեչիկրես

Սոսեճնետե

11-- 13,

17. 197 1Ս. Դժ.

աիախրակութայի հ8,

'

Մեդեա 728 Մեդոզյա 170, 173, 188, 18 Մետոսազեսւ161, 107, 109, 187, 189 ենոն թնապալացի10--18. 18, 20, Ձ2, 28, 28, ՉՏ, «Ս, 35, ՃՈ--.88, 57, 6Դ

Միդաս 11 Միթրադատես84, 21, 727 74, 197

| "

ԱՐԻ 1. ի

Ա

Քսենոփոն 29. 48, 54 00. 03, 05, 08, 7Ս.--22, 98--98, 28--80, ' Փ5--100, 102, 104--107, ԵԱ 110--:114, 116, 3127 119. 122, 125--180, .

,

Սոկրատես աթենացի 80, աթալացի Ս,

Մեգաբլուզոս116

.-

37. 40, 190

:

Միչտոկրորնս թրակիացի 41 Մդուսոս115

Կերբերոս 142

լ

աքայացի 89, 115, 127, 194. 166,

"ն

170, 187

1ն/

։

|

Սեգափւոննաս

-

182, 155, 161, 167,

«

ԼՐ Մարու Սաշմաղես

սփրակուսա-

108.

Սաւճմալաս տտադացի128, 182 կարթի Նր (գոշակ) ամրակիացի Սիլազու 195, 149, մակիստիացի179

Հոռպարաս 192

թութիացի 109

127, 160.

1884. 197

Պիոքսեճոս բեսվտիացի(թեբենացի)9, 22, 24. Յ5, 38, 17, 53--86, 60, 01, 68 65, 116

|

38589

|

Պոլուկրատես աթեկացի 97.

Ղիսկլես

Հինթոմիմուսէլնացի 08, 149, 1նտ,

շ-

ՀԱ.

Է94,

Պոզիտտրառտուս

:

Լոն

,

121. 158, 121 Հիկաւտրնլութոս Հերակլես: 108, 125, 142, 154

Թիբրոն լակեդեմոռացի 192, 187, 194, 197 182, :Ն ա Բերաքս 126. 127, 129 բնսվտիաճի1: ւղ

Հեգեսանդրու /44 Հելիոս 98

ՏԳ արիոդասՏՏ ի

45--

Կոյրատադասթերեացի 165, 186 Կորյուլաս 122. 128. 125. 132, 197 նտեսիաս 30

12, 17. 97 Տերնս օդրլուսացի 109, 18Ս 05, 71, 126--128, 141, Տիմասիոն դարդանացի 123, 174, 177. 180, 181 147, 134, 146, 186, Տիմեսիթնով տրապեզունտցի117 Տիսսափեկես 7--10. 17, 28, 28, 32, 35, 38, Յթ--Ե0յ 88-54, 59, 08, 05, 88 71, 24--79,

Ց2, 88. 184, 182 187 Տիրիիազոս 99-95, Տոլմիդես էլեացի 44, 69, 118

Պւլոս

ԱԹր

-

82,

ԻՎ, 55, 57-60, 68 66. 67 21 ՃՇ: 109, 126, 188, 140, 148, 161, 162

189, 170,

լ

192...191, 197

ՊիդքեԿ11, 21, 28

Պարիսատիս7, 18, 26,

Մնծ

|

Տամսս

Ոդիսնես 109

ւ

Կրւթոս Կրտսեր7--84, 40--39,. 41, 45,

Զնս 28, 01, 72, 108. 192--184, 136, 194, 184. 154, Արքա 61, 140, 187. Հրարընկալ 66,

Նիկանդրոն լակոնացի 111 Խիկարիթա արկագիացի54, 72 Կիկոմաքոս իտեացի 101

Կգունիտրա18ջ

Ֆելարբու

120.

160-168,

119--151յ

կրետացի8ծ Ստրատոկլոնս 111, 161, 162, 166-187. Էնթես

«իկիռնացի

Մուտերիդաս (արկադիացի) ատրւմփալացի Սուխայնետոս ո 1մ. 54, 94, 115, 188. 182

Սպիրրիղատես 102

138. -157. 159, է01, 164, 132-185. 183, 187--190, 198.197 փսնըքսես 10, 07

Օիոնտաս (պարսիկ) 28, 24, 34

ՕրոնտասԱրմենիայիսատրապ

Լ66--

47, 54: 25, 81.

ԴԱՆԿենճ

:

լ Թլումրրիոն11

:

Թգաեներ 188,

Աեթապունտգիննր 122, 14Ռ--147 Կիլիկեոիճեր 11--1Գ, 12 Կիլիկիա: 11:-14, 17, ձմ, Լի

120, 177-179

Թրակիա 141,

184, 147, ոո,

193. ասիական

Ռիտոնիոնլօ .Կլտւգնոս գես: րոզիկոս 187

լ ԷՐ

Թղոսկիակիներ 8, 10, 14, 55, 147, 148, 114. 198, 127-181 148. 117, 188, 123--175, 187, ոէ,

Կոլխնր 109, 104, 11Լ, 129 Կոլխիզա 107, 115

էլոլոնսոս 10 Կռմանիա 198 Կորտչաներ197 Կոտլուորա 121

Իդն լեո 199 հկոճիոն 12

իսթմու Իտւոս

18, 12

Իրիս գետ 125,

ԵՎ ՅԵՂԱՆՈՒՆՆԵՐԻ

'

ՏԵՂԱՆՈՒՆՆԵՐԻ

ՑԱՆԿ

|

Գաթաացիներ :

Աղրամյուտիոն:

141 148 190, 13), 151. 188

ւ

60,116, 170, 159, 104, 157. 166, 158, 148. 141, (46, Դ 191. 182, 19 -182, 188,

Աթենացիներ55, 67, 100, 116, 140, 148, 164,

Աթենք 00, ր 195 Անտան

Էոմ: Գո

ար ԱԱ Ի րո Ա0Ն: պարը ցիա արն ածիկ

անա ան

ԱԾ

184, 185

166-170,

Մ

Արաբիա 20,

143-145,

147, 148,

Արմենիա 81, 82, 89, 93, 98, արնմտլան 93

Արեններ 144--147 89, 95

քալացիննր

Աթոոի

Բա րա8 Լո

Եվրոպա 168, 184 Եվթսինյան Պոնտոս 197, ԼՄ փեսա 17, 41. 116, 117, 140 Նփրատ 16, 19.21. 22, 28, 47, ԳՈ

Ւ

Էոլիս

,

150, 196, 161, 162,

թոսալիս:

ն

Կայպե

142,

|

մ

Գ

|

31. '

:

|

Կարդուխնեի 81--88.

89. 91-98.

122, 197

90900

Հելլեապոնտոս

8, 55,

Հ

Եաերիտներ 145, 14Է 188.

ո բ5 առթ վա

Հոնիական բաղաքներ 8

Հոսդեսցիներ 78, 75

Լենտրիտես 89 կերամոն ագորա 11 կերասուոտ115, 117, 131, 182

28:

-

161,

186--

147, 149, 151 144,

Մագնեսիացիներ138 Մակրոններ 105,125 Մանտիճեացիներ 138 Մուսկաս գետ 20 Մասպիլա78

Կարկաւսոս գետ 196 Կարոս գետ լշ

--

--

141, 1932. 187-188.

159, 154-158,

179, 128, 175, 172-180,

Հյուրկանցիներ

բապաադովկիա -. (,

128 198142, Հերակլելացիներ

Պետ 195

Կավստրուպեդիոն

127,

148,

Հերակլելա 125

148. 142

Կատոոլոլոսի դաշտ

185 82,

Կաղիկու

..6Թերմեդոնտ 125, Թեքես լհո 104

115, 117--128.

98, 89, 108,

:

,

Լլուկելոն 194 էլուկոս գետ 142

հոոոբներ

19, 20 Թի սակովս Թեբեի դաշ:

Աուդիա 10, 81, 81, 196, 197 1լուղիացիներ 88

Խալդայներ 89, 122

| "

Էնիանննի 10, 198

։

-

կաաանկը

աու

41 48, 81, 121, 102 41,

2.

Աաթե12» 1 104, Բ" Էգուվանդացիներ 147, ր 171, աադիոմ 166-189, Է

:

ԱՆ

Արկադիացիներ138, 141, 174, 188

19,

լ

Եղիպտայիներ 28, 01

-

Աաար

Էաբերաճ

"րիլանը 111, 112

ի

Ց

Լիկառնիա 12,

00, 116, 148

ելփի 'լուպներ

Հարպասոս108 Հելլադա 10, 14, 15, 18, 40, 44--48, 59, 65. 126-130, (0, 07, 69, 79. 105, 108,մ) 139, 148, 154 158 159, 165 14, 12-19, Ձե--80, 14-Հելլեններ 10-12, 52--38, 59, 60, 69, 71, 72, 4ՀՏ, 40-50 98, 101, 105--105. 102, 108, 111, 112, 114,

Բ9 Լիկառնացիներ

Դոլտա թրակիական 162, 18Ս

էց6

Ա

ետ

Լարիսսա 74

15 142 125.

գետ Հաղլուսու Հարմենե139

Լամփսակոսջիներ194

62, 106,| 194

ա

Հապիսառնե190

186-188, Լամփսանրա 194, 195

ն

։

'

«Լաճոս

Կորսոտե20 Կրետացիներ 10, 72, 78, 78, 88. 108,

(լակոճացիներ)88, Լակեգնմոնացինեի '

Ա

191-128, Կոտլուռրացիներ

Լակեդեմոճ 116 :

1»

ԱՆԱՔԱՍԻՍ

Մարդեր88 Մարիանդիններ142

Սիիիա 17, 18, 20,

Մարոնեաս178

Ակիլլունտ 116 ՍԱութիններ 108, 10 Խվի 18 Սպարտա55 Սրբագանլեո 188, 171.

Մաիսիասգետ 10 Մեճանղրոնգեւո 10 Մեգարացինելր

Մեդական պարիսպ 27, Մեդացիննի 69, 741.73 Մեդիա 50, 8լ, 197

Մելաճդիտներ170 Միլետ 8.40, 17, 31,

Սուսա

Մլուսիացիներ382,31, 88, 69,

Տելեբոաս93 121, Տիրբարեննեի

Մոսսինոլկներ112 --121,

Տյուրիալոն 11 Տրալլես 18 Տրանիպսներ1720

Պաիթենիու գետ 128, 142 Պարիոն Լ87, 168, 178

Պարսիկներ28. 31, 07, 89, 72, 74, 75, 77 ՁԶՋ,122-124. Պափլագոնացիներ 1827, 138 Պափլագոնիա121. Պելուպոննեւ:17

124, 197, 139, 197

Պեւլտնէ1

Պերգամոն 195, 197 Պերինքոս167, 170, 127. 195 Պիսիդիացիներ9, 82, 51, 60, 68 Պլուլե 21

Պլուրամոսգետ

ԳԻՐՔ

111, 112, 128, 127, 180, 181, 142, 147, 158 181. 181

ԳԻՐՔ ԿՆ

Սալփուդեսսոս

Սարդես 9, 10, 28, 00

Սեւիճունտ 116

Սելլումբրիա170, 181 Սինոպ 107, 115, 121--128, 128, 189 Աիճուվցիներ 122-125, 127--128, 138

122, 158

Ցանկեր

150, 197

'

Է

լ

Քաղկեդոնիա 160 Քերսոննսոս 8, 14, 55. 122, 182, 186, 168,

ի

171, 188

Ռդրլուսներ170, 178, 18Ռ, 181, 188, Օլիմպիա116 Օլինթացիներ 10 Օպիս բաղաք 49 Ռռիոլունիոն195

՝

լ

'

|

ւ

'

'

՛

:

։

Դ

աի ՝

՝

.

-

'

՝

'

՛

:

՛

՝

շ

յ

ց

:

:

,

,

|

|

,

..

՝

՝

:

:

|

.

աա

:

ր

իթ աԳԲթոՒռունը, ԳԱԻդատն Տիրացյան--«Աճաբասիսը» արասիս» «Սնար

Սարգսլուն--Քսեճոփոնի

ր

յ

Ծանոթագրություններ

Փասիս 98, 129, 130

Զրլուսուոոլիս 146, 160,

Գ. Գ.

Փասիաններ 99, 129, 197 Փլունիկնցիներ 18 Փյունիկիս: 17, 28, (97 Փլուսկոս գետ 48 Փոլոե լեո 116 Փոլուգիա 10--12, 81, 197,

ՐԵՆՈՒՄ

ԲԱՆԵՐՈՒՄ

ԳԻոՀԱՐՅրն Ան -

Քաղկեդոն188, 180

188.

ՀԻՆԳԵՐՈՐԴ

Բ ՎԵՑԵՐՈ

ԳԻՐՔ Ք

փՖսարոսգետ 17

Պոնտոս

Սամոս

ԳԻՐՔ

74, 79, 82. 98

Տրապեոանտցիներ110--112, Տրովադա 127, 195 Տկթրանիա87, 196

Պարթենկիոն196

ԵՐԿՐՈՐԴ ԵՐՐ Դ ՈՐ

ԶՁՈԲՐՈՐԴ

ԳԻՐՔ

Տրեւպեզունտ 107, 109, 115, 122. 158

ամրոց180

ԱՌԱՋԻՆ

ԳԻՐՔ

Տիգրիս 27, 41, 48-50,

Յասոնի Բիվանդան 145 Նեռն

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

49, 81

Տառխներ 94, 99, 101, 1ՍՑ, Տարսոն18

Ծլուսիա 11, Է95 Մլուրիանդոս

Սիտտակն48

.

:

.

'

.

ի

.

-

.

ի

ի

.

.

ւ

.

.

ա

"

.

.

.

շշ

`

.

ՔՍԵՆՌՓՈՆ

ՒԻՕԲՇՓՕ։ռՈԼ

ԱՆԱԲԱՍԻՍ

Նվարչական

ձնավորումը`

Սիբագիիչ

ՎՖ

Հրատ. 3322

13548

Հազմնված

28/41

Ի.

է

թ.

Հայկական ԱՍՀ

ին

17.75

տպագի.

ԴՄ

Մ.

Ա.

թուղթ

ԿԱՓԼԱՆՅԱՆ

ԲՐՈՒՏՅԱՆ

Պատվեր

արտադրության

պայման. 20,746 մամուլ.

Ս.

ԿՈԲԾԱԿԱԼՑԱՆԻ

Ն.

Հ.

Տեխեիկական խմբագիր

թ..

Տպաբանակ

ստորագրված

է

էրսմուլ-Է17 ներդիր, հրատ. ԷՔ 1. 7052301դչ: Գինը |

1502Դ

տպագրության 17.71 ո.

մամուլ.

կ:

հրատարակչության Ւջմիածնեիտպարան