Ապահովագրական գործ 2011 .

Կ (11)ոողՂ Վիրակոսյս լ

ԱՊԱՈվ

Կ.Կիրակոսյան

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐԱԿԱՆ

ԳՈՐԾ Ուսումնականձեռնարկ Երկրորդհրատարակություն

Երնան Կռունկ

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

ՀՏԴ

36(07)

ԳՄԴ 65.9(2)261.765.9(2)277/7 Կ 530

Կ

ՖԽԱխաբմմն

ուա

ե...

Կիրակոսյան Կ. Ապահովագրականգործ: Ուս. ձեռնարկ/Կ. Կիրակոսյան.352 էջ: 2-րդ հրատ.- Եր.: Կռունկ, 2011. -

աաա

աաա

ԳԼՈՒԽ

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅԱՆ

աաաաակնանա

նամա

աաա

ական

1.

ԵՎ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ

ԷՈՒԹՅՈՒՆԸ

ԲՆՈՒԹԱԳԻՐԸ

ձեռնարկում լուսաբանվել են ասպահովագրության զարգացման, դասակարգման, պետական կարգավորման, ապահովագրության դասերի ն ենթադասերի հիմնական պայմանների կիրառման, ապահովագրականսակագների հիմնավորման, ռիսկերի կառավարման ն վերաապահովագրության հարցերը` հաշվի առնելով ապահովագրությանարտասահմանյան փորձը ն Հայաստանի ապահովագրականոլորտի առանձնահատկությունները: Պարզաբանվել են նան ապահովագրական ընկերությունների ն միջնորդների գործունեության կազմակերպման ն իրականացման հարցերը: Ուսումնական ձեռնարկը նախատեսված է ուսանողների ն դասախոսների համար, ինչպես նան կարող է օգտակար լինել ապահովագրականընկերություններին տնտեսության մյուս ոլորտների մասնագետների համար: Ուսումնական

ՀՏԴ ԳՄԴ

36(07) 65.9(2)261.765.9(2)27

Ապահովագրությանէությունն ու հիմնականսկզբունքները.....8 Ապահովագրությանզարգացմանպատմությունը.....................16 Ապահովագրականշուկայի ընդհանուր բնութագիրը............... Հայաստանիապահովագրական շուկայի ընդհանուր բնդԼթանգիլ լը... անանուն Ապահովագրությունումկիրառվողհասկացությունները.........36 եե...

Լո

աաա

ԳԼՈՒԽ1Լ ՌԻՍԿԵՐԻ

ԵՎ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄԸ

ԴԱՍԱԿԱՐԳՈՒՄԸ

Ռիսկերիդասակարգումը... Ռիսկերիկառավարմանմեթոդները մեթոդով ռիսկերիկառավարումը Ապահովագրության աաա

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅԱՆ

Գիրքը հրատարակվելէ «Ագրոբիզնեսի

(Ը ՃՇԷ ԱԱ1111

ՇԷԳԿԼՐԵՔ

ԲՕՃ

Քօառստուճ55

ԲԵՏԲՃԵՇԻ

ԵՕՍՇճ:ւօԿ

ՃԻ0

ն կրթության հետազոտությունների

|

կենտրոն» միջազգային

հիմնադրամի ֆինանսական

աջակցությամբ:

Կարեն Կիրակոսյան, 2011թ. ՕԹ

աաա

ԼԼ

ԿԱՐԳԱՎՈՐՈՒՄԸ

ԻՐԱՎԱԿԱՆ

Ապահովագրությանպետականկարգավորմանհիմնական չափանիշները ընկերություններիլիցենզավորումը..........68 Ապահովագրական գործունեությաննկատմամբ Ապահովագրական իրականացՈԼմբլ.ե վերահսկողության նկատմամբկիրառվող Ապահռովագրուլների պատժամիջոցնելըը իրավական Ապահովագրականպայմանագրերի կարգավորումը աաա աաա աաա աաա աաա կակա ակա հայտերիիրավականկարգավորումը......94 Ապահովագրական աաա

ԼԼ

|ՏՑԻ 978-9939-9008-7-2

աւաամաաաաանանա

ե...

ԳԼՈՒԽ

7/7

աաա

աաա

աաա

ե...

Լ.Ն.

Լա

աաա

աակ

աաա

եանն

ամակ

աաա

ակաաա

ԳԼՈՒԽ

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐԱԿԱՆ

1.

2.

3. 4. 5.

ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ

ւան

ւ...

ո.

Լենա

1. 2.

3.

3.

աաա,

եւեւ...

1.

3.

8.

ՄԼ

9.

1.

3.

10. 11.

Լ.Լ.

եզ...

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅԱՆ

2.

6. 7.

Վերաապահովագրության պայմանագրերիտեսակները..........191 Կյանքի վերհաապահովագրություն աաա Վերատապահովագրական պուլ ԳԼՈՒԽ

նանան

ակա

ակա

աաա

եե

ւական

աւան

աաա

մականուն

Դժբախտպատահարներիցապահովագրություն Բժշկական(առողջության) ապահովագրություն Արտասահմանմեկնողքաղաքացիների(աջակցության) ապահովագրություն... աաա Գույքային ապահովագրություն աաա աաա անա միջոցներիապահովագրություն 271 Ավտոտրանսպորտային Օդայինտրանսպորտայինմիջոցների ապահովագրություն...277 Ծովայինապահովագրություն Երկաթուղայինտրանսպորտիապահոռվագրություն................ Բեռների ապահդվագրոՈւթյուն Պատասխանատվության ապահովագրություն Գործատուներիպատասխանատվության ապահովագրություն... աաա աոան 302 Շրջակա միջավայրիաղտոտմանգծով ապահովագրություն պատասխանատվության պատասխանատվության Մասնագիտական

ՆԸ

աաա

ակամա

աաա

աաա

աաա

աաա

Լ.Ն.

ա

աակակապակմաակաաաան

ակամա

աա

աւա

ո

Լ

12.

15.

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

Լ.Լ

4.

5.

ՎԵՐԱԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

2.

ՈՉ ԿՅԱՆՔԻ

2.

եե...

ԳԼՈՒԽ

աաա

ԳԼՈՒԽ

ՄԻՋՆՈՐԴՆԵՐ

ւ

եււ.

աաա

1.

Լ...

եւ

Լ...

4.

Մ.

գործակալներ Ապահովագրական Ապահովագրական բրոքերներ միջնորդների ընտրությունըն Ապահովագրական հետ գործնականՉփումբ... հաճախորդների

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

Կյանքի ապահովագրության պայմանագրերիկնքումը, անդերռայթի նգ. մական մամա218 դասերիհիմնական Կյանքի ապահովագրության պայմանները Կյանքի ապահովագրությանհիմնականփոփոխական մեծություննելը պահուստներիհաշվառումը.......237 Կյանքի ապահովագրության ե...

մամաս,

աաաանամաա

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐԱԿԱՆ

2.

3.

ակակասնանապ,

ԳԼՈՒԽ

ՃԼԱԼ.

աաա

աաա

ԼԼ.

1.

աաա

ՆՆ.

7.

ԿՅԱՆՔԻ

ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒՄԸ

ընկերություններ. Ապահովագրական ււ. Ապահովագրական մենեջմենթ աա Ակտուարական հաշվարկներիհիմունքներ. մարքեթինգ... Ապահովագրական Ապահովագրական հայտերի կարգավորման աշխատանքների իրականացումը Ապահովագրական պահուստներիձնավորումըն տեղաբաշխումը Ապահովագրական գործառնություններիհաշվառման հիմնականսկզբունքները`... ուա Լ...

6.

ԳԼՈՒԽ

1Մ.

մակն

ե...

աւան

աաա

ՆՆ...

ՄԱ.

13.

ԴԱՍԱԿԱՐԳՈՒՄԸ

ապահովագրություն տերերի քաղաքացիական միջոցների Ավտոտրանսպորտային պատասխանատվության ապահովագրություն ա312 միջոցներիօգտագործումիցբխող Ավտոտրանսպորտային պարտադիրապահովագրությունը պատասխանատվության ՆԱԼ

տեսակներիդասակարգումը... Ապահովագրության ՀՀ-ում տեսակներիդասակարգումը Ապահովագրության Ապահովագրության պայմանագրերիդասակարգումը

14.

աաա

ակամա

կապական

ՆՆ...

15.

ՀՀ-ում

(ԱՊՊԱ...

ւա

աաա նակական անական նանն

ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍԱԿԱՆ

ԳԼՈՒԽ

2.

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

ՌԻՍԿԵՐԻ

ռիսկերի ապահովագրության Գյուղատնտեսական

անաս

համակարգերը

Լանան

ակակաաանաաանա

բերքի ապահովագրություն......................337 Գյուղատնտեսական կենդանիներիապահովագրություն........343 Գյուղատնտեսական

Գրլականություն

ե

աաա

եաե

աաա

աաա

անական

Նախաբան Օ։`երկրի տնտեսության 2,կարնորագույն Ապահովագրություն, օղակներից է, որը նպաստում է երկրի ֆինանսականկայունության, ինչպես նան տնտեսական ու սոցիալական անվտանգության ապահովման խնդիրներիլուծման գործընթացին: Սույն ուսումնական ձեռնարկն ապահովագրության վերաբերյալ հայերեն առաջին աշխատությունն է, որը հնարավորություն կտա ուսանողներին, ապահովագրությանն տնտեսությանմյուս ոլորտների մասնագետներին, ինչպես նան հասարակության լայն խավերին ուսումնասիրել ապահովագրությանառանձնահատկությունները:

Ձեռնարկի նոր հրատարակությունում էական փոփոխություններեն կատարվել` հաշվի առնելով ապահովագրությանարտասահմանյան փորձը, ինչպես նան Հայաստանում ապահովագրական գործունեության նոր օրենսդրական կարգավորման չափանիշները: Մասնավորապես, լուսաբանվել են ապահովագրության էությունը, պետական կարգավորման, ապահովագրողներին ապահովագրական միջնորդների գործունեության իրականացման, ապահովագրության գծով դասերի պայմանագրերի կնքման տեսակների ու առանձնահատկությունները, ապահովագրական սակագների հիմնան վորման, ռիսկերի կառավարան վերաապպահովագրության հարցերը: նան ՀՀ-ում Ձեռնարկում մանրամասն ներկայացվել են ավտոտրանսպորտային միջոցների օգտագործումից բխող պատասխանատվության պարտադիր ապահովագրության իրալլանացման, ինչպես նան ապահովագրականգործունեության կազմակերպման ն իրականացման, ապահովագրության տեսակների ն պայմանագրերի դասակարգմանհարցերը: էականորեն ընդլայնվել է ապահովագրության հիմնական դասերի պայմաններին ն դրանց իրականացմանչափանիշներին վերաբերող մասը:

Կարծում եմ, ձեռնարկը Օ։:կարնորնշանակություն կունենա Հայաստանում ապահովագրությանարմատավորման ն զարգացման համար:

Տնտեսագիտության դոկտոր,պրոֆեսորԿ.

Ռ.

Ներսիսյան

՛

Գլուխ

|

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅԱՆ

ԷՈՒԹՅՈՒՆԸԵՎ

ԲՆՈՒԹԱԳԻՐԸ

ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ

|

| |

1.

էությունն ու հիմնականսկզբունքները Ապահովագրության

2.

Ապահովագրության զարգացման պատմությունը շուկայի ընդհանուր Հայաստանիապահովագրական

բնութագիրը 5.

Ապահովագրությունումկիրառվողհասկացությունները

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅԱՆ

ԷՂԻԹՅՈՒՆՆ

ՈՒ

ՀԻՄՆԱԿԱՆ

ՍԿԶԲՈՒՆՔՆԵՐԸ

Ապահովագրության էությունը դարերի ընթացքում չի փոխվել, սակայն զգալիորեն փոփոխվել են նրա կազմակերպական ձները: ։ապահովագրությունը Մինչ, Վերածննդի ժամանակաշրջանն է գոյութուն ունեցել այպպահովագրության .մասնակիցների՝ առետրականների, նավատերերի, արհեստավորների միությունների ե դրանց անդամների միջն իրենց կողմից ներդրված միջոցների հաշվին վնաս կրողին հատուցում կատարելու ձնով: Այնուհետն այն փոխարինվել է հաստատագրված կանոնավորապես վճարվող

ապահովագրավճարներով` «ապահովագրականպարգններով» ատպահոփոխադարձ ապահովագրության, որը հանդիսացել վագրության իրականացման հիմնական ձն մինչն 27424դարի առաջին կեսը, որից հետո դրանց աստիճանաբար փոխարինել են մասնավոր բաժնետիրական ապահովագրականընկերությունները: է

| |

հ ն շուկայի ընդհանուրբնութագիրը 3. Ապահովագրական 4.

|

Զնայած շուկայական տնտեսությունը հանդիսանում է առաջընթացի, լայն հնարավորությունների ն այլ իրագործումների համակարգ, այն իր մեջ ներառում Էէ նան պոագնապների, անապահովվածության Ա մարդկային տառապանքների բացասական կողմեր, իսկ ապահովագրությունը վճռորոշ դեր ունի վերը նշված խնդիրների կարգավորման գործում: Ապահովագրության հիմնական էությունն այն է, որ ռիսկը մեկ անձից` ապահովադրից, փոխանցվում է մեկ այլ անձի` ապահովագրողին: Ռիսկը դրանով ինքնաբերաբար չի վերանում, պարզապես դրա հետնանքջվ ` առաջացած վնասների 39,փոխհատուցման գործընթացնապահովադրիցփոխանցվում է ապահովագրողին: Ապահովագրության ենթակա է այն ռիսկը, որի տեղի ունենալը կարող է լինել պատահական ն ոչ թե անխուսափելի, ինչպես նան այն է պետ. լինի կանխատեսելի Կյանք (երկարաժամկետ) ապահովագրության առանձնահատկությունն այն է, որ ապահովագրական պատահարի տեղի ունենալը կարող է լինել անխուսափելի, սակայն այս դեպքում պատահականություն,՝ կապված է այն հանգամանքի հետ, որ հ հայտնի ն չէ գամանքի հետ, դրա տեղի ունենալու ժամկետը : որ

Մարդիկ ապահովագրվում են, քանի որ ապրում են անհուսալի աշխարհում, որտեղ ոչ ոք չգիտի, թե ինչ կպատահի իր հետ ապագայում: Վտանգը կամ ռիսկը գոյություն ունի մարդու կամքից անկախ ն, չնայած, մարդը կարողէ առավելագույնս նվազեցնել ռիսկի տեղի ունենալու հավանականությունը, սակայն նա չի կարող իսպառ վերացնել այն: Ավելին, մարդը, հաճախ պակասեցնելով մի վտանգի հավանականությունը, շատ դեպքերում անպաշտպան է դառնում մյուս վտանգավոր երնույթների հանդեպ: Օրինակ, երբ գողության ռիսկը նվազեցնելու նպատակով տան պատուհաններին երկաթից ճաղեր են ամրացնում, հրդեհի դեպքում այդ ճաղերը խոչընդոտ են հանդիսանում հրդեհից փրկվելու համար: Ապահովագրության իրականացման հիմնական շարժիչ ուժերն են` Ֆիզիկական ու իրավաբանական անձանց այն գույքային շահերը, որոնք կապված են տարբեր ռիսկերի տեղի ունենալու հետնանքով իրենց հասցված վնասների գծով փոխհատուցում ստանալու հետ. »

ծառայություններմատուապահովագրական -ՒԱպահովագրողն

Ապահովագրությանը բնորոշ են նրա մասնակիցների միջե փակ վերաբաշխման փոխհարաբերությունները կապված մեկ կամ մի քանի ապահովագրության մասնակիցների կրած վնասի փոխհատուցմամբ բոլոր ապահովագրված անձանց վճարած ապահովագրավճարների հաշվին, որն այլ կերպ անվանվում է ապահովագրության մանակիցների պուլ:

Ապահովագրությունըենթադրում է, որ ապահովադիրը պետք է ունենա մի որնէ շահ ապահովագրությանօբյեկտի նկատմամբ: Օրինակ, երբ ապահովադիրնապահովագրումէ իր ավտոմեքենան, պատահարի նա ակնկալում է, որ եթե ճանապարհատրանսպորտային կամ գողանանայն, ապա հետնանքով վնաս հասցվի ավտոմեքենային ինքը կստանավնասների փոխհատուցում:

կնոջը, իսկ հետո սպանում նրան, չպետք է ստանա գրական հատուցում կնոջ մահվան համար:

ցելով՝ հնարավորություն է ունենում

»

ստանալ շահույթ:

Ինչու՞մն է կայանում ապահովագրությանապրանքի վաճառքի տարբերություննայլ ապրանքներիվաճառքից: Ապահովագրությանպայմանագիրը կնքելիս, այլ կերպ ասած, ապահովագրականապրանքը ձեռք բերելիս ապահովադիրը նախ ունենում վճարում է ապահովագրավճարը,ն եթե հետագայում տեղի է ստանում որնէ ապահովագրականպատահար, միայն այդ դեպքում է ասաժ՝ իրեն հասցված վնասի համար փոխհատուցում: Այլ կերպ ապահովագրական ապրանքի վաճառքն իրենից ներկայացնում է խոստումի վաճառք, իսկ սովորական առետրի ժամանակ գնորդի կողմից վճարումը կատարելիս նրան տրամադրվումէ ապրանքը, այդ պայմանագրերըկնքվում են միայն պատճառովէլ ապահովագրության գրավոր: Գրավոր կնքելու պահանջը չպահպանելը հանգեցնում է պայմանագրիանվավերության: Ապահովագրության հիմքում

ընկած

է

երկու

կարնորագույն

սկզբունք. Մի ապահովադրիկրած վնասի հատուցմանը մասնակցում 1)

են

շատերը.

2) Ապահովադիրը պետք է հատուցում ստանա միայն իր կրած վնասի համար: Երկրորդ սկզբունքի պահպանման նպատակով էլ օրենքով արգելվում է ապահովագրել ուրիշի գույքը, քանի որ ապահովա-

գրական պատահար տեղի ունենալու դեպքում ապահովադիրն ուրիշին հասցված վնասի համար կստանա փոխհատուցում,այսինքն նա կստանա եկամուտ ն ոչ թե իր վնասի փոխհատուցում:Չի կարելի է նան, որ ապահովագրությունընմանվի վիճակախաղի,ն այն լինի հակաօրինական:Օրինակ, երբ ամուսինն ապահովագրումէ իր

չպետք

Դ0

ապահովա-

Այսպիսով, ապահովագրությունն իրենից ներկայացնում է ռիսկի համաձուլում, որի միջոցով հնարավորություն է ստեղծվում խուսափել ռիսկը տեղի ունենալու հետեանքով ֆինանսական վնասներ կրելուց, քանի որ վնասի փոխհատուցման պատասխանատվությունը կրում է մեկ ուրիշը` ապահովագրական ընկերությունը: Անձինք, ովքեր ցանկանում են խուսափել ռիսկի բացասական հետնանքներից, ապահովագրվում են Ա մյուս անձանց հետ միասին մտնում են ապահովագրական պուլ: Նրանցից յուրաքանչյուրը կատարում է իր ներդրումն այդ պուլում (ապահովագրավճարիտեսքով), ն ով կրում է է փոխհատուցում այդ վնաս, ստանում պուլում կուտակված գումարներից: Ապահովագրական պուլերը ձնավորվում են ապահովագրական ընկերություններում, վերջիններս էլ ընտրում են պուլիի մասնակիցներին` վաճառելով նրանց ապահովագրական վկայագրերը, ինչպես նան իրականացնում են պուլի կառավարումը:

Ապահովագրության իրականացման ժամանակ առաջանում են դրամական վերաբաշխման 0`փոխհարաբերություններ` կապված ապահովագրականպատահար տեղի ունենալու դեպքում նյութական ն այլ վնաս հասցնելու ռիսկի առկայության հետ: Վնասի փոխհատուցման նպատակով ապահովագրողները ստեղծում են ապահովագրական պահուստներ, որոնք ձեավորվում են ապահովադիրների կողմից վճարված հաստատագրված վճարների` ապահովագրավճարների հաշվին: Այդ պատճառով էլ ապահովագրողներն անընդհատ իրականացնում են վիճակագրական ն ժողովրդագրական հետազոտություններ, որպեսզի կարողանան արդյունավետ կառավարել ապահովագրությանընդունված ռիսկերը ն կատարել իրենց պարտավորություններնապահովադիրներիհանդեպ:

Ապահովագրողներըգործ ունեն այն ռիսկերի հետ, որոնց տեղի ունենալու հավանականությունն իրենք կարող են կանխատեսել ն իրականացնե դրանց բացասական հետնանքների սահմանափակմանն ուղղված գործողություններ, այսինքն` կառավարել դրանք: Ապահովագրական պուլերի միջոցով չեզոքացվում կամ փոխհատուցվում են ռիսկերի տեղի ունենալու հետնանքով առաջացած ֆինանսական կորուստները: Երբ ։ատպահովադիրներըռիսկերը

փոխանցում են մեկ ապահովագրական պուլ, դրանց ռիսկայնության մակարդակնիջնումէ, քանի որ այս դեպքում մեկի վնասի հատուցման գծով կատարվելիք ծախսերը վերաբաշխվում են պուլի բոլոր մասնակիցների միջն: Որքան մեծ է ապահովագրությանմասնակիցների շրջանակը, այնքան ցածր է ապահովագրավճարիմեծությունը, ն ավելի հասանելի ու արդյունավետ է դառնում ապահովագրությունը: Ապահովագրողները հաշվարկում են, թե որքան է այս կամ այն ռիսկի տեղի ունենալու հետնանքով վնասներ կրելու հավանականությունը՝հաշվի առնելով պատահարների կամ իրադարձությունների տեղի ունենալու հաճախականություննու ռիսկի մեծությունը: Նման հաշվարկները հնարավորություն են տալիս ձնավորել այնպիսի ապահովագրական:պուլ, որը կկարողանա ռիսկի տեղի ունենալու հետնանքով առաջացած վնասները փոխհատուցել: Եթե ապահովագրողները ռիսկի պատասխանատվությունը վերցնում են իրենց վրա, ապա միշտ գոյություն ունի հավանականություն, որ նրանք կարող են անվճարունակ դառնալ, երբ իրենց բաժին է ընկնում այդ ռիսկերի անբարենպաստ մասը, կամ ապահովադիրներին ապահովագրում են ցածր ապահովագրավճարներովն ունենում են վնասաբերության բարձր մակարդակով ապահովագրականպորտֆել: Ադ էզ' նրանք անդերռայթինգի օգնությամբ պատճառով ունեցող առանձնացնում են մակարդակ վնասաբերության բարձր են սահմանում ավելի բարձր դրանց` գծով ռիսկերը ե ապահովագրավճարներ,ինչը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել ապահովադիրներից գանձվելիք ասպահովագրավճարների մյուս

մեծությունները:

Ապահովագրությունը նախատեսում է վնասի "վերաբաշխում ինչպես տարբեր տարածքային միավորներիմիջն, այնպես Էլ տարբեր ժամանակահատվածներիընթացքում: Ապահովագրականպահուստի

տարածքային արդյունավետ վերաբաշխման համար անհրաժեշտ է, որ ապահովագրությունն ընդգրկի հնարավորինչափ մեծ տարածք ն զգալի քանակով ապահովագրությանենթակա օբյեկտներ: Վնասի բաշխվածությունը ժամանակի ընթացքում կապված է ապահովագրական պատահարների առաջացման պատահական բնույթի հետ, որի տեղի ունենալու ճշգրիտ ժամանակը հայտնի չէ: Այս է բերում ապահովագրավճարի մի մասի հանգամանքն առաջ պահուստավորման անհրաժեշտություն, որն աղբյուր կհանդիսանա անբարենպաստ տարում արտակարգ վնասի փոխհատուցման համար:

Ապահովագրության մասնակիցների ապահովագրական շահերի տարբերությունների, ասպյաահովագրության ենթակա օբյեկտների

բազմազանության,ապահովագրականպատահարներիլայն

շրջանակի ն ապահովագրությանը յուրահատուկ այլ գործոնների առկայությունը ցույց է տալիս, որ ապահովագրությանիրականացումն իրենից ներկայացնում է բարդ ն յուրահատուկ հարաբերությունների ամբողջություն, որի կառավարումն ապահովագրողներնիրականացեն` հիմնվելով. նում

կապված . Ապահովագրության էկոնոմիկայի վրա՝ ապահովագրական ռիսկի գնահատման, եկամուտների ու ծախսերի բարենպաստ հաշվեկշռի որոշման, ներդրումների գործընթացի կարգավորման հետ, որոնք հնարավորություն կտան ապահովագրողին՝ հասնել լավագույն արդյունքների. »

մաթեմատիկայիվրա, որը . Ապահովագրականն ֆինանսական հնարավորություն է տալիս վիճակագրական ու ժողովրդագրական տվյալների հիման վրա հաշվարկել ապահովագրականսակագներիու »

ապահովագրավճարների մեծությունները ե կատարել ապահովագրողների ակտիվների ն պարտավորությունների համարժեքության գնահատում, ինչպես նան ապահովագրությանիրականացման հետ կապված այլ ցուցանիշների հիմնավորում. Իրավունքի յուրահատուկ ոլորտի` ապահովագրական իրավունքի վրա, որը կարգավորում է ապահովագրության պայմանագրի կողմերի, ապահովագրականընկերության ն պետության, ինչպես նան »

ապահովագրականշուկայի մյուս մասնակիցների միջն փոխհարա-

բերությունները:

Ապահովագրական համակարգը զարգացած երկրներում տնտեսության ռազմավարական կարնորագույն ոլորտներից մեկն է: Այն երաշխավորում է գույքին հասցված վնասների, եկամուտների կորստի, ինչպես նան մարդկանց կյանքին, առողջությանը ն նրանց հասցված այլ վնասների փոխհատուցում, ինչը հնարավորություն է

տալիս.

Բարձրացնել հասարակության սոցիալական ապահովվածության մակարդակը. »

էականորեն բարձրացնել բնակչության առողջության պահպանման մակարդակը. »

Կանխարգելիչ միջոցառումների ֆինանսավորման միջոցով նվազեցնել ռիսկերի տեղի ունենալու հավանականությունը,ինչպես նան բարձրացնելանվտանգությանպահպանմանմակարդակը ն այլն: »

Ապահովագրությունն արտադրական փոխհարաբերությունների, բիզնեսի կազմակերպման ն իրականացման անհրաժեշտ գործոն է, քանի որ փոխհատուցում է նյութական կորուստներն ու վնասները, ինչպես նան կարնոր դեր է կատարում անընդհատ վերարտադրությանապահովման համար:

ու

անխափան

կառույցներն են, որոնք տրամադրում են անհրաժեշտ երաշխիքներ տնտեսական անվտանգությանապահովման ն կապիտալ ներդրումների վնասաբերության մակարդակիէականնվազեցմանգծով:

ժամանակակից ապահովագրությունն ընդգրկում է մարդկանց կյանքի ն երկրի տնտեսության գրեթե բոլոր ոլորտները, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս կորուստներ կրելու դեպքում փոխհատուցում ստանալ, ինչն էականորեն նվազեցնում է ներդրումների կատարման ռիսկը: Անընդհատ ստեղծվում են նոր ապահովագրական ապրանքներ (ծառայություններ), որպեսզի կարողանան բավարարել տնտեսության ու փոփոխվող ն բարդացող մարդկանց կյանքի պահանջները: Ամերիկյան մեծահարուստ Դ. Ռոքֆելլերն ասել է. «Երբեք մի խնայեք գովազդի ն ապահովագրության ծախսերի հարցում, ն ձեր բիզնեսը մեծ հաջողություն կունենա»: Այսինքն` ապահովագրությունը խելամիտ շրջահայացություն է: Զարգացած երկրներում ապահովագրության գծով ծախսերն ընտանեկան բյուջեի էական մասն են վիճակագրական տվյալների, կազմում, մասնավորապես, ըստ ապահովագրության գծով ծախսերը շվեյցարական ընտանիքների ընդհանուր բյուջեում կազմում են միջին հաշվով 16.5 տոկոս:

Կյանքի (երկարաժամկետ)ապահովագրությունըհնարավորություն

է տալիս առաջին հերթին կատարել դրամական միջոցների շահավետ խնայողություն, ինչն իր հերթին նպաստում է ապահովագրված ե անանց նրանց ընտանիքների անդամների ֆինանսական դժբախտ պատահար տեղի խնդիրների լուծմանը` իրենց հետ ունենալու կամ իրենց վաղաժամ մահվան դեպքում: Կյանքի ապահովագրությանընկերությունները հանդիսանում են խոշորագույն ներդրողներ, որոնց միջոցներն օգտագործվում են արժեթղթերի շուկայի զարգացման ն երկրի տնտեսության տարբեր ճյուղերում ներդրումների խթանմաննպատակով:

Ապահովագրողներիքանակի աճը ն ապահովագրականոլորտի ունեն տնտեսության երկրում կապ զարգացումն ուղղակի հետ: ֆինանսական զարգացման 6(ԼԱպահովագրողնրն այն

բացի հուղարկավորության ծախսերի փոխհատուցումից, մահացածի ընտանիքին վճարվում էր նան որոշակի գումար: որ

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅԱՆ

ՋԱՐԳԱՑՄԱՆ

ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ

Պատմությունը չի կարողացել արձանագրել ապահովագրության սկզբնական կիրառության փաստը, քանի որ մարդկությունն իր գոյության սկզբից, երբ սկսել է գիտակցել ռիսկի գոյությունը ն դրա կառավարման անհրաժեշտությունը, սկսել Է կիրառել ապահովագրության միջոցով իր հետ կապված ռիսկերի կառավարման տարբեր մեթոդներ: Մասնավորապես, Աստվածաշնչի Հին Կտակարանում հիշատակված Հովսեփի պատմությունն ապահովագրության ամենավաղ օրինակԵգիպտոսում ապրած ՛տարիներին ներից մեկն է, երբ նա է բերքառատ տարիների հացահատիկի բերքի պահեստավորում իսկ հետո` սովի տարիներին, պահեստավորված ավելցուկը հացահատիկը բաժանումէ կարիքավորներին: ժամանակներից հասարակարգի ստրկատիրական ստրկատերերն ապահովագրության միջոցով վերականգնում էին բնական աղետների, կողոպուտի ն այլ չնախատեսված պատահարների հետնանքով իրենց գույքին ն ստրուկներին հասցված վնասները: Դեռս

«Թալմուդի» ամենահին տիրացուական գրքերից մեկում շարադրված էր ապահովագրության ամենահին կանոններից մեկը. «Եթե գյուղացիներից մեկի ավանակը կորում է, ապա մյուս գյուղացիները պետք է կորած ավանակի փոխարեն այդ գյուղացուն տան մեկ ուրիշ ավանակ»: Նույնիսկ այն ժամանակ պահպանվում էր ապահովագրության հիմնական սկզբունքներից մեկը. ապահովադրին փոխհատուցվում էր միայն նրան հասցված վնասը:

գործում էին թաղման ընկերակցություններ, որոնց անդամներն անդամավճարներ էին վճարում ընկերակցության ընդհանուր հիմնադրամին: Այդ միջոցների հաշվին փոխհատուցվում էին ընկերակցության մահացած անդամի հուղարկավորության ծախսերը: Նմանատիպ ընկերակցություն էր նան «Դիանայի ն Անտոնինայի կրոնական միությունը», որին կարող էին անդամագրվել ինչպես մարդիկ, այնպես էլ ստրուկները: Այս միության կողմից ազատ ապահովագրության իրականացման առանձնահատկություննայն էր, Հին Հռոմում

Հին Հռոմում գործում էր նան լեգեոներների ապահովագրության համակարգ, որը շատ նման է ժամանակակիցպետական պարտադիր ապահովագրության համակարգին: Պետության կողմից ստեղծվել էր «Լեգեռներների դրամարկղը», որտեղ յուրաքանչյուր լեգեոների համար պետական բյուջեի հաշվին վճարվում էր որոշակի գումարի ապահովագրավճար: Լեգեոներներից որնէ մեկի մահվան դեպքում վերջինիս ժառանգներին տրվում էր հատուցում:

Միջնադարյան Իտալիայում ստեղծվել էին չքավոր խավի աղջիկների ամուսնությանն օժանդակող հիմնադրամներ, որոնց միջոցների հաշվին հնարավորություն էր տրվում հասարակության չքավոր խավի աղջիկներին ամուսնացնելիս ապահովել օժիտով: Իսկ

գրվել

Հյուսիսային Իտալիայում արձանա ել են միջնադարում դար յուիմայի լիա) ր ն առնետրականների նավերի տերերի ապահովագրության առաջին տվյալները: Ծովահենների հարձակումների, փոթորիկների ն այլ ուշ 212

վտանգների հետնանքով առետրականներն ու նավերի տերերը կրում էին մեծ կորուստներ, այդ պատճառով նրանք համաձայնության էին եկել, որ իրենց եկամտի մի մասը զիջեն կորուստներ կրող գործընկերներին` պայմանով, որ վերջիններս նույնպես կհամաձայնեին հետագայում օգնություն ցույց տալ իրենց կորուստներ կրելու դեպքում:

Աշխարհում առաջին ապահովագրական կազմակերպություններից համարվում 1310թ. Գերմանիայի Բրյուգե քաղաքում հիմնված «Ապահովագրական պալատը», որն իրականացնում էր առնտրաու կանների արհեստավորների գույքային շահերի ապահովագրական պաշտպանության գործարքներ: է

Ապահովագրության տեսության զարգացման առավել բարձր տեմպեր արձանագրվել են 17-րդ դարում, քանի որ այդ ժամանակաշրջանում էր, որ ամպահովագրությունում սկսեցին կիրառվել մաթեմատիկական ն վիճակագրական օրինաչափությունները,ինչպես նան գիտական հիմքերի վրա դրվեց ապահովագրական սակագների հիմնավորման գործընթացը:

.

Մասնավորապես, 1662թ. անգլիացի գիտնական Գրաունտին իր «Բնական ն քաղաքական հետազոտություններ, որոնք կատարվելեն մահացության տեղեկագրի վրա» աշխատությունում մահացության վիճակագրական տվյալների հիման վրա կազմեց մահացության

աղյուսակ: Հոլանդացի Յան դե Վիտտը «Ցմահ ռենտայի ապահովագրական սակագնի մասին» աշխատությունում առաջին անգամ կիրառեց ապահովագրավճարներիհաշվարկման մեթոդը, որի հիմքում ընկած էր ապահովագրական սակագնի մեծության որոշումը` կապված ապահովագրված անձի տարիքից ն դրամական միջոցների աճի (ներդրումների եկամտաբերության) նորմերից:

Անգլիացի Գալեյայի կողմից սահմանվեցին «Մահացության աղյուսակների որոշման հիմնական չափանիշները», որոնք մինչն այժմ կիրառվում են կյանքի Ա կենսաթոշակային ապահովագրության գծով ապահովագրականսակագների հիմնավորման ժամանակ: 1699թ. անգլիական «էկվիտաբել» ապահովագրականկազմակերպությունը, որն ապահովագրում էր այրիների ն որբերի, այնուհետն նան մյուս քաղաքացիների կյանքը, ապահովագրական սակագների հաշվարկման ժամանակ առաջինը կիրառեց հավանականության տեսության ն մաթեմատիկական վիճակագրության մեթոդները, այդ թվում` մահացության աղյուսակները: 17-րդ դարում ապահովագրության զարգացման համար խթան հանդիսացան մեծածավալ աղետները,մասնավորապես, 1666թ. Լոնդոն քաղաքում տեղի ունեցած հրդեհը, որի պատճառով այրվեց քաղաքի մեծ մասը: Մարդիկ հասկացան, որ եթե չեն ապահովագրել իրենց գույքը հրդեհի ռիսկից, ապա չեն կարող վերականգնել իրենց կրած վնասները: Այդ պատճառով էլ Անգլիայում արագ տեմպերով ապահովագրությունը: Այդ սկսեց զարգանալ հրդեհից գույքի տարիներին ստեղծվեցին ապահովագրականընկերություններ, որոնք իրենց աշխատանքների կազմակերպման սկզբունքներով շատ ժամանակակից ապահովագրական ունեին ընդհանրություններ ապահովագրում էին ընկերությունների հետ: Նշված ընկերություններն հրշեջ խմբերն ու նավերը, որոնք միայն հրդեհի ռիսկը ն ունեին իրենց հերթապահում էին Թեմզա գետի վրա, որպեսզի կարողանային

ժամանակին հանգցնել գետի ափ հրդեհները: Նրանք հանգցնում եթե հրդեհվել էր իրենց ընկեր Որպեսզի հրշեջ նավերը կա ընկերությունում ապահովագրվա ն պահեստների վրա փակցնում վրա գրված էր ընկերության անվ

Բեռների տվյալները` դրան

Ուղնորության վայրն ու եր

Աշխարհի խոշորագույն լոնդ կորպորացիան նույնպես իր գոր 1688թ.-ին, երբ Լոնդոնի Սիթի թ օ.օքօօ հօստտ» բացվեց «ԼԹ արժանահավատ տեղեկությու մեկնած նավերի վերաբերյալ ն պայմանագրեր: Առնտրականն ապահովագրության պայմանագ գրում էին ծովագնացության մանրամասները,մասնավորապե »

»

»

Նավի սեփականատիրոջ ինչպես նան ապահով տվյալներ: Եթե որնէ մեկը համաձայնու բեռի արժեքի որնէ մասը, ապա (ԽԱ) իր անունը (ստորագրո ապահովագրական պատասխա մենք նշված գործընթացն իրակա ենք անդերռայթերներ (սոժոմ ո ընդունելու գործընթացը՝ անդերռ

ժամանակակից «Լլոյդս» ապ էլ ապահովագրական գործունե անդամներին տրամադրում է հարմարություններ, ինչպես նան

գրական ծառայություններ,որոնք անհրաժեշտ են ապահովագրության ն վերաապահովագրության գործարքներ կնքելու համար:

Կորպորացիան ամբողջ աշխարհից հավաքագրում է ապահովագրության պայմանագրերի կնքման համար անհրաժեշտ տեղեկատվություն, իրականացնում է ապահովագրական ռիսկերի գծով վնասների հաշվառում, ստեղծում է վճարունակության երաշխիքային հիմնադրամներ ն այւն: Կորպորացիայի անդամ յուրաքանչյուր ապահովագրող ապահովագրություննիրականացնում է իր անունից ն իր հաշվին: 18-րդ դարում, մյուս ապահովագրության տեսակներին զուգահեռ, սկսեց զարգանալ կյանքի (երկարաժամկետ) ապահովագրությունը: Այդ գործում մեծ ներդրում է ունեցել կյանքի ապահովագրության նախահայր՝ վենետիկյան բժիշկ Տոտտին, որն ապահովագրությունում մտցրեց «տարիքային աստիճանավորվածություն» հասկացությունը: 20-ից Նշված մեթոդի համաձայն տարեկան մինչե ստ ապահովագրված անձինք բաժանվում էին տասը հավասար տարիքային խմբերի, ն յուրաքանչյուր ապահովադիր գրանցվում էր որոշակի ապահովագրական գումարով: Ապահովագրական հատուցումը տրվում էր այն ապահովադրին, որն իր տարիքային խմբում ապրում էր բոլորից երկար: օրոք, 18-րդ դարի երկրորդ կեսից Եկատերինա 1-ի նան ցարական ապահովագրություն սկսե լր 39վէԷէ զարգանա: Ռուսաստանում: 1781թ.-ին ընդունվել է «Առետրական ջրագնացության կանոնադրությունը», որը ներառում էր ծովային ապահովագրության մասին որոշումը, իսկ 1786թ.-ին հիմնադրված «Փոխառութան պետական բանկին» թույլատրվում էր վարկեր տրամադրել տների ու այլ անշարժ գույքի գրավադրմամբ միայն այն դեպքում, երբ դրանք ապահովագրված էին:

19-րդ դարում շարունակվեց կյանքի (երկարաժամկետ) ապահովագրության տեսակների զարգացումը, քանի որ պարտատերերը ցանկանում էին պարտապաններից ստանալ իրենց կողմից տրամադրված միջոցները: Պարտատերերին այդպիսի հնարավորություն տալիս էր կյանքի ապահովագրության վկայագիրը, քանի որ

պարտապանի մահվան դեպքում, ապահովագրականընկերությունը պարտատիրոջը հատուցում էր պարտքիամբողջ գումարը:

դարում Արեմտյան Եվրոպայի երկրներում ն ԱՄՆ-ում սկսվեց արդյունաբերության բուռն զարգացումը, որն ինքնըստինքյան առաջ բերեց արդյունաբերականռիսկերի ապահովագրություն: 19-րդ

Ապահովագրությունը գործարարների համար հանդիսանում էր իրենց գործունեութան անվտանգ ե առանց ֆինանսական մեծ կորուստների իրականացումն ապահովող համակարգ: ԱՄՆ-ի տնտեսության բուռն զարգացումը պահանջում էր նան մեծածավալ կապիտալ ներդրումներ: Ապահովագրողները, ապահովագրական զուգահեռ, ապահովագրականպահուստծածկույթի տրամադրմանը էին կատարում տնտեսության ներդրումներ ների միջոցների հաշվին հետ կիսում էին ներդրումների տարբեր ճյուղերում ն գործարարների կորուստի ռիսկը: Այդպիսի ֆինանսականմիջնորդությունն իջեցնում էր կապիտալի գինը ն նպաստում էր երկրի տնտեսական աճին: ԱՄՆ-ի ապահովագրողներն ապահովագրական բիզնեսի վերը նշված սկզբունքների կիրառման շնորհիվ կարողացան կարճ ապահովագրական ժամանակում հասնել աշխարհի առաջատար սինդիկատների մակարդակին: Արդեն 1860թ.-ին նրանք դասվում էին

կյանքի ապահովագրության աշխարհի ամենախոշոր անդերռայթերների շարքին, իսկ այնուհետն նրանք առաջատարներ դարձան նան ապահովագրությանդասի գծով: դժբախտ պատահարներից Ռուսաստանում նույնպես .`ամպահովագրությունը Ցարական է դարի երկրորդ կեսերին: զարգացման բարձր տեմպեր ունեցել 19-րդ ճորտատիրական իրավունքի Ադ գործընթացին նպաստեց հետո կարճ ժամանակում ստեղծվեցին բաժնետիվերացումը, որից նան ինչպես ապահովագրական ընկերություննե, րական համեմափոխադարձ ապահովագրության ընկերություններ: 1851թ. տությամբ 1886թ.:ին հրդեհից գույքի ապահովագրությանծավալները Ռուսաստանում աճեցին ավելի քան 17 անգամ:

1864թ.

Ռուսաստանումհաստատվեց

6«Տեղական ինքնակառավարման (զեմստվոների) փոխադարձ ապահովագրության կանոնակարգը», որի համաձայն յուրաքանչյուր տեղական ինքնակառավարման մարմին կարող էր կազմակերպել իր տարած21

նան

քում գտնվող գույքի Ա բնակիչների փոխադարձ ապահովագրություն: Այս հանգամանքը հնարավորություն տվեց, որ ապահովագրությունը զարգանա երկրի ամբողջ տարածքում:

էր

Ռուսաստանում իրականացվում նան կյանքի, կապիտալների, կյանքի, կապիտալների իրակ ցմ կոլեկտիվ ն անհատականապահովագրություն: Հենց այդ տարիներին էլ երկրում սկսեց իրականացվելաշխատավայրումաշխատակիցների կյանքիԺն ն աշխատունակությանը հասցվելիք վնասների գծով գործատուների պատասխանատվության ապահովագրությունը, որն աշխարհի շատ երկրներում այժմ իրականացվում է պարտադիր

եղանակով:

19-րդ դարում լայնորեն սկսեց կիրառվել նան ապահովագրողների կողմից ապահովագրության ընդունված ռիսկերի վերաապահովագրությունը: «Վերաապահովագրության հայրենիքը համարվում է Գերմանիան, քանի որ առաջին վերաապահովագրական միությունը ստեղծվել է 1846թ.-ին, Քյոլն քաղաքում: Վերաապահովագրության համակարգը հնարավորություն էր տալիս ապահովագրողներին՝ ապահովագրել մեծածավալ ն աղետային ռիսկեր, քանի որ ռիսկը վերաապահովագրելիս վերջինի, ապահովագրական պատասխանատվությունը բաշխվում է երկու ն ավելի ապահովագրողների միջն: 20-րդ դարը հանդիսացավ ապահովագրության զարգացման ն ամբողջ աշխարհում տարածման ժամանակաշրջան: Գիտության, տեխնիկայի ն տնտեսության զարգացմանը զուգահեռ առաջ եկան նոր ապահովագրության տեսակներ, աշխարհի գրեթե բոլոր երկրներում զարգացան ապահովագրական շուկաները, որոնց մրցակցային մակարդակն էականորեն բարձրացել է: Ապահովագրողները, որպեսզի մեծ թվով ապահովադիրներ ներգրավեն ապահովագրության մեջ, ապահովագրական սակագների կարգավորումն իրականացնում են այնպիսի օրինաչափությամբ, որ հնարավոր լինի պահպանել ապահովագրավճարներինվազագույն չափը: Ապահովագրական գործունեության իրականացման մանրակրկիտ օրենսդրական կարգավորումը հնարավորություն տվեց ապահովել ապահովադիրների (ապահովագրված անձանց) իրավունքների պաշտպանվածություն, ինչը նպաստեց ապահովագրությանհանդեպ վստահության ձնավորմանը:

Ավտոմեքենաների ն մյուս տրանսպորտային միջոցների երնան հետ գալու մեկտեղ զարգացավ տրանսպորտային միջոցների ապահովագրությունը: Ապահովագրվում էր ոչ միայն տրանսպորտային միջոցը` որպես թանկարժեքգույք, այլն տրանսպորտային միջոցների տերերի պատասխանատվությունը երրորդ անձանց

հանդեպ:

20-րդ դարի առաջին կեսերին, երբ համաշխարհայինտնտեսական ճգնաժամի հետնանքով սնանկացան շատ ֆինանսական ն արդյունաբերական ձեռնարկություններ, սկսվեց բանկային ավանդռերի ապահովագրությունը: Իսկ 1933թ.-ից սկսած` ԱՄՆ-ում ավանդների ապահովագրությունն սկսեց իրականացվել պարտադիր եղանակով, որի շնորհիվ երաշխավորվում է բանկերի սնանկացման դեպքում ավանդատուներին ավանդների որոշակի մասի ետ 1981թ.-ից սկսած` յուրաքանչյուր վերադարձը, օրինակ, ԱՄՆ-ում ավանդատուի փոխհատուցման ենթակա գումարի առավելագույն չափը սահմանված է 100.0 հազար ԱՄՆ դոլար: Ապահովագրության տեսակի ներդրումը նպաստեց նան սնանկացումների ն դրա այս

աղետալիհետնանքների կանխարգելմանը:

Համաշխարհային երկու պատերազմները ցույց տվեցին, որ մասնավոր ապահովագրողներըչեն կարող ապահովագրելպատերազմական ռիսկերը, այդ պատճառով էլ նրանք համաձայնության եկան այդ ռիսկերը չընդունել ապահովագրության:Իսկ երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, զբոսաշրջիկների թվի ավելացմանը զուգահեռ, լայն տարածում ստացավ նան

գրությունը:

զբոսաշրջիկների ապահովա-

1960-ական թվականներիվերջերից աճեց խոշորագույն արդյունաբերական ն առնտրային ընկերությունների կողմից իրենց ռիսկերն ապահովագրող կեպտիվային ապահովագրական ընկերությունների (ՇՅքեսծ |ՈՏս՛6/Տ) հիմնադրմանգործընթացը: 1982թ.-ից հետո, երբ բարձրացան վերաապահովագրականսակագները, կեպտիվային ապահովագրականընկերությունների քանակը կտրուկ նվազեց, մասնավորապես, հինգ տարվա ընթացքում 3000 կեպտիվային ապահովագրականընկերություններից մնացին 50 ոչ

Մասնավորապես, 2001թ. սեպտեմբերի 11-ին Նյու Յորքում իրականացված ահաբեկչական ակտի հետնանքով ատպահովագրական վնասը կազմեց 40.0 մլրդ ԱՄՆ դոլար, ե այն արմատապես փոխեց իրավիճակն ապահովագրությունում, քանի որ ցույց տվեց ապահովագրական ռիսկի գնահատման ձնավորված պրակտիկայի խոցելիությունը: Ապահովագրական ն վերաապահովագրական ընկերություններից շատերն իրենց ապահովագրության պայմաններում սկսեցին բացառություններ սահմանել ահաբեկչական ռիսկերի

մասնակիցներ,իսկ մնացածներըլուծարվեցին կամ վերակազմավորվեցին կեպտիվայինբրոքերային ընկերությունների:

մեծ

20-րդ դարի վերջերին ապահովագրողներըվերածվեցին հզոր ֆինանսական ինստիտուտների, ստեղծվեցին ն զարգացան ապահովագրության շատ տեսակներ: Դրանք ձգտում են ապահովագրել ու հատուցել առավել մեծ չափերի հասնող վնասները, ինչպես նան աշխատում են բավարարել ապահովադիրների առավելագույն պահանջները` միաժամանակապահովագրելով ինչպես նրանց պատկանող գույքը, այնպես էլ նրանց կյանքն ու առողջությունը:

գծով:

2008թ. վերջերից սկսված համաշխարհային ֆինանսական ճգնաժամն ապահովագրողներինստիպեց վերանայել ինչպես ֆինանսական ռիսկերի ապահովագրության պայմանները, այնպես էլ իրենց

Աշխարհի ապահովագրական շուկայում` ԱՄՆ-ում, իէր 6000-ից րականացվում արդեն ավելի ապահովագրության տեսակ, իսկ այդ երկրում ապահովագրական գործունեություն էին իրականացնում 10000-ից ավելի ապահովագրական ընկերություններ, այդ թվում՝ ավելի քան 8000 ոչ կյանքի ն 2000 կյանքի ապահովագրական ամենամեծ

ընկերություններ:

ներդրումայինքաղաքականությունը:

Ամերիկացիներին է պատկանում նան 20-րդ դարում կատարված ապահովագրական հատուցման ռեկորդը: Այսպես, Հարավային Կարոլինա ն Ֆլորիդա նահանգներում տեղի ունեցան մեծածավալ աղետներ, որոնց հետնանքով ապահովագրողները կրեցին միլիարդավոր դոլարների հասնող կորուստներ, իսկ 1992թ. «էնդրյու» մրրիկի հասցրած վնասների` ԱՄՆ-ի ապահովագրական ընկերությունների կողմից կատարված ապահովագրական հատուցումների գումարը կազմեց ավելի քան 16.0 մլրդ դոլար: Այդ ժամանակ գործող շատ ապահովագրողներ չկարողացան կատարել իրենց պարտավորություններն ապահովադիրներիհանդեպ ն ստիպված եղան դադարեցնել իրենց գործունեությունը: Դրանց սնանկացման հիմնական պատճառներից մեկը սխալ անդերռայթինգի իրականացումն էր, այսինքն` նրանց մոտ գերակշռում էր ռիսկայնության բարձր մակարդակ ունեցող գործառնություններիտեսակարար կշիռը:

ժամանակակիցհամաշխարհային ապահովագրականշուկան հանդիսանում է ֆինանսական ոլորտի ամենահզոր օղակներից մեկը: Ըստ վիճակագրական տվյալների, 2009թ.-ին ապահովագրողների կողմից գանձվել է ավելի քան 4,066.0 մլրդ ԱՄՆ դոլար ապահովագրավճար,

այդ թվում ԱՄՆ-ի ապահովագրական ընկերությունների կողմից գանձվել են 1,140. մլրդ ԱՄՆ դոլար կամ համաշխարհային ապահովագրական շուկայում գանձված ապահովագրավճարների շուրջ 28 տոկոսը:

Նախկին Խորհրդային Միության երկրներից Ռուսաստանի Դաշնությունում գանձվել է 39.8 մլրդ ԱՄՆ դոլար ապահովագրավճար,իսկ Ուկրաինայում 2.6 մլրդ ԱՄՆ դոլար ապահովագրավճար:

Համաշխարհային ապահովագրականշուկան իր պատմության մեջ անգամներ է բախվել տարբեր ճգնաժամերի ե խնդիրների հետ, որոնց լուծումն էական փոփոխություններ է մտցրել ապահովագրական գործունեության իրականացմանպրակտիկայում: շատ

ք

ու

ապահովագրության որնէ տեսակով: Գովազդի նպատակով օգտագործվում Է ինտերնետը, հեռուստատեսությունը, թերթերը, գրական գործակալների ա/կամտարբեր միջնորդների`

Ապահովագրականշուկան ոչնչով չի տարբերվում այլ շուկաներից, այն իրենից ներկայացնում է տնտեսական փոխհարաբերությունների մի ամբողջ համակարգ, որտեղ իրականացվում է առանձնահատուկ ապրանքի «ապահովագրական ծածկույթի» առք ու վաճառբ՝ հասարակությանապահովագրական պաշտպանվածությանպահանջարկի բավարարմաննպատակով: Ինչպես գիտենք, մարդկանց մեծամասնությունը միշտ ցանկանում է գնել ապրանքներ կամ օգտվել ծառայություններից, որի պատճառներն այդքան էլ հեշտ չէ բացատրել, սակայն դրանից անհրաժեշտ է կարողանալ օգտվել: Հաճախորդի ուշադրությունը գրավելու նպատակով վաճառողներն իրենց մոտ վաճառվող ապրանքներից ցույց են տալիս ամենալավը, ն նրանք գիտեն, որ այն վաճառելու համար պետք է լինեն հաճելի, ժպտադեմ ն ոգեշնչող: Շատ հաճախ խանութից դուրս եք գալիս այնպիսի ապրանք գնած, որի կարիքը չունեիք: Վաճառողը գեղեցիկ էր, հաճելի, լավ տպավորություն էր թողել, այդ պատճառով էլ ցանկություն առաջացավ նրանից ապրանք գնելու: Նույն սկզբունքներն անհրաժեշտ է կիրառել ապահովագրական ապրանքը վաճառելու ժամանակ: Ապահովագրականապրանքի տարբերությունն այլ ապրանքներից կայանում է նրանում, որ վերջինս կարելի է վաճառել բազմաթիվ եղանակներով, քանի որ այն առարկայականչէ: Ապահովագրողները պետք է հետաքրքրություն առաջացնեն գնորդների մոտ իրենց ապրանքի նկատմամբ, իսկ վերջիններս, այ հաշվի առնելով իրենց շահերն ու դրդապատճառները, առավելությունը կտան այս կամ այն ապահովագրականապրանքին: Ապահովագրությունն ունի բարձր մրցակցային մակարդակ, քանի որ տնտեսության ու բնակչության հիմնական մասը ներգրավված են ապահովագրության մեջ: Այդ պատճառով էլ ապահովագրողները կիրառում են մարքեթինգի տարբեր եղանակներ, որոնց միջոցով

մարդկանց

ձեռկարկություններինշահագրգռում

են

»

»

»

.

»

(Ապահովագրականբրոքերներ. Բանկերի ն տուրիստական կազմակերպություններ. Փոստային բաժանմունքներ. Տարբեր տեղեկատվականն այլ ծառայություններմատուցող

կազմակերպություններ:

Ապահովագրականապրանքի վաճառքի հիմնական մասնակից-

ներն են`

Վաճառողները ապահովագրողները. Գնորդները ապահովադիրները. Միջնորդները ապահովագրականգործակալներնու բրոքեր-

»

-

»

-

»

-

ները.

(Ապահովագրականծառայություններ մատուցողները թանսիընկերությունները:

»

-

ասիս-

Առանձին ապահովագրական գործառնություններում կարող են մասնակցել վերը նշված ապահովագրական շուկայի ոչ բոլոր մասնակիցները: Այն դեպքում, երբ ապահովադիրն անմիջականորեն ապահովագրականընկերությունում է ապահովագրվում, ապա մասնակիցներ են հանդիսանում ապահովագրողն ու ապահովադիրը:Իսկ եթե արտասահման մեկնողների բժշկական ծախսերիապահովագրության պայմանագիրըկնքվում ն վերաապահովագրվումէ ապահովագրական միջնորդի միջոցով, ինչպես նան ասիսթանսի կազմակերպությունն արտասահմանում կազմակերպում է բժշկական ծառայությունների մատուցումը, գործարքին մասնակցում են ապահովագրական շուկայի նշված բոլոր մասնակիցները:

Վերաապահովագրական գործարքների իրականացմանդեպքում գնորդներ են հանդիսանում ապահովագրողները(վերաապահովագրվողները), իսկ վաճառողներ` վերաապահովագրողները: Զարգացած ն մրցունակ ապահովագրականշուկայի ձնավորման հիմնական նախապայման է հանդիսանում ապահովագրական գոր-

ծունեութան պետական կարգավորման համապատասխան համակարգի ստեղծումը: Այն պետք է ունենա հավասարակշռվածմոտեցում ապահովագրողների վճարունակության ապահովման, արդարացի մրցակցության պայմանների ստեղծման ն սպառողների շահերի պաշտպանության գծով: Միաժամանակ, ապահովագրականգործունեության օրենսդրական կարգավորումը պետք է ապահովի ապահովագրական բիզնեսի իրականացմանճկունությունը, սակայն չպետք է պարունակի օրենսդրական անհիմն սահմանափակումներն չպետք է լինի գերկարգավորող:

Եվ, վերջապես, կարնոր է ունենալ կյանքի ապահովագրության ն ոչ կյանքի ապահովագրության շուկայի իրարից տարբերվող օրենսդրական կանոնակարգման համակարգեր: Ապահովագրության այս տեսակներից յուրաքանչյուրն ունի իրեն յուրահատուկ պայմաններ ն բացառություններ, որոնք պահանջում են ապահովագրականգործունեության կանոնակարգման համակարգի ն կառավարման առանձնանե հատուկ մե մեթոդների կիրառում:

ի

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐԱԿԱՆ

ՇՈՒՎԱՅԻ

ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ

ԲՆՈՒԹԱԳԻՐԸ

ԱպահովագրությունըՀայաստանում խոր արմատներ չունի, քանի որ գործունեության այս տեսակը մեր երկրում սկսել է զարգանալ խորհրդային իշխանության տարիներին: Այդ պատճառով էլ միանշանակ կարելի է ասել, որ խորհրդային տարիները մեր հանրապետությանապահովագրության ոլորտի համար զարգացման տարիներ էին:

Խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո ապահովագրական գործը հայտարարվեց պետական մենաշնորհ ապահովագրության բոլոր

ԱԱԿ ԳորորիԱրուն անին:

ցարական

ուսաստանի զարգացած լորտը: ապահովագրակ «Պետապի» որը 1925թ.-ին վարչությունը, ստեղծվեց ԽՍՀՄ հանդիսանում էր միակ ապահովագրական կազմակերպությունն

ամբողջ երկրի մասշտաբով: Վերջինիս կողմից էր իրականացվում ամբողջ ապահովագրական համակարգի ղեկավարումը: Այն սահմանում էր այն ապահովագրությանտեսակներնու դրանց պայմանները, որոնց գծով կարելի էր իրականացնել ապահովագրություն: 1947թ. «Պետապի» համակարգից առանձնացվեց «Ինգոսստրախը»` երկրի արտաքին տնտեսական գործառնություններիապահովագրությունն իրականացնելու համար: «Ինգոսստրախը» Հայաստանում ուներ միայն ներկայացուցչություն:

Խորհրդային իշխանության տարիներին «Պետապ» ապահովագրական կազմակերպությանկողմից իրականացվում էին պարտադիր ապահովագրությանհետնյալ տեսակները` »

»

»

»

Օդային, երկաթուղային, ծովային, ներքին ջրային ն ավտոտրանսպորտիուղնորների ապահովագրություն. Գյուղատնտեսական ցանքերի ն կենդանիների պարտադիր ապահովագրություն. Պետական գույքի պարտադիր ապահովագրություն. (Քաղաքացիներինպատկանող գույքի պարտադիր ապահո-

վագրություն:

Այդ տարիներին ապահովագրությանտեսակները դասակարգում էին երկու կարգի` ռիսկային ն կուտակային: Կուտակային ապահովագրության մեջ հիմնականում դասակարգվում էին կյանքի (երկարաժամկետ) կամավորապահովագրությանհետնյալ տեսակները՝ »

»

»

»

Կյանքի կուտակային ապահովագրություն.

ՒԵրեխաներիապահովագրություն.

Ամուսնության ապահովագրություն. Կենսաթոշակիկամավորապահովագրություննայլն:

Կամավոր եղանակով իրականացվում էին հովագրությանհետնյալտեսակները` »

»

նան

ռիսկային

ապա-

Դժբախտ դեպքերից ապահովագրություն. Քաղաքացիներին, կոոպերատիվ ն հասարակական կազմակամավոր ապահովագրություն. գույքի կերպությունների

Խորհրդային իշխանության տարիներին ապահովագրությունը հիմնականում կրում էր լրացուցիչ հարկատեսակի բնույթ, իսկ կամավոր

ապահովագրության տեսակներն իրականացվում էին «պարտադիրկամավոր» սկզբունքով: Բնակչությունը չէր ընդունում ապահովագրությունը` որպես կյանքի կազմակերպման միջոց, իսկ ապահովագրական գործակալները չէին հանդիսանում ֆինանսական շուկայի ծանրակշիռ մասնակիցներ:

դիրների հանդեպ իրենց պարտավորություններըչկատարելու դեպքերը ն այլ չարաշահումները: Այդ պատճառով էլ որոշ ապահովագրողների պաշտոնատար անձինք նույնիսկ ենթարկվեցին քրեական պատասխանատվության:

Մեր երկրում ոչ պետական մասնավոր ապահովագրական ընկերություններ սկսել են ստեղծվել 1988թ.-ից, երբ ընդունվեց «Կոոպերատիվների մասին» ԽՍՀՄ օրենքը, որը վերջ դրեց ապահովագրական ոլորտում պետական մենաշնորհին: Այսպիսով, ավարտվեց Հայաստանի ապահովագրության զարգացման առաջին

ն

1996թ. հունվարի 1-ի դրությամբ պետական գրանցում էին ստացել լիցենզավորվել էին ավելի քան 83 ապահովագրական ընկերություններ, որոնց գերակշռող մասը չէր գործում, իսկ մի մասը գտնվում էր ֆինանսական ծանր վիճակում, քանի որ չէին կատարել ապահովադիրների հանդեպ պարտավորությունները: Դրանց շարքին էր դասվում նան «Պետապը», որի կանոնադրական կապիտալի հիմնական մասը պատկանում էր պետությանը:

Հայաստանում ապահովագրականոլորտի զարգացման երկրորդ փուլի տարիներին կազմավորվեցինշատ մասնավոր ապահովագրական ընկերություններ: Այս գործընթացը հատկապես արագացավ երկրի անկախացումից հետո: Սակայն երկրի տնտեսական ճգնաժամն ու պատերազմական իրավիճակը,ինչպես նան ապահովագրութան ոլորտի պետական կանոնակարգման անկատարությունը բացասական ազդեցություն ունեցան այս ոլորտի կայացման ն զարգացման ընթացքի վրա:

Հայաստանում ապահովագրական ոլորտի զարգացման երրորդ փուլը սկսվեց 1996թ.-ին, երբ օրենսդրական հիմքերի վրա դրվեց ապահովագրական գործունեության իրականացումը: Ընդունվեց «Ապահովագրության մասին» ՀՀ օրենքը, իսկ ՀՀ կառավարության որոշմամբ կանոնակարգվեց ապահովագրողների շահույթի հաշվարկման, ապահովագրական պահուստների ձնավորման ն տեղաբաշխման, ինչպես նան ապահովագրական ընկերությունների ն միջնորդների (բրոքերների) լիցենզավորմանգործընթացը:

1991-96թթ. ապահովագրական գործունեությունը Հայաստանում, կարելի է ասել, որ զարգացել է այդ ոլորտում օրենսդրական դաշտի բացակայության պայմաններում: ՀՀ ֆինանսների նախարարության կողմից հաստատված հրահանգում ապահովագրողների համար սահմանվել էր վճարունակության պահպանման գծով միայն մեկ նորմատիվ: Դա ակտիվների ն պարտավորություններիհարաբերակցության պահպանման նորմատիվն էր, որի հաշվարկման մեխանիզմը բացակայում էր հաստատվածհրահանգում:

Վերը նշված օրենսդրական նե ենթաօրենսդրական ակտերի ընդունումից հետո իրենց գործունեությունը դադարեցրեցին նախկինում պետական գրանցում ստացած ապահովագրականընկերությունների գերակշռող մասը, ն արդեն 1998թ. հունվարի 1-ի դրությամբ Հայաստանի ապահովագրական շուկայում ապահովագրական գործունեության իրականացման իրավունք ունեին ընդամենը 20 ոչ

փուլը:

Օրենսդրական դաշտի անկատարությունը հիմնական պատճառ հանդիսացավ այնպիսի «ապահովագրական» ընկերությունների ստեղծման համար, որոնց անվանումն էր միայն ապահովագրական: Դրանք փաստացի իրականացնում էին ապահովագրությունից շատ հեռու` ֆինանսական, բանկային, անշարժ գույքի առք ու վաճառքի ն նմանատիպ այլ գործառնություններ: Այս իրավիճակում մասսայական դարձան ապահովագրական ընկերությունների կողմից ապահովա30

կյանքի ապահովագրականընկերություններ: 1998թ. ընդունվեց նան «ՀՀ քաղաքացիական օրենսգիրքը», որտեղ 54-րդ գլուխն ամբողջությամբ վերաբերվում է ապահովագրությանը, որի բովանդակությունը 2007թ.-ին գրեթե ամբողջությամբ փոփոխության է ենթարկվել, ինչպես նան արմատականփոփոխություններ են կատարվել ապահովագրական գործունեությունը կարգավորող նորմատիվ իրավական ակտերում: Իսկ «Ապահովագրության մասին» ՀՀ օրենքն ամբողջությամբ փոփոխության է ենթարկվել երկու անգամ 2004 ն 2007 թվականներին:Օրենքի վերջին տարբերակն անվանվում

է «Ապահովագրությանն ապահովագրականգործունեության մասին»

ՀՀ

2006թ. վերջերից ապահովագրական գործունեությունը կարգավորող օրենսդրական ն այլ իրավական ակտերի պահանջների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությանբացառիկ իրավունքը ՀՀ ֆինանսների նախարարությունից փոխանցվեց ՀՀ կենտրոնական

բանկին:

«Ապահովագրությանմասին» ՀՀ օրենքի ընդունումից հետո առաջին հինգ տարիները հանդիսացան Հայաստանի ապահովագրության ոլորտի ձեավորման փուլ, այդ պատճառով ոլորտի ներկայիս վիճակագրական տվյաները համեմատվել են 2002թ.-ի տվյալների հետ (Աղյուսակ 1): Աղյուսակ

ՀՀ

1.

2. Յ.

ապահովագրականշուկայի 2002թ.

ն

2009թ. տարեկան ամփոփ

Ցուցանիշների անվանումը 2002թ. 2009թ. Ապահովագրականընկերություններիքանակը Համախառն ապահովագրավճարներ(հազ.դրամ)| 2,506,800| 8,102,600 Հաշվեգրված վերաապահովագրավճարներ

(հազ. դրամ)

6. 7.

տվյալները

4. Զուտ 5.

ապահովագրական ընկերությունների քանակի կրճատման հանգամանքին, վերջիններիս կանոնադրական կապիտալի ընդհանուր գումարն աճել է ավելի քան 6.3 անգամ, որը շուրջ 2 անգամ գերազանցում է համախառնապահովագրավճարի աճի տեմպերը:

օրենք:

ապահովագրավձարներ(հազ. դրամ) Ապահովագրականհատուցումներ (հազ. դրամ) Կանոնադրականկապիտալ (հազ. դրամ) Հաշվետու տարվա շահույթ (հազ. դրամ)

1.923.200|

4,035,900

583,600|

4,066,700

177,300|

1,900,700

1,733,500| 10,938,200

208,800

967,000 են

Ներկայումս Հայաստանում ապահովագրականգործունեություն իրականացնում միայն ոչ կյանքի ապահովագրական ընկերությունները, որոնց քանակը 2002թ. համեմատությամբ կրճատվել է ավելի քան 2 անգամ, իսկ 2010թ. դեկտեմբերի 1-ի դրությամբ` կրճատվել է ես 3-ով, որոնց գործունեության դադարեցման պատճառ չի հանդիսացել դրանց սնանկացումը: Այն հիմնականում պայմանավորված է ՀՀ կենտրոնական բանկի կողմից ընդհանուր կապիտալի բարձր նորմատիվի սահմանմամբ, որի նվազագույն չափը 2011թ. հունվարի 1-ի դրությամբ կազմում Է 1.0 մլրդ դրամ: Հենց այդ պատճառով էլ, չնայած

`

2002թ. համեմատությամբ 2009թ.-ին համախառն ապահովագրավճարների ընդհանուր գումարն աճել է ավելի քան 3.2 անգամ, իսկ ֆիզիկական անձ ապահովադիրների մասնաբաժինը 2009թ.-ի համախառն ապահովագրավճարների գումարի մեջ կազմել է ընդամենը 15 76: Եթե հաշվարկում ենք ազգաբնակչությանմեկ շնչին ընկնող ապահովագրավճարների մեծությունը, ապա այն կազմում է շուրջ 2,700 դրամ, որը շատ ցածր ցուցանիշ է համարվում նույնիսկ ամենացածր զարգացվածության մակարդակ ունեցող տնտեսությամբ երկրների համար, իսկ զարգացած երկրներից` օրինակ, ԱՄՆ-ում այդ ազմում դոլար: ցուցանիշը կազմում ուցան շուրջ 3000 ԱՄՆ դոլար է շուրջ

է

Ապահովագրությունում վնասաբերության ցուցանիշը հաշվարկվում է, որպես վճարվելիք ապահովագրական հատուցումների ն ստացվելիք ապահովագրավճարների մեծությունների հարաբերակցություն: 2009թ.-ին այն կազմել է 0.24, որը համարվում Է շատ ցածր ցուցանիշ, քանի որ գանձված 100 դրամ ապահովագրավճարիդիմաց Հայաստանի ասպահովագրական ընկերությունները `փհաստացի կատարել են ընդամենը 24 դրամ ապահովագրական հատուցում: Եթե համեմատություն ենք կատարում միջազգային պրակտիկայի հետ, ապա այդ ցուցանիշի մեծությունը տատանվում 0.6-ից մինչն 1.0-ի

է

միջն:

Մեր երկրում ձեավորված չէ նան ազգային վերաապահովագրական ինստիտուտ, այդ պատճառով էլ 2009թ.-ին ապահովագրողներն իրենց գանձած համախառն ապահովագրավճարների շուրջ 50 96-ը փոխանցելեն օտարերկրյա վերաապահովագրողներին:

Մինչ այժմ Հայաստանի ապահովագրական շուկայում ապահովագրությունն իրականացվում է շատ սահմանափակքանակի ապահովագրության դասերի գծով: Ապահովագրության պայմանագրերը հիմնականում կնքվում են այն ապահովագրության դասերի գծով, որոնց վերաբերյալ միջազգային համաձայնագրերով, բանկերի կողմից վարկերի տրամադրման, շինարարական ն այլ աշխատանք33

ների մրցույթների կազմակերպիչների պահանջով սահմանված է ապահովագրվելու պարտադիր պահանջ կամ որոշ պետությունների կողմից իրենց երկրի շահերի պաշտպանության գծով սահմանված է ապահովագրականպաշտպանվածության գծով պարտադիր պայման, մասնավորապես. » (Օդային հաղորդակցության միջազգային համաձայնագրերը սահմանում են, որ ավիաընկերությունները պարտավոր են ապահոանձանց հանդեպ,

պատասխանատվությունըերրորդ վագրել իրենց

ինչպես նան. իրենց գույքը:

«Առնտրի համաշխարհային կազմակերպության» կողմից սահմանված միջազգային առնտրի կանոններով նախատեսվում է, որ ինչպես գնորդը, այնպես էլ մատակարարնառնետրայինգործարքներն են իրականացնելիի, ՋՕ-՛պարտավոր ապահովագրել ապրանքների բեռնափոխադրումները: »

» Մի շարք երկրների կողմից (Շենգենյանգոտու երկրներ, ԱՄՆ, Կանադա ն այլն) իրենց երկիր այցելելու վիզա չի տրամադրվում, եթե այցելողները չունեն անհետաձգելի բժշկական ծախսերի գծով ապահովագրության վկայագիր, այդ պատճառով էլ բարձր տեսակարար կշիռ ունեն «Աջակցության ապահովագրության» դասի գծով կնքված պայմանագրերը:

Պետական գնումների գործակալության, տեղական ինքնակառավարման մարմինների, նախարարությունների ն միջազգային կազմակերպությունների կողմից 0հայտարարված մրցույթների պայմաններով պայմանավորված «Երաշխիքի տրամադրում» ն «Ընդհանուր պատասխանատվության» դասերի ապահովագրության »

իրականացումը:

«Ավտոտրանսպորտային միջոցների ապահովագրության (Ավտոկասկո)» իրականացումը պայմանավորված է բանկերի կողմից ավտոմեքենաների ձեռք բերման նպատակով վարկերի տրամադըրկապված պահանջով ն այլն: »

ման հետ

Այսպիսով, Հայաստանի ապահովագրականշուկայում կնքված ապահովագրությանպայմանագրերի ընդհանուր քանակի մեջ բարձր տեսակարար կշիռ ունեն այն պայմանագրերը, որոնց ապահովա-

գծով սահմանված տեղականպահանջներ:

գրության

են

պարտադիր միջազգային կամ

Հայաստանում չի իրականացվում նան կյանքի (երկարաժամկետ) ապահովագրություն, ինչը բացասական ազդեցություն է ունենում ՝ »

»

Երկրի սոցիալական կայունության ապահովմանվրա. Տնտեսությունը ներդրումայինմիջոցներովապահովելուվրա:

ապահո

Ի հակադրություն, զարգացած երկրներում կյանքի գրության ընկերությունների` ներդրումները կազմում են երկրի բոլոր ներդրումների 30-35 96-ը:

Հայաստանում չի իրականացվում նան երկրի համարռազմավարական կարնոր նշանակություն ունեցող գյուղատնտեսական ռիսկերի ապահովագրությունը, ինչը բացասական ազդեցություն է ունենում ոլորտի զարգացման վրա:

Ապահովագրությանմիջազգայինպրակտիկայում լայն տարածում ունի նան փոխադարձապահովագրությունը:Ապահովագրության շատ դասերի իրականացման համար փոխադարձ ապահովագրությու հանդիսանում է առավել արդյունավետ եղանակն հնարավորություն Է տալիս արագ տեմպերով զարգացնել երկրի ապահովագրական ոլորտը: Սակայն Հայաստանում ապահովագրության ոլորտի զարգացման վրա բացասական ազդեցություն է ունենում նան փոխադարձ ապահովագրությանընկերությունների կազմակերպման ապահովագրական գործունեության իրականացման օրենսդրական բազայի բացակայությունը: Այս տեսակի ավանդականապահովագրական ընկերությունների կողմից է հիմնականում իրականացվում կյանքի (երկարաժամկետ) ապահովագրությունը,վնասաբերության բարձր մակարդակ ունեցող ռիսկերի ապահովագրությունը, օրինակ, գյուղատնտեսական ռիսկերի ապահովագրությունը:

ե

Հայաստանում պարտադիր ապահովագրությունը նույնպես զարգացման ցածր մակարդակ ունի, որն իրականացվումէ պարտադիր ն սոցիալական(կենսաթոշակային) ապահովագրության «Ֆիզիկական

ւ.

անձանցբանկայինավանդների հատուցումըերաշխավորելումասին» ՀՀ օրենքի համաձայն, որով բանկերն են ապահովագրում իրենց պատասխանատվությունը ֆիզիկական անձ ավանդատուների հանդեպ: Նշված պարտադիր ապահովագրության տեսակներն իրակա-

նացվում են ապահովագրական հիմնադրամների կողմից, ն ապահովագրական ընկերությունները մասնակցություն չունեն այդ գործընթացի իրականացմանը: Բացի դրանից, պարտադիրսոցիալականապահովագրություննիր էությամբ ավելի շատ նմանվում է սոցիալական հարկի, քան

սոցիալական (կենսաթոշակային) ապահովագրության:

2011թ.-ից «Ավտոտրանսպորտային միջոցների օգտագործումից բխող պատասխանատվութան պարտադիր ապահովագրության մասին» ՀՀ օրենքի համաձայն` Հայաստանում ներդրվում է ավտոտրանսպորտայինմիջոցների տերերի քաղաքացիական պատասխանատվության պարտադիրապահովագրությունը:

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ

ԿԻՐԱՌՎՈՂ

ՀԱՍԿՎԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

Ապահովագրության գծով յուրաքանչյուր հասկացություն արտահայտում է ապահովագրական հարաբերությունների առանձնահաբովանդակությունը: տուկ գծերն

ու

Ապահովագրականհասկացությունները կիրառվում են`

Ապահովագրությանպայմանների որոշման, ինչպես նան ապահովագրական պահուստների ձեավորմանն տեղաբաշխմանգործառնությունների իրականացման հետ կապված առավել տարածված հասկացություններիցեն` կիրառվող ապահովագրական

պաշտպանվածությունարտահայտում է ապաԱպահովագրական հովագրական օբյեկտին հասցված վնասի հատուցման կարգավորամբողջությունը. հարաբերությունների -

ման

Ապահովագրականշահ 1.

-

ունի երկու իմաստային նշանակություն.

Ապահովագրությանըմասնակցելու շահագրգռվածություննէ`

որպես տնտեսական պահանջարկ.

2. Ապահովագրականգումարն է, որով գնահատվում է վնասի փոխհատուցման առավելագույն մեծությունը` կապված գույքի հավանական կորստի կամ ոչնչացմանհետ.

Ապահովագրող ապահովագրությունիրականացնող մասնագիտացված կազմակերպություն է, որը որոշակի վճարի` ապահովագրավճարի դիմաց իր վրա է վերցնում ապահովադրի ռիսկի տեղի ունենալու դեպքում նյութական հետնանքները ե դրա նետ կապված է ապահովադրին պատճառված վնասի փոխհատուցում կատարում կամ ապահովագրված իրադարձության տեղի ունենալու դեպքում գումարը. վճարում է ապահովագրական -

Ապահովադիր ապահովագրությանպայմանագրիկողմ իրավաբանական կամ ֆիզիկական անձ, որը կնքում է ապահովագրությա պայմանագիրըն վճարում է ապահովագրավճարը,որին կամ նրա -

Ապահովագրության մասնակիցների շահերն ապահովագրության պայմաններումհստակեցնելու ն որոշելու նպատակով. »

Ապահովագրական պահուստների ձնավորման բաշխմանհարցերը հստակեցնելունպատակով. »

ն

տեղա-

» Վերաապահովագրության մասնակիցների փոխհարաբերությունները ն վերաապահովագրությանպայմանագրերի պայմանները որոշելու նպատակով:

Ստորն ներկայացվում են այն ապահովագրական հասկացությունների բացատրությունները, որոնք ավելի հաճախ են օգտագործվում պրակտիկայում, ինչպես նան ապահովագրական հարաբերությունների ինքնուրույն խումբ կազմող` ապահովագրության միջազգային հասկացությունների բացատրությունները:

կողմից նշված անձին (շահառու) ապահովագրողը պարտավորվումէ հատուցել ապահովագրությանպայմանագրովնախատեսվածապահովագրական պատահար (իրադարձություն)տեղի ունենալու արդյունքում պատճառված վնասը կամ տրամադրել որոշակի գումար պայմանագրով նախատեսված իրադարձության ի հայտ գալու պայմանագր առնելով :աամպահովագրության դեպքում հաշվի պայմանները.

ֆիզիկական անձ, որի կյանքին կամ Ապահովագրված անձ առողջությանը կամ աշխատունակությանըվնաս պատճառելու, նրա որոշակի տարիքի հասնելու կամ նրա կյանքում պայմանագրո -

Յ6

նախատեսվածայլ իրադարձության (ապահովագրականպատահար) ունենալու դեպքերը հանդիսանում են ապահովագրական պաշտպանվածությանօբյեկտներ. տեղի

Ապահովագրությանօբյեկտ

ապահովագրությանենթակա գույ(նյութական արժեքներ, քաղաքացիաքային կան պատասխանատվություն,եկամուտ, ինչպես նան ֆիզիկական անձանց կյանքը, առողջությունը, աշխատունակությունըկամ նրա կյանքում պայմանագրովնախատեսվածայլ իրադարձությունը). ն

անձնական շահերն

-

են

Ապահովագրական պատասխանատվություն ապահովագրողի` պայմանագրով նախատեսված ապահովագրական պատահարներ դեպքում ապահովագրականհատուցումը կամ տեղի ունենալու ապահովագրական գումարը վճարելու պարտավորությունն է: Ապահովագրության միջազգային պրակտիկայում «ապահովագրական պատասխանատվություն» հասկացությունը համապատասխանում է «ապահովագրական ծածկույթ» հասկացությանը. -

ֆիզիկական կամ իրավաբանականանձ, որին ապահովագրությանպայմանագրով իրավունք է տրվում ստանալ ապահովագրական պայմանագրով նախատեսված ապահովագրական հաՇահառու

-

տուցումը.

Ապահովագրականվկայագիր (պոլիս) փաստաթուղթ,որն ապաէ հովագրողի կողմից տրվում է ապահովադրին, ն այն հաստատում կնքման պայմանագրի փաստը: Արտասահմաապահովագրության նում կյանքի ապահովագրության առանձին տեսակների ապահովագրական վկայագիրը (պոլիսը) դասվում է նան արժեթղթերի շարքին, որը կարող է նան վաճառվել. -

արժեք գույքային ապահովագրությանհասկաԱպահովագրական օբյեկտներ են հանդիսանում ցություն, երբ ամպպահովագրության նյութական արժեքները: Ապահովագրականարժեքն ապահովագրության օբյեկտի իրական (շուկայական, պայմանագրայինն այլն) գինն է պայմանագրիկնքման պահին. ապահովագրության -

Ապահովագրականգումար դրամականարտահայտությամբ այն գումարն է, որի սահմաններում ապահովագրվումեն գույքը, կյանքը, առողջությունը նայլն, որն ապահովագրականպատահար տեղի ունենալու դեպքում, հանդիսանում է ապահովագրությանպայմանագրով -

ՅՑ

հատուցման ենթակա չափ: առավելագույն Ապահովագրությանպայմանագրի կնքման պահին ապահովագրվող գույքի համար սահմանվող ապահովագրական գումարը չի կարող գերազանցել նրա ապահովագրականարժեքը. նախատեսված

Ապահովագրական սակագին (դրույք) ապահովագրական գումարի նկատմամբ սահմանված ապահովագրավճարի դրույքաչափն է՝ տոկոսային արտահայտությամբ: Մասնագիտական գրականության մեջ այս հասկացությունն անվանվում է նան բրուտտո-դրույքաչափ, որը կազմված է ապահովագրականհատուցման կամ ապահովագրական գումարի վճարման կատարումն ապահովելու համար սահմանված նետտո-դրույքաչափից ն բեռնվածությունից. -

Ապահովագրավճար ապահովագրվելու համար ապահովադրի կողմից ապահովագրողին վճարվելիք գումար, որի մեծությունը հաշվարկվում է ապահովագրական գումարից` սահմանված ապահովագրական սակագնի համաձայն: Կախված ապահովագրության պայմաններից` ապահովագրավճարի գումարը կարող է վճարվել ամբողջությամբ` միանվագ, կամ մաս-մաս. -

Ապահովագրությանժամկետը այն ժամանակահատվածնէ, որի ընթացքում ապահովագրված է ապահովագրական օբյեկտը: Ապահովագրության ժամկետից հարկավոր է տարբերել նան ապահովագրության գործողության ժամկետ հասկացությունը, որի գործողությունն սկսվում է ամբողջ ապահովագրավճարի կամ նրա առաջին մասի մուծման օրվանից ն ավարտվում է ապահովագրության ժամհետ միաժամանակ. կետի ավարտի -

Ապահովագրականդաշտ ապահովագրությանենթակա ապահովագրական օբյեկտների առավելագույն քանակությունն է որնէ տարածաշրջանում կամ երկրում: -

Գույքային այպպահովագրութան դեպքում ապահովագրական է` դաշտի մեծությունը հաշվարկվում ելնելով գույքի սեւրականատե-

րերի կամ տվյալ տարածաշրջանում ապահովագրության ենթակա ապահովագրականօբյեկտների քանակից.

Անձնականապահովագրությանապահովագրականդաշտի մեծուորոշվում է այն քաղաքացիների քանակով, որոնց հետ կոնկրետ ապահովագրության դասի կամ ենթադասի գծով կամ

թյունը

Կարգավորվածպահանջ

պահանջը համարվում է կարգավորված, երբ առկա է ապահովագրողի կողմից պահանջը բավարարելու կամ մերժելու մասին որոշում, ապահովադրի (ապահովագրված անձի, շահառուի) կողմից ապահովագրական հատուցումից գրավոր

բնակչության ընդհանուր քանակով կարող են կնքվել ապահովագրության պայմանագրեր.

Ապահովագրականպորտֆել ապահովագրողի կնքած ն գործող բոլոր ապահովագրության պայմանագրերիցկամ մի դասի բոլոր ապահովագրության պայմանագրերից բխող իրավունքների ն պարտավորությունների ամբողջություն. --

հրաժարվելու փաստը հավաստող փաստաթուղթ, ապահովագրողի պատասխանը բողոք-պահանջին. պահանջ, որի մի մասն Մասնակի կարգավորված պահանջ է, իսկ մյուս մասը դեռես ապահովագրողի կողմից կարգավորվել գտնվում է կարգավորման փուլում, այսինքն` պահանջի մի մասի վերաբերյալ առկա է, իսկ մյուս մասի վերաբերյալ դեռես առկա չէ ապահովագրողի կողմից պահանջը բավարարելու կամ մերժելու մասին որոշում.

Ապահովագրականտարիք- քաղաքացիների կամ գյուղատնտեսական կենդանիներիտարիքային խմբերն են, որոնք ենթակա են ապա-

-

հովագրության.

Հաշվետու ժամանակաշրջան օրացուցային ժամանակաշրջան, որի համար ներկայացվումէ հաշվետվություն. -

ամուհան

ՑԻ

-.

ամսաթիվ, որի դրությամբ

ապահովագրավճարի այն Չվաստակած ապահովագրավճար մասն է, որն ապահովագրողը դեռես չի վաստակել ն այն վերաբերվում է ապահովագրությանպայմանագրի գալիք ժամանակաշրջանների ապահովագրականպարտավորությունների կատարմանը. -

Տեխնիկականպահուստներ ապահովագրողի կողմից ապահովագրության պայմանագրերով ձնավորվող անհրաժեշտ միջոցներ՝ ստանձնած պարտավորությունների (ապահովագրականհատուցումների վճարման) կատարման ն հնարավոր ռիսկերի ծածկման նպատակով. ակով -

-

մ է այն պատահարի (դեպքի) Ապահովագրականռիսկ -հ համարվում տեղի ունենալու հավանականություն, Օ`:կամապահովագրական պատահարի հետնանքով առաջացող վնասի հնարավոր մեծությունը, որի հետ կապված իրականացվում է ապահովագրությունը: Այն ունի հետնյալ իմաստային նշանակությունները.

Վնասների կարգավորման ծախսեր ապահովագրության պայմանագրից բխող պահանջն ուսումնասիրելու ն վճարումն իրականացնելու հետ կապված ծախսեր, այդ թվում` պահանջի հիմքերի քննության, վնասների գնահատման ն վճարումը կատարելու ծախսեր, իրավաբանական,դատական ն պահանջի կատարման հետ կապված այլ ծախսեր. -

»

պատահարի վնաս հասցնելու հավանականություն,

դրոշակի վտանգ, այսինքն կոնկրետ ապահովագրական պատահար, որից իրականացվում է ապահովագրությունը. »

պատահար (իրադարձություն) Ապահովագրական

Ապահովագրականգումարի վնասաբերություն վճարված ապահովագրական հատուցումների գումարի հարաբերությունն է գործող պայմանագրերիապահովագրականգումարների հանրագումարն: Այս ցուցանիշը հաշվարկվում է առանձին-առանձին ապահովագրության դասերիհամար կամ ամբողջ ապահովագրականպորտֆելի գծով.

ապահովագրական պայմանագրով նախատեսված դեպք կամ իրադարձություն, որը փաստացի տեղի է ունեցել, ն որի բացասական կամնախապեսպայմանավորվածայլ հետնանքներից ելնելով` կարող է վճարվել ապահովագրական հատուցում կամ ապահովագրական

Նետտո-դրույքաչաւփ ապահովագրականբրուտտո-դրույքաչափի մաս, որը նախատեսված է ապահովագրական հատուցումները կատարելու համար.

Գույքային ապահովագրությանդեպքում ապահովագրական պատահար են բնականաղետները, հրդեհները,պայթյուններըն այլն:

-

-

գումար:

-

լ

Անձնական ապահովագրությանդեպքում ապահովագրվածանձի մինչե պայմանավորված ժամկետը լրակեցության, դժբախտ պատահարի, մահվան կամ նրանց կյանքում այլ իրադարձությունների տեղի ունենալը. Դժբախտ պատահար ապահովագրված անձի կյանքին, առողջությանը վնաս հասցնող պատահական դեպք, ապահովագրական պատահարի առաջացմանմասնավոր ձեն. -

Ապահովագրական ակտ տաթուղթ

-

սահմանված կարգով կազմված փասէ ապահովագրական պատահար տեղի

է, որը հաստատում

ունենալու փաստն ու պատճառը.

Գույքային ապահովագրության դեպքում այն հիմք է հանդիսանում վնասի մեծության հաշվարկման նե ապահովադրի ապահովագրական հատուցում ստանալու իրավունքը որոշելու համար: Այլ կերպ կարող է անվանվել նան վթարային հավաստագիր: Անձնական ապահովագրության դեպքում այն անհրաժեշտ է դժբախտ պատահար տեղի ունենալու փաստն ու հանգամանքները հաստատելու համար, իսկ անձնական (կյանքի) ապահովագրության մյուս տեսակների համար ապահովագրական ակտ կազմել հիմնականում չի պահանջվում.

Ապահովագրականհատուցում (անձնական ապահովագրությունում՝ ապահովագրականգումար) այն գումարն է, որը ենթակա է վճարման ապահովադրին, ապահովագրված անձին կամ շահառուին` ապահովագրական պատահար տեղի ունենալու արդյունքում: Վճարման ենթակա ապահովագրական հատուցման արժեքը չի կարող գերազանցել ապահովագրության պայմանագրով նախատեսված ապահովագրական գումարի չափը. -

Գույքային ապահովագրության պայմանագրում, կողմերի փոխադարձ համաձայնությամբ, կարող է նախատեսվել դրամական արտահայտությամբ հատուցման վճարման փոխարեն վնասված կամ

ոչնչացված գույքի համարժեք գույքով փոխհատուցում. կյանքի ապահովագրության գծով Ապահովագրականստորնո ապահովագրավճարներիհերթական մուծումներ չկատարելու պատ-

ճառով ժամկետից շուտ իրենց գործողությունըդադարեցրած ապահովագրության պայմանագրերիքանակն է.

Համատեղ ապահովագրություն (համաապահովագրություն) մեկ ապահովագրության պայմանագրով ապահովագրության օբյեկտի ապահովագրությունն է երկու ն ավելի ապահովագրողներիկողմից (համատեղ ապահովագրություն), որոնք ապահովադրի (ապահովագրված անձի կամ շահառուի) հանդեպ կրում են համապարտապահովագրական պատասխանատվություն, -

Վերաապահովագրություն մեկ ապահովագրողի (վերաապահոկողմից վագրվող) պայմանագրով որոշված պայմաններով ապահովադրի նկատմամբ ունեցած իր բոլոր կամ մի շարք պարտավորությունների կատարման ռիսկի ապահովագրումն է մեկ այլ ապահովագրողի մոտ (վերաապահովագրող): Վերաապահովագրվողն ապահովագրությանպայմանագրովնախատեսված իր պարտավորություններիամբողջ ծավալով մնում է պատասխանատու ապահովադիրներիառջն, -

Ապահովագրության ընդհանուր (ստանդարտ) պայմաններ ապահովագրողի կամ ապահովագրողների միության ընդունած կամ հաստատած ապահովագրությանհամապատասխան տեսակի, դասի համար սահմանված ստանդարտ պայմաններ, որոնցով կնքվում է ապահովագրությանպայմանագիրը. -

-

Ապահովագրությունգլխավոր ապահովագրության պայմանագրով մեկ ապահովագրության պայմանագրովմիատարր ապահովագրության օբյեկտի տարբեր խմբաքանակներիապահովագրություննէ որոշակի ժամանակահատվածիընթացքում ն միանման ապահովագրության պայմաններով: ԱԿԳ

օրենք «Ապահովագրությանե ապահովագրականգործունեությանմասին» ՀՀ օրենք. ԱՊՊԱ

-

օրենք

-

«Ավտոտրանսպորտային միջոցների

Աապահոմագոությունում

առվող

հասկազությունները

օգտագ

ծումից բխող պատասխանատվությանպարտադիր ապահովագրության մասին» ՀՀ օրենք:

4Ղ

միջազգային

տերմիննեոն

ու

Աբանդոն (ֆր. ՃԵճոմօո) ապահովագրողի կողմից ապահովագրական գումարն ամբողջությամբ վճարելու դեպքում ապահովադրի հրաժարվելն ապահովագրված օբյեկտի (նավ, բեռ) նկատմամբ ունեցած սեփականությանիրավունքից. -

Ավուար (ֆր. ՃԿօՐ) հոմանիշը «ակտիվներ» (դրամական միջոցապահովաներ, մուրհակներ, ակրեդիտիվներ,արժեթղթեր ն այլն) գրական ընկերությանհաշվեկշռի մի մասը. բաթ -

-

Ադենդում (լատ. Ճժմօո6) լրացուցիչ համաձայնագիր արդեն կնքված ապահովագրականպայմանագրին (հիմնականում վերաապահովագրությանպայմանագրին). -

նոր Ճռզատիօդ ապահովադիրների Ակվիզիտոր (լատ. գործակալ կամ բրոքեր զբաղվող ներգրավմամբ ապահովագրական -

(մակլեր).

Անդերռայթեր (ՍոմճոԽուՅ-) անձ, որը լիազորված է ապահովագրական ընկերության կամ սինդիկատի կողմից` ռիսկերն ընդունելու ապահովագրության: Անդերռայթերներնապահովագրությանփորձառու մասնագետներ են, որոնք ունեն ռիսկերի գնահատման ն կառավարմանխոր գիտելիքներ. -

Անուիտետ (գերմ. Ճոռսէշէ) պայմանագիր, ըստ որի` ապահովադիրն ապահովագրողին միանվագ կամ մաս-մաս մուծում է ապահովագրավճարները, իսկ հետո` պայմանագրովնախատեսված ժամկետում ն պարբերականությամբ,ապահովագրողը վճարում է ապահովադրին կամ շահառուին (ապահովագրվածանձին) մուծված ապահո-

վագրավճարները ն պայմանագրով երաշխավորված եկամուտը. Աութսայդերներ(Օսէտ(4685) ապահովագրականընկերություններն բրոքերային ընկերություններ, որոնք չեն հանդիսանում ապահովագրական ընկերությունների կամ բրոքերների միությունների, ասոցիացիաների անդամներ ն իրենց գործունեությանմեջ չեն հետնում նշված միությունների ն ասոցիացիաների անդամների սակագնային համա-

ձայնագրերին.

(լատ. Ցօոստ) պայմանագրում նշված պայմաններիի հայտ գալու դեպքում ապահովադրին կատարվող վճարումներ (բացառությամբ ապահովագրական հատուցումների) ակամ ապահովադրին Բոնուս

-

մատուցվող այլ ծառայություններԱմկամտրամադրվող արտռոնություններ, որոնք կատարվում են ապահովագրողի` տարբեր միջոցների հաշվին (այսուհետն՝` բոնուս) (օրինակ, ապահովադրի կողմից վճարված ապահովագրավճարներիցձնավորվող ակտիվների կառավարման արդյունքում ստացված շահույթից շահութաբաժիններ, վճարված ապահովագրավճարիմի մասի ետ վերադարձ ն այլն). Բորդերո (ֆր. 80ԱՅՈԹՁս) ապահովագրության ընդունված ն վերաապահովագրության ենթակա ռիսկերի ցանկ: Այն կազմվում է հիմնականումօբլիգատորային վերաապահովագրությանդեպքում. -

Բրուտտո-դրույքաչափ (Օօտտ քՅէթ) ապահովագրավճարի լրիվ դրույքաչափը (ապահովագրական սակագինը), որն իրենից ներկայացնում է ապահովագրականպատահարների դեպքում հատուցումներն ապահովող նետտո-դրույքաչափի, բեռնվածության (ապահովագրողի գործառնական ն կանխարգելիչ միջոցառումների իրականացմանն ուղղված ծախսերի, ինչպես նան պլանավորված շահույթի) կամ նետտո-դրույքաչափի հավելումի հանրագումարը. -

Հիպոթեք (հուն. ՒՈքօէոծհօ) միջոցների ներդրումն անշարժ գույքում (շենքերի ն շինությունների կառուցում, վերակառուցման ն ն այլն). -

աշխատանքներ վերանորոգման

Կարգո (Շճոցօ) նավափոխադրավճար(ֆրախտ) ստանալու նպատակով նավով (մյուս տրանսպորտային միջոցներով) փոխադրվող բեռների կամ այլ գույքի ապահովագրություն. -

Կասկո (ԱՎս |դՏսքՁոօ6) տրանսպորտայինմիջոցներին (նավեր, ինքնաթիռներ, ցամաքային տրանսպորտ) պատճառված վնասի (այդ թվում` գողության (ներառյալ տրանսպորտային միջոցի առանձին մասերի ն սարքավորումների գողության, վանդալիզմի կամ խուլիգանության դեպքերը)) ապահովագրություն: Այն չի ներառում ուղնորների, փոխադրվող գույքի, ցամաքային ավտոտրանսպորտային միջոցների (նան բեռնափոխադրող) օգտագործումեց բխող պատասխանատվության ապահովագրությանռիսկերը. -

Քվոտա ապահովագրությունում(Զսօռ (ո |(ոՏջսլՅոՇՔ) ապահովագրողի (վերաապահովագրողի)մասնակցությանչափն ապահովագրության (վերաապահովագրության)ծածկույթում. -.

Վերաապահովագրականքովերնոթ համաձայնագրի ձն, որը կիրառվում է որպես միջանկյալ ձե վերաապահովագրականպայմանագրերի կնքման ժամանակ. -

Գնանշում (ՁսօՕանօո) այն ապահովագրական սակագնի մեծությունն է, որով ապահովագրող պատրաստ է ապահովագրության ընդունել հանապատասխանռիսկը. -

Կուտակում (լատ. ՇսոոսէՅէօ) ռիսկերի կենտրոնացում որոշակի տարածաշրջանիսահմաններում. -

Կեպտիվային ընկերություններ (Շոքեստ օշօտքոո)

-.

արդյունա-

բերական, առնտրական կամ բաժնետիրական ընկերությունների կողմից հիմնադրված ապահովագրական ընկերություններ, որոնք ապահովագրում են միայն իրենց հիմնադիրների բոլոր ռիսկերը կամ դրանց մի մասը.

Պենալտի (Քո)

-

ասպահովագրությունում պայմանագրային

պարտավորությունները չկատարելուդեպքում կիրառվող պատժամիջոցներիձներից որնէ մեկը.

Նախադեպ (Ք/6օ646ոէ) անցյալում տեղի ունեցած ն ներկայումս նմանատիպ գործողությունների հիմք հանդիսացող պատահար կամ -

իրադարձություն.

Պրինցիպալ (լատ. Քողոօքճիտ)

-

ապահովագրող, որի անունից

գործում է ապահովագրականգործակալը կամ ներկայացուցիչը.

Ապահովագրականպուլ (Քօօ) ապահովագրողի կողմից իրականացվող առանձին ապահովագրության դասի կամ նրա ամբողջ -.

ապահովագրական պորտֆելի գծով ապահովագրության մասնակիցների ամբողջությունն է, ինչպես նան վերջիններիս հանդեպ ապահովագրված ռիսկերի գծով ապահովագրողի ապահովագրական պատասխանատվության ամբողֆջություննէ. Ռեգրես (հետադարձ պահանջ) (Բ6շօսո/) ապահովագրական պատահարի արդյունքում մեղավոր անձի պատճառած վնասն ապահովադրին (ապահովագրված անձին) հատուցած ապահովագրողը հետադարձ պահանջի (ռեգրեսի) իրավունք ունի մեղավոր անձի նկատմամբ` իր վճարած հատուցման չափով. -

Ռենտա կապիտալի, հողի, փոխառության, (գերմ. Քօոթտ) բաժնետոմսերի, ապահովագրությանն այլնի դիմաց կանոնավոր կերպով ստացվող եկամուտ, որը չի պահանջում ստացողի կողմից որնէ ձեռնարկատիրական կամ աշխատանքային գործունեության իրականացում. -

Ռետրոցեդենտ(ԹՋ6է՛օՇ646ոէ) ապահովագրականկամ վերաապահովագրական ընկերություն, որը վերաապահովագրությանընդունվերաապահովագրողի,այսինքն` -

ված ռիսկերը փոխանցում է մեկ վերաապահովագրումէ.

այլ

Շու) ապահովագրականընկերությունԿապույտ քարտ (8 ների միջն կնքված համաձայնագիր ցամաքային ավտոտրանսպորտային միջոցների (նան բեռնափոխադրող)օգտագործումից բխող պատասխանատվությանապահովագրության պայմանագրերի փոխադարձ ճանաչման վերաբերյալ. -

սվերաապահովագրվողի կողմից պոտենցիալ Սլիփ (Տիք վերաապահովագրողներինուղարկվող փաստաթուղթ` վերաապահովագրության առաջարկ. -

ապահովադրի կամ ապահովագրողի Սյուրվեյեր (Տստ6յօ) խնդրանքով նավերի ն բեռների զննում կատարող ն դրանց վիճակի մասին եզրակացությունտվող փորձագետ. -

Տանտյեմ (Քոօիէ օշօտոոտտօո) վերաապահովագրողի կողմից վերաապահովագրվողին տրվող շահութաբաժնի մի մասը. այն պայմանագրերովփոխանցդեպքում, երբ վերաապահովագրության ված ռիսկերի վնասաբերության մակարդակնաննշան է. -

Միջնորդական դատարան (արբիտրաժային տրիբունալ) արբիտրաժ, վեճերի լուծման եղանակ, որի ժամանակ (ՃԵԱճեօո) կողմերը դիմում են ոչ թե դատական մարմիններ, այլ առանձին անձանց` միջնորդ դատավորներին:Պայմանագրերի կողմերի միջն կնքված արբիտրաժային համաճայնությունը նշանակում է, որ կողմերի միջն կնքված պայմանագրից բխող վեճերը ենթակա են լուծման միջնորդական դատարանի կողմից: Կողմերը զրկվում են պայմանագրից բխող վեճերի կապակցությամբ վարչական ն այլ դատարաններ դիմելու իրավունքից: Միջնորդական դատարանի -

«7

վճիռները, որպես կանոն, ենթակա չեն.

մաժոր (ԲօրՇՏ տճյօք, Ճօէ օէ օժ) անհաղթահարելի ուժ, արտակարգ ն անկանխատեսելի իրադարձություն, որի Ժամանակ ապահովադիրը կամ ապահովագրողն ազատվում են իրենց պարտավորություններից ժողովրդական (պատերազմ, գործադուլներ, ու հուզումներ անկարգություններայլն). Ֆորս

Հեջավորում (Է(ԹՅժց/ոց) - պաշտպանություն,ապագայում արտարԺույթի կուրսի անբարենպաստփոփոխություններիցարտարժութային ն առետրային ռիսկերիապահովագրություն.

դատարանի կողմից դատաքննության

-

-

ն

գումար (Ֆրանշիզա Բոտոշհլտտ) ապահովադրի վնասների որոշակի մաս, որը ենթակա չէ հատուցման

Չհատուցվող

-

-

կրած ապահովագրողի կողմից: Այն կարող է լինել պայմանական ն ոչ պայմանական: Պայմանական չհատուցվող գումարի դեպքում չի փոխհատուցվում այն վնասը, որը չի գերազանցում չհատուցվող գումարի սահմանված մեծությունը: Օրինակ, եթե պայմանական չհատուցվող գումարը 100 հազ. դրամ է, իսկ վնասը` 90 հազ. դրամ, ապա ապահովագրական հատուցում չի իրականացվում: Իսկ եթե վնասի մեծությունը գերազանցում է չհատուցվող գումարը, ապա հատուցումը կատարվում է ամբողջությամբ: Օրինակ, եթե առաջին օրինակում վնասի մեծությունը կազմում է 200 հազ. դրամ, ապա ապահովագրական հատուցումն իրականացվում է ամբողջությամբ. Ոչ պայմանական չհատուցվող գումարի դեպքում վնասի ցանկացած մեծությունից նվազեցվում է չհատուցվող գումար: Օրինակ, եթե չհատուցվող գումարը 100 հազ. դրամ է ն վնասի մեծությունը 300 հազ. դրամ, ապա չհատուցվող գումարը նվազեցվում է ամբողջությամբ, ն ապահովադրին հատուցում է կատարվում 200 հազ. դրամ գումարի չափով. Ֆրախտ (Բոօլցհէ) նավափոխադրավարձ, ծովային տրանսպորտով բեռների կամ ուղեորների փոխադրության դիմաց կատարվող -

վճար:

Ֆրախտի (չարտերի) պայմանագրով մի կողմը (ֆրախտ տրամադրողը) պարտավորվում է մյուս կողմին (ֆրախտ ստացողին) ն ուղեբեռների փոխադրման համար վճարի բեռների, ուղնորների դիմաց տրամադրել տրանսպորտային միջոցի ամբողջ բառնատարողությունը կամ դրա մի մասը` մեկ կամ մի քանի ուղերթի համար.

Ցեդենտ (Շ6ժՏոէ) վերաապահովագրվողապահովագրական ընկերություն, որն իր կողմից ապահովագրվածռիսկերը փոխանցում է -

,

վերաապահովագրության. Ցեսիոներ (Շ6տտլօոտո/) վերաապահովագրող. ապահովագրական կամ վերաապհովագրականընկերություն, որը վերաապահովագրության է ընդունում ապահովագրված ռիսկն ամբողջությամբ կամ դրա մի մասը. -

Ցեսիա (ՇՏտօո) իրավաբանականտերմին, որը նշանակում է որոշակի իրավունքների փոխանցում, օրինակ, ռիսկերը վերաապահովագրությանփոխանցելու գործընթացը. -

Զարտեր (ՇհՅ6ո քՁեյ/) ծովային բեռնափոխադրմանպայմանաէ նավի վարձակալման հանգրի ձն` փաստաթուղթ, որը հաստատում գամանքը: Կիրառվում է նավի վարձակալմանգործարքի երեք ձն՝ -

1.

2. Յ.

. Ուղերթային չարտեր,

Թայմ-չարտեր (ժամանակավոր նավավարձում), ձ ան պայ պայմաններով). ե (վարձակալության -Դիմայզրով) իմայզ-չարտեր

ապահովագրական պատահար տեղի ունե(Տհօտճցտ) նալու արդյունքում արտադրության դադարեցման հետ կապված ֆինանսական կորուստների գծով շահույթի կորստի ապահովաՇոմաժ

-

գրություն. ռիսկի գումարը, որը ենթակա է վերաէքսցեդենտ (Տսքլխտ) ապահովագրության ապահովագրողի սեփական պահման գումարի գերազանցման մասով. -

Վնասաբերությանէ քսցեդենտ (Է»«Շ6ՏՏօք Լօտտ ԱՅԱօ 1թոե/ օք ՏԵթք Լօտտ ԼԹ) վերաապահովագրությանպայմանագիր, ըստ որի՝ ապահովագրության որոշակի դասի գծով վերաապահովագրողի են, եթե վնասագործունեությանարդյունքներըպաշտպանվում սահմանված գերազանցի պայմանագրում բերության մակարդակը -

տոկոսը:

Գլուխ Ո ՌԻՍԿԵՐԻ

ԴԱՍԱԿԱՐԳՈՒՄԸ

ԵՎ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄԸ

1.

Ռիսկերի դասակարգումը

2.

Ռիսկերի կառավարման մեթոդները

3.

ռիսկերի կառավարումը Ապահովագրության մեթոդով

ՌԻՍՊԵՐԻ

|

ԴԱՍԱԿԱՐԳՈՒՄԸ

Ռիսկերի կառավարման արդյունավետությունը բարձրացնելու նպատակով դրանք դասակարգվում են` հաշվի առնելով ռիսկերը բնութագրող տարբեր հատկանիշները: Գոյություն ունեն ռիսկերի դասակարգմանտարբեր եղանակներ՝ մասնավորապես. 2.

Ռիսկերի ավանդականդասակարգում. Ձեռնարկատիրական գործունեության գծով ռիսկերի դասա-

Յ

Ֆինանսական ոլորտի ռիսկերի դասակարգում նայլն:

1.

կարգում.

Ստորն ներկայացվում են ռիսկերի դասակարգման վերը նշված ն ու չափանիշները : եղանակներիհիմնականսկզբունքներն 1) Ռիսկերի ավանդական դասակարցումը

Ավանդական դասակարգումը կատարվում է` հաշվի առնելով ռիսկերի բնույթը, վնասաբերության մակարդակը ն դրանց մյուս յուրահատկությունները, որոնք խմբավորվում են հետնյալ փոխկապակցված խմբերով` 1. 2. Յ

Օբյեկտիվ ն սուբյեկտիվ ռիսկեր, Անհատական ն ընդհանուր ռիսկեր, Յուրահատուկ, բնապահպանական,քաղաքական, տեխնիկական ն այլ տեսակի ռիսկեր:

Օբյեկտիվ ռիսկերը գոյություն ունեն բնական աղետները:

կամքից անկախ, օրինակ,

Սուբյեկտիվ ռիսկերն այն ռիսկերն են, որոնք կապված իրականության իրատեսական ժխտման կամ անտեսման հետ.

են

Անհատականշիսկի դեպքում անտեսվում են ապահովագրության օբյեկտի հետ ռիսկեր, օրինակ, շենքերի ն կապված չատ հետ կապված ռիսվերից դիտարկվում է միայն հրդեհի

Աանոնր

Ընդհանուր ռիսկերի դեպքում ոչ միայն չեն անտեսվում ապահովագրության օբյեկտի կամ ֆիզիկական ն իրավաբանական անձանց հետ կապված ռիսկերը, այլե դրանք դիտարկվում են փոխկապակցված մյուսմ ռիսկերի հետ: Օրինակ, մարդու կյանքի, առողջության, աշխատունակության ն նրան պատկանող շենքերի, ավտոմեքենաների ն այլ գույքի հետ կապված ռիսկերը: Յուռահատում ռիսկերից են, օրինակ, վատ եղանակից կամ խոշոր վնաս հասցնելու յուրահատկությամբ (ատոմակայանի) ռիսկերը: Բնապահպանական ռիսկերը շրջակա միջավայրի աղտոտման ռիսկերն են: Քաղաքական ռիսկերն ալլ պետության քաղաքացիների հանդեպ միջազգային նորմերի խախտմամբվնասներ հասցնելու հետ կապված ռիսկերն են:

Տեխնիկական ռիսկերն արտադրական տեխնոլոգիական վթարների հետ կապված ռիսկերն են, այդ թվում` Արդյունաբերական մեքենաների կապված ռիսկերը. »

ն

սարքավորումների

հետ

էլեկտրատեխնիկական ռիսկերը (հաշվողական տեխնիկա, կապի միջոցներ, սարքեր). »

.Շինմոնտաժային ռիսկերը (շենքեր, շինություններ, փոխանցվող հարմարանքներ). »

Տրանսպորտային ռիսկերը (տրանսպորտային միջոցներ, բեռներ ն դրանց գծով պատասխանատվություն). »

Գյուղատնտեսականռիսկեր (գյուղատնտեսական բերքի, կենդանիների, ֆերմերների ն գյուղատնտեսական կազմակերպությունների գույքի հետ կապված ռիսկեր): »

2) Ձեռնարկատիրական

զործունեության

գծով ռիսկերի դասակար-

գումը

Քանի որ ձեռնարկատիրական գործունեության իրականացումն ունի բազմաթիվ առանձնահատկություններ, այդ պատճառով էլ նշված ոլորտի գծով ռիսկերի դասակարգումը չի համընկնում ռիսկերի ավանդական դասակարգմանհետ: Նշված ռիսկերի դասակարգումը կատարվում է դրանց առաջացման պատճառների երեք հիմնական

խմբերում խմբավորման միջոցով, մասնավորապես.

. Բնական ռիսկեր բնական աղետները, եղանակայինգործոն-

ների ազդեցության պատճառով տրանսպորտային միջոցների (նավեր, ինքնաթիռներ, ավտոտրանսպորտ ն երկաթուղի) վթարները, հանքահորերի փլուզումը Ա կառավարումից դուրս գալը, ինչպես նան առաջացած կայծակնահարության կամ երաշտի պատճառով

հրդեհները.

Ջեյխնիկական ռիսկեր կայռակնահարությաանկամ երաշտի գորօոնների ազդեցությունից բացի մյուս պատճառներով հրդեհը, շինարարության ն նախագծման ընթացքում թույլ տրված սխալները, տեխնիկական պատճառներով մեքենաների ու սարքավորումների վնասվելը, տրանսպորտային միջոցների վթարը, նավերի, ինքնաթիռների ն այլ տրանսպորտային միջոցների կորուստը, սարքավորումերի պայթյունըն այլ արդյունաբերական վթարները. 3. Սոցիալական ռիսկեր - պարտքերի վճարումից հրաժարվելը, տեղական իշխանությունների կողմից առգրավման, ազգայնացման ն այլ նմանատիպ գործողությունների իրականացումը, արտարժույթի փոխարժեքի տատանումները, գների ն պահանջարկի տատանումները, գործադուլները, մասսայական անկարգություններնու պատերազմները: 2.

2) ֆինանսական

-

ձեռնարկատիրական գործունեության ռիսկերի դասակարգումից, քանի որ ֆինանսական ն ձեռնարկատիրական գործունեության ոլորտներն ունեն էական տարբերություններ: Մասնավորապես, ֆինանսական ոլորտի տարբեր գործունեության տեսակների հետ կապված ռիսկերի դասակարգումը կատարվում է հաշվի առնելով առաջացմանհետնյալ հատկանիշները՝ Քաղաքական, տնտեսական ն օրենսդրական դաշտի պահանջների փոփոխությունները. Ֆինանսական ոլորտի կազմակերպության ղեկավարների ն աշխատակիցների գործողությունները. Ֆինանսական ծառայությունների մատուցման շուկայի տատանումները (ֆինանսական ճգնաժամեր, տարադրամի փոխարժեքի »

»

»

տատանումներ) ն այլն: Հաշվի առնելով վերը նշված հատկանիշները ֆինանսական ոլորտի ռիսկերը դասակարգվում են`

(Սոտաքին միջավայրի ռիսկեր, որոնք տարանջատվում են ըստ առաջացման պատճառների`քաղաքական, իրավական, մրցակցային ս տնտեսական. »

Կառավարման ռիսկեր, որոնք կարող են տեղի ունենալ գործառնական, կազմակերպչական, ղեկավարության ունակությունների ն խրախուսմանպատճառներով. .

(Օատուցման ռիսկեր, որոնք կապված են նոր ծառայությունների ներդրման, ռազմավարական ծրագրի ընտրության ն տեխնոլոգիաների կիրառման հետ. Ֆինանսական ռիսկեր, որոնք ներառում են վերադարձվելիության, իրացվելիության, արտարժութային, տոկոսադրույքի ն լներիջի (կապիտալի) ռիսկերը: »

»

ուորտի ռիսկերի դասակարգումը

Ֆինանսական ոլորտի ռիսկերի դասակարգման ժամանակ են նույնպես հիմք ընդունվում ռիսկերի առաջացման պատճառները: Սակայն նշված ռիսկերի դասակարգումն էականորեն տարբերվում է

ՌԻՍԿԵՐԻ

ԿԱՌԱՎԱՐՄԱՆՄԵԹՈԴՆԵՐԸ

Մարդկանց կողմից ռիսկայնության գիտակցումն է պատճառ հանդիսացել, որ նրանք իրենց ռիսկերի մի մասն ապահովագրեն, այսինքն ապահովագրության առաջացման նախապայմանը հանդիսացել է ռիսկը: Ռիսկն անորոշություն է, որի հետնանքները նախապես հայտնի չեն: Այն կարող է տեղի ունենալ կամ ոչ, որից էլ կախված է հավանական դրական կամ բացասական արդյունքների

ստացումը:

գործուղման չի մեկնում կամ աշխատանքներ կատարելուց, կազմակերպություն, հրաժարվում է փոխառություններ ։տրամադրելուց կամ վարկեր վերցնելուց կամ գործունեության նոր Աս մեթոդի հիմնական տեսակներ իրականացնելուց նե այն: թերությունն այն է, որ ռիսկի չդիմելը մարդու համար ինչ-որ տեղ նշանակում է նան ապրելու իմաստի կորուստ, իսկ ձեռնարկության համար չստացված եկամուտ կամ շահույթ: Անտեսման մեթոդը, որը կիրառվում է այն ռիսկերի գծով, որոնց կառավարումն անհնարին է նե տեղի ունենալու հավանականությունը բավականին ցածր է, օրինակ, պատերազմական ռիսկերը, ատոմակայանի վթարը ն այլն: Նշված ռիսկերը սովորաբար չեն ապահովագրվում: ն վերահսկողության Կոռռուստների կանխարգելման մեթոդը, Յ որի դեպքում իրականացվում են կանխարգելիչ միջոցառումներ ռիսկի տեղի ունենալու հավանականությունը նվազեցնելու կամ բացառելու նպատակով: Օրինակ, իրականացվում են հակահրդեհային պաշտպանության միջոցառումներ, գույքի պահպանության մակարդակը բարձրացնելու նպատակով հակաառնանգիչ սարքեր են տեղադրվում ն այլն: 4) ."Բնքնատպահովագրության մեթոդը, որի դեպքում մարդիկ կուտակում են դրամական միջոցներ, որպեսզի իրենց կյանքում տարբեր ռիսկեր տեղի ունենալու դեպքում իրենց կրած վնասներն ինքնուրույն կարողանան կառավարել, օրինակ, տունը հրդեհվելու դեպքում կարողանան այն վերականգնել ու վերանորոգել կամ հիվանդանալու դեպքում վճարել բժշկական ծախսերը ն այլն: Կազմակերպություններն իրենց կրած վնասներն ինքնուրույն կարգավորելու նպատակով ստեղծում են ինքնաապահովագրության .

Ռիսկի դիմելու որոշման ընդունումը գործողություն է լավագույն ելքի հույսով: Դրական արդյունք ստանալու հավանականությունը կոչվում է «շահույթի ստացման հնարավորություն», իսկ բացասական արդյունքի ստացման դեպքում ռիսկը սերտորեն կապվում է «վնաս» հասկացությանհետ: Ռիսկային գործողություններիի կատարման դեպքում դրական արդյունքների ստացման նպատակով անհրաժեշտ է ապահովել ռիսկերի արդյունավետ ն հիմնավորված կառավարման գործընթաց: Պրակտիկայումռիսկերի կառավարման գործընթացն իրականացվում է հետնյալ երկու փուլերով. Աշաջին փուլի ընթացքում բացահայտվում են ռիսկերը ն մանրամասն վերլուծության են ենթարկվում: Այնուհետն, բացահայտված ռիսկերը գնահատվում են` հաշվի առնելով դրանց տեղի ն վնասաբերությանմակարդակը: ունենալու հաճախականությունը Երնրո ու է ընթացքում իրականացվում ռիսկերի կառավարման գործընթաց, որն իրենից ներկայացնում է ռիսկերի ն բացասական հետնանքնեի նվազեցման հաղթահարման միջոցառումների իրականացում: Գործնականում ռիսկի կառավարման երկրորդ փուլի ընթացքում կիրառվում են դրանց կառավարման հետնյալ հինգ հիմնականմեթոդները.

.Վետացմանմեթոդը, որը ենթադրում է ռիսկի կառավարում ռիսկի չդիմելով: Այսինքն, հրաժարում ռիսկային գործողություններ կատարելուց: Օրինակ, մարդը հրաժարվում Է վտանգավոր

հիմնադրամներ:

ապահովագրության մեթող, որի դեպքում ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձինք ապահովագրավճարներ են վճարում ապահովագրական ընկերություններին, որոնց դիմաց վերջիններս փոխհատուցում են ապահովագրված ռիսկի տեղի ունենալու արդյունքում նրանց պատճառվածվնասը: Ռիսկերի կառավարման ապահովագրության կամ ինքնաապահովագրության մեթոդներնանվանվում են ռիսկերի ֆինանսավորում:

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅԱՆ

ՄԵԹՈԴՈՎ

ՌԻՍԿԵՐԻ

ԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄԸ

կառուցված է անմիջապես տեկտոնական խզման վրա, իսկ մյուսը, որն արժի 60,000 հազար դրամ այդ խզումից բավականին մեծ հեռավորությանվրա, ապա երկրաշարժը կարող է` »

1-ին շենքը հիմնովին ոչնչացնել.

իսկ2-րդը՝ վնասել միայն մասնակի, որի վնասի մեծությունը կազմի 10,000 հազար դրամ: »

Ապահովագրությանմեթոդի կիրառմամբ ռիսկերի կառավարման գործընթացըսկսվում է ապահովագրությանենթակա ռիսկերի գնահատումից, որը սովորաբար իրականացվում է ապահովագրական ընկերությանակտուարի, անդերռայթերի, փորձագետի կամ ապահովագրականբրոքերի կողմից: Սպահովագրությունումռիսկի դրական ն բացասական հետնանքների մեծության կանխատեսումն իրականացվում է հավանականության տեսության ն «մեծ թվերի օրենքի» կիրառմամբ, վիճակագրանան՝ կան ու ժողովրդագրական տվյալների հիման վրա, ինչպես հաշվի առնելով յուրաքանչյուր ռիսկի համար առանձնահատուկ գործոններնու չափանիշները, մասնավորապես. »

»

Ռիսկի տեղի ունենալու հաճախականությունը. Վնասաբերությանմակարդակը:

Օրինակ, եթե դիտարկենք երկրաշարժի տեսանկյունից, ապա հայտնի է, որ աշխարհի շատ վայրերում գոյություն ունի երկրաշարժի վտանգ: Կովկասյան տարածաշրջանի համար, ելնելով երկրաշարժերի տեղի ունենալու վերաբերյալ պատմական ն վիճակագրական տվյալներից, կարելի է ստանալ դրանց տեղի ունենալու հաճախականությանմոդելը: Այդ տվյալների համաձայն ստացվում է, որ մեր տարածաշրջանում միջին հաշվով 10 տարին մեկ անգամ գրանցվում է երկրաշարժ: Գիտնականներնավելի մեծ ճշգրտությամբ կարող են նշել երկրա-

կեղնի կառուցվածքի խզումների ուղղությունները, որոնց երկայնքով երկրաշարժեր: Հիմնվելով այդ հաճախակի են տեղի ունենում տվյալների վրա` հնարավոր է լինում որոշել, թե այս կամ այն տարածաշրջանի որ մասում երկրաշարժիվտանգը կլինի ամենամեծը:

Կանխատեսումներ անելիս պետք է հաշվի առնել նան այլ կարնոր տվյալներ ն գործոններ, որոնք կարող են ազդել ռիսկի մեծության վրա, մասնավորապես,եթե 5,000 հազար դրամ արժողությամբշենքը ԲԲ

Ինչպես տեսնում ենք, չնայած այն հանգամանքին, որ երկրորդ շենքը վնասվում է մասնակի, այդ շենքին հասցված վնասը երկու անգամ գերազանցումէ առաջին շենքի լրիվ կորուստը: Ռիսկի տեղի ունենալու հաճախականության ն հասցվելիք վնասների մեծության փոխադարձ կապի գծով կազմվում են տարբեր

գրաֆիկներ:

Օրինակ, արտադրությունում դժբախտ պատահարների քանակի ն դրանց ծանրության փոխկապակցվածության օրինաչափությունը հայտնի է «Հայնրիխի եռանկյունի» անվանմամբ, որի համաձայն՝ որոշակի ժամանակահատվածում,երբ հավանականէ, որ. »

»

»

ծանրըվնասվածքով պատահար, ապա միջին վնասվածքներովպատահար ն տեղիկունենա 300 պատահար առանց վնասվածքի: տեղիկունենա

Այս օրինաչափությունը պահպանվում է տնտեսության գրեթե բոլոր ոլորտներում` անկախ այն հանգամանքից մարդիկ աշխատում են արտադրությունում, թե` հանդիսանում են գրասենյակայինաշխատակիցներ: Վերջիններիս միջն տարբերությունն այն է, որ գրասենյակային աշխատակիցների հետ այդ պատահարը տեղի կունենա անհամեմատ երկար ժամանակահատվածիընթացքում:

Ռիսկի գնահատման վրա ազդեցություն են ունենում փոխկապակցվածգործոնները՝

նան

հետնյալ

որոնց հետնանքով «Վտանգավոր պատահարները (քո), ապահովագրվածօբյեկտին վնաս է պատճառվում ն (Ռիսկի տեղի ունենալուն նպաստող գործոնները (հճշոոց), որոնք կարող են ազդել վնասի մեծության վրա: »

»

Օրինակ, եթե փայտից կառուցված շենքն ապահովագրված է հրդեհի ռիսկից, ապա հրդեհը վտանգավոր պատահարն է, իսկ փայտից կառուցված լինելու հանգամանքը ռիսկի տեղի ունենալուն նպաստող գործոնն է, քանի որ հրդեհն ավելի արագ է բռնկվում ն շատ ավելի արագ է տարածվում փայտից կառուցված շենքերում:

Վերը նշված օրինաչափություններն ու գործոններն անհրաժեշտէ հաշվի առնել ոչ միայն ապահովագրության պայմանագիրը կնքելիս,

ապահովագրականսակագների հաշվարկները կատարելիս: Օրինակ, շենքերի ու շինությունների ապահովագրության պայմանագրեր կնքելիս հաշվի են առնվում՝ նան

այլ

»

դրանց նախագծերը,

իրարից որոշակի հեռավորությունը, շենքում հակահրդեհային պաշտպանության թյան մյուս համակարգերի առկայությունը Ա այլն:

ն

անվտանգու-

Ռիսկի տեղի ունենալուն նպաստող գործոնների մասին խոսելիս պետք է հաշվի առնել նան այն բարոյական չափանիշները, որոնք կարող են ազդել վնասների տեղի ունենալու վրա, մասնավորապես. »՞

1.

Ապահովադիրըգույքային շահ ունի ռիսկի ապահովագրու-

թյան գծով. 2.

Ռիսկի տեղի ունենալու հետնանքովհավանական կորուստների հնարավոր է գնահատել դրամական արտահայ-

մեծությունը

տությամբ.

»

»

Այսպիսով, ապահովագրությանմիջոցով ռիսկերի կառավարումն իրականացնելու ժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել ռիսկի ապահովագրության պահանջարկի (ոտսՁելթ ոտի) առկայությունը: Այսինքն` ռիսկը պետք է ունենա այն անհրաժեշտ հատկանիշներ որոնք ապահովագրականընկերություններինթույլ կտան առաջարկել ապահովագրական ծածկույթ տվյալ ռիսկի համար: Ռիսկերն ապահովագրվումեն, երբ`

Ապահովագրողինխաբելու հավանականությունը բարձրանում

է, եթե ավահովագրվող անձն անցյալում անազնիվ արարքներ է թույլ

տվել,

Յ.

Պատահարներիտեղի ունենալն ունի պատահական բնույթ ն դրանց տեղի ունենալու հավանականությունը փոքր է. 4. Ապահովագրավճարի մեծությունը բարձր չէ, որը հնարավորէ ապահովել միայն համասեռ ռիսկի ենթարկվող բազմաքանակ օբյեկտների առկայության պայմաններում: Այսինքն, երբ մեծ թվով համասեռ ռիսկերը համախմբվում են միննույն ապահովագրական պուլում, ցածր ապահովագրավճարիսահմանման պայմաններում հնարավորէ լինում փոխհատուցելվնասները. 5.

Բարոյական տեսանկյունից ապահովագրողի համար շատ մեծ ավելի վտանգ է ներկայացնումայն գործարարը, որը հոգատար վերաբերմունք չունի իր բիզնեսի ն աշխատակիցների նկատմամբ, քան այն գործարարը, որն իր ձեռնարկությունում պահպանում է բիզնեսի չափանիշները, քանի որ առաջինի կողմից ապահովաստանալու իր գույքին գրական հատուցում նպատակով դիտավորությամբ վնաս պատճառելու հավանականությունըբարձր է: »

Ֆիզիկական ն բարոյական ռիսկերը հաճախ միմյանցից են: ն անպատասխանատու անբաժանելի Անկարգապահ, թափթփված գործարարը, որի ձեռնարկությունում տիրում է հակասանիտարական վիճակ, ապահովագրության տեսանկյունից ներկայացնում է շատ ավելի մեծ բարոյական ն ֆիզիկական ռիսկ:

Ապահովագրական ընկերությանկողմից սահմանվածէ ապահովագրականպաւտասխանատվության առավելագույն սահմանը. 6. Բարոյականռիսկերը (ո օր8|հճ28-4) ունեն ցածր տեսակարար կշիռ, քանի որ այդ ռիսկերի գնահատումն ունի էական բարդություններ, ինչպես նան դրանք հանգեցնում են ապահովագրական ընկերության կողմից անտիսելեկցիայի, որն իր հերթին առաջացնումէ անարդարվերաբերմունքապահովագրված անձանց նկատմամբ, 7. Գոյություն ունեն բավարար ծավալով վիճակագրական տվյալներ ն ռիսկի գնահատման վերաբերյալ տեղեկատվություն, որոնք հնարավորությունեն տալիս ապահովագրական ընկերությանը գնահատել ռիսկի վնասաբերության մակարդակը, դրա տեղի ունենալու հավանականությունը ն այլն: Այս

տեսանկյունից էլ անհրաժեշտ է դիտարկել ցանկացած ապահովագրական նախագիծ, որը ենթադրում է որնէ ապահովագրականծածկույթի տրամադրում: Ապահովագրությանպայմա59

նագրերի կնքման ժամանակ անհրաժեշտ է ճշգրիտ ձնակերպել յուրաքանչյուր ռիսկի ապահովագրության պայմանները, քանի որ դրանց համաձայն է որոշվում ապահովագրողի պատասխանատվության մեծությունն ապահովադրի (ապահովագրվածանձի, շահառուի) հանդեպ: Յուրաքանչյուր անձ իր սեփական կարծիքն ունի այն հարցի վերաբերյալ, թե որքան ռիսկ ինքը կցանկանա թողնել իրեն Ա որքանը եթե անգամ ի վիճակի է ամբողջ ր վճարել ապահովագրավճար: Կան մարդիկ, ովքեր երբեք չեն ապահովագրվում առանձին ռիսկերից, իսկ մյուսներն ապահովագրվելուց առաջ ուզում են համոզված լինել, որ ռիսկի փոխանցումնապահովագրողինիմաստ ունի:

Անո

ագրողին։նա

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅԱՆ

1.

Գլուխ 1

ԻՐԱՎԱԿԱՆ

ԿԱՐԳԱՎՈՐՈՒՄԸ

Ապահովագրությանպետականկարգավորման հիմնական

չափանիշները 2.

Ապահովագրական ընկերություններիլիցենզավորումը

Յ. գործունեությաննկատմամբ Ապահովագրական իրականացումը վերահսկողության 4. Ապահովագրողների նկատմամբկիրառվող պատժամիջոցները 5. Ապահովագրական իրավական պայմանագրերի կարգավորումը

6.

Ապահովագրական հայտերիիրավականկարգավորումը

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅԱՆ

ՊԵՏԱԿԱՆ

ՀԻՄՆԱԿԱՆ

ԿԱՐԳԱՎՈՐՄԱՆ

ՉԱՓԱՆԻՇՆԵՐԸ

Պետության հիմնական խնդիրն է ապահովագրական շուկայի կայունության ապահովումը` հաշվի առնելով հասարակական վերարտադրության գործընթացում այս ոլորտի կարնորագույն դերն ու նշանակությունը: Ապահովագրական համակարգի պետական կանոնակարգումն իրականացվում է հիմնականում հետնյալ գործոնների կիրառմամբ` 1. Ընդունվում են ապահովագրականգործունեության իրականացման գծով օրենսդրական ակտեր, որոնք կանոնակարգում են ապահովագրական ընկերությունների Ա միջնորդների գործունեությունը դրանց լիցենզավորման, սնանկացման, ինչպես նան ապահովագրականգործառնություններիիրականացմանգծով.

2. Սահմանում է ապահովագրության ոլորտի գծով առանձնահատուկ հարկային քաղաքականություն. Յ. Հաշվի առնելով հասարակության շահերը` պետությունն օրենսդրորեն սահմանում է այն ապահովագրությանդասերը, որոնք պետք է իրականացվեն պարտադիր կարգով` ընդունում է պարտադիր ապահովագրությանմասին օրենքներ:

Այսպիսի մանրակրկիտ պետական կանոնակարգմանկարնորությունն ու անհրաժեշտությունը բխում են ապահովագրականապրանքի վաճառքի հետնյալ առանձնահատկություններից. 1. Ապահովագրությանպայմանագրեր կնքելիս ապահովադրի կողմից ապահովագրավճարիվճարումը նշանակում է միայն այն, որ ապագայում` ապահովագրական պատահար տեղի ունենալու դեպքում, ն դրա հետնանքներիկարգավորմանհամար ապահովադիրն իրավունք ունի ստանալ ապահովագրականհատուցում, որի վճարման պատասխանատվությունըդրվում է ապահովագրողիվրա. 2. են դրամական փոխհարաբերու-

Կողմերի միջե առաջանում

թյուններ.

Յ. Ապահովագրողներիմիջն թույլ մրցակցության պայմաններում ի հայտ է գալիս ապահովագրությանմիջոցով հեշտ հարստանալ ցանկացողների մեծ բանակ, որը փոքր հատուցումներ խոստանալով, մեծ գումարների հասնող ապահովագրավճարներ է գանձում բնակչությունից ն գործարարներից:

Քանի որ շուկայական տնտեսության պայմաններումմշտապեսգոյություն ունի ապահովադրի հանդեպ այս կամ այն ապահովագրողի ապահովագրականհատուցման պարտավորությունների չկատարման հավանականություն, այդ պատճառով էլ պետության հիմնական խնդիրն է՝ ապահովել ապահովադիրների (ապահովագրված անձանց) իրավունքների պաշտպանությունը:

Ապահովագրական գործունեության իրականացման հիմնական նախապայմաններիցմեկն էլ բնակչության մեջ ապահովագրողների վճարունակության հանդեպ վստահության ձնավորումն է, որը հնարավոր է իրականացնել ապահովադիրների (ապահովագրված

անձանց) իրավունքներիպաշտպանվածություննօրենսդրորեն հովելու միջոցով:

ապա-

Այս խնդրի լուծումն ապահովագրականգործի հայրենիքում` Մեծ Բրիտանիայում, կիրառվել է դեռնս 1870թ.-ից, երբ ընդունվել է «Կյանքի ապահովագրության ընկերությունների մասին» օրենքը: Այնուհետն ընդունվել են ապահովագրության ոլորտը կարգավորող մի շարք օրենքներ, իսկ երբ 1968-1972թթ. Մեծ Բրիտանիայում 25 համեմատաբար խոշոր ապահովագրողներ սնանկացան, Մեծ Բրիտանիայի խորհրդարանը «Ապահովագրականընկերությունների մասին» օրենքում կատարեց փոփոխություններ,մասնավորապես.

-Խիստ պահանջներ սահմանվեցին ապահովագրականգովազդի նկատմամբ, որի համաձայն արգելվեց առաջարկել կամ գովազդել այն ապահովագրականծառայությունները, որոնք նախապես դժվար կաճ ընդհանրապես չիրագործվող պարտավորություններն ծրագրեր ներառում իրենց մեջ. »

են

Սահմանվեցին ապահովադիրներինանորակ ապահովագրական ծառայությունների մատուցումիցպաշտպանող դրույթներ, »

» Որոշ դրույթներ վերաբերում էին նան ապահովագրականմիջնորդներին, որոնց արգելվեց միջնորդություն կատարել այն ապահովագրողների օգտին, որոնք չունեն տվյալ տեսակի ապահովագրական գործառնություններ կատարելու լիցենզիա:

Իսկ 1975թ.-ին ընդունվեց նան «Ապահովադիրների շահերի պաշտպանության մասին» օրենքը, որի համաձայն լիազորված մարմնի կողմից ապահովագրողի լուծարման մասին որոշում ընդունելու դեպքում (այդ թվում` անվճարունակության պատճառով), երաշխավորվում է այդ ապահովագրողներիպարտավորությունների կատարումն ապահովադիրներիհանդեպ. » »

Պարտադիրապահովագրությանգծով` Կամավոր ապահովագրությանգծով`

100 96-ով. Չ6-ով:

Նշված օրենքը նախատեսում է ստեղծել խորհուրդ, որի տրամադրության տակ են գտնվում ապահովագրողներիկողմից կատարված հատկացումներից գոյացած միջոցները, Ա ապահովագրողի

լուծարման դեպքում երաշխավորվում են այդ ապահովագրողների պարտավորություններն ապահովադիրներիհանդեպ:

Եվրախորհրդի կողմից նույնպես ընդունվել են մեկ տասնյակից ավելի դիրեկտիվներ, որոնք վերաբերում են կյանքի ն ոչ կյանքի ապահովագրական գործունեության իրականացման, վճարունակության պահպանման, ապահովագրողներիլուծարման ն նրանց նկատձամբ վերահսկողության սահմանման, ինչպես նան ապահովադիրների շահերի պաշտպանության հարցերին: Եվրախորհրդի կողմից առաջին դիրեկտիվն ընդունվել է 1973թ.-ին, որը վերաբերում էր «Ոչ կյանքի ուղղակի ապահովագրությանկազմակերպմանն իրականացման գծով օրենքների, նորմատիվ ն վարչական ակտերի համակարգ-

մանը»:

Եվրախորհրդիընդունած դիրեկտիվները հանդիսանում են եվրոպական ապահովագրականօրենսդրության ընդհանուր հիմունքները, որոնց դրույթները հաշվի առնելով` Եվրամիության անդամ երկրների խորհրդարաններըկատարում են համապատասխանփոփոխություններ ապահովագրությանգծով ազգային օրենսդրությունում: ՀՀ-ում

ապահովագրական գործունեության իրականացման գծով պետական կանոնակարգմանգործընթացը սկսվել է 1996թ.-ից, երբ ընդունվեց «Ապահովագրությանմասին» օրենքը: Նշված օրենքը 2004թ.-ին ուժը կորցրած ճանաչվեց, քանի որ ընդունվեց «Ապահովագրության մասին» ՀՀ նոր օրենքը: Իսկ 2007թ.-ին ուժը կորցրած ճանաչվեց նան 2004թ. «Ապահովագրությանմասին» ՀՀ օրենքը ն ընդունվեց «Ապահովագրությանն ապահովագրական գործունեության մասին» ՀՀ օրենքը, որը գործում Է մինչ այժմ: Օրենքով կարգավորվումեն ապահովագրականընկերությունների` »

»

»

»

Իրավական կարգավիճակը, նրանց կապիտալում մասնակցության ն կառավարմանհարցերը. Լիցենզավորման ն ապահովագրականգործառույթների պատվիրակմանհարցերը. Վերակազմակերպմանն լուծարման հարցերը.

(Ապահովագրականգաղտնիքի պահպանման գրական պորտֆելի փոխանցման հարցերը:

ն

Օրենքով սահմանվում են

նան

Ապահովագրականգործունեությանիրականացմանգծով հանջները.

»

»

Ապահովագրողներիտնտեսական նորմատիվները.

»

Ապահովագրական միջնորդային գործունեության գծով

հանջները.

պա-

պա-

(Ապահովագրական գործունեության նկատմամբ վերահսկոն իրավական ակտերի խախտումների ղության սահմանման համար պատասխանատվությանկիրառմանդրույթները:

»

Հաշվի առնելով «Ապահովագրության ն ապահովագրական գործունեության մասին» ՀՀ օրենքում սահմանված դրույթները համապատասխան փոփոխություններեն կատարվել «ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքում»` ապահովագրությանըվերաբերող գլխում: կենտրոնական բանկի խորհրդի կողմից ընդունվել են նան ապահովագրական գործունեությունը կարգավորող նորմատիվ են` սահմանում իրավական ակտեր, որոնք ՀՀ

Ապահովագրական ն ապահովագրական բրոքերային գործունեության լիցենզավորման, ապահովագրական գործակալների հաշվառման չափանիշները. 2. Ղեկավարներիու պատասխանատու անձանց որակավորման, համապատասխակնության չանրանց ներկայացվող փանիշները. Յ.` ԼԱպահովագրականգործունեության հիմնական տնտեսական նորմատիվների չափերը, դրանց ձնավորմանն հաշվարկման կարգը ե ե Հ. Տեխնիկական պահուստների տեսակները, դրանց ձնավոր ման կարգը. 5. Ապահովագրողների հաշվապահականհաշվառման հաշվային պլանը, հաշվետվությունների ձները, դրանք ներկայացնելու կարգը ն ժամկետները. 6. ՛Վերաապահովագրողներինչարգելված ն հուսալի համարելու չափանիշները. 1.

մասնագիտական

-

.

ապահովա65

7. Ապահովագրողների ակտիվների դասակարգմանն հնարավոր կորուստների պահուստների ձնավորման ն օգտագործման կար-

գը.

8. Ներքին աուդիտի գործունեության, ներքին հսկողության մակարգին ներկայացվող ն այլն:

հա-

պահանջները

ՀՀ հարկային օրենսդրական ակտերում նույնպես առանձին գլուխներ ակամ հոդվածներ հատկացվել են ապահովագրական Ոլորտի հարկային գործունեությանը նկատմամբ կիրառվող քաղաքականության առանձնահատկությունները հաշվի են առնված հիմնականում «Շահութահարկի մասին», «Ավելացված արժեքի մասին», «Գույքահարկի մասին», «Եկամտահարկի մասին» ն այլ հարկային օրենքներում:

Ապահովագրական գործունեության նկատմամբ վերահսկողությունը ներառում է հետնյալ գործառույթների իրականացումը. 1.

2. Յ.

Ապահովագրական գործունեությամբ զբաղվելու գծով թույլտվություն տալը (լիցենզավորումը). Ապահովագրողների իրականացրած գործառնությունների նկատմամբ վերահսկողությունը. Ապահովագրողների նկատմամբ պատժամիջոցների կիրա-

ռումը:

պետք

է Որպեսզի մարդիկ ապահովագրեն իրենց ռիսկերը, նրանք վստահություն ունենան ապահովագրության ն ապահովագրողների հանդեպ: Հաճախորդ-ապահովադիրների մեծամասնությունը հիմնականում պատկերացում չի ունենում ապահովագրությանպայմանագրի պայմանների,ապահովագրականհայտերի կարգավորման ն ընդհան-

րապես` ապահովագրական օրենսդրության մասին, այդ պատճառով էլ նրանք կասկածանքով են վերաբերվում ապահովագրվելուն ու

ապահովագրողներին:

Ապահովագրական ապրանքն իր բնույթով իրեղեն չէ, քանի որ այն իրենից ներկայացնում է պայմանագիր, որի համաձայն ապահովադիրը նախ վճարում է ապահովագրավճար, իսկ հետագայում, եթե նա պայմանագրումսահմանված ժամկետի ընթացքում կրում է վնասներ, է փոխհատուցում: Այդ պատճառով էլ ապահովաապա ստանում դիրների մեջ վստահություն ձնավորելու նախապայման են համար-

վում ապահովադիրների շահերի իրական պաշտպանությունն ապահովող ապահովագրության ոլորտի գծով օրենսդրական կարգավորումը ն ապահովագրության պայմանագրերի պայմանների

սահմանումը:

Սույն գլխում ներկայացվում են զարգացած երկրների ն ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված, ինչպես նան ապահովագրության պայմանների այն հիմնական դրույթները, որոնք կարգավորում են ապահովագրողների ն ապահովադիրների (ապահովագրված անձանց, շահառուների, երրորդ անձանց) իրավահարաբերությունները:Առավել նան է խորը գիտելիքներ ունենալու համար անհրաժետ ուսումնասիրել ՀՀ քաղաքացիականօրենսգիրքը, ԱԱԳ օրենքը, ապահովագրական գործունեության վերաբերյալ գործող օրենսդրական ն նորմատիվ իրավական մյուս ակտերը, ինչպես նան ապահովագրողների ապահովագրության պայմանագրերի պայմանները: Մասնավորապես, ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքով կարգավորվում ն սահմանվում են` 1. Պարտադիր ն կամավոր ապահովագրության իրականացման չափանիշները. 2. ՛Շահերը, որոնց ապահովագրությունը չի թույլատրվում. 3. Ապահովագրությանպայմանագիրը ն դրա տեսակները. 4. Ապահովագրության պայմանագրի ն վկայագրի պարտադիր պայմանները. 5. Ապահովագրողի, ապահովադրի, ապահովագրված անձի ն շահառուի իրավական փոխհարաբերությունները. 6. Ապահովագրականարժեքի, գումարի, պատահարի, ապահովագրավճարի, ապահովագրականռիսկի գնահատման ն ապահովագրական հատուցումների կատարման չափանիշները. 7. "Վերաապահովագրության ն համատեղ ապահովագրության պայմանագրերը. 8. Վնասի հատուցման պահանջի իրավունքն ապահովադրից ապահովագրողին անցնելը (սուբրոգացիա). 9. Հայցային վաղեմության ն ապահովագրության պայմանագրի պայմանների կարգավորման մյուս չափանիշները:

Բ7

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐԱԿԱՆ

'

ԸՆՎԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ

ԼԻՏԵՆՋԱՎՈՐՈՒՄԸ

Ապահովագրողներինլիցենզավորելու գլխավոր չափանիշն ապահովագրական գործունեություն սկսելուց առաջ նրանց ֆինանսական միջոցների ներդրման արժանահավատության ն դրանց ստացման աղբյուրների ստուգումն Է: Դրանով հիմնավորվում Է նան ընկերությունում ֆինանսական միջոցների առկայությունը, որն անհրաժեշտ է ապահովագրական գործունեություն իրականացնելու համար: Նվազագույն անհրաժեշտ կապիտալը համարվում է այն գումարը, որը պահանջվում է ընկերությունից, որպեսզի պատահական ռիսկեր տեղի ունենալու դեպքում ընկերությունը կարողանա կատարել ապահովադիրների հանդեպ պարտավորությունները, որի մեծությունը փոփոխվում Է ն կապված Է ապահովագրության դասից ն տեսակից, ինչպես նան այն պետք է տվյալ ապահովագրական շուկայի առանձնահատկություններին:Այդ պատճառով էլ ԱսԳգ օրենքում սահմանվում են «կանոնադրական ն ընդհանուր կապիտալների նվազագույն չափերի նորմատիվները, որոնք լիազորված մարմինը կարող է վերանայել ոչ հաճախ, քան տարին

համապատասխանի

նեկ»: ՍԱԳ օրենքով այնպես էլ

Կա

սահմանվում է, որ ինչպես ապահովագրական, վերաապահովագրական ընկերությունները կարող են

աաԱա նկերու Այն աան պատասխանատվությամբ ընկերություն:

աո

ԲԵՐՎՐ)

ապահովագրողներին ն վերաապահովագրողներին թույլատրվում է ՀՀ տարածքում ստեղծել ներկայացուցչություն՝ այն գրանցելով լիազորված մարմնում: ԱԱԳ

օրենքը սահմանում Է նան, որ ընկերության ղեկավարները (բացառությամբ կառուցվածքային ստորաբաժանումների ղեկավարների) պետք է համապատասխանենմասնագիտականհամապատասխանութան ն որակավորման չափանիշներին, մասնավորապես, նրանք պետք է՝

.Ունենան

մասնագիտականհամապատասխանությանորակա-

որում.

շ

Դիտավորությամբ կատարված հանցագործության համար չունենան օրենքով սահմանված կարգով չմարված կամ չհանված դատվածություն. Յ. Դատավճռով զրկված չլինեն ֆինանսական, ապահովագրական, բանկային, հարկային, մաքսային, առնետրային,տնտեսական, իրավական ոլորտներում պաշտոններ վարելու իրավունքից. 4. Ճանաչված չլինեն սնանկ ն չունենան չմարված (չներված) պարտավորություններ. 5. Տվյալ անձը քրեական գործով ներգրավված չլինի որպես կասկածյալ, մեղադրյալ կամ ամբաստանյալ ն այլն:

Ապահովագրական ընկերություն նախքան ապահովագրական գործունեություն իրականացնելը պարտավոր է պետական լիազորված մարմնից ստանալ լիցենզիա` ապահովագրության յուրաքանչյուր տեսակի գծով առանձին-առանձին: օրենքով սահմանվել Է, որ ապահովագրողներին լիցենզիաները տրվում են կյանքի ապահովագրությանտեսակի 6 դասերի ն ոչ կյանքի ապահովագրության տեսակի 18 դասերի, ինչպես նան վերաապահովագրության2 դասերի գծով: Լիցենզիաները տրվում են մեկ կամ մի քանի դասերով կամ ենթադասերով ապահովագրական գործունեություն իրականացնելու համար՝ անժամկետ: ԱԱԳ

Նշված օրենքով սահմանվում Է նան, որ չի կարելի միաժամանակ իրականացնել կյանքի ն ոչ կյանքի ապահովագրության դասերուլ ապահովագրականգործունեություն: Կարելի է միաժամանակիրականացնել կյանքի ապահովագրություն ն վերաապահովագրություն կամ ոչ կյանքի ապահովագրություն ն վերաապահովագրություն: |

օրենքը թույլատրում Է նան որոշակի դասերի գծով լիցենզիա ունենալու դեպքում առանց լրացուցիչ լիցենզավորմանիրականացնել այլ դասի ռիսկի լրացուցիչ ապահովագրություն, եթե այդ ռիսկը վերաբերում է լիցենզավորված դասով ապահովագրված օբյեկտին միննույն պայմանագրով:Սակայն նշված դրույթի գծով բացառություններ են կատարվում վարկի, երաշխիքի տրամադրման, դատական ն արտադատականծախսերիապահովագրությանդասերիհամար: ԱԱԳ

Կյանքի ապահովագրությունիրականացնելու լիցենզիայով թույլատրվում է իրականացնել նան դժբախտ պատահարներից ն առողջության ապահովագրություն, իսկ վերաապահովագրական ընկերությունը կարող է միաժամանակ իրականացնել կյանքի ն ոչ կյանքի վե-

րաապահովագրություն:

Նախքան լիցենզիա տրամադրելը լիազորված մարմինը պետք է է ն կարող է իրակահամոզվի, որ տվյալ ընկերությունը պատրաստ նացնել լիցենզավորվող ապահովագրության դասի գծով ապահովագրական գործունեություն: Այդ նպատակով օրենքով ն նորմատիվ իրավական ակտերով պահանջվում է, որ ապահովագրողը ներկայացնի դիմում, որը պետք է ընդգրկի տեղեկատվություն` 1.

Իրականացվելիք

մասին.

ապահովագրական գործառնությունների

Կնքված վերաապահովագրությանպայմանագրերի մասին. Առաջիկա երեք տարիների գործարար ծրագիրը, որտեղ սահմանվում ն հիմնավորվում են` Ընկերության ներքին կազմակերպական կառուցվածքը. Ընկերության գործունեության կանխատեսվողարդյունքները. - Իրականացվելիք ապահովագրության յուրաքանչյուր դասը ն 2.

3.

»

»

»

ենթադասը.

՞

»

Վերաապահովագրությանծրագիրը. Տեխնիկական պահուստների հաշվարկման ներքին կարգերը.

ն

տեղաբաշխման

կԱպահովագրավճարների(ապահովագրական սակագների) այլն. 4. Ընկերության ղեկավարների որակավորման վկայականների պատճենները, 5. Ընկերության գործունեության կանոնակարգերինախագծերը, 6. Կանոնադրական կապիտալը փողով` ՀՀ դրամով համալրման փաստաթուղթը, որի նվազագույն չափը սահմանված է 50.0 միլիոն դրամ, սակայն հաշվի առնելով նվազագույն ընդհանուր կապիտալի նորմատիվային մեծությունը` ընկերություններն իրականում կանոնադրական կապիտալը համալրում են նվազագույնը 1 մլրդ կամ 1.5 մլրդ »

չափերըն

Լիազորված մարմինը կարող է պահանջել լրացուցիչ տեղեկություններ, փոփոխություններ ու լրացումներ մտցնել ներկայացվելիք տեղեկատվությանծավալներում: 7.

Երկրներից մեծամասնությունում օրենսդրորեն սահմանափակումներ են կիրառվում բանկային ն ապահովագրականխառը կառույցների ստեղծման նկատմամբ: Առանձնապես ռիսկայնության բարձր դրույթի անտեսումը, քանի որ երկրի մակարդակ ունի այս ֆինանսական շուկայում նշված երկու գործունեության տեսակները շահերի բախման առավել մեծ հավանականություն ն փոխազ-

դեցություն ունեն, ինչը կարող է պատճառ հանդիսանալ, որ նրանք գործեն համաձայնեցված`իրենց շահերից ելնելով ն հաշվի չառնելով ապահովադիրների, ապահովագրված անձանց ն շահառուների շահերը: Նշված հանգամանքը կարող է բացասականազդեցություն ունենալ նան ֆինանսական շուկայի բնականոն զարգացմանվրա:

ապահովագրողների կանոնադրական կապիտալում միայն մասնակցության սահմանափակումները վերաբերում են ն նան կուսակցություններին պետությանը, համայնքներին, ինչպես արհեստակցականմիություններին: Օրենքը սահմանում է, որ ապահովագրողները չեն կարող իրականացնել արտադրական, առնտրային, գործունեություն: բանկային ու վարկային կազմակերպության ՀՀ-ում

կանոնադրական Սահմանափակումներ են սահմանված նան ն ձայնի իրավունք տոկոս (10 ավելի նշանակալից կապիտալում տվող) մասնակցության գծով, որի նախնական համաձայնությունը տալիս է լիազորված մարմինը ն այլն:

դրամի չափով,

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐԱԿԱՆ

ք

ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ

ՎԵՐԱՀՍԿՈՂՈՒԹՅԱՆ

ՆԿԱՏՄԱՄԲ

ԻՐԱԿԱՆԱՑՈՒՄԸ

ունի Ապահովագրական իրականացումն գործունեութան ռիսկայնության բարձր մակարդակ: Ապահովագրականընկերությունը համարվում է ֆինանսապես կայուն, եթե նա իր ունեցած գույքով կարող է կատարել իր վրա վերցված բոլոր պարտավորությունները:

Ապահովագրական գործունեության գծով օրենսդրական կարգավորումը պետք է ունենա ապահովագրողների ֆինանսական կայունության ն վճարունակության ապահովման ուղղվածություն, քանի որ հենց այդ խնդրի ապահովումը հնարավորություն կտա վերջինիս կատարել իր վրա վերցված պարտավորությունները:

|

2. Սահմանափակվումէ ընկերությունների գործունեության տարբեր տեսակներովզբաղվելը ն սահմանվում են այն ապահովագրական գործառույթները,որոնք կարելի է պատվիրակել.

3. Ապահովագրականպահուստներիձնավորման ն տեղաբաշխման չափանիշների, ինչպես նան ընկերության գործունեության հիմնական տնտեսականնորմատիվներիսահմանման միջոցով. 4. Ապահովագրական գործառնությունների հաշվառման, հաշվետվություններիներկայացմաննկատմամբ. 5. Ապահովագրական գործունեության նկատմամբ առանձնահատուկ հարկային քաղաքականությանսահմանմամբ նայլն:

Ընկերության գործունեությանիրականացմանփուլում նրա ղեկավարների կամ պատասխանատու անձանց նկատմամբ իրավական պահանջներեն սահմանվածիրենց պարտականություններիկատարառումով, որ նրանք՝ ման

Գործոնները, որոնք ուղղակի ազդում են ապահովագրողի ֆինանսական կայունության ն վճարունակության ապահովման վրա, կարելի է բաժանել երկու խմբի` արտաքին ն ներքին: Արտաքին գործոնների թվին են դասվում տարբեր տնտեսական, քաղաքական ն այն, որոնց նկատմամբ գործոնները, օրենսդրական դաշտը ապահովագրողի աշխատանքների կազմակերպմանարդյունավետությունն ուղղակի ազդեցություն չի կարող ունենալ: Իսկ ներքին գործոնը` ապահովագրական գործունեության արհեստավարժ կազմակերպումը, ուղղակի ազդեցություն ունի ապահովագրողի կողմից ապահովադիրների հանդեպ պարտավորությունների` ժամանակին ն ամբողջությամբկատարման վրա:

Պետքէ գործեն՝ ելնելով ապահովագրողի շահերից. Պետք է իրականացնեն իրենց իրավունքները ն կատարեն իրենց պարտականություններըբարեխղճորեն ն խելամտորեն. »

»

Ընկերության առջե պետք է պատասխանատվություն կրեն իրենց դիտավորյալ գործողությունների(անգործության) հետնանքով վերահսկվողինպատճառվածվնասի համար: »

Սահմանվում է նան, որ ընկերության խորհրդի նախագահը կամ խորհրդի անդամները չեն կարող միաժամանակ լինել տվյալ ընկերության գործադիր մարմնի անդամ կամ այլ աշխատակից: ԱսԳ օրենքում սահմանվում են նան փոխկապակցված անձանց չափանիշները, մասնավորապես,նրանց չի թույլատրվում այն պիսի գործարքներկնքել, որոնք վերջիններիս համար առավել բարե նպաստ պայմաններեն նախատեսում (ապահովագրականսակագին ապահովագրականգումար ն այլն):

Հաշվի առնելով հասարակության շահերը ապահովագրական վերահսկողություն է ընկերությունների լիցենզավորումից հետո սահմանվում նան նրանց կողմից ապահովագրական գործունեության ականացման նկատմամբ, իրակ կ բ մասնավորապես. վորապ 1.

Ապահովագրականգործունեությանհետ կապված` ընկերություն կարող է իրականացնելհետնյալ գործառնությունները՝

Ապահովագրության պայմանագրերի կնքման, ապահովագրա-

կան սակագների հաշվարկման, ապահովագրավճարների գանձման, ապահովագրական հատուցումների կատարման ն ապահովագրության պայմանագրիլուծման նկատմամբ.

Ներդնել ն կառավարել սեւփական միջոցները, ինչպես նան կառավարելիր ն այլ անձանց հետ կապված ակտիվներն ու պարտավորությունները. »

Գնահատել ապահովագրությանօբյեկտի արժեքը ն ապահո-

»

Իրականացնել ածանցյալ ֆինանսական գործիքներով

»

գոր-

ծառնությունները.

վնասների, վագրական բան թակիակիրն արը: խեն ն այլ վճարումների չափը

ապահովագրական հատուցման »

Ստանձնել

ն

օտարել սուբրոգացիայի արդյունքում ստացված

ն այլ գույքը իրավունքները.

ման Բ ացահայտել ապահովագրական ն պատահարի հ հ ռ առաջաց պայմանները ն պատճառները. Իրականացնել ապահովագրական պատահարների, դրանց հնարավոր վնասների նվազեցման գծով կանխարգելիչ միջոցառումի

»՞

ներ. »

ման

Ստուգել ապահովագրված նյութական արժեքների պահպանվիճակը.

Հաճախորդների վերաբերյալ` տեղեկատվական համակարգ ստեղծել ն այն սպասարկել:

Ապահովագրողի գործունեությունը կարելի է բնութագրել երեք

2-րդ ուլ:

ընկերությանն ունենում

է բարդություններ,

9-ոդ փուլ. անվճարունակություն: Առաջին փուլում սնանկացումից խուսափելու ն ապահովագրողի գործունեության սկզբնական ժամանակաշրջանի դժվարությունները հաղթահարելու նպատակովանհրաժեշտ է պահպանել. 1. 2.

Ապահովագրական սկզբունքները,

գործառնություննրի

իրականացման

.Հաշվապահական հաշվառման իրականացման հիմնական սկզբունքները ,

,

աաա կերի վերաապ վագրությ փոխանց երաապահովագրության անցմանկա ները» ն երի

Խոշոր

4.

դրույքների

ման ճշտու հաշվարկման

-

ռիսկե

-

լ

5.

.

»

Ապահովագրողներին թույլատրվում է իրականացնել նան ինվեստիցիոն (ներդրումային) գործունեություն` իրենց անունից ն հաշվին բաժնետոմսեր, պարտատոմսեր ն ներդրումային այլ արժեթղթեր գնել կամ այլ կերպ ձեռք բերել, օտարել: Նույնիսկ այն դեպքում, երբ համակողմանիորեն կանոնակարգված է ապահովագրական գործունեութան իրականացումը, ապահովագրողները կարող են անվճարունակ դառնալ: Ապահովագրողների սնանկացումն առաջին հերթին ապահովադիրներիհամար մեծ աղետ է, քանի որ նրանք չեն ստանում ապահովագրականհատուցում ն այն հասարակության մեջ առաջացնում է բացասական վերաբերմունք ապահովագրության նկատմամբ: Այդ պատճառով էլ անհրաժեշտ է ստեղծել այնպիսի մեխանիզմներ, որոնք հնարավորություն կտան բացառել կամ նվազագույնի հասցնել ապահովագրողիսնանկացման

հավանականությունը:

փուլով.

7-ին ւթուլ՝ ընկերությունը գործունեությունն իրականացնում է առանց էական բարդությունների,

6.

Բավարար չափով ազատ ակտիվնեի ստեղծման գործընթացի սկզբունքները, Տեխնիկական պահուստների ճիշտ ձեավորման սկզբունքնեորոնք անհրաժեշտ են ապահովագրականհատուցումների կատարման համար նայլն: րը,

ախված նկերության Ապահովագրող է հաջողություն պահովագրողի ջող ը կախվ ընկերությ նրանց արհեստավարժությունից,բանիմացություղեկավարությունից՝ ազնվությունից:

նից

ն

Վերահսկողությունը, որի դերն ապահովագրողի գործունեության իրականացման նկատմամբ հսկողությունն է, նույնպես կարնոր նշանակություն ունի, սակայն անհրաժեշտ է պահպանել օբյեկտիվությունը. այստեղ կարնոր դեր ունեն ապահովագրական գործունեությունը կարգավորող այլ իրավական ակտերի պահանջների պահպանման նկատմամբ վերահսկողության բացառիկ իրավասություն ունեցող ՀՀ կենտրոնական բանկը, ինչպես նան ընկերության ներքին ն արտաքին աուդիտորը, որոնց նշանակում ն վարձատրում է ընկերությունը: Արտաքին աուդիտորը, պահպանելով անկախության սկզբունքը, յուրաքանչյուր տարի աուդիտի է ենթարկում ընկերության ֆինանսատնտեսական գործունեությունը: Աուդիտորը պարտավոր է ապահովագրողի ղեկավարներին ն լիազորված մարմնին հայտնել հայտնաբերված բացթողումների ու թերությունների մասին: Օրենքով

լիազորված մարմինն իրավունք ունի, եթե աուդիտորական եզրակացությունը ն (կամ) հաշվետվությունն աուդիտը չի իրականացրել օրենքներով ն այլ իրավական ակտերով սահմանված կարգով, չընդունել աուդիտորական եզրակացությունը ն պահանջել ընկերության հաշվին աուդիտ իրականացնողայլ անձի կողմից նոր աուդիտ:

Երկրորդ փուլում երբ առաջանում են ընկերության գործունեության իրականացման գծով բարդություններ ն խնդիրներ, գոյություն ունի դժվարությունների կանխարգելման գծով տարբեր միջոցառումների իրականացման համակարգ, որը կարող է օգտագործել լիազորված մարմինը:Նշված միջոցառումներից են.

Ապահովագրողի գործունեության մոնիթորինգի իրականացումը, որպեսզի ժամանակին հայտնաբերվեն վերջինիս գործունեության իրականացմանհետ կապված բացասական երնույթները, »

»

Ապահովագրողի

կազմումը, »

»

»

ֆինանսական

առողջացման

ծրագրի

մեկուսացումը, .,.Ապահովագրողների ակտիվների

.Անշարժ գույքի գրավադրումը,

Պաշտոնական տեղեկատվության հրապարակումը:

Առավել խիստ միջոցառումներ են հանդիսանում, »

-Ժամանակավորկառավարչինշանակումը,

Ապահովագրողիղեկավարությանփոփոխությունը, Ընկերության ապահովագրական պորտֆելի լրիվ կամ մասնակի փոխանցումն այլ ապահովագրողների, Ընկերության վարչական անձնակազմին պատասխանատվության ենթարկումը, Ապահովագրական գործունեության իրականացման իրավունքի գծով տրված լիցենզիայի գործողության դադարեցումը: »

»

»

պորտֆելի փոխանցման հետ, կարող են լուծել իրենց պայմանագրերը ն պայմանագրի չլրացած ժամկետի ապահովագրավճարի ետ վերադարձման պահանջ ներկայացնել: նում

Ընկերության լուծարման, վերակազմակերպման(բացի վերակազմավորումից), սնանկացման ն օրենքով սահմանված այլ հիմքերով լիցենզիայի ուժը կորցրած ճանաչելու իրավասությունը տրված է լիազորված մարմնին: Որոշ դեպքերում սնանկացումից տուժած ապահովադիրներն են ստանում ապահովագրական հատուցում բոլոր ապահովագրողների կողմից ձնավորված երաշխիքային հիմնադրամի միջոցների հաշվին, օրինակ, ավտոտրանսպորտային միջոցների օգտագործումից բխող պատասխանատվությանպարտադիր ապահովագրության ժամանակ ձնավորված երաշխիքային հիմնադրամի հաշվին: Ապահովագրական ընկերությունների սնանկացման պատճառով տուժած ապահովադիրների վնասների փոխհատուցումը հիմնադրամի միջոցներից իր մեջ պարունակում է անարդարության սկզբունքներ, քանի որ լավ աշխատող ն ապահովագրական գործընթացն արդյունավետ իրականացնող ապահովագրողների հաշվին փախհատուցվում են վատ աշխատող ապահովագրողների գործունեության արդյունքում առաջացած վնասները: Սակայն նման սկզբունքի կիրառումը հնարավորություն է տալիս ճանապարհատրանսպորտայինպատահարների արդյունքում տուժած քաղաքացիներին ն ձեռնարկություններին՝ապահովագրությանպայմանների համաձայն որոշված վնասների դիմաց ապահովագրական հատուցումը ստանալ ամբողջությամբ:

»

Երրորդ փուլում մինչե ապահովագրողի սնանկ ճանաչումն անհրաժեշտ է փրկել այն, ինչ-որ հնարավոր է, օրինակ, ապահովագրողի ապահովագրականպորտֆելը: Օրենքը սահմանում է, որ ապահովագրական պորտֆելի փոխանցումն իրականացվում է լիազորված մարմնի նախնական թույլտվությամբ առանց ապահովադիրների համաձայնության, իսկ այն ապահովադիրները,որոնք չեն համաձայ5

ի

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՂՆԵՐԻ

ՆՎԱՏՄԱՄԲ

ԿԻՐԱՌՎՈՂ

ՊԱՏԺԱՄԻՋՈՑՆԵՐԸ

Միջազգային պրակտիկայում, մասնավորապես Եվրամիությունում, ապահովագրողների ընթացիկ գործունեությանը միջամտելու լայն իրավասություններ են տրված լիազորված մարմնին, որը կարող է այդ իրավասություններն իրականացնել այն դեպքում, երբ`

Լիազորված մարմինը գտնում Է, որ հարկավոր է պաշտպանել ապահովադիրների շահերն ապահովագրողների կողմից իրենց վրա վերցված պարտավորությունները չկատարելու կամ կյանքի ապահովագրության վկայագրերով նախապես հայտարարված եկամուտների մակարդակն ապահովել չկարողանալու դեպքում. 2. Ոչ կյանքի ապահովագրության գործառնություններում սահմանված վճարունակության նորմատիվներն ընկերության կողմից չեն պահպանվում. Յ. Կյանքի ապահովագրության ընկերության ակտիվները չեն ապահովում պարտավորությունների կատարումը. 4ձ. Ընկերության կողմից ներկայացվել են ոչ արժանահավատ 1.

հաշվետվություններ. 5. Բացակայում է անհրաժեշտ

վերաապահովագրականպաշտ-

պանվածությունը. 6. Ընկերութան ղեկավար աշխատողների մասնագիտական որակավորման մակարդակը չի համապատասխանում զբաղեցրած պաշտոնին: Վերը նշված խախտումների հայտնաբերման դեպքում լիազորված մարմինն իրավունք ունի ընկերությանը տեղյակ պահելուց մեկ ամիս հետո կիրառել հետնյալ պատժամիջոցները. Արգելել կնքել նոր կամ վերակնքել հին ապահովագրության պայմանագրերը (այս դեպքում ընկերությունն իրավունք ունի կատարել միայն իր պարտավորությունները). »

Արգելել որոշ տեսակի ներդրումային գործառնությունների իրականացումն ընկերության կողմից. »

իրականացվիորոշ ակտիվներիփոխարկում,ն այդ գումարները պահպանվեն լիազորված մարմնի կողմից նշված ֆինանսավարկային հիմնարկությունում. գանձմանընդհաՍահմանափակել ապահովագրավճարների ապահովասահմանելով համար նուր ծավալը` տվյալ ընկերության Պահանջել,

»

որ

»

գրավճարների գանձման առավելագույնչափ. կյանքի ատպահովագրությանընկերությունում Պահանջել նշանակված ակտուարից` ավելի հաճախ ներկայացնելլիազորված մարմնին տեղեկություններ կյանքի (երկարաժամկետ) ապահովագրության տեսակների գծով, ավելի սեղմ ժամկետներումհաշվետվու»

թյունների ներկայացում. . Հայտարարել ընկերությանլուծարման մասին, երբ վերջինսչին հանդեպ ապահովադիրների կատարել իր պարտավորություններն տանում գորապահովագրական սահմանված կարգի համաձայն չի »

ծառնություններիհաշվառումը:

Բացի վերը նշված իրավասություններից, լիազորված մարմինն իրավունք ունի իրականացնել ցանկացած միջոցառում ն կիրառել տարբեր տեսակի պատժամիջոցներ ապահովադիրներիշահերին ուղղակի կամ անուղղակի վնաս հասցնելու վտանգ առաջանալու

դեպքում:

ապահովագրողներինկատմամբ նույնպես սահմանվածեն պատժամիջոցներ, որոնք հիմնականում համընկնում են վերը նշված պատժամիջոցների հետ, մասնավորապես. ՀՀ-ում

պատասխանատվությանմիջոցներ կարող են կիրառվել ապահովագրողների ն նրանց ղեկավարների նկատմամբ, եթե ՀՀ-ում

խախտվել

են`

Օրենքների ն այլ նորմատիվ իրավական ակտերի, ինչպես նան ընկերության ներքին իրավականակտերի պահանջները. 2. Տնտեսական նորմատիվները, տեխնիկականպահուստները. Յ. Հաշվապահական հաշվառում վարելու կանոնները, ֆինանսական կամ այլ հաշվետվությունների ներկայացմանկամ հրապարակման կարգը կամ պայմանները կամ այդ փաստաթղթերումներկայաց1.

վել

են

կեղծ, թերի կամ անարժանահավատտվյալներ:

Պատասխանատվությանմիջոցներ կարող են կիրառվել նան, եթե`

Լիազորված մարմնի հիմնավորված կարծիքով վտանգվել է կամ կարող էին վտանգվել ապահովադիրների, ապահովագրված անձանց կամ շահառուների շահերը. 2. Լիազորված մարմնի հանձնարարականներնապահովագրողը չի կատարել. 3. Լիազորված մարմնի սահմանած ապահովագրողներիգործունեության ցուցանիշների ամփոփ գնահատականի չափից ցածր է նրանց ամփոփ գնահատականը: 1.

Վերը նշված խախտումների գծով նախատեսվում է կիրառել հետնյալ միջոցները: պատասխանատվության 2.

3. 4.

.,.Սախազգուշացում. Տուգանք.

Ղեկավարին կամ պատասխանատու անձին որակավորման վկայակածից զրկում. .. Լիցենզիայի ուժը կորցրած Ճանաչում:

Օրենքով սահմանվում է, թե որ դեպքերում է կիրառվում պատասխանատվությանայս կամ այն միջոցը: Մենք կծանոթանանքդրանցից երկուսին` ղեկավարին կամ պատասխանատու անձին որակավորման վկայականիցզրկելու ն լիցենզիայի՝ ուժը կորցրած ճանաչելուն: Ապահովագրողի ղեկավարի կամ պատասխանատու անձի որակավորման վկայականիցզրկում նախատեսվում է, եթե՝ 1.

Նա

միտումնավոր խախտել է օրենքները կամ

այլ

իրավական

ակտերը. 2. Նրա գործողությունների կամ անգործութան հետնանքով վտանգվել են կամ կարող են վտանգվել ընկերության, ապահովադիրների, ապահովագրված անձանց ն շահառուների իրավունքները կամ օրինական շահերը կամ ընկերությունը կրել է կամ կարող էր կրել զգալի ֆինանսական կամ այլ վնաս. 3. Նա խոչընդոտել է վերահսկողություն իրականացնելուն, 4. Նա դրսնորել է անազնիվ կամ անբարեխիղճ վարքագիծ. 5. Ի հայտ է եկել այնպիսի դեպք, որի հետնանքով նա չի համապատասխանում որակավորման համապատասխանությանչափանիշներին. են

Չի կատարել խախտումը վերացնելու Կենտրոնական բանկի հանձնարարականը: 6.

Իսկ լիցենզիայի ուժը կարող է կորցրած ճանաչվել, եթե ապահո-

վագրողը՝

Միտումնավոր խախտել է ԱԱԳ օրենքի, օրենսդրական ն այլ նորմատիվ իրավականակտերի, ինչպես նան ապահովագրողի ներքին իրավական ակտերի պահանջները. 2. Սահմանված ժամկետում միտումնավոր չի կատարել խախ1.

տումը վերացնելու՝ լիազորված մարմնի հանձնարարականը, Յ. Խախտել է տնտեսական նորմատիվները կամ ձնավորել է տեխնիկական պահուստները նորմատիվ իրավական ակտերով սահմանված չափերի գերազանցմանշեղումների առկայության դեպքում. 4. Իրականացրել է այնպիսի գործունեություն, որը լիազորված մարմնի հիմնավորված կարծիքով` վտանգել է կամ կարող էր վտանգել ապահովադիրների,ապահովագրվածանձանց կամ շահառուների շահերը. 5. Խախտել է հաշվապահականհաշվառում վարելու կանոնները, ֆինանսական կամ այլ հաշվետվությունների ներկայացման կամ հրապարակման կարգը կամ պայմանները, կամ հաշվապահական հաշվառման փաստաթղթերում ներառվել են կեղծ կամ անարժանահավատ տվյալներ. 6. Ֆինանսական կամ այլ հաշվետվություններում ներկայացրել է կեղծ կամ անարժանահավատ տվյալներ:

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐԱԿԱՆ

ՊԱՅՄԱՆԱԳՐԵՐԻ

ԻՐԱՎԱԿԱՆ

ԿԱՐԳԱՎՈՐՈՒՄԸ

Ապահովագրության զարգացումը ն ապահովագրության վկայագրերի վաճառքի հետ կապված բարդությունները պահանջում են ապահովադիրների (ապահովագրված անձանց, շահառուների) շահերի իրավական պաշտպանության ապահովում: Այդ գործընթացի իրականացման համար կարնոր գործոն է հանդիսանում նան ապահովագրական պայմանագրայինիրավունքի օրենսդրական կատարելագործումը, որի միջոցով կարգավորվում ն հստակեցվում են ապահովագրության պայմանագրի կողմերի իրավահարաբերությունները: 1) Ապահովագրականպալմանագիր(վկալագիր)

Ապահովագրությունն իրականացվում է գրավոր ապահովագրության պայմանագրերի ն (կամ) ապահովագրական վկայագրերի կնքման միջոցով որոնց իրավական կարգավորման գծով սահմանված օրենսդրական ակտերի դրույթները Ա ապահովագրության պայմանագրիպայմաններն ունենում են տարբեր իրավական ուժ ապահովադիրների (ապահովագրված անձանց, շահառուների) ն ապահովագրողներիհամար, մասնավորապես. 1. 2.

Յ.

Կողմերի համար պարտադիրեն ն պարտավորեցնող. Չեն կարող փոփոխվել ի վնաս ապահովադրի. Կարող են փոփոխվել:

Ապահովագրության ընդհանուր պայմանները, որոնց համաձայն կնքվում են ապահովագրության պայմանագրերը, կարող են որոշվել ապահովագրողի կամ ապահովագրողների միության հաստատած ապահովագրությանհամապատասխանդասի կամ ենթադասի համար սահմանված ստանդարտ պայմաններով (այսուրետն տեքստում ապահովագրության պայմաններ): Ապահովագրության պայմանները լրացնում են ապահովագրությանպայմանագրիմասին օրենսդրական ակտերով սահմանված դրույթներն այն մասով, որոնք վերաբերում են փոփոխվող ն կիսաիմպերատիվ դրույթներին, երբ վերջիններս բարելավում են ապահովադիրներին վերաբերող պայմանները:

Ապահովագրության պայմաններն ունեն իրավական ակտի բնույթ, քանի որ պարտադիր են տվյալ դասի կամ ենթադասի գծով կնքված յուրաքանչյուր ապահովագրությանպայմանագրիհամար: են Ապահովագրութան պայմանները կարող փոփոխվել պայմանագրի գործողության ընթացքում միայն այն դեպքում, եթե նշված փոփոխություններիհետ համաձայն է ապահովադիրը,սակայն կարելի է փոփոխություններ կատարել նան առանց ապահովադրի համաձայնության, երբ ապահովագրության պայմաններում ապահովագրողին վերապահված է այդպիսի իրավունք: Ապահովագրության պայմանների տակ հասկացվում են նան լրացուցիչ ն առանձնահատուկ ապահովագրությանպայմաններըկամ վերապահումները, որոնք կիրառվում են ապահովագրության ստանդարտ պայմանագրերի մեծամասնությունում:

Անհրաժեշտ է հաշվի առնել այն հանգամանքը, որ, ի տարբերություն իրավական ակտերի, երբ դրանց դրույթները մեկնաբանվում են ֆիզիկական ն իրավաբանականանձանց օգտին, ապահովագրության պայմանները ոչ բոլոր դեպքերում է, որ մեկնաբանվում են ապահովադրի օգտին, քանի որ դրանք պարտադիր են պայմանագրի երկու կողմերի համար: Հաշվի է առնվում այն հանգամանքը, որ անհրաժեշտ է պաշտպանել պայմանագրի բոլոր կողմերի շահերը: քաղաքացիական օրենսգրքով սահմանվում են ապահովագրության պայմանագրի ն վկայագրի էական պայմաններն ու վավերապայմանները, ապահովագրության պայմանագրի պայմաններն ապահովագրության ընդհանուր պայմաններով որոշելու, ինչպես նան գլխավոր ապահովագրության պայմանագրովապահովագրության իրականացման հարցերը, մասնավորապես. ՀՀ

Ապահովագրության պայմանագրերը պետք է ներառեն հետնյալ էականպայմանները 1. 2.

Յ. 4.

Ապահովագրության օբյեկտը

չափը.

ն

ապահովագրական գումարի

Պայմանագրիգործողության ժամկետը. Ապահովագրավճարի չափը ն այն սահմանված ժամկետներում ն կարգով չվճարելու հետնանքները. Ապահովագրականպատահարներն ու իրադարձությունները.

5.

6. 7.

ապահովագրողին

Ապահովագրականպատահարի մասին տեղեկացնելուկարգը ն ժամկետները. «Վնասիգնահատման կարգը ն ապահովագրական հատուցման կատարմանկարգը. Պայմանագրիփոփոխման, լրացման ն վաղաժամկետլուծման

կարգը:

Ապահովագրության են` վկայագրի վավերապայմաններն 1. Վկայագրի համարը, ապահովագրությանհամապատասխան դասը ն ենթադասը. Ապահովագրական գումարի չափը ն պայմանագրիգործողու2.

Ապահովագրության պայմանագրի այս տեսակով ապահովագրողը պարտավոր է ապահովագրական վկայագրեր տրամադրել գույքի առանձին խմբաքանակների վերաբերյալ` այդ մասին ապահովադրի պահանջի առկայության դեպքում: Իսկ գլխավոր ապահովագրության պայմանագրի ն վկայագրի միջն անհամապատասխանությունների առկայությանդեպքում նախապատվությունըտրվում է վկայագրին:

Ապահովագրականպատահարը կամ իրադարձությունը. Պատահարիապահովագրողինտեղեկացնելու կարգը ն ժամկետները. Վկայագիրը տալու տարին, ամիսը, ամսաթիվը: է

Ապահովագրության պայմանագրում կամ վկայագրում պետք է

»

՝

Ապահովագրությանպայմանագրին (կամ) վկայագրի կորստի դեպն տրամադրում մ է դրա կրկնօրի նօրիապահովադրին

ապահովագրողն քում ակը:

2) Ապահովագրության պայմանագրի մասնակիցները

թյան ժամկետը.

Յ.

4. 5.

Ապահովագրությանվկայագիրը կարող է փոխարինել ապահովա-

պարունակում ապահովագրուԵՆայն ԱԱ արրանագրին, գրի գծով վերը նշվածէական պահանջները: թյան պայ մ

Ապահովագրության պայմանագրում չընդգրկված այն պայմանները, որոնք սահմանված են ապահովագրությանընդհանուր պայմաններում, պարտադիր են ապահովագրողի, ապահովադրի (շահառուի) համար, այդ պատճառով էլ՝

.

»

հղում կատարվի այդ պայմաններին.

Ապահովագրության պայմանները պետք է կցված լինեն պայ-

»

մանագրին(վկայագրին).

. Պայմանագրում(վկայագրում)պետք է գրառում կատարվի այդ պայմաններն ապահովադրինհանձնելու մասին: Գլխավոր ապահովագրությանպայմանագիրկնքելու դեպքում մեկ ապահովագրության պայմանագրով միատարր ապահովագրության օբյեկտի տարբեր խմբաքանակներպարբերաբար ապահովագրվում են որոշակի ժամանակահատվածի ընթացքում ն միննույն ապահովագրության պայմաններով:

Ապահովագրողներն ապահովադիրներ ՀՀ-ում օրենսդրորեն սահմանվում են ապահովագրության պայմանագրերի մասնակիցներիչափանիշները, մասնավորապես.

1) Որպես ապահովագրողներ՝ ապահովագրության պայմանագրեր կարող են կնքել ապահովագրության համապատասխան դասով ապահովագրական գործունեություն իրականացնելու լիցենզիա ունեցող իրավաբանական անձինք, որոնք կարող են ստեղծվել բացառապես որպես բաժնետիրական կամ սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերություններ: Այդ պատճառով էլ նախքան ապահովագրության պայմանագիրկնքելն ապահովագրողներըպարտավորեն ՝

Հաճախորդին հայտնել իրենց գտնվելու վայրը համարը, կազմակերպաիրավականձնը. »

ն

հեռախոսա-

«Հաճախորդինհայտնել ապահովագրության այն տեսակները, որոնցով իրենք կնքում են ապահովագրության պայմանագրեր`հղում կատարելով լիցենզիայի համապատասխանգործունեությամբ զբաղվելու իրավունք տվող կետին. »

հետ ապահովագրության 2)) Ապահովա պահովագրությ Ապահովադիրներն ապահովագրողի ներն ապահովագրո պայմանագիրկնքած անձինք են, որոնք կարող են լինել ֆիզիկական ն իրավաբանական անձինք: Նրանք իրավունք ունեն ապահովագրողհետ պայմանագրեր կնքել նան հօգուտ ապահովագրության երրորդ անձանց (ապահովագրված անձանց, շահառուների):

ների

Հօգուտ

ապահովա

ած

անձ

ահառու

նքված.

հ ապահովա

-

գրության պայմանագրերի առանձնահատկությունները

Անձնական ապահովագրության պայմանագիրը համարվում է կնքված հօգուտ ապահովագրված անձի (շահառուի), եթե պայմանագրում այլ անձ նշված չէ որպես շահառու: 1.

2.

Ապահովադիրնիրավունք ունի՝

ԱԱ:

-Պայմանա

»

օ

այդ

եաուին փոնարինելը՝

նքել հօգուտ

ա

։

|

այլ

անձով`

մասին գրավոր ծանուցելով ապահովագրողին:

3. Շահառուն

չի կարող փոխարինվել այլ անձով այն ց հետո խբ բանից է կատարել որնէ պարկամ ապահովագրողին պահանջ է ներկայացրել ապահովագրականհատուցում ստանալու համար:

երբ րբ

ն նա

,

հ ապահովագրության պայմանագրով

աանություն 4.

Առանց ապահովագրված անձի համաձայնության չի թույլատրվում փոխարինելշահառուին. Երկու ն ավելի շահառուի նշանակման դեպքում ապահովագրական հատուցումը հավասարապես բաշխվում է նրանց միջն, եթե նրանցից յուրաքանչյուրի հատուցման չափը սահմանված չէ պայմանագրով:

»

Եթե պայմանագիրը կնքվել է հօգուտ շահառուի, այդ թվում` երբ շահառուն ապահովագրված անձն է, ապահովադիրը չի ազատվում այդ պայմանագրով ստանձնած պարտականությունները կատարելուց, եթե այլ բան նախատեսված չէ պայմանագրով: 5.

Շահառուի (ապահովագրված անձի) կողմից ապահովազրական հատուցում ստանալու պահանջի ներկայացման դեպքում, ապահովագրողն իրավունք ունի նրանցից պահանջել պայմանագրով սահմանված` ապահովադրի, ապահովագրված անձի ն շահառուի պարտականություններիկատարում: 6.

3)

Արոն ովազրար ն

Ասահումազոու

գրողների ապահովադիրների միջն ապահովագրուկնքվում են կամավոր կամ պարտադիր եղանադեպքում պայմանագիրըկնքվում դրի կամավոր ցանկությամբ, իսկ պարտադիր ապահոպ վագրության գծով պայմանագիրը կնքվում է ապահովադրի կամքից ս պՆ

թյան պայտաքագրերը

ու անն

Կանա Աանագր

կամավորապահովագրության միայն կողմերի փոխադարձ համաձայնության դեպքում, կնքվում հետնաբար, ապահովագրողը կարող է քռրճլ հաճախորդի արը սահմանվագրության դիմումը: Առանձին երկրներում օրենսդրորեն ն եթե ապահովավում է ապահովադրիդիմումի մերժման ժամկետ, գրողը սահմանված ժամկետում չի մերժում ապահովադրիդիմումը, համարվում է կնքված: պայմանագիրը ապահովագրության Քանի

որ

են

դիմումգծով ապահովագրության Պարտադիր ապահովագրության մերժել: չունի իրավունք ներն ապահովագրողը հիմնականում դեպքում ապահոՄասնավորապես, պարտադիրապահովագրության ն այն ապահովագրության, է վագրողը պարտավոր ընդունել դիմումն մակարող է մերժվել միայն տվյալ պարտադիր ապահովագրության սին օրենքով սահմանված դեպքերում ն, եթե ապահովագրողը է օրենքով սահմանված ժամկետում ն կարգով այդ մասին տեղյակ

Կյանքի ապահովագրության պայմանագրով`

»

օրենքի համապատասխան անկախ` պարտադիր ապահովագրության նան ապահովապարտադիրպետական համաձայն: Գոյություն ունի ն ոչ կյանքի պարքաղաքացիներիկյանքի գրություն, որի դեպքում իրականացվումէ պետական բյուջեի տադիր ապահովագրությունն միջոցների հաշվին:

|

պահում ապահովադրին: նան Ապահովագրությանպայմանագիրը կարող է կնքվել ապահովադրի ներկայացուցչի կողմից, երբ նա ներկայացնում է են համապահամապատասխան լիազորագիր, որ իրեն տրվել տասխան իրավասություններ:

ընդունելը մինչն ռիսկն ապահովագրության Ապահովագրողները ցանկանում են ճշտել վերջինիս ռիսկայնությանմակարդակը: Այդ գործընթացն իրականացվում է դիմում-հարցաթերթիկիլրացման

օգնությամբ, որը լրացնում է հաճախորդը: Ներկայացված տեղեկատռիսկը վությունը հնարավորությունէ տալիս պարզել, թե, արդյոք, ն ինչպիսի` ապահովագրակարելի՞է ընդունել ապահովագրության, կան սակագին է անհրաժեշտ կիրառել: Ինչպես դիմում-հարցաթեր-

ապահովագրողի թիկը, այնպես էլ այն ստանալու հաստատումն կողմից պետք է կատարվիգրավոր, որովհետն դրանք հետագայում կարող են հանդիսանալ ապացույց, քանի որ.

1. Ապահովագրական ռիսկի գնահատման համար ապահովադիրը պարտավոր է ապահովագրողին հայտնել ապահովագրական պատահարի տեղի ունենալու ն հնարավոր վնասի չափը որոշելու գծով իրեն հայտնի տեղեկությունները, ն եթե պայմանագիրը կնքելուց հետո է, որ ապահովադիրն ակնհայտ սուտ տեղեկություններ է հայտնել ապահովագրողը կարող է անվավեր ճանաչել պայմա-

պարզվել

նագիրը.

2. Դիմումի ձնում էական տեղեկությունների սահմանումը կատարվում է ապահովագրողի հայեցողությամբ, ն նման պահանջի բացակայության դեպքում կամ որոշ հարցերին ապահովադրի պատասխանների բացակայությամբկնքված պայմանագրիգծով ապահովադիրը պատասխանատվությունչի կրում:

Ապահովադրի կողմից տեղեկություններ հայտնելու մինչպայմանագրային պարտավորության խախտման դեպքում ապահովագրողն իրավունք ունի՝ 1. հատուցումը չվճարել. Ապահովագրական 2. Դադարեցնել պայմանագրի գործողությունն անփութությունը հայտնաբերելուց հետո սահմանված ժամկետում պայմանագրի գործողության դադարեցման մասին հայտարարելու դեպքում. Յ. «Պահաջել ամպլահովադրից` վճարել ապահովագրավճարի տարբերությունը ռիսկայնության մակարդակի հետ կապված (վերականգնել ապահովագրավճարիամբողջականությունը). 4. Սխալ ներկայացված տվյալների հետ կապված վնասների գծով փոխհատուցում չվճարել.

Եթե ապահովադրի մեղավորությունը չի ապացուցվել, ապա ապահովագրողը չի կարող հրաժարվել ապահովագրությանպայմանագրից, այլ կարող է միայն պահանջել ապահովագրվածռիսկի մեծությանը համապատասխանողապահովագրավճար: Սովորաբար ապահովագրության պայմանագիրը համարվում է կնքված, երբ ապահովադրին տրվում է ապահովագրականվկայագիրը, ն վերջինս վճարում է ապահովագրավճարնամբողջությամբ կամ ապահովագրավճարի առաջին մասը: Կողմերի պայմանա նքումը նշանակում միջն պայմանագրի դմերի միջե կնքումը նչանակումէէ ապահովաապահով գրության տեխնիկական սկիզբ, իսկ ապահովադրի կողմից ապահո-

սկսվում է միայն վագրավճարի վճարման պարտավորությունը հովագրությանպայմանագիրըկնքելուց հետո:

ապա-

պայմանագրիառկայությունը դեռես Կնքված ապահովագրության պաչի նշանակում, որ սկսվել է ապահովագրողիապահովագրական տասխանատվությունը, քանի որ ապահովագրությանպայմաններ կարող է համաձայն ապահովագրականպատասխանատվությունը սկսվել ավելի ուշ ժամկետում: 4)

վճարումը Ապահովագրավճարի

խանատվության սկիզբը

ն ապահովագրական պատաս-

Ապահովագրավճարիմեծությունը

որոշելիս

այպլահովագրողը

ռիսկերի բնույթը օբյեկտի հաշվի է առնում ապահովագրական կիրառելով իր կամ օրենքով նախատեսված դեպքերում պետական սակագները: մարմնի սահմանած ապահովագրական ն

Ապահովագրավճարըվճարում է ապահովադիրըկամ նրա փոխարեն այն կարող Է կատարել նան նրա կողմից լիազորվածերրորդ անձը:

առաջին մասը կամ Ապահովադրի կողմից ապահովագրավճարի ն կարգով չվճարելը այն ամբողջությամբ սահմանված ժամկետում կարող է պատճառ հանդիսանալ ապահովագրողի կողմից այդ պատաժամանակահատվածումտեղի ունեցած ապահովագրական հատուցում չկատարելու համար, եթե հարի գծով ապահովագրական պայմանագրով այլ բան նախատեսված չէ: ՀՀ քաղաքացիական օրենսգիրքը սահմանում է, որ. 1) «Եթե ապահովադիրն ապահովագրությանպայմանագրով սահմանված ժամկետում չի վճարել հերթական ապահովագրավճարը, ապահովագրողն ապահովագրավճարի վճարման համար ապա ժամկետ` այդ մասին եռօրյա ժամկետում սահմանում է լրացուցիչ իսկ «եթե լրացուցիչ ժամկետի ընթացծանուցելով ապահովադրին», քում ապահովադիրը չի վճարում ապահովագրավճարը, ապա ապահովագրողն իրավունք ունի միակողմանի լուծելու ապահովագրության պայմանագիրը»: Եթե պայմանագրի ուժի մեջ մտնելու պահից 14-օրյա կամ առաջին հերժամկետում ապահովադիրըչի վճարում

միանվագ

վագրական հատուցումների կատարման, ինչպես ղության դադարեցման հարցերի կարգավորումը:

թական ապահովագրավճարը,ապա ապահովագրողն իրավունք ունի միակողմանի լուծելու ապահովագրության պայմանագիրը: Եթե ապահովադիրն ապահովագրավճարը վճարում է պայմանագրի դադարեցումից կամ ապահովագրավճարի վճարման համար սահմանված ժամկետից հետո` մեկ ամսվա ընթացքում, ն մինչն ապահովագրավճար վճարելն ապահովագրական պատահարը տեղի չի ունեցել, ապա պայմանագիրըչի համարվում ուժը կորցրած: 4) Եթե պայմանագրի գործողությունը դադարել է պայմանագիրը վաղաժամկետ լուծելու կամ այլ հիմքով, ապա ապահովագրողն իրավունք ունի ապահովագրավճար պահանջելու միայն մինչն պայ-

2.

համար:

Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ ապահովագրողի կողմից ապահովագրական պարտավորությունների կատարման առումով կարնոր նշանակություն ունի ապահովագրավճարի վճարումը, անհրաժեշտ է հստակեցնել նան ապահովագրավճարի փաստացի վճարման ն դրա հետ կապված` պայմանագրի ուժի մեջ մտնելու հարցերը, մասնավորապես. ապահովադիրն

աստա

ապահովազրամճարը՝

ճարում

համարվում

ե

ել

Իր բանկայինհաշվից փոխանցել է ապահովագրողին ն ոչ թե այն դեպքում, երբ դրանք ստացվել են ապահովագրողի բանկում. »

Իր բանկայինքարտից փոխանցել է ապահովագրողին. Վճարել է ապահովագրական գործակալին` պայմանով, որ ապահովագրողը նշված գործակալին լիազորել է գանձել ապահովա»

»

գրավճարները:

Միայն այն դեպքում, երբ ապահովագրողն ապահովադրից ընդունում է չեկ կամ մուրհակ, վճարման ժամկետը կարող է հետաձգվել մինչն դրանց դիմաց գումարների փաստացի մուտքագրումն ապահովագրողի բանկայինհաշիվ:

Ապահովագրավճարի փաստացի վճարման սկզբի հստակեցումը կարնոր նշանակություն ունի, քանի որ դրանից կարող է կախված լինել ապահովագրությանպայմանագրերի ուժի մեջ մտնելու, ապահո90

որոնք ուժի մեջ են մտնում

դրանց գործո-

ապահովագրավճարը

կամ առաջին մասի վճարման այահից

Սովորաբար ապահովագրողի պատասխանատվությունը սկսվումէ ապահովագրավճարի առաջին մասի կամ ամբողջ ապահովագրավճարի վճարման պահից: Այդ պահից ապահովադիրնապահովագրական պատահար տեղի ունենալու դեպքում իրավունք ունի ապահովագրական ծածկույթի: Այսպիսով, կարնորվում է ապահովագրական վկայագրում սահմանված «ապահովագրության պայմանագրի գործողության մեջ մտնելու (կամ ուժի մեջ մտնելու) ժամկետի սկիզբը», սակայն դա չի վերաբերում կյանքի (երկարաժամկետ) ն առողջության ապահովագրությանը:

մանագրի գործողության դադարեցումն ընկած ժամանակահատվածի

1. Ապահովագրավծա,

Պայմանագրեր,

ամբողջությամբ

նան

.

Ապահովագրողը կարող է ապահովադրին տրամադրել ապահովագրական վկայագիր, որի ապահովագրության ժամկետը կարող է համապատասխանել վերջինիս դիմումի ներկայացման օրվան, սակայն այս դեպքում ապահովագրության պայմանագրի գործողության ժամկետի սկիզբը հետաձգվում Է մինչե ապահովագրավճարի վճարման ժամկետը: Այս դեպքում անհրաժեշտ է ուշադրություն դարձնել այն հանգամանքին, որ ապահովագրավճարի առաջին մասը ժամանակին չվճարելու դեպքում ապահովագրական պաշտպանվածությունը չի կարող ունենալ հետադարձ ուժ, որի մասին անհրաժեշտ է զգուշացնել ապահովադրին ն նշված պայմանը սահմանել ապահովագրական վկայագրում: Նշված պայմանով ապահովագրության պայմանագրերի կնքումը լայն տարածում ունի ոչ կյանքի ապահովագրությունում, իսկ կյանքի ապահովագրությունում այն ընդհանրապես մ է շատ ի հազվադեպ: եպ: մ կամ Սամ չի կիրառվում կիրառվում 3. Կնքման պահից ուժի մեջ մտնող պայմանագրեր

Ապահովագրության պայմանագրերը կնքելիս որոշ դեպքերում է ապահովագրավճարիվճարման ժամապահովագրողը սահմանում կետ, սակայն պայմանագրում սահմանվում է, որ այն ուժի մեջ է մտնում կնքման պահից, որն այլ կերպ անվանվում է «ապահովագրության ձնական սկիզբ»:

Գոյություն ունի տարածված թյուր կարծիք այն մասին, որ ապահովագրական պաշտպանվածությունը սկսվում է «ապահովագրության ձնական սկզբի» պահից, սակայն, իրականում նշված խնդիրն իր մեջ պարունակում Է էական բարդություններ: Մասնավորապես, եթե ապահովագրավճարի առաջին մասը վճարվում է վկայագրում սահմանված ժամկետում, ապա ապահովագրականվկայագրի գործողությունն սկսվում է վկայագրում սահմանված ժամկետում, սակայն, եթե ապահովագրողը մինչ, ապահովագրավճարի վճարումը գրավոր հրաժարվում է ապահովագրության պայմանագրից, ապա նշված պայմանը չի կիրառվում: 4.

Հետադարձամսաթվով

ապահովագրության

|

ապահովագրողն իրավունք ունի դադարեցնել պայմանագրի գործողությունը: Ապահովագրողիկողմից ապահովագրությանպայմանագրի դադարեցման համար իրավական առումով պետք է գոյություն ունենա պատճառահետնանքայինկապ ապահովադրի` պարտավորություն-

ները խախտելու ն պատահարիտեղի ունենալու միջն: Կյանքի նս բժշկական ապահովագրությանդեպքում ռիսկի մակարդակի բարձրացումհասկացությունը չի կիրառվում: ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքով նույնպես սահմանվում են ոչ կյանքի ապահովագրությանպայմանագրի գործողության ընթացքում ապահովագրականռիսկը մեծանալու կամ նվազելու հետնանքները, մասնավորապես.

պայմանագրե,

Ապահովագրողներըկարող են ապահովագրականծածկույթ տրամադրել նան հետադարձ ամսաթվով, եթե կողմերի միջե նախապես գոյություն է ունեցել նման համաձայնություն: Այդ դեպքում ապահովագրավճարի 1-ին մասի ժամանակին վճարումը հանդիսանում Է ապահովագրական պաշտպանվածության տրամադրմաննախապայման:

Ապահովադիրը (շահառուն) պարտավոր է ապահովագրողին անհապաղ հայտնել իրեն հայտնի դարձած ապահովագրական ռիսկի մեծանալու կամ նվազելու էական փոփոխություններիմասին. Ապահովադրի կողմից նշված պարտավորությունը չկատարվելու դեպքում ապահովագրողնիրավունք ունի չվճարել ապահովագրականհատուցումը ն պահանջել լուծել ապահովագրությանպայմանագիրը կամ նվազեցնել հատուցման չափը. Ապահովագրական ռիսկի մեծացման դեպքում ապահոպայմանագրի վագրողն իրավունք ունի փոփոխել ապահովագրության պայմաններըկամ գանձել լրացուցիչ ապահովագրավճար: »

»

Հետադարձ ամսաթվովապահովագրությանպայմանագրերնունեն հետնյալ առանձնահատկությունները.

Մինչն պայմանագրի կնքումը տեղի ունեցած ապահովագրական հատուցումները կարող են իրականացվել, եթե պայմանագրի կնքման օրվա դրությամբ ապահովադիրը տեղյակ չի եղել վնասների տեղի ունենալու փաստի մասին ն. »

»

» կԱպահովագրողն իրավունք չունի պահանջ ներկայացնել հետադարձ ժամկետի մասի ապահովագրավճարի վճարման գծով, եթե պայմանագիրըկնքելիս նրան հայտնի է, որ այդ ժամանակահատվածում վնասներ տեղի չեն ունեցել:

5.

Պայմանագրի գործողության

ընթացքում ռիսկայնության մակար-

դակի բարձրացում Ապահովագրության պայմանագիրը կնքելուց հետո, առանց ապահովագրողի համաձայնության, ապահովադիրը չի կարող ավելացնել ռիսկայնության մակարդակը: Եթե, անկախ ապահովադրի կամքից, բարձրանում է ապահովագրված ռիսկի մակարդակը, ապա նա պարտավոր է այդ մասին հայտնել ապահովագրողին: Նշված պարտավորությունն ապահովադրի կողմից չպահպանելու դեպքում

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐԱԿԱՆ

ՀԱՅՏԵՐԻ

ե

ԻՐԱՎԱԿԱՆ

| |

ԿԱՐԳԱՎՈՐՈՒՄԸ

Արոյան ակտերով

ար |

Ապահովագրականհայտերի կաոգավորման գծով օրենսդրական, նորմատիվ իրավական. այլ զանագրերով գրերով սահմանվում վու են ալն յն հ հիմնականչափանիշները, որոնք կարգավորումեն ապահովագրական հայտերի կարգավորման մասնակիցներիփոխհարաբերությունները:Նշված գործընթացն այլ կերպ անվանվում է ապահովագրական հայտերի իրավական կարգավո-

րում:

5.

.

1. Օրենսդիրը սահմանում է, որ ապահովագրողը պարտավոր է պայմանագրումսահմանել ապահովադրիպարտավորությունըա̀պան պատահարը հովագրականպատահարի մասին տեղյակ պահելու տեղի ունենալուց հետո նրա կողմից իրականացվելիքգործողությունների վերաբերյալ: 2. ապահովադիրը պարտավոր է հայտնել Մասնավորապես, սահմանված պատահարի մասին պայմանագրում ապահովագրական ժամկետում: Նա պարտավոր է նան ամբողջականտեղեկատվություն ապահովագրողը կարողանա որոշել վնասի

ել: որպեսզի տրամա մեծու ր Պր

վ

Զարգացած երկրներում ապահովագրական հայտերի օրենսդրա-

կան կարգավորումը կատարվում է առավելագույն մանրամասնությամբ,մասնավորապես,օրենսդրորեն կարգավորվում են`

։

|

Ապահովագրականպատահար տեղի ունենալուց հետո ապահովադրի պաոտավորությունները. 2. Ապահովագրական հատուցման կատարման ժամկետները ն հայցային վաղեմությունը.

րե,

3. ապահովադիրը խախտում է վերը նշված պարտավոեն հետնյալ րությունները, ապա վերջինիս նկատմամբ սահմանված պատժամիջոցները. Եթե կոպիտ անփութությունը բացակայում Է, ն այն թեթն կամ միջին աստիճանի անփութություն է, ապա ապահովադիրըոչ մի բացասական հետնանքներ չի կրում: խախտԵթե կոպիտ անփութությամբ պարտավորությունների կապ ման ու վնասի տեղի ունենալու միջե պատճառահետնանքային գոյություն ունի, ապա ապահովագրողն ազատվում է ապահովագրական հատուցում վճարելու պարտականությունից: Կանխամտածված գործողությունների դեպքում` օրենքի հաճաձայն,ապահովագրողնամբողջությամբազատվում է ապահոսակայն վագրական հատուցում կատարելու պարտավորությունից, »

»

Յ.` Վնասի կանխարգելման պարտավորությունները ն ապահովագրվածառարկայի փրկման ծախսերը. 4. Փորձաքննութան գծով ընդհանուր ծախսերի կատարման

| |

հարցերը.

»

վերաբերյալ պետք նշված հանգամանքի է լինի դատարանիորոշում: կազմելիս ապահովադիրը պետք հավաստագիրը Վթարային

Ապահովագրական հատուցումների կատարման ժամանակ

բարի րա մատանիշննրը, իկ մե

փոխա արցերը. աի Ապահովագրականհատուցման հարկադիրգանձումը. Ց. Ապահովագրողների սնանկացման դեպքում ապահովագրականպարտավորությունների կարգավորման հարցերը:

է

խախտմանծանր հետնանքտեղեկացվի իր պարտավորությունների ների մասին, որի վերաբերյալ վթարային հավաստագրում պետք է նշում: կատարվիհամապատասխան

.

1.

Ստորն ներկայացվում են ապահովագրական հայտերի վերը նշված օրենսդրական կարգավորման հարցերի մանրամասները:

ն Ապահովագրականհատուցման կատարման ժամկետները

հայցային վաղեմությունը

հատուցումը պետք 1) Ղրամական միջոցներովապահովագրական է վճարվի ապահովագրականհայտի կարգավորմանգործընթացն պատաավարտելուց հետո, որն անհրաժեշտ է ապահովագրական

Ապահովադրի (ապահովագրված անձի, շահառուի) պարտականություններն ապահովագրական պատահարի տեղի ունենալու դեպ-

քում`

ժամկետու

հարի տեղի ունենալու փաստը հաստատելու ն ապահովագրական հատուցման գումարի մեծությունը որոշելու համար:

դեպքում ապահովադիը պարտավոր է նշված հայցադիմում նեկայացնելու` ժամկետը երկարացնելու համար:

Մինչե ապահովագրական հատուցման կատարման ժամկետի սկսվելն ապահովագրականհատուցման վճարման ուշացման գծով տոկոսներ չեն հաշվեգրվում: Ապահովագրողը չպետք է ձգձգի ապահովագրական հատուցման վճարումը, եթե նա չի ուզում փոխհատուցել ապահովադրի փաստաբանի ծախսերը: Քաղաքացիական պատասխանատվության ապահովագրության գծով սովորաբար փոխհատուցվում են տուժող երրորդ անձի փաստաբանի ծախսերը: Գույքային ապահովագրությանդեպքում ապահովադիրն իրավունք ունի ներկայացնելու փաստաբանի ծախսերի պահանջ այն դեպքում, երբ ապահովագրողը ժամանակին չի կատարել ապահովագրականհատուցման վճարումը: 2) Ապահովագրողները չպետք է ստեղծեն ավելորդ խոչընդոտներ ապահովագրական հատուցումները կատարելու գծով, մասնավորապես, ապահովագրողնիրավո՛'նք չունի պահանջել, որ ապահովադիրն հետ իր համաձայնության մասին ապահովագրական ն նշում կատարի ստորագրի:

հատուցման

3) Եվրամիության երկրներում ապահովագրական հայտերի գծով հայցային վաղեմությունը ոչ կյանքի ապահովագրության տեսակների գծով սահմանված է 2 տարի, իսկ կյանքի ապահովագրությանգծով` 5 տարի: Հայցային վաղեմության ժամկետը սկսվում է այն տարվա ավարտից, երբ կարող էր պահանջ ներկայացվել ապահովագրական հատուցման կատարմանգծով: 4) Հայցային վաղեմության դադարեցման կամ ընդմիջման Ժամանակ հաշվի են առնվում ֆորսմաժորային իրավիճակները:

5)

Հայցային վաղեմության ժամկետը կարող է դադարեցվել ապահովադրի` դիմումը ներկայացնելուց մինչն ապահովագրողի`

որոշում ընդունելու պահը:

6) Ապահովագրողի կողմից ապահովագրական հայտի մերժման դեպքում նրա ապահովագրական պատասխանատվությունն ուժը կորցրած է համարվում 6 ամսվա ընթացքում, եթե ապահովագրողնիր մերժման որոշման մեջ հստակ նշել է մերժման պատճառները: Այս

Վնասների

պարտավորությունը

կանխարգելման

մագրված առարկայի փրկման ծախսերը

ն

ապահո-

1) Գույքային ապահովագրության գծով ապահովադիրը պարտա-

'

|

վոր է բոլոր հնարավոր միջոցները ձեռնարկել, որպեսզի կանխարգելվի վնասը, կամ նվազեցվեն վնասի ծավալները: Միաժամանակ անհրաժեշտ է կատարել ապահովագրողի ցուցումները: Սակայն ապահովադրի նկատմամբ չեն կիրառվում վնասի կանխարգելման ընդհանուր պատասխանատվությանգծով օրենսդրականդրույթները, եթե վնասի տեղի ունենալը հնարավոր է ն հավանական, սակայն անմիջականորենայն դեռես չի կարող տեղի ունենալ:

Դատարաններնաշխատում են, չափանիշների պահպանման հետ կապված, պաշտպանել նշված ապահովադիրներինապահովագրողների կողմից ներկայացված անհիմն մեղադրանքներից: 2) Ապահովադրի կողմից փրկման պարտավորության խախտման դեպքում ապահովագրողն ազատվում է ապահովագրական հատուցում վճարելու պարտավորությունից: 3) Փրկման պարտավորությունը կատարելու գծով ապահովադրի կողմից կատարված ծախսերը փոխհատուցվում են ապահովագրողի կողմից: 4) Քաղաքացիական պատասխանատվությանապահովագրության

ոլորտում ապահովադրի կողմից փաստաբանի համար կատարված ծախսերը (օրինակ, երբ ապացուցում է ապահովադրի անմեղությունը) պետք է փոխհատուցվեն միայն այն դեպքում, երբ ապահովագրողը համաձայնում է այդ ծախսերը կատարել:

Փորձաքննություն 3.

1) Գույքային ապահովագրության, ինչպես նան դժբախտ պատահարներից ապահովագրությանընդհանուր պայմանները սովորաբար նախատեսում են անկախ փորձագետի կողմից վնասների մեծության որոշման գծով փորձաքննության իրականացում: Կողմերից յուրաքանչյուրը կարող է նախաձեռնել փորձաքննության իրականացում`

համաձայնեցնելով մյուս կողմի հետ

կամ առանց վերջինիս

համաձայնության: Յուրաքանչյուր կողմն ընտրում է մեկական փորձագետ, իսկ այդ երկու փորձագետներն ընտրում են երրորդ գլխավոր փորձագետին, որը նշանակվում է առաջին ատյանի դատարանիկողմից, եթե կողմերը փոխհամաձայնությանչեն,գալիս: Գլխավոր փորձագետը փորձաքննություն իրականացնում է այն դեպքում, եթե երկու փորձագետների հետնությունները միմյանցից տարբերվում են: Նա իր որոշումն ընդունում է երկու փորձագետների կողմից կատարված եզրակացությունների շրջանակներում: Սովորաբար փորձագիտականծախսերի կարգավորումը յուրաքանչյուր կողմը կատարում է իր հաշվին, իսկ գլխավոր փորձագետի ծախսերը կիսվում են երկու կողմերի միջն:

Փորձաքննության գծով ընդհանուր ծախսերը կրում

գրողը:

ապահովաԷէ

Փորձագետների կամ գլխավոր փորձագետի եզրակացությունները պարտադիր են կողմերի համար, եթե նրանց իրավասության շրջանակներում է գտնվում այդպիսի եզրակացություններ տալը, սակայն այս պայմանը չի կարող հաշվի առնվել, եթե նրանց եզրակացություններն էականորեն տարբերվում են իրական պատկերից: Այս դեպքում եզրակացությունն ընդունվում է դատարանի որոշմամբ: 2) Եթե ապահովադիրը հայտնում է վնասի տեղի ունենալու մասին, ապա ապահովագրողը հրավիրում է փորձագետի՝ վնասի մեծությունը հիմնավորելու համար: Նշված գործընթացի իրականացումից հետո նա առաջարկում Է ապահովադրին ապահովագրական հատուցման կատարում, որն ապահովադիրը պետք է հաստատի:

Ապահովադիրըպետք է շատ ուշադիր լինի, քանի որ, սովորաբար, եթե նա համաձայնում է ապահովագրողի փորձագետի կարծիքի հետ ն ընդունում է այն, ապա հետագայում չի կարող դատական հայց ներկայացնել: Այս դեպքում ապահովադրին թույլատրվում է բողոքարկել ապահովագրողի փորձագետի եզրակացությունը, եթե նա ապացուցում է, որ իրեն կանխամտածված մոլորության մեջ են գցել, պրակտիկայումանհնար ապացուցել: որը

է

Յ Փորձագիտության իրականացման ժամանակահատվածը չի ներառվում ապահովագրականհատուցման վճարման ժամկետում:

4.

ԲազառություններիԱհրառումը

Չ Ապահովագրութան պայմանագրերում բացառություններ սահմանվում են որոշակի ռիսկերի գծով, որոնց տեղի ունենալու դեպ-

քում » »

Ապահովագրականհատուցումներ չեն կատարվում կամ Կատարվում են ապահովագրականհատուցման գումարներից

նվազեցումներ:

Ապահովագրողըկրում Է բացառությունների կատարման առումով ապացուցման պարտավորություն, երբ դրանք հիմք ընդունելով` ապահովագրական հատուցում չի կատարում կամ նվազեցնում է վերջինիս մեծությունը: 2) Ապահովագրական հայտերի կարգավորման ժամանակ ապահովագրողը կրում է տեղի ունեցած վնասների ապացուցման պարտավորությունն այն առումով, թե արդյո՞ք իրականում տեղի է ունեցել ապահովագրական պատահար, իսկ ապահովադիրը կրում է ապահովագրական պատահարի տեղի ունենալու փաստի ապացուցման ամբողջ ։պարտավորությունը, չնայած հաճախ այդ պարտավորությունը հնարավորությունչի ունենում կատարել:

Օրինակ, եթե գույքի ապահովագրության ժամանակ գողության դեպքում չեն մնացել արտաքին հետքեր, որոնք կարող են ապացուցել գողության փաստը ն, եթե ապահովադիրը վստահություն չի ներշնչում (օրինակ, նա նախորդ դեպքի ժամանակ տվել է ոչ ճիշտ կամ սուտ տեղեկություն), ապա ապահովագրողը կարող է համարել, որ ապահովադիրը չի ապացուցում պատահարի տեղի ունենալու հանգամանքը, ն վնասների փոխհատուցում չկատարել: Սովորաբար ապահովադիրներնապացուցման պարտավորության կարնորությունը չեն հասկանում: 3) Ապահովագրողըելնում է այն սկզբունքից, որ եթե ռիսկի գծով կատարվել է բացառություն, ապա ինքը պարտավորությունչի կրում ապահովադրի հանդեպ ն վնասի փոխհատուցումից ազատվում է առանց պայմանագիրը դադարեցնելու կամ ապահովադրի մեղավորությունն ապացուցելու: Հաճախ ապահովադրի կողմից կանխարգելիչ միջոցառումներ չիրականացնելու կամ անգործության հետնանքով`

ապահովագրության պայմաններով սահմանվում են բացառություններ, սակայն դատական որոշումներով սահմանվում է, որ նախ անհրաժեշտ է ստուգել` արդյո՞ք այն, ինչ պահանջվում է ապահովադրից, կարող է համարվել որպես ապահովադրի պարտավորություն:

Ապահովագրողիկողմից ապահովագրության պայմանագրի դադարեցումը նույնպես չի հանդիսանում նախապայման իր ապահովագոական պարտավորություններից ազատվելու համառ: 8. Պահան

ավուն

ոյսանցումը

(սուբրոգացիա

1) Գույքային -ապահովագրությունում, որպեսզի կանխարգելվի ապահովադրի հարստացման հանգամանքը, գործում է հետնյալ կանոնը. «Եթե երրորդ անձի կողմից վնասը պետք է փոխհատուցվի ապահովադրին, ապա այդ պահանջը փոխանցվում է ապահովագրողին, քանի որ վերջինս փոխհատուցում է ապահովադրին հասցված վնասը»: Ապահովագրողի սեփական ծախսերը (օրինակ` փորձաքննության գծով ծախսերը) չեն ներառվում պահանջի փոխանցման ծախսերի մեջ: ռիսկի ապահովագրված Օրինակ, գծով Ավտոկասկո է անձի կողմից հասցվել վնաս: Ապահովաավտոմեքենային երրորդ է հասցված վնասի դիմաց ապահովագրականհատուդիրը ստանում ցում, այս դեպքում կատարված ապահովագրական հատուցման գումարի սահմաններում ապահովագրողն է օգտվում երրորդ անձի հանդեպ ռեգրեսիիրավունքից:

Պահանջի փոխանցումը չի կարող իրականացվել ի վնաս ապահովադրի շահերի: Ապահովադիրը պետք է ստանա իր կրած վնասների գծով լրիվ փոխհատուցում, որից հետո միայն իր պահանջի իրավունքը կարող է փոխանցվել ապահովագրողին: 2)

Օրինակ. ապահովադիրը կնքել է Ավտոկասկո ռիսկի գծով ապահովագրության պայմանագիր, ն կողմերը ճանապարհատրանսպորտային պատահարի գծով կրում են համապարտ պատասխանատվություն: Ապահովագրականարժեքը ն գումարը 10,000 եվրո Ոչ պայմանական չհատուցվող գումար 650 եվրո Ավտոմեքենայի վերանորոգմանարժեքը կազմում է 3000 եվրո -

-

-

3-րդ անձը նույնպես կրում է պատասխանատվություն

--

(3000/2):

Ապահովադրին վճարվում է ապահովագրական հատուցում եվրո (3000-650)

եվրո -

Քանի

որ ապահովադրի կրած վնասն ամբողջությամբ չի փոխհատուցվել սահմանված չհատուցվող գումարի չափով, ապա նա 3-րդ անձից քաղաքացիականպատասխանատվության գծով կստանա իր կրած վնասի ն ստացված ապահովագրական հատուցման տարբերությունը 650 եվրո (3000-2350), իսկ ամպպահովագրողն իրավունք ունի 3-րդ անձից ստանալու միայն 850 եվրո (1500-650)

գումար:

Ապահովադիրն Ավտոկասկոյիգծով նան իրավունք ունի ստանալ փոխհատուցում իր կողմից ավտոմեքենայի տեղափոխման ն փորձաքննության գծով կատարվածծախսերի համար:

Նմանատիպ հաշվարկ կարելի է կատարել գրության մյուս տեսակների գծով:

նան

գույքի ապահովա-

3) Ապահովագրականպատահար տեղի ունենալուց հետո ապահովադիրն իրավունք չունի երրորդ անձից պահանջել փոխհատուցում ն այդ գումարը ծախսել, քանի որ այդ դեպքում նա կորցնում է ապահովագրական հատուցում ստանալու իրավունքը: Ապահովա-

գրական հատուցման կատարումըմերժվում է նան, երբ, օրինակ, 3-րդ անձանց հանդեպ պատասխանատվությունից ապահովադիրը հրաժարվում է: 4) Սուբրոգացիայի իրավունքի կիրառումն օրենքով բացառվում է, է ապահովադրի ընտանիքի անդամների նկատեթե այն մամբ, որոնք ապահովադրի հետ համատեղ վարում են ընտանեկան տնտեսություն:

կիրառվում

Ապահովագրողներիսնանկացման դեպքում ապահովագրական արտավրըությունների կարգավորմանհարցե, 6.

1) Ապահովագրողներիսնանկացումը

Եթե ապահովագրականընկերությունը հայտարարվում է սնանկ, ապահովագրական հարաբերություններն ավարտվում են հայտարարման պահից 1 ամիս հետո: Միայն լիազորված մարմինը ապա

կարող է պահանջ ներկայացնել ապահովագրողին սնանկ ճանաչելու համար: Եթե ապահովագրական ընկերությունը հանդիսանում է ապահովագրողների ասոցիացիայի անդամ, ապա կիրառվում է ասոցիացիայի անդամների համերաշխությանսկզբունքը, ն նրանք մասնակցությունեն ունենում սնանկացած ապահովագրողի պարտավորությունների կատարմանը:

2) Ապահովագրողիանվճարունակությանկանխման գծով կան վարույթը

դատա-

Ապահովագրողներիհամար չի կիրառվում անվճարունակության կանխման համար դատական վարույթ, որի փոխարեն հատուկ լիազորված մարմնին նման վարույթի իրականացման իրավունք է տրված: Եթե հասարակությանը հայտնի է դառնում (օրինակ, լրատվական միջոցների հաղորդագրություններիմիջոցով), որ ապահովագրողը«անվստահելի» ֆինանսականվիճակում է ապա յուրաքանչյուր ապահովադրիիրավունք է տրվում անհապաղՆ արտահերթ լուծել ապահովագրությանպայմանագիրը:

Ն ում

Եթե լիազորված մարմինը սխալ է իրականացրել իր գործառույթներն ապահովագրողի գործունեության նկատմամբ վերահսկողության իրականացման գծով, ապա յուրաքանչյուր առանձին ապահովադրի իրավունք է վերապահվում պետությունից ստանալ վնասների փոխհատուցում: 3) Օրենքով սահմանվում է, որ ապահովագրական հատուցման հարկադիր գանձումը, որպես դատակատարողական հարկադիր ակտ, սովորաբարհնարավոր է իրականացնել:Այն իրականացվումԷ դատարանի որոշման հիման վրա` հարկադիր կատարողականծառայությունների կողմից: 7. ՀՀ-ում

հարցեր

կտա պարզել այն բոլոր

պայմանագրային կարգավորմանապահովագրողի կողմից: ապահովադրի ն

քաղաքազիական օրենսգրքով սահմանվում գավորման գծով հետնյալ չափանիշները՝ ՀՀ

են հայտերի

կար-

ասպահովադրին կամ Ապահովագրական հատուցումն շահառուին վճարվում է դրամականարտահայտությամբ կամ համարժեք գույքով:

2 `նախքան ապահովագրական հատուցում կատարելն ապահովագրողն իրավունք ունի շահառուից (ապահովագրված անձից) պահանջել ապահովադրի (ներառյալ` ապահովագրված անձի ն շահառուի) ապահովագրությանպայմանագրով ստանձնած պարտականությունների կատարում: Եթե շահառուն ապահովագրականհատուցում ստանալու մասին պահանջ է ներկայացնում, ապա ապահովադրի պարտականությունները չկատարելու կամ դրանք ժամանակին չկատարելու հետնանքների ռիսկը կրում է շահառուն: Անձնական ապահովագրության պայմանագրով ապահովագրական հատուցում ստանալու իրավունք ունի այն անձը (շահառուն), ում օգտին պայմանագիրըկնքվել է: գ յ)

5) Ապահովագրական հատուցման վճարումը նվազեցվում կամ մերժվում է, եթե »

»

ապահովագրական հայտերի իրավական կարգավորման

Ստորն ներկայացվում են ապահովագրական հայտերի կարգավորման գծով ՀՀ օրենսդրականակտերով սահմանվածչափանիշները, մասնավորապես, ԱԱԳ օրենքով ն ՀՀ կենտրոնական բանկի խորհրդի կողմից հաստատված նորմատիվ իրավական ակտերով սահմանված չափանիշները, որոնց համեմատությունը զարգացած երկրներում սահմանված այդ չափանիշների հետ հնարավորություն

հարցերը, որոնք կարիք ունեն

»

»

(Ապահովագրականպատահարն առաջացել է ապահովադրի կամ ապահովագրված անձի կամ շահառուի` դիտավորությամբ կատարված գործողություններիհետնանքով. Պայմանագիր կնքելիս ապահովադիրն ապահովագրության օբյեկտի վերաբերյալ ներկայացրել է կեղծ տեղեկություններ կամ թաքցրել է դրանք.

(Ապահովադիրը վնասի հատուցում է ստացել պատասխանատու երրորդ անձից այն չափով, որքանով հատուցում ստացվելէ վնաս պատճառած անձից. Օրենքով նախատեսվածայլ դեպքերում:

6: Ոչ կյանքի ապահովագրության պայմանագրի գծով հայցային վաղեմությանժամկետը սահմանված է ապահովագրականպատահարի տեղի ունենալու պահից սկսած երեք տարվա ընթացքում, իսկ կյանքի ապահովագրությանը՝ տասը տարվա ընթացքում:

7) Վնասի հատուցման պահանջի իրավունքն ապահովաանցնելու (սուբրոգացիա ափանիշնե դըրից ապահովագրողին անցնելու(սուբրոգացիայի) ապահովագրողին չափանիշները

«Ապահովագրության սին»

ՀՀ

հետնյալ

օրենքով

ն ապահովագրական

սահմանվում

են

հայտերի

գործունեության կարգավորման

մագծո

չափանիշները

1)- Ապահովագրողները գործառնությունները`

կարող

են

իրականացնել

հետնյալ

Բացահայտել ապահովագրական պատահարի առաջացման պայմաններըն պատճառները. Գնահատել ապահովագրական պատահարի հետնանքով առաջացած վնասների ե ապահովագրական հատուցման ու ապահովագրության պայմանագրից բխող այլ վճարումների

»

»

չափը,

Իրականացնել միջոցառումներ` ուղղված ապահովագրական պատահարների կանխարգելմանը, դրանց արդյունքում հնարավոր վնասների նվազեցմանը, այդ միջոցառումները ֆինանսավորելու նպատակովձնավորել միջոցներ.

»

»

Գլուխ ԷՄ

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐԱԿԱՆ

ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ

ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒՄԸ

Լաւ

մենեջմենթ Ապահովագրական

2.

Ապահովագրական ընկերություններ

Լ

Ապահովագրական մարքեթինգ

4.

Ակտուարականհաշվարկներիհիմուքեր||ՓԵ

3.

Լ

նաւը)

5. Ապահովագրական հայտերիկարգավորման աշխատանք իրականացումը 6.

ն Ապահովագրականպահուստներիձնավորումը տեղաբաշ-

խումը 7.

Ապահովագրական գործառնությունների հաշվառման

սկզբունքները

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐԱԿԱՆ

ապահովագրության պայմանագրի գործողությանընթացքում ստուգել ապահովագրվածգույքի պահպանման վիճակը.

2) Ապահովագրողները ն ապահովագրական բրոքերները պարտավոր են նախքան ապահովագրությանպայմանագիրկնքելը հաճախորդին գրավոր ներկայացնել ապահովագրական պատահարի առաջացման դեպքում ապահովագրական հատուցման կարգն ու

պայմանները:

ԸՆԿԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Ապահովագրական գործունեությունն իրականացնումեն ապահովագրողները, որոնք իրենց անունից ֆիզիկականկամ իրավաբանական անձ ապահովադիրների հետ կնքում են ապահովագրության պայմանագրեր, ինչպես նան վերջիններիս կողմիցվճարվածապահովագրավճարների դիմաց կատարում են այդ պայմանագրերով ստանձնած իրենց պարտավորություններն ապահովագրական հատուցումների կատարմանգծով: Երկրի տնտեսական համակարգում ապահովագրողները հանդիեն առանձնացված գույքով սանում կազմակերպություններ, որոնք, սեփականությանձնի, լինում են մասնավորն պետական: ըստ

Մասնավոր ապահովագրողներ են ապահովագրական գործունեություն իրականացնելու լիցենզիա ունեցող բաժնետիրական ապահովագրական ընկերությունները, սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունները փոխադարձ ապահովագրության ընկերությունները ն այլն: 1.

Բաժնետիրական

ն

սահմանափակ պ Ք ատասխանատվությամբ

ապահովագրական ընկերություններ

Այս ամպահովագրողներն առնտրային ձեռնարկություններ են, որոնք իրենց կազմակերպականու կառավարմանսկզբունքներով չեն տարբերվում ցանկացած նմանատիպ ձեռնարկություններից ն իրականացնում են ապահովագրական գործառնություններ` շահույթ ստանալու նպատակով: Շատ երկրներում թույլատրվում է բաժնետիրական ընկերությունների կարգավիճակով ապահովագրողների գործունեության իրականացումը, քանի որ այս տեսակի ընկերությունների բաժնետերերն իրենց գույքով կարող են պատասխանատվություն կրել ընկերության պարտավորությունների համար: ԱՊՀ որոշ երկրներում ապահովագրականգործունեություն են իրականացնում նան սահմա-

նափակ պատասխանատվությամբ ապահովագրական ընկերությունները, ն այդ երկրների շարքին է դասվում նան Հայաստանի Հանրա-

պետությունը:

(Շճքինթ

Մեն կղզիներում, Պանամայում ն այլուր, որտեղ կան օրենսդրորեն սահմանված` հարկային լավագույն պայմաններ, ինչպես նան թույլատրվում է բանկերի ն արդյունաբերական կորպորացիաների մասնակցություննապահովագրականբիզնեսում:

Կեպտիվային ապահովագրողներիստեղծումը հնարավորություն է տալիս արդյունաբերականն առնտրային կորպորացիաներին` »

Տնտեսել

ֆինանսական միջոցներն

գծով, վճարման

»

»

ապահովագրավճարն

Դիվերսիֆիկացնել իրենց գործառնությունները, Դրամական միջոցները ներդնել գործող օֆշորային գոտիներում, որը հնարավորություն է տալիս ստանալ մեծ չափերի հասնող շահույթ:

3.

Փոխադարձապահովագրության ընկերություններ

Փոխադարձ ապահովագրության ընկերությունները հանդիսանում են ապահովադիրների ընդհանուր սեփականությունը, քանի որ յուրաքանչյուր ապահովադիր հանդիսանում է նան այդ ընկերության անդամ կամ մասնակից, այդ տեսակի պատճառով էլ այս ապահովագրականընկերությունները՝

Կեպտիվային ապահովագրական ընկերություններ

/ՈՏԱ/6/5)

Այս տեսակի ընկերությունները հանդիսանում են բաժնետիրական ապահովագրական ընկերությունների տարատեսակ ն զբաղեցնում են միջանկյալ դիրք ապահովագրության ն ինքնաապահովագրության միջն, քանի որ կեպտիվային ընկերությունները հիմնադրվում են արդյունաբերական ն առնտրային կազմակերպությունների կողմից՝ վերջիններիս պատկանող բոլոր ռիսկերը կամ դրանց մի մասն ապահովագրելու նպատակով: Այդ պատճառով էլ նրանք չեն համարվում «իսկական» ապահովագրական ընկերություններ, քանի

խախտվում է ապահովագրության հիմնական սկզբունքներից մեկը` «մեկի վնասի հատուցմանը մասնակցումեն շատերը»:

որ

Կեպտիվային ընկերությունները հիմնականում գրանցվում են օֆշորային գոտիներում, մասնավորապես,Բերմունդյան, Բահամյանն

Ոչ առնտրային կազմակերպություններ են.

2. Կառավարվում են ընկերության ապահովադիր անդամների կողմից, այդ պատճառով ապահովադիրներն ավելի մեծ վստահունկատմամբ. թյուն ունեն իրենց ապահովագրականկառույցի

Յ Շահույթի ստացման նպատակ չեն հետապնդում, այդ պատճառով էլ բաժնետիրական ապահովագրականընկերությունների համեմատությամբ ապահովագրավճարներիմեծություններն ավելի ցածր են:

Փոխադարձ ապահովագրության ընկերությունների գործունեություն, հատկապես լայն տարածում ունի գյուղական վայրերում գյուղատնտեսական ռիսկերի ապահովագրության իրականացման համար, իսկ քաղաքային բնակավայրերում` բժիշկների, իրավաբանների, բրոքերների ն այլ առանձին մասնագիտություններիքաղաքացիական պատասխանատվության ապահովագրության իրականացման համար: Շատ երկրներում, օրինակ, Շվեդիայում, կյանքի մա

ապահովագրության գծով ապահովագրավճարների 90 տոկոսից ավելին հավաքագրվում է փոխադարձ ապահովագրության ընկերությունների կողմից: Փոխադարձ ապահովագրության ընկերությունները կազմակերպվում են ապահովադիրների տարբեր խմբերի կողմից, մասնավորա-

Հայաստանում այս տեսակի ապահովագրողներեն հանդիսանում

սոցիալականապահովագրության պետական հիմնադրամը Ավանդներիհատուցումը երաշխավորող հիմնադրամը «Հայաստանի ավտոապահովագրողների բյուրո» ԻԱՄ-ը, որը ստեղծվել է «Ավտոտրանսպորտայինմիջոցների օգտագործումից բխող պատասխանատվության պարտադիր ապահովագրության մասին» ՀՀ օրենքի համաձայն: ՀՀ

»

»

»

պես.

Փոխադարձ ապահովագրությանբորսաներ.

»

Գործարանայինփոխադարձ ընկերություններ. Ապահովագրավճարիկանխավճարով կոոպերատիվներ. Ֆերմերների փոխադարձ ապահովագրության կոոպերատիվ-

»

»

»

ո հաղարձ ապահովագրության անժամկետ ընկերություննե եր.

ոը ն

այլն:

Մեծ

Բերքի ապահովագրության կորպորացիան Վետերանների գործակալությունը.

»

"

"

Ավանդների կորպորացիան. վանդների ապահովագրության ապահովագրության կորպորացի

»

»

Չնայած փոխադարձ ապահովագրության ընկերությունների վերը նշված առավելություններին ն այն, որ բաժնետիրական ընկերությունների համեմատությամբ նրանց կողմից մատուցվող ապահովագրական ծառայությունների գինն ավելի ցածր է, շահույթ ստանալու հեռանկարը բաժնետիրական ապահովագրական ընկերություններին դարձնում է էլ ավելի ակտիվ ն մրցունակ:

թվով պետական (հասարակական) ապահովագրողներ կան

ԱՄՆ-ում, մասնավորապես.

»

»

.

Աշխատակիցներիապահովագրությանհիմնադրամը. Գործազրկությանդեպքի ապահովագրությանհիմնադրամը. Աշխատունակությանկորստի ապահովագրությանհիմնադրամը ն այլն.

ն համաձայն՝ «ապահովագրական վերաապահովագրական ընկերությունները կարող են ստեղծվել բացառապես 66սահմանափակ որպես բաժնետիրական ընկերութուն ՕցՁՕ՛կա,` ՀՀ Այսինքն, պատասխանատվությամճբ ընկերություն»: օրենդրությամբ չի թույլատրվում փոխադարձ ապահովագրության ընկերությունների կողմից ապահովագրականգործունեության իրականացումը:

ԱԱԳ

4.

օրենքի

Պետական(հասարակական)ապահովագրողներ

Ապահովագրողների այս տեսակին են պատկանում պետական ն հասարակական ապահովագրական այն հիմնադրամները, որոնք կազմավորվում ն ղեկավարվում են պետության կողմից: Պետական (հասարակական) ապահովագրողների ստեղծման համար անհրաժեշտ պայման է հանդիսանում նան պարտադիր ապահովագրության կամ պետության կողմից սուբսիդավորվող կոնկրետ ապահովագրության տեսակի օրենքի առկայությունը:

Կառավարման ռիսկերը, որոնք առաջին հերթին վերաբերում կապակցված կողմերի հետ գործարքների գծով ապահովագրողի գործունեությանը հասցված վնասներին ու կորուստներին: 5.

են

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐԱԿԱՆ

ՄԵՆԵՋՄԵՆԹ

Սնանկացման ռիսկից խուսափելու նպատակով ապահովագրողները պետք է հմուտ կառավարման միջոցով չեզոքացնեն իրենց գործունեության հետ կապված ռիսկերի բացասականհետնանքները՝ բացահայտելով դրանց առաջացման հիմնական պատճառներն ու

Ապահովագրական գործունեության իրականացման ժամանակ ապահովագրողներն առնչվում են բազմաթիվ ն բազմաբնույթ ռիսկերի հետ, որոնց բացասական ազդեցության նվազեցման, կանխարգելման ն չեզոքացման գծով գործողությունների իրականացումը հնարավորություն է տալիս ապահովել ֆինանսական կայունության ն վճարունակության անհրաժեշտ մակարդակ: Այլ կերպ ասած` ապահովագրողի գործունեության արդյունավետ իրականացման համար կարնոր նշանակություն ունեն ռիսկերի կառավարման գործընթացի հստակ կազմակերպումն ու իրականացումը:

դրանց վրա 1.

Անդերռալթինգիիրականացման

հետ

կապված ռիսկերի կառա-

Ոչ կյանքի ապահովագրողների գործունեության իրականացման կապված ռիսկայնության բարձր մակարդակ ունի հատկապես ապահովագրության պայմանագրերի կնքման ն ապահովագրության գործընթացի թերագնահատումը: Ապահոպայմանների սահմանման վագրության այս տեսակի առանձնահատկությունն այն է, որ նշված գործընթացի իրականացման ցանկացած բացթողում կարող է հանգեցնել մեծածավալ վնասների, կորուստների ն նույնիսկ ապահովագրողի սնանկացմանպատճառ դառնալ: հետ

ոչ կյանքի ապահովագրական ընկերություններում կատարվել են ուսումնասիրություններ նրանց անհաջողության մատնվելու հիմնական պատճառները բացահայտելու գծով: Այդ ուսումնասիրությունների արդյունքների համաձայն` ոչ կյանքի ապահովագրողների սնանկացման հիմնական պատճառ է հանդիսանում վատ կառավարումը, մասնավորապես. 1.

`

'

Ապահովագրական ռիսկերի կառավարումն առավել մեծ բարդություններ ունի հատկապեսապահովագրությանպայմաններիմշակման, ապահովագրականսակագների սահմանման, ինչպես նան պահանջների կարգավորմանպայմանների նախատեսման առումով: Այդ պատճառով էլ ապահովագրության պայմանագրերի կնքման ժամանակ անդերռայթինգիգործընթացն իրականացնելիս անհրաժեշտ է հստակորեն պահպանել ռիսկերն ապահովագրության ընդունելու չափանիշները, մասնավորապես, սահմանել` 1. 2. 3. ձ.

5. 6.

հիմնական գործոնները:

մարումը

ԱՄՆ-ում

Անդերռայթինգի ռիսկերն ամպլաահովագրության ընդունելու գրծընթացի ցածր մակարդակը. 2. Գործող ապահովագրության պայմանագրերի գծով ապահովագրական հայտերի կարգավորման հետ կապված ռիսկերը, երբ թերագնահատվում են վնասների մեծությունները կամ անհրաժեշտ միջոցներ չեն, կիրառվում ապահովադիրների կողմից անտիսելեկցիայի ռիսկի արդյունավետ կառավարման գծով. Յ. Ապահովագրական ռիսկերը վերաապահովագրության փոխանցման հետ կապված ռիսկերի սխալ կառավարումը, որի պատճաէ ռով ապահովագրողի ապահովագրական պորտֆելն ունենում անբավարար վեոաապահովագրականպաշտպանություն. 4. Արտաքին միջավայրի ռիսկերը, որոնք հիմնականում վերաբեեն րում գնաճի պատճառով ապահովագրական հայտերի կարգավորման հետ կապված տարբեր ծառայությունների գների բարձրացմանը.

ազդող

Ապահովագրականծածկույթի ծավալը. Այն ապահովագրվածանձանց խմբերը, որոնց կարելի է ապահովագրել. Ապահովագրականօբյեկտների գնահատմանչափանիշները. Ապահովագրվող ռիսկերն ու պատահարները,ինչպես նան այն ռիսկերը, որոնք ապահովագրությանչեն ընդունվում. Հայտերի կարգավորմանչափանիշները. Կողմերի իրավունքներն ու պարտականությունները.

7.

Ապահովագրության խախտման դեպքում կիրառպայմանների վելիք պատժամիջոցները ն այլն:

Անդերռայթինգի ընթացքում թույ այդ տրված սխալներն ու գործընթացն իրականացնելիս չափանիշները չպահպանելը հանգեցնում են՝ 1.

"Վնասաբերությանբարձր մակարդակ ունեցող ռիսկերի ապա-

հովագրության.

2. կողմից կիրառվող անտիսելեկցիայի ռիսկի ՆԱպահովադիրների սխալ կառավարման. Յ. Ընկերության կողմից անտիսելեկցիայի կիրառման պատճառով բարձր ապահովագրավճարների կամ լրացուցիչ բացառությունների սահմանման. Ապահովագրական սակագների գործոնների սխալ ընտրու4.

թյան նայլն:

Ռիսկերն ապահովագրության ընդունելու հետ կապված անդերռայթինգի գծով թույլ տրված սխալների պատճառով ապահովագրության օբյեկտն ու դրա հետ կապված ռիսկերի վնասաբերության մակարդակը հիմնականում ցածր են գնահատվում, որի արդյունքում -

1. 1Ապահովագրավճարներիստացվելիք գումարն էականորեն թերագնահատվում է, որի պատճառով ապահովագրողը կրում է մեծ գումարների հասնող վնասներ ն այլն. 2. Ձնավորվում են ապահովագրական պարտավորություններին ոչ համարժեք ապահովագրական պահուստներ, որի պատճառով ապահովագրողները չեն կարողանում կատարել իրենց պարտավորություններն ապահովադիրների հանդեպ. Ապահովագրական հալտերի կարգավորման ռիսկերի կառավարումը

հետ

կապված

Երբ ապահովագրողներն ապահովագրության են ընդունում ռիսկերը, նրանք պարտավորություն են կրում դրանց տեղի ունենալու հետնանքով հասցված վնասների փոխհատուցման համար- Միշտ գոյություն ունի ապահովագրողների անվճարունակ դառնալու հավանականություն, եթե նրանք չեն պահպանում ապահովագրական հայտերի կարգավորման ն վնասների գնահատման հետ կապված

ռիսկերի կառավարման գծով չափանիշները: Ապահովագրական կապված ռիսկերն արդյունավետ հայտերի կարգավորման հետ նպատակով կառավարելու ապահովագրողների առաջնահերթ խնդիրն է` հաշվի առնել դրանց առանձնահատկությունները, մասնավորապես` 1.

Ապահովագրական հատուցումների էական տատանումների

հավանականությունը.

2. Մեծածավալ աղետների կարգավորման հետ կապված ռիսկերը (բնական աղետներ ցրտահարություն, երկրաշարժ, մրրիկ, մարդկային գործոններով պայմանավորված` հրդեհ, ավիավթար, պայթյուննայլն). Յ. Ապահովագրական հայտերն ուշ ներկայացնելու առանձնահատկություն ունեցող պահանջները(շրջակա միջավայրի աղտոտում, վնասակար հատկություններով դեղամիջոցների կիրառում, մասնագիտական հիվանդություններ). 4. Տարադրամի փոխարժեքի էական տատանումները, որոնց կապված` կարող են էականորեն աճել պահանջների գումարհետ

ները.

բ Պայմանագրի ները

պայմաններում առկա անհամամասնություն-

6. Ներկայացված, սակայն դեռնս չկարգավորված պահանջների հայտերի կապված ռիսկերը, քանի որ կարգավորման հետ կարգավորման այդ փուլում դեռես հայտնի չէ, թե երբ կկարգավորվեն ներկայացված պահանջները ն որքան ապահովագրականհատուցում կարող է վճարվել դրանց գծով. 7. Մերժված ապահովագրական հայտերի գծով նոր պահանջների ներկայացման հավանականությունը. 8. Տեղի ունեցած, սակայն դեռես չկարգավորված պահանջների գծով ռիսկերը` կապված դրանց քանակի կանխատեսման ն հատուցումների ծավալի որոշման հետ. 9. Ապահովադիրների առանձին խմբերի կողմից անտիսելեկցիայի կիրառումը, նրանց կողմից պահանջներ ներկայացնելու հակվածությունը,խարդախությունները: կապված Ապահովագրական հայտերի կարգավորման հետ ռիսկերի կառավարման չափանիշները չպահպանելու հետնանքով

թերագնահատվում են ապահովագրական պատահարներ տեղի ունենալու արդյունքում ապահովագրական օբյեկտին հասցված վնասի մեծությունները, որի պատճառով թերագնահատվում է պահանջների պահուստի մեծությունը: Ապահովադիրների կողմից անտիսելեկցիայի կիրառման ռիսկերի կառավարման համապատասխան մեխանիզմներ չկիրառելու հետնանքով ապահովագրողները կատարում են մեծ գումարների հասնող անհիմն ապահովագրական հատուցումներ ն այլն: 3.

հետ կապված ռիսկերի կառավարումը Վերռաապահովագրության

Ապահովագրությանյուրաքանչյուր դասի գծով ապահովագրական ռիսկերի կառավարումը վերաապահովագրության փոխանցման միջոցով իրականացվում է վերաապահովագրության փոխանցվելիք ապահովագրական պարտավորությունների ծավալների որոշմամբ` հաշվի առնելով`

`Ապահովագրության յուրաքանչյուր թյունները, 1.

դասի առանձնահատկու-

Անբավարար վերաապահովագրական պաշտպանվածությունը, ինչպես նան վերաապահովագրողների սխալ ընտրությունը կարող են ապահովագրողներիսնանկացմանպատճառ հանդիսանալ, քանի որ. Անհուսալի վերաապահովագրողները չեն կատարում իրենց պարտավորություններն ապահովագրողներիհանդեպ`իրենց անվճարունակության պատճառով կամ խախտելով վերաապահովագրության պայմանագրի պայմաններն ու օրենսդրությամբ սահմանված 1.

չափանիշները.

Վերաապահովագրության փոխանցված ապահովագրական ծածկույթի ծավալները ցածր են լինում անհրաժեշտ մակարդակից: 2.

Հիմնականում վերը նշված վերաապահովագրական ռիսկերի կառավարման գծով թույլ տրված սխալների պատճառով ապահովագրողները կրում են ֆինանսականկորուստներ կամ չեն կարողանում կատարել ապահովադիրների հանդեպ իրենց պարտավորություն-

ները: 4.

Ապահովագրական

ընկերության

կառավարման

հետ

կապված

2.

ռիսկեր

Յ.

Ապահովագրողներիգործունեության իրականացման հետ կապված այս ռիսկերը ներառում են գործարար, գործառնական,կազմակերպչական, ղեկավարության (աշխատակիցների)ունակությունների ն խաբեությունների հետ կապված ռիսկերը, մասնավորապես.

Ապահովագրությանպայմանագրի բնույթը, Ապահովագրողի կապիտալի ծավալի հարաբերակցությունը տվյալ ռիսկի գծով սահմանված ընդհանուր ապահովագրական գու-

մարին,

Ռիսկը լավագույն պայմաններով վերաապահովագրողներին փոխանցելու հանգամանքը այլն: 4.

ն

Ապահովագրողների կողմից ապահովագրված ռիսկերի վերաապա-հովագրությանփոխանցման գործընթացի կառավարման գծով չափանիշների անտեսումը ն թերությունները պատճառ են հանդի-

սանում`

Ապահովագրողի սեւիական պահման չափի թերագնահատման կամ գերագնահատման. 1.

Վերաապահովագրողներիկողմից ապահովագրականհատուցումների իրենց բաժնեմասի վճարման ուշացումների կամ դրանց վճարումների կատարումից հրաժարվելու. 3. Վերաապահովագրության ծախսերի թերագնահատման կամ 2.

գերագնահատման.

1.

. Ղեկավարությանկողմից առկա ռիսկերը կառավարելու ունա-

կապված ռիսկերը, որոնք կարող են բացասական ազդեցություն ունենալ ընկերությանֆինանսական վիճակի վրա. 2. Աշխատակիցներիկողմից կատարված խարդախությունները. 3Յ. Ներդրումային սխալ քաղաքականության սահմանումը ն իրակության

հետ

կանացումը.

՝

Ապահովադիրնեի ն ներդրողների կողմից ընկերության հանդեպ վստահության կորստի (գործունեության ծավալի նվազեց4.

ման)ռիսկերը.

Ընկերության գործընկերների կողմից պարտավորությունները չկատարելու կամ ոչ լրիվ կատարելու ռիսկերը, օրինակ, ապահովագրական բրոքերների միջոցով ստացվելիք ապահովագրավճարների ուշացումները. 5.

Ապահովագրողի գործունեության ծավալների կրճատումը՝ կապված ապահովագրության պայմանագրերի դադարեցումների ն վերակնքումների քանակի նվազեցման հետ. 7. կԱպահովագրութան պայմանագրերի ն ապահովագրական հատուցումների սխալ հաշվառման հետ կապված ռիսկերը. Ապահովագրական պարտավորություններին ոչ համարժեք պահուստների ձեավորման հետ կապված ռիսկերը. 9. Հիմնական տնտեսական նորմատիվների պահպանման հետ կապված ռիսկերը. 10. Կորպորատիվ կառավարմանհետ կապված ռիսկերը նայլն: 6.

Մասնավորապես, ապահովագրողների համար առավել բարձր ռիսկայնության մակարդակ ունի կապակցված կողմերի հետ գործարքների իրականացումը: Հաճախ են ապահովագրողների սնանկացման դեպքերը, երբ նրանց կողմից փոխառություններ են տրամադրվում իրենց դուստր կազմակերպություններինկամ հիմնադիրներին, քանի որ, երբ սնանկանում է դրանցից որնէ մեկը, ապա սնանկանում է նան ապահովագրականընկերությունը:

5.Արտաքին միջավայրի հետ կապված ռիսկեր փոփոխության կապված ռիսկեր են. Արտաքին միջավայրի 1.

հետ

Օրենսդրական ն նորմատիվ իրավական կարգավորման գծով

փոփոխությունները.

Մրցակցայինսակագների սահմանման գծով ռիսկերը. Ֆինանսական շուկայի պայմանների փոփոխության հետ կապված ռիսկերը. Լիազորված մարմնի միջամտությունը` հիմնական տնտեսական նորմատիվների ե ապահովագրականպահուստների համարժեքությունը չպահպանելու պատճառով. Տ. Գնաճի հետ կապված կատարվելիք հատուցումների գումարների աճը ն այլն: 2.

Յ.

Մրցակցության պայմաններում ցածր սակագսերի սահմանման արդյունքում ապահովագրությանծավալներն արագ աճում են, սակայն այդ պատճառով ձնավորվում են ապահովագրականպարտավորություններին ոչ համարժեք պահուստներ, որի պատճառով ապահովագրողներըչեն կարողանում կատարել ապահովադիրներ հանդեպ իրենց պարտավորությունները:Սնանկացման ռիսկն առավել բարձր մակարդակ է ունենում, երբ ապահովագրությանծավալների արագ աճը տեղի է ունենում գործունեության մի ուղղությամբ:

Ապահովագրականգործունեությանիրականացմանհետ կապված ռիսկերի կառավարման գործընթացն առավել արդյունավետ իրականացնելու նպատակովմշակվում է «Ռիսկերի կառավարմանքաղաքականություն», որն իր մեջ ներառում է ռիսկերի բացահայտման, գնահատման, կառավարման, վերահսկողության ն մոնիտորինգի իրականացմանչափանիշները, որտեղ` Հստակեցվում է ընկերության ռիսկերի կառավարման ռազմա-

1.

վարությունը, են հիմնական տնտեսական նորմատիվների 2. ՆՄանրամասնվում հաշվարկման, սահմանաչափերի պահպանմանհարցերը, են ընկերության գործունեության գծով ներքին

Հ Սահմանվում

ցուցանիշները,

Մանրամասն նկարագրվում են ընկերության գործարար գործն այդ ընթացների գծով ռիսկերի կառավարման մեխանիզմները ն գործընթացում համապատասխանստորաբաժանումների աշխատակիցների պարտականությունները: 4.

Օրենսդրական ն նորմատիվ իրավական այլ ակտերով սահմանվում են ընկերության կողմից իրականացվող ապահովագրության ն կամ առանձին տեսակներից, դասերից, ենթադասերից բոլոր ակտիվների տեղաբաշխումիցու կառավարումիցբխող ռիսկերի գծով սահմանաչափեր, մասնավորապես, ընկերությունը պարտավոր է. աս հ դասի, տեսակի, ապահովագրության պարտավորություններիծավալին ն ենթադասի գծով ստանձնած ռիսկերին համարժեք կապիտալ ունենալ.

1. ,

Երկրի մակրոտնտեսական ն միկրոտնտեսական բնույթի գործոնները կարող են բերել անսպասելի բացասական հետնանքների, մասնավորապես, բժշկական ապահովագրության գծով ապահովագրողները կարող են կրել մեծ չափերի հասնող վնասներ բժշկական ծառայություններիգնաճի հետնանքով:

ն Յո ւրաքանչյուր

2.

Գործել այնպես, որ իր ստանձնած առկա ն հետագա բոլոր պարտավորություններիկատարման համար ունենա բավարար իրացվելի միջոցներ գործունեությանցանկացած պահին. Յ.

Ապահովագրության պայմանագրերիցծագող պարտավորու-

թյունները կատարելու ն հնարավոր ռիսկերը ծածկելու նպատակով ձնավորել տեխնիկականպահուստներ, 4.

«Վերաապահովագրել կամ համատեղ ապահովագրության

պայմանագրովապահովագրել ստանձնած ապահովագրականռիսկի այն մասը, որը գերազանցում է իր կողմից ստանձնվող ապահովագրական ռիսկի առավելագույնչափը:

Օրենքով սահմանվում է նան ընկերության ղեկավարների կամ պատասխանատու անձանց նկատմամբպատժամիջոցներիկիրառում վերը նշված ռիսկերի կառավարմանն պարտավորություններիգծով թույլ տրված խախտմանգծով:

ԱԿՏՈՒԱՐԱԿԱՆ

ՀԱՇՎԱՐԿՆԵՐԻ

Ապահովագրավճարն իրենից ներկայացնում է ապահովագրողի՝ ապահովագրությանընդունած ռիսկի չափելի դրամականմեծություն, որը հաշվարկվում է` ապահովագրականգումարի նկատմամբ կիրառելով ապահովագրական սակագները Իսկ ապահովագրական սակագները հիմնավորվում են ակտուարական հաշվարկների միջոցով, որն իրենից ներկայացնում է մաթեմատիկական, ժողովրդան Այդ հաշվարկգրական վիճակագրական մեթոդների համակարգ: ների միջոցով որոշվում է ոչ միայն ապահովագրական սակագների մեծությունը, այլ նան յուրաքանչյուր ապահովագրվող անձի մասնակցության չափն ապահովագրականպուլում: Ակտուարական հաշվարկների միջոցով որոշվում են նան ապահովագրական պահուստների մեծությունը ն վերջինիս համարժեքությունն ապահովագրական պայմանագրերից բխող պարտավորությունների կատարմանը: Հիմնավորվում է նան ապահովագրողների գործունեության ֆինանսական կայունության, վճարունակության ապահովման, ինչպես նան գործունեությունը շահութաբեր իրականացնելու հանգամանքը:

Ակտուարներիառավել կարնոր գործառույթներիցեն.

ՀԻՄՈՒՆՔՆԵՐ

Յուրաքանչյուր ապահովագրության դասի գծով տվյալների բազայի ստեղծումը ն տեղեկատվական համակարգերի մշակումը, դրանց կատարելագործումը ն կառավարումը. »

Ռիսկն ապահովագրելուհամար անհրաժեշտ ծախսերիճիշտ որոշումն ապահովագրողիգործունեության առավել բարդ ն պատասխանատու

գործառույթներիցմեկն է: Ակտուարական հաշվարկները

կատարվում են հենց այդ ծախսերի մեծության հաշվարկման հիմնավորմաննպատակով:

ն

Ակտուարականհաշվարկներիօգնությամբհաշվարկվում ն հիմնավորվում են

Ապահովագրողի կողմից ապահովադրինմատուցվող ապահովագրական ծառայությունների ինքնարժեքն ու ապահովագրավճարի

մեծությունը.

Ապահովագրական սակագների ն ապահովագրավճարների մեծությանհաշվարկումն ու հիմնավորումը. »

Ապահովագրականպահուստների մեծության հաշվարկումն հիմնավորումը, ինչպես նան դրանց մեթոդների ընտրությունը. »

ու

Ապահովագրողների ակտիվների ն պարտավորությունների համարժեքության, ինչպես նան ձենավորվածապահովագրականպահուստների ն ապահովագրությանպայմանագրերով ստանձնած պարտավորությունների նկատմամբհամարժեքությանգնահատումը. »

Ապահովադրիմասնակցությանչափն ապահովագրականպահուստներիձնավորմանը.

գացմանտարբեր ուղղությունների մասնագիտականմշակումը,

Ապահովագրողիտնտեսական,ֆինանսական ն կազմակերպչականգործունեությանդրական ու բացասական կողմերը:

Ընկերության ներդրումային ռազմավարական ծրագրերի մշակման ն ներդրումների արդյունավետկառավարմանգործընթացին

2.

Յ.

»

»

ապահովագրության իրականացմանն Կենսաթոշակային

զար-

մասնակցությունը, մասնավորապես, ներդրումների գնահատումը, ֆինանսական գործակիցների հաշվարկը ն նմանատիպ այլ հարցերի բացահայտումն ու չաւիումը. Մասնակցությունն ապահովագրության յուրաքանչյուր դասի գծով գործառնություններ սկսելու կամ դադարեցնելու մասին որոշման ընդունմանը ն դրա հիմնավորմանը, »

Մասնակցությունն ապահովագրողի վերաապահովագրական ծրագրերի մշակմանը. »

.

այլն: 1.

Ապահովագրողի սեւիական պահման չաւիի հիմնավորումը

ն

րության գործավարման ծախսերը, ինչպես նան վերջինիս կողմից իրականացվելիքկանխարգելիչմիջոցառումներիհամար անհրաժեշտ ծախսերն ու ստացվելիք շահույթը: Բրուտտո-դրույքաչափի մեծությունը հաշվարկվում է հետնյալ բանաձնով` ԲԴ

Հ

ՆԴԻԲ,

որտեղ` ԲԴ բրուտտո-դրույքաչափնէ, ՆԴ նետտո-դրույքաչաւինէ, Բ բեռնվածություննէ: Նետտո դրույքաչափի մեծության հաշվարկման համար նախ հաշվարկվում է ապահովագրական պատահար տեղի ունենալու հավանականությունը, այնուհետն` ապահովագրականհատուցման միջին գործակցիմեծությունը: -

-

-

Ու

սակագների

կանքի

ապահովագրության գծով

հիմունքներ հաշվարկման ընդհանուր

ապահովագրական

Ոչ կյանքի ապահովագրությունում ապահովագրավճարի մեծումեծությունը հիմնված է նախորդ տարվա ապահովագրավճարների թյան վրա, ն կախված վնասաբերության գործակցից` այն կարող է աճել այդ ճանապարհով ապահովագրավճարի կամ նվազել: մեծությունը կարելի է հաշվարկել ոչ կյանքի ապահովագրության ընկերությունում, քանի որ այն հաշվարկվում է միայն մեկ տարվա համար ն մեկ անգամ:

``

պայմանագրիգործողությանժամկետի ընթացԱպահովագրության քում պատահարի տեղի ունենալու հավանականությանհաշվարկը կատարվումէ հետնյալ բանաձնով. ՊՀ

Հ

ՀՔ/ԿՊ

որտեղ՝ ՊՀ ապահովագրականպատահար տեղի ունենալու հավանականությունն է. ՀՔ կատարված հատուցումների քանակն է տվյալ ժամանա-

Ոչ կյանքի ապահովագրական ընկերությունները կարիք ունեն վնասների գծով վիճակագրական տվյալների մշտական վերահսկողության, քանի որ վնասներ տեղի ունենալու հետ կապված իրավիճակային փոփոխություններն էական ազդեցություն ունեն ընկերությունների գործունեության արդյունքների վրա: Ապահովագրական սակագների մեծության սահմանումը նույնպես ուղղակի կախվածություն ունի վնասների մեծությունից ն դրանց տեղի ունենալու հաճախականությունից: Ապահովագրական սակագինը, որն այլ կերպ անվանվում է բրուտտո-դրույքաչաւի, բաղկացած է երկու մասից` նետտո-դրույքաչափից ն բեռնվածությունից: Նետտո-դրույքաչափն ապահովագրական սակագնի այն մասն է, որը նախատեսված է ապահովագրական պատահար տեղի ունենալու դեպքում ապահովագրականհատուցում վճարելու համար, իսկ բեռնվածությունն իր մեջ ներառում է ընկե-

-

կաշրջանում.

ԿՊ պայմանագրերիկամ ապահոկնքված ապահովագրության վագրվածօբյեկտների քանակն է: հատուցման միջին գործակցի «Գար» մեծուԱպահովագրական -

հատուցման միջին թյունը հաշվարկվում է որպես ապահովագրական գումարի հարաբերակցություն մեծությանն միջին ապահովագրական

Գառ ՄՀ/ՄԱԳ

Հ

որտեղ

ԱԱ -

արան կաշոոմ գօթերոի հ

ական

կարգավորման ծախսերի սպասվելիք միջին հատուցումների մեծությունը. ՄԱԳ մեկ ապահովագրությանօբյեկտի գծով միջին ապահովագրական գումարն է:

:

-

Արդյունքում յուրաքանչյուր ապահովագրության դասի ն ապահովագրական ռիսկի վրա ազդող տարբեր գործոնների գծով առանձինառանձին հաշվարկվում է նետտո-դրույքաչափի մեծությունը, որը կարող է իրականացվել միայն բավարար վիճակագրական ն սակագների հիմնավորման համար անհրաժեշտ այլ տվյալների առկայության դեպքում: Նետտո-դրույքաչափի մեծությունը հաշվարկվում է հետնյալ բանաձնիօգնությամբ` ՆԴ

Հ

ՊՀ»

Գո

ներառել

»

»

»

»

նրանց նվազագույն ն

վերաապահովագրական սակագնի փոփոխությունները, սպասվելիք ներդրումային եկամուտների կանխատեսվող մակարդակի փոփոխությունները նայլն: »

»

Վերոնշյալ բանաձնի օգնությամբ հաշվարկվում է ապահովագրական գումարի վնասաբերությանցուցանիշը, որից հետո որոշվում է բրուտտո-դրույքաչափը տոկոսներով` ՆԴ

ն այլն: առավելագույն սակագները

»

»

Հ

ՀԾ

ԲԴՍՄ ՀՉԵԵԾ

210096:

Վերը նշված բանաձեով հաշվարկված նետտո-դրույքաչափը նախատեսված է միջին (ստանդարտ) պայմաններում ապահովագրակատարելու համար: Նետտո-դրույքաչափը կական հատուցումներ նան է ռիսկային հավելում, որի կոնկրետ չափը րող սահմանվում է` հաշվի առնելով ապահովագրականպատահարների ն դրանց գծով վճարված հատուցումների վիճակագրական բաշխումների բնութագրիչները ն ապահովագրավճարներիհաշվարկման ընտրված մեթոդաբանությունը:Ռիսկային հավելումը նախատեսված է ժամանակի ընթացքում ռիսկային դրույքից հնարավոր շեղումների փոխհատուցման նպատակով: դեպքում լրացուցիչ վնասների

Ապահովագրական սակագների հիմնավորման համար տվյալներ կարող են հանդիսանալ`

պաշտոնականվիճակագրական տվյալները, ապահովագրողներիվիճակագրականտվյալները, այ երկրների համապատասխան ռիսկերի գծով վիճակագրական տվյալները, տրամադրած տվյալները, ինչպես Նվերաապահովագրողների նան

Ապահովագրական սակագները կարող են ճշգրտվել՝ հաշվի առնելով գնաճը, ինչպես նան սակագնի վրա ազդող այլ գործոններ, մասնավորապես. հատուցումների ծավալի տեսանկյունից` արտասովոր լավ կամ վատ տարիների տվյալները, խոշոր հատուցումները, ռիսկի փոփոխությունները, ապահովագրականծածկույթի փոփոխությունները, »

որտեղ` ԲԴ բրուտտո-դրույքաչափն է, -

: ԱԱ ն պայմանագրի) գծով կատարվող հաստատուն ծախսերի մեծու

մեկ ապահովագրության օբյեկտի (կամ թյունն է, Մ միջնորդավճարի մասնաբաժինն է, ՓԾ ապահովագրողի կողմից մեկ ապահովագրության օբյեկտի (կամ պայմանագրի)գծով կատարվող փոփոխուն ծախսերի մասնա-

ԲԻ ապահովագրողի շահույթի մասնաբաժինն է ընդհանուր հովագրավճարի մեջ:

ապա-

Ապահովագրական սակագները կարող են սահմանվել տարբեր ժամանակայինկտրվածքով (տարեկան, ամսական, օրականն այլն) ն տարբեր ապահովագրականօբյեկտների, պայմանագրերի, ապահովագրված անձանցն այլ գործոնների գծով: 2.

Ոչ կանքի

ավճարների

ապահովագրական վերանայման

1) Վնասաբերության

ընկերություններում ապահովա-

համարդիտարկվող

(պահանջնե

գործակիզնե,

ործա

Ոչ կյանքի ապահովագրողների վնասաբերության կառավարման հիմնական ցուցանիշը հանդիսանում է վնասաբերության գործակիցը, որն այլ կերպ անվանվում է պահանջների գործակից: Այն հաշվարկվում է ինչպես յուրաքանչյուր ապահովագրության դասի ն ենթադասի գծով, այնպես էլ ընկերության ամբողջ ապահովագրական պորտֆելի համար: Այն իրենից ներկայացնում է հաշվետու ժամանակաշրջանում ապահովադիրներիպահանջների ն հաշվեգրված ապահովագրավճարների գումարների հարաբերակցություն: Նշված գոր123

ծակիցը հանդիսանում է ապագա ապահովագրավճարներիմեծության սահմանման հիմնական գործակից, քանի որ ցույց է տալիս ապահովագրությանայս կամ այն դասի վնասաբերության մակարդակը:

Պրակտիկայում վնասաբերության գործակիցը հաշվարկվում է հաշվապահականհաշվառման տվյալների հիման վրա` տեղի ունեցած վնասների մեծությունը հարաբերելով վաստակած ապա-

հովագրավճարի մեծությանը,

որը

ցույց

է

մտալիս, թե

ապա-

որ մասն է օգտագործվել վնասները փոխհատուհովագրավճարների ցելու համար:Տեղի ունեցած վնասները նշված գործակցի հաշվարկման ժամանակայն վնասներն են, որոնք տեղի են ունեցել հաշվետու կամ դիտարկվողժամանակաշրջանում:

Եթե նշված գործակցի մեծությունը մոտ է զրոյին, ապա այն ցույց է տալիս, որ ընկերությունում տվյալ դասի գծով ապահովագրավճարների մեծությունը սխալ է հաշվարկվել: Սովորաբար ապահովագրավճարի վերանայման անհրաժեշտություն չի առաջանում, եթե վնասաբերությանգործակիցը չի գերազանցում 80 46-ը: Ելնելով ապահովագրականգործունեության առանձնահատկություններից՝ գործակիցները տարբերվում են տարբեր ընկերուվնասաբերության թյուններիե տարբեր ապահովագրության դասերի համար: Օրինակ, ավտոմեքենաներիապահովագրության դեպքում վնասաբերության գործակիցն ունի համեմատաբար կայուն մեծություն: Իսկ ապահովագրությանայն դասերը, որոնց գծով վնասաբերության գործակիցն անկայունէ, ունեն շահույթի ստացման գծով մեծ տատանումներ: Ընկերություններըսովորաբար իրականացնում են ապահովագրության մի քանի տեսակներ, այդ պատճառով էլ ընդհանուր վնասաբերության գործակցի կայունությունը կախված է այն հանգամանքից, թե

լ

ընկերության ապահովագրականբիզնեսի կառուցվածքնինչպիսին է: Ցածր վնասաբերությանգործակիցը ցույց է տալիս,

որ

։

ապահովա-

:

հաշվարկման ժամանակ. գրավճարների

|

այդ գործակիցը սխալ է հաշվարկվել. այն ճիշտ է հաշվարկվել, սակայն հաճախորդների համար հանդիսանում է վատ գործարք. եթե վնասի գործակիցը կազմում է հաճախորդները վճարում են 100 միավոր, »

»

ընդամենը20 95,

ապա

որպեսզի ստանան ընդամենը 20 միավորի չափով փոխհատուցում, են կնքել: իսկ դա նշանակումէ, որ նրանք վատ գործարք

2) Ծախսերի գործակից

ն հաշվեգրված Ծախսերի գործակիցն ընկերության ծախսերի է: Ծախսերի գործահարաբերակցությունն ապահովագրավճարների

կիցն իրենից ներկայացնումէ ցուցանիշ, որը ցույց է տալիս, թե ինչպես է ընկերությունըվերահսկումիր ծախսերի կատարումը: գործակցի հաշվարկն իրականացվումէ տարբեր եղանակներով հաշվի առնելով տարբեր իրավիճակները:

Նշված

.. Ծախսերի գործակցի համարիչումարտացոլվում են ընկերության կատարածծախսերը: Ընկերությունը հաշվի է առնում ծախսերի հաշիվները միայն դեպքում, երբ դրանք ներկայացվումեն ընկերություն, իսկ ապան չվաստակած հովագրավճարներըբաժանվում են վաստակած Օրինակ, տարեկան ապահովագրավճարապահովագրավճարների: ների գծով միջնորդավճարը,որը վճարվել է հուլիսի 1-ի դրությամբ, են ամբողջությամբհաշվեգրվում է ծախսերին, որոնք կատարվել հուլիսի 1-ից հետո: Կամ, այլ կերպ ասած, միջնորդավճարը չի հաշվեգրվում ըստ տարիների, սակայն ալպլաահովագրավճարնե բաժանվումեն վաստակածն չվաստակածապահովագրավճարների: Նշված հաշվառումըհամարվում է պահպանողականհաշվապահաեն անմիջապեսն կան հաշվառում,քանի որ ծախսերը հաշվեգրվում եկամուտ են համարամբողջությամբ,իսկ ապահովագրավճարները են: Պահպանողավում միայն այն դեպքում, երբ դրանք վաստակած հաշվառումը ճիշտ է ապահովագրողիհամար, կան հաշվապահական նման հաշվառման քանի որ նրանց վճարունակությանմակարդակը են կանխիկ դեպքում լինում է բարձր, իսկ ընկերությաննանհրաժեշտ միջոցներ, որպեսզի կատարվեն վճարումներ ապահովագրական հայտերի գծով: են Այսպիսով, ծախսերի գործակցի հաշվարկում ներառվում դիտարկվող ժամանակաշրջանիընթացքում առաջացած ծախսերը, են բացառությամբ ներդրումային ծախսերի, որոնք հաշվառվում ներդրումային եկամուտների հետ: Նշված գործակցի հաշվարկում

այն

ներառվում են միջնորդավճարները, գրասենյակային ծախսերը, աշխատավարձը,հարկերը ն նմանատիպայլ ծախսերը: 2.

Ծախսերի գործակցի հայտարար

Ծախսե Տ ի հաշվարկման : խսերի գործակցի

պրակտիկայում տարբերու թյուններն առաջանում են, երբ որոշվում է, թե ինչպես հաշվարկել |

հայտարարի մեծությունը, մասնավորապես, որոշ ընկերություններ կիրառում են հաշվեգրված ապահովագրավճարի մեծությունը, իսկ մյուսները` վաստակած ապահովագրավճարիմեծությունը:

Հաշվեգրված ապահովագրավճարների մեծությունըհայտարարում

կիրառելն իմաստ ունի այն առումով, որ ընկերության ծախսերի հիմնական մասն իրականացվումէ ապահովագրական պայմանագրերի վաճառքի հետ կապված, մասնավորապես`անդերռայթինգի,նոր բիզնեսի ներդրման ն այլն: Այդ պատճառով էլ հայտարարում հաշվեգրված ապահովագրավճարներիկիրառումը ցույց է տալիս ծախսերի տեսակարար կշիռն ընկերության ստացած եկամուտների ծավալի մեջ: Վաստակած ապահովագրավճարի ցուցանիշի Օգտագործումը նույնպես ռացիոնալ է, քանի որ դիտարկվող ժամանակաշրջանում ընկերության տրամադրության տակ են գտնվում վաստակած ապա-

հովագրավճարները:

Նշված գործակցի կանխատեսվող մեծությունը նույնպես տարբերվում Է` կախված ընկերության ապահովագրականպորտֆելից ն

միջնորդավճարներիմեծությունից:

Մասնագետներիգնահատմամբ` ծախսերի գործակցի ընդունելի մեծությունը կարող է տատանվել 20-40 95-ի միջակայքում: 3) Ընդհանուրգործակից

Ընդհանուր գործակիցը պահանջների գործակցի ն ծախսերի գործակցի հանրագումարնէ: Օրինակ` եթե ընկերության վնասների գործակիցը 70 96 է, իսկ ծախսերիգործակիցը 30 96, ընդհանուր գործակիցը կկազմի 100 95: Որքան էլ տարօրինակ լինի, նշված գործակիցը բոլոր դեպքերում հանդիսանում է մյուս երկու գործակիցների հանրագումարը,անկախ նրանից, թե որ հայտարարն է օգտագործվել ժախսերի գործակցի հաշվարկման ժամանակ:

Ընդհանուր գործակցի սպասվող մեծությունը կարող է փոփոխվել` ընկերության գործունեության ուղղություններից կախված: Մրցունակ պայմանբիզնեսի դեպքում ն զարգացած ապահովագրական ներում նշված գործակիցը կազմում է շուրջ 100 925: Ընդհանուր գործակցի համար ընդունելիէ, որ այն կարողէ գերազանցել 100 96-ը:

շուկայի

Ապահովագրականշուկայում մրցակցությունը ստիպում է ընկերություններին նվազեցնել ապահովագրավճարների մեծությունները, որպեսզի կարողանան բարձրացնել իրենց տեսակար կշիռը շուկայում: Ցածր ապահովագրավճարների կիրառումն առաջացնում է ընդհանուր գործակցի բարձրացում, արդյունքում ապահովագրական շուկայի բոլոր մասնակիցները կորուստներ են կրում: Հետագայում ապահովագրողները ստիպված են լինում բարձրացնել ապահովագրավճարների մեծությունները:

ի

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐԱԿԱՆ

ՄԱՐՔԵԹԻՆԳ

ժամանակակակից ապահովագրության ապահովագրութ)

շուկայում շուկայ

մարքեթինգի րքեթինգի

աշ-աշ

խատանքների կազմակերպման գծով կարնեորվումէ օրենսդրական պահանջների պահպանումը: Ապահովագրությունում, այլ ոլորտների հետ համեմատած, ապահովագրական ապրանքի գնային կամ վաճառքի սխալ քաղաքականությունը կարող է առաջացնել մեծածավալ վնասներ: Ընկերության կենսունակության բարձրացման կարնորագույն գրավականներից մեկն է ճիշտ մարքեթինգային ռազմավարության իրականացումը, որն անընդհատ բարդանում է: Ապահովագրական ապրանքի վաճառքի ծավալների ընդլայնման նպատակով ապահովագրողները մշակում են իրենց մարքեթինգային որը ներառում

ռազմավարության ծրագիրը,

է

ուղղությունները.

1.

Մարքեթինգինպատակներն

2.

Ապրանքի վաճառքի ուղիները, խթանման մեթոդները վազդի հարցերը.

Յ.

Գնագոյացման հարցերը.

ու

ն գո-

4.

Ընկերության իմիջի ն ապահովագրական ապրանքի մասին հասարակական կարծիքի ձնավորումը:

Ապահովագրականապրանքի վաճառքի ծավալներն ընդլայնելու նպատակով անհրաժեշտ է` Ապահովադրինտեղեկատվություն տրամադրել այն մասին, թե ինչպիսի պայմանագիր է իրենանհրաժեշտ. 1.

Ապահովադրին առաջարկել այնպիսի ապահովագրության պայմանագիր, որն առավելագույնս կարող է բավարարել նրա ապահովագրականպահանջարկը. 2.

Ընդլայնել սեփական գործակալական ցանցը` կիրառելով ֆրանչայզինգի կամ հաճակարգված մարքեթինգի մեթոդները. 3.

Ապահովագրական ապրանքի վաճառքի ընդլայնման նպատակով օգտագործել այն շփումներն ու կապերը, որոնք առաջանում են պարտադիր ապահովագրությանպայմանագրեր կնքելիս. 4.

Պահպանել ընկերության հին հաճախորդների առաջարկել նրանց նոր ապահովագրականծածկույթ. 5.

հետ

կապը

ն

Նպատակամղված աշխատանքներ տանել նոր հաճախորդների ներգրավմանուղղությամբ նայլն: 6.

Ապահովագրական մարքեթինգի ռազմավարության մշակման ժամանակպետք է հաշվի առնել այն օբյեկտիվ ն սուբյեկտիվ գործոնները, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ ծրագրի իրականացման վրա, ապահովագրական շուկայի մասնակիցներինն այն միջավայրը, որտեղ նախատեսվում է իրացնել ապահովագրական ապրանքը,

մասնավորապես. 2. Յ.

. Ընկերությանմրցակիցներին.

Ապահովագրականգործակալներին ն բրոքերներին. Ապահովագրականապրանքի գնորդներիննայլն:

Արտաքին միջավայրը փոփոխական է ն կախված է տարբեր գործոններից, օրինակ, երկրի տնտեսական ակտիվության մակարդակի, պահանջարկին օրենսդրականփոփոխություններից նայլն:

է

ապրան նորդնե կախված ապաէ կախվ Իսկ ապահովագրական րակ պրանքի գնորդներից Մ հովագրական բիզնեսի կենսունակությունը, քանի որ նրանց պահանջարկից է կախված ապրանքի վաճառքի ծավալների ընդլայնումը: Ղ28

Ընկերության ն գնորդների միջն գործում են ապահովագրողների մրցակիցները, իսկ ապահովագրողներիու գնորդների միջն միջնորդություն են իրականացնում ապահովագրական գործակալներն ու բրոքերները:

Ապահովագրողները կիրառում են ապահովագրական ապրանքի վաճառքի տարբեր եղանակներ, մասնավորապես, նրանց մի մասն ապահովագրական ապրանքը վաճառում է ապահովագրական միջնորդների միջոցով, իսկ մյուսները` ուղղակի առանց միջնորդների ներգրավման: Վերջիններս նախընտրում են իրենց ապրանքները գովազդել մամուլի, հեռուստատեսության, ինտերնետի ն կապի այլ միջոցներով, ինչպես նան նվազեցնել միջնորդավճարների չափը ն գործառնական ծախսերը` կիրառելով համակարգչային անդերռայթինգ ու վկայագրերի էլեկտրոնային վաճառք ն այլն: Այս ճանապարհով նրանք հնարավորություն են ունենում իրենց բիզնեսը դարձնել մրցունակ, քանի որ ապահովադիրներին առաջարկում են ավելի ցածր ապահովագրականսակագներ: Ապահովագրականվկայագրերի վաճառքի վերը նշված եղանակը լայնորեն կիրառվում է անհատական ապահովագրության դեպքում, իսկ կորպորատիվ ապահովագրության համար նշված մեթոդը հիմնականում չի կիրառվում: Կորպորատիվ ապահովադիրների մեծամասնությունը հիմնակաապահովագրում են արդյունաբերական, գյուղատնտեսական ն առնետրայինընկերությունների գույքը, պատասխանատվությունը ն այն ռիսկերը, որոնց ապահովագրության գործընթացը ենթադրում է Ա գնահատում: Այդ պատճառով էլ ապադրանց ուսումնասիրություն հովագրական ապրանքների վաճառքի վերը նշված մեթոդները չեն կիրառվում կորպորատիվ ապահովադիրների ռիսկերի ապահովագրության ժամանակ: նում

Ապահովագրական ծառայությունների գովազդը մարքեթինգի կարնոր տարրերից է, որը պետք է մատուցվի առաջարկվող ապահովագրական ծառայությունների վերաբերյալ կրճատ տեղեկատվության տեսքով, որտեղ պարզ, հստակ ն բոլորին հասանելի ներկայացվում են այս կամ այն դասի ապահովագրությանպայմանները:

Գովազդը պետք է նպաստի՝ 1.

Նոր ապահովագրությանպայմանագրերի կնքման ծավալների

ընդլայնմանը

2.

1. 2. Յ.

Գործող ապահովագրությանպայմանագրերի վերակնքման

գործընթացին:

Գովազդի նպատակն արտահայտվում է տեքստային հաղորդագրության միջոցով, որտեղ ներառվում է տվյալ պահին գորվազդի միջոցով լուծման ենթակախնդրի իմաստը: Իմաստային առումով գովազդային տեքստերը լինում հիմնական տեսակի՝

են

հետնյալ

չորս

Տեղեկատվական տեքստ, որն օգտագործվում է, երբ անհրա1 ժեշտ է բնակչությանը հայտնել գործող ապահովագրության տեսակների պայմաններիփոփոխությանմասին.

2) Հիշեցման տեքստ, որն օգտագործվում է այն դեպքում, երբ անհրաժեշտ է վերակնքել ապահովագրությանպայմանագրերը: Այդ նպատակով ապահովադիրներին տեղեկացվում է պայմանագրերի ժամկետի ավարտի մասին:

.

Լինի հասցեագրված, Լինի իր ձնի ն բովանդակության մեջ պարզ,

Ընդգծի ամենակարնորը, որին ձգտում է հասնել ապահովագրողը գովազդով:

Գովազդի կրկնությունը պոտենցիալ հաճախորդի մեջ առաջացնում է պայմանական ռեֆլեքս, որն էլ առաջացնում է ապահովագրվելու պատասխանռեակցիա: Գովազդի

կարնոր

խնդիրներից

է

ասպահովագրողի իմիջի

ստեղծումը, որին կարելի է հասնել, օրինակ, գրասենյակի յուրահատուկ դիզայնով, ապահովագրականվկայագրերի վաճառքի կետերի ներքին ն արտաքին ձնավորմամբ, ընկերության կահույքի յուրահատուկ գույնով ու ձաավորմամբ:

Ընկերության իմիջը ստեղծվում է նան աշխատակիցների արտաքին տեսքով, վարվելակերպի կանոնների պահպանմամբ, մասնագիտական որակավորման մակարդակով ն այլն: Ապահովագրականգովազդում ակտիվորեն կիրառվումէ //ԾՃ մեթոդը՝ Ճ (Յէտուօո ուշադրություն) հաճախորդների ուշադրությունը հրավիրել գովազդին»"ՕԶրինակ, գովազդային վահանակին, դրա գեղարվեստականձնավորմաըը ն այլն. -

3) Ներշնչման տեքստ, որը պետք է օգնի ապահովադիրներին՝ վերհիշել առաջարկվողապահովագրության տեսակների անվանումդրանց անվանումների բազմակի կրկնությունները ները: Տեքստում

-

է (/ուԹղտտէ հերաքրքրություն) հետաքրքրություն առաջացնել գովազդային տեքստի բովանդակության վրա. -

խրախուսվումեն: 4) Հավաստիացնող տեքստ, որը կիրառվում է, երբ անհրաժեշտ է հատուկ շեշտել գովազդվող ապահովագրությանտեսակների առավելությունները:

-

Օ առաջացնել ապահովագրական (Ա6Տյ5 ցանկություն պայմանագիրըկնքելու ցանկություն. -

-

Ճ (Ձօէօո գործողություն) գրության պայմանագիրը:

-

-

Գովազդային տեքստում պետք է նշել ապահովադրի իրական

օգուտների մասին, բացահայտել ապահովագրության այս կամ այն տեսակի արժանիքներըն, իհարկե, մատնանշել սպասարկմանբարձր

-

օգնել մարդկանց կնքելու ապահովա-

Ապահովագրական գովազդը պատրաստելիս ուշադրություն է դարձվում հետնյալ հարցերի վրա.

մակարդակը: Գովազդի տեքստում կարելի է ներառել նան շատ հարցերի պատասխաններ,օրինակ, որտե՞ղ,ե՞րբ ս ինչպե՞սկարելի է կնքել ապահովագրությանպայմանագիրը: Ապահովագրողի համար գորվազդը հանդիսանում է պարտադիր նախադրյալ ապահովագրականպայմանագրիկնքմանհամար:

Մարդկանցվրա գովազդի հոգեբանականազդեցություն.

2.

Տեղեկատվության ծավալ

1.

բովանդակություն.

ն

Գովազդի հաղորդման հաջորդականությանպահպանում.

4.

Հասցեագրվածության ն կողմնորոշման եղանակներ.

3.

Ապահովագրական գովազդը պետք է`

5.

Ապահովագրական ծառայության պահանջարկիաստիճան.

նկատմամբ հաճախորդի

6.

Ապահովագրական ծառայությունների առավելություններ դրանց նկատմամբհետաքրքրության բարձրացում ն այլն:

Ապահովագրողները, հաշվի առնելով ժամանակակիցապահովագրական շուկայում տեղեկատվականտեխնոլոգիաներիզարգացման հետ կապված էական փոփոխությունները, իրենց մարքեթինգային ռազմավարությունում կատարել են համապատասխան փոփոխություններ, մասնավորապես. 1) Ապահովագրողներնանընդհատավելայնում են ինտերնետի միջոցով ապահովագրության պայմանագրերի վաճառքը: Այդ նպատակով նրանք ստեղծում են անդերռայթերների, վիճակագիրների

(ակտուարների), հայցերի գծով փորձագետների, ապահովագրական մարքեթինգի գծով մասնագետների ն ծրագրավորողների խմբեր, որոնք մշակում են ապահովագրականպայմանագրերիէլեկտրոնային փաթեթներ, որոնք հնարավորություն են տալիս՝ »

»

(Ուղղակի ինտերնետի միջոցով կնքել ապահովագրության պայմանագրերապահովադիրների հետ, Հաշվի առնելով հաճախորդների կոնկրետ պահանջարկները, ծրագրային ապահովման շրջանակներում արագ փոփոխել ապահովագրությանպայմանները:

ինտերնետի միջոցով գովազդի ծավալները, ապահովագրության վկայագրերի գնորդներին հնարավորություն է տալիս ծանոթանալ ն ընտրություն կատարել տարբեր ապահովագրողների ապահովագրության պայմանագրերի պայմանների ն սակագներիմիջն: 2) Ընդլայնվել քանի որ այն

են

Վերը նշված փոփոխություններըհանգեցրել են ապահովագրական միջնորդների (հիմնականում ապահովագրական գործակալների) թվաքանակի կրճատման, որի արդյունքում ապահովագրողներընվազեցրել են ոչ միայն միջնորդավճարները,այլ նան ընդհանուր գործառնական ծախսերը:

ՀԱՅՏԵՐԻ

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐԱԿԱՆ

ն

ԱՇԽԱՏԱՆՔՆԵՐԻ

1. Ապահովագրական

ԿԱՐԳԱՎՈՐՄԱՆ

ԻՐԱԿԱՆԱՑՈՒՄԸ

հայտերի կարգավորման փուլերը

Ոչ կյանքի ապահովագրական ընկերություններն ապահովագրական պատահարների գծով պահանջները դիտարկում են որպես վնասներ: Ապահովագրողների կողմից, ապահովագրական պատահարներ տեղի ունենալուց հետո, վնասների փոխհատուցման գործընթացնիրականացվում Է մի քանի փուլով, մասնավորապես. Պահանջներիկարգավորմանշղթա

Փուլեր

Փուլերի անվանումները Տեղի է ունեցել ապահովագրականպատահար Պատահարի տեղի ունենալու մասին ապահովադիրը հայտնում է ապահովագրողին |Պահանջներիկարգավորմանգործընթաց Պահանջների փոխհատուցման վերաբերյալ եզրակացության կազմում փոխհատուցում |Պահանջների

փուլ

շ

փուլ

Յ

փուլ

փուլ

փուլ

Երբ տեղի է ունենում ապահովագրականպատահարը կամ վնասը, այն համարվում է կարնոր պահ, քանի որ ընկերության պարտավորությունըսկսվում է հենց այդ պահից, նույնիսկ այն դեպքում, եթե վերջինս տեղյակ չէ պատահարի տեղի ունենալու մասին:

փուլ

-

փուլ Ապահովագրողին հայտնվում է վնասի տեղի ունենալու մասին: Այն կարող է կատարվել հենց ապահովագրականպատահարի օրը կամ տնել մի քանի ամիս ն նույնիսկ տարի, օրինակ՝

-

Բեռների ապահովագրությանդեպքում կոնտեյներով փոխադրվողբեռներին հասցված վնասների մասին ապահովագրողին կարող է հայտնվել երկար ժամանակ հետո, քանի որ բեռնափոխադրումը կարող է տնել երկար ժամանակ (ամիսներ): Երբ բեռը տեղ է հասնում ն բացում են կոնտեյները, այդ ժամանակ էլ հայտնա1)

բերվում է հասցված վնասը, որից հետո այդ մասին տեղյակ է ու պահվում տրանսպորտայինկազմակերպությանն ապահովագրողին: 2) Պատասխանատվության դեպքում քիմիաապահովագրության կան արտանետումների ազդեցության պատճառովշրջակա միջավայրին կամ մարդկանցհասցված վնասը կարող է հայտնաբերվել մի քանի տարի հետո, որից հետո միայն ապահովագրական ընկերությունը կկրի պատասխանատվություն:

Օրինակ` ԱՄՆ-ում մի քաղաք ներկայացրելէ հայտ քիմիական նյութերի արտանետումներից հասցված վնասների գծով, որոնք քաղաքի աղբանոցում են թափվել 20 տարի առաջ, իսկ ապահովագրական ընկերությունը նշված քաղաքը չէր ապահովագրել վերջին 15 տարվա ընթացքում: Այն ապահովագրության տեսակները, որոնց պայմաններով վնասների բացահայտումն իրականացվում է են ապահովագրական երկար ժամանակում,այլ կերպ անվանվում ընկերության«երկար պոչեր»: փուլ Պահանջները կարգավորվում են, այլ կերպ ասած՝ հավաքագրվում է տեղեկատվությունը:Օրինակ`ավտոմեքենաների սովորաբար ապահովագրությանգծով նշված Ժամանակահատվածը տնում է մեկ-երկու շաբաթից ոչ ավելի, իսկ պատասխանատվության ապահովագրության որոշ տեսակների դեպքում, հատկապես, երբ դատական հայցերի հետ են կապված լինում, այդ ժամանակահատվածը է տնել տարիներ: կարող Պահանջներիգծով կազմվում է դրականեզրակացություն, ն փոխհատուցվումեն վնասները կամ մերժվումեն դրանք: 5 փուլ Եթե պահանջիվերաբերյալ դրականեզրակացություն է կազմվում, ապա կատարվումէ վնասի փոխհատուցում: Յ

-

փուլ -

-

Պահանջների կարգավորման շղթայի տարբերփուլերում ապաունենում է հովագրականպատահարի վերաբերյալ ապահովագրողն տարբեր ծավալներիտեղեկատվություն: Վնասների տեղի ունենալու մասին ապահովագրողին ապահովադրի հայտնելուց հետո սկսվում է պահանջներիկարգավորման գործընթացը:

2. Ապահովագրական

հայտերի

ընդունումը ն կարգավորումը

Ապահովադիրը պարտավոր է ապահովագրական հայտ ներկայացնելու հետ համատեղ` փաստաթղթային հիմնավորել վնասի մեծությունը, որը հասցվել է ապահովագրությանօբյեկտին: Ապահովադրի պարտականության մեջ է մտնում նան վնասի մեծության չափի հիմնավորումը, բացառությամբ այն պատահարների, որոնք տեղի են ունեցել կյանքի ապահովագրության, դժբախտ պատահարներից ն պատասխանատվությանապահովագրության պայմանագրերի գծով: Նա կարող է դա անել, օրինակ, ներկայացնելով գույքի ձեռք բերման վճարային փաստաթուղթը կամ վերանորոգման հաշիվը: Սկզբունքը այն է, որ ապահովագրական ընկերությունը պարտավոր չէ որոշել վնասի մեծությունը, սակայն վերջինս իր կողմից կարող է ճշտել վնասի մեծությունը, որպեսզի վնասի փոխհատուցումը կատարի հիմնավորված բացառելով վնասի իրական չափերը գերազանցող փոխհատուցումների կատարումը: հայտերի Ապահովագրողի

կարգավորման բաժինն (դեպարտամենտ) իրականացնում Է ապահովագրական հայտերի ընդունման ն կարգավորման աշխատանքները, ինչն անհրաժեշտ է կատարել արագ ն արդյունավետ, որպեսզի ապահովադիրները գոհ լինեն մատուցված ծառայությունների որակից` հնարավորինս բացառելով անազնիվ հայտերի գծով հատուցումների կատարումը: Ապահ ն է լրացնում նում պահովադիրն

յտերը հայտե

հ հայտի ձնը, ձնը ն ե րբ

կարգավորող աշխ արգավորողաշխատա կիցը համոզվել, թե արդյո ք

,

նա

ընդունում այնն ընդունում

պարտավոր է պարտավո

ստուգել ւգել

է

ն

ԼԱ,:պահովագրության պայմանագիրը պատահարի տեղի ունենալու պահին գտնվում է գործողության մեջ. 2. Ապահովադիրն(ապահովագրված անձը, շահառուն) է ներկայացրել հայտը. Յ. Տվյալ ռիսկն իրականում ապահովագրված է, ն ի՞նչ հանգամանքներում է տեղի ունեցել պատահարը. 4. Ապահովագրության պայմաններով տվյալ ռիսկի նկատմամբ չի կիրառվում բացառություն.

5. Ապահովագրության պայմանագրում սահմանված բոլոր պայմաններըապահովադրի (ապահովագրված անձի կամ շահառուի) կողմից պահպանվել են. 6. Ապահովադիրնիրականացրել է այնպիսի գործողություններ, որոնք նվազագույնի են հասցրել վնասները. Ւ Ապահովադիրը փաստաթղթային հիմնավորել է հասցված վնասի մեծությունը. Ռիսկը վերաապահովագրված է, ն ի՞նչ դիրքորոշում ունի

վերաապահովագրողը.

9. Խարդախությունկամ խաբեություն թույլ չի տրվել ապահովադրի կողմից. 10. Վնասի մեծությունը համապատասխանում է ապահովադրի կողմից նշված վնասի մեծությանը:

Ապահովագրողները հայտերի կարգավորման աշխատանքների արդյունավետությունը բարձրացնելու նպատակով դիվերսիֆիկացաշխատանքներիկատարումը, մասնավորապես. նում են այդ

Անհատական ապահովագրության փոքր գումարներով վնասները կարգավորվում են ապահովագրական բրոքերների ն գործակալների կողմից: Հաշվի առնելով առանձին միջնորդների մասնագիտական ունակությունների մակարդակը` նրանց լիազորություններ է տրվում կարգավորելավելի մեծ գումարներիհայտերը: վեօԽոշոր գումարների ապահովագրական հայտերը րահսկվում ն կարգավորվում են ապահովագրականհայտերի կարգավորման բաժնի կողմից: Նշված վնասների գնահատման նպատակով ապահովագրողներն օգտվում են նան սյուրվեյերների (վթարային կոմիսարների) ծառայություններից: »

»

են «Հայտերի կարգավորման Ապահովագրողները սահմանում ուղեցույց», որն իր մեջ ներառում է այն հիմնական սկզբունքները, որոնք պետք է պահպանվեն հայտերը կարգավորող աշխատակիցների ն այդ գործընթացում ներգրավված մյուս աշխատակիցների ու փորձագետներիկողմից, մասնավորապես. 1.

Ապահովադրինպետք է ժամանակինտրվի հայտի ներկայաց-

ման ձնը ն բացատրվի այն լրացնելու մանրամասները,

՝

Հ. ԼԱ,պահովադրիկողսից ներկայացված բոլոր տատաթղթերի վրա ստացման մասին նշում է կատարվում ն ստորագրվում է` նշելով նան ստացման ամսաթիվը, Յ. Հայտին վերաբերող ցանկացած բանավոր հաղորդակցման ձայնագրությունների բնօրինակները պետք է պահպանվեն տվյալ հայտի գծով բացված առանձին թղթապանակում, իսկ պատճենները` տվյալ հայտի գծով բացված էլեկտրոնայինարկղում, ձ պետ, է աշխատանքներ կատարվեն ապահովագրական պատահարի վերաբերյալ լրացուցիչ տեղեկությունների ստացման գծով, որը կնպաստի պահանջի արդար ն արագ կարգավորմանը, 5. ապահովագրողի հատուցումների կարգավորման գծով աշխատակիցներըն ներգրավված փորձագետները, իրավաբանները կամ պայմանագրայինաշխատողներըպետք է պահպանենմասնագիտական վարվելակերպիկանոնները, 6. ապահովագրող պետք է փորձի լուծել վեճերն առաջին ատյանում` ապահովելով պահանջը ներկայացնողին վիճաբանության պատճառները պատշաճ կերպով հաղորդելը, 7. ապահովագրողիհատուցումների կարգավորման գծով աշխատակիցներն ու ապահովագրականգործակալները պետք է պահպանեն գաղտնիության վերաբերյալ սահմանված օրենսդրական չափանիշները, մասնավորապես, փորձագիտական եզրակացությունների

մամու 3.

փ

:

լ

6` ւգ , փ

.

)

4.

լ

Հայտերի բավարարումը

Ապահովագրականհատուցումների կատարմամբ ապահովագրողը բավարարում է ապահովագրական հայտերը: Եթե ապահովադիրը ժամանակին հայտնել է ապահովագրական պատահարի մասին, կատարել է ապահովագրական հայտերի կարգավորման հետ կապված իր պարտավորությունները, այդ դեպքում նրան վճարվում է ապահովագրականհատուցումը, որի մեծությունը որոշվում է հաշվի առնելով՝ 1.

2. Յ.

ի

«Վնասիմեծությունը, Ապահովագրականպատասխանատվությանծավալը, Ապահովագրությանպայմաններիբացառությունները, Չհատուցվող գումարի մեծությունը ն այլն:

ի

Կյանքի ապահովագրության պայմանագրումհստակ սահմանվում է, թե որ պատահարի դեպքում ինչպիսի ապահովագրականգումար է վճարվելու ապահովագրվածանձին (շահառուին):

Ռչ կյանքի ապահովագրության պայմանագրերում նախապես կոնկրետ վնասի մեծությունն անհնարին է սահմանել, քանի որ ոչ ոք չի կարող կանխատեսել, թե, օրինակ, հրդեհն ինչպիսի ծավալներ կունենա ն որքան վնաս կհասցնի ձեռնարկությանը: Այդ պատճառով էլ ապահովագրության պայմանագրում ապահովագրական գումարի մեծությունը սահմանվում է, որպես ապահովագրողի պատասխանատվության առավելագույն չափ: Ապահովագրական հատուցման մեծությունը կախված է վնասի կամ վնասվածքի մեծությունից ն ապահովագրականծածկույթից: Գույքային ապահովագրության գծով ապահովագրական հատուցումները կատարվում են հիմնականում հետնյալ երկու սկզբունքով` «Վնասների փոխհատուցման սկզբունք», որը ենթադրում է, որ ապահովադիրը, իր կրած վնասների դիմաց ստանալով ապահովագրական հատուցումը, վերականգնում է իր այն կարգավիճակը, որն ուներ մինչն ապահովագրականպատահարի տեղի ունենալը: 2) «Վերականգնման սկզբունքի» դեպքում կիրառվում է «հնի փոխարեն նորը» սկզբունքը, այսինքն` ապահովադրին վճարվում է ապահովագրվածգույքի արժեքը: Այս սկզբունքը լայնորեն կիրառվում է բնակարանային գույքի ապահովագրությունում, որի կիրառումը հնարավորություն է տալիս կողմերին` խուսափել վնասի մեծության գնահատման բարդություններից: 1)

Ապահովագրականհատուցման գումարներից կարող է նվազեցվել նան չհատուցվող գումարը: Եթե այն սահմանված է ապահովագրության պայմանագրում,ապա ապահովադիրը նույնպես շահում է, քանի որ ավելի ցածրապահովագրավճարէ վճարում: Ապահովագրական հատուցումների մեծությունը կախված է յուրաքանչյուր ապահովագրության տեսակի առանձնահատկություններից, մասնավորապես,գույքային ապահովագրության դեպքում այն սովարաբար սահմանափակվում է գույքի իրական արժեքի համեմատությամբ ապահովագրությանպայմանագրումսահմանված ապահովագրական գումարի տեսակարար կշռով:

Օրինակ, եթե գույքային ապահովագրության պայմանագրով սարքավորումն ապահովագրված է 75 մլն դրամ ապահովագրական գումարով, ն եթե սարքավորման իրական արժեքը կազմում է 100 մլն դրամ, ապա ապահովագրական պատահարի տեղի ունենալու հետնանքով սարքավորման լրիվ կորստի դեպքում ապահովագրական հատուցման գումարը կկազմի ընդամենը 75 մլն դրամ կամ իրական արժեքի 75 96-ը: Այսպիսով, ապահովադիրը կարող է ստանալ առավելագույնը՝ վնասի 75 96-ը, որը որոշվում է ապահովագրականգումարի չափով: Եթե վնասը կազմել է, օրինակ, 20 մլն, նույնպես օգտագործվում Է համամասնական փոխհատուցման սկզբունքը, այսինքն վնասը փոխհատուցվում է 75 9օ-ով` այս դեպքում 15 մլն դրամ:

Ապահովագրական հատուցման վերը՝ ։»նշված սկզբունքն անվանվում է վնասի փոխհատուցմանհամամասնականսկզբունք: Վնասներիփոխհատուցմանգծով ծախսերի կրճատումը բարձրացէ ապահովագրողների գործունեության արդյունավետության մակարդակը: Այդ նպատակով, ապահովագրողները պայմանագրեր են կնքում ավտոտեխսպասարկման կազմակերպությունների հետ, ինչպես նան ներդրումներ են կատարում առավել նոր, տնտեսող տեխնոլոգիաների կիրառման գծով: Օրինակ, ապահովագրողների կողմից ֆինանսավորվել է ավտոմեքենաներիգույնի համակարգչային ընտրությունը, որպեսզի ավտոմեքենայի կրկնակի ներկելու վրա լրացուցիչ ծախսեր չկատարվեն: նում

Պատասխանատվությանապահովագրությանդեպքում ապահովագրական ծածկույթի չափը սահմանափակվում է ապահովագրական գումարով, իսկ ապահովագրականհատուցումների կատարման գծով սովորաբար կիրառվում է «վնասի փոխհատուցմանսկզբունքը»:

Ոչ կյանքի ապահովագրական ընկերությունների համար կարնոր նշանակություն ունի հայտերի կարգավորման բարոյական ռիսկի կառավարումը, քանի որ մարդիկ գայթակղություն ունեն գերագնահատել իրենց վնասները, այդ պատճառով էլ ընկերություններն ստիպված են ծախսել շատ ժամանակ պահանջներն օրենքի սահմաններում կարգավորելու Ա վնասի մեծությունն արժանահավատորենգնահատելու համար: Կողմերի միջն տարաձայնություններլինում են հիմնա139

կանում ապահովագրողի կողմից հայտերի մերժման, ապահովագրական հատուցման մեծության կամ հայտի բավարարման ժամկետի հետ կապված: Այս դեպքում ինչպես ապահովագրողները, այնպես էլ ապահովադիրները վարձում են փաստաբաններ, որպեսզի նրանք մասնակցեն բանակցություններին, սակայն հիմնականում նման տարաձայնություններըլուծվում են դատական ատյաններում: 4.

Հայտերի

կարգավորման

նկատմամբ

վերահսկողություն,

Ապահովագրական հայտերի կարգավորման նկատմամբ արդյունավետ վերահսկողության սահմանումը հանդիսանում է ապահովագրողների գլխավոր խնդիրներից մեկը: Ապահովագրողները պարտավոր են վերահսկողություն սահմանել` Հայտերի կարգավորման բարոյական ռիսկի կառավարման նկատմամբ, որպեսզի նվազեցվի կողմերի միջն պահանջների կարգավորման վեճերի ն տարաձայնություններիքանակը. 2. Վնասների գնահատման նկատմամբ, հակառակ դեպքում վնասները կարող են գերագնահատվել ն ապահովագրողներըստիպված կլինեն բարձրացնել ապահովագրականսակագների չափերը, որի հետնանքով բարձրանում է ապահովագրությանգինը ն նվազում է հաճախորդների թիվը. Յ. Զեղծարարությունների նկատմամբ, որոնք կատարվում են ապահովադիրների կողմից, քանի որ ապահովադիրներըձգտում են ավելի մեծ գումարների հասնող հատուցումներ ստանալ: Մասնավորապես, վիճակագրական տվյալները ցույց են տալիս, որ առավել մեծ քանակով գույք հրկիզվումԷ ԱՄՆ-ում: Մասնագետներիգնահատմամբ` այդ երկրում գույքի ապահովագրությանծավալները ն հրկիզումների դեպքերի քանակը գերազանցում են մյուս երկրներինը, քանի որ մեծ հավանականությամբկատարվում են կանխամտածված հրկիզումներ, որպեսզի ստանան ապահովագրականհատուցում: 4. Պահանջների ժամանակին կարգավորման ն հատուցումների վճարման նկատմամբ, քանի որ վնասների փոխհատուցումը ընկերության հիմնական գործառույթն է, որը վստահություն է առաջացնում ապահովագրողի հանդեպ, ն պահանջների ժամանակին կարգավոապահովագրողի համար հանդիսանում է նան լավագույն 1.

ն

գովազդ:

ե

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐԱԿԱՆ

ՊԱՀՈՒՍՏՆԵՐԻ

ՁԵՎԱՎՈՐՈՒՄԸ

ԵՎ

ՏԵՂԱԲԱՇԽՈՒՄԸ

Ապահովագրության պայմանագրերի համաձայն` ապահովագրողների ստանձնած ապահովագրական պարտավորությունների կատարման նպատակով ձնավորվում են ապահովագրականպահուստները, որոնց կազմը, ձեավորման ն տեղաբաշխման կարգն ու ուղղությունները սահմանվում են օրենքով, ինչպես նան լիազորված մարմնի

կողմից ընդունված նորմատիվ իրավական ակտերով:

Ոչ Աանքի ապահովագրականպահուստներիձնավորումը Ապահովագրողի ֆինանսական կայունության ն վճարունակության մակարդակը կախված է նրա ձնավորած ապահովագրական պահուստների մեծությունից: Այլ կերպ ասած, ապահովագրողիգնահատման հիմնական չափանիշներից մեկը հանդիսանում են իրենց ապահովագրական պարտավորությունների կատարման նպատակով ձնավորված համարժեք ապահովագրականպահուստները:

Ապահովագրականպահուստները ձնավորվում են ինչպես տեղի ունեցած վնասների, այնպես էլ առաջիկայում տեղի ունենալիք վնասների փոխհատուցման նպատակով,մասնավորապես. Արդեն տեղի ունեցած ապահովագրական պատահարների գծով ձնավորվող պահուստը կոչվում է պահանջների (վնասների կարգավորման) պահուստ կամ ապահովագրական հատուցումների պահուստ. »

կԱռաջիկաապահովագրական հատուցումների կատարման գծով ձնավորվող պահուստն անվանվում է չվաստակած ապահովագրավճարների պահուստ: »

Պրակտիկայում ապահովագրականպահուստներն անվանվում են տեխնիկական պահուստներ: Այն ընդհանուր տերմին Է, որը նշանակում է ապահովագրական պահուստ, որը հաշվարկվել է ապահովագրական մեթոդներով ն ակտուարային հաշվարկների միջոցով: նան

ՀՀ-ում օրենքով սահմանվում է, որ ոչ կյանքի ապահովագրություն իրականացնողապահովագրականընկերությունները պարտավոր են ապահովագրությանպայմանագրերիցծագող պարտավորությունները կատարելու ն հնարավոր ռիսկերը ծածկելու նպատակով ձնավորել հետնյալ տեխնիկականպահուստները՝ 1. Չվաստակած ապահովագրավճարների պահուստ. 2. Պահանջների պահուստ. Յ. Բոնուսներին զեղչերի պահուստ. ձ Հավասարակշռման պահուստ. . Այլ ապահովագրականպահուստներ: 5.

1.

Չվաստակածապահովագրավճարներիպահուստ (ՉԱՊ)

Հաշվետու ամսաթվի դրությամբ գործող պայմանագրերիգծով հետագա ժամանակաշրջանների չվաստակած

կատարել

ված երկար

|

վրա:

ապահովագրավճար-

ների հանրագումարըկլինի չվաստակած ապահովագրավճարների պահուստը, որը հանդիսանում է ապագայում տեղի ունենալիք վնասների փոխհատուցման նպատակով ստեղծված պահուստ, այդ պատճառով էլ երբեմն այն անվանվում է «չավարտված ռիսկերի պահուստ»:

Տարբեր երկրներում կիրառվում են ՉԱՊ-ի մեծության քօ-ՒՅէՅ բանաձնով հաշվարկման տարբերակներ,մասնավորապես,ՉԱՊ-ը կարող է հաշվարկվել`

այլընտրանքային

»

Համախառնապահովագրավճարներից կամ

Համախառն ապահովագրավճարներից՝ նվազեցնելովվճարվելիք միջնորդավճարների գումարը: Երկրորդ դեպքում հաշվի է առնվում այն հանգամանքը,որ միջնորդավճարըվճարվում է ապահովագրավճարները գանձելիս, այդ պատճառով էլ ապահովագրականընկերության .

Ապահովագրական ընկերությունների կողմից գանձված (հաշվեգրված) ապահովագրավճարներից է Աա հնարավորություն է տալիս ապագայու րվայաց պահանջներիփոխհատուցումները:

Ապահովագրավճարի այն մասը, որը վերաբերում է մինչն որնէ հաշվետու ամսաթիվն ապահովագրության պայմանագրի գործողության ժամանակահատվածին,համարվում Է «վաստակած» տվյալ ժամանակահատվածի համար: Այդ պատճառով էլ ապահովագրավճարները բաժանվում են հաշվետու ամսաթվի դրությամբ «վաստակած» ն «չվաստակած» ապահովագրավճարների: Հենց չվաստակած ապահովագրավճարներիցէլ ընկերությունը ձնավորում է պահուստ, որը կոչվում է չվաստակած ապահովագրավճարների պահուստ: Այն ձնավորվում է պայմանագրերիչլրացած վնասների փոխհաժամանակահատվածի ընթացքում առաջացող տուցման համար:

Չվաստակած ապահովագրավճարների պահուստը սովորաբար հաշվարկվում է համամասնության (քոօ-8էՅ) սկզբունքի հիման Տեսականորեն պայմանագրիգործողության սկզբում ՉԱՊ-ը պետք է հավասար լինի ապահովագրավճարի մեծությանը, իսկ հաշվետու ամսաթվի դրությամբ` ապահովագրության պայմանագրի չլրացած ժամանակահատվածիհամար համամասնության սկզբունքով հաշվարկված չվաստակածապահովագրավճարիմեծությանը:

տրամադրությա

տակ է մնում միայն այն ապահովագրավճարը, որը նվազեցվել է միջնորդավճարի գումարի չափով: Այս դեպքում ՉԱՊ-ի մեծությունն ավելի փոքր է լինում, քան այն դեպքում, երբ չի նվազեցվում

միջնորդավճարը:

ՀՀ-ում կիրառվում է ՉԱՊ-ի մեծության հաշվարկման առաջին տարբերակը. չվաստակած ապահովագրավճարը հաշվարկվում է հետնյալ բանաձնով`

որտեղ` ՉԱՊ,

-

ՉԱՊ,Հ- Ա" ՉՕ,/ ՊՕյ,

1-րդ ապահովագրությանպայմանագրի չվաստակած

չափն է, ապահովագրավճարի

պայմանագրով նախատեսված ապահովա Աա դավճանի գՈության ապահովագրության

ՉՕ, Էրդ պայմանագրի գծով չլրացած օրերի քանակն է հաշվետու ժամանակահատվածի ավարտիցհետո, ՊՕ 1-րդ ապահովագրության պայմանագրի գործողության ժամկետն է` օրերով: Այնուհետն չվաստակած ապահովագրավճարի հաշվարկված մեծությունիցնվազեցվում Է համամասնական -

-

վերաապահովագրու-

թյուն իրականացրած վերաապահովագրողի մասնաբաժնիչափը, որը հաշվարկվում է հետնյալ բանաձնի օգնությամբ` ՎՉԱԿ

Հ

ՎԱ Ա

"

"

ՎՉՕլ/ օ ՎՊՕ.,

որտեղ՝ ՎՉԱ

ապահովագրավճարից վերաապահովագրողին փոխանցվելիք ապահովագրավճարի մասով չվաստակած ապահովաէ, գրավճարի չափն վերաապահովագրողին փոխանցվելիք ապահովագրավճարի -

է, չափն վերաապահովագրության պայմանագրի ՎՉՕ,

-

չլրացած

քանակն է հաշվետու ժամանակահատվածի ավարտից հետո, ՎՊՕլ.

օրերի

վերաապահովագրության պայմանագրի գործողության ժամկետն է` օրերով: Եթե պայմանագրի գործողության ընթացքում փոփոխվում է ապահովագրավճարի չափը, ապա այն հաշվի է առնվում ՉԱՊ-ի մեծության հաշվարկում: -

Այս դեպքում ապահովագրական ընկերություններն ունենում են ավելի պահպանողական հաշվեկշիռ, քանի որ ՉԱՊ-ի ձնավորումն առանց միջնորդավճարների նվազեցման (համախառն ապահովագրավճարի սկզբունքով) կարող է նույնիսկ 20 ն ավելի տոկոսով բարձր լինել ապագայում կանխատեսվող վնասներից, այլ կերպ ասած, 20 ն ավելի տոկոսով ավելի պահպանողական լինել: նշված 2046-ի մեջ հաշվառվում են միջնորդավճարները, դրանց գծով հաշվարկված պարտադիր սոցիալական ապահովագրության վճարները, ինչպես նան կարող են հաշվառվել ապահովագրության պայմանագրի կնքմանժամանակկատարվող այլ ծախսեր:

Օրինակ, եթե մեկ տարի ժամկետովապահովագրության պայմանագիրն ուժի մեջ է մտնում 2010թ. հունվարի 1-ին, ն համախառն ապահովագրավճարի մեծությունը կազմում է 100.0 հազար դրամ, իսկ միջնորդավճարը տրվում է 15 96-ի չափով, ապա 2010թ. մարտի 31-ի դրությամբ պայմանագրի փաստացի գործողության ժամանակահատվածը կկազմի 90 օր, իսկ չվաստակած ապահովագրավճարների

մեծությունը

տարբերակով, երբ նվազեցվում է միջնորդավճարի գումարը (100.0(100.02:1546)/10096)2(365-90)/365),64.0 հազար դրամ, կամ 1-ին տարբերակի դեպքում ձնավորվում է 11.3 հազար դրամ կամ 1590-ով ավելի չվաստակած ապահովագրավճարների պահուստ: 2.

Ոչ կյանքի ապահովագրության ընկերությունների համար մյուս կարեոր ապահովագրականպահուստների տեսակն է պահանջների (վնասների) պահուստը, որը հնարավորություն է տալիս փոխհատուցել տեղի ունեցած ապահովագրական պատահարների գծով պա-

հանջները:

Ապահովագրողները, բացի ապահովադիրների վնասների փոխհատուցումից, կատարում են նան էական ծախսեր ապահովագրակա հայտերի կարգավորման հետ կապված: Այդ պատճառով էլ ապահովագրական պատահարների հետազոտման ն կարգավորման հետ կապված ծախսերը ներառում են վնասի ընդհանուր գումարի մեջ: Եթե տեղի է ունեցել ապահովագրական պատահար, սակայն այդ մասին չի հայտնվել ապահովագրականընկերությանը, ինքնըստինք-

յան ընկերությունը տեղեկություն չի ունենում այդ մասին: Չնայած ընկերությունը տեղեկություն չունի ապահովագրական պատահարի տեղի ունենալու մասին, փաստացի այն տեղի է ունեցել, Ա ընկերությունն այդ պահից կրում է պատասխանատվություն: Այդ պատճառով էլ ապահովագրողներն այդպիսի ապահովագրական պատահարների գծով վնասների փոխհատուցման նպատակով ձնավորում են տեղի ունեցած, սակայն դեռես չներկայացված պահանջների պահուստ կամ կրճատ` ՏՉՊՊ (ՑԱՒ): Ապահովագրական պահանջների կարգավորման հենց այս փուլից ապահովագրողների համար առաջանում են բարդություններ՝ կապված իրենց ապահովագրականպարտավորությունների կատարման հետ՝ 1.

1-ին տարբերակով կկազմի տարեկան բրուտտո-ապահովագրավճարի 100.02(365-90)/365-րդ մասը կամ 75.3 հազար դրամ, իսկ 2-րդ

նե Պահանջների(վնասների) պահուստներ

2.

քանի՝ այդպիսի պատահարներ են տեղի ունեցել, Ի՞նչ մեծությանպահուստ է անհրաժեշտ ձնավորել: Թե

Ներկայացված, սակայն դեռնս չկարգավորված պահանջների պահուստը (ՆՉՊՊ-ն) ձնավորվում է վնասներ տեղի ունենալու մասին ապահովագրողին հայտնելուց հետո, երբ սկսվում է պահանջների կարգավորմանգործընթացը: Ապահովագրականհատուցումների գծով կրեդիտորականպարտձնակերպվում են, երբ ապահովագրական հատուցման կատարման վերաբերյալ դրական եզրակացություն է ընդունվում, սակայն ապահովագրականհատուցումը դեռես չի վճարվել:

քերը

Եվ, վերջապես, պահանջն ամբողջությամբ կարգավորված է համարվում, երբ ապահովագրականհատուցումն արդեն վճարված է:

ապահովագրողներըպետք է ձնավորեն հետնյալ տեսակների պահանջների(վնասների) պահուստներ` ՀՀ-ում 1.

հուստ 2.

հուստ

Տեղի ունեցած, սակայն չներկայացված պահանջների պա(ՏՉՊՊ), "Ներկայացված, սակայն չկարգավորված պահանջների պա(ՆՉՊՊ): Տեղի

ունեզած.

սակայն

դեռես

չներկայացված

պահան»նե

պահուստ ՏՉՊՊ-ի հաշվարկը հիմնականում հիմնվում է ընկերության նախկինգործունեության արդյունքների վրա հաշվի առնելով նախկին ժամանակաշրջաններումփաստացի տեղի ունեցած ապահովագրական պատահարներիգծով վնասներիտվյալները: 1.

Գոյություն ունեն այս պահուստի հաշվարկման պարզ մեթոդներ, մասնավորապես,որոշվում է` 2.

»

"

»

Պատահարը տեղի ունենալուց հետո միջին հաշվով քանի՞ օրվա ընթացքում է պատահարի մասին հայտնվում ապահովագրական ընկերությանը,

Օրական Որքա՞ն է կազմում

է

միջին հաշվով քանի պատահար

մեծությունը:

.

տեղի ունեցել,

մեկ պատահարի գծով վնասի միջին

Վերը նշված ցուցանիշների արտադրյալը մեծությունը:

կազմում է ՏԶՊՊ-ի

Օրինակ, եթե միջին հաշվով 2 օրվա ընթացքում է հայտնվում ապահովագրական պատահար տեղի ունենալու մասին, ն օրական գրանցվում է միջին հաշվով 5 պատահար, ն եթե մեկ պատահարի գծով միջին վնասի մեծությունը կազմում է 100000 դրամ, ապա հաշվետու ամսաթվի դրությամբ ՏՉՊՊ-ի մեծությունը կկազմի`

1 000

դրամ (22452100 000 դրամ):

Եթե հաշվետու ամսաթվին նախորդում են տոնական կամ ոչ աշխատանքային օրեր, ապա ՏՉՊՊ-ի մեծությունը կարող է աճել, ինչպես նան տարվա տարբեր եղանակների ժամանակ ն տարբեր տարածաշրջանների համար այլ ցուցանիշներ կլինեն նշված պահուստի մեծության հաշվարկմանգծով:

ՏՉՊՊ-ի մեծության հաշվարկը կարող է կատարվել նան վիճակագրական մեթոդներով, որն ավելի բարդ կարող է լինել, քան այն, ինչ սահմանվում է նորմատիվիրավականակտերով: Ապահովագրական ընկերության հաշվեկշռի արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է ճշտել, թե ում կողմից է հաշվարկվում ՏԶՊՊ-ի մեծությունը, ն որ ակտուարական մեթոդների կիրառմամբ է այն իրականացվում: Յ.

նույնպես ՏՉՊՊ-ն ձնավորվում է մինչն հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջը տեղի ունեցած, սակայն հաշվետու ժամանակաշրջանում ապահովագրողին չներկայացված պահանջների գծով պարտավորությունները ծածկելու համար, որի մեջ ներառվում են նան պահանջների կարգավորման ծախսերը: 4.

ՀՀ-ում

հաշվարկվում է յուրաքանչյուր դասի գծով` հաշվետու տարվա դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ` հետնյալ բանաձնով ՏԶՉՊՊ-ն

ՏՉՊՊ»-Գ"(ՀՀՊ),

ի գծովՏՉՊՊ-ի կ տվյալդասի Գան -ի ապահովագրողի գործունեության գծո

-

ծակիցնէ,է գործակիցն

մասնավորապես. 1)

Մինչն

համար Գ

տտարի

գործունեություն ծավալած

Հ 0.05:

որը

հմանվում է սահմանվու

տարիները հաշվի

առնելու,

ապահովագրողի

2)

մինչն

ԾԵրկուս

ապահովագրողը

երեք

Գ-ն հաշվարկում Գ

Հ

է

հետնյալ

են օրինականությանն դրանց մեծության որոշման ժամանակ կարող թույլ տրվել էական շեղումներ, այլ կեպ ասած, դրանց մեծությունները ե կամմ գերագնահատվել: են թերագնահատվել վել գերագ կարողեն նահ 2. ՌրպեսզիՆՉՊՊ-ի մեծության հաշվարկում թույլ չտրվեն էական շեղումներ, ապահովագրողներըմշակում են տարբեր մեծության րի համար ր ՆՉՊՊ-ի հաշվարկման տարբեր եղանակներ, վ նասնե

ծավալած

ործունեություն

տա

բանաձնով՝

Ի Գոմբա-2)/2: (գո/բո-ւ

փոքր է 0.1-ից, Եթե հ աշվարկված գործակիցը Գ 0.05 վում է գործակիցը: Գ

ապա

օգտագործ-

Հ

ՅՆն ավելի

3)

ործունեություն

տա

ները Գ-ն հաշմարկում Գ

Հ

որտեղ` «տ-3»

են հետնյալ

ծավալած

ապահովագրող-

մասնավորապես.

բանաձնով`

Առաջին քայլով հիմնականում նախատեսվում է բոլոր փոքր վնասները գումարել իրար, ն այդ գումարները նվազեցնել նախորդ տարիների փորձի հիման վրա հաշվարկված չհիմնավորված պա»

((գտ/բտ-:) Դ (Գտ-մբտ2) Դ (Գտ.2/Բտ:3))/3,

հանջների տոկոսի չափով. Խոշոր վնասները վերանայվում են առանձին, որպեսզի որոշում կայացվի ՆՉՊՊ-ի մեջ հաշվառելու դրանց մեծությունը: Այս ման են հայցե ն նե ներառում հ այցերի կարգավորմա դեպքում մ ապահովագրողները գծով փորձագետների(սյուրվեյերներ)ն իրավաբանների:

-

տարում հաշվեգրված ապահովագրականհատուցումներն են` գումարած այդ տարվա դեկտեմբերի31-ի դրությամբ ՆՉՊՊի մեծությունը. «տ-2» բտշ տարում հաշվեգրված ապահովագրական հատու1մ են` դեկտեմբե ումներն գումարած այդՌ տարվա 31-ի րվա դեկտեմբերի դրությամբ բտ:3

»

-

մեծությունը, ՆՉՂՊ-ի տարում հաշվեգրված ապահովագրականհատուցումտարվա դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ աք գումարած `

բտ-գ

.

է` պահանջների որոշվում մեծությունը ՆՉՊՊ-ի հաշվարկված գումարներին կարգավորման գծով նախնական ն դրանց հանրագումարից ավելացնելով կարգավորման ծախսերը ՀՀ-ում

«տ-1»

-

ՆՉՊՊ-

այդ

ությունը. գտ-շ- «տ-2» տարում այն ներկայացվածպահանջներն են, են ունեցել «տ-3» տարում. տեղի «տ-1» գտ-: տարում այն ներկայացված պահանջներն են, են տեղի ունեցել «տ-2» տարում. -

որոնք

մասնաբաժինը:

նվազեցնելով վերաապահովագրողի կատարվում է երկու մեթոդով` :

ՆՉՊՊ-ի

որոնք

«տ»

-

Անան Պ

-

Տ

-

2)

սակայն

դեռնս

չկարգավորված

առ

Կոո

-

«Դեպք առ դեպք» գնահատմանժամանակ ՆՉՊՊլոսթ-իհաշվարկում պահանջի գումարը հաշվարկվում է ապահովագրողինախնական գնահատվածմեծությամբ:

ՆՉՊՊ-ի մեծությունն է ՏՉՊՊ-ի հաշվարկմանօրվա դրությամբ. հաշվետու տարին է:

Ներկայացված,

-

ե մինչն դեպք» գնահատման մեթոդով մինչ ժամանակահատվածիավարտը ներկայացված, սակայն դեռես չկարգավորված պահանջների առանձին-առանձին գնահատում ներառյալ պահանջներիհատուցմանկարգավորմանծախսերը:

1) «Դեպք

տարում այն ներկայացված պահանջներն են, որոնք գտ տեղի են ունեցել «տ-1» տարում. Հ հաշվետու ժամանակաշրջանում կարգավորված պահանջների, ապահովագրական հատուցումների գծով կրեդիտորական ն կարգավորման ծախսերի գումարների հանրա-

հաշվարկը

2) «Միավոր պահանջի հատուցման միջին չափի» գնահատման մեթոդով, որի հաշվարկը կատարվում է հետնյալ կերպ`

պահանջնե

պահուստ

Քղեպք)ՊճիջՊճիջ ՆՉՊՊլրջ (Քլկարգ-որտեղ` "

Հ

Նշված պահուստի մեծությունն ավելի դյուրին է հաշվարկել, քան ՏՉՊՊ-ի մեծությունը, քանի որ պահանջների քանակը հայտնի է, սակայն այս պահուստների հաշվարկման ժամանակ կարող են թույլ տրվել թերություններ ն բացթողումներ, քանի որ որոշ վնասների 1.

-

ՊՉ/ՊՔ,

ՆՉՊՊյրջ ապահովագրությանտվյալ դասի գծով ապահովագրողին ներկայացված, սակայն դեռնս չվճարված պահանջների -

թ

հաշվարկվում է բոլոր այն պայմանագրերի գով, որոնք նշված պայմաններիի հայտ գալու դեպքում նախապայմանագրում ԲԶՊ-ն

պահուստն է` հաշվարկված միավոր պահանջի հատուցման միջին չափի գնահատման մեթոդով. Քչսարգ ապահովագրության տվյալ դասի գծով մինչն հաշվետու վճարվ ժամանակաշրջանի վերջը ներկայացված, սակայն դեռես չվճարված է. պահանջների քանակն Քոեպք ապահովագրության տվյալ դասի գծով մինչե հաշվետու ժամանակաշրջանիվերջը ներկայացված,սակայն դեռես չվճարված քանակն է, որոնք գնահատվել են «դեպք առ դեպք»

4) Ապահովադրինկատարել վճարումներ, մատուցել ծառայուեն թյուններ ն/կամ տրամադրել արտոնություններ, որոնք կարող հանգեցնել ապահովագրողիտ̀նտեսական օգուտներ մարմնավորող միջոցների արտահոսքի (այսուհետն` բոնուս)` բացառությամբ

-

ոո ՐԻ

հատուցումների. ապահովագրական

Պւիջ ապահովագրությանտվյալ դասի գծով պահանջներիմիջին -

թո մետուամմաթմին 50,/ ար նախորդու տասներկու ազրաների գավորված աա. տրվածքով.

մ

նախորդող տասներկու ամիսների

|

հանջների ն պահանջների կարգավորման ծախսերիմեծությունն է. ՊՔ ապահովագրությանտվյալ դասի գծով հաշվետու ամսաթվին լ ախորդող տասներկու ամիսների ընթացքում կարգավորված պահանջների քանակն է, բացառությամբ ապահովագրողի կողմից մերժված պահանջների: Այս մեթոդի հաշվարկում չեն ներառվում ծայրահեղ մեծ պահանջները, որոնք հաշվարկվում են «Դեպք առ դեպք» մեթոդով: -

Այն դեպքում, երբ պահանջի չափի մասին դեռես ոչինչ հայտնի չէ, գումարի չափով: ձնավորվում է ապահովագրական

թյունը, ինչպես նան տեխնիկական պահուստների հաշվարկներում տրված էական սխալները հանդիսանում են ահազանգ, որ թույլ ֆինանսական կայունության ն ընկերությունն ունի խնդիրնե վճարունակությանպահպանմանառումով: Յ.

Բոնուսների ն զեղչերի պահուստ (այսուհետն` ԲԶՊ)

հաշվարկվում է յուրաքանչյուր պայմանագրիգծով առանձին-առանձին, իսկ դրանց հանրագումարը կազմում Էէապահովագրողի ընդհանուր ԲԶՊ-ի մեծությունը: ԲԶՊ-ն

ետ վերա2) Մասնակի կամ ամբողջությամբապահովադրին (վերաապահովագրա դարձնել ստացված ապահովագրավճարները վճարները) ակամ պայմանագրիվերակնքման դեպքում կատարել -

նվազեցումներ ապահովագրավճարի (վերաապահովագրավճարի)

(զեղչ):

անաձեով Յ.

.

բ

Մե

այմանագրի Իո

ԲԶՊ-ն

գծով

ԲԶՊ.Հ( "

ՆՉՊՊ-ն

Եթե ընկերությունը ձգձգում է հայցերի վերաբերյալ եզրակացությունների կազմման գործընթացը կամ հատուցումների կատարումը, են,հետնաբար, ՆՉՊՊ-ի մեծությունն անընդհատ աճում է, ապա այդ ընկերությունը մեծ հավանականությամբ բարդություններ ունի ֆինանսական կայունության ն վճարունակության մակարդակի պահպանման ապահովման հարցում: Նշված հանգամանքի առկայու-

են՝

տեսում

-

լ-

հաշվա րկվում է հետնյալ ՛

ՉՕ0,"Վ ՊՕ,

'

որտեղ` գծով ԲԶՊ-ի չափն է. ԲԶՊ. 1-րդպայմանագրի -

լ

ՊՕ.

է (օրերով), որի ընթացքում1-րդ այն ժամանակահատվածն ի

-

-

ա Թր նշված պայմանագրում Կորի հայտ ժամանակահատվ ԱԱոաաեիը կիրառման ժամանակահատվածի չլրացած զեղչ

բոնուսի/զեղչի կիրառման օրերի քանակն է ԲԶՊ-ի հաշվարկմանօրվա դրությամբ, -րդ պայմանագրովնախատեսվածբոնուսի կամ զեղչի չափն է: Ընդ որում, եթե որոշակի պայմանների ի հայտ գալու արդյունքումբացառվում է բոնուսի կամ զեղչի տրամադրումը

ՉՕ.

-

Վ

-

ապա Վ»0:

4.

պահուստիձնավորման նպատակն է Հավասարակշռման

հա-

ն վնասների հաճախականության ապահովագրողների վասարեցնել

չափերի էական տատանումները:

5. Ալ ապահովագրականպահուստները ձնավորվում են լիազորված մարմնի կողմից սահմանված կարգով կամ լիազորված մարմընի համաձայնությամբ,մասնավորապես, «Կանխարգելիչ միջոցառումների պահուստը» ձնավորվում է «Դժբախտ պատահարներից ն առողջության ապահովագրություն»ն «Հրդեհից ն գույքին պատճառվող այլ վնասներից ապահովագրություն» դասերի խմբերի, ինչպես նան գույքային ապահովագրության պայմանագրերով ապահովագրվող մյուս ռիսկերի գծով` կորուստների կանխման նպատակների իրականացմանհամար:

2.

Ապահովագրականպահուստներիտեղաբաշխումը

Հասկանալի է, որ ապահովագրական պահուստներն ունեն փոխատվական բնույթ, որն ապահովագրողից պահանջում է մտածված ներդրումնայինքաղաքականության իրականացում, մասնավորապես` ներդրումների ուղղությունների ճիշտ ընտրություն, որպեսզի հնարավոր լինի հատուցումներն իրականացնել ամբողջությամբ ն ժամանա-

կին:

Ձնավորված ապահովագրական պահուստները հիմնականում ներդրվում են տարբեր ֆինանսական հաստատություններում (բանկեր, ներդրումային ընկերություններ, հիմնադրամներ նայլն):

Ապահովագրական պահուստների ներդրումների գործընթացը կարնոր նշանակություն ունի հատկապես կյանքի (երկարաժամկետ) ապահովագրություն իրականացնող ընկերությունների համար, քանի որ այս տեսակիապահովագրության գծով ձենավորվածպահուստները երկար ժամանակով են գտնվում նրանց տրամադրության տակ, ն ներդրումներից ստացված եկամուտներնապահովագրողներիհամար հանդիսանում են լրացուցիչ եկամուտների ստացման էական աղբյուր:

Միջազգային ապահովագրական շուկայում կյանքի ապահովագրական ընկերությունների ներդրումային գործունեությունից եկամուտները շատ դեպքերում էականորեն գերազանցում են ապահովագրական գործունեությունից ստացված եկամուտներին: Այդպիսի ապահովագրական ընկերությունների համար եկամտաբերության բարձրացմանառաջնայինուղղություն է հանդիսանում այդ միջոցների ներդրումների հմուտ կառավարումը:

ւ

Ապահովագրականընկերությունների կարնորագույն խնդիրներից ընտրության հարցը, քանի է ներդրումային ճիշտ քաղաքականության որ այն ուղղակի կապ ունի ապահովագրական ընկերությունների վճարունակությանապահովմանհետ: Ապահովագրականընկերություններն ունենում են ինչպես արտաքին, այնպես էլ ներքին պարտավորություններ,իսկ արտաքին պարտավորություններն իրենց հերթին բաժանվում են երկու մասի՝ ապահովագրականն ոչ ապահովագրականկամ այլ պարտավորությունների: Ապահովագրողներիֆինանսական կայունության ն վճարունակության ապահովման տակ առաջին հերթին հասկացվում է նրանց կողմից ապահովագրականպարտավորություններիկատարման ունակությունը: Այս առումով կարնոր նշանակություն ունի ապահովագրողներիկողմից ներդրումային ռիսկերի արդյունավետ կառավարումը, որն անհրաժեշտ է իրականացնել` պահպանելով հետնյալ չափանիշները` ա) ձնավորվող պահուստները պետք է հանդիսանան հուսալի երաշխիք ապահովագրական պարտավորություններիկատարման պատճառով էլ ապահովագրական պահուստների համար, այդ ներդրումները չի կարելի կատարել, օրինակ, սնանկացող ֆինանսական կազմակերպություններում. բ) պետք է պահպանել ապահովագրականպահուստների տեղաբաշխման դիվերսիֆիկացիայի, վերադարձվելիության, եկամտաբերության ն իրացվելիությանսկզբունքների պահպանմանչափանիշները.

գ) յուրաքանչյուր հաշվետու տարվա համար անհրաժեշտ է մշակել ակտիվների տեղաբաշխման գծով ներդրումային քաղաքականություն, որը հնարավորություն կտա նվազեցել ներդրումների ռիսկայնության մակարդակը:

Ընկերության ներդրումային գործունեության հիմնական սկըզբունքներն են հուսալիությունը, իրացվելիությունը, դիվերսիֆիկացիան ն

եկամտաբերությունը:

Հուսալիության սկզբունքը ենթադրում է ներդրված միջոցների վերադարձելիությունամբողջականծավալով:

(

Իրացվելիության սկզբունքը ենթադրում է ընկերության մոտ այնպիսի միջոցների առկայություն, որոնք հնարավոր է արագ ն առանց հավելյալ ծախսերի փոխակերպել բարձր իրացվելի ակտիվների: Դիվերսիֆիկացիայի սկզբունքը պահանջում է ընկերության միջոցների տեղաբաշխման միջոցով ներդրումային ռիսկի բաժանում տարբեր ներդրումների վրա, որը նպաստում է ընդհանուր ռիսկի նվազեց-

մանը:

Եկամտաբերության սկզբունքը ենթադրում է, որ ներդրումային գործընթացն ապահովում է ընկերության միջոցների ոչ միայն հուսալիությունը, այլ նան եկամտաբերությունը, որը թույլ կտա պահպանել ներդրված միջոցների իրական արժեքը ներդրման ամբողջ ժամա-

նակահատվածում:

Փորձը ցույց է տալիս, որ ներդրումներից բարձր եկամտաբերության ստացման ապահովումը հակասության մեջ է գտնվում ներդրումների հուսալիության ապահովման հետ: Այսպես, բարձր եկամտաբերությունը, որպես կանոն, զուգակցվում է ներդրումների հուսալիության ցածր մակարդակով ն հակառակը: Այդ պատճառով էլ ապահովագրական ընկերության ներդրումային քաղաքականության խնդիրը պետք է լինի վերը նշված երկու սկզբունքների առավելագույն չափով

ներդաշնակեցումը:

Ներդրումային քաղաքականության հուսալիության ն եկամտաբերության փոխհարաբերակցության լավագույն տարբերակների ընտրություն կատարելիս պետք է հաշվի առնվի տվյալ ժաճանակաշրջանում ապահովագրականընկերության համար տնտեսական նպատակահարմարությունը: Մի դեպքում այդ ցուցանիշներից մեկը կարող է ճանաչվել հիմնական, իսկ մյուս դեպքում երկրորդային կամ այդ չափանիշներից մեկը կարող է սահմանափակվել: Ընդհանրապես, ապահովագրական ն ներդրումային ռիսկերն ունեն տարբեր կանխատեսելիության աստիճան ն տեղի ունենալու հավանականություն: Այդ պատճառով էլ բարենպաստ ներդրումային քաղաքականության ձնավորման համար առաջին հերթին անհրաժեշտ է հաշվի առնել այդ ռիսկերի ստորն նշված առանձնահատկու-

թյունները.

Ապահովագրականռիսկերն ուղղակի կապ ունեն ապահովագրական պատահարների տեղի ունենալու հետ, որոնց արդյունքում ապահովագրական հատուցումների կատարման համար պահանջվում են դրամական միջոցներ. 1.

Ներդրումային ռիսկերն ուղղակի կապ ունեն արտաքին միջավայրում տարբեր ներդրումային ինստիտուտներում սեփական միջոցների, այդ թվում` ապահովագրականպահուստներին համարժեք ակտիվների կորստի հետ: 2.

Ապահովագրական ընկերության ներդրումային քաղաքականությունն իր մեջ ժամանակային բաղադրամաս պարունակող դինամիկ գործընթաց է, քանի որ իրականացվում է որոշակի ժամանակի ընթացքում ն հիմնվում է ապահովագրական հատուցումների հոսքի մոդելավորման վրա: Բացի ներդրումային ինստիտուտների ն առանձին դասերի ապահովագրության պայմանագրերի բնութագրերից, հարկավոր է ունենալ ընկերության ապահովագրական պորտֆելի հեռանկարային կանխատեսումների ժամանակային բնութագրերի ընդհանուր պատկերը:

Ընկերութան ապահովագրական պորտֆելի զարգացման են տարբերակների ստացման առավել դյուրին եղանակ համարվում ապահովագրականշուկայի սեգմենտներիքանակականբնութագրերի փոփոխության մասին համապատասխան մասնագետների փորձագիտական գնահատականների հավաքագրումը ն հատուկ մեխանիզմների միջոցով դրանց հետագա վերամշակումը: Արդյունքում ընկերությունն ունենում է իրականացվելիք ապահովագրության դասերի գծով ապահովագրավճարներիգանձումների ե ապահովագրականհատուցումների կատարման հեռանկարային կանխատեսումներ, որը հնարավորություն է տալիս կատարել արդյունավետ ներդրումային քաղաքականության ընտրություն: Այսպիսով, ներդրումային քաղաքականության ընտրություն կատանան րելիս ապահովագրողները պետք է հաշվի առնեն իրենց ապահովագրական գործունեությունից առաջացող պարտավորությունները, այսինքն` ներդրումների ժամկետները պետք է համապատասխանեցվեն կատարվելիք ապահովագրական հատուցումների ժամկետների հետ:

ՀՀ-ում լիազորված մարմնի կողմից սահմանվել է ապահովագրական պահուստներին համարժեք բոլոր ն առանձին վերցված ակտիվների նորմատիվի հաշվարկման կարգ, որի համաձայն ապահովագրողներիկողմից ձնավորված տեխնիկական պահուստների մեծությունների հանրագումարի չափով ակտիվները պետք է տեղաբաշխվենհետնյալ ուղղություններով.

|

|

|

|

»

»

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐԱԿԱՆ

ՀԱՇՎԱՌՄԱՆ

ԳՈՐԾԱՌՆՌԻԹՅՈՒՆՆԵՐԻ

ՀԻՄՆԱԿԱՆ

ՄՍՎԶԲՌԻՆՔՆԵՐԸ

լ

. Կանխիկ դրամական միջոցներ, դրանց հավասարեցվածվճարային փաստաթղթեր,բանկային ոսկի տեխնիկականպահուստներին համարժեք ակտիվների գումարի մեջ առավելագույնը 396-ի չափով, ՀՀ կենտրոնական բանկի կողմից թողարկված ն արժեթղթեր, ՀՀ տարածքում գործող բանկերում բանկային հաշիվներ, ցպահանջ ն ժամկետային ավանդներ տեխնիկական պահուստներին համարժեք ակտիվների գումարի մեջ առավելագույնը 10095-ի չափով, Ստանդարտ ն Փուրզ կամ Ֆիտչ կամ Մուդիզ վարկանիշային |

| |

|

»

|

Ապահովագրականպահուստների տեղաբաշխման նման պետական կանոնակարգմանհիմնական նպատակն է ապահովել ապահովադիրների շահերի պաշտպանությունը:

լ

կազմակերպություններիտրամադրած բարձր վարկանիշ ունեցող պետություններիպետական գանձապեւտական պարտատոմսեր, կորպորատիվ արժեթղթեր, օտարերկրյա բանկերում բանկային հաշիվներ, ցպահանջ ն ժամկետային ավանդներ, ՀՀ կենտրոնական բանկի կողմից բարձր վարկանիշ ստացած կազմակերպություններիարժեթղթեր տեխնիկական պահուստներին համարժեք ակտիվների գումարի մեջ առավելագույնը 4096-ի չափով ն այլն:

: :

Այս բաժնում համառոտ ներկայացվում են ապահովագրողների կողմից ապահովագրական գործառնություններիի հաշվապահական հաշվառման ն ֆինանսական հաշվետվությունների կազմման հիմնական չափանիշները:

Ապահովագրողներն ապահովագրական ն մյուս գործառնությունների հաշվապահական հաշվառումը հիմնականում իրականացնում Է հաշվեգրման եղանակով, այսինքն որոշակի ժամանակաշրջանի եկամուտներն ու ծախսերն արտացոլվում են այն ժամանակաշրջանում, երբ դրանք փաստացի տեղի են ունեցել: Հաշվեգրման եղանակով հաշվառումը հնարավորություն է տտալիսապահովագրողին ունենալ փաստացի ստացված եկամուտների ն կատարված ծախսերի մեծութան վերաբերյալ իրական տվյալները, ն ղեկավարությունն իրական պատկերացում է ունենում ընկերության ֆինանսական վիճակի մասին: 1. Ապահովագրավճարներին ապահովագրական հաշվառումը

:

հատուցումների

Երբ ապահովագրականվկայագիրը տրամադրվում է ապահովադրին, դա նշանակում է, որ ապահովագրավճարներըհաշվեգրվել են ապահովագրողի կողմից: Հաշվեգրված ապահովագրավճարները կոչվում են համախառն ապահովագրավճարներ: Ապահովագրավճարները հաշվեգրվում են ապահովագրողների եկամուտներին, այս գործընթացն իրականացվում է այն պատճառով, որ պայմանագրի գործողության ավարտից հետո ապահովագրողները գանձված ապահովագրավճարներն ապահովադիրներին ետ վերադարձնելու պարտավորություն չունեն (բացառությամբ` կյանքի կուտակային ապահովագրությանառանձին տեսակների), ն այն տարբերվում է բանկային ավանդներից, որտեղ ավանդը հանդիսանում է ավանդատուի սեփականությունը ն չի հաշվառվում բանկի եկամուտ-

|

ների կազմում: :

Էս

չվճարված հատուցումների գծով վճարումները, գումարած վճարվելիք հատուցումների գումարը:

ընկերությունը կարող է Ապահովագրավճարների մի մասն փոխանցել վերաապահովագրողներին ցվերաապահովագրության համար: Համախառն ապահովագրավճարի ն վերաապահովագրության փոխանցված ապահովագրավճարի տարբերությունը կոչվում է զուտ ապահովագրավճար:

բերված է 2007-2009թթ. հաշվետու ժամանակաշրջաններում ապահովագրական պատահարների գծով ընկերութան կրած վնասների ն դրանց կարգավորման գործընթացի Գծապատկեր

կառուցվածքը.

Ապահովագրողներըկատարում են ապահովագրական հատուցումներ ապահովադիրների`իրենց ներկայացվածապահովագրական Ինչպես ապահովագրավճարները, այնպես էլ հատուցումները բաժանվում են հարաբերական ժամանակահատվածների:Ընկերության կրած վնասներն այդ ժամանակահատվածիընթացքում տեղի ունեցած պատահարներիգծով հատուցումներն են:

|

|

ՀԱ-ԲՀԳ ՎՀԱ

հաշվետու ժամանակահատվածիընթացքում վճարված տուցումների հանրագումարն է Ա

-

:

3323,

-

պլ կերպ ասած, ապահովագրականպատահարներիգծով ընկերության կրած վնասները բոլոր վճարված հատուցումներն են, հանած նախորդ ժամանակաշրջանների ընթացքում տեղի ունեցած, սակայն

եան

Լայանան

ԶԸ:

ԵՍ:

2008թ.-ին վճարված հատուցումներ (Բ

Հ

Գ

2009թ.-ին վճարված հատուցումներ (Ե

Հ

Զ)

Հ

Դ)

2008թ.-ին ապահովագրական հատուցումների գծով ընկերության կրած վնասներըհանդիսանումեն որպես Գ Հ Դ Հ Ծ հանրագումար:

-

ներկայացված, սակայն դեռես չկարգավորված պահանջների պահուստի ն տեղի ունեցած, սակայն դեռես չներկայացվածպահանջների պահուստի մեծության հանրագումարն է հաշվետու ժամանակաշրջանի վերջում: Գ

`

հա-

ներկայացված, սակայն դեռես չկարգավորված պահանջների պահուստի ն տեղի ունեցած, սակայն դեռես չներկայացվածպահանջների պահուստի մեծության հանրագումարն է հաշվետու ժամանակաշրջանի սկզբում Բ

Գ

2007թ.-ին վճարված հատուցումներ (Ա)

որտեղ՝

մեծեոնն3ն3լնեեզեհզՁԿ«զՁԿ(ՁՈԿՈՎ՞'"Վ.(ղՂԼ|Ձ|1ՂԼԼՎԼԱզՆՁ

Բ

Լեջան

'

հաշվետու ժամանակաշրջանումընկերությանկրած վնասների

Ա

Դ|

Որոշակի ժամանակահատվածի ընթացքում ապահովագրական պատահարների գծով ընկերության կողմից կրած վնասները հաշվարկվում է հետնյալ բանաձնով՝

-

Գծապատկեր1

հայտերից ելնելով:

Վ

1--ում

։

լ

' ՛

է

Ընկերությունները լայնորեն օգտագործում են վնասների վիճակագրությունը,որպեսզի կարողանան պարզել դրանց գծով ցուցանիշների փոփոխմանզարգացումները իրական վնասների հաշվարկման պահից, երբ վնասներն առաջին անգամ գրանցվել են ընկերությունում, մինչն այն պահը, երբ դրանք փաստացի փոխհատուցվելեն: Այդպիսի վերլուծությունն անհրաժեշտ է, քանի որ ստացված արդյունքները կարող են օգտագործվել ճշգրտության առավել բարձր մակարդակովապահովագրականպարտավորությունների մեծության հաշվարկման համար, ինչը հնարավորություն է տալիս որոշել այս կամ այն ապրանքի շահութաբերության կամ ապահովագրական մակարդակը: վնասաբերության

Ապահովագրական ոլորտի օրենսդրութան առանձնահատկություններից մեկն էլ այն Է, որ ապահովագրականվկայագրերիտերերի շահերի պաշտպանությունը գերակայություն ունի ընկերության բաժնետերերի կամ մասնակիցների շահերից: Եթե տնտեսության մյուս ոլորտներում բաժնետերերի ն մասնակիցների շահերի պաշտպանությունն առաջնային է համարվում, ապա ապահովագրությունում առաջին հերթին ապահովագրողներըպետք է կատարեն ապահովադիրների կրած վնասների փոխհատուցումը, այդ պատճառով էլ ընկերությունը պետք է ձնավորի ապահովագրական պարտավորություններին համարժեք ապահովագրականպահուստներ: 2.

մեծությունն իրական մեծությունից ցածր կլինի, իսկ եթե 2010 թ.-ին հայտնաբերվում է, որ պահուստի մեծությունը սխալ է հաշվարկվել, ապա փոփոխությունների արդյունքներն արտացոլվում են 2010 թ. ֆինանսական արդյունքների հաշվետվությունում ն ինքնըստինքյան փոփոխության մասով ընկերության շահույթը մեծ կլինի, քան իրականում պետք է լիներ: Ապահովագրողների շահույթը հաշվարկելիս ընկերության համար ծախս Է հանդիսանում ապահովագրական պահուստների մեծության աճը, իսկ դրանց մեծության նվազման դեպքում` այդ պահուստից ետ

վերադարձվող գումարների հաշվին մեծությունը:

Ապահովագրականպահուստներիհաշվառումը

Ապահովա ռ վագրական:

հ Սե մեծո նն արտացոլվում պահուստների րտացոլվում է ապահովագրողի հաշվապահական հաշվեկշռի պասիվային մասում ն նախատեսված է ապահովագրական պատահարներ տեղի ունենալու դեպքում վնասների փոխհատուցում կատարելու համար:

Հաշվետու ժամանակաշրջանումստացված ցանկացած նոր տեղեկատվության հիման վրա կարող են փոփոխություններ կատարվել

միայն տվյալ հաշվետու ժամանակաշրջանի համար կազմվող հաշվետվություններում: Այդ պատճառով էլ, եթե 2009թ.-ին ձնավորվել են ավելի մեծ չափերի ապահովագրական պահուստներ, ապա տարեկան ֆինանսական արդյունքների հաշվետվությունում շահույթի

դրու-

Քանի որ չվաստակած ապահովագրավճարները պետք է օգտագործվեն ապահովագրությանչլրացած ժամանակահատվածի ընթացքում առաջացող վնասների փոխհատուցման համար, ապահովագրավճարի այն մասը, որը վերաբերում է պայմանագրի փաստացի գործողության ժամանակահատվածին, համարվում է վաստակած ապահովագրավճար, ն դա պետք է հաշվեգրվի ընկերության եկամուտներին: Այսինքն, յուրաքանչյուր ամիսը լրանալուց հետո տարեկան ապահովագրավճարի1/12-րդ մասը կհաշվեգրվի որպես ապահովագրողի համար եկամուտ:

|

Ապահովագրական պահուստների մեծության հաշվարկներն իրականացվում են առանձին գրանցամատյաններով, այդ պատճառով էլ պահուստների հաշվարկման գործընթացն այլ կերպ անվանվում է «արտամատյանային հաշվարկ»:

ցով:

է ընկերության շահույթի

ՉԱՊ-ի մեծությունը հաշվարկվում է հաշվետու ամսաթվի թյամբ (ամսական, եռամսյակային ն տարեկան):

թյու

Ապահովագրականպահուստները չեն ունենում ճշգրիտ հաշվարկային մեծություն, քանի որ դրանք ձնավորվում են մոտավոր կանխատեսումների ս հաշվարկների հիման վրա: Այն դեպքում, երբ պարզըվում է, որ նախորդ հաշվետու ամսաթվի դրությամբ ապահովագրական պահուստների մեծությունները սխալ են հաշվարկվել, ընկերության հաշվապահը չի կարող ճշգրտել այդ հաշվետվություններում արտացոլված ցուցանիշները` փոփոխությունների կատարման միջո-

աճում

'

լ

ի

|

" '

Օրինակ, եթե մեկ տարի ժամկետով ապահովագրության պայմանագիրն ուժի մեջ է մտնում 2010թ. հոկտեմբերի 1-ին, ե զուտ ապահովագրավճարի մեծությունը կազմում է 100.0 հազար դրամ, ապա 2010թ. դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ պայմանագրի փաստացի գործողության ժամանակահատվածը կկազմի 92 օր: Վաստակած ապահովագրավճարի մեծությունը կկազմի տարեկան ապահովագրավճարի 92/365-րդ մասը կամ 25.2 հազար դրամ (100.0::92/365), որը կհաշվեգրվի 2010թ.-ի եկամուտներին:

զուտ

Իսկ չվաստակած ապահովագրավճարի մեծությունը կկազմի տարեկան զուտ ապահովագրավճարի 273/365-րդ մասը կամ 74.8 հազար դրամ (100.02273/365):

կազմման եզրակացությունների

գործընթացը: Նշված ստուգումն է ճշտել տեղեկատվուանհրաժեշտ իրականացնելու նպատակով թյունը, թե որքան ժամանակ է անհրաժեշտ նշված հայցադիմումը հաստատելու համար:

Վաստակած ապահովագրավճարի մեծությունը հաշվարկվում է հետնյալ բանաձնով.

որտեղ` ՎԱՎ ԱՎ

-

-

ՎԱՎՀԱՎՀՉԱՊ,-ՉԱՊՎ

'

վաստակած ապահովագրավճարի մեծությունն է հաշվետու ամսաթվի դրությամբ հաշվետու ժամանակաշրջանի ընթացքում հաշվեգրված զուտ ապահովագրավճարներիմեծությունն է (համախառն ապահովագրավճարներ վերաապահովագրավճարներ) ն է հաշվետու ժամանակաշրջանի ման ն մկզբի --

Չ րի

ՉԱՊԿ

-

-

լ

|

|

`

ԱԱ

Ապահովագրական պահուստների ձնավորումն այն ոլորտն է, որտեղ ապահովագրողն իր ֆինանսական արդյունքներում կարող է կամայականորենփոփոխություն կատարել, այդ պատճառով էլ պահուստների հաշվապահական հաշվառումն իրականացնելիս անհրաժեշտէլինել զգույշ:

-

3.

ազմման ն

ՉԱՊ-ի մեծությունն է հաշվետու ժամանակաշրջանիվերջի

դրությամբ:

եկամուտներում հաշվեգրվող ապահովագրավճարների ւչծությունը հավասար է`

Հաշվետու ժամանակաշրջանիընթացքում ստացված ն 2. Նախորդ ժամանակաշրջանների ընթացքում ստացված, սակայն հաշվետու ժամանակաշրջանի ընթացքում օգտագործելու նպատակով ՉԱՊ-ի մե.՞ ներառված ապահովագրավճարների

| "`

հանրագումարի ն Յ Հաջորդ ժամանակահատվածումօգտագործելու նպատակով ՉԱՊ-ի մեջ ներառված ապահովագրավճարներիտարբերությանը: ընկեծավալները: եկամուտների գծով ապահովագրավճարների րության են

`

Հաշվետու ամսաթվի դրությամբ վնասների պահուստների մեծության աճը նախորդ հաշվետու ամսաթվի դրությամբ այդ պահուստների մեծության համեմատությամբ նույնպես հանդիսանում է ապահովագրողի համար ծախս, իսկ նվազումը` եկամուտ: Պարտադիր կարգով անհրաժեշտ է ուսումնասիրել ինչպես ՆՉՊՊն, այնպես էլ նշված պահուստի փոփոխությունները կապված այս կամ այն վնասի վերաբերյալ դրական եզրակացություն կազմելու ն փաստացի վճարումը չկատարելու հետ: Նան անհրաժեշտ է ստուգել, ձգձգում հայցերի վերաբերյալ թե ընկերությունն արդյոք չի

ֆինանսական .հաշվետվությունների առանձնահատկությունները

1:

1.

է այն դեպքում, երբ աճում

դրանցներկայացման

Ապահովագրողի հաշվեկշռի կարնորագույն առանձնահատկություններից է այն, որ հաշվեկշռի պասիվային մասում արտացոլվում է պահուստների գումարը, որն էական տեսակարար ապահովագրական կշիռ ունի վերջինիս պարտավորություններիկազմում:

Այլ կերպ ասած, հաշվետու ժամանակաշրջանում ապահովագրողի

ՉԱՊ-ի մեծությունն աճում

Ապահովագրողների

են Հաշվեկշռի ձախ կողմում արտացոլվում ընկերության են նան այնպիսի ակտիվների գծով ցուցանիշները, որտեղ ներառված ակտիվներ, որոնք առաջացնում են բազմաթիվ հարցեր ապահովանեն վճարունակության գրողների ֆինանսական կայունոթյան ապահովման առումով: Օրինակ, դրանց թվին են դասվում «ստացվելիք ապահովագրավճարների մեծությունները», որոնք դեռնս չեն ստացվել: Դրանք այնպիսի միջոցներ են, որոնք դեռնս չեն վճարվել ապահովադիրների կողմից: Նրանք պարտավոր են վճարել այդ գումարները, սակայն միշտ գոյություն ունի ռիսկ, որ նշված պարտավորություններն ապահովադիրներըչեն կատարի:

Ընկերությունները, չցանկանալով կորցնել իրենց հաճախորդներին ստիպված են լինում ապահովագրության պայմանագրի գործողությունը չդադարեցնել նույնիսկ այն դեպքում, երբ սահմանված ժամկետում ապահովագրավճարը հաճախորդի կողմից չի վճարվել: Սակայն հաշվեկշռում նշված գումարներն արտացոլվում են որպես ստացման ենթակաապահովագրավճարներ: `

Ընկերությունն ունենում է խնդիրներ այն ժամանակ, երբ վերջնականապեսպարզվում Է, որ ապահովագրավճարներըչեն վճարվելու,

քանի որ հաճախորդին արդեն հարկավոր չէ տվյալ ապահովագրությունը. կամ նա կարող է մեկ այլ ապահովագրական ընկերությունում նոր պայմանագիր կնքել, կամ դրամական միջոցներ չունի, այդ պատճառով էլ չի կարող վճարել: Արդյունքում ընկերությունը հաշվեկշռում ցույց է տալիս ապահովագրավճարներ, որոնք ենթակա են ստացման, սակայն դրանք երբեք չեն հավաքագրվի: Նշված կեղծ ակտիվները չպետք է արտացոլվեն հաշվեկշռում, դրանք պետք է դուրս գրվեն նշված հաշվից: Հաշվապահական հաշվառման տեսանկյունից դրանք ընդհանրապես չպետք է արտացոլվեն որպես ստացվելիք ապահովագրավճարներ: Այդ պատճառով էլ ընկերությունը պետք է ունենա հստակ հաշվապահական հաշվառման քաղաքականություս, որտեղ պետք է սահմանվի ժամանակացույց ստացվելիք ապահովագրավճարների գծով ժամկետանց պարտքերի դուրս գրման գծով: Օրինակ` կարելի է նախատեսել ժամանակացույց, որ ստացվելիք ապահովագրավճարները, որոնք չեն վճարվել 3 ամսվա ընթացքում, դուրս գրվեն հաշվեկշռից: Ոչ կյանքի ապահովագրական ընկերություններին խորհուրդ է տըրվում, որ ժամկետանց ստացվելիք ապահովագրավճարների գումարները 100 06-ով դուրս գրվեն 6 ամիս անց: Շատ ապահովագրողներդուրս չեն գրում ստացվելիք ապահովագրավճարների գումարները, ն որոշ ժամանակ հետո պարզվում է, որ նրանց կեղծ ակտիվները կազմում են իրենց ակտիվների էական մասը: Այլ կերպ ասած, կեղծ ակտիվները խեղաթյուրում են ապահովագրողի իրական վճարունակությանցուցանիշը:

ՀՀ-ում օրենքով ն նորմատիվ իրավական ակտերով սահմանվում են ակտիվների հնարավոր կորուստների պահուստների ձնավորման կարգը ն չափերը, որոնք նախատեսում են, որ ապահովագրողները պարտավոր են ձնավորել նշված պահուստները: Սահմանվում է այն ակտիվների ցանկը, որոնց գծով ձնավորվում են պահուստները,

մասնավորապես. »

Ստացվելիք ապահովագրավճարներնու վերաապահովագրա-

վճարները,

»

Վերաապահովագրողներիցստացվելիք միջնորդավճարները, հատուցումների գծով պահանջները,

»

Ապահովագրական պայմանագրերիգծուլ ստացվելիք

մարները, »

»

»

այլ գու-

Ավանդային նայլ հաշիվները բանկերում. Ապահովագրողի տրամադրած փոխառությունները. Ապահովագրողիինվեստիցիոնարժեթղթերը:

Վերը նշված ակտիվներն ըստ սպասարկմանն գումարի մարման են բնույթի` բաժանվում »

»

են

«Աշխատող» ակտիվների, որոնք սպասարկվում նագրի համաձայն ն խնդրահարույցչեն ն

են

պայմա-

«Չաշխատող» ակտիվների, որոնց գումարի մի մասի մարումն ուշացել է սահմանված ժամկետից:

Ելնելով ակտիվների մարման կարգապահությունիցս̀ահմանվում ակտիվների հետնյալ դասերը.

Պահուստների

Ակտիվների

ասերը՝

11 Ստանդարտ 2.|Հսկվող 3.ԼՈչ ստանդարտ

Ակտիվներիբնույթը

Աշխատող

Զաշխատող է մինչն 90 օր |Չաշխատողէ 91-ից 180 օր

է - Արամաժոլի Զաշխատող ռանլի ավելի աշխատող է 181-ից օր

271-ն

՝

օր

տեսակները, դրանց հատկացումների

րիայում տուն

-

-

Էր» .

Ակտիվն անհուսալի ճանաչվելու դեպքում, նույն օրվա ընթացքում

պետք դուրս գրվի ընկերության հաշվեկշռից` «Հատուկ պահուստի» է հաշվին:

Ինվեստիցիոն արժեթղթերի համար ձնավորվում է հնարավոր կորուստների պահուստ ոչ ռիսկային, ռիսկային, միջին ռիսկային, բարձր ռիսկային ն անհուսալի ինվեստիցիոնարժեթղթերի համար:

Ակտիվների ն պարտավորություններիտարբերությունն ընկերության բաժնետերերի կամ մասնակիցների սեփական միջոցներն են: Այդ գումարները ներառվում են ընկերության սեփականատերերի կողմից ներդրված գումարների մեջ: Ընկերության սեփական միջոցների մեծությունը հաշվեկշռում ցույց է տալիս, թե ինչպես է ընկերությունն իրականացնում ապահովագրականբիզնեսը:

Բացի կանոնադրական կապիտալից, ընկերության սեփական միջոցներին գումարվում են նան դրանց հավելումները, մասնավորապես` ընկերության շահույթը, որը նա կուտակել է տարիների գործունեության ընթացքում:

Եթե ձենավորված ապահովագրական պահուստների միջոցները չեն. բավարարում ապահովագրական պարտավորությունների կատարման համար, այդ դեպքում պահուստները գերազանցող վնասները փոխհատուցվում են կանոնադրական կապիտալից ն սեփական կապիտալի մյուս տարրերից: Այդ պատճառով էլ կանոնադրական կապիտալի ն ընկերության են սեփական կապիտալի մյուս հոդվածների մեծությունները ցույց տալիս, թե ապահովագրականընկերությունը որքան ռիսկեր կարող է ընդունել ապահովագրության:

Ոչ կյանքի ապահովագրականընկերությունները ներկայացնումեն իրենց ֆինանսականարդյունքների հաշվետվությունները` նախապես

հաշվարկելով եկամուտներն անդերռայթինգից, այնուհետն նշված եկամուտներին ավելացնում են ներդրումային շահույթը` ստանալով ընդհանուր շահույթի կամ վնասի մեծությունը, որն իրենք անվանում համախառն շահույթ: են

Անդերռայթինգիցեկամուտն իրենից ներկայացնում է շահույթ, որը կապված Է կնքված ապահովագրության պայմանագրերի հետ: Այն շահույթ է, որը ստացվում է անդերռայթինգի արդյունքում կամ ընկերության ապահովադիրների ռիսկերն իր վրա վերցնելու դեպՔում:

թինգից ստացված շահույթի ն ներդրումային գործունեությունից ստացված շահույթի հանրագումարը: Անհրաժեշտ է հաշվի առնել նան այն հանգամանքը, որ ստացվելիք ապահովագրավճարներիհաշվեգրումը եկամուտներին, ինչպես նան ժակետանց ապահովագրավճարները չնվազեցնելն ուռճացնում են ընկերության իրական եկամուտը: Այլ կերպ ասած, ապահովագրողի եկամուտները գերագնահատվում են, ն ընկերությունը վճարում է ավելի մեծ գումարների հասնող շահութահարկ:

Ընկերության ֆինանսական հաշվետվությունները հաշվապահությունը կազմում է հաշվետու ամսաթվի դրությամբ առավել մատչելի ցուցանիշներովն կանխատեսումներով:Այդ պատճառով էլ հաշվետու տարվա դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ կազմված` ապահովագրողի տարեկան ֆինանսական հաշվետվություններում արտացոլվում են ընկերության`կանխատեսվող լավագույն ցուցանիշները: ՀՀ-ում ապահովագրողները պարտավոր են պահպանել ԱԱԳ օրենքով ն նորմատիվ իրավական ակտերով սահմանվածհաշվապահական հաշվառման վարման, ֆինանսական հաշվետվությունների կազմման, ինչպես նան դրանց հրապարակմանգծով չափանիշները, մասնավորապես,իրենց ինտերնետային կայքում ն մամուլում:

Տարեկան ֆինանանական հաշվետվությունները պարտավոր են 120-օրյա հրապարակել ֆինանսական տարվա ավարտից հետո` ժամկետում, իսկ եռամսյակայինը` մինչն եռամսյակին հաջորդող ամսվա 15-ը:

Նշված ցուցանիշը հաշվարկվում Է ապահովագրական գործունեության արդյունքում ստացված եկամուտներից հանելով. ապահովագրական գործունեության արդյունքում կատարվողծախսերը: Ներդրումային շահույթն իրենից ներկայացնում է ներդրումային գործունեությունից ստացված եկամուտները, որոնցից նվազեցվում են նշված գործունեությանգծով կատարված բոլոր ծախսերը:

Ապահովագրողիհամախառնշահույթն իր մեջ ներառում Է, այսպես կոչված, ընդհանուր շահույթը, որի մեծությունը կազմում է անդերռայ-

Ապահովագրական միջնորդները հիմնականում լինում տեսակի.

Գլուխ Մ

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐԱԿԱՆ

ՄԻՋՆՈՐԴՆԵՐ

1.

2.

են

երկու

գործակալներ. Ապահովագրական Ապահովագրականբրոքերներ:

երկրներում սկսել են կիրառվել ապահովագրականմիջնորդությաննոր, ոչ ավանդական ձներ, մասՎերջին տարիներին մի շարք

ա

Ապահովագրական գռրծակալներ

1.

նավորապես.

լ

2.

Ապահովագրական բրոքերներ

3.

Ապահովագրական միջնորդներիընտրությունըն

ների հետ

միջնորդ, հանդես են գալիս առն(Որպես ապահովագրական տրային բանկերը, ֆինանսականոլորտի մյուս կազմակերպությունները, փոստային բաժանմունքներըն այլն: Այս ճանապարհով, օրինակ, առնետրայինբանկի հաճախորդը կարող է միաժամանակ ձեռք բերել նան ապահովագրական վկայագիր, ն որպեսզի վերը նշված միջնորդներն իրավունք ունենան ապահովագրականմիջնորդություն են կատարելու, ապահովագրողներըգործակալությանպայմանագրեր »

գործնականշփումը

հաճախորդ-

Ապահովագրողների համար կարնոր նշանակություն ունեն ապահովագրական միջնորդները, քանի որ անմիջականորեննրանց աշխատանքի արդյունքներից են կախված ապահովագրականընկերության կողմից ապահովագրված օբյեկտների քանակը ն գանձված ապահովագրավճարների գումարի մեծությունը:

|

կնքում նրանց հետ:

Ապահովագրականընկերությունները ստեղծում են «Բանկ հեռախոսով» ծառայության բաժանմունք, որի միջոցով պարզան բանումներ են անում ն պատասխանումեն իրենց աշխատակիցների հաճախորդներիհարցերին: Այս ճանապարհով նրանք կարողանումեն առանց միջնորդների վաճառել ապահովագրական վկայագրերը, քանի որ այն կարող են իրականացնել նան հատուկ պատրաստեն վածություն չունեցող աշխատողները, ինչպես նան կրճատում մասնաճյուղեր ստեղծելու գծով կատարվող էական ծախսերը: Որպես ապահովագրական միջնորդ, հանդես են գալիս ապահովագրական «խորհրդատուները», որոնք հիմնականում գործում են ԱՄՆ-ում, որտեղ ապահովադիրներնսկսել են նախընտրել նրանց միջնորդությունը: «Խորհրդատուները» ապահովադիրնե մատուցում են ապահովագրությանպայմանագրերի կնքման հետ կապված` ապահովագրությանփոխանցվելիք ռիսկերի ընտրության, պայմաններիորոշման ն այլ ծառայություններ: ապահովագրության »

Ապահովագրական միջնորդը միջնորդում է կնքել ապահովագրության պայմանագիր կամ ապահովագրողի անունից ինքն է կնքում է համապատասխան վարպայմանագիրը, որի համար ստանում ձատրություն: Միջնորդի գործունեության ժամանակահատվածը տարածվում է ապահովագրության պայմանագրի գործողության ողջ ժամանակաշրջանի վրա:

»

Միջնորդներն իրականացնում են հետնյալ գործառույթները՝ Ընտրում, գտնում վկայագրերիգնորդներին. 1.

ն

հավաքագրում

են

ապահովագրական

Նախապատրաստում, կնքում ն սպասարկում են ապահովագրության պայմանագրերը, եթե այդպիսի լիազորություն ստացել են 2.

ապահովագրողից. են Յ. Գովազդում

ապահովագրականծառայությունները.

Իրականացնում կամ այն տեսակի գծով.

են

4. այս

5.

Իրականացնում

են

խորհրդատվություն ապահովագրության շ

ավանդական միջնորդության միջոցով Ավանդական ն ոչ գանձման ծավալների վերլուծությունը ցույց ապահովագրավճարների է տալիս, որ ավանդականի համեմատությամբ ոչ ավանդական

ապահովագրավճարներիգանձում:

միջնորդության միջոցով ապահովագրական ապրանքի վաճառքի տեսակարար կշիռն անընդհատ աճում է: Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների արագ «զարգացումը, որը ներառում է էլեկտրոնայինհամակարգի միջոցով տվյալների փոխանցումը, ինտերնետը ն դրանց կիրառումն ավտոտրանսպորտի ու քաղաքացիների գույքի ապահովագրությունում, էական ազդեցություն է ունեցել ապահովագրական շուկայի վրա: Մասնավորապես, համակարգչային ծրագրերով ապահովագրավճարների սակագների հաշվարկումը հնարավորություն է տալիս արագ ընտրություն կատարել տարբեր ապահովագրողների կողմից սահմանված. ապահովագրավճարների մեծությունների միջե ե ուղղակի ապահովագրական ընկերության հետ կնքել ապահովագրության պայմանագրերը: Այս պայմաններում ապահովագրական միջնորդները վերակառուցում են իրենց աշխատանքները, որպեսզի էլեկտրոնային համակարգի ն ինտերնետի հնարավորություններն օգտագործելով` ընդլայնեն իրենց գործունեության ծավալները: Պարտադիր ապահովագրության ներդրումն ապահովագրության ոլորտի, այդ թվում` ապահովագրական միջնորդների ինստիտուտի արագ տեմպերով զարգացման հնարավորություն է տալիս, քանի որ պարտադիր ապահովագրության պայմանագիրը կնքելիս շփումներն ու կապերի ստեղծումը հնարավորություն են տալիս կնքել նան կամավորապահովագրությանպայմանագրեր: Հայաստանում ապահովագրականմիջնորդային գործունեությունը դեռես ունի զարգացման ցածր մակարդակ: Օրենքով սահմանվում է, որ ապահովագրականմիջնորդային գործունեություն է հանդիսանում երրորդ անձի կողմից. ապահովագրողների(վերաապահովագրողների) ն ապահովադիրների միջն՝ 1. Ապահովագրական հարաբերություններիհաստատումը, 2. Ապահովագրության ն վերաապահովագրությանպայմանագրի կնքմանը դրդող, նպաստող, աջակցող կազմակերպչական, այլ փաստացի ն իրավական գործողությունների իրականացումը, որն իրենից ներկայացնում նշված պայմանագրերիգծով Կնքման նախապատրաստականաշխատանքների,այդ թվու լ ապահովագրական խորհրդատվությանիրականացում. »

է

»

Կողմերի պարտավորությունների կատարման օժանդակում, ներառյալ` ապահովագրավճարների հավաքման ն հատուցումների փոխանցման իրականացումը:

Այլ կերպ ասած օրենքով միջնորդություն է համարվում ինչպես ավանդական, այնպես էլ ոչ ավանդական միջնորդությունը, քանի որ ցանկացած ծառայության մատուցում, որը կապված է ապահովագրության ն վերաապահովագրության պայմանագրերի կնքման հետ (այդ թվում` կազմակերպչական,իրավական խորհրդատվություն), համարվում է ապահովագրական միջնորդային գործունեություն: Եվ քանի որ օրենքի համաձայն ապահովագրական միջնորդային գործունեությունն է միայն ապահովագրականգործակալի կամ բրոքեիրականացվում րային ձնով իրականացնելու միջոցով, այդ պատճառով էլ ՀՀ-ում ոչ ավանդական ապահովագրական միջնորդություն կարող են իրականացնել միայն նշված միջնորդները:

Միջնորդներին արգելվում է ապահովագրողներին (վերաապահովագրողներին) վճարվելիք ապահովագրավճարների տնօրինումը, որոնք ստացել է ապահովադիրներից (վերաապահովագրվողներից): Այդ գումարները միջնորդները պարտավոր են փոխանցել ապահովագրողներին (վերաապահովագրողներին) պայմանագրով սահմանված ժամկետում, իսկ ժամկետ նախատեսված չլինելու դեպքում` առավելագույնը 30-օրյա ժամկետում: Բրոքերին արգելվում Է նան այլ գործունեություն իրականացնելը, իսկ գործակալը չի կարող միաժամանակ իրականացնել բրոքերի գործունեություն: Օրենքով սահմանափակվում է նան ապահովագրողների հետ միջնորդի ապահովագրականմիջնորդության իրականացման շրջանակը, մասնավորապես,թույլատրվում է միայն ՀՀ տարածքում լիցենզավորված ապահովագրողների հետ միջնորդությունը, ինչպես նան օտարերկյա ապահովագրողների հետ` միայն վերաապահովագրության գծով միջնորդությունը:

Ապահովագրողը կարող է օգտվել միայն այն միջնորդների ծառայություններից, որոնք հաշվառված են լիազորված մարմնի ռեգիստրում. միջնորդների ցանկը, նրանց վերաբերյալ տվյալները հրապարակվում են լիազորված մարմնի ինտերնետայինկայքում:

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐԱԳԱՆ

ԳՈՐԾԱԿԱԼՆԵՐ

Ապահովագրական գործակալներ են համարվում այն ապահովագրական միջնորդները, որոնք լիազորված են իրականացնելու ապահովագրության պայմանագրերի կնքման միջնորդություն ապահովագրական ընկերության կողմից ե պաշտպանում են վերջինիս շահերը: Գործակալները գործում են ապահովագրողի հետ կնքած սահմանում աշխատանքային պայմանագրի համաձայն, որը է պայմանագրի գործողության կոնկրետ ժամկետները, պայմանները ն նրանց իրավունքներն ու պարտականությունները: Այս հանգամանքն անհրաժեշտ է, որպեսզի նվազեցվի ռիսկի գործոնը, այլ կերպ ասած, գործակալին տրվում են ընկերության անունից գործելու սահմանափակ լիազորություններ: Օրենսդրորեն նույնպես մանրամասնվում են ապահովագրական գորշժակալի իրավունքներն ու սպարտականությունները: Այսպես, ապահովագրականգործակալին թույլատրվում է ուղղակի ապահովագրության տեսակներիգծով կատարել հետնյալ գործողությունները. 1. Առաջարկել կնքե լ չասպահովագրության պայմանագիր, երկարացնել ապահովագրության պայմանագրի ժամկետը կամ փոփոխել պայմանները,անվավեր ճանաչել այն: 2. Ապահովագրությանպայմանագրինառնչվող հարցերով ապահովադիրներից ընդունել դիմումներ` պայմանագրի պայմանների փոփոխման, անվավեր ճանաչելու, ապահովագրությունից հրաժարհարցերի գծով:

"

վելու նայլ Յ.

այդ գործողություններն անվանվում են «չլիազորված»: Իսկ եթե հետագայում ապահովագրողը համաձայնում է այդ գործողությունների հետ ն է դա ընդունում պատասխանատվությունը, դրանց անվանվում է «չլիազորված գործողությունների հաստատում»: Այս դեպքում ապահովագրողի ռիսկը կայանում է նրանում, որ գործակալը կարող է այդ էլ կրկնել այդպիսի պատճառով գործողություններ, են պատահաբար կատարված ապահովագրողները հաստատում «չլիազորված» գործողությունները:

Ապահովագրական գործակալը պարտավոր է ապահովագրության պայմանագրին առնչվող բոլոր փաստերի վերաբերյալ ամբողջական տեղեկատվություն տրամադրել ապահովագրողին, նույնիսկ եթե նա տվյալ տեղեկատվությունն ստացել է ոչ աշխատանքային ժամանակի ընթացքում: Այն դեպքում, երբ ապահովադիրն ապահովագրականգործակալին ապահովագրության օբյեկտին վերաբերող տեղեկատվությունը հայտնել է բանավոր կամ այն հայտնի է դարձել դիմումն ընդունելու ժամանակ, համարվում է, որ այդ տեղեկատվությունը հայտնի է նան ապահովագրողին:

Եթե նույնիսկ գործակալն ինքն է լրացրել տվյալ ապահովադրի դիմումի ձենը,ապահովադիրը չի ազատվում հարցերին ճիշտ ն լրիվ պատասխանելու պատասխանատվությունից: Եթե գործակալը խաբել է ապահովադրին, ապա վերջինս կարող է դատի տալ նրան: Այս դեպքում ապահովագրողը դատարանում երրորդ կողմ չի համարվում ն կրում է պատասխանատվություն,եթե ապահովագրողնէ հանդիսացել խաբեության պատճառը:

Ապահովագրական գործակալի հետ աշխատանքային պայմանագրի գործողությունը կարող է վաղաժամկետ դադարեցվել`

Ապահովադրին հանձնել ապահովագրողի կողմից կազմված

վկայագրերը:

»

4. Գանձել ապահովագրավճարները, եթե գործակալն իր մոտ ունի ապահովագրողի կողմից հաստատված ապահովագրավճարի հաշվարկը:

Կողմերի փոխադարձ համաձայնության դեպքում.

Գործակալի մահվան կամ ապահովագրողի սնանկացման դեպքում. »

Եթե գործակալը չի պահպանում աշխատանքային պայմանագրով ակամ ապահովագրողի կողմից սահմանված չափանիշները: »

Եթե գործակալը ապահովագրական ընկերության շահերից ելնելով կատարում է ինչ-որ գործողություններ` առանց լիազորությունների,

Պայմանագրիդադարեցման դեպքում կողմերի դրամական պարտավորություններըմնում են ուժի մեջ: Օրինակ, գործակալը կարող պարտքեր ունենալ գանձված ապահովագրավճարների գծով կամ ապահովագրական ընկերությունը`կոմիսիոն վարձատրությանգծով:

2) Լրացուցիչ հատուցումներ, որոնցով ներդրվում են տեղամասի պահպանության ծախսերը, երթնեկելու վարձատրությունը, նոր գործակալների հաստատագրված վարձատրությունը մինչ առաջին պայմանագրի կնքումը: Յ) «Վարչական միջնորդավճար, որը վճարվում է գործակալին (միջնորդին), եթե վերջինս մասնակցում է ապահովագրական պատահարի հետնանքով առաջացած վնասների կարգավորման գործընթացին: 4) Փոխհատուցում (կոմպենսացիա), որը տրվում է աշխատանքային պայմանագիրն անվավեր ճանաչելու կամ կենսաթոշակի անցնելու դեպքում:

է

Գործակալի հետ աշխատանքային պայմանագրի դադարեցման դեպքում այդ փաստի մասին անհրաժեշտ է տեղյակ պահել բոլոր կողմերին, քանի որ նա կարող անունից շարունաէ ապահովագրողի կել իր փոխհարաբերություններն ապահովադիրներին դիմորդների հետ` նրանցից գանձել ն յուրացնել այն: Այդ ապահովագրավճարներ դեպքում ապահովադիրներըչեն վստահում այդ ապահովագրողին, ինչպես նան ապահովագրողը բարդություններ է ունենում օրենքի պահպանման հարցերի գծով:

Ապահովագրական գործակալներն ապահովագրողների մոտ են ինչպես հիմնական, այնպես էլ համատեղության

աշխատում

սկզբունքով:

Հիմնական ապահովագրական գործակալներ են համարվում ձեռնարկատերերը, որոնք աշխատում են միայն մեկ ընկերության հետ, ն նրանց համար կարող է սահմանվել նվազագույն աշխատավարձ, ինչպես նան նրանց կոմիսիոն վարձատրությունը, որպես կանոն, բարձր է համատեղությամբ աշխատող գործակալների անհատ

վարձատրությունից:

Հիմնական գործակալներին տրվում են հատուկ իրավասություններ, նրանք կարող են ստեղծել համատեղությամբաշխատող գործակալների իրենց ցանցը ն կարգավորել հայցերը, ընդունել կամ մերժել ապահովագրականպաշտպանվածության առկայությունը ն ապահովագրողին ներկայացնելդատարանում: Ինչպես հիմնական, այնպես էլ համատեղությամբաշխատող գործակալներըսովորաբարմասնագիտանումեն ապահովագրության որոշակի դասերի ն գնորդների միջնորդության գծով:

Գործակալներիկոմիսիոն

է

վարձատրությունը սովորաբար

չորս տեսակի տե բաղկացած լի լինում հետնյալ յալ չորս վճարումներից. 1) «Վարձատրություն,որը կատարվումէ պայմանագրի կնքման

գանձման «ինկասացիայի»համար: ապահովագրավճարի

ն

|

Փոխհատուցումը վճարվում է միայն հիմնական գործակալին, քանի հետո որ վերջինիս` աշխատանքից դուրս գալուց ապահովագրողը կշարունակի ստանալ եկամուտներ նրա կողմից կնքված ապահովագրական վկայագրերի գնորդներից: Փոխհատուցման տեսքով լրացուցիչ վարձատրության գումարը չի կարող գերազանցել վերջին աշխատանքային տարվա ընթացքում հիմնական գործակալին վճարված կոմիսիոն վարձատրությունների ընդհանուր գումարի եռապատիկը, ն այն վճարվում է մեկ տարվա ընթացքում: Հյուսիսային Ամերիկայում, երբ պայմանագիրը կնքվում է ապահովագրական գործակալի մասնակցությամբ, ոչ կյանքի ապահովագրական ընկերությունները սովորաբար գործակալներին վճարում են միջնորդավճար` միջին հաշվով գանձված ապահովագրավճարների 15 տոկոսի չափով:

տարածքում ապահովագրական գործակալի գործունեություն կարող են իրականացնել իրավաբանական անձինք ն անհատ ձեռնարկատերերը, որոնք կարող են ունենալ ֆիզիկական անձ ապահովագրական գործակալի գործունեություն իրականացնող աշխատակիցներ: Ապահովագրականգործակալի գործունեություն իրականացնող անձինք պետք է հաշվառված լինեն լիազորված մարմնի ապահովագրական գոր ծակալների ռեգիստրում: Ապահովագրական գործակալը գործունեություն կարող է իրականացնել մեկ կամ մի քանի ապահովագրականն (կամ) վերաապահովագրական ընկերությունների անունից ն հաշվին: ՀՀ

մասնագի-

գործակալի անձ ապահովագրական Իրավաբանական պատճառվածվնասի հատու-

հետնանքով տականանփութության ցումն ապահովելու

համար

պետք պայմանագիրը գրության

է ունենա

առնվազն 2 միլիոն դրամ

ր

աար ածն ծածկույթ: Նշված մորն ՃԸ մար` 1 միլիոն դրամ ապահովագրական գործակալիվրա, որի մասնաչի տարածվումայն ապահովագրական ստանձնել է ապահովագրողը: ե ' Սորա ն պատասխանատվությունը ա ո Կորն կամանագի ն պայու Կանա

Ար

րջ

ագ ՏԻ

ապահովագրության

րող

նույն Պատասխանատվության փոխարինվել անձի կողմից տրված չափի երաշխիքի այլ

է

պայմանագրով: կնքման միջնորդության պայմանագրերի Ապահովագրական է տրամադրվեն պետք ապա հովադիրներին պահանջները նկատմամբ

գրավոր:

կնքումը կամ

պայմանագրի Նախքանապահովագրության գործակալը պարտակատարումը, փոփոխությունների մանագրում

պայ-

տեղեկացնելկամ ներկայացնել վոր է հաճախորդինգրավոր 1. Իր հասցեն ն հեռախոսահամարը. ռեգիսգործակալների 2. Որ գրանցվածէ ունի ստուգել այդ տեղեկատվուիրավունք տըրում, ն որ հաճախորդն

ապահովագրական

թյունը.

3.

նա

ն

անունից հանդես է գալիս որոնց գծով նրան տրվել է

մասին, որոնց Ապահովագրողների

այն

դասերը, ապահովագրության

լիազորություն. իրականացնելու միջնորդություն ապահովագրական բոլորպայմանները,մասպայմանագրի 4. Ապահովագրության սահմաչափը, պայմանագրի ապահովագրավճարների նավորապես ե այլն. նափակումները դեպքում առաջացման պատահարի

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐԱԿԱՆ

ապահովապատասխանատվության

Ապահովագրական

հատուցմանկարգնու պայմանները: հովագրական

ապա-

ԲՐՈՔԵՐՆԵՐ

տարբերություն ապահովագրականգործակալների` ապահովագրական բրոքերներն անկախ են, հանդես են գալիս ապահովադիրների անունից ն պաշտպանում են նրանց շահերը: Ի

մեծ

ներդրում ունեն միջազգայինապահովագրական վերաապահովագրականշուկայի զարգացման գործում: Ամբողջ աշխարհում հիմնականում նրանց միջնորդությամբեն կնքվում բոլոր խոշոր ապահովագրականգործարքները: Բրոքերները նան էական ներդրում ունեն ապահովագրությաննոր դասերի ներդրման, ապահովագրության պայմանների մշակման, ապահովագրական ծածկույթի ընդլայնման ն ապահովագրականապրանքներն առավել մատչելի դարձնելու գործում, քանի որ հանդիսանալով ապահովադիրներիներեն նրանց համար ապահովել լավագույն ձգտում կայացուցիչներ՝ ապահովագրական պաշտպանվածություն` հնարավոր շահավետ պայմաններով: Բրոքերները

ն

Բրոքերները նախ կնքում են ապահովագրականմիջնորդության ծառայությունների մատուցման պայմանագիր ապահովադիրների (վերաապահովագրվողների) հետ, որոնք լիազորում են նրանց հանդես գալ իրենց անունից ն կատարել հետնյալ գործառույթները`

"Վերլուծելհաճախորդիապահովագրության (վերաապահովագրության) ենթակա ռիսկերը ն որոշել դրանց ապահովագրությա պահանջարկի չափը, 2. Գտնել վճարունակապահովագրող(վերաապահովագրող) ն նպաստավոր պայմաններով ապահովագրել(վերաապահովագրել իրենց հաճախորդի ռիսկերը, Յ. Ապահովագրական պատահար տեղի ունենալու դեպքում աջակցել դրանց կարգավորմանը՝պաշտպանելով իրենց հաճախորդի շահերը, 4. Հաճախորդի համաձայնությամբփոփոխելպայմանագիրըկամ անվավեր համարելայն ն այլն: 1.

Որպեսզի բրոքերներն իրենց հաճախորդների ապահովագրական ռիսկերը տեղաբաշխենայս կամ այն ապահովագրականընկերությունան վերջիններիս նում, նրանք նախապես կապեր են հաստատում տարբեր ապահովագրությանդասերի անդերռայթերներիհետ: Ռիսկերն իսկերն

հովագրողներին կ փոխանցել ժամանակ` ապահովագրողներին փոխանցելու

հարաբերուառետրային

1) Կողմերի միջն պետք է պահպանվի թյունների ազատությանսկզբունքը, մասնավորապես. »

»

Բրոքերն իրավունք ունի ընտրություն կատարել գրողների միջն. Ապահովագրողնիրավունք ունի բրոքերի ընդունել կամ չընդունել ապահովագրության:

:

ապահովա-

որ

բրոքերները հանդես

են

Ապահովագրական շուկայում գերակշռում են փոքր ապահովագրական բրոքերային ընկերությունները, որոնց աշխատակիցների միջին թիվը կազմում է 10 մարդ: Այս ընկերությունները մատուցում են ապահովագրական միջնորդային ծառայություններ ինչպես ապահովագրության, այնպես էլ վերաապահովագրությանգծով: Որակյալ բրոքերային ծառայությունների մատուցում ապահովելու նպատակով բրոքերներին անհրաժեշտ է կադրերի ընտրություն կատարելիս հաշվի առնել նրանց հետնյալ հատկանիշները` »

ռիսկն ըարայացրած

2) Ապահովագրողը պարտավոր է, չեզոքության սկզբունքը պահպանելով, ընտրություն կատարել մի քանի բրոքերների միջն, որոնք նույն տեսակի (դասի) ապահովագրությանպայմանագրեր են առաջարկում:

Նվազագույնը

տարվա աշխատանքային փորձի առկայու-

թյունը, » Ապահովագրական մենեջերի կամ աշխատակցի բարձր յունքներ ցուցաբերելու ն դրանք բարձրացնելու կարողություն:

արդ-

Շուկայից հեռանալուց անմիջապես հետո բրոքերն իր ապահովագրական միջնորդային պորտֆելը վաճառում է այլ բրոքերի:

նկատմամբ

Բրոքերները նույնպես ձգտում են իրենց բիզնեսի հետաքրքրություն առաջացնել ն հասնում են իրենց այդ նպատակին ցանցը ն իրենց կողմից ընդլայնելով սեփական գործակալությունների մատուցվող ծառայություններիցանկը, մասնավորապես, հաճախորդներին մատուցում են հետնյալ լրացուցիչ ծառայությունները.

ռիսկերը. 1) «Գնահատում են ապահովագրական 2) Աջակցում են հայցերի կարգավորմանգործընթացի իրականացմանը ն այլն: Չնայած այն հանգամանքին,

գալիս

ապահովադիրներիանունից, նրանք միջնորդավճարն ստանում են ապահովագրական ընկերություններից: Միջնորդավճարի վճարման չափը ն պայմաններընախատեսվում են «Միջնորդության պայմանաՍագրում», որը կնքվում է բրոքերների ն ապահովագրողներիմիջն: կայն ՀՀ-ում օրենքով սահմանվում է, որ ապահովագրականբրոքերային գործունեության իրականացման համար, բացառությամբ գծով միջնորդության, ապահովագրական վերաապահովագրության

Ոչ բոլոր ապահովագրական շուկաներում են գործում ապահովագրական բրոքերները, օրինակ, Ճապոնիայում արգելված է ապահովագրական բրոքերների գործունեությունը: Սակայն այնտեղ, որտեղ նրանք գործում են, նրանց դիրքերը շատ ամուր են (ԱՄՆ, Կանադա, Գերմանիա, Ֆրանսիա, Հոլանդիա), այսինքն` զարգացած ապահովագրական շուկաներում նրանք ունեն մեծ տեսակարար կշիռ: Այդ երկրներում ապահովագրականբրոքերային գործունեությամբ կարող են զբաղվել լիցենզավորված անհատ ձեռնարկատերերնու իրավաբանական անձինք: Լիցենզիայի տրամադրմանպայման է հանդիսանում բրոքերային ընկերության ղեկավարների ն բրոքերային գործունեություն իրականացնող անձանց մասնագիտական որակավորումը, իսկ որոշ երկրներում` նան նրանց մասնագիտական պատասխանատվության ապահովագրությանառկայությունը: Մյուս ապահովագրական միջնորդների համեմատությամբ`ավելի ակտիվ բրոքերներն աշխատում են նան վերաապահովագրական շուկայում` կատարելով ապահովագրողների կողմից ընդունված ռիսկերի տեղաբաշխում վերաապահովագրողների մոտ: Խոշոր բրոքերների ուժեղ կողմերը տարբեր երկրներում ներկայացուցչությունների լայն ճյուղավորված ցանցը Կ հղկված կապերն են այլ երկրների ապահովագրական շուկաների հետ, որը հնարավորություն է տալիս

բրոքերները չեն կարող ուղղակի կամ անուղղակի դրամական կամ ոչ դրամական փոխհատուցումներստանալ ապահովագրողներից:

նան

այն

արդյունավետորեն կարգավորել ապահովագրական ծրագրերը, ընկեորոնք պահանջում են տարբեր երկրների ապահովագրական րություններիծրագրերի համաձայնեցմանգործողություններ:Բրոքերհամակարգը, որի ների կողմից լայնորեն կիրառվում է ինտերնետ մենեջմենթի գծով առկայության պայմաններումբարդացել է ռիսկի աշխատանքը: Այս են

ն

են ստացել

պայմաններումբրոքերները հաճախորդներին ռիսկի

ներառել առաջարկվողբիզնես-փաթեթներում

կառավարմանտարրերը:

լայն տարածում ծառայությունները Բրոքերների

են բարդ որակյալ ավելի ռիսկերի գծով, որտեղ պահանջվում Դրանց գնահատականներ: ու փորձագիտական խորհրդատվություն ռիսկերը, նավերի, օդանավերի թվին են դասվում արդյունաբերական տեսակները ն այլ՝ առավել բարդ ու բեռների ապահովագրության ուսումնագնահատմանմակարդակ ունեցող ռիսկերը: Բրոքերներն նան պլանավորումեն սիրում ն վերլուծում են այդ ռիսկերը, ինչպես ծրագրերը: ապահովագրական վերջինիսապահովադիրների գրավականներիցմեկն այն է, որ Բրոքերների կենսունակության

գործ-

մակարդակը, այդ պատճառովէլ ընթացը ն դրանց վնասաբերության

ժամանակի ընթացքում բարդանումԷ ռիսկերի կառավարման

»

.

մասնագետ-

ն Բարձրանում է ռիսկերի կառավարման ապահովագրական ն մարքեթինգիբարձր որակավորումունեցող անձանց կազմակերպություններիպահանջարկը.

»

հատման հետ:

|

Պահանջվում են այնպիսի որակավորումունեցող խոշոր վերաապաներ, որոնք կարող են աշխատել միջազգային ապահովագրահովագրողներիհետ ն ծանոթ են արտասահմանյան կան փորձին: են դարձել կեպտիվային Վերջին ժամանակներում մասսայական որոնք ստեղծբրոքերները,այսպես կոչված, «տնային բրոքերները», ն առնտրայինձեռնարվում ն գործում են խոշոր արդյունաբերական են այդ ռիսկերի ապահովագրուկությունների կողմից, որոնք լուծում ն ռիսկերի գնաթյան հարցերը` կապված դրանց գնի էժանացման

Անազնիվ մարդկանց շուկա մուտք գործելը կանխարգելելունպատեղեկատու տակով Գերմանիայում ստեղծված է «Միջնորդների

ծառայություն» (ՃՄ կարող է տեղեկատ կան բրոքերի մասի վերաբերյալ վիճակ ապահովագրական տեղեկատվությունը

օրենքով սա

թյուն է տալիս սահմ թյունը ն կեղծ վկայա

ԱԱԳ »

Բրոքերայի ապահովադրի, իսկ վագրվողի անունից գործունեությանիր լիցենզավորվածիր »

Բրոքերի գո բրոքերային ընկեր պատասխանատո »

Բրոքերայի ճառված վնասի նատվության ապա պայմանագիրըպետ վագրականծածկու ԱԱԳ օրենքով միջնորդական ծա

պետք է հասանելի

1. Բրոքերի մ կան հատուցումնե վագրողից ստացվ 2.

Նախքան ա

Տրամադրվ

տնողությունը

Յ.

պետք է ապահովա

տեղեկություն

»

»

»

»

»

Հասցեն, հեռախոսահամարը, ինտերնետայինկայքի հասցեն.

Իրեն օրենքով վերապահվածլիազորությունների մասին, հաշվառված է բրոքերների ռեգիստրում.

ն որ

Բրոքերի նշանակալից մասնակցությանմասին ապահովագրողի կանոնադրականկապիտալում, ինչպես նան ապահովագրողի նշանակալից մասնակցության մասին բրոքերի կանոնադրականկապիտալում.

Ապահովագրողների կողմից առաջարկվող ապահովագրության պայմանները` ըստ տեսակների, դասերի ն ենթադասերի. Ապահովագրության պայմանագրի պայմանների բացատրությունները (ապահովագրավճարի չափը, պայմանագրի սահմանափակումները,հատուցման կատարման կարգն ու պայմանները ն այլն).

Բրոքերի ն նրա պատասխանատու անձանց, նրանց կողմից մատուցված ծառայություններիմասին տեղեկատվությունը պետք է հրապարակվիյուրաքանչյուր եռամսյակ` առնվազն 1000 տպաքանակ ունեցող մամուլում, օրական թարմացվի բրոքերի ինտերնետ կայքում: ՍԱԳ

օրենքով սահմանվում Է նան, որ բրոքերը պարտավոր է՝

Ապահովագրությանպայմանագրի գծով

այլ

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐԱԿԱՆ

ՀԱՃԱԽՈՐԴՆԵՐԻ

1. Ապահովագրական

ՄԻՋՆՈՐԴՆԵՐԻ

ԸՆՏՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

ՀԵՏ ԳՈՐԾՆԱԿԱՆ

ԵՎ

ՇՓՄՈՒՄԸ

միջնորդների ընտրության հիմնական չափա-

նիշները

Ապահովագրականմիջնորդը պետք է կարողանա ներգրավել նոր ապահովադիրների,այդ պատճառով էլ նա պետք է` »

Լինի գործունյա, եռանդուն, շփվող

ն

մարդամոտ.

լԼլինիհամառ, նպատակամղված, պատասխանատու, կարգապահ ն բարեխիղճ. »

Գիտենա, որ հաջողությունը կախված է իր համառությունից մասնագիտականբարձր պատրաստվածությունից. »

»

Ունենա

ն

մարդկանց հետ արագ ծանոթանալու ունակություն.

Կարողանա մարդկանց մոտ իր հանդեպ առաջացնել համակրանք, վստահություն ն իր հետ կրկին հանդիպելու ցանկություն. »

Լինի տեղեկացված ն ծանոթ լինի այն տեղամասին, որտեղ իրականացնում է իր միջնորդությունը, այդ պատճառով էլ նա պետք է առնվազն2 տարի ապրած լինի տվյալ բնակավայրում. »

1. Առաջարկել ապահովադրին այնպիսի ապահովագրության պայմանագիր, որը կհամապատասխանի վերջինիս ռիսկերին ն կծածկի դրանք.

2. Ապահովադրի պահանջով հրապարակել ապահովագրության պայմանագրիմիջնորդավճարիչափը. Յ. Անհրաժեշտության դեպքում կամ ապահովադրի պահանջով գնահատել ապահովագրողի տնտեսական նորմատիվների համապատասխամություննօրենքի պահանջներին. 4.

թյուն տրամադրել ապահովադրին.

խորհրդատվու-

(Ունենա հավատ ապահովագրությաննկատմամբ, այդ պատճառով միջնորդների ընտրության ժամանակ կարնոր գործոն է համարվում նրա` ապահովագրված լինելու հանգամանքը. »

»

. Կարողանա ինքնուրույն կազմակերպելիր աշխատանքը:

2. Հաճախորդների

հետ գործնական

շփման չափանիշները

Հաճախորդների հետ գործնական շփման նպատակն է բազմակողմանիորեն նպաստել ապահովագրության պայմանագրերի կնքմանը ն վերակնքմանը: Ապահովագրական միջնորդները գործնական շփման նպատակով օգտագործում են կապի տարբեր միջոցներ: Գործնական շփումները կարող են իրականացվել փողոցներում, հասարակական տրանսպորտային միջոցներում, մետրոյում ն այլն:

Գործնական շփումների եղանակների ընտրությունը կատարվում է` հաշվի առնելով հավանական ապահովադիրների վրա ներգործության մակարդակը, ինչպես նան հավանական ապահովադիրների

տարիքը, սեռը, բնակավայրը գործոնները: Այս հանգամանքները հաշվի առնելով` անհրաժեշտ է որոշել գործնական շփումների եղանակները, բովանդակությունն ու ձնը: ն այլ

Ապահովագրական միջնորդները գործնական շփումների ժամանակ պետք է պահպանեն հետնյալ չափանիշները՝ 4) Արժանահավատություն:

Այն պետք է ունենա գործնական բնույթ, զրույցի բովանդակությունն ու ձնը պետք է լինեն միասնական, պարունակեն այնպիսի տեղեկատվություն, որը համապատասխանիիրականությանը: 2) Կոնկրետություն:

Այն պետք է մատուցվի պարզ, ընկալելի ն համոզիչ ձնով, որին կարելի է հասնել ապացույցներով, թվային տվյալներով` տրամաբանորեն ավարտելով այն: 3) Հասցեագրվածություն:

Զրույցի բովանդակությունը ն այն հաճախորդներին հասցնելու միջոցները պետք է ունենան ուղղակի հասցեագրվածությունբնակչության որոշակի խմբերին` հաշվի առնելով նրանց տարիքը, սոցիալական կամ մասնագիտականշահերը: Գործնական շփումների ժամանակ ապահովագրական միջնորդը պետք է հնարավորություն տա ապահովադիրներին տեղեկատվություն ստանալ կյանքի ն ոչ կյանքի ապահովագրության տարբեր տեսակների պայմանների մասին: Նա պետք Է նրանց ուշադրությունը կենտրոնացնի այն փաստարկների վրա, որոնք կշահագրգռեն ապանե կնպաստեն ապահովագրության պայմանագրի հովադիրներին կնքման կամ վերակնքման գործընթացին:

Գործնական շփումների արդյունավետությունը կարող է բարձրանալ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառման շնորհիվ, օրինակ` կարող է կիրառվել տեքստային հաղորդագրություն: Տեքստային հաղորդագրությունը հաշվի է առնում տեքստի բնույթը` կախված տեքստային հաղորդագրության իրականացման

խնդիրներից, մասնավորապես` հաղորդագրությունը կարող է լինել տեղեկատվական,հիշեցնող, ներշնչող ն համոզիչ բովանդակությամբ:

Ապահովագրականմիջնորդի համար ցանկացած հաճախորդի հետ են գործնական շփումները հանդիսանում ապահովագրության պայմանագրերի կնքման նախապայման, քանի որ դրանք համապատասխանում են ապահովագրական մարքեթինգի իրականացման հետնյալ սկզբունքին` «Եթե մարդիկ չգիտեն նրա գոյության մասին, ապա նա չի կարող գոյություն ունենալ»: Հավանական ապահովադիրներն առնվազն պետք է գիտենան ընկերության մասին ն այն մասին, ն երբ է մատուցում: թե վերջինս 3.

ինչը, ինչպես

հետ հանդիպումըն բանակցությունների վարումը Հաճախորդի

Նախքան ապահովագրության առաջարկով հաճախորդին դիմելը` ապահովագրականմիջնորդը պետք է`

տեղեկատվություն հաճախորդի ն նրա ընտանիքի անդամների մասին (տարիքը, աշխատանքը, եկամուտը, երեխաների թիվը ն այլն). 2.. Նախապես հաճախորդին ուղարկի կրճատ տեղեկատվություն ապահովագրության պայմանների վերաբերյալ. 3. Մանրակրկիտ որոշի հանդիպման ժամանակը, որպեսզի հաճախորդն ուշադրությամբ լսի իր առաջարկներն ու հիմնավորումները. 4. Նախապես զգուշացնի իր այցելության մասին: 1.

Ունենա

Որպեսզի հաճախորդի հետ հանդիպումը դրական ազդեցություն ունենա պայմանագրի կնքման վրա, ապահովագրական միջնորդը պետք է կարողանա հաճախորդի հետ հանդիպել վերջինիս համար հարմար ժամին ն վայրում: Եթե միջնորդն անհարմար պահի է հետ, ապա անհրաժեշտ է քաղաքավարի հանդիպում հրաժեշտ տալ չասելով ոչ մի խոսք իր այցելության նպատակի մասին: Միայն պետք է հաճախորդին հարցնել, թե երբ ն որտեղ կարող

հաճախորդի

են

իրենքհան դիպել ել: իրենք

Հաճախորդիհետ ապահովագրականմիջնորդիզրույցը

Հաճախորդի հետ հանդիպումը պետք է լինի առանձին, որպեսզի այլ անձինք չընդհատեն զրույցը: Խորհուրդ չի տրվում խոսել մի քանի հաճախորդների հետ միաժամանակ. »

Հանդիպման սկզբում հարկավոր է ներկայանալ կացնել, որ զրույցի առարկան ապահովագրությունն է. »

ն

տեղե-

Անհրաժեշտ է հաճախորդին տեղեկացնել նան, որ ինքն ապահովագրական ընկերության աշխատակից է ն իր գործունեության համար կրում է պատասխանատվություն կամ աշխատում է մի քանի ապահովագրական ընկերությունների հետ որպես անկախ բրոքեր, որը ցանկանում է պաշտպանել հաճախորդի շահերը ն գործում է նրա շահերից ելնելով. »

Զրույցի ընթացքում միջնորդը պետք է հաճախորդին զննի այնպես, ինչպես բժիշկը բուժվող հիվանդին ն ներկայացնի ապահովագրության պայմանների մանրամասներն ու առանձնահատկությունները. Չի կարելի ընդհանուր գծերով նկարագրել ապահովագրության պայմանները, սակայն խորհուրդ չի տրվում հաճախորդին միանգամից ներկայացնել ապահովագրության պայմանների բոլոր նրբությունները. »

»

»

նան

ոչ միայն խոսակցության բովանդակությունը, այլ ապացուցման ոճը, հիմնավորումները.

Կարնոր

են

. Անհրաժեշտ

խուսափել շատախոսությունից, աշխատել գործի էությունը շարադրել շատ քիչ բառերով, իսկ հաճախորդի առարկությունները հանգիստ լսելուց հետո հիմնավորված պատասխաններ տալ. »

է

Հաճախորդի առարկությունները չի կարելի թողնել առանց հիմնավորված պատասխանի ն հերքման, սակայն չի կարելի շտապել առարկությունները հերքելու հարցում: Նախ պետք է համաձայնելնրա կարծիքի հետ ոչ էական ու երկրորդական հարցերում, որպեսզի շոյվի նրա ինքնասիրությունը, իսկ այնուհետն առարկություններին տալ կարճ ն հիմնավորված պատասխան. »

Անհրաժեշտ է հաճախորդին տրամադրել խորհրդատվություն ապահովագրության հարցերի վերաբերյալ, եթե այդ հարցերի գծով միջնորդն ունի համապատասխան գիտելիքներ. »

Ապահովագրականմիջնորդը պետք է կարողանա՝ 1.

Հաճախորդին ներշնչել,

որ

ապահովագրվելը հենց իր համար

է շահավետ.

2.

Աննկատ ն աստիճանաբար հաճախորդի մեջ առաջացնել ապահովագրվելու ցանկություն. Յ. Խուսափել հաճախորդի հետ իր կոմիսիոն վարձատրության չափի մասին խոսակցությունից, սակայն եթե այդ մասին հարց է տրվել, միջնորդը կարող է պատասխանել, որ ստանում է փոխհատուցում ապահովագրության պայմանագրերի կնքման հետ կապված աշխատանքների կատարման համար, որի արդյունքում ինքն աջակցում է հաճախորդներին` ստանալու փոխհատուցում իրենց կրած վնասների դիմաց:

Ապահովագրական միջնորդը միշտ պետք է հիշի գործնական շփման հետնյալ կանոնները. Խոսքը հաճախորդի վրա ավելի համոզիչ է գործում, քան ցանկացած տպագրված տեքստը. »

Առաջին հանդիպման ժամանակ հաճախորդի վրա միջնորդի թողած տպավորությունը որոշիչ նշանակություն կունենա ապահովագրության պայմանագրիկնքման համար, '« Մարդիկ շատ քիչ բան գիտեն ապահովագրությանմասին. »

են

»

»

Աո Առ յն

երբ հաճախորդը հրաժարվում է կնքել ապահովագրությանպայմանագիրը, ապահովագրականմիջնորդը` դեպքում,

Չպետք է հուսահատվի, այլ լինի բարեհամբույր ն հարգալից հաճախորդի հանդեպ, քանի որ ոչ մի հանդիպում իզուր չի լինում. »

»

. Խոսակցությունը չի

կարելի միակողմանի տանել, քանի որ հենց զրուցակցի խոսքերն բացահայտում նրա թույլ կողմերը ն ցանկությունները. Երբեք չի կարելի խնդրել հաճախորդին, որ համաձայնի կնքել ապահովագրության պայմանագիրը` այդ գործընթացը համարելով գթասրտություն կամ բարերարություն, ընդհակառակը, հաճախորդը պետք է շնորհակալ լինի, որ ապահովագրականմիջնորդը հնարավորություն է տվել իրեն իմանալու, թե ինչպես, որտեղ ն ինչ պայմաններով կարող է ապահովագրվել. Չի կարելի առաջարկել շատ բարձր կամ շատ ցածր ապահոգումարներ հաշվի առնելով հաճախորդի ֆինանսական »

Այնուհետն պետք է գործի դանդաղ ն պահպանի զգուշություն.

Գլուխ 7/1

Առնվազն մեկ շաբաթ հետո կարող է կրկին հանդիպել հաճախորդի հետ, սակայն չի կարելի նրան ձանձրացնել ն նրա համբերությունը չարաշահել. »

Երբեք չի կարելի ապահովադրին ստիպել, խնդրել կամ արագացնել ապահովագրության պայմանագրիկնքման գործընթացը, քանի որ աներեսությունն ու կպչունությունը կարող են ընդհանրապես վանել հաճախորդին: Եթե ապահովադիրը ստորագրում է ապահովագրության դիմումը, ապա անհրաժեշտ է հնարավորինս արագ նրան հանձնել ապահովագրական վկայագիրը, սակայն այդ ժամանակ անհրաժեշտ է հաճախորդին պարզաբանել իրեն տրված ապահովագրության վկայագրի բոլոր կարնոր պայմանները, որպեսզի հաճախորդը պատկերացում ունենա իր գնած ապահովագրական ապրանքի մասին: Միաժամանակ անհրաժեշտ է նրա ուշադրությունը կենտրոնացնել բոլոր բացառությունների ն սահմանափակումների վրա, որոնք սահմանված են կնքված ապահովագրության պայմանագրի պայմաններում:

ՎԵՐԱԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

տեսակները

1.

պայմանագրերի Վերաապահովագրության

2.

Վյան յանքի

3.

Վերաապահովագրական պուլեր

երաապահովագրություն մագրութ վերապ

Վերաապահովագրության դեպքում ապահովագրական ընկերությունն իր կողմից ապահովագրված ռիսկերն ամբողջությամբ կամ դրանց մի մասը փոխանցում է մեկ այլ ապահովագրական ընկերության: Նշված գործընթացն իրականացվում է այն պարզ պատճառով, որ, սովորաբար, առանձին ապահովագրական ընկերությունը չի կարող կատարել ապահովադիրների հանդեպ իր պարտավորությունները, երբ տեղի են ունենում մետածավալվնասներ (օրինակ, խոշոր օդանավի վթար, մրրիկներ, ջրհեղեղներ, երկրաշարժեր ն այլն): Վերաապահովագրության դեպքում նշված մեծածավալ վնասների փոխհատուցմանը մասնակցում են նան վերաապահովագրական ընկերությունները:

Վերաապահովագրությանժամանակ տեղի է ունենում ապահովագրված ռիսկի երկրորդային տեղաբաշխում, որն իրենից ներկայացնում է միննույն ապահովագրական ռիսկի նոր ապահովագրություն: Վերաապահովագրության պայմանագիր կնքած ապահովագրողները մնում են պատասխանատու ապահովադիրների հանդեպ ապահովագրության պայմանագրով սահմանված ամբողջ ապահովագրական պատասխանատվությանչափով: '

Ռիսկի փոխանցումը մի ապահովագրողից մյուսին իրականացվում է վերաապահովագրությանպայմանագրով: Այն անվանվում է պայմա-

նագիր ն ոչ թե համաձայնագիր, քանի որ իր բովանդակությամբ համապատասխանում է պայմանագրի հասկացությանը: Ընդհանրապես, վերաապահովագրությանպայմանագրի նկատմամբ կիրառվում

ձեռնարկատիրական ռիսկի ապահովագրության կանոնները: Ռիսկը, որը փոխանցվում է վերաապահովագրության, կոչվում է վերաապահովագրական ռիսկ, իսկ այդ ռիսկի վերաապահովագրության փոխանցման գործընթացը` վերաապահովագրականցեսիա:

Սեփական պահման չափի որոշման ժամանակ հաշվի հետնյալ գործոնները՝

Միջազգային պրակտիկայում վերաապահովագրվողն անվանվում է ցեդենտ, իսկ վերաապահովագրողը` ցեսիոներ: Վերաապահովագրողի վերաապահովագրության ընդունած ռիսկն ամբողջությամբ կամ մասնակի մեկ այլ վերաապահովագրողի փոխանցելու գործընթացն անվանվում է ռետրոցեսիա, իսկ առաջին վերաապահովագրողը կոչվում է ռետրոցեդենտ, երկրորդ վերաապահովագրողը`

բ) ապահովագրողի կանոնադրականկապիտալի ծությունը.

են

ա) գծով.

Վերաապահովագրողին վճարման ենթակա վերաապահովագրավճարը կոչվում է նան վերաապահովագրության գին, որն իր մեջ ներառում է նան ապահովագրողի կատարած ծախսերը (տվյալ ռիսկը վերաապահովագրության փոխանցման հետ կապված): Այդ ծախսերի փոխհատուցման նպատակով վերաապահովագրության ապայմանագրում նախատեսվում է վերաապահովագրվողինկոմիսիոն վարձատրության տանտյեմի վճարում:

ապահովագրողի ակնկալիքները եկամուտների ստացման ն

շահույթի

մե-

Սեփական պահման չափերը տարբեր են լինում ապահովագրության տարբեր դասերի գծով: Սեփական պահման չափը կարողէ տարբեր սահմանվել յուրաքանչյուր տարածաշրջանի գծով, քանի որ ապահովագրական պատասխանատվությունըն պատահարներ տեղի ունենալու հավանականությունը տարբեր տարածաշրջաններում լինում են տարբեր:

ՎԵՐԱԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅԱՆ

ՊԱՅՄԱՆԱԳՐԵՐԻ

ՏԵՍԱՎՆԵՐԸ

պայմանագրերի Վերաապահովագրության

|

ն

Ապահովագրական ընկերությունը յուրաքանչյուր ռիսկի ապաէ առավելագույն սահման, որի շրջահովագրության գծով ունենում նակներում նա կարող է իր վրա վերցնել այդ պարտավորությունը:Այդ սահմանն անվանվում է սեփական պահման չափ: Այդ չափը գերազանցող ապահովագրական պատասխանատվության մասը նա կարող է զիջել մեկ այլ ապահովագրական ընկերության (վերաապահովագրողին):

առնվում

գ) ապահովագրողիմրցունակությանմակարդակը:

ռետրոցեսիոներ:

Վերաապահովագրության կարեորագույն պահանջը վերաապահովագրվողի կողմից վերաապահովագրողին ռիսկի մասին ամբողջական ն հավաստի տեղեկատվություն հայտնելն է: Այս պահանջն անվանվում է ազատ կամքի սկզբունք: Ցեդենտի ն ցեսիոների փոխհարաբերությունների օբյեկտ են հանդիսանում ցեդենտի այն գույքային շահերը, որոնք կապված են ապահովադրի հանդեպ իր ունեցած պարտավորությունների կատարման հետ: Ապահովագրողը պարտավոր չէ ապահովադրին տեղեկացնել ռիսկը վերաապահովագրության փոխանցելու մասին:

են

լ

ամենահին տեսակը Է, որի պայպ այմանագիրն վերաապահովագրության ֆակուլտատիվ մաններով ապահովագրողը վերաապահովագրողին տրամադրում է ապահովագրության պայմանագրի պայմանների վերաբերյալ ամբողջական տեղեկատվություն (սլիփ), իսկ վերջինս իր հերթին որոշում է, թե ինչպիսի պայմաններով իրականացնի վերաապահովագրություն, եթե, իհարկե, նա ուզում է այդ ռիսկն ընդունել վերաապահովագրության: Ֆակուլտատիվ վերաապահովագրության պայմանագիր կնքելու համար պահանջվում է որոշակի ժամանակ, քանի որ ապահովագրողը չի կարող ապահովագրել ռիսկը, քանի դեռ վերաապահովագրողը որոշում չի կայացրել: Իսկ այդ ընթացքում ապահովագրողի ապահովագրել այդ ռիսկը ն մրցակիցները կարող են արագ օբլիգատոր (ավտոմատ) վերաապահովագրության պայմանագրով

վերաապահովագրելայն:

համոզվեն,

որ

պահպանվել են վերաապահովագրության պայման-

Օբլիգատոր վերաապահովագրություննայլ կերպ անվանում են «պայմանագրային վերաապահովագրություն», չնայած այն հանգամանքին, որ ցանկացած վերաապահովագրություն իրականացվում է պայմանագիր կնքելու միջոցով:

թյունը

Օբլիգատոր վերաապահովագրությանպայմանագրով վերաապահովագրողը, առանց անդերռայթինգի, ուղղակի ապահովագրողից է ռիսկերն ավտոմատ կերպով ընդունում վերաապահովագրության, ինչը նշանակում է, որ վերաապահովագրողըվստահում է ապահովա-

Գոյություն ունեն վերաապահովագրության պայմանագրերի տարբեր տեսակներ, որոնց մի մասը վերաբերում է միաժամանակ կյանքի ն ոչ կյանքի ապահովագրության տեսակներին, իսկ որոշ տեսակներ` միայն դրանցից որնէ մեկին:

գրողին:

ները: 7. Ոչ.

,

կյանքի. ապահովագրության ռիսկերի, վերաապահովագրու-

վերաապահովագրության պայմանագրով վերաապահովագրվում է ապահովագրական պատասխանատվությունը որոշակի գումարի սահմաններում, որի միջոցով ապահովագրողը պաշտպանվում է մեծ գումարների հասնող պահանջների փոխհատուցման պատասխանատվությունից։ Գծապատկեր 2-ում ցույց է տրվում Ա ընկերության սեփական պահումը, իսկ ապահովագրական պատասխանատվության մնացած մասը փոխհատուցվում է Բ ընկերությանը: Նշված վերաապահովագրությանպայմանագիրըհանդիսանում է առավել տարածված ոչ համամասնական վերաապահովագրական ծածկույթի տեսակ ն ապահովում է ապահովագրողների ապահովագրական պորտֆելների առավել խոշոր ն չնախատեսված վնասների գծով վերաապահովագրականպաշտպանվածություն: է քսցեդենտային

Հաշվի առնելով օբլիգատոր վերաապահովագրության պայմանների ռիսկայնությանբարձր մակարդակը՝ վերաապահովագրողը սահմանում է հետնյալ սահմանափակումները՝

Ապահովագրողը ռիսկը վերաապահովագրության փոխանցելու դեպքում ռիսկի սեփական պահման չափից գերազանցող մասը պետք է փոխանցի վերաապահովագրության,այլ կերպ ասած, յուրաքանչյուր վկայագրի գծով ապահովագրողը պետք է ունենա որոշակի պատասխանատվություն: Այս դեպքում վերաապահովագրողն ունենում է երաշխիք, որ ապահովագրողը չի փորձի խաբել իրեն: 2. Ապահովագրողը պարտավոր է իր սեփական պահման մասը չփոխանցել մեկ այլ վերաապահովագրողի, այսինքն իր ապահովագրության պատասխանատվությունըպետքէ պահպանի իր մոտ: Յ. Բոլոր ռիսկերը վերաապահովագրության են փոխանցվում միննույն պայմաններով: Նախապես հստակ որոշվում է, թե որ ռիսկերն են վերաապահովագրվում, դրանց վերապահովագրության փոխանցման մասնաբաժինը, ինչպես նան վերաապահովագրական 1.

սակագները: 4.

Ապահովագրական գումարի գծով կարող են սահմանափակումներ կիրառվել, այս դեպքում ապահովագրողին իրավունք է վերապահվում նշված սահմանափակումըգերազանցող մասը վերաապահովագրել այլ վերաապահովագրությանպայմանագրով: Վերաապահովագրողի անդերռայթերներն իրավունք ունեն պարբերաբար ստուգել ապահովագրական ընկերությունում վերաապահովագրության փոխանցված ռիսկերի գծով փաստաթղթերը, որպեսզի

Վերաապահովագրության նշված պայմանագրի պայմաններով վերաապահովագրողիպատասխանատվություննսկսվումէ միայն այն դեպքում, երբ ապահովագրված ռիսկի գծով վնասի վերջնական գումարը հանդիսանում է մեկ ապահովագրականպատահարի հետնանք, ն այն գերազանցում է պայմանագրում սահմանված գումարը: Վերաապահովագրողի պատասխանատվություն`՝ սահմանված գումարը գերազանցող մասով սահմանափակվում է որոշակի սահմանաչափով, օրինակ` 100 000 դրամից ավելի, մինչն1 մլն դրամը հանդիսանում է վերաապահովագրողի պատասխանատվությունը:

Ինչպես արդեն նշվել է, էքսցեդենտային վերաապահովագրությունն օգտագործվում է ապահովագրական օբյեկտի խոշոր այսինքն նպատակով, վնասնեի վերաապահովագրութան վերաապահովագրողի պատասխանատվություննսկսվում է միայն այն

ժամանակ, երբ վնասի մեծությունը գերազանցում է ապահովագրողի սեփական պահման չափը: Գծապատկեր

Յ

Տ

բ. ա

Ց

Ջե Յ

դեպքում հասցված վնասները: Աղետների վերաապահովագրությունը կարող է իրականացվել այն դեպքում, երբ վնասների ծավալը գերազանցում է վերաապահովագրության պայմանագրում նշված սահմանաչափը: լու

Գծապատկեր

ՋՎերաապահովագրողի (Բ ընկերության)

լ"

մասնաբաժինկ60942)

Օ

եկան

ԱՐ

ԱՆ

է

Ապահովագրողի

(Ա՛ընկերության) սեփականպահում (407)

12345678

Ռիսկ Համամասնական վերաապահովագրությանդեպքում ապահովագրական պատասխանատվությունը համամասնորեն բաժանվում է երկու կամ ավելի ապահովագրողների (վերաապահովագրողների) միջն: Նրանց միջն բաժանվում են ապահովագրավճարները, ծախսերը, ապահովագրականհատուցումները ն այլն: ն Բ

ընկերությունների միջե

վերաապահովագրությունը կիրառվում է այն ժամանակ, երբ ապահովագրողը վերաապահովագրության է փոխանցում մեծ թվով ռիսկեր: Համամասնական

Աղետների վերաապահովագրությունկամ «Քեթ-Քովեր» («աղետների ծածկույթ»): Վերաապահովագրությանայս տեսակը պաշտպանում է այն պատահարներից, որոնք կարող են մեծածավալ վնասներ հասցնել, օրինակ` երկրաշարժից, որը կարող է կործանել հազարավոր տներ: Կարող են կիրառվել նան առանձին ռիսկերի գծով «Քեթ-Քովերներ», օրինակ` միայն երկրաշարժի ռիսկի տեղի ունենա194

Ճ

Ձ Տ

ա. Յ

Ց

ջ

,-

լո

Ա`

`

ի

ի

|կո

Ձ-Վերաապահովագրողի (Բ ընկերության) մասնաքաժին Օ

Ապահովագրողի

ընկերության) (Ա սեփականպահում

12345678

|

Գծապատկեր 3-ում ցույց է տրվում Ա համամասնորեն վնասների բաժանումը:

Ց.-

՝

Ռիսկ Օրինակ, պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային թիմի աղետների գծով ապահովագրական ծածկույթը ռիսկայնութան բարձր մակարդակ ունի, քանի որ մեկ ինքնաթիռովֆուտբոլային թիմի բոլոր անդամները հաճախակի են ուղնորությունների մեկնում: Այն դեպքում, երբ ինքնաթիռը վթարի է ենթարկվում ֆուտբոլային թիմը կարող է կրել ահռելի գումարների վնասներ` կապված ֆուտբոլային խաղը չեղյալ համարելու, գովազդային եկամուտները չստանալու ն ֆուտբոլիստների կյանքի ապահովագրության գծով ապահովագրական գումար ներ վճարելու հետ:

1655») վերատպահովաՎնասաբերության էքսցեդենտի («Տթթ գրությունն ապահովագրողին պաշտպանում է վնասաբերության կտրուկ տատանումների գծով վնասներից: Եթե մեկ ապահովագրության դասի գծով ապահովագրողի տարեկան «Տ» ընդհանուր վնասը գերազանցում է վերաապահովագրության պայմանագրում սահմանված առավելագույն սահմանը, ապա վերաապահովագրողն ընդունում է վնասի` «Տօ» սահմանը գերազանցող մասը, սակայն «Տ.»

սահմանված մեծությունից ոչ ավելի: Այլ կերպ ասած` ապահովակրում է ոտլո(Տ,Տց)ԻՈՅ»(Տ-Տ.,0) վնաս, իսկ վերաապահովագրողը` ո/ո(ո8չ(Տ-Տց,0),Տ.):

գրողը

Օրինակ, մի քանի տարիների ընթացքում տեղի են ունեցել մի քանի օդային աղետներ կամ համաճարակներ, որոնց պատճառով մեծ թվով մարդկային զոհեր են եղել: Վերաապահովագրության պայմանագրում սահմանված վնասաբերության մակարդակը (օրինակ` 1296) գերազանցելու դեպքում «Տէօք-0Տտ» վերաապահովագրությունը «դադարեցնում է» ապահովագրողի վնասը, ն վերաապահովագրողը փոխհատուցում է այն վնասը, որը գերազանցել է վնասաբերության սահմանված մակարդակը: Ֆինանսական վերաապահովագրություն: Այս դեպքում վերաապահովագրողը փոխհատուցում է անսովոր խոշոր վնասները, սակայն ապահովագրական ընկերությունը վերաապահովագրության ժամկետում վերադարձնում է վերաապահովագրողից ստացված գումարները: Այս պայմանն ապահովում է ընկերության իրացվելիությունը, ե վնասը հավասարաչափ է բաշխվում պայմանագրում նշված տարիների ընթացքում: Ֆինանսական վերաապահովագրությունն իրականացվում է հաշվի առնելով ֆինանսական շահերը: Այն անվանվում Է որոշակի գումարի վերաապահովագրություն, քանի որ ռիսկը հստակ որոշված է: Ընկերությունները գիտակցում են, որ վերաապահովագրությունն ազդում է իրենց եկամտաբերությանվրա, այդ պատճառով էլ դիտարկում են հակառակ կողմը` արդյունքները, որոնք նրանք ուզում են ստանալ այս տիպի վերաապահովագրության պայմանագիր կնքելու միջոցով: Ֆինանսական վերաապահովագրության կնքմանը նախորդում է մանրամասն ֆինանսական նախահաշիվների հաշվարկների կատա-

րումը:

Ոչ կյանքի ապահովագրությանընկերությունների կախվածությունը վերաապահովագրությունից բարձր մակարդակ ունի, քանի որ տարեցտարի վնասաբերության մակարդակը կարող է կտրուկ տատանվել, կախված բնական աղետների սեզոնայնության ն ռիսկերի կենտրոնացման հետ: Այդ պատճառով էլ կարնոր պայման Է համարվում կյանքի ապահովագրության ընկերության համագործակցությունը ոչ

վերաապահովագրողների հետ, որոնք կարող են փոխհատուցել իրենց կրած վնասների մի մասը: Ոչ կյանքի ապահովագրությանընկերությունների սնանկացման հիմնական պատճառներից մեկը վատ վերաապահովագրության քաղաքականությունն է:

ԿՅԱՆՔԻ

ՎԵՐԱԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

:

Կյանքի ապահովագրությունն իրականացվում Է հատուկ կարգով, բացի այն հանգամանքներից, որոնք արդեն նշվել են, հաշվի առնելով

նանայս ապահովագրականապրանքի երկարաժամկետության բնույ-

թըն ե

այն փաստը,

որ

ընթացքում:

ռիսկը փոփոխվում է ապահովադրիծերանալու

Կյանքի ապահովագրության ընկերություններն ունեն սեփական են ընկերության կապիտալի պահման չափեր, որոնք մեծանում մեծացման հետ համատեղ: Յուրաքանչյուր տարի վկայագրի գծով ձնավորված պահուստը փոփոխվում է այնպես, որ ռիսկի գումարը (պայմանագրի ապահովագրականգումար` հանած պահուստ) նվազի: Այդ պատճառով էլ կյանքի ապահովագրության ընկերությունները կարիք ունեն վերաապահովագրության յուրաքանչյուր վկայագրի գծով այն գումարի չափով, որը նվազում է տարիների ընթացքում:

Վերաապահովագրողներն իրականացնում են յուրաքանչյուր տարի երկարացվող տարեկան վերաապահովագրությունը, որը հանդիսանում է որոշակի գումարի վերաապահովագրություն մեկ տարվա համար ապահովագրական գումարի յուրաքանչյուր տարվա նվազեցման պայմանով: Այն օգտագործվում է սեփական պահման սահմանափակմաննպատակով ն համապատասխանումէ էքսցեդենտային վերաապահովագրությանը,որը հիմնականում իրականացվում է ոչ կյանքի ապահովագրության գծով: Վերաապահովագրողը պարտավորվում է վերաապահովագրության ընդունել յուրաքանչյուր տարի երկարացվողվերաապահովագրականծածկույթը սահմանված սակագներովկյանքի ապահովագրության պայմանագրի գործողության ընթացքում:

ծ

ՎԵՐԱԱՊԱՀՈՎԱԳՐԱԿԱՆ

ՊՈՒԼԵՐ

Շատ հաճախ վերաապահովագրողներն իրենց գործունեությունն իրականացնում են վերաապահովագրական պուլի միջոցով: Վերաապահովագրական պուլը ապահովագրողների կամավոր միավորում է, որոնք վերջինիս են փոխանցում վերաապահովագրության ենթակա բոլոր ռիսկերը, որոնց ապահովագրական գումարները գերազանցում են սեփական պահումը (ամբողջ ապահովագրական պորտֆելի գծով, ապահովագրության առանձին տեսակների (դասերի) կամ էլ որոշակի կործանարար բնույթի վնասակար ռիսկերի, ինչպիսին է միջուկային արագացուցիչի, ատոմային էլեկտրակայանների, ավիացիոն ն այլ ռիսկերի ապահովագրությունը):

Ապահովագրողները ն վերաապահովագրողները համաձայնագիր են կնքում վերաապահովագրական պուլի ձեավորման վերաբերյալ` նպատակ ունենալով բաշխել հատուկ վնասակար կամ անհավասարակշռված ռիսկերի պատասխանատվությունը: Պուլի մասնակիցները պարտավորվում են` պուլի կանոնադրության ն մասնակիցների միջե կնքված համաձայնագրերի պայմանների համաձայն վերաապահովագրության ընդունե ամպյահովագրական ռիսկերը: Պուլի մասնակիցները պարտավորվում են նան նշված համաձայնագրովսահմանված իրենց մասնաբաժինների շրջանակներում վերաապահովագրության ընդունել բոլոր այն ռիսկերը, որոնք փոխանցվում են վերաապահովագրականպուլին:

Պուլը վերաապահովագրության է ընդունում այն ռիսկերը, որոնց առաջնային ապահովագրության պայմանագրերը կնքվել են պուլի մասնակից ապահովագրական ընկերությունների կողմից, վերջինս այնուհետն իր ապահովագրական պատասխանատվություննամբողջությամբ կամ մասնակիորեն փոխանցում է վերաապահովագրական պուլին: Պուլի մասնակիցների կողմից վերաապահովագրական պատասխանատվության կառավարումն իրականացվում է համամասնության սկզբունքի հիման վրա:

Պուլի մասնակիցներիցյուրաքանչյուրի մասնաբաժինն անվանվում է «կնքման մասնաբաժին»: Պուլի մասնաբաժինները արտահայտվում են տոկոսներով` կամ բացարձակմեծությամբ, կամ ֆիքսված գումարով, որը հազվադեպ է հանդիպում: Պուլի յուրաքանչյուր մասնակից իր վրա է վերցնում ոչ միայն այն ռիսկերը, որոնք ինքն է ընդունել կամ փոխանցել վերաապահովագրության, այլ նան այն ռիսկերը, որոնք պուլ են փոխանցվել մյուս մասնակիցներիկողմից: Այդպիսի մոտեցումը թույլ ։ տալիս. 1. Բարձրացնել վերաապահովագրականպուլի յուրաքանչյուր մասնակցի պորտֆելում առկա ռիսկերի կառավարմանմակարդակը. 2. Պուլի մյուս մասնակիցներին փոխհատուցել վերաապահովագրվողի այն վնասները, որոնք գերազանցում են վերջինիս մասնաբաժինը. Բացառել ռիսկերի կումուլյացիայի վտանգը: Յ.

ՀՀ-ում ԱԱԳ օրենքով, ինչպես նան այլ օրենսդրականն նորմատիվ իրավական ակտերով կարգավորվում է վերաապահովագրության մասնավորապես,օրենքով` ոլորտը, »

»

Սահմանվում է վերաապահովագրությաներկու դաս` կյանքի ն ոչ կյանքի վերաապահովագրություն. Ապահովագրողներին թույլատրվում է իրականացնել միայն կյանքի ապահովագրություն ն կյանքի վերաապահովագրություն կամ ոչ կյանքի ապահովագրությունն ոչ կյանքի վերաապահովագրությունկամ կյանքի ն ոչ կյանքի վերաապահովա-

գրություն. »

Ապահովագրողներն իրավունք ունեն ապահովագրականռիսկերը վերաապահովագրելլիազորված մարմնիկողմից չարգելվածն հուսալի վերաապահովագրողներիմոտ.

Ապահովագրողներիգործարար ծրագիրը պետք է ներառի վերաապահովագրության ծրագիրը, որտեղ ապահովագրողները, հաշվի առնելով առաջիկա մեկ տարվա իրենց` պլանավորվող գործունեության ծավալները, ստացված ապահովագրավճարներիմեծությունները ն հիմնական տնտեսական նորճատիվների պահպանման հարցերը, պետք է սահմանեն՝

1. Ապահովագրությանյուրաքանչյուր դասի գծով սեւիական մասնակցության չափը. 2. Առավելագույնծածկույթի աղյուսակը. Յ. Ապահովագրական առանձին ռիսկերի գծով վնասի առաջացհավանականության գնահատման չափանիշներն ու կարգը ն

Գլուխ ՄԼ

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅԱՆ

ԴԱՍԱԿԱՐԳՈՒՄԸ

ման

այլն:

Ապահովագրողը պարտավոր Է վերաապահովագրել իր ստանձնած ապահովագրական պարտավորությունների այն մասը, որը գերազանցում է առավելագույն ծածկույթի աղյուսակում սահմանված չափը. Ապահովագրական միջնորդները միջնորդություն կարող են իրականացնել միայն ՀՀ-ում լիցենզավորված ապահովագրողների հետ, իսկ վերաապահովագրականմիջնորդության գծով նման սահմանափակում չկա ն այլն:

-

1. 2.

Լը

Ապահովագրությանտեսակների դասակարգումը 22-ում տեսակներիդասակարգումը Ապահովագրության

ԱՇ աա աաա 3. Ապահովագրության պայմանագրերի դասակարգումը '

ՅԾ

աաանա

դ

ՏԵՍԱԿՆԵՐԻ

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅԱՆ

ԴԱՍԱԿԱՐԳՈՒՄԸ

Ապահովագրության դասակարգման միջոցով ապահովագրական հարաբերությունների ընդհանրությունը բաժանվում է ստորակարգված, փոխկապակցված խմբերի: Այն իրականացվում Է ինչպես ապահովագրության տեսակների ն դասերի, այնպես էլ ապահովագրության պայմանագրերիգծով: Ապահովագրության դասակարգման հիմնական սկզբունքն այն է, որ դասակարգման արդյունքում խմբավորված ապահովագրության դասերն ու ենթադասերնունենում են ապահովագրությանիրականացման պայմանների,ապահովագրական օբյեկտների ն պատասխանատվության ընդհանրություններ: Միջազգային պրակտիկայում գոյություն ունեն ապահովագրության դասակարգմանտարբեր համակարգեր,մասնավորապես. 1.

Դասակարգումն

ըստ

ապահովագրության

իրականացման

ն

պայմանագրի կնքման հատկանիշի

Աս հատկանիշներով տարբերակվում են ապահովագրության իրականացմանպարտադիր ն կամավորեղանակները, որոնց զուգորդումը հնարավորություն է տալիս երկրում ձնավորել ապահովագրական այնպիսի համակարգ, որն ապահովում է երկրի տնտեսության, հասարակական հարաբերությունների ն քաղաքացիներիանձնական գույքային շահերի բազմակողմանիպաշտպանվածություն: ն

Պարտադիր ապահովագրության կազմակերպիչն է պետությունը, որը հաշվի առնելով հասարակությանշահերի պաշտպանության հարէ վերջիններիս համար առավել բարձր վնասաբեցերը` սահմանում րութան մակարդակ ունեցող ռիսկերի գծով պարտադիր ապահովագրության տեսակները: Պարտադիր ապահովագրության տեսակներն ու դրանց իրականացման պայմանները սահմանվում են պարտադիր ապահովագրության մասին օրենքով, որտեղ նշվում են ապահովագրության ենթակա օբյեկտները, ինչպես նան այն անձանց շրջանակը, ովքեր պարտավոր են ապահովագրել իրենց ռիսկերն ու պատասխանատվությունը: Օրենքը կարգավորում Է պարտադիր ապահովագրության կողմերի փոխհարաբերությունները, սահմանում Է ապահովագրական պատասխանատվության չափը, պարտադիր ապահովագրության գործընթացը կարգավորող ն վերահսկող հիմնադրամի ստեղծման, գործունեության իրականացման հետ կապված հարաբերությունները, ինչպես նան երաշխիքային ֆոնդի ձեավորման օգտագործման կարգը ն այլն: ն

Կամավոր ապահովագրության պայմանագրերն ապահովագրողի կնքվում են ապահովադրի կամավոր ցանկությամբ:

հետ

2.

Դասակարգումն

ըստ

ապահովագրության

օբյեկտների

տարբե-

ռության հատկանիշների Ըստ ապահովագրության օբյեկտների առանձնահատկությունների ապահովագրության տեսակների ն դասերի դասակարգումն իրենից ներկայացնում է դրանց փոխկապակցված խմբերի համակարգի ստեղծում, որի հիմքում դրվում են հետնյալ հիմնական չափանիշները`

1) Ապահովագրության օբյեկտների տարբերությունները. 2)

ները:

Ապահովագրական պատասխանատվության տարբերություն-

Դասակարգման առաջին չափանիշը վերաբերում է ապահովագրության ողջ համակարգին, իսկ ապահովագրական պատասխանատվության տարբերությունները` միայն գույքային ամպլահովագրությանը: Ըստ ապահովագրության օբյեկտների տարբերությունների` ապահովագրության դասակարգումը կատարվում է հետնյալ տեսակներով՝

1) Անձնական ապահովագրություն, որը ներառում է մարդկան կյանքի, առողջության ն աշխատունակության օբյեկտների ապահովագրությունը, ինչպես նան նրանց` որոշակի տարիքի հասնելու կամ նրանց կյանքում այլ իրադարձությունների հետ կապված ապահովագրությունը. 2) Գույքային ապահովագրություն, որի ապահովագրության օբյեկտ են հանդիսանում ապահովադրի գույքը, ինչպես նան բոլոր այն գույքային շահերը, որոնք չեն դասակարգվում անձնական ն պատասխանատվությանապահովագրության տեսակներիմեջ. Յ) Պատասխանատվությանապահովագրությունը, որի ապահովագրության օբյեկտ է հանդիսանում ապահովադրի պատասխանատվու թյունը երրորդ անձանց հանդեպ` վերջիններիս կյանքին, առողջությանը, աշխատունակությանը, գույքին ն այլ գույքային շահերին հասցված վնասների պահով, որը նրա մոտ կարող է առաջանալ օրենքով կամ երրորդ անձանց հետ կնքված պայմանագրերով սահմանված դեպքերում: Դասակարգումն ըստ ապահովագրության աայմանագրերի ժամկետայնությանն ապահովագրական ռիսկերի մեծության

Ապահովագրության պայմանագրերի ժամկետայնության ն ռիսկայ նության հատկանիշներից ելնելով` դասակարգման չափանիշները կիրառվում են Եվրամիության երկրներում, որի համաձայն ապահովագրական ընկերությունները կարող են իրականացնել կյանքի (երկարաժամկետ) ն ոչ կյանքի (ընդհանուր) ապահովագրություն: Կյանքի ապահովագրությունն իր բնույթով կուտակային է, որի ապահովագրության պայմանագրերը երկարաժամկետ են, այդ պատճառով էլ այն դասվում Է անձնական ապահովագրության երկարաժամկետ տեսակների շարքին: Ոչ կյանքի ապահովագրության մեջ ընդգրկված են անձնակա ապահովագրության կարճաժամկետ ապահովագրության դասեը՝ դժբախտ պատահարներից ն հիվանդություններից ապահովագրությունը, ինչպես նան գույքային ն պատասխանատվության ապահովագրության դասերը:

կյանքի ն ոչ կյանքի ապահովագրության տեսակների դասակարգումն ապահովում է առավել արդյունավետ միջավայր երկարաժամկետ (կյանքի) ն կարճաժամկետ (ոչ կյանքի) ապահովագրության պայմանագրերի գծով օրենսդրական կարգավորման ն ապահովագրության տեսակների առանձնահատկությունները հաշվի առնող հարկային առավել արդյունավետ մեխանիզմների կիրառման համար: Ըստ

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅԱՆ

ապահովագրության դասակարգումը կատարվել է` հիմք ընդունելով դասակարգման վերը նշված չափանիշները, մասնավորա-

»

օրենքով`

Սահմանվում է,

որ ՀՀ-ում

կարող Էէիրականացվել կամավոր

պարտադիրապահովագրություն. Ապահովագրության դասերի ն տեսակների դասակարգումը կատարվել է` հիմք ընդունելով ըստ ապահովագրական ռիսկերի հատկանիշների դասակարգման չափանիշները, մասնավորապես, ապահովագրությանտեսակները դասակարգվումեն` ոչ կյանքի ապահովագրության(կյանքի ապահովագրությունից բացի, ցանկացած այլ ապահովագրություն). կյանքի ապահովագրության. Յ վերաապահովագրության: ն

ՀՀ-ՈՒՄ

Ապահովագրությունը բաժանվել է ապահովագրությաներեք տեսակների միջն` կյանքի ն ոչ կյանքի ապահովագրության,ինչպես նան վերաապահովագրության: Իրենց հերթին ապահովագրության տեսակները դասակարգվել են ըստ ապահովագրությանդասերի, ենթադասերի ն մեկից ավելի դասերով ապահովագրություն իրականացնելու դեպքում ապահովագրությանդասերի խմբերի: Ստորն ներկայացվում են ապահովագրությանտեսակներն ու դրանցում ներառված դասերի ցանկը`

»

1) Կյանքի ապահովագրությանտեսակը ներառում է հետնյալ վեց ապահովագրությանդասերը`

քաղաքացիական օրենսգրքում ապահովագրության պայմանագրերի դասակարգումըկատարվել է` հիմք ընդունելով ապահովագրության օբյեկտների բովանդակության հատկանիշներով դասակարգման չափանիշները (անձնական, գույքային, պատասխան այլն): «2.

ԴԱՍԱԿԱՐԳՈՒՄԸ

«Ապահովագրության ն ապահովագրականգործունեության մասին» ՀՀ օրենքով ապահովագրությանտեսակների դասակարգումն: իրականացվել|Սլթէհիմնականում Եվրամիության դասակարգման սկզբունքների համաձայն: Այսպես, ապահովադիրներիկյանքի, առողջության, աշխատունակության, գույքի, պատասխանատվության ն գույքային այլ շահերի ապահովագրությանօբյեկտների դասակարգումը կատարվել է ըստ տեսակների, դասերի, ենթադասերի ն խմբերի:

ՀՀ-ում

պես. 1. ԱԱԳ

ՏԵՍԱԿՆԵՐԻ

ՀՀ

4.

Կյանքի ապահովագրություն, որը ներառում է լրակեցության, մահվան, անուիտետի, դժբախտ պատահարներից,առողջության ապահովագրությունը, ինչպես նան կյանքի ապահովագրության տեսակի ստորն նշված դասերում չնշված այլ ապահովագրությունը. Ամուսնության, ծննդի ապահովագրություն. Ներդրումային ակտիվներինկապվող ապահովագրություն. Կենսաթոշակային ֆոնդերի կառավարում.

5.

Տոնտին.

6.

Կապիտալի հատուցման ապահովագրություն:

1.

նատվության

2. 3.

կյանքի ապահովագրության տեսակը բաժանվում է 78 ապահովագրությանդասերի միջե, որոնց մեջ ներառվում է կյանքի 2)

'

Ոչ

ապահովագրությանտեսակում չներառված, ցանկացած այլ ապահովագրության դաս, մասնավորապես. 1.

2. Յ.

4. 5.

6. 7.

8. 9. 10.

11. 12. 13.

14. 15. 16. 17. 18.

Դժբախտ պատահարներից ապահովագրություն. Առողջության ապահովագրություն. Ցամաքային տրանսպորտի ապահովագրություն (բացառությամբ` երկաթուղային). Երկաթուղային տրանսպորտի ապահովագրություն. Օդանավերի ապահովագրություն. Ջրային փոխադրամիջոցների ապահովագրություն. Փոխադրվող գույքի (բեռների) ապահովագրություն. Հրդեհից ն բնական աղետներից ապահովագրություն, Գույքին հասցված այլ վնասներից ապահովագրություն. Ցամաքային ավտոտրանսպորտային միջոցների (նան` բեռնափոխադրող) օգտագործումից բխող պատասխանատվության

ապահովագրություն. Օդանավերի (նան` բեռնափոխադրող) օգտագործումից

բխող

պատասխանատվության ապահովագրություն.

Ջրային փոխադրամիջոցների(նան` բեռնափոխադրող) օգտագործումից բխող պատասխանատվությանապահովագրություն. Ընդհանուր պատասխանատվությանապահովագրություն.

Վարկի ապահովագրություն. Երաշխիքի տրամադրում. Ֆինանսական վնասների ապահովագրություն. Դատականն արտադատական ծախսերի ապահովագրություն. Աջակցությանապահովագրություն:

3) Վեռաապահովագրության տեմակի դասերն են` 1. 2.

Ոչ կյանքի վերաապահովագրություն. Կյանքի վերաապահովագրություն:

Ապահովագրության ենթադասեր

Ոչ կյանքի ապահովագրությանյուրաքանչյուր դասը բաժանվում է առանձին ենթադասերի, օրինակ, «Հրդեհից ն բնական աղետներից ապահովագրության» դասի գծով սահմանվում են հրդեհի, պայթյունի, երկրաշարժի, փոթորիկի, միջուկային վարակի, վնասվածքի ն հողի սողանքի ենթադասերը: նան

Ապահովագրությանդասերի խմբեր

Ոչ կյանքի ապահովագրությանմեկից ավելի դասերով ապահովագրական գործունեության իրականացման դեպքում տարանջատվում են ապահովագրության դասերիխմբերը:

դասակարգմանսկզբունքները Չնայած ՀՀ-ում ապահովագրության հիմնականում համապատասխանումեն Եվրամիությունում ապահովագրության վերաբերյալ դիրեկտիվներով սահմանվածապահովագրության տեսակների դասակարգմանսկզբունքներին, սակայն ապահովագրության տեսակների դասակարգման ժամանակ հաշվի չեն առնվել կյանքի ն ոչ կյանքի ապահովագրության տեսակների ապահովագրության պայմանագրերի ժամկետայնությանտարբերությունները, որը հանդիսանում է կարնորագույն գործոն ատպահովագրության տեսակների գծով արդյունավետ պետական կարգավորման մեխանիզմներիսահմանման համար: Կյանքի ապահովագրության ն ոչ կյանքի ապահովագրության տեսակներից յուրաքանչյուրն ունի իր յուրահատուկ պայմաններըն բացառությունները, իսկ դրանց հստակ դասակարգումը հնարավորություն կտա հստակ կարգավորել հարկային, ֆինանսական կայունության ապահովման, ապահովագրականպահուստների ձնագործունեության իրականացմանհետ վորման ն ապահովագրական կապված մյուս օրենսդրականդաշտը:

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅԱՆ

ՊԱՄՍՅԱՆԱԳՐԵՐԻ

ԴԱՄԱԿԱՐԳՈՒՄԸ

նում լայնորեն կիրառվու ռվում են ապահովագրու Ապահովագրությունում թյան պայմանագրի դասակարգման տարբեր չափանիշներ, ինչը հնարավորություն է տտալիսապահովագրականապրանքի վաճառքն իրականացնելիսհաշվի առնել ապահովադիրներիցանկացած ապահովագրական պահանջարկ, ինչպես նան ապահովել վերջիններիս շահերի պաշտպանությունը: -

Ապահովագրությանպայմանագրերի դասակարգումը չի փոխում ապահովագրության պայմանագրի կողմերի միջն օրենսդրությամբ ն նորմատիվ իրավական ակտերով սահմանվածչափանիշները, ընդհակառակը, այն նպատակ ունի հստակեցնել ապահովագրության պայմաններըն պարզեցնել կողմերի փախհարաբերությունները: 1. Ըստ ապահովագրական հատուցումներիվճարման եղանակների` ապահովագրությանպայմանագրերը դասակարգվումեն` 1. 2.

.-Հաստատագրված գումարով պայմանագրերի. Վնասների փոխհատուցմամբ պայմանագրերի:

Հաստատագրված գումարով ապահովագրությանպայմանագրերը հիմնականում վերաբերում են կյանքի ապահովագրությանը,քանի որ ապահովագրված անձանց վճարվող ապահովագրական գումարը (ապահովագրական հատուցումը) կարող է կապ չունենալ նրան հասցված վնասների հետ: Խշված պայմանագրերումկողմերը համաձայնում են յուրաքանչյուր գծով իրադարձության ապահովագրական

սահմանել որոշակի մեծության ապահովագրական գումար:

Հաստատագրված գումարով ապահովագրության պայմանագրերը կիրառվում են նան ոչ կյանքի ապահովագրությանդժբախտ պատահարներից ն առողջության ապահովագրության դասերի գծով, սակայն, եթե նշված ապահովագրության դասերի պայմանագրերովապահովագրական հատուցման մեծությունը որոշվում է` հաշվի առնելով փաստացի կատարված բժշկական ծախսերը, ապա ապահովագրական հատուցումը կատարվում է վնասների փոխհատուցման գծով կիրառվողչափանիշների պահպանմամբ: Վնասների փոխհատուցման

ապահովագրությամբ պայմանագրերի

մեջ են դասակարգվումգույքային ն պատասխանատվության ապահովագրությունը, ինչպես նան այն դեպքերը, երբ դժբախտ պատահարներից ն առողջության ապահովագրությանգծով վնասները փոխհատուցվում են փաստացի կատարված բժշկական ծախսերի համար: Նշված ապահովագրության դասերի ն ենթադասերիգծով անհրաժեշտ է կիրառել ապահովագրության հաշվին ապահովադիրների հարստացման կանխարգելման սկզբունքը, քանի որ պահանջների կարգավորման ն վնասների մեծության գնահատմանգործընթացում

կարող են թույլ տրվել սխալներ, որոնց պատճառով կարող են անհիմն վճարվել վնասների գումարները գերազանցող գումարներ: 2. Ապահովագրության ապայմանագրերիը̀ստ օբյեկտների դասակարգումը

ապահովագրության

Ըստ ապահովագրության օբյեկտների` ապահովագրության պայմանագրերը դասակարգվում են այնպես, ինչպես ապահովագրությա տեսակները, մասնավորապես՝

7) Անձնական ապահովագրությանպայմանագրեր. 2) Գույքային ապահովագրության պայմանագրեր. Յ) Ձեռնարկատիրական ռիսկի ապահովագրության պայմանագըրեր. Երրորդ անձանց պատճառված վնասի պատասխանատ թյան ռիսկի ապահովագրությանպայմանագրեր:

4)

Նշված սկզբունքով կնքված ապահովագրության պայմանագրեր

ԵՍ` հաշվի տարբերակվում առնելով ապահովագրված օբյեկտն

անձանց, ռիսկերի ն պատահարների քանակը, մասնավորապես. 4) Անհատականապահովագրությանպայմանագիր. 2) Փաթեթային ապահովագրությանպայմանագիր. 3) Կապակցվածապահովագրության պայմանագիր:

1) Անհատական ապահովագրության պայմանագիրը անձնական ապահովագրության պայմանագրի տարատեսակն է, որը կնքվում է ֆիզիկական անձանց հետ: անհատ

2) Փաթեթային ապահովագրության պայմանագրերով մեկ հաճախորդ ապահովադրի ն նրա մեկ ապահովագրական դիմումի համաձայն ապահովագրվում են տարբեր ապահովագրության դասերի գծով ռիսկերը: Օրինակ` ընտանիքի ղեկավարի կողմից իր ընտանիքի անդամների ապահովագրության դեպքում, ընտանիքի ղեկավար ապահովադրի ներկայացրածդիմումի համաձայն ապահովագրությա անդամներին վկայագրեր են տրամադրվում ընտանիքի բոլոր առանձին-առանձին՝

Նրանց քաղաքացիական պատասխանատվության ռիսկերի ապահովագրության գծով, Դժբախտ պատահարներից ապահովագրությանգծով, »

»

գժով ն այլն: ապահովագրության Առողջության Փաթեթային ապահովագրության պայմանագրերից որնէ մեկի գործողությանդադարեցումըչի ենթադրում,որ պետք է դադարեցվի »

նան

վկայագրերիգործողությունը: մյուս ապահովագրության

Կապակցված ապահովագրությանպայմանագրերի դեպքում Յ նույնպես ապահովագրվումեն տարբեր ապահովագրության

դասերի

.

է գծով ռիսկերը, սակայն այս դեպքումտրվում միայն մեկ ապահովագրական վկայագիր: պայմանագրերիմեկ ապահովագրության Օրինակ, կորպորատիվ պայմանագրով ապահովագրվում են կորպոապահովագրության ու դրանց հետ րատիվ հաճախորդներիգրեթե բոլոր օբյեկտներն կապված ռիսկերը, մասնավորապես. »

ռիսկերը. .»Ֆինանսական

. Անշարժգույքը, արտադրականայլ վորումներնու տեխնիկան. »

»

.

»

ն

1) Անձնական ապահովագրության պայմանագիր

Անձնական ապահովագրությանպայմանագրով ապահովագրվում են ապահովադրի(ապահովագրված անձի) կյանքին, առողջությանըն. աշխատունակությանը վնաս պատճառելու, նրա` որոշակի տարիքի հասնելու կամ նրա կյանքում պայմանագրով նախատեսված այլ իրադարձություններ (ապահովագրական պատահարները) տեղի ունենալու հետ կապված ռիսկերը:

Օրենսդրությունն արգելում է առանց ապահովագրված անձի գրավոր համաձայնության անձնական ապահովագրության պայմայնագրի կնքումը, ինչպես նան առանց ապահովագրված անձի գրավոր համաձայնության` ապահովագրված անձ չհանդիսացող ապահովադիրը կամ երրորդ անձը շահառու լինել չեն կարող, հակառակ դեպքում նշված պայմանագիրնառ ոչինչ է:

նշանակությանսարքա-

Ապահովագրված անձի մահվան դեպքում շահառուներ են ճանաչվում ապահովագրված անձի ժառանգները, եթե պայմանագրում ապահովագրված անձը չի նշել շահառու հանդիսացող այլ անձի:

միջոցները. Բեռները ն ավտոտրանսպորտային հանդեպ գործատուի պատասխանատվուԱշխատակիցների

թյան ռիսկը ն այլն:

2) Գույքային ապահովագրությանպայմանագիր

պայմանագրերըկնքելիս ապահովագրողները Ապահովագրության

Գույքային ապահովագրության պայմանագրով ապահովագրողը պարտավորվում է ապահովագրական պատահարը տեղի ունենալիս ապահովադրին կամ շահառուին հատուցել ապահովագրված գույքին պատճառված կամ ապահովադրի այլ գույքային շահերի հետ կապված վնասները` պայմանագրում սահմանված ապահովագրական գումարի սահմաններում:

են կորպորատիվհաճախորդներին տրամադրում ապահովագրական ապահովագրականպայմանսակագների էականզեղչեր ն լավագույն ներ, քանի որ իրականացվում է ապահովագրական մեծածախ վաճառք: է, Այն դեպքում,երբ պայմանագրիգործողությունը դադարեցվում ռիսկերի ապահովագրու-

ապրանքի

դադարեցվումէ բոլոր նան. ամբողջությամբ թյունը:

Գույքային ապահովագրության պայմանագրով սահմանված ապահովագրականգումարը չի կարող գերազանցել պայմանագրի կնքման պահին այդ գույքի իրական (շուկայական) արժեքը: Եթե արժեքն էականորեն տարբերվում է ապահովաապահովագրական գրական պատահարի տեղի ունենալու պահին գնահատված նրա շուկայական արժեքից, ապա հիմք է ընդունվում ապահովագրական պատահարիի հայտ գալու պահինդրա իրական արժեքը:

դասակարգումըկաՀՀ-ում ապահովագրությանպայմանագրերի միջազգային ապահովագրուպահպանելով տարվել է` հիմնականում կիրառվող չափանիշները, սակայն դեռես թյան պրակտիկայում չի կատարվելվնասների հատուցում նախահստակ տարբերակում ն այն պայմանագրերի պայմանագրերի տեսող ապահովագրության է միջն, որոնց համաձայն վճարվում հաստատագրված ապահովագրականգումար:

Գույքը կարող է ապահովագրվելհօգուտ այն անձի, որն այդ գույքի պահպանման գծով շահ ունի, հակառակ դեպքում գույքի ապահովագրության պայմանագիրնանվավեր է: Գույքային

ապահովագրության պայմանագրերն

առանձնահատկությունները` 7.

ունեն

հետնյալ

ՍՀՀՓՎ»

(ԱԳ: ՍԱ),

որտեղ` ապահովագրականհատուցման չափն է. ԱՀ

-

ԱԱ

ՓՎ

Կոկնակիապահովագրություն

-

է Արեն աիովագրական

փաստացի վնասի չափն է:

Իսկ ապահովագրությանպայմանագրի պայմաններում համամասնության սկզբունքի բացակայության դեպքում ապահովագրական հատուցումը կատարվում է ապահովադրի փաստացի կրած վնասի հանրագումարը կարող գերազանցել որոնց չի չափով, պայմանագրում սահմանված ապահովագրական գումարի մեծությունը: »

Կրկնակի ապահովագրություն են համարվում այն դեպքերը, երբ ապահովադիրըմեկ ապահովագրականօբյեկտը միննույն ռիսկի գծով ապահովագրում է մի քանի ապահովագրողներիմոտ, որոնց ապահովագրական գումարների հանրագումարը գերազանցում է տվյալ ապահովագրականօբյեկտի ապահովագրական արժեքը, կամ եթե վնասների փոխհատուցման գումարը տարբեր աղբյուրներից գերազանցում է ընդհանուր վնասը: Կրկնակի ապահովագրությանդեպքում ապահովագրողները կրում են համամասնական պատասխանատըվություն, քանի որ ապահովադիրը երբեք չպետք է ստանա իր կրած վնասից ավելի փոխհատուցում: Եթե ապահովադիրը կանխամտածվածկրկնակի ապահովագրություն է իրականացրել,ապա պայմանագիրըհամարվում է անվավեր: Իսկ եթե ապահովադիրը կրկնակի ապահովագրվել է անտեղյակ լինելու պատճառով, նա կարող է դիմել խնդրանքով,որպեսզի չեղյալ համարվի այն պայմանագիրը, որը կնքվել է ավելի ուշ, կամ բոլոր ապահովագրողներիմոտ ապահովագրականգումարները համամաս-

նորեն նվազեցվեն: 2:

Ոչ լրիվ գույքային ապահովագրություն

Ապահովադրիգույքային շահն ապահովագրվումէ գույքի իրական (շուկայական) արժեքից ցածր ապահովագրական գումարով: Հաշվի առնելով ապահովագրությանպայմանագրի պայմանները` ապահովագրականհատուցման մեծությունը որոշվում է երկու եղանակով` Եթե ապահովագրության պայմանագրում սահմանված է ապահովագրական հատուցման կատարման համամասնական սկըզբունքը, ապա ապահովագրական հատուցման մեծությունը մ է ց թյունը որո որոշվում վնասի մեծությունը նվազեցնելովհամամասնորենապահովագրական գումարի ն ապահովագրականարժեքի հարաբերակցությանչափով. »

:.

(ռացուցիչ ասլահովագրություն

Այն գույքի ապահովագրությունն է այ| չապահովագրողի մոտ, ապահովագրական արժեքի այն մասով, որը չի ապահովագրվել, բայց միայն ընդհանուր ապահովագրականգումարի` բոլոր ապահովագրական պայմանագրերով տվյալ գույքի ապահովագրական արժեքը չգերազանցող չափով: Սովորաբար ապահովագրության պայմաններով սահմանվում է, որ այն ապահովադիրները, որոնք միննույն ապահովագրական օբյեկտի ն ռիսկի ապահովագրությունն իրականացրել են մի քանի ապահովագրողների մոտ, պարտավոր են աւպլահովագրողին մյուս անմիջապես հայտնել յուրաքանչյուր ապահովագրողների մասին: նում ներառվում են ապահովա Տեղե ղեկությունու րառվ անվ պահովագրված ռիսիսկի անվանումը ն ապահովագրական գումարի մեծությունը, ինչը հնարավորություն է տալիս կանխարգելել ապահովագրության միջոցով ապահովադիրների հարստացման հանգամանքը: Եթե լրացուցիչ ապահովագրության յուրաքանչյուր պայձանագիր ներառում է ապահովագրական արժեքից ցածր ապահովագրականգումար, այսինքն` յուրաքանչյուր պայմանագիր կնքվել է ոչ լրիվ գույքային ապահովագրության պայմանով, ապա յուրաքանչյուր ապահովագրողի պատասխանատըվությունը սահմանափակվում է համամասնորեն ապահովագրական գումարների հանրագումարով:

2.

Կպադովագրական արժեքից բարձր ապյահուվագրություն

Գլուխ 711

Ապահովագրությանպայմանագիրըկնքվել է գույքի ապահովագրական արժեքից բարձր ապահովագրականգումարով: Այս դեպքում գույքին պատճառված վնասը հատուցվում է ապահովագրական արժեքի չափով, իսկ ավելի վճարված ապահովագրավճարը չի

վերադարձվում: 5.

|

Ապահովագրվածգույքի օտարումը Եթե ապահովագրվածգույքն օտարվում է, ապա ապահովագրական պատասխանատվության դադարեցումն ապահովագրողի համար է սկսվում այն պահից, երբ այն ապահովադրից ստացել է տեղեկություն ապահովագրական գույքի օտարման մասին: 3) Ձեռնարկատիրական ռիսկի ապահովագրության պայմանագիր Աս

տեսակի ապահովագրության պայմանագրով կարող է ապահովագրվել միայն ապահովադրիձեռնարկատիրական ռիսկը, ն տվյալ պայմանագրովշահառու կարող է հանդիսանալմիայն ապահովադիրը: Նշված պայմանը չպահպանելու դեպքում ապահովագրության պայմանագիրնառ ոչինչ է:

4) Երրորդ անձանց պատճառված վնասի պատասխանատվության ռիսկի ապահովագրության պայմանագիր Այս տեսակի ապահովագրության պայմանագիրը համարվում է կնքված` հօգուտ այն անձանց, որոնց կարող է վնաս պատճառվել (հօգուտ շահառուների),եթե անգամ պայմանագիրըկնքվել է հօգուտ

ապահովադրի կամ պատճառված վնասի համար պատասխանատվությունկրող այլ անձի կամ պայմանագրումնշված չէ, թե ում օգտին է այն կնքվել:

ԿՅԱՆՔԻ

1.

ԱՊԱՀՃՈՎԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

Կյանքի ապահովագրությանպայմանագրերի կնքումը,

անդերռայթինգ 2.

Կյանքիապահովագրության դասերիհիմնականպայմանները

3.

Վյանքիապահովագրության փոփոխական 4 հիմնական

մեծությունները ապահովագրությանպահուստներիհաշվառումը 4.Կյանքի Անձնական ռիսկերի բացասական հետնանքներից խուսափելու համար մարդիկ ապահովագրվում են ն այդ ռիսկը փոխանցում են ապահովագրական ընկերությանը, իսկ երբ ապահովագրված ռիսկը տեղի է ունենում, հատուցումը վճարում է ընկերությունը: Ոչ կյանքի ապահովագրության դեպքում ապահովագրվածռիսկը հիմնականում վերաբերում է սեփականությանը,օրինակ, ավտոմեքենաների կամ հրդեհից ապահովագրությանը,ինչպես նան պատասխա-

նատվությանապահովագրությանը: Կյանքի ապահովագրությունը վերաբերում է մարդուն` նրա կյանքին, առողջությանը, աշխատունակությանը, լրակեցությանը ն նրա հետ տեղի ունեցող այլ իրադարձություններին, ն երբ տեղի են ունենում ապահովագրական իրադարձությունները, ընկերությունը վճարում է ապահովագրականգումար: Օրինակ, մահվան պատճառով եկամտի կորստի համար ապահովագրականգումարը վճարվում է շահառուին (ապահովագրված անձի ժառանգներ կամ ապահովագրությանպայմանագրովնախատեսվածայլ անձինք): Առանձին մահվան ռիսկը կյանքի ապահովագրությունում շատ հազվադեպ է ապահովագրվում: Այն հիմնականում ապահովագրվում է լրակեցության, աշխատունակությանկորստի ն կենսաթոշակային տարիքի հասնելու ռիսկերի հետ միասին:

Կյանքի ապահովագրության ամենատարածված տեսակներիցէ կենսաթոշակային ապահովագրությունը, որն իրականացվում է ինչպես պարտադիր, այնպես էլ կամավոր սկզբունքներով: Կամավոր կենսաթոշակային ապահովագրությունն ապահովում է լրացուցիչ կենսաթոշակի վճարում` ի լրումն պետական կենսաթոշակների. Այս պարագայում ապահովագրավճարները վճարվում են անմիջականորեն քաղաքացիների կողմից, ինչպես նան իրավաբանական անձանց կողմից՝ իրենց աշխատակիցների համար:

Կենսաթոշակային ապահովագրության ժամանակ ապահովագրական գումարների վճարման եղանակները բազմազան են ինչպես ժամկետների, այնպես էլ գումարների մեծության առումով, իսկ ապահովագրավճարներիմեծության հաշվարկման հիմքում ընկած են ապահովագրվածանձի տարիքային տվյալները, առողջականվիճակը ն

այլն:

Կյանքի ապահովագրությունն իրականացվում է ինչպես կան, այնպես էլ խմբակային:

անհատա-

Կյանքի ապահովագրությունն անձի անվտանգությաներաշխիք չէ: Այն պաշտպանում է միայն ապահովագրված անձի գույքային շահերը ն կատարում է նրա կյանքի առավել ծանը ժամանակաշրջաններում նյութական օժանդակության դեր: Այսպես, ապահովագրված անձի օգտին կնքված առողջութան անընդհատ ՛ատպահովագրության պայմանագիրն ապահովում է նրա գույքային շահերի պաշտպանությունը` կապված նրա հիվանդանալու դեպքում անհրաժեշտ նմանատիպ բժշկական ծառայությունների մատուցման ն այլ ծախսերի հատուցման հետ: Վերը շարադրվածից հետնում է, որ կյանքի ապահովագրությունը, որպես կանոն, ունի հետնյալ առանձնահատկությունները`

. Ապահովագրության պայմանագրերիգործողությունը երկարաժամկետ է ն սովորաբար գերազանցում է մեկ տարին. »

Պայմանագրերի գործողության ընթացքում իրականացվում է ապահովադիրների դրամական միջոցների կուտակման գործառույթ, այսինքն` բնույթով այն կուտակային է. »

նյութական է ապահովագրված անձանց Կատարում միջոցների խնայողության դեր` նպաստելով նրանց նյութական ապահովությանբարձրացմանը. Ապահովագրականսակագների մեծության հաշվարկման ժամանակ օգտագործվում են վիճակագրական, ժողովրդագրական, կյանքի ապահովագրության ընկերությունների սեփական փորձի վիճակագրականտվյալներնայլն. Ապահովագրականգումարները վճարվում են հիմնականում ապահովագրությանժամկետի ավարտից հետո կամ ապահովագրված անձի մահվան դեպքում. տարբերություն անձնական ապահովագրությանկարճա»

»

»

»

Ի

ժամկետ տեսակների, ապահովագրականգումարների վճարման գծով շատ քիչ բացառություններ են լինում, օրինակ` ատպահովագրված անձի կանխամտածվածգործողությունների դեպքում, իսկ առանձին դեպքերում նան` ինքնասպանության:

պարտավոԿյանքի ապահովագրությանգծով ապահովագրական րությունների կատարման երաշխիքներն ապահովելու նպատակով

նկատմամբ սահմանվում են վճարունակության ապահովագրողների

չափանիշների պահպանմանհետնյալ հատուկ պահանջները. 1.

2.

Կանոնադրական կապիտալի առավել մեծ չափ. Ապահովագրական պահուստների ձնավորման

ն

ներդրման

հատուկ կարգ: մեծ Կյանքի `այպահովագրության ընկերությունները շատ գումարների հասնող ապահովագրականպահուստներ են ձնավորում, ն դրանք տեղաբաշխվում են երկրի տնտեսության տարբեր ոլորտներում, այդ պատճառով էլ այս ապահովագրողներըդասվում են աշխարհի խոշորագույններդրողներիշարքին:

Ապահովագրությանայս տեսակի զարգացումը հասարակության սոցիալ-տնտեսականկայունությանապահովման,ինչպես նան երկրի տնտեսությունումզգալի ներդրումներիհնարավորությունկստեղծի: կյանքի Ի ոչ կյանքի ապահովագրության,ՀՀ-ում տարբերություն օրենսդրական կարգավորումը դեռես գտնվում է ապահովագրության նախնականփուլում:

ԿՅԱՆՔԻ

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅԱՆ

ԿՆՔՈՒՄԸ,

վագրության չի ընդունվում դիմումը: Եթե դիմողի ծնողները 65 տարեկան են ն ողջ, չունեն սրտայինանբավարարություն,նվազեցվում է 10 միավորով:

ՊԱՅՄԱՆԱԳՐԵՐԻ

ԱՆԴԵՐՌԱՅԹԻՆԳ

Օբենտիվությունն անդերռայթինգում

Ապահովագրության ընդունվող ռիսկերի ընտրության գործընթացն անվանվում է անդերռայթինգ, որն իրականացվում է ռիսկի գործոնների գնահատման փորձառու մասնագետ անդերռայթերի կողմից: Նրա աշխատանքին օգնում են անդերռայթինգայինհամակարգչային ծրագրերը: Իհարկե, ոչ բոլոր դիմումներն են ընդունվում ապահովագրության, քանի որ յուրաքանչյուր դիմում գնահատվում է հաշվի առնելով յուրաքանչյուր դիմողի հետ կապված ռիսկերի վրա ազդող գործոնները, մասնավորապես`

Անդերռայթինգում կարնորվում է օբյեկտիվ մոտեցումը ռիսկի գնահատմանն այն ապահովագրությանընդունման առումով: Ռիսկի սուբյեկտիվ ընկալման պատճառով կարող է գերագնահատվել կամ թերագնահատվել այն: Օրինակ, ալկոհոլային կախվածությունը մենք գնահատում ենք մեր իսկ սեփականապրելակերպից ելնելով. ուրիշին ալկոհոլամոլ ենք համարում, եթե նա մեզանից շատ է ալկոհոլ օգտագործում: Անդերռայթերներնալկոհոլային կախվածությունըորոշում են արյան ախտորոշման արդյունքներով: Ռիսկի ոչ ճիշտ գնահատմանպաճառ կարող են հանդիսանալ նան՝

»

Առողջական վիճակը,

»

Հիվանդանալու հավանականությունը,

1.

»

Տարիքը նայլն:

2.

:

Դիտարկենք անդերռայթինգիընթացքում ռիսկի գնահատման գծով յուրաքանչյուր գործոնի համար հաշվարկվող ավելացվող ն նվազեցվող միավորների համակարգի օրինակ: Յուրաքանչյուր դիմողին տըրվում են որոշակի քանակությամբ միավորներ, որոնց համակարգը սկսվում է 100 միավորից, ն առնելով դիմողի հետ կապված ռիսկերի տարբեր գործոնները` ավելացվում կամ նվազեցվում են պա «արանդար ապահովագրված անձ,նա է ապա անձը համարվում «ստանդարտ» ապահովագրվածանձ, ն նա վճարում է միջին ապահովագրավճարներ:«Ստանդարտից» բարձր միավորների դեպքում ապահովագրավճարի չափը բարձրացվում է, իսկ 300 ն ավելի միավորների դեպքում դիմումն ապահովագրության չի ընդունվում: Այլ կերպ ասած, իրականացվում է մահացության «ստանդարտ» աղյուսակի շարժ դեպի մահվան առավել բարձր հավանականություն:

հաշվի

համարվում անձը Ն թ»

տարեկան

ն

Եթե 170 սմ հասակ ունեցող 54 կնոջ քաշը 105 կգ է, ավելացվում է 15 միավոր, իսկ եթե 120 կգ է` 50 միավոր: Եթե նրա արյան ճնշումը 150-90 է, ավելացվում է 10 միավոր, իսկ եթե այն 17090 է՝ 50 միավոր: Արյան ճնշումը 210-105 լինելու դեպքում ապահո218

Տեղեկատվության հաղորդման ձնը. Ռիսկի հնարավոր հետնանքների հետաձգման առանձնահատ-

կությունը.

տեղեկատվությունըկամ վիճակագրականտվյալները: Սխալ գործոննե, առնվող ընթացքում հաշվի Անդերռալթինգի

Յ.

հնարագործոնները

Անդերռայթինգիընթացքում հաշվի առնվող վորություն են տալիս ճշգրտության բարձր մակարդակով գնահատել դիմողի` ապահովագրության փոխանցվող ռիսկը, ինչպես նան կան-

խարգելել ապահովադիրների կողմից իրականացվող անտիսելեկցիան: Անդերռայթերներնիրենց գործողություններովպաշտպանում են իրենց ընկերության ապահովագրական պուլի ամբողջականությունն այնպես, որ պուլի մյուս անդամների հաշվին չփոխհատուցվեն այն անձանց կրած վնասները, որոնք անտիսելեկցիայիշնորհիվ ցածր ապահովագրավճարներեն վճարել ն կարողացել են լավագույն պայ-

մաններովապահովագրվել: Անդերռայթինգիընթացքում հաշվի են առնվում ռիսկի գնահատն ապահովագրության ընդունման վերաբերյալ որոշման կայացման վրա ազդող հետնյալ հիմնականգործոնները. ման

Ընտանիքի աատմությունը անդերռայթերներն ասում են «Եթե ուզում եք երկար կյանք ունենալ, ապա ընտրեք երկարակյաց ծնողներ»: Ժառանգականության գործոնը կարնոր դեր ունի մարդկանց կյանքի տնողության վրա: -

Առողջությունը վատ առողջությունը ն ապրելակերպի վատ պայմանները կրճատում են կյանքի տնողությունը: Վերջին 25 տարիների ընթացքում ՁԻԱՀ-ը փոփոխություններ է մտցրել կյանքի ապահովագրության պրակտիկայում: ՁԻԱՀ-ի զոհերի անտիսելեկցիայից պաշտպանությունն ընկերության գլխավոր խնդիրներից մեկն է: Ապահովագրական գումարի մեծության հետ կապված անդերռայթերներն ապահովադիրներից պահանջում են իրենց արյան ախտորոշման արդյունքները: Որոշ ապահովագրողներ բացառություններ են կատարում ՁԻԱՀ-ի գծով: -

Ապահովագրական գումարը ապահովագրական գումարը պետք է համապատասխանի հաճախորդի ֆինանսական դրությանը ն լինի խելամիտ: Եթե հաճախորդը ցանկանում է շատ բարձր ապահովագրական գումարով ապահովագրվել, ապա դա ահազանգ է, որ նա առողջության հետ կապված խնդիրներ ունի, որոնք թաքցնում է: Օրինակ, ապահովադիրը գիտի, որ կարճ ժամանակում կարող է մահանալ: Ապահովագրությունում այս դեպքերի համար մշակվել է «Բութ մատի» կանոնը, որի համաձայն առավելագույն ապահովագրական գումարը չի կարող գերազանցել ապահովագրված անձի տարեկան եկամուտն ավելի քան 10 անգամ: Այդ պատճառով էլ ԱՄՆում, երբ դիմումի մեջ ապահովագրական գումարը գերազանցում է 100 000 ԱՄՆ դոլարը, պարտադիր կարգով դիմողը ենթարկվում է իսկ Բենինում այդ գումարը կազմում է 300 -.

ԱԱ

րն

Ընկերներն ու շրջապատը եթե հաճախորդը կապեր ունի քրեական տարրերի հետ, ապա նրա կյանքի տնողությունն էականորեն տարբերվում է սովորական մարդկանց կյանքի տնողությունից, այդ պատճառով էլ նման անձի կյանքի ապահովագրության դիմումը սովորաբար մերժվում է:

գծով լավագույն ցուցանիշներ ունեն գրասենյակային ծառայողները, իսկ հանքափորների ն նկատմամբկիրառվում բարձր գործակից: եթե դիմորդն ունի վտանգավոր նախաՆախասիրությունները սիրություններ (հոբբի), օրինակ՝ զբաղվում է պարաշյուտայինմարզաձնով, ապա նրա ապահովագրավճարիհավելումները հաշվարկվում են, հաշվի առնելով այդ մարզաձնով զբաղվածությանաստիճանը, մասնավորապես, թե քանի թռիչք է կատարում պարաշյուտով: --

ինչու՞ է հաճախորդը Ապահովագրվելու դրդապատճառները ցանկանում ապահովագրվել, հատկապես, երբ ապահովագրվում է խոշոր ապահովագրական գումարով: Անհրաժեշտ է պարզել, թե արդյո՞քհաճախորդի կյանքին որնէ վտանգ չի սպառնում: -

ծխողների ռիսկայնության մակարդակը Ծխելու հանգամանքը շատ բարձր է, քանի որ, սովորաբար, ծխելը հաճախ զուգակցվում է ալկոհոլի հետ: Այդ պատճառով էլ անուղղակի հաշվի է առնվում նան ալկոհոլային կախվածությունը: -

անդերռայթերպատահարները Ճճանապարհատրանսպորտային ները հաշվի են առնում նան նշված պատահարներիառկայությունը ն իսկ առանձին ընկերություններ ուսումնասիրում են դրանցքանակը, նան դրանց մանրամասները: -

Կյանքի տնողության վրա ազդող գործոնները գոյություն ունեն կյանքի տնողությունը որոշելու հետնյալ առանձնահատկությունները. -

»

»

-

Գործունեության ոլորտը անհրաժեշտ է պարզել, թե արդյո՞ք հաճախորդը չի կատարում վտանգավոր աշխատանք: Այս գործոնի

»

»

-

Չ20

ապահովագրա շինարարների

է

Կանայք ապրում են ավելի երկար, քան տղամարդիկ, այդ պատճառով էլ նրանց կենսաթոշակայինտարիքն ավելի երկար է, քան տղամարդկանցը. Աղքատներն ապրում են ավելի կարճ, քան հարուստները,

քանի որ նրանց սնունդը, հագուստը, բժշկական սպասարկումը, բնակության պայմանները շատ ավելի վատ են, քան հարուստներինը. Ծխողները չծխողներից ավելի կարճ կյանք ունեն. Ասիացիներն ավելի երկար են ապրում կովկասցիներից, իսկ վերջիններս՝ աֆրիկացիներից. Կրթված մարդիկ ավելի երկար են ապրում.

»

Ամուսնացածները, հատկապես տղամարդիկ, ավելի երկար են ապրում ն այլն:

Այսպիսով անդերռայթինգիմիջոցով ընկերությունն ամբողջական տեղեկատվություն է ունենում իր ապահովագրական պուլի մահացության հավանականության վերաբերյալ, Ա օբյեկտիվ գնահատվում են ապահովագրությանընդունվող ռիսկերը, սահմանվում են ճշգրտության բարձր մակարդակ ունեցող ապահովագրավճարներ, ինչպես նան կանխարգելվում է անտիսելեկցիան, ն ընկերությունը հնարավորություն է ունենում իր ապահովագրական գործունեությունն իրականացնել վնասաբերությանցածր մակարդակով:

ԿՅԱՆՔԻ

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅԱՆ

ԴԱՍԵՐԻ

ՀԻՄՆԱԿԱՆ

ՊԱՅՄԱՆՆԵՐԸ

2. Փոխհատուցվեն ապահովագրվածանօասց հուղարԿակոր"1թյան ծախսերը, ինչը հնարավորությունէ տալիս իրենց հարազատներին` չկատարել ծախսեր իրենց մահվան հետ կապված. վճարել Յ Իրենց ժառանգները հնարավորություն ունենան ժառանգության հարկերն ու դրա հետ կապված մյուս ծախսերը: Երբ ժառանգություն հանդիսացող գույքի արժեքը բարձր է, նշված ծախսերը կարող են մեծ գումարների հասնել, իսկ կյանքի ապագումարներ հովագրության միջոցով ստացված ապահովագրական հնարավորություն են տալիս ապահովագրված անձի ընտանիք անդամներին վճարել այդ ծախսերը, ն նրանք ստիպված չեն լինում ն էժան ու արագ վաճառել որպես ժառանգությունստացած գույքը կապիտալներդրումները. իր 4. Ողջ մնացած գործընկերը հնարավորություն ունենա գործընկերոջ մահվան դեպքում ստանալ խոշոր ապահովագր գումար` գործընկերոջ բաժնեմասըգնելու ն իրենց համատեղ բիզնեսը շարունակելու համար:

որոշակի Անուիտետներնապահովագրվածանձանց վճարվում ն որոշակի ժամգումարներով, հավասարժամանակահատվածներով կետի կամ ապահովագրվածանձի ամբողջ կյանքի ընթացքում: են

Ստորն ներկայացվում են կյանքի ապահովագրության դասերով ապահովագրվող ռիսկերն ու ապահովագրությանհիմնական պայման-

ները:

7) Կյանքի ապահովագրության դասը ներառում է լրակեցության, մահվան, լրակեցութան ն միաժամանակ մահվան ապահովագրությունները, անուիտետը, ի լրումն կյանքի ապահովագրությանպայմանագրի գործում են դժբախտ պատահարներից,առողջության ապահովագրությունը, ինչպես նան կյանքի այլ ապահովագրությունը:

Կյանքի ապահովագրության այս դասով ապահովադիրները կնքում

են մահվան ապահովագրության պայմանագրեր,որպեսզի` 1. Փոխհատուցվի իրենց եկամուտների կորուստը, որը կարող է տեղի ունենալ մահվան հետնանքով: Այսինքն անձն ապահովագրում է իր կյանքը, որպեսզի իր մահվան դեպքում նրա ընտանիքն ստանա գումաորոշ քանակությամբդրամականմիջոցներ ապահովագրական րի տեսքով.

են ապաԱշխատունակության կորստի վկայագրերնապահովում հովագրված անձի եկամուտներիկորստի փոխհատուցումանաշխաընթացքում: տունակության ժամանակահատվածի

Բժշկական վկայագրերը ծածկում են այն ծախսերը, որոնք կապված են հիվանդությունների բուժման կամ դժբախտ պատահարնե հետ:

պայայս դասով ապահովագրության Կյանքի ապահովագրության մանագրերը կնքվում են հետնյալ պայմաններով`

ժամանակ ապահովագրո Կյանքի ցմահ ապահովագրության

թյան պայմանագիրըգործողությանմեջ է մնում մարդու ամբողջ կյան գումաքի ընթացքում,Ա ընկերությունը վճարում է ապահովագրական րը, երբ նա մահանում

է:

պայմանագ Ժամկետային կյանքի ապահովագրության գուապահովագրված անձի մահվան դեպքում ապահովագրական »

մարը վճարվում է այն դեպքում, եթե նա մահացել է պայմանագրում սահմանված ժամկետի ընթացքում: Լրակեցութան ե միաժամանակ մահվան պատահարների վկայագրերով (կյանքի խառն ապահովագրության դեպքում) ապահովագրականգումարները վճարվում են որոշակի չափով ն սահմանված ժամկետում ինչպես նրա լրակեցության, այնպես էլ մահվան դեպքում, եթե դրանցից որնէ մեկը տեղի է ունեցել պայմանագրումսահմանված ժամկետի ընթացքում: »

2) Ամուսնության, ծննդի ասլահովագրություն Կյանքի ապահովադասն ապահովագրված անձի (երեխայի ծնողներ,

Գրության

այս

հարազատներ) մահվան դեպքում ապահովում է երեխայի (ապահովագրված անձի) շահերի պաշտպանությունը: Կյառքի ապահովագրության ավանդական մյուս տեսակների համեմատությամբ ապահովագրության այս տեսակն ունի հետնյալ առանձնահատկությունները. 1. Ապահովագրված անձին հարսանիքից առաջ վճարվում է երաշխավորված ապահովագրական հատուցում նույնիսկ այն դեպքում, երբ ապահովադրի մահվան պատճառով դադարեցվել է ապահովագրավճարներիհերթականվճարումը: 2. Ապահովագրական հատուցումն ապահովագրված անձին վճարվում է ապահովագրության ժամկետի ավարտից հետո` կապ-

ված նրա ամուսնությանգրանցման հետ, կամ ապահովագրողի հատուցում կատարելու պատասխանատվությունն սկսվում է ապահովագրվածանձի 21 տարեկանը լրանալուց հետո: Պայմանագրի համաձայն` ապահովագրականիրադարձություններ

են`

Ապահովագրված երեխայի լրակեցությունը` մինչն ապահովագրության ժամկետի ավարտը. Որոշակի ապահովագրական պատահարի տեղի ունենալը՝ ամուսնությանգրանցումը կամ 21 տարին լրանալը: »

»

Ապահովադիրներնու ապահովագրված անձինք պարտադիր կարգով պետք է լինեն տարբեր անձինք: Առաջարկվող ապահովագրության պայմանագրի պայմանները, ապահովագրավճարներիգումարների մեծությունները լինում են բազմազան, սակայն սովորաբար

գումարի վճարման սահմանափակվումեն ապահովագրական

չա-

փերը:

մահվան դեպյքումպայմանագրիգործողությունըշաԱպահովադրի հետ է կապված, սակայն րունակվումէ, քանի որ վերջինիս երեխայի Այսպես, օրինակ, եթե ապահովագոյություն ունեն բացառություններ: 6 ամսվա հետո` առաջին դիրը մահացել է պայմանագրի կնքումից հիվանդությունընթացքում,ե պայմանագրումսահմանված մի շարք գործողությունըդադարեցվու ապա պայմանագրի ների պատճառով, է դեպքումետգնման գումարը վերադարձվում ապահովադրին: է: Այս

դեպ3) Ներդրումայինակտիվներին Սապմող ապահովագրության

ստանձնում քում ապահովադիրները Ներդրումային ակտիվներին

են

ներդրումայինռիսկը:

կապվող

ապահովագրությա

գումարներնուղղակիորեն կապվում ապահովագրական դեպքում պայմանագրում

են

հետ: նշված ներդրումայինֆոնդի եկամտաբերության գումարների վճարմանգծով է ապահովագրական Այն բնութագրվում տրամճադրումով: ավելի քիչ երաշխիքների կյանքի ապահովագրությանմյուս դասերի` Ի տարբերություն ակտիվներինկապվող ապահովագրությանպայմաներդրումային հաճախորդներինհնարավորությունեն տալիս ճնախատես ստանալ ավելի բարձր պայմաններում ված ապահովագրավճարների գուգումար կամ ընտրված ապահովագրական ապահովագրական Ավելին, այս մարի դիմաց վճարել ավելի ցածր ապահովագրավճար: ծածկույթի ավելի դասով կարող են առաջարկվել ապահովագրական ապահովաճկուն տեսակներ, ինչպես ճան ըստ անհրաժեշտության

նագրերը

գրավճարիչափը փոխելու հնարավորություն: է լրակեցուֆոնդերի կառավարումը ներառում Կենսաթոշակային 4)

դեպքերում հատուցումների թյան, մահվան ն անաշխատունակության ֆոնդերի ակտիվվճարման համար նախատեսվածկենսաթոշակային որը զուգակցվումէ նվազագույ կառավարումը, ների (ներդրումների) վճարմանապահովագրությամբ: եկամտաբերության

պայման Կամավոր կենսաթոշակայինապահովագրության հատուցումներըկատարվումեն ապահիմնականապահովագրական տարիքի հասնելու պահից, սահովագրված անձի կենսաթոշակային պայմանագրիկնքման ժամանակ ապակայն ապահովագրության

հովագրողը ն ապահովադիրը կարող են ինքնուրույն սահմանել այն տարիքը, որից սկսած ռենտայի (լրացուցիչ կենսաթոշակի)վճարումներ պետք է կատարվեն ապահովադրին: Այսպիսի պայմանագրերի պետական համաձայն` լրացուցիչ կենսաթոշակը վճարվում Է ի հաշառանց իրականացվում կենսաթոշակի: Ապահովագրությունն է`

լրումն

|

Ապահովագրականպատահար է հանդիսանում ապահովագրված անձի` կենսաթոշակայինտարիքին հասնելը: Պայմանագիրըկարող են կնքել աշխատունակ քաղաքացիները կամ իրավաբանականանձինք: Ապահովադրին թույլատրվում է կնքել կենսաթոշակային ապահովագրության պայմանագիրերրորդ անձանց օգտին: Պայմանագիրը կարող է նախատեսել ապահովադրի կողմից ապահովագրավճարների կանոնավոր վճարումներ մինչն կենսաթոշակային տարիքին հասնելը կամ միանվագ:

Լրացուցիչ կենսաթոշակիկամ ռենտայի մեծությունը կախված է չորս հիմնական չափանիշներից. մեծությունից. Վճարված ապահովագրավճարների Ապահովագրության պայմանագրի կնքելու պահից մինչն կենսաթոշակային տարիքին հասնելու տաարիներիթվաքանակից: Որքան մեծ է ապահովագրավճարներիվճարման ժամանակահատն վածը, այնքան շատ ապահովագրավճարներեն կուտակվում, բարձր է լինում վճարվելիք լրացուցիչ կենսաթոշակիմեծությունը. Յ Ապահովագրված անձի տարիքից: Որքան մեծ է տարիքը, կուտակման ժամկետը, ն այնքան կարճ է ապահովագրավճարների 1.

ավելանում է վերջիններիս մեծությունը. 4. Ապահովագրված անձի սեռից: Այս հանգամանքն ուղիղ համեմատական է կենսաթոշակի մեծությանը: Եթե ապահովագրված անձի կյանքի տնողությունը երկար է, ապա կենսաթոշակի վճարման տնողությունը նույնպես երկար Է: Այդ պատճառով էլ կանանց համար ապահովագրավճարիմեծությունը սովորաբար ավելի բարձր է, քան տղամարդկանց համար:

են

Ընտանեկան ապահովագրությունը, որը նախատեսում է միասնական լրացուցիչ կենսաթոշակի վճարում մեկ կամ մի քանի շահառուների պայմանով, որ այն վճարվում է մինչե որնէ մեկի մահանալը: Մյուս դեպքում այն վճարվում է, եթե ողջ է շահառուներից (ամուսիններից) որնէ մեկը: Ռենտայի փոխանցումը կարող է լինել է նույնպիսի ռենտա, ինչպիսին լրիվ, երբ շահառուն ստանում ապահովագրված անձը, կամ մասնակի, երբ վճարվում է սկզբնական ռենտայի մի մասը (սովորաբար՝ 50 06-ը): 2. Կայուն ռենտայի պայմանագիրը, որը նախատեսում է անփոփոխ ռենտայի վճարում ապահովագրված անձին նրա ողջ կյանքի 1.

.

վի առնելու ապահովագրվածանձանց առողջական վիճակը: Կենսաթոշակային ապահովագրությունը կարող է ներառել նան ապահովագրված անձի մահվան ն դժբախտ պատահարներիռիսկերը:

2.

Կենսաթոշակային ապահովագրության պայմանագիրը կնքում որոշակի պայմաններով, որոնցից կարելի է առանձնացնել`

'

ընթացքում:

ԾԵԾրաշխավորվածցմահ ռենտայով ։պայմանագիրը, որի առանձնահատկությունն այն է, որ ապահովագրողն իր վրա է վերցնում պարտավորություն` շահառուին վճարել վկայագրում նշված ժամկետային ռենտան կամ դրա փոխարեն` միանվագ ապահովագրական գումարը, մինչն կենսաթոշակային տարիքին հասնելը` ապահովագրված անձի մահվան դեպքում: Սովորաբար նման դեպքերում շահառուին վճարվում է վճարված ապահովագրավճարների ամբողջ գումարը: Բացի դրանից, ապահովադրին իրավունք է վերապահվում ապահովագրության պայմանագրի գործողության որոշակի ժամանակահատվածից սկսած (սովորաբար 1-2 տարի անց) փոփոխել պայմանագրի պայմանները` մեծացնել կամ փոքրացնել ապահովագրական գումարը, ստանալ վարկ ն այլն: ձ. է այն`Աճողականռենտայի պայմանագիրը, որը նախատեսում պիսի ռենտայի վճարում, որի մեծությունը կարող է աճել թվաբանական կամ երկրաչափական պրոգրեսիայով: Այն նպատակ -ունի նվազագույնի հասցնել արժույթի արժեզրկման կորուստները:

Ապահովագրության պայմանագրի վճարումների ժամանակահատվածում ապահովադրի եկամուտների մեծությունը կարող է փոփոխվել, այդ պատճառով էլ շատ ապահովագրողներ կիրառում են ապահովագրության ճկուն պայմաններ, որոնք նախատեսում են ապահովագրականգումարի մեծության փոփոխություն` կապված ապահովադրի եկամուտների փոփոխության հետ:

Ապահովագրավճարների վճարումների դադարեցման դեպքում ապահովագրության պայմանագրի գործողության պահպանումը ն ապահովագրական գումարի մեծության իջեցումն անվանվում են վկայագրի նվազեցում: Վերը նշվածի հակառակ գործընթացը կոչվում է վկայագրի նվազեցման վերականգնում, որը ենթադրում է չվճարված ապահովագրավճարների, ինչպես նան լրացուցիչ վճարի (սահմանված տեխնիկական տոկոսի) մուծում ապահովադրի կողմից: Կենսաթոշակային ապահովագրության պայմանագրերում լայն տարածում ունեցող պայման է ապահովադրի ետգնման գումարի ստացման իրավունքը, երբ ապահովադիրը որոշում է միակողմանի դադարեցնել պայմանագիրը ն ցանկություն է հայտնում ետ վերադարձնել իր կողմից վճարված դրամական միջոցները: Ետգնման գումարը վճարվում է պայմանագրում սահմանված որոշակի ժամկետն անցնելուց հետո, իսկ այդ գումարի չափը որոշվում է վճարումների գումարից հաշվի առնելով այդ դրամական միջոցներից ստացված ներդրումային եկամուտները, որից նվազեցվում է ապահովագրողի կողմից վճարված կոմիսիոն վարձատրությունը: 5) Տոնտինի դեպքում բոլոր ապահովագրավճարներից ձնավորվում է պահուստ, ն կուտակված ակտիվները հետագայում բաշխվում որոշակի տարիքի հասած անդամների կամ մահացած անդամների են

շահառուների, միջն:

6) Կապիտալի հատուցման ապահովագրության դեպքում նախապես պայմանավորվածմիանվագ կամ պարբերական ապահովագրաէ որոշակի ժամկեվճարների դիմաց ապահովագրողը ստանձնում որոշակի գումարի վճարման պարտավորություն:

|

տում

Ապահովադիրները կնքում են կյանքի ապահովագրության դասով պայմանագրեր, որպեսԿզի`

այս

մահանում է, ե նրա պարտատերերը պահանջում են նրա ամբողջ ունեցվածքը. այրիին ոչինչ չի մնում, սակայն կյանքի ապահովագրության միջոցով վճարված ապահովագրական գումարների նկատմամբ կրեդիտորներն իրավունքներ չեն ունենում, քանի որ շահառու հանդիէ այրին: սանում

ԿՅԱՆՔԻ

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅԱՆ

ՓՈՓՈԽԱԿԱՆ

ՉՈՐՄ

ՀԻՄՆԱԿԱՆ

ՄԵԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

Կյանքի ապահովագրությունը հիմնվում է հետնյալ ցուցանիշների վրա. 1. 2. Յ.

4.

1)

հիմնական

Մահացություն. Ծախսեր. Դադարեցումներ. Ներդրումային եկամուտ: Մահացություն

աացությում

Ծահացության

վիճակագրական

աղյուսակներ

Կյանքի ապահովագրության բոլոր դասերը հիմնվում են մահացության վիճակագրական աղյուսակներիվրա կամ մահվան հավանականության վերաբերյալ աղյուսակի վրա, որոնք անվանվում են մահացության աղյուսակներ: Մահացության աղյուսակները կազմելիս վերլուծության են ենթարկվում հարյուր հազարավոր անձանց մահվան վիճակագրականտվյալները, որոնց համար հիմք են հանդիսանում՝ 1.

ապահովադիր վարկառուի մահվան դեպքում կյանքի ապահովագրության միջոցով փոխհատուցեն նրա վարկային պարտավո»

2.

րությունները.

Կառավարության կողմից վարվող` բնակչության վերաբերյալ վիճակագրական տվյալները, Ապահովագրողների վիճակագրականտվյալները:

Երբ ապահովագրված անձինք ավելի մեծահասակ են դառնում, մահվանհավանականությունն աճում է, այդ պաճառով էլ մահացության կորն ունի հետնյալ տեսքը (գծապատկեր 4):

ապահովադիրների ընտանիքի անդամները պաշտպանված լինեն նրա պարտատերերից, մասնավորապես, երբ ապահովադիրը »

Գծապատկերում Օմեգան (ՕԶ) իրենից ներկայացնում է տվյալ երկրի բնակչության ամենաբարձր տարիքը, այսինքն այդ տարիքում կմահանա ապահովագրված անձանց սկզբնական խմբի մեջ ներգրավված վերջին մարդը: Այստեղից էլ մահվան հավանականությունն այդ տարիքում հավասար է 1-ի: Տարբեր աղյուսակներում Օմեգան լինում է տարբեր, իսկ զարգացած երկրներում այդ տարիքը տատանվում է 90-ից 110-ի միջն:

է 40 տարեկանում, իսկ երբ երկուսն են մահանում, մեկը մահանում ապա կյանքի ապահովագրության ընկերությունում երկու անգամ ավելանում է մահացության թիվը, որոնց դիմաց անհրաժեշտ է վճարել: Նույնիսկ, եթե մեկ լրացուցիչ մահվան դեպք է գրանցվում 10,000 ապահովագրված անձանց խմբում, սպասվող մահացության մակարդակը կարող է բարձրանալ 10 գ6-ով:

Եթե երկրում կյանքի տնողությունն աճում է, ապա մահացության կորի հետ կարող են տեղի ունենալ հետնյալ փոփոխությունները`

է լինում անտիսելեկցիայի հետ, այդ պատճառով էլ ընկերություններն

.Օմեգան կարող է տեղափոխվել դեպի աջ, ինչը նշանակում է, են երկարակեցությանռեկորդ. կորը դառնում է ավելի ձգված, որը ցույց է, տալիս որ մարդիկ են սկսել ավելի երկար ապրել: »

որ

տարեց մարդիկ սահմանում

»

Մահացությանկոր

Գծապատկեր

Արաիիննննննենենեենեի

ի

Մահացության

հետ

կապված ծախսերի հաշվարկները

տարբերություն ոչ կյանքի ապահովագրության` կյանքի ապահովագրությունում ապահովագրավճարըհաշվարկվում է երկար ժամանակաշրջանի համար, որի մեծությունը սահմանվում է վկայագրում, ն այն սովորաբար չի կարող փոփոխվել, այդ պատճառով էլ կյանքի ն ոչ կյանքի ապահովագրության գծով ապահովագրավճարների հաշվարկները կատարվում են տարբեր մեթոդների ու չափանիշների Ի

կապված ծախսերն այն գումարն են, որոնք գանձվում յուրաքանչյուր վկայագրով միայն պահանջների վճարման համար` հաշվի չառնելով բոլոր ծախսերը ն շահույթը: Մահացության հետ կապված ծախսերն ուղղակի հաշվարկվում են մահացության աղյուսակից: Մահացության հետ են

արամ

ԶԶաաՀՀՀՀՀՀՀԶՀ----

աՀ-ավը րանա

իրականացնում են լայնամասշտաբ անդերռայթինգ:

կիրառմամբ:

,«անվան հավանականություն

ՆԱՇ

Հիմնականում մահացության մակարդակի բարձրացումը կապված

ա

ՆՎ

աաաաաԱԱինիԸ

ՕՊգ-

Մահացության գործոնի զգայունությունը

Մահացության գործոնի զգայունությունը ցույց է տրվում հետնյալ ցուցանիշների փոփոխության օրինակով` ԱՄՆ-ում մարդուց

Մահացության ծախսերի հաշվարկման սկզբունքը դիտարկենք օրինակով: Եթե ապահովագրությանդիմում ներկայացրել է 1000 անձ, յուրաքանչյուրի ապահովագրական գումարը կազմում է 1000 միավոր, ն եթե սպասվող մահացությունը 1/1000 է, ապա յուրաքանչյուրը կվճարի 1 միավոր մահացության հետ կապված ծախսերի գծով առաջին տարում: Դա նշանակում է, որ 1000 ապահովագրված անձինք վճարեցին 1-ական միավոր ամբողջ 1000 միավորում: 1000 ապահովագրված անձից կլինի մեկ մահ, սակայն ընդամենը 1000 միավոր ապահովագրավճար:

Հաշվեգրված ծախսերը մահացության գծով հավասար կլինեն վճարված ապահովագրավճարներին:

Հաստատուն

մակարդակ

ապահովագրություն

ունեցով

ապահովմագրավճարներոմ

Հավասարաչափ մասերով վճարվելիք ապահովագրավճարներով ապահովագրության պայմանագրի դեպքում յուրաքանչյուր տարի վճարվում է միննույն ապահովագրավճարը`անկախ այն հանգամանքից, թե որքան կապրի ապահովագրվածանձը: Առաջին տարիներին ապահովագրավճարըկլինի ավելի բարձր, քան անհրաժեշտ է, եթե հաշվի ենք առնում սպասվելիք մահացության հավանականության մակարդակը: Ավելի վճարվածը պահպանվում է ապահովագրական պահուստում, որից ստացվում է ներդրումային եկամուտ: Հետագայում ստացված ներդրումային եկամուտների ն վճարված ապահովագրավճարների հանրագումարը կազմում են այն անհրաժեշտ միջոցները, որոնց օգնությամբկծածկվեն մահացությանգծով առավել բարձր ծախսերը: Ապահովագրականգումարի ն պահուստի տարբերությունը հանդիէ կյանքի ապահովագրությանընկերության ռիսկի մեծությունը

սանում

կամ`

Ապահովագրական գումար պայմաններով ապահովագրության պայմանագրերիգծով

Պահուստ ատ Նման

Հ

Ռիս մ Ռիսկի գումար

-Ա

ձնավորված ապահովագրականպահուստներն ապահովագրողներին հնարավորություն են տալիս ունենա լու էական ն ն ներդրումային վորութ) միջոց

ներ:

լի

-

»

»

Մահացությանաղյուսակներից ելնելով են որոշվում կյանքի ապահովագրությանապահովագրավճարները:Իսկ եթե այդ աղյուսակները սխա՞լ են: Վերջիվերջո, այդ աղյուսակները կազմվում են անցյալի վիճակագրությունիցելնելով, իսկ արդի ժամանակաշրջանումարդեն ինչ-որ փոփոխություններեն կատարվել կամ կկատարվեն: Ընկերությունում նվազագույնը գոյություն ունի 2. ռազմավարություն, որոնք հնարավորություն են տալիս ապահովագրվել մահացության աղյուսակներիսխալներից.

Չ32

Երկրորդի դեպքում իրականացվում է մասնակցող բիզնեսի վաճառք:

Կյանքի անուիտետային

ապահովագրութան փաթեթներ

.6հավասարակշթվածութան

ն

Եթե մարդիկ ապրում են կանխատեսվող ժամանակից ավելի, ապա ապահովագրողները կարող են հարստանալ, քանի որ նրանք հնարավորություն կունենան ապահովագրական պահանջները փոխհատուցել ավելի ուշ ժամկետներում, կշարունակեն գանձել ապահովագրավճարներ ն կստանան ներդրումային եկամուտ: Սակայն եթե մարդիկ ապրում են ավելի երկար, ընկերությունը կշարունակի վճարել անուիտետներ ավելի երկար ժամկետով, քան հաշվարկել էր, ն արդյունքում նա կորուստներ կկրի անուիտետների գծով: Ընդհակառակը, եթե մարդիկ ապրում են ավելի քիչ, քան կանխատեսվում էր, ընկերության հատուցումները կյանքի ապահովագրության գծով կաճեն, իսկ անուիտետների գծով` կնվազեն:

Այսպիսով, եթե ընկերությունն ի վիճակի է հավասարակշռել կյանքի ապահովագրությունը ն անուիտետների բիզնեսը միմյանց հետ, ապա նա կկարողանա ունենալ չեզոք դիրք մահացության գծով:

Մասնակցող (Ք8Ոաքձճնոց 0 ,

ան

Հեջավորման կախվածությունըմահացության աղյուսակից

Առաջինը հանդիսանում են կյանքի ապահովագրությանհավասարակշռվածությանն անուիտետային փաթեթները.

ահ

օօոՏ) -

կյանքի ապահովագրու-

աալմանագրե

է ապահովագրավճարը, նա ձգԵրբ ընկերությունը սահմանում է ընտրել լավագույն սակագինը՝ մահացության ապագա կանխատեսումները հաշվի առնելով, ինչպես նան ընտրել ծախսերի ն շահույթի լավագույն տոկոսադրույքը: Եթե ընկերությունը սահմանում է շատ ցածր ապահովագրավճար, նա կորուստներ է կրում, իսկ եթե սահմանում է առավել պահպանողական բարձր ապահովագրավճար, հաճախորդները չեն հետաքրքրվում ն չեն գնում ընկերության վկայագրերը:Այնպես որ, ընկերության համար դժվար է որոշել առավել ճշգրիտ սակագինը: տում

ԶՉՉ

Ընկերությունը կարող է ծածկել այդ ռիսկի որոշ մասը, եթե տրամադրում Է մասնակցող վկայագրեր: Մասնակցող վկայագրերի օգնուէ բարձր ապահովաթյամբ ընկերությունը մտածված սահմանում գրավճար, իսկ այնուհետն ապահովադրին հնարավորություն է տալիս մասնակցությունունենալ ընկերության շահույթում` վերջինիս վճարելով շահաբաժիններ: Ապահովադրի շահաբաժինները կարող

նակներով. 1. 2.

3.

են

վճարվել հետնյալ եղա-

Կանխիկ. Տվյա` տարվա ապահովագրավճարների

մամբ,

վարձատրությունն իր մեջ ներառում է միջնորդի միջնորդավճարը, ինչպես նան պարգնավճարները:

ե

նրա մենեջերի

Առաջին տարվա Փախսերի մեջ կարող են ներառվել նան անդերռայթինգի ծախսերը, որոնք ներառում են բժշկական հետազոտությունը, որն ընկերությունը կարող է պահանջել, Կ որոնք կարող են էական լինել: Առաջին տարվա նշված վնասաբերությունը հայտնի է որպես լրացուցիչ ծախսերի բեռնվածություն, որը կառավարման տեսանկյունից ուշադրություն է պահանջում: Այժմ որոշ երկրներում թույլատրվում է ստեղծել ակտիվ, որը կոչվում է «Նոր ապահովադիրներ մեծ

գումարի

նվազեց-

Լրացուցիչ ապահովագրության ձեռք բերումով:

է, որ իր Եթե ապահովադիրն ընտրում է վերջինը, նա տեսնում գնած ապահովագրության ապահովագրական գումարը յուրաքանչյուր տարի աճում է: Այդ Ճանապարհով ապահովադրի շահաբաժինները հանդիսանում են ինֆլյացիայի գծով համարժեք փոխհատուցում:

2) Ծախսեր ն գնի գերազանցում Կյանքի ապահովագրության առաջին գործոնը հանդիսանում է մահացությունը: Մանրամասն վերլուծություն Կ պլանավորում պահանջող մյուս գործոնը հանդիսանում են ծախսերը:

Ապահովագրավճարը սահմանելուց ակտուարը պետք է հաշվի առնի ապագայում նախատեսվող ծախսերը: Յուրաքանչյուր տարվա ապահովագրավճարը ներառում է ծախսերի գործակից տվյալ տարվա ծախսերը (օրինակ, միջնորդավճար, հարկեր, վարչական ծախսեր) կատարելու համար: Կյանքի ապահովագրությունը գործում է երկար տարիների ընթացքում: Ապահովագրավճարները սովորաբար հավաքագրվում են երկար տարիների ընթացքում, այդ պատճառով էլ ընկերությունը հետաքրքրված է էական միջնորդավճարների վճարմամբ: Ուստի, ի տարբերություն ոչ կյանքի ապահովագրության ժամանակ վճարվող միջնորդավճարների, կյանքի ապահովագրության դեպքում առաջին տարվա ընդհանուր միջնորդավճարները նույնիսկ կարող են գերազանցել առաջին տարվա ապահովագրավճարի 100 9օշ-ը: Այդ

ներգրավելու համար հետաձգված ծախսեր», որոնք ենթակա են մաշվածության հաշվարկի: Մի քանի այլ երկրներում օգտագործվում է այլ մոտեցում, որտեղ ստեղծվում է առաջին տարվա բացասական պահուստ:

3) Դադարեցումներ Քանի որ ընկերությունը ցանկանում է, որ պայմանագիրը երկար

գործի, որպեսզի ծածկվեն առաջին տարվա ծախսերը ն ներդրումների հնարավորություն ունենա, հետնաբար, կյանքի ապահովագրության ն լուծված նշանակություն ունեն ընկերության համար մեծ դադարեցված պայմանագրերի քանակները: Ապահովագրության մեջ պայմանագրերիլուծումների ն դադարեցումների տոկոսները կարնոր դեր են խաղում:

Դադարեցումների տոկոսը մեծ է առաջին տարիներին: Դրանք աճում են նան անկման ժամանակաշրջանում, երբ մարդկանց կանէ լինում՝ խիկ է անհրաժեշտ: Դադարեցումների տոկոսը կախված վկայագրի տեսակից:

տարբեր

Դադարեցումները կապված են անտիսելեկցիայի հետ: Օրինակ, մահացության ապահովագրությանդեպքում վատ առողջություն ունեե մ ման եցումներն ե ցումներն ավելի Քիչ են,

Հող Հողոնրի Ա հիրոների Ք

ղջ

ապ

դիրսերի

գծում

Որոշ դեպքերում վկայագրերում պետք Է նշված լինի դադարեցման դեպքում վճարվող գումարի մեծությունը: Երբեմն ապահովագրողները

վկայագրեր են վաճառում, որտեղ գումարը, կամ էլ նվազեցված է:

կամ նշված չի դադարեցման

ի

Երբ ընկերությունները դադարեցման դեպքում գումարն ամբողջությամբ չեն վճարում, դադարեցումներից շահույթը գնում է այդ խմբի այլ վկայագրերի գնի նվազեցման վրա:

Ապահովագրավճարիհաշվարկման ժամանակ ակտուարը պետք է հաշվի առնի ենթադրվող դադարեցումներիքանակը, որպեսզի նվազեցնի ապահովագրավճարները: Այդպիսի վկայագրերի համար ասում են, որ դրանք ամրագրված են դադարեցումներով:

4) Ներդրումային եկամուտ Ակտիվները պետք է լինեն բարձր որակի ն իրացվելի, քանի որ ընկերության համար ամենակարնորն այն է, որ ակտիվները կարողանան բավարարել ներկայացվող պահանջները: Գոյություն ունեն սահմանափակումներ ակտիվների վրա, որտեղ ընկերությունները կարող են գումար ներդնել: Այդ սահմանափակումներըբերում են երեք սկզբունքներիհամակցությանը. 1.

խելամ հված խելամիտ կանոն պահվածքի

,

2.

թույլատրվող ակտիվների ցուցակը, ինչպես նան յուրաքանչյուր ակտիվի գծով ներդրումների սահմանափակումները, օրինակ` ոչ ավելի, վելի, Ք քան 25 6 սերում "բա բաժնետոմսերում կամ 2 Չ/Չ6 մի տեսակի գույքի մեջ ն այլն, յ

3.

ակտիվների

ունքը` բունքը

ն

պարտավորությունների համարժեքության սկըզվրա

ԿՅԱՆՔԻ

:

երկրներում զարգացմանմիտում է նկատվել կյանքի ապահովագրության ընկերությունների կապիտալ ներդրումները կառավարությունների կողմից ուղղորդելու շնորհիվ: Բոլոր

Հյուսիսային Ամերիկայում պահանջվում է խելամիտ պահվածքի կանոնի պահպանումը` համարժեքության սկզբունքի հետ համատեղ: Զարգացող երկրներում խելամիտ պահվածքի կանոնը հաճախ հանդես է գալիս թույլատրվող ակտիվներիցուցակի հետ համատեղ:

ՊԱՀՈՒՍՏՆԵՐԻ

ՀԱՇՎԱՌՈՒՄԸ

Կյանքի ապահովագրական ընկերության

վերաապահովագրական ընկերության կողմից ձաավորվող տեխնիկական պահուստների տեսակները, դրանց ձնավորման հիմնական սկզբունքները որոշվում են հաշվի առնելով կյանքի ապահովագրական պայմանագրերի պայմանները ն դրանցում սահմանված ապահովագրական պատասն չափն ն ու առանձնահատկությունները նները: խանատվության ն

Կյանքի ապահովագրության դասերի գծով ակտուարական հաշվարկների հիման վրա որոշվում են վճարվելիք ապահովագրական գումարների (հատուցումների) մեծությունները, այսինքն` դրանք հնարավորություն են տալիս որոշելու, թե ինչ գումարների սահման-

անհրաժեշտ

չափով ապահովագրաներում է հնարավոր կատարել կյանքի կան պահուստների ձնավորումը: Ալ կերպ ասած, ապահովագրության գծով ապահովագրական սակագների հիմնավորումը ե ապահովագրական պահուստների ձնավորումը ունեն փոխկապակվցվածության բարձր մակարդակ: Ակտուարները կյանքի ապահովագրական սակագների հիմնավորման նպատակով օգտագործում են հիմնականում հետնյալ չորս ցու-

ցանիշները՝

սահմանափակումները:

ներառե միջին որակի ներառելովմիջին

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅԱՆ

1.

2.

Յ.

4.

Մահացության (լրակեցության) հավանականությունը. Ապահովագրողի կողմից պլանավորված գործառնական ծախ-

սերը.

ներդրումների գծով Ապահովագրական պահուստների կանխատեսվողեկամտաբերությունը. Ապահովագրության պայմանագրերի վաղաժամկետ դադարեցման հետ կապված վճարվելիք ետգնման գումարները:

Կյանքի ապահովագրության պայմանագրերի գծով ձնավորվող հիմնական պահուստի` մաթեմատիկական պահուստի մեծությունը հաշվարկելիս, ակտուարն օգտագործում է ընթացիկ ժամանակաշրջանում եկամուտների ն ծախսերի հատնյալ տվյալները՝

»

»«

»

Գանձված ապահովագրավճարների գումարները. Հաշվետու ժամանակաշրջանի սկզբի դրությամբ ապահովագրական պահուստների մեծությունը. -Ներդրումներից ստացված եկամուտը. ՆԱպահովագրական գումարի վճարման գծով ընթացիկ հանջների գումարը:

»

պա-

Ցանկացած տարվա համար կանխատեսվող վճարվելիք ապահովագրական գումարների (հատուցումների) մեծությունը որոշվում է հաշվարկելով մահացության հետ կապված ծախսերը, տոկոսադրույքի հետ կապված դիսկոնտավորումը, ինչպես նան հավանականությունն այն բանի, որ ապահովագրության վկայագրի գործողությունը չի

դադարեցվի:

Սահմանվում է կյանքի ապահովագրության պայմանագրերի գծով ապահովագրավճարի կազմում հաշվարկված ներդրումների եկամտաբերության տարեկան նորմատիվային գործակցի առավելագույն չափ հաշվի առնելով 1)

տվյալ երկրի կառավարության կողմից պետական պարտատոմսերի գծով սահմանված ն կանխատեսվող եկամտաբերու-

թյան տոկոսադրույքները ելնելով ապահովագրության պայմանագրի սահմանված ժամկետից, համապատասխանաբար կիրառելով պարտատոմսերի կարճաժամկետ, միջնաժամկետ ն երկարաժամկետտոկոսադրույքները. »

»

»

»

հարկերին տուրքերի գումարները. պայմանագրի դաապահովադրի կողմից ապահովագրության դարեցման դեպքում ետգնման գումարների հաշվառումը կատարվում է ապահովագրական գումարների վճարման սկզբունքների կիրառմամբ օգտագործելով սահմանված ակտուարական մեթոդները ն հաշվի առնելով ապահովագրության պայմանագրովսահմանված զեղչերը:

»

բանկային ավանդների գծով սահմանված ն կանխատեսվող ավանդային տոկոսադրույքները ելնելով ապահովագրության պայմանագրի սահմանված ժամկետից համապատասխանա-

կիրառելով բանկային ավանդների կարճաժամկետ, միջնաժամկետ ն երկարաժամկետ տոկոսադրույքները.

բար »

նորմատիվները: Ձնավորված մաթեմատիկական պահուստների մեծության բավարար լինելու հանգամանքը գնահատվում է որակավորված ակտուարիկողմից կիրառելովհետնյալ սկզբունքները. ապահովագրական պարտավորություններըհաշվարկվում են գծով հաշվի առնելով ապահովագրագործող պայմանագրերի կան ռիսկերի տեղի ունենալու հավանականությունը. ապահովագրական պարտավորություններիմեծության հաշվարկման ժամանակ դրանցկազմում ընդգրկվում են միայն սահմանափակ ն ողջամիտ անբարենպաստ շեղումները. գործավարման ծախսերը, առանց որնէ սահմանափակման, պետք է ներառվեն հաշվարկների մեջ ն պետք է բաշխվեն վկայագրիգործողությանամբողջ ժամանակաշրջանիհամար. կազմում հաշվառվում են ակտուարաապարտավորությունների կան հաշվարկներով հիմնավորված ն ապահովադիրների վկայագրերով սահմանված շահաբաժինների,ապահովագրական գումարների վճարման հետ կապված լրացուցիչ ծախսերի, »

Մաթեմատիկականպահուստի մեծությունը որոշվում է իրավական ակտերով սահմանված ակտուարական հաշվարկների հիման վրա: Մասնավորապես, սովորաբար կիրառվում են հետնյալ չափանիշները.

»

2) Այն դեպքում, երբ եկամտաբերությաննորմատիվը փոփոխվում է, կապված ապահովագրությանժամկետից, ապահովագրական պարտավորություններիմեծությունը որոշվում է ապահովագրական պայմանագրերի`ըստ ապահովագրությանժամկետների խմբավորման միջոցով` կիրառելով եկամտաբերությանհամապատասխան

ապահովագրողների մանման

այլ

կիրառած նորմատիվի մեծության

սահ-

հիմնավորումները` համաձայնեցնելով լիազորված

մարմնի հետ:

Գնահատման

արդյունքներումփոփոխություններըկարող

են

կա-

տարվել` հաշվի առնելով.

Փոփոխության կատարմանժամանակաշրջանը,եթե այն ազդում է տվյալ հաշվետու ժամանակաշրջանիարդյունքների վրա կամ՝ 1.

Փոփոխության կատարման ժամանակաշրջանը, եթե այն ազդում Է ընթացիկ ն ապագա ժամանակաշրջանների ֆինանսական արդյունքների վրա: 2.

կյանքի ապահովագրություն իրականացնող ապահովագրական ընկերությունները կյանքի կուտակային ապահովագրության դասերի գծով ձնավորում են մաթեմատիկական պահուստներ ն ԲԶՊ, իսկ կյանքի խառը ապահովագրության պայմանագրերի դեպքում ոչ կուտակային ապահովագրության մասով առանձին ձնավորում են

նան ՉԱՊ, ՆԶՊՊ, ՏՉՊՊ ն ԲԶՊ:

ՀՀ-ում

Պահուստը ձնավորվում ն հաշվարկվում է ապահովագրության յուրաքանչյուր դասի համար առանձին:

Մաթեմատիկականպահուստի հաշվարկում օգտագործվող տարեկան տոկոսադրույքի առավելագույնչափը սահմանվում է` ՏոաշԼո

(496, Ծմիջ),

որտեղ` Տոու

-

մաթեմատիկականպահուստի հաշվարկում օգտագործվող տարեկան տոկոսադրույքի առավելագույնչափն է.

Եցիջ հաշվետու ամսվա ն դրան նախորդող 35 ամիսների ընթացքում մաթեմատիկականպահուստին համարժեք ակտիվ-

ների միջին տարեկան եկամտաբերությունն է:

ՀՀ կենտրոնական բանկի խորհրդի կողմից սահմանված կանոնա-

կարգի համաձայն` մաթեմատիական պահուստը ձնավորվում է կյանքի ապահովագրության պայմանագրերի գծով գնահատված պարտավորությունների ներկա (զեղչված) արժեքի չափով` ապագա նվազեցված այդ պայմանագրերի գծով ապահովագրողին վճարման ենթակա ապագա ապահովագրավճարների գնահատվածներկա (զեղչված) արժեքի չափով:

Այն հաշվարկվում

ապահովագրողի պատասխանատու ակտուարի կողմից հաստատված ակտուարական մեթոդների համաձայն` հաշվի առնելով ապահովագրության առանձին պայմանագրից բխող բոլոր ապագա պարտավորությունները, ներառյալ` է

Երաշխավորված վճարները, որոնք ապահովադիրն իրավունք ունի ստանալու, 2. Բոնուսները, որոնք ապահովադիրն անհատապես կամ այլ ապահովադիրների հետ միասին իրավունք ունի ստանալու` անկախ

:

բոնուսների ձնից, 3. Այլ իրավունքներ, որոնցից ապահովագրության պայմանագրի հիման վրա օգտվում է ապահովադիրը, 4. . Պարտադիր վճարումները, ներառյալ` կոմիսիոն վճարները:

Չձ0

վագրությունից բացի ցանկացած այլ ապահովագրությանդասերն

Գլուխ Ճ ՈՉ

1.

ԿՅԱՆՔԻՔ

ենթադասերը: թադասերը

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

Ոչ կյանքի (ընդհանուր) այպահովագրությունն ունի տարբեր անվանումներ, օրինակ, որոշ երկրներում այն անվանվում է գույքի ն պատասխանատվությանապահովագրություն, իսկ ԱՄՆ-ում այն անվանվում է գույքի ն դժբախտ պատահարներիցապահովագրություն, քանի որ ապահովագրական ընկերություններինչէր թույլատրվում մի

Դժբախտպատահարներից ապահովագրություն '

2.

Բժշկական(առողջության) ապահովագրություն

8.

Արտասահմանմեկնող քաղաքացիների (աջակցության)

վկայագրով ապահովագրել մարդկանց տունը ն նրանց կյանքն ու աշխատունակությունը դժբախտ պատահարներից, ինչպես նան երրորդ անձանց հանդեպ քաղաքացիական պատասխանատվությունը: Այդ պաւոճառով էլ ապահովագրական ընկերություններըստիպված իրենց անվանեցին գույքի ն դժբախտ պատահարներիցապահովա-

ապահովագրություն 4.

Գույքային ապահովագրություն

5.

Ավտոտրանսպորտային

միջոցների ապահովագրություն

գրության ընկերություններ: միջոցների ապահովագրություն -

6.

Օդայինտրանսպորտային

7.

Ծովայինապահովագրություն

ապահովագրություն ախի

8.

Երկաթուղայինտրանսպորտի

աը

9.

Բեռներիապահովագրություն

10.Պատասխանատվության ապահովագրություն լ

պատասխանատվության Լ

11.

Գործատուների

աան

աանաաաւաաաաա

ապահովագրություն

Շրջակա միջավայրիաղտոտմանգծով պատասխանատվության ապահովագրություն 12.

13.

պատասխանատվության Մասնագիտական

ապահովագրություն

միջոցներիտերերի Ավտոտրանսպորտային քաղաքացիական պատասխանատվության ապահովագրություն 15. Ավտոտրանսպորտային միջոցներիօգտագործումից բխող ՀՀպատասխանատվության պարտադիրապահովագրությունը 14.

ում Վալա

ն

Հանուր

(ԱՊՊԱ)

Ը առատ

--

բ--

Ոչ կյանքի ապահովագրությանմեջ, որն այլ կերպ անվանվում Է ընդհանուր ապահովագրություն, դասակարգվում են կյանքի ապահո242

Ոչ կյանքի ապահովագրության պայմանագրերը հիմնականում կնքվում են մեկ տարի ժամկետով` ծածկելով այն վնասները, որոնք կարող են տեղի ունենալ այդ ժամկետի ընթացքում: Ապահովադիրը, իր ցանկությամբ, կարող է ապահովագրության ժամկետի վերջում չերկարացնել այն` հրաժարվելով վերակնքել պայմանագիրը: Այդ

դեպքումապահովագրողի

ն

միջն պայմանագրային ապահովադրի

հարաբերությունները դադարեցվում են, բացառությամբայն դեպքերի, երբ ապահովագրողն ունի պարտավորություն ապահովագրական հատուցման վճարման գծով:

Կյանքի ն ոչ կյանքի ապահովագրությանտեսակների գծով հիմնական տարբերությունը ժամկետային գործոնն է, մասնավորապես, ոչ կյանքի ապահովագրության պայմանագրերը կնքվում են մեկ տարով կամ ավելի կարճ ժամկետով, իսկ կյանքի ապահովագրության պայմանագրերը կարող են կնքվել նույնիսկ 60 ն ավելի տարիների

համար: Այս երկու ապահովագրությանտեսակների միջն մյուս տարբերությունը ռիսկայնության գործոնն է: Ռչ կյանքի ապահովագրությունը կյանքի ապահովագրությունից ավելի ռիսկային է, որն էլ հանդիսանում է այս երկու ապահովագրության տեսակների պայմանագրերի ժամկետայնության ն ապահովագրականսակագների էական տարբերությունների պատճառ:

Ոչ կյանքի ապահովագրությանդասերն ու ենթադասերը բազմազան են ն բազմաքանակ, դրանք անընդհատ փոփոխվում են, ն ստեղծվում են նոր ենթադասեր: Այդ պատճառով էլ դժվար է ներկայացնել ոչ կյանքի ապահովագրությանգծով մատուցվող բոլոր

ապահովագրական ծառայությունների առանձնահատկությունները:

Ոչ կյանքի ապահովագրությանդասերով տրամադրվող ապահովագրական ծածկույթներըդասակարգվում են հետնյալ 4 հիմնական խմբերի մեջն. 1.

2. 3. 4.

Դժբախտ պատահարներիցն հիվանդություններից ապահովագրություն (անձնական ապահովագրություն). Գույքի ապահովագրություն.

Պատասխանատվության ապահովագրություն.

Ֆինանսականվնասների ապահովագրություն:

Ոչ կյանքի ապահովագրությանպայմանագրերըհաճախ ներառում են վերը նշված ապահովագրությանխմբերին վերաբերող մեկ կամ մի քանի դասեր կամ ենթադասեր: Մասնավորապես,տրանսպորտային միջոցների ապահովագրությունը տրամադրում Է ապահովագրական ծածկույթ ապահովադրի տրանսպորտային միջոցի կորստի ակամ վնասվածքի գծով (Կասկո), երրորդ անձանց հասցված անձնական ն գույքային վնասների գծով, ինչպես նան այն շահագործող անձնակազմի ն ուղնորների կյանքին, առողջությանը դժբախտ պատահարների հետնանքով հասցված վնասներիգծով:

Գույքային ապահովագրությանդասերում առավել լայն տարածում ունի տրանսպորտայինմիջոցներիապահովագրությունը,որն իրականացվում է օդանավերի, ծովային տրանսպորտայինմիջոցների, ցամաքային տրանսպորտի` ներառյալ ավտոտրանսպորտային միջոց-

ների երկաթուղային տրանսպորտի ապահովագրության դասերի գծով: Տրանսպորտայինմիջոցների հետ կապված ռիսկերը բաժանվում են հետնյալ երեք հիմնականխմբերի` ն

Տրանսպորտայինմիջոցի ապահովագրություն (Կասկո),

1.

որը

ներառում է դրանց շահագործման ընթացքում տեղի ունեցած պատահարների կամ երրորդ անձանց անօրինականգործողությունների, ինչպես նան հրդեհի, պայթյունի կամ գողության հետնանքովտրանսպորտային միջոցին պատճառվածվնասը.

2. Տրանսպորտային միջոցների տերերի կամ օգտագործողների երրորդ անձանց հանդեպ քաղաքացիական պատասխանատվության ապահովագրություն. Յ. Տրանսպորտային միջոցների ուղնորների ն դրանց շահագործող անձնակազմի (վարորդների) դժբախտ պատահարներից ապահովագրություն:

Բուն տրանսպորտային միջոցի ապահովագրության պայմանագրերը կնքվում են գույքային ապահովագրության պայմանագրերով, Քանի որ այն հանդիսանում է գույքի տարատեսակ:

Երրորդ անձանց կյանքին, առողջությանը, գույքին կամ այլ գույքային շահերին տրանսպորտային միջոցի շահագործման արդյունքում վնաս պատճառելու հետնանքով ծագած պարտավորություններով ապահովագրվողի քաղաքացիական պատասխանատվության ռիսկը երկրներում իրականացվումէ պարտադիր եղանակով: շատ

ն ուղնորնեհի Տրանսպորտային միջոցների շահագործող անձնակազմի (վարորդների, օդաչուների, մեքենավարների ն այլն) դժբախտ պատահարների: ապահովագրության պայմանագրերը են անձնական ապահովագրության կնքվում պայմանագրեր պայմաններով սահմանված չափանիշների պահպանմամբ:

Եթե տրանսպորտային միջոցներն ապահովագրվել են բոլոր ռիսկերից, այդ դեպքում ապահովագրողն ապահովադրին տրամադրումէ ապահովագրականպաշտպանվածություն վերը նշված բոլոր ռիսկերի

գծով:

Տրանսպորտային միջոցների ապահովագրությունն իրականացվում է երկու տարբերակով` 1. 2.

Վնասի լրիվ հատուցմամբ. Որոշակի գումարի սահմաններում վնասի հատուցմանն ապահովագդրի անձնական մասնակցության պայմանով` չհատուցվող գումարի կիրառմամբ:

Ի տարբերություն կյանքի ապահովագրության՝ ոչ կյանքի ապահովագրության պայմանագրերում սովորաբար սահմանափակումներչեն սահմանվում ապահովագրության ժամկետի ընթացքում մեկ պայմանագրի գծով ապահովագրական հայտերի ներկայացման քանակի

գծով:

Առանձին ապահովագրության դասերի գծով, ինչպիսին է ավտոմեքենաներիկամ բնակելի տների ,ապահովագրությունը, ապահովագրական հայտերի ներկայացման հաճախականությունը համեմատաբար բարձր է, իսկ ընդհանուր պատասխանատվությանն առետրայինգույքի ապահովագրությանդասերի գծով ներկայացվող ապահովագրական հայտերինըէ̀ականորենցածր է: Ոչ կյանքի ապահովագրությանհիմնական սկզբունքն է փոխհատուցել ապահովադրին (ապահովագրված անձին) պատճառված վնասը: Կոնկրետ ապահովագրական վկայագրի գծով գրեթե անհնար է կանխատեսել պահանջներիքանակը կամ դրանց մեծությունը,քանի որ են դրանք ունենում էական տատանումներ, իսկ կյանքի ապահովագրությանդեպքում հիմնականում հստակ սահմանվում են ապահովագրականգումարների վճարման չափերը: Այդ պատճառով էլ ոչ կյանքի ապահովագրության վկայագրերումսահմանվում է ապահովագրական հատուցումների առավելագույն չափ (ապահովագրական գումար):

Ապահովագրությանայս տեսակի գծով ապահովագրական հայտերի կարգավորման գործընթացն ավելի է բարդանում, ն ռիսկայնությանմակարդակնաճում է, երբ ապահովագրությանառանձին դասերի առանձնահատկության պատճառով ապահովագրական պատահար տեղի ունենալու, ապահովագրականհայտ ներկայացնելու ն վնասների կարգավորմանգործընթացների համար երկար ժամանակ է պահանջվում: Օրինակ, բեռների ապահովագրության դեպքում ապահովագրականպատահար տեղի ունենալու փաստը սովորաբարպարզվում է բեռները ստանալուց հետո, որը կարող է տնել ամիսներ:

Պատասխանատվության ապահովագրությանդասերի գծով պահանջների կարգավորմանժամանակահատվածն ամենաերկարնէ, քանի որ շատ պահանջներվիճահարույցեն ն հաճախ դրանք կարգավորվում են դատաքննության միջոցով: Ոչ կյանքի ապահովագրությունումբարդ է նան ռիսկերի կառավարման, ապահովագրականսակագներիհիմնավորման, ապահովագրության պայմանագրիպայմաններիսահմանման ն վնասների կարգավորման աշխատանքների իրականացումը:

Չի կարելի անտեսել նան ապահովադիրների (ապահովագրված անձանց) կողմից կանխամտածված գործողությունների հետնանքով ապահովագրական պուլին վնասներ պատճառելու հավանականությունը, որի պատճառով ոչ կյանքի ապահովագրական ընկերությունները կարող են կրել մեծ չափերի հասնող վնասներ: Որպեսզի նվազեցվեն նշված ռիսկերի բացասական հետնանքները, յուրաքանչյուր ապահովագրության դասի կամ ենթադասի գծով ապահովագրության պայմանների մշակման ժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել ապահովագրության ենթակա օբյեկտների ն ռիսկերի առանձնահատկությունները, ապահովագրական պահուստների ձնավորման, ֆինանսական կայունության ն վճարունակության ապահովման հարցերը, ինչպես նան ապահովագրական գործունեության իրականացման նկատմամբ անհրաժեշտ է սահմանել առավել մանրամասն վերահսկողություն:

ԴԺԲԱԽՏ

ՊԱՏԱՀԱՐՆԵՐԻՑ

7. Ապահովագրական

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

օբյեկտ ն ծաժլկույթ

Ապահովագրության օբյեկտ են հանդիսանում ապահովադիրների (ապահովագրված անձանց) այն գույքային շահերը, որոնք կապված են դժբախտ պատահար տեղի ունենալու հետնանքով նրանց կյանքին կամ աշխատունակությանը հասցված կորստի հետ, ինչպես նան ապահովագրական պատահարի պատճառով նրանց եկամուտների կորստի ն լրացուցիչ ծախսերի կատարման հետ:

`

Դժբախտ պատահարներից ապահովագրությունը նախատեսում է ապահովագրական պատահար տեղի ունենալու պատճառով ապահովագրված անձանց կյանքին ու աշխատունակությանը հասցված վնասների ապահովագրական հատուցումների կատարում ապահովագրողի կողմից` սահմանված հաստատագրված գումարի չափով կամ մասնակի, ինչպես նան լրացուցիչ ծախսերի լրիվ փոխհատուց-

մամբ: Հնարավոր

են

նան

վերը նշված հատուցումներիտարբե-

րակների զուգակցումներ: 2.

Ապահովագրության մասնակիցները

ապահովա-

Ապահովագրողըկնքում է դժբախտ պատահարներից գրության անհատական պայմանագրերմիայն աշխատունակքաղաքացիների հետ: Ապահովադրինիրավունք է տրվում ապահովագրված անձի մահվան դեպքում նշանակել ցանկացած անձի (շահառուի), որն ապահովագրական հատուցում ստանալու իրավունք ունի: Եթե պայմանագրում շահառու չի նշանակված, ապա ապահովագրական հատուցումը կարող են ստանալ ապահովագրված անձի ժառանգները: Ապահովագրության այս տեսակի պայմաններով չափահաս ապահովագրված անձանց տարիքը է սահմանվում տասնվեց տարեկանը, իսկ դժբախտ պատահարներից երեխաների ապահովագրությանպայմաններովապահովագրությանենթակա են սովորաբար մեկ տարեկանիցմինչն տասնհինգ տարեկան անձինք:

Ապահովադիրներն իրավունք ունեն ապահովագրությանպայմանագիր կնքել երրորդ անձանց օգտին: Այս պայմաններովեն կնքվում կորպորատիվ(խմբակային)դժբախտ պատահարներից ապահովա-

գրության պայմանագրերը,օրինակ`

ձեռնարկությունըկամ կազմա-

կերպությունըկարող է ապահովագրելիր աշխատակիցներին: 3.

Կպահովագրության պալմանագրի հիմնական պայմանները

Ապահովագրական Մ վագրակ պատահարներէ հանդիսանում այն դժբախտ պատահարները,որոնք սահմանված են ապահովագրության պայմանագրով, որոնց տեղի ունենալու ժամանակառաջ է գալիս ապահովագրական հատուցում վճարելու ապահովագրողի պարտավորությունը: Ապահովագրական ռիսկ համարվում է այն դժբախտ պատահարի տեղի ունենալու հավանականությունը, որի հետ կապված իրականացվում է ապահովագրությունը:

Ապահովագրության այս տեսակի պայմաններով ապահովագրական պատահարներեն համարվում այն դժբախտ պատահարները,

որոնց հետնանքով`

ած անձիի աշխատունա ան ունեցել ապահովա աշխատունակությ ապահովագրվ 1. Տե ղի է ունեցել ժամանակավոր կամ մշտական կորուստ` հաշմանդամության ստացում. 2.

Ապահովագրված անձը մահացել է.

Ապահովագրության պայմաններով փոխհատուցվում են նան ապահովագրված անձանց աշխատունակության կորստի կամ մահվան ռիսկերի գծով վնասները, եթե դրանք տեղի են ունեցել ապահովագրական պատահարի տեղի ունենալու օրվանից հետո մեկ տարվա ընթացքում:

Ապահովագրական պատահարներ տեղի ունենալու հետնանքով ապահովագրված անձանց կյանքին, առողջությանը, աշխատունակությանը հասցված վնասների փոխհատուցումները կատարվում են տարբեր պայմաններով, մասնավորապես, պայմանագրում սովորաբար յուրաքանչյուր վնասվածքի գծով սահմանվում է հաստատագրված ապահովագրականգումար, որը վճարվում է ապահովագրված անձին, օրինակ, մեկ կամ մի քանի վերջույթների կորստի կամ այլ վնասվածք ստանալու դեպքում: Ապահովագրությանպայմանագրում ճշտվում են այն դժբախտ պատահարները, որոնց գծով իրականացվում է ապահովագրությունը, ինչպես նան այն պատահարները, որոնք ապահովագրականպատահար չեն հանդիսանում: Ապահովագրությանայս դասով ապահովագրականպատահարներ չեն հանդիսանում այն պատահարները, որոնք տեղի են ունեցել` Ապահովագրված անձի կամ շահառուի կանխամտածված գործողությունների կամ ինքնասպանությունկատարելու հետնանքով. »

ՆԱպահովագրվածանձի` տրանսպորտային միջոցն ալկոհոլ թմրամիջոցներ օգտագործած վիճակում վարելու հետնանքով ն այլն: »

ն

Ապահովագրականսակագների հիմնավորման ն պայմանագրում ժամանակ հաշվի են առնվում ապահովագրական ռիսկի

սահմանման

վրա ազդող

գործոնները, մասնավորապես.

(Ապահովագրվածանձի մասնագիտությունն ու աշխատանքի պայմանները, եթե վտանգավոր մասնագիտություն ունի ապա ապա»

հովագրական սակագինը բարձր է սահմանվում, իսկ, օրինակ, գրասենյակայինաշխատողներինը`ցածր.

Ապահովագրվածանձի տարիքը. Ապահովագրված անձի առողջական վիճակը. Ժամանցի վտանգավոր ձները, ինչպես նան ռիսկի տեղի ունենալու վրա ազդեցություն ունեցող մյուս հանգամանքները:

վում է նան մեկ ապահովագրական պատահարի գծով հատուցկատարման առավելագույն ժամկետ, օրինակ` առավելագույնը 4 շաբաթ կամ 28 օր. ման

»

»

»

Ապահովագրության պայմանագրիկնքման համար ապահովադիրը ներկայացնում է գրավոր դիմում, ինչպես նան լրացուցիչ փաստաթղթեր, որոնք կարող են բնութագրելտվյալ ապահովագրականռիսկը: Պայմանագրիգործողության ժամկետը սահմանվում է կողմերի համաձայնությամբ`հիմնականում մեկ տարի ժամկետով, որի ընթացքում

ապահովադիրնիրավունք ունի.

Պահանջել պայմանագրիվաղաժամկետ լուծում, այդ մասին նախապես տեղյակ պահելով ապահովագրողին` պայմանագրում սահմանված ժամկետի ընթացքում. 1.

2.

Ապահովագրությանպայմանագրում նշել այլ անձի (շահառուի), որին նա լիազորում է իր մահվան դեպքում ապահովագրական հատուցում ստանալու իրավունքը. 3.

Ապահովագրության պայմանագիրկնքել երրորդ անձի` ապահովագրված անձի օգտին: կարգավորումը Ապահովագրական Ապահովագրական 4.

հայտերի

հատուցման մեծությունը որոշվում է ապահովագրության պայմանագրի պայմանների համաձայն ն կատարվում է հետնյալ պայմաններովն տարբերակներով`

Աշխատունակությանժամանակավոր կորստի ռիսկի գծով հատուցումներըկատարվումեն հետնյալ տարբերակներով` Ապահովագրականպատահարի հետնանքով ապահովագրված 1)

»

անձին պատճառված մեկ կամ մի քանի վերջույթների կորստի կամ այլ վնասվածքների գծով պայմանագրում սահմանված ապահովագրականգումարի չափով.

»

Աշխատունակության կորստի յուրաքանչյուր օրվա համար վճարվում է հաստատագրվածհատուցում, սակայն սահման250

»

ծախսերի գծով հատուցումների կատարման պայմանի դեպքում փոխհատուցվում են ստացիոնար բուժման

Բուժման

ծախսերը.

2) Աշխատունակության մշտական կորստի դեպքում ապահովագրական հատուցման մեծությունը կախված է հաշմանդամության աս-

տիճանից` ապահովագրական գումարի նկատմամբ կիրառելով մանագրում սահմանված տոկոսադրույքը.

պայ-

3) Ապահովագրված անձի մահվան դեպքում հատուցումը վճարվում է ապահովագրական գումարի լրիվ չափով` շահառուին կամ ապահովագրվածանձի ժառանգներին:

Մատուցված բժշկական ծառայությունների գծով կատարված ծախսերի հատուցման առավելագույն ժամկետը սովորաբար կազմում է մեկ տարի` ապահովագրական պատահարը տեղի ունենալու օրվանից սկսած: Ապահովագրության այս դասի պայմաններով ապահովագրողը վճարում է հոսպիտալացման, ախտորոշման, հատուկ տրանսպորտովհիվանդի տեղափոխման, դեղորայքների ն հիվանդի բուժման մյուս ծախսերը` հաշվի առնելով պայմանագրում սահմանված այդ ծառայությունների մատուցման գծով սահմանափակումները: Ապահովագրված անձի մահվան դեպքում շահառուին կամ ժառանգներին ապահովագրականհատուցումը վճարվում է ապահովագրական գումարի չափով, որից նվազեցվում են վերը նշված ծախսերի գծով կատարված վճարումներն ու ապահովագրությանպայմանագրի գործողության ընթացքում կատարված մյուս հատուցումները: Ապահովագրության այս դասի գծով ապահովագրական հայտերը սովորաբար արագ են կարգավորվում, առանց էական ուշացումների, քանի որ պայմանագրոմ վնասների փոխհատուցման չափերն հստակ ամրագրված են: Ապահովագրական պատահարի տեղի ունենալու փաստը սովորաբար ակնհայտ է ն, հետնաբար, ապահովագրական հ այտի մանհ հավանականությունը նականությունը ցածր ցածր էէ: ներկայացման ուշացման

դժբախտ պատահարներից ապահովագրության ներառում է հետնյալ ենթադասերը`

ԱԱԳ դասը 1.

2. Յ.

օրենքով

Ամրագրված դրամականհատուցմամբ. Հատուցմամբ կախված պատահարի բնույթից. Ուղնորների վնասվածքների ապահովագրությունը:

րության հետ ինչպես նան

պայմանագիրեն կնքում իրենց աշխատակիցները, ընտանիքի անդամների, այլ անձանց (աշխատողների

օգտին: թոշակառուների) դեպքում, որպես կանոն, ապաապահովագրության Անհատական

ովքեր սեփական հովադիր են հանդիսանում այն քաղաքացիները, են կնքում միջոցների հաշվին պայմանագիր համար: (հարազատների) անձանց ընկերությանհետ իրենց ակամ այլ հետ, ովքեր՝ Պայմանագրերչեն կնքվումայն անձանց կամ . Հանդիսանումեն 1-ին կամ 2-րդ կարգիհաշմանդամներ

ապահովագ

»

ԲԺՇԿԱԿԱՆ

(ԱՌՈՂՋՈՒԹՅԱՆ)

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

Ամբողջ աշխարհում լայն տարածում ունի ապահովագրության այս տեսակը: Բժշկական ապահովագրությունը նախատեսված է ապահովագրված անձանց բժշկական ծառայությունների մատուցման ֆինանսավորման համար: Կամավոր

բժշկական

ապահովագրությունն

իրականացվում էլ

է

ապահովագրության) այնպես

ոչ ինչպես կյանքի (երկարաժամկետ կյանքի (ընդհանուր) ապահովագրության տեսակների գծով: Կյանքի ապահովագրության գծով բժշկական ապահովագրության իրականա-. ցումն այլ կերպ կոչվում է նան անընդհատ բժշկական ապահովագրություն, որը տրամադրում է ավելի մեծ ծավալի ապահովագրական ծածկույթ: Ապահովագրությանայս դասի գծով պարտադիր եղանակով ապահովագրության իրականացումը նույնպես լայն տարածում ունի ամբողջ աշխարհում: Պարտադիր բժշկական ապահովագրությունը հանդիսանում է սոցիալական ապահովագրությանբաղադրիչ մասը ն երկրի բնակչության մեծամասնության համար հնարավորություն է ստեղծում ստանալ անհրաժեշտ բժշկական օգնություն:

1. Ապահովագրության

ոսպիտալացվածեն: իրակաբժշկական ապահովագրությունն Ապահովագրողները հետ կնքված բժշկական նացնում են բժշկականհիմնարկությունների առկայությանդեպպայմանագրերի ծառայություններիմատուցման բժշկականապահովագրուքում: Այդ պատճառովէլ ապահովագրողը նշում է այն բժշկականկազմակերպություններ թյան պայմանագրում են բժշկականծառայությունտվյալները, որոնց կողմից մատուցվելու բժշկականծառայությունների ները: Ապահովագրողները հիվանդանոց են կնքում պոլիկլինիկաների, գծով պայմանագրեր Ն ն մասնավոր բժիշկների, ախտորոշման վերականգնողական `

մասնակիցները

Բժշկական ապահովագրությունն իրականացվում է ինչպես կորպորատիվ, այնպես էլ` անհատական: Կորպորատիվ բժշկական ապահովագրության դեպքում ապահրվադրի դերում հանդես են գալիս այն ձեռնարկությունները, կազմակերպություններն ու հիմնարկները, որոնք ապահովագրական ընկեԴԻՊ

Աո

ի:

են

համաձայնությամբսահմանվու րոններիհետ, որտեղ փոխադարձ մատուցմանգները: բժշկականծառայությունների ծաանձանց մատուցված անորակ կամ ոչ լրիվ Ապահովագրված են պատասխանատվություն վալով բժշկականծառայությանհամար Այս դեպքում ապահովագրողն կրում բժշկականհիմնարկությունները: չվճարել մատուցված իրավունք ունի մասնակի կամ ամբողջությամբ համար: ծառայությունների բժշկական 2.

Բժշկական.

ապահովագրությանհիմնական պայմաններն

ու

ապահովագրականծրագրերը

ապահովագրվում հետ կապված

պայմանագրով Բժշկական ապահովագրության անձանց) (ապահովագրված

ապահովադիրների

են

հետնյալ ռիսկերը »

»

ռիսկը. .-Հիվանդանալու Քրոնիկական

սրացմանռիսկը. հիվանդությունների

»

»

Թունավորվելու վնասվածքներ ստանալու ռիսկը. Հղիության,ինչպես նան հղիությանբարդացման հետ ռիսկերը այլն: ն

ն

»

կապված

Ընտանեկան բժշկի կողմից ծառայությունների մատուցում.

Հետհիվանդանոցային ս տան պայմաններում խնամքի ծառայությունների մատուցում. Ոչ ավանդական բժշկական մեթոդներով բուժում ն առողջության վերականգնում. Հղիության, ծննդաբերության արտոնյալ պայմաններով ապահովագրություն նայլն: »

Ապահովագրական պատահար է հանդիսանում վերը նշված ռիսկերի տեղի ունենալու դեպքում ապահովադրի(ապահովագրված անձի) բժշկականկազմակերպություն դիմելը: Ի տարբերություն ապահովագրության մյուս դասերի, բժշկական ապահովագրությանառանձնահատկությունն այն է, որ ապահովագրական պատահարները, կապված հիվանդության բուժման ծախսերիվճարման հետ, ունեն ժամկետային առումով ձգձգման կամ երկարացմանառանձնահատկություն: ն Հիվանդությունը

. Առողջարանային ծառայությունների մատուցում.

»

դրա

հետ

»

»

Լրացուցիչ կարող են մատուցվել նան բժշկական Փծառայությունների այլ տեսակներ (շտապ բուժօգնություն, ատամնաբուժություն, դեղորայքի ապահովումնայլն):

աար Տեաոունակության կայացնում

կորուստը իրենցից Ապահովագրական ծրագրերից բացառվում են բժշկական այն կ, որը տարածվում է որոշակի ծառայությունները, որոնք ներառված են պետության կողմից երաշխա2 ժամանակաշրջանի վրա, այդ պատճառով էլ ապահովագրությանվորված անվճար տրամադրվող ծառայություններիցանկում: պայմանագրում հստակ պետք է սահմանված լինեն ապահովագրաԿյանքի ապահովագրության տեսակով առողջության ապահովական պատահարի սկիզբը ն ավարտը, որի ընթացքում ապահոգրության իրականացումն այ կերպ կոչվում է նան անընդհատ վագրողը կրում է ապահովագրական հատուցման պարտավորություն: բժշկական ապահովագրություն, որը տրամադրում Է ավելի մեծ Քրոնիկհիվանդությունների սրացման դեպքերի կամ բուժման ծավալի ապահովագրական ծածկույթ, ինչպես նան ապահովագրում ձգձգման հետ կապված լրացուցիչ բժշկական ծախսերիգծով վնասեն մեծ թվով ռիսկեր, որոնք հիմնականում չեն ապահովագրվում ոչ ները սահմանափակելու նպատակով պայմանագրումսահմանվում Է կյանքի առողջության ապահովագրության դասով, մասնավորապես. կատարմանգծով առավելագույնչափ: Բուժման ծախսերի Հաշմանդամների խնամքի ապահովագրությունը, որն ապահոփոխհատուցմանժամանակահա է վում ծերությունից հաշմանդամության ն երկարաժամկետ անաշխաէ տալիս հնարավորություն ն. Բժական թյան վնասաբերության ա ինչը դրական մակարդակը ր նենում ուս ծառայություններիծախսերի գծով ծածկույթ. ապահովագրության գնի նվազեցմանառումով: Կրիտիկական հիվանդությունների գծով ռիսկեր ն այլն: Բժշկական ապահովագրությունն ընդգրկումէ բժշկականծառայուԲժշկական ապահովագրական ընկերությունները ձնավորում են թյունների մատուցման տարբեր ծրագրեր` սկսած ապահովագրված նան կանխարգելիչ միջոցառումների պահուստ, որի միջոցների հաշանձանցախտորոշումիցվ̀երջացրած վերա կան ծառայությունների վին ֆինանսավորում են բժշկական հիմնարկությունների տեխնիկական վերազինման, դեղորայքների ն այլ բժշկական տեխնիկայի ու ծրագրերիընտրությունիցն հարմարանքներիձեռք բերման ծախսերը: Այս հանգամանքը դրական ծությունից՝ անձանց) տրամադրվում է բժիշկներին ազդեցություն է ունենում ապահովագրված անձանց բարձրակարգ հիվանդանոցների ընտրությանհնա րավորություն, մասնավորապես` բժշկական սպասարկման կազմակերպման ու բժշկական ծառայությունների ինքնարժեքի իջեցման վրա: Բարձրակարգ բժշկականսպասարկում. ր

ո ռերի

Ականմարափակումը վազեցնել »

աեր

»

ատո թունների

բժշկամատուցում վանգնողական Կար

վճարված պահովագրական -

ապահովադիրներին (ապահովագրված

»

3.

Ապահովագրության պայմանագրերի կնքումը

ն

անդերջայթինգը

Պայմանագրումապահովագրականգումարը սահմանվում է հաշվի առնելով հաճախորդի նյութական վիճակը: Եթե հաճախորդը ցանկանում է ապահովագրվելխոշոր ապահովագրականգումարով, ապա դա ահազանգէ, որ նա ունի առողջության հետ կապված խնդիրներ,

որոնք թաքցնում է ն ցանկանում է իր առողջական խնդիրները լուծել ցածր ապահովագրավճարվճարելով:

Բժշկական ապահովագրության գծով սպահովագրական սակագները հիմնավորվում են ապահովագրողի ապահովագրական ծրագրերի ն բժշկական ծառայություններիհիմնական տեսակների՝

ամբուլատոր-պոլիկլինիկական, ստացիոնար ն կոմպլեքս (որը ներաէ ամբուլատոր-պոլիկլինիկական ն ստացիոնար բուժօգնությունը

ռում

միասին) համար: Իսկ ապահովագրական սակագների մեծության հաշվարկման համար օգտագործվում է երկրի ն ապահովագրողների առողջապահության գծով վիճակագրությունը,որտեղ մանրամասնն հոսպիտալացման վում են հիվանդացության ցուցանիշները:

Արդերռայթինգիիրականացմանարդյունքում սահմանվում Էէապահովագրական սակագնի մեծությունը ն որոշվում է հաճախորդին ապահովագրելու հարցը:

Ապահովագրությանպայմանագրումապահովագրական սակագները սահմանվում են, հաշվի առնելով ապահովագրված անձանց հիվանդանալու հավանասանությունը, տարիքը, մասնագիտությունը, ընդհանուր առողջական վիճակը նայլն: Բժշկական ապահովագրության գծով անդերռայթինգիժամանակ են առնվում հաճախորդի վերաբերյալ հետնյալ հիմնական

հաշվի

տվյալները՝

--

1) Ընտանիքիպատմությունը ժառանգական հիվանդությունները կարեոր գործոն են մարդկանց` այս կամ այն հիվանդությամբհի-

վանդանալու հավանականությունը որոշելու առումով: 2) Առողջական վիճակը թուլ առողջական վիճակը կամ ապրելու վատ պայմաններըբարձրացնումեն հիվանդանալուհավանականությունը: Որպեսզի բժշկական ապահովագրական ընկերություններն ունենան ամբողջական պատկեր հաճախորդների վերաբերյալ, -

անհրաժեշտ է ստեղծել տվյալների բազա ինչպես տվյալ երկրի առողջապահության համակարգի, այնպես էլ բժշկական ապահովագրական ընկերությունների մակարդակով: Յ) (պահովագրական գումարը սահմանումը ապահովագրողը սահմանում Է ապահովագրական գումարի որոշակի չափ, որի գերազանցման դեպքում պետք է իրականացնել հաճախորդի բժշկական ախտորոշում: Որքան բարձր է ապահովագրական գումարով է ցանկանում ապահովագրվել հաճախորդը, այնքան մանրամասն պետք է իրականացվի բժշկական ախտորոշումը: Ապահովագրության այն դասի գծով կիրառվում Է «Բութ մատի» կանոնը, որի համաձայն ապահովագրական գումարի առավելագույն չափը չի կարող է գերազանցել հաճախորդի տարեկան եկամուտի տասնապատիկը: -

4) Աշխատանքի բնույթը ճշտվում է հաճախորդի աշխատանքի ն պայմանները բացահայտվում են այն հանգամանքները, որոնք նպաստում են այս կամ այն հիվանդության առաջացմանը: -

--

5) Վտանգավոր ժամանցը հաճախորդը կարող է ունենալ այնպիսի վտանգավոր հոբբիներ, որոնք կարող են վտանգել նրա առողջական վիճակը նայլն: 4. Ապահովազրական

հայտերի

Սարգավորումը

Ապահովագրականպատահարի տեղի ունենալու պահը սահմանվում է ապահովագրության պայմանագրում, հատկապես այն դեպքում, երբ ապահովագրական հատուցումները կատարվում են օրական հաստատագրված վճարով կամ ստացիոնար հիվանդանոցային բուժման ծախսերի փոխհատուցման պայմաններով: Բժշկական ապահովագրությանգծով ապահովագրականպատահարներ տեղի ունենալու դեպքում փոխհատուցվում են բժշկական ծախսերը, որոնք անհրաժեշտ են ապահովագրված անձի բուժման համար` կապված հիվանդանալու կամ դժբախտ դեպք տեղի ունենալու հետ: Եթե ապահովագրության պայմանագրով նախատեսված է, ա մ են նան հետհիվանդանոցային բուժման հե տ հիվանդանոցայինբու

Ա ժար ՐԸ:

Բժշկական ապահովագրության գծով ապահովագրական հատուցում ստանալու նպատակով ապահովագրված անձը պարտավոր է

ներկայացնել կատարված բժշկական ծախսերը հիմնավորող փաստաթղթերի բնօրինակները մասնավորապես` հիվանդանոցների, դեղատների, բժիշկների կողմից տրված հաշվարկային ն այլ փաստաթղթերի բնօրինակները: Նշված փաստաթղթերը են հանդիսանում ապահովագրական հատուցում կատարող ապահովագրական ընկերության ծախսերի հիմնավորման ապացույց: Ապահովագրական հայտերի կարգավորման սկզբունքները պահանջում են, որ բժշկական ծախսերը հիմնավորող փաստաթղթերն իրենց մեջ պարունակեն այն բոլոր տվյալները, որոնք հնարավորություն կտան ապահովագրողին` պարզել իր կողմից ապահովագրական հատուցման կատարման հիմնավորվածությունը ն դրա մեծությունը: Այդ պատճառով էլ ներկայացված փաստաթղթերումպետք է նշված լինեն՝

ապահովագրողին

»

Բուժում

»

Բուժման

»

»

ստացած անձի անունը, ազգանունը,

ժամանակահատվածը,ախտորոշման տվյալները. Մատուցված ծառայությունների գներն ու դրանց ծավալները, Այն լրացուցիչ վճարներն ու բժիշկների հոնորարները, որոնք վճավրել են նշված անձանց:

Ապահովագրական հատուցումը վճարվում է ապահովագրված անձին կամ նրա կողմից լիազորված անձին: Ապահովագրական հատուցումն ստացողի ցանկությամբ բժշկական ծախսերը կարող են վճարվել նան հիվանդանոցին, դեղատանը կամ բուժող բժշկին: Եթե ապահովադիրն (ապահովագրված անձը) ապահովագրվել է երկու ն ավելի ապահովագրական ընկերություններում (օրինակ, կամավոր ն պարտադիր ապահովագրության պայմանագրերով), ապա ապահովագրական հատուցումը կատարվում է համամասնորեն երկու ապահովագրողների կողմից` հաշվի առնելով ապահովագրության պայմանագրերում սահմանված ապահովագրական գումարների մեծությունները նե ապահովագրական պատասխանատվությանծավալները: ԱԱԳ

օրենքի համաձայն ՀՀ-ում բժշկական ապահովագրությունն իրականացվում է առողջության ապահովագրության դասով: ԱԱԳ է նան, որ նշված ապահովագրությունը կարող է օրենքը սահմանում իրականացվլ ամրագրված դրամական հատուցմամբ կամ նան հատուցմամբ կախված պատահարի բնույթից, ինչպես երկու պայմաններըմիասին:

ԱՐՏԱՍԱՀՄԱՆ

ՄԵԿՆՈՂ

ՔԱՂԱՔԱՑԻՆԵՐԻ

(ԱՋԱԿՑՈՒԹՅԱՆ)

ՍՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

1. Ապահովագրության

պայմանները

Ապահովադիրներ կարող են լինել ֆիզիկական ն իրավաբանական անձինք, որոնց հետ կնքվում են ապահովագրության պայմանագրեր` արտասահման մեկնող քաղաքացիների (ապահովագրված անձանց) գույքային շահերի պաշտպանությանվերաբերյալ: Ապահովագրության է տրամադրվում պայմաններով ապահովագրված անձանց ապահովագրականծածկույթ այլ երկրներում գտնվելու ընթացքում ՝

7) Պատահական հիվանդության գծով նրանց բժշկական ն դրա հետ կապված այլ ծառայություններիտրամադրման, մասնավորապես.

Բժշկական ծառայությունների մատուցումը, մասնավորապես, վիրահատություն ն հիվանդությունների ստացիոնար բուժում, անհետաձգելի ատամնաբուժական ծառայությունների մատու-

»

ցում. »

»

``

Ապահովագրված անձանց հիվանդանոց տեղափոխման տրանսպորտայինն հյուրանոցայինծախսերի փոխհատուցում. Ապահովագրվածանձին հայրենիք վերադարձնելու հետ կապված լրացուցիչ ծախսերը:

Սովորաբար վերը նշված ապահովագրականծածկույթների գծով սահմանվում են պայմանականչհատուցվող գումար, որպեսզի ապահովագրողները խուսափեն փոքր հատուցումների գծով ծախսերի կատարումից:

2) Դժբախտ պատահարի ռիսկի գծով ապահովագրական ծածկույթը, որի գծով ապահովագրականգումար սահմանվում է 20,000-ից մինչե 50,000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք դրամի չափով: Ապահովագրված անձի մահվան, ինչպես նան հաշմանդամության ստացման դեպքում` փոխհատուցումը կատարվում է ամբողջ ապահովագրական գումարի սահմաններում: Մարմնական վնասվածքների, վերջույթների կամ տեսողության կորստի գծով փոխհատուցվում են բուժման

ծախսերը: Ստանդարտ ապահովագրական ծածկույթից սովորաբար բացառություններ են կատարվում ակտիվ հանգստի վտանգավոր տեսակների գծով, օրինակ, դահուկասահքով կամ ալպինիզմով վելու հետ կապված վնասների փոխհատուցումը:

զբաղ-

Ապահովագրականծածկույթը ներառում է ապահովագրված անձանց մահվան դեպքում նրանց աճյունները հայրենիք տեղափոխելու հետ կապված ծառայություններիմատուցումը, եթե ապահովագրված անձի մահը տեղի է ունեցել պատահական հիվանդանալու կամ դժբախտ պատահարի հետնանքով: 3) Ուղեբեռի` հագուստի կորուստը կամ դրանց վնասումն ներառյալ Ուղեորության ժամանակ: Առանձին ապահովագրության պայմանագրերով կարող է նախատեսվել նան կանխիկ դրամի կորստի ն ուղեբեռի ուշացման գծով ապահովագրված անձանց կրած վնասների փոխհատուցում, որոնք սովորաբար ներառվում են ուղեբեռի ապահովագրական ծածկույթի մեջ: Նշված ապահովագրական ծած-

ա

արեակում եմա հան արարոկնար

չափեր, սակայն սովորաբար այդ ԱՄՆ դոլարը: զանցում 2000-2500

գումարի մեծությունը չի գերա-

Երրորդ անձանց հանդեպ քաղաքացիական այատասխանատվության ռիսկի գծով ապահովագրական ծածկույթը վերաբերում է ապահովագրվածանձանց կողմից երրորդ անձանց կամ նրանց գույքին վնաս պատճառելու քաղաքացիական պատասխանատվությանը: 2)

Ապահովագրությանայս դասի գծով ապահովագրողներըսահմաեն բացառություններ, որոնց գծով ապահովագրությանպայմանագրի պայմաններով պատասխանատվությունչեն կրում, մասնավորապես, եթե ապահովադրի մահը, մարմնական վնասվածքները կամ հիվանդությունը տեղի ունեցել` նում

է

Տոքսիկական նյութերի կամ պատճառով. »

թմրադեղերի օգտագործման

Հոգեկան խանգարումների, սեռական հիվանդությունների, ՁԻԱՀ-ի, հղիության ն ծննդաբերությանպատճառով. »

Ապահովագրված անձի` ֆիզիկական աշխատանքով, ալպինիզմով կամ դահուկասահքի մարզաձներով զբաղվելու, մոտոցիկլետով երթնեկելու ժամանակ. »

Ֆուտբոլ ն այլ խաղերի կամ այլ վտանգավոր միջոցառումների մասնակցելու ժամանակ: »

Ապահովագրողները բացառությունները կատարում են, որպեսզի նվազեցնել ապահովագրավճարի մեծուհնարավորություն ունենան թյունը, ինչպես նան կարողանան խուսափել մեծածավալ ն արտառոց վնասների հատուցումներ կատարելուց:

Ապահովագրության այս դասի գծով ապահովագրական պատահար է համարվում ուղեորության ընթացքում ապահովագրված անձի պատահական հիվանդանալը կամ դժբախտ պատահար տեղի ունենալու հետնանքով բժշկական ն այլ ծառայություններ ստանալու համար բժշկական հիմնարկություններին կամ ասիսթանսի կազմակերպությանը դիմելը: 2.

աու

կամալեուղտումնոը

կամ վուրանմ

մոսսրառ

ծառայությունների մատուցումը

Արտասահման մեկնող քաղաքացիների ապահովագրությունը ներկայումս անհնար է պատկերացնել առանց ասիսթանսի (աջակցության) կազմակերպությունների, որոնք մասնագիտացված են ապահովագրական ծառայությունների կազմակերպման ն աջակցության աշխատանքներում: Ապահովագրութան այս դասի զարգացման նախնական փուլում նշված ծառայությունների մատուցումը կազմակերպվում էր ապահովագրական ընկերությունների որոնց ստեղծվել էին Այդ բաժիններ: րի պարտականությունների մեջ էր մտնում զբոսաշրջիկ ապահովադիրների բժշկական ծառայությունների մատուցումն անմիջականորեն հանգստի վայրերում կազմակերպելը, սակայն ժամանակի ընթացքում, երբ ապահովագրության ծավալներն էականորեն ընդլայնվեցին, ասիսթանսի բաժիններն ի վիճակի չէին ասպահովել շուկայի աճող պահանջարկը, այդ պատճառով էլ ստեղծվեցին ասիսթանսի մասնագիտացվածկազմակերպություններ:

կողմից, ասիսթանսի ԿԻՆ կառուցվածքում

Չ81

Ապահովագրականընկերություններըհիմնականում աշխատում են ասիսթանսի ընկերություններիհետ, որոնց միջն կնքվում են ապահովագրական ծառայությունների մատուցման (աջակցության) պայմանագրեր, որոնց համաձայն` ասիսթանսի կազմակերպություններն կազմակերպում են բժշկական ն մյուս անհրաժեշտ 0շված ծառայությունների մատուցումը:

Ասիսթանսիկազմակերպություններն իրենց տրամադրության տակ ունեն համապատասխանսարքավորումներ ն մասնագետներ աշխարհի գրեթե բոլոր երկրներում, որոնց միջոցով կազմակերպում են արտասահման մեկնող ապահովագրված քաղաքացիներին անհրաժեշտ ծառայություներիմատուցումն ապահովագրականպատահարներ տեղի ունենալու դեպքում, մասնավորապես, կազմակերպումեն. »

Բժշկական ծառայությունների մատուցումը.

Հիվանդ կամ վնասվածք ստացած ապահովագրված անձանց հայրենիք վերադարձնելու գործընթացը. Ապահովագրված անձանց մահվան դեպքում` նրանց աճյունների հայրենիք տեղափոխելուգործընթացը: »

»

Մասնագիտացվածասիսթանսըներառում է նան ապահովագրված անձանց ուղեբեռին ն տրանսպորտայինմիջոցներին հասցված վնասվածքների վերանորոգման ու տեխնիկականսպասարկման, վթարի ենթարկված ավտոտրանսպորտայինմիջոցի պահպանության, իրավաբանական ն փաստաբանական ծառայություններիմատուցումը: Ասիսթանսի կազմակերպություններըկազմակերպում են նան ավտոզբոսաշրջիկ ապահովագրված անձանց անհրաժեշտ ծառայությունների մատուցում, օրինակ, ճանապարհատրանսպորտային պատահարի դեպքում ավտոմեքենան տեղափոխում են ավտոտեխսպասարկման կենտրոն: Իսկ եթե այն անհնար է վերանորոգմանմիջոցով վերականգնել, ապա կազմակերպվում է վարորդի ն ուղնորների՝ հայրենիք վերադարձը:

Ընդհանուր ընդունված պրակտիկա է դարձել ասիսթանսիկազմակերպությունների կողմից վթարային-փրկարար շուրջօրյա ծառայության մատուցումը, որպեսզի ժամանակին մատուցվեն բժշկական ն մյուս ծառայությունները:

ԳՈՒՅՔԱՅԻՆ

7. Գույքային

ի

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

ապահովագրության

օբյեկտներն

ու սուբյեկտները

Գույքային ապահովագրություննիրենից ներկայացնում է ապահովագրողների ն ապահովադիրների միջն ապահովագրական ծառայությունների մատուցման հարաբերությունների մի համակարգ, երբ ապահովադիրների գույքային շահերի պաշտպանությունը կապված է գույքին տիրապետման,օգտագործման կամ տնօրինման հետ:

Գույքային ապահովագրության գծով ապահովադիրներ կարող են լինել իրավաբանականկամ ֆիզիկական անձինք: Ապահովագրության այս տեսակի իրականացման ընթացքում գույք հասկացության տակ անհրաժեշտ է նկատի ունենալ ոչ միայն կոնկրետ առարկան կամ իրը, այլ նան իրերի, առարկաների ն ապրանքների խմբեր, օրինակ, տրանսպորտային միջոցներ ն գյուղատնտեսական կենդանիներ:

Գույքային ապահովագրության պայմանագրով ապահովագրվում են ապահովադրին պատկանող կամ վարձակալությամբ վերցված գույքի հետնյալ տեսակները` »

»

»

»

»

»

»

»

(Շենքերը, շինությունները, բնակարանները, ամառանոցները, ավտոտնակներն ու այլ կառույցները. Արտադրական ու տեխնոլոգիական սարքավորումները, էլեկտրոնային տեխնիկան, արտադրական ն աշխատանքային գործիքները. բազմամյա Գյուղատնտեսական մշակաբույսերի ու տնկարկների բերքըն գյուղատնտեսականկենդանիները.

Տրանսպորտային միջոցները. (օրինակ, ավտոմեքենաները, ինքնաթիռները,նավերընայլն). Թանկարժեք քարերը, մետաղները, իրերն ու զարդեղենը. Արվեստի գործերը. Կանխիկ դրամը, արտարժույթը, բանկային քարտերը. Պարտատոմսերը, մուրհակները, դրամական վստահագրերը.

Բնակելի տների գույքը, առարկաներն ու իրերը, ինչպես բնակարանիկահավորման տարբեր տարրերըն այլն:

»

Վերը նշված գույքի որոշ տեսակներ ապահովագրվում տվյալ տեսակի առանձնահատկությունները հաշվի առնող դասի ապահովագրության պայմանագրերով:

են

նան

բազմաթիվ այլ ռիսկեր, ինչպիսիք են պայթյունը, բնական աղետները, գողությունը ն այլն: 2. Շարժական գույքի, այդ թվում` տրանսպորտային միջոցների (ցամաքային, ջրային, օդային, երկաթուղային) ապահովագրության գծով հիմնական ռիսկը հանդիսանում է գողությունը ն նշված գույքի տեսակներին վնասվածքների պատճառումը, սակայն ապահովագրվում են նան մյուս ռիսկերից` բնական աղետներ, հրդեհ, պայթյուն ն նան

գույքի

՝ առանձին

Գույքային ապահովագրությունըպաշտպանում Է քաղաքացիների իրավաբանականանձանց այն գույքային շահերը, որոնք կապված են գույքի վնասվելու, կորստի, ոչնչացման, գողության ն այլ պատահետ` հարների միայն այն դեպքում, եթե դրանք կրում են պատահական բնույթ ն դրանց հետնանքները հնարավոր է կանխատեսել ն ն

այլն:

Ապահովագրության միջազգային պրակտիկայում լայն տարածում ունի գույքի ապահովագրություն, հետնյա՝։ աապպահովագրական ռիսկերից՝

գնահատել: 2.

Ապահովագրական ռիսկեր, պատահարներ

«Կրակ»

պայթյունի հետնանքով առաջացած վնասը,

«Այլ վթարներ» ջրամատակարարման, ջեռուցման կամ կոյուղու համակարգերի հանկարծակի վթարների հետնանքով հասցված վնասներ, -

Որոշակի գույքի կորստի, գողության կամ վնասվածքի ռիսկը: Ձեռնարկատիրոջկոնտրագենտներիկողմից իրենց պարտավորությունների խախտմամբ, նրանց՝ ձեռնարկատիրականգործունեությանը պատճառած կամ ձեռնարկատիրոջիցանկախ հանգամանքներով այդ գործունեության պայմանները փուիոխելու հետնանքով ծագած վնասների ռիսկը` ներառյալ սպասվելիք եկամուտները չստանալու ձեռնարկատիրական ռիսկը: 1...

«Երրորդ

անձանց անօրինական

գործողություններ»

գույքի կողոպուտի, գողության, ինչպես նան այդպիսի փորձ կատարելու հետնանքով առաջացած վնասը կամ լրիվ կորուստը: -

ունենալու Ապահովագրական Շպատահար տեղի դեպքում գույքին ապահովադրի հասցված բացասական հետեվանքներն անվանվում են վնաս կամ կորուստ:

Գույքային ապահովագրության պայմանագրում յուրաքանչյուր ապահովագրական պատահարի, օրինակ՝ հրդեհի, ջրհեղեղի, երկրաշարժի, վթարների ն այլ պատահարների հետնանքով գույքի կորստի կամ վնասի պատճառման դեպքերը, որոնք սահմանվում են` հաշվի առնելով ապահովագրվող գույքի բնույթն ու առանձնահատկությունները,մասնավորապես.

Գույքի կորուստը, ոչնչացումը կամ ջրասույզ լինելը նշանակում է, որ այն ամբողջությամբ անօգտագործելի է դարձել: Գույքի վնասվածք է համարվում այն վիճակը, երբ բացակայում են գույքի լրիվ կորստի կամ ոչնչացման նշանները, ն այն կարող է վերականգնվելվերանորոգման միջոցով:

.

ն

-

2.

Շինությունների հիմնական ապահովագրվող ռիսկը հրդեհն է, սակայն ապահովագրական վկայագրերը կարող են ապահովագրել

հրդեհի

«Բնական աղետներ» արտաքին բնական ուժերի ազդեցություններից (ջրհեղեղ, հողմ ն մրրիկ, կարկտահարություն, կայճակնահարություն, երկրաշարժ) առաջացած վնասը,

Ռիսկի տեսակները, որոնցից կարող են ապահովագրվել ապահովադրի գույքը կամ գույքային շահերը, բազմազան են: Այն ռիսկերը, որոնք կարող են ապահովագրվել գույքային ապահովագրությանպայմանագրով, դասակարգվում են երկու հիմնական ենթաճյուղերով, մասնավորապես`

1.

-

Գողությունը գույքի բռնագրավում Է գողության, զեղծարարության, ավազակային հարձակման, կողոպուտի ն այլ նմանատիպ գործողությունների հետնանքով:

Սակայն միայն գույքի վնասվածքի, ոչնչացման, գողության կամ այլ պատահար տեղի ունենալու փաստի առկայությունը բավարար չէ, որպեսզի ապահովագրողի մոտ առաջանա ապահովագրական հա-տուցում վճարելու պարտավորություն: Դրա համար անհրաժեշտ է նան գույքի վնասվածքի, կորստի կամ գողության որոշակի տնտեսական հետնանքների ն իրավական ապացույցների առկայություն: 21. Ապահովազրական

զումար,

ասլահովագրական

սակագին,

ապահովագրավճար Ինչպես գույքային ապահովագրության, այնպես էլ ապահովագրության մյուս տեսակների պայմանագրում ապահովագրական գումարի մեծությունը որոշվում է կողմերի փոխադարձ համաձայնությամբ: Սակայն գույքային ապահովագրության պայմանագրի կնքման պահին ապահովագրվող գույքի համար սահմանվող ապահովագրական գումարը չի կարող գերազանցել վերջինիս իրական (շուկայական) արժեքը, այսինքն ապահովագրական արժեքը: Նշված սահմանափակումը սահմանված է նան ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքով: Ապահովագրության պայմանագրում գույքի արժեքը սահմանվում է` ելնելով տվյալ գույքի շուկայական արժեքից, ն այն անվանվում է

գույքի ապահովագրական կամ իրական արժեք: հաշվարկը Ապահովագրավճարի մեծութան կատարվում է ապահովագրողի կողմից` ելնելով ապահովագրական սակագներից, որոնց մեծությունը որոշվում է ակտուարային հաշվարկների` օգնությամբ: Ապահովագրական սակագների մեծությունը սահմանվում է հաշվի առնելով ապահովագրվող գույքի ռիսկայնության աստիճանը ն ռիսկի վրա ազդող գործոնները: Ստորն ներկայացվում են ապահովագրվող գույքի ռիսկայնության վրա ազդեցություն ունեցող հիմնական գործոնները, որոնք հանդիսանում են նան ապահովագրական սակագների վրա ազդող գործոններ, մասնավորապես. »

Ապահովագրական գումարի

ն

թյունը. »

Բնակարանի սենյակների թիվը.

չհատուցվող

գումարի մեծու-

Շինության գտնվելու վայրը, քանի որ այն կարող է ազդել գողության կամ բնական աղետների ռիսկերի վրա. Շինութան օգտագործման նպատակը, օրինակ, գործարար նպատակով, բնակելին այլն. Շինությունն ապահովադրի սեփականությու՞ննէ, թե՞ վար-

»

»

»

ձակալված է, »

Կառուցման կամ արտադրության տարեթիվը ունի՞ անվտանգությանհամակարգեր ն այլն:

ն

այն արդյոք

Ապահովագրականսակագների վրա ազդող գործոն է նան բոնուսմալուս համակարգը կամ այլ կերպ ասած հատուցումների նախկին պատմության վրա հիմնված ապահովագրավճարների տարբերակման համակարգը:

Ապահովագրավճարը կարող է վճարվել միանվագ` ամբողջությամբ, կամ մաս-մաս` տարաժամկետ: Ապահովագրավճարիմաս-մաս վճարման դեպքում ապահովագրության պայմանագիրն ուժի մեջ է մտնում առաջին մասի վճարումից հետո, իսկ ապահովագրա մյուս մասերը վճարվում են կողմերի փոխադարձ համաձայնությամբ պայմանավորված ժամկետներում: Գույքային ապահովագրությանպայմանագրում սահմանվում է նան այսինքն՝ ապատասխանատվության ծավալը, ապահովագրողի ապահովագրական ռիսկերի (պատահարների) այն ամբողջությունը, որոնց տեղի ունենալու դեպքում ապահովագրողի մոտ առաջանում է

ապահովագրականհատուցում կատարելու գծով պարտավորություն:

ծավալը գույքի ապահոԱպահովագրողի պատասխանատվության է սահմանվել հետնյալ տարբեկարող վագրության պայմանագրում րակներով՝

որոնք տեղի են ունեցել ցանկացած պատճառով, բացառությամբ առանձնահատուկ դեպքերից (սեյսմիկ գոտիներում երկրաշարժ, պատերազմական ռիսկեր, ատոմակայանների վթարներ այլն). «Բոլոր

ռիսկերի պատասխանատվության

ն

գծով»,

ռիսկը», որը տեղի է ունեցել «Հրղեհից պատասխանատվության պայթյունի, կայծակնահարությանն էլեկտրական լարերի կարճ միացման հետնանքով,

«Ոչնչազման

ն

վնասված

ատասխանատվության

ռիսկերը»,

որոնք տեղի են ունեցել կոնկրետ պատահարի հետնանքով, օրինակ, երկրաշարժ, վթար կամ բնական աղետներ:

-

Գույքային ապահովագրության դասերն ունեն բարոյական ռիսկի ն բնականաղետների ռիսկի ենթարկելու բարձր մակարդակ:

պատահաբար, օրինակ` հրդեհը կամ

»

»

Այն տեղի է ունենում

գողությունը.

պահպանել ապահոփորձագետի ժամանումը վնասված գույքը վագրականպատահարից վնասված վիճակում:

հատուցման` օրինակ. ապահովագրական

(Ապահովագրված շենքերին կամ դրանց ամրացված հարմարանքներինկամ մասերին հասցված վնասը. Ապահովագրական պատահարի արդյունքում առաջացած աղբի մաքրման լրացուցիչ ծախսերը, որոնք անհրաժեշտ են վնասված կամ քանդված շենքի վերականգնմանհամար. Շենքերի պատուհանների ն դռների ապակիներին հասցված »

»

հայտերիկարգավորումը

»

Գույքի ապահովագրության պայմաններով մանրամասնվում են ապահովադրին հասցված այն լրացուցիչ վնասները, որոնք ենթակա են

Պայմանագրով պատասխանատվության ծավալը որոշելիս ապահովագրողը սովորաբար կիրառում է պայմանական կամ ոչ պայմանական չհատուցվող գումար, որը հնարավորություն է տալիս էականորեն նվազեցնել ապահովագրավճարի մեծությունը: 4. Ապահովազրական

»

վնասները.

Գույքային ապահովագրության պայմանագրերով ապահովագրական հատուցումները կատարվում են ապահովագրական արժեքը չգերազանցող ցանկացած ապահովագրական գումարի սահմաններում, որոնցից նվազեցվում են նան չհատուցվող գումարները:

Հրդեհը հանգցնելու գծով իրականացվածգործողությունների հետնանքով ապահովագրվածգույքին հասցված վնասը. Ապահովագրականպատահարիհետնանքով գործունեության ն հարկադրականընդհատմանգծով ապահովադրինհասցված վնասը »

»

Պատահարը, որի արդյունքում անշարժ կամ շարժական գույքին պատճառվել է վնաս` կարող է հանդիսանալ ապահովագրական պատահար, եթե

Տեղի ունենալու պատճառը հնարավոր է որոշել. Ապահովագրական հայտն ապահովագրողին ներկայացվել է անմիջապես` պայմանագրում սահմանված ժամկետում.

»

այլն:

Լրացուցիչ վնասներ կարող են առաջանալ

նան

առնտրական կամ

տարբեր տեսակի ծառայությունների մատուցման պայմանագրերի պայմանները ժամանակին կամ ընդհանրապեսչկատարելու հետնանքով:

Վնասիմեծությունը հնարավորէ գնահատել: .

Գույքին հասցված փոքր ն միջին մեծությամբ վնասների գծով ապահովագրական հայտերը հիմնականում կարգավորվում են մեկ ապահովագրական հատուցմամբ, սակայն խոշոր ապահովագրական պահանջների կարգավորումը կարող է պահանջել երկար ժամանակ ներառելով միջանկյալ ապահովագրական հատուցումներ: Ապահովագրական պատահարներ տեղի ունենալու դեպքում ապահովադիրներն այդ մասին ապահովագրողին տեղյակ պահելու, ինչպես նան վնասի նվազեցման ն գույքը փրկելու համար հնարավոր բոլոր միջոցները ձեռնարկելու պարտավորությունից բացի, պարտավոր են մինչե ապահովագրողի պաշտոնական ներկայացուցչի կամ

պայմաններով ապահովագրված Գույքային ապլաահովագրության հասցված վնասների համար ոչ բոլոր դեպքերում է ապահոգույքին յք վագրողը կատարում ապահովագրականհատուցում, մասնավորապես.

Ապահովագրականհատուցումը մերժելու հիմք կարող է հանդիսանալ վնաս պատճառող անձի կողմից ապահովադրի գույքին հասցված վնասի հատուցման հանգամանքը. Երբ ապահովագրականպատահարը տեղի է ունեցել ապահովադրի կանխամտածվածգործողության կամ կոպիտ անզգուշության հետնանքով. օրինակ, եթե ֆերմերի կողմից հակահրդեհայինկանոնների խախտման պատճառով է այրվել նրա հացահատիկիբերքը. »

5`

Երբգույքի գողությունը, հափշտակումը կամ կողոպուտը կատարվել են ապահովադրի ն երրորդ անձանց փոխադարձ համաձայնությամբ: "»

ԱՎՏՈՏՐԱՆՍՊՈՐՏԱՅԻՆ

ապահովագրության համեմատությամբ, գույքային ապահովագրություննունի հետնյալ առանձնահատկությունները` Անձնական

Ապահովագրական հատուցում վճարող ապահովագրողը միայն այն դեպքում, երբ ապապարտավորություն է ունենում հետնանքով տեղի է ունեցել վնասը. հովագրականպատահարի 2. պատահարի տեղի ունենալը ապաՄինչ, ապահովագրական ու հատուցում ստանալու ոչ հովադիրն շահառունապահովագրական

1. Կպահովագրության

1.

մի իրավունք չունեն.

վեր է ճանաչվում.

օրենքով սահմանվում են ՀՀ-ում գույքի տարբեր տեսակների գծով ապահովագրության դասերը, մասնավորապես. ԱսԳ

«Հրդեհից

Ա

օբյեկտներն ու

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

մասնակիցնել

այս տեսակի պայմանագրերով փոխհատուցԱպահովագրության

վում են այն վնասները, որոնք պատճառվել են ապահովագրված ավտոմեքենաներին` դրանց լրացուցիչ սարքավորումներին վնասվածքներ հասցնելու, դրանց կորստի ու ոչնչացման հետնանքով (ավտոկասկո):Այն իր մեջ չի ներառում ուղնորների կյանքին ու առողջությանը, փոխադրվող գույքին, ինչպես նան երրորդ անձանց հասցված վնասի ապահովագրությունը: -

գույքի Ապահովադրի կամ շահառուի մոտ ապահովագրված պահպանության նկատմամբ շահագրգռվածությանբացակայության դեպքում կնքված գույքի ապահովագրությանպայմանագիրն անվաՅ.

»

ՄԻՋՈՑՆԵՐԻ

բնական աղետներից ապահովագրության»դասը,

են որը ծածկում է այն վնասները ն կորուստները, որոնք հասցվել գույքին հրդեհի, պայթյունի, երկրաշարժի, փոթորկի, միջուկային ն այլ պատահարներիհետնանվարակի, վնասվածքի, հողի սողանք

քով.

«Գույքին հասցված այլ վնասներից ապահովագրության» դասը, որը ծածկում է այն վնասները ն կորուստները, որոնք հասցվել են գույքին կարկտահարության,ցրտահարության,երաշտի, համաճարակի, կարանտին հիվանդության, սելավի, ջրհեղեղի, բնական ու տեխնածին բնույթի այլ աղետների ն գույքի հափշտակության »

պատահարներիհետնանքով. Տրանսպորտայինմիջոցների ապահովագրության դասեր:

Ապահովագրությանօբյեկտներ կարող են հանդիսանալ սահմաննե բեռնատար ավտոտրանսված կարգով գրանցված մարդատար պորտային միջոցները:

Կողմերիհամաձայնությամբ` ապահովագրության պայմանագրերը կնքվումեն մինչն մեկ տարի ժամկետով:

հիմնականում

է նան ավտոտրանսՄիջազգային պրակտիկայում կիրառվում պորտային միջոցների տրանզիտային ապահովագրությունը, որի դեպքում ապահովագրության պայմանագրի ժամկետը չի գերազանցում 30 օրը: Տրանզիտային ապահովագրությունը երաշխավորում Է ավտոմեքենաների ապահովագրական պաշտպանվածություն` մի վայրից մեկ այլ վայր երթնեկելու ժամանակահատվածիընթացքում: `

2Ապահովագրության

հիմնական պայմանները

Ապահովագրականռիսկերը

ն

պատահարները, որոնցտեղի ունե-

նալու դեպքում ապահովագրողը կրում է պատասխանատվություն, սահմանվում են ապահովագրությանպայմանագրում (վկայագրում):

»

ւ...

Ավտոտրանսպորտայինմիջոցի վնասվածքի, կորստի կամ ոչնչացշիսկի ապահովագրության պայմանների համաձայն` ապահովագրության ենթակա են հետնյալ ռիսկերը`

ման

՞

ն պայթյուն. Հրդեհ

'

`

»

Գողություն, կողոպուտ, երրորդ անձանց անօրինական գործո

ղություններ. »

.

-

կարկտահարության,

ն Կայծակնահարության, ջրհեղեղի ազդեցության, այդ թվում` նշված տարերային տարբեր առարկաների ն ծառերի ընկնելն

մորին

ուղղակի

ատոմերենաների վո ՝

Ճանա պարհատրանսպորտային հ պատահարների հետնանքով ավտոմեքենաներին կամ դրանց մասերին, ապակիներին ն անվադողերին պատճառված վնասվածքները ն կորուստը. '

Եթե վնասը տեղի է ունեցել ապահովագրությանպայմանագրում սահմանվածտարածքիցդուրս. »

Վարորդն ավտոմեքենանվարել օգտագործածվիճակում այլն: »

ն

է ալկոհոլ կամ թմրանյութեր

Ապահովադիրներ կարող են լինել ինչպես ավտոմեքենայ վարձակալությանսկզՄ եփականատերը, այնպես էլ այն անձը, որը են՝ բունքով շահագործումէ ավտոմեքենան,որոնք պարտավոր

»

Ապահովագրության այս դասի գծով վթար է համարվում ճանապարհատրանսպորտային պատահարների հետնանքով ավտոմեքենաների ոչնչացումը կամ վնասվելը:

Ավտոմեքենան շահագործել

»

Ավտոմեքենայի էլեկտրական լարերի կարճ միացման վանքով հասցված վնասները ն այլն:

Ավտոմեքենանշահագործել տեխնիկապեսսարքին վիճակում.

»

»

հետե-

Երրորդ անձանց հակաօրինական գործողություններ են համարվում երրորդ անձանց կողմից ավտոմեքենաների կամ դրանց մասերի գողությունը, ինչպես նան դրանց վնասումը կամ ոչնչացումը:

Ապահովագրությանայս դասի պայմանագրերովչեն փոխհատուց-

վում »

»

»

ապահովագրության պայմա-

նագրում նշված օգտագործմաննպատակինհամապատասխան. ապահովագր Վթարներ տեղի ունենալու դեպքում, առանց

համաձայնության, չկատարել գործողություններ իրենց մեղավորո թյան ընդունման կամ մեղավոր կողմի հանդեպ պահանջիիրավունքից հրաժարվելու առումով. »

նան

(Միաժամանակուրիշ ապահովագրողներիմոտ ավտոմեքեապահովագրվածլինելու դեպքում հայտնել այդ մասին ընկերու-

թյանը.

.. Ավտոմեքենայիգողության դեպքում անմիջապես տեղյակ հել ոստիկանությանըն այլն: »

. Ավտոմեքենայի մաշվածության գծով վնասները.

Ավտոմեքենայի արժեզրկումը (օրինակ, վթարի հետնանքով ավտոմեքենայի վաճառքի գնի ցածրացումը). Ավտոմեքենայի շահագործման հետ կապված ծախսերը: հատուցվում նան ավտոմեքենային հասցված հետեյալ վնաս-

Ի

ւր Եթե ավտոմեքենայի վթարը չի հանդիսացել անվադողերի ապակիների վնասման կամ ոչնչացման պատճառ. »

»

պա-

գծով ռիսմիջոցների ապահովագրության Ավտոտրանսպորտային

կերն ապահովագրությանընդունելիս անհրաժեշտ է բացահայտել են ազդեցություն ռիսկի վրա ազդող այն գործոնները, որոնք կարող ունենալ ապահովագրականսակագների մեծության որոշման վրա: Սակայն ոչ բոլոր գործոններն են, որոնք կարող են հաշվի առնվել որ, օրինակ, ավտոմեքենայիվազքի

ապահովագրողիկողմից, քանի

ցուցանիշի, ավտոմեքենանվարելու հմտության կամ արագությա ինչպես նան գողության ռիսկի վերաբերյալ ապահովադրի կողմից ներկայացվածտեղեկատվությունըկարող է արժանահավատչլինել. որովհետն ապահովադիրը կարող է այդ տվյալները փոխել հօգուտ իրեն, իսկ ապահովագրողը չի կարող ապացուցել հակառակը:

ն

. Ավտոմեքենայիկատարելագործմանծախսերը.

Եթե ապահովագրության պայմանագրում նշված օգտագործման նպատակի փոխարեն ավտոմեքենան շահագործվել է այլ նպատակներով (օրինակ` անձնական օգտագործման փոխարեն ավտոմե»

Ապահովագրականսակագների վրա ազդող ամենակարնոր գորմեծությունն է, քապատասխանատվության ապահովագրական

ծոնն

քենան շահագործվել է որպես տաքսի).

նի որ վերջինիս փոփոխությունից կարող են էականորեն վնասների փոխհատուցման ծավալները:

Ապահովագրական սակագների գործոններից են՝ 1. 2.

Յ. 4. 5. 6. 7.

սահմանման

փոփոխվել

գծով մյուս կարնոր

Տրանսպորտային միջոցի շահագործման նպատակը. Տրանսպորտային միջոցի արտադրության տարեթիվը. միջոցը շահագործող վարորդի սեռը, տաՏրանսպորտային: րիքն ու մասնագիտությունը. Լրացուցիչ վարորդների առկայությունը. Տրանսպորտային միջոցի մակնիշը, մոդելը, շարժիչի ն մյուս

տվյալները

Տրանսպորտային միջոցի ձեափոխությունները. Գիշերային ժամերին տրանսպորտային միջոցի պահպանության վայրը նայլն:

Չհատուցվող գումարը նույնպես հանդիսանում Է ապահովագրական սակագնի կարնոր գործոն, քանի որ այն նույնպես ազդում է կատարվելիք հատուցումների գումարների վրա: Չհատուցվող գումարը կարող է որպես պարտադիր պայման կիրառվել, օրինակ, երիտասարդ վարորդների համար: Ապահովագրության պայմանագիրը կնքվում է ապահովադրի գրավոր դիմումի հիման վրա, որին կցվում են ավտոտրանսպորտի նկատմամբ իր սեւիականության (տնօրինման, օգտագործման) իրավունքն

հաստատող փաստաթղթերի պատճենները, տեխնիկական անձնագըրի, գրանցման վկայականի, ավտոտրանսպորտի օգտագործման լիազորագրի ԱՄկամ վարձակալության պայմանագրի պատճեները: Ապահովագրության պայմանագրում նշվում են ապահովագրության օբյկտ հանդիսացող ավտոտրանսպորտային միջոցի մակնիշը, գույնը, արտադրության տարեթիվը, պետհամարանիշը, շարժիչի համարը, լրացուցիչ վարորդները ն այլ տվյալներ, որոնք անհրաժեշտ են ապահովագրական ռիսկի գնահատման համար: Ապահովագրողը, ելնելով ավտոտրանսպորտային միջոցի տեսակից ե տեխնիկական վիճակից, ավտոմեքենայի անվտանգության պահպանման պայմանների մակարդակից, առանց ընդմիջման պայմանագրի վերակնքումից։ ապահովագրության տարածքի սահ-

մաններից ն այլ պայմաններից, պայմանագրումսահմանում է ապահովագրության լրացուցիչ պայմաններն սահմանափակումէ առանձին չափը ն ապահոռիսկերի տեսակների` իր պատասխանատվության վագրավճարիգծով զեղչերը: 3.

Ապահովագրական հայտերի կարգավորումը

Ապահովագրությանայս դասի գծով ավտոմեքենային պատճառված վնասվածքների վերաբերյալ ապահովագրականհայտերը սովորաբար ավելի արագ են կարգավորվում,քան երրորդ անձանց գույքին պատճառված վնասների քաղաքացիական պատասխանատվության գծով ներկայացված ապահովագրականհայտերը: Ապահովադրից սահմանդիմում ստանալուց հետո ապահովագրողը պայմանագրում ված ժամկետի ընթացքում կատարում է վնասված ավտոտրանսպորտային միջոցի դիտարկում, կազմում է վթարային հավաստագիր, ինչպես նան անհրաժեշտության դեպքում` վնասվածքների վերաունեկանգնման նախահաշիվ: Ապահովագրականպատահար տեղի ն նալու դեպքում հատուցումը վճարվում է ապահովադրի դիմումի հետո: պատահարիվերաբերյալ վթարայինհավաստագիր կազմելուց դեպքերում ապահովադիրը պարտավոր է ներկայացնել պատահար տեղի ունենալու փաստը հաստատող, ապահովագրական ավտոտրանսպորտայինմիջոցին հասցված վնասների մեծությունը հիմնավորող, ինչպես նան իր կողմից ապահովագրությանպայմանակատարումը հիմնավորող գրով սահմանված պարտավորությունների Նման

փաստթղթերը:

Ավտոմեքենայի դիտարկումն իրականացվումէ ապահովադրիկամ նրա ներկայացուցչիպարտադիր մասնակցությամբ: Այն դեպքում, երբ վնասված դետալը կամ մասը հնարավոր է վերականգնել վերանորոգման միջոցով` վնասը համարվում է այդ դետալի կամ առարկայի վերանորոգմանարժեքը, որը չի կարող գերազանցել տվյալ դետալի կամ մասի արժեքը: Իսկ վնասի մեծությունը հաշվարկվում Է` ապահովագրականպատահարի տեղի ունենալու

ժամանակ գոյություն ունեցող վերանորոգմանմիջին գնացուցակներից ելնելով:

ի

Ապահովագրականպատահար տեղի ունենալու դեպքում ապահովադրին վճարվում է ապահովագրական հատուցում ապահովագրական գումարի չափով` ավտոմեքենայի կորստի, ոչնչացման կամ գողության դեպքում:

Ապահովագրական հատուցումը կատարվում է ավտոմեքենայի առանձին մասերի կամ դետալների վերանորոգման արժեքի չափով, դրանց վնասվելու դեպքում հաշվի առնելով ապահովագրության պայմանագրով սահմանված ապահովագրական գումարը ն դրանց վնասվածության աստիճանը: Ավտոմեքենայի վերանորոգման նախահաշվում ընդգրկվում են միայն այն ծախսերը, որոնք հետնանք են ապահովագրական պատահարի: Այդ ծախսերի մեջ չեն ընդգրկվում ավտոտրանսպորտի տեխնիկական սպասարկմանն երաշխիքային վերանորոգման ծախսերը: Այն դեպքում, երբ վերանորոգման ընթացքում հայտնաբերվում են ապահովագրական պատահարի հետնանքով առաջացած այլ վնասվածքներ, կազմվում է լրացուցիչ նախահաշիվ, ն հատուցվում են նան այդ ծախսերը: Այս դասի գծով ապահովագրական հայտերը կարգավորելիս անհրաժեշտ է ուշադրություն դարձնել ապահովադրի կողմից ռիսկի գնահատման ն վնասների մեծության որոշման գծով ներկայացված սխալ տվյալների բացահայտման վրա, մասնավորապես. 1.

Նախկինում ավտոմեքենայի` վթարի ենթարկվածլինելու հանգամանքը, ահազանգման սարքի բացակայությունը, ավտոմե|

յի

քենայի անսարքությունները. ՈՔութ) րը

ՕԴԱՅԻՆ

Օդային տրանսպորտի ապահովագրությունն իրենից ներկայացնում է ապահովագրականհարաբերությունների մի համակարգ ապահովագրողների ն ապահովադիրների միջն, երբ ապահովադիրների է կապված օդային շահերի պաշտպանություն գույքային տրանսպորտի տիրապետման, օգտագործման կամ տնօրինման հետ:

Ապահովագրության պրակտիկայում օդային տրանսպորտի ապահովագրությանն է վերաբերում ցանկացած ապահովագրությանտեսակ, որը կապ ունի օդային տրանսպորտի հետ, այդ թվում անձնական ն պատասխանատվությանապահովագրության տեսակները: Օդային տրանսպորտի ապահովագրության գծով ապահովագրողի պատասխանատվությանչափը պետք է համապատասխանի միջազգային ավիացիոն մասնավոր իրավունքի պահանջներին: Մասնավորապես` Վարշավայի կոնվենցիայի (1929թ.) ն Հաագայի արձանագրության(1955թ.) պահանջներին ուղնորների հանդեպ փոխադրո-

ղի պատասխանատվության սահմանափակման մասով, ինչպես նան Հռոմի կոնվենցիայի (1952թ.) ն Մոնրեալի արձանագրության(1978թ.) պահանջներին երրորդ անձանց հանդեպ փոխադրողի պատասխանատվության սահմանափակման մասով, որոնց համաձայն` ավիաընկերությունները պարտավոր են ապահովագրել հետնյալ ռիսկերը` 1. 2.

Յ.

Ոչ արժանահավատ կամ կեղծ փաստաթղթերներկայացնելը.

Յ.

4.

Ավտոմեքենայիիրական (շուկայական) արժեքի գերագնահա-

4.

տումը. 5.

Ապահովագրականպատահարը տեղի ունենալուց հետո խաբեությամբ ապահովագրությանպայմանագրի կնքումը նայլն:

ՄԻՋՈՑՆԵՐԻ

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

Ապահովադրի կանխամտածված գործողություններն ապահովագրական պատահար առաջացնելու գծով.

2.

ՏՐԱՆՍՊՈՐՏԱՅԻՆ

5.

Օդանավերի ոչնչացման կամ կորստի դեպքերի գծով ապահովագրականռիսկերը (Կասկո). Ծրրորդ անձանց հանդեպ պատասխանատվությունը. Ուղնորների հանդեպ պատասխանատվությունը. Ուղեբեռի ն բեռների ոչնչացման գծով վնասները. Թռիչքային ն ինժեներատեխնիկականանձնակազմի կյանքի ն դժբախտ պատահարների գծով ռիսկերը:

Չի թույլատրվում օդանավը շահագործել, եթե դրա սեփականատերը չի ապահովագրել իր քաղաքացիական պատասխանատվությունը, քանի որ այս ապահովագրատեսակը պաշտպանում է այն

անձանց գույքային շահերը, ովքեր կարող են վնաս կրել վթարների հետնանքով, ինչպես նան վնաս պատճառելու համար պատասխանատու օդային տրանսպորտայինմիջոցների սեփականատերերիգույքային շահերը` ազատելով ապահովադրին ապահովագրական պատահարների հետնանքով երրորդ անձին հասցված վնասների հատուցման պատասխանատվությունից: Օդային տրանսպորտիապահովագրությանմասնակիցներեն` »

»

»

Ապահ պահովագրողները.

Ապահովադիրները,որոնք հիմնականում հանդիսանում են անձ. իրավաբանական թռիչքային ե ի ինժեներատեխն Ուղնորները, րը, թռիչքայի ն անձնա անձնար խնիկական

կազմը

Շրբորդ անձինք, որոնց կարող է վնաս հասցվել օդանավի շահագործմանժամանակ:

«Օդանավ շահագործողների ապատասխանատվության ապահովագրության նվազագույն ծածկույթի սահմանաչափերը սահէ Հայաստանի ն օտարերկրյա մանելու մասին» օրենքը սահմանում օդանավ շահագործողների պատասխանատվության ապահովագրության նվազագույն ծածկույթի սահմանաչափերը` նրանց գործունեության հետնանքով դեպի Հայաստան, Հայաստանից դուրս կամ ՀՀ տարածքում իրականացվողփոխադրումների դեպքերում երրորդ անձանց, ուղնորներին, ուղեբեռին կամ բեռին պատճառված հնարավոր վնասները փոխհատուցելու համար: ՀՀ-ում

,

ինՆորնակների ԿԱՔՈՎ ԱՐ Աարոն Աա երրորդ

առկած

ոսարակոր

սամոերի,

մորառյալ

ուղսոր-

ներին, ուղեբեռին կամ բեռին պատճառված հնարավոր վնասները, ապահովագրության նվազագույն ծածկույթը յուրաքանչյուր առանձին

ապահովագրական պատահարի համար սահմանվումէ ՝

Ուղնորի կյանքին ն առողջությանը (մահ կամ մարմնական վնասվածքներ) հասցված վնասի ռիսկի տեղի ունենալը համարվում Է ապահովագրական պատահար այն դեպքում, երբ այն տեղի է ունեցել ուղեորի` օդանավ մտնելու պահից մինչն ուղնորության վերջնակետ հասնելը` օդանավից դուրս գալու պահը:

»

Ուղեբեռին հասցված վնասի (ոչնչացում, կորուստ ն վնասվածքներ) ռիսկի դեպքում ապահովագրական պատահար է համարվում, եթե այն տեղի Է ունեցել ուղեբեռն ուղեբեռային բաժանմունք հանձնելու կամ ձեռքի ուղեբեռն ապահովադրին հանձնելու: պահից մինչն ուղեբեռային բաժանմունքից ուղեբեռի ստացման կամ ձեռքի ուղեբեռի օդանավից դուրս հանելու պահը:

»

«Հիմք ընդունելով

քաշերը. »

»

»

օդանավերի

առավելագույն

Յուրաքանչյուր փոխադրվող ուղնորի, թռիչքային ն կող անձնակազմի յուրաքանչյուր անդամի համար.

թռիչքային սպասար-

Յուրաքանչյուր ուղնորի ուղեբեռի համար. Բեռների փոխադրման յուրաքանչյուր կիլոգրամի համար. Յուրաքանչյուր ուղնորին` օդային փոխադրումն ուշացնելու հետնանքով պատճառված վնասի համար:

Փոստային առաքումների փոխադրման ժամանակ օդանավ շահագործողը պատասխանատվություն է կրում համապատասխան փոստային ծառայություն մատուցող կազմակերպությանառջն:

Օդային տրանսպորտայինմիջոցի սեփականատերըպարտավոր է ապահովագրելիր քաղաքացիական պատասխանատվությունըտեխնիկապես սարքին վիճակում գտնվող յուրաքանչյուր շահագործվող օդային տրանսպորտայինմիջոցի համար:

Ապահովագրական սակագների մեծությունըսահմանվում է` հաշվի առնելով օդանավի տեսակը ն նրա տեխնիկական բնութագիրը (բեռոատար ինքնաթիռի բեռնատարողությունը,ուղնորների նստատեղերի քանակը ն այլն):

անճաց,

ԾՈՎԱՅԻՆ

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

Նավերի տերերի պատասխանատվությանգծով ասյահովագրվող հիմնական ռիսկեր են հանդիսանում՝ »

Նավի անձնակազմիանդամի մահը, վնասվածքներ ստանալը ն

Ծովային հ ն մասին ոմայի տրանսպո րանսպորտի ապահովագրության մասի գիրառության առաջին տվյալներն արձանագրվել են Հյուսիսային Իտալիայում` ուշ

միջնադարում:

Ծովային ապահովագրության պայմանագրով ապահովագրողը պարտավորվում է պայմանագրում սահմանված ապահովագրավճարի դիմաց փոխհատուցել ապահովադրին կամ երրորդ անձանց, ում օգտին կնքվել է ապահովագրության պայմանագիրը,այն վնասները, որոնք հասցվել են վերջիններիս, երբ նավերը ակամ նրանցում գտնվող բեռները վնասվել կամ կորստի են մատնվել պայմանագրում սահմանված ռիսկերի ն պատահարներ տեղի ունենալու պատճառով: Ապահովադիր կարող է լինել ինչպես ծովային տրանսպորտի սեփականատերը, այնպես էլ վարձակալը, որը վարձակալության սկզբունքներովշահագործում է այն: Հաշվի առնելով ծովային ապահովագրության առանձնահատկությունները` զարգացած երկրների մեծամասնությունում ընդունվել են օրենքներ ծովային ապահովագրության մասին:

Ծովային ապահովագրության օբյեկտ կարող է հանդիսանալ առնտրային ծովագնացության հետ կապված ցանկացած գույքային շահ, ներառյալ նավը, բեռը, ֆրախտը, վարձավճարը, բեռների իրացումից ստացվելիք շահույթը ն այլն: Նավերի շահագործման ընթացքում տարբեր ռիսկերի են ենթարկվում ոչ միայն նավը, այլ նան նավերում գտնվող երրորդ անձանց կյանքը, առողջությունը ն նրանց պատկանող գույքը: Այդ պատճառով էլ ծովային ապահովագրությանն է վերաբերում նան նավերի տերերի պատասխանատվությունը, որի մեծությունն ապահովագրության պայմանագրումպետք է համապատասխանի միջազգային ծովային տրանսպորտի գծով իրավունքի սահմանված պահանջներին:

»

հիվանդանալը.

Երրորդ անձանց (ուղնորներ, նավահանգստի աշխատակիցներ ն այլն) կյանքին կամ առողջությանը պատճառված վնաս-

ները.

»

»

Բեռների կորստի, վնասվելու

ն

պակասորդի գծով

խանատվությունը.

պատաս-

Ուրիշ նավի հետ բախման պատճառով այդ նավին ն նրանում գտնվող բեռներին հասցված վնասի գծով պատասխանա

տվությունը. »

»

Նավահանգստի շինություններին Ա այլ անշարժ գույքին հասցված վնասների գծով պատասխանատվությունը. Ծովի ջրերի աղտոտման հետ կապված վնասների գծով պատասխանատվությունը ն այլն:

Ապահովագրության այս տեսակի առանձնահատկություններից է նան այն, որ ապահովագրողի ն ապահովադրի միջն ապահովագրության պայմանագրի կնքման հիմնական սկզբունքը. «կողմերի միջն պետք է լինի բարձր փոխադարձ վստահության մակարդակ»: Ապահովադիրը պարտավոր է ապահովագրողին հայտնել ապահովագրվող օբյեկտի մասին ողջ տեղեկատվությունը, որպեսզի ապահովագրողը կարողանա լավագույն պայմաններով ապահովագրել տվյալ ծովային տրանսպորտայինմիջոցը: Ծովային տրանսպորտի ապահովագրության(Կասկո) պայմաններով ապահովագրությանօբյեկտ են հանդիսանում ամբողջ նավը՝ իր սարքավորումներով,կոմպլեկտավորող հարմարանքներով, ինչպես նան բեռների ծովային փոխադրմանվարձը (ֆրախտը) ն նավերի

շահագործմանհետ կապված այլ ծախսերը:

Ծովային տրանսպորտի ԼԱ/կամլրացուցիչ սարքավորումներիկործանման, ջրասուզման, ոչնչացման կամ վնասման դեպքում ապաառաջ է գալիս հետնյալ պահովագրողի պատասխանատվությունն տահարների տեղի ունենալու ժամանակ`

հետ »Նավագնացության

կապված վտանգներ` փոթորիկներ, կամ նավի շրջվելը ակամ այլ նավերի, սուզանավերի, նան այլ լողացող Աակամ անշարժ օբյեկտների հետ բախում ն.

»

ջրասուզում

իոԿեն

այլն. »

»

»

»

»

Հրդեհնպայյուն. Երրորդ անձանց (ծովահենների) հակաօրինականգործողություններ (գողություն, կողոպուտ ն այլն). Նավից բեռների, իրերի ն այլ գույքի արտանետում. . 0Թռչող սարքերին այլ օբյեկտների հետ բախում. . Երկրաշարժ, հրաբխի ժայթքում կամ կայծակնահարություն.

Պայմանագրում

հաշվի առնելով

ապահովագրավճարի մեծությունըսահմանվում է`

Նավի տեսակը, բեռնատարողությունը կամ ուղնորների տեղերի քանակը, ինչպես նան տեխնիկական վիճակը.

»

Անվտանգության պահպանությանմակարդակը. Առանցընդմիջման պայմանագրիվերակնքման հանգամանքը. Նավը շահագործող անձնակազմի արհեստավարժությունը ն առանց վթարների ուղնորություններիիրականացմանցուցա-

»

»

»

նիշը.

»

»

»

.

Երթուղին ն ապահովագրությանտարածքը. Փոխադրվողգույքի (բեռի) տեսակը ն բնույթը. Ծովագնացությանայլ պայմաններ:

Ծովային ապահովագրության պրակտիկայում սովորաբար չեն սահմանվում ապահովագրական սակագներիգծով կիրառվող որոշակի գործոններ, դրանք հիմնականում կիրառվում են նավերի տերերի պատասխանատվությանռիսկերի ապահովագրական սակագների

գծով:

Ապահովագրականպատահարներ չեն համարվում, ն դրանց հետնանքովառաջացած վնասները չեն հատուցվում ապահովագրողի կողմից, եթե պատահարը տեղի է ունեցել` 1.

Նավերի բեռնման, բեռնաթափման ն բեռները մի բունկերից մյուսը տեղափոխելուդեպքերում.

Նավերի սարքավորումների թաքնված անսարքության, կաթսայի պայթյունի ն ննանատիպ այլ պատճառներով. Յ Նավապետի ակամ սպայական անձնակազմի, ինչպես նան վերանորոգող ծառայությունների կողմից կատարված կոպիտ անփույթ գործողությունների հետնանքով ն այլն: 2.

Ապահովագրական հայտերը ներկայացվում են ապահովագրողին, է հիմնական նավահանգիստ: Ծովային ապաերբ նավը ժամանում հովագրության ապահովագրական հայտերի կարգավորումը պահանջում է ավելի երկար ժամանակ, քան մյուս տրանսպորտային

միջոցներինը:

Հատուցման գումարները կարող են տատանվել փոքր ջրային փոխադրամիջոցին հասցված վնասի գծով փոքր վնասի գումարներից մինչե մեծ ջրային փոխադրամիջոցի ն դրա բեռի ամբողջական կորստի գծով շատ մեծ գումարները:

ի

ԵՐԿԱԹՈՒՂԱՅԻՆ

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

Ապահովագրության այս դասով ապահովագրվում են ապահովագրված անձանց այն գույքային շահերը, որոնք կապված են երկաթուղային տրանսպորտի տիրապետման, տնօրինման ն օգտագործման, ինչպես նան երրորդ անձանց կյանքին ու առողջությանը հետ: Ապահովադիր կարող է հանդիսանալ ինչպես հասցված վնասի երկաթուղային տրանսպորտի սեփականատերը, այնպես էլ այն անձը, որը վարձակալության սկզբունքներով շահագործում է երկաթուղային

տրանսպորտը:

Ապահովագրության ենթակա են շահագործման համապատասխան թույլտվություն ունեցող հետնյալ երկաթուղային շարժակազմերը (լոկոմոտիվները, դիզելային գնացքները, ջերմաքարշները, ինչպես նան ուղեորատար, բեռնատար, փոստային, ռեստորան, ծառայողական վագոնները)՝ 1.

ՏՐԱՆՍՊՈՐՏԻ

Ուղնորատար երկաթուղային տրանսպորտային միջոցները.

2.

Բեռնատարերկաթուղայինտրանսպորտայինմիջոցները: Ապահովագրության այս տեսակի պայմանների համաձայն ապահովագրությանենթակաեն հետնյալ ռիսկերը. 1) «Կասկո» ապահովադրիկրած գույքային վնաս, որն առաջանում է երկաթուղային շարժակազմերին դրանց լրացուցիչ սարքավորումների ոչնչացման, վնասվածքի ն երրորդ անձանց հակաօրինական գործողությունների (գողության)պատճառով. 2) Երրորդ անձանց հանդեպպատասխանատվությունը. Յ) Ուղնորներիհանդեպ պատասխանատվությունը. 4) Ուղեբեռի ն բեռների ոչնչացման գծով վնասները. 5) Մեքենավարներին սպասարկող անձնակազմի` դժբախտ պատահարների գծով ռիսկերը: -

Վնասների փոխհատուցման համար ապահովադրի պատասխանատվությունն առաջ է գալիս հետնյալ ապահովագրական պատահարների տեղի ունենալու դեպքում` »

»

»

որի արդյունքում հայտնաբերված թերություններն ու թյուններն արձանագրվում ն կցվում են պայմանագրին:

Ապահըրվագրականպատահարի մասին դիմում ստանալուց հետո ապահովագրողը պայմանագրում սահմանված ժամկետի ընթացքում կատարում է վնասված երկաթուղային տրանսպորտային միջոցի դիտարկում, որի արդյունքում կազմվում է վթարային հավաստագիր, որը կազմվում է ապահովադրի կամ նրա ներկայացուցչի պարտադիր մասնակցությամբ: Նշված աշխատանքների կատարմանը սովորաբար ապահովագրողներըներգրավում են սուրվեյերներին:

դեպքերում ապահովադիրը պարտավոր է ներկայացնել ապահովագրականպատահար տեղի ունենալու մաստը հաստատող, շարժակազմին հասցված վնասների մեծությունը հիմնավորող, ինչպես նան իր կողմից ապահովագրությանպայմանագրով սահմանված պարտավորությունների կատարումը հիմնավորող փաստաթղթեՆման

րը-

Վնասների մեծության հաշվարկում ընգրկվում են միայն այն ծախսերը, որոնք հետնանք են ապահովագրական պատահարի:

Վթար, հրդեհ, պայթյուն. Բնական աղետներ.

Երրորդ անձանց հակաօրինականգործողություններիհետեվանքով երկաթուղային տրանսպորտի, դրա մասերի գողություն Ա/կամ լրացուցիչ սարքավորումների վնասում կամ ոչնչացում:

Ապահովագրականսակագների մեծությունը, ինչպես նան հովագրավճարիգծով զեղչեր սահմանվում են հաշվի առմելով՝ 1. 2. 3. 4. Տ.

անսարքու-

ապա-

Երկաթուղային տրանսպորտի տեսակը ն տեխնիկական վիճակը. Անվտանգությանպահպանությանմակարդակը. Առանց ընդմիջման ապահովագրության պայմանագրի վերակնքման հանգամանքը.

ն սպասարկող անձնակազմիկողմից Մեքենավարների առանց վթարներիուղնորություններիգծով ցուցանիշները. Ապահովագրության տարածքը:

Մինչ ապահովագրությանպայմանագրիկնքումը, ապահովագրողը կատարում է ապահովադրի շարժակազմերի զննում ն դիտարկում,

ք ԲԵՌՆԵՐԻ

տրանսպորտայինմիջոցի մեջ: Այս դեպքում բեռների ապահովագրության պայմանագիրըկնքում է գնորդը: «Արժեք, ապահովագրություն ն ֆրախտ» (Շ1Բ) ն «Վճարված է բեռնափոխադրումըն ապահովագրությունը մինչն» (Շ/Ք) մատակարարից գնորդին մատակարամանռիսկի փոխանցմանպայմաններով, որի դեպքում մատակարարն է պարտավոր կնքել բեռների ապահովագրության պայմանագիրը, քանի որ, օրինակ, Շ/Ք պայմանով մատակարարմանռիսկի փոխանցմանպահը գնորդին համարվում է ավարտված, երբ բեռները բեռնաթափված են տրանսպորտային միջոցից ն դասավորված են ստացողի կողմից որոշված պահպա-

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

»

Միջազգային պրակտիկայում կողմերի միջն առետրային փոխհարաբերությունները ձենակերպվում են միասնական տեսք ունեցող փաստաթղթով: Հաճախ այդ փաստաթուղթն իրենից ներկայացնում է ծավալուն ն բարդ առենտրայինպայմանագիր: Դեռես 1936թ.-ին «Միորը հետագայում վերանվանվել է ջազգային առետրային պալատը», «Առետրի համաշխարհային կազմակերպություն», հրապարակել էր առետրի իրականացման միասնական կանոնները, որոնք էականորեն պարզեցրել են առետրային պայմանագրերի կնքման գործընթացը: Այդ կանոնները հետագայում անվանվեցին «Ինկոթերմս», որոնք, հաշվի առնելով միջազգային առետրի նոր պայմանները, պարբերաբար փոփոխությունների են ենթարկվում: «Ինկոթերմսի» կանոններով նախատեսվում է, որ առետրային գործարքների իրականացման ժամանակ ինչպես գնորդը, այնպես էլ մատակարարը պարտավոր են ապահովագրել ապրանքների բեռնափոխադրումները: Այստեղից էլ հետնում է, որ առնտրային գործարքների գծով բեռնափոխադրումները պարտադիր կարգով ենթակա են ապահովագրության: «Ինկոթերմսում» սահմանված երկու տասնյակ պայմաններ բեռների մատակարարման ռիսկերի պատասխանատվությունը մատակարարից գնորդին փոխանցման պահի կարգավորման գծով, որոնք լայնորեն կիրառվում են պրակտիկայում: Հաշվի առնելով կողմերի միջե կնքված պայմանագրում բեռների մատակարարման գծով ռիսկերի պատասխանատվությունը` մատակարարից գնորդին փոխանցման կոնկրետ պայմանը որոշվում է, թե ում կողմից ն ինչ են շուրջ

րանավոր պեոիԱԱ

ն

«Մատակարարի ֆրանկո-գործարան» (Է2Մ/) պայմանով, որը նախատեսում է, որ ռիսկի փոխանցումը մատակարարից գնորդին են ուղարկելու համար ն տեղի է ունենում, երբ բեռները պատրաստ մատակարարի պահպանման վայրից (պահեստից) բեռնվում են »

նության վայրում: Բեռների ապահովագրության պայմանագիրը կարող է կնքվել ինչպես առանձին` մեկ բեռնափոխադրման,այնպես էլ մեկից ավելի բեռնափոխադրումների ակամ բեռների պահպանման համար: Սովորաբար պայմանագիրըկնքվում է որոշակի ժամանակահատվա-

ծի համար, որի մասին համապատասխաննշում է կատարվում:

|

Գործնականում բեռների ապահովագրության պայմանագրերը ձնակերպվում են մեկ տարվա ապահովագրությանժամկետ ունեցող գլխավոր ապահովագրության պայմանագրով: Ապահովագրության այս փաստաթղթի գործողության ընթացքում ապահովագրական տարածվում է նրանում նշված բոլոր բեռպատասխանատվությունը ների վրա: Գլխավոր ապահովագրությանպայմանագրինկից յուրագծով պետք է տրամադրվի ապահովաքանչյուր բեռնափոխադրման գրության վկայագիր:

գլխավոր պայմանագիրըներառումէ Բեռների ապահովագրության ապահովագրությանհիմնական պայմանները, բեռներիու բեռնափոխադրումների վերաբերյալ հետնյալ տվյալները` 1.

2. Յ. 4.

5. 6.

Բեռները կամ բեռների տեսակները, Բեռնափոխադրմաներթուղիները, Տրանսպորտայինմիջոցների տեսակները, Մեկ տրանսպորտային միջոցի գծով առավելագույն ապահո-

վագրական գումարի մեծությունը, Բեռների մատակարարմանօրինակելի ժամանակացույցը, Ապահովագրողին ապահովադրիփոխհարաբերությունները,

Բեռների ապահովագրության միջազգային պրակտիկայում ապահովագրվում է նան ֆրախտը (նավավարձը), այլ կերպ ասած, բեռնափոխադրման վճարը, որը կարող են ապահովագրել ինչպես բեռնափոխադրողը, այնպես էլ բեռների տերերը կամ երկուսն էլ, եթե՝

Բեռի մատակարարը բոլոր դեպքերում պարտավոր է վճարել ֆրախտը, նույնիսկ եթե նավը կորել է բեռի հետ միասին, ապա որպես ապահովագրվող է հանդես գալիս բեռի ձատակարարը. 2) Ֆրախտը վճարվում է բեռը նշանակված վայրը հասցնելուց հետո, այս դեպքում բեռնափոխադրողն է կնքում ֆրախտի ապահովագրության պայմանագիրը:

լ. Ապահովագրության

օբյեկտներն ու

մասնակիցնե,

Բեռների ապահովագրության պայմանագիրըկարող է կնքվել բեռն անվնաս տեղափոխելու մեջ շահ ունեցող անձի հետ, այդ թվում նան բեռնափոխադրողի հետ: Այսինքն` բեռների ապահովագրությունը պաշտպանում է բեռների տիրոջ գույքային շահերը, ինչպես նան

բեռնափոխադրողների պատասխանատվությունը երրորդ

հանդեպ:

անձանց

Բեռների ապահովագրության պայմաններով ապահովագրողները հաճախ նախատեսում են նան լրացուցիչ վնասների հատուցման պայմաններ, որոնք կարող են առաջանալ ապահովագրականպատահարներ տեղի ունենալու մասնավորապես, բեռը ժամանակին նշանակված վայր չհասցնելու պատճառով գնորդի չստացած եկամուտների գծով ռիսկը: Լրացուցիչ վնասներ կարող են առաջանալ նան առնտրային կամ ծառայություն մատուցելու պայմանագրերի պայմանները ժամանակին կամ ընդհանրապեսչկատարելու հետնանքով:

հետնանքով,

Պ րակտիկայում նում »

»

բեռնափոխադրման մասնակիցներ են հանդիսահետնյալ ֆիզիկական կամ իրավաբանականանձինք` Բեռների մատակարարները. Բեռների գնորդները.

Բեռնափոխադրողը,

»

Ապահովագրությանայլ պայմաններ:

7.

որը

կարող է լինել տրանսպորտային

միջոցի սեփականատերը կամ վարձակալը, որն իրականացնում է ն հանձնում է այն գնորդին: բեռնափոխադրումը Առաքիչը, որն ուղեկցում է բեռները ն այն հանձնում գնորդին, կազմակերպում է բեռնափոխադրմանգործընթացը, ինչպես նան »

ապահովում է կողմերի փոխհամաձայնեցվածգործողություններ իրականացումը: Օրինակ, երբ տարբեր պատճառներով բեռնափոխադրումնընդհատվում.է, այդ դեպքում առաքիչը կազմակերպում է դրանց պահպանմանս հետագա բեռնափոխադրմանգործընթացի իրականացումը: ապահովագրուԲեռնափոխադրողների պատասխանատվության թյունը չի փոխարինում բեռների ապահովագրությանը,քանի որ սահմանափակ է, իսկ բեռների նրանց պատասխանատվությունը ապահովագրությունըտրամադրում է առավելագույն ծավալով ապա-

հովագրականծածկույթ: ընդունվող Բեռների՝ ապահովագրության

2.

աատահարները

ռիսկերը

ն

Բեռնափոխադրումներիգծով վնասները փոխհատուցվում են այն ռիսկերի գծով, որոնք ապահովագրված են: Բեռների ապահովաեն գրության պայմանագրերկնքելիս նախապեսհամաձայնեցվում այն ռիսկերն ու պատահարները, որոնց տեղի ունենալու դեպքում ապահովագրվածբեռների կորստի կամ դրանց հասցված վնասվածքի գծով ապահովագրողըկրում է ապահովագրականհատուցում

մասնավորապես. կատարելու պատասխանատվություն, »

.

»

» » ``

»

Ընդհանուր վթար ն դրա արդյունքում կատարված ծախսերն ու վճարված գումարները (ծովային բեռնափոխադրումներ դեպքում). Բախում՝ երկու կողմերի մեղավորությամբ. Հրդեհ, պայթյուն, կայծակ, բնականաղետներ. Փոխադրամիջոցիշրջվելը կամ այլ փոխադրամիջոցի հետ բախվելը.

հետ միասին անհայտ կորչելը. Բեռը փոխադրամիջոցի

պայմանների(փաթեթավորում, ջերմային ռեժիմ, բեռնափոխադրման

Բեռի բեռնման, բեռնաթափմանկամ դրա դասավորելու հետ կապված ռիսկերը. Նավերը վառելիքով լիցքավորման ժամանակ բեռներին

»

»

հատուկ պայմաններ ն այլն) վերաբերյալ:

Ապահովագրողը հաշվի է առնում նան բեռների յուրաքանչյուր տեսակի գծով վնասների առաջացման առանձնահատկություններ մասնավորապես.

հասցված վնասները (միայն ծովային ապահովագրության

դեպքում).

|

Բեռնափոխադրման ընթացքում անասունների

»

ն

թռչունների

Ավտոմեքենաների բեռնափոխադրմանժամանակ հաճախակի տեղի ունենում արտաքին ներկածածկույթի վնասվածքներ ակամ տարբեր հանգույցների ու դետալների մանր գողություններ: Նմանատիպ բեռներն ունեն վնասվելու ավելի մեծ հավանականություն լ, ունեն համար գոյություն էական դրանք ապացուցելու Այդ պատճառով էլ դրանց հասցված վնասվածքների գծով վնասները հիմնականում չեն ապահովագրվում կամ ապահովագրությանպայմանագրում սահմանվում է պայմանականչհատուցվող գումար, »

անկումը.

են

Ապակու, ճենապակու, աղյուսի, այլ առարկաների ջարդվելը վնասներն առաջացել են կամ կոտրվելը, եթե այդ խորտակմանհետնանքով. փոխադրամիջոցի

»

բարդությո

Կամուրջի փլուզումը.

»

Ցամաքային տրանսպորտայինմիջոցի շրջվելը կամ գնացքի՝

»

գծերից դուրս գալը.

Ցանկացած փոխադրամիջոցի բախումը շարժական կամ անշարժ առարկայի հետ, նավի` ծանծաղուտի մեջ ընկնելը, սառույցով նավին վնասվածք հասցնելը Ա նավի մեջ ջրերի

»

թափանցումը.

Բեռների հոսելը, սահելը կամ տեղաշարժվելը. Երրորդ անձանց անօրինական կամ ոչ դիտավորյալ (ակամա)

»

»

գործողությունները.

Ինքնաթիռի վթարը, վայր ընկնելը` ներառյալ վատ յին պայմաններիպատճառով. Ամբողջ բեռի կամ նրա մի մասի գողությունը.

»

»

»

»

եղանակա-

Հրդեհը հանգցնելու հետ կապված միջոցառումներիիրականացմանժամանակ բեռներինհասցված վնասը. Բեռները փրկելու համար կատարված, ինչպես նան՝

վնաս-

ների նվազեցմանծախսերը:

պայմանագրի կնքումը` Մինչ բեռների ապահովագրության

ի

ովագրողը

ապա-

:

ենթակա ռիսկերը. ապահովագրության ընկե2. Ուսումնասիրում է բեռնափոխադրող տրանսպորտային րության գործունեությունը. Յ. մասնակիցներիկողմից ներՍտուգում է բեռնափոխադրման ն կայացված տեղեկատվությունը բեռնափոխադրման երթուղու 1.

Գնահատում

է

» ՛

Սննդամթերքի ապրանքային տեսքի կորուստը

ն

փչացումը,

Նավթամթերքների բեռնափոխադրման ժամանակ տեղի ունեցած վթարը կարող է պատճառ հանդիսանալ շրջակա միջավայրի աղտոտման, խոշոր չափերի հասնող հրդեհների նայլն: »

3. Աա գումար, ապահովագրավճայ Ապահովագրական վազրավճար, վազրական գումար, ասպլ/

ապահովազրության

ժամկետ

Ապահովագրական գումարը որոշվում է բեռի իրական արժեքը հաստատող փաստաթղթերի հիման վրա: Բեռների ապահովագրության առանձնահատկությունն այն է, որ ապահովագրական գումարը ներառում է նան բեռնափոխադրման հետ կապված տրաըսպորտային, պահպանման ն մյուս ծախսերը, որոնք, ինչպես բեռների գինը, նույնպես պետք է ունենան փաստաթղթային հիմնավորում պահանջի կարգավորմանժամանակ:

Ապահովագրավճարները դիֆերենցվում են ըստ յուրաքանչյու տրանսպորտային միջոցի բեռնափոխադրմանն ապահովագրակա պատասխանատվությանտեսակների, մասնավորապես.

հանդես է գալիս ո ապահովագրվող գրվող դ պ բեռնափոխադրողը,ապա ապահովագրողի ապահովագրական պատասխաոա տվության չափը չի կարող գերազանցել բեռնափոխադրողի »

Եթե թ

որպես րպ

քաղաքացիական կամ պայմանագրային պատասխանատվության չափը բեռի սեփականատիրոջ հանդեպ. Եթե որպես ապահովագրվող հանդես է գալիս ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձը, որը կրում է պատասխանատվություն միայն բեռի պահեստավորման (պահպանման) գծով, ապա ապահովագրողի ապահովագրական պատասխանատվությունը չի կարող գերազանցել|Ս լ բեռի սեփականատիրոջ հանդեպ ապահովադրի ունեցած փաստացի պատասխանատվության չափը: »

Բեռներն ապահովագրվում են դրանց բեռնափոխադրումներիընդհանուր ժամանակահատվածի ընթացքում, ներառյալ դրանց պահեստավորումը, առավելագույնը 30 օր ժամկետով: Նշված ժամկետը կարող է երկարաձգվել, եթե կնքվում է լրացուցիչ համաձայնագիր: է, Ապահովագրական պաշտպանվածությունը սկսվում երբ են ուղարկվելու համար (փաթեթավորված են), բեռները պատրաստ երբ դրանք պահպանման վայրից (պահեստից) բեռնվում են բեռնափոխադրումն իրականացնող տրանսպորտային միջոցի մեջ: Ապահովագրական պաշտպանվածության մեջ չեն ընդգրկվում ներարտադրական գործընթացները, օրինակ` բեռների տեղափոխումն արտադրամասիցփաթեթավորմանմաս ն դրանց փաթեթավորումը:

Ապահովագրական պաշտպանվածությունն ավարտվում է, երբ բեռները բեռնաթափված են տրանսպորտային միջոցից ե դասավորված են ստացողի կողմից որոշված պահպանության վայրում: Ապահովագրականպաշտպանվածությունն ավարտվում է ոչ ուշ այն աշխատանքային օրվա 24:00-ից,

Ա ոար օր:

Ե

որը

հանդիսանում է բեռնաթափման

ար ոը

Ան

-

Այդ դեպքում ապահովագրական կատարվում է հաջորդ օրը: պաշտպանվածությունն ավարտվում հաջորդ օրը:

է

Ապահովագրականպաշտպանվածության գործողությունը կարող է դադարեցվել բեռնափոխադրման ընթացքում, եթե ապահովադրի համաձայնությամբ բեռնափոխադրումն ընդհատվել է, ն բեռները հանձնվել են պահպանության, բեռնափոխադրումների կամ բեռնաթափման այլ ընդհատումների դեպքում, որոնք բեռնափոխադրման 30-օրա ժամկետի ավարտից հետո են տեղի ունեցել (բեռնափո292

խադրմանտարբեր խոչընդոտների հետ կապված բեռները հանձնվել են ապլահպանության):Ապահովագրական սպաշտպանվածությունը վերականգնվում է, երբ վերսկսվում է բեռնափոխադրումը: 4. Ապահովացրական

աատասխանատվությունը

Ապահովագրության պայմանագրի կնքումը հանդիսանում է ապահովագրական պատահարի հետնանքով բեռներին հասցված վնասների կամ դրանց կորստի փոխհատուցմանգծով երաշխիքների ձեռք բերում այն ծավալով, որով ապահովագրվել են բեռների կորուստները կամ վնասները: Ամբողջ աշխարհում բեռների ապահովագրության պայմանագրերը կնքվում են հիմնականում անգլիական բեռների ապահովագրության պայմաններով, որոնք ներառված են անգլիական ծովային ապահովագրության նորմատիվ իրավական ակտում («փԽ/ճղո.|ՈՏսրՁոՇՔ ՃՇէ 1906»): Այն կարգավորում է բեռների ապահովագրության պայմանագրերում ապահովադիրների ն ապահովագրողների իրավունքներն ու պարտավորությունները, ինչպես նան սահմանում է բեռների ապահովագրության հիմնական պայմանները: Մասնավորապես, սահմանվում է, որ բեռների ապահովագրության պայմանագրերով ապահովագրական պատասխանատվությունը կարող է սահմանվել ստորն նշված երեք տեսակի («ճՃ», «8», «Շ») ապահովագրականծածկույթներով` (Ձի ՈՋՕ նախատեսում է բոլոր ռիսկերից ապահովագրական պաշտպանվածություն. «Ճ»

-

տրամադրում է Ճ ապահովագրական ծածկույթից ավելի սահմանափակ ապահովագրական պատասխանատվություն: Նշված ծածկույթով ապահովագրվում են այն ռիսկերը, որոնք նշված են ապահովագրվող ռիսկերի ցանկում. «8»

-

պայմանով ապահովադիրներին տրամադրվում է առավել սահմանափակ ապահովագրականպաշտպանություն: «Շ»

-

այս

Բեռների ապահովագրությանհամար տրամադրվող ծածկույթների («ճ», «8», «Շ») գծով կիրառվում են ստորն նշված ռիսկերի ն վնասների գծով բացառություններ, որոնց պատճառով բեռներին հասցված վնասներն ապահովագրողը չի փոխհատուցում. 1.

Ապահովադրի կամ ապահովագրված անձի մեղավորություն.

Հեղուկի բնական արտահոսքի,

2.

բերություն.

դրա

քաշի կամ ծավալի տար-

Բեռների անորակ ե անբավարար փաթեթավորում, կոնտեյներներում սխալ դասավորում կամ բեռնափոխադրմանը վատ 3.

նախապատրաստում. 5.

Բեռների բնական հատկանիշներիկորուստ. Բեռնափոխադրմանուշացում.

6.

Նավերի

4.

կան

«8»

կամ առաքիչների

կողմից

իրենց

ֆինանսա-

"Միջուկայինզենքի ազդեցություն. Նավի ծովագնացության ցածր որակական հատկանիշների պատճառով հասցված վնասներ. 9. Քաղաքական ռիսկեր: 7.

8.

ապահովագրական ծածկույթների գծով կիրառվում լրացուցիչ բացառություններ, մասնավորապես.

«8» նան

ն «Շ»

են

Ծովահենության ռիսկի գծով. 2) Բոլոր վնասները, որոն ապահովադրի ակամ կանխամտածված բեռնափոխադրման մասնակիցների կողմից են հասցվել բեռներին, օրինակ, դրանց հրկիզումը, նավերի ինքնասուզման պատճառով բեռներին հասցված վնասը: 1)

Ապահովագրական ծածկույթների ընտրությունը հաշվի առնելով յուրաքանչյուր տեսակի բեռի հակվածությունն այս կամ այն ռիսկի նկատմամբ, ինչպես, նան բեռնափոխադրման պայմանները: Օրինակ, շրոտի (աղացած քուսպի) բեշնաւփոխադրման համար բավարար է «Շ» ապահովագրականծածկույթը, իսկ ածուխի համար՝ «8» ապահովագրական ծածկույթը, քանի որ վերջինս միաժամանակ ապահովագրում է նան նավի մեջ ծովի ջրի ներթափանցման ռիսկը, որովհետն աղի ջուրը բացասական ազդեցություն է ունենում ածուխի որակական հատկանիշների վրա: Ստորն նշվում են այն ռիսկերն ու վնասները, որոնք ապահովագրվում են «Ճ», «8», «Շ» ապահովագրական ծածկույթներով: կատարվում է`

«Ն

ապահուլագրականծածկույթ

Բեռներն ապահովագրվում են բոլոր ռիսկերից, բացառությամբ վերը նշված ինը ռիսկերի Ա վնասների գծով բացառություններից: ՉԳ4

ապահովագրականծաժկույթ

Բեռներն ապահովագրվում

ների

ԱԽԱՐ ԵՆ:

տերերի

Խորհուրդ է տրվում «ճՃ» ապահովագրական ծածկույթով ապահովագրել գողության ռիսկի հակվածություն ունեցող բեռների հետեյալ տեսակները` սարքավորումները, ավտոմեքենաները ն սպառողական ապրանքները: են

ն երից. ռիսկերից հետնյալ

Հրդեհը, պայթյունը. Նավերի խորտակվելը, նավի ծանծաղուտի մեջ ընկնելը կամ ծովային ն գետային փոխադրամիջոցի չրջվելը. Յ) Ցամաքային տրանսպորտային միջոցի շրջվելը կամ գնացքի գծերից դուրս գալը. 4) Ցանկացած փոխադրամիջոցի բախումը շարժական կամ անշարժ առարկայի հետ, սառույցով նավին վնասվածք հասցնելը. Բեռի բեռնաթափումը նավահանգստում պատսպարվելու Ց 1) 2)

պատճառով. 6, Ընդհանուր վթարի դեպքում տախտակամածիցբեռների դուրս նետումը կամ նվիրատվությունը. 7) Երկրաշարժը, հրաբխի ժայթքումը կամ կայծակնահարու-

թյունը.

239Ողողմամբ տախտակամածիցդուրս արտանետումը. միջոցի ն կոնտեյների մեջ կամ բեռների տՋՏրանսպորտային պահպանմանվայր ծովային կամ գետային ջրերի թափանցումը. 10: Բեռի ամբողջական կորուստը ծովային կամ գետային փոխադրամիջոցների բեռնման կամ բեռնաթափման ժամանակ: Անհրաժեշտ է հաշվի առնել, որ բեռնման ն բեռնաթափմանժամանակ հասցված վնասվածքների գծով վնասները միաժամանակ չեն ապա8)

հովագրվում: «Շ»

ապահովագրականծածկույթ

Այս դեպքում ապահովագրվում են միայն ծածկույթի 1-6 կետերում նշված ռիսկերը: 5. Ապահովագրական

Ց

ապահովագրական

արցավորումյ

հայտե

Ապահովագրողի կողմից հատուցվում են ապահովադրի կողմից բոլոր ռիսկերի գծով բեռի փրկման կամ վնասի նվազեցման ն դրա շԳ5

տերերը, պատվիրատուները, առաքիչները, պահեստների սեփականատերերը, մաքսային ն նավահանգստային մարմինները) պարտավոր են վերահսկողություն իրականացնել վնասների տեղի ունենալու

գնահատման համար կատարված բոլոր անհրաժեշտ Ա նպատսկային

ծախսերը:

է չափը որոշում 6ամպլահովագրողիփորձագետը (պյուրվեյերը)' ապահովադրի ներկայացուցչի ներկայությամբ: մնհամաձայնության դեպքում ապահովադիրը կարող է պահանջ, որ վնասը գնահատվի անկախ փորձագետի կողմից, այդ դեպքում գնահատման ծառայություններիդիմաց վարձատրությունը պարտավոր է կատարել ապահովագրված անձը:

Վնասի

ծով: Ն ԱԱ Յ Միաժամանակ անհրաժեշտէ միջոցներ ձեռնարկել վնասների կանխարգելման ն դրանց նվազեցման ուղղությամբ: Այս դեպքում անհրաժեշտ է ներգրավել սյուրվեյերին, որը խորհուրդ կտա, թե ինչպես վարվել երրորդ անձանց հանդեպ պահանջ ներկայացնելու համար, սակայն սյուրվեյերի հիմնական գործառույթը հանդիսանում է վնասը տեղի ունենալու փաստի արձանագրումը, այսինքն նա ընդունում կամ մերժում է վնասը տեղի ունենալու հանգամանքը,

հ

Ապահովագրական հատուցում պահանջելիս ատպահովեդիրը պետք է ներկայացնի ապահովագրության պայմանագիրը (վկաագիր) կամ այլ փաստաթուղթ` տրված ապահովագրողի կողմից «րպես հավաստում, որ ապահովագրողն ընդունում է տվյալ Բեռի

ա

գնահատում է բեռների վիճակը ն բեռների ինչպես նան փաթեթավորման ամբողջականությունը: Խախտումներ հայտնաբերելու դեպքում սուրվեյերը պարտավոր է այդ մասին անմիջապես հայտնել ապահովագրողին: Գոյություն չունի հստակ նահմանված ձն այդպիսի հաղորդագրության կազմման ու ներկայացման համար: Այն կարող է կատարվել նույնիսկ հեռախոսով, սակայն դրանից հետո սյուրվեյերն ապահովագրողին ուղարկում է բոլոր փաստաթղթերն ու իր գրավոր կարծիքը:

ապահովագրված լինելու հանգամանքը: Ապահովագրության պայմանագրում կողմերը համաձայնում են, որ ապահովագրական պատահարներ տեղի ունենալու դեպքում բեռէ ներին հասցված վնասների փոխհատուցում ապահովագրողը կարող չկատարել, եթե ապահովադիրը չի պահպանում վնասը տեղի ունենալու հետ կապված ապահովագրության պայմանագրում սահմանված իր պարտավորությունները: Մասնավորապես, ապահովադիրը, շահառուն, ինչպես նան բեռները ստացողը պետք է պահպանեն պայմանագրումսահմանված հետնյալ պայմանները՝ 1) Բեռներին վնաս հասցվելու դեպքում անմիջապես պարտավոր են փորձաքննություն իրականացնել, ն, եթե կասկած է առաջանում վնասը տեղի ունենալու հետ կապված, պարտավոր են պահանջել վնասը տեղի ունենալու վերաբերյալ կազմված փաստաթղթերը (օրինակ, ֆրախտի փաստաթուղթը), որտեղ նշվում է վնասի են նախնական մեծությունը: Եթե բեռները կոնտեյներներով փոխադրվում. անհրաժեշտ է ստուգել կողպեքների Ա կնիքների վնասվածության հանգամանքը ն հնարավորինս արագ բացել այն:

Վերը նշված գործընթացն իրականացնելուց հետո պետք է կազմվի երրորդ անձանց նկատմամբ վնասների փոխհատուցման պահանջի փաստաթուղթը, որն այլ կերպ անվանվում է «ռեգրեսի ապահովում»: Մասնավորապես, դա նշանակում է, որ բեռնափոխադրման բոլոր մասնակիցները (տրանսպորտային միջոցների

Ճ

Ապահովագրական հատուցում վճարելուց հետո վճարված գումարի սահմաններումապահովագրողինեն անցնում պահանջի բոլոր այն իրավունքները, որ ունի ապահովագրված անձը կամ շահառուն երրորդ կողմի նկատմամբ (սուբրոգացիա):

Հ0.

ն

ՊԱՏԱՍԽԱՆԱՏՎՈՒԹՅԱՆ

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

Ոչ կյանքի ապահովագրության առավել լայն տարածում ունեցող դասերից է նան պատասխանատվությանապահովագրությունը, որն իրականացվում է կամավոր ն պարտադիր եղանակներով: Ապահովագրական օբյեկտ է հանդիսանում ապահովադրի` օրենքովկամ պայմանագրերով սահմանված պատասխանատվությունը երրորդ անձանց հանդեպ` վերջիններիս հասցված վնասների գծով: Ապահովագրության պայմանագրովապահովագրողն իր վրա վերցնում է այն պատասխանատվությունը,որը կարող է առաջանալ ապահովադրի կողմից երրորդ անձանց կյանքին, առողջությանը, աշխատունակությանը, գույքին ն այլ գույքային շահերին վնաս պատճառելու հետնանքով: Երրորդ անձ կարող է լինել ինչպես ֆիզիկական, այնպես էլ իրավաբանականանձը:

«Քաղաքացիական օրենսգրքով» սահմանվում են երրորդ անձանց պատճառված վնասի պատասխանատվության ռիսկի ապահովագրությանպայմանագրերիգծով հետնյալ չափանիշները` ՀՀ

Նշված պայմանագրերը համարվում երրորդ անձանց. 1.

են

կնքված`

հօգուտ

Անձը, որի կողմից պատճառված վնասի համար պատասխանատվության ռիսկն ապահովագրվել է, պետք է նշվի ապահովագրության պայմանագրում: Իսկ եթե այդ անձը չի նշված պայմանագրում, ապա ապահովագրված է համարվում ապահովադրի պատասխա2.

նատվության ռիսկը: (տուժողն) իրավունք ունի անմիջականորեն Երրորդ ապահովագրողից պահանջել պատճառված վնասի հատուցումը, եթե պարտադիր ապահովագրվում է պատասխանատվությունն է սահմանված ապահովագրության օրենքով, կամ պայմանագրով նման

պայման:

Պատասխանատվությանապահովագրությունըբաժանվումէ տարբեր ապահովագրությանդասերի ն ենթադասերի,մասնավորապես.

պատասխանատվության,

(Սամնազգիտական

»

ապահովագրու-

Թյուն, որը կապված է ապահովադիրների կողմից իրենց մասնագիտական պարտականություններ, կատարելիս կամ ծառայությունները մատուցելիս երրորդ անձնաց հասցված վնասների գծով ներկայացվող գույքային հայցերի կարգավորման հետ: Պատասխանատվության ապահովագրության այս ենթադասի նպատակն է տրամադրել ապահովագրական պաշտպանվածություն այն ապահովադիրներին,որոնց հաճախորդներն իրավական հայցեր են ներկայացնում նրանց կողճից մատուցված ծառայությունների ե մասնագիտական պարտականությունների կատարման ժամանակ իրենց պատճառված վնասների

համար. Շոջանա

»

միջամա

ապահովագրություն, թյան Պայմանագրային

»

անձն

Յ.

(Քաղաքացիական աատտասխանատվությանապահրվագրուԹյուն, որը ներառում է գործատուների, տրանսպորտային միջոցների (ցամաքային, օդային, ջրային) տերերի կողմից երրորդ անձանց կյանքին ն պատճառելու գծով առողջությանը վնաս պատասխանատվության ապահովագրությանենթադասերը, ինչպես նան նախագծային: ն շինմոնտաժային կազմակերպությունների, ապրանքներ արվպոադրողների, վաճառողների, ապրանքների որակի ն անվտանգության պահպանման գծով :պատասխանատվության ապահովագրությունը:։ Տրանսպորտային միջոցների տերերի քաղաքացիական պատասխանատվության ռիսկերը սովորաբար ապահովագրվում են տվյալ տեսակի տրանսպորտային միջոցներին համատեղ` վերաբերող մյուս ռիսկերի հետ համապարփակ ապահովագրությանպայմանագրերով. »

ատասխանատվության »

.

առտոտման

զժո

պարտավորություննե,

ատասխանատմուատարման

գժո

ապահովագրություն.

Պատասխանատվությանայյ տեսակներիապահովագրություն:

Ապահովադիրը, որը պատճառել է գույքային ակամ անձնական վնաս երրորդ անձանց, կարող է կրել քրեական, վարչական պատասխանատվություն, սակայն նա պարտավոր է ամբողջությամբ փոխհատուցել նան վերջիններիս հասցված վնասները: Ապահովագրող,՝։ ապատասխանատվությունէ կրում ապահովագրության պայմանագրում սահմանված ապահովագրական գումարի սահմանՉ09

ներում երրորդ անձանց պատճառված վնասների փոխհատուցման

համար:

Պատասխանատվությանապահովագրության ապահովագրական ծածկույթի մեջ ներառվում են ապահովադիրների կողմից երրորդ անձանց պատճառված վնասները, ինչպես նան ապահովագրական հայտերի կարգավորման հետ կապված ցանկացած իրավական, գնահատման, փորձաքննության ծախսերը: Ապահովադրիպարտավորությունը երրորդ անձանց հանդեպ սահմանվում է օրենքով կամ պայմանագրով, իսկ ապահովագրական պատասխանատվության չափը սահմանվում է ապահովագրության պայմանագրով: Օրինակ, ծովային տրանսպորտի ն օդանավերի տերերի պատասխանատվության չափը երրորդ անձանց հանդեպ սահմանվում է միջազգային համաձայնագրերով ն կոնվենցիաներով: »Ավտոտրանսպորտային միջոցների տերերի ն գործատուների քաղաքացիական պատասխանատվության չափը սահմանվում է ազգային օրենսդրական ն նորմատիվ իրավական ակտերով: Որոշ երկրներում պատասխանատվության ապահովագրությանգծով ապահովագրողի պատասխանատվության չափը չի սահմանափակվում, այսինքն ապահովագրողը պարտավոր է փոխհատուցել երրորդ անձանց պատճառված ամբողջ վնասը: Այնուամենայնիվ, պատասխանատվության պարտադիր ապահովագրության մասին օրենքներով կարող են սահմանվել հետնյալ առավելագույն ապահովագրական պատասխանատվության

չափերը »

Յուրաքանչյուր ապահովագրական պահաջի գծով.

»

Յուրաքանչյուր ապահովագրական պատահարի գծով.

» »

Յուրաքանչյուր տուժողի գծով. Գույքը կամ անձնականվնասի գծով

ն

այլն:

Ապահովագրողի կողմից յուրաքանչյուր հատուցման վճարումը կարող է հանգեցնել պայմանագրի գործողության դադարեցման կամ լրացուցիչ ապահովագրավճարի վճարման անհրաժեշտության, որպեսզի վերականգնվի ապահովագրական պատասխանատվության նախնականչափը: Պատասխանատվության ապահովագրության գծով պահանջների նարգավորման գործընթացը համարվում է ամենաբարդը, քանի որ

ապահովագրականռիսկը կարող է տեղի ունենալ ապահովագրության ժամկետի ավարտից երկար ժամանակ անց ն այն ունի բազմաթիվ առանձնահատկություններ:Մասնավորապես, ցեմենտի արտադրությունում գործատուի պատասխանատվությանռիսկի գծով ցեմենտի կամ ասբեստի վնասակար ազդեցության հետնանքով աշխատակիցների առողջությանը պատճառված վնասների գծով ներկայացվել պահանջնապահովագրողին կարող է տարիներ անց: ապահովագրության ժամկետի ավարտից շատ Ապահովագրողի համար էական բարդություններ են ներկայացնում ինչպես պահանջների ներկայացման ժամկետի, այնպես էլ պահանջ ներկայացնողների թվի կանխատեսումը: Նշված դեպքերում պատասխանատվության ապահովագրության գծով պահանջների կարգավորման ժամանակ գոյություն ունի անորոշություն նան ապահովագրական պատասխանատվությանփաստի առկայության ապացուցման հարցում, ինչն իր հերթին ենթադրում է երկարատն իրավական, այդ թվում` դատական գործընթացների իրականացում: տարբերություն գույքի ապահովագրության պատասխանատվության` ապահովագրությանգծով պահանջների մեծությունները հիմնականում ունեն մեծ տատանումներ, որի պատճառով բարձր է նան ապահովադիրների կողմից անտիսելեկցիայի կիրառման ռիսկի Ի

հավանականությունը:

Տրանսպորտային միջոցների

օգտագործումից

բխող պատասխանատվության ապահովագրության դեպքում պահանջներն Ն են ավելի պարզ գույքային վնասների, նե մարմնական

վնասվածքների ժամանակ: Կարգավորման գործընթացն ավելի արագ է իրականացվում, քան պատասխանատվության ապահովագրության մյուս ենթադասերի պահանջների կարգավորման գործընթացը, սակայն ավտոմեքենաների մյուս ռիսկերի պահանջների կարգավորման գործընթացն ավելի արագ է իրականացվում, քան երրորդ անձանց հանդեպ ավտոտրանսպորտային միջոցների տերերի պատասխանատվության ռիսկի գծով պահանջների ներկայացման ն կարգավորմանգործընթացը:

Գործատուների կամ այլ աշխատակիցների անփութության (օրինակ, էլեկտրական հոսանքի ազդեցությունը, բարձրությունից »

ԳՈՐԾԱՏՈՒՆԵՐԻ

ն

ՊԱՏԱՍԽԱՆԱՏՎՈՒԹՅԱՆ

վայր ընկնելը այլն). Վնասակար նյութերի ազդեցության (օրինակ, թունավորումները քիմիական նյութերից, ածխի ն ասբեստի փոշուց). Առողջության համար վնասակար աշխատանքայինպայմանների ազդեցության (օրինակ, բարձր աղմուկ կամ բարձր խոնա-

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

»

Պատասխանատվությաանապահովագրության այս ենթադասով ապահովագրված անձը (աշխատակիցը) ստանում է ապահովադրի (գործատուի) գործողությունների կամ անգործության հետնանքով աշխատանքի ընթացքում ապահովագրված անձանց պատճառված կամ նրանց մարմնական վնասվածքների, հիվանդություննեի մահվան գծով փոխհատուցում օրենքով կամ ապահովագրության պայմանագրովսահմանված ապահովագրական պատասխանատվության չափով:

»

ն այլն): վություն, շոգեհարվածներ

Ապահովագրականպատահար համարվելու համար անհրաժեշտ կյանքին ն պայման է նան այն, որ ապահովադրի աշխատակիցների դժբախտ պատահարի հետնանքով վնասը աշխատունակությանը հասցված լինի. Աշխատավայրումկամ այլ վայրերում, որտեղ աշխատակիցը »

պարտականությունները. կատարել է իր աշխատանքային Գործուղումների, ինչպես նան աշխատանքայինպարտականությունների հետ կապված այլ ուղնորություններիժամանակ:

Գործատուների :պյատասխանատվությաանամպպահովագրության պայմանագրերը հանդիսանում են երրորդ անձանց (աշխատակիցների) օգտին կնքված պայմանագրեր, իսկ ապահովագրության օբյեկտ են հանդիսանում գործող օրենդրությանը չհակասող ապահովադրի այն գույքային շահերը, որոնք կապված են իրենց աշխատակիցների առողջությանը (անձնական վնաս), կյանքին հասցված վնասի, ինչպես նան նրանց եկամուտների կորստի (գույքային վնաս) փոխհատուցման հետ: Ապահովադիրներ կարող անհատ ձեռնարկատերերը:

են

լինել իրավաբանական անձինք

ն

Ապահովադրիաշխատակիցներեն համարվում` »

»

»

(Մշտական, ժամանակավոր կամ սեզոնային աշխատանքում գտնվող աշխատակիցները, Արտահաստիքայինկամ համատեղությամբաշխատողները:

Սպահովագրութան ենթակա են ապահովադրի (գործատուի) աշխատակիցների աշխատունակության ժամանակավոր կորուստը, հիվանդանալը, աշխատունակության մշտական կորուստը ն մահվան ռիսկերը, որոնք տեղի են ունեցել աշխատանքի ընթացքում հետնյալ դժբախտ պատահարի հետնանքով`

|

Ապահովագրականսակագները սահմանվում են` հաշվի առնելով հետնյալ ռիսկի վրա ազդող գործատուի պատասխանատվության հիմնականգործոնները` 1. Կազմակերպությանգործունեության տեսակը ն ծավալները (շրջանառությունըկամ հասույթը). 2. Աշխատակիցների թվաքանակը ն հաշվեգրված տարեկան աշխտավարձին նպաստի գումարը. Յ. Աշխատակիցների մասնագիտությունը ն աշխատավայրի 4. 5.

6. 7.

պայմանները. Արտադրականգործընթացումօգտագործվողնյութերը. ՛Խախկինհատուցումների պատմությունը. ռիսկայնությանմակարդակը. գործընթացների Արտադրական Աշխատուժի հոսունությունը ն այլն:

Ապահովադիրը, ապահովագրությանպայմանագիրըկնքելիս, վերը նշված գործոնների տեղեկատվությունընարկայացնումէ ապահո սակագներիվրա ազդող վագրությանդիմումի մեջ: Ապահովագրական էական գործոն են համարվում ապահովագրական պատասխա-

նատվության չափը

ն

չհատուցվող գումարի մեծությունը:

Ապահովագրողի պատասխանատվությունն առաջանում է այն դեպքում, երբ գործող օրենսդրության համաձայն` ապահովադիրը աշխատակցի հանդեպ պատասխանատվություն է կրում ապահովագրության պայմանագրի գործողության ընթացքում, եթե դա հիմնավորված է պատահարը հաստատող փաստաթղթերով:

մության ստացման աստիճանից, ապահովագրական գումարի նկատմամբ կիրառելովպայմանագրովսահմանված տոկոսի չափը: 5) Եկամուտների կորստի գծով փոխհատուցվում են ապահովագրված անձանց աշխատավարձի (եկամուտների) կորստի ժամանակահատվածիգծով: ծախսերն անաշխատունակության

Ապահովագրության այս ենթադասի պայմաններով ապահովադիրների աշխատակիցների կյանքին ն առողջությանը հասցված վնասներն ապահովագրական պատահար չեն համարվում, ն դրանց համար ապահովագրողը պատասխանատվությունչի կրում, եթե վնասաբեր պատահարները տեղի են ունեցել աշխատակցի կողմից իր աշխատանքային պարտականություններից ավելի մեծ պարտականություններ կատարելու պատճառով:

ապահովագրության պայմանագրերը կնքվում են մեկ տարի ժամկետով, սակայն ավելի կարճ ժամկետներով հնարավոր է կնքել՝` ելնելով աշխատանքների իրականացման առանձնաՀիմնականում

հատկություններից:

Ապահովագրական հատուցումը կատարվում է ապահովագրության պայմանագրի գործողության ընթացքում ապահովագրական պատահարի առաջացման դեպքում, մասնավորապես, (Աշխատունակութան ժամանակավոր կորստի ռիսկ տեղի ունենալու դեպքում ապահովագրական հատուցման մեծությունը որոշվում է` ելնելով յուրաքանչյուր վնասվածքի (մեկ կամ մի քանի

վերջույթների կորստի կամ այլ վնասվածքների) գծով սահմանված ապահովագրական գումարի չափից: Ապահովագրված անձի հիվանդանալու դեպքում փոխհատուցվում են հիվանդության բուժման ծախսերը կամ յուրաքանչյուր ստացիոնար բուժման օրվա համար հաստատագրված գումար է վճարվում, սակայն բուժման օրերի քանակը կարող է սահմանափակվել, օրինակ, առավելագույնը 28 օր:

ԾԺՄահվան Յ ռիսկի դեպքում աշխատակցի ժառանգներին կամ շահառուին վճարվում է տվյալ աշխատակցի համար սահմանված լրիվ ապահովագրականգումարի չափով հատուցում: 4) (Աշխատունակության մշտական կորստի ռիսկի դեսյքում ապահովագրական հատուցում վճարվում է` կախված հաշմանդա-

ՇՐՋԱԿԱ

ՄԻՋԱՎԱՅՐԻ

ԽԱՆԱՏՎՈՒԹՅԱՆ

ԱՂՏՈՏՄԱՆ

ԳԾՈՎ

ՊԱՏԱՍ-

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

Աշխարհում անընդհատ աճում են շրջակա միջավայրին հասցված վնասների ծավալները, որոնց 20-30 6-ը, փորձագետներիգնահատմամբ, բաժին է ընկնում վնասակար արտադրություն իրականացնո ձեռնարկություններին:ՀՀ-ում արտադրական հզորություններիծայրահեղ մաշվածության պայմաններումէականորենբարձրացել է գազատարների, քիմիական, պղնձաձուլականն շրջակա միջավայրն աղտոմյուս կազմակերպություններիկողմից շրջակա միջավայրի տող աղտոտման վտանգը: Բնապահպակականռիսկերի ապահովագրո թյան միջոցով հնարավորությունէ ստեղծվում նշված կազմակերպությունների կողմից երրորդ անձանց կյանքին, աշխատունակությա առողջությանը, գույքին, ինչպես նան շրջակա միջավայրին պատկողճառված վնասների մի մասը փոխհատուցելապահովագրողների մից:

Բնապահպանական ռիսկերի ապահովագրություննէականորե մյուս ռիսապահովագրության տարբերվումէ պատասխանատվության կերից, վնասաբերությանբարձր մակարդակի պատճառով, քանի որ կարող են դրանց աղետալի բնույթից ելնելով` ապահովագրողներին

ներկայացվելմեծ չափերի հասնող պահանջներ.

Դատարանները նույնպես կարող են որոշել ավելի մեծ չափերի հասնող ապահովագրականհատուցումների վճարման կարգը ապակողմից: հովագրողների

Հաշվի առնելով այդ ռիսկերի վերը նշված առանձնահատկությունները` ասպյահովագրողներըլայնորեն կիրառում են վերաապահովագրության ն համաապահովագրությանմեխանիզմներ: Մասնավորապես, համաապահովագրության մեխանիզմների կիրառման դեպքում նրանք ստեղծում են համաապահովագրական պուլեր, որոնք հնարավորություն են տալիս մի քանի անգամ նվազեցնել իրենց ապահովագրական պատասխանատվության ծավալները: Շրջակա միջավայրին աղտոտման արդյունքում պատճառված վնասների պատասխանատվությանապահովագրությունըներառում է`

. Երրորդ անձանց կյանքին, առողջությանը ն գույքին պաւտճառված վնասի գծով պատասխանատվությանռիսկերը. Շրջակա միջավայրինվնաս պատճառելու ռիսկերը: »

»

Վերը նշված ռիսկերն ապահովագրվում են, եթե դրանք տեղի են ունեցել հրդեհի, տարերային աղետների, տեխնիկական վթարների ն այլի դժբախտ ապատահարների հետնանքով: Ապահովագրական պատասխանատվությանմեջ ներառվում են նան ապահովադիրների կողմից կատարված դատական ծախսերը, սակայն չեն փոխհատուցվում դրանց գծով վճարված տույժերն ու տուգանքները:

Ապահովագրականպատասխանատվությունըներառում է ինչպես ուղղակի, այնպես էլ անուղղակի վնասները,մասնավորապես. Ուղղակի վնասների մեջ դասվում են ֆիզիկական անձանց պատճառված մարմնական վնասվածքները, հիվանդությունները ն հոգեկան խանգարումները,ինչպես նան գյուղատնտեսական ն ջրային

մշակաբույսերին, անտառներին անշարժ գույքին հասցված վնասները: Ուղղակի վնասների շարքին են դասվում նան շրջակա միջավայրի աղտոտման պատճառով երրորդ անձանց կողմից իրենց գույքի օգտագործման կամ տնօրինման անկարողության, ինչպես նան հանգստի պայմանների խախտման հետ կապված վնասները: 2) Անուղղակի վնասներից են տուժող երրորդ անձանց կողմից լրացուցիչ ծախսերի կատարումը ն նրանց եկամուտների կորուստը՝ կապված հողի բերքատվության անկման, գյուղատնտեսականբերքի որակական ցուցանիշների վատթարացման, ձկնային ռեսուրսների նվազման, ինչպես նան արտադրության կամ բիզնեսի պարապուրդի պատճառով եկամուտների կորստի հետ: Անուղղակի ծախսերը ն

ԴԸՕԾՇ

ներառում են նան արտանետումների մաքրման ու գույքի արժեզրկումը ծախսերը, ն այլն:

հեռացման

Բնապահպանական ռիսկերի ապահովագրության պայմանները կարգավորվում են նան շրջակա միջավայրի աղտոտման գծով սահմանված օրենսդրական ն նորմատիվիրավականակտերով, որոնք են` »

Բնապահպանական ռիսկերի կառավարման ն երրորդ անձանց

գույքային շահերի պաշտպանությանչափանիշները.

Շրջակամիջավայրին հասցված վնասների մեծությանորոշման հիմնական սկզբունքները. Շրջակա միջավայրի աղտոտման բարձր ռիսկայնություն ունեցող գործունեության տեսակներիիրականացմանգծով պետական հավաստագրմանկամ լիցենզավորմանժամանակ բնապահպանական ռիսկերի ապահովագրությանպարտադիր պայմանի սահմանումը ն այլն: »

»

Բնապահպանական ռիսկերի ապահովագրության պայմաններով վնասների փոխհատուցումներ են կատարվում միայն այն դեպքում, երբ ապահովադիրների կողմից իրականացվել են բոլոր անհրաժեշտ կանխարգելիչ միջոցառումները: Ապահովագրության պայմանագրի պայմաններում սահմանվում են նան ստորն նշված բացառությունները` »

Ռադիոակտիվ նյութերով վարակմանպատասխանատվության

գծով. Օրենքներով ն նորմատիվ իրավական ակտերով սահմանված չափանիշներիխախտմանգծով. Տեխնիկայի անվտանգության շահագործման պայմանների խախտման գծով. (Ապահովադիրներիկանխամտածված գործողությունների կամ թույլ տրված կոպիտ սխալներիգծով: »

»

»

Ժամանակի ընթացքում ամպահովագրողներն աստիճանաբար նվազեցնում են ապահովագրության պայմանագրերում սահմանվող բացառությունների ցանկը, մասնավորապես, նրանց կողմից ներկայումս սանիտարականկառույցների թերություններիպատճառով ապա-

հովագրվումեն`

1.

Շրջակա միջավայրն աղտոտող մ շտական կկամ կրկն կրկնվող արտանետումների ռիսկերը. 2. «Վնասակար նյութերիգոլորշիացման ն թունավոր նյութերի ար-

տախետումների մաքրման գծով արտանետումների ռիսկը ն ռիսկերը.

: տարման րման

ռիսկը

ն

:

վագրողներըպետք է հստակ տարանջատեն.ն ուսումնասիրեն ապահովագրության ընդունվող ռիսկերի բնույթը, մասնավորապես,այն պետք է ունենա պատահական ն ոչ թե անխուսափելի բնույթ, ինչպես նան հաշվի առնելով դրանց վնասակարազդեցությանբաղադրիչները շրջակա միջավայրիաղտոտման վրա:

Ապահովագրողներն ուսումնասիրումեն կողմից բարոյական ռիսկի պահպանման 1.

ՊԱՏԱՍԽԱՆԱՏՎՌԻԹՅԱՆ

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

լրացուցիչ ծախսերի կա-

այլն:

Ապահովագրության պայմանագրերիկնքման ժամանակ ապահո-

պես.

ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ

նան

ապահովադիրների հանգամանքը, մասնավորա-

Սարքավորումների շահագործման ե աշխատանքի անվտան-

գության պահպանման հարցերը. 2.

ԼԱպահովադրի կողմից կատարվածկանխարգելիչ միջոցառումները, ինչպես նան դրանց կատարմանծրագրերը:

Բնապահպանական ռիսկերի ապահովագրություն իրականացնելու միջազգայինփորձը ցույց է տալիս, որ ապահովագրողները, կիրառելով ապահովագրության առավել արդյունավետմեխանիզմներ, աստիճանաբարմեծացնում են ապահովագրական պատասխանատվության եթե լոնդոնյան ապահովագրական շուկայում 1960ական թվականների վերջին շրջակա միջավա աղտոտման ապահովագրական գումարը կազմում էր շուրջ 4.0 մլն ԱՄՆ դոլար, ապա այժմ այն կազմում է մոտ 85-170 մլն ԱՄՆ դոլար:

հայը Ակա

ան

Ապահովագրության այս տեսակը կապված է երրորդ անձանց ֆինանսական կորուստների հետ, որոնք կարող են տեղի ունենալ ապահովադիրների գործողությունների, թույլ տրված սխալների կամ բացթողումների հետեանքով: Ապահովագրվում Է փաստաբանների, աուդիտորների, նոտարների, հաշվապահների, բժիշկների, բրոքերների ե այլ մասնագետների կողմից ծառայությունների մատուցման դեպքում նրանց գործողությունների կամ անգործության հետնանքով առաջացած քաղաքացիական ։պատասխանատվության ռիսկը, օրինակ, բժշկի կողմից հիվանդի անբավարար բուժումը կամ փաստաբանի կողմից սխալ խորհրդատվության տրամադրումը: Ապահովագրության պայմանագրով ապահովագրվում են այն ռիսկերը, որոնք կապված են ապահովադրի մասնագիտական գործուէ իրեն նեության հետ: Օրինակ` փաստաբանն ներկայացվելիք հայցադիմումի հավանականությունը կապված հետ, դատական գործի պարտվելու որը նա վարել է ն թույլ է տվել ոչ դիտավորյալ նե ոչ կանխամտածված առանձին մասնագիտական բացթողումներ, որի պատճառով իր պաշտպանյալը կրել է կամ բժիշկը Օ:սխալ բժշկական ֆինանսական կորուստնր ախտորոշում է կատարել կամ վիրահատության ժամանակ սխալներ է թույլ տվել ն այլն:

ապահովագրում

առավելագուն

Ապահովագրության օբյեկտ են հանդիսանում ապահովադրի այն գույքային շահերը, որոնք կապված են իր մասնագիտական գործունեության իրականացմանարդյունքում երրորդ անձանց պատճառված վնասները քաղաքացիական օրենսդրությամբ սահմանված կարգով փոխհատուցելու պատավորության հետ, այն պայմանով, որ ապահովադիրն իր մասնագիտական գործունեությունն իրականացրել է` ունենալով համապատասխանգիտելիքներ, փորձ ն հմտություն: Մասնագիտական գործունեության գծով պահանջները ն դրանց իրականացման կարգը սահմանվում են համապատասխանօրենսդրա-

կան ն նորմատիվ իրավական ակտերով, որոնք պետք է պահպանվեն ապահովադիրների կողմից:

Ապահովագրությունը վերաբերում է ոչ թե կոնկրետ ապահովագրական պատահարին, այլ տարածվում է ապահովագրական ժամկետի ընթացքում թույլ տրված նման գործողությունների վրա: տարածվում է նան այն պատահարների վրա, Ապահովագրությունը որոնք տեղի են ունեցել պայմանագրի գործողության ընթացքում, սակայն դրանք հայտնաբերվելեն որոշակի ժամկետ անց, այսինքն պայմանագրիգործողությանժամկետիցհետո:

ժամկետի

Ապահովագրական պատահարի տեղի ունենալու փաստը հաստատվում է դատարանի օրինական որոշումն ուժի մեջ մտնելու

պատասխա-

սահմանում որը է ապահովադրի նյութական նատվությունն իրենց հաճախորդին վնաս պատճառելու համար: Ապահովագրականպատահարը կարող է համարվել նան այն պատահարը, որի դեպքում երրորդ անձանց վնաս հասցնելու համար ապահովադրի պատասխանատվության փաստն ընդունվում է ճելի փաստականապացույցների առկայության պայմաններում` նախքան դատարան հայցադիմումներկայացնելը: Ապահովագրականհատուցման մեծությունը որոշվում է` հաշվի առնելով ապահովագրությանպայմաններն ու ապահովագրական գումարի մեծությունը, ինչպես նան օրենքներով ն նորմատիվ իրավական ակտերով սահմանված չափանիշները:Մասնավորապես, ԱԿսԳ օրենքով սահմանվում է, որ ապահովագրական միջնորդը է պարտավոր կնքել մասնագիտական անփութության հետնանքով ապահովադրին, ապահովագրված անձին կամ շահառուին հասցրած ուղղակի դրամական վնասների գծով մասնագիտականպատասխանատվությանապահովագրությանպայմանագիր:Սահմանվում են նան ապահովագրականպատասխանատվության չափերը, օրինակ` ապահովագրականբրոքերային ընկերությունըպետք է ունենա առնվազն 100 միլիոն դրամ ապահովագրականծածկույթմեկ տարվա համար: Ապահովագրողը չի փոխհատուցում ուղղակի կամ անուղղակի վնասները, եթե դրանց տեղի ունենալու պատճառ են հանդիսացել` օրը,

անվի-

3)

այն իրավիճակը կամ պատահարը, որը մինչն պայմանագրի

կնքումը հայտնի է եղել ապահովադրինակամ ապահովադիրը կարող

էր ակնկալել, որ դրանց հետնանքով իր նկատմամբ կարող էր հայց ներկայացվել. 2) ապահովադրի կողմից պատահարի առաջացմանն ուղղված դիտավորյալ կամ հանցավոր գործողությունը կամ անգործությունը. 3) օրենսդրական ակամ նորմատիվ իրավական ակտերով սահմանված դրույթների կոպիտ խախտումը. 4) ապահովադրի փոխկապակցվածանձանց վնաս պատճառելը. 5) ապահովադրի գործունեության իրականացման թույլտվության կամ լիցենզիայի գործողության ժամկետի լրանալուց կամ դադարեցումից հետո կամ դրանք կասեցված լինելու ընթացքում ն այլն: Աս կամ այն մասնագիտութան գծով ապահովագրության պահանջարկն առաջանում է այն դեպքում, երբ աճում է դատական տարբեր ատյաններ ներկայացված հայցադիմումների քանակը նրանց նկատմամբ, վերջինների կողմից թույլ տրված ոչ դիտավորյալ, ոչ կանխամտածված Խակամ պատահական սխալների ն մասնագիտական բացթողումների գծով: Օրինակ, բժիշկների մասնագիտական պատասխանատվության ապահովագրության զարգացման համար խթան է հանդիսացել դատարանների կողմից բժիշկների հանդեպ հիվանդների հայցադիմումների գծով մեծ գումարների պատասխանատվության որոշումներ ընդունելու կարգը: Հատկապես հաճախ դատարան հայցադիմումներ են ներկայացվում վիրաբույժների հանդեպ: Աճում է նան հոգեբույժների հանդեպ հայցադիմումների քանակը, կապված հատկապես ինքնասպանությանդեպքերի հետ:

Բժիշկների մասնագիտական պատասխանատվության ապահովաեն գրության ենթադասով ապահովագրվում նրանց կողմից թույլ տրված ոչ կանխամտածված սխալները, որոնց նկատմամբ չեն կիրառվում քրեական պատասխանատվության հոդվածները, նան այն սխալները, որոնքբժիշկները թույլ են տվել իրենց պարտականությունները բարեխղճորեն կատարելիս` օգտագործելով իրենց գիտելիքները ն փորձը:

ինչպես պատահաբա

Մասնագիտական պատասխանատվության ապահովագրության գծով ապահովագրականսակագներն աճելու հակում ունեն, քանի որ աճում է նան նրանց կողմից խոշոր գումարների հասնող վնասների հատուցում կատարելու ռիսկը:

ն

ԱՎՏՈՏՐԱՆՍՊՈՐՏԱՅԻՆ

ՔԱՂԱՔԱՑԻԱԿԱՆ

ՄԻՋՈՑՆԵՐԻ

ՏԵՐԵՐԻ

ՊԱՏԱՍԽԱՆԱՏՎՈՒԹՅԱՆ

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

7... Ամտոտրանսպորտային

միջոցների

կամավոր

տերե,

առաքազիական

ապահովագրություն

հովագրություն)

Ապահովագրության այս տեսակի իրականացման հիմնական նպատակն է` պաշտպանել այն անձանց գույքային շահերը, ովքեր վնաս են կրել ճանապարհատրանսպորտայինպատահարների հետեվանքով, ինչպես նան վնաս պատճառելու համար պատասխանատու ավտոտրանսպորտային միջոցների սեփականատերերի(վարձակալների) գույքային շահերը: Ավտոքաղաքացիական պատասխանատվությանապահովագրությունը տրամադրում է ֆինանսականերաշխիքներ ավտոտրանսպորտային միջոցների տերերին երրորդ անձանց ավտոտրանսպորտային միջոցով վնաս հասցնելու դեպքում այդ վնասների փոխհատուցման

գծով:

անձանց

Ապահովագրական պահովագրական

պատահարի հետնանքով հասցված վնասը կարող է հատուցվելհետնյալ չափով.

Լրիվ ծավալով, ինչպեսգույքային,այնպեսէլ անձնակ հաշվի առնելով ապահովագրական հատուցմանհամար սահմանված առավելագույն չափը. 2. «Միայներրորդ անձանցհասցված գույքային վնաս 3. Միայներրորդ անձանցհասցված անձնական 4. Լրացուցիչ վնասները,մասնավորապես` Երրորդանձանցկրած բարոյական վնասը, Երրորդ անձանց պատճառվածվնասների հետնանքով նրանց կրաօ մյուս վնասները,օրինակ, տուժողի եկամուտների

րադ

»

"

կորուստները:

չափերուլ`

- ՆՄիայնմեկապահովագրական պատահարի համար Մեկ ճանապարհատրանսպորտային պատահարի

»

»

Ապահովագրողը. 2. Երրորդ անձը (տուժողը), որը չի հանդիսանում պայմանագրի կողմ, սակայն ապահովագրության մասնակից է, քանի որ նրա օգտին կնքվում է ապահովագրությանպայմանագիրը. 3. Ապահովադիրներ կարող են լինել ավտոտրանսպորտային անձ շահ միջոցի սեփականատեը կամ այ որն ունի սեփականատիրոջ կողմից վնասները փոխհատուցելու հարցում (օրինակ, ընտանիքի անդամները): Ապահովագրական պատահար է հանդիսանում ապահովադրի կողմից վնասի հատուցման պարտավորությունների առաջ գալը

համա

անձի նկատմամբ ,

Մեկ տուժող ֆիզիկական Առաջինվնասի փոխհատուցման Առանձին ֆիզիկականանձի կյանքին ն. առողջությանը վնաս հասցնելուդեպքում, Առանձինֆիզիկականանձի գույքին հասցված վնասներիհամար ն այլն:

»

ասով, ,

»

Ապահովագրությանայս տեսակի մասնակիցներեն` 1.

պատասխանա

Ապահովագրողի ապահովագրական կարող է սահմանափակվելնան հետնյալ

»

ե երրորդ

1.

(այսուհետն ապատեքստում` ավտոքաղաքացիականպատասխանատվության պատասխանատվության

տրանսպորտայինմիջոցի շահագործմանժաման ակ վնաս հասցնելու դեպքում:

»

Ապահովագրողի պարտավորությունների բոլոր սահմանափակում

ները պետք է սահմանվեն

նագրում:

ն

նշվեն `

ապահովագրութ պայմ

աոան համար ատագվող հիմնական

Ապահովա

րից

1.

ապահովադիրնե-

Ֆիզիկականանձ ապահովադրի դեպքում` »

»

Վարորդական ստաժը, Տրանսպորտայինմիջոցիմակնիշը ն թագիրը,

դրա

տեխնիկականբնու-

»

»

»

2.

Ավտոմեքենայի օգտագործման տարածքըն նպատակը,

4.

Լրացուցիչ վարորդների վերաբերյալ տվյալներն ու նրանց վարորդական ստաժը.

Ապահովադրի առողջական վիճակը:

Այս տեսակի ապահովագրության իրականացման ժամանակ ապահովագրողի ու ապահովադրի պարտավորություններն ունեն հետնյալ

անձ ապահովադրի դեպքում` Իրավաբանական »

Շահագործող վարորդների վարորդական ստաժը

տվյալները. »

ն

մյուս

Յուրաքանչյուր ավտոմեքենայի օգտագործման նպատակը, հիմնականերթուղիները ն այլն:

Ապահովագրական հատուցումները կատարվում են երրորդ անձանց հասցված վնասների չափով, ինչպես նան վնասների կարգավորման հետ կապված այն ծախսերի չափով, որոնք կատարվել են պատասխանատվության ծավալը նվազեցնելու գծով (դատական ծախսեր,փրկարարականծախսեր): Այն դեպքերում, երբ հասցված վնասի չափերը գերազանցում են ապահովագրական գումարը, երրորդ անձն իրավունք ունի ապահովադրից պահանջել լրացուցիչ հատուցում ապահովագրական գումարը գերազանցող մասի չափով: Ապահովագրողըհատուցումներըկատարում է`

պամանատիլը

արճանժ, որուց օգտին կնքվել է ապահովագրության

2.

Ապահովադրին`նրա կատարած դատական ծախսերի դիմաց, եթե այն նախատեսվածէ վկայագրով. Յ. Ապահովադրին,եթե նա ինքնուրույն հատուցել է երրորդ անձանց հասցված վնասը ն ներկայացրել է այդ ծախսերի կատարումը հաստատող փաստաթղթերը: Այս դեպքում նույնպես հատուցման չափը չի կարող գերազանցել վկայագրում սահմանված ապահովագրական գումարի մեծությունը:

մլարոմուգրողը կատարելուց, վարող անձանց վնաս հասցվել է հրաժարվել

յ ցում

1. 2.

Յ.

եթե երրորդ

առանձնահատկությունները. Ապահովադիրըպարտավոր է` 1) Ապահովել ապահովագրողի մասնակցությունը վնասի հատուցման հարցով դատական քննարկումներին: 2) Երրորդ անձանց չհատուցել հասցված վնասի դիմաց ն առանց

ապահովագրողի հետ համաձայնության իր վրա չվերցնել պարտավորությունվնասների կարգավորմանգծով:

է

ոչ

մի

Ապահովագրության պայմանագրում կարող են սահմանափակվել ապահովագրության տարածքը, ժամանակահատվածը «օրվա որոշակի ժամանակահատվածկամ այլ ժամանակահատվածգ̀ործուղում կամ արձակուրդ), ինչպես նան տրանսպորտային փոխադրումներիու երթնեկությանժամանակահատվածը ն այլն:

Ամտոքադաքացիական

պատասխանատվության

ապարտա,

ապահովագրություն Պարտադիր եղանակով ավտոքաղաքացիական պատասխանատվության ապահովագրության իրականացումը մեծ տարածում ունի ամբողջ աշխարհում:

Ճանապարհատրանսպորտային պատահարների դեպքում կարող են պատճառվել մեծ չափերի հասնող վնասներ, որոնց հատուցումը կողմից անհնարին է է պարտադիր ապահովագրության իրականացմա առաջանում

մեկԱԻ

ԿԱՆ

տրանսպորտայ

հատուապահովագրել ապահովագրական

Անհաղթահարելի ուժի ազդեցության հետնանքով. Տուժողի կանխամտածված գործողությունների պատճառով. Անսարքին տրանսպորտայինմիջոցով.

5.

'«Վարորդի`ալկոհոլի կամ թմրանյութերի ազդեցության տակ գտնվելու պատճառով, Առանց վարորդական իրավունքի երթնեկելու դեպքում:

Ա" ջոց

Աեարեն ր ՀԱաաէ Ա եփակ Սիրո

սեփականատերը

ապարտավոր

այն` կնքելով ավտոտրանսպորտային միջոցով անձանց երրորդ հասցված վնասի քաղաքացիական պարտասխանատվության պարտադիր ապահովագրությանպայմանագիր:

Պարտադիր ապահովագրությանպայմաններըկարգավորվում օրենքով, մասնավորապես. Չ15

են

Ճանապարհատրանսպորտայինպատահարներից վնաս կրած անձանց, ավտոտրանսպորտայինմիջոցների սեփականատերերի ն ապահովագրողների միջն ծագած հարաբերությունները, Ավտոքաղաքացիական պատասխանատվության ապահովագրության իրավական, տնտեսական ն կազմակերպական հիմունք»

»

ները:

Օրենքի գործողությունը տարածվում է երկրի ամբողջ տարածքում գրանցված ն շահագործվող ավտոտրանսպորտային միջոցների սեփականատերերի վրա: Ապահովագրությանայս տեսակի վկայագրի առկայությունը պարտադիր պայման է տրանսպորտային միջոցի պետական գրանցման ն այն շահագործելու թույլտվություն ստանալու

համար:

Ապահովադիրը պարտավոր է ապահովագրել իր քաղաքացիական պատասխանատվությունըտեխնիկապես սարքին վիճակում գտնվող յուրաքանչյուր շահագործվող տրանսպորտայինմիջոցի համար: Չի թույլատրվում ավտոտրանսպորտային միջոցի շահագործումը, եթե դրա սեփականատերը չի ապահովագրել իր քաղաքացիական

պատասխանատվությունը:

Ապահովագրական սակագները (ապահովագրավճարի մեծությունը) կարող են որոշվել՝ հաշվի առնելով ավտոտրանսպորտային միջոցի տեսակը ն նրա տեխնիկականբնութագիրը (մասնավորապես, մարդատար ավտոմեքենաներիհզորությունը, բեռնատար ավտոմեքենաների բեռնատարողությունը,ավտոբուսների նստատեղերի քանակը ն այլն, տրանսպորտայինմիջոցների քաշը, շարժիչի ծավալը ն այլն), շահագործման հիմնական վայրը, օգտագործման նպատակը, ապահովագրվածանձանց տարիքը, վարորդականստաժը:

Ապահովագրողըկրում է վնասների փոխհատուցման գծով ամբողջ պատասխանատվությունը, եթե ապահովադիրը պահպանել է օրենքով Ա ապահովագրությանպայմանագրիպայմաններով սահմանված իր պարտականությունները, հակառակ դեպքում ապահովագրողն ազատվում է այդ պարտավորություններիկատարումից: Տուժողն իրավունք ունի իր պահանջը ներկայացնել տրանսպորտային միջոցի սեփականատիրոջ,վարորդի ն այն շահագործող մյուս անձանց հանդեպ:

վնասԱպահովագրողնիրավունք ունի ապահովադրիանունից կապարզաբանումներ գծով համապատասխան ների կարգավորման տարել վթարի պատճառներին ավտոտրանսպորտային միջոցնե գծով: պահպանման կ անոնների երթնեկության կողմից հատուցում կաազատվումէ ապահովագրական Ապահովագրողն

եթե` տարելու պարտավորությունից, Ապահովադիրըխախտել է օրենքով սահմանված իր պարտակիրառման վորությունները(օրինակ, չի ապահովել սուբրոգացիայի գծով իրավունքը, ժամանակին չի վճարել ապահովագրավճարների պարտքը նայլն). դիմումը ներկայացրելէ, Ապահովադիրնապահովագրության դեռես չի կնքվել ն այլն: սակայն պայմանագիրը »

»

այս ապահովագրության ն օրենքներ գործում է դասի գծով պարտադիրապահովագրության

երկրներումընդունվածեն Եվրամիության

է ապա«Կանաչ քարտի» համակարգը: Այս համակարգն ընդլայնում հովագրությանտարածքը, քանի որ պարտադիր «Կանաչ պայմանագիրը հնարավորություն է ստեղծում երկրներում երթնեկել առանց բոլոր

ապահովագրո քարտի

համակարգում ներառված կնքելու: պայմանագիր լրացուցիչ ապահովագրության Կանաչ քարտի համակարգի հիմնականսկզբունքներն են.

Յուրաքանչյուրերկիր ստեղծում է իր ազգայինբյուրոները, են կոմիԲոլոր ազգային բյուրոները միավորված «Ընդհանուր

»

»

տեում».

երկկողմանի համա(Ազգային բյուրոները կնքում են վկայագրերի փոխադարձ ձայնագրեր`միմյանց ապահովագրական ավտոքաղաքացիակա ճանաչման ն օտարերկրյա ապահովադրի ընդունմանվերաբերյալ. պատասխանատվության Օտարերկրյա ապահովադրիքաղաքացիականպատասխա»

»

լիազորություններըփոնատվության վնասների փոխհատուցման խանցվումեն տվյալ ազգայինբյուրոյին. վկայագիրը համակարգի բոլոր երկրների Ապահովագրական ծածկույթ` իրենց տարածքում ապահովում է ապահովագրական ծածկույթի ապահովագրական նախատեսված երկրի օրենսդրությամբ չափով: »

Վ

ւ

Համակարգիանդամ երկրների կառավարություններն իրենց են թոն վերցնում չխոչընդոտել վագրակա պարտավորություննեի կատարման հետ

ապահովա աա պ

կապված արտարժությային գործառնությունների իրականացմանը: Համակարգումանդամագրվելու հիմնականպայմաններնեն` 1. Պարտադիրապահովագրության մասին օրենքի հիմնական

դրույթների համապատասխանեցումը համակարգի պահանջներին. 2.

Համակարգի օրինականությանընդունումը անդամագրվող պետության կողմից: ամաճայն

ԲԽՈՂ

ՄԻՋՈՑՆԵՐԻ

ՊԱՏԱՍԽԱՆԱՏՎՈՒԹՅԱՆ

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

ՕԳՏԱԳՈՐԾՈՒՄԻՑ

ՂԱՐՏԱԴԻՐ

ՀՀ-ՈՒՄ

(ԱՊՊԱ)

աի

«Ավտոտրանսպորտային միջոցների պատասխանատվության պարտադիր ապահովագրության» (այսուհետն տեքստում` ԱՊՊԱ) ՀՀ օրենքով կարգավորվում են ավտոտրանսպորտային միջոցների օգտագործման հետնանքով տուժա ծ անձան ց պատճառված վնասներից բխող ավտոտրանսպորտային միջոցների սեփականատերերի, ինչպես նան դրանց տիրապետող այլ անձանց պատասխանատվութան պարտադիր ապահովագրության հետ կապված փոխհարաբերությունները:

ոն

արտի Ր րարկատակվում համակա վաճառքը

«Կանաչ րոն

Ա ՎՏՈՏՐԱՆՍՊՈՐՏԱՅԻՆ

րգի

ոչ

դամ

պետություն-

ՀՀ-ում

ապահովագրության ենթակա են ուղնորներ ն բեռներ փոխադրող, ինչպես նան ոչ տրանսպորտային աշխատանքներ կատարող անվավոր տրանսպորտային միջոցները` ներառյալ թեթն մարդատար ն բեռոռատարավտոմոբիլները, ավտոբուսները, միկրոավտոբուսները, մոտոցիկլետները, քարշակները, տրոլեյբուսները (այսուհետն տեքստում` ավտոտրանսպորտայինմիջոցներ):

Նշված ավտոտրանսպորտայինմիջոցների օգտագործման հետեվանքով առաջացած վնասները հատուցման ենթակա են միայն ՀՀ տարածքում տեղի ունեցած պատահարների դեպքում: Իրենց պատասխանատվությունըպարտավոր են ապահովագրել` 3) Յ

4)

միջոցի սեփականատերերը. 1կԱվտոտրանսպորտային Ավտոտրանսպորտային միջոցը օտարման պայմանագրով ձեռք բերող համարվող կողմը. Ֆինանսական վարձակալութան (լիզինգի) պայմանագրով վարձակալը. ՀՀ տարածք վարելու միջոցով ներմուծվող ավտոտրանսպոր տային միջոցները ներմուծող անձինք:

օրենքով սահմանվումեն մեկ ավտոմեքենայի գծով ն մեկ պատահարի գծով ապահովագրական գումարների նվազագույն չափերը, մասնավորապես. ԱՊՊԱ

7) Անձնական վնասների դեպքում` յուրաքանչյուր տուժողի գծով՝ մլն դրամ, իսկ յուրաքանչյուր պատահարի գծով` 9.0 մլն դրամ,

3.0

15գն մբով որան անարի

վնասների

՛

դեպքում` յուրաքանչյուր պա-

Անձնական վնասների գծով փոխհատուցվում են`

1) Առողջության հետնյալ վնասների ապացուցված ծախսերը՝ »

ն անհրաժեշտ, հիմնավորված

. Առաջին բուժօգնությանհամար հիվանդանոց տեղափոխելը.

Երբ մեկից ավելի անձանց վնասների ընդհանուր գումարը գերազանցում է ապահովագրական գումարը, ապա այդ անձանցից յուրաքանչյուրին հատուցումը վճարվում է վնասների ընդհանուր գումարում իրենց կրած վնասի չափին համամասնորեն:

Տուժողի մահվան դեպքում վճարվող գումարը չի կարող գերազանցել յուրաքանչյուր տուժողի ապահովագրական գումարին, որից

նախկինումայդ տուժողին վճարված հատուցումները:

ԱՊՊԱ-ն

Աշխատավարձի(եկամուտների)կորստի գծով ծախսերը փոխհատուցվում են անաշխատունակությանողջ ժամանակահատվածի

համար: 2) Գույքին

չի

տարածվում

պատասխանատվության վրա. »

վնասների հետնյալ

գծով

հատուցման

Ֆորս մաժորի հետնանքով առաջացած վնասներ.

ռազմական գործողությունների, զանգվածաԱհաբեկչական, յին անկարգությունների արդյունքում պատճառված վնասներ. » Բացառապես վտանգավոր թափոնների տեղափոխման գծով պատճառված վնասներ. »

պատճառված

վնասներ են համարվում`

Տուժողի ավտոմեքենայի վնասվածքը, ոչնչացումը կամ կո-

րուստը. 2.

Տուժողի ընտրությամբ` գույքի վնասները հատուցվում են դրամով կամ վնասը վերականգնելով, եթե վնասի վերականգնումն անհնարին են դրամով: է կամ ողջամիտ չէ, հատուցվում

Ապահովագրական գումարն ԱՊՊԱ պայմանագրի գործողության ընթացքում ենթակա չէ նվազեցման` անկախ այդ ընթացքում ապահովագրական պատահարների դիմաց վճարված ապահովագրական հատուցումներից:

Ապահովագրականհատուցման կատարումը դադարեցվում է, երբ վերականգնվում է տուժողի աշխատունակությունը կամ սպառվումէ ԱՊՊԱ պայմանագրովնախատեսվածապահովագրական գումարը:

են

շենքերի

ավտոմեքենայի Ավտոմեքենայի վերանորոգման արդյունքում շուկայական արժեքի նվազեցման գծով վնասները չեն հատուցվում:

»

նվազեցվում

ու

Ավտոմեքենան համարվում է ոչնչացված, եթե վերանորոգումը տեխնիկապես անհնարին է կամ տնտեսապես հիմնավորված չէ (ավելի է արժեքի 80 46-ից), որի դեպքում հատուցվում է ավտոմեքենայի արժեքի ն դրա մնացորդայինարժեքների տարբերությունը:

Հիվանդանոցում պահելու, ախտորոշման, բուժման ն առողջության վերականգնմանգծով ծախսերը. Բժշկի ցուցումով դեղեր, պրոթեզավորման, անվասայլակի, տեխնիկական այլ միջոցների ձեռք բերման (շարունակական բուժման) ծախսերը ն այլ ծախսերը, սակայն չեն հատուցվում շարունաբուժման կական ծախսերը: »

ճանապարհային ինժեներական կամ այլ շինությունների վերանորոգմանկամ վերականգնման ծախսերը:

``

Վնաս

պատճառողի ավտոմեքենայում գտնվող այլ անձանց գույքի վնասվածքը, կորուստը. Յ. Տուժողին պատկանող մյուս գույքի վնասվածքը, ոչնչացումը կամ կորուստը, որոնց վերականգնման հետնանքով առաջացած ծախսեր են համարվում այդ գույքի, ներառյալ` ճանապարհների, դրանց արհեստական կառույցների, ճանապարհային կահավորանքի,

Տուժողի դիտավորության հետնանքով տվյալ տուժողին պատճառվածվնասներ, . Պետական սեփականություն համարվող շրջակա միջավայրին հասցված վնասներ. » . Արվեստի գործերին, թանկարժեք մետաղներին կամ քարերին պատճառված վնասներ. «.

»

Բեռնափոխադրմանպայմանագրով փոխադրվող բեռներին պատճառված վնասներն օրենքով նախատեսվածայլ վնասներ:

7.

»

ԱՊՊԱ

պայմանագրումչհատուցվող գումարի չափը սահմանվում է Բյուրոյի խորհրդի կողմից, իսկ երաշխավորմանֆոնդից հատուցման դեպքում` չհատուցվող գումարի չափը սահմանում Է Բյուրոն: ԱՊՊԱ

իրականացնող ընկերությունների կողմից ստեղծվում է Բյուրո, որին անդամակցումէ նան ՀՀ կենտրոնականբանկը: Բյուրոյի գործունեությանհիմնականնպատակն է` »

»

.

.

Ապահովել տուժած անձանց շահերի պաշտպանությունը. Ապահովել ԱՊՊԱ համակարգիկայունությունըն զարգացումը.

Կարգավորել ու վերահսկել իր անդամ ընկերություններիգործունեությունը ն այլն: .

Բյուրոյի գործառույթներից է նան թյորից

ԱՊՊԱ

ապահովագրական ընկերություննեի պատշաճ պայմաններիապահովումը: ԱՊՊԱ

ոլորտում ԼՈՐ

նդամ իր անդա գործունեության համար

Ապահովագրական

հայտե,

արգավորում,

Ապահովադիրը ն (կամ) ավտոմեքենային տիրապետող այլ անձը պարտավորեն պատահարի մասին սահմանված ժամկետում հայտնել ընկերությանը: Չհայտնելու դեպքում բացառություններ կարող են լինել միայն այն պահով, եթե նշված անձինք գտնվել են անգիտակից վիճակում կամ այլ պատճառներով հայտնելն անհնարին է եղել: Ապահովագրականհատուցում առաջին հերթին վճարվում է ԱՊՊԱ պայմանագրոտ հաշվի չառնելով վնաս պատճառած անձի ավտոտրանսպորային միջոցի օգտագործումից բխող պատասխանատվության կամավոր ապահովագրությանառկայությունը կամ տուժողի` իր վնասների գծով կյանքին, առողջությանը կամ գույքին կամավոր ապահովագրության առկայությունը:

պատճառված

կրած վնասների ն ապահովագրական հատուցման տարբերությունըհատուցում է վնաս պատճառողը: Տուժողի

Տուժողի այն վնասները, որոնք հատուցման ենթակա չեն ԱՊՊԱ պայմանագրով,նույնպես փոխհատուցում է վնաս պատճառողը:

իրականացնող

օրենքի համաձայն` ՀՀ տարածքում ԱՊՊԱ ապահովագրողներին ՀՀ կենտրոնականբանկի կողմից կատարված վճարումների հաշվին ստեղծվում է «Երաշխավորման ֆոնդ», որի կառավարիչն է Բյուրոն: Նշված ֆոնդի հաշվին կատարվում են

հատուցումներ՝

1) Միայն անձնական վնասների գծով, եթե վնաս պատճառած

ավտոտրանսպորտային միջոցը Օ: կամ դրա վերաբերյալ ԱՊՊԱ պայմանագիրկնքելու պարտականությունունեցող անձն անհայտ է. 2)

Վնասը պատճառվել է ԱՊՊԱ պայմանագիր չկնքած կամ հափշտակված կամ ապօրինաբար օգտագործմամբ ավտոտրանսպորտային միջոցով.

Պատահարի մասնակիցները միմյանց տրամադրում են իրենց ապահովագրողի ԱՊՊԱ պայմանագրի համարը ն ավտոմեքենայի վերաբերյալ տվյալները: Միայն երկու ավտոմեքենայի ն միայն գույքին վնաս պատճառելու դեպքում փոխադարձ համաձայնությամբ,կարող են. 1.

Վնասն

ինքնուրույն

կարգավորման

առավելագույն

չափը

չգերազանցելու դեպքում լրացնել պատահարի վայրում կազմվող համաձայնեցված հայտարարագիրը ն ներկայացնել համապատասխան ապահովագրողին.

Համաձայնեցված

հայտարարագրի

վնասի

աշավելագույն

չատը չգերազանցելու դեսլքում` ապահովագրողների համաձայնուընկերությունըթյամբ լրացնել համաձայնեցված հայտարարագիրըն այն ներկայաց-

3) ԱՊՊԱ պայմանագիրկնքած ապահովագրական ճանաչվել է անվճարունակ

:

ԱՊՊԱ

պայմանագրով ապահովագրվում են ավտոտրանսպորտային միջոցի օգտագործմամբ երրորդ անձանց գույքին, նրանց կյանքին ե առողջությանը պատճառված վնասները, ինչպես նան դրանց հետնանքով եկամուտների(աշխատավարձի),կորստի գծով

վնասները:

նել համապատասխան ապահովագրողին: Վերջինս` համաձայնուչտալու է պ ատահարի թյուն Հոլ դեպքում արտավոր վայր իր պ ր պար ր ներկայացուցչին ուղարկել: Ղա չին

Նպահովագրողը ոն ո պարտավորէ

Ժ հ է ապահ ապահովագրվա ապահովադրից,

անձից կամ տուժողից ընդունել պատահարի համաձայնեցված հայ323

տարարագիրը ն (կամ) ճանապարհային մարմնի կազմած արձանագրությունը:

երթնեկության լիազոր

Տուժողը կամ նրա իրավահաջորդն իրավունք ունի անձամբ կամ իրենց ներկայացուցչի միջոցով պատահարի օրվանից հետո` 3-ամսյա ժամկետում, ներկայացնել դիմումը ն նախատեսվածփաստաթղթերը վնաս պատճառողի ապահովագրողին կամ սահմանված դեպքերում՝ Բյուրոյին`՝ ապահովագրականհատուցում ստանալու համար:

2. Վնասի չափի նմեղավորության աստիճանի որոշումը

Վնասները գնահատվում ն դրանում անձի մեղավորության աստիճանը որոշվում են քաղաքացիական, քրեական կամ դատական կարգով հարուցված վարչական գործերի գծով դատական ակտով, իսկ մյուս դեպքերում` Գույքային վնասները որոշվում են Բյուրոյի որակավորած փորձագետների կողմից, ապահովագրողի կողմից` մեղավորության որոշման ն (կամ) վնասի գնահատմանպարզեցված կարգով.

չի ունեցել վարորդական իրավունք կամ զրկված է եղել

»

իրավունքից.

սահմանված ժամկետում ն կարգով ապահովագրողինչի տեղեկացրել պատահարի մասին.

»

պատճառածավտոմեքենայի սեփականատիրոջ(ապահովադրի) նկատմամբ, եթե` 2)

(Անձնականվնասները գնահատում են տուժողին բժշկական օգնություն ցուցաբերած բժշկական կամ այլ հաստատությունը կամ մասնագետը, իսկ անձի մեղավորության աստիճանը՝ փորձագետը: Տուժող չեն համարվում

ն հատուցում

»

»

«Վնաս

Ապահովագրողը

1) »

»

Վնաս

ետ

պահանջի

»

(սուբրոգացիա

ավունք

ուն

պատճառած անձի նկատմամբ, եթե նա`

պատահարի ժամանակ գտնվել է ալկոհոլի, թմրանյութերի կամ հոգեմետ նյութերի ազդեցությաններքո.

սահմանված ժամկետում ն կարգով ապահովագրողին չի տեղեկացրելպատահարի մասին. ավտոմեքենայի վարումը վստահել է վարելու իրավունք չունեցող անձին. տեղեկություններ է պայմանագիրը կնքելիս ակնհայտ սուտ հայտնել ապահովագրողին.

3) այ անձանց հանդեսլ` »

չի վճարվում

պատճառողներին, բացառությամբ, երբ նրանց նս այլ ավտոմեքենայով պատճառվել է վնաս. 2. Հափշտակված կամ ապօրինաբար տիրացած ավտոմեքենայում գտնվող անձանց, բացառությամբ, երբ այդ անձինք տեղյակ չեն եղել, դրա մեջ գտնվել են իրենց կամքին հակառակ. Վնամ Օ-պատճառած ավտոմեքենայի տիրոջ ընտանիքի անդամների (ժնողները, ամուսինը, երեխաները, քույրը ն եղբայրը) նրանց գույքին պատճառված վնասների մասով: 1.

Վնաս

տեխնիկական զննություն, Ա անցել ավտոմեքենան չի պատահարիպատճառն այնպիսի անսարքություննէ, որը կարող էր բացահայտվելտեխնիկականզննության ժամանակ.

»

»

»

»

»

պատահարի տարածքի կամ ճանապարհի սեփականատիրոջ նկատմամբ,եթե պատահարիպատճառը տարածքի կամ ճանապարհի անսարքությունն է կամ թերությունը. տեխնիկականզննության կազմակերպությաննկատմամբ, եթե պատահարի պատճառն այնպիսի անսարքությունն է, որը չի

բացահայտվելտեխնիկականզննության ընթացքում. օրենքով սահմանված դեպքերում ն կարգով այլ անձանց նկատմամբ, որոնց մեղքով տեղի է ունեցել պատահարը:

Եթե ապահովագրողը հետադարձ պահանջի իրավունք է ձեռք բերում մի քանի անձի նկատմամբ, ապա այդ անձինք կրում են համապարտ պատասխանատվություն: ԱՊՊԱ օրենքով սահմանվում են նան պատժամիջոցներառանց ԱՊՊԱ կտրոնը փակցնելու, կեղծված, չգործող կամ այլ տրանսպորտային միջոցի ԱՊՊԱ կտրոնով տրանսպորտային միջոցը օգտագործելու դեպքումն այլն:

առանց հիմնավոր պատճառի լքել է պատահարի վայրը կամ խուսափել է բժշկական զննումից.

այդ

զարգացման վրա: Տարերային աղետների, համաճարակների, երաշտի ն այ դժբախտ պատահարների հետնանքով գյուղացին կորցնումէ բերքը, անասնագլխաքանակը կրճատվում է կամ շարքից

Գլուխ 2

ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍԱԿԱՆ

ՌԻՍԿԵՐԻ

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

1.

ռիսկերիապահովագրության Գյուղատնտեսական

Գյուղատնտեսական բերքիապահովագրություն

3.

ապահովագրություն Գյուղատնտեսական կենդանիների

Գյուղատնտեսության ոլորտը դասվում է ռիսկայնության բարձր մակարդակ ունեցող գործունեութան տեսակների շարքին, այդ պատճառով էլ գյուղատնտեսական ռիսկերի ապահովագրությունն ունի կարնոր ռազմավարական նշանակություն ոլորտի զարգացման

համար:

Գյուղատնտեսական ռիսկերի ապահովագրության հիմնական սակներից են` »

տե-

Գյուղատնտեսական մշակաբույսերի ն բազմամյա տնկարկների բերքի ամպյահովագրությունը(բերքի ամպահովագրու-

թյուն). »

»

Գյուղատնտեսականկենդանիներիապահովագրությունը. Ֆերմերային տնտեսությունների ն գյուղատնտեսական ձեռնարկությունների գույքի, մեքենաների ն գործիքների ապահովագրությունը:

Գյուղատնտեսականռիսկերի ապահովագրությունը հնարավորություն է ստեղծում ապահովել գյուղատնտեսականմթերքների արտադրության ոլորտի նյութական կորուստների փոխհատուցման գործընթացի իրականացում, ինչպես նան հանդիսանում է կարնորագույն անընդհատ ու նախապայման գյոււատնտեսական մթերքնեի անխափանվերարտադրության համար: Հայաստանում գյուղատնտեսական ռիսկերի ապահովագրության ոլորտի բացակայությունը բացասական հետնանքներ է ունենում

գալիս

Բերքի

համակարգերը 2.

են

հիմնական միջոցները, իսկ ապահովագրության բացակայության պայմաններում գյուղացին զրկված է վնասի փոխհատուցում ստանալու հնարավորությունից: դուրս

ատպահովագրություննիրականացվում է «Հրդեհից ն բնականաղետներից ապահովագրության» ն «Գույքին հասցված այլ վնասներից ապահովագրության» դասերի գծով այպլահովագրվող հողի սողանքի, կարկտահարության, ցրտահարության, երաշտի, սելավի, ջրհեղեղի, բնական ու տեխնածին բնույթի այլ աղետների, վթարների ու պատահարների, ներառյալ` գույքի հաւմիշտակության, ինչպես նան «Ֆինանսական վնասների ապահովագրության», որոնք առաջանում են «եկամուտների թերստացումից (ընդհանուր)» ենթադասի գծով պատահարներ տեղի ունենալու արդյունքում պատճառվող վնասներիգծով: Իսկ գյուղատնտեսական կենդանիների ապահովագրությունն իրականացվում է ինչպես «Դժբախտ պատահարներից ապահովագրության» ն «Առողջությանապահովագրության» դասերով ապահովագըըրվող առանձին պատահարների վնասների գծով, այնպես էլ «Հրդեհից ն բնական աղետներից ապահովագրության» ն «Գույքին հասցված այլ

վնասներից ապահովագրության» դասերի գծով ապահովագրվող առանձին պատահարների վնասների գծով, քանի որ գյուղատնտեսական կենդանիներնապահովագրվում են դժբախտ պատահարների, հիվանդությունների, բնական աղետների ն երրորդ անձանց անօրինականգործողությունների հետնանքով անկման, կորստի, հարկադիր մորթի, հիվանդությունների բուժման ծախսերի ն այ

ռիսկերից:

Գյուղատնտեսական ռիսկերն

ունեն

թյունները՝

հետնյալ առանձնահատկու-

Անընդհատ ենթարկվում են բնական աղետների, պատճառովէլ ունեն ռիսկայնությանբարձր մակարդակ. 2. Բազմազանեն ն բազմաքանակ. Յ.

Ունեն սեզոնային բնույթ.

այդ

բյուջեի հաշվին չեն սուբսիդավորվումգյուղատնտեսականռիսկերի

Ագրոտեխնիկայի, ագրոնոմիայի ն անասնաբուծության գծով սահմանված չափանիշների պահպանումն էականորեն նվազեցնում է ռիսկայնությանմակարդակը: 4.

գծով ապահովագրավճարները. ապահովագրության

շահութահարկի «Հարկայինօրենսդրությունը չի սահմանում գծով արտոնություններայն ապահովագրողներիհամար, որոնք իրաեն գյուղատնտեսական ռիսկերի ապահովագրություն կանացնում »

է գյուղատնտեսական արտադրության տարածքը համարվում րա ՌՐութ) վ վարման բարձր ռիսկայնության գոտի: Տարերային աղետները (տնական երաշտ ն սակավածրություն, կարկտահարություն, սելավներ ե այլն) հանրապետության տարբեր գոտիներում տեղի են ունենում յուրաքանչյուր տարի, որոնց հետնանքով լրիվ կամ 25 46-ը: Ուստի, բերքի ն մասնակի ոչնչանում է բերքի մինչն 20 ՀՀ

Եվրամիությաներկրներում, ԱՄՆ-ում, Ճապոնիայումն մյուս զարգացած երկրներում գյուղատնտեսական ռիսկերի ապահովագրությունն իրականացվում է պետականաջակցությամբ,մասնավորապես.

Ապահովագրություննիրականացվում է մասնավոր առնետրաընկերություններիկողմից, իսկ յին ն փոխադարձապահովագրության ն պետական համայնքային բյուջեներից սուբսիդավորվումէ ապահովագրավճարներիկամ ապահովագրական հատուցումների մի 70 96). մասը (35 96-ից մինչն 4)

-

գյուղատնտեսական կենդանիների ապահովագրության զարգացումն ունի կարեոր ռազմավարականնշանակություն:

Այսպիսի իրավիճակը բացասական ազդեցություն է ունեցել նան գյուղացիների կենսամակարդակի վրա: Ֆերմերները դասվում են աղքատության վտանգին ենթակա առավել հավանական անձանց շարքին, քանի որ յուրաքանչուր բնական տարերային աղետից հետո կորցնում են բերքի գերակշռող մասը կամ ամբողջ բերքը, որի հետնանքով չեն կարողանում մշակել իրենց ցանքատարածությունները ն անասնակերով ապահովել գյուղատնտեսական կենդանիներին: Այդ պատճառով էլ նրանց զգալի մասը համալրում է աղքատ քաղաքացիների շարքերը:

Կազմակերպվում է գյուղատնտեսական ռիսկերի ինչպես համաապահովագրության, այնպես էլ վերաատպահովագրությա համակարգերի գործունեությունը, որոնց իրականացմանը մասնակցում է պետությունըն երաշխավորում է ստեղծված համակարգերի միջոցով վնասներիփոխհատուցմանկատարումը.

Կարգավորում է գյուղատնտեսականռիսկերի ապահովագրուն վերաապահովագրության գործհամաապահովագրության թյան, սահմանում է ենթակա ապահովագրության ընթացի իրականացումը, ու ինչպես միջակայքերը, սակագների ապահովագրական ռիսկերն նան ապահովագրականհայտերի կարգավորման չափանիշները ն Յ)

իրավիճակի հիմնական պատճառներից է գյուղատնտեսության ապահովագրության իրականացման համար անհրաժեշտ նախապայմաններիբացակայությունը,մասնավորապես. Նման

Ապահովագրությանոլորտի գծով օրենսդրական ակտերով չի թույլատրվում փոխադարձ ապահովագրության ընկերությունների կողմից ապահովագրական գործունեության իրականացումն այն դեպքում, երբ աշխարհում գյուղատնտեսական ռիսկերի ապահովագրությունը հիմնականում իրականացվում է նշված ապահովագրողների կողմից. Գյուղատնտեսութան ոլորտը դասվում է բարձր ռիսկայնություն ունեցող տնտեսական գործունեության ոլորտների շարքին, այդ պատճառով էլ գյուղատնտեսական ռիսկերի ապահովագրությունը շատ ապահովագրողներիկողմից չի իրականացվում, եթե պետական

այլն:

»

Գյուղատնտեսական ռիսկերի ապահովագրության բացակայուվրա, քանի որ. թյունը բացասական է ազդում ոլորտի զարգացման

ՊՖերմերներինչեն փոխհատուցվում տարբեր վնասաբեր պատահարների հետնանքով մշակաբույսերի բերքին հասցված »

վնասները,

»

հատուցվում հասցված վնասները ն զարգացմանտեմպերը: »

«

Չեն

գյուղատնտեսական կենդանիներին ոլորտի էականորեն դանդաղում են

նան

կ

պայմանների ապահովագրության

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅԱՆ

ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍԱԿԱՆ

ՌԻՍԿԵՐԻ

ՀԱՄԱԿԱՐԳԵՐԸ

Գյուղատնտեսական ռիսկերի ապահովագրության համակարգի ստեղծման հիմնական նպատակներն են՝ 1) Պաշտպանել գյուղատնտեսական մթերք արտադրողների գույքային շահերը ն կայունացնել նրանց եկամուտները. Գյուղատնտեսական մթերք արտադրողներին ներառել գյուղատնտեսական ռիվկերիապահովագրության համակարգում: Այն

երկրներում,որտեղ գյուղատնտեսական ռիսկերի ապահովա-

գրությունը զարգացվածության բարձր մակարդակ ունի, այն իրականացվում է ապահովադիր ֆերմերների ն մյուս գյուղատնտեսական արտադրողների, ապահովագրողներին պետության միջն ստեղծված փոխադարձ համաձայնեցված համակարգի միջոցով: Նշված համակարգի կազմակերպման հիմնական պայմաններն են ՝

Ապահովագրությունն իրականացվում է «Գյուղատնտեսության ապահովագրությանմասին օրենքով» սահմանված պայմաններով. 2. Ապահովագրություննիրականացվում Է կամավորեղանակով. Յ. Ապահովագրական ծածկույթը տրամադրվում է մասնավոր առնտրային կամ ոչ առնտրային (փոխադարձ ապահովագրության ընկերություններ ն գյուղատնտեսական մթերք արտադրողների կոոպերատիվներ) ապահովագրական ընկերությունների կողմից, որոնք միավորվում են մեկ ապահովագրականպուլի մեջ. 4. Պետությունն աջակցում է գյուղատնտեսական ռիսկերի ապահովագրությանիրականացմանն ապահովագրավճարներիկամ ապահովագրականհատուցումների սուբսիդավորմամբ, ինչպես նան սահմանում է ապահովագրության մասնակիցներիփոխհարաբերությունների կանոններըն վերահսկողություն է սահմանում համակարգի մասնակիցների կողմից օրենսդրական ն նորմատիվ իրավական ակտերով սահմանված չափանիշների պահպանմանգծով. 5. Գյուղատնտեսական մթերք արտադրողների կոոպերատիվու միությունները մասնակցում են գյուղատնտեսական ռիսկերի ներն 1.

ն

կազմակերպմանգծով օրենք-

ների ն որոշումների ընդունմանը.

Համակարգը հնարավորություն է տալիս բացառել պետության ուղղակի օգնուկողմիցգյուղատնտեսականմթերք արտադրողներին աղետային ռիսկերի տեղի թյան տրամադրմանանհրաժեշտությունն ունենալու դեպքում:

երեք հիմնական Գյուղատնտեսականռիսկերի ապահովագրության ընկերությունմասնակիցների`կառավարության,ապահովագրական ների ն գյուղատնտեսականմթերք արտադրողներիշահագրգռվածության ն փոխադարձհամաձայնությանվրա է հիմնված համակարգի բնականոնգործունեությունը:Նրանց կողմից պետք է պահպանվեն հետնյալ երեք հիմնական սկզբունքները` այսինքն` արժանահա 1. Տեղեկատվության թափանցիկություն,

փոխանակումըկողմերի միջն. վատ տեղեկատվության համակարգի կայունություն, օրինակ, չի 2. Ապահովագրության կարելի հաճախակի փոփոխություններկատարել գյուղատնտեսակա գծով օրենսդրական ն նորմատիվ իրավական ապահովագրության

ակտերում. Յ.

Ապահովագրությանմասնակիցների

միջն

համագո

ցության մթնոլորտի ձնավորում, օրինակ, պետությունը` ի դեմս կառավարության, պետք է աջակցի ն վերահսկի համակարգի գործունեությունը: հարուստ փորձ Գյուղատնտեսականռիսկերի ապահովագրության ունի Եվրամիությաներկրներից Իսպանիան, որտեղ 1920թ.-ից մինչն

կիրառվում են ապահովագրությանայս համակարգերպետությանմասնակցությամբ:

այժմ

տեսակի

տարբեր

Իսպանիայում առաջարկվում է գյուղատնտեսականռիսկերի վկայագրերիչորս տարբերակ` ապահովագրական Վկայագրեր, որոնցով ապահովագրվումէ մեկ ռիսկ (62օ6ք»

եօոՅյ),

են տրամա Վկայագրեր,որոնք ապահովագրականծածկույթ դրում միանգամիցմի քանի ռիսկի գծով (ոս|էք|ԹՈՏե), բոլոր Վկայագրեր, որոնք ներառում են ապահովադիրների »

»

ռիսկերը (Ձ/-ոՏէ), գյուղատնտեսական

Ինդեքսային

ապահովագրություն ինդեքս): (եղանակի ն է կիրառվում մեղվաբուծության արոտավայրերի ինդեքսը Եղանակի ապահովագրության գծով, որի դեպքում ապահովագրական հատուցումը կատարվում է ֆերմերների եկամուտների կորստի գծով: Օրինակ, եթե ապահովագրվում են արոտավայրերը, ապա փոխհատուցումը վճարվում է գյուղատնտեսական կենդանիների կերակրման »

ծախսերի գծով: հիմնականում ապահովագրվում են վկայագրերի (ոս|նք|Ց ոՏե), որը նրանց հնարավորություն է երկրորդ` տարբերակով տալիս կատարել ապահովագրական ռիսկերի ընտություն ն հավասարաչափ ծածկում է ինչպես բնակլիմայական, այնպես էլ հրդեհի ռիսկերը: Վկայագրերի բազմազանությունը ծրագրի հաջողության պատճառներից մեկն է: Ֆերմերները

Գյուղատնտեսական ռիսկերի ապահովագրության իսպանական համակարգը պետության ն մասնավոր հատվածի բազմակողմանի համագործակցության արդյունք է: Ապահովադիրները գյուղատնտեսական մթերքների արտադրողներն են, որոնք ապահովագրվում են հիմնականում իրենց կոռպերատիվների ն միությունների միջոցով` կիրառելով փոխադարձ ապահովագրության մեխանիզմները: Բացի ֆերմերներից, համակարգի կարնոր մաս են կազմում հետնյալ եր6 ր ). կառույցնե յցները (գ ծ ապատկ

Սահմանում

Յ.

վնասների փոխհատուցման առավելագույն չափերը բացառությունները, Սահմանում 4. է ապահովագրավճարների սուբսիդավորման չափաբաժինները ն կատարում է սուբսիդիաների վճարում ապահովագրականպուլին, 5. Իրականացնում է վերահսկողություն ապահովագրության իրականացմաննկատմամբ, ինչպես նան կարգավորում է ապահովագրությանկողմերի միջն ծագած վեճերը: Գծապատկեր5

Իսպանիայիգյուղատնտեսական ապահովագրությանհամակարգի

կառուցվածքը

Գյուղատնտեսության,

ձկնաբուծության կնաբ ն սնն դի նախարարություն ՝

Տարեկան ԱԱՀ ապահովա տ Ապահովագրա- գրական Գյուղատնտեսական ռիսկերի | վճարների | | ատար |ո խորհուրդ ապահովագրության

ապահովագրության պետական է հանդիսանում գյուղատնտեսության, ձկնաբուգործակալությունը ծության ն սննդի նախարարությանն առընթեր գյուղատնտեսության ապահովագրության վարչություն, որի խորհրդի նախագահն ունի նախարարի տեղակալի կարգավիճակ: Խորհրդում ընդգրկված են ապահովագրությանհամակարգի բոլոր մասնակիցների ներկայացուցիչները: Գործակալություննիրականացնում է հետնյալ հիմնական ԲիԲՏ4

գյուղատնտեսական

գործառույթները` Կազմում է գյուղատնտեսության ապահովագրության տարեծրագիրը. կան Սահմանում 2. է ապահովագրության ենթակա բերքի ծավալները ն բուսաբուծությանստանդարտները,

պաա լ

ա ՈՅ

մ

Ի

Ի

ո

իս

թ

թ

պուլ

--ատթորք րըան արի 2.

սուբսիդավորում

1.

է

ն

Լրա Սորա

կան Սական Ապահովագրողներ վազրա

3.

ՐԸ

Վար աի

ոնսորցիում

ՆՑԱ .

պուլ

էկոնոմիկալի

րմազրական

ություն նախարարությ

նախարարություն

4ՇՏՕՏեԷՇՍՏՕ

Է|

ր

հ

ԱԵԱ-ի: աալայոաը Կկաագրերի ո

ն

Տ

րոտն

ՍաեաիեՐ

ր

աապահո

վազրություն

իո

փ րաապահռվագրակա կան

կոնսորցիում

Էկոնոմիկայի նախարարություն

գյուղատնտեսական

օիսկերի

ապահովա-

գրության պույինմասնակցում են 33 ապահովագրական ընկերություններ, որոնք համամասնորեն բաժանում են ապահովագրական միմյանց միջն: պատասխանատվությունը

Այս

իր անդամ ապահովագրական ընկենոր ովագրավան

րությունների անունից յ

պուլն

է ապահովագրավճարները, գանձում է

1.

Սահմանում ն

2.

Գնահատում

3.

Վերահսկողությունէ սահմանում ապահովադիրներիկողմից ապահովագրության պայմանագրիպայմաններիպահպանման ն ծրագրի իրականացման նկատմամբ:

վնասները, վճարում է ապահովագրական

հատուցումները,

Գյուղատնտեսական կոոպերատիվների միջոցով գյուղատնտեսական ռիսկերի ապահովագրության համակարգը, որն իրականացվում է փոխադարձ ապահովագրությանմիջոցով, հանդիսանում է տարբեր երկրներում կիրառվածապահովագրության տարբեր համակարգերից առավել կենսունակ մոդել: Նշված համակարգում նախատեսվում է նան պետության ակտիվ դերը գյուղատնտեսական ռիսկերի ապահովագրությանհամակարգիաջակցության առումով:

Այս համակարգը նախատեսում է պետության կողմից ապահովագրավճարների սուբսիդավորում դրանց մեծության 4995-ի չափով: Ներկայումս ավելի քան 4300 գյուղատնտեսական կոոպերատիվներ կազմակերպությունը, որն իրականացնումպարտադիր օբլիգատորային վերաապահովագրություն,միավորվում են գյուղատնտեսական մթերքներ արտադրողների ինչպես նան աղետային(մեծածավալ)ռիսկերի գյուղատնտեսական ապահովագրությանհամակարգի մեջ: Հ

«ՇՇՏր հանդիսանում է էկոնոմիկայի պետական վերաապահովագրական

է

նախարարության

ապահովագրություն:

Կազմակերպության հիմնական գործառույթներից են 1.

2. Յ. 4. 5.

Աղետային ռիսկերի

մադրումը.

նան՝

ապահովագրական ծածկույթի

տրա-

Սնանկացած ապահովագրական ընկերությունների լուծարու-

մը.

Արտաքին

տնտեսական գործունեության գծով

ապահովագրությունը.

վարկերի

Ապահովագրական պատահարների գծով կանխարգելիչ միջո-

ցառումների ծրագրերիներդրումը.

Աջակցությունըապահովագրականշուկային ծայրահեղ պահանջարկիառաջացման դեպքում:

մեծ

Կոնսորցիումը վերահսկողությունէ իրականացնում վնասների

Գյուղատնտեսական կոոպերատիվների միությունը գյուղատնտեսական ռիսկերի ապահովագրության համակարգում կատարում է երեք կարնոր գործառույթ՝ Գյուղատնտեսական մթերք արտադրողների անունից մասնակցում է ապահովագրական նոր ծառայությունների մշակման աշխատանքներինն պաշտպանումէ իր անդամների շահերը: 2) Տեղեկատվություն Է տրամադրում իր անդամներին ապահովագրական նոր ապրանքներիվերաբերյալ. Յ Հնարավորություն է ընձեռում կոոպերատիվներին` իրենց անդամ ֆերմերների անունից իրականացնել գյուղատնտեսական ռիսկերի ապահովագրություն,որով`

»

գնահատման

գծով, ինչպես նան ապահովագրական նոր ապրանքների մշակման ն իրականացմաննկատմամբ:

ԲՇՃՕՏԷՇՍՃՕ

ապահովագրական պուլը, հաշվի առնելով ՇՇՏ-ի վերաապահովագրության պայմանները, պլանավորում է իր անդամների տարեկան վերաապահովագրական ծրագրերը:

Եթե ՇՇՏ-ի վերաապահովագրական վկայագիրն ամբողջությամբ չի բավարարում ապահովագրողների վերաապահովագրության պահանջարկները, նրանք մասնավորայլ վերաապահովագրական ընկերությունների են փոխանցում իրենց ապահովագրական նատվությանմի մասը:

պատասխա-

»

Երաշխավորում են ապահովադիրներիապահովագրավճարների վճարումը ն ապահովում են նրանց շահերի պաշտպանությունը. Ընդլայնում են փոխադարձ ապահովագրության համակարգը, ինչը հնարավորություն է տալիս էականորեն կրճատել վճարվելիք ապահովագրավճարների մեծությունը:

Կոոպերատիվների միջոցով գյուղատնտեսական ռիսկերի ապահովագրությանծավալներն էականորեն աճել են հատկապես վերջին տարիներին ն նրանց տեսակարար կշիռն ամբողջ գյուղատնտեսական ռիսկերի ապահովագրությանմեջ էականորեն բարձրացել է (աղյուսակ 2):

Աղյուսակ

Իսպանիայում գյուղատնտեսական ռիսկերի ապահովագրությանմեջ կոույերատիվների տեսակարար կշիռը

Բերքի ապահովագրություն

Ընդհանուր ապահովագրված ցանքատարածություններիմեջ

ԱԱ ԱՐ րով) մ չիրը

Աշնանացան

զորեն

ԷԷ Իա ՏՆ այգիներ

ո դողի

Բանջարեղենն ծաղիկներ

Գյուղատնտեսական

կենդանիների ապահովագրություն

Գյուղատնտեսականմթերքներիմարքեթինգ. ծառայություններ. Կրթականն վերապատրաստման Ֆերմերներին աջակցություն սպառողականն այլ անհրաժեշտ

2. Յ. 4.

Գյուղատնտեսական կոոպերատիվներիփոխադարձապահովագրության համակարգը բաղկացած է եռաստիճան հանգույցներից են, որոնք մասնավորապես, առաջին հանգույցը կոոպերատիվներն ներառում են ֆերմերներին, երկրորդ հանգույցը կոոպերատիվների տարածաշրջանային միություններն են, ն երրորդ հանգույցը ազգային միություննէ: կոոպերատիվների

Ապահովագրվածկենդանիների մեջ կոոպերատիվների միջոցով ապահովագրության տեսակարար կշիռը (տոկոսներով)

ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍԱԿԱՆ

Խոշոր եղջերավոր անասուններ,

այդթվում`

անկումը

-.

կատաղությունը

դժբախտ դեպքերը

Գյուղատնտեսական կոոպերատիվների միջոցով փոխադարձ ապահովագրության մեխանիզմների կիրառմամբ գյուղատնտեսական ռիսկերի ապահովագրությունը լայնորեն իրականացվում է աշխարհի տարբեր երկրներում, մասնավորապես` Ճապոնիայում, Հարավային Կորեայում, Հնդկաստանում, Չինաստանումն այլն: Ճապոնիայում ազգային գյուղատնտեսական կոոպերատիվների փոխադարձ ապահովագրության միությունը միավորում է 47 տարածաշրջանային գյուղատնտեսական կոոպերատիվների փոխադարձ ապահովագրության միություններ, որոնք իրականացնում են Բացի ապահովագրությունը: փոխադարձ ապահովաֆերմերների գրությունից, կոոպերատիվներն իրենց անդամներինտրամադրում են նան հետնյալ ծառայությունները՝ 1.

Վարկային ն

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

ԲԵՐՔԻ

բազմամյա Գյուղատնտեսական մշակաբույսերի բերքի են տնկարկների ապահովագրության պայմանագրերը կնքվում ապահովագրողներին ֆերմերների ու գյուղատնտեսականմթերք ն

միջն: Ապահովադիրներ կարող մշակող այլ կազմակերպությունների կոոպերատիվներնու են լինել ֆերմերները, գյուղատնտեսական մյուս ձեռնարկությունները: գյուղատնտեսական

օբյեկտներ Ապահովագրության

են

հանդիսանում ապահովադիր-

ների` »

մշակաբույսերին բազմամյատնկարկնեԳյուղատնտեսական

րի բերքը. »

Պտղատու, հատապտղատու

ն այլ

տեխնիկականբազմամյա

տնկարկներն ծառերը (թփուտները). Բնական խոտհարքների ն արոտավայրերից ստացվող ու

»

անասնակերը.

Եկամուտների կորուստը, երբ ստացված փաստացի եկամուտը ցածր է պայմանագրովերաշխավորվածմակարդակից այլն: »

ն

բանկայինծառայություններ.

:

գծով: ապրանքներիմատակարարման

Միջազգային պրակտիկայումբերքի ապահովագրություննիրականացվում է ավելի քան 70 տեսակ մշակաբույսերի գծով, որոնց ապահովագրության պայմանագրերը կնքվում են առանձին-առանձին յուրաքանչյուր հացահատիկային մշակաբույսի (ցորեն, գարի, եգիպտացորեն, վարսակ, ոսպ ն այլն), բանջարաբոստային մշակաբույսի (պոմիդոր, լոլիկ, վարունգ, կաղամբ ն այլն), լոբազգիների, կարտոֆիլի, ձմերուկի, մրգատու այգիների (խնձոր, տանձ, նուռ, ծիրան, դեղձ ն այլն), խաղողի ն այլ մշակաբույսերի բերքի գծով: Առանձինառանձին են ապահովագրվում նան միննույն մշակաբույսի գարնան նացանը աշնանացանը:

Ապահովագրության պայմանագիրը կնքելիս գյուղատնտեսական ռիսկերի ապահովագրություն իրականացնող ապահովագրողները՝ Ուսումնասիրում ն գնահատում են ապահովագրության ենթակա մշակաբույսերի գծով ապահովագրվող ռիսկերն ու պատահար1

ները. 2.

Սահմանում

են

ապահովագրության պայմաններն

ու

սա-

նեխՍերմերի, պալարապտուղների ու արմատապտուղների ման պատճառով. » Վայրի կենդանիների, թռչունների ն կրծողների կողմից բույսերի ոչնչացման հետնանքով. » Մշակաբույսերի ն բազմամյա տնկարկների հիվանդությունների պատճառով. » Պատնեշների ն ամբարտակներիփլուզման պատճառով. »

հետնանԵրրորդ անձանց անօրինական գործողությունների քով նայլն: »

Ջերմոցներում ն այ պաշտպանված օբյեկտներում աճեցված գյուղատնտեսականմշակաբույսերի բերքը կարող է ապահովագրվել 0ան՝

Պատահական վթարների հետնանքով էլեկտրաէներգիային բնական գազի մատակարարմանդադարեցմանռիսկից. 2) Պաշտպանական կառույցների ավերվածության ռիսկից, որը տեղի է ունեցել բնական աղետների կամ տվյալ տեղանքի համար 1)

բնակա

Յ.

անբարենպաստ բնակլիմայական պայմանների երնույթների հետնանքով:

Ապահովագրականպատահարներ

հատապտղատու ն այլ Ապահովագրվում են ինչպես պտղատու, տեխնիկական բազմամյա տնկարկներն ու ծառերը (թփուտները), այնպես էլ դրանց բերքը: Ապահովագրության պայմանագրի գործողության ընթացքում

կագները.

Հաշվարկում են ապահովագրվող մշակաբույսի բերքի ապահովագրական արժեքն ու ապահովադրի հետ համաձայնեցնում են ապահովագրական գումարի մեծությունը, պայմանագրի գործողության ժամկետը ն այլն: են

հանդիսանում

գյուղատնտեսական մշակաբույսերի ն բազմամյա տնկարկների բերքի վնասումը ն կորուստը, որոնք տեղի են ունեցել`

Երաշտի, կարկտահարության, փոթորկի, մրրիկի, ջրհեղեղի ն տվյալ տեղանքի համար այլ բնական ու օդերնեութաբանական արտասովոր երնույթների պատճառով. »

Ջերմության պակասի, ավելորդ խոնավության, ցրտահարման սակավաջրությանպատճառով. Ոչ լրիվ փոշոտման, մշակաբույսերի պառկման, հասունացման դանդաղեցման ն բերքահավաքի ուշացման հետնանքով. Հրդեհի հետնանքով. »

ն

»

»

այլ

ապահովադիրը պարտավոր է.

Պահպանել գյուղատնտեսական մշակաբույսերի մշակման չափանիշները. ժամանակ սահմանված ագրոտեխնիկական ձեռնարկել ապահովագրվա 2) Համապատասխան միջոցներ բերքի փրկման ն հնարավոր վնասների կանխման նպատակով օրինակ, վերացանք կատարել այն տարածքներում,որտեղ վնասվել 1)

|

մշակաբույսը. 3. Երրորդ անձանց անօրինական գործողություններիդեպքում այդ մասին անմիջապեսհայտնել իրավապահմարմիններին: 1.

Ապահովագրական արժեք, գումար, ժամկետ, սակագին ն

ապահովագրավճար

ն

Շատ

ապահովագրականընկերություններապահովագրությանեն ընդունում այն գյուղատնտեսական մշակաբույսերիբերքը, որոնք մշակվել են վերջին հինգ տարիների ընթացքում` համապատասխան տարածքում, բաց կամ պաշտպանված գրունտում: Բերքի ապահովագրություննիրականացնելիս որպես ապահովագրական արժեք սովորաբար որոշվում է տվյալ տարածաշրջանում վերջին 4-10 տարի ապահովագրվողմշակաբույսիմիջին բերքատվությունը կամ այդ տարիների ընթացքում 3-5 "

բերքատվության

լավագույն ցուցանիշներ արձանագրած տարիների 1 հա-ի միջին բերքատվությանցուցանիշը` այն բազմապատկելովապահովագրության ենթակա ցանքատարածության տարածքի ն այդ մշակաբույսի շուկայական գնի մեծությամբ: Օրինակ, եթե նախորդ 5 տարիներին տվյալ տարածքից ցորենի 1 հա-ի բերքատվությունըկազմել է 1-ին տարում 209, 2-րդ տարում` 259, 3-րդ տարում` 25ց, 4-րդ տարում` 20ց ն 5-րդ տարում` 35,

հետնաբար,

1հա-ից ստացվելիք միջին բերքատվության(Մբ) կազմում է` »

Մբ

Հ

(20425--25--20:-35):

Հ

մեծությունը

ց.

1ց ցորենի շուկայական գինը կազմում է (Գշ) 10.0 հազ. դրամ. .ցանքատարածության մակերեսը(Մց)3 հա է, Ապահովագրական արժեքը (ԱԱ) կկազմի` ԱԱՀՄբ«Գշ: Մց-Հ25ց»10 հազ. դրամ չ« 3 հա 750 հազ. դրամ: Հ

»

Հ

Ապահովագրությանպայմանագրում բազմամյա տնկարկների ապահովագրականարժեքը կարող է սահմանվել ինչպես դրանց շուկայական, այնպես էլ հաշվեկշռայինարժեքի չափով:

Ապահովագրականվկայագրում ապահովագրական գումարը յուրաքանչյուր մշակաբույսի համար առանձին-

սահմանվում է առանձին, որը

որի

Բերքի ապահովագրության գծով ռիսկերն ապահովագրության ընդունելիս անհրաժեշտ է բացահայտել ռիսկի վրա ազդող այն գործոնները, որոնք կարող են կիրառվել ապահովագրական սակագների մեծության սահմանման ժամանակ: Մասնավորապես, այն մշակաբույսերի համար, որոնք մշակվում են այնպիսի որտեղ առկա են հողի փլուզումներ ու սողանքներ, ինչպես նան` բնական աղետներ տեղի ունենալու բարձր վտանգ, կիրառվում է բարձր սակագին կամ նշված ռիսկերը չեն ընդունվում ապահովագրության:

տարածքն

Յուրաքանչյուր մշակաբույսի բերքի գծով ապահովագրավճարը հաշվարկվում է առանձին-առանձին` հաշվի առնելով ապահովագրողի կողմից սահմանված ապահովագրական սակագինը ն կողմերի համաձայնությամբ պայմանագրում սահմանված ապահովագրական գումարը: Ապահովագրողներ՝ ապահովագրական սակագները են հիմնավորում յուրաքանչյուր մշակաբույսի ն տարածաշրջանի գծով, որի համար սովորաբար օգտագործում են տվյալ մշակաբույսի վերաբերյալ վերջին 10 ն ավելի տարիների հետնյալ տվյալներն ու ցուցանիշները »

»

»

Ընդհանուր ապահովագրական գումարը,

Վճարված ընդհանուր ապահովագրականհատուցումները, Միջին ապահովագրականծածկույթը:

Բերքի ապահովագրության ապահովագրավճարները սուբսիդավորվում են պետության կողմից, ինչը հնարավորություն է տալիս կրճատել ֆերմերների կողմից ապահովագրությանգծով կատարվող ծախսերը: Ֆերմերն ապահովագրավճարը կարող է վճարել ինչպես միանվագ, այնպես էլ մաս-մաս: կարգավորում)

2. սպահովագրական հայտերի

Ապահովագրական հայտերի կարգավորմանգործընթացը սկսվում

սահմանվում է բերքի ապահովագրական Սովորաբար է ապահովադրի կողմից ապահովագրողին ապահովագրական պաչափով: Ապահովագրողի 186 ի ապահովադրի տահար տեղի ունենալու հանգամանքների մասին ժամանակին տեղեու

նշելով ապահովագրական պատահար տեղի ունենալու հանգամանքները, ն փաստաթղթայինհիմնավորում է բերքին պատմում`

ճառված վնասի մեծությունը, ինչպես նալու փաստն ու պատճառները:

նան

պաւոահարի տեղի ունե-

Ապահովագրության պայմանագրի համաձայն` ապահովադրին կարող են փոխհատուցվել հետնյալ վնասներն ու ծախսերը. `Բերքին հասցված վնասները. յուրաքանչյուր մշակաբույսի բերքատվության իջեցման մակարդակը որոշվում է ապահովագրությանպայմանագրում կոնկրետ մշակաբույսի համար սահմանված հաշվարկային բերքատվության ն փաստացի բերքատվության մակարդակներիտարբերությամբ: 2. Վերացանքի ն մշակաբույսերի ցանքատարածություններում կատարված լրացուցիչ ծախսերը. այս դեպքում ապահովագրողին ներկայացվում են այն փաստաթղթերը, որոնք հիմնավորում են ապահովադրի կողմից վերացանքի գծով իրականացված ծախսերը: 3Յ. Ապահովադրիեկամուտների կորուստը ն այլն:

Ապահովագրական հատուցումները կատարելիս անհրաժեշտ է պարզել, թե արդյո՞ք բերքին հասցված վնասները տեղի են ունեցել պատահարներիհետնանքով, մասնավորապես. ապահովագրական ՞

»

Արտասովոր օդերնութաբանականբնական երնույթների շար-

քին են դասվում երկարատն անձրնները, քամիները, ձյունը, եղյամը,

մառախուղը, սառցակեղնը, գետաջրերի մակարդակի բարձրացումը, ուժեղ չորահողմերը, հողի հողմնային ն ջրային էրոզիան, սողանքը,

փլուզումընայլն. ՞» Տեղատարափ

երկարատն անձրնների հետնանքով բերքատվության մակարդակի իջեցման դեպքում անհրաժեշտ է հաշվի առնել ոչ միայն բույսերի խոնավահարությունը ն ֆիզիկական վնասվածքը, այլ նան ծաղկման ժամանակ ոչ լրիվ փոշոտումը, բույսերի պառկումը, հողի կեղնի գոյացումը, սերմերի ն արմատապալարապտուղների փտումը, ցանքերի ողողումը, տիղմակալվելը, բերքի հասունացումն ու բերքահավաքի ուշացումը ն այլն. ն

Վերը նշված պատահարների տեղի ունենալու հետնանքով միշտ չէ, որ բերքատվության մակարդակն իջնում է, այդ պատճառով էլ ապահովագրության պայմաններով նախատեսվում է միայն բերքատվության մակարդակի իջեցման դեպքում ապահովադրի կրած վնասների փոխհատուցում:

սթս ապեոԱպահովագրականհատուցումներ չեն կատարվում, ու անգործություննեն հովադրի` ստորն նշված գործողություններն բերքի ոչնչացման կամ վնասմանպաճառ հանդիսացել լ ագրոտ ւ խմշակաբույսերիմշակության Գյուղատնտեսական »

նիկականչափանիշներիխախտումը. չիրականացնելը. . Կանխարգելիչ միջոցառումներ ն նվազեցմանգծով գործողուԲերքի վնասների կանխման »

»

թյուններչձեռնարկելը:

ծ

ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍԱԿԱՆ

ԿԵՆԴԱՆԻՆԵՐԻ

ԱՊԱՀՈՎԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

ույքային շ շահերը կապված են գյուղատնտենե գույքային Ապահովադիրների գողության,կորստի, անկման ն հիվանդության, սական կենդանիների փոխհատուց այլ պատահարներիհետնանքով կրած վնասների այնպես էլ գյուղատնտեհետ: Ինչպես բերքի ապահովագրության, գծով ապահովագրավճա ապահովագրության սական կենդանիների են: ները պետությանկողմից սուբսիդավորվում գյուղատնտեսակ Ի տարբերությունբերքի ապահովագրության՝ իրականացվումէ սովորաբար կենդանիներիապահովագրությունը Նշված պայմանագրերով: ֆերմերների գույքի ապահովագրության կենդանիներնապահովագրգյուղատնտեսական պայմանագրերով մաս հաշվի առնելով վում են որպես ֆերմերների գույքի մի առանձնահատկուկենդանիներիգծով ռիսկերի պայմանգրինկից ապահովագրության Մասնավորապես, որտեղ սահկազմվում է ապահովագրվող կենդանիներիցուցակը, գումամանվում է յուրաքանչյուրկենդանու գծով ապահովագրական

գյուղատնտեսական թյունները: րը:

տեսակի երկրորդ տարբերակիպայմանա Այս ապահովագրության

գրերով առաջարկվումեն

ապահո կենդանիների գյուղատնտեսական

անասնաբույժի կարգադրությամբհամաճարակի դեմ պայքարի միջոցառումներ անցկացնելու նպատակովկամ անբուժելի հիվանդության պատճառով: Ապահովագրության պայմանագրովապահովագրական գումարի մեծությունը սահմանվում է կողմերի փոխադարձ համաձայնությամբ, կենդանիների սակայն այն չի կարող գերազանցելգյուղատնտեսական

վագրության պայմանագրեր, որոնցով հիմնականում ապահովագրվում են բարձր արժեք ունեցող տոհմային կենդանիներ:

բ.

Ապահովագրությանայս ծառայության տեսակով ապահովադիրներ կարող են լինել գյուղատնտեսական ձեռնարկությունները, գյուղացիները, ինչպես նան ֆերմերները: Ապահովագրության պայմաններով ապահովագրվում տնտեսական կենդանիներիհետնյալ խմբերը՝ Կովեր, ոչխարներ նայծեր. խոզեր, մորթատու կենդանիներ ն ճագարներ, Ձիեր ու ավանակներ.

են

գյուղա-

իրական (շուկայական) արժեքի չափը: Ապահովագրությանպայմանագրերը սովորաբար կնքվում են մեկ տարի ժամկետով: Գյուղատնտեսականկենդանիների ապահովագրությանժամանակ հաճախ է կիրառվում պայմանականԱ ոչ պայմանականչհատուցվող

»

»

»

»

»

»

Ընտանի թռչուններ.

գումար:

Մեղվաընտանիքներ. Ձվատու ն բրոյլերային ընտանեկան թռչուններ:

Ապահովագրավճարներըսահմանվում են ապահովագրողների կենդանու առանկողմից` ելնելով յուրաքանչյուր գյուղատնտեսական

Փոխհատուցվում են ապահովադիրներինհասցված այն վնասներն ու կորուստները, որոնք պատճառվել են նրանց գյուղատնտեսական կենդանիներին հետնյալ ապահովագրական պատահարների հետե-

ձնահատկություններից, պահպանության պայմաններից, տարածաշրջանի բնակլիմայականպայմաններից նայլն:

վանքով՝ »

»

»

»

1. Ապահովագրության

Ապահովագրությանպայմանագրերը կնքվում

Դժբախտ պատահարներ.

«Վարակիչ ն

պայմանագրերի կնքումը

են

առողջ

գյուղա-

տնտեսական կենդանիների գծով ստորն նշված տարիքը լրացած լինելու պայմանով: ն Խոշոր եղջերավոր անասունները, ոչխարները, այծերը

ոչ վարակիչ հիվանդություններ.

Հարկադիր մորթ կամ ոչնչացում. ԽԵրրորդանձանց անօրինական գործողություններ:

»

Դժբախտ պատահարներ են համարվում հրդեհը, պայթյունը, արնահարվելը, խեղդումը (ասֆիքսիա), թափառող շների ն գազանների հարձակումը, կայծակնահարությունը,ջրհեղեղը, ցրտահարումը, թունավորվելը խոտերից ն թունավոր օձերի ու միջատների խայթոցից, ջրում խեղդվելը, կիրճից գլորվելը, վրաերթի ենթարկվելը, էլեկտրական հոսանքի ազդեցությունը Անայլն:

»

»

խոզերը՝ սկսած վեց ամսականից. Ձիերը ն ավանակները՝ սկսած մեկ տարեկանից. Խոզերը, մուշտակամորթ կենդանիները ն ճագարները սկսած չորս

»

ամսականից.

Ընտանի ն բրոյլերային թռչունները` սկսած երկու ամսականից:

Գյուղատնտեսական կենդանիների հարկադիր մորթը կամ ոչնչացումը համարվում է ապահովագրականպատահար, եթե այն իրականացվել է`

բարձրակարգ տոհմային անասուննե ապահովագրություննիրականացվում է առանձին ապահովագրու-

երբ դժբախտ պատահարի հետնանքով կենդանուն սպառնացել է անխուսափելի անկում.

Ապահովագրությանչեն վերցվում հիվանդ, հյուծված, նախանան ծննդյան ն ետծննդյան շրջանում գտնվող կենդանիները, ինչպես ն այլ եթե բրուցելյոզի, տուբերկուլյոզի, պալարախտի, լեյկեմիայի վարակիչ հիվանդությունների գծով վերջին անասնաբուժակ

Ազնվացեղ

ձիերի

թյան պայմաններով:

ա.

՛

ե

հետազոտման գծով ստացվել են դրական պատասխաններ: Ապահովագրության չեն վերցվում նան այն վայրերում պահվող կենդանիները, որտեղ վարակիչ հիվանդության կարանտին է հայտարարված, բացառությամբ այն տեսակների, որոնք ունեն իմունիտետ տվյալ հիվանդության նկատմամբ: Սակայն վերը նշված պայմանը սովորաբար չի գործում այն դեպքում, երբ ապահովագրությանպայմա-

նագիրը վերակնքվում է հաջորդ տարվա համար: Մինչնեպայմանագրի կնքումն ապահովագրողը կամ ապահովագրական գործակալը՝ 4)

Պարզում է գյուղատնտեսականկենդանիների առկայությունը,

Ծանոթանում է դրանց առողջական վիճակի հետազոտությունների տվյալներին. ճշտում է, թե արդյո՞ք տվյալ վայրում սահմանված է ն այո, ապահովագրության եթե ապա կարանտին, թե ոչ պայմանագիրը չի կնքվում:

Ապահովագրության պայմանագիրը կնքելիս գյուղատնտեսական կենդանիները համարակալվում են, որպեսզի հնարավոր լինի տարբերակել ապահովագրված ն չապահովագրված կենդանիներին, ինչպես նան խուսափել խաբեություններիցու զեղծարարություններից: 2. Ապահովագրական

արգամվորում,

հայտե,

Ապահովագրված գյուղատնտեսական կենդանիների համար ամպլահովագրողների վճարելու՝ ապահովագրական հատուցում է պատասխանատվությունը սկսվում ապահովագրական պատահար տեղի ունենալու պահից: Հարկադիր մորթի գծով ապահովագրական հայտերի կարգավորման ժամանակ անհրաժեշտ է պարզել, թե արդյոք՝ »

»

Դժբախտ պատահարի հետնանքով կենդանուն սպառնացե՞լէ անխուսափելի անկում. Այն կատարվել է անասնաբույժի կարգադրությա՞մբ:

Գյուղատնտեսական կենդանիների հարկադիր մորթի դեպքում ապահովագրական հատուցման գումարը որոշելիս վնասը նվազեցվում է նան սննդի համար պիտանի մսի արժեքի չափով, որի գինը սովորաբար շուրջ 20-30 Չ6-ով ցածր է լինում առողջ կենդանու մսի ԶՂ4Բ

ստացված միսը սննդի արդյունքում գնից: Իսկ եթե հարկադիր մորթի չի համար պիտանիչէ, ապա վնասիգումարը նվազեցվում: հատուցում չի վճարվում,եթե`

Ապահովագրական

հարկադիր մորթի պատճառ է կենդանու 4) Գյուղատնտեսական վարակիչ հիվանհանդիսացել անասնաբույժի:ցուցումը՝ կապված միջոցառումկանխարգելիչ դության դեմ պայքարի շրջանակներում հետ. ների իրականացման

գյուղատնտե

ապահովագրված 2) Ապահովադիրըթաքցրել ն այն հետագայում հանգամանքը, սական կենդանուհիվանդության որով տառապել է մինչն պայմանագրի անկել է այն հիվանդությունից, է

կնքման պահը. կենդանու Յ) Ապահովադիրըչի պահպանել գյուղատնտեսական բուժման համար անհրաժեշտ պայճանխնամքի, պահպանության, ները.

չի կատարելանասնաբույժիցուցումները. 4) Ապահովադիրը կենդանիներիգողությանկամ գողության 5) Գյուղատնտեսական ժաճանակին տեղյակ չի պահել փորձի մասին ապահովադիրը

իրավասու մարմիններին. կենդանէ, որ գյուղատնտեսական 6) Ապահովագրողըպարզում անասնա ճասին պատճառների իների անկման, հարկադիրմորթի բույժի կողմից տրվել է ոչ ճիշտ եզրակացություն. շինությունում,որի 7) Կենդանին պահվել է խարխուլ, վթարային ն փլուզմանվտանգնառկա էր այլն: կենդանիներիանկման,

Ապահովագրվածգյուղատնտեսական հատուցումը վճարվում է ոչնչացման դեպքում ապահովագրական համար ապահովակենդանիների տվյալ տեսակի ն հասակայինխմբի գումարի սահմանված ապահովագրական գրության պայմանագրով չափով:

հաճար մսի ոչ պիտանիլինելը Հարկադիրմորթի դեպքում սննդի փորձագիսանիտարական որոշվում է անասնաբույժիկողմից դրա վաճառքի համար պիտանիմսի տական զննման արդյունքում,իսկ մմ վճարումներըհաստատող արժեքը որոշվում է դրա դիմաց գնի հիման վրա: Այս դեպքու շուկայական մսի կամ թղթերի րական ընկերություն է ներկայաց ապահովագ ապահովադիրն

հար

կարգադրությունը կազմակերպության, տեղեկանչը իրենից ընդունել հարկադիր մորթի թարկված ենդանիը' տալրլթյան

ա

որն

ն

է

այն

Գրականություն

են-

1.

ՀՀ

ն ապահովագրականգործունեության «Ապահովագրության դասին» ՀՀ օրենքը

Առանցանասնաբույժի եզրակացության կենդանիների անկման գծով ապահովագրական հատուցումըվճարվում է, եթե ապահո-

Յ.

«Պարտադիրսոցիալականապահովագրությանվճարների մասին» ՀՀ օրենքը

4.

«Պետական կենսաթոշակներիմասին» ՀՀ օրենքը

քով:

5.

Ապահովագրված կենդանիներիանկման (հարկադիր մորթի)

արժանավա-

պատճառներիմասին անասնաբույժի եզրակացության տության կասկած առաջացնելու դեպքում ապահովագրողն իրավունք ունի ներգրավելանկախ փորձագետի:

ագրական

պատահարըտեղի է ունեցել դժբախտ դեպքի հետնան-

|

«Քաղաքացիականօրենսգիրք»

. Ապահովագրականգործունեության կարգավորման ու

վերհսկողության նպատակով ՀՀ կենտրոնական բանկի խորհրդի կողմից հաստատված նորմատիվ իրավական ակտեր ու մեթոդաբանականուղեցույցներ

6.

ՀՀ ազգային վիճակագրականծառայությանտվյալների

տարեկան հաշվետվություններ 1997-2010թթ

կենտրոնականբանկի պարբերականներ

7.

ՀՀ

8.

.Շհոտ

9.

ԷՕտՅմ

ՕՅյճյո,

"ՔՈՅՇԵՇՅ| Մյտե

ԼԻ6ՕօոյԷՈ

Ս. 8ցլոլօի, "Ճ 8ոՈ6է |ոէօժսՇէօո

ՃՇ։ԽՅՈՅՏ"

էԾ

ՇօոոքճՅեԽտՒ/ԲՅԱհ

ՔօԱՇՄ" 10.

/ՃՃՈճեք/ո ՇուտՃ.Ո. "/ՈՂքմ80805քոո/ուքՕ88ԵՄ6

ՈՅՋԼՔՈԵՒՕՇԼՄ

ՔՕՇՇտ"

հ).

-

ՇՒքՅ»08օտ ՃՇՇօւլտ8ատՑ"//ԽՅԻ141Յքիոօ6

ՅԱՅԱՈԲ",1994 11.

Ո. Շոտիղ "Շլքմ«ՕԲՅԻԱՄ6Ց" ի)., 997

12.

ՇՅքքօյ

13.

ՔՅՇՅԽօՑ հ/.|1, "ՇքՅյ0806

-

է. "ՕՇԱՕՑԵԼ

Շ7քՅ»0802 Շ1ԼՅՆԱՇՆԱԿ/" ղճոօ

8ՕոքՕՇՅ::

ի/., /Ճոատտ",1996

-

01863182".-

"ՓՔԻՍԵՇ", 1999 14.

ԼՅՕՅՈՇԵԽՕ/.Ճ.

"ՓՈՒԼՁԱՇՕՑ8Օ-9ԽՕԱՕԽՈՎՇՇԵ:ՀՇ

Խ6ՕՈԵՒԼ

օ1քՅՕԲՅԻՄՔ".-ի/., 1998 15.

/Ճ.Ճ. "ՕՇԻՕՑԵԼ օԼքՅ:088աՄ8"

Ւ803ՅԱՇԾԻԽՕ

-

ԽԼ,

մ:

16.

ԼՈ/ԱՑԻՀօ 8.8. /ոքՑոտԻ "ՀքԵՈԵՋ" 1999

17.

.Բ. ԱՄ6քօտտիՅ

"ՔԹՅՈԼԲքՇԵՄ: 7Կ6՛1

-Խ., ԴՕԽտոտ" 2000 օքՈՅԻՈՅՅԼլ/Ջ»-".

18.

19.

ք/ՇեՅա

ՇԼք8»08Յ8իմծ" -ի).,

ՇԼՔՅյՕ8օ8 «օԽոՅՒՎՈԲա. -

Խ.: "ՔօՇՇտոօաատ

ո պտմւտօՈ6ԲՈ/ՄՎ6ՇԵՄ7Մ

ՇՈՕՑՅքԵ:

"ԹԵՕԵՕԽՔ/ԵՑ

մ

օ1ք8»08Ձոտ:" հ1., "Ա6քո»«-ՈՅՈ", 1996. -

20.

ՀՈԿՏ

61ք8:0807 ԽօԽՈՅԻՄ/" հ/. "Էա 21.

"Ք/«080ր6180

Ո.Ւ., Օորճատտ Ք.1.-

դօ

ւո"

օքՅ:լ/ՅՅւլտտ

է/ՅԽՄԷՒՕՑԻ... "ՕՇՕԾԾԻԽօՇՆՈ 67:418ՈԼ6քՇԵօՐօ

7ՎՃԼՅ 8

հ/. "Ո//ԿԷԼԾՅ օ1քՅ»«Օ8ՅԻՄԲ 8 ՔՕՇՇլտ.

օքՈՁԻՄՅՅԱՄՏ»Ը"

61թ8208Ե« Օռելւ. Ոքօ6ծոՈՅԽ ՇՕ:03 Ել. Ո6քշոճււտՑել" ՔՇՔքօՕօօտտՇգգոտ -

օ1քՅշ»օ8Ալմեօ6,

2001.

22.

"ՕԾԱալ6օ18883Ձ7ՄԽ1ՒԾՐՕ օ1քՅ»Օ8ՅԻՄՔ" խ/., "ՂԷատո",1994.

23.

ՇԲքՇԾ/ Ի08Շատ 5.ԷՕ, (ռքո/առ

-

8.Ւ|

"ՇԼքոյ0806 ղ6ՈՕ"

-

"ՓՔԻաաՇ" Մ3ր816ՈԵՇ18Օօ

24.

"ՇոքՅՑՕԿԻ

ՄԵՈՕ օ1քՅ08Յհտօ

ոքօՕԽեյլաո6ի ԻօՇԼ/".

հ/., "Շ1քՅ208օր քօոՁեւլո62 ԷԼ.Ճ.Ի/ՄոաօՈօքօքօեօ՞օ -

25.

"Շ1քՅ:օ806 Ո6ճՈՕ",Ոօղ քող. Ք621ՈՅՁԻՅ 8.1.

-

Ոօղ

ոօուլՇ"

19947.

Խ.,

"ՊՕԾԵՕՇ",1991. 26.

Պ/քծտ2 ե.Է. "/ԴԱՅ5ՇՆՐՈԱ/ՕԻԻԽԵՍ

Ոքօլլ6ՇՇ 7 Շ71քՅ(Օ8ՅՒլ/6

/ԻԷ8661Ուլմ7 օ1 ՈՕՈ/`ԼՈՎՇՇԵՄ):

ք/Շեօք" -Խ/., "/ԴԱԳՂՈ",

27.

26ԽյօԷ

Ո... "Փ/ՒՅԻԵՇՕ806 7ոքՅՁՑՈՑԻՄՔ8 01ք82(08Եւ«

«ՕԽՈՅՒՆՈՑ»-". -Ի/., "Էգ 28.

ԼԱՅ:օՕ8 8.8.

ՀՈ". 1995

8 Շ1Ձ»Օ8ՅԻԱՄՔ". -Խ., "Փ/ԵՁԵՇԵԼ տ

"ԹԹԲՈՂՔԵՍՄՔ

ՇԼՅՁՆ/ՇՆՈՒՅՁ",1999

29.

18:08 -

8.8.

"Թ86Ղ6ԻՄ6 8 ՇԼքճյ08ՅԻՄ6: /7 6181176Շ117Ե8", 1992.

խ,, "Փ/ԻՅԻՇԵԼ

ՅՏ0

լ|յ)8208 8.8.

"Շ7ԼքՅ»088Ւլտ6".-Խ1., "ՇԼքմյօ8021 ՌՈօՈմՇ",

"ՕԱՈՆՈ",1997 61ք8208Եւ«

ԷՓ/եԽօտՇ.Ո. "ՕքՅամՅՅԱՈՑ/ոքՅՑՈՑ ԻՔ Մ6օքյոտ.ՈքմուտեՁ.38քՄ662ԻԵՄ օՈԵլւ" /3ՈՅԼԾՈԵՇԵ/Մ ղօ", 1995 ԹՕքտոտՎԾՇաՄ7 Շ.Ո. ԷՓֆր/ոօտ

30.

36ՕԽՕԽԱՎԾՇԿ:Զ ՁՇՈԹԱաՆ"

Ճ.Ճ. "ՇԼքՅյ0806

ոքՅՑօ" ԽԼ, "Օօրուլտու.Փօքո",2003

31.

լԼլյ/)08

32.

"ԹԵՕԽՕԽՄԵՅ օ1ք8»088ՅԻՄՋ

-

Խ/., "ՃԷրգւո" ոՑքճօ1ք82088ՅԻԵՄտ" -

ԿիրակոսյանՎարեն Խաչիկի (տնտեսագիտության թեկնածու,դոցենտ)

Ապահովագրականգործ ԽճքճուՃ2ՎՈՅ081Վ Ճոքմոօճտք («Յէոմն

ՅՃՕՒՕԱԼՎՇՇԵԼ

Շքո0806 (ւռ

ճքոԾժուօաօո

ՂՕԱՇէԼ)

ԷՄ,

16110

135116)

Գրախոսող`տ.գ.դ..պրոֆեսորԿ.Ռ.Ներսիպան Մասնագիտականխմբագիր`Մ.

Կ.

Կիրակոսյան

է «Կռունկ ՍՊԸ-ում: Տպագրված տպագրատուն»

Էջմիածին,Մաշտոցի6: Հեռ.` (0231) 4-22-26 էլ.փոստ` հւսու(թոու Վեբ-կայք` ա.էւսու.շտ ք.

Ծավալը` 20,46 պայմ.հրատ. մամուլ: 22,0

տպագր.

ոտ մամուլ:

Չափսը` 60:84 1/16: Թուղթը` օֆսեթԷՎ1: Տպագրությունը`օֆսեթ:Տպաքանակը5̀00 օրինակ: