Արտադրական ֆոնդերը (կապիտալ), ինվեստիցիաները և կապիտալ ներդրումները գյուղատնտեսության մեջ

ՀՀ ՎՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍՈՒԹՅԱՆ

ԵՎ ԲՆԱՕԳՏԱԳՈՐԾՄԱՆ

ՆԱԽԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

ՀԱՅԿԱԿԱՆ

ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍԱԿԱՆ

ԴԳՅՈՒՂԱՏԵՑԵՍՈՒԹՅԱՆ

ԱԿԱԴԵՄԻԱ

ԷԿՈՆՈՄԻԿԱՅԻ

ԱՄԲԻՈՆ

ԳՐԻԳՈԲՅԱՆ

Կ. ԷՆ

ԳՐԻԳՈԲՅԱՆ

Կ. Կ.

ՍԱՆԱՍԱՐՅԱՆ

ԱԲՏԱԼԴՐԱԿԱՆ

`

ԱԼ

ՖՈՆԴԵՐԲ

ԿԱՊԻՏԱԼ),

ԻՆՎԵՍՏԻՑԻԱՆԵՐԸ

ԵՎ ԿԱԳԴԻՏԼ:.

ՆԵՐԴՐՈՒՄՆԵՐԸ

ԴՅՈՒՂԱՑՆՏԵՍՈՒԹՅԱՆ

ՄԵՋ

ԵՎ ԲՆԱՕԳՏԱԳՈՐԾՄԱՆ

ՀՅ ՃՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍՈՒԹՅԱՆ

ՆԱԽԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

ՀԱՅԿԱԿԱՆԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍԱԿԱՆ

ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

Կ. Ա.

ԳԲԻԳՈՐՅԱՆ

Կ. Կ.

ԾԱՆԱՍԱՐՅԱՆ

ԱԿԱԴԵՄԻԱ

ԷԿՈՆՈՄԻԿԱՅԻ

ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍՈՒԹՅԱՆ

|

ԱՄԲԻՈՆ

ԱԼ

ԾՐԲՐՏԱԴՐԱԿԱՆ

ԿԱՊԻՏԱԼ),

ՖՈՆԴԵՐԸ

ԹԵՎԵՍՏԻՑԻԱՆԵՐԸ

ԵՎ ԿԱՊԻՏԱԼ

ՆԵՐԴՐՈՒՄՆԵՐԲ

ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍՈՒԹՅԱՆ

ՄԵՋ

Օգնություն գյուղատնտեսության նախարարության համակարգի, գյոսլակադեմիայիուսանուլներին, տեխնիկումներին քոլեջների սովորողներին

ԵՐԵՎԱՆ

ՈՒՏԴ 338.43

ՆԵՐԱԾՈՒԹՅՈՒՆ

(075.8)

Քոն են -ննարկվել

տպագ րության է

ՀԳԱ

՝

: ԼՆ

Գյուղատճտեսության ռեսուրսայինճերուժիգնահատումը՝պայմանաավորված նրա օգտագործման հնաբավորություններով,արտադրության 'զարգավման պարամետրերի օպտիմալացումը դարձել եւն հրատապ խնդիրներ:Ցանկաված տնտեսությունպետք է իմանաիր արտադրական կարողությունները,որպեսզիորոշի, թե ի՞նչ արտադրի,ի՞նչմիջոյներով ն ինչքա՞նծախսումներով:Առանլյ վերոհիշյալիշուկայական տնտեսության գոյատնելնանհնարէ: Այնուհանդերձ,պետքէ փաստել,որ պայմաններում մեզ մռտ երկարժամանակնսեմացվածէ եղել գործարարության դերը, բակսակայելէ տնտեսականպատասխւանատվությունը: Արդյունքում`տնտենագիտականմիտքնէլ կծկվել է ն մեթոդաբանական ուղղվածությամբդարձել միագիծ՝հեւռազոտությաննյութըդարձնելովհարկեր, կատեգորիաներ, երնույթներ,որոնվիյ արնմտյանտնւտեսագիտությունը վաղուվհրաժարվել է կամ դրանքհամարումէ լուծված՝ որպես մասճակիխնդիր:Այսօր տնտեու տնւոեսատկան սառիտական գործելակերպըդառնում են մտածելակերպն Ի իրական: տարբերությունկանոնականմտածելակերպի,այստեղ առաջին պլան է մղվում արտադրությանռեսուրսայիններուժիօգտագործման անկախ նրա սոցիալականհետնանքների,սակայն արդյունադվետությունը՝ այպոեղ նս տնտեսագիւռական մտածելակերպըհստակձնավորված չէ: Պահպանողականմտածելակերւվիտնտեսագետները շարունակումեն հավատարիմմնալ ավանդականգաղափարներին, ռեֆորմիստները՝պահպանելով ավանդականը,աշխատում են այնտեղ ներարկելնոր տարրեր,երբորդներըփորձում են յուրալյնել նոր տարրեր,սակայնչեճ կարողանումդա վերածել համակարգվածմտածողությանն գործելակերլի, անտարբերեն ասպարեզոտք դնող ուսանոդութչորրորդներըն այլն: Տնտեսագիտության յան համար այս խառնիճաղանջֆոնի վրա դժվար է կողմնորոշվել,ուստի վերանայվումհն ֆոնդերիու կաօգնելու նպատակովարմատապես ճբաանլ) պիտալ ներդրումներիվերաբերյալգոյությունունեյող նախկինպլաւոկերաՆերկայացվածթեմատիկտեքատընպատակունի ուսանողիմոտ կումները: ռեսուրսայիններուժիգնահատման ձնավորելշուկայական մտածելակերպ ու պան օգտագործման, գործելակերպի շուկայականռիսկի,տնտեսական ը... որոշումներկայանելու ժամանակ լոասխանատվության, նորույթները,արՄիաժամանակկարեորվել են մեթոդաբանական հեւո առնչվողնորհասկատադրականֆոնդերին կապիտալներդրումների համակարգըչի Բնականէ, ռր մտածողության սություններիիմասությունը: ն ունի Գոյություն ակտով: մեկ ստեղծվում,վերավվում սահմանափակվում ճան է սերնդափոաճման շրջանի իներյիա, որոշսկի ժամանակ պետք ձությանհամար: `

երաշխավորվել

տնտեսագ իտականֆակուլտետի մեթոդական խորհրդի կողմից4.03.2000թ. "

ՅԾ Հայկական գ

ճ յուղատնտեսակա 2000 թ. ակադե

"

(

3.

:

Գյուղատնտեսության արտադրական Փոնդերի

տնտեսական էությունն ն ու

յունը շանակութ

Գ.յուղատճտեսությանմեջ արտադրական ն ռչ արտադրականնչդատակներովիրականացվողներդրումները,արտադրականծախսումները,ի վերջո, նյութականանումեն նրանսֆոնդերում: Գյուղատնտեսության ֆոնդերն արտադրության ն շրջանառության գործընթասը սպասարկող,համայնքների կոլեկտիվ ն առհատական պահանջմունքները բավարարելու համար ներդրված նյութադրամական միՍՈԼ ջույներ են: Արտադրականֆոնդերկատեգորիանարնմտյանոնւտտեսագիւոության մեջ հայտնի է կապիտալանվամբ: Այն դիտարկվումէ որւպեսձեռնումկողի տրամադրությանտակ եղած նյութական,դրամականն մտավոր կարողուորն այն տիրւսպետողինհնարավորությու է թյունների ամբողջություն, տալիս իրականացնել ձեռնարկատիրականգռրծունեություն: Տճտհսութն յան տյդ կարնորագույն ռեսուրսների էության նշանակությանլուսաթածմանն են ճվիրվել տնտեսագիտությանբոլոր կարնորագույնուղղությունների ն դպրուների ներկայայույիչներ: Դա մասնավորապես երնում է Կ.Մարքսի «Կապիտալ», Ե. Բեմբավերկի«Կապխոալ ն շահույթ», Ի.Ֆիշերի «Կապիտալի ն շահույթի էությունը», Ռ. Գիլֆերդինգի «Ֆինանտսկան կալվիտալ». Ջ.Խիկսի «Արժեքը ն կասլիտողը»աշխատություններիս: Կապիտալը(ֆոնդեր) մասն է կազմումհասարակությանայն հւրաքեէ՝ հանդիսանալովշուկույարությունների,ռրոնկ շրջանակներում գործում կանհամակարգիհիմքը: ոողշուններ: ՀաշվապահաՏարածված են կապիտալիառավել նեղ բնորոշումներ: են (միջոցկապիտալ բոլոր ակտիվները կանբնորոշմամբձեռնարկության են ներ): Տնտեսագետներըտարբերակում նան իրական ռամիջոյ)ներ), դրամական,ապրանքայինկապիտալներ նան: արժեքի դրամական Արտադրական ֆոնդերնարտադրամիջոլների մեջ տնտեսագիտության են: հասկայությունը, Արտադրամիջուներ ձներն աշխատանք, ա րտադ(հող, ներդրանքի դիտվում է որպես արտադրական անվամբ: րամիջույ) եռյակիցմեկը, որը հայտնի է արտադրական առաջնաարտադրության ն Հողը աշխատուժը, գյուղատճտեսական ``

:

Հաշվ

(արտադլ

ֆորքիո»

են,քանի որ ճրամցքաճակությունը որոշվում է (հողի դեսլքում բնակաճ, աշխատուժի դեպքում՝ սոյիալամիջուները (հիմնակաճապրանքներ,հիմ-

յին գործոնները

թյունիյ

|

Մ

դուրս

ան Աա

տնտեսո

Նրան

կապիտալն այլն) ն «Իդ ն տա դիոակող գոր ծոններեն, երկարատն Ներդրանքը(ոաօշտեռծու) տնտեսականգործունեությունէ, որն այսօրվա սպառումըսահմաճափակում է հանուն արտադրության հետագաընդլայնման ն արդյունավետությանբարձրասման: Դրանք արժեք ն սպառոունեյող ենճ. միջոցներ որոնք ղական արժեք միաժամանակ ներկայացնում ծախսված կենդանի աշխատանքի են անցյալում նյութականացված (մարմնացված. իրային բովանդակությունը: արժեքը առեղծվում է կոնկրետ աշխաղամբով ն բաէ արտադրության (վար. յամբ, սերմ, կեր. էներգիա. մշակութմարարում ու աճձնական՝ բճակարանի,կենսառի. յուն. Կրթության,բիզնեսի աղ ուռոտների տարբեր պայան

նդրա ա

-

առարկա յակված) Սպառողական

բերքահավաք, փոխադրում) առողջապահության.

Պաոգաեր:

չբ

եծ:

սաառողական արժեքները Արոր ոեսության մեջ տ

շատ

բազմազան

չռնքեր, կառույսներ,տեխնիկա, ամասուններ.տնզարկներ,սերմեր.

րեր. իրային Եք Արյան քանակական

կե-

վառելիք,պարարտանյութեր.ն կազմում են ձեռգյոտատնտեսական կությունների հարստությունը: Ֆիզիկապեսդրամք հնարավոր են ուստի չափակյմաճ համար հիմք է ծառայում ն արժեքը, այդ միջոլյներիձեռքբերման այսինքն՝ ինվեստիցիաները կա փական աշխատանքայինն նյութական ներդրումները: ֆոնդերի կազմում վճռորոշը արտադրական են ռրոնք կազմված արտադրության ընթացակարգում թ գորԾող միջ

որ: գ տնտենության ֆո գոտ

:

նդե ոԵրի: մշակվածչէ հիմնականմիջոցներիկազմում հռղայինֆոնդիհաշկարնորէ, քանի հողատարածքի մեծութր Ը: յճինչ յուն յունը,աշխարհագրական դիրքը էական ազդեցություն ներու են դրո ֆոնդերիօգտագործման արդյունավետութարտադրական ս

առւու

ա

դա շատ

որ

լմ

յան վրա:

անր հանրապետությունում ա ներկայումս վարտինեն մոտենում

հողի

մառաատճային արիգնահատման, արդյունավե ինչպես հարկմանքսւղաքականուԲ կման տատնտեսության ֆոնդերիվերարտադրուոո օգտագործումը ՈՒ որոշակի առանձնահատկություններ, աարպայ մանավո գնահատման աշխատանքները, որոն

հեարդյունքները ֆոնդերին ագարակատերերի աշխատանքի

նան

թյան ն թյունն

ունեն

րվա

յուղի

որոնք

վերարտադրության ու տնտեսական բնակեն-

սաբանական օրենքների միահյուսումով,

հասարակական արդյունքի նյու|

հարաբե ն այլն: Արտադրուբ կապիտալհարաբերությամբ թաիրային կազմով,հող-կապիտալ կոմբայններ, շա առանձին միջուներ՝ յան նայլն, Բազմամյատնկարկների,սերմերի, բաճող, մթերատու ն մակահատվածում:

դեռնս պահպանում են սեփականութՊետական ձեռնարկությունները

-

.

ենխիտ իրո կանե աաա ամբուն աաագործուգ աարնրեր

յան ճկատմամբ մոտեյումների նախկինմտածելակերոլնու գործելակերեմ բաժնետիրականկամ վերակազմավորվում պը: ռռարկությունների: ' այլ Գ կարնոր նշանակություն ունեն ար-

աիԳեռնակությունն դոոդերը արտադրանքների աակենաաքանա-յուատնտեսության հ նաներով: Արտադր գյուղատնտեսական պայմանների ազդեցությանը: խանն անան միջուներընս ենթակա բնակլիմայական կախված Է միայն ֆոնդերիմեծություամիԿրա արգալյման, հարա աուավեդության լի սովիալակա բարձրա աշխարհագրական մեծությունը նիս, թյունից, արդյունքի այդ տեղա րի որա որակից բարելավրի կուլտուրական նյութական աշխատավորների դիրքից, այմճներ համի սույաճիշնեորո ռրակական Վ ակական ց» իմ բ ֆիզիկական ներդաշնակզարգացման,գյուղի ն բարձրությունիվ,աշխատողների ձիջն եղած էական մեղմելու գործում: րիս այլն: տարբերությունները որտեղ արդյունքի որոշակի Կրատանք կտան գյուղատնտարբերությունարդյունաբերության, հնարավորություն սպառման ենթարկվում, ասան աշխատան հաձնել ին: տարատե մասը միայն կուտակվում արտադրական ֆոնդերում սպառել: աի Բ աշխատանքի սակ: Ֆոնդերի իմացությունն կարելիկուտակել նպատակասկսելու է բիգնես ղատնտեսական այստեղ արտադրանքը հնարավորություններն հարմարության վերարտադրության ֆոնդեր, ինվեատիցիաներ, կապիտալ, Հետնաւվես, ֆոնդերի կուտակսպառման ժամանակ ատ որ :մ բաշխման բ աադրակ:հասկայություններիբնույթը հստակ պատկերալնեգգալի չափով կախված սահմանումիվ: Գյուղատնտեսական փջվք

.

տիս

են

ոչ

ա

յԼ

ր

ու

ն

քա

հար

»

ճ

հ

լ

ղ

.

ման,

Գյուղի

չ

։

ր

)

ն քաղաքի,

մտավոր ն

ն

Ի

է

ու

տես

'

ն

է

լ

"ոս

գյու-

միջն ճիշտ համամասնության ֆոնդերը, որոնց ուսումն կազմակերպությունների ձեռնարկությունների կազմումեն էկոնոմիկան, է նասիրությամբզբաղվում գյուղատնտեսության մի համալիրի,այսուհետնԱՊՀ ֆոնդերի,ամբողջության ագրոպարենային ստորամյուս մասը: Ռրքան կատարյալ ու բավարար լինեն այդ համալիրի ապահովում,ագրովերամշակում, բաժանումներիֆոճդերը (տեխնիկական ճյուղային կառուցվածքը, ճրանվ լիճի ճիշտ որքան ենթակառուցվածք), արգյուղատնտեսական կստեղծվեն այնքան նպաստավորպայմաններ ն սպառողին իրալյման.վերամշակման տադրանքներիարտաղրության, անբավարաարտադրանքի հասցնելու համար: Կարնոր չէ, թե շուկայում վատ միջովների՞, վաճառահանման գյուղատնտեսությա՞ն, րությունը գյուղատնեն: Հետնապես, թե այլ պարագայիհետնանք պահպաճմա՞ն, հարա։բեն ԱՊՀ-ի մյուս ոլորտների ֆոնդերի միջն որոշակի

բակյությունէ պետք: անֆռնդերըլինում են ձների` արտադրական Ըստ սեփականության Դրանց խառը, համատեղ ն այլ կարգի: հատական,կոլեկտիվ,պետական, օրենսդեն համար ստեղծվում համապատասխան ազատ գործունեության շատ հարսերիլուծումներ ն դաշտեր, այնուհանդերձ բական տնտեսական դեռ կրում են հնի բովանդակությունը:

|

են անասնագոմերի,բանող, մթերատու ներկայացված ,

միռռոգմանհամակարգերի

ձնով: ջոյների, շինանյութերի .

Յյ"

Ւ

'

ար-

լու համար:

Գյուղատնտեսության

ֆոնդերի դասակարգումը

'

|

|

շրջանաան աւո ՊՍԹԸ, յունը: տնտեսականդերի, վերարտադրությանեղանակի

ֆոնդերի դասակարգման հիմքում ընկած տնողությունը, օգտագործման բնույթը, ոլորտը

ք

.

ֆոնդերը առավելապես ձեռնարկություններում Գյուղատնտեսական ն բմն վող անասուն՝

-

Ն սեր

'

ների, բազմամյատնկարկների,տեխնիկայի,

լ

անհ րաժեշտո

մաճ

տեսության

ւ1ստրիա

գնահատման ան,

ն

են նան

'

մ

:

"

են ն

ր

ֆր տադրու ունեպած մասճակվության բնույթի գյուղատն82որոնում են արտադրական տեսակ ն արտադրական րըԱո անն դրական ֆոնդերըթեն արտադրության գործընթացինանմիջաատ

|

Ս

ե

դ

ես պես

ոչ

չեն չեն մասնակցում,սակայն ազդում են նրա վրա ն

համար.

ն ար-

..

մեծ

նշանակությունու-

նեն գողի ֆոնդերն են. աոմքաղական զարգայման աք

ական

ա. բնակարանային

|

.

բ. գ. դ. ե.

զ.

կոմունոզ,տնտեսության ւուսամորության կուլտուրայի

ն

նշանակության հիմնականարտադրական ֆոնԳյուղատնտեսական "դերը, պահպանելովիրենյ բնաիրային ձնը, մասնակսում են արտադրական մի քանի ցիկլերի, մաշվում են աստիճանաբարն իրենկ արժեքն արդյունքին են փոխանվում մաշվածքիձնով՝ մաս-մաս:

արվեստի

առռղջապահությամ մարզական ս այլն

Ներկայումս, հիմճականֆոնդերի ւոնտեսականարդյունավետությունը գնահատելիսայս ֆոնդերը հաշվի չեն առնվում: է արտադրական ոլորտում Ֆոնդերի հիմնականմասն օգտագործվում են մեծ սպասարկում մասը ֆոնդեր: Դրան ն կոչվում ենճ արտադրական գյուղատնտեսաարտադրությանը,ուստի կոչվում-են գյուղատնտեսական ֆոնդեր, իսկ մի մասն էլ՝ սպասարկում ա կան նշանակության րտադրական այդ գյուղական վայրերում գործող, բայյ այլ արտադրականոլորտներ,

բայմ ոչ Գյուղատնտեսական պատճառովէլ կոչվում են արտադրական, հիմնաարտադրական ֆոնդեր: Ոչ գյուղատնտեսական նշանակության կան ֆոնդերինեն պատկանում`

1.

են

արտադրական ֆոնդերը, ինչպիսիք 6 արտադրական հիհիմանական Արդյունաբերական «

համար

գյուղատնտեսության հումքի վերամշակման, գյուղատնտեսական

ը ձեռնանկություննե Ի. րկութ

ԱՔ արտադրամիջուների, ֆոնդերը: հիմնական շինանյութերի

հիմնականֆոնդերն չենձեռնարկությունների Շինարարական տրանսպորսւի ու սարքավորումները, քերը. ուժային ն բանող մեքենաներն ՏՍ

2.

միջոյները, տնտե սական գույքը

ն այլ:

եճ՝

.

ն առնտրի` արտադրանքն վաճառահանման Արտադրանքի վայրեսպառողինհասսնելու հիմնականֆոնդերըգյուղական տադոռողիս կոմա Ցթերայի ճաշարանների,բուֆետոնրի հանրախանութների, են որոնք գործում գորշենքերը.սարքավորումները կրպակների ռատների, ն գյուղատնտեսական այլ ոլորտում հետնապես (Եստլոծ55) ծարարության ֆոնդերիկազմումհաշվի չեն առովում: ավելալյումը.արդարտադրության մթերքների Գյուղատճտեսական մշա Ը կախված գյուղատնտեսական գլխավորապես կառույյֆոնդերի բավարարվածությունիկ, նակության արտադրական ն այլն: աստիճանիվ օգտագործման վածքիս, են ն հանդ ֆոնդերըտնտեսագիտական տադրական ոչ շրջս եր Ֆաինան րց գալիս հիմա ն ոչ էլ շրջանաոլորտին,որիս դուրս չկան ոչ հիմնական արտադրության ռու ֆոնդեր: ար-

3.

րի

յունավետությունը

դ

Շրջանառու ֆոնդերը, ընդհակառակը,արտադրական.գործընթուսում սպառվում ն իրենց արժեքն արդյունքին են փոխաճկում նույն արտադրական ցիկլերում:Դրանք ներառում են աշխատանքի առարկաները: Սահմանված կարգի համաձայն ն դասակարգմանգործում միասնականությումմտնելու նպատակով 25 հազարդրամիս վածր արժեք ունեցող միջոցները` անկախ ծառայության ժամկետիվկ,ն մեկ տարուց պակաս օգտագործմանժամկետ ունեւյող միջոյները, անկախ արժեքիս, հաշվի են

առնվումշրջանառուֆոնդերում: Կախված տնտեսակաճգործընթացումունեսած դերիս՝առանձին արտադրամիջուներ կարող են պատկանել մերթհիմնական,մերթ շրջանառու ֆոնդերին: Այսպես՝ հիմնական հռտի հիմնական միջով հանդիսասողմթերատու աճասունոըդառնում է շրջանառու միջու, երբ նրան խոտանում ն դնում ենք բտման տակ: Ընդհակառակը՝ շրջաճառու ֆհնդ հանդիսա աճասունների մատղաշը,փոխադրվելով հիմնական հոտ. դառնումէ նական միջով: Հանքային ն օրգանականպարարտանյութերը,արտադրության գործընթայում ունելյած մասնակսությանբնույթով, մոտ են հիմնականֆոնդերին, սակայն պարարտանյութերի նրանցարժեքի ն արդհետագդեցությամբ յունավետությանհաշվարկը կապված է մի շարք դժվարություններիհետ, որոնի են

հիմ

1.

2. Պարարտանյութերի ն տարբեր մշակաշատ տեսակներիամեճամյա բույսերի տակ օգտագործելը ն ըստ տարիներիփոխանցմանմասնաբաժնիօգտակարարդյունավետությանորոշումը: 3. Տարբեր համար միննույն պարարտանյութիարդյումշակաբույսերի '

մասնակցող պարարճա

նավետությանորոշումը: 6 Արտադրականմի քանի ցիկլերի մեկ արտադրական ցիկլում բնաիրային ձնիլրիվ կորուստի որոշումը: Ահա թե ինչու ֆոնդերի հաշվառման ներկա պրակտիկայումպարարտանյութերըդասում են շրջանառու ֆոնդերիշարքին: Գյուղատնտեսությանֆոնդերիդասակարգումըբերված է Է| 1 գծանկարում (ավելի մանրամասնԻ̀ 2 գծանկարում):

մՄ Գյուղատնտեսություն կատեգորիաներ ո

է

Հողի բերրիությանվրա պարարտանյութերիամենամյա ներգործու-

թյան չափի գործնականդրեն դժվար որոշելը:

է ֆոնդեր (կապիտալ) Հ

-'

Լ

ա

.

Լաք: լ

արտադրական -

|

|Լ

(արտադրական) աաաաաա:

-

-

լ

հիմնասան

Գծանկար

7/3

Հ

Է

ոլորտի արտադրության

.

'

|

|

Տ Տ

աքտադրական |

ժ

ՀՀՀՀյի,-

շրջանառու

'

՛

|

| ոչ գյուղատնտեսական : գյուղատնտեսական կամ

ի

| ֆոնդոր (կապիտալ) | --

Ա

յ

|

|

ռ

Է արտադրական

|Լ

ոչ

ոչ

| զյուղատմտեսական

հիմնասուն

-

Ը

|

| գյուղատնտեսական

շրջանառու

։

արտադրական

սպառվողֆոն-

(կիրառվող) ենք գործող Բայի վերոհիշյալիստարբերում են սպգուռաւթժեհասկացվում տակ ֆոնդերի Գործող դեր հասկալությունները: մասնակկողֆոնդերը:Դա հիմնասպառվողիտակ`արժեստեղծմանը ն

բի. իսկ

ն շրջանառունյութականմիջույներն կաճ ֆոնդերիմաշվածբը օգտագործվող սրանովչի ավարտվում, դասակարգումը ֆոնդերի են: Գյուղատնտեսության հիմնշանակության րվում է գյուղատնտեսական այն ավելի հանգամանորեն ժաբաժնում:Լ.յս դասակարգումը նական ֆոնդերին շրջանառումիջույների Նե մանակավոր է ն ոչ ավարտուն:

3)

Յ

15|Յ

ՈԼ

:

'

Յ

6'

շրջանառության |

Վ. Ս

«3

տլ-)

-

-

ոյ

ղ 5-շ

Ջ.

ՎԼ|

:

այ

,

ՓՃՅՅՅ 883:

ՀՏՅաՅՅա

Մ-ն

ՅՅՅՅՅՏՅՅ

33435538

82.38 ՏՅ ՅՀՅՅՑՅՅ

ՀՅՅՅԵՏՇԾ

գ

Ց

ՏՐՑՏՅ

Թո Տ

Յ «ոռ

Է

5ՏՅ ,

ՅՑ.

Լ. ՈՒՒ-ԱԱ-

5. ՏՅՅ

|ՅՅՅՏՑ «ՅՏ8Յ

որա Ը Վ ՋսաՑ Տ || ՏՅՏ| ՅՅ

.

: )

-`

յ

ճ

Յ-8:

"

|.13

35. լ35 |

1581 |

Վ

Գյուղատնտեսական հիմնական նշանակության

`"

Այն ըստ հիմնականֆռնդերի տեսակներիհետնյալ պատկերն է ներկայապնում՝ 1. Արտադրականշենքեր` անասնապահականշենքեր, մեքենաների, գործիքների, ներմերի, կերերի, պարարտանյութերի,ապրանքային արտադրանքի պահպանության պահեստներ, արտադրանքի վերամշակման փաթեթավորման կառույյներ, արհեստական սերմնավորման կայանի. անասնաբուժականշենքեր ն այլն: 2. Կառույյները՝ սիլոսայինաշտարակներ,երեսպատվածխրամատծածկված կալեր, հայահատիկի չոներ, հորեր, ջեռմոյներ ն ջերմատներ, ճաքրման ասֆալտապատ.բետոնապատ հրապարակներ,ար-

ֆոնդեր արտադրական :

(կապիտալ)

րայման, գյուղատնտեսական Աո րգմանը համապատասխան հորատ ոոոգ` անցքեր. արտեզյան նշանակության ջրհորներ, տադրական ֆռնդերը բաժանվում հետսմբ

Լ Դասա

Գործող

ն

ա

:

եռ

նշանակությանհիմնականարտադրական Կ2 (գծանկար (Գ րի յալ խճրերի

ճ

շ ԱԱ 5`Բնա ադր

Կ

ո: ր նե

աարբավուռ 7արթվու - առեր որ Արայբերեն ՐՈՒ-ը

մ ուժային, ո որիստրանտր ային,

մներ,

ն

.

-

եր

մ

-

։

Հ

րանի իար : արանի ույթ ներ.

մ

.

թվում` բեռնատար ր

այդ

ասուննեչ 7 բջՆոր աներ բ թվում՝ մատղաշ 9. վ

մեքենաներ նջ

մե

Մթերատու անասո աաա անան

-

ա

ք

.

ր

պաշտա

`մս

ւ

նն ը

տ

դա ռեր. ր. դաշտա

արն

-

Կապիտան ո երազկառունվածք հասկասությունը: Տարոնն են:Այն խմբերն Ֆոնդերի նս գծով ( ն ճերդրումներհ̀ողերի. բարելավմանգժով (առանս կա

)0.

ռույնների) .

հիմնական

ներն

|

`

`

:

կա-

մրջոսներ՝

չն

կազմը նրա

մեջ մտնող

սահմանելիս ելնուն

թյունից օգտագործման նշանակությամբ սկզբունքիս:Համեմատությանհամար նշենք, որ

ենքնյութաիրայինբովանդակու ներըխմբավորելու միջու ն

աա թուոյ նային դասակարգումը Ի համար,մասնավորասլես հաշ " Ֆոնդերի ներկա դասակարգումը զերծ թերություններից, կու յությունները: տնկարկֆոնդերի վիճելի հիմնական այս երի)

չէ

ը

մասնավորապես է

րե

ների հաշվառումը:

մում ճատղաշ մանդ կազմում

ԵՈ

րգը Փոխ րանի բնութագրուն ալ

նշանակության Գյուղատնտեսական են

խմբեր, սոսկ ընդհանուրգծերով

կազմությունը: յուռաքանչյուրի 22.

,

յ

ննե

չ։որասման,ջրարբիասմանկառու ներ, կեռախոհանոսներ,գոմաղբի կոյուղու ջրի ամբարներ. յանկւսպատներ, խճուղիներ նաղն 3. Փոխադրող հարմարանքներ` մեքենաների անջատման մասեր. ռրոմք որոշ հեռավորության վրա փոխանկումեն էներգիա. հեղուկի (կաթի. գինու խողովակաշարեր, էլեկտրասանվ,ջրմուղ) կամ փոքը տարածությաճ փոխադրիչներ,հեռախոսային,ռադիոհաղորդմանմիջուներ. պրա կերերի, գոմաղբի փոխադրիչներն այլն: 4. Մեքենաներ ն տարքավորումներ,որոնք ներկայանում են գյուղատնտեսական ձեռնարկության էներգետիկհզորությունը, տեխնիկական մակարդակը ն վճռական դեր խաղումգյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպմանգործում: Դրանվ թվին են պատկանումբոլոր ուժույին մեքենաճերը,տրակտորները,անշարժ ն.շարժական ուժային տեղակայանները (էլեկտրական,ԵՂ» քամու. ջրի, շոգու, շարժիչներ: գազագեներատորայինշարժիչներ), հողամշակման, կանքի, մշակության, վնասատուներին հիվանդությունների դեմ պայքարի, սերմերի,ապրանքային արտադրանքիտեսակավորման փաթեթավորման,կերերի նախապատրաստման,կթի. խուզի ագրեգատնե(ագրոզոոկաբինետների, բակտերիոլոման.

ենչե ք

ր

ն

այո,

երի է

առանձին

՛

`

բեռների

,

)

"

դլ:

չ

,

-

:

:

դարքերը անն (գործիքներ ի,Երու եկարաեներգիայի, րագի վառե ինքնաշխատ նոլոգիական գործընրացների կառավարման զաանակ

Ատ

ը

Ն

կ

ն այլն): համակարգիչներ,տրանսֆորմատորներ

|

Փո բեռնատար կվող սայլակներ, մեքենաներ, Փոխադրամիջոյներ՝

5.

`

յ

վագոններ, ինքնաշարժ ավտոտայլակճեր,կենդանաքարշ տրանսպորտ, խոդովակաշարային, օդային ն ջրային փոխադրամիջոցներ: 6. Արտադբական ն տնտեսականգույք՝ աշխատասեղաննեաշխաաշխատասեղաններ, : տանքի պաշտպանության առարկաներ, հակահրդեհային տարքավոռոումճեր, փափուկ գույք ն այլն: 6. 7- Բանող անասուններ`եզներ, ձիեր, լծկան եղջերուներն այլն: ուղտեր, |

յ

`

նն

ԳՐ

ռ

.

Բ

եռ այս Ապտիվ

անասուններ` թռչուններ, Մբերատու

ազդեւություն են թողվբա (գյուղատնտեարտադրանքի սական տեխնիկա, մթերատուանառուններ, բազմամյա տնկարկներ, վաճառահանմձան միջոցներ ն այլն): Ռչ ակտիվ միջույներինեն վերագրվում շենքերի,կառույգներիմի մասը. ճանապարհները,վանկապատերըն այլն:Նման ատռռրաբաժանումը կրում է սոսկ ւլայմանական բնույթ, քանի որ առանվ ժամանակակիսշենքերի, կադույյճերի, ճանապարհների,անհնարէ գյուղատնտեսա կան արտադրանքներիանկորուառ փոխադրումը, որակը ն այլն: Դրաճով ապահովումը, էկոնոմիկայի այդ միջոցներիձնավորման բոլոր տեսակիւովեւորդութպաշարներ, թանկարժեքշինաճյութեյունները ամրության րի օգտագործում,մեկ մեկ մետր թանկւայում) հանգեցնումեն միջոսներիանտեղի սառելյման: Գյուղսուռնտեառսկանձեռճարկությունների ֆոնդերե շենքեհիմաճական 1998 թ. րի ն կառույյների կշիռը 50-5574-ի, մթերատեսակարար էր հասնում տեխնիկական միջուներինը՝ բազ20-2576-ի, 6-744-ի, 8-9 2-ի ն մամա Արտադրական պրժեքը գյուղատնտեսությանմեջ 1998 թ. անյնում էր 300 մլրդ դրամից:

մեղվաընտանիքներ: 9. Բազմամյա տնկարկներ ատդահատապաղատումշակաբույսեր, խաղողի, թեյի պլանտայիանեք, ոչ բերքատու այգիներ, դաշտապաշտ պան անտառաշերտեր: Տնտեսագետներն առաջարկում են մատղաշ տնկարկները հաշվի հաառնել շրջանառու ֆոնդերում,քանի դեռ նրանքբերքատվության չեն ո աճելյումը, մինչը մել, սակայն այնքանով, ռրքանով նրանց խնամքն է վիճակին հասնելը, իրականացվում կապիտալ ներդբերքատվության հաշվին: Նպատակահարմարչէ դրանք հաշվառել շրջաճառո: Տ.

նռմ

`

հետ կապված ֆոնդերում: Հիմնական ֆոնդերի արդյունավետության հանել հաշվարկների ժամանակ պետբ է պարզապեսդրանկ արժեքից այդ գումարները: համար. հողերի բարելավման 10. Կսալիտաղ նհրդրումներ ն սրանք ընդգրկումեն հողսբարելավումների հողաշինարարության առանց կառույլյների: կատարվողներդրումները՝ ճպատակներուլ են ն Լ Գործիքներ այլ հիմնակաճմիջույներ.մյս խմբումընդգրկվում չարտամոնտեսությանգործիքներըն մճապած հիմնականհոդվածներով յոլված հիմնականմիջոյները: կողմերիվեն բնութազՀիճնականֆոնդերիառանձինխմբերտարբեր են ֆոնդերի կառույվածքի ու րում դրանք ն էական ազդեցություն թողնում |

ըձ

տու անտտոններինը տնկարկներինը

այլն:

նշաՆանան գյուդատճտեւական

ն

բն

գյուղիսոյիալականզարգայման

մածների տեթ

էլ

:

արտադրութ

ն գյուդատնտեսակա

ձեռնարկություններում ատնտեսական զրա վածքը: ,ինտենսիվության մուկարմասնագիտայմամբ է

ա

հնարավո

Լ

:

այմանավորված նրան դակ ուճեյող տնտեսությունն ուղգություն Անասնաբուծական

Տն րել

տեխհավահատիկային, աճասունների, մթերատու էշենքերի տնտեսություններում` նիկական ոնտեցություններում` աոան րի մշակաբութ Կայ տեխնիկական Այնբանով, այլն: Ի ասագարած կքիռը բազ արտադրության տարրերի, աը ատանձին հառոկածրու |

յ

որ ար-

ն

ազեոթյածը ան դառեյաթ տարեր առանձնացնում ֆոնդերի

ֆոնիրի «պասիվ», ակտիվ՝«պասիվ «ակտիվ» նոչ ակտիվ` ենք Է ոստի

պայմանականորեն,

հասկայողությունները:

ֆոնդերի

չ Հրմճականֆոնդերի գնահո Աճհրաժեշտէ նրան հաշվառման, արժեմեծությաւնռրոշման, հարկման ն վաճառքի համար հավաստի տեղեկատվությանըտիրապնաելու նկատառումներով: Հիմնական ֆոնդերիգնահատումընրան տրժեմեծությունը որոշելու կարգնէ, ռրը կատարվումէ. ա. նախուսկզբնսմյան. բ. մնապորդային. Գ վերակաճգնման արժեքով:

արի թ ար ուճիարտադրակա ճշանակություն "ոչ ֆոնդերիհարաբերակլությումը. տադրական գյուղատնտեսական որն ինչսլես նախկինումսահմանվում էր` հաշվի առնելով

սակարար կշիռն է ընդհաճուր կամ ֆոնդերիմեջ: Այստեղ կարեռր

ավելակմաճ, արդյունավետության

կառուցվածքում

`

Ս

մեծ

պատկերացնել պահպանումը, պահանջների բավարարումը գործում հանդերձ. Հարդարասված անասնոոռեղի,օգտակար տարածությ

րումների

վրա: արդյուճավետության օգտագործման առանձին Հրմճականֆոնդերի կատույվածքը,նրա

սրջոյները, ռրոնք առավել

»

|

`

:

է միջոյների Նախասկզբնական ն ներառում ձեռքբերման մինչն տնտեսությունհասնելու կամ տնտեսությունումնբաճմ պրատրաստոման ծախսերը:ՏՍու՞ Արնմտյանտնտեսագիտական գրականությանմեջ այն երբեմն հիշատակվումէ համախառն ներդրում(Օտոտջ Հոտօտեոշամ) անվաճու|

արժեքը

Ն

մով: արժեքով (զուտ ներդրանք)ֆոնդերը Մնացորդային

պարբերաբար

գնահատվումեն գույքագրման ժամանակ:Մնայորդային արժեքը`Փշ, որոշվում է նախասկզբնական արժեքիլ` Փ.. հանելով ամորտիզակիայի դաղոաարդույեն էոխաավածաաս էտա: Նորվան նան կարողությունը արտ կատ (տե՛ս պաձին պիտանե տվյալ

ՊորԻ ախո լլարան

Լ

՛

-

15.

Փ-Փ-ձ

Արնմտյանտնտեսագիտական Գրականությանմեջ այն հիշատակվում է գուտ ներդրում(ՀԵԼ ւոսօտոդծոէ) անվամբ: Վերականգնման արժեքը ֆոնդերի արժեքն է տվյալ պահին գործող գներով, այսինքն`համանմաճկարողությունըվերարտադրելու համար պահանջվողգումարը: Վերականգնմանարժեքըորոշվում է հաշվի առնելով միջոյների ՄԱ:2-

Հիմնական ֆոնդերիուսումնասիրության ժամանակ

հաճախգործ ենք նրանց վիճակըբնութագրող այնպիսիվույանիշների հետ, ին-չպիսիք են. բայարձակ հավելաճը (կուտակումներ), պիտաճելիության, ճորապման,դուրսգրման գռրծակիսցճերը ն.այլն: ունենում

:

մաշվածությ

'

վածությունը,

Հիմճականֆոնդերիհավելաճըորոշվում է որպես րեվերջիկամհաշվետուկ բազիսայինտարիների արվա) գումա

`

-

Շ-

Հ-Ի

2:

Օ)

գումարը,

բազիսայինտարվա գումարը:

|

Ճ

:

Ճ

ր

:

Օրինակ` եթե տնտեսությունում նախասկ զբնականարժեքը

(0

է ամորտիզասիոն 4` 800 մասհանումները հազար դրամ, մաշվածության

դրամ, իսկ

80024100

գործակիկը(քա)կլինի. Հ

15000

5,392

(Փլ)

կազմել

մլն

ապա

-

.

Ֆոնդերիմաշվածքի չափը կարելի է որոշել նան լ ելնելով միջույնե րարը վիճա ա տեխնիկական մ էլ վիճակից կամ ն ծառայության փաստասի

Բամկետիմ,

--- հիմնվածէ կապիտալիշուկայի, գործարքեն

առնըմեթոդներիվրա: Այստեղ հաշվի ճերի ն ճյուղային գնահատման հսկիչ սույանիշները, բաժնետոմսերի վում ֆինանսական վերլուծության

:

Ճ/8

թս»-ՅԶ-

դրամ հազար

--

հա-

ն

Կիճանը

մշ" պահեստարանը5 տարով

այլ սուցանիշներ: ծրարիարժեքըն շուկայական ակտիվներիգնա3. Ծախսային մեթոդ հիմնված է կուտակված հատման վրա:

շարք

բնութագրումէ մաշվածությանասմաշվածքի գումարը (Ճ) ֆոնդերի (Փլ) հարաբերելու նախասկզբնական արժեքին միջոսով:

2. Շուկայական մեթոդ

՝

:

տվյալ ժամանակաշրջանում ն հաշվարկում է

կլինի.

5100»

մ

Մաշվածության գործակիցը(Հս)

գովել է հնարավոր գնմամբ վարձակալության (լիզինգ), 1076 շահադրույքով՝ ամսական5000 դրամով,ապա միջույի արժեքը

բաբերելու

բանաճձնով, որտեղ ո-տարիներիթիվն է, Ճ-- հաշվետու տարվա ֆոնդերի

ղղ

`

---Ո

տս:-

տվյալ հավելաճըֆոնդերիտարեսկզբի (բազի ոնտարի Գորնակիկը` արաբերեւումիջոցով: Մի տարիների Հարայն աեր րր

`

ագարակատերնիր Ենթադրենք,

ե տառեսկզբի

տարբերություն, գումարի

հիմնականվերանորոգումըն

գործող գները: Բակի վերոհիշյալրվ,որոշվում է նան ֆոնդերիմիջին տարեկան արժեթը: 11յն հաշվարկվում է`12-ի բաժանելով մինչն հաշվետուտարվահունվաբի 1-ն առկա ֆոնդերի կեսի, հաջորդ տարվա բոլոր ամիսների1-ր դրությամբ եդած ֆոնդերիգումարի ն վերջին ամսվա գումարիկեսիհանրագումարի արդյունքը: (կապիտալի) գնահատումը միջազգային պրակտիկայում -:Ճեոնդերի կատարվումէ, այսպես կոչված, հիմնավորվածշուկայական արժեքով: Սա այն գինն է, որով սեփակաճությունը վաճառել մանկավողիս անլնում է ձեռքը: Գոյություն ունի երեք մոտեսում՝ գնել կանկացողի սա 1. Եկամտային մոտեցում եկամտիկապիտալիզայիայիմեթոդ է, ըստ որի միջովսիարժեքը(Շ) ուղիդ համեմատականէ սպասվելիքտարեկան հասույթներին (Ճ8), հակադարձհամեմատականէ կապիտալ ներդրումներիհամար առաջարկվող տոկոսադբույթին(10. Ճ8 (2) .

Վիճակըբնութագրողցույանիշները

Աւ.

(Դ

՝

Օրիճակ՝

է

|

մնակորդայ

եթե միջովինորմատիվա յին

`

ծառայության 12 տարի է, ժամկետը իսկ փաստացի օգտագոռրծումը ապա փաստավյի տարի, մաշվածքը կկազմի` 82100

ՉՀ

Հ

66,7 92 թեն դա

կարողէ հռականչփճել:

17.

Հիմճական ֆոնդերի տիտանելիությանգործակիցը հիմնական (6

աոոթյանից

ֆոնդերի ճճայորդային արժեքի (Փւ-ձ) հարաբերակսությունն է նախասկզբնական արժեքին (Փո), այն կարելի է որոշել ճան 100-ից հանելով մաշվածքիտոկոսը՝ :

Փ-Ճ

Ե

կամ

«1

Հ.

Ը

զ

Գպ

5,3

Խ-

Հ

15000--800 `

94,7

ըցցց

ՀՅ-7

Ոօ-Փ-քՀ(Գթ

(5

ԲօՀ

ոՓ

թ

"

արված մուտք որտարկված) ֆոր թ) 15000

Ճ

Հ

8. Փ

հետնանքով

«100

ԱԼ միջուներ, Եթե

տվյալ

Հ

ժամանակահատվածո կ վածում դուրս

ԱԱ

«100»

ենԳրվել3000

բար հետո

Հիմճական ֆոնդերի մաշումն ու ամռրտիզացիան Արտադրությանգործընթայում հիմնական միջոյներն աստիճանամաշվում. նորկսում են իրենյ նախկինորակը ն որոշակի ժամանակից դառնում

փոքրակվում

հազ դրամի "

ու

պիտանի, դրան համապատասխան էլ ճրանվ արժեքը

է:

Ֆիզիկական

մաշՄաշվածքը լինում է ֆիզիկական ն բարոյական: գործընթասնէ. երբ միջոյները կորցնում են վածքը նյութապես ձճաշմվելու հատկանիշները:Ֆիզիկական մաշվածքը տեխնիկական ուճենուս է տեդի ինչպես միջույներնօգտագործելու,այնպես երկակիձնով՝ էլ չգործածվելու դեպքերում: Գոյություն ունեն լրիվ ն մասնակի մաչվածք հասկասողություններ: չճ Լրիվ մաշվածքիդեւպքումգործող ֆոնդերը լուծարվում ն փոխարինվում որն միջոցով, նորերով: Մասնակր մաշվածքը վերականգնվում է նորոգման հր հերթինկարող լինել հիմնական կամ ընթացիկ: Բարոյականմաշվածբը ավելի շատ տնտեսական.թան տեխնիկատեխնոլոգիական հասկայողություն է: Դրա էությունն այն է. որ ավելի երնան համանման արտադրամիջոյյի էժան կամ բարձր արտադրողական միջովի գալու հետնաճքով օգտագործմանհամար ֆիզիկապես պիտանի կիրառումըտնտեսականառումովդառնումէ ոչ շահավետ:

շահագործման

Որքան բարձր են ֆոնդերի մաշվածքի, ինչպեսն նոր միջույների ներդրմանհետնանքով նորայմանտեմպերը,այնքան էլ այն կհամապատասխանիտեխնիկականառաջադիմության ն պահանջներին, նույնչափ էլ մեծ կլինեն ֆոնդերիվերարտադրության ու տեմպերն արտադրական -

կարողությունը: Հիմնականֆոնդերի արտադրական կարողությունասելով հասկա|

|

նում

ենք սահմանվածտեսականիով ն որակով առավելագույն արտադրանք ստանալու կարողությունը՝ հաշվի առնելովբոլոր միջոյների

բարձրարդյունավետօգտազործումը,զիտատեխնիկակաճ առանվաճումները, ջավոր տեխնոլոգիանն արտադրության կազմակերպումը:

:

17.

(2

:

այն

յունիս:

:

թր-

.

մսի

Օյ

Հիմնականֆոնդերիդուրսգրմանգործակիցը (ՀԹ)

Փ

լ

:

Սույյ է տալիս սաշվածության, խարխուլ ն հին լինելու, տարերայինաղետի դուրս գրված ֆոնդերի(8) գումարի հարաբերությունը նախասկզբնական արժեքինկատմամբ: |

աՀ" 12 Վ

(նակի աոապատաախա ար եղջրավոր կոմի» "Բիո ա-

90---

զ.

որտեղ՝Իլ, Եշ, 3, Թ4 տվյալ կարողությանտարվա ընթաքում աշխատած ամիսներիթիվը է: Գյուղատնտեսական արտադրական կարողուձեռնարկություններում գլխաքաթյուններըորոշվում են անասունների,թռչուններիսպահպանվող համ ճաշին հա համ ն աի ման Օրինակ, կաթնային անասունի հա հրապարակներ20 հազար գլուխ լսոշոր էլ վերջնական արդյունքի համար (օրինակ՝4 հազար տոննա կաթի, զար տոննա համալիր ն այլն):Հայաստանի Հանրապետուռյունում այսօր դրանք վերափոխվել են նոր տիպի փոքը կարողությունների: Արժեքային արտահայտությամբ կախված է նան ֆոնդատարութ-

Հիմնական ֆոնդերի նորացման գործա 1օ) սույց է տալիս տվյալ ժամանակաշրջանում Գ ( ես տեսակարար կշիռը հիմնական ֆոնդերի նախասկզբնական արժեքի նկատմամբ:Եթե տվյալ ժամանակահատվածում մուտք են եղել 4 մլն 500 հազար դրամի նոր միջոլյներ,ապա նռրասմանգործակիվըկկազմի` '

է

Ֆոնդերի արտադրական կարողությունը (11Փ) կախված տարեսկզբի (Փ) նռր արտադրականկարողությունների ներդրունրանց միս ( ձ Փ),գռրծող կարողություններիվերակառույումիս(Փ3), միջույյների դուրս գալու մեծությունից(Փ4): Հետնաւվես, միջինտարեկանասրտադրոդականությունը (Փք) կարելի է ռրոշել հետնյալ բանաձնով՝

:

է

կապիտալ ներդրումներիկարնոր աղբյուրճերիս մեկն է: Ներկայումս տարբերակվումեն ամորտիզացիոնմասհանումների(միջոյների աստիճանական դուրսգրման)հետնյալ ձները՝ 1. Գծային (դամամասնական), որը կարող է լինել հասարակ ն արա-

Որքան երկար է սեքեօայի վերարտադրության մոջոյի ժամանակաշրջանը, այնքան սեժ է բարոյական մաշվածքի վտանգը: Քարոյական մաշվածքը առաջադիմական, տեխճնիկա-տնտեսական ամխումատելի երնույթ է, սակայն դա, միաժամանակառաջասնում է նյուբական միջովների կորուստ: Ուստի վաղաժամ բարոյական մաշվածքի մեղմացման համար անհրաժեշտ է տեխնիկական միջուների, սարքամոռրումների, տեխճոլոգիաներիարդիակաճայում, շենքերի,հիմնական հռտի, բազմամյա տնկարկճերիվերակառուցումն այլն: Մակայն,ինչւվիսիճ էլ լիՇի այդ կորուստը, այց չի կարելի կասեսնել: Կառավարչի հայայքը միշտ կողմը, այլա«Հետք է ուղղված լինի առաջ, տեխնիկայի առաջադիմության ետ ծա անխուսափելհորեն կմնա: պես թե տճոտեսությունընոր, բարձր Այնուամենայնիվ. դա չի նշաճռակում, հետո հները պեսբ է զորն էժան ստաճալույ միջույներ արտադրողական Մածուբյունիկ հաճի: Հին մեքեսայի նորռվ փոխարինումըթույլատրելի է, եթե դրա հետնանքով ստացված տնտեսսկան արգյունքը գերազանցումէ առաջայած կորստին: բարռյակւանմաշվածքի հետնաճքով Մրջուների էժաճացմաճհետնանքով առաջալյածբարոյական մաշուհամեմը որոշվում է հնացած միջոյի արժեքը գործող մեծածմախգնի հետ `

գացված:

:

|

մատեւու միջոսով:

Արտադոողականությանբարձրասմանհետնանքովառաջամած բառդյական մաշումը կարելի է որոշել հիճ ն նոր միջոսները արտադրողակահետնյալ բամաձնով՝ ճությունը իամադրելու միջուկով, Խ.

Լ: հւ

`

(2

`:

.

ռրտեղ՝ Ր

արժեքնէ, ինայած Գիջովներիվերանանգմած 11- համանման նոր միջույի մնծածախ գիոնը, 46. ԽԱ հին ու նոր միջույներիարտադրողականությունը:

`ԻԸ

-

վերականգնելուհամարարդյունքին Մաշված արտադրամիջուննրը առանձնակնումենք արփոխանցվածմաշվածքիգումարն ն կուտակում միջույներիվ դրամական ս տալված իրավումից տադրանքի ֆոնդ: որպես ամորտիզացիոն Այսպիսով՝ամորտիզալիանհիմնականմիջոլյների.արժեքնարտադհամար դրաբանքինվերագրելուն հիմնականմիջոցներըվերարտադրելու մտնում է ինքէ: Այդ գումարը գործընթավկն մական միջույներիկուտակման են միջոյներնարդյունքին փոնարժեքի ն արժեքի մեջ: Արտադրության նրանք կորցնում են իբրն խանյում միայն իրենյ արժեքի այն մասը, որը ֆոնդը միջոյների պարզ վերարտադրության մաշվածք: Ամորտիզակիոն

ապրանքային

՞-

--

Լրասույիչ, երբ ամորտիզայիոն մասհանումներըգերազանկումեն դուրս գրվող օբյեկտի նախասկզբնականարժեքը: 3.՛ Նախնական, երբ մասհանումները ժամանակիառումով նախորդում են միջոցների գործարկմանը: 4. Ծտընթավ՝(ոԲՐքԲՇՇԱՅԽՕԲ, քճՐքԲՇՇԱՏ 06) դուրսգրումըկամ արժեքի նվազումըկատարվում է՝ ելնելով ոչ թե նախասկզբնական,այլ մնավորդայինարժեքիվ: Հիշատակվածեղամակըշատ է տարածված Եվրոպայում ն ԱՄՆ-ում: Ամորտիզալյիոն մասհանումների մեծությունը որոշվում է երեք եղաճակով՝հավասարաչափ,հավասարաչաւի արագալյված ն արագավված: դեպքում ամորտիզացիոնմասհանումները հավաՀավասարաչափի սարաչափ տարածվում են շահագործման ողջ ժամանակահատվածիվրա, սակայն գործարարության արդյունավետությանառումով դա ձեռնտու չէ, քանի որ բարոյական մաշումը ավելի վաղ է վրա հասնում՝ պարտադրելով ձեռնարկչինհներըփոխարինելուհամար ավելիշուտ ստանալ միջուները: Դրան օգնում են 2-րդ ն 3-րդ մեթոդները: Աբագացվածմասհանումներիդեպքում առաջին 2-3 տարիներինսահմանվում են ավելի բարձր ճորմաներ,իսկ մճայածը հավասարաչափբաշխվում է հաջորդ ժամաճակահաւովածի վրա: Ներկայումս տարածում են գտել անհավասարաչափ մասհանումները, երբ, օրինակ,առաջին տարվա համար հատկավվումէ 50920,երկրորդ տարվա համար՝ 3072. երրորդ տարվա համար՝ 2064 ն այլն: Բոլոր դեպքերում դա ագարակատիրոջ(ֆերմերի) ճերթին գործն է: Իմանալով ընդհանուր դրությունը, իր ապրանքիինքնարժեքը, իր ֆինանսատնտեսական վիճակը, նա կարող է ընտրել հետձնը, սակայն միջոցները մաշվածքի սանկայյած նանքով դուրս գրելը կապվածէ պետականհարկային քաղաքականության հետ: Միջոյների հաշվեկշռային արժեքին շուկայական գնի տարբերությունը կազմում ագարակատիրոջ ռեզերվը: Միջոյը կարող է թաքնված լրիվ դուրս գրվել պատճառով, ունենալ լավ վիճակ ն «մաշվածության» բարձը շուկայականգին: մասհանումների տարեկան հատկավումները (4) հաշվարկվում են՝ ելնելով յուրաքանչյուր առանձինմիջոլյի նախասկզբնակ արժեքից (119), տվյալ միջոյի օգտագործման. ընթացքում նախատեսվող հիմնականնորոգման ()էթ), արդիականավման (Խք, տվյալ լուծարմիջոցի 2.

.

:

է

|

'

Ամորտիզացիոն

ջի ոստ կապմած հնարավոր ծախսերիս (Պ), լուծարքիս ստասված գումարճերիս (Ճ). Ծառայության ժամկետիս (Լ), այսինքն` գումարում ենք բոլոր հանում լուծարքիս ստավվածոասույթները ն ստացված արծախսումները,

ոյունքը բաժանումտվյալ ֆոնդի ծառայության Ժամկետի վրա: Բանաձնը հետնյալն է` Ճա-------

Էթ-Խ:Ճ-"

ՂՀ-

(10)

դրաս

մասհաԱռորտիգասիոնմասհանումների նորման` (Գ4), տարեկան նումների գումարի տոկոսային հարաբերություննէ տվյալ միջոյի նաԽասկզբնականարժեքի նկատմասբ.

ԹՐԱ

Խ

ԱԱՀ քոչ

` -

ՀՃ-Պ).100

(ւռ

օչ

որ

Եճթադրենք,կովանույի հաշվեկշռայինարժեքը 1 մլն 200 հագար դրամ հագար դրամ, ծառայության է. հիմնական նորոգման գումարը` ժամկետը` 40 տարի, իսկ լուշարքային արժեքը՝50 հազար դրամ: Ամորտիկկագմեն՝ զակիոն մասհանումները

1200000 250000

ւ

Ճ-

-

որ

5Ս000

35000

-

դրամ,

"

մասհանումների ամենամյա ճորման. իսկ ամորաիգացիոն |

Կ-

55000

2:

- 2.9 -- 560000.

լ

5.

-

նաատագիտականորեն

հեշտավնելու Գործնանանում.հաշվարկներիիրականացումը մասհանումների են հիսամորտիզայիոն սով. սահմանվում է կարելի նորման մասհանումները Ամորտիզասիռն նավորված նորմաներ: հաշվարկել նան հռտնյալ բանաձնու` Փ. -Փ,.

ոՀ---Չ-:18

Փ:

Փշ 106

(12)

-Ե-Փ ՛

բանաձնով.որտեղ` արժեքնէ դրամով, Փ: հիմնականֆոնդերի նախասկզբնական Փո հիմնականֆոնդերիլուծարայինարժեքնէ դրամով, ր լ է: օրինակու Դո --հիմնանան ֆոնդերիծառայությանժամկետն Մեր -

-

-

կլինի՝ '

1450000

50000.

Խոա--------4051200000 ` -

Ճ100»2.9:4 ար

Հարկային քաղաքակաճություն մշակելու, արտադրական, կենյաղային միջոսներիտեխնիկական պարկի վիճակի հաշվարկման ն այլ նպատակճերիհամար պետք է սահմաճվի ամորւռիզավիոնմասհանումների միասնականնորմա: Ամորտիզացիայիհաշվարկման ներկա մեթողինան զերծ չէ թերությունների: Մասնավորապես`ամորտիզացիայինորմատիվհաշվարկը, թեն դրականէ ֆոնդերի վերարւռադրությաււնտեսանկյունից. սակայն հաշվի չի առնում իրական ճաշվածքը: Այապես՝ արտադրության միջոցները կարոդ են աշխատել շատ,քիչ կամ էլ բոլորովին չաշխատել. միննույնն է, սահմանված ամենամյա նորմաներով,նորմատիվայինժամկետում հաշվարկն հավասարաչափ, ամեն տառի վում են ամորտիզակիոն-մասհանումները Սա է մտսվում ինքնարժեքիմեջ: ջեն ինչ-որ չափով հակասում ինքնառժեքի գոյավման սկզբումքին,սակայմ դրդումէ տնտեսամարողներին առամելագույմս օգտագործել առկա միջուները. ավելորդ միջոյներ չկուտանեւ, ձաաստուսէ միջոսմերը եռաշմխամորվածվերարտադրությանը: Չաչխահամաո ամդրտեզասիաչհաչմարկելը կաս գառ կատառաժ տոդ միջովմերի երբեսն կհանգեսներճրամ. ռր առանձին դեացերում Կիջույսեռր շարքով զուրս կգային ն գումար չէր կռւտակվի նրասս վերաոտադրության ռամառ: Մինչդեռ միջովները շարքրս դուրս են գալու Տան սիայս հչ օգտագործելու. այլ օգտագործելու ռետնանքով: Թերություն է ճան մթերատուամասուններիհամար ամորտհզավրաչհաշվարկելը: Տարեվստարիաճասունների վեղային կազմի բարելավման կամ սղաճի հետնանքով բարձրանում է հիմճական հոտ մեկ փոխադրվող,անասունի արժեքը,մինչդեռ,ինչպես վույվ է տալիս պրակտիկան. ճրանս լիկվիդացիայիվ ստակպվածգումարները հատուվում են նրաճվ արժեքի միայն 40-60 «2-ը: Այս հանգամանքըաղավաղում է ճան անասնաբուծական մթերքներիինքնարժեքիիրական մակարդակը: Թերություն.է ճան բազմամյա տնկարկների բերքատու հասակի ամբողջ ժամանակաշրջանի համարամոբտիզավիոնմասհանումներիհավա"սարաչափբաշխումը,երբ բերքատվությունը,կյանքիառաջին ն վերջին մի շարք տարիներին լինում է անհամեմատ վոածը: է հաշվարկվումժամանակավորապես Ամռրտիզասիա կոնսերվավված միջովներիհամար: Կարնորնշանակությունունի ամորտիզասիոն ֆոնդի տնտեսումը,որը կարողէ տեղիունենալ ֆոնդերիկառուլյվածքային տեղաշարժերին ֆոնդահատուցման բարձրացման միջոյով: Ամռրտիզասիոնմասհանումների տնտեսումը(36), կարելի է հաշվել հետնյալբանաձնով՝

ԱԱ ցրհարվարյումը

'

.

Յ.-

ճՃճօ:.

ե՞Ֆ34

-ա-) Լլ

"ն

որտեղ

(Է)

Ճօ, 4:

ամորտիզասիոնմասհանումներնեն բազիսայինն հաշվե-

--

տարում, Ի բազիսային տարվա արտադրանքի ինքնարժեքի նկատմամբ ամորտիզացիոնմասհանումներիմեծության հաշվարկման գործակիսճէ, 110, Լի ---բազիսային ն պլանավորվող տարվա արտադրանքիծավալճերն են: Արնմտյան տնտեսագիտականգրականությանմեջ ամորտիզաւլյիռն մասհանումներին ավելի գործնականեն մոտեճում: Դա դիտվում է որպես կապիտալի սպառման հատուցում, այսինքն` տվյալ տարում արտադրանքի ստեղծման համար ինվեստիվիոնապրանքներիձեռքբերմանծախսերի հատկայում, այնպես, ինչպես հատուցվում է աշխատավարձնու սերմացուն, պարարտանյութը, ջուրն ու վառելիքը: Այնքանով, որ դժվար է որոշել ֆոնդերի շահագործման սկզբում հիմնական նորոգման, արդիականալման ն այլ ծախսումների մեծությունը, ամորտիգասիայի տարեկան գումարի (Ճ) որոշումը կատարվում է ավելի պարզ ձնով: Դրա համար նախ սկզբնականարժեքիս (Ճ) հանվում է տվյալ տարվա մնապյորդարժեքը (էօ) ն տարբերությունը բաժանվումտվյալ միջոլյի ծառայության, մնացյալ ժամկետի (1) վրա. տու

՛

--

՞-

-ԻԽօ

թռ

|

ապահովումէ միջոցի ոչ միայն պարզ,այլ նան ընդլայնվածվերարմեջ ստա տադրությունը Այս երնույթը տնտեսագիտականգրականության է սել է Լոման-Ռուխի արդյունք անվանումը (առավելապես վերաբերում տեխնիկական,կենսաբանականմիջուներին): Վերոհիշյալը պայմաճավորֆոնդի լրացուցիչ կապիտալ բերելու, տեխնիկական ված է ամորտիզասիոն հետնանքով նույնքանգումարիառավել կատարյալ միառաջադիմության ժամկեւռից ջույներ ձեռք բերելու կարողությամբ,միջոցներինորմատիվային ն ավելին ծառայելու հանգամանքով այլն: Ենթադրենք,որ 5 տարվա համար ձեռք է բերել 10 մեքենա,յուրաքանչյուրը մլնդրամով: են միայն ամորտիզաիրագործվում Ն որ կապիտալներդրումներն 5 ւքենայի այի հե հետ ցիոն մասհանումներիմիջույով: Այս դեւլքումշահագործվող հաշվին տարեկանմեկով կավելալյճիպարկը, միասին, նա ամորտիզացիայի նոր գումարներ: ամորտիզացիոն որն իր հերթինկբերի չտա-

Մ.

ԳԱաարոթյ հ 1,0

:

մեքե

ֆոնդա(ֆոնդահագեյվածություն) Ֆոնդապահովվածությունը

զինվածությունը

ն

ապահովվածությունը Արտադրականֆոնդերի մեծությունը, նրանմով բնեղենն արժեքայինկույանիշորոշվում է բացարձակն հարաբերական, (ֆոնդահաներով: Առավել գործածականէ` ֆոնդապահովվածությունը

"

Փօ»-

Փշ

ո

2 մլն

Փ-

հա/դրամ

(15

Ֆոնդապահովվածությունը

ավելի ճիշտ կլինի արտահայտել գյուղատնտեսականնշանակության հիմնականֆոնդերի (Փօօ) ն շրջանառու ֆոնդերի (Փօ6) հանրագումարը գյուղատնտեսական պիտաճի հողերին (19 հարաբերելումիջոսով՝

Փօօ--Փօ6

Փ---ը Փօ

ե

--

:

-

(16

բնութագրումէ արտադրության վրա ներգործետվյալ պահին

ագարակատիրոջ հնարավորությունները: Ֆիզիկական իմաստովայն լ հագեցվածությունը արտադրական շենքե-

Արու տեխնիկական ոռոգման չորավման, տարերային աղետների րեմպմիարու ներով, համակարգերռվ, սերմերով,էներբ

ու

|

Սա

նգուներբ,

գյուղատնտեսական

գելյվածությունը)(Փօ). հիմնական արտադրական ֆոնդերիմնացորդային(Փշ) արժեքն է գյուղատնտեսականպիտանիհողերի (10 հաշվով: Եթե տնտեսությունն ունի 6 հա գյուղպիտանիհուլն 12 մլն դրամիգյուղնշանակության հիմնակոաւն ֆոնդեր,ապա 1 հեկտարիհաշվով այճ կկազմի`.

գակիրներով Աոայեկարոդ րերով պարարտանյութերով, ճառահանման ու

արտադ-

րանքի վա վերամշակմանմիջոյներովապահովվածությունը: Այդպիսիվույա նիշներիցէ էներգաա ան հովված ը )» որը որոշվում է շարժիչների առու ։

հան հզորությունների Առ 6

տրը Լ կվտ էլեկտրաշարժիչներինը՝ 91 րառյալ ձիաուժ) հահոատարածությանը -

,

րաբերելու միջուով` ՅօՀ

Յոռճձիաուժ

(17

ղ

Բնական է, ո լիճի այդ որքան ճերով, որքան րյալ լինեն դրանք, այնքան մեծ կլինի հողի ն մեկ գլուխ աճասունիհաշվով առավել մեծ Մ ն րտադրանք ատանալու քանակի

ապահովված միջույատ աարաատերը |

|

հճարավորությունը:

Սակայնդբանք չեն կարողանսահմանորեն ավելավել:

Ապահովվածության վերին սահմաճըարտադրության տվյալ

տեխնոարտադրանքիստակման համար միջոյների իմճավորված պահանջն է: Ներդրանքիհաջորդական

Գն կուգրավորված եե մարեներբմյուս անփոփոխ, գործոնները աեր եպցում, ներդրումների արտաղրողականությունն ընկնում կամ նկատվում լդ

գա.

մնում են

է

հետաչ-

է

/

օ8 դրսնորման միտումը: 10Փ/ օպտիմալ մակարդակի ներդրումների

16մԱւոտ սվազող հատույցի օրենքի(Թոռուտիւաք

մաշնորեման Ը: Ծան վել Անմիաոյնել միտումները փոփոխությունների իջ ւ ն գյուղատնտեսությունը արակական րոն մեջ: հայտնվում է դժվարինկացության ) ոե վկա

ունի կարնոր նշանակություն րոշման համար: կատարծավալով, Տեխնիկայի պահանջը որոշվումէ արտադրության ռան ժամկետով,տեխնիկական մբջույիօրականարտադրողականությամբ: է իսկ 1 կոմբայնիարտադրողականությունը օրում, Երե 50 հա պետք հնձվի ղական5 հա է, կպահանջվի 1 կոմբայն: հիմնշանակության (Փ8) գյուղատնտեսական Ֆոնդազինվածությունը աշմեկ ֆոնդերի(Փշ) արժեքն է միջին տարեկան ւանան արտադրական պատողիհաշվով (էթ): Սա

ն

`

աք

'

Յու

:

Փո--|

|

Չք---

Էր

էր գորությունըկրճատվել Է: ոտին կ

քաՉ6-ով:Հողասեւիականատերերի է տեխխիստ փոշիաւյումըբերել խիստ անկման, ավելասել է ձեռքի աշխատանքի թր կարար կշիռը: Հողօգտագործողների90 76-ը զրկված են տարրական արտադրամիջույներից: Տեխնիկականսպասարկումըվեր է շառ գյուղայիակտն տնտեսությունների Գյուղատնտեսությանմեջ էլեկտրաէներգիուժերից: նվազել է 35 օ4-ուլ,իսկ բազմամյատնկարկներիտարաւ կրկնակիանգամ (աղյուսակ1): թյունը՝

Է

հոն կական իովածաթը:

(18)

աիարաաիտոն

Իբ

կուսանիշներով: արժեքային տճտեստաէ այդ հարաբերակցության Այստեղ կարնորվում աճել: մանորեն հիմնականֆոճդեարտադրական կան կողմը:Ռրքանովոր այդ ցուցանիշն

պետք որոշել, թ թենրա մակարդառերությունն է, պետքէ ճերի հ հարաբերութ) աշխատողների Այն ի՞նչ գնով է ճեռքբերվում: այլընտրանքի կի հետագա բարձրա"ումն համար 60 կովը կթելու տեղի արժեքին:Եթե հանգում է մեկ բանվորական ֆոնդը 1,5 մլն է 5 կթվոր, որոնյ տարեկանաշխատավարձի պահանջվում որ արժեքը՝2 մլն դրամ,հաշվի առնելով, դրամէ, իսկ կթի ագրեգատի սպասարվերջինիստարեկանմաշվածքը,կթող հետ կազ-

շը

ո

՝

է

րհի ն

ւտնտեսաբարձրակումը

ֆոնդազինվածության

ասոր

է

աճի ֆոնդազինվածության դեպքում Ա` ավելայման,արտադրության արտադրանքի

ավելայում),այս

է

ն րումը պետք դիտել աճի, հ ա ճի (արտադրոդականության նավետության տեսանկյունից:

Աա արտադրական ՀՀ. գյուղատնտեսական էր անբ Ֆոնդեր կրճատվել 1988-98 զգալիորեն են: արժեմեծււթյամբ ննախգործողությունների, աղետի,ռազմական ա Հ տաբերային սեփակ կապերիընդաետման, անկման,կարգավորված աճի է

տարությանիջեյման,շահութաբերության թթ.

կինկայսրության

4.

ոմ

ն)

ման

Չափի միավոր

ենա

`

|

| Էներգետիկհզորությունը

հազ. հատ հազ. հատ հազ ատ

ճլն ձետուժ

Լ99ջ

12.0

ւշ

շ

Էճերգատպահովվածությունը | 6280 իու անրա թությունը ձիաոժ ոո Գլաղատնտաության մեջ սպառված | 0000)

հա

.

|

5. 6.

էլեկտրաէներգիուն

|Անադնագլխաքանակը՝

7. խոշոր հջրավոը Կմամյտ տնկարկներ 8.

)

|

"ջաճակի

`

ի

այնքան ֆոնդազինվածությունը,

է արպես հիմնավորվածՈրքանբարձը հակառակը: դեպքում՝ դիտվումէ ինտենսիվ,Սածոի տադրությունը բարձրացումըչտաճի աշխաճվածության բարձբակց Հնարավոր է, որ ֆոնդազի վածության Գ ճերի, աճասնագլխաճքերի,կառույցները, (շենքերի, կրճատման տողներիթվաքանակի հիմճավոէ:

Մրացնե ջույների անվանում

՝ Արա

|

օպերատորի, տեխնիկակն միասին ծախսի էլեկտրաէներգիայի աշխատավարձի ն

Աղյուսակ 1

Արաադքամիջույների շարժը ՀՀ գյուղաշոնտեսությանմեջ

Ֆոնդազինվածությունը

մլն դրամ, տպա

.:

)

որպես եւբչռադՏնտեսական աճի տեսության մեջ այն բնութագրվում արտադրահանադրություն ի խտավում(Հորն) Վ6Շօօքծուռք)` րամիջոյների է բնեղեն նս բնութագրվում միջույներիընդլայնման: ես չի կարող աճառեՖոնդազինվածությունը ն

մում է 0.4

տեսա

է

վող անձի

այն բարդ իրադրությանհետ, ռրի մեջ հայտնտնտեսակած

9.

10.

պայմանական

հանքայինպարարտւան| Օգտագործված գ ( ազդող յութեր

նյութերի հաշվով) Ոռոգվող հողատարածությունը |

է մլնկվաժամ|

4500,

հազ. գլուխ հազ. հա

800,0 455.0 37.0 83.0

130.0

.

`

հագտ

(կերամիավոր). |Օգտագործված կերեր Խար հազ.հա

|

300,0

րի

50.0 աը,

280.0

Գաբո պայճանական ատորիհարպ | դեռա | 289 | լգ .

|

|

|

-

րնաաա անորա պայքարի, մՆ

են հողօգտագործման համա Վերոացել

աղ

ման, տարերային

|

հ ղեմ րության, նճյոթատեխնիկական ն որոգման ապահովման,տեխնիկայի

համակարգեր:

ալ

շատ

Մեքենայացվածխոշոր ագարակներըտեղի են տվել մանրըանհատա կան մեքենայազուրկ անասնագոմերի:Տոհմային գործի անբավարար

կազմակերպումը,տոհմային կենդանիների համար ներքին շուկայի բավակայությունը բերել են նախրի տոհմային կազմի վատացման: Տռհմային

է «Յ-ի: Խիո տեսակարար Չո-իկ իջել Լ1 կշիռը կրում օջախային Ց Անա թյո արդը: է տություռը բազայի խիստ -

գ

,2-ի-

լ

-

կ

ոռյն

ու

ան

ղ

բնույթ.

որի"

արդյունավ

մ

Սածր է:

Կերի

վատայումը արդյունք է ճերերումների,կերային ճշակաբույսերի Խիստ նրճատման ն անկման: Բնական է, որ նյութատեխնիկականբազայի քանակական ն որակական նման անկումը հղի է լուրջ տնտեսականհետնանքներով: Նյութական բազան, բայի դրանիս, փուիռոխություն է կրել նան բովանդակություն առումով: Անհամապատասխաճություն է առաջացել տճոտեսավարման նոր ձնի ն հին նառույյներին հարմարեցված միջույների օգտագործման բովանդակությանմիջն: Ագարանատիրոջը այսօր պետք են նոր ն տիպի տեխնիկա, սպասարկման ենթակառույյներ այլն:

տարածքների

ՆՂ.

բերքատվության

Հիճնական արտադրական ֆոնդերի օգտագործման տնտեսական

Ւ Ֆոն

`

ւ

Վ

նշանակությունը: Ինչպես նշելինք, հիմնակաճ ֆոնդերի օգտագործմանարդյունավե-

տության հաշվարկման ժամաճակ վերլպվումէ միայն գյուդատնտեսական նշանակության հիմճական արտադրակունֆոնդերի միջին տարեկան ար-

ժեքը: Քանի

որ

հիմնակաճֆոճդերը կոչված

ենճ ճաաստելու գյուդատնտեսու-

թյան համախառն արտադրանքի,նռր ստեղծված արդյունքի (համախառն եկամուտ), զուտ եկամտի ավելալմանը, ուստի այդ Սույանիշներնէլ պետք է համադրվեն ֆոնդերի արժեքին: Այս առումով ներկայումսհիմնականֆոնդերի օգտագործմանարդյունավետությունը գնահատում են Սյուցանիշներիհամակարգով, որոնյիվ գլխավորներնեն ֆոնդահատուկումը,ֆոնդատարությունը,շահույթի նորման, ֆոնդերի վերարւռադրության նորման, առանձին միջույների շահագործման սույանիշները ն ւոյլն:

(Փո:

ֆոնդերի հիմնական է

է տայիս, թե ցույ մեկ: միավորիհաշվով ինչքան համախառն ա րտադրանք Այն որոշվում է գյուղատնտեսության

(րր արտադրա ն

'

-

արտա

ում:

1.

համախառն գյուղատնտեսական նշանակությանհիմնական արտադրական ֆոնդերի միջին տարեկան արժեքին (Փօ6) հարաբերելու այնքա միջուով: Սակայն այնքանով, որ հիմնականն շրջանառու ֆոնդեր Նի ղ, ուստի հայտարարումկարելի է ավելանել նան Հ.Հ ո ֆոնդերի ռու ր (Փօտ) միջին ւ

Աի

Լ

տարեկան արժեքը` բը

ծում եո : ՄԱ

'

Փ07-

Ցո

Փօղ-

Փօ6

`

Քո Փօօ--

(19)

Փօծ

-

է

Հիմնական իոնականարտադրական

ֆոնդերիմասին արտահայտվելիս կարելի վերլյնել հիմնական ֆոնդերիմնայյորդային արժեքը (Փշ). ի

յ

՝

արդյունատվությունը

Տնտեսավարող օբյեկտների տնտեսական գործունեությունը տճտեն ընտրության վերասական ռեսուրսների գնահատման, համեմատման բերյալ մշտական աշխատանք է: Այղ ռեւուրսների կարնոր ն գերակչիռ մասը են կազմում արտադրական փոնդերը՝ Արտադրականֆոնդերի ավելացումը ոչ թե ինքնանպատակէ. այլ միջույ` էժան Լ ռրակյալ գյուղատնտեսական արտադրանք արտադրելու է իրավնելու համար: Ֆոնդերի աճման հետ միասին տարեստարի մեծանում է նրան օգտագործման արդյունավետությանբարձրայման տնտեսական

դահատուկումը (Փո

Փօր-

Փշ

(20) :

Արդյունքիմեջ տարեպստարի ավելանում են ան կյալ առարկայակած ծախսումները, ուստի կարնոր է իմանալ, թե ատանքային է

աշխ

ինչպիսին առարկայացածծախսումների հ նոր ստեղծվածարդյունքի հարաբերութ. ու փոփոխության միտումը:Այճ կարելի է ինչպես հա մախառնարտադրանքըհիմնականֆոնդերի սպառված (մաշվածքին Ճ), այնպես էլ նոր ստեղծված արդյունքը (8 Ճ) ֆոնդերին շոյով:Առաջինկուցանիշըմեր էկոնոմիկայում դեռես գործնականկիրառում չունի. ր յունն

հաշվարկել.

մասին հարաբերելո նի.

|

Փօլ

ող

--Զ-.

Փօլ»

ը ՅՆ ՞

ՒՃ

Փօ--

Փշ

Ֆռնդահատույման կույանիշն

այստեղչի արտավոլվում

ՓօլՀ

8. Փօօ-- Փ06

2.

ունի մի շարք թերություններ Նախֆոնդերի օգտագործման ամբողջ ժամանա

ջոկում արտադրված արտադրանքը(այն կարելի է անվանել ֆոնդահա` Դ տույյի զանգված)ն արտահա յտել. ղ

Հող -Փօր-

լ

Փ:.

(22)

որտեղ ո -ն ֆոնդերի շրջապտույտի

է ժամանակաշրջանն տարիներով:

`

Ֆոնդահոաոդուվմանմեջ չի արտայոլվում ֆոնդերի օրգանական կազսը: Գյուղատնտեության տարբեր ճյուղերում ն տնտեսություններում տարբնր է ճեռքի աշխատանքով ստեղծված արդյունքի սմեսալյյարարկշիռը, սակայն ամբողջ արտադրանքն անվերապահորեն վերագրվում է ֆոնդերին, որը երբեմն աղավաղում է իրական պատկերը ն բարձր ֆոնդառատուցման պատրանք ստեղծում: Այս առումով նարելի է «գտագործել ֆոնդառատուժումը մեկ աշխատողի հաշվով Սուցանիշը. որը գյուղատնտեսության էկոսոմիկայում դեռես կիրառություն չի գտել: Այն կառելի է հաշվել` Փօր-

81:

Ճք

՞Փ:

ՓՕ-Հ-

տո

(23)

քը

Էք -ս որտեղ

աշխատողների բիվն է Սա կարնորվում է այն իմաստով, բե ըճչքան միջոսճեր են պետք աշսատատեղ խնայելու համառ, տալ դրա տնտեսական նպատակահարսաարութբյունը: Ֆոնդահատուկման մեջ չի արտասոլվում գլխավոր առտադրամիջովի՝ հողի որակը ն արն: Ըրեճսկան տնտեսագիտականգրականությանմեջ օգտագործվում է Գործոնմեռոի ոնդոանուր արտադրողականություն (1օոյ ԽՇԾյ քԼՍճսՇՍ"ԴԵ)ռասկավողություսը: Այն արդյուսավետության համալիր աշէ. որը Սույս է տալու ամբողջ ճերդրանբի (ող. արտադրամիըջովներ. ն արտադռեսուրսների կշոված միջին) սեկ միավորին ընկճող խատամք րանքը: Դա ինաեգրայլ սույանիշ է: Արտադրանբ

1թ-

Հրղ

-

արտադրասրջուներ աշխատանը Հ

1թ-

բՓ`ը

-

(ՕՔ

Ֆոնդատարությունը (Փո) ֆոնդահատուսման հակադառձ սուսաեն անհճիշն է. ույս տալիս, թե ինչքամ հիմնական արտադրականֆոնդեր րաժեշտ մեկ միավոր համախալռնարտադրանքարտադրելու(համախառն եկտմուտռ)համար:

Փ-

բ----Փշ

Փո

բո

Փր

2:Փօ01-)

25) »-

որոշվում

է ստեղծվածամբողջ շահույթը (11) Շահույթի նորման(17) հիմնական ն շրջանառու ֆոնդերի միջին տարեկանարժեքինուսրաբերելու միջոցով: (26) 3.

ո

-

Փօօ

Է

Փօջ

ճիշտ արտակոՖոնդահատույմանն ֆոնդատարության դինամիկան

գներով: 4. Հիմնական կապիտալի կճոապիտալատարությունը (Ճ6) որոշվում է ն ( Փշ) (ծառւսյությումների) արտադրաճքի իրացված հիմնական ֆոնդերի լրիվ ինքնարժեքի (Շդ) հարաբերությոմբ.

բշ--Ֆ

(22.

Է2:3

Դուգլասի արտադուկան ֆունկկիանմ որտեղ՝ (28 Է նհիմճակաճֆոնդերի (կտաիտւոյ) ուրժեքն է Լ աշխատանքային Հախսումմերը ՃՆ համամասնությանգործակիկ՝ կսխմած Ք. Լ. ճ՛ -ից Օն 8 առաձգակամությանգործակիսներեն. որոնք ույս եռ տալիս. է թե ինչպես առում արտադրանքիծավալը արտադրական սռրծոնի սեկ միավորիաճման դռաքում: Տնտեսական աճի վերաբերյալ Ռ-. Մոլոուի մոդելը հնարավորություն է տալիս գտնել կուտակսատօպտիմալ նորմաճ, մոդելավորել գիտաւռեխնիԿակամառաջադիմությանտեսակները, որի տակ հասկավվում է կապիտալի. աշխատուժի ն այլ գործոններիտեխճուլոգիականփոխներգործությունը: Կոբբո:

5.

-

Մ»Ճու« -

-

-

-

Մոլոուի մողելը ներկաչասվում է հետնյալհավասարման տեսքով. Մ' արտադրանքի ծավալն է, Շ սպառման ֆոնդը, Տ համախառն կուտակման ֆոնդը. Լ աշխատանքայինռեսուրսները, -

-

2.

Փր

լելու համար համախառն արտադրանքը պետք է գնահատել համադրելի

-

-

:.

հիմնական կապիտալը:

-

ՄՀ-Բ(Ց

Լ)

Մ-ՇՀՏ

`

Տ-ՏՃԿՄ Տ-ՀԽԷ

ԼՀջ:ն

որտեղ՝ Տ

որտեղ 0ՀՏՀԼ էչ

որռեղ0ՀխՀԼ

կուտակման նորման է,

--

Տ

լլ Ք

Հ

հաստատուն

Հ

հաստատուն

-

(29)

հաստատուն

հիմնականկապիտալի առանձին տարրերի ամորտիզասիոն Ա նռրման, ԽՃկապիտալիզուտ աճն է (հավելաճ), Լ աշխատուժի հավելաճը, ք աշխատուժիհավելաճի գործակիվը: -

-

-

-

ԸՇռանձինարտադրամիջոցների օգտագործման արդրոճավետությու-

Ֆոնդերի կառուցվածքում ակտիվ տարրերի տեսակարարկշիռը, հիմնականն շրջանառու ֆոնդերիճիշտ զուգակսումը: 4. Բոլոր միջուների բարձրարդյունավետօգտագործումը: 5. Ֆոնդերի համաչափ նորասումն ու արդիականալումը, ճրանց հու3.

նը բնութագրվում է` 1.

Տրակտորներինը՝օրական ն տարեկան արտադլչանքով մեկ հեկվարի ինքնարժեքով: Ավտոմեքենաներինը՝ օրականն տարեկան վազքով, վազքի օգտա-

տար 2.

սալիությանն դիմացկունության բարձրավումը: 6. Գյուրատոնտեւականարտադրանքի ն գյուղին մառակարարվող արտադբամիջուներիշուկայական գները,արտադրամիջուներիմարբեջինգի ատոիճանը: 7. Գյողական շինարարության ինդուստրալյումը ն անավարտ: շինարւռրության կրճատումը, արդիական տեխնոլոգիաներիկիրառման

գործման գործակցով:

Այգիների բերքատվության, 1 յենտների ինբճարժեքի, աշխառա:տարության, ներդրումներիփոխհատույման ժամկետի,1 հեկւռւորխյ Եւոււլյված շահույթի գանգվածով: 4. Մթերաւոու անաւուններինը՝ մթերատվության, 1 միավոր տրտադրանքի ինքնարժեքի. աշխատատարության.մեկ գլխի, մեկ անասնաեղի հւսշվով ստասված շահույթի ն այլ սուցանիշներուլ: 5- Կապիտալ շինություններինը՝ շահույթի, ներդրումներիհարաբերությամբ ն այլն: 3.

:

Ֆոնդերի օգտագործման արդյունավեւոությւսն կուվանիշներնեն նան աշխատածքի արտադրողալկանության բարձրասումը, ինքնարժեքիիջեսումը, շահութաբերության բարձրայլյումը ն այլն: Ֆոնդերի ճյուղային բաշխվածության բավակայության պատճառով,ֆոնդատարությանն ֆոնդահատույման կույանիշներն առանձին արտադրանքների1րտւմդրության գծով չեն հաշվարկվում, որն էական թերություն է: Գործճակաճ առումով կարելի է օգտվել հաշվարկված նորմատիվներիս: Այդ ճորմաներո սահմաճվում են 1 հա. 1 գլուխ անասունի,1 տ արտադռանքի հաշվով ն այլն: սակավության աշխարհումկուաակելու ն աշԱյլոնտրանքի գին խատանքի տարրերն ընդլայնելու համար պահանջվում է տվյալ սլահին զրնվել ինչ-որ բւսնիս: Այսինքն՝ դա ասում է, թե ֆոնդերի ընդլայնումն ինչի կորստյան գնով է ձեռք բերվում: Հրաժարված այլընտրանքը կոչվում է աղընտրանքի գին: Այն, որ ագարակատերնիր որդուն չուղարկել հարսանեկանուդնորության (2000 ԱՄՆ դոլոր)՝ փոխարենըգնելով մեկ տրակտոր, որն էլ հանդիսանումէ ճաայլընտրանքիգինը: Նոր տրակտորըձեռք բերվել ճա:նապարհորդության նապարհորդությունիյհրաժարվելու գնով: Գ յուղատնտեսությանհիմնական(ն ռչ միայն հիմնական) արտադրական ֆոնդերի օգտագործմանվրա ազդող գործոններըշատ եմ ու բագմա-

.

աստիճանը:

,

Հարկերը,վարկերը,ապահովագրությունը: 9. Կւտդրերովաւվահովվածությունըն նրան որակը: 10. Արտադրության կառավարման մակարդակը, ագարակատիրոջ գործարարությունըն այլն: Հիշատակվածհարվերնայս կամ այն չափով ուսումնասիրումեն հաէկոճոմիկայիառանրակիս մասնագիտությունները,գյուղատնտեսական ձին բաժինները,ուտտիայստեղ չեն քննարկվում: 8.

'

Շրջանառու ֆոնդերը (կապիտալ) եւ դրանց օգտագործումը

զան: Դրանք են` 1. Գյուղատճտեսականմշակաբույսերի բերքատվությանն անասունների մթերատվությանմակարդակը: 2. Մասնագիտամանխորությունը,ճյուղերի օպտիմալչափն ու կառույվածքը:

կազմը, կառույվածքը. Դզվեասակարգումը, Արտադրությաննորմալ ընթասյքիհամար, բայի հիմնականիս,անիրաժեշտ են ճան շրջանառու միջոլյներ: Շրջանառու միջոլյները,շրջայնաառու արտադրողականն շրջաճառու ֆոնդերի միագումարնեն: Ինչւվես նշվել է. շրջանառու ֆոնդերն անմիջապեսսպառվումն իրենս արժեքն արդյունքի են փոխաճյում նույն արտադրությանցիկլում: Նրանվ արինքնարժեքիմեջ ն կազժեքն ամբռղջությամբմտնում է արտադրանքի մում

րը, ռե.

ճրա 75-85

տ

72 -ը:

նձճահատկություննեշրջանառու ֆոնդերի Գ.յուղատնտեսության տնտեսությանմյուս ճյուղերիֆոնդեժողովրդական ի տարբերություն առա

հետնյալներն են՝

ն կենդանականծագում ունեյող ֆոնդերիգերակշռութ1.Բուսական ն խնամքի համար պահանջվում են համապա-

պահպանման որոնց ր Սեփական Կանն: արտադրության առարկաների

յուճը, ԱԱ

.

մեծ

տեսակարար կշիռը, ֆոնդերի շրջապտույտի ընթասքում մշտական վերարտադրվում են յին անցնելու, ինկ վերջինսէապես ազդում է սեփամիջոյների պահանջի ն պտույտի տնողության վրա: ն շարժումը տարբեր փուլեբաշխումը րաՍ անհավասարաչափ կետերում (միաժամանակկուտակում ն ասծախսում ն (արտադրողական) ֆոնդերին են պատռու արտադրական

որոնք ապրանքա փուլ կարո

Հորն -

«արբեր Աաանաաի այլն): չ

ար

կանո -

.

-- դրանք

Արտադրականպաշարները արտադրության համար նաաշխատանքիառարկաներնեն (սերմեր, տնկանյութեր, կերեր. կամքար,. վառելիք, պարարտանյութեր,թունանյութեր,դեղորայք, պահեսնյութե տամճասեր,տարաներ, փաթեթավորմանն մակնիշավորմուն ը յութեր, արան գամաշ վածրարժեքառարկաներ,գործիքներ ն այլն): 2. Արտադրությանգործընթայում գտնվող շրջանառու ֆոնդերը արտադրության գործընթասում գտնվող, բայց դեռնս պատրաստի արչդարձած աշխատանքիառարկաներնեն: Դրանց են պատկաճում մատղաշ ն բտման դրված հասակավոր անասունները,անավարտարգալիք ժամաճակաչշրջաճի հաճար կուտարվածծախսումնեԼ

՝

խատեսված

լորմւ

ը,

--

տադրանք

տադրության

ճը

նայլմ-

Շրջանառու միջոցների մի

փուլին ն

շրջանառության

մասն

էլ սպասարկում է կոչվում շրջանառությանֆոնդեր (գծանկար3):

'

Դրանց են պատկանում իրացմանենթակապատրաստիարտադրանքը՝ իրասված, բայց չվճարված արտադրանքը,հաշվարկներումեդած միջոկսները (առանձին անձանվ, կազմակերպությունների դեբիտորական պարտքեր), դրամարկղում,հաշվարկային ն ըճթասիկ հաշիվներում,հաշվարկագրերում (Հաքթոուռ) ն լիմիտավորվածչեկերում եղած միջույները ն այլն: Շրջանառու ֆոնդերի ն շրջանառությանֆոնդեբի միավորմաննճպատակահարմարությունըպայմանավորվածէ նրանով, որ շբջասլտույտի ընթայքում դրւսնք հաջորդաբուր փոխում են իրեն ձնը ն տեղը՝մի վիճակիս անցնելով մյուսին: Այսպես, արտադրականպաշարները (սերմեր, կերեր, վառելիք, պարարտանյութ),վերածվելովիրացման համար պատրաստի արտադրանքի, արտադրականֆոնդերիվկանյնում են շրջանառության ֆոնդերին,իսկ պատբաստի արտադրանքըիրացումիցհետո վերածվումէ միջոցների.որոնք վերստին ծախսվումենճ արտադրականշրջանառուֆոնդերի նոր պաշարներձեռք բերելու համար: '

Շրջանառու միջոյների կազմը ն կառուցվածքը

ամբողջությունը: Կազմը արտահայտում է ճրաւուսրրերի(հոդվածների) Կառուցվածքը արտահայտում է առանձին տարրերի տեսակարար միասբոլոր ձեռնարկություններում կշիռը: Եթե կազմը գուղատնտեսական է պայմանավորված տնտեսությունական է, ապա ճրանյ կառուցվածքը ճերի մասնճագիտասմամբ: Գյուղացիականտճտեսություններումշրջանառումիջոցներիկառուսբնույթիկ ն կախված վածքը լիճում է շատ տեսակարար կշիռը շատ այլ գործոնների: Շրջանառու ֆոնդերի բարձր դրանով իսկ « է պակասեսմանը. տաշարների արտադրական հանգեսնում ն դանդաղումէ տ եմպերը են արտադրանքիվերարտադրության իջնում Սակայն նրանվ անբավարարուշրջանառումիջովներիշրջանառությունը: վրա: անդրադառնում փաթեթաորմանն վաճառքի ր ունը բացասաբար է տարվա ընթացքում են զգալի տատանումնկատվում կառուցվածքում շրջանառումիջոյների պաներ: Այսպես. սերմերի, կերերի սպառմանըզուգընթակտ̀արվակեսին տեմ իջույների ն արտադրության կասումէ ճրանկ ավելանում անավարտ (

՛

.

բազմազան՝մասնագիտայման ՛

Գծանկար

շրջանառու միջույներ

|

աշ

շրջանաքու ֆոնդեր

՛

Ը

շրջանառությանֆոնդեր

նանիով եզոնայնության Արտադրության

Երրորդ սակարարկշիռը,որն իր հերթինճվազումէ բերքահավաքիվ դրաչորրորդում՝ եռամսյակումմեծանում են պատրաստիարտադրանքի, մական միջույներիտեսակարարկշիռները: սկզբունքներ կարնորագույն կազմավորման Շրջանառումիջուների է չնորմավորվողի: ն. մեկը նրանվբաժանումն ճորմավորվողի հետո:

'

Պահեստամասերըն նորոգման նյութերը նախատեսվածեն տեխնի"կայի, իսկ շինանյութերը` շենքերի ն կառույյների նորոգման համար: որոշվում են՝ ելնելով տնտեսության վերանորոգման "՛Դրանյպաշարները պահանջիվ, հաշվի առնելով մատակարարմանպայմանները:

Շրջանառու միջույների նորմավորումը արտադրական ծրագրին հմեմապատասխաճարտադրությանն շրջանառությանամբողջ վիկլիհամար շրջանուշբջանառուֆոնդերիպահանջիճախատեսումնէ: Նորմավորվող ռու են պատկանումարտադրականպաշարներիբոլոր տար-միջոցներին

՛

|

րերը:

Փոխառու շրջանառուֆոնդերըգյուղատնտեսականձեռնարկությունները ձեռք են բերում վարկերի, ինչպես նան զանազանֆոնդերից ստավված միջոյներով մեփականշրջանառումիջոյների ժամանակավորպակասը լրասնելու համար: Շրջանառու միջոցներիպահանջիվրա ազդումեն արտադրության ծավալը, միավոր արտադրանքի արժեքը (ինքնարժեք), իրալյմանն մատակարարմանպայմանները,հաշվարկային արտադրանքի

Չճորմավորվող միջոցճերին են պատկանում ձեռնարկություններին: հետ կազմակերուությունների տարվողհաշվարկճերում եդած դրամական.

միջոցները:

Սակայն արտադրությաննորմալ ընթացքիհամար հաճախ կարիք չի լինում նրանց զանգվածիմիանգամիյկուտակման,մեծ տարողությունների ստեղծմանն այլն: Այս առումով սահմանվում է նորմավորվողշրջանառու միջույների նռրմատիվը: Շրջանառու միջույների նորմատիվը արտադրության գործընթասն ապահովող նյութական ն դրամականմիջույների նվազագույն քանակն է: Նորմավորվող շրջանառու ֆոնդերի ներառումեն նորմավորվողարտադրական պաշարների, նորմավորվողանավարտ արտադրության, պատրաստի արտադրանքների,նորմավորվողպաշարներիգումարները: Ըստ գոյալյման աղբյուրների,շրջանառու միջոսներըբաժանվում են սխիակաճ ն փոխառու միջոյների:

Սեփականշրջանառու միջոյները տվյալ ձեռնարկությանմշտական օգտագործման համար նվազագույն (նորմատիվային) պահանջմունքի չափով կուտակված միջուներն են: Այն տնտեսությանհիմնադիր ֆոնդի բաղկացուցիչ մասն է, ն ավելացվում է շահույթի ն կայուն պասիվների հաշվին:

գործառնություններիարագությունը, արտադրության կենտրոնացման, մեծությու- . մասնագիտալմանմակարդակըն այլն: Շրջանառու միջույների

.

նը որոշվում է նրանց միջին տարեկանարժեքով: Շրջանառու միջույների միջին տարեկանարժեքը որոշվումէ գումարելով նրանց ամենամսյա մնավորդները,տարեսկզբին տարեվերջիգումարների կեսը, սերմերի, կերերի, կենդանիների, մատղաշի, անավարտ արտադրությանէժանայումիվ գոյասած միջոյները ն ամբողջ գումարը12-ի վրա բաժանելու միջուով:

-

-

Շրջանառու միջոցների օգաագործման

արդյունավետությունը

բարձ-

Շրջանառու միջոյների օգտագոր ծման արդյունավետության րասումը լուրջ տնտեսականպրոբլեմ է, որի տնտեսականբովանդակութառավելագույն համախառն ն նրաճկս միավորի հաշվով վելագու)

մար են ար Աոանջի ոա անքային

Կերերի պաշարի նորմատիվը սահմանվում է տվյալ տարվա բերքից մինչն հաջորդտարվաբերքը, հաշվի առնելովտարբեր կենդանի սեռահատնտեմիջոցների օգտագործման շրջանառու Գյուղատնտեսության սակային խմբերի աճելյման, արտադրանքիստալման ծրագիրը,մռուրաէ արագութբնութագրվում շրջանառության արդյունավետությունը 180 չրջառի տնողությունը,կերերիորակը ն այլն: է արտադրանքիիրայումիվ հետո: Դա արհաշվարկել յամբ, որը կարելի Սերմերիֆոնդերըստեղծվումեն՝ ելնելով միջուսների պանքատարածություններիկ տադրությանն շրջանառությանոլորտումգտնվողշրջանառու ն մեկ է: Որքան արագ է կահամար սերմի պահանջի շարժն հեկտարի պարբերաբար շրջա. Վառելիքի ն քսայուղերի պաշարները ստեղծվում են տնտեսության արտադրություն ---շրջանառություն---արտադրությ տարվում յուրաքանչյուր մակնիշի ավտոմեքենայի, պտույտը, այնքան բարձր է արդյունավետությունը: տրակտորի,կոմբայնիկատարեէ հետնյալ յուվանիշներով՝ ն լիք աշխատանքի ծավալի վառելանյութի բնութագրվում Շբջանառությունը ծախսի տեխնիկականնորմաներիս,տնտեսությունհասցնելուպայմաններիս ելնելով: |. Շրջանառության գործակսով(ոօ). այն որոշվում է Օբգանահանքային (8) հանելով հիմնականհոտից պարաբտանյութերիպաշարները ստեղծվում են գումարներից առավված շրջանառության հաշվի առնելով ների. ն գումարըշրջանառումիջով գյուղատնտեսականմշակաբույսերի (Փ») արժեքը յանքատարածութխոտանվածանասունների յուուքը ն պարարտացման նորմաները: միջոցով` (Փօ6) հարաբերվելու միջին տարեկանարժեքին

սական

նորմայից:

վերսկսվող--վերականգնվող

իրասում

դառ

օֆ

-

8--Փո

:

(39)

Օրինակ՝ագարակատերնիր 3 մլն դրամիշրջանառու միջոներով արտադրել է 6 մլն դրամ ապրանքայինարտադրանք:Նշանակում է՝ շրջանառու ֆոնդերիյուրաքանչյուր դրամի հաշվով արտադրվել է 2 դրամ ապրանքային արտադրանքկամ շրջանառու ֆոնդերըտարվա ընթացքումկատարել են երկու շրջապտույտ: 2. Շրջանառու միջույնիրիծանրաբեռնմաճ(38Րքթ73ո-- ԷՅ) գործա-

ուրաքանչյուր

կիսը.

Շրջանառությանգործակսի մաթեմատիկականհակադարձ մեծությունն է ն յույմ տալիս 1 դրամ ապրանքային արտադրանքիարտադրության համար պահանջվող շրջանառու միջոսճերի պահանջը՝

արտադրական պաշարների

.

'

,

ՓՕ6ճ

8-Փ.

Ի3-

ՅՍ |

՝

-- Շրջապտույտի .

տնողությունը օրերով Ը որոշվում է տարվա օրաՍուվային օրերիթիվը շրջանառությանգործակսըվրա բաժանելու միջոցով.

--

Խօ

՛

-

182 օր

Շրջանառությանարագասումը հնարավորությունկտա արտադրա կան նույմ ծրագիրըկատարելավելի քիչ միջոցներովկամ շրջանառու միջոցների նույն ծավալով ավելի շատ արտադրանք ստանալ ու իրանել: Շրջանառությանարագակումիկազատված միջոյների մեծությունը(Լո) կարելիէ որոշել հետնյալբանաձնով՝

Ղո»- 365

աարակաշրջամը -

Իո

(

--

-

182)-1 )

194 հազ.դրամ

(39

ներդրու-

Բարոնը, գյուղատնտեսությանմեջ օգտագործվում արան տարի յուր ռեսուրսներ, ուստի

ժամկետի

կրճատումը ն

`

այլն:

են

ն ճակայական քանակությամբ նյութատեխնիկական ճրանյ տնտեսված յուրաքանչյուր տոկռսը արտահայտվումէ հազարմավոր տոննա նավթամթերքի,կերերի, պարարտանյութերի,ոռոգման ջըի, ճերսի ն զյութականայլ արժեքներիձւտվ: '

Ինվեստիցիաներ ն

կապիտալ |

ներդրումներ

Էությունը, նշանակությունըն աճը մեջ օգտագործվող Տնտեսագիտականգրականության երն «կապիտու ներդրումներ» կատեգորիաները սներ», ա» «կապիտալ» աներ», են ոչ իրենը նշանակությամբ: բեմն դիտարկվում են դրամականն իրականներդրումներն կապիտաԻնվեստիվիաները են կողմերից:Ֆինանսաբնութագրվում լում: Ինվեստիսիաները տարբեր ակբոլոր տիպի առումով դրանք ձեռնարկության կաճ (հաշվապահական) 1.

լ

Նույն ձնով կարելիէ հաշվարկելշրջանառության դանդաղեւմանհետնանքով առաջալյած լրակույիչ միջոսներիպահանջը: Տվյալ դեպքում շրջանառության118 օրով դանդաղեւյումը կառաջայներճույնքան միջոցների լրասույիչ պահանջ:Շրջանառու միջոցներըկարելի է հւմեմատել նան ՅՑ

արտադրության

հիմնավորվածնորմատիվների աների ներդրումը, գիտականորեն մը, արտադրությանսիկլի տնեռղությանկրճատումը,նյութատեխնիկակաս իրացման արտադրանքիռրակի լավայումը, ապարովմաճ

(ե-քռ)

(33) որտեղ՝ 8-ն շրջանառությանգումարն է դրամով (հասույթը), ն նռ են բազիսային(է1)ն շրջաճառությանտնուղությունն հաշվետու (12) ժամանակաշրջանում: Եթեշրջանառության է 0.6 մլն դրամ, շրջաճառության գումարըկազմել 300-իս իջել է 182 օրվա, ապա ագատված միջույների : գոզոորը ի 1ո-

ոռայած ռսմախառն արտադրանքի,համախասն ն զուտ եկամտիհետ: Գյուղաւտնտեսության ինտենսիվավմանհետ միասինաճելու են բոլոր, այդ ն ջվում շրջանառու միջոսները,ուստի նրանցօգտագործմանարդյունավետության բաքձրակման համար անորաժեշւո Լ, որ ավելասվի շրջանառու ճրջոկճերի մեն դրամի հաշվով ստասվող համախառնւորտադրանքը,համախառն ու զուտ եկամուտը: Այստեղ, մեր կարծիքով, առաէ վել ընդունեւիյույյանիշ պետք համարվի շրջանառումիջոցներիմեկ դրամին ընկնող համախառնեկամուտը ն շահույթը: Շրջանառու միջոյճերի՝ օգտագործմանվրա ազդում են նան հիմնական ն շրջանաթու ֆոնդերի ճիշտ զուգակսումը,ճիշտ մասնագիտավումը, ն ծախսերիճիշտ օգտագործումը, բարձրարառաջավոր տեխնոլոզիժեթ սորտերի ն անասնակեղերի,

«

ն

«ինվեստ

են (միջուներ), որոնք ընդգրկում են դրամակամ տփիվծերն բոլոր միջոցները, բանկային ավանդները, փայամիջոցները,բաժնետոմսերը, ճերդրումճերը

պաճմանճերկարատն շինությունների ստեղծմանը,4. արտադրական շենքերին շինություններիկառուցմանը,5. տեխնիկականմիջոցներիձեռքբեր-

շարժական ն աճչարժ միջովներում, մտավոր սեւականությունը, գույքաիճ իրավունքըն այլ արժեքներ: Փ. Սամյուելսոնը ֆինանսական հիմնական միջովներն աճվանում էր Դրանք հաճախպահանջ համարելով ֆիզիկականհիմնականմի«թղթյա»: ջոլների նկատմամբ, բայց երբեքճերդրանք՝արտադրական գործընթացում: Տնտետսգիտական բնորոշմամբինվեստիցիաները դրանք հիմնական կապիտուլիստեղծման,ընդլայնման,վերակառույմանն տեխնիկական վերագինմանհամար ներդրվածմիջդսներեն: Ըստ Մակկոննելլի, ինվեստիվիաները(ոսօտեռշու)ծախսեր են արտադրության վրա, արտադրության միջոցներին նյութական պաշարների :

:

։

'

ավելալմանհամար":

Հետնապես, ինվետոիվիանհրըավելի լայն հասկայություն է: Նրա կարնոր բաղկացուցիչմասն են կազմում ներդրումները:Այստեղ պետք է ն «կապիտալներդրումներ» տարբերել հասկայությունները: «կապիտալ» ԿապիտալըԱ. Սմիթըդիտում էր ռրպես դրամի կամ իրերի կուտակԴ. Ռիկարդոն՝որպես ված` պաշար, արտադրամիջով,,նույն կարծիքին է նան Գ. Մենբյուն::Ի տարբերությունիր նախորդների,Կ. Մարքսը կապիտալինմոտենում էր իբրն սոյիալական կատեգորիայի`ուրիշի աշխատանքի կեղեքմանպտղի: Ըստ Մարքսի՝ փողը կապիտալէ դառնում, երբ նրանով գնված աշխատուժն ո արտադրամիջովները միանալովստեղծում են հավելյալ արժեք, որը հիմնականումյուրասնում է կապիտալիստը: Արժեքաստեղծման գործոններիշարքում Մարքսը հիմնականկապիտալիդերը, արժեքի ստեղծումըհամարելով,առավելապես, կենդանիաշխատանքիառաքելությունը: Ֆրաճսրայի տճտեսագետ Սեյը (1767-1832)արժեքաստեղծման գործում հավասարապես արժեքավորում էր հողի կապիտալին աշխատուժի դերը (ինտեգրալ յուսանիշ), որոնք արտադրական ֆունկսիայիտարրերն են: Կապիտալնհրդրումները նյութական ու ֆինանսականներդրանքի ամբողջությունն են, ռրոնք ուղղվում են հիմնականնոր ֆոնդերիստեղծմանը, գործողֆոնդերիարդիականացմանը, նոր հողերի յուրայմանն ու հողաբարելավմանը:Հետնապես,կապիտալներդրումները հիմնական ֆոնդերի աճման ն կատարելագործման աղբյուրներնեն: Դրւսնք ուղղվում են՝ 1. 2. ջրատնտեսական հռղաբարելավումների, կառույցների,3. բնապափ-

.

թերագնահատեկ

,

Ա-Ի

|

ո ջրեր 1. իՅաակԱոախւ Իթ. բրա 04.Գատարա Ն.

նա-

.

1998-2003 ագրոպարենայինհամակարգում պիտալ ներդրումները բբ. են մուռ 59,6 մլրդ դրամ, որից բյուջեի հաշվին՝միայն 1-.: մլրդ խատեսում դրամկամ 21,3 72: են Ընդհանուրներդրումներիմեջ կապիտալ ներդրումներըկազմում `

գիպյն 25-26 «2: այն է, որ Կապիտալ ներդրումներիառանձնահատկությունըայսօր տնտեսությունների այն չի կարող ներառել,ամբողջայնել գյուղայիակաճ իիականասմանը փոշիավածմիջոցներըն ուղղվել առաջնայինխնդիրների :

|

ոչ ագրոպարենային, բնապահպանական, (հողաջրաշինարարական, ընկո

մբողջովին տադրականֆոնդերիստեղծումն այլն): Դրանք գրեթեամբողջ նախատեսվող նում են պետությանուսերին: Հնարավոր չէ ծրագրավորել հաճախ Դրանք ժամկետները: ծավալը, տեսակները, աշխատանքների :

"Փ.Սամյունլառն, Ու-Նռրդհաուս Տնտես բի

մաճը ն արդիակաճավմանը,6. հիմնկան հռտի ձնավռրմանը,7. բազմամյա տնկարկներհիմնելու ն խնամելուն մինչն բերքատվությանմեջ մտնե1բ, 8. տնտեսականերկարատն օռդտագործման գույքի, համակարգիչճերի, չափիչ ն կարգավորողսարքավորումներիձեռքբերմանըն տեղակայմանը, 9. արտադրանքիվերամշակմանկարռղություններին շուկայահանմանու երկարատնպահպանմանմիջոցների ստեղծճանը,10. տարերային ւսղետ-. ներիդեմ պայքարիհամայնքային:մարզային,միջմարզայիճհամակարգեբի ստեղծմանըն այլն: Կապիտալ ճերդրումներնուղղվում եճ նան ոչ արտադրականոլորտի երկարատն օգտագործմանմիջոցների ստեղծմանը(տես գյուղատճտեսաֆոնդեր):Անվյալում այս ասպարեզումկային էական կան ոչ արտադրական ֆոնդըամբողջովին բնակարանային թթ. գյուղական ձեռքբերումներ: 1956-88 ճորացվել էր՝ գյուղի բնակչի մեկ շնչի հաշվով հասնելով 16,7 ջառակուվի մետրի, ջրամատակարարվել,գագաֆիկասվել,էլեկտրաֆիկավվել.ռադիո» ֆիկասվել էին բոլոր բնակավայրեր: Ստեղծվել էր կրթական,առողջապա: հական, հոգեոր, մարզականանհրաժեշտռեսուրսայիններուժ:Մակայնայս ն գյուղատնտեսական արտադրականու սոյիալական ենթակառուցվածքին մեծ վնաս հասցրեցինտարերայինադետը. երկրաշարժը,սեփականաշնորհումը, պատերազմը: Տարերային աղետիստուժելյին 342 գյուղ, որից 58-ը լիովինավերվեցին: ձեռնարկուԱվերվեսին80-իս ավելի վերամշակող արդյունաբերական թյուններ, 1 մլն 200 հազար գլուխ խոշռր եղջերավորանասուն, 106 հազար գլուխ խոզ, 4Պ հազար գլուխ ոչխարն այլն: Հետնապես, այսօր դրանվ վերականգնումըպահանջում է վիթխարի Կաիճվեստիլիաներ,որը հիմնականումընկճում է բնակչությանուսերին:

Ե.,1997,

Մենքյու Մակրոէկոնոմիկա,

էջ 434

5 ա .

մե

"

տանում

են զյուղի

էլ ավելի բնեռացմանը: սոցիալ-տնտեսական Ցածը են

Գյուդատնտեսությանկապիտալ ներդրումներըմաս են կագմում ողջ ագրուվարենայինհամալիրի ներդրումներում: Կարնոր են գյուղատնտեսությանն նրան սպասարկողճյուղերի ն ենթակառուցվածքներիկապիտալ ներդրումներիկառուցվածքի փոխհարաբերությանհարկերը: Օպտիմալ է. երբ միջույները ուղղվում են այդ համակարգի ոլորանբավարար տին: Դա անկյալում պլանավորմանմիջոսով չհաջողվել լուծեւ: Միջոսների շուրջ 70-80 76 -ը կենտրոնացվեց մեջ, քիչ ուգյուղատնտեսության շադրություն դարձվել ագրովերամշակման, ճնթակառույվածքների ոլորտներին: Դրա հետնանքովտուժեյ ագրովերամշակմանտեխնոլոգիան: Վերամշակվածարտադրանքըիր դիզայնով, փաթեթավորմամբէապես հետ մնալ արնմուտքիկ, դառնումէ լուրջ որը շուկայի պայմաններում խնդիր: Շուկայական տնտեսությանպայմաններումկապիտալճերդրումճերի ճյուղային ն տարածքայինբաշխումըիրականաչկնումէ շուկայի անֆիճանտեսանելիձեռքը: Կարնորվումէ նան պետական նպատակամետ

-

`

գյուղացիականտնտեսությունների դիտատեխնիկական մտքի,նռու-հաուի իրականալման հնարավորությունճները, կատարյալչէ արտադրամիջոցների շուկան, աճբավարաը է տեղեկատվությունը: Չնամորված կամ կատարյալ չէ ֆիճանսատճտեսական արդյունավետ դաշտը: Դրամատճերը իրեճյ մրջուները ղժվարությամբեն վստահում գյուղակում: Օտարերկրյա են ինվեստորներըառայժմ տեղավորվել տնտեսամլեսհզոր մարզերում:Թույլ է աետության օգնությունը: Անբավարար է սեփական միջոցներիամորտիզավիոն մասհանումներիօգտագործումը: Յածըրէ`գիտական ապահովությունը. ինվեստիցիաները, կաՀՀ ագրոպարենային համակարգում պիտալ ճերդրումները (աղյուսակ 2): Աղյուսակ2

| 1999թ:

Ծարսեր-ֆիմամոակամաղբյուրսեր

88678

Կապրտալ մերդրումնեո. ըմդասեսը՝

1.

ադ --

թվում` օյուջեի ուշմին առտառրն մրոխառու սհջոմննոի հաշվին

:

դումը, ընդամենը

հաշվին այդթվում` սեփականմիջույների

.

ԼԸփոխառու

ընդամենը այդ բվում՝ --

4. '

Փ0000

:

|

28950

126704

ՀՀո

2400.

2202լ

:600

: '

3600.

14400:

|

2900|

:

22700 13000 |՛

| 140200 | 46000

|

94000

|

15692

աաեեբառանա "են

ո

|

.

2:00

թթ

ռա|

| |

տոհմաբուծությամ, անասնաբուծությանն|

«ալ

.

| 3743 :

6.

|

:

:

Կոաուվ

ներդրումներ, Ընդամենը Լ մլն դրամ

:

|

Համախառնեկամտիվ,շահույթիկ կատարվողմասհանումները,որը ն հնատնտեսություններն իրմկանակճում են անհրաժեշտությունից րավորությունիսելճնելդվ: Չ. Ամորտիզասիոնմասհանումները, որի հաշվարկումը ն օգտագորէ: ծումը գրեթն անտնսվել 3. Հիմնանան միջոսներիլուծարումիսգոյալյած միջոսներք՝ 4. Հիմճասան միջոյների ապահովագոությանգումարները, որոնբ առայժմ բացակայումեն: 5. Սեփականբնականռեսուրսների օգտագործումը: ն այլն: ներդրումները 6. Սեփական աշխատանքային Սեփական միջոյսների անբավարարությանպայմանճերում օգտաորոնելիս ներկագործվում են փոխառու միջոյներ: Փոխատու միջոյյներ նան հաշվառուսը: է պայմանների ստայման դրանվ գումս կարնորվում են նան հետ թելադրում արտերկրի ճերդրողճերը Դրանց զգալի մասի րրենյ պայմանները: . Կապիտալ ներդրումներիկառուցվածը առանձին ուդղություններում 1.

6960.

12000 |

Կապիտալ ներդրումների աղբյուրների

աղբյուրներնէ... մեջ կապիտալ Զերդրումների ճեռը. գյուղատնտեսության

1740|

2.

սական'քաղաքականությունը: կառույվածքը, ուղղություն-

:

|

բարելավմանն մելիռրասման հողերի աշ-

ներմնաբուծական աշխաւտանքներ

»:27:

`

595914

։

19250

թվում՝

արախան

90343:

|

Գյուղատնտեսության սպասարկմանծավալներըբյուջեի հաշվին,ընդամենը

այդ

։

'

սեփականմիջույներիհաշվին փոխառումիջույներիհաշվին Բյուջեի հաշվին

--

ան

Աճ06

Շրջանառու միջոցներիհամալրում,

3.

`

միջույներիհաշվին

'

օգ

Վնասումների հիմնակաց կավսավո-| հուտի

2.

--

-

Աիգութերըհաշվին

--

209211

2001թ1 Ընդամենը: ՝

5421:

ռաշին Հհոքրմ տոխառու միջոկնեռի 34990 Թ հրաման

Է

չ--

:

49568:

2000թլ

(658678

|

596211

| 39943 |22708541

աեի-

հնարավորոթյուն հնարա մասնագիտակմասբ, տնտեսությունների ան Նր տեխճիկակ վիճամիջոցների մակարդակով, ճիկականզինվածության աաա

ժանկագիտայմակ,. ւ

յով ն այլն: գներիկոճյուկտուրա կով. շուկայական

հաշվի

համարժեք է, որը կարող է ստասվել որոշ ժամանակաճվ` առնելով հաշվարկված բանկային տոկոսը, ապա բերովի ծախսերը հաշվարկային է, որի օգնությամբ կապիտալ ներդրումներըն ընթացիկ արկատեգորիա տադրականծախսերըբերվումեն միատեսակհամաչափելիության: Բերված ծախսերը(113)որոշվում է ւ տարբերակիընթավիկարտադրական ծախսերին(կամ համախառնծախսերին) ավելապնելովԸ: տարբերակի կապիտալ ներդրումներիհամաչափելրությանբերված մասը: Այն որոշվում է նռրմատիվայինգործակվով(Բէ, որը ժողտնտեսության համար ընդունված բանաձնըկընէ 0.16 (թեն դա ճշտման կարիք ունի), հետնապես դունի հետնյալտեսքը՝

Կապիտալ ներդրումներիուղոություններըառանձին նսլատակների աճասնահոտի, բազմամՕիճռթյուններիտեխնիկայի,տեխնոլոգիաների, ն այլն) համարմիջոսներիներդրումնէ: իրիգսսյիայի տնկարկների, յու Կապիտալ ներդրումների առավել նախընտրելի ուղղությունները ՀՀ-ում հանդիսանում ենճ ջրատնտեսական,հռղաբարելավմանն հողաբազմամյատնկարկներիտարածքներիվերակառուցման պլպահպանական, ՞ն ընդլայնման, ագրովերամշակման երարտադրանքիփաթեթավորման, կարատն պահպանության ն վաճառահանման,գյուղատնտեսության արանաստադրության տեխնոլոգիաներիարմատակաճվերակառուցման. ն կատարնաբուծությանգարգասման այլ հիմճարար ուղղություններում վող ներդրումները: `

2-ը

արդյունավետությունը

Կապիտալ ներդրումռերի Կապիտալ ներդրումների արդյունավետությունը ռեսուրսային ճերուարդյունավետությանբաղկակսույիչմասն ժի(հող-կապիտալ-աշխատանք) է ն որոշվում է յուցանիշների համակարգով.որոնք ընդունվածէ բաժանել 2 խմբի` լ. Հարաբերական արդյունավետությանՍումանիշ 2. Բացարձակարդյունավետությանսուկանիշներ 3.

արտադրականծախսեր

հազար դրամ

16500

Առաջին տարբերակը չի բավարարումբոլոր առումներով,երկրորդ է արտադրականծախսերիառումով,բայվ չի բատարբերակը բավարարում ն այլն: Հետնապես, վարարում կապիտալատարությամբ առաջարկված տարբերակներից յանկալին ընտրվումէ` օգտագործելուվբերովի (բերված)

-

յ

Պարզապես առավել քվազագ տարբերակը: կտեսնենք, բերված :

:

1. 2000

Հ

90004

Հ

2..1600

--

8000 2

0.16

Հ

3. 1700

70004

Հ

4. 1720.

հետնապես, ըստ ,

1. 9000 .

։

(թոշտօու

Հ

Հ

6.25

Հ

3. 7000

Հ

6.25

4. 6000

Հ

62521720»

41700

Քի

(36)

«10240

--՛6.25

«1:

նվազագույնի,որտեղ կստւովվի տարբերակների

2. 8000

Հ

Հ

՛

(նվազագույն)

է հաշվարկել կաթելի Բերովի ծախսերիհամեմատւ:կածճ է հետեյալ բաձ նռվ: Այն հաշվարկվում համեմատության տարբերակների նաճնով.

Բերված արժեք (թովօու Կճխտ)հասկացությունըչպետք է շփոթել բերված ծախսերի 65) հետ: Եթե առաջին դեպքում այն մի գումարի

Հետնապես,նախընտրելի է չորոորդ տարբերակը, թեն 1 ցենտների հճքնարժեքիմակարդակովայն լավագույններիյչէ: Նորմատիվային ժամկետում փոխհատումվելիքկապիտալներդրումները(Օր) (այս անգամըն-. տայիկ ծախսերը վերահաշվարկված կապիտալ մերդրումների)համաճման ձնով կհաշվարկվեն: ՕՂԻ

հասկացությունը: ծախսեր

'

:

ներդրում-

հազար դրամ

(35

.

Այստեղ գործակիսը դեր չի խաղում, կարելի է օգտագրծել ճույնիսկ Գյուղատնտեսության Կապիտալճերդրումցերիետգնմանհամար առաջա0.07 ' դրել "1ի:ջ Է ընտրվի գորճակոջը ծախսերսովահռվող Հաշվարկներըկատարելուվհեբերված ծախսերըկազմումեն. ոք շստ ւռարբերակնճերի մոռ

Հարաբերական(ամեմատակաճ) արդյունավեւտությունը որոշվում է, երբ նույն արտադրականկամ սպասարկմանծրագրի վերաբերյալ ներկա)յասվածեն մի քանի տարբերակներ:Օրինակ՝ ազարակատերը1000 մշ ջերմատուն կառուսելուհամարհայտարարելէր նախագծերի մրպույթ,ն ներկայապված4 տարբերակներում էլ կայիճ էակաճտարբերություններկապիտալ ներդրումներին ամենամյաընթացիկարտադրականծախսերիմիջ: Օրիճակ, չվահանջվումէ ընտրելառավելձեռնտու տարբերակը,ռրը ն՛ ճերի, ն՛ ընթայիկ առումովկհամարվերընդունելի: ծախսումների

Կապիտալներդրումներ Ամենամյա

նվազագույնի

ՋՐ»

|(ԸՇՀ Բառօ)| - (Շու՛Հ Ծայ)

|

|

տնտեսումը Օո

`

որտեղ՝

Ջո

տարեկան տնտեսված արդյունքն է, արտաղրական ծախսերն եռ հին տարբերակիդեպքում, նույնը նոր տարբերակի դեպքում մ. ց, 1 հա, 1 գլխի հաշվով)

--

Ըօ

--

ՇՔ--

դրամ.

ԻՇ հ

( 04) եկամուտը Յ.-

-

ցույց Այն ունքը:

0.16

Ր

|

ՏՍ

է որոշել կապիտալ Ընտրելով առավել ձեռնտու տարբերակըպեւոք Դա ճրա նպատակասերդրումների տնտեսական արդյունավետությունը: ոարմարության, հիմնավորվածության, այլընտրանքի գնի (հանուն դրա ին-` չիս ենք հրաժարվում), շուկայական ռիսկի (հանուն վաղվա շատի, այսօրվա ունեսած քիչը վտամգելո) որոշելո: չործընթացն է: Դա նախորդում է

ներդրումներին,քանի որ անիմաստէ ճերդնել միջուներ

միայն համոզվել. որ բիզնեսը չի կայապել: Այստեղ գործ ունենք բասարձակ արդյունավետությանլյուսանիշների հետ: Ի տարբերություն կանոնական տճտեսագիտական մտածելակերպի. որտեո ներդրումների արդյունավետությունը կարնորվում է նրա սոյիալտնտեսական գնահատումների առումով, իրական տնտեսագիտություցը հնվեստիսիաների (այդ թվում ն կապիտալ ներդրումների)արդյունավեռության գնահատմանգլխավոր չափանիշը համարում է նրա հատույելիություճը, այսինքն՝ ինչքան շահույթ է բերում ներդրված յուրաքանչյուր դրամը ս ինչքան ժամանակիս հետո է այն ետ գնվում՝ անկախ մրվակիսների,շուվայի հատվածների վրա դրա ունեյած սոյիալական հետնանքների:

ե

ն հետո

ՅԷ-

ւ

ձ

էԼ

(37):

:

ք

գտնել.

պայմակապիտալ ներդրումներով Սակայն այստեղ դժվար է է կ ոռելյավպիբազմագործոն կատարել նավորված հավելաճը, ուստի պետք

վերլուծություն: գծով մերդրումԱռանձին տնտեսություններում-նծառայությունների է կապիտալ որոշվում (Յէ) ճերի տնտեսական արդյունավետությունը կամ զուտ համախառն պայսանավորված ներդրումներով ոն

|

եկամուտը (84)

Լ ՀԲ

(38)

1 դրամի ներդրումների հաշվովստացվելիք արդ-

էՎ

8.

«---ճիռ

Ֆ»-Յ--

ձր

՞-

ող

(39)

ՃԻ

Կապիտալներդրումների փոխհատուցմանժամկետը (0) որոշում է ձեոդրումները դրանով պայմանավորված շահույթին հարաբերելու միջոբ.

սով.

-

:

Օ.

յույանիշներից են. Բայարձակ արդյունավետությանյույանիշներից գործուկիցը (է) ա. Կապիտալ ներդրումների արդյունավեւտության առումով որոշվում է նրանով պայմանավորասբողջ գյուղատնտեսական ված ազգային եկամտի հավելաճը ( ճ ԷԼ) լրասուցիչ ներդրումներին(ՃԻ) ոիջուու հարաբերո 2.

է տալիս

թ

Գործող ֆոնդերիարդիականացման համար կաւռարվողներդրումների արդյունավետությունըորոշվում է դրանյով պայմանավորվածլրասուպիչհամախառնեկամուտը(Ճ8/1), զուտ եկամուտըՎՃ) ն շահույթը Ճ 13 այդ ներդրումներին (ՃԲ) հարաբերելումիջոսով.

տո

՛

ՎՃ

Յ.-

բ `

--կապիտալ ներդրումներնեն հին ն նռր տարբերակիդեպքում, ժողտնտեսականարդյունավետությանգործակիսնէ, 'Օո --արտադրանքի տարեկանծավալն է (լ, հա, գլուխ) ն այլն: Էլ

ին (5) հարաբերելումիջոցով. ումներ

շահույթը (19 ներդր

8Ճ

՝

|

ն

-

Է

ԿՃ

-- դ:

:

գումար-

Այդ այն ժամանակահատվածն է, երբ ներդրումներին շահույթի ռերը հավասարվումեն.

ան

5-01

-

(40)

ի

Բազմամյատնկարկների դրան ւվետք է ավելասվի ճան մինչ բերդեպքում քատվության մեջ մտնելու ժամկետը(1). Օ-

ՐՃ

(41)

Ւ1

Օրինակ,եթե Լ հա խաղողի այգի հիմնելու ն մինչն բերքատվության մեջ մտնելու ներդրումները կազմելեն | մլն դրամ ն 1 հեկտարիվտարեկան է 0.2 մլն դրամի շահույթ, ապա ներառյալբերքատվությանմեջ տ ժամկետը(4 տարի) այն կկազմի

դաազուն ե Օ-

0.2

«Տտ

ՕՀՏՀ4-9տ

արի

0.

Կապիտալներդրումներիարդյունավետությունը ա գնահատվում է նան անուղղակիՍումանիշներով, է աշխատանքիարտաոուա նությունը,ինքնարժեքը, կան ծավալի աճը, որակի բարելավումը,կորուստների ն նվազեսկումը այլն:

ինչպիսին

շահութաբերությունը, արտադրանք ֆեկին

Uzfull!mwfip}l Wpt.11Ul1llUUlWlJ.wfimpJWU Wl'.i{.l ajnnwpqtJmtI t uh4 wzJuui­ mnajl, UWPIJ./opt{w mfimhuuwfi hwuwp qwtajlmwt fihpflllilu.ifihp)l u.i.whwfi2lt 11 uwp1t/op :�m wpdhuharupJmCTfihpp htuUW1lflllwfi otpnqml: l.,hflilIUluI!i.hplt hhmllwfi1,?nl{ qp6wmqmu t qhfiqwfip (ti) ti w\{hLwyCinui wnwpquiJwywo- wz­ JuuimwCi11lt ( t2) uwufiwpwdltCiI!: <tml.twUJ.hu, l1wplmpqmu t, �h 1 qpwo w2Juwmwfi1.?lt mfitnhumug npl!wfi u.mwI1_qtuJtuyU1alt qfin4 t ohnp pb.pqmll: ' SfimtuwUJ.hu hp.ufiwqn.[14.wo t, h(lp t1 >t2 -Ity: <wqlllnwq qlmumui, hwuw­ }uuinfi wpuuU11PWfiI11!, liJm�wqwfiwGmu t, wJu)1fi11Ci' hwuw}uwnfi wpmuu1pwG�)1 ut.2 wCimtI t fiJm1n11qwCi cnuJuuhplt Li qp6wm4mu l:twowJuwnfihqwu,.. mp mtmwlj_wpwp lJ.zlmn: Uw 2wipwqwfiy tmp2 Li 4mwfiqwl{np mfimb.uwqwti hplmtJp t: 1960-90 pp. t.,(., qimqwmfimhuwqwfi hwuwJuwnfi wptnUJ11Pw.filllt ut2 hwtiwJuwnfi hqwum)l mhuwqwpwp lJ.z.tmn 64-)ly }l.2ht tp 45 %-It, WJWl{t' linppy pwpopwfinuI t: q. <l>nfubwmn1yliw6 6.npuwfi (uwhuw6wJfi6 oqmwqwpmpJmfi). hWJUl"" fip t, .np qwajlmwt fihp1yuuufihpfi ppwqnpoqmu hfi ti)lwdwtiwfiwq, u1tfi2qlln !ipuifiy tpnJuhu.unmymurf fipwfiy zwhwqnpauwfi dwuwfiwqwhwtn4womµ: t.,hfiy WJU CiUJ.WtnWlj_n4 Jufiryip t 1lJl4D1U, �h )1fi2 qDlUWp ll!.htnp t fih(lJJfiht W]du, npll!.huqp npnzwlJ.11 dwtiwfiwqpy hhmn mfitfiwfi11 ywfiqwt)l WP1l)mfip: 1.,tiwfi bwz4wpqfihp{! mfimhuwqp.mwqwfi qpwqwfimpJwfi ut2 umwyht hfi hhw.wqw hqwummfihplt ryiuqnfimwy)lw (A.HcKOHTHpoBairne) wfi4wfint,li{!: UJUll!.hu, opltfiwq, ltfi�w"'fi ll!.htnp t w4wfi11wmmfi umb� pwfiq, npll!.huql,. 3 mwplt hhmn umwfiw l lltfi l}JlwtI, hph PutlilJ.g w4wfiq6hplt hwuwp mwphqwfi tlCiw pmtI t 5 %: liJI} qtuwnul w4wfiqwmmfi pwOlJ. 111.tm11 t qfilt X qnulwp, npll[huqp l mwplt hhmo umwfim (1 + 0.05): UJutnhajly npnfi4ht)111 qmllwpn l[l[wqll}l. . X: (l + 0.05) = 1 litIi, nptnhajiy' 1.000 000 X= . = 952.4 hwqwp IlJlWU 1 + O.OS n- mwp}16bp}1 ll y %-}1 qh1iwmu ryiuqnfitnwy)lwJft qnuiwpn ltuw}l. .

X

Ac = --­ (l + y)n

(42)

. �wuwfiiiwfi A-lmtl npnzqmu hfi fihJlll.Ptlflll (.qpuqnfimwytllll)) 1.tw�mwt 3 mwpn1ll pn2fiwpmbmpJwfi lihPJlP.Iltufihpf!: b6pW1lJlhlip, wqwpwu'lllnhpf! . tihcz n1qrull t umwfiwt 1 titfi l}Jlwup fwhn 1Jp, naq npmll' 1-}lfi iow�1u 400, 2-rupmf 300 11 3":JlllDl.iI' 300 hwqwp qpwu, puq w4wfiqwl{nurpn qwqumu t 5 %, l}Jlw hwllwp 6np fihJUYUltllfihpf! ll!.hm�.t l[tUqutfi'

40P

3\'(:

'-OC

1.U:i

LOS·

L0�

,,

X

Ac =- -..-. � --..·"'" -·--. . Ac=-· l +y

(1

=

912.l nwowp llJJ.W� ,,._

X

{43)

_ ... __ ... - --

... y)"

!J .... Yl":

(i ..,. yrr

QCiqntCihtntl, np q}lu4nfimwy4nq qwuui.mw1 Gb�nnuifihpg, ipwuUi.Dphfi, tqwhwiii'wpqp ajlfi miihli (Uc), np11 untJllll J1lwhJ1u uwpufiw4opnui t wnw2wpqp qjlfi.J! (Un), wui.w zmqw_;wlJ.wCi hwl.{Uluwpwqznm.pJUifi IJ.huumur Ac = U:c = I..ln

p.u4

Uc = Un

(44)

4ilnllw111.bu, pwUwi\lJp lf[!UI}Dtfilt hhmllJW! w.llu(!f X

Qn = - -

l+y

Qn (1 + y) = X

X

I +y=--

. .

Un

1.twu

(45)

npmb.q}ly' \

y=

X Un

X-I.J,n .

UJu b.Jtwfiwqn!l hwz4wpq4wb zw.hntJfil IJntllmil t }lfitlhum}ly!:wfihpp tpn}uhwmmyuwfi Cinptiw (E) E=

qmm hlJ.wunun wnw�wpq,h q!lCi

....:.J

(46)

Pwfiwolllty hplunu t, np qmm hqwdnunn ll!.hmp t qhpwqwfiyp umw- • iJWpq}l qfiltfi, WJtWll!.bU wfi}:UiWU\O lUJlfihfi \tWll!.PlDWl fibJ11lPilUifibpf!: �Jt r 11huwn11 (47) X ..,. Un >1 11 E>O lfwlll.P­ t npn2nuI Ci)! mmpJm . SnqnuUlI}JllltJplt Ciqwmuwlip E-lt hwubuw ht, ph mwt fibpllpnnifihplt ltCitlhumltyltnCi pw:qwpwqwfimpJmfin (fihJlllCi J 2abptµihJ): qw:ql! hwpJmpw4np qnpmupwpfibp llqwfi �wJwmnwfi. � ut l)l. 6bt_n1 �tlhump.ypillfihplt uwp.phppfiqn: ').w mhufibfip opltfiwq}l 1'Jlw q.0powpwpn fiqwmht.ntl qinlJlntu hwywp}uuw6 dwuwfiwq mbuwlJw­ npl! p wp .uhb' t6b.P,qwmwpntpJntfil!, npnznui t h}lufibt hwywp}uuwli qmm, bfipllll} d: m6mhum uhb wlut dwliwfi h lt pwip}l bwdhuwm mwl)lut l{wnhtPl! hw­ wpdb 6J! wnw2}1 w6. 1:wp 6pw6 wnwfwpl[l{auI t 2 m}lllllt tlwnwp , hpl1Jln1uuf 500 :wp �wd la mwpbliwfi pbpntu t 800 hwqwp l)llWU zwhmJP . bwqmp la 700 hulqwp qpuw zwbmJP: uwfi. yuwn finp wmm w t1mJuh b .Jll Jl }lful umtiY

�zlllDJlllbfil!

բյ-

բշ-

8400. 12107

կամ

Բ-75 :

--1-14

կամ

Բ

-

ի

Եթե բանկի տոկոսը հավասարէ 10-ի, ապա երկրորդփոխտարբերակը Բ2Հ Բ: Փոխհատուվման է, քանի ռր ճորմուն աճվաճում են ճճռն ինվեստիցիայի սահմաճայինարդյունավետություն: դ. Տեսակարարկապիտւոլ ճերդրումները կապիտալներդրումների գիտականորենհիմնավորվածպահանջն է միավոր արտադրանքի ստացձան. 1 հենտարի.1 գլուխ անասունի,Լ անասճատեղի, մետր քառակուսի ջերմստաս, ահավորարտադռանքիվաճառահանման, պահպանմանհամառ ս այլմ: Դրաճք սահմանվումեն արտադրությանվոնկրետ պայմայննեմիս հլմելով. ռետնապես տարբորվում են ըստ գյողատնտեսական գոտիձորի, Վչակաբույսերի,անասնատեսակների. ն այլն: տեխնոլոգիաների եռնւռու

րատներ: Դոամցում

են կապիտալատար Տարբեռում տեխնոլոգիաներն ճ:ուղեր հասկավութ-

միավոր արտադրանքի արտադրությունը ավելիշտտ կւարտա ճերդրում է պահանջում: Կապիտալատարության հուցուցանիշը չում Է ճերդրումների արդյունավետտեղաբաշխման

անորաժեշտությունը: Ռեատրսներիսահմանափակության պայմաններումինվեստիյիաների քանակի ընտրությունըտնտեսագիտության նվազագույն հիմնական

Տեսակարար կապիտալներդրումների պահանջըսոսկարուսդրութորոշելըմեր կարծիքով՝ կտրվածքով անբավարարէ: Այն պետքէ եւսշվարկվինան շււհագործմանառումով:Հաճախեն լինում յածր արտադրակաճ ն բարձր շահագործական տեսակարարծախսերովներդրումներ: Ահավասիկ, Հայաստանումկառուցվածշատ բնակելիշենքեր: Կապիտալատարության իջելյումըգիտությանու պրակտիկայի հրատապխնգիրներից է: Այստեղ նախընտրելի տարբերակըդարծյալ որոշվում է բերված

յան

ծախներիմիջովով:

լագ. կապիտալ ն նրանյով հ. Կապիտալներդրումների ճերդրումների պայմանավորված արդյունքիստացմանմիջն ընկածէ ժամանակի որոշակի խզում, որը տնտեսագիտական գրականությանմեջ ատավելէ «լագ» (սնեռվածություն, սառեվվածություն) անվանումը:Այդ ժամանակահատ(66) բաղկացածէ արտադրական վածը (Ճո) ն շահագործակաճ լագիվ

(3):

ճՃՇ6«

|

ՊՈՒՄ

։

43)

Արտադրական լագը ժամանակահատված է,՛որի ընթացքում կապիտալ

ներդրումներըենթարկվումեն արտադրական այսինքնվ̀երագործարկման, փոխվումեն հիմնականֆոնդերի:Շահագործմանլագը օբյեկտը նախագծային կարոդությանհասցնելու Ժամկետնէ: Դա ոչ թե Փիգիկականժամաէ, այլ միջույներըանավարտշինարարության ճակահատված մեջսառելնետնտեսական պարբերաշրջան: դա ոչ Այստեղ զու այնքան ոբոչվումէ օրամիսույային ժամանակահատվածով,որքանայդ ժամանակահատվածում մեջ սնեռելուժամկետով:Ենթադրենք, ջոյները անավարտշինարարության 10 հա հողերի աղազերծմանժամանակահատվածը նախատեսվելէ 4 ւռարի: բիզնեսպլանի համաձայն, երկու կազմակերպությունների Շինարարական առաջարկվող մլն գումարընրանքըստ տարիներիբաշխել ճախագծային եճ

(տոկոսներով): 1.

՝

Առաջինտարում՝20, երկրորդում՝40, երրորդում՝30, չորրորդում՝10

տոկոս:

10,'20, 40, 60: Այժմ դիտարկենք, թեինչպիսինէ շինարարական լագր:

2.

(4:

արն

(4210)

հ»

2.

20)

(2

40)

(2230)Ժ 01210)

2.7

-

(3220)Ի(2540):0:60)

"14 ՝

տարի աարի

Ինչպես տեսնում ենք այստեղ գլխավորըմիջոցներըանավարտշինաբւսրությանմեջ սնեռելու կառուցվածքնէ: Ծթե առաջինկազմակերպությու-

չին-

որ

10 ն 20 24: Պարզ է, մրչությունը կշաձի երկրորդ տասխանաբար՝ մոնտաժայինձեռնարկությունը: լագը (Ճո) կարելի է որոշել Հետնապես, արտադրական `

ԺԳ: Ռ-Ք2Ա-1)2-...... |

հո-

աաա

Բո

տեւ որտեղ` Խ կապիտալներդրումներիմասնաբաժինն է(1)

Ո

լ

ժամանակահատ-

վածում

է կաիրականակվում է, որի ընթացքում ժամանակահատվածն է մասնաբաժինը: պիտալ ներդրումնԾիի է ճան յուրալյմանԳոա կարնորվում Բացի արտադրականիլ, կաժամկետումճախագծային կարճ կան լագը (Ի3), այսինքն՝հնարավոր կազմավերռհիչյալ Դիցուք, րողությանհասնելու ժամանակահատվածը: են 3 տարումհողերըլրիվ գրդդնել ծրագրավորում

--

՝

կերպությունները ՏՐ

|

|

շահույթին ղատնտեսականշրջանառությանմեջ, սակայն սախագծային են հասնելը նախատեսում հետնյալ աստիճանճականությամբ: 1. 43 1-ինտարում 70. 2-րդ տարում՝ 85. 3-րդ տարում`100 Չ. Ճ3 «1(801, 2 (90), 3 100): լագը կկազմի. Հետնապես, շահագործակաճ 0.45 1. 1100 85)1: 100 70) Է 100 - 2.7 31 տարի. 0.30 2. 100 803 100 90)| - 1.8 21 տարի լագը կարելի է ճերկայալմել հետնյալ բանաձնով՝ «Շահագործման Ճ3

Հ

-

ՀԱ

ռուտեո

-

Ո06

-

`

-

Հ

-

-

Ճ3)Ժ Ո00-

23)

-

Ը

100)

-

Թր

Յ

Ց

Հ

`

(52)

Հճրդրումնեորուրդյունավետությումըկարելի է դիտարկել, «աարտաւ

առաք,

Պեսասկյուններս: գորԿապիտալ մերդրումճերիարդյունավետությունմըարտադրության ծըմթայում դիտարկվումէ հբըն հիմնականֆոնդերիարդյունավետություն: ներդրումները ներառումեն ինչպես հիմնական,այնպես էլ Կապիտալ "

ց

Հ

-

-Հ

ՀԵ Ս

Պ ,

ծավղ Արտադրամիջույների

է ԱՍ ուղղահայամ կորով, Գծանկարում առաջարկը արտահայտված աահանջաոկի անկումը` Պէ կորով: Հավասարակշռությանկետուս ձնաբավարարումէ ն՛ դրամատուվորված 10 Չօ շահադրույքը, միառժամանակ ն՝ ռերին. դրամառուներին: ն Շահադըույքի բարձրասումըարդեն վնասում է ագարակատերերին ճրանբ չեն ցանկանապարտք վերցնել իրենյ ներդրումներիհամար, իսկ պահանջարկիխիտո ցածր շահութադրույքը կբերի արտագրամիջոյների կարճատնէ, քանի ճվազեսմանը:Աակայն Հ կետումհավասարակշռությունը շատ խնայել: ավելի դեպքումմարդիկկյանկանան օը բարձրշահադոռույքի արտադհասարակությունը ժամանակահատվածում Երկարաժամկետ ուստի բամիջոյներ է կուտանում(նույնիսկ սովորականամորտիզայիայով).

զմի. սոսիալ-տնտեսական.զբաղվածության ս այլ այլըստոանքի

շրջանառումիջույներ: ն ներդրումներիպահանջը զ. Սահմանային օգտակարությունը Արտադրամիջույներիպահանջարկը ածանցյալ է ն բխում է նրան որը դրանվ ավելացմանշնորհիվ ստավսահմանայինօգտակարությունից, իրեն սպառմաններկամաված հավելյալ արդյունքնէ: Ագարակատերերն կարդակիկրճատմանգնով կուտակումներ են կատարում՝ հանուն վաղվա սպառմանընդլայնման:Արտադրամիջուների նկատմամբձեռնարկության է լրացուցիչ շահույթ ստանալույանկությունից:Հետբխում պահանջարկը ձեռք:բերողներըկկատարեններդրումներն նապես, արտադրամիջույներ դրամականմիջոպներ, կփռոխառեն եթե արտադրամիջոցի հատուցադրույքը է, ավելին քան շուկայականշահադրույքը:Հողի արտադրողականուժերին տարածքի հաստատագրվածլինելու պարագայում արտադրամիջոյների կորը վարընթավէ (ՊՊ): Ձեռնարկություններիմրյակսությունք ն դրամատուներիփոխզիջումբերում են ներդրումներիհատուճերըկարճատն ժամանակահատվածում արտադրամիջոցներիշահադրույքի հավասարելյմանը(գծակադրույքի ճկար 4. նկար Լ): ր

նկաք 1

Կարճատն հավասարակշռություն

"

ԱԶ

հ

-

|

-

5»

տառում: Հետնաաես. նապիտալ ներդրումները տամաձնը հոճոումը ռետնյալ (տոսը

տ

(ճախազծային շահույթ) կարոոությամ նասնեւու

Տ.

Գծանձաքթ

Կ

Բ

'

Հ -դ ճախաճծայիմ մասմ է մյա պատոումոռ

ոոկոտտուսմամ

Պ

Ց

-

-

-

-

ՀՇ

.

դրաառաջարկիկորը այչնս ուղղահայաց չէ: Հասարակությանառաջարկը հետնապես,հավասաբարձրշահադրույքներին, կանոռենէ արձագանքում է ն տնտեսուխախտվում բակշռությունըՀ կետումներդրանքիհետնանքթով Երթյան պառանջարկիԴՊ կորով շարժվումէ ներքն(սլաքիուղղությամբ): Հ՛ խնայոէ ո րտեղ կետում, հաստատվում կարատնհւսվասարակշռությունը ՊՊ կորով ներքնէ իջնում, ղությունը վերջանումէ: Հավասարակշռությունը միաժամանակշարժմում է դեպի աջ, ռրովհետնդրական ներդրման ծավալն աճում է, ուստի կարճաժամկետ հետնանքովարտադրամիջուների են տալիս,որ է կորը մղվում դեպի աջ: Ա, Աշ, Ա: կորերըյույվ առաջարկի կարճաժամկետ կուտակմանհետ մեկտեղ աճում է արտադրամիջոլյների 4, նկար առաջարկը(գծանկար

2):

:

,

ԷԴ

Համ"

4.

.

'

«ւ

Շ

ՀՀ, .8

Յ

Յ

Տ.

5.

:

|

Հ

)

լ

|

|

զ

դ

Գծաճկար

ճկար 2

ա

ՏՈՏՈ: -

'

Արտադրամիջուների ծամալ լ Մակայն.ըստ մվազողհատույցի օրենքիհատույադրույքը նվազում է: Արտադրամիջույների աճին զուգընթավ.երբ մյուս գործոններըճաստատուն են. (աշխատամք, հող, մասնագիտականգիտելիքներ), արտադընդլայնվածծավալի հատույադրույքը հետզհետե նվազում է: Հետնապես, երկարաժամկետհավասարակշռությ լռ Առ--Ան երքարտադրամիջոցների միջուներիպահանջարկի կորիհետ (Հ): Այս դեպքումշահադրույքնիջնում է միճչն ռը ճեռնարկությունների արտադրամիջովների ծավալիաճոր համոնկնի առաջարկվողքանակին: Հ. կետում |

հորանների

նում

.

առաջարկի աու : արտար ճորիկվերախճայողությունը

է,

արտադրամիջուների զուտ կուտակումը է զրոյի ն հավասարվում արտադրամիջոցների ծավալըայլես չի աճում: Երկարաժամկետ հավասաբակշռության չշահադրույքնու արտադրամիջոցների հատուվադրու յքը հատվումեն ճույն Հյ կետում. որտեղ այն ֆինանսական միջոյներիարժեքն է, որին երկարաժամկետ հեռանկարումմարդիկձգտում են տիրել. է համապատասխանում արտադրամիջուների այն քանակին,որ ձեռնարկությունները կամենում են ունենալ տմյալ շահւոդրույքիպայմաններում: Ռիսկի հավելավճարըներդրողները պահանջումենճ ռիսկի հետ կապված ներդրումներ կատարելու դիմաց: Օրինակ, խոշոր անաԿուններպահելը,տարվա եղանակից կախված,որոշակի ռիսկ է պարունաԿում, մինչդեռհհռախոսների արտադրությունընման ռիսկի հետ կապված չէ: Դիցուք, ռիսկի հետ չկապված ոլորտում բնականոն

լիովին լ

եղջրավոր

կան 10

մյուսում` 50 «2 ե յուրաքանչյուր վիճակի հավանանաճնությունը 0.5 է, սպասվող հասույթը շահադրույքը կլինի. (0.5 25100)Հ |0.52 (-50))- 35 06 Հետնապեսւ.ռրնէ ռիսկ չպարունակող 1006 հատույցի վրա 15 92 -ը այճ հավելավճարն է, որով աճհրաժեչտ է խրախուսել ագարակատիրոջըլռակուսիչ ռիսկի. անքուն գիշերներիէրգոնոմիական պայտհաճությունների մաններում շարունակելու անորոշությամբլի այդ գործը: Իրական անվանական շահադրույք--արտադրամիջովներիիրավան շ«առհադրույքը կախված է գների փոփոխվողմակարդակիս:Գնաճի հետսանքով անվանական շահադոույքը դառնում է ոչ իրական: Եթե ագարատստիրոջ անցյալ տարվա 100 դրամը բերել է 110 դրամ շատհսոդրույք, իսկ գներըբարձրավեւեն 6 55-ով,ապա իրական չահադրույքը 4 9ճ է 10-6 4): Հետնապես, շահադրույքը (Շի) հավասար է անվանական շահադրույքիս Շա) հանած գնաճի չափը (5). ապա

5:

ւ

կրկնառատկելու հավանականությունըհավասար.

Հատույվի ձիջինկամ սպասվող արժեքըհավասար է յուրաքանչյուրվիռակին հասապատասխաճողհատույվին` կշռված տվյալ վիճակում ուրոնվելու հավանականությամբ: Քանի որ հատույեր մի վիճակում 106 52 են:

է.

|

5:

ն այլ կամ դրանս հետնանքոմ. Բյունների գործոնների բացակայության

դրամո կորյնելու կամ

34 է,

տարեհատուցումը մինչդեռ մեջ վատ եղանակի, տավարաբուծության հիվանդու|

"

-

Շիշ

Շա-Տ2.

Թ2

՛

Կապիտալ ուղիները Կապիտալ ներդռումների արդյու

`

ներդրումներիարդյունավետության բարձրասման |

|

նասետության բարձրայումը ներաեն ուղղություններն Ը

ո

միջոյառումների համակարգ, որի հեիմոանան 1. Միջուառումցեր. որոնք ուղղված են նվացառույն նեքԲագրավմանը: Դա իրագործվում է բացարձակ ն հարաբերական ձնով: է աշխասարձակ տնտեսումըենթադրում ոքի ոիմքը տամքների արհեստավարժ սակարդակով դյունավեւո բրգնեսպյանն է, իսկ հարաբերականը՝ արտադրանքի, միավոր արտադրական ն աշխատանքայինծախսումներիմիավորը (տեսակարար հաշվով նրա կրճատումն է: ծախսեր) 2. Մակրոտնտեսական քադաքականության ն վարկաուղդված է ճրատարածքայինճիշտ տնտեսավարող սուբյեկտնեարդարավիությանը, յին ջաղաքականության ռում է

ռեսուրսների

նախագծանախահաշվարկա իրականակումը.ար-

նպաստավորությո

հարկային տեղաբաշխմանը, ինվեստիսիոն րին տեղեկատվության տրամադրմանը, ստոատեգիա ստեղծմեխանիզաների կեճսագործման ծրագրերիառկայությանը ն դրա

մանը:

,

Նխ

7.

Ներդրումներըբարձր արդյունքկտան միայն տնտեսությանարդյուսավետ կառավարմանպայմաններում:Դրա տակ հասկանում հասկ ենքՔ ն:ար-ր

Մ.

Ֆելդշթայնը: ներուժային արտադրանքըպայմանավորողգործոնների շարքում կարնորում է` խնայողություննու ճերդրումըկարգավորող ն հիմնական միջռվների բարեփոխումները եկամտի քիչ հարկումը: Ըստ նրա. մակրոտնտեսականքաղաքականությու նը հիմնականում պետթ է կենտրոնանաերկարաժամկետ հեռանկարային տնտեսականաճի կ ոչ թե կարճաժամկետհեռանկարայինտնտեսականկայունացմանվրա: Յ. Բերված փաստարկները խոսում են անավարտշինարարության ն ժամկետներիկրճատման միջույյներըժամանակիմեջ նպատակահարմար բաշխելու (սառեսվածությանմեղմում), նախագծային կարողության շուտ հասնելու օգտին:

-

`

:

|

|

ն՛ մարքեթինգինու ֆինանսաոոստավարժությունը,ն՛ գռրծարաբությունը, շուկային թաջատեղյակությունն ու հարմարվելը, ագարակատիրոջ ակի) շահերին ժառայեսնելըն այլն: ն կապիտալ ներդրումնեչեն ավարլովում ինվեստիցիաների ի ուսումնասիրմանհարցերիշրջանակները:Դրանք լրացվում են հարաՍ գիտություններիկողմից:

սան ։

ագար

Սրանով

ի

:

Կապիտալներդրումներինն առնչվող ինվեստիցիանեռին նորագույն հասկացություններ

4.

Ներդրումներարդիակաճտեխճոլոգիաներով հաիրականացնելը վասարապեսվերաբերվում է ճախագծմանը, արտադրութներդրմանը, յանն ու վերամշակմանը, մարքեթինգին: 5. Կապիտալներդրումների ն իրավուճախագծի ռախապատրաստումը մը ընդգրկումէ որոշ կենսացիկլ,որը բաղկացածէ մի շարք փուլերիվ:Նախագծիիրացմանբոլոր փուլերումպետքէ կատարվի` 1. տեխնիկական. Հ. առնտրական. 3. մարքեթինգային, 4. ինստիտուվիոն, |

արանի

ծախքեր(Շռտէ0 օճթյեմ) ժամանակաշրջանումկապիտալիմիավորի Սվեն գումարային ծախքեր, որն ընդգրկումէ տոկոսը,մաշվածքի գու կաւվիտալգնի փոփոխությունից առաջալած վնասը կամ շահույթը:

Է Կապիտալ

-

-

5.

սոյիալական,

6.

շրջակա միջավայրի,

1.

չ

տնտեսագիտական,

8.

ֆինանսական վիճակին հետնանքների վերլուծություն: Այդ ընթաքում մշտապեսպետք է հետնել«փողի արժեքինժամաճակի ն տարածությանմիջն», այսինքն` ինչպեսէ նրա արժեզրկման կամ արժեքավորման «վարքը»: 6. Ամեն մի գործարար իր բիզնեսն սկսելուվառաջ իրեն պետքէ հարվ է լինելու ապագա Ինչպիսի՞ը վաճառահանումը: են բ. Ինչպիսի՞ն ձեռնարկությած հճարավորությունները: են ռեսուրսների Գ. Ինչպիսի՞ն ստալման աղբյուրներնու պայմաննե-

ՀԸ-

դ. ե.

3.

գտնելֆինանսական Ինչպե՞ս դաշնակիվ:

Ինչպե՞սընտրեւգործունեության ն սեփականության ձնը (միա

յնակ,

մճորոո Էոխմտեգը Լոճ

Հ 1981, 92-95

մՏչուը

`

ԶՏԱաԵՑ1 80:

ւ

Յո ԽՇնՈՉՈՒՒՇՏ Լիճ ԽՇՄՈՒՀՏ -

ՔսեհՇ

1ոէօոոտէ

շարժի

հաշիվ

Թժռդրում,

օքԸ)-րօ Կապիտալսահմանայինարդյունք լ արտադրության ծավալի հավելաճ` կապիտալի միավոր հավելաճի .

լ

4.

շնորհիվ:

Նվազող սահմանայինարդյունք (Ծռռուչեւոքըոճդրոում Իրաժխա) արտադրականֆունկկիայի հատկություն, որի համաձայն որ գոր Ց արդ ծռնի ավելալյման դեպքում տեղի է ունենում նրա սահմանային գործոններիծախ յունքի նվազում,եթե արտադրության մնում են անփոփոխ(հաստատուն)(տես՝ նվազող օրենքը): |

նէ

`

յ

Բորը ): հատույյի Քօմ հիմնական ֆոնդերում (Թստոում մյուս

`

ճրնէ միավռրումում) ն աչն. Ն

Կաշիանարի

(Ըճթքուճոօտոժ ծավալ, որը ֆինանսավորվումէ արտասահմանյան աղբյուրներից, տարբերություն ներքին ներդրումներին խնայողությաւնծավալներիմիջն: տաղ

ՏՈ:

ա.

ինո

արը

.

|

տա`

--

5.

Մասնավոր ներդրումներ

-շենքեր ն արարում եր, շենքեր կողմիցձեռքբերվածսարքավորումներ, նկ "ճեռնարկության է

լ

կա-

համար: մեջ հետագա օգտագործման ռույյներ արտադրության .

|

Ջ

ՆերդրումներՈլապիտալներդբումներ) (Լոյճտետծու պետության,ձեռնարկությունների կամ մասճավոր անձանկ կողմիս կապիտալիավելայման համար ձեռք բերված ապրանքներիամբող-

ճ.

ջություն:

:

էան ՕՐՀԱՒ) 7.Ներդրումների հարկային վարկ(1ոմշտչեռօոք շահույթի հարկից զեղչ, որը տրվում է արտադրության կորպորացիայի

13.

44.

մասշտաբիվ:

միջն:

ձեռնարկության պահքաոայինպաշարների չափերի փոփոխություն, որն ընդգրկումէ հիմճական ն օժանդակնյութեր, անավարտ

արտադ-

րության մնայորդ ն պատրաստի արտադրանք: 10.

`

(Լհօօք, օքնոտօջեոշու)

Ներդրումներիտեսություն ներդրումների մոդել,որի համապատասխան կապիտալապրանքների ծախսերըկախվածեն գործողկաւպվիտալի շուկայականգնի ն նրա վերականգնողական արժեքիհարաբերությունիվ: --

(էՀ

ՃԲ"Լ՞

տալն է,

Լ.

18.

յում հանդես է գալիս տոկոսադրույքների ձնով: Լիգինգ («ռռոց)

--

,

վերարտադրության համարմիջույներիպահանջիվ(100): Այստեղ կուտակմաննորման (էու) կարելի է արտահայտելհետնյալբապարզ

նաձնով`

չու- քՃՓ(Փոչն)ՀՓօւծն

--

կապիտալի վարձակալման դիմաս վճար,

որը

ֆինանսականշուկա`

--

երշենքերի. փոխադրամիջոցների,մեքենաների.սարքավորումների կարան վարձակալում: Այն սեփականատիրոջըհնարամորությունէ ազատ միջույլներիս, տալիս եկամուտ ստաճալ ժամանակավորաղլես իսկ վարձակալին` Բվազագույնկապիտալ ներդրումներովսկսել կամ ընդլայնել արտադրությունը:

կաւվի-

12. Ակսելերատոր մոդել (46661շոոքուոոօժծլ) գործակիս(մոդել), որն արտահայտումէ պաշարներում կատարվող կապիտալներդրումների ծավալը՝ կախված արտադրության ծավալի Դա կախվածէ փոփոխությունիյ: գործող ֆոնդերիֆո նդատարությունից (ՃՓ), արտադրականնոր առաջարկվողտեխնոլոգիա ներիկաւվիարտադրական ֆոնդերի ծավալից տալատարությունից, (Փո), արտադրական ծավալի փոփոխումիս (է), աշխատանքիվարձատրության ֆոնդի մեծությունիկ (Փօ) ու նրահետագաաճման միտումիս (Ե) ն

--

Կապիտալի գին (Բօում քոօօօք օ3քյնոի վարձակալաեան

.-

տեսակիարտադրական ֆունկցիա,որտեղ՝Է Ճ ն ո՛1 աշխատանքը, պարամետրերը: -

մոք 1ոնցչեոօոԼ) ներդրանք ԱՎՅԷ

17.

Կոթ-Դուգլասիարտադրական ֆունկյիան (Ըռեեռ 1Թօսք|ոտ բոԾժԱՇԷ ՆՏ Քոշեօո)-Է

--

ներդրումների ծավալիվսհանած կապիտալի մաշվածքը, կուտակված կապիտալիմեծության փոփոխությունը:

,

11.

(Օքծք օօօրաը)

երկիր,որի բոլոր քաղաքակիները կարողեն առանյ սահմանափակության իրականավճելգռրծառնություններաւլրանքների ն կապիտալի միջազգայինշուկույում: 46. Զուտ

օք 1Ոժ6ՏեոծոՒ)

գալը:

--

45. Բաց տնտեսություն

ւ

պաշարներում(116103) Ներդքումներ

9,

կառմանընդունմանպահիկ միծչն նրահետնանքներիի հայտ Ներքինլագ (1ոտ146 էջ)

ժամանակահատվածտնտեսական լճլյումներիպանի ն անտեսական քաղաքականության պատասխաւնմիջովկառման ընդունման պահի

նոր միջույներձեռք բերելիս:

Ներդրումներինոր դուսականմոդել ԱՎՇօշնտջյոտմ ողօմ61 օք 1ռՆօՏեռօռվ)-տեսություն,որի համաձայններդրումների ծավալըկախվածէ կապիտալի ծախքերիվ, կապիտալի սահմանային արդյունքի շեղումների

ժամանակահատված` տնտեսականքաղաքականությանորնէ միջո-

--

8.

Արտաքինլագ (խզում,Օսգուցծ հկլ)

-քց) մարքեթինգ(84«ճոջ օՒքոօժաՇնօո Արտադբամիջովների մարքեթինգ,որն ուղղված է արտադրությանգործընթավումտեխնոլոգիական նոր լուծումների որոնմանը,ինչպես ճան արտադրության, : ավելի կատարյալ միջովներիստեղծմանը ն ներդրմանը: 26. Կուտւսկման միջու (Տեածօք մախծ) ապագայինփռխանցելու միջու, փողի ֆունկկիագնողունակությունը ներիյ ձեկը: (Օօքոշօտոռր) կապիտալիմաշվածք 21 Հիմնական կապիտալիարժեքի ճվազում՝ կապված նրա ֆիզիկական ն հիմնական հետ: մաշվածության բարոյական (1օեւո'տ))-22. Տոբինիջ յոսյանիշչը յունը ճրւս սահմ կապիտալիյական արժեքի հարաբերութ 19.

--

--

:

,

անված արժեքին: շուկա վերականգնողական

արդյուն,

Ա-ի սահմանայինարդյունք Հ-ի սահմանային Ա-ի գնինՀ-ի գնին Հ

23.

24.

Հիմնականմիջուների ընդլայնում(Ըոքոեմոմաւոջ) իրականհիմնականմիջոցներիաճի այնպիսիտեմպ, որը հավասար է (կամ բնակչության) աճի տեմպին: Այնպես որ, բոլոր աշխատուժի է անհիմնականմիջոյների ն աշխատուժիհարաբերությունըմնում փոփոխ: Հիմնական միջոցներիխորայում (Ըքնոմ ուճնոտ ԱՇՇքօուռջ) հիմնականմիջուներ :։ աշխատուժ հարաբերությանաճ, ի հակադրություն հիմնականմիջույմերիընդլայնման: .

25.

Հիմնականմիջույներիինքնաճ (ԸտքւաԼոճճոչ) հիմնականմիջոյճերի (օրինակ հողի կամ բաժնետուսերի)արժեքի է: ւտարբերությունն բարձրանալը:Ինքնաճըգույքի վաճառքի ն գների

2ճ.

Հիմնական միջոսների հատուսադրույք (արտադրողականություն) օգտ (Հրաղ զո Շճուո|) (ԲԵճխաԱ 7 01 օճքոով եկամուտ ճերդրումներիվկամ հիմճական միջուներից: Այսպես` 12 դրամեկամուտբերող 100 դրամարժեքով ներդրմանհատույսը 12 Չէ:

`

-

27.

Բը 2556է) Հիմնականմիջույներիարժենվազում(ՍՀքոտլճնօո յույկ է տալիս, թե հիմնականմիջոցներըի՞նչչափով են օգտագործվել կամ մաշվել տվյալ ժամանակահատվածում:Գրան անվանումեն նան հիմնականմիջոցներիմաշվածությանասդիճան:

28.

655«() Միջույնեք (846ռոտ գոնտեսականարժեքունեցող Այութական սեփականությունկամ աննյութական իրավունք,օրինակ, հող, շենքեր, արտոնագիր, հեղինակային իրավունք,ֆինանսականմիջոցներ ն այլն:

Է`

29.

Ներդրումներիտեդարաշխման տեսություն (Բօրթնօ էնեշօրյ) տնտեսագիտական այնպիսիտեսություն,որը նկարագրումէ, թե ներդրողներըսեփականհարստությունն ինչպես են տեղաբաշխումտարբեր ֆինանսականմիջոցներում,այսինքն`ինչպե՞սենճ հարստությունը դնում պորտֆել: .

30.

«ԸՊ

Ներդրում (1ոՆծՏեռՇու) տնտեսական այնպիսի գործունեություն, որն այսօրվա սպառումը կրճատումէ ապագայում արտադրանքն ավելացնելուկամ արտադրության արդյունավետությունը բարձրացնելուհամար:Ընդգրկումէ ճյութական հիմնականմիջոցներըն ոչ նյութականներդրումները(կրթութ-

նախագծայինյան կամմարդկայինգիտելիքներ,հետազոտություններ, ա Ֆինանսների ապահություն): կան աշխատանքներ, է գնում, բնագավառումներդրումընշանակում այնպիսիարժեթղթերի ենճ կամ պարտատոմսերը: բաժնետոմսերը ինչպիսին «ուժ ոմթ օքոցձխշնցո) Շոն (1 որոշակի մածախսերըթողարկման որի ամեն մի գործոնից են, երբ ներդրանքի կարդակումն վազագույնն ներդրումի այդ հարաբերությունն արդյունքի սահմանային ստավկված է հանդեպ: գնիճ նույնն մյուս բոլոր ճերդրանքների

ար

՝

ատ արրանության Աարոն

--

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

Ծենքյու

Մակրոէկոնոմիկա, Եր. Փ., Նորդհաուս Ու.

Գ.

Սամյուելաոծ 2, Եռ.

ե.

ՀԱԿԱԿԱԱԳԱՂԱՂԱԵԱԱԱԶԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱ

ԱԿԱ. Ներածություն

ե. 1., Եր. Տճտեսագիտություն,

1995,

ՄԱ.

Մարքեթինգի նե-

մածություն, Եր. Գրիգորյան Կ. Ա. Գյուղատնտեսության արտադրականֆոնդերը, ներդրումներըն դրանկ օգտագործմանարդյունավետությանբարձրաումը, Եր. 1990 Գ-յուզատնտեսությանհիմնական ֆոնդերի նորմատիվճներ, Բոեթ Մ. Ինչպես է աշխատում փողը, Եր. 1997 Դուշմյուն Հ. ն ուրիշներ Ձեռներեյի սեղանի գիրք, Եր. 1997 Գրիգորյան Կ. Ա.. Գրիգորյան Կ. Կ., Սանասարյան Ա. Ա. Պտուղների արհիմնահարյետադրության ն վերամշակմանէկոնոմիկայի ն մարքեթինգի նն ՀՀ-ում, Եր. 1999 Գրիգորյան Կ. Ա., Գրիգորյան Կ. Կ., Սանասարյան Ա. Ա. Խաղողի արտադրության կ վերամշակմանէկոճոմիկայի ն մարքեթինգիհիմնահարվեըը ՀՀ-ում, Եր. 2000

կապի-

տալ

Եր.

'

Ց ԸՓոԵՇՀՕՐՕ

ԽՃ.

ԷԼ

ԽՕՔԱՂՍՔ

4.

/օոօտ

Ճ41., ԶԽՕՔՇՒԱԼԻՑ

քաոօտ,

Վրքճքթեռ: Դ

.Փ..

1.

ԷԼ,

40348Ը184,

ՀԽ

Ի.

8. քշրճողոօտ

ՇճՂԵՇԽՕՐՕ

Ճ.

20381ՇԼՔՅ

ՃՕՇքուղյոոծ,

ՇԸ ՕՇԱՕՑՏԻԼԱԼ

ԵՈՈՑ

ԸՇՇՂԻԸՇՃՕՐՕ

ԱքօտՅօրոութն

Ի թումոչՕ8 րքՕ35080ո1թոատ, Ւ/., 1999 Շ6բօտ0 Ք. 8. ճքձքուճը Տ: ացոդուը, «Օ3Յ41Ը18Յ

ՇԲՃԵՇՃՕՐՕԾ

ԷԼ ԷԼ, Թ.:ԾԱՕԽԵՒ Ց

ՈօրօՔ

Շ

ՕՇՔՕՏՅԻՈՃ

,

Է3.

հոմ

ՄԻՅՅՅՒԱՆԱՒՈԸ

ՏԵԼԱՕԴՒՅԵՎՑՑ

՛

Խ1., 2000

15. 1Բ 17.

ւ

Ը

ՐՆՐՕՃԱՎԵՇԵՔՈՒՒՆ

ՃճոճՕտիեւ

ք8601,

ԸՓՃԵՇՕՐԾ

նքօ1Աճտքօսօ ք. 4. Յաօաօիուն ՃՃԱՅ-Ճ13 - Խ7ՇԼՐԵՅՆ, 1992

838ԲՕՊՇԼՑՑ,

Ճ.Շ., Ի՛., 1997 ՉԲՕԽՕԻՈԱՀՑ, 7ՎՇԾՔԱԱ ոօր քօճ. Եյոճա1088 Յոօիօիոստ Ա. 11, 19. 4,

ք6ՇԼԵՑՒՇԽՕՐՕ

Հյշոաաօտ Ոտուքասօ

ՕՅՏԱՇՐՑԸ,

ԽՄՇՐՆոՅՄ,

ՉԵՕՏԾԵ ՆՈոքօճոքայոււ մ, 110ր, քօր. 8. 4. Լօքֆաաով, Է. ԽԼ

1.

Վսհօտ

1.,

:

Իքօօտթու

տ

քճոօտճ,

հ.

Գյուղատնտեսական արտադրականֆոնդերիտնտեսական էություննու նշանակությունը Ա.Վ.

ԱԱԱԱԱԱՂԱԱԿ

....Վ.ԼՎԸ

-

Գրիգորյան Կ. Ա., Գրիգորյան Կ. Կ., ԱվետիսյանՍ.

10. ԹոօաօաՈւ

Լ

թյո-

2.

ԼՎԱ

Գյուղատնաեսության դասակարգումը ֆոնդերի

3. Գ

նշանակությանհիմնական արտադրական յուղատնտեսական

ֆոնդերը (կապիտալ)...

ՎԸ.ԸԼԸԴ ԱԱ

Ան

ԱԿկԱԱԿԱԱԱԱԱԿԱԱ

դրանցօգտագործումը

4.

Շրջանառու ֆոնդերը(կապիտալ) ն

5.

ն Ինվեստիլյիաներ

6.

ն ինվեստիվսիաներին Կապիտալներդրումներին առնչվող

կապիտալ ներդրումներ

.ԱԱԶԱԱՎԱԱԱԱԱԱԿԱԶԱԿ

նորագույն

ՀԱԱԱԱՁԱԱԶԱԶԱՁԱԱԶԱԱԱԿԱՂԱՎՀԱՂԱԶԱԱ

Պատգացություններ