ATHENA. «ԿԱՌԱՎԱՐՄԱՆ ՄՈԴԵԼՆԵՐԻ ԳՈՐԾԻՔԱԿԱԶՄ»

ԵՀԱ ՀՐԱՊԱՐԱԿՈՒՄՆԵՐ, 2015 թ.

Կ Ա ­Ռ Ա ­Վ Ա Ր ­Մ Ա Ն­ Մ Ո ­Դ Ե Լ ­Ն Ե ­Ր Ի Գ Ո Ր ­Ծ Ի ­Ք Ա ­Կ Ա Զ Մ

Բ­Ո­ՎԱՆ­ԴԱ­ԿՈՒԹ­ՅՈՒՆ

Ն ­ ե­րա­ծու­թյուն­...................................................................................................................................... 3 Հ ­ ա­մալ­սա­րա­նա­կան կա­ռա­վար­ման մի­տում­նե­ր.................................................................................. 4 1. Հա­մալ­սա­րա­նի ղե­կա­վա­րու­թյու­ն................................................................................................. 5 1.1 Գ ­ որ­ծա­դիր ղե­կա­վա­րի դե­րը...................................................................................................... 5 1.2 Գոր­ծա­դիր ղե­կա­վա­րի ընտ­րու­թյու­ն......................................................................................... 6 1.3 Ինչ­պե՞ս են գոր­ծա­դիր ղե­կա­վար­ներն ընտր­վում Եվ­րո­պա­յում. օրի­նակ­ներ.......................... 7 1.4 Հ ­ ա­մալ­սա­րա­նի ղե­կա­վար­նե­րի հա­մար նա­խա­տես­ված աջակ­ցու­թյան ծրագ­րեր­................... 8 2. Ղ ­ ե­կա­վար մար­մին­ներ.................................................................................................................... 10 2.1 Կ ­ ա­ռուց­ված­ք............................................................................................................................. 10 2.2 Ղ ­ ե­կա­վար մար­մին­նե­րի կա­ռուց­վածք. օրի­նակ­ներ.................................................................. 11 2.3 Ար­տա­քին ան­դամ­նե­րը ղե­կա­վար մար­մին­նե­րի կազ­մում........................................................ 12 2.4 Ար­տա­քին ան­դամ­նե­րի ներգ­րա­վու­մը Եվ­րո­պա­կան հա­մալ­սա­րան­նե­րում­.............................. 13 2.5 Ար­տա­քին ան­դամ­նե­րի ներգ­րավ­ման մո­դել­նե­ր....................................................................... 14 3. Ինչ­պե՞ս բա­րե­փո­խել կա­ռա­վար­ման մո­դե­լը. առա­ջար­կու­թյուն­ներ........................................ 19 4. Եվ­րո­պա­յում վեր­ջին շր­ջա­նի բա­րե­փո­խում­նե­րի օրի­նակ­ներ................................................... 21

Հ ­ ե­ղի­նա­կային իրա­վուն­քը 2015 © Եվ­րո­պա­կան հա­մալ­սա­րա­նա­կան ասո­ցիացիա Բ ­ ո­լոր իրա­վունք­նե­րը պահ­պան­ված են: Այս տե­ղե­կատ­վու­թյու­նը՝ ոչ ա­ռևտ­րային նպա­տակ­նե­րով կա­րե­լի է օգ­տա­գոր­ծել և պատ­ճե­նա­հա­նել` աղ­բյու­րին պատ­շաճ հղում կա­տարելու պայ­մա­նով: (© Եվ­րո­պա­կան հա­մալ­սա­րա­նա­կան ասո­ցիացիա) Զ ­ ե­կույ­ցի էլեկտ­րո­նային ան­վճար անգլերեն տար­բե­րա­կը կա­րե­լի է գտ­նել` այ­ցե­լե­լով www.eua.be ԳՄՍՀ (Գր­քի մի­ջազ­գային ստան­դարտ հա­մա­րա­կա­լում). 9789078997450:

Զ ­ ե­կույ­ցը թարգմանվել և հրատարակվել է «ԵՊՀ հրատարակչության» կողմից: ք. Երևան, 0025, Ալեք Մանուկյան 1, ԵՊՀ Հեռ.՝ +341 10 555570, +374 60 710222 Կայք՝ publishing.ysu.am Էլ. հասցե՝ [email protected] © ԵՊՀ հրատարակչություն ISBN 978-5-8084-2029-8

Ն­Ե­ՐԱ­ԾՈՒ­ԹՅՈՒՆ­

Եվ­րա­միու­թյան «ՏԵՄ­ՊՈՒՍ» ծրագ­րի աջակ­ցու­թյամբ իրա­կա­նաց­վող «ATHENA» (Եվ­րո­պա­կան հար­ևա­ նու­թյան տա­րա­ծաշր­ջա­նի բարձ­րա­գույն կր­թա­կան հաս­տա­տու­թյուն­նե­րի ինք­նա­վա­րու­թյան և կա­յու­նու­ թյան խթա­նում) նա­խա­գի­ծը նպա­տակ ու­նի նպաս­տե­լու հա­մալ­սա­րա­նա­կան կա­ռա­վար­ման բա­րե­փոխ­ մա­նը` խթա­նե­լով հա­մալ­սա­րա­նա­կան ինք­նա­վա­րու­թյու­նը և ֆի­նան­սա­կան կա­յու­նու­թյու­նը Հա­յաս­տա­ նում, Մոլ­դո­վա­յում և Ուկ­րաի­նա­յում: Ինք­նա­վա­րու­թյան և ֆի­նան­սա­կան կա­յու­նու­թյան բա­րե­լա­վումն ապա­հո­վե­լու հա­մար հա­մալ­սա­րան­նե­րի ղե­կա­վա­րու­թյու­նից պա­հանջ­վում է վս­տա­հե­լի ռազ­մա­վա­րա­կան կա­ռա­վա­րում: Հետ­ևա­բար, «ATHENA» նա­խա­գի­ծը, բենչ­մար­կին­գի (առ­կա կր­թա­կան ստան­դարտ­նե­րի հա­մադր­մամբ հա­մե­մա­տա­կան վեր­լու­ծու­թյան) և կա­րո­ղու­թյուն­նե­րի կա­ռուց­ման աշ­խա­տանք­նե­րի մի­ջո­ ցով աջակ­ցում է գոր­ծըն­կեր երկր­նե­րի հա­մալ­սա­րան­նե­րին իրենց կա­ռա­վար­ման մար­մին­նե­րի ար­դիակա­ նաց­ման գոր­ծում: Գոր­ծըն­կեր երկր­նե­րում «ATHENA» նա­խա­գի­ծը հա­մալ­սա­րա­նա­կան ղե­կա­վա­րումն ու ղե­կա­վար մար­մին­ նե­րի բնա­գա­վա­ռը հռ­չա­կել է որ­պես առաջ­նա­հերթ լու­ծում­նե­րի կա­րիք ու­նե­ցող բնա­գա­վառ, քա­նի որ հատ­կա­պես այս երեք երկր­նե­րում պար­զո­րոշ եր­ևում է, որ հա­մալ­սա­րա­նա­կան ոլոր­տի հան­դեպ կա­ռա­ վա­րու­թյուն­նե­րի կող­մից կա վե­րահս­կո­ղու­թյան բարձր մա­կար­դակ: Սա հատ­կա­պես ակ­նա­ռու եր­ևում է պե­տա­կան իշ­խա­նու­թյուն­նե­րի կող­մից ինչ­պես հա­մալ­սա­րան­նե­րի կա­ռա­վար­ման, այն­պես էլ ղե­կա­վար մար­մին­նե­րի ընտ­րու­թյուն­նե­րին ներգ­րավ­վա­ծու­թյամբ, թեև ներ­կա­յում ըն­թա­ցող կա­ռա­վար­ման բա­րե­փո­ խում­նե­րը փո­խում են այս պատ­կե­րը: Օ­րենսդ­րա­կան վեր­ջին փո­փո­խու­թյուն­նե­րը Մոլ­դո­վա­յում և Ուկ­րաի­նա­յում հան­գեց­րել են նրան, որ ոլոր­ տի հիմ­նա­կան բո­լոր շա­հա­կից­նե­րը, գոր­ծա­դիր ղե­կա­վա­րու­թյան և ղե­կա­վար մար­մին­նե­րի միջև եղած պար­տա­կա­նու­թյուն­նե­րի և են­թա­կա­յու­թյուն­նե­րի մա­սով, հա­մա­ձայ­նու­թյան են եկել: Ներ­կա­յումս լայ­նա­ ծա­վալ բա­րե­փո­խում­նե­րի ու­ղին բռ­նած հա­մա­կար­գե­րում բա­րե­փո­խում­նե­րի կա­տա­րո­ղա­կա­նի խն­դի­րը շատ սուր է դր­ված: Սույն գոր­ծի­քա­կազ­մը, միտ­ված լի­նե­լով բա­րե­փո­խում­նե­րի ար­դյու­նա­վետ իրա­կա­ նաց­մանն ու դրանց եր­կա­րա­ժամ­կետ ազ­դե­ցու­թյու­նը երաշ­խա­վո­րե­լուն, նպա­տակ ու­նի աջակ­ցել ան­ ցու­մային այս փու­լի կազ­մա­կերպ­մա­նը: Այն ընդ­հա­նուր գծե­րով ներ­կա­յաց­նում է ժա­մա­նա­կա­կից հա­մալ­ սա­րան­նե­րի գոր­ծա­դիր ղե­կա­վա­րու­մը և ղե­կա­վար մար­մին­նե­րը բնու­թագ­րող հիմ­նա­կան տար­րե­րը` թույլ տա­լով հա­մալ­սա­րան­նե­րին յու­րաց­նե­լու հա­մա­պա­տաս­խան հմ­տու­թյուն­ներն ու փոր­ձա­ռու­թյու­նը և բաշ­ խե­լու աշ­խա­տանք­նե­րի ու պար­տա­կա­նու­թյուն­նե­րի շր­ջա­նակն այն­պես, որ բա­րե­լավ­վի նշ­ված մար­մին­ նե­րի կա­ռուց­ված­քը, կա­ռա­վա­րու­մը և (մա­տուց­վող) ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րը: Գ ­ որ­ծի­քա­կազ­մը ապա­հո­վում է. l

Հ ­ ար­մար ձևա­չա­փով մշակ­ված գործ­նա­կան ու­ղե­ցույց,

l

Հա­ջող­ված փոր­ձի օրի­նակ­ներ,

l

Հ­ղում­ներ խնդ­րին ավե­լի ման­րա­մասն ան­դրա­դարձ պա­րու­նա­կող նյու­թե­րին:

Հ

­ Ա­ՄԱ­ՊԱ­ՏԱՍ­ԽԱՆ ԿԱԶ­ՄԱ­ԿԵՐՊ­ՉԱ­ԿԱՆ

ՄԱՐ­ՄԻՆ­ՆԵՐ

Հ

­ Ա­ՄԱ­ՊԱ­ՏԱՍ­ԽԱՆ ԻՆՍ­ՏԻ­ՏՈՒ­ՑԻՈՆԱԼ

ԿԱ­ՌԱ­ՎԱ­ՐՈՒՄ

ՈՒ­ԺԵՂ ՂԵ­ԿԱ­ՎԱ­ՐՈՒԹՅՈՒՆ

Պ

­ Ա­ՀԱՆՋ­ՆԵՐ

ԱՎԵ­ԼԻ ՄԵԾ

ԻՆ­ՔՆԱ­ՎԱ­ՐՈՒԹՅԱՆ

ՀԱ­ՄԱՐ

ԱՐ­ՏԱ­ՔԻՆ ՇԱ­ՀԱ­ԿԻՑ­ՆԵ­ՐԻ

ՆԵՐԳ­ՐԱ­ՎՈՒՄ

ՈՂՋ ԱՆՁ­ՆԱ­ԿԱԶ­ՄԻ

ՄԱՍ­ՆԱ­ԳԻ­ՏԱ­ՑՈՒՄ

A T H E N A Կ Ա Ռ­ Ա Վ­ Ա Ր Մ­ Ա Ն Մ Ո Դ­ Ե Լ Ն­ Ե Ր­ Ի Գ Ո Ր Ծ­ Ի Ք­ Ա Կ­ Ա Զ Մ

Հ­ա­մալ­սա­րա­նա­կան կա­ռա­վար­ման մի­տում­նե­ր Ք ­ ա­նի որ խոս­քը գնում է Եվ­րո­պա­յում հա­մալ­սա­րան­նե­րի կա­ռա­վար­ման մա­սին, ապա պետք է նշել, որ գոր­ծա­դիր ղե­կա­վա­րը միշտ ընտր­վում է հենց իր` կր­թա­կան հաս­տա­տու­թյան կող­մից: Ու­սում­նա­սիր­ված հա­մա­կար­գե­րի կե­սի դեպ­քում գոր­ծա­դիր ղե­կա­վա­րին ընտ­րե­լու կամ այդ պաշ­տո­նի հա­մար ընտ­րու­ թյուն­ներ ան­ցկաց­նե­լու ան­հրա­ժեշ­տու­թյու­նը պետք է հաս­տատ­վի ար­տա­քին մարմ­նի կող­մից: Թեև մե­ ծա­մա­սամբ այս գոր­ծըն­թա­ցը ձևա­կան բնույթ է կրում, այ­դու­հան­դերձ որոշ հա­մա­կար­գե­րում ար­տա­քին մար­մին­նե­րը կա­րող են զգա­լի կշիռ ու­նե­նալ ընտ­րա­կան գոր­ծըն­թա­ցում: Պաշ­տո­նա­վար­ման ժամ­կե­տի տևո­ղու­թյու­նը հա­մա­րյա միշտ նշ­վում է օրեն­քում՝ մատ­նան­շե­լով ճշգ­րիտ կամ առա­վե­լա­գույն եր­կար ժա­մա­նա­կա­հատ­ված: Արևմ­տաեվ­րո­պա­կան մի շարք երկր­նե­րում ան­ցու­մը դե­պի ավե­լի կոր­պո­րա­տիվ, գլխա­վոր գոր­ծա­դիր տնօ­րե­նի (Chief Executive Officer - CEO) տի­պի ռեկ­տոր­նե­րի ինս­տի­տու­տին տե­ղի է ու­նե­նում հա­մալ­սա­րան­նե­րի` կա­ռա­վար­ման ոլոր­տում ավե­լի մեծ ինք­նա­վա­րու­թյան և սե­փա­կան կազ­մա­ կերպ­չա­կան մար­մին­ներն ինք­նու­րույ­նա­բար ստեղ­ծե­լու կա­րո­ղու­թյա­նը զու­գըն­թաց: Մ ­ յուս կող­մից, դեռևս գոր­ծում են ավե­լի ավան­դա­կան մո­դել­ներ. մաս­նա­վո­րա­պես Հա­րա­վային և Ար­ևե­ լյան Եվ­րո­պա­յում ռեկ­տո­րը «primus inter pares»1 ընտր­վում է ակա­դե­միական հան­րույ­թի կող­մից և հենց նույն հան­րույ­թի ներ­սից: Եվ­րո­պա­կան հա­մալ­սա­րան­նե­րի մեծ մա­սում, ար­տա­քին ան­դամ­ներն այժմ մաս­նակ­ցում են տվյալ հաս­ տա­տու­թյան կա­ռա­վար­ման մար­մին­նե­րի ամե­նա­կար­ևոր որո­շում­նե­րի կա­յաց­մա­նը: Մինչ սա դի­տարկ­ վում է որ­պես հաշ­վետ­վո­ղա­կա­նու­թյան կար­ևոր չա­փա­նիշ, այն նաև պար­զո­րոշ ծա­ռա­յում է այլ, ավե­լի ռազ­մա­վա­րա­կան նպա­տակ­նե­րի: Իս­կա­պես, հա­մալ­սա­րան­նե­րի կա­ռա­վար­ման մար­մին­նե­րում ար­տա­քին ան­դամ­նե­րը հա­ճախ ընտր­վում են` խթա­նե­լու ար­տադ­րու­թյան և այլ ոլորտ­նե­րի հետ կա­պե­րը: Այն հա­ մա­կար­գե­րում, որ­տեղ որո­շում կա­յաց­նող մար­մին­նե­րը նախ­կի­նում չէին ներգ­րա­վում ար­տա­քին ան­դամ­ նե­րի, նմա­նա­տիպ զար­գա­ցում­նե­րը քն­նարկ­վում էին բա­վա­կա­նին վի­ճա­հա­րույց կեր­պով, հատ­կա­պես եթե այդ ան­դամ­նե­րի մեծ մասն ընտր­վում են կա­ռա­վա­րու­թյան կող­մից: Սա հա­ճախ դի­տարկ­վում է որ­ պես կա­ռա­վա­րու­թյուն­նե­րի կող­մից ձեռ­նարկ­ված քայլ` մե­ծաց­նե­լու իրենց ազ­դե­ցու­թյու­նը որո­շում­նե­րի կա­յաց­ման ներ­քին գոր­ծըն­թաց­նե­րում` այս­պի­սով նվա­զեց­նե­լով հա­մալ­սա­րան­նե­րի ինս­տի­տու­ցիոնալ ինք­նա­վա­րու­թյու­նը: Հյու­սի­սային Եվ­րո­պայի շատ երկր­նե­րում հա­մալ­սա­րան­ներն ազատ կեր­պով կա­րող են ընտ­րել իրենց ար­տա­քին ան­դամ­նե­րին, չնա­յած այս հա­մա­կար­գե­րի մի մա­սում, ֆոր­մալ կեր­պով, ար­ տա­քին մար­մինն է նշա­նա­կում ար­տա­քին ան­դամ­նե­րին, որոնք առա­ջադր­վում են տվյալ հա­մալ­սա­րա­նի կող­մից: Հ ­ ա­մա­կար­գե­րի մեծ մա­սում, կա­ռա­վա­րու­թյու­նը դեռևս մաս­նա­կիորեն կամ ամ­բող­ջո­վին վե­րահս­կում է ար­տա­քին ան­դամ­նե­րի նշա­նա­կու­մը: Չնա­յած զգա­լի է դե­պի ավե­լի փոքր և ավե­լի ար­դյու­նա­վետ կա­ռա­ վար­ման մար­մին­նե­րի ան­ցնե­լու մի­տու­մը, մի շարք հա­մա­կար­գե­րում, մաս­նա­վո­րա­պես մի­ջերկ­րա­ծո­վյան երկր­նե­րում, դեռևս գո­յու­թյուն ու­նեն կա­ռա­վար­ման շատ մեծ մար­մին­ներ: Ի տար­բե­րու­թյուն միաս­նա­կան հա­մա­կար­գե­րի` եր­կա­կի կա­ռա­վար­ման հա­մա­կար­գե­րի թի­վը (մար­մին­նե­րի միջև լիազո­րու­թյուն­նե­րի և պա­տաս­խա­նատ­վու­թյուն­նե­րի բա­ժան­ման որո­շա­կի տե­սակ­նե­րով և սո­վո­րա­բար կազմ­ված խորհր­դից, նա­խա­գա­հու­թյու­նից և սե­նա­տից), գնա­լով աճում է: Հ ­ իմ­նա­կան տար­րե­րը. n

Հ ­ ա­մալ­սա­րա­նա­կան կա­ռա­վար­ման մո­դե­լի բա­րե­լա­վու­մը նպաս­տում է ողջ հա­մա­կար­գի հզո­ րաց­մա­նը­,

n

Ա­վե­լի փոքր ղե­կա­վար մար­մին­նե­րը, թվում է` ավե­լի շատ են միտ­ված ռազ­մա­վա­րա­կան որո­ շում­նե­րի կա­յաց­մա­նը­,

n

Ար­տա­քին ան­դամ­նե­րի լիակա­տար ներգ­րա­վու­մը կա­ռա­վար­ման մար­մին­նե­րում իր դրա­կան ազ­դե­ցու­թյունն է թող­նում հա­մընդ­հա­նուր կա­ռա­վար­ման վրա­,

n

Ի­րա­վա­կան կար­գա­վի­ճա­կի հա­մա­պա­տաս­խան փո­փո­խու­թյու­նը կա­րող է ան­հրա­ժեշ­տու­թյուն լի­նել,

n

Հ ­ ա­մալ­սա­րա­նի գոր­ծա­դիր ղե­կա­վա­րի ընտ­րու­թյան կար­գը (ն­շա­նա­կում կամ ընտ­րու­թյուն),

n

Բ ­ ո­լոր ներգ­րավ­ված կող­մե­րի մաս­նա­գի­տա­կան զար­գա­ցու­մը:

1 Առաջինը հավասարների մեջ:

A T H E N A Կ Ա Ռ­ Ա Վ­ Ա Ր Մ­ Ա Ն Մ Ո Դ­ Ե Լ Ն­ Ե Ր­ Ի Գ Ո Ր Ծ­ Ի Ք­ Ա Կ­ Ա Զ Մ

1. ՀԱ­ՄԱԼ­ՍԱ­ՐԱ­ՆԻ ՂԵ­ԿԱ­ՎԱ­ՐՈՒ­ԹՅՈՒ­Ն

1.1 Գ­որ­ծա­դիր ղե­կա­վա­րի դե­րը Մ ­ ե­րօ­րյա եվ­րո­պա­կան հա­մալ­սա­րան­նե­րում գոր­ծա­դիր ղե­կա­վարն այլևս չի նույ­նաց­վում զուտ գոր­ծա­դիր գոր­ծա­ռույթ իրա­կա­նաց­նող պաշ­տո­նյայի հետ. գոր­ծա­դիր ղե­կա­վա­րի դե­րը մե­ծա­ցել է՝ սեր­տո­րեն կապ­ ված լի­նե­լով հա­մալ­սա­րա­նի ռազ­մա­վա­րու­թյան իրա­կա­նաց­ման, ղե­կա­վար մար­մին­նե­րի հաշ­վետ­վո­ղա­ կա­նու­թյան և ամե­նօ­րյա կա­ռա­վար­ման նկատ­մամբ վե­րահս­կո­ղու­թյան հետ: Գոր­ծա­դիր ղե­կա­վար­նե­րը պա­տաս­խա­նա­տու են իրենց կր­թա­կան հաս­տա­տու­թյան եր­կա­րա­ժամ­կետ տես­լա­կա­նի և զար­գաց­ման հա­մար` երաշ­խա­վո­րե­լով այդ ուղ­ղու­թյամբ տար­վող տար­բեր աշ­խա­տանք­նե­րի կա­յու­նու­թյու­նը: Նրանք ներ­քին կար­գով նա­խա­ձեռ­նում և կա­ռա­վա­րում են փո­փո­խու­թյուն­նե­րի գոր­ծըն­թաց­նե­րը, վա­րում են ներ­ քին հա­ղոր­դակ­ցու­թյու­նը, ինչ­պես նաև ար­տա­քին հա­ղոր­դակ­ցու­թյու­նը կր­թա­կան հաս­տա­տու­թյան և հա­ սա­րա­կու­թյան, բիզ­նե­սի ու քա­ղա­քա­կա­նու­թյուն իրա­կա­նաց­նող­նե­րի միջև:

ՌԱ­ԶԱ­ՄԱ­ՎԱ­ՐԱ­ԿԱՆ ԴԵ­ՐԱ­ԿԱ­ՏԱ­ՐՈՒՄ

ԳՈՐ­ԾԱ­ԴԻՐ ԴԵ­ՐԱ­ԿԱ­ՏԱ­ՐՈՒՄ

n n n

ԵՐ­ԿԱ­ՐԱ­ԺԱՄ­ԿԵՏ ՏԵՍ­ԼԱ­ԿԱՆ

Փ

­ Ո­ՓՈ­ԽՈՒԹՅՈՒՆ­ՆԵ­ՐԻ ԿԱ­ՌԱ­ՎԱ­ՐՈՒՄ­

Ա­ԿԱ­ԴԵ­ՄԻԱԿԱՆ ԶԱՐ­ԳԱ­ՑՈՒՄ

n

ԻՆՍ­ՏԻ­ՏՈՒ­ՑԻՈՆԱԼ ՌԱ­ԶԱ­ՄԱ­ՎԱ­ՐԱ­ԿԱՆ ՊԼԱ­ՆԻ ԻՐԱ­ԿԱ­ՆԱ­

ՑՈՒՄ Հ

­ ԱՇ­ՎԵՏ­ՎՈ­ՂԱ­ԿԱ­ՆՈՒԹՅՈՒՆ

Ֆ

­ Ի­ՆԱՆ­ՍԱ­ԿԱՆ ԿԱՅՈՒ­ՆՈՒԹՅՈՒՆ

Կ

­ ԱԴ­ՐԱՅԻՆ ՔԱ­ՂԱ­ՔԱ­ԿԱ­ՆՈՒԹՅՈՒՆ

n n n n

ՀԱ­ՄԱ­ԿԱՐ­ԳՈ­ՂԻ ԴԵ­ՐԱ­ԿԱ­ՏԱ­ՐՈՒՄ

n n

ԳՈՐ­ԾԸՆ­ԿԵՐ­ՆԵ­ՐԻ ՀԵՏ ՀԱ­ՐԱ­ԲԵ­ՐՈՒԹՅՈՒՆ­ՆԵ­ՐԻ ՀԱ­ՄԱ­ԿԱՐ­

ԳՈՒՄ

(ԲԻԶ­ՆԵՍ, ՀԱ­ՍԱ­ՐԱ­ԿՈՒԹՅՈՒՆ, ՔԱ­ՂԱ­ՔԱ­ԿԱ­ՆՈՒԹՅՈՒՆ ԻՐԱ­

ԿԱ­ՆԱՑ­ՆՈՂ­ՆԵՐ)

Ն

­ ԵՐ­ՔԻՆ ՀԱ­ՂՈՐ­ԴԱԿ­ՑՈՒԹՅՈՒՆ

Ինչ­պե՞ս է գոր­ծա­դիր ղե­կա­վա­րի գործառույթ սահ­ման­ված օրեն­քով և հա­ մալ­սա­րա­նի կա­նո­նադ­րու­թյամբ Ա ­ րդյո՞ք գոր­ծա­դիր մարմ­նի ղե­կա­վարն ու­նի բո­լոր մի­ջոց­ներն այս աշ­խա­ տանք­նե­րի իրա­կա­նաց­ման հա­մար

A T H E N A Կ Ա Ռ­ Ա Վ­ Ա Ր Մ­ Ա Ն Մ Ո Դ­ Ե Լ Ն­ Ե Ր­ Ի Գ Ո Ր Ծ­ Ի Ք­ Ա Կ­ Ա Զ Մ

1.2 Գոր­ծա­դիր ղե­կա­վա­րի ընտ­րու­թյու­ն Եվ­րո­պա­յում ռեկ­տո­րի ընտ­րու­թյան կար­գը երկ­րից եր­կիր կա­րող է տար­բեր­վել: Ընտ­րու­թյան կար­գերն ընկ­նում են հետ­ևյալ չորս հիմ­նա­կան դա­սա­կար­գում­նե­րի ներքո. n

Ընտր­վում է հա­տուկ ընտ­րա­կան մարմ­նի կող­մից, որը սո­վո­րա­բար մեծ, հա­մալ­սա­րա­նա­կան հան­րույ­թի տար­բեր խմ­բեր (ու­ղ­ղա­կի կամ անուղ­ղա­կի) ներ­կա­յաց­նող մար­մին է (գի­տա­կան աշ­խա­տա­կից­ներ, այլ աշ­խա­տա­կից­ներ, ու­սա­նող­ներ), որոնց ձայ­նե­րը կա­րե­լի է կշ­ռել,­

n

Ընտր­վում է ղե­կա­վար մարմ­նի կող­մից, որն իր հեր­թին հա­մալ­սա­րա­նա­կան հան­րույ­թի ներ­սից ժո­ղովր­դա­վար կեր­պով ընտր­ված մար­մին է (սո­վո­րա­բար սե­նատ` մար­մին, որը լուծում է ակա­ դե­միական հար­ցե­րը),­

n

Ընտր­վում է հա­մալ­սա­րա­նի խորհր­դի/­նա­խա­գա­հու­թյան կող­մից (ղե­կա­վար մար­մին, որը լու­ ծում է ռազ­մա­վա­րա­կան հար­ցե­րը),

n

Ն­շա­նակ­վում է երկ­քայլ գոր­ծըն­թա­ցի ար­դյուն­քում, որի մեջ ներգ­րավ­ված են և՛ սե­նա­տը, և՛ խոր­հուր­դը/­նա­խա­գա­հու­թյու­նը:

Ո ­ ւ­սում­նա­սիր­ված հա­մա­կար­գե­րի մոտ կե­սում, ռեկ­տո­րի ընտ­րու­թյու­նը հաս­տատ­վում է ար­տա­քին մարմնի կող­մից, ինչ­պի­սին կա­րող է լի­նել կր­թու­թյան (բարձ­րա­գույն կր­թու­թյան) նա­խա­րա­րը կամ պե­տու­թյան/­կա­ ռա­վա­րու­թյան ղե­կա­վա­րը: Այ­նու­ամ ­ ե­նայ­նիվ, այս վա­վե­րա­ցու­մը կա­րող է պար­զա­պես ձևա­կան բնույթ կրել: Մյուս դեպ­քե­րում, ար­տա­քին մարմ­նի կող­մից ընտ­րու­թյան ար­դյունք­նե­րի վա­վե­րաց­ման կա­րի­քը չկա:

A T H E N A Կ Ա Ռ­ Ա Վ­ Ա Ր Մ­ Ա Ն Մ Ո Դ­ Ե Լ Ն­ Ե Ր­ Ի Գ Ո Ր Ծ­ Ի Ք­ Ա Կ­ Ա Զ Մ

1.3 Ինչ­պե՝ս են գոր­ծա­դիր ղե­կա­վար­ներն ընտր­վում ­ Եվ­րո­պա­յում. օրի­նակ­ներ

ՀԱ­ՄԱ­ԿԱՐԳ

ԸՆՏ­ՐԱ­ԿԱՆ ՄԱՐ­ՄԻՆ/­ՄԱՐ­ՄԻՆ­ՆԵՐ

ՀԱ­ՄԱԼ­ՍԱ­ՐԱ­ՆԱ­

ԿԱՆ ԸՆՏ­ՐԱ­ԿԱՆ

ՄԵԾ ՄԱՐ­ՄԻՆ

ՍԵ­ՆԱ­ՏԻ ՏԻ­ՊԻ

ՂԵ­ԿԱ­ՎԱՐ

ՄԱՐ­ՄԻՆ

ՊԵ­ՏԱ­ԿԱՆ

ՄԱՐՄ­ՆԻ ԿՈՂ­ՄԻՑ

ՀԱՍ­ՏԱ­ՏՈՒՄ

ԽՈՐՀՐ­ԴԻ/­ՆԱ­

ԽԱ­ԳԱ­ՀՈՒԹՅԱՆ

ՏԻ­ՊԻ ՂԵ­ԿԱ­ՎԱՐ

ՄԱՐ­ՄԻՆ

X X

ՉԵ­ԽԻԱ

X X

ԴԱ­ՆԻ­Ա

ԷՍ­ՏՈ­ՆԻ­Ա

X

ՖԻՆ­ԼԱՆ­ԴԻ­Ա

X X

Ֆ­ՐԱՆ­ՍԻ­Ա

X

ԳԵՐ­ՄԱ­ՆԻ­Ա

ՀՈՒ­ՆԱՍ­ՏԱՆ

ՏԱՐ­ԲԵՐ­ՎՈՒՄ

Է ԸՍՏ ՀԱ­ՄԱԼ­

ՍԱ­ՐԱՆ­ՆԵ­ՐԻ/

ԵՆ­ԹԱ­ՀԱ­ՄԱ­ԿԱՐ­

ԳԵ­ՐԻ

X

ԱՎՍՏ­ՐԻ­Ա

ԿԻՊ­ՐՈՍ

ԸՆ­ԹԱ­ՑԱ­ԿԱՐԳ,

ՈՐԸ ՆԵ­ՐԱ­ՌՈՒՄ

Է ՂԵ­ԿԱ­ՎԱՐ

ՄԱՐ­ՄԻՆ­ՆԵ­ՐԻ

ԵՐ­ԿՈՒ ՏԻ­ՊԵՐՆ

ԷԼ

X

X X

ՀՈՒՆ­ԳԱ­ՐԻ­Ա

X X

ԻՍ­ԼԱՆ­ԴԻ­Ա

X

X

ԻՌ­ԼԱՆ­ԴԻ­Ա

Ի­ՏԱ­ԼԻ­Ա

X

X

ԼԱՏ­ՎԻ­Ա

X

X

ԼԻՏ­ՎԱ

X

ԼՅՈՒՔ­ՍԵՄ­ԲՈՒՐԳ

X

X

X

X

X

ՄԱԼ­ԹԱ

ՆԻ­ԴԵՐ­ԼԱՆԴ­ՆԵՐ

X

ՆՈՐ­ՎԵ­ԳԻ­Ա

ԼԵ­ՀԱՍ­ՏԱՆ

X

ՊՈՐ­ՏՈՒ­ԳԱ­ԼԻ­Ա

X X

ՌՈՒ­ՄԻ­ՆԻ­Ա

X

ՍԵՐ­ԲԻ­Ա

X

Ս­ԼՈ­ՎԱ­ԿԻ­Ա

Ս­ԼՈ­ՎԵ­ՆԻ­Ա

X

ԻՍ­ՊԱ­ՆԻ­Ա

X

X

X

Շ­ՎԵ­ԴԻ­Ա

X

Շ­ՎԵՅ­ՑԱ­ՐԻ­Ա

ԹՈՒՐ­ՔԻ­Ա

ՄԹ

X

X

X X

X

A T H E N A Կ Ա Ռ­ Ա Վ­ Ա Ր Մ­ Ա Ն Մ Ո Դ­ Ե Լ Ն­ Ե Ր­ Ի Գ Ո Ր Ծ­ Ի Ք­ Ա Կ­ Ա Զ Մ

1.4 Հ­ա­մալ­սա­րա­նի ղե­կա­վար­նե­րի հա­մար նա­խա­տես­ված աջակ­ցու­թյան ծրագ­րեր­ Եվ­րո­պա­կան որոշ երկր­նե­րում բարձ­րա­գույն կր­թա­կան ոլոր­տը միավո­րել և հատ­կաց­րել է ռե­սուրս­ներ, որոնք պետք է ներդր­վեն ղե­կա­վա­րու­թյան զար­գաց­ման, ու­սուց­ման և աջակ­ցու­թյան հա­մար: Ռեկ­տոր­նե­ րի ազ­գային հա­մա­ժո­ղով­նե­րը, որ­պես ոլոր­տի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­ներ, կա­րող են հան­դես գալ նմա­նա­տիպ նա­խա­ձեռ­նու­թյուն­ներով: Աջակ­ցու­թյան ծրագ­րե­րը կա­րող են մա­տուց­վել տար­բեր ձևե­րով. ստորև ներ­ կա­յաց­ված օրի­նակ­նե­րում, դա­սըն­թաց­ներն ուղ­ղա­կիորեն ան­ցկաց­վում են Ռեկ­տոր­նե­րի հա­մա­ժո­ղո­վի կամ մի խումբ հա­մալ­սա­րան­նե­րի հա­մար և կամ էլ հա­տուկ այդ նպա­տա­կով ազ­գային մա­կար­դա­կում ստեղծ­ված կա­ռույ­ցի մի­ջո­ցով:

Մ ­ իացյալ Թա­գա­վո­րու­թյուն. Առաջ­նոր­դու­թյան հիմ­նադ­րամ n

Հ ­ իմ­նադր­վել է UUK (ՄԹ Հա­մալ­սա­րան­ներ) և GuildHE (Գե­րա­զան­ցու­թյուն և բազ­մա­զա­նու­թյուն բարձ­ րա­գույն կր­թու­թյան մեջ) կող­մից: Մար­մին­ներ, որոնք ներ­կա­յաց­նում են հա­մալ­սա­րան­ներն ու բար­ձ­ րա­գույն ու­սուց­ման քո­լեջ­նե­րը ՄԹ­-ու­մ,­

n

Ա­ռա­քե­լու­թյու­նը. բարձ­րա­գույն կր­թու­թյան ներ­կայիս և ապա­գա ղե­կա­վար­նե­րի կա­ռա­վար­ման և առաջ­նոր­դու­թյան հմ­տու­թյուն­նե­րի զար­գա­ցում և բա­րե­լա­վում,

n

Գոր­ծու­նեու­թյու­նը. Բարձ­րա­գույն կր­թա­կան ոլոր­տի ղե­կա­վար պաշ­տոն­նե­րի հա­մար նա­խա­տես­ված զար­գաց­ման ծրագ­րե­րի շարք, նե­րա­ռյալ այն­պի­սի ծրագ­րեր, որոնք կենտ­րո­նա­նում են «ա­պա­գա առաջ­նորդ­նե­րի», ակա­դե­միական և կա­ռա­վար­չա­կան պաշ­տոն­նե­րում ներգ­րավ­ված կա­նանց, ինչ­ պես նաև փոքր հաս­տա­տու­թյուն­նե­րի հա­տուկ կա­րիք­նե­րի վրա. մի­ջո­ցա­ռում­ներ, ինս­տի­տու­ցիոնալ կա­ռա­վար­ման մա­սին հե­տա­զո­տու­թյուն­ներ, խորհր­դատ­վու­թյուն,

n

Հ ­ իմ­նադ­րա­մի նա­խա­գա­հու­թյու­նը կազմ­ված է հա­մալ­սա­րա­նի ղե­կա­վար­նե­րից, ինչ­պես նաև հե­ղի­նա­ կա­վոր ըն­կե­րու­թյուն­նե­րի գոր­ծա­դիր տնօ­րեն­նե­րից,

n

Փ ­ որ­ձա­գետ­նե­րի մշ­տա­կան թիմ,

n

Ֆ ­ ի­նան­սա­կան աջակ­ցու­թյուն ՄԹ բարձ­րա­գույն կր­թա­կան հա­մա­կար­գը ֆի­նան­սա­վո­րող չորս մար­ մին­նե­րի կող­մից,

n

Ֆ ­ ի­նան­սա­վոր­վում է նաև ան­դա­մու­թյան վճար­նե­րից (ան­դա­մու­թյու­նը բաց է բարձ­րա­գույն կր­թա­կան բո­լոր հաս­տա­տու­թյուն­նե­րի, հա­րա­կից կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րի և գոր­ծա­կա­լու­թյուն­նե­րի հա­մար),

n

Կ ­ այ­քի հաս­ցեն` http://www.lfhe.ac.uk/:

Ն ­ որ­վե­գիա. Ռեկ­տոր­նե­րի հա­մա­ժո­ղով

n

Ն ­ որ­վե­գիայի բարձ­րա­գույն կր­թա­կան հաս­տա­տու­թյու­ննե­րի ասո­ցիացիան (UHR) 2003 թ. սկ­սած նա­խա­պատ­րաս­տում է հա­մալ­սա­րա­նա­կան ղե­կա­վար­ման ծրագ­րեր, որոնք տա­րե­կան կտր­ված­քով անցկաց­վում են ռեկ­տոր­նե­րի, դե­կան­նե­րի և կր­թա­կան որոշ ծրագ­րե­րի ղե­կա­վար­նե­րի հա­մար:

n

«Դե­կան­նե­րի դպ­րո­ցի առա­քե­լու­թյու­նը». դե­կան­նե­րի կա­ռա­վար­ման և առաջ­նոր­դու­թյան հմ­տու­թյուն­ նե­րի զար­գա­ցում և բա­րե­լա­վում: Յու­րա­քան­չյուր դա­սըն­թաց ու­նի եր­կու նպա­տակ. փո­խան­ցել բարձ­ րա­գույն ու­սուց­ման քա­ղա­քա­կա­նու­թյան, ռազ­մա­վա­րու­թյուն­նե­րի և ոլոր­տի աշ­խա­տանք­նե­րի վե­րա­ բե­րյալ գի­տե­լիք, երկ­րորդ՝ վե­րահսկ­վող խմ­բե­րում ան­հա­տա­պես աշ­խա­տել մաս­նա­կից­նե­րի հետ` յու­ րա­քան­չյու­րի սե­փա­կան դե­րա­կա­տար­ման հետ կապ­ված:

n

Ռ ­ եկ­տոր­նե­րի սե­մի­նա­րի առա­քե­լու­թյու­նը (հիմ­նա­կա­նում նա­խա­տես­ված է սկս­նակ ռեկ­տոր­նե­րի հա­ մար). փո­խան­ցել բարձ­րա­գույն կրթական քա­ղա­քա­կա­նու­թյան, ռազ­մա­վա­րու­թյուն­նե­րի և ոլոր­տի աշ­ խա­տանք­նե­րի վե­րա­բե­րյալ գի­տե­լիք, ինչ­պես նաև ցան­ցային աշ­խա­տան­քի հմ­տու­թյուն­ներ

n

Կ ­ այ­քի հաս­ցեն` http://www.uhr.no/om_uhr/about_uhr_1:

A T H E N A Կ Ա Ռ­ Ա Վ­ Ա Ր Մ­ Ա Ն Մ Ո Դ­ Ե Լ Ն­ Ե Ր­ Ի Գ Ո Ր Ծ­ Ի Ք­ Ա Կ­ Ա Զ Մ

Մ ­ ի­ջազ­գային. «U4» ակա­դե­միական առաջ­նոր­դու­թյան ծրա­գիր n

Ռ ­ ազ­մա­վա­րա­կան հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյուն Գեն­տի (Բել­գիա), Գյո­թին­գե­նի (Գեր­մա­նիա), Գրո­նին­գե­նի (Նի­դեր­լանդ­ներ) և Ուփ­սա­լայի (Շ­վե­դիա) հա­մալ­սա­րան­նե­րի միջև,

n

Ա­կա­դե­միական առաջ­նոր­դու­թյան ծրա­գի­րը նա­խա­տես­ված է հա­մա­գոր­ծակ­ցող հա­մալ­սա­րան­նե­րի բարձ­րա­գույն գոր­ծա­դիր ղե­կա­վա­րու­թյան (ա­կա­դե­միական և վար­չա­կան մար­մին­նե­րի) հա­մար,

n

Ծ­րա­գի­րը մշակ­վել և իրա­կա­նաց­վում է հա­մա­գոր­ծակ­ցող չորս հա­մալ­սա­րան­նե­րի կող­մից,

n

Ն­պա­տակ­նե­րը. ղե­կա­վար­նե­րի ցան­ցի մի­ջո­ցով ռազ­մա­վա­րա­կան մա­կար­դա­կում բա­րե­լա­վել առաջ­ նոր­դու­թյան հմ­տու­թյուն­ներն ու խթա­նել հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյու­նը նշ­ված հա­մալ­սա­րան­նե­րի միջև,

n

Մի­ջազ­գային բենչ­մար­կին­գի հնա­րա­վո­րու­թյուն­ներ (չորս տար­բեր երկր­նե­րի մաս­նակ­ցու­թյամբ),

n

Կ ­ այ­քի հաս­ցեն` http://www.u4network.eu/?q=node/41:

A T H E N A Կ Ա Ռ­ Ա Վ­ Ա Ր Մ­ Ա Ն Մ Ո Դ­ Ե Լ Ն­ Ե Ր­ Ի Գ Ո Ր Ծ­ Ի Ք­ Ա Կ­ Ա Զ Մ

2. Ղ­Ե­ԿԱ­ՎԱՐ ՄԱՐ­ՄԻՆ­ՆԵՐ

2.1 Կ­ա­ռուց­ված­ք Հ ­ ա­մալ­սա­րա­նա­կան կա­ռա­վար­ման հա­մա­կար­գե­րի եր­կու հիմ­նա­կան տե­սակ­ներ կան. եր­կա­կի և միաս­ նա­կան: Եվ­րո­պա­կան հա­մա­կար­գե­րի մեծ մա­սում հա­մալ­սա­րան­ներն ու­նեն եր­կա­կի կա­ռուց­վածք` բաղ­ կա­ցած խորհր­դից կամ նա­խա­գա­հու­թյու­նից և սե­նա­տից: Չնա­յած տեր­մի­նա­բա­նու­թյու­նը եվ­րո­պա­կան մի երկ­րից մյու­սը զգա­լիորեն կա­րող է տար­բեր­վել, սե­նա­տը հա­ճախ ավե­լի մեծ և ներ­կա­յա­ցուց­չա­կան մար­ մին է, որը նե­րա­ռում է ակա­դե­միական հան­րույ­թին, և որոշ չա­փով հա­մալ­սա­րա­նի աշ­խա­տա­կից­նե­րի այլ խմ­բե­րին: Իրա­վա­սու­թյուն­նե­րը խորհր­դի/­նա­խա­գա­հու­թյան և սե­նա­տի միջև հս­տա­կո­րեն բա­ժան­ված են: Բարձ­րա­գույն կր­թա­կան հա­մա­կար­գե­րը նշա­նա­կա­լիորեն կա­րող են տար­բեր­վել պա­տա­խա­նատ­վու­թյուն­ նե­րի ծա­վա­լի ու ղե­կա­վար մար­մին­նե­րի միջև դրանց բաշխ­ման առում­նե­րով: Եր­կա­կի հա­մա­կար­գում, խոր­հուր­դը/­նա­խա­գա­հու­թյու­նը հա­ճախ պա­տաս­խա­նա­տու է եր­կա­րա­ժամ­կետ ռազ­մա­վա­րա­կան որո­ շում­նե­րի հա­մար, ինչ­պի­սիք են՝ կա­նո­նադ­րու­թյուն­նե­րը, ռազ­մա­վա­րա­կան պլան­նե­րը, ռեկ­տո­րի և պրո­ ռեկ­տոր­նե­րի ընտ­րու­թյու­նը և բյու­ջեի տե­ղա­բաշ­խու­մը: Սե­նա­տը լիազոր­ված է ակա­դե­միական հար­ցե­րի հա­մար, ինչ­պի­սիք են ու­սում­նա­կան ծրագ­րե­րը, գի­տա­կան աս­տի­ճան­նե­րը և աշ­խա­տա­կից­նե­րի առաջ­ խա­ղա­ցու­մը: Սե­նա­տը հիմ­նա­կա­նում կազմ­վում է ներ­հա­մալ­սա­րա­նա­կան ան­դամ­նե­րից: Որոշ դեպ­քե­րում սե­նա­տի կազ­մի մեջ մտ­նում են միայն պրո­ֆե­սոր­նե­րը: Այ­նու­ամ ­ ե­նայ­նիվ, եվ­րո­պա­կան հա­մա­կար­գե­րին ավե­լի բնո­րոշ են ակա­դե­միական և վար­չա­կան աշ­խա­տա­կից­նե­րի բո­լոր խմ­բե­րին և ու­սա­նող­նե­րին ընդ­ գր­կող սե­նատ­նե­րը:­ Այլ երկր­նե­րում հա­մալ­սա­րան­ներն ու­նեն միաս­նա­կան կա­ռա­վար­ման հա­մա­կարգ, որ­տեղ կա միայն մեկ որո­շում կա­յաց­նող մար­մին: Այս մար­մի­նը, որը պա­տաս­խա­նա­տու է բո­լոր կար­ևոր որո­շում­նե­րի հա­մար, կա­րող է ան­վան­վել սե­նատ, խոր­հուրդ կամ կրել այլ ան­վա­նում:

ՉԵ­ԽԻ­Ա

ՆԻ­ԴԵՐ­ԼԱՆԴ­

ՆԵՐ

ՄԹ

ԱՎՍՏ­ՐԻ­Ա

Շ­ՎԵ­ԴԻ­Ա

ՖԻՆ­ԼԱՆ­ԴԻ­Ա

ԴԱ­ՆԻ­Ա

Հաշ­վե­տու է դարձ­նում նա­խա­գա­հու­թյա­ Ա­ռա­վե­լա­գույ­ նը, հաս­տա­տում է բյու­ջեն նը 50

Հիմ­նա­կան որո­շում կա­յաց­նող մար­մին

Վե­րահս­կիչ մար­մին. հաս­տա­տում է բյու­ 5, 7, 9 ջեն, իրա­կա­նաց­նում է ռազ­մա­վա­րա­կան վե­րահս­կո­ղու­թյուն

Ա­կա­դե­միական և այլ աշ­խա­տա­կից­նե­րի 18, 26 ընտ­րու­թյան հար­ցեր

Տար­բեր է հա­մալ­սա­րա­նից հա­մալ­սա­ րան

Սե­նատ

Նա­խա­գա­ հու­թյուն

Նա­խա­գա­ հու­թյուն

Սե­նատ

Նա­խա­գա­ հու­թյուն

Գլ­խա­վոր գոր­ծա­դիր մար­մին. ֆի­նան­ սա­կան հար­ցեր, ռազ­մա­վա­րա­կան պլա­նա­վո­րում, հաշ­վետ­վու­թյուն­ներ և կադ­րային գոր­ծըն­թաց­ներ

Խորհր­դակ­ցա­կան. հաս­տա­տում է գոր­ ծա­դիր ղե­կա­վա­րին

Նա­խա­գա­ հու­թյուն

Սե­նատ

Ոչ

25 - 200

Այո (մեծ մա­սը)

Փո­փո­խա­կան է Ոչ

Վե­րահս­կիչ խորհր­դի ռազ­մա­վա­րու­ Սո­վո­րա­բար թյուն, գոր­ծա­դիր խորհր­դի նշա­նա­կում 8-12 և կա­նո­նա­կար­գե­րի հետ հա­մա­պա­տաս­ խա­նե­լիու­թյան վե­րահս­կում

3 (նա­խա­գահ, Ոչ փոխ­նա­խա­գահ և ռեկ­տոր)

Նա­խա­գա­ հու­թյուն

Սե­նատ

Սո­վո­րա­բար ավե­լի մեծ է

Այո

Այո

9, 13 պ­րո­ֆե­սոր­ներ

Ոչ

Այո (3)

ԿԱԶՄ

Այո Այո (<50% ներ­քին ան­ դամ­նե­րի)

Այո

Այո

Այո

Ոչ

Ոչ

Ոչ

Ոչ

-

Այո

Ոչ

Ոչ

Ոչ

Այո

Այո

4, 6

Ոչ

Այո (3)

Այո (ան­դամ­ նե­րի <50%)

Այո (<50% ներ­քին ան­ դամ­նե­րի)

Այո

Այո (ն­վա­զա­գույ­ նը 2)

ՈՉ ԳԻ­ՏԱ­ԿԱՆ

ԱՇ­ԽԱ­ՏԱ­

ՈՒ­ՍԱ­ՆՈՂ­ՆԵՐ

ԿԻՑ­ՆԵՐ

Այո (ան­դամ­նե­րի Այո (ան­դամ­ <50%) նե­րի <50%)

Այո (<50% ներ­քին ան­դամ­ նե­րի)

Սե­նատ

սո­վո­րա­բար <25­-ից

Մոտ՝ 12

9 - 14

Ռազ­մա­վա­րա­կան վե­րահս­կո­ղու­թյուն, ակ­տիվ­նե­րի կա­ռա­վա­րում, հա­մալ­սա­ րա­նի ներ­քին ըն­թա­ցա­կար­գե­րի ըն­դու­ նում, ռեկ­տո­րի ընտ­րու­թյուն

Նա­խա­գա­ հու­թյուն

Գոր­ծա­դիր նա­խա­գա­հու­թյուն

Այո

ԳԻ­ՏԱ­ԿԱՆ ԱՇ­

ԽԱ­ՏԱ­ԿԻՑ­ՆԵՐ

Փո­փո­խա­կան է Մե­ծա­մաս­նու­ թյուն

9 - 15

Ա­կա­դե­միական հար­ցեր (խորհր­դակ­ցա­կան)

Ռազ­մա­վա­րա­կան և բյու­ջե­տային հար­ցեր

Նա­խա­գա­ հու­թյուն

ՉԱՓ

Սե­նատ

ՊԱՐ­ՏԱ­ԿԱ­ՆՈՒԹՅՈՒՆ­ՆԵՐ

ՂԵ­ԿԱ­ՎԱՐ

ՄԱՐՄ­ՆԻ ՏԵ­ՍԱԿ

2.2 ­Ղե­կա­վար մար­մին­նե­րի կա­ռուց­վածքը. օրի­նակ­ներ

Ոչ

100%

100%

Փոխ­նա­խա­գահ

Մե­ծա­մաս­նու­թյուն

չ­կա

100%

Հա­մար­ժեք է ներ­քին ան­դամ­նե­րի թվին

չ­կա

Առն­վազն 40%, ար­ տա­քին ան­դամ­նե­րից ընտր­ված նա­խա­գահ և փոխնա­խա­գահ

չ­կա

Մե­ծա­մաս­նու­թյուն (ն­վա­զա­գույ­նը 5)

ԱՐ­ՏԱ­ՔԻՆ ԱՆ­ԴԱՄ­

ՆԵ­ՐԻ ՏԵ­ՍԱ­ԿԱ­ՐԱՐ

ԿՇԻ­ՌԸ

Սե­նա­տը ան­դա­մու­թյան հա­մար կա­րող է առա­ջադ­րել թեկ­նա­ծու­ներ, որոնք սա­կայն չեն կա­րող լի­նել հա­մալ­ սա­րա­նի աշ­խա­տա­կից­ներ: Նա­խա­գա­հու­թյան ան­դա­ մու­թյան վերջ­նա­կան որո­շու­մը միշտ տե­ղի է ու­նե­նում քա­ղա­քա­կան մա­կար­դա­կում:

Ընտր­վում է նա­խա­րա­րու­թյան կող­մից

Բո­լոր 3-ն էլ նշա­նակ­վում են վե­րահս­կիչ խորհր­դի կող­մից

Ն­շա­նակ­վում է Առա­ջադր­ման հանձ­նա­ժո­ղո­վի կող­մից

Խա­ռը նշա­նա­կում (մի մա­սը նշա­նակ­վում է ֆե­դե­րալ կա­ռա­վա­րու­թյան, մյուս մա­սը՝ հա­մալ­սա­րա­նի սե­նա­տի, իսկ մնա­ցած ան­դամ­նե­րը նշա­նակ­վում են ընտր­ված ան­դամ­նե­րի կող­մից

Ն­շա­նակ­վում է կա­ռա­վա­րու­թյան կող­մից` ռեկ­տո­րի ներ­կա­յաց­մամբ

Բո­լոր ան­դամ­նե­րը ընտր­վում են կո­լե­գիալ մարմ­նի կող­ մից, չա­փա­նիշ­նե­րը՝ մեծ փոր­ձա­ռու­թյուն գի­տու­թյուն­նե­ րի կամ ար­վես­տի մեջ, հատ­կա­պես այն ոլորտ­նե­րում, որ­տեղ հա­մալ­սա­րանն իրա­կա­նաց­նում է գոր­ծըն­կե­ րային հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյուն

Նախ­կին նա­խա­գա­հու­թյան կամ հա­մալ­սա­րա­նի շա­հա­ կից­նե­րից կազմ­ված հա­տուկ մարմ­նի կող­մից

ԱՐ­ՏԱ­ՔԻՆ ԱՆ­ԴԱՄ­ՆԵ­ՐԻ ԸՆՏ­ՐՈՒԹՅԱՆ ԿԱՐ­ԳԸ

A T H E N A Կ Ա Ռ­ Ա Վ­ Ա Ր Մ­ Ա Ն Մ Ո Դ­ Ե Լ Ն­ Ե Ր­ Ի Գ Ո Ր Ծ­ Ի Ք­ Ա Կ­ Ա Զ Մ

A T H E N A Կ Ա Ռ­ Ա Վ­ Ա Ր Մ­ Ա Ն Մ Ո Դ­ Ե Լ Ն­ Ե Ր­ Ի Գ Ո Ր Ծ­ Ի Ք­ Ա Կ­ Ա Զ Մ

2.3 Ար­տա­քին ան­դամ­նե­րը ղե­կա­վար մար­մին­նե­րի կազ­մում Ար­տա­քին ան­դամ­նե­րի ներգ­րա­վու­մը հա­մալ­սա­րան­նե­րի ղե­կա­վար մար­մին­նե­րում նպա­տակ ու­նի թույլ տա­լու վեր­ջին­նե­րիս. n

Օ­գուտ քա­ղել որո­շա­կի փոր­ձա­ռու­թյու­նից (ֆի­նանս­ներ, կա­ռա­վա­րում և այլն),­

n

Ա­վե­լի հա­սա­նե­լի դառ­նալ հա­սա­րա­կու­թյան և գոր­ծըն­կեր­նե­րի հա­մար,

n

Հ ­ աշ­վի առ­նել ար­տա­քին ազ­դակ­նե­րով պայ­մա­նա­վոր­ված հե­ռան­կար­նե­րը, նրանք, որոնք զերծ են ներ­քին շա­հե­րի բա­խում­նե­րից:

Ռ

­ ԱԶ­ՄԱ­ՎԱ­ՐՈՒԹՅՈՒՆ­

ԱՐ­ՏԱ­ՔԻՆ

ՓՈՐ­ՁԱ­ԳԵՏ­ՆԵ­ՐԻ

ՊԱՏ­ԿԵ­ՐԱ­ՑՈՒՄ­ՆԵՐ

Կ ­ ԱՊ­

Վ

­ Ե­ՐԱՀՍ­ԿՈ­ՂՈՒԹՅԱՆ

ԱՐ­ՏԱ­ՔԻՆ

ԳՈՐ­ԾԸՆ­ԿԵՐ­ՆԵ­ՐԻՆ

Մ

­ ԱՆ­ՐԱ­ՄԱՍՆ

ԴԻ­ՏԱՐ­ԿՈՒՄ

ՄԻԱՑ­ՆՈՂ

ԵՎ

ԿԱ­ՄՈՒՐՋ

ՀԱՇ­ՎԵՏ­ՎՈ­ՂԱ­ԿԱ­ՆՈՒԹՅՈՒՆ

A T H E N A Կ Ա Ռ­ Ա Վ­ Ա Ր Մ­ Ա Ն Մ Ո Դ­ Ե Լ Ն­ Ե Ր­ Ի Գ Ո Ր Ծ­ Ի Ք­ Ա Կ­ Ա Զ Մ

2.4 Ար­տա­քին ան­դամ­նե­րի ներգ­րա­վու­մը Եվ­րո­պա­կան հա­մալ­սա­րան­նե­րում­ Ոչ հա­մալ­սա­րա­նա­կան ան­դամ­նե­րի ներգ­րա­վումն ու նշա­նա­կու­մը հա­մալ­սա­րա­նա­կան կա­ռա­վար­ման հա­մա­կար­գի կար­ևոր կող­մե­րից է: Եթե կր­թա­կան հաս­տա­տու­թյունն ի վի­ճա­կի է ներգ­րա­վել ար­տա­քին ան­դամ­նե­րի, ապա ընտ­րու­թյու­նը կա­տա­րում է կա°մ հա­մալ­սա­րանը, և/­կա°մ ար­տա­քին մար­մի­նը: Հա­մալ­ սա­րա­նի ղե­կա­վար մար­մին­նե­րի մեջ ար­տա­քին ան­դամ­նե­րին ինք­նու­րույ­նա­բար ներգ­րա­վե­լու իրա­վա­ սու­թյուն հա­մալ­սա­րան­նե­րը շատ հազ­վա­դեպ են ու­նե­նում: Երկր­նե­րի մեծ մա­սում, հա­մալ­սա­րան­ներն ուղ­ղա­կի պար­տա­վոր են ներգ­րա­վել նրանց: Համալսարանները սո­վո­րա­բար ազատ են որո­շե­լու իրենց սե­նա­տի կազ­մը, որը, սա­կայն, չի նե­րա­ռում ար­տա­քին ան­դամ­նե­րին: Ղե­կա­վար մար­մին­նե­րում ընդ­գրկ­ված ար­տա­քին ան­դամ­նե­րը սո­վո­րա­բար լիովին ներգ­րավ­վում են որո­ շում­նե­րի կա­յաց­ման գոր­ծըն­թա­ցում: Այս կա­պակ­ցու­թյամբ կան միայն մի քա­նի սահ­մա­նա­փա­կում­ներ. օրի­նակ Ֆրան­սիայում ար­տա­քին ան­դամ­նե­րը չեն կա­րող մաս­նակ­ցել ռեկ­տո­րի ընտ­րու­թյա­նը: Եր­կա­կի հա­մա­կար­գե­րում ար­տա­քին ան­դամ­նե­րը սո­վո­րա­բար ներգ­րավ­ված են նա­խա­գա­հու­թյուն/­խոր­հուրդ տի­ պի մար­մին­նե­րում: Իռ­լան­դիան միակ միաս­նա­կան կա­ռա­վար­ման հա­մա­կարգ ու­նե­ցող եր­կիրն է (սե­նա­տի տի­պի կա­ռա­վար­ման մարմ­նով), որ­տեղ ար­տա­քին ան­դամ­նե­րի ներգ­րա­վու­մը պար­տա­դիր է: Ք ­ ար­տեզ 1. – Ղե­կա­վար մար­մին­նե­րի կա­ռուց­վածքն ու ար­տա­քին ան­դամ­նե­րի ներգ­րա­վու­մը

հա­մալ­սա­րան­նե­րը կա­րող են ներգ­րա­վել ար­տա­քին ան­դամ­ ներ հա­մալ­սա­րան­նե­րը պար­տա­վոր են ներգ­րա­վել ար­տա­քին ան­ դամ­ներ հա­մալ­սա­րան­նե­րը չեն կա­րող ներգ­րա­վել ար­տա­քին ան­դամ­ ներ ­ Եր­կա­կի կա­ռա­վար­ման հա­ մա­կարգ Մ ­ իաս­նա­կան կա­ռա­վար­ման հա­մա­կարգ

­ Աղ­բյու­րը. Էստեր­ման Թ., Նոք­քա­լա Թ. և Շտեյ­նել Լ., Հա­մալ­սա­րա­նների ինք­նա­վա­րու­թյու­նը Եվ­րո­պա­յում II: Գնա­հատ­ ման հաշ­վե­քար­տը (Բ­րյու­սել, Եվ­րո­պա­կան հա­մալ­սա­րա­րա­նա­կան ասո­ցիացիա), 2011 թ.

Մ ­ իայն Էս­տո­նիայի, Իտա­լիայի և Միացյալ Թա­գա­վո­րու­թյան հա­մալ­սա­րան­ներն են ազատ որո­շե­լու, թե ցան­կա­նում են ներգ­րա­վել ար­տա­քին ան­դամ­նե­րի, թե ոչ: Էս­տո­նա­կան հա­մալ­սա­րան­ներն ու­նեն միաս­ նա­կան կա­ռա­վար­ման հա­մա­կարգ, որ­տեղ նրանք կա­րող են ներգ­րա­վել ար­տա­քին ան­դամ­նե­րի: Բրան­ դեն­բուր­գում (Գեր­մա­նիա), Հու­նաս­տա­նում, Լատ­վիայում, Լե­հաս­տա­նում և Թուր­քիայում հա­մալ­սա­րան­ ներն իրա­վունք չու­նեն իրենց ղե­կա­վար մար­մին­նե­րի մեջ ներգ­րա­վել ար­տա­քին ան­դամ­նե­րի:

A T H E N A Կ Ա Ռ­ Ա Վ­ Ա Ր Մ­ Ա Ն Մ Ո Դ­ Ե Լ Ն­ Ե Ր­ Ի Գ Ո Ր Ծ­ Ի Ք­ Ա Կ­ Ա Զ Մ

2.5 Ար­տա­քին ան­դամ­նե­րի ներգ­րավ­ման մո­դել­նե­ր ­Ար­տա­քին ան­դամ­նե­րի նշա­նա­կումն իրա­կա­նաց­վում է չորս հիմ­նա­կան մո­դել­նե­րի հա­մա­ձայն.

Հա­մալ­սա­րան­ներն ազատ են իրենց ղե­կա­վար մար­մին­նե­րում ար­տա­քին ան­դամ­ներ նշա­նա­կե­լու

Դա­նիա, Էս­տո­նիա, Ֆին­լան­դիա, Պոր­տու­գա­լիա և ՄԹ

Ար­տա­քին ան­դամ­ներն առա­ջադր­վում են կր­թա­կան հաս­տա­տու­ թյան կող­մից, բայց նշա­նակ­վում են ար­տա­քին մարմ­նի կող­մից

Նոր­վե­գիա, Սլո­վա­կիա և Շվե­դի­ա

Ար­տա­քին ան­դամ­նե­րի մի մա­սը նշա­նակ­վում է հա­մալ­սա­րա­նի, մյուս մա­սը՝ ար­տա­քին մարմ­նի կող­մից:

Ավստ­րիա, Կիպ­րոս, Ֆրան­սիա, Հես­սեն (Գեր­մա­նիա), Իս­լան­դիա և Լիտ­վա

Տ ­ ար­բե­րակ­ված մո­տե­ցում. ար­տա­քին ան­դամ­նե­րը նշա­նակ­ վում են հա­տուկ ընտ­րա­կան հանձ­նա­ժո­ղո­վի կող­մից, որը բաղ­կա­ցած է, հենց իր` հա­մալ­սա­րա­նի նա­խա­գա­հու­թյան և նա­խա­րա­րու­թյան ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րից: Ար­տա­քին մար­մինն է որո­շում ար­տա­քին ան­դամ­նե­րի նշա­նակ­ ման հար­ցը: Տ ­ ար­բե­րակ­ված մո­տե­ցում. ար­տա­քին ան­դամ­նե­րը նշա­նակ­ վում են նա­խա­րա­րի կող­մից` ռեկ­տո­րի հետ խորհր­դակ­ցու­ թյուն­նե­րից հե­տո:

Հ ­ յու­սի­սային Հռե­նոս-Վեստ­ֆա­լիա ­ (Գեր­մա­նիա)

Հուն­գա­րիա, Իտա­լիա, Լյուք­սեմ­բուրգ, Նի­դեր­լանդ­ներ, Իս­պա­նիա և Շվեյ­ցա­րիա Չ ­ ե­խիայի Հան­րա­պե­տու­թյուն

Ար­տա­քին ան­դամ­նե­րի ընտ­րու­թյու­նը ղե­կա­վար մար­մին­նե­րում

Հ ­ ա­մալ­սա­րա­նը նշա­նա­կում է ար­ տա­քին ան­դամ­նե­րին. Դա­նիա, Էս­տո­նիա, Ֆին­լան­դիա, Պոր­տու­ գա­լիա, ՄԹ

Ար­տա­քին մար­մի­նը նշա­նա­կում է ար­տա­քին ան­դամ­նե­րին. Չե­խիա, Իս­պա­նիա, Հուն­գա­րիա, Իտա­լիա, Լյուք­սեմ­բուրգ, Նի­դեր­լանդ­ներ

Հ ­ ա­մալ­սա­րա­նը առա­ջադ­րում է, ար­տա­քին մար­մի­նը նշա­նա­կում է ար­տա­քին ան­դամ­նե­րին. Նոր­վե­ գիա, Շվե­դիա, Սլո­վա­կիա

Այլ սահ­մա­նա­փա­կում­ներ. Չե­խիա, Իռ­լան­դիա, Հյու­սի­սային Հռե­նոսՎեստ­ֆա­լիա (Գեր­մա­նիա)

Մ ­ աս­նա­կիորեն նշա­նակ­վում է հա­մալ­սա­րա­նի, մաս­նա­կիորեն ար­տա­քին մարմ­նի կող­մից. Ավստ­ րիա, Կիպ­րոս, Ֆրան­սիա, Հես­սեն (Գեր­մա­նիա), Իս­լան­դիա, Լիտ­վա

Կ ­ ի­րա­ռե­լի չէ (ար­տա­քին ան­դամ­ նե­րը ներգ­րավ­ված չեն). Բրան­դեն­ բուրգ (Գեր­մա­նիա), Հու­նաս­տան, Լատ­վիա, Լե­հաս­տան, Թուր­քիա

­Աղ­բյու­րը. Էստեր­ման Թ., Նոք­քա­լա Թ. և Շտեյ­նել Լ., Հա­մալ­սա­րա­նների ինք­նա­վա­րու­թյու­նը Եվ­րո­պա­յում II: Գնա­հատ­ ման հաշ­վե­քար­տը (Բ­րյու­սել, Եվ­րո­պա­կան հա­մալ­սա­րա­րա­նա­կան ասո­ցիացիա), 2011 թ.

A T H E N A Կ Ա Ռ­ Ա Վ­ Ա Ր Մ­ Ա Ն Մ Ո Դ­ Ե Լ Ն­ Ե Ր­ Ի Գ Ո Ր Ծ­ Ի Ք­ Ա Կ­ Ա Զ Մ

Ինչ­պե՞ս կազ­մա­կեր­պել ընտ­րա­կան գոր­ծըն­թա­ց Ընտ­րա­կան գոր­ծըն­թա­ցը պետք է նե­րա­ռի հետ­ևյալ տար­րե­րը. n

Թ ­ ա­փան­ցի­կու­թյուն և պար­զու­թյուն,

n

Թ ­ եկ­նա­ծու­նե­րի հս­տակ պրո­ֆիլ­նե­րի (աշ­խա­տան­քային նկա­րագ­րե­րի) մշա­կում,

n

Պ­րո­ֆիլ­նե­րի ճիշտ հա­մադ­րու­թյուն,

n

Պ­րո­ֆիլ­նե­րի հետ կապ­ված ներ­քին հա­ղոր­դակ­ցու­թյուն,

n

Հ ­ ա­ղոր­դակ­ցու­թյուն ար­տա­քին ան­դամ­նե­րի հետ` հա­մալ­սա­րա­նա­կան հար­ցե­րում վեր­ջին­նե­ րիս դե­րա­կա­տար­ման շուրջ:

Հ ­ ար­կա­վոր է հաշ­վի առ­նել, որ՝ n

Ընտ­րա­կան խա­ռը մո­դել­նե­րը, որոնք նե­րա­ռում են և՛ հա­մալ­սա­րա­նը, և՛ պե­տա­կան մար­մին­նե­ րը, կա­րող են ծա­ռայել որ­պես մե­խա­նիզմ, որը կհեշ­տաց­նի ան­ցու­մային փու­լը կա­ռա­վար­ման բա­րե­փո­խում­նե­րի ժա­մա­նակ:­

n

Ար­տա­քին ան­դամ­նե­րի հա­մա­մաս­նու­թյու­նը ղե­կա­վար մար­մին­նե­րի մեջ կա­րող է տար­բեր լի­նել հա­մա­կար­գից հա­մա­կարգ և հատ­կա­պես զգա­լիորեն կա­րող է տար­բեր լի­նել այն հա­մա­կար­գե­ րում, որի հա­մալ­սա­րան­նե­րում այս հար­ցն ար­տա­քին մարմ­նի կող­մից կա­նո­նա­կարգ­ման կա­ րիք չու­նի:

n

Տ­վյալ կր­թա­կան հաս­տա­տու­թյան առա­քե­լու­թյամբ պայ­մա­նա­վոր­ված` ար­տա­քին ան­դամ­նե­րի խմ­բի (պ­րո­ֆիլ­նե­րի) հա­մա­պա­տաս­խան կազ­մը կա­րող է տար­բեր լի­նել:

n

Պ ­ ե­տա­կան մար­մին­նե­րի ներգ­րավ­ված ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը չպետք է լիազոր­ված լի­նեն վե­տո դնե­լու ղե­կա­վար մար­մին­նե­րի կող­մից կա­յաց­րած որո­շում­նե­րի վրա:

­

Որ­քա­նո՞վ պետք է ընտ­րա­կան գոր­ծըն­թա­ցը նկա­րագր­ված լի­նի հա­մա­ կար­գի ըն­թա­ցա­կար­գե­րում: Ո­րո՞նք են այն տար­րե­րը, որ լա­վա­գույնս հնա­րա­վոր կլի­նի ներ­մու­ծել հա­ մալ­սա­րան­նե­րի կա­նո­նադ­րու­թյուն­նե­րում:

A T H E N A Կ Ա Ռ­ Ա Վ­ Ա Ր Մ­ Ա Ն Մ Ո Դ­ Ե Լ Ն­ Ե Ր­ Ի Գ Ո Ր Ծ­ Ի Ք­ Ա Կ­ Ա Զ Մ

Ինչ­պի­սի՞ ար­տա­քին ան­դամ­ներ Ընտ­րա­կան գոր­ծըն­թա­ցը պետք է ընդ­գր­կի նաև հետ­ևյալ սուբյեկտ­նե­րին (տա­րա­ծա­շար­ջա­նից, երկ­րից, որոշ դեպ­քե­րում նաև ար­տերկ­րից). n

Շր­ջա­նա­վարտ­ներ,­

n

Ար­վես­տի և մշա­կույ­թի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­ներ,­

n

Ըն­կե­րու­թյուն­նե­րի գոր­ծա­դիր ղե­կա­վար­ներ,

n

Հ ­ իմ­նադ­րամ­նե­րի գոր­ծա­դիր ղե­կա­վար­ներ,­

n

Այլ բուհե­րի աշ­խա­տա­կազ­մի/­նա­խա­գա­հու­թյան բար­ձաս­տի­ճան ան­դամ­ներ,

n

Տ ­ ա­րած­քային/­տա­րա­ծաշր­ջա­նային­/ազ­գային մա­կար­դակ­նե­րում պե­տա­կան մար­մին­նե­րի ներ­ կա­յա­ցու­ցիչ­ներ,

n

Հ ­ ա­սա­րա­կա­կան կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­ներ:

1. Մ ­ իաս­նա­կան կա­ռա­վար­ման հա­մա­կար­գե­րում Ինչ­պի­սի՞ ար­տա­քին Շր­ջա­նա­վարտ­ներ ան­դամ­ներ

Ար­վեստ և մշա­կույթ

Բիզ­նես

Հիմ­նա­դրամ Գի­տա­կան Պե­տա­կան հան­րույթ մար­մին­ներ

ՀԿ-ներ

Ար­տա­քին ան­դամ­նե­րի թի­վը Ո­րոն­ցից՝ n տե­ղա­կան/տա­

րա­ծաշր­ջա­նային

n ազ­գային n ար­տերկ­րից

­2. Եր­կա­կի կա­ռա­վար­ման հա­մա­կար­գե­րում Ղե­կա­վար Շր­ջա­նա­ մարմ­նի տե­սակ վարտ­ներ Ար­տա­քին ան­դամ­նե­րի թի­վը

Ար­վեստ և Բիզ­նես Հիմ­նա­ մշա­կույթ դրամ

Ա­կա­դե­ մի­ա

Պե­տա­կան մար­մին­ներ

Նա­խա­գա­հու­ թյուն Սե­նատ

Ո­րոն­ցից՝ n տե­ղա­կան/տա­

րա­ծաշր­ջա­նային

n ազ­գային n ար­տերկ­րից

Ինչ­պի­սի՞ պրո­ֆիլ­ներ են հա­մա­պա­տաս­խա­նում և լա­վա­գույնս փոխլ­րաց­ նում Ձեր կր­թա­կան հաս­տա­տու­թյան կա­րիք­ներն ու առանձ­նա­հատ­կու­ թյուն­նե­րը:

ՀԿ-ներ

A T H E N A Կ Ա Ռ­ Ա Վ­ Ա Ր Մ­ Ա Ն Մ Ո Դ­ Ե Լ Ն­ Ե Ր­ Ի Գ Ո Ր Ծ­ Ի Ք­ Ա Կ­ Ա Զ Մ

Ինչ­պի­սի՞ որակ­ներ­/ակ­տիվ­ներ n

Հ ­ ա­մալ­սա­րա­նա­կան հա­մա­կար­գի իմա­ցու­թյու­նը կա­րող է լի­նել նա­խա­պայ­ման ար­տա­քին ան­դամ ընտր­վե­լու հա­մար, կամ այն կա­րե­լի է ձեռք բե­րել ընտր­վե­լուց հե­տո. ան­հրա­ժեշտ է հաս­կա­նալ ոլոր­տի առանձ­նա­հատ­կու­թյուն­նե­րը և խու­սա­փել բարձ­րա­գույն ու­սուց­մա­նը չհար­ մա­րեց­ված պրակ­տի­կա­նե­րի ներդր­ման ռիս­կից:

n

Ց ­ ան­ցային աշ­խա­տան­քի հմ­տու­թյունն ու կա­րո­ղու­թյու­նը (տա­րած­քային­/ազ­գային/­մի­ջազ­ գային մա­կար­դակ­նե­րում) հա­սա­րա­կա­կան կեն­սա­գոր­ծու­նեու­թյան այլ ոլորտ­նե­րի հետ կա­պե­ րի կա­յաց­ման­/ամ­րապնդ­ման և հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան նե­րու­ժի ընդ­լայն­ման նա­խա­պայ­ման է:

n

Ռ ­ ազ­մա­վա­րա­կան, թի­մային աշ­խա­տան­քի և հա­ղոր­դակ­ցու­թյան որակ­նե­րի առ­կա­յու­ թյունն ան­հրա­ժեշտ է աջակ­ցե­լու ղե­կա­վար մար­մին­նե­րի աշ­խա­տանք­նե­րի ռազ­մա­վա­րա­կան կողմ­նո­րոշ­մա­նը. սա կար­ևոր է նաև այն առու­մով, որ ար­տա­քին ան­դամ­նե­րը կա­րող են լիար­ ժե­քո­րեն նպաս­տել ներ­քին և ար­տա­քին հա­ղոր­դակ­ցու­թյա­նը և բա­րե­լա­վել կր­թա­կան հաս­տա­ տու­թյան տե­սա­նե­լիու­թյունն ու գրավ­չու­թյու­նը:

n

Հ ­ ա­սա­նե­լիու­թյու­նը կար­ևոր է հաշ­վար­կել ար­տա­քին ան­դամ­նե­րի կող­մից սպաս­վե­լիք ներդրմա­մբ և քն­նար­կել/­հա­մա­ձայ­նեց­նել դա առա­ջադր­ված թեկ­նա­ծու­նե­րի հետ:­

n

Ան­կա­խու­թյու­նը շա­հե­րի հնա­րա­վոր բա­խում­նե­րը բա­ցա­ռե­լու հա­մար պետք է հաս­կա­նալ, թե արդյո՞ք ար­տա­քին ան­դամ­ներն ընտր­վել են կոնկ­րետ ընտ­րող­նե­րի զանգ­ված ներ­կա­յաց­նե­լու թե՞ ընտր­վել են` պար­զա­պես իրենց փորձն ու կա­րո­ղու­թյուն­նե­րը ներդ­նե­լու հա­մար:

n

Ըստ պա­հանջ­վող հմ­տու­թյուն­նե­րի կր­թա­կան հաս­տա­տու­թյու­նը, իր ֆի­նան­սա­կան հաշ­վետ­ վո­ղա­կա­նու­թյան և կա­յու­նու­թյան մա­կար­դա­կը բարձ­րաց­նե­լու նպա­տա­կով, կա­րող է ցան­կու­ թյուն ու­նե­նալ ներգ­րա­վե­լու հա­մա­պա­տաս­խան ֆի­նան­սա­կան կամ տն­տե­սա­կան ոլորտ­նե­րում փոր­ձա­ռու­թյուն կամ տվյալ կր­թա­կան հաս­տա­տու­թյան ակա­դե­միական ուղղ­վա­ծու­թյա­նը հա­ մա­պա­տաս­խան այլ հմ­տու­թյուն­ներ ու­նե­ցող ար­տա­քին ան­դամ­նե­րի:

Ո ­ր ­ ակ­նե­րի աղյու­սա­կի ձևան­մուշ Չա­փա­նիշ­ներ

Պա­հանջ­վո՞ղ Տր­ված առաջ­նա­հեր­ թու­թյու­նը (­ ա, բ, գ)

Թեկ­նա­ծո­ւի կող­մից իրա­կա­նաց­վա՞ծ (­ ա, բ, գ)

Հա­սա­նե­լիու­թյուն Ան­կա­խու­թյուն Հա­մալ­սա­րա­նա­կան հա­մա­կար­գի իմա­ցու­թյուն Սո­ցիալ-տն­տե­սա­կան վի­ճա­կի իմա­ցու­թյուն Ռազ­մա­վա­րա­կան վե­րահս­կո­ղու­թյուն Ծա­նո­թու­թյուն­նե­րի ցանց (որ հե­տաքրքր­ված է հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թյան հե­ռան­կար­նե­րով) Հա­ղոր­դակ­ցու­թյան հմ­տու­թյուն­ներ Տն­տե­սա­կան/­ֆի­նան­սա­կան գրա­գի­տու­թյուն …

Ո­րո՞նք են ամե­նա­կար­ևոր չա­փա­նիշ­նե­րը Ձեր հաս­տա­տու­թյան ղե­կա­վար մար­մին­նե­րում ար­տա­քին ան­դամ­նե­րին ընտ­րե­լու հա­մար: ­

A T H E N A Կ Ա Ռ­ Ա Վ­ Ա Ր Մ­ Ա Ն Մ Ո Դ­ Ե Լ Ն­ Ե Ր­ Ի Գ Ո Ր Ծ­ Ի Ք­ Ա Կ­ Ա Զ Մ

Ինչ­պե՞ս նա­խա­պատ­րաս­տել ար­տա­քին ան­դամ­նե­րին՝ իրա­կա­նաց­նե­լու իրենց պար­տա­կա­նու­թյուն­նե­րը Ծ ­ ա­նո­թա­ցու­մը իրենց դե­րե­րին, պահանջվող որակ­նե­րին, իրենց գործունեությունից սպասվող ակն­կա­ լիք­նե­րին, հա­մալ­սա­րա­նի կամ բարձ­րա­գույն ու­սուց­ման հա­մա­կար­գին՝ օգ­տա­գոր­ծե­լով. n

Ինս­տի­տու­ցիոնալ ձեռ­նարկ­ներ,

n

Հ ­ աս­ցեական մի­ջո­ցա­ռում­ներ,

n

Կ ­ ա­նո­նա­վոր երկ­խո­սու­թյուն,

n

Վ ­ ար­չա­կան աջակ­ցու­թյուն հա­մալ­սա­րա­նի ներ­սում­,

n

Ազ­գային մա­կար­դա­կում ար­տա­քին ան­դամ­նե­րին ներ­կա­յաց­նող խումբ ստեղ­ծե­լով,

n

Հ ­ ա­մա­կար­գի ու­ղե­ցույց­ներ, նե­րա­ռյալ՝ n

Բ ­ ուհե­րի ընդ­հա­նուր նոր­մա­տիվ, ի­րա­վա­կան դաշ­տի վե­րա­բե­րյալ տե­ղե­կատ­վու­թյուն ղե­կա­վար մար­մին­նե­րի ան­դամ­նե­րի հա­մար (նե­րա­ռյալ վեր­ջին փո­փո­խու­թյուն­նե­րը, որոնք, ի թիվս այ­լոց, նկա­րա­գրում են. - ի­րա­վա­կան կար­գա­վի­ճա­կը, - կ ­ ա­ռա­վա­րու­մը­, - ո­րա­կի ապա­հո­վու­մը, - հ ­ ե­տա­զո­տա­կան աշ­խա­տանք­նե­րը, - ֆ ­ ի­նան­սա­վո­րու­մը, - կ ­ ադ­րային հար­ցե­րը­, - աշ­խա­տա­վայ­րում ան­վտան­գու­թյան և առող­ջու­թյան հար­ցե­րը):

n

Կ ­ ա­նո­նա­կար­գող մար­մին­նե­րի մա­սին տե­ղե­կատ­վու­թյուն,

n

Հ ­ ա­մալ­սա­րա­նի ղե­կա­վար մար­մին­նե­րի լիազո­րու­թյուն­նե­րի նկա­րագ­րու­թյու­նը և նրանց հա­րա­ բե­րու­թյուն­ներն այլ մար­մին­նե­րի հետ,

n

Ղ ­ ե­կա­վար մար­մին­նե­րի ան­դամ­նե­րի պար­տա­կա­նու­թյուն­նե­րի նկա­րագ­րու­թյուն

n

Վ ­ ար­քագ­ծի կա­նո­նա­գիր­ք,

n

Աշ­խա­տան­քային ըն­թա­ցա­կար­գե­ր:

A T H E N A Կ Ա Ռ­ Ա Վ­ Ա Ր Մ­ Ա Ն Մ Ո Դ­ Ե Լ Ն­ Ե Ր­ Ի Գ Ո Ր Ծ­ Ի Ք­ Ա Կ­ Ա Զ Մ

3. ԻՆՉ­ՊԵ՝Ս ԲԱ­ՐԵ­ՓՈ­ԽԵԼ ԿԱ­ՌԱ­ՎԱՐ­ՄԱՆ

ՄՈ­ԴԵ­ԼԸ. ԱՌԱ­ՋԱՐ­ԿՈՒ­ԹՅՈՒՆ­ՆԵՐ

Այս բա­ժի­նը մատ­նան­շում է այն կար­ևոր քայ­լե­րը, որոնք ան­հրա­ժեշտ են կա­ռա­վար­ման նոր մո­դե­լի ան­ ցու­մը նա­խա­պատ­րաս­տե­լու և իրա­կա­նաց­նե­լու հա­մար: Այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, բա­ցի քայլ առ քայլ նկա­րա­ գրվող այս գոր­ծըն­թա­ցից, ան­հրա­ժեշտ է նաև հաշ­վի առ­նել, որ իրա­վա­կան փո­փո­խու­թյուն­նե­րը պետք է ու­ղեկց­վեն մշա­կու­թային ադապ­տա­ցիայով (հար­մա­րեց­մամբ), և դրա հա­մար չա­փա­զանց կար­ևոր­վում է շա­րու­նա­կա­կան երկ­խո­սու­թյունն ու հա­մա­կարգ­ված հա­ղոր­դակ­ցու­թյու­նը ներգ­րավ­ված շա­հա­կից­նե­րի միջև: Չ­կա եզա­կի մի մո­դել, որին պետք է հետ­ևել. ել­նե­լով հա­մա­կար­գի առանձ­նա­հատ­կու­թյուն­նե­րից, փո­փո­ խու­թյուն­նե­րի գոր­ծըն­թա­ցը հեշ­տաց­նե­լու հա­մար կա­րող է օգ­տա­կար լի­նել հա­տուկ ան­ցու­մային մո­դե­լի մշա­կումն ու իրա­կա­նա­ցու­մը: Սա կա­րող է հան­գեց­նել նրան, որ բո­լոր հա­մա­պա­տաս­խան շա­հա­կից­նե­րի հա­մար­ժեք ներ­կա­յաց­վա­ծու­թյու­նը ան­ցու­մային փու­լում երաշ­խա­վո­րե­լու հա­մար, ղե­կա­վար մար­մին­նե­ րի ան­դամ­նե­րը ընտր­վեն այլ կերպ, քան նա­խա­տես­ված է բա­րե­փո­խում­նե­րի ծրագ­րում: Այս պրակ­տի­կան կա­րող է հատ­կա­պես նպա­տա­կա­հար­մար լի­նել այն հա­մա­կար­գե­րի հա­մար, որոնք իրենց հա­մալ­սա­րան­ նե­րի ղե­կա­վար մար­մին­նե­րում ց ­ ան­կա­նում են նվա­զեց­նել կամ ընդ­հան­րա­պես բա­ցա­ռել հան­րային մար­ մին­նե­րի ներգ­րավ­վա­ծու­թյու­նը:

Պ­ԼԱ­ՆԱ­ՎՈ­ՐՈՒՄ

Ն­ՇՈՒՄ­ՆԵՐ

Պե­տա­կան մար­մին­նե­րի և հա­մալ­սա­րա­նա­կան ոլոր­տի միջև երկ­խո­սու­ թյուն Բենչ­մար­կինգ. Եվ­րո­պա­յում հա­մալ­սա­րա­նա­կան կա­ռա­վար­ման ըն­թա­ ցիկ մի­տում­նե­րը Մո­դե­լա­վո­րում. կա­ռա­վար­ման մո­դե­լի ընտ­րու­թյուն (տե°ս՝ ման­րա­մաս­նե­ րը մյուս էջում) Նախ­նա­կան մշա­կում Քն­նար­կում Օ­րենք­/ըն­թա­ցա­կարգ

ԱՆ­ՑՈՒՄ ԵՎ ԻՐԱ­ԿԱ­ՆԱ­ՑՈՒՄ

Հա­մա­պա­տաս­խա­նեց­նել հա­մալ­սա­րա­նի կա­նո­նադ­րու­թյուն­նե­րը Մ­շա­կել ներ­քին հա­ղոր­դակ­ցու­թյան ռազ­մա­վա­րու­թյուն` տե­ղե­կաց­նե­լու հա­մալ­սա­րա­նի բո­լոր բա­ժին­նե­րի աշ­խա­տա­կից­նե­րին, ու­սա­նող­նե­րին Գտ­նել հա­մա­պա­տաս­խան թեկ­նա­ծու­ներ ղե­կա­վար մար­մին­նե­րի հա­մար Սկ­սել առա­ջին առա­ջադ­րում­նե­րը­/ընտ­րու­թյուն­նե­րը Հ­րա­վի­րել ղե­կա­վար մար­մին­նե­րի ան­դրա­նիկ ժո­ղով­նե­ր Ու­սու­ցա­նել ղե­կա­վար մար­մին­նե­րի նոր ան­դամ­նե­րին, հատ­կա­պես ար­ տա­քին ան­դամ­նե­րին (վեր­ջին­նե­րիս աշ­խա­տան­քի ան­ցնե­լուց ան­մի­ջա­ պես հե­տո)

ՄՈ­ՆԻ­ՏՈ­ՐԻՆԳ ԵՎ ԳՆԱ­ՀԱ­ՏՈՒՄ

Մ­շա­կել և գոր­ծի դնել խորհր­դակ­ցա­կան/­հե­տա­դարձ կա­պի խո­ղո­վակ­ներ Ի­րա­կա­նաց­նել փո­փո­խու­թյուն­ներ (կա­նո­նադ­րու­թյուն­նե­րը հար­մա­րեց­ նե­լու/­վե­րա­նայե­լու հնա­րա­վո­րու­թյուն) Նա­խա­ձեռ­նել մի­ջազ­գային ար­տա­քին գնա­հա­տում

A T H E N A Կ Ա Ռ­ Ա Վ­ Ա Ր Մ­ Ա Ն Մ Ո Դ­ Ե Լ Ն­ Ե Ր­ Ի Գ Ո Ր Ծ­ Ի Ք­ Ա Կ­ Ա Զ Մ

Մ ­ ո­դե­լա­վո­րում. – կա­ռա­վար­ման մո­դե­լի ընտ­րու­թյուն

Ղե­կա­վար Միաս­նա­կան­/եր­կա­կի մար­մին­նե­րի թի­վը հա­մա­կարգ Պար­տա­կա­նու­ թյուն­նե­րի բա­ժա­նում

Ռազ­մա­վա­րա­կան վե­ րահս­կո­ղու­թյուն, ֆի­ նանս­ներ, աշ­խա­տա­ կազմ, ակա­դե­միական և ու­սա­նո­ղա­կան հար­ցեր

Են­թա­կա­յու­թյուն­ նե­րի (սու­բոր­դի­ նա­ցիայի) հա­մա­կարգ

Հա­կակ­շիռ­նե­րի և զսպում­նե­րի հա­մա­ կարգ

Ղե­կա­վար մար­մին­նե­րի մե­ծու­թյու­նը

Քա­նի ան­դամ պետք է ու­նե­նա յու­րա­քան­չյուր ղե­կա­վար մար­մին

Ղե­կա­վար մար­մին­նե­րի կազ­մը

Ան­կա՞խ, թե՞ ներ­կա­յա­ ցուց­չա­կան­

Ընտ­րու­թյան ձևե­րը

Ընտ­րու­թյուն/ նշա­նա­ կում­

Ի՞նչ ընտ­րող­ներ պետք է ներ­կա­յաց­ված լի­նեն և ո՞ր մարմ­նում

Ում կող­մից Ընտ­րու­թյան չա­փա­նիշ­նե­րը

Ո­րակ­ներ, գ ­ են­դե­րային հա­վա­սա­րու­թյուն­

ՀԱ­ՄԱԼ­ՍԱ­ՐԱՆ­ՆԵ­ՐԻ

ԿԱ­ՆՈ­ՆԱԴ­ՐՈՒԹՅՈՒՆ­

ՆԵ­ՐՈՒՄ

Դ­ՐՈՒՅԹ­ՆԵ­ՐԸ

ՍԱՀ­ՄԱՆ­ՎԱԾ ԵՆ

Օ­ՐԵՆ­ՔՈՒՄ ՇԱ­

ՐԱԴՐՎԱԾ ԸՆԴ­ՀԱ­ՆՈՒՐ

ԴՐՈՒՅԹ­ՆԵ­ՐՈՎ

ՏԵ­ՍԱԿ­ՆԵՐ

Օ­ՐԵՆ­ՔՈՎ

ԿԱ­ՌԱ­ՎԱՐ­ՄԱՆ

ՏԱՐ­ՐԵՐ

Ն­ՇՈՒՄ­ՆԵՐ

A T H E N A Կ Ա Ռ­ Ա Վ­ Ա Ր Մ­ Ա Ն Մ Ո Դ­ Ե Լ Ն­ Ե Ր­ Ի Գ Ո Ր Ծ­ Ի Ք­ Ա Կ­ Ա Զ Մ

4. ԵՎ­ՐՈ­ՊԱ­ՅՈՒՄ ՎԵՐ­ՋԻՆ ՇՐ­ՋԱ­ՆԻ

ԲԱ­ՐԵ­ՓՈ­ԽՈՒՄ­ՆԵ­ՐԻ ՕՐԻ­ՆԱԿ­ՆԵՐ

Հ ­ ա­մալ­սա­րա­նա­կան կա­ռա­վար­ման հար­ցե­րում ավե­լի մեծ ինս­տի­տու­ցիոնալ կա­րո­ղու­թյուն­ներ ձևա­վո­ րե­լու մի­տու­մը շա­րու­նակ­վում է, որը, վեր­ջին մի քա­նի տա­րի­նե­րին ար­ձա­նագր­ված կար­ևոր օրենսդ­րա­ կան փո­փո­խու­թյուն­նե­րի հետ կապ­ված, ավե­լի մեծ թափ է ստա­ցել: Հետ­ևյալ օրի­նակ­ներն ար­տա­ցո­լում են դե­պի ավե­լի կա­ռա­վար­չա­կան հա­մալ­սա­րան­ներ ան­ցում կա­տա­րե­լու մի­տու­մը՝ ավե­լի փոքր որո­շում կա­յաց­նող մար­մին­նե­րով, որ­տեղ ներգ­րավ­ված են նաև ար­տա­քին ան­դամ­նե­րը: Պ ­ որ­տու­գա­լիայում հա­մալ­սա­րա­նա­կան ինք­նա­վա­րու­թյան մա­սին դրույ­թը տեղ է գտել 1976 թ. սահ­մա­ նադ­րա­կան օրեն­քի մեջ: Նոր­մա­տիվ, ի­րա­վա­կան դաշ­տը, որը գոր­ծո­ղու­թյան մեջ էր 1980 թ. վեր­ջից մինչև 2007 թ., պար­տադ­րում էր կա­ռա­վար­ման մի մո­դել՝ կազմ­ված «հա­մալ­սա­րա­նա­կան ա­սամբ­լեայից»՝ սե­ նա­տից և ռեկ­տո­րից: Թե՛ ա­սամբ­լեան և թե՛ սե­նա­տը մեծ մար­մին­ներ էին՝ հա­մա­րյա բա­ցա­ռա­պես բաղ­ կա­ցած կր­թա­կան հաս­տա­տու­թյան ներ­քին աշ­խա­տա­կից­նե­րից (ա­կա­դե­միական և ոչ ա­կա­դե­միական աշ­խա­տա­կազմ, ու­սա­նող­ներ): Բարձ­րա­գույն կր­թու­թյան օրեն­քը, որն ըն­դուն­վեց 2007 թ.-ի­ն, բազ­մա­թիվ առում­նե­րով բա­րե­լա­վեց պե­տա­կան հա­մալ­սա­րան­նե­րի ինք­նա­վա­րու­թյու­նը: Օրի­նակ, եթե նրանք հա­ մա­պա­տաս­խա­նում են որո­շա­կի չա­փա­նիշ­նե­րի, այն է` ապա­հո­վում են ֆի­նան­սա­վոր­ման առն­վազն կե­սը դր­սի աղ­բյուր­նե­րից, ապա կա­րող են դի­մել` հիմ­նադ­րամ­նե­րի իրա­վա­կան կար­գա­վի­ճակ ձեռք բե­րե­լու: Մինչ այժմ այս հնա­րա­վո­րու­թյու­նից օգտ­վել է երեք հա­մալ­սա­րան: Ըն­դու­նե­լով նման կա­նո­նադ­րու­թյուն՝ հա­մալ­սա­րան­ներն ավե­լի մեծ ճկու­նու­թյուն են ձեռք բե­րում, մաս­նա­վո­րա­պես, իրենց ղե­կա­վար մար­մին­ նե­րի կա­ռուց­ված­քը որո­շե­լու և ֆի­նան­սա­կան հար­ցե­րում: 2007 թ.-ի օրեն­քը ավե­լի մեծ ազա­տու­թյուն է շնոր­հում նաև այն հա­մալ­սա­րան­նե­րին, որոնք չու­նեն հիմ­նադ­րա­մի կար­գա­վի­ճակ. նրանք ևս ավե­լի ազատ են որո­շում իրենց ղե­կա­վար մար­մին­նե­րի կա­ռուց­ված­քը: Օրեն­քը նշում է, որ հա­մալ­սա­րան­նե­րը, ռեկ­տո­րին զու­գա­հեռ, պետք է հիմ­նադ­րեն ընդ­հա­նուր խոր­հուրդ և կա­ռա­վար­ման խոր­հուրդ, մինչ­դեռ սե­նատ ձևա­վո­րե­լու որո­շու­մը թողն­վում է հենց իր` կր­թա­կան հաս­տա­տու­թյան հայե­ցո­ղու­թյա­նը: Օրեն­քը նաև երաշ­խա­վո­րում է ղե­կա­վար մար­մին­նե­րում ար­տա­քին ան­դամ­նե­րի ներ­կա­յու­թյու­նը: Ֆ ­ ին­լան­դիայում հա­մալ­սա­րան­նե­րի իրա­վա­կան կար­գա­վի­ճա­կը փոխ­վեց 2010 թ.-ի­ն: Այժմ հա­մալ­սա­ րան­նե­րը կոր­պո­րա­ցիաներ են, որոնց գոր­ծու­նեու­թյու­նը կա­նո­նա­կարգ­վում է հան­րային իրա­վուն­քով2: Մաս­նա­վոր իրա­վուն­քի3 ներ­քո, եր­կու հա­մալ­սա­րան­ներ ձեռք են բե­րել հիմ­նադ­րա­մի կար­գա­վի­ճակ: Միև­ նույն ժա­մա­նակ, հա­մալ­սա­րան­նե­րը կա­ռա­վար­ման միաս­նա­կան հա­մա­կար­գից ան­ցում են կա­տա­րել կա­ ռա­վար­ման եր­կա­կի հա­մա­կար­գի: Սե­նատ­նե­րում ար­տա­քին ան­դամ­նե­րի ներ­կա­յու­թյու­նը սահ­մա­նա­փակ­ ված էր 1-2­-ո­վ: Այժմ պե­տա­կան հա­մալ­սա­րա­նի նա­խա­գա­հու­թյան ան­դամ­նե­րի առն­վազն 40%­-ը պետք է դր­սից լի­նի: Ան­դամ­ներն ընտր­վում են հա­մալ­սա­րա­նի սե­նա­տի կող­մից, որը կա­րող է նաև որո­շել, արդյո՞ք ար­տա­քին ան­դամ­նե­րը կա­րող են մե­ծա­մաս­նու­թյուն կազ­մել նա­խա­գա­հու­թյան մեջ, թե ոչ: Նա­խա­գա­հու­ թյան ղե­կա­վա­րը (նա­խա­գա­հը) և փոխ­նա­խա­գա­հը ընտր­վում են ար­տա­քին ան­դամ­նե­րի կազ­մից: Լ ­ իտ­վա­յում ևս նմա­նա­տիպ ան­ցում է տե­ղի ու­նե­ցել: 2009 թ.-ի գար­նա­նը, նոր օրեն­քի ըն­դուն­մամբ, փոխ­ վել է ղե­կա­վար մար­մին­նե­րի կար­գա­վի­ճա­կը: Նախ­կի­նում հիմ­նա­կան որո­շում­ներ կա­յաց­նող մար­մի­նը սե­նատն էր, մինչ­դեռ խոր­հուրդն ու­ներ վե­րահս­կիչ դեր: Այժմ սե­նա­տը, որ հիմ­նա­կա­նում բաղ­կա­ցած է ներ­քին ան­դամ­նե­րից, լու­ծում է ակա­դե­միական հար­ցե­րը և ծա­ռա­յում է որ­պես որո­շում­նե­րի նա­խա­պատ­ րաստ­ման մար­մին խորհր­դի հա­մար: Հիմ­նա­կան գոր­ծա­դիր մար­մի­նը խոր­հուրդն է: Այն ու­նե­նում է ինը կամ տասն­մեկ ան­դամ, որոն­ցից չոր­սը կամ հինգն առա­ջադր­վում են նա­խա­րա­րու­թյան կող­մից: Հա­մալ­ սա­րանն ու նա­խա­րա­րու­թյու­նը միաս­նա­բար որո­շում են նաև խորհր­դի լրա­ցու­ցիչ ան­դա­մի, սո­վո­րա­բար ար­տա­քին ան­դա­մի (թեկ­նա­ծու­թյան) հար­ցը:

Հանրային իրավունք, իրավունքի տեսությունում պետական մարմինների կառուցվածքն ու գործունեությունը սահմանող, պետության մարմինների և քաղաքացիների միջև ձևավորված հարաբերությունները կարգավորող նորմերի համակցություն:

Մասնավոր իրավունք, իրավունքի տեսությունում անհատների կամ հաստատությունների միջև ձևավորված հարաբերությունները կարգավորող նորմերի համակցություն:

A T H E N A Կ Ա Ռ­ Ա Վ­ Ա Ր Մ­ Ա Ն Մ Ո Դ­ Ե Լ Ն­ Ե Ր­ Ի Գ Ո Ր Ծ­ Ի Ք­ Ա Կ­ Ա Զ Մ

Հ ­ ա­վե­լյալ աղ­բյուր­ներ­ n

Ե­ՀԱ զե­կույց­ներ և նյու­թեր. Հ ­ ա­մալ­սա­րա­նա­կան ինք­նա­վա­րու­թյու­նը Եվ­րո­պա­յում II. Գնա­հատ­ման հաշ­վե­քար­տը, http://www.eua.be/Libraries/Publications/University_Autonomy_in_Europe_II_-_The_Scorecard.sflb.ashx

Հ ­ ա­մալ­սա­րա­նա­կան ինք­նա­վա­րու­թյան առ­ցանց գոր­ծիք, http://www.university-autonomy.eu/

«ATHENA» դա­սըն­թաց-սե­մի­նար. Հա­մալ­սա­րա­նա­կան կա­ռա­վար­ման և ինք­նա­վա­րու­թյան բա­րե­ փո­խում­ներ, http://www.athena-tempus.eu/project/material

A T H E N A Կ Ա Ռ­ Ա Վ­ Ա Ր Մ­ Ա Ն Մ Ո Դ­ Ե Լ Ն­ Ե Ր­ Ի Գ Ո Ր Ծ­ Ի Ք­ Ա Կ­ Ա Զ Մ

A T H E N A Կ Ա Ռ­ Ա Վ­ Ա Ր Մ­ Ա Ն Մ Ո Դ­ Ե Լ Ն­ Ե Ր­ Ի Գ Ո Ր Ծ­ Ի Ք­ Ա Կ­ Ա Զ Մ

Ե­ՀԱ ծրա­գիրն իրա­կա­նաց­նող թիմ Կ ­ ա­ռա­վար­ման, ֆի­նան­սա­վոր­ման և հան­րային քա­ղա­քա­կա­նու­թյան մշակ­ման բա­ժին Թ ­ ո­մաս Էստեր­ման, տնօ­րեն Է­նո­րա Բե­նե­թոթ Փրյու­վո, ծրագ­րի ղե­կա­վար­ Ան­նա-Լե­նա Քլեյս-Կու­լիկ, ծրագ­րի ղե­կա­վար Փի­թեր Մեյ­սոն, ծրագ­րի ղե­կա­վար Ի­զա­բել Սիլ­վա, Վար­չա­կան օգ­նա­կան Կապ­վել՝ [email protected]