Բարձրարժեք գյուղատնտեսությունը բնապահպանական մոտեցումներով

վԵրԱՊԼՏՐԱՄՏՄԱՆ

ԴԱՍԸՆԹԱՑԻ

ՉԵՌՆԱՐԿ

Թթու

ՊՐՊԻ

ՀՈՐԵՐ

ՄՈՏԵՑՈՒՄՆԵՐՈՎ

Իռքոմոջ

Օքթօոքսու65 Ֆ/0ՈԱՑԻՈՎՇ

ՀՀՈՏԼՈՂ

Սույն ձեռնարկըպատրաստվելէ էյՍիԴիԱյ/ՎՕԿԱ

(ԱՄՆ) ն ՎԻՍՏԱԱ

Պլյուս (Ղայաստան)կազմակերպությունների կողմից, հրատարակվելէ ՄոթթՄքդոնալդկազմակերպությանաջակցությամբՎ̀ազարամյակի մարտահրավերհիմնադրամ-Վայաստանի «Ջրից դեպիշուկա» ծրագրի շրջանակներում:

Երնան2009

ԵՐԱԽՏԻՔԻ

ԽՈՍՔ

«Հազարամյակի մարտահրավեր հիմնադրամ Գայաստան» ծրագրի «Ջրից դեպի շուկա» բաղադրիչի շրջանակներում իրականացվող ուսուցման ծրագրի իրականացման ընթացքում առանձնահատուկ կարնորություն է տրվում բնապահպանականթեմաներին: Թեն վերապատրաստմանհիմնական խնդիրն էր բարձրարժեք ն եկամտաբեր գյուղատնտեսության վարման նոր մոտեցումների ներկայացումը, շուտով ուսուցանվող թեմաների շարքին ավելացան նան հողագործության ընթացքումծագող բնապահպանականխնդիրները: -

Սյուն ձեռնարկը կազմվել է «Ջրից դեպի շուկա» բաղադրիչի իրականացման շրջանակներում: Այն նպատակաուղղված է գյուղատնտեսությամբ զբաղվող բնակչության լայն «զանգվածների տեղեկացվածության բարձրացմանը` ակնկալելով բնապահպանությանտեսանկյունից անվտանգ ն կայուն եկամուտ ապահովողգյուղատնտեսականգործունեության կազմակերպում:

Օրագրի շրջանակներում վերապատրաստվողներիկողմից բնապահպանականխնդիրների ե դրանց առաջացմանը նպաստող պատճառների մասին թերի պատկերացումը,ինչպես նան նոր մոտեցումների մասին ոչ բավարար տեղեկացված լինելն առիթ հանդիսացան նախաձեռնելուայս ձեռնարկի մշակումն ու հրատարակումը: Ձեռնարկի մշակման գործում ունեցած ներդրման համար խորին երախտագիտությունս եմ հայտնում Վազարամյակիմարտահրավերհիմնադրամ Հայաստանի «Ջրից դեպի շուկա» ծրագիրն իրականացնող էյՍիԴիԱյ/ՎՕԿԱն ՎԻՍՏԱԱ Պլյուս կազմակերպությունների ներկայացուցիչներին, մասնավորապես Լիլիթ Հովհաննիսյանին, ՄակրիտաԱվջյանին, Հրանտ Թերլեմեզյանին, Վարդան Թոռչյանին, Կարինե Վարդանյանին, Միքայել Գնեորգյանին,Նորա Ալանակյանին, Մարտիրոս Եղիազարյանին, Լուսինե Ղուկասյանին, Լենոն Ասոյանին, Հրունիկ Մկրտչյանին, Արայիկ Մանուկյանին, Վարդան Ղազարյանին, Խորեն Մուսայելյանին, Արման Դիլբարյանին, Նորիկ Մկրտչյանին,Խորեն Եղյանին, Մեխակ Մարկոսյանին,Սիմոն Ասատրյանինն Անի Զաքարյանին: -

եմ Առանձնահատուկ շնորհակալություն հայտնում «Հազարամյակի մարտահրավեր հիմնադրամ Հայաստան» ծրագրի Բնապահպանական ն սոցիալական գնահատման ն վերահսկողության խորհրդատու` Մոթ ՄաքԴոնալդ կազմակերպությանը, ի դեմս խմբի ղեկավար Դեյվիդ Բյուրաքի` սույն ձեռնարկի տպագրությաննաջակցելու համար: -

ՀՄՀ-ՀայաստանՊՈԱԿ-ի Բնապահպանությանն սոցիալական ազդեցությանղեկավար Արմինե Սիմոնյան

ՋՐԻՑ

ԹԵՄԱ Ա. ԲԱՐՁՐԱՐԺԵՔ

ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍՈՒԹՅԱՆ

ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

'

ՎԱՐՈՒՄ

ՆԱԽԱԲԱՆ Ո՛ր մշակաբույսերնեն «ցածրարժեք»» Գյուղատնտեսական մշակաբույսերի արտադրության ավելացման ն դրանց որակի բարելավման գործում առանցքային նշանակություն ունի ագրոկանոնների ճիշտ կատարումը, ինչպես նան վնասակար օրգանիզմներից (վնասատուներ, հիվանդություններ, մոլախոտեր) դրանց պաշտպանությունը: Սույն ձեռնարկը նախատեսված է գյուղատնտեսական մշակաբույսերի արտադրությամբ զբաղվող ֆերմերների համար ն իր մեջ ներառում է այն առաջադեմ մոտեցումները, որոնք անհրաժեշտ են եկամտաբերգյուղատնտեսություն վարելու համար (բարձրարժեք մշակաբույսերի մշակության, դրանց աճեցման լավագույն փորձ, շուկայական լուծումներ, հողի բերրիության կառավարում, վնասատուներիդեմ պայքար նայլն): Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ բույսերի պաշտպանության բնագավառում Օգտագործվող թունաքիմիկատները հաճախ բացասական հետնանքներ են թողնում ինչպես մարդու առողջության, այնպես էլ շրջակա միջավայրի վրա այս ձեռնարկում հատուկ ուշադրություն է դարձված այնպիսի բնապահպանական թեմաների, ինչպիսիք են «Թունաքիմիկատների բացասական ազդեցության նվազեցումը», «Ինտեգրացված պայքարը վնասատուների ու հիվանդությունների դեմ» ն «Օրգանական գյուղատնտեսությունը», որոնց կիրառմամբ կարելի է ստանալ բարձրարժեք ն էկոլոգիապես մաքուր բերք: Ձեռնարկի հավելվածներում ներկայացված հոդվածները մանրամասնում են բերքում նիտրատների կուտակման պատճառով հնարավոր բացասական հետնանքները, ինչպես նան մարդու առողջության ն շրջակա միջավայրի վրա թափոնների, տերնեներիու խոզանի այրման անցանկալի ազդեցության

փոք ասին:

Ձեռնարկում ներկայացված են, ՀՀ-ում Օգտագործման համար թույլատրված նեն կենսաբանական բույսերի սպաշտպանութան քիմիական միջոցների նան անվանացանկը, ինչպես բույսերի ։պաշտպանութան քիմիական ն կենսաբանականմիջոցների վաճառքի գործունեություն իրականացնող լիցենզավորված անձանգ/կազմակերպությունների ցանկը, որտեղից էլ խորհուրդ է տրվում ձեռք բերել թունաքիմիկատները: Ձեռնարկի վերջում զետեղված է ՔՄ տեսասկավառակ` տեսագրված այն ֆիլմերով, որոնք ցուցադրվել են դասընթացներիընթացքում:

Եկեք առանձնացնենք այն մշակաբույսերի անունները, որոնք ըստ Ձեզ Ձեր «ցածրարժեք» կամ «բարձրարժեք» են ն լայն տարածում ունեն տարածաշրջանում: Ինչպե՞սպետք է դա տարբերակել: Նախ կատարենք մի շարք հաշվարկներ:

Բարձրարժեքմշակաբույսերիհամեմատությունըցածրարժեքմշակաբույսերիհետ

Որքա՞նէ յուրաքանչյուր մշակաբույսից ստացվող հնարավոր առավելագույն 1հա շահույթը: «Ցածրարժեք» մշակաբույսերի մշակության դեպքում արտադրանքիցստացվող առավելագույն շահույթը մեկ վեգետացիայի ընթացքում կազմում է ֆ200 մինչե Փ800՛, իսկ «բարձրարժեք» մշակաբույսերի մշակության մեկ արտադրանքից ստացվող առավելագույն շահույթը դեպքում 1հա ն ավելի: ֆ3000 է մինչն ֆ1500-ից կազմում վեգետացիայիընթացքում են դասվում մշակաբույսերի թվին Հիմնականում «ցածրարժեք» ն հացազգիները՝ ցորեն, գարի, եգիպտացորեն, վարսակ այլն: Բակլազգիները ն կերային մշակաբույսերը միջանկյալ տեղ են զբաղեցնում «ցածրարժեք» ն «բարձրարժեք» մշակաբույսերի միջե ն չեն համարվում «բարձրարժեք»: Սորգոն, առվույտը, երեքնուկը նույնպես կարող են մտնել այս խմբի մեջ: Դրանցից ստացվող շահույթը 1 հա-ից մեկ վեգետացիայիընթացքում կազմում է Ֆ800 Ֆ1500: -

Ո՞րմշակաբույսերնեն «բարձրարժեք»» են 0բանջարբոստանային համարվում մրգերն ու «Բարձրարժե» ծառերին աճող բոլոր պտղատու մշակաբույսերը: Սա վերաբերում է ՀՀ-ում (խնձորենի,ծիրանենի, դեղձենի, տանձենի, կեռասենի, սալորենի, թզենի, նռնենի, թթենի, սերկնլենի, խաղող, խուրմա ն այլն), որոնց դուք ծանոթ եք` ներառյալ ընկուզենին ն նշենին: Մյուս մրգերը, ինչպիսիք են հատապտուղները, նույնպես «բարձրարժեք» են (մորի, ելակ, սն ն կարմիր հաղարջ, մոշ, ազնվամորի), ինչպես նան բանջարբոստանայինմշակաբույսերը: Միամյա ն բազմամյա կանաչեղենի տեսակները, համեմունքային մշակաբույսերը, ծաղիկները, թփերը ն դեկորատիվ բույսերը նույնպես կարող են դասակարգվելորպես «բարձրարժեք» մշակաբույսեր: Ինչպե՞ս կարող եք որոշել, թե մշակաբույսը, որը Դուք աճեցնում եք, «բարձրարժեք» է, թե ոչ: Նախ պետք է կատարել «մշակաբույսի բյուջեի» հաշվարկ (տնտեսության մակարդակով) ն պատրաստել «մշակաբույսի նկարագիրը»՝ տնտեսությունից մինչն շուկա շղթայով:

հաշվարկների կատարմանպահին 1Ֆ-380դրամ-

ՋՐԻՑ

ԴԵՊԻ

ՇՈՒԿԱ

|

ՋՐԻՑ

գ.

ԹԵՄԱ Բ. ՄՇԱԿԱԲՈՒՅՍԻ ԲՅՈՒՋԵՆԵՐ

ԴԵՊԻ

ՇՈՒԿԱ

| 2009

սերմեր ն սածիլներ-- սերմերի կամ սածիլների գնում (հատ, կգ բազմապատկած գնով), սերմերի կամ սածիլների տնկում (աշխատուժ կամ տրակտորի

վարձակալություն):

ծախսում Մշակաբույսի բյուջեն ցույց տալիս, թե ֆերմերը ներդրումների վրա ն արդյունքում, մեկ հեկտարի հաշվով, որքան շահույթ է ստանում: Սա ֆերմերին թույլ է տալիս համեմատել մի մշակաբույսը մյուսի հետ, որոշել, թե որն է ավելի հարմար սեփական տնտեսությունում մշակելու համար: Պետք է հաշվի առնել նան յուրաքանչյուր աշխատանքի (գործողության) վրա ծախսվող աշխատուժի քանակը: Նյութական ներդրումները հաշվարկվում են ըստ քանակի կամ չափի, այնուհետնե որոշվում են դրանց շուկայական գները՝ ներդրումների ամբողջ արժեքը հաշվելու համար: որքան է

է

դ.

զ.

Ներդրումներիարժեքը-- վերը նշված բոլոր ներդրումների համար բոլոր նյութերի ն աշխատուժի արժեքները վեգետացիայիկտրվածքով:

է.

բոլոր

--

օրգանական միջոցներ (նյութերի բույսերի պաշտպանության միջոցներ արժեքը), քիմիկատներ (չափաքանակը բազմապատկածգնով, կիրառման անհրաժեշտ աշխատուժ, կիրառման քանակը), կիրառման համար հաճախականություն:

ե.

այն ներդրումները, որոնք ֆերմերը

Ներդրումներիտեսակները -- ներառում է

պարարտանյութեր գոմաղբ (տ/հա, արժեքը), հանքային պարարտանյութեր (տեսակը, քանակը, արժեքը), դրանք հող ներմուծելու համար անհրաժեշտ աշխատուժ,քանի անգամ է օգտագործվումպարարտանյութը: -

քաղհան (քանակ »« մարդօր » աշխատավարձ), հողի մշակություն մշակումներ փխրեցում, ակոսների պատրաստում, բուկլից ն այլն (մշակումների քանակ »« աշխատուժ 4 աշխատավարձ),ոռոգում (ջրի գին « ջրումներիքանակ շ« աշխատուժ։« աշխատավարծ): -

կատարում է մշակաբույսի մշակության ընթացքում (հողի արժեքը, հողի նախապատրաստումը,պարարտանյութերը,քիմիկատները,աշխատուժը ն այլն):

հաշվեք արտադրանքի Բերքատվություն ն համախառն արտադրանքի արժեք ամբողջ քանակը (սպասվող բերքի քանակը), որոշեք միջին գինը, բազմապատկեք ն հաշվարկեք համախառնարտադրանքիարժեքը:

հաշվել արտադրված արտադրանքի ամբողջ քանակը բերքահավաք (բերքահավաքի յուրաքանչյուծ օրվա ն վեգետացիայի կտրվածքով) արժեքը օգտագործվածաշխատուժիհետ միասին, գրանցել փաթեթավորման ն արտադրանքըշուկա տանելու համար անհրաժեշտ աշխատուժի վճարը: -

-

Յ

Զուտ եկամուտը ն ֆերմերի շահույթը համախառն արտադրանքի վաճառքի արժեքից հանեք ծախսերը ն կստանաք զուտ եկամուտը շահույթը: Արտադրական գործընթացը կլինի շահութաբեր, եթե ստացվող արտադրանքիվաճառքի արժեքը գերազանցի կատարվածծախսերը: -

Ստացեք համախառն հասույթը՝ Հաշվել զուտ եկամուտը՝ շահույթը համապատասխան բազմապատկելով ամբողջ արտադրանքը (բերք) շուկայական գնով ն դրանից հանեք բոլոր ծախսերը (տես Հավելված 1, աղյուսակ 1): -

Այժմ եկեք կատարենքհաշվարկները պտղատու ծառատեսակներիհամար՝ կրկին մեկ հեկտարիհաշվով: Այն մի փոքր այլ է: Այս դեպքում մենք կհաշվենք ծախսերը արտադրության 10-րդ տարվա համար, երբ արդյունավետ արտադրությունըտնում է 25-30 տարի:

Մշակաբույսիբյուջեի հաշվարկներ(տե՛ս Հավելված 1)

Յիշեք, որ ամեն ինչ հաշվարկվում է մեկ հեկտարի հաշվով: Եկեք սկսենք բանջարեղենից:Բոլորը ծանոթ են լոլիկին:

Ի՞նչ է մշակաբույսի նկարագիրը

մշակաբույսեր Սիամյաբանջարաբոստանային

1.

Ընտրեք մշակաբույսը, օրինակ՝ լոլիկը:

1.

2.

Որոշեք ««ներդրումները»» երբ մենք գրանցում ենք ներդրումները, միշտ հաշվի ենք առնում դրանց օգտագործված քանակը ն գինը, որպեսզիկարողանանք հաշվել յուրաքանչյուր ներդրման ընդհանուր արժեքը: Ստորն ներկայացնում ենք միամյա մշակաբույսերի համարկատարվող հիմնականներդրումները. -

ա.

բ.

հողի արժեքը մեկ վեգետացիայիընթացքումհողը օգտագործելու արժեքը (ֆերմերի սեփականհողի վարձը կամ հողի վարձակալությանարժեքը): --

հողի նախապատրաստում հողի ախտահանում (նյութերի արժեք աշխատուժ), հողախառնուրդիպատրաստում (նյութերի արժեք ն աշխատուժ), հողի վար կամ փոր, տեղաձնում, հարթեցում, ակոսների պատրաստում, ցանքի նախապատրաստում(աշխատուժ, տրակտորի վարձակալություն) ն այլն: -

ն

Մշակաբույսի նկարագիրը մշակաբույսի արտադրությունիցմինչն սպառողն ընկած շղթայի ծախսերի գումարն է (դաշտից շուկա), որը հաշվարկվում է 1կգ արտադրանքի հաշվով: Դրա համար մշակաբույսերի բյուջեներից վերցված ընդհանուր ծախսերը անհրաժեշտ է բաժանել ընդհանուր արտադրանքի վրա (միավորի ինքնարժեք): Այնուհետե, արտադրականծախսերին ավելացվում են դեպի շուկա տանող շղթայի ընթացքում կատարվող ծախսերը(շուկայահանմանծախսեր)

2.

ա.

բ. Գ.

դ. ե. զ.

է

ը.

. .

փաքեթավորմանծախսեր մառանում, պահեստում) պահպանմանծախսեր(սառնարանում, ..փչացում,թառամում մարկետինգայինծախսեր տեղափոխմանծախսեր վճարումներ ն հարկեր գովազդ այլ

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

Հաաթոշաաո

Բազմամյա պտղատու

1.

տաս

ոտանա

Բեռաոեթոաաւթաաը

ծառեր (մեկ հեկտարի հաշվով)

Ընտրեք մշակաբույսը։ օրինակ` խնձոր: Վերցրեք պտղատու տարեկան:

այգի առնվազն

Որոշեք, թե երբէ այգին հիմնվել, որքան կազմել այգու հիմնման ծախսերը (տնկիների արժեք, հողի նախապատրաստում, ոռոգում, ցանկապատում ն այլն): Գրանցեք այս տեղեկությունը հետագա օգտագործման համար որպես «հիմնադրմանծախսեր»»: են

2.

Յ.

Որոշեք ««ներդրումները»»Երբ հաշվարկվում է ներդրումների ընդհանուր արժեքը, միշտ հաշվի է առնվում յուրաքանչյուր «ներդրման» օգտագործված քանակը ն արժեքը: Ստորն ներկայացված են բազմամյապտղատեսակներիհամար անհրաժեշտ հիմնական ներդրումները. ա.

բ. գ.

դ.

ե.

զ.

է

հողի արժեքը մեկ վեգետացիայի ընթացքում հողը օգտագործելու արժեքը (ֆերմերի սեփականհողի վարձը կամ հողի վարձակալությանարժեքը):

ասան

Ա

աԱթաբաշրաաե

ԹԵՄԱ Գ. ԲԱՆՋԱՐԵՂԵՆԻ ն ՄԻԱՄՅԱ ՄՇԱԿԱԲՈՒՅՍԵՐԻ ԱՐՏԱԴՐՈՒԹՅԱՆ

ԼԱՎԱԳՈՒՅՆ ՓՈՐՁ

ՏԵԽՆՈԼՈԳԻԱՆԵՐԻ

Ինչպե՞սաճեցնել մշակաբույսը՝օգտագործելովլավագույն փորձը Սերմերի ընտրությունը Որտեղի՞ց գնել կամ ձեռք բերել որակյալ սերմ: Պատասխանը միանշանակ է սերմերի վաճառքով զբաղվող մասնագիտացված են 0սերմարտադրող հանրահայտ հանդիսանում խանութներից, որոնք ՀՀ-ում: Սերմն ընտրելիս անհրաժեշտ է ընկերությունների ներկայացուցիչները սորտի առանձնահատկությունները հասունացման տնողությունը պարզե (վաղահաս է, միջահաս, թե ուշահաս), պտուղների ձնը, գույնը, չափերը, մշակության առանձնահատկությունները, հիվանդությունների ն վնասատուների ն այ նկատմամբ դիմացկունությունը, պահունակությունը ն այւն: Աս տեղեկություններՁեզ կտրամադրենսերմ վաճառողները հիմնվելով սեփական փորձի, ինչպես նան մասնագիտականուղեցույցների վրա:

1.

-

--

հողի պահպանում-- ցանկացած գործողություն, եթե այդպիսին կա: նոր տնկիների տնկում (եթե կատարվում է), արժեքը:

էտ

--

աշխատուժիվճարը, տնկիների

պարարտանյութեր--գոմաղբ(տ/հա, արժեքը), հանքային պարարտանյութեր

(տեսակը, քանակը, արժեքը), դրանք հող ներմուծելու համար անհրաժեշտ աշխատուժ, քանի անգամ է օգտագործվում պարարտանյութը:

բույսերի պաշտպանության միջոցներ օրգանական միջոցները (քանակ արժեք), թունաքիմիկատները (կիրառման քանակ »« արժեք), կիրառման համար անհրաժեշտաշխատուժը,կիրառմանհաճախականությունը: -

մշակություն- քաղհան (մարդ շ« օր « միջին աշխատավարձ),հողի մշակումներ (մշակումների քանակ »« աշխատուժ »« աշխատավարձ), ոռոգում (ջրի գին ջրումների քանակ Հ աշխատուժ « աշխատավարձ):

բերքահավաք

հաշվել արտադրված արտադրանքի ամբողջ քանակը (բերքահավաքի յուրաքանչյուծ օրվա ն վեգետացիայի (կտրվածքով) օգտագործված աշխատուժի հետ միասին, գրանցել փաթեթավորմանարժեքը ն արտադրանքը շուկա տանելու համար անհրաժեշտ աշխատուժի ն այլ վճարներ: -

Հաշվենք զուտ եկամուտը: Ստանանք համախառն հասույթը՝ բազմապատկելով ամբողջ արտադրանքը (բերք) համապատասխանշուկայական գնով ն դրանից հանենք բոլոր ծախսերը (տե՛ս Հավելված 1, աղյուսակ 2):

4.

| 2009

ԱՓԵԿԿՆԱՈԵ

ա գտին ԱՄԻՐԱ ՑԱԾ

տարաեն

Հայտնի է, որ առողջ ն որակյալ սածիլի օգտագործումըարտադրությանմեջ մեծապես կանխորոշում է սածիլումով մշակվող բանջարեղենիակնկալվող բերքի սեպտեմբեր ամսվա դրությամբ ծրագրի որակը: 2009թ. քանակն ու մասնագետներիկողմից առանձնացվել են բանջարեղենիսածիլի արտադրման 12 կենտրոններ.

Դամայնք

Անուն, Ազգանուն

Դեռախոս

Սիմոն Ջամալյան Աշոտ Հովհաննիսյան Հայկանուշ Ենոքյան Աշոտ Արամյան

(093) (093) (093) (077)

47-71-43 18-69-81

ԴՀրունիկՄանուկյան

(093)

82-24-78

Արմավիրիմարզում 2.

.

գ. գ.

Յ

գ.

`գ.

Գրիբոյեդով Գետաշեն Ակնաշեն Ապագա

25-08-65 16-55-36

Արարատիմարզում 5.

6.

.

գ.

Ջրահովիտ

գ. Դարակերտ

ն տեխնիկական «Բանջարաբոստանային մշակաբույսերիգիտ. կենտրոն»,

տնօրեն Գայանե Սարգսյան

գ.

գ.

Դիմիտրով Գեղանիստ

Գեղարքուն 9.

ք.

57-62-05 (093)

Վանո

Սարգսյան Գագիկ Բաբուխանյան

(093) 36-43-29 (093) 40-37-60, (091) 57-16-15

ԱիդաՀովհաննիսյան

(0264)

Գնել Մխիթարյան Արամայիս Աղումյան

(093) (093)

Ալբերտ Կոստանյան

(093) 37-28-48, (0281) 95-3-07

մարզում`

Գավառ

2-/3-90

Արագածոտնիմարզում 10.

11.

Կարբի ք. Աշտարակ գ.

Վայոց ձորի մարզում` 12.

գ.

Մալիշկա

10-48-64

47-76-16

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

.

կարտոֆիլագործությամբ զբաղվող տնտեսություններին որակյալ տնկանյութով ապահովելու համար ծրագրի մասնագետներիկողմից առանձնացվել են կարտոֆիլի տնկանյութիարտադրման8 կենտրոններ. ՀՀ-ում

Համայնք

Անուն, Ազգանուն

Հեռախոս

էդուարդ Ավագյան

(077)

07-16-03

(094)

53-59-49

(093)

14-90-10

Արագածոտնի մարզում 1.

գ.

Իրինդ

Արմավիրի մարզում 2.

ք.

իրանա «Ա

էջմիածին

են

եխն խնոլոգիայի

գիտական

տնօրեն Աղվան Սահակյան

Լոռու Յ.

մարզում Գ.

4.

գ.

5.

գ.

Գոհարիկ Ղամբարյան

Շիրակամուտ

Գեղարքուն

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ

|2009 Հողի մշակումն կառավարում քաղհան, ոռոգում:

5.

Միքայել Միքայելյան Վահագն Մանուկյան

(077) 63-80-11 (094) 53-34-34

Պետրոսյան Գուրգեն Եղոյան Վարդան Ղազարյան

(093)

99-99-72

(094)

84-06-74

Շիրակի մարզում 6.

Գգ.Մեղրաշեն

7.

գ.

Ց.

Գ.

Գոռ

Հացիկ Բենիամին

միջշարային, միջբուսային մշակումներ,

Բերքահավաք ճիշտ ժամկետի որոշում, բերքահավաքիկազմակերպում, հետբերքահավաքայինխնամք, տեսակավորում,փաթեթավորում:

6.

--

Պտղատու ծառերի ն բազմամյա մշակաբույսերի աճեցման տեխնոլոգիաների այգի՛ լավագույնփորձը:Ինչպե՞սմշակել պտղատու ծառերի

կամ սերմային պատվաստակալներ, Տնկանյութի ընտրություն---թզուկաճ տեղական կամ արտասահմանյանսորտեր,պատվաստվածտնկանյութ: Որտեղի ց գնել կամ ձեռք բերել դրանք:

1.

յ

2009թ.շ-ի սեպտեմբեր ամսվա դրությամբ ծրագրի մասնագետների կողմից առանձնացվել են տնկիներիարտադրման8 կենտրոններ՝

մարզում

Գանձակ Մեծ Մասրիկ

--

|

ՇՈՒԿԱ

Համայնք

Անուն, Ազգանուն

Հեռախոս

,

Արմավիրիմարզում՝ 1.

Գ.

Լենուղի

Գագիկն Սարգիս

Հովսեփյաններ

(091)54-54-97, (091) 87-48-70

Արթուր Ղահրամանյան

(077) 30-09-81

Սուրեն Հայրունի

(094)

ՎարդանԲերոյան

(091) 71-52-67

ԱրմենԳնորգյան

(093)

Տիգրան Ղազարյան

(091)52-03-74

Արարատի մարզում` 2.

.

գ.

Նարեկ

Գեղարքունիքի մարզում՝ Սածիլի ակամ տնկանյութի ձեռքբերումից .ստորն նշված քայլերին.

7.

հետո

ֆերմերը պետք է հետնի

Հողի նախապատրաստում պոլիէթիլենածածկ մարգերում, թունելներում կամ ջերմատներում հողի վարակազերծում (ախտահանում), ցանք, ակոսների հանում, թմբերի, իսկ բաց դաշտում մարգերի ձնավորում, մուլչապատում: -

2.

Ցանք/Սածիլում/Տնկում միջբուսային ն միջշարային հեռավորության ն միավոր տարածքում ցանվող սերմերի խտության ն խորության որոշում, թմբերի պատրաստում,ջրում:

3.

գ.

Խաչաղբյուր

64-45-70

Տավուշի մարզում՝ 4.

գ.

Արճիս

Արագածոտնիմարզում՝

-

Պարարտացում հողի վերլուծության կատարում, հողի պարարտացման համար անհրաժեշտ գոմաղբի ն հանքային պարարտանյութերի քանակների որոշում, ճշտել որտեղից կարելի է գնել ազոտ-ԻԱ,ֆոսֆոր-Ք, կալիում-Խ, այլ մակրո ն միկրո տարրեր պարունակողպարարտանյութեր,որքան ն երբ կիրառել:

4.

Յ.

-

Բույսերի պաշտպանություն հիվանդությունների, վնասատուների դեմ պայքարի կազմակերպումըստ անհրաժեշտության(մեծ նշանակություն տալով պայքարի կանխարգելիչ միջոցառումներին), մոլախոտերի դեմ պայքարի նպատակով մեխանիկականպայքարի կազմակերպում (ձեռքով քաղհան) կամ հերբիցիդների կիրառում: Հիվանդությունների ն վնասատուների դեմ պայքարի այլընտրանքային միջոցների ն եղանակների կիրառություն: Բուժման ժամկետի ն մեթոդի որոշում, համապատասխանգրանցումների կատարում: -

5.

.գ.

Աղձք

20-44-72

Կոտայքի մարզում

գ. Ալափարս (հատապտուղների արտադրություն)

Սյունիքի մարզում 24-54-73

ւ.

գ.

Տեղ

Սամվել Դավթյան

(093)

8.

ք.

Մեղրի

Գնորգ Մարգարյան

(093)02-44-23, (0286)

4-32-25

|շըր» ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ |շոլ

.

Տնկանյութի ընտրությունիցն ձեռքբերումից հետո ֆերմերը պետք է հետնի ստորննշված քայլերին.

ԹԵՄԱ Դ.

2.

33-ում առաջինշուկայականտեղեկատվության համակարգ

Հողի նախապատրաստումորոշել երբ տնկել, ինչպեսնախապատրաստել տնկիները,հողը: Իրականացնելտարածքիտեղաձնում,հողի հիմնականմշակում:

3.

-

Տնկում կախված պտղատեսակից, ծառատեսակից, բնակլիմայական գոտուց` պետք է կատարել միջծառային,միջշարայինտարածություններիորոշում, հենասյուների ուղղում, լարերի ձգում, ակոսների հանում, դաշտապաշտպան շերտերի հիմնում, տնկում, ջրում: -

4.

Պարարտացում կատարել հողի վերլուծություն, որոշել հողի պարարտացմանհամար անհրաժեշտ գոմաղբի ն հանքային պարարտանյութերի քանակները, ճշտել որտեղից կարելի է գնել ազոտ-Ա, ֆոսֆոր-Ք, կալիում-ի«,այլ մակրո ն միկիո տարրերպարունակող պարարտանյութեր,որքան ն երբ կիրառել, ինչպես նան վեգետացիայիընթացքումքանի անգամկարելիէ դրանք կիրառել: -

Բույսերի կազմակերպել հիվանդությունների, պաշտպանություն վնասատուներիդեմ պայքար` ըստ անհրաժեշտության (մեծ տեղ հատկացնելով պայքարի կանխարգելիչ միջոցառումներին), մոլախոքերի դեմ պայքարի նպատակով կազմակերպել մեխանիկական պայքար (ձեռքով քաղհան) կամ կիրառել հերբիցիդներ: Հիվանդությունների ն վնասատուներիդեմ կիրառել նան պայքարիայլընտրանքայինմիջոցներ ն եղանակներ:Որոշել բուժման ժամկետըն մեթոդը, կատարելհամապատասխան գրանցումներ:

-

6. էտայն պետք է կատարել հաշվի առնելով ծառերի տեսակը, հասակային շրջանը (երիտասարդ,պտղաբերող,ծեր):

7.

Հողի մշակում ն կառավարում միջշարային, միջծառային մշակումներ, բների, մերձբնայինտարածությունների խնամք,քաղհան, ոռոգում: -

ւ

Բերքահավաք որոշել բերքահավաքի ճիշտ ժամկետը, կազմակերպել բերքահավաք, հետբերքահավաքային խնամք, փաթեթավորում, նախնական հովացում ն պահպանում: 8.

-

բ

ԼՈՒԾՈՒՄՆԵՐ

ՇՈՒԿԱՅԱԿԱՆ

:

«ո1. Համակարգի նպատակնէ

ֆերմերներին, սննդի մյուս մարկետինգի շղթայի մասնակիցներին ժամանակին ապահովել ապրանքներիշուկայական գների գյուղատնտեսական Համակարգը մասին տրամադրվողտեղեկատվությամբ: նպատակ ունի նան աջակցելու արդյունաբերական այնպիսի տարբեր ոլորտների ներկայացուցիչների, 0վերամշակողները, մեծածախ ն ինչպիսիք են մանրածախառնտրով զբաղվողները,հյուրանոցների ն ռեստորաններիաշխատողներըն բոլոր նրանց, ովքեր ստանալու ճշգրիտ ցանկություն կունենան տեղեկություններշուկայի դինամիկայի մասին ն ճիշտ պլանավորելու իրենց ծախսերը: Ծրագիրն իրականացնումէ Գյուղատնտեսականասոցիացիաների ֆեդերացիան(ԳԱՖ) Հազարամյակի մարտահրավեր հիմնադրամ-կՀայաստանի «Ջրից դեպի Շուկա» ծրագրիֆինանսավորմամբ: Վամակարգը տրամադրումէ տեղեկատվությունգյուղմթերքի մեծածախ ն գործընթացների, Ցանրածախգների մասին, ինչպես նան հետբերքահավաքային ն ընկերությունների ընդգրկված ոլորտում գնումների, առնտրայինառաջարկների վերաբերյալն այլն: 2009թ.-ի սեպտեմբերի 9-ից հնարավոր է ծանոթանալ նան ծաղիկներիգներին: Ֆամակարգըգործում է տատտ.Յուտ.Յող հասցեով: Շուկայականգներին կարելի է ցանոթանալնան բջջայինհեռախոսիմիջոցով: ր

ա-

արտադրության

ՀՀ-ում

ն

`

ինչպե՞սօգւովելՃՃԽՍՏ

Փշոթա նհ հեռախոսի միջոցուլ համակարգից բջջային

կարճ հաղորդագրություն (ՏխՏ) օրվա տվյալ հեռախոսահամարինկարող եք տեղեկանալ գնի դրությամբՁեր նախընտրածմթերքի մեծածախ ն մանրածախ ՍԱ ոոված ճարզում:

Ուղարկելով

լ

ճքիԺՐօ

բ

ՔայլՂ. Մարզերի ծածկագրերի ցուցակից ընտրեք մարզը (առայժմ հնարավոր է տեղեկանալԵրնանիՄալաթիա, Կայարանամերձն Հայկական(ԳՈՒՄ) շուկաների, ինչպես նան Արմավիրի,Գյումրիի ն Վանաձորի շուկաների մասին) համաձայն ստորնբերվածաղյուսակի(օրինակ՝Երնան-01):

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

|

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

ու

Քայլ2. Մթերքներիծածկագրերիցանկից ընտրեք մթերքը(օրինակ՝ կարտոֆիլ-14)

Բանջարեղեն

տաքդեղ Քաղցր տաքդեղ Քաղցր տաքդեղ (կարմիր) Սպիտակկաղամբ Կարմիրկաղամբ Կծու

Գազար Ծաղկակաղամբ Նեխուր Վարունգ Սմբուկ Սխտոր Կարմիրսոխ Սպիտակսոխ

Մթերքներիծածկագրեր

Ծածկագիր

Լոլիկ Դդմիկ Ամսաբողկ

Բողկ

Շամպինիոն

Փոքր լոլիկ (չերի պոմիդոր)

Բրոկոլի

Սեղանիճակնդեղ Բամիա

Ցիւորուսայինմրգեր

Նարինջ Մանդարին Կիտրոն Բանան Կիվի

31:

Ծածկագիր

Խնձոր (դեղին) Մ Խնձոր (կանաչ) Խնձոր (կարմիր)

Ձմերուկ Դեղձ

Կանաչ սոխ

Սն

Սիրգ խաղող Սպիտակխաղող Քիշմիշ խաղող

Ծածկագիր

Սպանախ

Սամիթ Մաղադանոս

Կանաչ լոբի

Հազար (մառոլ գանգուր) Հազար (մառոլ)

Կարտոֆիլ

Կանաչեղեն Համեմ.

Խնձոր Տանձ

Նուռ

Ելակ

Կեռաս

Ծիրան

Արքայանարինջ

Սեխ

'

ծածկագիր

Մսամթերքն

ձկնեղեն

Տավարի միս Խոզի միս Գառան միս

Իշխան

Թառափ(օսետրինա)

Ծածկագիր

Օրինակ, այսօր հունիսի 16-ին, Երնանում կարտոֆիլի գինն իմանալու համար պետք է 5606 հեռախոսահամարինհաղորդագրություն (ՏԽՍՏ) ուղարկեք 0114 բովանդակությամբ:Անմիջապեսկստանաք պատասխանհաղորդագրություն, որտեղ ներկայացված կլինեն գները այսպիսի տեսքով 76.06: Խղօո16ՇճՇՑ»« ՇՍԽ- 70/100, ԽՅ/2Ա2- 40/60, ՃՅյՁՒՁո- 60/80, ԽճուշՇո« ոյո/ոճ« տո/ոճը ՇՍԱ100/150, Խ/2/ՅԱՅ- 60/80, Խճյ/ճՒՁո-80/100:

|

ԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ

եթե մոռացել եք ծածկագիրը համարին` ԽՃՔՀ բառով ԽԱՇ բառով ՑՃ ի ՍՃՔ բառով ԽՃԱՃՇՒ)/ բառով ՇԱՃՍՏ բառով ԽՏ բառով Օ2ՀՍԿ բառով ՇՃյվ« բառով

ապա

հաղորդագրություն ուղարկեք

մարզերիծածկագրերըստանալու համար մրգերի ծածկագրերը ստանալու համար բանջարեղենիծածկագրերըստանալու համար կանաչեղենիծածկագրերըստանալու համար ցիտրուսայինմրգերի ծածկագրերը ստանալու համար մսամթերքիծածկագրերըստանալու համար ձկնեղենիծածկագրերը ստանալու համար ծաղիկներիծածկագրերը ստանալու համար

Մել ՏՈՏ-ի արժեքն է 50 դրամ՝ ներառյալ ԱԱՀ: Սխալ հաղորդագրություն ուղարկելու դեպքում հաղորդագրության արժեքը նույնպես գանձվումէ: Պտուղ-բանջարեղենիպահպանմանպայմանները Գյուղմթերք արտադրողներիհիմնական նպատակը ոչ թե արտադրանքի քանակությանաճն է, այլ դրանց իրացումն է շահեկան գներով: Այդ պատճառով պատուղ-բանջարեղենիհետբերքահավաքային էական նշանակություն ունեն տեսակավորումը, փաթեթավորումը, իրացման ժամկետների մշակումը, երկարացումը.այս ամենը թույլ է տալիս զգալիորեն բարձրացնել արտադրանքի մրցունակությունըն ստանալ մեծ եկամուտ: Պտուղ-բանջարեղենիպահպանմանհամար լայնորեն տարածվածմեթոդ է սառնարանում պահելը: Պահպանման տնողությունը որոշվում է մի շարք գործոններով, ինչպիսիք են` մշակաբույսերի մշակության վրա հողակլիմայական պայմանների ազդեցությունը, սորտային առանձնահատկությունները, ճիշտ պարարտացումը,ագրոտեխնիկան,ոռոգումը, վնասատուների, հիվանդությունբերքահավաքի ժամկետներնու միջոցները, ների ն մոլախոտերի դեմ պայքարը, փոխադրմանն իհարկե պահպանման միջոցներն ու պայմանները: Պտուղբանջարեղենը, որոնք նախատեսված են երկարատն պահպանության համար, պետք է լինեն առողջ, չունենան վնասվածքներ:

բիոքիմիական պրոցեսները Պտուղ-բանջարեղենում ընթացող բոլոր են ջերմաստիճանից: Բարձր ջերմաստիճանի դեպքում պտուղբանջարեղենը սկսում է արագ «թոշնել» ն դառնում ոչ պիտանի: Այդ իսկ պատճառով չափազանց կարնոր է, որ երկարատն պահպանման համար նախատեսվածբերքը հնարավորինսարագ սառեցվի: կախված

երկարատն Հավաքված բերքը սառնարանում տեղավորելուց հետո` պահպանումնապահովողհաջորդ ամենակարնորգործընթացներըշնչառության ն Այդ պատճառով :պտուղ-բանջարեղենի գոլորշիացման պրոցեսներն են: ռեժիմի, համար անհրաժեշտեն ջերմախոնավության արդյունավետպահպանման Ա պահպանումը, ստեղծումն: խտության գազի օպտիմալ ածխաթթու թթվածնի ու ինչպես նան էթիլենի հեռացումը: Այսպիսով, պտուղ-բանջարեղենիքաշի նվազումը զգալիորեն կրճատելու ն պահպանմանժամկետներնառավելագույնսերակարացնելուհամար անհրաժեշտ

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

«Գթա

աադուգորոկ

ԲորաաՀՀ«Հնաաոանա:

որքան հնարավոր է արագ հետնել պահպանմանօպտիմալ ցուցանիշներին: է բերքահավաքից հետո

|

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

սառեցնել արտադրանքը ն

Ստորե նշված են հիմնական մշակաբույսերի համար նախատեսված սովորական սառնարանների ջերմաստիճանի ն օդի խոնավության օպտիմալ ցուցանիշները.

ԹԵՄԱ Ե.ՂՈՂԻ ԲԵՐՐԻՈՒԹՅԱՆ

|

ՄԻԱՍՆԱԿԱՆ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄ

ՀայաստանիՀանրապետությունը հարավային Կովկասում գտնվող լեռնային երկիր է: 2009թվականիհուլիսի 1-ի դրությամբ 33 տարածքը 2974,26 հազար հա է, ոռոգվող է 208,88 հազար հա: Գյուղատնտեսական նշանակության հողերը` 2120,31 հազար հա են, որից՝ վարելահողեր՝ 449,41 հազար հա, որից ոռոգվող 122,42 հազար հա, բազմամյա տնկարկներ`32,56 հազար հա, որից ոռոգվող31,84 հազար հա, խոտհարքներ`127,35 հազար հա, որից ոռոգվող 1,50 հազար հա, արոտավայրեր`1116,56 հազար հա, այլ հողատեսքեր` 394,43 հազար հա: Բնակավայրերի հողերի մաս կազմող տնամերձերն ու այգեգործական (ամառանոցային)հողերը 94,88 հազար հա են, որից ոռոգվող՝ 52,53 հազար հա: ՀՀ անկախության հռչակումից հետո սկսվեցին իրականանալ մի շարք բարեփոխումներ,այդ թվում նան գյուղատնտեսության ոլորտում: Սկսվեց. հողի սեփականաշնորհմանգործընթացը (1991թ.): Արդյունքում հողը բաժանվեց, ն այժմ նախկին869 կոլեկտիվ տնտեսություններիփոխարենգոյություն ունեն 338 հազար գյուղացիական տնտեսություններ փոքրը չափերով ու խիստ մասնատված հողակտորներու|: ԴՀանրապետությունում գյուղացիական տնտեսությանմիջին չափը հավասար է 137 հա (տատանվում է 0,61 հա Արարատյան հարթավայրում Ա 3,0 հա՝ նախալեռնային ու լեռնային շրջաններում): Միջին հաշվով Յ կտոր կազմող տնտեսության հողատարածքի մեկ կտորը ոռոգելի է, երկուսը ոչ: Տնտեսությունների 8896-ը ավելի փոքր է, քան 2 հա-ը Ն զբաղեցնում է վարելահողերի 77 Չ6-ը: Տնտեսությունների12 26-ը 2 հա-ից մեծ է (զբաղեցնում է վարելահողերի 2376Փ-ը): Տնտեսությունների մոտ 1596-ը մշակում են նան վարձակալածհողեր (միջինը 3,2 հա), իսկ 30 26-ը չի մշակում հողը` մասամբ կամ ամբողջապես` ելնելով բազմաբնույթ պատճառներից(հողերի վատ որակ, ջրի կամմիջոցների բացակայություն, հողատարածքի տնից հեռու գտնվել ն այլն): Ագրոպարենային համակարգը այս տարիներին ապահովել է երկրի համախառն ներքին արդյունքի շուրջ 3596-ը, այդ թվում` գյուղատնտեսությունը՝մուտ 25 92-ը:

որից

»

Ջերմաստիճանի ն օդի խոնավության օպտիմալ ցուցանիշները սովորական սառնարաններիդեպքում. Մրգերին բանջարեղենիպահպանմանպայմանները՛ Օդի

Զերմաատիման խոնավությունը ակար

Անվանում

Խնձոր Տանձ Սալոր Դեղձ Խաղող Բալ

90-95

1-8

ամիս

1-6

ամիս

-1Է3Յ

90-95

90-95

1- 8 շաբաթ

2-6 շաբաթ

-1-0

90-95

90-95

3-7 օր

Կեռաս

90-95

2-3 շաբաթ

Ելակ

90-95

5-7 օր

90-95

2-3 օր

85-90

1-3 շաբաթ

Մորի

-0,5 -0

| Վաղարջ

-0,5

Գազար Կաղամբ Օաղկակաղամբ Բրոկոլի Սմբուկ. Վարունգ Տաքդեղ Սոխ

Սխտոր Նեխուր Կարտոֆիլ (նոր)

Կարտոֆիլ

Աղբյուրը:ինք ԽՈ

4-ԻՂՏ

Սեխ

անն

90-95

0-1

95-100

4-6

ամիս

7-28 օր

4-8

ամիս

3-7

ամիս

0-1

95-100

0-1

95-100

2-4 շաբաթ

ււ

95-100

1-2 շաբաթ

8-12

90-95

1-2 շաբաթ

8-1

90-95

1-2 շաբաթ

90-95

1-3 շաբաթ

Հ7Է՛Ղ0 -1-0.,

70-80

6-8

ամիս

6-8

ամիս

1-3

ամիս

0-1 ԻՃ4ՀՏ Գ4ՀՏ

ԹԼՕրգ.ԱՅ/նՏՈՑՇհեօօք.քիք

95-100 90-95

3-8 շաբաթ

90-95

48ամիս

« » »

»

Հողիէրոզիանն

պայքարը

դրա դեմ

էրոզիայի էությունը կայանում է նրանում, որ անձրեների,ձնհալի, ոռոգման ջրերի ն քամիների ազդեցության տակ հողածածկը լվացվում է, քայքայվում ե աստիճանաբար զրկվում օրգանական նյութերից ու բույսերին մատչելի

|

սննդատարրերից:Արդյունքումնվազում է հողի բերրիությունը:Մարդկություննիր գոյության օրվանից էրոզիայի պատճառով կորցրել է 2 մլրդ հա վարելահող` մնացել է 1,5 մլրդ հա: էրոզիայի դեպքում, հողն աստիճանաբարզրկվելով իր փխրուն ու նուրբ մասից, ոչ միայն կորցնում է սննդանյութերի պաշարը, այլե զրկվում է լավ կառուցվածքիցն բարենպաստֆիզիկականհատկություններից (հողը կորցնում է ջուր կլանելու ն պահելու ընդունակությունը): Դասակարգումեն էրոզիայի2 տեսակ` ջրային ն հողմային: Ջրայինը լինում է ե բնական, ե արհեստական պատճառներով, իսկ հողմայինը` միայն բնական: Զրային էրոզիայիդեպքում ջուրն իր հետ ողողում,տանում է հողի վերին շերտի մի մասր, իսկ հողմային էրոզիայի դեպքում` քամին փչում, տանում է չոր "

Սղբյուրը:

հէք.//02Ժ2ՏԱ6.Յրո/հօշճյոհոտմ հեր2009թ.

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

Աոեգաթաաշաթութ

հողիփոշիացածվերին շերտը, մերկացնում է բույսերի արմատները կամ մշակված դաշտերըծածկում է ավազի ու փոշու շերտով: էրոզիան լինում է բնական ն ոչ բնական: Բնականը կանխել չենք կարող: Այն բավականին դանդաղ ընթացող, օրինաչափ զարգացող պրոցես է: Պատճառներն են՝ » » » »

լեռնալանջերի թեքությունները, տեղումներիքանակը, մայրապարը, բուսածածկիբնույթը ն այլն: է ունենում

մարդու Իսկ ոչ բնական էրոզիան արագընթացպրոցես տեղի անխոհեմգործունեության հետնանքով՝ ոռոգմանտեխնիկայի սխալ կազմակերպում(ոռոգվող շրջաններում էրոզիայի որը ողողում ու պատճառ է հանդիսանում արագ հոսող ոռոգման ջուրը, դաշտերիցտանում է մեծ քանակությամբ տիղմ` հարուստ հանքայիննյութերով ու հումուսի մեծ պաշարով), երկրագործության ոչ ինտենսիվհամակարգեր, թեք տարածքներիչհամակարգված մշակում, անտառներիզանգվածային հատում, բուսական ծածկի ոչնչացում, արոտավայրերիանկանոն շահագործում՝ գերարածեցում ն այլն: »

»

» » » »

էրոզիայիդեմ կարելի է պայքարել` » հակաէրոզիոն ցանքաշրջանառությունների կիրառմամբ (համապատասխան բազմամյա խոտաբույսերի ընտրություն ե մշակման այնպիսի դասավորություն, որ հողը հնարավորինսքիչ փորվի), քեք տարածքներում դաշտերի հորիզոնական մշակմամբ (խոչընդոտում է հողատարմանը), պաշտպանական շերտերի ստեղծմամբ (բազմամյա խոտաբույսերը, մացառներնու պտղատու ծառերըշերտերովդասավորելով), ցելի կամ ցրտահերկի վրա հորիզոնական ուղղությամբ, մեկը մյուսից որոշ տարածությամբ խոր ակոսների ու թփերի անցկացմամբ (կլանում են վերնից հոսող ջրերը ու արգելում հողի լվացումը), ժամանակինհողը խորը վարելով, շախմատաճնու խաչաձն կրկնավարով, վաղ ցանքսով, աշնանացանով, հողի ճիշտ պարարտացմամբ, խոզանացան բույսերի (հացահատիկայիններ) խաչաձն ու նեղ շարային ցանքով, ձյան կուտակմամբ (հետո նան ձյան հալքի կանոնավորմամբ), լանջերի դարավանդմամբ, կարճ ու բութ ակոսներով, դանդաղ, ոչ մեծ շիթերով ոռոգմամբ (ցանկալի է անցնել անձրնացմանեղանակին), դաշտը միշտ խոնավացմամբ, բուսական ծածկով պատելով (նպաստում է, որ հողն աստիճանաբար հարստանաօրգանական նյութերով), » լեռնալանջերիանտառապատմամբ, քարե, փայտյա պատերիու արգելքների կառուցմամբ: »-

»

»

»

»

»

|

/ողի աղակալումըն պայքարը դրա դեմ

Հողերի աղակալումը կայանում է նրանում, որ հողում կուտակվում են մշակաբույսերիհամար թունավոր ն որոշակի քանակի հեշտ լուծվող աղեր (որոնց առկայությամբ բույսն այլես չի կարող այդտեղ աճել), որոնք հիմնականում ներկայացնում են նատրիումի,մագնեզիումին կալցիումի քլորիդներ, սուլֆատներ, կարբոնատներ, երկկարբոնատներ: Աղուտներում ջրալույծ աղերի քանակը հասնում է 3-30 Չօ ն ավելին: Այդ աղերը խախտում են բույսի բնականոն աճն ու զարգացումը: Աղուտ հողերի առաջացմանպատճառներն են` խորքային ջրերի բարձր մակարդակը, խորքային ջրերում մեծ քանակությամբլուծված աղերի առկայությունը, հողակազմող մայրապարում մեծ քանակությամբ լուծված աղերի առկայությունը, հողի մեխանիկականկազմը (ծանր. հողերի մազանոթայինսիստեմը կավային լավ է զարգացած ն հողի ստորին շերտերից ստորերկրյա ջրերը հեշտ ու արագ բարձրանումեն մակերես,իսկ ավազայինհողերում՝ ոչ), բարձր ջերմության պայմաններումտեղի ունեցող ինտենսիվ գոլորշիացումը, մարդու սխալ գործունեությունը`կապված ոռոգման համակարգի հետ: »

է ն

»

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

ոաաաաաաաւյա

»

»

»

,

»

.

Աղակալմանդեմ պայքարը բաղկացածէ 3 հիմնականփուլից՝ 1. կապիտալհարթեցում, դրենաժայինցանցի (հորիզոնական,ուղղահայաց կամ համակցված),ոռոգման համակարգի,կամուրջների,ճանապարհների կառուցում ն այլն, 2. քիմիականմելիորացիան լվացում (տնում է 1-2 տարի), Յ. մելիորացվածհողերի գյուղատնտեսականիրացում (տնում է 3-4 տարի): Ի

(

նշանակումհողի բերրիությանմիասնականկառավարում(ՀԲՄԿ)

ՀԲՄԿ-ն ՀԲՄԿ-ն հողի

հողի բերրիության կայուն ն արդյունավետ կառավարման ձն է: արտադրողականությանբարձրացումն է նրանում գոյություն ունեցող

սննդատարրերի, հանքային

պարարտանյութերի ամենաօպտիմալ

օգտագործմամբ`միաժամանակպահպանելովն ընդլայնելով հողի բերրիությունը: 4ԲՄԿ-ն ունի մի շարք մոտեցման ասպեկտներ` լրացնել հողի սննդատարրերիպակասը, ընդլայնել տնտեսությունումսննդատարրերիշրջանառությունը, կրճատել սննդատարրերիկորուստներըշրջակա միջավայրում, բարելավել հողի սնուցման արդյունավետությունը: » »

.

.

» »

»

» »

» »

»

ողի բերրիությունը,ընդլայնմանուղիները

Հողի առաջացումը բարդ ու երկարատն պրոցես է: Հողագոյացմանպրոցեսն ունի մի շարք գործոններ, որոնք իրենց ներգործություններով սահմանազատել հնարավորչէ: Դրանք են՝ կլիման, մայրապարիտեսակը, բուսական ու կենդանականօրգանիզմները, »

»

»

» » »

ռելիեֆը, ժամանակը, մարդու տնտեսականգործունեությունը:

|շօօջ ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

|շո» ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ ակադեմիկոս Ռուպրեխտիկատարած ուսումնասիրությունների`600 տարումգոյանում է ընդամենը15-28 սմ սնահող, այսինքն`այնքան, որ հնարավոր լինի ինչ-որ բան մշակել: Բայց այժմ մարդը, իր գործունեությամբ,հիմնականում չարաշահումէ բնական ռեսուրսները,աղտոտումշրջակա միջավայրը: հագեցած հողն է, որը ճիշտ Առողջ հողը ակտիվ միկրոօրգանիզմներով ագրոտեխնիկայիժամանակին կիրառման, պարարտացմանչափաբաժինների արդյունք է: Այս պարագայումմեկ ֆերմերի ջանքերովդժվար ստույգ պահպանման է հասնել շոշափելի արդյունքի: Դրա համար առաջարկվումէ հողի բերրիության կառավարումը: միասնական հող է մտցվում 1. Շարայինկամ ցանքակիցպարարտացում---պարարտանյութը սերմի հետ միաժամանակ`շարքերին զուգահեռ: Նպատակն այն է, որ բույսն ամենաառաջին ապահովված լինի մատչելի սննդատարրերովզարգացման ուլերում: է: Պարարտանյութը,որպեսօժանդակ Սնուցում---կարնոր ագրոմիջոցառում սնունդ, հող է մտցվում կամ տրվում է բույսին այլ ձնով՝ աճի ու զարգացման ն ընթացքում:Սնուցումների օգնությամբհնարավորէ լինում ուղղել հիմնական սխալները: ժամանակ հնարավորթույլ տված ցանքակիցպարարտացման

Դասընթացի բնապահպանական բաժնում «-Հողի բերրիության միասնական թեմայի շուրջ ցուցադրվողսլայդերըտես ստորն: կառավարմաթ»

Ըստ

'

աու

աԱ.

գարը

ԲԵՐՐԻՈՒԹՅԱՆ

ՀՈՂԻ

ՄԻԱՍՆԱԿԱՆ

ԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄ

ոո

ՀՀ գյուղատնտեսական հողերը նշանակության 2120310 հեկտարեն, որից`

"`

աոը՝

Է

ՄԻԱՍՆԱԿԱՆ

-

(6,036)

1 116156հա

-394430հա

(1,596)

(52,636)

(18,736)

-Շատթ զույգ գորի զոզոատաւմ կառշ«-.. Հառոչ.

ԲԵՐՐԻՈՒԹՅԱՆ

ՄԻԱՍՆԱԿԱՆ

ԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄ

32560հա

94Տ80հա

ՀՈՂԻ

ԲԵՐՐԻՈՒԹՅԱՆ

ՀՈՂԻ

.

-

127350հա

-

ԱՅԼՀՈՂԱՏԵՍՔԵՐ

ՑՆԱՄԵՐՉԵՐ--

(21244)

449410հա

-

ՏՆԿԱՐԿՆԵՐ

ԽՈՏՀԱՐՔՆԵՐ

ԱՐՈՏԱՎԱՅՐԵՐ

»

ԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄ

-

"

» »

-

"

`

»

համակարգը տալիսէ երկրի Ագրոպարենային համախառն ներքինարդյունքիշուրջ 35 76-ը

»

Գրպատնոնայյունը մոտ

-

253:

-

»

Հայաստանում,սեփականաշնորհումից ստեղծվել են338 000 ֆերմերային

տնտեսություններ:

Է

ԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄ

"ԱՍՆԱԿԱՆ

"`

'

ՍԻԱՍՆԱԿԱՆ

"

»

"

հարթավայրում՝ է՞՛ Սախալեռնային լեռնայինշրջաններում`

Լ ետ:

ե

:

ն

8804-ը2 հա-ից փոքրէ, իսկ

մեծէ:

» 127--ը 2 հա-ից

հա:

Արար

ԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄ

Տետեռությունների՝

Յճտեսությունների միջինչափըկազմումէ '

»

ԲԵՐՐԻՈՒԹՅԱՆ

ՀՈՂԻ

ԲԵՐՐԻՈՒԹՅԱՆ

ՀՈՂԻ

-

--

Խորհրդայինշրջանումկար ընդամենը869 կոլեկտիվտնտեսություն: հետո,

-

»

ԲԱԶՄԱՄՅԱ

.

'

գցանքաշրջանառություն միննույն հողակտորումբույսերի հաջորդական աճեցումը,որի շնորհիվ պահպանվումէ հողի բերրիությունը, կիրառում(գոմաղբ, կոմպոստ), պարարտանյութերի .»Օրգանական միննույն հողակտորումմշակվում է երկու մշակաբույս խառը ցանքեր միաժամանակ, մեկը` հիմնական, մյուսը ենթացանք. վերջինի համար հիմնականումընտրվում է բակլազգիմշակաբույս, բակլազգի մշակաբույսեր սրմատներին առաջանում են պալարիկներ, ֆիքսում են օդում գոյություն ունեցող որտեղբնակվողպալարաբակտերիաները ազոտը` այդպիսով հողում կուտակելովմատչելի ազոտ (սկզբում իրենց, իսկ հաջորդ տարի այլ մշակաբույսերիհամար), ենթակահողի վրա (սիդերացիա) պարարտացման պարարտացում .»կանաչ ն այն հող են դնում կանաչ է սիդերատը, բ ույսը՝ համապատասխան մշակվում վիճակում՝հիմնականվարիժամանակ, հանքային նյութեր պարունակող հանքային ապարարտանյութե են (ազոտական,ֆոսֆորական,կալիումական, պարարտանյութեր ն այլն), որոնց չարաշահմանդեպքում ստացվում է միկրոպարարտանյութեր հակառակէֆեկտը, միկրոօրգանիզմների նպաստավոր պայմանների ստեղծում հողի ն մշակությանտեխնոլոգիաների նյութերի համար կիրառվող գործունեության այնպիսի կիրառում, որը չի վնասում ս նույնիսկ նպաստավորպայմաններ է կյանքիհամար: ստեղծումհողում բնակվող միկրոօրգանիզմների

»

ՎԱՐԵԼԱՀՈՂԵՐ

"

.

ի

Հողի բերրիության դրականազդող գործոնները վրա

»

1հա:

|

Տնտեսությունների՝ » 1595-ըմշակում նան վարձակալած է

չի մշակում իր հռղեր,իսկ 3056-ը հողակտորըմասամբկամամբողջապես:

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

|

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

ՀՈՂԻ ԱՂԱԿԱԼՄԱՆ

ԻՆՑ

ԷՉ

Է ՀՈՂԻ ԷՐՈԶԻԱՆ

Մարդկությունըիր գոյությանօրվանից

Անձրնների,ձնհալի,ոռոգմանջրերի ն հողածածկը քամիներիպատճառով լվացվումէ, քայքավում ն աստիճանաբար զրկվումէ օրգանական նյութերից ու մատչելի սննդատարրերից:

"

"`

"

ԻՆՁ :

.

Է ՀՈՂԻ ԷՐԱՑԻԱՆ

Էրոզիանլինում է բնականն ոչ բնական:

Բնականըկանխելանհնար է,

դա ընթացող օրինաչափ պրոցես է:

դանդաղ

կորցրելէ 2 միլիարդհա վարելահող: Սնացելէ ընդամենը 1,5 միլիարդ հա:

ՊԱՏՃԱՌՆԵՐՆ

ւ "

«

լեռնալանջերիթեքությունը տեղումներիքանակը բուսածածկիբնույթը նայլն:

ՊԱՅՔԱՐ .

:

»"

»

»

ՀՈՂԻ

թեք դաշտերիհորիզոնականմշակում,

պաշտպանականշերտերի ստեղծում(բազմամյա մացառների ու պտղատու խոտաբույսերի, ծառերի շերտերով դասավորում), ցելի կամ ցրտահերկիվրա հորիզոնական խորը ուղղությամբորոշ հեռավորություններով ակոսների ու թմբերի անցկացում՝հողի լվացումը կանխելու համար,

ժամաճակինհողիխորըվարիկատարում:

խորքային ջրերում առկայությունը,

մեծ

ինտենսիվգոլորշիացումը(բարձր ջերմաստիճանիպայմաններում),

քանակով լուծվողաղերի

մարդու սխալ գործունեությունը՝ կապված ոռոգմանհամակարգիհետ:

հողի մեխանիկակաճ կազմը(ծանր կավային հողերը,ավազայինի հետ ավելի շատ են ենթակա աղակալման):

համեմատած,

ՀՈՂԻ

ՈՉ ՔԱԿԱՆ

101ՔԱՐ

ԷՐՈՋԻԱ

Ոչ բնականէրոզիանմարդուանխոեմ գործունեությանհետնանքէ:

ԱՂԱԿԱԼՄԱՆ

5.

.

անտառներիզանգվածայինհատում,

» "

»

»

»

"

»

"`

"

ՀՈՂԻ

շախմատաձն

ու

ԷՐՈՋԻՑՑԻ

ՊԱՅՔԱՐԸ

ՔԱՂԿԱՑԱԾ

Է

ԴՐԱԿԱՆ »`

մելիռրացվածհողերի գյուղատնտեսական իրացում(3-4 տարի):

ցանքաշրջանարություն, օրգանականպարարտանյութերի կիրառում, խառը ցանքեր,

"`

քիմիականմելիորացիա ն լվացում (1-2 տարի), "

բուսականծածկոցի ոչնչացում ոչ ճիշտարածեցումն այլն: արոտավայրերի

ՊԱՅՔԱՐ »

ԴԵՄ

կապիտալհարթեցում,դրենաժայինգանցի, ոռոգմանհամակարգիկառուցում,

»

"

ՀՈՂԻ ՔԵՐՐԻՈՒԹՅԱՆ

ՎՐԱ

ԱԶԴՈՂ ԳՈՐԾՈՆՆԵՐԸ

ԱՂԱԿԱԼԱԱ:,ԴԵՍ

8-ՖՈՒԼԵՐԻՑ

ՊԱՏՃԱՌՆԵՐՆ ԵՆ՝

արագ հոսող ոռոգման ջուր, թեք տարածքներիչհամակարգված,ոչ ճիշտ մշակում,

ԷՐՈԶԻԱՏԻԴԵԼՆ'

կիրառում, ցանքաշրջւսնառության հակաէրոզիոն:

խորքային ջրերի քարձրմակարդակը,

հողակազմողմայրապարումլռւծվող ադերի

»

ԵՆ՝

ՊԱՀԿԱՌՆԵՐԸ

առկայությունը, "

ՀՈՂԻ ԱՂԱԿԱԼՄԱՆ

ՋԱՏՇԱՌՆԵՐԸ

Է «ՈՂԻ ԷՐՈԶԻԱՆ

|

քակլազգի մշակաբույսեր,

կանաչ պարարտացում (սիդերացիա),

հանքայինպարարտանյութերի(ՎԲԽազոտ/ֆոսֆոր/կալիում, միկրոպարարտամյութեր)

չափավործգտագործում,

"`

0պաստավորպայմաճների ստեղծումհողի համար: միկրոօրգանիզմների

ԴԵՄ

խաչաձն կրկնավար,

վաղ ցանքս, հողի ճիշտ պարարտացում, խոզանացան բույսերի խաաձն ու ճեղշարային

ցանք, ձյան կուտակումու հալքի կարգավորում, լանջերիդարավանդում, ոռոգում ոչ մեծ շիթերով, պատել բուսական ծածկով, լեռնալանջերի անճտառապատում, քարե, փայտյապատերիու արգելքների կառուցում:

19|

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

Ց.աաթա-ԻԿոկրաաթ

»

«Դորթթաա

ԹԵՄԱ Զ. ԹՈՒՆԱՔԻՄԻԿԱՏՆԵՐԻ

Դոր

աոա

Վորոաւցահա

ԲԱՑԱՍԱԿԱՆ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅԱՆ

|

ՋՐԻՑ

ՆՎԱԶԵՑՈՒՄԸ

Թունաքիմիկատները (պեստիցիդները քիմիական նե կենսաբանական միջոցների խումբ են, որոնք օգտագործվում են բույսերի վնասատուների ու հիվանդությունների, ինչպես նան մոլախոտային բուսականության դեմ պայքարի նպատակից՝` թունաքիմիկատները նպատակով: Կախված օգտագործման դասակարգվումեն՝ վնասատու միջատներիդեմ, ինսեկտիցիդներհերբիցիդներ-մոլախոտայինբույսերի դեմ,

»

» . » » » »

.

» . »

ֆունգիցիդներ- բույսերի սնկային հիվանդությունների դեմ, վնասակարմիջատների ձվերի ն տզերիդեմ, .ավիցիդներռոդենտիցիդներկրծողներիդեմ, ալգիցիդներ-ջրիմուռներիդեմ, ախտածինմանըէների դեմ, բակտերիցիդներդեսիկանտներ-բուսականօրգանիզմներըչորացնողմիջոցներ, դեֆոլիանտներ-բերքահավաքիցառաջ տերններիհեռացման համար, ֆումիգանտներ փակ տարածքների վարակազերծմանհամար: -

Թունաքիմիկատներըթունավոր են կենդանիօրգանիզմների համար ն այդ պատճառով կարող են վտանգ ներկայացնել մարդու առողջությանը ն շրջակա միջավայրին: Ըստ վտանգավորությանաստիճանի`դրանք դասակարգվումեն՝ »՞

»

. »

ԱՆՎՏԱՆԳ թունաքիմիկատներ գոյություն չունեն:

Պետք է խուսափել արգելված, ժամկետանց կամ ոչ ճիշտ պահպանման Համաձայն հետնանքով քայքայված թունաքիմիկատներ օգտագործելուց: Առողջապահությանհամաշխարհային կազմակերպության տվյալների` տարեկան է թունաքիմիկատներիթունավորումից: մարդ մահանում ավելի քան 300000 ն Մարդուառողջության շրջակա միջավայրի համարբարձր վտանգներկայացնելու օգտագործումը արգելվածէ ՀՀ-ում: պատճառովդրոշ թունաքիմիկատների

ԹՈՒՆԱՔԻՄԻԿԱՏՆԵՐ"

ԴԴՏ

ՄԵՏԱՄԵԴԱՖՈՍ

ԿԱՊՏԱՖՈԼ

ՊԱՐԱՏԻՈՆ

ԱԼԴՐԻՆ

|

ԴՆՕԿ

ՔԼՈՐՈՖՈՍ

ՀԵՔՍԱՔԼՈՐ

ն

այլն

|

Վերը նշված թույները կոչվում են կայուն աղտոտիչներ:Դրանքքայքայման չեն ենթարկվում` անկախ նրանից, թե որտեղ են հայտնվում հողում, ջրում, բույսերի ն բերքի մեջ, մարդկանց ու կենդանիներիօրգանիզմում: Դրանք,կարելի է ասել, «ճանապարհորդումեն» ն հայտնվումայնպիսի վայրերում, որտեղ երբնէ չեն էլ լ5Օգտագործվել, օրինակ` օվկիանոսներում, ծովային կաթնասունների

օրգանիզմներում:

:

Անհրաժեշտ կիրառել միայն տարածքում գրանցված, բույսերի պաշտպանության քիմիական նե կենսաբանական անվանացանկում ընդգրկված Ան վաճառքի ենթակա թունաքիմիկատները՝, որոնք ժամանակ առ ժամանակվերանայվում ու թարմացվում են: Վտանգավոր են ժամկետանց հնացած թունաքիմիկատները, որոնց պաշարներիմեծ կուտակումներ դեռես կան ՀՀ-ում: Կորցնելով հատկությունները` դրանք իրենց բուն նպատակինչեն ծառայում, չեն ազդում վնասատուներիվրա, սակայն ի վիճակի են ազդելու մարդու առողջության վրա` առաջացնելով կարճատն կամ երկարատնազդեցություն, սուր կամ խրոնիկ հիվանդություններ:Արգելված ն Ժամկետանը, թունաքիմիկատների նույնիսկ ամենափոքրը քանակները, կուտակվելով օրգանիզմում, պատճառ են դառնում այնպիսի անբուժելի հիվանդությունների առաջացմանը, ինչպիսիք են ուռուցքները, չբերությունը, մեռելածնությունը, բնածին արատները, նյարդային համակարգի չվերականգնվող քայքայումը, վերջույթների թուլությունը, պարկինսոնյանհիվանդությունը, մաշկի ն թոքերի այրվածքները, կուրությունը, երիկամայինն լյարդի հիվանդությունները, դիմադրողականությանանկումը, հոգնածությունըն այլ անցանկալի հետնանքներ: Անհրաժեշտ է թունաքիմիկատներ ձեռք բերել միայն լիցենզավորված է

ՀՀ

միջոցների

խանութներից:

Համաձայն օրենքի` լիցենզիա տրամադրվում է թունաքիմիկատի վաճառք իրականացնող այն սուբյեկտներին, ովքեր ապահովում են որոշակի պարտադիր ունենա է պայմաններ. օրինակ, վաճառող՝։ պետ. բարձրագույն գյուղատնտեսական կրթություն, տարածքը պետք է օդափոխվին՝ այլն: Առաջին հերթին անհրաժեշտէ ճիշտ որոշել խնդիրը,ցանկալի է մասնագետ գյուղատնտեսի հետ խորհրդակցելուց հետո միայն գնել թունաքիմիկատի համապատասխան

չափազանցվտանգավոր, չափավոր վտանգավոր, բավարար վտանգավոր, քիչ վտանգավոր:

ԱՐԳԵԼՎԱԾ

ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

տեսակը:Անհրաժեշտէ գնել միայն կոնկրետ խնդրի լուծման համար անհրաժեշտ քանակությունըն խուսափել ավելցուկների առաջացումից: Թունաքիմիկատներ ձեռք բերելիս անհրաժեշտ է ձեռքի տակ ունենալ ՀՀ գրանցվածն օգտագործման համար թույլատրվածթունաքիմիկատների ցուցակը ն տարայի գնելիս ուշադրություն դարձնել փաթեթավորմաննու ամբողջականությանը:Երբեք չի կարելի գնել վնասված կամ արտահոսքիհետքեր ունեցող թունաքիմիկատներ: Գնված թունաքիմիկատներըպետք է ունենան պիտակներ, որտեղ պետք է նշված լինի արտադրման ամսաթիվը, պիտանիության ժամկետը, մաքուր քաշը կամ ծավալը, սպասման ժամկետները, ազդող նյութի խտությունը` տոկոսներով կամ գ/կգ (գ/լ) չափման միավորներով,առաջինօգնության ու հակաթույնիմասին տեղեկություններ, արտադրողի անվանումն ու հասցեն նե «գրանցված է» արտահայտությունը:Բացի օրենքով սահմանված պարտադիր տեղեկություններից, գնելիի Օ:անհրաժշտ է սպահանջլ նան հետնյալ .տեղեկատվությունխորհրդատվությունը՝ (ինչքա՞նթույն է անհրաժեշտ) . ՕԾախսինորման Կիրառմանժամկետը (ե՞րբպետք է կիրառել) »

»

ս

Է20

յ

կ

կ ) ,

ն

ի

Ռոտերդամիկոնվենցիայուլկարգավորմանենքակա ՀՀ-ում արգելված քիմիականնյութերի ն թունաքիմիկատներիցանկը ՀՄԿ--ի կողմից արգելվածխիստ վտանգավորպեստիցիդներիցանկըկցվածէ Հավելված 3ն 4-ում:

Ւ օգտագործմանհամար թույլատրված բույսերի պաշտսյանությանքիմիական ն կենսաբանականմիջոցների տարածքում անվանացանկըկցված է հավելված2-ում: ՒՒում բույսերի պաշտպանությանքիմիական ն կենսաբանականմիջոցների վաճառքիգործունեություն իրականացնող չհվենզգավորված անձանցտվյալներըկցված են հավելված 5-ում:

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

» »

|

կիրառել) Կիրառմանեղանակը (ինչպե՞ս անգամ Մշակումներիառավելագույնթիվը (վեգետացիայիընթացքումքանի՞ կիրառել):

Անհրաժեշտ է խուսափել վնասված, ջնջված, պատռված պիտակներովկամ պիտակ չունեցող թունաքիմիկատներգնելուց: Եթե տարան առանց պիտակի է, անհրաժեշտ է պիտակ փակցնել, գրել անունը, ձեռքբերման օրը ե պիտանիության ժամկետը: Կիրառելուց առաջ անհրաժեշտ է մեկ անգամ ես մանրակրկիտ կիրառման վերաբերյալ ուսումնասիրել սպիտակների բովանդակություն, հրահանգները: Չափազանց կարնոր է կիրառումն իրականացնել սահմանված կարգով՝ հաստատված չափաբաժիններիհամաձայն: Սահմանված չափաբաժիններին մշակումների թվի խախտում չի թույլատրվում: Չափաքանակի գերազանցելը վնասում է բույսը ն հողը, իսկ թերի լինելը չի ազդում վնասատուների վրա: Ավել չափաքանակի օգտագործումը ոչ թե օգտակար է, այլ վնասակար: Օրինակ` կոլորադյան բզեզները թունաքիմիկատիավել չափաքանակիդեպքում փսխում են ն այսպիսով խուսափումթունավորումից: կարելի մշտապես օգտագործել Սմիննույն 9ջ,պատրաստուկները/ Չի թունաքիմիկատները,քանի որ վնասակարօրգանիզմները հարմարվում են դրանց: Անհրաժեշտ է պարբերաբար փոխել թունաքիմիկատներըավելի լավ արդյունքի հասնելու համար: Թունաքիմիկատներովլուծույթ պատրաստելիս՝չափելն ու խառնելըպետք է իրականացնել համապատասխան սարքերի կամ փայտիկի միջոցով: Չի կարելի երբնէ խառնել անպաշտպան ձեռքերով: Պետք է աշխատել զգույշ` խուսափելով թափելուց կամ ցրելուց: Թունաքիմիկատների կիրառումը թույլատրվում է միայն հատուկ սարքերի` անհրաժեշտ է ստուգել բոլոր սրսկիչների միջոցով: Սրսկումից առաջ ծորացող կամ օգտագործել կարելի սարքավորումների վիճակը: Չի գերլիցքավորված սարքավորումներ: Անհրաժեշտ է օգտվել երկար ձող ունեցող սրսկիչներից, որպեսզի լուծույթի կաթիլները չընկնեն մաշկի, աչքերի ու շնչառական օրգանների վրա: Պետք է խուսափել ավելների, խոզանակների օգտագործումից, քանի որ հեղուկը պետք է ճնշման տակ գրեթե փոշիանա, որպեսզի բույսը կամ վնասատուն այդ միկրոկաթիլներըկարողանանհեշտությամբ յուրացնել: Ավել կիրառելիս թույնը շիթով է թափվում, նախ լուծույթի (նե ջրի, ն թունաքիմիկատի)ծախսն է մեծանում, ապա ապացուցված է, որ այդքան էլ արդյունավետչէ ն վերջապես ավելի հավանականէ, որ ն՛ սրսկողը, ն շրջակայքը կաղտոտվեն այդ լուծույթով, քանի որ ավելով շարժումները պատահականեն ն ուղղված չեն հենց նպատակակետին,ինչպես սրսկիչի ձողի դեպքում է: Անհրաժեշտ է ցսրսկիչների լիցքավորումը իրականացնել բացօթյա պայմաններում` բնակելի տներից ու կենդանիներիցհեռու: Թունաքիմիկատներով մշակումըցանկալի է կատարել մինչն առավոտյանժամը 10:00-ը ն երեկոյան 18:00ից հետո` օդի համեմատաբար ցածր ջերմաստիճանի ն արնի նվազ ճառագայթման պայմաններում: Անհրաժեշտ է անպայման ուշադրություն դարձնել օրվա եղանակին, հատկապես անձրնին (որոշ նյութեր հեշտությամբ լվացվում են անձրնից),քամուն (այն կարող է անիմաստդարձնել կիրառումը`հեռացնելով թունաքիմիկատները նպատակակետից): Օրինակ` քամոտ եղանակին ցորենի դաշտը սրսկել են մոլախոտերի դեմ, իսկ հարակից խաղողի այգու 3-4 շարքերը չորացել են. քամին թունաքիմիկատը փչել էր խաղողի այգու ուղղությամբ: Նան

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

|2009

պետք է ուշադիր լինել, որպեսզի քամին բուժանյութը չփչի աշխատողի կամ այլ մարդկանց վրա: Անհրաժեշտ է թունաքիմիկատները զգուշորեն կիրառել այն վայրերում, որտեղ կան մարդիկ, հատկապես կանայք ն երեխաներ, քանի որ նրանց վրա կարող են ազդեցություն գործել նան այն թունաքիմիկատները, որոնք քիչ վտանգավոր են մեծահասակտղամարդկանցհամար: Ջերմոցներում թունաքիմիկատներով մշակումը պետք է իրականացնել բոլոր մնացած աշխատանքներիավարտից հետո: Ջերմոցը պետք է կողպեքով փակել Ն կախել նախազգուշականցուցանակ: Անհրաժեշտ է հետնել, որպեսզիմարդիկ կամ կենդանիները մուտք չգործեն ջերմոց կամ դաշտ մինչե սպասման ժամկետի ավարտը: Սպասման ժամկետը մշակումից հետո ընկած այն ժամանակահատվածն է, որի ընթացքում տեղի է ունենում թունաքիմիկատի քայքայում մինչն մարդու առողջության համար անվտանգ խտություններ: Բերքահավաք,պետք է կատարել խստորեն հետնելով. թունաքիմիկատների սպասման ժամկետներին՝ թունավորումներից ն անցանկալիհետնանքներից խուսափելու հավար: Սպասման ժամկետներին չհետնելու դեպքում բերքում թունաքիմիկատների մնացորդները գերազանցում են թույլատրելիմակարդակը: Թունաքիմիկատներն ըստ ազդելու ունակության լինում են` սիստեմային, կոնտակտային ն աղիքային: 1.

սիստեմային

(ներբույսային) թունաքիմիկատներ

Սիստեմային (ներբույսային)թույները ներթափանցում են բույսի կամ բերքի բոլոր հյուսվածքները: Հետնաբար, վերջիններս մինչն տպասմանժամկետի ավարտը դեռնս առկա են բերքի մեջ ն մարդու առողջության համար վտանգ են ներկայացնում,կարող են առաջացնելթունավորում: 2. կոնտակտ-աղիքայինթունաքիմիկատներ Կոնտակտ-աղիքային թունաքիմիկատները չնայած չեն ներթափանցում բույսերի/բերքի խորքային հյուսվածքները, սակայն սպասման ժամկետների չպահպանելու կամ ապտուղ-բանջարեղենն առանց լվանալու օգտագործելու դեպքում նույնպես վտանգավոր են մարդու առողջության համար, ն կարող են առաջացնել թունավորում: Զափազանցկարնոր է թունաքիմիկատներիցգյուղատնտեսականմթերքների զերծ լինելը: Այն պտուղ-բանջարեղենը,որում թունաքիմիկատների.մնացորդային քանակները գերազանցում են թույլատրելի մակարդակը, արգելվում է իրացնել բնակչությանը, հանձնել վերամշակող ձեռնարկություններին, քանի որ թունավոր նյութերի պարունակությունը վերջնական մթերքում նույնիսկ խոհարարական ն տեխնոլոգիականմշակումներիցհետո հնարավոր չէ նվազեցնել մինչն թույլատրելի մակարդակը: ՀՀ առողջապահության նախարարության պետական հիգիենիկ ն հակահամաճարակայինտեսչությանմարմիններնիրականացնումեն ընտրողական հսկողություն գյուղատնտեսական արտադրանքում նեն նրա վերամշակման մթերքներում թունաքիմիկատներիմնացորդային քանակների պարունակության

նկատմամբ:

Անհատական Պաշտպանիչ Միջոցներ 86անհատական Առողջության պահպաննան :5պարտադր պայման պաշտպանիչմիջոցներիօգտագործումնէ: Ձեռքեր՝ պաշտպանելու համար պետք է կիրառել տեխնիկական: ն արդյունաբերականնշանակության ռետինե ձեռնոցներ: Ոտքերը պաշտպանելու

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

Յոգոմ

աո»

-

-

|2009

Հ

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

աար

Կատտաթան

թեշոթ

համար պետք է հագնել ռետինե երկարաճիտ կոշիկներ: Շնչադիմակի տակ թունաքիմիկատի հոտի առկայությունը վկայում է ֆիլտրող սարքավորման (ածխային ֆիլտրի) ոչ պիտանի լինելու մասին: Պահանջվում է անհապաղ փոխարինել այն: Աշխատանքի ընթացքում անհատական պաշտպանության միջոցներ կրելը դեռ բավարար չէ: Անհրաժեշտ է նան պահպանել անձնական հիգիենան: Թունաքիմիկատների հետ աշխատանքի ժամանակ չի կարելի սնունդ ընդունել, խմել, ծխել, հանել անհատական պաշտպանիչ միջոցները: Աշխատանքային

ընդմիջման ժամանակ` ուտելուց, խմելուց կամ ծխելուց առաջ, անհրաժեշտ է ձեռքերն ու դեմքը օճառով լվանալ: Աշխատանքներն ավարտելուց հետո պաշտպանիչ միջոցները ենթակա են մաքրման: Չհանելով ձեռքերից` լվանալ ռետինե ձեռնոցները նախ վնասազերծող միջոցներով (կալցինացված սոդայի 3-596 լուծույթ, կրակաթ), ապա ջրով ու տնտեսականօճառով, այնուհետն հանել պաշտպանիչ ակնոցները, շնչադիմակը, կոշիկները ն կոմբինեզոնը, նորից լվանալ վնասազերծող լուծույթով ն ջրով, որից հետո հանել նան ձեռնոցները: Գործիքներիլվացման համար ջրին ավելացնում են քացախ կամ օգտագործում են օճառաաղային լուծույթ: Ինչպես պահեստավորման, այնպես էլ տնային տնտեսության մեջ պահպանման իմանա`՝։ թունաքիմիկատների համար առաջին հերթին կարնոր է վտանգավորություննըստ տեսակի. կարող են առաջացնել հրդեհի ն պայթյունների Դլուրավառ նյութեր պոտենցիալաղբյուր հանդիսացող խառնուրդներ: Կոռոզիոն նյութերը ընդունակ են քայքայելու մետաղները, այդ իսկ պատճառով անհրաժեշտ է խուսափել պատռված կամ վնասված տարաներից, քանի որ վտանգ է առաջանում այլ մետաղյատարաներին նյութերի համար: Խոնավությունից վախեզող փոշի թունաքիմիկատները ռեակցիայի մեջ են հետ` մտնում առաջացնելով մարդու առողջության համար խոնավության վտանգավորանցանկալի միացություններ: Դրանք բոլորն էլ տոքսիկ նյութեր են ն կարող են վտանգավոր լինել մարդու համար՝ բերանի, շնչուղիների ն մաշկի միջոցով թափանցմանդեպքում: ,

»

աայ:

-.

|2009

Վնասված տարայով թունաքիմիկատներնանհրաժեշտ է տեղավորել ամուր պոլիէթիլենի տոպրակների մեջ ու առանձնացնել մնացածներից, ապա վերալցնել պիտակավորված հատուկ տարայի մեջ: Արտահոսքերիդեպքում անհրաժեշտ է նվազեցնել դրանց տարածումը՝ծածկելով ավազով կամ հողով: Տնային տնտեսության պայմաններում թունաքիմիկատներըպետք է պահել դրանց համար նախատեսվածչոր տեղում` առանձին պահարաններում, կրակից, արնի ուղիղ ճառագայթներից, տնտեսության բնակելի մասից հեռու, ցանկալի է փակի տակ: Պահպանման վայրում արգելվում է ծխելը ն բաց կրակից օգտվելը: Ցանկալի է ունենալ հակահրդեհային միջոցներ (ավազով լի արկղեր): Հեղուկ ն է փոշենճան՝ պատրաստուկները պետք պահել առանձին տարբեր է դարակաշարերում: Նախընտրելի փոշի թունաքիմիկատները պահել վերնի դարակաշարերում: Արգելվում է թունաքիմիկատները կամ դրանցով մշակված սերմերը պահել սննդի հետ միննույն տեղում: Արգելվում է թունաքիմիկատներից հետո նույն տարածքնՕգտագործելսննդամթերքի,անասնակերի,տնտեսականն կենցաղային նշանակության տարբեր առարկաներիպահպանմանհամար: Թունաքիմիկատները չի կարելի պահել սովորական ըմպելիքների համար նախատեսված շշերի կամ սննդի տուփերի մեջ` բացառելու համար սննդի փոխարեն դրանց սխալմամբ օգտագործումը: Արգելվում է թունաքիմիկատները,սարքավորումներն ու հատուկ 6առանց հսկողության կամ բաց հանդերձանքը թողնե երկնքի տակ: Թունաքիմիկատները պետք է պահել երեխաներից հեռու, երբեք թույլ չտալ նրանց մասնակցել կիրառմանաշխատանքներինկամ գտնվել նույն վայրում:

»

»

Թունաքիմիկատներուլշրջակա միջավայրիաղտոտումը Կիրառված թունաքիմիկատները տեղում չեն մնում, շրջակա այլ միջավայրում տեղաշարժվում են ջրի, օդի, ինչպես նան կենդանիների միջոցով: Աղտոտումըհնարավորէ հետեյալ ճանապարհներով` » թունաքիմիկատներն աղտոտում են հողը` դրանց թաղման պատճառով, » օրում լուծվող թունաքիմիկատներըաղտոտված հողի միջոցով հեշտությամբ

ներթափանցումմակերեսայինն ստորերկրյաջրերի մեջ` առաջացնելովջրերի աղտոտում, թունաքիմիկատներըտարածվում են գոլորշիացման ն քամու միջոցով, բուսականություննաղտոտվում է հողի մեջ թունաքիմիկատիներթափանցման ն բույսերի մակերեսայինաղտոտմանպատճառով, ճարպերում լուծվող թունաքիմիկատները, ընկնելով սննդային շղթայի մեջ, կարող են կուտակվել մարդու ն կենդանիների օրգանիզմում` առաջացնելով զանազան հիվանդություններ: են

ն պահպանում պահեստավորում Թունաքիմիկատների փոխադրում,

»

Փոխադրումների ժամանակ պետք է առաջին հերթին ուշադրություն դարձնել այն կարող է փոխադրվել վատ քանի որ տարայի հուսալիությանը ճանապարհներով: Չպետք է երբնէ բեռնել վնասված տարաներ: Անհրաժեշտ է նախօրոք հեռացնել մեքենայում եղած մեխերը կամ սուր առարկաները: Պետք է ուշադրություն դարձնել տարաներիդասավորությանը, ապահով ֆիքսելշ̀րջվելուց ընկնելուց խուսափելու համար: Տրանսպորտային կամ մեքենայից դուրս միջոցներովթունաքիմիկատներիանփույթ տեղափոխմանժամանակ մեծանում է աղտոտվող տարածքի մակերեսը: Ցանկալի է փոխադրումներնիրականացնելվարորդի առանձնացվածխցիկ ունեցող մեքենաներով: Թունաքիմիկատները չպետք է փոխադրել մարդատար ավտոմեքենաներով կամ այն մեքենաներով, որոնցով սովորաբար անասուններ կամ գյուղատնտեսական մթերքներ են տեղափոխվում: Փոխադրումից հետո անհրաժեշտէ հանգամանորենմաքրել/լվանալմեքենայի բեռնախցիկըհատկապես նան թվում ծածկի կտորը: Մաքրման արտահոսքերի դեպքում, այդ է միշտ պատրաստ համար մեքենայում պետք ունենալ աշխատանքների պաշտպանությանմիջոցներ` ձեռնոցներ,ավել, աղբահավաք,ավազով կամ հողով տոպրակ: Չի կարելի մաքրել չպաշտպանվածձեռքերով՝ առանց ձեռնոցների:

»

»

Շրջակա միջավայրը թունաքիմիկատներով աղտոտելուց պահպանելու համար անհրաժեշտ է՝ » խուսափել ջրատարերին,հատկապես խմելու ջրի աղբյուրներին, ստորերկրյա ջրերին մոտ կամ ավազայինհողերում թունաքիմիկատներ օգտագործելուց, » մշակումը թույլատրվում է միայն հողերի ն ջրամատակարարմանաղբյուրների միջե 300 մետր սանիտարապաշտպանականգոտու պահպանության հնարա-

վորության դեպքում, թունաքիմիկատներովմշակումը անցկացնել ծախսի սահմանված նորմայով, բնակելի տներից, դպրոցներից ու այլ հասարակական վայրերից 50 մետրից ոչ պակաս հեռավորությանապահովման պայմանով, կենսաբանական բազմազանությունը շատ կարնոր է մարդու գոյատնման համար, այդ պատճառով

»

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

|

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

պետք է խուսափել թունաքիմիկատներըկենդանիների ապրելավայրերին հատուկ պահպանվող տարածքներիմոտ կիրառելուց:

|

Լեզուն կուլ գնալու դեպքում պետք է լեզուն բռնել չոր մաքուր անձեռոցիկով ն հետ քաշել: Շնչառության դադարի դեպքում անմիջապեսառաջ քաշել ծնոտը, նախօրոք լորձից մաքրելով բերանիխոռոչը, կատարել արհեստականշնչառություն: Աղեստամոքսայինտրակտիթունավորման դեպքում խմեցնել մի քանի բաժակ գոլ ջուր կամ մարգանցովկայիթույլ վարդագույն լուծույթ ն մատով առաջացնել արհեստականփսխում:Կրկնել գործողությունը2-ից 3 անգամ:

ու

»

»

Ինչպե՞սվարվել թափոններիհետ

»

Անհրաժեշտ է բոլոր թափոնները դատարկ պարկերը, մետաղական տուփերը,տակառիկները,շշերը, ստվարաթղթիցպոլիմերայինտուփերը,արկղերը, տափակաշշերը հավաքել առավել ապահով տեղում` բնակելի վայրերից հեռու թաղելու նպատակով` նախապեսդրանք լվանալով, կոտրելով ու օգտագործման համար ոչ պիտանի դարձնելով: Անհրաժեշտ է տարան լվանալ դրա համար հատկացվածբաքում, ջուրը չպետք է թափվի ջրավազաններ` գետեր, լճեր ն այլն, այլ պետք է պահվի հետագայում օգտագործվող թունաքիմիկատներիհամար որպես լուծիչ օգտագործելու: Լվացված տարայի թաղելը պետք է իրականացվի բնակելի վայրերից հեռու` դրա համար հատուկ հատկացված ն/ կամ թույլատրված վայրերում: Պիտակի վրա համապատասխան ցուցում ունենալու դեպքում թույլատրվում է օգտագործած տարանայրել, սակայն միայն նախապեսլվանալուց հետո, քանի որ թունաքիմիկատներիայրման արդյունքում կարող են առաջանալ չափազանց թունավոր նյութեր: Թունաքիմիկատիտարայի վնասվելու ն դրսում թափվելու դեպքում պետք է արտահոսքը ծածկել կլանիչ նյութով` ավազով կամ հողով, այնուհետն հողը հավաքել ու հեռացնել: Պետք է խուսափել արտահոսքերը առատ ջրի հոսքով լվանալուց, քանի որ աղտոտված ջուրը կարող է թափանցել ն հողի ջրավազաններիմեջ: Թունաքիմիկատներովթունավորմանախտանշանները

Թունաքիմիկատներով թունավորման առաջին նշանները մարդու

մոտ

արտահայտվում են հետնյալ կերպ.

ընդհանուը՝ գերհոգնածություն, թուլություն, դժվարացածշնչառություն, մաշկ գրգռվածություն, այրվածքի զգացողություն, առատ քրտինք, կարմրություն, աչքեր` քոր, այրվածքի ե օտար մարմնի առկայության զգացողություն, արցունքահոսություն, դժվարացված կամ մշուշոտ տեսողություն, փոփոխված բիբեր, աղեստամոքսային` բերանում ն կոկորդում այրվածքի զգացողություն, առատ թքարտադրություն, սրտխառնոցն փսխում, ցավեր ստամոքսում, նլարդային Գլխացավ, գլխապտույտ, անհանգստություն, Օ:։-մկանային ջղաձգություն, ոչ սահուն խոսք, ցնցումներ, գիտակցության խանգարում ն նույնիսկ կորուստ, շնչառական` հազ, կրծքավանդակում ցավ ու ճնշման զգացողություն, շնչահեղձություն: »

»

»

»

»

»

Թունավորմանառաջինախտանիշներներենումեն թունավորումից1-4

ժամ

հետո, իսկ ուժեղ թունավորմանդեպքում` ավելի վաղ:

Առաջինբուժօգնությունթունավորմանդեպքում Թունավորվածին դուրս բերել. թունավորման գոտուց` տեղափոխելով զով վայր, ապահովել մաքուր օդի մուտքը: Ազատել|Ս շնչառական ուղիները, հեռացնել աղտոտված հագուստը, շնչադիմակըն այլ խանգարողպարագաները: »

»

Անգիտակիցվիճակում գտնվողմարդու մոտ փսխում առաջացնելնԱՐԳԵԼՎՈՒՄ

է:

(Թունավորվածին պետք է խմեցնել 8-10 դեղահաբ ակտիվացված ածուխ: Չի կարելի տալ կաթ, մածուն, թան, ճարպոտ սննդամթերքներ,ալկոհոլային խմիչքներ: Ճարպերում լուծվող թունաքիմիկատներըվտանգավոր են մարդու առողջության համար: Հաճախ թույները, միանալով սպիտակուցներին ճարպերի հետ, իրանց տոքսիկ հատկություններըն օրգանիզմի կողմից ներծծելու-կլանելու հատկությունները ավելի են ուժեղացնում: Սննդամթերքներումլուծված թույնը օրգանիզմը կլանում նե կուտակում է հյուսվածքներում, ինչն էլ հետագայում կարող է անսպասելի հիվանդության պատճառ դառնալ: Այդ իսկ պատճառով խորհուրդ է տրվում թունավորման դեպքում չօգտագործել կաք, մածուն, թան, ճարպոտ ուտելիքներ: Եքե թույնը աչքի մեջ է ընկել, այն առատ ջրով լվանալ` ոչ պակաս քան 10 րոպե: Եթե թույնը մաշկի վրա է ընկել, անհրաժեշտ է այն թեթնակիսրբել փափուկ կտորով ն լավ լվանալ օճառով` առնվազն 10-15 րոպե: Մաշկի համար հատկապես կարնոր է փափուկ կտորը, քանի որ հակառակ դեպքում կարող է միկրո-քերծվածքներառաջանալ, ն թույնը հեշտությամբ կարող է անցնել մաշկի տակ: Մաշկի վնասման դեպքում վերքը մաքրել ջրածնի պերօքսիդով (պերեկիսով), իսկ վերքի կողքերը մաքրել յոդով, դնել ստերիլ/մաքուրվիրակապ: Քթային արյունահոսության դեպքում դնել սառը թրջոցներ քթարմատին ու ծոծրակին, իսկ քթի մեջ` ջրածնի պերօքսիդով (պերեկիսով)տամպոններ: (Թունավորմանբոլոր դեպքերում, անկախ ծանրությունից, պետք է անհապաղ դիմել բժշկի կամ բուժակի: Թունաքիմիկատներով մշտապես աշխատողներին խորհուրդ է տրվում պարբերաբարանցնել բուժզննում: » »

»

»

»

»

»

»

Թունաքիմիկատներովաշխատելու վայրում ցանկալի է ունենալ առաջին բուժօգնության դեղարկղ: Ի թիվս այլ դեղորայքի, դեղարկղում անհրաժեշտ է ունենալ` բինտ, բամբակն ստերիլ վիրակապ, » » »

» »

ակտիվացված ածուխ,

ջրածնի պերօքսիդ(պերեկիս), ամոնիակիլուծույթ (նաշադիր), կալիումի պերմանգանատ(մարգանցովկա)ն այլն:

յոդ,

Չափազանցկարնոր է գյուղատնտեսականմթերքների`թունաքիմիկատներիցզերծ լինելը:

մոս-ց

ՎՍՇ

մող

.

:

՝

մաիտծցատի վմ

Մաո

ա

բնա արք աջյոն

``

1ղդծոնոկմ -"անմրոր արագու

ոճ աատոգոան ղ

1րախզեմուիվտուղ

լ

նզծետու

-

Է

չԱտրովՀսնմոը | Եցտտիցոտ զ ստոտմտտիո մսժոր ողոտվեսնկը ոն :լ-ՏՎԻՍՏՍՇՈ 1դ9մսծտտեօ 1 ըւսիղմոծոսո դզմոոլսփ վրոմտվլզո տխոտ 'ուսդթոծոսոտ վչ մզդուսկտտոսկ դվրոնմստոդը մսիտեդտտի մորտվ դոքժւսծնսստսնմոր Ղ ցվիսվ 1 տսիծոմսք մտսետ դոկտդոմտոցղկ կով ''ոսորսմ լ ոոսիկտտսկ իսղք վմզդնմսծողդըՂ իս-9209-0ֆ,1բսիծոմոս/ 6վբնսդ վոՈոսմ(դոմտվլղզո)մտսետ օտիծտտո իսվմտոտդտքդտկովովժ մս վդոժ

»

Հ «

Ժգեւկոտաթին Փպհվեզնաւ Է..-. Նար կապալան դորըքղեակւաի ս Հաննա աա աաթապան

Զ Հազատաի

«

»

"ոի վմղետ վմզորոմ ցզ ուսիցմսծոտԵսմցսմո «յղ մուսոլ ղ գծզից Հ փեզցատք մակատոգյի Գղցեկեվիա

թզի փելցցաքնանցավվգ ցանքուփերմամ-Հեցեվեվերագ ղ ցուկուվովճ վմզցնոծվը դուկուցոմուռցզկ

»

«

թզի փեզորոմ ցվրատաոխանոը -Վոցեվգեւզզ «Ամղցնվճվտողո) մմղցտտկվրվմուց մաշ թզե վԱզոտաոճվց առտատասցի Վղգեվնվակրացվ « «

հրո կոբրա

ջօտիծհԱջտինսվդոտրոմդոր «5վմզդտտմտվցը մզճո սեն»

«

Մզիտեցոտի մոմտիոմ« միտեցոտի միոփու «

մռսիոծեըատի ճգտետփու « ատ

Պր

գվմոոիուծվը

'

Եօ

Եվմղցտոմտվդ Խպփոուսո|ողոդ,Վ

Հ

մապջիվրած՞Նշ իպագաաոգն եաջճշանը --Հոպոսռ տոն վմղոնցաթ օգգտանգու-Վզրեվեգճ յական

:ոյնոծմթ.

ջոիզիու

ՀՂՈՏԻՂՈ

ՂՎՍԳԹՎԱԾՄԵ

ԺՎՂՏՈՂՎՈԹՅՈՂՎԾԿ

ոմ մզդտտկվրվծուց զտիքոմքում Խ.« Խմդողտզվ ցորցտհպուխ տշվջ

մզցտուկվրվմոոցւած նցուտզկրութ.« մՂցաոկվրվմողւսմ Սամոա, ոճե

վցոնցզկզ մախացւամ մմզդտուղվրվճույ մաց

ցաթնառոգ փեպողծդա Հաստ Ննոիապոննո Վղցացագագղն

չիս-950ֆ-02վետիդհ մդտցտՅվմզցտտոմտվց տոտ ծոստ 'ուսմճ դզիվտո ոտք ՏՖշ Հգատմն յաղցմսետտեօ ղճզ չդվմղոռք դոխկզղմղ 1զնոծ Հդոտմն | մտորմովոկոտոխոդ իսստքտտիոնր :դորտսիտստ նտի լ ոոսիտվն ըսկտտոսկ դոսետզիոսո ճզնո(դ1/ոտ Ղ վվտդտխո'(վնսստըր) վմղզդտոմտվց վմոծով) վդղնղմոտոծդոմողվզ:լռվոը վհւսծ1ղիո վմզդտոմտվցո՛ղսդոմդ1 ուսրողի մկսծվը դւսիտկոտտվտո վմտետք մրո(Հսմողմղ քո 6'լ, 1զց6ոսղվ//զմտկՔվմզմ/ոօ 1սկմղվմտԵտե՛ս 'ԱռոսծսհՂ Ամղդղմզտդվրտողմղկոըվմոտնտհ1ղդծոսղվ "մոք նմսսոժ զո դվմզի վղնսմՂ վսեմ 1զդՔտսղվ զ տշղքոմվդտ մոոով «սմղիտտետ6վկտդոծ նմսղիտ վմզցդտտմտվղ :Ադւսմ(ժսկտգոժվմզցտոմտվդ օտիկտտոսկ ըուսծրոմն լ մօմտմ դտժըրտ 'մնստոոտտտորմոլ օղը ցոլ) Ղ վմզդդոսնսՔ :ծզը վմղդդւսժսկտղՂմզտ 'ըւսմզդտտոոմո աոոսիհոտսկ ոզոտզիտստ դմղդտտմտվղ 1ոդորվ լ մտկոտտե0Օ ո

ամ 129.Վ մտոկվբվմոց

ս

|

»

.

քումղոզն

'ողսմղդնստո

ցվճոսըը« աղմոխուցամ մցաքմացեօ

եք վորոխոմվթոդամոդանդգասկգնոցուն

|

ԱԱ

զ

«`

մատկվրլմոցամ 148.Վ«

ւ

դցղ

-«

»

«

«

ար.

'

6Հ--

Մ.-

.

.

ՎՄՈՂՏՈռՎՈՎԺՈՂՎՍՑՄ

մրոսծղետիը ցոմժանզնետ ՆԽԼՏԼՆՅ ըոկտոռնում վմզցտտակվրվմուց աց

|

տմտվ՛ցղո Աա

:

|

վողսմ

Ղ

կտր հովցոսդ Ծնտժ դվրոդցտիժժմ 'ողս/ժսռխփսփդտ/ժսմնտնտմ դտ Նզդթնոմ վոմսրուտտ . 'ըզսքվի 'մղդուսմոԵցտո|դտոծտԵմոԵվընտոտսը Ծդտդտկվնվ 'մղզդմվնդո| դտոկոտնսմնտտմոմղի ոզհոտմսիտդոտը 'ՕՂս(մսծղնետ վլոտղդոծցտ1 ուսդղդւս տմի վըԵծվդտԵմօ «սնմոռ մՀդվ 'մդորդոտտ՛ցսկ վղիտ ծվղտցոմ օտիմտոոսՁ վմղցտոմտվդ ձղը վմմղմ 1 ոուսմղմմողսվոՀոմոչ Ծդտմն դրոկտո 'մդոտրծոմօմոտմդորասիտոժմղմ վորսմ դռղ ըղստոտիոդ Ոողոտվդսոտ տդվմօ) տղոտսԵ Ի Ամղճսմ/դոտմոմոխրո ՆԻԱՑ, ՊԱրԽԽ Հ» ամ

Հ աաաաաաթաաաանաաաաա՞ն

ՂՈՋԺՎՍՏՂՆԵՈՂՈՃՈՈՈՉՈՄ

| լ

վ |

|

չդմստո մմզնհոքոնսիմնոոծ:սծձմ:սՀ վրորվմ դուճհսծզներ ողտ «ոոսծզետիղ դոկոռոծույ վմ,դտոկվրվճորաթյ»րոսդքոմ դոկոգդոխվոոողմ վծոճգմոո:լ,

ՀՔՎՄՎՂՏՈՍՏՎՂ Ժ.ԶՏՈՉՎՄԵՇ

)

ՀամաձայնԱռողջապահության կազմակերպության համաշխարհային

ԳԵԼՎԱԾ

ԹՈՒՆ

տվյալների`տարեկանավելի քան 300000 մարդ մահանում է

ներկայացնելուպատճառովորոշ օգտագործումը թունաքիմիկատների արգելվածէ ՀՀ-ում:

Թունաքիմիկատներ բերեք միայն լիցեգզավորվածխանութներից

»

Համաձայնօրենթի՝ լիցենզիատրամադրվում է

Կ

ԹՈՒՆ

ՆԸ

։

Վերը նշված թույները կոչվումեն կայուն

աղտոտիչներ:

Դրանք քայքայմանչեն ենթարկվում՝աճկախ նրանից,թե ռրւռեղեն հւայտնվում՝հողում,ջրում, կենդանինե ու կենդանիների բերքի մեջ, սերի ն բերքի մարդկանց մարդկանց մեջ, բույսերի

ԱԷ

ԱՆ

ա-պք

որոնց

Վարաահավաւն

:

ն

ու

օրգանիզմում:

դրանք Կորցնելովհատկությունները՝ չեն ծառայում,չեն իրենցբուն նպատակին ազդումվնասատուների վրա,սակայնի վրա մ մարդուառողջությանվրա` ակի են ազդել ազդել վիճակի կարճատնկամ երկարատն առաջացնելով սուր կամ խրոնիկ ազդեցություն, :

են

են» ն Դրանք կարելի է ասել «ճանապարհորդում հայտնվումեն այնպիսիվայրերում,որտեղերբնէ օբիճակօվկիանոսներում, չեն էլ օգտագործվել՝ օրգանիզմներում: ծովային կաթնասունների

հիվանդություններ:

ԱրգելվածնԺամկետանց թունաքիճիկատների ծույճվակ Են

Ծվնմավաղ բլաքակնթք հալ աաեշոավ սրշշանիզեոմ պա

ուռուցքների առաջացում

չբերություն » մեռեածնություն

»

բուծինարատներ համակարգի չվերականգնվող քայքայում

»

նյարդային

»

.

ամ

» մաշկին » »

»

ո. տո ուղիներիաւյրվածքննը շնչառական ի

ե

օդափոխվի ն այլն:

Գճվածթունաքիմիկատները պեաք է ունեռաճ պիտակներ,որտեղպետք ճշված լինի`

է

»

Արտադրմանամսաթիվը

»

Պիտանիությանժամկետը

»

Սարարքոցիկուն նաղլ

»

Մագ .-.-կամգնգ(

խտությունը տոկոսնե

Ազդող նյութի

ու ` Ա թտադրողի անվանումն

»

"Գրանցվածէ՞

ձեռք բերելիս ճեռքի տակ ունենալ Թանաջիմիկատներ «րար համ օգտագործման ՀՔՑՀ

ԱՀՀ

ՀՀ-ում գրանցված ն

-

» Գնելի ուշաղրություն ու փաբեթավորմանն դարձնել տարայիաճբողջականությանը, կամ արտահոսքիհետքերունեցող թունաքիմիկատներ:

միգնեք վնասված

րւռուդիր Բազիարենգավամաանկատա

ճան հետեյալ տեղեկություններից,գնելիւպանանջեջ

Աաաա խան նանաալթոաի

Օճչքա՛ն էա աճնրաժեշտ) քա նթույն թույն է ՖԾախաի նորման

թնիրտսնանժամկետը

Սպասման ժամկետները

Ֆ»

՛»

վ

հասցեն

թպնռու ազոաը

կիրառել) Ֆ»Կիրառման եղանակը(ինչպե՛ս

»Մշակումներիառավելագույն թիվր (վեգետացիայիընթացքումբանի անգա

բառը

Կիրառում

ճառն:

»

է

Վտանգավորեն ժամկետանցհ̀նացած մեծ թունաքիմիկատները, պաշարների դեռեսկան կատակումներ

թունաքիճիկսոռիհամապատասխանտեսակը: հետո գնել » կոնկքետխճղրիլուման հաճար աճհրաժեը Գճել միայն առաջացումը:

,ովքեր որոշակի պեաք պայմաններ,օրինակ վաճառողրպե

կրթություն, տաբածքըպետք

ՆԱՈՈՆ

է Առաջինհերթին անհրաժեշտ

դանակարյոնը խուսափել ազեցակնեցի բանարիդիկաաի աճառ իրականացան են ապահովում ---թույլառորված Աաաա

|

ՊՈԼաւ

ձեռք

»

Մարդուառողջության ն շրջակա միջավայրիհամարբարձըվտանգ

Ծ

աան, ցառկաի նմամագեւաւոոմանա »

թունավորումից: թունաքիմիկատճներով

ԳԵ

Ձեռքբերում

Ձեռքբերում

:

Կիրառեք միայն ՀՀ տարածքում գրանցված,բույսնրիպաշտպանության միական ն կենսաբանական միջոցնե մ

գրկա անվանացանկում

ենթակաթունաքիմիկատները, վաճառքի որոնք ժամանակառ ժամանակ

վերանայվումու թարմացվումեն:

ջնջված,պատոված Խուսափել վնասված,

Պաաաաի

կամ պիտակչունեցող

թունաքիմիկատներ գնելուց

աաա ».

»

Ր»

բովաճդակաթյունը պիտակների կիրառմանվերաբերյալ հրահանգները

երիկամային հիվանդություններ նլյարդի

ղինաղրողականության հոզնածություն աճկոսն եայլ

աճցանկալի հետնան բներ:

ԱԱ

»

ու խառնելնիրականացնել Ֆ»Չափելն սարքերի համապատասիուն

աան,

չափարաժինների (դոզայի) համաձայն -՞ջ փայտիկի միջոցով

Ր

կամ

» Ջերմոցներում թունաջիմիկատներով մշակումը պետքէ բոլոր մնացած

իրականացնել

արխատանքքերի ավարտից »Ջերմոցրպետթ է կողպեքովփակելնկախել ենառ

:

|

նախազգուշացնող ցուցանակ

երրեքչ խառճելանպաչտպան .

ձեռքերով

|

ն ՞ՖՍահմանված չափաղաժիճների

Պատանու չի

թորատրվ

հատադ սարքերի պաղիթների փոշտախների ճիրտու ծ....-«.-«---Վ

Սլակամիցառաջ

անհրաժեշտ է

պարոնա նաոնը » |

-:

Չիկարելի

տտուզել բոլոր

օզտագործել Շորացող կամ

Գոազաադանաաոպումթաամնեը,

»Աճհրաժեշտքօգտվելերկաբծող

քանիոր հեղուկը պետք Լ ճնշման տակ

Սզնի» »

է Սըսկիչներիլիցքավորումը անհրաժեշտ

հրականացնել բացօթյա պայմաններում, բնակելի հեռու:

աաաաաաթաավաաաալմնի հատակա պվակվելը

մ.10:00

ջերմատտիճանի ն աբնի ճվազ Ճառազայթման

պայմաններում

»

Աճպայճանուշադրության դարձնելօրվա եղաճակին, հատկապես`

Իարկողիկթու, ք

Պլանը

մարդիկկան, հատկապես ե երեխաներ, կանայք ՝

քանիոր նրանցվրա կարողեն գործելնանայն ազդեցություն

մեծամասնությունը եեշտությումբ

--՛անձրնին.թույների լվացվումեճաճդրեով ղարձնելկիրասումը՝ ջավուն.այնկարողէ անիճառտ -

Իա շահա, --զ--ա-«-1 Հարտաը փորդ

-ճանեպետքէուշադիր լինել, որպեազի քամինչ կումայլմարդկանցվրա:

պապա .. --. մրատակիայե

|»

որոնք քիչ թունաքիմիկատները, մեծահասակտղամարղկանց վտանզավորեն

համար:

բ

Ինչո՞ւէ

ՍՊԱՍՄԱՆ

ԺԱՍԿԵՏՆԵՐԻՆ

ՖԲերքավաք պետք է կատարել` ԽՍՏՈՐԵՆ հնտնելով թունաքիմիկատների ՍՊԱՍՄԱՆ

|

ԺԱՍՄԿԵՏՆԵՐԻՆ`

թունավորումներից ն այլ հնանանբներից խուսափելու

|

Ինչո՞ւէ անհրաժեշտհետնել

ՍՊԱՍՄԱՆ

ԺԱՄԿԵՏՆԵՐԻՆ

Կոնտակա-աղիքային թույները, չնայած չեն ներթափանցում բայսերխրերքի

սակայն խորթայինհյուսվածքները,

սպասմունԺամկետներիչպահպանելուփամ պաուղ-բանջարեղենն առանց լվանալու

օգտագործելու դեպբումնույնպես վտանգավոր

.. բմոոկ թունավորում:

են

մարդու առողջության են առաջացնել

կարող

ԴԲՔԲԻՑ-

անհրաժեշտ հետնել

,

ԺԱՄԿԵՏՆԵՐԻՆ

` (օրիճափմ̀ինչն ուճցամ Խեճորի կորիզը):

Օյատեմային րայները (ճերբույտային) ներթափանցում եհ բույսի կամ բերթի բոլոր հյուսվածքները

Հետնաբար,

աթի:

Սպասման ժամկնտներինչհնտնելու դեպքում, բերթում թունաքիմիկատների մնացորդները զնրազանցում են թույլատրելի մակարդակը: Դա վտանգավոր է մարդու առողջության համար:

/.

լ

աի

Անհրաժեշտէ թունաքիմիկատները զգուշորենկիրառել

է Ֆ» Թունաքիճիկատճերովմշակումը ցանկալի

կատարելճինչն առավոտյան ներեկոյան 18:00 հետո, օգիհամեճատաբրար ցածը

ՍՊԱՍՄԱՆ

հեշտությամբյուրացնել: կարողանան

աներից ուկենդանիներից

.

խտություններ:

ագր ւ տապարտա ՐՀՆԻ ե թաթն" «ոեաա Իո"

Ինչո՞ւ է անհրաժեշահետնել

թույլատրվում կիրառունը էմիոյն ն

Թունաքիմիկատների

ՊԱՍՍԱՆ ԺԱՍԿԵՏԸ

թունաքիմիկատի օգտագործումիցհնտո ընկած այն ժամանակահատվածնէ, որի ընթացքումտեղի է ունենում թույնի քայքայումը՝ ճինչն մարդու առողջությանհամարանվտանգ/թույլատրելի

Փ

Անհրաժեշտ է հնտնել,որպեսզիմարդիկկամ ճուտք չգործեն ջերմոցկամ կենդանիները ղաշտ մինչնսպասման ժաճկետիավարտը:

վճասատներիվրա

ն

Սպասման ժամկետը

»

Զգո'ւյշ. մշակվածէ թունաքիմիկատներով)Ո

Է

»Չափացանակի գերազանցելը լավ

»

՞

ԻՒնչ է

սպասման

ժամկետների

բույների չպահպանման դղեպքում այդ մնացորդներըդեռնս առկա են լինում բերքի մեջ ն մարդու առողջության համար կարող ննլուրջ վտանգ ներկայացնել:

Թունաքիմիկատներիթույլատրելի մնացորդայինքանակների ն նզում ճ պաճառքը զեթազանցառովաղատաղրոնքի բնակչությանը,հանձնումըվերամշակող ններին ԱՐԳԵԼՎՈՒՄ Է արկությունների քանիոր վերջնական մթերքում նյութերի պարունակությունը խոհարարականն տեխնոլոզիական մշակումներիցհետո հնարավորչէ

ձեռն

»

թունավոր իջեցնել

ճինչնթույլատրելի մակարդակբ:

|շո» ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

|շոլ» ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

)

Փոխադրում,Պահեստավորումն Պահպանում

Աշխատելչդիպչելհանված ծեռնոցներինանզաճ ննոյն գրանց նյութի ք կարողեն դեռ վրա թունավոր ' մնացորդներանեճա: »

Աաաա `

զ թալգերն

թունա:

Յեն լք:

պետական հիգիենիկ տեսչության հակահամաձճարակային

գործել արնրութ

ո»

ք

ՀՀ առողջապահու յան նախարարության

նա

ղող

արան

ու եւտտուկկոշիկները Չի կարելի արտահագուսան հետո: Այն պեւք է Խազճել Ն ոօ

».

նիզմրն են դրանց: հարմարվում

'

:

թունաքիմիկատների մնացորդային

հիմնովին լվացվել,բերանըողողել:

-

պետք Լ նորից

».Դյոտամառ նյութերը

ել

պայթյուններ: ն

րերին ձնոնույնեչ:

»նաջերը: աը: Կառ կոշիկներ:

Աաաա ւ.

նյութեր վախեցող

եռ

այճ:

ի |

է

Փոխադրումներիժամանակպետք »

դարձնել տարայի

առաջինհերթինուշաղրությում

որ այն կարող հուալիաթյանը, քանի է փոխաղրվելվատ

թաաջկաթաառնե թ

»

աաա բանա

ՀԱԱ նյութերիԱաաաճանմարդու տարաճերին այ

առողջության համար: » Խոնավությունից վախեցողփոշի

ո

իաաա գոխկ

.

րաի ոո

կարդ ե

ե եճ վտանգավոր շնչուղիներիճաշկի ճիջույով

բայրայելւ ճանապարհներով ».ասամալնամնանընղանոկնն տաղճերը, այդիսկ պատճատով աներաժեշտ տրանսպորտային միջոցներով խուոսոիել պատռված կամ վնասված տաբաներից,

լ

աան

Կաննի

ի

|

կոռոզիոն խոնավությունից

բպորճկ ճարդահամարթեյունի,

»

.

կրոբողեն առաջացնելհրդեհն

|

-դյուրավառ

-

-

ՄԻՋՈՑՆԵՐ

Աշխատանքներնավարտելուցհեւռո

|

բոտ աեռակի` վտանզավորությունն

-

»

,

համադանոը կիտե արդյունարել . »Չագարպարոաանըը

ՊԱՇՏՊԱՆԻՉ

արւկնան աշխատանրից

ական պաշտպանութ, միջոցներըպահել թունանյութերիկողթին:

նե

նկատմամբ: պարունակության քանակների

ԱՆՀԱՏԱԿԱՆ

կարթ բանորեն. ոին էիմամ

ոոարո հարք

քանի որ թունաքիմիկատները, վնասակարօրգա րԳ

Ֆ» Ինչպեսպահեստավորման, այնպես էլ աճային սամոլանման համար աուսջ

:

ե րը/ պատրաստուկն պարունակող

ճարճիններն իրականացնում են

ընտրողականհսկոդություն հ արտադրանքում զյուղատնաետակսւն մթերքներում վերամշակված

եթե արոաշինից ճարու եճ բոմ

:

`

» »

մանում թունաքիմիկատները ռեակցիայի մեջ են խոնավության առաջացնելովմարդու հետ`

համար վտանգավոր անցանկալի

մեքենայով վնասվածտուրաճեր երբեք ճիտեղափոխհիք

տարների ուշադրություն դարձրեք

դասավորությանը,

խուսափերոհամար: ֆիցսեքապահով՝ շրջվելուց

առողջության միացություններ:

|

ընթացքումանհատական Աշխատանքի պաշտպանության միջոցներ կրելըդեռ ՍճերաժեշտԼ ճան պահպանելանձնական

7" հիգիենան: »

բավարարչէ:

ՍԱՆ »

աաա ԵաաանԴ անապա ռեւոինեձեռնոցները լվանալ

Չնանելոլձեռքերից`

նուխվնառագերծողճիջոյնելով (լաղցինացված սոդայի 3-59 լոոծույր, կրակաթ)

ՒԴ5 ակնոցները, կոոթիքեզուը, նորից (վաճա վրատազերծող ազ ձոթեարրե աշխատանբիժաճանակշի սնունդ ընդունել, ե »

Հւ»

ռա

Թուն

խմել, ծխել,

».

լ

լուծույթով

-

անհատականպաշտպանիչմիջոցները: »

ուտելուց, ժամանակ` բճդմիջման Աշխատանքային

մերոց

կաճ ձխելաց

ջբով,

որիցհետո հանել նան ձեռնոցները:

ին

կացախկա առաջ, անհրաժեշտ | Նպոապնանա

դեճթբ օճառով լվաճազ:

».

շնչադիմակը,

նետսնանելպաշտպանիչ

էձեռթերնու

»

երի

հաճ վացճան

են օճառաաղային լոռծույթ: օգտազործում

մաքրել լվանաղ այադահուքերի ճեբեճոայի բեռճախցիկը, հատկապես դեպքում:

պետք է Փոխադրումներիժամանակ

». Փոխադրոոմից հետո հանդամանորեն

Տան եր թա Նան .

ԱաաաԱոա խցիկ.

չ» Հաաա արո»

ւ:

անար

"

Աաաա փոխադրել ճաթիճիկատն

ե-

ավտոմեքենաներովկամ այճ մեքենաներով,որոնցով

|

սովորաբար անասուններ կամ զրպատնանական մթերքներ եճտեղափոխվում:. |

լ

ճիջոցներ պաշտպանություն |

Բառարան, յր Հերա Հաա Վ

ե,

Չիկարկիքագրուլանգենձառրերոլ:

|

՛

|շո» ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

»

աաինյյանը ատպակնեաի տոպրոմ վերալցնե՛քնապաա

աթ ռւ

պա

ԹՈՒՆԱՔԻՄԻԿԱՏՆԵՐՈՎ

ՇՐՋԱԿԱ

ՄԻՋԱՎԱՅՐԻ

ԱՂՏՈՏՈՒՄԸ

համարնախատեսված չորտեղում` "առանձին պահարաններում, կրակից,արնի ուղիդ «ոճտեսության բնակելի մառից հեռու

տեղավռրեթ պոլիէք

-`

`

Տնային տնտեսությանպայմաններում զատելարւնը տաարեաակատներյյոլնար

լ.

առանձնացըե պիտակա

հատուկ տարայի մեջ:

ՓԱԿԻՏԱԿ:

»

Մայայի

Մբտահոսքերիդեպքում

դրանց նվազեցրեք

----Ք-ք

բաց

կրակից

օգտվելը,

Լ

"

ր

Տան

հետեյալ ճանառյարհճերով`

.՛

-Պահպանմաճվայրում

նռտորերկրյա ջրերի մեջ՝

հակահքղենային

ապը որ աա ճլկաի » Հեղուկ՛ն կ

փոշենճան

պատրաստուկները

դարակաշարերում: » Նախրնարելի փոշիթունաքիմիկատները էթ

ոյթու»

Աի

աարոոռոն

աաա

անդտոր

»Արզելվումէ թունաքիմիկատներից

տարեր

Թունաքիմիկատները չիկաբելիպանելսովորական շշերիմեջ ցմպելիքների հաճար նախատեսված կամ գրանցսխալմամբ սննդիառփերիմեջ՝սննղի փոխաբեն

օզտազճքծումթ ազատել

համար.

ի

»

ԽՍՏԻՎԱՐԳԵԼՎՈՒՄ

Է

տակտով Հ

Տ»

է

Ն

.Կ--արան կենդանիներիօրգանիղմումա̀ռաջացնելով երում

պեաք երբեք Լ

՞ահ աաա կամ կիթառման աշխատանքներին վայրում: գտճվելճնույն

`

ն

զանազան հիվանդություններ:

հետ վարվել թափոնների Ինչպես Առհրաժեշտէ բոլոր թափոնները` դատարկշշերը, մետաղականե

ստվարաթղթե տուփերը,

ջապոմրթայատրվանէ էաեագաին պարկերը, արկղերը հավաբել ճեր առավել ապահով

»,

»աամաանապնանաաաանաաաեր սրա կահճաճված դպրոցներից ա ճեւորից հասարակական վայբերից ոչ պուկ արտաաաաաաան -ծ-ծ

'-

տնդում: .

Նախապեսդրանք լվանալ,

ծ

անօգտագործելիվայրում,

առա"

զարամաղրեատալ

հատկացված կամ բույլատրվածվայրերում:

կոտրելօգաագործմանհամար ու

նորճայով, բնակելի աներից, ոչպադաւ "զսարք,

ծ

եեռու,

»Ճ

աղբյուրներիճիջն Փրաճատակաբարման սաճխոարւպաշտպանական պահպանություն զոտտ դեպքում: հնարավորության

արթ ե--Պ

Թումաքինիկաաները

:

թաւճաթիճի լ Բաւսականությոնն լում Լ աղտուուած հողի միջոցավն բույսերի մակերեսային աղտոտման պատճառով:

բերի ճոտ

» Նախապեսլվացած ն հետագաօգտագործման համարոչ պիտանի

թունաքիճիկատները,

առա հանդերձանքը թողնել երկնքի րաց կաճ հսկողության տակ:

»

:

ջրատարերի հատկատեոխմելուջրի բունաթիճիկառոնհը

ն

գոլորշիացման

են

» Էոոսափել աղբյուրճերիստորերկրյա

մշակված սերմերըսննղիհետնուն

օգտագործեն ն հնտռ ծքն օգտագործել նույն տաբածքն այդ նուն

»

են

Պրզականիաաաոթանաեիկոսաաա աղտոտելուց պահպանելունամար անհրաժեշա է

Արգելվումէ պահել կամ դրանցով թունաքիմիկատները Ֆ»

սննդամթերքի,անասնակերի, տնտեսականն կենցաղային առարկաների նշանակության պահպանմանհամար:

|

րումլուծվող թունաքիմիկատները աղտուռված հողի

արա արաննաաապառկոր թջոցով ։

Լ

մակերեսային ճիջոցովհեշտությամբներթափանցում առաջացնելովջրերի

միջոցներ(ավազովլի աբկղեր):

»

Հողուճ

ՇՐՋԱԿԱ

ՄԻՋԱՎԱՅՐԻ ԱՂՏՈՏՈՒՍԸ

կարողեն հողի թաղված թունաթիճիկուոները տդտատոճան պատճառ հանդիսունաղ:

».

«Ցանկալի ունենալ

ի

ԹՈՒՆԱՔԻՄԻԿԱՏՆԵՐՈՎ

արարի, կենդաճիճերի միջոցով: Աղտոտումբ հնալոսվոր

ճառազայթներից,

ՑԱՆԿԱԼԻԷ

ՇՈՒԿԱ ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ |շոռ

աե.

ու

ՈՉ ՊԻՏԱՆԻ:

դարձնել

այլ

»

Թունաքիմիկատիօգտագործված տարան կաբելի այբել, եթն պիտակի

Աորթ ույլատրող

Ո»

:

Եթեպիտակըչեք կարդացել, ապա ոչ

մի դեպքում ՍԻ

ի

ԱՅՐԵՔ:

: |

)

Եթե պիտակումնշված է, որ թույլատրվում Լայրել, ապա այընք միայննախապես լվանալուց հետո, քանիռր այրման արդյունքում թունաքիմիկատների կարողնն առաջանալ չափազանց թունավոր նյութեր:

» Թունաքիմիկատիտարտյի վճասվելունդրսումթափվելու դեպքում

կանան աաարաաաաաաաաանաւը արգ ա ճակգոլջութ '

պետքէ արտահոսքըծածկել կլանիչ ճյութով՝ ավազով կամհոդով, այնուհետն հողըհավաքելու հեռացնել/քաղել:

Կրփճկ գործությունը

»

Տեա

զրաաաաթույարա

»

Սաշկ՝զրգովածություն,

ածություն,

Ընդհանուրթ՝

.

այրվածթի

քրտինք,կարճրություն զգացողություն, առատ » քոր, այրվածքիեօտար մարմնի աաազգացողություն, ՝

«« րատ բցունքահոսություն,

փոփոխված տեսողության, բիբեր:

բերանումն Ապեստամոքսային՝ կոկորդում այբվածքի զգացողություն,

թքարտադրություն, սրտիուռնոց ն փսխում, գավերստամոբսում առատ

Թունավորման առաջին նշաններնեն` »

կամ մշուշոտ

Լ.Թոնավորվածին

դուրս բերել

1.

Ազատել շնչառական

աղիննքը,հեռացնել

աղտոտված հագուտոր,

շնչաղիմակընայլ խանգարող պարագաները:

աճզամ-

2-3

7.Չի կարելիտալ կաթ,մածուն, թան, ճարպոտսննդամթերքներ, խճիչքներ:

ալկոհղային

Անգխոակից վիճակումգտնվողմարդամուտ փսխում առաջացնելնԱՐԳԵԼՎՈՒՄ Է:

ո »չ-

մ

Է,

4.Եթե թայնրաչքի ճեր ընկել այն լվաճաղառատ ջրու ոչ » Թունավորման անկախ պակսաքան բոլոր դեպքերում արաց ծանրությունիցպլեաթ բժշկի է անհապաղդիմել Լ

`

տ

9.Եթե բույճըմաշկիմրուէ օճկել, սրբել իափուկ կտորով Վ այնջեթեռրեն Զ

Նրորդային՝ գլխացավ,գլտոպտույտ, մկանային ջղաձգության, ոչ սահուն աճհանգստություն, խոսք, ցնցումներ,գիտակցաթյանխաճգարամ, կորուտդ

՝

ելավլվաճալօճառավ

10-15 բռոլե:

` 10. Մոշկիվճառմաճ դեպրաւմվերքը Ո ճաջրելջրածնի պերդուվորվ(պերեկխոր, Ս իակ վերջի կալքերը մաքրել ողով: Դճելառերիլ/ճաքութ վիրուկապ: թ

Շնչառական՝հազ, կրծքավանդակումցավ ու ճնշմանզգացողություն,շնչահեղձություն: »

1-4 ժամ հետո, Առաջինախատճիչճերընրնում 6բում ապարումից մով ժեղբունավորման զեպլքում՝ աղլելի չուռ-

օգնությունը Առաջիննախաբժշկական օգնությունը 3.Լեզում

բանել չոր

կոլգնալուդեպքում պետք Է լեզուն ն հետ քաշել: մաքարկտորով կամ անձեռոցիկով

4.

կամբաժազի:

առնվազն

»

Առաջիննախաբժշկական թունավորման գոռուց, տեղափռխել վայրը, զով

աաա Պիռ ղեղահարակտիվացվածածուխ:

ոռ

Ֆ»Խուսափելարաահուքերն առատ

ջրի հոսքովլվանալուց,քանի որ է աղտուռվածջուրը կարող ջրավազանների թափանցելեողին մեջ:

ՕԳՆՈՒԹՅՈՒՆ

ԱՌԱՋԻՆ ԴԵՊՔՈՒՄ

ԹՈՒՆԱՎՈՐՄԱՆ

ալ կայիֆույ

քա

դադարի դեպքում անճիջապեվմ

առաջ քաշեք Շնչառության ծնոտը, նախօրոքլորձիցմաքրելովբերաւնիխոռոչը՝ կատարեջարհեստականշնչառություն:

Ա.Քթայիճ արյունահոտաթյան դեպքում դնել տառը թրջոցներ ցթարմառոին աշխատողներին ուծոծրուկին,իակ քթի մեջ` ջրածնի պեթօթսիղուլ»Թանաթիմիկատճելրով մշատպեռ ՝

բոր

պարբերաբար բուժզննում: էարվում անցնել

աթ»

խորհուրդ

Թանաթիճիկսոտներավ աշխատել» վայրում ցաճկալիէ աւճեճալ ճախարժշկական առաջին օգնաթյան դեղարկդ: քիվսայլ դեղորայքի, ունենալ. Ի

» բինտ ն

Լ դեղարկպում անհրաժեշտ

բամբակ,ստերիլ վիրակապ

Ֆակտիվացվածածոխ

ջրածնի պերօրսիդ(պերեկիս)

»յոդ, ամոնիակիլուծայթ (նաշաղիր)

ն այլն: Ֆկալիանի պերմանգանատ (մարզանցովեա)

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

:

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

|

ԹԵՄԱ է. ՎՆԱՍԱՏՈՒՆԵՐԻ ԴԵՄ ԻՆՏԵԳՐԱՑՎԱԾ ՊԱՅՔԱՐ

Օգտակարէ իմանալ

Զգուշացեք նիտրատներից շ

Ֆ» Նիտրատներն

թար տ

առավելապես կուտակվում

բոա րումարգատներում, Գա Աաաա այնքան ված ճիտրատների բարձր ղրանցում կուտակ ժիտրատների քանակությունը:

»

Ապոտական պարատանյութերը (սելիտրա) նպաստում բույսի բնրթ մթյան բարձրացմանը, սակայն` դրանց

ՉԱՐԱՇԱՀՈՒՄԸ

հանգեցնումէ բներթիմեջ թույլատրված բանակից ավելի կուտակմանը,ինչը մարդու ն` օրզանիզմիվրա ունենումէ անցանկալի ազղեցությու են

`

վերարտադրողականխնղիրներ,

«հ

նանց Ա

-՛ վիժում, ՛՛

՛՛ «՛

մռ

արզացման աոան:

խանզարումներ,

է

՛

`

տների ավելորդթամավիցազատվերա ճամար աներամեչտ է առանց ստիսորանըի Ե

Ֆ

ե հեռացնել բաղուկի բազկի վերիճ մեկթառորղ մասը,

Ֆ հեռացնել

կաղամբի մակերեսային տերնները

կոքանը,

ստամոքսի քացկեղ, բաղադրության փոփոխություն,

արյան թթվածնայինթազգ ն նույնիսկ

րայսի

են

Սրի աար առւլավաւռ աարի ճիարմտաների ավելուկի մասին:

ծայրերից կտրել/հեռապնել

»

մահ:

տիջոնը:զկայում է

ե

Վնասատուներիդեմ ինտեգրացված պայքարն (ՎԴԻՊ) այլընտրանք է թունաքիմիկատներիմիջոցով պայքարին: Այն վնասակար օրգանիզմների դեմ կիրառում է պայքարի տարբեր մեթոդներ: Նպատակ է հետապնդում նվազեցնել վտանգը մարդկանց, կենդանիների ն շրջակա միջավայրի վրա: Պրոբլեմների հայտնաբերմաննախնական փուլում կարող է լրացնել քիմիական պայքարին: Վնասատուներից ն հիվանդություններից պաշտպանվելու մեթոդներն են ագրոտեխնիկական,մեխանիկական, կենսաբանական,կարանտին ն քիմիական: Ինչպես տեսնում եք, քիմիական մեթոդը կիրառվումէ ամենավերջում, երբ նախորդ թվարկված չորս մեթոդներըսպասվելիք արդյունքներչեն ապահովում:

տմ

1.

զր

11.

Օգտակար Լ իմաճալ

Տերնարանջարնեղենի(հազարի (մառոլի), սպանայսի ն այլ կաճաչնղննի)մեջ նիտրատների առավելազույնկուտակում դիավումէ վաղ առավուղյան: Այղ պատճառովնպատակահարմար է դրանք բաղել երեկոյանՓասմերին:

»

»

Նիխորատներիկուտակման հատկությամբ օժաված են

աղ աապեի սռիռ աի

բազուկը, Կակաո բը, կոռ լոլիկը, բողկը,

սպանախը,

ախ

ավ Բ:

չ

՝

տա

ն

ժզ

վարունզը, ոլոռը,

զազարը,բադրիջանը, մբզերն ձմերուկը,կարտոֆիլը

նջն օգաազործելուց առաջ բնրթը 2-4 ժամ պահվի ջրում, սպա նիտրատներիքւսնակըկնվազի20-40օ2-

ով:

ՏԸ

ամսարողկը,

ու

հազարը(մառոլ)

. Ցանքաշրջանառություն Ցանքաշրջանառությունը տարբեր բուսաբանականընտանիքներին

պատկանող բուսատեսակներիմշակությունն է: Ցանքաշրջանառությունասելով`

Կարնոր է իմանալ

Ա

Ագրուռեխնիկական միջոցառումներ

հատապտուղները

հասկանում ենք մշակաբույսերի հաջորդականությունըժամանակի (ըստ տարիների) ն տարածության (ըստ դաշտերի) մեջ: Ցանքաշրջանառության մեջ կարնորվում է «լավագույն նախորդ մշակաբույս» հասկացությունը: Օրինակ, եգիպտացորենըչի կարող լավագույն նախորդլինել ն ոչ մի մշակաբույսի համար, քանի որ շատ ինտենսիվորեն է հողից վերցնում սննդարար նյութերը ն հողն հետո հողերը մասնատվեցին:Դրա աղքատացնում է: Հողի սեփականաշնորհումից պատճառով ցանքաշրջանառություն կիրառելը մեծ դժվարություն է իրենից ներկայացնում: Այնուամենայնիվ, դա կարնոր միջոցառում է: Անհրաժեշտ է չմոռանալ միջանկյալ կուլտուրաների մասին (ռապս, շաբդար, միամյա երեքնուկ), հատկապես երեքնուկը լավագույն նախորդէ հանդիսանումբանջարաբոստանային կուլտուրաների համար` անգամ նախորդ տարում նույն տարածքում եգիպտացորեն մշակելուց հետո: Միննույն մշակաբույսը նույն տեղում մշակելիս պատճառ է դառնում`

հողի սննդանյութերի միակողմանի ու մոտավորապես նույն խորությունից կլանելուն, դաշտերի աղտոտմանը տվյալ մշակաբույսերին յուրահատուկ մոլախոտերով,վնասատուներովու հիվանդություններով, առաջացնում է հողի հոգնածություն, որը բացասաբար է ազդում մշակվող բույսի թե բերքատվության,թե որակի վրա: »

Իճչաես

խուսափել

նիտրատնե,

»

Քանի որ... »ջիմիական ճանապարհով ստացված ազոտը (սելիտրան) բույսի կողմից յուրացմամ է 40-5095-ով նե մնացորդներիձեով կուտակվում է բույաոմ, (մճացորդներըվտանգավոր են մարդու համար)

Ֆիսկ կենսաբանականազուռը յուրացվում

առողջության համար

Լ

լիովին

ն

մուրդու

վտանգավոր մճացորդային

կուտակումներչի առաջացնում,

ապա՝Կելիտրայիփոխարենառաջարկվում Լ

ԱՋՈՏՈՎԻՏ:

Դա

օգտագործել

ճաքուն պատրաստուկ է, էկռպողիապես

համեմատարարանվտանզէ ճարդու առողջության հաճարը:

»

12.

Հողի

մշակություն տարբեր եղանակներով (աշնան վար/ցրտահերկ, կրկնավար,ցել ն այլն) Հողի մեխանիկական մշակման տարբեր եղանակների միջոցով հողում պահպանվում է խոնավությունը, մասնակիորենվերացվում են մոլախոտերը, բարելավվում է հողի կառուցվածքը ու նվազում է հիվանդությունների ն վնասատուներիքանակը: Սնցելը որոշակի ժամանակաընթացքում մշակվող բույսերից ազատ դաշտ է: Այն խնամքով մշակում են, պարարտացնում ն պահում մոլախոտերից մաքուր »

վիճակում: Սիդերալ ցելը այն ցելն է, որը զբաղված է բակլազգի ն այլ բույսերով` դրանք որպես կանաչ պարարտանյութհողի մեջ վարածածկելուհամար: »

| 40

`Սորտերիդիմացկունություն Կան որոնք սորտեր,

73. '

ո

դիմացկուն

Կանաչ ն չոր հատումներ(բազմամյատնկարկներ) ճիշտ հատումները` էտը, ձնեավորումը, օգնում են բույսին դիմակայելուորոշ Նան է այգին ուշ ծերանում, իսկ ստացված բերքի հիվանդությունների: ապրանքայինտեսքը լինում է ավելի որակյալ: 18.

որոշակի վարակվում կամ գրեթե զերծ են մնում դրանցից: Սորտերի սերմերը պետք է լինեն բարձր բերքատվության, հիվանդությունների ե վնասատուների նկատմամբդիմացկուն, ախտահանված (մարգանցովկայի լուծույթը-սխտորի լուծույթը-գոմաղբահեղուկը 1:6 ն այլն) ն ունենան լավ ծլունակություն,բարձրծլման էներգիան մաքրություն: նկատմամբ, ավելի ուշ են հիվանդությունների/վնասատուների

են

Բերքահավաքի ժամկեւտներ Բերքահավաքի ժամկետների խախտումը կարող է բերքի կորստի կամ հավաքած բերքի անորակությանպատճառ հանդիսանալ,ինչպես նան շուկայում ապրանքային տեսք չկարողանա ապահովել: Երբեմն խնդիրներիցխուսափելու համար օգտագործում են հատուկքիմիական նյութեր բերքը երկար պահպանելու կամ արհեստականորենհասունացնելու համար: Դա ՎԴԻՊ-ով անընդունելի է, ցանկալի է պարզապես ճիշտ պահպանելբերքահավաքի ժամկետները, խուսափել արհեստականմիջամտություններից:

Կոմպլեքս պարարտացում -օրգանական պարարտացում, կանաչ պարարտացում Ազոտականպարարտանյութերիմիակողմանի օգտագործումըբացասական ազդեցություն է թողնում հատկապես, երբ նորմատիվ չափաքանակները կալիումական, Անհրաժեշտ է պարարտացնել նան գերազանցվում են: ն ֆոսֆորական այլ պարարտանյութերով: 1.4.

Օրգանականպարարտացում՝օրինակ գոմաղբի ն կոմպոստիճիշտ մշակումն օգտագործումն է: Օրգանական պարարտանյութերը բարելավում են հողի ֆիզիկական ն քիմիական հատկությունները, կավային հողերը դառնում են փխրուն, ավազային հողերը` կապակցված: Բարձրանումէ հողերում ջրի ն օդի թափանցելիությունը, ակտիվանում է միկրոօրգանիզմների գործունեությունը, առավել ակտիվ է ընթանում բարդ օրգանական նյութերի քայքայումը, որոնք է դառնումեն մատչելի մշակաբույսերիհամար(1տ /ԽԵՍ գոմաղբըպարունակում 5 կգ ազոտ, 2,4 կգ ֆոսֆոր, 5 կգ կալիում): Կանաչ պարարտացումկամ սիդերացիա՝երբ բույսերի բարձրությունըհասնում է առնվազն 10-15սմ, կատարվումէ խորըվար, կանաչ զանգվածըմնում է հողի տակ: Կանաչ պարարտացումն առավել ցանկալի է իրականացնել` օգտագործելովոլոռ, լոբի, ռապս, վիկ, հնդկացորեն, միամյալյուպին ն այլն: Կանաչ պարարտացմանառավելություններնեն` Բարձրացնումէ օրգանականնյութի` հողի սննդարարտարրերիքանակը Համարվումէ «սնունդ» հողաբնակմանրէներիհամար Բարելավում է հողի կառուցվածքը Հողի մեջ բարձրացնումէ խոնավությունը »

ու

լ

»

» » » »

75.

. Մոլախոտերիոչնչացում

Մինչնեհերբիցիդներօգտագործելըմոլախոտերըկարելի է ոչնչացնել հողի մշակությանտարբերեղանակներկիրառելով,օրինակ` քաղհան-փխրեցում:

.

Մեխանիկական միջոցառումներ 2.1.

. Վնասակարօրգանիզմներիֆիզիկականոչնչացում

Կարելիէ կատարելօրինակ՝ միջատների(կոլորադյանբզեզի) մեխանիկական, ձեռքովհավաք,կամ լվիճների դեմ պայքարելիսհագնել իե ձեռնոցն բարակ ճյուղերը ափովանցկացնելով՝ ճզմել-ոչնչացնել

ԱԱ րանց:

Որսող գուտիների միջոցով՝ թեւիուկաթնավորվնասատուների Թվաքանակի նվազեցում Որսող գոտիները պետք է օգտագործել ողջ վեգետացիայի ընթացքում: Պւտղակերները հողից բարձրանում են ծառ բնի ն առանցքայինճյուղերի միջոցով: Այդ ճանապարհին վնասատուներն հարմարտեղ են փնտրումհարսնյակավորվելու, իսկ հասուն իրենց էգերը ձվադրության համար: Ստվարաթղթի գոֆրեաձն հատվածները հարմար են միջատների հավաքման համար: Պարբերաբար7̀-10 օրը մեկ, անհրաժեշտէ քանդել այդ գոտիները, հավաքելայգու մի անկյունում ն այրել: 2.2.

2.3.

ցԼուսաթակարդներ

լ

Լամպի տակ կարելի է դնել ջրով, վառած յուղով կամ որնէ այլ հեղուկով լցված տարաներ:Գրավում է գիշերայինակտիվկյանք վարող միջատներին: '

Ջրմանռեժիմ Տարբեր մշակաբույսեր տարբեր պահանջ ունեն ջրման ռեժիմների նկատմամբ,ն գոյություն ունեն սահմանվածնորմեր: Չի կարելի գերխոնավացնել այգին կամ բանջարանոցը,քանի որ դա կարող է պատճառհանդիսանալսնկային ն ծծող բերանիապարատ ունեցող վնասատուների, օրինակ՝ հիվանդությունների լվիճների ուժեղ զարգացման համար: 1.6.

Ցանքի(տնկման)խտություն Ե՛վ խիտ, ն՛ նոսր տնկումը սխալ է: Առաջինդեպքում բույսերինանհրաժեշտ բավականացնում, երկրորդի դեպքում տարածքն սննդանյութերը չեն անլիարժեքորեն է օգտագործվում: Ցանքի (տնկման) խտությունն ապահովում է մշակաբույսի սնման մակերեսիպահպանում: 7.7.

`

ՏՏ

|շոռ» ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ Գունաթակարդներ Տարբեր գույներ գայթակղում են ձգտում լվիճները, սպիտակաթնիկները

24.

հրապուրում

է

մ

սներին,

Նեկտարատու բույսերի մշակություն Օգտակարմիջատներըսնվում ն բազմանում են նան նեկտարատուբույսերի վրա: Այգում կամ բանջարանոցումաճեցնելով նեկտարատուբույսեր` կարելի է միջատներիթվաքանակիաճմանը: նպաստել օգտակար Յ.3Յ.

տարբեր վնասատուների: Օրինակ են դեպի դեղին գույնը, կապույտը '

:

Կենսաբանականմիջոցառումներ

3.1.

.Ֆերոմոնայինթակարդներ Ֆերոմոնային թակարդը նա-խատեսված է որոշ

վնա-սատուներիզուգավորման խա-թարման ն

հասունների քանակի հաշվառման միջոցով բուժման համար: Թակարդն իրենից ժամկետի. որոշման ներկայացնում է եռանկյունաձնծալված ստվարաթուղթ, որի պատերինքսված է միջատաբանականսոսինձ, իսկ ներսում դրված է ռետինե խողովակ: Այդ ռետինե խողովակի մեջ լցվում է քիմիականճանապարհով ստացվածնյութ` ֆերոմոն, որն արձակումէ վնասատուիէգի սեռականհոտ ն գայթակղումարուներին:Վատկապես զուգավորման ժամանակ հասուն արուին այդ հոտը շատ է գրավում, որի պատճառովէլ թակարդն այլ կերպ անվանում են «արուների ապակողմնորոշիչ»: Ֆերոմոնով գայթակղվածարուները,մտնելով թակարդիմեջ, կպչում են պատերին քսված միջատաբանականսոսնձին: Արդյունքում բեղմնավորումնու ձվադրության պրոցեսը որոշայլի առմամբ խաթարվումեն ն վնասատուիքանակընվազում է:

Վնասատուներիթվաքանակինվազեցման համար հաշվով անհրաժեշտէ 20-30 հատ թակարդ կախել այգում կամ դաշտում` ամրացնելհատուկ հենասյուների վրա, իսկ բուժման ժամկետի որոշման նպատակով հասուն վնասատուների քանակի հաշվառման համար բավարարկլինի 2-3 թակարդը: 1 հա

'

32.

իիիը

|շո» ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

ՋՈ.

3.4.

3.

Ո(վՑ8ՑՑՑՈԻԵՑ ՐՆա Մ հեշտա

թշնամիների (գիշատիչներ ` պարազիտներ, թռչուններ) "(Բնական օգտագործում Մի շարք զատկաբզեզներ սնվում են

վնասատու յոթկետանի զատկաբզեզըօրական ոչնչացնում է 150 լվիճ, իսկ նրա թրթուրը՝ 700-800 լվիճ: ոչնչացնում է Գիշատիչ մլուկը կոլորադյանբզեզի թրթուրներին: այ լվիճներով նե որո. միջատներով Օրինակ`

. Բուսականթուրմերիօգտագործում

Մեր շրջակայքում աճում են բազմաթիվբույսեր, որոնցից պատրաստված թուրմերով կամ ծեփուկներով կարելի է -պայքարել վնասատուների ն դեմ: Ստորնբերվում հիվանդությունների է միքանի օրինակ: Կծու պղպեղի պատրաստուկը ոչնչացնում է լվիճներին, թրիպսներին, ինչպես նան թիթեռներին, բզեզներին, սղոցողների երիտասարդ թրթուրներին, ու ոստայնատզերին: վահանակիրներին Պատրաստմանեղանակը՝100 գ շատ կծու պղպեղի փոշին կամ մանրը կտրատած 400-500գ պղպեղըլցնել ապակյա տարայի մեջ, ավելացնել 1 լ ջուր, բերանը ծածկել կափարիչովե եռացնել մեկ ժամ: Պատրաստուկըփակ վիճակում պետք է թողնել 2 օր, որից հետո լավ ճզմել ու քամել թանզիֆով:Սրսկման համար 10 լ ջրի մեջ պետք է լուծել 125 գ պղպեղի պատրաստուկն 40 գ տնտեսականօճառ: Սրսկումըպետք է կրկնել 2 անգամ, 7-10 օր ընդմիջումներով: պատրաստուկով կարելի է ախտահանելսերմը: Պատրաստման Սխտորի եղանակը` 500գ լավ ծեծած սխտորը պետք է լցնել երեք լիտրանոց ապակյա ամանի մեջ, լիքը լցնել ջրով ն բերանը ամուր փակել, դնել մութ, տաք տեղ: Հինգ օրից հետո թուրմը քամել: Սերմերի ախտահանմանհամար պետք է վերցնել 1լ ջուր, մեջը լցնել Յ30գպատրաստիթուրմ: Սերմերըայդ թուրմի մեջ պահել 1 ժամ, որից հետո ցանել: :

`Հորմոնայինպատրաստուկներ

3.5.

Հորմոնային պատրաստուկներըառաջացնում են հորմոնալ խախտումներ, ինչի հետնանքովմիջատների մոտ խախտվումեն զարգացման փուլերը: Ձվից թրթուր դուրս չի գալիս, այն չի հարսնյակավորվում, իսկ հարսնյակիցթիթեռ չի Հորմոնայինպատրաստուկներեն ինսեգարըն ադմիրալը:

թռչի:

Մանրէակենսաբանական պատրաստուկներ Մանրէակենսաբանական պատրաստուկներըմիջատների օրգանիզմներում են առաջացնում, որից էլ վերջիններս ոչնչանում են: տարբեր հիվանդություններ Մանրէակենսաբանական պատրաստուկներեն ԲՏԲ, լեպիդոցիդը,գոմելինը ն այլն: Յ6.

4.

Բույսերիկարանտին

Բույսերի կարանտինըլինում է ներքին ն արտաքին: Ներքին կարանտինի շնորհիվ ՊՀՀի միհ շարք տարածքներում տարածում ունեցող որոշ հիվանդություններ/վնասատուներ չեն տարածվում այլ մարզեր ու շրջաններ: Արտաքին կարանտինիշնորհիվ հարնան պետություններում լայն տարածում ունեցող պտղաճանճն ու ԱմերիկյանսպիտակթիթեռըՀՀ-ում սահմանափակեն տարածված: ալ

մաաախաաաանյա

Եթե նախորդնկարագրած միջոցառումներնիրենց նպատակինչեն ծառայում,ն հիվանդությունըկամ վնասատուն արագորեն տարածվում է, ապա կիրառվումէ թունաքիմիկատ:Քիմիական միջոցառումներըլինում են՝ օջախային, եզրային,

-

թաղ Դասընթացիբնապահպանական բաժնում «Վնասատուների դեմ Ինտեգրացված Պայքար»» թեմնի ոթ կատարեն աթար

Ս»

վիրառվում երԱԱոամո

են հաշվի առնելով ժապավենաձնենե համատարած: Դրանք հիվանդության ն վնասատուի տարածվածությունը: ր ռազմավարական հիմնական ուղղություններն բնական կենսոլորտը, պահպանել շրջակա միջավայրը, պահպանելարդու առողջությունը ե ստանալ էկոլոգիապեսհամեմատաբարմաքուր մթերք:

ՎԴԻՊ-ի

Ինտեգրացված պայքարի կարնոր

կաին ալանին

աան Արեն,

մոնիտորինգը, որի նպատակն է կատարել վնասատուներ

Բ

'

'

նոունորը7 րր

|

անդությու

պայքար ինտեգրացված

կամ տեսակի, բնակեցվածության վարակվածությանաստիճանին սեզոնայինզարգացմանփուլերի: ըստ

2 ԵՀՈՏՈՂՂ

Թ դեմ . Վնասատուների

րոբլեմմերի հայանաբերման

ն

Վճամատուներից հիվանդություններից

կատի կամ այլ միջոցի անունը

նպատակը

րազ

պաշապանվելու մեթողներ

ւ

ժամկետը զբաղեցրած տարածքը

Փ աճվճասակարօրգանիզմներիզեմկիրառումէ

պայքարի տարբերմնթողներ:

ԺՊ ճախճական փուրսմկարողէ լրացնելքիմիական պայքարին:

Ս.

Օգտագործ| վածքանակը| ման

աան

ԱԱ"

Կարագ անցի

շակաբույսը,

մմ աաարազաարաամ

Նպատակէ հետապնդումճվազեցնելվտանզը ն շբջակա միջավայրի կենդանիների

Վնասակար : օրգանիզմներիդեմ պայքարում պետք է ձգտել ոչ թե նրանց նրանց քանակի կարգավորմանը, որը չի այլ ոչնչացմանը, տնտեսական վնասակարության շեմը: Պայքարի միջոցառումները (ծախսերը) պետք է կատարվենայն դեպքում, երբ արդարացվում է այդ գործողությունը տնտեսական նե բնապահպանական ցուցանիշների: Օրինակ` եթե այգու կա բանջարանոցի596-ը վարակված է որնէ վնասատուով կամ հիվանդությամբ, ն նրանց հասցրած վնասը 5000 դրամ կկազմի, իսկ եթե կազմակերպվիպայքար քիմիականպատրաստուկներով,ապա դրա վրա կծախսվի8000 դրամ գումար, այդ. դեպքում տնտեսական ե բնապահպանական տեսակետիցայդ գործողությունը չի «Ն ՀԱՅԻ

ՎԴԻՊ-ը կարեորում է հետնողականգրանցումների կատարումը:Խորհուրդ տրվում այն կատարել`օգտագործելովնմանատիպաղյուսակ.

ոզ պայքար վնասակ հրագկածպա

Ինտեգրացված

է

`

մրժեքը

եղանակը դրամով

1. 1.Լ

Ազբուռեխճիկական

աակ է.

աաա.

աակ»

«գ

Ազրոաեխնիկական միջոցառումներ ա

աին

Քիմիական

ոտելխան,

այն

առումն,

Ցանքաշրջանառությում` տարբեր բուսաբանականընտանիքներին պատկանող

բուսատեսակներիմշակություն

տն,

Լ

մ

ական

առումն

ան եղանակնե |

(աշնանվար/ցրտահերկ, կրկնավար,ցել ն այլն)

|

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ

|2009 ՇՈԿ :

ով»

|

ւ:

լ

|2009 ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ աի

`

1.Ագրոտելխնիկական միջոցառումներ

միջոցառումներ Սգրոտեխնիկական

3 Կենսաբանական 3.1.

13. 14.

Դիմ

ւթյուն

ե

Կոմպլեքս պարարտացում

:

ոչնչացում 1.5. Մոլախոտերի

2.

անիկական

առումն

ֆիզիկական Վճատսկարօրզանիզմների ոչնչացում

2.1.

1.6.

Ջրման ռեժիմ

1.7.

Ցանքի (տնկման)խտություն

1.8.

Կանաչ ն չոր հատումներ (բազմամյա

1.9.

ժամկետներ բերքահավաքի

միջոցառումն

Ֆերոմոնային թակարղներ

3.2.

Կենսաբանականմիջոցառումներ Բնականթշնամիների(օգտակարմիջատներ, ատիչներ,

օգտագործում

պա

տնե

ւններ ն այլն

տնկարկներ)

աատակաակցիենննրարաանանր: առտու

ոցառումն

2. Սեխանիկական

Որսող գոտիներիմիջոցով`

22.

թեփուկաթնավորվնասատուների թյոթաւակի

Յոթկետանիզատկաբզեզը օրականոչնչացնում է 150 լվիճ, իսկթրթուրը՝700-800 լվիճ:

Ոսկեաչիկիթրթուրը սնվում է 200-500 ն այլ վնասատուներով(օրական):

լվիճներով

նվաղեսող

.

»

2.3.

անլ

ան

Լուսաբակարդներ

2.4.

ոցառումն

անիկական

Գունաթակարդննը

2.չ'

որն

Գիշատիչ մլուկը ոչնչացնումէ կոլորադյանբզեզի թրթուրներին:

.

|» ՋԲՊԻՆՑԿ

նա

3. Կեն

..

լոՉՈՆՉ ԱՀԸ իրեՀտ,

գգեզանոիւ

գույ շաաթ ինա առտւգի փոշին կոն Լոմտ կաղատաոշն ՏՅԱ. «Կու

Հարգաոաաաաաթպաազաամը եռացեկանկ մու: Սրաաաաաու»րոլԿլ:ակա սրտա լրպզրւգ.1: «ՀՆ

`

սրա տարր յոգԻ Կպթաուչ յուլ տատաաք, է արակքամն նամար հՅլջրի աջ պնար ցանել Լ24գ ազոիպի արդուկ Է՛Լ Ը-Ն անապկո 1. Հար, արոկաքը առո. կրետ ազգում, 1-63մապոխաանաարամ:

«`

`

3. Կենսաբանական

Տնտեսականվնասակարության շեմ

'

:

մբբշաառաբգ բաոը աէր ԵԷԽոաաշառակրու գեւ

`

հիմնականուղղությունները

լ

ԹգողանՀթեն.

Ա.

ՎԴԻՊ-ի ռազմավարական

Պ

Բուսական թուրճերիօգտագործում

3.4.

|2005 ՋՐԻՑ ՊԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

մն

|

|

"

»

ելքն Պահպանել բնական կենադոլթոր

».

նրանց բանակիկարզավորմանը, որը գե ի տնտեսականվնասակարության շեմը:

չի

Պահպանելշբջակա միջավայրը

Պահպանելմարդու արթ

»

:

Ստաճալէկոլոգիապես համեմատաքար մաքուր

Պայքարիմիջոցառումները (ծախսերը)պետքէ կատարվեն այն դեպքում,երբ արդարացվումէ այղ զործողությունըըստ տնտեսականն բնապահպանական ցուցանիշների:

Հջ.

մթերք

ԿԱՏԱՐԵԼ

Վճասակարօրգաճիզմներիդեմ պայքարում պետքէ

ձգտել ոչթե նրանցոչնչացմանը,այլ

ՀԵՏԵՎՈՂԱԿԱՆ

3.5.Հարմաճայինսչաարատաուկներ »

ա

եիճդօրից

«`

3.6.

ա:

ննոռ բարձը աճել,

սերմերի համար պեաք էերգեն |լջախ. Մեջրւյ8ել10զ սգառձասաու Է-«աճ,

Գրանցումների աղյուսակ

Մանրակենռոարանականպատրառաոոկներ

ախտահանման

"`

ի

անաաաաաաաաան

.-..-ծ-.-

Գարա»

Ինսեղար

-

-

Լեպիդոցիղ

ԳՐԱՆՑՈՒՍՆԵՐ

:

Գանզին նայճ

Կիրառման| Մշակա-

ժամկետը

Թունաքի- Օգտա-

| | գործված (գործման |եղահակը | բութը, (դրամով) միկատի կամ | զբաղեցրած տարածքը

|այլմիջոցի անհունը

Օգտա-

Կիրառման Արժեքը

(քանակը | նպատակը

Է ջպրար՞| մնքշնրրար յարն ին մուն, ոզվիգ Ենոոոգանել:

`

4.Բու »

Ներքին

աա

Ջ

5.

աճաին

.:

`

ական

»

Օջախային,

"

Եզրային,

աւթումն

51|

|

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

: |

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

Սատար

ԹԵՄԱ Ը. ՕՐԳԱՆԱԿԱՆ ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ

մասին սկսեցին ակտիվորեն ԱշխարհումՕրգանականգյուղատնտեսության ՀՀ-ում` 90-ականներին: իսկ խոսել 20-րդ դարի 60-ական թվականներին, ն հիմք է նպաստել զարգացմանը հանդիսացել գյուղատնտեսության Օրգանական ն ճապոնիայում էկոլոգիապես մաքուր Եվրոպայում, ԱՄՆ-ում պահանջարկիաճը: Բնության նկատմամբմարդու ոչ հոգատար վերաբերմունքը որը մեծ աղետ է համայն խախտում է էկոլոգիական հավասարակշռությունը, ամեն օդ, ջուր, բույս, (հող, միավոր մի մարդկությանհամար: Բնության օղակը հիվանդ է, ապա մի է: ն այդ շղթայի Եթե շղթա մի այլն) կենդանի, մարդ շղթան: Մարդը, ավանդական մշակության ձնից ամբողջ հիվանդ է կիրառմամբ)անցնելով ոչ ավանդականմշակության ձնի (թունաքիմիկատների դառնումէ բնության գործընկերը: (առանցթունաքիմիկատների),

սննդամթերքի միջատներ,

Օրգանական գյուղատնտեսությունըգյուղմթերքների արտադրության հողերի միասնականհամակարգ է, որը բացասաբար չի ազդում էկոհամակարգերի, է բարելավելու ն Այն վրա: ն կենսաբազմազանության ուղղված բերրիության

արտադրությունըբնապահպանական, գյուղատնտեսական խրախուսելու Օրգանական գյուղատնտեսության սոցիալական ն տնտեսական տեսանկյունից: միջոցների, կայուն մեջ արգելված են բույսերի քիմիական պաշտպանության օ գտագործումը: Սինթետիկ ն պարարտանյութերի սինթետիկ պեստիցիդների են: պարարտանյութեր ստացված ճանապարհով քիմիական պարարտանյութերը իոնացնող կիրառվում մեջ չի Օրգանական սննդամթերքի արտադրության գենետիկորեն վերափոխված տարրերի ճառագայթում: (Բացառվում է

օգտագործումը:

են՝ Օրգանական գյուղատնտեսության նպատակներն

Ց.

արտադրությունը, գյուղատնտեսական քիչ ներդրումներովբարձրացնել համար անվտանգդարձնել սնունդն ու մարդկսնց ն կենդանիների ործմա Դ ԳԳ. Գոու Էպաստել հողի, րի

միջաայրը.,

բարելավել բնությունը, ,

կոն լավագույն արվել համար ների` :- Աա աԱԱԱ ո բնականին բուծվելու պայմաններում շարժվելու, ն

:

կաատններ ի

ծ

ԱՐԳ պարար

անդական մշակության

ձներով,

ե

ճոտ

ազատ

Բոաղբ, կենսահումում (ադմաղբ այլն): գմաննյութեր "ւ ան ու ակտերիալ

պարարտացուն,

ն

պ

1.

ան

ն

կենդանական) ծագմամբ տորֆ, կանաչ

,

նս խրախուսումէ հետնյալ մեթոդների Կ Օրգանականգյուղատնտեսությունը կիրառումը. ագրոտեխնիկական, կենսաբանական(ֆերոմոնային միջոցառումների թուրմեր, թակարդներ, բնական թշնամիներ, նեկտարատու բույսեր, բուսական ադմիրալ), մանրէակենսաբանական (ինսեգար, հորմոնային պատրաստուկներ հետ

՛Ցանքաշրջանառություն

Ցանքաշրջանառություն հասկանում ենք ասելով մշակաբույսերի հաջորդականությունը Ժամանակի (ըստ տարիների) ն տարածության (ըստ դաշտերի) մեջ: Միննույն մշակաբույսը նույն տեղում մշակելիս պատճառ է դառնում հողի սննդանյութերի միակողմանի ու մուտավորապես նույն խորությունից կլանելուն, Օ: դաշտերի աղտոտումը տվյալ մշակաբույսերին յուրահատուկ մոլախոտերով, վնասատուներով ու հիվանդություններով, առաջացնում է հողի է ազդում մշակվող բույսի թե բերքատվության, հոգնածություն, որը բացասաբար թե բերքի որակի վրա: Բակլազգի մշակաբույսերը լավագույն նախորդ են գրեթե բոլոր մշակաբույսերի համար: 2.

Ի՞նչ է օրգանականգյուղատնտեսությունը

1.

պատրաստուկներ(ԲՏԲ, լեպիդոցիդ, գոմելին ն այլն), մեխանիկական (վնասակար օրգանիզմների ֆիզիկական ոչնչացում, որսող գոտիներ, լուսաթակարդներ, նե այ գունաջակարդներ ն այլն մեթոդնե ու միջոցառումներ: Ստորն մանրամասնենք այդ մեթոդներնու միջոցառումներից որոշները. րոշները

`Գոմաղբին կոմպոստիճիշտ մշակում ն

օգտագործում Օրգանական պարարտանյութերը բարելավում են հողի ֆիզիկական ն հատկությունները: Կավային հողերը դառնում են փխրուն, ավազային քիմիական հողերը` կապակցված,բարձրանում է հողերում ջրի ն օդի թափանցելիությունը, ակտիվանում է միկրոօրգանիզմների գործունեությունը, առավել ակտիվ է ընթանում բարդ օրգանական նյութերի քայքայումը, որոնք դառնում են մատչելի մշակաբույսերի համար: Կանաչ պարարտացում կամսիդերացիա Երբ բույսերի բարձրությունը հասնում է առնվազն 10-15սմ, կատարվում է մնում է հողի տակ: Կանաչ պարարտացումն առավել խորը վար, կանաչ ցանկալի է իրականացնել` օգտագործելով ոլոռը, լոբին, ռապսը, վիկը, հնդկացորենը, միամյա լյուպինը ե այլն: Կանաչ պարարտացման հետնանքով բարձրանում է օրգանական նյութի հողի սննդարար տարրերի քանակը, բարելավվում է հողի կառուցվածքը, հողի մեջ բարձրանում է խոնավությունը: է «սնունդ» հողում բնակվող մանրէների (միկրոօրգանիզմների)համար: Յ.

զանգվածը

համարվում անաչ հարա անյութը

իշտ պայքար Աղախոտերի, է վնասատուների դեմ հիվանդույունների ներկայացվածդեմ նվնասատուների Աո ենի Աամեխանիկան օրինակ՝ Ան նատների

յս

թնսաս

րականացվու

առասլ

առանց

մանրաճան ն

թունաք

քաղհան-փխրեցման միջոցով:

ատների,

միայ

անիկական`

դա

կան

Այնուամենայնիվ, օրգանական գյուղատնտեսության մեջ որոշ թույլատրվող միացություններ,սակայնսահմանափակքանակությամբ:Դրանցիցեն. բորդոյան հեղուկ` պղնձարջասպՀկրակաթս̀ահմանափակթույլատրվող, բուրգունյան խառնուրդ պղնձարջասպչսոդա 396-ոց սահմանափակ .

»

։ »

.

թոյատրւող: սահմանափակ, ումբ

կալիումի պերմանգանատս̀ահմանափակ, հանքայուղային էմուլսիաներ` սահմանափակ:

սիմբիոզի մեջ

ն բ բակտերիա է, որը ոչ մի բույսի են (հողային ազոտոբակտերիաները Բակտերիալ պարարտանյութերն ն է 30-40 կգ ազոտ, օր. նիտրոծին,ազոտովիտ) ֆոսֆորոբակտերիաները չի մտնում, մեկ տարվա ընթացքումկուտակում մատչելի ֆոսֆորական համար այն դարձնելովբույսի նյութերը ֆոսֆորական Է բարդ օրգանական հողի (քայքայում

|

միացություններ):

|

|

||

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

|

5.

Հողի մշակման տարբերեղանակներիկիրառում Երեսվար, ցրտահերկ,կրկնավար,կուլտիվացիա ն այլ եղանակներիմիջոցով են հողում պահպանվում է . խոնավությունը մասնակիորեն վերացվում ու է է մոլախոտերը, նվազում բարելավվւմ հողի կառուցվածքը հիվանդություններին վնասատուներիքանակը: է Խորհուրդ տրվում կատարել հողի հիմնական ն երկրորդական սննդատարրերիստուգում:

. Որակյալօրգանականսերմերիօգտագործում

Նախնառաջ սերմերը պետք է լինեն օրգանական: Խորհուրդ է տրվում ընտրել դիմացկուն սորտերի սերմեր, որոնք լինում են բարձր բերքատու, հիվանդությունների ե վնասատուների նկատմամբ դիմացկուն, ունենան լավ ծլունակություն բարձր ծլման էներգիա ն ախտահանված լինեն: Կարելի է ախտահանել հետնյալ մեթոդներով`մարգանցովկայիթույլ վարդագույն լուծույթով կամ սխտորի լուծույթով կամ գոմաղբահեղուկով 1:6 հարաբերությամբն այլն: 7.

.. ճիշտ ոռոգման կազմակերպում

իշտ ոռոգումը բազմակողմանի է ազդում հողի ֆիզիա-մեխանիկական, կենսաբանական հատկությունների, մերձհողյա օդի միկրոկլիմայի, ինչպես նան մշակաբույսերի կենսաբանական հատկանիշների ու բերքատվության վրա: Անհրաժեշտ է, որպեսզի ճիշտ ընտրվեն ն նախագծվեն ջրման տեխնիկայի տարրերը, այն է` ակոսների կամ մարգերի երկարությունը, թեքությունը, միջակոսայինհեռավորությունը, ակոսի խորությունը ն այլն:

Մարկետինգ Հաջողության հասնելու համար օրգանական գյուղատնտեսության մեջ կարնորվում է ճիշտ մարքեթինգիկազմակերպումը. հեղինակություն ձեռք բերել որակի բնագավառում, » հեղինակություն ստեղծել ն պահպանել որպես հուսալի ու ազնիվ գործընկեր,

աշխատելմիշտ գոհացնելհաճախորդին: Շուկայավարմանխորհուրդներ Օգտագործելպրոֆեսիոնալ փաթեթավորում, արտադրել այնպիսի արտադրանք,որի պահանջարկըկա, ընտրել այնպիսի բույսեր, որոնք օրգանապես հեշտ են աճում, օրինակ` լոբի, լոլիկ, կանաչեղեն, ուսեզոնային ապրանքներիգներն ավելի բարձր են, ուստի անհրաժեշտ է փոփոխել ցանքի ժամկետները,ընտրել պահունակմշակաբույսեր,

Կենսաբանական ազոտիառավելություններնեն` ավելի քան 10 անգամէժան է հանքայինազոտից, համարվումէ էկոլոգիապեսմաքուր ազոտ, պալարաբակտերիաներիկողմից ֆիքսած ազոտը մտնում է բերքի սպիտակուցիմեջ, բույսի կողմից յուրացվում է ամբողջությամբն կորուստներ »

»

»

չի ունենում,

»

հանքային ազոտը (սելիտրան) բույսի կողմից յուրացվում բերքում կուտակվելուհատկությունունի:

է

40-5096-ով,

Բոլոր բակլազգի բույսերն ունեն առանցքային արմատներ: Արմատների վրա հատուկ գոյացություններ, որոնց մեջ գտնվում են ազոտ ֆիքսող բակտերիաներ:Օրինակ` լոբու արմատների վրա կան պալարներ, որոնք օդից ֆիքսում են ազոտ ն հողը հարստացնումկենսաբանական ազոտով: Խորհուրդ է տրվում հաջորդ տարի այն տարածքը, որտեղ աճեցվել էր լոբի, մշակել այլ բույս, որն ավելի պահանջկոտէ ազոտի նկատմամբ: կան

Օրգանական 3Հ3-ում Գյուղատնտեսության խոչընդոտները » .

Օրգանականմթերքինոր ձնավորվողշուկայում չկա ապրանքներիլայն ընտրություն, է կայուն առաջարկը, այսինքն՝ ապրանքներն առկա

Մրրո սեզոնին:

» »

» »

օգտագործումը: Որպես քիմիական պարարտանյութերիփոխարինող կարելի է մշակել որոշ բույսեր, որոնք օժտված են հողը անհրաժեշտ տարրերով հարստացնելու հատկությամբ: Օրինակ` բակլազգի մշակաբույսերը, դրանք անհրաժեշտեն օրգանականգյուղատնտեսությանը, քանի որ հողը հարստացնում են կենսաբանականազոտով, կասեցնում են հողատարման գործընթացը ն բարելավում են հողի ստրուկտուրան: Սննդի մեջ օգտագործվող բակլազգի մշակաբույսերն են լոբին, գետնանուշը,սոյան, ոլոռը, սիսեռը, տափոլոռը, բակլան, մաշը, ոսպը, կովոլոռը ն այլն: Կերային բակլազգի ն թիթեռնածաղկավոր մշակաբույսերնեն` առվույտը (սովորական,դեղին), ն ջրառվույտը (սովորական,դեղին), իշառվույտը, կորնգանը, բազմամյա ն միամյա երեքնուկը, գարնանային վիկը, աշնանային կամ թավուտ վիկը ն այլն, նույնպեսհողը հարստացնումեն կենսաբանական ազոտով:

»

»

|

Օրգանական գյուղատնտեսությունը սահմանափակում է ոչ միայն թունաքիմիկատների կիրառումը, այլն սինթետիկ պարարտանյութերի

9.Բերքահավաքին

հետբերքահավաքային աշխատանքներիճիշտ իրականացում Գերհասունացած ն չհասունացած պտուղները արագ փչանում են: Չհասունացածները ձեռք չեն բերում տվյալ սորտի չափը, գույնը ն բույրը, ունենում են ցածր ապրանքային տեսք ե որակ, վատ են պահպանվում: Բերքը անհրաժեշտ է հավաքել այն ժամանակ, երբ նրանք ձեռք են բերել սորտին յուրահատուկ հատկանիշներ: Օրգանական բերքը չի կարելի պահպանել քիմիական նյութեր կիրառելով, կամ դրանց հասունացմանը խթանող թունաքիմիկատներիօգտաործումն արգելված է: Կարնորություն է տրվում նան հետբերքահավաքային աշխատանքներին փաթեթավորման, տեղափոխման ն պահեստավորման ն այ գործողություննեի `համապատասխանությունը ստանդարտներին:

8.

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

են

միայն

Տեղեկատվությանն հետազոտությունների պակասիհետեանքով սպառողներըտեղյակչեն օրգանական մթերքների առավելությունների մասին, սպառողները չեն վստահում մթերքի օրգանական լինելուն, այդ իսկ պատճառովպատրաստ չեն վճարելու հավելավճար:

Իրավականդաշտ

»

|

»

«Օրգանականգյուղատնտեսության մասին» ՀՀ օրենքը Ազգային ժողովի ընդունվել է 2008 թվի ապրիլի 8-ին, որը ուժի մեջ է մտել 2009թ. մայիսի 14-

ԱՈՂՈԻՑ Օրգանական ց:

գյուղատնտեսությունվարելու փաստը դեռ չի երաշխավորում արտադրանքում վնասակարմնացորդներիլիովին բացակայությունը`ընդհանուր շրջակա միջավայրիաղտոտվածության պատճառով: Այնուամենայնիվ,

ՋՐԻՑ

ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

:

օգտագործվող մեթոդները նվազեցնում են օդի, ջրի ն հողի աղտոտումը: Օրինակ՝ Արարատիցեմենտի գործարանի հարակից դաշտավայրերում օրգանական մթերքի արտադրությանը կարող են խոչընդոտել գործարանի արտանետումները, եթե դրանք գերազանցում են թույլատրելի նորմերի սահմանը:

Ի՞նչնէ

հաստատում

արտադրանքիէկոլոգիականլինելը

Լաբորատոր ուսումնասիրություններըը դեռես բավարար պայման չեն արտադրանքի օրգանական ծագումը հաստատելու համար: Վերջնական արտադրանքի որակը բավարար պայման չէ օրգանական բնույթը հաստատելու

արտադրությանմեթոդը ն ընթացքը, դրա համար: Կարնոր է օրգանական համապատասխանությունը արտադրության ստանդարտի պահանջներին:

ՍՊԸ-ն: էկոլոգիական սերտիֆիկացում իրականացնում է «էԿՈԳԼՈԲ» Գործում է Կոնտակտային տվյալներ փոո.6Շօզ|ԾԵ6.Յո: հեռ` (010) 22-12-95: «Օրգանական ձնով արտադրված մթերքի արտադրության, վերամշակման, մակնշման:ն մարկետինգի ստանդարտը». այսպես կոչված «Գրին Կովկաս» ստանդարտը, որը համաձայնեցվածէ Եվրամիության օրգանական գյուղատնտեսության օրենսդրությանը:

»

5»

»

»

Օրգանական

քայլերից. հետնյալ

հայտի ներկայացում, .ուսումնասիրություն սերտիֆիկացնող մարմնի կողմից, տարեկան ստուգայցեր, այլ այցելություններ սերտիֆիկացնող մարմնի տեսուչի կողմից, եթե անհրաժեշտ է, ստուգայցի հաշվետվության տրամադրում` որում կան խորհուրդներ անհրաժեշտ շտկման գործողությունների վերաբերյալ, սերտիֆիկատի տրամադրում (ստանդարտներին համապատասխանության դեպքում):

անցմանփուլերը ՕրգանականԳյուղատնտեսության Անցումային շրջանը օրգանական գյուղատնտեսական արտադրանքի յուրաքանչյուր տեսակի համար սահմանված ժամանակահատված է, որի ընթացքում սովորական (ավանդական) գյուղատնտեսական արտադրությունից անցում է կատարվում օրգանական գյուղատնտեսության լիարժեք վարման: Անցումային փուլը մեկ- Աե երկամյա մշակաբույսերի համար` 24 ամիս. է, իսկ բազմամյաների համար տնում է 36 ամիս: Անցումային փուլն առնվազն 12 ամիս է: Տասներկու ամիս համապատասխանությաանդրական գնահատումից հետո է "անցումային շրջանի օրգանական" սերտիֆիկատ: տնտեսությունը ստանում Լիովին օրգանականի փոխակերպվածտնտեսությունը ստանում է "օրգանական" սերտիֆիկատ:

արտադրան գյուղատնտեսության

|

|

Մակնշումնշանակում է սննդամթերքին առնչվող տեղեկատվության բառի, տառի, ապրանքային նշանի, անվանման, խորհրդանիշիզետեղումը սննդամթերքիհետ շփվող նյութերի (դրանք սննդամթերքիարտադրության,պահպանման, իրացման,փաթեթավորմանընթացքում օգտագործվողնյութերն են), պիտակիկամ ուղեկցվող փաստաթղթերիվրա:

(պոլոգիա արո

մաքուր, բիոլոգիական), եթե այն արտադրվել է էկոլոգիական ստանդարտի պահանջի համաձայն, վերահսկվել է սերտիֆիկացնողմարմնի կողմից ն սերտիֆիկացվելէ որպես օրգանական (առկա են ՕԳ

հավաստման

փաստաթղթեր): Օրգանականստանդարտներին համապատասխան արտադրված ցանկացած սննդամթերքհամարվում է օրգանական:Այն կարող է լինել թարմ կամ վերամշակված: Անասնապահության արդյունքում ստեղծված մթերքը նս կարող է

լինել օրգանական (միս, կաթ, ձու, ձուկ

ն

այլն): Այս դեպքում բացառվում է

անտիբիոտիկների, քիմիական ճանապարհովստացված անասնակերի ն աճի հորմոնալ խթանիչների կիրառումը, նախատեսվում է օրգանական սերտիֆիկացված կերի ապահովում: ՀՀ-ում աստիճանաբար սկսում է տարածում նան

օրգանական

արտադրված

մեղրի

ն

վայրի

հավաքի

ՎերամշակվածՕրգանական մթերքի արտադրության համար, նախնառաջ, "պետք է արտադրված լինի օրգանական ստանդարտներին համապատասխան: Այնուհետ կարնոր է վերամշակման արտադրամասի ն սարքավորումների,մշակման, պահպանման, ախտահանման, պահեստավորման փաթեթավորման ն տեղափոխման ում ումք՝

համապատասխառությունը օրգանական

արտադրելու համարոչ միայն հումքը` դեղձը, էազարինակ ետք րգ Աա ղ իիյութ կով, այլն վերամշակմանհոսքագիծը է

արբեր

օրգանակա

պետք

անակո

եք չ միայն ապրանքի արտադրության պիտակավորումըպետք է տարբերվեն

ոչ-օրգանակյան ապրան այլե կարնոր ընթացքը,

աթեթավորումն

ո

մարկետինգի տեսանկյունից, շատ է խանութում դրանք առանձնացված տարածքում կամ դարակաշարերում: Օրինակ եվրոպական խանութներումօրգանական մթերքի սպառողներինսերտիֆիկացված օրգանական ապրանքներն առաջարկվում է հստակորեն առանձնացված Ներկայումս Երնանի սուպերմարկետներումգործընթաց է դարակաշարերում: որպեսզի սերտիֆիկացվածօրգանական մթերքները ներկայացվեն բաժնում, հատուկ դարակաշարերում`այն լինի դա տեղական դավան արտադրության, թե ներմուծվածապրանք:

ցուցադրել

կազմակերպվո առանձին

Օրգանականսննդիգները Օրգանական մթերքներ արտադրելը ավելի աշխատատա մեթոդները սահմանափակ են: տեսք, սակայն օրգանական մթերքի գները ավելի բարձր են (մինչն 50026), ոչ միայն այն պատճառով, որ արտադրության պրոցեսն աշխատատարէ այլ «առողջ ն մաքուր սննդի» գաղափարնիր հետ բերում է հավելավճար:

Օրժանական մթերքն բի կար

պայքարի

ապրանքային

"

Համաշխարհային տենդենցներ Ավելի քան 32,2 մլն հա գյուղատնտեսականտարածքներ սեղտ որպես օրգանական գյուղատնտեսությամբ քան 10,5 անգամ շատ): Եւս 31մլն. հա սերտիֆիկացվածէ վայրի հավաքի

(ՅՅտարածի զբաղվող մվ

են

կոչվել/պիտակավորվել/մակնշվել/գովազդվել օրգանական" էկոլոգիապես

(հատապտուղներ, մրգեր, խոտաբույսեր,այլ) փորձը:

ՀՀ-ում

|

Օրգանականարտադրանքիմարկետինգ

ստանալ

Ստանդարտներն Սերտիֆիկացմանընթացքը

Սերտիֆիկացման ընթացքը բաղկացած է

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

մեղվապահության համար:

Ամբող.՝

աշխարհում

1200000 են որպես սերտիֆիկացված

տնտեսությունների հողատարածքները

ու

ֆերմերային օրգանական:

|2ո05 ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ Կենսահումուսը"" պարունակում է

2008 թվին ամբողջաշխարհումօրգանականմթերքի ձեռքբերմանհամար ծախսվել է 46 մլրդ դոլար (11 պետականբյուջեի մոտ տասնհինգապատիկը): Գերմանիան ԵՄ-ում օրգանական մթերքի ամենախոշորսպառողնէ, ընդհանուրի3046-ը, մյուս

40-6096

հումուս,

,

10-1290

ա

զոտ,

խոշոր սպառողներնեն Անգլիան,Իտալիանն Ֆրանսիան:

1-396

ֆոսֆոր, որ

արինը

1,3-2,396 կալիում,4,5-852 մագնեզիում,0,5-2,396 երկաթ,0,5-2,592 Մեկ հեկտարիպարարտացմանհամար անհրաժեշտ2,5-4 տոննա է Մեկտոննա գոմաղբիցստացվում է 600 կգ:

կենսահումուս:

Կենսահումուսը նպաստումէ` սերմերիծլունակությանը, կտրոնների արագ արմատակալմանը, բերքատվության բարձրացմանը, բույսի դիմադրողականության բարձրացմանը, կրճատում է բերքի հասունացման ժամկետները, բերքըէկոլոգիապես մաքուր է,

Ստորն բերված են խորհուրդներ այն ֆերմերների համար, ովքեր ցանկություն ունեն ավանդական մշակության եղանակից անցում կատարել օրգանական գյուղատնտեսության վարման կամ օՆԿնվազեցնել| սինթետիկ պարարտանյութերիկիրառումնիրենց հողատարածքներում: .

»

»

|

»

»

Գոմաղբիմշակում/հասունացում

» »

Գոմաղբակույտում գոմաղբը լցնել մեկ ծայրից սկսած լայնությամբ, 1-1,5մ բարձրությամբ: Կույտի երկարությունը կախված է գոմաղբի քանակից:Գոմաղբըդարսելուց առաջ գետնին պետք է փռել 20-25սմ շերտով տորֆ կամմանրացվածծղոտ: Այս ձեով պատրաստվածգոմաղբի կույտը տափանելուց հետո հարկավոր է ծածկել տորֆով կամ ծղոտով,ապա հողով ն պահել մինչն հասունանալը:Գոմաղբը համարվում է հասունացած, երբ նրա մեջ ցամքարի ն կերի կոշտ մնացորդները քայքայվում են, ն գոմաղբըմուգ գորշագույն է դառնում: պետք է

2-3մ

բերքըչի պարունակումնիտրատներ:

»

Դասընթացիբնապահպանական բաժնում ««Օրգանական Գյուղատնտեսություն» թեմայիշուրջ ցուցադրվողսլայդերըտես ստորն: ՃՇ0ԼՏ

ՉՏ

ԳոմաղբիԿազմությունը 7տ

գոմաղբիտեսակը

ազոտ

(կգ)

(կգ)

կալիում (կգ)

5,0

Ոչխար

8,0

2,5

7,0

6,7

3,0

5,0

Ձի

Ե.

Ա

չ

5,0

ՕՐԳԱՆԱԿԱՆ

«ատո

| "

ԹռչնաղբիԿազմությունը(100կգ-ում) Թռչնաղբի

տեսակըազոտ

(կգ)

Հավ

Բադ

0,7

Սագ

0,5

|

ֆուֆոր (կգ)

1,5 0,9 0,5

կալիում (կգ) 0,8

0,6 0,9

Փայտիմոխիր

Տորֆ

-

-

2,3-2,5

4,8

12,3

2,0

0,5:

0,15

ԱշխարհումՕԳ-ն մասինսկսեցին դպամաններ ա ար ՀՐՊ Պարի ճ0-ական քվականներին, իսկ ՀՀ-ում 90-ականներին: Օրգանական զյուղատնտեսության զարգացմանը նպաստելն հիմք է հանդիսացել Եվրոպայում,ԱՄՆ-ում կ Ճապոնիայումէկոլոգիապես ճաքուր սննդամթերքի պահանջարկի աճը:

Ջուր| Կիր

| | |

Մոխրին տորֆի Կազմությունը(100կգ-ում) ազոտ (կգ) | ֆոսֆոր (կգ) | կալիում (կգ)|

Աթւասրի մոխիր

ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ

, ԳՅՈՒՂՆ:

"

ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ

|Ջուր

Խոշ.եղջը. անասուն

2,4

ՕՐԳԱՆԱԿԱՆ

պարունալլումէ գոմաղբը

| ֆոսֆոր

ԱԱ

Ի՞նչ էՕրգանական Գյուղատնտեսությունը

"

ւ.

Օրգանական Գյուղատնտեսության

(ՕԳ)

Օրգանական գյուղատնտեսությունը Գյուղմթերքների արտադրության միասնական

առանձնահատկությունները

"

ն հողերիբերրիության էկոհամակարգերի

կիր 8,5 3,5-4,5 -

վրա: "Այն

ն հանքային կայունթունաքիճիկատների

՝

պարարտանյութերի օգտագործումը:

խրախուսելու ԱՋՆԱաաեե արտադրությունը` է

ն

"

գյուղատնտեսական

բնապահպանական, սոցիալականն անտեսականտեսանկյունից:

ը

ՕԳ-նմնջ արգելվածնն ութերի

օրգանական սննդամթերքի արտադրության իոն ովումՍար տաք ճառագ

մեա "

բացառվումէ գենետիկորենվերափոխված տարրերիօգտագործումը:

Է»

ն դրա պատրաստման Կենսահումուսի վերաբերյալտեղեկատվու թյան համարկւարողեք հետնյալ հեռախուահամարներով (094) 44-55-86 (բջջւային)կամ (010)61-- 93-- 43

:

աթի -

դիմել Վանիկ

Ստեփան Թորո

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ |շո» ՕրգանակաՆԳ.յուղատնտեսության

ՕրգանականԳյուղատնտեսության նպատակնէ -

»

»

բարելավել բնությունը, ն նպաստել հողի,ջրի

նպատակնէ

"

մարղկանցն կենդանիներիհամար անվտանգդարձնել սնունդնու միջավայրը

բարձրացում` ռչ

»

դառը կեռամոնու

Շ- թ ՕԳարտադրանքըկարողէ կոչվել/պիտակավորվել/ գովազդվել "օրգանական" (էփոլոգիակրան, էկոլոգիապես բիոլոգիական),եթեայն մաբութ, է` արտադրվել Լկալոգիանան

ստանգաբուի պատա,

կողմից մերահսկվելԼ սերախֆիկացնող մարմնի

"

սերտխֆիկացվել օրգանական(առկա 1որվյեո

"

ԿԵ.

ոջ

.Ճ

8:Ծ-ԻԱ ԷՃՄԻ

Փ

Օրգանականսննդիգները "

"

»

Օրգանականմթերքներարտադրելըավելի աշխատատարէ, քանի ռր պայքարիմեթոդները սահմանափակեն: ունեն վատ Օրգանականմթերքներըերքեմճն ապրանքայինտեսք:

Օրգանականմթերքներիգներըավելիբաքձր են (մինչե50054),ոչ միայն ճրապատճառով,որ արտադքությանպրոցեսնաշխատատարէ, այլ «առողջ ե մաքուրսնրդի»գաղափարն իրհետ բերումէ հավելավճար:

ՕրզանականԳյողատնտեսությունը կիրառումէ

ծագումբհաստատելու համար:

Կոտազացան աասոապաահվյյ ախոծագման տորֆ, հակտնրբալ

ՕրգանականԱրտադրանք

ձամաձայն,

էկոլոգիականլինելը

Լաբորատորուսումնասիրությունները դեռես բավարարպայման չենարտադրաճթիօրգանական

Օրզանականսնուցում բուասկանն կենդանական ծազմամբ

-չ

Օրգանական Գյուղատնտեսութ

վարմանառանձնահառոկությունները արտադրանքի

հաստատում

"

Ընտանի կենդանիների ն թոչուններիհամարապահովել բնականինմուռպայմանճերում բուծելու հնարավորություն:

ոմա

ացո

նյութերն այլն):

»"

Ի՞նչնէ

երրոր Նշպախաա արուն ձնել

Հողի ավա

որակը

՞

ագրոտեխնիկական,

՛

2.ճեխանիկական,1Ֆ

պայման

"

ԿԱՐԵՎՈՐ Է

-

արտագրության ճեթոդին ընթացքի

համապատասխանաթյունը օրզաճական

արտադրությանստանդարտի պահանջներին:

Հիմնական գործնական աշխատանքները

ՀայկականՕրգանականԱրտադրանք

ե

Վերջնականարաադրունքի բավարար Հէ օրզանական համար: բնույթը նաստատերո "

օդի

օգտագործմանը՝ նվազեցնելովաղտոտումը

"

|շոլ» ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

Ցանքաշրջանառություն

1.

Բակլազգիճշակարուխերնանհրաժեշտ են

Օրգանական Գյուղատնտեսությունը

Կարակո աաոագա

Օրգանականհյութերիգնային տարբերակումը բճակած հյութերիգինը (Ղլխարիհամար)

մենճաաըծ 420գրամ

Թաժարա (թրցանիկ)

540զրամ 1750-ից

2400գրամ

Սննդիմեջօգտագործվող բակլազգի

մշակաբույսեր

Լտի ս Գետնանուշ ռ Սոյա ս Որոտ սնխա ս

:

. ս Օօ

Ս

Հեկվաղոա Բակո

Սռշ

Ոոպ ապորո

Կերայինբակլազգիե

թիթեռնածաղկավոր մշակաբույսեր

Կաաաարաաաաիըը րրա

|շոգ. ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

ՇՈՒԿԱ ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ |շո»

Կենսաբանականազոտիառավելությունները

-- Ռանգո

ազոտից: է

մաթ

Գոմաղբին կոմայուսոիճի մշակում ու 2.

9.

-Հիճնականգործնական անբները ներառոաճեն հեռեյալմիջոցառուճները

Կանաչ պարարմոսցմանկիրառում

Մարկետինգ

Հիմնականզործնականաշխատանբները ներառումեն հետեյալ միջոցառումները

Կավի թա՞ ապար արար

ՀՀ

հիվանղություններին ղեմ րրա ւ :

առա

| 5.Հողի մշակություն (զրտաներն կկճագա,

տավա բայը պղճձարջասա Էսողա Բարգունրոն աաա `

-

-

"

հումա

սահմաճափակ Կալիումի պերձանդանատ՝

ԾՕրգանականմթերքինոր ձեավորվող շուկա »

Չկաատպրանքների լայն ընտրություն,

նիայիգաի առկա են Տեղեկատվության նհետազոռոթյոնների Հաաաաավավոիյան, Սպառողներըչեն աալրւնջնեջը մ

լրոդնան/փխրեցողմ)

ճ.Որակյալօրգանական

սերմերի

7. Հանքայուղալին Լճուլսխաներ՝ սահմանափակ Ճիշտ ոռոգման կազմակերպում

Կառավարության որոշմամբ

-

ջրի ն հողիաղառտումը:

ուժի մեջ է

2009թ.մայիսի գնել -ից:

ՕՐԳԱՆԱԿԱՆ

ՄԹԵՐՔ |ԻՀ սրան. «ոտա զրաաաւյ.-'. Ե.-«ռպաար»«Կառդիոյու ոլա այե«առար» |ՐՎաաաացվաը, «տո ցպահում է. Օրգամական՝

արտադրանքումվնասակար

Այնուսոմնճնայնիվ, օզտազործվող մեթոդները ճվազեցնումեն օղի,

չեն

Հ մասին»

դեռ չի երաշխավորում

պատճառով:

անաաաանաաան ատճառով պատրաստ իւմառ վստահում

Հ օրենքն ընդունվեց2008 թվի ապրիլի8-ին:

Օրգանական ատնտեսություն վաբելու

աղտոտվածության

այ

«Օրգանականատնտեսության

օրգանականայգիներիստեղծման ծրագիրնիրականացնելու համար:

մնացորդների լիռվինբացակայությունը` ընդհանուր շբջակա միջավայրի

նքն

Իրավական դաշտ

«ԹամարաՖրութ» ՓԲԸ-ին է 300 մլն դրամ` տրամադրվել

ն

օրգանականմթերքճերի

»

Կառավարության մոտեցումները

Օրգանական գյուղաւանանաությոն ճեջ Հիճնական գործնական աշխատանբները ներառումենենտերոլ միջոցառումները հպակաբ

խոչընդոտները Հայաստանում

է

թույլատրվող քիմիական միացություններ է

ՕրգանականԳ-յուղատնտեսության

`

4.

ռւ

հետնյալ միջոցառումները

ն հետբերքաԲերքահավաքի հավաքային աշխատանքների ճիշտիրականացում

վիա"Բ"բածա

Թարգ

3.

են

8.

Ազար մարար ագար» Աոզսաակագի 112:

"

գործնականաշխատանքները Հիմնական ներառում

Հիմնականգործնականաշխատանքները ներառումեն հետնյալ միջոցառումները

,

ի

»

«-------«««պա-": ՄԳ կաշառդետալ թառրոնկառմ ո.

-

արգբոնքոմ սապիված մբերքտ

ԱՃառնախրախաւթյան

«աոՎառ Թ.-Ը .««Ա1. ա»բացոսվուճ ապան «-««Վ ԾՈՏ) Այս զեռզքամ

ՏԻԱէ

աաա

կերի ոնաիոթայ ված

ճալատեսվոսմօրգանական Հառպամեաո-"4:

Ւ

Խաաոարաաաաարախասֆորա կարագն աանոանԱ».

Խառ "ոյթեր, ույ)

«թ.3

|2005 ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

ՀայկականՕրգանական Արտադրանք

|շո ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

Վերամշակված Օրգանական այս

"

ն առաջ,

Մթերք է արտադրված հումքը պետք

ՀՀ-ում ՕԳ-մբ զբաղվող

Համաշխարհային տենդենցներ...

կազմակերպություններ

մե

«էԿՈԳԼՈԲ»

ՍՊԸ ՀՀզյուղմախաթայրությում,

՛

«ԷԿՈԳԼՈՐ».

Հաաա

"

օթ --

«Կամաշ ԱրաձձաթՀԿ Հ

իո եաեւ

հաճապատասխանությանը առանղարոին: օրղանակամ

ընթացքը Սերտիֆիկացման

Ստանդարտներ »

սերտիֆիկացում ՀՀ-ում էկոլոգիական

" օ

է «ԷԿՈԳԼՈԲ»

ՍՊԸ-6: իրականացնում

"

-

Կանտակտողին ավյալներ աոԲռոցխետաո, հնդ. 22-12-95 "

«Օրգանական ձեով

արտադրված մերումշակման,ճակնշմանն ճթերքի արտաղրաթյան,

ԳործումԼ

կոչված«Գրիճ ճարկեթինդիթստանդալոռր`այսպես է ԵՄ Կովկաս»առանդարտը, որըհամաձայնեցված

զյողատճնանսության օրենսդրությանը: օրզաճական

Գյուղատնտեսության Օրգանական .

անցմանփուլերը Սճցոմային շթթանբ դա

օրգանական

արտադրանքիյուբաբանչյուր գյոպատնաետական

տետսկիհաճար ասհմանված ժամանակահատված է, որի ընքացքուն մավորական (սոիսնդական) այադրաթյանից անցում է գյոպաանտեսական կատարվամ օրգանական -գրողատնանսության

լիարժեք վաբման: Անցումային ռ»

տնում է մեկ- ն երկամյա վաղ մշակաբույսերիհամար` 24 ամիս, քազմամյաների համար` 36 ամիս, անցումային փուլն տանվազն 12

Համաշխարհայինտենդենցներ...

" "

Հայախներկայացում մարմնիկողմից սերտիֆիկացնող Ուառւմնասիրություն :

կողմից,եթե անհրաժեշտէ

.

«

որումկան աբամաղրում, հաշվետվության Սատուզայցի խորհուրդներանհրաժեշտշտկմանգործողություների վերաբերրալ (ստանդայոներին Սերտիֆիկատիարամադբում դեպքում): համսոպատասխոնության

Հ

շատ "

"

ր"

պարան Աղրաանաււը համնրրի լարաննարյունըերի հողառարածրներ նորպնսօրգանական: Կերտիֆիկացվա Աաս3լմլն.հա

Սն

ՊԱՀՊԱՆԵՆՔ

ՄԵՐ

ՄՈԼՈՐԱԿԸ

ւմ թվին ամբողջաշ օրգանականմթերքի ձեռքբերման հւսմար ծախսվելէ (ՀՀ պնտականբյուջեի մոտ 15-ապատիկը):

Գ6մյրդ դոլար

Տարեկանստուզայցեր

Այլայցելություններսերոտիֆիկացնող մարմնի տեսուչի

Ավելիքան32,2 մլն հա զյուղատնտեսական նն որւվես ատարածքննը Սնրտիֆիկացված օրգանական զյողատնանսությամբ զբաղվող ( ավելի քան 10,5անզամ

»

Գերմանիան ԵՄ-ում օրգանականմթերքի ամենախոշորսպառողն Լ, ընղհանուրի են 3072-ը,մյուս խոշոր սպառողներն Անգլիան, Իտալիանն Ֆրանսիան:

ՕրգանականԳյուղատնտեսության անցմանփուլերը ո"

դբական 12ամիս համապատասխանության աստանումէ Ֆետռ անտեսությումբ զճանատումից «անցումայինշրջանիօրգանական» սերտիֆիկառո:

"

փոխակերպված Լիովին օբգանականի ստւսնում Լ «օրգանական» տնտեսությումբ

սերաիֆիկաո:

ամիսէ:

-

ՏԵՐԵՎՆԵ/

ուր

Ց

ՀԵ:

Դասընթացիբնապահպանականբաժնում ««Տերնների այրման հետնանքները»» թեմայի շուրջ ցուցադրվողսլայդերըտես ստորն:

ՆՔՆԵՐԸ :

...՛7 ծխիհետնլասնքները Տեր(ւների այրումիցառաջացած ««դառը»»

`

Բոլորիս է հայտնի, որ աշնանը տերնաթափից հետո ՀՀ-ում ավանդաբար հավաքում ն այրում են տերնները, ինչը մեծ վնաս է պատճառում շրջակա միջավայրին ու մարդու առողջությանը: Տերեների այրումն աղտոտում է օդը, առաջացնումէ շնչառական խնդիրներն երբեմն էլ հրդեհիպատճառէ դառնում: ՀՀ-ում ընդունված մթնոլորտայինօդի պահպանությանմասին օրենքի համաձայն (մեջբերում) «...արգելվում է կենցաղային ն արտադրականաղբը, ինչպես նան բնական միջավայում, տերենաթտափից՝ առաջացած թափոններն այրել բնակավայրերում, նրանց շրջակայքում...»: Փաստորեն, տերնների այրումը օրենքով արգելվում է: Իսկ ի՞նչ պատիժ է սպասվում օրենքը խախտողներին:ՀՀ հոդվածը Վարչական իրավախախտումներիվերաբերյալ օրենսգրքի 85.1 կարգավորում է շրջակա միջավայրի պահպանությանառնչությամբ որոշակի հարցեր, մասնավորապես(մեջբերում) «...տերեաթափից առաջացածթափոնները բնական միջավայրում, բնակավայրերում,դրանց շրջակայքում այրելու համար նախատեսվումէ նախազգուշացումկամ տուգանք՝ քաղաքացիներինկատմամբ աշխատավարձ հիսնապատ, ափով, իսկ սահմանված նվազագույն անձնանցնկատմամբ`երկուհարյուրապատիկիչափով»: պաշտոնատար Զարգացած շատ երկրներում կան հատուկ աղբահավաք մեքենաներ, հավաքումն տեղափոխումեն աշնանը թափված տերնները:Հայաստանում դեռես նման բան չկա, հետնաբար առաջարկում ենք տերններն այրելու փոխարեն դրանցիցպատրաստելԿՈՄՊՈՍՏ՛

|

--

-ռ

«յո 2

Տերնճն հրնճերի

ման

Հետնազքները ճ

լ

'

Հաջ

Պ

կ

--

Է

Ս...

տարր

որվնք Ցավ

հետո այրվող դաշտեր... Բերքահավաքից

Երնի շատերն են տեսել, թե ինչպես են այրվում ցորենի բերքահավաքից դաշտում մնացած ծղոտն ու խոզանը, որի ավարտից հետո մնում է «սն անապատ»: Վերջինս, ագահորենկլանելով արնի էներգիան,չորացնում է հողը, որից էլ թեթե քամու դեպքում փոշու ամպեր են գոյանում: Ամեն տարի բերքահավաքիցհետո այդ տեսարանին կարելի է ականատեսլինել հայկական գյուղերի կողքով անցնելիս: Ֆերմերներն (հողագործներն) այրում են իրենց դաշտերը` բույսերի մնացորդներից, մոլախոտերից ն հիվանդություններից ազատվելու նպատակով: Սակայն դաշտի այրումը հողի, բերքի ու մարդու առողջությանվրա կարողէ առավելապեսբացասականազդեցությունթողնել:

են կատարում: ինչպիսիվտանգավորգործողություն

Այս թեմայի մասինհոդվածըկցված է Հավելված7-ում: Կոմպոստիպատրաստումըտե՛ս Հավելված7-ում:

Իշայր

Ն

ՂԱՋԱԱ

քաղց

Դ--Է-ԸԸ-----ԷԷԷ--------ԸԿաա

աաա

ս

է հավաքելտերեները օԱճհրաժեշտ »Ն

ԿՈՄՊՈՍՏ պատրառաել Հա

"

'

չոթերի քաղցկեղի առաջացմանը:

առայ

աշա

` ԲՂչպե վարվել տերնճերի հետ... |

ՋՈԼԱ

Խրոնիկ շնչառական խանգարումներ ԱԱ ԱԱ ԱՂԱԱԱՈԱ ՈԹԱԶՄՈ ԱԱ

ԱԱՂՈՂԱՆՋՈՒՄ

մարղկանցվիճակը

հետո

Այս երկու թեմաները ներկայացվում են ֆերմերներին իրազեկության բարձրացմաննպատակով: Մոնիտորինգ այցերի ընթացքում ֆերմերների հետ զրույց-քննարկումներիցպարզվումէ, որ նրանց ճնշող մեծամասնությունըերբնէ չի չունեն, թե էլ լսել այդ բացասականհետնանքներիմասին ու անգամպատկերացում

ԱՂԱ ԱԱ

ԱԱՂԱՂ ՀԱւսրւվոր 1 թքվածնային

|

|

կրծքավանդակում

ԱԱ ԱՂԱԼ

,

.

աաա

աաա

աաա

վ

աաառաւաւաաւ----

սաթ

Կոմպոստիպատրաստում '

ՋոԴԵՊԻՇՈԿ

|ոօ Հավելված

Մշակաբույսերիբյուջեների հաշվարկներ (օրինակներ, 2008թ.) 1:

Աղյուսակ 1: Լոլիկի արտադրական ծախսերը Կոմպոստիպատրաստումը

(3

օ

Ծ

Ս

Խանավացճալ նացարոները չար նոսոցպական Եքեկոյաը 2նլայնության է,տապու պաղատել թարձրառթյանը որ թյա ռերը

`

անասաա«շար առաքսրրան Գառմանգ բացաքյ» այն սեք է անեճա մաղ «ոյճ. փվզրան Ննամառես զանգված

7556-ր) կազմի լայնքի 2Ր-ր կամ Ե Կայարծածկել հոգով կամ տորֆով՝ վեբնից կողքերից (10-20 սմ)քայքայմանպրոցեսներից աճջառվուլ գազերի կրողճան

օ

օ

Գարնաճային փորի մամաճակ ցրել ողջ նապաճատի երկարաթրածը Ը-Տկգ/Բ)

Ցանքի նազկնան ժամանակ ռերմի հետ մտցնել շարքերի

կամ ակառների մեջ՝ շարային կամ ցաճքակեց

կրաաարշռայցազ առո պվ

ի

տ

ՎռռոթարացնումԼ հողի օրգանականկազմը,առաջացնումէ կարիք: կրսցուցիչպարարտացման օ՛նվազեզնում է խոնավությունը,ն հողճ ավելի զզայունէ դառնումԷրոզիայինկատմամբ(քամոց, ջրից): օ Բարձր ջերմաստիճանը ոչնչացնումէ հողի վերին շերտերի եռղաքնակօգտակարմիկրոօրգանիզմներին:

ն

վար

|

Ֆ63

կալիում էճ, կգ

27,930

Ֆ74

(մարդ/օը)""

(մարդ/օր)

Ընդամենը (Բ)

Աա

հեանարնեը» ե. «Տերնքերի այրումից առաջացած «պռար»ծխի «Սելաոռեավարից այթփալնաշՀեչ-» ենա ԼԼ

Թաթ մանիա անրագնասն նոզվածՀԼ ԱՈՂ յԱ-Ծ Հ-ում-

ՈՈՈՈՈՂՈՄՄ

Ո

ոջ

Ֆ526

| 9842

Դ) Թունաքիմիկատներ

65,000

Ֆ171

85.000

աշխատանքներ)

451,982

Ֆ1189

(մարդ/օր)

300,000

ֆ789

(մարդ/օր)

160,000

ֆ421

17231982

Թ) Վաճառքի գին (կգ) Ժ) Վաճառքիցստացվածեկամուտ (Ը»Թ)

Ֆ3.242

Շահույթ(ժ Ընդամենըծախսեր) -

Աշխատուժ(մարդ/օր աշխատավարձ)(ԲՀԶ-է)

Տ224

Ընդամենը ծախսեր

(ԱՀԲԳՀ-ԴՀԵՀԶ

Էէ) Ը) Սպասվելիք բերք (տոննա)

""

200,000 85,000

՝

աալ

Ֆ316

120,000

Գ) Սերմեր

է) Աշխատանք(ոռոգման, պայքարի

'

320000

(Ա«Գ:--ԴՀԵ) Զ) Բերքահավաքի աշխատանքներ ազդում մարդու առողջությանվրա

Ֆ342

130,000

23,940

Ընդ. նյութական ծախսեր

է

դոլար"

ԱՍՆ

ֆոսֆոր Ք, կգ

Ե) Ոռոգման ջուր

բացասաբար

|

216.982

Բ) Հողային աշխատանքներ | Վարթեցում,քաղհան

օ

Ո՛Չ,քանի որ

ՀՀդրամ

Ֆֆ92

Խ, կգ

Ընդամենը (Ա) Վողի նախապատրաստում

Ո՛Չ,քանի որ նվազեցնումէհողի բերրիությունը

հետո արժե՞ Իսկ բերքահավաքից

հացահատ

Ընդհանուր արժեքը

35,112

ազոտ

Ա)Պարարտանյութեր

«Հ Կրվաուտմ նիրառումը.

'

ԱՅՐԵԼ

գոմաղբ (տոննա)

հա-ի հաշվով

՝

(այճագեռ,

մինչե 1.54.

Միջոցները

Ծախսայինհոդվածներ

Շրաոնամ անաակըոռենաթո՞) կնրաաըան« ո-մնաղը Լրան գ |Հար -ՀՄԳԵ: ն արաո-արննում անպրտաւի աշշպմըչ լպզխաոնմ-ո շտաավ

`

(մարդ/օր)

դրամ

2,700,000

Ֆ7,105

1,468,018

Ֆ3,863

780,000

Ֆ2,053

"15Հ 380 ՀՀ դրամ Աշխատավարձ4000դրամ/օր

Աղյուսակ 2: Խնձորի արտադրականծախսերը

Միջոցները

Ծախսային հոդվածներ

գոմաղբ (տոննա) Ա) Պարարտանյութեր

ազոտ

Խ, կգ

ֆոսֆոր Բ, կգ կալիում էՀ, կգ

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

Հավելված 2: Վ3-ում օգտագործման համար թույլատրված բույսերի ւվաշւոպանության քիմիական ն կենսաբանական միջոցների անվանացանկ"

հա-ի հաշվով

Ընդհանուրարժեքը

| ԱՄՆ

ՀՀդրամ

|

ՖՓ342

նախապատրաստում 13 (մարդ/օր) ն վար

աշխատանքներ

Հարթեցում,քաղհան |

:

(մարդ/օր)

15,960

71.004

Ե) Բերքահավաքիաշխատանքներ

(մարդ/օր)

Զ)Աշխատանք(ոռոգման, պայքարի

աշխատանքներ)

1,273

(մարդ/օր)

288,000

ֆ758

1,079,628 | Ֆ2,841

"«Ը)

-

Աշխատավարձ4000դրամ/օր

Ֆ171

Թ) Վաճառքից ստացված եկամուտ (է

«

Ֆ579

128,000

ը) Վաճառքի գին

"1Ֆ- 380 ՎՀ դրամ

Ֆ474

(մարդ/օր)

է) Սպասվելիք բերք (տոննա)

(ԲՀԵ ՀԶ)

աշխատավարծ)

Փ337

Փ337

(ԱՀԲՀԳ-«ԴԺԵՒԶ)

Աշխատուժ(մարդ օր

128,000

Ընդամենը ծախսեր

Շահույթ (Թ Ընդամենըծախսեր )

Ֆ137

483,628

Ընդ. նյութական ծախսեր (Ա-Գ-Դ)

149 (մարդ/օր) 4000 դրամ

ֆիպրոնիլ

1.003

65,000

Դ) Ոռոգման ջուր

Ադոնիս

Տ42

220,000

Գ) Թունաքիմիկատներ

տրիֆլումուրոն

Ֆ55

52,000

3,125,000

ֆ8,224

2,045,372

ֆՖ5,383

596,000

Ֆ1,568

միջատասպան պատրաստուկներ /ինսեկտիցիդներ/

Ալսիստին

71.002

Ֆ523

Ազդող նյութը

1.001

Ֆ84

180,000

Ընդամենը(Բ)

Առետրային անվանումը 7.

31,920 20,748

Հողի

Բ) Հողային

Գան

դոլար"

130,000

198,628

Ընդամենը(Ա)

| 2009

|

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

| Ագրոֆոս

Քլորպիրիֆոս

Ագրոֆոս սուպեր

քլորպիրիֆոս

71.005

Ագրոր

դիմետոատ

7.006

Ակտարա (ներբույսային)՛"

տիամետօքսամ

1.007

Ակտելլիկ

պիրիմիֆոսմեթիլ

71.008

Ակարին

ավերտին Թ

17.009

Անթիո

ֆորմոտիոն

71.010 Անոմետրին

--

ցիպերմետրին

պերմետրին

1.011

Ապոլլո

կլոֆենտիզին

1.012

Արրիվո

ցիպերմետրին

1.013

Արվիլմեկ

աբամեկտին

1.014

Ալփակ

ալֆա ցիպերմետրին

71.015

Ալեքսանդր

ցիպերմետրին

1.016

Բազուդին

դիազինոն

71.017

Բազուլտրա

դիազինոն

1.018

Բի

71.019

Բուլդոկ

բետա-ցիֆլուտրին

1.020

ԳրանդԴ

Քլորպիրիֆոս ցիպերմետրին

71.021

Դանիտոլ

ֆենպրոպատրին

1.022

Դանադիմ

դիմետոատ

17.023

Դեմիտան

ֆենազախին

17.024

Դեցիս

դելտամետրին

71.025

Դեցիբել

դելտամետրին

--

նոր (ներբույսային)

դիմետոատ

ա տեղեկություն

3 գյուղատնտեսությաննախալ 2009 թշ րարի 2003 թվականինոյեմբերի 18-ի Խ 198-Ն հրամանումտ լրացում(սեպտեմբեր, կություն՝ է է հ հավելյալ իկ կից նշված Ֆերմերների կողմից հաճախ կիրառվող որոշ թունաքիմիկատների րի անվան անվանը նշված դրանց ազդման բնույթի վերաբերյալ724

ՋՐԻՑ

ատման

ՇՈՒԿԱ ԴԵՊԻ

|

Ազդող նյութը

Առետրային անվանումը

1.026

Դեցիս Պրոֆի

դելտամետրին

1.027

Դիազինոն

71.028

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

Գաացյան Առնտրային անվանումը

Ազդող նյութը

1.057

Նեորոն

բրոմպրոպիլատ

դիազինոն

1.058

Նիսսորան

հեկսիտիազոկս

Դիմիլին

դիֆլուբենզուրոն

71.059

Նուրելլ

քլորպիրիֆոսցիպերմետրին

1.029

Դուրսբան

քլորպիրիֆոս

71.060 Նոմոլտ

տեֆլուբենզուրոն

17.030

Զոլոն (ներբույսային)

ֆոզալոն

17.061

Շերպա

ցիպերմետրին

1.031

էուրեկա

Սամբդա-ցիհալոտրին

1.062

Զելլենջեր

դիմետոատ

1.032

Թեկվանդո

լյամբդա-ցիհալոտրին

1.063

Օմայթ

պրոպարգիդ

1.033

Ժեոտիոն

քլորպիրիֆոս ցիպերմետրին

1.064

Յրտուս

ֆենպիրոկսիմատ

1.034

Ինսեգար

ֆենօքսիկարբ

17.065

Պատրաստուկթիվ 30

նավքայուղեր

1.035

Իսկրա տաբ. դվոյնոյ էֆֆեկտ

ցիպերմետրին

1.066

Պեգաս

դիաֆենտիուրոն

71.036

Իսկրա բիո

ավերտին Ի

1.067

Պոլիստար

բիֆենտրին

1.037

Իսկրա տոտալնայա զազչիտա

իմիդակլոպրիդ

1.068

Ռեգենտ

ֆիպրոնիլ

1.038

Լեբայցիդ

ֆենտիոն

1.069

Ռիպկորդ

ցիպերմետրին

խեպտենոֆոս

1.070

Ռովիկուրտ

պերմետրին

71.039 Խոստակվիկ

-

պերմետրին

-

Դ

1.040

Կալիպսո (ներբույսային)

տիակլոպրիդ

1.071

Սանմայթ

պիրիդաբեն

1.041

Կարատե

լյամբդա-ցիհալոտրին

1.072

Սամբ

պիրիդաբեն

1.042

Կարբոֆոս

մալաթիոն

1.073

Սարբան

քլորպիրիֆոս

1.043

Կինմիկս

բետա-ցիպերմետրին

1.074

Սաֆմայթ

պրոպարգիտ

1.044

Կոնֆիդոր (ներբույսային)

իմիդակլոպրիդ

1.075

Սեյֆգոր

դիմետոատ

1.045

Կոնդոր

իմիդակլոպրիդ

1.076

Սոնետ

հեքսաֆլումուրոն

1.046

Կրաֆտ

աբամեկտին

1.077

Սալոս

1.047

Կռալ

ցիպերմետրին

1.078

Սումի ալֆա

էսֆենվալերատ

1.048

Սագտոքսին

մագնեզիումի ֆոսֆիդ

1.079

Սումիտիոն

ֆենիտրոտիոն

71.049

Մատչ

Սուֆենուռոն

1.080

Սուլթան

իմիդակլոպրիդ

ֆլյուվալինատ

1.081

Սումիցիդին

ֆենվալերատ

71.050 Մավրիկ

-

| 2009

|

ֆոզալոն

1.051

Մեդալ

տիամետօքսամ

1.082

Վալսամբա

Սամբդա-ցիհալոտրին

1.052

Մեդվեդոքս

դիազինոն

1.083

Վալսարել

ցիպերմետրինքլորպիրիֆոս

1.053

Մեքթալդեհիդ

մեքալդեհիդ

1.084

Վալսարգիդ

պրոպարգիդ

1.054

Մետաբրոմ980

մեթիլ բրոմիդ

1.085

Վալսացիպեր

ցիպերմետրին

1.055

Միտակ

ամիտրաց

1.086

Վալսոատ

դիմետոատ

1.056

Նապոլեոն

քլորպիրիֆոս

1.087

Վերտիմեկ

ասբամեկտին

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

Գարոն 71.088

Առնտրային անվանումը

Վիսմետրին

Ազդող նյութը

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

Գրանցման

համարը

պերմետրին

1.089

Տալստար

բիֆենտրին

1.090

Ցիմբուշ

ցիպերմետրին

1:131

1.091

Ցիպերկիլ

ցիպերմետրին

7.132

1.092

Ցիպեր Մաքսի

1.093

Ցիտկոր

1.095

Ֆյուրի

71.096

Ֆոսբեցիդ

71.097 Ֆոստոքսին

ցիպերմետրին

ցիպերմետրին ալֆա-ցիպերմետրին

զետա-ցիպերմետրին

7:36

պիրիմիֆոս-մեթիլ

1.137

Ֆուֆանոն (ներբույսային)

մալաթիոն

1.099

Ադմիրալ

պիրիպրոքսիֆեն

1.110

Բանզայ 4

քլորպիրիֆոս

1.111

Բի զոն

դիմետոատ

1.112

Գիազինոն

դիազինոն

1.113

Դելտաջի

դելտամետրին

1.114

Իմիդիա

իմիդակլոպիդ

1.115

Կարատ

լյամբդա-ցիհալոտրին

1.116

Շանս

ցիպերմետրին - քլորպիրիֆոս

1.117

Տրիումֆ

ցիպերմետրին

Գիամեկտին

աբամեկտին

1.119

Պրինեքս սուպեր

քլորպիրիֆոսբիֆենտրին

1.120

Իմիդան |

պիրիդաբեն դելտամետրին

Ագրոֆոս 5

ֆոսմետ

քլորպիրիֆոս

Դալֆոս

մալատիոն

Արգիտ

պրոպարգիդ

Ֆլորամայտ

բիֆենազատ

Քլորպիրիֆոս Սամբա

Քլորպիրիֆոս

Կռույզեր

2.001

տիամետոքսամ

Միջատասպան սնկասպան պատրաստուկներ (ինսեկտոֆունգիցիդներ) --

Պրեստիժ (ներբույսային) 3.

իմիդակլոպրիդ Է պենցիկուրոն

Մանրէակենսաբանական միջատասպան պատրաստուկներ

Բիտօքսիբացիլին

3.001

բակտերիում տուրինգիենսիս

3.002

Բովերին

3.003

Ինսեկտին

բակտերիում ինսեկտուս

3.004

Լեպիդոցիդ

բակտերիում կուրստակի

3.005

Վերտիցիլին

վերտիցիլիումլեկանի շտամ 4/1

4.

Վիդատ 5.

Մկնասպանպատրաստուկներ (ռոդենտիցիդներ)

Բակտերոդենցիդ հատիկային

Գարանտեքս

5.002

օկսամիլ

Գլիֆտոր

5.003

սալմոնելա էնտերիտիդիսիսաչենկո բրոդիֆակում 1-3

դիֆտոր պրոպանոլ-2

Ստրին

ցիպերմետրին

5.004

Բիսուպեր

դիմետոատ

5.005

Կլերատ

7.123

բրոդիֆակում

Դուրֆոս

քլորպիրիֆոս

5.006

Շտորմ Բ

Ֆլոկումաֆեն

Կարատեզեոն

լյամբդա-ցիհալոտրին

5.007

Ցինկի ֆոսֆիդ

ցինկի ֆոսֆիդ

Կոնֆիրիդ

իմիդակլոպրիդ

Սերատե

Լյլամբդա-ցիհալոտրին

6.001

Ալտո

ցիպրոկոնազոլ

քլորպիրիֆոս՛-ցիպերմետրին

6.002

ԱկրոբատՄՑ

մանկոցեբդիմետոմորֆ

17.125 71.127 1.128

Սուրելլ

Վերտին

Նեմատոդասպան պատրաստուկներ (նեմատոցիդներ)

4.001

5.001

բովերիա բասսիանա շտամ

1.122

1.124

բիֆենտրին

Դեցոն

2.

,

Ազդող նյութը

Դամայթ

ալյումինի ֆոսֆիդ

1.098

պլյուս

Առնտրային անվանումը

| Տալտրին

7.130

71.094 Ֆաստակ

|74

:

էթիլֆենացին

էթիլֆենացին

6.Սնկասպան պատրաստուկներ (ֆունգիցիդներ)

աբամեկտին

5:

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

Ար

|2009

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

Առնտրային անվանումը

Հ

ն

ս

Գարո

Ազդող նյութը

Առնտրայինանվանումը

Ազդող նյութը

6.034

Պրնիկուր

6.035

Պրաքսիս 70

պրոպինեբ

ժծումբցիպրոկոնազոլ

6.036

Պղնձարջասպ

պղնձի սուլֆալ

Արցերիդ

մետալակսիլպոլիկարբացին

6.037

Պղնձի օքսիքլորիդ

պղնձի քլորօքսիդ

6.007

Բայլետոն (ներբույսային)

տրիադիմեֆոն

6.038

Պոլիխոմ

պղնձի քլորօքսիդ

6.008

Բայկոր

բիտերտանոլ

6.039

Պենոպազ

պենկանազոլ

6.009

Բորդոյանհեղուկ

հիդրօքսիդ պղնձիսուլֆատ կալցիումի

6.040

Ռիդոմիլ գոլդ (ներբույսային)

մանկոցեբ- մեֆենօքսամ

6.10

Գաբբար

տրիադիմեֆոն

6.041

Ռիդոմիլ ՄՑ

մանկոցեբ -: մետալաքսիլ

6.011

Գրեման

տետրակոնազոլ

6.042

Ռիդոնետ ՄՑ

մետալակսիլ

6.012

Դելան

դիտիանոն

6.043

ՌապիդԳոլդ 450 (ներբույսային)

6.013

ԴիտանՄ-45

մանկոցեբ

6.044

Ռովրալ

մանկոցեբչպղնձիքլորօքսիդ-: ցիմօքսանիլ

հպրոդիոն

Դոմարկ 10

տետրակոնազոլ

6.045

Ռուբիգան

Ֆենարիմոլ

| Սարմանմ | Մակոզեբ Մ 45 | Սիդիգարդ

ծժումբ

6.003

Ակտիոլ

6.004

Անտրակոլ

6.005

Ատեմիս

6.006

|

6.014 6.015

6.016 6.017

(ներբույսային) / | էուպարեն Մ (ներբույսային) | Իմպակտ Զատո

6.018

Խորուս

6.019

Օծումբ աղացած

6.020

Ծծումբ կոլոիդ

6.021

պրոպինեբ

պրոպամոկարբ

Է

պոլիկարբացին

"

տրիֆլոկսիստրոբին տոլիլֆլուանիդ Ֆլուտրիաֆոլ

6.047 6.048

մանկոցեբ-չցիմոքսանիլ մանկոցեբ

դիֆենոկոնազոլ

6.049

Սկոր

դիՖֆենոկոնազոլ

6.050

Սուպեր կօպեր

պղնձի քլորօքսիդ

6.051

Սուլֆուր

ծծումբ

Կվադրիս250

ցիպրոդինիլ ծծումբ ծծումբ ազոկսիստրոբին

Վալսալաքսիլ

մանկոցեբ»«մետալաքսիլ

Կուպրօքսատ

պղնձի սուլֆատ

6.053

Վալսաֆոն

տրիադիմեֆոն

6.023

Կուրզատ

ցիմօքսանիլ-Ւպղնծիքլորօքսիդ

6.054

Վալսազեբ

մակոցեբ

6.024

Հորիզոն

6.055

Վիկտորի

մանկոցեբչմետալաքսիլ

6.025

Մանկոֆիտ

տեբուկոնազոլ մանկոցեբ

6.056

Վեկտրա

բրոմուկոնազոլ

6.026

Սալլոն

մետալաքսիլ

6.057

Տերել

մանկոցեբ:բենալաքսիլ

մանկոցեբ

6.058

Տելդոր

իմպրովալիկարբպրոպիներ

6.0590 6.060

Տիլտ պրեմիում

պրոպիկոնազոլ

Տիովիտ Ջետ

ծծումբ

ալյումինի ֆոսէթիլ-Ւ-ֆոլպետ

6.062

Տոպազ (ներբույսային)

պենկոնազոլ

իոն պարունակողերկվալենտպղինձ

6.063

Տոպսին

տիոֆանատ-մեթիլ

6.022

--Մ

6.027

Մալլոն

6.028

| Մելոդիդու

(ներբույսային)

Է

մանկոցեբ

6.029

Մելոդի կա

իմպրովալիկարբպղինձ

6.030

Մելոդի կոմպակտ

իմպրովալիկարբֆոլպետ

6.031 6.032 6.033

Միկալ Նեորամ Պիննակլ

6.052

|

։

Մ

ֆենգեկսամիդ

| Տիլտ

պրոպիկոնազոլ

Մ

պենկոնազոլ 77.

|

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

Ալիոագաց

աաա ժոք.-"ԹրԴԻ0( 11Ան այոր ԿՆ

Գրամարր

թազա

աա թյոթոան

«շագանակ

6.064 6.065

Տատտու

| Օքսիխոմ

պղնձի քլորօքսիդ Ւմետալաքսիլ

(ներբույսային)

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

Գրատան 7.004

պղնձիքլորօքսիդ

է

օքսադիքսիլ

8.

8.001

Առեւտրայինանվանումը

Դիվիդենտ սթար

մակոցեբ-պրոպամոկարբ հիդրոքլորիդ

|

Ազդող նյութը դիֆենոկոնազոլ-Էցիսյրոկոնազոլ

Մոլախոտասպան պատրաստուկներ (հերբիցիդներ) դիմեթիլ ամինային աղ

8.002

Դ ամինային աղ (ներբույսային) Ալիրոքս

8.003

Ացենիտ

ացետոքլոր

8.004

Ավադեկս ԲՎ

տրիալլատ

8.005

Արսենալ

իմազապիր

ֆամոկսադոն ցիմոկսանիլ

8.006

Բազագրան

բենտազոն

Կոսայդ 2000

պղնձի հիդրօքսիդ

8.007

ԲազագրանՄ

բենտազոնՄՑՊԱ /դիմեքիլ ամինային/

Կուպրաֆլո Տրիֆոն

պղնձի քլորօքսիդ

8.008

Բանվել

դիկամբա/դիմեթիլ ամինային աղ/

տրիադիմեֆոն

8.009

Բաստա

ամոնիումիգլյուֆոսինատ

Կումուլուս

ժծումբ

8.010

Բետանալ ԱՄ

դեսմեղիֆամ

8.011

Բյուկտրիլ

Դ

բրոմօքսինիլ-: 2,4 -

Ս

մետազաքլոր

սպիրոքսամինչտեբուկոնազոլ-Ւտրիադիմե

6.067

Ֆալկոն (ներբույսային)

6.068

Ֆոլիկուր

6.069

Ֆունգուրան

պղնձի հիդրօքսիդ

6.070

Ֆենիքս

մեֆենոքսամ-Ժմանկոցեբ

6.071

Իտերալ

6.072

6.075

|

Ազդող նյութը

Առնտրային անվանումը

Տուբարիդ

6.074

Նո Կւկոնազբլ -

ԴՖ

2.4

-

էՊՏՑՒանտիդոտ

6.076

Դինիզոլ

ղինիկոնազոլ

6.077

Ֆորա

մանկոցեբ

8.012

Բուտիզան

6.078

Ագաթ

պենկոնազոլ

8.013

Գեզագարդ(ներբույսային)

պրոմետրին

6.079

Բոտրան

դիքլորան

8.014

գլիֆոսատ /իզոպրոպիլամինայինաղ/

Բայտոն

Գլիսոլ

6.080

տրիադիմեֆոն

8.015

Գրանստար

տրիբենուրոնմեթիլ

6.087

Սֆինքս էքստրա

դիմետրոմորֆԺֆոլփետ

Գրաունդ-բիո

գլիֆոսատ

6.082

Օրիուսուլ

տեբուկոնազոլծծումբ

8.017

Դեզորմոն

2.4-Դ

Դալանտ

պրոպինեբ

8.018

Դիալեն

Դալոպազ

պենկոնազոլ

8.019

Դիկամին

պրոպինեբ

8.020

Զելլեկ-սուպեր

գալօքսիֆոպ-Ռ-մեթիլ

Ֆլուդիօքսոնիլ

8.021

Զենկոր (ներբույսային)

մետրիբուզին

դիֆենոկանազոլ

8.022

էրադիկան 6

էՊՏՑՒանտիդոտ

մանկոցեբ»«մեֆենօքսամ

8.023

Իգրան

տերբուտրին

մեֆենոֆսամչտրիազոլներ

8.024

Լենտագրան

պիրիդատ

8.025

Լոնտրել-300

կլոպիրալիդ

8.026

Կլինի (ներբույսային)

գլիֆոսֆատ

8.027

Կվարց-սուպեր

իզոպրոտուրոն»Փդիֆլյուֆենիկան

8.028

Կրոս

քլորսուլֆոքսիմ Էքլորսուլֆուրոն

6.083 6.084 6.089

թաթղութ յում):

արո

| Պրիմակոլ | Մաքսիմ

| յուպեր ռիդոլ | Սերտիկոր յոֆեն

7.

Մ

Սնկասպան ախտահանիչներ

7.001

Դիվիդենդ(ներբույսային)

դիֆենոկոնազոլ

7.002

Մոնսերեն(ներբույսային)

պենսիսուրոն

7.003

Ռաքսիլ (ներբույսային)

տեբուկոնազոլ

8.016.

/դիմեթիլ ամինային աղ/ դիկամբա(դիմեթիլ ամինային աղեր) /դղիմեթիլամինային աղ/

2.4-Դ -

2.4-Դ-

Դ

Ե

Դ

Է

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

Աաաա

Առնտրային անվանումը

8.029

Կրուզ

8.030

Հարնես

8.031

Շոգուն

8.032

|

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

Ազդող նյութը

քլորսուլֆոքսիմ

Արայան

Առնտրային անվանումը

Գլիֆոնատ

գլիֆոսատ

8.060

Մետկոր

մետրիբուզին

պրոպակվիզաֆոպ

8.061

պրոմետրին

Պարդներ

բրոմօքսինիլ/եթերի օքտանոատ/

Գեզատրին

8.062

Դեմին

Պիրամին

Քլորիդազոն

8.034

Պրիմէքստրա

մեթոլաքլորատրազին

8.035

Պրոպոնիտ

պրոպիզքլոր

8.036

Պումա-սուպեր 100

8.037

8.033

8.038

ԱՅ հոթ 8.041 8.042

8.044 8.045

|

|

8.063

8.064 8.065

անտիդոտ

8.066

Ռաունդապ (ներբույսային)

գլիֆոսատ /իզոպրոպիլ ամինայինաղ/

8.067

Ռեգլոն

դիկվատ

80688

ժիկուտ

լ լրա

ոծԵ

Սեմերոն

| Ստարանե | Ստոմպ

Վալսաբուզին Վալսագլիֆ

8.046Վալսամին

մ

ֆենօքսապրոպ

ԿԱ

դեսմետրին

Պ-էթիլ

աաաթան

ֆլուրոկսիպիր պենդիմեթալին

8.073

գլիֆոսատ 2.4

Դ

դիկամբա

պենդիմենթալին

Վալսատոպ

8.048

Տարգա- սուպեր

8.049

Տոպիկ

կլոդինաֆոպ-պրոպարգիլ:-:անտիդոտ

8.050

Տոպոգարդ

տերբուտրին- տերբուտիլազին

8.051

Տոտրիլ

իոքսինիլ եթերի օքտանոատ

8.052

Տրեֆլան

տրիֆլուրալին

8.053

Ուրագան

գլիֆոսատ

8.054

Ֆենագոն

Օ-2.4-ֆենօքսիացետիլգլիկոնաթթվի

8.055

Ֆուրորե Սուպեր

ֆենոքսապրոպ- ՊԼէթիլ

8.056

Ֆյուզիլադ սուպեր

ֆլուազիֆոպ-պ-բութիլ

8.057

Ֆրոնտեր

դիմետենամիդ

Պրոմետ

պրոմետրին

խիզալոֆոպ-Բ-էթիլ

պենդիմեթալին

Ուրագան ֆորտե (ներբույսային)

գլիֆոսատ

Ֆրեյսորն

գլիֆոսատ

խիզալոֆոպՊ-էթիլ

Ագրոսան 36 ՋԼ

գլիֆոսատ

| Ստոկս

|

յենդիմեքալին

Ագրոցիդ

2.4

առուրս

կգաարջուդաջուն

ԳլիֆոսատոՍամբա

գլիֆոսատ

լ

8.071

մետրիբուզին

8.047

8.058

Ցա

դիմեթիլամինայինաղ

Պանդա

Լերն

Ազդող նյութը

8.059

ացետոքլոր

|

| Ս9ՊԱ28 | Դիալենտ սուպեր 9.

լ

դիմեթիլամինայինաղ

-

նատրիումականաղ

ՄՑՊԱ

դիկամբա-: 2:4 դիմեթիլամինայինաղ

Կենսաբանական ակտիվ նյութեր

9.001

Բուտոն

գիբերելինային թթվի նատրիումական աղ

9.002

Չետերոաուքսին

իդոլիլ

9.003.

Գումատ

կալիա

հումինայինթթուներիկալիումական աղ

9.004

Գումատ

նատրիա

հումինայինթթուներինատրիումականաղ

9.005

Ցիրկոն

Յ

--

քացախաթթու

հիդրոքսիդարչնայինթթու

ուտիլայինեթեր

|80

|

լ

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

|

ՋՐԻՑ

Հավելված 3: ՀՄԿ-իկողմից արգելված թունաքիմիկատների ցանկ

ՄԱԿ-ի

Արգելցուցակը ված

Պեստիցիդ/թունաքիմիկատ

'

Ստորն.ներկայացված է բացառման ցուցակը, որում ընդգրկվածեն «Կայուն օրգանական աղտոտիչներ», որոնք Միացյալ Նահանգների Շրջակա միջավայրի պահպանությանգործակալության կողմիցճանաչվել են որպես գլոբալ հանրության ամենալուրջ խնդիրը ն այն թունաքիմիկատները, արդյունաբերական կամ կենցաղային քիմիական նյութերը, որոնք «Նախապես տեղեկացված համաձայնություն (Ք/Շ) ծրագրի» համաձայն, Միացյալ Նահանգների Շրջակա միջավայրի պահպանության գործակալության կողմից ճանաչվել է որպես «արգելված» կամ «խիստսահմանափակօգտագործման»նյութ: .

Պ

ՄԱԿ-ի Արգելցուցակը ված

«

| Դլորդեկոն

|

պեստիցիդ եստիցիդ-

Արգելված է

(ԽՎՊԿ)

:

«

| Դամինոցիդ/ալար | ԴԲՑՓ | ԴԴՏ

Կառավարականորոշում

իծ

«

«

:

« իճ

«

«

իճ

:

«

իճ

«

:

«

« շ

»

:

»

չ

»

5/

(Մարտի 17, 2005) «ՀՀ-ում

արգելված քիմիական նյութերի

|

է

(ԽՎՊԿ)

« «

իճ

շ

«

«

«

»

»

շ

«

օգտագործման համար

| էնդրին

ն. թԹունաքիմիկատննրը ցանկ»

՛

էՊՆ

| էթիլ հեքսիլենգլիկոլ (6-12) Փտորացետամիդ

| Չեպտաքլոր | ՉեքՍաքլորբենզոլ(ԴՔԲ) | Կապարիարսենատ | Լեպտոֆոս 1 /ինդան ՅՑ | Սնդիկիմիացություն

իճ

կապար" Արգելված ամառ| ման ՀԴ-ում' ափակ Վտւսնգավոլ

«

| էթիլենօքսիդ (էԹՕ) ան

«

արսենատ

| Դիլդրին

:

«

|

Խիստ

'

(Միջանկյալ)

շ

»

սնդիկիացետատ

| Պղնձի

իծ

| Քլորդիմեֆորմ

| ,2-դիբրոմլթան էթիլեն դիբրոմիդ -ԷԴԲ) | էթիլենդիքլորիդ (ԷԴՔ) 2"

| Բենզոլի հեքսաքլորիդ/ԲՂՀՔ)

| Քյորբենզիլատ | Քլորոմետօքսիպրոպիլ

Վտանգավոր

|

(Միջանկյալ)

| Բհնապակրիլ(միջանկյալ) | 23,4,5-Բիս(շբութիլ-) եռհիդրո-2-ֆուրալդեհիդրո (միջատներինհետ պահող միջոց-111 | Բրոմոքսինիլբուտիրատ | Կադմիումիխառնուրդ | Կալցիումի արսենատ | Կապտաֆոլ | Կարբոֆուրան(միայն հատիկավոր) | Կարբոնիեռօսիդ | Քլորանիլ | Զյորդան

| Դենոսեբն դինոսեբիաղեր | Դի(Ֆենիլսնդիկ) |ՔԽԾՇՏ) | ԴՆՕԿ (Սիջանկյալ)

իտ

ՇՈՒԿԱ

(Միջանկյալ)Գյուղատնտեսակ

:

ձներում պատրաստուկային

Խիստ

իճ

«

Խիստ

եստիցիդ/թունաքիմիկատափակ նանՀՀ-ում" կազուիյուն

| (/դրին | Արսենիումիեռօքսիդ | Ասբեստբոլոր

Խ

ԴԵՊԻ

(սնդիկայինքլորիդ ն սնդիկի քլորիդ) Մետամիդոֆոս | Մեթիլ-պարատիոն | Մեվինֆոս

| Միրեքս | Մոնոկրոտոֆոս

|Նիտրոֆեն (1Օե)

Օկտամեթիլպիրոֆոսֆորամիդ (թիլ) | Պարատիխոն | ԴՊենտաքլորֆենոլ | Ֆենիլսնդիկ ացետատ ԼՖՍԱլ | Ֆենիլսնդիկային օլիտ ՖՍՕյլ

ի

« «

«

:

:

«

:

«

»

-

«

ԷՀ

«

Ց .

«

«

« իճ

«

»

«

«

|

| Ֆոսֆամիդոն

շ

«

«

«

«

» :

«

«

»

.

| Պոտասիում 2,4,5-

| Պիրիմինի

«

տրիքլորֆենատ

| Սաֆրոլ | Սիլվեքս | Նատրիումի արսենատ | նատրիումի արսենիտ

իճ

« «

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

ՎրաթթոոաագթաաԱգաոաանը

"ամա

Կնկճարաաաաթոդ

աթ

ո«Ը

ՄԱԿ-ի Պեստիցիդ/թունաքիմիկատ ված ցուցակը Արգել-

"

62:

| ՏԴԵ

կաա թ.

եստիցիղ-

| Արգելված

ՍԱ ր է

(ԽՎՊԿ)

իծ

Ալդրին Բինապակրիլ Կապտաֆոլ

1.

4.

«

«

«

«

»

| Գեպտաքլոր | Վեքսաքլորբենզոլ 18. | Լինդան 19. | Սնդիկի միացություններ, այդ 16. 17.

Քլորդան 5.

6.

7. 8.

| Քլորդիմեֆորմ | Քլորբենզիլատ ԴԴՏ

Դիլդրին

9.

Դինոսեբ Ա դինոսեբի աղեր

|

10.

11. | 13. 12.

ԴՆՕԿ

1, 2

-

ն դրա

աղերը

դիբրոմէթան

էթիլենդիքլորիդ

20. 21.

15.

|

Ֆտորացետամիդ (իզոմերների խառնուրդ) ԻՇՒԼ

| Պենտաթքլորֆենոլ 2,45-Լ

բենոմիլ (կոնցենտրացիան՝2 7 տոկոս), կարբոֆուրան 210 տոկոս) ն թիրամ (կոնցենտրացիան՝ (կոնցենտրացիան՝215 տոկոս) 24. | Մետամիդոֆոս(լուծվող հեղուկ խառնուրդներակտիվ բաղադրամասի 600 գ/լ գերազանցող պարունակությամբ) 25. | Մեթիլպարատիոն(էմուլսիա գոյացնող խտանյութեր ակտիվ բաղադրամասի19,5-40,-50,-60-տոկոսային ն փոշի խառնուրդներ՝ակտիվ պարունակությամբ բաղադրամասի1,5,-2,-3-տոկոսային պարունակությամբ) 26. | Մոնոկրոտոֆոս(լուծվող հեղուկ խառնուրդներ՝ակտիվ բաղադրամասի 600 գ/լ գերազանցող 27.

28.

էթիլօքսիդ 14.

թվում՝ սնդիկի անօրգանականմիացություններ,ալկիլսնդիկի միացություններ, ինչպես նան ալկիլօքսիալկիլ ե արիլիրացվածսնդիկիմիացություններ

| Տոքսաֆեն 23. | Փոշիացվող խառնուրդներ,որոնք պարունակում են 22.

պարունակությամբ)

(բոլոր | Մոնոկրոտոֆոս

պատրաստուկային ձներ)

| Պարատիոն(ընդգրկվածեն տվյալ նյութի բոլոր խառնուրդները՝ աէրոզոլ ներ,փոշիներ, էմուլսիա գոյացնող խտանյութեր,գրանուլներ

29.

ն

թրջվողփոշիներ՝

բացիպարկուճներով սուսպենզիաներից)

||Ֆոսֆամիդոն

Գործունեության վայրը/հասցեն ԵՐԵՎԱՆ

Հավելված 4: Ռոտերդամիկոնվենցիայով կարգավորմանենթակա՝ ՀՀ-ում արգելված քիմիական նյութերի ն թունաքիմիկատների ցանկ

2. 3.

Անվանումը

| «Նատալի Ֆարմ» | «Սալեքս Գրուպ» ՍՊԸ 3 | «Հրաշք այգի» ՍՊԸ 4 | «Ան Թ Թրեյդինգ» ՍՊԸ | «Ագրոինփուտ»ՍՊԸ 6 | «ԵրՄիք» ՍՊԸ 7 | «Բրաբիոնֆլորա սերվիս» ՍՊԸ Ց | «Բնություն» ՍՊԸ 9 | «Ալպուս» ՍՊԸ 10 | «վՎասքաս» ՍՊԸ 11 | ՍոֆիկԲադալյան

(լուծվող հեղուկ խառնուրդներ՝ակտիվ բաղադրամասի1000 գ/լ գերազանցող պարունակությամբ)

Տիչինայի 3-րդ նրբ., 2/2 Շրջանային փող. 102/3 Արշակունյաց 214 Արցախի փ.41 Գետառի4/7 փող. 61 Արցախի Մյասնիկյան փող. 55/5 Թաիրովի փող. 47 Ծ. Իսակովի 24 Նորագավիթ փ1,. 134 Տիչինայի փ. 34/2

ՍՊԸ

«

քլորիդ Վինիլ

Էշ

Հավելվաժ 5: Բույսերի պաշտւվանությանքիմիական ն կենսաբանականմիջոցների վաճառքի գործունեություն իրականացնող լիցենզավորված անձանց տվյալները Ե

«

շ

| 24,5-7

լ

Խիստ

Վտանգավոր

«

սուլֆատ , Տալիումի

Եռբութիլանագի միացություններ

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

«

| Տերպեն պոլիքլորինատ | Տոքսաֆեն (Միջանկյալ)

Խիստ

|

Պ.

ԱՐԱՐԱՏԻ ՄԱՐԶ

1 «Երնանիկոնյակի գործարան» ՓԲԸ | | «ԿովկասՆնառա» ՍՊԸ Յ| «Բույսերի աշխարհ» ԱԿ (1) 4 | «Բույսերի աշխարհ» ԱԿ (2) 5 | «Բույսերի ԱԿ (3) աշխարհ» 6 | «Բույսերի աշխարհ» ԱԿ (4) | Ռուբեն Մկրտչյան Ց | Վահե Հովհաննիսյան 9 | ՎայրապետԱլոյան 10 | ԱՁ Արշակ Իսախանյան | ԱՁ ԱրամայիսՄուսախանյան | «Բեգլարյան» ՍՊԸ 13 | ԱՁ Աշոտ Մարգարյան 14 | ԱՁ Հովհաննես Հակոբյան

գ.

Ավշար

գ.

Արնշատ

գ. գ.

Դաշտավան Վայանիստ

գ.

Զորակ

ք.

Մասիս, Արարատյան փ. 7/6

գ.

1,

փ. Այնթապ,

տ.

Այնթապ գ. Գետափնյա ք.Արտաշատ, Օգոստոսի 23փող., թիվ70ա գ.Սուրենավան,Երեանյան խճ. 57 ք. Արտաշատ, Աճառյան թիվ44գ փող., գ. Ավշար, Խորենացի 69 գ. Բերդիկ գ.

ԱՐԱԳԱԾՈՏՆԻ ՄԱՐԶ

1.| «ՌուբիկԱվետիսյան»ՍՊԸ

| «Բույսերի աշխարհ» ԱԿ Յ| էլմիրա Տերտերյան 4 | «րանտ ն Հակոբ» ԱԿ 5 | ԱՋ Կարեն Փիլումյան

(5)

գ. Գ.

ք. ք.

ք.

գործարան»ՓԲԸ | ք. կոնյակի

ԻԱՄ

| «ԱգրիմատկոԱրմենիա» ՍՊԸ | Վաղինակ Ղազարյան 5 | Չինար Կարապետյան 6 | ՀրաչիկՆազարյան 7 | Նազիկ Համբարձումյան Ց | ՄանվելՂազարյան

Աշտարակ, Երնեանյան1 Աշտարակ,Լինչի փող., Կ1

ԱՐՄԱՎԻՐԻ ՄԱՐԶ

1 | «Երեանի

2 | «ԳԱՖ»

Կարբի Կարբի Աշտարակ, Ա. ՄանուկյանԽ17/1

գ.

Արմավիր,Երնանյան-2 Վոկտեմբեր

գ.

Նորապատ Ապագա Ջանֆիդա

ք.

էջմիածին,Մաշտոցի Ի271

ք.

էջմիածին, Թումանյան Ապագա

գ.

Գ.

գ.

ՋՐԻՑ

ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

։

թարրետս

Անվանումը

Խ

| Գնորգ Թադնոսյան | Արտակ Գրիգորյան

11 | «ԱԳՐՈԳԱՐ» ՍՊԸ

Գործունեության վայրը/հասցեն

գ.

Գ.

ԼԱլբերտ Պալյան

Գ.

Խորոնք Արնիկ Աղավնատուն ՄԱՐԶ

ԼՈՌՈՒ

|

գ. Մեծ

ԿՈՏԱՅՔԻ

| Կոտայքի«Բերրիություն» ԲԲԸ | «Արտակ Խալաթյան» ՍՊԸ Յ | «Բրաբիոն ֆլորա սերվիս» ՍՊԸ

Աբովյան,Կարմիր բանակայինի 15 Նոր-գյուղ գ.Պտղնի

ք.

գ.

| Վարդան Ենգոյան | Ախուրյանի«Բերրիություն» ԲԲԸ

| «ԽաչիկՖարմ» ՍՊԸ | Արմեն Սարգսյան Յ | Ռաֆիկ Հովսեփյան

| «ԳԱՖ» ԻԱՄ

ՇԻՐԱԿԻ ՄԱՐԶ

Գգ.Ազատան

գ.

ք. ք,

գ. գ.

Հավելված

6:

Եղեգնաձոր, փ. Միկոյան (շուկա) Եղեգնաձոր, Երնանյան խճ. Գետափ Արենի

ՏԱՎՈՒՇԻ

| «Երնանի կոնյակիգործարան» ՓԲԸ | | «Բերդավանիգինու գործարան» ԲԲԸ |

| Սելիքսեթ Կիրակոսյան

Ախուրյան

ՎԱՅՈՑ ՁՈՐԻ ՄԱՐԶ

Պարնի

ՄԱՐԶ

ք. գ. գ.

ՄԱՐԶ

Բերդ, Տավուշեցու-12 Բերդավան Բագրատաշեն

Զգուշացե՛ք Նիտրատներից

Նիտրատներն ազոտական թթվի աղեր են ե առկա են բոլոր տեսակի հողերում: Հիմնականումառաջանում են մանրէներիֆերմենտներիգործունեության ընթացքում ն օգտագործվում են բույսերի կողմից, գլխավորապես սպիտակուցների սինթեզի համար: Այնպես որ, առանց նիտրատներիպարունակության բանջարեղեն կամ միրգ չի լինում: Խնդիրը դրանց քանակի մեջ է: Բույսերն իրենց հյուսվածքներում կարող են կուտակել մեծ քանակով նիտրատներ: Դրան նպաստում է այն հանգամանքը, որ ազոտական պարարտանյութերըջրում լավ են լուծվում, վատ են կապակցվում հողային մասնիկների հետ, ն բույսերը կարող են հողից կլանել անհրաժեշտ քանակից ավելի: Հայտնի է, որ բույսերի բերքատվության բարձրացման նպատակով հող են ներմուծվում տարբեր ազոտական պարարտանյութեր (օրինակ ամոնիակային սելիտրա), որոնց ոչ ճիշտ, մասնավորապեսբարձր նորմերով ն միակողմանի կիրառումը նպաստում է բերքի մեջ նիտրատների թույլատրված քանակից ավելի կուտակմանը,ինչը մարդու օրգանիզմի վրա ունենում է անցանկալի ազդեցություն: Նիտրատների առկայության պատճառով առողջությանը հասցվող հնարավոր բացասական հետնանքներն են՝ վերարտադրողականխնդիրները, մետհեմոգլոբինեմիանն քաղցկեղը: Սննդի հետ մուտք գործելով օրգանիզմ՝նիտրատներնարյան բաղադրության մեջ փոփոխություններ են առաջացնում (օքսիհեմոգլոբինը փոխակերպում են մետհեմոգլոբինի): Արյունն ի վիճակի չի լինում թոքերից թթվածինը տեղափոխելու դեպի հյուսվածքներ, որի հետեանքով առաջանում է թթվածնային քաղց ն նույնիսկ |

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

:

կարող է մահվան պատճառ դառնալ: Նիտրատներով թունավորումըկարող է լինել ժամ հետո հայտնվում են սուր ն խրոնիկ: Սուր թունավորմանդեպքում 1-ից 6 հետնյալ նշանները` սրտխառնոց, փսխում, լուծ, արագացած շնչառություն, շնչահեղձություն, արագ սրտխփոց,արյանճնշման իջեցում, վերջույթների սառչում, թուլություն, դեմքի մկանների ջղաձգություն, գիտակցության կորուստ ն կոմա: Չափազանց մեծ քանակներով նիտրատներըհեշտությամբ են փոխանցվումնան մայրական ն կովի կաթի հետ, ինչը լուրջ բացասական հետնանքներ կարող է թողնել ինչպես նորածինների,այնպես էլ երեխաներիվրա. հնարավոր է նրանց աճի ն զարգացմանխանգարումներ,երեխաներըդառնում են նյարդային:

Տարիներ շարունակ նիտրատներով գերպարարտացվածսննդամթերք է բացասական հետնանքներ. սա օրգանիզմի վրա օգտագործելը նս ունենում երկարատն/խրոնիկ ազդեցություն է թողնում: Այս ոչ պակաս վտանգավոր պայմանավորված է նիտրոազոտամինների առաջացմամբ: ազդեցություն Վերջիններս դասվում են ուռուցքածին նյութերի շարքին ն առաջացնում են ստամոքսի քաղցկեղ: Նիտրատներովհարուստ սննդի երկարատնօգտագործումը է ազդում կանանց վերարտադրողական առողջության վրա, բացասաբար մասնավորապես հղի կանանց մոտ կարող է առաջացնել սաղմի զարգացման խանգարումներ,որը կարող է ավարտվել վիժումով, հնարավոր է մեռելածնության դեպքեր: Նմանատիպ ազդեցություն կա նան կովերի մոտ, որոնց կանաչ կերը, լինելով ազոտական գերպարարտացված (առվույտ, սիլոս, այլ) պարարտանյութերով, օրգանիզմում նիտրատների կուտակման ն վիժման պատճառկարող է հանդիսանալ: խուսափելու համար, օգտակար է Վերոնշյալ անցանկալի հետնանքներից իմանալ, որ նիտրատներն առավելապես կուտակվում են բույսի պտուղների, հատկապես այն `տտերնակոթուններիմեջ. արմատների, ցողունների, հատվածներում,որոնցով տեղաշարժվումեն սննդանյութերը:Քանի որ ճակնդեղի, ընկնում շաղգամի ամսաբողկի,։ արմատապտուղներն աչքի են բողկի սննդանյութերի տեղաշարժման ուղիների առատությամբ, ուստի պատահականչէ, անգամ բարձր է: Նիտրատների որ դրանց մեջ նիտրատներիմակարդակը 5-10 է Օրինակ, սեղանի ճակնդեղի մեջ մեծությունից: արմատապաղի քանակըկախված են մինչե 100 գրամ կշռող նիտրատների ամենացածր մակարդակն ունենում մեծ է արմատապտուղը, այնքան բարձր է դրա մեջ Որքան արմատապտուղները: նիտրատներիպարունակությունը: Ապացուցված է, որ հազարի (մառոլի), թրթնջուկի, սպանախի ն որոշ այլ տերնա-բանջարեղենի մեջ նիտրատներիառավելագույն կուտակում դիտվում է վաղ առավոտյան:Հետագայում դրանց քանակն աստիճանաբարպակասում է ն Ժամը 17-ին: Այդ պատճառով տերնա-բանջարեղենը նվազագույնի հասնում նպատակահարմարէ քաղել երեկոյան ժամերին: Ավելին, եթե օգտագործելուց 20առաջ դրանք 2-4 ժամ պահվեն ջրում, ապա նիտրատներիքանակը կնվազի 4096-ով: Նիտրատներիավելորդ քանակիցազատվելու համար անհրաժեշտ է առանց ափսոսանքիհեռացնել բազուկի ն բողկի վերին մեկ քառորդ մասը, քանզի հենց այնտեղ է կուտակվումվնասակարնյութերի կեսից ավելին՝ 3/4 մասը: Կաղամբի մեջ նիտրատները հիմնականում կուտակվում են մակերեսային տերններում ն կոթունում: Թարմ կարտոֆիլում նիտրատներիմակարդակնավելի բարձրէ, քան հնում: Գազարի մեջ նիտրատների ։պլարունակության.նվազեցման համար անհրաժեշտ է երկու ծայրերից այն կտրել 1,5 սմ հաստությամբ: Ի դեպ, սպիտակավունմիջուկի առկայությունըկարող է վկայել գազարի մեջ նիտրատների ավելցուկի մասին:

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

-

կոաաթնաաոաաոննւ

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

Հրաաոուաա

անիոնի

Մրգերի ն հատապտուղների մեջ նիտրատներիքանակն ավելի քիչ է, քան բանջարեղենում: Կարնեոր է իմանալ, որ նիտրատների կուտակման առավելագույն հատկությամբ օժտված են սպանախը, բազուկը, բողկը, ամսաբողկը, հազարը (մառոլ): Միջին հատկությամբ են օժտված սպիտակագլուխ կաղամբը, գազարը, կարտոֆիլը: Նիտրատների ամենացածրըմակարդակ հայտնաբերվում է լոլիկի, վարունգի, տաքդեղի, ոլոռի, սմբուկի, մրգերի ն հատապտուղների մեջ: Ազոտական գերպարարտացումն իր բացասականհետնանքն է թողնում նան հասուն բերքի ապրանքային տեսքի ե պահպանման վրա: Չնայած բերքն այս դեպքում ավելի խոշոր է լինում, սակայն այն վատ է պահպանվում, շուտ է փչանում: Ամոնիակայինսելիտրան ստացվում է քիմիական ճանապարհով ն կարող է բույսերում ազոտի մնացորդների կուտակման աղբյուր հանդիսանալ: Քիմիական ճանապարհով ստացված ազոտը (սելիտրան) բույսի կողմից յուրացվում է 40-5006ով, իսկ կենսաբանական ազոտը կորուստներ չի ունենում, բույսի կողմից յուրացվում է լիովին ն մարդու առոջության համար վտանգավոր մնացորդային կուտակումներ չի առաջացնում: Այդ իսկ պատճառով սելիտրայի փոխարեն առաջարկվումէ օգտագործել կենսաբանականազոտ՝ ԱԶՈՏՈՎԻՏ-1՛":

««Ազոտովիտ-՛5»կենսապարարտակնյութը էկոլոգիապես

մաքուր պատրաստուկ է: Այն, ի տարբերություն ազոտական պարարտանյութի, չի կուտակվում բերքում մարդու առողջության համար վնասակար նիտրատների տեսքով: Այսինքն, այն անվտանգ է մարդու ն կենդանիներիհամար: ԽՍպաստումէ բերքի վաղ հասունացմանն ու բույսերի բերքատվությանբարձրացմանը: Բույսերի, սերմերի ն պալարների մշակման ձնր

Սերմերի մշակման համար անհրաժեշտ է 2-6 ժամ դրանք թրջել պատրաստի ««Ազոտովիտ -՛»»-ի լուծույթումը(10 լիտր ջրին խառնել 1 ճաշի գդալ), որից հետո կատարել ցանքսը: 2. Կարտոֆիլի պալարները թրջել կամ սրսկել պատրաստի լուծույթով: Տնկել 2-4 ժամ անց: Յ. Տնկիների արմատները, մինչ նրանց հողի մեջ տնկելը թրջել կամ սրսկել պատրաստիլուծույթով: Ցանքը կատարելուց հետո ցանկալի է նան տվյալ հողատարածքը ջրել լուծույթով կամ պարարտացնելպատրաստուկով: 1.

Դողիպարարտացմանձնը »

»

0,տ5լ «Ազոտովիտ պատրաստուկին ավելացնել այնքան ջուր, անհրաժեշտ է 7000քմ հողատարածք մշակելու համար: 5-0լ «Ազոտովիտտ-1» պատրաստուկին ավելացնել այնքան ջուր, -1»

որն

որն

անհրաժեշտ է 7 հա հողատարածք մշակելու համար, կամ աստիճանաբար ավելացնել հոսող ջրին ոռոգման ժամանակ:

Տեղեկացնենք նան, որ բույսերի վեգետացիայի (աճման) «Ազոտովիտ-1»-ն անհրաժեշտ է օգտագործել 2-3 անգամ:

ընթացքում

|

ոքոաաթոաաթգաթոն

անուան,

Գյուղատնտեսական մշակաբույսերի բերքի մեջ նիտրատներիկուտակման կանխարգելման հիմնական նախապայմանն ազոտական պարարտանյութերի կիրառման կանոնակարգի պահպանումն է: Դրանք անհրաժեշտ է կիրառել կալիումական, ֆոսֆորական պարարտանյութերին. միկրոտարրերի հետ միասին: Բերքահավաքից առնվազն մեկ ամիս առաջ պետք է դադարեցնել մշակաբույսերի սնուցումը:

Միայն նման պայմաններումկարելի է ստանալ բերք, որի մեջ նիտրատների պարունակությունըչի գերազանցի սահմանային թույլատրելի քանակը:

Հավելված 7: Տերնների այրման ն բերքահավաքից հետո այրվող դաշտերի բացասական հետնանքները մարդու ն շրջակա միջավայրի վրա

ծխի

Տերեների այրումից առաջացած «դառը» հետնանքները

Բոլորիս է հայտնի, որ աշնանը` տերնաթափից հետո, Հայաստանում ավանդաբար հավաքում ն այրում են տերնները, ինչը մեծ վնաս է պատճառում շրջակա միջավայրին ու մարդու առողջությանը: Տերնների այրումն աղտոտում է առաջացնում է շնչառական խնդիրներ ն երբեմն էլ հրդեհի պատճառ է օդը, դառնում: Խոնավության պատճառով տերններն ավելի դանդաղ են այրվում ն արտանետում են օդով տեղափոխվողմասնիկներ՝փոշի, մուր ն այլ կարծր նյութեր: Այդ մասնիկները կարող են ներթափանցել թոքեր ն առաջացնել հազ, ցավ կրծքավանդակում, հնոց ն երբեմն նան երկարաժամկետ (խրոնիկ) շնչառական խանգարումներ: Տերնեների այրումից առաջացած ծուխը կարող է գրգռել առողջ մարդու աչքերը, քիթը ն կոկորդը: Այն շատ վատ է անդրադառնում երեխաների ու ծերերի վրա, ասթմայով կամ թոքային այլ հիվանդություններովտառապող անձանց վրա: Ավելին,տերնների այրումից առաջացածծուխը պարունակում է ածխաթթու գազ, որը վնասակար է հատկապես այն մարդկանց համար, ովքեր ալերգիկ են, ունեն ասթմա կամ սրտային հիվանդություններ: Ածխածնայինգազերը (հատկապես շմոլ գազը) կարող են միանալ արյան հեմոգլոբինի հետ ն նվազեցնել արյան մեջ ու թոքերում եղած թթվածնի քանակությունը: Ուժեղ թունավորման դեպքում առաջացածթթվածնայինքաղցը կարող է հանգեցնել մահվան: Ցանկացած նյութ այրվելիս արտանետում է ածխաթթու գազ: Այն, մեծ տաքացմանը: Մյուս քանակներով արտանետվելով օդ, նպաստում է գլոբալ տերններն այրելուց, հաճախ առաջանում. որը նյութը, թունավոր քիմիական է բենզապիրեննէ: Վերջինս նպաստումէ թոքերի քաղցկեղի առաջացմանը: ՀՀ-ում ընդունվածմթնոլորտային օդի պահպանության մասին օրենքի համաձայն (մեջբերում) «...արգելվում է կենցաղային ն արտադրական աղբը, ինչպես նան տերնաթափիցառաջացածթափոններնայրել բնականմիջավայում, բնակավայրերում, նրանց շրջակայքում...» Փաստորեն, տերնների այրումը օրենքով արգելվում է: Իսկ ի՞նչ պատիժ է սպասվում օրենքը խախտողներին:33 հոդվածը Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ օրենսգրքի 85.1 կարգավորում է շրջակա միջավայրի պահպանության առնչությամբ որոշակի հարցեր, մասնավորապես (մեջբերում) «...տերնաթափից առաջացածթափոնները այրելու համար բնական միջավայրում, բնակավայրերում,դրանց շրջակայքում

«Ազոտովիտ-1»կարելի է ձեռք բերել «Կանաչ Արահետ»» ՀԿ-ից, հետնյալ հասցեում

բն.29,

Հեռ.:

(10) 57-57-79

ք.

Երնան, Հերացի 16,

կամ տուգանք՝ քաղաքացիների նկատմամբ նախատեսվում է նախազգուշացում չափով, հիսնապատիկի աշխատավարձի իսկ սահմանված նվազագույն

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ |2օօջ պաշտոնատար անձնանց նկատմամբ` երկուհարլուրապատիկի չափով»: Զարգացած շատ երկրներում կան հատուկ աղբահավաք մեքենաներ, որոնք հավաքում ն տեղափոխումեն աշնանը թափվածտերնները:Հայաստանում դեռես նման բան չկա, հետնաբար առաջարկում ենք տերններն այրելու փոխարեն դրանցիցպատրաստելԿՈՄՊՈՍՏ. `

։

Կոմպոստը

պարունակում է բույսի համար անհրաժեշտբոլոր սննդատարրերը՝ազոտ, ֆոսֆոր, կալիում, ինչպես ,այլե բազմաթիվ միկրոտարրեր, միլիարդավոր բակտերիաներ,խմորիչներ,սնկեր ն հողային այլ մարմիններ, որոնք բույսերին ապահովում երկարաժամկետու կայուն փոշենման նոսր, ...փափուկ ու սննդով: Իր կազմությանշնորհիվ կոմպոստը հողը դարձնում է առավել փխրուն, բարելավում է նրա կառուցվածքնու բերրիությունը: Ինչպե՞ս պատրաստել կոմպոստ: Դրա համար պետք է հիշել չորս կարնոր բան.դրանք են` կանաչ ու չոր բաղադրիչներ,օդ ն ջուր: Դա նշանակում է, որ կոմպոստպատրաստելու համար դուք ընդամենըպետք է հավաքեք խոնավ, թարմ ու կանաչ բաղադրիչներ (խոտ, տերններ, մոլախոտ, սննդի մնացորդներ ն նմանատիպայլ նյութներ), ն չոր բաղադրիչներ(չորացած տերններ, ծղոտ, չոր խոտ ն փայտի տաշեղներկամ կտորներ):Համոզվելու համար, որ խառնուրդըբավարար խոնավ վիճակում է, թրջեք այն ջրով ու պարբերաբար խառնեք, որպեսզի բաղադրիչներիցգոյացածկույտի մեջ թթվածիններթափանցի: Նա, ով որոշել է կոմպոստ պատրաստել,պետք է հետնի ստորննշված չորս

քայլերին՝ 1) առանձնացնել տարածություն,

ատը

որըլինի

հարթ, ջրով չողողվող, մի քիչ բարձր,ցանկացած երկարության,2 մետրից ոչ ավել լայնության

»

ներքնի մասում լցնել հեղուկ կլանող նյութ (չոր տորֆ, մանրացրածծղոտ, չոր տերններ ն այլն), այնպես, որ այն դառնա մինչն 30 սմ հաստությամբ շերտ լցնել օրգանականթափոններ՝սննդայինու բուսական մնացորդներ՝շերտշերտ ծածկելով տորֆովկամ հողով ավելացնել գոմաղբկամ գոմաղբահեղուկ՝քայքայման պրոցեսն արագացնելու ն կոմպոստիորակը լավացնելու նպատակով եթե գոյացածկույտը 2 մետրլայնությանէ, ապա հաջորդականշերտերը դարսել մինչն 1,5 մետր բարձրության(այնպես, որ բարձրությունըկազմի լայնքի 2/3-ը կամ 7546-ը) քայքայմանպրոցեսներիցանջատվողգազերիկլանման համարկույտըվերնից ու կողքերից ծածկել հողի կամ-տորֆի10-20 սմ շերտով հետագա մշակման 3) աշխատանքները է կույտը միշտ խոնավպահել`ժամանակառ Ժամանակջրելով, Նպանհրաժեշտ բահով խառնել, բացելիս այն պետք է ունենա մուգ գույն, լինի փխրուն ն վերածօվա «գարնանը լինի համասեռզանգվածի: »

»

։

»

»

'

.

»

»

»

:

»"

'

»

գարնանը հողը փորելիս՝ կոմպոստըցրել ամբողջ

Բերքահավաքից

հետո

այրվող դաշտեր

Երնի շատերն են տեսել, թե ինչպես են այրվում ցորենի

Կոմպոստի պատրաստումը

:

ցանքի ու տնկումներիժամանակ սերմի հետ մեկտեղ լցնել այն շարքերի կամ ակոսներիմեջ` շարային կամ ցանքակիցպարարտացմանեղանակով: »

մեկ (3-5 կգ/քմ),. հողամասով

բերքահավաքից

հետո

դաշտում մնացած ծղոտն ու խոզանը, որի ավարտից հետո

մնում

է

«սն

անապատ»: Վերջինս ագահորեն կլանելով արնի էներգիան`չորացնում է հողը, որից էլ, թեթն քամու դեպքում, փոշու ամպեր են գոյանում: Ամեն տարի բերքահավաքից հետո այդ տեսարանին կարելի է ականատես լինել հայկական գյուղերի կողքով անցնելիս: Ֆերմերներն (հողագործներն) այրում են իրենց դաշտերը բույսերի մնացորդներից, մոլախոտերիցն հիվանդություններիցազատվելու նպատակով: Սակայն դաշտի այրումը հողի, բերքի ու մարդու առողջության վրա կարող է առավելապես բացասականազդեցություն թողնել:

Դաշտիայրումը ն հողը Գիտնականներըբազմաթիվ ուսումնասիրություններիարդյունքում եկել են այն եզրահանգման,որ դաշտի այրումը վնասակարազդեցությունէ գործում հողի վրա: Այն վատթարացնում է հողի օրգանական կազմը, նվազեցնում է խոնավությունը ն հողն ավելի զգայուն է դարձնում էրոզիայի նկատմամբ: Երկարատն ուսումնասիրության արդյունքների հիման վրա գիտնականները հայտարարել են, որ այրված դաշտերում եղած ածխածնի ն ազոտի պարունակությունըարագ տեմպով է նվազում: Նրանք նան հայտնաբերել են, որ չայրելու դեպքում հողի որակնընդհանուրառմամբհամեմատաբարավելի բարձր է լինում Հնձած արտերի այրումը առաջացնում է հողի օրգանական նյութերի կորուստ, ինչի պատճառով բույսերի լրացուցիչ պարարտացման կարիք է առաջանում:Այսպես, այրած հողի յուրաքանչյուր մեկ հեկտարումգրանցվելէ մոտ 20 կգ ազոտի, 4 կգ ֆոսֆորի, 5 կգ ծծմբի կորուստ, ինչը առաջացնումէ լրացուցիչ ծախսերիանհրաժեշտություն: Դաշտիայրումըն օդի աղտոտումը Դաշտը այրելիս օդ են արտանետվումաղտոտիչ հատուկ նյութեր, փոքր մասնիկներ, ածխածնային գազեր (ածխաթթու գազ, շմոլ գազ) ն ոչ կայուն օրգանականխառնուրդներ:Այդ աղտոտիչներըկարող են սաստկացնելարդեն առկա առողջական վիճակի այնպիսի |խանգարումներ, ինչպիսիք են շնչարգելությունը, բրոնխիտը,-սրտային ու թոքային այլ հիվանդությունները: Կարող են սրել բոլոր տեսակի ալերգիկ ռեակցիաները ն առաջացնել աչքերի, կոկորդիու քթի լորձաթաղանթիգրգռում,դրանցբորբոքումն այլն: Օդում եղած փոքր մասնիկներըկարող են բացասաբար ազդել հատկապես Որքան փոքր շնչառական օրգաններիվրա` առաջացնելով լուրջ խանգարումներ: են լինում այդ մասնիկները (տրամագիծը2,5 միկրոնից քիչ), այնքան ավելի մեծ է լինում հավանականությունը,որ նրանք պարունակումեն պոլիցիկլիկ արոմատիկ

Հոգաթաթաթոն

ՋՐԻՑ Աադթթաշաաաագա

ուռուցքածին ածխաջրածիններ: Վերջիններս կարող քաղցկեղի առաջացման պատճառ հանդիսանալ: Համառոտ

են

ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

|2009

շնչառական օրգանների

տեղեկատվությունդաշտի այրմանբացասականհետնանքներիմասին

ՋՐԻՑ ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

Հոտաաաաննանիա

Հավելված

ԴՀողիխոնավություն: Այրելով հողի մակերնութային շերտը՝ ավելանում է գոլորշիացումը, նվազում ջրի ներծծումը ն պակասում հողի ջուր կուտակելու կարողությունը/ ունակությունը: Օդի աղտոտում: Դաշտերի այրումը աղտոտում է օդը: Վտանգ է ներկայացնում, մասնավորապես,ածխաթթու գազի արտանետումը: Դաշտը այրելիս մթնոլորտում կուտակվում է մեծ քանակությամբ ածխաթթու գազ, ինչն ուղղակիորեն նպաստում է գլոբալ տաքացմանը:

«»

»

.

Ազդեցությունառողջության վրա: Այրումից առաջացած ծուխը լուրջ խնդիրներ է առաջացնում շնչառական համակարգիհիվանդություններ ունեցող մարդկանց մոտ: Փոքր մասնիկների նույնիսկ կարճաժամկետ արտանետումը օդ կարող է առաջացնելասթմայի նոպա ն

սուր

բրոնխիտ:Այն նան մարդուն կարող էավելի

զգայուն դարձնել շնչառական ինֆեկցիաներինկատմամբ:

Ազդեցությունհողի օրգանական մասի ն բերրիության վրա: Այրվում է ոչ միայն հողի վերին շերտը, այլն այդ մասում գտնվող օրգանական զանգվածը, ինչպես նան բույսերին մատչելի սննդատարրերը: Ազդեցություն հողի միկրոֆլորայի վրա: Ջերմաստիճանիկտրուկ բարձրացման պատճառով ամբողջությամբ ոչնչանում են հողի վերին շերտերի հողաբնակ օգտակար միկրոօրգանիզմները (սնկեր, բակտերիաներն այլն):

արոր

ար

աար

ոեոաթոա

Խորհուրդներ ֆերմերներին

1.

Մշակեք բարձրարժեք մշակաբույսեր:

ճիշտ հաշվեք մշակաբույսի բյուջեն (ներդրումների արժեք, մաքուր եկամուտ): Կիրառեք բազմամյա մշակաբույսեի .,.արտադրության միամյա ն տեխնոլոգիաների լավագույն փորձը (վաղահաս, միջահաս, ուշահաս որակյալ սերմերի/տնկիների ընտրություն, ցանքաշրջանառություն, թզուկաճ պտղատու

Հողի էրոզիա: Այրման հետնանքով հողի մակերնութայինշերտը քայքայվում է ու վերածվում մասնիկների, որի հետնանքովհողը հեշտորեն ենթարկվում է քամուց ու ջրից առաջացող էրոզիայի:

»

Նագգանառոաոգաեգաանաթդւնն

2. Յ.

»

8:

կենար:

ծառատեսակներ):

Ընդլայնեք արտադրանքիտեսականին ն կատարեք տարբեր մշակաբույսերի տարբերժամկետներումցանք/տնկում: Կատարեք ցանքի ժամկետի փոփոխություն` դեպի վաղ կամ ուշ ժամկետ: Աճեցրեք տարբեր մշակաբույսեր միաժամանակ միննույն դաշտում (խառը ցանքեր/տնկարկներ) կամ մինչն մեկի վեգետացիայի ավարտը` ցանեք/տնկեք մյուսը:

4. 5.

6.

Օգտագործեք պոլիէթիլենայինծածկով ջերմատներ, տարբերժամկետներում սածիլների ն բերքի արտադրության նպատակով: 8. Հողը պարարտացրեք՝օգտագործելով գոմաղբ, ազոտ-ԽԱ,ֆոսֆոր-Ք, կալիում-ՔԹ, միկրո ն այլ տեսակի պարարտանյութեր: 9. Կատարեք հողի մշակության բոլոր աշխատանքները (վար, քաղհան-փխրեցում, ոռոգում ն այլն): 10. Բերքահավաքը կատարեք ճիշտ ժամկետներում: 11.Կազմակերպեք հավաքված բերքի հետբերքահավաքյանխնամք, փաթեթավորում: 7.

12.

Վաճառեք`

բարձր կարգի ապրանքըԵրնանիմանրածախշուկաներում, առաջինկարգի ապրանքըտեղականմեծածախշուկաներում, Շ. երկրորդ կարգի ապրանքըհանձնեք վերամշակման, ք. արտադրանքի որոշ մասը ուղարկեք չորացման: 13. Պայքարի միջոցառումները հիվանդությունների ն վնասատուներիդեմ իրականացրեքտարբեր մեթոդների կիրառմամբ(ագրոտեխնիկական, մեխանիկական,կենսաբանական,քիմիական ն այլն): 14. Հնարավորության դեպքում կիրառեքօրգանական եղանակով Ճ.

Ց.

արտադրություն: 15.

16. 17.

18. 19.

չգրանցված, ժամկետանց, կասկածելի ծագման թունաքիմիկատներօգտագործելուց: Թունաքիմիկատներ ձեռք բերեք միայն լիցենզավորված մասնագիտացված խանութներից: Խուսաւիեք ՀՀ-ում

Պահպանեքթունաքիմիկատներիօգտագործման, տեղափոխման, պահպանման ն մնացորդներիվերացման անվտանգությանկանոնները: Տիրապետեք թունաքիմիկատովթունավորվածինառաջինօգնություն ցույց տալու հմտությանը: Կատարեք իրականացվողգործողությունների հետնողականգրանցումներ:

ՋՐԻՑ

|

ԴԵՊԻ ՇՈՒԿԱ

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

ԹԵՄԱ Ա. ԲԱՐՋՐԱՐԺԵՔ

ՎԱՐՈՒՄ........եե.եեեմեԼ.եեԼԼեւ

ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍՈՒԹՅԱՆ

ԹԵՄԱ Բ. ՄՇԱԿԱԲՈՒՅՍԻ

ԲՅՈՒՋԵՆԵՐ .........ե.Լ11եեեԼԼԼ.. եե...

ԹԵՄԱ Գ. ԲԱՆՋԱՐԵՂԵՆԻ

ն ՄԻԱՍՅԱ ՄՇԱԿԱԲՈՒՅՍԵՐԻ

ՏԵԽՆՈԼՈԳԻԱՆԵՐԻ

ԼԱՎԱԳՈՒՅՆ ՓՈՐՁ

ԹԵՄԱ

աոաթու

կատակն

Աճաաոաաաու

ւււ.

....ւ1.եեմԼեեեւււե..

աոա աաա աաա աաա աաաաաաաաաա

եււ.

աաա

ՄԻԱՍՆԱԿԱՆ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄ............................................

ՆՎԱԶԵՑՈՒՄԸՆ................ 20

ԱԶԴԵՑՈՒԹՅԱՆ

է. ՎՆԱՍԱՏՈՒՆԵՐԻ

ԴԵՄ ԻՆՏԵԳՐԱՑՎԱԾ ՊԱՅՔԱՐ....եեեմեեմեեւեե ւււ աւա Ը. ՕՐԳԱՆԱԿԱՆ ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ............ե.Լ1եԼԼԼեմեեեե. ւււ.

ԹԵՄԱ Զ. ԹՈՒՆԱՔԻՄԻԿԱՏՆԵՐԻ

ԹԵՄԱ

աա,

ԱՐՏԱԴՐՈՒԹՅԱՆ

ԹԵՄԱ Դ. ՇՈՒԿԱՅԱԿԱՆ ԼՈՒԾՈՒՄՆԵՐ...

ԹԵՄԱ Ե.ՎՈՂԻ ԲԵՐՐԻՈՒԹՅԱՆ

ւե...

ԲԱՑԱՍԱԿԱՆ

Աաաա

ԹԵՄԱ Թ. ՏԵՐԵՎՆԵՐԻ

ԱՅՐՄԱՆ ԲԱՑԱՍԱԿԱՆ ՀԵՏԵՎԱՆՔՆԵՐԸ.....................................

Մշակաբույսերի բյուջեների հաշվարկներ.........................................

Յավելված

1:

Հավելված

2: Հ3-ում

Օգտագործմանհամար թույլատրված բույսերի

պաշտպանության քիմիականն կենսաբանականմիջոցների անվանացանկ.71

Հավելված 3: ՀՄԿ-ի կողմից արգելվածթունաքիմիկատներիցանկ

Հավելված 4: Ռոտերդամիկոնվենցիայովկարգավորման ենթակա՝ՀՀ-ում

արգելված քիմիական նյութերի ն թունաքիմիկատների ցանկ.......................... Հավելված

5:

Բույսերի պաշտպանությանքիմիական

ն

կենսաբանական

միջոցների վաճառքիգործունեությունիրականացնողլիցենզավորված անձանց տվյալները... Հավելված

6:

եւա

Զգուշացե՛ք Նիտրատներից

նակցական

Լ...

ԱՂԱ

Ա

մանանա86 մ

աաա

Հավելված 7: Տերնների այրմանն բերքահավաքից հետո այրվող դաշտերի բացասական հետնանքներըմարդու ն շրջակա միջավայրիվրա.....................

Հավելված 8: Խորհուրդներ ֆերմերներին...

Լ.Լ...

Լ...

աոան անան

Վապավումներ՝

ԲԳ

ԵՄ ՀԲՄԿ

ՀԿ ՀՀ ՀՄԿ

ՀՄՀ

ՄԱԿ

ՊՈԱԿ ՎԴԻՊ ՕԳ

Բարձրարժեքգյուղատնտեսություն ԵվրոպականՄիություն Հողի բերրիությանմիասնականկառավարում Հասարակականկազմակերպություն Հայաստանի Հանրապետություն Հազարամյակիմարտահրավերկորպորացիա Հազարամյակիմարտահրավերհիմնադրամ Միավորված ազգերի կազմակերպություն Պետական ոչ առնտրայինկազմակերպություն Վնասատուներիդեմ ինտեգրացված պայքար Օրգանական գյուղատնտեսություն

գ. ք:

գյուղ քաղաք

կգ

հեկտար կիլոգրամ

տ

տոննա

հա

հազ. հազար մլրդ. միլիարդ