Բնօգտագործման էկոնոմիկա : մեթոդական ուղեցույցներ գործնական պարապմունքների համար

Ա. Գ. ՄԱՏԻՆՅԱՆ

ԲՆՕԳՏԱԳՈՐԾՄԱՆ

ԷԿՈՆՈՄԻԿԱ

ՄԵԹՈԴԱԿԱՆ

ՈՒՂԵՑՈՒՅՑ

ՊԱՐԱՊՄՈՒՆՔՆԵՐԻ

ԳՈՐԾՆԱԿԱՆ

ՀԱՄԱՐ

ԵՎ ԳԻՏ

ԳՈՐԾՆԱԿԱՆ

ԵՐ

ՄԵԹՈԴԱԿԱՆ

ՊԱՐ

ԱԳ.Ս

ԱԱՀ ԷԿՈՆՈ

ԱԶԳԱՅԻՆ

ԲՆՕԳՏԱԳՈՐԾՄԱՆ

ՀՀԿՐԹՈՒԹՅԱՆ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ

ՀՏԴ ԳՄԴ. Մ

502.33 65.04

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Աշխատանքը հավանության է արժանացել Տնտեսագիտականֆակուլտնաի գիտականխորհրդի կողմից (06. 12.201 1թ., արձանագրություն43:

ԹԵՍԱ

Մ.Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ

ՌԵՍՈՒՐՍՆԵՐԻ

ՄԵԹՈԴՈՎ,

ԾԱԽՍԱՅԻՆ

ԳՆԱՀԱՏՈՒՍԸ

ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ

ՌԵՍՈՒՐՍՆԵՐԻ

1.1. ՀՂՂԱՅԻՆ

ՏՈՒՄԸ

անան

Լեւան

ԲՆԱԿԱՆ

ԹԵՍՆԱ

Խմբագիր՝

ԸՆԸՆԸԸԸԼԸԸԸԸԼ..ՆԼ

ՆԵՐԱԾՈՒԹՅՈՒՆ

ԳՆԱՀԱաաա

ոա

1.1.1. Հտռղատարածքի

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

տնտեսական գճահատականը ծախսային մնթոդդվ.... ա. ւււ.

Էէ.2. ՀՂՂԱՅԻՆ

ԹԵՄԱ

ՀԱՏՈՒՄԸ

ՌԵՍՈՒՐՍՆԵՐԻ

ՌԵՆՏԱՅԻՆ

ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ

ՄԵԹՈԴՈՎ,

ԳՆԱ-

աւա

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

ՍԱՏԻՆՅԱՆ

Մ333

1.2.1. Հոզղատտրածքի տնտեսական գնահատականըտարիբնրակվածռենտայի հիման վրա (ըստ արտադրոդականությամ. մ)...

ԱԳ.

6 Բնօգտագործման էկոնոմիկա:

Մեթոդական ուղեցույց գործնական պարապմունքների համար /Ա.Գ.Սատինյան: ՀՀ ԿԳՆ: -Նր.: 103 էջ: ՀԱԱՀ, 2013.

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

1.2.2. Հողատարածքի տնտեսական գնահատականըբանկային փոփոխականտոկոսադրույքի պայմաններում... աաա

Լ...

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

Մեթոդական ուլեցույցի Լախատեսված է թյուններիուսամողմերիհամար:

բղլոի

ունական

Հողատարածքի տնտեսական գնահատականը տարբերակված ռենտայի հիման վրա (ըստ տեղադրվածոՈւթյան

մասնագիտու-

եւու

իու

1.2.4.

գնահատակամլ.

ԽՆԴԻՐՆԵՐ

ԳՄԴ

65.04

ԹԵՄԱ

ՎՆԱՍԻ

Օ Փ.

Մատինյան Ա.Գ. 2013 20Է3 Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարան,

ՀԱՄՆԱՐՆ..........

ԱՂՏՈՏՄԱՆ

ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ

Նա

աաա

աա

նանաաա

ՎՆԱՍԻ

աաաակաամաաաջաաաա

2.1.1. ԱրդյունաբերականձեռնարկութԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ յան կողմից մթնոլորտի աղտոտմանհետնանքովառաջացած տնտեսական վճասի գնահատումը................................

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

ԳՆԱՀԱՏՈՒ-

ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ

աԱ

ՀԱՇՎԱՐԿՈՒՄԸ...

15838 978-9939-54-610-0

ԼՈՒԾՄԱՆ

ոա աոա աաա ոաաա Ան աԱ նական ակաա նանա Անա

2շ.1. ՄԹՆՈԼՈՐՏԻ

Է4

աակաանացանացը

աաա

ԻՆՔՆՈՒՐՈՒՅՆ

ԷԿՈԼՈԳԻԱԿԱՆ

ՄԸ...

մաաան

Հաղատարածքիայլընտրանքային

ւ.

502.33

1.2.3.

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

ՀՏԴ

աա

Շարժականաղբյուրների արտանետումների հետնանքով առաջացած տնտեսական ագլեցության գնահատումը... ւաաաաա

2.1.2.

աաա

ԹԵՄԱ

ԹԵՄՍ

ՋՐԱՅԻՆ

աաա

2.2.1.

ԱՂՏՈՏՄԱՆ

ԼՈՒԾՄԱՆ

ՏՆՏԵՍԱ-

ՀԱՄԱՐ..........

Մակերեսային հոսքաֆըրերով գե-

ՌԵՍՈՒՐՍՆԵՐԻ

ԻՆՔՆՈՒՐՈՒՅՆ

2.3.1.

ասնական

աա

անաս

ՎՆԱՍԻ

ՀԱՄԱՐ

2.3.2. 2.3.3.

ուան

ուա

ԽՆԴԻՐՆԵՐ

ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ

ակաակաաանակաաանաանաաա

Լոուոոա ւ

ԱՂՏՈՏՄԱՆ

ԽՆԴԻՐՆԵՐ

ԻՆՔՆՈՒՐՈՒՅՆ

ԼՈՒԾՄԱՆ

ՀԱՄԱՐ..........

3.2. Շրջակա միջավայրի աղտոտման տնտեսական օպտիմումին հասարակության ընդհանուր էկոլոգիականծախսերի հաշվարկումը..................................

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

3.1. Սահմանային վնասներին սահմանային էկոլոգիականծախսերի հաշվարկումմը......................

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

ՆՆ...

ՇՐՋԱԿԱ

ՄԻՋԱՎԱՅՐԻ

ՕՊՏԻՄԱՈՒՄԲԸՆ.

ա ՀԱՄԱՐ..........

ԾԱԽՍԵՐԸ:

ԼՈՒԾՄԱՆ

ԷԿՈԼՈԳԻԱԿԱՆ

ԻՆՔՆՈՒՐՈՒՅՆ

ոացաաաան

Հողի աղբոտման տնտեսական

Հողի դեգըւսդացիայի տնտեսական վնասի հաշվարկումը...

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

ւ...

վնասի հաշվարկումը,

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

եւա

աւաաաանակա աաա նը 35

ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ

ԼՈՒԾՄԱՆ

անանասը

Գյուղատնտեսականշրջանառությունից հողերի բացառումից ստացված վնասի հաշվարկՌԼմբը

ԱՌԱՋԱԳՐԱՆՔ

եւեւ

ՌԵՍՈՒՐՍՆԵՐԻ

2.3. ՀՈՂԱՅԻՆ

ՀԱՇՎԱՐԿՈՒՄԸ.

ԻՆՔՆՈՒՐՈՒՅՆ

Նավթի վթարային արտահոսքից

ԽՆԴԻՐՆԵՐ

Լւ.

2.2.2.

վնասների հաշվարկը

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

տի աղտոտման տնտեսականվնասի գնահատումը........

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

2.2

ԽՆԴԻՐՆԵՐ

3. ԱՐՏԱԴՐՈՒԹՅԱՆ

ԹԵՄԱ

աաա

2.1.3. Անշարժ աղբյուրներից մթնոլորտի աղտոտմանհետնանքով առաջացած անտեսականվնասի գնահատում, անանանաայան

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

ԹԵՄԱ

ոա

ԱՐԴՅ ԺԱՄԱՆԱ

տումը ըստ ԶՆ

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

ԸՍՏ

ՍԱԿԱՆ

5. ԲՆԱՊԱՀՊԱՆ

ԽՆԴԻՐՆԵՐ

քերի ներդրմ վետության դր

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

տոտման

տն ջոցառումներ 2ԱԼմբեեն

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

քրրման նպա սական արդյո

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

սականգործո սական ազդե կառուցման ա

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

ԱՐԴՅՈՒՆ ԱՌԱՆՑ ԺԱՄ

ԿԱՆ

4. ԲՆԱՊԱՀԳԱՆԱ

ԹԵՄԱ

ՆԵՐԱԾՈՒԹՅՈՒՆ

ԲՆԱԿԱՆ

Վերջին տարիներինաշխարհում կարնոր տեղ են գբաղեցնում էկռլոգիական հիմնախնդիրների,ընդ որում` շրջակա միջավայրի վատթարացման գլխավոր պատճառ է համարվում էկոնոմիկան: Բնության ն էկոնոմիկայի միջն առաջացած հակադըության լուծման վճռոլոշ ուղին տնտեսական գարգացմանկայունացումն է: Համաշխարհայինէկոլոգիականհիմնախնդիրներիլուծումը ն կենսոլորտի կայունության ապահովումըպահանջում է էկռնոմիկայի կայուն գարգացման հիմնադրույթիիրացում, որը ներկայացված է ՀՀ կառավարության կայուն զարգացմանծրագրի հրահանգներում(1207-Ն 30.10. 2008 թ): Հիմնադրույթիխնղիրներն են. Լ. բարելավել շրջակա միջավայրի վիճակը տնտեսական գդործունեության էկոլոգացմանհաշվին, 2. էկոռհամակարգի տալուղության սահմաններում ծավալել տնաեսական գործունեություն էներգո- ե ռետարսախնայոլական տեխնոլոգիաների ներդրման, էկոնոմիկայի կառուցվածքային փոփոխությունների հիման վրա: «Բնօգտագործման էկոնոմիկա» առարկան ուսումնասիրում է հասարակության ն բնության փոխհարաբերությոնների տնտեսական հիմունքները: Այս դասընթացիյուրացման ընթացքում ուսանողը ծանյլթանում է բնական ռեսուրսներիարդյունավետօգտագործմանն շրջակա միջավայռի պահպանության տնտեսակւսն հիմնախնդիրներին,տնտեսական համակարգիգարգացման գործում էկոլոգիական գործոնի կարնորությանը: Սույն մնթոդականոսլեցույցը նախատեսված է «Ընօգտագոլծման էկոնոմիկա» դասընթացիգործնական պարապմունքներիհամար: Դրանում ներկայացվածեն բնական ռեսուրսների արժեքային գնահատման, աարբել ռեսռւրսների վրա անթրոպոգեն ազդեցության գնահատման, շրջակա միջավայրի աղտոտվածության օպտիմումի որոշման, բնապահպանական ծախսումների ե կապիտալ ճերդասմների արդյունավետությանգնահատման հիմնական մեթոդները:Յուրաքանչյուր թեմա սկսվում է տեսական մասի, հաշվտրկման մեթոդներիու բանաձների,տիպայինխնդիրներիլուծման օրինակների շարադրանքով, այնուռհետն առաջարկվում են ինքնուրույն լուծման խնդիրներ: Խնդիրների լուծումը ենթադրում է տեղեկատուտվյալների օգտագործում, որոնք ներկայացվածեն աշխատանքիվերջում քերված հավելվածների տեսքով: Հաշվի առնելով, սր բնօգտագործմանէկոնոմիկայի գործնականսլարասլմունքների գծով սույն աշխատանքը առաջին փորձն է, ուստի զերծ չի լինի որոշ թերություններիցն բացթողումներից, որոնց համար հեղինակը հայցում է ընթերցողիներուլամտությունը:

ՌԵՍՈՒՐՍՆԵՐԻ

ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ

ԳՆԱՀԱՏՈՒՍԸ

Յուրաքանչյուր բնականռեսուրս մարդկությանհամար ունի որոշակի արժեքավռրություն (տնտեսական, էկոլոգիական, գեղագիտականն այլն): Այն արտացոլվոմ է տճտեսականն արտատնտեսականգնահատականների միջոցով: Բնական ռեսուրսների արտատնտեսականգնահատականըդրանց էկոլոգիական, առողջապահական, սոցիալական, սոցիալ-նոգեբանական (բւսրւյական ն մշակութային), կրոնապաշտամունքայինն այլնի արժեքավորումն է, որր սովորաբար չի արտացոլվում տնտեսականցուցանիշներում կամ էլ պայմանականորենարտահայտվում է դրամի այն քանակով, որը է վճարել բնական ռեսուրսների պահապահասարակությունը պատրասա նության համար: Քնական ռեսուրսներիտնտեսական գնահատականըդրանց տնտեսական օգտակարության դլւլամականարտահայտությունն է: Տարբեր: ժամանակներում կիրառվել են ոեսուրսների արժեքի գնառատմանտալբեր հիմնադրույթներ` կախված դրանց կորգման (մշակման. արդյունահանման) ծախսումներից. ռեսուրսների օգտագործումիցստւսցված եկամուտներիցե այլն: Ներկայումս կիրառվում է երկու հիմնադրույթ` ծախսային ն ոենտային: Ծախսային հիմնադրույթիդեպքում հաշվը են առնվում բնական ռեսուրսների յուրացման, վերւսկանգնման, վերարտադրմանծախսումները, իսկ դրա դրակը, օգտակարությունը հանդես են գալիս ոյւպես լրացուցիչ գործոննել,: Ռենտային հիմճադրույթի դեպքում հաշվարկվում է տարբելւսկված ռենտան, այսինքն` տարբեր որակի, տելղադրվածության ռեսուրսների (օրինակ` բարձր ն ցածր բերրիության, տրանսպորտային ճանապարհներին մոտ ն հեռու գտնվուլ Խոլերի) օգտտսգործումիցստացվող եկամուտների աատրբերությունը: ԹՆՍԱ

1.1. ՀՈՂԱՅԻՆ

ՌԵՍՈՒՐՍՆԵՐԻ

ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ

ԳՆԱՀԱՏՈՒՄԸ

ՄԵԹՈԴՈՎ

ԾԱԽՍԱՅԻՆ

Ծախսայինհիմնադրույթի հիմբում ընկած

այն տեսակետը, որ պրակտիկորեններկայումս չկան այնպիսի բնական ռեսուրսներ,որոնք կարելի է ննրգրավել տնտեսական շրջանառությանմեջ` առանց ճախնական ծախսումներ կատարելու: Այս հիմնադրույթիձնակերպումը տրվել է ակաղ. Ս.Գ. Ստրումիլինի կոդմից: Ըստ նրա մեթոդաբանության1̀ հա հողային ռեառըսների արժեքը հաշվարկվումէ հետնյալ բանաձնով.

աա

Ծով

ա:

Ծոամի

ԼՈՒԾՈՒՄ

է|,

Լուծումը կատարենք մեկ՝ Լոռու մարզի օրինակով. վ

միջ

տնտեսական գնահատականնէ ծախսային մեթոդով, հողի յուրացման միջին ծախսերն են (ընդունվում է Ծ, անջրդի վարելահողերիկադաստրային միջին արժեքը` 1200.0 հազ. -ն` բերքատվության մակարդակըգնահատվող տեղադրամ), Ճշ մասում, Ք2ջջ ն` բերքատվության միջին մակարդակը հանրապետությունում, Ծառ ն` բուսաբուծականարտադրանքիարտադրության վրա կատարված ընթացիկ ծախսումները գնահատվող ւտեղամասում, ծեջջ ն` բուսաբուծականարտադրանքի արտադրության վրա կատարված միջին ընթացիկ ծախսերը հանրապետությունում:

որտեղ Գշախ,

ն`

որ.-0՝

1հա

ախս Ծյուր.

0.715

1200,0»--

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

1.1.1.

Հողատարածքի անտեսականգնահատականը ծախսային մեթոդով

Օգտվելով աղյուսակ 1-ի տվյալներից` ծախսային մեթոդով հաշվարկել առաճձին մարզերի 1 հա-ի տնտեսականգնահատականը: Շյակեսլային տվյալներ Աղյուսակ | ՀՀ-ում ն առանձին մարգերում հացահատիկիմիջին բերքատվությունը ն

մշակությանմըջին ծախսերը 1 հա

Մարգերր

Բերքատվությունը, ց/ հա

-ի

հաշվով Արտադրական

ծախսերը

էհա-ի հաշվով, հազ. դրամ/ հա

ՀՀ, միջինը

22,6

124,1

Արագածոտն Արարատ

22,0 38,8

Արմավիր

35,2

Գեղարքունիք

26.4

Կոտայք

Լոռի

Շիրակ

Սյունիք

Վայոց ձոր

Տավուշ

16,6

21.7 13,9

206,9 181.6

148,4 100,4

95:47 111.1 73.9

16.4

121.2

29,4

143.2

1.2. ՀՈՂԱՅԻՆ

ԹԵՄԱ

յ 1200,0

100,4

226 124լ :

1088,9 հազ. դրամ

0,81

անհԸմիջ

5. անհ 6.միջ

ՌԵՍՈՒՐՍՆԵՐԻ

ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ

ՌԵՆՏԱՅԻՆ

ՍԵԹՈԴՈՎ

ԳՆԱՀԱՏՈՒՍԸ

Ռեճտային մեթողը հիմնված է տարբերակված ռենտայի հաշվարկՄասնավորապես` հողի տնտեսական գնահատականը ռենտային մեթոդով(Գշեռտ)որոշվում է հետնյալ բաճնաձնով. ման վրա:

ԴՌ

ԳլրնաչՀ---» ԳՆ ն` տարբերակված (դիֆերենցիալ)ռենտան Լ միավռր հողադրտեղ ԴՌ տարածության հաշվով. ԳՆ ն` ընդհանուր տնտեսական արդյուճավետության նորմատիվային գործակիցն է (գյուդատնտեսություճում այն հավասար է 0,07-ի): Տարբերակված (ղիֆերենցիալ) ռենտան դիտարկվում է ռրպես բնական ռեսուրսների հասարակական ն անհատական արժեքների տարբերություն: Գոյություն ունեն տարբերակված ռենտայի հաշվարկման տարբեը մեթոդներ. Լ իստ լավագույն ն վատագույն հաղերիցսւտտացված արտադրանքնեղիարժեքների տարբերության, թյան գնի ն ինքնարժեքի տարբերության, 2. 3. ըստ տարբեր պայմաններում գործող ձեռնարկություններիզուտ եկամտի տարբերության, 4. ըստ ռեսուրսիշահագործման արդյունքում ստացված արտադրանքի արժեքի ն նրա արտադրությանհամար անհրաժեշտ անհատածախսումների նւրմատիվային մակարդակի տարբե-

ոտՍր

Ըստ

Աա

առաջին մոտեցման` տարբերակված (դիֆերենցիալ) ռենտան

հաշվարկվումէ

հետնյալ բանաձեվ. ԴՌ

ԲԵո-ԲԾար,

(ԴՌ)

որտեղ ԲԾեզր ն՝ միավոր արտադրանքի հաշվով բերովի ծախսերն եմ վան` տագույն պայմաններ ունեցող տնտեսությունում, ԲԾամ միավոր արտադրանքիհաշվւվ բերովի անհատական ծախսերն

հաշվով, ուստի նախ անհրաժեշտ է որոշել կապիտալներդրումների մեծությունը 1 ց-ի հաշվով (ԿՆյցեզտ)-

են:

Եթե հողի արտադրողականությանբտրձրացմաննպատակովյուրաքանչյուր տնտեսություն կատարել է կապիտալ ծախսումներ, ապա ամհատական արտադրական ծախսումներին ավելացվում է նան դրանց մեծությունը՝ հաշվի առնելով փոխհատուցման նորմատիվայինգործակիցը (Գ.չ: Այսպիսի ծախսումներնանվանում են բերովի ծախսեր (ԲԾ) ն հաշվարկում

հետնյալ բանաձնով. ԲԾ-

ԳՆԿՆ ՀԲԻ

բերքատվությանմակարդակն է (գ/

ն՝

ԿՆլ ԿՆ» ԿՆ:

Ռենտային մեթոդով որոշել 10-ական հա հողակտորների տնտեսական գնահատականը երեք տնտեսությունմերում, որոնք զբաղվում են հացահատիկի մշակությամբ (աղյուսակ |): լ Էղյուսակ

Նլակետային տվյալներ

(Համեմատվոդ

տնտեսություն)

դրամ /ց. դրամ /գ, 8300 դրամ /ց. 5714.3 դրամ /ց:

1 ց

ԳԿՆ Խո

Խյենտ

հացահատիկ ստամալու համտր

պետ:

ՀԻ

10050 դրամ/ց, 0.07) Է 7390 527.5 դրամոգ, (4250. 0.07) -: 4061 դրամշց, (8300 2 0.07) Է /ո(57143 » 0.07)Հ 2320 Հ 2720 դրամ'գ:

ԲԾԲԾլԲԾ»Հ

՛ո.ԲԾ. -

)

(38000

Որոշենք տարբերակված (դիֆերենցիալ) տադրանքիմիավորի հաշվով. '

7 390

ոա):

38000

ն՝ 1ց արտադրանքիինքնարժեքն է (դրամ), Գ. ն` ընդհանուր տնտեսական ալդյունավետության նորմատիվային գռրծակիցն է (գյողատնտեսությունում այն հավասար է 0.07-ի),

որտեղ Ի

դրամ/ցենտներ դրամա

165000

ԸՍ

կապիտալ Տնտեսությունների ար լ ա աատինի ըերդրումներ, համարը բերքատվութ ինքռարժնթը. | յունը, ց/հա |

հետնյալ բանաձեվ. (ԲԾլցենտ)

Ընդամենը

: :: 20 207500 : 25 200000 : 35 380000

Որոշենք բերովի ծախսերը

1.2.1. Հողատարածքի անտեսականգնահատականը

տարբերակվածռենտայի հիման վրա (րստ արտադրողականության)

Բ:

ԳՆյիա.

ցենտ

որտեղ ԿՆլիա ն՝ կապիտալ ներդրումներնեն 1 հա գյուղատնտեսական հողերի արտադրողականությանբարձրացման համար (դրամ), ԿՆո-

որտեղ Գ-, - ն` կապիտալ ներդրումների(ԿՆ) փոխհատուցմաննորմատիԳՆ- 0,07), վային գործակիցն է, (գյուդատնտեսությունում Ի-0` ընթացիկ արտադրականծախսումներնեն (ինքնարժեքն է):

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

ԿՆ...

380.100

ԻՈ

ռենտան

(ԴՌյցաա)ար-

ԸԲԾեր -ԲԾատ Ծ

որտեղ ԲԾեզը ն` միավոր արտադրանքիհաշվով բերովի ծախսերն են վա-

4 640

165 000

Դ 480

207 500

200 000

Բանկային տոկոսադրույքն(Բ».) ընդունել ՏՍ

տագույն սյտյմաններ ոնեցալ տնտեսությունում (դրամ), ԲԾաճե ն` միավոր արտադրտնքիհաշվով բերովի անոատակաճ ծախսերն են (դրամ): -

ԴՌ.յՀ 10050-5217,5- 4832,5 դրամ /ց, 5989 դրամ /ց, ԴՌշ-- 10050-4061 7330 դրամ /ց: ԴՌՀՀ 10050-2720

842:

ԼՈՒԾՈՒՄ 1.

է Ելակետային պայմաններում արտադրանքիինքնարժեքըտրված Է 9-ի հաշվով. իսկ տեսակարար կապիաալ ներդրումները`1 հա-ի

Քանի

վաճառվելու է ոչ թե ստացված բերքը, այլ հռղատալրածանհրաժեշտ է հաշվարկել տարբերակված (դիֆերենուստի ցիալ) ոենտան միավոր հողատարածության հաշվով (ԴԹ.ոա ). ոլւ

քի,

լլ

ՂՈՒ

ԴՌ.Լ ԴՌ-շ ԴՌ)յ

Որոշենք

«ՂՈ.ոբ յյեն

լիա

96650

4832,5

5989:

25--

149725

73302.

256550

դրամ /հա, դրամ /հա, դրամ /հա:

96650

Գ. -

ԴՌ

49725 256550

Բեջ

0.08 :

լիա

ՀԱՀ

0.08

Համանման

Գշ Գ

ադ

աղ

1 208 125.

հողատարածքիտնտե-

10-32

068 875

դրամ:

Աղյուսակ

Առանձին գնահատականը: տնտեսական հողատարածքների

ւի-:

ե...

5 88

8» -` ճ: 5 5:53

55 ՏՅԾ| Հ ՎՏՎՔ|

ՅՅ

3 ՅՅ5.

«5 85 ա զ.5 8 Տ 3

8: 5-8

ՀՅ"

ՅԾ

7.38

8 տ: 3 Յմ ՈՅ Հ

8Ց

8: 328 ՀՏ. Յ

(Համե-

38000 մատվող

տնտե-

սություն) )

5714,3

(0050 5217.5

4832.5

06650

149725

256550

լ2

հա,

ձնով դրոշենք. մյուս տնտեսություններիհողատարածքստացված արդյունքներնամփոփենքաղյուսակ 1-ում: |

-ում:

«1294

արարը

դրամ,

տարբերակված ռենտայի հիման վրա (ըստ արտադրողականության)

Բ, Բ, «597 Տրտեսությունների 993.0 805.4 : 1247.7 2994,5

դրամ.

Հաշվարկմանարդյունքներն ամփոփենք աղյուսակ 2-ում:

)

18715

3 206875:

0,12

Ս,

Աղյուսակ 1 Առանձինհողատարածքներիտնտեսական գնահատականը թրանկային փոփոխական ն տոկոռսաղրույքիպայմաններում, հազ. դրամ/հա բանկային

10-Հ 12081

1871563»10-

Ար ՀըՀ դր Բրա» -

ՀՍ:

ն ն ճերի րի 11 ուսհա-ի գինը

գյուղատնտեսականհողատարածջն է:

Գլա

96650:

ո Կո

դրամ, 871563 դրամ, 206 875 դրամ:

1 208 125

Գլշչ-

Գրող ԳրենտՃ Տ: 0՝

որտեղ Տ

1-ին տնտեսությանհամար 1հա-ի գնահատականըկկազմի Գ...- 96650 : 0,05 1 933 000 դրամ/հա,

Րխ

Որոշենք գյուղատնտեսական ընդհանուր սական գնահատականը (Գլոդ)

ԼՈՒԾՈՒՄ Գ ենտ

ճ.

Ենթադրենք` տնտեսականվիճակն անկայուն է ն բանկային տոկոսադրույքն անընդհատ փոփոխվում է: Օգտվելով նախորդ խնդրի տվյալՀՕ 0. 0, ն 2077: Սերից` գնահատել3 հողատարածքը,երբ Ո», 572, 1276

հողատարածքի տնտեսական գնահատականը

(Գոենա).

Գ.

1.2.2. Հողատարածքի տնտեսակամգնահատմականը բանկային փոփոխականտոկոսադրույքի պայմամներում

1»

լհա

Գլ

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

1208,1

1871,6

3206,8

21379

51310

483.25 748.63 1282.75

Ներկայացված տվյալներից երնում է, որ անկայուն տճտեսության պայմաններումհողի գինը կարող է նշանակալիորեն տատանվել: Դա նշաճակում է, որ անկայուն տնտեսության պայմաններում կառավարությունը պետք է հատուկ միջոցառումներձեռնարկիամշարժ գույքի առքուվաճառքի կարգավորմանուղղությամբ: .

Ցուզում. Քանի որ պրակտիկայումբանկային տոկոսադրույքն անկայուն է, առկա է արժեզրկմաներնույթը, նպատակահարմարէ ռրպես բանկային տոկոսադրույք կիրառել կապիտալ գյռւղաանտեսությունում ներդրումներիտնտեսական արդյունավետության նռրմատիվային 0,07: գործակիցը /:4-Գե-

12081.0

ՒՑ716,0 32068,0

Ը, «20 92

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

1.2.3.

Հողատարածքըտնտեսականգնահւստականը տարբերակված ռենտայի հիման վրա (րստ տեղադրվածության)

Ըստ տելաղրվածության` տարբերակվսծ լրիվ հաշվարկվումէ հետնյալ բանաձնով.

ԴՌրրլ ԴՌրա-Ռ«Հ, -

ռենտան

(ԴՈԵրբվ)

Ծսր.

Համամման ձեռվ ռրոշենք մյուս տնտեսությունների 1 հա հողատարածքների տարբերակված ռենտան ն գինը: Ստացված արդյունքներն ամփոփենքհետնյալւսղյուսակ1-ոաւմ: Աղյուսակ | Առանձին հողատարածքներիտնտեսականգնահատականըտարբերակված ռենտայի հիմւսն վրա` ըստ տեղադիվածության,հազ. դրամ/հա

որտեղ ԴՌլլա ն` տարբերակված(դիֆերենցված) ռենտան է 1 հա-ի հաշվով (դրամ/հա), Ք ն՝ բերքատվությունը (ց/ռա), Հ, 6` ռռղատարածքի հեռավորությունըշուկայից (կմ), Ծար-ն` 1տ/կմ -ի տրանսպորտային ծախսերը (դրամ):

Օգտվելով նախորդ խնդրի տվյալներից` գնահատել 3 հողատարածքները, ենթադրելով, որ իրացմանշուկւսյից դրանք գտնվում են 10, 50ն 100 կմ հեռավորության վրա: 1տ/կմ -ի տրանսպորտային ծախսնրը կազմում են 500 դրամ:

ճ | ռենտանգինը

ԼՈՒԾՈՒՄ

2-րդ մասը:

1-ին տնտեսության համար Լհա-ի տարբերակված լրիվ ռենտան հավասար կլինի` ԴՌլկմ 96650 դրամ (20 ց 2 10: կմ 50 դրամց.կմ ) 86650 դրամ կամ 86,65 հազ.դրամ. ՂՌ ցմ 96650 դրամ - (20 ց 2 50 կմ 50 դրամ'ց.կմ ) 46650 ղրամ կւսմ 46,65 հազ դրամ, ՂՌ լօօկմ -3350 դրւսմ 96650 դքամ (209 2 100 կմ.» 50 դրամ/ց.կմ) կամ -3,35 հազ դրամ: -

Հ, 50

ՏՅ վ Ը

Քանի որ արդեն հաշվարկվել է տարբերակվածռենտան ըստ արտաղրողականության, ուստի անհրաժեշտ է հաշվարկել վերը ճշված բանաձնի

Հչ-յ0կմ տարրե-

տն

րակված

կմ

մտարբեուր

րակված ռենտան

գինը

86.65

1083.13 46.65

583.13

239.1

2988,13

2113,13

13723

17 15,3

87.23

169,1

1090,3

Հչ-100 կմ -

ա-ի

տարբե-

րակված գինը ռենտան -3.35 24,73

309,06

81.55

1019.37

Ալյոսակի տվյալներից երեում Է, որ 100 կմ ռեռավորության վրա գտնվող 1-ին տնտեսության հողատարածքները ոչ ոք չը գնի, նույնիսկ բւսըձը բերքատվությանպայմաններում, քանի ռր այն եկամուտ չի ապահովում: Ի՞նչպես վարվել: Արդյո՞ք դա ճշանակում է, ռր այդ հռղակտորը չի օգտագործվի:

Հ-

Կատարված հաշվարկներից երեում է, որ տարբերակված ռենտան, ինչտես նան հողի գինը` կախված շուկայից ունեցած հեռավռրությունից, կտրուկ իջել է: 100 կմ հեռավորության դեպքում 1-ին տնտեսության հողատարածքների մշակությանն անարդյունավետ է. քանի որ չի ապահովվել

շանույթ:

Որոշենք 1-ին տնտեսության հողատարածքի գինը` հաշվի առնելով տարբերակվածլրիվ ռննտան (երբ Բ.,- 8.6):

Գյօյմ 86,65 : 008 Գեդվմ - 46,65 : 0.08 -

1083,13 հազ. դրամ/հա, 583,13 հազ. դրամ/ հա:

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

1.2.4. Հռղատալւածքիայլընտրանքային

զնահատականը

Խնդրի սլայմանում ենթադրվում էր, որ բոլոր տնտեսություններում մշակվել է միայն մեկ մշակաբույս` հացահատիկ: Սակայն ուսումնասիրությունը ցույց տվեց, որ 100 կմ հեռավորության վրա գտնվող 1-ին տնտնսությունում հացահատիկի մշակությանը եկամտաբեր չի: Գոյություն ունի իրավիճակից դուրս գալու երկու ուղի. կամ իջեցնել բեռնափոխադրման ծախսելը,կամ մի մշակաբույսը փոխարինել մեկ ուրիշով: Առաջին ուդին կապիտալատաի է ն կարող է փոխհատուցվել մեծ ծավալի բեռոնափոխադրումների դեպքում: Երկրորդ ոսլու դեպքում փոխվում է մասնագիտացման ուդվվածությունը: Շուկայից հեռու գտնվոդ տնտեսություններում ավելի է զրաղվել անճասնաբուծությամբ,քան մշակել հացաճմպատակահարմար հատիկ: Ընդ ռրում` հացահատիկը կարելի է փոխարինել խոտով, սենաժով

կամ սիլոսով: Հարց է առաջանում` ինչպե՞սորոշելցանքատարածությունների կառուցվածքը այն տնտեսություններում,որտեղ զգալի են տրանսպորտայինծախսումները: Դիցուք` 100 կմ հեռավորության վրա գտնվոդ տնաեսութրաններում որոշել ենք մշակել եգիպտացորենն առվույտ, որոնց վերաբերյալ հայտնի են հետնյալ ավյալները (աղյուսակ 1). Ադյուսակ 1 Արտադրականն եզրափակիչծախսերըկերային մշակաբույկմ հեռափրության վրա գտնվու սերի 1 հա-ի հաշվով

ԴՌ.յհա

Նգիպտացորենիհամար` ԴՌյ ԴՌշ ԴՌյ

Առվույտիհամար

հազ.դրամ/հա

8. Տ

6: ՏՅ|

ՀԳ 2Յբք

ՏՃ

-3.35

24,73 81.55

«Յ5Յ-`

:8 Յ

սիլոսի համար

ՅՅ. 2ՅՅ5։:| 3855)

8Յ ԷԼ»

104,35

101,53 95.20

Քա

ՅՅ --

986.0 986.0 986.0

ՏՅ)

ոմուտ

542.0

425,0

370.0

23.

աղ«2

45,0 32,5

քատվությամբ:

օգտագործման արդյունաՌրոշել յուրաքանչյուր հոադատարածքի ԼՈՒԾՈՒՄ

444,0 հազ. դրամ, 561,0 հազ. դրամ, 616,0 հազ.

դրամ:

110.0 60,0110,0 45,0 1100 32,5 -

Շ-

50,0 հազ. դրամ, 65,0 հազ. դրամ. 71.5 հազ. դրամ:

ԴՌ

10062:

լիա,

Շ անհ

Հաշվարկմանարդյունքները ներկայացնենքաղյուսակ

2-ում:

Ադյուսակ2 Առանձինմշակաբույսերի համար հաշվարկված տարբերակված ոենտան ն շահութաբերությանմակարդակը

110.0 60.0

110,0 110,0

:»

338.

"Հացահատիկի 1 հա-ի տարբերակված ռենտայի հաշվարկմանկարգը ներկայացված է առաջադրանք |.2.3-ում: Հացահատիկի 1 հա-ի անհատական արտադրական ծախսերը որոշելիս օգտվել առաջադրանք 1.2.1-ում առանձին տնտեսությունների համար հաշվարկված ԲԾյեստ ցուցանիշից, որը բազմապատկում ենք բեր-

վետությունը:

Շահութաբերությանմակարդակը(Շչ) հաշվարկվում է ռրպես ստացված տարբերակված ռենտայի (ԴՌյա) ն անհատական ծախսումների (Ծո) հարաբերություն, (52).

2Յ388Յ«2ՅՅ5 |/1285355542555 ՅՅ Ձ 388 285 33 885Յ ՅՏՃ| ՀՏ» Յ

ԴՌ,

Եգիպտացորեն

հ Հացահատիկ

Ծեզը - Ծառը:

986,0 542,0 986,0 425,0 986,0 370,0

ԴՌլ ԴՌ-

(100 տնտեսություններում),

Հացահատիկ

Բ, Յ

ճ-Ձ

8-8ք ոտ5-

Յար

ՒԷ5

-3,35

24.73 81,55

5.5... 5:Յ Յ

24,4 85.66

զիգիպտացոր

Առվույտ

սիլոսի հաճար ,

ՅՅ:

«8

ՒԷՏ

444,0 561.0 616,0

4.3 ո. 5`

81,9

132,0 166.5

5Յ.

Է Հ

ՏՅ

ՅՑ

50,0

Յէ : Ն. ք ՅՅ

ՅՑ

83,3

65,0

77,5

238,5

Արդյունավետությունն կատարված ծախսումներ, առավելագույն հատույցի (բարձը շահութաբերության), ինչպես նան ներդրված աշխատանքի (բարձը սրաադրողականություն)առավելագույն հատույցի ապահովումն է: Նշված ցուցանիշների հաշվարկելիս յուրաքանչյուր մշակաբույսի օգնութհամար նախ որոշենք տարբերակված ոենտան հետնյալ բանաձնի

Հաշվարկմանարդյունքներըցույց են տալիս, որ մինճույն տնտեսուքյունում տարբեր մշակաբույսեր ունեն էականորեն տարբերվող շահութաբերություն ն արտադրողականություն:Օրինակ, եգիպաացորենն աչքի է ընկճում բարձրըարտադրողականությամբ,սակայն ցածը շահութաբերությամբ: Հողօգտագործմանո՞ր ուղին պետք է ընտրել: Ընտրությունը հիմնականում պայմանավորված է բնակչության խտությամբ, հետնաբար` հողատարածքի սահմանափակությամբ:Որքան մեծ է բնակչության խտությունը,

ամբ.

ընտրությանուղին կողմնորոշված է դեպի այնքան հողօգտագործման բարձրացումը:Եվ տադրողականության

Խա

ար-

բնդհակառագը, Աշա լար Գյուղաո րությունները բարձրացումը: Նշված (արհողօգտագործումը կողմնորոշված

ղեպքում

շա-

ԽՆԴԻՐՆԵՐ

Խնդիր

տնտեսությանվարմանհամակարգումհայտնի են որպես եվրոպական ն ամերիկյան (շահութաբերություն) ուղղություններ: տադըողականություն) ճան դրա այլՀոլի այլընտրանքայինօգտագործումըենթաղրումէ արժեքի առկայություն: Հաշվարկենքհողի արժեքը տնտեընտրանքային հողօգտագործմանտարբեր պայմաններում:Բանկային սություններում 874: տոկոսաղրույքնրնդունել Բ, Օգտվումենք հետնյալ բանաձնից.

ԻՆՔՆՈՒՐՈՒՅՆ

ԼՈՒԾՄԱՆ

ՀԱՄԱՐ

գնահատատնտեսական ունեն տնտեսություններում, որոնք են բանջարեղենի

1.1.

Ռենտային մեթուլւվ որոշել հողի կաճը Արարատի մարզի երեք 3.5-ական հա հողատարածություն ն զբաղվում

մշակությամբ: Հայտնի եմ հետնյալ լրացուցիչ տվյալները (Աղյուսակ 1):

"ռենտ.

1ց-ի Բանջարեղենի տնտեսուբյուն- բնրքատվութ- ինքնարժեքը, ների համարը յունը, ց/հա դրամ/ յենտներ

ԴՌվյիա

Գյուղացիական

Բօջ

(Համեմատվոլ

Սար լ

րի

Հացահատիկ

309.13

ուիհամարԱռվույտ

"ե

350000

155000

195000

185000

812.5

968.,75

Խնդիր

Գնահատել հողօզտագոլծման տարբերակները` ելնելով հողի ռնենտայինտնտեսական գնահատականից, եթն 1 հա գյուղպիտակարելի է ճգտագործել կերպ. նի )ուղատարածքը ա) հիմնադրել պտլլատու այզի (1 հեկտարի հաշվով 720.0 հագ. դրամ նն, իսկ անհատական կիչ հազ. դրամ), ծախսերը հաշվով եզրափակիչ բ) աճեցնել բանջարեղեն (1 հեկտարի 1020,0 ռազ. դրամ են, իսկ անհատական ծախսերը` 947,2 հազ. դրամ), գ) օգտագործել որպես կերահանդակ (Է հեկտարի հաշվով եզրափակիչծախսերը 90,0 հազ. դրամ են, իսկ անհատական ծախսերը` 70,5 հագ. դրամ):

Լ2.

հետնյալ

ծախսերը 625,0

եզրափա-

ծախսերը

Խնդիրը լուծել հետնյալ հաջորդականությամբ.

ա) որոշել տարբերակվսծ ռենտան, բ) որոշել հողի գինը ռենտային մեթոդով, գ) հաշվարկմանարդյունքներնամփոփել աղյուսակում:

ԱՐ

625.0

Աղյուսակի տվյալներից երնում է, որ նույն հողատարածքի գինն էահողօգտագործմանուղղությունից: Հետնականորեն շեղվում է` կախված կարելի է գնել ավելի էժան գնով գանքելուվհողատալաածքը բար`առվույտի ն օգտագործել որպես եգիպտացորենի ցանք` ստանալով մի քանի անգամ ավելի տարբերակվածեկամուտ: Քիչ հավանական է հակառակ երնույթը, քանի որ հողի ձեռքբերմանհամար ծախսված ներդրումները ուշ կփոխ-

հատուցվեն:

7700,0

1019,4

տնտեսություն)

տայյորեն

5550,0 7012.5

յուրազմւս

ննե

.Ո

Հաշվարկմանարդյունքնելւնամփոփենքաղյուսակ 3-ում: Աղյուսակ 3 Հողատարածքիայլրնտրանքայինարժեքը հագ. դրամ/հա յ

Մզոտաղ աի

Աղյուսակ

Գործունեության

տեսակը

ԵզրափակիչԱնհատական 1հա-ի

ծախսերը

հա-ի | ծախսերը 1 հա-ի

հսշվով,

հազ. դրամ

հաշվով,

հազ. ղրամ

տնտեսական

Խնդիր

գնահատականը, հազ. դրամ

Պտղատու այգի

Բանջարեղեն Կերահանդակ

Խնդիր

1.5.

Քաղաքամերձտարածքում ճախատեսվելէ կառուցել պահեստարան: Արլ նպատակովմուտ 5 տալուվ պետք է հանվի 15 հա գյուղպիտանի հող: Դիֆերենցիալռենտան 1 հա-ի հաշվով բերքատու տարիներին կազմել է 1 160 դրամ, իսկ ոչ բերքատու տարիներին` 580 ղրամ: Որոշել ժամանակավորապես գյուղպիտանի հողերը շրջանառութհանելու հետնանքով տնտեսական վնասի մեծությունը, թե.

ա) քոլոր տարիներնէլ քերքատու են, բ) բոլոր տարիներն էլ ոչ բերքատու են, գ) բերքատու տարին հաջորդում է ոչ բերքւստուին:

Գնահատել հողօգտագործմանտարբերակները`համեմատե-

լսվ 1 հա գյուղօգտագործելիհոդերի տնտեսական գնահտտականները: Կատարել համապատասխանեզրակացություն: Հողօգտագործմանուղղությունն ընտրելիս ո՞ր չափանիշներն են կիրառվում:Ինչպիսի՞կապ կա հողի քերրիության ն ղրա զնահատման միջն:

շրջանառությունից

յում ից

1.3. Գյուղացիական տնտեսությունն իր տրամադրությանտակ ունի 1 հա գյուղատնտեսականնճշանտկությանհողատարածք: Այն կա-

րելի է օզտագործել հետնյալ կերպ. 530,0 հազ. դրամ, ա) հիմնաղրել պտղատու այգի (Ծար Ծո - 387.0 հազ. դրամ), ք) զբաղվել բանջարաբուծությամբ (Ծեզր-՝1075,7 հազ. դրամ, Ծանե 924.0 հազ. ղրամ) գ) զբաղվել կերարտադրությամբ (Ծեր- 85,5 հազ. ղրամ, Ծաճե- 55:8 հազ. դրամ):

Ընտրել արդյունաբերական ձեռնարկությանշինարարությանօպտիմալ տարբերակը՝հաշվի առնելով նան տրանսպորտայինծախսումները:

Խնդիր

1.6.

Գյուղական համայնքն ունի 1500 հա զյուղպիտանի հողատարածք: Նախորդ տարում ճանապարհաշինարարության, արտաղրական նշանակությանկառույցներիշինարարությանճսլատակովհամայնքի հողատարածքները կրճատվելեն 5 92 ով: Ռրոշել հողերի՝

շրջանառությունից դուրս հանման հետնանքովկռըստիմեծությունը, եբե դիֆերենցիալ ռենտայի միջին մեծությունըկազմում է 180.0

դրամ /հա:

Բանկւսյինտոկոսաղրույթնընդունել 854:

Խնդիր Լ4.

Քաղաքամերձ տարածքում կա 3 տեղամաս, յուրաքանչյուրը` ռրոնց վրա պետք է կառուզվեն արդյունաբերականձեոնարկություններ: Լհա հողատարածքի տնտեսական գնահատակաԱրհսմապատասխանմաբար կազմել է. թիվ 1 տեղամաս` 2500,0 հազ դրամ, թիվ 2 տեղամաս` 2050,0 հազ դրամ, թիվ 3 տեղամաս` 1800,0 հազ դրամ: Հումքի ն պատրաստի արտադրանքիտեղափոխմանտրանսպորտային ամենամյածախսումներըկազմում են. թիվ Լ տեղամաս` 0, թիվ 2 տեղամաս՝ 1750,0 հազ ղրամ, թիվ 3 տեղամաս` 5000,0 հագ ղրամ։ 100 հա,

հազ.

ԹԵՄԱ

ԷԿՈԼՈԳԻԱԿԱՆ

ՎՆԱՍԻ

Ք»-գԹ ՏԱ -2ՍԹԱ)

ԳՆԱՀԱՏՈՒՍԸ

ՏՆՏԵՄԱԿԱՆ

ՍԹԱ,

որտեղ ՍԹԱ, ն՝

1-րդնյութի սահմանային թույլատրելի տարեկան արտաքանակն է (տոննա), ՏԱ, ճ` 1 նյութի տարեկան փաստացի արտանետում է (տոննա), գ-1` անշարժ աղբյուրների համար, -Ղ` Գ-3 շարժական աղբյուրների (ավտոտրանսպորտի) համար: -

Բնօգտագործմանմեջ վնասը մարդու տնտեսական գործունեության ազդեցությամբշրջակա միջավայրի բացասականփոփոխությանհետնանհնարավորտնտեսւսկանու սղցիալականկորուստներն քով փաստացի

կամ

են:

ՏԱ»

Էկոլոգիականվնասը (ազդեցությունը) շրջակա միջավայրի բացասական փոփոխությունն է` կապված դրա աղտոտման կամ ռեսուրսների որակի խախտման հետ: Տնտեսականվնասը էկոլոգիական վնասի արժեքային գնահատումն է: Տնտեսական վնասը հաշվարկվում է կենսոլորտի առանձին ւտարրերի

համար:

նետման

Շարժական աղբյուրներից(ավտոտրանսպորտ) ազդեցության չափր որոշվում է վերը նշված բանաձնով: Սակայն տարեկան արտանետումները (ՏԱ) հաշվարկվումեն հետնյալ կերւվ.

Վ.Ք.

ՏԱ-Ծ ԻՐ

ՑՑԻ

որտեղ Վչ ստուգվող ժամաճնճակահատվածում ավտոտրանսպորտի վազքն է, (կմ), Քզ. ն` | կմ տարածության վրա արտանետվող1-րդ նյութի նորմատիվային քանակն է, որը հաշվարկվումէ համաձայն ճավելյված 34-ի, Ծլ 1-րդ նյութի Շավալտյին կոնցենտրացիանէ, որը որոշվում է հետնյալ բանաձնով. ն`

ԹԵՄԱ

ԱՂՏՈՏՄԱՆ

ՀԵՏԵՎԱՆՔՈՎ

ՎՆԱՍԻ ՀԱՇՎԱՐԿՈՒՄԸ

2.1- ՄԹՆՈԼՈՐՏԻ

ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ

Սանան գործունեության Բուիվանաեայկան հետեանքով կարգ)՝ աշվարկման

ՀՀ

կառավարության

91-Ն ԻԹ2

25.01.2005

մամ

Ծ-1:3(

որտեղ Կո

որտեղ Վերը ն` մթնոլորտային օդի աղտոտումից տնտեսական վնասն Լ՝ արտահայտված ՀՀ դրամներով, Շգ ճ՝ ադտոտող աղբյուրի շրջապատի (ակտիվ աղտոտմանգոտու) բնութագիրնարտահայտող գործակիցն Է (ճաղ/եյված1). Վ ն՝ Էրդ նյաթի (փոշու տեսակի) համեմատականվճասակալությունն արտահայտող մեծությունն է (հավելված 2.3), Ք. ն` տվյալ 6-րդ) նյութի արտանետումներիքանակի հետ կապված գործակիցնէ. Փչ -0՝ է ն ընտրվում է` փոխադրմանցուցանիշն է, այն հաստատուն ելնելով բնապահպանությանգործընթացը խթանելու սկզբունքից: Կարգի համաձայն` ՓչՀ1000դրամ: -

Ք, գոլւծակիցըորոշվում

նակ:

Չի գնահատվումայն նյութերի ազդեցությունը, որոնց նորմատիվային ծավալային կոնցենտրացիան պետականստանդարտովստհմանվածչի: աղբյուրների համար ՍԹԱ-ի բտցակայությանդեսլքում Ք. -ն հաշվարկվումէ հետնյալ բանաձնով.

Շարժական

Ք -գտա:

Նկտիվ աղտոտման գոտու բնութագիրնարտահայտող գործակիցը է` ելնելով աղտոտման գոտու չափերից, տիպից ն տեղադրվածությունից:

(Շգ) տշվում 1.

Եթե ակտիվաղտոտման գոտին համասեռ

հետնյալ բանաձնով.

Շգ որտեղ Մ.

Թեմայում ներկայացվածպայմանական նշանակումներըբերված են վերոհիշյալ կարգից

Կի ն՝ նայն է-լոդ նյութի իրական ծավալային կռնցենտրացիան է, որը որոշվում է չափման միջոցով տեխնիկականզննման ժամա-

Կր»Կը.

է, դրը սահմանված է պետական ստանդարտով, կոնցենտրացիան

առաջացածազդեցությանգնահատման

Մթնոլորտայինօդի աղտոտումիցառաջացածտնտեսականվնասը հաշվարկվում է հետնյալբանաձնով. «Արշ- Շլ Փո Ֆ ՎՆ Ք,

Կա-Կո)/ Կո,

Էրդ ն արտանետվուլ նյութինորմատիվայինծավալային .

ոի,

չէ, ապա՝

Մ,

յ րդ աղտոտման գոտու մակերեսն է, ընդհանուրմակերեսն է, Շգ: ) րդ աղտոտող -

Մ-

աղտոտման գոտու աղբյուրի շրջապատի

(ակտիվ աղտոտման գոտու) բնութագիրնարտահայտող գործակիցն է (հավելված 14),ո- Մ-ի մեջ մտած տարածքների տարատեսակների ընդհանուք թիվն է: 2.

կազմակերպված աղբյուրների համար, երր արտանետող խողովակի բարձրությունը՝ ա) բՀ10մ, ապա Մ-ն որոշվում է հետնյալ եդաճակով. ՄՀ

բ)

բ2

Գտ "7

Շերտայիս20Գ: Է

Գջ

որտեղ ՃՋ 3.

բ,

ՎՄոՆՀ 10002542 (6,75:16,5-Է5802195ռ 12,5 Ի 2.2 19,6)-1000 2 4» 1917,25-7 669 000 դրամ: 2.1.2.

Անհամասեռ ակտիվ աղտոտման գոտու |

զնահատումը

Ջ/75'Ը,

միջավայրի ն արտանետվող զագային խառնուրդի միջին տարեկւսնջերմաստիճաններիտարբերությունն է (" Օ):

Անկազմակերպ ցածր աղբյուրների (աղբավայրեր, պահեստներ, հանքավայրեր) ղեպքում Շգ ի արժեքը դռրոշելիսորպես ակտիվ աղտոտման գոտի ընդունվում է անկազմակերպաղբյուրի սարմաճից 1 կմ հեռավորությանվրա զտնվող զոտու մակերնսը: |

Շարժական աղբյուրների (ավտոտրանսպորտի)արտանետումներից վնասիհաշվարկման համարընդունվումէ Շլ 5: -

2.1.1.

Արդյունաբերականձեռնարկությանկողմիցմթնոառաջացած տնտեսական վնասի լորտի աղտոտմանհետնանճքով

զնահատումը

տնտեսական

Հաշվարկել մթնոլորտի աղտոտումից առաջացած վնասը, եթե ակտիվ աղտոտմանգոտին ընդգրկվածէ արդյունաբերական ձեռնարկության տարածքում, իսկ արտանետմանտարեկան մասին հայտնի են հետնյալ տվյալները՝ ծծմբային անհիդրիդ` 6,7 տ, ՇՕշ 580 տ, ՎՕշ՝` 95 տ, փայտի փոշի` 2 տ:

ծավալների

ԼՈՒԾՈՒՄ

Հայտնի է, որ ակտիվ աղտոտման գոտին անհամասեո է: Տարածաեն 150 շրջանի 25 92-ը բնակեցված տա10 76-ը՝ քաղաքամերձ հանգստիգոտիներածքները, 1274-ը արգելոցնհըը, ըը ն ամւսռանոցնելը, 16 92-ը անտառները, 4 22-ը՝ ձեռարդյունաբերական 19 92-ը՝ վարելահողերը,14 նարկությունները, ն խոտ92-ը՝ ալուտտավայրերը

կազմում մարդ/հւս խտությամբ

հարքները: Արւտաճետումների տարեկան ծավալները ներկայացվածեն աղյուսակ 1-ում:

Արտանետումների տարեկան ծավալները, Նյութերի անվանումը

տոննա

Ալյոսակ

2010թ

2011թ

Ածխածնիօքսիդ

Ծծմբաջըածին

Ալյումինիօքսիդ

լորշիներ)

2012թ :

Ազոտիօքսիդ Ցնդող ցածրամոլեկուլյարածխաջրածիններ (հեղուկ վառելանյութի

Որոշել կազմակերպվածաղբյուրներից արտանետումների հետնանքով առաջացած տնտեսականվնասը երեք տարվա կտրվածքով: Կատարել րել համապատասխան պ խանեզրակացություն: եզրակացությո

Մթնոլորտի աղտոտումից առաջացած տնտեսականվնասը (ազդեցությունը) որոշվում է հնտնյալ բանաձնով.

տնտեսական վնասը

մթնոլորտիաղտոտման հետնանքովառաջացած տնտեսականվնասի

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

ձավեյված 2-ի ն 3-ի՝ գտնում ենք Վ, մեծությունը. ծծմբային անհիդրիդ` 16,5. ՇՕչ՝ 1, ԿՕշ` 12,5, փայտիփոշի` 19.6:

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

է մետրով, աղբյուրի բարձրությունն

Ք: Շգ Փո5՝ հողվելված1-ի "արդյունաբերական ձեռնարկության տարածքիհամար Հ

մթնոլորտի աղտոտումից առաջացած Հետնաբար՝

10 մ. ապա Մ-ն որոշվում է որպես 2 շրջանագծի միջն ընկած օղակի մակերես, որդնց շառավիղներն են`

Շներին Դոր

որտեղ բ -ն`

Շգ

Ըստ

ՎՆ

կկազմի.

բ՛

Ըստ

ԼՈՒԾՈՒՄ շե ից գտմել Խնդրի լուծման համար անհրաժեշտ է հավելված գողրծավնասակարության համեմատական նյութերի համապատասխան ն ցույց արտադրյալը արտաճմետումների փաստացի կիցները:Վերջիններիս հաշվարկԿատարված ծավալը: պ այմանական կտա արտանետումների

ները ներկայացնենքաղյուսակ - ում: Քանի որ ակտիվ աղտոտման գոտին համասեռ չէ, ուստի Շլ-ն հաշվարկվումէ որպես տարբել գոտիներիմիջին կշռված գործակից.

Շ.-(2556

01)/100

թ-ին` 2011թ-ին՝ 2012 թ-ին`

յթ, Վար, «կրթ

19962025-

6.29:

1000»

6,29 6.29

տալիս, որ Կատարված հարցունվազելէ:որ աղտոտմանվնասը տարեցտարի

մթնոլորտայինօդի Ս

ծավալը, (տոննա) պայմաճական Արտանետումների ը

Համեմատական | | | աակ :

Նյութերի Աո անվանումը Ծծմբաջրածին Ազոտի օքսիդ Ցնդող

41.1 12,5

(հեղուկ

ԱԻ

գոլորշիներ

օքսիդ

Անո Ընդամենը

պայմանական

2011թ թ

2010թ թ

2012 ք

ցածրամոլեկուլյար ածխաջրածիններ 3.15 ր

տ): օքսիդ(ՍԹԱ Որոշել մթնոլորտի աւլլտոտման տնտեսականվնասը (ՎՄՌԽ):

16,9

արտանետումներ

ԼՈՒԾՈՒՄ

Խնդրի պայմանից երնում է, որ ակտիվ աղտոտման գոտին լնդգրկված Լ արդյունաբերականձեռնարկության տարածքում, հետնաբար` Շգ

2219.4

Հաշվարկենք յուրաքանչյուր աղտոտիչ նյութի արտամետումների քանակիհետ կապվածգործակիցը. ծավալը Քանի որ ծծմբական թթվի տարեկան արտամճետումների փոքը է ՍԹԱ-ից, ուստի Ք2ռ»- 110տ: (3 2 780 -2 7 630) Ածխածնի օքպոլի համար Ք..2 Հավելված ից գտնենք ռամապատտսխաննյութերի համեմատա49, կան վնասակարության զործւսկիցները`ծծմբականթթվի համար Վ 1: Վերջիններիս ն փաստացի արտանեիսկ ածխածնի օքսիդինը՝ Վ, տումների արտադրյալը ցույց կտա արտանետումների պայմանական ծավալը. 1080». 1) 6470տ, ՀՎ Ք-(Ո1025492 :6470»25 880 000 դրամ: ՎՍԹՆ- 1000 47 օ

տ:

Աղյուսակ 2

Ածխածնիօջսիղ

«Գ:

3545,96 22 304 088 դրամ, 18902708 3005,2 դրամ, 18 383 657 դրամ: 10002 6.29» 2922.68

Մետալուրգիական գործարանը տարվա ընթացքոմ մթնոլռրտ է 125 տ) ն 780 տ ածխածնի արտանետել 110 տ ծծմբական թթու (ՍԹԱ

10»109228-Հ1699»:2--49:9:54-Է

15-1256»

2.1.3. Անշարժ աղբյուրներիցմթնոլորտի

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

աղտոտմանհետեանքովառաջացած տնտեսական վնասի գնտհատումը

1479.6

387.5

27176

ԽՆԴԻՐՆԵՐ

246,48

895.7

3545,96 | 3005.2 | 2922.68

ԻՆՔՆՈՒՐՈՒՅՆ

ԼՈՒԾՍԱՆ

ՀԱՍԱՐ

Խնդիր 2.1.1. Արդյունաբերականկազմակերպությունն ամեն տարի օդային ավազան է նետում 5,8 տ ածխածնի օքսիդ, 3,01 տ ացոտի օքսիդ ն 0,7 տ մուր: Զտման տեխնոլոգիայի ներդրումըհնարավորություն է տվել արտանետումներըհամապատասխանաբար կրճատել20 726-ով,30 Չ2-ովե 15 72-ով: Որոշել շրջակա միջավայրի աղտոտման տնտեսական վնասի կրճատմանմեծությունը:

պայմանականզանզվածըն մթնոԽնդիր 2.1.2. Որոշել արտանետումների լորտի աղտոտմանտնտեսական վնասը ԸՎյթ) հետնյալ պայմաճների դեպքում. ծավալն է` փայՄթնոլորտումտարեկանարտաճետումմճերի տ, թթու` 0,6 տ, ծծմբական 0,4 տ, օքսիդ` ածխածնի տի փոշի՝ տ: տ, 0,2 ,03 քլոր` ցիաճաջըածին0̀ Քաղաքի բնակչության խտությունըկազմումէ 200 մարդ/հա: Խնդիր 2.1.3. Քաղաքում տեղակայվածարդյունաբերականձեոնարկությունն ամեն օր մթնոլորտ է արտանետում հետնյալ աղտոտիչ ճյութերը` ածխածնի օքսիդ` 0,25 տ, ծծմբային անհիդրիդ` 0.1 տ: տ, ծծմբաջրածին`0,6 տ, ֆենոլ` 0,35 Ակտիվ աղտոտման գոտին ընդգրկված է արդյունաբերական ձեռնարկությանտարածքում: Որոշել մթնոլորտի աղտոտումիցտարեկան տնտեսական են վնասը, եթե գռրծարանի աշխատանքայինօրերը կազմում 365-52-:

2.17.

Խնդիր

2.18.

արտանետումների

մթնոլորտի աղտոտման տարեկան տնտեսական

Խնդիր 2.1.9. Շինանյութերի արտադրության արդյունքում տարվա ընթաց105 քում մթնոլորտէ արտանետվում 85 տ ծծմբաջրածին(ՍԹԱ 420 տ): տ) ն450տմուր ( ՍԹԱ Հաշվարկել մթնոլորտի աղտոտման տտրեկան տնտեսական վնասը, եթե ձեռնարկությունը գտնվում է 120 մարդ/կմ՛ խտությամբ բնակեցվածտարածքում: -

Խնդիր

Քաղաքի օդային ավազան է թափվում 300 տ մուր, 0,5 տ 7 տ Քաղաքի տարածքը կազմում ծծմբաջրածին: է 150 կմ. իսկ բնակչությանթիվը` 600 հազ. մարդ: Որոշել մթնոլորտիաղտոտմանտնտեսականվնասը:

2.15.

ցիանաջրածին,

Տարվա ընթացքումմթնոլորտ է արտանետվել 160 հազ. տ վնասակարնյութ: Արտանետումներնունեն հետնյալ կազմը՝ 26 92 ծծմբային անհիդրիդ,43 «2- ածխածնի օքսիդ, 16 Չօ փայտի փոշի, 7.5 ացոտի օքսիդ, 8 225 նիկելի օքսիդ: Ակտիվ աղտոտման գոտին ընդգրկված է արդյունաբերական ձեռնարկությտն տա-

Որոշել վնասը:

72-ը:

ն թիվը կազմու զ մարդ, րդ,իսիսկ մում է 1300 հազ. Խնդիր 2.1.6. .1.6. Քաղաքի բնակչության է արտանետ330 մթնոլորա ընթացքում Տարվա կմշ: տարածքը` տոննա վնասակար վում մոտավորապես 270 հազ. պայմանական նյութ: Զտող սարքերի ներդրումից հետո արտամետումների ծավալը կրճատվեց45 77 -ով: վճվնասըայ ե Ռրոշել մթնոլորտիաղտոտմանտնտեսական

Տարվա ընթացքումմթնոլորտ է արտաճետվում600 հագ. տ ածխածնի օքսիդ, 36 հազ. տ ազոտի օքսիդ, 2,8 հազ. տ ծծմբաջրածին, 1,3 հազ. տ ամոնիակ, 1,8 հազ. տ ֆենոլ: Քաղաքի բնակչության խտությունը 280 մարդ/հա է: Որոշել մթնոլորտիադտոտմւսնտարեկան տնտեսականվնասը, ինչպես նան կանխված վնասը, եթե բնապահպանական միջոցառումների շնորհիվ արտաճետումներիծավալը յուրաքտնչյուր նյութի գծով կրճատվելէ 35 22 -ով:

րածքում:

313 օր:

ձեռնարկություԽնդիր 2.1.4.Քաղաքումտեղակայված արդյունաբերական ճը մթնոլորտ է արտանետումհետնյալ աղտոտիչ նյութերը` ւիո2 շի` 500 տ, ծծմբաջրածին` 0,4 տ, ածխածնի օքսիդ՝ տ, ազոտի տ: տ 0,07 ցիանաջրածին` տ, ֆենոլ` 0,66 օքսիդ՝ Ակտիվ աղտոտման գոտին ընդգրկվածէ արդյունաբերական ձեոնարկությանտարածըում: Որոշել մթնոլորտի ադտոտումից տարեկան տնտեսական վնասը, եթե գործարանի զտող կառույցի միջով անցնում է Խնդիր

Խնդիր

1990 թ-ին մթնոլորտում ՇՕշ-ի խտությունը կազմել է 340 մգ/կգ:Հայտնի է, որ այն տարեցտարի ավելանում է 0,5 22-ով: Հաշվարկել, թե. ա) 2050 թ. ռրքանովկավելանաՇՕչ-ի խտությունը, բ) որ թվականին ՇՕշ-ի խտությունը կավելանա կրկնակի, այսինքն` կարելի է սպասել կլիմայի տաքացում 3-5 Շ"-ով:

2.1.10.

Արդյոք սենյակում կխախտվի սնդիկի թույլատրելի հւտությունը ջերմաչափըջարդվելիս,եթե սենյակի մակերեսը 17 մ" է, մ Ե թափվտծ սնղիկի 7կշիռը` 1գ,սնդիկի գ/մ":

2.1.11.

ՀԱԱ

նդիր

Մեկ լիտր էթիլ բենզինի այրումից մթնոլորտ է արտանետվում 200 գրամ ՇՕ, 20 գրամ ածխաջրածին ն 30 գրամ ազոտի օքսիդ:

լ 2.1.12.

Որքա՞ն է աղտոտված ռդի ծավալը, եթե ավտոմեքենայի վազքր 200 կմ է, Լկմ վազքի դեպքումծախսվում է 0.1 1 բենզին: ՍԹԽ-ն կազմում է ածխածնի օքսիդի համար` 3 մգ/մ,ածխաջրածնինը` 0, ազոտի օքսիդինը` 0,06 մգ/մ: Խնդիր 2.1.13. Սեկ լիտր էթիլ բենգինիայրումից մթնոլորտ է արտանետվել 1 գրամ կապար: Որքա՞ն է աղտոտված օդի ծավալը, եթե ավտղմեքենայի վազքր 200 կմ է, էկմ վազքի դեպքում ծախսվումէ 0.1 լ բենզին: Կապարի ՍԹԽ-ն0 կազմում է 0,003 մգ/մ":

մ՛ մակերեսով ն 3,2 մ բարձրությամբխոհանոցի սանիտարական մաքրման համար օգտագործվել է 200 գրամանոց քլորոֆոսիբալոն: Առողջության համար անվտա՞նգէ սենյակում գտնվելը.եթե հայտնի է, որ քլորոֆոսի ՄԹԽ-ն 0.04 մգ/մ՝է:

Խնդիր 2.1.14.

ԹԵՍԱ

շ2.2

ՂՏ

ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ

ԱՂՏՈՏՄԱՆ

ՍՈՒՐՍՆԵՐԻ

ՎՆԱՍԻ ՀԱՇՎԱՐԿՈՒՄԸ

- ՋՐԱՅԻՆ

ՌԵ

1110-Ն որոշմամբ 14.08.2003 6 (Հաշվարկմանհիմքը՝ ՀՀ կառավարության տնտեսական վրա հետնանքով ռեսուրսների հաստատված ջրային գնահատմանկարգ) առաջացածազդեցության

գործունեության

որտեղ Պլ

ն՝ վնասի հաշվարկի ղեպքում կիրառվող մ-րդ աղտոտող նյութի քանակությունն է արտահուքում, տ, մ ն՝ աղտոտող նյութի տեսակն է,.Քյ ն՝ կեղտաջրի այն քանակն է, որի մեջ աղտոտող նյութը գերան` զանցել է թույլատրելի սահմանային քանակությունը, Կյփաստվերահսկման կետում մ-րդ աղտոտոլ նյութի միջին ւմաստացի խտությունն է աղտոտման ժամանակահատվածում,մգ/լ (գ/մ՞), Կրթու ն` վերահսկման կետում մ-րդ աղտոտող նյութի թույլատրելի խտությունն է` ըստ ջրօգտագործման թույլատրելի պայմանների, ժյ ն՝ մ-րդ աղտոտող նյութի արտահոսքի ժամանակամգղ (գ//4"), է` հատվածն սկսած աղտոտմանսկզբից մինչն դրա վերացմանվեր-

ջը, ժամ:

Ջրավագան թափվողծանը մետադմերի`ցիանի, քրոմի Ը/Ռ, պղնձի, ցինկի, ֆտորիդների,աղերի քանակությունը` Պ»չ-ն որոշվում է հետնյալ բանաձնով.

ՊԵ-Ք(Կ

- Կ բուլ)Ճ ժ»

փաստ

10,

որտեղ Պ-ն` ցիան, պղինձ, քրոմ(Պ՛1),ցինկ, ֆտորխլներպարունակող ծաճը մետաղների աղերի քանակությունն է, կգ-էկվ, Կ փաստ ն` վերահսկման կետում ցինկ, ցիան, պղինձ, քրոմ (ՄԷ, ֆտորիդներ պարունակող ծանը մետաղների աղերի միջին փաստացի խտությունը է` աղտոտման ժամանակահատվածում, կգ-էկվ/լ, Կ թոյլ- ն` վերահսկման կետում ցինկ, ցիան, պղինձ, քրոմ (ՄՍ, ֆտորիղներ պարունակող ծանը մետաղներիաղերի ջույլատրելի խտությունն է` ըստ ջրօգտան` ցիան, պղինձ, գործման թույլատրելի պայմանների, կզ-էկվ/լ, Ք (ՄԷ, քրոմ ցինկ, ֆտորիդներ պարունակողծաճը մետաղներիաղերի պարունակությունը գերազանցուլղ կելտաջրի քանակությունն է, Ժ- ն` մ-/ժամ, նշված աղտոտող նյութերի պարունակությունըգերազանցող արտահոսքիտնողությունն է, ժամ: -

տնտեսական գործունեությանհետնան-

Ջրային ռեսուրսների վրա նյութերի քանակութքով առաջացած ազդեցությունըկախված է աղտոտող ն յանից, վնասակար նյոաթերիսահմանային թույլատրելի մակարդակից դրանցազդեցությանժամանակահատվածից: նյութերի քանակությունը հաշվարկվում է համազարկային Ատոտող (երբ վճասակար նյութերի քանակությունը 100 ն ավելի անզամ գերազանցում է թույլատրելի սահմանային նորման) ն հաստատագրված (երբ վնասահսակար նյութերի քաճակությունըէականորենչի շեղվում թույլատրելի մանային ճորմայից)ալւտահոսքերիհամար: Համազարկային կամ հաստատագրված արտահոսքերի դեպքում որոշվում է հետնյալ բաճաձնով. աղտոտող նյութերի քանակությունը Պլ

Քո

Կջույլ) Ճ (Կճփաստ-

ժ/

10". Կ փաստ Կմթույլ »

Վնասակար

նյութերի:

սանմաճային

են Թեմայում ներկայացված պայմանականնշանակումներըբերված վերոհիշյալկւսրգից

մակարդակը

ՀՀ

բնապահպանության նախարարության կողմից հաստատված արտահոսքում վնասակար նյութելլի սահմանային թույլատրելի քանակությունն է: Ազդեցության ժամանակահատվածն աղտոտման սկզբից մինչն ավարտնընկածժամանակահատվածն ժամ: Տ:

օոլենտնե,

ային

վում 1 հետնյալ կերսլ.

է,

ւռուռու Վոր --

տնտեսանան

ԶորԿկ մ

մնասր հաշմարե-

որտեւլ Վեոր ն` ջրային ռեսուրսներին աղտոտվածության հետնանքով հասցված վնասի չափն է` հաշվի առնելովջրային ռեսուրսի կարզը, -

թույլատրելի

Զ. ն՝ջրային ոեսուրսներին աղտոտվածությանհետնանքով հասցված վնասի չափն է մ -րդ աղտոտող նյութի արտահոսքի դեպքում (հավելվածներ 7-16), Կ-ն ջրային ռեսուրսի կարգով պայմանավորված գործակիցնէ (հավելված 5 ) -

Աղբով ջրային ռեսուրսի աղտոտման չափը որոշվում

բանաձնով.

է հետնյալ

Զար-ՏՃԲ:Մ»10-, աղբի հավաքմանարժեքն է միջին հաշվով, Տ-0,03 աղբով աղտոտված ջրային մակերեսն է, մշ, ն՝ բալային մեծությունն է, ռրը բնորոշում է աղտոտվածության Բ աստիճանը (հավելված 19)-

որտեղ Տ

ն՝ սլացող Մ

դրամ,

ն՝

տվածության

հնտնանքն

ացման

ատանճքնե,

որտեղ Մ.

Մակերեսայինհոսքաջրերովգետի աղտոտման

տնտեսական վնասի զճահատումը

Գետափնյա ամառանոցներից գետն է թափվում 1000 տ բերրի հող (կախյալ նյութեր) ն 10 տ սննղատարը: Գնահատել մակերեսայինհոսքաջրերովզետի աղտոտումից ստացվող տնտեսականվնասը:

ԼՈՒԾՈՒՄ

Ջրային ռեսուրսների` կախյալ նյութերով ն սննդատարըերով պայմանավորված աղտոտվածության տնտեսական ազդեցության գնահատումն ըստ ջրային ռեսուրսի կարգի, ռրոշվում է հետնյալբանաձնով.

Վ..-

Կո)

ն՝

աղտոտվածությանհետնանքներիվերացման աշխատանքների իրականացման դեպքում վնասի չափն է մ-րղ նյութի արտան` վնասի հատուցման չափերն են միջոցներ հոսքի ղեպքում, Ն չձեռնարկվելու ղեպքում, ն- ն` աղտոտող նյութերի հավաքման յուրաքանչյուր ժամանակահատվածնէ, Աչ ն` ադտոտող նյութի հավաքված քամակության տեսակարար կշիռն է ընդհանուր քանակությունում ամեն ն-րդ ժամանակահատվածումն որոշվում է հետնյալ կերպ. -

2.2.1.

ակա-

նազման դեպքումանտեսականվնասըհաշվարկվումէ հետնյալ կերա.

Մ.-ԽՆԱ-Ֆն(Ա 1001»

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

ԶաՃ Կլ»

Վ.-Զ, որտեղ Վ Վ.-ն ն

«Կլ:

պ խանաբար կախյալ Վ.Վ.-ն համապատասխանաբա

նյութե նյութերովու

սննդատարըերով ջրային ռեսուրսներին հասցված վնասի չափերն են` հաշվի առնելովջրային ռեսուրսի կարգը, հագ. դրամ, Զվա-0 ե Զ-ն համապատասխանաբար կախյալ նյութերով ու

ջրային ռեսուրսներին հասցված վնասի չասննդատարրերով են` (հավելված 70 ն 42,

փերն Զբ- 27,116 հազ.

դրամ, Կ-ն է` 5): (հավելված

նավռրված զործակիցն

Զա.

1412 հագ. դրամ, ջրային ռեսուրսի կարգովպայմահամաձայն վերը նշված կարգի -

Ոչ ձկնատնտեսայինկարգի ջրային ռեսուրսիհամար Կզ Վլմ.Հ 141.224 0 Հ 1412 հազ. դրամ, Վ, Հ27,11621.0 27,116 հագ. դրամ:

1ը օ Ար ՀԱ, «10092, Պլ -

նյութի հավաքված քանակությունն է, Պյ- ն՝ մ-րդ նյութի քանակությունն է աղտոտմանամբողջ ժամանակահատվածում,Կգ ն` վճասի չափի նվազեցմանգործակիցն է ադտոտվածությանհետնանքնելի վերացման համար միջոցներ ձեռճարկվելու ղեպքում (հավելված ճ), որը կախված է արտահոսքի ավարտման նե ջրի՝ ։:աղտոտման վերացման աշխատանքների ավարտման ժամկետներիտարբերությունից:

որտեղ Պլ

ն՝ աղտոտու

աղտոտող

1,0,

հոսքաջրերովգետի աղտոտումիցստացվող 2. կան Մակերեսային վնասը

Վո

ՆՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

Վր«1412:

2.2.2.

տնտեսա-

27,116- 16832 հազ. դրամ:

վթարային արտահոսքիցվնասների Նավի աշվարկը

Վթարի հետնանքովջրային ավազան է թափվել 0,28 տ ճավթ: Վթարի տնողությունը90 օր Է: Թափված նավթի զանգվածիորոշման ն լաբորատոր

անցկացմանծախսերը կագմել են 80 հազ. դրամ: հետազոտությունների ն աղտոտման աղբյուրի վերացման փաստացի Նավթի հավաքման են հազ. դրամ: Որսված նավթի քանակը 0,2 տ Է, ծախսերը կազմել տեսակարար ծախսերը կազմել են 6000 ղրամ: Համաորի օգտագործման համազարկային ձայն հավելված 11-ի` նավթամթերքների վճասը հաշվարկվումէ Զ՛նավբ ներից ջրային ավագանիաղտոտվածության տ » բանաձնով:Վնասի հաշվարկմանպահին հազ. դրամ/տ Պլոր ԿԲ-ի տոկոսադրույքը կազմել է 12.77:

արտանետում-

Հաշվարկել բաց թողած օգուտը (չստացված օգուաը)

Գնահատել մակերեսային հոսքաջրերով զետի աղտոտումից ստավոլ տճտեսականվնասը:

Խնդիր 2.2.3. Քաղաքի տարածքում տեդակայված է երկու արդյունաբերական կազմակերպություն:Դեպի ջրային ավազան դրանց արտաճետումճերի տարեկանծավալը կազմում է` 1-ին կազմակերպություն`5 տ պղինձ, 2 տ մկնղեղ, 6 տ ճավթա2-րդ

վնասի ընղհանուր

չափր։

ԼՈՒԾՈՒՄ

6 հազ. (02տ դը դր (80 հագ. Չստազված » հազ. օգուտը 5.90 /365 հազ. 92,79 դրամ: 100) օր (12 Հ

դը))

Խնդիր

Վճասը

4140 հազ.

դրամ/տ 2(0,

28-0.2)

3055-Է1.2-Է 92,79-- 3560,2

հագ. դր:

ռեսուրսին նավթիարտահոսթից ջրային է 3560,2 հազ ,

Եզրակացություն

դրամ:

հասցրած ընդհանուրվնասը գնահատվել

ՄԹՈՒ Ց

սինթետիկնյութեր, 30

կախյալ

Ջրային ռեսուրսի կարգը հաշվի առնող գործակիցը՝ԿԿկ 6, ընդունել 0,8: Որոշել ջրային ռեսուրսների ադտոտման ընդհանուր տնտեսական վնասը:

Ւ Ցուզում.. Հաշվի առնել, որ վնասը իրականվնաս չստացված Օգուտ, հ ռեսուրս խախտված վերականգկամ որտեղ իրականվնաս կորցրած -

նման ծախսեր:

մթերք,

2:24 2.4. Արդյուճաբերական

Ինթափվի Ա ան յեկտ վրանները այ ջրային կազմակերպության

կողմից ամեն

րի

նյութ` 116 տ, սույֆատներ` 160 տ. քլորիդներ` Լ3 տ, միտրիտկեր՝ 1317 կգ. սինթետիկնյութել` 1518 կգ: Վնառակար նյութերի որսման աստիճանը կազմում է` սուլֆատների համար` 70 94, քլորիդների համար՝ 45 22, սինթետիկ նյուհետո թերի համար` 50 92: քի ջրային ավազանի մեջ: Որոշել ջրւսյին ռեսուրսներիաղտռտման տնտեսական վճաւը: ճ, Ջրային ռեսուրսի կարգր հաշվի առնոդ գործակիցը` Կլ ընդունել 0.8:

եքազա վում Կեղտաջինիը աբրումից -

ԽՆԴԻՐՆԵՐ

Խնդիր 2.2.1.

ԻՆՔՆՈՒՐՈՒՅՆ

Հրագդան կիրճի ափին |

ծակիցը3.0

ՀԱՍԱՐ

ԼՈՒԾՄԱՆ

Խնդիր 2.2.5. Հետագոտությանննրի արդյունքում պարզվել է,

իրավիճակի գոր(էկոլոգիական լվացվել է 120 |

ամառանոցներից ն 2 սննդատարը:

է) տեղակայված

տ բերրիհող (կախյալ նյութեր) գետի աղտռտումից Գնահատել մակերեսայինհուսքաջրերով ստացվող տնտեսականվնասը:

տնտեսությունգյուղացիական (կախյալ

Արարատի մարզում գտնվալղ նյուզետն են թափում 160 տ բերրի հող ները ամեն տարի տ ետը ն նյութ: տ 0,16 օրգանական թունաքիմիկատ թեր), 0.4 (էկոլոգիական իրավիճակի գործակիցը` 1,1) պահածոների գործալյանին ապանովումէ նան ամհրաժեշտ ջրով:

Խնդիր 2.2.2.

դրամ/մո :

Խնդիր 2.2.6. Որոշել ջրի աղտոտումից ձկնամթերքի կորուստը, եթե Հրագդան գետի մակերեսը2310 կմ՛է, ձկնամթերքիճիջին ելքը 100 կգ/կմշ է: 1կգ ձկան միջին գինը 1500 դրամ է: Ձկնապաշարների վերարտաղրությանտնուլոությունը 3 տարի է:

որ 10 օր շա-

րունակ գործարանիկեդտաջրերիառանց զտվելու թափվել են Հրագդան գետ: Գետի միջին տարեկան հոսքը կազմում է 97 մյվրկ: : Կեղտաջրերիզտման սակագինըկազմում 18.9 ն Որոշել աղտոտված ջրի ծավալը դրա աղտոտումիցառաջացած վնասի մեծությունը:

Խնդիր 2.2.7. Որոշել Հրագդան ն Գետառ գետերի աղտոտման տնտեսական վնասը վերջին 3 տարիներին:Հատուկ պահպանվողջրային ոե3,0: Հիմնական աղտոտիչներիքանակութսուրսների համար Կլ ունները ներկայացվածեն հետնյալ աղյուսակում

անվանումը

13,0

16,0

25.4

Օրգանականնյութեր Նավթ ն ճավթամթերքներ

Ֆոսֆոր

9,0

30,6

30,0

4,9

3,1

24.0

18.0 5.8

29.0

Բացատրել, թե ջրային ավազանի աղտոտման հետնանքով իճչպես է փոխվել տնտեսականվնասի մեծությունը:

Խնդիր 2.2.8.

1973 թ մարտ ամսին Ֆրաճսիայի ափերի մոտակայքում ճավթի լցանավի (ոոանկեր)վթարի հետնանքով ծով է թափվել մոտ 230 հազ. տոննա ճավթ: Հաշվարկել ջրի այն ծավտլը, ոթում ոչնչացվել են ձկնատեսակները, եթե ձկների ոչնչացումը տեղի է ունենում նավթի 15 մգ/լ ն դեպքում: խտության

Իթափվել նավթ» ԽՈի արյունի հետնանքով ծով հազ: տոննա Որ է ,

նավթաշերտով ծածկված ջրի մակերեսը, եթե շերտի հաստությունը կազմում է մոտ 3 մմ, իսկ նավթի խտությունը800 կգ/մ՝է:

քան

ԹԵՄԱ

2.3

ՀՈՂԱՅԻՆ

ՌԵՍՈՒՐՍՆԵՐԻ

» "

ՏՆՏԵՄԱԿԱՆ

ՀԱՇՎԱՐԿՈՒՄԸ

Ընդհանուրառմամբ` հողայրն ռեսուրսներըվրա տնտեսական ազդեցության գնահատումըկատարվում Է նետեյալ բանանով, ԱՀԾԱ: ՀՇ

որտեղ Ա

Թեմայում ներկայացվածպայմանականնշանակումներըբերված են

Ա.Հ ե ԱՀ որտեղ

Դ6

Ժ ԾՈՒՎ,

-0 ն

Ծ.զ հաշվարկվումեմ հետեյալ կերպ, ի

Սլո «Վբ

ն՝

Ժ/65:»

Գր «Գր.

աղբռտմտն հետնանքովխախտված(վնասված)հողամասի (տարածքի)արժեքն է` խախտման (վնասման) պահից մինչե հողամասը (տարածքը) նախնական (նորմատիվային)տեսքի բերելու ճկահանջներիվերականգնման)պահն ընկած ժամանաահատվածի ն` աղբոտման ենբարկված համար, Մտ հողամասի (տարածքի) մ (տարածքի) վարձակալության Ս

ը"

ային կաո աաերն

ային

սակագինն

է,

որը

հաշվարկվումէ.

ա) գյուլատնտեսական հողերի համար` որպես ՀՀ կառավարության 03.07.1997թՎ 237 դրոշմամբսահմանված ՀՀ-ում գյուղատնտեսականհողատեսթերիկադաստրայինմիջին գուտ եկամուտ (ճավելված 26), բ) ոչ գյուղատնտեսական(այլ նպատակայինԱշաճակության) հողերի համար` ՀՀ 24.12.2003 թ Վ 1746-Ն որոշր

կառավարության

մամբ հաստատված`ՀՀ բնակավայրերիհողերի կադաստրային գնահատմանկարգի համաձայն` որպես տվյալ հողամասիկա-

դաստրային գին: Ժ-

վերոհիշյալ կարգից

ԱՎ. -

Հողի աղբուռմամ դեպքում Լ...

Հողային ռեսուրսների վրա տնտեսական գործունեությանվնասները

ն`

ՎՆԱՍԻ

հետնյալ դեպքերում.

ազդեցություննէ, Ծչվ Ա"վնճասված հողամասը նախնական (նդրմատիվային)տեսքի բերելու համտր անհրաժեշտծախսերն են, Ա. - ն՝ վնասվածհողամասիարժեքն է, ԾրՎ ն՝ ազդեցությանհետնանքների ուսումնասիրության ն վերլուծության հետ կապված ծախսերնեն:

(Հաշվարկմանհիմքը՝ ՀՀ կառավարության25.01.2005 ՀԾ 92-Ն որոշմամբ հաստատվածհողայինռեսուրսներիվրա տնտեսականգործունեության հետնանքովառաջացածազդեցությանգնահատմանկարգ)՝

ի հայտ գալ

հողի դեգրադացում(հողի բերրի շերտի վնասում կամ ոչնչա-

ցում):

կարող են

թափոններով,

Արտանետումներիծավալր, տ 2010թ 2011թ 20..թ

Նիտրատներ

հողերի ն ճ լերի տնտեսական կան շրջանառությունից բացաղում, հողի աղտոտում քիմիական նյութերով, հողի աղբոտում կենցաղային,շինարարական, արտադրական

Աղյուսակ

Ելակետային տվյալներ

Աղտոտիչների

գյուլատնտեսական լ կ

ն` աղբոտման

հետնանքովխախտված (վնասված) հոդամասի (տարածքի)խախտման (վնասման) պահից մինչն հողամասը տարած ճախճ (տարածքը) նախնական(նռրմատիվային)տեսքի բերելու (պա -

Դ7

հանջների վերականգնման)պահն ընկած ժամանակահատվածն է արտահայտված օրերով, 365 ը՝ օրերը տարի դարձնելու գոլծակիցն Ւ, Գբ 0` հողամասի (տարածքի) բնապահպանական արժեքը հաշվի առնող գործակիցն է (հավելված 20), Գթ- ն աղբոտված հռղամասում (տարածքում) տեղադրված (կուտակված, թափված) թափոններիվտանգավորության(թունունակության) գործակիցն է (հավեյված 21):

որտեղ Ծջ

ադտոտման ենթարկվածհւղամասի վերին շերտի փոխածախսերն են (շերտահանման,բւարձման, տեղափոխման,նոր շերտի փռման ծախսերը),Ծգ ն՝ ադտոտ-

ծվ -ն հաշվարկվում Ծ.«-Զթ

-ԷԶթՍ»

«Ս:

(կամ Ծթ)2

-Զ»

ենթարկված հողամասի վերականգնման են(որպես բուսածածկույթիվերականգնմանսակագնին հողամասի մակերեսի արտադրյալ), ենթակա հ ենթարկված հողամասիվերին շերտի օգտաԾօգ աղտոտման հանման ծախսերնեն, ռրը հաշվարկվումէ, որտեղ Սօգ

աղբոտման բեռնատեղափոխում,

ոիի անո վան րաի Վի

մազի ասնէ) րամտոննայով կամ դրամ/մ--ով, Բով (կամ) օգտահանման

սակագի

ամ

ն՝

ների տեղադրմանհամար բնապահպանական վճալն է:

փաս-

Ծս,

ն՝

ն`

թաղման ն

հղղի ադտոտված վերին շերտի օգտահանման սակագինն աղտոտման ենթարկվածհողամասի մակերեսնէ` մշ-ով, Բհողի աղտոտված վերին է, մ, ԾԿ ն` հողի շերտի խորությունն վերին շերտի ծավալային կշիռն է, տ/մ: է, Մ

ոնճների

բուսածածկույթի

ծախսերն վերականգնման

Ծօզ-Սշզ «ՄՀԲ»

ԲԿ,

որտեղ Զթ ն` աղբռտման ենթարկվածհողամասում կուտակվածթափոնների զանգվածն է, տոննա, Ծթ ն՝ ենթարկված հողամասում կուտակված թափոններիծավալն Է, մ., Սչ ն՝ թափռնների տրանսպորտային փոխադրման (բարձում, թափում) սակագինն է դրամ/տոննայով -

անհրաժեշտ

ման

բանաձնով՝

է հետնյալ

ն՝

համար րինման

դեգրադացիայի դեպքում Լ. Հողի

-Տն

կերպ.

ԱզՀ

թափոն-

ծ.

հաշվարկվում:են

Մու ՃՎր «Ժ/365:Գ:2Գ:2

Գյ,

ողամա

ն` աղտոտման հետեանքով որտեղ Աչ խախտված (վնասված) սի արժեքն է, ՄոՂ ն` աղտոտման ենթարկվածհողամասի մտկեն` րեսն է մ-ով, սավարձակալության -

Հողի աղտոտմանդեպքում Ա.

կերպ.

ԱՀ

Մ -

նն

Մող «Վո

հաշվարկվում են

Ծ«ՃԺ3652

գ Գայ"Գ

հետնյալ

Գար»

(տարածքի)

ծ.զ-ն հաշվարկվում

բաճաձնով,

է հետեյալ

Ծզ

Ծջ

Ծո

տարի դարձնելու գործակիցն է, Գր օրերը

ն`

օրե-

աստիճանըհաշվի առնող գործակիցնէ (յամելված 24) Գգ ն՝ շրջակա միջավայրիվրա դեգհողերի ազդեցությունը հաշվի առնող գործակիցն է -

րադացված (հավելված 25):

(նորմատիվային)

-ը՝

հողամասի արժեքը հաշվի առնող գործակիցն է (հավելբնապահպանական ված 20), Գ-ն` հողամասի վնասման

րով,

Վբհողամասի ն` աղտուռման

բազիսային հետնանքովխախտված (վնասված) հողամասիխախտման (վնասման) պահից մինչե հողամասըճախնական տեսքի բերելու պահն ընկած ժամանակահատվածն է է, Ժ կագինն

ն` աղտոտման հետնանթով խախտված (վնասված) հողամաորտեղ Աչ սի (տարածքի) արժեքն է, Սաղ ն՝ աղտոտմանենթարկված հողամասի մակերեսն է` մ-ով, Վբ 6՝ տողամասի վարձակալության բազիսային սակագինն է, Ժ- ն` աղտոտման հետեանքով խախտված (վնասված) հողամասի խախտման (վնասման) պահից մինչն հողամասը(տարածքը) նախնական տեսքի բերելու (պահանջների վերականգնման) պահն ընկած ժամանակահատվածնէ օրերով, 365 ը՝ օրերը տարի դարձնելու գործակիցն է, Գաղ -6ն` հողամասի աղտոտվածությանմակարդակըհաշվի առնող գործակիցն է (հավելված 22) Գան հողամասի աղտոտվածության խորությունըհաշվի առնող գործակիցնէ (հավելված 23):

հետնյա

ծ.

-6 հաշվարկվում է հետեյալ բանամ նով,

Ծ«-Գլ«Սվ«Մ ր

որաեւլ|Սվ

ն՝ հողի վերինշերտի վերականգնմանաշխատանքների սակաՄ- ն՝ վերականգնմանենթակա գինն է, հողամասիմակերեսն է, մ՞: -

ղրամ/մ՛,

Ծօգչ

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

2.3.1. Գյուղատնտեսական շրջանառությունից եռղերը բացառումիցստացված վնասի հաշվարկումը

Որոշել գյուղատնտեսականշրջանառությունից հարկադըյալ դուրս եկած հողերի փոխարեննոր յուրացվող հողերի արժեքի նորմատիվը նգյուղատնտեսական արտադրության կորուստը Արմավիրի մարզում, եթե կադաստրային պայմանական 1հա-ի տնտեսականգնահատականըկազմում

ղեպքում գյուղատնտեսականարտադրության կորուստների որոշման մար: Մեր օրինակում կստանանք` Կյու. Գյուղ

Եզրակացություն.12

9414 հազ. զ. դր դրամ:

հա գյուղատնտեսականհողերի շրջանառությունից հանելու տնտեսականվնասը կազմել 9 414 հազ. դրամ:

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

Նախատեսվել է շրջանառությունից հանել 12 հա, որից վարելահողեր՝ 3,5 հա, խաղողի այգիներ՝ 1,5 հա, բնական խոտհայքներ՝ 7 հա:

Ելակետայինտվյալներ կադաստրայինհեկտարի ն | հեկտար նոր յուրացվող հողի արժեքի նորմատիվըորոշելու համար ր

Է.

Յ5

5Յ

ՅՅՔ

-- 5

ՒԷ

ԷԷ

շ.

| Բազմամյա

Վարելահողեր

տնկարկներ

Բնական

խոտհարքներ

Ցուցումներ.

ՅԻ-՝ ՅՆ | ՅՅ

ւՀԾՅ

անի

Հա

Յ658 ՅՅ

5.Յ

ՅՅ Գ 5 ԸՅՃ

ՃՇՅՔ ոՅՔ

38358

138, ատ 5.8-.5

|88ՅՅ |82ն58

16494

37.299

19794

Ըստ են

պալարը Հոդի աղբոտման

տնտեսական նաս ժն վրասի

Փաստացի ուսումնասիրություններով պարզվել է, որ մեկ ամսվա ընթացքումառանց թույլտվության 900 մ՝ ծավալով շինարարական թափոններ են տեղադրվելգյուղամերձտարածքում զտնվող բնական խոտհարքների նպատակովօգտագործվող 0,015 հա-ի վրա: Ազղեցությանհետնանքնեն վերլուծությանհետ րի ուսումնասիրության կապվածծախսերը կազմել են Ծու«-. 150 հագ. Չափագրումովպարցվել է, որ թափոնների միջին դրամ: ստությունը 1,5 տ/մ է, իսկ վտանգավորությանղասր 4 է: 1տ թափոնի տրանսպորտային տնդափոխմանսակագինը3000 դրամ է:

103)

2.3.2.

ԼՈՒԾՈՒՄ

Նախ հաշվարկենք աղբոտման հետեանքովխախտված հողամասը նախնականտեսքի բերելու ծախսերը,

ԾՎ

որտեղ Զթ

Զթ

Սչ փԶթ»: Սթ

Ծթ

Բւ,

ն`

աղբոտման ենթարկված հողամասում կուտակված թափոններիզանգվածն է, տոննա, Ջթ- 1,5 : 900 1350 տ, ն` Ծթ աղբոտման հռղամասում կուտակված ենթարկված 900մ3 թափոններիծավալն է, մ, Ծթ ՍՏ ն՝ թափոններիտրանսպորտային փոխադրմանսակագիննէ -

հաշվարկվում են հտմեմատվող արտադրանքը (կամ համախառն ն զուտ եկամուտը) հռալոնային հեկտարից ստացված արտադրանքին (շահույթին) հարաբերելումիջոցով: Նոր լունացվող հողերի արժեքի նորմտտիվը որոշվում Է պայմանական կւսդաստրային հեկտարի տարածությունըբացմապատկելովնորյուրացվող հոդերի համար կատարված ծախսերի միջին կշոված արժեքով: /

րառվում

(062.7)

դրամ:

է 375 հազ.

(Ա64,4 5 3.5)Է(1979.42 1,5)

հա-

հեն հենտարնելը

առանձին հռղատեսքերի` հաշվարկված նորմատիվները կիգյուղատնտեսական շրջանառությունից հոդերի բացառման

Ս»

ՄՏ դրամ/տ, դրամ/տոննայով, -- 3000 ն` ն

թափոններիթաղման (կամ) օգտահանման սակագինն է (կամ փաստացիծախսն է) դրամ/տոննայով կամ դրամ/ մ-ով, շինարարականթափոնների թաղման սակագինը հաշվի չի առնված, ՍօՀ 0, -ն՝ թափոններիտեղադրման համար բնապահպանական վճարն է, Բ. - 60 ղրամ/տ: -

Կստացվի՝

Ծչզ

1350:

-Է

1350»:60-Հ

ԾշչշԳլ«Սկ«Մ

հազ. դրամ:

որտեղ

Հաշվարկենքաղբոտմանհետնանքովխախտված հողամասիարժեքը.

Աչ

Մտ

2Ճ

Վր «Ժ/3657Գբ

«Գր,

Գբ Խ4 (հավելված 20), 2Լ): Գր -2

ն՝

ՄՀ- 14,5

մ-,

հողամասի վարձակալության բազիսային սակագինն է 26): Ղրպես գյուղամերձ բնականխոտհարք` Վո-- 29,3 (հավելված հազ. դրամ/հա, 30օր -ն`

Վո

ԱԻ

ենթակա հողամասիմակերեսն է մ՛,

հողի վերին շերտի վերականգնմանաշխատանքներիսակագինն է, դրամ/մ-, ՍՀ 60 դրամ/17, ԳԿ- 2 (հավելված 24)

Մոր -ն՝ աղբոտմանենթարկվածհողամասի մակերեսնԷ մ-ով, ՄւՐ

աա :

Սզ

որտեղ -

Կստացվի`

ԾԿ 2.

լ 145000».

17400

հազ. դրամ: |

Հաշվարկենք հողի դեգրաղացիայիհետնանքով խտխտվածհողամասի արժեքը.

Կստացվի` Աչ

(հավելված 2,93 Ա

30/365

Ա. որտեղ

1.4 4

0,101

|50Հ

4281,1 հազ. դրամ:

ան

Վր տն

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

Գլ

Գր

Մ--

հողամասիվարձակալությանբազիսային սակագինն է. հաշվարկվում է գյուղատնտեսականհողատեսքերի կադաստրային միջին գուտ եկամտով,Վ/-:6,97 դրամ/մ(հավելված 26) ն՝

օլ,

Գր1-

1/4 (հավելված 2 20), ԳԿզՀ2,0 (հավելված 24) 03 (հավելված 25): Գ.

Հողի դեգրաղազիայիտնտեսական վնասի հաշվարկումը

Գր

որը

տեղումՓաստացի ուսումմասիրություններովպարզվել է, որ առատ ների հետնանքով Լոռու մարզի գյուլական համայնքի 14,5 հա վարելահող ենթարկվել է ջրային էրոզիայի: Չափագրումով պարզվել է, որ հողի վնասմանաստիճանըմիջին կարգի է: Հողի ղեզրաղացիայի հետնանքով խախտվածհողամասիվերականգնմանտնողությունը25 օր է: 1 մ՛ հողամասի վերականգնման ծախսերը կազմում են 60 դրամ: Ազդեցության հետնանքների ուսումնասիրության ն վերլուծության նպատակով կատարվելէ 80 հազ. դրամի ծախս: Հաշվարկել հալի ղեգրադացիայիտնտեսականվնասը:

Ժ/365»

հողամասիմակերեսն է մ,

Ժ Հ25

2.3.3.

հողի աղբոտման տնտեսակա աղբով

Ըյսպիսով շինարարական վնասը կազմումէ 4281.1 հազ. դրամ: ւ

Վր

ն Բին երթակա կամ 145000

Մ-

10115 ղրամ կամ 0,101 հազ, դրամ.

Մ»

Կստացվի Աչ

145000: Ա-

6,97

լզ 17400

25/365

-58,15

1.4 42:

80Հ

03Հ 58,15 հազ. դրամ,

17538,15չ հագ. ղրամ: լ

Այսպիսով` հողի դեգւրաղազմանտնտեսական վնասը կազմում 17538,15 հագ. դրամ:

ԽՆԴԻՐՆԵՐ

ԻՆՔՆՈՒՐՈՒՅՆ

ԼՈՒԾՄԱՆ

ՀԱՄԱՐ

ԼՈՒԾՈՒՄ

Խնդիր է,

Նախ հաշվարկենք հողի դեգրադացիայի հետնանքով լխախտված հողամասընախնականտեսքի բերելու ծախսերը.

23.1

Բացատրել հոլի

աղտոտումից վնասի առաջացման (էմիտենտթողարկողներին ներին): Բնութագրել վմճասակարարազդեցություններըշրջակտ միաղտոտման մեխանիզմը: Նկարագրել

ջավայրի վրա: (Յուրաքանչյուր ուսանող այն պետք է այն կատարի իր մարզի կամ գյուղական համայնքի օրինակով):

Խնդիր

2.3.2. ԱրագածոտնիմարզիԿոշ գյուղի բնակչությունը ամբողջ տարի 0,5 հա տարածքի վրա տեղադրել է տարբեր տեսակիթափոններ: Մասնավորապես` վտանգավորության 3-րդ ղասի թափան` 700 տ (բնապահպանականվճարը` 4800 դրամ/ա), 4-րդ դասի թափոն 2000 տ (բնապահպանական վճարը` 1500 դրամ/տ): Պարզվել է, ռը այդ հողատարածքը կարելի էր օգտագործել որպես խոտհարք ն անհրաժեշտ է կուտակված աղբը տեդափոխել մի ուրիշ վայր: Դրա համարիկպահանջվի 15 օր ն 3500 դրամ/տ

Խնդիր

2.3.4.

Անասունների ն գերծանրաբեռնված անկազմակերպ արա-

ծեցման հետնանքովԿոտայքիմարզի 300 հա կերահանդակ ենթարկվել է ուղատարման:Հողի վերին շերտը 10 սմ խորությամբ ոչնչացվել է տարվա 5 սմ -ի փոխարեն (Գ. -նճ 1-ից նախռրդ դարձել է 2): Հեռագնաարոտավայրերի կադաստրայինմիջին զուտ եկամուտը Կոտայքի մարցիհամար 9,2 հազ. դրամ/հա է: էհա-ի հաշվով տարեկան ստացվող եկամուտը35 հազ. դրամ է: չուոՀոդիվերականգնման ղությունը 10 տարի է:

տեսակարար ծախս: Հաշվարկելհողի աղբոտման տնտեսականվնասը:

Որոշել գյուղատնտեսական շրջամառությումիցհարկաղրյալ եկած հողերի փոխարեն նոր յուրացվող հողերի արժեքի նորմատիվը ն գյուղատնտեսականարտադրության կորուստը Կոտայքի մարզում, եթե կադատորային պայմանական 1հա-ի տնտեսական գնահատականըկազմում է 272,5 հագ. դրամ: Նախատեսվել է շրջանառությունիցհանել 9 հա, որից վարելահողեր՝ 4 հա, խաղողի այգիներ` 2,5 հա, բնական խոտհարքներ` 2,5 հա: Օգտվել ստորն բերված աղյուսակից:

Խնդիր 2.3.3. դուրս

Աղյուսակ

Ելակետային տվյալներ կադաստրային հեկտարին | հեկւռար նոր յուրացվող հողի արժեքի նորմաւռիվըորոշելու համար.

ՅՅՃՅ8

Գզ.յուղատճտեւական8885 5 Զ -՞։

հողատեսքերը 5533 «ՅՅ

| 2 | 3 | | լ

Վարելահողեր Բազմամյա տնկարկներ

1144,9 222.3

ՏՅ ՅՅ» |

ՅԾԲՏ| |Ս8Յճ 88 8

|/883|

ՏՏ

ՀՏՅԲ Յաշ

Բ: Յ

Էթ-

ՔՅՅՅ

՞Ծ

աջ

|Բ8Տ5

|Թ:Բաք 8ՅՀ

Բ:

|6ՅՅ

Ջ -՞

Բնականխոտհարքներ

95,3

Բնական արոտներ

18,7

48|

ԹԵՄԱ

ԱՐՏԱԴՐՈՒԹՅԱՆ

ԾԱԽՍԵՐԸ:

ՇՐՋԱԿԱ

ԷԿՈԼՈԳԻԱԿԱՆ

ՄԻՋԱՎԱՅՐԻ

ԱՂՏՈՏՄԱՆ

ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ

ՕՊՏԻՄՈՒՍԸ

Արտանետված

Ցանկացած արտադրական գործունեություն իր ագդեցությունն է թողնում շրջակա միջավայրի վրա ն այդ ազդեցությունը լինսւմ է մեծ կամ

վնասակարնյութերի հասցրտծ

0|01011Թ6|/40|90|130

արտաղրականզործունեություն պայմանավորում է երկու տեսակի ծախսումներ` մի կողմից, դրանք վնասակար արտանետումներիռետեանքով առաջացած կորուստներն ու վնճտսներնեն, մյուս կողմից` այդ ադտոտվածությւսն վերացման, կամ, այլ կերպ, բնապահպանական միջոցառումներիիրականացմանգծով կատարված էկոլոգիականծախսումները: Ներկայիս արդիական|սնդիրճերիցէ աղտոտվտծության կանխմանն ուղղվտծ ծախսումների` տնտեսագիտորեն հիմնավորված մակարդակի որոշումը: Արտադրողը կանգնած է երկընտրանքի առաջ. կամ տնտեսել բնապահպանական ծախսումները, որը, սակայն, կհանգեցնի արտանետումների ն վնասի մեծացմանը, կա մ կրճատել վնասը բնապահպամնաԱսն ծախսերի մեծացմտն հաշվին: Գոյություն ուճի տյնպիսի իրավիճակ, երբ էկւլոգիական ծաիխւասմնելըհասնում են նվազագայնի: Հենց դա էլ շրջակա միջավայրի աղտոտվածությանտնտեսականօպտիմումն է:

Վնասակարնմյութերի արտանետման ծավալը,

օ|5/10115

փոքր: Էկոնոմիկայի տեսանկյունից` յուրաքանչյուր

Տնտեսագիտության

աղտոտվածության ն

սահմանային վնասները հատվում են:

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

Սահմանտյին վնասների ն ստհմանային էկղուգիականծախսերի հաշվարկումը

արեր թ

անենեեե

0|51|10|15

Վ0

ն էկոլոգիական ծախսերի աոեմակ ան ամանի չորոստման օպտիմումը գտնելու է հաշվար-

Շրջակա

համար անհրաժեշտ կել| սահման անային ծախսերըվնասները`նկատի ունենալով օպտի-

մալությանհետնյալ պայմանը. ՃՐԴ

ե թե

Ս):

242)

որտեղ

ն՝

ոռ,

ԳՍԸԴ «262

ինն

ընդ որում

«2

Փ. Մ-Ճ

տեխնոլոգիական գործընթացների արդյունքում առաջացած

թափոններիծավալն է, (1,-7,2.3.ռ),

ն"

շրջակա միջավտյրըարտանետված վնասակար նյութերի ծավալն է, ( 7-7/.2.3. ո). տ

"ր որսված վնասակարխառնուրդների ծավալն է, (:-7.23..ո)

տ,

"-ը՝ 7 20 22-ի ծավալիվնասակարնյութերի վնասազերծման ընդհանուր ծախսերն են, հազ. դրամ,

ԵՌ Ճ( 2

Որսված վճասակար խառնուրդճերի ծավալը, 2

Օգտվելով 1, 2 աղյուսակների տվյալներից` հաշվարկել մթնոլորտի աղտոտման սահմամայինծախսերըն վնասը` իմանալով,դը ծծմբի արտաղրության ժամանակ առաջանում է 50 տ վնասակար նյութ: Աղյուսակ 1 Ծախսումների ֆունկցիան,հազ. դրամ | Վնասակար խառ-

||20125 |

ԼՈՒԾՈՒՄ

3.1.

մամա

վնասը, ՍԸ

մեջ ապացուցվել է, որ տնտեսական օպտիմումը այն կետն է, ելբ սահմանային ծտխսումները

անի

Վճասիֆունկցիան,հազ. դրամ

ն՝

շրջակտ միջավայրարտանետված1՛ ծավալի վնասակար նյութելի հասցրած վնասը, հագ. դրամ, -

ն՝

շրջակա միջավայրիաղտոտման համար հասարակութկրած ընդհանուր ընդ) էկորւզիականծախսումներնեն, հազ.

Ար ան

ԷՐ

ժ269

վճասակար խառնուրդներիվնասազերծման

տոննա

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

ահմանային ծախսերն են. հազ. ղրամ.

ԳԵՐԴ.ն`

ՎՄ

ծավալի վնասակաը նյութերի արտանետման

Հաշվաըկման արդյունքներնամփոփենք աղյուսակ 3-ում:

ՍԸ

Աղյուսակ 3

Սահմանային ծախսերը,

140|

100|55145|

09|28|5

աաու

Արտադրական գոլւծընթացիարդյունքում առաջանում է 10 տ պայմանակտն թափոն: Հայտնի է, որ շրջակա միջավայրինդասցրած վճասի ֆունկցիան ունի հետնյալ տեսքը.

Սահմանային ծախսերը ն սահմանային վնասները,հազ. դրամ

Շրջակտ միջավայրիադտոտմաճ տնտեսական էկոլոգիականծախսերի աշվարկումը

սահ-

մանային վնասն է, հազ. դրամ:

3.2.

օպտիմումին. ԱԱ

4Մ՛

Վնասակարխառնուրդներիորսման բնապահպանական ծախսումների ֆունկցիանունի հետնյալ տեսքը. 2(Ճ)

4207)

ԼՈ

օ6|տվ

| 40|35|

40|50|60|90|

120:

մՄ

Վնասակար նյուբերի արտանե-

տումները, 17

Ռրսված արտա-

նետումների

|25120|/115|

ԵՐ)

477: -Մ

լր

-Ս(20) ՍԸՀչատ)

40 հազ. դրամ,

իսկ բնապահպանականընդհանուրծախսերը՝

օպտ)2(30) -

-Է

2ՕԿպա) -

40:60

2(10- Մ):8: ՝

որտեղից Ճ-2,8

րի

օպտիմալ ծավալըկազմում Է 2,8 տ: օպտիմալ ծավալը հավասար կլինի`

(«23

10-2,8

7,2

տ:

Հաշվարկենք ընդհանուր էկոլոգիակտն ծախսումները աղտոտման տնտեսական օպտիմումիտեսանկյունից. Ւ(Ճ) Ս(/)Հ 7Ր) -» ոո, Հ

60 հազ. դրամ:

Այս դեպքում շրջակա միջավայրի ւսդտոտման տնտեսական օպտիմումի տեսանկյունիցհասարակությանկրած էկոլոգիականծախսերը կլինեն.

ՔՄպտ )- Սաս)

20)-

ՀՅւ42:15» ոլո,

104-208, կստանանք ոտանա աաայունը Որսվող թափոնների ծ

ող,

կւսխվածությանհամաձայն` կարող ենք զրել.

ՒԾՈՒ Մ

ՍԸ/ԴՀ 270)-»

4Խ՞ գ.

ՒՐԴ)-

Աղյուսակ 3-ի տվյալներից երնում է, որ արտանետումների օպտիմալ ծավալը` Ճառ 20 տ, իսկ վնասազերծմանօպ30 տ: Այս դեպքում շրջակա միջավայրին տիմալ ծավալը` պտ հասցրած ընդհանուրվնասըհավասար կլինի`

(հազ. դրամ)

Շրջակա միջավայրի աղտոտման ն արտադրական ծախսերի տնտեօպտիմումը գտնելու համար անհրաժեշտ է հաշվարկել սահմասական նային ծտխսերը ն վնասները`ճկատիունենալով օպտիմալությանհետնյալ պայմանը.

2-7

ԵԶՐԱԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆ.

Սահմանային վնասները,

(հազ. դրամ):

ԷՕ.8)

(4»(2,8) «:20::04272:

5136:10 51.36:

02)

դլլամ

109,44 160.8 հազ. |

100 հագ. դրամ''

ԵԶՐԱԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆ.

շրջակա միջավայրըարտանետված2,8

ծավալի

51.36

Ս(7)

որս. խառնուրդների խո թափոններից 7,2տվնասակար գրամ են 109,44 հազ. դրամ: Հետնաափոնների

կազմում է

վնասը

ընղհանուր

հասցրած

հազ.

ընդհանուր ծախսերը կազմում տնտեսական օպտիբար` ընդհանուր էկոլոգիականծախսումները են 160.8 հազ. դրամ: մումի տեսանկյունիցկազմում ման

ԽՆԴԻՐՆԵՐ

ԼՈՒԾՄԱՆ

ԻՆՔՆՈՒՐՈՒՅՆ

է 8 տ թաԱլյումինի արտադրությանարդյունքում ստացվում 1Լնն ծախսերը ներկայացված աղյուսակ փոն, որի վնասազերծման

Խնդիր

3.2.

ում:

Վնասազերծվողթափոնների ծավալը, տ Գումարայինծախսումները, հազ. դրամ

Է35(հազ.

բնապահպանականծախսում-

անար 3.4.

Գծային հավասարումների հետնյալ համակարգը ներկայացսահմանային վճասի կախվածությունը աղտոտվածության

ծավալից.

Բ6-Ն)-0

ՒՀՍ ՅԷ

(0 Հ05«ՒԻ20,.

ՍԹ 221-100:

Ելակետայինտվյալներիհիմանվրա հաշվարկել.

սահմանային ծախսերը, բնապահպանական ընդհանուրծախսերը, եթե որսվող արաանեբ) բնապահպանական 5 տ, տումների ծավալը չի գերազանցում եթե որսվուլ ծախսումները, միջին գ) թափոններիվնասազերծման 5 տ, 3 տ: ծավալն արտանետումների

ա)

է Խնդիր 3.3. Արտաղրականգործընթացիարդյունքում առաջանում հասցպայմանականթափոն: Հայտնի է, որ շրջակա միջավայրին րած վնասի ֆունկցիան ունի հետնյալ տեսքը.

«Մ

|30, 100), 100,200):

ընդհանուր

(0,30)

Կառուցել ալտոտվածության ծավալից (Ց սահմանային վճասի (ն՝ կախվածության գրաֆիկը: Որոշել տվյալ տարածքի ասիմիլյացիոն տարողությունը ն շրջակա միջավայրի կայսւնության սահմանը: Հաշվարկել շրջակա միջավայրին հասցրած վնասիմեէ 40, 25, 200 ծությունը, եթե աղաոտվածության ծավալը հավասար

Աղյոաակ

թ2(հագ. դրամ):

Գտնել շրջակա միջավայրի աղտոտմանտնտեսականօպտիմումըն էկոլոգիական ընդհանուր ծախսերը վերջինիս տեսանկ-

տ:

դրամ):

յալ տեսքը.

նում

ն հասցԽնդիր 3.1. Հայտնի է, որ ջրամբարի՝կեղտաջրերովաղտոտման ված վնասի միջն գոյություն ունի ուղիղ գծային կախվածություն: ձեռնարկությունըամեն ամիս ջրամբար է արԱրդյունաբերական տաճետում 120 մ` կեղտաջուր: Շրջակա միջավայրինհասցրած պատամենամյա վնասը գնահատվելէ 48 մլն. դրամ: Գրաֆիկորեն ն Բնապահպանակերել թափոնների վնասի փոխկախվածությունը: մ": կան սահմանային վնասն ընդունել 10

մերի ֆո Աարոն դենրանն

Խնդիր

ՀԱՍԱՐ

ԹԵՄԱ

ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՍՆԵՐԻ

ԲՆԱՊԱՀՊԱՆԱԿԱՆ

ԺԱՄԱՆԱԿԻ

ԱՌԱՆՑ

ԳՆԱՀԱՏՈՒՄԸ

ԳՈՐԾՈՆԻ

ՀԱՇՎԱՌՄԱՆ

ԱՐԴՅՈՒՆԱՎԵՏՈՒԹՅԱՆ

միջոԱռանց ժամանակի գործոնի հաշվառմանբնապահպանական

որոշվում ցառումներին ներդրումներիտնտեսականարդյունավետությունը ցումիջին տնտեսագիտական ժամանակաշրջանում է ներդրումայինողջ միջոցուցանիշների տարվա առաջին ցանիշների կամ էլ շսհագործման են ցուցանիշները. ցով: Առավել հաճախակիհաշվարկվում հետնյալ ծախսումների տնտեսական արդյունավեա) բնապահպանական

բ)

ԿՎ

Ատ

ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ

տություն,

ոլորտում կատարված կապիտալ ներդըումբնապահպանության (բացարձակ)արդյունավետություն:

ՃԵԿ

(Վ - Վ)-ՃԵԿ ԳԱԱ: ԳՆ» ՇԱՀոԳ

Աք ԳՆ»

ՇԱՀԱԳ

Ընապահպամականմիջոցառումների զուտ տնտեսական արդյունքը (ԶՏԱ) որոշվում է տնտեսական արդյունքի (ՏԱ) ն կատարված ծախսումների րի (Ծ) թյասբ (9 տարբերությամբ.

ԶՏԱՀՏԱ-Ծ.

կամ ավելի մանրամասն`

(ԿՎ

ԶՏԱ-

ԶՏԱ»

ՃԵԿ)

- Ծ-ասո Հ Գու '

Բնապահպանականմիջոցառումըհամարվում

Բնա

նության

կատարված

ոլորտում

ԿՆ:

արդյունավետ,երբ ւմնե

նե

կապիտալ

է ընդհանուր (բացարձակ) արդյունավետությունը ( Աբաժ հաշվարկվում (Ծա) (ՏԱ) ծախսումների շահագործական Բնապահպանական ծախսումների անտեսական արդյունավետութ- տնտեսական արդյունքի ն ծախսումների (Ծ) հարաբերությամբ. տարբերության է միջոցառման բնապահպանական յունը (Արտ) որոշվում ներդրումից բնապահպանական ՏԱ Ծոլասդ Ը, -Վ,)-ՃԵԿ)5...տ ստացված տնտեսական արդյունքի (ՏԱ) ն կատարվածծախսումների(0)

ներիընդհանուր

ու

հարաբերությամբ.

ԱՆՏ

ՏԱ ՀԸ»

Տնտեսական արդյունքն (ՏԱ) արտահայտվումէ կանխված տարեկան տնտեսական վնասի (ԿՎ) ն միջոցառմանիրացումիցստացված լրա(ՃԵԿ) հանրագումարով. ցուցիչ եկամտի ՏԱ

ԿՎ

ՃԵԿ,

ճախքան բնապահպանականմիջոցառումը որոշվում ն միջոցառումիցհետո մնացորդային վնասի (Վշ) ստացված վնասի (Վյ)

որտեղ ԿՎ

տարբերությամբ. րը

ԿՎ Հ Վլ

Վշ:

գծով կատարվածծախսումնեԲնապահպանականմիջոցառումների են կերպ. հետնյալ որոշվում Ծ

Ծեաս3

Գ,

ԿՆ,

ն` տարեկան շահագործականծախսումներն են, որտեղ ԾեասԳ նորմատի0` ո, կապիտալ ներդրումներիարդյունավետության ն՝ կապիտալ ներԿՆ է 0,12-0,15), վային գործակիցը (ընդունվում -

դրումներնեն:

ՏԱ-ն

ն Ծ -ն

տեղադրելովԱչՆչ բանաձնի մեջ` կստանանք.

ՈՍՑ

Ծ ւււՅԳո«ԿՆ

Կապիտալ ծախսումներն արդյունավետեն համարվում, երբ Արս» ԳՆ: Բացի տնտեսական արդյունքից` բնապահպանական միջոցառումճերն ունեն ճան սոցիալ-էկոլոգիականարդյունք: Սոցիալ-էկռլռգիականարդյունքներնարտահայտվում են բնակչության ֆիզիկական զարգացման բարելավման ն հիվանդացությանկրճատման, կյանքի տնողության ն ակտիվ գործունեության ժամանակաշրջանի երկարացման,էկոլոգիականհավասարակշոության,բնությւսն գեղազիտական արժեքավորությանպահպանման մեջ: Սովորաբար սրանք արժեքային տեսք չունեն, սակայն բնակչության առողջության բարելավումնուղեկցվում է մի շարք տնտեսական հետնանքներով` սոցիալական ապահովագրության ն հիվանդների բուժման ծախսումների տնւռեսում, աշխատանքի արտադրողականությանիջեցման ն անաշխաւոունակության հետնանքով արտադրականկորուստների կրճատում ն այլն: Սոցիալական արդյունքը կարելի է ներկայացնել հետնյալ կերպ. ԱԽոո- Արզ `

ՆՐ ն`

փՄոտո ԻԱբոԾԻ `

ԱԱոջսդոր» Մ

որտեղ Ա.իզհիվանդացությանհետնանքովզուտ աշխատուլլների արտադլրանքիկորստիկրճատմանարդյունքն է ն հաշվարկվում է հետնյալ բանաձնով. Աբ

Թչրգ

Աստ (Մօու ՄօԲ2), -

հիվանդներիթիվն է, Այոտ ճ` մեկ մարդ-օրումստացված քանակն է, Մօր, ե Մօբշ ն՝ մեկ աշխատողի արտադրանքի զուտ աշխատած մարդ-օրերիթիվն է ճախքան միջոցառումըե միջոցառումից հետո:

որտեղ ԹչրՎ

ն`

Վ` սոցապ հիմնադրամիցփոխհատուցմանկրճատման ն է արդյունքն հաշվարկվումէ հետնյալ բանաձնով.

Այոտատ -

ԱԽՈՑԿՊ - ԹՀ,

ՆՊ(Մզր.

Գնահատել զտող կառույցի շինարարության տնտեսական արդյուճավետությունը: Որոշել վնասի կանխման մեծությունը, եթե ձկնատնտեսությանտարեկանկորուստներըկարող են հասնել 220 հազ. դրամի: ԼՈՒԾՈՒՄ լ.

ՄօԸ2)»

մեկ հիվանդինտրվող ճպաստի (անաշխատունակության դիմաց վճարի) մեծություննէ:

որտեղ ՆՊ

Վեմ Զ/ՅՀ«Կկ Հավը Զ ռավբ 4 Գվ.

ն՝

ԱԲՈՒԾ յունքն է

ԺՏ ծախսերի երի կկրճատման աշխատուլներիբուժման ր

ն`

հաշվարկվումէ հետնյալ

ԱրՈւժ.6- ԹՀրՎամք)Ճ Օա) որ

Ջրային ռեսուրսների`կախյալ ճյութերով, նճավթամթերքովե ծանը մետաղներով պայմանավորվածաղտոտվածությանտնտեսականազդեցության գնահատումը, հաշվի առնելով ջրային ոեսուրսի կարգը, դրոշվում է հետնյալ բանաձեւվ.

բանաձնով.

ՆԹ

մետաղ ՎՀանը

0՝ ամբուլատոր

ստացիոնար

ն`

պայման-

ճեկ հիվանդի

ե հիվանղանոցներում, բուժման տնողությունըպոլիկլիճիկաներում -Ա՝ մեկ հիվանդի բուժման միջին ծախսերն են պոլիկլին Ծաս, Ծո բ. ն Սստաց. ճիկաներում ն հիվանդանոցներում,

էկոլոգիականպայմանների նորմալացմանշնորհիվ բարձրացմանարդյունքն աշխատանքի է ըստ է: Նյութական արտաղրությունում զոտ այնհաշվարկվում նյութական իսկ ոչ արտադրության հավելաճի, արտադրանքի ոլորտում` ըստ ծախսերի կրճատման:

ԱՐՏԱԴՐՈՂ

արտադրողականության

Հ3.02

ԱԼԵ11Ւ14,57:6:38)

ծախսումները՝90 հազ. դրամ:

Վրսդ -- Վճկնատնտ Ջվն.կանխ |

ջրային ռեսուրսների ադտոտիչ նյութերով աղտոտվատնտեսական ազդեցության գնահատականն է, մ՝ ձկնատնտեսությանտարեկանկորուսոներն են, Վկճատնտ.-

որտեղ Վր

ճ՝

ծՓութան

396220 Ջպճ կանխ --

616 հազ.

Հաշվարկենք զտող կառույցի շինարալության ԽԻՆ ԲԾ

կգ-ով:

Զ Զրավբ՞Է մաճրմետաղ)

396,18 հազ. ղրամ:

Մակերեսայինհռսքաջրերովլճի աղտոտումիցստացվող վնասի ն ձկնատնտեսության կորուստների կանխման տնտեսական զճահատականը որոշվում է հետնյալ բանաձեով. (Ջլոկառխ)

գնահատումը

անխվել է ծ զտող կառույցի շնորհիվ կանխվել տե ճոր տեղակայված արտանետումների 3.0 է) Սնանա թափվու կարգը լիճ (էկոլոգիական 4,8 տ-ով, ճնավթամթերքը` ծավալը` կախյալ նյութերը` մինչե 750 տ-ով մետաղմերը՝ ծանը ներԶտողկառույցի շինարարությանվրա կատարված կապիտալ տարեկան դրումներըկագմում են 2650 հագ. դրամ, իսկ նրա շահագործման

4.1.

քաղաքում մ

Կլ

Կ ( ի ՀՎլյ. Ւ ՎճավթԻ Վլ ունը մետաղ-Վրճդ

Ջրային ռեսուրսներիվրա տնտեսական գոլրծուն նեության հետնանքով առաջացած բացասականազդեցության օբյեկտներիկառուցմանարդյունավետության բնապահպանական

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

նյութերով, նավթամթերքով ու ծանը մետաղներով ջրային ռեսուրսներինհասցված վնասի չափն է` հաշվի առնելով ջրային ռեն Զշաճը համասուրսի կարգր, հազ. ղրամ, Զլտ-ն ն Զճավթ-Մ մետաղ-ն ու նյութերով, նավթամթերքով ծանը պատասխանաբար կախյալ մետաղներով ջրային ռեսուրսներինհւսսցված վնասիհատուցման չափն է, (հավելված 101113) Կն ջրային ռեսուրսի կարգով պայմանավորված գործակիցն է (հավելված 5), Կլ- 3,0

Զ ձանբըմետաղ

համապատասխանաբարկախյալ մետաղ-մ Վեպն ն Վանը

որտեղ Վ-ն

Օլստաց)Ծատաս). Ծլամբ) ԹՀբաստաց) Է

Է յցան Գ թիվն հիվանդների աերում բաժվող եղԹ

արդ-

Ծա

դրամ:

շահագռրծմանբերովի

ԿՆ,

ռրտեղ Ծ,ահազ6` կառույցիշահագործմանամենամյա ծախսումներն են, ն՝ կապիտալ ճերդրումների ընդհանուրտնտեսահաց. դրամ, Գ", կան արդյունավետությաննռրմատիվայինգործակիցնէ(0,12), -

զտող կառույցի շինարարությանհամար անհրաժեշտ կապիներդրումներնեն, հազ. ղրամ.

-ն՝

ԿՆ տալ

0,122» 2650-

ԲԾ «90

Աղյուսակ

Վնասակարնյութերի խտությունը նախքան բնապահպանական միջոցառումըՆ միջոցառումիցհետո

հազ. դրամ:

ջրավազան թափվող արտանետումներիկանխման տնտեսականարդյունքը(Արզտ).

4. Որոշենք

զուտ

ԸԾ, Ատնտ՞Ջպնկանխ.208 հազ. դրամ: Առստ- 616 5.

Աաաա իւիական

Հաշվարկենք զտող կառույցի շինարարությանընդհանուր տնտեսական

նյութեր)

(Արմդտճտ.)արդյունավետությունը Աոտ

Ա՛րրդտտ ՀԲԵ Ը

Ա՛լ ոտ

շահագ

ԻԳ

«ԿՆ

լնկախ

-ԲԾ «

շահավ

Կախյալ նյութեր Ամոնիակային ազոտ

Խտությունը,մգ/լ նախքան զտումը զտումից հետո

Նյութերի անվանումը

«ԿՆ ՆՖ

Ֆոսֆատներ 10՞ Ցուցում.

մգ//

0,5

3.5

----լ

35.2

տի:

0,23

ԼՈՒԾՈՒՄ Արոդտնտ-

0,51:

Որոշենք սարքավորման շահագործման ընթացիկ ծախսերը

(Ծ7ահազ).

ղնարարությունը է, ոռ նպատակահարմար կ նպ շինարարությունը ն. զտող կառույցի Եզրակացություն. քանի որ աղտոտող նյութերով ջրավազանիաղտոտմտնզուտ տնտեսական արդյունքը` Աասա- 208 հազ. դրամ 0, իսկ ընդհանուր նկատելիորենբարձր է նորմատնտեսական արդյունավետությունը 0,512 Գ - 0.12: տիվայինիցն կազմումէ` Արճդտնտ-

«05000» 307«(1

Ծո 2.

4.2.

Գետառ

որոշումը ձեռքբերմանտնտեսականարդյունավետության սարքավորման ւ

հազ. դրամ, .ակը` քանակը սպառվողէլեկտրաէներգիայը 1ԿՎտ -ի

30 դրամ, սակազինը՝

5 ՄՎ տ,

դյու:

Դ0 հ մ միջոցառմանտնտեսական արդյունավե Բնապահպանական տությունը կարելի է որոշել երկու տարբերակով`առաջին՝ ըստ կանխված վնասի մեծության. ձրրորդ` ըստ բնապահպանական նե ճատման: վճարների կրճատմա լ

Տարբերակ 1. Նախ որոշենք զտող սարքի աշխատանքի տնտեսական արդյունքը: Տնտեսական արդյունքն իրենից ճերկայացնում է աղտռտող նյութերի արտանետումների կրճատման հետնանքով կանխված վնասը

(ՃՎադ)ԷՃ ՃՎրոոԸԸՀԱմ. Վսզոտ՞Ւ ՃՎՎդետերգենտ՞Ւ ՃՎգոսֆատ Ւ Զղետերգեկտ -Կլ ( Զվա Զոզոտ Ւ Զ ֆոսֆատ )): -

մ: զտմանենթակա կեղտաջրերիտարեկան ծավալը՝ 150000 Սարքավորմանտեղակայոմը հնարավորությունկտա ջրավազանում Ստորն ներկայացված են նյութերի ՄԹԽ-ն: պահպանել վնասակար ելակետայինտվյալները: «

ջրային ռեսուրսներինհասցված վնասի չափը (Զչ) կախված է նյութերի քանակությունից, ուստի նախ որոշենք տարբեր աղտոտուլ ճյութերի պարունակությունը286 000 մ` կելտաջրում.

Քանի

որ

Պլ

750.000

զետի հռսքաջրերի մաքրման նպատակով

Որոշել կեղտաջրերիզտման սարքի ներդրմանտնտեսականարդյունավետությունը,եթե հայտնի են հետնյալ տվյալները. սարքավորմանձեռքբերմանարժեքը` 1080 հազ. դրամ, սպասարկողանձնակազմը` 1 մարդ, տարեկան ֆոնդը մեկ աշխատողիհաշվով` 600 աշխատավարձի

Որոշենք սարքավորմանձեռքբերման ն շահազործման բերովի ծախսումները(ՐԾ). ԲՇ ԳՆ» ԿՆ, Ծ,ահագ-Ւ 879 600 դրամ: ԲԾ 750 00040,12 2 1 080 000 -

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

600 000)

Քլ (Կոյփաստ) 5ժյ2 Կթույլ

10",

000. 10":(4003) Պո. 150000 (352-0.1)Պա

59,55 տ, 526տ, Ն73տ, 05) -150000»10"402Պո. 05տ։ Պլագատ150000» 104::«( (35 023) )

Աչ»-

10»

ամոնիակայինազոտի քանակությունը որ կախյալ նյութերի է ՄԹԽ-ն, ուստի այղ նյու100 ավել գերազանցում անգամից կեղտաջրում ն թերի արտահոսքը համարվում է համազարկային ջրային ռեսուրսներին է հավելվածներ 17-ից, մնա|

Քանի

9. դրանց հասցրած վնասի չափը (Զ։) վերցվում է հաստատագրված,ն վնասի չափը համարվում արտահոսքը ցած նյութերի 1 6,148ից. վերցվումէ դավելվածժնճել Զո." 765 156 դրամ, Զ ազոտ 340 058 դրամ, Զղ 10335 ղրամ, Զ ֆոսֆատ 6 746 դրամ, -

ՃՎրոգ-3

340058

(765 156 ող

1 122 295-

-Է

10335

746)-

ղրամ:

3 366 885

է Տարքելրակ2. Տնտեսական արդյունքը համապատասխանում բնապահարտանետումների պանական վճարների կրճատմանը կապված վճարներիմասին ՀՀ օրենքի հակրճատմանհետ: Բնապահպանական տոննա արտանետմանդիմաց վճարի ղրույմաձայն` յուրաքանչյուր

քաչափերնեն. »

կախյալ մասնիկներ` 5 300 ղրամ, ամոնիակայինազոտ` 5 100 ղրամ, ղետերգենտնյութեր` 102 300 դրամ, 40 000 դրամ: ՀԻՖֆռսֆատներ` ջրային օբյեկտը պատկանումէ Գետառ

Քանի որ են: կրկնապատկվում նշված դրույքաչափերը Ճ (( ՃՎգճար-2

000»

լ.

59,55)

(5 100»

0,5)-2»539

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

Ա-ՃՎուղ/ԲԾ -3

/ԲԾ

ԱՀՃՎԿՏար

5.26-(

102 300

1 078 840

տնտեսական վնասի

4.3.

Գյուլատնտեսական հողերի աղտոտման բնապահպանականմիջոցառումների տնտեսական արդյունավետության որոշումը

Արդյունաբերական ձեռնարկության գործալւկման հետնանքով շրջակայքում գտնվաղ գյոսլատնտեսական հողատեսքերը աղտոտվել են մթնոլորտ արտանետված գազայինն փոշու թափոններով: Դա հանգեցրել է դիֆերենցիալ ռենտայի նվագման` մոտակա տարածքի 100 հա-ի վրա` 58 դրամ/հա,իսկ հեռավոր տարածքների 1100 հա-ի վրա` 12 դրամ/հա:Արտանետումների կանխման համար արդյունաբերականձեռնարկությունը ներղրել է զտող-մաքրող տեխնոլոգիա, որի արժեքը կագմել է 7500 հագ. դրամ, շահագործման տարեկան ծախսերը կազմել են 1480 հազ. դրամ, գազային արտանետումների արժեքավոր բաղադրիչների օգտագործման տարեկան տնտեսական օգուտը` 187.5 հազ. ղրամ: Որոշել գյուղատնտեսական հալատեսքելւի աղտոտման վնասը (տնտեսական գնահատականի նվազումը): Արդյոք արդյունավետ է նոր տեխնոլոգիայի ներդրումը ձեռնարկությանն ռասարակության տեսակնկյուճից, ձեռնարկությունը պե՞տքէ փոխհատուցի վնասընի՞նչ չափով:

1.73) (40

Որոշենք մոտակա ն հեռավոր գյուղատնտեսական հողատարածքների տնտեսական գնահատականիիջեցման մեծությունը. ա

դրամ:

366 885 / 879 600

1 078 840 / 879 600--

(:366

885 -750

000) /

1.23:

1 080.000

Գ-,

գյուղատնտեսական հողատարածքի տնտեսական ն` 1հա գյուղագնահատականի իջեցման մեծությունն է, ձԴՌ տնտեսական հողատեսքի դիֆերենցիալ ռենտայի իջեցման մեծությունն է, ԳՂ, ն` կապիտալ ներդրումների ընդհանուր տնտեթյ սական արդյունավետության նորմատիվային զործակիցն է գյուղատնտեսությունում, 0.07: -

ն`

1հա

Ազ»-

ՃՂՈ

ռրտեղ ձԳ

3,83,

ւնավետությունը ն այդյունավ թուր ներդրումներիտնտեսական

2. արկում է

030:

ԼՈՒԾՈՒՄ

գետի ավազանին,ուստի

արդյունավետությունը. Վ ի ՈՆ

նտե

սարքավորման տեղակայման (բնապահպանական

Որոշենք ԱԱ

1 080.000

Եզրակացություն.զտող սարքի տեղաղրումըհիմնավորված է. քանի որ տարեկան կատարելով 879,6 հազ. դրամի ծախս` ջրային ռեսուրսին ղասցվելիքվնասըկնվագեցվի3 366 հազ. դրամով,իսկ բնապահպանական վճարը կկրճատվի 1 078,84 հազ. դրամով:

000) /

Ա 078 840-750

2.42,

հա ոմ -

ՃԳյ-

58:007-

828.57 դրամ/հա,

ՃԳչ-

12:007Հ

17143 |

դրամոա:

Որոշենք դիֆերենցիալռենտայի անկման հետնանքովգյուդատնտեսաիջեցումը՝ կան հողատեսքերիընդհանուրտնտեսականզճահատականի ՃԳրնո»

ն.

ն՝

հա.

հողատեսքերիաղտոտմանտնտեսական Որոշենք գյուղատնտեսական 0. վճասը` Վեողի աղտ -

Դ ՃԳշ ընդ աղտ ՃԳ.րնդ Վողի 271 430 դրամ/տարեկան: 188573 82857 -

աղտ Վլողի

ւթ.ԲԾ-ն.

Հաշվարկենք Սոր տեխնոլոգիայի ներդրմանբերովիծախսերը` |

ԲԾ

Գ,Ն»ԿՆ,

ԱԾ

են րա թոԱր պիա ներդրումներն հո Իանեի գը կապ ննանըականա |

ան,

Ն-

ապիտալ

դյունավետությանճորմատիվայինզործակիցն է արդյունաբեի

րությունում, 0.12. ԲԾ 5.

0,127 7500

1480:

2380 հազ.

դրամ

արժեարտանետումների

Որոշենք զտող-մաքրողսարքի ներդրման ն քավոր բաղադրիչներիօգտագործմանժողտնտեսական տնտեսականարդյունքը` Ասճտ-նԱոճտ- ( Վեողր աղո

ընդհանուր

ԲԾ, Օբափօգտ)-

ն` թափոններիօգտագործման տնտեսականօգուտն որտեղ Օջաիփօգա--

է, հազ. դրամ/տարեկան.

Առճտ- (27143 187,5

)

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

-1921.07 հազ.

դրամ/տարեկան:

(

4.4. Կեղտաջրերի զտող-մաքրողսարքերի ներդրման տնտեսական արդյունավետության որոշում կ ը վ թ) ըոշ

համեմատական կ

դրամ/տարեկան Ձեռնարկության համար նոր տեխնոլոզիայի ներդրումընույնպես արդ-2192,5 հազ. դրամ/տարեկանՀ 0: յունավետ չէ, քանի ռր Ատնտանհատ. Ձեռնարկություն, պետք է փոխհատուցի վնասը, ն փոխհատուցման Վամարըպետք է կազմի (2192:5-1921.07)-271 հաւ. դրամիցոչ պակապ 0:

ղրամ/տարեկան, 188573 դրամ/տարեկա 0:

որտեւլ

10082857 -

ԲԾ, Օրբափօգտ

-2192,5 հազ. դրամ/տարեկան: 187,5 -2380հասարակության տեսանկյունից զտող-մաքրող -1921,07 հազ. սարքի ներդրումն արդյունավետ չէ, քանի ռր Ատտ Այոնտ անհատ.

է, հողատարածքն գյուղատնտեսական

Գյրող- 828.57 7. ՃԳշրը-- 17Ն43 2 1100 Հ 3.

Ատճտ տնհատ.

ԵԶՐԱԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆ.

ՃԳրղ- ՃԳ:2Տ: որտեղ

Որոշենք ձեռնարկությունում զտող-մաքրող սարքի ներդրմանն արտանետումների արժեքավոր բադադրիչների օգտագործման ընդհանուր տնտեսականարդյունքը` Աղոտանհատ.- Մ

ոդ)

Գործարանի գործարկման հետնանքով ջրային ավազան են թափվում վնասակար նյութեր: Դրանց որսման նպատակով նախատեսվել է ձեոք բերել ԱԼՖԱ-400 զտիչ սարքավորում: Առաջարկվել է ներդրման 2 տարբերակ: Ընտրել կապիտալ ներդրումների առավել արդյուճնավետտարբերակր. եթե հայտնի են հետնյալ ելակետային տվյալները (աղյ. 1). Աղյուսակ 1 ն Զտիչ սարքավորումներիարժեքը, արտադրողականությունը շահագործման ծախսերը Տարբերակներ Չափի Ց Ցուցանիշներ 2-րդ 1-ին միավոր ձեռք բերման ՍՈՐ

աա

Մեկ սարքավորմանօրական արտա-

դրողականությունը Մեկ սարքավորմանսպասարկող անձնակազմիթվաքանակը միջին ամսական

վարձմ աաա սարքավորման

մարդ հազ. դրամ

Մեկ էլեկտրաէներգիայի տարեկանծախսը Կեղտաջըերիտարեկան ծավալը ( աշխատանքայինօրերի

բարոնի

մլն. դրամ

հազ. կվտ/ժ

հազ. մ՝ օր

65,0

220.0

98.7

65.0 (24

220,0

նորմատիվայինգործակիցնընդունել 0,12: Արդյունավետության

վել.

սարքավորումներիանհրաժեշտ քանակը ն շահագործման ծախսե-

բը. 1մ կեկեղտաջրի ի

Ներդրումներիարդյունավետտաիբերակի ընտրության նպատակով հաշ5.

(98700-2441650) 220»

տարեկանտնտեսված գումարը, տարեկանտնտեսական արդյունքը, ներդրմանփոխհատուցմանժամկետը, արդյունավետությանգործակիցը:

(59.27 27.68)

ԲԵ»

հագ, դրամ,

հագ. դրամ:

լր կեղտաջրիզտման բերովի ծախսերը` 241650 ՀՏ

ՀՆԱ

98700

84,71 հագ դրամ,

81,52 հազ. դրամ:

Տարեկան տնտեսված գումարը`

2550 հագ. դրամ:

Տարեկան զուտ տնտեսականարդյունքը`

տարի:լ

6,04

(39,272768)

241650

15400

0,166:

Քանի որ տարեկան տմտեսական արդյունքը մեծ է 0-ից, ճախագծի փոխ8 ), իսկ արդյուհւստուցման ժամկետը փոքը է նորմատիվայինից(ՓԺ., մեծ է նավետության գռրծակիցը նռրմատիվայինից(Գլ Հ0,12), ուստի ներդրման 2-րդ` կապիտալատարտարբերակը ավելի արդյունավետ է:

ԽՆԴԻՐՆԵՐ

Խնդիր 4.1

ՈՒՐՈՒՅՆ

ԼՈ ՒԾՄԱՆ

ՀԱՄԱՐ

.Քաղաքի տարածքում գտնվող ջերմաէլեկտրակայանը արտաածխածնի օքսիդ` 65 տ, ազստի օքսիդ` 38 տ, մուր` 10 տ: Ոթոշել օդի աղտոտման կանխմանն տտղղվածմիջոցառման տնտեսական արդյունքը, եթե ածխածնի օքսիդի արտանետումների կրճատվել է 20 56-ով,ազոտի օքսիդինը` 30 0.72-ով,մրինը՝ 15 օ/նետում

Ան Խնդիր

4.2.

Շրջակա միջավայր արտանետումների, տարեկան ծավալը կազմում է 28 տոննա: Զտող սարքավռրմամբ զտվում է արտանետումների միայն 30 52-ր, իսկ մնացած աղտոտիչ մյութելլն արտա-նետվում են օդային ավազան: Կանխված վնասը գնահատվելէ 5500 հազ. դրամ: Ընդ որում` սարքավորման շահագործման ծախսերը կազմում են 850 հագ. դրամ, իսկ կապիտալ ճերդրումները` 11 մլն. դրամ: Կապիտալ ներդրումների արդյունավետությաննռրմատիվային գործակիցնընդունել`Գ.,- 012: Որոշել զտիչ սարքի գործարկումից ստացված տարեկան տնտեսականարդյունքը:

Խնդիր 4.3.

25 տ,

ղյ

ե»ն» 2:65): (օ«)|Էրմտարբերակ (51265): (502125) 2-րդտարբերակ՝

հազ. դրամ:

Արդյունավետությանգործակիցը` 98700

ԸԾ----ՎՀ0,12------

15400 -

220»

Հաշվարկենք սարքավորումներիանհրաժեշտ քանակը ն շահագործմամ ծախսերը: Կեղտաջրերի տարեկանծավալի ն գործարանիաշխատանքային օրերի միջոցով հաշվարկվել է, որ կեղտաջրերի օրական քանակը կկազմի մոտ 733 մ`: Հետնաբար` 1-ին տարբերակիդեպքում անհրաժեշտ է ձեռք բերել 2, իսկ 2-րդ տարբերակիդեպքում` 1 զտիչ սարք: Դրանց շահագործմանծախսերը կկազմեն. .

զտման բերովի ծախսերը, զտման բերովի ծախսե

ԼՈՒԾՈՒՄ յ,

2». 41650) (08700--

Ներդրման փոխհատուցման ժամկետր

)

.- 0.12»

տարի ջրհավաք ավազան են թափվում նավթամթերքնել`՝ դետերգենտներ`13 տ, կախյալ մասնիկներ` 10 տ:

Ամեն

Բնապահպամական միջոցառման իրականացման արդյուն16 72-ով, քում արտանետումներըկրճատվել են` ճնավթամթերքները` 30 52-ով: դետերգենտմերը՝31 22-ով, կախյալ մասնիկները՝ Որոշել բնապահպանական միջոցառման իրականացման տարեկան տնտեսական արդյունքը, եթե կապիտալ ներդրումների ծավալը 2 մլն. դրամ է: Խնդիր 4.4. Քաղաքի տարածքում աշխատում է 2 գործարան: Ամեն տարի դրանք ջրային ավազան են ճետում. 1-ին գղրծարան` 0.06 տ պղինձ, 0,024 տ ցիանի միացություններ,2-րդ գործարան` 0,3 տ դետերգենտ, 0,8 տ ընդհանուր ֆոսֆոր: Բնապահպանական միջոցառմանանցկացման արդյունքում 1-ին գործարանը արտաճետումմերիծավալր կրճատում է 20 Չ2-ով, 2-րդ-ը` 10 92-ով: Ո՞ր գործարաննավելի մեծ տնտեսական արդյոճնք կապահո-

վի: Ցուցում,Ջրայինավազան

տոնա վնասակար նլութեր) յուրաքանչյուր արտանետման բնապահպանական վճարները են` ալղինձ` (023900 311500 դրամ, ղետերգենտ` (025300 դրամ, զիաճյ միազությյւններ՝

դրամ, ընդիանուր

ֆոսֆոր`

40000 դրւոմ:

Խնդիր 4.5. Տարվա լնթացքում քաղաքի ջրային ավազան է թափվում 5360 հազ. մ՝ կեղտաջուր: Դրանից զտվում է միայն 65 92-ը: Կեղտաջրերի զտման տեսակարար ծախսերը կազմում նն 18,59 դրամ/մ-. կապիտալ ներդրումներիտեսակարարծախսերը` 190 դրամոր: Կանխված տնտեսականվնասըգնահատվել է 160 մլն. դրամ: Որոշել բնապահպանական միջոցառմանտարեկան տնտեսական արդյունքը:

Խնդիր

Շրջակա միջավայրըարտամետումների տարեկան ծավալը կազմում է 360 տ: Զտուղ կառույցի միջոցով դրսվում է ւսրտանետման 40 76-ը: վնասը գնահատվել Կանխված մլն.դրամ: Այս դեպքում են 7,5 մլն դրամ, իսկ կապիտալ շահագործման 4.6.

աաա Աաարը

ներդրումները4̀2

մլն. դրամ:

Գնահատել զտող կառույցի գործարկման տարեկանտնտեսական արդյունքը: Օդային ավազանի աղտոտումից կանխված տնտեսական վնասր կազմում է 56 մլն. դրամ: Վնասակար նյութերի որսման կառույցի շինարարությանհամար պահանջվումէ 200 մլն. դրամ: Դրա շահագործականծախսերը կազմում են 25 մլն. դրամ:

Խնդիր

4.7.

Որոշել սարքավորման գործարկման տարեկան տնտեսական

արդյունքը: Խնդիր

4.8. Ջրավազան թափվող կեղտաջրերի առաջացրած փաստացի տարեկան վնասը գնահատվելէ 680 հազ. դրամ: Աղտոտող նյութերը դրսալու համար ճախատեսվելէ կառուցել նոր կառույց, ռրի համար կպահանջվի 2500 հազ. դրամ, իսկ այդ սարքավորման շարհագործման ամենամյա ծախսումներըկկազմեն 200 հագ. դրամ: Գնահատելմաքրող կառույցի շինարարության տնտեսական արդյունավետությունը:

Խնդիր

4.9.

Ջրավազան թափվող կեղտաջրերի առաջացրած փաստացի տարեկան վնասը գնահատվելէ 380 դագ. դրամ: Աղտոտուլ նյռւթերը որսարու համար նախատեսվելէ կառուցել մոր կառույց, որի համար կպահանջվի 3500 հազ. դրամ, իսկ այդ սարքավորման շահագործման ամենամյա ծախսումներըկկազմեն 150 հազ. դրամ: Գնահատել մաքրու կառույցի շինարարության տնտեսական արդյունավետությունը:Արդյոք ձեռնարկությունըպետք է փոխհատուցի վնասր, ն որքա՞նէ փոխհատուցմանմեծությունը:

Խնդիր 4.10. Գյուղացիականտնտեսություններիցհամայնքի տարածքով անցնող գետն են թափվում 2,5 ա բերրի հող, 02 տ օրգաճական նյութ ն 0.35 տ թունաքիմիկատ: Գնահատել մակերեսային հոսքաջրերով զետի աղտոտման տնտեսական վնասը` իմանալով. որ Զլ. հազ. դրամ, 53-44 հագ. դրամ. Զշրզ.նյուրեր Զբունաթիմիկատ 5:7 հագ. դրամ: Որոշել գետի երկայնքովդաշտապաշտպան շերտի հիմնադըը-

կանանված

տագոդրամի ընդհանուր տմտե-

Խնդիր 4.11. Որոշել գետի վրա զտող կառույցի շիմարարությանարդյունավետությունըհետնյալ պայմանների դեպքում. կապիտալ ներդրում

այերը ազմո նն

Նար

բ) զտող կառույցի շահագործման տարեկամծախսումները կւսգ մում են 530 հազ. դրամ, գ) ձկնապաշաիներիօգտագործումից ստացվող տնտեսական տարեկան օգուտը կագմում է 850 հազ. դրամ:

Համեմատության համար

ընդունել 0,12

-ը:

դիսկոնտավորման գործակից

եզրահանգում: Կատարել համապատասխան

Խնդիրը 4.12. Որոշել եթե՝

շրջակա միջավայրիադտռաման տնտեսական վնասը

ա) շրջակա միջավայրի ադտոտմանհետնանքով 7 աշխատող է անաշխատունակության նպաստ, ստացել

բ) նախքան բնապահպանական միջոցառման իրականացումը անաշխաաունակությանօրերի թիվը մեկ աշխատողի հաշվով կագմում էր 32 օր, իսկ միջոցառումիցհեառ՝ 21 օր, գ) միջին ամսւսկան աշխատավարձի չափր կազմում է 80 000

դրամ:

Խնդիր

Որոշել շրջակա միջավայրի աղտոտման հետնանքով աշխատողների հիվանդացության հետնանքով շահույթի կռրստի կանխմանանտեսական արդյունքը, եթե՝ ա) մեկ մարղ-օրում ստացվող շահույթի մեծությունը կազմում է 900 դրամ, բ) հիվանդության հետնանքով աշխատանքից բացակայոդների թիվը կազմում է 20 մարդ, գ) նախքան էկոլոգիական միջոցառման իրականացումը մեկ աշխատողը տարեկան աշխատում էր 190 օի. իսկ միջոցառումից հետո՝ 248 օր: 4.13.

Խնդիր

4.14. Որոշել շրջակա միջավայրի էկոլոգացման միջոցառումների իրականացման դեպքում աշխատոլների բուժման համար պնտության ծախսումների կրճատման սոցիալական արդյունքը (էֆեկտը),

եթե`

ա) միջավայրի աղտոաման հետնանքով 40

պոլիկլինիկաներում,իսկ

մարղ բուժվել է մարդ` ստացիոնարպայմաննե-

րում, բ) բուժման օրերի թիվը համապատասխանաբարկազմել է

10ն

20 օը,

գ) մեկ հիվանդի բուժման միջին ծախսերըդամապաաասխանաբար կազմում են 100:ն 250 հագ. դրամ, Կատարել համապատասխանեզրակացություն:

ա) աշխատաժամանակի տարեկան ֆոնդը կազմում է 5000

մարղ-Շր,

բ) աճաշխատունակություն օրերի թիվը նախքան միջոցառման ներդրումըկազմում էր 120 օր. իսկ միջոցառումիցհետո

կրկնակինվազելէ,

զ) շրջակա միջավայրի առոդջացման հետ կապված ընդհանուր ծախսերըկազմում են 6500 դազ. դրամ, դ) արտադրանքի միավորի ինքնարժեքընախքան միջոցառումը կազմում էր 220 դրամ, իսկ միջոցառմաններդրումից հետո` 1 85 դրսում, ե) սրտադրանքի արաադրության տարեկան ծավալը 40000 պայմ. տուփ է:

Խնդիր 4.16. Որոշել գյուղատնտեսությանճյուղում իրականացվածբնապահպանականմիջոցառմանընդհանուրտնտեսականարդյունավետությունը, եթե`

ա) կազմակերպության լրացուցիչ շահայթը կւսզմել է 280 հազ. դրամ. բ) միջոցառման իրականացման հետ կապված ընթացիկ

ծախսերը կազմել են 1280 հազ. ղրամ, գ) բնապահպանականմիջոցառման զծով կապիտալ ծախսումները կազմել են` 12800 հազ. դրամ:

Համեմատելտնտեսական արդյունավետությանփաստացի գործակիցը նորմատիվայինիհետ ն կատարել համապատասխան եզրակացություն: Խնդիր 4.17.Հացի գործարանն իրականացրելէ աշխատանքայինպայլավացմանը ուղղված մի չարք միջոցառումներ:Դրանք մանների հնարավորությունեն տվել տնտեսել արտադյական ծախսումները: Որոշել միջոցաոմանտնտեսականարդյունավետությունը, եթե՝ ա) միջոցառման իրականացման ընդհանուր ծախսումները կացմում են 15000 հազ. դրամ,

բ)

տապ

Խնդիր 4.15. Շրջակա միջավայրի պահպանմանզծով կատարված միջոցառումներիշնորհիվ պահածոյի գործարանումստեղծվել է նճռրմալաշկրճատել է աշխւստողների խատանքային մթնոլորա, որը հիվանդացությունների թիվը: Հաշվարկել աշխատանքի արտադրողականության աճը ն հիվանդացության նվագման գործակիցը: Չափակցել շրջակա միջավայրի պահպանման ծախսերը ն ստացված արդյունքը, եթե՝

տոննա,

արտադրությանտարեկան ծավայր կազմելէ

գ) մեկ տոննա հացամթերքիինքնարժեքըճախքան ներդրումը կազմում էր 180 հազ. դրամ, իսկ միջոցառման ներդրումից հետո`

178 հագ. դրամ:

Չափակցել ծախսումներըն ստացված արդյունքը: Կատարել համապատասխան եզրակացություն:

միջոցառման իրականացման Խնդիր 4.18. Որոշել բնապահպանական աճը, եթե` հետնանքովաշխատանքիարտաղրոդականության է մարդ-օը, ֆոնդը կազմում ա) աշխատաժամանակի անաշաշխատողի բ) նախքան միջոցառումը յուրաքանչյուր օր, միջոիսկ էր կազմում թիվը օրերի խատունակության

ցառումիցհետո`

Խնդիր

բ) արտադրանքի ինքնարժեքի իջեցումից ստացված տարեկան տնտեսված զումարը կազմում է 175 հազ. դրամ:

Խնդիր

9 օր:

4.19. Կազմակելրպությունում իրականացվածբնապահպանական են միջոցառումներըբարենպաստ արտադրական պայմաններ տնտեսական արդյունավեստեղծել: Որոշել այդ միջոցառումների

տությունը, եթե`

ա) արտադրանքիարտադրությանտարեկան ծավալը կազմել է 200 տոննա,

բ) միջոցառման իրականացմանընդհանուր ծախսումները կագմում են 11500 հազ. դրամ, գ) արտադրանքիմիավորի ինքնարժեքը նախքան ներդրումը կազմում Էր 65 հազ. դրամ. իսկ միջոցառման ներդրումից հետո` 58 հազ. դրամ:

միջոցառումներիհամեմատական Խնդիր 4.20. Որոշել բնապահպանական տնտեսականարդյունավետությունը: Համճեմատվումէ արտադրականպայմանների բարելավման ուղղությամբիրականացվողմիջոցառումների2 տարբերակ: Գտնել օպտիմալ տարբերակըհետնյալ պայմաններիդեպքում. ա) բնապահպանականմիջոցառումներիտեսակարար ծախսումները միավոր արտադրանքի հաշվով 1-ին տարբերակում կազմում են 20 հազ. դրամ, իսկ 2-րդ տարբերակում`18 հազ. դրամ, բ) արտադրանքիարտադրությանտարեկանծավալը կազմում է 50 միավոր, վ) արտադրանբքիմիավորի ինքնարժեքը 1-ին տարբերակում կազմումէ 14 հազ. դրամ, իսկ 2-րդ տարբերակում`12 հազ. դրամ: Հաշվարկել տարեկան տնտեսական արդյունքը(էֆեկտը): Ցուցում

4.22. Որոշել շրջակա միջավայրի սդտոտման պատճառով աշխատոդների անաշխատունակությանհետնամքով շահույթի կորստի կանխմանարդյունքը (էֆեկտը), եթե` ա) մեկ մալդ-օրում ստացված շահույթի մեծությունը կազմում է 2700 ղրամ, բ) հիվանդության պատճառով աշխատանքիչեն ներկայացել 25 մարդ. գ) նախքանմիջոցառման իրականացումըմեկ մարղու հաշվով աշխատանքայինօրերը կազմում էին 210 օր, իսկ միջոցառման ներդրումիցռետռ՝ 246 օր:

Խնդիր

4.23.

Որոշել էրզոնոմիական արդիականացումից հետո նռր տեխճիկայի կիրառման տնտեսականարդյունճավետությունը,եթե՝ ա) արտադրանքի միավորի ինքնարժեքը նախքան տեխնիկայի ներդրումը կազմում էր 2200, իսկ ներդրումից հետո` 1450 դրամ, բ) առաջին տարբերակով տեսակարար կապիտալ ներդրումճերը կազմում են 145 հազ. դրամ, իսկ 2-րդ տարբերակով` 20 55-ով ավելի, վ) արտադրանքի արտադրության տարեկան ծավալը է0000 պայմանական միավոր է: Որոշել նոր տեխնիկայի ներդրումից ստացված ւտտարեկան տնտեսված գումարը: Կատարել համապատասխան եզրակացություն:

Խնդիր

4.24. Որոշել աշխատանքային պայմանների բարելավմանն ոդղված միջոցառումներիտնտեսականարդյունավետությունը, եթե` ա) արտադրանքի արտադրոթյան տարեկան ծավալր 300 տոննա

Յուրաքանչյուր տարբերակիհամար հաշվարկել ԲԾ-ն:

Խնդիր 4.2). Որոշել աշխատանքայինպայմանների բարելավմանն ողղված միջոցառումներիտնտեսական արդյունավետությունըզյուդատնտեսությունում,եթե` ընդհանուր ա) միջոցառումներիիրականացման կազմում են 2200 հազ. դրամ,

ծախսումները

է,

բ) բնապահպանական միջոցառումներիիրականացմանընդհանուր ծախսումներըկազմում են 9000 հազ. դրամ, զ) արտադրանքիմիավորի ինքնարժեքը նախքան միջոցառումը 75 հազ. դրամ էր, իսկ միջոցառումից հետո՝ 71 հազ. դրամ:

Խնդիր

425.

Որոշել կազմակերպության տեղամասերից մեկում բնապահմիջոցառումներիճերդրման ծախսումների հատուցումը,

ան -

ա)

դրամեն, տարեկանծավալը բ) արտադրանքիարտադրության 3000 հազ. հատ

է,

միավորի ինքնարժեքը գ) արտադրանքի

Աո,ը Լ միջացառւոմը, եբ

աբա

այդ

ռր

0.14:

հազ.

դրամիցիջել է

Խնդիր 4.29. Բնապահպանականծրագիրընախատեսում Է

ներդնել է նպատակահարմար որբա՞նով

, եթ հատուցման

Տնտեսական արդյումավետությաննորմատիվային գործա-կիգն ընդունել

ընդնանուրծախսերը միջոցառումների բնապահպանական

ժամկետը: 6,7 նորմատիվային

տարի է:

միջոցառում-

ուղդված Խնդիր 4.26. Շրջակա միջավայրի պահպանությանն են աշխատանքային բարելավվել ների շնորհիվ կազմակերպության Ռրոշել կրճատման պայմանները: հնարավոր հիվանդություների ցուցանիշը, եթե տարվա ընթացքումժամամնճակավոր կորցրել է 240 մարդ-օր, նակության հետեանքով կազմակերպությունը է: իսկ միջոցառմաններդրումից հետոայն օով նվազել Աշխա է մնացել անփոփոխ: տողներիթվաքանակը

անաշխատու-

տոննա է,

բ) արտադրանքիմիավորի հաշվով տարեկան տնտեսված ծախսերը կազմում են 2000 դրամ. օբյեկտների պահպանմանն շահագ) բնապահպանական գործմանծախսերը կազմումեն 2500 հազ. դրամ, են 2800 հազ. դ) կապիտալ ներդրումներըկազմում

դրամ:

Բացատրել կապիաալ ներդրումներիտնտեսական նպատաեթե Գ. - 0.12: կահարմարությունը,

տղղված պայմաններիբարելավմանն Խճդիր 4.28. Որոշել արտադրական դեպպայմանների հետնյալ հատուցումը կապիտալ ծախսումների քում. ա) արտադրանքիարտադրությանտարեկան ծավալր հազ. շիշ է, 650 դրամից իջել է 450 բ) արտադրանքիմիավորիինքնայժեքը |

ընդհանուրծախսերը միջոցառումների բնապահպանական են: 10,3 մլն. դրամ

Սարքավորման 264հազ. դրամ: .

ԹԵՄԱ

ԲՆԱՊԱՀՊԱՆԱԿԱՆ

ԱՐԴՅՈՒՆԱՎԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ

ԳՆԱՀԱՏՈՒՍՆ

ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ

ԺԱՄԱՆԱԿԻ

ԸՍՏ

ԳՈՐԾՈՆԻ

պահսյանությանն

դրամի

աղղված Խնդիր 4.27. Որոշել շրջակա միջավայրի տնտեսական ներդրումների ընդհանուր կապիտալ (բացարձակ) հետեյալ պայմանների արդյունավետությունը ղեպքում. տարեկան ծավալր 1400 ա) արտադրանքիարտադրության

գ)

1100 հազ. դրտմի սարքավռրման ձեռքբերում, որի շահագործման տնողությունը 5 տարի է: Այն ապահովելու է գործարանից արտանետվողդ կեղաաջրերի զտումը: Հաշվարկվել է, որ կանխված վնասի գումարը տարեկան շահազործման ծախսերը կկազմի կազմում են ընդամենը220 հազ. դրամ: Հաշվարկել ճերդրվածկապիտալիշահութաբերությունը:

Շիջակա միջավայրի ն բնակչության վրա բնապահպանականմիջոցառումների ազդեցությունը զնահատելիս շատ կարնոր է ժամանակի զործոնի հաշվառումը, քանի որ բնապահպանական նախագծի իրացումից հետո էլ դեռ երկար ժամանակ զզացվում է դրա էկոլոգիական ւսզդեցությունը: Ժամանակն այն հիմնականչափանիշն է, որն անհրաժեշա է հաշվի առնել բնապահսլյանականտարբեր միջոցառումներիու նախագծերի գնան համեմատական վերլուծության ժամանակ: Ակնհայտ է, որ հատման տնտեսավալոււլ սուբյեկաի ռամար ժամանակի ընթացքում կատարված ներդրումներն ու ստացված արդյունքները քաշխվում են անհավասար: Այդ տարբերությունների հարթեցման ճպատակով կիրառվումԷ դիսկոնտավորման մեթոդը: Ռիսկոնաավոյոււմըթույլ է տալիս ներկայացնել տարբեր ժամանսկահատվածներում կատարված ծախսերի ն ստացվելիք արդյունքների ժամանակայինարժեքը: Դիսկոնաավորման անհրաժեշտությունը բացատրվում է երեք հանզամանքով. Լ ատպառողական կասլված է սպառմանհետ ն մոտ ժամանակային ճախապասպառողների ավության առկայությամբ, ըստ որի բարիքներն ավելի արժեքավոր են ներկայումս, քան ապագայում: Հետնաբար`ընթացիկ սպառումից ռրաժարումը հնարավոր է միայն այն դեսլքում, եթե սպառողը ապագայում կստանապարգնատրումտոկոսի ձնով: 2. ներդրումային նախապատվություն. վերաբերում է արտադլությաճը: Պայմաննավորված է կապիաալով, որն ունի այլրճտրանքային արժեք, այսինքն` գոյություն ունն դրա օգաագործման մի քանի տարբերակ: Օրինակ` բնապահպանականճախազծի ճերդրումա-

նախապատվություն. պայմանավորված

յին միջոցները պարզապես կարող նեն որոշակի տոկոսով դրվել

բանկ:

դիսկոնտավորման

Ներդրումներնարդյունավետ են հւսմարվում,եթե ԶՆԱ» |

դիսկոնտավորման |

Դիսկոնտտվորման զործակիցը թույլ է տալիս գալիք արդյունքներն ու ծախսերը բելել ներկա արժեքի: Մասնավորապես` բնապահպանական ծախսումների ն տնտեսական ւսրդյունքի ներկա արժեքը կարտահայտվի

հետնյալ կերպ.

----լ» -

այն ծրագրերի համար, որոնց դեպքում կանխիկի միանգամյա արտահոսքին հետնում են կանխիկի ներհոսքեր,նպատակահարմար է հաշվարկելծրագրի շահութաբերությաններքին նորման:Սա այն ճվազագույնեկամտաբերությունն է, դրի դեպքում ներդրողըներդրումային ժամանակահատվածում ծտծկում է կատարած ծախսումները:Այլ կերպ` ՇՆՆ ն դիսկոնտավորման տյն դրույքն է, որի դեպքում ԶՆԱ 0. -

ԱՏ

ԱՏ-

(լ 3

--Հ--լ»

( դ

տնտ,

ՇՆՆ-ղ

ԱՏ. ի

Օլ ՌԴ է-

ն՝

հետնյալ ՆԵԼ (ը -ղ),

ԶՆԱ.

ԶՆԱլ

հե

դիսկսնտավորման ցածր

ռ-ը

բարձը դրույքներն են: հաշվարկվում է էմպիրիկեղանակով,այսինքն տարբեր դիսկոնտի տոկոսների համար հաշվարկվում է ՇՆՆ-ն, մինչե որ կզտնվի այն դիսկոնտի տոկոսը, որի դեպքում ԶՆԱ-ն կունենա զրո արժեքը:

Սսվորաբար

ՇՆՆ-ն

բնտպահպանականնտխագծիիրացմանժամկետն է:

միՇուկայական տնտեսության պայմաններում բնապահպանական ջոցառումների տնտեսական արդյունավետությունը (ժամանակի գործոնի հաշվառմտմբ) գնահատվումէ հետնյալ ցուցանիշներիմիջոցով. արժեք զուտ ներկա (լիսկոնտավորված) (ԶՆԱ) դրամական հոսեն ներդրումային ժամանակահատվածիսկզբնական պահի քերն դրությամբ: Եթե զուտ արժեքը որոշվում է օգուտի ն ծախսի տարբերությամբ, ապա զուտ ներկւս 0լիսկոնտավորված)արժեքը կլինի.

(ադ

որտեղ ն` զուտ ներկաարժեքն է ոյ տոկուադրույքիդեսյքում, ՁՆԱ ԶՆԱ. արժեքն է ոշ տոկոսադրույքիդեպքում, ն`զուտ ներկա `

որտեղ

-Ծ

-Ֆ----Լ-0 Է

Շահութաբերության

որտեղ Ծ լ - ն` Շրդ տարվածախսումներն են, ԱՏ չ ն` ԼԼ-րդտարվա ստացված արդյունքն է, ո ը՝ դիսկոնտավորմանդրույքն Է, որը միջտզզային կազմակերպությունների ն բանկերի կողմից ընդունված 8-12 92: զործոնը` բնապահպանականծւսխսումՀաշվի առնելով ժամանակի ների տնտեսական արդյունավետությունըբնութագրողցուցանիշը կլինի.

ՀՒ: ՎԻՄ,

ԱՏ

ներքին նորման կարելի է հաշվարկել նաե հաջորդական մոտեցման մեթողով:Այս դեպքում զտնում ենք ցանկաորոնցից մեկի դեպքում ԶՆԱյ» 0. իսկ ցածերկու տոկոսադրույքներ, 0: Ակնհայտ է, որ մյուս դեպքում` երկրորդ տոկոսադրույքը ԶՆԱչՀ առաջինից մեծ կլինի ե որոնելի ՇՆՆ -ն կզտնվի դրանց միջակայքում: Ռրոնելի ՇՆՆ-ն կտրելի է գտնել բանաձնով.

շատութաբերության ներքին նորմա (ՇՆՆ)

ՇՆ Ծ»-

(Դ

1-0

կվում հետեյալ բանաձնով. ւ

ՀԵՏ.ծւ,

ԶՆԱՀ

ռիսկային նախապատվություն.իսկի գործոնը վերանում է արդյունքը ստաճալու պահին: Դիսկոնտավորման գործընթացն իրականացվում է դիսկոնտավորման գործակցի(թ) միջոցով, որը հաշվար է թ-ԱՌ9՛, գործակիցն է, Լ-ը որտեղ թ-ն կամ նորման է բանկային տոկոսադրույքը, է նճ`դիտւարկվուլ դրույքը ժամանակահատվտծնէ, տարի: 3.

փռխհատուզման ժամկետ (Փ.) ներդրումայինժամանադինամիկ կահատվածի այն մասն է, որի ներդրված կապիտտլը փոխհատուցվումէ, ե դրա հետ մեկտեղ ներդրողը տոկոսադրույքի լ

ընթացքում

չափով ստանում

է եկամուտ:

Փչ

ՀՎ-----------,

ԶՆԱ

ԶՆԱյ, -ԶՆԱլ

այն ժամանակահատվածն է, որի դեպքում ԶՆԱ-ն փոխում է իը նշանը՝ «Ժ» -ից դառնում «-»:

որտեղ

ն՝

ՇՆՆ

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

Ներդրումային ճախագծի գնահատումն ԶՆԱ-ի, ՇՆՆ-ի ն փոխհատուցման դինամիկժամկետի

ըստ

5.1.

ԶՆԱ -

ԶՆԱշ

Այսպիսով` 17,1 72-իցցածը ցանկացած ճերդրում հիմնավորվածէ: 4.

Դիտարկվում է ներդրումային 3-ամյա ճախագիծ: Զրդյական տարում ներդրումների մեծությունը 12 մլն. դրամ է: Զուտ նկամուտը առաջին տարում կկազմի 10 մլն. դրամ, 2-լդ տարում` 3 մլն. դրամ, 3-րդ տարում` 2 դրույքն ընդունել 10 77: մլն. դրամ: Դիսկոնտավոըրման Գնահատել նախագիծնըստ ԶՆԱ-ի, ՇՆՆ-ի ն փոխհատուցմանժամկետի:

Փոխհատուցմանժամկետըգտնելու համար անհրաժեշտ է գտնել ժամանակի այն պահը, երբ ԶՆԱ-ն փոխում է իր նշանը՝ դրականից վերածվելով բացասականի:

ԶՆԱՇՀԶՆԱ

ԶՆԱ» ԶՆԱ -

ԼՈՒԾՈՒՄ 1. Նախ

» »

ԶՆԱ 3. ՇՆՆ-ն "

0,1).

Ը122»:1)

Ա02 0,909) (3

20 օօ ն դիսկոնտւսվորման նռրման ընդունենք

ԶՆԱ-ՂՆ:

Տարիները

իրո `

Հան

-12000

10000

նորման, Աթ

ոՀ

1,000

0,909

0.751

0.826

անր

հազ. դրամ -12000

ՋՆՆ,

-Ժ

-12000

9090:

ԶՆԱ) -ԶՆԱ,

-432,

1502:

1070,

1070Լ 432)

6-7

տարի

դյուսակ

Դիսկոնտա -վորված.

նորման,Թորք

ո-2072

Լ,000 0,833 0,694

"0579

«Բ»

Տարիներ

սարք

սարքն է

նռրման 10

ՀԱՍԱՐ

52 է:

ներկաարժեքի ն նշել, թե առավել արդյունավետ, եթե դիսկոնտավորման

Խնդիր 5.2. Ձեռնարկուբյունըորոշել

«Ա»

որ

-12000

ԼՈՒԾՄԱՆ

Գնահատելերկու նախագիծն ըստ

հազ. դրամ

ԶՆԱ,

ԻՆՔՆՈՒՐՈՒՅՆ

Դիսկոնտա -վորված

-2910,

Խնդիր 5.1. Ընկերությունընախատեսել 1,5 մլն. դրամով ձեռք բերել զտող սարք, սակայն չի կողմնորոշվում,թե առաջարկվող 2 սարքերից որն է առավել այռդլյունավետ:Սարքերի գինը նույնն է, իսկ դրամական զուտ հոսքերը (հագ. դրամ) ներկայացվածեն ստոըն.

Կամայակաճորեն հաշվարկենք մախագծի 0:

Դրամա-

ԽՆԴԻՐՆԵՐ

Հաշվարկներըներկայացնենք աղյուսակով:

-12000

ժամկետն է:

0.826) (2 20.751) ՀՆ07 մլն. դրամ:

այն տոկոսադրույքնէ, որի դեպքում ԶՆԱ

-12000

Նախագիծը կփոխհատուցվի ավելի կարճ ժամկետում, քան ներդրումային

ներկւս արժեքը (ԶՆԱ) կլինի` Հ

-12000,

ԶՆԱշ

Փ.-2 Ժ.-

0-ական տալում. 1.0, -Վ 1-ին տարում. (1 - 0,909. 2-րդտարոմ. (10,1) Հ 0,826, 3-ալ տարում. (1է 0.1)՞Հ-0751: .

2. Զուտ

գտնենք դիսկոնտավորմանգործակիցները. »

(ռ-դղ)ՀՕ--------02-0.30,171: -430 - 1070 ԶՆԱյ

գուտ

ձեռք բերել թափոնների երկրորդային օգտագործման նոր սարքավորում, որի արժեքը 2400 հագ. դրամ է: Նախատեսվելէ, որ առաջիկա 5 տարիներիընթացքում կապահովվի է

Յռւցում.

դրամական միջոցների հավասարաչափ ներհոսք 950 հազ. դրամի չափով: Դիսկռնտավորման նորման ընդունելով 8 6` հաշվարկել. ա) նախագծիիրացումից ստացվող օգուաների ներկա արժեքը, բ) նախագծի շահութաբերությաններքին նորման, գ) ճերդրումներիետստազման ժամկետը:

Խնդիր 5.3.

լ4:Հ

նացումը 2

դրամ,որը

կա

է օգտագործել

դեգրադացված

Խնդիը

դիսկոնտավորման

ստորն.

Տարիները |

2-րդ տարբերակ

1-ին տարբերակ Զուտ

հոսքեր

Կապիաալ Կապիտալ ներդրումներ հոսքեր | ներդրումներ Զուտ

Տարիները

Գենը44

Հաշվարկըկատարել` ա)

Խնդիր 5.4. Հաշվարկվելէ, որ բնապահպանականմիջոցառումների իրացման համալւ կպահանջվի 7500 հազ. դրամ: տնողությունը 3 Նախագծի են հոսքերը. տարի է, ընդ որում` ակնկալվում դրամական հնտնյալ 1-ին տարում` 3300 հագ. դրամ, 2-րդ տալում՝ 2420 հազ. ղրամ, 3-րդ տարում` 5320 հազ. ղրամ: առաջիկա 3 տարիներինկպահպանվի 5 7» հասսղաճ: Դիսկռնտավործաննորման ընդունել 15,5 22»:ն գնահատել նախագծի արդյունավետությունը:

որ

Մպասվումէ,

Հրո տարբերակ Բոզ ար ԴրամաԿապիտ ԴրամաԿապիտ ալ օախկան ալ ծախալծախ- կան սումներ հոսքեր սումներ հոսքեր սումներ

տատուն

էլ

Ընդամենը

կան

Ընդա-

Էին տարբերակ ԴրամաԿապիտ

հոսբեր

Խնդիր 5.6. Որոշել` ճերդրումային3 նախագծերիցորն է ճւպատակահարմար: Դրամական հոսքերը ն կապիտալ ծախսումները (մլն. դրամ) ըստ տարիների ներկայացվածեն աղյուսակում.

յ0

Ըն

սղաճի է

ոց աոա Խախոդա ՀԵՐՆ աան նտ

5.5. Որոշել, թե ներդրումային որ ճախագիծն է անհրաժեշտ իրաց40 օօ է: Զուտ հտսքերը ն կապինել, եթե նորման տալ ներդրումներն (մլն. դրամ) ըստ տարիները ներկայացված են

ել

հաց. դրամի եկամուտ: Գնահատել այս նախագիծըներքին շահութաբերության նորմայի մեթոդով` հաշվի առնելով, դըբանկային տոկոսադրույքը 12«"է: տարի անց կբերի

հետնյալ

Գլ

ԲնապահպանականԸնկերություննիր տրամադրությանտւսկ

մլն.

լչոտ

որտեղ Ի--ը՝ իրական տոկոսաղրույքնէ. տ -ը՝ դրամական դիս(ոնտի դրույքն (15.5 22), 1 -ը՝ տեմպն (5 52):

Էր նախագծի երականոնեու Ենքաղրվում պատակով: իրակա

ունի

ՕՍղաճիառկայության պայմաննձրում ղիսկոնտավորմանիրական տոկոսադրույքըկարելի է հաշվարկել բանանով,

ժամանակի գոյծոնի (երբ դիսկոնտավորման նորման 12

Մ).

բ) առանց ժամանակիգործոնի հաշվառման:

Խնդիր

5.7.

Գնահատվում է տարածքի իրացման ծրագրի 2 տարբերակ: 1-ին տարբերակի` տարածքը կարելի է օգտագործել տուրիգմի (բացառելով անտառմթելումը). իսկ մյուսը` անտառմթերման,մասամբ` նան տուրիզմինպատակով:Առաջիկա5 տարիներինստացվող համախառն եկամտի ելքը ներկայացվածէ աղյուսակում: Ըստ

Համախառնեկամտիելքն ըստ տարիների,հագ. դրամ

Աղյուսակ

Տարածքի յունները Տուրիզմ

Ա )

մթեբ

Ընդամենը

անտառճթերումը

Տարիները

Աղրռոտողաղբյուրի շրջապատի (սկտիվ աղտուռմանգոտու)բնութագիրն արտահայտողգործակիցները Շչ

Տարիները

40|

30|

1000|

820|

600|

8Բ50|

600|

Հավելված 1

շարունակվումէ

գործմանանտառմթերումը ուղղութ

ՀԱՎԵԼՎԱԾՆԵՐ

2-րդ տարբերակ,

1-ին տարբերակ, արգելվածէ

լ5 օշ-` գնահատել ներկայացված Դիսկոնտավորման նորման ընդունելով

Հ/հ լ

ճախագծերնըստ համախառնեկամտի, զուտ ներկա արժեքի համապատասխանեզրակացություն:

կատարել

Տարածքի տեսակը Կուրորտային ն առողջարանական գոտիներ, արգելոցներ,արգելավայրեր

Քաղաքամերձ հանգստի գոտիներ, այգեգործական ընկերություններ, ամառանոցներ,ագգային պարկերի

տարածքներ

Բնակեցված տարածքներ

(0,1 հա/մարդ) 2,

Արդյունաբերականձեռնարկությանների տարածք

Անտառներ

Պտղատու այգիներ

Վարելահւղեր

Արոտավայրեր,խռտհարքներ

"Ն-ն

1,0 0,25 0.1

բնակչության խտությունն է (մարդ /ս):

Աղբյուրը՝ ՀՀ կառավարության25.01.2005

Շզ

ԷՕ 91-Ն որոշումը

Խ"

Հավելված 2

Օծմբային անհիդրիդ

41,1

Ծծմբական բթու

Ազոտի ծրսիղներնազոտիերկօքսիդ)

Արորն

ղոլորշիներ)

Ոչ

3.55

Մեթիլմերկապտան

Մր

Քացախալդեհիդ

122210

բենզապիրեն

Ցիանաջրածին Ֆտորաջրածմնական թթվի գոլորշիներ ե ֆտորի

յուններ

այլ

զազայինմիայուր-

Սնդիկի անօրգանականմիացություններ

Տորֆի մոխիր Քարածխի փոշի Փայտի փոշի Նիկելի ագլոմերացիոն փոշի Ցեմենտի արտադրության փոշի Փայլարի փոշի Տալկի փոշի

Չ80

22400

Սոլեկուլյար թլոր

89.4

Արումինիշշի»

Սիլիցիումի երկօքսիդ

83.2

Մուր (առանց խառնուրդների)

Գիպսի

Հնսնադիումիհնգօքսիդ

6-վալենտքրոմի անօրգանականմիացություններ (Ը:Օ3)

նե

Մանգանն օքսիդներ

Սետաղականկոբալտ,կոբալտի օքսիդ

օքսիդները

Ցինկիօքսիդ

19,6

գաջի փոշի

Տուֆի,

ավազի ն այլ անօրգանականնյութերի փոշի 25.01.2005 ԽՓ 91-Ն որոշումը Աղբյուրը՝ ՀՀ կառավարության

Հավելված 4

41,5

Նատրիումի, մագնեգիումի, կալիումի, կալցիումի,երկաթի, սւորոնցիումի, մոլիբդենի,վոլֆրամի, բիսմուտի օքսիդներ

Նիկել

բենզինովաշխատող տրանսպորտային Հթիլացված իջոցներիներքին այրման շարժիչների կողմից

այրում են մազութ ն գազ

Ֆենոլ

ն դրա

արտանետվողկարծը մասնիկներ Նույնը՝ էթիլացվածբենզինիդեպքում Նույնը՝ դիզելային, ջերմային սարքավորումներից,որոնք

Ացետոն

3.4

Քարածխի մոխիր այրումից առաջացած

Ցնդող ցածրամոլեկուլյար ածխաջրածիններ(հեդուկ վառելանյութի

Հավելված 3 Մթնոլորտարտանետվող փոշու տեսակներիհամեմատական վճասակարությունն արտահայտողմեծությունները,Վ: Փոշու տեսակները Վ

|6.5

Ծծմբաջրածին

22400

Ածխաջրածիններ (ավտոմեքենաների համար) Աղբյուրը՝ՀՀ կառավարության25.01.2005 ԻԹ 91

Վ.

Ածխածնի օքսիղ

Կապարիանօրզանականմիացություններ

Մթնոլորտարտանետվողնյութերիհամեմատականվնասակարությունն արտահայտող մեծությունները,Վ Նյութերի անվանումը

շարունակությունը

Արսենիօքսիղներ

Մեկ կիլոմետրտարածությանվրա արտանետվողնյութերիքանակն (Քղ՝ տեսակարարարտանետումներ)՝ըստ ավտոմեքենաների ւռեսակիատ Ավտոմեքենաների տեսակը Տեսակարարարտանետումներ,գ/կմ

(խումբը)

բենզինային Բեռնատար՝ Բեռնատար դիզելային Ավտոբուսներ՝բենզինային

Ավտոբուսներ` դիզելային

Թեթն մարդատար՝բենզինային

Աղբյուրը՝ ՀՀ կառավարության25.01.2005

ՇՕ

Ը էն

ԱՕ,

Պօ 91-Ն որոշումը

Բենզինային շարժիչով մեքենաների այն աեսակների համար, որոնք ներկայացված չեն սույն հավելվածում, տեսակարար արտանեելնելով նշված ելակետային տումների հաշվարկը կատարվամ է

ցուցանիշներից՝ »

մեկլիտը բենզինի ծախսից առաջանում է. 200 գրամ ՇՕ. 20 գրամ ածխաջրածիններ,30 գրամազոտի օքսիդ, տվյալ մակնիշի ավտոմեքենայի տեխնիկական բնութագրում ճշված՝ 100 կմ վազքի դեպքումծախսվող բենզինիքանակը:

Հավելված 5 առնվող հաշվի կարգերում Հոսքաջրեր ընդումողջրային ռեսուրսների դ գործակիցներիմեծությունը, Ջրային ռեսուրսների տեսակները ՞

կարգի ջրային Ոչչձկնատնտեսային ձկմատնտեսային ջրայի ռեսուրսներ ։ կարգի ,

Կե |.0

Ձկճատնտեսականկարգի ջրային ռեսուրսների ն ջրավազան,) ներ, որոնք օգտագործվումնն ջրամատակարարման. ինչպես ճան սննդարդյունաբերության ջրամատակարարման համար

խմելու.

0,8

Եյլ ջրային ռեսուրսներ '

Ջրային ռեսուրսների ջռավաք ավագաններ(երբ կեղտւսջրերի արտահոսքնիրականացվումէ ոչ անմիջապես ջրային ռեսուր-

սում)

լիճ

Սնանա

ն աղ

պահպանվողջրային ռեսուրսներ -

3,0 ,5

Ստորերկրյա ջրեր

Աղբյուրը ՀՀ կառավարության14.08.2003 ԻՇ 1110-Ն ուրը`

0,5

որոշումը

Հավելված Միջոցառումներիիրկաճնացման հետնանքովջրային ռեսուրսներիաղտոտումը վերացնելուդեպքում վնասիմեծության նճվազեցումը՝ կախված այդ աշխատանքներիկատարմանժամկետից Վնասի

Ջրային ռեսուրսներիադտոտման վերացման ժամանակը ժ. ժամ

ԱԱ

Գանի

Մինչն 6-ը ներառյալ 6-ից ավելի մինչն 12-ը ներառյալ 12-ից ավելի 18-ը ներառյալ մինչն 18-ից ավելի մինչն 24-ը ներառյալ 24-ից ավելի մինչն 30-ը ներառյալ 30-ից ավելի մինչն 36-ը ներառյալ ադան» 36-ից ավելի մինչն 48-ը ներառյալ 48-ից ավելի մինչն 60-ը ներառյալ 60-ից ավելի մինչն 72-ը ներառյալ 72-ից ավելի մինչն 84-ը ներառյալ 84-ից ավելի մինչն 96-ը ներառյալ 96-ից ավելի մինչն 108-ը ճերառյալ 108-ից ավելի մինչն 120-ը ներառյալ 132-ը ներառյալ 120-ից ավելի 132-իցավելի մինչն 144-ը ներառյալ 144-ից ավելի մինչն 156-ը ներառյալ է56-ից ավելի մինչն 168-ը ներառյալ 168-իցավելի մինչն 180-ը ներառյալ 180-ից ավելի մինչն Է92-ըներառյալ 192-ից ավելի մինչն 204-ը ճերառյալ 204-ից ավելի մինչն 216-ր ներառյալ 216-ից ավելի մինչն 228-ը ներառյալ 228-ից ավելի մինչն 240-ը ներառյալ

ցը

0.800 0,650 0,500 0,463

0,412

0,364

0.320 0,301 0.293

մինչն

Աղբյուրը` ՀՀ կառավարության14.08.2003

0,287 0,280 0,275 0,270 0,262

0,296 0,258

0.254

0,250 ԻԹ 1110-Ն

որոշումը

Ջրերի ադտոաումըվերացնելու ժամանակր (ժ) հաշվարկվում է որպես արտահոսքի ավարտման ն ջրի աղտոտումը վերացնելու աշխատանքների ավարտմանժամկետների տարբերություն:

Հավելված 7 ժամանակ արտահոսքի համազարկային` Օրգանականնյութերի ռեսուսրներիաղտոտմանհետնանքով հասցված վնասի մեծության որոշումը, Զգթկա

Պոպ»

տոննա

Զ0զթկպ »

ղա» բկպ» Զթկպ» ՊՆ

հազ. դրամ| տոննա

5,0

0,1

0,11 0,13 0.16

0,2

0,25 0,3 0,35 0,4

17,5 18,7

20,2 22,3 25.3

տոննա

Զգթկպ»

հավ. դրամ 16120

18280

7,5

20450

22550

24700

26800

0,13

Պյթկա»Զիրկպ»տոննա Պա»

տաննա

0.1

0,11

14,01

14,74

15,69

16,5

211.5

17,5 18,7

0.2

5.7

7.5

6,07 6,39

0,25

34.1

Է600

39250

0,3

43300

45.6 54,5

47500

68.8

Ն3

ՈՆ

2,5

Ն1

31000

35150

13,16

33000

Ս,35

0,4

6,607

Ս,5

6.92 7,37

55500

0.6

7.75

65500

0.75

8,25

67500

75300

0,9

8,66 8,94

83250

9,18

102700

122000

|54

141000

159700

2,5

45000

178600

197000

3,5

11750

13960

որոշում Աղյուսակում չներառված Զլշլպ-իմիջանկյալ նշանակության ոլոշմոտիկ նշանակությանմիջն ինտերպոլյահամար կիրառել Զյբկպ-ին

Աղբյուրը` ՀՀ կառավարության14.08.2003

1,1 1,3 1,6

Զիրկպ»

հազ. դլամ

0,16

28900

հազ. դրամ) 12,68

Պ կաթ

տոննա

4.83 5,06 5,36

Զրրկպ

3,5

ավելի

4.7

0,9

հազ. դրամ|

0,6 0,75

39.7

Հավելված 8 Օրգանականնյութերի հաստատագրված՝ արտանետումներիժամանակ ջրային ռեսուրսիաղտոտածության վնասի մեծության որոշումը, Զրջգպ

0.5

ման

Համազարկային է այն արտահոսքը, երբ վնասակարնյութերը 100 անգամ գերազանցում են սահմանայինթույլատրելի նորմաները:

հազ. դրամ|

9.62

10.2

10,85 11,55 12,15

20,2 22.3 25,3

լե

31,3

34,1 39,7

45,0

Է344

68.8

ՀՕ 1110-Ն

Աղբյուրը` ՀՀ կառավարության14.08.2003

54,5

1110-Նորոշում

Եթե ՊրպպՀ0,10 վնասի մեծությունը որոշում ենք հետնյալ բանա(հազ. դր/ տ) ճ Պբլպ(տ): ձնով` (Զզքկպ-3400 տ , Եթե Պքկպ»5000 վնասի մեծությունը որոշվում է հետնյալ բանաձնով` (հազ. դը/տ)» Պրպպ(տ): (Զոթկպ-"788

այն միջանկյալ արժեքներիորոշման համար, որոնք ներառված Զրբկպ-ի 2 արժեքներիմիջն կիրառել ինտերպոլչեն աղյուսակում, Զրթկպ-ի մռտտակա յացգիա: Պրպչ0:10 տ արժեքների դեպքում վնասի մեծությունը որոշվում է (հազ. դրաձ/տ) Հճ Պջկպ(տ): Զորգպ-940,0 հետնյալ բանաձնով`

գիան:

տ,

Պջլա»5000տ արժեքների դեպքում վնասի մեծությունը որոշվում բանաձնով` Զրթպ"" 10,3(հազ. դրամ/տ)2 Պելպ(տ):

հետնյալ

Հաստատագրված է այն արտահոսքը, երբ վնասակար նյութերը 100 անգամով պակաս են գերազանցումթույլատրելի սահմանային նռրմաները: Հավելված 9 ջրային ռեսուրսի Կախյալ նյութերիհամազարկայինարտանետումներից

վնասիմեծությանորոշումը, Զամ. աղտոտվածության

Պո.

տոննա

Զում»

հազ. դրամ|

Դոս:

տառննա

3.5

0,1

5.308

0.11

0.13

8.72

0.16 0.2

9,553 10,724 12.13

0,3

15,172

0.25 0,35 0,4 0,5

0,6

0.75 0,9 է

Զան»

հազ. դրամ|

58.894 65.82

7.5

Պոմ»

տոննա

2510,5

12233

141.2

16,52

Լ75.68

17.784

2)4.75

20,115

25,162 27.828 29.493 31.086

34.09

38.23

2.5

43.24 48.911

3,5

58.894

54.09

457.69

646,65

5208.

1,6

266,45 330.6 30432

770,74

956,25 1140,6

1388.2

Աղբյուրը` ՀՀ կառավարության14.08.2003

1110-Ն

3752.4

4371.5

11160 12400

13640 16120

19,84 24800

31000

37200

որոշում

43400 49600 62000

հազ. դրամ|

տոննա

3.5

0,13

0,84

0,918

0,2

1,138

0.4

0,5

4,812

5,215 5,841

հազ. դրամ 34.09

34.09 38.23 43.24 48.911

7.5

58.894

1,276

8,308

11398 1,512

1,618

1.812

65.82 79,265 92.265 111,11

129,33

Է41.,2 152,86 175,68

1,016

0,75

2.228

0,9

2,444

2,578

1,6

2,946 3:274

3,667

2.5

4,112

1,3

4.872

տոննա

6,408 7,178 7,574

լ,989

յ.)

հազ. դրամ|

0,6

3.5

0.8

0.11

0.25 0.3 0.35

9305.2

0,1

7458.9

տոննա

0.16

6225.7

Հաստատագրված արտանետումների ժամանակկախյալ նյութերով ջրային ռեսուրսինհասցվածվնասիմեծությանորոշումը, Ջլ.,. Պ մ» Պ.ճ» Զում» Պկմ: Զիկս» Զիկմ»

4990,4

Հավելված

2012.4

152.86

Զկմ»

հազ. դրամ

79,265 92.265

22,246

13.72

Զակս-իայն միջանկյալ արժեքների որոշման համար, որոնք ներաոված չեն աղյուսակում, Զակ: (Զապ) մոտակա արժեքների միջն կիրառել գծային ինտերպոլյացիա: ՊուՀՕ,10տ արժեքներիդեպքում վնասի մեծությունը Զզատ-ն որոշվում է հնտնյալ բանաձնով`Զ.լ.:.-1661,6 (հագ. դրամ/տ) ճ Պլ (տ): Պ.պ.--5000տ արժեքների դեպքում վնասի մեծությունըորոշվում է հետնյալ բանաձնով` Զ.լ 1-248 (հագ. դրամ/տ) 2 Պմ.():

2,706

8.72

9,553 10,724

12.13 13.72

15,172

16.52 17,784 20,115

22,246

25,162 27.828 29,493 31,086

4,506 Աղբյուրը` ՀՀ կառավարության14.08.2003

ԽՊԾ1110-Ն

54.09

214.,75

266.45

330.6 394.32 457.69

520,8 646,65

որոշում

Զովս.-իաղյուսակում չներառված միջանկյալ արժեքներըորոշելու համար Զովս--իմոտակա արժեքներիմիջն կիրառել գծային ըինտնրպոլյացիա:

Զում.վնասի մեծությունը որոշվում ձեռվ` Զող---160:0(հազ. դրամ/տ) ». Պես.(տ): Եթե Պլմ«Օ,1

տ.

հետնյալ բանա-

Զեկ.մ. վնասի մեծությունը որոշվում է հետնյալ Պկ.մ.»5000 Եթե (հւսզ. դրամ/տ) Պլ.(տ): նաձնով` Զով տ՝

ս.-2»586

բւս-

Հավելված 11

աղյուսակում չներառված միջանկյալ արժեքների որոշման Զգմավբ-ի` Զոսամոտւսկա արժեքներիմիջն կիրառել ինտերպոլյացիա: Զզնավբ-ի տ արժեքների դեպքում վնասի մեծությունը որոշվում է ՊոազրՀ0.1 Զոճալթ հետնյալ բաճաձնով` Զ.ոազբ-41400 (հազ. դրամ/տ) 7 Պլազր(տ): տ Պրավթ»5000արժեքների դեպքումԶգճայթ վնասի մեծությունը որոշվում է հետնյալ բանաձնով` Զ.գրավբ-6200 (հազ. դրամ/տ) 2 Պլավջ(տ): համար ը

Հավելված 12 Հաստատագրված ժամանակնավթամթերքներով արտամետումների ջրային ռեսուրսինհասցված վնասի մեծության որոշումը, Զիսավթ

Նավթամթերքճերիհամազարկայինարտաճետումներից ջրային ռեսուրսի աղտոտվածությանվճասիմեծության որոշումը, 2.ճավթ

Պրավբ» Զ.նավթ» Պճավթ» Զճավբ» տոննա հազ. դրամ | | հազ. դրամ| տոննա

Պավթ»

տոննա

՞00

Զզնավբ»

հազ. դրամ 12600

0,1

20,7

7,5

14150

15700

0,13

23.5

17250

18800

20300

33,9

21800

23300

24800

21,9

0,11

0,16

0,2

0,25

0,3

0,4 0,5

40,7 44,7 50,2

Դ0

27900

0.75

61,7

31000

40300

69,2

46500

77,8 87.1 96,9 108,5

49600

0,35

0,6 0,9

1,1

է,3 1,6

2.5

3,5

60200

77500

93000

108500

124000

139500

151,55

11030

Աղբյուրը`ՀՀ կառավարության14.08.2003 -

55800

34100

1110-Ն

որոշում

155000

լավը» նն

օո

0,13

ճն

Աո

3.01

14.57

3.24

15,98

3,72

0.25

Ց2

րող

ղր

Աղբյուրը`

րր

ոո,

7»

87.) 06,9 108,5

19,62

րսավթ»

ճն

դրաարք աոա մ

3.04

աոա - 2.88

0.16

Զրճավթ: Պնավբ: Զինավթ» Պլավբ»

ՃՇ ՀՀ կառավարության 14.08.2003

Էր

1Թ3

իրը

9-5

1110-Նորոշում

Աղյուսակում չներառված Զյավր-իմիջանկյալ մեծությունը ռրոշնլու համար Զրճավջ-ի մոտակա արժեքների միջն կիրառել ինտերպոլյացիա:

Եթե ՊլաղրՀՍ.|տ, վնասի մեծությունը որոշվում է հետնյալ բանաձնով` (հւսգ. դրամ/տ) Ճ Պրավթնտ): Ջիճավբ-560.0 Պավբ»5000 տ` Զինաթվնասի մեծությունն որոշվում է հետնյալ (հազ. դրամ/տ)2 Պւաղբնտ): բանաձնեռվԶ̀րնալթ-638»0

Հավելված Ծանըմետաղներիաղեր, ցիան,պղինձ(քրոմ ՛Ս, ցինկ, ֆտորիդներ պարունակողհսստատագրվածարտահոսքիցջրային ռեսուրսի աղտոտվածության վնասիմեծությանորոշումը, յ»

Հավելված 13

Պո»

ԱՐԱ

Ծանըմետաղներիաղեր, ցիան,պղինձ(քրոմ ՄԾ, ցինկ, ֆտորիդներ պարունակողհամազարկայինարտահոսքիցջրային ռեսուրսի աղտուտվածությանվնասի մեծությանորոշումը, Զբ Պ.

կգ. էկվ 3,75 :

Զ..,

Պ..

դազ. դրամ

հազ. դրամ

191,13

30,57

32.49 40,03

55-14 32»

273,14

47,34

578 7

64,02 68.12 80,42

ղդ

.է

Զոծ»

հազ.

դրամ

գր

6,38

517,87

Տ,44

64.02

9:31

7.64

16.71

68,12 72.22 80.42 92.72 109,12

13,44

129,63

10 ո

23712

150,13

478,16

24,72

191,13

232,14

560,17

62 1.67

703,68

բը

129,63

150,13

867.61

-»

Ծ63

94058

28.59

30,57 32,49

14.08.2003 Աղբյուրը` ՀՀ կառավարության

17063

ՃՇ 1110-Ն որոշում

տ , Աղյուսակում չներաոված Զյշ-ի միջանկյալ մեծությունը համար Զոջ-ի մոտակաարժեքներիմիջն կիրառել ինտերպոլյացիա: Եթե ՊչՀ50 կգէկվ` Զո. վնասի մեծությունը որոշվում է հետնյալ բանաձնով` Զրշ-1,72 (հազ. դրամ/կգ.էկվ)» Պչ (կգ.էկվ): Եթե Պ.-5000 կզ.էկվ` Զո վնասի մեծությունը որոշվում է հետնյալ բանաձնով` Զրչ-0,92 (հազ. դրամ/կզ.էկվ)2 Պչ (կգ.էկվ):

որոշելու

1110-Ն որոշում

Աղյուսակում չներառված Զյ»-ի միջանկյալ արժեքների որոշման համար կիրառել Զչչ մոտակա արժեքների ինտերպոլյացիա: ՊՀՀ3,75 կգ.էկվ-ի դեպքում Զլ» վնասի մեծությունը ռրոշվում է հետնյալ բանաձեռվ` Զ.շ-163.0 (հազ. դրամ/կզ.էկվ)« Պչ (կգ.էկվ): ՊԵ»247 կգ.էկվ-ի դեպքում Զգ»վնասի մեծությունը որոշվում է հետեյալ բանաձնավ`Զյշ-76,72 (հազ. դրամ/կգ.էկվ)ճ Պչ (կգ.էկվ):

Պ»»

396,15

դրամ

20,74

97.72

Աղբյուրը` ՀՀ կառավարության14.08.2003

334.65

Զո: հազ.

72.22

Ջ.շ-

կգ. էկվ

Հավելված

Հավելված 15

Դետեր Գո Պո»

տոննա

0.1

0.11

0.13

0,16

0.2 0.25 0,3

0.35

0.4

0.5 0.6 0,75

0,9 լ

1.1

1,6

2.5

3,5

Սղբյուրը`

կոյի վնասիմեծությունը, Զող աածւթը

Զո» հազ. դրամ|

25.6

28.1 30,8

35.1 40.1 44,7

յան

Պր» |

տոննա

981.8

Զո»

հազ. դրամ

14355 16270

18165

20050

23790 25640 27480

21925

29320 31150 34780

38390

49090

56140

59640

4850,5 6802.5

293.4

110,5

232.7

Պո»

տոննա

529.1 578.1

148.5

Զո» հազ.դրամ|

7.5

60.7 67.6 77.2 86.1 96.4 97,9

արտահոսքիցջրային ռեսուրսի

41980

66600 73510

124200

10470

12420

157200

որոշում

հեՊղՀՕ,1տ արժեքներիդեպքում Զզդվնասի մեծությու նը որոշվում է Զղ»4800.0(հազ. դրամ/տ) Պղնռ): է հեՊ.»5000 տ արժեքներիդեպքում Զյզ վնասի մեծությունը որոշվում « Զ.ղ-694.0(հազ. դրամ/տ) Պ/յ(տ):

տեյալ բանաձնով՝ տնյալբանաձնով՝

0,11

0,13 0.16

0,2 0.25

0,3

0,35 0.4 0.5 0,6

0:75 0,9

Պր

տոննա

3:28 3.4

3.63 1.94

4,29

4.68 5.02

5.33

5.61

6.12 6,56

3.5

1,1

8.37

11.01 12.37

13,5)

232.7

293.4

35.1 40.) 44,7

578.1

86.1 96.4

77,2

22.82

60.7 67.6

110,5 148.5

րը

հազ. դրամ

18.81

28.1

25.6

է5,5 17.24

Պ.,

տոննա

14.54

20,92

7,5

Զող:

հազ. դրամ|

7.16 7.68

9.07 10,0)

Աղբյուրը` ՀՀ կառավարության14.08.2003 հա-

յացիա:

0.)

ող»

|հազդրամ|

173500

Զ.ղ-ի` աղյուսակումչներառված միջանկյալ արժեքներիորոշման է տրվում կիրառել Զ-ի մոտակա արժեքների ինտերպոլմար

խորհուրդ

Պլ»

տոննա

2.5

որոշումը, Զող

լ.6

140750

14.08.2003 ՃՇ 1110-Ն ՀՀ կառավարության

Դետերգենատներով հաստատագրված ժամանակ արտանետումների կախյալ նյութերով ջրայինռեսուրսինհասցվածվճասիմեծության

90610

107500

ԻԹ 1110-Ն

529.1

981.8

որոշմանկարգը

Զող-ի`աղյուսակում չներառվածմիջանկյալ արժեքներիորոշման համար կիրառել Զոլ-ի մոտակա արժեքներիինտերպոլյացիա: ՊոՀՕ,1տ արժեքների դեպքում Զոդվնասի մեծությունը որոշվում է հետնյալ բանաձնռվ` Զրղ-656,0(հազ. դրամ/տ)շ« Պղ(տ): դեպքում Զողվնասի մեծությունը ռրոշվում է Պղ»5000տ արժեքների հետնյալ բանաձնով` Զիղ-9,2(հազ. դրամ/տ)« Պղ(տ):

Հավելված 17

Թունաքիմիկատներովհամազարկայինարտահոսքիցջրային ռեսուրսի աղտոտվածությանվնասիմեծության որոշումը, Զ.ջ

Պո»

տոննա

0.1 0.11 0.13 0.16 0.2 0.25 0,3 0.35 0.4 0.5

0.6 0.75

0.9 լ

1.1

2.5

3.5

Զ.ր»

Պո,

հազ. դրամ| ։ տոննա 27,116

28.42 31.107 34.803 39.267

44.303

48.892 53.144

57.524 64.45

71.127

80.25 91.872

99:342 106,62 120,68 140.78 166,13

196,03 224.43 25161

3.5

Զզթ»

հազ. դրամ| 25161

277.981 327.77

463.96

51.74

Պո,

տոննա

1178,4

1456.8 1732.5 2005,8

22772

59557

6980.5

14.08.2003 Աղբյուրը` ՀՀ կառավարության `

ՀՇ 1110-Ն

8503.3 10512

12995 15454 17892

20313

25112

29862

36917

43902

48525

53125

6980.5

3348.2 2500 4138.6 3000 4921.6 3500

62261

75850

03768

115920 137850

159600

181200 224000

որոշմանկարգը

Զոբ-ի՝ աղյուսակում չներաոված միջանկյալ արժեքների որոշման համար կիրառել Զլշ-ի մոտակաարժեքներիգծային ինտերպռլյացիա: ՊչՀՕ,1 տ արժեքների դեպքում Զլջ վնասի մեծությունը որոշվում է Զզբ-5425,2(հազ. դրամ/տ) » Պչ(տ): տ արժեքների դեպքում Զյցջվնասի մեծությունը որոշվում է Պե»5000 հետնյալ բանաձեով`Զշ-896,0 (հազ. դրամ/տ) Ճ Պքթ(տ):

հետնյալ բանաձնով`

Պ.,

տոննա

Զո»,

հազ. դրամ|

| հազ.դրամ

609.84 400 667,65 500 782.54 600 953.26 750

Զբ:

Հավելված 18 հաստատագրվածարտանետումներիժամանակ Թուցաքիմիկատներով կախյալ նյութերովջրայինռեսուրսինհասցված վնասիմեծության որոշումը Զիթ

0.)

0.1)

0.13 0.16

0.25

0.35

0.4 0,5

0,6 0.75 0,9 լ Լ.)

2.5

3,603 3:766

4.0)6 4.35 4,741 5:166 5:881

Պր,

տոննա

6,746

9,14 9,924 10,993 12.27

31,107

39,267

44.303 48.892 53.144 57.524

13.696 100 1)0 14.283 130 16,166

3,5 Աղբյուրը` ՀՀ կառավարության14.08.2003

21.083 23.532 25.744 27.116 34.803

28.42

Պ.,

տռննա

17,265 19.27)

Զոր

հազ դրամ| 16,166

3,5

6.11

8.46

Զոր,

հազ. դրամ 120,68 140.78

166,13 196.03 244:43 251.6) 277.8) 327,77 375.3 463,96 55174 609.84 66765

64:45

71.127 80,25

782:54 953.26 1 178.4 1456.8 1732.5

2005.8

91872

99.342 4000 106,62 120.68 Իօ 1110-Ն

22772

կարգը

որոշման

Աղյուսակում չներաոված Զըջ-իմիջանկյալ մեծությունը որոշելու համար խորհուրդ է տրվում Զյջ-ի մոտակա արժեքներիմիջն կիրառել շարքա)ին ինտերպոլյացիա: Եթե ՊթՀՕ,| տ, Զիրվնասի մեծությունը որոշվումէ հետնյալ բանաձնով՝ Զոր -756,0 (հազ. դրամ/տ)2 Պյ(տ)։ Եթե Պյ»5000 տ, Զոր վնասի մեծությունը որոշվում է (հազ.դրամ) հետնյալ բանաձնով` Զրր-11,26(հազ. դրամ/տ)» Պչ(տ):

Հավելված Լողացող աղբով ջրի աղտոտվածությանաստիճանիտեսողական

գնահատականի սանդղակը

Գնահատականը

Ֆրի մակերեսիարտաքին տեսքը

բալերով

մ՛ ջրի մաքուր մակերեսի Բաց ջրատարածությւսն են վրա երնում աղբի առանձինոչ մեծ կուտակումներ` 0,01 մ՛-իցոչ ավելի տարածքով: ընդհանուր 100մ7 բացջրատարածության վրա նկատվում են աղբի 117 մակերեսից ոչ մեծ առանձին կուտակումներ՝ ցանկացած ուղղությամբ լողացող առանձին առարկաներ, որոնց մեծ կողմի մեծությունը չի գերազանցում 25 սմ: 100մ- բաց ջրատարածությանվրա նկատվում են աղբի կաւտակումներ2 4--ից ոչ ավել մակերեսով, տարբեր ուղղություններով լողացող առանձին առարկաճեր, որոնց մեծ կողմի մեծությունը չի գելւազանցում

50 սմ:

ջրատարածության վրա նկատվումեն 5 մ՛ ընդհանուր տարածքով աղբի կուտակումներ` լողացող առանձին առարկաներ,որոնց մեծ կուլմի մեծությունը չի գերազանցում 15 մետրը. աղբի կուտակումներ անկյուններում, փակուղիներում ն նավամատույցի հողմահայաց կողմում մինչն 0,5 մ աղտոտված

բաց

հատվածով: 100 4 բաց

ջրատարածության

վրա նկատվում են աղբի կուտակումներմինչե 10 մ: ընդհանուր տարածքով, բավական քանակությամբ դրոնց մեծ կողմի մեծությունը չի գերազանցում 1,5 մետրը, աղբի կուտակումներանկյուննելում, փակուղիներում, ճնավամատույցի հողմահայաց կողմում` մինչն 1 մ աղ-

առարկաներ,

հատվածով: տոտված 100. մ՛ բաց վրա ճկատվումեն աղջիատարածության բի կուտակումներ մ՛-ից ավել ընդհանուր տարած-

քով մեծ առարկաներ, որոնց մեծությունը գերացանցում է 1,5 մետրը, աղբի կուտակումներ ամկյուննեբում, փակուղիներում ն նավամատույցի հողմահայաց կողմում` 1մ-իցավելի աղտոտվածհատվածով: ՝

ւ.

ՀՀ կկառավարության Աղբյուրը` յուրը վարութ)

14.08.2003

" 1110-Ն ԻԹ

ման:

ՈՀ

կարգը

Հավելված 20

Հողամասի(տարածքի)բնապահպանական արժեքըհաշվի առնող Գր գործակիցները, Հոդերի ճնճպատակային Հողերի գործառական

նշանակության տեսակները

Գյուղատնտեսական նշանակությանհողեր

Բնակավայրերի հռղեր

գործակիցը, Գք

1,4 բնական այգիների հողեր, մարզեր ն այլ նմանատիպհողեր

տարածքներ)

բնական (արհեստական) զբոսայզիներ, մարզել ն այլ նմանատիպ հողեր (տարածքներ)

հողեր

արը

1,0

1,7

հողե

ԷԼՒԼ

1,5

Ջրային հողեր աննա

25.01.2005 ԷԹ Աղբյուրը՝ ՀՀ կառավարության

1,4

1.0

օբյեկտներիհողեր Հատուկ պահպանվող տարածքներիհողեր Հատով նշանակության Անտառային

1.6

1,0

ենթակառուցվածքների

հողեր

1,8

ոչ

ար

Արդյունաբերության,ընդերքօգտագործմանն այլ նշանաարտաղըրական կության հողեր Էներզետիկայի,տրանսպարտի,կապի, կոմունալ

Հողամասի (տարածքի) բնապահպանական արժեքը հաշվի առնող

92-Ն

որոշմանկարգը

Հավելված ավելվա

Հող

ամասիհ(

Վտանգավորության(թունունակության)աստիճանը հաշվի առնող գործակիցները,Գթ

աշ ի ար Աոակարեոը, հ

1-ին

աաա 2-րդ դաս` բարձր վտաճգավգռրության

3-րդ դաս՝ չափավոր վտանգավորության

Աղտոտվածությանմակար-

դակը հաշվի առնող գործակիՂԱՑ Կադմիում

ն Տ պակաս վտանգավորությա

Է6 92-Ն

ինկ

Պղինձ, մոլիբդեն

իկել

Սանգան

Ըենզոլ

90-50

Ալֆամեթիլստիրոլ

300| 300 -450

|8-25

»25

-30003000.-4000

|ք

Հ10

15-25

25-50

ՀՕ,02

| 0,02 -0,1||0:11-025|025-05| է -3 0.3 -0.6 | 0.:6-1 0,3

03-3 0,5 -3

0.1-5

ՍԹԿ

0-25

3-15 3-10

|) 000 | 5-25

25-50

15-25 |0

5-20

-3000|3000 ՍԹԿ

»50

|160-1801180-2501250-380|

»0,5 »3

»50 »25

»50

-5000|

25000

25-50ՍԹԿ

Աղբյուրը՝ ՀՀ կառավարության25.01.2005 ՀՇ 92-Ն որոշմանկարգը օծմբի հաշվարկով «" այդ թվում` քլռր պարունակողիունաքիմիկատներըԴԴՏ, 2,4-Դ ն այլն:

»10 »50

»500

միավոր| միավոր| միավոր

ՀԱ606

ավբ-նավթամթերքներ ՀՅ00 լՔլորաածխաջրածիններ»ՀԱԹԿ | բ

240 | 240 -500

16-32

ձ-16

ՀՕ,5 ՀՕ,1

Ստիրոլ

30 -50

|150-2501250-350|

./1500- 2000|2000

միավոր

ՀՅ

| 225

150 -225

4,5-9

ՀՕ,3

Քսիլոլ

80 -160

ՀՕ,3

Տոլուոլ

20-30

Հ500

ՀՏՈ0

5-10

3-5

»600

»1800

Հ4,5

Բենգապիրեն

»10

250-600

|132-200|200-3001300--500|

Հ)50

ԼՖԵտոր՝ ջրածնային Ծծմբային միացություններ»

10-20

5-0

| 130-250|

2,0

Լ,5

3-5

2, 1-3

մա-

0,6

5-րդ

ՀՅշ

Վաճադիում Ծարիր ՀՃ

4-րդմա-

|220-4501450-900|900-1800|

Հ90

Կոնցենտրացիայիհանրագումաւին ցուցանիշ (ԿՀՑ)

ցածը | գԱին | րձր

|լ3-րդմա-

կարդակ`| կարդակ`| կարդակ` միջին բարձր |գերբարձր

Հ220 ՀՏՕ

րոմ

որոշմանկարգը

Հ2.| Հ10

Մկնդեղ

Աղբյուրը՝ ՀՀ կառավարության25.01.2005 ւ

ապար

2-3

Հ2

Սնդիկ

5-րդ դաս՝ դչ թունավոր

0,3

արածը

(Հ ՍԹԿ)

րդ

թույ-|

ղակ`

լատըրեյի ԿՂ

ն -րդ դաս

աթ,

Անվանումը

Աղտոտմանմակարդակինհամապատասխանող պարունակությունը(կոնցենտրացիան),մգ/կգ

Թափոնների վտամգավորության (թունունակության) աստիճանը հաշվի առնող գործակիցը, Գթ

Թափոնների տեսակները

Հավելված

մակարդա կարդակը

տոտվածության

(տարա

50-ՍԹԿ

Հավելված

Հավելված 23 (Գ. ) առնող գործակիցները

գործակիցները ԳսԽ ,

հողի | Վնասված (ոչնչազգված) շերտի խորություն

Հողամասի (տարածքի) աղտոտվածության խորությունը հաշվի առնող գործակիցը,

Աղտոտվածհողի խոբությունը, մ

ԳԱԽ

0-02

յը

է.5-ից խորը 25.01.2005 Աղբյուրը՝ ՀՀ կառավարության

Հօ 92-Ն որոշմանկարգը

որ

ՐԹ

եր

բր

զորակից ար » ՝

Հատ Էարորր

Կօ 92-Ն

Հ/հ ւ

կարգը որոշմաճ

ար Մարզի

անվանումը -: `

Հողի վնասման |աստիճանը հաշվի առնող

Լ աԼ-ր

25.01.2005 Աղբյուրը՝ ՀՀ կառավարության

որոշմանկարգը

Բազմամյա

Վաբելահող

Հողիվնասմանաստիճանըհաշվի առնող գործակիցները(Գ)

Դեգրալացման աստիճանը

92-Ն

Հավելված 26 Հայաստանի Հանրապետությունումգյուղատնտեսականհոդատեսքերի կադաստրային միջին զուտ եկամուտնըստ մարզերի տարածքների ն հոդի գնտհատմանխմբերի (հազ. դրամա)

Հավելված

Վնասված (ոչնչացված) լ աղի շերտի խորությունը (մ)

բարձը

նրազածոտն,, |իրարատ

Ք.

թեղարքունք

16412831

Լոռի

Նոտայք

|Շիրակ

Նյունիք

ձոր

գյուղամերձ| հեռագնա

արոտ հարը լորվաոխեթ լ

հն

| 1185

արոտ

12811 83

131.1

|118134

| 983 113041 1610 |225| 1042 | 1285| 6.1

54,6 | 218

137.3

11019 2961102 | 611 | 657 | 292 | 1442| 1060|

48551581

հանրապե| | | 1704| Էջին ությունում

1 215 | 109|

1246-1068 -

| |

| 182 |

272 | 146 | 160 | 115

| 154 1263| 164 116.1 | 85 1155| 93 | 276 | 314 | 2700

|լ293 |

126,է

Աղբյուրը` ՀՀ կառավարության1997 թվականիհույիսի 3-ի

| |

136:

91.0| 13,1| 139,9| 195,|| 790

1254116812.11

115001

11351

| | | 104| 1762 | 1434 |

այոց Խավուշ ||քազ.Երնան

Տ`

Արմավիր

-ռ

Ք"

1490 212

Բնական կերահանդակներ

տնկարկներ պտուղ

Ր 0,6

բարձը

շատ

Աղբյուրը՝ ՀՀ կառավարության25.01.2005

2,0

"Լ

0,15 ավելի

1,7

Լ5

աատիճանը ԱԱոԱիՑԸ .

0,15

1.3

Հողի վնասման աստիճանը հաշվի աոող

Դեզրադացման

ոբ

0-0.5

2,9

| 240 |

10,4

237 որոշմանկարգը

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

յյ.

Հողային ռեսուրսների վրա տնտեսականգործունեությանհետնանքով առաջացած ազդեցությանգնահատմանկարգը, 25. 01. 2005, Ի 92-Ն ուղղ. ՀՀ կառավարությանորոշում:

Ջրային ոեսորսների վիա տնտեսականգործունեության ռետնանքով առաջացած ազդեցության գնահատման կարգը, 14 .08. 2003, Ւ 1110-Ն ՀՀ կառավարությանորդշում:

ԽօդՇՇՀթՈւօ8 Ը.Ա. ՈՕՇՕ686.-

12.

Ոքաքօճօոօղատօոճժթ...ՄՎ6ՇԷՕ-ոԼՇԼՕոււՎՇԸԵՕ6

Ք0Շ108-:187107

ԽօոՇՇմոուօտ Ը...

աօոօումուն

1167: 13.

711711ՔՐ,

2005. 24

Ճք6»308 8.8., ՐԼքյյտու211.,

ոքոքօղօօռբճուծւ. 2004. 2516. 311186 ք68161,

Ա0դԵ3ՕԲՅ1ու

քեւ

Շախ

քում

ոլօ101Ո2

116838:

Է.Լ.

ոօաօուոռ

ոքոքօղօ-

11Թ:8:36Է16 10111 ճքոՆ861Լ1067

Վ661106

5:4080811-

ՂՅՒԱԼԼ0111010

Եճղուտ Խ1.Խ1.,Ճո76108Ճ..

ոօոօիաուռ

16. Փչճօուօ

17.

ԽԱ. ՈՅԼԱՐ6-16.Յող

Շ.

1997. Խ7Լ.:՛ՐՔԱՂԸ, 8. 8.

ԼՅոօոօ5

ԹոՀւԹօՇ1Օ 10.

Լոք»օօ8 3.8., դօ

ԾլՈ111.

Ճ.ԼԼ

ՅԲօՕոաուճ

ոքլքօոօոօոատօ83:12Լ.

«.

7ՎՇՇո ոքօոքոուոոո), (ք2360Կ84 1քոքօոդօոաօ630881ու6 2004.-164

Ը.

Եօ6Եււ6Ց Շ.ԷԼ, 10806608

Չ:Օքօուուտ

ԷԼ.8. ոօՃ.71., Վոո7քութու

քլքօղօոօե3088ԷԹ31.-ԽԼ: 325031

տ.

ոքոթօ.

1998.

Ծաօտօոռուն

մք01օքոոթը

Է08-օքօո, 2003.

Ա0606:6

(7ՎՇԾԵՕՇ

ոքոքօոօոօ6308481ւտ:

8.8.. Յւթավծյուօ ԽԼ8. Չ:0կ0հՌուճ ոքւքօոօոօոե3003:00Լ: Ֆ՛ԿՇԵ.-ՃԵՐԾՈ.ՈՕՇՕԲՈ6, 8օո1Լ5, 2004. 148 6.

18.

Եօ651168 Ը. ԷԼ, 0ոշոճ68

ոօօշօ686.-Է աթո

2006.

067ՎՇԷՈՅՀ).ՌԾԻԼՇԷԼԵ,

334080ուա-

ՇքճոծԼ, 1998.- 71

Լ8Շրքյուն

դքոքօղօոօոտօոճււմնմ

Ի1610/մոմռ օոքճոճոճւմ Թքծոլճաւքում ոքոոօրտքմուծէՈւօրօ

ԿՎ6ԸԽՕՐՕ

7ոլճքծճ. ԽԼ: ԼՐՕՇաօուուօո ԵՓ ոօ օչքճաճ օգքյոայօալտն

ՇՒԸՕՏ87308.-Ք06108-8ռ-

Շ.

օոքճաղճոճէում աքթճոօտքոււծւօ30

ԸՄ

Տ:Օ10ԽՈԼՎՇՇԾԵԱ

Օշառօտ 8./Ճ. ոօաօոնուն ո2

15.

ոտ

Ոքույմոժ/..-ԽԼ.. 2006.

1ղճքծ8. Խ1., 1999,

ԿՎ6ՇԻՕՐՕ

օեք)ւաօածտ Շքճղոլ

14.

Աքոճաասօ/:

ոքաքօղօոօոտօոուում.

Խօքօ66օ1ռուօ811.Օ., Լօքճյոօո Ը.8., Էոժֆօքօ»տՃ.ԷԼ, ոքոքօՕգ0դ0753084114

գյուղատնտեսականնշանակության ն անօգտագործելիհողերի պետական հողային կադաստրի տվյալների հաստատման մասին ՀՀ կառավարության 03.07.1997թ-րՎ-237 որոշում:

ՖԿՎ6ԾՔՕ-ԻԼԸՂՕ111Վ6Շ

06 ԱՇՇՕՅՔՇ

Մթնոլորտի վրա տնտեսական գործունեության հետնանքով առաջացած ազդեցությանգմահատմանկարգը, 25.01.2005, Գ 91-Ն ՀՀ կառավարությանորոշում: ՀՀ-ում