Բույսերի ֆիզիոլոգիայի գործնական աշխատանքներ

Տ. Վ

ԲՈՒՅՍԵՐԻ

ԳՈՐԾՆԱԿԱՆ

ԹԱՆԳԱՄՅԱՆ

ՖԻԶԻՈԼՈԳԻԱՅԻ

ԱՇԽԱՏԱՆՔՆԵՐ

ԵՐԵՎԱՆ

-

Տ. Վ ԹԱՆԳԱՄՅԱՆ

ԲՈՒՅՍԵՐԻ

ՖԻԶԻՈԼՈԳԻԱՅԻ

ԳՈՐԾՆԱԿԱՆ

ԱՇԽԱՏԱՆՔՆԵՐ

Հաստատվածէ ՀՀ կրթությանն գիտության ճախարաըությանկողմիցորպեսբուհական ուսումնականձեռնարկ

ԵՐԵՎԱՆ

-

581.1

ԴՏՀ

Ֆվիրում'ծմ ծնողներիս հիշատակին

|

ԳՄԴ 28.57

|

Թ 221

Ղազարյան.ՀՀ ԳԱԱ ակադ., ամբիոն, Եր. պետ. համալս. բույսերիֆիզիոլոգ. ն մանրեաբան. Խ. Աբովյանիանվ. պետ. մանկավարժ.համալսարանի կենսաբան.ն կենսաբան.դաս. մեթոդ. ամբիոն, Վանաձորիպետ. մանկավարժ. ԳրախոսներՎ̀. Հ.

ՆԱԽԱԲԱՆ

անհանամբիոն, մանկավարժ.

Գյումրիի Մ. նալբանդյանիանվ. պետ. ինստիտուտիկենսաբան.ամբիոն, ընդհանուրկենսաբան.ամբիոն Երնանի գյուղ. ակադեմիայի

ՀՀ

մասին:

Դավթյան.

աշխատանքներըմեծ նշանակությունունեն Լաբորատոր-գործնական ն ինքնուուսանողներիտեսականգիտելիքներիխորացման,ընդարտակման

կատարելու հմտությունջեռք բերելու րույն հետավոտականաշխատանքներ

մեթոդների ուսումնասիգործում:Փորտերին անալիվներիԺամանակակիս

գիայիգործնական Թ 221 Տ.Վ Թանգաճյան-Բույսերի ֆիզիոլո Եր.: Մանկավարժ: ձեռնարկ: Ուսումնական աշխատանքներ:

ընրությունը ն տիրապետումըհնարավորություն են տալիս պարվաքբանել,

կալել կենսականերնույթների էությունը,6իշտ բալյյատրելֆիվիուոգիական

պրոցեսներիփոխադար»կապը,սլատկերայումունենալ »նի

300էջ: 2000թ.:

`

ում է ըն ընդգրկ

խնդիրներ, թոդիկա նփորձերը Ղ. 8.

թի

(ոտ.պքոււոօու

(01)-2000

արու քճՂ61ՌՈ1. տոռուծ)

վթերն/ոմ ճանըԼոժի2000|

|

Օ.

ԳՄԴ 28.57

-

«Մանկավա

Ծ Տ. Վ Թանգամյան:

Է

օժտվածանընդհատ ընդունակությամբ բայ համակարգ: Լաբորատոր փորչնականուսումնասիրություններըվուգակվելովտե-

սական ընդհանրավումներով` ուղիներ են ստեղծվում միջավայրի փոփոխ`

Ղուճու

Մ16օթորօթմւծՆ

ֆունկյիայի

վայրի հետ ունեյած կապի մասին,բույսը դիտել որպես ներքինկարգավորման

այլն:

4906000000

ն

ն միջափոխհարաբերության, բույսի ֆունկսիաներիամբողջականության

բույսերիֆիզիոլոգիայիբոլոր բաժիննորագույն աշխատանքների ներին վերաբերողգործնական են ստուգիչ հարցեր ն բերվում վերջում Ձ եռնարկի մեթոդները: մշակման վիճակագրական արդյունքների

Ձեռնարկն րկն

ընդհանուրօրինանրանցումընթացողպրոցեսների իռնալ ակտիվության, կենսականերնույթների էության ն դրան կառավարման չափությունների,

խճբագիր`Վ. Ա. ԳԱԱ բուսաբանության ինստիտուտիա վ. գիտ. աշխ., կենս. գիտ. թեկնածու. Պատ.

Բույսերի ֆիվիոլոգիանգիտությունէ բուսականօրգանիվմների ֆունկ-

վող գործոնների պայմաններումկենասկան պրովեսներիկառավարման

համար:

Բույսերի ֆիվիոլոգիայիտեսականհարցերի Ժամանակակից վարգակումը պահանջումէ լաքբորատոր-փորչնական աշխատանքները կազմակեր-

պել գիտա-փորչնական հետավոտությունների նորագույնմեթոդներով, ո-

րիս ն ծագելսույն Ճեռնարկիհրատարակմանանհրաժեշտությունը: ն թեմաներն ընտրվել են մանկավարժական Ձեռնարկի բաժինները հնստիտուտների կենսաբանություն մասնագիտությանհամար կավմված գործնականաշխատանքներիծրագրի պահանջնեբույսերի ֆիսիոլոգիայի

Հաշվի առնելովուսանողներիհետ կատարածաշրին համապատասխան:

խատանքիբավմամյատարիների փոր»ը,

նպատակ է

դրվել նրանցծանո-

ն ժամանակիմիավորները,որոնք օգտագործվումեն աշխալի,վանգվածի

ն հաշվարկի ամփոփման տանքների ժամանակ:

թացնել բույսերի կենսագործունեությանպրոյեսների ուսումնասիրության

ժամանակակիյմեթոդներինն

սարքավորումներին:

ն

այն բաժիններին,որոնք առավել

Հիմնականուշադրությունընվիրվել է

Հավելվածումտրվում են օգտագործվողքիմիականնյութերիցուցակը բանաջները(ֆորմուլաները),լուծույթներին ռեակտիվների պատրաստ-

ման

կարնոր են բույսերիֆիվիոլոգիայի ընդհանուր դասնթակնուսումնասիրող ուսանողներիհամար ն Ըստ որում,

փոր»երը կարելի է

կատարելմատչելի մեթոդներով:

քան հնարավորէ լուսաբանվումեն ավելի շատ աշխատանքներ,

եղանակները,ինչպես նան բույսերի ցուցակը: Մայրենի լեկվով մանկավարժական ինստիտուտների համար նախա-

տեսվածբույսերի ֆիվիոլոգիայիլաբորատոր-գործնական

չկա: Այդ տեսակետից Ֆեռնարկ »եռնարկըառաջինն է

աշխատանքների

ն

անկասկած չի կա-

ժամերի սահմաններում: կատարել ուսումնականծրագրով նախատեսված

րող

Որոշ աշխատանքներիհամար բերվում են փորչերի մի քանի մեթոդներ:

ն դիտողությունները առաջուրկությունները ուղարկել Երնանի մանկավարժականինստիտուտի ն կենսաբանության կենսաբանության դասավանդման

հնարավորությունէ տալիս, ելնելով պայմաններիսու հնարավորութ-

Դա

մեթոդիկայիամբիոն,որը

յուններից,կատարելմեթոդի ընտրություն: Ձեռնարկում կենսաքիմիականբնույթի աշխատանքներիոչ

ընդգրկումը բայատրվում

է

վերծ չլինել թերություններից: ՈՒստի խնդրում ենք համապատասխան

մեծ

կերում:

շատ

օգտակարկլինի մեր հետագաաշխատանք-

այն բանով, որ դրանք ուսումնասիրվումեն

«կենսաքիմիայի»ծրագրովնախատեսված բաժնում,իսկ բույսերի ֆիվոլոգիայի առավել ծավալունն

կահարմարէ

շատ

ժամանակպահանջողթեմաներընպատա-

կատարելդաշտայինպրակտիկաների ընթասքում:

Աշխատանքներն ամփոփվումեն համապատասխանընդհանրավումներով

ու

տրվում եպրակավություններով,

է որոշ

հարկերի տեսականբասաւտ-

րությունը:Յուրաքանչյուր աշխատանքավարտելույ հետո ուսանողըկատարում

է լաբորատոր

արդյունքներըն

ամփոփում է ստացված փորչերի կարճ նկարագրություն, դրա

հիման վրա հանգում համապատասխանեվրակա-

յության: ՈՒսանողների տրամաբանության վարգացմանն գիտելիքներիստուգման

»եռնարկում բերվում են ստուգիչ հարկեր ն խնդիրներ,ոնպատակով

րոնք կավմվածեն գործնականաշխատանքների համար նախատեսված թեմաներինհամապատասխան: Որոշ խնդիրներկազմելու համար ուղելույյ

ծառայելԴ. են

Պ.

է

Վիկտորովի(1983)»եռնարկը:Մի քանի խնդիրներ(նշված

") բերվում են

ըստ

նշված5եռնարկի`առան փոփոխության:

Ձեռնարկիվերջում բերվում

են

փոր»երիարդյունքների վիճակագրա-

կան մշակման պարզեցվածմեթոդիկան,երկարության,մակերեսի,ծավա4

թը

կազմում են յիտոպլավման ն

մեջ գտնվող օրգանոիդները:Բջջի

դրա

կյանքում կարնոր է յիտոպլավմայիմածուցիկությունը, ն էլաստիկությունը

ԱՌԱՋԻՆ

ԲԱԺԻՆ

շարժումը, որոնյով բնութագրվումէ

դրա

կենսագործունեության մակար-

դակը Բուսական քջիջներիսելյուլովայինթաղանթի տակ գտնվումէ կիսա-

թափանցիկ,ընտրողականհատկությամբօժտվածպլավմատիկ մեմբրանը,

ԲՈՒՍԱԿԱՆ

ԸՋՋԻ

Բջիջը յուրահատուկ բարդ

որը

ՖԻԶԻՈԼՈԳԻԱ

նյութերի կլանման ն արտավատմանֆունկցիա, մասնակցումէ ֆոտոսինթեն վին,շնչառությանը բջջում մեմբրանայինէլեկտրապոտենցիալների առա-

կավմավորում ունելող փոխկապակցված

ջասմանը:

համակարգ է: Դեռնս անսյալհարյուրամյակում, ըստ բջիջների կավմավորման

ն լիպոիդներից: կավմված է սպիտակուպներիվկ Մեմբրանըկատարումէ

Թիտոպլավմայումգտնվում են բջջի կորիվը ն օրգանոիդները՝ պլաստիդները,միտոքոնդրիումները, Գոլջիի ապարատը, էնդոպլազմայինյանցը,

բարդության,օրգանիվմներըբաժանվելեն երկու խմբի՝մինչկորիվա-

ն կորիվային(էուկարիոտներ): յին (պրոկարիոտներ) Հետագա էլեկտրոնա-

լիզոսոմներըսֆերոսոմները, միկրոմարմինները, պերօքսիսոմները, գլիօք-

ն տարբերալյված ուսումնասիյին-մանրադիտակային ցենտրիֆուգացման

Այժմ բջիջը դիտվում է վերոհիշյալ խմբերի միջն եղած տարբերությունները:

սիսոմները,միկրոխողովակները ռիբոսոմները ն այլն: Այժմ ապավուված է, որ կառուցվածքի մեմբրանայինբնույթը հատուկէ բջջի բոլոր հիմնականօր-

որպես օրգանիվմներիկառուցվածքի, ֆունկցիային բավմացմանքարդ մի-

գանոիդներին:Կան նան

ավոր:

ներ

րություններով խորությամբպարվվեվինբջջի կառույվածքայինտարրերը ն

ժեշտ նյութերը՝ածխաթթուգազը, հանքայինտարրերը ն

մթնոլորտում ն

ջուրը

գտնվում են

է

հողում՝րված տնով:

պատճառը,որ էվոլյուվիայիընթաքում տնավորվելեն բուսականբջջի

կառուցվածքի ն աճի մի

շարք

յուրահատուկ առանջնահատկություններ,

պինդ ցելյուլոզայինթաղանթի կավմավորում,պլաստիդներին վակուոլների առաջավում,աճի հատուկ 5ն՝ աճ-երկարաչգումն այլն:

Բջջաթաղանթիհիմնականնյութը վելյուլովանն պեկտինայիննյութերն են: Թաղանթը

պահովում

է

ն հենարանայինֆունկցիա, ակատարումէ պաշտպանական

բջջի ամրությունը ն տեր,մասնակցումէ նյութերի կլանման, ար-

տավատմանն տեղաշարժմանպրուեսներին:Բջջի ամբոդջ պարունակությունը վբաղեցնումէ

պրոտոպլաստը

լյենտրիոլներք): Թենտրիֆուգակման վիենթարկելիս

:

Գրգանո

Կորիվը բջջում կատարումէ ժառանգականինֆորմացիայի պահպանման ն

փոխանյմանֆունկյիա,ղեկավարումէ բջջի

բոլոր

պրոկիկպկան

եսները, կորիկակը՝ՌՆԹ-ի սինթեվ ն տեղաբաշխում, կորիվակումեն

Կանաչ բույսերը լույսի տակ կատարումեն ավտոտրոֆսննդառություն: Այդ

մեմբրանայինկառուցվածք ունեցողօրգանոիդ-

իդները ն քիչ թանչը՝հիալոպլավմայի:

եղանակի:

անշարժեն: Նրանց համար անհրաԲույսերի մեծ մասը հարաբերականորեն

ոչ

տոպլավման բաժանվումէ ավելի թանչր մասի,որտեղ մտնում են

Բուսական բջջի, ինչպես նան ամբողջականբույսի կառումվածքային

ընդհանուրպլանըկախվածէ նրանցկյանքիբնույթիս ն սնման

(ռիբոսոմներըն

որի հիմնականնյու(պրոտոպլավման),

ա-

ռաջանում նան ռիբոսոմները, միտոքոնդրիումները՝ շնչառության,քլորոպ-

լաստները՝ֆոտոսինթեվի, Գոլջիի ապարատըա̀ծխաջրերի կուտակման, սեկրետորն բջջաթաղանթիառաջայմակ,էնդոպլավմային ցանվը՝նյութերի տեղաբաշխման, մետաբոլիկնյութերի առաջացման, լիվոսոմները՝ներբջջա-

յին մարսողության, սֆերոսոմները՝ճարպերի կուտակմանն պահեստավոր-

ման,պերօքսիսոմները, գլիօքսիսոմներըն միկրոմարմինները՝ ֆոտոշնչաեն ռության, մասնակյում գլիօքսիլատայինցիկլին, միկրոխողովակները՝

վելյուլովայինմիկրոֆիբրիլների կողմնորոշման, ռիբոսոմները՝սպիտակուկի սինթեզի:Բուսականբջջին հատուկ է նան վակուոլը,որը սահմանավատված է սիտոպլավմայի ներքին մեմբրանովտ̀ոնոպլաստով: Վակուոլներըլմ՛

ն նյութերով: Վակուոլը բջջումկաված են ջրալուծօրգանականհանքային պաշարանյութերիկուտակմանն այլ տարում է օսմոտիկ կարգավորիչ, վերահսկման,պաշտպանֆունկյիաներ:Բջջում նյութերի տեղափոխման

գործումկարնոր է պլավմալեմայիդերը: ընդունման է, որով կարելի է սկսել օրգանիսմիբավմակողմաԸջիջը այն ելակետն

ման ն

նի ուսումնասիրությունը:

Ջուր կորցնելու դեպքում կոլոիդի մասնիկներըտալիս են նստվածքն

կոլոիդը վեր

է

ածվում գելի

Դա

հատուկ

է

քարաքոսներին,սպորներին,

սերմերին,յիստաներին ն այլն: Կոլոիդ մասնիկներնունեն էլեկւորականլիք: Հիդրովոլերում ջուրն ու-

Սպիտակուցներն նի դրական լիք, իսկ կոլոիդ մասնիկները՝ բացասական:

առաջավնումեն ամֆիոններ:Կոլոիդի կայունությունը պայմանավորվածէ նրա մասնիկներիէլեկտրականլիսքով ն հիդրատավիայով: Եթե էլեկտրոլիտ պարունակողկոլոիդ լուծույթների մեջ

ՑԻՏՈՊԼԱԶՄԱՆ

ՈՐՊԵՍ

ԿՈԼՈՒԴ

էլեկտրականհոսանք, ապա կոլոիդ

ՀԱՄԱԿԱՐԳ

ընդգրկող, բարդ, քավմատարբեր բաղադրամասեր Ցիտոպլավման է ֆավ դիսպերս համակարգէ, որին հատուկ դիսպերս ֆավա

ն

դիսպերս

են են միջավայր:Դիսպերս համակարգերըբավմավան դրանց պատկանում համանան կոլոիդները Կոլոիդ լուծույթներնընկածեն կոպիտ դիսպերս մասկարգերի ն իսկականլուծույթներիմիջին հատվածում:Կոլոիդներում նիկները հանդես են գալիս միսելների5նով, որոն մեծությունըտատանվում

է 01 001 միկրոնիսահմաներում: Կոլոիդ լուծույթներնըստ միջավայրի կրում են հիդրովոլ, ալկովոլ ն այլ անուններ:Եթե կոլոիդը լուծվածջրում, -

համակարգըկոչվում էմուլսիաներ ն

են

է

է

հիդրովոլ: Կոլոիդները,որպես հիդրովոլեր, լինում

Սուսպենվիանայն կոլոիդն է, որտեղ սուսպենվիաներ:

դիսպերս ֆավանգտնվում է պինդ մասնիկների5նով, իսկ դիսպերս միջաայն կոլոիդներնեն, որտեղ դիսպերս ֆավան վայրը հեղուկ է: Էմուլսիաներն ն

միջավայրը հեղուկ է: դիսպերս `

թաղանթիմիջով, Կոլոիդ լուծույթներըչեն անյնում կիսաթափանյիկ

իսկ իսկական լուծույթները հեշտությամբանյնում են: Այդ տարբերության վրա

է

անջատելուդիալիզի հայտհիմնվածկոլոիդներըկրիստալոիդներից

նի եղանակը: Դիսպերս միջավայրումկոլոիդ մասնիկներնիրեն են միանում

միջավայրըկավմող նյութերի մոլեկուլները:Այդ երնույթը կոչվում

է

տաիս: Այն դեպքում, երբ դիսպերս ֆավը ջուրն է, երնույթը կոչվում րատավիա:Հետնաբար վիտոպլավման հիդրոֆիլ կոլոիդ է:

այդ

սոլվաէ

հիդ-

ն

բավ

թողնենք

դիսպերս միջավայրի մասնիկները

կուղղվենդեպի տարբեր բնեռներ,այդ երնույթը կոչվում

է

էլեկտրաֆորեվ:

Կոլոիդայինմասնիկներըարտաքինտարբեր գործոններիավդեւության տակ,լիցքի մասնակիկորստիկամ ջրավրկմանդեպքում մոտենում

կապվածջրային թաղանթի մի մասը, միա-

իրար, կորցնումեն իրենցթույլ նում ն

են

են ավելի մեծ առաջավնում

մասնիկներ,որոնք շրջապատվածեն քիչ

քանակությամբլուծիչի մասնիկներով:Այդ երնույթը կոչվում իա: Կոավերվավիայիժամանակտեղի

է ունենում

է

կոասերվա-

կոլոիդների լիսքի

մաս-

նակիչեվոքացում,խտալյած կոլոիդայինվոլի առաջայպում: Կոլոիդ լուծույթը բաժանվում է 2 ֆավի, որոնվիվյուրաքանչյուրը պահպանումէ իր հեղուկ

բնույթը՝կոլոիդ նյութերով հարուստ նստվածքին գրեթե միվելներ չպարունակող լուծիչի: Կոավերվայիանկառաջանա,եթե կոլոիդ լուծույթին ավելայնենք հակառակլիսք ունեւյող այլ լուծույթ կամ

ջուր

խլող միացություն

(սպիրտ,ացետոնի Կոլոիդի խտությանբարտրասման, ջուր խլող նյութերի, էլեկտրոլիտներխ չեվոք աղերի խիտ լուծույթների ավդելության տակ, ջերմաստիճանի կամ վսածրասման դեպքում կոլոիդի դիսպերս ֆավը անջատբարտրայման վում

է

դիսպերս միջավայրի

ն

տալիս է նստվածք:Այդ երնույթը կոչվում

մակարդումկամ կոագուլյացիա:«Վերջինիսդեպքում տեղի է

ունենում

է

կոլո-

իդի լրիվ նստեցում,այսինքն՝լուծույթը բաժանվում է երկու՝ պինդ ն հեղուկ փուլի: Կոացերվայիանտանում ապա

է

դեպի աստիճանականկուագուլյայիային

կոլոիդի լիցքի լրիվ չեվոքայման:

մեծ

Թիտոպլավմաննս կոլոիդ համակարգէ, բջջում ստնեղծում է ներքին մակերես,օժտված է էլեկտրական լիյքով, հիդրոֆիլ հատկությամբ, ու-

նի որոշակի մածուցիկությունն առաչգականություն,հատկություններ, որոնք մեծ նշանակությունունեն կենսականպրուեսների ընթացքիհամար:

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

1.

Տինդալի եր Դիսպերս համակարգ

համեմատելկարելի է Տինդ համակարգերինբ դիսպերս

Ծիտոպլավմայիէլաստիկությունըն մածուցիկությունը կոլոիդներիայն

աղբյուր

ն

ն

լույսար

սարքավորո

գույն թանաքիթույլ լուծույթ

խիտ լուծույթ,4-րդում՝եղեգ

քամիչով անմածթորած ջուր

Վերլյնել վեյ փոր»ան

Աշխատանքիընթասքը

լին, սպիրտայրուչ

թանա ներ, մանուշակագույն

լանի քամիչ, թորած ջուր, կ

Հարթ հատակով վուգա

Նյութեր

արտահայտվումէ թույլ կամ

որտեղ մասնիկներըգտնվո

Իսկական լուծույթներ

պահածանոթը,Ծիմբերլան

վավելինապատ,հերմետիկ

մարվում է օպտիկապեսդա

լույսի ճառագայթը տեսանե

սի 6առագայթը:Դիսպերս ֆ

լի է դառնում դիսպերս համ

վող լույսի

պերս ֆավի կախվածմասն

են հատկություննէ, որով պայմանավորված

բույսերի չորադիմավպկունութ-

բույսերի չորադիմալկունությունըսերտորեն կապվածէ վիտոպ-

դիսպերս համակարգիմիջ

որ

Պ. Ա. Գենկելն իր աշխատանքներով յունը ն շոգեդիմալկունությունը ապա-

յույել, լավմայի էլաստիկության, իսկ շոգեդիմասկունությունըմածուվիկության

հետ:

Լույսի փունջըթողնելով այդ անոթներիմիջով`նկատումենք, որ

առա-

ջին փորչանոթում Տինդալի երնույթ չի հայտնաբերվում,2-րդում թույլ

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

է

-

ն կոագուլյացիա Կոացերվացիա

(մակարդում)

Մյուս փորչանոթներումՏինդալի երնույթը կերնատարբեր արտահայտվաձ: մ ինտենսիվությամբ:

'

է

Տինդալի երնույթը թույլ

կերակրի աղի ու ութում » արտահայտված

ւ ավելի համեմատաբարլավ` եղեգնաշաքարիլուծույթում,որի մոլեկուլներն

ե

մեծ

են, իսկ կոլոիդ լուծույթում այն ավելի լավ

պես լավ

է

է

արտահայտված:Հատկա-

Նյութեր ն

սարքավորումներ. ՕԽլայթորած ջուր, քիմիականբաժակ,ապակյաՏող, թեյի սպիրտայրու, խիտ թուրմ, փորֆանոթներ, լիմոնաթթու, 5վի սպիտակում, կերակրիաղ, կալան,գենյիանվիոլետ:

օսլայի 122-անոյլուծույթում: արտահայտված

Կոացերվացիա

Ստավվածտվյալներնարտահայտելաղյուսակով(աղ.1): Աղյուսակ1

Տինդալի երնույթը տարբեր լուծույթներում

Աշխատանքի ընթամքը,

Պատրաստել օսլայի 192-անու շոհ: Բակտերիաների հետագագործունեությունից խուսափելու համարլուծույթինավելապնել1-2 կաթիլ տոլուոլ ն

թողնել մի քանի օր: Տեղի կունենակոայերվացիա: Բաժակիհատակինկառաջանա թանչր հեղուկ՝խտայած վոլ, իսկ վերին շերտում կակոլոիդային ռանչնանալուծիչի գրեթե մաքուր շերտթ

որո

դտարա

որ

լ

Կոագուլյացիա(մակարդում) Աշխատանքի ընթամքը, Վերցնել չորս թուրմ

ն դրա

փորչջանոթներ։ Առաջին փորջանոթիմեջ լցնել թեյի վրա ավելալնել մի քանի կաթիլ լիմոնաթթվիխիտ լուծույթ:

Լիմոնաթթվիավդեյության տակ թեյի թուրմը մակարդվումէ, որն արտահայտվումէ մասնակիգունապրկումով ն բաժակի հատակինմուգ

շերտով

նստվածքի առաջայումով:Ծրկրորդփորջանոթիմեջ լցնել »վի սպիտակուց

ն դրա

վրա ավելացնելկերակրիաղի խիտ լուծույթ: Վերջինիս ավդելութ-

յունից սպիտակուսը մակարդվումէ

ենթարկվումբնափոխման: Ծրրորդ փորտանոթում նույնպեսպնել5վի սպիտակուց ն տաքայնելմինչն մակարդվելը: Չորրորդփորչանոթի մեջ լյնել գենցիանվիոլետի ն 0լուծույթ ն

ից Սածրջերմաստիճանի պայմաններում: սառած

պահել

Լուծույթը որոշ Ժամանակթողնել

վիճակում:Սառույցըհալվելույ հետո փորչանոթիհատակինառա-

ջանում է նստվածք, իսկ վերին մասում կանգնումէ մաքուրջրի շերտ: Հետ-

նաբար քիմիականն ջերմայինազդեցությունից սպիտակուցները մակարդ-

վում են:

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

3.

երնացողբջիջներ ն պլասիդներիշարժման արագության հիման վրա հետնել յիտոպլավմայի շարժմանը: մոտ պարվ

շարժումը Ցիտոպլլազմայի գտնվում է անընդհատշարժման մեջ: Բջիջը արԲջջում ցիտոպլավման ռետաքինն ներքին գործոններիասդեյության նկատմամբցույաբերված է նան սիտոպլավմայի շարժմանարագությանփոակյիան արտահայտում

փոխությունով:

նրա Ցիտոպլավմայիշարժմանառկայությունըկամ բացակայությունը,

կարող է վկայել բուսականբջջի ֆունկյիոնալ արագությանփոփոխությունը

վիճակի մասին,քանի որ ակտիվության

շարժվում են

յիտոպլավմայիհոսքի հետ միասին

ն բջջից բջիջ մետաբոլիտները,

են տարբեր ավփոխանսյվում

դանշաններ:

ակՑիտոպլավմայիշարժմանխթանումըբջջի կենսագործունեության

տիվությանբար»րայմանյույանիշ

է:

ծիտոպլավմայի շարժումը կարելի

բնութագրելո̀րոշելով նրա արագությունը,որը կախվածէ

ուժերից

այլ

նան

ոչ

է որոշել

միայն շարժիչ

մանրադիտակիտակ՝դրանում

գտնվող մասնիկներիշարժման հիման վրա:

լույսի Ցիտոպլազմայիշարժմանարագությանկարգավորումը ե քիմիական նյութերիազդեցությանտակ (ԱՆՖ, ԴՆՖ) Նյութեր

ն

հաշվել այն ժամանակը,որը պետք է անյնի քլորոպլաստը այդ տարածությունը Դիտարկումները կատարել10 քլորոպլաստներիհամար,10 բջիջներում: ցույց

Ծիտոպլավմայիշարժման արագության վրա լույսի ավդեւությունը տալու նպատակով նույն կերպ վերլյնել էլոդեայիտերնը ն դիտել ջրա-

յին միջավայրումցրված լույսի տակ: Միաժամանակ հաշվել նան լաստներիշարժման արագությունըէլոդեայիայն տերնների

րոպե գտնվել են

էլեկտրական լամպի (100 վտ) լույսի տակ: Ծիտոպլավմայի շարժմանարագությունը՝ կախված

ԱԵՖ, ԴՆՖ, օկուլյար միկրոմետր, ասեղներ,

որոպայմաններիս

խտություն

ունեյող ԱԵՖ-ի լուծույթ, իսկ մյուս կողմիցֆիլտրի թղթով ապակուտակի հեռալնել ջուրը: Ծրբ տերնը գտնվում է ԱԵՖ-ի լուծույթի մեջ, որոշել յի-

տոպլավմայիշարժման արագությունը:Նույւատիպփորտ կատարել5.104Մ

խտությունունեյող ԴՆՖ-ի լուծույթում, Միաժամանակ էլոդեայի ընջյուղը

կամ վալիսներիայի տերնի կտորը

տեղավորել10"Ը,20«Ը, ն 37«Ը ջրով լվված բածակիմեջ, թողնել 20 րոպե ն որոշել յիտոպլավմայի շարժման արա-

ման ատ հկաատվյալները հաշվարկել

ենթարկելվիճակագրական մշակ-

ն

ն/

չ

-

ննխ

Ճք միջին թվաբանականն է,

Աշխատանքի ընթացքը Էլոդեայի ըն»յուղի գագաթնայինբողբոջիցոչ հեռու առանչնալնելտե-

»

դիտել մանրադիտակիտակ: Ընտրել միջին ջղի

-

2.

-առանչին չափումներիգու-

2-չափումների թիվը:

ըններ, տեղավորել առարկայակիրապակու վրա` ջրային միջավայրում, ն ապա

մոտ, որոնք 15

շելու նպատակով ծածկապակու մի կողմում կաթեցնել5.105 Մ

քանոն,վայրկենաչախսեղանի լապտեր: միկրոմետրական

թողնել 10 րոպե

քլորոպ-

2):

առարկայակիրն Էլոդեայի տերններկամ վալիսներիա,մանրադիտակ, ջուր,

քաժանմուն-

քին համապատասխան հաւոված:Վայրկենաչափի օգնությամբ

գությունը:Տվյալներըտեղադրելաղյուսակում(աղ.

սարքավորումներ.

ծածկող ապակիներ,տաք

է ընտրելօկուլյար Նպատակահարմար միկրոմետրի10

է

միտոպլաւվմայիմածույիկությունիյ: Հծիտոպլավմայի

շարժմանարագությունըկարելի

Քլորոպլաստների շարժման արագությունըորոշել չափելով այն 6անապարհը, որն օրգանոիդըանպնում է միավոր ժամանակում:

Ժ»-

Ֆե-1Ր) իճ -

-

միջին քառակուսի

Ժ

րր

-

ո

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

սխալիմիջինը

Տարբերհասակունեցողբջիջների ցիտոպլազմայի

մածուցիկության

որոշումը ցենտրիֆուգացման մեթոդով

Քլորոպլաստներիշարժմանարագությունըբնութագրելուհամար անհրաժեշտ է որոշել օկուլյար-միկրոմետրիմեկ քաժանմունքիարժեքը: Դրա համար առարկայակիրսեղանի վրա տեղավորել միկրոմետրականքանոնը ն այն համատեղել օկուլյար-միկրոմետրի լյույանակիուղղությամբ: Համա-

տեղել նան երկու յույանակներիպրոյականբաժանմունքները:Այդ դրութ-

քանոնի(Ճ) ն օկուլյար-միկրոմետրի(8) յամբ որոշել միկրոմետրական

բա-

Ժանմունքներիթիվը համատեղված կետերիմիջն: ԻմանալովմիկրոմետԷ

միկրոԲանոնիբաժանմունքիարժեքը (10 մկմ)՝ գտնել օկուլյարԼո

(Ը): 2.

որն Իմանալովայն ժամանակը,

ո

աս...

ոհ

4.

Կան

ցիտոպլավմայի մածուվիկության որոշման մի քանի եղանակներ՝ պլավմոլիտիկ, միկրոմանիպուլյատորի Օգնությամբ, ցենտրիֆուգաւյման։ Ցենտրիֆուգայման մեթոդի հիմքում ընկած է քլորոպլաստներիտե-

ղաշարժման արագությունըկենտրոնախույս

ուժի ազդեցությանտակ:

Նյութերն սարքավորումներ, Էլոդեա,յենտրիֆուգ, ն ծածկողապամանրադիտակ, առարկայակիր կիներ,յենտրիֆուգային փորչանոթներ, կաթոցիկներ, ասեղ, նշտար1ՀՎՕ.-

ի

ն եթերի 1նորմալանույ 1092-անույ ջրային թույլ

լուծույթներ:

10 բաժանմունքը քլորոպլաստի անկմանհամար,կարելի ւ...

նույնպեսհաշվել քլորոպլաստիշարժմանարագութրւնը(10 ՇԸմկմ)

կատարել համապատասխանեվրակաԵլնելով փորտիտվյալներից` յություներ: Աղյուսակ2 Ցիտոպլակմայիշարժման արագությունըտարբերպայմաններում

Տարբերակ

րոմեւորի 10 բաժանմունքի անմ ման 1/2|314|5

արա-

|Անյած հատվա-| շարժման

թյու Կար |միջ.| մկմկամմմ

Ել:

Բիջները

Էլողեաւյի տերեի

նետո ցենտրիֆուգացումից ա.

գությունը,

մկմ /վրկ կամ

բ.

մմ/վրկ

գ գագաթնա, ճային հիմնային

Աշխատանքի ընթացքը Էլոդեայիտերններըտեղավորելյենտրիֆուգային փորչջանոթի մեջ, նրանց վրա ավելապնել քիչ տաքացրածջուր ն 40-50 րոպե

տնողությամք ամբողջական տերնըշտապ կերպով տեղավորելֆիքսող լուծույթի մեջ (122-անույ քրոմաթթու-- 496-անույ ֆորմալին5:2) ն ապա դիտել մանրադիտակի տակ, ջրային

ենթարկել յենտրիֆուգայման: հետո Թենտրիֆուգայումիյ

միջավայրում: ՈՒշադրություն դար»նելգագաթնայինն

հիմնային

Նկատվում է տեղաշարժմանը մասի բջիջներիքլորոֆիլի հատիկների ծեր բջիջներիմեջ, որտեղ վիտոպլավմայի գագաթնային

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 5.

որ

Կոլոիդներիուռչելը ջրի մեջ

մածուվիկությունը

տեղաշարժըկենտրոավելի յածր է, քլորոֆիլի հատիկներիմիակողմանի ուղղությամբ,ն կուտակումնավելի արտահայնախույ ուժի ավդեյության

որտեղ տիչ է, քան հիմնայինմասի բջիջներում,

մածուցիպիտոպլավմայի

(նկ.1»Այնուհետնայդ նույն տերնները րոպե կությունըավելի ն կրկինվերտրիֆուտեղավորել եթերի 104Ե-անույջրայինթույլ լուծույթում է յիտոպլավման, խախտգել 30 րոպե:Ծթերի ջրայինլուծույթըմահավնում բար»ր է

որն ընկնումէ մածուցիկությունը, վում են նրա կոլոիդալ հատկությունները, Փորի բարը է քլորոֆիլի հատիկների տեղաշարժումով: արտահայտվում կաապահովելունպատակովտերնները,նախապես արդյունավետություն 1 նորմալանոս լուծույթում։Հայտնիէ, որ Ճ-ը րելի է տեղավորելԱՎԾ-ի

մածուցիկությունը: իջեյնում է յիտոպլավմայի

բուսական բջջում ջրի թաԲացի օսոմոտիկ օրինաչափություններից կատարվում է նան կենսապոլիմերներիուռչելու հիման

փանմելիությունը

է ն վրա: Ջրի հոսքի ուղղությունը այս դեպքում նույնպես որոշվում բջջում ջրի քիմիականպուռենյիալի գրադիենտին համապատասմիջավայրում

խան: Դիսպերսհամակարգերիվհիդրոֆիլ կոլոիդներիջրում ուռչելու

հատ-

կությունըմեծ նշանակությունունի երիտասարդ բջիջների, քարաքոսերի ձլող սերմերի կողմից ջրի կլանման համար: Ծատ սերմերում

այդ

ն

ճնշումը

հասնում է մինչն 100 ՄՊա:

Սերմերի ուռչելու գործում հատկապեսմեծ

է

սպիտակույներիդերը,

որպես հիդրոֆիլ կոլոիդներ: Սպիտակուլներիուռչելը մեծ նշանակություն համար: ունի նան բջջի կենսաբանական ակտիվասման Այս աշխատանքինպատակնէ համեմատել տարբեր քանակությամբ օսլա

ն

սպիտակումպարունակողսերմերի ուռչելու ակտիվությունըն

աս-

տիճանը

Նյութերն սարքավորումներ, Բենվին,բենվոլ կամ նավթյ ոլոռի

սերմեր, եգիպտացորենի

ն

թորած ջուր, չափիչ գլաններ,կշռեք ն կշռաքարեր,քամիչ

ագար,

թուղթ:

Աշխատանքի ընթասքը Կշռել 20-30

ներմերն 2 գ

գ օդաչոր

վիճակում գտնվող ոլոռի

մանրկտրւովածագար: Որոշել

Դրա համարնյութերնառանջին-առանչին զին լպրած չափիչ գլանի մեջ

այդ

ն

եգիպտաւորենի

նյութերի ծավալը ն

քաշը:

ընկղմել որոշակի ծավալով բեն-

ն հեղուկի ծավալի ավելացմանհիման վրա որոշել ծավալը:Այնուհետն սերմերը ն ագարը չորացնել քամիչ թղթով,

բավարարքանակությամբ ճնկղմել

բաժակի մեջ ն թողնել 24

ջուր

պարունակող (սերմերի թրջման)

Ժամ սենյակիջերմաստիճանիպայմաներում:Հա-

օրը

ջորդ

նյութերը ջրիւյ հանել, քամիչ թղթով չորայնել

նրանցծավալըն ների ուռչելու

քաշը:

ն

կրկին որոշել

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 6.

Ծավալի ն քաշի ստացվածտարբերությունըկոլոիդ-

Բուսականհյուսվածքիիզոէլեկտրական կետի որոշումը կոլորիմետրիկ մեթոդով

արդյունք է։

ն Հայտնի են սահւմսնափակ

սահմանափակուռչող

ոչ

կոլոիդներ: Բջ-

Նյութեր ն սարքավորումներ,

ջաթաղանթը սահմանափակոԼոռչող, իսկ սիտոպլավմանանսահմանափակ ուռչող

Ոլոռի կամ լոբու ծլած սերմեր, բյուքսեր, ածելի,հախճապակյա թասեր,

կոլոիդներ են։

Փորտի արդյունքները տեղադրել համապատասխանաղյուսակում

(աղ. 3): Աղյուսակ 3

մանրադիտակ, առարկայակիրն ծածկողապակիներ, ասեղներ,011Մ լիմո-

նաթթվի լուծույթ, ԻԹչԱԻՕչի 02Մ լուծույթ, 0196-անովէովինի լուծույթ,

մեթիլեն կապույտիլուծույթ, 7092-անով 0.0226-անոց էթիլ սպիրտ:

Փորչի արդյունքներիգրանկման աղյուսակ Օբյեկտ

Քաշը, օդա չոր

ոլ

հետո

Ծավալը,

գ

օդա չոր

կհետո

Տեսականբացատրություն.

Փաշը

իւթյուն

Գ

Ամինաթթուներնու սպիտակուցներն ամֆոտերնյութեր են՝ յույաբերում են թթվային ն հիմնայինհատկություններ: ԿախվածմիջավայրիքՒԼ

իվ ամինաթթուներիդիսոյումն ընթանում է տարբեր կերպ: Եթե միջավայրում բարչր է ջրածնային իոններիքանակն ապա մեծ չափով 6նշված է թթվային դիսոցումըն ամինաթթունչեռք ՇՕՕԻ ռ

թ

--պա

Հ

Հ

- ՇԱՈԱԱՆ)ԸՕՕԲԼՒԿՇԼ-»Ք-

Ք- ՇԱՒՌԵԸՍԸՕՕՒԼ-»

է

ա"

պիչ

կամ Ց

բերում դրականլիցք:

ՇՕՕ0-

Է

կի,

է

Ք-

Եթե միջավայրումբարջր

-Հ

ՇԱԻՌԵՇԻ

-

ՇԱՐՌԸ)-ՕՕ:

ԽՒԺ

ԸՕՕրլ »ԸՐ

հիդրօքսիլ իոնների խտությունը,ապա ավելի մեծ չափով 6նշվածէ հիմնայինդիսոյումը ն ամինաթթունՖեռք է բերում բայասականլիք:

Հ

ՇՕՕՒհ --զՎո

Բ

.՛

է

ՇՕՕ: Հ

կամ

ՇԱ

Հր

-

բռ

ՇՕՕ

-

Հ

Իչօ

--ՇԷԻ(ԿԷշ)ՇՕՕՒՒՒԻՏՕՒ

ՑՐԻՉ

Ք

՞

ՇԵ(ԿԷՆ)-Թթ

--

կան կետին համապատասխանող քՒԼի միջավայրումամֆիոլիտի դրական ն բատական լիյքերի քանակըհավասարեն, որի հետնանքով նա կստանա

ՇՕՕԻԲՓՒՆՕ

՛

ն կապույտի վարդագույնի միջին-մանուշակագույն գունավորում:

ՇԻ(ՎԱշյ)ՇՕՕԽՔ--»ՇԻ(ՎԻշ)ՇՕՕ-ԷԱՅ՝

Միջավայրում որոշակի քՒԼի դեպքում դիսոյման նշված »ները ճնշՔ.

--

Հետնաբար փորչերը անհրաժեշտէ դնել տարբեր ՔԷԼ ունելող

են ն

ռում

կոչվում

է

ամֆիոլիտըդառնում

է

լու-

ծույթներում:Այդպիսիլուծույթներիպատրաստումըբերվում է աղյուսակում

լիցքերը հավասարակշվում են հավասարաչափ:Դրական ն բացասական

(աղ.4)

էլեկտրաչեվոք: ՔԷԼ-ի այդ մեծությունը

իվոէլեկտրիկկետ:

Աշխատանքի ընթավքը,

ն ամինաթթուներիիվոէլեկտրականկետի մեծություՍպիտակուվների

նը կախվածէ

թթու

Բերված աղյուսակի հիման վրա համապատասխան բյուքսերի մեջ պատրաստել10 մլ բուֆերայինլուծույթ ՔԷԼը 22: 30, 36: 500:

(ԸՕՕՒՆ ն հիմնային(ՀՈՒՆ)ավատ խմբերիքանակիս:

Փորչի համար օգտագործվում է

թթու

ներկ`էովին, որի վարդագույն

54: 600:70. 8.0:Ոլոռի երիտասարդ արմատներիաճման կոնի 0,5 սմ վեր ստանալլայն 5 րոպե նական կտրվածքներ տնողությամբտեղավորելհախճապակյա թասի մեջ, որտեղ նախապես լցված է 7025-անոյ էթիլ սպիրտ:

ն հիմնայիններկ՝ մեթիլեն է անիոններով գունավորումըպայմանավորված

որի գույնը պայմանավորվածէ կատիոններով:Թթու ներկի առոկապույտ,

կայության դեպքում ամֆիոլիտը կներկվի վարդագույն, իսկ հիմնայինի

դեպքում՝կապույտ: Աղյուսակ 4 Տարբեր

քՒԼունելողբուֆերայինլուծույթների

րոպե: Բոլոր կտրվածքները կներկվենվարդագույն:Այնուհետն

պատրաստումը ՔԷ

Ի(չՔՕ.,

մլ

Երկու հախճապակյա թասերիյ մեկի մեջ լցնել 2-3 մլ 0119չ-անու էովինի լուծույթ,իսկ մյուսի մեջ՝ նույնքան 0,0296-անույ մեթիլեն կապույտ:Կտրվածքներըսպիրտի միջիս տեղափոխելէովինի լուծույթի մեջ ն

լիմոնաթթու, մլ

ներըառան լվանալու էովինի միջից տեղափոխելմեթիլեն

թողնել

կտրվածք-

կապույտիլու-

ծույթիմեջ ն թողնել 10 րոպե: Կտրվածքները դառնում են կապույտգույնի: Ներկվածկտորները3-ականտեղավորելփորչի համար նախատեսված բուֆերայինխառնուրդների մեջ, թողնել 1-2 Ժամ ն ապա որոշակի հաջորդականությամբ դիտել մանրադիտակի փոքր խոշորայման

րում:

պայմաննե-

Իվոէլեկտրական կետի Սածր քՒԼ ունեյող լուծույթում հյուսվածքի

Գույնըկլինի վարդագույն, բարտրիդեպքում՝ կապույտ:Գույնի անումը (մաէ ույս նուշակագույն) տալիս,որ այդ լուծույթի քԷԼը է

Միջավայրում քԷՒԼըիվոէլեկտրականկետի Սածր լինելու դեպքում ամֆիոլիտըդիսույվումէ ները

ն

որպես հիմք, իր

դրականլիցքով կապումէ

ներկվում է վարդագույն: Ծթե միջավայրում թէԼքըբարտր

անիոնէ

իվո-

համար (կեղեն քսիլեմա)իվոէլեկտրական կետը

տարբերէ:

Փորչի արդյունքներըգրանլել աղյուսակիտնով (աղ.5):

էլեկտրականկետից,ամֆիոլիտը դիսոցվում է որպես թթու, իր բայասակուն լիցքով կապում է կատիոնները ն ներկվում կապույտգույնի: Իվոէլեկտրա22

համապատասխանում հյուսվածքների

հյուսվածքի իվոէլեկտրական կետին: Կտրվածքիտարբեր

Աղյուսակ5 Բուսականհյուսվածքիգույնըկախվածբուֆերայինլուծույթի քԷ1-իյ լ

01Մ

ԻԷԿ

Հյուվածքի գույնը

լոծույթի|

(մ)

թ

կեղե

Դ

քսվեմա

|

կեղն

| քախլեմա

պես կանոն,բջջի թափանլելիությունը ջրի, անօրգանական ն օրգանական նյութերինկատմամբտարբեր է: Դա կախվածէ նան

պայմաններիս:

Բջջում ջրի թափանյելիությունը է իրականացվում

դիֆուզիային

Օսմո-

սի օրինաչափություններով: Դիֆուվիան միշտ ուղղված է տվյալ նյութի բարտր խտությունից դեպի յածր խտությանուղղությամբ, ավելի մեծ ավատ

էներգիա ունեյող համակարգից դեպի ավելի փոքրը ավատ էներգիաունեհամակարգը ցող Ազատ էներգիան համակարգիներքին էներգիայիայն

է, որը կարողէ փոխարկվել աշխատանքի: Մեկ մոլ նյութինվերաբերող ավատ էներգիանկոչվում է քիմիական պոտենպիալ։ Որքան մեծ է տվյալ նյութի խտությունը, այնքանբարչը է նրա ակտիվությունը ն քիմիական Ամենամեծ քիմիական պոտենցիալը: պոտենցիալով օժտվածէ մաքուրջուրը Ջրին լուծվող նյութ ավելալյնելույյ փոքրանումէ նրա մասն

Բջջիթափանցելիությունը

Բուսականբջջում նյութերը հանդես են գալիս կոլոիդների ն իսկական

լուծույթների տնով,որոնք ակտիվորեն մասնակցումեն բջջի թափանելի-

աստիճանըորոշում

ության պրոլեսներին: Բուսականբջջի թափանվելիության պրոյեսում արտաքինառաջինարգելքը համարվում է վելյուլովա-պեկտինային թաղանթը,որն ունի մանրա-

ծակոտկենկառուցվածք:(Ռաղանթիմիջմիցելայինն միջֆիքրիլայինտարա-

ծությունըլցվածէ ջրով: Այդ անյքերով կարող են թափանցելիոններ ն

ոչ

մեծ մոլեկուլներ: Հետնաբար թաղանթը ընտրողականթափանցիկությամբ

օժտված կառուցվածք է

ելային

ն

մոլեկուլների ակտիվությունըավատ էներգիանն քիմիականպոտենցիալը: Հասուն բուսական բջիջն ունի մեծ վակուոլ,որը լյված է ջրում լուծված օրգանականն հանքայիննյութերով:Բջջահյութումայդ նյութերի խտությունըն

ն

նրա թափանյելիությունըկախված է միջմի-

միջֆիբրիլայինտարածությունների չափսերից:

Բջջի թափանցելիության հաջորդ արգելքը սիտոպլավմատիկմեմբրանն է, որի դերը նյութերի թափանցելիության գործում շատ մեծ Է Մեմբն սպիտակուցից: րանըկավմվածէ լիպոիդներից Ըջջի արտաքինմեմբրանը՝

պլավմոլեման,անմիջապեսկապվածէ

շրջապատող

միջավայրի հետ: Բջջի

մեջ նյութերի թափանվումըվերահսկվում է պլավմոլեմայով,քանի որ այն, ինչպես նան յանկայածբջջայինմեմբրան լույաբերում է ընտրողականթա-

փանյելիություն: Որքան նյութի մոլեկուլը փոքր է փությունը լիպիդներում`այնքան լավ

է

ն

որքանմեծ

է

նրա լուծե-

այն մեմբրանով:Որթափանպում

է

դիսոյման

բջջի պոտենցիալ օսմոտիկ ճնշումը նրա

ջուր ծծելու մաքսիմալհատկությունը Ջուրը միջավայրից դեպի բջիջ թափանվում է բանի շնորհիվ, որ ջրի քիմիական պոտենցիալը

այն

(ակտիվությունը) բջջում

ավելի յածր է, քան միջավայրի լուծույթում:

Բջջում ջրի քիմիականպոտենցիալի (/1,)

ն

մաքուր ջրի

քիմիական

(ո. ) տարբերությանհարաբերությունը պոտենցիալի բջջում ջրի պարիալ

ծավալին (7) կոչվում է ջրային պուտենվիալ ( կ/,): Մ,

Ց

ի

մե

Քանի որ մաքուրջրի քիմիական պոտենցիալը միշտ ջրի քիմիական պոտենցիալից, ապա

(-ո)

բարչը

է

բջջում

տարբերությունը բայասա-

կան է: Այդ պատճառով ջրային պոտենցիալը (Մ՛) միշտ բնութագրվում է բաՍասական ն նշանով:Ջրային պոտենյիալը տվյալ համակարգում ջրի աշ25

է համեմատած այն աշխատանքի խատանքկատարելուընդունակությունն պոտենյիալըպայմանահետ, որը կարող է կատարելմաքուր ջուրը: Ջրային

վորում է բջջի ծծող ուժը: Բջիջը անհամեմատ քարչր

ներծծմանուժ

,

է

ո աթր արար հավասար

են

բ ջուրը

մ կաս

այ

ՕսմոտիկականերնույթներըՏրաուբեյիարհեստականբջջում

Բարչր տուրգորա-

է:

0-ի:

դիֆուվիայիեն ենթարկվումկիսաթափան-

է օսմոս։ Հետնաբար, օսմոսը ջրի յիկ մեմբրանով,այդ պրոլյեսը կոչվում ան ն է կիսաթափանյիկ թ աղանթով,որը առակամ այլ լուծիչների դիֆուվիան

Նյութեր ն սարքավորումներ. ղնչարջասպի

բուսականբջջում ջրի օրինաչափություններիվ,

կատարվումէ փանվելիությունը

նան

թա-

ուռչելու հիման կենսապոլիմերների

վրա:

լու-

ծույթներ, այդ աղերը բյուրեղայինվիճակում,փորչանոթներ,կաթովիկներն ալան: կալ

Աշխատանքիընթասքը

հիման վրա: տաբերության խտությունների

Բայի օսմոտիկ

(ԸԿՑԾՀՏԷՆՕ)05Ն, կալիումի երկաթայինկապտա-

աղի (արյանդեղին աղի 1ԿԼԻ«(ԸԻԽ)) 1: 1/2: 1/4: 1/8.Ն ռոդանական

է

ջանումէ

7.

է մույա-

բերում այն դեպքում,երբ տուրգորը Լրիվ բայակայում ե կե հավասար յին վիճակումջրայինպոտենցիալը էվրոյի: : Այ.Այլկերպ, երբ բջիջը ռության մեջ, ապա նրա ջրային հետ հ հավասարակշռութ է մաքուր ջրի հետ

գտնվում

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

Անհրաժեշտ լուծույթները պատրաստել նոսրացման ճանապարհով: Դրա համար որպես ելակետայինլուծույթ օգտագործել1 Ն լուծույթը: Եթե

որոշակի ծավալ ունեցող 1 Ն լուծույթի վրա ավելացվի հավասարծավալի ջուր,

ապա

լուծույթը կնոսրանաերկու անգամ`կստացվի1/2 Ն լուծույթ:

Մյուս լուծույթները պատրաստել նույն սկվբունքով:Նշված աղերը փոխա-

ավդելիս կստալվի երկաթ վիանայինպղին» (Շսշլ(Իօ(ԸԻՑ:|որը հանդես է գալիս կիսաթափանվիկ թաղաթի »նով: նստվածքային

2ԸսՏՕլ

«ԼԵ«(ԸՒՈՀ2ԻՀՏՕԸսչԻօ(ԸԻՑ,)

Թաղանթը թափանվելիէ ջրի համար, իսկ աղերի համար՝ոչ:

Հետնա-

բար՝բայի կենսաբանականբնույթի կիսաթափանվիկ թաղանթի այդպիսին

կարելիէ ստանալնան քիմիականճանապարհով: Աշխատանքիընթաքը Վերպնելհինգ փորչանոթ,չորսի մեջ լպնելԸստՕ-ի 05 Ն լուծույթ, իսկ

հինգերորդի մեջ՝ 1«ԼԲօ(ԸԻ):) աղի 05 Ն լուծույթ:

Չորրորդ փորչանոթի մեջ իջեսնել1ԿԼԻՇ(ԸԻՄ:)աղի բյուրեղները:Բյուկամ րեղներըիջնում են փորտանոթիհատակին

Ը.)

մնում

մակերեսին:Նրանց

կիսաթափանյիկթաղանթ ն ապա պարշուրջը գոյանում է նստվածքային բշտիկներ,որոնք լսվածեն արյանդեղին աղի խիտ լուծույթով,միկանման

ջավայրիվջուր

են ծծում ն

մեծանում են, փորտանոթի հաաստիճանաբար

տակիցբարտրանումդեպի վերն, իսկ մակերեսիվ՝ կախվումդեպի լուծույթ:

Բշտիկներըհասնելով որոշակի մեծության՝պատովում են ա

շուրջը գոյանում են նոր բշտիկներ

ն

բյուրեղների

(նկ. 2դ.): Նույն պատկերըստավվում է,

եթե փորտանոթիմեջ լսնենք ԷԿԼԵՀՇ(ՇԻ:| աղի 05 Ն լուծույթ

Նկ. 2

Կաթիլի

շուրջը

գոյանում

է

Փորտերընկարել ն կատարելհամապատասխան եվրակալյություններ:

կիսաթափանցիկ թաղանթ՝

(ԸսշլԲօ(ԸԻՑ:է որը նշված լուծույթները բաժանումէ միմյանյիբ Կաթիլը մեծանում վեր է ածվում բշտիկի (արհեստականբջիջի) ն աստիճանաբար

է

(նկ. 2ա):Բշտիկի մեծացումըկատարվումէ միջավայրիցդեպի բշտիկըջրի ներծծմանհաշվին: Ջուրը բշտիկի մեջ է թափանվումքիմիականպոտենվիալների տարբերության շնորհիվ: Ներքին հիդրոստատիկճնշման ավդե-

պությանտակ բշտիկը պատովում է, մեմբրանի մասնիկներըծանրանումն իջնում են փոր»ջանոթի հատակին,իսկ լուծույթների շփման մասում կրկին առաջանում է նստյածքայինկիսաթափանցիկփաղանթ:Նոր »նավորված «բջիջը» շարունակում է աճել մինչե լուծույթների խտություններիհավա-

առրվելը (նկ.2ա):

Երկրորդ փոր»անոթի մեջ իջեյնել

1/8

կամ 1/16

նորմալանով

ԿԼԻ«(ԸԻՑ:| աղի լուծույթի մեկ կաթիլ։ Այս դեպքում բշտիկըփոքրանումէ կամ չի գոյանում:Փոքրայումը կատարվումէ բշտիկիցդեպի միջավայրջրի

արտահոսիհաշվին (նկ. 2բ): Երրորդ փորչանոթի մեջ իջեյնել

լթհավասարխտության 05

Ն

ԿԼԻՇ(ՇԻԹ:| աղի լուծույթի մեկ կաթիլ: Այս փորչի ժամանակ գոյայող բշտիկի չափսերի փոփոխությունչի նկատվում,քանի որ

այս

կամ այն ուղ-

ղությամբ ջրի շարժում տեղի չի ունենում (նկ.2գ):

նրա մեջ

իջեյնենքԸսՏՕ.-ի բյուրեղներ(նկ. 2ե)

բջջի ստացումը Արհեստական

Առաջինփորչանոթիմեջ իջեցնել«ԿԼԻՇ(ԸԻՑ»| աղի 1 Ն լուծույթի մեկ կաթիլ։

ն

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

վիճակ:Տուրգորային վիճակում բջջի ւպրոտոպլավմանկիպ հարում

8.

Բջիջը որպես օսմոտիկհամակարգ. տուրգոր. Բուսականբջջից ջրի արտահոսքի պլազմոլիզն դեպլազմոլիզ: ժամանակ: պլազմոլիզի ցուցադրումը

Նյութեր ն

պատին(նկ. 3): Պլավմոլիւլի երնույթը պետք է դիտել ԻԲՇԷի, 1ՀՎՕ: -ի

ն

է բջջա-

համար նույն հյուսվածքը

ցույց տալու

սախարովայի1 մոլյարանու լուծույթնե-

րում: Նշված լուծույթները ավելի խիտ են, քան ուսումնասիրվող բջիջների

բջջահյութըԱյլ կերպ բջիջները գտնվում են հիպերտոնիկմիջավայրում:

սարքավորումներ.

տերններ, կամ տրադեսկանվիայի Գլուխ սոխ, էլոդեայի, վալիսներիայի

սախարովայի1 մոլյարանոցլուծույթներ, մանրադիառարկայակիրն ծաձկողապակիներ: տակ,կաթոսիկներ,

ՊոՇԷԼի, ՀՎՕ, -ի

ն

Եկ. 4 Բջիջը պլազմոլիզիվիճակում

ընթասքը. Աշխատանքի

ն

1-թաղանթ, 2-ցիտոպլազմա, 3-կորիզ, 4-վակուոլ, 5-կծկված պրոտոպլազմա, 6-բջջաթաղանթին պրոտուվլաստի միջն եղած տարածությունը լցված արտաքինլուծույթով

տերնների գունավորմասի էպիդերմիսը,էլոդեայի Սոխի 5նափոխված տակ ջրային միջավայտերեները դիտել մանրադիտակի

վալիսներիայի

համատայնջորը օսմոտիկ օրինարափությունների րում: Այդ պայմաններում հասնում է մինչն թափանյում է դեպի բջիջը Կլանվածջուրը միջավայրիվս մեծանում է, իսկ խտութորի հետնանքով բջջահյութիծավալը

վակուոլներ,

Վակուոլներումստեղծվողներքին հիդրոստատիկ յունը՝փոքրանում:

ճնշու-

Բջիջը հիպերտոնիկ լուծույթում գտնվելու դեպքում դուրս

է

բջջահյութիս

ջուրը

գալիս դեպի ավելի խիտ լուծույթի միջավայր,քանի որ ջրի քիմի-

ական պոտելցիալըբջջում ավելի

բար»ր

է, քան լուծույթում

ն

բջիջը կրում

է

նրա խտութԲջջահյութում ջուրը պակասելով՝ հետնյալփոփոխությունները

յունը բարտրանում է, վակուոլների ծավալը փոքրանում է, նրանք այլնս պրոտոպլավմայիվրա ճնշում չեն առաջալնում,իսկ պրոտոպլավման իր

Նկ. 3 Բջիջը տուրգորային

վիճակում պրոտոպլաստ,

Լ-թաղանթ,23

մը

փոխանսվումէ

բջիջների

վիճակը ընդունվածէ անվանել տուրգորայինվիճակ:Հետնաբար, եթե բջիջը

բջջահյութի խտությունիսավելի յածր խտությունունեցող լուծույթում (հիպոտոնիկմիջավայրում) կամ ջրի մեջ՝ »եռք է բերում տուրգորային

հեռանում

է

բջջապատերիվ:Բջջապա-

տերիցպրոտոպլավմայիհեռայման պրոցեսը,երբ բջիջը գտնվում է ավելի

իսկ վերջինիս միջոյով`թաղանթին: պրոտոպլավմային,

է

կորյնումտուրգորայինվիճակը ու ներքին հիդրոստատիկճնշման անկման

հետնանքով սիտոպլավմանտեղ-տեղ

կորիզ, 4-վակուոլ

Ներքին հիդրոստատիկճնշման տակ լարված թաղանթ ունելող գտնվում

հերթին 6նշում չի գործադրում բջջապատին:Սկվբում բջիջը կծկվում է,

խիտ լուծույթում, քան բջջահյութի խտությունն է, կոչվում

է

պլավմոլիվժ(նկ.

4: Ցիտոպլավմայիու բջջապատիմիջն գոյավածտարաձությունըթափանկելի է ջրի

ն

լուծված նյութերի նկատմամբն լյված

է

արտաքինլուծույթով:

Բուսական հյուսվածքը պլավմոլիտիկլուծույթի մեջ ընկղմելու պահիս մինչն արտափքված պլավմոլիվի առաջավմանժամանակահատված կոչվում է

պլավմոլիվի ժամանակը:Այդ յումանիշըկարող է բնութագրել միտոպլավմայի մածուվիկությունը:Որքան մեծ է պլավմոլիվի ժամանակ,այնքան բարչր է ցիտոպլազմայիմածուլիկությունը:

դեպի վակուոլներըվատ կամ բոլորովինչթափանյող ոչ թունավոր նյութե-

րը:

Պրոտոպլավմայիհեռաւլումըսոխի բջիջներումնկատվումէ նրա գուայդ

այնպես,

մինչն վերջ չգոլորշիանա։ Այնուհետն ջրի փոխարեն պրեպարատի վրա կաթեվնել1 մոլյարանով ն սախարովայի լուծույթ կրկին դիտելմանրադիտակիտակ:Մահավածբջիջը պլավմոլվիչի ենթարկվում: որ ջուրը

Որպես պլավմոլիտիկնյութեր օգտագործվում են պրոտոպլավմայով

նավորումով,իսկ

Դեպլավմոլիվն ավարտելուվհետո բջիջը մահայնել։ Դրա համար առարկայակիրապակինպահել սպիրտայրոյիվրա ն տաքացնել

շարժումները՝էլոդեայիկամ վալիսներիայիմեջ

ար-

տահայտվումեն քլորոֆիլի հատիկներիտեղաշարժով:

Պլավմոլիվիժամանակբջջիցջրի արտահոսըմուր) տալու նպատակով փորջանոթիմեջ լյնել 10 մլ գլիվերին ն նրա մեջ իջեյնել կարտոֆիլի

լարներիսխյանածակիչի օգնությամբհանած,ջրում լվայած ն քամիչ թով չորացրածՑողիկներ:

պա-

թղ-

է: Գլիվերինի մեջ Գլիյերինը պլապմոլիտիկ իջեվրածկարտոֆիլի չողիկների բջիջներիցդուրս եկող ջրի օսմոտիկհոսքը գլիերինում երնում է

փոքրիկշիթերի չնով

ն

չի խառնվումգլիցերինիհետ:

Գլիսերինիմեջ բջիջը ենթարկվումէ Ժամանակավոր պլավմոլիվի(աշ. երբ բջիջն անցնումէ դեպլավմոլիվի, ջրի շիթերի արւոահոսքըդադա-

13) ն

րում է:

Նկ. 5 Բջիջը դեպլազմոլիզի վիճակում 1-թաղանթ,2-պրուղոսյլաստ, 3-կորիգ, 4-վակուոլ

Դեպլավմոլիսվըդիտելու համար նույն հյուսվածքը պետք

լվանալ ն

ապա

է

ջրով լավ

տակ դիտել ջրայինմիջավայրում:Այդ պայմանրադիտակի

մաններում վիտոպլավմանաստիճանաբարմոտենում

է

բջջապատերին,

ներքին հիդրոստատիկճնշման առաջույմանշնորհիվ վերականգնվումէ բջջի նախկին տուրգորայինվիճակը (այնպես,ինչպես հիպուռոնիկմիջա-

վայրում բջիջը ինտենսիվկերպով ջուր

է

կլանում):Բջիջներիայդպիսի վի-

ճակը կոչվում է դեպլավմոլիվ (նկ. 5: Եթե դեպլավմոլիկն ընթանում է

դանդաղ (աստիճանաբար), ապա բջիջը

մնում

է

եթե դեպլավմոլիվըվրա է հասնում

արագ,

վիտոպլավման քայքայվում

է,

ն

շատ

անվնաս (կենդանի),իսկ

բջիջը մահանում է:

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

լուծույթի տնականն տիճանաբար,

9.

ն

վում

ս

է

,

որը

կոչ-

կտրված պլավմոլիվ (նկ. 9): Ծրբ ցիտոպլազման բջջապատերիմհե-

ռանալույ հետո նրա հետ կապը պահպանումէ պլավմատիկթելերի միջո-

սարքավորումներ,

Գլուխ սոխ, ԿՏԸ)-ի

ավդելյությանշնորհիվ: Պլավմոլիվի

ժամանակվիտոպլավմւսներբեմնկարող է բաժանվելերկու մասի

Պլազմոլիզիձները Նյութեր

մեծ

ՀՎՕյ-ի 1 մոլյարանովլուծույթ, մանրադիտակ,

յով, առաջանումէ ջղաչգվածպլավմոլիկ (նկ.10)։

ասեղներ,առարկայակիրն ծածկող ապակիներ կաթովիկներ, ընթասքը Աշխատանքի Պլավմոլիվի տներըդիտել սոխի էպիդերմիսի բջիջների վրա ԻՎՅԸ1-ի կամ ՀՀԾՕ.-ի 1 մոլյարանու լուծույթում: Պլավմոլիվի ժամանակ վիտոպն լավման նույն հյուսվածքի տարբեր բջիջների պատերիցմիաժամանակ նույն տնով չի հեռանում: Այդ չներով ու բավմավնությամբէլ բնութագրվում

են

պլավմոլիվիտները

Նկ. 10.ղաճգված (ցնցումային) պլազմոլիզ

Նկ. 9 Կտրվածկամբաժանված

այլազմոլիզ

Երիտասարդբջիջներիմիտոպլավմայիմածուցիկություննավելի մեծ ն

պլասմոլիվի չների աստիծանականանվումը լավ

արտափքվածն ապա (ներփքվածից

Նկ. 6 Անկյունային

պլազմոլիզ

Նկ.

Ներփքված

պլազմոլիզ

շատ քիչ Սկվբնականշրջանում ցյիտոպլավման

է բջջի

կլորավուն):Ծեր բջիջների մոտ

ն

արտափքվածտնի,քանի որ վիտոպլավմայի

վածըէ:

անկ-

ավելի խորը (ներփքվածպլավմոլիվ,նկ. 7) ն վերջա-

պես ցիտոպլազմանկլորանում է

ն

վբաղեյնում բջջի կենտրոնը(արտափք-

ված կամ կլորավուն պլավմոլիվ, նկ. 8): Այդ անմումներըկատարվումեն

պլավ-

անհամեմատ մածուցիկությունն

յունների (անկյունայինպլազմոլիվ, նկ. 6), այնուհետն հեռալյումը ընդգրկում է մի քանի տեղ

արտահայտված

մոլիկն անմիջապեսանցնումէ

Նկ.Ց Արտափքված կամ կլորավուն պլազմոլիզ հեռանում

է

է

աս-

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

10.

տիցկամ չեն անյնումկամ անցնումեն դանդաղ:Թասակը առաջանումէ 1Հ-

Նյութերի թափանցումըմեզուվլազմայիմեջ: Թասակաճնպլազմոլիզ:

ի իոնների թափանլելիությանհետնանքովմ̀եպոպլավմայիուռչելու հաշ-

վին, Որպեսվի կաթիլի խտությունը դիտարկմանընթացքումչփոփոխվի, կարելիէ ծածկապակուեվրերինքսել վավելին կամ անընդհատավելալնել

Նյութեր ն տարքավորումներ, Սոխ, մանրադիտակ, առարկայակիրն ծածկոդապակիներ,ունելի, նշտար,

07Ն

ասեղներ,կաթոցիկ,քամիչ

սպիրտայրու,լուցկի, Ը«(ՎՕ))-ի

թուղթ,

լուծույթինոր կաթիլներ: եթե վուգահեռ փոր» դնենք ԸՇ«ՐՎԾ)շ-ի աղի լուծույթում,ապա

ուռելնում:

ՏԱԿՕ-ին ՒԸԻԿՏի1Նլոծույթներ: Աշխատանքի ընթացքը Սոխի գունավորէպիդերմիսը 30 րոպեիցմինչն 1 ժամ պահել ԿԻՎՕ.-ի

կամ ՀԸԿՏ

-ի 1 Ն լոծույթի մեջ, ն

ապա

դիտել մանրադիտակիտակ նույն

միջավալրում։Այդ լուծույթների մեջ բջիջըերկար ժամանակպահելու դեպքում կալիումիիոններնաստիճանաբար թափանվումեն թաղանթով ն

ապա

պրոտոպլավմայիշերտերով: Ճ-ի իոններիթափանցելիությունը վիտոպլավմայի տարբեր շերտերում հավասարաչափչէ՝ այն ավելի հեշտ անցնումէ մոտ: Այդ պլավմոլեմարովն մեվոպլավմայով ն կուտակվում տոնոպլաստի

սեղմվում պայմաններումբջջի պարունակությունը

Նկ.

է

դեպի կենտրոն,իսկ կու

Թասսկաճն պլազմոլիզ

1-թաղանթ, 2-պրոտոպլաստ, 3-վակուոլ, 4-կծկված պրոտոպլաստի ն բջջաթաղանթիմիջն ընկած տարածություն, 5-ցիտոպլազմայի թասակաձն ուռած մասը

տակումը հանդես է գալիս թասակի չնով: Պլավմոլիվի այս տնը կոչվում է թասակաչն (նկ.11):Հետնաբար,թասակաչն պլավմոլիվը նկատվում է այն աղերի հիպերտոնիկ լուծույթներիավդեսության դեպքում, որոնք անցնում են

պլավմոլեմայիյմեվոպլավմայիմեջ Յ6

ն

թաս-

կաչն պլազմոլիվ չի ստացվում, քանի որ ՇՔ-ի իոններըիտոպլավման չեն

ուռեյնում այն, բայց տոնոպլաս37

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

11.

ըստ Տոնոպլաստիհայտնաբերումը

Դե

12.

ՇՑ-ի իոններիազղեցությունըցիտոպլազմայիմածուցիկության. մածուցիկության արագությանն ձեի վրա: Ցիտոպլազմայի պլազմոլիզի 5-ի

Ֆրիզի

ն

որոշումըպլազմոլիտիկմեթոդով

Նյութեր ն սարքավորումներ, Գլուխ սոխ, 1

Մ

կամ 1092-անով)ՀՎՕ-ի լուծույթ էովինով,մանրադի-

ն տակ,առարկայակիր

Նյութեր

ծածկողապակիներ,կաթոլիկներ,նշտար:

:

մեջ

յիտոպլավման

ն

առարկայակիր ապակուտարբեր մասերում ն նրանցիվմեկի վրա կաթեցնել մոլիվի »ներին

են:Լավ նկատելի են դառնում

ոչ

է

կծկվածն չի ներկվում վարդագույն:Հետնաբար

ն

արագությանը

Դրանից հետո

ն

որ `

կալցիումականաղի միջավարում պլավմոլիվնավելի

ակվբնական շրջանում

վակուոլի մեջ: ԱՎՕ.--ըն ոչ էլ էովինը տոնոպլաստովչեն թափանկում

ոչ շատ

հետնել

պլավ-

պատրաստուկըլվանալ

ջրային միջավայրումդիտել դեպլազմոլիվի ընթացքըՓորչը

ցիտոպլավմայիվառ վարդագույններկվածմահացածմասերը: Երկար ժամանակվակուոլը մնում

-Ն

ՀԻ0,-ի 1Ն. իսկ մյուսի վրա՝Շ«(ՎՕ)չ-ի 02 լուծույթներ

էովինը թափանվումեն մեվոպլավմայի

կորիվը մահանում

Աշխատանքիընթայքը Սոխի գունավոր էպիդերմիսը առանչին կտորներով տեղավորել

րում Լավ նկատվումէ վակուոլներիծավալի փոքրայում: Սկվբնականշրջանում միտոպլավման բարակշերտով շրջափակումէ վակուոլը,իսկ այնուհեու

ՀԸԻՏ-ի

լխ նշտար, ասեղներ:

տակ:Այդ պայմաննեթիլի մեջ։ 3-4 րոպե հետո այն դիտել մանրադիտակի

ն

ն

1Ն լուծույթներ, մանրադիտակ, առարկայակիրն ծածկող ապակիներ,ունե-

Գլուխ սոխի գոգավոր մասի անգույն էպիդերմիսըտեղավորել առարկայակիրապակուվրա 1 Մ կամ 104-անույ ՀՎՕչ-ի էոպինովլուծույթի կա-

ՎՕ,-ը

սարքավորումներ.

Սոխ, էլոդեա կամ վալիսներիա,ՇՅ(ՎՕ))չ-ի 07 Ն, ՕՎՕ,-ի

ընթացքը Աշխատանքի

տն շատ արագ ուռչում է,

ն

վույյ

ուշ է

է

տալիս,

առաջանում,

նով (ներփքված),իսկ խոր արտահայտված

Խ-ականաղի մեջ՝ ընդհակառակը՝ ստակվումէ

շուտ

ն

ժամանակնույնպես նկատվումէ վուն):Դեպլավզմոլիվի

ավելի խորը (կլորա-

որոշակիօրինաչա-

փություն։ Կալիումականաղի միջավայրում գտնվող բջիջներն ավելի են

ն

շուտ

վերականգնվում,քան կալվիումականաղի միջավայրում եղածները:

Պատճառն այն Է, որ միարժեք ն երկարժեք մետաղներիիոնները սիտոպ-

լավմայի վրա ունեն հակառակավդեցություն։Կալիումականաղերը րալնում ,

են

յիտոպլավմայի հիդրոֆիլությունը ն

գվում են

բար»-

մածուցիկությու-

նը իսկ կալիյիումականիոններն`ընդհակառակը՝ իջեսնումեն հիդրոֆիլությունը

ն

բարտրայում մածուվիկություն: Կախվածյիտոպլավմայի մա-

ն հիդրոֆիլության աստիճանիվ, ծուցիկությունիլյ պլազմոլիվը ն

դեպլավմո-

իկն ստակվում են նշված օրինաչափություններով:Ցիտոպլավմայի բար»ր դեպքում այն դժվարությամբ է հեռանում մածույիկության

պատերիվն եր-

կարժամանակպահպանվումէ ներփքվածպլավմոլիվը, իսկ եթե մածուսի38

կությունը փոքր է, ապա ներփքվածպլավմոլիվը ավելի շուտ անցնումէ

ար-

տափքվածի: Այս փորտըկարելի է կատարել նան 2 ժամ

թոդնել Ք-ի

ն

այլ

կերպ: Բուսականհյուսվածքը 1-

վածքի բջիջները հեշտութրոմբ ենթարկվում են պլավմոլիվի: Նրան մեջ

նկատվումէ ուռուվիկպլազմոլիվ,իսկ ԸԹ-իաղի լուծույթում պահվածհյուսվածքի բջիջներումպլավմոլիվն ավելի

ուշ է

առաջանումն արտահայտվում

անկյունայիննով: Փորչի արդյունքներըգրանսելաղյուսակում (աղ. 6): Այս փորով կարելի է ապայուվել նան այն,որ յիտոպլավմայիթափան-

յելիությունը կախվածէ հանքայինաղերի իոններից:Կոլոիդներիհիդրատայման աստիճանըբարչրայնող իոնները մեծացնումեն թափանվելիությունը իսկ կոագուլայսնողավդեցությունունեցող, սպիտակուցներիդեհիդիոնները փոքրանում են մեմբրանիանսքերըն րաւոայիա առաջալյննող

թու-

դեպի բջիջը լացնումնյութերիթափանվելիությունը

Աղյուսակ 6: կախվածաղի տեսակիկ Պլավմոլիվի Ժամանակը՝

Նյութը

Պլավմո-| Լուծույթի | լուծույթի մտիկ | խտությունը, մեջ Ն ընկղմ. (աղ)

ՀԻԿԾ,

ԸՅ(ԳՕ.)շ

ՀԸԿՎՏ

Ն0

ժամկ.

Պլավմոլիվնսկսվելու ժամկետը |անկյունային | ներփքված

Պլավմոլիվի

|աատջլա» ժամա-

նակը, րոպ.

0,7 Ն

Յիտոպլաղլմայիմածուվիկությանորոշումը պլալմոլիտիկ մեթոդով Պլավմոլիտիկնլուծույթում պրոտոպլաստի հեռասումը բջջապատիվն պլավմոլիվի տնըկախված Է սյիտոպլավմայիմածույիկությունիս: Եթե սիտոպլավմայի մածուցիկությունըցածրէ,

րավուն տն (արտափքվածպլավմոլիվ)

պրոտոպլաստը

բարտր

չեռք է բերում կլո-

մածուվիկությանդեպքում`

շատ

բար»ր

մածուցիկությանդեպքում` ջղա»գ-

ված պլավմոլիվ: Հետնաբար,ելնելով պլավմոլիվի »նից, կարելի Է որոշել մածուցիկության աստիճանը(յածր, միջին ն բարչր): վիտոպլլավմայի Ադ նպատակովհետավոտվող նյութը տեղավորել սախարովայիմոլ-

ԸՑ-ի իվոտոնիկլուծույթներում,որից հետո սախարո-

վայի մոլյար լուծույթում դիտել պլավմոլիվը: ԽՃ-իաղի մեջ պահվածհյուս-

է

ներփքվածպլավմոլիվ, իսկ

յար

լուծույթում ն դիտել պլավմոլիվը: Մածուցիկության յույանիշ

է համար-

որը տնել է նյութը պլավմոլիտիկլուծույթի մեջ ընկղվում այն ժամանակը, ման պահիկմինչն արտափքվածպլավմոլիվի առաջալնումը

ժամանակը)Հետնաբար,որքան

մեծ է

(պլավմոլիվի

պլավմոլիվի Ժամանակը, այնքան

բարտր է յիտոպլավմայի մածուցիկությունը:

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

հասակ ունեցող բջիջների սյիտոպլավզմայի մածուցիկությանմասին: Որոշ

13.

Տարբեր հասակ ունեցողբջիջների Ժամանակավորպլազմոլիզ: միզանյութիհամար: Միգանյութի թափանցելիությունը կախվածջերմաստիճանից թափանցելիությունը

ժամանակ անվգագաթնայինմասի բջիջներըպլավմոլիվի կլորավուն »նիս

անցնումեն անկյունայինին

ապա

վերականգնվում՝ենթարկվում դեպլավ-

մոլիվի։ Այդ պահին տերնի հիմնային մասի բջիջներիմեջ պլավմոլիվը անկ-

յունայինչնից անցնումէ կլորավունի ն վերականգնվումէ ավելի ուշ: Տերնի Նյութեր ն սարքավորումներ. առարկայաԷլոդեա, միվանյութի1Մլոծույթ (60գ/լ), մանրադիտակ, կիր

ն

ծածկող ապակիներ,ասեղներ,ունելի, նշտար, մկրատ, քամիչ

թուղթ,

վավելին:

հիմննային մասի բջիջներնավելի երիտասարդ են, նրանցսիտոպլավման ավելի մածուցիկէ, քանգագաթնայինմասի ծեր բջիջներիմեջ: Միվանրւթը բջջի մեմբրանով թափանյումէ բավականարագ: Բուսական բջիջը միզանյութիհիպերտոնիկլուծույթում ջուր է կորցնումն ենթարկվում է պլասմոլիվի: Սակայներկար մնալով այդ լուծույթում,պլավմոլիտիկ

ընթայքը Աշխատանքի

Էլոդեայի ամբողջականտերնը տեղավորել առարկայակիրապակու վրա, կաթեցմել1 մոլյարանոցմիզանյութիլուծույթի մի քանի կաթիլ, ծածկել

ն 30-40 ձածկապակիով

Լուծուրոպե ուշադիր դիտել մանրադիտակով:

թի գոլորշիայումիյխուսափելուհամար ծածկապակուեվրերինքսել վավելին ի բարակշերտ կամ պարբերաքարկաթեկնելլուծույթի նոր կաթիլներ:

նյութի մոլեկուլները թափանյումեն բջջահյութի մեջ: «Վերջինիսխտությունը է դեպի բջիջ: Տեղի է մեծանում է, որի հեւոնանքովջուրը կրկին թափանկսում

ունենում

ինքնակամդեպլավմոլիվ: Այս երնույթը կոչվում

է

ժամանակավոր

պլավմոլիվ:

Նկարագրվածփորչը կարող

է

ծառայել նան պլավմոլիտիկ մեթոդով

վիտոպլավմայիմածուցիկությանորոշմանհամար: Ցիտոպլավմայիմածույիկությունըպայմանավորվածէ բջջի հասակով, ն վիճակով:Մածուվիկությունը բնութագրդրանում ջրի պարունակությամբ

վում է այն ժամանակահատվածով, որի ընթաքում ներփքվածպլավզմոլիվը չնի: Ցիտոպլավմայի մածուցիկությանն պլավմոանյնում է արտափքված

լիկի ժամանակիմիջն գոյություն ունի ուղղակի կախվածություն: ավելի Սուկուլենտներիմեջ ցիտոպլազմայիմածուվիկությունն քան մեվոֆիտների մեջ Նկ. 12 Պլազմոյիզը էլոդեւայի ւտերնի գագաթնային(ա) ե հիմնային (բ) մասի բջիջների մոտ

Միվանյութի միջավայրումէլոդեայի տերններիգագաթնայինհատվա-

ծի բջիջնեչում, որոնք ավելի ծեր են, դիտարկմանսկվբնականշրջանում պլավմոլիվը կլորավուն է, իսկ հիմնային մասի ավելի երիտասարդբջիջնե-

րում՝ անկյունային(ներփքված)(նկ. 12):Պլասմոլիվի »նը վկայում է տարբեր

ն

բարչր

նրանվ բջիջներում արտափքված պլավմոլիվը

(3-8 ժաւՌքան մեվոֆիտներիմեջ (20-40 րոպե):

հանդեսէ

գալիս ավելի

Դրա հետ

կապված՝սուկուլենտներըմեկոֆիտներիցտարբերվումեն

ուշ

է,

բարչր

շոգեդիմակկունությամբ:

Օգտվելով Ժամանակավորպլազմոլիսից,հիմք ընդունելով պլավմոլիկի ն դեպլավմոլիվի արագությունը,կարելի է որոշել սոխի բջիջով միվանյութի թափանվելիության կախվածջերմաստիանիվ: ինտեսիվությունը՝

Փորջերը կատարել հետնյալ սխեմայով. (աղ.7:

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

Աղյուսակ 7.

ն

ն կուտակումըկոլոդիումի Նյութերի թափանցելիությունը թաղանթով կիսաթափանցիկ

աղյուսակ Տնակերպման Փորֆերիկատարմանարդյունքների Պլապմոլի-

տիկ

|

Հարբերակ

միվանութ

|

մեջ լւույթի ուի

|

Ծպրակաություններ

բաժակներ,նշտար, ունելխ թել, մկրատ,ապակյա5ոՓորտանոթներ, ղեր, ասեղներ,կաթովիկ,գլաններ,եթեր, կոլոդիում (Շօ10ժւսու ձսք16:)

20-22"Ը

օսլայի 292-անուլուծույթ, ԵՀԻՎ-ի լուծույթ, տանինի ն ԷՇՇԵ-ի թույլ

3035Շ

լու-

ծույթներ:

Հ

ունի Հետնաքար, պլավմոլիվի ժամկետի ն չների բավմավանությունն է պատճառները:Այն կախված միջավայրի լուիր մորֆոֆիվիոլոգիական

կապերից,պրոտոբջջահյութիխտությունիցպլավմոդեսմատիկ պլավմայի ն բջջաթաղանթիկապից, յիտոպլավմայիհիդրոֆիլությունից,

ծութի

Նյութեր ն սարքավորումներ,

|ալապմուիվիդեպլավմոլիվի

ընկղման

Հ 1Մ

Ժամանակը, րոպ.

14.

ն

ն էլաստիկությունից, տարբեր իոններիազդեցությունից, մածուվիկությունիվ ն բջջի հասակից: ջերմաստիճանից

Կռլոդիումի պարկիստալյումը

մեծությանկլորաՊարկերըպատրաստելուհամար համապատասխան հատակփորչանոթներնանհրաժեշտէ նախապեսօճառով լվանալ, չորավնել

պահել եթերի մեջ: Այնուհետնփորջանոթներըհանել, թողնել մինչն

ն

եթերը գոլորշիանա, նրանյ մեջ լցնել քիչ քանակությամբկոլոդիում

ն

առան ուշապնելուպտտել փոր»անոթնայնպես,որ կոլոդիումը հավասարաչափ ծածկի նրա մեջ

Փորտչանոթը շրջել պատերը:

համապատասխանամանի

կոլոդիումի ավելորդ կաթիլներըթափվելուցհետո շրջված վիճակում

ն

ափի մեջ շփել մինչն եթերը գոլորշիանա:Այդ պայմաններումկոլոդիումը

փորչանոթիպատերիվհեռանում

է

բարակթաղանթինով: Այնուհետնթա-

ղանթը փորջանոթիպատերիցկարելի

է

հեռայնել միջպատայինտարա-

ծությունումջուր կաթեսնելումիջոլով: Երբ պարկըավատվում է փորչտանոթի պատերիցն հատակիցայն ունելիով հանել ն պահել ջրի մեջ մինչն փորը:

Կոլոդիումի պարկը փորչանոթիցհեշտությամբ

դուրս

է գալիս

ջրային

միջավայրում։ Պարկիստավման հաջողությունըկախվածէ

եթե այն չափից ավելի կությունից

նան կոլոդիումի մածուվի-

մածուվիկէ, անհրաժեշտէ նոսրացնել

եթերով:

Փորչեր թափանցելիությանվերաբերյալ Կոլոդիումի պարկի մեջ լցնել 222- անու օսլայի լուծույթ, պարկըկա-

Լ

պել ապակյա5ողիս ն իջելնել 2-ԷՀԼ խառնուրդլուծույթի մեջ: Կար ժամա44

նակ անյ օսլան պարկում կապտում է: Մեկ

ն

ն

այլ

պարկի մեջ լսնել 12-ի

խառնուրդլուծույթը պարկընույն Ֆնովիջեյնել օսլա պարունակողբաժակի մեջ: Այս դեպքում կապտում է քաժակի պարունակությունը: Հետնաբար շը կիսաթափանցիկ թաղանթով թափանվելիեն, իսկ օսլան՝ոչ: էՀ-

2-ը ն

ն

ը 1-ը առաջին դեպքում անցնելովդեպի պարկը,իսկ երկրորդ դեպքում՝ դեպի բաժակը՝խառնվումեն օսլայի հետ ն վերջինս կապտումէ:

Կոլոդիումի պարկի մեջ լցնել տանին նույն տնովիջեցնել`ԲՇՇՆ-ի լուծույթ պարունակող բաժակիմեջ: Անմիջապեսնկատվումէ, որ պարկի

մեջ,ապա

պարունակությունը փոխվումէ սն գույնի,իսկ եթե պարկիմեջ լյնենք ԲօԸՂ-ի լուծույթ ն այն իջեցնենքտանինիլուծույթ պարունակող բաժակի

ջուրը ն

։

բաժակի պարունակությունը դառնում է սն գույնի: Հետնաբար, ԷՇՇՆ-ը կիսաթափանցիկ թաղանթովթափանցելիէ, իսկ տանինը՝ոչ: Տանինի փոխարեն կարելիէ օգտագործելնան նռան կեղնի եփվածքկամ թեջ

Ընդհանրացնելով փորչի տվյալներըկարելի է եվրակացնել, որ

կիսաթափանսիկ թաղանթովթափանլելի են, իսկ

իսկականլուծույթները

է

ն

միացություն:ԻՇԸՆ-ըթափանցվողմիջավայրում չի կուգալիս որպես այդպիսինն կիսաթափանյիկ թաղան-՝

միակողմանի կարող

կոլոիդները՝ոչ: Այս փորչը հնարավորություն է տալիս բամատրել նան նույն անընդհատ թերի միակողմանի թափանցելիության պրոցեսը:Տվյալ դեպ-

քում

ՔՇԸ17-ըանընդհատ է թափանցելտանինպարունակողմիջավայրը, քանի որ այն ամիջապեսկապվումէ տանինիհետ ն այլ

դուրս

առաջավնումէ

տակվում,այլ թի տարբեր կողմերում նրա իոններիակտիվության հավասարակշոված վիճակ չի միջա--

վայր, որտեղ

ստեղծվում:Իոններն անընդհատշարժվում են դեպի այն նրան ակտիվությունը ցածր է։ Փորչի տվյալներն արտահայ-

Այս փորչով կարելի է ույ տալ նան դիալիզի երնույթը: Դիալիզը մեէ, որով հնարավորէ կոլոիդները Դա առանչնայնել: էլեկտրոլիտների:

տել նկարներով:

թոդ

կատարվումէ կիսաթափանցիկ թաղանթի օգնությամբ,որով էլեկտրոլիտները թափանյում են, իսկ կոլոիդները՝ոչ: Կիսաթափանյիկ թաղանթից

պատրաստված այդպիսիսարքը

կոչվում է դիալիվատոր:

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

15.

Կենդանին մահացած բ

նյութեր ն սարքավորու Կարմիր ճակնդեղ, նշտ

մանրադիտակ,առարկայա էթիլ սպիրտի, 30 5092-անույ մի, 1 մոլյարանուՀԻՎՕչ-իլո "

տրամագիծունեյող խմանա

մմ

Խլյանածակիչի օգնութ

Աշխատանքի ընթաց վերցնել 4 ջուրը

այլնս չգունա

երկարության

նալ մինչն ջուր,

երկրորդի

լյնել առանչին փորտանոթ լացնելսառը ն 5

կաթիլ քլորոֆորմ:

սպիրտ, չորրորդի վրա՝ 30 ջուր

մապատասխան աղյուսակու

նյութերիգույների փոփոխո 6ակը ստուգել չեռքով, իսկ

խությունը ստուգել՝մանրադ փորչը դնելու պահին, 5 րոպ

Փորչտերիհետնանքովպ միական գործոններիազդեց է, խախտվում է պլավմատ

լիությունը, բջջահյութը, որն գունավորումայն, իսկ բջիջ

(պիգմենտներ)անտովիան ն

ները չեն վնասվում, ջուրը ն

`

միջավայրըչի գունավորվում:Միջավայրի գունավորումը ն բջիջներիվնասվածությանաստիճանըկախվածէ նյութի ավդեցությանժամանակիվն խո-

րությունիլ: Բջիջների կենսունակությունըկարելի է ստուգել նան ելնելով պլավմոտակ ՀՎՕ--ի դիտել մանրադիտակի

մոլյարանովլուծույ-

լիզի: Դրա համարանհրաժեշտէ ճակնդեղիկտորներիմակերեսիցկտրել

շերտ ն բարակ թում: Հետնաբար, բջջի կառույվածքըխախտվելու հետո այն կորցնում է

ընտրողականթափանվելիությունըն բջջահյութում գտնվող նյութերը դուրս

ներբջջայինկայունվիճակը:

ջուր

|ոոտավ

տտ |

10մլսառը

|

.1505անու սպիրտ |

Ծ

Ե-

|

10մյարնտ

տոտ | | տուր

արամ քայախաթթու գունը գունը

ներ

արդյունքները 0. եռավրածջուր

|գունը

|տուր |տուր |

գոտո

մ:

Կենդանին մահացած բջջի տուրգորայինվիճակը ն թափանյելիության

Աղյուսակ8

են գալիս դեպի միջավայր: Ընտրողական պահպանում թափանվելիությունը է

:ծ լե

ոն

ՍՇԽՍՏԱՆՔ

16.

Նյութերի թափանցելիութ ներկվելընեյտ Նյութեր ն սարքավորում Սոխ, Էլոդեա կամ տարբ

նեյտրալրոտ, 1 մոլյարանոյ սա 1 նորմ յարանույՇՃՈՎԾՕ))շ-ի,

բաժակներ,քամիչ թուղ

դիտակ,առարկայականն ծած յա Տող,

սեր, ապակումատիտ, ամոնիա

Աշխատանքիընթասքը. Սոխի կամ որնէ տերնի չ ն ն

դիտել մ

կուտակվում վակո

րել առարկայակիրապակուվ

բջջի մեջ խել ջրի կաթիլի մեջ

րինել 1 մոլյարանովՀՎՕ.-ի շադրություն դարչտնելպլավմ

ներկված մասերը (բջջապա ընդունակէ թափանվելուկեն րում: Դրանում համովվում են

լով: Պլավմոլիվի միջոյով պա իսկ սիտոպլավման,կորիվը ն ման իր մեջ չի պահում ներկե

տոնոպլաստիթափանվ

վակուոլ, ներկում են բջջահյու յի

նյութերի համար ընտրող

ն

այդ

է երկու սահմանայի փանցվելի

յամբ կարելի է հայտնաբերելբ

ԱԾԽԱՏԱՆՔ 17.

Սերմերիկենսունակությանորոշումըցիտոպլազմայիներկման մեթոդով(ըստ Դ. Ն. Նելյուբովի

ն Լ. Ա.

Իվանովի)

Նյութեր ն սարքավորումներ. Փորտիկ 10-18 ժամ

0,192-անով(1 Նկ.

կաորու ոթ թարճերկվելը Աո»,

է Բջջի մահայմանկամ վնասմանդեպքում փոխվում սպիտակուցների կողմի ն այն ներկներկերը պահվում են վիտուպլավմայի կառուցվածքը,

վում

է

գույնով: Մահայած բջիջներիվակուոլներըչեն համապատասխան

ն կորիզը ներկվում են դեղնակարմրավուն: ներկվում, իսկ ցիտոպլազման Դրանում համոզվելու համար անհրաժեշտէ բջիջը վնասել ուժեղ թույնով`

ամոնիակով: Էպիդերմիսը 1022-անով

նկատվումէ,

որ

միջավայրում դիտելիս ամիակի

ն կորիվը ներկվում են, դառնումտեսանելի: սիտոպլավման

ն կորիվի ներկվելու հակումը բջջի վնասվաՀետնաբար, սիտոպլավմայի

ծությանմույանիշէ:

հասուն բջիջներնօժտվածեն իրեն մեջ ներկը կուտաավարտած հակելու ավելի մեծ հատկությամբ,քան երիտասարդբջիջները:Դրանում մոսվելու համար էլոդեայի ընտյուղիգագաթնայինմասը տեղավորել կարԱճն

ն միր չեզոքի լուծույթում: 1-2 ժամ հետո ընջյուղը հանել ներկիս, լվանալ

գ.

թրջած ոլոռի սերմեր, ինդիգոկարմինի

առաջ

1 լիտր թորած

ջրում) ն

թթու

ֆուքսինի 0,222-անոյլու-

ծույթներ,ճենապակյաթասիկներ, քիմիականբաժակներ,միկրոսկոպիկասեղներ, էլեկտրականսալօջախ, ապակումատիտ,ունելի, քամիչ թուղթ:

Աշխատանքի ընթակքը. Ադան ընտրելու վերսնել ոլոռի կամ

լոբու

2 խումբ

10-ական ուռած

սերմեր, որոնք մինչն փորտը18 ժամ պահվել են 20"Շ-ի պայմաններում,

թրջածվիճակում: Մի խումբ սերմերը տեղավորել ջրով լցված բաժակի մեջ ն

5րոպե եռալնել (ստուգիչ):Առանցշաքիլներըվնասելու 2 խումբ սերմերի

մաշկը հեռացնել,տեղավորել ճենապակյաթասերի մեջ, ավելապնելինդի-

գոկարմինի0,122-անոս լուծույթ

ն

թողնել 1-2 ժամ 30"Շ-ի պայմաններում:

Այնուհետններկը լյնել համապատասխան ամանի մեջ

ն

սերմերը լվանալ:

Նշել մահացածսերմերի գույնը, իսկ փորտնական սերմերիլ նշել, թե քանիսնեն ներկվել լրիվ, մասնակի նչեն ներկվել: Ծլունակությունըստուգելու

երկու նպատակով

խումբ սերմերն էլ տեղավորել խոնավ խվիկում, մութ

պայմաններում:Մի քանի օրից հետո հաշվել ծլած սերմերի թիվը

յունքները գրանսելաղյուսակում (աղ. 9):

տերնները սպիտակթղթի վրա դասավորել ըստ հասակի (ծերիյ երիտա-

սարդը): Փորչի հետնանքով պարվվում է, տերններըներկվում են լրիվ ըը

ն

որ

ավելի քիչ (նկ. 13): Որքան տերնը երիտասարդ է, այնքաններկվածութ-

յունը թույլ

է:

Աղյուսակ 9

Սերմերի ներկվելը ինդիգոկարմինով

աճը ավարտածհասուն

հավասարաչափ,իսկ երիտասարդտերննե-

Ամենաերիտասարդտերններիմեջ ներկվում են միայնծայրե-

Ա

ստուգել Ի ԵՇԱի1 նորմաԲջիջների կենսունակության պահպանումն

Օբեկտ

Սերմերի

թին,

ոլոռ

ոլոռ Լ

լանոսլուծույթում պլավմոլիսի միջոցով:

ն արդ-

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

եվրակավութՀամեմատել տվյալներըն կատարել համապատասխան որոշումը հիմնվածէ այն յուն: Ներկման մեթոդով սերմերի ծլունակության

Բջջահյութիխտությանն օսմոտիկպոտենցիալիորոշումը պլազմոլիտիկմեթոդով

մի քանի ներկերի համար թափանբանի վրա, որ կենդանիյիտոպլավման հեշտ ներկվում է: Հետնաբար, յելի չէ, իսկ մահայած վիտոպլավման

ն թույլ ներկվածշաքիլներովսերմերը պատկաչներկվածարմատիկներով նում են կենսունակների թվին, իսկ լրիվ ներկվածարմատիկներովն շաքիլ-

ներով սերմերը՝ոչ կենսունակների:

Վերպնելցորենիսերմեր Նրանիվ ջերմաստիճանում:

բաժանելերկու կեսի

ն

Բջջահյութիխտությունըն օսմոտիկ պոտենվիալըպայմանավորումէ բջջիկողմիս ջրի ներծծումը,բույսի չորադիմակունությունը, յրտադիմավԵլնելով բջջահյութի խտությունիպկաունությունը ն աղակայունությունը: րելի

Իվանովի մեթոդն 10 ժամ

թրջած վիճակումթողնել սենյակի

10 հատ սերմ ածելիով ակոսի երկարությամբ

15 րոպե տեղավորել0,2422-անույ թթու

ֆուքսինիկամ

լվանալ նրան կենսունակությունը:

0,192-անովինդիգոկարմինիլուծույթում: Ներկը թափել, սերմերը ջրով, տեղավորել քամիչ թղթի վրա

ն

որոշել

կամ խոր վնասԿենսունակ սերմերում սաղմը չի ներկվում, իսկ մահալյյաած

ված սերմերում՝ներկվում է:

18.

է

որոշել բույսերի ոռոգմանժամկետները:

Նյութեր ն սարքավորումներ. Սոխ, էլոդեա, վալիսներիա,մանրադիտակ, ունելի, նշտար, քբյուքսեր,

ասեղներ,կերակրի աղի

ն

սախարովայի1 մոլյարանոսլուծույթներ, առար-

կայակիրն ծածկողապակիներ,քամիչ

թուղթ:

Աշխատանքիընթայքը.

Ելնելով 1 մոլյարանովլուծույթների,

աղյուսակի (աղ. 10),

ըստ

րացմանծանապարհովպատրաստել կերակրի աղի

ն

նոս-

սախարովայի 0,1-իս

մինչն 0,7 մոլրարանույ խտությանլուծույթներ:

Աղյուսակ 10

Փորտիհամար անհրաժեշտլուծույթների պատրաստմանաղյուսակ ն

Փորջի համար անհրաժեշտլուծույթի խտություն,Մ

ջուր,

մլ

Նշվածլուծույթները լպնելհամապատասխանբյուքսերի մեջ

ների

ն

լուծույթ-

մեջ 3 րոպե տնողությանտարբերությամբ հերթով իջեցնել սոխի գու-

20-30 րոպե նավոր էպիդերմիսն էլոդեայիկամ վալիսներիայիտերններ: դիտարկելպլավմոլիվըն համապամիջավայրում հետո նույն լուծույթների է կատարելնշումներ (աղ. 11): Աղյուսակումբերվում տասխանաղյուսակում

ժամանակ հատկապեսուշադրութմոտավոր տվյալներ:Դիտարկումների թե որ լուծույթում է հյուսվածքիբջիջների յուն դարչնել այն հանգամանքին,

նե.

5092-ի մեջ սկսվում պլավմոլիվը:Այն լուծույթը, որի միջավայրումպլավմոն էլոդեա)բջիջլիզը սկսվումէ, ավելի խիտ է, քանվերցրածօբյեկտի (սոխ քան բջջահների բջջահյութը, իսկ դրան նախորդողլուծույթըավելի նոսր է,

յութի խտությունը,որտեղ բջիջներըպլավմոլիվի չեն ենթարկվում:Ելնելով գտնում նշված լուծույթներիխտությունից,նրանյ միջին թվաբանականով

լի պլավ

ենք բջջահյութիխտությանըիզոտոնիկլուծույթը: Շնթադրենք, լուծույթում, ուրեմնբջջահյութիխտությունըկլինի սկսվել է 0,2Մ ե

|

մ ոլիվ ն

0,2:0,1-0,3:2-015

տարբեր եղանակներով Ծլնելով բջջահյութի իվոտոնիկխտությունից`

կարելի է հաշվել օսմոտիկ ճնշումը: Տվյալ դեպքումմեզ հայտնիէ,

որ 1 գ.

էկվ.

ոչ

էլեկտրոլիտըլուծույթում

1,5 անգամ ավել: առաջալնումէ 22,4 մթն. ճնշում, իսկ էլեկտրոլիտները՝ Ելնելով դրանիցն աղյուսակումբերվածտվյալներից,հաշվումը կատարել հետնյալ կերպ. 1գ

էկվ (կերակրիաղ)-33/6մթն

0,25 (կերակրիաղի իվ. խտութ.)-»« Լուծույթի օսմոտիկ ճնշումը կարելի

հր. Ք----ք,

Հոֆի հավասարումիս

Հ-

Ը

կամ

ՇՀ

Ֆ

Պլավմոլի-

լոծութի

խտությունը,| Մ

Ք:

Սախարովա

Կերակրի աղ

-

պլավմոլիվը սոխիմեջ

յնա

|

|

|

|

պլապմոլիկը սոխիմեջ ողո

սկիվբը

|

ներփքված

ա.

Գարոն

0,6

կլորավուն

կորան

Իվոտոնիկ նը,

խտությունը

Ան ն

|

կորավոն

| կլորավուն |

|

պոպ

կլորավուն

|

չկա սկիվբը

չկա

|

աբ

|

ատա

պլապմոլիվը Էլոդեայի մեջ կա

չկա

սկիզբը ներփքված

|

|

յկա

չկա

պլավմոլիվը Էլոդեայիմեջ

ներփքված՝ պորազոն

կլորավուն

կլորավուն

կորավոն

կորավուն

|

՛

որտեղ` 4--օսմոտիկճնշումն

է

մթնոլորտներով,

Ճ-գավայինհաստատունը-0,0821 /մոլ կամ 0,00821 աստիճան

հաշվել, նան ելնելով Վանտ-

որտեղ

7- բավարտակ ջերմաստիճանը (273-Ը) Ֆ-

այն ծավալն

է

Հ

փորտիջերմաստիճանը(է,

լիտրերով, որում կարելի

է

լուծել 1 մոլ նյութ,

որպեսվի ստանանքորոշված լուծույթի իվոտոնիկ խտությանը հավասար

խտություն, Շ- լուծույթի իվոտոնիկխտություննէ

մոլ /լիտր,

Վանտ-Հ: իվոտոնիկ գործակիսնէ, Վանտ-Հոֆի

մարհավասար է 1-ի,

որը ոչ

էլեկտրոլիտներիհա

-

իսկ էլեկտրոլիտներիհամար՝մոտավորապես 1,5-ի:

Էլեկտրոլիտներիիվոտոնիկգործակիցըկախվածէ այն իոնների թվիս,

լ

Ֆ՛

հետնաբար՝

է

Փորջի տվյալների գրանյման աղյոսակ

ԿՋոուլ/աստ-մոլ,

մթն էկվ (սախարովա)-22,4

Հ կամ 0,35 (սախարով.իվ. խտություն)-

1 գ

Աղյուսակ 11

որը առաջանում է մոլեկուլի տրոհումից ն դիսոսման աստիճանի: Ստորն

Ք-թՄԸ:

բերվումէ իվոտոնիկ գործակցինշանակությունըՒԹՇԸի լուծույթի համար:

Վ

ԻԹ(1-ի խտություն,

մոլ/Լ

|

|07

|08

|Իվոտոնիկ 162 | գործակիցը

|

|

Ն66

,

|

՛

|

|

|

|

|18

|

-»Յ

0/1

Տ

թ

կթ Է: ՅԹՅՅ ԼԸ.

սար է

ԻՇՇ1ի 0,25 Մ-ի,

Մ---

ապա

Շ

Է|

20821:27527

Յ

Ց

գապասկալներով

.

-

-

|

է: վերածելուարտադրյալն կիլոպասկալի լիարժեք ճիշտ է միայն թույլ լուծույթների Վանտ-Հոֆի հավասարումը

լորտը

համար (մինչն 0,1 Մ):

Լ |8. Հ

ռ:

կամ մեկարելի է հաշվել կիլոպասկալներով Օսմոտիկ պոտենցիալը 221062 (ՄՊա): (ՄՊա» 10": 9,8մթն.):Բանաջնում101,3-ըմթնո

զկտցվի ղվրոմսԵմստ

Տե,

կամ Ք»ք՛ԼԸ1:101,3 ԿՊա.

|Ջ

րո

Թ

|

-Ն5

Տոմ

ոթափ

րարսմղմմոտ Ացտ

Յ

Հ

,

-

:

լ

Յ

ճվջմսփ

ՏՏ» |

ր

0.25

ստղվ

դ

5:38

խտությունըհավա փորչի տվյալների,եթե իվոտոնիկլուծույթի

Աղոցվի զվրոմսծմատ

Յ

-

Ըստ

ամղմմոտ

Բ.

| 192

րո

Հրո

առ

ատ

հվշմսփ

՞

՝

հվշմսփ |

Տ

«5 -

։ . «րուժ ամզմմոււ ճցու 3 5 մղտցվի դվնոմսեմատ 5: ՋՅՅ)

:

:

ՅԼ.

Տ

ՏՏ

ՔՈ

Ջ|Ծ

885»: ատ

|

ճա

ծթլ| Յ

Շոսո

|"

հվմմփ

Ջ

|

րո

«Հրում մամղձմոււ

Ք

Ացո

մղտցվի

Ձ

Ց 3 Տ. 5|5 ՐԹ

զվրոմսեմատ

ստղվ

Ճ"

ռ

ճվշմսփ

ԼԸ:5

-.

Յ

ոստ

ճվշմմփ

|

Խր ՇՏ... զղւսմծիստվվմուացաղ ԾԹ

Ք8

«ԱՅ

ստղվ

ճվփմսի

Կ

Թ

ԹԵՔ

Ի

|

Թ

|

|

ժա ժատո» ղվղստսուլ 5

`

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

19.

Բջջի ջրային պոտենգիալիորոշումըհյուսվածքայինձողիկների չափսերիփոփոխությանհիման վրա (Ուրշպրունգիմեթոդը) Նյութեր ն սարքավորումներ. Կանաչ սոխի տերններ, կարտոֆիլի պալարներ,բյուքսեր, ասեղներ,

քանոն,կերակրի աղի ն սախարուայի 1 մոլնշտար, ունելի, խՍանածակիչ,

յարանոյլուծույթներ,քամիչ թուղթ,

ապակումատիտ:

Աշխատանքիընթամքը. Կարտոֆիլի պալարների խցանածակիչիմիջույուվպատրաստելհավասարտրամագիծն 3 սմ երկարությունունեցողտողիկներ:Նույնպիսիչո-

ղիկներկտրել նան կանաչ սոխի տերններիվ:Վերյնել 12 բյուքսեր, համարակալել ն յուրաքանչյուրիմեջ տեղավորել 3-5 հատ կարտոֆիլին սոխի »ողիկներ: Բյուքսերիցերկուսի վրա ավելամնել ջուր, իսկ մյուսների վրա հա-

0,1-0,5 մոլյարանոյ կերակրի աղի մապատասխանաբար

լուծույթներ:

ն

սախարովայի

Ջողիկները լուծույթներում 30 րոպե թողնելու հետո

չափել

նրանսերկարությունը ն գրանցելաղյուսակում (աղ. 12): Ծթե արտաքինլու-

ծույթի օսմոտիկ պուռենվիալը գերավանվումէ հյուսվածքիջրային պոտենկիալին,ապա լուծույթը բջիջներիցջուրը ծծում է, որի հետնանքովչողիկների ծավալըն երկարությունը փոքրանում են: Ծթե լուծույթի օսմոտիկ պո-

տենցիալը փոքր է հյուսվածքիջրային պոտենցիալիմ,ապա բջիջները լուծծում ծույթիմ

են ջուր,

Տողիկներըծավալովն երկարությամբմեծանում

են:

Եթե լուծույթի օսմոտիկ պոտենվիալըհավասար է հյուսվածքիջրային պո-

տենյիալին, 5ողիկների երկարությունը չի փոփոխվում: Ելնելով տողիկների չափսերիփոփոխությունիցն տուրգորայինվիճակիվ,որոշել սոխի տերնների ն կարտոֆիլի պալարներիբջիջներիբջջահյութիիկոտոնիկ խտությունը

(այնլուծույթը,որտեղ Տողիկներիչափսերը ն տուրգորայինվիճակըչեն փո-

Այլ կերպ իվոտոնիկխտությունըկարելի Է որոշել այն լուծույթնեփոխվել): րի

խտությունների միջին թվաբանականով, որոնյի

մեկում տողիկների

չափսերըմեծույել են, իսկ հաջորդում՝փոքրավել: Եթե »ողիկների չափսերը

0,1

լուծույթումմեծացել են

Մ

ն տուրգորը

բարջր

է, իսկ 0,2

Մ

լուծույթում

փոքրասելեն, ապա իվոտոնիկխտությունըհավասարէ 0,15-ի: Իվոտոնիկ խտությունը կարելի

է

որոշել նան ելնելով բյուքսերում

գտնվող լուծույթներիխտություններիփոփոխությունից,որտեղչջողիկները ընկղմված են: Այս դեպքում իվոտոնիկ է համարվում այն լուծույթը, որի չի փոփոխվել: Լուծույթների

հետո

խտությունը տողիկներիընկղմելույ

(ռշխատանք21): խտությունըորոշել բեկումաչափով(ռեֆրակտոմետր) Ծլնելով բջջահյութիիվոտոնիկ խտությունից,կարելի է հաշվարկել բջջի ներծծմանուժը հետնյալ բանաչնով.

1, որտեղ՝

ՏՀՔ-

-

Եթե ուսումնասիրվող նյութն այնպիսի վիճակում է, Այդ դեպքում Բ

Տ-ը՝

Տ-

որ

Ֆ

Որնէ բույսի թարմ տերններ կամ արմատապտուղներ,կալան, փորչա-

նոթներ,միկրոկաթովիկներ,ունելի, խլանածակիչ, սախարովայի,ՀԻՎՕ:-ի կամ ՊԸի

1,0-իյ մինչն 0,8 մոլյարանույ ն մեթիլեն կապույտի 122-անույ

լուծույթներ:

ապա

ՏՀԲ:

տեղադրել

չի միջոյով համապատասխան տերններիս հանել 10

հատ

սկավառակներ,

լուծույթների իջեյնել երկրորդ շարքի փորչանոթների մեջ: Սկավառակները մեջ թողնել 40 րոպե: 40 րոպեից հետո

բ

Եթե սոխի տերնի բջիջներիբջջահյութըիվոտոնիկէ

լուծույթին, աւպա հաշվարկը

0,5-0,4-0,3-0,2-0,1 մոլյարանովլուծույթներ: Այնուհետնյուրաքանչյուր փորՏանոթիվս մեկականմլ լցնել 2-րդ շարքի փորչանոթների մեջ: Խյանածակի-

եար ւ"

1-0,

բանաջնումԵ-ի փոխարենկարելի է

Նյութեր ն սարքավորումներ.

Հինգ փորչանոթների մեջ լյպնել10-ական մլ 1ԱՎՕչ--իկամ սախարովայի

՛Ի թաղանթիլարվածությունը(տուրգորը):

-

Բջջի ջրային պոտենցիալիորոշումր միջավայրի լուծույթի խտության փոփոխությանհիմանվրա (Շարդակովի մեթոդը)

Վերպնել10 փորտանոթներն երկու շարքով տեղավորել կալանի վրա:

օսմոտիկճնշումը,

-

20.

Աշխատանքի0նթապքը.

Տ -ներծծմանուժն է, Ե

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

կատարվումէ

-

հանել ն փորչանոթների մեջ իջեցնել մեթիլեն կապույտի 1-2 փոքրիկ բյուՄ

հետնյալ կերպ.

-

ՎՇԸՂ-ի0,15

0.15 -

6,66

0.0821-273-:22 ա----Հ----'15

6,66

Լուծույթներիպատրաստումը ն հաշվարկը կատարել այնպես,ինչպես թիվ 18 աշխատանքում:

փորջանոթներիկսկավառակները

րեղներ: Փորտանոթներիլուծույթները կներկվեն մեթիլեն կապույտով:Այնուհետն 0,5 մլ-ոս միկրոկաթոյիկներով 5 փորչանոթների վերսնել փոր»-

նականներկվածլուծույթները ն կաթոսիկի ծայրը իջեցնելելակեւոային համապատասխան լուծույթների մեջ այնպես, դակը բարչը

որ

կաթովիկում հեղուկի մակար-

մեջ եղած հեղուկի մակարդակից:Այդ լինի փորտջանոթների

վիճակումկաթոցիկներիլյներկված հեղուկը դանդաղ բայ թողնել փոր»ա-

նոթներիմեջ ն հետնել հեղուկի շիթի հոսքի շարժման ուղղությանը: Եթե ներկվածլուծույթի տեսակարար կշիռը Ա խտությունը ելակետայինլուծույթի համեմատությամբ մեծավելէ (Ջուրը լուծույթից ներծծվել է հյոսվածքների մեջ) հոսքը կգնա ներքն` դեպի փոր»անոթը, իսկ եթե փորչանոթում

փոքրավելէ խտությունը

հոսքըկուղղվի դեպի

(հյոսվածքիվջուրն անվել է դեպի լուծույթը), ապա

վերն (դեպի կաթոսիկը): Եթե փոր»նականն ելակե59

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

տայինլուծույթներիխտություններըհավասար են, ապա փորչնականներկված լուծույթը կմնա իր մակարդակիվրա կամ կաթոյիկիյհավասարապես

Բուսականհյուսվածքի ջրայինպոտենցիալի, ծծող ուժի որոշումըբեկումաչափիօգնությամբլուծույթների բջջի խտությանփոփոխությանհիման վրա քսիմովինՆ. Մ. Պետին տիճովի) (ատ Ն. Ա. Մաքսիմովի

մեջ: փորտանոթի կտարածվի

լուծույթի միջն է, երբ հյուսվածքին փոր»նական այն տարբերակն

Դա

չի կատարվել:Այլ կերպ, փորչնական տեղափոխություն ջրի փոխադարտ»

լուծույթի խտությունըիվոտոնիկէ բջջահյութիխտությանը: Փորտի արդյունքներըգրանցել աղյուսակում(աղյուսակ13)

Մեթոդը հիմնված է որոշակի խտություն ունեցողլուծույթի մեջ `

ն

ելնելով

կամ

Վ.

որոշել հետնյալ --

ՏՀԷՐԸՆորտեղ Տ-ն ծծող ուժն բանաջնով`

է

մոլյարանու լուծույթ, թորած ջուր, 0,6-0,8

է

տրամագիծունեյող խկանա-

նոթներ, ապակու մատիտ, քամիչ

թուղթ,

բամբակ, թանվիֆ, ապակյա5ո-

-

ղիկներ, կաթոլիկ:

վրոլից,(՛Ր-273-ԷԻ) հաշվածբացար»ակ ջերմաստիճանը Ը որոշված խտությունը,որը իզոտոնիկ է ուսումնասիրվողօբյեկտի -

-

Աշխատանքիընթամքը.

ծծող ուժին,

սմ

ծակիչ, բեկումաչափ, միկրոսկոպիկասեղներ, ջերմաչափ,կալան, փորջա-

մթնոլորտներով, գավայինհաստատունն է Օ,0821 աստիճան/ մոլ

-

Ղ

բջիջների ն լուծույթի միջն ջրափո-

Որնէ քուխի թարմ տերններ կամ արմատապտուղներ,սախարովայի1

Օբյեկտիծծող ուժը կարող ենք հաշվել նան մթնոլորտներովԲ-ՔՐԸ Ն Ք

հետո

Նյութեր ն սարքավորումներ.

--ՍՂԸԼ-101,3 --շղուծույթ

որտեղ՝Ք- ձծող ուժն

կանհյոավածքըտեղավորելույ

բուսա-

հետնանքով լուծույթի խտությանփուիոխությանվրա: խանակության

ծծող ուժի ւԼեծությունը, այլ կերպ, ջրային պոտենստայվածտվյալներիվ՝ ցիալը (յ)

21.

-

Վերլնել 7 միջին մեծությանն

իվոտոնիկգործակիպն է (ոչ Էլեկտրոլիտներիհամար հավասար է1-

0,1-ից մինչն 0,7 նորմալանով10 մլ սախարովայիլուծույթ: Բույսի նույն

ի, իսկ էլեկտրոլիտներիհամար՝1,5):

հարկի տերնների (միջին ջղիս

Աղյոաակ13

կտրել սկավառակներն

աղյուսակ Փորչի տվյալներիԳրանսման որչնական

որը

տերն

Կաթոցիկիս|Արտաքինլուծույթի ի-

Ծծող ուժը

`

ոչ

հեռու) խյանածակիչիօգնությամբ

երեքականիջեյնել փոքր փոր»անոթներիմեջ

ն

փակելխյանով: Սկավառակներըլուծույթների մեջ 30-40 րոպե պահելուվ

հանել բեկումաչափիմիջոցովորոշել լուծույթների խտության մթնոլորտներով զոոոնեկ խտությունը լոծութների հերկված փոփոխությունը: Գտնել այն լուծույթը, որի խտությունըչի փոխվել: Ըջիջ| | Մ

Որն բուս,

|

7 փոքրըփորտանոթներ: Նրան մեջ լսնել

| 05 -

ուղղությունը

վերն

թում պահելուց հետո, -

պոտենվիալը, "ո

հետո

ներն այս կամ այն լուծույթում ընկղմելու դեպքում ջրափոխանակությունը

նրանմիջն

եղում

ներքն

Երքն ներքն

ն ապա

որոշվում է նրանցծծող ուժի փոխհարարբերությամբ: Ջուրը

շարժվումէ այն ուղղությամբ,

հյուսվածքը ընկղմվածէ

որտեղ ծծող ուժն ավելի մեծ է: Ծրբ բուսական

ավելի մեծ ծծող ուժ ունեցողլուծույթում, քան իր

քջիջներինն է, ապա լուծույթը բջիջներիցջուրը

ծծում

է, որի հետնանքով

նրախտությունը փոքրանում է: Այն դեպքում, երբ բջջի ծծող ուժը ավելի մեծ է, քան Լուծույթինը,ապա բջիջները լուծույթից ծծում են ջուրը ն լուծույթը

դառնում է ավելի խիտ: Բջջի

ն

դեպքում ջրի շարժումը որնէ ուղղությամբ տեղի չի խտությունը մնում

է

Ջրի

լուծույթի խտություններիհավասարության ունենում

ն

լուծույթի

անփոփոխ:Այն լուծույթը, որի խտությունը չի փոխվել

կաթիլի միջոյով բեկումաչափըբերվում

որի դեպքում

գծիկները

Լուծույթի

բուսական հյուսվածքի ներկայությամբ,իվոտոնիկ է հյուսվածքի բջիջների

դրա

ն վրո

տեսդաշտում լուսավոր ն

բաժանմունքըգտնվում են

է

ելակետայինվիճակի,

մութ սահմանը, ընդհատվող

նույնհարթության վրա:

խտությունը որոշելու համար այն կաթեսվում է ստորին ան-

ծածկվում շարժականով:Նյութը կաթեսնելույ հետո

մեվ հայտնի եղաբջջահյութիխտությանը:Գտնելով իվոտոնիկխտությունը՝

շարժ պրիվմայի վրա

նակով հաշվում ենք բուսականհյուսվածքիջրային պոտենսիալը,բջջի ծծող

Լուսաստվերի սահմանը բարտրանումէ վերն: Դիտելով օկուլյարից, բեկու-

ուժը

ն

լուծույթի օսմոտիկ ճնշումը (ինչպես ցույ

է

տրված 18

ն

աշխատանքներում):

մաչափի մութ

ն

մեծ լծակի շարժումով

սահմանի հետ

ն ըստ

գծիկներըհամատեղելդաշտի լուսավոր

ն

ցույնակի որոշել բեկման ցուցիչը ն խտությունը:

Տվյալներն ամփոփել աղյուսակում (աղ. 14)

ն

անելեվրակասություն: Սղյուսակ 14

«որտի արդյունքներիգրանցմանաղյուսակ լ

Օբյեկտ Օորտանոթ

» հետո

Նկ.

Իվոտոնիկ

խտությունը,

Ջրային

/Հյուսված-

Մ

Բեկումաչափ

3-հիմք, 4-խցիկ1-իրան, 2-կոլոնկա, ներ պրիզմաներով,5-հոդակապ, 6-շտուցեր, 7-հայելի, 8-լծակ,

9-օկուլյար (դիտակ)

Ելնելով լուծույթի խտությունիյ՝հատուկ աղյուսակիօգնությամբկարեփ է գտնել պոտենվիալօսմոտիկճնշման մեծությունըկիլոպասկալներով:

գործիքէ, որով որոշում են ՑառաԲեկումաչափը(նկ. 14) Օպտիկական գայթի բեկմանցուցիչը, երբ այն անսնումէ վրան հետավոտվողլուծույթ կա-

թեյրած պրիզմայի միջով: Բեկման սուցիչը կախվածԷ լուծույթի խտությունից

ն

ջերմաստիճանից:Բեկումաչափի հիմնական մասը երկու ապակյա

պրիվմաներնեն (4), որոնյիկ ստորինըանշարժ է, իսկ վերինը՝շարժական: Բեկումաչափիկորպուսի(1) վրա տեղավորվածեն երկու (մեծ ն փոքր) լծակներ (8): Փոքր լծակի օգնությամբ որոշակի է դարչվում լույսը ստվերի բաժանողսահմանը, իսկ մեծ լծակը դիտակով (9) օգտագործվումէ ման

որոշ-

վերջնականարդյունքն ստանալուն կարդալու համար:

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

22.

Աղյուսակ 15

Բջջահյութիխտության,չոր նյութերիպարունակությանն պոտենցիալօսմոտիկճնշմանորոշումը բեկումաչափական մեթոդով

Փորտիարդյունքներիգրանյմանաղյուսակ

Պոտենցիալ

Տարբերակ

միջինը

Նյութեր ն սարքավորումներ. Թանվիֆ, մկրատ, հախճապակյաթասեր, կաթոյիկ, բեկումաչափ, քամբակ,քամիչ

..

թուղթ,

որնէ բույսի տերն կամ հյութալի պտուղներ:

Աշխատանքիընթայքը.

Վերյսնել տարբեր էկոլոգիական պայմաններում ածող բույսերի տերններկամ հյութալի պտուղներ,մանրասնելմկրատով,տրորել հախճապակյաթասի մեջ, ապա տեղավորել թանվիֆիվրա ն ստանալմվվածք: Բջջահյութիխտությունըորոշել բեկումաչափով(ինչպեսնկարագրված է

թ.

աշխատանքում),երեք կրկնությամբ: Բեկումաչափի մույնակի

խտության)հիման վրա, համապատասխան տվյալների(բջջահյութի աղյուՆ. Ն., 1982) որոշել բջջահյութի պոտենսակի օգնությամբ(Տրետյակովա

սիալ օսմոտիկ ճնշումը կիլոպասկալներով: Տվյալները գրանսելաղյուսա-

կում (աղ. 15): Այս մեթոդով հնարավոր է դաշտային ն շատ

արագ

լաբորատոր

պայմաններում

որոշել բջջահյութի խտությունըն պոտենյիալօսմոտիկ 6նշումը:

Բեկումաչափիսանդղակիչախ կողմի թվերը

ույս

են տալիս հետա-

վոտվողլուծույթի բեկմանգործակիցը,որի հիման վրա հատուկաղյուսա-

կիս (տես հավելվածը)գտնում են

չոր

նյութերի պարունակությունը բջջահ-

յութում 9շ-ով:

օսմոտիկ ճնշումը, ԿՊա

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

ԲՈՒՅՍԵՐԻ

Բույսի արմատայինհամակարգիկողմիցջրի կլանման որոշումըպոտոմետրի օգնությամբ:

ԲԱԺԻՆ

ԵՐԿՐՈՐԴ

ՋՐԱՅԻՆ

Բույսի կողմի ջրի կլանումըոչ

ՌՆԺԻՄԸ

լու

Ջուրը բույսի կյանքում ունի շատ կարնոր նշանակություն:Քավմաթիվ քիմիական ռեակյիաներիհամար միջավայր ն անմիջականմասնակիվէ, սիտոպլավմայիկառույվածքայինբաղադրամաս,ապահովում է բջջի տուր-

գորային վիճակը, մասնակցումշնչառության

ն

ֆոտոսիթեվի, նյութերի

կլանմանն բույսերի մեջ տեղաշարժմանպրոցեսներին,կապ է ստեղծում օրգանների միջն, կատարում է ջերմակարգավորիչֆունկվիա,իր մեջէ ծում ցող

շնչառության

23.

լու-

շատ

Օգտվում են մի սարքի, նպատակով

երկար ժամանակիհամար որոշեորը

կոչվում

է

պոտոմեւոր:Պոտո-

մետրը ջրով լցված գլանաչն անոթ է, որի խյանի մի անցքումտեղադրվում է բույսը,

իսկ մյուսում հորիվոնականվիճակում բարոմետրիկմավական խո-

ղովակը:Խյանն ունի

նան

3-րդ անսքը, որի մեջ տեղավորվում է վերին

հատվածումՏագարակիրապակյախողովակը,որի ստորինմասը հասնում

մինչնգլանի հատակը:Այդ խողովակըծառայումէ

է

պոտոմետրիմեջ

ջուր

լյնելու համար (նկ. 15):

ֆոտոսինթեկիհամար կարնոր նշանակություն ունե-

ն

թթվածինըն ածխաթթուգավը: Բուխերի հարմարվածությունըջրային ռեժիմի տարբերպայմաններում

տարբեր է: Զրափոխանակությունն ուղղակի ն անուղղակիտնովկապվածէ

աճի, վարգավմանն բերքատվությանհետ: Ջրային հաշվեկշիռը որոշվում

է

բույսի կողմից կլանված ն ծախսված ջրի փոխհարաբերությունով, որի խախտումը խորը փոփոխություններէ առաջայնումբույսի կենսագործու-

Նկ,

նեությանմեջ:

Պոտոմետր

Բույսի ջրափոխանակությունն ընթանումէ հետնյալ փուլերով. 1.

ջրի կլանում,

2.

կլանվածջրի տեղաշարժն տեղաբաշխում,

Յ.

ջրի գոլորշիացում(տրանսպիրավիա),

4.

յուրայում

Դա

ն

Այս աշխատանքինպաւռակնէ որոշել բույսի

մետաբոլիկջրի առաջայում:

ապահովում է ջրի անընդհատ տեղաշարժը հող

ջուրը

կլանելու

-»

բույս

-»

Նյութերն տռրքավորումներ,

մթնոլորտհամակարգերիմիջն: լած

Պոտոմետրը, եգիպտավորենի,լոբու կամ որնէ այլ քույսի արմատակափոքրիկ ծիլեր, եռացրած ջուր, պարաֆին, տագար, անյքեր ունեյող

կալան,դանակ, թղթյա խյան,

քանոնկամ բաժանմունքներունեյող ծնկա»ն

մավական խողովակ(ապակյա բարոմետրիկխողովակ):

արագութ-

ունը ն ակտիվությունը:

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

Աշխատանքիընթաքը,

24.

Տրանսպիրացիայիներծծմանուժի ցուցադրումը

Պոտոմետրը մինչն վերջ լյնել

սենյակումմոտ 8 ժամ

պահածջրով

անցքերունելող խյանով:ԽՍանիանքերիս ծածկել համապատասխան

ն

մե-

Նյութեր

ն

սարքավորումներ.

Ապակյախողովակ՝անյք ունեյող համապատասխան խցանով,թասեր

լինեն ջրի մեջ, մյուսում հոկում բույսը տեղավորել այնպես,որ արմատները րիվոնականդրությամբամրալյնելուղիղ անկյան տակ թեքած ն բաժան-

սնդիկի համար, սնդիկ, բամբակ,նշտար, պարաֆին, էլեկտրականսալօ-

մունքներ ունեյող մավականխողովակ: Ծթե խողովակը բաժանմունքներ

ջախ,եռայրածջուր, սոճու, եղննու կամ այլ բույսի ճյուղեր, կալան,քանոն,

չունի,

նրա վրա ամրացնելմիլիմետրականթղթի ժապավեն:Մավա-

ապա

ժամայույվ:

կան խողովակըլսնել հեղուկով: Ամբողջ համակարգում օդի բշտիկները պետք է բայակայեն:Սարքի

նով ն

բոլոր

անցքերըփակել բամբակովն պարաֆի-

Աշխատանքիընթամքը.

պահել կայունջերմաստիճանիպայմաններում:

Նշել

մենիսկի ելակետայինդրությունը ն

որոշել` ելնելով

Ապակյախողովակիմեջ լցնել ջուր. Դրա ներքնիմասը փակելմատով,

ջրի կլանմանարագությունը

իսկ հակառակծայրում անք ունեյող խյանի Օգնությամբ ամրապնելորնէ

մեմավական խողովակումմիավոր Ժամանակամիջովւում

բույսիըն»յուղ: Այնուհետն բոլոր անցքերըփակելբամբակուլն պարաֆինով:

կատարել՝փոխելով պայմանները(ջերմութնիսկի տեղաշարժումիվ:«Փորտը

է, որ այն ավելի նեղ լինի, Խողովակի ներքնի ծայրը (նպատակահարմար

այլն): Տվյալները տեղադրել աղրւսակում (աղ.

քանվերին հատվածըն ունենա բաժանմունքներ) իջեցնելսնդիկիմեջ: Որոշ

յուն,

լուծույթի խտություն ն

16), որտեղ բերվում է

նան փորչի տարբերակները:

է խողովակով(նկ. 16): ժամանականսսնդիկնաստիչանաբարբարտրանում Դա

Աղյուսակ16. Փորի արդյունքներիգրանցմանաղյուսակ

Միջավայր

Ջուր

Յրոպ.

|

ցիայիձծող ուժի մեխանիվմը:

|նուրկլանուբաժանմունքը րագությունը, 26-ըընդհա-

հետո րոպ.

վակով սնդիկի սյան բարջրակսման հիման վրա բայատրել տրանսպիրա'

աա Բրի անտիմ

Մենիսկիդրությունը

հարա Կրոպի տայի ւյթ

լո

կախվածէ բույսից,փորչի պայմաններին ծյուղի մեծությունից: Խողո-

|

րոպ.

|

լ րոպեում

միս

Նկ. 16 Տրանսպիրացիայի ներծծմանուժի ցուցադրող սարք

Լացը արմատի ջուրը

25.

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

կլանելու

ն

դեպի վեր մղելու արդյունք է, որն ըն-

դունվածանվանելարմատայինճնշում: ԱրմատայինՔնշումն առաջունում է

Բույսերի արմատայինճնշման երնույթը (բույսերիլացը)

է

հողի ւուծույթի ն արմատի ջուր կլանող

ն

մյուս հատվածների բջիջների

միջն գոյություն ունեյող պոտենցիալներիտարբերությանհետնանքով: Նյութեր ն

սարքավորումներ.

Տարբեր բույսերի մեջ օրվա տարբեր ժամերին, ինչպես նան պայման-

Ծաղկամանների մեջ աճելրած բույսեր (ֆուքսիա, կարտոֆիլ, պոմի-

դոր), ռետինեխողովակ,ապակյախողովակ,փորչանոթ, դանակ,թել:

ներից կախված՝լացի ինտենսիվությունըտարբեր է: Դրանում համոզվելու համար փորը կարելի է դնել մի

շարք

բույսերի վրա, տարբեր պայմաննե-

րում:Փորչի արդյունքներըգրանվելթ. 17 աղյուսակում: Աշխատանքիընթասթը.

Աղյուսակ 17

Ձմեռային պայմաններումայս փորտիհամար կարելի է օգտագործել

ֆուքսիա, իսկ ամռան

Նշված բուխերը փորչի նախօրեինե̀րեկոյան ն վորչի օրը՝ առավուոյան, լավ ջրել ն

ապա

Լասի ինտենսիվությունըՕրվա տարբեր ժամերին

ընթացքումպոմիդոր, կարտոֆիլ կամ վարունգ:

բույսերիցմեկի յողունը կտրել հողից 3

սմ

ը

Բուխեր

բարչրության

վրա: Ցողունի կտրվածմասի վրա հագնել ռետինե խողովակն վերջինիս

միայնել ապակյախողովակ: Այդ հատվածումւիաթաթել մեկուսիչ Ժապավեն կամ կապել թելով: Ցողունի կտրված մասի վրա կաթեսնել մի քանի կաթիլ ջուր՝ չորայումից խուսափելու նպատակով:Այնուհետն բույսը ջրել

ն

հետնել խողովակում հեղուկի մակարդակի փուփոխությանը: Որոշ

ժամանակ անյ ապակյախողովակըլսվում աստիճանաբարբարտրանում է (նկ.

է

հեղուկով ն նրա մակարդակն

17: Այս երնույթը կոչվում

Անջատվածհեղուկը արմատահյութնէ, տագա

լավ

որը

Լայն ինտենսիվ է առավոտյանժամերին, կեսօրին այն թուլանում է, իսկ երեկոյանկրկին ուժեղանում:

է բույսի լավ:

կարելի է հավաքել ն պահել

հե-

ուսումնասիրությանհամար:

Ո

իբ

ի

ն

Նկ. 17 Բույսերի արմատային ճնշումը ն ըսցը ցուցադրող տասրք

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

Որպեսվի փորտըլավ ստասվի,անհրաժեշտ է այն դնելուցմեկ օր

26.

ազդեցությունը Գուտացիայիերնույթը:Արտաքինպայմանների վրա գուտացիայի Եթե արմատիցսողունմղվող ջրի քանակնավելի

շատ

է, քան գոլոր-

է

առաջ

բույսերըչջրել, իսկ փորը դնելու պահին,լավ ջրել: Փոփոխելովարմատային համակարգին վերգետնյավանգվածիմիջավայրի պայմաններըհետնել ն նրա արագությանը:Արմատայինհամակարգի ջերմաստիգուտավիային ճանը բարտրացնելու նպատակովծաղկամաննիջեցնել տաք ջրի մեջ (37-

օրգաններիկողմից,ապա տեղի ունենում կաթիլաշիանումէ վերգետնյա յին հեղուկի անջատումտերնի երերում գտնվող ջրայինհերտանցքներիվ

40-Օ):Այդ պայմաններումգուտայիանինտենսիվանումէ: Ծրբ ծաղկամանը

գուտավիա: (հիդատոդներիվ)-

թուլանումէ: Արմատայինհամակարգիմիջավայրում օսմոտիկճնշման փո-

ւռեղավորում ենք սառույվի խառնուրդում, ապա

կաթիլների անջատումը

լուծույթով, փոխելու նպատակովբույսերը ջրել կերակրի աղի 10422-անոյ

Նյութեր ն

սարքավորումներ.

Վարսակի, գարու կամ ցորենիմութ պայմաններումծաղկամանների լուծույթ, քլորոմեջ աճեյրած3-4 օրականծիլեր, կերակրիաղի 1025-անով օֆորմ, ապակյաթասակ,հատակինանք ունեյող քիմիականբաժակկամ դահանվանգ, քամիչ թուղթ,

բամբակ,ավավիժամայույմ:

իսկ վերգեւոնյս վանգվածիմիջավայրումխոնավությունըփոխելունպատակով բույսերի վրայիս հեռայնել թասակը:Գուտակյիանթուլանում

է:

Ծթե

վերգետնրսօրգանների միջավայրը թունավորենքքլորոֆորմով (նրանով թրջածբամբակըտեղավորել բաժակի տակ),ապա կաթիլներ չեն անջատվի:

Փորչի արդյունքներըգրանվելաղյուսակում(աղ. 18): ընթասմքը. Աշխատանքի

Աղյուսակ 18

աճեցրածբույսերի3-4 Ծաղկամաններում

օրականծիլերը ծածկել հա-

30-60 րոտակինանք ունեյող ապակյաբաժակովկամ օդահան վանգու|: պե հետո ծիլերի գագաթներինառաջանումեն կաթիլներ: Դա փակ միջա-

Գուտավիայիինտենսիվությունը՝կախվածպայմաններից Փորչի պայմանները

վայրում ջրային գոլորշիների հագեյած վիճակի ստեղծման,1այդ «պայման-

թուլալյմանարդյունքէ ներում տրանսպիրայիայի

ն

ընդունվածէ անվանել

գուտայիա (նկ.18):

Նկ.

Գուտացիան ուսումնասիրելու եղանակը

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

Վեսկի անոթների փոխարենկարելի

27.

վերցնել նան երկու փորտանոթ-

է

ներ: Նրանցիցմեկի մեջ տեղավորել հիմնային,իսկ մյուսի մեջ՝ գագաթնա-

որոշումը ինտենսիվության Տրանսպիրացիայի

յին ընչյուղ,

կշռայինմեթոդով

ապա

ջրի մակերեսըծածկել բուսականյուղի բարակշերտով

ն

կշռել: Բույսի վերգետնյաօրգաններիվջուրը

գոլորշիանելու պրովեսը կոչ-

ջՉուրըկարող է գոլորշիանալէպիդերմիսիկուտիտրանսպիրայիա: խանայվածմակերեսից(պերիտրանսպիրացիա), նացված(կուտիկուլյար

վում

է

ն հերչանյքներից(հերտանցքային տրանսպիրադերմալ տրանսպիրակիա)

պիա):

(1 միավոր ժամանակամիջուում ինտենսիվությունը Տրանսպիրավիայի է՝ ժամ) տերնայինմիավոր մակերեսիս(1մ՞)գոլորշիայածջրի քանակն ար-

Նկ.

տահայտվածգրամներով:Աշխատանքինպատակնէ համեմատել տրանս-

Վեսկի սարքավորում

Է-խցան, 2--Վեսկիանոթ, 3-բուսականյուղի բարակ շերտ

նույն բույսի տարբեր հասակ ունեյող կամ պիրայիայի ինտենսիվությունը (հարկը, լուսավորութնույն հասակ ունեցող, բայց տարբեր պայմաններում

գտնվողտերններիմոտ: յունը, օդի տատանումը)

Նյութեր ն սարքավորումներ. Որնէ բույսի ընտյուղ, տեխնիկականկշեռք, կշռաքարեր, անոթներ, Վեսկի սարքավորում,ժամավույս,թուղթ,

փորտերնամբողջ օրվա ընթաքում Առավոտյաննախապատրաստած պարբերաբարկշռել մինչն երեկոյանժամը 19-20-ը: Կշռումներն ավարտե-

մկրատ, բամբակ,քանոն, բուսա-

կան յուղ:

լուց

հետո, ընչյուղների բոլոր տերննենը կտրել

ն

որոշել նրանց մակերեսը:

Դրա համար օգտվում ենք քառակուսիթղթի մեթոդիվ՝այն հարաբերությու-

նից,որը գոյություն ունի մակերեսի ն

Աշխատանքի ընթավքը. Բույսի ընտյուղըռետինե խյանի օգնությամբ ամրացնել ջրով լցված

այդ

մակերեսի քաշի միջն, այնպես,

Վեսկի անոթի լայն մասի վրա այնպես, որ ընտյուղըգտնվի ջրի մեջ (նկ. 19):

է այդ մակերեինչպեսմակերեսիհարաբերությունըուղիղ համեմատական սի կշռին: Կտրել 100 սմ (10մ»10սմ) մակերես ունեցող թուղթ (Ըսմշ)ն

Այդ մասը բամբակովն պարաֆինովհերմետիկ փակել, իսկ անոթի մյուս

կշռել(Ճգ): Այդ նույն թղթի մյուս մասի վրա գծել ընտյուղիվրա գտնվող բո-

մասում,գոլորշիայումիցխուսափելունպատակով,ջրի վրա բարակշերտով լցնել բուսական յուղ: Պատրաստելայդպիսիերկու անոթ ն կշռել: Անոթնե-

կշռել (8գ): Այդ տերնների որոնելի մակերեսը Մակերեսը նշանակելՏ-ով: որոշելու համար գրենք այն հարաբե-

Իր

մեկը թողնել սենյակիջերմաստիճանիպայմաններոա,իսկ մյուսը՝պայ-

աթար քանակնէ:

աաա աաա

`

աթ.

լոր տերնների պատճեները, կտրել ն

րությունը,

որ

գոյություն ունի մակերեսների ն նրանց կշիռների միջն

ԱԽԱառպխչաԸա«աայաի Փորի

բոլոր

տվյալները մշակել ն գրանցել թ. 19 աղյուսակում:

Աղյուսակ 21

Աղյուսակ 19

ինտենսիվությունը (գ/մ՛ ժամ) Տրանսպիրավիայի

Փորչի արդյունքներիգրանկմանաղյուսակ

ՈՂ

-

-

Տ 5

Կշռումների ժամկետներըն կշիռները(գ)

/100111021Թ

|2

ա

ո

ք «3

Ճ.Տ-ն Ճ. Բ

35|

Աճ

8 Տ:

Գ

|

«Բլ

«8

5Տ|

Բույս

Ժամ-

կետ

|

|

թ.

|:3

|

ըստ Տրանսպիրասիայիինտենսիվությունը ժամերի, գ /սմճժամ

ԺԾ

1-1

19-20

Լ

Տրանսպիրացիայիինտենսիվությունըորոշել` փոխելով միջավայրի

Այդ մեծությունը պայմանները(քամիներ,լույս, մութ, օդի խոնավություն):

կողմիցմեկ ժամվա ընթայքում գոլորշիացրածջրի քանակըն գրանցել 20 աղյուսակում:

գ

/մՀժամ

սահմաններում:

մինչն ելակետայինմակարդակը նկրկին ծավալայինհաշվարկ (աշ. 30):

Աղյուսակ 20

Փորչնականընչյուղներիգոլորշիայրածջրի քանակըըստ ժամերի (գ) Բո»

|

:

տատանվումէ 15-250 րի

Անոթնր

Ժամ-

|

|

Լկետ

Անըթնր

|

Տերնների

Գոլորշիայածջրի քանակնըստ ժամերի, գ

|

ԹԱ

Ծ-20-|

«ոկերիսը,

ինտենսիվութՍտակվածտվյալների հիման վրա տրանսպիրավիայի յունը հաշվել հետնյալ բանաչնով. Մ»

(զգ:6010000):( ԷՏ),որտեղ

է

զ- գոլորշիալյածջրի քանակն(գ),

ժամանակը,

Է

Տ

-

մակերեսը(սմ,

60 ն 10 000 տվյալներըմիավոր ժամանակին միավոր մակերեսի

հաշվարկների համար: Ստավվածտվյալները տեղադրել թ.

21 աղյուսա-

կում, նրանյ հիման վրա կառովվելկորերը:

ան

կշռել: Այդ հիման վրա կատարել

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

28.

Աղյուսակ 22

որոշումը տրանսպիրացիայի Հարաբերական Փորչի տվյալներիգրանցմանաղյուսակ

Նյութեր

ն

սարքավորումներ.

կշեռք, Ժամայույս: Պետրիի թասիկ,տեխնիկական

ինտենկոչվում է տրանսպիրավիայի տրանսպիրավիա Հարաբերական ավատ մակերեսիցգոլորշիացող ջրի քանասիվությանհարաբերությունն

կին: Այդ մեծությունը սովորաբար փոքր

մեկից (տատանվումէ 0,1-0,5

է

սահմաններում): .

որոշվում է հետնյալ բանաֆնով՝ տրանսպիրայիան Հարաբերական

ՕՀՐ/Բ

որտեղ` Օ

-

Փորտանո

թին

Յ Յ Տ

Գոլորշիասում :

ԷՎ Ճ

|

հետ

միասին,գ| 5 Հ

Յ

2 8 5Տ, 3 558|65|5

Բը

|

|

|ք

|5

|2

|ա

Պետրիի

-

|"

Նոր

`

ա

Ց |5

Ք

հետ

է, տրանսպիրավիան հարաբերական

-

գտնելու հաԱսատ մակերեսիցջրի գոլորշայման ինտենսիվությունը մար Պետրիի թասիկը կիսով չափ լցնել ջրով, կշռել ն դնել նույն պայմաններում, որտեղ գտնվում էր նախորդփորչը: Որոշ ժամանականվ թասիկը ն

ջրի քանակը:Այնուհետնորոշել Պետրիի գտնել գոլորշալյած

թասիկիմակերեսը (Տա), իսկ բաս մակերեսիցջրի գոլորշայմանինտենսիվությունըհաշվել հետնյալ բանաչնով` քա2-

100(ա-ծ)

ՀԴ,

որտեղ

են

Պետրիի թասիկի կշիռն է մինչն փորը,

գ.չ

ծ- նույնըփորտիվհետո, գ.,

է փորչի տնողությունը,ժամ: ԱսմՀ.:

Ֆ- Պետրիի թասիկի մակերեսը,

-

Ստավվածտվյալների հիման վրա որոշել հարաբերականտրանսպիրացիայիմեծությունըն արդյունքներըգրանվել թ. 22 աղյուսակում: Այ

| | Տ

|

առ

ձ

-

նորիցկշռել

Հ

|2825825 53 ՒԷ,3

ավատ ջրայինմիավոր ինտենսիվությունը գոլորշացման մակերեսիյ միավորժամանակամիջոյում(գ//մշ ժամ):

ք

ր

միասին,գ

է տերնի միավոր ինտենսիվությունն տրանսպիրացիայի (Գ//մ2ժամ), մակերեսիցմիավոր ժամանակամիջոյում

Ղ

Ց

Ձ

Ք | ՅՀ| |5| օա|5"

ւ

--6.

`

ընթասքը. Աշխատանքի

Տրանսպիրացիա

ՀԳ,

«Հ

ԹՐ

ԺՏ|

Յ

`:Ճ ՀՏ ՀՏ |

|8Ջ| ա| ՀՏ 5 Բջ" |545

ծ

8Տ

ՅՀԺ|

-

|)օ

բ

Է

:

ՅՑ

|Հ

29.

բռնակ,

լավասա-

րակշոության ցուցիչ, 8-հավասաբակշռության զրոական գծիկ, 9-խցիկ, 10-կեռ, 11-սանդղակ

րաց

տվող ձգող Կարթ Տարի բորան,

Տորզիոնկշեռք 2-նեճապտուտակներ, 3-հարթայափ, զանգվածը ցու

Նկ.

1-կալաճ,

լաքը:

Այդ դեպքումհավասարակշռության ցումիչը (7) պետք է համատեղվի

(2) օգնությամբ տեղադրել հորիվոնականհարթության վրա: Զանգվածի Սույնակը(4) 5գող բռնակի (5) օգնությամբտեղադրել 0 դրությամբ ն ապա ամրալնող բռնակը(6)՝ դեպի աջ տեղաշարժելով. ավատել կշեռքի կշռաս-

Տորվիոն կշեռքը (նկ. 20) նրա տակ գտնվող երկու հենապտուտակների

ծ

րայիան չթուլանա:

այդ պահին:Կշռումների միջն ընկածԺամանակը չպետք էանպնի 5 րոպեիս,որպեսվի տերնում ջրի քանակըխիստչպակասի ն տրանսպի-

բույսի վրա

գագաթնայինհարկե

տալիս, թե ինչքան ջուր

է

գ

պես նկարագրվածէ նախորդաշխ

կերեսի ն տրանսպիրավիայի ինտ

Փորչի արդյունքներըգրանվե

ներում (օգտագործել ֆեն):

րոշել սենյակայինպայմաններում (

Տ

գ թայ

շիայրած ջրի քանակը1 Ժամում:

վանգվածիհամար: Հաշվել 1

վարկներըկատարելյուրաքանչյու

ցույց է

կումն առաջին ն երկրորդ կշռում

Կշռումների հիման վրա որոշե

երկրորդ անգամկշռել նույն հաջոր

կշռել: Առաջին կշռումիյ 5 րոպե

ն

Տրանսպիրավիայիինտենսիվ

Աշխատանքիընթացքը.

Տորվիոն կշեռք, ֆեն, մկրատ,

Նյութեր ն սարքավորումներ.

վանգվածիցուցիչըվերադա

Այնու

հատվելը: Այդ դրությ կռա վանգվածի քաշը: ն

յին, միջին

ախ

Սույց

գծիկի (8) հետ

դեպի տախմինչն հավասարակշռ

վրա: Դա հնարավորությունէ տալիս որոշել տրանսպիրացիայի ինտենսի-

վությունը տերնի ջիահագեյվածության այն վիճակում,որում նա գտնվումէ

տել կշռալծակը:Ձգող բռնակի(5) օ

կեռ. (10) կախել համապատասխան տերնի վանգվածիկարճ ժամանակահատվածում փոփոխության հաշվարկի

է

Այդ վիճակումկատարել կշռու ծը: Դրա համար անհրաժեշտ է ամ

հիմնված

հետ

տեղաշարժելով` կշեռքը փակել:

գծիկի հավասարակշռության

բույսիյ կտրած, տրանսպիրակվիա կատարող,

Մեթոդը

Տրանսպիրացիայի ինտենսիվության որոշումըբույսից կտրած տերնի մոտ տորզիոնկշեռքի օգնությամբ(ըստ Լ. Ա. Իվանովի)

ՍՇԽԱՏԱՆՔ

Փորտիտվյալներիգրանցմանաղյուսակ

Տերնի

վանգվածը,մգ

Կշռումներ

Տարբերակ ՛

Զ

երննե ն տեր

5րպ| րո

սկվ կան

ական | հետո

լ

Տացջ| 55 Հ

ՅՏՔ

535. 55: ր Զա -

-

քառ .-

Տ...

|Թ

|

Է

Փ

հիմնային

ինտենսիվությանորոշումըծավալային մեթոդով Տրանսպիրացիայի

|ԹՏ

|Ց|38 638 Յ 2 ՀՇ |ա,

Նյութեր

|ՓՋ

6:|

| Ս

նակ: դանակ:

Աշխատանքի ընթայքը,

հիմնային միջին մ գագաթն. 8 Հ. հիմնային | միջին գագաթն.

ծ

միջին գագաթն.

սարքավորումներ.

լան, 25-30 մլ ծավալ ունեյող բյուրետկաներ,ռետինե խողովակ, սեղմիչ,

գագաթն, աթն

Է

ն

Որնէ բույսի ընչյուղ, բյուրեղաթաս, անյք ունեյող ռետինե խյան, կա-

միջին

ավ

30.

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

Աղյուսակ23

`

Բյուրեւոկայիստորինծայրինհագցնելռետինեխողովակն փակել սեղ-

միչուլ: Բյուրետկայիմեջ լսնել մեկ `

բերանըխյանով փակել ն

ջուր,

սենյակայինպայմաններումթողած

օր

խյանի անյքին ամրացնելհամապատաս-

"խանընչյուղ: Այդ հատվածըբամբակովն պարաֆինովհերմետիկ փակել: Այնուհետնբյուրեւոկանշրջել քայ անել սեղմիչը

|

8 հիմնային

ն

բույսը

դեպի ներքն, ամրացնելկալանի վրա,

նշել ջրի մակարդակը(նկ. 21): Հարկ եղած դեպքում ո-

րոշակի մակարդակիբերելու համար ավելապնելջուր: Բյուրետկայւմ ջրի

մակարդակիիջեցումով դատել տրանապիրավիայի ինտենսիվությանմա-

սին:Միաժամանակփոր» գնել տարբերբույսերի վրա ն կատարելհամեմատություն: Տերնային մակերեսը

Փորտըկատարելառավոտյան,կեսօրին ն

երեկոյան:Ստայված տվյալ-

ն

ինտենսիվությունը ւռրանսպիրաաիայի

հաշվելայնպես,ինչպես նկարագրվելէ նախորդաշխատանքներում:

ները գրանվելթ. 24 աղյուսակումն կավմել կորեր: Աղյուսակ 24 ինտենսիվությունը Տարբեր հարկի տերններիտրանսպիրացիայի օրվա ընթաքում Առավոտյան| Կեսօրին Երեկոյան

ժամկե ամկետ

բր

Բ

Տերնեե Ք

Հիմնային

8-10)

Միջին Գագաթնային

(315

(18-20) |

Շավալայինմեթոդով տրանսպիրացիայի ինտենսիվությանորոշմանսարք Նլ,

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

31.

Տերնի օդափոխանակության աստիճանիորոշումը Դարվինի ծակոտաչափով (պորոմետր)

Ծածկողհյուսվածքների(խցանին կուտիկուլայի)նշանակությունը բույսերըջրի կորստիցպաշտպանելուգործում Նյութեր ն սարքավորումներ.

Նյութեր ն սարքավորումներ.

Խնտորենուպտուղներ, կարտոֆիլի պալարներ, կշեռք, կշռաքարեր, նշտարն թասեր:

Որնէ

բույս,

ներկված ջուր, կանիֆոլիլյն բնեկնախեժից պատրաստած

սոսին»,կալան,վայրկյանաչափ, ձակոտաչափ, բաժակ:

Աշխատանքիընթացքը.

Ընտրել խնտորենու հավասարմեծությաներկու պտուղներն կարտոֆիլի երկու պալարներ:Յուրաքանչյուրիսմեկականմաքրել (հեռասնելկուտի-

Այնուհետն խնչորենումաքրած ն չմաքրած պտուղներըն կուլան ն խցանը):

կարտոֆիլիպալարներըառանջին-առանչինկշռել: Տվյալները գրանսելթ. 25 աղյուսակում:Փորչերը դնել սովորական,ինչպես նան գոլորշիամումը

ինտենսիվայնողտարբեր պայմաններում (քամիներիասդեցությանտակ ն ջուր

32.

միջավայրում, վանգի տակ):Դիտարկումները խլող նյութերի(ՒԷԵՏՕ.-ի)

կատարել 3 Օրվա ընթացքում ն ստայածտվյալներիհիման վրա կառուցել

Աշխատանքիընթացքը.

Դարվինի ծակոտաչափըկավմված է ապակյա եռաբաշխիչ խողովակիս, որի մեկ ծայրում ամրացվումէ տերնաթիթեղը:Խողովակը տերնաթի-

թեղի վրա հեշտությամբ ամրաւնելու համար նրա ծայրին անհրաժեշտ է

հագլնել ռետինե օղակ: Ծռաբաշխիչի 2-րդ ծայրը միացվում

Է

գունավոր

պարունակող բաժակի մեջ իջեյրած մավականխողովակին: Երրորդ

ջուր

ծայրիկ,որին միայած է սեղմիչ ունեցող ռետինե խողովակ, սարքի միջիկ դուրս

է

հանվում օդի մի մասը (նկ. 22): Այդ դեպքում մավական խողովա-

ջրի գոլորշիալյմանինտենսիվության կորը:

Փորտերիսպարվվում է,

որ

կուտիկուլան ն խյանըբույսի օրգաններին

պաշտպանումեն ջրի գոլորշիավումիմ:

Աղյուսակ25 Գոլորշիասմանարդյունքներիգրանցմանաղյուսակ

Օբյեկտ

Տարբերակ

Կարտոֆիլի խյանով պալարներ|

Քա.ԻՊ

Քա

ելակետային 2ժամ

Գ

աան

ւմ

Գ

Նկ. 22.Ֆր. Դարվինի պորոմետըը:

Ակա

Ձախում ցույց է տրված թե ինչպես է օդը ճերծծվումմիջբջջային տարածությունից

առանցխյանի

Խնտորենուկուտիկուլայուլ պտուղներ

առանց կուտիկուլայի

Նույն փորչի համար կարելի է վերսնելնան հետազոտվողբույսի 2

հա-

րել մինչն ֆելոդերմայիերնալը), ապա ընչյուղի ծայրերիվրա լյնել հալած պարաֆին (գոլորշայումիյ խուսափելուհամար) ն 0,01 գ ճշտությամբ կշռել

ժամը մեկ անգամ:

.

կը Լվում

է

(ու ն պան

բարչրության փոփոխությունըհաշվելու համար մավական խողո-

գունավոր հեղուկով: Գունավոր հեղուկի բար»րությունը չափե-

ում

մավական խողովակումգունավոր հեղուկի բար»րությունը պետք է

ի նույնը:Եթե հերտանյքներըբալլ են,

դեպիսարքը

ն

ապա

նրանյ միջով

օդ՛ը

անցնումէ

մավականխողովակումգունավոր հեղուկի սյան մակարդա85

կը իջնում է: Կախվածհեր»անցքներիբայվածությանամտիճանիյսյան մակարդակի անկումը տարբեր

է

լինում: Եթե հերտանյքներըփակ են կամ

չկան, ապա ջրի մակարդակըմնումէնույնը:

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

33.

Միջբջջայինտարածությունըորպեսբուսականհյուսվածքիներսում մազականընթացքիկապակցվածհամակարգ

Փորձերըկարելի է դնել տարբեր պայմաններումամբողջ օրվա ընթավ-

քում,

որը

հնարավորությունկտա արտչանագրել դրության հերտանցքների

Նյութեր ն սարքավորքւմներ. Հաստ

համօրյա փոփոխությունը:

ն

թափանվիկպատերով400-500 մլ տարողությունունեյող

ա-

նոթ, խվան,որի վրա արվածեն երկու անցքեր,դանակ, օդհան պոմպ, բամ-

բակ,պարաֆին,էլեկտրականսալօջախ, եռացրածն

ապա

ջուր, սառեցրած

տերն: օտաբույսի(ասպիդիստրայի)

Աշխատանքիընթասքը.

Ապակյաանոթի ծավալի 2/3-րդը լյնել անցքերի մեկի մեջ իջեպնելկլոր

ն

ջուր,

փակել խյանով, խանի

երկարկոթուն ունեցողօտաբույսիտերն,

այնպես,որ կոթունը ընկղմվի ջրի մեջ: Խյանի մյուս անսքումամրայնել օդհան պոմպի խողովակը,որը պետք է ջրի

մակարդակիյբարչը լինի

3-4 սմ:

Սարքի բոլոր անյքերըհերմետիկփակելբամբակովն պարաֆինով:

Նկ. 23 Սիջբջջային տարածության փոխադարձկապըցույց տվող սարք

Օդհան պոմպի միջոցով սարքիս օդը հանել: Անոթի մեջ եղած ն ջրում

լուծվածօդը

դուրս

գալուց

հետո, կոթունի կտրվածմասի վրա ճնշման անկ-

ման հետնանքովնկատվում է տերնի կոթունից օդի բշտիկների ինտենսիվ

անջատում(նկ. 23): Օդը հանելուցհետո սարքում ստեղծվածբայասական ճնշումը հավասարակշռվումէ տերնի հերտանյքներովն

ապա

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

միջբջջային

տարածություններով անցնողն կոթունովդուրս եկող օդի հաշվին: Օդի

34.

Հերձանցքներ: շարժումներիդիտումըմաճրադետակով Հերձանցքային

ան-

ջատման ինտենսիվությունը փոխվում է՝ կախվածպայմանների (բանկայի

Նյութեր ն սարքավորումներ.

մեջ օդի նոսրայմանաստիճանից, տերնի մակերեսըպարաֆինովծածկելույ,

Տրադեսկանվիայիկամ խորդենուբույսեր, մանրադիտակ,առարկայա-

տերնաթիթեղիկտրելու):

կիր ն ծածկապակի,միկրոսկոպիկասեղներ,նշտար,ունելի, քամիչ գլիյերինի կաթովիկ,

ն սախարովայի 522-անույ

թուղթ,

մոլ. լուծույթներ:

Աշխատանքիընթուքը. բջիջները կառույվաձքային մի Հերտանսյքային

կություններովտարբերվում են յին

շարք

առանչնահատ-

էպիդերմիսի մյուս բջիջներիվ:Հետանյքա-

բջիջներըլոբաչն են ն գոգավոր մասի թաղանթըավելի հաստ

է, ունեն

քլորոֆիլի հատիկներ,հարուստ են ֆերմենտներով ն այլն (նկ. 24):

Փորչտիս առաջ բույսերը պահել լույսի տակ, խոնավմիջավայրում, որպեսվիհերչանցքներըքայվեն: Նկ. 24 Տրադեսկանցիայի տերեիհերմանցքները Ա-հերձանցքի միկրոսկոպիկ կառուցվածքը, Բ-բաց հերձանցք, Գ-փակ հերձանցք: 1-հերձանցքիհարող բջջի թաղանթը, 2-հերձանցքիփակողբջիջը

քլրոպլաստներով, 3-կորիզըկորիզակով, 4-հերձանցգքային խոռոչ, 5-ցիտոպլազմա,6-վակոտլ, 7-լեյկոպլաստներ

բջիջների կառույվածքայինառանտնահատկություննեՀերտանյքային

րըն շարժումը ուսումնասիրելու նպատակովմանրադիտակիտակ դիտել

Պերնիստորին էպիդերմիսը ջրային միջավայրում:Այդ միջավայրում հեր-

բջիջները կլանում են Տանցքային

մեծ

բաղվիճակում:

|

քանակությամբջուր

ն

գտնվում են

ԱԾԽԱՏԱՆՔ

Պատրաստուկիջուրը քամիչ թղթի օգնությամբ հեռապնելն այն անմիջապեսփոխարինելսախարովայի1 մոլյարանոլ լուծույթով: Այդ պայման-

աստիճանըփոքրանումէ: Այնուհետն լուներում հերտանյքիբայվածության ծույթը կրկին փոխարինելջրով

ն

հետնել հերտանյքներիաստիճանական

Հերձանցքներիդրությանորոշումըն տերնիվերին ու ստորին ինտենսիվությանհամեմատությունը մակերեսներիտրանսպիրացիայի կոբալտ քլորիդայինթղթի մեթոդով

բասվելուն: բջիջներիշարժումը կարելի է դիտել նան Հերտանսքային

այլ

35.

Նյութեր ն սարքավորումներ.

մեթոդով:

Խորդենի, մանրադիտակ,առարկայակիրապակի, ծածկապակի,քա-

տակ դիտել 596-անուգլիսերինի Որնէ բույսի էպիդերմիսըմանրադիտակի

522-անույկոբալտ քլորիդի (ՇՕԸՆ-6ՒՆՕ) լուծույթ, չորացնող

հիպերտոնիկլուծույթի միջավայրում: (Գլիյերինը համարվում է 2-րդ կար-

միչ

Այդ պայմաններումէպիդերմիսի ն հերջանյքի փակող գի պլավմոլիտիկ:)

պահարան,սպիրտայրույկամ էլեկտրականսալօջախ:

բջիջները ենթարկվում են պլավսմոլիվի:Ջուրը

բջիջներիցարտահոսում է

դեպի միջավայր ն հերչանյքները փակվում են: Որոշ Ժամանական գլիսե-

րինըյիտոպլավմայիյանցնումէ ն

դեպի բջջահյութ, փոքրանումէ

է

դեպ-

մի Այնուհետնգլիցերինըփոխարինելջրով: Դրա համար ծածկապակու

թղթի օգնությամբհեռայկողմիցկաթեսնելջուր, իսկ մյուս կողմիցքամիչ

նել գլիցերինը:Քանի որ մինչ այդ գլիցերինըթափանվելէր բջջահյութիմեջ, փակող բջիջների բջջահյութի էր,

ապա

են ավելի

Պատրաստելկոբալտքլորիդի 5Չ2-անոյլուծույթ ն ֆիլտրի թղթի ժա-

պավեններըհավասարավես թրջել

ծույթը ն թայ

բասվումեն: հերտանցյքները

խտությունըն

Աշխատանքի ընթացքը,

քջջահյութի

սկսվում միջավայրի լուծույթի խտություններիտարբերությունը,

լաղվմոլիվն

թուղթ,

օսմոտիկ ճնշումը բարջրավել

ավելի ինտենսիվկերպովջուր ներծծելովհ̀երտանյքներըբացվում

թղթերը ունեն բալ)

այդ

լուծույթով: Կոբալտ- քլորիդի

վարդագույնգունավորում: Սկվբում

լու-

Ժա-

պավենները չորայնել քամիչ թղթով, այնուհետն սենյակային պայմաններում հասսնել օդաչորային վիճակի,

ապա

չորավումը շարունակել սպիր-

տայրովի,էլեկտրականսալօջախի վրա կամ չորացնող պահարանում:Չոր թղթերը տեռքեն բերում երկնագույնգունավորում(բյուրեղաջուրը կորպնելույ

կոբալտքլորիդն ընդունումէ

հետո

այդ

գույնը):Չոր թղթերը թրջվելու

դեպքում կրկին դառնում են վարդագույն: Այս աշխատանքըհիմնվածէ աղի

լայն:

շարժումները կախվածեն տարբերգործոններիավդեՀերտանցքային

նշվածհատկությանվրա: Չորացրածերկնագույնթղթիկները պահել

հա-

ջերմություն,միջքջջամությունիս(լույս, հյուսվածքիջրահագեվվածություն,

տակինՇԶԸ2շ-ի բյուրեղներլմրածբանկաներիմեջ: Այս մեթոդը բավական

Անբավարարջրամային տարածությունումածխաթթու գավի խտություն):

պարվ է

հիդրոակտիվ փատակարարմանդեպքում տեղի է ունենում հերտանյքների

հերչանցյքների դրությունը ն տրանսպիրավիայի ինտենսիվություննառանց

կում: Հերջանցքներիբացվածությանաստիճանը քույսերի ջրապահովվա-

տերնըբույսիցհեռասնելու:

ծությանվիճակըն ոռոգմանժամկետըորոշելու ֆիվիոլոգիականմուցանիշ-

ներիսմեկն է:

ն

հնարավորություն է տալիս դաշտային պայմաններում որոշել

Փորչտի համար նախապատրաստած թղթերը

կիների միջոյով

չոր

առարկայակիրապա-

հպել տերնի ստորին ն վերին մակերեսներին:Այդ

մաններում խուսափումենք մատների ն այլ

պայ-

ավդակներիմիջոցով ավելորդ

Թուղթը տերնին հպած վիճակում պահել 2-3 րոպե, ապա խոնավայումից: տերնիպն դիտել տերնի վերին ն ստորինմակերեսինհպած հատհեռասնել Թղթի երկնագույնֆոնի վրա նկատվումէ առան»ինկետերիգուվածները:

նափոխում:Դրանք ավելի

շատ

ստորին մակերեսին:Պատճառն այն է, ներն ավելի շատ են, գտնվումեն

բայ

որ

տերնի

այդ

մասում

ՀերձանցքներիդրությանորոշումըՄոլիշիինֆիլտրացիոնն Էլոյդի ֆիքսմանմեթոդներով

հերտանցք-

ավելի վիճակում ն տրանսպիրավիան

անհինտենսիվէ, քան վերին մակերեսում:Դրանում համովվելու համար տակ դիտել տերնի վերին ն ստորինէպիդերմիրաժեշտ է մանրադիտակի սը,

հետնել հերտանյքներիթվին

ն

աստիճանին: բայվածության

36.

ԱԾԽԱՏԱՆՔ

են թղթի այն մասում, որը հպվել է տերնի

Նյութեր ն սարքավորումներ, որնէ Խորդենի կամ

այլ բույս

մանրադիտակ,առարկայակիրն ծածկող

ապակի,միկրոսկոպիկասեղներ, կաթովիկ,նշտար, ունելի, քամիչ տոլուոլ,

ջասպ,

թուղթ,

պետրոլյանեթեր, քսիլոլ, բենվին, նավթ, էթիլ սպիրտ, պղնտարբայարչակ սպիրտ:

Աշխատանքի ընթութը. Այս մեթոդի Ժամանակօգտագործվում են տարբեր մածույիկութրան, բջջապատը

ոչ

միատեսակ թրջելու ն հերտանյքներովթափանվելիության

տարբեր հատկություն ունեյող օրգանականլուծիչներ: Այդ նյութերից հերհամեմատաբարհեշտ են թափանցում պետրոլյանեթերը ն տանսքներով լուոլը

(կարող են թափանսելթույլ

նույնիսկ փակ վիճաբասվածության,

կում): Բենպոլըն քսիլուլը թափանյումեն անհամեմատ Ֆանսցքները գտնվում

են

տո-

դժվար, երբ հեր-

միջին բայվածությանվիճակում, իսկ նավթը

ն

են հերտանյքներիլայն սպիրտը՝ավելի դժվար: Վերջիններս թափանվմում

բայվածությանդեպքում: մեթոդի հիմքում ընկած է հեղուկները քաց հերտանցքԻնֆիլտրավիոն

ներովթափանվելու,միջբջջայինտարածություննվբաղեպնելուն այնտեղից օդը

դուրս

մղելու հատկությանվրա: Ինֆիլտրայիայի դեպքում տերնի

միջբջջային տարածությունըդառնում է թափանցիկ:Տերնի վրա

առաջա-

նում է բիծ: `

Փորտիհամար վերլնել խորդենուտերններն ստորինմակերեսին կա-

Թթեւնել նշված նյութերը: Վերջիններս՝կախվածհերչանցքներիվիճակիս ն

նյութից կամ թափանյում են հերտանցքներով, վբաղելյնում կաթեւյվող տարածությունը,այնտեղիցդուրս մղում օդը, տերնի այդ հատմիջբջջային դարչնում թափանվիկն հետք թողնում, կամ գոլորշիանումէ առանց վածը

Թափանվելու:

Փորչի տվյալներըգրանվելաղյուսակում(աղ. 26)

Աղյուսակ 26

Հերչանցքներիդրության որոշումը ինֆիլտրալիոն մեթոդով Հերտանցքների բամվածության

Հեղուկի թափանվումը(Է կամ -) Յ

ծ

Ճ

|

|

|սպիրտ նավթ

բենվոլ| քսիլոլ

|տոլուռլ

մնե ւետրոլյանաստիծանը նշումներ միջին,

(լայն, թույ

ի թեր ե

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

37.

Հերձանցքննրիդրության որոշումըպատճենահանմանմեթողով (ըստ Գ. Խ. Մոլոտկովսկու) Նյութեր ն սարքավորումներ. -

Խորդենի կամ որնէ

այլ

բույս,

մանրադիտակ,առարկայակիրն ծած-

կող ապակիներ,նշտարունելի, կաթոցիկ,կոլլոդիում կամ կինոժապավենի լուծույթ: ացետոնային

բայվածությունընշվում Հերտանցքների

է

Հ

նշանով: Փորտերըկատա-

րել օրվա տարբեր ժամերին, տարբեր պայմաններում թարմ, թառամած, ստվերում ն լույսի տակ պահածտերններիհետ ման վրա

ն

ստացվածտվյալներիհի-

եվրակավություն: կատարելհամապատասխան

էպիդերմիսը Էլոյդի ֆիքսման մեթոդը հիմնված է տերնից հեռացվրած շատ

արագ

ջրավրկելու ն բայարչակ սպիրտում ֆիքսելու վրա:

Երբ էպիդերմիսը անմիջապեսընկղմում ենք սպիրտի մեջ, բջիջները մահանում

են ն ֆիքսվում է

նրանցայն վիծճակը,ինչպիսին եղել

վրա այդ պահին,որը դիտվում

է

է տերնի

մանրադիտակիտակ:

Ֆիքսել լույսի տակ գտնվող

ն

երկու

ժամ

մութ խյիկում պահված

տերններիէպիդերմիսըն կատարելհամեմատություն:

Աշխատանքիքնթայքը, Մեթոդը հիմնված է կոլլոդիումի (ըստՊալաչչի) կամ կինոժապավենի

այետոնայինլուծույթի (ըստ Մոլոտկովսկու)հերջանքների պատծենահանված նուրբ, թափանսիկթաղանթի ստավմանվրա: Այն հնարավորություն է տալիս

ստույգ

տվյալներ ստանալ հերչանյքների դրության վերաբերյալ,

քանի որ որոշումը կատարվումէ էպիդերմիսնառան տերնիպհեռավնելու: Դրա համար անհրաժեշտ է վերոհիշել լուծույթը բարակ շերտով քսել

տերնի ստորին մակերեսին, թողնել 2-3 րոպե, որի ընթացքումակետոնը գոլորշիանում է, իսկ տերնի վրա առաջանումէ նկատվողբարակ թաղանթ:

Թաղանթը վգուշությամբ հեռայնել տերնից ն դիտել մանրադիտակիտակ ջրային միջավայրում, որոշել հերտանցքների վիծակը ն հաշվել թիվը միա-

վոր մակերեսիվրա: Ախ մեթոդով կարելի

է

աշխատել ինչպես լաբորատոր,

այնպեսն դաշտային պայմաններում: Սակայն այն նպատակահարմարչէ

կիրառելայն տերնների նկատմամբ,որոն հերտանյքները գտնվում են էպիդերմիսիխորայումներում(դափնեվարդ):

ԱԾԽԱՏԱՆՔ

38. նքնե, անսման Փոիտիարդյունքների գրանցման

բացվածությանաստիճանիորոշումը տարբերհարկիտերեներիմիավորմակերեսիվրա

Հերձանցքների թվի ն

-

Նյութեր ն սարքավորումներ. Թարմ

ն տերններ,մանրադիտակ,առարկայակիր

սեղներ, ունելի, նշտար,քամիչ

թուղթ

օկուլյար

ն

Հերջչանցքիճեղքի Հերջանյքների -

ծածկողապակի,

օբեկտիվ միկրոմետրեր,

կինոժապավենի ալետոնայինլուծույթ կամկոլլոդիում:

Գ

-

Բ.

Աշխատանքիընթույթը.

Ընտրել տարբեր հարկի տերններ: Տերնների ստորին մակերեսից Որոշ վերյնել էպիդերմիս ն ջրայինմիջավայրում դիտել մանրադիտակով: դեպքերում էպիդերմիսը հեռայնելու փոխարենկարելի է ստանալ նրա

ու

-

ա-

»

րարությանլ

գագաթ-

նու

աությումը

-

| 24

|

մմ

Տ

|

դոր

օ-

կուլյար միկրոմետրովչափել ճեղքի երկարությունըն լայնությունը:Օբեկտիվ միկրոմետրովորոշել տեսադաշտի տրամագիծը ն օկուլյար միկրոմետրի բաժանմունքիարժեքը:

Օգտվելով ստալվածտվյալներիյ՝ հաշվել հերտանցքների թիվը տերնի ճեղքի մակերեսը 92-ովտերնի հերջանսքների

մակերեսի համեմատությամբ: Արդյունցներըներկայացնել 5նով աղյուսակի

(աղ. 27:

Յ

մմ

Յ ծ

ե» ա-

տերնի

մմ՛շմակերե-

սի

6`

մանրադիտակիհինգ առանչին տեսադաշտերումն գտնել միջին թվաբա-

ն

ջ

|3

Յուրաքանչյուրհարկի տերններիհամարհաշվել հերչ»անյքներիթիվը

միավոր մակերեսի վրա

-

Հ

պատճենըինչպես նկարագրվաձէ նախորդաշխատանքում (աշխ.37):

նականը:Այնուհետն բայ վիճակում գտնվողհինգ հերչանյքների մոտ

լ

«երանց Տ կերկսը կորն

«զ

-

ԷԷ

Բ

աղյուսակ

չափը

Ց

8225 | 8 ՅՑ ք Տ Տ | օք

Աղյուսակ 27

Տ

Տ

|8

մմ

:

մմ

:

ԱԾԽԱՏԱՆՔ

Աղյուսակ 28

39.

ն հիմնայինտերններիմեջ Ջրի պարունակությունը գագաթնային

ն չոր քաշի որոշումը Ջրի պարունակության ցողունիտարբերհարկիտերնճերում

:

է

'

Նյութեր ն սարքավորումներ.

ւ

բույսիհիմնային,միջին ն Կշռել վեյ կամ իննըբաժակներ:Փոր»տնական

գագաթնայինհարկերիցվերսնել մի քանիտերններ, տեղավորելբաժակնեապա կշռել րի մեջ, 15 րուվլեպահել խոնավավերծիչում,

ն

ջին

ն

երկրորդ կշիռների տարբերությամբհաշվել ջրի պարունակությունը

տարբեր հարկերի տերններում: Մտայվածթվերն արտահայտելտոկոսներով 100գ չոր նյութի հաշվով

ն

հիմք ընդուպարվել օրինաչափությունը՝

նելով Զալենսկու կողմիցսահմանված«բույսերի քսերոմորֆիվմը»օրենքը: Սովորաբար բույսի ստորինհարկի տերններըավելի ս-«րջուրեն պա-

:

ՅՅ

`

աք Ժ

ՏՏ

իվ

ր

|ՔՔ

5...» |322|58258153 28 | ՏՀՏ 525|5Հ|գ | 1" 12334155: ԲՋ -՞ Ճ. Յ-8՝ Հ 83 ծ 83

Տ Շ

|

Բ

ԳԾ

`

շ

միջինը

ո

ա...

Տ

ք

Մ

Մ ջինը

է վերջիններիս րունակում,քան գագաթնայինտերնները:Դա բալյատրվում

քսերոմորֆկառուցվածքով: Փորչի տվյալներըտեղադրել թ.28 աղյուսակում:

Ք

դնել չորայնող

մինչն կայունկշռի ստացում:Առապահարանում80-105-Ը-ի պայմաներում

|"

լ

ընթասքը. Աշխատանքի

|Կրկնո-|

Տ

(էքսիՍնալիտիկկշեռք, հալոլ, չորացնողպահարան,խոնավավերծիչ բույս: կատոր),բաժակներ,մկրատ, համապատասխան

Տ

Ջրի

պարունակությունը

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

3 մլ

սախարովայի ելակետային քաշը -3,8992 գ Ծլնելով ելակետայինլուծույթի քաշից ն

40.

Ազատն կապվածջրիորոշումըբույսերիմեջ (ըստ Ա. Ֆ. Սարինչիկի)

նում

խտությունիս՝ հաշվենքդրա-

սախարովայի քաշը 3,8992 10092 -

Նյութեր ն սարքավորումներ, Ցորենի,

գարու,

կամ այլ բույսեր, սախարովայի7042 եգիպտացորենի

անոյյլուծույթ, բեկումաչափ,բյուքսեր, անալիտիկկշեռք, չորացնողպահարան,5 մլ ծավալ ունեյողկաթոյիկներ,խյանածակիչներ:

նածակիչներովվերպնել50-60 հատ

սմշճմակերես ունեյող խյա-

սկավառակներ:Սկավառակները10-ա-

կան տեղավորել բյուքսերիմեջ, նրանսվրա լսնել 7096 -անու սախարովայի Յմլ լոծույթ, կափարիչովփակել ն 6

ժամ

թողնել սենյակի ջերմաստիճանի

պայմաններում:Ստուգիչ տարբերակիհամար նախատեսվածբյուքսի մեջ պնել սախարովայի7022-անոյ3 մլ լուծույթ առանցտերնայինսկավառակների: 6 ժամ հետո

Ելնելով փորչնական լուծույթի խտությունից (63,092)ն լուծույթումսախարովայի քանակիս՝ հաշվենքփորչնական

բեկումաչափով որոշել սախարովայի լուծույթների

խտությանփոփոխությունըստուգիչ ն փորտնական բյուքսերում: Նույն բուխերիվ վկուգահեռաբարվերպնելնույնքանսկավառակներն

-

-

2-4

Փորչնականլուծույթի քաշն ընդունելով4,3077 գ»,

-

ցումը կլինի 4,3077 3,8992- 0,4085գ.

՛

դրա

քաշի ավելա-

Ելնելով սկավառակների թայ քաշիս (0,6718գ) ն լուծույթիքաշի ավեէ լացումից, կարելի որոշել ավատ ջրի քանակը 76-ովթայ քաշից 0,6718 0,4085 -

«Հ6082շ

100-»

Ընդհանուրջրի քանակը 82,542 Հետնաբարկապված ջրի քանակը -

-

նախապեսկշռված դատար|լբյուքսերիմեց: Բյուքսերըտերնատեղավորել հետ միասինկշռել անալիտիկկշեռքով, չորավնողպային սկավառակների

հարանում չորայնել 105-Շ պայմաններումն որոշել ընդհանուրջրի քանա-

կը:

Փորչնական լուծույթի քաշի ավելայումը տերնայինսկավառակների ջրի արտահոսիարդյունք է ն յույց է տալիս տերններումավատ ջրի առկա-

յությունը:

Փորչնականհաշվարկի համար քննարկենքգրքում բերվածօրինակը

(ՍկավկինՖ. Ա., 1958է Սախարովայիելակետայինլուծույթի խտությունը-69,906 Սախարովայիխտությունըփորտնական լուծույթում, որտեղ կան սկավառակներ(բյուքսերում) -63,022

ելակետային

լուծույթիքաշը.

2,7138 63,096

Աշխատանքիընթույքը. 5-6 բույսերի նույնհարկի տերններից0,5

»22,7138 գ

«6994, -

82,592-60,895-21,740

Խոնավությունըորոշելուս

41.

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

ղի

Հողի խոնավությանն թառամմանգործակցիորոշումը (ըստ Վ. Ա. Նովիկովի)

ռամում

յորենի կամ վարսա-

կան կշեռք, չորացնողպահարան,անալիտիկկշեռք:

նրա մեջ լյնել հողի կշռամասը

ն

չորացնել 105-Շ ջեր-

մության պայմաններումմինչն կայուն կշիռը: Կշիռների տարբերությամբ

ո-

տոկոսը, ըստ հետնյալ բանանի րոշել խոնավության ւ.

ր

100-ն-է) Աղյուսակ29

Հողի խոնավությանորոշման տվյալներիգրանյմանաղյուսակ

(ըստգրականության)

անգվածի | Թասինհողի շռամասը, հեմ րման Թ

|

23225

|

գ

|Հոոհ նշիոռ

Կշռամասում ջրի քանակը 45-ովհողի

րելի է որոշել հետնյալ կերպ.

Ն840 100 Հ ՑԸ

թաս

այլես չջրել: Ծիլերը երնալույ հետո բամբակըհեռալնել դրանցվրայից,իսկ

հողի վրա թողնել մինչն փորի վերջը: 2-3 շաբաթի հետո սկսվում

է բույ-

թասիկըհողին բույսերի հետ միասինկշռել: Այդ վանգվածիսհանել սերմերի (նկատիունենալով,որ սար է

այդ

պահինթառամածբույսերի չոր

յանքի համար վերյրած սերմերի

եղած բայարչակչոր հողի

քաշը

բաժակին վանգվածին),

6,075

հավա-

բաժակում

քաշը:

չելի ջրի քանակին:

նկատմամբ

մամբհավասարէ թառամմանգործակվին:

գ

՛

վիճակումթասիկը թողնել բույսերի աճի համար նորմալ պայմաններումն

ծորոն

Ջրի

քան

թամ կորուստը, Հ"բաժնելում չորացումիմ հետո,գ | վանգվածի

հետո,գ

հողի մակերեսը ծածկել ոչ խոնավածուծբամբակիբարակշերտով: Այդ

Ստավվածտարբերությունըհավասար էբույսի համար հողում

՛

գ կշիռը,

այնտեղ սերմեր սանել: Սեմերը յանելույ

ն

Դրա համար անհրաժեշտէ հողի մակերեսիցհեռայնել բամբակը ն

աղյուսակումբերվում է տվյալներիգրանցմանն հաշվարկիօրինակը:

թ. շիռը, գիոնավլ

գործակիյըորոշելու համար նախապեսկշռած հախճա-

ցը:

՛

հետո: Թ. 29 որտեղ 8-ն խոնավհողի կշիռն է, Ե-ն՝ հողի կշիռը չորալպնելուց

սի

թառամմանգործակիյ:

սերի թառամումը:Այդ պահինանհրաժեշտ է որոշել թառամմանգործակի-

Հ ող

բույսերը թա-

կշռել, իսկ յանելում հետո թասի մեջ եղած հողը ջրով լավ թայացնել

առաջ

Հողի խոնավությունըորոշելու համար հախճապակյաթասի տարան

է

պակյաթասերի մեջ հող լյնել ն

պաշարը

Անմատչելի ջրի քանակըգրամներով100գ բայարչակ չոր հողի

Թառամման `

Աշխատանքի ընթավքը.

են:

Երբ հողում մնում է ջրի մեռած

պաշար:

նկատմամբկոչվում

կի ծլեյրած սերմեր, ոչ խոնավածուծ(հիգրոսկոպիկ) բամբակ,տեխնիկա-

վերպնելույհետո

հո-

Հողում բույսի համար բայի մատչելի ջրիս կա նան անմատչելի կամ

Նյութեր ն սարքավորումներ. գարու,

հաշվել բաժակում բացար»ակչոր

քաշը:

ջրի մեռած բյուքսեր կամ թասեր, հող, Հախճապակյա

հետո

անմատ-

յ

Ջրի

այդ

քանակըարտահայտած100

գ

բայարտակչոր հողի նկատ-

Փորչի տվյալներըգրանսելԹ.30 աղյուսակում: սղյուսակ

վանգվածինկատմամբ կա-

Թասի,հողի

Հող

ասի կշիռը, Թ

գ

Բայարչակ չոր հողի թառամման կշիռը, գ ե

Սերմե րմերի

կշիոը, ՛

գ

բույսերի

կշիռը

գ պահին,

|

Հողում անմատչե ի ջրի

քանակը, գ

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

Քլորոֆիլի գունակների(պիգմենտների) սպիրտայինլուծույթի ստացումը

ԲԱԺԻՆ

ԵՐՐՈՐԴ

42.

նյութեր ն սարքավորումներ.

ՖՈՏՈՍԻՆԹԵՕ

Հապաբույսերիկամ այլ բույսի թարմ կամ չորավրածկանաչ տերններ, էթիլ սպիրտ,հավանգ,փորչանոթներ,մկրատ, մաքուր ավավ, Տագարներ,

էՖոտոսինթեվը կանաչ բույսերի քլորոֆիլի հատիկներումլուսային նյութերի սինթեներգիայի հաշվին ածխաթթու գավիցն ջրից Օրգանական

վի

ն

թթվածնի առաջայման պրոցեսն է,

որը

կարելի

արտահայտել

է

Էրիկա»

(եՕ)

Է0չ:էն0 հա-

ՆԱԿՖ-ի տնով:Այդ էներգիանմիակ շարժիչ ուժն է, որի հաշվին կաՖոտոսինթեկենսագործունեությունը: տարվումէ կենդանիօրգանիվմների վը

ն

հսկայականդեր

է

էլեկտրականսալօջախ, ջրայինբաղնիք:

Աշխատանքի ընթանքը. Թլորոֆիլի սպիրտայինլուձույթը կարելի է մտանալհետնյալ եղանակ1. Հայաբույսերի թարմ կամ չորասրածկանաչտերններըմանր կտրա-

Ֆոտոսինթեվի ժամանակ լույսի կինետիկ էներգիան քլորոֆիլի ԱԵՖտիկներում փոխարկվումէ քիմիականկապի պոտենցիալէներգիայի ի

սն թուղթ,

ներով.

հետնյալ պարվեյվածհավասարումով.

ԸՕչ: 20

քամիչ թուղթ,

խաղումկենսոլորտիէներգետիկայում,մեձ

է

նրա

նշանակությունը: տիեվերական Մթնոլորտի թթվածինը ֆոտոսինթեվիարդյունք է: Հետնաբար, շնչահնարավոր են դարչել ֆոտոսինթեւիառառության ն այրմանպրոցեսները ջավումիսհետո:

տել, լյնել հավանգիմեջ, բջջահյութիթթվությունը չեվոքանելու համար ա-

վելացնել ԸՃԸՇՕ,,կվարցի ավավ ն տրորել: Պարբերաբարավելապնելքիչ քանակությամբ էթիլ սպիրտ ն շարունակել տրորել մինչն

այդ

կանգվածը

վերածվի մածուկի: Այդ պայմաններումբջիջներըենթարկվում են կականն

քիմիականավդեվության,խախտվումէ

վածքը,6ճեղքվումէ

մեխանի-

յիտոպլավմայիկառու-

գունակներիկապըպլաստիդի լիպոպրոտեիդայինմա-

սից ն գունակներըլուծվում

են սպիրտի մեջ:

Ստալյվածվանգվածիվրա ա-

վելացնելսպիրտ ն ֆիլտրել, ֆինլորատումստավվումէ քլորոֆիլի սպիրտային լուծույթ:

բարդ Փոտոսինթեվը բավմաստիճան,

համարվումէ մեխանիվմի պարվաբանումը կարնոր խնդիրների մեկը:

ֆերմենտատիվպրոյես

է ն դրա

բույսերի ֆիզիոլոգիայիամենա:

2. Եղինջի կամ այլ բույսիի չոր տերններըտեղավորել 200 մլ ծավալ ու-

նեյող փորտանոթիմեջ, ավելայնել ջուր

ն

եռացնել: Այնուհետն ջուրը

թա-

փել, փորտանոթի մեջ լյնել 100 մլ էթիլ սպիրտ, փակել հետադար»սառնա-

բանովն գունակներըլուծավատելու(էքստրակցիա) նպատակովտեղավոհել ջրային բաղնիքում:Փորտանոթիպարունակությունըհինգ րոպե եռամհետո սառելնել ն նելուց

քամել լուծամվվածքը(էքստրակտը), փաթաթել սն

Թղթով, պահել մութ տեղում ն Օգտագործելհետագափորտչերի համար:

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

3. Թարմ կամ չորացրածտերններըմանր կտրատել, տեղավորել փոր-

»անոթի մեջ՝ սպիրտում, փորչանոթիբերանըփակել, 1-2 տեղում ն

ապա

օր

պահել մութ

43.

Քլորոֆիլի գունակներիբաժանումնըստ Կրաուսի

ֆիլտրել:

Սպիրտայինլուծույթը պարունակումէ տերնի բոլոր գունակներըն ն ուսումնասիրության համար: լանյութ է համարվումնրանցբաժանման

Կանաչ տերնի սպիրտայինլուծույթը իր մեջ պարունակումէ 2 կանաչ

ե-

(քլորոֆիլճ- ԸտէնշՕԻկ իջ ն Ե Շ»էՆլՕժՎհ(ջ) ԸՇԿՒՆՏն քսանտոֆիլԸաՒն«Օչ)գունակներ: -

ն 2

դեղին (կարոտին-

Դրան բաժանմանհամար գոյություն ունեն մի շարք մեթոդներ: Նյութեր ն սարքավորումներ. Քլորոֆիլի սպիրտայինլուծույթ, սպիրտ, ԻՕքԼ

կամ «ՕՒԼ բենվին,

փորչանոթներ,կաթոցիկ,բաժանիչ 5ագար:

ջուր,

Աշխատանքի ընթապթը. Մեթոդը հիմնված է սպիրտում ն բենվինումգունակներիլուծելիության

տարբերությանվրա:

Փոքր փորչանոթովվերսնել2-3 մլ քլորոֆիլի սպիրտայինլուծույթ, ավելայնել 3-4 մլ բենվին, մի քանի կաթիլ

Փորչտանոթը տեղավորել կալանի վրա

ն

ջուր

ն 2-3

րոպե թափահարել:

թողնել որոշ ժամանակ:Փոնտանո-

թում գոյանում է երկու շերտ: Վերին կանաչ շերտը վբաղեսնումէ բենսինը,

որի մեջ լուծված է քլորոֆիլ 2-ն, Ե-ն

ն

կարոտինը,իսկ ստորինսպիրտային

շերտը ոսկեդեղնավունէ, որտեղ լուծվածէ քսանտոֆիլը: Եթե բաժանումըլավ չի կատարվելճիորչանոթումերկու շերտն էլ կա-

նաչեն), ապա անհրժեշտէ կրկին ավելասնելբենվին ն շարունակել թաճիա-

հարել: Ջրի ավելմուկիդեպքումկարող է ստորինշերտը պղտորվել: Այդ դեպքում

անհրաժեշտէ քիչ քանակությամբավելասնելէթիլ սպիրտ ն թափա-

հարել: Քսանտոֆիլըքլորոֆիլիսլրիվ բաժանելուհամարանհրաժեշտէ սպիրտայինդեղին շերտը բենվինովկրկնակիլվանալ: Քսանտոֆիլիմաքրությու-

նըկարելիէ ստուգել կլանմանսպեկտրիմիջույով:Բաժանումըմաքուր է, թե

,

սպեկտրիկարմիր հատվածումկլանում չկա:

ե-

Կարոտինի գույնըքլորոֆիլի խառնուրդումքողարկվածէ: Կարոտինը

վերին` բենվինի շերտը քլորոֆիլից առանչնացնելուհամար փորչտանոթի ն լցնել մակաթոսիկի կամ բաժանիչ տագարիօգնությամբառանչնացնել փորչանոթի մեջ: Դրա վրա ավելալնել 2-3 մլ էթիլ սպիրտ, հիմքի

քուր

(ՎռՕէք մի քանի բյուրեղներ ն լավ թափահարել: Այդ պայմաններումառաջանում է քլորոֆիլի հիմնայինաղը, որը հեշտությամբբենվինիյ անցնումէ

(բենվին)լոծիչ-

խնամակվությունունի

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

44.

(ըստ Դ. Ի

բ Կանաչ տերնիգունակների (ք գունագրական

Մ. Ս.

Ծվետը 20-րդ դարի

գու Գունակների բաժանման

կել է

կամ այն օրգանականլուծիչո

կլանմանհատկություն: Որքա

ն

սարքավորումն

ն

ավավ, չափիչ կվարյի

գ

վանգված տերնային

(է րի վերջնականլուծապատելու

հետ հար Բունկենի փորտանոթի

ժիններով բուսականփոշուց լվ

խառնուրդը)տեղափոխելՔ

անջուր ՎԵշչՏՕ.-ի ն շատ քիչ ՇՏ ումը: Վերջինս 3-5 մլ լուծիչի հ

0,5

ընթապքե. Աշխատանքի

սպիրտ, բենվոլ, պետրոլեինիեթե

թուղթ պոմպ, գունագրական

ՇԸՕ,,

Կանաչ տերններ, կշեռք,

Նյութեր

չում ն որքանվատ է կլանվում տ շարժվում ն ավելի հեռու տեղ զբ

ն

այս

կան լուծիչներումլուծելիության

ները կլանիչիկողմիցտարբերա

որպես կլանիչ վերցրել է շաքար

վելյուլովա,

կար կլանիչներ (ադսորբենտներ)

սպիրտի մեջ: (Փորտանոթի վերին, բենզինիշերտը ստանում է դեղնանարն-

մեծ

պոլյար

օսլա,

րական թուղթ, ստուգել կլանման

ջագույն գույն, որտեղ լուծված է կարուռինը,իսկ ստորին, սպիրտի շերտը՝ է

կանաչ գույն, որտեղ լուծվածէ քլորոֆիլի հիմնայինաղը: Կարոտինի մաքրությունն նույնպես կարելի

սպեկտրիմիջոցով: պոլյար

նրանցբնեռականությանաստիճանով:Քւան-

ոչ

Գունակների բաժանումըբայատրվումէ հետնյալ կերպ: Գունակների է

պոլյար (սպիրտ,այետոն)ն խնամակլությունը

ների նկատմամբորոշվում

լուծվում սպիրտում, իսկ կարոտինըավելի

տոֆիլներնիրենյ մեջ պարունակումեն երկու ն ավել պոլյար խմբեր ն լավ են

բենվինինկատմամբ: Քլորոֆիլի հիմնայինաղը ավելի մեծ խնամակցություն ունի

լուծիչների (սպիրտի)նկառոմամբն ավելի լավ լուծվում է դրանցմեջ:

ընդհանուրծավալը եթերով: Լրիվ լվանալուցհետո քամուկի (ֆիլտրատի) ն է հասցնել 10 մլ-ի: Էքստրակտըպարունակում կանաչ դեղին

լուծիչով

Լա.

խառնուրդ: գունակների

Աարոն

ԱԱ

յ, Ծ

ԾՆԵՑ|

ՀԱՅԱՑՈՐԱԿ

Տ ՐՈՒԹԹՈՒՄՈ:ԱՒՅԱՆԱ

Աաաա աԱ

ԱՈԻԹ

Եկ. 25 Բունզենիփորճանոթը

գունակներիլուծամզվացքը ուռանալուհամար

իՏարա գաաա

թղթիքրոմուսոգրաֆիայով Քառամումը Գամակների -կլարոտին, 4-քլորոֆիլ-8, բարո

Նկ.

3-Բունզենի փորձանոթը

խտության որոշումը նարոտինոիդների

Կարոտինոիդներիխտությունը որոշելու համար կարոտինինն քսան`

Գունակներիբաժանումը

թղթի ներկված համապատասխանող տոֆիլին(լյուտեինՀ վիոլաքսանտին)

շերտերը կտրել երկու գունագրականթղթերի վրայից: Միանման գունակստորինծայրիս 2

ն տեղավոհատվածներըմիալնել, մանրապնել ներինհամապատասխանող

ժապավենիբարակ շերտով կաթեյնել 1 մլ

րել երկու քիմիականբաժակներում(մեկում կարոտինիհատվածը,մյու-

հեգունակներիլուծույթ ն չորացնելօդի հոսքով: Կաթեյումը ավարտելուց տո լավ չորասնելմինչն լուծիչի լրիվ գոլորշիացումը,ապա այն ոլոթուղթը

սում` լյուտեինի ն վիոլաքսանտինիմասը): Մանրացվածթղթիկները բա-

թղթի 16216 սմ չափս ունեյող երկու գունագրական սմ

վրա 2 հեռավորության

սմ

ն րել գլանի »նով, ծայրերը միացնել ամրակով տեղավորել գունագրական

խցիկիմեջ:

խցիկիմեջ լսնել 30 մլ բենվոլին Փորտիվ15 րոպե առաջ գունագրական խառնուրդ: Խցիկում պետրոլեինիեթերի 2 :1 ծավալայինհարաբերությամբ պետք է լինի կաթեցվածնյութից սածր:Խյիկը հերմելուծիչի մակարդակը տիկ փակել ն տեղավորել մութ տեղում կամ ծածկել սն թղթով: 20-30 րոպե է մինչն հետո, երք լուծիչը բարտրանում

րի բաժանումը,թուղթը

12 սմ ն

լավ նկատվումէ

հանել ն չորացնել: Գունակները

գունակնե-

գունագրական

թղթի վրա ստացվում են 26 նկարում ցույմ տրվածհաջորդականությամբ:

ժակներում մշակել

եթերով

ն ապա

գունակները լուծավատել

1:3 հարաքերությամբ խառնուրդում:Լուծիչը ավելամսպիրտ-ավետոնային

նել փոքր բաժիններով,թողնել 3 րոպե

ն

քամել բաժանմունքներունեցող

մեջ: Լուծավատումը շարունակել մինչն գունակների լրիվ փոր»ջանոթի

Լվավվելը:Լուծամվվածքի (էքստրակտի)ծավալը հասցնել 10 մլ-ի: Կարո-

տինին քսանտոֆիլիլուծույթներիՕպտիկականխտությունը չափել լուսաէ-

լեկտրագունաչափի (ֆոտոէլեկտրոկոլորիմետրի-ՖԵԿ) կապույտ լոսաքամիչուլ (լուսաֆիլտրով), իսկ գունակների խտությունը որոշել կալիբրային

կորով:

Կոլորիմետրիկեղանակովկարոտինոիդներըորոշելու համար որպես

կարելիէ օգտագործել Հ-ՇոչՕ, նմուշ Քի վրա կշռել 290

1 մլ էթիլ

գ

-ը:

Այդ նպատակովանալիտիկկշեռ-

)ՕԸ»չՕ,, լյնել մեկ լիտրանոյ չափող փորչանոթի մեջ

լուծույթի 1 մլ-ը գույնով համաւգատասխանումէ 2,35 մկգ կարոտինինն

Ճ-

2,52 մկգ քսանտոֆիլին:

Ճ

Ելակետային լուծույթիվ աստիճանական նոսրավմանՏանապարհով 100 մլ չափիչ շարքը:

փորտանոթներիմեջ պատրաստելնմուշային լուծույթների

ոո-

ընդհանուրծավալը,մլ լուծամվվածքի(էքստրակտի) -

էլյուատի ծավալը, մլ

անալիվի համար վերցրածվանգվածը,գ գունագրականթղթի վրա կաթեվրածլուծամվվածքիծավալը, մլ

Ֆոտոէլեկտրոկոլորիմետրով որոշելնրանցօպտիկականխտությու-

Ե-իխտությանորոշումը

նը կապույտ լուսաքամիչով ն ստացվածտվյալների հիման վրա կառուցվել

Քյորոֆիլ օ-ի

ն

խտությունըոկալիբրայինգրաֆիկ՝այն օգտագործելովկարոտինոիդների

Քլորոֆիլ Ջ-ի

ն

րոշելու համար:

առանյքիվրա գտնել ՖԷԿ-ի միջոյով

Կալիբրային կորի ուղղահայայ

ստացվածհամապատասխանօպտիկական խտությունը:Այնտեղիցհորիվոնական գիծ անկանել

մինչն կալիբրաին գրաֆիկի հատման կետը: Այդ

կետիցուղղահայացիջեցնել հորիվոնակսնառանյքիվրա, որը տասխանումէ գունակներիխտությանը(լ Փորչի տվյալները տեղադրել

թ.

ն

համապա-

/)

համապատասխան հատվածները,մանր կտրատել, վրայից առան»տնայնել տեղավորել առանջին բյուքսերի մեջ

`.

Հ

|ա-

-ի

Է

55 58 58 58 աշ

8Ե

՝

Գունակների պարունակությունը

«Տ 3 5: |32| ՀաՀՏՅ2 |8.|:38|32 ԲՏ5559| 55255 |345|553|52|:7 | շր 5Յ ՏՅ" ո5 131425 |28|585 |:53 ՀՏաՏՅՏ |41 23:|225 3 5 32118529 |3 122 | |ո1 (525 | Տթ

|/«ՎՅՅՅՒ

ր Ք՞ խոշ Տ» ՅՅ Ջ. 58Հ

նրանյ վրա ավելավնել 2-3 մլ

խառնուրդ (1:3): Թղթիկները լվանալ մինտնլրիվ պիրտ-ավետոնային նաթափվելը,լուծույթը հավաքել փորչանոթի մեջ

ն

ս-

գու-

ծավալը հասվնել10 մլ-

ի: Գունակների օպտիկականխտությունըորոշել ֆոտոէլեկտրոկոլորիմետ-

շել կալիբրայինկորով(նկ. 27):

որոշմանարդյունքները Կարոտինոիդնէ:րի քանակական ԵՋ

ն

րով, օգտագործելովկարմիր լուսաքամիչը,իսկ քլորոֆիլի խտությունըորո-

31 աղյուսակում:

Աղյուսակ31

68:

Ե-ի խտությունըորոշելու համար գունագրականթղթի

-

լ

Հ

|"4

Զ

ա

ԷՀ մ2217 Ը մն Տ

Հ.ան

է Տ.0200 Յ 140

-

,

-

ւ

Հ`

Տ

Հ Գունակների պարունակությունը հաշվարկել1

(մգ-ով 1.

գթալ

տերնի հաշվով) աւ

ՇՈ -դ

Շստ

գ

մչ 4 16 22

թարմ տերնի հաշվով

Քլոր"փեքպարոնաքություն»

հետնյալբանաջնի րող

Ս 216 72891904

Ել.

27Ճլորոֆիլիորոշմանկալիբրայինկորը

Ֆոտոէլեկտրոկոլորիմետրով քլորոֆիլի խտությունը որոշելու համար

Շ- գունակներիխտությունն է ըստ կալիբրայինգրաֆիկի (մգ/1մւ

20 րոպե որոշումիյ

լուծույթի մեջ)

մունքիվրա, դնել կարմիր լուսաքամիչը ն բայել փոքրիկ վարագույրները:

առաջ

սարքը

միասնել:Թմբուկը տեղադրել վրո բաժան-

հեռավորությունունեցող կյուվետներ 10 մմ միջպատային Օգտագործելով են խտությունը:Ճիշտ արդյունքներ ստայորոշել Լուծույթի օպտիկական 0,1-ից մինչ 0,4 յույմունքի դեպքում:Եթն վում

ֆոտոէլեկտրոկոլորիմետրի

0,5-ից մեծ է, խտությունը օպտիկական

ապա

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

Գունակներիգունագրականբաժանումըսիլուֆոլիվրա Նյութեր ն սարքավորումներ.

անհրաժեշտէ լուծամվվածքը

փոքր է 0,08-ից, ցուսմունքը նոսրասնել,իսկ եթե ֆոտոէլեկտրոկոլորիմետրի է կրկնել, վերլնելուլ ավելի մեծ կշռամաս: ապա անհրաժեշտ աշխատանքը մյուս գունակնեՀաշվարկըկատարելայնպես,ինչպես նկարագրվել

է

45.

Կանաչ տերններիցանջատվածգունակների լուծույթ, սիլուֆոլ, կաթոսիկ, սպիրտ,ացետոն,ապակյա քամիչ, քլորոֆորմ, բենվին,պետրոլեինի եթեր, հեքսան:

րի համար:

Աշխատանքիընթայյքը. Գունակների լուծույթը պատրաստելուհամար որպես լուծիչ օգտագորձել սպիրտ-ալետոնային խառնուրդը(1:3): Լուծույթը քամել ապակյաքամիչով, այնուհետնլուծիչներըգոլորշիայնել իսկ գունակներինստվածքըլու-

ծել քլորոֆորմիմեջ ն պահելսառնարանում: Սիլուֆոլը նրբաշերտգունագրականթիթեղ է ալյումինե ֆոլգայի հիմքի վրա: Վերպնել52:15 սմ սիլուֆոլի նրբաշերտթիթեղ, ստորինմասիս 2 սմ

կաթոյիկի օգնությամբ 1,5

բարը,

սմ

կաթեսնել գունակներիմսվածքը (0,05 թուղթը

լայնության ժապավենատնշերտով -

0,15 մլ): Կաթեյմանը վուգահեռ

չորապնել:

Կաթեյումը ավարտելուցհետո թիթեղը չորացնելմինչն լուծիչի լրիվ գոլորշիանալը ն տեղավորել գունագրականխվիկիմեջ, որը նախապեսհա-

գեցվածէ գունագրականխառնուրդի(բենվին,ացետոն,պետրոլեինիեթեր,

հեքսան10:10:3:10 հարաբերությամբ) գոլորշիներով: Գունագրական թիթեղը խցիկում,լուծիչների մեջ պետք է ընկղմված

լփնիմինչն կաթեյված նյութի մակարդակինհասնելը:Գունագրական խպի-

կը փակել հերմետիկ

ն

պահել մութ տեղում: Գունագրության ավարտը

պետքէ համարել սկավառակներիվրայով լուծիչների շարժման այն մա-

կարդակը, որը

2 սմ

ներքն է թղթի եվրագծից:Դրանից հետո թիթեղը

հայնել օդի հոսանքի տակ

ն

չո-

վրան առանջնայնելգունակների հետքերը:

Նույնթիթեղի վրա (տարբերմասերում) կարելի է կաթեսնելստորակարգն բարչրակարգբույսերից ստացվածգունակներիխառնուրդն համեմատել:

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

օրինակը բերվումէ նկարում

բաժանման Այս մեթոդով գունակների

Քլորոֆիլի քանակականորոշումը գունաչափական

գրականության:

(նկ. 28) ըստ

ՕՀ

ՂՇ-Տ

Ֆ

ՀՇ-Ջ :«12--»

Հարա"

Նկ. 28

ի

Կառափ

Բարը

Նյութեր ն սարքավորումներ,

ջրիմուռ կապտականաչ բաժանումը գունակների

Գ յուբոսկիգունաչափ(կոլորիմետր), չափիչ

սիլուֆոլով

«4--ջ

ք

(կոլորիմետրիկ)մեթոդով

Ւ

Ը--Ֆ1Մ1

վալով, կաթոլիկ, ագար,

կարան

Է)

"ոո

ոտի 7-լյուտեինմզեաքսանտին,

Յի)

թուղթ,

էթիլ 96252-անույ

|

յուբոսկի

գունաչա չափը

| ծառայումմէ գույնի ինտենսիվությանհա (նկ.29) է

լ

-

մեմատությանհիման վրա լուծույթի խտությանորոշմանհամար: լ

10-ճեոքսանոին,

11-միքսոքսանտին,

Ռ-ԸՀԸԶ» աաա

9-վիոլաքսանտին,

մկրատ, սանդ, քամիչ

:

սմ՛ ծա-

Աա Կորոթ

րեր,

4-մինորային

8-անտերաքսանտին,

փորչանոթներ10

սպիրտ, բյուքսեր, չորավնողպահարան, տեխնիկականկշեռք ն կշռաքա-

3.ֆեռֆիտին, քսանտոֆիլ,

6-բլորոֆիլ-Ե, ' պառատաթ» «ի-

8-Լ-Հառա» ցա»

46.

12-ստարտ

ք

Նէ.

Նէ, 29 Դյուբուսկիգունաչափը

Դյուբոսկի գունաչափի օպտիկականսխեման

Է-լույխի անդրադարձիչ, 2-բաժակ, 3-ապակե գլաններ, 4-պրիզմաներ, 5-հավաքող ոսպնյակ, 6-ակնապակի,7-սաճղղակ, 8-բաժակճերիշարժմանպտոռոակներ

Գունաչափի Օպտիկականգծապատկերը բերված է նկարում (նկ. 30):

Լույսի ճառագայթները անդրադառնալով ճենապակյա սկավառակի

փայլատմակերեսիվ(1)՝ անցնումեն բաժակներիգունավոր լուծույթից (2),

պրիսմայի մեջ (4), որտեղիյ բեկվելով անս-

մտնում

ապակյագլանի (3)

նում են

ռսպնյակներիհամակարգ(5)

ն

ն

ապա՝ակնապսպվի (օկուլյար)(6)

Վունաչափի տեսադաշտը բաժանվումէ երկու հավասար կեսի: Յուրաքանչյուր կեսը համապատասխանումէ փոր"նականկամ կայուն լուծույթով

բաժակներիգունավորմանը:Որքան լուծույթը ինտենսիվէ ներկված, ապված այնքանլուսայինճառագայթներիկլանումըուժեղ է: Բաժակներումլուծույթների տարբեր խտության ժամանակապակյագլանները լուծույթի մեջ

տար-

բեր խորությամբընկղմելով կարելի է գունաչաւիիտեսադաշտի երկու կեսերում հասնել հավասար գունավորման:Պրիվմաներում Քառագայթների խաչման հետնանքովտեսադաշտի չախ կեսը համապաւռասխանումէ

աջ

բաժակիմիջով անցնողճառագայթներին,աջը՝ տախին:Ապակյագլանների ընկղմումը

կատարվումէ

հատուկ պտուտակիօգնությամբ (8) բաժակների

շարժման միջոյով: Սանդղակի վրա (7) յուրաքանչյուր բաժակում երնում

է

հեղուկի շերտի քար»րությունը: Ավելի ճիշտ հաշվարկի համար բաժակի

Աշխատանքիընթացքը,

գույնը համեմատել

Եթե լուծույթները երկու բաժակիմեջ էլ ունեն նույն խտությունը,ապա նրան շերտերի հաստությունք պրիվմաների տակ կլինեն նույնը: Լույսի կլանումը երկու տարբեր խտություն ունեցողլուծույթներիկողմիվմիանման կարող է լինել այն դեպ-

քում, երբ նրանցշերտերի հաստությունըտարբեր է` այնպես ինչպես հակառակ հարաբերությունգոյություն ունի լոծույթների խտություններին ,

նրանցշերտերի հաստությանմիջն: Դա նշանակումէ,

որ

խիտ լուծույթն ա-

վելի փոքրշերտի հաստությանդեպքում ակնապակու կեսինկտա նույն գու-

նավորումը,ինչ

որ

ավելի նոսը, սակայնավելի հաստ շերտով լուծույթը:

Աշխատանքի համար անհրաժեշտէ գունաչափընախապեսբերել ելակետայինվիճակի: Դրա համար բաժակներըվերն քարտրայրածվիճակում

աղբյուրի դիմաց

Քլորոֆիլի սպիրտայինլուծույթ ատանալուհամար մոտ 250 մգ թարմ տերնը մանրալնել, տեղավորել ճենապակյա սանդի մեջ, ավելայնել մի ն

Գունաչափի միջոյով հետավոտվող լուծույթի

հայտնի խտությունունեմողկայուն լուծույթի հեւ:

(մինչն ապակյագլանների շփվելը բաժակներիհատակին)ստուգել սանդղակի վրո բաժանմունքիհամընկնումը:Ապա գունաչափը տեղավորելլույսի

վրա կա նոնիուս:

փոքր ԸոԸՕլ

Լամբերտ-Բեերիօրենքի համաջայն,գունավորվածլուծույթներիկողմիս լույսի կլանումըուղիղ համեմատանան է այո լուծու յթների խտությանը:

տրորել կվարվայինավավի հետ: Այդ վանգվածինավելաց-

նել 4-5 մլ էթիլ սպիրտ

ն

շարունակել տրորել մի քանի րոպե: Այնուհետն

կանաչ վանգվածըտեղափոխել Բունվենի փորտանոթիվրա տեղադրված

ն

փայլատ սկավառակիշարժման միջոյով դաշտում ստեղծել հավասար լուսավորվածություն:Թաժակներնիջելնել ներքն, հանել բնիս,ծավալի 3/4 չափով լյնել կայուն լուծույթովն նորի տեղավորել

բնի մեջ:

Ձախ նոնիուսիվրոն համատեղվում է տախանշարժսանդղակի20 կամ

30 թվի հետ: Համապատասխան կրեմալյերի օգնությամբփուոխելով

աջ

5-4 մլ սպիրտ ն 25): Սանդի մեջ մնավածբուսականվլանգվածինավելալպնել

բաժակիդիրքը՝ տեսադաշտիերկու կեսերում հասնել գունավորմաննույնատիպ ինտենսիվությանն կատարելաջ բաժակում հեղուկի սյան բարչ-

պնել ջագարի մեջ: Այդ գործողությունըկրկնել մինչն սանդի լրիվ լվայվե-

րության հաշվարկ: Երկու սյան բարտրության տւսրբերությունըչպետք Է գե-

քամիչ ագարի մեջ

ն

քամումը կատարել սպլոմպի օգնությամբ (աշ. 44, նկ.

քամուկը (ֆիլտրատք)լսնել 25 մլ տարողությամբ չափիչ փորչա-

հավանի 0,2

մմ:

նոթի մեջ: Բունվենիփորտանոթը մի քանի անգամ ողողել սպիրտով ն լյնել

Գտնում են

ն

քամուկի վրա: Փորտանոթիպարունակությունըլուծիչի ավելացումով հասվ-

յամբ

Լը: Հետո

աջ

Մեծ

տարբերության դեպքում մտսվում Է ուղղում,

ախ բաժակներիհեղուկների բարտրությանհարաբերութ-

նել մինչն նիշը, փակել խցանովն թափահարել, որպեսվի ստամվի համասեռ

լուծույթ:

ճ-

ի, ն

,

որտեղ

որը

Ժն

ուղղումն է, 1յ

-

աջ

բաժակիկայունլուծույթի սյան բարջրությունը,հշ-

Վերոհիշյալի հիման վրա կարելի է որոշել քլորոֆիլի քանակըվերմրած բուսականնմուշում ըստ հետնյալ բանանի.

Տախբաժակի սյան բարչրությունը: Հետավոտվող հեղուկի խտությանհաշ-

փոխարենընդունվարկիժամանակնմուշայինլուծույթի սյան բաւրտրության

«-100

վում է տախբաժակիմուվմունքըբավմապատկած ուղղումով ճէ

Որոշման ընթայքը,

Ե

վող լուծույթը համեմատելկայուն լուծույթի հետ: Դրա համար 5ախբաժակը

յա

գլանը լավ ողողել թորած ջրով

ն

որտեղ

-անալիվիհամարվերցվածբուսականնմուշի կշիռը (մգ):

Դիտարկմանարդյունքները գրի առնելաղյուսակում(աղ.32):

կայուն լուծույթով տեղակայելորոշակի բարտրության վրա (20 մմ), իսկ աաջ

7,

է (22»-ով քլորոֆիլի պարունակությունն տերնիթայ կշռիս), քտրոֆիլի խտությունը(մգ լուծամվվածքիծավալում),

-

-

Չփոխելով գունաչափիելակետայինդրությունը՝քլորոֆիլի հետավուո-

ջում լՍնելհետավոտվողլուծույթը: Ծախքանորոշումը

Հ

,

բաժակըն ապակԱղյուսակ32

մաքրել քամիչ թղթով: Կրեմալյերի օգ-

ե ւ Փորչի րչի տվյալների գրանյման աղյուսակ

նությամբ աջ բաժակըտեղաշարժել, քանի դեռ տեսադաշտիերկու կեսերը չեն երնում միանմանգունավորումուվ: Դիտելով, թե նոնիուսի վրո բաժան-

ւ

մունքըսանդղակիոր բաժանմունքիէ անմել,ատանում ենք չափվող հեղուկի շերտի մեծությունըմմ-ով ՕՆ): Մի քանի անգամլուծույթները համեմա-

ա.

ՏՈ

"|

ՏՀ Տ հ,

Պ.

,

ԲՑ

ւ|

Տ

|

|3

տվյալներիմիջինը:Փոխել կայուն լուծույթի դիրտել ն ընդունելստացված քը

(30 մմ) ն նորիյ գտնել դիտարկումներիմիջինը: Փորչտը ավարտելուցհետո լուծամվվածքիծավալումհաշվարկել քլորո-

ֆիլի խտությունըելնելու|հետնյալ հարաբերությունից.

Շ

ՇԽ

է

5 550 | Ճ8 |

| «ջար8 |

Բառ

հ

որտեղ

մգ է, 250 մգ տերնի կշիռը 1002, /Ճ քլորոֆիլը կլինի շ«

4-100

ոռ-՞ Մ,

որտեղ Է1-ըչոր նյութի քանակություննէ:

-

հետավոտվող լուծույթի շերտի հաստությունը:

որոշել հետավոտվող Այստեղիս,ելնելով կայունլուծույթի խտությունից

լուծույթի խտությունը,հետնյալ բանաչնիհիման վրա.

.

(մգ 1 լ լոծույթում):

Ճ

թ

48 ոռ

-

հց կայունլուծույթի շերտի հաստությունը,

Շ.-

|ք

Արդյունքներըտերնի չոր կշռի համեմատությամբ տոկոսներով կարելի արտահայտելհետնյալ կերպ. 25 մլ լուծույթի մեջ քլորոֆիլի քանակը4

ՕՇչ-քլորոֆիլի խտությունըլուծամվվածքում, -

-

Շօ- կայունլուծույթի խտություննէ,

հ,

ջոր

:

Ստավվածքլորոֆիլինաթթվի նատրիումականաղը պահպանումէ կա-

ԱԾԽԱՏԱՆՔ 47.

հատկությունները: Քլորոֆիլի սռացումը, քիմիական Քլորոֆիլի կապիվերակաճգնումը ստացումը մետաղօրգանական օճ.

ֆեռֆիտինի ն

Փպտիկական կապը: խախտվելմետաղօրգանական նաչ գույնը

ն

հատկությունը, քանի որ դրանում չի

քլորոֆիլի

Ստավվածնյութը բաժանելըստ Կրաուսի: Այս դեպքում վերին՝բենվի-

իրենս քիմիականբնույթով երկհիմնդիկարբոնաեն բարդ եթերներ են, որոնյ կավմում գտնվում

նի շերտում կբարտրանան կարոտինը,իսկ ներքնի սպիրտային շերտում՝

ֆիտոլ սպիրտ: Այդ պատճառովէլ միատոմ չհագեյածձ կամ ֆիտիլմեթիլքլորոնրանցանվանումեն դիէթիլմեթիլքլորոֆիլիններ

Քլորոֆիլի ֆիտոլ սպիրտի մնայորդը համարվում է նրա հիդրոֆոբ

Քլորոֆիլ

8-ն ն Ե-ն

տայինքլորոֆիլինաթթվի մեթիլ սպիրտ

աղը քլորոֆիլինաթթվինատրիումական

ն

ֆիլլիդներ:

-ՕՕՕԵն

Քլորոֆիլի օճառայմանդեպքում (ֆիտոլիհեռայումիվցհետո) մեձա-

հետ:

ն

վրա (ֆեռֆիտինի 2ՀԹթուներիավդելությունը ստացումը) քլորոֆիլի

ՇՕՕՇՒՏ

ՇՕՕՇշ1»

Նյութեր ն սարքավորումներ. ԻՇՕՒԼի Քլորոֆիլի սպիրտայինլուծույթ, 1046-անոյ ԷԼԸԼ-ի, ԹՕԷքի

2040-անոյ տպիրտայինլուծույթ,

(ԵԸՕԾ)Ըսի

կամ կամ

գունակի խնամակվությունը պոլյար լուծիչների (սպիրտ)նկատմամբ

լուծվում է սպիրտի մեջ: Դեղին գունակներըհիմքերի հետ չեն ռեակմում:

-ՀԸՕՕՇ»ն»

ԾրորոֆիչեԸռՒեքԱԻԿԽՑԸ՛

Փորչանոթի մեջ լցնել 2-3 մլ սպիրտ, նրա վրա քիչ քանակությամբավելացնել քլորոֆիլի սպիրտայինլուծույթ մինչն թարմ տերնի գույնի ստաս-

ԷԼԸ1-իլուծույթ, մինչն կավելըն նրա վրա կաթեվնել2-3 կաթիլ 1026-անոս նաչ գույնիանհետայումը:

ՇՕՕՇՒՆ

բաժանիչՏագար, կաթոյիկ(ՕՆԸՕՕ)»2ո-ի բյուրեղներ,փորջանոթներ,

Շ»չէՕԻնԽն,

քլորոֆիլիվրա (քլորոֆիլիօճառայումը) ազդեցությունը լուծույթի վրա ավելացնել1 մլ 2022-անով 2-3 մլ քլորոֆիլի սպիրտային լուծույթ ն եռալնել ջրայինբաղնիքում:Հիմքի ասդեՒԹՕէԼի սպիրտային ն անջատվումէ յությանտակ օճառանում են քլորոֆիլի եթերայինխմբերը 1. Հիմքերի

մեթիլ սպիրտ

ֆիտոլ սպիրտ:

.-

-

Հա

ՕԻ՛ ՀՀ

2ԷԼԸ1

Հ

Խջ ԸՆ

ՇՕՕՇԷն

ԸՇՕՕԸ ԷՆ»

(ֆեոֆիտին)

Ռեակցիայիարդյունքումջրածինըքլորոֆիլի մոլեկուլում փոխարինում

Խ/9-իատոմինն կանաչ գույնըփոխվում է գորշով: Հետնաբար քլորոֆիլի կականաչգույնըպայմանավորվածէ նրա մոլեկուլում մետաղօրգանական է

ՇՕՕԸԷՏ

ոՕ1-ԸԷՏՕՅ

ՇաաՕ1

ՇռքԵՕԽԿԽՑ

ՇՕՕԸՇշՒՐց

Հ

Հ

-ՀՇՕՕՇ»Ւն»

կալան,սպիրտայրու: ներ, բենպին,

ու

քսանտոֆիլը:

բենպինի ծայրըն պայմանավորումէ գունակիմոլեկուլի փոխազդեվությունը նում է

Քլորոֆիլ-ճ-ԸՅՀԷՆԿՕԻԿԻԼՏ

ն

Ըչէ ն ՕԻկԽՏ

ՀՀ

ՇՕՕԻՐԶ

պով

(Խ/ջ-իաղով): Ֆեռջֆիտինի վերականգնումը.ֆեոֆիտինը բաժանել երկո: մասի

մեկի վրա ավելալնել քայախաթթվականպղնչի կամ ինփորջանոթներիս

կի բյուրեղներ ն ջրային բաղնիքում տաքավնելմինչն եռալը: Առաջանում է

ՇՕՕՒՊո

ն

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

աստին պարունակությունը պղ նտի ածանվյալ փոր»անոթի քլոր ոֆիլանման հետ կալն է. է: Ռեակցիա) ի հավասարումը ճանաբար կանաչում

-ՀՇօՅՅ

ՇռՒՆ2ՕԻՆ

-ՀՒՆ» ԸՕՕՇշ Հ

ՇյշէնՕԻն Ըս

2ՉԸՒՆԸՕՕՐՆ:

Քլորոֆիլի ն կարոտինիօպտիկական հատկությունները Գունակներիլուսարձակումը(ֆլուռրեսցենցիան)ն կլանմանսպեկտրը

«(ՕԼԸՕՕ)ԸԿՀՆյութեր ն սարքավորումներ.

-

ՇՕՕԸՀ

Քլորոֆիլի սպիրտայինխիտ լուծույթ, գավարի արմատապտուղ,է-

լեկտրականլամպ, կալան, բաժակներ, սպեկտրոսկոպ, կյուվետներ կամ

ՇՕՕՇշոՒՆ»

Ստանում ենք քլորոֆիլիմոլեկուլ, որում հ/ջ-ը

է պղնտի փոխարինված է նան

գույնը պահպանվում ատոմով: Հետնաբար, քլորոֆիլի կանաչ

/ջ-ին

միայություններում դեպքում,երբ մետաղօրգանական է այլ

48.

երկարժեքմետաղ:

:`

կարոտինիբենվինային քամուկ,բենզին, սպիրտ, կաթուիկ: զիորտանոթներ,

այն

փոխարինում

Աշխատանքիընթալքը. Քլորոֆիլի սպիրտայինխիտ լուծույթը դիտել անդրադարջվողն ընկ-

նող լուսային ծառագայթներիպայմաններում:Դրա համար խառնուրդըտե-

ղավորել մութ ֆոնի վրա

ն

դիտել լույսի աղբյուրի կողմիս (նկ. 31): Այդ վի-

ճակում նյութը տեսնում ենք անդրադարչողլույսի տակ ն լուծույթը երնում

է

կամծիրանակարմիր:Դա բացատրվումէ անդրադարչվող աղյուսակարմիր ճառագայթիհետ կատարվողփոփոխությամբ,որը ընդունվածէ անվանել քլորոֆիլի լուսարչակող(ֆլուորեսյենցող) հատկություն:

ր

ՆՏ)

Նկ. 31.Քլորոֆիլիսպիրտայինլուծույթիդիտումը

Ա-անդրադարձվող պայմաններում, ճառագայթների Բ-թափանցող լույսի պայմաններում

Էույսի աղբյուր, 2-փորձանոթը լուծույթով,3-աչք, 4-ընկնող ճառագայթ, 5-6-անդրադարձվող ճառագայթ,7-քլորոֆիլի լուծույթովանցնող ճառագայթ

Սենյակիջերմաստիճանումն մութ պայմաններումքլորոֆիլի մոլեկուլը գտնվումէ խանումէ

դագայթներիավդեյության տակ կանաչ պլաստիդներըլուսարչակում են

ելակետայինվիճակում,այսինքննրա էներգիանհամապատաս-

կարմիր գույնով: Տերններում ֆլուորեսյենսյիան ավելի

դակի անյումով: Քլորոֆիլի մոլեկուլը անցնումէ «գրգռված»վիճակի: Այդ

րում դիտելու համարայն պետքէ լցնել նեղ քիմիական բաժակիմեջ, բաժա-

դեպքում դրա կյանքի տնողությունըշատ կարճ է ն էլեկտրոնըվերադառ-

նախկինմակարդակ:Գունակի գրգովածմոլեկուլի անյումը հիմնա-

կան ելակետայինվիճակի ուղեկցվումէ կլանված էներգիայի 6առագայթ-

թույլ

է ֆոտոքիմիական սենսիբիլիվացվում ռեակցիաների ժամանակ: Քլորոֆիլի սպիրտայինլուծույթը ընկնող ծառագայթների պայմաննե-

մը ուղեկցվում է Պ-էլեկտրոններից մեկի ավելի բարտր էներգետիկմակար-

նում է

է

արտահայտված, քան լուծույթում,քանի որ կլանվածէներգիայիմի մասը ծախսվումէ՝

ստորինսինգլետայինմակարդակին(Տլ): Լույսի քվանտիկլանու-

կը ամրալնել կալանիվրա ն տակի լուսավորել էլեկտրական լամպի օգնությամբ (նկ. 32): Քլորոֆիլի խիտ լուծույթի հաստ շերտը ընկնող լույսի

մամբ (լուսարջակումով), այսինքնֆ̀լուռրեսյենցիայով:Լուսարտակողճա-

դոոզքումերնում է նռան կարմիրգույնով, քանի որ այն կլանում է գրեթե բո-

ռագայթն ունի մեծ երկարություն,քան կլանվածը:Քլորոֆիլին հատուկ է

լոր

կարմիր լուսարչակում: Փլուռրեսցենցիան քլորոֆիլի ֆոտոքիմիականակտիվության վույանիշ է: Ֆլուորեսյենյիան հատուկէ քլորոֆիլ ճ-ին

ն

Ե-ին,

կարոտինոիդներըայդ հատկությունըչունեն: Ֆլուորեսյենյիան նյութերի լուսարտակման երնույթն է նրան կողմիսլույսի կլանմանդեպքում:

ծառագայթները բայի սահմանային կարմիրից: Քլորոֆիլի բարակշեր-

ընկնողճառագայթների պայմաններումերնում է կանաչ,քանի որ այս դեպքում նրա կողմիցչեն կլանվում կանաչ ճառագայթները: Ընկնողճատը

ռագայթներիպայմաններումքլորոֆիլի սպիրտայինլուծույթի դիտարկումը Մու է տրված նան նկ. 31-ում:

ճՎորոֆիլիգունակներիկլանմանսպեկտրը

Սպեկտրոսկոպիմիջույով ստանալ լույսի պարվ սպեկտրալկավմ: Փոքրիկկյուվետիմեջ լյնել քլորոֆիլի խիտ սպիրտայինխառնուրդ, տեղա-

վորել սպեկտրոսկոպի ճեղքի դիմաց ն նշել սպեկտրիհամապատասխան հատվածներում տեղի ունեյող փոփոխությունները: Ծթե քլորոֆիլի սպիր-

Նկ. 32 Քլորոֆիլի սպիրտայինլուծույթը թափանցողճառագայթների պայմաններումդիտելու սարքը

Ֆլուռրեսցենյիանկարելի է դիտել նան կենդանիտերնի մեջ: Դրա համար վերցնել ջրային մամուո, (Բօռէլոռատջ)կամ էլոդեա (510060 մճոտ0), |

տեղավորել առարկայակիրապակուվրա, մանրադիտակի տակ ն լուսավորել կապտամանուշակագույն ճառագայթներով:Դրա համար լույսի րի

ն

աղբյու-

մանրադիտակի հայելու միջն տեղավորել կապույտապակի: Այդ ճա126

տայինլուծույթը շատ խիտ է, են

ապա

սպեկտրիբոլոր գույներն անհետանում

(սեանում), այսինքն՝կլանվումեն:

Բլորոֆիլի սպիրտայինխառնուրդըաստիճանաբար նոսրայնել (1:1,

1:2, 1:3, 1:4, 1:5) ն դիտել սպեկտրոսկոպով: Խառնուրդիորոշակի նոսրավման տարքերակում լույսի սպեկտրա կում լույսի մ փուոխվում է սպեկտրալ կավպմը սպեկտրիհա վ

է,

-

ապատասխանհատվածներում տեղի է ունենում գույներիփոփոխություն:

Կարմիրն կապտամանուշակագույն, մասամբ նան կանաչ հատվածում

են սն Ժապավենաչն նկատվում գծեր: Դա առաջանում է սպեկտրի այն են որոնք հատվածներում, կլանվում քլորոֆիլի գունակների կողմի (նկ.33):

կլանմանսպեկտրը, իսկ կարոտինըգավարի արմատապտուղի բենվինի

լուծույթում:Այդ նպատակովգավարի արմատապտուղըմանր կտրատել, տեղավորել փորչանոթի մեջ վրանավելասնելբենվին:Փոր»ջանոթիբերանը

փակելն 1-2

օր հետո

քամել: Քամուկն իր մեջ կպարունակիդեղին գունակ-

ներ:

Կարոտինը կարելի է ստսնալ նան թ.44 աշխատանքումնշված մեթո-

դով: Քսանտոֆիլի բաժանմանմաքրությանմասին կարելի է դատել`ելնե-

(սպեկտրիկարլով սպեկտրի կարմիր մասում կլանմանբացակայությունից միր մասում

սն

գույնի ժապավենչի առաջանում):Փոր»ը ույ

է

տալիս, որ

ն մասամք կարոտինըն քսանտոֆիլըկլանում են կապտամանուշակագույն

կանաչճառագայթները(նկ.35): Նկ. 33.Ջլորոֆիլիկլանմանսպեկտրըկախվածխտությունից Ճ-Ն 2, 3,... 10-քլորոֆիլիխտությանաճի հերթականհամարը, 5 -տեսանելիլույսի ալիքի երկարության սանդղակ, 8-8 8:-...-8.- կլանմանսպեկտրը

Ոք

Է

Նկ.

Հետնաբար, պլաստիդայինգունակների խառնուրդը (քլորոֆիլ -Ճ, -Ե, կակարմիր ն մարոտին ն քսանտոֆիլ)կլանում են կապտամանուշակագույն, սամբ կանաչ ճառագայթները:Մուգ գծերի լայնությունըն մգությանաստիճանը կախվածեն

քլորոֆիլի

գունակներիխտությունիցն

լուծույթիշերտի

հաստությունիյ(նկ.34): 58...

ւ 1:41

ւմ

՛

Լ

Փորչերն ավարտելուց

հետո

-ռ,

է

հա-

15նա-" չ

չծ--

Աղյուսակ 33 »ջ

լուծույթ

ք

լուծույթի կլանմանսպեկտրը Տերնի գունակներիսպիրտային

9) դեղին

ն

նարնջագույն,(քսանտոֆիլ,կարոտին)

գունակների կլանման սպեկտրը որոշելու համար քլորոֆիլի գունակները անհրաժեշտ

ւ

մապատասխան գունակներիկլանմանսպեկտրը:Տվյալները գրանցել աղ-

Նկ. 34 Տերնիգունակներիսպիրտայինլուծույթի կլանմանտպեկտրը

Կանաչ (քլորոֆիլ

Աաաա

նկարել լույսի սպեկտրալ կավմը ն

սպեկտրիչկլաճված մասը, 2-սպեկտրի տեսանելիմասիալիքի երկարության սանդղակըճանոմետրհրով,3-սպեկտրիկարմիրմասի կլանմանշերտը,4-սպեկորի կապտամանուշակագույն մասի կլանմանշերտը

Կարոտինին քսանտոֆիլի

յուսակում (աղ.33):

Ք061 ալւ

բաժանել Կրաուսի մեթոդով

ն ապա

ուսումնասիրել դրանց

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

լուսայինծառագայթնե՞ այդ նմ), որի համաջայնէլ ճառագայթման են

կլանում Հետնաբար քլորոֆիլի գունակները րի տեսանելիհատվածը(380-720

Քլորոֆիլի ֆոտոսենսիբիլիզացնող ազդեցությունըջրածնիատոմի փոխադրմանռակցիաներում(ըստ Մ. Մ. Գուրնիչի)

Գունակները

ակտիվՏառագայթում: ֆոտոսինթետիկ այլ` ընտրողատեսանելի հատվածըկլանումեն ոչ լրիվությամբ,

հատվածըկոչվում

է

սպեկտրի

սսլեկտորը:Թլորո-

Յուրաքանչյուրգունակ ունի իրենբնորոշկլանման մաքսիլավ արտահայտված ֆիլ 2-ի նԷ-ի կլանմանսպեկտրըունի երկու (400-450նմ) մասերում: մումներ`(660-640նմ) ն կապտամանուշակագույն որով ն հատվածում, Կլանմանմինիմումըընկած է կանաչճառագայթների ն Է գունակներիկանաչ գույնը:Կարոտիններըքսանտոֆիլնեբացատրվում հատճառագայթների են րը լույսը կլանում միայնկապտամանուշակագույն

բար:

"" ծում:

՝

քիմիական

կախված նրանց հատկությունը օպ նակների րի օպտիկական է

»հո

իառում

քիվ-

45.

Լույսի ճառագայթայինէներգիայի կլանմանն այն քիմիականկապի է-

ներգիայի փոխարկմանպրոսեսը կոչվում

է

լուսավգայագրգռում (ֆոտո-

հատկությամբօժտված սենսիբիլիվացիա): Ֆոտոսենսիբիլիվացյնող է

քլորո-

ֆիւը: ՖոտոսինթեվիԺամանակքլորոֆիլի կողմի կլանվածլուսային էներ-

գիանծախսվումէ ջրի ֆոտոօքսիդասման համար, որին վուգընթասջրածինը փոխադրվումէ նրա վերջնականընդունիչին (ակյվեպտորին)՝ ՆԱԿՖ-ին

(նիկոտինամիդկրկնանուկլեռտիդֆոսֆատ): Այդ պրոյեսը փորտովապայուկելու համար անհրաժեշտէ ընտրել ջրածնիայնպիսիակյեպտոր,որը վեիր գույնը փոխումէ: րականգնվելով՝ Այս փորում որպես ջրածնի աղբյուր

օգտագործվումէ ասկորբինաթ-

մեթիլ կարմիրը, որը միանալովջրածնիհետ՝ թուն, իսկ որպես ակցեպտոր՝ է վերականգնվում,գունափոխվումԷ, իսկ քլորոֆիլը ֆոտոսենսիբիլիվատոր

ն

գույնը չի փոխում: Ասկորբինաթթունօքսիդանալովվեր է ածվում դեհիդ-

ըոասկորբինաթթվի:

եւչ0Շ-

եօ-՛

հ

-«

»- Գ-ՊհԵ

՛՝

ՕՕԻԵ

կ

|

օ

-----Կ-

հաշվին տեղի Ջրի ֆոտոօքսիդակսման րուստ,

ն

վերականգնողմեծ

է

ունենում

էներգիայով

հա-

Աղյուսակ34 Փորչերիարդյունքներիգրանցմանաղյուսակ

պոտենյիալովօժտված միասություններ՝ԱԵՖ-ի

ՆԱԿՖ-ի առաջավում,որոնք անհրաժեշտեն ՇՕչ գավի վերականգման

համար: Այդ

Փորտիպայմանները

Տարբե թակ

ռեակցիայիհավասարումնէ:

ԷԼչՕԳՆԱԿՖՀ ԱԿՖՀՒՏՔՕ,

Խ..

քլորոֆի

ՆԱԿՖՒՇՀՍԾՖՀ-1/2Օ

լ

`

ո

-

-

Նյութեր

ն

ԳԱ

սարքավորումներ:

քլորոֆիւ ԱՆ -

՛

-

-

հեղուկի Հեղուկի ներկանյութի| առկայւ| փորտի արորի թյունը ավելասումից -

ք-ի

երը

-

մոզ կարմիր

-

-

-

-

Կանաչ տերնի գունակներիսպիրտային լուծույթ, բյուրեղային ասկոր-

բինաթթու, էթանոլում հագեյվածմեթիլ կարմիրի լուծույթ, փոր»անոթներ, կալան, 300 վտ էլէկտրականլամպ,կաթովիկներ: ընթացքը. Աշխատանքի

Վերյնել

չորս

1-ին, 2-րդ փորտանոթներ,

ն

3-րդ փորչանոթների մեջ

կյնել 5 մլ քտրոֆիլի սպիտայինլուծույթ, իսկ 4-րդ փորտանոթիմեջ մլ. թիլ սպիրտ: 1-ին, 2-րդ

ն

է-

4-րդ փորտանոթների պարունակությանվրա ավե-

լացնել50մգ բյուրեղայինասկորբինաթթու:Այնուհետն բոլոր քլորոֆիլակիր փոր»անոթներիվրա ավելալնել մեթիլ կարմիրի լուծույթ մինչն գունավորումը (մինչն կանաչ գույնը դառնա մուգ կարմիր): 4-րդ փորչտանոթի

լուծույթի գույնը հասցնել կարմիրի ինդիկատորի օգնությամբ: Երկրորդ փորտանոթը ծածկել լույսի համար անթափանյսն թղթով

ն բոլոր

փորչճա-

նոթները միաժամանակտեղավորել լույսի տակ: Էլեկտրական լամպը

լինի 60սմ: Փորչի տվյալները գրանցվել պետք է փորչանոթներիյհեռու

թ.34 աղյուսակում,ուշադրություն դարջնելգույնի փոփոխությանըն կատարել համապատասխան եվրակալություն:Լուսավորումի 10-15 րոպե հետո առաջին փորտանոթի մեջ եղած մեթիլ կարմիրը անգունանումէ, իսկ փոր»չ-

նականանոթներումլուծույթի գույնը չի փոխվում,որովհետն լույսի, ասկոր-

բինաթթվի կաւէ քլորոֆիլի բայակայությամբմեթիլ կարմիրի վերականգնում տեղի չի ունենում:

գույնը

լույսի

վերջում

:

մուգ կարմիր

.

վադ

-

վարդագույն

գույնը

50.

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

Ֆոտոսինթեզիինտեսիվությանորոշումըգունաչափականմեթոդով (ըստ Չատսկու ն Սլավիկի)

ըստ

ԷէլԵՕ.-ի, 1/20

Մ

Մ

Վոչ8,0,-10էՆՕ- ի, 1/5

Մ

ԻԲԸԷի լուծույթներ, ինդիկատորներ՝0,126-անոյկրեվոլ|

կարմիրի ն թիմոլկապույտի0,226 -անու, սպիրտայինլուծույթի խառնուրդ Չատսկու (1:1հարաբերությամբ),

ն

35 աղյուսակի: Դրա համար անհրաժեշտէ

ԻԹչ8.Օ7-10ԷՕ-ին 1/5

համապատասխան Տա-

Մ

բորաթթվիՀ1/20

Մ

ԻԹԸԼի լուծույթները:Նշված նյութերիցպատրաստած ասնդղակի յուրա-

1«Շ-ի,1/20

Ն

թ.

փով խառնել 1/20 Մ

Նյութեր ն սարքավորումներ. 0,001 Ն ՀԵՒԼԸՕ»:0099

5. ՔԻԼ-ի 7,6-8,8-իսահմանում բուֆերային սանդղակը պատրաստել

Սլավիկի երկու սարք, ջերմաչափ, հոս-

քաչափ (ռեոմետր), քՒԼ7,6- 8,8-ի սահմաներումբուֆերայինգունաչափա-

Բուֆերային նդիկատոր: մլինյութ՝ ծույթի մեջ գցել քիչ քանակությամբ հականեխիչ թիմոլ պահել մութ քանչուր 10 մլ խառնուրդին դին ավելալնել ազեւամնել 020,2

մլին

։

լու

-

ն

տեղում:

Ֆոտոսինթեվի որոշման սարքը

ն

նկարում:

ընդհանուրսխեման բերվում են թ.36

կանսանդղակ,լուսավգայունկամ միլիմետրականթուղթ: Լուծույթների պատրաստում 1. 0,001 Ն

ԻԹԻՇՕ-ի

ն

0,099 Ն ՀԸ-ի լուծույւթներըպատրաստելու

համար առաջինաղիվ վերսնել 84 մգ, իսկ երկրորդիս՝7,381 գ. լուծել

րած ջրում

ն

ծավալըհասլպնել 1 լ-ի:

2. 1/20 Մ Էշ8.Օ7'10էՆՕ այդ

թո-

-ի լուծույթ պատրաստելուհամար վերցնել

աղիվ 19,108գ, լուծել թորածջրում

ն

աան

ծավալըհասնել 1լ-ի:

3.1/5Մ բորաթթվի ն 1/20Մ ԻԹՇՇԷի լուծույթներ պատրաստելու համար վերպնել12,45

գ

հ

ՒեՑՕ»42,925 գ ԻԹԸՇԷ Նրանք առանչին-առան»ին

մար այդ ինդիկատորները ադան»ջին-առան»ին լուծել էթիլ սպիրտի մեջ:

ա) 0,125-անոցկրեվոլկարմիրի լուծույթ պատրաստելուհամար 100 մգ կրեվոլկարմիրըլուծել 100 մլ 2096-անոց էթիլ սպիրտում :

թ 0,296 -անոս թիմոլկապույտի սպիրտային լուծույթ պատրաստելու համար 100 մլ 9622 -անու սպիրտումլուծել 200 մգ թիմոլկապույտ:

Ստասվածւ)

ն

բ) լուծիչները պետք է խառնել 1:1 հարաբերությամբ,ո-

րիյ հետո օգտագործել քՒԼի սանդղակ պատրաստելու համար: 10 մլ

սանդղակիլուծույթինավելալնել 0,2 մլ ինդիկատոր:

ԾՈՅնաու

Նկ. 36 Ֆոտոսինթեզի որոշման սարքիգծապատկերն ոստ Չատսկու ն Սլավիկի

լուծել թորածջրում ն խառնել:Ընդհանուրլուծույթի ծավալըհասցնել1լ-ի: 4. Կրեվոլկարմիրի ն թիմոլկապույտի խառնուրդպատրաստելուհա-

ՔՇ0ՎՑ)ք

ոաոու

Տերնային խցիկըիրենիցներկայացնում է թափանցիկ անյքեր

ունեյող

որոշակի մակերեսովտուփ Տերնն առանցբույսից հեռալնելու տեղավորվում է խսիկում:Խսիկիսդուրս եկող օդը ուղղվում է

կաուչուկեխողովակների միջոյով

Ձատսկուն

Սլավիկի ապակյասարքը, որտեղ լցված է ինդիկատորային լուծույթ: Սարքիընդհանուրբարչրությունը20 սմ է, ստորին մասի 1.5 սմ: Վերին մասը գնդատն տրամագիծը՝ լայնալյածէ: Այն արտատար խո-

ղովակովն ռետինե խցանիմիջոմով հերմետիկփակվումէ: Խյանի անցքով

ջերմանաչփն իջեցվումէ մինչն սարքի ստորինմասի կեսը:

լուծույթը (10 Անոթի ստորինմասը, որտեղ լմված է ինդիկատորային մ. 0001 ՛Ն ԻՒԼՇՕ,

Ի

5գված ծայրով խողովակ է ջով

օդը

մտնում

է

ն

Ն

ապակյածորակովփակվող:Այդ ծորակի մի-

ՇՕ,

սարքի մեջ, բշտիկներիտնովանցնումինդիկատորային

լուծույթի միջով, սարքի վերին մասիսդուրս

է

գալիս արտատար

խողովա-

լուծույթ

կով ն ուղղվում դեպի հոսքաչափ: Հոսքաչափը նախապեսաստիճանանշված է

ըստ

րություն

է

տալիս որոշել սարքի միջով անցնողօդի արագությունըլիտրեորը

ամբողջ փորչի ընթացքումպահվումէ հաստատուն վի-

ճակում: Հոսքաչափի կառուցվածքիհիմքում ընկած է օդի դիմադրության փոփոխությունըմալական խողովակի միջով անցնելուԺամանակ: Ռրքան է

օդի հոսանքը, այնքան մեծ կլինի ճնշման տարբերությունըմավա-

Ճնշման տարբերության,բնականաբար կան խողովակի հակառակձծայրում: նան օդի հոսանքի արագությունը որոշելու

համար ծառայում

ջրային

է

Բնշաչափը(մանոմետըը):Տվյալ դեպքում այն իրենիցներկայանում է վերին հատվածովվոդված ներքին խողովակ,որի

ավատ

ծայրը իջեյված է

ներկվածհեղուկով լսվածարտաքինխողովակիլայնայածմասի մեջ: Օդի հոսանքի ժամանակջուրը բարջրանումէ ներքինխողովակի միջով,

արագ

է սանդղակը,իսկ հոտանքիթուլայման դեպքում իջնում է: որին ամրացված

Օդի հոսանքի արագությունը կարգավորվում

է

սարքի ներքին մասում

գտնվող ապակյապտուտակի միջույով: Անցնելովհոսքաչափիվօդը վում

է

շարժիչին ն նրանիցդուրս

է

ուղղ-

գալիս արտաքինմիջավայր:

Աշխատանքիընթասքը.

Ֆոտոսինթեվի ինտենսիվությանորոշումը հիմնված է այն բանի վրա, որ

հետ լուծույթը գտնվելով օդում, ՇՕ.-ի պարունակության բիկարբոնատի

հավասարակշոության գալու

հատկությունունի: Եթե օդում ՇՕշ-ի

նակությունը պակաս է,

այն լուծույթիցանցնումէ

ռակը: Լուծույթի

ապա

դեպի օդը

ն

պարու-

հակա-

քԷԷըփոխվում է կախվածՇՕ2-իտալուց կամ կլանելու:

Բիկարբոնատին ԸՕչ-ի միջն հաստատվող հավասարակշոությունը կարելի է

արտահայտելհետնյալ քիմիական հավասարումով.

ֆ

ՒՕ

ՒչՕ

Հ-Հկ.Շ0, հռ հք՝

ԻՔ ԽՅԼՎՇՕ, 3 Չ-»

ն հնարավոգավայինժամայույյի կամ ձծիչի (ասպիրատորի)

րով 1 ժամում,

արագ

լ

օԳ

ՃՇՆ 02 մլ ինդիկատորիհետ միասին)

-

Ի

ՕԷՐ Հ

ՒՇՕչ"Զ-

իր

(Է»ՇՕչ-) դր

-

Բերված հավասարումից երնում է, որ օդում ՇՕչ-ի պարունակության անկմանդեպքում տեղի է ունենում դրա անցումը լուծույթի դեպի օդ, որի հետնանքովՒՇՇՕյ-ի ն նրա իոնների խտությունըփոքրանում է: Ջրածնի

իոնների խտությունը փոքրանալուդեպքում գերակշռում են Օէ է լուծույթը դառնում հիմնային:Այստեղիվհետնում է, որ օդում

իոններըն

ԸՕչ-ի որո-

շակի 6նշումը բիկարբոնատի լուծույթում համապատասխանում է ԷԼ իոննե-

րի որոշակի խտություն:

0,001

Ն

ԻԹԻԼԸՕ,Հ0,099Ն ԽՇԼի ՔՒԼը որոշվում է` բուֆերային սանդղակիհետ համեմատելով: Հետագայում,ելնելով այդ տվյալի, համա-

պատասխանաղյուսակի միջույով(աղ. 36), որտեղ ցույց

է

տրված0,001 Ն

ՒԲԻԸՕ,40,099.Ն«ԸԼի ՔԷԼ-ըկախվածօդում ՇՕ,-ի պարունակությունից ն ջերմաստիճանիլ, որոշվում է ՇՕշ-ի քանակը1 լիտր օդում միլիգրամնե-

րով: Որոշման Ժամանակ պետք է հաշվի առնել նան փորջանոթիջերմաս-

տիճանը:

Ֆոտոսինթեվի ինտենսիվության է տերն կրող ն որոշումը կատարվում առանյ տերնի խվիկներիսներծծվողօդի հոսանքումածխաթթուգավի կլանմանտարբերությանհաշվարկիհիման վրա:

Որոշման համար երկու սարքի մեջ լցնել 10 մլ ինդիկատորային լուծույթ(ԳԱԻԼԸՕ»Հ ԽՇ1Հ ինդիկատոր 0,2 մլ): Սարքի խցիկների մեկում տեդավորելտերն, իսկ մյուսը թողնել առանցտերնի: Երկու սարքիյ էլ շարժի-

Հի օգնությամբ միաժամանակ ապահովել ներծծումը:Դրա համար սկվբում

ն

շարժիչը

ն ապա

պգուշությամբբաց անել ծորակները: Օդի բշտիկսկսում են անցնելսարքերում գտնվող ինդիկատորային լուծույթի մի-

Քով: Անոթներում օդի

ն

հեղուկի ակտիվխառնվելուպայմաններում

նրանց

որն միջն հաստատվումէ ԸՕշչ-իպարունակությանհավասարակշոռոություն,

արտահայտվումէ

քէ1-իհետագա փոփոխությունով:Սովորաբար հավասա-

րակշռությունը հաստատվում է 5-7 րոպեից հետո: Հետագայում անհրաժեշտ պա

է

անմիջապեսնշել անոթներում եղած հեղուկի

ջերմաստիճանըն

ա-

ն ստուգիչ անոթբուֆերայինսանդղակի(աղ. 35) միջոյով փորտնական

ների լուծույթներումորոշել քՒԼ-ը:Ելնելով անոթներումեղած լուծույթների

ջերմաստիճանի, ըստ համապատասխան աղյուսակի (աղ. 36), որոշվում

ՇՕե-ի

քանակըփորչնականն

ստուգիչ անոթների միջով անցնողօդում:

մակարգիմիջով անյնողօդի արագությունից: Օրինակ, եթե ֆոտոսինթեվի է

/դմ՞՛ժ) օդի հոսանքի արագությունըպետք

(4-5 մգ

փորտնական սարքի միջով անյածՇՕշ-ի քանակըմգ-ով մեկ լիտր օդում) Ճ-0,812, ԵՀ0,648 ն եթե ՃՀ3, իսկ Տ-ճսմ՞՛,ապա վերոհիշյալ բանաչնում, ն

տեղադրելով թվերը, կստանանքֆոտոսինթեվի ինտենսիվությունը մգ

ԸՇՕ/դմշժամով:

է

ն հաՓորչի տնողությունըկախված է ֆոտոսինթեվիինտենսիվությունից

ինտենսիվությունըթույլ

Ելնելով թ.37 աղյուսակում բերված փորտիջերմաստիճանին քի ստանում ենք 2-ի ն Ե-ի արժեքները(ստուգիչ տվյալներիլյթ.36 աղյուսակից

(ոռ ծ)5-100 Ս

Ի-

(0812-0

648)-3-100 8.2 մգ ԸՕչ/դմշժամ

Հետնաբար, ֆոտոսինթեվի ինտենսիվությունը, բերված տվյալների է համաջայն,հավասար 8,2 մգ ԸՕշ/դմշժամ:

0,5 լ/ժ, իսկ եթե ֆոտոսինթեվկը ավելի ինտենսիվ է (40 մգ/դմժ), ապա օդի հոսանքի արագությունը պետք է լինի 3 լ/ժ 1 սմշ

է

լինի

մոտ

տերնային մակերեսին:Սովորաքարփորչի 5-7 րոպե տնողությունըբավարար է:

է

հեղուկի մակարդակըհոսքաչափումպետք Այդ Ժամանակամիջովում

լինի 4-5 բաժանմունքիվրա, որը ն բանաչնումտեղադրվածէ Ճ-ի փոխա-

րեն (5 լ/ժամ): Փորչն ավարտելուվհետո փակել ծորակներըն անջատել շարժիչը: Ելնելով փոր»նականն ստուգիչ անոթներումԸՕ-ի տարբերութ-

յունից (ադ.37), խյսիկումտեղադրվածտերնի մակերեսից,օդի հոսանքի արագությունիվն Ժամանակիվ, ֆոտոսինթեվիինտենսիվությունըհաշվել

ըստ

հետնյալ բանանի. ֆոտոսինթեվիինտենսիվությունը

Հ

որտեղ

(ո-ծ)-»-100 մգ ԸՕ./դմ՛՞ ժամ,

ԱՓ Ր

շ

.Յ8-ստուգիչսարքի միջով անցնողՇՕ2-ի քանակնէ, մգ մեկ լիտր

օդում,

`

Ե- փորտնական սարքի միջով անցնողՇՕչ-ի քանակնէ, մգ մեկ

լիտր օդում, Ճ-

օդի արագություննէ, լ/ժ,

Տ- տերնայինմակերեսնէ,

սմ՞,

100- տվյալները դմշ-ով արտահայտելուհամար է:

-

Աղյուսակ35

Բուֆերայինսանդղակիպատրաստումը

7,6-8,8-ի սահմանի համար ՔՒԼԷը

|

ԵՆ

Աղյուսակ36 բբ

Ի|Ց 51760

Աղուսակ 37

Փորի արդյունքներիգրանյմանաղյուսակ բԲ

բՇ

ող

| ստուգիչ

բերակ

2»

փոր5

Լա

|

ստուգիչ

փոր»

Ւ»

|

ստուգիչ

Սառա

փոր»

|7.65 1.429

|770 1.277

|775 1140

|80

| | | | |

խմ

ց

ճա

/825 0369

0.1լ

03)

021002)

լ20

լ

լ20

լգ

545061

1.07

063055066068

0.25

0.28

լ9լ

02|

02լ

լ7լ

Օլտ

Օտ

.դ6

0112. | | |29|880 0.107 0.1

01|շ6գ

| 27 .70

011909

0.149 0.1:

|ո«023502)20 ՂՑ.Յ76 039

|

6 8 գոգոՅո5

|

050927 0518շգ 085

2 րիաոթ "ր80 265ոշ «3

լօ

).527 0.54

յօ

Օա

գտնվողտերններիշնչառությանինտենսիվությանորոշմանհամար:

18.15 0462

Նկարագրվածմեթոդը կարելի է օգտագործել մութ պայմաններում

ԼԱ

0833 04

1.00ւզ

142.288

|7185 0.910

Փաաախաաեվի, «Քոր

ԼԼ

կյլ

0.25

Աղյուսակ 36

Ածխաթթուգավի քանակըմգ-ով մեկ լիտրըօդում --

ջէլ

ՎՒ«-10 չ

2.

2.

1.600 1.638 1.681 1.714 1.755 1.800 1.835 1879

7.65

7.70

1.277 1.307 1.343 1.367 1.402 1.437 1.464 1.499 1.528 1.568 1.600 1.630 1.680 1.742 1.742 1.799 1.835 1.871 1.907

7.75

1.140 1.165 1.198 1.221 1.250 1.284 1.308 1.339 1.365 1.401 1.428 1.456 1.501 1.527

1.915 1.967 2.004 2.042 2.106 2.147

1.569 1.599 1.628

1.67

1.71

1.75

1.79

ԼՑ3

1.87

2.187 2.256 2.296 2.344 2.390 2.482 2.530 2.558

1.464 1.502 1.531 1.601 1.608 1.639 1.679 1.710 1.756 1.792 1.824 1.881 1.914 1.953 2.015 2.050 2.094 2.135 2.219 2.244 2.288 1.966 2.005 2.043

1.552 1.606 1.637 1.671 1.703 1.756 1.791 1.824

1.020 1.043 1.066 1.091 1.117 1.146 1.168 1.196 1.219

1.240 1.280 1.307 1.334 1.359 1.393 1.429 1.456

1.50

1.53

1.57

1.60

Լ63

1.67

7.90

0.813 0.832 0.854 0.870 0.891 0.914 0.932 0.954 0.973 0.999 1.017 1.037 1.070 1.087 1.120 1.144 1.166 1.191 1.211 1.252 1.276 11301

1.34

1.37

1.40

1.43

Լ46

1.50

7.95

0.726 0.743 0.763 0.778 0.796 0.817 0.832 0.849 0.869 0.892 0.909 0.927 0.955 0.972 0.995 1.028 1.043 1.064 1.085 1.118 1.140 1.162

1.20

1.23

1.26

1.28

1.34

8.00

0.647 0.664 0.682 0.695 0.713 0.730 0.744 0.764 0.777 0.797 0.812 01827 0.854 0.867 0.884 0.911 0.928

1.018 1.038

1.07

1.09

1.12

1.14

Լ17

8.05

0.579 0.592 0.609 0.620 0.634 0.652 0.664 0.682 0.693 0.712 0.726 0.740 0.762 0.774 0.792 0.814 0.850 0.867 0.875 0.892 0.910 0.927

0.95

0.98

1.07

0.93

0.95

1.252 1.276

1.300 1.341 1.368 1.390 1.420 1.461 1.492 1.522

0.949 0.969 0.998

1.00

1.02

0.87

0.89

0.91

0.518 0.5300.546 0.556 0.5670,582 0.5930.609 0.619 0.636 0.648 0.660 0.681 0.691 0.704 0.726 0.7440.758 0.7730.797 0.812 0.828 0.85 0.4620.474 0.486 0.495 0.507 0.5200.530 0.5440.553 0.568 0.5810.590 0.6080.616 0.6290.651 0.664 0.6770.690 0.712 0.7240.740 0.76 0.78

0.79

0.81

0.83

0.85

0.414 0.423 0.434 0.442 0.453 0.465 0.475 0.488 0.494 0.507 0.517 0.529 0.543 0.550 0.563 0.581 0.595 0.605 0,617 0.636 0.648 0.661

0:68

0.69

0.71

0.73

0.75

0.369 0.376 0.388 0.395 0.409 0.415 0.423 0.434 0.441 0.453 0.462 0.471 0.485 0.493 0.502 0.519 0.528 0.540 0.553 0.568 0.579 0,585

0.61

0.62

0.63

0.65

0.66

0.68

8.30 0.328 0.337 0.346 0.353 0.360 0.371 0.380 0.387 0.396 0.405 0.413 0424 8.35 0.294 0.301 0.309 0.315 0.323 0.331 0:338 0.345 0.360 0.362

0.3690.376

0.434 0.440 0.449 0.462 0.471 0.483 0.492

0.395 0.402 0.415 0422

8.40 0.265 0.269 0.276 0.281 0.288 0:298 0.302 0.311 0.315 0.323 0.329 0,336 0.346 0.352 0.360 0.369 0.377 8.45 0.235 0.240 0.245 0.251 0.255 0.260 0.269 0.275 0.281 0.288 0.294 0.299 0.311 0.317 0.323 0.331 0338 8.50 0.210 0.215 0.220 0.225 0.230 0.235 0.240 0.246 0.251 0.258 0.262 0.268 0.1278 0.281 0.289 0.295 0.301 8.55 0.187 0.192 0.197 0.202 0.207 0.212 0.215 0.220 0.224 0.230 0.235 0.239 0.246 0.253 0.258 01261 0.269 8.60

0.910 0.929 0.956 0.975 0.998 1.026 1.044 1.069 1.089 1.113 1.140 1.162 1.198 1.218

8.25

7.80

8.20

7.85

8.15

7.60

8.10

|

0.507 0.517 0.527

0.54

0.55

0.57

0.58

0.61

0.431 0.442 0.453 0.462 0,471

0.48

0.50

0.51

0.52

0.54

0.385 0.393 0.407 0.412 0.420

0.43

0.44

0.45

0.46

0.47

0.48

0.344 0.351 0.362 0.369 0.376

0.39

0.40

0.40

0.41

0.42

0.43

0.307 0.313 0.321 0.329 0,336

0.35

0.35

0.36

0.37

0.39

0.274 0.280 0.290 0.294 0.300 0.31

0.31

0.32

0.33

0.35

0.167 0.171 0.176 0.179 0.184 0.188 0.191 0.196 0.200 0.206 0.210 0.214 0.220 0.226 0.229 0.233 0.240 0.245 0.250 0.258 0.263 0.268 0.28 0.28 0.149 0.153 0.157 0.160 0.164 0.168 0.171 0.175 0.179 0.184 0.187 0.191 0.197 0.200 0.204 0.207 0.215 0.219 0.223 0.230 0.235 0.239 0.25 0.25 8.70 8.65

0.137 0.141 0.143 0.146 0.150 0.153 0.157 0.160 0.164 0.167 0.175 0.179 0.183 0.185 0.196 0.199 0.206 0.210 0.214 0.22 0.122 0.125 0.128 0.134 0.134 0.138 0.140 0.142 0.140 0.152 0.155 6.163 0.167 0:174 0.184 0.187 0.191 0.200.20 0.25

8.75

--ԼՏՏՑ 0.19

0.112 0.14

01/7

0:120 01122 0:125 0.127 0:130 01133 0:136 01140 0.142 0.146 0-149 01153 01156 0159

0-163 0.167 0.171. 0.18

0.18

0.29

0.29

0.31

0.26

0.26

0.27

0.28

0.23

0.24

0.24

0.25

0.21

0.21

0.22

0.19

0.19

0.19

0.20

ԱՇԽՍՏԱՆՔ

51.

Ֆոտոսինթեզիինտենսիվությանորոշումը Լ. Ա. Իվանովին Ն. Լ. Կոսովիչիմեթոդով Նյութեր ն տսրքավորումներ. Երկու լիտր տարողությամբկլորահատակկոլբա խյանով, ջերմաչափ, մկրատ, խոնավածուծ(հիգրոսկոպիկ)բամբակ, թել, բյուրեղաթաս,մոմա-

0,025 Ն բարիտի լուծույթ, 0,025 Ն

թուղթ,

աղաթթու,

ֆենոլֆտալեին,200-

300 վտ էլեկտրականլամպ, տեխնիկական կշեռք, որնէ բույսի ընտյուղկամ

տերն:

ր

Նկ. 37Լ. Ա. Իվանովին Կուսովիչիֆոտոսինթեզի փնտենսիվության որոշման

Ն. է.

սարքը

1-փորձանոթ, 2-տերնակիրառանցք, 3-խցան

Աշխատանքիընթայքը. Մեթոդը հիմնված է տերնակիր ն տերնավուրկփակ ընդունարանում, լուխի տապակ, ԸՕ-ի կլանմանտարբերությանվրա: ԿլանվածԸՕ-ի քանա-

կը որոշվում

է

փորչիվ առաջ

ն հետո

կոլբայի մեջ հավասարքանակությամբ

հիման վրա: Փորտիհամարօգտապված 82(ՕԷՍնշ-իտիտրի փոփոխության

գործվում է նկ. 37-ում

իյ

առաջ

վի

դրա

ցույ

տրված 1-2

լ

ծավալ ունեյող փորչանոթը:Փոր-

այն, բերանըբավ վիճակում, պետք է թողնել 20-30 րոպե, որպեսմեջ

օդ

պարանովիհիմքում փակել լսվի: Այնուհետն փորտանոթը

խյանով(2), հատուկ կաթոցիկիօգնությամբջերմաչափի անքի փորչանոթի մեջ լպնել նախապես պատրաստվածն փակ համակարգում (նկ. 38)

պահված20 մլ 88(ՕՒԾ2-ի 0,025

Ն

լուծույթ: Տիտրումը կատարել 0,025 Ն

աղաթթվով`ֆենոլֆտալեինիմասնակմցությամբ: Տիտրումիս հետո փորտա141

նոթը չորացնել ն կրկին լցնել օդով: Հետագայում

դրա

մեջ մւոյնել հետա-

Փորչիարդյունքների գրանյմանաղյուսակ

տովու բուսի տերեր:

Աղյուսակ38

ծ

ՆԷ. ։ 38

ագար

, համ Փակ

Ֆոտոսին տոսինթեվի

ինտենսիվությունը հաշվել ըստ

ն ավաքաԺ

ւ-

Տերնը կոթունի միջոյով ամրալնել երկու խյանների միջն գտնվող ա-

պակյա տողիվրա, կոթունը փաթաթել թրջված խոնավածուծբամբակովն ծածկել մոմաթղթով: Տերնը կարելի է տեղավորելնան փոքրիկփորտանոթի մեջ: Փորջանոթը խյանով (3) պինդ փակել,իսկ կողքի անյքի մեջ տեղավո-

կալանինն տեղավորել լույսի տակ: Լավ րել ջերմաչափ, ամրապնել վորման դեպքում 1 յունը

չպետք է

լ

Փորչի ավարտի

հետո

մեծ

անոթի համար՝ 15-20 րոպեիվ:

տերնը հանել այնպիսիվգուշությամբ, որպեսզիվե-

րին խյանը (2) փակիփորտանոթի պարանովը (նկ. 37) ն վերը նկարագրված

5նով նրա մեջ մտնել 20 մլ 0,025 Ն բարիտիլուծույթ, 2 կաթիլ ֆենոլֆտալեին

ն

որտեղ

թափահարել 20 րոպե, որից հետո կատարել տիտրում 0,025Ն

ա-

(4- Թ) 5-055-60 աաա ""աաա

Ճ- ՎԸԼ -ի քանակը ն մլ-ով, որը

տի տիտրմանվրա,

Բ-ի

-

լուսա-

ծավալ ունեյող փորջանոթիհամար փորջի տնողութ-

անյնի 5 րոպեհվ, հսկ

քանակը ալ վա մ

-

տի տիտրմանվրա,

ծախսվելէ փորտնական անոթումբարի-

Իոծահավե Էատուիչ Ջու

Խ-

ՎԸԼի տիտրիուղղումը, 0,55- 1 մ. 0,025 Ն ՒԼԸ)-ին

Տ- տերնի մակերեսը, դմշ, Է

համապատասխանող ՇՕչ -ի քանակը(մգ),

փորչիտնողությունը, րոպ.,

60- րոպեն ժամի վերածելուգործակիվը:

Այնուհետն որոշել ղաթթվի միջոյով, մինչն վարդագույնիանհեւտավումը: մեթոդով (աշ. 227):Մինչն տերնի մակերեսը՝թղթի վրա պատճենահանման փորտըն փորտիյհետո ծախսվածաղաթթվիտարբերությամբհաշվել փորձի

ընթացքումկլանվածՇՕչ-ի քանակը:Բույսի կողմիվ կլանվածԸՕ-ի

քա-

նակըուղիղ համեմատականէ տիտրմանարդյունքիտարբերությանը:Վեջնականհաշվարկներըկատարել 1 ժամվա համար 100սմ2տերնայինմակերեսին: Դիտարկումներիարդյունքներըգրանցվելաղյուսակի5նով (աղ. 38), իսկ ստացվածտվյալներըարտահայտելկորով:

հետնյալհավասարման

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

52.

Ջրային բույսերի ֆոտոսինթեզի ինտենսիվության որոշումը: Լույսի, ՇՕշ-ի ն ջերմությանազդեցությունըֆոտոսինթեզի ինտենսիվությանվրա (պղպջակների հաշվարկիմեթոդ) Ջրային բույսերի ֆոտոսինթեվկիինտենսիվությունըորոշելու համար հաճախկիրառվում է անջատվողթթվածնիպղպջակներիհաշվարկի մեթոդը:

Այն հնարավորությունէ տալիսստանալհամեմատական տվյալներ,որը

բնութագրումէ ջրային տարբեր բուխերի կամ նույն բույսի ֆոտոսինթեվի

Նէ.

ինտենսիվությունը՝ կախվածլույսի ինտենսիվությունիս, ածխաթթուգավի

Էլոդեա, փորչանոթ,կալան,ժամայույլ, էլեկտրականլամպ, )Հ-ԸրչՕ,-

լուծույթ, սպեկտի 192-անուլուծույթ, ամոնիակ,պղնջարջասպի492-անոց րոսկոպ,ՎոՒԼՇՕչ:

Էլոդեայի ճյուղը տեղավորելջրով լցված անոթի մեջ՝ կտրվածքովդե-

ածխաթթուգավով`նրա մեջ քիչ պի վեր: Ջուրը նախապես հարստացնել

քանակությամբԻԹԷԱԸՕ.չավելայնելովկամ ապակյախողովակիմիջույով արտաշնչվածօդ ներփչելով:Փորի համար ստեղծելկայուն պայմաններն թիվը որոշակիժամանակամիջովում: հաշվել անջատվածպղպջակների Լույսի ինտենսիվությանավդեմությունը ֆոտոսինթեվի ակտիվության վրա ստուգելու նպատակով փորչանոթըէլոդեայի հետ

կալանինամրալվածգլանի մեջ,

"Շ-ի ջրով: Լույսի

աղբյուրը

որը

միասին տեղավորել

ստորինմասիվ ունի ծորակն լմված է

տեղավորելով սարքից տարբեր հեռավո-

րության վրա (նկ. 39), հաշվել պղպջակներիանջատմանինտենսիվությունը:

Փորտըկրկնելտարբեր պայմաններումն տվյալներըհամեմատել:

մաիրության սարք

Այս փորչով կարելիէ ստուգել նան լույսի սպեկտրալկասմի ավդեկությունը ֆոտոսինթեվի ինտենսիվության վրա: Այդ նպատակով հաշվել ն

համեմատել պղպջակների թիվը սովորականլույսի ն կարմիր էկրանիպայմաններում:Կարմիրէկրանստանալու համարգլանի է ն

Աշխատանքիընթամքը.

Պղպջակների հաշվարկի մեթոդու| ֆոտուինթեզի

Դո

քանակիվ,ջերմաստիճանիվ, քՒԼիյն այլն: Նյութեր ն սարքավորումներ.

ջուրը

նրա փոխարենլցնել 1Հ-ԸոշՕ, ի

պետք թափել

192-անոս լուծույթ: Վերջինովանցնումեն կարմիր, նարնջագույն դեղին ն չեն անցնում 6ա-

ն

կապտամանուշակագույն

ռագայթները: Ֆոտոսինթեվի ինտենսիվությունը կապույտ էկրանիպայմաններումորոշելու համարգլանի մեջ լյնել ամոնիակով հագեցված պղնտարջասպի 442-անույ լուծույթ,որը բաս է թողնում երկնագույն, մանուկապույտ, ն արգելակումէ ճառագայթները սպեկտրիերկարալիք ունեւյող

Հսկագույն

կարմիր)մասի անումը: ԸսՏՕ.-5ՒՕ (դեղնակարմիր ն

լուծույթի հագեցումըամոնիակով շարունակելայնքանժամանակ, մինչն սկվբում առաջա-" մած նստվածքը լուծվի, իսկ հեղուկըդառնա կապտաման պտամանուշակագույն: Հեղուկէկրանիփոխարենկարելիէ օգտագործել ապակյալուսաքաՄիչներ, որոնք բաց են թողնում ալիքի ո րոշակի երկարություն ունեմող6ա:

ռագայթներ:

Այդ դիտումներըպետք է կատարելջերմաստիծանի նլույսի

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

նույն պայ-

մաններում, իսկ գունավոր հեղուկի միջով թափանցողլույսի սպեկտրալ

53.

Ֆոտոսինթեզիինտենսիվության որոշումըտերնայինկեսերի կամ տերնայինսկավառակների մեթոդով

կավմըստուգել սպեկտրոսկոպիմիջովով:

աչ

Ջերմաստիճանիազդեվությունըֆոտոսինթեվիինտենսիվությանվրա

ո Նյութեր ն սարքավորումներ.

ստուգելու նպատակովգլանի մեջ կարելի է լսնել տարբեր ջերմաստիճանի ջուր

(10, 15, 26, 35 "Ը) ՛

ն

Բույսեր, խյանածակիչ,բյուքսեր, չորացնող պահարան, ամրակներ,սն

փորտըդնել հավասար լուսավորության պայման-

թուղթ,

ներում րում:

անալիտիկկշեռք:

ԸՕշ-ի ազդեցությունըֆոտուլինթեվիինտենսիվությանվրա ուսումնասիրելու նպատակովփորչանոթում ԻԹՒԸԾ,

ւ Աշխատանքի ընթամքը.

-ի ավելայման միջոցով կարե-

է ստնղ լիի Է ստեղծել ածխաթթուգավի պարունակության տարբեր քանակներ:

Հետավոտվողբույսի միջին հարկի տերններիյառաջին նմուշը վերս-

նել առավուռյան վաղ: Դրա համար խյանածակիչի միջույով ընտրված

տերններիցկտրել 20-30

հատ

ն տեղավորել սկավառակներ չորայնող պա-

հարանում: Նմուշներըվերցնելուցհետո տերնի մյուս կեսը ամրակներիմի-

ջոյով ծածկելսն թղթով: 4-5 ժամ հետո վերլնել երկրորդ ն երրորդ նմուշները՝ մեկը լուսավորված,իսկ մյուսը ծածկվածտերնայինկեսերից:Սկավառակներիթիվը բոլոր նմուշներումպետք է լինի հավասար:Յուրաքանչյուր

նմուշ նույն կերպ տեղավորելչորայնող պահարանում:Չորապումը կա-

տարել 6-10 ժամում

105"Ը պայմաններում:Չորայրած նմուշները կշռել

տորվիոն կամ անալիտիկկշեռքով ն ստայված տվյալների հիման վրա

հաշվելֆոտոսինթեվի ինտենսիվությունը ըստ հեւոնյալբանացնի Ճ

`

ԹԾ-8)Է(8-օ)

աշ

(մգ/դմ Ժ,

որտեղ /Ճ- ֆոտոսինթեվի ինտենսիվությունն է, (մգ/դմշժ) ձՁ-

ԵՇ-

առավոտյաննմուշի սկավառակների քաշն է, մգ տերնի լուսավորվածմասի սկավառակների քաշն է, մգ տերնի մթնեսվածմասի սկավառակների քաշն է, մգ

ո- նմուշումսկավառակների թիվն է 7.

ԻԷ

՞ -

մեկ սկավառակի մակերեսնէ,

փորչի տնողությունը,ժ:

դմշ

Այս մեթոդի ժաւ՛անակ հաշվի է առնվում նան փորչի

չոր

քաշի ավելացումըհավասար է

ընթայքում

1,7-1,9 գ/մԺ,

տերնի կողմիվշնչառությանն արտահոսի վրա ծախսվածօրգանականնյութի վանգվածը:

Արնածազկի համար

դդումի համար՝1,5 գ/մշժն այլն:

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

54.

Օպայի պատճենիստա Նյութեր ն սարքավորումն Սպիրտ, յոդը )Վ-ի լուծույ րական սալօջախ, կոնաջնփո

վտ), հիմքի 3092-անովլուծույ 1092-անոյաղաթթու:

սկավառակներ,մկրատ, ունելի բույս,

Աշխատանքիընթամքը.

"Այսփորտըմատչելի տնով առանվորի ֆոտոսինթեվիբար

ն 2-3 օր

տեղա

Բույսը ընտրելուց հետո, տ

նալիկլինի: մար, լավ ջրել, սն

թղթիկ պատրաստ

օսլան տերններիվ արտահո

հագնել

կելու նշված Ժամկետըլրանա օսլայի առկարությունը, որը մե ման մասին: Դրա համար կտր

րի միտոպլավմայիկառուցվա

տերններիվմեկը ն ընկղմել եռ նուհետն տերնը տեղավորել տ ն

է չո

տերնը ամբողջությա

նել ջրային բաղնիքում: Այդ պ տում

ջրավրկվում է, դառնում

տերնը սպիրտի հանելու հետ տեղափոխել ափսեի մեջ, որտ եթե տերնը չի կապտոււ, նշան

Տարբեր բույսերի համար տերններիօսլայավրկմանտնողությունը բերվում

է

39-րդ աղյուսակում:

Մութ պայմաններումտեղավորվածբույսի տերններում օսլա

ջանում: Դրանում եղածօսլան վեր հոսում

է

տերնը դնել ջրով լսված բաժակիմեջ վրա: Այդ նպատակով

չի

ածվում լուծվող շաքարներին

առա-

արտա-

բույսի մյուս օրգանները,իսկ մի մասը՝ծախսվումշնչառությանվրա:

Դրանիցհետո

բույսը

դուրս

Այս փորչը կարելի է կատարել նան բույսից առանտնացված տերնի

բերել մութ խցիկիցկամ հեռացնել մթնեյնող

պարկերը ն անմիջապեսմի քանի տերններիհագցնել ամուր թղթիյյ

պատ-

րաստվածծածկույ(դիմակալ),որոնյ վրա կտրվածեն պատճեներ(նկ. 40):

ն

տեղավորել

օդհանվանգիտակ:Զանգը լրացուցիչ լուսավորել: Միջավայրըածխաթթու գավով հարստայնելունպատակով վանգիտակ փոքրիկ թասիկով տեղա-

վորել մարմարի մանր կտորներն վրան ավելասնել1095-անով աղաթթու

կամ թույլ ծծմբականթթու: շուտ

է

Բույսի առանջնավված տերնում օսլան ավելի

կուտակվում,քանիոր արտահոս չի կատարվում:

Փորչնական բույսը 2-8

ժամ

լույսի տակ թողնելուսհետո ծածկված տերններիյ հեռասնել ծածկոյներըն վերը նկարագրվածտնով ստուգել տերնի ծածկվածն բայ մասերում օսլայի առկայությունը: Տերնների լուսա-

վորվածմասերն աստիճանաբար կապտումեն, իսկ ծածկվածմասերը մնում են

Նկ. 7

Սնն

Նպատակահարմարէ նան տերնը կամ վիճակում:Այդ վիճակում բույսը հագպրած

բույսը

աոժվ

ծածկուները մթնելյննել`

անգույն,քանի որ

տելի է

հատվածումօսլա չի առաջավել:Տերնի վրա նկադառնում ստվարաթղթիվրա կտրվածպատճենը(նկ. 41): այդ

Այսպիսի տերններըերկար ժամանակկարելիէ պահել 1շ ն ՔԱՀ-ի խաո-

նուրդումկամ չորացրածվիճակում: Հետնաբար,տերնի տնականմթնեպումը այն օսլայավրկումէ, իսկ հետագալուսավորման ժամանակառաջանում

է Օսլա:

2-8 ժամ թողնել արնի վառ լույսի

լամպի (200-300 վտ) տակ: կամ էլեկտրական

Աղյուսակ39 տարբեր բույսերի տերնների Մթնեցմանտնողության ավդեպությունը

օսլայավրկման

Բույսեր

Խորդենի Շգիպտայորեն

Նկ.

այսլրկում

Օսլայի պատճենի

ստացման փորձ

Ջսլայավրկում

Արնածաղիկ Լոբի

Նկարագրված փորի

տարբերակով կարելիէ համովվել, որ կանաչ բույսի տերններումօսլայի առաջասմանհամար անհրաժեշտէ նան ԸՇՕշ գավ: Դրա համար մութ պայմաններումպահված բույսի

Եղրնանի

այլ

օսլայավրկված

դնել հատուկ ապակյածածկուիտակ,որտեղ միաժամանակտեղատերնը

վորվածէ ածխաթթուգավի կլանիչ (ՀՕՒԷի կամ «ՕէԷի լուծույթ): Օդահան վանգիտակ փորչնականտերնը կլինի ածխաթթու գավիյ վերծ միջավայրում, իսկ ստուգիչ տերնը գտնվում է

բալ

վիճակում,ածխաթթու գավի

միջավայրում:Փորչի ավարտիցհետո տերններըմշակել վերը նկարագրված մեթոդով: Օդում գտնվող տերնը յոդիցներկվում է կապույտ:Դրանում լույսի տակառաջացելէ

օսլա:

Լույխիտակ,բայյ ածխաթթուգավից վրկված

միջավայրումգտնվող մյուս տերնը յոդիյ ներկվում է դեղին գույնի: Դրանում օսլա

չկա: Հետնաբար, լույսի տակ կանաչ տերններումօսլայի

ջայմանհամար անհրաժեշտէ

նան

ածխաթթուգավ:

ՉՈՐՐՈՐԴ

ԲՈՒՅՍԵՐԻ

ԲԱԺԻՆ

ՇՆՉԱՌՈՒԹՅՈՒՆԸ

առա-

Շնչառությունը ֆոտոսինթեվի արգասիքների կենսաքանականօքսիմինչն ածխաթթուգավի դացումնէ թթվածնի մասնակցությամբ՝

ն

ջրի

ա-

որն ուղեկցվումէ էներգիայիանջատումով: Այդ պրոսեսըպարռաջավումը,

վեմվածտնովպատկերայվումէ հետնյալ գումարայինհավասարումով. Շչճէնշ0:46Օշ-6ԸՕշԺ6ՒՇՕԾ-2824 կՋոուլ ն էներգիայի Շնչառությունը բջջի ընդհանուրնյութափոխանակության

փոխարկմանպրոյեսի կարնոր օղակներիսմեկն

է: Այն

ներկայացնումէ

բավմօղակօքսիդավերականգնման պրոցեսներիմիասնություն,որի ժամանակ բարդ օրգանականնյութերը փոխարկվումեն ավելի պարկերի:

Շնչառության ժամանակ կարնոր դեր

են

կատարումօքսիդավերա-

ն օքսիդավները: կանգնմանֆերմենտները՝ դեհիդրոգենավները

Օրգանիվմի բավմապիսի ֆունկցիաներըկապված են շնչառության հետ: Շնչառության

հետնանքովանջատվածէներգիայի նշանակալիմասը

է մակրոէրգիկմիացությունների կուտակվում տնով(ԱԵՖ),

որն օգտագործ-

վում է բույսի կենսականտարբեր պրուեսներիհամար՝կենսասինթեվ,նյութերի ակտիվկլանում, տեղափոխումն այլն:

ԱԵՖ-ի առաջայումը օքսիդայմանէներգիայիհաշվին կոչվում է Օքսիդալյմանֆոսֆորիլավում:Այդ պրոյեսնիրականանումէ միտոքոնդրիումներում յիտոքրոմային համակարգի մասնակցությամբ, շնչառական նյութից

խլածջրածինըմինչն ջրի օքսիդայմանընթաքում:

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

55.

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

Չոր նյութերի կորուստըծլող սերմերիշնչառությանպրոցեսում Նյութեր

ն

Ջերմությանանջատումը ծլող ներմերի

կողմիցշնչառության ժամանակ

տսրքավորումնելր.

Ոլոռի սերմեր,

կշռաքարեր, թասեր, չորակնող պահարան,

կշեռք ն

խոնավավերծիչ(էքսիկատոր»), բյուքս,

բաժակ,քամիչ

բյուրեղաթա-

թուղթ,

սեր, բուսականթեփ: Աշխատանքիընթայքը. Շնչառության ինտենսիվությունը ծլող սերմերի օրինակովծախսված

օրգանականնյութերի հիմանվրա որոշելու համար վերլյնել երկու խումբ 10-ական հավասար սերմեր ն հավասարակշռել:Մի խումբ սերմերը 1-2 ժամ տնողությամբթրջել, իսկ 2-րդ խումբըկշռել, տեղավորել բյուքսի մեջ ն

105-Շ-իպայմաններում:Չորայումիվ

երկու

Ժամ

հետո

խոնավավերծիչում սառեցնելն կրկին կշռել: Թրջված սերմերը ծլեվ-

տնողությամբչորայնել

նել խոնավթեփի մեջ՝ մութպայմաններում:1-2

շաբաթ

արմատներըլվանալ, չորացնելքամիչ թղթով

ն

ծիլերը հանել,

հետո

կշռել: Այնուհետնծիլերը

տեղավորել ծրարի մեջ, չորայնել 105-Շ-ի պայմաններում4-6 ժամ տնո-

ղությամբ մինչն քայարչակ կշռել: Եթե թայ

ն չոր

բոլոր

չոր

Նյութերն

սարքավորումներ.

250-300 մլ տարողություն ունեյող Դյուարի անոթկամ թերմոս, 0,15Ը

բաժանմունք ունեցողջերմաչափ, կալան,բամբակ,պարաֆին ն խյան:

Աշխատանքի ընթասքը, Վերցնել Դյուարիերկու անոթ: Դյուարի անոթներից մեկի մեջ լցնել ոլոռի ծլած,իսկ մյուսի մեջ` չծլած սերմեր: Անոթներիբերանըփակել խյանով, որի վրա ամրացվածէ 0,16Ը բաժանմունքներ ունեյող ջերմաչափ: Վերջինսպետքէ ընկղմվածլինի սերմերիմեջ: Անոթներիյ դուրս (կողքին) նույնպես ամրակնելնույնատիպ ջերմաչափ:Նշել ջերմաստիճանը փորչի

սկվբում

ն ապա

հետնել ջերմաստիճանի փոփոխությանը անոթներիմեջ ե

Փորի վերջում ուսումնասիրվող միջավայրի համարգծել ջերմաստիճանիփոփոխության կորը՝ կախված դրսում:

ժամանակիյ: Համեմատել, որոշել անոթներում տաքավմանսահմանըն կատարել

եվրակայություններ:

սառեցնել խոնավավերծիչում ն

քաշը,

սերմերըչեն ծլել,

56.

հաշվի առնել միայն ծլածները,

ապա

քաշի հաշվարկըկատարել 10 ծիլերի համար: Ստակվածտվյալ-

ները տեղադրել աղյուսակում(աղ. 40)

ն

յուն անել սերմերի ծլմանԺամանակթավ

համապատուսխանեվրակասութն չոր

քաշի փոփոխությանպատ-

ճառներիմասին: Աղյուսակ40

Փռրչի արդյունքներիամփոփմանադյուսակ 10 սերմերի քաշը, գ

օդաչո-|

բալյար-

բային | չակ

չոր

10 ծիլերի քաշը,

Ձրի

իլարունակու թյունր սերմե ր Թաս

Ի

Ձրի

գ

պարունա բամար՝

Տակ չոր

|

կությունը ճիլերում, իլեր -

Չոր նյութերի կորուստը

ե-ով

10| սերմերի | գ-ով սերմե բամարչակ | սերմերի| ա

հաշվով|

քաշի հաշվով

չոր

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

57.

Մեկ-երկու Ժամիյհետո շնչառականնյութըփորտանոթիւյ հանել, այն արագ փակելն նշել փորտիավարտը:Փորտնական ն ստուգիչ

Շնչառությանինտենսիվությանորոշումըանջատվողածխաթթու են-Իննսե գազի քանակիհիման վրա(ըստ Բոյսեն-Իենսենի) Նյութեր

Ծլած

ն

ն

փորտանոթներում

պարունակվող հիմքը տիտրել ԷԼԸԼի 0,025Ն լուծույթով` մինչն վարդագույնիանհետայումը

սարքավորումներ.

չծլած սերմեր, բողբոջներ,տերններ, ծաղիկներն

կան նյութ, Ծռ(ՕԷԾչ -ի 0,025 Ն լուծույթ, 0,025 Ն

այլ

8ո(ՕՒՍշ-2 ԷԼԸԼ- 8»ՇԵՀ2 ԷէԵՕ

բուսա-

Օդից ածխաթթուգավի լրացուցիչ կլանումիյխուսափելուհամար հիմ տիտրումը կատարելհամապատասխան փակ

ա8

ԷԼԸՇԼիլուծույթ, ֆենոլֆ-

տալեին, տեխնիկական կշեռք ն կշռաքարեր, 3 հատ 250-300 մլ

պայմաններում

տարողութ-

Ստուգիչ փորտանոթը կարելի է տիտրելավելի շուտ՝ նրա մեջ հիմքը լյնե-

յան կոնաչն փորչանոթներկեռ ունեյող խցանով,թանվիֆ, ջուր:

՛

20 րոպե հետո:

լու

Աշխատանքիընթացքը.

գ

ուսումնասիրվողնյութը տեղավորել թանվիֆիպարկի մեջ

խել խցանիկեռիվ:Փորչանոթի մեջ լցնել 10 մ. 8ո(ՕՒՍչ -ի ն 2-3

ն

կա-

0,025 Ն լուծույթ

կաթիլ ֆենոլֆտալեին:Այնուհետն խյանիսկախվածպարկը շատ

հերմետիկ փակել (նկ. 42): Խույնըկատարել

րագ

իջեսնելփորջանոթիմեջ

նան

ստուգիչ փորչանոթիհետ, միայն առանվբուսականնմուշի:

ն

ա-

Նկ. 43 Հիմքիլուծույթը տիորելու սարք

Մոուգիչ ն փորտնական անոթների տիտրման արդյունքներիմիջն ղածտարբերությունըուղղակիորեն կապվածէ

շնչառության հետնանքով անջատվող ածխաթթուգալի քանակիհետ: Աշխատանքի լավ արդյունքը կախվածէ փորի օպտիմալ տնողությու-

Նկ. 42 Փորձանոթշնչառության

ինտենսիվությունըորոշելու համար

նից:

Շնչառության հաշվել ըստ հետնյալբանանի ինտենսիվությունը

Նշել փորտիսկիվբը: Երկու փորտանոթներն էլ ժամանակառ ժամանակ թեթն շարժել: Շնչառության հետնանքով անջատվածԸՕչ-ը ռեակվում

հիմքի հետ

ն

է

1 շ-

վերջինիսխտութունը փոքրանումէ

ո

8ո(ՕՒՍշԺ ԸՕշ» 8ո ԸՕյՀՒԵՕ

ե-

(-5):4:055 թ'1

որտեղ

ստուգիչ փործանոթի պարունակության տիտրմանարդյունքնէ,

Ե- փորձնական անոթիպարունակության տիտրմանարդյունքնէ, '

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 58.

ԱԸԼի տիտրմանուղղումն է,

Հ-

0,55 ածխաթթուգավի քանակնէ մգ-ով, -

որը

համարժեք է 1մլ

Օդի թթվածնիկլանումըծլող սերմերիկողմից

0,025Ն Է1Ը1-ին, ք է

-

-

քաշվածքնէ,

նյութեր ն սարքավորումներ.

գ,

Գոդլնսկու գործիք, յորենի ծլած սերմեր, ՎոՕՒԷԼի կամ Հ«ՕՒԼի խիտ

տնողությունը,ժամ:

ն 30"Ը պայմաններում: Փորչը կատարելսենյակի ջերմաստիճանի

Տվյալներըհամեմատել

ն

արդյունքնենըգրանվելթ. 41 աղյուսակում:

-

Փորի

պայման- |Օբյեկտ 8

ները

Սենյակի ջերմասղոիճան

Թ» | ։Տ«-

Է

Հ

928|ահա

ընթամքը, Աշխատանքի

Աղյուսակ 41

Փորջի արդյունքներիգրանյմանաղյուսակ -

լուծույթ,բաժակ,մարխ, Բունվենիփորֆանոթ:

Կալանի կամ Գոդլնսկու գործիքի վերին

|

վերջը

տնոդութ

|

ստու-

| գիչ

փո

|

խիվությունը/

տեղավորվածԲուն-

վենի փորտանոթըկիսով չափ լցնել ծլած սերմերով: Դրա մեջ իջեցնել ն խցանով ԽՇՕՒԼի կամ ՀՕՒԷի խիտ լուծույթով լցված փոքրիկփոր»տանոթ

ծավալը Հնշառութ-| մլ յան Ժամանակը ինտենՆՍ

Բր

մասում

հերմետիկփակել: ի

մգ/գժ

30"Ը

Նկ. 44 Շնչառությանժամանակ թթվածնիկլանումըցույց տվող ռարք

Փորտանոթի կողին գտնվող ելուստինռետինե խողովակիօգնութրսմբ

միալյնելապակյածնկան խողովակ ն նրա մի ծայրը իջեցնել ներկվածջրի մեջ (նկ. 44): Քանի որ անոթում եղած թթվածինը կլանվում է ծլող սերմերի

կողմիվ,իսկ

սերմերի

Գավը՝հիմքի կողմի,

շնչառության հետնանքով անջատվածածխաթթու ապա միջավայրում օդը նոսրանում է, նրա ծավալը

փորչանոթում փոքրնում է, 6նշումն ընկնում ն

որոշ

ժամանակ հետո ներկ-

ված ջուրը խողովակովբարտրանումէ: Ծլող սերմերի կողմիցօդի թթված-

նի կլանումը կույց Թու

տալ

վառվող մարխի միջովով, իսկ անջատվածածխաթ-

գավը՝ հիմքի տիտրումով:

Զուգահեռփոր» կատարել փորչանոթում առանցսերմերի

ներկվածջրի շարժման արագությունները: տելխողովակներով

ն համեմա-

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

59.

թթվածնին կլանված

Շնչառականգործակցիորոշումը ն օսլայակիրսերմերիմոտ յուղատու

անջատվածածխաթթուգավի ծավալներիմիջն եղած

Այնուհետնբայ անել սերմերով լյված փոր»անոթըն տարբերությունը:

գրա

Ծնչառական գործակիցըշնչառության ընթասքում անջատված Ը. -Օչ գավի քանակի հարաբերություննէ՝ կլանված Օշ -ին: Ծրբ որպես շնչա.

ճա-

կան կյութ օգտագործվումեն ածխաջրերը,շնչառական գործակիցըհամ

|լա-

սար

է

մեկի, իսկ Ցարպերիկենսաբանական օքսիդացմանժամանակ,որոնք

համարվում են թերօքսիդայած միալյություններ,ավելի

ծախսվում, քան անջատվումէ ՇՕԾշգավ,

ն

շատ

թթվածի..- ս

շնչառական գործակիցըմեԼ

փոքր է: Շնչառության ընթայքում օրգանական թթուների քայքայվԷմեծ դեպքում շնչառականգործակիկվը

է

է

լիս ռլու

Նկ. 0 գործակցի 7 45 Շն, ժառական

մեկից:

որոշման սարք

Նյութեր ն սարքավորումներ. Արնածաղիկին սյորենիծլած սերմեր, ԽՃՕՒԷի կամ ՀՕՒԼի 2092----ա-

նով լուծույթ, մեթիլեն կապույտով ներկված ջուր, թղթի ժապավեններ,2 րոպեանույավավի

նշտար, ունելի,

քաւ միչ

Է

ժամայույյ, ապակյաբաժակնտեր,

կաթույիկներ,ապակյա չողեր, 250 մլ տարողության կոնատնփորչան:-՛ոոթ, շնչառականգործակվիորոշման սարք

ն

ջերմաչաւի:

մեջ իջեյնել ՀաՕՒԷԷի2092-անոյլուծույթով թրջված օղակաչն պտտված քամիչ թուղթ: Փորչանոթըփակել, չափիչ խողովակի մեջ մտցնել մեկ կաթիլ ներկվածջուր

ն

կրկին հաշվել կաթիլի շարժման արագությունը: Այս

դեպքում ստացվածմեծությունըարտահայտումէ շնչառության ընթաքում

կլանվածթթվածնի ծավալը(8մմ), քանի որ անջատվածածխաթթուգավը

կլանվումէ հիմքի կողմից:ԱնջատվածԸՕչ գավի ծավալըհավասարէ

Աշխատանքիընթայքը, Յուղատու սերմերի շնչառականգործոկիցկը որոշելու համար փոր»ատ ջնո-

(ԸՕչ-8-Ճ): Հետնաբար,շնչառական գործակիյըհավասարկլինի ԸՕ

թի կեսը լյնել արնածաղիկի ծլաձ սերմերով: Փորչանոթը պինդ փառկել

խցանով,որի անյքի մեջ ամրայվածէ բաժանմունքներունեյող ծնկան իթչսողովակ: Խողովակի ծայրում կաթոցիկիօգնությամբմտցնել մի կաթիլ նեւ-տրկ-

թվաբանակաանը: «ում շնչառությանընթացք

Ստացվածմեծությունը (Ճմմ) արտահայտում

է

ո.

Աղյուսակ42

Օնչառականգործակցիորոշման տվյալները

Փորչի

պայման յանները

միջինը

(7

Հիմքով(8)

Փորչի արդյունքներըգրանյել աղյուսակում (աղ. 42)

ընթայքում պահել կայուն ջերմաստիճանումն չափել, թե կաթիլը խողու: չլաՀաշվումը կատարելմի քանի անգամ ն ընտրել միջին

Ժ,

ված ջուր (նկ. 45): Սարքի մեջ ստեղծվում է միակմթնոլորտ: Սարքը փո --րջի կով յույնակի քանի բաժանմունքէ անցնումերկու րոպեի ընթաքում:

8-46

-

Տ-

«Օ

6.

Օսլայակիրսերմերի շնչառականգործակիվըորոշելու համար վերսնել

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

60.

մորենի սերմեր ն կատարելվերոհիշյալ փորչի առաջին մասը: Սարքը հավաքելուվ մի քանի րոպե հետո հետնել կաթիլի շարժմանըն համովվել,

Սպիրտայինխմորում

որ

նրա դիրքը չի փոփոխվում:Հետնաբար,այս դեպքում շնչառությանժամա-

Նյութեր

նակկլանվածն անջատվածգավերի ծավալիփոփոխությունչի կատարվել, շնչառականգործակիցըհավասար է մեկի: Ծնչառականգործակիվըկարելի

Է

որոշել նան ավելի պարվունակփոր»ով:

ն

սարքավորումներ.

Շաքարասնկեր,շաքար,

1-2 լ

ծավալունեյող փորջանոթ,բաժակ,ջրա-

յին բաղնիք,ջերմաչափ,կրաջուր,մետաղականյոդ, էՀԸչՕ,, խիտ ծծմբականթթու, կալան,սպիրտայրով,ՎոՕԷԼ Աշխատանքիննթայքը. Ծաքարասնկերըլուծել շաքարի 40-50 մլ 10 Չ2-անովլուծույթում, այն

լյնել փոր»անոթիմեջ, փակելխյանով ն թողնել որոշ ժամանակ:Այնուհետն դրա

վրա անցք ունեյող խյանի օգնությամբ հարմարեվնելՏ-ատնապակյա

խողովակ:Խողովակի մի ծայրըիջեցնել ջրով լյված թասի մեջ

ն

նրա վրա

շրջված վիճակում հարմարելնելջրով լՍվածփորչանոթ:Անոթը տեղավորել 30-35 "Ը ջրային բաղնիքում(նկ. 47): Նկ.

Շնչառականգործակցի որոշմանտայրք

1-սերմերովլցրած կոլոնկաներ, 2-խողովակներ,3խցան, 4-նկյուվետ -

Հավաքել թ. 46 նկարումպատկերվածսարքը: Կյուվետի մեջ լյնել ներկած ջուր, իսկ երկու կոլոնկաներիցմեկի մե» 1/5-ի չափով լպնելմորենի,

ՆԵԼ,47

Սպիրտային խմորումը

ցուցադրող

մյուսի մեջ՝ արնածաղիկիծլած սերմեր: Կոլոնկաներիբերանը հերմետիկ

սարք

փակել անցք ունեյող խսանով,որի մեջ ամրացվածէ ծռված, մի ծայրը ներկվածջիի մեջ իջեյված ապակյախողովակ:Հորենի սերմեր պարունակող կոլոնկայի հետ միայած խողովակում ներկվածհեղուկի մակարդակը է: չի փոփոխվում,իսկ մյուսում հեղուկը բարչրանում

ւ

ԱԱ

Թու ԵՐՐ ճծխաթ

խմորման հետնանքով անջատված

փորչանոթիմեջ ն այնտեղի ջուրը

նում է հետնյալկերպ՝

դութս

մղում: ռեակցիանընթա

ԸՇտնշՕ:-2ԸՒԷԸՇՒԵՕՒԻԱՉԸՕչՀ56

կկալ /մոլ

Փորչանոթում ածխաթթուգավի նությամբ կամ հիմքի խիտ լուծույթով:

առկայությունըստուգել մարխի

օգ-

Խմորման հետնանքով առաջայածսպիրտը կարելի

բայահայտել

է

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 61.

Ւ(ՕԷԼԷի ն մի թորմանմիջոյով կամ խառնուրդի մեջ քիչ քանակությամբ քանի բյուրեղ մետաղականյոդ ավելալյնելով: Երբ այդ պայմաններումշարունակումենք տաքայնել,ապա սպիրտիառկայությամբնստում

է

Ամիլազիակտիվությանորոշումըծլող սերմերում

յոդոֆոր-

Նյութեր ն սարքավորումներ.

մի մանը դեղիննստվածք,որը կարելի է որոշել հոտով:

Ցորենի,

ընթանումէ հետնյալ կերպ. Ռեակցիան

Ւ

ՇԻԷկՇՒԵՕԻ

Օլ

ա-ի ՕԻ

ի

Շ.--

օօօհ

Շկ

ի Հ

ունեցող 10 մլ-անոյ փորչանոթ, 25 մլ-անոյ բաժանմունքներ ներ, 1 ն 5

Հ.

Հ

Հ

ՒՄ

Հ

ԻՇՕՕԿՏ

Հ

ՇԻլ,

Ամլավի անջատումը

Վերվնել վորենի,գարու կամ ոլոռի 4 գրամ ծլած սերմեր, տեղավորել

ճենապակյասանդի մեջ, ավելացնելմի փոքր կվարցիավավ, 10 մլ 122-ա-

նույՎՅԸՎ-իլուծույթ ն տրորել մինչն մածուկի ստավումը:Խառնուրդի վրա

վությամբՔշԸ».Օ-ի ռեակցիայով: Հետավոտվող լուծույթի մեջ գյել 1ՀշԸոչՕ,-իմի քանի բյուրեղներ,աթթվի մի քանի կաթիլ վելայնել ծծմբական

կանգնմանհետնանքով1Հ-ԸրչՕ,-ի դեղին

ն

Քրոմի վերաւտաքավնել:

գույնը փոխվում է

կանաչով:Այդ

քայախալդեհիդ,որը կարող ենք

վգալ

հո-

կրկին ավելացնել5 մլ ԻԲԸԼի լուծույթ

ն

շարունակել տրորել: Այնուհետն

սուսպենվիանտեղափոխել50 մլ ծավալ ունեյող կենտրիֆուգային փորչա-

նոթիմեջ: Սանդըն սանդակոթըմի քանիանգամողողել ամբ Ի(Վ-ի

ոչ մեծ

Ռեակցիանընթանումէ

լուծույթով, այնպես, որ սուսպենվիայիծավալը չանյնի 40-

հետնյալ կերպ.

Ժամ պահել սառնարանում(ուրաքանչյուր20 րուեն մեկ խառնել):Փորչա-

նոթըհանել սառնարանիվ,տեղավորել սենտրիֆուգիմեջ ն ՑչԸՕՕ,

Է4ԷՆՏՕգ3ԸԷՆԸՒԵՕՒԼՎՇԸ»Ե(ՏՕլ):3ԸՒՆԸՕԷԽՇԸՒԵՕ

ՇՕ.-ի

քանակութ-

45մլ-ից:Փորտանոթիպարունակությունը ապակյա»ողով լավ խառնելն մեկ

տով:

լա-

կոլորիմետը:

Սպիրտը կարելի է հայտնաբերելնան խիտ ծծմբականթթվի մասնակ-

պայմաններումառաջանումէ

մլ-անոյ բաժանմունքներունեյող կաթոյիկներ,անալիտիկն

ֆոտոէլեկտրոանու կոնաջնփորչանոթ, սենտրիֆուգ,սպեկտրոֆոտոմետը,

Օօ

ԻՅՕՒԼ

չափիչ գլան-

բորատոր կշեռքներ,ջրային բաղնիք,50 մլ-անույչափիչ փորչանոթ, 100 մլ-

Է

Շե---Շ

լուծույթ, կամ ոլոռի ծլած սերմեր, ԻԹԸԷի 1422-անով

բուֆեր քԷԼ5,5, օսլայի 246-անովլուծույթ, ճենապակյա 0,2Խ այետատային սանդ, ապակյաչողեր, կվարցիավավ, 50 մլ յենտրիֆուգայմանփորչանոթ,

4էյ

գարու

բարչր

օքսիդը

անցնումէ

յածրի՝ Շոշ Օ:»-ի՝թթվածնի անջատու-

մով:

ղությամբ ենթարկել յենտրիֆուգայման5000-6000

15 րոպե տնո-

պտույտ/րոպեարա-

գությամբ: Փորչանոթի վերին հեղուկ շերտը (ամիլավիպատրաստուկը) զգուշությամբ լյնել մաքուր

ն չոր

փորչանոթի մեջ, փակել ն հարկ եղած

դեպքումպահել սառնարանում: Այս աշխատանքումուսումնասիրվումէ ամիլավիարտաբջջայինազդե-

կությունըօսլայի վրա: Ամիլավա ֆերմենտըբույսերի մեջ ն

այն օսլան հիդրոլիվում

է

շատ

տարածվածէ

մինչն մալտովի: Մալտովան գլյուկուլիդավա

ֆերմենտիավդեսությամբծեղքվում

է

մինչն գլյուկոկայի,որը սերմի սաղմի

է որպես էներգետիկն կողմից Օգտագործվում

պլաստիկնյութ:

լուծույթներիլուսակլանումը, (սարքիյույանակի միավոր),2 ն լիորջնական

գործակիլը1 ժամի 1մլ ֆերմենտատիվլուծույթի համար, վերահաշվման

(3 մլ 222-անոս լուձույթը 60-ը 1 մգ օալայիվերահաշվարկմանգործակիսը

պատրաստումը: Հիմնանյութի (սուբատրատի)

Անջատված ամիլավի ակտիվությունըորոշում

են մաքուր

օսլայի

հա-

60մգ):

Ստայվածտվյալներըտեղադրել աղյուսակում (աղ.43)

լուծույթի օգնորթյամբ:Բաժանմունքներունեյող 10 մլ տուկ պատրաստած

Աղյուսակ43

երկու ւիորտանոթների մեջ լսնել3մլ02Ն

տարողությամբ մաքուր ն չոր բուֆեր (քքԼ5,5) այետատային

ն 3

մլ 296-անուօսլայի լուծույթ:

Աշխատանքիընթամքը:

Ոուսումնա-

Նութի

|

Ամա

յութը

ստուգիչ

ծավալը,մլ

Ժ

շար-

Ժումով խառնել ն տեղավորել 40"Շ ջրային բաղնիքիմեջ: Ծրբ փորտանոթ-

լալնել 0,5 մլ ֆերմենտատիվպատրաստուկն այն վգուշությամբ խառնել: Պետք է ունենալ նան ստուգիչ փորչանոթ, որտեղ առկա են

բոլոր

բաղադ-

րատոմսերը,իսկ ֆերմենտատիվպատրաստուկի փոխարենլցվում է 0,5մլ

-

Փորտանոթները կրկին տեղավորել ջրային բաղնիքի մեջ 30 րուվե տ-

նողությամբ: Այնուռետն փորչանոթներումռեակյիան դադարեպնելուհամար դրան վրա ավելացնել2 մլ 1Ն ԱԸ-ի լուծույթ

փոր»անոթի վերպնել0,5 մլ խառնուրդ ն քանչուր

ն

խառնել:Ապայուրա-

լյնել 50 մլ

տարողութ-

յուն ունեցողչափիչ փոր»չանոթի մեջ, որտեղ նախապես կիսով չափ լմրածէ ջուր,

1 մլ

0,1 Ն ՔԸԼի լուծույթ

ն 5

կաթիլ 0,322-անով յոդի լուծույթ 392 -ա-

նոյ Ա-ի լուծույթում: Փորտանոթներիպարունակությունըջրով հասնել մինչն նիշը, փակել ն խառնել:Ներկված լուծույթները սպեկտրոֆոտոմետրով դիտել 595 նմ ալիքի տակ (ֆոտոէլեկտրոկոլիմետրում կարմիր լուսա-

քամիչով) Ամիլասի ակտիվությունըհաշվել հետնյալբանաչնով ՃՃ

որտեղ /ՃՃ -ամիլավի յում 1 ժամում

Հ

ԱմխաԷՏ» աալ ոլութի վալը,մլ թյունը

չիմնանյութի

ա

ների ջերմաստիճանըհասնի բաղնիքիջերմաստիճանին,նրանցվրա ավե-

ջուր:

|

կանգվածը, ռոկի սիրվող գ Ն

Նախապատրաստած փորձանոթներիպարունակությունըթեթն

էւ-8քօ2:2 .

Էւ

ակտիվություննէ 1մգ հիդրոլիվի ենթարկվածօսլա-

1մլ ֆերմենտատիվլուծույթի հաշվով, Էւ

ն

Է, ստուգիչ

Հ

ն

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

ավելցուկըտիտրել0,1Ն կալիումի պերմանգանատով այնվածպերոքսիդի

62.

քան,մինչն վարդագույներանգիպահպանվելը1 րոպեի ընթաքում:

Կատալազիորոշումըկարտոֆիլիպալարներում (ըստ Բախի ն Օպարինի)

5ՒԷՆՕշՀՀՃԽՈՕՀ3ՒՇՏՕլ-2ԽՈՏՕԻՑՏՕլՀ5ՕշՀ8էՆՕ

Կատալվի ակտիվությունը արտահայտելծախսվածկալիումի պերման-

Բուսական բջջի կատալավի ֆիվիոլոգիական դերը շնչառության հետնանքովառաջայածջրածնի պերօքսիդի ճեղքման մեջ է, որի նակ առաջանում են

ջուր

ն

ժամա-

մոլեկուլայինթթվածին: Հետնաբար կատալա-

վայի ակտիվությամբկարելի է դատել քուսականքջջի շնչառությանինտեն-

միլիլիտրերի քանակով, որը քայքայվել է ֆերմենտիավդեսության գանատի

տակ 1 րոպեում1գ թարմ բուսականնյութի հաշվով: Ստուգիչ փորչանո-

է ծախսվում, թում տիտրմանվրա ավելի շատ կալիումի պերմանգանատ վրա: Կատալավիակտիվությունը(քայքայված քանփորջնականի ջրածնի

քանակը)որոշվում պերօքսիդի

ագար,

ՒՆՕչ -ի 0,1 Ն լուծույթ, 1022-անոյ

,-

1-չՏՕւ -ի, 0,1 Ն ՀԽՈՕ.-ի լուծույթներ, միկրոբյուրետ,քիմիականբաժակներ, 200 մլ կոնա»նփորչանոթ, կաթովիկներ:

Աշխատանքի ընթանյքը. տրորել

պալար,

հախճապակյասանդի մեջ

մոտ 30

որը

ծախսվելէ ստուգիչ տարբե-

րոպե՝ աստիճանաբարավե-

Ե-01Ն ՀԽ/ոՕ.-ի քանակնէ միլիլիտրերով,որը ծախսվելէ փորտնական տարբերակիվրա:

1-0,1Ն3ՀՃ/ոՕ.-իտիտրմանուղղումը,

Հեղուկը քամել կամ տրորած ւլանգվածըտեղափոխել

յենտրիֆուգայինփորչանոթիմեջ

ն 10-15

րոպե յենտրիֆուգել3-5 հավար

պայմաններում: պտույտ/րոպե

"

Վերպնել20 մլ քամվածք, բաժանելերկու մասի ն լյնել 200մլ ծավալ ունեյող փորտանոթներիմեջ: Դրանվից մեկի մեջ ֆերմենտի ապաակտի-

վայման նպատակով,որը ծառայում է որպես ստուգիչ, ավելասնել 5 մլ 1022-անուծծմբականթթու: Այնուհետներկու փորտանոթների վրա ավելասնել 20 մլ ջուր, 3 մլ

,

րակիտիտրմանվրա,

Վերցնել կարտոֆիլի 2գ թարմ

լացնելով50 մլ ջուր:

1լ.20-30

01Ն1Ճ/ՈՕւ-ի քանակնէմլ-ով

կվարցի մաքուր ավավի

(07-ԵՐ)-50:50

որտեղ «-կատալավիակտիվությունն է, `

հետ

ն

Հաշվարկըկատարելհետնյալ ֆորմուլայով,

Ցենտրիֆուգ, կարտոֆիլի պալարներ,կշեռք, կշռաքարեր, հախծճաթուղթ,

ստուգիչ

ների տարբերությամբ:

Նյութեր ն սարքավորումներ. պակյա սանդ, քամիչ

է

ւիորչնականնմուշներիտիտրման վրա ծախսվածկալիումի պերմանգանատի 0,1 Ն լուծույթի քանակն-

վիճակի մասին: սիվության ն ֆիզիոլոգիական

126-անուջրածնիպերօքսիդ ն

փորչանոթները20-30 րո-

50 ՒՇՕչ-իհաշվարկի գործակիցը միկրոմոլերով,

-

լուծամվվածքի ընդհանուրծավալը,մլ, անալիվիհամար վերյրած ֆերմենտատիվ լուծույթի ծավալը, մՆ

ռեակցիայիժամանակը, Յ0 ֆերմենտատիվ րոպե, -

համար վերպրածնյութի վանգվածը, ԷԼ-անալիզի գ.:

Վերջնական հաշվարկըարտահայտել1 ժամի համար:

հետո պե թողնել սենյակայինջերմաստիճանիպայմաններում: ՌԴրանիվ

անոթում, ֆերմենտիգործունեությունըդադարելու նպատակով փորտնական

ավելալնել 5 մլ 1025-անոց ծծմբականթթու:

Կատալավիկողմիվ չքայքայ-

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

63.

է

հայտնաբերումըկարտոֆիլի պալաներում Պերօքսիդազի

ունենում նան կարտոֆիլիհյութի մեջ,

որը

հիդրոքինոն ն ԷՕ.

չի պարու-

նակում:

փորչանոթներումգույների փուիոխությունը,բայատրել փորչի ն եվրակաւությունները արդյունքները գրանցելաղյուսակում (աղ.44): Նշել

Նյութեր ն

սարքավորումներ.

Կարտոֆիլի պալարներ,դանակ, քերիչ, թանվիֆ, նատնփորչանոթ,կալան, փորչանոթներ, 1 ն

ագար,

50 մլ կո-

Աղյուսակ 44

10մլ-անոյ կաթովիկներ,հիդ-

լուծույթ: լուծույթ, ջրածնի պերօքսիդի 3972-անով րոքինոնի 126-անով

Խառնուրդիկավմըվորտանոթում

Տարբերակ Աա լ

Օշխատանքիընթավքը. Պերոքսիդավֆերմենտըկատալիվիէ ենթարկումպոլիֆենոլներին մի քանի արոմատիկամինների օքսիդայումը ի հաշիվ ջրածնի պերօքսիդի

թթվածնի: Պերօքսիդավը ջրածնի պերօքսիդի

առաջացնումէ

հետ

Փորի արդյունքներիգրանկմանաղյուսակ

ն

կարտֆիւի Է

2-րդ փորչանոթ

-

փորչանոթ

՛

4-րդ փորչանոթ

-

դ

համա-

լիր (կոմպլեքս)միայություն,որի հետնանքովպերօքսիդը ակտիվանումէ

1-ին փորտանոթ

ՇՕչ -

` ՞

-

Տեռք բերում ջրածնիընդունիչի (ակվեպտորի) հատկություն:

Պերօքսիդավի հայտնաբերումըհիմնված է պոլիֆենոլների օքսիդամման վրա,

որոնք քինոնների վերածվելով առաջ

են բերում

գույնի փոփո-

խություն: ե Շ

«2 ---

ՒՕ61՛

ՇԻ---Շհ

ե

կ

ՇՀ

ՀՀՇՕԻ-Հրահագ .՛

ո

ՒՆՕ. շ

Կարտոֆիլի մաքրած պալարը մեջ: Վերլնել լվնել փորչտանոթի

Ք

օ0՛չՀԵՆՆՍ

պոլիֆենոլ ն

Շ----Ը

-Հ

Օ---ք քինոն Ս

ՇՕ

«2էչՕ

քերել, ստանալհյութ, թանվիֆովքամել 4 փորչանոթներ ն

նրանվմեջ լյնել 5-ա-

կան մլ հիդրոքինոնի126-անյլուծույթ: Այնուհետնառաջինփորչանոթի մեջ ն 1 մլ կարտոֆիլիհյութ, երկավելասնել1 մլ ջրածնիպերօքսիդի 372-անով րորդ

փորչանոթում՝1 մլ ջրածնի պերօքսիդի 3422-անով լուծույթ

րած ջուր,

իսկ երրորդում՝1 մլ

կարտոֆիլիհյութ

ն 1

ն 1

մլ

թո-

մլ թորած ջուր: Չոր-

րորդ

փորչանոթիմեջ լյնել նախօրոք1 րոպե եռացրածկարտոֆիլիհյութ

1 մլ

346-անովջրածնի պերօքսիդ: Հիդրոքինոնի օքսիդակմանդեպքում ա-

ն

ռաջանում է քինոն ն լուծույթը դառնում է մուգ գույնի: Որոշ մգասումտեղի

Հիդրոքինոնի

թուք

195-անով լուծույթ| փորտանոթում ` -

Ի Է

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

64.

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

հայտնաբերումըոլոռի սերմերում Դեհիդրոգենազների

65.

Օսպլայի հիդրոլիզը ամիլազֆերմենտով Դեհիդրոգենավներըշնչառականնյութից ջրածնի անջատումըկատա-

Օլան (ԸՀէնգՕ»)ո ամիլազ (կամ դիաստավ) ֆերմենտիասդելության

լիկող ն այն դեպի միջանկյալ միայություններըկամ վերջնական ընդունի-

տակվեր է ածվում մալտովայի ն գլյուկուլայի: Մալտովան ն գլյուկուլանՏրոմերի ն Ֆելինգի լուծույթներիհետ առաեն ջացնում դրական ռեակցիաներ:Օսլան յոդի հետ առաջանում է կապույտ գունավորում,իսկ նրա հիդրոլիվիսստամված նյութերը(դեքստրին-

ֆերմենտներեն: չին (ակյսեպտորին) փոխանցող Դեհիդրոգենավի հայտնաբերումըհիմնված է կենդանի բուսական

հյուսվածքի մեջ ջրածնի ընդունիչի (ակյեպտորի)`դինիտրոբենվոլի ուղեկսվում է գույնի փոփոխումով: մտսմանվրա, որի վերականգնումը

ները)՝կարմիր,կապտակարմիր ն այլ

Նյութեր ն սարքավորումներ.

Նյութեր ն սարքավորումներ.

Ոլոռի թրջած սերմեր, մեթիլեն կապույտ, դանակ,բաժակներ,փորտա-

Կշեռք, կշռաքարեր, ժամայույյ,ջրային բաղնիք, կաթովիկ,կյուվետ, չափիչ բաժակ,ջերմաչափ,ածիկ, օսլայի շոհ, քամիչ թուղթ, 8Հ-ի 294-անույ մեջ լուծված Էի լուծույթ,գլիցերին ն ֆելինգի լուծույթ:

նոթներ, կալան,ջրային բաղնիք,ունելիներ:

Աշխատանքիընթացքը.

Սծիկի լուծույթը պատրաստելուհամարգարու կամ տարեկանի25 ածիկըտրորել սանդիմեջ ն ավելացնել35-40«Ը տաք

Ոլոռի թրջած սերմերի մաշկը հեռացնել,շաքիլները բաժանել երկու մասի ն լսնել երկու փորտանոթների մեջ: Նրանցիյ մի մասը մահավնել2-3

նել, թողնել 30-40 րոպե ն

րոպե ջրում եռայնելով, իսկ մյուսը թողնել սովորականպայմաններում:Այնուհետն

ծույթ

ն

5անոթների մեջ: Փորտանոթներըլյնել ջրով, փակել ն դնել 25-30 "Ը

պայ-

մաններում: Որոշ Ժամանականյ փորտնական անոթում մեթիլեն կապույտը

կորցնումէ գույնը, քանի որ անաերոբպայմաններումդիհիդրոգենավները շնչառականնյութիսխլածջրածինըտալիս են մեթիլեն կապույտին,որը վերականգնմանշնորհիվ անգունանումէ: Եթե

պնենքափսեի մեջ, ապա րորդ

ամիլավֆերմենտը:

երկու փորչանոթներիմեջ էլ ավելացնելմեթիլեն կապույտի լութողնել 5-10 րոպե: Ներկվածսերմերը լվանալ ն տեղափոխել փոր-

որոշ

ջուրք

թափենք

ու

սերմերը

ժամանականցնրանքնորի կկապտեն:Երկ-

փորչանոթի մեջ եղած սերմերը միշտ կմնան կապույտ, քանի որ

ռապնելիսֆերմենտը(դեհիդրոգենավը) քայքայվում է:

ե-

գունավորումներ:

ջուր:

ապա

գ

Լուծույթըխաո-

քամել: Քամվածքըիր մեջ պարունակումէ

Աշխատանքի քնթասքը. Վերպնելերկու փորջանոթներ, դրանցմեջ լցնել 8-10 մլ օսլայի շոհ ն վրան ավելացնել1-2 մլ ածիկի ջրային մվվածքը: Փորչանոթներիվ մեկը թողնել սենյակիջերմաստիճանում, իսկ մյուսը՝ 55«Ը ջրային բաղնիքիմ եջ: ՕԿլայիհիդրոլիզըորոշելու համար պատրաստելյոդի թույլ լուծույթ (10 մլ 2-3 կաթիլյոդ) ն այն հավասար քանակությամբ լյնել մի քանի փոր»ա-

ո

ար Ս

մեջ: Օսլա

պարունակողփորջանոթներիվ, պարբերաբար, առաջիրոպեն մեկ անգամ,իսկ երկրորդից՝ 5 րոպեն մեկ անգամ կաթոցի-

կովվերպնել նմուշ ն հավասարքանակությամբ կաթելնելյոդի

լուծույթ պարունակող փորջանոթների մեջ: Օսլայի հիդրոլիվի աստիճանից կախված՝

յոդը ս

կստանա տարբեր գունավորումներ: փորչանոթներում Հիդրոլիվի

կվբնական փուլում ստապվումէ կապտամանուշակագույն, հետո մանուշա173

կագույն

ն ապա

է բալի գունավորում: Միջանկյալփուլերում ստասվում

վարդագույնն դեղին գունավորում,իսկ վերջում`անգույնկամ բայ դեղին յոդի գույննէ): (ինչպիսինփորտանոթում

ԲԱԺԻՆ

ՀԻՆԳԵՐՈՐԴ

ԲՈՒՅՍԵՐԻ

ԱՐՄԱՏԱՅԻՆ

ՍՆՆԴԱՌՈՒԹՅՈՒՆԸ

Հանքայինսննդառությանուսումնասիրությունըկարնոր է բույսերի աճի

ն

վարգայմանղեկավարման, մշակովի բույսերի արդյունավետության

տեսականհիմքն է: գործում, գործնականերկրագործության բարտրայման Գրեթե

լ

բոլոր

հայտնի տարրերը մտնում են բույսի կակմի մեջ,

դրանցիցշատերը անհրաժեշտն

բայց

չեն: Տարրը համարվում է անփոխարինելի

անհրաժեշտ,եթե այն մասնակվումէ նյութերի ն էներգիայի փոխարկման

պրուեսներին,դրա բայակայությունըբայառում է բույսի վարգասմանկանոնավորկենսականցիկլը,անբավարարությունը առաջանումէ քույսի կենսագործունեությանյուրահատուկխախտում, որը կասեցվումէ

այդ

տարրի

բավարարումով: Բույսին անհրաժեշտհանքայինտարրերը բաժանվումեն երկու խմբի՝

մակրոն միկրոտարրեր:Առաջինխմբինեն պատկանումՇ, Օ, ՒՆ ԻՍ Տ, Է, .

ԽԸր, Խ/ջ,ԻԲ, ՏՆ ԸՍ որոնյ պարունակությունը բույսի մեջ կազմում է

չոր

են 8, ԽՈ, Ըս, 2ո, Խ/10,ՇՕ, Մն քաշի 0,1 ն ավել տոկոս:Միկրոտարրերն

ալն, որոնցպարունակությունը հասնում կամ ավելի հավարերորդական

է

չնչին քանակիտ̀ոկոսիհարյուր,

պակաս մասերի: Երկաթը համարվում է

մակրոն միկրոտարրերիմիջն անցողիկտարր:

Արմատը կատարումէ հանքայինտարրերի կլանման ն նյութափոխա-

ֆունկվիա:ԷՎ,9, Տ նակման

ն այլ

տարրեր արմատներումանմիջապեսեն-

թարկվումեն նյութափոխանակային փոխարկման:

Արմատի կլանման ն նյութափոխանակման ֆունկցիանկախված է լույ-

քԷԼիս, աւ Բոմաստիճանից, պահովվածությունիվ, սննդարար լուծույթի

իոններիքանակիցն

արմատներըթթված-

վիճակից:

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 66.

Ն

ական անհրաժեշտությու-

ե իրակ բույսերի Հանքայինտարրերի նկատմամբ

ն

պայմաններում:

մխրիմի

սննդարարմիջա-

պահանջըկարելի է ուսումնասիրել արհեստական մշակաբույսեր): վայրում(ջրայինն ավավային տնակներումն է Այդ փորտերըկարելի դնել վեգետասիոն

նը

արականառա

Նյութեր ն սարքավորումներ.

լաքորատոր

առարկայակիրն ծածկողապակիներ,կաթովիկ,բյուքՄանրադիտակ, սեր, ապակյանուրբ մավանոթներ,ագար, ջուր, Լակմուսի թուղթ,

քամիչ

թուղթ,

մոխիր, թորած

ն ռեակտիվներ՝Է1ԸԴ-ի փորտանոթներ 1092-անոց,

ՒՌՆ-ի 10922-անով, ՔԵՇՆ -ի 122-անու,ԷՈՎՕ»-ի 126-անով,ՈՏՕ.-ի 196-ա-

(ՎՒՍ)չԽՇՕ.-ի

նով, ԻՃՒԹՕ: -ի 1425-անով,

122-անու,Տո(ՎՕ:)շ -ի 1Չ6-ա-

ՎոչԻԵՇս(ՎՕ))չ-ի 122-անոյԷՆՏՕ.-ի 192նոյ, ԿԼԻօ(ԸԻՑ:| -ի 125-անով, անոյ լուծույթներ: Աշխատանքիընթավքը. Բուխի հիմնականվանգվածըկավմում են 4 օրգանածինտարրեր՝ավոտը,

ջրածինըն թթվածինը,որոնք այրմանժամանականջատածխածինը,

վում են գավալին միապությունների տնով: Մնայած մասը մոխիրն է,

կավմումէ

չոր

որը

քաշի 1-1022-ը:Մոխրի քիմիականկազմը խիստ բավմավան

է: Դա կախվածէ բույսի առանչնահատկությունից ն հողիվ, որտեղ այն

ա-

6ում է:

անալիզիհիմքում ընկածէ մի Միկրոքիմիական

շարք

աղերի կողմիս

որոշակի»նի բյուրեղներիառաջալումը,որով կարելի է դատել

մոխրում այս

կամ այն տարրի առկայությանմասին: Մոխիրը իր մեջ պարունակում է

մակրուռարրեր (Ե, Տ, Հ ԸՅ, հ/ջ) ն միկրոտարրեր(Էշ, Ըս, 2ո, հ/ը, հ/Ծ, 8):

Անալիվիհամար անհրաժեշտ է ստանալծխախոտիկամ չոր տերնների մոխիր:Դրանիցպատրաստելջրային(4մլ ջրում 3սմ: մոխիր)ն 1092-անոյ աղաթթվային (3մլ ԷԼՇԼի մեջ 3սմ5մոխիր)լուծույթներ: Լուծույթները քամել ն քամուկըօգտագործելանալիվիհամար: հայտնաբերումըկատարվումէ աղաթթվային լուծույթում, Մետաղների

իսկմետալոիդներինը՝ ջրայինլուծույթում:

առարկայակիրապակու վրա: ԱԲոլոր փորչարկումները կաւտտարել պակյաբարակչողով առարկայակիրապակուվրա,իրարիվ ոչ շատ հեռու փորչարկվող հեղուկի (2-3 մմ), կաթեկսնել

ե

համապատասխան ռեակտիվի

Ռեակյիայիհետնանքովանջատվումեն գիպսի ասեղնաչն բյուրեղներ

(նկ.49):

մեկ կաթիլ: Այդ կաթիլները ապակյաբարակ »ողով աղեղնա»ն միայլնել: Ա-

պակինթեթն չորայնել սպիրտայրոսիվրա

ն

ռեակվիայիհետնանքովառա-

ջալած նյութերի բյուրեղներըդիտել մանրադիտակով: Կալիումի հայտնաբերումը Կալիումի հայտնաբերմանռեակտփվը պլատինիքլորիդի 122-անոյլու-

Նկ. 49 Կալցիումիսուչֆատի բյուրեղներըմանրադիտակի տակ

ծույթն է:

2ՀԸԽՔԵՇկ»ՀԻչԵՒՇՆ

քլոր Ռեակվիայի հետնանքով առաջավսած

նստում է

պլատինային կալիումը

դեղին գույնի համապատասխան բյուրեղներիտնով(նկ.48):

Մագնեզիումիհայտնաբերումը Մագնեւիումիհայտնաբերման համար փորչարկվողլուծույթընախչեվոքացնելմի կաթիլ ամոնիակով, ապա միամնել

նաւորիումի թթու ֆոսֆա-

տի հետ:

ԽՏԸԵՀԻՒՆՀԻՐՀԱԵՕՀԽՒԱԽԹՔՕ.2Վ2Ը1

Եկ. 48.Քլոր պլատինայինկալիումի ն

ն աստղերի Քառակուսիների չնով ստայվում մագնեվիումի աղի բյուրեղներ(նկ.50):

են

ֆոսֆորամոնիակային

ՃԱՇԻՆԿՕ:-ի

բյուրեղները մանրադիտւսկի տակ

Կալիումի

հայտնաբերման ռեակտիվ կարող

է

ծառայել նան

ՒՃԱԸ:ՆԼՕչ-ը

ՀՇԿԻԽԸԸ,ԷէնՕւ ՀՀԱԸՀԷԿՕ:ԹԻՐԲԸ1

ՀՈԸՀՆՕ:ի

բյուրեղներնունեն պրիզմայի կամ սկավառակներիտեսք: Եկ. 50

Կալցիումի հայտնաբերմանռեակտիվը ՒԵՏՕյ-ի 126-անոյլուծույթնէ:

ԸՅՇՇՀ ԷՇՏՕլ«ԸոՏՕլէ28Ը1

Ֆոսֆորաամոնիակային

մագնեզիումի աղիբյուրեղները մաճրադիտակի տակ

Կալվիումի հայտնաբերումը

Շրկաթի հայտնաբերումը

Երկաթը հայտնաբերելուհամար փորչարկվողլուծույթի վրա ավելավ-

նել 192-անոյԿԼԲՇ(ԸԻ):Է Լուծույթում երկաթի առկայությանդեպքում

ա-

ռաջանումէ բեռլինյանլազուր:

4ԲօԸԷՅ ԿԼԻօ(ԸԻՈ:ՀԷՀԼՔ6(ԸԻՍՆԵ-125Ը1

Նկ. 52 Ստրոնցիումի սուլֆատի բյուրեղներըմանրադիտակի տակ

Քյռրի հայտնաբերումը

Քլորիդների հայտնաբերմանհամար անհրաժեշտ է վերցնել մոխրի է թալիումի սուլֆատը կամ ջրային լուծույթը: Հայտնաբերմանռեակտիվն

նիտրատը:Քլորը

այդ

ռեակտիվներիվմեկի հետ ռեակվելիսնստում են

թա-

լիումի քլորիդի խաչա»նն թրաչն սն բյուրեղները(նկ.51):

2ՀԸՆՂՆՆՏՕլ-2ՈԸԼՆՔՏՕլ

Ֆոսֆորի հայտնաբերումը Ֆոսֆորի հայտնաբերման համար ամոնիումիմոլիբդատի 195-անով

լուծույթը նախօրոքպետք է խառնել 1540-անոյ ազոտականթթվի

հետ:

ՒՆԻՕՀ12ԹՌկ)չԽՕՕՀ211ՎՕ-(ՎՒՆ):8Օ.12Խ6Օ:Է

Հ12ՒԷՆՕ21ԻՌԿԻԱՎԾ

դեղնականաչավուն գույնի ֆոսֆորամոլիբդենաթթվային ամոնիակինստվածք,այն աամտիճանաբար ընդունումէ լալ արտահայտված կանաչգույն (նկ.53): Ստասվումէ

Նե. 51 Թալիումիթյորխդի բյուրեղները մանրադիտակի տակ

Օծմբիհայտնաբերումը Ծծմբի հայտնաբերմանռեակտիվներնեն ստրոնցիումինիտրատըն քայախաթթվականկապարը-(ԸՒԵԸՕՕ)չԲԵ

Նձ. 53 Ֆուֆորամոլիբդենաթթվային ամոնխակըի բյուրեղները մանրադիտակի տակ

ՒԱչջՕգՀՏոՈՎՕ.)շ ՏՏՕլՀ2ԻԹՎՕ Հ

Նատրիումի սուլֆատի

ն

ստրոնվիումինիտրատի փոխներգործությունիվ

գոյանում են ստրոնցիումիսուլֆատի մանը, կլոր բյուրեղներ(նկ. 52):

Երկրորդ ռեակտիվի կիրառման դեպքում առաջանում են կապարի սուլֆատի ասեղնաչն ն աստղաջչնմանը բյուրեղները:

Ֆոսֆորական թթվի աղերի լուծույթները սնդիկի նիտրատի հետ

ՕՏԱԾշառաջանում են սնդիկիֆոսֆատիՌ19:56Օ:)վարդակիկամ

փնջիտնունեցողբյուրեղներինստվածք: նեղների

ա-

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

Բանկաներըծածկել փայտիսկամ ստվարաթղթիսպատրաստ(նկ.54): որոնք պետք է ունենան երեք անցք: Կենտրոնական վածկափարիչներով,

67.

ներ

փորձերիմեթոդիկա: Ջրային մշակաբույսերի ն խառնուրդում սննդարար աճեցում լրիվ Բույսերի պայմաններում բացառման պայ առանձին ի տարրերի րրերիբաց բո

դնե անցքի յքի մեջմեջդնել

մար),իսկ երրորդ անյքի մեջ` փայտյա 5ող (բույսնամրապնելուհամար):

պարաֆի

է իջելնել իջելնել հե հեղուկ նի ոօ , հետո անհրաժեշտ Խանո ատրաստելույ ն մեջ, որպեսվիամբողջ մակերեսըծածկվի պարաֆինով չթրջվի: Բանկան

է կրում է ջրային մշակաբույսեր անունը: Այս մեթոդով ուսումնասիրվում բույսի աճի, խթանիչների,մակրո ն միկրո տարրերի, քՒԼի ազդեսությունը

բե տվութ. յանեվ զրա: վ բերքա

մանն

իոններիանտոգոնիվմին Նյութեր

ն

այլ

Փորչեր Փոր տեր են դր

են

հարմերիվերաբերյալ:

ում ջրա ին ռեժիմի դրվում

րայ

ներկել արտաքինիս

կամ վեգետավիոն անոթներըկարելի մար: Ներկերի փոխարենբանկաները

տարողությանչափանոթ, չափիչ փորտանոթ,Պետրիի թասիկներ, կշեռք, սալօջախ,դանակ,մկրատ,ունելի, քանոն, սպիկշռաքարեր, էլեկտրական

)

ծածկել սն ւ

Աղյուսակ 45 Լրիվ խառնուրդ

ՒՈՒՆՇՔՕ,.,

աղեր

'

օգտագործել1-6

լ

|ա

ՇՈԱԺԾ)» |

Աշխատանքիընթացքը. է

սպիտակթղթի կրկնակիշերտով: Որպես սննդարարխառ-

տարրեր՝ բոր ն մանգան(աղ.45):

ՒԷնՑՕ.,ԽՈՏՕ., ԲօչԸԼ,, ինդիկատոր,լակմուսի կապույտթուղթ:

Փորի համար կարելի

ն

նուրդ կարելի է օգտագործելԿնոպի լուծույթը, նրան ավելացնելովմիկրո-

ապակյախողովակներ,ռեակ-

տիվներ՝

ԸՃՎՕ)).,Խ(ջ5Օ,.,Թ-ՆՇՔՕ,,ՀԸՆԸՅՏՕյ, ՒՇ,

շերտը չորանալու հետո բանկան

ներկել սպիտակարծնով(էմալով)՝ավելորդ տաքայումիվխուսափելուհաէ

պարաֆին,քամիչ թուղթ,

այդ

`

սարքավորումներ.

լաք,

ներկով, որպեսպի բույսի արմատների համար

սն

ստեղծվենմութ պայմաններ:Ներկի

,

Սերմեր, ջրայինմշակաբույսեիհամար նախատեսվածանոթներ, 1լ-

տակ ներկ, սն

հա-

ւ

Բույսերի աճեսումը ջրում լուծված հանքային աղերի խառնուրդում

արգայմա կարգաց

երկ երկրորդիմե մեջապակյախողովակ (օդ փչելու

բույսը,

տարողությանբանկա-

.

ի

|

.2ԷեՕ|

0,25

Բորը լուծույթ

ազդող 0,5մգ

«որ

.

է

Ն03

|

Կրա

|

ՇԱԳ:

0,25

.

0,25

| |

«ո

|ոտ

Շո(ՎԾ»,

.

1,00

0,25

մտյվում ՒՆԵՕ»-ի կամ ՒԻԹշթ«Օշ-իտնով`1 լիտրին

նյութերիհաշվով, իսկ մանգանըԽ/ոՏՕ.-ի 5նու 0,4 մգ

1 լիտ-

րի հաշվով:

Նկ. 34. Ջրային կուլտուրաների բանկան համարօգտագործվող բույսուվ

րում:

Սննդային խառնուրդներիմեծ մասի քՒԷԼ-ը ընկած է4,5-6,0 սահմաննեթԷԼը 4,0 ն յածր լինելու դեպքում վնասվում են բույսի արմատները,

թուլանումէ աճը ն առանչինտարրերիկլանումը:ՔՒԷի վերին սահմանը,ո183

րի ժամանակբույսերը կարող են տուժել, հավասար է 9,0-ի:

ՔՒԼի տատան-

մար լուծույթիօպտիմալքՒԼը գտնվումէ5,5-7,8-ի սահմաններում:

17216գ

Փորի համար անհրաժեշտ է Կնոպի լրիվ սննդարար խառնուրդ ն

չ

խառնուրդ առան ԱՀ-ի,Ե-ի ն Տ-ի: Խառնուրդում օգտագործելնան 1-2 կաթիլ ԻՇչԸկ-ի5 Չ6-անոյլուծույթ:

,

ապա

հ/ջտՕյ-ը

ն

մյուս աղերը, իսկ վերջում

աղը

մանակավելայնել

ապակյաՏողով խառնել, իսկ քոլոր աղերը ավե-

ն

ջուր

ավելալնելուց հետո անհրաժեշտ է միաժա-

746գ

գտնվում է ՇՅ(ՎՕ»շ

աղի 5նով: Ավուռըլուծույթից բավառելու ժամանակՒՕչ անիոնիհետ կապ-

ված

Ը։2-կատիոնըպետք է լուծույթում պահպանվիանփուիոխքանակութ-

յանը: Եթե Ը(ՎՕ.)չ

աղը

փոխարինվումէ ԸռՏՕ::2ՒԵՕ աղով, ապա հաշ-

վարկը կատարվումէ հետնյալ կերպ. առաջին հերթին որոշվում

ԸՅ(ՎՕ.)շ-ի մեջ ԸՅ-ի քանակը:1գ մոլ Ը«(ՎՕ)շ-ի 164,1գ) կում է 40,08 գ ԸՋ, իսկ 1գ Շո(ՎՕյշ-ը պարունակումէ

164,1

«

ԳՐ

-

40,08 Ս8գ

1-40,08 -

:

որտեղի,

Դրանիսհետո որոշվում

է

«-

«գ

աղը

է 1 գ

պարունա-

ԸՋ:

-024գԸՇ2

ԸՅՏՕ.-ի այն քանակը,որը պետք է ւովնել

լուծույթ, որպեսվի պահպանվի ՇՅ-ի այն քանակը,որը պարունակումէ 1գ

Շո(Օ))շ-ը:

391գ

-

«գ(ԹՀԸ9- 007գ0Գ

մարժեք քանակությամբայնպիսիադերի նով, որոնք չի պարունակումբաավոտը

«գ

-

աղի մեջ գտնվողմյուս տարրերը անհրաժեշտ է լուծույթում պահպանելհա-

օրինակ, Կնոպի լուծույթում

վերլնել 1,03գ մերմնել

39,1գ 136.2 0,25գ

լու-

ծույթով: Սննդարարլուծույթից այս կամ այն տարրը բայառելիս, նրա հետ

կառվող տարրը.

է

ԱԱգ - ոմ

համապիտանի(ունիվերսալ)ինդիկատորիմիջոյով որոշել լուծույթի թույլ

որտեղի

Ը85Օ1-28 0,

ոււ/ է

լասնելուվհետո լուծույթը հասցնելվերջնականծավալի: Աաղերը լուծելու

ԻՇՕՒԼի կամ Էի կարգավորվում ՔՒԼ-ը:թէ1Լ-ը է 5-1022--անոյ

,

-

216-024

5103գ

յ 0»

արունակումէ

որը

ծ

ա

ա-

Ֆոսֆորի բացառմանժամանակՀՒՇԵՕ.-ը փոխարինվում է ԿՇԼով:

|

հետո

-

1,03գ

ԸՅՏՕյլ-2Է1Օ,

ո պարունակում բացառված Է է ղի 1գ-ի մեջ եղած ԸՔ-ի համարժեքքանակ: ետք նը պետք

-

երկաթը: Յուրաքանչյուր

4008գ

-

Հետնաբար, 1գ ԸՇՇ(ՎՕ))շ-ը լուծույթիցբակառելուդեպքում փոխարե-

Աղերը լուծելիս, որպեսվի նստվածքչառաջանա, առաջինըանհրա-

Շռ(ՎՕ)7-ը

ԸՇռՏՕ.:2ԷՆՕ

աղում:

հանուր խտությունըլինի մոտ 2000 մգ/լ կամ 0,296:

է

պարունակումէ 40,08գ ԸՃ,

աղը

իսկլուծույթիհամար անհրաժեշտ0,24 գ ՇՅ-ը գտնվում է «գ

է, որ սննդարարլուծույթում մակրոտարրերիընդՆպատակահարմար

ժեշտ լուծել

ԸռՏՕլ-2ՒՆՕ(172,16գ)

1 գրամ մոլ

ման սահմանը տարբեր բույսերի համար տարբեր է: Բույսերի մեծ մասի հա-

ՀԸԼ

հետնյալ կերպ:

351-025.0,07Գ

որտեղից

որտեղից

136.2

74,6-0,07

»0,13գ

Հետնաբար,0,25գ ՃՀԷԼՔՕ-իփոխարեն անհրաժեշտէ վերլնել 0,13 գ

Կալիումի բայառման ժամանկ

ՀՒՆԵՕ,-ք

Օով, խսկ1ՀԸԼլ՝ԻԱՇԼով

ԻնՒԵԲՕ.-ԷՆ

փոխարինվում

Հաշվարկ.

136,2գ(ԳԵԵՕ.) -31,04գ5 025գ-

ԻԱՒՆՔՕ,գ

138,07 «

-

-

«գ

որ որտեղիկ,

Հ

որտեղի

.-

թ

ՅՆ04գ 0,057գ

`

3104-025

Ր

-

0,

13807005

ՄԸ ՏՏ:

է

գ

0,25Գ

Հետնաբար, 1լ լուծույթի համար անհրաժեշտ է վերյնել 0,25գ

ուլՀԻՕ.-ԷՆՕ

Հաջորդհաշվարկը,

746գ(«ՇԽ0,125գ

գ-

` 585գ(ՎՇԽԵ

-

"

գ (Ը)

3546գ(Ը) «գ

գ

գ

Ճ-

-009գ

35.46-0,125

585.006

որտեղիմ Ն 264. -006Գ որտեղիկ լ

է

Հետնաբար, 0,25 ՀԸ-ի փոխարեն անհրաժեշտվերցնել 0,09գ ԻՎ«ՇԷ

լուծույթները պատրաստվում են

է օգտվել նախապես ժամանակ նպատակահարմար Ախ աշխատանքի

խիտ լուծույթներից:Այդ "պատրաստված այնպես, որ լուծույթի յուրաքանչյուր10 մլ-ը պարունակիայնքանաղ, որքան

-

101լ-ում

1000 մլ-ում,

»100գ

ինչ

է 1չ լուծույթի համար: Օրինակ, 1լ սննդային խառնուրդի նախատեսված

11000

պարունակի1գ

պատրաստմանհամար անհրաժեշտէ վերսնել 1գ ՇոԱՎՕչ)շչ,իսկ

-« .-

1գ նյութը պարունակվումԷ

խտություն պետք է ունենա լուծույթը, որպեսզի նրա 10-ը աղ:

որտեղից

ուծու

Աղյուսակ 46

Հետնաբար, մեկ լիտրում անհրաժեշտէ լուծել 100գ Շճ(ՎՕչ)շ, որի

101լ-ըկպարունակի1գ նյութ:

Կնոպիխառնուրդիհամար անհրաժեշտաղերի քանակը

Լուծույթները պահել մութ տեղ մար յուրաքանչուրիցվերյնել 10մլ խառնուրդիծավալըհասնել 1 լիտր

Առանտինտարրերի նշանակ

ջրային մշակաբույսերի փորտերը

Ջրային մշակաբույս

Ընտրել նախապես աճեցրածհա

(աղ.47)

:

3 տերններունեցողծիլեր) ն բամբա

բուխ,

իսկ 10-15 օրիվ

հետ

անոթներիանսքերիմեջ: Սկվբնա դնել 3-5

օր 5

յուրաքանչուր թողնելու անոթի մեջ

վակովկամ ռետինե տանչի օգնութ

նովապահովելուհամար ամեն

է

կլանվածջրի փոխարենավելացնե Փորտի ընթացքումհաճախ հարկ

փոխելու ժամանակ բուխը խսանի

պետքէ լավ լվանալ, մաքրել ջրիմ

ուր լցված բանկայիմեջ: Օգտագոր լյնել նոր լուծույթ ն բույսը կրկին տ քումյուրաքանչյուր 10 օրը մեկ անգ ներ զաղ.48),չափել վերգետնյավա

փուփրխությունը, գրառումներըկատ գույնի փոփոխությանվերաբերյալ:

Աղյուսյակ 48

Ցողունի

Տարբերակ

բարջրությունըն

Ցողունի բար»րությունըտարբեր ժամկետներում, սմ 10/04 | 20704 տնկման

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 68.

ածը (սմ)

ժամանակ

Աճը, սմ 10/04

|

20704

Միկրոտարըերի նշանակությունը բույսի կյանքում

Ալ

|

նշումներ

Նյութեր ն սարքավորումներ,

|

յերի համար, վուշի, կանեփիկամ բակլայի շակարո Շ«(ՀՕ))., ԿՃՒԵՔՕ,, սերմեր,ռեակտիվներ 6շԸԼ, ՒԼԲՕ,., նե ջրայի նմ Անոթներ

Փորտի վերջնական անդյունքները գրանյել հետնյալ աղյուսակում

(աղ.49)

որած 5 ջուր, ջուր, ԽԸ5Օ.թորած

Աղյուսակ 49

Փորչի արդյունքները ք

ԽՏ

Յ

Բ.

Ք

5. -Ճ`

"8: 5

.` թ

Արմատ

Բ |Բբ

ՐՋ Տ

Կ

Ջ Օատ

Հ|88|»

Օ5» յա

Յ

Վերգետնյա վանգվա

-

:

տ

|թ

Ք..շ Յ Ժ|

|3 |Ք"|ք

Բ.

Տ

|Ք

|.

Բ

1-15

ա

| ԶՄ | հարաբերու Բ.8Տ

3Ժ

Յ.Ջ| Յ

թյւսը

ստորգետնյա վանգվածին

համար,

,

այս

աշխատանքներիհամար կարելի

օգտագործելնան Պրյանիշնիկովի, Բելոուսովի

ն

մ

Է

ԽԸՐ5ՏՕ.,

պարաֆին: պար ին

ըստ

սմ

մեծություն ունեյող ծլած սերմերը տեղավորել անոթներիմեջ,

հետնյալ տարբերակների (աղ. 51)

։

Աղյուսակ 51

Տարբերակ Անհրաժեշտությանդեպքում

կանե

Աշխատանքի ընթալյքը.

Աաաա վա

'

Է

ւյսերի

Անոթներիթիվը

է

2ինյա»չեի առաջարկած

սննդայինխառնուրդները(աղ.50) Աղյուսակ 50

լ

Սննդայինխառնուրդները

Բորըտալ բորաթթվի ԷՐ8Օ2), իսկ մանգանըՖ/ոՏՕ-ի տնով:

Սննդարարլուծույթներըփոխել բույսերի վարգավմանավելի երիտահասակում, շաբաթը մեկ անգամ:

սարդ

յին

Բույսերիխնամքըն դիտարկումներըկատարելայնպես,ինչպես ջրա-

մշակաբույսերի Ժամանակ:Ամփոփելփորտիտվյալները ն

վրա կատարել

համապատասխան եվրակակություն:

Աժմ լայն տարածումստավածբույսերի անհող մշակման (հիդրոպոնի-

կա) ժամանակորպես հիմնանյութ հողին փոխարինումեն տարբերտեսակի լպանյութեր(խճաքար, ավակ ն այլն):

այդ

հիման

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

69.

Արմատայինհամակարգիծավալիորոշումը Նյութեր

ն

սարքավորումներ.

'

Բույսեր, արմատների ծավալը որոշելու

ծավալաչափ),կալան, եռացրածջուր,

սարք

(Սաբինինի-Կոլոսովի

բյուրետկա, բամբակ, քամիչ

պետք է

ավելացնելակնքան ժամանակ,մինչն կաթոսւիկում մեվբաղելնի այդ դրությունը Ջրի (1): այդ քանակը հաշվարկի նիսւկը մեջ ապա

ջուր

չունենալ:Արմատներիծավալըորոշել ջրի այն քանակով,որն անհնկատի է բյուրետկայիյավելայնել գլանի մեջ, որպեսպիկաթովիկիմենիսրաժեշտ

կում առաջանանույնպիսիշարժում, ինչպիսին արմատներըընկղմելիս: Գրել ավելացրածջրի քանակը,որը հավասարէ հետավոտվող արմատների

թուղթ,

մկրատ, թել:

ծավալին:

Փորչի արդյունքները գրանցելաղյուսակում (աղ. 52): Աշխատանքիընթացքը.

Ծավալաչափըբաղկացածէ ապակյա գլանից,որի հատակըկաուչուկե

Փորի տվյալներիգրանյման աղյուսակ

խողովակով միամած է 0,01մլ բաժանումներունեյող կաթոյսիկի հետ

(նկ.55): Գլանի մեջ լսվում

է

այնքան ջուր,

որը

բավական է արմատները

ընկղմելու համար: Կաթովյիկըհարմարասնելայնպիսի բարչրության վրա, որպեսվի ջրի մենիսկը լինի դեպի կաուչուկե խողովակըուղղված բաժանումների եվրին: Որոշումների համար սկվբում նշել կաթուիկում ելակետա

'

:

-

օ/3

Հ

Հաշվարկը

-

1.

ր

-

-: Հաք ԾԹ

Լուղակյա գլուն, 2-կաթոցիկ, 3-ապակյա խողովակ, 4-կառուչուկե խողովակ,5- կալան, 6-բյուրնտկա

ն

նշել

մենիսկի երկրորդ վիճակը (2): Այդ դեպքում ջրի մակարդակը գլանում բարջրանումէ

ն

կաթոյիկի մենիսկըտեղաշարժվումէ: Այնուհետն արմատ-

ները հանել ջրիս ն եթե ջրի մակարդակըկածր է ելակետային դրությունից,

ՀԱՅ»

888 Ց

|188835|:3 8|5

Նկ. 55 Արմատայինհամակարգի ծավալիորոշմանսարք (ՍաբինինիԿռլոսովիծավալաչավիը)

յին դրությունը (1), արմատներըտեղավորել ջրով լսված գլանի մեջ

ըստ

կաթոմիկի 5.

Յ ՅՑ.

Աղյուսակ52

ե

70.

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

է է տակինչ չափով թթվեկվել, օգտվում ենք այն փորջիվ,որ դրված թորած նախապեսորոշված է: Բույսը թորած ջրի մեջ պահելու ջրիմեջ, որի քէ1-ը

Լուծույթի քԷԼի փոփոխությանորոշումը խառնուրդից սննդարար կախված Ինկ ն ԽՕ, իոններիկլանմանհետ

հետո

կրկինորոշել քԷՒԼըն

դրա

հիման վրա կատարել փորչի ուղղում:

գրանվելաղյուսակում(աղ.53): Արդյունքները «

Նյութեր ն սարքավորումներ. Զարգույած արմատայինհամակարգ ունեցողբույսեր, ԻՌՆ)շՏՕւ -ի

ն

ԻՐԱՒԻՎ(Օ»-ի

լուծույթներ, կաթուիկներ, ճենապակյաթասեր, համապիտանի

ՔՒԼ-իգրանյմանաղյուսակ Տարբերակ

ինդիկատոր: Աշխատանքի ընթավքը,

Ծլեսնել սովորականսոխի 3 սոխուկներ մինչն լավ վարգայածարմատայինհամակարգիառաջայումը:Բույսերի մեկը տեղավորել 1 մլ-ում 0,01 -ի լուծույթում, մյուսը՝ 1 մլ-ում 0,01 մգ մգ ՒՌկ պարունակող(ՎՒնՆ)շչՏՕւ

պարունակողԻՎՒՎՕ.-իլուծույթում, իսկ 3-րդը՝ թորածջրի մեջ:

Օյ

(ՎՒՆ)չՏՕւ

-ը

ֆիվիոլոգիապեսթթու

աղ

է, իսկ ԻԻՕ.-ը

պես հիմնային: Հետնաբար, բույսը ն)շ5Օ. Կ տո

ֆիզիոլոգիա-

-ի լուծույթում պահելուց հե-

վերջինիս ռեակվիան,ՏՕ իոնների համեմատությամբ ԻՌԼ, իոնների

մեծ քանակությանկլանման շնորհիվ, փոխվում է դեպի թթվություն: Իսկ

բույսերը ԻՇԻՕ»-ի մեջ պահելուցհետո լուծույթի ռեակցիանփոխվում է դեպի հիմնային,քանի որ բույսի կողմիցՎՕ» իոններըկլանվում են ավելի մեծ

չափով, քան ԻՎՃ-իկատիոնները:

Լուծույթի ռեակյիայի փոփոխությունըորոշելու համար անհրաժեշտէ նախապեսիմանալ ելակետայինթէ1-ըն նրա այն մեծությունը, որը ստամվել է բույսը

լուծույթի մեջ 2-3 ժամ պահելուցհետո:

ՔԷԼ-ըորոշել համապիտանիինդիկատորիօգնությամբ կամ քՒԼմետրով: Երբեմն ԻԱՒԻՎՕ-ի լուծույթում քՒԼի փոփոխությունըդեպի հիմնային

չի նկատվում:Դա կարող է տեղի ունենալ սոխի արմատներիկողմից թույլ օրգանական թթուների արտավատմանպատճառով: Որպեսվի իմանանք, թե լուծույթը արմատների կողմից անջատված թթուների աղվդեւլության

Աղյոաակ 53

71.

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

Աղյուսակ54 Բույսերի աճը՝կախվածսննդայինխառնուրդիկավմիս

Իոններիանտագոնիզմը

Լուծույթ

մ

Բույսերը հողում կամ արհեստկանպայմաններում աճեցնելուհամար

սմ

անհրաժեշտ է այնպիսիհավասարակշռվածլուծույթ, որտեղ անհրաժեշտ բոլոր

տարրերը լինեն որոշակի քանակականփոխհարաբերությանմեջ: Ա-

ռանչին աղերը բջջի վրա թողնում են թունավոր ավդեվություն,իսկ խառնուրդում

այդ

աղերի փոխհարաբերությունըթուլացնում կամ վերանում

է

նրանվթունավոր ասդեսությունը,որն ընդունվածէ անվանելիոնների անտագոնիվմ: Խառնուրդում իոնների միջն տեղի

է ունենում

մրպակյոծթյուն

մեմբրանի վրա ադսորբյիայի, փոխադրիչների, ֆերմենտների ակտիվ մակենտրոնների պլաւլմայի վրա ունելած ավդեյության (կիտոպլազմայի ,

ծույիկություն

ն

համար թափանվելիություն) ն այլն:

Հ

Է

ԸՅՇԵ

Ւ

|

100Հ50-50

Առաջիներեք տարբերակներում արմատները չեն աճում, 4-րդ տարբերակումնկատվումէ թույլ ած, իսկ 5-րդ տարբերակիբույսերի արմատները աճում են բավարարչափով:

Նույն սկվբունքովփորջեր կարելի է դնել նան տարբերաղերի իոնների անտագոնիվմիվերաբերյալ:

Նյութեր ն սարքավորումներ. Բաժակներ,թանվիֆ, պարաֆին,յորենի 10 օրական ծլեվրածսերմեր, թորած ջուր, թել

ն

0,12 ն «ՇԼի,

ՀոՇԼի

ն

ԸՇռՇե-իլուծույթներ: 0,12 նոր-

մալանով լուծույթներըպատրաստելուհամար անհրաժեշտէ վերցնել աղերը

հետնյալ քանակություններով.ՀՇԷՑ,21

գ,

ՀոՇԷ4Ճ87

գ,

ՇոՇՆ-4,61գ

1լիտր ջրում: Աշխատանքիընթայյթը.

Ցորենի ծլեյվրածսերմերն աճեսնելմաքուր աղերի լուծույթում ն նրանց խառնուրդում: Լուծույթներով լսված քիմիական բաժակներըծածկել րաֆինով թրջած թանվիֆով. դրանյ վրա փոքրիկ անցքեր անել

ն

պա-

այնտեղ

տեղավորել ծլած սերմերը: Տարբերակներըն աղերի քանակականփոխհարաբերությունըբերվում է աղյուսակում (աղ. 54):

Տնկումիվ առաջ չափել ծիլերի վերգետնյա մասի րությունը

ն

մի քանի օրից

հետո

ն

արմատներիերկա-

կատարել ֆենոլոգիականդիտարկումներ:

Փոր»ի ընթաքում լուծույթներում ապահովել օդափոխությունը:

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

72. ը որոշումը Մ ոխրիպարունակության ը մ

Մոխրիպարունակությունը բուխի տարբեր օրգաններում

բույսի տարբերօրգաններում Բուսականհյուսվածքը այրելու

հետո մնում է

Բույս

մոխիրը,որը պարունա-

քաշըգ

դատարկ |հալքանոթը| անալիտիկ րենոաոթի հալքանոթ| նմուշով նմուշ |

կում է մոխրայինտարրեր: Մոխրայինտարրերըտարբերբույսերի մեջ, ինչպես նան նույն բույսի տարբերօրգաններում,տարբեր են: Մոխրի պարունաբույսի վարգայմանշրջանիվ, կությունը կախվածէ հողային պայմաններիվ,

Հանքային տարրերն ավելի ֆիվիոլոգիականառանչնահատկությունից: շատ են

կենդանիհյուսվածքում:

Նյութեր ն սարքավորումներ. Որնէ բույսի բնափայտ (օդաչորվիճակում), տերններ,սերմեր, հալքա-

նոթներ (տիգելներ), թրծատուփի (մուֆելի) վառարան, բռնիչ, կալան, սանղ, կշեռք, կշռաքարեր,խոնավավերծիչ(էքսիկատոր):

Աշխատանքիընթասքը. թվով հալքանոթներ նոիգելներ),թրծաՎերցնել համապատասխան

տուփիվառարանում 1-2 ժամ շիկայնել, խոնավավերծիչումսառելնել, համարակալել ն կշռել: Այնուհետնլաբորատոր նմուշից2-3 ների մեջ

ն

գ

լցնել հալքանոթ-

կշռել: Դրանք նմուշով տեղավորել թրծատուփիվառարանում,

աստիճանաբար տաքացնել,ապա 2-3

ժամ

շիկավնելումհետո խոնավավեր-

ծիչում սառեպնելն կշռել: Փորտիհամար վերցրածնմուշի կշիռը իմանալու համար նմուշով հալքանոթիսկվբնականքաշից հանել դատարկհալքանո-

թի

քաշը,

իսկ շիկասնելույհետո մոխիր պարունակողհալքանոթի ն

դա-

տարկ հալքանոթիկշիռներիտարբերությամբկստանաքմոխրիքանակը:

Փորտըկատարել բույսի տարբեր օրգանների համար

ն համեմատել

նրանվում մոխրի պարունակությունը: Այն արտահայտելտոկոսներով:Փոր5ի տվյալները գրանվելնո. 55 աղյուսակում:

Աղյուսակ55

մոխիր

Մոխիրը

Ֆ-ով

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

73.

անոթի (5), սառնարանիյ (4)

Ընդհանուրազոտի պարունակությանորոշումըբույսի տարբերօրգաններումըստ Կյելդալի միկրոմեթողի

այլ

րած է մինչն անոթի հատակըհասնող երկար խողովակ:Փորչանոթիմեջ

ծծմբականթթվով թթվեւրած ջուր: Անոթի ջուրը հավասարաչափ եռալու համար նրա մեջ տեղավորելմի քանի կտոր պեմվա: Գոլորշիներ աէ ռաջալնողկոլբանմիացրած անոթին(2), որը ծառայումէ ամիակը

լվում

5նով: միավությունների

նյութը խիտ ծծմբականթթվի մեջ եռապնելուլյ (թավ Ուսումնասիրվող

մոխրալում)հետո օրգանականմիասություններիավուը

անջատվումէ

մոնիակի»նով,

ն

միանում

է

ծծմբականթթվի

հետ

ա-

առաջանում է

ծծմբաթթվական ամոնիում (ՎԷն)չՏՕ:: Վերջինիցամոնիակըկարելի է

ար-

տամղել՝ վրան ուժեղ հիմքով ազդելով: Արտամղվածամոնիակը կրկին կապվում է ծծմբականթթվի հետ

ելնելով թթվի չեվոքայման համար

ն

ծախսվածհիմքի քանակից,կարելի

է

է

թորե-

լուց հետո

Անալիվը հիմնված է հետնյալ սկզբունքիվրա:

որը

մշակած հեղուկն ընդունողանոթի (2): Գո-

լորշիներառաջացնողփորտանոթը փակվում է խյանով, որին հարմարեվ-

նյութերը բուսականօրգանիվմումհանդես են գալիս սպիԱվոտային տակուցների, պեպտիդների,պոլիպեպտիդների, ամինաթթուների,նուկլեի-

նաթթուների,ԱԵՖ-ի ն

ն

հաշվել ավոտի քանակը:Պրովեսին

..

թթվեցրածհեղուկն ավտոմատ դատարկելուհամար:Այդ անոթը է միայած սարքի հիմնականմասի՝այն անոթի հետ (5), որի միջով մինչն հատակն անցնում է ծայրում կորայած խողովակ: Այդ խողովակիվերին

է

ն

(3) որի ծորակովլմվում հետավոտվող լուծույթը հիմ(5) կաթիլաորսիչունեյող դեֆլեկտորիմիջոյով միայած է սառ-

մասն ունի ձագար

քը:Անոթը

Աշխատանքի ժամանակսառնարանիելքի խողովակիծայրը նարանի հետ:

Խո Խեոա որանոթի

մեջ:

լինի ձծմբականթթվի տիտրման լուծույթ պարունակող

մասնակցումեն կատալիվատորներ՝ ջրածնիպերօքսիդ կամ ծծմբաթթվական պղնչին Հ-ՏՕ. (կամՒԷչՏՕ,)-ի 1:3 հարաբերությամբխառնուրդ: ն սարքավորումներ, Նյութեր

Կյելդալիմիկրոսարք, անալիտիկկշեռք, Կյելդալի փորտանոթ(150250

մլ), էլեկտրական 50 մլ սալօջախ,բյուքսեր, կոնատնփորտանոթներ

Նե. 56 Կլեյդալիմեթոդով

թորման Լկոանի

սարք

տա-

5 ն 10 մ, հախճապակյասանդեր, 50 մլ րողությամբ(4 հատ), կաթոցվիկներ

տարողությամբչափիչ փոր»անոթ,խիտ ծծմբականթթու,

ՒշջՕ.,

շ

ՇստՕ., ճշՏՕ.,

մշակված հեղուկի մաթ»

ջրածնիպերօքսիդ,ՀՇՕՒԼի 3322- անով,ծծեմբական թթվի 0,01 Ն,

ՒԲՕՒԼի 0,01 Ն լուծույթներ, մեթիլկապույտն մեթիլ կարմիրինդիկատորներ (100 մլ 0,192- անույմեթիլ կարմիրիսպիրտայինլուծույթին ավելասնել 25 մլ 012- անովմեթիլ կապույտիսպիրտայինլուծույթ), բուսականնյութ:

նիան բրմաաակարա

Աշխատանքի ընթասյքը. Անալիվիհամարհետավոտվողնյութի վանգվածըմանրայնել,

սանդիմեջ, կշռել անալիտիկկշեռքով 0,1-0,2գ

տրորել

ն

տեղավորել100-250 մգ

-

ծավալ ունեցողԿյելդալի փորջանոթի(նկ. 57) մեջ (այնպես, որ

Սարքինկարագիրը.

Ամոնիակի թորումը կատարվում է Կյելդալի սարքում (նկ. 56),

որը

կավմված է գոլորշիներ առաջացնողփորչանոթիկվ (1), ամոնիակըթորելու

փորչանոթի Պատերինչկպչի), ավելացնել 10-20 մլ (տես կշ. 184) խիտ ձծմբական թթու, կատալիվատորներ (ջրածնիպերօքսիդ կամ ՇստՕյ -ի ն Հ-ՏՕ. -

1:3

հարաբերությամբ խառնուրդ)ն թողնել 1 օր: Դրանիցհետո լիորտանոթի

ն քարշիչ պահարանումդնել այրման: բերանըծածկել փոքրիկտագարով է պերօքսիդ: Այդ պրոյեսում 2-3 անգամ անհրաժեշտ ավելաւնելջրածնի

Սկվբում այրումը կատարել թույլ,

ապա

ԱռաջավածՇՕ,-ը, ՏՕշ-ը ն է

թթվի ծծմբական

է լուծույթի լրիվ թափանյիկդառնալը,որի համար պահանջվում

մոտ

`

սնդում են, իսկ ամոնիակըկապվում

հետ.

ուժեղասնել:Նյութը այրել մինչն

ջուրը

ՎԷԼՀ

ԷՏՕլ

՞

ԷԼ)չՏ5Օլ ԹԿ

Ավոտ չպարունակողօրգանականնյութերը ծծմբականթթվի ներկա-

նույնպեսքայքայվումեն ածխաթթուգավի ն յությամբ

ժամ:

ջրի:

Ամոնիումիթորումը 15-20 րոպե: Դրա համար Թորումիվ առաջ Կյելդալի սարքը տաքապնել

միայնել էլեկտրականսալօջախըն գոլորշիներգոյացնողփորչանոթիջուրը

եռավնել:Կյելդալի փորչանոթում գտնվողայրածնյութը տեղափոխել50 մլ 3-4 տարողությունունեյող չափիչ անոթի մեջ: Կյելդալի փորտանոթը գամ ողողել թորած ջրով

ն

ան-

լյնել չափիչ անոթի մեջ: Ապա լուծույթը հասմ-

նել մինչն նիշը, միակելխսանով,լավ խառնելն պահել անալիվիհամար: Այնուհետն

Նկ. 57 Այրմանփորձանոթ

Ստուգիչ տարբերակիհամար Կյելդալի

փորչանոթի

մեջ այրմանհա-

:

Չ բյուքսերիմեջ վերլնել ուսումնասիրվողնյութի 0,5-1

գ

նմուշներ չոր

նյութերի քաշը որոշելու համար:

ռեակմիաներն

Ծծմբական թթուն (338"Ը) քայքայվումէ ծծմբային գավի, ջրի

թթվածնի 2ԷՆՏԾ.

-»

Անջատվածթթվածինը օքսիդանում

օրգանականնյութի

մինչն ՇՕ2-ի, իսկ ջրածինը՝մինչն ջրի

ՇՀՎՕ-»ՇՕռ

ծծմբականթթվի Ասպոտը

ն

25Օշ Հ 2ԷՆԾ Օշ

է

ն

ածխածինը

2նռՒ0Օչ-»2ՆՕ

է ամոնիակի ներկայությամբվերականգնվում

«2

ՒՌՇ-ՇԸԷՇ-ՇՕՕԵՀՅԷԵՏՕյ

-»ԻՌՆ Օշ Է3ՏՕշ4ԷեՕ

կամկոնգոկարմիր ն նրա մեջ իջեյնել սառնարանիելքի խողովակը:Նպաէ օգտվել խառը հայտածիչիվ (0,15 գ մեթիլ կարմիրը լուծել տակահարմար

102 մլ թորած ջրի մեջ, 0,05 գ մեթիլ կապույտըլուծել 5 մլ թորած ջրի մեջ,

առաջինլուծույթից վերլնել 100 մլ, երկրորդիս՝4մլ

ն

խառնել):Ստայված

խառըհայտածիչըպահել մուգ գույնի սրվակի մեջ: Հետավոտվողլուծույթիցվերցնել 10 մլ

ընթանումեն հետնյալ կերպ.

Այրմանպրոցեսի

5-10 կաթիլ ինդիկատոր՝ մեթիլեն կարմիր

5 մլ 0,01 Ն ծծմբականթթու,

մար վերլնել նույն ռեակտիվներըառանյ անալիվի համար հետավոտվող երին: նույնպես ենթարկել անալիվի բոլոր փուլերի նյութի: Ստուգիչ փորտանոթը '

ընդունարանիմեջ (50 մլ տարողությունունեսող փոր»անոթ)լյնել

ն

տագարիմիջույովլյնել այն

անոթիմեջ, որտեղ պետք է

կատարվիամոնիակիթորումը: Ձագարը մի քանի անգամողողել 3-5 -ականմլ թորած ջրով ն դրանիյ հետո նույն անոթի մեջ ագարի օգնությամբ լցնել ՎՇՕքՒԷի10 մլ 3392- անու լուծույթ: Հիմքի ավդելյությանտակ սկսում

է

անջատվել ամոնիակ, որի հետագա թորումը

կատարվում է գոլորշիների միջոցով:

ՒՒն՝ Հ

ՕէԷԼ-» ԳԷԵ

«

ԷեՕ

Սառնարանում ամոնիակիգոլորշիները խտանումեն

ջրի գոլորշինեհի հետ շարժվում են դեպի ընդունարան,որտեղ կապվում են ծծմբական

Թթվի հետ:

ն

Թորումը կատարել10 րոպե, որի հետո ընդունիչ փորչճանոթն իջեցնել այնպես, որ սառնարանիծայրի խողովակըչշփվի ծծմբականթթվի հետ

ն

թորումը շարունակելես 2 րոպե:

Թորումն ավարտելուցհետո ձծմբականթթուն տիտրել ՀՇՕՒԷի 0,01Ն

լուծույթով, ինդիկատորի ներկայությամբ:Տիտրման ավարտը համարել մինչն լուծույթի մանուշակագույնգունավորումը: Ծծմբականթթվի

հետ

ունեյող չափիչ փորտանոթի մեջ, թորման համար վերցրած10 է

մեջ լցրած իսկ ընդունարանի է 5 մլ 0,01Ն ծծմբականթթու:

Ծնթադրենք, որ ամոնիակիթորումից հետո ռեակցիայիմեջ չմտած ծծմբականթթվի տիտրման համար ծախսվել է 1,5 մլ 0,01 Ն ՀոՕէԼ

Հետնաբար -

1,5

»

3,5 մլ ՎՕՒԷի լուծույթը համապատասխանում է թոր-

ման ենթարկվածամոնիակիավոտին:

կապվածամոնիակիքանակըհաշվել ստուգիչ

ն

փորչնականնմուշների տիտրմանտարբերությանհիման վրա: Ընդհանուր ավոտի պարունակությունըքաշվածքում հաշվել 422-ով չոր ՛քաշի նկատմամբ:

Քանի

որ 1

Ն

մլ ԻոՕԷԼի 0,01

է 0,14 լուծույթը համապատասխանում

մգ ապոտի,ապա 3,5 մլ-ը բավմապատկելով 0,14 մգ-ով կստանանքավուռի քանակըտվյալ նմուշում (3,5 մլ :0,14 մգ «0,490 մգ ավոտ):

Ընդհանուրավոտի քանակը տոկոսներով, ըստ

հետնյալկերպ. Թորման ն տիտրմանռեակվիաները մեջ ավելացրածհիմքը քայքայում Թորման փորչակնոթի է նատրիումիսուլֆատ, ջուր սուլֆատը ն ստասվվում

ն

է

ամոնիումի

ամոնիակ.

մլ: 0,490 մգ: 10092

10մլ-85մգ

Է 2ԻնՕՒ1-» ՕԱկ)շ5Օ. ԻԲշՏՕչ

Է2ԱԷԿՕ1Լ

2ՎՒՆՕԾ

2ԻՒԼ

-»

Հ

2էՕ

Ամոնիակըսառնարանիխողովակիմիջով մտնում ն

է

ընդունարանիմեջ

կապվում ծծմբական թթվի հետ, նորիցառաջացնելովամոնիումի սուլ-

ֆատ.

2ԻՒն

Հ

ՒՇ ՏՕ.-» (ՎԷն)Տ5Օլ

Տիտրումիյ պարզվում է, թե թթվի

որ մասն է

մնասյելավատ,

իր հետ

չի կապել ամոնիակ.

ՒՇ ՏՕ

2ՀՕՒԼ-»

8շ ՏՕլ

Է

28շՕ

Հաշվարկը

(բերվումէ

գրականությանտվյալները):

Այրման համար վերցրածէ 100 մգ ցորենի ալյուր,

որում չոր նյութերը կավմում են 85 մգ: Այրումից հետո քաշվածքըտեղափոխվելէ 50 մլ ծավալ

մլ լուծույթ,

-

28174

չոր

քաշի, հաշվել

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

74.

որ

կարմիր արյան աղը

:

մեթոդով Լուծվող շաքարներիորոշումըԽագեդորն-Իենսենի Խագեդորն-Իենսենիմեթոդի էությունըն այն է, հիմնային միջավայրում,շաքարներիառկայությամբվերա(Հ3ԼԲօ(ՇՒՑ:ԾԺ ապա

դեղին արյանաղը լուծույթից դուրս

է քա-

բերվում (հեռացվում

կանգնվում է դեղին արյան աղի (ԿԼԻ6(ԸԻՍՏ):Քանի որ ռեակյիան հետադարչելի է, է) ծեմբաթթվական կինկով, իսկ չօգտագործվածկարմիր արյան աղի

Հ

-

շաքար «»

1ԿԼԻ6(ԸԻՑ:|

Բ-(ԸԻՑ:ե

քայախաթթ՛լիմիջավայրում: նակըորոշվում է յոդոմետրիկեղանակով,

2:

ԽՀԼԲ6(ԸԻՈ.|Հ

Պրուեսն ընթանումէ հետնյալ կերպ.

Հ

կամ այլ

բուխի չոր

տերններ, թորած ջուր,

հախճա-

Հ 3ՒԵՏՕչ

շԿԼԲօ(ԸԻՑ:| 32ոՏՕյ օո:

8ՇՒՆԸՕՕՒԼ» 2Էն|Ի«(ԷԻՍ:|Հ 214 8«ՇշէեՕ

2ԼԲ6(ՇԻԾ:)

գարու

Նյութեր ն սարքավորումներ. Ցորենի,

պակյա սանդ, սպիրտայրոյ կամ էլեկտրականսալօջախ, ջրային բաղնիք, 50 մլ ծավալ ունեյող կոնաչն փորչանոթներ, քամիչ թուղթ, չագարներ, մեծ փորտաունեցողմիկրոբյուրետկաներ, մլ-անոպ0,02մմ բաժանմունքներ

նոթներ, կալան,կաթոյիկներ (2-5 մլ), հաշվարկիաղյոսւսակ:

գ

ն

սոդան օգտագործելու

անջուր սոդա նլուծել

առա

գ

1-3 Ժամ պա-

կարմիր արյան

1 լ ջրում: Լուծույթը պահել

պատրաստելու համար վերլնել 1, 65

10,6

մութ տեղում:

աղ,

թը

հել չորայնող պահարանում90 "Շ-ի պայմաններում: Լուծույ-

միր արյանաղը

0,005 Ն կարմիր արյան աղը 0,1 Ն անջուր սոդայի մեջ: Կար-

Լուծույթներ 1.

2.

ԱՀ 2ոՏՕ ԻՇԸԷի լուծույթ. 5 գ 1Վ, 10 գ շոՏՕյ, ն 50 գ ՒԱՀԸ1լուծել ջրում ն ծավալը հասնել մինչն 200 մլ (լուծույթը

մար է պատրաստել 2ոտՕլ-ի ն

ՀՅԸ-ի "

խառնուրդ: 50

գ

ւվետք է լինի թարմ պատրաստած): Այլ կերպ նպատակահար-

2ոՏՕյ-ը այդ

ն 250 գ

Ի

խա

դեպքում

ծույթը՝ խառնուրդ նիս խտությունը լո

ՔԶայախաթթվի

լակետայինլուծույ լայնել 2,5գ 14: Յ.

Օսլալի 1 922-ան

գ

շատ

հիպոսո

ն 95

մլ

ջու

մաքուր անջուրաղը

)ՎՕ.-ի միջոցով: «

(0,1Ն)

պատրաստելու հա

մար 25

լով 1 նորմսղանո

փոխարենվերլնել

վերցնել ավելի

0,005 Ն հիպոսուլ

մլ-ում լուծել 500 մ

թում: Պատրաստե

4.

5.

6.

7.

շոՏՕ.-ի 4,52-ան ՒԻնՕ-ի 295-ան րաստել՝ելնելով

րաստելու համար 4 պատրաստելու հա

ջուր:

ավելապն

Աշխատանքիընթույքը. Վերնել 200 մգ բուսական մեծ փորտանոթիմեջ,

ն ջրայինբաղնիքո սառնարանով

րում 0,5-1 ժամ տնողությամբ:Ա

25 մլ թորած ջրով ն քամել: Քամիչի վրա մնայած վանգվածըլվանալ կրկնել 3 անգամ:Քա(լուծավատումը) կրկինլուծավատել:Էքստրակմիան

է 1,9 մլ հիպուսուլֆիտ,այդ դեպքում հիպոսուլֆիտիտիտրի ուղհամարժեք

ղումըկլինի 2: 1,9 «1,0»: Հաշվարկըկատարելհետնյալ կերպ.

համուկը ծառայում է գլյուկովայի,սախարովային մալտովայիորոշման մար, իսկ վերջին լուծավատումիցհետո, քամիչի վրա մնայած վանգվածը՝

Անալիզի համար վերցրած բուսականվանգվածըհավասար է 0,2

Հիպոսուլֆիտիքանակը,որը ծախսվել է 5 մլ ուսումնասիրվող լուծույ-

ն մլ 29-անոյ կամ 2 մլ 1Ն ԻՐՕՒԼի լուծույթներ 50 մլբաղնիքումեռացնել3 րոպե տնողությամբ: Այնուհետնքամել ն 3

թը

մեջ: Քամիչի վրա մնայած նստվածքըլվանալ անու չափիչ փորտանոթի տաք ջրով ն սառեցումիցհետո քամուկըհասվնել մինչն նիշը:

Ցանոթ, որտեղ լցնել 13 մլ ջուր

`

տիտրել հիպոսուլֆիտովմինչն գունավրկվել ը:

կում այդ թվին համապատասխանում է 0,003 մգ գլյուկոլլա: Հետնաբար5 մլ-ում շաքարները կավմում են 0,090 մգ

-

0,003 մգ

Հ

0,087մգ: Հաշվել, թե ինչքանգլյուկովա է պարունակում50 մլ ելակետայինլու-

ծույթը:0,087-ը բավմապատկելով10-ով, ստացվումէ 0,87 մգ,

որը

համա-

է փորչի համար վերցրածքաշվածքում եղած գլյուկուլային պատասխանում

մգ-ով: |

Քաշվածքումգլյուկոկայիտոկոսայինպարունակությունըհաշվելու

հա-

է կավմել հետնյալ համեմատությունը. մարանհրաժեշտ

Վերցյրածկշովածքը (200 մգ) պարունակումէ 0,87 մգ գլյուկուլա, իսկ 100 մգ-ը պարունակումէ»: մգ գլյուկովա, կամ :-

087-100

Եթե 2 մլ (ԱՕ.-ի համարծախսվել է 2 մլ հիպուուլֆիտ, ապա հիպո-

է 0,005 նորմալանոսին: Ցանկալի է, սուլֆիտի տիտրը համապատասխանում որ հիպոսուլֆիտիլուծույթըմի փոքր խիտ լինի: Ենթադրենք մլ )ՎՕ:-ին

-

տի տիտրի ուղղումով`1,05-ով: Ստասվում է 1,97925 կամ 1,98: Աղյուսա-

է պոսուլֆիտիքանակըհաշվի առնել):Խառնուրդն ստանում բայ դեղնավուն գունավորում: Այնուհետն տիտրել հիւպոսուլֆիտովմինչն լուծույթի

ն ՒՈՇԼ 2 մլ 396-անոյ քայախաթթու, 2 կաթիլ օսլայի լուծույթ, ինդիկատոր

ղումով՝1,05-ով: Ստասվումէ 1,48785 կամ 1,49: Ծախսվածհիպոսուլֆիտի

հիպոսուլֆիտ կամ 1,885 մլ: Ստայված թիվը բավմապատկելհիպոսուլֆի-

մի քանի կաթիլ օսլայի լուծույթ ն հիպոսուլֆիտ(հի-

Աշխատանքիսկվբում ստուգել հիպոսուլֆիտի տիտրը: Դրա համար շոտՕ. վերսնել 2 մլ 0,005 Ն ԱՕ-ի լուծույթ, վրան ավելացնել մլ

գրականության

Ստուգիչ փորչանոթներիտիտրմանհամար ծախսվել է 1,89 ն 188 մլ

րակի ջրով սառեցնել ն տիտրել:Դրա համար յուրաքանչյուրփորտանոթի ավելայնել 3 մլ 11 Հ 2շոտՕլ Հ ԻԹԸԷի լուծույթ, մլ պարունակությանը

կում:

1,43-ի:

149 մլ հիպոսուլֆիտինհամապատասխանում է 0,090 մգ գլյուկովա:

պատրաստելստուգիչ փորՄիաժամանակ ն ԻռչԸՕ:: Փորտանոթն 2 մլ «ՀԼթօ(ԸԻՏ:)

տիտրմանհամար գունավրկվելը:Փորտնականն ստուգիչ տարբերակների ծախսվածհիպոսուլֆիտիքանակն,ըստ տարբերակների,գրել աղյուսա-

(բերվում են

ն

հիմանվրա աղյուսակիյ (աղ. 56) գտնել գլյուկովայիքանակը:Աղյուսակում

ն խառնուրդը տաքայնելեռայող բաղնիները ծածկել ապակյածածկոցով ծոքում՝ 15 րոպե տնողությամբ:Փորչանոթները ջրայինբաղնիքիվհանել,

ՇՒՆՇՕՕՒԼ

395-անույ

1,42-ի

1,41-ի

տվյալները):Ստացվածթիվը բավմապատկելհիպոսուլֆիտի տիտրի ուղ-

Անալիվի համար քամուկիցվերյնել 2 նմուշ՝ 5-ական մլ: Նմուշները ն մեջ, դրանս վրա ավելասնել 2 մլ ՕԼԲօ(ԸԻ0») կպնելփորտանոթների 8 մլ ջուր:

տիտրելու համար ըստ կրկնություններիհավասար է

միջինը հավասար է Կրկնությունների

ջրային

ՒԽոչԸՕ--իլուծույթ ն

-

կամ200 մգ, հիպուուլֆիտի տիտրի ուղղումը՝1,05:

որոշմանհամար: (հեմիվելյուլովայի) օսլայի ն կիսաթաղանթահյութի նստեյմանհամար քամուկի վրա ավելասնել մլ Սպիտակուցների 4,596-անու 2/ոՏՕչ

գ

20446

Ադյուսակ 56

Խագեդորն-Իենսենիմեթոդով գլյուկովայի որոշմանաղյուսակ ւ. 0,0

07379 0276-

Ս

Ս,373

0,370

0,367

ՎՆԹՑԵՐՈՐԴ ԲԱԺԻՆ

0,1

0,355

0,352.

0,350

0,348

0,345

0,343

0,338

0,336 |0,333

0.2

0,331

0,329

0,327

0,325

0,323

0,321

0,318

0,316

0,314 0312

0,310

0,306

0,304

0,302

0,300

0,296

0,294

0,4

0,290

0,286

0,284

0,282

0,280

0,278

0,276

01274 |0,272

0,270

0,268

0,266

0,264

0,262

0,260

0,259

0,257

|0,253

0,6

0,251

0,249

0,247

0,245

0,243

0,241

0,240

0,238

|0,234

0,7

0,232

0,230

0,228

0,226

0,224

0,222

0,221

0,219

0,217

|0,215

0,197

ԲՈՒՅՍԵՐԻ

|0,292

0,8

0,213

0,211

0,209

0,208

0,206

0,204

0,202

0,200

0,9

0,195

0,193

0,191

0,190

0,188

0,186

0,184

0,182

01181 0,179

0,177

0,175

0,173

0,172

0,170

0,168

0,166

0,164

0,163 |0,161

0,159

0,157

0,155

0,154

0,152

0,150

0,148

0,146

0,145 |0,143

Ն2

0,141

0,139

0,138

0,136

0,134

0,132

0,131

0,129

01127 |0,125

0,124

0,122

0,120

0,119

0,117

0,115

0,113

0,111

0,110 |0,108

0,106

0,104

0,102

0,101

0,099

0,097

0,093

0,092 |0,090

0,088

0,086

0,084

0,083

0,081

0,079

0,077

0,075

0,074

|0,072 |0,054

Ն6

0,070

0,068

0,066

0,065

0,063

0,061

0,059

0,057

0,056

0,052

0,050

0,048

0,047

0,045

0,043

0,041

0,039

0,138 |0,036

0,034

0,032

0,031

0,029

0,027

0,025

0,024

0,022

0,020 |0,019

1,9

0,017

0,015

0,014

0,012

0,010

0,008

0,007

0,005

0,003

10,002

Աճի

ն

ԱՃԲ ԵՎ. ԶԱՐԳԱՑՈՒՄԸ

պարգայմաներնույթներըմիանշանակ չեն, դրանք ներկայաս-

նում են կյանքիմիասնական պրոյեսի փոխկապակցված

կողմեր:

Աճը օրգանիզմների մոլեկուլային,բջջային ն օրգանայինմակարդակի

կառումվածքային տարրերի նորագոյայման, ն որակական քանակական

վու-

ցանիշներիմեծայումովուղեկյվող, քայքայման նկատմամբսինթեվի գերիշխումովպայմանավորված պրովեսէ: Զարգակումըբույսի անհատական կյանքի ընթաքում առաջավյող ռանջինմասերի, օրգանների,հյուսվածքներին բջիջների

ա-

կառուցվածքի,

ն ֆունկյիայի եյութափոխանակության որակականփոփոխությունն է:

Աճը ն վարգայումը կարնորֆիվոլոգիական պրոցեսներեն, որոնվիվ

կախված է բույսերի բերքի ոակըն քանակը: Աճի ընդհանուրառանչնահատկությունը նրա ռիթմիկ բնույթն է, է ներքինն արտաքին կախված պայմանների: Աճի

ն

որը

վարգայման ներքին գործոններինեն պատկանումֆիտոհոր-

մոնները(աուքսիններ, հիբբերելիններ,քինիններ ն աճի ինգիբիտորներ): քիմիականնյութեր են, որոնք մասնակցում ֆիտոհորմոնները են աճի կարգավորմանպրոցեսներինն կոչվում են աճի կարգավորիչներ:

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

765.

սերմը չչորանա, քամիչ թղթի ժապավենիօգնությամբայն մի փոքր

Բույսի տարբեր օրգաններիաճման հատվածիորոշումը (նշումներիմեթոդով)

թել

փաթա-

թղթի մյուս ծայրը իջեպնելջրի մեջ: Մեկ օր անյ չափել բաժանմունք-

ների հեռավորությունը.արդյունքներըԳրանցելաղյուսակում(աղ. 57):

համարվում է հարնաննշումների հեռավորությունների վերջնականն

ԱՔի ընթասքում բուսականբջիջները անցնումեն հետնյալ հաջորդա-

նականչափերի տարբերությանարդյունքը:Նշումներիմիջն

կան փուլերը. 1խաղմնայինտրոհում, 2)երկարա»գում, 3)մասնագիտավում:

Աճը

նախ-

հեռավորութմասին

յանփոփոխությանհիման վրա դատել առանտին հատվածների աճի

Չափերի նկատելիփոփոխությունտեղի է ունենում բջիջների ածի երկրորդ

(նկ. 58): Արմատի տարբեր մասերումարված բաժանմունքների հեռավորությունըմեծանում է անհավասարաչափ, որը այդ հատվածների անհավա-

փուլում: Ածման

ն

հատվածի որոշման ամենահարմարմեթոդը ածող օրգանի

սար

վրա նշումներ կատարելումեթոդն է:

աճի արդյունք է:

Նյութեր ն սարքավորումներ. Ոլոռի,

լոբու,

նեւյողծիլեր, սն

1,5-2 սմ արմատ ուարնածաղիկիկամ եգիպտայորենի տուշ,

սոսինչ, ապակյաբանկակամ բաժակ,քամիչ

մկրատ, գլաններ, գնդասեղներ, միլիմետրականթուղթ,

թուղթ,

ունելի, քանոն,

փայտիթեփ կամ ավավ:

Նկ. 58 Արմատիաճման ձատվածիորոշումը

Աշխատանքիքնթաւյքը. սերմերը ծլեւնել` մաքրված,ջրում Փորտերիհամար նախատեսված

ռայրած

ն ապա

մի քանի անգամ լվացածթեփի կամ ավավի մեջ՝ որտեղ

նախապեսապակյատողովանցքերբայել՝արմատներիավատ յայ

ածն

ե-

ն

Ի`

սմ

ուղղահա-

1.Արմատիաճման հատվածիորոշումը. Վերյնել ոլոռի կամ լոբու երեք |

ծայր ունեմողլուցկու հատիկիօգնությամբ արմատիվրա տուշով 2

սուր

մմ հե-

ռավորությամբնշումներանել: Նպատակահարմար է 1:1 հարաբերությամբ տուշը

խառնելսոսնչի հետ:

Ծիլերը

տեղավորել

խոնավն մութ խսիկում20-

25"Շ պայմաններում:Խսիկը պատրաստել բանկայի, որի պատերինամ-

Ցողունի աճման հատվածիորոշումը. Արնածաղիկի կամ լոբու 2-3 երկարություն ունեցողերեք ծիլերի ենթաշաքիլային ծնկի վրա, սկսած

շաքիլների ամրակման տեղից,տուշով նշումներանել միմյանյիս2

ապահովելուհամար:

ծիլեր, ֆիլտրի թղթով արմատիվրայիյ հեռացնել խոնավությունըն

2.

ռավորության վրա: Բույսերըտեղավորելմութ

մաններում: Մեկ օր

Սերմերը ծակել գնդասեղովն ամրալնել խյանին այնպես, որ

մատը խյիկում ուղղահայայ վիճակում ուղղված լինի դեպի յած:

խոնավտեղ 20-25օԸպայ-

անյ չափել նշումներիմիջն եղած հեռա վորությունըն որոշել յուրաքանչյուրհատվածի աճը: Արդյունքները գրանկելաղյուսակում

57): (աղ.

տվյալները ենթարկելնույնպիսիհաշվարկիինչպես Ստալյված նկարագրվեւյ արմատներիհամար:

րալյված է մինչն բանկայի հատակը իջնող, ջրի մեջ ընկղմված քամիչ թուղթ:

ն

մմ հե-

ար-

Որպեսվի

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

Աղյուսակ57 նման Փորի տվյալներիգրանկման

աղյուսակ աղյ

76.

Էտիոլացվածն կանաչթիթեռնածաղկավոր բույսերիաճի համեմատական ուսումնասիրությունը միայն ֆոտոսինթեվի, այլ նան աճի պրուեսների կարգավորման, հյուսվածքներին օրգանների»նավորմանու մասնագիտայման էկվոգեն գործոնէ: Մութ պայմաններում ծիլերի աճն ինտենսիվ է: Դրանք խիստ Լույսը

ոչ

երկարաչգվումեն, լինում են րով

ն

դալկադեղնավուն, չտարբերակված օրգաննեինտենսիվությունն ընկնում է,

հյուսվածքներով:Լուխի տակ աճի

հյուսվածքները մասնագիտանում, օրգաններըլավ նավորվում են, աչքի ընկնումհարմոնիկաճովն կանաչեն:

են

Նյութեր ն սարքավորումներ,

Ելնելով թ. 57 աղյուսակիմիջին տվյալներից,գծել արմատի ն մողունի բաժանմունքներիաճման կորը: Հորիվոնականառանցքիվրա նշել արմատի ն սողունի բաժանմունքներիհամարները, իսկ ուղդահայաց առանյքի

վրա՝ յուրաքանչյուր բաժանմունքիմիջին աճը: Ստավվում է միագագաթ կոր: Արմատի ն ցողունի բոլոր նշումներիհատվածներիօրվա միջին տվյալաջ վերին ուղղահարայը) ների (աղյուսակի հիման վրա որոշել նրան աճը 1

ժամվա ն օրվա ընթաքում:

Լույսի տակ ն մթության մեջ աճեմյրած10-15 օրվա թիթեռնածաղկավոր բույսի ծիլերկամ կարտոֆիլի պալարներ:

Աշխատանքի ընթավքը,

`

Ընտրելլույսի տակ ն մութ պայմաններում | աճեցրածմիննույն հասակ ունեյող ոլոռի հինգ ծիլեր ն որոշել նրան թայ քաշը, վերգետնյա ն մասի

միջհանգույյների երկարությունը,ինչպես նան կողմնայինն գագաթնային բողբոջներիօրգանառաջացման փուլերը:

Փորջիբոլոր տվյալներըգրանլել աղյուսակներում (աղ.58, 59):

``

Աղյուսակ58

Բակլայիկանաչն էտիոլայվածծիլերի ֆիվիոլոգիական բնութագիրը (հինգբույսի միջինթվաբանականը) 5ա| 8Յ:

ՅՅ 5

առ

| 138| 238 ՔՔ Յ|

Յ|Տ:ԵՃ։:Յ Տ

Ճառ

բ

Է|

Հ

Յ

|

ԺՅ|

5-5

ծ -) աչ

սմ Միջհանգույների երկարությունը,

ո

ՅՅ

` տ

Թ.:

|

Հան գույ

արի

Թիզ,| իվ

հատ

լ

ձիլեր լավ-

վաձ ծիլեր

միջինը

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

Աղյուսակ 59

Աճման շարժումներ: ն արմատներիգեռոտրոպիզմը Ծիլերի ֆոտոտրոպիզմը

կանաչ ն էտիոլալյված ձիլերի գագաթնայինն կողմնային ԸԲակլայի ' բողբոջներիմորֆոֆիվիոլոգիական բնութագիրը Տերնի Պ-ը

բ

հատ

|

77.

Բողբոջի չափը, սմ

Տրոպիվմներըբույսերի մեջ օրգաններիորոշակի ուղղությամբ կողմ-

նորոշվածաճի շարժումներ են, որոնք պայմանավորվածեն

-րդ

օրգանիտարբեր կողմերի անհավասարաչափ աճով

-րդ

ն

այս

կամ այն

առաջանումեն ի

միջավայրիմիակողմանիազդող գրգոիչների ազդեցության: պատասխան Տրոպիվմներըլինում են դրական(աճման թեքումները դեպի գրգռիչը)

Էտիոլայվածն կանաչ բույսերի աճի համեմատականտարբերությունը ն

բնութագրելուհամար նկ. 59-ում բերվում են լուսի տակ ն մութ պայմաննե-

(աճման թեքումներ գրգոիչի հակառակուղղությամբ): բայասական Տրոպիվմներն իրեն անունն ստացել են

րում ածեյրածկարտոֆիլիըն»յուղներիաճի արդյունքները:

ն

դասակարգվումեն՝ ելնելով

արտաքին գրգռիչի: Ֆոտոտրովյիկմ ն սարքավորումներ. Նյութեր

Փայտի թեփի մեջ աճեյրած գարու

Ա

վարսակի 4-5

սմ

բար»րության

ծիլեր, ֆոտոտրոպիկ խվիկ(մութ արկղ), լույս չթափանցողթղթե թասակներ, տուշ: Աշխատանքի ընթայքը,

Փայտի թեփի մեջ, մութ պայմաններումաճեյնել գարու ն վարսակի ներմեր:Ծրբ ծիլերըհասնեն 4-5 սմ բարչրության, կոլեուլտիլիվրա տուշով

աաարած մութ աամաններում (ճախից) լույսի (աջից):

ՆեՏ9Կ ,

Կարտո.

ֆոլի ընճյուղներն յուղ

ն

Թվերով ցույց

տակ

են

տրված

հանգույցները

"`

ավասար հեռավորությամբքաշել գծիկներ: Ծիլերիվմի քանիսիվրա

ու-

նելիով

հագւնելծիլերիգյսգաթը ծածկողոչ լուսաթափանյթղթե կամ ֆոլԳայիլյ թասակներ,իսկ մնայածծիլերը թողնել որպես ստուպատրաստած Գիչ: Այդ վիճակում բույսերը դնել լույսի միակողմանի աղբյուրի դիմավ՝ֆո-

տոպերիոդիկ խցիկում:Որպես ֆոտոպերիոդիկխիկ օգտագործել ներսի ներկված ստվարաթղթի արկղներ,որոնք մի կողմից,5-6 սմ բարչրութ-

նն

ան վրա ունեն լույսը որ նտուգիչ

թափանյողփոքրիկանցքեր:1-2

օր հետո

կտեսնենք,

աճման պատճառովթեքվել են դեբույսերը անհավասարաչափ

պիլույսի աղբյուրը,

իսկ թասակհագվրածներըաճել են ուղիղ: Հետռնաբար,

բույսի կաղմիյ

ընկալող ն ֆոտոտրոպիկռեակցիաապահովող մասը

լույսը

ԱԾԽԱՏԱՆՔ

կոլեոպտիլնէ:

78.

Տերնակտրոնների ճաստիկականթեքումները հետերռաուքսինի ազդեցությանտակ Գեռուրուպիկմ Նաստիկականշարժումներիհիմքում ընկած են

Նյութեր ն սարքավորումներ. Վուշի, կաղամբի կամ մանանեխինոր ծլած սերմեր, ապակյակափա-

րիչ ունեյող բանկա, բանկայիսքիչ փոքր ապակյաքառակուսիսկավառակ, քամիչ

թուղթ,

մկրատ,նշտար, ածելի:

ն

դեպի ներքն: Սկավավրան տեղավորել նոր ծլած սերմեր`արմատներով

ռակը սերմերի հետ միասին քիչ թեքված դիրքով տեղավորել անոթի մեջ,

է

որի հատակինլցրածջուր:

Փակել անոթըապակեկափարիչովն

տեղավո-

րել մութ տեղ: Մի քանի օր հետո, երբ արմատներըհասնում են 2-3 սմ եր-

կարության,հանել սկավառակը,շրջել 90"-ովն կրկին տեղավորելանոթի մեջ այնպես, որպեսվի ծիլերի բոլոր ճակում

ն

հորիվոնական լինեն վիարմատները

Արմատի բաժանմակհատվածի դերը գեռոտրոպիվմի գործում

մույյ

նպատակովմի քանի ծիլերի մուռ կտրել արմատի աճման կոնը (1-2

մմ), փակելանոթը ն արմատներըհորիվոնականվիճակում կրկին տեղավորել մութ տեղում: 1-2 են

օր

անց կատարելդիտարկում:Արմատիկներըաճում

առանցթեքումներ տալու:

Հետնաբար, գեռտրոպիկռեակկիաընդունող

մասը արմատի աճման կոնն է:

Եթե փորչի համար ընտրել այնպիսի արմատներ,որոնք որոշ Ժամա-

նակ եղել

են

գրգռիչների Թերմաստիճանի, լուսավորման

հորիվոնական վիճակում,ապա

աճման

կոնի հեռավումիյհետո

էլ արմատի աճման հատվածումնկատվումէ գեոտրոպիկթեքում:

արագ

աճ է

մորֆոլոգիականվերին մասում, ապա այն թեքվում

նաստիա), իսկ եթե

աճն

է

ինտենսիվութ-

նկատվումօրգանի դեպի ներքն (էպի-

օրգանի ստորին մասում, ապա արագանում է

այն

թեքվումդեպի վեր (հիպոնաստիա): է

Տերնների աճի նաստիկական շարժումները կտրոնիվերին

ն

ստորին

աուքսիններիանհավասարաչափ մասերում բաշխմանարդյունք են: Տերնների նաստիկական շարժում կարելի է առաջալնելարհեստականորենկոթունինհետերոաուքսինպարունակողմածուկքսելու միջույով:

դեպի վեր ուղղված: Ուշադրություն դարչնել արմատների թե-

քումների ն աճի ուղղության վրա: տալու

ժումներն առաջանում են որոշակի ուղղվածությունչունեյող, ցրված (դի-

յան, խոնավությանհերթափոխման): Եթե

Ապակյա քառակուսիսկավառակըփաթաթել քամիչ թղթով, թրջել

կամ այն օրգանի

երկու կողմի տուրգորի անհավասարփոփոխությունըկամ նրա վերին ն ստորինմասերի ածի տարբեր արագությունը: Աճման նաստիկական շար-

ֆուվ)ազդող

Աշխատանքիընթացքը,

այ

Նյութերն սարքավորումներ.

Ծա ղկամաններումածեյրած պոմիդորի կամ կարտոֆիլիմեկ

Կոո, հախճապակյա որանկյունաչափ, ան

ամսա-

հետերոաուքսինի(ԻՔԹ) լանոլինայինմածուկ, ապակյաչոթասեր:

Ա.Զխատանքի ընթամքը,

Ընտրել պոմիդորի հարնան տերններ |

ն անկյունաչափովչափել տերնն ն ինների ցողունի միջն կազմած անկյունը: ԱպակյաՏողի օգնությամբ տողիԳոթունիստորին, ուռի Վերին կողմի վրա քսել հե.

րոնն

ոզ

տոքսինի լանոլինայինմածուկ:Մեկ ժամ հետո կրկին չափել տերնի ն ցողունիմիջն կազմած անկյունը:Մի քանի օր հետո կատարելնս մեկ չափում կ արդյունքները գրանյել աղյուսակում(աղ. 60): Աուքսիններն ընդունակեն տերնակտրոնների տեղականաճն ակտիվալնողհատկությամբ:Լա217

նոլինայինմածուկըտերնի վերին մասին քսելու դեպքում նկատվում է էպի-

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

նաստիա,իսկ ստորինմասին քսելիս՝հիպոնաստիա:

Հետերոաուքսինի խթանողն ար գելակողազդեցությունը սերմերի ծլունակության, ծլման էներգիային արմատների աճի վրա

Աղյուսակ 60 Փորչի տվյալներիգրանցմանաղյուսակ

ոո»

պված

,

79.

Նյութեր ն սարքավորումներ.

Ծորենի, փոփոխությունը աստ.

եգիպտավորենի,արնածաղիկի,սիսեռի սերմեր,

հետե-

0,0145-անու լուծույթ, փորտանոթ,Պետրիի թասիկներ, կաթորոաուքսինի

Պոմիդոր

յիկներ՝10

մլ

ն 1

մլ կամ 10 մլ չափիչ փորչանոթ,սոսին», թուղթ,

թորածջուր:

սպիրտ,

Լանոլինային մածուկ հետերոաուքսինուվ

Աշխատանքի ընթայքը.

10 մգ հետերոաուքսինըլուծել 50 մլ տաք ջրում, 5 մլ լցնել հախճա-

պակյաթասիկիմեջ, վրան ավելացնելջրային բաղնիքումհալեվրած5

Վերլնել 5 Պետրիի թասիկներ,նրանցհատակինփռել քամիչի թուղթ,

գ լա-

փակմնելպիտակներն լյնել հետերուսուքսինի տարբեր խտությանլուծույթներ (ինչպեսցույց է տրվածփորչերի գձապատկերում (աղ. 61)):

նոլին ն ապակյատողովխառնել մինչն կրեմի ստասումը:Ստուգիչ մածուկը պատրաստելու համար 5

գ

հալեցրածլանոլինըխառնել 5 մլ ջրին:

Խաո-

Ելակետայինլուծույթ պատրաստելու համար 0,01 գ հետերոաուքսինը լուծել 0,5 մլ էթիլ սպիրտում ն վրան ավելասնելթորած ջուր: Լ-ու-

նուրդում հետերոաուքսինըհավասարաչափբաշխվելու համար ավելալյնել

աաա

1 կաթիլ կարագոթթու: Այլ կերպ լանոլինայինմածուկըպատրաստելուհա-

մար 5

գ

թը

հետերոաուքսիհալեցրածլանոլինի վրա ավելասնել0,0192--անով

նի լուծույթ ն լավ խառնել:

-

հասնել 100 մլ-ի

ն

պահելմութ տեղում:

Էուծույթներըլցնելուցհետո յուրաքանչյուրթասիկի մեջ տեղավորել 10 միատեսակ սերմեր ն դնել մութ տեղում՝20-255Ը պայմաններում:Ստուգիչ թասիկում տեղավորել100 սերմեր: 5-7 օր հետո չափել բոլոր ծիլերի ար-

մատիկների երկարությունը:Սերմերի ծլման էներգիանորոշել

օրը, իսկ ծլունակությունը՝ 7-րդ օրը:

աղյուսակում:

Ստավվածտվյալներըգրանվելթ. 61

Հաշվարկըկատարվումէ հետնլալկերպ: Եթե 3-րդ օրը ծլել են 20-ը,ապա ծլման էներգիան 100-20

փորչի 3-րդ

-

սերմերից

Օլունակությունը հաշվել նշվածՖնովփորչի 7-րդ օրը:

Սածրխտության դեպքում յույաբերում Հետերոաուքսինը

նողհատկություն, իսկ բարտրիդեպքում՝կասեցնող:

է

աճը խթա-

Աղյուսակ61

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 80.

ըստ տարբերակների Փորչերի գծապատկերն

ՍԽ

ՏՏԾՃ|

ով

233̀ --

Լ)

ը

ՉաՅ

8 8:

(տարբերակ)68 8|58 .3

`

-

Զ

-. -

ազդեցությունըլոբու տերնակտրոնների Հետերոաուքսինի արմատակալման վրա

|1.5|3113 Տ. 3 ե22 Ջ Տ» ր

|ՔաաՅ|

ի

Հետերոաուքսինի արմատագոյայմանխթանիչ ավդեվությունը մեծ

5.

ունի գյուղատնտեսության մեջ դժվար արմատակալվողբույնշանակություն

Զ -Զ

Ծ

ն բավմալմանգործում: արմատակալման սերի կտրոնների

Է`

Ս,01

աՅ.1 հորա ունութ Ատ

մլ

Նյութեր

գ

ճ

"`

երկրորդ ՄաԹԻԿ `

սարքավորումներ.

Լոբու 10 օրականծիլեր,

Ի

0,001

ն

`

հետերոաուքսինի0,01226-անոյ լուծույթ, չա-

թասեր, ավավ, խոնավխիկ, մկրատ,քանոն: միչ բաժակներ,

մլջուր,

0,000Մ1 երրորդ լուծույթիս

«Սգո

Աշխատանքիընթացքը.

Հ

Վերպնելլոբու

(ստուգիչ ջութ)

օրական11-13

սմ

երկարությունունեցողծիլեր: Ծի-

լերի հիմքիս 1սմ բարչրությամբ, ջրի տակ, կտրել 4 հավասար երկարութ-

յուն ունեյող կտրոններ:Դրանցիցերկուսը տեղավորել ծորակիջուր լպրած բաժակի մեջ, իսկ երկուսը հետերրաուքսինի0,0122-անովլուծույթում

թողնել 3-5

Ժամ:

ն

Այնուհետնկտրոններըհանելհետերոտուքսինի լուծույթիվ,

լվանալծորակիջրով ն 4-5

սմ խորությամբ տեղավորելջրով

լվրած բաժա-

կի մեջ: Այդ վիճակումթողնել լույսի տակ 2ՕԸՇջերմության պայմաններում մինչն արմատներիառաջայումը:Արդյունքներըգրանվել աղյուսակիտնով

(աղ.62):

Փորչի վերջում հաշվել արմատներիթիվը ն անել եվրակայություն: Աղյուսակ62

Հետերոաուքսինի ասդեսությունըկտրոններիարմատակալմանվրա

|

Արմատի

Արմատների

Թիվը մեկ | բույսի վրա, ժամանակը,

Տարբերակ առաջայման ժամ

հատ

եսինի0,0142-

անուլուծույթ

Մեկ բույսի արմատների

Հետ "երուսուքմինի

խթանում: | մար երկարությունը, ի (Ֆս դուգի նկատ ամբ) սմ

Ն

մ

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 81.

Խթանիչների ավդեսությամբբույսերի կտրոնների արմատակալման

արդյունքներըբերվում է

թ. 60 ն 61

տարբերխտությանլուծույթներիխթանողե Հետերոտուքսինի աճի վրա արգելակողազդեցությունըցորենիկոլեոպտիլների

նկարներում:

Հայտնի է,

որ

հայավգիներիսերմերի դեպի կոլեոպտիլի ծայրն են

են գործող ածի հորմոններինախորդներըն այնտեղլվիոոխարկվում անսնում

աճի հորմոնի`աուքսինի: Այնուհետն աճման

տարածվումէ

դեպի ներքն

ն

այդ

հորմոնը կոլեռպտիլով

կարգավորում այդ հատվածիբջիջներիաճը

փուլում: Ծթե սերմից առանչնաչյվածկոլեոպտիլըհատենք, երկարա»գման ապա

փուլում գտնվող բջիջների աճը հատումից ներքն, երկարատգման

կտրուկ»նով դանդաղում է, քանի որ նրանքընդունակչեն

աճման նյութեր

հատվածը սինթեվելու:Դրա համար էլ կոլեռպտիլի բջիջներիմեկուսացված Նկ. 60 Հետերուսուքսինի կտրոնների ազդեցությունը վրա արմատակալմյան

7-ստուգիչ 2.փորձ

Նկ.

Խթանիչներիազդեցությունը

արավ

թաթարական

արմատակալման

վրա

3,4-ստուգիչ 12-մշակում հետերոաուքսինով,

լավ օբյեկտ է աճի հորմոններիազդեցությունըուսումնասիրելուհամար:

Նյութեր ն սարքավորումներ, Պետրիի թասիկներ, քամիչ

թուղթ,

կաթուիկներ,ապակրամավական

Տողիկներ, չափիչ գլաններ,յորենի սերմեր, հետերոաուքսինի (ՕՒՆՕշԻԾ

լուծույթ, սպիրտ, թորած ջուր, նշտար, ունելի, սախարովայի 0,0192-անով լուծույթ, քանոն,ջերմապահպանիչ(թերմոստատ), նավակներ: 122-անով Աշխատանքի ընթամքը.

Ելակետայինլուծույթ պատրաստելուհամար անհրաժեշտէ 0,01 գ

տերոաուքսինը սկվբում լուծել 0,5 մլ էթիլ սպիրտիմեջ թորած ջուր: Լուծույթը հասնել 100 մլ-ի

ն

ն

հե-

վրան ավելացնել

պահել մութ տեղում:

Ցորենի կոլեռպտիլներնստանալուհամար անհրաժեշտ է սերմերը

ժամթրջելու

հետո ծլեյնել հատուկ սարքերում: Սարքը տեղավորել 202"Շ պայմաններումթերմոստատիմեջ մոտ 3 օր տնողությամբ,մինչն ծիլերի մեծությունըհասնի 16-18 մմ-ի: Այնուհետն ծիլերի ծայրերիս4 մմ

ներքն կտրել6

մմ երկարությունունեյող հատվածներն փորչի յուրաքանչմուր տարբերակիհամար ապակյամավականչողիկների վրա շարել 8-10

հատկոլեոպտիլներ: Այնուհետն

շարված կոլեոպտիլները տեղավորել նա223

վակներիմեջ

ն

ԱՇԽԱՏԱՆՔ82.

նրանյ վրա ավելասնելսախարուլայի195-անովլուծույթում

պատրաստված հետերոաուքսինի2-3 մլ համապատասխան խտության լու-

հիբերելինին կինետինիազդեցությունը Հետերոաուքսինի, ծլման ն փոշեխողովակիաճիարագությանվրա փոշեհատիկների

ծույթներ: Սսվակները տեղավորել թասիկների մեջ, ապակիով ծածկել ն

դնել թերմոստատիմեջ 25-28"

պայմաններում(17-18 ժամ): Հաջորդ

կոլեռպտիլներըհանել թերմոստատիյն

ըստ

երկարությունը:

օրը

նյութեր ն սարքավորումներ.

տարբերակների չափել նրանց

Արդյունքներըգրանցելաղյուսակում(աղ.63):

Մանրադիտակ,առարկայակիրն ծածկապակի,միկրոսկոպիկասեղկամ ժելատին, տարբերբույսերի թարմ փոշեհատիկներ, ներ, ն կշեռք, ապակյատողեր հղկված եվրեր ոընեյող օղակ, սախարովա, ֆիտոհորմոններ: թերմոստատ,համապատասխան պայրիչ, ագար-ագար

՝

գա-

Աղյուսակ 63 Հետերոաուքսինիազդեվությունըկոլեռպտիլներիաճի վրա

առեատեների) "աու" |Հեռերոատաթնի՝ |նոնռասհլարի | սկվբում,մմ (տարբերակ) | վերջում,մմ | ըկաոզիծի Կոլեոպտիլնե

Նաակառր

Մոլ

-

'`

Ց

ԵԼԵՆԱ ի ԱՂԹ տ Բութ) ի

«9 մ լոծութի ջո

Այնտեղ պանելհամապատասգլյուկովակամ սախարովա): Վ592-անոս

լակիրապակուվրա, որտեղ նախապեսհարմարեսրածէ հղկված եզրեր ու-

նեյող ապակյաօղակ: Խվիկում խոնավություննապահովելու նպատակով

ճն

ապակյաօղակի մեջ կաթելնել մեկ կաթիլ

փոշեհատիկները կարելի է

րր

(ստուգիչ, ջուր)

Գար

խանփոշեհատիկն ծածկապակին շրջված վիճակումտեղավորել առարկա-

ր

ա

համար նախատեսված լուծույթ (192-անով ագար-անել մեկ կաթիլ փորտջի Ն`

լուծույթից Ի9 մլ

ներով ստուգիչի նկատմամբն անել համապատասխան եւլրակավություն

իսկ եզրին քսել վավելին,

աճը որոշելու համար Օգտվել չափը ն բայարտակ Փոշեխողովակի

կուլյար միկրոմետրիվ: Հաշվումներըկատարել10 փոշեհատիկիհամար:

հետերոաուքսինիտարբեր խտության լուծույթների խթանող ն արգելակող

ազդեցության վերաբերյալ: Էնթադրենք կոլեոպիլների աճը ստուգիչ տարբերակումկավմել

է

10մմ, իսկ փոր»ի տարբերակներիմեկում 12մմ, ապա

10092

-

-

«20

22215092

ջուր,

ծլեսնել նան Պետրիի թասիկներում:

Փորչերըդնել հետնյալ գծապատկերով (աղ.64):

Ելնելով աղյուսակիտվյալներիվ՝ հաշվել կոլեռպտիլներիաճը տոկոս-

ստ.10-6-4---Ֆ» փոր». 12-626---Ֆ»

|

վրա կաթեվցխվիկըստեղծել հետնյալ կերպ. ծածկապակու ներում: Խոնավ

6,0

մերկ րդ

Փոշեհատիկիծլելումը կատարելխոնավխվիկում20-26-Ը-ի պայման «Ը.

:

0,001

կքնատանքիընթայար.

օ-

Աղյուսակ 64

Փոշեհատիկիծլեվմանպայմաններըն Ծլած '

Տարբերակ1

(տծույթներ)

| Ստուգիչսախարովայի5 Չ6անու լուծույթ 12Եանու ագար-ագարում "2 | Ստոգիչ ՀԷ35մգ/լ հետերոտուքսին 3` | Ստուգիչ 1 մգ/լ հիբերելին 4 | Ստուգիչ Է 1մգ/1 | կինետին

2ժա

`1 ժա

հետո

հետո

1.

Լ

փորչի արդյունքները

փոշեհատիկների| Փոշեխողովակի երկարությունը,մկմ քանակը,հատ

ժամ հետո

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 83

ժամ

հետո

|

Բույսերի հանգստի շրջանի խախտումըտաք լոգնոցների

|Սճիարագությունը ժամում, միկրոն

|

Ի |

(վաննաների)օգնությամբ

.

|

Նյութեր ն սարքավորումներ.

լ

|

-

սուր

|

Վ

ՎԼ

Լ

Ծղրնանու,բարդու,

|

կեչու

ն ուռենու

ճյուղեր,

տաք

լոգնով, (վաննա)

դանակ: Աշխատանքի ընթացքը. Փորտիս 1-2

գտնվողայս

օր

առաջ

նախապատրաստել խոր հանգստի շրջանում

կամ այն բույսի շիվերը: Ընտրած շիվերի մի մասը դնել 15-

18-Ը ջրի մեջ (ստուգիչ), իսկ փորտնական մասը 9-12 ժամ տնողությամբ

պահել 37-39 "Ը պայմաններումտաք լոգնուի մեջ: Այնուհետն բույսերը հան ստուգիչի հետ միասինտեղավորելջրով լմված անոնել տաք ավավանիս

թում 15-16 "Ը պայմաններում:5-6

օր հետո

փորջնականբույսի բողբոջները

կսկսենաճել,իսկ ստուգիչ բույսերը կգտնվենխորհանգստիշրջանում: Տարբեր բույսերի համար փորչի տնողությունը,ավավանիջերմաստի-

6անընհանգստի շրջանի տնողությունըտարբեր է:

`

84.

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 85.

Կարտոֆիլիպալարներիհանգստիխախտումըթիոմիզանյութին ազդեցությամբ էթիլենքլորհիդրինի

Կարտոֆիլիպալարներիհանգստիխախտումը ջերմային ազդեցությանն մեխանիկական վնասման ենթարկելուեղաճակով

Նյութեր ն սարքավորումներ. ն էթիլենքլորհիդԿարտոֆիլի պալարներ,թիոմիսանյութի1-226-անու

|

Նյութեր ն սարքավորումներ. Կարտոֆիլի պալարներ, կշեռք, կշռաքարեր, թերմոստատ, ավավ,

լուծույթներ,բյուրեղաթասկամ 1 լիտրանոցբանկա,ավավ: րինի 492-անով

ծաղկամաններ: Աշխատանքի ընթասքը. Հանգստիվիճակումգտնվող4-5

պալար

տեղավորել 1-296-անոյ թիո-

միվանյութիլուծույթի մեջ, իսկ ստուգիչ պալարներըտեղավորելջրի մեջ

թողնել 2-3

ժամ:

ն

Փորչի մյուս տարբերակիհամար մի քանի պալարներ5-30

րոպե տնողությամբ տեղավորել 496-անու էթիլենքլորհիդրինի լուծույթի

մեջ (40 մլ էթիլենքլորհիդրինը 1 լ ջրում): Լուծույթի միջիՍպալարներըհա-

նել

ն

խոնավվիճակում պահել 24

ժամ: Այնուհետն պալարներըտեղավորել

խոնավավավիվրա 20-25 "Ը -ի պայմաններում,ն նշել ստուգիչ

ն

փորտնա-

կան պալարների ծլման ժամկետները,փերչի արդյունքներըգրանցելաղյուսակի 5նով (աղ. 65): Աղյուսակ65.

Թիոմիվանյութի ն էթիլենքլորհիդրինիավդեպությունը կարտոֆիլիպալարներիծլման վրա Կարտոֆիլի ծլած պալարներիթիվը

Տարբերակ մեկշտբաթ

ոի ջու)

|

հետո

երկւշաբաթ հետո

|

գումարը

Պալարներիծլման

խթանումըթիռմիվա-

:

Բ

Աշխատանքի ընթաւյքը,

Ընտրել 20

առողջ գտնվող

հատ

հավասար մեծությունունեյող հանգստիվիճակում

պալարներ:Պալարներըբաժանելերկու խմբի (10 հատ

որպես ստուգիչ: Յուրաքանչյուրփորչնական պալար `

ստո

10-12 պահել20-25 "Շ-ի պայմաններում:

լարների

օր հետո

ծլում

904-ը, իսկ ստուգիչ պալարներըչեն ծլում:

Վերլնել նոր հավաքած8-10

պալար,

մ

Այդ ընթաքում

է

փորտնական պա-

վգուշությամբ հեռացնելբարակ

մաշկըն տնկելհողի ն ավավի խառնուրդում:Թվով նույնքանպալար տնկել

բայց առանչ մաշկը հեռայնելու (ստուգիչ):Պալարնեպահել 25-30 «Շ-ի պայմաններումն համեմատելերկու տարբերակների ն

լուծույթ

Փորտ (422-անու Ւթիլենքլորհիդրինի

լուծույթ)

տեղավորել

նրան սկվբնականքաշի համեմատ: Դրանիցհետո փորչնականն 18-2095 պալարներըերկուականյանել ծաղկամաններում` ավավի մեջ, ն ստուգիչ

պալարները աչքերի թիվը: ծլած

թիոմիվանյութի

օր:

ն

չորանում ն կնճռոտվումեն: Պալարներըպարբերաբարկշռել: պալարները վերջում պալարներիկողմից ջրի կորուստը չպեւոք է գերավանսի Փորչի

րը

(ԶԻանոյ

կշռել

30 «Ը-ի պայմաններում: թերմոստատում` Թողնել 17-20

նութի ազդելությամ, պայմաններում, նկատմամբ. նույն -ուվ

յու-

խմբում):Խմբերիցմեկը ծառայումէ փոր»իհամար, իսկ մյուսը՝ բաքանչյուր

ր

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

86.

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

տնողությանուսումնասիրությունը Լուսապարբերականության մոտ (ըստ Վ. Պ. Նովիկովի) հացազգիների

Վեգետացիայիշրջանումն հանգստիվիճակումգտնվողբույսերի բջիջներիդիտումը(ըստ Գենկելի) Նյութերն սարքավորումներ.

բույսերի ռեակցիանէ օրվա ընթաքում Լուսապարբերականությունը

ջուր, նշտար,աՄանրադիտակ,առարկայակիրն ծածկողապակիներ,

ցերեկվան գիշերվա տնողությանփոխհարաբերությաննկատմամբ, որն է աճի ն պարգայման փոփոխությամբ:Դա միջավայրիկենարտահայտվում

սեղ, կաթուիկ,բույսի շիվեր:

սականորենկարնոր գործոնների (ջերմություն,խոնավություն, լույս

ն այլ

Աշնատանքիընթասքը.

նկատմամբ հարմարողականերնույթ սեվոնայինփոփոխություններ)

է: Այդ

Հանգստի շրջանում գտնվող բջիջների պլավմոդեսմայինկապերը

խնդրի ուսումնասիրություննունի տեսականն պրակտիկմեծ նշանակութ-

`

խախտվումեն, նրանքչեն կապում բջիջներըմիմյան հեւռ, իսկ բջիջներն ունենում

են պլավմոլիկի

պլավմոդեսմաներընորիցվերականգնվում են, ն կապ է ստեղծվում

հետո

առաջ

ուսումնասիրվողբույսի շիվերը պահել սեն-

յակի պայմաններում մինչն բողբոջների ուռչելը: գտնվող նյութ

ն

ն

Նյութեր ն սարքավորումներ. կամ աշնանայյն վորեն, գարի, 1,5-2 Գարնանակյան

բջիջներիմիջն: Փորջիս մի քանի օր

յուն:

ենթարկվածտեսք: Հանգստի շրջաննանլնելուց

հանգստիցդուրս

Հանգստի շրջանում

տարողություն

լ

կամվեգետացիոնանոթներ,հող, մթնեւյմանխլիկունեյող ծաղկամաններ տուփեր, քանոն: ներ կամ համապատասխան

եկած բողբոջներիցվերցնել միկրոսկոպիկ

դիտել մանրադիտակովհիպերտոնիկլուծույթներում: Հանգստի

շրջանում գտնվող բջիջներումնկատվումէ արտափքվածպլակմոլիվ, իսկ հանգստիշրջանիվդուրս եկածբջիջներումն̀երփքվածպլավմոլիվ (նկ. 62):

Աշխատանքիընթասքը. Ցորենի սերմերը ցանելծաղկամաններումկամ վեգետացիոնանոթնեբում: Առաջին կանաչ տերնները հանդես գալուն պես

ըստ

փոր»ի տարբե-

րակների(աղ. 66) յուրաքանչյուր 2-5 օրը մեկ երկու անոթներ բույսերի հետ միասինտեղափոխելմթնեսմանխցիկ`ստեղծելկարճ օրվա պայմաններ (9

ժամ):Ստուգիչ բույսերը թողնել երկար օրվա պայմաններումմինչն վեգետայիոն շրջանի ավարտը:

Թրի

Փորի ընթացքումգրանվելբույսերի վարգասմանբոլոր

ւյ,

աաա

անգստ,

շրջանում (2)

Դիտարկումներիհիման վրա պարվաբանել նոլոգիական դիտարկումներ): թե որ տարբերակիբույսերը հասկակալումեն ստուգիչի հետ միաժամա-

նակ:Այդ տարբերակիերկար օրերի թիվը կլինի տվյալ սորտի լուսապարբերականտնողությունը:

փուլերը (ֆե-

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 88

Աղյուսակ66

2,4-Դ հերբիցիդիընտրողական (սելեկտիվ)ազդեցությունը

Թորենի լուսապարբերականությանը վերաբերող փորերի ն

ՏարբեԲԱ րակ

թիվը

րի Թիվո

ը

Թերեկվա

|

ըր,ժամ

|

ծում

|

թփակալում

հասկակալում

Լ|

:

Տաղ կում

Ընտրողական հերբիցիդներըքիմիականնյութեր են, որոնք ոչնչացնում

վենմոլախոտերըչվնասելով կուլտուրականբույսերին: Հայավգիների ցաներկշաքիլավորներիդասին պատկանողմոլախոքատարածություններում ,

`

տերի դեմ պայքարելու նպատակովօգտագործվումէ ֆենօքսիքայախաթթ-

մասնավորապեսդիքլորֆենօքսիքայախաթթու: վի ածանցյալները,

2,4-Ղ-ի նատրիումականաղը բավականլավ ջրալուծ

է:

2,4-Դ-ի 0,01-

196-անույլուծույթըճնշում է երկշաքիլավորմոլախոտերիաճը ն վարգացումը, բայմ չի վնասումհայապգիներիընտանիքին պատկանողբույսերին:

Փորտիժամանակ շատ կարնոր է պահպանելլուծույթի սահմանված

խտությունը,քանիոր հերբիվիդըմածրխտությանդեպքում կարող է խթաԼուսապարբերականությանը վերաբերվողփոր»եր կարելի է դնել նան քրի-

նել աճման պրոյեսները, իսկ

:

վանթեմիվրա: Այդ նպատակովերկարօիվա պայմաններումգտնվող բույ-

.

սերից մի քանիսիհամար ստեղծել կարճ օրվա պայմաններ(տեղավորել

ներ:

ն

անել համապատասխան եվրակայություն-

խտության դեպքում (196-իցբար»ր)`

ճնշել բոլոր քույսերի ածը ն պարգայումը:

Նյութերն սարքավորումներ.

ն հետնել ծաղկմանընթայքին: Համեմատել սատումթնեցյման խվիկներում)

գիչ ն փորտարկվող բույսերը

բարչը

`

7-10 օրականվարսակի, ոլոռի ն մանանեխիսերմեր, 0,222-անույ 2,4-

Դ-ի լոճույթ, ծաղկամաններ, կվարվիավավ,ծեռքի սրսկիչ:

Աշխատանքի ընթակքը.

Ծաղկամանների մեջ աճեցրած7-10 օրական վարսակի, ոլոռի ն մանանեխի համատեղ աճելրած բույսերը տեռքիսրսկիչով սրսկել 0,290-անույ

2,4Դ-իլուծույթով, իսկ ստուգիչ բուխերը, որոնք աճեյված են

այլ

ծաղկա-

մաններում` սրսկել ջրով:

Նշումներկատարելմինչն փորչը ն փորչի վերջում (մեկ շաբաթ հետո): Փորջիարդյունքներըգրանցելաղյուսակում(աղ. 67 ):

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

Աղյուսակ67

բույսերիվարգալմանվրա 2,4Դ-ի ավդեվությունը

ՏարբեՌորւխեր րակ

Բույսերի

Յերնների թիվո

Մորֆոլոգիական ցուցանիշներիհարկային Օարուսային)փոփոխությունը

| Զարգացման փուլը

մեկ բույսի երկարությունը, փորչի

Բույսերի թիվը

ս

վրա

փորտի՞| փորտի փորչի տի փորչի | | փորչի իա ԱՐ |Աի | վերն | |սկվրում|վերքումսկվբումլվերջում

միջհանգույյներ)մորֆոլո կողուն, մույանիշներըկախվածընձյուղի հարկայնությունիցօրինաչափ

Մետամեր օրգանների(տերններ,

հ

Վարսակ, | ոլոո, ԳԻ:

լ

գիական

ստու-

կարգովփոփոխվումեն: Այդ երնույթը կարելի է դիտել տերններիչափսեերկարությանհամեմատությանն րի, Տնի, տարբերհարկի միջհանգույյների

:

մանանեխ

2,4Դ աան

մարանի

աղ

մույանիշներիհիմանվրա: Ստորինհարկի ընչյուղներիցդեպի վերին հարկը տերններիչաւիսերը

սկվբում մեծանում են, հասնելով որոշակիմաքսիմումի սկսում են փոքրաէ միագագաթկորով: նալ: Ծրնույլթըարտահայտված

Նյութեր ն սարքավորումներ, Հասկակալմանկամ ծաղկման փուլում գտնվող ցորենի կամ

գարու

բուխեր, քանոն,միլիմետրականթուղթ:

Աշխատանքի ընթապքը. Որպես մետամեր օրգանների փոփոխականության յումանիշ որոշել `

հասկակալմանկամ ձաղկման փուլում գտնվող մորենի կամ

:

հարկերիտերններիմակերեսը: Դրա համար չափել յուրաքանչյուր հարկի

բոլոր

տերններիթիթեդի հիմքի լայնությունըն երկարությունը:Տերնի մակերեսը

հաշվելհետնյալ ֆորմուլայով. Տ-2/35.«, որտեղ Տ- տերնի մակերեսնէ,

է- տերնաթիթեղի հիմքի լայնությունը,

գարու

թիթեղի երկարությունը

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

Աղյուսակ68 Տերնների արմատապահովվածության ն գործակի՛յը արմատայհնանբավարարությունը կարտոֆիլիվարգավմանտարբեր փուլերում

գործակցին Տերեներիարմատապահովվածության որոշումը ըստ անբավարարության

Վ. Հ.

արմատային Ղազարյաճի

Բույսերի անհատականվարգայմանընթացքումտարբեր օրգանների

միջօրգանայինկապի փոփոաճի ինտենսիվությանփոխհարաբերության,

|ագատ փուլը հաներ, ոմ Ծեկ բուի

խության ն ծերայմանպրոցեսներըբնութագրողկարնոր յումանիշ է արմա-

տապահովվածության գործակիցըն արմատայինանբավարարությունը:Արտերնների միավոր մակերեսինընկնողֆիվիոլոմատապահովվածությունը գիապես ակտիվարմատներիկշիռն է մգ-ով` ակտիվ արմատներիհարաբե-

րությունը տերնայինմակերեսին(մգ//դմ՞) (Վ.

Հ.

Ղավարյան,1969):

Նյութեր ն սարքավորումներ, տարբեր Ծաղկամաններումկամ դաշտայինպայմաններումաճեպրած

խոտաբույսեր,կշեռք, մկրատ,

քանոն, մատիտ, խլանածակիչ,չո-

թուղթ,

Ս

Նախքան Ար

107,44 աաաավան

14419 դկաթափիկ 109,40 Աոգարակիաի

արմատների գործակիլո, աղ -

2,70

25,1

10,40

-

ն

85,0

10095 (արմատապահովվածություն)

(արմատապահովվածություն) Հ

Փորչի համար նախապատրաստած բույսերի տերններիցխյանածակի-

րարություն):

չի օգնությամբ վերվնել 40-50 հատ սկավառակներ:Այնուհետն բույսից ա-

ռանչնապնել բոլոր տերնները,ֆիվիոլոգիապես ակտիվ արմատներըն

տե-

ղավորել չորացնողպահարանում:Ժորայումը կատարել 105"Ը պայմաններում, մինչն կայունկշռի ատակումը: թ. 53

աշխատանքումնկարագրվածմեթո-

դով: Արմատապահովվածությունը հաշվել մեկ բույսի համար`արմատների քաշը

Թ

100-36,1 63,9 (արմատայինանբավա(արմատապահովվածություն)

Աշխատանքիընթացքը.

չոր

Աաասայ

Տարբերակներում արմատապահովվածության մաքսիմումըընդունել

«36,1

Տերնայինմակերեսը որոշել

արմառապահ անքավարա

10095 ն հաշվել արմատային անբավարարությունը.

251-»

րացնողպահարան:

հակա

(մգ) բաժանել տերնային մակերեսին(դմ»): Փոր»ը յուրաքանչյուր

տարբերակիհամար կատարելմի քանի կրկնությամբ: Թիվ 68 աղյուսակում բերվում

ն

քննարկվում է գրականությանտվյալ-

ները:

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

91.

ն նշանակությունըցիտոպլազմայի Շաքարներիպաշտպանական բջջահյութիհամարցածը ջերմաստիճանի նկատմամբ

ԲԱԺԻՆ

ՅՈԹԵՐՈՐԴ

ԲՈՒՅՍԵՐԻ

ԴԻՄԱՑԿՈՒՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

է ըստ Պ. Ա. Գենկելի, բնութագրվում այն Բույսերի դիմացկունությունը, տակորքանուլէ փոավդեպության պայմանների բանով,թե անբարենպաստ

օպտիմալ պայմաններիհամեմափոխվումդրան արդյունավետությունը տությամբ:

բնութագրողմեթոդները բավմավանեն: Բույխերիդիմապկունությունը

դաշտայինն վեգետացիոնմեթոդներն են: Ամենանպատակահարմարը հաճախհարկ է լինում որոշել ն բարջրայնելբույսերիչմեՊրակտիկայում

երաշտադիմավնկունութվրտադիմավկունությունը, ռադիմացկունությունը, ն աղադիմասկունությունը: յունը, շոգեկայունությունը

ժամանակմիջբջջայինտարածութհյուսվածքի սառեյպման Բուսական

յունում առաջանումեն սառույկի բյուրեղներ,որոնք վիտոպլավմայիմ«գում են ջուրը

ն

չէ, ջրավրկում այն: Ծթե սիտոպլավմանպրտադիմակկուն

ապա

ջրավրկությունը,ինչպեսնան սառույկիբյուրեղներիմեխանիկաչտանելով

կան ճնշումը` կոագուլասվումէ:

Նման

դեպքում խախտվումէ Սիտոպլավ-

ն բջջահյութըդուրս մայի թափանվելիությունը

է

գալիս միջավայր: Հետնա-

հիման վրա կարելի է դատել սիտոպլավբջջահյութի պահպանության

բար,

աստիճանիմասին: մայի վնասվածության Ցիտոպլավմայի կոլոիդների կայունությունը կարելի

է

բարչրանել

նլութերով: Այդպիսի հւստկությամբօժտված են լուծվող պաշտպանական

շաքարները,որոն քանակիավելացումը տմեռողօրգաններումբար»տրակնում է

հյուսվածքիջրապահհատկությունը:

Նյութեր

ն

սարքավորումներ.

Սեղանի ճակնդեղի տերններ կամ արմատապտուղներ, կարտոֆիլի պալարներ, սախարովայի1,0 ն 05 Ն լուծույթներ, ԻԹԸ1 -ի 896-անովլու-

ծույթ, »յուն կամ սառույկ, կերակրի աղ, մինչն -25՞Ը

մույ

տվող ջերմա-

չափ, բաժակ,ածելի, քերիչ, հախճապակյաթասեր, կալան, փորչանոթներ, չափանոթ,մանրադիտակ,

վիֆ,

առարկայակիր ն

մմ

տրամագիծունեսողխյանածակիչ,թան-

ծածկապակի, ապակու մատիտ, վրտին, քամիչ

թուղթ:

Աշխատանքի ընթասքը.

Սեղանիճակնդեղիմաքրածմասիցխյանածակիչիօգնությամբստա-

նալ Ֆողիկներ ն նրանից պատրաստել փորչանոթում տեղավորվող միննույն չափի մասնիկներ:Դրա փոխարենկարելի է վերցնել նան 25 մմշ ունեյող տերնայինսկավառակներ:Ճակնդեղիտողիկներըտեղամակերես

վորել հախճապակյաթասիկի մեջ

ջրով լավ լվանալ: Այնուհետն 4-5

ն

կտորներտեղավորել 3 փորչանոթներիմեջ: Առաջինփորչանոթի 5 մլ

ջուր,

մեջ

պնել

երկրորդում՝սախարովայինույնքան 0,5 Ն, իսկ երրորդում` 1,0 Ն

լուծույթ: Պատրաստել սառեսնողխառնուրդ: Դրա համար երեք մաս Ցյանը կամ սառույյին ավելայնել 1

մաս

կերակրի աղ

լավ խառնել: Խառնուր-

ն

դում ջերմաստիճանըկիջնիմինչն -20«Շ:: 15-20 րոպե դնել սառեւնող խառնուրդի,այնուԲոլոր փորտանոթները

սենյակիջերմաստիճանումգտնվող ջրի մեջ: Որոշ

հետն

հետո ժամանակիս

նշել փորչանոթներիհեղուկների ն դրանյում գտնվող կտրվածքներիգույ-

նը:

Սախարովայի1 Ն լուծույթում գտնվող հյուսվածքի բջիջները գրեթե

բոլորնէլ

մնում

են

կենդանի ն չեն գունազրկվում,իսկ 0,5 Ն

մասնակիորենվնասվում են:

լուծույթում

ՇԾաքարների պաշտպանական նշանակությունըբջջահյութի համար յածր ջերմաստիճանինկատմամբկարելի ցույց տալ նան կարտոֆիլիպա-

է

լարների օրինակով: Դրա համար վերցնել կարտոֆիլիպալարներ,քերել, քամել թանվիֆովն հյութը ֆիլտրել: 3-ականմլ լյնել 3 փորչանոթների մեջ: Փորչտանոթներից առաջինիվրա ավելայնել 1 մլ սախարովալիՄլուծույթ:

Առաջին ն երկրորդ փորտանոթների պարունակությունը սառեցնել,իսկ 3-րդ

փորձանոթըթողնել ստուգիչ: Բջիջներիկենսունակություննստուգել 896-անոյՀՅՇԸԼ

-ի լուծույթում

նրանցպլավմոլիվի ենթարկելու հիման վրա: Տեսադաշտում հաշվել ընդ-

Փորտանոթների պարունակությունըսառչելուց հետո հանել սառեսնող ն խառնուրդիյ դնել տաք ջրով լսրած բաժակիմեջ: Փորտանոթի պարունա-

հանուր գունավրկվածն պլավմոլիլի ենթարկված բջիջների թիվը: Արդ-

կությունըհալչելույ

յունքներըգրանցելաղյուսակում (աղ. 69):

ճակում, ինճպեսստուգիչ փորչանոթում, իսկ 2-րդ փորչանոթում նում է

Աղյուսակ 69

հետո առաջինում հյութը

սպիտակույային նյութերի փաթիլանմաննստվածք:

Փոր»ի տվյալներիգրանսմանաղյուսակ

Յ

-

-.

բ

Տ

Ց

Բ,

ներկված Պլավմոլիվի

Բջիջներիթիվը

բջիջների մանրադիտակի | տեսադաշտում թիվը

Բ:

|3Յ8

|25 ճ

ենթարկված բջիջների թիվը,

ընդհանուրի

ընդամենը |գունավորված

Ջուր

Է նկատմամբ,

0,5 Ն սախարովա

1ՍՆ

սախարովա

Ջրի մեջ սառեսվող կտրվածքներըգունավրկվումեն, բջջահյութից ան-

տոյիաններըդուրս

են

գալիս

ն ջուրը

թույլ

գունավորվում է:

Դա բայատր-

վում է այն բանով,որ մածրջերմաստիճանիաղդեցությանտակ յիտոպլավման

կորյնում է կիսաթափանվիկ հատկությունը,կոլոիդներիկառումվածքը

խախտվումէ

ն

այն դառնում է թափանվիկ:

պահպանվելէ նախկիզոլ վի-

առաջա-

92.

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

Բույսերի ցրտադիմացկունության գնահատումը աճի ն զարգացմանվաղ շրջանում

որոշումըքլորոֆիլակիրհյուսվածքի Բույսերիշոգեդիմացկունության վնասվածությանաստիճանիհիմանվրա (ըստ Սացկովի) Նյութեր ն սարքավորումներ,

Սերմերը ջերմային գործոնի ավդեյության նկատմամբ վգայուն են

հատկապեսուռչելու, ծլման ն ծիլերի աճի շրրջանում: Այդ ավդեսությունն արտահայտվումէ սերմերի ծլման արագությամբ ն ծիլերի աճի ինտենսի-

վությամբ:

Ջրային բաղնիք, թարմ տերններ, բյուրեղաթասեր, 0,2 Ն ժակ, ջուր, ապակումատիտ:

Նյութեր ն սարքավորումներ.

Աշխատանքիընթացքը.

տարբերվող մի քանի բույսեր, սառնարան, Ցրտադիմակվկունությամբ

40"Ը

քամիչի թուղթ,

աղաթթու,

ունելի, 5 հատ Պետրիի թասիկներ կամ բյուրեղաթասեր, բաջերմաչափ,

ջրային քաղնիքի մեջ տեղավորել ուսումնասիրվող բույսի

տերններ:30 րոպեից հետո տերններիցվերսնել առաջիննմուշը, տեղավո-

Պետրիի թասիկներ:

րել բյուրեղաթասիկամ Պետրիի թասի մեջ, վրան ավելապնելսառը

ն

ջուր

Աշխատանքի ընթացքը,

աստիճանաԲաղնիքիջերմաստիճանը թողնել սենյակիջերմաստիճանում:

Յուրաքանչյուրտարբերակումծլելնել 50-100-ականսերմեր 14, Հ10,

բար

բար»րայնել55-ով մինչն 806օԸն նմուշներ վերսնել յուրաքանչյուր10

Դ65Ը-իպայմաններում:Ծլեսման6-րդ օրը որոշել ծլունակությանտոկոսըն

րոպենմեկ անգամ:Այնուհետն բոլոր բյուրեղաթասերիմեջ եղած ջուրը փո-

արդյունքներըգրանսելաղյուսակում(աղ. 70):

խարինելաղաթթվի 0,2 Աղյուսակ 70

կանոն

ր 145Ը

որ

Ն

լուծույթով: 20 րոպե

հետո

դիտել փորչի

արդ-

կանաչ յունքները:վնասված տերններըկմնանկանաչ,իսկ մահացածների գույնը կանհետանա:Տերնի վրա կառաջանանգորշ հետքեր: Ելնելով ֆեո-

ր» ՑԸ

Եվրակայություններ

ֆիտինիգոյայմանաստիճանից,կարելի ծության չաւիի մասին: Հետնաբար,

է

բարտր

եվրակասնելտերնի վնասվա-

ջերմաստիճանիավդելության

տակ խախտվում է ցիտոպլազմայիկառուցվածքըն քլորոֆիլը միանալով հետ` այնտեղի դուրս ՒԼԸԼԻի

է

մղում Ճ/ջ-ըն վերածվում ֆեոֆիտինի:

Թթու բջջահյութ ունեվողբույսերի մեջ գորշ գույնն ստացվումէ նան

ա-

ռանյ աղաթթվով մշակելու, քանի որ բջջահյութը թափանցումէ մահացած տակառաջանումէ ֆեոֆիտին։ մեջ ն թթվի ազդեցության ցիտոպլազմայի

Փորի տվյալներըգրանյել աղյուսակի5նով (աղ. 71): Աղյուսակ 71 Օբյեկտ

օՇ Տերնների վնասվածությանաւտիճանըկախվածջերմաստիճանիվ,

`40

ԱՅԽԱՏԱՆՔ

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

Ցիտուվլազմայիկոագուլացման ջերմաստիճանայինսահմանիորոշումը Նյութեր

ն

95.

Բուսականհյուսվածքիջրազերծմանը դիմանալուընդունակության որոշումը (ըստ Գենկելի խոնավազերծող մեթոդի)

ւ

սարքավորումներ.

Տարբեր բույխերիթարմ տերններ, սախարույայի 1 Մ, կարմիր չեվոքի

Նյութեր ն սարքավորումներ.

"

Ռրնէ բույսի տերններ,խոնավաւլերծիչ, ծծմբականթթու,

0,0292-անուլուծույթներ, քիմիական մեծ բաժակներ, փորչանոթներ, մեծ

նեյտրալրոտի

փորտանոթ,էլեկտրական սալօջախ, ջերմաչափ, ածելի, ապակու մատիտ,

1:1000 ջրային լուծույթ, եղեգնաշաքարի1Ն լուծույթ, մանրադիտակ,առար-

միկրոսկոպիկասեղներ, վրտին,մանրադիտակ,առարկայակիրն ծաձկա-

ն ծածկողապակիներ, կայակիր մկրատ,ածելի, անալիտիկկշեռք, խյանա-

պակի,քամիչ

ծակիչ:

թուղթ:

Աշխատանքիընթավքը.

Աշխատանքիընթյայքը,

Պատրաստել սոխի կամ տրադեսկանվիայի տերններիէպիդերմիսի 12

կտրվածքն

երկուսկան տեղավորել 6 ւիորչանոթներիմեջ, որտեղ նախա-

լցված է

պես

քիչ քանակությամբ ծորակի ջուր: Վել) քիմիական բաժակնե-

րում պատրաստելտաք լոր

ն սառը

ջրի խառնուրդ48, 50, 52, 54, 56, 58-Ը: Բո-

փորչանոթներըկտրվածքներիհետ միասին միաժամանակիջեցնել բա-

ժակների մեջ: Բաժակներում պահպանել սահմանված ջերմաստիճանը՝ ավելապնելով:Տաս րոպե անյ կտրվածքներըհանել

տաք ջուր

ն

տեղավորել

առարկայակիրապակիներիվրա: Եթե բջիջներըգունակներ չեն պարունակում,

ապա

նուհետն

անհրաժեշտէ դրան 5-10 րոպե պահել կարմիր չեսոքի մեջ: Այ-

կտրվածքներիվրա կաթեսնելսախարովայի1

Մ

լուծույթ

ն

15-20

Համապատասխան բույսի տերններիս խցյանածակիչով կտրել սկավառակներ, տեղավորելծծմբականթթու

(1:1) պարունակող խոնավավկերծիչի թողնել 2-3 ժամ: Այնուհետն տերններիցպատրաստել միկրոսկոպիկ դիտարկմաննյութ, ներկել նեյտրալրոտի լուծույթով ն դիտել եղեգնաշաքամեջ

ն

րի 1Ն կամ 15-2092-անոց լուծույթում: Ելնելով տեսադաշտում գտնվող պլավմոլիվի ենթարկվածբջիջներիքանակիս`եպրակայությունանել հյուս-

վածքի վնասվածությանմասին: Համեմատելու համար անհրաժեշտ է դիտել նան նույն բուսականնյութի խոնավավերծիչի մեջ չդրված պատրաս-

տուկ:

Տվյալները գրանյել աղյուսակում (աղ.73):

րոպե հետո դիտել մանրադիտակիտակ: Նշել պլավմոլիվի վիճակը: Թջջի մահը հաստատվումէ

դրան կողմի պլավմոլիվի հատկությանկորուստով:

Տվյալները գրանվելաղյուսակում (աղ.72): Աղյոսակ 72

Բույսեր

5ը

Գերին,

.

ը

Տարբեր բույսերի բջիջներ օժտված են տարբեր ջերմադիմայկունութ-

Ալյուսակ 73 Տարբերակ լ

ենթարկված Հանր Պլազմոլիվի վահ բջիջների թիվը, 4.

շ ա

Որքան հյուսվածքումշատ

է

կենդանիբջիջներիքանակը,այնքան դրա

դիմալկունությունը ջրապրկմաննկատմամբ բարը

յամբ: Այն ջերմաստիճանը,որի դեպքում 10 րոպեի ընթաքում սյիտոպլավմայի սպիտակոպներըլրիվ կերպով կոագուլասվումեն, հսմարվում

է այդ

բույնի շոգեդիմասկունությանսահմանը:

հատկու

է:

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

96.

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

որոշումը Բույսերիերաշտադիմացկունության սախարոզայիլուծույթումսերմերըծլեցնելումիջոցով

գարու սերմեր, սախաՑորենի, կորեկի,ոլոռի, վիկի, եգիպտասորենի,

ծնշում ունեյող լուծույթ, Պետրիի թարովայի 10, 14, 18 մթ օսմոտիկական թերմոստատ:

թղթի վրա: Առանջինթասիկներում քամիչ

թուղթը

պարբերաբարխոնա-

վալնել սախարովայի10, 14, 18 մթ օսմոտիկականծնշում ունեցողլուծույթով: Ծլած սերմերը հաշվել ծլման 3-րդ ն 7-րդ օրը: Փորչի արդյունքները

գրանվելաղյուսակում(աղ. 74): Բույսերի վարգայմանվաղ շրջանում,անբավարարջրամատակարարմարվում

է

կայուն է: Սակայնպարզվել է, բավականին մեջ նրա պարունակությունը քարտը ջերմաստիճանիկամ ջրավրկման դեպքում տեղի է ունենում

որ

նրա

յածքանակը,կարելի է դատել սորտի դիմասկունությանմասին:

3 կրկնությամբ50-ական սերմեր ծլեյնել Պետրիի թասիկում, քամիչ

պայմաններում,ջրի

ընթացքումգրեթե չի ծախսվում:Այդ պատճառովբույսի սագործունեության

հիդրոլիվ (մեծչափով քիչ դիմասկունբույսերի մեջ): Ռրոշելով օսլայի մնա-

Աշխատանքիընթացքը,

ման

ն շոգեկայունությանգնահատումը Բույսերիչորադիմացկունության հիմանվբա ստատզլիտայինօսլայի պարունակության ն բույսի կենՍտատոլիտայինօսլան գտնվում է արմատապատյանում

Նյութեր ն սարքավորումներ.

սիկ, քամիչ թուղթ,

97.

ճեռքբերմանն

օգտագործմանհատկությունըհա-

մեհարմարվածությանցուցանիշներից նրանցկենտաբանական

կը: Բարը օսմոտիկական6նշում ունեյող, ֆիվիոլոգիապեսչոր պայմաններ ստեղծող լուծույթներում սերմերի ծլեյման ն ծլած սերմերի քանակիհաշ-

վարկի հիման վրա անհատականկյանքի վաղ շրջանում կարելի է որոշել

Նյութերն սարքավորումներ. Վարսակի, գարու,

կորեկի ն լուպինի սերմեր, քամիչ

թուղթ,

գլիյերի-

նի, ՎՇԸ1-ի ն 1յուգոլի լուծույթներ: Մանրադիտակ,Պետրիի թասիկներ, թերմոստատ,մկրատ, վայրկենաչափ: խոնավավերծիչներ,

Աշխատանքի ընլթողյքը. Պետրիի թասիկի մեջ խոնավքամիչ թղթի վրա 25-Ը պայմաններում

ձլեյրած սերմերի 2-3 օրեկանծիլերի չորադիմասկունությունը որոշելու մար չորալնել խոնավավերծիչումգլիցերինի լուծույթի վրա (100 մլ

հա-

ջուր

37 մլ գլիցերին) 16-17-Շ-ի պայմաններում24 ժամ տնողությամբ, կամ

բուխերիհարաբերական երաշտադիմավկունությունը: Աղյուսակ74 Տարբերակ, սախարովայի մթ

Օլած սերմերիթիվը ծլեյման 3-րդ օրը

լուծույթ,

|

Օլածսերմերի թիվը | Սվրակայությունծլեսման 7-րդ օրը ներ Ա

--դ

ՊԱՎԵՑԵ

17:

ն

լ

ի

հն ՅԱՀՀ

ԳԱԱ աւա Աի

|

Եկ. 63 Օպայի պարունակությունը արմատապատյասնում (թվերովցույց է տրված միավորները)

ՒՇէի

լուծույթի վրա (100 մլ ջրին 8

գ

աղ) 24

ժամ 20-21-Ը

պայմաննե-

Տարբեր շոգեղիմացկունություն ունեցողբույսերիբջիջների ցիտոպլազմայի մածուցիկության որոշումը

որոշելու համար ծիլերը պահել 37«Շ ջրում Ջերմադիմասկունությունը 1 ժամ

տնողությամբ:Տաքավումը կամ չորավումը ավարտելուցհետո գլխա-

Մածումիկն էլաստիկ վիտոպլավմաունեցողբույսերը շոգեդիմակկուն

վոր արմատիծայրը2-3 մմ երկարությամբկտրել ններկել Լյուգոլի լուծույ-

են ն բարձր ջերմաստիճանի ավդեյության դեպքում չեն վնասվում:

լուծույթը ՃՀԷում)30 վրկ. տնողությամբ: Որպես ստութով (յոդի 192-անով

Ցիտոպլավմայիմածուսիկությունըկարելի է որոշել ելնելով պլավմո-

գիչ ներկել տաքայմանկամ ջրավրկմանչենթարվածբույսի արմատի ծայ``

րը:

98.

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

րում: Փորտնկատարելմութ պայմաններում:

Արմատներըներկելուց անմիջապեսհետո դիտել մանրադիտակիտակ

(նկ. 63): Որքան բարչր

է

այնքանքիչ դիմակկունությունը,

է օսլա

հիդրոլիվ-

լիվի ժամանակիցկամ այն ժամանակիհիման վրա, երբ ներփքվածպլավ5նի: մոլիվը անցնումէ արտափքված

տրվում է միավորներովկամ 22-ով ստուգիչի վել: Փորչի գնահատականը Նյութեր

նկատմամբ:Այն կարելի է բաժանել3 խմբի.

ա) բարչր դիմասկունությունօսլայի հիդրոլիվ մինչն 3526 -

ն

սարքավորումներ,

Ալէ, սոխ, չեզոք կարմիր(1:5000),քամիչ

թուղթ,

սախարովայի1Մ

-

բ) միջին դիմացկունությունօսլայի հիդրոլիվ 36-5092

լուծույթ, վավելին, նշտար,առարկայակիրն ծածկապակի,մանրադիտակ,

գ) անկայուն-օսլայի հիդրոլիվ ավելի քան 5092

ասեղներ,Ժամավույկվի ապակիկամ 50-100 մլ բանկաներ:

-

Փորչի արդյունքներըգրանվելաղյուսակում(աղ. 75): Աշխատանքիընթաքը. Աղյուսակ 75 հիդրոլիվը արմատի ,

Դիմավկունության խումբը

Պատրաստելալոէի, սոխի կամ

այլ

մեվոֆիտ բույսի տերնի լայնակի

կտրվածք,տեղավորել ժամամույյիապակուվրա ն 5-10 րոպեի ընթացքում ներկել չեկոք կարմիրով: Այնուհետն կտրվածքներըլվանալ, քամիչ թղթով լուծույթի չորավնելն դիտել մանրադիտակով1 մոլյարանովսախարոկվայի Ջրի գոլորշիայումից խուսափելուհամար ծածկապակուեվմիջավայրում:

րերին քսել վավելին: Դիտարկումներիհիման վրա նշել ներփքվածն տափքված պլավմոլիկի Ժամանակը: Արտափքվածպլավմոլիվի

նակովկարելի

է

ար-

Ժամա-

դատել սիտոպլավմայիմածուցիկությանմասին: Փորչի

արդյունքներըգրանվելաղյուսակում(աղ. 76): Աղյուսակ76 Պլավմոլիվի 5նը ն ժամանակըալոէի ն սոխիբջիջներում

Բուաե ա

լոէ

պլավմոլիկի Արտափքված առաջասմանժամանակը

Սոխ

Տիտոպլավմայիհարաբերական

մածուցիկությունը

16.Ինչով 17.Ինչ

պայմանավորվածպլավմոլիվիտներիբավմալլանությունը:

դեպլավմոլիվը ն երբ է այն տեղի ունենում:

18. Ինչ է Ժամանակավորպլավմոլիվը ն որն է բջջի «ինքնակամ» դե-

ԲԱԺԻՆ

ՈՒԹԵՐՈՐԴ

է

է

պլավմոլիվի պատճառը: |

19.Որ նյութի միջավայրում ՍՏՈՒԳԻՉ

ՀԱՐՑԵՐ, ՕՐԻՆԱԿՆԵՐ

ՆՎ ԽՆԴԻՐՆԵՐ

բջիջը ենթարկվում ժամանակավոր

է

պլավզմոլիվի:

20.Մահայածբջիջը պլաւլլմոլիվիենթարկվում է թե 1. Տալ բջջիժամանակակից տնակերպումը:

ոչ:

է

համարվել բջիջներիվնասվածությանցուցանիշ:

2. Ինչպիսի կաույվածքունի բջջի ն օրգանոիդներիմեմբրանը:

21.Դեպլավմոլիվիցհետո բջիջը կարող է մահանալ,թե

3. Ըջջի որ օրգանոիդներնունեն կրկնակիմեմբրան,մեկ մեմբրան ն որ

22.

4.

Ինչը կարող

ոչ ն

ինչու:

Ինչով է բայատրվում էլոդեայի տերնների գագաթնայինն հիմնային

օրգանոիդներըչունեն մեմբրան:

բջիջներիպլավմոլիվի տներին արագությանտարբերությունը:Նույն

Ինչ

լուծույթում նշված բջիջներըպլավմոլիվի ինչպիսի »ն են դրսնորում:

է

դիֆուվիան ն օսմոսը: Ինչ տարբերությունկադրան միջն:

5. Որն է բջջի տուրգորայինվիճակը: Երբ ն ինչ պայմաններումբջիջը

կարողէ գտնվել տուրգորայինվիճակում: 6. Ինչպես կարելի է ստանալ արհեստականբջիջ

բջիջներում:

(կիսաթափանսիկ

24.Նույնհյուսվածքիբջիջներըոր

լուծույթում ավելի խորըպլազմոլիվի

կենթարկվենհ̀ավասար խտությունունեցող,տվյալ բջջի համար հի-

նստվածքային թաղանթ): 7. Ինչ է պլավմոլիվըն ինչ պայմաններում է ընթանումայն:

պերտոնիկ(1Մ) սախարովայի,թե կերակրի աղի:

25.Պլասմոլիվիվիճակումինչով է լցվածբջջաթաղանթին պլավմոլիվի

8. Ինչ է բջջի միտորիվը:

9. Որ նյութերնեն կոչվում պլասմոլիտիկներ:

հետնանքով բջջապատի հեռայած սիտոպլավմայի միջն գտնվող

10. Որոնք են կոչվում 1-ին ն 2-րդ կարգիպլավմոլիտիկներ:

տարածությունը:

11.Պլավմոլիտիկլուծույթներիցորն համարվում հիպոտոնիկ,իվոտոէ

26. Ինչ փոխհարաբերություն կա բուսական բջջի ջրավրկման,ջրահան տուրգորային 6նշման միջե: գեվվածության

նիկ ն հիպերտոնիկ: 12. Ինչ տեղի կունենա բջջի հետ, եթե այն տեղավորել տվյալ բջջի հա-

մար ա) հիպերստնիկ,բ) հիպոտոնիկ,գ) իվոտոնիկլուծույթներումն

դ) մաքուր ջրի մեջ: Ռր միջավայրումբջիջը կարող է

ջուրը

կլանել

ն

հակառակը: 13.Պլավմոլիվիինչպիսի չներ

23. Ինչպիսին է պլասմոլիվի 5նը նույն լուծույթում ծեր ն երիտասարդ

27. Բջջում ջրի որ 5նն է որոշում տուրգորայինճնշման մեծությունը: 28. Ինչ ավդեցությունեն թողնում

Ճ-ի

ն

ՇՋ-ի իոնները յիտոպլավմայի

վրա: 29. Ինչպես է ընթանում պլավմոլիվը ՀԿՎՕ.-ին

են հայտնի:

14. Ինչպես է ընթանումպլավմոլիվըկախվածպլավմոլիտիկ լուծույթում

բջջի գտնվելու ւոնողությունիվ: Ինչ է պլապմոլիվիԺամանակը: 15. Ցիտոպլավմայիոր հատկության հետ է կապված պլավմոլիվի ժա-

30. Նույն հյուսվածքիբջիջներըՀՎՕյ-ի

ն

Շո(ՎՕչ)շ-ի հիպոտոնիկլու-

ծույթում մեկ ժամ պահելուց հետո տեղափոխվել է ԻՇ

Ա-իկամ

սա-

խարովայիհիպերտոնիկլուծույթի մեջ: Ինչ տարբերություն է նկատ-

մանակը:

ՇՅ(ՎՕյ)շ-ի համապա-

տասխանխտությունունեցողլուծույթներում:

վում պլավմոլիվի տնին ժամանակիմիջն: Որ դեպքում ավելի խորը

կընթանապլավմոլիվը:

հյուսվածքը տեղավորել 1Մ

31. Բուսական նույն

Ը(ՎՕ:)շ-ի,

սախարովայի,

ՀՎՕ:-ի լուծույթներում: Լուծույթների որում պլավմո-

կլինի: փը ավելի լավ արտահայտված թասակատն 32.Բջջի ինչպիսի հատկություններովէ պայմանավորված պլավմոլիվը ն ինչպես կարելի է այն յուսադրել:

է

33. Ինչ փորչով կարելի յույյ

տալ

յիտոպլավմայիշերտերի թափանլյե-

լիությանտարբերությունը: 34. Ցիտոպլավմայի որ շերտով է հիմնականումկարգավորվում բջջում

թափանվելիությունը: նյութերի ընտրողական

35.Պլավմոլիվի տնըկարո՞ղ է ծառայել սիտպլավմայիմածուվիկության սույանիշ,եթե հաշվի չառնենք պլավմոլիվի ժամանակը: 36. Ինչ է կոլոդիումի թաղանթը:

37. Որ նյութերն են թափանցումկիսաթափանցիկ թաղանթով, որ նյութե-

րը՝

ոչ:

այդ երնույթը: Ինչով է բացատրվում

38. Ինչ է դիալիվի երնույթը: 39. Կենդանի

վիտոպլավմանբջջահյութում գտնվող նյութերի համար

թափանվելիէ, թե

ոչ:

40. Երբ է խախտվումբջջի ընտրողական Երբ է միթափանվելիությունը:

ն երբ՝ նույնը:

ջավայրի ն բջջի իոնականկազմը տարբեր 41. Ինչ փորտերովկարելի է ույս

տալ

մեմբրանի ընտկենսաբանական

հատկությունը: րողականն կիսաթափանվիկ 42. Մեմբրանըոր 43.

Ինչ լիցք ունեն

նյութերի համար է միջանյիկթափանսելի: ջուրը

ն

կոլոիդ մասնիկներըհիդրովոլերում:

44. Որ նյութերն են կոչվում

45.Ինչ երնույթ

է

ամֆոլիտներ:

ընկածգունաչափական մեթոդով բուսականհյուսված-

քի իսոէլեկտրական կետի որոշման հիմքում: 46. Ինչ է դիսպերսհամակարգը: 47. Որ լուծույթներն են 48.

Ինչ

է

կոչվում կոլոիդներ:

տինդալի երնույթը:

49.Որ լուծույթներումէ ավելի լավ արտահայտված տինդալիերնույթը: 50. Ինչ

է

օպտիկապեսդատարկկամ մաքուր միջավայրը:

51. Ինչ պրովեսէ հիդրաւոավիանն հիդրոֆիլությունը: ն կոագուլյայիան: 52. Ինչ երնույթ է կոաւլյերվասիան

53. Ինչով է բայատրվում սերմերի ուռչելը ջրում

ն

ինչու նույն պայման-

ներում գտնվողտարբեր սերմեր ուռչում են տարբեր աստիճանի: 54. Ինչով է բայատրվումծլող սերմերի կողմիս ջրի կլանմանբարտը ին-

տենսիվությունը: 55. Ինչ նշանակությունունի կոլոիդներիուռչելը ծլող սերմերի համար:

56.Ինչիս

է

կախված վիտոպլավմայիշարժման արագությունը ն ինչ

նշանակությունունի այն: 57. Ինչպես կարելի է կարգավորել սիտոպլավմայի շարժման արագութ-

յունը:

58. Բջջում ինչ դիրք են պբաղեսնումքլորոպլաստներըկախվածլուսա-

վորմանինտենսիվությունից: 59.

Ինչ տարբերությունկա սուկուլենտներին մեվոֆիտներիսիտոպլավմայի մածուվիկությանմիջն ն ինչով

60. Ցիտոպլավմայի

է

բացատրվումդա:

մածույիկության որոշման ինչպիսի եղանակներ

կան: 61. Ցիտոպլավմայիմածուցիկությունըտերնի որ մասի

գագաթնային)բջիջներումէ կապ կա բջջի 62. Ինչպիսի

բարչը

հասակի ն

ն

ինչով

է

(հիմնայինթե

բացատրվումդա:

յիտոպլավմայի մածուցիկության

միջն:

63. Կապ կա արդյոք

վսիտոպլավմայի թափանվելիությանն նրա մածուցի-

կության միջն:

64.Ինչէ համակարգիավատ էներգիան: Փ5.Ինչ է քիմիականպոտենյիալը:

66.Ինչ

է

բջջի պոտենյիալօսմոտիկ ճնշումը:

67. Որ նյութն է օժտվածամենամեծ քիմիականպուռենվիալով:

68. Ինչ է ջրայինպոտենլիալը: 69. Բջջի ջրայինպոտենլիալըերբ է հավասարվրոյի:

70. Բջջում նյութերը ինչ վիճակումեն հանդես գալիս: 71. Ինչու բջջում ջրալին պոտենվիալինշանակությունըմիշտ բասասա-

կան է: 72.Ինչ

է

ներծծմանուժը ն օսմոտիկ ճնշումը: Ինչ փոխ-

բջջի տուրգորը,

միմյանցհետ: հարաբերությանմեջ են գտնվումայդ ցումսնիշները

73.Ինչի

է

հավասար բջջի տուրգորային ճնշումը, եթե ներձծմանուժը

հավասար է 4,9 մթ, իսկ օսմոտիկ 6նշումը՝ 12 մթ: 74. Բջջահյութը իվոտոնիկէ

ԻԹՇԷի 0,25 Ն լուծույթին, իսկ տվյալ բջջի

տուրգորայինճնշումը հավասար է 0,6 ՄԳա: Ինչի

է

հավասար բջջի

ծծող ուժը:

75.Ինչի

է

հավասարբջջի ներծծմանուժը

ն

տուրգորայինճնշումը լրիվ

դեպքում, եթե ԵՀ5,3 մթ, պլավմոլիվի ն վիտոջրահագեցվածության րիվի վիճակում:

76.Ինչի

է

հավասար տուրգորը

ն

օսմոտիկ ճնշումը պլավմոլիվի, ինչ-

պես նան թառամմանվիճակում գտնվող բջջի մոտ ուժը հավասար է 4,5

ն

եթե ներծծման

0,2

Մ

կերակրի աղի

լու-

ծույթում: Ինչ ուղղությամբ կշարժվիջուրը, եթե հայտնի է, որ 175Շ-ի պայմաններումբջջահյութը իվոտոնիկ է սախարոսայի0,35

է

Մ

Մ

իսկ

լուծույթին: Բջջում տուրգորային6նշումը հա-

վասար 7,8 մթ: 78. Բջջի տուրգորը

հավասար է 0,5 ՄՊա (5,3 մթ), իսկ օսմոտիկ ճնշումը

1,5 ՄՊա (15,4 մթ): Ինչ տտեղի կունենաբջջի հետ, եթե այն տեղավորենք 0,3: 0,5: 1,0, 1,5: 2,0

ն

25 ՄՊա օսմոտիկ ճնշում ունեցողլու-

ծույթում: Ինչի է հավասարայդ բջջի ներծծմանուժը: 79. Ինչի է հավասարբջջահյութիխտությունը,եթե պլավմոլիզկըսկսվել է

կերակրի աղի 0,2 մոլյարանուլուծույթում, սախարովայի0,3 մոլյա-

րանովլուծույթում:

80..Հաշվել ԽԸԼի 0,25 Մ

ն

Մ լուծույթում,կե-

րում, եթե պլավմոլիվըսկսվել է սախարովայի 0,3

րակրիաղի 0,2Մ լուծույթում:

82. Ինչի է հավասարբջջահյութի օսմուռիկ ճնշումը 175Շ-ի պայմաննե-

րում, եթե բջջահյութի խտությունըիվոտոնիկէ ԻՇՇԷի 0,25 Մ

լու-

ծույթին, սախարովայի0,35 Մ լուծույթին: 83. Ինչ տարբերությունկա աղուտայինտեղանքին ոչ աղուտայինպայ-

մաններում աճող բույսերի բջջահյութիօսմոտիկ ճնշումների միջն: Ինչով կարելի է բայատրելայդ երնույթը: 84. Կախվածէկոլոգիականպայմաններից բջջահյութի խտության

խությանինչպիսիօրինակներեն հայտնի:

փոփո-

85. Երբ է բջջի ներծծմանուժը ն տութգորային ճնշումը հավասարվրոյի,

իսկ երբ՝ մաքսիմումի:

86. Բջջահյութը սառչում է -3"Ը-ի պայմաններում, ինչի է հավասարօս-

մոտիկ6նշումը 17«Ը-ի պայմաններում:

մթ:

77. Բջիջը գտնվում է սախարովայի0,3 Մ կամ

կերակրիաղի 0,25

81. Ինչի է հավասարբջջահյութի օսմուռիկ 6նշումը 175Շ-ի պայմաննե-

գլյուկովայի 0,1 Մ լուծույթներիօսմօտիկ

6նշումը 17-Ը-ի պայմաններում:

87.Տարբերությունկ՞ա արդյոք րի

ն ոչ

նույնխտությունունեյող էլեկտրոլիտնե-

էլեկտրոլիտներիօսմուռիկճնշումներիմիջե:

88. Տարբերություն կ՛ա արդյոք

նույն խտությունունեյող տարբերէլեկտրոլիտների օսմոտիկ ճնշումներիմիջն, նույն խտությունն ունեցող տարբեր ոչ էլեկտրոլիտներիօսմոտիկճնշումներիմիջն:

89.Բջջահյութիօսմուռիկ պոտենսիալիինչ

օրինաչափությունէ նկաւովում հիդրոֆիտ, մեվոֆիտ, քսերոֆիտն հալոֆիտբույսերիմիջն: 90. Ինչի է հավասարբջջահյութի խտությունը ն բջջի ներծծմանուժը, եթե 27:Ը-ի պայմաններում0,5 ՄՊա (4,94 մթ) օսմոտիկճնշում ունե-

սախարովայիկամ 3,36 մթ. օսմուտիկճնշում ունեյող կերակրի աղի լուծույթում, եթե հյուսվածքային տողիկներիչափսերըմեծասել ցող

են, իսկ 0,7 ՄՊա (6,95 մթ) օսմուտիկ ճնշում ունեյող սախարովայի կամ 6,72 մթ. օսմոտիկ ճնշում ունեյող կերակրիաղի լուծույթում`

փոքրավել:

91.Ինչ փոփոխությունկկրի կերակրի աղի

1 Մ

98. Ինչի է հավասարբջջի ջրային պոտենցիալը ն 6նշման պոտենցիալը,

խտությունունեցող լու-

ծույթը, եթե նրա մեջ 30 րոպե տնողությամբ ընկղմվենհյուսվածքա-

եթե այնգտնվումէ լրիվ ջրահագելյածվիճակում ն բջջանյութիՕսմո-

յին տողիկներ,որոնյ բջիջներիբջջահյութի խտությունըիվոտոնիկ է

տիկ պոտենցիալը հավասար է-

կավմում հերչանցքները:

նույն աղի 0,35 Մ լուծույթին: Ինչպիսիփոփոխություններիկենթարկ-

99.Բջջի օսմոտիկ պոտենյիալը հավասար

վեն նան հյուսվածքային»ողիկները:

հետո

րոպ.

100. Բջջի ջրային պոտենցիալը հավասարէ

պա-

չափսերի ինչ փոփոխություններկկրեն (մեծայում,

եթե հայտնի է, փոքրալում կամ մնալ անփոփոխ), րի բջջահյութի իվոտոնիկխտությունն ընկած

որ

է այդ

այդ

նրանսբջիջնե-

ընկղմել

հավասար են՝ 14,8 յույանիշները համապատասխանաբար

մթ:

հավասարայդ

-

5 մթ: Ինչի է հավասար

հայտնի է,

որ

օսմոտիկ

մթ.:

սառը

ջրի, եռայրած ջրի, սպիրտի 5092-անոյն քայա-

տեղի կունենա վերոհիշյալ նյութերի հետ

ն

ն

ինչպես կարելի

է բա-

Սատրելայդ երեույթը:

102. Ինչ մորֆոֆիվիոլոգիական են օժտառանչնահատկություններով

բ) եթե բջիջների մեկի օսմոտիկճնշումը հավասար է 9,87 մթ, իսկ

ված հերչանյքի փակողբջիջները: 103. Ինչ ուժերի շնորհիվ է

մյուսինը՝7,89 մթ: 94. Բույսը կարող է ջուր ծծել 7,4 մթ Քնշում

է

104. Ինչի արդյունք

ունեյող հողային լուծույթից,

եթե նրաարմատամավիկների բջջահյութիօսմոտիկ ճնշումը հավա-

'

9,87 մթ: Ինչ տեղի կունենաբույսի հետ, եթե այն մի քանի անգամ

բույսի լացը:

105. Ինչ պրույեսէ տրանսպիրայիան:Ինչ է

տրանսպիրավիայի գոր-

106. Երբ է բույսը դիմում գուտավիայի: 107. Բույսը կերակրի աղի

1092-անովլուծույթով ջրելուց գուտավիայի

ջրենք 14,6 մթ օսմոտիկճնշում ունեվող, բույսի համար ոչ թունավոր,

ինտենսիվությունը ինչպես

աղի լուծույթով:

այդ

96. Բջիջը գտնվում է տուրգորը

լիովին ընկածվիճակում:Ինչի

ն սար օսմոտիկ պոտենվիալը

է

հավա-

ճնշման պոտենպիալը, եթե ջրային պո-

է

փոփոխվումն ինչով

է

բայատրվում

երնույթը:

108. Ինչու տրանսպիրալիայի օրգաններըհեռայնելուցհետո արմատը

շարունակումէ

ջուր

կլանել:

109. Ինչով բայատրել տարբեր հարկի տերնների տրանսպիրավիաւյյի

տենյիալըհավասար է -6-ի: է

շարժվում բույսի յողունով:

ջուրը

ծակիվմը:

4,5 մթ:

95. Բույսի արմատամավիկների բջջահյութիօսմոտիկ 6նշումը հավասար

97.Ինչի

է

խաթթվի 3042-անոլլուծույթներիմեջ: Գույների ինչ փոփոխություն

ա) եթե բջիջների մեկի Ք»-1085 մթ, 1-3,94, իսկ մյուս բջջի նշված

է

16 մթ, իսկ Տնշման

101. Սեղանի ճակնդեղի հավասարմեծություն ունեյող 2-3 տողիկներ

լուծույթների

93. Ինչ ուղղությամբ կշարժվի ջուրը հարնան բջիջներիմիջն

սար է

բջջի ճնշման պոտենվիալը,եթե

պոտենյիալըհավասար է -12

սահմաններում:

`

-

բջջի ջրային պոտենպիալը:

րություն.(30մմ) ունեյող տողիկները կերակրիաղի կամ սախարովայի 01: 0,2: 0,3: 0,4 ն 0,5 մոլյարանուլուծույթներում 30-40

է

պոտենյիալը`մաքսիմում մեծության 3/4-ը: Ինչի

92. Կարտոֆիլի պալարներին կանաչ սոխի տերեներիհավասարերկա-

հելուՍ

8 մթ: Տերնի մակերեսի որ մասն են

հավասարբջջի օսմոտիկ պոտենցիալը,եթե 6նշման պոտեն-

է

ցիալը հավասար 6 մթ, իսկ ջրային պոտենվիալը՝2 մթ: -

ինտենսիվության տարբերությունը: 110. Ինչու կեսօրինտրանսպիրավիան ինտենսիվչէ: 111. Օրվա ընթասքումերբ է տրանսպիրավիան ինտենսիվ ն ինչու:

112.

ինչպես Տրանսպիրացիայիինտենսիվությունը

է

փոփոխվումօրվա

124. Բույսից կտրածճյուղը որ դեպքում կարող է ջրի մեջ տեղավորելուց

ընթաքում:

թառամել, իսկ որ դեպքում արագ վերականգնվել:

ն բույսի կողմիս ջրի կա տրանսպիրավիայի փոխհարաբերություն

113. Ինչ

կլանմանմիջն: Ինչ

է

ֆիվիոլոգիապեսչոր միջավայրը ն լուծույթը:

տարբերությունհավասար ջրային բայ մակերեսիցջրի

114. Ինչ

շիայմանն

125. Օղակահատումըխանգարումէ 126.

տերնայինմակերեսիցտրանսպիրայիայիինտենսիվութ-

127. Ինչ սկվբունքներից ելնելով կարելի է որոշել բույսերի ոռոգմանանհ-

դրությունը մանրա115. Ինչպիսին է տերնի էպիդերմիսիհերտանսքների դիտակի տեսադաշտումջրի մեջ,

հիպոտոնիկն

րաժեշտությունըն Ժամկետը:

հիպերտոնիկլու-

128.

ծույթներում:

է դա

118.

որ տերններումէ

շարժմանվրա: հերտանցքների

հերչջանյքներիթիվը ավելի

շատ ն

129. Վեգետայիայի շրջանում

ինչով

օրգանական նյութ

բայատրվում:

րոպե հետո` 15,62

արդյունավետությունը: տրանսպիրավիայի «

է

վել

գ/Ն գտնել

բույսի ջրայինհաշվեկշիռը ն

ինչպես

է դա

ավդում դրա

է

Տերնի վանգվածըջրահագեյվածվիճակում հավասար

"

որ

տերնի բայարչակչոր

121. Մառախլապատ օրերին, անտրնիս առաջ,

քաշը

կուտակել 0,3 կգ

վրա:

կգ

կգ

Որոշել

ջուր:

ինչով կարելի

է ույ

տալ

չոր

նյութ: Ինչի

գոլորշիապրել է 100 է

134.

Հ

ջուր

ն

հավասար տրանսպիրացիայի

13-ին: Ինչի

է

հավասարթառամմանգործակիվը, եթե բույսի հերտանյքա-

յին թառամման շրջանումհողի 6,4.գվանգվածը105-Ը-ի պայմաննե135.

րում չորալնելուվհետո դարչելէ 5,6 գ:

Տրանսպիրացիայիինտենսիվությունը հավասար տերնային մակերեսը 550 սմ: Բույսի

լ

հետք կթողնի, եթե կաթեսումը կատարվելէ Ժամը 5-ին, 7-ին, 10-ին

այդ

123. Բույսից ինչպես կտրել ընչյուղը ն ինչ պայմաններումպահել այն, որ-

պեսվի չթառամի:

է

սին կաթեցրել են քսիլոլ, բենվոլ, էթանոլ: Որ նյութը տերնի վրա "

ն

երնույթը:

Ինչի

133. Ամառային պարվ օրվա տարբեր ժամերին տերնի ստորին մակերե-

գ:

բայատրել: Ինչ փորչով կարելի հանքայինմիացությունները:

է:

եթե տրանսպիրայիայի արդյունավետությունըհավասար է 4գ/լ:

հաճախ տերնների եվրեէ դա ն

տերնների մակերեսը 400 սմշ

գ,

132. Ինչի է հավասար յանքատարածքիտրանսպիրավիայիգորձակիմը,

գ,

122. Բույսի ընտյուղիոր մասով են շարժվում Օրգանական նյութերը, ջուրը ն

է

է

արդյունավետությունը:

1,02

հավասար է 0,42

րին առաջանումեն ջրի կաթիլներ: Ինչ երնույթ է

կուտակվել

բույսերում

գոլորշիայվել

ն

131. Վեգետայիայի ընթացքում բույսը

իսկ թառամելուցհետո` 0,9 գ: Որոշել բջջի ջրայինդեֆիցիտը42-ով, եթե հայտնիէ,

որո-

հավասար տրանսպիրայիայի ինտենսիվությունը:

հավասար4 արդյունավետությունը Տրանսպիրավիայի

կարող է խախտգործակիցը:Ինչ պայմաններում տրանսպիրամիայի 120.

ճիշտ

130. Ըն»յուղը բույսիյ կտրելում անմիջապեսհետո կշռում է 15,80 գ, իսկ 3

վասար է 130 մլ/Գգ,իսկ հիմնային տերններում`125 մլ/գ: Գտնել 119.

է

արդյունավետությունը: տրանսպիրակյիայի

գործակիվըբուխի գագաթայինտերններում հաՏրանսպիրավիայի

"

Ֆիվիոլոգիականոր յույանիշների հիման վրա կարելի շել բույսերի ոռոգմանանհրաժեշտությունը:

գործոններկարող են ավդել

117. Բույսերի

լույսի ազդեյության տակ, որը պատճառէ

են տեղի ունենում

տուրգորային6նշմանփոփոխությանը:

յան միջն:

116. Ինչ

ոչ:

Հերտանյքիփակողբջիջներումինչ ֆիվիոլոգիականփոփոխություններ

գոլոր-

սողունովջրի տեղաշարժին,թե

թայ

քաշը

է

գ/մ:ժ,

հավասար է 20

գ,

իսկ բայարչակ չոր

քաշը՝ 9

գ:

Որոշել պահեստայինջրի ծախսման

136.

Ինչի

հավասար տրանսպիրացիայի արդյունավետությունը,եթե

է

տերնների կողմի գոլորշիավել է 525

ն

գ ջուր

կուտակվել է 2,1

գ օր-

«

Ինչի

րը

հավասար տրանսպիրավիայի գործակիվըայն բույսի մեջ,

է

վեգետացիայիընթաքում գոլորշիապրելէ 2

10կգ

չոր

տ

ջուր

ն

ո-

կուտակել է

նյութ:

138. Ինչով է բասատրվումայն հանգամանքը,որ հողային երաշտի դեպ-

քում բույսի գագաթնային տերններըավելի

ուշ

են թառամում, քան

հիմնայինները: 139. Կարող է արդյոք

է

ջրային

ն

Քահճայինմիջավայրում ապրող

բույսը

բացատրվումայդ երնույթը:

140. Ինչու պնդայած ն 6ահծայած հողերի ջուր

բույսերը դժվարությամբ են

կլանում:

141. Բույսի որ հարկի տերններն են ավելի շառ

ինչով

կարելի է

146. 15

ջուր

պարունակում ն

դա

բայատրել:

142. Ինչով քայատրել այն հանգամանքը,որ

ոչ

մեծ

պիրավիայիինտենսիվությունըգրեթե հավասար

Ինչքան

148."

է

տերնի ընդհա-

որ

ժամերին`

թայ

անվ բույսը 145.

"

Գ ջուր,

գ/մ՛ժամ,

ջրի

է

ընթաքում գոլորշիայումը հավասար 0,6

վանգվածը՝5,4 գ, իսկ չոր

քաշը

2,1 գ:

գ,

տերնի

աղը Կրաուսի մե152. Քլորոֆիլի գունակներըն քլորոֆիլի կալիումական

բաժանելու դեպքում գույներն ինչպիսի դասավորություն

թոդով

կստանանսպիրտում ն բենվինում:Ինչով բայատրել դա: 153. Ինչով կարելի է ապացուցել,որ քլորոֆիլի կանաչ գույնը պայմանավորված

է

մագնեվիումովն

այլ

երկարժեք տարրերով: Ինչով

է բա-

սատրվում այն հանգամանքը,որ քլորոֆիլի սպիրտայինլուծույթը է ընկնող ն անդրադարչվող լույսի պայմաններումերնում տարբեր գույնի: 154. Ինչ գույնի

է

երնում քլորոֆիլի սպիրտայինխիտ լուծույթի

հաստ

շերտը ընկնող ծառագայթներիպայմաններում ն ինչով է բայատրվում «

դա:

սմ՛ մակերեսունեյող տերնը 20 րոպեի ընթայքում կլանել է

ինտենսիվությունը: մգ ԸՕ՛: Ռրոշել ֆոտոսինթեվի

իսկ բաց ջրայինմակերեսի գոլորշիալյումըկավմելԷ 0,3

ածխաթթու գավ:

է

155.

է:

է

ունեն: ղած լուծվող շաքարներըինչ ծագում ն նշանակություն 151. Ինչպես կարելի է ապայուցել,որ ֆոտոսինթեվիհամար անհրաժեշտ

ժամանակ

250 սմ՛ տերնայինմակերեսը 5 րոպեի ընթացքումգոլորշիացրել է

0,13

ինտենսիվությունը: հավասարտրանսպիրացիայի կգոլորշիայնի բույսը 10 րոպեի ընթաքում, եթե

է

ժամանակ արմատահյութիմեջ ե150. Գարնանայինհյութաշարժության

144. Ինչով բայատրել այն հանգամանքը,որ բնափայտայինցողուն ունե-

բույսի բնի վրա կեղնը լայն օղակու հատելուց որոշ

10 րոպեի

որ

ոչ:

Բայատրել օրվա տարբերժամերի համար ըստ առանջիննյութերի:

մահանում

ջուր

գոլործիացրել

(պահեստային խնայողականությունը 149. Գտնել տրանսպիրացիայի Չ2-ով 1 ժամվա ընթաքում), եթե հայտնիէ,

ինտենսիվությանը: բենկոլ ն էթիլ սպիրտ կաթեպնելուց հետո, իսկ

ինտենսիվությունը: հավասար տրանսպիրայիայի

հավասար ինտենսիվությունը տրանսպիրացիայի իսկ տերնայինմակերեսը՝310 ար:

143. Օրվա որ ժամերին տերնի ստորինմակերեսին հետք կնկատվի քսի-

կող

է

Ինչի

է 3 գջուր:

նուր մակերեսին հավասար ջրային բաց մակերեսովջրի գոլորշիավ-

լոլ,

Ինչի

գ ջուր:

ընդհանուր մակերես

ունեյող հերտանցքներիս (տերնի ընդհանուրմակերեսի 172)տրանս-

ման

դմ՛ տերնայինմակերեսը 2 ժամվա ընթացքումգոլորշիավրելէ

ծախսմանարագությունը

օժտված չլինի քսերոմորֆ հատկանիշներով:Ինչ պայմաններում ն

ինչով

ն հարաինտենսիվությունը հավասար տրանսպիրացիայի

147. 2,0 դմ՛ տերնայինմակերեսունեցող բույսը 1,5 ժամում

գանականնյութ: 137.

է

տրանսպիրայիան: բերական

արագությունը:

Ինչի

գ:

156. Ինչ սկվբունքովէ կատարվումքրոմոտոգրաֆիկմեթոդով գունակ-

174. Ինչ պայմաններումկարող է կանաչ տերններում, լույսի տակ օսլա

չառաջանալ:

ների բաժանումը: է ընկած Կրաուսի մեթոդով գունակներիբա157. Ինչ օրինաչափություն

175. Ծրբ կարող է բարենպաստպայմաններումըն»յուղի մոտ ֆոտոսինթե-

ժանման հիմքում:

Կը

158. Ինչ սկվբունքովէ կատարվումգունաչափական եղանակովգունակ-

176. Ինչու կանաչ տերններում ֆլուռրեսյենյիան ավելի թույլ

որոշումը: ների պարունակության

177. Ինչով է բայատրվում այն հանգամանքը,որ շաքարեղեգի ն շաքարի

160. Ինչ գույն ունի քլորոֆիլի նատրիումականաղը: 161. Ինչ մեթոդներ են հայտնի ֆոտոսինթեվի

Քակնդեղի մեջ որպես պաշարայինածխաջուրկուտակվում է հատ-

'

կապեսսախարովա ն ոչ

ուսումնասիրությանհա-

մար:

178.

162. Որ գույնի լույսի

ֆոտոսինթեվն ավելի ինտենսիվ

Արնի լույսի սպեկտրիոր մասն

է

ն

ինչու:

ընդունվածանվանելֆոտոսինթեւլի

նով ն ոչ 179.

մար: 165. Ծովային ջրիմուռներնինչպես են հարմարվել ջրի տարբեր խորութ-

յուններում: է

ինչ միավորներով

կապվում ԸՕչ

է

այն

գավը:

167. Ֆոտոսինթեվիինտենսիվության որոշմանինչպիսի մեթոդներ կան:

ֆեոֆիտինը,ինչ

գույն ունի ն

ինչպես կարելի է

այն ստանալ:

169. Ինչպես է կատարվումֆեոֆիտինիվերականգնումըն ինչ երնույթ է

դա: 170. Ինչ երնույթ է

օդը

չի հարստասնումոչ թթված-

էլ ԸՕշչգավով:

Ֆոտոսինթեվիինտենսիվությունըհավասար է 20 մգ/դմ:ժ:Ինչքան օրգանականնյութ կսինթեվի բույսի 2,5 մշ տերնայինմակերեսը Հ

դմշՀ տերնայինմակերեսը20

»

է

ֆոտոսինթետիկխցիկում:Որպես ածխաթթուգավի կլանիչ

գործվել

է 200

րոպե տնողությամբ տեղավորվել

մլ բարիտ: Փորչի վերջում տիտրվել

է

օգտա-

վերցրածլու-

ծույթի 50 մլ-ը: Ստուգիչ տարբերակի(տերնավուրկխպիկ)տիտրման համար ծախսվելէ 36 մլ

աղաթթու,

իսկ փորչտի համար՝ 49 մլ: Թթվի

խտությունըայնպիսինէ, որ 1 մլ-ը համարժեք է

0,3 մգ ՇՕ2-ին: Հաշ-

վել ֆուտոսինթեվիինտենսիվությունը:

ֆլուռրեսյենյիան:Որն է կոչվում ֆոտոսինթեւոիկակ-

171. Ինչ պայմաններումկարող է քլորոֆիլի սպիրտային լուծույթը իր

գույնը փոխել: 172. Սպեկտրի որ ճառագայթներն են կլանում քլորոֆիլ 8-ն, Ե-ն, կարո-

տինըն քսանտոֆիլը:

գունակներինէ

181. "80

սմշ տերնայինմակերեսունեյող ըն»յուղը 15 րոպե տնողությամք

տեղավորվել է ֆուտոսինթետիկ փորտանոթիմեջ: Փորտի վերջում,

տիվ Տառագայթում:

173. Որ

որ բույսը

15 րուվեի ընթաքում:

180.

է ֆոտոսինթեվի ինտենսիվությունըն

չափվում: Ֆուռոսինթեվիոր փուլում 168. Ինչ

բերքը» ն «տնտեսականբերքը»: ա) Ինչ բանէ «կենսաբանական

գ) Որ դեպքում ն երբ է,

164. Քանի քվանտէ ծախսվումմեկ մոլեկուլ ՇՕշ-ի վերականգնմանհա-

լուծվող շաքար:

րիումներում ն քլորոֆիլի հատիկներումԱԵՖ-ի սինթեվի միջն:

163. Որ նյութն է «ԸՅ» բույսերի կողմից ՇՕշ-ի առաջնայինակյեպտորը:

է

այլ

բ) Ինչ ընդհանուր նմանություն ն տարբերություն կա միտաքանդ-

ակտիվճառագայթում(ՖԱ):

166. Ինչ

է արտա-

հայտված,քան քլորոֆիլի սպիրտայինլուծույթում:

159. Ինչով է պայմանավորված քլորոֆիլի կանաչգույնը:

տակ է

դադարել:

ընտյուղըհեռացնելուցհետո, փորչանոթիմեջ լցվել է 20 մլ 8ո(ՕՒՇշի լուծույթ: Վերջինիս տիտրմանհամար ծախսվել է 18 մլ, իսկ ստու-

գիչ փորտանոթիԷ2(ՕՒՍշ-ի տիտրման համար` 14 մլ

աղաթթու:

րոշել ֆոտոսինթեզիինտենսիվությունը,եթե հայտնի է,

հատուկ ֆլուռրեսյենվիան:

թուն համարժեքԷ0,6

մգ ԸՕ--ի:

որ

Ո-

1 մլ թ-

182.

"

Տերնային կեսերիմեթոդով ֆոտոսինթեվիինտենսիվությունը որո-

շելու համարդիտարկումներըկատարվելեն ժամի 8-ից 12-ը: Տար-

բերակներումչոր

քաշը

հետնյալն է.

ա) տերնի լուսավորված մասում ժ. 8-ին-0,2203գ, Ժ. 12-ին0,2603

բ) տերնի մթնեյրածմասում ժ. 8-ին-0,2350գ,

ժ.

կը 1 հա-ի հաշվով լինի 14 կգ: գ,

12-ին0,2050 գ:

Երկու տարբերակներումէլ մակերեսը հավասար է 100 սմ՛-ի: Հաշ-

վել ֆոտոսինթեվիինտենսիվությունը: 183.

"

Կարող է արդյոք

ֆոտոսինթեւլիտարբեր ինտենսիվություն ունեյող

յունքը լինի հավասար:Ինչով

է

բացատրվումայդ երնույթը:

184. Ինչ սկզբունքովն ինչպիսի խմբերի են բաժանվումբույսին անհրա-

ժեշտ հանքայինտարրերը: 186. Ինչով է բայատրվում բույսի համար ոչ թունավոր մաքուր աղի լու-

վնասվելը:

187. Բույսի որ օրգաններնեն ավելի վգայուն միջավայրիիոններիկավմի

նկատմամբ:

188. Ինչ փորչերով կարելի է ստուգել հողում բույսերի համար անհրա-

ժեշտ այս կամ այն հանքայինտարրերիպակասըն հող մտնելու

փը:

189. Բույսի որ հյուսվածքներումն օրգաններումեն ավելի շատ

տարրեր պարունակվում: 190. Ռրոնք են բույսին անհրաժեշտ ն միկրոտարրերը

չա-

հանքային

մակրոտարրերը:

ինչպիսիռացիոնալեղանակներկան:

պարարտամումիվ:

194. Ազուռայիննյութերի փոխանակության ինչ սկվբունքայինտարբե195.

կենդանիների միջն: Արտաքինինչ փոփոխություններ են նկատվում բույսի մեջ ավոտի, ն ֆոսֆորի կալիումիանբավարարության դեպքում:

է

անհրաժեշտ 2,7 կգ հող պարունա-

կող վեգետայիոնանոթին, որպեսի

մի 0,08

ավոտը

1 կգ հողի համար կավ-

գ:

ինչպես է փոխվում բույսի վեգետալիայիտարբեր շրջաններումն ինչով

է դա

բայատրվում: Ինչ ծագում ունեն արմատահյութի մեջ եղած

ամինաթթուներ, օրգանականնյութերը (շաքարներ,սպիտակուցներ, ֆիվիոլոգիապեսակտիվ նյութեր, հանքայինաղեր

ն

այլն):

կվնասվեն ֆոսֆորի

բալյա-

կայությանդեպքում: 200.Ռր

հանքային տարրերի ավելյուկը դանդաղեւնում

է

բույսերի

գեներատիվվարգասումը: 201. Ինչ պրոլես է շնչառությունը: 202. Ռր սերմերն են միջավայրը ավելի շատ

հարստայնում ԸՕչ գավով,

ծլած թե չծլած: 203. Բջջի որ մասում է իրականավվումգլիկոլիվը:

րության մեթոդները: 205. Ինչ

193. Ինչպես կարող է փոխվելհողի քՒԷըկախված ն

Ինչքան ամոնիումի սուլֆատ

204. Ինչի վրա են հիմնված շնչառության ինտենսիվության ուսումնասի-

191. Որոնք են բույսի մեջ շրջանառվողն չշրջանառվողտարրերը: 192. Միկրոտարրերը հող մտլնելու

րություն կա բույսերի

"

199. Բույսի որ հարկի տերնները ավելի շուտ

185. Ինչ է բույսերի աճեւյմանջրային մշակաբույսերի մեթոդը:

արմատներիվատ աճը ն

197.

198. Արմատահյութիխտությունըն դրանում նյութերի պարունակությունը

բույսերի մեջ օրգանականվանգվածիկուտակմանվերջնականարդ-

ծույթում

196." 726 ֆոսֆոր պարունակողինչքան սուպերֆոսֆատ է անհրաժեշտ տալ 5 մ՛ մակերես ունեյող հողակտորին,որպեսվի ֆոսֆորի քանա-

է

ն շնչառականգործակիվը: շնչառության ինտենսիվությունը

206. Ինչպես է փոփոխվումշնչառականգործակիցըկախված շնչառական

նյութից:Ինչ փոխհարաբերությունկա դրան միջն: 207. Ինչ տարբերությունշնչառության, խմորմանն այրման պրոցեսների

միջն:

208. Ինչ պայմաններումն ինչպես

է

տեղի ունենում շաքարներիփոխար-

կումը սպիրտի: 209. Ինչով բայատրել այն հանգամանքը, որ բույսերի մեջ հիմնական տրանսպորտային ածխաջուրըհամարվում է սախարովան:

210. Ինչու ցրտահարությանենթարկվածկարտոֆիլիպալարներնունեն քաղցր

Հնարավոր

համ:

է

218.

այդ

որ

վությունըհավասար է 0,1 մգ ՇՕշ

211. Որ սերմերի մեջ է ամիլավի ակտիվությունըավելի

սերմերի շնչառության ինտենսի1 գ չոր կանգվածիհաշվով 1 ժա-

37,502է: մում, իսկ սերմերումջրի պարունակությունը

բարտր`յորենի

Գիշերվա ընթաքում ինչ աստիճանիկարող է Օ--ի քանակընոր-

219.

թե ոլոռի:

մայիս(2192ըստ ծավալի)պակասել45 մ` ծավալ ունեցողսենյակում

212. Որն է բջջում կատալավայի պաշտպանական դերը շնչառության ըն-

թԹայքում:

10 ժամվա ընթաքում 2 կգ ընդհանուր վանգվածունեյող բույսերի

213. Ինչով բայատրել այն հանգամանքը, որ սերմերի ծլման

շնչառությանհաշվին, եթե հայտնիէ,

ժամանակ

խիստկերպովըեկնումէ, իսկ լուծվող շաքարի քանակնավելանումէ 214. Օսլայի ն լուծվող շաքարների պարունակության ինչ փոխհարաքե-

րություն է նկատվումծլող ն հանգստայող սերմերի մեջ: Ինչուլ է

Սատրվումայդ երնույթը:

բա-

անաերոբպայմաններում:Ինչու

Վերլնել 10

գ

սերմերի 2 կշռանյութ:Դրանցիսմեկը չորայնել 1055

Շ պայմաններումբակարչակ չոր

հավասար է 8,8

գ:

քաշը

ն

այդ

պայմաններումնշված բույսերը

ինչ պատճառովհանգիստնանլյած

մաններում: Ստայվածծիլերի թաս

քաշը

թալ

ն չոր

222. Ինչ է վարգավումը: է

համապա-

տասխանխցիկումօդի հոսքի պայմաններում:Փորչի համար վերմ-

տերնայինվանգված,լորի

պես կլանիչ

օգտագործվելէ

տնողությունը40 րոպե է,

որ-

100 մլ 8ո(Օէնշ: Տիտրման համար

վերցրած է 20 մլ լուծույթ, որի համարծախսվելէ 10 մլ 1Ը1: Բարիտի 20 մլ ելակետայինլուծույթը տիտրելու համար ծախսվելէ 18 մլ

ՒԸԼ

Հաշվել շնչառության ինտենսիվությունը, եթե հայտնի է,

որ

մլ ՎԸԼ-ը համարժեք է 2,2 մգ ԸՕ-ի: "

30 րոպեի ընթացքում15 գ բողբոջներիկողմից անջատվելէ 3 մգ

1գ ՇՕչ: Ռրոշել շնչառության ինտենսիվությունը

չոր

նյութի հաշվով

1 ժամում, եթե հայտնիէ, որ բողբոջներումջուրը կազմում է 6092:

իսկ քա-

223. Ինչ տարբերությունկա կանաչ ն էտիոլակվածծիլերի միջն ն ինչով

կարելի է

դա

բացատրել:

224. Ինչ տարբերությունկա բույսերի ն կենդանիներիաճի միջն: 225. Ինչպես կարելի է ստուգել բույսի ռեակյիանարտաքինգրգռիչների

նկատմամբ:

ն

226. Ինչ կապկա բույսի աճի լույսի

միջն:

227. Որ նյութերն են կոչվում ֆիտոհորմոններ:

228. Ինչպիսի ֆիտոհորմոններ գիտեք: 229. Ինչպիսին է էնդոգենառւքսիններիպարունակությունըգարնանը ն

աշնանը ծլող ինչպես նան հանգստիշրջանում գտնվող պալարներում ն սոխուկներում: 230. Ինչ երնույթ է լուսապարբերականությունը:

գ,

քաշի փոփոխությունը:

դեպքում(բերելօրինակներ): Տերնների շնչառության ինտենսիվությունըորոշվել

հավասար է 21,7

պայ-

կարչակչորը՝ 7,0 գ: Ինչպես կարելիէ բայատրելծլման ընթաքում 221. Ինչ է աճը: Որոնք են քջջիաճի փուլերը:

րած է 22 գ

ստանալունպատակով,որը

Սերմերի 2-րդ քաշվածքը2 շաբաթվա ընթաքում

սերմերը չեն ծլում ծլման համար բոլոր պայմաններիառկայության 216.

մլ Օշ 1 գ-ի հաշ-

ծլեսնել թորածջրով խոնավացրածմաքուր ավավի մեջ, մութ

215. Ինչ փոփոխություններ են տեղի ունենում բարտրակարգ բույսերի մեջ

երկար չեն կարող ապրել: Ծրբ

նրանցշնչառության միջին

վով: 220.

քիչ:

որ

օրվա ընթաքում հավասար ինտենսիվությունը է 12

օսլայի պարունակությունը ելակետային 45-ի համեմատությամբ

217.

Ինչքան ածխաթթու գավ կանջատվի1 կգ սերմերիս 10 օրվա ըն-

թաքում, եթե հայտնի է,

Այդպիսի պալարի մեջ վերականգնել

նախկինհամը, ինչպես է արվում դա:

շատ

Հ

231. Որոնք

են

բուսերի

օրգանները:

232. Բույսի որ մասերում է ն

լուտապարբերականասդեյություն՝

կրող

լոկալիվայվածաուքսինների,հիբերելինների

սինթեզը: Այդ նյութերը սինթեվի վայրի ինչ ցիտոքինինների

248. Ինչու ամառվա ընթացքումջերմաստիճանիթեկուվ ոչ խիստ իջեսումը ավելի վտանգավորԷ, քան 5մեռվա խիստցուրտը:

249. Ինչ առանտնահատկություններ են հատուկհալոֆիտբուսերին:

ուղ-

ղությամբ են տեղաշարժվում: 233. Ինչ է հանգիստը: 234. Որն է բույսի հանգստի կենսաբանական նշանակությունը:

235. Ինչպես կարելի է միջին գոտում ամռանը ստանալքրիվանթեմի ծա-

ղիկներ: 236. Ինչ տնովկարելի է ստուգել սերմերի ն բողբոջներիհանգստիվիճա-

կց: 237. Ինչով է քայատրվում կարծօրյա բույսերի չծաղկելը երկարօրյա

պայմաններումն հակառակը:Ինչպես կարելի է դրան մեջ խթանել ծաղկումը: 238.

Ծիլի որ

մասում է գտնվում լուխի միակողմանիավդեվությունը կրող

(ընկալող)հատվածը: 239. Որն է ֆոտոտրոպիկ թեքման մեխանիվմիէությունը: 240.

Ծիլի որ հատվածումէ տեղի ունենում ֆոտուռրոպիկթեքումը:

241. Ինչ է նաստիան:

242. Ինչ պրույեսէ ընկած վածըջերմաստիճանինկատմամբշաքարների

պաշտպանական հատկությանհիմքում: 243. Ինչով է բակատրվումբույսերի մեջ աշնանայինգունափոխությունըն

տերնաթափը: 244.

Ջիտոպլավմայիոր հատկություններիհետ

է

կապվածբույսերի չո-

ն շոգեդիմասկունությունը: րադիմալյկունությունը

245. Ինչ կապ կա բջջահյութի խտությանն բույսի տմեռադիմապկունութ-

յան միջն: 246. Ինչի վրա է հիմնված բույսերի շոգեդիմասկունության բարտրայման

նպատակովԸՊ-ի աղերի կիրառումը: 247. Ինչով բայատրելշատ բույսերի տերններիգորշ գունավորմանառա-

ջացումըերաշտիկամ շոգեհարմանպատճառովվնասվելուցհետո:

է, 27 -ը` գումարմաննշանը, Պ/-ն` որտեղ 41-ը միջին թվաբանականն

յուրաքանչյուրօբյեկտի չափման արդյունքը, իսկ

ՀԱՎԵԼՎԱԾՆԵՐ

ՓՈՐՁԵՐԻ

ՎԻՃԱԿԱԳՐԱԿԱՆ

ԱՐԴՅՈՒՆՔՆԵՐԻ

ո-ը

խմբի ծավալը կամ

խմբում դիտարկումներիքանակը:

Միջին մեծությունըմեկ ընդհանուրյումանիշովբնութագրումէ ամբողՄԾԱԿՈՒՄ

ջական խումբը,

ն այդ

առումով նրանում չի կարող արտացոլվելտվյալ

հատկությամբօբյեկտներիկամ դիտարկվողդեպքերի բավմավանությունը: բավմավանությանհիմնականցուԽմբում հատկանիշի նշանակության

մեջ օգտագործվումեն մի քանի միԿենսաչափության (բիոմետրիայի) ջին մեծություններմ̀իջին թվաբանական (Խ/, միջին երկրաչափական(Օ),

սանիշներիյ մեկը միջին քառակուսայինշեղումն է (Ծ):

միջինքառակուսային(5), միջինհարմոնիկ(ԷԼ, միջնաթիվ (Պ/6)ն այլն:

գործվում

Բոլոր միջինմեծություններըվբաղեսնումեն դիտարկվողհատկանիշի ն նվավագույն

որպես ինքնուրույնյույանիշ ն՛ որպես հիմք` կենսաչափա-

կան այլ յույանիշներ ստանալուհամար:

առավելագույնարժեքների միջանկյալդրություն: Դրանցիս

մեծությունն ունի միջինհարմոնիկը(ՒՍ, իսկ ամենամեծը՝միամենափոքը

է ն՛

շեղումը (0) հաշվելու համարՕգտվում են Միջինքառակուսային հետնյալ առնչություններից.

ջին քառակուսայինը(5): Ինչ վերաբերում է միջին թվաբանականին (ԽԷ, ն միջին երկրաչափականին(Շ),

դիրք.

ապա

դրանք

վբաղեւյնում են

միջանկյալ

1--

Ծ-

ոսոՀԱՀՇՀԽՀՏՀՈՅՆ

տարկումներ,որոնցիցյուրաքանչյուրումստայվել բար է

Ծ, Նշ 7,-,

ո

է

թվով դի-

Սրարդյունքները,ապա միջին թվաբանականը որոշվում

ո

Ընդհանուրառմամբմիջինթվաբանականը որոշվում է Ն-

»

Մ

ո

Ը

ո-1

՛

ԽՈկամԸ«ֆի

Շ-Ֆ(/՛-

հետնյալկերպ.

չկամ

որտեղ Ը-ն դիսպերսիանն

են համապատասխանա-

ՔՒ-Շ-ՈՀ...Էի,

ռ

"-1

հետաղոտություններիմեջ գործնականումմեծ կիրաԿենսաբանական ռություն ունի միջին թվաբանականը (47: Եթե կատարվել է

(սիգմա)-նօգտա-

Ծ

-

օք,

շ

ք

Այստեղ ո-1-ը կրում է ավատությանաստիճանիթիվ անվանումըն

հա-

վասար է կրկնություններիթվից հանած 1, հ/-ը ուսումնասիրվողկույանիշի

միջին մեծությունն է, իսկ Մ-ն

այդ

պույանիշիմեծությունն է յուրաքանչյուր

կրկնությանհամար: Պարվաբանմաննպատակովասենք,

որ

հիմնական

շեղման մեծությունը՝ (Մ-հ/0-ը կարողէ ընդունել ինչպես դրական,այնպես `

առնչությամբ,

էլ բայասականնշան, ն հենյ

այդ

պատճառովէլ վերցվում է քառակուսային

միջինը: Տարբեր հատկանիշներիհամեմատությանհամար հաճախ կիրառվում է

մի յումանիշ,

որը

կոչվում

է

վարիասիոնգործակիս(ՇՊ), հաշվվում

է

ՇՄՀ

լ

բանաչնովն ներկայայնումէ սիգմայի հարաբերությունըմի-

Որոշենքվարիայիոնգործակիցն.

արտահայտվածտոկոսներով:Կենսաբանականհեջին թվաբանականին`

տավոտություններում վարիայիոնգործակցիտատանումը5-1025 սահման-

Ը»

-

00:Ն4 1009.100:Ն4

4/

ներում համարվումէ սովորական:«Վարիացիոն գործակիմըմիջին թվաբա-

-

69.3

--

նականին սիգմայի լրասնողլույանիշ է: Ընդունվածէ հաշվումներըկատա-

սխալանքը. Գնահատենքմիջին թվաբանականի

6շտությանմոտավորությամբ: րել մինչն 1252-ի Գոյություն ունեն բանաջներ,որոնք թույլ են տալիս գնահատելդիտարկումներում տեղ գտածսխալանքը: Նշենք դրանվիսմեկը: Միջին թվաբանականիսխալանքըկարելի է հաշվել

Ծ

"Վո

Ծ

ոՀթ

բա-

ո

նատնով:Այն արտահայտումէ միջին քառակուսայինշեղման (Օօ)հարաբերությունը խմբիծավալի կամ խմբում դիտարկումներիթվի քառակուսիար-

մատին:

Սա

-Վ37 117

այսինքնորքանմեծ տարկումները, Վերջում

է ո-ը,

Գտնենքմիջինթվաբանականը.

9/7 94895.

ո

Հաշվենք միջին քառակուսայինշեղումը.

ՀԽ -.ԼՏՇ-

Շ

1137-1 96-14

վերլուծության վիճակագրական

ոչ բավմաթիվցույանիշներ,որոնցիցայստեղ հիշատակվեվին

Ը»267:

-

են դի-

կլինի փոքր: այնքանսխալանքը

ավելաւնենք,որ հայտնի են

սկվբնականտվյալները(տվյալներըվերցվածեն գրականությունիլ). 27 »9495:

-0,12

փոքր սխալանքէ: Նկատենք,որ ինչքան շատ բավականին

մեկ օրինակով:Դիմուք ունենք հետնյալ Վերոհիշրալը պարվաբանենք

ո»լ37:

Ն4

բոլորը:

Փորչերի համար անհրաժեշտնյութերի, լուծույթների ն

Յոդի լուծույթը կալիումը յոդիտի մեջ. 2

ռեակտիվներիպատրաստմանեղանակները Կարմիր չեզոքի լուծույթ. 0,226-անուլուծույթ պատրաստելու համար ն

Հ1-ը լոծել 5 մլ թորած ջրի

մեջ ն ավելասնել1 գ մետաղականյոդ: «Վերջինսլրիվ լուծվելույ հետո ավե-

լացնել295 մլ 0,5 գ ներկը լուծել 250 մլ թորած ջրի մեջ: Լուծույթը քամել

գ

ջուր:

Լուծույթը պահել մութ տեղում: Փորչի համարռեակտի-

վը նոսրացնելջրով 10 անգամ:

պահել մութ

0.1 Ն

տեղում: Օգտագործելում առաջ ծորակիջրուլ նոսրացնել10 անգամ:

ն

4025 Ն բարիտի լուծույթների պատրաստումը.1

ծույթները պատրաստելուհամար անհրաժեշտ է 8,57 Քյորկոբալտայինթուղթ. լուծույթ ն

դրա

Պատրաստել կոբալտիքլորիդի 5 96-անու

մեջ թրջել 8210սմ չափ ունեյող սպիտակքամիչ թղթի Ժա-

պավեններ:Վարդագույն ժապավեններըչորացնել չոր քամիչ թղթով, իսկ այնուհետնարնի տակ կամ չորայնող պահարանում՝մինչն երկնագույնիա-

Ցո(ՕՒՍշ: Քանի

որ

ռեակտիվը պարունակումէ 8ոՇՕ»,

հարմար է այն վերցնել 1,5 անգամշատ, այսինքն`12 րը

գ ն

եռավնելմոտ 30 րոպե, նրա միջի լուծված ԸՕշ

տակով:Այնուհետն8ո(ՕՒԾշ-ը լյնել

տաք

ջրի մեջ

գավը

ն

2,14

ապա

գ ն

|

հեռալյնելունպա-

խառնել: Սառելույ հե-

լուծույթը հերմետիկ փակել ն թողնել մի քանի օր, պարբերաբարթա-

աված է կալվիումիքլորիդ:

փահարել: Որոշ ժամանակիսհետո լուծույթի թափանվիկմասը

ժեշտ է 100 մլ ջրի մեջ լուծել 6,7 գ ՇՕ(ՎՕ)շ ն 2,64 գ ՎՇԼ

տաք

լուծույթի

ն ապա

ջրի մեջ,

կտրել փոքր կտորներն լուծել այետոնիմեջ մինչն օշարակի ստայումը:

յամբ լպնել բյուրետկայիհետ միացածշշի մեջ: Ծիշը փակել խյանով, որի

Ֆենոլֆտալեին. 05 գրամ ֆենոլֆտալեինը լուծել 100 մլ 9622-անով սպիրտում:

փոխվումէ

քԷԷը 8,2-իյ մինչն 10,0 մեծանալումինդիկատորը անգույնի մինչն ծիրանեգույնի:

Ինդոլիլ քացախաթթվի(ԻԹԹ) լուծույթ արմատագոյացումը խթանելու

Ստանդարտ լուծույթ քլորոֆիլի որոշման համար (ըստԳետրիի) Թորած ջրով պատրաստելհետնյալերեք լուծույթները.

ճամար.70 մգ

1) 196-անով ԸսՏՕյ :5էՆՕ,

ջրով հասլնել մինչն 1

ԻՔԹ

լուծել 10-15 մլ (հետերոաուքսինը) լ:

տաք

ջրում

ն սառը

Լուծույթը պիտանիէ օգտագործմանհամար (մի

քանիժամվա համար):

2) 244-անուԲչՇո,Օ,, 3) 7252-անու ամոնիակ. 100 մլ չափիչ փորտանոթիմեջ լցնել 10 մլ երբորգ

վգուշութ-

պարունակողխողովակ: մեջ դրվածէ նատրոնակիր

Կինոժապավենիլուծույթ ալետոնում. Կինոժապավենի վրայիս էմուլսիան հեռասնելուհամար լվանալ հիմքի

մաքուր

3,5 գ: Թորած ջու-

տո

Կամերլինգի ՇօՇՆ-ի լուծույթ պատրաստելու համար անհրա-

գ

նպատակա-

ռաջայումը: Պատրաստած թղթերը պահել խոնավավերծիչում, որտեղ Ըստ

նշված լու-

28,5 մլ առաջին,50 մլ երկրորդ,

լուծույթից:Թորած ջրով հասնել մինչն նիշը, խառնելն

հել մինչն փորչը: Գետրիի լուծույթը իր գույնով համարժեք խտությունունեցողքլորոֆիլի լուծույթին:

է 85

պա-

մգ/լ

10 մլ ԻՔԹ-ն Լանոլինային մածիկ ԻԹՋԹ-ով(նետերուսութսինով).

50 մլ

տաք

ջրում: Այդ լուծույթից 5 մլ լսնել հախճապակյա թասի մեջ` 5

գրամ ջրային բազնիքում հալեցրածլանոլինի հետ: Խառնել մինչն կրեմի

առաջայումը: Որպեսվի այն լավ խառնվի, ավելալնել մեկ կաթիլ կարագաթթու: Ստուգիչ մածիկը պատրաստել5

հետ խառնելով:Մածիկը պահել սառը տեղ:

լուձել

գ

հալեցրածլանոլինը 5 մլ ջրի

Թրթնջկաթթվի լուծույթ.

ԸՕ-ի

քանակական որոշման համար

82(ՕՒՍշ-ը տիտրվում է թրթնջկաթթվի լուծույթով: Վերջինս պատրաստելու

համար

անհրաժեշտէ

28636

գ թրթնջկաթթուն լուծել 1 լիտր թորած

Կերակրի ադի

քիչ քանակությամբտաք ջրում ն

ղը

լ:

52Ֆ-անոյամոնիուկիլուծույթ. Խիտ ամոնիակը(259թ-անով) ջրով

նոս-

դառնասպիտակ:Այդ վիճակում աղը լպնել

ղած ջուրը

ն

վերջինսդառնումէ 100962-անոյ: Բայարչակ սպիրտի մեջ

ե-

աղը

Ս

պատրաստել2 լուծույթ ն Ֆելինգի լուծույթ. Առանչին-առանտին

օգտա-

գործելուՍառաջ խառնելհավասարծավալներով.

լուծույթ. 342

գ

սախարովանլուծել քիչ քանակութ-

յամբջրի մեջ ն ծավալըհասվնելմինչն 1

առաջին լուծույթ- 40 Լը

1,84 տեսակարարկշիռ ունեցողձձմբականթթու: Աղաթթվի 0,1Ն լուծույթ. 3 մլ Ն19 տեսակարարկշիռ ունեյող թթուն ջրի մեջ:

գ

ԸսՏՕ.-ը լուծել 250 մլ թորած ջրի մեջ

ն

ծավա-

ն

150 գ

հասցնել1000 մլ-ի:

լ:

Ծծմբականթթվի 1Փ-անոսլուծույթ. 99,5 մլ ջրին ավելասնել 0,5 մլ

լ

ն աղը

9692-անոյսպիրտի մեջ: Պղնչարջասպըիրեն է միասնում սպիրտի մեջ

-

ներկը լուծել 50 մլ ջրի մեջ:

ա-

պետք է մնա սպիտակ:

Ձեվոք կարմիր.1:5000 ջրայինլուծույթի համար անհրաժեշէ 10 մգ

լյնել

100 մլ:

Բայարչակ սպիրտ. Պղնչարջասպը (ԸսՏՕ.:5ՒՆՕ) տաքացնելմինչն բյուրեղաջուրըհեռանա

րավնել5 անգամ:

Սալարովայի 1

կերակրի աղը լուծել քիչ քանա-

լուծել քիչ քանակությամբջրի մեջ ն ծավալըհասսնել1 լիտրի:

հետերոաուքսինըլուծել

ջրով հասլնել մինչն1

սառը

գ

ադի 1Ն լուծույթ. 105,5 գ Կալիում երկաթականկապտառոդանային

ծույթը պահել մութ տեղում:

գ

5.85

կությամբջրի մեջ ն ծավալըհասցնելմինչն

է 1 մգ ՇՕ2-ին: Լուջրում: Այդպիսի լուծույթի 1 մլ-ը համապատասխանում

0,018-անու հետերոաուքսինիլուծույթ. 0,1

1Մ լուծույթ.

երկրորդ լուծույթ- 200

ՒՕՒԷը

գ

(ԸսՒԼՕչՀԻԲ)

սեգնետյան աղը

կամ ՀՕԷԷր լուծել 250 մլ թորած ջրի մեջ ն ծավալըհասսնել 1000

մլ-ի: Ցինկ-յոդ-Օսլայի լուծույթ. 4 ջրի մեջ: 20

գ

գ

օսլան լուծել քիչ քանակությամբթորած

2ոՇե-ը լուծել 100 մլ թորած ջրի մեջ, եռացնելն

այդ

վիճա-

կում նրա վրա լսնել օսլայի մածուկը:Խառնուրդըեռալնել մինչն պարվելը

Աղաթթվի 104-անոյ լուծույթ. 77,5 մլ ջրին ավելասնել 22,5 մլ 115

տեսակարարկշիռ ունեյողխիտ աղաթթու: Պղնճարջասպի0.5 ն լուծույթ. 1,25 գ պղնջարջասպը լուծել 10 մլ ջրի մեջ:

ն ապա

ավելացնել2

գ չոր

ոշ

կամ 381: Պատրաստուկըտեղափոխել 1

փտրանովչափիչ փոր»չանոթիմեջ, հասնել մինչն նիշը ն քամել: Ռեակտիվը պահել մութ տեղում: Կալիումի

ՕՀՇոչՕ,) լուծել

բիքրոմատի խառնուրդ.

գ

կալիումի բիքրոմատը

-

100 մլ ջրում, աստիճանաբար վրան ավելավնել 100 մլ

խիտձծմբականթթու: Խառնուրդը սառչելուց

հետո

լյնել

հաստ

պատեր

ու-

նեյողանոթի մեջ ն օգտագործելամաններըլվանալու համար: Լվանալուվ

խառնուրդըհավաքել նույն անոթի մեջ: Լուծույթը երկար

հետո

ծելուս հետո տեռքէ բերում կանաչ գունավորում:Այդպիսիխառնուրդըհետագա

Ռեակտիվիանվանումը

օգտագործմանհամարպիտանիչէ: թթու Ավոտական

գարի լրիվ լուծձվելը:

գ

ավելասնել100 մլ

ջուր

ն

եռալնել մինչն

օսլան ապակյատողիկովխառնել 10 մլ

հետ, լսնել եռայող ագարի լուծույթի մեջ

|

Բանաչեր

ԱՆԾՐԳԱՆԱԿԱՆ

մեջ տեղավորել 2գՕսլայի ն ագար-ագարիխառնուրդ.փորտջանոթի մանր կտրատածագար-ագար,

ՌԵԱԿՏԻՎՆԵՐԻ

ՕԳՏԱԳՈՐԾՎՈՂ

օգտագոր-

ն

սառը

Ամոնիակ

Արոր ԱմոնիումիԳո

ա-

մոլիրդատ

ջրի

Ամոնիումինուֆատ:

Աղաթթու

կրկին հասյնել մինչն եռալը:

լցնելՊե Պետրիի մեջ թասիկի մեջ: Տաք խառնուրդըկարելիէէ լցնել

Բարիումի հիդրօքսիդ

ՌՇԱԿՏԻՎՆԵՐ

ՒԹԱ/Օ. ՒՌՆԼ

մ

ռՇ

82(Օ (0Է0,

8ո(ՕԷըչ 8էԷՕ :

մ քլորիդ Բարիումի

Բորաթթու Երկաթի ԱՈսուֆատ

85Ը1,շ

2ԷԵՕ

Շե

ՒՆԵՕդ

Թալիումի քլորիդ Թալիումի սուլֆատ

Ծձմբականթթու Կալիումի նիտրատ

Կալիումի հիդրօքսիդ

Է«5Օլ: 4էնՕ

ԻօՏՕչ 7էեՕ

ԷշշչԸՆ,

Կալիումի յոդատ Կալիումի պերմանգանատ Կալիումի սուլֆատ Կալիումի կարբոնատ ո

18,040 196,03 132148

171 8 31550 24431

20827

27803 399,90 322,22 270,32

բօՇկ- 6ԷեՕ

239,823

ՂՊՏՕլ ՒԷԵՏՕլւ ՀԱՕչ

504,80

98,09 101,10

«Օր

56,10 294,24

ԷչԸ»չՕ, հեքսացիանա-

(դեղինարյանաղ) Կալիում հեքսացիանաճ10ֆերատ (կարմիրարյանաղ) Կալիումի յոդիտ

17,032

ՊԱ

Կալիումի բիքրոմատ

ոու ֆերատ

----շ---

61,84

:

Երկաթի 11 տրիքլորիդ

| Մոաուլային 64,016

ՒՌԿԿ Հթ ՕԱն)շ ԱԱՆ»5Ծ,

:

ՑՈՒՑԱԿ

4ԼԻ6Շ(ԸԻՄ:) 2ՒԵՕ

122,39

ՀՀՈՀ(ԸԻՔ:|

329,25

Վ

166,02

:

14ԱԾՕյ

21402

ՃԽՈՕլ

158,03

ԷշՏՕլ

174,26

Ը «00»

չԸՕ::2ՒԷշՕ

13820 174,20

|

Ռեակտիվիանվանումը Կալիումի

դիհիդրոֆուֆատ ՃԷԵԲՕ,

| ԹԲԹՕ, «ՇՏ

Կալիումի հիդրոֆուֆատ

Կալիումի ռոդանիդ Կալիումի քլորիդ

Կալցիումիքլորիդ

ԸՅՃՇՆ

ՐԹ),4էԼլ ՛

ՇօԸն

Օ

Ը6Ըե-6էեՕ

Ըո(ՕԷնշչ

Կալլիումի հիդրօքսիդ Կալիումի սուլֆատ

ՇՅՏՕյ :2ԷՆՕ

ԸՅԸՕյ

Կալցիումի կարբոնատ

ա

Մագնեվիումիսուլֆււո

ԱԾԴեց

Մանգանիսուլֆատ

Ցող

ե ՒՆԽԾ,

Նատրիումինիտրիտ

Նատրիումինիտրաւո ՒԹԱԾՕդ Նաւորիումիհիդրօքսիդ | ԱԽոՕԱ էն

Նատրիումիթիոսուլֆատ

տ5Ծ.

ա Յ2շ Ծ-ՅԼԾ "

Նատրիումիսուլֆատ

.

| ՎոչՏՕ0.10Է,Օ

Նատրիումիկարբոնատ| ճչԸՕո10էՆՕ

հաաւմկիի Նա

մ

Նատրիումի

դիհիդրոֆոսֆատ Նատրիումիհիդ-ֆոսֆատ

Նատրիումիքլորիդ Պղնչի սուլֆատ

Պղնտարջասպ Պլատինի քլորիդ

Ջրածնի պերօքսիդ

Սնդիկ

Ստրոնցիումինիտրատ

|

ՈՐԾ

17418

12ԷՆՕ

ԸՇՏՕյ ԸսՏՕ.-5է

ԹԼԸկ ՒՇՕշ

եՕ

Ւ

Տո(ՎՕ.)շ Տ.ԱԹ2,.ՆԾ

|

Ո

58,08

ու

Բենվին

Բենվոլ

(Ը

176,12

)շԸՕ

-

-

ՇչէնՆ

78,11

իկի) (արեածա 64,0

ԸՇՒՇ-ՇՒՆ-ՇՒԵ-ԸՒԵՕՒԼ

ի

ի

`

Բութիլ սպիրտ

15100

15344

Գլիյերին Գլյուկովա

63001

ՇՒԵՕԷԼՇԻՕՒԸ ԸՒՆՕՒԼ

ԸՀէնչՕ6

|

ՕՒՏԱՇԺՆ Եթեր ՇռԾյ Ծղեգնաշաքար Էթիլ սպիրտ ՇշէՆՕ

85,01 40,005

թ

218206

Էովին

Թրթնջկաթթու

322,220

286,164

Ժելատին

ՇաՒնՕ»8-

-2էշՕ

ԸԺՑ-ԵԾԺԻ

92,09

180,16

34230 46,07 647,92

126,068

Մ

46635 ԻնդիգոկարմինԸտէնՕչՒԻԵԹՕ»ԻԹ)»

ռ

Լակտով

ՇշէնշՕլ

Կարոտին

Շաէնչ

536,85

Հետերոաուքսին

ՇՒՆՕ2շՎ ՕղշէնշՕ.լ ՒԷԵԾ

360,31

Մեթիլ օրանժ

Շուն

Մեթիլեն կապույտ Մեթիլեն կարմիր Միվանյութ

ՇՒՆՕԻՏ

ՒՇԾ

360,31

Լանոլին

358,174

58,454

Կոլոդիում

159,61

| Մալտուլ

24969

20370

Ապետոն

թթու

վիտամին) ԸժնՕչ

Ասկորբինաթթու

Արա

326,808 20059 21165

(Ը

74,19

238,09

եռաֆուֆորական | են

Ե

՞

237,95

ՒՐՒՇԲՕ. "ՒՕ

269:55

ՌԵԱԿՏԻ«ԼՆԵՐ

ՕՐԳԱՆԱԿԱՆ

12985

100,09

25155

-6ԷԵՕ

Ագար-ագար

,

172,16

՛

59.

2ոՏՕյ :7էՆՕ

-

23616

ՒԹՒԸՕչ ՒԸ1

-

ա

22.

ոօ շոՏՕլ

Յինկի սուլֆատ

16410

84,015

ոչէլբՕ,

2ոՏԾ :

Մությին

Քանանը

Ռեակտիվիանվանումը

74,56 75,48

ՇոՎԾշ,

Կոբալտի (1) քլորիդ

17218

97,18

«1

Կալցիումինիտրատ

աան

Բանանը

՝

Ա

Մեթիլ

սպիրտ

(ԹՒՇՏԻԱՏ

Ը5էն»Օ2Ի5

ՇՕ(ՎԷՇ)շ

ՇՒԷՆՕ

327,33 301,40 269,294

60,06 32,04

Նավի

|

Պետրոլեինի եթ եր

եա

ԸԷե- ԸԷՆՕՒԼ74,2

ՇԷեԸԷՆ|

Շս(ԸԷԼԸՕՕ),

2էեՕ

Պարաֆին

Սախարովա Վավելին Տանին

Տոլուոլ

Ցինկի ացետատ

Քայախաթթու Քլորոֆորմ Քսանտոֆիլ

Բիլոլ

Օսլա

Ֆենոլֆտալեին Իթուլոին

ըստ Լուծույթում սախարովայիպարունակությունը422-ով

լուծույթի բեկմանցուվիչի` 20"Ը-իպայմաններում

թթվաին

ԸՇշէնՆշՕղյ

Ը7էն

ԸչէԵՇՒՆ

(ԸԷԱԸՕՕ)չ2ո :2ԷՆՕ

ՇԲՆԸՇՕՕՒԼ

ՇԱԸՆ Ըտէն (Օէնչ ՇՆ

ԲՐ,

(ԸչէնօՕ»)ո

Շոէն:«Օչ

ԱՒՆԻԵՏԾԻ

արը

163,574

"վ

Բեկման | Չոր նյութի տոկոսը կուիչը

|

|

1,3344

13359 1,3374

342,30

92,07

92,14

180,816

60,05 119,39

|

|

56158

|

13464

Յ

1,3479 1,3494

|

Բեկման |

|

վուիչը

1,3557

1,3510

1,3689

1,3418

1,3526

1,3723

173433

173541

Օոր նյութի տոկոսը

1,3590 1,3622 1,3655

1,3403

ն

`

Ակետատային բուֆեր 0,2 Մ, քՒԼ3,6-5,8 չ

(քայախաթթվականնատրիում ՇԷԵԸՕՕԻՈ:3ՒՆՕ, մ.կ. 136,09 քայսախաթթուՇՒՆԸՕԾՕՒԼ մ.կ. 60,05) թ1

Քայախաթթվական նատրիում 0,2 Մ, մլ

Քայախաթթու 0,2 Մ, մլ

1,20

8,80

4,0

1,80

8,20

4,2

2,65

186.

պայմաններում 3,6 3,8

4,4

4,6 4,8 5,0

Յ,2

5,4 5,6 5,8

|

13448

Չոր նյութի տոկոսը

10616

168,14

Քեկման սուիչո

1,3388

568,85 318,31

այդ

ւ

Ի

-

սպիրտ Ն.բութիլ

Տարա

Առլեկուլային կշիոը

Ռանաչեր

Ռեակտիվի անվանումը

0,75

3,70

4,90 5,90 7,00 7,90 8,60

9,25

7,35

6,30 5,10 4,10 3,00 2,10 1,40

9,10

0,90

9,40

0,60

Փորչֆերիհամար Օգտագործվողբույսերի յույակ Բույսերի անվանումը

հայերեն

լատիներեն

ռուսերեն

150:115ի6 61ռեՕԻ

Օչաբույխ /Ճ-ուրաուքն Արնածաղիկ

Քեգոնիա

|

Բակլա

ՈՏրշատօտավ11

դակց

Հրայ

Եօժեւ

Գավար

հ16քոօ8Ե

Մ)»

Սոխ

Գարի

Ծղրնանի

|

Տոթ Ը

րքօսծ

Սգիպտակորեն խոջա Ծղննի ղ Էլոդեա

բ ՀԵ

օգտագործվում

Միջբջջայինտարածությունը որպես կապիլյար

ռուհսՏջգավափոխանակող չառությոս համակարգի

Անն րան

86ջ0ուլգ

ւ

Ինչ փորի համարէ

Իռեգ

ն մ.մշազաբուների Ջ հային ե

Սգաշստ

Կարուտինի ստացման

մառ

օօքգ

| Պազմոլիկի Իոններիփոխավդեմության

116-գջսու Տոոքդ

| 220

Տրանտպիրացիայի Ջրային մշակաբուսերի

թ,Շ6գ

ներծծման Տրանտպիրավիայի

ոժի աաա մածուվիկության

Թօուճ

տոպլավմայ որ

ցումադրման Խորդենի Էշքութ Շ6ճրգուսուՀերչտանսքների ն Պլավմ ՎալիսներիաԹոաշաաքոն | ՄԳԱւՏոշուռ ամինտուրգորի -

.

Ճակնդեղ Շոօատ8.լռ Սոճի

Ցորեն

Լոբի Սխեռ

Ոլոռ

Բջջի թափանլելիության

ներձծման Տրանսպիրասիայի

ՔլդԱ5Տ

ԸօՇոտ

ՏԼԼՍՇՐԼՐ:Տ

ուճչժան Մուեշսու -

-

Օոշցյե

Քյիգտօօու

ԷԼ"

ԸԼԸԼՇԻ ում Ցուծուսու

Սպիտակույների

հայտնաբերման Հերտանսքների մումադրման

-

9օ(1գ

ԳԱՏՏԸԴՌԸԼԳ

եսկան Տրադեսկանվիա քճղօօոնճույւտ | ՂՐ Ս

Արագլախոտ

երի : Իոնների զորազգն փոխավդելությա

Բեռ |

ԷՏջօ»

Լաքոաաւ

|

Սաքո

ուժի

|

ուշը

1 թ

Խ0լգոցօուսո

ՑՕքողերուՀ0դգ1լ6 Սոլգ

Օպայի պատնչնիատաման

նշանակումները Միավորների նախածանպների Մեգա (Մ) Կիլո (կ)

10" -1000

Սանտի (ս)

10՛»0,01

10:-1

Դեցի(դ)

10-01

10-0,001 100,000 001

Միլի(մ)

Միկրո (մկ) Նանո

105-0,000000

(ն)

Երկարությանմիավորները 1 կիլոմետրը (կմ) 1000 մ 1 մետր (մ) -10 դմ «100 սմ »1000 մմ «104մկմ 1 դեցիմետր(դմ) -10 սմ «0,1 մ 1 սանտիմետր(սմ) -10 մմ «0,1 դմ «0,01մ 1 միլիմետրը(մմ) 0,1 սմ «0,01 դմ 0,001 մ 1 միկրոն (մկ) «106 մ «105 մմ

3.0

10:

1 անգստրեմ(Ճ)-10-" մ Հ10:սմ Հ. 1 դյույմ (մատնաչափ) 254 սմ Տ

միավորնե Մազերի 1ն «10: ուշ -105 մշ «100 որ «1

1 հեկտար(հա) -10000 1 ար Հ100մշ

րը

մ՛

»100 ար

ավա ավորները Ծավալի միավորնե 1 մ5-1000 դմ՝ -1000 լիտր «105սմ՞ -10: սմ" 510" մմ" Հ10` մ 1 լիտր (լ) Հ1 դմ" «1000 1 միլիլիտր (մլ) -10` լ -1 սմ՛ «1000 մմ՝

մմ.

նաթմի ոնլ. երը Ձան կգ «0,1տ ենտներ (լ) 210004 Տ մգ «0,001 կգ ն

ծի միավորնե

լ 1 գրամ (գ) «1000 1 փութ -16,3805 կգ 1 կարատ«0,2 գ

յ

Ժամանակի միավորները

1 օր «24 ժամ -1440 րոպ «86400 վրկ 1 ժամ «60 րոպ. -3600 վրկ

ջ

նմ

Գրականություն Ր-շռ

8.

ԽԼ

Խոտ

ոքոռոտու

ոօ

Խ/166:0Թ640Ր0 )Դոտօքօյորժոո, 1982.

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Փառաօրօրոաւքոօրասռւ էտու

է.. ՄԻ«8Ց

ի/Լ., (օքճչուօոճ՛Լ. 8., Կոստոտ հ. է1., Յոշոշքաւծուոօ 8 Շքօղոօն ոռօ»օ. հ/., "11քօշտօղլօատօ", Փաաաօմօրչոլ քում ԾՀԹԻՇՅՃ Յ. 8., Ճաքատօոո Ր. ՒԼ, ԸտքօաոճՃ. 8., ՄԿՇ6:օ-ԽՇօՈօՇՇՅոՇ ոօ Փաոօոորու քոշտօամ, իհ, "11քօշտապյաւաօ՞, ՊԱԿ ՇԸԽօՇ ԹՀ

1977.

Լ Ա, Թաճրօքոռ "ումա

Քյճու 1971.

Ե.

Խնտուտ ոբոճւդույու

ոօ

փատոոողու

քոորճամ,ԽԼ,

ոուօոտ, 1983. Ճ.. Եք Փառաօրօրու բոորօտու ԽԼ, ՞"Թուաոտ որօյտ",

հ, 1958. լ. ու ոք. Լ1քուռոցուոօ Փոայօրօրչու քոորոամու, Ոօ 71 ո ռք. մնատաըՈՔՅԻՂԱՎԵՇՐԱՇ մամու Փրտիօրօրու 1973. հ1., "11քօօօաաաթ՛, բոոոուաու, է1. ՒԼ, Լ 1քամոոցու ոօ Ղքոթտաօոո Փոթաօոօուռու քճոնուդոն, "ԴԵՇՇՇ", Ըտուտ

Ծ.

ԸՇրոացուՓ.

Լ,

1982.

1980. հ/Լ, "(1քօշթօղյօւաօ", նգաոմոտՒԼ. ԷԼ, ոտաօոօո քորն, 10. ՍահակյանՎ, Ա., ԹանգամյանՏ.Վ., Բույսերի ֆիվիոլոգիայիդաշ-

տայինպրակտիկայիանսկացվման մեթոդականվուցումներ:Երնան, 1983:

11. ԶոհրաբյանԱ. Ն. Բույսերի ֆիվիոլոգիայի ն

նական աշխատանքները:«Լուխ» 1983:

գործկենսաքիմիայի հրատարակչություն, Ծրնան,

ՈՕՇՕՇԱՇ 12. Էուօեղօթ /Ճ. ՒԼ, ՄՎՇՇԱՕ-ԽՐՕՈՒՐՎՇա:օՇ 1986. ՔոՇրուոք,հ/., "1 1քօօտորլաւաթ",

8. Փ., Րռորանոուօ

ճ

հջքօ)

Փոտտօրօրչու

/օրոս ատԽԼԷ.,

Հոոոօճատ ՄՊ. ԽԼ, Եռռծոօռո ոօ ոոօ/տ", 1975. ոքուդոծու Փոտոօոօրյուքորժամ, Խ/Լ.,Բեւեռ 14. Հքութո Է1. Ճ., Լ10ոորօտՒԼ Ր., Խքաարօոօոո Լ. Է, Է Շօջխուռ շխ. Լ,, Եռոռւօն ոքուութմ Ոօ ԽԼ, "Թռւշոտտ որչօյշ", զատոողօունքքշորաաում, 13.

1978.

15.

Յ

ԱՌԱՋԻՆ ԲԱԺԻՆ

ԲՈՒՍԱԿԱՆ ԲՋՋԻ ՖԻԶԻՈԼՈԳԻԱ

ՑԻՏՈՊԼԱԶՄԱՆ ՈՐՊԵՍ ԿՈԼՈԻՒԴ ՀԱՄԱԿԱՐԳ

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 1.

Տինդալիերնույթըտարբերլուծույթներում

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

2.

ն կոագուլյացիա(մակարդում) Կոագերվացիա

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 3.

Ցիտոպլազմայիշարժումը

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

4.

Տարբեր հասակ ունեցող բջիջների ցիտոպլազմայի մեթոմածուցիկությանորոշումը ցենտրիֆուգացման ՌՌԱՐ նու. ԱԱւԱաան ւաՂ7 Վ.Լ...

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

եե...

ե

Լ...

Կոլոիդներիուռչելը ջրի մեջ

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

ամաա

5.

6.

կետի որոԲուսական հյուսվածքի իզոէլեկտրական

շումը կոլորիմետրիկմեթոդով

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 7.

երնույթները Տրաուբեյի արհեստաՕսճմոտիկական կան բջջում... ւ...

եւե...

Աաաա

եե...

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 8.

Բջիջը որպես օսմոտիկ համակարգ,տուրգոր, պլազմոլիզ ն դեպլազմոլիզ:Բուսական բջջից ջրի արտա30 հոսքի ցուցադրումըպլազմոլիզիժամանակ:

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

9.

Պլազմոլիզի ձները

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

10.

մեզոպլազմայիմեջ: Նյութերիթափանցումը Թասակաձնպլազմոլիզ Ձ.......................................

ոռշսոու 1ն»որու 8. Օ., Ըղոքօստը

1969.

16. Էքոշք

քոաասու ԽԼ, 1135ր."ԷԼոջո»",

11Լ Խ., Խօոոօտասու1., Օատաօոօու "ՐՕՇՇ«ՅոուՅոր",1963.

դքօթօքեու

17. 11ՇոշտօնՑ. 8., ՕՕստոօոօռուբճոոճւսու,ուաոգ ԽնւսսօքԽԼ Ը. Մնա: ոքոս աա ոօճտօ Յուն

18.

չու,

ՆԱԽԱԲԱՆ

1973:

դուռ". ոօ

ի/Լ, քճոլօոաւն, 1989.

ՓատաօժօՌուքճրօ-

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 11.

ըստ Դե Ֆրիզի Տոնոպլաստիհայտնաբերումը

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 12.

Խ-ի ն ՇԹ-ի իոններիազդեցությունը ցիտոպլազմայի մածուցիկության,պլազմոլիզի արագության նե ձնի

վրա: Ցիտոպլազմայի մածուցիկության որոշումը պլազմոլիտիկմեթոդով

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 13.

պլազմոլիզ: Տարբեր հասակ ունեցող ժամանակավոր բջիջներիթափանցելիությունըմիզանյութի համար: Միզանյութիթափանցելիությունըկախված ջերմաս-

տիճանից

եւեւ

աաա,

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

14.

ն կուտակումը կոլոՆյութերիթափանցելիությունը թաղանթով կիսաթափանցիկ դիումի

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 15.

24.

Տրանսպիրացիայի ներծծմանուժի ցուցադրումը ......69

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

25.

Բույսերիարմատայինճնշմաներնույթը (բույսերիլա-

ցըջի

ւււ.

ե...

Աաաա

26.

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

ԱԱ

Աաաա

Գուտացիայիերնույթը: Արտաքինպայմաններիազ72 դեցությունըգուտացիայիվրա

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 27.

Կենդանին մահացածբջջի ցիտոպլազմայիթափանԱԱԱԱԱԱ ԱԱ:47 համար բջջահյութի ցելիությունը

Տրանսպիրացիայի ինտենսիվության որոշումը կշռային մեթոդով

ԱԱԱԱՎԱԱԱՎԱԶԱԶԱՆԱԱԱՎԱ

ԱԱԿԱԱՅԳԱԱԱԱԱ

ԱԱԿ ԿԱՌԱ,......։

վակուոլի մեջ: ԿենսուՆյութերիթափանցելիությունը նակ բջիջներիներկվելը նեյտրալրոտով(չեզոք կար-

Վարաբերական տրանսպիրացիայի որոշումը

ԱԱ

ԱԼԱՆ

16.

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

միրովի

եեւ

աաապն

Լա

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 17.

կենսունակությանորոշումը ցիտոպլազմայի Սերմերի

ճերկմանմեթոդով(ըստ Դ. Ն. Նելյուբովի ն Լ. Ա. Իվա-

աաա

ՑՌվիո) եեւ.

ավատա»,

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 18.

Բջջահյութիխտությանն օսմոտիկ պոտենցիալիորոմեթոդով շումըպլազմոլիտիկ

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 19.

Բջջիջրայինպոտենցիալիորոշումը հյուսվածքային ձողիկների չափսերի փոփոխության հիման վրա մեթոդը) (Ուրշպրունգի

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 20.

ասա

21.

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

ԱՎ

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 22.

Բջջահյութիխտության,չոր նյութերի պարունակության ն պոտենցիալօսմոտիկ ճնշման որոշումը բեկու-

ՌԵԺԻՄԸ

Բույսիարմատային համակարգի կողմիցջրիկլանման որոշումըպոտոմետրիօգնությամբ

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 289.

Տրանսպիրացիայի ինտենսիվության որոշումը բույսից կտրածտերնիմոտ տորզիոնկշեռքիօգնությամբ

(ըստ Լ. Ա. Իվանովի)

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 30.

Տրանսպիրացիայի ինտենսիվության որոշումըծավալային մեթոդով

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

31.

Ծածկող հյուսվածքների(խցանի ն կուտիկուլայի) նշանակությունը բույսերը ջրի կորստիցպաշտպանե84 լու գործում

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 32.

Տերնի օդափոխանակության աստիճանի որոշումը Դարվինիծակոտաչափով (պորոմետր)

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 33.

Միջբջջայինտարածությունըորպես բուսականհյուսվածքի ներսում մազական ընթացքի կապակցված համակարգ Ն.Վ... .....ե...........Ն.

Բուսական հյուսվածքի ջրային պոտենցիալի, բջջի ծծող ուժի որոշումը բեկումաչափիօգնությամբ լուծույթների խտության իուիոխության հիման վրա (ըստՆ. Ա. Մաքսիմովին Ն. Ս. Պետինովի)

ԵՐԿՐՈՐԴ ԲԱԺԻՆ

ԲՈՒՅՍԵՐԻ ՋՐԱՅԻՆ

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 23.

ԱԱ

Բջջիջրային պուտենցիալիորոշումը միջավայրի լուծույթի խտությանփոփոխությանհիման վրա (Շար59 դակովիմեթոդը)Լեւեն

մաչափականմեթոդով

ԱԱ

28.

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

Լ.Լ...

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 34.

Հերձանցքներ:Հերձանցքայինշարժումներիդիտումը մանրադիտակով

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

35.

Հերձանցքների դրությանորոշումըն տերնիվերին ու ստորին մակերեսներիտրանսպիրացիայի ինտենսիվությանհամեմատությունը կոբալտքլորիդայինթղթի մեթոդովԼ... Լ...

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

Լու.

ՆՆ...

36.

Հերձանցքների դրության որոշումը Մոլիշի ինֆիլտրացիոնն էլոյդի ֆիքսմանմեթոդներով

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 37.

Հերձանցքներիդրության որոշումը պատճենահանման

(ըստ Գ. մեթոդով

Խ.

Մոլոտկովսկու)

ՋԱԱՋԱՂԱԼԱԱ

ՆԱԿԱ.

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 38.

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 50.

Ֆոտոսինթեզիինտեսիվությանորոշումը գունաչա134 փականմեթոդով(ըստՉատսկուն Սլավիկի)

Հերձանցքներիթվի ն բացվածությանաստիճանիորոշումըտարբերհարկիտերններիմիավորմակերեսի Ա Թ ԱԱ

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

ԱԱ

Ֆոտոսինթեզիինտենսիվության որոշումը Լ. Ա. Իվա141 նովի ն Ն. Լ. Կոսուվիչիմեթոդով

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 39.

ն չոր քաշի որոշումըցողունի Ջրի պարունակության տարբերհարկիտերններում

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 52.

Ջրային բույսերի ֆոտոսինթեզիինտենսիվությանորոշումը: Լույսի, ՇՕշ-ի ն ջերմությանազդեցությունը ֆոտոսինթեզիինտենսիվությանվրա (պղպջակների հաշվարկիմեթոդ)

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 40.

Ազատն կապվածջրի որոշումը բույսերիմեջ (րստ Ա.

Ֆ.

Մարինչիկի)

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

41.

51.

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 83.

ն թառամմանգործակցիորոշումը Հողի խոնավության (ըստ Վ. Ա. Նովիկովի)

Ֆոտոսինթեզիինտենսիվությանորոշումը տերնային կեսերիկամտերնայինսկավառակների մեթոդով

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 54.

ԵՐՐՈՐԴ ԲԱԺԻՆ

ՖՈՏՈՍԻՆԹԵԶ

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 42.

Օսլայի պատճենիստացումըկանաչ տերնիվրա լույ149 սի տակ: ն Լ...

...........Լ..

Ղու

Լ...

Լ

Քլորոֆիլի գունակների (պիգմենտների)սպիրտային լուծույթի ստացումը

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 43.

Քլորոֆիլիգունակներիբաժանումնըստ Կրաուսի ....107

ԶՈՐՐՈՐԴ ԲԱԺԻՆ

ԲՈՒՅՍԵՐԻ ՇՆՉԱՌՈՒԹՅՈՒՆԸ

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 55.

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 44.

Կանաչ տերնիգունակների բաժանումըն քանակամեկան որոշումըգունագրական(քրոմոտոգրաֆիկ) թողով (ըստԴ. Ի. Սապոժնիկովի)

Չոր նյութերի կորուստըծլող սերմերի պրոցեսՈւմ Լ..Լ ու.

Լ...

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 45.

Լ.Լ

........եԼեԼ

եւ.

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 46.

ասաջաակաաաաաաա

Քլորոֆիլի քանակականորոշումը գունաչափական մեթոդով... ԱԼ անակ117 եե...

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 47.

եե.

շնչառության,

Ջերմությանանջատումըծլող սերմերիկողմից շնչա155 ռությանժամանակ

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 57.

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

Քլորոֆիլի ֆոտոսենսիբիլիզացնողազդեցությունը ջրածնի ատոմիփոխադրմանռակցիաներում(ըստ Ա. Ա. Գուրնիչի)

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 59.

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 48.

Քլորոֆիլի ն կարոտինիօպտիկականհատկությունները: Գունակների լուսարձակումը (ֆլուռրեսցեն125 ցիան)ն կլանմանսպեկտրը

58.

Օդի թթվածնիկլանումըծլող սերմերիկողմից

եե...

Լ...

Շնչառության ինտենսիվության որոշումըանջատվող ածխաթթուգազի քանակիհիման վրա (ըստ Բոյսեն156 Իենսենի)

ում...

Քլորոֆիլի ՔԹլորոֆիլիքիմիականհատկությունները: օՃառացումը,ֆեոֆիտինիստացումըն մետաղօրգաՕականկապիվերականգնումը

49.

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

Լ...

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 56.

Գունակներիգունագրականբաժանումը սիլուֆոլի Ար...

Շնչառականգործակցիորոշումըյուղատու կիր սերմերիմոտ

ն օսլայա-

.

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

60.

Սպիրտայինխմորում

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 61.

Ամիլազիակտիվությանորոշումը ծլող սերմերում .....165

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

62.

Կատալազիորոշումը կարտոֆիլիպալարներում (ըստ Բախին Օպարինի)

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 63.

Պերօքս

ԱԱ

հայտնաբերումը

աո

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 64.

ՎԵՑԵՐՈՐԴ ԲԱԺԻՆ

ԲՈՒՅՍԵՐԻ ԱՃԸ ԵՎ ԶԱՐԳԱՑՈՒՄԸ

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 75.

ալանե-

կարտո

պալա.

Բույսի տարբեր օրգաններիաճման հատվածիորոշումը (նշումներիմեթոդով)

Դեհիդրոգենազներիհայտնաբերումը ոլոռի սերմեՌՈՒՄ... ււ... աաա աաա 172

թիթեռնածաղկավոր բույսերի աի կաա րացված իրությունը ե

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 76.

Լ.Լ...

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 65.

աճիլա Օսլալի վ հիդրոլիզը ամիլազ լայի հիդոո ֆեր։ ճմենտով

ա

ասեմատական

77,

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

ուսումնասիրությունը

Աճման շարժումներ: Ծիլերի

մատներիգեոտրոպիզմը

անալիզը Մոխրիմիկրոքիմիական

Հետերուսուքսինի խթանողն արգելակողազդեցությունը սերմերի ծլունակության,ծլման էներգիային արմատների աճիվրա Վետերոաուքսինի ազդեցությունըլոբու րոններիարձմատակալման վրա

ւա աւա

Լե...

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 71.

Հետերոաուքսինի, հիբերելինին կինետինիազդեցությունը փոշեհատիկների ծլման ն փոշեխողուլակի

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 72.

աճի արագությանվրա

Իոններիանտագոնիզմը

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

-

83.

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 84.

որոշումըբույսի Ընդհանուրազոտիպարունակության տարբերօրգաններումըստ Կյելդալիմիկրոմեթոդի...198

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 85.

ու

ասացաաա

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 74.

Լուծվող շաքարների որոշումըԽագեդորն-Իենսենի մեթոդով Լեն... աաա

Բույսերիհանգստիշրջանի խախտումըտաք լոգնոցների օգնությամբ

Մոխրիպարունակությանորոշումը բույսի տարբեր օրգաններումԼԼ...

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 73.

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 82.

Լուծույթի քԷՒԼի փուիոխությանորոշումը կախված սննդարարխառնուրդիցԿՒԿ՝ ն ԽՕջ՝ իոններիկլանման հետ

Վետերոաուքսինի տարբեր խտությանլուծույթների խթանող ն արգելակողազդեցությունըցորենի կոլեոպտիլներիաճիվրա

բույսիկյանքում ....189 նշանակությունը Միկրոտարրերի

տերնակտ-

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 81.

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 68.

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 70.

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 80.

Ջրայինմշակաբույսերիփորձերիմեթոդիկա: Բույսերի աճեցում լրիվ սննդարարխառնուրդումԱ առանձին տարրերիբացառմանպայմաններում

համակարգիծավալիորոշումը Արմատային

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 79.

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 67.

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 69.

ն արֆոտուորոպիզմը

Տերեակտրոնների նաստիկակւան թեքումներըհետերոաուքսինիազդեցության տակ

2 13

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 78.

ՀԻՆԳԵՐՈՐԴ ԲԱԺԻՆ

ԲՈՒՅՍԵՐԻ ԱՐՄԱՏԱՅԻՆ ՍՆՆԴԱՌՈՒԹՅՈՒՆԸ

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 686.

2ա

Կարտոֆիլիպալարներիհանգստիխախտումը թիոմիզանյութի ազդեցությամբ 228 ն էթիլենքլորհիդրինի

Կարտոֆիլիպալարներիհանգստիխախտումըջերմային ազդեցությանն մեխանիկական վնասման ենթարկելու եղանակով

ՑԱԶԱԶԱԿԱՑԱՑԱԱԱԱԿԱԱԱԱԿԱԱՑԱՑԱԿԱ

ՂՎԱ, ԱԱ նանն Անն Է229

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 86.

Վեգետացիայի շրջանում ն հանգստիվիճակում գտնվողբույսերիբջիջներիդիտումը ոն (ըստ Գենկելի) լթ ..230 .

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 87

Լուսապարբերականության տնողությանուսումնասի-

մոտ (ըստ Վ. Պ. Նովիկովի).231 րությունը հացազգիների

|

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

2,4-Դ հերբիցիդի ընտրողական(սելեկտիվ) ազդե-

գՈԼթյունը

ԼԼ...

Լ...

ւււ...

ւ...

նմու

ւ...

նաա

ՈՒԹԵՐՈՐԴ ԲԱԺԻՆ

ՍՏՈՒԳԻՉ ՀԱՐՑԵՐ, ՕՐԻՆԱԿՆԵՐ ԵՎ ԽՆԴԻՐՆԵՐ

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 89

գուցանիշներիհարկային(յարուսաՄորֆոլոգիական յին) փոփոխությունը

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 90

Տերնների արմատապահովվածության գործակցի ն արմատայինանբավարարությանորոշումը ըստ Վ. Հ. Ղազարյանի

Լեւո

աաա

ՀԱՎԵԼՎԱԾՆԵՐ

Փորձե որձերիարդյունքների վիճակագրական

մշակում 270 համարանհրաժեշտ նյութերի,լուծույթների ռեակտիվների պատրաստման եղանակները Օգտագործվող ռեակտիվների ցուցակ Փորձերիհամարօգտագործվող բույսերիցուցակ

որձերի

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

ՅՈԹԵՐՈՐԴ

ԲԱԺԻՆ

ԲՈՒՅՍԵՐԻ ԴԻՄԱՑԿՈՒՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 91.

Շաքարների պաշտպանական նշանակությունըգիտոպլազմային բջջահյութի համարցածր ջերմաստի239 ճանի նկատմամբ Լ... ե...

ո...

Լ...

ււ...

Լ.Ա...

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 92.

գնահատումը աճի Բույսերիցրտադիմացկունության

ն զարգացման վաղ շրջանում

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 93

Բույսերիշոգեդիմացկունության որոշումըքլորոֆիլակիր հյուսվածքի վնասվածությանաստիճանիհիման վրա (ըստՄացկովի)

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

Ցիտոպլազմայիկոագուլացմանջերմաստիճանային սահմանիորոշումը

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

95.

Բուսականհյուսվածքի ջրազերծմանըդիմանալուընդունակությանորոշումը (ըստ Գենկելիխոնավազերծող մեթոդի)

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

96.

Բույսերի երաշտադիմացկունության որոշումըսախա246 րոզայիլուծույթում սերմերըծլեցնելու միջոցով

ԱՇԽԱՏԱՆՔ 97.

ն շոգեկայունության Բույսերիչորադիմացկունության գնահատումըստատոլիտային օսլայի պարունակուբ-

յան հիմանվրա

ԱՇԽԱՏԱՆՔ

98.

Տարբեր շոգեդիմացկունությունունեցող բույսերի բջիջներիցիտոպլազմայի մածուցիկության որոշումը 249

Տիգրան Վարազդատի Թանգամյան Բույսերի ֆիզիոլոգիայիգործնական աշխատանքներ

Պատ.

խմբագիր`

Խմբագիր`

Սրբագրիչ`

Դավքբյան Սաֆարյան Թանգամյան Վ.

Ջ. Ա.

Հ Տ.

Ստորագրված է տպագրության 10. 03. 2000թ. Տպագրությունը՝ «Ռիզոգրաֆ»: Թուղք՝ 60248414: Տպագր. 18.6, հրատ.15.75 մամուլ: Պատվեր 5: Տպաքանակ՝ 500: Գինը՝ պայմանագրային:

«Սանկավարժ»հրատարակչություն Երնան-10, Խանջյան 5,