Ճանապարհ դեպի ներս

ԱՆԱՀ ՊԻՂՈ

տ

(ՇՀԵՐՄԱՆ

Հենմ է".

`

|

ՀՔՆ

«ԳԵՄԻԱՆ:3-Հ. Էմիլ Զինթյերի

՞՝

Հ

«ը

երիտպսարդության պատմությունը

ԳոԼԼԱՐ ԴՄՓՈՑՒոգ

.

-

որ

3.9. ՝

6.-

ՍԻԴՀԱՐԹԱ

,

:

ԲԼԻՆԳԶՈՐԻ

ՎԵՐՋԻՆ`.

ԱՄԱՌԸ ԷՐ

ԱՂԻՔ

Մ .Փ5. Ճ-. լ

Հնդկական բանաստեղծություն է

`

ա.

.

:

Տե թյու

ՏԵՐՈՒԹՅՈՒՆ

ԱՇՈՏ

ԹԱՐԳՄԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

ԱԼԵՔՍԱՆՅԱ

-

-

եդՕՏՕՈՏ.-

Հ-Շվ

ՀԵՐՄԱՆ

1877-1962

ՀԵՍՍԵ

էի

Ն-.

22ՀԱՅԱՍՏԱԽ

ՆՆ 1.

ԱԼՄԱ ՄՈՒ

ՉԱՂ աԱ

ՀՏԴ

830-3

ԳՄԴ 84.4 Հ 546

Հեսսե

Գերմ-4

Հրատարակվել է պետականաջակցությամբ Թարգմանությունը գերմաներենից, առաջաբանըն ծանոթագրությունները Աշոտ Ալեքսանյանի ՒԹոոՁոո Ւ|ՇՏՏՑ: |ԹԵԼՏ: ՏՕրորո6" Օտոոռո,ՏԱժհճոիՁ, ԲԱոցՏօտ ԿՕՐԽՕՂսոմ ՃոՇՈնոց6ո ՍԵՏՈՏ6Եսոց,

Հեսսե Հ 546

ԿՕո

Ձուո

ԲՏհօէ Թ

3.

ճանապարհ դեպի ներս (մանրավեպեր) / թարգմ. գերմ. Աշոտ Ալեքսանյած, Եր., «Գրական հայրենիք» («Հայաստան»), 2004 թ., 336 էջ: -

Գրքում զետեղված են հեղինակի 1919-22 թթ. գրած «Դեմիան», «Սիդհարթա»,«Քլինգզորի վերջին ամառը» մանրավեպերըն որպես վերջաբան ընտրված է «Տերությունը» պատմվածքը:Այս տարիները շրջադարձայինեն Հ.Հեսսեի ողջ ուղու համար, քանզի այս պահից ի վեր ստեղծագործական գրողը ոտք է դնում Ֆրոյդի ու Յունգի հոգեվերլուծական մեթոդի գեղարվեստական կերպարանավորմանը` կյանքի կոչելով «գիտակցության հոսքի» չափորոշիչների վրա խարսխվածնորագույն գրական ուղղությունը:

զ

եար 4102460100 ա 4702460100

ՏՔԻ

ադարան

54001943-1

ՀԸ

ԳՄԴ

84.4

Գերմ-4

ՏՍ9148655

ԱՆՐ Նա

աԼ

ՉՄ

Ը) Աշոտ Ալեքսանյան, թարգմանությանհամար,2004թ.: Ը) «Գրականհայրենիք» («Հայաստան»), 2004թ.:

ՆՈՐ

ՍԿԻԶԲ

-

ք.

ետ-ետ Մենք չպետք է ինքներս մեզ խաբենք՝ դնանք ն վերջից սկսենք՝կառավարման տնտեսավարության ձնեերից,այլ մենք պետք է առաջ ընթանանք ն ամեն ինչ սկսենք սկզբից` մարդ-անՀատիձեավորումից, եթե միայն մեծ Հոդիներ ուզում ենք, որ մեզանում վերստին զորեղ այրեր ծնվեն, որ կարող կլինեն Հրաչակերտելու ու

ու

ու

մեր ապագան... երաչխավորելու

Հեսսե,«Զրադաչտի Հերման վերադարձը» Բեռն 1919 թ. ջաղաքական թռուցիկից, ու

քարոզած իդեալների նչանի ներքո: Երկրագնդիբոլոր

ծայրերում

մեծ նշվեց չվեյցարածպատակ տոնականորեն գերմանացի գրողի,Շու-

Շորելյանը: Հեսսեն ծնվելէ

1877 թվականի Շուլիսի2-ինՀարավային Գերմանիայի Շվաբիա երկրամասի, ներկայումս` Քաղեն-Վյուրթեմբերգ,Կալվ տաջաղաքում, ուր ե անցել են նրա մանկության պատանեկության ու

են ծնվել նան. այնպիսիազատամիտ մտածողներ, բիները:Շվաբիայում

ինչպիսիք

են՝

աստղաֆիզիկոսԻստակԿեպլերը,փիլիսոփաներՀեգելը

կան դրականության Այս Ֆրիդրիխ Շիլլերը: Հանճար

ապսառաջադեմ է Հերման Հեսսեն:Նրա ՀայրըԷստոնիայից տամը Հոգիների շառավիղն սերող գերմանացիմիսիոներ-քարոզիչ էր, մայրը Հնդկաստանիարնել-

նող ջարոզչի ընտանիքիցսերած լինելու պատճառով, իրենց կնիքն էին Ել ողջստեղծագորկենաց ճանապարծի, թողնումինչպես այնպես նըրա ուղու ծական

վրա:

Շաոգու Ես-ին արտաքին աչխարՀի, բնազդի, ինքնաոչնչացման կուժի ինքնարտածայտման կարոտալից ձգտման միջնգոյություն ու

ու

յի

ն

շրջակա ջաղջենի Հասարակությանայլասերված

ու

առանցքային թեման է, որի

կաթվածաշար

դեղարվեստական բարձրմարմնավորման,

էլ Հեսսեն, որպես«լավագույն բոզիՀամար Գերմանիայի» ֆատագով յան

մըլցանակի:

«ԴԵՄԻԱՆ»

ԿԱՄ

ՖԱՇԻԶՄԻ

ԾՆՈՒՆԴԸ

թվականըչրջադարձայինէր Հեսսեի ողջ ստեղծագործության լույս ընծայված«Զրադաչտի Այդ ֆավերադարձը» Համար: թվականին

աշվեպում,առաջին ղաքական թռուցիկում,ինչպեսնան «Դեմիան»

ռիկության այն գաղափարների դեմ,որ Հասունանումէին գերմանական միջավայրում: Է նան. Հեւտտայսու Հեսսեիորդեգրած գենշանավոր թվականը նոր ւզատկերայինՀասկացականՀամակարգերի յուրացբոլորովին ման ուղղությամբ: Ընդծուպ մինչե«Կնուլոլ»(1915թ.) վեպի լույս Հեսսեն Հետնորդն էր դեռես Քելլերից, Ռատբեից, Շթորընծայումը՝ եկող գեղարվեստական մից Ֆոնտանեից պայմանականությունների «Դեմիան» այդ նույն 1919 թվականին մեթոդի:Սակայն Շրապարակած ու

ու

վեւլով, ինչպես իր անձնականկյանքում, այնպես էլ գրականության իր ետնից մեկընդմիչտ այրում է բոլոր կամուրջները ն ամեն ինչ սկսում սկզբից: Վեպում, առաջինանգամըլինելով, է ընտրվում էպիքական նկարագրական ոճը:Պատումի արփորձադաչտ վեստը գեղարվեստական Հնարավորինս նպատակներին ծառայեցնելու Հեսսեն ասպարեզում,

ներիմեթոդաբանական զինանոցին՝ գիտակերպ վարկածներֆիկցիԱյդ աներ,պայծառատեսական Հոգեվերլուծական դիտարկումներ... Հրամայաբար տեսությունները պածանջում Էինդեպքերի Եպիքական առանձին Հարաձոսի օղակները որոչակի օրենքների ենթարկեցնել տեսիլները,խործրդաօրինաչափությունների: Պատրանք-երազներն նիչերն Հոսքի առանձին Գիտակցության զանազան միավորները, ու

ու

ու

ու

ու

պատկերայինՀնարանքներըտարրալուծվում են ւվաւոումի զգացաիմապայանի մեջ: ցական իռացիոնալկենսափիլիսռոփայուԱյս թվականից սկսած՝ ժամանակի թյունը, որը նան տիրապետողգաղափարախոսություն էր, իմաստասիմուտք է գործում Հեսսեի ետնախորչի բական իրավունքով գեղարվեստական, ինչպես նան բարոյագիտական ծրագրերիամենախորըչերտենը:Այստեղամեն ինչկա՝սկսած Ֆրոյդի Յունգի Հոգեվերլուծական մեթոդի ուղղակի գործադրումից, մինչնՆիցչեի Շելերի իռացիոնալիստականմտավարժանքները, բայց Երբեք աչքաթողչի արվում արվեստի բարոյականությանանխախո,կենդանիկապը, որից ե տրամարբանորեն մակաբերվում է Հոգնոր մշակույթի սրբազնացմանբնազանցաու

ու

ու

կանձգտումը: Հենքը գոյավորող Հերոսը՝ Վեպիգաղափարախոսական Դեմիանը,

Նիցչեի

նըրաքարոզած դաղափարների ճշմարիտ ՀոՆրա Համար մի դգեզավակնՀետնորդը: Կայենը ազնիվմարդ է, անվախների սարսափազդուներիցեղից, Աբելը երկյուղած վեչերոտ է թույլին, երկնքի դեմ ուղղված մեկն է, ն այն, որ ուժեղը սպանում չարագործություն նշան:Նա Հորչէ, այլ արիության բնավորության դորելու պես խորչշուրդ է տալիս վեպի գլխավոր Շերոս Զինքլերին նույն կերպ վարվել իր կեղեքիչ Քրոմերի նկատմամբ. «..Դու պետք է ազատվեսայղ տղայից... Եթե ուրիչ ոչ մի ձեով Հնարավոր չլինի, պարկլինի ինձ Համար, զապես սպանի՛ր նրան:Տպավորիչնան դուրեկան եթե դու այդ բանն անես: Ես նույնիսկ պատրաստ եմ օգնելու քեզ»: Քաղջենիական ղասի դպրոցականտղաներիայդ փիլիսոփայություՀեռու էր ուղեղի ինչ-ինչանկյուններում նր դեռես ճախրում կենսանում

է որպես

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ԴեՕրերիցմի օը էլ անթիվ-անՀամար կոփումԷր մկանները: սկ Հանուն ե, ժ ի միաններ կՀագնեն Համազգեստները կրթյալ ընտրանու, կկենսադործեն այս իմաստախոսությունը, ջանի որ «սպանելը նում

ու

լավագույնն է»: Անշուշտ այստեղ խոսում է տարբերակներից թե Հեսսեն, «առաջադիմական» այլ այն մարտնչող ՃՀակազդեցությունը, որ Նիցշեիբարոյականությանծագումնաբանության մասին գրմիչտ էլ ոչ

գիրվածքջներից սկսածմինչե Մաքս Հանճարը» Շելերի«Պատերազմի

ն որոնց բովանդակածչար ոգին օգնել է գեղաձնելու Դեմիանի կերպարը: Միամիտ ՋինթլերիՀամարքաղքենիականզանգվածներիբաըոյագիտական պատկերացումներին ընդդիմանալու դիրքորոշումը պատկանումէ այն «խավարաշխարՀին»,որին նա Հատկացնում է ամեն է անցողիկ, ինչ,այն ամենը, ինչՀակասում նեղքաղքենիական, ՃՇովվեր-

նում

գականորեն սաճշմանադրության Հնամենի անկեղծՀասարակական ու

նկատմամբիր մեջդաստիարակությամբբնավորվածիդեալին: Նրա Հորինածնոր աշխարձայեցությունը իր բնորոչարտաձայտուէ մ.թ. 125 թվականին առաջին անգամ ուշ անտիկ շրֆաՀիշատակված

նի «գնոստիկական» միստերիաներում, որոնցում Հունա-արնելյան ն ջրիստոնեականառասպելների փիլիսոփայության տարրերըմիակցվում, զուգակցվում էին թեռսոֆիական մտաճայեցությավերացական է մի աստծո, բնորոչում բառը ա յդ Համար նը: Դեմիանի Ջինքլերի իր մեջ որը նան կզբունքն է բովանղակում, դիվային-սատանայական միավորելովլույսն խավարը,մարդկայինն անմարդկայինը,բարին չարը, կնոֆը «երանությունն ու դաժանությունը, տղամարդուն միագումարված, սրբազնականն այլանդակըիրարու ագուցված, խոու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

մեջ ներամփոփ»: րադույնմեղքը նըբագույնանմեղսագիտության

որչվես դնոստիկականաստվածություն, Աբբաքսասը`

առաջին ան-

ուսմունքում, որը նա քագամ Հանդիպում Ե Բասիլիդես ԱՆտիոքացու Հ.Ք. Ըստ այդ ուսմունքի` բովել Ե 130-ական թթ. Ալեքսանդրիայում: գլխով ն օձաԷին մարդու մարմնով, այդ անունով կոչվում աքաղաղի

անկերպ ուքերով ուշ Հնադարի առասպելական էակները: Աբբաքսաս վան մեջ պարունակվում Ե 365 թվային ըստ այդ բառի մեջ արժեքը` անկա Հունարեն այբուբենի թվային արժեքների դումարի: Աբրաքսաս 1895-96 Է դեռես վանը ՀեսսենՀանդիպել թթ.՝ Գյոթեիստեղծագործությունների խորը ուսումնասիրման շրջանում:Այն Հայտնվում է առ-

յան դիվանում», «Երգիչների գրքում»: Գյոթեի«Արեմտա-արնել է նան Կայենի նշաարտածայտվում Նորաչայտ աշխարծըմբոռնումը

նը կրողների դաչնադրության մոտիվում: Իր եկեղեցու անդամակցուէ. անՀատաթյան առթիվ Ջինքլերը խոսում է արդեն իսկ «Գաղափարի կամ ուխտի մի որը մասին, ինչ-որձեով պաշտականմիաբանության ե երկրիս երեսին պետք է գոյությունունենա» որիննա ուզում Էր աննա Ուսանող դառնալով Հայտնագործում է «նչշանակնքդամագրվել: Էին Աբբաքսասի վածների» միարանությունը, որին պատկանում պաշի դեմս Դեմիանի, նրա մոր ն իրեն, բայց տամունքի երկրպագողները՝ նան նան կոմս Տոլստոյի մի «աստղագուշակներն կաբբալիստները, ե Հետնորդ բոլոր այն նուրբ, ամոթխած, վիրավորվող խոցելի մարկատաԴիկ,նոր Հերձվածների Հետնորդներ, Հնդկական վարժանքների ե նման է Շոգեայլք»: Այսմիաբանությունը բողներ, խոտաճարակներ վոր մարդկանցմի յուրատեսակ օթյակի, որոնց առաջադրանքն է՝ «աշխարչում մի կղզի ներկայացնել, դուցե մի նախատիպար,ամեն դեպջում, սակայն, ծանուցման պես մի Հիչեցում՝ ապրելու մեկ ուրիշ Հնարավորության մասին»: ուխտի գաղափարնայստեղ առաջինանգամ է ՇՀանՄիաբանության, դես գալիս Հեսսեի ստեղծագործությունում. լիովին մեկուաշխարծից Հեսսեն Հետասացվածնման մի Շոգնեոր ընտրանի ունենալու խնդրին գայում անդրադարձավիր ավելի ուշ շրջանում գրած կոթողային երկեբուս «Տափաստանի դեպի գայլը» (1927), «Յանապարծորդություն երկիրը» (1931),«Ուլունջախաղ» (1943): Արնելջի դարձավ ժամանակի շարժմանուղե«Դեմիանը» երիտասարդական Այդ երիտասարդությունը պարզորոշ զգում էր, «որ ցույց-ձեռնարկը: նորի ծնունդը ե. աղետալի փլուզումըմոտ են ե արդեն զգայելի: ԴեԹե ինչ է լինելու՝ միաննինձ մեկ անգամ է: ասաց. անկանխադուչակելի Հոգին մի գազանէ, որ անսածշման երկարպառկածէր շղթաԵվրոպայի յակապ: Երբնա ազատություն ձեոք բերի, նրա առաջին գործողությունները վստածարար չեն լինելու...» ամենագորովագութը Համակված կյանքի փիլիսոփայության ՀՇամարբանական դաղափարնեե որպես «բնական բով՝Դեմիանը Ջինքլերը պրոցես»են պատերազմը դիտում, որպես տիեզերականաղետ, որն իր Հետեից մի նոր դարաշըու

ու

ֆան է բերում, որը Շին աշխարՀի «վախճանի սկիզբն է» ե որի Հեւո նա ես պետք է Համակերպվի: մեկ անգամ Հնչում է ճակատագրի Վերջում մուռիվը, այս անդամ արդենՆորն ընդունելունկատմամբ ներքին

պատրաստականության դրական Հնչերանղով: նեԴեռես թ., վեպի առաջին ամերիկյան Հրատարակության Թոմաս է դրում էր. «Անմոռանալի րբածականում, Մաննը այն էլեկտրաոր առաջին աչշխարչամարտիցանմիջապես կանացնող ազդեցությունը, Հետո առաջ բերեց ուն խործրդգավոր ԶՋինքլերի «Դեմիանը», ստեղծանյարդը բռնեց ն: մի ողջ գործություն,որը ճշգրտությամբ ժամանակի երազող երիտասարդությանմիջից առաչ ջաչեց իրենց կյանքի խորա-

ւոոգիտակ մարգարեին՝ երախտապարտ սքանչացման Հրապուրանքով այս վեմի երիտասարդություն գորված»: Քաղաքականապես անփորձ ն: Հաստատագրված: պումզգաց իրեն իը մոլորության մեջՀասկացված

«ՍԻԴՀԱՐԹԱՅԻ»

ՀԱՆԳԱՄԱՆՔՆԵՐԸ

ԳՐՈՒԹՅԱՆ

1919 թ. Հեսսեն«ՍիդՀչարթան» Հերման սկսելէ շարադրել դգեկտեմբերին՝ շվեյցարական Մոնտանյոլայում: Մինչետարեվերջ գրել-ավար-

տել է գրքի առաջին մասը ե. երկրորդ մասի առանձինգլուխներ, այդ թվում նան «Գետափին» դլուխը, որը սակայննրան թվացել է չՀաջող-

գրառումներից մեկում Հեսսեն մեկնաբանում է ստեղծագործության ընդծատմանպատճառները.Հ... Հիմա խնղիրն ինձ Համար պարղ է ն ես Իմ Հնդկական կարող եմ պատճառները Քերթվածում բացատրել: ամեն փայլուն ընթանում, էի էր քանի դեռ ես բանաստեղծում էնչ ոըն իրեն լլկանքի ինքւպլատանի բրածչմանի ւտրամադրությունները, է իրեն նաձաղկման է ենթարկում, նա, որ սպատվախնդրությունն ու

երբ ես ավարտին ՀասցՀասնելուճանապարծին խոչընդոտ ճանաչել: ե ուղում էի անցՀեւ փակեցի տառապող Սիդծարթայի Հաչիվները պարտադրող ներկանելՀաղթող, ինքնաչաստատող Սիդչարթայի մի օր չէր օրերից Սակայն յացմանը, այստեղ ոչինչ ստացվում: արդեն ու

Հաղթող Սիդծարթայի կերպարը»: ուղղած 15.08.1921 թվակիր Մեկուրիչ տեղ՝Գեորգ ՌայնՀարտին նամակում նույն խնդրի առթիվ գըրումէ. «Թե Հետաղզայում ի՞նչէ լեեմ

Ե. մի բիչ ավելին եմ վերապրել, քան նա, բայց ոչ մի կերպ փմանալ: վերջն ինքս ինձ Համար չեմ կարողանում բացածայտել վերջնարդէլ այն ստեղծագործության մեջ յունքը ն Հենց այդ նույն պատճառով աժեորը մարդուս ճանապարծը, Անչատականության ներկայացնել: ու

`

նից առաջ Հեռու է պածում Հանրային կյանքից ավտորիտարիզմից, ներքին ձայնը (նան Խիղճը) դարձնում է այնքան անձնական գերզգայուն ն կյանքն էլ` այնպես արտակարգ ձնով տարբնրակված դեռ խրված բազմաբարդ, ածա դրա փորձառությունը ես ունեցա եմ անչատականության վերստին ծամապամեջ: Տարբծրակված դրա տասխանեցումը, ներդաչնակեցումը ամբողջին, ընկերային կյանքի կազմակերպվածությանըես միայն այն ժամանակկաՀասարակական էի ներկայացնել, երբ ինքս էլ այդ ճանապարծինբավականաչափ բող առաֆադիմածլինեի»: մի շարք պարբերականներում թ. ընթացքում չվեյցարական հն տեսնում լույս ստեղծագործության առանձին գլուխներ: ՄիաժամաՀեսսենՀաճախակի նակ նույն թվականի մայիսն Հունիս ամիսներին է բերում Հոդեվերլուծական իր մասնակցությունն մեթոդիչուր Քյուսնախում կարլՅունգիկազմակերպածպարապմունքներին:Եւ ու

ու

ու

ու

ու

նւս վերստին է «ՍիդգՀարթայի» միայն1922 թ. մարտին անդրադառնում կիսատ թողած ձեռագրին: վերջին գրողը ստեղծագործության Մայիսի

մաքրագիրը ուղարկում Ե իր ՀրատարակիչՖիչերին: Գիրքը լույս է տեսնում 1922թ. Հոկտեմբերին: 1931 թ. «ՃանապարՀծ դեպի ներս» ընդծանուր խոՀետադայում՝ րադրի ներքո լույս ընծայածժողովածուի վերջաբանում Հեսսեն ւսվելի ն իր անձնականգաղափարական Հասուէ խորացնում «Սիդչարթայի» նացման միջն ուղղակի կապի թեման. ««Միդչարթան» սկսելեմ Գրել ն 1919 Թ. ձմռանը: Առաջին երկրորդ մասերի միջե գրեթե երկու տարվա դադար է ընկած: Այն ժամանակես փորձառություն էի կուտակում Համեմատ ոչ առաջին անգամ, (բնականաբար սակայնանցյալների չատ ավելի խիստ Հիմնավոր մի փորձառություն), որ անիմաստ է գրել մի բանի մասին, ինչը դու անձնապես չես չեբապրել, ցանկանալ ն այն երկարատնդադարի ընթացքում, երբ ես արդեն ետ էի կանգնել «Սիդծարթան»չարունակելու այդ ճդնավոմթից, ինձ վիճակվեց բական Հայեցողականկյանքի փորձառությունը ճաշակել, նախքան որ մանկությունից ի վեր Հեղկական ոգու սրբազան Հոգեծարազատ աշխարչն ինճ Համար իսկապես էլ վերստին Հայրենիք կկարողանար դառնալ: Այն, որ այդ աշխարում Հետայնու ես չեմ մնացել, ինչպես նոհը ԸնտրածՀավատին, որ ես Հաճախակի, կբոնավոխն` նորից րից լքել 5մ այդ աշխարՀը, ն որ «Սիդչարթային»Հաջորդել է «Տափաստանիգայլը», դրա Համարինձ Հաճախագույնս ցավով կչտամբել են հըբկրպագուիմ Ընթերցողները, երանք, որ «Տա«ՍիդՀարթայի» փաստանիգայլը» բավարար խորությամբ չեն կարդացել: ես դրան չունեմ չռալու, «Տափաստանի ւլատասխան ւակաս գայլն»ինձ Համար եմ չէ, քան«Սիդծարթան»: ԻնՆ4Համարեմ սեփականկյանքը, էնչ«լես ն իմ ատեղծագործությունը, ինքնին Հասկանալիմեկ-միասնուԹյունէ, ոբն ինքս ինձ ապացուցելը կամ ռպլաչտպանելը ինձ միանդգամայն ապարդյուն է Թում»: «Իմ է կրում, սուրբըՍ̀իդՀարթան, ՀնդկականՀանդերձանք ու

ու

ու

ու

սա-

կայննրա իմաստնությունն ավելիմուռ

մա

Լառ Ցզին այսօր Բուդդային:

բում են յին չէ,

չառ

մինչդեռ առեղծվածային, այլ

խստիվ երկբնեո է,

է Լաո Ցզիին, քան Գաութաէ մեր բարի Թշվառ մոդայիկ ու

նրա ուսմունքը բնավ առեղծվածաչափում ավելին ունի:

մեկ այսինքն`

1922 թ.)։ մակից,2-ր նոյեմների

սովորովի չի «իմաստնությունը

լինում,

սա

մի

է, փորձառություն

է (Վ.Շինդլերին Այդ փորձը գրած նաներկայացնել: «ՍիդՀարթան»

մակից, 14-ը Հունվարի 1922 թ.)

ես եմ իմ ամենաարժեքավորԳիրջը» (8. «Սիդչարթան» Համարում դրած բացիկից,4-ը Հուլիսի1923 թ. Քլայնպաուլին

«ՔԼԻՆԳԶՈՐԸ»

ԱՇԽԱՐՀԻ ՀԱՂԹԱՀԱՐՄԱՆ

Քլինգզորի չուրթերով Հեսսեն Հնչեցնում

է

ԽՈՐՀՐԴԱՆԻՇ

մայրա«Արեմուտքի

չպենդլերյանգաղափարները,որ ծնունդ էին առել առաջին աշխարծամարտի ծարուցած ճնչիչ տրամադրությունների, ինչպես նան արվեստի բնագավառում առաջ եկած զանազանանկումիջոցով Հեսսեն մայինՀոսանքների կերպարի Հետնանքով: Քլինգզորի մուտն»

ազդարարող

նորովի առաջ ըմբռնումը, կյանքի արվեստի փոխՀարարերության աշված խնդիրը, մարդկանցգլուխներում արմատավորվածչփոթն արվեստիմարդասիրականբովանդակությանկորստյանկսկիծը: Դա մի ժամանակ էր, երբ արվեստը ոչ թե որպես տաղանդավոր էակի ստեղծագործականմենաշնործ էր ըմբռնվում, այլ դիտվում էր որպես ոգու» միջոց, որը բաբախում է «Շամաչխարձծային ինջնարտաչայտման ու

ու

Երբ ժամանակը աւպամարդկայնացպատմական ժամանակին Համընթաց:

ված Է, արվեստնէլ պետք է ընդօրինակինրան: Նջչանավոր արվեստաՀամագետը նա է միայն,ում ստեղծագործությունը առավելադույնս ի Համերաչխուոգուն» ն կործանվող աշխարծին է «Ժամանակի թյուն ի կատար է ածում մշակույթի պայթեցման առաքելությունը: մեծ արվեստագետէ, որովԱյս իմաստով Հեսսեի Համար Քլինգզորը ե Հետն նա զդում է Եվրոպայի ինջն Էլ, իր Հերթին, արկործանումը իր ստեղծագործության մեջ վեստի մեջ գնում է ինքնասպանության, մարմնավորելով ողջ արվեստ կոչելյալի վախճանաբանությունը:Հատ-

Հունչ

է աչշխարծի կործանումն ազդարարող Քլինդգզոր-նկարչի կանչական կամ որը ոչ Թե սոսկ փառաբանություն կերտած ինջնադիմանկարը, ջննադատություն է իր մեջ պարունակում, այլ պարզապես «ժամա-

նակի վավերագիրն»Ե, պարզ վկայությունը: ԳրողիՀամար Քլինգզորը նախ ն առաջ վկա Է, մարտիրոս, որ պետք Է ազատվի բացասական ուժերի տիրապետությունից, որպեսզի դրանով իսկ, կամաթե ակամա, գիտակցաբարթե չգիտակցելով մասնակիցը դառնա նոր աչշխարճի

Թեւ ւյս Հիմքում ես ընկածէ ստեղծագործության Հրաչակերտմանը: ե այնպես այն տիրապետող կործանմանթեմատիկան, բայց վիպակում

Հակառակը պնդող ձայներ: միակ պաղափարըչե: Լսելի են նան է, որ այդ Հակոտնյաաչխարճազդացողությանկրողները Հատկանչական այն կերպարներն են, որոնք բոլորովին այլ մշակութային աչխարծ են արնելցի մոգը ե բանաստեղծՀերմանը՝ ներկայացնում` մականվանյալ Թու Ֆու, որը նույնանում Հետ: Այս երկու դաղափարաէ Հեղինակի Համեկից բարեկամները արնելյանՀումանիզմի Հասարակական ու

են, որ տեսլականի մունետիկներն րբաշխության

փորձումեն եվրուվա-

ցիների Շոդիներում վերարթնացնել Հույսով մխիթարվելու, Հերոսականության եւ ուժի մոռացության տրվածՇրաչալիքները: Ասելէ, թե` կործանմանչեմին կանդնած եվրուղացուն, արեմտյան կենդանի կյանքի Շունը վերագիտությունն որվեստը վերստին ու

իմաստնությանկենսածաստատաշխարծընկալումի ակունքները վիւակումկերտումէ Համաչխարչային թոչուբոչիցմի պատերազմի լեռներում աւզաստանած կերպ գլուխն ազատած, շվեյցարական Հայ

յան

ու

ն

աստղադուչակի խիստ գունեղ իմաստուն կերւվարը, որը, Շավատաբիմ իր ազգային նկարադրին, կենսասիրության աշխարճասիրության դասեր է տալիս եվրուլացիներին, փորձում իր ասիականլավաՀովերով ւտրամատեսությամբ վարակել դեկադանոի անկումային Համակվածարեմտյան գրություններով արվեստագետներին: Քլինգզոբի ընդդիմախոս մոդի ազգային պատկանելության ընտրության ՀարցումՀեսսենտատանումներչի ունեցել.մի բան պարզ էր, որ նա լիներ, իսկ թե ինչու՝Հատկապես Հայ, այս պետք է ասիացի անպայման առիթով նա իր ձեռքի տակ ուներ Ֆը. Շիլլերի «Ոգետեսը» վեպի գլխավոր Հերոսներից մեկին, որը նույնպես ասիացի մոզ էր, ազդությամբ Հայ,ն որը կոչ ված էր իրարՀետ Հաչտեցնելու, փո ոխլրացնելու եվրոպական գիտելիքների ասիական Հնամենի ու

ու

ու

իմաստությունն ու

նորածայտ դըսեորումները:

Հայ մոգի կարծիքով` Ուսումնասիրողների

կերպարը կերտելուն իր չվեյցարացի բարեկամ, ինժեներ ն ճարմիջե տեղի ունեցած զրույցների մի Յովեֆ Էնդգլերտի տարապետ երկարատն.չրջան, երբ նրանք օրերով աստղերի աստղագուչակության Շրաչքների մասին էին խոսում: Իր մտերիմ բարեկամԷնգլերտին Հեսսեն կատակովկոչում էր ՆոյիՀետնորդ, վերջինս էլ բանաստեղծին` Խաթթուս(խեթ), Հավանաբար նկատի ունենալով չվաբացիների շրջանում տարածվածավանդազըույցը, ուր իրենց փոքրասիականծագում էր վերագրվում: Հերման Հեսսեի գեղարվեստականստեղծագործությունը 20-րդ դարի մեծագույն երնեույթներից է: Նրանումամփովփված խորը մարգաղափարներըդեռ երկար ժամանակ զբաղեցնելու են դասիրական գրական աչխարչի միտջն ու կրթելու են ընթերցող չրջաններիդեղար-

նախորդել է Հեսսեի

ե

ու

վեստական ճաշակը:

Աչոտ Ալեքսանյան

ԴԵՄԻԱՆ Էմիլ

երիտասարդության

Զիռքլերի ւզ ւս

(1919)

ս

մո

ւթյունը

Ես ցանկանում էի ("ն այն փորձելապրել, էր գալ ինչը ինքնաբերաբար իմ միֆից դուրս ուզում: Ինչու՞էՐ դա այդչափ դժվար:

Իմ պատմությունը անելու Համարես պետք է չատ Հեռվից սկսեմ: Հարկ կլիներ, եթե ինձ Հնարավորությունընեձեռվեր,

ավելի

շատ

գնալ, մինչե իմ մանկության ամենատառադեռ նրանցից էլ դենը՝ետ դեպի իմ ծննդյան ետ

Հեռուն

ֆին տարիները, Հեռաստանը: ե

իրենք Աստված լինեն ն ի զորու՝ մեֆ մի Հայացորեիցե մարդուպատմությունըամբողջության ֆով ընդգրկել ըմբռնել, Լ բանն այնպես ներկայացնել, որպես են

այնպես անել,

որ

ասես

ու

ամեն չշղարչաքողի, ես

չեմ կարող, այն

իմաստաչեղց ըստ էության: Այդ ինչը որ բանաստեղծներն են նվազագույնը,

ինչում

ու

Համար իրենը, որովբանաստեղծի է կոնկրետ մարդու՝ պատմությունն մտացածին մեկի, Հնարավոր,կատարյալկամ որեիցե այլ

լի կարեոր Է, քան որեիցե այն իմ սեփականն էն

Հետե

ոչ

կեր գոյություն չունեցողի, այլ մի իրական, իր եզակիության մեջ միանգամյա, ապրող մարդու:Ի՞նչէ դա, իսկապես կենդանի այդ մասին, արդարն, ավելի քիչ զիտեն, քան մարդը, այսօր երբնեիցե, ուստի ն նույնիսկ բոլոր մարդկանց, որոնցից յուրաքանչյուրը բնության մի-մի մեծարժեք, եզակի, միանգամյա են փորձն է, Հատկացնում մեռածների բազմությանը:Զլինեինք մենք ավելին, քան միանգամյա, եզակի մարդիկ, կարելի կլիներ զգետմեզանիցամեն մեկինիսկապեսոր մի ՇՀրացանազարկով երեսից իսպառսպուռ նել, աշխարՀիս վերացնել,ֆնջել, այդժամ այլես իմաստ Ել չէր ունենա պատմություններ պատմելը: Յուրաքանչյուր ոք, սակայն, ոչ միայն Հենց ինքն է, որ կա, նանան եզակի է, միանգամյա, կատարելապես յուրածատուկ, ամեն առանձին դեպքում անկըկնելի նշանակալի մի կետ, ուր աչխարչծի երեույթներնեն խաչվում, այսպես միայն մեկ անգամ ե այլես երբեք չեն կըկնվում:Այդ պատճառով էլ յուրաքանչյուր մարդու պատմությունը կարեոր է, Շավերժական, աստվածային, դրա Համար Ել ամեն ոք, ջանի դեռ նւս ապրումէ մի ինչ-որ տեղ ե կատարում բնությանկամքը,Հրաչալի է ն արժանի ամենայն է մեջ Հոգին կերպարանք ուշադրության:Յուրաքանչյուրի նում, յուրաքանչյուրիմեջ տառապումէ արարչագործված էակը, յուրաքանչյուրի մեջ մի-մի Փրկիչ ե խաչված: Քչերը գիտեն այսօր, թե ի՞նչ Ե մարդը: Շատերնեն դա ու

առ-

զգում ես

եմ

են պատճառով ել մաշանում շատ թեթն, ինչպես որ երբ իմ այս պատմությունը մաչծանալու, գրած-վերֆացրած ն

այդ

լինեմ:

ինձ չեմ կարող իմաստունկամ գիտուն մարդ Համարել: որոնող մեկն էի ն դեռ շարունակում եմ այդպիսին մնալ, մեջ գրքերում չեմ որոնում, ես սկկայնես այլես աստղերի եմ սում ուսմունքներ լսել, որոնք պղտորում են արյունս իմ ԻՄ մեֆ: պատմությունըՀաճելի 17 այն ջաղցրաչունչ չէ ներդաշնակ, ինչպես մտացածին պատմությունները, նրանից է փչում, խելագարության անմտության խոովքի բույր երազի, ինչպես որ կյանքն է բոլոր այն ովքեր այլես չեն ուզում իրենք իրենց խաբել: է` ինքն իրեն Ցուրաքանչյուր մարդու կյանքը մի ճանապարծ ուղղված, ճանապարչի մի փորձ, մի թելի մատնանչում: Ոչ ոք սակայն, երբեք էլ Հենց միայն ինքը չի եղել, յուրաքանչյուրը, ձգտում Է այդպիսին անզգա բութ կամ լուսավոր մեկը» յուրաքանչյուր 12 ով ինչպեսկարող է: Յուրաքանչյուրը Ե Ղաիր մեջ կրում ն մինչե օրերի վախճանը իր Հետ տանում խածին, վաղնջական անդրաչխարծշից ժառանգած իր ծննդյան մնացորդները,լորձունքախորխն ձվակճեպը: Ոմանքերբեք են են մնում մարդ չեն դառնում, մնում գորտ, մողես, մնում են են, մարդ իսկ Ոմանք մրջյուն: էլ՝ վերեում ներքնում՝ձուկ: յուրաքանչյուրը բնության մի-մի նետվածքն է` մարդուս Սակայն նմանակող:Մեր բոլորիս ծնունդները ընդծանախապատկերին նուր են` մայրերը,մենք բոլորս ծագում են ք միննույն անդնդախորխորատներից սերած խոր հրաիից, սակայն յուրաքանչյուրս՝ փորձն նետվածքը, ձզտում է դեպի իր սեփական նպատակնեբը: Մենք կարող ենք իրար Հասկանալ, սակայն մեկնել, ցուցանել յուրաքանչյուրսկարող ենք միայն ինքներս մեզ: ես

ես

սա-

ու

ու

ու

ու

մարդկանց,

դառնալ`

ու

ու

ու

ԳԼՈՒԽ

ԱՌԱՋԻՆ

ԵՐԿՈՒ

ԱՇԽԱՐՀ

ես սկսում եմ իմ պատմությունը ժամանակի մի վերապրումից, երբ ես տասը տարեկան էի բ մեր փոջրիկ քաղաքի լատինականդպրոցնէի Հաճախում: Այնտեղ ամենըբուրում էր իմ առաջ ի դիպչումինձ ներսից՝ ցավեցնելով Հաճելի դող պարգնելով.մթամած նեղլիկ փողոցները, լուսավոր տներն աշտարակները, ժամացույցի թակոցներն ֆերմարդկային դեմքերը, Հանգստավետությամբ մագին բավականությամբ լեցուն սենյակները, գաղտնիքներով ե վախով ողողված խործշրդավոր ՇՀարկարաժիննեուրվականների ու

ու

ու

ու

Շուրջը բուրում էր ֆերմաչունչնեղվածքով,ճագարներով չորացրած բանւոնային բուժամիջոցներով աղախիններով, էին այնտեղ իրարմեֆ ներթաջարեղենով:Երկու աչխարՀներ ըը:

ու

ու

փանցած Համագդոյակցում, օրն գիչերը:

բնեռներից

զույգ

այնտեղ էին լցվում

ու

ւոունն էր, սակայն այն ըստ մեկըՀայրենական ԱշխարՀներից էության շատ ավելի նեղ Եր, իրականում ընդգրկում եր լոկ իմ ծնողներին:Այդ աչխարչՀը քաջածանոթ էր ինձ, այն կոչվում էր Հայր, կոչվում էր սեր խստություն,օրինակելիումայը ու

ու

Այդ աչխարչը

չատ ավելի նուրի փայլ ուներ, մաքուր, այնտեղ մեղմ քաղցրածունչ, մաքուր զգեստմւոերմիկխոսքերկային, լվացված ձեռքեր ներ: Այստեղ Եր, որ իմբերդվում եր առավուռյան օրչներգը, այստեղ ամանորն էր տոնվում: Այս աշխարՀում կային ուղիղ եին առաջֆնորՃանապարՀներ, որոնք դեպի ապագան դծեր դում, կար պարտականություն մեղսագիտություն, խղճի չար խոստովանանք, ներողամտություն բարի գիխայթոցներ Հարդանք, աստվածաշնչյան խոսք տավորություններ, սեր իմաստնություն:Պետք էր միայն ջեզ պաչ տայիր այդ աչխարՀին, որպեսզի դրանով կյանքղ պարզ զուլալ լիներ, գեղեցիկ

թյուն ավելի

ղպրոց։

ու

եր

պարզ

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

կարդավորված: Մյուս աչխարչծը, սակայն,

սկիզբ էր առնում մեր սեփական ճիչտ ն ճիչտ մեջտեղում ն բոլորովին տարբեր էր առաֆինից, բուրում եր ուրիչ կերպ, խոսում այլ եղանակով, խոստանում պաչՀանֆում այլ կերպ: Այգ մյուս՝ երկրորդ աչխարՀչում, տան

ու

կային աղախիններ ենթավարպետներ, ուրվականների մասին ու

պատմվող զրույցներ աղաղակող ասեկոսեներ, Շրեչավոր չլսված, սարսափելիորեն Հրապուրիչ Հանելուկային առարկաների մի խայտաբղետ Հեղեղ կար այնտեղ, այնպիսի բաներ, ինչու

ու

ու

Հարբեցող պես օրինակ՝ ՀայճՇոսպանդանոց կալանավայը, յարբան կանայք,ծնող կովեր,տապալված ձիեր,պատմություններ ու

ու

սպանությունների, ինքնասպանությունների գեղեցիկ զարչուրելի, վայրենաբարո դաժան իրողությունները սփռված եին չուրֆբոլորը, կողքի նրրբանցքում, Հարեան տանը. ոստիկանության ծառայողն թաայն կողմ, Հարբեցողնեփառաչրըֆիկները վազվզումեին այս Էին իրենց կանանց, ըը ծեծում ջաչել աղջնակների իազմությունը երեկոյան դեմ դուրս էր Հորդումդործատներից, ծեր կանայք էին պատաձչած կախարդում Հիվանդացնում մեկին,ավազակներն էին ապրում անտառում, Հրձիդներն էին բոնվում Հրացանաձիգ որսորդների կողմից (ամենուր պոռթկալով դուրս էր Հորդում բուրում եր այս երկրորդ, դյուրադրգիո տաքարյուն աչխարծը, ամենուը, միայն թե ո՛չ մեր սենյակներում, ուր կողոպուտների,

մասին:Բոլորայս

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

մայրիկն կապ էր,

ՀոյաՀՇրաչալի էր: Իսկապես խաղաղությունէր տիրում,կար-

Հայրիկնէին: Եվ

ու

որ

այստեղ՝մեզ

դա

մոտ,

սեր) ե Հիասքանչէր,

բություն, ներողամտություն ու

մածն

այդ

բռնին, որից սակայն մի ցատկով կարելի էր փախչել

ու

մեր նրանք... Օրինակի Համար՝

վորին

որ

ու

ճշմարտին:Իսկ

երբ

աղախին

երբ ԷԼինան,

ու

երեկոյան

արգենՀաջորդ պածին՝ խոչանո-

բովին ուրիչ մեկն եր, պատկանում եր այլ աշխարծի, խործշրդավորությամբ էր չրջապատված: Բոլորին էլ նույն զգացումն էր

ուր

ականջս ուղղելիս լինեի, ամենուր այն ուրիչն Եր նան. էի ապրում, թեն չատ Հաայդ ուրիչում Էր պատկերաինձ Համարօտարոտի տագնապալի

էլ աչքս

ու

Հայտնվում, ու

ճախ այն

ես

ու

ն ծագույն Հաճույքով Էի ապրումայդ արգելվածաշխարչծում վերադարձը դեպի լուսավորը Հաճախ ետդարձը գեպի տուն,

(ինչքան ել այն սպլարտադիր

ցանկալի լիներ) ասես վերադարձ լիներ դեպի նվազ գեղեցիկը, դեպի ամենաձանձրալին նողկալին: Երբեմն ինձ այն միտջն էր պաշարում, որ կյանքում իմ ու

ու

այնպես

լուսավոր

ու

ճանապարծը մշտապես

այնպեսլրջմիտ

մաքուր,

այդ

ուրիչ,

ու

չափված-

խավար աչխարչճի կողքով եր

չեր, որ դու ընկղմվեիր նրա մեջ: Կային այնտեղ մնայիր մասին, որոնց բախտն այդպատմություններ անառակ որդիների պես Եր տնօրինվել, դրանք ես առանձնակի կրքոտ խանդով էի բարին մշընթեռնում: Այդժամ վերադարձը դեպիՀայրըե ու

առ

էր վեճշչուք, ն ես անպատճառ տապեսայնքա՛նազատարար ըմբոնում էի, որ դա եր միայն ճշմարիտը, բարին տենչալինե, ու

ու

էր չարերի

ու

անառակների միջե, իրականում

բոլոր

այդ

խաղե-

մասինբացաձչայտ արտաձայտվել խոստովանությունանել, ու

այն,

որ

իր արարքի Անառակը զղջֆար Համարն վերստինճշմա-

չեր խոսել

ն

նույնիսկ

մաջիդ ծայրով իսկ չեր անցնի դրան անդ-

Դա մի ինչ-որ ուրիչ տեղ ե ուրիչ կերպ էր երեակրադառնալ: վում, որպես նախազգացում Հնարավորություն,բուն իսկ զգացմունքիամենաստորին ոլորտներում: Երբ ես սատանային Էի փորձում մտովի պատկերացնել, կարող էի նրան այդժամ ու

մերկ, կամ ել՝ տոնավաճառում, որեիցեպանդոկում, բայց ոչ երբեք մեզ մոտ՝ տանը: էին պատկանում: Քույրերս նմանապես լուսավորաշխարչծին Նրանք,ինչպես ինձ էր Հաճախ թվում, էությամբ ավելի մոտ էին Հայրիկին մայրիկին, նրանք ինձանից ավելի լավն էին, բարեկիրթ, ավելի անսխալական: Նրանք ունեին թերություններ, ու

ու-

չատ

ել խորագնաց չեին, այնպիսին չեին,

ինչպես իմ

պարագա-

յում, ուր շփումը չարի Հետ Հաճախ այնպեսծանը տանֆալի Եր էր, ն խավարիաչխարչն էլ՝ ավելի մուո Հարնանությամբ գտնվում: Քույրերիս Էլ, ծնողներիս պես, պետք էր Հոդատաու

րությամբ վերաբերվել ե ուշադիր լինել նրանց նկատմամբ, երբ կռվում կամ բանավիճում էիր նրանց Հեւո, այնուչետե սեփականխՂճիդ Հետ սովորաբարանՀաշտ Էիր լինում, Հանգամանք, որի պատճառով այնուչետ ներողամտությունՀայցելու խնդիրջ էր ծառանում: Որովչետե Հանձինջույրերիդ՝ծնողնեբիդ էիր վիրավորած լինում, բարուն պածանֆկոտին: Գաղտնիջներ կային, որոնց չուրչ ամենաանպետք փողոցային տղանեբի Հետ ավելիչուտ կարող Էի կիսվել,ջան քույրերիս Հետ: Երֆանկավետ օրերին, երը ծփացող լույս էր չուրջբոլորդ խիղճդ Հանգիստ, Շաճախ նույնիսկ Հրաչալի էր խաղալ քույրերիդ Հետ, բարի սիրալիրլինել ե ինքգ քեզ առաքինրանցնկատմամբ նության փայլի մեջ թաթախված տեսնել:Կարող ազնվության էր ն այդպես լինել, եթե ինքդ էլ Հրեշտակ լինեիր... Դա այն բարձրագույնն էր, ինչ մենք գիտեինք, ն քաղցրալիր Շրաչափայլության մեջ Ֆրարված՝ ինքներս մեզ Հրեշտակներ էինք կարծում, լուսավոր Հնչեղությմամը շրջապատված բուրմունքով,ինչ0՛ ինչ Հազվադեպ են պեսամանորն երջանկությունը: այցելու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

անմեղ, թույլատրված խաղերի ժամանակ, երբ մի կրքից կամ Հետ դյուրագրգիռ պոոթկումից դրդված, որը ջույրերիս եղած միջոցին չափից ավելի չատ էր պատածում, ես նրանց դեպի ԳԺե երբ էի առաջնորդում, տությունն դժբախտությունն այնուու

դառնում ռնանում եւ

ու

էի

ասում

ամենայնխորությամբ

ու

խավար ժամերը,

ապա

է.

բաներ,որոնց արատավոր գար-

կրակոտ Հրայրջով

ցավեցնող պածը, երբ

ես

էի

ըմբոնում:

ներողություն

ջանկության մի խաղաղ որն, երանավետ զգացողություն, ավաղ, ընդամենը մի քանի ժամով կամ վայրկյանով իմ միջից եր վանում ինձ պատած ներքին երկպառակությունը: դուրս Ես լատինական դպրոցնէի Հաճախում, ջաղաքապետի գլէին ււ երբեմն խավորանտառապածի տղաներըիմ դասարանից ընկերակցումէին ինձ, իսկական վայրի տղաներ ե, սակայն, բաՐի։ թույլատրելի աշխարծշին պատկանող: ԶՆայած դրան՝ես մոտ ապրող մեջ Էի Հարնհանությամբ Հարաբերությունների երեխանեու

ու

մի էինք: Նրանցից մեկի Հետ կապված վորաբարարծչամարծում ես է էլ իմ պատմությունը պետք սկսեմ: դիպվածից (ես տասը տարեկանից թերնես փոքը-ինչ Մի ազատ եւոկեսօրի ավելին ապրող

կլինեի) անգործ թրե եի գալիս մեր Հարնհանությամբ

երկու

Այդժամմեզ տղաներիընկերակցությամբ:

միա-

ներեք տարեկան կլիներ, ժողովրդական դպրոցի սան, ղերձակի որդի: Նրա Հայրը թունդ Շարբեցող էր, ն ողջ ընտանիքը վատ Համբավ Եր վայելում: ՖրանցՔրոմերըինձ լավ ծանոթ էր, ես

ենթավարձնեերուներ ե նմանակում Եր աճել գործարանային պետներիպածվածքն խոսելաոճը:Նըա առաջնորդությամբ ու

աչխարծի աչքից առաջին կամրջակամարի ներքո ամպակուտակ կամրֆապարսպի պատսպարվելով: Կորնթարգ, մեղմածոսֆրի միջե տարածված նեղլիկ ափեզերքըլոկ զառիթափ լանջերից էր բաղկացած, ապակու կտորտանջներից, անթաջնվեցինջ

ու

բի խճճված կապոցներից Երբեմն-երայլնայլ աղբուկեղտից: բեմն այնտեղ կարելիԵր օգտակար գործածական բաներ գտու

ու

գետնյա խավանցքջները Հետախուզեինքե նրան ցույց տայինք մեր գտածոները: Դրանք նա թաքցնում էր իր մոտ կամ ջուրը նետում: Նա մեր ուշադրությունըՀրավիրումԵրայն բանիվըա, որպեսզի իրերը Հատկապես կապարից, արույրից կամ անագից

ընկերակցությամբ ես ինձ անչափ մենի եղջյուրից մի սանը: Նըրա ընկճված էի զգում, ոչ ամեննեին այն բանի Համար,որ գիտեի,թե

կողմից ուրախ էի,

որ

նա

ինձ էլ

վերցրեցն

ինձ

Հետ

մյուսների

Հնազանդվում Էինք, դա րույթ

նում:

լիներ, թեն

ես

մենք Վերջապես

ասես մի Հինավուրց,ընդունված սովոառաջին անդամն էի նրա Հետ միասին լի-

նստոտեցինք գետնին, Ֆրանցը Թջեց ֆրի

ն դիպչում իգ ճիչտ իր կամեցածին: Այստեղ մի խոսակցություն էր սկիզբ առել, ն. տղաները պարծենում ու պատմում էին իրենց մեծագործությունների, ամեն տեսակ դպրոցական ջաջագործությունների խաղացած չարկատակ օյինների մասին: ես ե սակայն վախենում էի մնում էի, որ չլինի Թե իմ այդ լուռ լոակեցությամբ Հանկարծ աչք ծակեմ Քրոմերիզայրույթն ու

ու

պես մի բան լիներ: նորդու՝անձնար է,

յանալուն

ու

պես, ինձ ուրանալով դավաճանեին

դարձնեին: մի

պարոՈրպեսլատինական դպրոցի սանի որ Ֆրանցըինձ սիրել կարողանաը, մյուս

զուտ Վերջապես,

ու

վախի պաչարումից դրդված,

ինձնից երես ես

նույնպես

պատմությունսկսեցիպատմել:Մի երկարաչունչ ավազակա-

ինձ էլ դարձրեցի նրա Հերոսներից մեկը: Անկյունիջրաղացի մոտի այգուց: պատմությունս սկսեցի ես, ընկերներիցս մեկի Հետ մի ամբողֆ պարկ լիջը Ինձոր էի գողացել, բայց ոչ սովորական խնձորներ, այլ իսկական ռանետներ ոսկե պարմեններ, ամենալավ տեսակի: ՊաՀի ես ներչնչած վտանգից դրդված՝ ապաստան գտա այդ պատմության մեֆ, իշկ Ճորինելն պատմելըինձ Համարսովորական բանէր: Որպեսզի չփոի թե մի պածդադարառնեմ ընդճատվելու վտանգին ենթարկվեմ ե, Հավանարար, է՛լ ավելի վատ իրա-

բարոպատմությունՀորինեցի

ե

ու

ու

ու

դրության մեջ չխճճվելու Համարես փայլուն կերպով բանեցրեՑի իմ ողջ արվեստը: Մեզանից մեկը, պատմում էի ես, մշտապես պետք է ժամապածի պես ՃՀսկեր, մինչ մյուսը ծառն եր մագլցել ե այնքան խնձորները ցած եր նետում, էր պարկը ծանրացել, "ը ի վերջո ստիպված եղանք այն կրկին բաց անել կիսով չափ ու

ու

Հուսով էի, թե ծափաձարուԵրբ պատմությունս ավարտեցի,

չլացել Հեքիաթներ սարքելու իմ ընդունակությամբ: Երկու պրստիկները լռել սպասողական դիրք էին բռնել, սակայն Ֆրանց Փրոմերը կիսով չափ խուսափուկ խայթող աչքերի միջից թաու

ու

նով. -

-

-

,

Դա

ճի՞շտ է:

իՀա'րկե,-ասացի ես: ճշմարիտ է: իսկապե՞ս է,Այո, միանգամայն ճշմարիտ Դե,

Ուրեմն

Շաստատելու պես Համառորեն Հավաստեցի ես, մինչդեռ ներքուստ խեղդվումէի վախից: ես երդվել: Կարո՞ղ Ես շատ վախեցա, բայց ե անմիջապես էլ ասացի՝ այո: -

-

Երանությամբ... Ես

վրա բերեցի.-

Երանությամբ:

Երդվում

եմ

Աստծով

ու

Այդպե՛ս, այդպե՛ս, արտարերեց նան

Բարձրագույն

դեմքը չրջեց: մտածեցի, որ ամեն ինչ կարգին էր ե ուրախ եի, երբ նա կտրուկ վեր կացավ ու վերադարձն ազդարարեց: Երբ կամրջին էինք Հասել, ամոթխած վեճերոտությամբ ասացի, որ Հիմա ես պետք է տուն գնամ: Պետք չէ այդպես չտապել,- ժպտաց Ֆրանցը,-մենք նույն հնք վերադառնալու: ճանապարչով թափառիկ քայլքով նա չարունակեց առաջ Դանդաղկոտ էլ ճողոպրել,բայցնա իսկապես ընթանալ ես չՀամարձակվեցի մեր տուն տանող ճանապարծն Էր բոնել: երբ տեղ Հասանքալ տեսա մեր տան դուռն ու Հաստարեստ արույրե փականքի մղլակը, պատուչշանների մեջ թնածող արեր ե. մորս սենյակի վարա0՛ բագույրը, այդժամ ես խորը շունչ քաշեցի:0՛ տունդարձ... դեպի տուն, դեպի լուսավորը, բեբաստիկ, օրծնյալ վերադարձ խաղաղավետանդորրի Գիրկը.-. ինձ ներս գցեցի պատԵրբ ես շտապով բաց արեցի դուռը րաստ այն ետեիցսփակելու,այդժամ ՖրանցՔրոմերըինձ Հետ ներս սողոսկեց: Սառը,մթամած սալածագրեթե միաժամանակ -

ես

-

ու

ու

ու

տակի զրա,

որ

միայն բակի կողմից ր

լուսավորվում,

«Հե՛յ դու, պետք չէ այդպես չտապել...»: ես նրան նայեցի: Ձեռքս բռնելու ՋարչՀուրած ամուր էր երկաթի Հանգույն:

նա

կանգ-

նրա կերպը

Էի, ի՞նչ կարող էր լի-

Ես մտածում

թե Հա՞րկ ուզում բանեցնել: Հիմա ես լոկ մի բան էի մտածում, Է որ բարձրաձայն ուժգին գոռայի, որպեսզի դրան ի արձաու

ինձ -

Համար:Բայցես ազատելու Ի՞նչ

Է,- Հարցրեցի ես,-

ձեռք քաչեցի

ի՞նչ ես ուզում:

այդ

մտքից:

բան չեմ ուզում: Բայցուզում եմ ջեզ մի բան Հարցնել: Մյուսներըպետք չէ իմանան այդ մասին: ես Այդպե՛ս:Էլ ի՞նչ ես ուզում, որ քեզ ասեմ: Հասկացի՛ր, պետք է վերե բարձրանամ: Ուրեմն դու գիտե'ս,-կամացուկ Հարցրեց Ֆրանցը,-թե մոտ ում Է պատկանում անկյունի ջրաղացի գտնվող պտղատու այգին: Ո՛չ, չգիտեմ: Կարծում եմ` ջրաղացպանին: Ֆրանցըձեռքով օղակել էր ինձ ն այժմ ինձ կիպ դեպի իրեն էր քաչել, այնպես որ ես ստիպված էի ամենամերձավոր մոտիկությունից նրա դեմքին նայել: Նրա աչքերը չարությամբ եին լցված, նա ժպտում եր չարագուչակ ժպիտով, ն Շայացքը լի էր դառնությամբ կորովի իչխելատենչությամբ: Այդպե՛ս,պստլիկս, իսկ ես ջեզ կարող եմ ասել, թե ում է պատկանում մրգատու այգին: ես դեռ վաղուց գիտեի, որ այնտետեղից խնձորներ են գողացվել, տեղյակ էի նան, որ այգու ի լուր բը բոլորի Հայտարարել եր, որ ինջը երկու մարկ կտա նրան, ով իրեն կասի, թե ով է մրգերը գողացել: -

Շատ

-

-

-

ու

-

-

վում

Տե՛ր Աստված,բղավեցիես,այդ

մասինՀայտնելնրան:

բայց

դու

Շո

չե՞ս պատրաստ-

ես զգում Եի, որ իմ կողմից անօգուտ պիտի լիներ ազդել նրա պատվազդգացողության վրա: Նա ուրիչ աչխարճից եր, նրա Համար մատնություն ասած բանը Հանցանք չեր: Ես դա զգում էի ամենայնՀստակությամբ:Նման Հարցերում «այն մյուս» աշմարդիկ մեզ նման չեն: խարչՀի Ոչինչ չասե՞մ,ծիծաղեց նա՛ի՞նչ Սիրելիդիմ բարեկամ, եմ, որպեսզի ինձ Համար երէ, կարծում ես, թե ես դրամանե՝նդգ կու մարկանոց կեղծադրամներ կտրեմ:ես մի խեղճուկրակ տղա եմ, ես ջեզ պես Շարուստ Հայը չունեմ, ն. եթե ինձ Հնարավորություն Է ընձեռնվում երկու մարկ վաստակել, ես չպե՛ք է այն ձեռքիցսբաց թողնեմ: Գուցենա նույնիսկ ավելին կտա: -

Նա

ինձ նորից ազատ արձակեց: Հանկարծ Մերտան սալածա22

տակըայլես չեր բուրում Հանգստավետ Հուսալիությամբ,աշէր իմ շուրջը: Նա ինձ կամբասխարծըխորտակվում-փլուզվում տանի կմատնի,ես այլես ՀՇանցադործ Եի, Հետո Շորս ել իմաց ու

ոստիկանությունն ել ժամանի: Քաոսասարսափները սպառնում էին ինձ, ողջ զազրելին զարծուրելինայլես իմ դեմ Էր ծառացած:Այն, որ ես բնավ երբեք Ել ոչինչ չէի դողացել,այլես ոչ մի նշանակություն չեր կարող ունենալ:Բացի այդ՝ես նան երդվել էի: Աստկանեն, գուցե նույնիսկ յին իրարանցման բոլոր ու

վա՛ծ իմ, Աստվա՛ծ իմ... Արցունքները խեղդում էին ինձ:

Ջգում էի, որ պետք է փըկագնով ազատվելն Հուսածաւտ անզորությամբ սկսեցիմեկ մեկ բոլոր դըպաններս տնտղել: Ո՛չ խնձոր,ո՛չ դրպանի դանակ, նման ոչ մի բան չկար այնտեղ:Այդ պածինիմ ժամացույցը միտքս ընկավ: Դա մի Հնամենի արծաթյա ժամացույց էր, թեն չէր էլ աշխատում, ես այն կապում էի «Հենց այնպես»: Այն ժաես այն չտապով դուրս ռանդություն եր մնացել մերտատիկից: կորզեցի: Քրո՛մեր,-ասացի ես,- լսի՛ր,դու չպետք Ե ինձ մատնես, դա ջո կողմից դեղեցիկբան չի լինի: Ես ուզում եմ ջեզ իմ ժամաուրիչ ոչինչ չեմ կարող ցույցը նվիրել, աշա այն: Դժբախտաբար Դու կարող ես այն վերցնել,այն արծաթից է ն լավ առաջարկել: է, միայն մի փոքրիկ անսարքություն ունի, էլ աշխատում բայց այն կարելի է վերանորոգել: Նա ժպտացն ժամացույցըիր մեծղի ձեռքի մեջ առավ: Ես անչափ թշնանայեցիայդ ձեռքին ն զգացի, թե ինչ կոպիտ մական էր այն իմ Հանդեպ, թե ինչպես էր այն բոնել իմ կյանքից առ

-

ու

անդորըսվրդովել:

ու

Այն մաքուր արծաթից ե,- ասացի ես ամաչկոտ վեչշերոտությամբ: ես թքած ունեմ այդ արծաթի ել, այդ ջո Հնոտի ժամաջո Շատ ես ցույցի վրա Էլ...,- նետեցնա խորը արձամարծանքջով:տուր... ուզում` ինջդ էլ այն վերանորոգման ԲայցՖրա՛նդ,-իղավեցիհս սարսափից դողալով, թե Շաննա կարծ թողնի Հեռանա:- Կա՛ց,մի վայրկյանինձ լսիր..Վերցրու'ժամացույցը:Նա իսկապես արծաթից Է, իսկական, մաջուր արծաթից: Եվ Հետո, ճիշտն ասած ես ուրիչ ոչինչ չունեմ: Նա ինձ Եր նայում սասոն Հայացքով: արծամարծչական Այսպիսով դու գիտես,թե ում մոտ եմ ես գնում: Կամ գուցե ավելի լավ կլինի Հենց ուղղակի ոստիկանությանը դիմեմ, պետին ես շատ լավ եմ ճանաչում: պածակային ծառայության Նա չրֆվեց՝ զնալու մտքով: Ես թիկունջից կախվեցի նրա թեզանիքից: Դա ոչ մի կերպ չեր կաբելի թույլ տալ: Եռ ավելի չուտ էի մեռնել, քան տանել այդ ամենը, որ սպասվում էր պատրաստ -

-

-

ու

ու

-

ինձ

եթե առաջիկայում,

Ղա

այդպեսթողներՀեռանար:

աղերսում,-խնդրումեւ, Հիմարությունմի՛ արա:Դա է, այնպեսչէ՞: մից ընդամենը կատակ -

Ցիչտ այդպես, կատակ է,

բայց

է նստել:

բող Հ

վրա այն

ինձ, ուրեմն, Ֆրանց,ի՞նչ կարող

Ասա՛

ինչի պատրաստ

ամեն

քո

եմ:

եմ

չատ ես

ջո

կող-

թանկ կա-

անել: Ես

ժպտալ: Դե

Հերի՛ջջեզ

Հիմարի տեղ դնես,- ասաց նա կեղծ բարեՀոգությամը:- Դու ինձանից էլ լավ գիտես, թե ես ինչ եմ զում: ես կարող եմ երկու մարկ վաստակել, ն ես ուննեոր մեկը չեմ, որպեսզի դրանից Հրաժարվեմ, ինքդ էլ գիտես: Իսկ ղու Դու պետք է Հարուստ ես, դու նույնիսկ ժամացույց Ել ունես: ամեն տաս, այդ ինչ կարինձ ընդամենը երկու մարկ դեպքում գին կլինի: Ես Հասկացա նըրա տրամաբանության ընթացքը: Բայցերկու մա՛րկ...Դա ինձ Համարնույնքան շատ էր անՀասանելի, ինչպես եթե խոսքը տասին,Հարյուրինկամ Հազարինվերաբերելիս լիներ: Ես դրամ բոլորովին չունեի: Կար մի փոջրիկ խնայատուփ, որ մայրիկիս մոտ Եր պածվում, այնտեղ ջեռուս այցելությունների ն նման առիթնհրով մի զույգ տասը կամ Շինգ փֆեԷին մեֆը Հայտնվում:Ուրիչ ոչինչ ես չունեի: Այդ նիգանոցներ Հասակումես դեռես գրպանիփող չէի ստանում: ես ոչինչ չունեմ,- ւոխուր ասացիես:- Ես բնավ փող չունեմ: Բայցն այնպեսես ուզում եմ ջեզ ամեն ինչ ւուսլ: Ես մի ե Հնդկական Գիրք ունեմ զինվորներ ու մի կողմնացույց:ես եմ ուզում դրանք ջեզ նվիրել: -

ու-

ու

-

դությամբ,

ու

նա

թջեց

Հատակին:

Բանդգտար՝ անպետք Հնոտիները կարող ես ջեզ պաձճել: կողմնաես Դու ուզում երեի ինձ Հունից Հանել, ցույց... այո՞,դե չուտ փողը դեսը տուր: Բայցես դրամ չունեմ, ես այն երբեքչեմ ունեցել: Դրա Համարէլ, ախը ես չեմ կարող ոչինչ... -

Հետո ներքնում կսպասեմ՝ րես: ես դասերից չուկայի մոտ: Այնեղիր: Եթե փողը չբերես, Շենց կտեսնես թե պեսոր` պատրաստ

գլուխդ ինչ կբերեմ... -

որ

ես Այո, բայց, Տեր Աստված,որտեղի՞ց

մի

դրոչ

անգամ չունեմ:

այն վերցնեմ, երբ

Ջեր տանը բավականաչափփող կա: Դա ջո՛ խնդիրն է: Ուբեմն՝մինչե առավոտ, դասերից Հետո: ես ջեզ ասացի, եթե փողը մի Հայացքնետեց չբերես...- Նա կրակոցիվես սարսափելի աչքերիսմեֆ, մեկ անգամ Ել թջեց ստվերի ես անէացավ: -

ու

չէի կարողանում վերե բարձրանալ: Ւմ կյանջն այլես կործանված էր: ես լոկ այն մասին էի մտածում, որ չարունակեմ ընթացքս ն բնավ երբեք ետ չվերադառնամ կամ ինքս ինձ խեղդամաճ անեմ: տեսանելի Սակայնդրանք երբեք էլ պարզորոշ ես նստոտեցի խավարի պատկերներ չէին: մեջ՝ մեր տան սանդուղքի ամենաստորին աստիճանին, կուչ եկա ինքս իմ մեֆ Հանձնվեցի գլխիս եկած դժբախտությանը: Այդ ողբալի զիճաես

ու

փայտ բերելու:

տիճաններով բարձրացա: Ապակե դռան մոտի կախիչից կախ էին

սիրտս ողջունում

էր դրանց

աղերսագին երախտագիտությամբ

նականսենյակների

տեսարանն այլես ինձ չեր պատկանում, այդ

տությամբ

ընկղմվել էի

տակ կքած

ն

ու

ամենն

ու

Հոսանքի մեջ,

օտար

վտանգը, վախն

Բայցայդ

այժմ ամենը լուսավոր Շորենական բույրը:

խճճվել

արկա-

ամոթանջը գլխավերնումս

ու

առո-

կախ: Գլխարկն ՃՇովանոցը, բարի Հնամենիավազաքարե մեծադիր պատնախասենյակի պածարանի գլխավերնի Հատակը, ու

ձայնը, երբնե,

այդ բայց

ու

ամենը սիրելի եր, ջնքուչ դա այլես մխիթարություն

նություն էր: Այդ մասն ունենալայդ

ու

առավել Հրաշալի, քան չեր կամ բարերանյալ

այլես իմը չեր, ես անկարող էի այլես Ես կեղտ էի տուն զվարճության անդորըի: բերել իմ ոտքերին, փոխանակ դրանք խսիրի վրա մաքրելու, ես ստվերներ էի ներս բերել իմ մեջ ամփոփված, որոնց անտեղյակ Էր Հայրենական դաղտնապաձությունաշխարչը:Որքա՛ն-որքան սարսափ, րայց ներ էի ես առաջներում ունեցել, որքա՛նաչ ւմենն

ու

ու

ես այսօր ինձ Հետ այստեղ էի բերել: Ճակաձեռքեր էին տագիրը Հետապնդում էր ինձ, թիկունքիցս զույգ պարզված, որոնցից մայրս անդամ ինձ չեր կարող պաշտպանել, որոնց մասին նա չպետք է իմանար: Հիմա արդեն միննույն էր,

ինչը մատությամբ,

առաջ:Ւմ մեղքը ոչ մեկն Եր, ոչ ել մյուսը, այլ այն, որ ես նրան: Ինչու՝ տանայինԷի ձեռք մեկնել: Ինչու՝ ես Հետնեեցի լսեցի Քրոմերին,նույնիսկ շատ ավելիՀլու-Շնազանդությամը, քան Հորս անգամ կանսայի:Ինչու՞ես Հորինեցիգողությանմաինքս ինձ գոռողզամտանալով սին այդ պատմությունը՝ Հանցասա-

տարած լինեի: Հիմա ԹշնամինԹիկունքիցս

բոնել եր ձեռքիցս, Հիմա արդեն ինձ Էր Հետամտում:

սատանան

ինձ պաչաինջնավստածություն դեպ, այդժամ մի սարսափելի այժմ առչավետ դեպի Հեռուն՝ զարեց, այն, որ իմ ճանապարչը էր առաջնորդում:ես պարզորոչզգացի,որ ռիթափն խավարն ու

քույրերիս Հետ, ծնողներիստված ողիմ Հարարերությունը ջագուրանքն Համրույրը կեղծիք եր, որ ես իմ մեջ, ներսումս մեկ այլ Ճակատագիր գաղտնիխորՀուրդ էի կրում` խորը թաքցրած: որ

ու

ու

թյունն Հույսը փայլատակեցին իմ մեջ: Ես նրան ամեն ինչ կասեմ, նրա դատավճիռն ու պատիժը ինձ վրա կվերցնեմ ն նրան իմ պարտակիչն փրկիչը կդարձնեմ:Դա մի նույնպիսի պատիժ կլինի, որպիսիք ես Հաճախ եմ կբել, մի ծանը»դառնաղի ժամ, ներողամտություն Հանդես բերելու մի ծանրածանը ե զղու

ու

Ի՛նչ

եր

քաղցը

ղա

Ինչպիսի՛ զեղեցկություններով

Հնչում...

գրավում...Բայցդըա մասին խոսք անգամ լինել չեր կարող: Գի-

տեի, որ ես դա անողը չեմ: նեի, մի մեղք, որ միմիայն

առչավետ

ցե այսուշետե լու,

ու

գաղտնիջներս չարիքի

Գիտեի,որ

ես

ն

մի գաղտնիք մեն-մենակ պետք Ե կուլ տայի: այժմ

ես

ու-

չարին էի պատկանեմշտնջենապես

Հետ

պիտի կիսեի, նրանից կախված

լինեի,Հնազանդվեի նրան,նրա նման դառնայի:Ես տղամարդ էի Հիմա պետք է դրա Հետնանքները Հերոս խաղացել, կրեի: Ինձ ՀամարՀաճելիԵր» որ Հայըս,երբ ես ներս մտա, իր Վըըդովմունքնարտաձծայտեց թացկոչիկներիսառթիվ: Դա չեղում ու

էր նրան,

չեր նկատում վատթարագույնը, ն ես'պետք է Հանդիմանություն տանեի,որը ծածուկ թաքչատեմեկ այլ բանի Հետ Էի զուգադրում: Միաժամանակ

նա

ու

ընդամենըմի

սությամբ ես իմ մեֆ մի նոր գուչակ

ու

ու

Հատու

չարատարօրինակ զգացողությունառկայծեց, մի զգացողություն՝ Հակաչարվաանդրադարձ

ժամանակ շարունակ

ես

մի տեսակ

էի զգում նրա արչամարչանք

ինձ էժանագին Հանդիմանությունն մանրուքթվաց: «Եթե միայն ես ւսն դու իմանայի՛ր...»,մւոածեցի մտքովսմի Վզուդգաչեռ ու

-

ուներ, այն չղթայում էր ինձ ավելի ամուր, քան գրավչություն իմ գաղտնիքին մեղքինվերաբերող ցանկացած այլ միտք:Հավանաբար, մտածում էի ես, այդ Քրոմերնայժմ ոստիկանություն Ե գնացել մատնել Է ինձ, ե փոթորիկն ամպրոպն եր ճայթում իմ գլխավերնում, երբ այստեղ ինձ Հետ որպես փոքրիկ երեխայի էին վերաբերվում... Այս ողֆ արկածի ընթացքում, ինչքան որ այդ մասին մինչե ու

ու

պան

էր:

ու

Դա մի

էր Հորս սըրառաջին ցնցում-պատառոտումն

որի վրա իմ մանկական կյանջն էր Հանգրվանած եղել, ն ոք, նախքան որ կկարողանա իր սեփական յուրաքանչյուր

որը եսն

արկածներից, որ ոչ ոք չի տեսնում, մեր ՃակատագրիՆերքին, Հիմնական գիծն է գոյանում: Այդ կտրվածքն պատովածքն ու

ու

շարունակ արյունածորելով: սենյակներում` շուտով ինձ էլ սկսեց վախ պատճառել նորաչայտզգացումը, Հենց միայնՀանուն դրա ես պետք է Հորս ոտքերը Համբուրեի`նրա ներողամտությունը շարժելու ակնքալիքով:Բայց Հայցել, չես կարողանում կարեոր բաների Համար ներողություն ե դա զգում գիտակցում Ե գանկացգածերեխա, նույնքան աներկբա ու ամենայն խորությամբ ինչպես ամեն մի իմաստուն: Ես անՀրաժեչտություն էի Վգում մտորելու ինձ ՇՀամակած խնդրիչուրչ, խորՀելու՝լույսը բացվելունպես ճամփա ընկնելուս մասին,բայց ղա ոչ մի կերպ ինձ չէր Հաջողվում:Ողջ երեկոյի ընթացքում, միայնակ, մեր ճաչասենյակի փոփոխված օդին խնդրով էի զբաղված: Պատի ժամացույցն սեղաընտելանալու ամրացված գրագարակն Հայելին, պատին նը, Սուրբգիրքն նկարները նույնպես Հրաժեչտ Եին կարգում ինձ, ես պետք է սառցակալող սրտով տեսնեի, թե ինչպես եր իմ աչխարճը, իմ բաժանվում ինձաբարի,երջանիկ կյանքը անցյալ դառնում ամեն նից, ն այն զգացումն ունեցա, թե ինչպես էի ես նոր ու ինչ ներծծող արմատներով օտարության դրսերում՝խավարի մեջ խարիսխ գցել ամրացել: Առաջին անդամը լինելով` ես էր, որովետեւ նա Ել, ինչպես Ճաչակեցի մածը,այն դառնաձչամ Է ամենաթաքուն Շատ

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

մի նոր ծնունդ, վախ նորացումի: սափաձարույց

ամեն

ու

երկյուղ

է

տածում՝Հանդեպ

սար-

որ վերջապես անկողնումս էի պառկած... Նախքան որպես քավարանի վերջին պարունակ, երեկոյան աղոթքն ինձ վիճակվեց կատարել,մենք մի երգ երգեցինք,որն իմ ասմեԷր պատկանում: թվին Բայց,ավա՛ղ,ես միասին նասռիրելիների ն յուրաքանչյուր թույն ինձ Հնչյունը մաղձ էր չէի երգում, չէի աղոթում, երբ Հայրս օրչնություն էր չաՀամար:Միասին երբ նա վերջացրեց՝ «եղիր մեզ բոլորիս Հետ...» փոգում, ու

Ուրախ էի,

այդ՝

ու

Հեռուն

Եր, բայց

նած՝

տարավ: ոչ

Առտծո

այլես ինձ

Հեռացա:

ես

նրանց բոլորի Հետ ողորմածությունը Հոգխորապես Սառույցկտրած

Հետ:

ու

Ել թյունն ապածՀով Հանգստավետությունն շրջապատել էին ինձ, իմ սիրտը մեկ անգամ էլ ու

սիրալիրությամբ

հտ

վերադարձավ

տաճարի կապակցությամբ: Մայրս, ինչպես միչտ, ինձ բարի գիչհր մաղթեց, նրա ոտնաձայնը դեռ արձագանքում Եր սենյակում, դեռ չողարձակում էր դռան ճեղքի մեջ: Հիմա, նրա մոմի լույսը մտածեցի ես, շուտով նա նորից հտ կդառնա. նա ինչ-որ բան զգացելԷր, Հիմա ինձ կՀամբուրի Հարցուփորձ կանի,սիրալիր ներողամիտ Հարցեր կտա,այնուչետե ես լաց կլինեմ,Հետո քարը ողջը կչալչի կոկորղումս, Հետո ես կգրկեմնրան կպատմեմ, ապա ամեն ինչ լավ կլինի, Հետո վրա կշասնի փրկուէր պատվել,ես թյունը... Եվ հերըգռանճեղքը արդենխավարով դեռ միառժամանակ ականջ դրեցի՝կարծելով, թե դա անպայման պետք է տեղի ունենար: Հետո ես վերադարձա ինձ պաչարած պատաձարին նայեցի տեսա, որ նա կկոցել էր մի թշնամուս աչքերի մեջ: Ես պարզորոչ աչքը, նրա բերանը ժպտումէր կոպիտ,եռմինչդեռ ես զննում էի նրան խժռում իմ միջի անխուսափելին, նա ավելի ավելի մեծ ատելի էր դառնում, նրա չար աչքը փայլատակում Էր տանայակերպ: Նա կիպ իմ կողքին եր ծվարած, մինչն որ վերջապես քուն մտա. հրազումս ես ոչ նրան տեսա, ոչ ել այս օրը, երազիս մեջ մենք լողում էինք նավակում՝ ծնողներս, քույրերս ես, ն մեզ լիուլի շրջապատել էր տոնական օրվա խաղաղությունն ու փայլը: Գիչերվա կեսին արթնացա, դեռ զգում էի հրանության Հավելաճչամը, դեռ տեսնում էի ինչպես էին արնի չողերի ներքո փայլփլում քույրերիս ամառային զգեստները ն այդ կատարյալ դրախտից գաճավիժեցի ետ դեպի իրականություն նորից կանգնած էի չար աչքով թշնամու դեմ-Հանդիման: կողմ, երբ մայրս շտապով եկավ ու ձայն տվեց, Առավոտյան ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

սա-

ու

ու

արդեն

էր

ուչ

ն

չդիտես ինչու

ես

էի` այլայլված

դեռ անկողնում

տեսքով, երբ Հարցրեց,թե արդյոքինձ Հետ մի բանէ ւՎատաՀել, ես սիրտս թափեցի: Ես չատ Դրանով կարծեսես չաշեկանվիճակումՀայտնվեցի: ու

Հարնանությամբ

պառկած մնալ, ականջ դնել, թե ինչպես էր մայ-

բիկըմաքրումՇարնանսենյակը,ինչպեսէր Լինաննախասենյա-

տեսակ կախարդական

ու

Հեջիաթային բան էր, այդժամ արեր

են իջեցնում: դպրոցում կանաչ վարագույրներն Սակայնդա էլ Հիմա դուրեկանչէր կեղծ Հնչերանգ ԼՎԱձեռք բերել: Ա՛խ, երանի Թե մաչշանայի... բայց ես ընդամենը փոքր-ինչ վատառողջ էի, ինչպես դա Շաճախ էր պատածճում, ո՞չ ավել, ո'չ պակաս: Այն պաշտպանում եր ինձ դպրոցից, բայց ոչ մի կերպ չէր պաշտպանում չուկայի ԴիՔրոմերից,որը ժամը տասնմեկին մացինձ էր սպասելու: ՄայրիկիսիրալիրություննԵլ այս անգամ ցավեցնող: Ես նորից ջնեմխիթարիչ չեր, այն դժվարակիր էր մտքերի մեջ ընկա: Ոչինչ չէր լուն Շարմար գիրք ընդունեցի չուկայում լինեի: Այդ օգնում, ես պետք է ժամըտասնմեկին պատճառով ժամը տասին կամացուկ վեր կացա ն ասացի, որ ինձ ու

ու

ու

դեպքերում էր լինում, որ ես կամ պետք է նորից անկողին է ետկեսօրին որ դպրոցգնայի:Ասացի, մտնեիկամ էլ Շնարավոր Հաճույքով դպրոց կգնայի: Ես մի ծրագիր էի Շղացել: Պետք Եր Առանցփողի ես չպետք Ե Քրոմերիններկայանայի:

նման

Նրանում բավականաչափփող չկար, իչ

էր,

բայց

Քրոմերը ինչ

ես

այդ

գիտեի, եղածը

այն, Համենայնդեպս, ինչ-որ բան եր, որ

ն

չատ

բնազդն ինձ

ձեով կբավարարվեր:

վերցրի, բայց Համենայնդեպս երեկվանից ավելի վատ չէր: Սրտի տրոփյունը խեղդում եր ինձ, ն ինձ ավելի լավ չզգացի, երբ ներքեում՝սանդղավանդակին կանգնած միջոցին, առաջին զընբացելը չատ Հեշտ էր, բավական էր միայն Թիթեզյա վանդակաչերտը պատռելով բաց անել, բայց պատովածքն ամեն դեպքում ցավեցնող էր նչան իմ կողմից կատարված գոզության:Մինչ այդ ես միայն քաղցրեղեն էի ծածուկ թոցնում անուշ անում, ես կամ մրգեղեն: Հիմա գողություն էի արել, թեն այն իմ սեփաու

ու

փողնէր: Ջգում էի, թե ինչպես էի ես մի քայլ նս մոտեինչպեսէի Հանդարտաքայլ զել Քրոմերին նրա աշխարՀին,

կան

ու

ու

աստիճանարար դեպի ցած

գլորվում՝չնայած

իմ

Հակա-

Համառ

ինձ Հետնելիսլիներ, այլես ետռակությանը:Ասես սատանան ես ոչ մի փողն էի Հաշճանապարչչկար: Վախվորած՝ դարձի

խնայատուփի մեջ մետաղադրամներ էին զնգզնեգում, վում, դրանք ձեռքի մեջ ունենալն ավելի քիչ տառապանք էր պատճաՀռում: եղածը վաթսունչինգ փֆենիգ էր: Ես խնայատուփը փողը ամուր սեղմեցի ափիս մեջ թաքցրեցի ներքնի միջանցքում, ու այլ տանից դուրս եկա, մեկ այլ կերպ տրամադրությամբ, ու

ինչ-որ մեկը ետնեիցս ձայնեց,գոնե ինձ այդպեսթվաց:ես թո դուրս ճողոպրեցի:

շտապ

ու

էի քաղաքի փոփոխված նրբանցքներով, աներնեույթ առաջ, ինձ նայող տների նե ինձ կասկածամտորեն զննող մարդկանց կողքով: Ճանապարչին մտաբերեցի, որ դպրոցական ընկերներիցս մեկը մի անգամ կենդանիների չուկայում մի թալեր եր գտել: Տենչանքով աղաչեցի,որ Աստված ինձ էլ Հրաչջով մի այդպիսի Շայտնադործության բախտին արժանացներ:Բայցես այլես իրավունք չունեի աղերսելու: Նույնիսկ դրանիցՀետո էլ խնայատուփը վերստինչամբողջացավ ղոպրում

ամպերիտակով՝դեպի

ու

չլցվեց:

ե կարծես վրաս ուշադրություն չէր էլ դարձնում: Կողջիս նշան արեց, որ Հետնեմ Հայտնվելով, նա ինձ Հրամայական իրեն, ե, առանցնույնիսկ մեկ անգամ ետ նայելու, Հանգիստ շարունակեց առաջ ընթանալ՝ ծղոտածածկ նրբանցքով դեպի ցած, ապա ն կամրջակով անցավ, մինչե որ կանգ առավ վերջին տնակների մոտ՝ մի Նոր չինության առաջ: Այնտեղ աշխատանքներ չէին տարվում, պատերը մերկ կանգնած Էին՝առանց դուռ լուսամուտների:Քրոմերըչուրը նայեց դռնից ներս մտավ,ԼՈ ել ետնեն անցավ, ինձ նշան նրա Հետնից:Նա պատի արեց դեպի իր կողմը ն ձեռջը պարզեց: սառը Հարցրեց նա: Բերեցի՝ր,ես գրպանիցս դուրս կորզեցի բռունցքված ձեռքս ե պարունրա Հարթ ափի մեջ: Նա այն Հաչշնակությունը թափաչարեցի վեց, նախքան վերջին Շնդանոցը դեռ կզընգար: ինձ նայեց: ԱյստեղվաթսունՀինգ փֆենիգ է,- ասաց նա Այո,- ասացի ես վախվորած:- Սա այն ամենն է, ինչ ես նեմ, գիտեմ՝շատ իչ է: Բայցդա է ամբողջը:Ավելինես չուու

ու

-

ու

-

ու-

-

նեմ:

-

Ես

ջեզ խեհլաչշասիտեղ էի ԴԳրել,- գրեթե բղավեց

նա

մեղմ,

միջն պետք Ե բայցՀանդիմանական Հնչերանգով:-Ազնեվայրերի ես ջեզանից ավելին չեմ պաշանջում, դու լինի: կարգուկանոն Հո գիտես:Փո այդ գրոչները կարող ես ջեզ ւպաձել...Այն մյուգիտես, ում նկատի ունեմ, միանգամից կվճարի: կարկել: Բայց այն ամենն Է, ինչ ես

չի ել փորձի ինձ

դու

սը,

Նա

սա

-

ունեմ...

ղությունն էր:

Դա

Հետ

իմ ողֆ

սա-

խնայո-

գործն է: Բայցես չեմ ուզում քեզ ապերջանիկ ես մնում դեռ ինձ պարտք մեկ մարկ ե երեսունդարձնել: Հինգ փֆենիզ: Ե՞րբ կստանամ այն: 0, դու այն Հաստատ կստանաս, Քրոմեր: Հիմա չգիտեմ, գուցե շուտով ավելինունենամ, վաղը կամ մյուս օրը: Դու Հասկանումես, որ այդ մասին ես չեմ կարող Հորս ասել: Դա ինձ չե Ես չեմ ուզում ջեզ Հատուկվնաս վերաբերում: Ես Էի իմ փողը դեռ մինչե կեսօր ստանալ, կարող պատճառել: եմ: ունես ն ես աղքատ Դու գեղեցիկզգեստներ կեսօրին ավելի ես ես ես: ուտում, ջան Համեղ բաներ Բայց ոչինչ չեմ ուզում ասել: ես դեռ մի թիչ էլ կարող եմ սպասել: Վաղըչէ մյուս օրը ես ջեզ կսուլեմ, եհտկեսօրին,Հետո դու խնդիրը կկարգավորես: Դու ճանաչում ես իմ սուլոցը: Նա ցուցադրաբար սուլոց արձակեց, մի բան, որը ես Շաճախ եի ւել: Այո,- ասացի ես,- գիտեմ: Նա Հեռացավ,կարծես ես այլես իրեն պատկանելիս չլինեի, մեր միջն ընդամենը մի գործարք եր կնքված, ուրիչ «չինչ: -

Դա

ջո

Դու

-

-

-

Դեռ

սուլոցն ինձ վախեցնելիս այսօր էլ` կարծեսՔբրոմերի ես այն Հանկարծ Նորիցլսում եմ: Ես այժմ այն Հաճախ

լինի, երբ

էի լսում, թվում էր, թե ես այն լսել լաումԷի միչտ ե Շավիտյանս Հավիտենից: Ուր էլ լինեի, խաղալիս, թե աշխատելիս, ինչ մտքերով էլ ւռարված լինեի, ամեն ինչ վերանում Եր, երբ այդ մեֆ էր ինձ էր Հասնում, այն, որ ինձ կախվածության սուլոցը ու էր դարձել: Քնքչշանուրբ գցում, որն այժմ իմ ճակատագիրն ես գունագեղ աշնանային եւոկեսօրնհրին Հաճախ էի լինում իմ չատ սիրելի ծաղիկների մեր փոքրիկ պարտեզում, ն մի տարօրինակ մղում ձայնում էր ինձ վերստինվերադառնալ անցած Ժժամանակների մանկական խաղերին. հս ասես մի մանկան գեր էի խաղում,կարծեսմի պստլիկլինեի,ռր դեռ բարիէր ու ազատ, անմեղ ն ինքնապածով: խաղի միջոցին, միշտ սպասված Սակայն ու մի Ել Հանկարծաձաս, մշտապես սարսավելի,խանգարիչ ինչ-որ տեղից Հնչում էր ջրոմերյան սուլոցը, կտրելով թելը, Այդժամ ես պետք է երեակայական պատրանքները: խորտակելով Հեռանայի,իմ կեղեքիչինվատթար ատելիվայրերում Հետեու

ու

ու

նա ել ինձ փողի վեի, նրան Հաշվետվություն ներկայացնեի մասինՀիչեցներ:Այդ ամբողջըգուցե մի ջանիչաբաթներձգվեց, բայց ինձ թվում Եր, թե տարիներ եին տնել, մի ողջ Հավերու

Հինգանոց կամ մանը-մունը գրոշներ Եին, որ թոցրած եի լինում խոշանոցի սեղանից, երբ Լինան չուկայի կողովը այնտեղ էր թողած լինում: Ամեն անգամ ես ՔրոմերիլլչտամբանքներինարԵի արժանանում:Այդ Հայշոյանքներիտարափին Համարծշական ե՛ս էի, որ խաբել եի նրան ն ուզում էի նրան զրկել իր օրինական իրավունքից, ես եի, որ կողոպտել եի նրան, ես էի, ոբ նրան ու

Հատության մեջ չեմ եղել, ավելի մեծ կախվածություն զգացել: նորից տեղը դրեԽնայատուփը լցրեցի դրոչմանիչներով ցի, ոչ ոք այդ մասինՀարձուփորձչարեց: Բայցդա էլ ւմ ե՛ն օր կարող էր գլխիսկոտրվել:Քրոմերիկոպտատաչ զիլ սուլոցից առավել,Հաճախ ես վախենումԷի մայրիկից, երբ նա կամամացուկ ինձ էր մոտենում, ղուցե գալիս էր ինձ խնայատուփի՝ սին Հարցնելու: Քանիոր ես Հաճախ Էի առանց փողիՀայտնվումիմ սատաու

ու

օգտադործել:Ես պետք

կտորտանք կպցնել:

է նրա

Նա Համարաշխատեի:

ԵրկարԴիչերներ երազիսմեջ

ես

իր Հոր

Հա-

շարունակ

մնում: րած անչարժ պառկած

Մի

որոշ

ժամանակ ես

Հաճախսիրտ էի թափում Հիվանդացա:

տինքի ֆերմի մեջ: Մայրս զգում էր, որ ինչ-որ բան այն չէր, ժամանակ կողքիս էր լինում իմ տառապանքների մեջ, որն ինձ ցավ էր պատճառում, ջանի որ ես չէի կարող նույն անկեղծ ու

չատ

Մեկ անդամ

երեկոյան, անկողնումս պառկած միջոցին, նա չոկոլադ կտոր բերեց:Դա Հիչեցնում Էր այն վաղեմիժաՀաերբ հրեկոները, երբ ես ազնիվ Եի ու առաքինի, մանակները, ճախ քնելուց առաջ նման սփոփիչ պատառներ էի ստանում: Հիինձ մի

Նա կարող Էի տարուբերել: Հարցրեց,ինչի կարիքն ունեմ, Հետո մազերսչոյեց: Ես կարողացա միայնարտաբերել. «Ոչինչ:Ոչինչ:

ոչինչ չեմ ուղում»: Նա չոկոլադը դրեց Գիչշերասեղանին դնաց:Երբ մյուս օրը ուզեցավ ինձ նորից Հարցուփորձանել, Ես

ու

ասացի, որ ոչինչ ել չի պատածել: Մի անգամ նա րժիչկ բերեց ինձ ե առավոտները ինձ մուռ, որն Շետազոտեց սառը լվացում-

ներ նշանակեց:

Այն օրերին իմ վիճակը խելացնորության պես մի բան եր: ես Մեր տան կարգուկանոնված խաղաղության մթնոլորտում

ապրում էի երկյուղած

ու

ճնչված, ինչպես մի ուրվական, չէի

մասնակցումմյուսներիկյանքին,միայնՀազվադեպ Էր ւպատաՀՀում, որ գոնե մեկ ժամով մոռանայիինձ: Հորս Հանդեպ,որն ես

փակ էի

ու

սառը:

ԳԼՈՒԽ

ԵՐԿՐՈՐԴ

ԿԱՅԵՆ

Տառապանքներիցս ձերբազատվելու փրկությունըբոլորովին

մի անսպասելի նրա Հետ միաժամանակ կողմից եկավ, ինչ-որ նորություն մտավ իմ կյանքում, որ մինչե օրս դեռ չարունակում Է իր ազդեցությունը գործել: Մեր լատինական դպրոցում բոլորովին վերֆերս մի նոր աշաՆա մի ուննոր այրու կերտ Հայտնվեց: որդի Եր, որ մոր Հետ մեր քաղաքն էր տեղափոխվել ն Թեջին սգո ժապավեն էր կրում: Նա ավելի բարձրըդասարան էր Հաճախում, քան ես ն մի քանի տաբով ինձանից մեծ էր, սակայն նա իմ աչքից ել չզրիպեց, ինչպես աշակերտը կարծեսավելիմեծաբոլորի:Այդ արժանաչՀիչատակ Հասակ լիներ, քան արտաքուստ երնում եր, ոչ ոջի վրա նա երեխայի տպավորություն չեր թողնում: Մեր մեջ՝ մանկաչասակ տղամարչրջապատում, նա իրեն օտարի ու Շասուն երեխաներիս նման դու էր պաչում, ավելին՝ որպես մի պարոնորդի: Նա սիրված չէր, խաղերին չեր մասնակցում, առավել ես՝ ծեծկոտուքնենրա սեփական արժաբին,լՊ սակայնուսուցիչներինկատմամբ կեցվածքը մյուսնեաչքի ընկնող ու վճռական նապատվությամբ բի լուռ Հավանությանն էր արժանանում: Նրան կոչում Էին ու

..

Մաքս Դեմիան: Օրերից մի օը Ել այնպես եղավ, ինչը մեր դպրոցում

նակ

առ

ժամանակ պատածում էր,

որ

ժամա-

ինչ-ինչ պատճառներով մի

մեր անչափ մեծ դասասենյատեղակայվեց Դա կում: Էր: Մենք՝ փոքրերս,աստվաԴեմիանի դասարանն պատմություն էինք անցնում, մեծաշասակները պետք ծաչշնչյան է չարադրություն գրեին: Մինչ մեր գլուխը Կայենի Աբելի երկրորդ ղասարան նս

ու

պատմությունն

էին մտցնում,

ես

շարունակ

կողմն Դեմիանի

էի

չլացում Էր պատնայում, որի դեմքն ինձ մի առանձնաձչատուկ ճառում. նայում էի այդ խելացի,լուսավոր, Հստակդծադրված իր աշխատանքի մեջ դեմքին ուչշիուչով ե: ողեչնչվածությամը ասես մի Շետազոտող լիներ, որ իր սեփական խնդիրներն էր պրպտում: Ճիշտնառած` նա ինձ Համար Հաճելի մեկը չէր, ընդծշակառակը, ես նրա նկատմամբ ինչ-որ խորչանք սառը, իմ էի զգում, նա ինձ Համարչափազանց խոչուն էր վաչափանիչներով նա իր էությամբ վստաճարար գրգռիչ էր նող, նրա աչքերը մեծաչշասակի արտածճայտություն ունեին՝այն, որ երեխաներին չեն սիրում, փոքը-ինչ տխրամած՝ Հեգնանքի ես ասես ակամա անընդծատ նրան էի առկայծումներով:Սակայն նայում, Թող որ նա ինձ Համար սիրելի կամ ցավեցնող լիներ: ՀաՀազիվ միայնմեկ անգամ նա իմ կողմը նայեց, ես վախեցած եմ, թե ինքս ինձ մտածում մի կողմ չրֆեցի: Երբ այսօր յացք որպես աչակերտ ինչպիսի տեսք ուներ նա այն ժամանակ, կարող

տեսք չուներ, այլ

ու

ու

բելապես ինքնատիպ անշատականությամըբ դրոչմակնքված, պատճառով էլ աչքի էր զարնում,չնայած ամեն ինչ անում էր աչքի չընկնելու Շամար, Հագնվում ն իրեն պաչում էր որպես ծպտյալ արքայազն, որ Հպատակ գեղչուկ տղաների մեջ էր ընկել ն ջանք հռանդ չեր խնայումնրանց նման երեալուՀամար: նա Դպրոցիցտունդարձիճանապարծին գալիսԷր իմ ետնից: Մինչ մյուսները անցնում էին կողքովս, նա Հասավ ինձ ն ողջունեց: Նրա այդ ողջույնը նույնիսկ, թեն դրանում նես նա մեր դպրոցական հրեխաներին էր նմանակում, այնպես մեծաչասակավարի եր ու քաղաքակիրթ: Մի իչ միասին չքայլե Խք,- ասաց նա բարեկամաբար: Ես կեղծավոր չոյվածություն խաղացի գլիով արի: Ապա նրան նկարագրեցի, թե որտեղ եմ ապրում: Ա՛խ այնտեղ,- ասաց նա քմծիծաղ տալով:- Այդ տունը հս կարծես թե ճանաչում եմ: Ջեր տան մուտքի դռան վերեում մի զարմանածչրաչ բան Ե ամրացված, որն ինձ անմիջապես ել Հետաքրքրեց: ես նույնիսկ չշասկացա, թե նա ինչը նկատի ուներ ե Վզարմանա ցա, որ մեր տունը կարծես ավելի լավ գիտեր, քան ես: Իրոք, Հիչեցնող մի գլխակամարիվերնամասում դարպասի զինանչան Շակար, սակայն ժամանակի ընթացքում այն մաչվել էր ջար ներկ քջսվել ճախ էր վրան, որքան գիտեի այն ոչ մի կապ չուներ Հետ: մեր ե մեր ընտանիքի Ես այդ Դա մասին ոչինչ չգիտեմ,- ամոթխած ասացի ես:կարծես թոչուն լինի կամ դրա նման մի բան,այն պետք է որ շատ Շին լինի: Տունը կարծեմ առաջներում վանքին Ե պատկաու

այդ

ու

-

ու

-

ու

-

նելիս եղել: նայիր: Նման բաներըՀաճախ չատ ճուռակ Կարծումեմ պատկերվածը

Շետաքրքրական

է:

են

լինում:

էի չփոթված: Հանկարծ կարծես ինչ-որ զվարճալի բան Հիչելով: ԱԽ Հա՛, ես ներկա էի ձեր այդ դասին,- աշխույժով ասաց նա:- Կայենի պատմությունն էր, որը ճակատին նշան էր կրում, Եր, ջեզ դուր եկա՝վ: այնպեսչէ՞: Ինչպե՞ս Ոչ, ինձ շատ Հազվադեպ Է մի բան դուր գալիս այն ամենից, ինչը մենք պարտավոր ենք սովորել: Բայցես չճամարձակվեցի մասին ասել, կարծես մեծաշասակ մեկը ինձ Շետ խոսելիս այդ որ այդ ինձ չատ է դուր գալիս: լիներ: Ասացի, պատմությունն

Մենք շարունակեցինք քայլել,

Դեմիանըծիծաղեց,

հես շատ

-

Դեմիանը թփթփագրեց ուսիս: Սիրելիս,դու կարող ես ինձ Շետ

-

պես

ծում

այդ եմ

պատմությունը

իսկապես

անկեղծ լինել: Բայցնայնզարմանածչրաչ է, կար-

չատ

որ ՀՇանշատուչատուրիչներից ավելիզարմանաճրաչ, դասերի ընթացքում: Ուսուցիչը նրա մասին չատ

դիպում են

Աստծուն միայն այն սովորական բաները՝ մեղքի կարծում հմ...,այստեղ նա կանգ առավ, ժպտաց Հարցրեց. -Քայց արդյո՞ք դա Հետաքրքիր է թեզ: Այսպես ուրեմն, ես կարծում եմ,- շարունակեց նա,- Կայենի այդ պատմությունը կարելիԷ նան բոլորովին այլ կերպ Շասկանալ:Շատ բաներ, որ մեզ ուսուցանում են, անչուչտ լիովին ճշմարիտ են արդարացի, բայց նրանց բոլորին կարելի է նան այլ կերպ նայել, քան որ ուսուցիչներն են դա անում, այդժամ դրանք Շաճախ չատ ավելի իմաստալից են լինում: Օրինակ, այդ

բան

չասաց, մասին:Ես

ու

-

ու

թյամբ, այնպես, ինչպես

որ

այն մեզ է մատուցվում,

ըստ

էու-

թյան,չի կարելիգոճանալ:Դու այդպեսչե՞սկարծում:Այն,

որ

վեճի պաճշինմեկը կարող է իր եղբորը սպանել, իսկապես ել կաէ պատաձել, ն այն, որ դրանից Հետո կարող Ե վախ ընկնել բող նրա սիրտը, այնպես որ նույնիսկ զղջա իր արածի Համար, դա' էլ է Հնարավոր: Բայցոր նա իր փոքրոգության, երկչոտության դիմաց Հատուկմի շքանշանով պարգնատրվելու պատվին արժանանա, ճիչտն ասած չլոաված-չտեսնվածբան է: տարօրինակ, ես ասացի Հետաքրքրված. խնդիրը սկսեց ինձ Անշչուչտ,այլ կերպ գրավել:-Բայցինչպե՞ս կարելիէ այդ պատմությունը բացատըել: -

թփփացրեց ուսիս: Այն, ինչը առկա Եր ն պարզ: սկզբնավորվեց, նչանն էր: Կար-չկար մի Նա

-

Շատ

ուներ իր դեմքին,

որ

մյուսներին Յ5

ինչից պատմությունը մարդ, որն ինչ-որ բան վախեցնում էր: Նրանք չէին

Համարձակվում դիպչել նրան, մյուսներին,

նա

նրա երեխաները:

նահ

էր ներչնչում պատկառանք Գուցե, թե իրականում ոչ մի

բելի սարսափազդու մի բան էր, փոքր-ինչ

տաձծայտված ոդգեղինություն ու

ավելի

ընդգծուն

ար-

Հանդգնություն Հայացքում,

էին: Նա մի «նշան» ուներ: Դա կարելիէ ցաննից պատկառում կերպ «մարդ արարածը» կացած մեկնաբանել:ԸնդՀանրապես՝

նկատթվում: Օրինակ վախ են տածում Կայենիզավակների դրանով իսկ այդ մամբ,ինչ է թե նրանք «նշան» ունեն: Սակայն,

էակների

բույց

ու

անվախների ցեղը վխտում է

շուրջբոլորը,

դա

մականուն էին կպցնում, չուրջը առասպել Հյուսում, որպեսզի նրանից վրեժ լուծեին, որպեսզի իրենց պաշարած բոլոր վախերի ես: դիմաց ինչ-ինչ անողորմ կեցվածք ընդունեին: Հասկանու՞մ Է արդյոք, որ Կայենը բոլորովին ել չար Այո՛, նչանակու՞մ չի եղել: եվ որ աստվածաշնչյան այդ ողջ պատմությունն ըստ ամենայնի ճշմարիտ չէ՞: -

-

եվ այո՛ ե

ո՛չ:

Նման

Հին-Հինավուրցպատմությունները սո-

լինեին: Կա՛րճ,ես կարծում կատարված

որ

եմ

ԿայենըՀրաշալի

էր, ն լոկ այ, պատճառով, որ մարդիկ վախենում էին նրանից, նրան այդ պատմությունն էին կպցրել: Այդ պատմությունը իրականում մի զտագույն բամբասանք էր, մոտավորապես այնպիսին, ինչպես որ մարդիկ են սովորաբար չաղակրատել սիրում, տղա

նրա երեխաները իսկապես Ել մի տեսակ «նշան» էին կրում տարբերվում էին մարդկանց մեծամասնությունից: Ես չատ էի զարմացել: Հետեարբարդու նան կարծում ես, որ սպանության Հետ կապված պատմությունը նույնպես ճշմարիտ չէ,- Հարցրեցի ես ու

-

Հուզված: 0՛ ավաղ:Վստաչշարար դա ճշմարիտ -

է:

Ուժեղը սպանելԵր

կարելի է նան կասկածել: Բայց դա կարնոր չե, վերֆիվերչո բոլոր մարդիկ ել եղբայրներ են: Այսպիսով ուժեղ մեկը սպանել եր թույլին: Գուցե դա մի Հերոսական արարք Եր, գուցե ոչ: Ամեն դեպքում, սակայն, մյուս թույլերը Հիմա վախով Էին լցված, ե երբ Հարցնում Էին նրանք բողոքի ձայն Էին բարձրացնում, նրանց.«Ինչու' դուք պարզապես նրան չեք սպանում», այդժամ նրանք չէին ասում՝ «Քանի որ մենջ վախկուռներ ենք», այլ » ասում էին. «Զի կարելի կամ «մենք չենք կարող:Նա նշան այսնի: Աստվածէ նրան այդ նշանով կնքել...»: Մոտավորապես Դե ինչ, ես ջեզ պես պետք է այդ խաբեությունը ծագած լինի: ու-

-

Նա

զած

ու

կողմը ե ինձ մենակ Թողեց, սքանչաթեջվեցԱլտգասսեի զարմացած, որպիսինես երբեե չէի եղել: Դեռ Հազիվ Եր

միայն Հեռացել, այն ամենը, ինչ ասել էր, ինձ կատարելապեսանՀավատալի թվաց... Կայենը Աբելըվախ կո՞տ...Կաազնիվմա՞րդ, Դա յենի նչանը տարբերանչա՞ն անչեթեթություն եր, դա Եր... աստվածանարգություն էր նողկալի մի բան: Ու՞րմնաց այդժամ բարեգութ Աստվածը: Մի՞թե նա չէր ընգունելԱբելիղզոճաբերությունը, մի՞թե նա սիրելի չէր Աբելին: Ո՛չ, Հիմարություն է... եվ ես ենթադրեցի, որ Դեմիանը ուզում Էր ծաղրելինձ խաղ խաղալ գլխիս: Նա իսկապես որ մի անիծյալ խելացի այդպե ս, օ՛ ոչ... տղա եր, որ կարողանում եր խոսել, բայց ես Համենայնդեպս դեռ երբեք որեէ աստվածաչնչյան կամ մեկ այլ պատմության վերաբերյալ այդքան խործչըրդածածչկայի: Ու դեռ չէր պատաձել, որ այդքան երկար ժամանակ այդպես լիովին մոռացած լինեի ՖրանցՔրոմերին, մի ամբողջ երեկոյի ընՏանը ես պատմությունը մեկ անգամ էլ ընթերցեցի: թացզքում: էր գրված, կարճառոտ ինչպես որ այն Աստվածաչնչում Այնպես, ն անիմաստ Եր պարզորոչ, էր նրանում մի առանձնաչատուկ, ծածուկ մեկնաբանություն փնտրել:Այդժամ ամեն մարդասպան կարոզ Էր իրեն Աստծո սիրեցյալՀայտարարել... Ո՛չ, դա անմձեն տություն լոկ էր, որով Դեմիանը նման էր: Վայելչագեղը գեղեցիկ, որ բաներ Էր կարողանում ասել, այնպես Թեթե դեռ աչկարծեսամեն ինչ բնական Եր ե ինքնին Հասկանալի, երի միայն իրեն Հատուկ այդ արտաճայտությամը: Հաստատ ինձ Հետ էլ ինչ-որ բան կարգին չէր, կարելիէ նույնիսկ ասել՝իմ ներսում կատարյալ անկարգություն Եր տիրում: ես ապրում էի լուսավոր մաքուր աչխարչում, ես ինքս ել մի յուրատեսակ Աբել եմ եղել, լ Պ այժմ այնպես խորն Էի խճճվել «մյուսների» մեջ, այնքան էի ընկել խորտակվել, ն սակայն, ըստ էության, գուցե թե խնդիրը այդքան ել այդպես չեր... Ինչիմ մեֆ մի Հիչողություն փայպե՞սԵր Հիմա վիճակը:Հանկարծ ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

լատակեց, որը մի ջանի վայրկյան չարունակ ինձ գրեթե չնչաԱյն զազրելի երեկոյան, երբ սկիզբը դրվեց իմ Հեղձ եր անում: ներկայիստառապանքի, ն որը Հետադայում չարունակվեց Հորս ներկայությամբ, ես մի պած միայն նրան, նրա լուսավոր աչասես մեկընդմիչտ խորապես ճանախարչՀն իմաստնությունն արծամարձած լինեի... Այո, այդժամ ինքս ել, ես, որ կաչած յենն էի նչանն Եի կրում, պատկերացրեցի, որ այդ նչանը էր, ն ես իմ չաամոթալիչեր, դա ընդամենը մի ւ։տարբերանչան դժբախտությամբ Շորիցս ավելի բարձր էի կանզբությամբ նած, շատ ավելի բարձըր,քան բոլոր բարիներն Շնազանդները: Արկածը, որ այն ժամանակ վերապրեցի, բոլորովին ել պարզ մտածումիձեի մեջ տեղի չունեցավ,բայց ն ողջը նրա մեջ էր պարփակված, դա լոկ զգացմունքների մի բոցավառում եր, արտասովոր Հուզմունքիմի Հուրծրատում,որ ցավ էր պատճառում ռւ սակայն լգնում իմ սիրտը: Շպարտությամը Ու ես ինջս ինձ առմտածեցի՝ ի՛նչ տարօրինակ եղանակով Դեմիանը խոսեց անվախների մասին...Ինչպիվեչերոտների եղանակով նա բացատրեց Կայենի նչշասի՛ արտասովոր ճակատի էր այդ ընթացքում բոցավառվում նրա աչքը, նրա նը... Ինչպե՛ս ու

ու

ու

ու

ու

ու

այդ

մեծաչասակին Հատկանչական աչքը... եվ զարմանաձրաչ,

կրակոցի պես

պղտոր

մի զգացողություն

անցավ Գլխիս միչով.

մի յուրատեսակ Կայեն չէ... ԻՆնարդյոքի՞նքնԵլ, այդ Դեմիանը, չու՝ է նա պաշտպանում չի նրան,եթե իրեն նրա Համախոծը զգում: Ինչու՝ այդպիսիուժ կա նրա ՀՇայացքում: Ինչու՝ է այդպես ջամածշրանքովխոսում «մյուսների»

մասին, այն երկչոտնե-

են բի, որոնք սակայն,իրականում, ՀՇեզաբարո

աստվածաչաճ: մտքերի ծայրը ոչ մի կերպ չեր երեում: Մի ջար էր ընկել ջրբծորի մեջ, ն այդ ջրշորը իմ երիտասարդ Հոգին եր: Ու երկար, բավականաչափ երկար տեող ժամանակամիջոց Կայենի Հետ կապված մարդասպանությաննշանիայդ խնդիրը այն մեն-միակ կետն Եր, որի չուրջը պտտվում էին բոլոր իմ ճանաչողական փորձերը, կասկածամտությունն ու ֆննադատական ոգին: Ես նկատեցի, որ մյուս աչակերտերն Ել չատ Էին տարված ԴեՀետ կապված պատմության մասին ես ոչ ոքի միանով:Կայենի ոչինչ չասացի, բայց թվում էր այն ուրիշներին ել էր Հետաքըքայս այնտեղ լուրեր էին պտտվում այսբել: Համենայնդեպս պես կոչված «Նորի»գալստյան մասին:Եթե ես միայնայդ ամենի մասին իմանայի, դրանցից յուրաքանչյուրըմի-մի լույս կափռեր նրա վրա, յուրաքանչյուրը ցուզանելու պես մի րան Ես գիտեի միայն այն, որը նե կխորչծրդանչեր: առաջինը Հայտնի դարձավ, որ Դեմիանի մայրը չատ Հարուստ էր: Նան ասում էին, նա որ երբեք եկեղեցի չէր Հաճախում, նույնպես ե որդին: Իմ

այդ

ու

ու

ու

Ոմանքկարծումէին, թե նրանք ՀրեաներԷին, բայց նրանքկաԷին նել ծպտված մաշմեդականներ լինել: Ապա ե ւվելներ էին պատմվումՄաքս Դեմիանի մարմնական ուժի մաբող

առաս-

սին: Հաստատ եր, սակայն, որ նա իր դասարանի ուժեղադույնորոնք նրան ծեծկռտուջներին ներին Շզորներին, մասնակցելու էին Շրաչրում, Հրաժարվելու դեպքում նրանվախկոտ որաամենադաժան ձեով նվաստացնում էր: կելով, խստագույնս պատմում էին, որ Դեմիանը մի ձեռջով բոնեց Ականատեսները ամուր սեղմեց, տղան գունատվեց մեկի վզակոթից այնուու

ու

ու

ու

էին, թե նա ծածել: Ողջ երեկոյի ընթացքում նույնիսկ մտածում մի մասը Շասմեռել Եր: ժամանակի ընթացքումասեկոսեների

ւռատվում եր, շատերն Ել պարզապես Հավատում էին դրանց իսԱյնուչետե կությանը,ամեն ինչ Հուզիչ Էր զարմանածրաչ: միառժամանակ բավարարված եին լինում: Շուտով սակայն նոր լուրեր Եին տարածվում աշակերտներիս շրջանում,որոնք ջաֆատեղյակ լինելու պես պատմում էին, թե Դեմիանը մտերմիկ ՀաՀետ ե ՁՃամեն ինչ դիտեր»: րաբերություններուներ աղֆիկների ու

բաժան էի, նույնիսկ այն ժամանակ, երբ նա ինձ օրերով Շանդիստ էր թողնում, բայց ե այնպես ես կապված եի նրան: Իմ երազներում նա ինձ Հետ էր ապրում որպես թե իմ ստվերը, ն մեֆ ինձ արած չկար, երեակայուինչը որ նւ իրականության թյունս նրան անել էր տալիս երազներիս մեֆ, որոնցում ես ամբողջապես նրա ստրուկն էի: Ես ապրում էի այդ երազներում (ես միչտ էլ թունդ երազող եմ եղել) ավելի քան իրականության կյանքս ես ի պած Եի ւովել այդ ստվերներին: մեջ, ողջ ուժս Երազներում Հաճախ տեսնում էի, որ Քրոմերը իմ նկատմամբ կոպիտ եր վարվում, երեսիս թքում ծունկի եր իջնում իմ վրա, ն, որ ամենասարսափելին Էր, ինձ ծանը Շանցագործությունների եր մղում, ավելին ոչ թե դրդում էր, այլ պարզապես ւսմեիր ազդեցիկության ուժով Շարկադրում:Այդ երազներից ես էի վեր թոչում, Շորս նասարսափելին, որից կիսախելագար ծրագրված մի ՀարձակումԼԱ բովանսպանությաննպատակով դակում: Քրոմերըսրում Էր դանակն ձեռքս տալիս, մենք կանգնած Էինք պուրակի ծառերի ետնում ինչ-որ դարանակալ մեկին էինք սպասում, թե ում` չգիտեի, բայց երը մեկը մեզ մոտեցավ ն Քրոմերըձեռքս ցավեցնելու չափ սեղմելով ասաց, թե սա նա է՝ ում ես պետք է դանակաչշարեմ, պարզվեց, որ եկողը Հայրսէր: Այդժամես ջնիցս վեր Էի թռչում: Դրանիցբացի՝ես չարունակ Կայենի Աբելի մասին էի խորՀծրդածում, Դեմիանի:Երբ նասմեկ անբայցավելիՀաճախ՝ ու

ու

ու

ու

ու

Յ9

զամ ել կրկին ինձ մոտեցավ,

Քրոմերիփոխարեն ղեց: Այն

էլ զարմանալիորեն մի երազի

անգամ Դեմիանն էր,

այս ես

ամենը, ինչը

դա

Քրոմերիդեպքում

որ

ծունկի էր իջել

որպես տառապանք

երկու անգամ տեսա, Հետո Քրոմերը վերստիներ տեղը գրավեց: Ինչը հս այդ հրազներում էի վերապրել ն ինչը իրականության մեջ՝ վաղուց արդեն եւ անկարողԷի դրանք Հստակորեն վատ Հարարերությունները շարունակումէին իրենց ընթացքը վախճանը գրեթե չեր նչմարվում, անգամ, երբ ես այդ տղային պարտջ մանր-մունը գողումնացած գումարը անմեղ ու թյունների գնով վերջապես Հատուցեցի: Ո՛չ, Հիմա նա ստույգ մասին, քանի որ գիտեր այդ գողությունների ինձ մշւտապես Հարցնում էր, որտեղից եր այդ փողը, ն հս Շիմա ավելի չատ էի նրա ձեռքում, քան երբնէ: Հաճախ նա սպառնում էր ամեն ինչ պատմելՀորս, այդժամ ինձ պաշարած վախը մոտավորապես նույնքան մեծ էր լինում, որքան այն խորը զղջումը, թե ինչու այդ բանը Հենց սկզբից նեթ ինքս չեի արել: Այնուշանդերձ, ինչքան Ել ինձ Համար տառապալից լիներ, ամեն ինչի Համար չէ որ զղջում էի ես, գոնե ոչ միչտ, ն հրբեմն կարծես ինձ մի զգացում էր Շամակում, որ ամեն ինչ Հենց այդպես Ել պետք է լիներ: եր կախված իմ գլխավերնում, ն անօգուտ եր Ճակատագիրն նրա դեմ կամ Հակառակվել: ըմբոստանալ այս իրավիճակում ծնողներս Ել տառապանքի Հավանաբար, իրենց չափաբաժինն ունեցան: ան մեջ մի օտար ոգի Եր մտել, ես այլես չէի մերվում ներդաշնակումմեր ՀՇանրակցությանը, որն այնքանսրտագին էր ու մտերմիկ,ն Հետո Հաճախ մի մոլեգին կարոտախտ եր պաշարում ինձ, ինչպես հթե կորուսյալ մասին տենչալիս լինեի: Հատկապես դրախտների մորս կողմից՝ ես էի ավելիշուտ որպեսՀիվանդի նկատմամբ վերաբերմունքի արժանանում, քան չարագործի, բայց թե ինչպիսին եր իրերի իրական վիճակը, ես լավագույնս կարող էի երկու քույրերիս պածշվածքից տեսնել: Այդ պածշվածքի մեջ, որ շատ գթառատ էր նե սակայն անսաշմանորեն տառապեցնում էր ինձ, պարզորոշ կերպով երնակվում էր, որ ես ասես մոլեգնած խելացնոր մեկը լինեի, որն իր այդ վիճակի Համար ավելի չատ գանդատվելու, ջան Շանդիմանանքի կարիքն ուներ, մի վիճակ, ուր Հենց չարն էր բնավորվել: Զգում էի, որ ինձ Համար այլ կերպ էին աղոՀու

ու

ու

դյունությունը: Կարոտը դեպի Հոգու թեթնեացումը, ճշմարիտ ես խոստովանության պածանֆը զգում էի Հաճախ ներքուստ այրվելով,եւ սակայնկանխապես ըմբռնելով,որ ո'չ Հորս, ո՞չ էլ մորս չեի կարողանալու ողջ ճշմարտությունն ասել բացատրել: ես գիտեի, որ դա բարեկամաբար կընդունվեր,ինձ կխնայեին, կխղճաշարվեին վրաս, կցավեին, բայց ամբողջապես չեին ու

լո ողջը որպեսմի տեսակ Ճշմարիտ ուղուց սայթաքում Հասկանա, կդիտվեր, մինչդեռ այն ընդամենը Ճակատագիր էր:

Գիտեմ՝շատերը չեն Հավատա, որ դեռես տասնմեկ տարին չբոլորած մի երեխա կարող եր ամեն ինչ այդպես զգալ: Այդպիսիններինես չեմ պաւոմիիմ արկածի մասին: Ես այդ մասին կպատմեմ նրանց, ովջեր ավելի լավ են մարդկանց ճանաչում: մի մասը Մեծածասակմեկը, որ սովորել է իր զգացմունքների գաղափարներիվերածել, երեխայի մոտ այդ գաղափարների պակասնէ զգում, ենթադրելուպես կարծելով,որ վերապրումը ես իմ կյանքումես միայն Հազվադեպ տեղ չունի այնտեղ: Սակայն եմ այնպես խորը վերապրել տառապել, որքան այն ժամանակ: մի օր էլ իմ ւռանֆարարի Անձրեային կողմիցես կարգադրություն ստացա ջաղաքային Հրապարակում լինել, այնտեղ կանգնած Էի Հիմա սպասումէի, անՀանգիստ ֆղայինո̀ւռջերով սաղարթը, որ դեռ չարուկոխկրտելովթացչշագանակենիների նակում Եր թափվելսե, ամբողջովին թաց ծառերից:Փող ես պած տված երկու կտորթխվածք չունեի, բայցՀետս նախապես Եի վերցրել, որ Քրոմերինգոնե մի բան տալ կարողանայի: Ւնձ Համար վաղուցարդեն սովորական էր դարձելայսպես մի ինչ-որ տեղ, մի անկյունումկանգնել նրանսպասել,Հաճախ բավաես դա ընդունում կան երկար ժամանակ, էի այնպես, ինչպես ու

ու

ու

ու

ու

է ընդունում: մարդսանփոփոխելին անՀեղաչրֆելին

որ

ու

այսօր երկար չմնաց: Մի երբոնցքամարվածներ տվեց կողերիս, ծիծաղեց, թխվածջը ես որը վերցրեց,նույնիսկ ինձ մի չոր ծխախոտ առաջարկեց, սակայն չվերցրեցի, ն սովորականից ավելի բարեկամաբար եր

ՎերջապեսՔրոմերը եկավ:

կու

տրամադրված: Հա,-

-

Գան ունը:

ասաց ես

կարող

ա'

նա

Նա

Հեռանալիս,-չմոռանամ ասել, Հաջորդ Հետ բերել, մեծին:Ի դեպ՝ի՞նչ է

Քրոֆդ ֆեզ

ես

ոչինչ չՇասկացա, պատասխան անգամ զարմացածնրանԷի նայում: -

-

ե

ան-

նրա

չտվեցի: Միայն

Հասկանում: ՔրոջդՀետդ կբերես: Այո... Քրոմեր,բայց դա լինելու բան չէ: Դա Զե՝ս

Հետո

Ես

ես չեմ կարող, ինձ Հետ ոչ մի տեղ չի գա: այնպես Հասկացա, որ դա ես նրա կողմից մի Հերթական

նա

պաշանջում կռվի պատրվակ էր: Այդպեսնա Հաճախ էր անում, Էր մի ինչ-որ անծնարին բան, վախեցնում ինձ, նվաստացնում ե բանը սակարկության Հասցնում: Այդժամ ես աստիճանաբար է մի պետք ջիչ փողով կամ այլ տուրքերով փրկագնվեի: Այս անդամ նա բոլորովին այլ կերպ էր տրամադրված: ան) մերժումիառթիվ նա նույնիսկ գրեթե չչարացավ: նա Դե ինչ,- ասաց վերեից,- մի թիչ մտածիր այդ մասին: ես կուզենայիծանոթանալ ջրոֆդ Հետ: Դե մի անդամ դա պետք է լինի: Պարզապես մի օր դու նրան Հետդ կվերցնես զբոսանքի, ես: ես եռ աւա կՀայտնվեմ Քեզ կսուլեմ, Հետո մենք Առավոտյան մեկ անգամ Ել կխոսենք այդ մասին: երբ նա ՀեռացելԵր, Հանկարծես ինչ-որ բանսկսեցիՀասկանալ նրա այդ ցանկության իմաստից: ես դեռ կատարելապես երեխա եի, բայց ասեկոսեներից գիտեի այն մասին, որ տղաներն -

են

բող

ինչ-ինչ

Հետ

իրար

խործշրդավոր, անպատչաճ արգելված բաներ անել: եվ Հիմա այսպիսով ես պետք է... չատ ան սպաու

մեխվեցուղեղումս: Բայցթե ինչ էր դրանիցՀետո լինելու ն ինչպես էր Քրոմերը դրա Համար ինձնից վրեժ լուծելու, այդ մասին նույնիսկ չէի Համարձակվում մտածել:Ինձ Համարմի նոր էր սկսվել, եղածը կարծես բավական չեր: տառապանք ես քայլում էի դատարկ Հրապարակով, ձեռքերս Անմխիթար սկսեցի վազել:Մեկը ետնիցս ընկածվ̀ազում էր, ջիչ անց մի ձեռք թիկունքիս կողմից մեղմորեն գրկեց ինձ: Մաքս Դեմիանն էր: ես բռնված էի: բիր:

Նա

նայեց ինձ, ե երբեք նըրա Հայացքը ավելի չատ մեծաչաեղել, մտածկոտ խորաթափանց, որքան Հիմա: Վամենք իրար Հետ ոչ մի բառ չէինք փոխանակել:

սակիչէր ղուց

տած -

ու

ոճով:- Բայցլսիբ, չի կարելի այղպես վախենալ: Հա, բայցմեկ-մեկ պատածում է:

Դե

երեի: Բայց տես, եթե դու ինչ-որ մեկից, որը ջեզ ոչինչ չի արել, այդպես սարսափաչար եղած ցնցվես, ապա այղ Մեկը մտածմունքների մեջ կընկնի:Դա կզարմացնի նրան, կչարժի նրա -

տարօրինակ ձեով երկյուղած

ես,

Հետո

էլ

կմտածի.այդպեսլի-

միչտ Էլ վախելինում: Երկչոտները եմ, դու իրականումվախկուտ չես: անչուչտ, դու Հերոս էլ չես: Կան բաներ,որոն-

Է, երը վախեցած

նում

ցած են,

բայց

Այնպես չէ":

ես

0՛

են

կարծում

ցից դու վախենում ես, կան նան մարդիկ, որոնց նկատմամբ դու վախ ես զգում: Դա բնավ թուլատրելի բան չե: Ոչ, մարդկանցից չպետք է վախենալ: Ինձանիցդու Հո չե՞ս վախենում: Իսկ գուցե... 0 ոչ, բոլորովին: ես: Տեսնու՞մ Ուրեմն կան մարդիկորոնցիցգու

վախենում

-

-

ես:

-

Չգիտեմ...Թող ինձ, ի՞նչ ես

նրա Հայացքը: -

Ամեն

ուզում

Ընդունենք թե,- նորից սկսեց

դեպքումդու

նա,-

ինձանից:

որ

այղպիսի բան չկա:

ինձանից վախենալու կարիքչունես:

ճույջքով կուզենայի ջեզ

Հետ

մի փորձ կատարել,

Ես Հա-

զվարճալի

դա

ջական է: Ուշադիրեղիր: Ուրեմն այսպես,երբեմն-երբեմն ես մի արվեստ եմ բանեցնում,որ մտքերի ընթերցում են անվանում: Դրանումոչ մի վՀուկություն կամ կախարդանք չկա, բայց երբ չգիտես, թե ինչպես է այն արվում, այն շատ տարօրինակ է բերել: Հիմա մենջ կփորձենք: Այսպիսով ինձ Համար Հաճելի է Հետաքրջրվել քեզանով ն. Շիմա կուզենայի իմանալ ինչ կա ջո եմ: Ես ներսում: Դրա Համարառաֆին ֆայլը ես արդենկատարել ես: Կան եզ վախեցըեցի. ղու այսպիսով երկյուղած ուրեմն բաներն կան մարդիկ որոնցից դու վախենում ես: Ինչի՞ցդա կաէ առաջացած լինել: Մարդ չպետք է ոչ ոքից վախենա: Երբ բող Մեկիցվախենում ես, պատճառն այն է, որ այդ Ինչ-որ մեկին ես դու ջո տվել: Օրինակի նկատմամբ իչխանություն Համար՝ ն աշա մարդ մի չար բան է կատարել այն մյուսը գիտե այգ մաես: Կին, այդժամ նա իչխանություն ունի ջեզ վրա: Հասկանու՞մ

Պարզ է, այնպես չէ՞: Ես

խելացի անօղ նայում եի նրա դեմքին, այն լուրջ եր նան ինչպես միշտ բարյացկամ, սակայն այն ավելի չուտ խըսկամ գրա տաբարո եր, քան նրբազգաց: Արգարադատություն նման մի բան կարնրանում: Ես չգիտեիինչ էր ինձ Հետ կատարվում. նա կանգնել էր իմ առաջ որպես կախարդ: մեկ անդամ ես Հարցրեցնա: Հասկացա՞՝ր,Ես գլխով արեցի: Ես անկարող էի որնէ բանարտաբերել: Այո, ասեմ ջեզ, որ մտքերիընթերցումը զավեշտական է թվում, բայց դա չատ բնական ընթացք ե: Ես կարող եի քեզ, օրիու

ու

-

-

նակիՀամար,բավական ճշգրտորենասել,թե ինչ

էիր

դու

իմ

մա-

էի անում: Միայնթե դա այս խնդրիՀետ ոչ մի պատմությունն եմ կապ չունի: Ես նան Հնարավոր Շամարում,որ գու իմ մասին երազ Ել ես տեսել: Բայցթողնենքդա... Դու խելացիտղա ես,

վստածությունունեմ: 0 այո: Միայնթե -

Դու ես

ֆեզ լա՞վես զգում... ոչինչ չեմ Հասկանում...

այսպիսով Հայտնաբերեցինք. մանկիկ Զ.-ն վախեցած է, նա վաուխենում է ինչ-որ մեկից,Հավանաբար նրա Հետ մի գաղտնիք է պատճառում: Մոտավորապես նի, որն իրեն տճաճություն

Ճի՞շտէ:

նրա ձայնին,նրա ազդեցուԿարծես երազումես Հանձնվեցի ես միայն գլխով էի անում: թյանը: Արդյո՞քայստեղ այն նույն

դուրս

ձայնը չէր խոսում, որն իմ ներսից միայն կարող էր գալ: ամեն ինչ գիտե՝ր: Ամեն ինչ ավելի լավ, ավելի Հստա՞կ գիտեր, ջան ես ինքս: Դեմիանը ուժգին թփթփացրեց ուսիս: է : Հիմա Ուրեմն Ճիշտ է : Ենթադըությունս Հաստատվում

Նա

-

մեր առֆնիցճողոպրեց: այնտեղ՝

սաստիկ վախեցա, ինձ բոռնադատած գաղտնիքը գալարԷր գալիս իմ մեջ՝ցավեցնելով պղտորելով իմ ներսը, որ խուսափում էր դեպի լույսը բացվել: Ի՞նչ տղա:Այնտեղ ոչ մի տղա ել չկար, ես էի միայն: ես

վում, շուռումուռ

ու

-

Նա -

Դե

ծիծաղեց:

ասա՛,- ծիծաղում

էր նա,-

ինչպես է նրա անունը:

նկատի շշնֆացի.-Դու ՖրանցՔրոմերի՞ն

Ես

ունես:

Բավարարված՝ինձ գլխով արեց: Կեցցե՛ս,դու ջա՛ջտղա ես, մենք դեռ բարեկամներ կդառնանք: Բայցայժմ ես պետք է ֆեզ մի բան ասեմ. այդ Քրոմերը, կամ ինչպես է նրա անունը, վատ տղա է: Նըրա դեմքն ինձ ասում նա

-

սրիկայի մեկն է: Ի՞նչ կասես դրան: է: Բայց Շառաչեցի ես,- նա վատն է, նա սատանա նա ոչինչ չպետք է իմանա... Աստծու սիրույն, նա ոչինչ չպետք Է իմանա: Դու ճանաչու՞մ ես նրան: Նա ջեզ գիտի՞: ՄիայնՀանդիստ եղիր... Նա Հեռու է ն ինձ չի ճանաչում, ավելիշուտ՝ դեռ.չի ճանաչում:Բայցես Հաճույջով կուզենայի նրա Հետ: Նա ժողովրդական դպըո՞ց է Հաճախում: ծանոթանալ ե,

որ -

ստոր

0՛

այո,-

-

-

-

Այո:

Ո՞րդասարան է:

-

Բայցնրան Հինգերորդ: ոչինչ:

րում, մի

ոչինչ մի ասա:

Խնդրումեմ,

խնդ-

ասա

Հանգի՛ստ Երնումէ դու եղիր, ֆջեզՀետ ոչինչ չի պատաձի: գանկությունչունես ինձ մի ջիչ պատմելու այդ Քրոմերիմասին: -

չեմ կարող: Ո՛չ, թո՛ղինձ: լռեց: միառժամանակ Ափսոս,-Հետո ասաց նա,- մենք կկարողանայինք փորձը ջիչ էլ առաջ մղել: Ես չեմ ուզում ջեզ տանֆել:Բայցդու -

ես

Նա -

մի

Հո

ված չէ: Նմանօրինակ վախը մեզ ամբողջովին ջարդում-կազմալուծում է, մարդ պետք է ձերբազատվի դրանից:Դու պետք է նրանից ազատվես, եթե իսկական տղա ես ուզում դառնալ: Հաս-

կանումես: Անչուչտդու

իրավացի

-

չգիտեսոր... էիր

բող -

Այո,

Բայցդա լինելու բան

ես...

Գուցե դու երնեակայել: էլ կա,

դա

չեմ կարող... Ուրեմն եթե -

ես

բայց

նրան

փո՞ղես

դա՛ չէ գլխավորը:

Ես

չէ:

Դու

պարտք:

չեմ կարող ասել,

ջեզ այնքան փող տամ, որքան

դու

պարտք

նրան,չի՞ օգնի: Ես Հաճույքովայն ջեզ կառաջարկեի:

ես

-

Ո՛չ,ո՛չ,

խՆԴդիրըդա չէ:

Ես

ջեզ խնդրում եմ,

այդ

մասին

չասես...Ոչ մի բառ... Դու ինձ կդժբախտացնես... Վստաչի՛ր ինձ, Ջինքլեր: Ձեր գաղտնիքի մասին դու ուչ կպատմես... գուցե ավելի ոջի -

-

-

դու

վեմ ջեզ 0՛

Հո

Հետ:

ոչ,

որ ավելի ուշ ավելին կպատմես: Միայնինջնակամ, չե՞սկարծում,որ ես Էլ Քրոմերիպես կվար-

ինձ մի ջիչ

Դու Հասկացի՛ր:

-

ինձ

Երբե՛ք, երբե՛ջ,- ուժգին բղավեցի ես: Ինչպես կամենաս:Ես միայն ուզում էի ասել,

գուցե

-

ոչ

բայց

դու

այդ

մասինբոլորովինոչինչ չգիտես... այդ մասինեմ

Բացարձակապես ոչինչ: Ես միայնշարունակ

մտածում: Ես երբեք այնպես չեմ վարվի, ինչպես Քրոմերը,Հավատա ինձ: Բացի այղ՝ դու ինձ ոչինչ պարտք չես: Մենքբավական երկարլռեցինք, Հիմա ես ավելի Հանգիստ էի: Սակայն Դեմիանի գիտցածները ինձ Համար Էին Հանելուկային մնալ: Հիմա ես տուն պետք է գնամ,- ասաց նա կտրուկ չարժումով ամուր ձգեց իր մաչուդե վերարկուիկապերը:-Ես Ւ11| միայնմի բան եմ ուզում ասել, քանի որ մենք արդեն այդքան Է ազատվես այդ տղայից... Եթե ոՈւենջ. դու պե՛տք խորացել բիչ ոչ մի ձեով չստացվի, ապա պարզապես սպանի՛ր նրան...Եթե

չարունակում

ու

-

կթողնի բանն անես, այն ինձ վրա տպավորություն եմ օգնելու ջեզ: դուրեկան կլինի: Ես ինքս էլ պատրաստ Վախը նորից գլուխ բարձրացրեց իմ մեֆ: Կայենի պատմությունը Հանկարծ նորից միտքս եկավ:Սոսկանքը Համակեցինձ ես սկսեցի լաց լինել: Անչափ չատ սարսափ կար իմ կամացուկ Հ"«րչբոլորը: Դե տուն Շատ լավ,- ժպտում էր Մաքս գնա... Դեմիանը:Թեւ այդպես էլ բանըկլիՄենք կանենք: սպանելըամենաչՀեչտ ներ: Նման դեպքերումամենաչծեշտնդյուրինը միշտ Ել տարՀդու

ու

այդ

ու

-

ու

բնավ լավ ձեռքերիմեջ չես գտնվում: տուն եկա, ինձ թվաց, թե մի ամբողջ տարի դրսում էի Ամեն ինչ Քրոմերիմիջե այլ կերպարանք ուներ: Իմ եղել: ապագայի պես մի բան էր կանգնած, Հույսի պես մի րան: ես այլես մենակ չէի: եվ միայն այժմ տեսա, թե որքան սարսափելիորեն միայնակ, երկար օրեր շաբաթներ չարունակ իմ գաղտԵլ Հիչեցի այն, ինչը նիքի Հետ մենակ եմ եղել: Եվ անմիֆապես դու

Ես

ու

ու

ու

խոստովանությունը

ինձ կթեթնեացներ, բայց

ն

ամբողջովին չէր

ին, օտար մեկին, ե փրկության Հոսեց իմ մեջ, նախազգացումը ինչպես գերչշզոր օդի չիթ: դեռ երկար ժամանակ չէի կարողանում Այնուամենայնիվ ես դեռ երկարատե վախս Հաղթաձարել, սարսափելի բախումու

ներ պետջ է Հրաչ էր ինձ

թշնամուսՀետ

ունենայի:Շատ ավելիզարմանաՀամարայն, որ ամեն ինչ այնպեսխաղաղ,այդպես կատարելապես գաղտնի Հանդարտ էր անցնում: ու

Մեր

չկար, մեկ օը, երառաջ Քբոմերիսուլոցը չկար երեք օը, մի ամբողջ չաբաթ: Ես նույնիսկ չէի էլ Համարներքուստ դարանակալածսպաձակվումմտածել այն մասին, սում Էի, որ նա Հանկարծ,երբ արդենիսկի չես էլ սպասում իրեն, ուր որ է կրկին առաջդ կՀայտնվի: Բայց նա չկար չկար:

կու

տան

ու

օը,

ու

ու

Նոր ազատության նկատմամբ կասկածամտությամբ տոգորված՝ ես դեռ մինչե վերջ չէի դրան Հավատալ: կարողանում Մինչեոր Նա Ջայմեկ անգամ ՖրանցՔրոմերինՀանդիպեցի: վերջապես

լերգասսեով ցած Էր իջնում, Հենց ուղիղ իմ դեմ-դիմաց:Երբ ինձ տեսավ, ամբողջմարմնով ցնցվեց, դեմքին չփոթված ծամածռություն գոյացավ առանց մի բառ ասելու չուռ եկավ, որպեսզի չլինի Թե ինձ Հանդիպի: Դա ինձ Համարմի չլաված-չտեսնված ակնթարթ էր... ՒՄ թշնամինփախչումէր ինձանից...Իմ սատանան վախենումէր ինձանից... Հրճվանքն անակնկալը ավելի ավելիէին պաչշաու

ու

ու

բում

ինձ:

նա -

-

ես:

ինձ էր սպասում: Սստծու բարին,- ասացի

ուզում էի իմանալինչպե՞ս Հանգիստ է թողնում, այն-

միայն Բարիօր, Ջինքլեր: Այն ՔրոմերըՀիմա արդենեզ

պես չէ՞: -

ես:

Ես

Դու`

ես

կանում:

Նա

-

Դա

Ես բնավ արել: Բայցինչպե՞ս: ոչինչ չեմ է: ընդչանրապես անՀետացել դա

լավ է:

Եթե նա

մեկ անգամ էլ փորձի ջեզ մոտենալ,

է, այդժամ նրան միայն

ողա

Հաս-

կտաս:

անունս

Քայց ինչպե՞ս ղդա ջեզ Հաջողվեց: ծեծե՞լ: նրա Հետ -

Դու

ի՞նչ է՝ կռվե՞լ

ես

ու

Ո՛չ, դա ինձ Համարայնքան էլ Հաճելիչէր լինի: Ես միայն խոսեցի նրա Հետ, այնպես ինչպես ն ջո Հետ, ու կարողացա նրան պարզՀասկացնել, լավ կանի ֆեոր իր իսկ օգուտի Շամար զանիցձեռ ջաչի, ջեզ Հանգիստ թողնի: 0՛, ուրեմն դու նրանփող չե՞սառաջարկել: Ո՛չ, մանկիկս:Այդ ճանապարձը դու արդեն փորձել էիր: Նա միայնխուսափուկւպատասխաններ էր տալիս,ինչքան էլ ես նրանից մի բանկորզել,ե նրա Էի ՀՇարցուփորձով աշխատում իմ տածած այն Հին ու ճնչող զգացումըըեկրկում էր նկատմամը կամաց-կամացտեղի տալիս, մի զգացում, որ մի տարօրինակ եղանակով երախտագիտությունից պատկառանքից, Շիացումից ու վախից, Շակումից ներքին դիմադրությունից եր մի-

-

-

ու

ու

ու

աճյուսված: Ես

մտադիր էի նրան չուտով

նրա ավելիՀանգամանորեն

Հետ

վերստին տեսնել,

ամեն

ուզում

էի

ինչի մասինխոսել, նան

Հենց Կայենի դեպքի մասին: Բայցչէի կարողանում Հարմարժամանակ գտնել: ընդչանրապես, այն առաքինությունԵրախտագիտությունը, ների թվին չէր պատկանում, որոնց ես Շավատում էի, ն այն մի երեխայից պաչանջելը ինձ կեղծ էր Թվում: Այսպես ետ առանձնապեսչատ էլ չզարմացա Մաքս Դեմիանի նկատմամբ ցուցարե-

առթիվ: Ես այսօր արդեն կատարյալ ապերախտության ես կյանքի ՀամարՀիվանդ վստաչարար Հավատումեմ, որ կործանված մեկը կլինեի,եթե նա ինձ ազատած չլիներ Քրոմերի Այդ ազատագրումը արդեն այն ժամանակ Եէլ ես որճանկերից: պես իմ մանկական կյանքի ամենամեծ վերապրումնէի Համարում, բայցիրեն՝իմ ազատարարին փրկչին, ես անուչադրուրբածիմ

ու

ու

թյան մատնեցի, Շենց

ավարտին Հասցըեց:

որ

նա

այդ

կոչվածը, Ապերախտություն

Շրաչքը լիակատար կերպով իր ինչպես

ասացի,

ինձ Համար

մի բան չէր: ԻԿձ Համար արտառոց կամ արտասովոր նշանակալի Էր միայնՀետաքըքըասիրության այն պակասը,որ եւ զուցարերեցի: Հնարավո՞րեր

`

արդյոք,

ես

որ

Հենց թեկուզ

մի ամբողջ

օր

Հետ Ինչպե՞ս Դեմիաննէր ինձ ծանոթացրել: զսպել Կայենի մասին ավելին լսելու ցանկությունս Քրոմերի,էլ չասած մտքերի ընթերցման մասին:

որոնց նիքջներին, կարող էի ու

նան

ես

տեսա այդպեսէլ կար: ես Հանկարծինձ ազատված

դիվական

բարեկամաբար որոգայթներից, աշխարչը նորից լուսավոր փռված նկատեցի իմ առջն, ես այլես ենթակա չեի վախի ՀարձաԱրգելքըՀաղթաչծարկումներին սրտիխեղդող թակոցներին: ու

ու

նորից առաջվա պես դպրոցական մի երեխա էի: Ւմ բնությունը ամենայնփութկոտությամըբ վերստինփնտըտուքներին էր Հանձեռանդ չխնայելով իրենից վանելու դառնալ էր ձգտում, ճիգ ատելի սպառնական բաները, ձզտելով մոռանալ ամայդ դրանք: Իմ մեղսագործության աչծարեկվածության ու

չշատուչատ

ու

ու

առանց դույզն-ինչ երնացող սպիներ իմ Հիչողությունից, տպավորություններ իր ետնեիցթողնելու: Այն, որ ինձ օգնողին փրկչիս նույնպես ես Շապչտապ կարգով մոռանալԷի ձգտում, այսօր ես դա էլ եմ Հասկանում: ու

ու

սարսափելի ստրկությունից իմ վիրավոր Հոգու բոլոր մղումնեբով ողջ ուժով ես դեպի ետ սածեցի այնտեղ, ուր առաջնեբում երջանիկ բավարարված էի եղել. դեպի կորուսյալ դրախտը, որ նորից բացվեց իմ առաջ, դեսլի Շայրիկի մայրիկի լուսավորաչխարծը, ջույրբերիս մոտ, դեպի անարատության մաքրամաքուր բուրմունքը, դեպի Աբելիաստվածաճաճությունը: Հետ իմ ունեցած զբույցի Հաջորդ օրն իսկ, երբ ես Դեմիանի ու

ու

ու

թյան առիթով

ն

ոչ

մի

այլես վախ չունեի, ետընթացից

ես

արե-

անել. ես խոստովանեցի: Գնացիմորս մոտ, ցույց տվեցի նրան խնայատուփը, որի փականը վնասված էր նե փողի փոխարեն դրոչմանիչներ էին մեջը լցված, պատմեցի նրան, թե որքան երկար ժամանակ ես իմ սեփական մեղավորության պատճառով անլուր էի Հանձնվել:Նա ամեն ինչ չէ, որ ՀասկաՀտառապանքների տեսավ իմ կերպարանափոխ ցավ, բայց տնտղեցխնայատուփը, Հայացքը, ականջալուր եղավ վերափոխված ձայնիս, զգաց, որ այլես կազդուրված եմ նորից իրեն վերադարձված: ու

եվ այժմ բարձր տրամադրության մեջ՝ ես

դունման,անառակ

իմ վերստին ըն-

իմ շջաշանդեսնԷի վերադարձի նում: Մայրիկս ինձ տարավ Հորս մոտ, պատմությունընորից զարմացական բացականչությունները կրկնվեց, Հարցերն որդու

տո-

ու

երկար ճնչվածությունից թեթեացածարտաշնչում՝ ինչ Հիասքանչ Էր, ամեն ինչ ասես վեպերումլիներ, ամեն Էր Հրաշափառ ներդաշնության ինչ տարրալուծվում մեջ: Այդ ներդաշնության մեջ ես այժմ ընկղմվեցի ճշմարիտ կրջոտությամբ:ես չեի կարող ինձ բավարարված զգալ միայնայն բաՆից, որ նորից վերագտելԷի իմ Հոգեկան խաղաղությունն մի տնաբույծ, օրինակելի երեխա էի ծնողներիս վստածությունը,

բերում

Հետո:

ու

Ամեն

ու

դարձել, առավել քան երբեէ,

խաղում էի քույրերիս

Հետ

ու

աղոթքիժամինեոլորիՀետ միասիներգում սիրելի Հնամենի երգերըփ̀րկության դարձի դալու զգացումներով տոգորված: ու

ու

Այն Կրտարուխ էր, նրանում ոչ մի կեղծիք չկար: ենավ էլ ամեն ինչ կարգինչեր... Այստեղ է Այնուչանդերձ աճա այն կետը, որով ե ճշմարտապես բացատրվում է Դեմիանի Ես պետք է նկատմամբ իմ մոռացկոտության իրական պատճառը: էուոր նրանխոստովանած լինեի... Խոստովանությունն ըստ Էր բայց ինձ թյանմակերեսային Համար ինջնածանդգստացնող, ավելիսարսափելի արդյունք ունեցավ:Այժմ ես բոլոր արմատներով կառչել էի իմ նախկին, դրախտային աչխարծին, վերաողորմածաբար ընդունելություն գտել: Դեդարձելէի տուն միանը սակայն ոչ մի կերպ այդ աշխարծին չեր պատկանում, չեր ներդաշնակում նրան:Նա անչուչտՔրոմերիցտարբեր էր, բայց նա էլ մի գայթակղիչ էր, նա ես ինձ այն երկրորդ, չար վատՀետ էր կապում, ն նրա մասին ես Հիմա բնավ թարաշխարծի ոչինչ չէի ուզում լսել: ես անկարող Էի չեի ուզում Հիմա կամ լջել Աբելինբախտի թողնել նրան,Կայենին ֆմածաճույքին օգնել, մանավանդ այժմ, երբ ինքս էլ նորից մի փառարանելով Արել էի դարձել: Այսպեսէր այղ կապի արտաքին դըսնորումը: Ներքջինը, կայն, Հետնյալնէր. ե ազատվելԷի Քրոմերի սատանայի ուժի ձեռքերից,սակայնոչ իմ սեփական վաստակի շնործիվ: Ես փորձ էի լայնարձակ մայրուկատարել թափառելաշխարծիս դյուրաՂիներում,ն նրանք ինձ Համար չափազանց լպրծուն սած էին ձեռքի սատարուՀեղել: Այժմ, ջանի որ բարեկամական մը ազատել Եր ինձ, ես վազում էի, առանց իսկ Հայացք նետելու չՀուրֆբոլորս, վազում էի հտ դեպի մայրիկիս Գիրբկը, դեպի փբրու

ու

ու

ու

սա-

ու

ու

ու

կությունն ապածովությունը՝ բոլոր կողմերիցշաշված մանկության եզերքը: պածված, դեպիբարեպաչտ Հեզարարո ու

ու

ու

Ես

ինձ ավելի փոքրիկի պես էի պածում, ավելի Շնազանդ

ու

կախված, ավելի մանկական, քան որ առաջ էի: Քրոմերիցկախվածությունս ես պետք է մեկ ուրիչով փոխարինեի, որովշետնե միայնակ առաջ ընթանալ անկարող էի ես: Այսպեսիմ կույր սըրրտում, ու

ես

կախվածությունըՀայրիկից ընտրությունկատարեցի՝

մայրիկից, այն Հին,

չատ

սիրելի «լուսավոր

աշխարչից»,

մասինսակայնես ՃՇիմա դիտեի,որ միակը չէր: Եթե ես

դա

որի չա-

կկապվեի Դեմիանին, կչՀանձնվեի նրան: Այն, որ ես այդ բանը չարեցի, այն ժամանակ դա ինձ որպես նրա օտարոտի դաղափաբների դեմ ուղղված արդարացված անվստածություն վախ: Որովդա այլ բանչէր, ջան պարզապես թվաց,իրականում Հետն ինձանից ավելին էր պածանջում, քան ծնողներս, Դեմիանը Հանդիմանական շատ ավելին, նա փորձում եր Հրաշրմամբ ծաղը Հեդնանքովինձ առավելինքնուրույնուՀՇորդորներով, թան մղել: Ախ,դա ես գիտեմ այսօր.աշխարՀում ոչինչ մարդուս կամքին ավելի Հակառակ չե, քան ընթանալ այն ճանապարծով, որը նրան դեպի իրեն Ե առաջնորդում... մոտավորապես մի կես տարի չանցած, ես Այնուծչանդերձ, չկարողացա դիմանալ դայթակղությանը զբոսանքներից մեկի ժամանակ Հարցրեցի Հայրիկիս, թե ինչպես պետք է Հասկանալ կամ վերարերվել այն մարդկանց, ովքեր Կայենին ավելիլավն են Համարում, ջան Աբելին: Նա շատ զարմացավ բացատրեց ինձ, որ դա մի ըմբռնում էր, որը նորություն չի կարելիՀամարել:Այն արդենիսկ վաղ ֆրիստոնեական ժամանակներում էր ի Հայտ եկել ն ջարոզվում նեի,

ապա

ու

ու

ու

ու

էր

աղանդավորների Հերձվածողների միջավայրում,որոնցից ու

մեկը իրեն «Կայենականներ» էր կոչում: Սակայն, բնականաբար, այդ ցնորամիտ ուսմունքը այլ բան չեր, քան սատանայի մի փորձ՝ կործանելումեր Հավատքը:Եթե ոմանք Հավատումեն Կայենի իրավացիությանն Արելի անիրավությանը, ապա դրանից այն որ Աստված Հետնությաննեն Հանդգում, սխալվելԵր, սխալ Էր դործել, քանի որ, այսպիսով, Աստվածաշնչի Աստվածը ճշմաբիտը ե միակըչէր, այլ կեղծիքԷր: Կայենականները Հենց նման մի բանէին ուսուցանում ջարոզում.սակայնայդ Հերետիկոու

ու

ն ԷՐ մարդկությունից սությունը վաղուցանՀետացել զարմանա-

լին այն Եր միայն, որ իմ մի դպրոցական ընկերը այդ մասին ինչոր ձեով տեղյակ կարող էր լինել: Համենայնդեպս ՃՇայրս լրֆորեն Հորդորում,Համոզումէր ինձ`ետ կանգնելայդ դաղափարներից:

ԵՐՐՈՐԴ ԳԼՈՒԽ

ՄԱՐԴԱՍՊԱՆԸ

Գեղեցիկ,նըբագեղ

Հաճելիկլիներ պատմելիմ մանկումորս չրջապատում, այդ մեղմաքնքույչ, թյան ճասին, Հորս իմ վայելածապածովության սիրելի լուսավորմիջավայրում ու

ու

ու

զգացողության, մանկականսիրո, Համեստ սակավապետ, անեն Հոգ ապրելաձնի միայնայն մասին:Բայցինձ Հետաքրքըում ես եմ արել ջայլերը, որ իմ կյանքում՝ինքս ինձ Հասնելու նպատակով:Բոլոր գեղեցիկ Հանգստավետության կետերը,երջանկության կղզիներն դրախտները, որոնց կախարդանքն ինձ անծանոթ չի եղել, ես մի Հեռու-Շեռավորլուսափայլիմեջ եմ թողնում՝չուզենալով վերստին ոտք դնել այնտեղ: Այդ պատճառով էլ, քանի դեռ ես միառժամանակիմ մանկուես թյան աչխարծում եմ մնում, խոսում եմ միայն այն նորի մասին, որ Հաճախ այցելում էր ինձ, ինչն ինձ առաջ էր մղում՝կտու

ու

րբել-տանելու պես:

Այդ մղումները միչտ այն «մյուս աչխարծից» էին գալիս, մշտապես վախ սարսափ բերելով իրենց Հետ, բռնություն եզճի Խայթոցներ, դրանք միչտ էլ Հեղափոխական եին լինում խաթարում էին խաղաղությունը, ուր ես Հաճույքով կչշարունակեի ապրել: անց՝ես կրկինինձ Համար պետք Է Հայտնաբերեի, Տարիներ որ իմ մեջ ել մի Հինավուրց Հակում Էր ապրում, բնազդական որը թույլատըելիու լուսավոր աչխարծումպետք է սողեսող տար թաջնվեր:Ինչպեսամեն մարդու, այդպես էլ ինձ վիճակու

ու

ու

ու

մի կործանարար, որպես արգելված մի բան, որպես գայթակղություն մեղք: Այն, ինչին իմ Հետաքրքըասիրությունն էր ձգտում,ինչը երազվումէր ինձ, Հաճույք վախ ծնելով, սեռական Հասունությանայդ մեծագույնխորՀուրդը,բնավ չէր իմ փայփայած ներդաշնակում երանումանկական խաղաղատենչ թյանը: ես անում Էի ինչպես բոլորը: ես երեխայիկըբկնակի կյանք Էի վարում, մի երեխայի, որն այլես վաղուց դադարել էր ու

ու

ու

ուրանալու պես թույլատրելիի ոլորտներում,գիտակցությունս էր կանգնումդեպի վեր ճառագող դիմադարձ նորովիՀառղու

նող աչխարծին: Դրա կողքին, սակայն,

ես

ապրում էի հրազանք-

ներում, ստորգետնյա ենույթի ձգտումներում տենչանքնեբում, որոնց վրայովգիտակցականությամը օժտված այն մյուս ու

կյանքը չարունակ Հույժ

վտանգաչատ կամուրջներ էր կառու-

ցում, ջանի որ մանկականաչխարձը փուլ էր եկել իմ մեջ: Ինչ51

մայրիկս անպեսգրեթե բոլոր ծնողները, այդպես Ել Հայրիկս մնում կենսական արթնացող նոր-նոր մղումներին, ՀաղորդԷին որոնց մասին երբեք չէր խոսվում: Դրանք անսպառ Հոդածուու

թյամբ մղում էին տալիս միայն իրականությունն ուրանալու իմ լ Հուսածաւռոփորձերին մանկությանաշխարՀումբնակությունս թյուն

ու

կեղծիք էր պատկերանում: Ես

նրանք չգիտեմ,արդյո՞ք

ոչ մի Շանդիմանության չէի արժանաիմ սհփական խնդիրն էը ինքս պետք է ամեն ինչ անեի իմ ճանապարծը գտնեի, ն ես վատ էի կատարում իմ խնդիրը,

կայն ծնողներիս կողմից

նում: ու

Դա

թյունը: թյունները: Միջին կարգի մարդկանց Համար դա կյանքում այն կետն է, երբ սեփական կյանքիՀավակնոտ պաչանջֆատիրություՀետ, ձնով կովի է բռնվում շրջակա աչխարծի նը ամենադաժան դեպի ուր ճանապարչըաչեղ կռվում պետք է առաջնորդող նվաճվի: Շատերնեն վերապրում մաչծը ե նորի ծնունդը, որը

զառամելունզուգաշեռւ դանդաղ փլուզմանը տրվածության միջոցին,երբ ողջ սիրելի դարձածը մեզ լքել է ուզում նե մենք մեր շուրջը զգում ենք տիեզերական Հանկարծակի կառույցիմեկուսի Հոգեվարքջն մածացուսառնությունը: Շատերը մշտաեն մնում այդ վտանգաչատ խութերից պես կախված դժվաու

ու

ու

րություններից,

իրենց ողջ մնացյալ կյանքը կապելով ցավալիո-

ջին, որ վատթարագույնն ամենասպանիչն է բոլոր-բոլոր երազանքներից: մեր պատմությանը: Այն զգացողություններն Դառնանք երազային պատկերները, որոնցում մանկության վախճանն է ինձ ներկայանում, բավարար չափով կարեոր չեն պատմված լինելու այն էր, որ «խավարի Համար:Կարեորն աչխարչը»,այն «մյուս վերստինայնտեղ Էր: Ինչը մի ժամանակ ՖրանցՔբրոաշխարծը» այն Շիմա իմ մեջ Եր ամփոփված: մերն էր իրենից ներկայացնում, Դրանով իսկ այդ «մյուս աչխարծչը», նան դրսից ներխուժելով, կրկին իշխանություն ձեռք բերեց ինձ վրա: ՔրոմերիՀետ տեղի ունեցած արկածից չատ տարիներ էին Հոսել-անցել:Ւմ կյանքի այն դրամատիկականմեղսալիցժամանակնայժմ ինձանից շատ Հեռու Էր մնացելե որպեսթե մի կարճատե, մղձավանչ ցնդել-անէացել էր: ՖրանցՔրոմերըվաէր անՀետացել իմ կյանքից, այնպես որ ես Հազիվ թե Հաղուց ուշադրության տուկ արժանացնեի, եթե նա անսպասելիորեն իմ ու

ու

ու

դեմ ելներ:

ՒՄ

ողբերգության

կարհորագույն

մյուս

կերպարը

ամբողջովին չանՀետացավ իմ չրջապասակայն,ՄաքսԴեմիանը, երկար ժամանակ նա Հեռվում էր կանգնած՝ տից: Այնուշանդերձ ասես ծայրամասում,տեսանելի,բայց ոչ ներգործունՀեռավորության վրա:

ուժե

Միայնաստիճանաբար նա

կրկին մոտեցավ, նորից

ազդեցությունարտաձեղելուպես ճառագելով:

Ես փորձում էի մտաբերել այն ժամանակ մասին իմ Դեմիանի ողֆ գիտեզածը: Մեկ տարի կամ գուցե ավելիերկար ժամանակ ես պետք է որ նրա Հետ որնէ խոսք փոխանակած չփնեեի:Ես խուսափում էի նրանից, նա Էլ երբեք պնդերես ստիպողականություն Հանդեսչէր բերում: Միայնմեկ անգամ,երբ Հանդիպեցինք իրարու, նա ինձ գլխով արեց: Այն ժամանակ ինձ երբեմներբեմն թվում էր, թե նրա բարեկամական վերաբերմունքի մեջ մի ինչ-որ նուրբ Հեգնանքի կամ ծաղրական Հանդիմանության Հնչերանգ էր ի Հայտ եկել, սակայն դա կարող եր նան երւակայության արդյունք լիներ: Արկածը, միասին վեոր ես նրբաՀետ ն այն ըբապրել էի, արտասովոր ազդեցությունը, որ նա այն ժամանակ գործել էր ինձ վրա, ասես երկուսիս կողմից էլ մոռացված լինեին: Ես փնտրում էի նրա կերպարանքը, ն Հիմա, երբ Հիչում եմ եմ, որ այնուամենայնիվ նա այնտեղ էր ն նրա մասին, տեսնում գնալիս, աչքերիս առաջ: Ես տեսնում էի նրան դպրոց մշտապես տեսմենակ կամ էլ բարձրդասարանցիների ընկերակցությամբ, նում էի որպես մի օտարի, միայնակ խաղաղ, որ ասես ճակատագրի բերումով չրջելիս լիներ նրանց մեչ չրֆապատված սեփական օդով, սեփական օրենքներով ապրելիս: Ոչ ոք չէր սիբում նրան,ոչ ոք նրա Հետ մտերիմ չէր, թերես միայնիր մայըը, որի Հետ ես նա կարծես ոչ որպես երեխա, այլ որպես թե մեմեկը պետք է որ Հարաբերվելիս ծաչշասակ լիներ: Ուսուցիչները նրան Հանգիստ Էին թողնում, նա լավ աչակերտ Հնարավորինս ժաԵր,բայցւ ոչ մեկին դուր գալ չեր ձգտում, ն: ժամանակ մանակ ասեկոսենհրի խողովակով մեր ականջին էր Հասնում մի արտաձչայտություն, Հեզնական դիտողությանկամ ՀակաճառուՀ թյան պես մի բան, որը նա ուսուցիչներից մեկին պետք է Շասցեագրած լիներ, որը, սակայն, տեղիք չէր տալիս նրան մարտածբավեր կարդալու կամ ծաղրանքի: տեսնում նրա պատկերի Աչքերսփակ՝ես մտարերում հմ նա: նա ԱՀա էր նորից այստեղ է: Դա Հայտնությունը: Որտե՞ղ մեր չո ան դիմացինրբանցքում:Այնտեղ ես նրան մի պատաձեց օր տեսա կանգնած, նոթատետըը ձեոքին՝նկարելիս:Նա նկաբում էր մեր տան դռան գլխավերեիթռչնի պատկերով Հին զիԵս մոտ, նանչանը: կանգնելԷի պատուծանի վարագույրիՀեն տնում թաքնված, նայում էի նրան, խորը զարմացքջով տե:

ու

առ

ու

ու

ուղղված նրա ուշադիր, սառը, պայծառացած զինանչանին մի կամ արվեստագետի, դ եմքը մարդու, Հետազոտողի Հայացքը, սա

խոչծուն

ու

աչքերով:

կամքով առլի, արտասովոր պայծառ,

սառն

ու

գիտուն

|

եվ ածա կրկինտեսա նրան: Դա իչ ավելի ուշ կատարվեց, փողոցում. դպրոցից վերադառնալիս բոլորս խմբվել էինք Նա պառկած էր գյուղական մի սայլի պալված մի ձիու չուրը: առաջ, դեռնս առեղասարքին լծված, բաց ռունգերով խղճալիոօդի մեջ՝ինչ-որ բան էր փնտրում բեն փնչացնելով արյունածորում էր անտեսանելի վերքից, այնպես որ նրա կողքինչաղ տրված փողոցի սպիտակ փոչին դանդաղորեն իր մեջ ներծծվեց: երբ սըտխառնուքի զգացումով երեսս շուռ տվեցի, աչքս ընկավ Դեմիանի դեմջին: Նա շատ չէր առաջացել, կանգնելէր Հետննեինքնավստած պես բում՝ սովորականի նրբագեղ:Նրա Հայացջը կարծեսձիու Գլխին Հառած լիներ՝նույն այն խորունկ տա-

ու

ու

ու

մի ինչ-որ յուրաչատուկբան ղգացի՝դեռես լիովին չգիտակցեդեմքին, ն տեսա, որ նրա դեմլով, թե ինչ: Նայում ԼԱ Դեմիանի ֆը

ես երեխայական չէր, այլ տղամարդկային: նույնիսկ ավելին

նկատեցի, կարծես տեսա, կամ գուցե զգացի, որ այն ոչ էլ տղամարդու դեմք էր, այլե մեկ ուրիչ բան: Նբանումկարծես նան կանացի դեմք Հիչեցնող մի բանկար,Հաջորդ պածինանսպասեայդ լիորեն դեմքը ինձ թվաց ո՛չ տղամարդկային, ո՛չ էլ մանկաայլ կարծեսթե Հազարամյա կան,ոչ ծեր կամ երիտասարդ, մեկը, ժամաորպես ժամանակից դուրս գտնվող մի բան, ուրիչ-ուրիչ նակային ընթացքներով դրոչմակնքված, քան որի մեջ մենք ենք կարող էին այդպիսի տեսք ունենալ կամ ապրում:Կենդանիները ծառերը, կամ աստղերը, ես չգիտեի, այնժամ գուցե ես Հենց այն նույն զգացողությունը չունեցա, ինչպես որ այժմ, որպես մեծաեմ այդ Հասակ, մտածում մասին, այլ դրա պես մի բան: Գուցե նա գեղեցիկ էր, գուցե նա ինձ դուր էր գալիս, գուցե նույնիսկ Էր ինձ, դա էլ Հնարավոր չէր որոշակիորեն Հակակրելի ասել: Ես միայն մի բան նկատեցի. նա մեզանից տարբեր էր, ասես մի կենդանի լիներ, կամ ոգի, կամ թե մի պատկեր, ես չգիտեմ ինչպիսին էր նա, բայց ամեն դեպքում ուրիչ կհրպ էր, անասելիորեն ուրիչ, ջան մենք բոլորս: Հիշողություննինձ ավելին չասաց, գուցե թե նա նս մասամը խամբել էր ավելի ուշ ստացած տպավռճրություններից: Միայնչատ տարիներ անց, հրբ արդեն մեծացել էի, վերջապես անգաճ նրա Հետ մերձավորադույնս արկըբկին չփվելու բախտին ժանացա:Դեմիանը տարիքը լրանալիս, ինչպես սովորույթն էին պածանջում, եկեղեցուն չեր անդամագրվել, ե Փիշակարգն ու

չանցած այղ առթիվ էլ բամբասանքներ սկսեցին չրջել: Դպբոցում նորից խոսակցություններ սկսեցինւռարածվել,թե նա իրականում Հրեա եր, գուցե նույնիսկ՝Հեթանոս կամ կռապաչտ, մյուսներնել այնմտքինէին, որ նոս, ինչպեսռնիր մայրը,ոչ մի Էին մի առասպելական, չար կրոն չէին դավանում Հետնում Նաեւ այդ նույն կապակցությամբ կարծեմ թե այն կասաղանդի: Հասավ,թե Ղա իր մոր Հետ էր ապրում`որկածնիմ ականջին պեսթե իր սիրուչու: Գուցեդա այդպես էր, քանի որ մինչ այժմ

չատ

ու

ց որնեիցե էր դաստիարակվել, մի բան, որն առան դավանանքի այժմ սակայն նրա ապագայի Համար կարող էր վնասակար լինել: Համենայնդեպս նրա մայրը որոչեց, թեւ իր ։արեկից ընկերնեբից երկու տարի ուշացումով, որդուն անդամագրել տալ ընդունելության ծեսին: Այնպեսեղավ,որ Հիմա մի ջանի ամսով Ղ դավանաբանության առարկայի ժամերին իմ դասընկերը դարձավ: Հեռու էի պածում Որոչ ժամանակ ես ինձ կատարելապես Հետ չէի ուզում նրա գործ իմ պատկերացունենալ, նրանից, մամբ նա չափազանց չատ էր չրջապատված ասեկոսեներով գաղտնիքներով, սակայն ինձ առանձնապես խանգարում էր այն պարտավորվածության զգացումը, որը ՔրոմերիՀետ կապված ես դեպքիցՀետո իմ մեջ ետին պլան Էր մղվել: Այդ ժամանակ Հատկապես չատ էի տարված իմ գաղտնիքներով: Ինձ Համար առումով Համընկան դավանաբանության դասերըժամանակային սեռական խնդիրներում վճռական լուսարանումների Հետ, ն Հակառակ բարի կամքի դըսնորումներիս՝ Հնազանդության մունքի նկատմամբ իմ նախնական Շետաքրքըությունըդրանով իսկ մեծապես խանգարվեց վնաս կրեց: Խնդիրները, որոնց շատ Հեռու եին գտնմասինխոսում Էր Հոգեորականը, ինձանից մի խաղաղ, սրբազան անիրականության մեջ, գուցե նրանք վուսմՐ չատ արժեքավոր, բայց բնավ երբեք արդիական զեղեցիկ ծին Հուզիչ, Հակառակ դրան` մյուսները Հենց այդպիսին էին բառիս բարձրագույն ամենաիսկական իմաստով: էր Ինչքանոր ներկայիս իմ այս վիճակը ինձ անտարբեր դարձնումդասավանդվող այդ առարկայի նկատմամբ, այնքան իմ վերստին ավելի ավելի էր ԴեմիաՀետաքրքըասիրությունը նին Հակվում: Ինչ-որ բան կարծեսմեզ իրար էր կապում:Ես պլետք է Հնարավորինս ճշտորեն այղ թելին Հետնեի։ Եթե Հիչողությունս ինձ չի դավաճանում, դա տեղի ունեցավ վաղ լույսը դեռ վառվումէր: Մեր կրովոտյան,երբ դասասենյակում նի ուսուցիչը խոսում էր Կայենի Աբելիպատմության մասին: ես դրան գրեթե ուշադրություն չեի դարձնում, քունը գլուխս էր ե եւ նրան գրեթե չեի լսում: ԱՀա քաչանանսկսեցվերամբարձ ոճով, անթաքույց ոդեորությամբ բարձրաձայն խոսել ես մի տեսակ Համածանշանի մասին:Այդ ակնթարթին Կայենի նա

ու

ուս-

ու

ու

ու

ու

ու

առա-

ու

ու

դեպի առաջիննստարաններից Վգացիւ Հայացքս բարձրացնելով ինձ չըջված Դեմիանի Հայացքը բռնեցի, պայծաո, խոսուն աչքեինչպես Հեզնական, այնպեսէլ բով, որոնց արտաձայտությունը լուրֆ կարող էր ընկալվել:Մի ւած միայննա ինձ նայեց,եւ. Հան-

Հանայի խոսքերը, նա խոսում էր Կայենինչանի մասին, ն իմ ներսում բուն դրած թաքուն մի գիտելիք Հուչեց ինձ, որ դա այդպես չեր եղել, ինչպես նա էր սովորեցնում, որ խնդիրը կաոր դրան կաբելի էր նան այլ կերպ Հասկանալ մեկնաբանել, բելի էր ջննական Հայացքով վերաբերվել... ու իմ միջե վերուին մի կապ Այդ բոպեից սկսած Դեմիանի այն էր, որ դեռ Հազիվ էր միայնմիմգոյավորվեց:Տարօրինակն յանց պատկանելու այդ զգացումը Հոգիս պաշարել, ես այն տեսա, կարծես կախարդանքով, նան տարածության մեջ տեղափոխված: ես չգիտեի, նա էր արդյոք այդ բանը դասավորել, թե կաէր (այն ժամանակ ես տարվածըզուտ պատաձականություն մեծ Հավատ էի ընծայումպատաձականություններին), դեռես մի ջանի օր անց Դեմիանը փոխեց կրոնի դասերին իր Հանկարծ ու

սո-

դեռ Հիչում եմ, թե ի՛նչ Հաճույքովէի առավոտ լույսով, դպըոցական դասասենյակի ճիշտ մեջտեղում, խեղճուկրակ, թշվառ լեփլեցուն օդում թնածող նրա ծոծրագեղջուկ պատանիներով կից ելնող նրբաթարմ օճառի բույրը ներչնչում...),մի ջանի օր նա ե Հետո կրկին տեղը փոխեցն Հիմա կողքիս էր նստում, նստած այդպես էլ մնաց ողջ ձմեռը գարնան ընթացքում: էին: Առավոտյանժամերը ամբողջապես կերպափոխվել. Ես Հրճվում Եի նրանց Նրանքայլես քնատ չէին ձանձրալի: առթիվ:Երբեմն մենք երկուսով մեծ ուշադրությամբ լսում էինք մի Հայացքը բավական էր մի նշանակալի աչանային,Հարնեանիս ասացվածք կամ առակ վկայակոչելու պատմություն,արտասովոր Համար:Նրա մեկ ուրիչ, շատ ավելիսնեռուն Հայացքը բավական էր ինձ ՀՇիչեցնելու պես Հորդորելու, իմ մեջ ննջող ջննադատաթմրած ջիղն ու կասկածամտությունը կանվերաբերմունքի Գրգռելու Համար: Շատ Հաճախ մենք վատ աշակերտներ էինք լինում ն գրեթե չէինք մասնակցում դասին: Դեմիանը սովորականի պես քաղաավարի էր ուսուցիչներիու Համադասարանցիների նկատմամբ, ես նրան երբեք չեմ տեսել դպրոցականներին Հատուկ մանկամիտ Հիմարություններ անելիս, ոչ ոք երբեք չէր լսել նրան բարձրաձայն ծիծաղելիսկամ չաղակրատելիս, նա երբեք ուսուցիչների Հանդիմանություններին չէր արժանանում: Բայց կամացուկ, ավելիչատ նշաններիու Հայացքների լեզվով,ջան թե փսփսաու

ու

ինձ թույլ

նա

տվեց մասնակիցը դառնալու իր զբաղմունքների:

արտասովոր բնույթ ունեին: Դրանքմասամբ տարօրինակ նա ինձ ասում որոնք Օրինակի Համար՝ էր, թե աչակերտներից ու

նա ճանաչում նրանց:Ոմանց

էր ստուգապես:

Դասիցառաջինձ

մեկը մեր կողմը կնայի կամ ել սեփական ծոծրակը կջորի», իսկի չեի Ել Հիշում, ՄաքարՀանկարծ իր մատի աչք ծակող ժումով իմ կողմն էր շրջվում, ես անմիջապես մատնացույց

ե

չար-

ար-

ասես տեսնում` նրան խանչարժումներկատարելիս, Դեմիանին Ես ղեկավարելիս: չարչարում,Հանգիստ չէի տալիս Մաքսին,

երբ ես դասաժաՀրաժարվում եր դրանից: Բայցմեկ անգամ, մին նհրկայացա ասացի նրան, որ այսօը առաֆադրանքներս չեմ սովորելե Շույս ունեմ, որ ջաշանանինձ դաս չի Հարցնի, այդժամ նա ինձ օգնության եկավ: Քաչանան մի աչակերտ եր փնտրում, որին նա կատեխիզիսի մի Հատված էր ուզում անգիր ասել տալ, ե նրա թափառիկ Հայացքը կանգ առավ իմ մեղսագիտակ դեմքին: Նա կամացուկ մատը իմ կողմը ուղղեց, մոտեցավ, ե արդեն ուր որ Ե իմ անունն էր պատրաստվում արտաբերել, երբ Հանկարծ իրար խառնվեց անՀանգիստ եղավ, ծոծրակը սնեռուն որը նրա ձեռքերիմեջ առավ, մոտեցավ Դեմիանին, դեմքինԵր նայում, թվաց ինչ-որ բան էր ուզում նրան ասել, կայնանսպասելիորեն կրկին մի կողմ չրջվեց, մի քանի անգամ Հազաց,Հետո մեկ ուրիչ աշակերտի Հարցնուղղեց: Միայնաստիճանաբար ես նկատեցի (մինչ այդ՝Դեմիանի կաէին ինձ), որ իմ բարեկամը Հաճախ ինձ տակները զվարճացնում Հետ էլ որ դպրոցի նույն խաղնէր խաղում:Այնպեսպատաձեց, ես Ճանապարչծին Հանկարծմի զգացում ունեցա, որ Դեմիանը գալիս էր իմ ետեից, ու երբ չրֆվեցի, նա իրոք այնտեղ էր: ես դու սակայն այնպես անել, որ մեկ ուրիչը մտաԿարո՞ղ ես ես ծի այն, ինչ դու ուզում,- Հարցրեցի նրան: Նա ասես պես, Հանգիստ պատրաստակամոըրեն՝ դասախոսելու ու իր մեծաշասակային ձեով պատասխանեց. Հանգամանորեն, Ո՛չ, դա անկարելիէ: Մարդուսկամքնազատ չէ, չնայած ֆջաճշանանձակառակն է ասում: Ոչ ոք ի զորու չէ մտածել ինչ եմ ես ես եմ կարող մեկ ուրիչին մտածելտալ ինչը ուզում, ոչ էլ որ ես եմ ուզում: մարդ կարող է մեկին ուշադիր զննել, Սակայն ե մտաապա Հաճախ ստուգապես կարող է ասել, թե ինչ է նա ծում կամ զգում, կարող է նան մոտավոր ճշտությամբ նախատենա

ու

ու

սա-

-

-

շատ Հեշտ է, միայնթե դա Հատուկ վարԲնականաբար պաճծանջում: Օբինակ՝թիթեռներիմեջ կա դիչերաթի-

սել, թե Հաջորդ պածինինչ ոչ

բոլորը

ժանք է

դիտեն

բնախույզների կթոչեն-կգան

բազմանում Թիթեռնիկները

կողմից), արու

անելու: Դա

մասին:

այդ

թան արուները:

Հում,

է

են

ճիչտ

ե

գիչերվա ընթացքում այղ եգի մոտ թիթեռներ, անդամ մի քանի ժամվա Հեռավոապա

Հեկարողանում են խայծին տապնդել:Հասկանու՞մ Բնությունըլիջն է նման բաներով, ե ոչ ոք չի կարող դրանք բացատրել: Բայց աճա թե ես քեզ ինչ կասեմ. այդ թիթեռների մեջ, եթե էգերը նույնքան Հաճախ ՀանԴիպեին, որքան ն արուները, ապա վերջիններս բնավ Ել այդպի-

աննկատելի մի Հետք

են

գտնում

ու

ես:

լոկ այն ւվատճառով,ջանի որ իրենք իրենց Հատուկայդ Համար են վարժեցըել: Երբ կենդանին կամ մարդը իր նպատակի ված

ես

ն ողջ կամջը մի որոշակի ողջ ուշադրությունը առարկայի վրա է է դրան: Սա է բոլոկենտրնացնում, այդժամ նա նան Հասնում

ըը: Նույնն Ա

նան

ջո

դեպքիՀամար:Քավականաչափ

մտածած

նրա մասին իրենից ավելին կիմանաս:

Ուր

Ա

է

որ

է

ես

Էի լեզվիս ծայրինթպրարդենպատրաստվում

դրանով իսկ նրան Հիչեցնել

տալ

ՔրոմերիՀետ

բան էր կատարվում մեր երկուսիս միջե.

կապված դեպ-

ո՞չ նա, ո՛չ

Ել

ես

բնավ

լրջորեն ե Շիմնավորապես տարիներ առաջ նա այնպե՛ս իմ կյանջի մեջ էր ներխուժել: Կարծեսառաջներում մեր միջե ոչինչ չեր եղել, կամ ել մեզանից յուրաքանչյուրը վստաճշարար Հաշվարկում եր, որ մյուսը թերես մոռավել եր այն: Մեկթե երկու անգամ ւպատածՀեց նույնիսկ, որ փողոցումմիասինջայլելիս Ֆրանց ՔրոմերինՀանդիպեցինք,բայց մենք Հայացք անգամ իրար մեջ չփոխանակեցինք, նրա մասին մի խոսք անդամ չասաչցինք: շատ

-

Դու

ի՞նչ կասեսՀիմա կամքբի Սակայն մասին,-Հարցրեցիես:ես, որ ազատ մարդս պնդում կամք չունի: Բայցնան ասում

է միայնմարդս եր կամքը ամուր ինչ-որ բանի որ բավական այդժամ նա կարող է իր նպատակին Հասնել: Բայց վրա սնեեռի, ես իշխանություն չունեմ իմ կամքիվրա, դա այդպես չե... Եթե ուրեմն ԼԸ չեմ կարող իմ ուզածով այն այս կամ այնտեղ ուղղորես,

դել:

Նա

Թթփթփացըեցուսիս: Նա միչտ այդպես էր վարվում, երբ նրան ուրախություն էի պատճառած լինում: Ձիչտ ես անում, որ Հարցնում ես,- ասաց նա ծիծաղելով:Մարդս պետքէ միշտ Հարցերտա, պետք է միշտ կասկածի:Բայց խնդիրը չատ պարզ է: Եթե այդպիսի մի Թիթեռը, օրինակի Համար, իր կամքը մի աստղի կամ մեկ ուրիչ տեղ ուղղել ուզենա, նա չի կարողանադրան Հասնել:Բանն այն է, սակայն,որ նա դա չի փորձում:Նա փորձումէ լոկ այն, ինչը եր ՀաընդՀանրապես մար իմաստ արժեք ունի, ինչի կարիքն ինքն ունի, ինչը նա անպատճառ պետք է ձեռք գցի: Հենց այդ պատճառով էլ նրան նան է Հաջողվում, նա զարգացնում է իր կախարանՀավատալին դական զարմանածրաչ վեցերորդ զգայարանը, որը իրենից բաամեն մեկը Հաստատապես ցի ոչ մի կենդանիչունի: Մեզանից շատ ավելիմեծ ունի ավելի բազմաքանակ Հեխաղատարածք տաքրքրություններ, քան ցանկացած կենդանին: Բայցմենք ես ն չենք շատ նեղ շրջանակի մեջ ենք կապված Հարարբերականորեն այն բակարող դրանիցդուրս գալ: ես կարող եմ իՀարկեայս նը երեակայել, ինքս ինձ ինչ-որ բան պատկերացնեմ, ես կարող եմ ցանկությունունենալ անպատճառ Հյուսիսայինբնե գնալ, ե կամ նման մի բան, բայց կատարել ուժեղ ցանբավականաչափ կալ ես կարող եմ միայնայն, եթե այդ ցանկությունըամբողջապես իմ մեջ է առկա, երբ իսկապես իմ ողջ էությունը ամբողջապես նրանով է լեցուն Հենց որ դա տեղիէ ունեՀամակված: նում, Հենց որ փորձում ես ինչ-որ բան, ինչը ջո միջից դուրս գալ Ե ուզում, այդժամ դա ստացվում է, գործը առաջ է գնում, այդժամ դու կարող ես վարժեցված մրցաձիու պես ջո կամքը լաբել: Երբ ես, օրինակի Համար, ուզենայի այնպես ազդել, որ մեր պարոնքաչանանՀետայսու այլես ակնոցչկրեր,դա ինձ չէր ՀաԴա խ աղ ջողվի: ընդամենը է... Բայցերբ ես, այն ժամանակ աչնանը,ամուրկամքդըսեորեցիւ որոչեցի առջնիիմ նստարանից գործը լավագույնսՀաջողվեց:ՀայտնվեցՀանտեղափոխվել, կարծ մեկը, որը ըստ այբբենական կարգի ինձանից առաջ եր, որը մինչ այդ Հիվանդ եր եղել, նե քանի որ մեկնումեկը իր տեղը պիտի զիջեր նրան, բնականաբար հս էի, որ գնացի դրան, քանի որ իմ կամքը նույնպես պատրաստ էր առիթից անմիջապես օգտվեես

-

ու

ու

ու

ու

ու

լուն:

-

Այո,-

ասացի

ես,-

այն ժամանակ ինձ էլ դա տարօրինակ մենք իրար նկատմամբ ՃՇետաքրք-

թվաց:Այն պաճիցսկսած,երբ

դա անմիջապես մռտենում: Բայցինչպե՞ս եղավ: Սկզբումդու իմ կողքը չտեղափոխվեցիր, մի երկու անգամ նատեցիր իմ առֆեի նստարաններին, այնպես չէ՞: Հետո` ինչպես եղավ: Ուրեմն այսպես.ես ինքս էլ Շաստատապես չգիտեի, ուր -

Գիտեիմիայն,

որ Հետեի չարքերում պետք է տեղ զբրաղեցնեի: իմ կամքն էր՝ ջեզ մոտ գալ, որը սակայն մինչն վերջ դեռես Հստակ գիտակցված չէր իմ կողմից:Միաժամանակ ջո սեփական կամջն էլ ինձ իր կողմը ձգեց ե օղնության եկավ ինձ: Միայն այն ժամանակ, երբ ջո առջեն էի նստել, ես Հասկացա, որ իմ ցանկությունըմիայն կիսով չափ էր ի կատար ածվել, այդժամ ես նկատեցի, որ իսկապես այլ բան չէի ցանկանում, ջան ջո կոզ-

Դա

ֆին նստել: -

կարծեսնոր Բայցայդ ժամանակ Ճիչտ է,

աշակերտ չէր

Հայտնվել:

անդամ ես ավելի քան պարզ վարվեցի, գնացի պարզապես ընդառաջ իմ ցանկությանը ե, առանց երկար բարակ մտածելու, կողքիդ նստեցի:Այն տղան, որի Հետ տեղս փոխեցի, միայն փոքը-ինչ զարմացավ ն անխոս` չ՝ակառակվեց ինձ: Քաչանան էլ, իր Հերթին, կարծեսմիայնմեկ անդամ նկատեց, որ տեղափոխություն էր կատարվել, ե ընդշանրապես, ամեն անգամ,երբ նա ինձ Հետ ինչ-որ բան էր ուզում անել, նրան ինչ-որ մի ծածուկ կասկած էր տանջում, նա գիտեր միայն, որ ինձ Դեմիան էին կոչում նե որ ճիչտ չէ, որ Դ-ով սկսվող անՍ-ից Հետո նստի... Բայցդա վանակիրմեկը ամենավերջերում՝ չՀասցրեց թափանցել մինչե նրա գիտակցության խորքերը, քանի որ իմ կամջը Հակառակվում էր դրան ե ես այդ խնդրում նրան միչտ ել խանղարում էի: Մեկ անգամ Ել նա նկատեց, որ այստեղ ինչ-որ բան այն չեր, նայեց իմ կողմը ն սկսեց ինձ ուչիուչով զենել, այդ բարի պարոնը: Դրա դեմ ես սակայն մի շատ պարզ միջոց ունեի: Ամեն անգամ ես ամուր սեհեռումով նայում էի նրա աչքերի մեջ: Դա գրեթե բոլոր մարդիկ ել դժվար են տա-

բայց

այդ

ՆրանքանՀանգիստ մի բանի Հավակնությունն

նում:

են

դառնում: Երբ դու ինչ-որ մեկից ե անսպասելիորեն Համառու-

ունես,

նչաններ ցույց չի տալիս, ապա ուրեմն թող... Դու նրա նկատմամբ ոչնչի չես Հասնի, երբեք... Բայց դա չատ Հազվադեպ է պաես միայն մի տաչում: մարդուեմ ճանաչում, որի նկատմամբ այդ Հարցում անզոր եմ: Ո՞վ է ղա,- շտապով վրա բերեցի ես: Նա ինձ նայեց մի տեսակ փոքրացած աչքերով, որպիսիք նա -

Եր ձեռք բերում: Հետո մի կողմ մտքերիմեֆ ընկած ժամանակ ն ես անկարող էի, չնայած ինձ նայեց ոչինչ չպատասխանեց, ու

խեղդող Հետաքըջրասիրությանը,

Շարցս մեկ անգամ էլ կրկնել:

ԹվումԷր,

թե նա իր մոր Հետ շատ սերտ, մտերմիկ ՀՇարարերություններիմեջ պետք է գտնվելիսլիներ, բայցերբեք ինձ Հետ նրա մասին չեր խոսում,ինձ երբեք իրենց տուն չեր Շրավիրում: Ես նույնիսկ չգիտեի,թե ինչպիսիտեսքուներ նրա մայրը: նրա նման վարԱյն ժամանակ երբեմն ես փորձերԷի անում ն իմ կամքը ինչ-որ բանի վրա այնպես կենտրոնացնել, որ վել

Բայց ոչինչ չեր որոնք ինձ չափազանց կարեոր եին թվում: Հետ խոսել ես ինձ չեի կարող ստացվում:Այդ մասին Դեմիանի թույլ տալ: Իմ ցանկությունների մասին ես չեի կարող խոսք բաՆա ցել: ել ավելորդ Շարցեր չեր տալիս: այս Կրոնի Հարցերումիմ Հավատընծայությունը ընթացքում միանի ազդեցությամբ ձեռք բերած իմ մտածողությամբ, ես տարբերվում եի, շատ եի տարբերվում իմ Շամադասարանցինեբիը, որոնք կատարյալ անՀավատությամբ Էին տառապում:Մի անիսը կային,որ պատածչած դեպքում այնպիսիխոսքերԷին Հնչեցնում, որ իբրն թե ղավեչտական մարդունանարժան մի բան էր աստծուն Հավատալը ե որ այդ պատմությունները, ինչվես օրինակ՝ երրորդության կամ Հիսուսի անարատ ծննդյան մասին, միայն ծիծաղ Էին չարժում, ե ամոթալի էր, որ մարդ մինչե օրս Ել դեռ այդ Շնոտիների փերեզակությամբ դրանց սաղացնելով Եր զբաղված: Ամեն դեպքում ես այդպես չէի մտածում: Նան ինձ պաչարած տարակուսանքների ժամանակ ինձ օգնության էր գալիս մանկությանս ողֆ փորձը՝ինձ Շուչտարիների ելով աստվածավախկյանքի իրական գոյության մասին,որով Հաե վաստյավ իմ ծնողներն Էին առաջնորդվում, որ դա բոլորովին Ել ինչ-որ անարժան անվայել, կեղծ փուչ մի բան չեր: Կրոնկատմամբ առաջվա պես խորադույն ակնանականխնդիրների ծանք էի տածում: Հիմա Դեմիանը ինձ սովորեցրել էր պատմություններն Հավատի դրույթները ազատ, ավելի անՀատականորեն, խաղացկուն ճկուն, առինքնող երեակայությամբ ընկալել Ես գոնե Շետնեում էի այդ ցուցումներին, որոնք մեկնաբանել: նա միչտ Ել առանձնաչծատուկ Հաճույքով բավականությամբ ճանաչելԵր տալիսինձ: Շատուչատ բաներանչուչտինձ Համար խիստ Էին վերաբերող խեդիրը: դաժան,այդպեսն Կայենին Մեկ անգամ դավանաբանության դասաժամին նա ինձ սարսափեցրեց իր մի մեկնաբանությամբ, որը երեի թե ամենաչծանդուդն թվին էր պատկանում: Համարձակների Ուսուցիչը խոսում եր ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

մասին: Փրկչի տառապանքների մածվանմասին Գողգոթայի ու

աստվածաչնչյան Հաղորդումը դեռ վաղ Շասակից խորը պատմող էր թողել ինձ վրա. փոջը երեխա եղած ժամատպավորություն նակ, ԱվագՈւրբաթիերեկոյան, երբ Շայրս այդ տառապանքնե-

եր լիբի պատմությունը բարձրաձայն ընթերցած-վերջացրած ես ներքուստ ե Համակված այդ տառապաչատ խորապես գեղեցկատես, գունաթափ ու տեսլական ն սակայն սոսկալիոբեն կենդանի աչխարծում եի ապրում, Գեթսեմանիում Գողկիրջը» ունկնդրելիս՝ ինձ պաչդոթայում, ե Բախի «Մատթեոսի աչխարչիմռայլատես ու զորեղ արում էր այդ խործրդավոր միստիկական ռապանքների փայլը, որ Եր ինձ բոլոր Դեռ այսօր էլ` այդ երաժշտության մեջ նե Հ ՃՇէսՏ սարսափներով: ես այդ 8189 1ՇնՏ»-ում ողֆ տիեզերական պոեզիայի ե բոլոր արնում, ու

ու

տա-

պարուրում

էությունն վեստական արտաճայտվածքների

Դեմիանը վերջում մտածկոտ ինձ ասաց. Այստեղ մի բան կա, Զինքլեր, որ ինձ

գտնում:

դուր չի գալիս: Մեկ անդամ ել կարդա պատմությունը ե այն լեզվիդ վբա փորձիր, Համ ունի: Երկու ավազակների նրանում կա մի բան, որ անշաճո Հետ կապված պատմությունը: Բլրի վրա իրար կողջ-կողքի վեր խոյացող երեք խաչերի պատկերը իսկապես Հոյակապ է... Բայց, ածա, այդ զգայացունցբարոյախրատական պատմությունըազնիվ էր ն: անարգ մասին... Սկզբումնա մի Հանցագործ ավազակի գործեր էր կատարել, Աստված գիտե, թե ինչպիսի, ե Հիմա նա -

ւ

եմ

փափկում-Հալչումէն

դարձիգալու

ու

զղջումի լալկանՀան-

դեսներ է խաղում... Ի՞նչ իմաստ ունի այդպիսի զղջումը գերեզինձ: մանիցերկու ֆայլ Հեռավորության վրա,խնդրումեմ` Սա նորից նորից այլ բան չէ, քան մի իսկական տերտերական ասա

ու

պատմություն,ջաղցրածունչ անազնիվտեսակի,Հուղզառատ սրտառուչությանճարպիմեջ թաթախված, բարձրագույնխրատաուսուցողական նստվածքով: Եթե դու այսօր այդ երկու ավազակներիցմեկնումեկինպարտավորված լինես որպես ընկեր ու

ընտրելու կամ մտարերելու լինես, թե այդ երկուսից որ մեկին դու ավելի շուտ կկարողանաս վստաձել, ապա անչուչտ, Շամեոչ այդ դարձիեկած լալկանին: նայնդեպս, Ո՛չ, դա Հաստատապես այն մյուսը կլինի, նա մի իսկական տղա է ե բնավորությամց է օժտված:Նա թջած ունի այդ դարձիվբա,որ ներկա վիճակում լոկ մի գեղեցիկ խաբկանք կարող էր լինել, նա իր ճանապարծը մինչե վերջ է գնում ամենավերջին ակնթարթին վախկոտի պես չի Հրաժարվում որը մինչ այդ սատանայից, պածըպետքէ Ե օժտված, իսկ ենաոր իրեն օգնած լիներ: Նա բնավորությամբ վորության տեր մարդիկաստվածաշնչյան պատմության մեջ Հազվադեպ ե այն ել՝ շատ կարճ ժամանակո ով են Հայտնվում: ու

է: Գուցենա Կայենի սերունդներից

Ջե՞ս

կարծում:

զարմացած: Խաչելությանայս ողֆ պատմությունը եղելություն էի կարծել Շաւ տեսա, թե ինչքանֆիչ անձնավորնրան միայնայժմ վատացել ես

չատ

էի չփոթված ես

ասես

ու

տանու

ու

ված, անչձատականացված,պատկերացման ինչ չնչին

ուժով

ու

Դեմիանի այս նոր գաղափարը ինձ Համար Ճակատագրական էր Հնչում ւ սպառնումէր իմ մեջ կործանել,գլխովին չուռ տալ ես

պեւոք է ողջ կյանքում ճետնեի: Բայցո՛չ, չի կարելի այսպես չուրջը տարակուսանք ինչի նկատմամբ ն յուրաքանչյուրի

ամեն

սրբություն սրբոցիառնչությամբ: սերմանել,Հատկապես Ինչպեսմիշտ,մինչ ես ինչ-որ բան կշասցնեիասել, նա անմիջապես նկատեցիմ վարանքն դիմակայողՀակառակություու

նը:

Միայնթե եկ չատ չլըջացնենք... Բայցես ջեզ մի բան եմ զում ասել. այստեղ է այն կետերից մեկը, ուր պարզորոչ կարելի է տեսնել այդ կրոնի պակասավոր կողմերը: Խոսքը վերաբե-

է:

ու-

կոչվածը, ճիշտ է թեն Շրաչալի մի կերպար է, բայց այն չե, ինՆա ամենաբարին է, ազպետք է ներկայացներ: իսկապես նան նիվը, Հայրականը, գեղեցիկը բարձրը, զգայացունցը, մինան ուրիչ բաներիցէլ է Ճիչտ է... Բայցաշխարծը անդամայն չը նա

ու

րագրվում, ն աշխարծի այդ ող մնացյալ մասը, այդ ողջ Շատվածը կամ կեսը թաքցվում է ջար լռության մատնվում: Ճիչտ այնպես,ինչպեսոր Աստծուն որպես ողֆ կյանքի Հայր են փառաբանում, այդպես Ել ողջ սեռական կյանքը, որի վրա սակայն ն ինքը կյանքն է խարսխված, պարզապես լռության են մատնում ու

Ես մեղսավոր բաներՀայտարարում... բոլորովինէլ դեմ չեմ, որ բնավ, քավ լիպաշտեն,մեծարեն այդ ԵՀովա կոչվող աստծուն, ն ցի: Բայցնան կարծումեմ, մենք պեւոքէ ամե՛նինչ պաչտենք

ընդունենք նրա սրբությունը,

ողջ աչխարծը,

բաժան-բաժան արչեստականորեն

ոչ միայն նրա այս արված, պաչտոնական կեսը...

Այսպիսովմեզ Հարկ կլինի Աստծո պաւռարագի կողքիննան Սաեմ ես պատարագ դա ճիշտ տանային մատուցել: ճամարում: եվ

կամ Հարկ կլիներ մի աստված ստեղծել, որը նան սատանային իր մեչ կներառեր, ն նրա առաջ մարդս չսլետք է աչքերը փակի, երբ ամենաբնականբաները տեղի ունենալու լինեն: աշխարծիս իր ոճին՝նա դյուրագրգիռ տաքարյուն եր դարՀակառակ ձել, Հենց այդ պատճառով էլ ժպտում էր ե չէր թափանցում իմ Հոգու խորջերը: ու

Ւմ

բառերը բախվեցին իմ ողջ մանկական ժամ որոնք ես ամեն կրում Եի իմ տարիներիառեղծվածներին, մեջ ւ որոնց մասիներբեքւ ոչ ոքի ոչինչ սսած չկայի: Այն ինչ սատանայի, աստվածային-պաշտոասել էր Աստծուն Դեմիանը մեջ սակայն

այդ

իմ նախածին միտջը՝ երկու

դիրը

ալխարճների կամ աչխարճի երկու

մարդկանց խնդիրն է, ողջ կյանքային գոյության

բոլոր

ու

ակնածանքը պաչշաորպես մի սրբազնական ստվեր, ն վախն Շանկարծ զգացի, թե որքան խորն րեցին ինձ, երբ ես տեսա էր իմ սեփական, անձնական կյանքը ե որ իմ մտածողությունը մասն էր կազմում մեծ գաղափարների Շարաձոսի: Հավերժական Ըմբոնումն այդ ուրախալի չեր, թեն ինչ-որ իմաստով կենսաՀաստատ էր եռ երֆանկացնող: Այն կոպիտ Էր, բարկածչամ, ջանի մի Հնչյուն որ իր ներսում մեծագույնպատասխանատվության այլես երեխա չլինելու, աչխարծի էր պարունակում՝ դեմ մեն-մենակ դիմադարձ կանգնած լինելու մի Հնչյուն: Իմ կյանքում առաջին անգամը լինելով, այսպիսի մի խորը ու

ու

|

իմ ըմբոնման օրերից մնացած «երկու աշխարչՀների» մանկական

մասին, Բ նա տեսավ անմիջապես, որ դրանով իմ ներքին զգացողությունը Համաձայն եր իր Շետ ե արդարացնում ճանաչում Եր այն: Բայցմեկին մի Հարցում բոնացնելն չաշագործելը ենավ իր ոճը չեր: Նա լսում եր խորագույն ուչադրությամբ, որնայում էր աչքերիսմեֆ, Եր ինձ, պիսիներբեիցե Շատկացրել մինչն որ ես Հայացքս մի կողմ կչրֆեի: ՈրովՀետնե նրա Հայացջում ես տեսա նորից այն արտասովոր, կենդանակերպ վերժամանակությունը, նրա այդ Շաչվանջի չտրվող տարիքը: Մեկ ուրիչ անգամ մենք ավելիՀանգամանորեն կխոսենք եմ այդ մասին,- ասաց նա խնայողական չեչտով:- Տեսնում դու ես մտածում, ես ջան կիսվում սրա-նրա Հեւո: Եթե ավելի խորն այդպես է, ուրեմն զիտես նան, որ դու երբեք լիակատար ձեով չես ապըել այն, ինչ մտածել ես, ն դա լավ չե: Սոսկ ա՛յն միտջը արժեք ունի, որով մենք ապրում ենք: Դու գիտեիր, որ ջո այդ «Թույլատրելիաչխարչը» աչխարծի միայն մի կեսն Է, ն դու փորձել ես նրա երկրորդ կեսը թաքցնել ջեզանից, ինչպես ջաԴա ֆեզ երջանկություն Հանաներն ուսուցիչներնեն անում: չի բերի... Դա չի երջանկացնի ն ոչ ոքի, Շենց որ նա միայն մեկ անգամ այդ մասին մտածել սկսի: Նա խորը դիպավ ինձ: կան իսԲայց,-գրեթե բղավեցի ես,- չէ՝ որ փաստացիորեն ու

ու

ու

-

ու

-

կապես արգելված

ու

նել: եվ մեկ անգամ

նողկալի բաներ, որ

մենք պետք է նրանցից

պե՞տքէ

բայց

կան, գոյություն

արդյոք,

գործդառնամ:

ունեն,

որ

դու

չես կարող չընդու-

դրանքարգելվածեն եղել` Հետնեարար Հրաժարվենք: Ես գիտեմ,այո, որ սպա-

Հենց միայն այն բանի Համար, ես նրանց ընդառաջ գնամ

որ

ու

տացրեց Մաքսը:-Դու անչուչտ չպետք

է

դրանք Հանցա-

կամ աղմարդսպանես

ջիկներին սեռական Հողի վրա խոչտանդես, բնավ ո՛չ: Բայց դու նան դեռ այնտեղ չես Հասել, որ գիտակցելկամ ըմբոնելկարոինչն է իրականում«թույլատրված» կոչվում ե ինչը` ղանաս՝ Դու միայն մի կտոր ճշմարությունես զգացել: «արգելված»: Այն մյուսը դեռ գալու է, վստած եղիր: Դու Հիմա, օրինակ, մոմեկ տարիառաջվանից սկսած մի Հակում ես կբում տավորապես ջո մեջ, որն ավելի ուժեղ է, քան բոլոր մյուսները, ե այն պատ-

կանումէ այդ «արգելված»տեսակին:Հույները ն շատուշատ աստտվածացայդ Հակումը,ընդշակառակը, ուրիչ ժողովուրդներ

այսպիսով Հավերժական նրան: «Արգելվածը» չէ, այն կափոխվել:Այսօր ել վուրաքանչյուրուք կարող է մի կնոջ մոտ են ամուսՀետ հղել ջնել, եթե միայննրանք քածճանայի նացելԵն իրար Հետ: Ուրիչ ժողովուրդներիմուտայլ պատկերացումներ են իչխում, նույնիսկ այսօր: Այդ պատճառով ել մեզանից յուրաքանչյուրըպետք Ե ինքը որոչի ինչն է թույլատրված ցում բող

է

ու

ինչը արգելված՝ իրե՛ն արգելված: Մարդս երբեք չի կարող արգելված մի բան անել, դա միայն մեծ սրիկաները կարող են իրենց դա ընդամենը Հարթույլ տալ: Ու նան Հակառակը: Իրականում՝ ե

ինքը մտածի ն ինքը լինի իր դատավորը, նա իրեն Հենց արԷ կապում, նրանց, որոնք այժմ են այդպիսին Համարգելվածին Ե զգում իրեն: Մյուսները իրենք վում: Նա դրանիցթեթնեացած են են բաիրենց մեջ պատվիրանները զգում, նրանց արգելված որ

են

այլ

բաներ, որոնք սովորաբար անթույլատրելի

վում: Ամենուք պետք է ինջն եր Համարորոչի:

են

Ճամար-

Համարե խոսքն ավարտեց: Արդենայն ժամանակ ես կարող էի ուժով ինչ-որ չափով Հասկանալ, թե ինչ էր նա այդ ղդգացմունքի միջոցին զգում: ԱյդպեսՀաճելիոճով լ կարծեսՀարնանցիորեն, թեթնեձեռքով նա Հոգում էր շարադրելուեր նախաչար-Հբայց դա սոսկական խոսակցություն մտածղացումները, էր՝ ի սեր խոսելու»,ինչպես նա մի անգամ ասաց՝ «միմիայն մաշվան

ձակ

առաֆչտառապելուՇամար:Իմ խոսքերում,սակայն,ճշմարիտ նա չափազանց չատ խաղ, չափազանցՀետաքրքրության կողքին՝ ված

ու

անթաքույց

խելամիտ չաղակրատանքի

ուրախություն,

լրջության պակաս: նորից կարդացի իմ գրած վերջին բառերը` «կատարյալ լություն», մեկ ուրիչ տեսարան կբկինմիտքս եկավ, ամենաչամառն սնհռունը, որ ես վերապրելէի Մաքս Դեմիանի Հետ՝ դեռնս այն կիսամանկական ժամանակներում: Մեր հկեղեցունանդամագրության ծիսաշանդեսը մոտենում էր, ն Շոդնեոր դասընթացի վերջին ժամերը խորճշրդավոր ընթրիֆին Էին վերաբերվում:Քաշանան մեծ կարհորությունԷր մեծ լիս դրան,ե առանձնաչատուկ ջանջ ու եռանդ էր գործադպես մի բան պարրում, մոտալուտ օծումին նախատրամադրման զորոչ կարելիէր զգալ այդ դասաժամերին: Միայնթե դավանաՀժամերին իմ մտքերը ուրիչ տեղ բանության այդ վերջին զույգ էին թափառում,ուրիչ-ուրիչ իրողություններիՀետ կապակցանձի:Մինչես անճամբեր վում, այն է` իմ բարեկամի անդամագբության Շանդեսինէի սպասում,որն ընդամենը տոնական տարյալ

Երբ

ես

ու

տա-

ու

մայնջի մեջ, աներեսությամբ կպել պնդերեանխուսանավելի որ սությամըՀամակելԼՎԱինձ այն գաղափարը, մոտավորապես իրականարժեջըինձ Հակիսամյաայս կրոնական դասընթացի մար այն չեր, թե ինչ էինք մենք այստեղ սովորել, այլ Դեմիանի ե ներազդեցության մերձիմոտո ճաչակումը: մերձակցության ես Այժմ պատրաստ էի ոչ թե եկեղեցու, այլ բոլորովին մեկ այլ բանի մե ընդունվել, դաղափարի ե անչատապաչտականմի միաբանության կամ ուխտի մեջ, որը ինչ-որ ձեով պետք է գոյու թյուն ունենարաշխարծիս երեսինե որպեսդրա ներկայացուցիչ ես կամ սուրծանդակ իմ ընկերոջնԷի տեսնում: Ես փորձում էի ինձանից ետ վանել այդ մտքերը, ես չատ լուրջ Էի վերաբերում այն բանին,որ ընդունելությանծեսի Հանդիսությունը, Հակառակ ամեն ինչի, մի որոչակիարժանապատ-Հվությամբ վերապրեմ, բայց դա դժվար էր Հաշտեցնել ինձ պաշաես Հետ: րած նՆորածայտ գաղափարի Սակայն կուզենայիիմ այդ ցանկությունը իրականացված տեսնել,միտջն այդ թնեածում էր չուրֆրոլորսե աստիճանաբար կապվումինձ՝ եկեղեցական Հանդեսի մոտենալու Հետ, ես պատրաստ էի այն այլ կերպ ընդունել, ֆան մյուսները, այն ինձ Համար նշանակելիս պեռք է լիներ ընմի աշխարի մեջ, ինչը ես Դեմիդունելություն գաղափարական անի մեջ էի տեսել: Այդ օրերին ես մեկ անգամ էլ նրա Հետ աչխույժ բանավեճի իռնվեցի. դա Հենց մի այդպիսի բարոյախրատականդասաժամից ու

Իմ

ընկերը կարծես վերացած, առանձնացած լիներ ե ուրախությունչէր ապրումիմ խոսքերից,որոնք ՇնաբույրԵին սնապանծ: Հնչում, ամպագոռգոռ Մենքչատ ենք խոսում,- ասաց նա անսովոր լրֆությամբ:խոսքերը ոչ մի արժեք չունեն, բացարձակապես ոչ մի: խելացի ես ինքդ քեզանից: Ինքդ քեզանից ՀեԴրանով միայն Հեռանում ռանալը մեղք Ե: Մարդս պետք է ամբողջապես ինքն իր մեջ Ներկարողանա, ինչպես կրեան: թափանցել Հետո մենք դասասենյակ մտանք:Դասը Դրանիցանմիջապես ես Էի թափում սկսվեց, ջանք ուշադրությամբլսել ԼՊ Դեմիանը անց այն կողմից,ուր նա չեր խանգարում ինձ: Միառժամանակ առաջ էր:

ու

-

դատարկություն սառնություն կամ դրա պես մի բան,՝ էր: Երբ այնպես,ասես այդ տեղը անսպասելիորեն դատարկվել այդ զգացումը սկսեց ճնչող դառնալ, ես նրա կողմը չրֆվեցի: Ես տեսա բարեկամիս նստած, սովորականի պես ուղիղ ն վայելուչ դիրքով: Բայց նա սովորականից տարբեր, բոլորովին այլ տեսքուներ, լ նրանիցարտաձեղվելու պես ինչ-որ բանԷր Ճւառագում, ինչ-որ բան չրջֆապատել էր նրան, ինձ անծանոթ մի բան: Թվաց,թե նա փակելեր աչքերը, բայց Հետո տեսա, որ դրանք բաց էին: Բայցդրանք չէին տեսնում, դրանք տեսնող աչէին լ դեպի ներսը ջեր չեին, դրանք կենտրոնացված-սեեռված կամ Հեռու-Հեռավոր մի տեղ ուղղված:Կատարելապես անչարժ՝ նստած էր նա այնտեղ, թվում Եր նույնիսկ չէր ել չնչում, բեբանն ասես փայտից կամ ջարից տաշված լիներ: Դեմքը գունատ ե շագանակագույն Եր, Համաչափորեն գունատ, ինչպես ջարը, մազերը ամենակենդանի բանն էին նրանում: Ձեռքերըպարզված Եին իր առսջ՝ նստարանի վրա, անկյանք Հանդարտ, ինչպես զգալ,

ու

ու

բայց

ոչ

Թույլ,

այլ

որպես ամուր,

լավ պատենավորված

քջողաչ-

ծածկույթ՝ չուրֆբոլորբ թաք կացած ձիգ զորեղ կյանջի: է... Այդ Հայացքն ինձ սարսուռ եր պատճառում: Նա մեռած մտածեցի ես, գրեթե բարձրաձայն արտաբերելով այն: ԲայցԳիու

տեի, որ նա մեռած չեր: ես Հմայված,կախարդված Հայազքով նայում Եի նրա դեմքին, այդ ղժգունած, քարակուո դիմակին, ն զգում

էի.

Էր... Դեմիանն

ինչպես որ նա սովորարար լինում ինձ Հետ խոսում, բայց դա միայնկես Դեմիանն էր, նրա մի կեսը, մեկը, որ միառժամանակ մի դեր եր խադա

Եր,երբ ֆայլում Էր

ու

ղում, Հարմարվում Եր, Հաճոյակատարությունից դրդված՝ ուրիչ-

ների պես վարվում:

տեսքունի, ինչպես

Դեմիանը սակայն Իսկական

այսպիսի

աչա

մեկը,այսպեսջարացած,Հնամենի,կեն-

այս

դանական ջարակերպ, գեղեցիկ սառը, ափեափլցված թաքուն չլաված կյանքով: ու

ու

ու

մեռած

ե

սակայն

Եվ նրա չուրջֆբոլո-

լ Ամ թնեածումԷր այս խաղաղ դատարկությունը,այս եթերն մեկուսի մածը... տարածությունը, այս մենավոր աստղալից

ու

ու

Հիմա նա ամբողջապես իր մեջ էր խորասուզվել, զգում էի

ես

անչծաղորդչեի եղել: սարսոռալով: երբեք այսպես միայնակ նա չունեի նրա այդ վիճակին, անչՀասանելի մասնակցություն ես

ու

Ես

քան եթե աչշխարչՀիսամենաՀեռաէր ինձ Համար, ավելի Հեռու, վոր կղզում գտնվելիս լիներ: ես ղույզն-ինչ չեի Շասկանում, որ ինձանից բացի ոչ ոք այդ չեր տեսնում... Բոլորըպետք է տեսնեին, բոլորը պետք Ե սարսռած չէր դարձլինեին... Բայցոչ ոք նրա վրա ուշադրություն մտնում: Նա նստելէր պատկերավոր դիրք բռնածն, Հանկարծ ճանճ ջովս անցավ, կուռքի պես արձանացած, մի նստել եր նրա ճակատին, Հետո դանդաղ վազեց դեպի քիթն չուրթերը, նրա ոչ մի խորչոմը չեր շարժվում: էր նա Հիմա:Ի՞նչէր մտածում, ի՞նչ ՎզգացումՈւ՞"ր, որտե՞ղ ներ էին պաշարել նրան: Երկնքու՞մ Էր, թե՝ դժոխքում: ԻՆձ ՀամարանՀնարին էր նրան այդ մասինՀարցնելը:Երբ վերջում նրան նորից տեսա ապրելիս շնչելիս, դասաժամի երբ նրա Հայացքը իմին Շանդիպեց, նա այնպիսին եր ինչպես էր նա գալիս: Ու՞ր էր գնացել:Նա կարծես առաջ:Որտեղի՞ց Հոգնած էր: Դեմքըվերստինգույն էր ստացել,ձեռքերը չշարժվում Եին կրկին,շագանակագույն մազերը սակայն Հիմա անփայլ ասես էին թաղկացած: Հաջորդօրերին իմ ննջասենյակում ես ավելի ավելիՀաճախ էի տրվում մի նոր վարժանքի. քարացածի պես նստում էի ինձ կատարելապես անչարժ պածելով աթոռին,աչքերս սնեռում, ե սպասում, թե ինչքաներկար ժամանակ ես նույն դիրջը կպաՃՇեմ ե ինչ զգացումներ կունենամ այդ ընթացքում: Բայցմիայն ՃՇոգնությունԷի ճաշակումե ուժեղ ջոր ստանում ակնակոպեու

ու

ու

ու

բում:

Դրանիցչատ չանցած տեղի ունեցավ հկեղեցուն անդամագ-Հբությանծիսածանդեսը, որից, սակայն,ոչ մի կարեոր Շիչողու-

թյուն ինձ չմնաց: Հիմա ամեն ինչ ուրիչ էր: Մանկությունը փուլ եկավ իմ չուրչփոթվածությամըբ էին ինձ ֆը: Ծնողներսորոշ վարանքով էին դարձել ինձ: օտար նայում: Քույրերա կատարելապես պես մի բան կեղծում, դժգունացՍթափման զգաստացումի նում էր իմ սովորույթ դարձած զգացմունքներն ու ուրախությունները, պարտեզը զրկվել էր անուչշաշոտությունից, անտառն այլես չեր գրավում, աշխարչը կանգնած էր իմ չուրչբոլորը որանՀչՀպես Շնոտիների ծախծի ման թշվառ մի Հանդես,անՀաճո բապույր, գրջերը Թուղթ էին դարձել, հրաժչտությունը` աղմուկ: Այսպեսաշնանային ծառի չուրջը թափվում են տերնները, ու

ու

ու

բայցծառն

այլես ոչինչ չի զգում, անձրեր նրա վերեից չրմփալով ներքե Է թափվում, կամ արեր, կամ սառնամանիքը, ե նրա ետ ներսում դանդաղորեն սեղմվում Ե կյանքը դեպի ներս նա չի մաշանում: Նա է: սպասում գնում: Բայց Որոչվեց,որ տոներիցՀետո ես պետք է մեկ ուրիչ դպրոց գնամ ե, առաջինանգամըլինելով, տանիցՀեռանամ: Երբեմն ասես մայրս ինձ էր մոտենում առանձնաչատուկ ջնքչությամբ, նախապես Հրաժեշտ տալու մտքով, ջանալով դյութելու պես սեր, անմոռացություն կարոտ ներարկելսրտիս մեջ: Դեմիանը մեկնել էր: Ես մենակ էի: ու

ու

ԳԼՈՒԽ

ՉՈՐՐՈՐԴ

ԲԵԱՏՐԻՋԵ

մոտ՝ ես ուղեորվեցիդեպի Շտ.: արձակուրդների ավարտվելուն ինձ ի ԵրկուծնողներսԷլ Հետս եկան ե ամենայն Հոդածությամբ մի գիչերօթիկ Հաստատության՝ պած Հանձնեցինմանկական մի ուսուցչի վերաչՀսկողության վարժարանի ներքո: ՆրանքսարՀ

սափից

ապուչ

կկտրեին, եթե իմանային, թե ինչ անախորժու-

թյուններիգիրկնէին դրանով ինձ

Հանձնում:

Այն Հարցը, թե արդյո՞ք ժամանակի ընթացքում ինձանից մի

կարգին որդի

օրինավոր քաղաջացի

ու

դուրս

կգար, թե

իմ

Էր ընթանալու,դեռ մնում Էր բնությունըայլ ճանապարչՀներով տան օրակարգում: ստվերում երջանՀայրենական ՇՀոգեպարար կություն գտնելու իմ վերջին փորձը շատ երկար տեեց,ժամա-

նակ ժամանակ պածեր էին լինում, որ այն կարծես ուր որ է Հաջողությամբ էր պսակվելու, սակայն, վերջիվերջո, փլուզվում էր` մնալով չկայացած: Դատարկությանմեկուսացումիզարմանաչրաչ զգացողուընթացքում, եկեղեցուն անդաթյունը, որ այս արձակուրդների Հետո, առաջինանգամը լինելով ինձ մագրվելուծիսաշանդեսից պաշարեց (ինչպե՛սմիայն այդքան ուշ ես ճանաչեցիայն՝ այդ դատարկությունն նրբասածչ օդեղինությունը), չատ ել արագ չանՀետացավ: Հայրական տանըտեղի ունեցած Հրաժեչտը զարՀՀեշտ ստացվեց, ճիշտն ասած ես ամաչում թեթե մանալիորեն ռր այդ պաճշին ավելի թախծոտ տխուր տրամադրության Էի, մեջ չեի, քույրերս լալիս Էին, այնպես՝ ձեի Համար, ես այդպես չեի կարող: Ինջս Էլ զարմացած էի ինձ վրա: ես միշտ զգացմունջային երեխա եմ եղել ե, ըստ էության, բավականին օրինավոր մեկը:Հիմա ես ամբողջովին վերափոխվել Եի։ ես ինձ կատարեառ

ու

ու

ու

ու

ւ Էի պածումարտաքին լապեսանտարբեր աչխարծի նկատմամբ

օրեր շարունակ զբաղված էի միայն իմ ներքնազգացողությանը ուշիուչով ունկնդիր լինելով ներքինՀորձանքներիս շառաչը ու

Հորձանքները, որոնք այնտեղ՝ լաելով,արգելված խավարչտին Ես իմ ներսում, աղմկում Էին ընդերկրյա Հառաչաձայնությամբ: ու

շատ

արագ

մեծացա, Հատկապես

այս

վերջին կես տարում, ծաղ-

մոռնելուՀամարանկափթիթ,նիծշարուկտեսք ունեի՝աշխարչծ ամբողջովին չքջվելՄանկական պատրաստ: սիրարժանությունը զգում Էի, որ ինձ այլես առաջվա պես էր ինձանից, անՀետացել չեն սիրի,ինքս էլ ինձ Շամարբոլորովինսիրելիչէի: ես Հաճախ նկատմամբ, մեծագույնկարոտով էի ՀամակվումՄաքսԴեմիանի իմ բայցերբեմն Էլ ատում Էի նրան,նրան մեղավորՀամարելով անկման կյանքիսդժբախտացման Համար,կյանք, որն ատելի Շանգույն ուսերիսԷի վերցրել: Հիվանդության ու

Մեր գիչերօթիկ դպրոցում

Հենց սկզբից հեթ ես ոչ սիրված էին դարձնում վրաս, Էի, ոչ Ել առանձնապես ուշադրություն ավելին՝ ես ծաղրի առարկա էի դարձել, ն Հետռ՝ ինձանից խումնում՝ սանավում էին ու Հեռու իմ մեջ մի ծածկամիտ, սուսիկանծաճո մարդ տեսնելով:Ես մտա ինձ տարօրինակ փուսիկ, Հատկացված դերի մեֆ, դեռ մի բան էլ ավելին ինձ վրա վերցնեինձ մատնեցի մենակության, որն արտաքուստ, սովորալով, որպես աշխարճի նկատմամբ արշամարչական կեցվածքի բար, էր ընկալվում, ամենատղամարդկային դրսնորում մինչդեռ ներքուստ ես Հաճախ ենթակա Էի լինում սեամաղձության տարակուսանքի դրոծշներին: Դպրոցումես սնվում ֆախֆախիչ Էի տանըամբարած դգիտելիքներիս շտեմարանից, դասարանը դեռ ես մի բան էլ ետ էր մնացած անցյալի իմ մակարդակից կամաց-կամաց ընտելանում էի Հասակակիցներիս ջամածրանքով դիտելու մտքին: որպեսերեխաներ Մեկտարուցավելիայդպես էր ընթանում,նան տուն կատա րած առաջին արձակուրդային այցելություններըոչ մի փոփոու

ու

ու

ւ

ու

խություն չբերեցին:Ու

ես

Հաճույքովնորիցճանապարծ ընկա:

Նոյեմբեր ամսվա սկիզբն էր:

Ես սովորություն ունեի ցանկացած եղանակի կարճատնե փիլիսոփայական զբոսանքներ ձեռնարկել, որոնց ընթացքումես Հաճախ մի տեսակերանություն էի ճաշակում, տրտմաթախիծ, ալխարձատյացությամբ ինքնԼի մի բարերաստություն: Այդպես մի երե-կո արչամարծանքով ես թըն էի գալիս ջաղաքի չրջակայքում՝ չորուկ ու մշուշա-պատ մթնշաղիմեչ, Հասարակական այգու ծառուղին կատարելա-պես լջված տեսք ուներ ու ինձ ներս էր Հրավիրում,ճանապար-6Հը ծածկված էր առատորեն ցած թափված տերնեասաղարթով, որ ես տոփալից զանկասիրությամբ ն կոխկրտումէի խավարամած որից չորուկ բարկաչամ բույր ԷՐ բարձրանում, Հեռավոր ստվերակերպ, մթնչաղի մածառերը՝ուրվականի պես մեծղի ու

ու

ու

ու

էին ռոախլապատ ջուլաների միջով Հայացքի առաֆճանապարծ ճՇարթում: Ծառուղուվերջում կանգնած Էի ես՝ անվճռական վարանքին

ներչնչում ըն չաքաղցությամբ Հողմածարության նեխումի թաց բուրմունքը,որին ինչ-որ բան արձագանքում ողջունում էր իմ մեջ: 0՛ ինչ տՀաճ Համ ուներ կյանքը... Մոտակակածանով, ամուց ծածանվող օձիքավորվերարկուի ու

ու

Էի մի կողմ ջաչշվել, Շեռանալ,

նա

Ողջու՛յն, Ջինքլեր:

-

Նա

յում

ն

հւտնիցս եղավեց:

մուռեցավ, եկողը Ալֆոնս Բեքն Եր, մեր գիչերօթիկի ոչինչ չունեի նրա

Հանդեպ,թերես միայնայն,

որ

ամե-

ինչպես

Նա պես էր վերաբերվում: արֆիուժ ուներ, ն պետք Է որ մեր Գիչերօթիկի տիրոջ վրա ազդեցիկ տպավորություն թողած լիներ վարժարանի սաներիս չրջանում տարածված չատուչատ Հերոսն Եր: ասեկոսեների Դու ի՞նչ հես այստեղ անում,- սիրալիր Հարցրեց նա,- մի ու

-

պատաձում էր, որ մեղնից մեկնումեկի նկատմամբ կեղծ ներողամտություն Հանդես բերելու ցույցեր էին անում:Գրազ գանք, որ դու բանաստեղծություն Եիը Հորինում, այնպես չէ`: Մտքովս Ել չեր անցնում,- կուղտորեն առարկեցի ես: Նա ծիծաղեց վրաս, չուրջ, ասաց, թե պտույտ գործեց Հնարավոր չէ, որ հս այդ ձիրքով բնավ օժտված չլինեի: Մի վախենա, Զինբլեր,ես ջեզ լավ եմ Հասկանում: Հասմի բան կա, երբ երեկոյան այսպես ջայլում ես մշուչի մեֆ, աշնանային մտքերինտրված,այդժամ Հաճույքով բանաստեղծություններ ես Հորինում, գիտեմ: Մեռնող բնության մասին, բնականաբար,կամ որ նույնն է` կորուսյալ մանկության մասին: Հիչենք թեկուզ Հայնրիխ Հայնեին: Ես այդպեսզգացմունքային չեմ,- պաչշտպանվեցի ես: Դե լավ, թողնենք դա... Բայցնման եղանակին, ինձ թվում է, լավագույնն այն է, որ մարդս մի խաղաղ անկյուն փնտըի, ուր մի բաժակ գինի կա կամ դրա նման մի բան: Դու մի որոչ ժամանակկբնկերակցե՞ս ինձ: ես Հիմա բոլորովինմիայնակ եմ: Կամ գուցե չե՞ս ուզում: Սիրելիս,ես չէի ուզենա ջեզ մոլորեցնողի դերը ստանձնել, եթե դու մտադիր ես օրինակելի երեխա մնալ: Շատ մենք նատած էինք քաղաքամերձ փոքրիկ պանչանզած՝ դոկում, կասկածելի գինի էինք խմում ու չըխկացնում Հաստլիկ բաժակները:Սկզբում դա ինձ ջիչ Եր դուր գալիս, բայց, այնու-

ու

-

տատ

-

-

էր: Սակայն շուտով ամենայնիվ, այն մի ինչ-որ նորություն զրուցասեր դարձա: Ասես որ անվարժ էի գինուն, աշխույժ

ես,

իմ

ու

երկար ժամանակ Էր, ինչ ես ոչ մի երկար,ի՛նչ սարսափելիորեն բառ չէի խոսել Հոգու մասին... Ես Հանձնվեցիերեակայական

պատմությունը

մատուցեցի:

Բեքը Հաճույքովլսում էր ինձ, վերջապես մեկը կար,որին

ես

անվանելով, որից փքվեց իմ սիրտը վերամբարձ խոյանքով, զեխ արբեցումի այնտեղ չվայտ երանությամբ լցվելով,

Ճուտ

ու

տվեց Ճառասացության Համաձչաթափածձարել պիտույքները,Հավանությունտալով ղորդումի խառնափնթոր

աղբյուրիմեջ

ու

կողմից:Երբ նա ինձ Շանճարեղ անառակ անվանեց,այդ խոսքը թունդ գինու Հանգույն: Աչշխարչծը Հոգուս մեչ Հոսեց ջաղցը Էր նորածայտ խայտարղետ գույների մեջ ամբոցավառվում ու

ու

Հանդուգնակունքներից,ոգին

կրակիբոցերը Հուրծրատում Էին իմ մեջ: Մենջխոսում էինք ուսուցիչներից ընկերներից, ինձ թվաց՝մենք սջանչելիորենՀասկանումԷինջ իրարու: խոսում Էինք Հույների Հեթանոսությանմասին,ե Բեքն ու

ու

ու

ու

կածների վերաբերյալ: Այդ առնչությամբ ես ոչինչ չեի կարող ես նրա Հետ խոսել: Այդպիսիք ապրած չկայի, այնպես որ պատմելու բան չունեի: Այն, ինչը ես զգացել էի իմ մեջ, կառուցել երեակայությամըբ ստեղծել, այն դեռ առկայծելով խորը նստած Եր իմ մեջ, այնպես որ գինու օգնությամբ էլ Հնար չեղավ այն ու

մատուվելի արտածայտելի դարձնել:Աղջիկների մասինԲեքը ու

չատ

ավելին գիտեր,

ու

ես

սքանչացումով ունկնդրում

էի

այդ

Հեջիաթները:Նրանցումես ինձ ՀամարանՀավատալի բաներ ինձ Համար բնավ Հնարավոր պարզեցի, չՇամարվածն սնմտածելին Հայտնվեց գռեշիկ իրականության մեջ, թվաց ինջնինՀՇասկանալի բնական: Ալֆոնս Բեջը իր ապրած մոտավորապես տասնութ տարիներիընթացքում արդեն իսկ բավականաչափ փորձ Եր կուտակել:Ւ թիվսայլոզ՝ նան աղֆիկների առնչությամբ, այն առումով, որ նրանքսեթեեթանք կոտրատումնեու

ու

ու

բից, բարեկիրթ քաղաքավարականձեերից բացի ուրիչ ոչ մի բանի Հետ գործ ունենալ չէին ուզում, Ճիշտ է` դա չատ գեղեցիկ Եր, սակայն ոչ միշտ նրանը իրապես ցանկալին: Այդ իմաստով ավելիչատ Հաջողությունների Հույս կարելի Եր գտնելկանանց շրջապատում:Կանայքայդ Հարցերումավելի խելամիտ էին: որ դպրոցական տետրերի ու Համար՝ Օրինակի տիկինՅագգելտը,

ուներ, նրա Հեւո միշտ ել կարելիէր լեզու կըբպակ մատիտների ամեն մասին խոսել, իսկ թե ինչեր են կատարվել ինչի ծեծել, ու

կամ

բան չէ: պառոմելու նստել Էի ամբողջովինՀմայված

ես

ու

չփոթածար:Ամեն

տին,բայց, ինչ Ել լինի, դա մի չլսված բանԵր: Թվում էր` այնմար,որոնդ մասինես երբեք չեի երազել:Դրանումմի կեղծ Հնչ-

յուն

կար,

ողջը վատորակ

ե

առօրեականության

ու

Համ

ուներ,

բությունը, նստած էր մեկը իմ կողքին, որ վերապրել եր այն, բնական էր թվում: որին դա ինքնին Հասկանալի փոքը-ինչ ղժգունել եր, Շրապույրը Մեր խոսակցությունը կորցրել:Ես այլես այն շնործալի ւվստլիկւողան117 Հիմա ես մի երեխա էի, որ տղամարդու եր ունկնդրում: Բայցդա Ել, ի Հակաու

կյանքն եր եղել, Հրաչալի եր, դրախտային մի բան: Բացի այդ, ինչպես որ ինձ աստիճանաբար զգալի դարձավ, դա արգելված եր, արգելված, սկսած պանդոկի նստարաններից մինչն այն, խստի'վ ինչի մասին մենք խոսում էինք: ես ամեն դեպքում ոգի էի ՀամԵս

ամենայն ճշչգրտությամը Հիչում եմ այն գիչերվա անցքեԸը: Երբ մենք երկուսով,կեսգիչերին մոտ, աղոտ վառվող դազալավտերների կողքով, սառն խոնավ գիչերվա միջով տունես բռնել, Էինք դարձիճՃանապարծն առաջինանգամըլինելով՝ Հարբել էի: Դա գեղեցիկ չեր, չափազանց ցավեցնող եր, բայց, այնուամենայնիվ, նրանումինչ-որ բանկար,դրավչություն,ֆաղցրություն, այն ապստամբություն Էր չվայտ գինարբուք, կյանք եր ոգի: Բեքջը ոգեորվեց իմ ջաջասրտության ցուցաղբանքից,թեւ խստորեն ՀոխորտումԷր ինձ վրա, որպեսթե մի սկսնակի վրա,ն ինձ գրեթե ջարչ տալով՝բերեց տուն Հաջֆողեցրեց,որ մենք ծածուկ ներս թափանցենք բաց մնացած միֆանցքի լուսամուտի միջով: ու

ու

ու

ու

վերից արթնանալով սթափվեցի, անչեթեթ մի կակիծ պալարեց

ինձ: Նոտել Եի անկողնումս, ցերեկային չապիկս դեռ Հագիս, զգեստներս ոտնամաններս խառնիխուռն թափված էին Հատակին,չուրֆրբոլորս բուրում էր ծխախոտով փսխումով:Գլխացավի,սրտխառնուքի մոլեգին ծարավի զգացումի արանքում Հոգուս առաջ մի պատկեր Հայտնվեց, որը ես վաղուց արդեն աչերիս առաջ Էի տեսել:Ես տեսա Հայրենի եզերքն ծնողական ու

ու

ու

ու

դաԴեմիանին դավանաբանության շուկայական Հրապարակը, ու

մաքուր, ված եր փայլի մեջ, ողջը Հոյակապ էր, աստվածային ամեն-ամենը, Հիմա հս դա գիտեի, դեռ երեկ, ընդամենը մի քջաՇիմա, նի ժամ առաջ ինձ էր պատկանում, սպասում էր ինձ, այս պածին խորտակված էր նզովված,այլես ինձ չէր պատկանում, էր Հրում ինձ իր միջից դուրս զզվանքով նայում վրաս: ողջ սերն Շոգեպարար զմայլանքը, ինչն այն Հեռավոր, ոսկեու

ու

ու

ու

ու

կիս

յուրաքանչյուր Համբույրը,բոլոր-բոլոր

սուրբ

ծննդյան

տո-

ինչ ամայացած եր, այդ ամենը հս ոտքերով կոխկըտել էի: Եթե Հիմա ոստիկանները գալու լինեին, շղթայակապ անեին ինձ ե որպես մի տականքի տաճար պղծողի դեպի կախաղան առաջնորեին, ես Շամաձայն կլինեի,Հաճույքովկգնայի,այն ազատարար բարեբաստություն կշամարեի: Ուրեմն ես ներքուստ այդպիսի տեսք ունեի... ես, որ աննպատակթն Էի դալիս արծամարծումաշխարՀը...ես, որ Հպարտ էի ոգով Համակարծիջ... Դեմիանի գաղափարներին Այսպիսիտեսք ունեի ես, տականքի ու ցոփաբերան մի ելուզակի, Հարբած աղտոտ, գարչելի ու անարգ մի վայրի գազան, նողկալի բնազդների գրոծումից Շանկարծակիի եկած... Այդպիսի ու

.

ու

ու

ու

բություն էր, փայլ ջնջշություն, ես, որ Բախիերաժշտությունն էի սիրում: Ջզվանդեղեցիկբանաստեղծություններ ես դեռ իմ սեփական ծիծաղնէի լսում, իմ ջով խոռովջով անչՀեՀարբած, անսանձ, ցնցում-պոռթկումներով ուղեկցվող թեթ արտաժայթքող ծիծաղը:Դա ես էի... Հակառակ ամեն Սակայն, ինչի, մի ինչ-որ Հաճելի բան կար այդ տառապանքներին տրվելու մեջ: Այնքան երկար ժամանակ էի ես՝ կույը խուլ, այնտեղ սողոսկել,այնքան երկար էր իմ սիրտը պապանձվել վախվորած մի անկյունում կուչ եկել, որ նան այս ինջնամեղադրանքները, այս սարսափները, Հոգու այս բոլոր գարշելի զգացողությունները եին դարձել: ողջունելի Այն, ամեն դեպքում, զգացմունք էր, ուրեմն դեռ կրակներ էին բարձրանում,այնուամենայնիվ սիրտը դեռ շարունակում էր ցնցվելովտրոփել այնտեղ: Վրդովված խռովյալ՝ տառապանքների արանքում ես փրկության գարնանային մի բանի զգացողություն ունեցա: կողքից նայելիս՝իմ դորձերը ՀիմնովինդեԱյնուչանդերձ, ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

պի վատն էին գնում:

Առաջին արբեցումը չուտով այլես վերջի-

ես ամեկողմնակիզբաղմունքներ կազմակերպվում, զանազան ովքեր ինձ Հետ նակրտսերներից մեկնԷի նրանցչրջապատում, էին այդ ամենին, չատ չուտով ես Հանդուրմասնակցում միասին

աստղ՝ պստլիկ մեկը չեի այլես, այլ մի պարագլուխ մասանվեչշեր խիզախ գինարբուքների մշտական Հոչակավոր, նակից: Ես կրկին ամբողջապես խավարի աչխարչին էի պատկաժելի

ու

ու

ու

էի վայելում:

Դրա Հետ

մեկտեղ

ես

սրտաճմլիկ խղճալիտրամադրուու

թյուն ունեի: Ես ապրում էի ինջնաոչնչացնող ցոփ չվայտ կեըբուխումերին տրված, ե մինչ ընկերներիս չրջապատում պարագլխի սատանայի ճտի, նզովյալ, ճարպիկ սրախոս պաՀոտանու ՀամարումԷի վայելում, իմ մեջ՝ խորխորատներում, Ես գիս տագնապածչար լի էր, սարսափաձարույց դողով: մտարերում եմ, թե ինչպես մեկ անգամ արցունքներս Հոսեցին, երը գինետնից դուրս գալովկ̀իրակնօրյա հտկեսօրին երեխաներին տեու

ու

ու

սանրված մազերով կիրակնօրյա Հանդերձանքով: Եվ մինչ ես՝ վատորակպանդոկների աղտոտ սեղանների չուրջ, գարեջըային չաված լկտի անպարկեչտությունՀոճշռոցիարանքներում ներով բարեկամներիս էի զվարճացնում Հաճախ էլ՝ ած ես ակդող պատճառում նրանց, սրտիս մի ծածուկ անկյունում էի տածում այն ամենի Հանդեպ-"ինչը ծաղրում էի ես նածանջ ներքուստ ողբաձայն Հեծեծում, ծունկի իջած իմ Շոգու, իմ անցԱստծո: յալի առջե, իմ մոր առջե Այն, ռր ես երբեք էլ մինչե վերջ չէի նույնանում իմ ուղեես Հետ, որ նրանց շրջապատում ինձ մենակ էի զգում կիցների ե դրա Համար էլ` տառապում, դա իր Հիմնավոր պատճառն ծանակող, անպատկառ մեուներ: Ես գինետան մի Հերոս էի կը, ամենաբիրտ, կոչտուկոպիտ սրտով, ես ոգի ու արիություն էի Հանդես բերում ուսուցիչների, դպրոցի, ծնողների, եկեղեցու ճառերում (ես նան անմասինարտաձճայտած իմ մտքերում Դրդվելի խանդով ըմբոչխնում էի անպարկեչտ պատմություննեես ըը ն ինքս Ել մեկ-մեկ Հանդգնում այդպիսիք պատմել), բայց ե երբ իմ բաժակի երբեք դրանց մասնակցություն չէի ունենում, ընկերներըաղֆիկների մոտ էին գնում, ես մնում էի մենակ, սիրո Հանդեպ բոցավառ կարոտով լեցուն, Հուսաչատ մի կարոտ, ես կենմինչդեռ,ըստ իմ ճՃառերի՝ պետք Է անխիղճ, անամոթ սասեր մեկը լինեի: Ոչ ոք ինձանից ավելի խոցելի վիրավորվող, ավելիամոթխած չէր: Ու երբ ժամանակ սառժամանակ ջֆաձել ֆաղաքջաբնակաղջիկների էի Հանդիպում, գեղեցիկ մաքուր, ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

Գրավիչ,նրանք ինձ ՀամարՀրաշալի,մաք րամաերազներ էին, Հազարանգամ ավելիսքանչելի պայծառ: Հաճախել ֆրաու Մի որոշ ժամանակ ես այլես չէի կարողանում Յագգելտի գրենական պիտույքներիկրպակը,որովչետե կարմրում-շառագունումէի նրան նայելիս, մւոաբերելով այն, ինչը Ալֆոնս Բեքն Էր ինձ նրա մասինպատմել: ԻնչքանՀիմա ես ավելի չատ էի լինում իմ նոր ընկերության ավելի միայնակ ն բոլորից շրջապատում, գնալովինձ ավելի տարըերմեկն զգում, այնքան ավելի դժվար էր լինում դրանից ես այլես չգիտեմ, թե այդ շրջապատից ազատվելը: Իրականում Շռչակն ինձ իսկաարդյոք լակելը, գինարբուքներին տրվելն նան են խմելուն ես պես երբնեիցե բավականություն պատճառել, այդպես ել չկարողացա այնպես վարժվել, որ ստիպված չլինեի ամեն անգամ կրելու նրա ցավալիՀետնանքները: Այդ ամենն ասես ես անում էի այն, ինչ լիներ: Հարկավոր ստիպողություն էի Համարում,որովչետե բնավ չէի իմանում,թե ինչ նոր բան ձեռնարկեի կամ ինչով զբաղվեի: ես վախենում էի հրկարատնե սարսափում շատուշատ նուրբ անթաքույց, մենակությունից, ես ինձ մշորոնջ դեպի ամոթալի,ներքինմոլուցջներիԳրոչից, տապեսՀակված եմ զգացել,երկյուղում Էի ֆնքջչշանուրը սիրային մտջերիգ, որոնք այնպես Հաճախ էին ինձ այցելում: ամենից ավելի ինձ մի բան Էր պակասում՝ բարեկամ Սակայն կամ ընկեր:Երկութե երեջ ՇՀամադպրոցականներ կային,որ Հաթվին էին պատկանում Ճելի էին ինձ: Բայցնրանք առաքինիների ե իմ արատներն վաղուց արդեն ոչ ոքի մոլորությունները Համար այլես գաղտնիք չէին: Նրանքխուսափում էին ինձանից: ԲոլորիՀամարես մի անծույս խաղամոլ էի, մեկը, որի ոտքերի տակՀողն Էր երերում:Ուսուցիչներըչատ իանգիտեինիմ մասին, ես Շաճախ էի նրանց կողմից ամենախիստ պատիժների արժանացել, այնպես որ դպրոցից իմ վերջնական վտարումը զուտ ժամանակի Հարցէր: Ես ինքս էլ դա գիտեի,արդենվաղուց ես այլես լավ աշակերտ չէի, բայց ինջս ինձ տարչՀամոզում խաբում էի, մեծ ջանջերի գնով, Համակված այն զգացումով, որ դա այլես երկար չեր կարող չարունակվել: Շատ Ճանապարծներ կան,որոնցով Աստված կարող է մեզ մեինջներս դեպի մեզ առաջնորդել: նակությանդատապարտել նա Այդ ճանապարծն ինձ Հետ անցավ:Դա կարծես այն ժամանակ մի չար երազ լիներ: Աղտեղություններից մածուցիկկպչուանդին, կոտրված գարեջրագավերի, լկտի նությունից դատարկաբան չշաղակրատանքջներում անցկացված գիշերներից անդին տեսնում Էի ես ինձ՝նզովյալ երազողիս, վախը սրտումս չարչարանաց տառապալից խորխորատներում սողեսող քարչ գաՀ լիս, մի ատելի աղտեղի ճանապարծ: Այնպիսի երազներ կան, լուսավոր

ու

ու

ջուր

ու

ու

.

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

որոնցում արքայադստերը Հասնելու ճանապարծին Հանկարծակի դեմ

ես

առնում

ու

կեղտոտ քրքիջների,

մնում

աղտեղություններովլի ետնանըբանցգքներում: անծաճո Այդ տգեղ ձեի նույնն էր կատարվում:

գարչածոտող

Ւնձ

անշարժացած

Հետ էլ իմ մանկումեջ ինձ վիճակվեց մենակությանը տրվել ե իմ անողորմ թյան միջե փակված մի Եդեմիդուռ կանգնեցնել՝ Դա մի յուրաչազինավառ Հսկիչ-պաչշակներով չարակարգված: մեջս ծլարձակած տուկ սկիզբ էր, դեպի ինձ վերադառնալու ու

ու

ու

վերարթնացում: բաղձանքի Ես ավելիշատ սարսափեցի զնցումներունեցա, երը մեր Շայրս ՃՇայտնվեգ տիրոջնամակիցտագնապածար՝ գիչերօթիկի Շտ.-ում ռեանսպասելիորեն դեմս հելավ:Երբ ձմեռվա վերջավորությանը մոտ նա երկրորդ անգամ եկավ, ես արդենանդրդվելի էի դարձել,կարծրասիրտ անտարբըեր,թողեցի,որ նա Հանու

ու

ու

դիմանություններ տեղար գլխիս, աղաչելու պես պածանջֆեր, նա մորս մասին Հիչեցնել: Վերջում, կատաղած զայրացած՝ ես նա խայտառակեասաց. եթե կշանդուրժի, որ ինձ չուղղվեմ, լով դպրոցիցվռնդենեռ որ ինձ ուղղիչ տուն կՀանձնի:Կանե՞ր արդյոք:Երբ նա այն ժամանակ մեկնեց, նրա Հեռացումն ինձ ցավ պատճառեց, րայց նա ոչնչի չշասավ, այլես ոչ մի ճանապարծչգտավդ̀եպի ինձ տանող, ե մի պած ինձ այն զգացումն էր պաշարել, որ նա իր խոստացածի պես էլ վարվելու էր: Թե ի՞նչ էր լինելու ինձ Հետ, այլես մինենույն Եր: Իմ այդ արանչաճո տառոց տգեղ վարքուկարգով, դինեւտներում վեր ընկած՝գիչերներլուսացնելով դլուխգովանության զույցերով ես վեճի մեջ էի աչխարծի Հետ, դա բողոքի իմ ձեն էր: ես ինձ այդպիսով կործանում էի, երբեմն ել խնդիրնինձ մոտավորապես այսպես էր ներկայանում. եթե աշխարչՀն ինձ պես մարդկանց կաբիջը չունի, եթե նա մեզպեսների Համարավելիլավ տեղ չունի պածած, ավելի բարձը վեչ խնդիրներ չունի վերապածած, բեմն ն ինձ նման մարդիկ կործանման են դատապարտված: Դա ու

ու

ու

ու-

ու

աշխարՀի Համարմի մեծ կորուստ կամ վնաս չէ: Այս տարվա ամանորյա տոներըամենեին էլ ուրախ չանցան:

սարսափեց, երը ինձ տեսավ: ես Մայրս նիչարուկ,վտիտ գեմջը դժգունած անՀստակ դիմազծերով, բորբոքված

ավելի էի մեծացել ե իմ այլայլված տեսք ուներ, արեաչարված արտեաառաջին աղվամազածածկույթը ե ակնունքներով: Բեղիկների նոցը, որ ես վերջերս սկսել էի դնել, դրանից ես նրան ավելի օտարոտի եի դարձել: Քույրերս ետ քաշվեցին ե քթի տակ ծիծաղումէին: Ամենըտծշաճ էր դառն էր գժնդակ:ԱնՀաճռո նան Հորս Հետ ունեցած զրույցը նրա աշխատասենյակում, նույն զգազի մի քանի ազղականներիս Հետ ողջագուրտծաճությունը վելիս, ե ամենիցավելի՝ամանորյա հրեկոյան: Այն, որքան ես ու

ու

ու

ու

միջն միության

օրը: Այս վերանորոգման վերականգնման ու

ան-

դաչտաբնակ ՀՇովիվների մասին,«որոնք այնտեղ իրենց Հոտն էին արածեցնում», սովորականի պես կանգնած էին ջույրերս՝նվերների սեղանի առաջ լուսափայլելով, բայց Հորս ձայնը անուրախ Եր Հնչում, Հայացքնէլ ծեր նեղված տեսք ուներ, մայրս տխուր էր, ն ինձ Համար ամեն ինչ Շավասարապես ցավեցնող էր նվերներն բարեմաղթանքները, Ավետարանն անցանկալի՝ լուսավառ տոնածառը: Մեղրաբլիթները բուրում էին անուն սըփչշաշոտությամը ջաղցըՇուչերի խտացյալ ամպաքուլաներ ռում Տոնածառը էր ճառագում անուչշածշոտություն չորսբոլորը: ե պատմում բաների մասին, որ այլես չկային: ես թախանձագին տենչում էի երեկոյի վերֆջանալն տոնական օրերի ավարտը: այսպես անցավ: Բոլորովին վերջերս ես խստաՈղջ ձմեռն ու

ու

ու

ու

ու

ստացա գույն նախազգուչացում կողմից ուսուցիչների խորՀծրդի ինձ սպառնումԷին դպրոցիցՀեռացնել:Պետք է, որ այլես ու

ինչ վերջանալու վրա լիներ: Արդենվերչ, կարծում էի: մի առանձնաչատուկ ատելությամբ ջենով Էի լցված Այս ողջ ընթացքում ես նրան չէի ՄաջսԴեմիանի նկատմամբ:

ամեն

Ես

ու

տեսել: Շտ.-ում

ես նրան երկու իմ ուսանելու ամենասկզբում անգամ գրեցի, բայց ոչ մի պատասխանչստացա, դրա Համար էլ՝ արձակուրդներին նրան չայցելեցի: Այն նույն այգում, ուր ես աշնանը Ալֆոնս ԲեքինՀՇանդիպեցի, պատաճեց, որ գարնան սկզբին, երբ ցանկապատի փշալարերը սկաել էին կանաչել, իմ աչջով մի աղջիկ ընկավ: Ես միայնակ եկել, գլուխս լեփ-լեցուն զբոսանքի էի դուրս ամենազազըելի մտջերով Հոգսերով,ջանի որ առողջությունսվատացելԵր, բացիայդ՝ ես մշտապես դրամական դժվարությունների մեջ էի, դասընկերներիս գումարներ էի պարտք, պետք էր անծշրաժեչտ ծախսեր Հորինեի, որպեզի տնից ինչ-որ բան ստանայի, ջանի որ ջիչ չէին այն խանութները, ուր իմ անվան դիմաց ծխախոտի նման կարգի ապրանքների Հաշիվները մեծ աճ Տին տվել: Քավ լիցի, Թեն իմ այդ Հոգաերը բազմապատկվել եին, այնպես որ ուր որ է սպասվում էր, թե այստեղ իմ գտնվելն այլես իր վերջին էր մոտենում, բայց թե մտածում էի, որ դեռ կարող եմ ֆուրն ընկնել կամ ուղղիչ տուն տարվել ն այդժամ այս մի զույգ մանըմունը ՀՇոգսերը նույնպես կվերանան ինձ չեն Դիպչի:Բայցես մշտապես ակն ընդ ական էի ապրումայդ տգեղ ու անծշաճո իրեու

ու

ու

Գարնան ային այն

օրը

այգում

ինձ մի երիտասարդ աղջնակ

որ չատ պատաձեց, Հրապուրեցինձ: Նա բարձրաչասակ եր խելամիտ մանկանդեմք ուներ: նիծար,նրբագեղ Հագնված ու

ու

նա տեսակին, որին սիրում էի ես, սկսեց ղրաղեցնել իմ Նա թե ինձանից մեծ լիներ, Հազիվ տարիքով երնակայությունը: բայց ավելիՀասունացած էր, նրբագեղ,Հստակդիմագծերով կազմվածքով, ասես մի իսկական օրիորդ լիներ, բայց չարաճճի ու

ու

կում կար դեմքին,

էի, սիրածարված

ես

որը

այս

չափազանց չատ

անգամ ել

դա

ինձ

եի սիրում:

չճաջողվեց:ԲայցւտպաՀ-

վորիչ եղավ:

վեչ պաշտելի կերպարանք, ախ, է սակայն ոչ մի կարիք, ոչ մի ուժգին չեր եղել իմ մեջ, տենչանք կամ մղում այնքան խորն ինչպես երկրպագության մեծարանքի ցանկությունը: ես նրան Բեատրիչե կոչեցի, որովչետե նրա մասին ես գիտեի, առանց որ Դանթե կարդացած լինելու, մի անգլիական նկարից, ես պածում էի ինձ մուռ: որի արտատպությունը Այնտեղ պատկերված Եր անգլիական նախառաֆայելական ոճի մի աղջկա կերպարանք, երկարուկ վերջույթներով բարալիկ, վտիտ գլխով, Ւմ այս գեղեցեռանդուն ձեռքերով ոգեշունչ կազմվածքով: կուծի աղջնակը ամբողջապես նրան Էր նմանվում,ջանի որ նա մանկականությունն ուներ, որ Ել ձեերի այդ վտիտությունն ես սիրում էի, ոգեդեմքի մի ինչ-որ ոգեշնչվածություն ղինության պես մի բան: Հետ ես ոչ մի բառ իսկ չէի փոխանակել: Սակայն Բեատըիչեի ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

էր պարզելիմ առաջ,իմ առչե բացել վրա:Նա իր պատկերն

ու

բացաչայտել մի սրբություն,

նա

ինձ տաճարի աղոթող էր դարձ-

ես կարողանում ԼՎԱկրկին մենակ գիչերայինմարտարչավներից: ես Էի զբաղվում, Հաճույքով լինել, նորից ընթերցանությամբ դուրս ստանում զբոսանքների գալուց: կրկինբավականություն դարձը բավականաչափ ծիԱյդ Հանկարծականանսպասելի Էր ինձ Համար:Բայցայժմ ես սիրելու ծաղաչարժ երկրպագեու

ու

մի բան ունեի, նորից իդեալ ունեի, կյանքը վերստին լիջն էր գաղափարներով, նախազգացումներով խայտարղետ խործրդավորությամբ լիցուն արշալույսով,դա ինձ անդյուրազգաց էր դարձնում: Ես վերստին ինքս ինձ Հետ էի` իմ տանը, թեւ լոկ որպես ստրուկ ծառա, որպես սպասավոր մի պաշտելու

ես

ու

ու

ւե պատկերի: Այն ժամսնակվա մասինես չեմ

մտածել առանց կարողանում ջանորոչակի Շուղմունքի:Նորից փորձում էի, ներքինճիգ ինձ Համար ավերակներից մի չրֆանի բով. խորտակված կյանքի «լուսավոր մի աչխարչՀ» կառուցել,վերստինապրելովմեն-միակ իմ միչից վանելու չարը ամբողֆաիչավարն տենչանքով՝ պես լուսավորի մեֆ բնակվելու,ծունկի եկած աստվածների առաջ: Այնուամենայնիվ այս իմ ներկայիս «լուսավոր աչխարծը» էր. չկար այլես ինչ-որ տեղ իմ սեփական ստեղծագործությունն մայրիկիս մոտ պատսպարվելու նրա Գրկին ապավինելու նախկինկարելիու թյունը, չկար ն անպատասխանատու անՀոգ մի նոր, իմ կողմից Հայտապաճովության հրբեմնի ՀՇրբաչքը, էր, պատասխաիրակություն նազործված ու կոչված կյանջի Սենատվությամբ ինջնաչնար վարժանջով գրոչմակնքված: էի ե որից մշտապես ռական բնազդը,որից ես տառապում փախուստի ծի ղիմում, պետք էր Հիմա, այս սրբազան կրակի բոցեբում որպես ոգի ջերմեռանդ աղոթք պայծառակերպվեր: Այլոս չպՎեռք է ոչ մի խավար կամ ատելի բան գոյություն ունենար, ղատարկամիտ Գիչերներ,ոչ մի արտի շաղակրատանքների անառակ պատկերների առջֆն,ոչ մի ծածուկ տրոփյուն՝ցոփ լըտեսումա̀րզելվածդռներիտակ,ոչ մի վավաչոտ գանկասիրություն: Այդ ամենի փոխարենես իմ խորանը կՀիմնարկեմ, Բեատրիչեի պատկերով,ինքնամոռաց նրան նվիրաբերվելով՝ գրանով իսկ կօրչներգեմ ոգուն Կյանքի այն աստվածներին: մասը կամ բաժինը, որ խավարի ուժերից եի խլել. ես որպես զոՀաբերություն էի մատուցումլուսավորին: Հաճույքը չէր իմ ոչ թե երջանկությունը, այլ նպատակը. այլ մաջրությունը, գեու

ու

ու

ու

ու

սա

ու

ու

ու

ու

ոզեղենիկ Հոզեկանությունը: այդ Բեւստբրիչեի պաշտամունքը ամբողջապես վերափոխել ԼՎԱ մեկը լինելով, ես լե) կյանքը: Դեռ երեկ՝մի վաղաչասանառակի Հիմա տաճարիմի սպասավոր էի` նպատակունենալով սրբերի

զեցկությունն

ու

կարգն անցնել: Ես Հրաժարվել եի ոչ միայն չարաղետ կյանքից, ռրին արդենընտելացելէի, այլե փորձումէի ամեն ինչ վերափոխել, ձգտում էի մաքրություն, ազնվականություն Հարգամեամեն ծարություն ինչի մեջ Ներարկել, այդ մասին մտածում Էի ուտելիս կամ խմելիս,խոսքի մեջ Առավոտը Հանդերձանքի: սկսում էի սառր լվացումներով,որին վարժվելունսկզբնական շրջանում մեծ դժվարությամբ ինձ ստիպել կարողացա: Ես ինձ պածում էի լուրջ արժանապատիվ, կեցվածքս ուղղաձիգ էր, ինջնավստած: Դիտողներին ֆայլվածքսէ՛լ ավելի Հանղարտ դա կարողէր ծիծաղելիթվալ. իմ ներսում, սակայն,անկեղծորեն Աստծո ժամերգություննԷր ծոր տալիս: բացառապես Բոլորայն նորաչնար վարժանջներից, որոնցում ես իմ նոր ու

ու

ու

ու

ու

տրամադրությունների աչխարձՀընկալումների Համար արտամեկը մեծ կաՇայտություն էի փնտրում,ինձ ՀամարՀատկապես ու

որ ես ունեի, այն այն պատկերը, նից, որ անգլիական Բեատրիչեի նման Ես չէր: ուզում էի փորձել աղջնակինբավականաչափ

նկարել նրան, նկարելի̀նձ Համար: Բոլորովին մի նոր ուրախու-

(վերջերսես իմ սեփական սենյակն էի ձեռք բերել),գեղեցիկ գունագեղ թղթեր, գունաներկեր Վրձիններ, ինչպեսՇարկնէ ու

ու

մի ներկապնակ պատրաստեցի, բաժակ, ճենապակյա թասեր մատիտներ Հայթայթեցի: Իմ գնած նրբագեղ տեմպերայի ներկեփոքրիկ պարկուճների մեջ, չլացնում Եին ինձ: Նրանցմեջ ըը կար նան կրակագույն ջրոմօքսիդի կանաչ, ն Շիմա Ել աչջերիս եմ այն պածշը, երբ այն առաֆին անգամ առաֆպարզտեսնում լողչողալով բռնկվեց փոքրիկ ճերմակին տվող գավաթի մեջ: Ես զգուշավորությամբ սկսեցի: Դեմք նկարելը դժվար եր, ես որոչեցի սկսել ուրիչ բաներ նկարելու փորձերից: ՆկարումԵի ծաղիկներ փոքրիկ երեակայական տեսարանզարդանախչեր, ներ, մի ծառ մատուռիմոտ, մի Հռոմեականկամուրջ՝ մշտադաես կլանվում էի լար նոճիներով:Երբեմն-երբեմն ամբողջովին ու

ու

ու

այդ

զվարճալիորեն խաղացկուն գործունեությանծիրում,

ման-

կան պես երջանկացած այդ գույնզգույն ներկատուփով: Վերջապես սկսեցի Բեատրիչեին նկարել: Մի ջանիթերթոններանՀաջող ստացվեցին մի կողմ նեւտվեցին: Որքան ես ավելի Եի ձգտում աչքերիս առաջ պատկերացնելու այն աղջնակի դեմքը, որին ես մի ժամանակ փողոցում եի Հանդիպել, այնքան գործն ավելի վատ եր առաջ գնում: Վերջապես ես Հրաժարվեցի մի դեմք դրանից սկսեցի պարզապես երեհակայությամը նկարել՝առաջնորդվելով պատկերացումնեբով, որոնք ինքնին բխում ծին սկսվածքից, ներկ վրձնից: Այն, ինչ ստացվեց՝ երազային մի դեմք Եր, ե ես նրանից ղժգոծ ն ամեն փորձը ես անմիջապես Ել չարունակեցի չմնացի:Սակայն Հաջորդ թուղթը ավելի ավելի Հատակ եր խոսում, ավելի Եր մոտենում թող որ իրականությունից իր նախատիպին՝ չատ Հեու

ու

ու

ու

ու

մնալով: ավելի էի ընտելանումառանց նախաԳնալովես ավելի երազկոտ վրձնով գծերջաչելու մակերեսներ լցնեպատկերի՝

ռու

ու

ու

լու

արվեստին, որոնք ուղղակի ծնվում

ջը

չեր, որը դեռ երկար ժամանակ չեր Հաջողվելու պատկերել: ուրիչ մի բան էր, անիրական մի բան, բայց ոչ նվազ արժե-

էին խաղացկուն վրձնա-

զուտ բնազդարար: Վերջապես մի օը, գրեթե ենՀարվածներից, ես մի ավարտուն ղեմք նկարեցի, որը նաթագիտակցաբար, Դա այն չատ ավելին Եր ինձ ասում: խորդներից աղջնակիդեմ-

Դա

քավոր: Այն ավելի

մի պատանու գլուխ լիներ, քան թե աղչկային դեմք, մազերը լուսաչեկ չեին, ինչպես գեղեցիկ չագանակագույն կարմրավուն աղջիկների պարագայում, այլ ամուը, բերանը,սակայն, կարմրափեծերով, կզակը ուժեղ էր դիմակ թիթ, ամբողջը կարծես փոքը-ինչ կարծը եր, քարացած ծաձուկ կյանջով առլի: Հիչեցնող,սակայնտպավորիչ էր Երբ ես նստած էի պատրաստինկարի առջե, նա ինձ վրա մի գործեց: Նա ինձ պատկերացավ տպավորություն տարօրինակ որպես մի ինչ-որ Աստծո պատկերկամ սուրը դիմակ թվաց, կիսով չափ տղամարդկային, կիսով չափ՝ կանացի դիմագծերով, առանց տարիքի, նույնքան ուժեղ կամային, որքան ն երազե կոտ, նույնքան քարացած, որքան ներքուստ կենդանի: Այդ այն ինձ էր պատկանում, դեմջն ինձ ինչ-որ բան էր ասում, Էր դնում իմ առաջ:Այն նմանությունուներ ինչ-որ պածանջներ մեկի Հետ, ես չգիտեի,թե ում: Այդ նկարն այժմ միառժամանակ ուղեկիցն էր իմ բոլոր մտքերի,մասը կազմելովիմ կյանքի: ես այն թաքցնելու պես պաչում էի մի դարակում,ոչ ոք չպետք է այն Հայտնաբերեր ծաղրեր ինձ: ԲայցՀենց որ մենակ էի լինում իմ սենյակում, նրա Էի Հանում նկարը դուրս Հաղորդակցվում, Հարաբերվում Հետ: Երեկոներըես այն դնդասեղով փակցնումԷի մաչճակալիս դիմացի պաստառին, մինչե ջուն մտնելս նայում էի նրան, ասես

շուտ

ու

ու

ու

ու

ու

ու

վել, ինչը երեխա ժամանակ միշտ անում էի: Ինձ թվում էր, թե տարիներ չարունակ ես ոչ մի երազ չեմ ունեցել: Հիմա նրանք նորից սկսեցին այցելել, պատկերների բոլորովին մի նոր տեսակ, Հայտնվում Էր նկարենպատկերը՝ Հաճախակի կենդանի խոսուն, բարեկամական կամ թշնամական ձեռերով, հրբեմն դեմջը երբեմն էլ` անսածմանորեն գեղեցիկ,ներդաշնակ ծամածոելով, ու

ու

ազնիվ:

Մի առավոտ, երբ արթնացել էի նմանօրինակ հրազներից,

ես

ճանաչեցինրան:Նա

ինձ էբ նայում այնպես ՀեքիաՀանկարծ էր թայնորենջաջածանոթ ելեէջումով, թվում էր, թե իմ անունն ճանաչումէր ինձ, որպեսթե մայրը՝մշտապես տալիս:Կարծես ինձ վրա խոնարչծված: այդ Սրտիտրոփյունով ես սնեռուն Էի չագանակագույն խիտ մազերին,կիսակաՀնայում, թղթին նացի բերանին,արտասովոր լուսապայծառությամբ ուժեղ ամրակուռ ճակատին, որ ասես չորացել-մնացել էր, ե ավելի նա ավելի մոտիկից, կարծես իմ մեջ զգում որ ծանոթ էր ինձ, ու

ու ու

Ֆի,

անկողնուց,տնկվեցիդգեմջի առաջ նրան անմիջական Հայացքս Շառած մերձավորությունից, Ես

վեր թռա

ու

նայեցի լայն

սնեռուն աչքերի մեջ, որոնցից աջը բացված, կանաչին տվող փոքր-ինչ ավելի բարձը Դիրք եր բոնել, ջան մյուսը: Հանկարծ այդ աջ աչքը ցնցվեց, երերաց թեթն նուրբ, բայց պարզորոչ լո այդ ցնցումիպաճինես ճանաչեցի պատկերը... որ ես այդքանուշ գլխի Ինչպե՛սմիայնկարող Եր պատաձել, ու

ու

դեմքն էր: ընկա...Դա Դեմիանի ես ավելի ավելի Հաճախ էի նկարըՀամեՀետագայում մատում Հետ, այնպեսինչպեսես Դեմիանի իրական դիմաղծերի նրանց գտնում էի իմ Հիչողությանմեջ: Դրանքբնավ էլ նույու

նական չէին,

թեն

նման

էին:

այն Դեմիանն էր: Այնուշանդերձ

էր, չեշտակի կարմիր, իմ պատուչշանի մեջ, որ դեպի արնեմուտք էր նայում: Սենյակում կիսալույս էր: Այդժամ գլխումս Շանկարծմի միտք ծագեց. Բեատրիչեի նկարը,կամ Դեմիանի, գնդասեղով փակցնել լուսամուտի խաչափայտին նե ուչիուչով զննել, թե ինչպես Է երեկոյան արեգակը փայլում նրա միջից: Դեմջըցրվեց տարածվեց: Դիմագծերը տարըալուծվեցին, կայն կարմրավունով եզերապատված աչքերը, ճակատի պայծառությունն դյուրագրգիռ կարմիր բերանը այրվում-րոցավառանզուսպ մակերնեույթից պոկվելով: Երկար վում էին խորն նստած էի ես նրա դեմ-ՇՀանդիման, նույնիսկ, երբ այն արդեն Հանգել-մարել էր: Ու աստիճանաբարինձ մի զգացում պաչարեց, էր, ոչ էլ Դեմիանը, որ դա ոչ Բեատրիչեն այլ՝ ես ինքս էի: Պատնման ես ինքս էլ զգում եի), բայց դա Հենց կերը չեր ինձ (դա այն էր, ինչն իմ կյանքն եր կազմում, դա իմ ներքինն եր, իմ պետք է իմ կամ իմ դեր, իմ Դեմոնը:Այսպիսին ճակատագիրը ընկերը լինի, եթե ես երբեե նորից մեկին գտնեմ: Այսպիսին պետք է իմ սիրուճինլիներ, եթե ես երբնիցենման մեկը ունենամ: Այսպեսպետք է իմ կյանջը ե իմ մաշը լինեին, այդ իմ ճակատագրի կչռույթը: Հնչողություննէր Այդ չաբաթներին ես նորից ընթերցանությանն էի տրվել, որն ինձ վրա ամենախորը էր գործում,ջան իմ բոտպավորությունն ես Շազվադեպ լոր նախկինում կարդացածները: Հետագայում էլ էի գրջերի ընթերցանությունից այդպես տպավորվել, թերես միայն Նիցչե ընթերցելիս: Դա Նովալիսի մի Շատորյակն էր, նամակներ խրատական ասացվածքներ, որոնցիցշատերը ես նե չէի Հասկանում որոնք բոլորն էլ, սակայն, ինձ անասելիորեն եմ այդ շլացնում: Այժմ ես մտաբերում գրավում էին ասացվածքներից մեկը: Ես այն գրիչով գրեցի նկարի տակ. «Ճակաու

ու

սա-

ու

ու

ու

ու

ու

անունն ւտագիրն ներաչխարչընույն Հասկացության ւսյն Հիմա միայնՇասկացա: ու

Աղջիկը,որին

են»:

Ես

ես էի կոչում, ինձ ավելի ու ավելի Բեատրիչե ես այլես էր ոչ մի շարժումչէի Հաճախակի Հանդիպում:Այդժամ

ճամերաչխ մի Շամաձայնություն, զգում, միայն ֆնթյշանվաղ կապված ես ինձ, ոչ թե գերզգայական մի նախազգացում. դու ես: մի Շատվածն դու, այլ (ոկ Քո"պատկերը. գու իժ ճակատագրի Մաջս Դեմիանի Շանդեպ իմ կարոտը վերստինսաստկացել եր: ես ոչինչ չգիտեի նրա մասին, արդեն տարիներ ի վեր՝ոչինչ: ու

Մեն-ժիակ անգամա̀րձակուրդների նրան: ժամանակ Շանդիպեցի եմ, որ այդ կարճառոտ Շանդիպումը ես թաջցնեՀիմա տեսնում

լու

պես պաշ ծի տվել իմ նկարած պատկերում,

ն

տեսնում

եմ,

պետք Ե նորից այն եւո նվաճեի: մեկ անգամ, դպրոցական արձակուրդներին, երբ ես ինքնածշավան մշտապես փոքջը-ինչ Հողնած՝ գինեւներիժամաՀչնակների ինձ Հատուկղդեմջովքրե էի գալիս իմ Հայրենական ֆաղաքում,թափո աչրջիկիցուպս թափաճարելով, քաղքենինեարճշամարծականղեմքերին նայելով, այդրի ծեր, անտարբեր ժամ իմ երբեմեի նարեկամը դիմացսՀայտնվեց:Դեռ Հազիվ Էի միայն նրան տեսելց̀նցվեցի:ւը մի ակնթարթում՝ կայծակիարաՀիսգությամբ ՖրանցՔրոմերըմիտջս եկավ: Արդյո՞ք Դեմիանը կապես մոռացել եր այդ պատմությունը: Այնքան տՀաճ էր նրա ճանդեպ պարտավորվածություն ունենալու այդ զգացողությունը, իսկապես ասած՝ մի Հիմար մանկական պատմություն, բայց ե, մի պարտավորվածություն... այնուամենայնիվ, Թվում եր, նա սպասում եր, թե արդյո՞ջես կուզենայի ողՀանջունել իրեն, Կ երը ես Շնարավորինս սառնասըտություն դես բերեցի, նա ինձ ձեռքը մեկնեց: Դա նրա նույն ձեռքսեզմումն էր... Այնպես ամուր, ֆերմ ե սակայն սառը, տղամարդկա-

ճունցվել: Ես Ասես

ու

ու

յին...

ուչշագզիրնայեց ղեմջիս ասաց. «Դու մեծացել ես, ինջը ինձ կատարելապես անփոփոխ թվաց, ե՛ ծեր, ե ջաձել, ինչպես միչտ: Նտ միացավ ինձ, մենք զբոսնում էինք երկուսավ խոսում միայն կողմնակի առարկաներից, ոչ մի խոսջ անցյալի մասին: Ես որ մի ժամանակ բազմից" նրան նամակներ ԷԻ գրել` մտաբհրեցի, առանց որ իրենից պատասխամ ռտանալու:Ախ. արդյո՝ջնտ դա Նա այդ մաԵլ ԵՐ մոռացել,«յգ Հիմար,անՀեթեք նամակները... սին ոչ մի խ"ոք չառագ... Այո ժամանակ զեռես ոչ մի Բետատրիչե Էլ չկար.ե ռչ էլ նկար, եռ զեռես գատեվուժ էի իմ չարբազետ ժամանակների միչակայե գինետուն արվարձանում ջում: Քազաթի նրան ՀբատՎիբեցզի Ն ինձ: Հետեեց մտնել: Պարծենալու պես՝ ե« 4ի չիչ Գինի պոտվիրեցի. բաժակները լցրեցի. Իփեցի Խր» բաժակին ե ցուգինարՑոզրհլու Համար Է4 ֆ«ֆ ֆանոթությունըուտանոպական բուջների սովորույթին ժի չեչով «զար«եցի առաֆին բաժակը: Նա

ու

Ջինքլեր»։ Իսկ

ու

Դու

-

0՛

ես Հաճա՝խ գինետներայցելում,- Շարցրեց

նա:

ծուլորեն,ուրիչ էլ ի՞նչ է մնում դա գոնե Հաճելի զբաղմունք է: անելու: Վերջապես Այդպե՞ս ես կարծում: Շատ Հնարավոր է դու ճիչտ ես: Այդ Հարբեցողության, բաքոսականության մեջ անչուչտ գեղեցիկ բաներ էլ կան: Բայցես դտնում եմ, որ չատ մարդկանց Համար, որոնք դինետներում այդ երկար են նստում, ամենը կորածիՀաչշիվ է: Ինձ թվում է, որ դինետներ ջաղքենիՀաճախելըիրապես ական զրաղմունք է: Այո՛, երկարուձիգ գիչերնեերով, վառվող ջաչերի ընկերակցությամբ իսկական գեղեցիկ արբեցողությանն Հափչտակությանը տրվել...Ու այդպեսչարունակ թասԴու դա չէ ճշմարտությունը: կաթասիետնիցպարպել,մի՞թե ես բո՞ղ մի պաչ Ֆաուստին թե ինչպես է նա պատկերացնել, ամեն երեկո իր մշտական սեղանի առաջ նստած բաժակ-բաժակի -

այո,-

ասացի

ես

-

ու

ու

ետեիցդատարկում: Ես խմում էի նրբակողմը նայում: թշնարբար Այո, ճիշտ է, ամեն ոք չե, որ Ֆաուստ կարող է լինել,- կարճ կտրեցիես: Նա ինձ էր նայում մի տեսակ ապչածար Հայացքով: ու

-

Հետո ծիծաղեց Հին թարմությամբ

թյան

ու

ցուցադրանքով:

սեփական գերազանցու-

անառակ ցոփ մարդու կյանքը,ըստ երնույթին, Հարբեցողի, ջան առաքինասեր, անբաավելիաշխույժ էն Շետաքրքիր, սիր քաղքենունը:եվ Հետո (ես մի անգամ այդ մասինկարդացել ու

շատ

եւ)

անբարոյական մարդու կյանքը լավագույն

նախավարժանք-

ներից մեկնէ միստիկապրելաձնին անցնելուՀամար:Այդպիսի մարդիկ միշտ էլ եղել են կան, ինչպես օրինակ սուրբ Ավդուսեն դարձել: տինիոսը,որոնք Հետո տեսանողներ մարգարեներ կենսաՎերջին» նախկինում նույնպես վայելքներին տրվող սեր մարդ է եղել: ես ասվածին նե ոչ մի էի ունկնդրում կասկածամտությամբ Հասդեպջում չեի ուզում, որ նա ինձ վրա տիրապետություն տատեր:Այսպես՝ինջքնածշավան Հղփացած ես վրա բերեցի. Այո՛, Ճաչակին ընկեր չկա... Անկեղծ ասած, ես նպատակ չունեմ տեսանող կամ դրա նման մի բան դառնալ: ամեն նայում էր ինձ փոքը-ինչկկոցած աչթերով՝ Դեմիանը ինչ Հասկացողի պես: ՍիրելիՋինքլեր,-Հանդարտ ասաց նայ,- ես չէի ուզում ես տՇշաճբաներասել: Ի միջի այլոց՝թե ինչ նպատակով դու Շիմա Քո մեջ եղած ջո թասը խմում, մենք երկուսս Ել չգիտենք: այն բանը, որ ջո կյանքն Ե կազմում, արդեն իսկ գիւոի այդ մալավ է դա. որովշետե մեր մեջ'ներսում, կա մեկը, սին: Որքթա՛ն ու

ու

ու

ու

-

-

ամեն ինչ ավելի լավ է ջան մենք ինջներս: «Բայց,ներող կլինես, ես պետք Ե տուն գնամ: ՄենքՀապչտապ Հրաժեշտտվեցինք իրարու:Ես նստած մնացի մռայլ տրամադրության մեչ, մինչե վերչ դատարկեցի չիչը, ե անն արդեն երբ արդեն ուզում եի վեր կենալ, իմացա, որ Դեմի իսկ Հաչիվը փակել եր: Դա ինձ ավելի չատ զայրացրեց: Իմ մտքերը նորից նորից այդ փոջրիկ պատաճարի եվ խոսքերը,որ նա Էին պտտվում:Նրանքլիջն Էին Դեմիանով: ասաց գինետանը, նորից Հառնեցինիմ Հիչշողուջաղաքամերձ թյան մեֆ, զարմանալիորեն թարմ անկորուստ: «Այնջանլավ է իմանալայն, ինչը մեր մեջ՝ներսում է ե ամեն ինչ գիտի...»: ես նայում էի լուսամուտից կախված նկարին, որն ամբողֆա-

որ

ամեն ինչ գիտե, ամեն ինչ ուզում է,

անում,

չութջն

ու

ու

Դա Դեմիանի Հայացքնէր: Կամ ել՝ նրանը,որն իմ մեջ՝իմ ներսում էր: Նա, որ ամեն ինչ գիտե: Նրա մասին ես ոչինչ Ինչպե՛սէի ես կարոտել Դեմիանին: նա անշասանելի ինձ Համար: չգիտեի, էր Գիտեիմիայն, որ նա,

ֆերը:

ենթադրաբար,

ուսանում

տելուց Հեւտո՝մոր

եր ինչ-որ տեղ

ե

գիմնազիան ավար-

որ

ՀեռացելԵր մեր քաղաքից: իմ պատմությունից ի վեր՝բոլոր իմ կապված Հետ

ՔրոմերիՀետ շուրջն էին պտտվում: ԻնչՄաջսԴեմիանի Հիչշողությունները Հուչեր էին նորից արթնանում իմ մեջ, այն ամեջա՛ն-ինչքա՛ն

նից, ինչ նա ժամանակին ասել եր ինձ, մինչե այսօր ել ողջը պածշպանել էր իը իմաստը, արդիական Եր ինձ էր վերարեհրում: Նան այն, ինչը նա մեր վերջին, այնքան ջիչ ուրախալի ազաց Հանդիպման ժամանակ ինձ`անբարոյական մարդու սրըբերի մասին,Հանկարծլույսի պես պարզ կանգնեցիմ Շոգու առաֆ:Արդյո՞ջինձ Հետ Ել ճիչտ եռճիչտ այդպեսչեր եղել: Արու

ու

Դյո՞քես Հարբեցողության աղտեղություններիմթնոլորտում ու

չեի ապրել, թմբիրի մոռացության մեջ, մինչե որ մի նորաՀայտ կենսական Հակում, բոլորովինՇակառակ մի բան, կենդանացավ իմ մեջ՝ մաքրությանայդ պաճանջը, սրբությունը ու

առ

եղածկարոտը: Այդպես ես շարունակեցի Հիշողություններ»

փորփըել,վաարդեն գիշերն իջել էր դրսում բարակ անձրե եր մաղում: Իմ Շիչողությունների մեջ էլ ես անձրեի ձայննեի լսում, ու Շիմա աչքերիսառաֆշագանակենիների ներքո անցկացրած այն ժամն էր, հրբ նա առաջին անգամ ինձ Հարցուփորձ արեց ՖրանցՔրոմերիմասին ե դուրս կորզեց իմ առաջին գաղտնիքները: Աչջերիսառաջ մեկը մյուսի ետեից ծիկրակում էին դպբոցի Ճանապարծին մեր ունեցած խոսակցությունները, դավանաբանության դասերը:եվ վերջապես ես մտաբերեցի Մաջոս Դեմիղուց

ու

իմ ամենաառաջին Հանդիպումը:Ինչի՞մասին Էր, կայն, այն ժամանակ խոսակցությունըգնում: Ես անմիջապես չկարողացա Հիչել, բայցինքս ինձ ժամանակ տվեցիու Հիմա ամդրա մեջ Էի խորասուզվել:Եվ ածա այն նորից Հայտնբողջապես վեց, այդ կրկիննա Եր: Մենք կանգնած էինք մեր դռանառաջ, այն բանիցՀետո, երբ նա ինձ իր կարծիքն Եր ՀայտնելԿայենի մասին:Այդժամ նա խոսում Եր այն Հնամենի,մաքուր-լվացված զինանչանի մասին, որ փակցված էր մեր դարպասի վերեում՝ ներջնից դեպի վերե աստիճանաբար լայնացող գլխաքարին: Ասաց,որ դա Հետաքրքրումէր իրեն Լ որ նման բաներիվբա անի

Հետ

սա-

պետք է ուչադրություն դարձնել: Գիչերվա ընթացքում ես երազ տեսա Դեմիանի զինանչանի մասին: Վերջինսանընդչատ փոխակերպվում էր, Դեմիանը այն պաչում էր եր ձեռքերում, Հաճախ այն փոքը էր գորչ, Հաճախ էլ` վիթխարաչսկա նազմագույն,բայց Դեմիանը բացատրում եր ինձ, որ այն միչտ էլ նույնն էր մնում չէր փոխվում: Վերջումնա ինձ ստիպեց ուտել զինանչանը: Երբ ես այն կուլ տվեցի, մեծագույն սոսկանքով զգացի, որ կուլ տված զինանչանիթռչունը իմ մեջ կենդանի մնաց, սուզվում էր իմ մեչ չարունակ այլանդակում խեղաթյուրում ինձ ներսից:ՄաՀչՀարթնացա: վանվախով լեցուն ես քնից վեր թռա լսում էի, որ սենյաԵրբ սթափվեցի՝ գիչերվա կեսն եր, վեր կում անձրեէր գալիս: Պատուծանը փակելունպատակով ընկած ինչ-որ լուսավորբանի կացա ոտքս դրեցիՀատակին դա որ կողմ ես Հայտնարերեցի, իմ նկարած վբա: Առավուռյան բարձեր էին պատկերն էր: Այն ընկած էր խոնավ Հատակին թափված չուրջբոլորը: ես այն չորացնելու նպատակով դրեցի մի միջե: Երբ օրեր ծանը մեծադիրԳրքի ծծողական թերթոնների անց այն նորից տնտղեցի, արդեն չորացել եր: Բայցե փոխվել եր: Կարմիր բերանը ղժգունել եր ու փոքը-ինչ ավելի նեղացել: Հիմա այն ամբողջապես Դեմիանի ներանն էր: ես որոչեցիմի նոր նկար զինանչանին պատկերձեռնարկել՝ ված թոչունը: Թե իրականում այն ինչպիսի տեսք ուներ, ես այլես պարզորոչ չեի Հիչում, ե նրա մասին իմ գիտցածը սոսկ այն ԵԷրչոր մոտիկից նույնիսկ այն դժվար եր ճանաչել, ջանի որ չատ Հին Եր Հաճախակի ներկ ԵՐ ֆսվել վրան:Թռչունըկանգնած եր կամ ինչ-որ բանի վրա, գուցե մի ծաղկի, կողովի կամ նույնի վբա,կամ գուցե ծառի կեղնի: Դա ինձ ՀամարՀոգ չեր ե չատ ել չեր Հետաքրքրումկամ աչանգստացնում.ես սկսեցի նրանից, ինչի վերաբերյալ Հստակ պատկերացում ունեի: ԶԳիես տեմ, թե ինչ մի անորոչկարիքից ուժեղ դրդված՝ անմիջապես թունդ գույներից սկսեցի,թոչունի գլուխը իմ թղթի վբա ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ոս-

ու

կեդեղնավունԵր: Բարձըր մեջ՝ շարունակեցի տրամադրության

աշխատանքս մի քանի օրից նկարը գլուխ բերեցի: Հիմա այն մի գիշատիչ թոչուն էր Հիչեցնում, սուրուլիկ ՀանդուգնՃուռւակիգլխով: Մինչն գոտկատեղն այն խրված էր ձվի մեչ, որից, ինչպեսմի Հսկայական խավարամած երկրագնդի դեպի կապույտ երկնմիջից, նա աշխատում էր վեր բարձրանալ` ի Հենքը: Ինչքանավելի երկար էի թուղթը Վզենում,այնքան ինձ ավելի շատ էր թվում, որ կարծես այն գունագեղ զինանչանը լիներ, ինչպիսին երազումս եր երնացել: նամակ գրելն ինձ անՀնարին Էր թվում, նույնիսկ Դեմիանին եթե ես իմանայի, թե ուր: Բայցորոշեցի, այդ նույն ղարմանածրաշ նախազգացումից մղված,որպիսինայնժամ պաշարել էր ինձ, Ճուռակով նկարը ուղարկելնրան, կարեոր չեր կշասներ իրեն, թե ոչ: Նկարիվրա ոչինչ չգրեցի,ոչ անգամ անունս, խնամքբով կտրեցի եզրերը, գնեցի մի մեծադիր թղթածրար ու վրան գրեցի իմ ընկերոջ երբեմնի Հասցեն:Հետո ծրարնուղարկեցի: ես էր ու պետք է սովորականից Քննությունս մոտենում ավելի չատ ժամանակ դասերիս Հատկացնեի: Այն պաճից սկսած, երբ ես անսպասելիորեն փոխեցիիմ նողկալի ապրելաձնր՝ սուցիչներս ինձ նորից ողորմածարար ընդունեցին: Նույնիսկ Հիմա էլ` ես կարգապած աշակերտ չէի, բայց թե ամեն դեպքում ոչ ես, ոչ Ել ուրիչ որնեԵ մեկը չէր Հիշում այն մասին, որ սրանից դեռես մի կես տարի առաջ ղպրոցից ինձ ՇՀեռացնելը բոլորովին Էր թվում: Հավանական ՀայրսՀիմա ինձ նորից գրում ԷՐ այն նույն ոճով, ինչպես առաջ, առանց կշտամբանքի սպառնալիքների: Սակայնես դույզն-ինչ ցանկություն չունեի Հորս կամ որնէ մեկին բացաՀ տրելու, թե ինչպես էր այդ փոփոխությունը տեղի ունեցել ինձ Հետ: Այն, որ այդ կերպափոխությունը ՀամընկելԷր իմ ձնողնեբի ն ուսուցիչներիսցանկություններին՝ դա զուտ պատաձծակաՀ նություն էր: Այդ փոփոխությունն ինձ չմղեց դեպի ուրիչները, ոչ էլ ուրիշներին ինձ մոտեցրեց, այլ միայն ավելիմիայնակ ինձ: Այն նչան էր բռնել դեպի մի ինչ-որ տեղ՝Դեմիդարձրեց անի ուղղությամբ, դեպի Հեռավոր ճակատագիրը: Ինքս էլ այդ մասին ոչինչ չգիտեի, ես նրա Ճիշտ մեջտեղում էի կանգնած: ես Այն սկսեց Բեատըիչեից, բայց իմ նկարած միառժամանակ թղթերով էի ապրում, Դեմիանին առնչվող իմ մտքերով, բոլորոչվին անիրական մի աշխարՀում, ե մնացած ամեն ինչ ամբողջֆավես մոռացել էի, վանել իմ տեսադաշտից ու մոոքերից: ԻՄ երազմաիմ ներքին վերակերպարանափոխման ների, սպասումների, ես սին անկարող էի որնէ մեկին մի խոսք անգամ ասել, նույնիսկ, եթե ցանկություն ել ունենայի ասելու: Բայցինչպե՞ս միայնես դա կարող էի ուզենալ: ու

ու

ու-

ու

ԹՌՉՈՒՆԸ

ԳԼՈՒԽ

ՀԻՆԳԵՐՈՐԴ

ԿՌԻՎ Է ՏԱԼԻՍ ԶՎԻ

ՀԵՏ

նկարած երազայինցնորք-թոչունըճանապարՀչին Եր մի ձնով ինձ պատասխան ընկերոջսԼԱ փնտրում:Ջարմանաչծրաչ Իմ

ու

եկավ:

.

մեկի Դասամիջոցներից

ժամանակ մեր դասասենյակի իմ

նս-

ծալված էր այնպես, ինչպես ընդունված էր մեր շրջապատում, երբ դպրոցական ընկերներով երբեմն-երբեմն դասերի ընթացԵինք փոխանաջում ծածուկ կերպով իրար Հետ ւտոմսակներ կում: Ինձ զարմացնում էր միայն, թե ով էր ինձ այդ երկտողն Հետ ուղարկել,ջանիոր ես ոչ մի Շամադասարանցու այդօրինակ որ մեջ չէի գտնվում:Մտածեցի, դա կաՀՇարաբրերությունների

Շրավերքլինել,

որին ես, սակայն, չէի մասնակցելու, առանց կարդալու, դրեցի իմ գրքի առֆնեիմասում:

ն

երկտողը,

Միայնդասի

ես խաղում էի թղթի Շետ, պատաճշարարայն մի փոջը բացեցի ու աչքովսընկանվրանգրված մի ջանիխոսքեր:Ես Շայացքս սԿրեցիայդ բառերի ուղղությամբ,այն կառչելու պես կախ ընկավ մի բառից, ես կարդացի այն ցնցվեցի, սիրտս կծկվեց փոքջրացավ ճակատագրի առաջ, որպես թե սաշմոկեցուցիչ սառնամանիքի ժամանակ. ու

ու

«Թոչունըկռիվ

է: Ով տալիսձվի Հետ: Ջուն աշխարչՀն ծնվել, պետք է կործանի աշխարՀը:Թռչունըճախրելով

զում Ե սլանում է դեպի

է

ու-

կոչվում Աստված: Աստվածը

է

Աբրաքսաս»:

Այս տողերըբազմաթիվանգամներընթերցելուցՀետո՝ ես ընկղմվեցի խորունկ մտածությունների գիրկը: Այլես ոչ մի պատասխանն էր: Ինձակասկած չեր կարող լինել`դա Դեմիանի նից իրենից բացի՝ ուրիչ ոչ ոք չէր կարոզ այդ թռչունի մաու

սին իմանալ: Նա ստացելէր իմ նկարը: Նա Հասկացել էր ամեն ինչ Բայցի՞նչ կապ օգնումէր ինձ պարզաբանել իմաստները: կար այդ ամենի միջն: Եվ (ամենից առաջ դա էր ինձ մտատանԵս այդ բառը երբեք չեի լսել կամ ջում) ի՞նչ ասել է Աբբաքսաս: որեէ տեղ ընթերցել: «Աստվածը կոչվում է Աբբաքսաս...»: Դասաժամնավարտվեց՝ առանց որ դասից մի բառ իսկ լսած վերմիջկեսօրյա դասաժամերից լինելու: Հետո սկսվեց Հաջորդը՝ մի երիտասարդ փոխարինող ուսուցիչ էր, ֆինը:Դասավանդողը ն որ Հենց նոր էր միայնՀամալսարանն ավարտել արդենՇասցզուտ այն Էլ բել էր մեր Համակրանքը չաշել բանով,որ իսկապես շատ էր երիտասարդ մեր նկատմամբ կեղծ արժանապատվություն ԽաղալուՀավակնություննհր չուներ: ու

ու

Էինք մենք Հերոդոտոս ԴոկտորՖոլլենի ղեկավարությամբ էին ինձ: բար

Բայցայս

անգամ մտքերս ուրիչ տեղ Էին: ես մեքենաէի արել գիրքս, սակայն թարգմանությանը չեի Հե-

բաց

էին դուրս դալիս ժամանակվա ասածները, երբ նա ինձ Հոգեոր դասեր էր տալիս: Ինչին որ բավականաչափ ուժգին ես տենչում՝ Հաֆողվում է: Երբ դասի ընթացքում ես խորագույնս ներսուզված էի լինում սեփական մտքերիս մեջ, այդժամ կարող եի վստաձ լինել, որ ուսուցիչն ինձ չէր անչանգստացնի: Այո, երբ ցըրված ես լինում կամ ֆնատ, նա Հանկարծ կողջիդ է Հայտնվում. դա ինձ Հետ Հաճախ Էր պատաձել: տրված ես Բայցերբ իսկապես լինում մտածմունքներիդ, իրոք խորասուզված ես նրանց մեջ,

դեն բազմիցսՀամոզվելէի, թե որքանճիչ»

այն Դեմիանի

ինձ չեր Հաջողվում, Հիմա ես Հաճախ էի զգում, որ Հայացջների, մտքերի միշոցով կարելի Եր շատ բաներ կարգավորել: Այդպեսնստած էի ես Հիմա,մտքերով Հեռու Հերոդոտոսից դպրոցից: Բայց այղ միջոցին ուսուցչի ձայնը կայծակի պես մեխվեց ուղեղիս մեջ, այնպես, որ ես սարսափածարվեր Թո: ես լսում էի նրա ձայնը, նա կիպ իմ կողքին էր կանգնած, կարծում եմ՝ մի թանի անգամ անունս պետք է արտասանած լիներ: Բայց նա ինձ չէր նայում: ես խորը չունչ ջաչեցի: Այդժամ ես նորից նրա ձայնըլսեցի: Նա բարձրաձայն մի բառ Եր արտասանում. «Աբրաքսաս»: Անդրադառնալով իր մի բացատրությանը, որի սկիզբը ես բաց էի Թողել, դոկտոր Ֆոլլենըչարունակեց. «Մենքջչպետք Ե Հին աչխարծճիայն աղանդների միստիկ դպրոցների Հայեցամիամիտ պարկերպերն աչխարչՀայեցությունները այնսվես է զունակ ձեով պատկերացնենք, ինչպես դա ներկայացվում օրոք,

դա

ու

ու

ու

ու

ռա-

ցիոնալիստական ուսմունքների կողմից: Մեր մտածողության Հին աչխարչումընդծշանրապես տեսակետից` գիտություն չկար: գոյություն ուներ փիլիսոփայական-բնազանցական Փոխարենը` զբաղվելու մի բնագավառ, որը ճշմարտություններով բարձը Եր Հասել: Մասամբդրանիցեն առաջացելմոգուզարգացման թյունն որոնք Հաճախ ել դեպի կեղծիքն ձեռնածությունները, ոճրադործությունն էին առաջնորդում: Սակայն մոդությունն Ել ազնվական ծադում խորը գաղափարներ ուներ: Նույնպես ե մասին ուսմունքը, որը ես ջիչ առաջ որպես օրիԱբրբաքսասի ու

ու

ու

նակ բերեցի:

Այդ

անունն

են

Հիչատակում Հունական մոգական

Հաճախ Ել բանաձների առնչությամբար տածայտվելիս,

այն որեն օգտապես մի ինչ-որ կախարդական սատանայական անուն գործում, որպիսին դեռ այսօր Ել դործածական Ե վայրենի ժողոչատ վուրդների մու: պետք է կարծել, որ Աբբաքջսասը Սակայն, ավելին է նշանակում:Մենք կարող ենք այդ անունը մոտավորապես այնպես ընկալել, որպես թե մի աստվածության անուն, որը

միստիկ-խործրդապաչտական առաքելությունուներ՝ միավորե-

սատանայականը»: մարդուկը շարունակում Եր խոսել գեչէր.լսում ղեգիկ եռանդուն, ոչ ոք Շատուկ ուշադրությամը նրան, այդ անունը այլես երբեք չծիչատակվեց, իմ ուշադրությունն ել չուտով կրկին իմ մեջ խորասուզվելով՝ ամփոփվեց: «Աստվածայինն սատանայականը միավորել»՝արձագանքԴա ես ինքս էլ վելու պես դեռ Հնչում էր իմ ականֆներում: պատրաստ Դրան ես ծանոթ էի Դեէի իմ կողմիցՀաստատելու: օրերին վարած ամենավերջին միանիՀետ մեր բարեկամության էր, թող որ այդպես այն ժամանակ ասում զրույցներից:Դեմիանն է, որ մենք մեկ Աստված ունենք, որին պաշտում ենք, բայց նա ինջնակամ տրոչված լոկ մի կեսն է ներկայացնում (դա աչշխարՀծի պաշտոնական, թույլատրելի, «լուսավոր» աչխարծնէր): Բայց պետք է ող: աշխարծշըպաշտել կարողանաս, ուրեմն՝ կամ պետք սատանա Է մի աստված ունենալ, որը նան կարող է լինել, կամ կողքին ԼՈՂՈ սատանային էլ` Հարկավորէ Աստոծոպատարագի պատարագ մատուցելուպես մի ծառայություն կատարել:ԱՀա' ուրեմն Արբրբաքսասը այն աստվածն Էր, որը միաժամանակ ե՛ աստված էր, ե՛' սատանա: ժամանակ ես մեծագույն եռանդով որոնումների Բավական մեջ Եի, Հետքն ասես բռնել էի` առանց, սակայն, առաջ ընթանալու: Մի ողչ գրադարան կազմող գրքերի մեջ քջրջրելով՝ փնտբում էի Արբրաքսասին, բայց ապարդյուն: Եվ սակայնեմ էուխորապես լծված չի թյունը երբեք այդպես նպատակամղված գիտակցված փնտրտուքի, եղել այդօրինակ որոշակիացված որի ընթացքում, ըստ էության, ընդամենը լոկ ճչշմարտություններ ես գտնում, որոնք ջեզ ոչինչ չեն տալիս: պատկերը, որով մի որոչ ժամանակ ես կլանված Բեատրիչեի Եի Հիմնովին ն որն զբաղեցրել էր իմ ողջ ներաչխարծը, Հիմա աստիճանաբար նածանջելուպես տեղի Եր տվել, կամ ավելի չուտ՝ դանդաղ Էր ինձանից, Հուչիկ Հեռանում ավելի ավեԼի մոտենալով Հորիզոնին,դառնալովավելիստվերակերպ, ավեւե Հեռընկեց ղժգունած:Այն այլես Հոգուն չէր բավարարում: Հիմա իմ իսկ ներսում խլըտացող,սանձարձակ պրկվածության Հասնող կեցության ոլորաններում, որ պաշարել էր ինձ որպես անրըջֆուն մի թափառաչրֆիկի, սկսում էր մի նոր գոյացուլու

աստվածայինն

ու

ուսյալ Փոթրամարմին, ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

թյուն առաջգալ: Կարոտը դեպի կյանքը փթթում Եր իմ մեջ, ես մի որը սեռական Հակռումը, ավելին՝տենչանքը գեպի սերն Հանդեպ որոչ կարողացելէի տարրալուծելԲեատրիչեի ժամանակ ու

իմ պաշտամունքի մեջ, պաչանջում էր նոր պատկերներ ինձ,

ե

ինձ Շամար ավելի անՇնարին էր, ջան երբեե

նպա-

ու

կարոտալի

ինչ-որ բանի սպասելիք բաղձանքը մի կողմ նետել ունենալ այդ աղֆնակից, այնպիսի մի բանի, ինչի մեչ ընկերներս իրենց ու

երջանկությունն էին փնտրում: ես նորիցամբողջովին երազնեբին էի տրվել, սակայն ավելի Հաճախ ցերեկները, քան թե գիչե-

մտապատկերներնտենբայինժամերին:Պատկերացումները, ու

դագին տենչանքները գլուխ ռացնելուպես ինձ կտրում

էին բարձրացնում իմ մեջ

Հե-

ու

արտաքին աշխարչՀից, այնպեսոր իմ ես Հետ այդ միջի այդ պատկերների, երազներիկամ ստվերների

աշխույժ չփումներ ունեի`նրանավելի իրական, կենդանի զում ապրելով, քան թե իմ իրական չրջապատի Հետ: Մի սնեռուն հրազ կամ երեակայական մի խաղ, որը չարումեծ նակ վերադառնում նչանաԷր, ինձ Համարաստիճանաբար կություն ձեռք բերեց: ԻՄ կյանքի այդ ամենակարեոըր ամենամնայուն երազը մոտավորապես այսպիսին էր. ես վերադառնում էի իմ Հայրենական տուն, տան չքամուտքի գլխավերնում չողչոչղում էր զինանչանի թոչունը՝ դեղինով ներկված կապույտ ետնախորչին(մայրս ինձ ընդառաջ եկավ),բայց երբ ես առաջ եկա ն ուզում էի գրկել՝ Համբուրել նրան, պարզվեց այղ նա չէր, այլ անծանոթ մի կերպարանք, Հաղթանդամ կորովի, ՄաքսԴեմիանին իմ նկարած պատկերին չատ նման, բայց ուրիչ մեկը, ն չնայած իր զորեղությանը՝ կատարելապես կանացի: Այդ կերպարանջն ինձ իր կողմը գրավեց ն ինձ առավ իր խորունկ, դողդոջուն սիրող գրկի մեջ: Երանությունն սոսկանքը իրար էին միախառնված, գրկախառնումը աստձո ժամերգություն էր նան ոճիր: Հիչողություններն իմ մոր, իմ բարեկամ Դեմիանի լցված էին ինձ գրկախառնված այդ կերպամասինխառնիխուռն րբանջիմեջ: Նրա այդ գրկախառնումը զերծ էր ամենայն ւվաւտկառազդու ակնածանքից նե, սակայն, բարձրագույն երանություն էր: Հաճախ ես արթնանում էի այդ երազից՝ բարձրագույն երջանկության զգացումով, Հաճախ էլ` մածշացու սարսափով, ասես ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

աՀասարս մեղջիցխոշտանգածար խղճիխայթոցներով: Այժմ աստիճանաբարանգիտակցական բնազդով մի ինչ-որ այդ կապ Հաստատվեց կատարելապես ներքին պատկերի իմ ու

ու

կողմից փնտրվող աստծուն առնչակից, դրսի աշխարշից ինձ Հայտնված նչանի միջե: Այդ կապը, սակայն, գնալովավելի ես ԷՐ դառնում, ավելիսերտ Հոգեպարար կարծեսզգացի, հս որ Հենց այդ նախազգուչական մեջ երազի Աբրաքսասին ձայու

ու

ու

ախառնված, սրբազնականն այլանդակը փոխներթափանցած, խորագույն մեղքը սուրբ անմեղության մեջ տազնապաչար ցնցվող. այսպիսին եր իմ սիրո երազային պատկերը, այդպիսին էր նան Սերն այլես կենդանական մութ, բնազդաԱրբբաքսասը: յին Հակում չեր, ինչպես որ ես այն սկզբում ըԿկալել էի՝ երկյուղած խռովածույզ, այն նահ բնավ աստվածավախ ոգեչունչ պատկերին ծի մաերկրպագությունչեր, ինչը հս Բեատրիչեի տուցում: Այն իր մեջ երկուսն էլ ուներ, ավելինա̀յն Հրեշտակի պատկեր եր սատանայի, տղամարդու կնոջ՝իրար միացած, մարդ Եր դավան, բարձրագույն բարին ծայրաշեղչարը: Դա այն ճաչակելնիմ վերապրելնինձ թվում էր նախասաչմանված, Եր: ես կարոտել էի նրան վախենում էի նրաճակատագիրն նից, բայց այն մշտապես այնտեղ Եր, իմ դլխավերեում: ես պետք է Հաջորդ գարնանը թողնեիդիմնազիան սովորելու գնայի մեկ այլ տեղ, ես դեռ չգիտեի որտեղ նեինչ: Իմ 2րթունջներից վերն բեղիկներ էին աճել, ես Հասունացած մարգ էի դարձել ե, սակայն, կատարելապես անօգնական նպատակազուրկ: Հաստատ միայն մի բան կար. իմ միջի ձայնը,երազային ես զգում եի առաջադրված խնդիրը՝ կուրորեն ցնորք-պատկերը: Հետնել այդ նչանացույցին:Բայցդա ինձ Համարդժվար Էր ե Փրըստօրե ես ըմբոստանում եի գրա գեմ: Գուցե խելագարվել Եի, Հաճախ մտածում էի ինքս ինձ, գուցե ես նման չէի ուրիչնեբին: Բայցայն, ինչ ուրիչներն էին անում, ես նույնպես կարոզանում էի անել, մի փոջը ջանադրություն րբանեցնելով ես կարողանում էի Պլատոն կարդալ, կարողանում եի եռանկյունաչափական խնդիրեեր լուծել կամ ջիմիական վերլուծություն կաիմ ներսի խավարում տարել:Մի բան միայնես չեի կարողանում. դիմացս, մի տեղ թաջնված նպատակը իմ միջից դուրս տալ այն իմ առաջ նկարել,ինչպես դա մյուսներն են անում, նրանք, որ ճշգրտորեն պրոՀգիտեն, թե ինչ են իրենք ուզում դառնալ՝ ֆեսոր կամ դատավոր, բժիշկ կամ արվեստագետ, որքան Ել դա Դա երկար տեելու լինի էլ ունենա: ինչ առավելություններ ես չէի կարող:Գուցեես էլ, ժամանակ անց, այդպիսի մեկը դառնայի, բայց ինչպե՞սես դա կարող էի իմանալ: Գուցե ես դեռ պետջ է փնտրեի փնտրեի, տարիներ չարունակ, ե ոչինչ ել մի նպաչդառնայի,ոչ մի նպատակի չշասնեի:Գուցեն ՀՇասնեի ու մեկը լիներ: տակի,բայց գա մի չար, սարսափելի վտանգավոր ես ցանկանում էի լոկ այն փորձել ապրել, ինչը ինքնաբերաբար իմ միջից դուրս գալ էր ուզում: Ինչու՞Եր դա այդչափ դգժվար: Հաճախ ես փորձում էի նկարել իմ երազների սիրելի կերպաապա րանքը:Բայցդա երբեք չեր Հաջողվում:եթե ՃՇաջողվեր, ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ուղարկած կլինեի: Որտե'ղ Էր Դեմիանին թերթոննանմիջապես ես չգիտեի: Գիտեիմիայն, որ նա կապված էր ինձ Հետ:

նա:

Ե՞րբ էի նոբից տեսնելու նրան:

լեցուն այդ շաբաթների ամիսների ՀՇրճվագին Բեատրիչեով անդորըը վաղուց անցել էր: Այն ժամանակ ես կարծում էի, որ դտել: Բայցմիչտ այդպես Հասել Էի մի կղզու խաղաղություն էր լինում. դեռ Հազիվ միայնմի վիճակսիրելիէր դառնումինձ, էլ մի Հաճելի երազ Էր Հայտնվումիմ առաջ,այն անմիջապես թոշնում էր ցնդելուպես անէանում: Դրա դեմ բողոքելն անիմաստ էր: Ես Շիմա ապրում էի չՀանդարտվող եռ եկող տենչանջի կրակներում, լարված սպասման մեջ, որն ինձ Շաճախ կատաղեցնում էր խենթ դարձնում:Իմ առաջ դրված երազային սիրուճշուսնկարինես Հաճախ նայում էի գերկենդանի պարզոբոշությամը, տեսնում էի չատ ավելի Հստակ, քան իմ սեփական ձեռքը, խոսում էի նրա Հետ, արտասվումնրա առաջ,անիծում Հայճոյում նրան:Ես նրան մայրԷի անվանում ծունկի իջնում նրա առսչ՝ արցունքակալած աչքերով,ես նրանսիրուծի էի ամեն կոչում նախազգալու պես ըմբոչխնում նրա Շասուն, ինչ լցնող Համբույրը, ես նրան կոչում էի սատանա պոռնիկ, Այն ինձ Հրապուրելու արյունախումվամպիր մարդասպան: պես ներքաչում էր դեպի նրբագույն սիրելիերազանքներն վայրենաբարո, անպատկառ անամոթությունները, նրա Համար արժեքավոր չեր, Շոռի կամ ստոր: ոչինչ ազնիվ Ողչ ձմեռը ես անցկացրեցի ներջին փոթորիկների մեջ, որ չատ դժվարէ ինձ Համարնկարագըել:Մենակությանը վաղուց էի ընտելագել, այն ինձ չէր ճնշում, ես ապրում էի Դեմիանի ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

Հետ, ճուռակիպատկերի, Շաղթանդամ կերպարանքով երազային այդ էր նկարիՀետ, որն իմ Ճակատագիրն սիրուծշին:Նբաու

ապրելու Համար դա րավական էր, որովչշետն ամեն-ամեն ինչ մեծի ու լայնարձակի մեջ էր ակնդետ նայում, ն ողֆը մատնացույց էր անում Արրաքսասին: Բայցայդ իմ երազներիցլ մտածություններից ն ոչ մեկը ինձ չեր անսում, ես ոչ մեկին չէի կարող կանչել, հս անկարող էի, ըստ իմ ցանկության, որեէ մեկին իր գույներով օժտել: Նրանքգալիս ՀամակումԷինինձ, ես Էի նրանց կողմից,նրանցով ապրում: ղեկավարվում Դրսի աչխարծից ես ինձ ապաճշով էի զգում: Մարդկանցից վախ չունեի, դա ել ինձ դպրոցական ընկերներս էին սովորեցըել, որ իմ նկատմամը ծածուկՀարգանքով եին լցված,ինչն ինձ ՇՀաճախ ծիծաղելի էր թվում: Ցանկության դեպջում ես կարող էի նրանցից շատերին մի լավ տնտղել, լինել նրանց նեհխորամուխ առիթով դրանով զարմացնել բաշխարծըե պատածած նրանց: Միայնթե խիստ Հազվադեպ Էի այդպիսիցանկություն ունենում, ավելի չշուտ՝բնավ այդպիսին չեմ ունեցել: Ես միշտ ինձ-

նում

ու

նով էի զբաղված, միմիայն ինձանով: Այժմ ես ամենայն կարոտաբաղձությամըբ տենչալով տենչում էի վերջապես գոնե մեկ անկորզել գամ փոքրիշատե ապրել, մի ինչ-որ բան ինձանից դուրս տալ աշխարծին, նրա Հետ, կռվի մեջ մտնել: փոխծարարերվել երբ երեկոյան կողմ ֆայլում էի փողոցներով մինչն կեսգիչեր անչանգստությունից չէի կարողանում տուն վերադառնալ, ւսյդժամերբեմն ես մտածում էի, որ Հիմա,Հենդ Հիմա իմ սիրուՀին պետք է ինձ Շանդիպի, Շաֆորդ չրֆադարձին դիմացս դուրս գիմացի պատուչշանից: Երբեմն էլ` ինձ թվում գա, ինձ ձայն էր, որ ամեն ինչ անտանելիորեն տանջալից էր, ու այդ պատճաՀռով ես ավելի ավելի էի Համակվում գոնե մեկ անգամ կյանու

ու

տա

ու

Քին Հանձնվելուտրամադրություններով: Այն ժամանակ ես մի յուրաշատուկ ապաստարան Էի գտել՝ են: զուտ ինչպես ասում Հ«պատածականորեն», Բայցայդօրինակ երբ մեկը, որը մի բանի պատաձչականություններ չեն լինում:

նրան գտնում, ապա դա բնավ էլ պատաչծականություն չէ, այլ Հենց ինքը, իր իսկ սեփական տենչանջն ձգտումն է նրան դեպի այն առաջնորդում: Մի երկու թե երեք անգամ ջաղաքի փողոցներում ձեռնարկած իմ զբոսանքների մի փոքրիկ եկեղեժամանակՓաղաքամերձ ցուց տարածվող երգեչծոնի երաժշտությունականջովս ընկավ, ու

հս այն անմիջապես էլ կողջով անցնելիս՝ նորից լսեցի չեցի. Քախ ծին նվագում: Ես ջայլեցի դեպի դարպասն ու

ճանաու

այն

կին, վերարկուիս օձիքը ամուր կոճկեցի ու սկսեցի լսել: Երգեմեծ չատ չեր, բայց բավականին լավն էր ու Շրաչալի էր նվագում՝Համառ Հաստատակամության մի չատ յուրաշատուկ, ասես աղոթք Հնխստիվ անՀատական արտածայտչականությամբ. Ինձ մի զգացում Համակեց. այն մարդը, որ չեցնելիսլինեին: նվագում էր այնտեղ, այդ երաժչտության մեջ թաքնված մի գանձ ե Հետամտում, ամեն Ե տեսնում ճիգ ու եռանդ թափում այդ դանձի, որպես թե իր սեփական կյանքի Համար:Արծեստավարժության իմաստով ես չատ բանչեմ Հասկանում երաժչտություշնործիվ նից, բայցերեխայիՀոգու Շենց այդ արտածայտության ես այն բնազդաբար ըմբոռնեցի երաժշտությունըորպես թե ինքնին Հասկանալի բնական մի բանզգացի իմ մեջ: Հետո երաժիշտը նան ժամանակակից մի ստեղծագորԴրանից ծություն կատարեց, դա պետք է, որ Ռեգերիստեղծագործություններից մեկը լիներ: Եկեղեցին գրեթե ամբողջովին խավարի մեջ էր բեկղմված, մերձակա պատուճանից սոսկ մի չատ բարալիկ

Հոնը

ու

ու

նուրբ լույսի ճառագայթ էր ներս թափանցում: Սպասեցի մինչե եհրաժչտությունն ավարտվեց, ապա ետուառաջ ջայլեցի՝ մինչե որ երգեչոնաչարը տեղիցվեր կացավ.Կ դեռես երիտասարդ մարդ էր, բայց ինձանից ավելի տարիքավոր, տեսքով բիրտ տեղից արագ-արագ գեր, նա նստած էր անտաչ, կարճլիկ Հաստատուն միաժամանակ դժկամ քայլերով: առաջացավ՝ Այն ժասմանակվանից սկսած՝երեկոյան ժամերին ես երբեմն-

ու

ու

ու

ու

Մեկ անգամ էլ`

ճեմում:

մի կես ժամի չափ սըթսըթալով երջանկացած նստել էի աթոռակներից մենվագում Եր վերնում՝աղոտ գազակին`մինչ եհրգեչոնաչարը ես միայն իրեն լապտերի ներքո: Նըա նվագած երաժշտությունից չէ, որ լսում էի: Նան այն ամենը, ինչ նվագում էր նա, ինձ թվում էր ծանոթ Հարազատ, գաղտնածածուկ առնչակցություն ունեցող մի բան: Ամենը,ինչ նա նվագում էր, ՀավատարՀ ժան պես մի էր, նրանում անձնվիրության Հնազանդության ես

բաց

դուռր

ու

գտա

ու

ու

ու

բին

ու

ՀոգնորՀովիվներինէ Հատուկ,այլ աստվածավախՀնա-

միջնադարյան ուխտավորների մուրացիկների, անսածման առւանձնվեր ոչնչից չխի"րչող» Հնազանդությամըբ զգացողություննէ, որ վեր է կանգնած ւե` դա այն աչխարՀական բոլոր դավանանքներից: Մինչբախյան վարպետների գործերը ամենայնֆանադրությամը նան Հին իտալացինեկատարվեցին նույն բանն էին ասում, բոլորն ակնարկում էին եվ բոլորը բինը: այն, ինչը նան երաժշտի Հոգում Եր նստած. կարոտարաղձուՀ

զանդությունը

ու

ու

ու

թյուն, Հոգեպարար փոթորկաչույզ ներքին Հուզավառություն աչխարչիՀանդեպ ամենավայըի ինքնամեկուսացում Հուզավառ գաղտնալսում սեփական խավանրանից,կրակոտ բամած Հոգու տվայտանքների, ինջնանվիրումի արբունք խորունկ Հետաքըքրասիրություն ի զարմանաձրաչը: Մեկ անգամ եկեղեցուց դուրս գալիս ես ծածուկ Հետապնդեցի երգեչշոնաչարին, Հետնեցինրան մինչն Քաղաքիամենածայու

ու

ու

ու

առ

բամասը

տեսա,

ե

Թե

նա

ինչպես մի փոջրիկ գինետուն

մուտք

գործեց:Ես չկարողացա դիմադրելգայթակղությանո Հետնետեսա ցի նրան:Ես այստեղ առաջին անգամ պարզորոչ նրան:Նա նստել էր դինետան փոջրիկռրաչի անկյունում տեղադրված սեու

ղանիկի մոտ, գլխին` սն ֆետրագլխարկը, առջեր դրված էր մի թաս գինի ե նրա դեմքն այնպիսին էր, ինչպես ես էի սպասում: Այն ատելի էր փոքը-ինչ վայրի, որոնող, Համառ խելաչՀեղ, կամային գծերով, ընդ որում՝ բերանի չուրֆբոլորը կամակոր մեղմ էր ջնքջուչ, նույնիսկ մանկական: Ողջ տղամարդկայինն ուժը դաջված էին աչքերում ճակատին, ավելի ներջնեի մամաանճարտար, անզսպության սը՝ նուրբ Եր, փխրաբեկ ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

թյամբճառաղող կզակը, մանկականության փայլովդրոչմակնքՀաված, երհակվում Եր որպես թե Հակադրություն ճակատի յազթի: Ինձ Համարսիրելի Էին մուգ շագանակագույն աչքերը՝ լեցուն Հպարտությամբ թշնամանքով: Լռելյայնես մոտեցա տեղ զբաղեցրեցի նրա դիմաց, գինետանը ուրիչ մարդ չկար: Նա այնպես նայեց ին4՝ ասես ուզենար ինձ գուրս նրա Հայազքին վռնդել: Ես սակայնգիմադրեցի անդրգվելիակնդետությամբ նայեցի նրան՝մինչե ռր նա անբաբեշամբույր կոպտությամբ ջրթմնչաց. Ի՞նչ եջ ինձ նայում այդպեսանիծյալակնապիչությամբ: եջ ուզում: ինչ-որ բա՞ն Ինձանից Ես ոչինչ չեմ ուզում,- ասացի ես:Ձեզանից Բայցես Ջեեմ չատ զանիցարդեն իսկ բավական բան ստացել: Նա կնճռոոտեցճակատը: Դուք երեի խենթ երաժչտասե՞ր եք: Երաժչտությամբ խենու

ու

ու

ու

-

-

-

թանալըես զզվելի եմ Համարում: Ես տեսքչընդունեցի: դրանիցչվախեցա սարսափաձար ու

Ձեզ Հաճախ լսել, եկեղեցում, բակի կողմիդ,- ասացի չէի ուզենա, ի դեպ, Ձեզ ծանրաբեռնել կամ նեղը գցել: Մտածումէի, գուցե Ջեզ մոտ ինչ-որ բան կգտնեի,առանձնաչծաչտուկ մի բան, ճիչտն ասած՝չգիտեմ թե ինչ: Բայցավելի լավ Է ինձ վրա ուշադրություն մի դարձրեք: Ես Ջեզ առաջվա պես եկեղեցում կունկնդրեմ: Բայցես այն միչտ փակիտակեմ պածում: ես ներս մտա: ՎերջերսԴուք այն մոռացել էիք փակել եմ ես նստոտում լինում կամ Սովորաբարդրսում կանդնած ղեսալիկին: Ախ այդպե՛ս: Հաջորդ անդամ Դուք կարող եք ներս գալ, ներսում ավելիտաք է: Դուք միայն պետք է դուռը թակեք: Բայցուժգին, ն ոչ այն ժամանակ, երբ ես նվագում եմ: Հիմա ասեք, թե ի՞նչ էիք ուզում ինձ ասել: Դուջ դեռ տակավին երիեք, Հավանաբար աշակերտ եջ կամ ուսանող:Դուք երատասարդ եք: Ժի՞չտ -

Ես

եմ

Ես

ես:-

-

ու

-

ու-

-

.

-Ո՛չ:

Հաճույքով երաժշտությունեմ լսում, բայց միայն որը Դուք եջ նվագում,այնպիսին, որի ընթացքում այնպիսին, Ես

այն զգացումն

ես

ունենում,

որ

կարծես մեկր

երկինքն

ու

ինձ շատ է դուր գալիս, դժոխքնէ ցնցում: Երաժշտությունն կարծումեմ, որովշետի.այն ֆիչ է բարոյախոսական: Մնացյալ

ես ինչ բարոյախոսական է, փնտրում եմ մի բան, որն եմ ես միչտ տառապել այդպիսին բարոյախոսություննեչլինի: ես չեմ կարողանում մտածածս լավ արտաձայՐի պատճառով: տել: Դուք, անչուչտ, գիտեք, որ մի Աստված պետք է գոյու-

ամեն

ու

պիսիմեկը պե'տքէ լինի, ես լսել եմ այդ մասին: փոքր-ինչ ետ Հրեց լայնանիստ աթոռն թափաԵրաժիչտը Հարեց լայն ճակատին ընկած մուգ մազերը:Այդժամ նա ջննախույզ Հայացքով ինձ նայեց դեմքը խոնարչեցսեղանի վրա: ու

ու

Է կոչվում Ցածրաձայն լարված նա Հարցըտվեց.- Ինչպե՞ս այն Աստվածը, որի մասին դու խոսում էիր: Ցավոքես գրեթե ոչինչ չգիտեմ նրա մասին, ընդամենը միայն նրա անունը: Նրանկոչում են Արբաքսաս: Երաժիչտը կասկածամիտ Հայացքգցեց իր շուրֆը, ասես մեկը ու

-

մոտիկից չշնչակարող եր մեզ լսել: Հետո չրչվեց դեպի ինձ լով ասաց.մի բան անցավ: Ո՞վ եք Դուք: Մտքովս ես գիմնազիստ աչակերտ եմ: Որտեղի՞ցԴուք գիտեք Արրաքսասիմասին: ու

-

-

եմ Պատածարար իմացել:

-

Նա

խոնարչվեց սեղանի վրա, որպեսզի իր բաժակը լցներ: ասի, երիտասա՛րդ: Աբչեն իմանում, Հիչեցեք մեկընդըաքսասի մասին պատածչծարար միչտ: Ես Ջեզ նրա մասին չատ ավելինկասեմ: Նրա մասին ես մի եչ գիտեմ: ետ Նա լոեց ՀՇրեցաթոռը:Երբ ես սպասողական տենդով նրան նայեցի, նա դեմքը ծամածռեց: -

Անմիտ բաներմիք Պատաչաբրա՛ր...

ու

աչծա՛: Ո՛չ այստեղ...Մեկ ուրիչ անդամ:-Վերգրե՛ք, Ասելունպես նա ձեռքը տարավ վերարկուի գրպանը, որն

-

ողջ ընթացքում

Հագից չեր Շանել,

ն

տապակած չագանակներ նետեցիմ առաջ:

այս

կորզեց մի ջանի

դուրս

ու

Ես

ոչինչ

չասացի, վերցրեցի դրանք

ու

դոծունակությամբ:

կերա

Ուրեմն,-միառժամանականց շշնջաց նաչգիտեք նրա մասին : -

ն

մեծագույն

Որտեղի՞ց Դուք

այդ չՇապաղեցի մասինասելնրան:

Ես

մենակ եի անօգնական,- սկսեցի պատմել:- Հանկարծ մտաբերեցի անցյալ տարիների իմ մի ընկերոջը, որն իմ կարծիջով չատ րան գիտեր: Ես ինչ-որ բան էի նկարել, մի թռչուն, որը դուրս գալ եր ձդտում երկրագնդի միջից: Նկարը ես նրան անց,երբ այլես Հույսս կորցրելէի, ղարկեցի:Մի որոչ ժամանակ մի երկտող ստացա, ուր գրված էր. Թոչունըկռիվ է տալիսձվի Զուն Հետ: աչխարչնէ: ՈՎ ուզում է ծնվել, պետք է աչխարչՀը կործանի:Թոչունըճախըում Ե Առտծու մոտ: Աստվածը կոչվում Ես

-

ու

ու-

է

Աբրաքսաս: Նա

ներն -

ոչինչ չպատասխանեց,մենք կճպում էինք մեր չագանակգինու Հետ անուչ անում: Մի-միթաս ել չի մե՞նք,-Հարցրեց նա: ու

-

ՇնորչՀակալություն, ո՛չ: Խմելնինձ Շաճելիչէ:

Նա, փոքր-ինչ

Հիասթափված, ծիծաղեց: Հակառակ կարծիքի ֆիեչԵլ կմնամ այստեղ:Իսկ Հիմա Հեռացեք: -

Ինչպեսկամենաք...Ես

ես

եմ:

դեո մի

Երբ Հաջորդանգամ,երգեշոնայիներաժշտության ունկնդՀետո, ես ջայլում էի նրա Հետ, նա այնքան էլ ՀՇաղորըՇումից դակցվող մարդամոտ չեր: Հին նեղլիկ փողոցով,Հնամենի ու

ու

փոքը-ինչ փոչոտ անխնամ սենյակ, ուր դաչշնամուրից բացիո̀չինչ երաժշտության մասինչեր Հիչեցնում, փոխարենը մի ինչգրջերիմեծադիրպածարանն գրասեղանը տարածքին որ գիտականություն էին Հաղորդում: Ինչքանչատ Գրջե՛րունեք,- ասացի ես՝ գնածշատանքիար-

մեծ,

ու

ու

-

ժանացնելու պես: Դրանցմի մասը իմ Շոր գրադարանից բում եմ: Այո՛, երիտասարդ, ես ապրում եմ -

Է, որի

Հորս

մոտ

ես

ապ-

մորս մոտ, ես չեմ կարող Ձեզ ծանոթացնել նրանց Շետ, իմ ծանոթուբայց այստեղ, այս տանը մեծ ուշադրություն թյուններիչրջանակը՝ Հարգանքչի վայելում: ես մի անառակ որգի եմ, իմացած եղե՛ք: Ւմ է, այս քաղաքում Հայրըշատ Հարգված մի անձնավորություն նա նշանավոր քաչշանա Ե ու քարոզիչ: Եվ ես, որպեսզի Դուք նրա օժտված ու բազմաՀՇենց սկզբիցեեթ վստածշաբար իմանաք, խոստում պարոնորդին եմ, որը սակայն սայթաքել չեղվել է ն ճշմարիտ Ճանապարծից ինչ-որ տեղ՝խելագարի Համբավ է վան պետական քջնյելում: ես աստվածաբանություն էի ուսանում նությունից առաջ լքեցի այդ ազնվագույնՀաստատությունը: Ինչ վերաբերում Ե իմ մասնավոր ուսումնառությանը, իրականում ես միչտ իմ մասնագիտությամբ եմ զբաղվել: Թե երբեմնի են ժամանակներում մարդիկինչ աստվածներ Հորինելկամ Շնարաստեղծել, դա միշտ էլ ինձ Համար չատ կարնոր Է եղել ու ՀեԷ այդպիսին մնալ: տաքրքրական ն մինչն օրս Ել շարունակում ես Հիմա երաժիշտ եմ, ն, ինչպես երեում է, շուտով երդեծշոնաՀարիպաշտոն կստանամ մի եկեղեցում:Ասել է, թե գործսեկեկրկին եկեղեցունեմ պատկանում: ղեցու Հետ է ու ես կրկին Ես նայում էի երկայնքով,Հունարեն, լատիգրադարակների ներեն եբրայերեն աչքովսընկան,որքան որ տիտղոսաթերթեր արձակած աղոտ կարող էի տեսնել փոքրիկ սեղանիլապտերի լույսի պայմաններում: Այդ ընթացքում իմ ծանոթ ուղեկիցը տեղավորվել էր խավարի մեջ ընկղմված պատի տակ՝ Հատակին, ե ջանում եր Հարմար դիրջ գրավել: Եկեք այստեղ,- միառժամանականց բղավեցնա,- մենք Շիմա մի քիչ փիլիսոփայություն կպարապենք, ասել է, թե՝ բերաններս փակենք, փորի վրա պառկենք մտածենք: ու

ու

ու

ու

ու

-

ու

Նա

մի լուցկի

վառեց

բուխարու

ու

մեջ, որի առաֆ պառկած

էր կրակը ն ները վերն բարձրացան, նա թեժացնում-բորբոքում մի չարունակ վառելափայտ ավելացնումՐ զգուչավոր չրջաչՀայեցությամբ: Ես պառկելԵի նրա կողքին մաչված ու գզգզված գորգի վրա: Նա ակնդետ կրակի մեջ էր նայում, որը ինձ ես սկ-

փորիվրա՝Ճայթճայթող փայտի կրակների առջն

ու նայում էինք, էր բոցավառվում չառաչում, փուլ գալիս ու ինչպես ֆղաձիգ գալարվում, առկայծում ու ցնցվում ե, վերջապես, խաղաղված ու բորբոքուն բոցի ֆերմությանմեջ Հատակին պառէինք Հանձնվել: կած մտորումներին

թե

նա

-

ու

բոլորոԿրակիպաշտամունքը ՀՇայտնագործություններից

վին էլ ամենաչծիմարը չէր,- մի անգամ ջթի տակ մրմնջաց նա: Այնուչետ մեզանիցոչ մեկը որնէ բառ չխոսեց: Ես ակնապիչ անկբակին էի նայում` խորասուզված երազի խաղաղավետ տեսնում դորրի մեջ, կերպարանքներ էի ծխի մեջ պատկերներ՝ ես մոխիրներում թավալվող: Հանկարծ վեր թռա: ցնցվեցի Ընկերս մի կտոր խեժ նետեց բոցերի մեջ, որից մի պատլիկ ու վեր թռավ ու ես նրա մեջ տեսա թոչունին՝ նիշարուկկրակաչիթ բուխարու բոցերի մեջ ոսկեդեղինճուռակի գլխով: Ածխացող փայլ պապղացող կրակաչիթերը իրար խառնվելով ցանցկեն պատկերներ էին կազմում, Շայտնվում էին տառեր ու պատկերներ, արթնացնելով դեմքերի, կենդանիների, բույՀիչողություններ կողքինիս սերի,որդերիու օձերի մասին:Երբ ես, արթնանալով, նայեցի,նա աչքերը չռած, կզակը բռունցքներինՀենած՝ Համակվածի պես մոլեռանդ խանդով մոխիրների մեջ էր նայում: Ես Հիմա պետք է դգնամ,կամացուկասացիես: Դե ուրեմն գնացեք: Ցտեսություն: Նա տեղից վեր չկացավ, ե քանզի լամպը Հանդել էր` ես պետք Ե մեծ ջանքերի գնով, մութ սենյակների միխավար ու

ու

ու

ու

-

-

ու

լով մի կերպ

գայի այդ նզովյալ ու կախարդված Հին ու կանգ տնից:Փողոցում նայեցիայդ Հնամենի տանը: ոչ մեկում լույս չեր վառվում: Դեղինպղնձից Պատուծշաններից մի փոքրիկ վաչանակ Էր շողշողում դռան առֆնիդազալապտերի փայլի մեջ. գլխավոր քաչշանա»,- կարդացի ես ճակատին: «Պիստորիուս, եվ միայն տուն Հասնելով, երբ ընթրիքից Հետո միայնակ նստած էի իմ պստլիկ սենյակում, մտաբերեցի, որ ոչ Աբըբաքսասի, ոչ ել ուրիչ որեէ բանի մասին Պիստորիուսից չտեղեկացա, ե որ, Շետ մենք մի տասը բառ ել իրար չէինք փոխաընդծանրապես, իմ այցելունակել: Բայցես չատ գոՀ էի նրա տուն կատարած դուրս ես

առա

Համար թյունից: Մյուս անգամվա երգեծոնայիներաժշտությանմի

նա

շատ

ինձ խոստացավ Հնագույն նրբագեղ երկ նվագել՝

Բուքստեչուդեի «Պասսակալիան» :

կիմանայի այդ մասին, երգեշոնաչար Պիստորիուսն ինձ առաֆին դասը տվեց, երբ ես նրա կողքին պառկած էի` բուխարու առաջ, երա այն մռայլ ճզնակյացի սենյակի Հատակին: մեջ ակնապիչ նայելը ինձ վրա լավ ազդեցություն թոԿրակների այն մեջ ուժգնացրեց Հաստատագրեց Հակումները,որ իմ ղեց, ես միշտ ունեցել Էի, բայց իրականում երբեք նրանցմասինչէի դա պարզ դարձավ ինձ Համար: Հոգացել:Աստիճանաբար ՀաԴեռ. մանկությանՀասակումես ժամանակ առ ժամանակ կում հմ ունեցել ուշիուշով դիտարկելու բնության զարմանածբաշ ձեերը, ոչ թե զննելով,այլ նրա սեփական կախարդանքին, նրա խճճվածություններին, խորիմաստ լեզվին նվիրվելով: Երկար, փայտացած ծառարմատները, լեռնապարների գունագեղ խայտաճամուկ հրակները, ֆրի երեսին լողացող յուղարծերը, ժամաապակու ճաքերը, բոլոր նմանօրինակ գոյացությունները մեծ ուժ են նակ ժամանակ ինձ Համարկախարդանքի ունեցել ե, ամենից առաջ, ջուրն կրակը, ծխագոլորչին, ամպերը, փոչշին ու մոխիրը ե առանձնապես օղակաձն պտտվող գունավոր էի աչքերս փակած միջոցին: Պիստոբծերը, որոնց ես տեսնում այցելությանը Հաֆորդած օրերինբոլոր այդ բիուսինիմ առաջին երեույթները սկսեցիննորից միտքս գալ: Ինձ Համարպարզ

Առանց որ

ես

ու

ու

առ

ու

երջանկության զգացողությունը, որ աստիճանաբար սկսում էր ինձ պաշարել, Հենց ինձանից էր բխում, որի Համար ես միայնուակնդետ նայելուն էի երախտամիայնբաց կրակիմեֆ երկար պարտ:Այդ զբաղմունքը արտասովոր ձեով Հաճելի էր ինձ, ու

ախորժելի ու

նան

ՀոգեպեսՀարստացնող:

Այն ֆիչ Թվով փորձառություններին, որ

ես

մինչ այժմ իմ

ձեռք էի սեփական նպատակի ճանապարծին կյանքիՀետապնդած

բերել, ավելանում է այս նորը. այդ պատկերների զննումը, բնության բնազդական տարերքի պտտվող, տարօրինակ ձնեերին ինքոր մեր նանվիրումը մեր մեֆծնունդ է տալիսմի զգացողության, է այն կամքբի Հետ, ներքինիՀամերաչշխությունն

որը

գոյավորել

պատկերները. մենք չուտով զգում ենք դրանքմեր սեփական ջմաչաճույքների, սեփական ստեղծագործ արարումների Համարպածելու գայթակղությունը.մենք ցեցվելիս ւտարըրալուծվելիսենք տեսնում մերն բնությանմիջն ընկած բաժանարար սածմանը ն ճանաչում ենք այն տրամադրվածությունը, երբ ճանաչելենք ուզում, թե արդյոք մեր ցանցամաշչկիաչքի վրա ներազդող պատկերները տպաՀ ցանցաթաղանթի արտաքին են գոյանում, վորություններից թե ներքին: Ոչ մի ուրիչ տեղ, է տալիս

այդ

ու

ու

ինչպես այս փորձառության ժամանակ, մենք այսպես պարզ թե որքան չատ են ք թեթնեՀայտնագործություն չենք կատարում, ն շնորչով թե մշտապես մենջ օժտված ստեղծագործման որքան մեծ մշտանորոգ մասնակցությունունի մեր Հոգին աչշխարչծի Ավելին, այն նույն անտրոձճելի աստվաարարչագործմանը: ծությունն է, որն Հավասարապես գործում է ե՛ մեր,ե՛ ինության մեջ, ն երբ արտաքին աշխարչը խորտակվում Ե, ապա մեզանից քանզի մեկնումեկն ի վիճակի է այն նորից վերակառուցելու, ծաղկումը, լեռն Հորձանջը, ծառն սաղարթը, արմատն բնության ողջ բաղկացությունները նախապես մեր մեջ են գոյավորվում, ծագումեն Հոգուց, որի էությունը Հավիտենությունն Է, որի էությունը մենք չենք ճանաչում, որը սակայն մեզ ներվելապես որպես սիրո արարչական ուժ է Վզգայականորեն ու

սա

ու

ու

ու

առա-

ու

կայանում:

անց ես այս դիտարկումը ՇՀաստատագըՄիայնշատ տարիներ ված գտա մի գրջում՝Լեռնարդո դա Վինչիիմոտ, մի առիորը

թով խոսում եր այն մասին,թե ինչքան մանրակրկիտ խորը Էր զննել այն պատը,որի վրա բազմաթիվ Հուզականությամբ մարդիկ Էին թջել: Թջաչետքջերով պատված չոր պատիառաջ նա նույն զգացումն էր ունեցել, ինչ Պիստորիուսն կանգնած՝ ես կրակիառաջ: ժամանակ երգեշոնաշարը իմ առաֆ ՄերՀաջորդ Հանդիպման մի պարզաբանում արեց: Մենջ միչտ Ել չատ նեղ ենթ գծում մեր անչՀատականության Մենքմեր անձնավորության սաչշմանները... Հաշվիմեջեն.ջմտցու

ու

-

նում

միայն այն, ինչը մենք որպես անՀատականություն, զանաչեղում ենք ընկալում: Բայցմենջ, մեզանից յուրաքանչյուրը բաղկացած է աշխարչի ողջ բաղադրակազժից,ե ինչպես մեր մարմինը իր զարգացման տոչշմածառերը ետ Ե նում մինչե ձուկը ե դեռ ավելի Հեռուն, այդպես ել մեր մեֆ մենք ամեն ինչ ունենք, ինչը երբնե ապրել բնավորվելէ սատանաները, որ մարդկային Շոգում: Բոլոր աստվածներն երբնեէ գոյություն են ունեցել, լինի դա Հույների չինացինեբի կամ զուլու ցեղի մոտ, բոլորը մեզ Հետ միասին մեր մեջ են, մեր ներսում՝որպես Հնարավորություններ, որպես տենչանք ելք: Երբ մարդկությունը իսպառ բնաջնջվի՝ մինչն մեն-միակ թող-որ ավել կամ պակաս օժտված երեխան, որը երբեք դասավանդված լինելու Հաճույքըչի վայելել, ապա այդ երեխան կվեբագտնի կվերաճայտնագործի իրերի ողջ ընթացքը, աստվածարգելջները, ներին, դներին, դրախտները, պատվիրաններն Հին ամենը նա նորից վերարտադրել Նոր Կտակարանները,

զանությունկամ

տա-

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

կկարողանա: -

Շատ

լավ,- առարկելու պես վրա բերեցի,102

բայց

է որտե՞ղ

այդ

տում,

դեպքում երջանկության արժեքը: Էլ ինչի՞ենք մենք ձրգերը արդեն իսկ ողջը մեր մեջ կազմ պատրաստ ունենք: ու

Մեծ տարՍպասի՛ր,բարձրաձայն կանչեցՊիստորիուսը:եերությունկա նրանում,թե արդյոք Դուք աշխարծը միայնՁեր մեջ հք կրում, թե Դուք այն նան գիտեք: խելացնոր մեկը կարող է դաղափարներ մի որ Պլատոնին արտաձայտել, կվայելեն փոքրիկ բարեպաչտդպրոցական երեխա «Հեռնչուտերական» Հաստատությունումստեղծագործորեն խործրդածումէ խորը -

ու

առասպելաբանական առնչակցությունների վերաբերյալ, որ գակամ Ջրադաչտի լիս են դեռ զնոստիկների ժամանակներից: Բայց նս ոչինչ չգիտե այդ մասին... Նա մի ծառ է կամ քար, լավագույն դեպքում մի գազան, քանի դեռ չգիտի դա: Բայց Հետո, կայծերը, այդժամ նա մարդ է դառնում: Դուջ տության առաջին է երկոտանիներին, որ երթնեեկում են այնսակայն չպետք բոլոր փ ողոցներում, որպես մարդ ընկալեք, Հենց միայն այն րատեղ՝ նի Համար,ինչ Է թե նրանքուղղաձիգ դիրքով 1 քայլում ն իրենց ծծկերներին ինը ամիս իրենց մեջ կրում: Դուք տեսնում եք, սակայն, որ նրանցից շատերը ձկներ են կամ ոչխարներ, որ-

ճեր... Միայնթե նրանցից յուրչաքանչյուրի

մեջ առկա

են

մարդ

դառնալու Հնարավորությունները, բայը միայն այն ժամանակ, երբ նա նախազգում է դրանք, երը մասամբ նույնիսկ դրանք գիտակցելէ սովորում,միայնայդժամ այդ Հնարավորությունները նրան են պատկանում: այս Մեր զրույցները մոտավորապես կարգի էին լինում: ՀազվադեպԷին դրանք ինձ կատարելապես մի նորություն Հրամցնում, մի ինչ-որ կատարելապես անակնկալ բան մատուցում: բոլորը, սակայն, նույնիսկ ամենատափակ անՀամությունԴրանք անընդչատ մրճաչշարվածներով ները կամացուկ դիպչումէին իմ միջի միննույն կետին, դրանք օզնում էին ինձ կազմավորվելու, այդ բոլորն օժանդակում էին իմ մաչկաթաղանթը մորթազերծելուն, ֆարդուփչուր անելու ձվակճեպը, ն յուրաքանչյուրի ավելի ազատ միջից գլուխս մի փոքը ավելի էր վեր բարձրանում, դառնում, մինչն որ իմ դեղին թոչունը իր գեղեցիկ գիչշատչային գլուխը դուրս պարզեց աչխարչի կճեպի փլատակների տակից: ՄենքՀաճախ մեր երազներնԵինք պատմումմեկս մյուսին: դրանք մեկնաբանելու կարողություններուներ: Պիստորիուսը Դրա մի Հրաչալի օրինակը մինչե Հիմա Ել մտքիցս դուրսա չի գալիս: Ես մի երազ Եի տեսել, որի մեջ կարողանում Եի թԹոչել, բայց այնչվես, որ ասես Հենացատկ կատարելով օդի մեջ եի չպրտվում, բայց թռիչքի վրա ես տիրապետություն չունեի: Այդ թռիչքի զգացողությունը վեշ էր Հանդիսավոր, րայց չուտով այն վաու

ու

խի էր փոխարկվում, երբ ես ինձ ակամա ճեղքելիս էի տեսնում Հայտնավտանգավոր բարձունքները: Այդժամ ես մի ազատարար գածշավիժելը գործություն կատարեցի, այն, որ իմ խոյանջն ու

չնչառությանս պածումներով ու

Հոսանքաչիթըդուրս

փչելով

կարող էի կարգավորել: Դրա առիթով Պիստորիուսն ասաց.-Այդ Հենացատկումը, որը թոցնում է Ջեզ, մարդկության մեր մեծագույն ունեցվածքն է, Դա մի առնչակցության զգացողուոր յուրաքանչյուր ոք ունի: Հետ, բայց այդ ընթյուն է բոլոր տեսակի ուժերի արմատների է թացքում ոմանց չատ չուտով սարսափն պատում: Դա սարսաՀչ

չափելիորենվտանգավոր ձեռնարկումէ... Այդ պատճառով են թոչելու մտջիցւ գետերնայնպես ՀաճույքովՀրաժարվում բադասումեն օրենսդրական Հրաչանգների անսալով` մայթեզրեբին թափառել:ԲայցԴուք՝ ոչ: Դուջ շարունակում եք թոչել, ինչպես որ վայել է եռանդուն պատանուն: Եվ տեսեք, այնտեղ եջ Հայտնագործում, Դուք Ջարմանածրաչն որովչետնե Դուջ ւսսեք Հաստատում նրա վրա, որը տիճանաբար տիրապետություն

Ջեզ դեպի

է շարունակում պոկել-թոցնել, մի նրբագեղ, պստլիկ, սեփական ուժ է դգալիս-ավելանում, մի օրգան, մի ղեկ: Դա ՀՇրաչշալի է: Առանց դրա մարդս կամազուրկ օդ կբարձրանար, ինչպես, օրինակ, ցնորամիտներն են անում: Նրանցչատ ավելի են ջան որ մայթերով երթնխորունկնախազգացումներ տրված, ճախեկողմարդկանց, բայց նրանք բանալի չունեն, ոչ էլ ղեկ բում հեն անշատակ անդունդիվրայով:Ջեզ, սակայն,Ջինքլեր, Ջեզ դա Հաջողվումէ... Ինչպ՞՝ս: Այդ Դուջ էլ դեռ Հստակ չե՞ջ շնչաՀասկանում:Դուք դա անում եք մի նոր օրգանի միջոցով՝ ռության կարգավորիչով: Եվ Հիմա Դուք կարող եք տեսնել,թե է Ջեր Հոգինիր խորքջեինչքան իչ Հանձնական»-անՀատական րում: Դուք չէ, որ Շայտնագործել եք այդ կարգավորիչը... Այն նոր բան չէ... Այն պարզագույն փոխառություն է ն գոյություն ունի Հազարամյակներ ի վեր: Այն ձկան Հավասարակչոության դեռ այսօր է` լողափամփուչտը: էլ կան մի օրգանն Իրականում քանի, ջիչ թվով արտասովոր պածպանողական կազմվածքով որոնց մոտ լողափամփուչտը միաժամանակ նան ձկնատեսակներ, մի տեսակ թոքի դեր Ե կատարում նայած Հանդամանքներին՝ կարող է նան իսկապես ել շնչառությանը ծառայել: Այսպես Ճիշտ ն ճիչտ թոքի նման է նան այն, ինչը Դուք երազի մեջ որպես թռչելու փամփուչտ՝ թռիչքափամփուչտ եք օգտագործում... Նա ինձ ցույց տվեց նան կենդանաբանության մի Հատորյակ ն ցուցադրեց ինձ անունն այդ Հնատեսակ լուսապատկերները սոսկանքով իմ մեջ զգացի ձկան: Եվ ես մի առանձնածատուկ զարգացման վաղնջական դարաչըջանների մի կենդանի գործառնության օռինակը: Հեռուն

ու

ու

ու

ու

ԳԼՈՒԽ

ՎԵՑԵՐՈՐԴ

ՀԱԿՈԲԻ ԿՌԻՎԸ

իմացա Աբինչ ես արտասովոր երաժիչտ Պիստորիուսից րաքսասի մասին, չեմ կարող կարճառոտ վերապատմել: Սակայն, որ ես նրանիցսովորեցի,մի Հաջորդ ջայլ Եր ամենակարեորը, Այն ժամանակ, դեպի ինձ տանող ճանապարծին: տասնութամյա Հասակում ես մի անսովոր պատանյակ էի, չատ բաներում վաղ ան չափ Հետ մնացած Հասունացած, անօգ:Երբ ուրիչներում` ես ինձ ժամանակ ժամանակ ուրիչներիՀետ էի Համեմատում,

Այն,

ու

առ

ճախ ել, սակայն, ճնչված, վշատ նվաստացած Էի: Հաճախ ես Հաճախ էլ՝ կիսախելաինձ որպես Հանճար էի պատկերացնում, գար մեկը: Ինձ չեր Հաջողվում Հասակակիցներիս ուրախություններին դառնալ,ե Հաճախ ինձ կենսակերպին մասնակից Շոգսերի ծոոչնչացնում-Շյուծումէի ինջնախոչտանգման ասես վում, անծուսալիորեն բաժանված լինեի նրանցից ն կյանքն ել՝ վերջացած լիներ ինձ Համար: ինջն էլ առաջացած տարիքովարտասովոր Պիստորիուսն մարդ լինելով Հանդերձ,ինձ արիության դասերէր տալիս ունեվորեցնում սեփական անձիսնկատմամը ինջնաչարգանք նալ:Այն, որ իմ խոսքերում, իմ երազներում, իմ երնեակայության արժեքավոր բաներ էր գաղափաըների մեջ նա մշտապես գտնում, ամենայն լրջությամբ ընդունելով դրանք ն բոլորն ել ուշադրությամըջննության առնելով,դրանովիսկ նա ինձ օրինակ ցույց տվեց: «Դութ ինձ պատմեցիք,- ասաց նա,- որ այն պատճառով եք չի սիրում, որովչետե այն բարոյականություն երաժշտությունը Իմ բարոյախոկարծիքով, սակայն, Դուք նույնպես քարոզում: սությունների չպետք է տրվեք... Պետք 1- 11) ուրիչների Հետ ե երը բնությունը Ձեզ որպես չղֆիկ է ստեղծել, Համեմատեք, Դուք չպետք է ցանկանաք Ձեզ ջայլամերնեակայել: Դուջ երբեմն Ձեզ տարօրինակ եջ Ձեզ, որ եջ պածում, Հանդիմանում Մոայլ ճանապարչով եք ընթանում, ջան մեծամասնությունը: ռացեք դա: Դուջ նայում եջ կրակի մեջ, նայում եք ամպերին, ե ձայներն են սկսում Հենց որ նախազզգացումներ են այցելում այդժամ եջ Դուք տրվում նրանց ե Ձեզ բոխոսելՁերՀոգում, լ"բովին Հարց չեք տալիս, թե արդյոք պարոն ուսուցչին կամ ես պարոն Հայրիկին կամ էլ բարեգութ Աստծուն ընդունելիկամ Հաճելի է լինում այն... Դրանով դու ինքդ ջեզ սպանում-կործանում ես: դու բրածո մակերնեույթ ես բարձրանում, Դրանով քարացած մեկը դառնում: ՍիրելիՋինքլեր,մեր Աստվածը կոչնա սատանա, նա իր մեջ ունի վում է Աբրաքսաս, աստված Ե ու

ու

ու

ու

սո-

ու

ու

ու

ու

լուսավոր ն' խավար աշխարՀը: ԱբրաքսասըՁեր գաղափարնեՐից, Ջեր երազներից ոչ մեկի դեմ որնէ առարկությունչունի: Դուք սա երբեք մի՛ մոռացեք:Բայցնա լքում Ե Ձեզ, երբ Դուջ ե

սկսում է մի նոր կավածեփ նրա մեֆ եփելու Համար: սափորորոնել՝իր գաղափարները Այդժամ

նում:

լքում

նա

է

Ձեզ

ն

խավարչտին սիրո մասին: Հաճախ, չատ Հաճախ էի ես նրա մասին երազում,թոչնանկար զինանչանի տակովներս էի մտնում մեր Հնամենի տունը, ցանկանում էի մորս փաթաթվել ն նրա փոայն մարմնեղ, կիսատղամարդկային, խարեն գիրկա էի առնում

մղում: Այդ երազը ես երբեք չեի կարող իմ բարեկամին պատմել: Դրանիցես ձեռնպածչ մնացի,անդամ երբ բոլոր մյուսներիմւ-

սին սիրտս բացել եի նրա առաջ: Այն իմ անկյունն էր, իմ գաղտնիքը, իմ ապաստարանը: Հենց որ ճնչվածությունն էր պաշարում ինձ՝ես խնդրում էի

այդժամ

էի

նստում

ես

մեջ՝ այդ ինքնամոռացության

արտասո-

Հափշտակված, որ ամեն անգամ բարերար ներգործություն Էր ունենում ինձ վրա ինձ ավելիպատրաստ դարձնում ունկնԳիր լինելու Հոգու ձայնին: Երբեմն էլ մենք միառժամանակ, երբ երգեչոնիՀնչյուններն եկեղեցում ն Հաարդենմարած էին լինում, նստած Էինք մնում ու

-

Տարօրինակ է Հնչում,-

Էի ն աստվածաբան

նակ վեի։

ես

չատ

չուտ

Բայցես

մեծ

որ Պիստորիուսը,-

ասաց

ուր

որ

է պետք է

մի

ժամա-

ջաճշանա ձեռնադը-

սխալ գործած կլինեի, եթե այդպես վարվեի:

գոծշացա ինձանից ու

ինձ

ԵՀովայիտրամադըության

տակ դրեցի՝նախքանոր Աբրաքսասին կճանաչեի:Ա՛խ, բոլոր կրոններն էլ գեղեցիկ են: Կրոնը Հոգի Ե, տարբերություն չկա, թե արդյոջ ջրիստոնեական ընթժրիջի ես մասնակցում, թե ուխտագնացություն ձեռնարկում դեպի Մեջքա: Քայց Դուք Հո կարո՞ղեիք,- ենթադրելու պես վրա բերեցի ես,- իսկապես ֆաչանա դառնալ: Ո՛չ Զինթլեր, ո՛չ: Ուրեմն ես պետք է սուտ խոսեի: Մեր կրոնը այնպես է գործադրվում, որ այն կարծես ոչինչ ել չլինի: Այն այնպիսի տպավորություն Ե ստեղծում,որ ասես ուղեղածին -

-

լինի: Ծայրաչեղ անծրաժեշտության դեպստեղծագործություն քում ես դեռ կարող եմ կաթոլիկլինել, բայցբողոքական քածշանա՝ բնավ երբեք... Քիչ թվով իսկական Հավատացյալներ կան ես ճանաչում եմ), որոնք Հաճույքով կառչում (այդպիսինների են տառից,նրանցես չեմ կարող օրինակիՀամարասել, որ

ասենքՔրիստոսը

ինձ Համար անձ չէ, այլ մի Հերոս, առասպել, մի անլուր Շսկայածավալ ուրվանկար, որի մեջ մարդկություէ տեսնում նը ինքն իրեն պատկերված Հավերժությանորմին: Իսկ մյուսները, որոնք եկեղեցի են այցելում խելացի խոսք լսելինելու կամ ոչնչից ետ չմբլ"է, պարտականություն կատարած ոչինչ բացչթողնելուՀամարե այդպես չարունակ,դե նալու ես ի՞նչ կարող էի նրանց ասել: բերել նրանց, կարծու՞մ Դարձի" եք: ես դա բոլորովին չեմ ուզում: Քարոզիչը չե ուղում դարձի է Հավատացյալների մեջ`իր նմանների մեջ բերել,նա ցանկանում ապրելն ուզում է կրողն արտաձայտությունը դառնալայն զգացումի,որից մենք մեր աստվածներին ենք ստեղծում: Նա դադարեց խոսել: Հետո չարունակեց.Մեր նոր Հավատը, անունն որի Համարմենք Հիմա Աբբաքսասի ենք ընտրում,վաՆա այն լավագույնն է, որ մենք վելչագեղ է, սիրելի բարեկամ: նա ունենք: Բայց դեռ մի ծծկեր երեխա Է... Նրա թները դեք չեն աճել: ԱԽ, կրոնն ինքնին դեռես ամբողջ ճշմարտությունը չէ: Այն պետք է Համընդչանրական դառնա, պետք է պաշտամունք միստերիաներ ուՀափչտակիչ գրավչություն դառնա,տոներ ու

ու

ու

ու

ու

նենա...

մտածմունքներին տրվեց

Նա

ու

Ջի՝ կարելի

-

արդյոք

խորասուզվեց

հիՐմեջ:

միստերիաները նան մենակ կամ նեղ

ես շրջանակում վարանումով: կատարել,Շարցրեցի ԻՀարկեկարելի է,- գլխով արեց նա- Ես արդեն վաղուց եմ Ես պաչտամունքներ կատարել,որի Հաայդպեսեմ անում: մար ստիպված եմ եղել տարիներով տաժանակիր բանտարկու-

մասին իմացվում էր: Բայց չէ: որ ես ցնցվեցի: նա ասաց խորաթափանցությամբ,Դուք էլ միսԵրիտասարդ,տերիաներ ունեք: ես դիտեմ, որ Դուջ երազներ պետք է ունենաք, որոնք ինձ չեք պատմում: Ես չեմ ուզում դրանք իմանալ: Բայցես Ձեզ կասեմ.Դուք ապրում եք այդ երազներով, խաղում նրանց Հետ, նրանցՀամար խորաններ եջ կառուցում...Դա դեռ ամենակատարյալըչէ, բայց դա էլ ճանապարծ է: Արդյոք մենք՝ եսն Դուք աշճի քանի ուրիչները երբնե կվերանորացնենք խարծը,դա դեռ կերեա: Մեր մեչ՝ մեր ներսում, սակայն,մենք պետքէ ամեն օր այն վերանորոգենք, այլապեսնա մեզ կլջի: այդ մասին... ւռասնութ տարեկան եք, Զինքլեր, Մտածե՛ք Դուք թյուն ես

ու

զրկանքներ կրել, երբ

այդ

դիտեմ,որ դա ղեռնս ողֆ ճշմարտությունը նա ձհռքը խփեց ուսիս, այնպես, Հանկարծ

-

ու

չեջ վազում, բայց Դուջ ունենաք: սիրային երազներ,սիրայինտենչանքներ Հավանաբարայդպես է, քանի որ Դուք ինքներդ Ձեզանից վախենում են, որ ւյն լավագույնն Այդ երազներն եք: Մի՛ջ վախենա... Ես չատ բան կորցրեցի, որ Ջեր ինձ: ունեք... Հավատացեք Դուք տարիջում իմ սիրային երազները բոնադատեցի: Զի կարելի այդմասին, այլես չի կարելի պես վարվել: Երբ գիտեսԱբբաքսասի այդպես անել: Մարդ չպետք է ոչնչից վախենա ն ոչինչ արգելվածՀամարի,այն, ինչը Հոգին է մեր մեջ ես նրան. ԲայցՇո չե՞ կարող ամեն առարկեցի Սարսափած` ինչ անել, ինչ մւոքովդէ անցնում... Չի կարելիանգամ մի մարմեկի դու սպանելՀենց միայն այն բանի Շամար,որ նա Ի" Համար տճաճ է: Նա ավելի մոտեցավ խոնարչՀվեց ինձ վրա: էուդա Ել կարելիէ: Դա րստ ՆայածՀանգամանքներին՝ է: Ես բնավ չէի ուզում ասել, որ թյան մեծագույն մոլորություն Դուք պարզապես պետք է անեք ամենը, ինչը Ջեր ուղեղով է անցնում:Ո՛չ, բայցԴուք պետք Ե բոլոր այդ մտածշղացումները, որոնց իրականացմանը, մի լավ ծանը թեթե անելուց Հետո, ւորամադրել եք Ջեզ, խոգելի դարձնեք վնասազերծեք, Շեռու ե նրանց չուրջ բարոյախոսություններ անեք: վանեքՁեզանից Փոխանակինքղ քեզ կամ մեկ ուրիչին խաչին գամելու՝ կարելի է բաժակից մտքերով տոգորված գինի ըմպել ն, զուտոնական

Դուք փողոցայինաղջիկներիմոտ պետք է

որ

տենչում: ս

-

չ-"6

ու

-

ու

ու

մասինխործրդածել: գաչշեռարար, զոշաբերությանմիստերիայի

Կարելիէ,

առանց այդօրինակ ձեռնարկումների, սեփական այսպես կոչված փորձություն-գայթակղությունսիրով բժչկել: Հետո նրանց առաջ ի ցույց ները Հարգամեծար իմաստով կլցվեն: դրեք իրենց իսկ իմաստը, ե նրանք բոլորը Երբ կրկին անգամ մի ինչ-որ իսկապես խելաճեղ կամ մեղաալից մի բան միտքներդ գա, Ջինքլեր,եթե Դուք ուզենաք ինչ-որ մեկին սպանել կամ Ջեր կողմից մի Շերթական մեծագույն անվայելչություն այն մասին,որ թույլ տալ, այդժամ մի պած մտածեք է երեակայական խաղեր խաղում Ձերմեչ... այդպեսԱբբաքսասն Այն մարդը, որին Դուք սպանել եք ուզում, բոլորովին Ել պարոն այսուայսինչը չէ, նա վստաչշաբար լոկ զգեստափոխ եղած ծպտենք մի մարդու, ապա ի դեմս նրա յալ մեկն է: երբ մենք ատում մենք ատում ենք մի բան, որը նան մեր մեջ է նստած: Այն, ինկամ վրդովում. չը մեր մեջ չկա, այն մեզ չե Հուզում ինձ երբեք այնպիսի մի բան չեր ասել, որն այսՊիստորիուսն պես խորը ներթափանցած լիներ իմ ամենածածուկ չերտերը ու խոցած լիներ ինձ: ես անկարող Եի պատասխանել: անողոքարար Այն, ինչը սաստկագույնս ն եր ողջ արտառոցությամը դիպչել Էր ինձ,նրա այդ խորչծուրդների նույնածունչություննԵր Դեմինան

Շակումներն

ու

անի

խոսքերիՀետ,

որոնք ես Նրանքիրար չէին ճանաչում ասում:

ն

ի վեր իմ տարիներ երկուսով

մեջ էի կրում: Ել ինձ նույն բանն էին

Առարկաները, որ

մենջ տեսնում ենք,- կամացուկ ասաց նույն առարկաներն են, որ նան մեր մեջ են: Ջկա մեկ ուրիչ իրականություն, քան այն, որը մենք մեր մեջ ենք կրում: Այդ պատճառով ել մարդկանց մեծամասնությունը իրաէ ապրում, որովչետն նրանք մեզանից կանությունիցդուրս են ընդուդուրս դտնվող պատկերները որպես իրականություն ե նում իրենք իրենը ներսում մչտամփոփյալ՝ բնավ աշխարծին -

այն Պիստորիուսը,-

ռում: Այդպեսկարելի է երջանիկ լինել: Բայց,երը մեկ անգամ էլ այն մեկ ուրիչն ես ճանաչում, այլես մեծամասնության ճանապարծովընթանալուընտրությունչես ունենում: Ջինքլեր,մեՀեշտ է ծամասնության թեթն, մերը՝ դժվար: Ճանապարծը Բայցմենք ուզում են ջ ճանապարծ ընկնել: Մի ջանի օր անց, այն բանից Հետո, երբ ես երկու անդամ ապարդյունսպասելէի նրան,ուշ հրեկոյան փողոցումՀանդիջամուց երերալով, մի պեզի, երբ նա միայնակ, սառը գիչերային ելավ, ոտքերը մի կերպ ջարչ անկյունից դիմացս դուրս տալով ԵՇ ամբողջովին Հարբած:ես չցանկացա ձայնտալնրան:Նա անցավ իմ կողքով, առանցինձ նայելու, ն սեեռուն ՀայացքըՀաբոցակեզ աչքերով,որ ասես Հեռել Էր իր առռջֆ՝ մենավորիկ լիներ ԱՆՀայտից եկող խավարամածկանչին:Ես ողֆ տապնդելիս փողոցով մեկ Հետեեցի նրան, նա առաջ էր ընթանում ասես անմոլեռանդ ե սակայն տեսանելիմոմլաթեմալուխինամրակցված, անչաստատ քայլքով, որպեսմի ուրվական:Տխուը՝ես ջայլերս ուղղեցի դեպի տուն, դեպի իմ չլուծված երազները: Այդպես Հիմա նա աչխարչն է նորոգում իր մեջ...,- մտածեցի եսն էլ զգացի,որ դա ստորագույն բարոյանույն պածին խոսությամբներծծված մտածության արգասիք էր: Ի՞նչգիտեի ես նրա հրազներիմասին...Նա իր Հարրբածության մեչ գուցե չատ էր ընթանում,ջան ես իմ ավելիՀաստատուն ճանապարչով ու

ու

-

ու

վեշերուտության:

Էր, որ Դասերի ընդմիջումներին երբեմն-երբեմն պատածում դպրոցական ընկերներից մեկը, որին ես երբեք ուշադրության Դա մի չէի արժանացըել, ինձ մերձենալուփորձեր էր անում: փոքրամարմին, թույլ վտիտ տեսքով մանչուկ էր՝ կարմրաչիկավուն, նուրբ ու նոսը վարսերով, որն իր Հայացքի մեջ ինչ-որ ինջնածշատուկ պածվածքում բանուներ: Մի երեկո, երը ես տուն էի վերադառնում, նրբանցքում նատ դարանակալ ինձ էր լբտեսում, թողեց որ ես անցնեմ իր կողքով, Հետո Հետնիցս ու

ու

եկավ

կանգ առավ մեր տան դռան առաջ: Շարցրեցի ես: ինձանից ինչ-որ բա՝նես ուզում,ես միայնուզում եմ ջեզ Հետ խոսել,- ասաց նա վեշերոտ Բարիեղիր մի իչ ջայլիր ինձ Հետ: ամոթխածությամըբ:Ես Հետնեցինրան ն. զգացի,ռր նա խորապես Հուզված Էր սպասումներով լի: Նրա ձեռջերը դողում էին: Դու սպիրիտի՞ստ ես,- անսպասելիորեն Հարցրեց նա: ես ծիծաղելով:- Դրա Հետ ես ոչ մի Ո՛չ, Քնաուեր,-ասացի այդ դու բանը մոգոնեցիր: առնչություն չունեմ: Որտեղի՞ց -

ն

Դու

-

ու

ու

-

-

-

-

Ուրեմն թեոսո՞ֆ ես: Դարձյա՛լ ոչ: Ա՛խ, այդպես փակ, ինքնամփոփ մի եղիր...

Ես

սակայն չատ որ քո լավ զգում մեչ մի ինչ-որ արտակարգբան կա: Դա ֆ" եմ, որ դու Հաաչքերից է հրնում: Ես վստածչարար Հավատացած ունես րարերություն ոգիների Հետ: Հետաքրքըասիրությունից հլնելով չէ, որ Հարցնում եմ, Ջինքլեր,ո՛չ... Ես ինքս ել որոնող եմ: մեկն եմ, դու Հո գիտես,ն այնպեսմիայնակ Դե՛ պատմիր լսեմ,- ոգեորեցի ես նրան:- ՈԳիների մասին հս գրեթե ոչինչ չգիտեմ, հս ապրում եմ իմ երազներում, երեի դու դա ես զգացել: Մյուս մարդիկ էլ են երազներում ապրում, բայց ոչ իրենց սեփական, դա է տարըերությունը: Այո՛, դա գուցե այդպես է,- շշնջաց նա:- Բանն էլ Հենց այն Է, Թե ինչ տեսակ երազներ են դրանք, որոնցում ապըրում ես: Դու վստաչարար լաե՞լես սպիտակ մոգությանմասին: Ես ստիպված էի պատասխան տալ: բացասական Դա այն է, երբ սովորում ես ինքդ քո վրա տիրապետուԴու թյուն Հաստատել: կարող ես անմած դառնալ,նանե կախարնման դել: Դու երբե՞ք փորձերկամ վարժություններ չես արել: Այդ վարժանքների մասին իմ տված Հետաքրքրասիրական Հարցին նա սկզբում չատ խորշրդավորությամբ վերաբերվեց, այնպես որ ես չրջվեցի՝ գնալու մտքով, այդժամ նա իր Գիտցածը -

եմ,

-.

-

-

ցուցաղըրել սկսեց: Օբինակի Համար,երը ես ուզում եմ նել կամ ուշադրությունս մի կետի վրա կենտրոնացնել, այդժամ ես այդպիսի մի եմ Ես ինչ-որ բան եմ առմտածում, վարժություն կատարում: -

օրինակ մի բառ կամ անուն, կամ մի երկրաչափական պատկեր: Այդ նույնը Հետո ես իմ ներսում եմ առմտածում, ամբողջ ուժով` ինչքան որ կարող եմ, ձգտելով այն իմ Ներոում՝գլխիս մեջ պատկերացնել, մինչն որ զգում եմ, որ նա այնտեղ է: Ապա ես եմ այն առմտածում պարանոցիս մեջ, ե այդպես չարունակ, մինչե որ ամբողջությամը դրանով եմ լցված լինում: Այնուչետնե ես եմ դառնում լիովին ամրաձիգ այլես ոչինչ չե կարող իմ անդորբը վրդ«վել: ու

թե ինչը նա նկատի ուներ: ՍաՀասկացա, նա որ ուրիչ մի բանէլ ուներ իր սրտում, նա կայնզգացի կ երպով էր Հուզված արտասովոր ֆղագրգիո:Ես փորձեցի ես

չափով

որոչ

նան,

ու

Հարնեանցիորենչրֆանցել նրա Հարցը, ե նա անմիջապես ել ներկայացրեց իր առանձնաչատուկ փափադ-խնդրանքը: ես նան Դու Հարցրեց Ղա ինձ ժուժկա՞լ չափավո՞ր,ու

-

վախվորած:

ի՞նչընկատի

ունես: Սեռական կողմը: Հիմա արդեներկու տարիէ ինչ ժուժկալ չափավոր կյանք եմ վարում, սկսած այն ժամանակվանից, երբ մասին իմացա: այդ ուսմունքի Մինչ այդ ես մոլություններին Էի Շո Դու դ ու ուրեմն երբեքորեէ կնոջՀետ չե՞ս տրված, դիտես:

Դու

-

-

Այո՛, այո՛։

եղել: -

-

ու

Ո՛չ,- ասացիես:- Ես իմ ճշմարիտ Բայցերբ դու գտնես նրան, որի

Ճիշտ -

ես

քո

ուզածը

ուզածը չեմ դտել: ես, որ նա մասին ասում Հետ է դու նրա պետք լինի, այդժամ կքնե՝՞ս:

Այո՛,իչարկե:Եթենա դրանդեմ չփնի,- ասացիես փոքը-

ՃՇեդգնախառն:

ինչ

դեպքում, սակայն, դու սխալ Ճանապարչի վրա ես... է այն ժամանակ, երբ Ներքինուժերը կարելի զարգացնել միայն եմ Ես դա անում ամբողջ երկատարելապես ժուժկալես մնում: կու տարի չարունակ: Այս էլ արդեն երկու տարի ն մեկ ամիս կլինի, եթե ոչ ավելի...Դա այնքան դժվար է... Երբեմն ես Հազիվ եմ կարողանում ինձ զսպել: ես զուսպ չեմ կարծում, որ ժուժկալ Լսի՛ր, ՔՆնաուեր, այդջան չատ կարեոր է: պաչՀվածքը -

0՛,

այդ

ու

-

ասում:

Բայցջեղանից

ես

դա

չէի սպասում:

րադույն ոգեղենճանապարչով ըեթանալ, մնա, անպատճառ...

Ով ուզում

Ղա

է

բարձ-

պետք է մաքուր

Այո, ուրեմն այդպես էլ արա... Բայցհս չեմ Շասկանում, թե ինչու՝ մեկը, որն իր սեռի վրա է բռնանում,«ավելիմաքուր» ես սեռականը պետք Է լինի, քան մեկ ուրիչը: Կամ դու կարո՞ղ -

տարանջատես բոլոր մտքերից երազներից: Նա կասկածող Հայացքով ինձ Էր նայում: ե սակայն այդՈ՛չ, ցավն ել այն է, որ ոչ... Տե՛ր Աստված, ես եմ տեսնում, Է որոնք ինքս պես պետք: դիչերները երազներ ինձ էլ անկարող եմ լինում պատմել... Սարսափելի երազներ... ես մտաբերեցի այն, ինչ էր ինձ ասել: ԲայցորՊիստորիուսն ջան ել նրա խոսքերը ճիչտ Շամարեի, ես չեի կարող դրանց ընթացք տալ կամ ուրիչներին ջարոզել, ես չեի կարող խորչուրդներ տալ, որոնք իմ սեփական փորձիցչէին ծագում, ե որոնց Շետնելու Համարես ինքս էլ էնձ դեռես Հասունացածչէի ու

-

եի դրանից ինձ նվաստացված ճնչզգում: Ես պապանձվել ված էի զգում, որովչետե ւՀ ւս մեկը ինձանից խորչուրդ է Հայցում, որին ես ոչինչ տալու չունեի: ՔնաԵս ամեն ինչ փորձելեմ...,- Հեծեձաձայն արտաբերեց Ես է ձյունով, այն, ֆըով, արեցի ինչ կարելի անել, սառը ուերը:մարմնամարզությամըվազքով,բայց ոչինչ չօգնեց: Ամեն դիչեր ես արթնանումեմ երազներից, որոնց մասինեոլորովինչեմ էլ մտածել: եվ ամենազարծուրելին այն է, որ դրանց պատճառով ու

ու

-

ու

աստիճանաբար ամեն ինչ մոռանալ, այն, ինչը Հոգնով սովորել էի: Այլես հրբեք գուցե ինձ գեոր տքջնանքների կամ ջուն մտնել, Հաճախ ես ողջ գիչեչշաջողվիկենտրոնանալ եմ մնում: ես գրան երկար չեմ կարող Գիըը արթուն պառկած հս մանալ:եթե վերջապես չկարողանամ կռիվ տալ դրա դեմ, հթե ՇՀանձնեմ, զիջելու լինեմ ե ինձ նորից անմաքրություններին

սկսում

ես

եմ

ես: րապես, բնավ այդ կռիվը չեն ունեցել: Հասկանու՞մ Ես գլխով Հավանության նչան արեցի, բայց ոչինչ չեի կարող ե ես ինքս ինձանիցսարասել: Նա սկսել էր ինձ ձանձրացնել,

ինձ վրա գույզն-ինչ մի բան -

Վգացի.

ես

Ուրեմն

Հյուծված

ու

տպավորությունչէին գործում: Ես Քեզ չեմ կարող օգնել:

միայն

չգիտես այս մասին,- վրա բերեց նա՝ պետք է մի տխուրչեշտով:- Բնա'վ ոչինչ: Սակայն ոչինչ

դու

լինի... Քեզ Ճանապարծ

դա

է Հաջողվում: ինչպե՞ս

ոչինչ չեմ կարող ասել, Քնաուեր: Այս Հարցում մարդ չի կարող մեկը մյուսին օգնել: Ինձ ես ոչ ոք չի օգնել: Դու նախ ինքդ պետք է սթափվես քո ճՃանապարծը դտնես, ն անես է բխում: Ուրիչ ապա այն, ինչը իսկապես քո էությունից Հնարավորություն դտնել, չկա: Եթե ինջդ եզ չես կարողանում -

Ես

ջեզ

ու

այդպես

եմ

կարծում:

անսպասելիորեն Համրացած՝ փոքրիկնինձ էր նրա Հայացքը Հանկարծական բոցավառվեց նա չարկամ ատելությամբ, ապա ինձ մի խեթ Հայացք նետեց ե մոլեգնած ճչաց. «Մ՛, դու ջեզ սու՛րբես ձեացնում...բայց դու էլ քո մոլություններն արատներն ունես, հս դա գիտեմ...Դու

Հուսածատ նայում: Հետո

ու

ու

ու

իմաստունի պես ջեզ պածում, բայց գողունի կառչում ես այն նույն աղտեղություններից, ինչպես ես ն մյուսները...Դու խոզ ես, խո՛զ,ինչպես ն ես: Մենք բոլորս ել խոզերեն ք... Ես ՇՀեռացա Նա երկու, ռննրանթողեցիոտքի վրա կանգնած: երեք քայլ մի կողմ զցեց իմ ետնեից, Հետո ընկրկեց, չրչվեց ճողոպրեց: եա ինձ վատ էի զգում կարեկցանքի նողկանքի խառը զգացումից ն չեի կարողանում թոթափել այդ զգացողուես

ու

ու

ն րեցի իմ մի զույգ կարոտաբաղձ ւպատկերները Հոգեկանությամբ տրվեցի սեփական երազներիս: Այստեղ անմիջապես էլ իմ տան երազը վերստին այցելեց՝ դոնակի զինանչանին առնչվող, այն օտար կնոջ մասիներազը, ն ես տեսա այդ կնոջ մայրիկի ու

ու

ցի նրա պատկերը նկարել: Երբ մի ջանի օր անց ռորդ ժամիչափ Էլ, ասես

էր, մի քանկարնարդենպատրաստ տրկախարդանքին անգիտակցաբար,

Դա մի դեմք էր՝ պետք է կռիվ տայի մինչե վճռական վախճանը: նման, չատ նախորդներին Հիչեցնող, իմ բարեկամ Դեմիանին նան ինձ: Մի աչջընկատելիորեն ավելի բարձը էր որոչ գծերով՝ մյուսից,Հայացքը սաճելովանցնում էր իմ վրայով՝ ինջնախորաջարացումի մեջ, ճակասուղված,անչՀաղորդ անչարժացյալ ու

տագրովլեցուն:

ռույց կտրել՝մինչե

էի պատկրծջիս խորջը: Ես Հարցաքննում կերին, մեղադրում նրան, փաղաքչում, աղոթում նրա Համար: Ես նրանկոչում էի մայը, կոչում Էի սիրուծի,անվանում էի պոռԱյդ ընթացնիկ անբարոյական քած, կոչում էի Արբբաքսաս: ջում միտքս էին գալիս Պիստորիուսի, խոսքեգուցե Դեմիանի բը- ես չեի կարողանում Հիչել, թե երբ էին դրանք արտարերվել, բայց Թվում եր, որ ես դրանք նորից եի լսում: Այդ խոսքերը վեՀետ բարերումէին Աստծո Հրեշտակի Հակոբիկովին ու ասում է ին` «ես ջեզ թույլ չեմ տա, բայց դու Հետո ինձ կօրՀնես»: Լուսամփոփի փայլի մեջ պարուրված նկարենդեմջը կերպաԴառնում Հետ: ԷՐ լուսավոր փոխվումէր ամեն անվանումի պայծառ, դառնում սե ու խավար, գունատ կոպերը փակում էր սառած չողչոընդարմացած աչքերի վրա, բացում կրկին ղացնում վառվռունՀայացքը. այն կին Էր տղամարդ, աղֆիկ էր ու մանկիկ, կենդանի, Էր բիծ որ ցըրվում-տարրալուծվում կարկատանների մեչ, ապա կրկին վերստանում կտորտանքջների եր մեծությունն Հստակությունը:Վերջում,Հանձնվելովիմ ներքինուժգին կանչին, ես փակեցիսչջերս ե այժմ պատկերը տեսա իմ ներսում`իմ մեջ, ավելի զորեղ ու կորովի:Ես ուղում Էի նրա առաջ ծունկի գալ, բայց այն այնքան չատ եր իմ մեջ ներծծված, որ ես այլես անկարող էի այն ինձանից տարըերել, առեռ այն ավելին էր, քան իմ սեփական Ես-ը: ասես Այդժամ ես մի խուլ ծանը չառաչյունլաեցի՝ գարնան նային փոթորկից փրցված, դողում էի Համակված մի աննկաու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

վերապրումի: Աստղերը րագրելի նոր զղացումով՝ վախի մերթ ընդ մերթ բռնկվում Էին իմ առաջ Շանգչում, Հիչողությունները ետ էին գնում մինչն ամենաառաջին, մոռացված մանու

ու

Հորդում է ին դեպի ինձ զանգվածներով անցնում: Բայցայն Հիչողությունները,

ու

կողքովսչշառաչելով

որոնք,

էության,

ըստ

այսօչեին բավարարվում միայն երեկով Էին գնում, արտացոլում ապագան, Էին այսօրից նոր կենսաձների դոյաինձ կտրում-պոկում ցությունների մեջ արտանետում, որոնց պատկերները սարսափեկուրացուցիչ, որոնցից ե ոչ մեկը, լիորեն պայծառ էին կայն, ավելի ուչ ես ոչ մի կերպ չեի կարողանում Հիչել: Գիչերը ես արթնացա խորը ջնից, զգեստներա Շագիս ես լայ-

Էին իմ ողջ կյանջը, բով, նրանք ավելի

ու

Հեռուն

ու

ու

սա-

ու

Ես վառեցիլույսը, զգացի,որ նակիպառկածէի մածճակալին:

«լետջ է մի շատ կարեռը բան Հիչած լինեի, բայց ոչինչ չէի Հիչում մի ջանի ժամ առաջտեսածիցս: Լույռր վառեցի ե Հիչողությունն աստիճանաբար վերականգնվեց: Ես նկարնէի փնտրում, չէր պատից,ոչ էլ սեղանինԷր դրված:Ես այն այլես կախված

նեի: մեջ

գուցե երազ Էր մոխիրը կերել:

Կամ

ու

խարկս դրեցի, քայլեցի

դա,

տան

Հարկադրանքով, վազումԷի

ուր

ձեռքերիս

այն այրել Էի

փողոց՝ասես վազումփողոցներով Հրապա-

միջով ու

ես

ու

ղուրս

եկա

ու

կարծես փոթորկի չնչից ալեկոծվող, մթնդած եկեղեըբակներով՝ ականջ պածչեցի ցու կողջով անցնելիս՝ բարեկամիս ձայնին,անոբոչ խավարի մեջ տենղագին ինչ-որ բան էի փնտրում՝ չիմանալով թե ինչ: Ես Հայտնվեցի մեկում, ուր պոռնարվարձաններից

էին վառվում:ԱվելիՀեռվում վեր էին խոյանումնորակառույցներն ձյունով աղյուսի կույտերը՝կիսով չափ մոխրագույն մտաբերեցի այն օրը, երբ որպես մի երաղզածածկված:Հանկարծ յին թափառաչրֆիկ օտար մի ուժի կողմից Հալաֆվում եի այս "նապատի միջով, Շիչեցի իմ Հայրենական քաղաքի այն նորակառույց շինությունը, մի օր ինձ ջարչ տվեց իմ տանջարար ուր Նմա«Քրոմերըմեր առաջինՀաշվեշարդարի կապակցությամբ: նատիպ մի չինություն գորչ գիչերվա մեջ աշա խոյանում էր իմ առաջ, որը սն դռան անցքով դեպի ինձ ծր բացվում: Այն ինձ ներս ալեց, ես ուզում էի ճՃանապարծս չեղել Լ սայթաքեցի խիճ ավազի վրա. ձգողականությունը չատ ավելի ուժեղ էր, ես Հարկադրված էի ներս մտնել: ու

ու

ջարդուխուրդ Տախտակների ես

արված աղյուսների վբայով առաջ էի շարժվում ամայի տարածության միջով, Հոտ պղտոր Եր արձակվում չորուկ սառնումառախլածեղց թյունից ու քարերից: Մի ավազակույտ կար այնտեղ, գորջչապայծառ մի Հողակատշը,ողջ մնացյալը թաղված էր խավարի մեջ: Այստեղ սարսափաձչար մի ձայն կանչեցինձ. «Աստծու սիու

երերալով ու

րույն, Ջի նքլեր, որտեղի՞ց Հայտնվեցիր»:

Ու իմ կողջին խավարի միջից բարձրացավ-կանգնեց մի մարդ, մինչ իմ փոքրիկ վտիտ մի տղա, ինչպես ոգի, ն ես ճանաչեցի, մազերը բիզ-բիզ եին կանգնել ցնցումից, իմ դպրոցական ընկեու

ըոֆը՝Փնաուերին: Ինչպե

-

ւյստեղ

ւ

Հայտնվեցիր,-Հարցրեց

նա`

Հուզ-

ասես

ոչինչ չէի Հասկանում: եզ չէի փնտրում,- շփոթված ասացի ես. յուրաքանչյուր արտաբերված բառը ինձանից մեծ ջանքերեր խլում ե կրցկտուր դուրս գալիս իմ մեռելագույն ծանրացած, ասես ցակալած չրբթունջներից: Նա ակնապիչ ինձ էր նայում: Ես

-

ես

ու

սառ-

Ջէի՞րփնտրում: այո՞:Դու կարՀՈ՛չ: ԻՆձ այստեղ ձգեց: Դու ինձ կանչեցի՛ր, ինձ ձայնեցիր: Դու ի՞նչես անում այստեղ: Զէ՞ որ գիչեր է: Ջղաձիգլարումով նա ինձ առավ իր բարալիկ ձեռքերի մեջ: Այո,Գիչերէ: Շուտով կլուսանա:0՛ Ջինքլեր,ուրեմն դու

-

-

ծես

-

ինձ չես -

-

մոռացել...Դե եթե կարող ես՝ ներիրինձ:

Քայց ի՞նչը: Ախ, ես այնպես նողկալի պաչեցի ինձ այն ժամանակ...

մեր խոսակցության մասին:Մի՞ՄիայնՀիմա ես մւոաբերեցի թե դա ընդամենը չորս-Հինգ օը առաջ էր եղել: Այգ ժամանակվանից ի վեր, թվում Եր, մի ամբողջ կյանք եր անցել:ԲայցՇիես ամեն ինչ Հասկացա: Ոչ միայն այն, թե ինչ ԼՎԱ Հանկարծ մեր միջե տեղի ունեցել, այլ նան, թե ինչու էի ես այստեղ Հայտնվել ն ինչ էր Քնաուերըուզում անել այս կողմերում: Ուրեմն դու ուզում էիր ինջնասպա՞ն լինել,այո՞,ՓՔՆնաու-

մա

-

եր:

Նա

սարսափածար եղած՝քար կտրեցսառնությունից ու

վա-

եից կարկամած: ես կկարողանայի դա թե արդյոք Այո, ուզում էի: Զգիտեմ, ես ուզում էի լ ույսը անել: բացվելուն: սպասել Ես նրան Հանդիստ թողեցի: Օրվա առաջինՀորիզոնական ընկնող լույսի ճառագայթներն առկայծում էին անասելիորեն սառնաբույը տխրաթախիծ, Գորչ քամիներում: Պատանյակի ձեռքիցիռնած ես նրա Շետ մի քանիքայլ -

ու

առա-

ջացա:ԻՄ

կղզնաս ե մեջ ճի ձայն սկսեց խոսել. «Հիմա դու տուն ես, մոլորվըրա ոչ ոքի ոչինչ չես ասի...Դու սխալՃանապարծի ված ուղու... Մենքխոզեր չենք, ինչպես դու ես կարծում: Մենջ ենք ստեղծումն կռիվ ենք տամարդիկ ենք: ՄենքԱստվածներ լիս նրանցՀետ, ու նրանքօրծնում են մեղ: Լռելյայն մենք ֆայլում էինք կողք-կողքի,Հետո բաժանվեբացվել էր: վերադարձա, արդեն լույսը ցինք: Երբ ես տուն Լավագույնը,որ ինձ վիճակվեց ապրել այն ժամանակներում Հեռ Շբ.-ում, Պիստորիուսի երգեչծշոնի Հնչյուններիկամ բուխաբու կրակիառաֆ անգկացրած ժամերն Էին: Մենք միասինմի Հունական տեքստ Էինք կարդում Աբրաքռասի մասին,նա ինձ ե էր ընթերցումՎեդաներից Հատվածներ Համարթարգմանաբար սովորեցնում էր ինձ սրբազան «04»-ը արտասանել: Այնուծանչէ, որ ներքուստ առաջ էին դերձ այդ գիտնականությունները մղում ինձ, այլ ավելի չուտ ճիչտ Հակառակը: Այն, ինչը Հաճեինձ վրա ու իմ մեֆ առաֆլիորեն ազդեցություն եր ունենում `

ապըրելու էր, ՀՇարաՀխաղացում արձանագրում՝ զգացողությունն

ճուն վոտածությունն իմ սեփական երազների, գաղափարների նախազգացումների նկատմամբ, ն չարունակաբար աճող գիտակցումն այն ուժի, որ ես իմ մեջ էի կրում: Ամեն ինչում ես Հասկանումէին ջ իրար: Պիստորիուսը էր միայն, որ ես կենտրոնացած նրա մասին մտածեի, Բավական վստած էի լինում, որ նա այցելելու էր ինձ կամ նրանից մի լուր էի ստանալու: Ես կարող եի նրան էլ, ինչպես Դեմիանին, Հարցուփորձ անել, առանց իսկ նրա ներկայության. բավական էր միայն, որ ես ամբողջ ուժով պատկերացնեի նրանե իմ Հարցերը կենտրոնացված մտքերիձնով նրան ուղղեի: Այդժամ Հարցի մեջ առկա Հոգնոր ողֆ ներուժը պատասխանի ձնով վերադառնում էր ինձ: Միայնթե ոչ թե Պիստորիուսի կամ ՄաքսԴեմիանի անձն էի իմ առաջ պատկերացնում, այլ իմ երազած նկարեն պատկերը, իմ Դեի, Դեմոնիտղամարդականացիցնորական տեռիլը»որին ոգեկոչում էի ես: Այն այլես լոկ իմ երազներում չէր ապրում ն ոչ իսկ նկարեն թղթի վըա, այլ իմ մեջ, որպես տենչալի մի պատկեր ն իմ ինջնությանվերընթաց բարձունք: աստիճան զավեչԱնկըկնելիե երբեմն ծիծաղաչարժության տական էին այն Հանգամանքները, որոնցում ձախողակ անձնասպանՔնաուերըՀայտնվում Էր իմ առաֆ:Այն գիշերվանից սկսած, երբ ես նրան առաքջվեցի, կառչել էր նա ինձանից որպես ծառա կամ չուն, ձգտում էր իր կյանքը իմի Հետ Հավատարիմ կապել ն կուրորեն Հետնում էր ինձ: Նա ինձ մոտ էր գալիս Հարցերով ուզում Էը Հոգիներ ըբօրինակ ցանկություններով, տեսնել,ուզում էր կարբբալա սովորել, ն չէր Հավատումինձ, էի, որ բոլոր այդ երբ ես Հավաստում բաներիցես ոչինչ չեի ու

ու

.

ու

տա-

ու

էր ինձ ամեն ինչից առավել:Բայց Հասկանում:Նա Հավատում նա որ եր արտասովոր Հիայն էր, տարօրինակն Հաճախակի մար Հարցերով ինձ մոտ էր դալիս Հենց այն ժամանակ, երբ կաբիջ Էի զգում ինքս իմ մեջ մի Հանգույցլուծելու, ե այդժամ եր ու

ֆմաչաճ

կամակոր մտածղացումներն տենչանքներն ինձ էին ցուցանում, ասես մի վերջինՀարվաՀաճախակի գլխաքառն ծով մղում տալիս լուծումները գտնելուն: Երբեմննա ինձ Համար ձանձրալի բեռ էր դառնումն: տիրական խստությամբՀեինձ էր ռացվում էր, բայց ամեն դեպքում ես զգում էի. նանս ուղարկված, նան նրանից էր գալիս այն, ինչը ե՛ս էի նրան տվել, կրկնապատիկը ինձնից արտածված՝ վերադարձվում էր ինձ, նա ես ինձ Համար առաջնորդ մի ճանապար: Եր, կամ առնվազն` գրքերն գրությունները, որ նա ինձ էր մատուցում Խելացնոր ե. որոնց մե նաիր փրկություննէր փնտրում, ինձ ավելինԷին սովորեցնում, քան տվյալ պածին ես կարող էի գիտակցել: Այդ Քնաուերը ժամանականց կորսվեց-չքացավ՝ բավարարուիճ ճանապարծից: Նրա Հետ անիմաստ էր վիթյուն չստանալով ճարանելկամ Հակառակվել նրան:Ուրիչ էր սակայնՊիստորիուՀետ, Շտ.-ում սի պարագան: ԱյԴ բարեկամիս իմ դպրոցական ուսումնառության չրֆանի ավարտվելուն մոտ, ես մի տոանձնաՀատուկ բան ես վերապրեցի: Նան ամենաանմեղ բարեչՀոգիմարդկանց ել Հազիվ թե Հակաթույլ է տրվում կյանքումմեկ կամ մի ջանի անգամներ մեջ մտնել բարեպաշտության մարտության երախտագիտուՀետ: թյան գեղեցիկառաքինությունների Յուրաքանչյուրոջ պետք է մեկ անգամ մի ջայլ կատարի, որը կբաժանի իրեն իր Հորից, իր ուսուցիչներից, ոք պետք է ինչ-որ յուրաքանչյուր բան զգա մենակության անգութ դաժանությունից, անգամ, երը անգամ մարդկանց մեծամասնությունը դրա ամենաչնչին մասն միայն ի զորու չի լինում տանելու, չուտով վերստին Հատակը Ւմ ծնողներից նրանց աչխարճից, իմ սիրազաճավիժելով: սուն մանկության «լուսավոր» աչխարչՀից, ես ղեռ չեի կտրվել ու

ու

ու

ու

ու

ու

տելիորենօտարվելէի նրանցից Հեռացվել:Դա ինձ ցավ ԼՎԱ իմ այցելուպատճառումն դեպի Հայրենի եզերք կատարած թյունների ժամանակ այն ինձ Հաճախ դառնագույնծամեր էր ու

պարգնում, րայց ղա մինչե սիրտը չեր թափանցում նե դեռ կաբելի էր մի կերպ տանել: Բայցայնտեղ, ուր ոչ թե սովորությանուժով, այլ սեփական Էինք մատուցել, ներքին մղումով մենք սեր պատկառանք սրտի մղումով երեխաներ բարեայնտեղ,ուր մենք սեփական կամներ Եինք եղել, այնտեղ,այն մի դառնաղի սարսափելի պածի Եր վերածվում, երը մենք անսպասելիորեն կարծում էինք, ու

ու

ու

թե ճանաչել էինք մեր միջի առաջ մղող այն Հոսանքը,

որ

կուզե-

նար մեղ Հեռացնելսիրելիներից:Արդ՝այնտեղ յուրաքանչյուր միտք,որ մերժում է բարեկամին ուսուցչին, թունավորխայու

թոցով

է մեր սեփական սըտի դեմ,

ուղղվում

այնտեղ

յուրա-

կամ Շետամուղ Հարված դիպչում է քանչյուր պաշտպանական դեմքջին:Այնտեղ նրան, ով կարծումԷր, Թե օրինավոր սեփական Էր ինջն հր մեջ կրել, Հանկարծակի Շայտնբարոյականություն վում Էին այնպիսիանուններ,ինչպես «անՀավատարմություն» ու

որպես «երախտամոռություն»՝

ետ անՀանգիստ

է

ամոթալի կանչեր

ու

այրվածք-

սարսափածչարվախվորած սիրտը փախչումդեպի մանկությանառաքինություն-

այնտեղ ների Հետքեր,ասածս

ու

ների սիրելի Շովիտները ե չի կարող Շավատալ այն բանին, որ նան վերջնական խզումըպետք է տեղիունենա, որ նաե այդ Շոդակապ ֆիլը պետք է կտրվի: Ժամանակի ընթացքում,Հակառակ դրան, իմ մեջ դանդաղոբեն մի զգացում արմատացավ, իմ մեջ ցանկություն ծնվեց իմ բարեկամ Պիստորիուսին Հենց որպեսինձ առաջնորդ անպայման կարգել:Այն, ինչը ես իմ մանկության չրջանի կարեհորագույն ամիսներին Էի վերապրել, այժմ այն վերադարձվել էր ինձ նրա Հետ նրա խորՀրդով,նըա մխիիմ ունեցածբարեկամությամբ, թարությամբ, նրա մտերմությամբ: Նրա միչից Աստված Էր խոսում ինձ Հետ: Նըա շուրթերից իմ հրազները դեպի ինձ էին վեցուցանելու պես մեկնված: Նա ինձ րադառնում,պարզված իմ իսկ արիությունը, այն իմ մեջ ներարկեց: Ա՛խ, վերադարձրեց Շիմա իմ մեջ դանդաղորեն նրան Հադլուխ էր բարձրացնում Ես իմ շատ կադբրվելու ներջին ՀՇարաճուն ձգտումը: ուսանելի հաներ Եի լսում նրա խոսքերում, բայց ես ըմբոնեցի, որ նա իմ միայն մի մասն է Հասկանում: ամբողջության Մեր մեջ ոչ վեճ էր եղել, ոչ ցնցող տեսարաններ, ոչ անջրպետ ե ոչ էլ` փոխադարձելու Հաշիվներ: Ես նրան իսկապես անմեղ, մի խոսք միայն ասացի, սակայն դա Հենց այն ակընբարեչշոդի թարթն եր, երը մեր Հարազատ պատրանքը փչուր-փչուր հղավ գույնզգույն բեկորների մեֆ տարրալուծվեց: արդեն միառժամանակ ճնշում էր ինձ, բայց Նախազգացումն զգացումի այն վերածվեց մի կիրակի օր՝ նրա Հնապարզորոչ կրակի ՄենքպառկելԵինջ Հատակին՝ բույր աշխատասենյակում: առաջ, նա խոսում էր իր ուսանած միստերիաներից կրոնի էր անում ձնեերից,որոնց մասիննա իր խորՀրդածություններն ե որոնց Հնարավոր ճակատագիրը զբաղեցնումէր իրեն: Ւնձ Համար,սակայն,այդ ամենը ավելիշուտ զվարճալի Հետաքըըֆրական Եր պատկերանում, քան կենսական կարեորություն էր գիտական խորիմացունեցող, դրանցում իմ առաջ ՇՀառնում թյունը, Հին աշխարՀների փլատակների տակ խուզարկու, ՀՇոգու

ու

ու

ու

ու-

ես մի նեցուցիչփնտրտուքը: Անսպասելիորեն դարչանքզգացի

ամբողջ արվեստի, առասպելաբանությունների այդ պաշտամունքի նկատմամբ, Հնուց ավանդվածՀավատիտարաձեու-

այդ

Պիստորիուս,անսպասելիորեն ասացիես՝ ինձ ՀամարԵլ պոռթկացող չարությամբ,- Դուք անակնկալ սարսափազդու, -

ու

խոստացել եիք ինձ մի երազ պատմել, իրական մի հրազ, որ դուք դիչերն էիք տեսել: Այն, ինչ Դուք Հիմա խոսում եք, երիցս անիծյալ Շնաբույր զառանցանք է... Այդպեսխոսելիս նա ինձ երբեք չէր տեսել, ե հս ինքս էլ» նույն ակնթարթին, կայծակի արագությամբ ամոթ ու սարսափով զգացի, որ նրա ուղղությամբ արձակած այս իմ նետը, որը ճիչտ նրա սրտին դիպավ, իր իսկ սեփական զինանոցից էր վերցված, ջանզի այս կարգի ինջնակչտամբանք-Շանդիմանությունները, ժամանակ լսում էի որոնք ես ծաղրական Հնչերանդով պատածած նրա չուրթերից,Հիմա չարամտությամբ իրեն էի ուղղում ավելի սուր ձեով: Նա`

դա

զգաց

Ես խաղաղվեց: վայրկենաբար անմիջապես ու

նրա սարսափածչար վախը սրտումսնրան էի նայում նկատեցի դունատվածությունը: Երկար ծանը դադարից Հետո նա մի նոր փայտ դրեց կրաԿի մեջ ե Հանգիստ ասաց.- Դուք միանգամայն եք, իրավացի Ջինթլեր,Դուք խելացի տղա եք: Ես չպեւոք է Ջեր գլուխը լցնեմ Շնոտի անպեւոքություններով: Նա խոսում էր անչափ Հանգիստ, բայցես լսում էի վիրավորանջի ցավը նրա խոսքերում:Ի՛նչ էի հս արել... Արցունքներ» ՀՇոսելուվրա էին, ես ուզում էի դրությունը խնդրել նրափրկել, փարվեի նրան, ուզում էի ներողություն նից, իմ սերը Շավաստել նրան, իմ նըբբանուրբ եհրախտագիտությունը: Հուզախանդ խոսքեր էին միտքս գալիս, բայց ես անկաԵս էի դրանք արտաբերել: րող մնացիպառկած, նայեցի կրակին այդպես պառկած էինք մենք, լռեցի: Նա նույնպես լռեց, ե Պ նստում, կրակը վառվելով իջնում էր յուրաքանչյուր ես զգում Հետ էի մի ինչ-որ դեղեցկության առկայծունբոցի Հոգեզմայլքջի կայծակնացայտ մարումը,որ թոչում-անցնումէր այլես չէր կարող վերադառնալ: թե Դուք ինձ սխալ եք Հասկանում,- վերջապես Վախենամ, ասացի հս անչափ ճնչված, չոր կերկերուն ձայնով:Անմիտ էր գալիս անչեթեթ խոսքերի չարանն ասես մեքենայաբար դուրս իմ շուրթերից, ասես մի լրագրային վեպից ընթերցելիս լինեի: Ես Ջեզ շատ ճիչտ եմ Շասկանում,կամացուկ ասացՊիսու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

-

ու

ու

-

ւռորիուսը:-Դուք իրավացի եքջ:-Նա դադարտվեց:Հետո դան-

դաղ

չարունակեց.-

որքանով Այնքանով,

որ

մարդս մեկ ուրիչի

Հանդեպ

է իրավացի լինել: կարող

իրավացի

Ոչ, ոք, ձայնում

չէի... բայց եր ինձ ներսից, ես առել ոչինչ չեի կարող: Ես գիտեի, որ իմ այդ մի Հատիկ խոսջով ես նրան մատնացույց էի արել իր գլխավոր թուլություննեխոցելի վերքերը: Ես դիպել էի այն կեբը, նրա պակասներն էլ պետք է տարակույսներ տին,ուր նա ինջն իր նկատմամբ մի բանէր, նա Հետածայաց նենար:Նրա իդեալը«Հազվագյուտ» ես խորապես զգացի. այն, ինչ որոնող էր, ռոմանտիկ: Հանկարծ ն ինչ ինձ էր էր եղել ինձ Համար տվել, նույնը նա Պիստորիուսն ճաչեր կարող ինքն իր Շամարլինել իրենտալ:Նա ինձ մի նապարծ էր դուրսա բերել, որը նան իրեն առաջնորդին, պետք Ե լիներ կիսաճամփին թողներնրան: որ գերազանցելիս Աստված գիտե,թե ինչպես են նման խոսքերը ծնունդ նում... Ես այն վատ իմաստով չէի ասել, իսկ չունեի դաղափար որեէ աղետի մասին: Ես մի բան էի արտարերել, ինչը արտասանելու պաճին ինքս էլ մինչն վերջ չէի Հասկացել, ես մի փոջբիկ, ինչ-որ զավեշտական չարաճճի միտք էի արտանախաչարձակ Հեղել, այն ճակատագրականություն Եր ձեռք բերել: ես մի փոքջբիկ, անզգույշ կոպտություն էի ինձ թույլ տվել, որը նրա Համարդատ ու դատաստան էր դարձել: ես 0՛ այն որ նա չարանար ինձ որքան կցանկանայի, ժամանակ վբա, ինքնապաչտպանվեր, բղավեր ինձ վրա... Նա այդպես չվարվեց, դա ես ինքս իմ ներսում արեցի: Նա պետք է որ ջմծիծաղզելիս լիներ, եթե միայն կարողանար: Այն, որ նա չկարողացավ լավագույնս Շամոզվեցի, թե ինչքան դա անել, դրանով իսկ ես խորն էի նրան վիրավորել: անծչամեստ իր Հանդուգն Այն, որ Պիստորիուսը աչակերտից ստացած Շարվածը այդպես անխոս ընդունեց, որ նա լռեց ինձ խոսելու իրավունք տվեց, այն, որ նա իմ խոսջերը որպես դրանով իսկ նա ինքս իմ նկատմամբ Ճակատագիր ընդունեց, իմ ատելի դարձրեց անխոչեմթեթնեամտությունը Հազարանգամ ավելի մեծ ուռճացած ցուցադրել տալով: Հարվածելու թե մի ուժեղ ինջնապաչտպանվածմեկին պածինես մտածեցի, էի խփում, Հիմա պարզվեց, որ նա Համբերատար մի խաղաղ մարդ Եր, անպաշտպան մեկը, որ լռելյայն անձնատուր եղավ: Երկար ժամանակ մենք պառկած մնացինք մոխրացող կրակի առաֆ, որի մեջ ամեն մի առկայծող կերպարանք, ամեն դալարվող իմ մեչ երֆանկավետ կուչ եկող մոխրաքուլա դեղատեսիլ, Հանդեպ իմ պարպայծառժամերԵր ոգեկոչումե Պիստորիուսի մեղջը ավելի ավելի Հստակորեն ի ցույց տավորվածության այն դնում: Ի վերչո ես չկարողացա Համակերպվել իրավիճակին, անտանելի է դառնում ինձ Համար: Ես վեր կացա դնացի։ Երկաբ կանգնած էի ես նրա դռան առջե, խավար սանդուղքին, բաես

ու

ու-

ու

ու

առ-

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

"ւ

ու

ու

կընկերակցեր ինձ: Հետո ջայլելով լով» թե գուվե նա կգար Հեռացա ժամեր չարունակ վազում Էի ջաղաքովու արվարայգով անտառի միջով`մինչն ուչ երեկո: եվ այն ձաններով, ու

ու

ու

ես Աստիճանաբար մտածմունքներիս տրվեցի:Ւմ

բոլոր

մտ-

եվ բոլորը Հակառակ ղադրելինձ ն Պիստորիուսին պաշտպանել: Ես Հազար Էին ունենում: էի իմ անդամ պատրաստ վախճան արյուն խոսջի Համար զղջալու ն եւ վերցնելուայն... բայց չէ' որ դա ճշմարիտ էր: ՄիայնՀիմա ինձ Հաջողվեց Հասկանալ Պիստա-

Նա

երազել եր քարոզիչ դառնալ, նոր կրոնը տարփողել, բարձբացմանը, սիրույն երկրպագությանը նոր կերպ Հաղորդել, նոր խորՀրդանիչներ կանգնեցնել:Բայցդա նրա կոչումը կամ կենսաչասպաշտոնը չեր: Նա ապրում էր չափազանց ջերմ տրվածության մեջ, նա ամենայն ճշգրտությամբ ճանաչում էր անցյալը, նա անչափ չատ գիտերԵգիպտոսի մասին,Հնդկասանի, Միթրայի Աբըբաքսասի մասին:Նրա սերը կապվածԷՐ այն պատկերներին, որոնք երկիրը արդեն իսկ ճաշակել եր, դրա Հետ մեկտեղ` իր ամենաներքին չերտերում նա չատ լավ գիտեր, որ նորը նորաչայտ բոլորովին ուրիչ մի բան պետք է լիներ, որ աղբյուրներըթարմ Հողից պետք է դուրս Հորդեն ե ոչ թե ու

ու

տատ

ու

ու

պեղվեն:Նրա պաշտոնը Հավաքածուներից գրադարաններից մարդկանց օգնելն գուցե դեպի իբենց առաջնորգելու ՃՇարգերում նոր էր, ինչպես որ նա դա իմ նկատմամբ արեց: Զլսվածը, ու

աստ-

վածներ մարդկանց տալը նըրապաշտոնը չեր: եվ այստեղ որպես մի սուր բոց իմ մեջ իմացության լույսը կա նաճառագեց-յուրաքանչյուրիՀամարմի-մի Հ«պաչտոն» խազծված, բայց ոչ ոքի վիճակված չէ, որ ինջը իր Համար այն կարողանաընտրել, այն նորից վերասելու պես Հաստատազըել իր ուզած ձեով այն կառավարել կարողանա: Կեղծ մոլորություն էր նոր աստվածների տենչանքը, կատարյալ մոլորությունէր աչինչ-որ բան տալուցանկությունը...Մեծածասակ մարդխարձին կանց Համար չկար, չեր կարող լինել ոչ մի ուրիչ պարտականուսեփական թյուն, ջան այս մեկը. ինջն իրեն որոնել,վստաչՀանալ մեջ ուժերի նկատմամբ, սեփական ճանապարձը խարխափումի դեպի առաջ մղել, միննույն է, Թե ուր կառաջնորդեր այն իրեն: Դա խորապես ցնցեց ինձ, ն դա ինձ Համար այդ վերապրված փորձության արգասիքն էր: ես Հաճախ էի խաղացել ապագայի պատկերների Հետ, երազել այն դերերի մասին, որ կարող էին ինձ Համար կանխորոչված լինել`բանասնախապատրաստված տեղծիկամ գուցե մարգարեի, նկարչի կամ մեկ այլ բանի:Այդ ու

ու

ամենը ոչինչ էր: Ես այստեղ չէի բանաստեղծելու, ֆարոզելու կամ նկարելու Համար,ո՛չ ես, ո՛չ Ել ուրիչ որեէ մեկը դրա Հաիմիջիայլոց, պամար չեր այստեղ գտնվում: Այդ ամենը զուտ Համարմիայնմեկ տաչականՀետնություն Եր: Յուրաքանչյուրի ճշմարիտ մասնագիտություն դոյություն ուներ. ինջն իրեն դտՆա կարող եր որպես բանաստեղծ կամ նել, իրեն վերադառնալ: խելագար, որպես մարգարե կամ որճագործ մեկը իր կյանքն ավարտել, մնացյալը նրա գործը չեր, այո, դա վերչիվերչո անկարեոր եր զուրկ: Իր խնդիրը սեփական նչանակությունից ճակատագիրը գտնելն եր, ոչ Թե իր ուզածը, այն իր մեջ ապրեցՈզջ մնացյալըկիսատ-պռատուՀ ամբողջական: նելը՝ լիուլի գլուխն ազատելուփորձ,Հետադարձ թյուն Եր, խուսանավելու, դեպի զանգվածների իդհալը, պատչաճող Շարմարեփախուստ՝ վախ սեփական Հոգու ներքինձգտումներինկատմամբ: գում Այդ սարսափելի սըրբազնականնորաչայտ պատկերը Հառնեց իմ առաջ, Հարյուր անգամ նախազդգացված գուչակված, գուցե ու

ու

ու

ու

ու

շատ արտաձայտություն գտածն սակայն անգամներ Հավանաբար

Հիմա միայն վերապրված: Ես բնության մի նետվածք Եի, նետվածքԱնորոչիմեջ, գուցե Նորի, դուցե Ոչնչի մեջ, ն այդ նետՀնությունից Հունցգելը, նրա կամջն իմ վածքը իր անդնդախոր ն այն ամբողջապես իմը մեջ զգալը դարձնելնԵր միայն իմ միակ դա... մասնագիտությունն ու կոչումը: Միմիայն Ես արդենչատ Էի մենակությունՃաչակել:Հիմա ես կռածչեպես նախազգում Էի, որ դրա չատ ավելի խորը տարատեսակն լու դեո այցելելու էր: Ել կար, ն որ այն անխուսափելիորեն Ես ոչ մի փորձ չէի ձեռնարկում Պիստորիուսին խաղաղեցնեԷինք բարեկամներ, լու Համար:Մենքմնում բայցՀՇարարերությունները փոխվել էին: Միայնմեն-միակ անգամ մենք խոսեՀենց միայն նա էր խոսում: ցինք այդ մասին, կամ իրականում Նա դա

Փածշանա ասաց.-Ես ցանկությունունեմ դառնալու,Դուք գիտեք:Ես մեծագույնսիրով կուզենայինոր կրոնի ջածչանա

դառնալ, այն կրոնի, որի վերաբերյալ մենք կարծես որոչ պատունենք: ես երբեք դա չեմ կարոկերացումներու դաղափարներ ես առաֆ Ել գիտեի,առանց որ դա գիտեմ ղանալուդառնալ, այդ բանը ինձ ամբողջապես խոստովանելու, արդեն երկար ժաԵլ կամանակ:Ես ուրիչ-ուրիչ քաշանայական ծառայություններ նեմ, գուցե երգեծշոնի վրա, գուցե մեկ այլ կերպ: Բայցես պետք է մշտապես մի բանովշրջապատված լինեմ, ինչը ես գեղեցիկ եմ երաժչտություն միստեսուրը Համարում,երգեծշոնային բիա, խործրդանիչ առասպել, դրանք պետք են ինձ ն ես չեմ ուզում դրբանջՀեռացնելինձանից:Դա իմ թուլությունն է: ՈրովՀետն հս երբեմն իմանում եմ, Ջինքլեր,ժամանակ ժամանակ գիտակցում, որ ես չպետք է նման ցանկություններ ու

ու

ու

ու

առ

ու-

են որ դրանք չքեղություն թուլության նշան: Շատ ավելի վեծ կլիներ, ավելի արդարացի, եթե ես պարզապես ճակատակ լինեի, առանցՀավակնություննետագրիւ։րամադրության բի: Բայցես ղա չեմ կարող,դա այն միակ բաննէ, որ ես չեմ կաԴա չատ բող: ՄիգուցեԴուք դա երբեե կարողանաք: դժվարէ, այն միակ դժվար բաննէ, որ կա, մանկիկս:Ես Հադա իսկապես ճախ եմ այդ մասին երազել, բայց ես չեմ կարող, այդ մտքից է անցնում. ես չեմ կարող այդպես ամբողմարմնովս սարսուռ ֆովին մերկ միայնակ կանգնել,ես էլ մի խեղճուկրակ, թուլասնունդ է փնտրումե կամ չուն եմ, որ մի փոքը ֆերմություն առիթը ներկայանալուն ես` կուզենար իր նմանների մերձավոբությունը զգալ: Ով իսկապես ըրոլորովին ոչինչ չի ուզում, բագի իր ճակատագրից, նա այլես իր նմաններին չի զանի, նա կանգնած է ամբողջովին մեն-մենակ Հիմա միայնսառը այխարչծներն տիեզերքներն ունի իր չուրջբոլորը ամփոփ: ԳիՇատ մարտիտեք, դա Հիսուսնէ Գեթսեմանիի պարտեզներում: հն ե րբոսներ եղել կան, որոնք Հաճույքով իրենը գամել են լիո խաչին, բայդ նրանք Ել Հերոսներ չեն, ազատագրվածներ չեն, Շարազատ, նրանք ել տենչում էին այն, ինչն իրենց սիրելի էր նրանք նախապատկերներ ունեին, իդեալներ: Իսկ ով լոկ ճակատագրի ճորտն ԵԷդառնում, նրան է ձգտում, նա այլես ոչ նախատիպար ունի, ո՛չ իղեալներ, ո'չ սիրելի բաներ, ո՛չ Ել մխիթապետք է մարդսընՀենց այդ ճանապարծով րանք...եվ իսկապես թանա: Ինձ Ձեզ պես մարդիկ իսկապես միայնակ են, սակայն մենք, ամեն դեպքում, դտել ենք իրար, մենք ունենք մեր ծածուկ մեկ ուրիչը լինելու, բավարարվածություննփոխչՀատուցումը՝ ըմրբոստանալու,արտասովորն ուզենալու: Դրան նույնպես պետք Է վերջ տրվի, եթե մեկր ցանկանում Է ողջ ճանապարծը ամբողջությամբ անցնել: Նա կարիքը չունի նան Շեղափոխական,նակամ նախավկա խօրինակ, մարտիրոս լինելու: Զպետք է Հորի-

նենամ,

ու

ու

ու

ու

ու

տա-

ու

ու

ու

նաստեղծ գաղափարներ առմտածել:

Ո'չ, չպետք է Հորինաստեղծ միտք բանեցնել:Այն պետք եր երազել, պետք էր նախազգալ այն, կանխագուչակել: Մի ջանի դրա պես ինչ-որ բաներես ինքս էլ զզագել եմ իմ անգամներ մեջ, երբ պատածում էր, որ բավականաչափխաղաղ ժամեր էի էի իմ գտնում: Այդժամ ես Շայացք էի գզում իմ մեջ ե տեսնում սնհեռուն բաց աչքերում: Նրանքկաճակատագրի պատկերը՝ բող էին իմաստնությամբ լիքը լինել, կարող էին խելագարությամբ լեցուն լինել, նրանջ կարող էին սեր ճառագել կամ խորը ոչ մեկը չպետք էր ընտչարություն, ղա միննույնէր: Դրանցից րել, ոչինչ չպետք եր ցանկանալ: Կարողես միայն ինքդ քեզ զենաս, միայն սեփական ճակատագիրդ: ԴրանումՊիստորիուսը որպես առաջնորդ բավական առաջ էր գնացել: ու

ու-

Այն օրերին ես կույրի պես պտույտներ էի գործում, փոթովտանգով էր Հղի: Ես բիկն էր շառաչում իմ մեջ, ամեն մի քայլը քան միայնանդնդախոր խավաիմ առաջ այլ բան չէի տեսնում, ըը, որի մեջ անցնում էին բոլոր մինչայժմյան ճանապարծները Եվ իմ ներսում ես տեսա գածշավեժընթացքով ցած տապալվում: առաջնորդի պատկերը, որ Դեմիանին էր նմանվում ե որի աչքեէր մեխված: բի մեջ իմ Ճակատագիրն Ես մի թղթի վրա գրեցի. «Առաջնորդը ինձ լջեց։ Ես կանգնած եմ մեֆ: ես ոչ մի քայլ չեմ կարող միՀամատարած խավարի ինձ...»: Օգնի՛ր այնակ անել: Դա ես ուզում էի Դեմիանին ուղարկել:Բայցմի կողմ թողեանգի: Ամենանգամ, երբ ուզում էի դա անել, այն անՀեթեթ ես այն փոքրիկ աղոթքը անգիր գիտեի ե միտ էր թվում: Բայց Հաճախ արտասանում էի ինքս իմ մեջ: Այն ուղեկցում էր ինձ ամեն ժամ: ես կռաչելոււՎեսՀասկացա, թե ինչ Էր այդ աղոթքը: Իմ դպրոցական ժամանակը վերջանալու վրա էր: Ես պետք է արձակուրդային ճամփորդություն ձեռնարկեի, Հայրս էր այդ ծրագիրը ՀՇՀղացել,իսկ այնուշետնե պետք Ե Համալսարան գնայի: Թե ինչ բաժանմունք, դեռ չգիտեի: Ինձ թույլատրվել էր մեկ կիուրիչ առարսամյակփիլիսոփայություն ունկնդրել:Ցանկացած կայիառթիվԵլ ես նույնքան գոծ կլինեի: ու

|

ու

ԳԼՈՒԽ

ՅՈԹԵՐՈՐԴ

ՖՐԱՈՒ

ԵՎԱ

Արձակուրդներին ես մի անգամ գնացի այն տունը, որտեղ տարիներ առաջ Մաքս Դեմիանն եր ապրել իր մոր Հետ: Մի ծեր որ տեղեկացա, ում:

տունն

չգիտեր, Սակայն

իրեն էր

պատկանում:Ես Հարցուփորձ

թե որտեղ էին Հիմա նրանք ապրում:

տարավ, մի կաչեկազմ ալբոմ

դուրս

բերեց

ե

ցույց

եվ

տվեց ինձ

Հիչել: Բայցերբ

այժմ տեսա այդ փոջրիկ նկարը, սըրտիս Դա իմ երազային-ցնորք պատկերն կանգ առան: նա էր, Շաղթանդամ ու մարմնեղ, գրեթե տղամարդկաէր... Այդ յին կազմվածքով կանացի կերպարանքը, իր որդուն Հար ե նման, մայրությանդիմագծերով,խստության չեչշտերով, կրքուռության խորն ընկած կնիջով, գեղեցիկ գայթակղիչ, դե-դեմոն

նում

զարկերն

ասես

ու

ու

մայը,ճակատագիր սիրուչծի:Այդ նա՛ Էր... ու

Որպես վայրագ մի Հրաչալիջ

նա

անցավ իմ միջով, երբ

ես

իմացա, իր մեջ ԵՐ:

որ

իմ երազային ցնորք-պատկերը երկրի երեսին եր

եր կրում... Որտե՞ղ

նա:

մայրն Եվ նա Դեմիանի Որտե՞ղ...

Մի արտասովոր ճամփորդություն...Ես առանցՀանգստի դար առնելու դեգերում եի ճամփեքին, մի վայրից մյուսը, մի

ապ-

ու

դաամեն

մտաճշղացման Հանկարծական ետնից ընկած, մշտապեսի

նիվ նում,

ու

թափանցիկ կերպարանքների, որոնք նրան Եին Հիչեց-

Եին նրան,Հար ե նման, որ Հրապուրում Համաձճունչ ֆարչ էին տալիս ինձ անծանոթ քաղաքների փողոցներով, կայարանների երկաթուղային գնացքների միջով՝ինչպես խճճված երազներում:Լինում Էին ուրիչ օրեր, երբ ես գիտակցում եի, թե ինչ անօգուտ Եր իմ փնտրտուքը: Այդժամ անգործ նստում էի մի ինչ-որ այգում, Շյուրանոցի կամ սպասասենպարտեզում ու

ու

յակում

ե

նայում

եի իմ մեջ, իմ ներսը, փորձելով իմ միջի

այդ

ցնդելու Բայցայժմ այն վեշերոտ պատկերը կենդանացնել: պես Հպանցիկ Եր դարձել:Ես բնավ չեի կարողանում նել, միայն անծանոթ տեսարանների միջով հրկաթգծով ուղեորությունների ընթացքում մի առորդ ժամվա չափով Հաֆողվում եր ու

գլուխս մի տեղ դնել: Մեկ անգամ Ցյուրիխումմի կին սկսեց ինձ Շետապնդել, մի գեղեցիկ, փոջը-ինչ կոչտ կոպիտ մեկը: Ես կողմը նայեցի աչքիսծայրովՀազիվմիայննրբա շարունաասես նա կեցի ճամփաս, օդեղենլիներ: Ւնձ ավելիՀաճելիկլիներ անմիջապես մաչանալ,ջան թե Հենց թեկուզ մեն-միակ ժամով մեկ այլ կնոջուշադրության արժանացնեի: Ջգում Եի, որ իմ Ճակատագիրը Հետապնդում եր ինձ, զգում Էի անՀամշատ մուռ Եր,եւ խելագարվում էի, որ բավարարումը բերությունից, որ ոչինչ չեի կարող դրա Շամար անել: Մի անգամ մեկում, կարծում եմ դա Ինսբրուկումպետք է կայարաններից պատաձած լիներ, տեղիցՀենց նոր պոկված գնացքիպատուծաու

ու

րունակ ինձ դժբախտ էի զգում: Անսպասելիորեն այդ կերպարանքը կբկին ինձ Հայտնվեց մի երազում,ես արթնաԳիչերային ցա իմ ձեռնարկած մարդառորսի անմտության, չփոթմունքի եւ ուղիղ գծով ճամփա ամոթաչարության գարչելիզգացումով ընկա ետ դեպի տուն: Ամեն Մի ջանիչարաթ անց ես ընդունվեցիՀ-ի Համալսարան: ինչ Հուսախար եր անում ինձ: Փիլիսոփայության պատմության ես որ ունկնդրում վերաբերյալդասախոսությունների չարքը, Էր եղանակով արէի, նույնպեսիմաստազուրկ Հաստոցային տադըված, ինչպես որ բարքն վարքը ուսանող երիտասարդուու

ու

ու

թյան: Ամենիինչ կաղապարված էր, ամենքը վարվումէին մյուսների պես ն մանկանման դեմքերին ջերմաչշունչ երանավետու-

էի զգում,

ազատ

ապրում էի խաղաղ

ու

գեղեցիկ քաղաքի

ար-

Էին տերի մեջ ււ սեղանիսվրա Նիցչեի մի ջանի Հատորյակներ դրված:Նրանով էի ապրում, զգում նրա Հոգու մենակությունը, նրա ճակատագիրը, որն իրեն անզուսպ անկասելիությամը առաջ

էր մղում, տառապում էի նրա Հետ ե երջանիկ էի, որ կար մեկը, որն այնպեսանողոք անդգթությամը անցելէր իր ճանապարծը: Մի անգամ ուշ երեկոյան ես թափառում էի քաղաքի փողոցներում, աշնանային ամին փչում էր փչում, պանդոկներից լոում էի ուսանողական Բաց խմբերիուրախ երգեցողությունը: էին բարձրանում ամպածխախոտաբույր վ երե լուսամուտներից ջուլաները`ագուցված երգեցողությանթանձր Հորձանջին, անկյանքորեն բարձրաձայնող պիրկ, սակայն Թեազուրկ միակերպ: նե ունկնդրում Ես կանգնել էի փողոցի անկյունում էի, Գիչերվա մեջ զույգ գարեջրատներից զիլ Հնչում էր երիտասարդության ճշգրտորեն խաղարկվող կայտառ զվարթությունը: Ամենուբեջ նույնն էր` միածամուռության ոգին Համատեղ նստելու ու

ու

ու

ու

Հմայքը, ամենուրեք՝ Ճակատագրի բեռնաթափումն փախուստը դեպի տաք օջախի գգվող մերձավորությունը... Իմ Էին ՀՇամրաքայլ անցնում: Ես ետնիցերկու տղամարդիկ լսեցի: մի պատառ նբանցխոսակցությունից Մի՞թեււ Ճիշտ էւ Ճիշտ նույն բանըչէ, ինչ ՝ ջաչՀելության գյուղերում,ասաց մեկը:- Ո՛չ զվարճատեղիները սեամորթների մի տարբերություն, ամեն ինչ նույնն է, անգամ ծեծադաջվածքներն էլ այստեղ մոդայիկ են: Տեսե՛ք,սա՛ է երիտասարդ Եվըոու

ւ

-

պան»:

Ձայնըզարմանալիորեն

ինձ ծանոթ թվաց:Մութ փողոցներով Հետնեցի այդ զույգին: Մեկը մի ճապոնացիեր, փոքրամարմին նրբաղեղ, լապտերներից մեկիներքո ես տեսա նրա դեղնափայլ ժպտացող դեմքը չողշողալիս: Այդժամայն մյուսը նորիցսկսեց խոսել: ես այնքան էլ լավ չպետք է Հիմա Ջեզ մոտ Ճապոնիայում լինի: Մարդիկ, որ Հոտի ետեիցընկած չեն վազում,ամենուրեք խիստ Հազվագյուտ են դարձել: Այստեղ Ել այդպիսիններին մատների վրա կարելի է Հաշվել: թափանցում էր բառը մեջ ուրախալի Յուրաքանչյուր սարսափով: Ես ճանաչում էի խոսողին: Դա Դեմիանն էր: Քամու դիչերվա մեջ, մութ փողոցներին տրված ես Հետնում

զցելով`

ջայլ

ես

ու

-

իմ

ձայնիհլեէջումը: Այն դեռ պածպանել էր Դեմիանի նախկինՀնչեղությունը, առաջվա գեղեցիկինքնավստածու-

ըմբոշխնում իր

Հիմա

ամեն

ես

ինչ լավ էր:

նրան գտել էի:

ՀրաՔաղաքամերձ փողոցիծայրը Հասնելովճ̀ապոնացին

քայլում էր փողոցով դեպի ետ, ես կանգնել փողոցի մեջտեղում տնկված նրան էի սպասում: Սրտիտրոփյունով ես տեսա նրան իմ կողմը գալիս. ուղղաձիգ նրբագեղ քայլվածքով, դարչնագույնանձրեանոցն Հագին,ձեռքում մի բարալիկ ձեռու

ու

խելու, ընդշուպ մոտեցավ ինձ, գլխարկբ Հանեց ն ցույց տվեց ինձ իր լուսավոր դեմքը՝բերանի խիստ վճռական գծերով, լայն ճակատին պայծառությամբ: փայլողառանձնաչատուկ Դեմիա'ն,-բղավեցի ես: Նա ձեռքն ինձ երկարեց: Ա՛խ այդ դու ես, Զինքլեր...ես սպասումԷի ջեզ: Ուրմն դու գիտեի՞ր, որ ես այստեղ եմ: Հաստատ չգիտեի,բայց վատածշաբար Հույս ունեի: ես ֆեզ միայնայսօր երեկոյան տեսա, դու այս ամբողջ ընթացքումմեր Եիր այլում: ետնեից ու

-

-

-

-

-

-

նես

Ուրեմն

ֆո -

դու

Դու ԻՀա՛րկե:

վրա:

ինձ անմիջապես ճանաչեցի՝ր: շատ

ֆեչ

փոխվել:Բայցարդեն նշանն

ես

ու-

Նչա՞ն: Ի՞նչ նչան:

նշան, եթե դու այն կոչում Էինք Կայենի դեռ Հիչում ես: Դու այն միշտ ես ունեցել, դրա Համարել ես ֆեզ Հետ բարեկամացա: ԲայցՀիմա այն ավելի Հստակվելու է դարձել: պարզորոչ -

-

մենք Առաջներում

ես

դա

գիտեի...Մի չՂիտեի:Կամ ճիշտն աստած՝

պատկերն էի նկարել, Դա նչա՝նն էր: էր նման:

ջո

-

Այո: Լավ Է,

որ

կուրախանա: ես սարսափեցի:

շատ

դու

Դեմիան, ու

|

Հիմա այստեղ

Նա է: Բայց նա Մա՞յբդ: այստե՞ղ

ան

գամ -եի

1:

զարմացա, որ այն ինձ ել ես...

Մայրսնույնպես

ինձ բնավ չի ճանաչում: մասին գիտե: Նա ֆեզ կճանաչի առանց իմ ներկայացնելու:Դու երկար ժամանակ ջո մասին լուր չես տվել: 0, ես Հաճախ էի ուզում Գրել,բայցչեր ստացվում:Միտոժամանակ առաջ զգացի, որ ես քեզ շուտով պեւտք է գտնեմ:Ես ամեն օր դրան էի սպասում: Նա ինձ թնեանցուկ արեց ե շարունակեց ջայլել ինձ Հետ: -

-

նա

ֆո

-

ըոցական տարիները, դավանաբանության դասերը, նան երբեմնի այն դժբախտ Համակեցությունը,այն ժամանակ՝ արձակուրդնեբին, միայնթե մեր միջե ստեղծված այն վաղուցվա կապվածության, ՖրանցՔրոմերին առնչվող պատմության մասին,այժմ ոչ մի խոսք չփոխանակեցինք: մի տարօրինակ մենք Շայտնվեցինք նախազգաՀանկարծ ու

մենք խոսում Դեմիանի վարածխոսակցությանը Համածունչ՝ թեմայի մեջ էինք ուսանողական կյանքիցե այնքանխորացանք եկանք, որ կարծես չատ այնպիսի գաղափարականդաչտ դուրս Ել չեր վերաբերում խնդրո առարկային, որից չատ էինք Շեռացել: ՍակայնԴեմիանի խոսքերից ելնելով` մի ներքին կապակցՀետ

ու

վածությունկարայդ ամենում: Նա ոգու մասինե խոսում էր Եվրոպայի

այգ

ժամանակվա

ոգին, բայց ոչ մի տեղ՝ազատությունն Հոտերի կազմավորման սերը: Բոլորայդ Համախմրբումների մեջ՝սկսած ուսանողական միավորումներից երգչախմբերից մինչե պետությունները, կար մի Հարկադրական կազմավորում, Համակեցության միաու

ու

ու

ու

ԱՂՊ

սարսափից վարանքից, այն ներքուստ նեխած էր Շնոտի ն աղետաբեր փլուզումին մերձ: ասաց Դեմիանը,-գեղեցիկ բան է: Բայց Միաբանությունը,այն, ինչը մենք ամենուր ծաղկելիս ենք տեսնում, բոլորովին էլ դա չէ: Այն նոր միայն պետք է ծնունդ առնի՝առանձին մարդարդյունքում ն կանցմեկը մյուսի Հետ Համագործակցության այն պետք է միառժամանակ փախՄարդիկ աչխարծը վերափոխի: չում են միմյանցից, նրանք իրարնկատմամբ վախ են որովշետնե տածում, պարոններն իրենց Համար, աչխատավորներն իրենց, ուսյալ-գիտնականներն իրենց... Իսկ ինչու՝ են նրանք վախենում, որովչետնե մարդս ինջն հր Հետ էլ Համերաչխ չէ: Նրանք են, վախենում որովչետե նրանք .երբեք իրենք իրենց չեն ճանաչել: Ազնիվ մարդկանց մի ընկերակցություն, որոնք իրենց միջի ու

ու

-

իրենց կյանքի օրենքներնայլես ՃճիչտՀամապատասխանության մեջ չեն գտնվում, որ իրենք Հին կարգ բարքով են ապրում, ո՛չ նրանց կրոնները, ո՛չ էլ նրանց բարոյականությունը, այդ չի պատչաճում, այն, ամենիցոչ մեկը իրենց պածանջֆմունքին ինչը մեզ է Շարկավոր: Հարյուրե ավելի տարիներ շարունակ միայն սովորել է գործարաններ կառուցել... Նրանք Եվբոպան ճշգրիտ գիտեն, թե քանի գրամ վառոդ է անչրաժեչտ մարգ սպաու

ու

նելու Համար, բայց Խրանք չգիտեն, ինչպես են Աստծունաղոթում, նրանք նույնիսկ չգիտեն էլ, Թե ինչպես մարդս կարող է գոնե մեկ ամբողֆժամով գոծ բավարարված զգալ իրեն: Մի անդամ մի այսպիսի ուսանողական կամ էլ մի Հաճույպանդոկ... Քի վայր, ուր Հարուստ մարդիկեն Հաճախում...անչՀույսբան Ե... սիրելի Ձինքլեր, այդ ամենից որեէ Շաճելի բանի սպասելիք չես կարող ունենալ:Այդ մարդիկ,որ այնպես վեչերոտությամբ միավորվում են, լի են վախով չարությամբ,ոչ մեկը մյուսին չի Հավատում:Նրանքկառչած են իդեալներից, որոնք այլես գոյություն չունեն, ե քարծեծ են անում նրան, ով մի նոր բան է են Ես զզում եմ, որ անՀաչտ առաջարկում: Հակառակություններ ծնունդ սռնում: Նրանքդեռ կգան,Հավատա' ինձ, նրանք շատ չուտով վրա կՀասնեն... Անչուշտ նրանք աչխարչծը չեն «բարելաիրենց գործարանատերեվելու»: Թե ւսրդյոք աչխատավորները Ռուսաստանն բին կսպանեն, կամ արդյոք իրար Գերմանիան վբա կկրակեն, դրանից միայն տերերը կփոխվեն: Բայց գա իզուր չի լինի: Այն ի ցույց կդնի այսօրվա իդեալների անարժեքությունը, մի մաքրազարդում տեղի կունենա՝ քարեդարյա աստվածնեինչպես որ այն Հիմա կա, մեռնելու է, խորբով: Այս աչխարծը, տակվելուէ նա, ենայդպեսէլ կլինի: Այդժամ ի՞նչ կլինի մեզ Հեւտ,- Հարցրեցի ես: Մեզ Հե՞տ: 0՛, գուզե մենք ել միասինկործանվենք: Սպանել կարող են նան մեզ նմաններին: Միայնթե այդպիսով մեզ չեն կարող վերջ տալ: Այն բանի չուրջը, ինչը մեզանից կմնա, կամ էլ մեզանից նրանց չուրջը, ոբ կվերապրեն այղ աղետը, ապագայի Հավաքական կամքը կժողովվի: Մարդկության կամքը իրեն ի ցույց կդնիՆրանց առաջ, ովքերչատ ավեառաֆիկայում Լի բարձրէին գոռգոռում մեր Եվրոպայի անունըտալով, արդեն բավական երկար ժամանակից ի վեր՝գիտության տեխնիկայի եվ այնուշետե. կպարզվի, որ մարդկության տոնավաճառներում: կամքը երբեք ն ոչ մի տեղ նման չէ այսօրվա միաբանություննեու

ու

ու

-

-

ու

միավորումներին բին, պետություններին ժողովուրդներին, եկեղեցիներին: Այլ այն, ինչ բնությունն Է մարդկությունից ու

ու

ուզում, առանձին մարդկանց մեջ է գրված, ջո մեջ ն իմ մեֆ: Այն կարՀիսուսի մեֆ,Նիցչեիմեֆ: Այդ միայնակ, այլես անՀրաժեչտություն Համար, որ դարձած Հոսանքների, ուղղությունների անչուչտ ամեն օր մի այլ կերպ կարող են երնալ,Վզործելու կործանվեն: բածությունԿլինի,երբ այսօրվա միավորումները Արդենչատ ուչ էր, երբ մենք կանգ առանք գետափնյա պարտա-

տեզիառաջ: Մենքայստեղ ենք

ապրում,- ասաց մեզ այցելիր: Մենքֆեզ շատ ես ուրախ քայլում Էի իմ Հեռվում

-

չափ

շուտ

Դեմիանը:Հնարավորին ենք սպասում:

մնացածտան ճանապար-

Շի ցրտաչունչ դարձած գիչերվա միջով: Այս օրորվում էին ջի փողոզներում աղմկում Ես Հաճախ եմ զգագելնրանց ուսանողները: ու

ու

տուն

այնտեղ,ջաղաՀ

վերադարձող

ուրածիծաղաշարժ

վածությանզգացումով,Հաճախ էլ՝ Հեղնախառնծազրանքով: Բայցես դեռ երբեք այսօրվա պես խաղաղությամբ թաքչատես ու

կորովով չեի զգացել, թե ինչքան ջիչ էր այն ինձ վերաբերում, ինչ Հեռու վաղուցմոռացված էր այդ աշխարչնինձ Համար: Ես Հիշում էի իմ Հայրենական քաղաքիպաշտոնյաներին, ծեր, պարոններին, որոնք կախ էին ընկնում կիսամարժանապատիվ յակներով գարեջնատներում անցկացրած իրենց Հիչողությունկորսված ներից՝որպես թե մի երջանկախոստում դրախտի «ազատության»Հիշատակինիրենց ուսանողական տարիների կատարելով, ինչպես բանաստեղծները կամ մյուս պաշտամունքը ռոմանտիկներն են մանկությանը ձոներ նվիրում: Ամենուրեք նե նույնն էր... Ամենուրնրանք «ազատություն» «երջանկություն» Եին փնտրում, մի ինչ-որ տեղ՝իրենց ետնեում, անկեղծ նրանք երբեմն-երբեմն մտարեազնիվ երկյուղից դրդված՝ բում էին իրենց սեփական պատասխանատվության մասինե նաի րենց սեփական Հորդորներն պես խազգուչշացման ընդունում՝ Մի ջանի տարիշարունակ իրենց կյանՇայտնված: ,չՏ5անապարծին ցնծաի ժամանակը կերուխումներիմեջ էին անցկացնում գին Հրճվանքի,ե ապա, իրար ոտքերիտակսողալով,դառնում Էիր լուրջ պարոնայք՝ տարբեր ոլորտնեծառայության պետական նեխածության Հոտ ԼԱ փչում, րում: Այո, դրանիցփտախտի ն այդ ուսանողական անմտությունընվազ Հիմարամիտ էր ու

ու

ու

ու

ու

ու

Հասան Սակայն հերըես իմ Հեռու բնակարանը անկողինսէի փնտրում, բոլոր այդ գաղափարները թռել էին ուղեղիցա ն իմ ողֆ զգացողությունը պրկված սպասում Եր այն մեծ խոստումին, որ ինձ այս անցյալ դարձող օրն եր պարգնել: Ես վաղննեթ կու-

պանդոկներում

նստած

մնային

ն

իրենց դեմքերը նախշեին, թոզ

հր կործանմանը սպասեր, դա ինձ չէր վերաբերում: Ես միայն նրան էի սպասում` մի նոր կերմեջ իմ ճակատագրի պարանքի Հայտնությանը: ես խորը նեցի մինչն ուշ առավոտ:Նոր օրը բացվեց ինձ Համար որպեսմի Հանդիսավոր տոնականօր, որպիսինես իմ մանկության ամանորյա տոնախմբություններից ի վեր այլես երես ւի Էի Ներքին բեք չէի վերապրել: առանց անՀանգստությամբ՝ դույզն-ինչվախվորածության նշույլի: Ջգում էի, որ ինձ Համար մի շատ կարնոր օր էր սկսվել, հս տեսնում զգում էի աշխարչն իմ չուրջը կերպափոխված, սպասումով լի, փոխկապակց-

լիներ ՆեխածՀՇնոտի աշխարծը

ւ

ու

թափվող

ված Հանդիսավոր, նան կամացուկ աչնանային անձրեն Ել գեղեցիկ Եր, խաղաղ տոնական պարուրված լըրջմիտ երաժշտության խառնուրդով: Առաջին զվարթատեսիլ անդամը լինելով՝արտաքին աչխարծըմիանգամայն Համաձունչ Եր իմ ներքինին, դա մի իսկական Շոգու տոն էր, ե Հաճելի էր ապրելը:Ոչ մի տուն, ոչ մի ցուցափեղկ, փողոցում Հանդիպած ոչ մի դեմք ինձ չեր շեղում կամ խանգարում, ամեն ինչ այնպես էր, ինչպես պետք է լիներ, այն չուներ դատարկված Հայացքը առօրեականության այլ ամբողջապես սպասող սովորականի, ճակատագրին պատրաստ: բնությունն էր` ակնածանքով առլի Փոթր հրեխա ժամանակ ես այդպեսէի տեսելաչխարչծը առավոտյան կողմ`մեծ տոնական օրերին,Քրիստոսիծննդյան օրն Զատիկին: ես չգիտեի, որ աչխարչն այդպես դեղեցիկ ղեռ կաբող Եր լինել: Ես սովորել էի դրան իմ ներսում ներամփոփված ե նրանով,որ իմ միջիզգացմունքը այնբավարարվել տեղ դրսում գտնվողին բախվելով, փչրբվեր-անեանար,ն. փայլփլացող գունախաղի կորուստը անխուսափելիորեն խայտաբղետ կախման մեջ էր գտնվում մանկության կորստի Հետ, ե Հոգու ազատությունն այդ նրբանուրբ չողի առնականությունը նչույլից Հրաժարվելով, ինչ-որ տեղ պետք է փոխճշատուցում դտներ: Հիմա ես, սքանչացած, տեսնում էի, որ այդ ամենը միայն Հնաթաքցված մթան մեջ ընկղմված էր եղել ն միանգամայն մանկական երջանկությունից րավոր էր, որ ազատագրված ու

ու

ու

ու

ու

ու

ապրելուն

ու

ու

ու

ե մեկը տեսներաչխարծըճառագելիս ըմբոչխներ Շրաժարված մանկական տպավորությունների ներջնափայլը: Եկավ այն ժամը, երբ ես նորից գտա ջաղաքամարձ այդին, այս որի Հարնեանությամըբ դիչեր Հրաժեշտ Էի տվել Մաքս Դեմի-

Էր մի փոքրիկտնակ, վաՀ՝կանգնած

լուսավոր

ու

ՀՇանգստավետ,

ետեթիկունքից բարձրացող, մաքրափայլ պատուծշանների ում երնակվող մուգ պատեթաղված սենյակների խավարում դրքաչարերով զարդարուն: Շքամուտքի դուԸը՝նկարներով ռը առաջնորդում էր դեպի տաքացված սրաձը,մի լուռումունջ,

տի

ու

ու

ծեր աղախին՝սեազգյաց, սպիտակ դոգնոգով, ինձ առաջնորդեց դեպի ներս ե վերցրեց անձրնանոցս: Նա ինձ սրածում մենակ անմիթողեց:Ես նայեցիշուրշս ֆապես Հայտնվեցի իմ երազների մուգ կենտրոնում:Վերնեում՝ փայտե պատին, դռներից մեկի դգլխավերեում, ապակու տակ դըված սե շրջանակի մեջ կախված էր մի ջաջածանոթ նկար,իմ թոճուռակի գլխով, որ աչշխարծի կեղնի չունը՝ դեղնառոսկեղույն միջից թոչել Էր ուզում: Ես Հայվիչտակված Էի մնացել. կանգնած իմ սրտում ուրախություն էր ու ցավ, որ կարծես այն ամենը, ու

վերապրել, այղ պաշին դեպի ինչը ես մի ժամանակ ապրել էի բավարարում: Կայինձ էր վերադառնում՝ որպես պատասխան ծակի արագությամը ես պատկերների մի ամբողջ բազմություն տեսա իմ Շոգու մեջ՝չարեշար անցնող.Հայրենական տունը՝դարպասի կամարի գլխավերնեում Հինավուրց, քարակուռ զինանչաոր զինանչանն էր նկարում, ինքս ինձ՝ նով, մանուկ Դեմիանին, որպեսերեխա, երկյուղածությամբ ւի՝ իմ ընկեր Քրոմերիչարաղետ բռնադատությանը Հանձնված, ինձ որպես պատանյակ, իմ ու

ու

փոքրիկ սենյակումՀ̀անգստավետ սեղանինգամդպրոցական ված՝իմ կարոտարաղձության թոչունը նկարելիս,խոովյալՇոդին իր սեփական թելերի ցանցի մեջ, ամեն-ամենը, ինչ որ եղել էր մինչե այս պաճծը, Հնչում ԼՎԱկրկինիմ մեֆ,Հաստատվում ու

պատասխան արժանանում: դրական դտնում,Շավանության Թացաչջերով ես սնեռուն նայում էի իմ պատկերած նկարին ն Շոդիստնտղում: Հետո Հայացքս ընկավ ներքե. թոչնապատՀ-

կերի տակ բացված դռան միջակայքում կանգնած էր մի մարմնեղ մեջ պարուրված:Այդ նւս էր: կին՝մուգ Հանդերձանքի Ես անկարող էի մի բառ իսկ արտասանել: Նա՝ այդ պատվարժան գեղեցիկկինը բարեկամարար ժպտումէր ինձ մի Հայացքով, որ շատ նման էր իր որդու ժամանակից դիմապատկերին՝ տարիջից վերացած ն լի ոգեչունչ կամքով: Նրա Շայացջը լիացում էր արտաձայտում, նրա ողջույնը՝ՀՇայրենադարձություն դեպի տուն: Լռելյայն ես ձեռքերսնրան երկարեցի: վերադարձ Նա երկուսն էլ առավ իր ամրակազմ ջերմ ձեռքերիմեջ: 11) ճանաչեցի:Բարի Դուք Ջինքլերնեջ: Ես անմիջապես ու

ու

ու

ու

-

դալուստՋեզ:

ֆերմաչունչ, ես ըմպեցիայն որպես գինի: եվ Հիմա նայում էի նրա խաղաղավետ դեմքին, քաղցը սե, ոչ այնքան խորն ընկած աչքերին, թարմությամբ բուրող Հասուն չրթունքներին, լայն փառաճեղ ճակատին, ուր նշանն եր դաջված: Որքա՛նուրախ եւմ,- ասացիես նրան ձեռքերըՀՇամբուբեցի:- Ինձ թվում Է, որ ես իմ ողջ կյանքի ընթացքում մըչտաեմ տուն եմ Հիմա վերջապես վես ճանապարծին եղել եկել: Նա ժպտումԷր մայրաբար: հրբեք տուն չի վերադառնում,- ասաց նա բարեկամաՄարդ բար:- Բայցայնտեղ,ուր բարեկամացածճանապարծները միածՀայուսվում են իրարու, այդժամ ողֆ աչշխարծը միառժամանակ տան կերպարանքն է ընդունում: բազատ Նա արտաձայտում էր այն, ինչը ես զգացելէի դեպի իրեն նան ձգվող իմ անցած Ճանապարծին: Նրա ձայնն խոսքերը ռե շատ էին Հիչեցնում իր որդուն, սակայնե"լորովինուրիչ Էին: Ամեն ինչ ավելիՀասուն Էր, ավելիջերմ, ինքնին Հասկանալի Նըա ձայնը խորն էր

ու

ես

ու

ու

ու

-

ու

-

ու

ու

ավելի ենական:Բայցինչպես Մաքսըժամանակին ոչ ոջի վրա չեր գործում, այդպես ել նրա մայրը երեխայիտպավորություն բոլորովինԵլ Հասակն առած որդու մայր չեր երեում, այնպես երիտասարդ քաղցը էր չունչը՝ նրբադեմքբի մազերիվրա ու

ու

թնեածող, այնպես պիրկ անխորչոմ էր նրա ոսկեղենիկ մաշկն բերանն այնպես փթթուն: Է՛լ ավելիարքայական շուքով, քան իմ երազներում տեսել էի նրան, կանգնած եր նա իմ առաջ, ն նրա մերձավորությունը սիրո հրջանկությամը էր բուրում, Հայացքը լիացում պարգնում: Սա եր այսպիսով այն նոր պատկերը, որի մեջ իմ ճակատաՀգիրն էը ինձ երնեակվում, ոչ այլես խիստ, ոչ այլես մենավոր, Հասուն Շրճվագին...Ես ոչ մի որոշում չեի ընդունում, խոստումներ չեի տալիս. հս Շասել էի նպատակիս, մի բարձրագույն Հետագա անցնելիքճաորից անդին՝ ճամփաբաժան-Հանգրվանի, Եր Հեռվում իր նապարՀն սքանչելիությանմեջ իրեն ի ցույց ղնեում, ավետյաց երկրների իր ձգտման մեջ, ստվերածածկ, մոու

ու

ու

կատարներին Հանգչող,բոլոր Հաճույքտալուտերջանկության ների մերձամատույց պարտեզի զովքինտրված:Ինչ լինելու Եր, էի աչխարչՀում այդ կնոջը ճանաչելու թող լիներ, ես երջանիկ ե նրա Համար, նրա ձայննըմրբոչխնելու շնմերձավորությունը չելու Համար: Թողոր նա ինձ մայր դառնար, սիրուծի, աստվամուտ ծուճշի, միայն թե միչտ լիներ... միայն թե իմ ճանապարծը լիներ նրան... Նա Հայացքը բարձրացրեց դեպի վերն՝ իմ նկարած ճուռակի

պատկերին:

մեր Մաքսին երբեք ավելիմեծ ուրախություն չեք քան Ջեր պատճառել, այս նկտրով,-մտածկոտ ասաց նա-- Ինձ նույնպես: Մենք սպասում էինք Ջեզ,ե երբ նկարը եկավ, այղժամ որ Դութ դեպի մեզ բերող ճանապարծին Եիք: Հասկացանք, Երբ Դուջ փոքրիկ երեխա էիք, Ձինքլեր, այղժամ մի օր որդիս ասաց. այնտեղ մի տղա կա, որ ճակատին դպրոցից տուն եկավ նշանն ունի, նա պետք ԵԷիմ ընկերը դառնա: Այդ Դուք էիք: Ջեզ դա Հեչշտությամը չտրվեց,բայց մենք Հավատումէինք Զեզ: Մի անգամ ել, երբ արձակուրդներին տուն էիք եկել, Դուք նորից Դուջ այնժամ մոտավորապես Հանդիպեցիք: տասնվեց Դեմիանին տարեկան էիք: Մաքոան ինձ պատմել է այդ Հանդիպման մասին: ես ընդՀատեցի.է Ջեզ... Այն ժա0՛, նա այգ մասին պատմել էր... մանակ դա իմ տառապանքների բարձրակետն է Այո, Մաքսն ասաց ինձ. Հիմա Զինքլերին ամենածանըն նես Նա ե մի անգամ փորձ արել միաբանության սպասվում: մեկ նա մեջ ընդգրկվելու, նույնիսկ պանդոկների մշտական այցելուն է դարձել, բայց դա նրան չի Հաջողվի: Նրա նչանը ջողարկված Ե, բայց այն թաքուն այրում ԵԷնրան: Եր, թե" ոչ: Այդպե՞ս -

Դուք

ու

-

-

այդպես էր, ճիշտ այդպես: Հետո ես գտա Բեատրիվերջապեսկրկինմի առաջնորդ Հայտնվեցինձ: Միայնայդժամ ինձ պարզ դարՆրանկոչում էին Պիստորիուս: ձավ, Թե ինչու էր իմ մանկությունն այդքան չատ կապված Մաքջսի Հետ, ինչու ես չեի կարող նրանիցՀեռանալ:Սիրելիտիկին, սիրելիմայրիկ, ես այն ժամանակ Հաճախ էի կարծել, որ ես պետք է վերջ տայի կյանքիս: Արգյո՞ք բոլորի Համար էլ այղ ճանապարՀն այդպեսդժվար է: Նա ձեռքը սաչեցրեցիմ մազերի վրայով՝թեթե ինչպեսօդը: Ծնվելը միշտ էլ գժվար է: ԴուքջՀո գիտեք, թոչունը գալու Համար: Դուք դեպի ետ զնացեք, ռապում է ձվից դուրս այդքանդժվա՞ր ճանապարծչՀն մտածեք Հարցրեք Ջեզ. արդյո՞ք նան Դուք Այն չէր: ավելի գեղեմիայն գեղեցիկ եր, դժվա՞ր: ցի կը, ավելի Հե չատր գիտեիջ: ես տարուբերեցի գլուխս: Այն դժվար էր,- ասացիԵս՝ ասես նի մեջ,- այն դժվար էր մինչե որ երազը Հայտնվեց: Նա խոնարչՀվեց խորաթափանց Հայացքով ինձ նայեց: Այո, մարդ պետք է իր երազը գանի, այնուշետե ճանապարՀը կՀեշտանա: Բայցմշտառկա երազ դոյություն չունի, յուրաՀայտնվում ե ոչ մեկից քանչյուր անգամնորն է Հերթափոխում չի կարելիամուր կառչածմնալ: ես շատ վախեցա: Գուցե մի նախազդուչացու՞մ էր: Ինքէի Բայց միենույն Է, ես պատրաստ նապաչտպանությու՝ն: առաջնորդվելու նրա կողմից՝ մասինչշարցնելով: նպատակի Չգիտեմ,-ասացի ես,- ինչքան երկար կտնի իմ երազը:Ես կուզենայի,որ այն Հավերժլիներ: Թոչունի պատկերիմեջ իմ Է ինձ դիմավորել, որպեսմայըն որպես սիրուծի: ճակատագիրն Նրանեմ ես պատկանում ն ուրիչ ոչ ոքի: Այնջանժամանակ, ջանի դեռ երազը Ջեր ճակատագիրն է, այդքանժամանակ Դուք պետք է նրանՀավատարիմ մնաք,-ԼԸՇ0,

-

չեին

ե

այո,

Հետո

տա-

-

ու

-

ու

-

սա

-

-

նա: ֆորենՀաստատեց տենմի կարոտագին Տխրության պեսմի բան իջավ վրաս չանք՝մածանալայս դյութականժամին:Ես զգում Էի, որ արցունքներսանզուսպ Հորդում էիՆ իմ աչջերից,ինչքա՛նանսածես լաց չէի եղել՝ ինքս ինձ բոնադամանորեներկար ժամանակ մի շարժումով կողմ չրջվեցի նրանից, մոտեցա տելով: Կտրուկ մեջ Գրված ծաղիկպատուծշանինկուրացած աչքերով սափորի ների վրայովդեպի Հեռուն Հայացքս ուղղեցի: Ետնումս լսում էի նրա ձայնը,այն Հնչում էր սառնասիրտ մեջ ե, սակայն,այնքան լիքը նբբենիմեղմուՇՀանղարտության ու

ու

թյամբ, ինչպես մինչն պռունկը լիուլի գինով լցված գավաթը: Ջինքլեր,Դուջ դեռ երեխա եք... Ձեր ճակատագիրը, այո, -

Էէ Ջեզ: Ժամանականց այն Ձեզ կանի,ինչպես որ Դուք եք այդ ուզում, մնաք նբան:

սիրում

ամբողֆությամբ կպատեթե միայնՀավատարիմ

ձեռքն ինձ տվեց: ես մի քանի բարեկամներ ունեմ,ժպտալով ասաց նա,թվով չատ իչ, չա որոնք ինձ ֆրաու եվա մուռիկեարեկամներ, են դիմում: Դուք Ել կարող եք ինձ այդպես կոչել, եթե ցանկանում եջ: Նա ինձ դեպի դուռը Հայացքով բազեցայն առաջնորդեց, -

ու

ծառերիտակկանգնելեի ես շփոթաչծար ցնցԲարձրարերձ եմ, թե երազի մեֆ: Հանդարտկաթկթում արթուն ված,չգիտեի՝ ու

էր անձրերծառերի ճյուղերից: ես դանդաղաքայլ խորանում եի էր ձգպարտեզի մեչ, որը գետափի երկայնքով դեպի Շեռուն ես Նա կանդնած ԷՐ պարտեգտա վում: Վերջապես Դեմիանին: մարտի վարժանքներ անելիս՝ կախ տված մի ավազապարկիառաջ: ես կանգ առա: տեսք ուներ, Դեմիանը փառաչծեղ Ջարմացած՝ լայն կըծքավանդակը, ամուր, առնական դլուխը, պրկված մկաններով բարձըպածածձեռքերը ուժեղ էին եռանդուն,չարժումներն առաջ էին դալիս ազդըրերից, ուսերից արմունկնեբից Հորդալով խաղացկուն աղբյուրների Շանգույն: Դեմիան,- կանչեցի ես:- Դու այստեղ ինչո՞վ ես զբաղված: Նա ուրախ ծիծաղեց: եմ: ես փոքրիկ ճապոնացուն բռնցքամարտ եմ Պարապում ու

ու

-

-

այդ տղան. կատվիպեսճկուն Ե շարժունե, իՀչարխոստացել, կե, նան. նենգ ոՊՈւՂւ Բայցնա ինձ չի Հաղթելու: Նրա այդ խարդախ: ու

փոքրիկ վիրավորանջի պարտջի տակ ես չեմ կարող մնալ: Նա Հագավ վերնաշապիկն սերթուկը: Դու մորս մուոյ- Շարցրեց նա: արգենեղա՞ր դու... Ֆրաու Այո, Դեմիան,ի՛նչ Շրաչալի մայր ունես Եվան:Այդ անունը չատ է սազում նրան, նա կարծես բոլոր արարածների մայրը լինի: Նա մի ւած մտածկոտ դեմքիսնայեց: Դու Դու կարող ես Շպարտ արդեննրա անունը գիտե՞ս... նա ում ես, արդեն առաջին լինել, երիւոասարդ... Դու առաջինն է: անունն իսկ ժամիներ ասել Այդ օրվանից սկսած՝ես այդ տունն էի դուրսուներսանում Երբ ետնիցս որպեսորդի ւ եղբայր,բայցնան՝ որպեսսիրածար: կամ երբ պարտեզի փակումԷի դարպասը, բարձըծառերըՀեռվից Հանկարծակի ՀայտնվումԵին աչքերիսառաջ,ես Հարուստ Եի Էր, դրսում տներն երջանիկ:Դրսում «իրականությունն» ու

-

-

-

ու

էին փողոցները, մարդիկ գրադաՀաստատությունները, այստեղ ներսում, սակայն, սերն էր րաններն լսարանները, Հոգին, այստեղ Հեջիաթն երազնԷին ապրում: Եվ սակայն մենք ամենեինէլ աշխարչիցփակված չեինջ մնում, մեր մտջեբի Էինք զրույցներիմեջ մենք Հաճախ նրա Ճիչ» կենչորոնում ապրում, միայն թե մեկ ուրիչ դաշտում,մենք մարդկանց մեծամասնությունից սաշմաններով բաժանված չեինք, այլ միայն տեմեկ մի կղսանելու ուրիչ կերպով:Մերխնդիրնէր` աշխարծում զի լինել, գուցե մի նախօրինակ, ապրելու մեկ Համենայնդեպս՝ ուրիչ Հնարավորության մասինծանուցանող:Ես՝ երկար ժամանակ մենակյացի կյանքով ապրածս, ծանոթանում էի այս մարդկանց միջն կազմավորվող Հնարավոր միաբանությանը, մարդիկ, որոնք լիակատար մենակությունն էին ճաշակել: ես այլես չէի տենչում երջանիկների ժամանակակարգովապրել, նրանց ճաշաԿեղանին բազմել, գոծ երջանիկների տոնախմբություններին միանալ, իմ մեջ չեր պոռթկում նախանձն կարոտարաղձուէի մյուսների մեկտեղված միարանությունը, երը տեսնում դարձա նրանց թյունները: ԵՎ կամաց-կամաց ես Հաղորդակից դաղտնիքին, որոնք իրենց վրա «նշանն» Էին կրում: Մենք`նչանակիրներս, իրավամը կարող էինք աչխարծի Համար տարօրինակ, ինչու չէ՝ նան խելագար վտանգավար դիտվել: Մենք արթնացածներն էինք, կամ արթնացողները, ն մեր ձգտումը մշտապես ուղղված էր դեպի ավելի կատարյալ արթնությունը, մինչդեռ երջանկության որոնումն ուղղված Էր մյուսների ձգտումն իրենց կարծիջները, իրենց իդեալներն պարտականություննեԸը, իրենց կյանքն երջանկությունը ավելի ավելի սերտորեն Հոտի Հոգեբանությանը կապելուն:Այնտեղ էլ ձգտումկար, այնտեղ Ել կար ուժ մեծություն: մինչ մեր ըմբոնՍակայն, մամբ, մեն ջ՝ նչանակիրներս, բնության կամջը նորաչայտների, առանձնացած կենցաղավարողների ապագայում եկողների առաջ էինք պարզում, մյուսներն ապրում էին Համառ դիմակաու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

յության կամքինենթարկված: ՆրանցՀամարմարդկությունը,

որին նրանք սիրում էին այնպես, ինչպես մենք, մի ինչ-որ պատբաստի տրված բանԷր, որ պետք էր պածպանել պաշտպանել: Մեզ Համարմարդկությունըմի Հեռավորատպագա Էր, դեպի որը մենք բոլորս ճանապարծ էինք ընկել, ն որի կերպարանքը ոչ ոք չգիտեր, որի օրենքները գրված չէին ոչ մի տեղ: Քացի տիկին Եվայից, Մաքսից ինձանից՝մեր չրջանակին Հեռու էին պատկանում մոտիկ վայրերում ծվարած այլ որոնողներես՝ ամենատարբեր տեսակի:Նբանցիցոմանք յուրածատուկ կածանով էին ընթանում,բացառիկ նպատակներ էին իրենց առաֆ դրել լ կառչած Էին իրենց առւանձնաչատուկ պատկերացումներին պարտականություններին, նրանց մեջ կային ու

ու

ու

ու

առտ-

կաբբալիստներ, նան կոմս Տոլստոյի մի Հետեորդ ղաբաչխներ ն բոլոր այն նուրբ վեչերոտ,վիրավորվող խոցելիմարու

ու

ու

Հետեորդներ,Հնդկական Դիկ,նոր Հերձվածների վարժանքների

կատարողներ, խոտաճարակներ ն ուրիչներ: Դրանց բոլորի Հետ մենք իրականում Հոգեոր ընդծանրությունչունեինք, բայց միայն այն, որ յուրաքանչյուրսՀարգանք Եր տածում մյուսների ծածուկ, կենսական երազի Հանդեպ: Մյուսներնավելի մուտ էին կանգնած մեզ, նրանք, որ մարդկության որոնմանը Հետամուտ էին լինում ի ղեմս անցյալի աստվածների ըղձալիտեսիլջնեէին ինձ Հաճախ իմ Պիստորիուսին բի, նրանց մտածություններն Հիչեցնում:Նրանքիրենց Հետ գրջեր Էին բերում, մեզ Համար Հին լեզուներով գրված տեջստերը, մեզ ցույց թարգմանում ն լիս Հին խորՀրդանիչների ծեսերիպատկերազարդումները սովորեցնում էին մեզ տեսնել, որ մարդկության մինչայժմյան Հոգու երազներից ողջ ունեցվածքը բաղկացած էր անգիտակից ծնված իդեալներից, երազներ, մարդորոնցումխարխափելով, կությունը որոնում է այդ գաղահփարները՝ ձգտելովդրանք ՀՇՀարԱյսպես մարեցնելիր ապագայի Հնարավոր պատկերացումներին: մենջ չշտապ-չտապ ջայլարչավումԷինք Հին աչխարծիզարմանածրաչ, Շազարգլխանի աստվածների բազմաքանքար կաճառից՝ մինչն ջրիստոնեական չրջաղարձի այս աղջամուղջը: Մենքծալ մենակյաց բարեպաչտների դավանանքջներին կբոննոթացանք ների Հարաչրջիկ այլափոխումներին՝ժողովրդից ժողովուրդ: Եվ մեր ՀՇՀավաքագրած այս Հիմնանյութից մեզ անձնատուր եղավ մեր ժամանակի ն ներկայիսԵվրոպայի ֆնմեր առաջպարզվեց նադատ ոգին,Եվրոպա, որն իր ՀՇրեշավոր ձգտումներումմարդ-Հկության գերծշզոր, նորագույն զենքերն էր ՀՇորինաստեղծել, ե, ի վերչո, խորն բայց մթնդած Շոդու աղաղակող ամայացման մեջ գածավիժել: Քանզիայնպես եղավ, որ նա ողջ աչխարՀին տիրելով,իր Հոգինայդպիսով կորստյան մատնեց: Այստեղ ել կային ինչ-ինչ Շույսերի փրկչագործ, սրբազնական ուսմունքներիՀավատացյալներդավանողներ: Կային բուղդիստներ, որոնք ուզում էին Եվրոպանդարձի բերել, տոլսնե ուրիչ տոյական երիտասարդություն դավանանքջներ: Մենք նրանցունկնդրում Էինք խիստ նեղ շրջանակում հե այդ մունջներից ոչ մեկը այլ կերպ չէինք ընկալում, ջան խորՀրդաու

տա-

ու

ու

ու

ու

ու

ուս-

ապագայի նշականայլաբանություններ: Մեզ՝ նչանակիրներիս, չէր զբաղեցնում: կերտմանոչ մի Հոգս կամ մտատանջություն Ամեն մի դավանանք, ամեն փրկչական ուսմունք մեզ արդենի

անօգուտ: Եվ մենջ լոկ մի բան սկզբանե թվում էր մեռած էինք որպես պարտականություն ճակատագիր ընկալում, այն, որ մեզանից յուրաքանչյուրը ինջն իր Հետ այնպես միանգամայն ամբողջական լինի, իր մեջ գործող բնության ծլարձակ սաղմին ու

ու

մնան այնպեսամբողջովինՀավատարիմ անորոչ ապագան մեզ անՀայտ պեսզի

իր կամքով ապրի,որբոլորիս յուրաքանչյուրիս պատրաստ գտնի ընդունելու այն, ինչն ինջը կուզենար մեր աֆ Հրամցնել:ՈրովՀետն դա Եր, կխոսվերայդ մասին,թե ոչ, մեր բոլորիս ներքնազգացողության մեչ միակ պարզորոչը, այն, որ նորի ծնունդը ն ներկա աչխարծի կործանումը աղետալի մոտ ինձ ասաց. եր ն արդեն իսկ զգայելի:Մի անգամ Դեմիանն անմտածելի: Եվրո«Այն, ինչ գալու է, անկանխագուչակելի է ու

ու

առ

ու

շղթայակապ:Երբ նա ազատություն ձեռք բերի, նրա առաֆին չեն լինեամենագորովագութը գործողություններըվստածշարբար լու: Սակայն ճանապարծներն զարտուղիներըայլես անկաընեորեն դառնում,երբ Հոգուայն ճշմարիտ նեղությունը Հայտու

տապեսմոլորեցնում

ու

բթացնումէ մեզ: Այդժամ մեր

օրը

նոր օրենսդիրների, նոր օրենքներ մենք այլես երբեք չենք

նալու, ավելի

չուտ

որպես այնպիսինների, նելու այնտեղ,դեպի

մարդիկպատրաստ

կգա, ունե-

որպես Հոժարակամ-պատրաստակամներ որ

պատրաստ

են

միասին գնալու

ն

կանգ-

է կոչում: Տե՛ս, բոլոր ճակատագիրն են ան անելու, երբ նրանց իգեալՀավատալին են լինում: Բայցոչ ոք չկա այնտեղ կազմ ուր

ները վտանգված պատրաստ, երը մի նոր իդեալ, մի նոր, գուցե զարծուրելի տագնապալի զարգացման աճիՀուզախտն է դուռը բախում:Այն ջչերը, որոնք այդժամ այնտեղ կլինեն միասնաբար կգնան, մենք ենք լինելու: Դրա Համար ենք մենք նշանակնքված, ինչպես ատելության սերմանանումով այն ժամաԿայենը.սարսափի նակվա մարդկությանը նեղմիտ ՀՇՀովվերգությունից դեպի ւսծՀամղելու Համար:Բոլորայն մարգիկ,որ սարս Հեռուները առւաֆ են ազդեցություն զործել մարդկության ընթացքի վըրա,բոլորն էլ անխտիր Հենց միայնայն պատճառով Էին դրանընդունակ ներգործուն տեսակի, որովչետե նրանք պատրաստ եին ՛Ճակաու ու

ու

ու

ու

տադիրնընդունելու: Դա վերաբերումէ Մովսեսին Բուդդային, այդպես է ն Նապոլեոնի Բիսմարկի պարագայում:Թե ու

ու

ինչ անդնդախոր ուժի է նա ծառայում, ինչ բնեռից է նա ղեկավարվում, այստեղ ընտրություն ասածը չի կարող դեր խաղալ: Հասկանար ն" ընդուներսոցիալ-դեմոկրատներին ԵթեԲիսմարկը նրանց կողմը թեջվեր, ապա նա խելացի ազնվայր կլիներ, բայց ոչ երբեջ ճակատագրի մարդ: Այդպեսէրն Նապոլեոնի ու

պարագայում,Կեսարի,Լոյոլայի, բոլոր-րոլորի... Մարդդա ե պետք է մշտապես պատմականզարգացման ընկենսաբանորեն թացջով պայմանավորված Երբ երկրագնդի երեպատկերացնի... սին տեղի ունեցած մեծագույնՀեղաչրջումները ֆրայինկենդա138

նիներին զամաք նետեցին, ցամաքայիններին էլ ջուրը թափեցին, այն ժամանակ էլ կայինՃակատագրին կենդանատեապավինած մինչ այդ չլսվածն ի կատար ածեցին ե սակներ, որոնք նորը իրենը տեսակըփրկել կարողացան՝ չնորչշիվնոր պայմաններին Հարմարվելու կարողության: Թե արդյո՞ջ դրանք Հատկապես այն նույն տարատեսակներն էին, որոնք մինչե այդ էլ իրենց ւտեսակի մեջ որպես պածշպանողականներ ինջնապածշպանման բնազդով օժտվածներ էին Համարվում, կամ էլ, այլ կերպ ասած՝չատ տեսակներ, մենք ղա չԳիավելիինքնատիպ Հեղափոխական տենք: Բայցնրանք պատրաստ էին, ն այդ պատճառով ել կարողացանիրենց տեսակը նոր զարգացումներին ՀՇարմարեցնել այդպես փրկվել: Դա արդեն մենք գիտենք: Դրա Համար էլ մենք ուղում ենք պատրաստ լինել»: ժամանակ տիկինԵվանՀաԱյսօրինակխոսակցություննհրի ճախ ներկա էր գտնվում, սակայն անձամբ ինքը մեր այս զրույցՇամար, որ ներին չէր մասնակցում: Մեզանից յուրաքանչյուրի տրձաիր մտքերն էր արտաչայտում, նա լոկ ունկնդիր էր ուժով, ե այնպես դանք`լի վստածությամբ Հասկացողության էր թվում, որ ասես բոլոր մտջերը նրանիցէին գալիս ն դեպի Ինձ Համար նա վերադառնում: երջանկությունէր նստել նրա ունենալՀասունուկողջին,նբա ձայնըլսել ե մասնակցություն թյան էր նրան: որ չշուրջառում Հոգու այն մթնոլորտին, Նա զգում էր, երբ իմ մեջ մի ինչ-որ փոփոխուանմիջապես Ինձ այնկամ նորացում էր գլուխ բարձրացնում: թյուն, խոովքջ ասես նրանից պես էր թվում, որ ջնի մեջ իմ տեսած երազներն եկող ներչնչումներլինեին:Ես Հաճախ էի դրանց մասինպատմում բնական էին թվում, նրան, ն բոլորն Ել իրեն Հասկանալի չկար ոչ մի տար»օրինակություն, որին նա չկարողանար Հետնել ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ես Միառժամանակ այնպիսիերազՀստակզգացականությամբ: ասես տեսնում, ներ էի որոնք մեր ամենօրյա վարած խոսակցությունների պատճենումները լինեին: Երազումտեսնում էի, որ ողջ աշխարչը խոռվության մեջ էր ն որ ես, միայնակ կամ Դեմի-

միասին, ուժերս լարած մեծ ճակատագըին էի սպասում: բայց ինչ-որ տեղ տիՃակատագիրը դեռնս մնում էր ծպտված, կին Եվայի դիմաղծերն եր կրում, նրա կողմից ընտրված կամ մերժված լինել՝ դա' էր ճակատագիրը: էր- «Ձեր երազը ամբողֆական Երբեմն նա ժպտալով ասում չէ, Ջինքլեր,Դուջ լավագույնմասը մոռացելեք», ե պատաչում եր, որ ողֆը նորից եր իմ միտջը գալիս ն ես չեի կարողանում Հասկանալ, թե ինչպես դա կարող էի մոռացած լինել: Էի զգում ժամանակ ժամանակ ես անբավարարվածություն տենչանքների Գրոծիառաջը̀նկճված:ԻՆձ թվում Եր, որ ես այս վիճակն այլես չէի կարող տանել, Եվային կողքիս տեսնել` անի Հետ

առ

ու

առանց նրան ձեռքերիս մեջ առնելու: Դա ես չվրիպեց նրա չշադրությունից, նա անմիջապես նկատեց այդ: Երբ մի ջանի օր ե նրա տուն Հաճախել ապա Հուղառատ շարունակ ես դադարեցի նա ինձ մի կողմ տարավ ասաց. խանդով Նորից վերադարձա, որոնց չեք Հավա«Դուք չպետք է տրվեք այն ւոենչանքներին, տում: Ես գիտեմ Դուք ինչ եջ ցանկանում: Դուք պետք է կաայդ կամ դրանք ամրողանաք Հրաժարվել ցանկություններից, ու-

ու

նաք այնպես խնդրել, որ ամբողչ էությամբ վստած լինեք լիացմանը, այդժամ բավարարումը անմիջապես վրա կշասնի: Դուք նե, սակայն, Հետո նորից զղջում տենչանքնեհր եք ունենում ել վախի զգացումն է Ջեզ պաչդրանց Համար,այդ պատճառով Ես ուզում եմ 111 պետք է Հաղթաձծարվի: արում: Դա անպայման մի Հեքիաթ պատմել»: Ու նա պատմեց ինձ մի պատանու մասին, որ մի աստղի էր Նա կանգնում Եր ծովափին, երկարում եր ձեռքեսիրաչարված: իր մտանրջում էր նրա մասին ըը ն աղոթում աստղին, նա նա երն ուղղում նրան: Բայց գիտեր, կամ կարծում էր, թե Գիտեր, որ աստղը չեր կարող մի մարդու Շետ Համրուրվել կամ գրբավարարման ակնկալիքի այդ կախառնվել:ԱռանցՀույսի այդ աստղին սիրելը նա իր ճակատագիրն էր Համարում, մըբտԷր Հյուսում՝ ֆերից նա մի ամբողջկյանքի բանաստեղծություն մերժումի անպատասխանսիրո, իրեն վիճակված անլուր ռապանքի մասին, որը նրան պետք է բուժեր մաքրագործեր: Բայց նրա բոլոր երազները աստղին էին վերաբերում: Մի անգամ գիչերով նա նորից կանգնած էր ծովափին, բարձըծովախութի ու

ու

ու

ու

տա-

ու

Եվ ակնթարթի մեջ նրա մեծազույնկարոտարաղձությունը նրան

տեղիցպոկեց

ու

վերե նետեց ե նա Հայտնվեց դատարկության Բայց թռիչքի պաչին անդամ կայծակի

մեջ՝ աստղի ղեմ-ղիմաց: Հետո

նա

պառկած էր ներքնում՝ծովափին հւ ջախջախված տեսք չասկացավ սիրո առեղծվածը: Եթե Ղա իր ճախրան-

ուներ: պածինՀոգու ուժ Նա

Քի

աներկմիտ բավարարմանն ունենաը՝ Հավա-

դեպի վեր կխոյանար կմիաձուլվերաստղին: Սերը չպետք է խնդրի,- ասաց նա,- ոչ ել պաշանջի: Սերը պետք է ուժ ունենա՝ ինքն իր նկատմամբ ինքնավստած լինելու կորով:Այնուչետե այն այլես ուրիչի կողմից Հրապուրվելուն չի ձգտի, այլ ինքը նրան կձգի, կՀրապուրի: Զինքլեր, Ձեր սերը ինձանից է ձգվում: Եթեմի անդամ ձեր սերն ինձ ձգի, այդժամ ես կգամ:ես չեմ ուզում նվերներտալ, հս ուզում եմ ՇՀաղթվածլիտալու,

նա

ու

-

նել:

Մեկուրիչ

անդամ, սակայն,

նա

ինձ մի ուրիչ Շեքիաթ

պատ-

մեց: Կար-չկար մի սիրաչար կար, որ ապրում էր Հուսաճշատության գիրկն ընկած: Նա ամբողչովին ներքաչվել-ամփոփվել Եր իր Հոգու մեջ ն կարծում էր սիրուց տոչորվումէր ինջը: Աշինչ սուզվել-ամար,ֆնարը չէր Հնչում նրա Համար,ամեն-ամեն նա նէացել էր թշվառ էր Հանձնվել: խեղճտառապանքին ու

ու

խորտակվել, քան թե կշրաժարվեր իր սիրած զգաց, թե ինչնա մեջ, ողջ ե կորովը իր սրտում Հավաքեց, ապա ձգե՛ց-ձգե՛ց իր պաչտելի նա տիկինը անսաց նրա ուժին եկավ, տղան կանգնած էր լայն

զենար մածանալ

ու

գեղեցիկկնոջը տիրանալու մտքից:Այդժամ նա ամեն պես իր սերը էր իր ինչ վառել-ամայացրել

ու

ու

երբ Սակայն որ

կինն իր առաջ կանգնեց, տղան այլես

կատարելապես

ինքը իրենից կորսված ողջ աչխարծը դեպի իրեն եր ձգել: Կի-

սքանչելի՝նրան

ընդառաջ եկան, բոլորն իրեն էին պատկանում,

գիմաց՝Հիմա նա ողչ աչխարչնուներ իր սրտում,ն երկնքի էր ցնծություշողչողում էին իր մեջ ն Հուրծշրատում աստղերը նը իր Շոգու խորքում:Նա սիրեց ինջն իրեն միաժամանակ մեծամասնությունը, սակայն, սիրո մեջ վերագտավ: Մարգկանց լ"

ու

ինքն իրեն կորցնում է: ՏիկինԵվայինկատմամբ տածած իմ սերը ինձ թվում եր իմ կյանջի մեն-միակ բովանդակությունը: Բայցամեն օր նա ուրիչ ես կերպ էր երենում:Երբեմն կարծես Հստակորեն զգում էի, որ այդ նրա անձը չէր, դեպի որը ձգվելով ձգտում էր իմ էությունը, այլ որ նա սոսկ իմ ներաչխարչիխորչծրգանիչ-այլարբանությունն էր ե ուզում էր ինձ միայնավելիխորթերը ներքաչեր,իմ իսկ մեջ՝դեպի իմ ներսն առաջնորդել: Հաճախ ես նրանից խոսայրող ջեր էի լսում, որոնք ասես ինձ Հուզող Հարցերի թիվ Հնչած իմ ենթագիտակցության լինեին: պատասխանները Հետո կբկին պաՀեր էին լինում, երբ ես նրա կողքին այրվում էի զգայական տենչանքից Ճամբուրում էի այն առարկաները, որոնց ՕՆ Հպվել էր: եվ աստիճանաբար ՎզգայականնանզգաՏՊՈՂ յական սերը, իրականությունն խորչրգանիչըՀամատեղվեցին: Հետո պատաճեց այն, որ հս իմ տանը՝ սենյակումս նստած, ու

առ-

ու

ու

նե այդժամ կարծես նրա ձեռքը իմ ձեռքի մեջ էր, նրա չուրթերի Հպումն էի զգում իմ չուրթերին: Կամ նրա մոտ եղած ժամանակ

նրա ձայնըլոում, արդյոք դա իրական էր, թե երազ: Իմ սակայն չէի Հասկանում՝ ծնվեց, թե մարդս կարող Է իր սիրույն մեջ մի նախազգացում Մի գրքի ընտնեականորենամբողջության մեջ տիրապետել:

նայում Էի նրա դեմքին, խոսում էի Հետը

ու

ե

ու

նույնպիսիզգացողությունէր, ինչպեստիկինԵվայիՀամբույԸը: Նա չոյում էր իմ մազերն ժպտումինձ իր Հասուն, անուչարույր ջերմությամբ,ե հս այն նույն զգացումն ունեցա, որ ու

կարծես ինքս իմ մեջ մի առաջընթաց եի ապրել: Այն ամենը, ինչ կարեոր էր ինձ Համար ընդունակ Եր նրա կերճակատագիը, պարանքն ընդունելու: Եվանկարող Էր իմ յուրաքանչյուրմտքի զգացողությունը կարող մեջ փոխարկվել ն իմ յուրաքանչյուր էր նրան վերածվել: Ծնողներիսմոտ անցկացրած ամանորյա արձակուրդների ընքանիոր կարծումէի, որ թացքումինձ մի պած վախը պաչարեց, Հեռու երկու շաբաթ չարունակ տիկինԵվայից ապրելն անտանեես ն տառապանք էր լինելու ինձ Համար:Բայցտառապանքներ տանը նըա էր չունեցա, այնպեսՀիասքանչ մասին նստել Հ. դեռ մի երկու օր Ել նրա տուն մտածել:Երբ ես վերադարձա չայցելեցի, որպեսզի ըմբոչխնեի նրա զգայական ներկայություիմ այս վստածությունն նից արտածվող անկախությունը: Ինձ նան երազներ էին Հաճախում, որոնցում նրա Հետ իմ միաՆա մի էր ստանում: վորումը նորանորկերպափոխություններ ես ես ծով Եր, որի մեջ Հորդալով թափվում էի: Մի աստղ, ասես ինջս էլ մի աստղ լինեի`դեպի նրան գնալու ճանապարծին առկայծող, ն մենք Հանդիպում էինք իրարու զգում էինք մեր էինք կողք-կողքի ներքին մղումը իրար նկատմամբ, մնում երանությանմեջ պտտվում միմյանց չուրֆը՝ Հար ն ընդմիչտ մերձակա, թանձը Հնչեղ շրջապտույտում միավորված: ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

այցելեցինրան: -

այն...

Գեղեցիկերազ

է,-

նախաչեմին Գարնան

մոռանա: ու

գոլ

Հանդարտ ինձ մի

օը

ասաց

Իրականացրե՛ջ

նա-

վիճակվեց,

որը

երբեք չեմ

ես

մի դաղջ սրած,լուսամուտը բաց էր օդի չիթ սենյակիտարածության մեջ Հիացինտների ծանը Ես ներս

մտա

ու

էր արտաձեղում: Քանի որ ոչ ոք չէր երնում, ես դեպի Դեմիանի աստիճաններով աշխատասենյակը բարձրացա: ծեծեցի դուռն Կամացուկ ներս մտա, առանց որ, Հակառակ իմ

բուրմունջն

ու

սովորության, կանչի սպասելու: Սենյակը խավար էր, բոլոր վարագույրներն իջեցված էին: ԴեպիՀարհան սենյակըտանող դուռը բաց եր, այնտեղ, ուր Դեմիանը մի ջիմիական լաբորատորիա էր չինել: Այնտեղից թա142

փանցում

էր

արնի գարնանային

տարօրինակ ձեով այլափոխված, զգացում անցավ իմ միջով. ես այդ

խաչաձե

ըը

ծալած, ես

տեսա

պայծառ,

սպիտակ

լույսը,

որ

կայծակի Հանկարծ՝

պես մի բանը մեկ անդամ արդեն վե-

նրա փոքը-ինչ առաջ թեքված դեմ-

ասես էր մի փոքրիկ,վառվռունլույսի մեռած արտացոլքը, Գունատ մի կտոր ապակումեջ: դեմքը ինքն իր մեջ էր խորասուզված՝առանց որեէ արտածայտության նչույլի, մի սոսկալի ծում

դիմակը Հիչեցնող:Նա կարծեսչէր շնչում: կենդանական Ճիշտ այսպես ես նրան մեկ անդամ արդեն տեսել եմ, շատ տարիներ առաջ, երբ ես դեռ փոքրիկ երեխա էի: Այն ժամանակ էլ նրա աչքերն այսպես սեեռուն չըջված Էին դեպի ներս, ձեռքերն անկյանք ընկած էին իրարկողթի, մի ճանճ Եր ետուառաջ անում դեմջի վրա: Այն ժամանակ, դա Հավանաբար մի վեց տարի առաջ կլիներ, նա ճիչտ այսպես ծեր ժամանակից վերացած տեսք ներ, այսօր նրա դեմջին երեհակվող խորչոմները կատարելապես ու-

ու

նույնն էին:

ես կամացուկ եկա սենյակից դուրս Սարսափից ջարացած՝ ցած իջա: Սրաչծում Հանդիպեցի տիկինեվային: աստիճաններով ու

չէի տեսել, մի ստվեր թռավ-անցավ պատուձծանիմիջով, վառվռուն, ճերմակին տվող արեր Հանկարծակի անձետացավ: ես չշչնֆացի ես:- Ինչ որ բա՝ն Մաջսիմոտ էի,- արագ-արագ Ե պատաձել: Նա նած է կամ ինջնախորասուզված, ես չգիտեմ, -

-

Բայց

դու

Հո

նրան չարթնացրի՞ր,-դյուրագրդիռ

պությամբվրա բերեց

Շապճե-

նա:

էլ Ոչ: Նա ինձ չէր լսում: ես անմիջապես Եվա,ասացեքինձ, ի՞նչ է պատաձել նրան: -

ցած իֆա:

Տիկին

Նա

դաստակի արտաքին մասով չփեց ճակատը: Նա ոչինչ չի պատաձել: ինջն իր մեջ է քաշվել: Դա երկար չի տեի: -

եղեք: Ջինքլեր,նրան Հանգիստ

անձրեել:ես զգացի, որ չպետք Ե նրան ուղեկցեի: Այդպես էի անում սրաչով մեկ, չնչում էի թմբեցուցիչ ետուառաջ բույր արձակող Հիացինտները, ակնդետ նայում էի դռան վերեի Եր ես

իմ թոչնապատկերին ներշնչում սրտնեղությանզդգացողուստվերը, որով տունը լցված եր թյամբ այս առավոտ:Ի նչ էր դա: Ի նչ Էր պատաձել: ՏիկինԵվանշուտով վերադարձավ: Անձրնեի կաթիլներըկախ էին ըեկել նրա մուգ մազերից: Նա նստեց իր բազկաթոռին: Հոգնություննէր ծանգրվանել նրանում: Ես մոտեցա նրան, խոՀամբուրեցի նրա մազերի միջից երնակվող ջրականարչվեցի խաղաղ, բայց կաթիլները թիլները: Նրա աչքերը պայծառ էին իմ չուրթերին արցունքիՀամ ունեին: ու

տարօրինակ ներծծված

ու

ու

ես:

Նա

թույլ

ժպտաց:

փոքը երեխա չեք, Զինքլեր...,-բարձրաձայն Շնչերանգով նետեցնա, ասես ինքն իր մեջ էլ մի ՀՇորդորական -

Դուջ

ւ

Հո

ու

արգելք կոտրելիս լիներ-- Ավելի լավ է Հիմա գնացեք, ավելի ուշ ես չեմ կարող Ձեզ Հետ խոսել: վազում էի տանից քաղաքիցՀեռու՝ դելեռը, մանը անձրեր չեղակի խփում եր դեմքիս, ամպերը՝ պի ծանըճեշմած տակ,ասես վախվորած՝ ցածրացել կողջովսԷին անցնում:Ներքնումգրեթե քամի չկար, բարձունքում այն կարծես փոթորկի պես գրոչելիս լիներ, պողպատյա ամպերի մոխրագույնից արեր բազմաթիվ անգամներգունատվեց նորից պայ-

նորից կգաք,Հիմա ես դուրս եկա

ու

ու

ու

ու

ծառացավ:

Հետո երկնքի խորքերից մի փխրաթեթն

դեղին ամպի ծվեն պոկվեց ցած սաչեց, այն կանգ առավ մոխրագույնատի առաջ ն քամին, մի քանի վայրկյանների ընթացքում, դեղինից կապույտիցմի պատկերկազմեց,Հսկայական մեծությանմի թոչուն, որը կապտասե խառնաչփոթից պոկվեց լայնարձակ Հետո փոթորիկը մեֆ անձետացավ: թեաբախումներով երկնեբի լսելի եղավ, ե անձրեր, կարկուտի Հետ միախառնված, ճարճատելով ներջն էր թափվում: Մի կարճատե, անչավանական Հնչեղ որոտմունքշառաչում Էր ծածկված տեսարսափելիորեծ սարանի վրա, անմիջապես Հետո նորից արնի մի փայլատակում թափանցեց, ն մերձակա լեռների վրա, շագանակագույն անտառի էր գունատ ու գլխավերեում շողշողում անիրական, փայլատ ու

ու

ու

ու

ու

ձյունը:

Երբ ես, ջուր կտրած ձա, Դեմիանն ինքը տան

քամածար, ժամեր անց ետ վերադարդուռր բաց արեց իմ առաջ: Նա ինձ ուղեկցեց դեպի իր մի սենյակը,լաբորատորիայում տված, գազալապտեր էր վառվում, չուրը թղթեր էին չաղ երենումԷր նա աշխատելիս էր եղել: Նստիը,-առաջարկեց նա,- Հոգնած կլինես, զզվելի եղանակ Էր, երենումԷ բավականին երկար ժամանակ դըսում ես անցկացու

-

բել: Հիմա թեյր կբերեն: Այսօր ինչ-որ բան Է պատաձել,- սկսեցի ես վարանելով,չի կարող միայն կայծակ-որոտից առաջ եկած լինել: Նա ինձ նայեցֆննախույզՀայացքով: -

-

-

-

-

-

ես ինչ որ բա՞ն տեսել:

Դու

մեջ Այո: Մի պած ամպերի

ես

Ի՞սչ պատկեր: Դա

մի

ուլ:

տեսա: պարզորոչմի պատկեր

թոչուն էր:

Այո՞: Ճուռա՞կը:

Այո, դա

դա

Քո

.-

ցնորք-թոչու՞նը:

իմ ճուռակնԵր: Նու, դեղինԵր վիթխարածսկա ե սլացավ դեպի կապտասե երկնջի խորջերը: Դեմիանը խորը արտաչնչեց:.,,յ Դուռը թակեցին: Ծեր աղախինը թեյ մատուցեց: ես, որ այդ Թթոռչունը Վերցրու,Ջինքլեր,խնդրեմ: Կարծում չես տեսել: աը դու պատաչարա՞ր -

ու

-

-

են տեսնում: բաներպատաձարա՞ր Պատածաբա՞ր: Այդպիսի

լավ, ոչ: Դա ինչ-որ բան ե նչանակում: Գիտե՞ս,թե ինչ: Ո՛չ: Ես զգում եմ միայն,որ: այն մի ցնցում է նշանակում, մի ջայլ դեպի ճակատագիրը: Կաքծֆումեմ, այն մեզ բոլորիս է -

Դե

-

վերաբերում: Նա դյուրագրգիռ ետուառաջ էր ֆայլում: Մի ջայլ դեպի ճակատագիրը...,բարձրաձայն բղավեցնա:Նույն բանը ես այսօր երազումստեսա, մայրս Ել երեկ մի նախազգացում էր ունեցել, որ նույնն Եր ասում: երազումստեսա, կամ աչոր բարձրանում Էի Հենասանդուղքով՝ ծառարունը ւս

-

-

տարակն ի վեր: Երբ արդեն վերեդւմ էի, տեսա ողֆ Հողաչերտը, մի մեծ Հարթավայը, ջաղաքներով գյուղերով՝կրակիմատնԵս Հիմա չեմ կարող ողջը թլատմել, ինձ Համարդեռ ամեն ված: ինչ պարզ չէ: բ Դուն Կարծում ես երազը Փե՞զի վիրարերում,Հարցրեցի ես: Ինձ: Իշարկե: Ոչ ոք ֆջեն չվերաբերող բաների մասին երազ չի տեսնում: Բայցդա միայն ինձ չի վերաբերում,դու եմ այն հրազնեճիշտ ես: Ես բավականճշգրտորեն զանազանում ծանուցում, " բը, որոնք իմ սեփական Հոգու եարծզամներն,.իի նրանք, այն Շազվադեպները, զզփանարգկությանճակատագիրն Է ակնարկվում: Ես Հազվադեպ եմ նման երազներ տեսել, ե չի եղել մեկը, որի մասին կարողանայի ասել, թե այն մի մարգարեություն է եղել ե ի կատարի եր ածվել: Ցուցումները չատ անորոշ են: Բայցմի բանես -ասզւթյո գիտեմ,ես երազումս տեսա այն, ինչը միայն ինձ չէ, որ վերաբերում է: Այդ հրազն իսկապես պատկանում է այն մյուսներին, առաֆխեր տեռածոմնփոն, ներին, որոնց չարունակությունն էր նաւ «երանք .այի.եքազներն են, Ջինքլեր,որոնց առնչությամը ես նախազգացումներ եմ ու

-

-

որոնցուան

ու-

'

եմ: Որ մեր աչխարմասին ես ջեզ արդեն պատմել է, մենք դա գիտենք, բայց դա դեո Հիմք չեր նեխած Հը իսկապես կարող լինել նրա կործանումըկամ դրա պես մի բան մարգարեանալու Համար: Բայցտարիներ ի վեր ես տեսել եմ երազներ, որոնցից այն եղրակացությանն եմ Հանգել, զգացել եմ, կամ ինչունեմ, որ մեր պես կուզես, որոնցից ես այն զգացողությունն

նենում,

այդ

դրանք դեռես շատ թույլ, Հեռակա նախազգացումներ էին, բայց ուժգնացող դարձան:Ես գնալովավելի ավելիպարզորոչ մեծ սարսափելի բան է միայն մի բան գիտեմ, այն որ ինչ-որ մոտենում, նույնքան ինձ է վերաբերում, որքան ե մյուսնեհորը բին: Ջինթյեր,մենջ գեռ վերապրելու ենք այն, ինչի մասին է վերանոուզում առաջներումերբեմն խոսել են ք... ԱչխարՀն Հոտ է փչում: Ոչ մի նոր բան առանց մածշվան բացվել:Մածվան է, քան որ նույնիսկ առաջ չի դալիս:Այն շատ ավելիսարսափելի ես էի մտածում: ես եղած նրանէի նայում: Սարսափածար ակնապիջ՝ ես քո Դու երազի մնացած մասն էլ ինձ պատմել,կարո՞ղ աղաչեցի ես՝ երկյուղը դեմքիս: ու

ու

ու

ու

-

Նա

-

տարուրերեց գլուխը:

Ոչ: Դուռը բացվեց Դուք

ու

տիկինԵվաններս մտավ:

այսպես իրար կողք-կողքի նստած զրուցում եք, է որ ձեզ մոտ տխուր չլինի, այնպեսչէ՞: պետք երեխաներ, Նա թարմացած տեսք ուներ այլես Հոգնած չէր երեում: Դեմիանը ժպտաց նրան,Նա մեզ մոտ եկավ ինչպեսմայրը՝ածամոտ: բեկված Երեխաների Մենջ տխուր չենջ, մայրիկ, մենք միայն փորձում էինք այս նոր ժամանակների առեղծվածը ֆննել: Բայցդա կարեոր չէ: Այն, 121 ուղում է գալ»Հանկարծակի կՀայտնվի,իսկ այն, ինչի Գիտենալու կարիջը մենջ աւնենք, մենք դրանփորձով վերաչշասու կլէեւեթ: Բայցտրամադրությունս վատ Էր, ւ Երբ ես Հրաժեշտտվեցի միայնակ անցնում էի սրածշով, Հիացինտի բույրն ինձ թոշնած, անՀաճա մեռելաշամ թվաց: Մերմիջն մի ստվեր էր անցել: -

որ

ու

-

ու

ու

ԳԼՈՒԽ ՍԿԻՋԲՆ

ՈՒԹԵՐՈՐԴ

ՎԱԽՃԱՆԻ

ես դարծերա այնպես ոբ ամառային կիսամյակն դասավորեցի, Ել Հ.-ում մետալկարողանամ: Տանըմնալու փոխարեն՝ մենջ Հիմա գրեթե միշտ դետափնյա պարտեզում էինք օբերն անցկաց-

նուլ

նակ

ՀեռացելԵր,

տվեց,

լինում:

Երբեմն

ես

տոլստոյականն էլ չկար: Դեմիանը մի

զարմանում էի իմ կյանքի խաղաղ ընթացքի կա-

Հետ մղՇրաժարումին անձնատուր լինելուն, տառապանքներիս

վող Հոգնեցնող չլատիչ կովին, որ Հ.-ում անցկացրած այս ամիսներն ինձ մի երազային, ցնորական կղզի էին պատկերաու

դյութանջիմեջ՝Հիասքանչ Հաճելի առարկաներին զգացայն նոր, մունքներինՇանձնված:Ես նախազգումէի, որ ու

ու

սա

բարձրագույն միաբանության մայրամուտն վախճանն էր, որի մասին մենք մտածում էինք: Ժամանակ մի խորը ժամանակ թախիծ էր Շամակում ինձ իմ այս երջանկության առիթով, որովՀետն ջաֆ գիտեի,որ դա չեր կարող երկարտնել: Ինձ վիճակՀանձնված չէր երկար շնչել՝ լիացումին բավականությանն խոովք: Ջգում էի. օրեված,ինձ Հարկավոր էր տառապանք բից մի օր ես արթնանալու էի այս գեղեցիկ սիրո պատկերներից նորից միայնակ մնալու, ամբողջովին մենակ, այն մյուսների սառն կռիվ էր սպաաչխարծում, ուր ինձ լոկ մենակություն սում, բայց, քավ լիցի, ոչ երբեք անդորըկամ Համակեցություն: ու

առ

ու

ու

ու

ու

Այնուչետե կըբըկնապատկված ջնքջչությամըես տրվեցիտիկին

Եվայիմերձավորությանը,

ուրախ, որ իմ ճակատագիրը դեռ չագեղեցիկ, խաղաղ գծերը կրել: ան ցան արագ թեթնասած,կիսամԱմառային շաբաթներն վրա էր: Առջնումչուտով ՀՇրաժեչտն յակն արդենվերջանալու էր մեզ սպասում, ես չպետք է այդ մասին մտածեի ն չէի էլ մտածում, այլ կառչել էի ինձ վիճակված գեղեցիկ օրերից, ինչպես ժամաթիթեռնիկը մեղրատու ծաղկից:Դա իմ կյանքի երջանիկ միանակնԵր, իմ կյանքիառաջին լիացումն անդամակցումը բանության ուխտին. ի՞նչ Էր դրանՀետնելու: ես կրկինպետք է կռիվ տալով, մեծ դժվարությամը ճանապարծՇՀարթեի,տառապեի կարոտից, երազներ ունենայի միայնակ մնայի: մի օր այդ նախազգացումն այնպես ուժդին պաշարեց Օրերից իմ սերը Հանկարծակի ինձ, որ տիկինԵվայինկատմամբ ցավեցնելու աստիճան բոցավառվեց: Աստված իմ, երը է լինելու, որ ես այլես նրան չտեսնեմ, չլսեմ նրա ինքնաշաստատուն, նրբագեղ տան ջայլքը սրաչներում, իմ սեղանին չգտնեմ այլնս նրա ծարունակում

էր մշտապես

այս

ու

ու

ու

ղիկները...Եվ ինչի՝էի

ես

Շասել: Ես երազելէի

ու

Հաճելիզգա-

մեջ օրորվել, փոխանակ նրան նվաճելու, փոխանակ նրա Համար, պայքարելու նրանառչավետ իմը դարձնելու...Այն

գողության

ամենը, ինչ նա ժամանակին ասել էր ճշմարիտ սիրո մասին, Հանկարծ միտքս եկավ, Հարյուրավոր նրբագեղ, Շորդորիչ խոսքեր, գուցե մեղմաչչունջ,գայթակղիչՇՀրապուրանքներ, Հարյուրավոր ես ո՞րն էի առել: ուչաղրության Ոչինչ: խոստումներ:Դրանցից

Ոչ մեկը:

մտածում ի մի ժողովել էի Եվայիմասին:ես ուզում էի իմ Հոգու բոլոր ուժերը լարել, որպեսզի նրան զգացնել տայի իմ իմ սիրո մասին, նրան դեպի ինձ դրավեի:Նա պետք Ե գար գրկախառնումը տենչար, իմ Համբույրը պետք է նրա Հասուն, սիրող շրթունքներինանկչտում անչագ Գրգիոր դրոչմեր: ես կանգնել լարված սպասում էի, մինչն որ ձեռջիսմատՋգում էի, որ սառցակալեցի: ներիցսկսած մինչն ոտնաթաթերս ուժերս լքում են ինձ: Մի ջանիվայրկյանչարունակ ես իմ մեջ մի ինչ-որ բան ամուր կի իրար էի սեղմել, միակցել, մի ինչոր լուսավորու թարմաչունչբան.մի պածես այն զգացումն նեցա, թե մի բյուրեղ եմ կրում սրտիս մեջ, ն գիտեի, որ դա իմ եսն էր: Սառնությունը բարձրացավ մինչե իմ կուրծքը: Երբ սարսափելի լարումից արթնացա, զգացի, որ ինչ-որ բան էր կատարվելու:Ես մաչու չափ Հյուծված դերչոգնած էի, բայց պատրաստ էի Եվային տեսնելուսենյակ մտնելիս՝բոցավառ ու

ու

ու

ու

ու

ու-

ու

զմայլված:

ու

դոփյունը, փողոցից ձգվելով,աստիճանաբարմոԿճղակների էր՝ մբճածարության Հանդույն, ապա ավելիմոտիկից

տենում

ու

դադարեցՀանկարծ:Ես

դեպի լուսամուտն ուժգնորենՀնչեց, ինձ գցեցի: Ներքջնում Դեմիանը ցած էր իջնում ձիուց: ես ըբեդառաջ վազեցի: Հո ոչինչ չի՞ պատաձել: Ի՞սչէ եղել, Դեմիան:Մայրբիկիդ

-

իմ խոսքերը չէր լսում: Նա չատ գունատ էր, ե Ճակատի երկու կողմերից ջրտինջն եր վազում այտերի վրայով: Նա կաՆա

բռնեց -

ես

ու

Դու

ինձ

Հետ

փողոցով ցած

արդենտեղյակես:

ոչինչ չգիտեի:

Դեմիանը սեղմեց ձեռքս

ն

իջավ:

դեմքը իմ կողմը

մթըեդարձրեց՝

դած,կարեկցական, տարօրինակ Հայացքով: Այո, փոքրիկս, Շիմա ուր որ է սկսվելու է: Դու պետք է մեծ Հետ տեղյակ լինես Ռուսաստանի լարվածության մասին... ես դրան Ի՞նչ:Պատերա՞զմ: երբեքչէի Հավատում: Նա խոսումէր կամացուկ, թեն մոտակայքում ոչ ոք չկար: Այն դեռես Հայտարարված չէ: Բայցպատերազմն արդեն կարող ես վստաձ լինել:Այն ժամասկսվելու վրա է: Դրանում -

-

-

կամ Շեղատեսել: Այսպիսով՝ աչխարչիկործանում,Երկրաչարժ, է լինելու: փոխությունկամ դրա նման մի բան չկա: Պատերազմ ՇաԱ՛յ կտեսնես,թե ինչպեսԷ այն պայթելու...Մարդկության

մար դա մի իսկական երանություն է լինելու, այսօր արդեն ամեն ուք ուրախանում է նրա սանձազերծման առթիվ, այնքան որ նրանց Շամար անտանելի է կյանքը դարձել:Բայցդու կտեսնես, մեծ պատերազմ է Զինքլեր,որ դա միայն սկիզբն է: Հավանաբար Բայցդա էլ միայնսկիզբն լինելու, մի շատ աշավորպատերազմ: է: Նո՛րնէ սկսվում,ե այդ նորը նրանցՀամար,որ Շնից են կառչած, զարծուրելիէ լինելու: Դու ի՞նչ ես անելու: ես չփոթված էի, այդ ամենն ինձ Շամար դեռես օտարոտի էր Հնչում: անՀավանական Ջգիտեմ,իսկ դու՞: Նա ուսերը թոթվեց: եթե զորակոչ լինի, ես զինվորական ծառայության կմտնեմ: ես լեյտենանտ եմ: Դու`: ես այդ մասինոչինչ չգիտեի: Հարմարվելու իմ ձեռնարկած քայլեԱյո, դա պայմաններին ես երբեք, Շաճույքների բից մեկն էր: Դու գիտես, արտաքուստ էի քաիմաստով աչքի չեմ ընկել ե ավելի չուտ ամեն ինչ անում ղաքավարի լինելու Համար:Ինձ թվում է` արդենութ Ա է ես ու

-

՝

-

-

-

եմ: մարտադաչտում Սստծու սիրույն: -

Դե՛, փոքրիկս,

-

դու

չպետք է

դա

զգացական խանդով ընդուկենդանի

Անչուչտ ինձ Շամար Հաճելի բան չի լինելու

նես:

վրա Հրազենային կրակ բացելուկարգադըրություններ մարդկանց տալը,

բայց

ջանչյուրը

դա երկրորդական խնդիր է: Հիմա մեզանից յուրապետք է մեծ չրջապտույտի մեջ ներգրավվի: Դու

նույնպես:Դու վստածշաբար կզորակոչվես: -

Իսկ քո

մայրիկը, Դեմիան:

Դու

Դեմիան: գիտեի՞ր,

ՄիայնՀիմա ես

ժամ նորից մտաբերեցիայն, ինչը մի քառորդ առաջ իմ միտջն էր զբաղեցրել: Ինչպե՛ս էր աչխարչր կերպափոխվել... Ես իմ ողջ ուժը ի մի էի ժողովել ամենաքաղցը պատկերին թախանձելու Շամար, ե Հիմա ճակատագիրն ինձ անսպաԴիսելիորեննորովիէր նայում`սպառնականորեն ղզարծուրելի մակի միջից: Նա ՀաստաՄա՞յըս: Ախ,նրա մասինչպետք է մտածոգվել: տուն է, շատ ավելիինքնավստած, քան այսօր աչխարծիս երեսին ես սիրում: եղող որեէ բան: Դու նրանայդքանչա՞տ -

-

Նա -

դա

ժպտում էր պայծառ

ու

Հայացքով: ազատագրված

Փոքրիկս... ԻՀարկե գիտեի:Դեռես ոչ

ոք

իմ մայրիկին տի-

նրան սիրելու: Ի դեպ՝այդ ինչպե՞ս եղավ:Դու նրան կամ ինձ Եիր այսօր կանչում, այնպես չէ՞: Այո, ես կանչում էի... Տիկին Եվային: Նա դա Շրավիդուրս զգացելԵր: Նա ինձ անսպասելիորեն

կին եվա չի

ասել`առանց

-

-

տանիմասինպտտվող լուրերից Էի պատմում: Մենք

դարձանք ն այլես շատ ջիչ էինք խոսում, նա թամբին նստեց: ձակեցձիու կապը միայն զգացի, թե որքան Հյուծված իմ սենյակում Վերնի ետ

ար-

ու

վածությունից:Ուրեմն տիկինԵվանլսել

էի

ինձ...ես Հասու Էի անձամբ գալու եղել նրան իմ սրտի կլիներ... եթե... Ինչ սքանչելի Եր այդ ամենը,ե որքա՛նգեղեցիկիսկապես... Հիմա պատերազմ պետք Ե բոնկվեր: Հիմա ուր որ է պետք է սկսեր այն, ինչի մասին մենք չատ Հաճախ էինք խոսել: Եվ ԴԵմիէր այդ ամենը նախազգում: Ւնչ Էր, որ անը այնպե՛ս տարօրինակ Հիմա աչխարչիՀորձանքը այլես երբեք մեր կողջո վ չեր անցնեայլ Հենց ուղղակիմեր սրտի միչով, արլու, անսպասելիորեն կածներն ձայնում եին մեզ ն այժմ կամ վայրիճակատագրերը մեր կաշատ շուտով վրա ԷՐ Հասնելու այն պաճը,երբ աշխարծը մտոք: Նա

էր

ու

բիջն եր ունենալու, մե՛ր,ում մեջ նա ուզենալու Էր կերպափոխվել: Դեմիանն իրավացի եր, դա չպետք եր զգացական խանդով այն էր միայն, որ այնպիսի մի մենավոր ընդունել: Տարօրինակն բան, ինչպիսին «ճակատագիրն» Եր չատ-չատերի, Հիմա ես ողջ Լավ ուրեմն... աչխարչիՀետ միասինպետք է վերապրեի: Ես դրան պատրաստ էի: Երեկոյան, երբ ջայլում Էի քաղաքով, ամենուրեք,ամեն անկյունիցաղմուկներ, էին լովում մեծ Հուզախոովության մասին: Ամենուրեք այդ բառն էր` Հ«պատեբազմ»... Ես եկա տիկին Եվայի տուն, երեկոյան կողմ մենք նստած Էինք պարտեզի տնակում:Ես միակ Հյուրն Էի: Ոչ ոք 111 խոսում պատերազմի մասին: Միայն ավելի ուշ, մինչ ես պատրաստվում Էի Շրաժեչշտ տալ,տիկինԵվան ասաց.«ՍիրելիԶՋինքլեր, Դուք այսօր կանչում էիք ինձ: Դուք դիտեք, թե ինչու ես ինքս եք կանչին, չեկա: Բայցմի մոռացեք.Դուք Հիմա տիրապետում նե երբ Ել որ Դուք ինչ-որ մեկի կարիջն ունենաք, որը նշանն է կրում, այդժամ նորից ձայն տվեք... Նա վեր կացավ Հեռացավ այդու մթնշաղիմիջով: ՓառաՀեղորեն, խոչորաքայլ ընթանում եր խորՀրդավոր կինը՝ լռակյաց ծառերի միջով, ն նրա դգլխավերեում առկայծում Եին փոքրիկ ու

ու

նուրբ աստղաբույլերը:

եմ Ես մոտենում իրենց խելավերջին:Իրադարձությունները սկսՇեղ, աճապարող ընթացքնԷին բոնել: Շուտով պատերազմ

տարօրինակ վեց, ն Դեմիանը, օտարոտի Համազգեստի մեչ՝ արծաթադարչնագույն վերարկուով, ճանապարծ ընկավ:Ես նրա մորը ուղեկցեցի տուն: Շուտով ես նույնպես նրան Հրաժեշտ տվեցի,նա Համբուրեցշրթունքներսւ մի պած ինձ իր կրծքին սեղմած պաչեց, նրա մեծ աչքերը վառվումէին իմ աչքերի դեմու

Հանդիման:

Բոլորմարդիկ ասես եղբայրացած լինեին: Նրանքմտածում Եին Հայրենիքի մասին:Բայցայդ ճակապատվախնդրության տագիրն Եր, որի Հայացքի մեջ մի պած միայն բոլորը նայեցին ակնդետ էին գալիս զորանոցնեանթաքույց:Երիտասարդներ ե շատերի դեմջերին բից, գնացքներից իջնում բարձրանում, ես մի նչան Էի տեսնում, ոչ այն, որ մերն Էր, այն դեղեցիկ մած էր նշանակում: որ սեր արժանապատիվ խարանանչանը, Ես նույնպես ինձ անծանոթ մարդկանց արգրկախառնումներին ժանացա, Հասկացա այն Հաճույքովպատասխանում էի նրանց: Դա մի արբեցում էր, որով լցված Էին նրանք, ոչ երբեք ճակաէր, այդ պատճառով տագըրի կամոք,բայցարբեցումը ազատարար էլ` Հուզիչ, նրանք բոլորն իրենց այդ կարճառոտ, Հուզախանդ Հայացքը Հառել էին ճակատագրի աչքերին: Արդենգրեթե ձմեռ էր, երբ ես ռազմադաշտ եկա: զգայացունցպատՍկզբումես, չնայած փոխՀրաձգության Հուսախար եղա: Առաջներում ես Հաճախ էի այդ մակերներին, սին մտածել, թե ինչու՝ մարդս այդքան Հազվադեպ ԵԷկարողանում ապրելմի իդեալիՀամար:Հիմա տեսնում Էի, որ չատ չամարդիկ ընդունակ էին իդեալի Համար մեռտերը, բոլոր-բոլոր նելու: Միայնթե դա չպետք Է անձնական, ազատ ընտրովի իդեալ լիներ,այլ մի Համընդծանուր Հանձնառաւ մեկը: ընթացքում սակայն Համոզվեցի, որ եռ թերագնաԺամանակի ՀամԻնչքան շատ էր ծառայությունն Հատելէի մարդկանց: ընդծանրական վտանգընրանց միավորում, այնքանես ավելի Հաճախ էի տեսնում չատ-չատերի՝ ապրողների մաճշացողների, ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ԼԸ

ոչ Ճակատագրի մերձեցումը:Շատ-չատերը, կամքինփառածեղ

միայն Հարձակման ժամանակ, այլ ցանկացածպածի Հաստատուն, գեպի Հեռուն ուղղված, ասես փոքր-ինչ Համակված Հայացք նեին, որ ոչինչ չգիտեին նպատակների մասին ե մի բան էր միու-

այն նչանակում՝ կատարյալ նվիրվածությունՀրեչավորսարսափին:Թող նրանք Հավատային մտածեին, թե իսկապես ինչ էին ու

իրենք ուզում, նրանք միշտ պատրաստ էին, օգտագործելի էին նրանք, նրանցից ապագանէր կազմավորվելու: Եվ ինչքան ավելի Համառորեն էր աշխարծը դիրքավորված թվում գեպի սղառշեբազմն Հերոսականությունը, ւպատվախնգրություննմյուռու

ու

'

մյուս Հնավանդ իդեալները, ինչքանավելիՀեռու ու ան ՀավանաՀկան էր Հնչում կարծեցյալ մարդկայնության յուրաքանչյուր ձայնը, այդ ամենը միայն մակերեսն էր չոչափում, ինչպես որ արտաքին քաղաքական նպատակների խնդիրն էր պատերազմի Խորջում կար մի բանդ̀առնալիՀենց միայն մակերեսին մնում: ության վիճակում: Նոր մարդկությանպես մի ինչ-որ բան: ՈրովՀետե ես շատերինէի կարողանում տեսնել, նրանցից ոմանք մաչանում Էին իմ կողքին,նրանք,որոնց Համար գիտակցություն ասած բանը զգացական էր դարձել, որոնց Համար ատելությունն ու կատաղի մոլուցքը, մարդասպանությունն ոչնչացումը կոնկրետ առարկաների Հետ կապ չունեին: Ո՛չ, առարկաները, ինչպես որ նպատակները, միանգամայն պատաչշական են: զգացմունքները, նան ամենավայրենի տեՆախասկզբնական սակի,թշնամունչէին վերաբերում, նրա արյունոտ գործը միայն ներքինիարտաձեղումն Էր, իր մեջ երկփեղկված Շոգու, որն զում էր մոլեգնությամբ սլանալ, մած սփռել սպանել, ոչնչացու

ու

ու-

ու

Նել

ու

Մի Հսկամեռնել, որպեսզիվերստինծնվել կարողանա:

յական թոչուն կոիվ Էր տալիսձվի Հետ, ն ձուն աչխարծն Էր, ն աչխարծը պետք է ավերակների վերածվեր: Մեր գրաված ագարակի առաչ, նախագարնանային մի գիչեր, ես էի կանգնել:Քմաչաճ դեզերիմիջով մի թույլ ամի պաչշակ էր անցնում, բարձր, ֆլանդրական երկնակամարում սրարչավում էին ամպերի զորաչարքերը, նրանց ետնում, ինչ-որ տեղ, լուսնի մի նախազգացում կար: Ողջ օրվա ընթացքումես անՀանգիստ ապրումներ էի ունեցել, մի ինչ-որ Հոգս վրդովում էր ինձ: Հիմա, իմ խավար ժամապածության ընթացքում, ես սրտագինս կաէի իմ մինչայժմյան ըոտով մտածում կյանքի պատկերների մաես կանգնելէի` Հենված րարդու սին, տիկին Եվայի,Դեմիանի: բնին ու սնեռումով նայում էի շարժվող երկնքին, որի ծածուկ ցնցվող լուսավորումները չուտով մեծղի, ուռչող պատկերների Էին վերածվելու:Իմ երակազարկի տարօրինակ նըՀերթափոխի բության մեջ, ամու ու անձրնիՀանդեպ իմ մաշկիանզգայության մեֆ, առկայծող ներքին արթնության մեջ ես զգում էի, որ մի առաֆնորդ կար իմ կողքին: Ամպերիմեջ մի մեծ ջաղաք էր երեում, որից միլիոնավոր մարդիկ էին դուրս ընդարձակ բնանկաթափվում՝տարածվելով Հեռաստանում: Նբանցմեջտեղում մի Հվոր աստրի երազային վածայինկերպարանք մազերիմեջ առկայծողաստղեՀայտնվեց, բով, վիթխարածսկա՝ ինչպես լեռը, տիկին Եվայի ուրվագծերով: Նրա մեֆ սաշեցին-անչետացան մարդկանց խմբերը,ինչպես Շրսխոռոչի մեջ, ու իսպառսպուռ կորսվեցին: կայական ֆարանձավի Աստվածուծին կուչ էր եկել էր գետնի վրա, պայծառ չողչողում Մի երազ թվաց թե տիրաէր խարանակիր նշանը նրա ճակատին:

պետությունուներ նրա վրա,նս

փակեցաչջերը,ն նրա

մեծղի

բարձըճչաց, ե նրա ճակատիցճայթելով՝տրաք-տրաքեղան, որոնք ճախրելուպես տարուբերվում էին սքանչելի կամարների կիսաչրջանների մեջ՝սեմութ երկնքի գլխավերեում: զիլ Հնչումով ուղիղ դեպի ինձ մեկը պայծառ Աստղերից էր շառաչում, կարծեսինձ փնտըելիսլիներ: Հետո նա ոռնոց ու

ու

այն իմ միջով պատռելովանցավ,ինձ դեպի վերե բաժանվելով, շանթ որոտմունքով աչնորիցգետնինտապալվեց, իմ գլխավերնում: խարծըկործանվեց Ինձ գտան բարդու կողքին,Հողով ծածկված ՏՊՈՂ բազմաթիվ

քաշեց

ու

ու

վերքերով: Ես

պառկած էի մի նկուղում,

թնդանոթները

տրաք-տրաք

Էին

խորդուբորդ դաշտերի միջով: էր տալիս դատարկ էի կամ գիտակցությունսկորցրած: Բայցինչքան ավելի խորն Եի քուն մտած լինում, այնքան ավելի

ինձ

Ես

ջարչ

ու

Հիմնականումջնած

տիրական էր ինձ վրա: ծղոտների վրա, մութ էր, մեկր ախոռում՝ ձեռքիսդիպավ:Բայցիմ ներքինըուզում էր չարունակվել,այն ավելիուժեղ էր ինձ Հեռու քաչում: Նորիցես պառկած Էի մի

ժի

եմ

Հետնեում,

Ես

պառկած էի մի

որը

տեր

ու

շարունակ ավելի ուժեղ էի ես զգում այն, որ ինչ-որ տեղից կարգադըրում էին ինձ, ն այլ բան չէի զգում, քան մի ձգտում՝վերֆապես դեպի այնտեղ գնալու: տակից վիճակում էի, նույնիսկ Ել ավելի ուժեղ էի զգում այդ ձգտումն մղումը իմ մեջ: Հիմա ես պառկած էի մի սրաչում, մաՀիճս գցված եր գետնատարած անկողնում, ե զգում էի, որ ես այնտեղ եի, որտեղից որ կանչում եին ինձ: ես չուրֆս նայեցի, ներքնակիս Հենց կողքին գցված եր մեկ ուրիչը ե ինչ-որ մեկը ինձ էրընայում: Նա պառկած էր վրան, նա առաջ եր թեքվել նչանն ուներ ճակատին: Այդ Մաքս Դեմիանն էր: ես չեի կարողանում խոսել, նա էլ չեր կարողանում կամ չէր ուզում: Նա միայն ինձ էր նայում: Նբա դեմքինընկած էր ազդալապտերի ցոլջ:, որ կախված էր նրանից վեր, պատին: Նա ժպտում էր ինձ. երկար ժամանակ նա չարունսկ ակնդետ իմ ԱնսաչՀմանորեն նա իր դեմքը մոտեցրեց աչքերիմեջ եր Խայում: Դանդաղորեն ինձ՝ մինչն որ մենք գրեթե իրար դիպանք: ու

ու

-

ես

-

նա

Ջինքլեր...,ասաց

նրանաչքերով

Փոքրիկտղա...,-

նա

նչան ասաց

շշնջոցով: արեցի,որ Հասկանումեմ

Նըա եհրանը Հիմա իմին

շարունակեց խոսել:

նա

չատ

ժպտալով: մոտ եր

իրեն:

դտնվում: Կամացուկ

դեռ Հիչու՞մես ՖրանցՔրոմերին,-Հարցրեցնա: թարթեցի աչքերս նրան ի պատասխան, ն դժվարությամբ, նույնպես բայց ժպտացի: -

Դու

Ես

գուցե մեկ անգամ ել իմ կարիքն ունենաս, Քրոմերիկամ մեկ ուես այլես չեմ գա բիչ առիթով: Երբ այդժամ ինձ կանչես, այնպես կամ երկաթգծով: Այդժամ դու կոպտորենձիու վրա նստած պետք է քո մեջ՝ներսդ ունկնդրես, այդժամ դու կնկատես, որ հս ես: եվ մի բանԷլ... Տիկին ջո մեջ եմ, ջո ներսում: Հասկանու՞մ Եվանառաց, որ եթե ջեզ վատ վիճակում գտնեմ, ապա հս պետք նա է ֆեզ նրա կողմիցուղարկված Համբույրը փոխանցեմ, որը ինձ եր ի պաՀ տվել... Աչքերդ փակիր, Զինքլեր... Ես Հնազանդ փակեցի աչքերս, մի թեթն Համբույր զգացի իմ չրբթունքներին, որոնց վրա ես միշտ մի պստլիկ արյուն Եի ունենում, որը երբեքչէր ուզում պակասել: Այնուչետն ես ջնեցի: է վիրակապերս փոարթնացրեցին, պետք ինձ Առավոտյան խեին: Երբ ես վերջապես արդեն արթուն էի, արագորեն դեպի ներքնակը չրֆվեցի:Վրան մի անծանոթ մարգ էր պառՀՇՀարնան կած, որին ես երբեք չեի տեսել: ցավեցնող եր: Ամենը,ինչ գրանից Հետո տեՎիրակապվելը ղի ունեցավ ինձ Հետ, ցավեցնող էր: Բայցերբ երբեմն-երբեմն ես գտնում էի բանալին ն ամբողջովին ինքս իմ մեջ՝իմ ներսը խորասուզվում, այնտեղ, ուր մութ Հայելու մեջ ճակատագրի պատկերներն էին ննջում, այդժամ ինձ պետք էր լինում միայն ես տեսնում սն էի իմ սեփական խոնարչՀվել Հայելու վրա պատկերը, որն այժմ ամբողջապես Նբա"նէր նմանվում, Նբա՞ն, իմ բարեկամին ու առաջնորդին: ու

ՍԻԴՀԱՐԹԱ

Հնդկականբոուսմաւեղծություն

ի

՞

ւ

ԷՎՊ «է

|

ՖԱ:

:

"

.

՛

ԱՐ ,»

ՄԱՍ

ԱՌԱՋԻՆ

ԲՐԱՀՄԱՆՈՐԴԻՆ

Տան ստվերում, նավակներին մերձ գետափնյա արնի ներքո, խեժառատ անտառի ստվերախիտ թավուտներում, թզենու Հովա-

Արեն իրաՀմանորդու:

տղաների

Հետ

իր չառագույնն

էր

տալիսնրա

խաղալիս, մոր երգեցողության,

ճերմակա-

սրբազան զոչա-

բերությունների ժամանակ,իր ամենագետ Շոր խրատաբանու-

Արդեն վաղուց

էր

Սիդչարթանմասնակցումիմաստունների Հետ միասինվարժվումէր Գովինդայի

բում վարժվում էր նա,

0մ4Ն արտաբերել, իր բառերիբառը,այն Համրաձայն արտասանել

ներսում՝չունչը ւպաճելով,ապա

ե

Համրաձայն արտաշնչումով

իր միջից ի դուրս արտարհրել, կենտրոնացած, սնեռուն Հոգով, ճակատը լուսաճառագած Հստակ մտածության ոգեփայլի մեջ: Նա արդեն կարողանում էր իր էության խորքերումԱթմանը Գիտակցել, անխաթարն անանցը, տիեզերքի Հետ մեկտեղվածը, մեկ դարձածը: Հրճվանջն Եր ծփում նրա Շոր սրտում իր որդու Համար, յալ, գիտության ծարավի խորագետ մի իմաստուն քարոզիչ էր նա տեսնում որդու մեջ բնավորված, մի իչխան՝ բրաշմաննեբի մեջ: Եր ճախրումնրա մոր կրծքի տակ,երբ նա որդուն ՕրՀնանջն եր նայում, տեսնում նրան քայլ գցելիս, նրա նիստուկացը, ՍիդՀարթային ամբակազմ գեղեցիկ, իր բարալիկ ոտքերի վրա ամրաքայլ ընթացողին, ամենակատարյալ պատվարժանությամբ իրեն ողֆունողին: Սերն էր բորբոքվում բրածշմանների նորատի դուստրերիսբրտերում,երբ ՍիդՀարթան ընթանումԵր քաղաքինրբափողոցնեբով, լուսափայլ ճակատով, արքենական Հայացքով, բարալիկ կոնջազդրերով: Սակայն բոլորից ավելի նրան սիրում եր Գովինդան՝ իր բարեՆա սիրում էր Հայացքն կամը,բրաչՀմանորդին: ՍիդՀարթայի նբբագեղ ձայնը, սիրում էր նրա ջայլվածքջն չշարժուձեերի կատարյալ վայելչագեղությունն արժանապառտվությունը, սիու

ուս-

ու

ու

ու

ու

ու

բում էր այն ամենը, ինչ

ասում Սիդչարթան

էր

ու

անում,

բայց

ղափարները, վառվռուն կամքը, նրա բարձը կոչումը: Գովինդան գիտեր, որ սովորական բրածշման չեր դառնալու իր բարեկամը անեծք կամ զոծշաբերություններ կատարող ծույլ պաչտոնյա, նզովք չռայլող գծուծ առետրական, սնափառ դատարկախոս ջուրմ, ինչպես որ ճառասաց, ո՞չ իսկ չարամիտ խարդավանող նա չէր Շոմի ոչխար՝ լինելու բարեմիտ տխմար բազմագլուխ տի մեջ: Ո՛չ, ե. սակայն ինջը՝Գովինդան ես չէր ցանկանում այդու

ու

ու

ու

իր սիրեցանկանումեր Հետնել Սիդչարթային, օրերից մի օր աստված լիին, սքանչելիին:եվ երբ Սիդչարթան

ները կան: Նա

դառնա, երբ նա երբեիցե մուտք գործի ճաճանչափայլների մոտ, այդժամ Գովինդան կուզենար Հետնել նրան՝որպեսնրա բարեկամը, նրա ուղեկիցը, որպես նրա սպասավորն ու նիզակակիրը, նրա ստվերը: Այսպես բոլորը սիրում էին Սիդչարթային: Բոլորիննա երչանկացնում էր, բոլորին մխիթարում Եր նա: ԷՐ, սնԲայցինքը՝ՍիդՀարթան, անՀաղորդ երջանկությանն մասն՝ մխիթարություն ասածին: Թափառելով թզենյաց այդու

վարդագույնկածաններում, նստոտելովՀայեցությանմարգաՀ-

գետնի լուրթ ստվերներում, ապաչխարության լոգարանում ամենօրյա լվացումներ կատարելով, զոծշարերություններ մատուցելով մանգոյիայգեստանի չարՀստվերաձեղց խորաստաններում, ժուձնեերի մեջ`կատարյալ առաքինությամբ, բոլորի կողմից սիրված լինելով ե բոլորիներֆանկացնելով, իր սըրտի մեչ, սակայն, նա ֆրերից,Գիերջանկությունչեր գտնում: Գետի Շոսանուտ չերային լուսատուներիառկայծումներում, արեգակի ճառա-

անդուլ: Հուզախոիվմտքերը:Անուրջներն Հոզու այցելում էին նրան նան խնկարկման զոծշաբերուտագնապները թյան ծխաքուլաներից, չբնՌիգՎեդայի ընթերցանությունների Շին բրածշմայականուսմունքների կաթիլջներից: չառությունից, սկսեց տառապել իր մեֆ բնավորված անբավարարՍիդծչարթան վածությունից:Նա սկսեց զգալ ե Հասկանալ,որ իր Հոր սերը, գրոծում

ու

իր ընկերոջ՝ սերը բավական Գովինդայի իրեն, չեն, որպեսզի մչտնջենապես երջանկացնեն մեկընեդմիչտ խաղաղեցնեն բավարարեն իրեն: Նա արդեն կանխաղգալու որ իր Հարգամեծար պես սկսել Էր Հասկանալ, Հայրնու իր մյուս իրեն արուսուցիչները,իմաստուն խորագետ բրաձճմանները դեն իսկ Ճաղորդելեն իրենց իմաստնությանմեծագույն լավագույն մասը, որ նրանք արդեն լիուլի, բերնեբերան լտրելեն իր անճագուրդանոթը,բայց անոթն այդ ամբողջությամբդեռ

իր մոր սերը

ու

նան

ու

ու

ու

ու

՛

չեր լցվել,

միտքը բավարարված չեր, Շոգին՝ խաղաղված, սիրտը

չեր: Լվացումները Հիանալիէին, բայց եղածը սոսկ մխիթարված

ջուր Եր, որով մեղքերը չես մաքրի, նրանք չեին Հագեցնում Հոգու ծարավը, չէին բուժում սրտի տագնապները: ՀրաչալիԷին ուղղված աստվածներին սրբազան աղոթքները, բայց արդյո՞ք այդ ամենը բավարար էր: Արդյոք զոԵին պարգնում: Եվ կամ Հարերություններըերջանկությու՝՞ն ուղղված աղոթքները:Իս կապե՞ս աչխարծիարաաստվածներին էր: Թե՝ դա Աթմանն էր, Նա, Միակը, Համբիչը Պբաջապատին ըն Ել արարածներ չեն, ընդգրկունԵզակին: Արդյոքաստվածնե՝ ստեղծված ինչպես ես ն դու, ժամանակին ենթակա, Հպատակ անցավոր... Այդ դեպքում արդյոք Հարիր եր, արդարացի`եր իմաստ ունե՞րկամ արժե՞ր արդյոք աստվածներին զոարդյոք, Հեր մատուցանել: Ուրիչ ել ու՞մ զոճշաբերում մատուցել,ում Իսկ երկիր պագանել,եթե ոչ Նբրան՝ Միակ-Եզակիին, Աթմանին: որտե՞ղ փնտրել Նրան, որտե՞ղ եր բնակվում Աթմանը, որտե՞ղ եթե ոչ սեփաէր տրոփումնրա Հավերժական սիրտը,որտե՞ղ, կան եսի մեջ, այն ծածուկ, նվիրական խորքի մեջ պարփակ, այն որ յուրաանոչնչացնելիի, այլե անխորտակելիի տիրույթում, ջանչյուր ոք կրում է իր մեջ: Բայց որտե՞ղԵր, որտե՛ղ եր այդ եսը, այդ սրբազնական ներքինը,այդ ամենավերջինը, որ նան սկիզբն է ամենայն ինչի: Այն ոչ մարմնում է, ոչ արյան մեջ, ոչ մտքում է, ոչ էլ գիտակցության մեջ, ինչպես ամենից իմաստնաէ այն: կա՝ արդյոք գույններն են ուսուցանում: Ուրեմն որտե՞ղ մեկ այլ ճանապարծ ներթափանցելու այնտեղ՝այդ եսի մեջ, ի՛մ մեջ, մի ճանապարծ, որն արժեր որոնել: Ավա՛ղ,ոչ մեջ, Աթմանի անել, նչել այդ ուղին, ոչ ոջ չգիտեր ուքչերկարող ոչ Ել սբրայն, ոչ Հայրը,ոչ ուսուցիչներն իմաստունները, բազան զոչարերությաներգեցողությունները:Նրանքամեն ինչ նրանց սուրբ գիտեին՝իրածմաններն գրությունները,ամեն, ամենայն ինչ, նրանք ամեն ինչից քաջատեղյակ էին, նույնիսկ ավելինգիտեին, շատ ավելին, քան նույն այդ ամեն ինչն էր, աշխարչի արարչագործումը, խոսքի ծագումը, կերակուրների, շրնչելու ե արտաչնչելու առաֆացումը, զգացմունքների կարգն Հարարերակցությունը, աստվածների այսպես նըբանք անսածմանորեն չատ բան գիտեին, բայց ի նչ արժեք ուներ նրանց այդ գիտցածը,եթե չգիտես, չես ՃանաչումՄիակն կարնորագույնը, միակ կարնորը: Եզակին, Ճիչտ է, սուրը գրքերի բազմաթիվ ջերթվածներում, Հատկախոսվում Է այդ ծածուկ, պես Սամավեդայի ուպանիչադներում մասին, նախասկզբնականի, որքա՛նՀրաչալի են այդ նվիրականի «Քո Հոգինամբողջաշխարչնէ», գրված է այնֆերթվածները... նան տեղ ասվում է, որ մարդս քնի մեջ, խորը քուն մտած մի-

զոշաբերություններն ու

ու

մատնացույց

ու

ու

ու

արարջները,

ու

ու

ջոցին մուտք է գործում իր նվիրական իղձերի խորխորատը՝իր Եսի մեֆ այնտեղ ապրումԱթմանի մեֆ:Հիասքանչ իմաստնություն Է պարփակվածայդ ջերթվածներում, ամենազիտունների ողջ իմաստնությունն առկա Ե այստեղ՝ ի մի ժողովված, մոգական ինչպես մեղուների խոսքերիմեջ արտածայտված, մաքրամաքուը՝ ե մեծագույն Հավաքած մեղըը:Ո՛չ, չի կարելիթերագնաչշատել Հարգանքով չվերաբերվել գիտելիքի այն Հսկայական պաչարին, որ ամփոփված է այստեղ՝ իմաստունիրաչՀմանների անթիվ-անանակ սերունդների կողմից ժողովված Բայց պաշպանված: ու

ու

որտե՞ղ

են

ֆուրմերը,

բրաչմանները, որտե՞ղ այդ իմաստնության այդ իմաստուններն անձնվերճգնավորները, են

այդ բոլոր

ու

տելիքին, այլե կյանջի կոչել այն: Որտե ղ է այն Շրաչագործ գիտունը, որն ի զորու Եր, ջնին անձնատուր եղած միջոցին,Աթմանին իր այդ տրվածությունը փոխադրել արթմնի գոյավիճակի մեջ, կյանջի կոչել, գործողության մեջ դնել այն, վերածել խոսէր ճՃաֆի ու գործի: Շատուչշատ արժանապատիվ բբրածշմանների նաչում Սիդչարթան, ամենիցառսջ՝իր Շորը, մաքրությանմարմնացումին, ամենագետին, արժանապատիվների մեջ ամենապատէր իր Հայըըչ նրա նիստուՀ վարժանին: Եբկրպագության արժանի կացն առաքինությամբ, վարքը ներչնչված եին Հեզությամբ ազննրա կյանքը մաքուր Եր, խոսջն իմաստուն, նրբանուրը վական գաղափարներնէին բնավորված նրա Ճակատիներքո, կայն նա նույնպես, այդ ամենագետը, արդյոք մե՞ջ երանության էր ապրում,Հա՞չտ էր արդյոք ինջն եր Հետ, միթե նա՝՞ էլ որոնող ծարավի մեկը չէր: Արդյոք նա նույնպես, իր իմացության ծարավը ՀագեցնելուՀամար,ժամանակ ժամանակ չէր դիմում զոծարերումներին, սրբազան սկզբնաղբյուբներին՝ ու

ու

ու

սա-

ու

առ

Հետ սուրբըԳրջերիմասունքներին, մտքերիփոբրաչմանների Էր անբասիր այդ Ինչու՝ նբան` անպարսավելի խանակմանը: ամեն լվաօր մեղջերը ջավելուն ի խԽՆեդիր մարդունանՀրաժեչտ Կբկին ցումների ՀամարՀոգ տանել,ամեն օը ողջը նորից վերսկսել: Միթե Աթմանը չի՝ ապրում նրա մեջ, մի՞թե նրա իսկ ու

ու

սրտումչի է

սկզբնաղբյուրը: Հենց նրան,

Հոսում

այդ

սկզբնաղբ-

նկատմամը Հաստատել:Ողջ մնացյալը Հարկավոր տիրապետություն

յուրն

է անծչրաժեչտգտնել սեփական Եսի մեջ, նբա

սոս-

կական որոնում է, զարտուղի ոլորանների փնտրտուք, մոլորություն: մտածությունները, սրանք էին Այսպիսինէին ՍիդՀչարթայի նբրանմտատանջում, տառապանք պատճառում: մի ուպանիչադի Հաճախ էր նա արտասանում ԶՀանդոգյայի եմ ասում, է, անունը Սառտյամ խոսքերը.«Յչշմարիտ բրածչմանի նա մտնում Հասու է է ամենայն երկով գրան, օր ճշմարտապես, ՛

նային թագավորությունը»:Հաճախ անգամ իրեն չէր

երկնայինաշխարը,

այդ

Հասնելնրան, վիճակվումամբողջապես

լիուլի

մեջ, որոնց ուսմունքնեիմաստունների իմաստնագույնների ու

էր ինքը, չկար մեկը, որ ամբողջոբին խրատներին անսում Հասած վին լիներ այդ երկնային թագավորությանը, լիուլի Հագեցրած լիներ իր այդ Հավերժական ծարավը: ասաց իր ընկերոջը,- Գոմի անգամ ՍիդՀչարթան Գովինդա,վինդա,սիրելիս, Հետեիր ինձ, գնանք բանանի ծառի տակ՝միավարժությամբ պարապենք: սին ինջնախորասուղզման դեպի բանանի ծառը, նստոտեցին նրա եվ նրանքուղեորվեցին նրանից մի ջսան քայլ Շեռատակ, այստեղ, աչա՛, Սիդչարթան, ու

-

տեղծությունը. Օմըաղեղն

է,

Հոգին՝նետը,

ԲրաՀման՝նետի նպատակը, Թիրախինդու պետք է անվրեպ խփես:

իր լրումին Հասավ,Գովինդան երեկոն ոտքիկանգնեց:Արդեն. իջել էր նե ժամանակն էր անցնելու երեկոյան լվացումներին:Նա ձայնեց ՍիդՀչարթային:Սիղշարթան որեէ կերպ չարձադանքեց: Նա նստած նրա Հայացքն էր` ամբողջովին ինջքնախորասուղված, մի կետի,նրա լեզվի սնեռված էր Հեռու-ճեռավոր անչարժացած, էր ցցված ատամների արանքից, ն կարծայրը դույզն-ինչ դուրս նստած ծես Եր նա, խորասուզված Հայեցուչեր շնչում: Այսպես մի մեջ, Օմը առմտածելով, նրա Հոգին որպես մի նետ նպատակաուղղված Եր դեպի իրաչման: Օրերիցմի օը սամանաներն էին անցնում այն ջաղաքով, ուր երեք չորացած, Հանդած

տղամարդիկ, ո'չ ծեր, ո՞չ երիտասարդ,

շուրջառված, աչշխարչի շոգեվառված,մենակությամը

Հանդեպ

կբջի տաջ շնչառությունն Համրախոս մարդկանցաշխարչծում: էր փչում նրանցից,Հյուծախտավոր աչխարչՀաթողությունն անկարեկից ինջնածրաժարումը: խոսքն Երեկոյան, ինջնաչՀայեցումի ժամիցՀեւոո, Սիդչարթան ու

Գովինդան. վաղ, բարեկամս, ՍիդՀչարթան կմիանա սամանաԱռավոտյան

ուղղեց -

առ

ներին: Նա ինքն

Էլ

սամանա

Գովինդան դունատվեց՝ այդ

կդառնա:

,

խոսքերը լսելուն

|

պեն

իր բարե-

կամի անչարժացած Հայացքում կարդաց անսեղիտալի վճիռը, ան կասելի՝ինչպես աղեղից արձակվածնետը: Անմիջապես, ածչա՛, ֆին իսկ Հայացքջից մեկընդմիչտՀասկացավ. Գովինդան է կոխում իր ճանապարսկսվեց, Շիմա արդեն ՍիդՀարթան ոտք Հը, երաՃակատագիրնարդեն իր ընթացքի մեջ է մտնում, նրա Հետ էլ իմը: եվ նա գունատվեց՝ ինչպեսբանանիչորուկ կեառա-

ղեամաչկը: -

Ո՛վ Սիդշարթա,- կանչեց

նա,-

թույլ

ի

կտա՝

արդյոք

քո

Հայ-

Հայացքը նրան ուղղեց՝ասես Քնից նոր-նորարթՍիգչարթան նա նացած:Նետընթաց կարդաց,թե ինչ Եր կաարագությամբ Հոգում, կարդաց նրան պաչարած սարսատարվումԳովինդայի փը, նրա Հնազանդ Համակերպությունը: Ո՛վ Գովինդա,ցածրաձայն խոսեցնա,- եկ դատարկ բաների վրա խոսքեր չչռայլենք: Վաղնառավոտյան, լույսը ծազելուն -

պես, ես կսկսեմ իմ սամանայականկյանքի չրջանը: Այդ մասին այլես ոչ մի խոսք: մտավ այն սենյակը,ուր կեղնաթելիցՀյուսկեն Սիդծարթան տեղ կանգնած այնքան ժամանակ, մինչե որ Հայրը զգաց, որ ինչասաց. որ մեկը կանգնած է եր թիկունքում:Ու բրածշմանն Դու` ես, ՍիդՀարթա: Դե ինչի Համար որ եկել ես: խոսի՛ր, -

ՍիդՀչարթան ասաց. Քոռ թույլտվությամբ,Հա՛յրիմ: Ես եկել եմ ասելու ջեզ, որ ցանկանում եմ առավոտյան լքել ջո տունը են ընկերանալ ճգնադառնալ:ես շատ վորներին:Իմ սիրտն ինձ մղում Ե սամանա ո ր կուզենայի, Հայս դրանչրնդդիմանար: լռեց, լռեց այնքան ժամանակ, որ փոքրիկ պատուԲրածմանը Հանի մեջ առկայծող աստղերը տեղաչարժվեցին փոխեցին ի-

ու

րենց դասավորությունը, մինչն որ սենյակում չարունակվող տեանչարժ Հասավ:Համրացած վականլռությունն իր ավարտին անկանդնած էր որդին՝ձեռքերը խաչակնքած, Համրացած ԷՐ խսիրի վբա Հայրը,ե" աստղերը շարունակում շարժնստած Էին իրենց Համրաքայլ ընթացքը երկնակամարում: Հանկարծ Հայբը խոսեց. Բրաչմաններին վայել չէ խիստ ու զայրացկոտ խոսքեր ասել: Սակայնանկամորդ զայրույթն է ցնցում իմ սիրտը: Ես չեի ցանկանա այդ խնդրանքը երկրորդ անդամ լսել ջո շուրթերից: Դանդաղ նստած տեղիցվեր բարձրացավ բրածմանը, ՍիդչՀարթան լուռումունջ կանգնածեր` խաչած ձեռքերով: ու

ու

-

Էլ ինչի՞ես սպասում,-ՀարցրեցՀայըը: վրա բերեց,-Դու շատ լավ գիտես... Սիդչարթան Զայրույթըսրտում՝Հայրը դուրս եկավ սենյակից,մոլեգնու-

-

ընկողմանեց: թյանմեջ որոնեց-գտավ իր անկողինն Մեկ ժամ անց,ջանիոր այդպես էլ ֆուն չիջավ նրա աչքերին, ու

ն փոքրիկպատուչանից տնից: Սենյակի

ներս նայեց, այնտեղ տեսավ Սիղչարթային` նախկին դիրքով կանգնած, ձեռքերը խաչած, անդրդվելիորեն անշարժացած: Մթնչաղիմեջ զունատ

նա

Հայրըվերադարձավ

իր ննջատեղին: ել չեր անցել, քանի որ այղպես ել քուն չիջավ նրա ետուառաջ քայլեց, տնից նորիցվեր կացավ, աչքերին,բրաչմանը եկավ տեսավ, որ լուսինը Հայտնվել է: Սենյակի պադուրս տուճանից նա ներս նայեց, այնտեղ կանգնած էր Սիդչարթան՝ անշարժացած անդրդվելի, խաչված ձեռքերով,լուսնի լույսն էլ վետվետում էր նրա մերկ սրունքներին:ՄտաչՀոգ սըրտով Հայրը վերադարձավ իր ջնարանը: Այսպեսնա նորից եկավ մեկ ժամից,Հետո ել՝ երկու ժամից, տում

Մեկ

ժամ

ու

ու

նաթաթախ, աստղալույսի

մեջ ողողված:Հետո ժախավարի մեր անց շարունակ գալիս էր նա, լռելյայն նայում սենյակից ներս, տեսնում անդրդվելիորեն կանգնածին, նրա սիրտր զայըբույթով էր լցվում, տագնապում էր նրա սիրտը, լցվում ցավ կարեկցանքով: Եվ տվնչյանը նախորդող վերջին գիչերաժամին, մինչ օրը կսկսվեր, նա կրկին վերադարձավ, տեսավ ներխուժեցսենյակ պատանուն նույն դիրքում կանգնած,որն այս անգամ նրան թվաց ավելի մեծացած օտարոտի: ասաց Նա,- էլ ինչի՝ես սպասում: ՍիդՀարթա,Դու լավ գիտես: Դու այդպես մնալու ես կանգնած սպասելու ես մինչե օրը Հետո լինի կեսօր բացվի, երեկոնիջնի՞: ես կանգնած կմնամ կսպասեմ: ու

ու

ու

ու

-

-

ու

-

ու

ու

-

կՀոգնե'ս,Սիդչարթա: ԿՀոգնե՛'մ: մաչՀագուչակ թմբիրիմեջ, ՍիդՀարթա: Դու կՀանգչե՛ս Դու

-

-

-

Ո՛չ,

-

Դու

-

ես

-

Դու

-

-

-

-

ես

թմբիրին չեմ տրվի:

կմաչանա՛ս, ՍիդՀարթա: կմաչանա՛մ: ես նախընտրում մածանալ, ջան թե Հո՞րդ Հնազանդվել:

ՍիդՀչարթանմիչտ ել Հնազանդ է եղել իր Հորը: ես քո Ուրեմն դու Հրաժարվու՞մ Նկրտումից: Սիդծարթանկանի այնպես, ինչպես Հայրը կկարգաղըի:

Օրվա առաջին լույսի

եր Նկատեց,

որ

ծվենն ընկավ սենյակից ներս: Բրաչմաթեթնեակի դողում են:

ծնկները ՍիդՀարթայի

ԲայգՍիդՀչարթայի դեմքիննա գող չտեսավ,աչքերընայում էին Հայրը Շասկացավ, որ Սիդչարթան այս պաճից Հանկարծ

Հեռուն:

է Շայրենի տնից, որ նա այլես ի վեր այլես իր Հետ չեն Հեռացել լքել է իրեն: Հայրը ձեռքով դիպավ Սիդչարթայի ուսին: անտառ սամանա Դու կգնաս,- ասաց նա,կդառնաս: Եթե անտառում դու երանություն գտնես, ե'կ ե ինձ էլ սովորեցրու ն մենք Նոայն: ԵթեՀՇուսախաբություն ճաչշակես, վերադարձիր Դե բից միասինզոշեր կմատուցենք աստվածներին: Հիմա գնա, ժամ նրան ուր ես գնում: Իսկ ինձ Համար Համբուրիրմորդ, է արդենիջնելու գետափ առաջին լվացումը կատարել: Նա ձեռքը ետ որդու դուրս ուսից տարավ եկավ:Սիդչարթանմի պածերերաց,երը փորձեցառաֆին ջայլնանել: Բայցնա տիրապետություն Շաստատեց իր անդամների վրա, խոնարծվեց Շոր առսֆ ռնուղնորվեց մոր մոտ անելու ասելուՇամարայն, ինչպես ռր Հայրն էր կարգադրել: ւ- ըներբ օրվա առաջին լույսի բացվելունպես անզգայացած դարմացած ոտքերով, դեռնս ջնի մեջ ընկղմված նա քաղաքն էր լջում, վերջին խրճիթի ստվերների միջից պոկվեց ու ուխտավոոր Գովինդան էր: բին միացավ մի աղոտ նշմարելիկերպարանք, ու

-

ասա

ու

ու

ու

|

-

-

Դու Ես

եկար,-ասաց ՍիդՀարթան ո-ւ ժպտաց: եկա,-ասաց Գովինդան:

ՍԱՄԱՆԱՆԵՐԻ

ՄՈՏ

Նույն օրվա երեկոյան նրանք Հասան ճդնակյացներին՝ չոբաՇնառաջարկեցին ցած սամանաներին իրենց նրանց ուղեկիցն Հնազանդ աչակերտները դառնալ: Նբանցառաջարկն ընդունելությանարժանացավ: եր Հանդերձանքը նվիրեց փողոցում սլա ած աֆ Սիդչարթան Լ

աղքատ բրաչմանի:Իր մարմնի վլ- Սիգչարթան կրում Եր ե որպես պարզ ծածկող ֆատռամիայնամոթույջիծածկագոտին Նա այժմ -թական միթյն մեկ յող մի ցանցկեն ձորձ: Շողադույն,

մի

անդամ էր սնվում, ընգ որում՝եփած կերակուր բնավ չէր ընեդուՀե ՏասնՀինդ »բ չարունակ նա ֆոմ սպլաշեց: էլ՝ ֆոռածոմ նա: Նբպաչեց նութ օր անընդմեջ մաբթմինքնվաղեցՀյուծվեց, այտերը ներս ընկան:Կիզիչանուրջները կրակի ջուՆր- լայնացած ակնախոռաչներից, լաներիպես գուրս Հորդգացին չորությունից ճաջճջած նրա մառներիներկարուկ Եղունգներ էին աճել, կզակը սպլատվել էր չորուկ, Դզդզված մորութով: Նր» Հայացքը կարծրանում էր կանանց Հանդիպելիս, չբթունջները ֆամածովում էին նողկանջի զդացումից, երբ նա անցնում էթ դեղեցիկ Հագնված մարգկանց ֆաղաքիփողոցներով՝ Հաթնանունում:

էր վաճառականներին՝ առետուր անելիս, թյամբ: Նա տեսնում Շավրա սգացող որսի շտապելիս,մաշացածների իչխաններին՝ առաջարկող պոռնիկնեբըազատներին, իրենց փաղաքշչանքներն

բին, Հիվանդի Համար Հոդացող բժիչկների, քուրմերի, որ Շունձջի ժամանակն են որոչում, իրար սիրատածող փաղաքուշ սիկերակրող մայրերի, ն ոչինչ, ոչինչ նորածիններին րբածարների, ւղ չէր Համարումեր Հայացքին,այդ ամենըսուտ Էր, արժանի խարեություն, ողջը զարչածոտող կեղծիք էր, ողջը միայն թվացիմաստ էր պարունակում, կեղակարծ երջանկություն յալ գենեողջը բուրում էր անգիտակից փտախտով ղեցկություն, Համ ուներ աշխարՀը:Ողբ Դառնասլատիր խածոտությամբ: տառապանք էր կյանքը: առաջ, մեն մի նպաՄի նպատակ էր կանդնած ՍիդՀչարթայի տակ. դատարկվել ամեն ինչից, իր միջից գուրս մղել ամենայն հրաղներից, ձգտում ՋոՂցանկություն,ձերբազատվել Հրաժարվել ու տառապանքից: Ինքն իրենից Հեռանալուրախություններից ու

ու

ու

ու

լինել ընդունելու Հրաչքը, սա՝ Եր նրա Երբ ողջ եսը Հաղթաչծարված մաշացած լիներ, երբ նպատակը: մտջի մեջ

պատրաստ

ու

բած լինեին, այդժամ արդեն պետք Ե ծնունդ առներ այն ամենակատարյալը, այն նվիբական բանը, որն այլես եսը չէ, մեծաշսկա դաղտնիքը: Լռելյայն կանգնած եր Սիդշարթան արեդակի ուղղաձիդ ընկնոզ ճառադայթների ներքո, ցավիցայրվելով,ծարավիցտոչորվելով, Կ կանգնած մնաց այնքանժամանակ, մինչե որ դադարեց այլես ոչ ցավ զգալ ն ռչ էլ ծարավ: Լուռումունջ կանգնած էր նա Հորդառատ տեղատարաիի տակ, նրա մազեանձըրնի թափվող ցած, ապաչխարողն անչարժացած կոնք ռաքերից սածշաւմ կանդնել եր, մինչե ար ուսերն ու ուբերը այլես դադարեցին մրսել, ասես անզդտյացան ի.աղաղությունիջավ նրանց վրա: ու

ու

խաչված մաշկից արյունն էր կաթիլ-կաթիլ ծորում, թարախակալծ պալարներից շարավնԵր արտասորում, բայց Սիդչարթան շարունակում եր նույն դիրքում նստած մնալ, ասես քարացած լիներ անշարժացած, մինչե որ արյունն այլես դադարեց Հոսե«չինչ այլեռ չէր ծակում, «չինչ չէր այրում: լո ւպ, նատել Եթ ուզղաձիգ դիրք ընդունած ե սովորում Սիդչարթան էբ չնչառությունը խնայել, սովորում եր նվազ չնչառությամը ու

բնդշանրապես կանդնեցնել շնչառություՇնչառւությանը զուդաճշեւ - միաժամանակ վարժվումԵՐ

բվարարվել, --

Խր:

"

Հանդստացնել արտի խփոցները, պակասեցնել դրանք՝ Շասցնելով որ սիրտը գրեթե կանգ առնելու աստիճան

մինչն նվազագույնի,

դադարեր տրոփելուց:

Ավագ սամանաներփց ուսանելով՝վարժվումէր

Սիդչարթան

ինքնածրաժարման արվեստին, ինքնախորասուզմանը, սամանայական նոր կարգերին: Մի ձկնկուլ թոավ բամբուկիանտառի վրայով, նե Սիդծարթան ընդունեց ձկնկուլին իր Հոգու մեջ, թռավ-անցավ անտառի սարերի վրայով, դարձավ ինքն ել մի ձկնկուլ, որ խժռում էր գորտերին, տառապում էր ձկնկուլների ու

ձկնկուլներիմածշով:Մի սատկած շնագայլէր պառկած ավազուտափինն ՍիդՀարթայի Հոգին սածեցնրա դիակիմեջ, Հանում

դարձավ չունչը

փչած մի չնագայլ,

որ

պառկել էր ծովեզրին,

ուռչել-փքվել, գարչածոտումէր ապականում շուրջբոլորը, Հետո բորենիների կողմիցպատառոտվեց, ցին-ուրուրներիկողու

մից մաշկաղերֆ արվեց, կմախքի վերածվեց, դարձավ փոչի արձակ դաշտերի տարածվեց Շոգինվեմեջ: Հետո ՍիդՀարթայի սփռեց, փոչիացավ, ՀՇԸբադարձավ, մածացավ, ապականություն ե մեջ բույրն իր արձակեց ֆապտույտի պղտորՀափչտակության դարանակալ սպասում էր` նորանորբացածայտումների կարոտ, ինչպես որսորդն է գիրքավորվում դատարկ սպառումին տրված, ու

պատճառներից տառապանքից նեցնել, ուր սկիզբ էր առնում Նա սպանումէր իր մեջ ծնունդ առնող զերծ Հավերժությունը: ու

նա ճողոպրում էր իր մտքերը, սպանում էր Հիշողությունը, Հ ազարավոր օտար եսից՝ ընդունելով,դառնալով կերպարանքներ մեկ գաղան, մեկ մեռելոտի, ջար փայտ, դառնում էր ջուր, ե ամեն անգամ արթնանալով վերագտնում էր իրեն, թվում էր մերթ արն մերթ ել լուսին, Հետո վերադառնում էր իր եսին, ու

ու

ծարավիցտոչորւռարուբերվում շրջապտույտի ոլորաններում, վում, Հաղթաչարումէր այն, Հետո նորից ծարավիմատնվում:

ռամանաների մոտ, ուտանեց ՍիդՀչարթան շատուշատ ռր մարդուսսովորեցնում ԷինՀեռաՃանապարծներ, Օանցնալ սեփական եսից: ԻնքնաՀրաժարման ճանապարծը նում տրվելու ցավի էր ցավի միջով,կամավոր, տառապանքի ու. ՀոգՀաղթաչշարման միջոցով,Շաղթաձարելով ոովը,ծարավն "ս անցնում էր Հանությունը: ԵսիցՇրաժարման ճանապարՀը Շատ

բան սովորեց

ու

յեցողական վարժանքների միջոցով, բազմատեսակպատկերամտածչասու էր փնում սնամեջառմըցումներին իմաստներին ՆԱյ" ե մյուս ճանապարչներով տածումներինապավինելով: սովորում էր ընթանալ, Հազարավոր անգամներ նա լջեց իր եսը, ու

որքան Սակայն

էլ

Շեռացնում Էին Եսից,վերջիճանապարծՀները

այդ նույն վերջո նրանք մշտապես գալիս-դեմէին առնում եսին: Շազարավոր անգամներխուսափերիր Որքանէլ Սիդչարթան ոչնչի մեջ, կենեսից,միառժամանակբնակությունՀաստատելով դանու կամ քարի մեջ, վերադարձն անխուսափելի էր, անխուսափելի էր ժամը, երբ նա վերագտնում էր ինջն իբեն՝արեգակի կամ լուսնի ճառագայթների ներքո, ստվերներում կամ անձրեի ինքն իրեն, դառնալով նույն Սիդտակ, կրկին վերստանալով

Շարթան,վերստինզգայելովնախասածմանված շրջապտույտի տառապանքների չղթան: Նրա կողջին ապրում էր

իր Գովինդան,

ստվերը, անցնում Եր

Հազնույն ճանապարծը, ենթարկվումմիննույն կտտանքերին: վադեպ Էին նրանք իրար Հետ զրուցում այնպիսի բաներիմասին, որոնք ծառայության անդին վարժանքների պածանջներից Էին: երբեմն-երբեմն երկուսով անցնում էին գյուղերի միջով` ու

հրա տակով:

իրենց ուսուցիչների

Համար կերակուր մուրալու նպա-

Ի՞սչես

-

թյան

մտածում, Գովինդա,դու իրենց այդ մուբրացկանուուղնեորություններից մեկի ժամանակ ՀարցրեցՍիդչծար-

կարծում, արդյո՞ք մենք առաջ ենք գնացել: Համեր նպատակին: սհ՞լ Շ Գովինդան պատասխանեցասաց,- Մենքսովորեցինք չաբունակում ենք սովորել: Դու մեծ սամանա կդառնաս, Սիդչար-

թան,- ի՞նչ

ես

են ջ

ու

ծեր թա: Դու շատ արագ յուրացրիր բոլոր խստավարժանքները, զարմացք ապրեցին ֆո ռամանաները Շաճախակի առիթով: Դու կդառնաս, ո՛վ Սիդչարթա: Ինձ այդպես ԽոսեցՍիդչարթան,-

սուրբ

չի թվում, բարեկամս: Այն, օրերին սովորեցի սամանաների մոտ, ո՛վ Գովինդա, այգ ամենը չատ արագ Հեշտությամբ կարող էի ինքնուրույն Ել սովորել: Պոռնկական թաղամասի յուրաքանչյուր պանդոկում, բարեկամս, կառապանների վեգ խաղացողների շրջապատում ես այդ ամենը կռերտեի: է ինձ ԽոսեցԳովինգան,Սիդչարթան անչուչտկատակում Հետ: գու կարող եիր ինջնախորասուզումը, չնչառուԻնչպե՞ս ռռվի թյոն պածշումըբ, ցավինկատմամբ անզգայունակությունբ ռռովորել այդ ատառապյալներիմոտ: եզ ՍիդՀարթան կամացուկասաց,ասես ինջն իր Հետ խոսելիս ինչը

ես

այս

ու

ու

ու

լիներ-

.

Ի՞նչասելէ մարմնիցՇրաժաԻ՞նչէ ինջնախոարառուղումը: բումը: Ի՞ՆչԷ ծոմ պաճշելը կամ ե՞նչ ասել է չնչառության կանԴա փախա է եսից, գա մի կարճատնեփախուստ է գառաւմըբ: -

սեփական եսի կեցության ատռոապանքջներից, կյանքի անիմաստության ցավի Շանգեպ մի կարճաժամկետ ինջնաթմըեցում: Այդ նույն փախուսար, այդ նույն ժամանակավորընդարմացու.ւ-

մբ եզնարածը գտնումէ իջենանատանը, երբ նա մի քանի գավաթ է բրնձագինի ըմբոշխնում կամ էլ եփ գալուց թթվեցված կոկո-

պես ընդարմացում է զանում:

վինդան

են

գտնում, երբ

Գովինդա: եվ

ասաց

նիր-

երկարատնե արդյունքում վարժանքների

Հաստատում ոչ-եսի

թյուն

Բրնձագինու գավաթիվրա

մեջ:

Այսպեսէ

Հարցը

դրված, ո՛վ

Գովինդան.

Հիմա դու այդպես ես խոսում, ո՛վ բարեկամ, սակայն չատ լավ գիտես, որ Սիդծարթան ինավ էլ եզնարած չէ ե ոչ էլ սամանան՝ Հարբեցող:Ճիչտ է, Հարբեցողը ընդարմացում է գտնում, Ճիչտ է, նա ժամանակավոր ապաստարան Հանգիստ է գտնում, նս է բայց նրա ինքնախարկանքը չուտով ցնդում-անցնում վերոտին Հայտնվում է իր նախկին վիճակում, դրանից նա ավեւի իմաստունչի դառնում,ճանաչողական գիտելիքներչի Հավաջում, ավելի բարձըր աստիճանի չի բարձրանում: եվ ՍիդՀչարթան ժպիտովպատասխանեց դրան. ես չգիտեմ,ես երբեք Հարբեցող չեմ եղել: Բայց այն, որ ես՝ միինքնասուզումներում իմ վարժանքներում ՍիդՀչարթաս, այն կարճ ժամանակով եմ ընդարմացում գտնումւ նույնքան Հեեմ ինչպես գտնվում իմաստնությունից փրկությունից, -

ու

ու

-

ու

ռու

ու

ես գիտեմ,Գովինդա,

դա

գիտեմ:

Հետ լքեց Գովինդայի Մեկ ուրիչ անգամ Ել, երը Սիդծչարթան գյուղերից մեկում իրենց եղբայրների ուսուցիչնեանտառոը՝ բի Համար մի ջիչ կերակուրմուրալունպատակով, Սիդչարթան ու

սկսեց խոսել ն ասաց. Հիմա մենք ճշմարիտ ՃանապարՀ Հիմա' ինչ կասես, Գովինդա, ենք ճանաչոՀի վրա՞ենք: Այժմ արդենմենք ընդծուպ մոտեցե՞՛լ ենք արդղությանը, բարձրագույն գիտակցությանը: Մոտեցե՞լ յոք փրկությանը: Իսկ գուցե մենք բնավ ել չրֆանակի մեջ չենք ընթանում, մենք, որ չրջապտույտից ազատվել, փախչել Էինք -

մտածում:

ե ասաց. Գովինդան պատասխանեց դեռ չատ րարան սովորեցինք, բայց չատ Մենք Սիդծչարթա, ներ էլ կան սովորելու:Մենք չրջանակի մեջ չենք ընթանում, -

մենք դեպի վերն ենք ընթանում,շրջանակը մի ոլորապտույտ է, որոչ աստիճաններ մենք արդեն բարձրացել ենք: պարույը -

Պատասխանեց Սիդչարթան. սամաԻ՞սչտարիքիկլինի,Քո կարծիքով,մեր ամենատարեց

նան, -

մեր պատվարժան ուսուցիչը:

ԽոսեցԳովինդան. սամանան Ամենածեր

վաթսունւտտարեկան:

գուցե կլինի մի

Սիդշարթան վրա բերեց.

,

արդեն բոլորել է իր վաթսուն տարին, բայց Նիրվանային Հասել:Նա կդառնա յոթանասուն տարեկան, ապա ն ութես սուն, դու կշարունակենք վարԵլ, մենք նս կծերանանք ժանքներ կատարել, ծոմ պաչել մեդիտացիաներ անել: Բայց մենք չենք Հասնի, է նա, ո՛չ էլ մենք: Ո՛վ ԳովինՆիրվանային դա, ես կարծումեմ, որ գոյություն ունեցող բոլոր սամանանեբից գուցե ն ոչ ոք, ո՛չ մեկը Նիրվանային չի Հասնի: Մենքգըտնում ենք մխիթարություններ, սփոփանք, մենք գտնում ենք ընուսանում Հմուտ ճարտարություններ, որոնցով դարմացումներ, ինքներս մեզ խաբումենք: Սակայն ուղիների ամենակարնորը՝ ուղին, մենք այդպես էլ չենք գտնում: Դու չե՞ս կարող,- խոսեց այդօրինակ սարսափեԳովինդան,լի բառեր չարտասանել, ՍիդՀծարթա... կարող է պատաԻնչպե՞ս Հել, որ այդքան գիտուն այրերիմեջ, այդքան բրաշմանների, այդքան շատուշատ կորովի արժանապատիվ սամանաների մեջ, այդքան որոնողների, եռանդուն ինքնասույզների թվում, այդջան սուրբ մարդկանց մեջ ոչ ոք ուղիների ուղին չգտնի: սակայնխոսեցմի այնպիսիձայնով,որն հիրմեչ ՍիդՀչարթան անէր պարունակում, այնքա՛ն ւտխրություն ինքնաչշեգնանք չափ կամացուկ,փոքը-ինչտխուր,մի Քիչ էլ ծաղրական ՀՇեզգ-

Նա

դեռ չի

ու

ու

ու

-

ու

ու

ու

նախառնՀնչերանգով.

ջո բարեկամը կթողնի սամանաների այս Շուտով,Գովինդա, ուղին, որը նա այս էլ այսքան երկար ժամանակ քեզ Հետ միասին հ. այս անցել է: Ես ւտոչորվում եմ ծարավից, ո՛վ Գովինդա, հրկարուձիգ սամանայական ուղում իմ ծարավը դույզն-ինչ չպաես ճանաչողությունը, կասեց:Ես մշտապես ծարավի եմ եղել եմ եմ ես լեցուն մշտապես Հարցականներով եղել: Հարցուփորձ արել բրաշմաններին, տարիներ չարունակ, Հարցախուվել սուրը նույնպես տարիներ չարունակ, Շեզաբարո սամանաՀՎեդաներին, եմ ներին Հարցումներ ուղղել, երկար ձիգ տարիներ չարունակ: Գուցե, ո՛վ Գովինդա,նույնքան լավ ն ճիչտ կլիներ, նույնքան խելամիտ կազդուրիչ կլիներ, եթե ես ոնգեղջյուրԹոչունին կամ չիմպանզեներին Շարցախույզ արած լինեի: Երն կար ժամանակ ինձանիցպածանջֆվեց դեռ վերջինչեմ Հասել այս այն, որ մեն-միակ բանը Հասկանալու Համար, ո՛վ Գովինդա. Հնարավոր չէ որեիցե բան սովորել... Ես կարծում եմ, որ իրականում չկա, գոյություն չունի այն բանը, ինչը մենք «սովորել» ենք անվանում: Կա, գոյություն ունի, բարեկամս, միայն մի' Գիէ, այն իմ մեջ է ն քո մեջ տելիք, որն ամենուր է ն դա Աթմանն -

առ

ու

ու

յուրաքանչյուր էակիմեջ: Եվ

ն

Այդժամ Գովինդանկանգ

բարձրացրեց ձեռքերն

առավ

ասաց.

ու

ածա

ես

սկսում եմ Շավատալ,

ճանապարծի մեջտեղում,

դու չե՝ կարող ջո ընկերոջը նման ճառերով ՍիդՀարթա, Քո չվախեցնել... խոսքերն,իսկապես, վախ են արթնացնում իմ ս

-

նը, ու՞ր մնաց բրաչմանական դասի արժանապատվությունը, պես լիներ, ինչպես

ես

դու

ասում,

եթե ուսուցում

գոյություն

ի՞նչ կլիներ այն չունենար...Ի՞նչկլիներ, ո՛վ ՍիդՀարթա, է է երկրիսերեսին,ինչն արժեքավոր նի Հետ, ինչը սուրբ

ու

ծարանքի արժանի... Եվ Գովինդան մի Հատված մրմնջաց ինքն իր Համար, նիչադից մի դտոր-

ամե-

մե-

Ուպա-

խորասուզվում է Աթմանի մեֆ, է միջոցով անարտաչայտելի Խոսքերի նրա սրտի երանությունը:

լուռ Սակայն ՍիդՀչարթան

էր այն խոսքերի Եր: Նա մտածում մասին,որոնք Գովինդան ուղղել էր իրեն, խորշրդածում էր այդ Հնչյունը: խոսքերիչուրֆ մինչն ամենավերջին էր նա, գլուխը խոնարչած դիրքով կանգնած, Այո, մտածում է պատկերանում: ի՞նչ է մեզ մնում այն ամենից, ինչը մեզ սուրբ Կա" պիտանացու մի բան: Եվ նա տարուբերում էր Ի՞սչ է մնում: Գլուխը: մոտ վարժանքներ կատարելու երեք ապրելու Սամանաների տարին լրանալուն պես, առաջին անգամը լինելով, ինչ-ինչ դուզերկու պատանիներին նաքյա զարտուղիճանապարծներով, Հասավ մի լուր կամ ասեկոսե, գուցե առասպել. Հայտնվել եր մեկը, որին կոչում էին Գոթամա՝ Վեչշագույնը,Բուդդան,որն իր ն մեջ Հաղթաձարել եր աշխարիտառապանքը կանգնեցրելվերբածնությունների, վերամարմնացումների անիվը: Ուսուցանելով, պատանիներով չրջապատված, նա թափառում էր երկրով մեկ, աշխարչից աչշխարչ, առանց կայքի, տնանկ, անկողակից, Ճգնակյացի դեղին թիկնոցով, բայց կայտառ ճակատով, երանելի իշխանները խոնարչՀվում էին նրա մեկը, ե րբրաշմաններն առաջ նրան աշակերտ դառնում: Այս առասպելը, այս ասեկոսեն, այս Հեքիաթը տարփողվում էր այս այնտեղ, Հույզ խանդ սփռելով չուրֆբոլորը, քաղաքներում բրաչմաններն այդ մասին էին խոսում, անտառներում՝ անուսամանաները, ամենուր ն մշտապես Հնչում էր Գոթամայի ու

ու

ու

ու

ու

ու

նը՝ Բուդդայի,պատանիների ականջներում, բի, դրվատական փառաբանությունների ջով:

ու

բարինեչարերի պարսավանքի տեսու

Հայտնվում

սկսում է թնածել, այս այնտեղ ան պայման է մեկը, մի իմաստուն, գիտուն մի այր, որի խոսքն

վատում են,

շատերն շատերնԵլ կասկածում,

տատում,

ն

լուրը

ու

ել,

սակայն,շուտով

ասքը Գոթամայի՝ Բուդդայիմասին,Սաքյա ցեղից սերող ասում իմաստունի:Հավատացողներն Էին, որ նա տիրապետում նա Էր բարձրագույն ճանաչողությանը, Հիշում Ե իր նախկին

վետ

կյանքը, նա Հասել էր Նիրվանային ն. այլես երբեք չեր վերադառնալու շրջապտույտի մեջ, այլես երբեք չէր ընկղմվելու կեր-

ւպարանքների պղտորՀորձանուտը:Շատուչատ Հիասքանչ

ու

անչավատալի բաներ էին պատմվում նրա մասին, Հրաչքջներ էր գործել, սատանային Հաղթել, խոսել էր աստվածների Հետ: էին, որ թշնամիներն չծավատացողները, սակայն, ասում Նըրա այդ կեղծ գայթակղիչ է, նա իր օրերն անցկացնում է Գոթաման բարեկեցության մեջ, արծշամարծում Եր զոծշարերումները, բնավ ուսյալ կամ գիտուն մեկը չեր, ոչ խստավարժանքների էր ստիրապետում, ոչ էլ՝ ինջնաձաղկմանը: կաՔաղցը եր Հնչում Բուդդայի մասին պատմվող զրույցը, խարդանքն էր բուրում այդ պատմություններից: Հիվանդ էր աշխարծը, ծանը էր կրել կյանքի բեռը. ն աշա, տե՛ս, թվաց թե ուր Ե ցայտելու, թվաց սուրշանդակի կանչն է օդի որ է մի աղբյուր մեջ Հնչում, սփոփիչ, փխըրաբեկ,լի ազնվածին խոստումներով: Ամենուր,ուր էլ որ Բուդդայիմասինպատմողզրույցը Հնչելիս լիներ, ամենուրեք, Հնդկաստանի երկրամասերում, պաւաբոլոր նիները սրում էին ականջները, կարուռախտի պես մի բան զգայելով, Հույսով էին լցվում, ե ջաղաքների գյուղերի բրաշմանորդիների շրջանում յուրաքանչյուր օտարական ուխտավոր նա

ու

ու

ու

տոծբերում նըա մասին,նրա՝Վեչադույնի,Սաքյամունիների մից սերողի վերաբերյալ:

նան Զրույցը թափանցեց անտառաբնակ սամանաների չարջենան նան դտավ թնեածող ըը, Հասավ ՍիդՀարթային, Գովինդային

դանդաղ, կաթիլ կաթիլը կաթիլ, յուրաքանչյուր ծանրացած, յուրաքանչյուր կաթիլը ծանրացած տարաՆրանք ֆիչ Էին խոսում այդ մասին,ջանի որ սամակուսանքջից: զրույցը,

առ

Հույսով

այդ Հանդեպ բարեկամարար նանեհրից ամենատարեցը առասպելի Նա ենթադրումէր, որ այդ կարծեցյալ չէր տրամադրված: Բուդ-

կոչվածը նախկինում մի ճգնավոր պետք է եղած լիներ, անտառաբնակ մեկը, որն Հետագայում բարեկեցությանն աչշխարդա

ու

Գոթաման նրան բնավ չեր Հետաքըքըում:

մի անդամ խոսեց Գովինդան իր բարեկամի Ո՛վ ՍիդՀարթա,Հետ:- Այսօր ես գյուղ էի այցելել, ն: բրածմաններից մեկն ինձ Մաիր տուն Շրավիրեց նրա Հարկիներքո ես Հանդիպեցի եկած մի երաչՀմանորդու, որն իր սեփական աչքերով գադՀծայից ռ լսել նրա էր տեսել Բուդդային ֆարոզը:Ճշմարիտ եմ ասում, կրծջիս տակշնչառությունսցավեցնելուչափ ճնչեց ինձ, ինձ Էլ, արդյոքմեզ երկուսիս էլ, ինջս ինձ մտածեցի. արդյո՞ք ՍիդՀծարթային ինձ, բախտ կվիճակվի այդ կատարյալ սուրբ մարդու բերանից նրա ուսմունքը լսել... Դե խոսի՛ր, բարեկամ, լսելու ՀամարԲուդդայիուսմունքը չգնանք մենջ ել այնտեղ՝ նրա իսկ չուրթերից: -

ու

ու

ու

ՍիդՀչարթան ասաց. ես մշտապես կարծել Ո՛վ Գովինդա,

եմ, թե Գովինդան կմնա եմ միչտ Հավատացած եղել, թե դա է նըրա նպատակը. դառնալ վաթսուն, յոթանասուն տարեկան ն մչշտապես զբաղվել սամանաների մշակած ճարտարարվեստով խրստես, որ հս Գովինդային լավ Բայց,արի տավարժանքներով: չեմ ճանաչել, շատ ֆիչ հան հմ իմացել նրա սրտի մասին: Հիմա, թանկագինս, դու ուրեմն ուզում ես մի նոր ուղի բացել ն գնալ է իր ուսմունքը քարոզում: այնտեղ, ուր Բուդդան -

մոտ, սամանաների

ես

ու

ու

Գովինդան ասաց.

Դու միայնՀեգնում ես: Դու դեռ չատ պետք է այդպեսՀՇեգնանջով խոսես... Բայցարդյոք ջո մեջ էլ ցանկությունկամ փափագ չի` արթնացել լսելու այդ ուսմունքը:Եվ դու չէի՞ր,որ մեկ անգամ ինձ ասացիր, թե դու այլես երկար չպետք Ե ընթանաս -

սամանաների ճանապարՀչով:

ժպտաց միայն իրեն Հատուկժպիտով, Այդժամ ՍիդՀարթան ընդ որում՝նրա ձայնիՀնչողությունը տխրության Շեգնաննա ֆի խառը նրբերանգներ ընդունեց, ասաց. Դու ն շատ ճիչտ, իսկապես ճիշտ խոսեցիր, Գովինդա, ճիշտ Հիչեցիր այն, ինչը նան ինձ Հիչեցրիր: Բայց այդ դեպքում ղու այն մյուսն էլ կարող էիր Շիչել, որ ինձանից էիր լսել, այն, որ ես թերաշավատությամը եմ վերաբերվում ե ճոգնել եմ ամեն տեսակ ուսմունքներից ուսուցողություններից,ւ որ իմ Հաէ տածում վատը իչ վստածություն այն խոսջերինկատմամբ, որոնք ուսուցիչների միչոցով են մեզ լսելի դառնում: Բայցթող եմ լսելու, այդ ուսմունքը այդպես լինի, սիրելիս, ես պատրաստ ու

ու

-

ու

ԽոսեցԳովինդան. Քո փառավորվում է իմ սիրտը: պատրաստակամությունից է դա Հնարավոր: կարող է ԳոԻնչպե՞ս Բայցասա՛ինձ, ինչպե՞ս -

պարգեած լինի իր լավագույն պտուղը: ն ասաց. ԽոսեցՍիդչարթան

ավելի լավ բանե՞րէլ է ընծայելու, բարեկամս, եկ դրան Հանգիստ սրտով սպասենք: ամենատարեցին Նույն օրն նեթ սամանաներից Սիդչարթան տեղեկացրեց իր որոչման մասին, այն, որ ինջը ցանկանում է լջել նրան: Նա ամենատարեց սամանային այդ մասին տեղյակ ճամեստությամը, որպաչեց ամենայն քաղաքավարությամբ

մեզուրիչ-ուրիչ,

ու

նան

սակայն զայրացավ, կատաղության գիրկն ընկավ, լսելով,

որ

արտաձայտուգոռաց, լուտանքներ տեղաց, Հանդիմանական թյուններթույլ տվեցնրանց Հասցեին: Գովինդան վախեցավ

չփոթության մեջ ընկավ, Սիդճարթան, ականջին կամասակայն,շրթունքները մոտեցրեց Գովինդայի ցուկ չչնջաց. Հիմա ես ծերունուն ցույց կտամ, որ ես ինչ-որ բան, Համեու

ու

-

նայնդեպս, սովորել եմ իրենից: որ Քանի նա չատ մոտ էր կանդնած սամանային, Հոգին կրծքի ծերունու տակ Հավաքած՝ իր Հայացքով Ղւս որսաց Հայացքը, Հմայեց նրան, սպանեց, կամազրկեց նրան,

ենթարկեցրեց

իր

նրանանձայնանելուայն, կամքին,Շրամայելուպեսկարգադրեց էր: Ծերունինպապանձվեց, նրա ինչ ինջը նրանից պածանջում Հայացքը սառեց, կամքը կաթվածածչար եղավ, ձեռքերը անուժ

թայի կախարդանքին: Սիդծշարթայիմտքերն, այսպիսով, տիրա-

պետություն Շաստատեցին սամանայի վրա, Շաղթեցին նրան, ն վերջինս պետք է կատարեր այն, ինչ այդ մտքերն էին կարգաղբում: Այսպեսծերունին մի անի անդամ գլուխը խոնարչՀեց, պարի բարեմաղթանքներ ուղղեց պատանիներին: Վերջիններս էլ երախտագիտությամբ պատասխանեցին՝ գլխաճակ խոնարծումով, կրկնեցին իրենց ցանկությունը, Շրաժեչտի ողջույններ ար172

եւո-եւտ քաշվեցին Հեռացան: տարերելով ու

-

դու Ո՛վ Սիդչարթա,

կարծում էի: Դա

մուռ ավելինես սովորել, սամանաների

դժվար է, անչափդժվար բան է զադու այնտեղ մնալու լինեիր, շատ չուտով կսովորեիր նան ջրերի վրայով քայլել: ես բնավ չեմ տենչումե չեմ երազումջրերի վրայովքայԹող այդ տարեցսամանաները ասաց իրենց Սիդչարթան:լել,-

քան

ես

շատ

եթե ռամյալսամանային Հմայելը:Իսկապես, -

ճարտարարվեստով գոշանան:

այդ

ԳՈԹԱՄԱ

փայլ Բուդդայիանունը

ամեն

ե

տուն

պատրաստ

եր պատանի

Քաղաքիմերձակայքում նախասիրած գտնվում էր Գոթամայի Յեթավանակոչված այգին, որը մեծաշարուստ վաբնակատեղին՝ ճառական Անաթապինդիկան՝ ՎեչՀագույնի Հավատարիմ երկրպագուն, նվիրաբերել էր նրան նրա Հետեորդ-աչակերտներին: Դեպիայդ վայրն Էին մատնանչում բոլոր պատմություններն ու

պատասխանները, որոնց մասին վիճակվեց տեղեկանալ երկու

ու

իրենց որոնումների ճանապարծին: պատանի ուխտավորներին՝ եվ երբ նրանք ժամանեցին առաջինիսկ պատածչած ՍավաթՀի, տանը, որի առջե նրանք խնդրարկուի կերպարանքով կանգ Էին Հարց Սիդչարթան

ն

ցեց. -

Հաճույքով,ո՛վ

ուղղեց դու

կնոջը,որն իրենց ուտելիք մատու-

բարեգութ կին,

մեծագույնՀաճույքով

Բուդդան,ՎեչՀադույնը: Մենքանտառաբնակերկու սամանաներ հենք ե եկել ենք տեսակցելու նրան՝Կատարելադգույնին, նրա ու

Կինը խոսեց

ե

դուք Իսկապես

ասաց.

այստեղ ճիշտ տեղում եք իջնանել, դուք՝ անտառաբնակ սամանաներդ: Իմացած եղեք, որ Յեթավանայում, -

Անաթապինդիկայի պարտեզումէ Հանգրվանում ՎեչՀագույնը:

Այնտեղ դուք,

ուխտավորներդ, կարող հք գիչերել, քանզի այնտեղ բավարար տեղ կա անշաչվելի թվով մարդկանց Համար, որոնք շարունակ այստեղ են գալիս գալիս, որպեսզի նրա բերանիցլսեն ուսմունքը: ու

եց. Ն: Ցնծությո՛ւն,այսպես

ուրեմն

մենք մեր նպատակին Հասել

ես մայրդ ուխտագնացների, դու Ճանաչու՞մ նրան՝Բուդես նրան դային, դու տեսե՞լ քո աչքերով: սեփական

ո՛վ

դու

Կինն ասաց.

-

անգամներեմ

Շա՛տ

ես

Շատ տեսել նրան,Վեչշագույնին:

նրան տեսել, երբ նա ջայլում էր փողոցներով Նրըլուռ մունջ, դեղին թիկնոցը Հագին, թե ինչպես բանցքջներով, թասը մեկնում, Եր նա տնակների դոների մոտ իր ողորմության ե մոտեցնում: լեցուն իր եր թասը չուրթերին ինչպես ե բաների մասին Հմայված լսում էր Գովինդան էլի շատուչատ պատասխաններ լսել: Սաէր ցանկանում Հարցուփորձ անել կայն Սիդչարթան վատզգուչացնումէր, որ չպետք է ժամանակ ԷՐ գնալ: Նրանքշնործակալություն Հայտնեցին նել, Հարկավոր շարժվեցին ն գրեթե կարիքը չունեցան ճանապարՀը Հարցնելու, ջանզի Գոթամայի ընկերակցությունից բավական թվով ճամփա Էին ընկել դեպի Ցեուխտավորներ Շոգնորականներ թավանա:Եվ չնայած երկու ընկերները միայն գիչերվա կողմ տեղ Հասան, երբ խմբվածներից շատերն էին բացականչում Հարցուփորձանում` որեե իջեանումԳիչերատեղի Հայցելով, Հենց նույն միջոցին էլ նրանց մշտական օթնեան տրամադրվեց: Իրենց կյանքն անտառներում անցկացրած խստավարժ երկու մինչն խաղաղավետմի օթնեանգտան արագորեն սամանաները առավոտ այնտեղ Հանգիստ վայելեցին: եղան ն չատ Արեգակիծագելուն պես նրանք ականատեսը թե Հավատացյալների Հետաքրքրասերների զարմացան, ինչպիսիմի Հսկայական բազմությունէր այնտեղ գիչերնանցկացճանապարծներին թափառում րել: Հիասքանչպարտեզի բոլոր Էին կրոնավորները դեղին տարազով, նրանք նստոտած էին ծաոերի տակ,այս այնտեղ,խորասուզված Հայեցողությանմեջ ասես կամ Հոգնոր զրույցներիբոնված,ստվերաչատ պարտեզն մի քաղաք լիներ, լեփլեցուն մարդկանցով՝ մեղունհրի պարսի օրեր

եմ

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

Հանգույն: Հոգեորականների մեծամասնությունը օթնեաններից դուրս եր թափվել՝ ողորմությանթասերըձեռքերին բոնած նե

։

ուղեորվում կեսօրվա ճաչի Համար, էր դեպի քաղաք, այնտեղ՝ ժամաօրվա մեջ միակ անգամ սնունդ ընդունելունՀատկացված նակը, կերակուր մուրալու: Բուդդան ինքն ել, Վեչագույնը, լույսը էր կեսօրվա Համար կերաբացվելունպես մասնակցում կուր մուրալու Հանդեսին: անմիջապես ճանաչեց, ասես տեսավ նրան ՍիդՀչարթան մեկը նրան ցույց տվեց իրեն: Նա տեսավ նրան՝ աստվածներից Համեստ Հասարակ մի մարդու,դեղինսքեմ Հագած,ողորմուլուռ Հանդարտ թյան թասըձեռքում պածած, ընթանալիս: Նայի՛րայստեղ,- կամացուկ ասաց Սիդծարթան Գովինդաու

ու

ու

-

յին,-

աչա՛, ածա՛ նա՝

որն Հոգնեորականին,

Բուդդան:

ոչնչով չեր տարբերվում Հարյուրաճանավանականներից: Գովինդան նույնպես շատ չուտ նա: ե աչՀա՛ Եվ նրանք Հետնեցիննրան նրան. ուշադիրզննում էին: մտաՀամեստ լուռ, Բուդդան ջայլում էր հիրճանապարծով, ծությունների մեջ ընկղմված, նրա խաղաղված դեմքը ոչ այն է նե թվում եր արտաձայտում, ուրախություն ոչ ել տխրություն, էր, թե նրա ներսում մի ժպիտ եր քարացել: Ծպտյալ ժպիտը դեմքին,Հանդարտ խաղաղ, առողջ երեխայի նմանողությամբ, շրջում էր Բուդդան, սքեմազգեաց, նե քայլերը գցում էր այնպես, ինչպես իր բոլոր վանականները, խստիվ Շամաձայն Շրաչանգնեբին: Սակայն նրա դեմջից խոքայլվածքից, նրա խաղաղ նարծ Հայացքից, նրա լուռ կախ ընկած ձեռքից, ինչպես ն այդ խաղաղության մեջ կախ ընկած ձեռքի յուրաքանչյուր մատից խաղաղությունԷր ծորում, նրանցումխոսում էր կատարելուՀեզ չընթյունը ոչինչ չորոնող, ոչնչի չընդօրինակող, մեղմ էր անթոչնելի Հանգստավետության մեջ, անթորչոմելի չում լույսի մեջ թաթախված, անձնատուը: անխաթար խաղաղությանն Այսպեսջայլում էր Գոթաման քաղաքիուղղությամբ՝ողորնրան մություն մուրալու, ե զույգ սամանաները ճանաչեցին Հենց միայննրան պաչարած կատարելագույն խաղաղությունից, նրա կերպարանքի ՇՀանդարտությունից, որի մեջ ոչ որոնում կաբելի էր նկատել, ոչ ցանկություն, ոչ ընդօրինակման տենչ, ոչ իսկ ճիգ խաղաղություն: ջանք,բայցմիայնլույս Այսօր մենք ուսմունքը կլսենք նրա չուրթերից,- ասաց Գովոր չեց

ասես

այլ

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

-

վինդան: Սիդչարթանպատասխան չտվեց: Նա Քիչ

էր Հետաքրքրված ուսմունքով, նա չեր կարծում, Թե այն մի ինչ-որ նոր բան Եր սովորեցնելու իրեն, սակայն նա ես, ինչպես Գովինդան, շատուչատ անգամներ, այս այնտեղից իմացել էր Բուդայիայդ ուսմունքի բովանդակության մասին, թող որ թեկուզե երկրորդ կամ երրորդ ձեռքից ստացած տեղեկություննեհրից: Բայց նա ուշադիր նայում էր Գոթամայի գլխին, նրա ուսհրին, նրա ուտքեբին, նրա Հանդարտ կախ ընկած ձեռքին, իրեն թվաց, թե այդ մատի ձեռքբի յուրաքանչյուր յուրաքանչյուրՀատված Հենց ինուսմունքն ջը եր որ կար, նրանցում խոսում էր, շնչում, բուբոմ էր Այգ մարդը,Բուդփայլատակում ճշմարտությունը: էր մինչե իր մատների ծայրը: Այդ մարդը սուրբ դանճշմարտացի եր: Սիդշարթան երբեք ոչ ոքի այդպես չեր Հարգել, երբեք ոչ մի մարդու այդպես չէր սիրել, ինչպես այս մեկին: այդ

ու

ու

ու

Երկուսով ՀետնեցինԲուդդայինմինչե աղաք

ու

լռելյայն

վերադարձան, ջանզի որոչել էին

հտ

նրա կերածը

թոչուններինանգամ

չէր

այդ

օրը

կերակուրից Հրա-

ապա կչտացնի,

սան՝ արդենընկողմանած մանգոյի ծառի ստվերներում:

նրան

տե-

ամեն ինչ կենդանության չունչ Էր առել, եոլոբը Ճամբարում սկսեցին ՀավաքվելԲուդդայիուսմունքը ունկնգրելու: Նրանք էին նրա ձայնը,

լսում

նույնպես

որը

կատարելությամը էր

ճա-

ռագում, կատարելապես ՇՀանդստավետ խաղաղ:Գոթաման ու

ու-

տառապանջի ծագման եր տառապանքի ուսմունքը, բարբառում, տառապանքից ձերբազատման մասին: էր նրա խաղաղարար Հանդարտու պարզ Հոսում խոսքը:Տառապանք էր կյանքը, աշխարՀը լի եր տառապանքով, սակայն ւվանքներիցփրկությունըայլես գտնված էր. փրկությունը գրտնում Էր նա, ով Բուդդայի Եր ընթանում: ճանապարծով Հեղարարո, սակայնՀաստատակամ ձայնովէր խոսում Վեչագույնը, ուսուցանում էր չորս գլխավորճշմարտությունների մասին, մեղքերի քավության ութնանդամ ուղու: Համբերատար անցնում էր նա ուսմունքի մատուցման սովորական ճանապարսուցանում մասին էր

տառա-

Հով՝ օրինակների կրկնություններիմիջոցով,լուսավոր խաղաղ ճախրումէր նրա ձայնըունկնդիրներիգլխավերնեում՝ ու

ու

Երբ Բուդդան, այն պածին, երբ արդեն գիչերն իջել եր, եզրափակեց իր ճառը, ուխտավորներից ոմանք առաջ եկան խնդրեցին իրենց ընդգրկել ընկերակցության չարքերը, իրենց ապաստանըգտնելովուսմունքի մեջ: եվ Գոթաման ընդունելովնրանց ու

ասաց.

Դուք լաեցիք ուսմունքը,

-

Եվե՛ջ,ուրեմն եվ ու

ածա

դեպի մեզ

որ Գովինդան,

ասաց.

ես

-

նրա

էլ

եմ

ցանկանում

ուսմունքի:.

ե

լսեցիք, թե ինչ Է այն ջարոզում: ապրեք սրբության մեջ, եթե ուզում

միշտ Շեղ էր

ու

խոնարչ, առաջացավ

Շետնորդը դառնալՎեչշագույնի ու

Այս ասելով` նա խնդրեց իրեն էլ ընդունել

աշակերտների մեջ նրա խնդրանքը բավարարվեց: Այն բանից Հետո, երբ Բուդդան իր գիչերային Հանգիստն եր վայելում, ԳովինդանդարձավՍիդՀարթային ձայնի եռանդուն Հնչերանգով ասաց. Ինձ վայել չէ, Սիդչարթա, Հանդիմանել ջեզ: Բայցմենջ երկուսս Ել ուչիուչով լսեցինք Վեչագույնին,ե հրկուսս Ել մունջն ընդունեցինք:Գովինդան ունկնդրեց ուսմունջը նե անու

ու

-

ուս-

այդ ուսմունքիՀետեորդներին: Սակայնդու՛, Շարդամագրվեց մի՞թե դու չես ուզում փրկության ուղով ընթանալ: Էլ գարժան, ինչու' հս Հապաղում, ինչի՝ ես սպասում:

Սիդշարթան ասես

ջնից արթնացավ, երբ Գովինդայի խոսքերը

դեմքին: լսեց: Նա երկար-երկար նայեց Գովինդայի դարտ զերծ ձայնով. խոսեց,Հեդգնանքից

Հետո Հան-

Գովինդա, բարեկամս, Հիմա դու ջայլ կատարեցիր նե ջեզ Շամարճանապարծ ընտրեցիր:Ո՛վ Գովինդա, դու միշտ իմ ըն-

մի ջայլ ետ ես քայլել: Ես Հակերն ես եղել, մշտապես ինձանից ճախ եմ մտածել. միթե մեկ անգամ ել Գովինդան միայնակ ինքառանցինձ, սեփական Շոգու նուրույն մի ջայլ չե՞ կատարելու, Բայցածա՛,Հիմա դու ողամարդ ես դարձել ն թելադրանքով: ինջդ ես ֆո ճանապարծն ընտրում:Թող որ այդպեսդու ջո ճավերջ գնաս, թող որ դու գտնես փրկությունը... մինչե նապարծը

չեշտով կրկնեց եր ՀՇարցըչճասկանալով՝ անՀամբերության Խոսի՛ր,խնդրում եմ քեզ, սիրելիս: Ասա՛ ինձ, ասա՛,որ այլ կերպ չի էլ կարող լինել, ասա, որ ղու նույնպես,իմ ուսյալ բարեկամ, ապաստան կգտնես վսեմափայլ Բուդդայիուսմունքի

լավ -

Դե

մեջ..

Սիդծարթան ձեռքը դրեց

ուսին. Գովինդայի

Ես այն նորից օրծնությունը,ո՛վ Գովինդա: որ ջո Թող դու մինչն վերջ կրկնում. Ճանապարծը այդպես Դու

-

եմ

չլոեցիր իմ

դնաս, թող որ դու գտնես փրկությունը... Այդ ։լաշին Գովինդան Հասկացավ, որ իր ընկերը լջել է իրեն նա սկսեց Հեկեկալ: ճչաց Նա բողոքավոր Սիդչարթա,ձայնով: ու

-

ասաց նրան. ՍիդՀչարթան բարեկամաբար Հիմա Բուդդայիռսամանանեոր դու Մի՛ մոռացիր,Գովինդա,

-

ես ֆո Դու Հրաժարվել Շայրենիեզերթվին ես պատկանում.. ես քո Հայենական Շրաժարվել դասից տնից ծնողներից, ջից,

րի

ու

սեփականությունից, Հրաժարվել ես ջո սեփական կամքից, ես բարեկամությունից Հրաժարվել ընկերությունից:Այդպիէ Վեչշագույսին է քո ընտրած ուսմունքի պածանջը, այդպիսին ո՛վ նի կամքը: Դու ինքդ ես դա ցանկացել: Վաղնառավոտյան, ես կչեռանամ: Գովինդա, ջեղզանից Դեռ մարգագետիննեերկարթափառում էին բարեկամները րում, Շետո երկար պառկեցին խոտերին, բայց աչքերին ջուն չէր նորից Գովինդան շարունակ Հարցերի դալիս:եվ նորից րափ եր տեղում իր բարեկամին, խնդրում էր իրեն ասել, թե ինչու՞ նա չի ցանկանումանդամակցել ուսմունքին, Գոթամայի ի՞նչ սխալմունքկամ պակասություն է տեսնում նրա ուսմունքի սակայն, ամեն անգամ Հրաժարվում էր պամեջ: ՍիդՀարթան, ու

ու

տա-

ու

նրան տասխանել

ասաց.

ե

Շա՛տ լավն է Վեչագույնի Հանդգստացի՛ր, Գովինդա... ես կարող եմ նրա մեջ թերություն կամ պակամունքը, ինչպե՞ս ուս-

-

սություն

գտնել:

Վաղ առավոտյան ԲուդդայիՀետնեորդներից մեկը, նրա

ամե-

մեկն անցնում էր պարտեզի միջով, իր նատարեց վանականներից մուտ

կանչելով

բոլոր

նրանց, որոնք, նորեկներ լինելով,

անդա-

մագրվելԷին ուսմունքին, որպեսզինրանցդեղին Հանդերձանք Հագցներ տեղյակ պածերնրանցիրենց Համքարության ֆին կանոնների պարտականությունների մասին: առա-

ու

ու

Այդժամ Գովինդան պոկվեց տեղից, մեկ անգամ ես գրկեցՀամբուրեց իր պատանեկության ընկերոջն միացավ նորաթուխ անդամների չարքերին: սակայն, մտասույզ թափառում էր պարտեզում: ՍիդՀչարթան, Հանկարծ նրա դեմ ելավ Գոթաման, ՎեչՀադույնը, երը Սիգռ երկյուղած մեծարանքով ողջունեցնրան՝Բուդդային, Հարթան ջանի որ նրա Հայացքն այնպես լի էր բարությամբ խաղաղությամբ, պատանին դրանից քաջությամը լցվեց ե Վեչշագույնից թույլտվություն Հայցեցիրեն գիմելու: ՎեչՀագույնը լռելյայն նշան արեց: գլխով Համաձայնության խոսեց ե ասաց. ՍիդՀչարթան երեկ, ո՛վ Վեչագույն, ինձ բախտ վիճակվեց ունկնդիր լիես Հետ միասին նելու ֆո Շրաչափառ ուսմունքին:Ւմ բարեկամի այստեղ եմ եկել Հեռու-Շեռվից՝ ուսմունքը լսելու նպատակով: եվ այժմ իմ բարեկամը մնալու Է քո աշակերտների Հետ, ջեզ մոտ է նա իր ապաստանըգտել: Իսկ ես պետք է վերատին չարունակեմ իմ ուխտագնացությունը: ու

ու

ու

-

ՎեԻնչպեսՀարմարկգտնես,-աղաքավարի պատասխանեց Հագույնը: Շատ չոր ստացվեց խոսքսա,-չշարունակեց բայց Սիդչարթան,ես 11 ցանկանա 111 Վեչագույնին՝առանցոր ինձ պաչարած մտքերը ազնվաբար նրան Հաղորդելու:Արգյո՞ջՎեչՀագույնը մի -

-

կարճ ակնթարթ միայն ինձ իր ուշադրությանը կարժանացնի: Բուդդան լռելյայն գլեով Համաձայնության նշանարեց: -

ՍիդգՀչարթան ասաց. ջո Ո՛վ Վեչշագույն,

զարմանք պատճառեց:

պարզ րբելապես

է

ու

ուսմունքի մեջ ինձ ամենից չատ մի րան ամեն-ամեն ուսմունքում ինչ կատա-

Քո

Համոզիչ:Դու աչշխարծՀը ցույց

ես

տալիս

որպես մի կատարյալ, երբեք ոչ մի տեղ չխզված չղթա, որպես մի Հավերժական կազմված պատճառից ՀետնեանքՀ Հերթափոխ, ներից: Երբեք ն ոչ ոքի կողմից դա այդպես պարզ չի տեսնվել կամ գիտակցվել, երբեք այն այդպես անառարկելիորեն ապացուցված չի եղել: Յուրաքանչյուր բրաշմանի սիրտը կրծքի տակ ն

ու

իսկապես որ պետք է ոգնորությունից տրոփի, երբ նա, ջո է նայում որպես մի կատարյալ մունքի միջով աշխարչին փոխկախվածությունների չղթայի, առանց բացթողումների, Հստակ վճիտ՝ ինչպես բյուրեղը, որը կախված չե պատածշականդիպվածներից, կախված չէ աստվածներից: Ուրիչ Հարց է, Թե արղյոք աշխարչը բարի է, Թե չար, նրանում ընթացող կյանքը ռապանք է, թե երջանկություն, այստեղ դա կարնոր չէ, ղա նույնիսկ երնի թե էական էլ չէ: Սակայն աչշխարծիմիասնությունը, իրադարձությունների փոխկապակցվածությունը, բոլոր տեսակի մեծ փոքրի ենթակայությունը պատմիննույն Հորձանքին, է, ճառների, սկզբնավորման ու վախճանի միննույն օրենքին, ամենապայծառ Հստակությամը որ ճառագումէ ֆո վսեմաչուք Այժծմսակայն, Համաձայն ֆո ուսմունքից,ո՛վ Կատարելագույնդ: իսկ ուսմունքի, պարզվում է, որ բոլոր իրերի միասնականությունն մի կետում ընդծշատբնականժառանդորդությունը վել-խզվել է, մի փոջբիկ սողանցքից այս միասնականության աշխարծն է ներխուժել օտար մի բան, նորածայտ մի բան, այնպիսի մեկը, որ մինչ այժմ գոյություն չի ունեցել, ե որը, Շետնաբար, է ցուցանելկամ ապացուցել.ե դա աշխարծի Հաղթաանկարելի Հարման, փրկության ապաչխարության ջո ուսմունքն է: Այդ պստլիկ անցքի պատճառով, այդ աննչան թվացող խզման Հեմիասնական աչտնանքով, սակայն, այդ ողջ Հավերժական ու է ն ուժը կորցրած: Այստեղ խարչի օրենքը վերստին խախտված ես իմ այս առարկության Հայցում եմ ջո ներողամտությունը կապակցությամբ: Լուռ լսեց նրան: Իր Հեզ, բարեչունչ Հանգիստ Գոթաման վճիտ ձայնով այսպես խոսեց Կատարյալը. ուս-

ու

տա-

ու

սա

ու

ու

ու

ու

ե փառք եզ, որ լսեցիրուսմունքը, ո՛վ իրաչմանորդի, այդքան խորը ընկալեհցիր այն: Դու նրանում մի ճեղքվածք,

Դու

-

խորանալ նրա մեջ: Բայց Հետաքրքրասեր, կարծիքների թավուտներից ե բառերի կովից: Խնդիրը կարծիջներին չի վեբարերում, ինչպիսին ել նրանք լինեն, գեղեցիկ կամ տգեղ, խելացի, Թե անմիտ, ամեն ոք ազատ է ընդունելու դրանք կամ մերժելու: Այն ուսմունքը, որը սակայն դու ինձանից լսհցիր, կարծձեջչե, ե այն նպատակ չի Հետապնդում աչխարծը բացատրելու ուրիչ Ե. ջավուՀետաքրքրասերների Համար:Նրա նպատակն թյունը, տառապանքից ազատումը: Սա՛ է, ինչ ուսուցանում է ե ոչ թե մեկ այլ բան: Գոթաման, Խնդրում եմ, ղու ինձ վրա մի բարկացիր, Վեչագու յնդ,ասաց պատանյակը:- Վիճելու Համար չեր, բառերի պատճառով ֆեզ Հետ վիճարանելու Շամար չեր, որ ես այդպես խոսեցի քեզ Հետ: Հազարանգամ դու իրավացի ես, խնդիրն իսկապես կարսխալմունք գտար:

ավելի Շարունակի'ր

զգուչացի՛ր, խուսափի՛ր, ո՛վ

դու

-

ծիջներինչի վերաբերում:Բայցթու՛յլ տուր ասեմ.

ես

վայրկյան անդամ չեմ տարակուսել

ջո

ինձ մի բան ել առնչությամբ,

նպատակին, բարձրագույն նպատակին, որի Համարտասնյակ բրաշմաններ բրաճշմանորդիներ Շազարավոր են ճանապարծ ընկել: Դու գտել, Հայտնաբերելես մաշվանից Դու որոնումների դրանՀասել ես ջո սեփական փրկությունը: շնեործիվ,ջո' մոտածումիջոցով,ջո՛ իսկ անցածճանապարծի ճանաչողության, ւպայծառատեթյունների,ինքնասուզումների, ես,

որ

դու

Շասել

ես

ու

սության չնործիվ: Բայց ո՞չ երբեք մի ինչ-որ օտար ուսմունքի սերտման միջոցով... Եվ, այսպիսին Է իմ միտքը, ո՛վ Վեչագույն, շնորշիվ որեէ ուսմունքի: ոչ ոք չի կարող Հասնելփրկության` Ոչ ոքի, ո՛վ Վեշագույնդ,դու չես կարող բառերի խրատուարտաձծայտել այն, ինչը ջեզ սույցների միջոցով Հաղորդել ու

ու

վիճակվելԷ վերապրելջո

պայծառատեսության պածին...Շա՛տ

բան Է իր մեջ բովանդակում պայծառատես Բուդդայի ուսմունքը, այն կուսուցանի ճիշտ ե արդարամիտ ապրելու շատ-շատերին Միայն մի բան կա, արվեստը, չարից խուսափելու գիտությունը: որ պակասում Ե այդ այնքան պարզ այնքան բարձրուվեչծ ու

ուս-

չէ այն բանի դաղտնիքը, թե ի՛նչ է Վեշաղույնն ինքը վերապրել, նա՝ Հարյուր Հազարավորների մեջ: ԱՀա՛ թե ես միայնումիայն մտածում ն էի ինչ ինչ Հասկացա ուսմունքնունկնդրելիս:Սա Է ւպատճառը,որ ես որոչեցի վերստին չշարունակել իմ որոնումնեչկա, այլ որպեսզի բոլոր այդպիսին բոլոր ուսմունքներին սուցիչներին մնաս բարով ասեմ միայնակ մնալով, մենության ե կամ մեջ իմ նպատակին Հասնեմ վախճանվեմ: Սակայն շատ Շաես այն օրն ու ժամը,ո՛վ Վեչագույնդ, ճախ դեռ կվերչծիչեմ երբ իմ աչքերը սուրբիդ տեսան: Բուդդանխոնարծ Հայացքը Հառել էր գետնին,խաղաղ,կատարյալ անվրդովությամբ էր ճառագում նրա անթափանց անորսալի դեմքը: Թող որ ջո մտքերը Հանկարծ մոլորություն չդան,դուրո Ես ջեզ ցանկանում դանդաղ, ծոր տալով խոսեց Վեչծագույնը:Շասնես հմ, որ դու քո նպատակին... Բայց,ւասա՛ ինձ, դու տեսա՞րիմ սամանաների բազմությունը,իմ բազմաչապար եղբայրներին, որոնք ապաստան են գտել իմ ուսմունքի մեջ: եվ դու կարծում ես, օտարական սամանա, կարծում ես, որ նրանց բոլոբի Համար ավելիլավ կլինի Հրաժարվե՞ն այդ ուսմունքիցե վերադառնան աչխարչիկ կյանքի՞ն, որ լի է ամեն տեսակի կրքեու

ու-

ու

ու

-

բո՞վ:

-

Ես շատ

Հեռու

եմ

նման

դաղափարից,բացականչեց ՍիդՀծար-

Ինձ չի Հասնեն իրենց նպատակին: պատչաճում դատելուրիչնեի՛նձ ՀամարՀարկէ որ ես բին: Միայնինձ Համար,միայնումիայն դատավճիռ կայացնեմ,ընտրելմի բան, մերժել մյուսը: Մենք,

Հագույնդ: Եթե ես դառնամ մեկը

ո՛վ Վսեաշակերտներից,

քո

վախենում եմ, որ իմ եսը միայն արտաքուստ, լոկ իմաստով Հանգիստ կառնի փրկությունկգտնի,իսկ թվացյալ իրականում այն կշարունակի ապրել ե նույնիսկ գուցե ավելի կմեծանա,կաճի,քանզիայդ դեպքումՀենց ինքը`ուսմունքը ն նրա նկատմամբ իմ Հավատարմությունը, ջո Հանդեպ իմ տածած մափայլ,

ապա

ու

Կիսաժպիտըդեմքին, անվրդով պայծառությամբ բարյացկաՀայացքի մեջ մությամբ Գոթաման ՀՇրանայեց օտարականի ժեշտ տվեց նրանդ̀րեթե անտեսանելի չարժումով: Եվ Խելագիես դու, ո՛վ սամանա,- նկատեց Վսեմափայլը:գիտես խելացի խոսել, բարեկամս: Զգուչացի՛ր, սակայն, չափից արտածայտելուց: ավելիխելամտություններ Ասելունպես`Բուդդան չրջֆվեց Հեռացավ,սակայննրա Հայացքն կիսաժպիտը Հավերժ դաջվեցին-մնացին Սիդչարթայի ու

ու

-

ու

ու

Հիչողությանմեջ: ես

հրբեք չեմ տեսել այսպիսի մի մարդու, որն այդօրինակ ժպիտ ունենար, որ այդպիսի նիստուկացի տիրապեինքս էլ կուզենայինրա Հայացքն տեր,- մտածեցՍիդՀարթան,ժպիտն ունենալ, նրա նման նստել քայլել իմանայի, այնծածուկ պես անբռնազբոս ազատ, այնպես արժանապատիվ, մանկան նման խործշրդավոր: Այդպես իրաբացազատ, պարզ -

Հայացք

ու

ու

ու

ու

ու

ու

Ճակվել Ե ներթափանցել իր եսի ամենաթաքուն խորխորատները: Ուրեմն ես էլ կփորձեմ Հասնելիմ եսի ամենախոր շերտերը: Ես տեսա մի մարդու,- չարունակում էր մտածելՍիդչարթան,- միակ մարդուն, որի առաջ պետք է Հայացքս խոնարՀեի: Ուրիչ Ել ո՛չ ոքի առաջես այլես չեմ ցանկանումՀայացքս խոնարչել, ո՛չ ոջի: Այլես ոչ մի ուսմունք չի կարող ինձ գայթակղել, եթե /սյս մարդու ուսմունքը չկարողացավ ինձ իրեն ենթար-

կել:

-

մտածում էր Սիդծարթալանեց, կողոպտեց Բուդդան,նա թան,ինձ չատ բանից զրկեց, բայց չատ բաներ Ել պարգնեց -

Ինձ

ինձ: Նա ինձանից այն մարդուն,որն Հախլեցիմ ընկերոջը, նա, որ իմ վատումԵր ինձ Պ որն այլես իրեն է Հավատում, վերն Եր Հիմա Գոթամայի ստվերը դարձավ:Փոխարենը,

նա

ստ-

սաչ-

ու

կայն,

նա

ինձ նվիրեց Սիդշարթային, նվիրեց Հենց ինձ:

ԱՐԹՆԱՑՈՒՄ

Երբ Սիդշարթան լջեց պարտեզը, թողնելով այնտեղ Բուդդային՝ Կատարյալին,թողնելով այնտեղ Գովինդային՝ իր ընկերոջը,

պաճշիննա զգաց, որ այդ պարտեզում նա թողել էր նան իր նախկին կյանքը, ն Շրաժեչտ Եր տվել նրան՝իր նախկին կյաննրան,որ նա այլես ֆին: Այդ զգացողությունը այնպեսՀամակեց անկարող էր որեէ այլ բանի մասին մտածել:Դանդաղընթանանա լով իր ճանապարծով՝ ինքն իրեն, ցանկանումԵր Հասկանալ ինչպես մի մարդ, որ սուզվել էր խորը շրի մեչ, նա խորացավ մինչե այդ զգացողության Հատակը, մինչե նրա սկզբնապատճառները, քանզի կարծում եր, որ պատճառների ճանաչման մեջ է Հենց մտածողության նպատակը: Միայնայդ պայմանովզգացողություններըդառնումեն ճանաչողություն չեն կորչում, են այլ էություն ձեռք բերում ե սկսում են ճառագելայն լույսրբ, ոբ պարփակվածէ իրենց մեչ: Դանդաղընթանալով իր ճանապարՀով՝Սիդչարթան ընկել եր որ ինջն այլես դադամտածությունների Գիրկը:Նա Հասկացավ, բել էր պատանի լինելուց, տղամարդ էր դարձել: Նա Հասկացավ, է իր կաշին փոխում, ինջն ել իր վրայից նետել որ ինչպես օձն է մի բան, որն իր ողջ պատանեկության ընթացքում իր ուղեկիցն ԵՐ եղել, իրեն է պատկանել. ազատվելէր ուսուցիչ ունենալունե այդ

ու

ուսմունքներինՀետնելու պանկությունից:Իր ճանապար-

այլոց

ե Հին Հանդիպած վերջին ուսուցչին, վսեմագույն իմաստնագույն ուսուցչին, սրբազան Բուղդային ինքը լքել եր, Հարկադըված բաժանվել էր նրանից, անկարող լինելով ընդունելու նրա ուսմունքը: Ավելի դանդաղեցնելով իր ընթացքը, մտքերի մեջ խորասուղված՝նա ինջն իրեն Հարցնումէր. Բայց իսկապես ի՞նչ էիր դու ցանկանում սովորել ուսուցիչներից նրանց ուսմունքներից, ե այղ ի՞նչնէր, որ ինչքան էլ նրանք փորձեցին ֆեզ սովորեցնել, սակայն այդպես էլ չկարողացան սովորեցնել քջեզ:- եվ նա գտավ պատասխանը,- սեփական եսի, նրա իմաստի աչա՛ թե ինչի էության ճանաչողությունը, էի ես ձգտում, ինչ էի ցանկանում սովորել: Ես ուզում էի ձերբաղզատվել նրանից,Հաղթաչարելիմ եսը: Բայցայդ բանըես չկարողացա անել, ես կարողացա լոկ մոլորեցնել նրան, փախչել նրանից, թաքնվել նրանից: Իսկապես, աշխարծում ոչինչ այնքան չեր զբաղեցնում իմ միտքը, որքան իմ այդ եսը, այն Հանելուկը, որ ես ողջ եմ, ապրում եմ, այն, որ ես բոլոր մյուսներից տարբեր առանձնակի մի բան եմ ինձանից ներկայացնում, որ ես եմ... եվ աշխարՀում ոչ մի բանիմասին ես այնքան ՍիդՀչարթան մասին... ավելի քիչ չդիտեմ, որքան ՍիդՀարթայի -

ու

ու

ու

ընթացողն Դանդաղորեն

մտածություններին տրվածը կանգ ե այղ մտքից անմիջապես ել ես մեկ ուրիչը ծնվեց.այն, որ ոչինչ չգիտեմ իմ մասին,որ Սիդանծանոթ մեկը,գալիսէ Հարթանինձ Համարմնում Էր օտար մեն-միակ պատճառից, այն որ ես վախենում եի ինքս ինձանից, փախչում էի ինքս ինձանից... Ես փնտրում էի Աթմանը, փնտես րում էի իրաչմանը, կամենումԷի իմ եսը բաժան-բաժան անել, ու

առավ` այդ վերջին մտքից ցնցված,

ու

անծանոթ ղանթների

գտնել կարողանայի բոլոր խորխորատներում սրտամիջուկը կյանքը,

այդ

թա-

աստվածայինը, Աթմանին, նախասկզբնատուին: Ընդսմին,այդ փնտրտուքի մեջ, սակայն, ինքս ինձ

ես

կորցրեցի:

Սիդչարթան բացեց աչքերը

ե չուրֆբոլորը նայեց, ժպիտը ն նրա փայլեց դեմքին երկարատն. նից Հետո արթնացումի զգաՀծառս զումը Հորձանք տվեց նրա մեջ եղավ: Եվ նա սկսեց ավելի արագ քայլեր գցել, որպես մի տղամարդ, որը ավելի Գիտե, Թե ինչ պետք է ինքը անի: 0՛,- մտածեց նա՝ թեթեացածչունչ ջաչելով,- Հիմա ես այլես թույլ չեմ տա, որ Սիդչարթան խույս ինձանից:Ես այլես իմ մտքերն կյանջը չեմ նվիրաբերելուԱթմանին աշխարծչաԵս այլես ինձ չեմ սպանելու յին տառապանքին: ջայջայելու պես կտոր-կտոր անելու, որպեսզի ավերակների ետնեումինչ-ինչ դաղտնիք դգտնեմ: ես այլես չեմ ղեկավարվելու ոչ Յողա-վեղաոչ ճգնակեցությամբ կամ որնե այլ յով, ոչ ԱԹՀարվա-վեդայով, ուսմունքով: Ինքս ինձ մոտ ես պետք Ե ուսանեմ, ես ուզում եմ որ ինքս իմ աշակերտը լինել, ինքս ինձ ճանաչել, գաղտնիքը, ու

ու

-

տա

ու

ու

ու

կոչվում է ՍիդՀարթա: Նա

զմայլված իր չուրջն էր նայում, ասես առաջին անգամ էր աշխարը տեսնում: Ւ՛նչ ղեղեցիկէր աշխարՀը,բազմազան էր աշխարծը... Մի գունագեղ,զարմանածրաչ տեղ կապույտ եր, մեկ այլ տեղ՝ դեղին, հրրորդում կանաչ, երկինջն Էր Հոսում գետը,զառիվերխոյանում Էին ան ւոառն ինչ առեղծվածային Եր լեռը, ողջը գեղեցիկ ծր, ամեն-ամեն ե այդ ողջ Շրաչքի ճիչտ մեջտեղում կանգնած էր ինքը ՍիդՀարթան, արթնացողը, ինքն իրեն վերադարձի Ճանակապույտը, գետն պարին: Այդ ամենը, բոլոր այդ դեղինն անգամը լինելով, մուտք եր գործումՍիդչարթայի մեջ՝ րա աչքերի միջով: Այդ ամենը այլես Մարայիկախարերեույթների աչխարդությունը չեր կամ Մայայի չղարչաքողը, որ այնՀի իմաստազուրկ պատածչական բազմարղետությունը, ջան ատելիԵր խորագետ բրաՀմանի Համար,որն արչամարձում, անտեսում եր բազմազանությունը, որոնելով միասնականը: Կապույտը կապույտ էր, գետը գետ, ն թեկուզ կապույտի ու դետի ու

ու

առեղծվածային

ու

ու

ու

կախարդական,

ու

անտառը, առաֆին ու

ու

մեջ ծպտված ապրումէր միասնականն մեֆ, ՍիդՀարթայի աստվածայինը, սակայն,չէ՞ որ Հենց դրանում է աստվածայինի ու

իմաստը. այստեղ դեղին լինել կամ կապույտ, սնտառ, իսկ այստեղ էլ` ՍիդՀարայնտեղ՝ երկինք, այնտեղ՝ թա: Իմաստն էությունը երբեք ինչ-որ տեղ, իրերից զատ, չեն եղել, այլ Հենց նրանց մեջ ամփոփված, նրանցից դուրս Հատկությունն

ու

ածա

ու

ամեն-ամեն ինչում, ամենագո: Քայեվ ինչքա՛ն խուլ բութ էի ես,- մտածեց ՍիդՀարթան՝ լերն արագ-արագ գցելով:- Երբ մեկը մի ձեռագիր է ընթերցում ու

-

է Հասկանալ ցանկանում

նրա իմաստը, նա երբեք չի արշամատառերը ն նրանց չի կոչի խաբկանք, րի կամ ատի նշաններն կամ անարժեք թաղանթ, այլ մոլորություն, պատածականություն նա կընթեռնի առ տառ, սիրով կլցվի նրանց նկատդրանք՝ մամբ, ամեն տառի նշանի Հանդեպ:Մինչդեռ ես, որ ցանկանում Էի ընթեռնել աչշխարչի ն իմ սեփական էության Գիրքը, մի ինչ-որ նախապես ենթադրյալ իմաստի սիրույն արչամարչծանքով էի նայում նշաններին ու տառերին, երեույթների աչխարչը ես ե

ու

տառ

ու

անվանումԷի պատաչական

արժեզուրկ երնույթներ: 0՛ ոչ, դա արդեն անցյալին է պատկանում, ես արդեն արթնացել եմ, ես եմ, ես Հենց միայնայսօրեմ ծնվել: որ արթնացել իսկապես Իր խորՀրդածությունների ծիրում Հասնելով այդ կետին՝ ՍիգՀարթան անսպասելիորեն կանգ առավ, ասես ոտքերի տակ պառկած օձից ցնցվելով: մի բան էլ նրա Համար պարզ դարձավ. ինքը, որ իսՀանկարծ կապես արթնացել ու նորից էր ծնվել, Հետնարար պետք է իր կյանքը ես ամենասկզբից սկսեր:Երը նա այղ նույն առավոտյան լքում էր Յեթավանայի պարտեզը, այն ՎեչՀագույնի պարտեզը, արդեն կիսով չափ արթնացած, արդեն դեպի ինջն իրեն վերադառնալու ճանապարչին Եր, նպատակադըվել էր, ինչն իրեն այնու

ջա՛ն բնական ինքնինՀասկանալի թվաց,այդքաներկար ու

բիներ տուն,

տա-

ճգնակեցությանը տրվելուց վերադառնալ Հայրենի մոտ: ԲայցՀիմա, այն նույն պածշին,երբ նա կանգ Հետո

իր Հոր

եբ առել՝ ասես ոտքերի տակ պառկած օձից ցեցվելով, նրա մեջ արթնացավ Հետնեյալ գիտակցությունը.- Բայց չէ՞ որ ես այլես այն չեմ, ինչ էի առաֆ, ես այլես ճզնավոր չեմ, ես այլես քուրմ Ուրեմն ի՞նչ պետք է անեմ տանը,Հորս չեմ, ոչ էլ բրաչՀման: Հարկի տակ: Նորի՞ցսովորեմ,զոչե՞րմատուցեմ:Ինքնախորաես սուզման արվեստի՞ն վարժվեմ:Բայցայդ ամենին արդենՀՇրաժեշտ եմ տվել, այդ ամենն այլես տեղ չունի իմ ճանապարծին: ասես կանգ առավ Սիդչարթան, Անչարժացած՝ դետնինգամմի ված: Միայն պած, չունչ ջաշելու չափ տնած մի վայրկյան նրա սիրտը կանգ առավ, նա զգաց, թե ինչպես իր սիրտը, փոք184

կամ ճագարի նման սառչեց բիկ մի թռչունի, գազանիկի կծկվեց կրծքի տակ՝այն մտքից սարառած, թե որքա՛ն միայնակ է ինլ ը: չէր զգաշարունակ նա ապրելէր անՀայրբենիք Տարիներ նա զգաց դա: Այդ ողջ ընթացքում, իր ինջնախոցել դա: Հիմա մնաանգամ նա միչտ եղել րբասուզման ամենախորը պաճերին ցել էր իր Շոր որդին, մնացել էր բրածման, բարձր դասին պատգիտուն: Հիմա նս ընդամենը կանող մեկը, ուսյալ ՍիդՀարթան էր, Ճիչտ է` արթնացած, բայց միայն այդքանը: Նա խորը չունչ ջքաչեց ն ցրտից սարսռաց: Ոչ ոք այնպես մենակ չեր, ինչպես ինջը: Բոլոր բարձր դասի ներկայացուցիչները, բոլոր արՀեստավորները պատկանում էին իրենց միայն իրենց դասին, ապաստան էին գտնում իրենց նմանների մոտ՝ ազնվացեղների կամ արծեստագործների, կիսում էին նրանց կյանքը, խոսում նրանց լեզվով: Զկարմի բրաշման, որն իրեն բրածշմաններիդասին չշատկացներ նե չապրեր նրանց Հասարակության մեջ, չկար մի ճգնավոր, որն ապաստան չգտներ սամանաների միջավայրում, անդամ մարդկանցից մեկուսացած անտառաբնակ ճգնավորը ամբողջապես մենակ չեր, նա էլ Էր չփվում իր նմանների Հետ, նա Ել էր մի ինչ-որ դասի պատկանում, մի ընկերակցության, որը նրա.Համար փոխարինում էր Հայրենիքը: Գովինդան վանական դարձավ ե Հազարավոր նրա եղբայրներնէին, վանականներ կրում էին նույն Շանդերձանքը, ինչ ինքը, Շավատում Էին նույն բանին, խոսում էին նույն լեզվով: Սակայն ինքը, Սիդչարթան, ու՞մ եր նա պատկանում: Ու՞մ Հետ նա պետք է իր կյանքը կիսեր: Ու՞մ Հեւ պետք է ընդՀանուր լեզու գտներ: Այդ պաչից ի վեր, երը նրան շրջապատող աչխարչն ասես Հալվեց-անէացավ, երբ նա միայնակ մնաց, ինչպես երկնջի աստղը, Հոգնոր սառնության ընդարմացման, Հոգեկան անկման այդ դուրս Սիդչարթան ակնթարթին լողաց՝առաջվանից ավելի ամուր վերջին ոգոկարծրացած եսով: Նա զգաց, որ դա արթնացման Հետո րումն էր, ծնվելու վերջին սարսռացող ցնցումը: Դրանից նա անմիջապես ճանապարչծընկավ, արագացրեց ջայլերը ե անՀամբերությամբ առաջ էր սլանում, բայց ոչ թե ղեպի տուն, Շոր մոտ՝ այլ Հեռանում էր իր անցյալ կյանքից: ու

ու

ու

ու

ու

ու

ՄԱՍ

ԵՐԿՐՈՐԴ

ՔԱՄԱԼԱ

քայլափոխին, քանի

յուրաքանչյուր

որ

աչխարծշըրփոխակերպվել

նշմարվող Հորիզոնի ետեում: Գիվոր արմավենիների ծովափին եր աստղերի ընթացքը երկնքում, լուսնեղչերները նա տեսնում ֆույրը, որ լողում էր կապույտի մեջ՝որպես մի նավակ: Տեսնում Եր ծառերը, աստղերը, կենդանիներին, ամպերը, ծիածանը, ժայգետը, վառածերպերը, խոտասեզերը, ծաղիկները, աղբյուրն ղորդայնիթփուտներիմեջ փայլատակող ցողը, Հեռվում երնակվող կապտաթույր սպիտակափառ լեռները, թոչունների երգեցողությունն մեղուների բզզոցը, արծաթագույն բրնձի դաշտերում թեածող քամու չչունֆը: Այդ ամենը, Շազարածալ է ունեցել, նախկիններում ել բազմարղետ, միշտ ել գոյություն ու

ու

ու

ու

ու

մեղուներն

իրենց բզզոցն

են

արձակել, սակայն, այն երբեմնի

եղել, քան Հպանցիկ մի երնեույթ, պատրանքով բուրող տեսախաժամանակ երեակվում էր իր աչքերի բություն, որ ժամանակ առ առաջ, որոնց կասկածելի գոյության Հանդեսլ Հարկ էր լոկ աչք փակելռնորը Հենց միայնւսյն նպատակով գոյություն ուներ, որպեսզի խզվեր ոչնչացվեր մտածողության կողմից, քանզի դա էություն չեր, քանզի էությունները գտնվում էին Շասանելիի, տեսանելիի սածշմաններից անդին: Այժմ, սակայն, նրա ազատաու

րենիք էր փնտրում այս աշխարծում, իրերի էությունները չէր փնտրում, չեր ձգտում դեպի այնկողմնայինը: Գեղեցիկ եր աչխարչծը, երբ մարդս այն ընկալում Ե այնպես, ինչպիսին այն կա,

ղեցիկ էին լուսինն

վեզերքը,անտառն

ու ու

ծոաստղերը, սքանչելիէին աղբյուրն ծաժայոր,այծերն ոսկեթնե եզեզները, ու

ու

ղիկներն թիթեռնիկները: Ռրջա՛ն Հիասքանչ սիրելի էր քայլել այդ աշխարծով, մանկան պես, արթնացած, Հոգին պարզած ամենայն մերձավորին, Հաշտ խաղաղ, առանց տարակույսի դույզն-ինչ նշույլի: Աբեն այլ կերպ եր գլուխդ այրում, մեկ ուրիչ կերպ էին զովություն պարգնում անտառի ստվերները, ուրիչ կերպ էին բուրում աղբյուրն գետնափոր ֆրապաչեստը, սեխն բանանները: Օրերն ավելի կարճ էին թվում, գիչերները՝ անչետանում, ժամերնիրար ետնից թոչում էին չշուտանցիկ, ու

ու

ու

ու

ու

ու

էր` գանձերով լի, Հաճույքներով

կապիկների մի թափառախումբ,

տեսավ լեփլեցուն:Սիդչարթան որ

թրե

գալիս

էր

անտառի

բարձրաբերձ կամարիներքո, բարձրուղեչճյուղերի մեջ, լսում տեէր նրանցվայրի,վավաչոտ երգեցողությունը:Սիդչարթան է սավ,թե ինչպես խոյըՇետապնդում մաքիին ղուգավորվում նրա Հետո: Տեսավ,թե ինչպես էր եղեգնուտինսաչմանակցող լճակում երեկոյան ջաղցը ՀագեցնելուՀամարորսի դուրս եկել շնաձուկը,ինչպես էին նրա առջեից փախչում երիտասարդ 4ձկու

նիկները,

որ,

վախը սրտներում, ժամանակ

ժամանակ, ամբողջ

առ

կիրջ էր ճառաթեփուկները:Ուժ խանդավառ գում չուրֆբոլորը՝ ձկնորսիկատաղի ու ինքնամոռաց ընթացքից գոյացած չրակոճակներից: Այդ ամենը մշտապես եղել էն ինջը առաջներում չի էլ նկատել դա, նա այդ ամենին ներկա կամ մասնակից չի հղել: Հիմա ինքն այդ ամենին մասնակից է ներկա, ինքը պատկանում Ե դրան:Իր Հայացքիմիջով սածում-անցնումէիՆ լույսն ստվեբը, իր սրտի միջով անց էին կենում աստղերն ու լուսինը: էր նալ այն ամենը,ինչ Ճանապարչին ՍիդՀչարթան մտաբերում ինջը վերապըել էր Յեթավանայի պարտեզներում, ուսմունքը,

իրենց ոսկե

ու

ու

ու

Հետ իր ՀՇրաժեչշտը, իր ունեցած զրույցը: Նա ՎեչՀագույնի կրկին վերՀչիչեց Վեշագույնի Հետ իր զրույցի մանրամասները, ե բառ, այն խոսքերը, որ ինքը ասել էր նրան, բառ ղարմանջով նկատեց, որ այն ժամանակ ասել խոսել էր բաների մա-

Հետ

առ

ու

դամ չուներ, նույնիսկ չգիտեր էլ դրանց մասին:Այն, ինչ ինջՆն այն ժամանակ ասել էր Գոթամային, որ Բուդդայիդանձն դաղտնիքը ոչ թե նրա ուսմունքն էր, այլ այն անարտածայտելին ուսուցման չտրվողը, ինչը նա երբնէ զգացել վերապրել էր հր պայծառատեսության պաճին,Հենց դա էր, որ ինքն այժմ ըսկրսել էր վերապրել: Նա Հիմա ինքն իրեն պետք ե վերապրեր: էր, որը Իրականումնա չատ վաղուց գիտեր,որ իր եսը Աթմանն ծազումէր այն նույն Շավերժական էությունից, ինչ եռբրաչման: Բայց ինքը, իրականում, այն երբեք չեր գտել, որովչետն ինքը այն մտքի զանցով էր ցանկացել մարմինը որսալ: եթե իսկապես չէր այդ եսը ն ոչ էլ զգացմունքների ա պա Հաստատապես խաղը, այդպիսիք չեին կարող լինել ո՛չ միտքը, ո՛չ բանականությունը, ո՛չ սովորովի իմաստնությունը, ո՞չ եղրաչանդգումներ անելու ձեռքբերովի արվեստը, ոչ էլ արդենիսկ մտածված բաներից Նոկամ ՀՇյուսելուունակությունը:Ո՛չ, րբրանոր մտքերՀՇղանալու մտածությունների այդ աչխարՀն Ել դեռես այսրկողմնային չէր, ու

ու

ու

բոլորովին անիմաստ էր սպանելզգացմունքիպատաճականության ծնունդ Հանդիսացող եսը, փոխարենը ուժերը ներածի չափով սնուցանելովմտքերի,սովորովիդիտելիքջների պատածչական եսը: Երկուսնէլ` ինչպեսմտքերը,այնպեսէլ՝ Վզգացմունքները, գեղեցիկ բաներ էին, որոնց թիկունքում թաքնված եր ողֆի ամենի իրական իմաստը, երկուսին էլ, թե՛ մեկին թե մյուսին Հարկավորէր ունկնդըել, խաղալնրանց Հետ, նրանց ոչ ն

ու

կավոր էր լսել նրանց խորքերումՀնչող ծածուկ ձայները:Եվ վճռել էր ընթանալ դեպի այնտեղ, ուր իրեն առաջնորդում եր իր ներքին ձայնը ն չմնալ այնտեղ, ինչից իրեն ետ Եր պաՀում այն այդ նույն ներքինձայնկոչվածը:Ինչու էր Գոթաման ժամանակ, այն բարձրագույն պածին, նստել Բո ծառի տակ, երբ նրան պայծառատեսությունն այցելեց: Նա լսել էր ձայնը, իր սեփական սրտի ձայնը, որն իրեն կարդադրել էր Հանգիստ առնել այդ իր մարմնի ծառիներքո, ե նա Հետ կանգնեց,Շրաժարվեց լվացումներից ինքնաձաղկումից,զոչեր մատուցելուց,

նա

ու

վել, սալ,

նա

բայց

անսաց Աս ներքինձայնին:ԱյդպեսՀլու-Հնազանդ անոչ արտաքին Հրամանին, այլ միայն ներքին ձայնին,

չեր: դա, մինչդեռ ողջ մնացյալըբնավ անՀրաժեչթտություն

Գիչերը,երբ

նա

քուն էր

մտած

գետն անցկացնող լաստանա-

մի երազ տեսավ.Գովորդի ծղոտե Հյուղակում, ՍիդՀչարթան վինդան կանգնած եր նրա առսջ՝ճգնավորի դեղին սքեմ զգեցած:

րեց. «Ինչու՝ դու

ինձ լքեցիր»: Այդժամ ինքը գրկեց, Համբուձեռքը նրա ուսովը գցեց, ն մինչ նա բարեկարեց Գովինդային, մին սեղմել էր իր կրծքին Համբուրում էր նրան, վերջինս այլես Գովինդան չեր, այլ մի կին, ն այդ կնոջ Հանդերձանքի առլեցուն կուրծքը, որի կողտակիցդուրս եր ցցվել Հասուն խմում էր խմում, քաղցը ջին պառկել էր Սիդծչարթան, ուժգնաչամ ուներ այդ կրծքի կաթը: Այն կնոջ տղամարդու Համ ուներ, բուրում էր արեով անտառով, կենդանիներով ծաղիկներով, զանազան տեսակի մրգերով Հաճույքներով: Այն Հարբեցնումէր թմրեցնումգիտակցությունը:Երբ ՍիդՀարթան արթնացավ, Հյուղակի դռնակիցերնեաց գետակիգունատ լուսափայլը, իսկ անտառում բարձը զիլ Հնչում էր թուխ բվեճի արձակած կռինչը: Օրը բացվելուն պես Սիղշչարթանխնդրեց իր Հյուրբնկալին, լաստավարին, իրեն գետի Հանդիպակաց ափը փոխադրել: Լասու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

տանավորդը նրան նստեցրեցգետափինկապվածբամբուկից

մեջ թաթախված կարմրին տվող փայլեր էր

ղորդայնի լույսերի

փոված ֆրազանգվածը: արձակումընդարձակ Շա՛տ գեղեցիկ գետ է,- ասաց նա իր ուղեկցին: -

-

Այ"՛,-

ամեն

վրա բերեց լաստավարը,- անչա՛փ գեղեցիկ է, ես այն ինչից շատ եմ սիրում: ես Հաճախ եմ ունկնդրելնրան,Հա-

Գետիցկարելի է շատ բան սովորել: շնորշակալեմ ջեզանից,իմ բարերար,-ասաց ՍիդՀարթան,երբ նա արդենդիմացիափինիջնանեց:-ես նվեր չունեմ ֆեզ ընծայելու,սիրելիս,ոչ էլ կարող եմ ուրիչ կերպ վարձածաեմ, տնանկ տույց լինել եզ: Ես մի անՀայրենիքջ թափառաչրջիկ մի բրաչմանորդի սամանա: սովորել նրանից:

եմ

-

ես

ու

Ես

ինջս էլ Գլխի ընկա, թե ով ֆեզանիցվարձչեմ ակնկալում նվերը մեկ ուրիչ անգամ կտաս: -

ես

-

-

ես

ն

դու,-

ոչ

էլ`

ասաց լաստավարը,որեէ ընծա: Դու իմ

ես այդպե՞ս կարծում,-զվարճախոսեց Սիդչարթան: Ես դա էլ եմ գետիցսովորել.ամենքըվերաՎստածարա՛ր:

Դու

Դու' Էլ, սամանա, մի օր կվերադառնաս: Դե մնաս թող ինձ ընծա լինի: Ամեն անբարեկամությունը գամ Հիչիր ինձ՝աստվածներին զոչեր մատուցելիս: ժպիտն Ժպտադեմ՝ նրանքբաժանվեցին իրարից:Փայլատակող մերՀրճվանք էր ապրումլաստավարի աչքերում՝Սիդչարթան Համար:«Նա կարծես ձակցության բարեկամական պածվածքի Գովինդան լինի»,- ժպտադեմ մտածեց նա,- «բոլոր մարդիկ, ում ես եմ ասես լինեն: ԲոԳովինդան Հանդիպել իմ ճանապարծին, են է լորը երախտապարտ չնորչակալ,թեւ իրենց նկատմամբ են շնորշապարտ լինել: ԲոլորըՀարգանքով լցված, պատչաճում են բոլորը բարեկամ լինել, Հաճույջով են Հաճույջով ցանկանում ե Քիչ: Մարդիկ Հնաղզադվում խործրդածումեն ՀՇնարավորինս նման են երեխաների: Կեսօրվա կողմ նա մի դյուղակումՀայտնվեց:Փողոցներում, խաղում կավաչենտնակներիառաջվազվզում էին երեխաները, սեխի կճեպներով իրար Հետ բղավում էին խխունջներով, դառնում

են...

բարով...Քո

ու

ու

ու

ու

սակայն օտարական սամանային տեսնելուն պես՝ գզվոտվում, վախվորած մի կողմ Քաչշվեցին: Գյուղակիծայրում մի ճանավարչ էր անցնում աղբյուրի կողջով, իսկ աղբյուրի եզրին մի կին էր ծունկի եկել լվացք էր անում: Երբ ՍիդՀչարթանողնրա կողունեց նրան,կինը գլուխը բարձրացրեց Լ ժպտադեմ մը նայեց, այնպես որ ՍիդՀարթան նկատեց նրա աչքի մեջ փայՆա կնոջը լատակող սպիտակուցի պեծպեծանքը: ողջունեցճամու

ու

Հարցրեց,թե

ֆաղաքը:

դեռ

որքաներկար

է

Ճանապարծը մինչն մեծ

Այդժամ կինը տեղից վեր կացավ, ոտքի կանդնեց,

մո-

տեցավ նրան, այնպե՛ս գեղեցիկ էին փայլում կնոջ խոնավ չըըթունջները նրա երիտասարդ դգեմջի վրա: Դեռատիկինը սկսեց ե Հարցրեց,թե արգյո՞քճամփորգը կատակաբանել նրա Հետ միայն անտառնեքաղցած չէ, ճի չտ է արդյոք, որ սամանաները Հետ Հարարերրում են գիչերում ե նրանց արգելված է կանանց վել: Ասելունպես`կինը նրա սֆ ոտքն առավ իր ձախ ոտքի մեջ

ինչը դգաՀրավիրում են տղամարդունփաղաքուշսիրախաղի, են անվանում «ծառամագլցման արվեստ»: ՍիդՀարսագրքերն

թե ինչպես Է արյունը եռ գալիս իր մեջ, Է ջանի որ այդ պածին նա մտաբերեց իր տեսած երազը, նա փոքր-ինչ խոն նարչվեց կնոջ վրա շրթունքներով Հպվեց նրա կրծջի սրածայր նայեց կնոջ ժպտապտուկին:Իսկ երբ բարձրացրեց աչքերը ցող դեմքին, այնտեղ նկատեց կրքոտության կնիջը ն նեղացած

թան

զգաց,

ու

աչքերում՝զանկասեր կարոտախտը: ես ՍիդՀարթան ըղձատենչկարոտախտով սեռեՀամակվեց ջանի որ ինջը դեռես երբեք որնէ կնոջ մաբի մոլուցքով: Բայց ու

տով դիպած չկար, մի պած միայն վարանեց, մինչդեռ նրա

ձեռ-

Էին Գրկելու կնոջը: Եվ Հենց այդ ջերն արդենիսկ պատրաստ նա անցավ ընկալեցիր ներպածիննրա մարմնով սարսուռ ասում ձայնը, եվ ին որն Ել դեռատի անմիջապես էր՝ «ոչ»: ու

կնոջ ժպտուն դեմքը նրա Համար կորցրեց իր ողջ գրավչությունը ն նա տեսավ միայն սեռական մոլուցքով, կողանքով բոնված կենդանական դեմքը: Նա ջնջչորեն բուրող կնոջխոնավությամբ Հետո չոյեց կնոֆ այտը, կտրուկ չրֆվեց ճկուն սաչքով անՀետացավ՝Հուսախարությաննանձնատուր կնոջից թաջնվելով բամբուկի մարգագետնում: Նույն օրը՝երեկոյանդեմ նա Հասավ մեծ ջաղաքիդարպասնեԱմ մոտեն չատ ուրախացավ, ֆանիոր ձգտում Էր մարդկանց Հետ նա Պ ժամանակ Ե րկար Էր ապրելանտառներում լաստաչչշփվել: վարիծղոտե Հյուղակնայդ ամբողջընթացքումեղել Էր այն միակ ծածկը, որի ներքո ինքը գիչերներ էր անցկացրել: Քաղաքիմատույցներում,գեղեցիկցանկապատով չրջանակված այգեստանիմերձակայքում,ճամփորդիդեմ Հանդիման Հայտնվեց զամբյուղներով ծանրաբեռնված սպասուծշիների ու

ու

սպասավորների փոքրիկթափորը:ՆրանցՃիշտ ե: Ճիշտ մեջտե-

նկարեն պատգաբազմարղետ ղում, չորս ծառաների ուսնած բակի վրա, կարմիր բարձերին թիկնեթեկին տված, արնեիցպաչտպանողգունագեղ գաշածածկույթի ստվերում բազմած էր ժի կանգ առավ աչք չոյող տիկին,նրանցտիրուճին: ՍիդՀարթան մուտքի առաջ ն ուչիուչով նայում էր թափորի երայգեստանի թին, տեսավ ծառաներին, սպասուչծիներին, կողովները,տեսավ գաշածածկույթըւ նրա ներքո բազմած տիկնոջը:ՍԿաթույր ու

ձեռքերը` երկարուկ

ու

Նա

վանքից ուռղչեց:

բարալիկ, Հոդախաղերին ընդելուզված

խորը գլուխ տվեց, երբ գաշավորակը իրեն

Խրբենի դեմքին, մի պած նրա Հայացքը գամվեց կնոջ խելամիտ, բարձր կամարաձե ունքերի տակ երեակվող աչքերին, ու

ու

ԱՀա՛

ակնթարթանց

ռւ մի

ցույցերին

մուտք թան,-մի այսպիսի Նա ցանկություն -

ես

եմ

գործում

նա

այլես անձետացավ

այս

քաղաքը,-

ներքո: Հմայիչնախանչանի ունեցավ անմիջապես

ոտք

պարտե-

մտածեց Սիդչարդնել պարտեզի

անվստաձություն սպասուձիները,որքա՛նարչամարձչանք, ու

նողկանք կար նրանց Հայացքում: ՋԷ՞որ ես դեռ սամանա եմ,- մտածեցնա,- ես դեռ Ինձ այլես չի կարելի բի մուրացկանի տեսք ունեմ: -

ու

ճգնավոայս

տես-

ներս մտնել: Ռւ

նա

ծիծաղեց:

ՃանապարՀին պատաՀչՀած առաջին անցորդին Հարցուփորձ

արեց պարտեզի

այն տիկնոջ վերաբերյալ ե իմացավ, որ դա գչիո Քամալայի ապաՀանրածայտ այգեստանի կուրտիզանուծի, մի տուն րանքն է ե որ այգեստանից բացի՝ էլ նա ջաղաքում ունի: Հիմա նա մուտք գործեց ջաղաք: ԱյնուչետնեՍիդՀչարթան Հստակնպատակ ուներ: նա Իր այդ նպատակին Հետամուտ՝ ներքաչվեցքաղաքային կյանջի մեչ, խառնվեց փողոցային ամբոխին, շրջում էր Հրապա-

կողմ Երեկոյան

ու

բարեկամացավ վարսավիրի մի ենթավարպեւոի առաջին անգամ տեսավ նկուղի ստվերներում որին աղոթելիս, աշխատելիս, ապա Հանդիպեց Վիչնուի տաճարում՝ որին ինջը պատմեց Վիչնուիու Լակչմիիմասին զրույցը: ԳիչեՀետ,

նա

նա

իսկ գետափնյա նավակների Հարնանությամբ, անցկացրեց կրպակում կշայտնվեին վաղ, նախքանվարսավիրի ենթավարպետի մոտ նա սափըելտվեց առաջինՀաճախորդները, նա

ըը

առավոտ

ե օծեց իր մորուքը կտրատել տվեց վարսերը, Հարդարեց Հետո գնաց լողացավ գետում: նրբանուրբ յուղերով: Երբ ուչ երեկոյանգեղեցկուչշիՔամալան,իր գածչավորակին էր այգեստանին, Սիդծարթան բազմած, մոտենում կանգնել էր մուտքի դռանմոտ, գլուխ խոնարչեց նրա առաջնե դչխոն պատասխան նչան արեց նրան: Հետո էլ` թափորի վերջից ընթացող մի պած սպասել2 վերջինիս խնդրեց սպասավորին ակնարկեց Հաղորդելիր տիրուծուն, որ նրա Հետ զրուցել է ցանկանում երիտասարդ բրաչմանը: Միառժամանակ անցս̀պասավորը վերադարձավ ն առաջարկեց նրան Հետնելու իրեն, լռելյայն ուղեկցեց նրան դեպի այն տաղավարը, ուր օթոցին ընկողմանած էր Փամալան ՍիդՀարթային մենակթողեց նրա Հետ: Այդ դու չէի՞ր,որ երեկ էլ կանգնած էիր դըսում ողֆուու

Մ

ու

ու

ու

-

նեցիր ինձ,- ՀարցրեցՔամալան: -

-

Այո՛, ես երեկ էլ քեզ տեսա Բայցերեկ դու կարծեսփոչոտ ու

զեր:

ողջունեցի: մորուք ունեիր

ու

երկար

մա-

ճիչտ է, դու չատ ճիչտ ես ամեն ինչ նկատել: Միանգամայն որ լջել Եր իր տեսել ես ՍիդՀարթային, իրաչՀմանորդուն, սամանա ււ երեք տարիչարուՀայրենիքը՝ դառնալունպատակով նակ այդպիսին Էէեղել: Այժմ, սակայն, ես թողել եմ այդ ճանա-

Դու

նեառաջին պարծը եկել եմ այս քաղաքը, մարդը,որն ինձ Հանածա՛թե ես ինչ եմ մինչե էիր: եվ դիպեց քաղաքմտնելը,դու' Դու առաջինկինն ես, որի քեզ ասել, ո՛վ Քամալա: ցանկանում Հետ խոսում է այլ կերպ,քան խոնարչած ՇայացՍիդչարթան ջով: Ես այլես երբեք աչքերս ցած չեմ խոնարծի, եթե գեղեցկուՀի կնոջ Հանիպելուլինեմ: ժպտաց ն սկսեց խաղալսիրամարգի Քամալան փետուրներից եվ Հարցրեց. Հյուսկեն իր ՀՇովչարով: է Սիդչարթան եվ միայնդա ասելու Համա՞ր ինձ մոտ եկել: նան դա Շամար ջեզ Այո՛, ասելու չնորշակալություն Հայտնելու,որ դու այդքան գեղեցիկ ես: եվ եթե դու կընդունես, ապա ես ջեզ կխնդրեի,Քամալա,լինել իմ ընեկերուծին ու

-

ու

-

ու

դեռես բնավ չեմ տիրապետում այն արվարպետ ես: Այստեղ Քամալան բարձրաձայն ծիծաղեց: Ինձ Հետ որ դեռ.երբեք նման բան չի պատաձել, բարեկամս, սամանան անտառաբնակ այցելի ինձ ե ուզենա սովորել ինձ մոտ: Ւնձ Հետ դեո երբեք չի պատածձել,որ երկար մազերով,մաչված պատառոտված ամոթույքիկապով սամանան իմ ոտքը գա...

քանզի վեստին, որի մեջ դու

ուսուցիչը,

ես

-

ու

Շատ

պատանիներեն ինձ մոտ գալիս, նրանց թվում նան բրածմանորդիներ, բայց նրանք ներկայանում են գեղեցիկ Շանդեր-

ձանքջով,նրբաճաշակոտնամաններով, անուչածոտություններ ԱՀա այսպիսի՛ արձակող վարսերով ն լիջը դրամապանակներով: Խոսեց Սիդծարթան.

իմ առաջին դասը: Երեկ էլ ես ջեզանիցես սովորեցի Ես արդենմորուքս սափրելտվեցի,մազերս Հարդարեցի ու յուղերով օծեցի: Հիմա արդենինձ իչ բան է պակասում,ո՛վ դեղեցկուչիդ, դեղեցիկՀանդերձանք, նրբանուրբ ուռնամաններ, քսակի մեջ փող: Իմացա՛ծ եղիր, ոբ Սիդ-

մի

ԱՀա

ստացա:

դաս

ավելի դժվար խնդիրներ է իր առաջ դրել ն ոչ միԴե այն նման դատարկ բաներ, Հասել է իը նպատակներին: ես է Շնարավոր, որը դեռ որ չՀասնեմ այն նպատակին, ինչպե՞ս երեկ եմ իմ առաֆ դրել. դառնալ ջո ընկերը ջեզանիցսովոԴու կտեսնես, րել սիրո ՀՇաճույքները... Քամալա,թե հեսինչ ընդունակ աչակերտ եմ, հս շատ ավելի դժվար բաներ եմ սովորել, ջան այն, որ դու ինձ պետք է սովորեցնես: Ուրեմն ինձ. Սիդծարթա, այն, ինչ դու այս պածին ունես, դեռ բավարար չէ, մազերդ թեն յուղերով են օծված, սակայն դու դեռ Հագուստ չունես, չունես ոտնամաններ, առանց փող... ծիծաղից Թուլացած բացականչեց. Ո՛չ, թանկագինս, այդքանը դեռ բավարար չե: ՍիդՀարթան ոտնամանպետք Ե զգեստներ ունենա, դեղեցիկՀանդերձներ ներ, դեղեցկակար ոտնամաններ, ն չատ փող դրամապանակում նե ան տաՀչՀ ընծաներ Քամալայի Համար:Հիմա դու ամեն ինչ Գիտե՞ս, ն սամանա: ռաբնակ դա, Լա՛վմտապածիր չմոռանաս: Ես ամեն Սիդինչ շատ լավ Հասկանում եմ,- բացականչեց կարող եմ ես չՀիչել մի բան, ինչն ասվում է Հարթան,-ինչպե՞ս ջո թարմ մի նորաբաց չրբթունքներից... Քո բերանն ասես ԻՄ բերանն Ել կարմիր Է թուզ լինի, Քամալա: թարմ, այն շատ Հարթան

չատ

ու

ու

ասա

Փամալան

-

ու

-

ու

ու

Ինչու՝ հս

պետք է վախենամ մի սամանայից, անտառից եկած մի Հիմար սամանայից, որն եկել Ե շնագայլերի մոտիցն դեռ եոէ թե ինչ կին: լորովինչգիտի, ասել 0՛, նա չատ ուժեղ Է, այդ սամանան, ն ոչնչից վախ չունի: Նա կարող էր ջեզ ուժով տիրանալ, գեղեցկուՀծի աղֆիկ:Նա կա-

-

-

0՛

սաման

մեկը,

ո

ա

որ

հս սամանա, որնէ դրանից չեմ վախենում: Արդյո՞ք կամ բրաչման վախենումէ այն բանից,որ կարող Է գալ կբռնի նրան կառնանգի նրանից նրա գիտելիքները,

չ,

ու

Բնավ ո՛չ, քանի ազնվաբարոյությունը, նրա խորագիտությունը: ամենը նրա անօտարելի սեփականությունն է, որից նա այդ այն չափով, որքան ինքն է բաժին Է Շանում միայն այնքանը ցանկանում ն ում որ ինքն Է կամենում:Նույնը վերաբերում է նան կարմիր Քամալային սիրո Հաճույքներին:Գեղեցիկէ այն մ իայն Համբուրել Քամաբ երանը, բայց փորձի՛ր Քամալայի իսկ դու չես լայի կամքին Հակառակ, մի կաթիլ քաղցրություն զգա այդ Համբույրիմեջ, որն ուրիչ Հանգամանքներում այնքա՛ն ընչատ կարող է պարգնել այդ բարիքից... Դու խելացի ես ե ուրեմն իմացի՛ր սերը կարելիէ մուդունակ,Սիդչարթա, բալ, գնել, որպես ընծա ստանալ, գտնել ճանապարծին ընկած, նրան Հնարավոր չէ: սակայն առհանգել կամ ուժով տիրանալ Այդպեսդու սխալ ուղու վըա կրեկնես:0 ո՛չ, ափսոսկլիներ,որ ֆեզ պես գեղեցիկ պատանին, խնդրին բոլորովին սխալ կողմից մոտենար... ժպիտը դեմջին խոնարչվեց ասաց. ՍիդՀչարթան ափսոս կլիներ, Քամալա, դու իրավամիանգամայն ցի ես: Ափսոսանքի արժանի բան կլիներ... Ո՛չ, ես չեմ ուզում զբկվել ջո չուրթերից ծորացող ջաղցրության ոչ մի կաթիլից, բայց դու ել պետք ե Ճաչակես իմ չուրթերի քաղցրությունը: երբ նա կունենա Ուրեմն այսպե՛ս. Սիդծարթան կվերադառնա, Է այն ամենը,ինչն այս պածինպակասում նրան՝Հանդերձանք, որ

ու

ու

ու

ու

սա.

ու

-

Բագապես

ասա՛ինձ, գեղեցկուծշիՔամալա, ոտնամաններ, փող: Սակայն, չե՞ս կարող ինձ մի Հարցում մի փոքրիկ խորչուրդ ել տալ: Իսկ ինչու՝ խորչծուրդ ԽորՀչու՝րդ: Ինչի՝ կապակցությամբ:

դու -

չտալ թշվառական, տգետ սամանային, որ գալիս է անտառաբնակ չնագայլերի մոտից: Դե մի խործշուրդ տուր ինձ, սիրելիդ իմ Քամալա.ու՞ր գնամ, որպեսզի ամենաչտապ ձեով կարողանամ. ձեռք բերել թվարկածդ այդ երեք բաները: Բարեկամ,դա շատ-չատերը կուզենայինիմանալ:Դու պետք է անես այն, ինչ սովորել ես ն դրա դիմաց որպես վարձ փող պաԱղքատ մարդուՀամար ոտնամաններ: Հանֆես,Հանդերձանք փող վաստակելու այլ ճանապարծ չկա: Իսկ դու ի՞նչ կարող ես անել: Ես կարող եմ առմտածել: Կարող եմ սպասել: Կարողեմ ծոմ -

-

ու

-

պաճել:

Միայն այդջա՝նը, ուրիչ ոչի՞նչ:

-

Ոչինչ:Ի դեպ, ես կարող եմ նան բանաստեղծություններ Հոես, որ ես մի բանաստեղծություն րինել: Դու Համաձա՞յն արտասանեմ ն դու ինձ մի Համբույր փոխարենը եմ, եթե քո բանաստեղծությունը գուր գա ինձ: Համաձա՛յն Դե այն: արտասանի'ր -

տաս:

-

Եվ ՍիդՀարթան, փոքը-ինչմտածելուցՀետո, արտասանեց ւսյս բանաստեղծությունը. Ստվերախիտայգին մտավ գեղեցկուծիՔամալան:

Մուտքիառաջ

կանգնած էր այն թուխ

սամանան: պատանին՝

խոնարձվեց Քամալանժատաց նրան Եվ պատանին Խոռրծեց. աստծուն աղոթելուց Նա

ու

Հաճելի է Համբույր քաղել չուրթերից

ուժգին Ափերն որ -

ես

է ողջույն: ավելի

Քամալայի:

այնպես զարկեցՔամալան, ոսկեկուռապարանֆանները Վզընգացին: Քո բանաստեղծությունը շա՛տ գեղեցիկէ, թուխ սամանա, ն իսկապես ոչինչ չեմ կորցնի,եթե դրա դիմացեզ մի Համիրար խփելով ծափ

տամ:

բույր

Հայացքով պատանուն իր կողմը դրավեց, վերջինս էլ` իր դեմջը խոնարչծելով նրա դեմջին, շրթունքները սեղմեց նրա չըրՆա

երկար եր, ե խորադրոչմ զարմանջով Սիդչարթե ի՛նչ իմաստուն ձեով Եր նա իրեն ուսուցանում, ի՛նչ խելացիէր Քամալան, իրեն՝ ինչպե՛սԷր նա կառավարում մեկ ետ պաճելով մեկ ել իր կողմը գրավելով, զգաց, որ այղ դեռ ՀՇետնելուէ Շմտորենմշակված ու առաջինՀՇամբույրին փորձված Համբույրների մի ամբողջ չարք, մեկը մյուսից բոլորովին տարբեր, որոնք դեռ սպասում էին իրեն, որոնք ինքը դեռ նա էր: Խորը շունչ ֆաչելով՝ մնացտեղում կանգնած, ճաշակելու երեխայիպես սքանչանալով՝ սովորելուարժանիգիտելիջիայն թանակի առթիվ, որ նոր միայն բացվում էր իր աչքերի առջե: Փո բանաստեղծության տողերը շա՛տ դեղեցիկ են,- բացաեթե ես չատ Շարուստ լինեի,դիմացըես ջեզ կանչեցՔամալան,ոսկե մետաղադրամներ կտայի:Բայց եզ Համարան չափ դժվար կլինի ջո այդ բանաստեղծություններով այնքան չատ փող վաստակել, որքան ջեզ անրաժեշտ է: Իսկ փող ջեզ չատ է պետք լիես ընկերը: նելու, եթե դու ցանկանում դառնալՓամալայի ես կարողանում ՀՇամբուրել, Քամալա,մրմընԻ՛նչ լավ դու ջաց Սիղծարթան: Այո՛, դա ես կարողանում եմ անել: Դրա Համար Ել ես պակասություն չեմ զգում ո՛չ Հանդերձանքի, ո՛չ ոտնամանների, ապարանջանների ն բազմաթիվ ուրիչ-ուրիչ գեղեցիկ իրերի Հարցում: Բայցդու՝ ինչ կարող ես անել: Մի՞թեդու բացի մտածե-

Համբույրը թան

չատ

զգաց,

ու

-

-

-

լուց,

ծոմ

պածելուց

ու

բեչ ոչինչ չգիտես: -

ասաց

ես

գիտեմնան

բանաստեղծություններ Շորինելուց

ու-

ասվող երգեր,մատուցելուժամանակ ես այլես չեմ ուզում երգել դրանք:Ես կախարդական խոսքեր,բայց ես այլես չեմ ուզում զոծ

բայց ՍիդՀչարթան,-

դիտեմ

նան

պարապել...

Է,- ընդծատեց նրան Քամալան :- Դու բավակա՞ն կարդալգիտես:Իսկ գրե՞լ... ես դա դիտենդա: ԻՀա՛րկե գիտեմ:Շատերը դա չգիտի:ես էլ չգիտեմ: Դա չաւո լավ Մեծամասնությունը Կանգ առ,

-

-

-

ե,

որ

դու

գրել

ե

կարդալ գիտես, չա՛տ լավ է:

Կախարդական

Այդ պածինմոտ

մեկը վազեցսպասուճիներից շշնջաց տիրուծուականջին:

ւ

ինչ-որ բան

բացականչեց Քամալան :ոչ ոք ջեզ չպետք է տեսնիայստեղ, լա՛վՀիչիր: Վաղըմենք նորից կտեսնվենք: Իսկ սպասուծուն կարգադրեցպատվարժան բրածմանինմի ճերմակ թիկնոց տալ: Զիմանալով նույնիսկ, թե ինչպես դա տեղի ունեցավ,Սիդչարթան ենթարկվեցսպասուծուն,որը նրան սրածիցդուրս ուղեկցեց,զարտուղիճանապարծներով նրանբերեց այգու մեջ գտնվող փոքրիկ տնակը, մի ձեռք վերնազգեստ տվեց, առաջնորդեց դեպի թփուտը, թախանձագինս խնդրելով, առանց որնէ այլեայլության, անմիջապես լքել այգեստանի ցանկապատված տարածքը: Նա ՀՇաճույջով վարժված ենթարկվեցՇրածշանգին: Անտառին անաղմուկկտրեց-անցավ այգեստանըե լինելով՝Սիդչարթան ցանկապատիվրայով մյուս կողմն անցավ:Գոչ բավարարված տեսքով նա վերադարձավ քաղաք, Թեջի տակ սեղմած ծալված զգեստը:Մի օթնանում, ուր եկվորներն են գիչերում, նա կանդգնեց դռան առջն, լուռ խնդրելով կերակրել իրեն լռությամբ էլ ընդունեցիրեն մեկնված բրնձե թխվածքը:ԳուցեՀենց վաղէր նա, ես այլես ոչ մեկից ուտելիք չեմ վանից սկսած, մտածում մուրա: Նա այլես նրա մեջ Հպարտությունըճառադեց: Հանկարծ մանա չէր ն իրեն վայել չեր ողորմություն խնդըել: Բրնձեթբինա վածքը,դեռ չճաշակած, տվեցմի չան մնացառանցկերա-

Շուտ

Հիմա ինձ

մոտ

մարդ է

գալու,

Հեռացի՛ր այստեղից, Սիդշարթա, սա

ու

ու

սա-

ու

կուր:

Հասարակ է կյանքը, որ վարում են այս աշԻ՛նչ պարզ խարչում մարդիկ,-մտածեցՍիդչարթան:Նրանումոչ մի դըժվարություն չկա: Ամեն ինչ շատ ավելի ծանը էր, դժվար նեվերջիվերջո անչՀույս, երբ ես դեռ սամանա էի: Իսկ Հիմա ամեն ինչ է, Հեշտ նույնքանՀեշտ, որքան Համբույրիդասը, որ ինձ Փամալան տվեց: ես պետք է ձեռք բերեմ Հանդերձանք փող, ուրիչ ոչինչ, դրանք փոքրիկ ու մոտակա նպատակներ են ն չեն կարող իմ ջունը խանդարել: Նա ավելի վաղ ել Շարցուփորձ էր արել Քամալայի քաղաքա-

ու

ու

յին -

ւսն

Ամեն

մասինե Հենց Հաջորդ օրն Ել ներկայացավ այնտեղ: ինչ լավ է,- այս բացականչությամը դիմավորեց նրան

ջի ամենաչարուստ վաճառականն է: Եթե դու նրան դուր գաս, նա ջեզ իր մուո ծառայության եղիր, թխամաչկ կվերցնի:Խելացի' հղիր նբա Հետ, նա չատ Հզոր էն ազպատմեին: Սիրալիր դեցիկ:Բայցչատ էլ Համեստությունչխաղաս...Ես չեմ ուզում, որ դու նրա ծառան դառնաս,դու պետքէ նրա Հետ Հավասարը Շավասարի պեսլինես, այլապես ես գոծ չեմ լինի Քեզանից:Կասկսում է ծերանալն նրան Հանգիստ է անրաժեշտ: մասվամին Եթե դու նբան դուր գաս, նա ջեզ շատ բան կվստաչի: Սիդչարթան շնորձակալությունՀայտնեց ժպտաց,Փամաները

ու

լան իմանալով, բեց նրանՀաց

որ ու

է ինչ ոչինչ չի կերել, կարգաղ-

երկու մբգեղեն մատուցելն նա

օր

նբան: Հյուրասիրեց

է առաջ իրար ետնեիցբացվում են դռները: Ինչպե՞ս դա ես բացատրել:Գուցե դու ինչ-ինչ կախարդական ՀՇնարքների

կարելի

տիրապետում:

Ինչին Սիդչարթան պատասխանեց. Երեկ հս քեզ ասացի, որ ես գիտեմ առմտածել, սպասել

-

ու

պաճել, իսկ դու ասացիր, որ դրանք ոչ մի բանի Համար պիտանի չեն: Մինչդեռ դրանք նույնիսկ չատ պետքական կարող են դեռ կտեսնես:Դու կտեսնես ու կՀամողդու լինել, Քամալա, Հիմար սամանանեհրը չշատուչատհաներ վես, որ անտառաբնակ, գիտեն ն կարող են չատ գեղեցիկ բաներ անել, որպիսիք դուք չքավոր չեջ կարող: Դեռնս երկու օր առաջ ես մի ցնցոտիավոր, իսկ չումեկն էի, բայց արդեն երեկ հս Համրուրեցի Քամալային, ծոմ

ես ները, ինչին դու այդքանմեծ կարնեորություն տալիս: է, Այդպես որ կա, բայց ի՞նչ էր լինելու ջեզ Հետ առանց չօգներ քեզ: ինձ: Ի՞նչէիր դու անելու, եթե Քամալան -

-

ասաց ՍիդՀչարթան՝ ողջ մարմնով ՍիրելիՔամալա,-

մեկ ձրգայգեստանը եկա, ես առաջին քայես իմ Այն ժամանակ դրեկատարեցի: առաջՀամառ նպատակ

վելով,լը

հրը

ես

քեզ մոտ,

քո

Հենց այն նույն վայրկյանից, երբ իմ մեջ ծնվեց այդ նպատակը, ես արդեն գիտեի, որ կարողանալու եմ այն իրագործել: Ես Գգիտեի, որ դու ինձ կօգնես, ես դա գիտեի ջո առաջին իսկ ՀայացՔից, այն, որ դու ուղղեցիր ինձ այգեստանի մուտքի մոտ: Իսկ եթե ես դա չցանկանայի՞: Բայց դու այդ բանը ցանկացար: Նայի՛ր, Քամալա. երբ դու ֆրի մեջ քար ես նետում, ապա այն չատ արագ, ամենակարճ ճա-

-

է ընկղմվում:Նույն կերպ ֆրի Հատակն նապարչՀով

է

վարվում

ոչինչ ՍիդՀարթան

նա միայն սպասում է, մտածում, չի անում, անցնում է աչխարչիիրերի գոյացությունների միջով, ինչպես որ քարն ե անցնում ջրի միչով, դրա Համար ոչինչ չանելով, անգամ չնչին մի չարժում: Նա տրվում է իրեն ձգող ուժին, թողնում, որ ինքը ցած ընկնի: Նրա նպատակն արդեն ինքնին ձգում-տանում Ե իրեն, քանի որ նա չի Թողնում իր սրտի մե ներթափանցել որեիցե մի բան, ինչը կարող էր Հա-

ծոմ

պաճում,բայցնա

ու

ԱՀա սա՛ է, որ Սիդչարթան նպատակին: կառակվելՀետապնդվող մոտ: Սա է կասովորել այն է, ինչը տխմարները սամանաների խարդանք են անվանում նե հրեակայում են, թե այդ մոգական ու-

ժը ձեռք Ե բերվում դնեեհրիօգնությամբ, սակայն դնհրը, որպես այդպիսիք, այստեղ դեր չունեն, դրանք իրականում գոյություն ել չունեն: Յուրաքանչյուր ուքկարող է Հմայել,յուրաքանչյուր ոք կարող է Հասնելիր նպատակին, եթե միայննա ընդունակ է ծոմ մտածելու, սպասելու պաձելու: ուշադիր լսում էր նրան: Նրանդուր էր Գալիս ՍիգՔամալան Հարթայիձայնը,նա սիրում էր նրա աչքերիմեջ արտածայտված Հայացքը: Գուցե այդ ամենը Հենց այդպես է,- կամացուկ ասաց նա,ինչպես դու ես ասում, բարեկամս: Բայցգուցե դա նան նրանից է գալիս, որ Սիդչարթան պարզապես գեղեցիկ տղամարդ է, որ ռնայդ պատճառով ել երնրա Հայացքը դուր Ե գալիսկանանց ֆանկությունը ընդառաջում է նրան: ՍիդՀարթան Համբուրեցնրան Հրաժեշտտվեց: Թող այդպես լինի, իմ ուսուցչուծշի: ես կուզենայի, որպեսզի իմ Հայացքը մշտապես դուր գար քեզ, որպեսզի դու ինձ մբչտապես երջանկություն պարգնեիր... ու

-

ու

-

ԵՐԵԽԱ-ՄԱՐԴԿԱՆՑ

ՄՈՏ

մոտ. դա մի ՀաՍիդչարթան զնացվաճառական Կամասվանիի չքեղ առանձնատուն եր: Թանկարժեք ուղեզորգերով զարդարված սրաչներիմիջով սպասավորները նրանուղեկցեցին բուստ,

մինչեւ այն

սրածը,ուր Ն պեւոքէ տանտիրոջը սպասեր: Կամասվանին ներս մտավ:Նա մի աչխույժ, ամրակազմ տղա-

մարդ Եր, փայլելու աստիճան ճերմակած մազերով, խելացի, զգուչավոր աչքերով, Հստակ ընդգծված բերանով: Տանտերն Հյուրը բարեկամաբար ողջունեցինմիմյանց: Ինձ ասացին,- սկսեց վաճառականը,- որ գու բրաչման ես, գիտունմեկը, սակայն դու ցանկանում ես ծառայության անցնել մի վաճառականիմոտ: Ուրեմնդու կարիքավոր ես, ինչ-ինչ դրժու

-

վարություններիմե՞ջես, ռականի

մուտ:

եթե աշխատանք

ես

փնտրում վաճա-

ես նման Ռ՛չ,- ասաց ՍիդՀարթան,կարիքիմեջ չեմ ն երբնեե չեմ եղել: Ուզում եմ ջեզ տեղեկացնել, որ ես վիճակներում ես ապրել եմ մուռից եմ գալիս,որոնց շրջապատում մանաների -

սա-

երկար ժամանակ:

կարող ես Եթե դու գալիս ես սամանաների մոտից, ինչպե՞ս կարիքի մեջ չլինել: է` որ սամանաները լիովինզուրկ են սեփական միջոցներից: ես էլ եմ եթե դու դա նկատի չքավոր,-ասաց ՍիդՀարթան,ունես: ես Ես իսկապես ոչ մի ունեցվածք չունեմ: Սակայն դրան ես ինքնակամ եմ գնացել,ՇՀետնեաբար չեմ: կարիքավոր Ի՞նչմիջոցներով ես դու ուզում ապրել, եթե ոչինչ չունես: ես այդ մասին դեռ չեմ մտածել, պարոն:Ես ավելի ջան երեք եմ տարիչարունակ ունեզուրկ եղել ն երբեքչեմ մտածել այն մասին, թե ինչ միջոցներով եմ ապրելու: Ուրեմն դու ապրել ես ուրիչներիունեցվածքի Հաչվին: Ել են ապրում Հավանաբար այդպեսէ: Բայցվաճառականներն -

-

-

-

-

-

ուրիչներիունեցվածքիՀաշվին: Լա՛վ ասացիր:Սակայնվաճառականը ուրիչների ունեցածը -

անվճար կամ ձրի չի վերցնում, դրա դիմաց նա իր ապրանքն է տալիս: են դա միայն այդպես թվում է: Բոլորն էլ տալիս Իրականում -

առնում,

ու

սա

Քայց թույլ

Էէ կյանքը:

ինձ մի բան ել Հարցնել, եթե դու ոչինչ դեպքում ի՞նչ ես ուզում տալ: Ամեն ոք տալիս Ե այն, ինչ ունի: Ջինվորականը տալիս է իր ուժը, վաճառականն իր ապրանքը, ուսուցիչը՝գիտելիք, գյուղա-

չունես,

ապա

տուր

այդ

-

ցին՝բրինձ,ձկնորար՝ ձուկ: -

ծը, դու -

Ես

պածել: -

-

-

կա -

լավ: Իսկ դու ի՞նչ կարող ես տալ: Ի՞նչէ ջո սովորաի՞նչ կարող ես անել: կարող եմ մտածել: լան կարող եմ սպասել, կարող եմ ծոմ

Շա՛տ

Միայն այդքա՝նը, ուրիչ ոչի՞նչ: Իմ կարֆիջով՝ այդքանը միայն: Իսկ ի՞նչ օգուտ կա դրանից: Օրինակի Համար, ի՞նչ

ծոմ

Այն

չունի, բանն է,

պաՀելուց, ո՞րն Է շառ լավ բան է, որ

ուտելու ոչինչ պաձելը,ժուժկալությունը ամենախելամիտ կարող է անել: Օրինակի Համար,եթե ՍիդՀար-

ծոմ

ապա նա

օգուտ

իմաստը: պարոն:Երբ մի մարդ դրա

թանսովորած չլիներ ժուժկալության կամ ծոմ պաչՀելու արվեսապա նա այսօր տը, արդեն ստիպված էր լինելու ինչ-որ աչխատանք գտնել, մեկի մոտ ծառայության մանել, ջեզ մոտ կամ մեկ

ուրիչի,

Իսկ

քանի

որ

այդ

կստիպեր: քայլին դիմելուն նրան քաղցը կարող Ե Հանգիստ սպասել, նրա Շամար

Հիմա Սիդշարթան

բանըգոյություն չունի,

անչամբերությունասած

ժամանակ սովին դիմանալ

ընդսմին գոծ լինել:

ե

նրա

Դրա Համար,

պարոն,ծոմապածությունը,ժուժկալությունըլավ բան Դու

մի Սպասի՛ր

Համար

է:

վայրկյան: եկավ վերադարձավ ձեռքինմի Թթզթադուրս Կամասվամին Շարց տվեց.- Դու որը նա մեկնեց իր Հյուրբին կաբո ղ ես կարդալ: ուչիուչով զննեց թղթերի փաթեթը, որում առեՍիդՀարթան տրական մի պայմանագիր էր գրված, ե սկսեց բարձրաձայն ընթերցել նրա բովանդակությունը: ես Է, ասաց Կամասվամին:Դու կարո՞ղ ինձ Համար Հրաչալի՛ այս թղթի վրա մի բան գրել: Նա Սիդշարթային մեկնեց մի թերթոն մի գրչակոթ, որի վրա Սիդծարթանինչ-որ բան գրեց վերադարձրեց տանտիրոջը: «Գրելը լավ բան է, մտածելը ավելի լավ Կամասվամին կարդաց. է: Խելքըլավ է, Համբերությունըշատ ավելիլավ բան է»: Դու Հրաչալի ես գրում,գովեց նրան վաճառականը:- Մենջ դեռ չատ րան կունենանք խոսելու: Իսկ այսօր ես խնդրում եմ ջեզ եղի՛ր իմ Հյուրը ն բնակվիր իմ տանը: ընդունեց Հրավերը,ն այղ ՍիդՀարթան շնորչակալությամը նա տանը:Նբանգեղեցիկ օրվանից ապրում էր վաճառականի ուռնամաններ տվեցին,ամեն Հանդերձանք օը սպասավորը նրա Համար լոգանքի պատրաստություն Էր տեսնում: Օրական երկու անգամ նրան Հրավիրում էին ճոխ խնչույքի, Սիդչարթան սակայն օրական միայն մեկ անգամ էր կերակուր ընդունում, ընԴ ն որում՝ո՛չ միս Եր օգտագործում ո՛չ Ել Գինի:Կամասվամին պատմում էր նրան իր առնտրական գործերի մասին, ցույց էր տալիս իր ապրանքներն պածշեստները, տեղյակ պաչում իր չատ նորանոր բաներ սովորեց, նա Հաչիվներից:Սիդծչարթան ավելի չատ լսում էր, քան խոսում: Եվ մտարերելով Քամալայի խոսքերը, նա վաճառականիմոտ իրեն երբեք որպես ենթակա չէր պածումն ստիպումէր նրան իրեն վերաբերվել որպեսՇավասաբի, անգամ ավելի քան Հավասարի Հետ: Կամասվամին ջանասիբարար էր զբաղվում իր առնտրական գործարքներով, Հաճախ ել՝ կրքոտ խանդավառությամը, մինչդեռ Սիդչարթան այդ ամենին նայում էր որպես մանկական խաղի,ջանում էր Հնարավորինս լավ տիրապետել խաղի կանոններին, բայց բուն խաղի նկատմամբ միանգամայն էր: անտարըեր -

իրավացի ես,

սամանա:

ու

փաթեթ,

ու

սա

-

ու

ու

-

ու

ու

չատ Հարկիներքո բնակությունՇաստատելուց Կամասվամիի չուտով ՍիթՀարթան սկսեց օգնել վաճառականին նրա չանցած՝

ամեն օը, պայմանավորված ժաառետրական գործերում: Սակայն մին, նա այցելում էր գեղեցկուծչի Քամալային, լավ Հագնված նբբենի ոտնամաններով, ե շուտով սկսեց նրան ընծաներ մատուցել: Շատ բաներ սովորեցրին Սիդծարթային Քամալայի ալ կարբաներ սովորեցրեց նրան միր,խելացի շրթունքները: Շատուչատ նուրբ Քամալայի ճկուն ձեռքը: Սիրո մեջ դեռես երեխա սկսնակ լինելով ռե ավելի շատ Հակված կուրամիտ անկուշտ ասես անչատակ անդունդինտրված,նա ՔամաՀաճույքներին՝ լայից Հիմնավորապես սովորեցայն Հիմնարար կանոնը,ըստ որի չի կարելի Հաճույք ստանալ՝ առանց որ ինքդ այն կտաս, ն որ ու

ու

ու

ու

ուրավուրաքանչյուրշարժում, յուրաքանչյուրփաղաքչանք,

քանչյուր չփում, վուրաքանչյուր Հայացք, անգամ մարմնի վրայի յուրաքանչյուր փոջբիկ մասնիկ իրենց գաղտնիքն ունեին, որը կյանքի կոչումը գիտեցողին մեծագույն երֆանկությունէ

սիրո պարգնում:Կինը սովորեցրեց նրան,որ սիրաչարները նաձանդեսից' Հետոչպետք է բաժանվեն իրարից՝ առանցփոխամիմյանց նկատմամբ, դարձսջանչացումարտածայտելու վուրաե" ե" պարտվածի քանչյուրը պետք է Հավասարապես Հաղթողի թողնի,այնպես որ նրանցիցոչ ոքի մոտ չծնվի տպավորություն տո-

Հագեցումի դատարկության զգացումը, ե այն տճչաճ զգացողությունը, թե ինջն ի չարս է գործադրել կամ օգտվել Ե դիմաե ցինի թուլությունից կամ ինքն է անթաքույց ենթարկվողակագեՆություն ցուցաբերել:Զմայլելիժամերէր նա անցկացնում զեցկուշի խելացի դչխոյի ընկերակցությամբ: Սիդչարթան դարձավ նրա աշակերտը, նրա սիրեցյալը,նրա ընկերը: Նբա՛, իր ներկայիս կյանքի արժեքն մեջ էր ամփոփված Քամալայի առետրական գործերում: իմաստը, այլ ոչ թե Կամասվամիի նրան Հանձնարարեց կարնորագույննամակնեՎաճառականը րի գրության կազմման գործը ե կամաց-կապայմանագրերի մաց ընտելացավ բոլոր կարնեերագույն Հարցերը նըա Հետ ֆնՆա եչ բան շուտով նկատեց,որ թեն ՍիդՀարթան նարկելուն: ու

ու

ու

ու

Հասկանումբրնձից

է

ու

բրդեղենից,նավագնացությունիցը ու

նրա ձեռքը երջանկարեր էր, ն որ Սիդչարթան էր իր Հանգստավետ բնավոիրեն՝վաճառականին, գերազանցում ինչպես նան րբությամբու Հավասարակչովածությամբը, մարդու կանց լսելու նրանցճանաչելուարվեստում: մի անգամ ասաց նա իր մի բարեկամին,Այս բրաչմանը,իսկական վաճառական չե ե երբեք այդպիսին չի դառնա, նրա սիրտն ի զորու չե կրքոտ Հետաքըջրվածությամը վերաբերվել գործերին:Բայցնա տիրապետում է գաղտնիքին այն մարդկանց, որոնց Հաջողություննէ Հետապնդում դա գուցե երկրնկակոխ, ջանիկ աստղի տակ ծնված լինելուց է, կամ էլ նա մի ինչ-որ կաԷ նան, որ այդ գաղտնիխարդանքի Ե տիրապետում: Հնարավոր

առետրից,

բայց

-

պար լինեն, դրանք գործարքներընրա Համարասես խաղ գայթակզում,Հետաքըքրում,չեն ենթարկում

որ

ու

իրեն բնավ չեն չեն

մտաչոգում:

մեկ երրորդը,բայց ե ասա' նրան,որ ինքը չշաճշարաժնի է լինելու նալ Հավասար չափով պատասխանատու կորուստների է, ասենք

Համար, եթե այղպիսիք լինեն: Այդ դեպքում ֆոտությամբ գործին կկպվչի:

նա

ավելի

մեծ

կըը-

Հետնեցբարեկամի Կամասվամին խորՀրդին:Սակայն ՍիդչարԵր լիթանառաջվա պեսանՀոգ էր: Երբ գործարքը շածշութաբեր անտարբերությամբ վերցնում եր իր բաժնեմասը, իսկ երբ վնաս էին կրում, նա ծիծաղելովասում էր. «Այ ֆեզ բա՛ն: Ուրեմն մի տեղ սխալ է տեղի ունեցել»:

նում,

նա

անգամ նա ուղնորվեցգյուղերից մեկը՝այնտեղ բրնձի բերք գնելու Համար: Բայցերբ գյուղ Հասավ, պարզԶնաէ մեկ այլ առետրականի: վեց, որ բրինձն արդենվաճառվել յած դրան՝ՍիդՀարթան մի ջանի օր մնաց այդ գյուղում, Շյու-

վերաբերվում:Մի

ժանում, մասնակցեց գյուղականմի Հարսանիքին վերադարձավ տուն իր ճամփորդությունից անչափ գոծ: Կամասվամին Հանդի-

մանեց նրան, որ նա անմիջապես տուն չէր վերադարձել ն իզուր տեղը ծախսելԵր ժամանակն դրամը:Սիդչարթան պատասխաՆեց. Ինձ մի՛Հանդիմանիր, սիրելիդ իմ բարեկամ: Հայչոյելովերբեջ ոչնչի չես Հասնի:Եթե ես քեզ նյութականվնաս եմ պատՃառել, ապա ես այն ինձ վրա եմ վերցնում: Բայցանձամբեւ ուղեորությունից չափազանց գոծՀեմ: ես ծանոթացա ամենաՀետ, մարդկանց բարեկամացա մի բրածմանի Հետ, երետարբեր խաները խաղում էին իմ ծնկների վըա, գյուղացիներն ինձ ցույց տվեցին իրենց դաշտերը, ինձ ոչ ոք որպես վաճառականի չէր վեու

-

րբաբերվում:

Կամասվամին,բայցչէ`

ես, Հադու վաճառական կարծում...Թե՞ դու այնտեղ էիր Քո ՀաճույքիՀամար: գնացելպարզապես Դե իչարկե,ծիծաղեցՍիդչարթան,իչարկե ես այնտեղ էի

մենայնդեպս,

ես

որ

այդպես

իրականում

եմ

-

գնացել իմ Հաճույքի Համար: Ուրիչ ել ինչի՝ Համար կարող էի ես այնտեղ գնալ: ես ծանոթացա նոր մարդկանց վայրերի Հետ, վայելեցի իմ Հանդեպ ցուցաբերված բարեկամության ու

ու

վստածությանցույցերը, մեկի Հեւո բարեկամացա: ԱՀավասիկ, ինքդ դատի՛ր, Կամասվամին սիրելիս,եթե իմ փոխարեն լիներ, ապա

իմանալով,

որ

գործարքը կայանալ չի կարող, որովչետնե

կվերադառնար ն այդ ժամանակ փողն ժամանակը իսկապես որ զուր տեղը վատնված կլինեին:Իսկ ես այնտեղ մի ջանիՀաճելի օրեր բաներ սովորեցի, հրջանկությունը ճաՀետո չակեցի, ել ոչ ինձ, ոչ ել ուրիչներին չվնասեցի նյարդայնության պատճառով:Եվ եթե օրերից շտապողականության մի օր հս նորից այնտեղ գնամ, ասենքո̀ւշ բերքի գնման կամ որնե մեկ այլ նպատակով, ապա բարյացկամ մարդիկ ինձ կընդունեն բարեկամաբար ն ուրախությամբ, ն հս գոշացած կլինեմ, որ այն ցավ չապրեցին չշտապեցիՀեռանալ: Ուրեմն ե ջեզ մի՛ կեղեքիրկշտամբանքների Հանդգստացի ը, բարեկամս, տեղատարափով... եթե օրերից մի օը դու Համոզվես, որ Սիդն Հարթան քեզ վնաս է բերում, այդժամ միայն մի բառ Սիդմեկս Հարթաներ ճանապարչով կգնա:Իսկ մինչ այդ՝ ե՛կ մեկից մեջ ապրենք: դոՀչանանք շնործակալության Ապարդյունէին նան վաճառականի փորձերը ապացուցելու որ նա Հացն է ուտում: իր` Կամասվամիի ՍիդՀարթային, ՍիգՀարթան առարկեց, ասելով, որ ինջն իր սեփական Հացն Ե տում, ավելին, որ իրենք երկուսն Ել ուրիշների Հացն են ու

անցկացրի, ինչ-ինչ ու

անդամ

ասա

ու

ու-

ու-

է բոլորին:ՍիդՀչարթան տում, այնՀացը,որ պատկանում երբեք կարեկցանք չեր ցուականջչէր դնում Կամասվամիի Հոդգսերին,

ւ

ուներ: Եթենրբաձեռցարբերում, իսկ Հոդսեր Կամասվամին շատ նարկած գործերից որնեե մեկին ձախողվելու վտանգ Եր սպառնում, երբ կասկած Եր առաջանում, որ ուղարկված ապրանքը ճամեկը կարող էն նապարչծին կորել է կամ որ պարտատուներից երբեք չէր Հաջողվում Համո վճարունակ չլինել, Կամասվամիին զել իր աշխատակցին, որ նա իր ցավին դարման կանի, եթե բարձայդ եր ցասումն րբաձայն արտածայտի մտածոգությունն անքունԳիչթիվ, Գլուխը բռնած ման գա՝ճակատը կնճռոտելով, նրան չշպոռհց, երներ լուսացնի: Երբ մի անգամ Կամասվամին ասելով, որ այն ամենը, ինչ ինքը գիտի, իրենից ե սովորել, Սիգու

առ-

Հարթանպատասխանեց. Ինչ

|

ել ուրիչ Հաֆող կատակ չունեի՞ր ինձ Հրամցնելո... Քեզանիցես սովորել եմ, թե ինչ արժե մի կողով ձուկը, որքանտոկոսկարելի Ե վերցնել պարտքով տվածդրամիդիմաց: Սա է ջո ողջ գիտությունը:ես ֆեզանիցչեմ մտածելսովորել, դու ավելիլավ կանեիրայդ բանն ինթանկագի՛ն Կամասվամի, -

է,

դու

ձանիցուսանել:

Հոդին առնետրովչէր Հրապուրված: Նա ԱնչուչտՍիդՀարթայի առետրով զբաղվում էր միայն այն պատճառով, որ այն դրամ Եր

ՀեՍիդՀարթայի անՀրաժեշտէր իրեն: Իսկ ընդՀչանրապես՝

գործերը, զբաղմունքներն Հոգսերը,Հրճվանքներն

որոնց

ու

ու

առաջներում էլ խորթ էին եղել իրեն նե իրեմոլորությունները Ել իրեն Հաջողվում էր բոնից Հեռու, ինչպեսլուսինը: Որքան

բաներսովորել,սակայննա շատ լավ Հասկանումէր նան, կար մի բան, ինչը բաժանում էր իրեն այդ մարդկանցից ն այդ

նոր որ

ե՛ սիրում էր ե՛ ատում: մարդիկ, որոնց նա միաժամանակ են էր, թե ինչպես նրանք ջանքերթափում, են պում իրեր, որ իրերի պատճառով, ճերմակելով-ծերանում նրա կարծիքով,դրանչարժեին,փողիՀամար,մանը-մունըՀաճույքների, չնչին պատիվների Համար:Նա տեսարժանանալու նում են նրանք Հանդիմանում վիրավորում էր, թե ինչպես միմյանց, ինչպես են տնքում ցավերից, որոնք սամանան ծիծաղելով է կրում, ինչպես են տառապում զրկանքներից, որոնք սամանան չի ել զգում: Նա բարյացկամ էր ամեն բարինչի Հանդեպ,Հավասարապես յացկամ այն ամենի Հանդեպ, ինչ մարդիկ իրեն էին րաց բարյացկամությամբ էր ընդունում Հրամցնում:Նա անտարըեր վաճառականին, որն իրեն կտավ էր առաջարկում, պարտատուին, որը նոր պարտք եր նրանից խնդրում կամ պարտքի զիջում ակնկալում, չքավորին, որը ժամերով պատմում էր իրեն իր աղքատության պատմությունը, որը, սակայն, ամենաշետին սամանայի կեսի չափ անգամ աղքատ չէր: Մեծաչարուստ օտարերկրացի Հանդեպ նա իրեն պաչում Էր այնպես,որպեսթե վաճառականի նա իր ծառան լիներ, որ սափրում եր իրեն, որպես փողոցային մանրավաճառ կամ փերեզակ, որին ինքը թույլ էր տալիս մի քանի գրոչով խաբելիրեն՝բանանի գնի որոչման մեֆ: Երբ Կամա անգամ իր Հոգսերիցիովամիննբա մոտ էր գալիսՀերթական նրան ինչ-որ գործարքիմեջ թերաղոքելու կամ Հանդիմանելու նալու կապակցությամբ, այդժամ նա Հետաքրքրությամբ երջանիկժպիտով լաում էթ նրբան՝ զարմանքիարտաձայտությունը նրան, մասամբ Համաձայնվելով դեմքին,ցանկանալով Հասկանալ նրա Հետ, բայցմիայնայնքան,որքան անՀրաժեշտ էր Համարում ե շրջվում էր նրանից դեմքով դառնում դեպի սեփական կաբիջներիցՀեծող Հերթական այցելուն:Իսկ նրա մոտ շատերնԷին գալիս, ոմանք՝առետրական գործերով, մյուսները՝նրանից մի բան փախցնելու նպատակով, ուրիչները՝իրենց նկատմամբ նրա մեջ կարեկցանք արթնացնելու ակնքալիքով, շատերնէլ` պարզարում

Նա

տեսնում

տառա-

ու

ու

ու

ու

ու

պես խորՀուրդ Էին Հայցում նրանից:եվ նա խործուրդներ Էր շռայլում, կարեկցում, նվերներ անում, թույլ էր տալիս, որ իրեն այդ մարդիկտրվում էին այդ խաղին, նույնքան չատ էին զբաղեցնում նրա միտքը, ինչպես առաջներում աստվածներն ուսմունքն էր զբաղեցնումիրեն: բրաչՀմանների Ժամանակ իր կրծքի տակ նա զգում էր մի շատ ժամանակ թույլ, մաշացող ձայն, մե՛րթ զգուչացնող, մե՛րթ էլ` Հանդիմանող, բայց այնքա՛ն կամացուկ, որ նա Հազիվ միայն կարողանում էր լաել այն: Այդժամ,մի կարճառոտ ժամանակամիջոց Նրա մեջ արթնանում էր այն դիտակցությունը, որ ինջը մի ։ռարօրինակ է, ընդամեկյանքով է ապրում, որ այն ամենը,ինչ ինջն անում նը մի դատարկ խաղ է, թեն նա իրեն ուրախ է զգում, երբեմն էլ նույնիսկ երջանիկ, սակայն իրական, բուն կյանքն անցնում Է է գըննրա կողքով հ իրեն չի դիպչում: Ինչպեսոր ձեռնածուն դակնհրով խաղում, այդպես նա խաղում էր իր առետրական

բոլոր

ու

առ

ու

նրանց,զվարճանում նրանցով:Բայցսրտի խորքում, այնտեղ, իր էության մշտնջենական աղբյուրն էր տրոփում, նա այս կյանքումներկա չէր: Այդ աղբյուրը Հոսում էր մի ինչ-որ տեղ, Հոսում, էր Նրան բոլորովին անտեսաՀեռուներում, Հոսում ն Հոսում Հեռանում էր շարունակ նելի, այլես ոչ մի ընդՀանուր բան չուներ իր կյանքի Հետ: Այդ մտքերըմի քանի անգամ էր

ուր

ու

ու

ցավ առ այն, որ ինքն այլես չի կարող սրտով մասնակիցը դառնալ կյանքի այդ բոլոր մանկականմանրուքներին, նրանց վերաԱ նրա մեջ ցանկություն բերվել կրքոտ խանդավառությամբ, արթնացավ իսկապեսապրել, աշխատել, այս կյանքի իրական ՇաՃճույջըվայելել,ն ոչ թե լինել նրա Հասարակ Հանդիսատեսը: էր դեղեցկուչշիՔամալաԲայցսմեն անգամ նա վերադառնում յի մուտ, ուսանում եր սիրո արվեստը, վարժվում ու տրվում ՇաՃույթի պաշտամունքին, որում, ավելի քան ուրիչ որնե տեղ, տալն առնելը դառնում են մեկ միասնություն, իրարից անբաՀչ ժան: Նա զրուցում էր գեղեցկուչշու Հետ, սովորում նրանից, ու

իրեն Քամալան խորչՀուրդներ տալիս խորչշուրդներ առնում: այդ գեավելիլավ էր Հասկանում, Գովինդան. ջանժամանակին ու

ղեցկուճշին իրեն ավելի էր

նման

ու

Հոդեշարազատ:

ասաց Սիդչարթան նրան.-Դու ինձ նման ես, ես ես, ե Դու Քամալան տարըեր բոլոր մյուս մարդկանցից:

Մի անգամ

ղու

միայն այդքանը, ջո մեջ, քո ներսում կա մի խաղաղ ապաստարան, ուր դու կարող ես մուտք գործել ցանկացած պաՀիե զգասջեզ որպես ֆո տանը:ես նույնպես դա կարող եմ անել: Շատ ֆիչ մինչդեռ բոլորն էլ կարող էին մարդիկունեն այդ ապաստանը,

այն

ունենալ:

Բոլորմարդիկ չէ, որ խելացի են,- ասաց Քամալան: խոսքը խելքին չի վերաբերում: Ո՛չ,- ասաց Սիդչարթան,նույնքան խելացի Է, որքան հս, սակայն իր մեջ Կամասվամին չունի այդ ապաստանկոչվածը: Ուրիչները, սակայն, որոնք խելմեծ են, ունեն ջի իմաստով տակավին հրեխաներ դա: Մարդկանց նման է ընկնող տերնի, նրանք ճախրումեն մասը, Քամալա, -

-

օդում, պտույտներ են գործում քամու բերանն ընկած, բայց վերջիվերջո գետնին են ընկնում: Մյուսները,սակայն, չատ ջչենման են աստղերի, նրանք ընթանում են խիստ որոչակի նե ըը, ամրակուռուղիով ն ոչ մի ամի չի կարող Հասնելնրանց ն ստիպելչեղվել ճՃանապարձից: Նրանքիրենց մեջ են կրում իրենց օրենքներն իրենց ուղին: Բոլորիմ ճանաչած գիտուններից որոնց ես շատ եմ Հանդիպելիմ կյանքի ճանասամանաներից, պարին, միայն մեկը կար այդ տեսակին պատկանող, կատարյալ մեկը,որինես երբեք չեմ կարող մոռանալ:Դա այն նույն Գոթաման է, ՎեչՀագույնը, այն մեծագույն ուսմունքի Հոչակողն երիտասարդներ ամեն օր լսում նախակարապետը: Հազարավոր են նրա ուսմունքը, յուրաքանչյուր ժամ Հետեւում նրա ՀՇրաՀանգներին, բայց նրանք բոլորը ընկնող տերններ են, նրանք իրենց մեջ չեն կրում այդ ուսմունքն օրենքը: նրան էր զննում ժպիտը դեմջին: Քամալան Դու նորից նրա մասին ես խոսում,- ասաց նա,- քո մեջ նոբից սամանայական մտքեր են: լռեց, նրանք տրվեցինսիրախաղին, այն հրեՍիդՀչարթան սուն թե քառասուն խաղերից մեկին, որ գիտեր Քամալան: Նըա մարմինըճկուն Էր, ինչպես Հովազիմարմինը,ինչպես որսորդի աղեղը:ՈՎ նրբամոտ էր սովորել սիրո արվեստը, նրա առաջ րաց էին բոլոր Հաճույքջները, Երկար ժամանակ բոլոր գաղտնիքները: նա Հետ, փաղաքչում նրան,մերթ դրախաղումէր Սիդծարթայի վում նրան, մերթ՝ վանում, ուժով տիրանալով նրան, փաթաթվում նրան ամբողջությամբ, Հրճվում նրա վարպետությամբ, էր զգում ռեուժասպառՀանգիստ մինչն որ նա իրեն պարտված ու

ու

ու

ու

-

ու

Քամալայի կողքին: Հետերանխոնարչվեցնրա

առնում

-

Դու

վրա, երկար նայեց նրա դեմքին,

աչքերին: ասաց լավագույննես սիրածշարների մեջ,- մտածկոտ

նրա Հողնած

իմ տեսածների մեջ: Դու բոլորից ուժեղ Դու չատ լավ ես յուրացրել իմ նախաչՀարձակ: Մի օր» հրբ ես ավելի մեծացած լինեմ, ուսմունքը, ՍիդՀարթա: ես ամեն կուզենամ քեզանից երեխա ունենալ: Սակայն, դեպսամանա ես ջում, ղու դեռ մնացել, սիրելիս, դու ինձ բնավ չես սիրում, դու ոչ ոքի չես սիրում: Այդպեսչէ՞: նա,-

լավագույնը

ես, ճկուն ես

բոլոր

ու

Շատ է, որ այդպես է,- Շոգնած պատասխանեց Շնարավոր հմ: ես ջո նման Չէ՞ որ դու էլ չես սիրում, ՀաՍիդչարթան.կառակ դեպքում՝դու ինչպե՞ս կարող էիր սիրույն որպես արՄեզ նման մարդիկ, ՇՀավանարար,անկարող վեստի վերաբերվել: են դա կարող են անել,դա նրա՛նց սիրել: Երեխա-մարդիկ գաղտ-

նիքն է:

ՍԱՆՍԱՐԱ

Երկար ժամանակ Սիդչարթան ապրում եր աչխարծիկ Հաճույքբնակության կրակոտ տարիներին, արթնացել էին, նա ճաչակեց Հարստությունը, ըմբոչխնեց ցանկասիրականկիրջը, վաիր սրտում նա դեռես սամանա յելեց իշխանությունը:Սակայն էր մնացել, ինչպես դա ճիշտ նկատեց խելացի Քամալան: Այժմ Հետ

թյունը, որոնց տակավին Հակված էր իր կյանքը, դեռ չարունակում էին տիրապետություն ունենալ նրա վրա, այժմ ել աշխարՀիս երեսին ապրող մարդիկ՝ երեխա-մարդիկ, օտար էին իրեն, օտարոտի: ինչպեսոր ինքն եր նրանց Համար խորթ անցնում էին, առաջ սլանում, ե նա այդ ազատ Տարիներն լեցուն կյանքին տրված՝ չեր զգում նրանց ընՀաճույջքներով ու

ու

թացքը:Նա

մեծ

Հարստությունդիզեց,վաղուցարդենՍիդչՀար-

թան սեփական առանձնատուն ուներ, սպասավորներ ե մի պուսիրում էին նրան, րակ ջաղաքից դուրս, ղզետափին: Մարդիկ նրանք այցելում էին նրան, երբ կարիքն ունեին դրամի կամ խորՀրգդի: Բայցոչ ոք մտերիմ չէր նրա Հետ, բացիՔամալայից: Այն բարձը, լուսավոր արթնացումը, որը մի ժամանակ, իր պատանեկության ծաղկման չրջֆանում, ապրել էր նա, այն օրերին, որոնք Հաֆորդեցին բաժանԳոթամայի ջարոզին Գովինդայից մանը,այն ժամանակվա նրա այն Հպարտ մենությունը Շ անկատեսակի ուսմունքներից խությունը բոլոր ուսուցիչներից, իր սրտումբնավորված ձայնիՀանաստվածային զգոնությունը՝ ու

ու

կամաց ետ մղվեց դեպի Հիչողության Հեռավոր ծալքերը: Հեովում ցածրաձայն խոխոջում էր այն սրբազան աղբյուրը, որն իր մեջ Եր կարմոտիկէր ե ժամանակին առաջներումայնքա՛ն կաչում: Այն ամենից, ինչ ինջը գիտեր, շատ բաներ նա սովորել էր սամանաներից, սովորելԵր Գոթամայի քարոզներից, ուսանել որոնք դեռ երկար ժամանակ մնաիր Շորից բրաչմաններից, ցել էին նրա մեջ. խաղաղաբարո ապրելաձեր, սերը մտածողության Հանդեպ, ինքնախորասուզման ժամերը, իը անձի, սեփական ու

այն Հավերժական եսի մասինգաղտնի եսի, որը ոչ գիտելիքները, մարմնավոր է, ոչ էլ՝ գիտակցություն:Այս ամենից չատուչատ բաներ էին մնացել նրա մեջ, սակայն մեկը մյուսի Հետեից սուզվել էին անդնդախոր վիչՀն փոչով ծածկվել:Բրուտագործի ու

է իրենՀաղորդված արագությունըե որոշ ժակար պաշպանում մանակ անց միայն անզգայելի կերպով, կամաց-կամաց դանդա-

Հոգում երկար ժամանակ ՍիդՀարթայի չարունակվումէր պտտվելճգնակեցությանանիվը,մտածողությանթափանիվը, ճանաչողության անիվը: Այն դեռ Հիմա Էլ չարունակումէր պտտվել,սակայն չատ դանդաղ, տատանումներով, ն ուր որ է պես էլ

կանգ Եր առնելու

վերջնականապես: Ինչպես

որ

խոնավությունն

ներթափանցում մաչշացող ծառացողունիխորքը,կամաց-կամաց ներծծվելովնրա մեջ ե" փտախտ առաջբերելով,այդպեսէլ՝ Սիդաչխարչծն ծուլությունը կամաց-կամաց թափանցեցին է

ու

Հարթայի Հոգու մեջ, աստիճանաբարլցնելով այն, ծնունդ տալով ֆուն րբեծանրության Շոգնածության Վզգացողություններին, նրա մեջ արթնացան զգացմունքրբելովնրա վրա: Փոխարենը ներն ցանկությունները, դրանք կենդանություն ստացան, նա չատ բան սովորեց, չշատ-չատերն էլ փորձով իմացավ: սովորեց առետուր անել, մարդկանց նկատմամբ Սիդչարթան իշխանություն բանեցնել, կանանց Հետ Հաճույք վայելել: Նա վորեց գեղեցիկ Հանդերձներ կրել, կարգադրություններ անել լոգանք ընդունել անուշաբույր յուղաֆրերում: սպասավորներին, Համեղ պատրաստված նուրբ ՍովորեցՃաչշակել կերակուրներ, նան ձուկ, կենդանիների թոչնի միս, Համեմունքներ քաղմոռացրավենիք, ն գինի խմել, որ ծնող-մայըն է ծուլության ցության: Նա սովորեց զառ գցել ճատրակ խաղալ,պարուծիներին նայել, օգտվել պատգարակից, փափուկ անկողնում քնել: Բայց,չնայած այդ ամենին, նա իրեն տարբեր էր Համարում մյուս մարդկանցից, նրանցից չատ ավելի բարձր, դեռ չարունակում էր ու

ու

սո-

ու

ու

ու

ու

ու

նրանցնայել թեթեակիՀեգնանքով,դույզն-ինչ արչամարծական նողկանքի զգացումով,

այն նույն

ջամածրանքով, որ սամաՀանդեպ: Երբ Կամասվամին աշխարչՀաբնակների վատառողջ էր լինում կամ բորբոքված, երբ նա իրեն ինչ-որ մեկի կողմից վիրավորված եր զգում, գլուխը կորցրած իր վաճառականական Հոգսերից,ՍիդՀարթան դրան միայն Հեգզնանքով էր աննկատ կերպով, անձըրնեվերաբերվում:Սակայն դանդաղորեն, ու

նան

է

տածում

ների Հունձքի, ջաղծշանման եղանակների իրարածաջորդող ընթացքներիՀետ միասին,նըրաՀեգնանքը գնալով ավելի ավելի էր գունատվում, գհրազանցության զգացողություննէլ՝ ավելիթուլանում: Կամաց-կամաց, օրըստօրեաճող իր Հարստուու

ու

թյուններին

Սիդծարթանինքն էլ երեխա-մարդկանց

զուգաչեռ,

գծեր յուրացրեց, ինչ-ինչ բաներ՝նըՀատուկ բնութագրական եվ րանցմանկականությունից անՀանգստություններից: կայնինջը նախանձումԷր նրանց,այնքան ավելիուժգին Էր նախանձում,որքան ավելի էր նմանվում նրանց: Նա նախանձում Էր նրանցայն բանի Համար,ինչը պակասումԷր իրեն, բայց նրանք ունեին. այն կարնորությունը, որ նրանք Հատկացնելու ու

պես վերագրում

էին

սա-

իրենց կյանջի բոլոր դըսեորումնհրին, տագնապների կրքոտ խանդավա-

նրանցուրախությունների

ու

բայց հրֆանկությանը: քաղցրը Իրենք իրենց, իրենց կանանց, իրենց երեխաներին, պատվին կամ փողին, ծրագրերին կամ Հույսերին մշւռապես սիրածարված էին այդ մարդիկ:Բայցնա Հենց դրանք ել չյուրացրեց այդ մարդկանցից, Հենց դրանք, այղ մանկամիտ ուրախություններն երեխայական խենթությունները չսովորեց նրանցից, այլ յուրացրեց լոկ այն տշաճ գծերը, որոնք ինքն ատում էր նրանցմեջ: ԳնալովավելիՀաճախ Էր ւպատաՀում, որ Հասարակական միջավայրումանցկացրած երեկոյինՀաանջորդող առավոտյան նա հրկար ժամանակ պառկած էր մնում Հոգնած զգալով: Պատակողնում, իրեն մի տեսակ ճնչված Հում էր, որ նեղսրտումէր նա անչամբերդառնում,երբ ԿաԵր իրեն իր Հավերժական մասվամինձանձրացնում Հոդսերով: Պատաչում էր, որ նա բարձրաձայն ֆրջջոց արծիծաղումէր ձակում, երբ զառախաղում տանուլ Էր տալիս: Նբա Հայացքը դեռես չատ ավելի խելացի Եր ոգեշունչ, ջան մյուսներինը, բայց ժպիտն ավելիՀազվադեպ էր Հայտնվումայնտեղ,նե կամաց-կամաց նրա դեմքի վրա դաֆվեց այն նույն արտածայտուէ մեծաչշարուստ մարդթյունը, որն այնքան Հաճախ Հանդիպում կանց դեմքերին.դժգոչծության, Հիվանդոտության, ընկճվածուու

ու

ու

ու

ու

թյան, ծուլության, անսըտությանցուցադրությունները:ՀաբուստներինՀատուկ Հոգու Հիվանդությունըաստիճանաբար

պաշարեց նան ՍիդՀչարթային: գերնոսր մշուչի տեսքով ՀոգՈրպեսմի նուրբ չղարչաքող, նությունն իջավ ՍիդՀարթայի վըրա, դանդաղ,բայցամենայնՀաավելի պղտոր ֆորդ օր դառնալով ավելի խիտ, ամսեամիս՝ նոր ավելի ծանը: մռայլ, տարեցտարի՝ Ինչպես զգեստն է ժամակորցնենակիընթացքումՀնանալով՝ մաշվում,աստիճանաբար լով իր գեղեցիկ գույնը, բծեր է ձեռք բերում, ավելորդ ծալքեր տեսքից ընկնում, յուրաքանչյուր պածի պատռվելու ստանալով՝ այդպես էլ՝ նոր կյանքը, որ ՍիդՀարթայի պատրաստ, Համար Հրաժեշտ տալու պածիցի վեր, տարիների սկսվեց Գովինդային ընթացքում կորցրեց իր փայլն գույնը, վրան բարդվեցին բծեր ծալջեր, թեն խորջում դեռես ծպտված, սակայն, այս ու

ու

ու

այնտեղ, իրենց նողկալիկերպարանքն արդեներբեմն-երբեմն զզվանքն Եին ցոլացնելով, որ մարդուս Հուսախաբությունն Նա միայն նկատեց, որ շարժում: Սիգչարթան դա չեր տեսնում: այն վճիտ ու ինքնավստած ներքին ձայնը, որը մի ժամանակ արթնացել էր իր մեջ Լ ղեկավարել Եր իրեն իր կյանքի այն չոՀիմա ինչ-որ չի լսվում, լռել է: ղարձակող ժամանակներում, ու

ու

ԱչշխարՀը կլանեցնրան՝ Հաճույքները, զգայականությունը, ե ծուլությունը, էլ` այն մեծագույնարատը, որը ամենավերջում նա ամենաանչեթեթն Եր Համարում ե որին ինքը վերաբերվում Եր մեծագույնարծչամարծչանքով ագաընչաքաղց Հեգնանքով. ու

թյան մոլուցքը, ունեցվածքն

թան ընկավ

ղակը,

ե

դա

ու

Հարստությունը,

այդ

ամենը դա-

ծուվերջին ամենանողկալի կախվածության Այն ժամանակվանից ի վեր, շնորչիվ զառախաղի:

այդ

ու

կարժեքզարդեղենով խաղալը,որին սկզբնական շրջանում

նա

ձավ թունդ խաղամոլ, որի Հետ չատ ջչերն Եին Համարձակվում մրցասպարեզ մտնել, այնքան որ բարձը տրամաբանությանը չտրվելու աստիճան ՀանդուգնԷին նրա պատվիրած խաղագումարները:Նա խաղում եր մի մարդու նման, որն ասես խլացնել էը ցանկանում իր սրտի տառապանքները: Պարտություններն ատելիփողերիմսխումը չարախինդ ուրախություն էին պարու

ու

նական

մատուցմամբ Հարստուցուցադրելուիր արծամարծչանքը

թյան՝վաճառականական աչխարծիայդ կուռքի Հանդեպ:Ինջն նա մեծ իրենից զզվելով,ինքնաչեղնանքի տրվելով՝ խաղագուանողորմ կերպով ՀաղթումԵր ՀամարներԼԱ դնում, անխնա նրանց, նե ինքն Ել խոշոր գումարզարավորների, սնանկացնում ու

ներ էր տանուլ տալիս, դրամ, թանկարժեք զարդեղեն, տանուլ տվեց անգամ իր քաղաքամերձ տունը, նորից ետ չաչեց այն, նոբից տանուլ տվեց: Այդ տագնապալի, սիրտ մաչող վախի զգացումը, որ պաշարում էր նրան զառերը նետելու ւզաչին՝խոչոր ւզայքարիընթացքում,իր Համարանխաղագումարների Համար չափ Թանկագին զգացում էր, նա սիրում եր դա` ջանալով մշտապես վերաթարմացնել այն իր մեջ, ուժգնացնել, թեժացնել այն ավելի ավելի, քանի որ միայն այդ սուր զգացողությունների մեջ եր ինքը երջանկության սպես մի բան գտնում, արբեցումի պես մի բան, մի ինչ-որ գերակա ինքնազգացողություն՝ իր կյանու

ջի կուչտ, անգույն խամրած բավիղներում:Այսպես՝ամեն անգամ մեծ գումարներտանուլտալուցՀետո, նա ստիպված էր լինում մեծ Հարստությունների ձեռքբերելունՃՇետամտել, Շարկադրված էր զգում ավելի եռանդուն ջանասիրությամբ առնետրրով զբաղվել, պարտատուների նկատմամբ ավելի խիստ եր էր չարունակել դառնում,ջանզիցանկանում խաղը,փողերը քամուն տալ՝ցույց տալու Հարստության Համարիր արգաչատանքը Շանդեպ:Պարտվելիս՝ Սիդչարթան կորցնումէր ինքնատիրապեկորցնում ԷՐ Համբերություտումը,Հոգեկան Հանգստությունը, նը անպարտաճանաչպարտատուների նկատմամբ, կորցրեց նան իր բարեչաճությունըաղքատների բավակաՀանդեպ,դադարեց նություն ստանալ իրեն դիմողներին նվերների տեսքով փող բաժամանակ միանգամից տասնյակ ժանելուց:Նա, որ մոլախաղի ծիծաղում, Եր տանուլ տալիս այդ Հազարներ ընթացքում՝ առետրական գործերում դարձավ ավելի կծծի մանրախնդիր, Ամեն անանգամգիչերներնէլ՝ երազի մեջ փող էր տեսնում... նա դամ, երը արթնանումԷր այդ նողկալի,չարաշմա դյութանքիր ննջարանի պատից կախ Շայելու մեչ տեսնում իր ներից նե ծ երացած այլայլված, երբ նրա վրա արչավում եին դեմքը՝ ամոթն էր դիմում, նետգարչանքը, նա նորից փախուստի վում բախտախաղի մեջ, վերստին տրվելով ցոփ որոգայթների այնչվայտություննհրին, գինարբուքջի թմրեցնող խանդին, տեղից էլ իրեն գցում փող կուտակելու,ունեցվածքդիզելու մարմաջի գիրկը:Այդ անիմաստ չրջապտույտի բովում եփ գակերլով՝ նա ՃՇյուծվեց,սպառեցիրեն,զառամյալ ՀՇիվանդոտ ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

պարանք ստացավ: Բայցմի անգամ ՍիդՀչարթան երազիմեջ նախազգուչացումարթնացման պես մի բան տեսավ: Երեկոյան կողմ նա եղել Էր

մոտ, նրա Հրաչագեղ Շաճույքների այգում: Նրանք Քամալայի որ մլտնստել էին ծառերի տակ ու զրուցում էին, ե Քամալան, երի մեջ էր ընկղմված, խոսքերասաց, որոնց մեջ տխրություն ու

մել

Հոգնածությունզգացվեց:Նա Սիդչարթային խեդրեցպատմասին ն ոչ մի կերպ չէր կարողանում կտրվել Գոթամայի

պատմությունից, նրանից, թե որքա՛ն մաքուր էր նրա Հայացքը, ի՛նչ խաղաղ գեղեցիկ եին նրա չրթունքները, որքա՛ն բարի էր նրա ժպիտը, ի՛նչ Հանգստավետ եր նրա ջայլվածջը: Քամալայիդրդմամբերկար-բարակ պատմում էր Սիդչարթան Հոդոց Հանեց վսեմափառ Բուդդայիմասին, Շանկարծ Քամալան այդ

ու

վերջապես ասացԿգաայն ժամանակը, գուցե չատ չուտով, երը ես նույնպես Ես նրան կնվիրաբերեմ կչետնեմ այդ Բուդդխյին: իմ այգինե իմ ապաստանը կգտնեմ նըրա ուսմունքի մեֆ: սկսեց փաղաքչել ԱսելունպեսՔամալան ՍիդՀարթային, ներե

-

իր կրծքին, արտասուքով կրակոտ փաղաքչանքներով նա կարանմի վերջինանգամ ցանկանալիս լիներ այդ մարմնական, վերջին կացողիկ, երանավետ Հաճույքից քամել քաղցրության Թիլը: Սիղչարթան երբեք այնպես Շատակորեն չեր գիտակցել, թե մածը: Հետո որքանՀարազատ էին իրար ցանկասիրությունն նա կողքին,որի դեմքը Հանգչումէր իրեպառկելէր Քամալայի նին այնքան մոտ, ինքը պարզ տեսավ այդ դեմքը, այնքան պարզ, ինչպես երբեք, նրա աչքերի տակ ու չրթունքների անկյունում ու

ծես

ու

բից

Հազիվ նշմարելի կնճիռներից

ու

կազմված,

որ

Հիչեցնում

դեն չորրորդ տասնամյակն էր ոտք դրել, մեկ անգամ չէ, ինչ այս այնտեղ ճերմակ վարսեր էր նկատել իր սն Գլխին:Հոգնածությունն Եր տպված Քամալայի գեղեցիկ դգեմքին, անցած երկար որ զուրկ Էր եղել երճանապարծի Հոգնությունը, ճանապարծ, ու

գուցե դեռ չգիտակցվող ՔԸ» թաքուն, դեռես չարտաչայտվող, տագնապը. վախը ծերության Հանդեպ, աշնան, վախը մածվան անխուսափելիության Հանդեպ: ՍիդՀարթան Հոգոց Հանելով Հրաժեշտ տվեցնրան՝Հոդին (ԻՔԸ թախիծով անասելիտագնապով: Սիդչարթան գիչերն անցկացրեց իր տանը` պարուծչիների գինու ընկերակցությամբ, ընդամին՝ իր զվարճասեր ընկերուչիների Հանդեպ իրեն բարձր Հպարտ պածելով,մի կեցվածք, սակայն, այլես անբնական էր թվում, շատ գինի խմեց ն միորը ան այն կեսգիչերիցբավական ց` Հեռացավ Հանգիստ առնելու, Հոգնած գրգոված,ուր որ է Հեկեկալու Հումիաժամանակ Երկար ժամանակ սաճչատության գիրկն ընկնելուն պատրաստ: ապարդյուն քնել էր ուզում, սիրտը նվվում էր անտանելի թախծից ե ինջն ամբողջությամբ լցված էր նողկանքով Հեղձանքի զգացողությամբ. նրան զզվանք էր պատճառում գինու գոլ ատելի Համը, երաժշտության անիմաստ ջքաղցրմեղցըությունը, մերկանդամ պարուծիների Համը ժպիտը, նրանց վարսերից կրծքերիցտարածվող դառնաբույրը:Բայցավելի մեծ նողկանու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

բի, իր բերանից տարածվող գինու բույրի, իր մաշկի Թոչնածության չորության Հանդեպ: Ինչպես մի մարդ,որը կուշտուկուռ ուտել-խմելուց Հետո միայն սիրտ թափելովկարող է ազատվել իր միջի ավելցուկից, չնայած այղ միջամտության ու

թեթեությունից, այդպեսէլ ՍիդՀչարթան՝ անքնությունից տենտառապած, զզվանքիանտանելի Հորձանքիմեջ խեղդվելով, ցած

Ճճատենչում էր ազատագրվել այդ սովորույթներից ճույջներից, այդ անիմաստ կյանջից, ինջն իրենից: Միայն լուտուերբ փողոցում,ուր կանգնած էր իր քաղաքային սաբացին, նը, գործարար կյանքը սկսեց արթնանալ փողոցը աշխույժով լցվեց, նա ընդամենը մի ջանի վայրկյան մոռացության գիրկն ընկավ,մի տեսակ թոթափեցՀոգնությունը կարծեսընկղմվեց նի մեֆ: եվ Հենց այգ վայրկյաններին մի երազ այցելեցնրան: ա պարանքում դրված ոսկե վանդակի մեջ մի պրստՔամալայի Նա երազում տեսավ այդ լիկ, Հազվագյուտ թոչուն էր նստած: երթոչնակին,տեսավ,թե ինչպես այդ թոչունը, որ մշտապես գում Էր լուսարացին,Հանկարծ լռել էր` սսկվել: Նա զարմացած մուռեցավ վանդակին տեսավ, որ փոքրիկ թռչնակը մածշացած Նա գուրս է կորզեց թոչնափայտացած ընկել է Հատակին: կին վանդակից, նետեց միառժամանակ պածեցձեռքերիմեջ փողոց, ն նույն վայրկյանինսարսափելիմի վախ բնավորվեց նրա մեֆ, նրա սիրտը կծկվեց ցավից,կարծեսայդ անչնչացած նետած թոչունի Հետ միասին նա դուրս լիներ իր միջի ողջ ար-

չալով

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ժեքավորն ու

լավագույնը:

Երազից սթափվելով՝`նա պարուրված զգաց խորը թախիծով: Անմիտ անչեթեթ ես անցկացրի իմ կյանքը, մտածեց նա, ոչ ու

մի կենդանի բան,ոչ մի թեկուզն արժեքավոր կամ պածպանելու արժանի բան չեր մնացել նրա ձեռքերում: Նա կանգնած եր միայնակ, դատարկ ձեռքով, որպես մի վերջին ճիգով ափ նետված

նավարեկլյալ: ուղնորվեց Մռայլտրամադրությամբ Սիդծարթան

-

իրեն պատկանող Հաճույքների այգին, դարպասները փակեց իր ետնից նստեց մանգոյի ծառի տակ: Սրտումմածացու թախիծ ե կրծքի նա զզվանք՝ զգում էր. որ ինչ-որ բան տակվախ նստել Եր Կամաչանում էր իր մեջ, Թթռչնում, մոտենում իր վախճանին: նա մաց-կամաց ժողովեցիր խոչերըն. մւոքիմեչ մեկ անգամԵլ անցկացրեց իր կյանքի ողջ ճանապարծը, սկսած առաֆին օրերից, որոնց Հիշատակները գեռ մնացել էին նրա Հիչողության ծալքեբում: Այդ ե՞րբ Ե եղել, որ նա իրեն երջանիկ եր զգացել. ն արդ0՛ այո, յո՞ք ինքը երբե ճաշակել է իսկական երանությունը: է մանուկ Հասակում, այդ բանը նա քանիցս է ճաշակել:Ճաչակել ու

ու

ու

արժանանալ՝ ՀաֆողվելԷր իրաչծմանների գովասանքին արվեստումիր ՀաԳրքերիցՀատվածներ արտասանելու

երբ իրեն

սուրբ

սակակիցներին գերազանցելու Համար, երբ ինքն աչքի էր ընկել կամ որպես քուրմի օգնական՝ գիտունների Հետ բանավեճերում, զոծշաբերություններ կատարելիս:Այդժամ նա զգացել էր իր անցնելու, ուղի, որին գու կոչված սրտում. «Դու ուղի ունես ես, քեզ աստվածներն են սպասում»: Հետո էլ` պատանեկան բիքում, երը իր խործրգածությունների ծիրում նա մշտապես տա-

ավելի ավելի բարձը նպատակ էր դնում իր դիմաց, որ բարձրացնում եր իրեն՝իր նման առաջ ընթանալ ցանկացող ընկերնեերբ ինքը, տառապանքների տրվելով, ձրգբի բազմությունից, տում լինել բրաչշմային, երբ, ամեն անգամ,ձեռք եր մտածասու բերած նոր գիտելիքը դրդում էր նրան ավելիինՀասնելու... Դեռես այնժամ, չնայած ուսման ծարավին, չնայած իր կրած բոլոր տառապանքներին, ինքն ունեցել է այդ զգացումը. «դեպի առաջ, դեպի վեր...»: Նա լսեց այդ նույն ձայնը, երբ լքում էր կյանջն ընտրում,երբ սամաիր Հայրենիեզերթը ռնսամանաների Հեռանում մոտ, երբ վերջինիցս էլ Հեէր Կատարյալի նաներից ռացավ դեպի անՀայտություն:Եվ արդեն որքա՛ներկար ժամանակ եր, ինչ ինքը չեր լսել այդ ձայնը, որքա՛ն ժամանակ եր, որ չեր մագլցել, որքան Շարթ Նոր բարձունքներ անապատային ու

ու

լել այդ ճանապարծով, առանց բարձր նպատակի, առանց տենչանֆիչ առանց բարձունքներ նվաճելու, բավարարվելով միայն մանըը-մունը ուրախություններով ն. սակայն երբեք լիարժեք բաձգտում էր դառնալ մի մասին չիմանալով, նա երազում ինչպես այդ մարդ-երեխաները, այնպիսի մարդ, ինչսլես բոլորը, ե սակայն իր կյանքը շատ ավելի աղքատիկ անբովանդակ հղավ, քան այդ մարդկանց կյանքն Եր, քանի որ նրանց նպատակիրեն չեին մտածոգում:Քանիոր Կամասները, նրանց ՀՇոգսերը այդ

ու

ու

միայն խաղ Եր,

պար,

որ

դիտում

ես,

կատակերգություն:

Միայն

այսօր: արդյո՞քնա այդպիսին ել մնացել ԵԷ դեռ իրեն, կամ ինքը նրան: Գուցե իրենք միմյանց Հետ ընդամենը մի անվերջանալի խաղ են խաղում: Արժե՞արգյոջ դրա Համար ապըել:Ո՛չ, դրա Համարչարժե ապըել...Այդ խաղը կոչվում էր սանսարա, մանկական մի խաղ, խաղ, որը կաբելի էր մեկ, երկու անգամ խաղալ,տասը անդամ,բայց մշտապես, անվհրջ խաղալ կլինի... Կարելի՝ բան էր դա...

ջավոր,

բայց

առ

Է նա Պե՞տք

Է,

եվ որ

սուռ

ռը խաղն անմիջապես ՍիդՀչարթան Հասկացավ, ավարտված ինջն ի վիճակի չէ շարունակելու այն: Նրա մարմնով սար-

անցավ, նա

զգաց, նա

Այդ ամբողջ օրը

Հոբը,

Հիչում

որ

իր ներսում

ինչ-որ մի բան մաշացավ:

նստել էր մանգոյիծառիտակ,Հիշում էր

եր Գովինդային, Գոթամային էր Հիշում:

Մի՞թե

Համար:Նա դեռ նստած էր մանգոյի ծառի տակ, երբ գիշերը վրա Հասավ:Երբ դլուխը բարձրացնելով աստղերին նայեց, մի միտք եմ իմ մանգոյիծառի ծադեցնրա ուղեղում. «ԱՀա ես նստած տակ, իմ իսկ պարտեզում»:

Նա

ծիծաղեց իր

այղ

մտքի վրա,

մի՞-

թե իսկապես անՀրաժեչտ Էր, ճջ՞չտէր արդյոք,թե դա անչեթեթ մի խաղ էր,այն, որ ինջը մանգոյիծառ ուներ, որը գտնվում էր իր սեփական պարտեզում: Դրա Հետ ել նա Հաչիվները փակեց, դա ես մեռավ նրա մեջ: Նա տեղից վեր կացավ, Հրաժեշտ տվեց մանգոյի ծառին, Շրաժեշտ տվեցպարտեզին: Եվ որովչետե ամբողջօրը ոչինչ չէր կետան րել, խիստ քաղցածությունզգացւ Հիչեց իր քաղաքային մասին, իր ննջարանի ու անկողնու, կերակուրներով լեցուն սե-

տվեցայդ ամենին: Հրաժեշտ

ւ

Նույն

քաղա-

ն

չշարու-

Քը

գիչերն ել Սիդշարթան լքեց իր պարտեզը, լքեց այլես երբեք այնտեղ չվերադարձավ: Երկար օրեր

թե Սիդծարթան պետք է որ որոնման Քամալան Սակայն

ավազակների ձեռքն ընկած լինի: մի փորձչձեռնարկեց:Տեղեկա-

ոչ

է, նա նույնիսկ չզարմացավ: նալով,որ Սիդչարթան անՀետացել Չէ՞ որ ինքը միշտ էլ սպասում էր այդ օրվան: Քանիոր նա, ինչ-

պես եղել, այնպես էլ մնացել էր սամանա, տնանկ մի ուխտավոր թափառական:Հատկապեսնա այդ զգացողությունն ունեցավ վերջին տեսակցության ժամանակ: Եվ չնայած կորստյան ցավին՝ Հիմա ւղ ուրախ ԵՐ, որ այն վերջինանգամ ինքը նրան այնպես ու

նրան էր

ներծծված ԷՐ նրանով: պատկանում,

անՀետանալու մասինառաջինիսկ լուրն առնեՍիդՀարթայի ուր ոսկե վանդակի մեջ ինքը մի լով՝ նա մոտեցավ պատուճանին,

Հազվագյուտ երգեցիկթոչուն դռնակը,

դուրս

էր

կորզեց թոչնակին

պաչում:Նա բացեցվանդակի ու

բաց

թողեց նրան:

Նա

եր-

տարված թռչնակի կա՛ր-երկա՛ր նայեց թռիչքի ցնծությամբ ընետեւից:Այդ օրվանիցսկսած նա դադարեցՀաճախորդներ

դունելուց

ւ

անց, տակդրեց: Միառժամանակ տունը փականի

Հետ սակայն, նախազգացում ունեցավ, որ Սիդծարթայի Հետո ինքը Շղիացել է: ֆին տեսակզությունից նա

վեր-

ԳԵՏԱՓԻՆ

Սիդծարթան ջաղաքից ՀՇեռացել թափառումԵր անտառում: ու

որ ինքն այլես անկարող է վերադառնալ, չակյանքը, որն ինքն ապրել Ե այսքան երկարուձիգ տարիներ է... Այդ կյանքը նա ճաշակեց մինչե կորունակ, վերջացել կուշտ էր կորդը Եր երգեցիկ թոչունը, որին ինայլես: ՄաչՀացել սըըրը Եր թռչունը հր սեփական տեսելԵր երազում:ՄաչՀացել տում: Նա չատ խորն Եր թաղվել սանսարայի մեջ, բոլոր կողմե-

Նա

Հասկացելէր,

որ

ու

բից նա եր մեջ էր ներծծում նողկանջն ու մաճը, ինչպես որ սպունգն է ջուրը ներծծում՝մինչե լիակատար Հագեցումը:եվ Հիմա նա լեցուն էր այդ ամենով՝տառապանքով մաճշասարչկար ոչինչ, որ կարող Եր Հրանողկանքով,Դ աշխարՀում պուրել, ուրախացնել, սփոփելնրան: Միայնմեկ տենդագին ցանկություն էր նրա մեջ կենդանի մնացել. չմտածել այլես սեփական անձի մասին, խաղաղվել, մաչանթաձար Հանալ: Ու՞ր Եր թե մի որոտ պայթերերկնքում աներ իրեն... Կամ մի վագր Հարձակվեր խժոռեր իրեն... Ու'ր էր Թե գտնվեր որնեիցե գինի կամ թույն, որը կանզգայացներ նրան, ջուն ու մոռացություն կբերեր իր աչքերին, ե բնավ երբեքջ՝արթնացում...Քանզիչկար մի աղտեղություն,որով ինջը աղտոտված չլիներ, գոյություն չուներ մի այնպիսի մեղք խելագարություն, որ նա գործած կամ կատարած չլիներ, չկար մի որ նա բարդած չլիներ իր վրա: այնպիսիՀոգեկան տառապանք, Մի՞թե այդջանից Հետո դեռ կարելի էր ապրել: Հնարավո՞րէր արդյոք զգալ, նախկինի պես կերաառաջվա պես չնչել, ջաղց կուր ընդունել, ջնել, կնոջ Հետ կողակցել: Արդյո՞ջ այդ չրջապտույտնիր Համարարդենիսկ սպառված ու ավարտված չեր: Հասավ անտառով Հոսող մեծ գետին,այն նույն Սիդչարթան գետին, որով մի ժամանակ, երբ ինջը դեռես երիտասարդ էր վերադառնում էր Գոթամայի քաղաքից, իրեն այս ափը անցկացմոտ նա դադար առավ, անվճռական րեց լաստավարը: Գեւռոի ու կանգնած էր գետափին: Հոգնածությունն սովը Հյուծել էին նրան, ն ու՞րպետք Ե ինջը գնար, ինչու՝գնար, այդ ո՞րմի նւզաՈ՛չ, նրա Համարչկարայլես որնէ նպատակ, տակիՀամար: չկար ոչինչ, բացի այն խորը, տառապալից տենդագին ցանկությունից՝ թոթափելու այս ողջ մղձավանջը, դուրս Թքելու այդ անգոսնած գինին, վերջ տալու այս խղճուկ ամոթալի կյանքին: կախ ծր ընկած մի ծառ, մի կոկոսենի, որի զողունին Գետափին ուսով Հենվեց ՍիդՀչարթան, գրկեց այն հ ակնդետ նայում էր կաՀոսում նաչ ջրերին,որ Հոսում էին նրա Հայացքիառաֆ:Նա նայում Եր, նայում ե ավելիու ավելիլցվում սեփական Հենքջից ու

սուռ

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

կտրվելու

ու

լինելու ցանկությամբ: Սարսաֆբերինանձնատուը

փելի դատարկությունն էր չրերի խորքից ցոլանում իր դեմ, որին պատասխանում էր իր սրտի միջի դատարկությունը: Այո՛, նա վերջին սաճմանին էր Հասել: Իրեն ուրիչ ոչինչ չէր մնացել անելու, քան ջնջելու իրեն կյանջի գրքից, ֆարգուփչուր անելու իր կյանքի ձախողված պատկերը, նետելու այն ֆմծիծաղ տվող աստվածների ոտքերիառաջ:ԱՀա՛այն` սիրտ թափելուներգործուն միջոցը, որ որոնում էր ինքը. մաչանա՛լ, կոտրել կաղապաատում էր: Թող ինջը կերաբաժին դառնա ձկներին, ըը» որ նա այդ չուն Սիդշարթան, խելացնորը, թող ձկները կտոր-կտոր

բարված Հոգին... Թող նրանխժոռեն ձկներն անեն թող դները մաս-մաս այն... ծամածոված ղեմքով նա նայում Այլայլված ու

ու

կոկորդիլոսները, էր ջրի մեչ,

տե-

ետ քաշեց ծառացողունից նե փոքր-ինչ ձգվեց՝ուղիղ գծով դեպի ջուրը նետվելու՝խորասուզվելու նպատակով: Աչջերը փակ՝նա ուր որ է արդեն պատրաստվում էր ընդառաջ

ված՝ձեռքը

գնալմածվանը: Բայցայդ պածին նրա Հոգու Հեռավոր գաղտնարաններից, նրա մի Հողնատանֆ սմքած կյանքի Հին-Հին խորխորատներից ու

Հնչյուն պոկվեց: Դա ընդամենը մի բառ էր, մի վանկ, որը նա դողդոֆուն ձայնով մրմնջաց իր քթի տակ՝ բնավ չգիտակցելով, բոլոր բրաշմայական աղոթքները սկզբնավորող եզրափակիչ ու

Հնամենիբառը, սրբազան«0մ»ը, մոտավորապես նշանակում է «կատարյալ» կամ «կատարելություն»:եվ այն նույն նրա պածին,երբ «04» Հնչյունը դիպավ ՍիդՀարթայի ականջին, որը

ֆնեած միտքը Շանկարծ արթնացավ

ն

գիտակցեց իր արարքի ողչ

անչեթեթությունը: ՍիդՀարթան սարոասփից դնցվեց:ԱՀա թե ինքը ուր է Հասել... ԱյնքանԷր ն չեղվել եր ուղուց, այնպես էր ամեն ինչ մոռացել՝ իր ամբարած գիտելիքները, որ ինքն արդեն մած էր որոնում, որ

նրա մեֆ ցանկություն էր ծնվել, աճել Հասունացել, երեխայական մի ցանկություն՝ Հանգստությունգտնելսեփական մարմնի ոչնչացգման գնով...Այն, ինչը չարեցինվերջին ժամանակների բոլոր այդ այդ տառապանքները, ողչ սթափմունքը, ողչ ՀուսաՀատությունը,տեղիունեցավ Հենց այդ նույն պածին,երը 0մը ներխուժեց նրա գիտակցության մեջ, նա ուչքի եկավ, նրա առաֆ գալու փայլատակեց իր այդ թշվառ իրավիճակից դուրս ելքը նա իրեն պաշարած մոլորությունը: ճանաչեց 0՛մ... 0՛մ,- չշնջաց նա.ն կյանքի Արտաբերելով այն՝ վերչծիչեց բրաչՀման, գիտակցեց անկործանելիությունը, մտաբերեց այն ողջ աստվածայինը, որ ու

ու

-

մոռացելԷր:

Այդ ամենը ընդամենը մի պած միայն տեեց, կայծակի պես մի ակնթարթ փայլեց անէացավ: Սիդճարթանպառկեց Հողին, կռկոսի ծառի ստորոտին, Հոգնածությունից ջարդված, Օմը 2շընֆալով, նա գլուխը դրեց ծառարմատներին հե խորը ջուն մտավ: ԽորնԵր նրա քունը, առանց հրազների, երկար ժամանակից ի վեր նա այդպիսի ջուն չէր վայելել: Երբ մի ջանի ժամ անց նա արթնացավ, թվաց, թե տասը տարի էր անցել, նա լսում Էր ֆրեբի լուռ ջչքչոցը, բայց ոչ մի կերպ չէր կարողանում Հասկանալ, որտե՞ղե ինքը ե ո՞վ ե իրեն այստեղ բերել: Աչքերը լայն բաց ու

տեսավ ծառերն արեց,զարմանքով իր գլխավերնեում

երկին-

ու

ջը,

ն

վերչիչեց,

թե որտեղ է ինքը

ն

ինչպես է այստեղ ընկել:

ժամաչկարողացավ Հիչել, դրա Համարորոչ Բայցմիանգամից նակ պաչծանջվեց, անցյալը նրան միառժամանակ պատկերացավ ւս ես մշուչով պատված, թվացիրեն այնքան Հեռու, այնքան ան-

Նա Հեռու, անսածմանորեն վերջանալիորեն անտարբեր: գիտակ-

ցում եր միայն, որ իր նախկին կյանքին (արթնացող գիտակցության առաջին պաչերին այդ նախկին կյանքը նրան թվաց որպես անցած-գնացած մարմնավորումներից մեկը, իր ներկայիսեսի նախկին գոյություններից մեկը), անցած կյանքին ինքը վաղուց Հրաժեշտ Ե տվել, ե. որ զզված ու տառապանքով լեցուն՝նա ցանկանում էր նույնիսկ վերջ տալ բուն իսկ կյանքին, սակայն ինչոր գետի մոտ աճող կոկոսիծառի տակվերագտավ իրեն, սրբա-

Էր աչշխարծին նայում: Նա կամացուկ որն շշնջաց բառը, արտաբերելով ինքը քուն եր մտել, երան թվաց, թե իր այդ ողջ երկարատն ջունը ոչ այլ ինչ Ե եղել, 0մն ջան 0մն արտասանելու, առմտածելու երկարատն ու գեր-

մարգ,որ նոր Հայացքով 0մ

ու

այդ մի ՀատիկՕմիմեջ, անանունի, մեջ: կատարյալի Բայցիսկապեսի՞նչ Հրաշալիջուն էր դա... Երբեքջնից Հետո

լուծում

իրեն այնպես թարմ չէր զգացել, այդպես նորացված երիԳուցե իսկապե՞ս ինջը մածացելԵր»ՀՇանդերձտասարդացած... դնացել ն նոր կերպարանքով վերստինծնունդ յալ աչշխարծ առել: Բայց ո՛չ, նա Ճանաչում Եր իրեն, ճանաչում Եր իր ձեռքերն ոտքերը, ճանաչում էր այն տեղը, ուր ինքը պառկած եր, ճանաչեց նույն այդ եսը իր կրծքի տակ, այդ Սիդշարտարօրինակ, բայց այդ նույն ՍիդՀչարթան թային՝ինջնաչաճ նա

ու

ու

ու

ամեն դեպքումփոխակերպվել էր, վերանորացվել, զարմանալիո-

բեն քունն առած, սքանչելիորեն զգոն արթմնի, զվարթատեսիլ Շետաքրջրասիրությամբ լի: Սիդշարթան տեղից վեր կացավ տեսավ, որ դիմացը մի մարդ էր նստած, օտար մեկը, մի վանական էր` դեղին Հանդերձանքով, սափրած գլխով, Հայեցողության մեջ ընկղմված: Նա ուչադիր զննեց այդ մարդուն, որի ոչ միայն գլխի մազերն էին սափրած, այլե մորուքը ն չուտով ի դեմս նրա ճանաչեց Գովինդային՝ իր պատանեկության ընկերոջը, այն Գովինդային, որն ապաստան էր գտել վսեմափայլ Բուգդայի ուսմունքի մեջ: Գովինդան նույնպես ծերացել էր, բայց նրա դեմքը պաչՀպանելէր էր արիր նախկինարտաձծայտությունը, այն ջանասիրություն որոնում, վախվորածություն: տաձայտում,Հավատարմություն, Իսկ երբ Գովինդան, զգալով իրեն ուղղված Հայացքը, աչքերը բացեց որ Գովիննայեցդիմացինին, Սիդչարթան Հասկացավ, ու

ու

ու

ու

եր ուրախություննարտածայդան չճանաչեցիրեն: Գովինդան տեց,

արթնացել էր, ակնՀայտորեն

նա

որ

նա

վաղուց եր այստեղ

նստած՝սպասելով նրա արթնացմանը, թեն չեր ճանաչում նրան: ես ջնել Հայտնվել: -

էի,-

ասաց

դու Սիդչարթան,-

ես ինչպե՞ս

այստեղ

Լավ չէ այսպիջնած էիր,- պատասխանեց Գովինդան,սի վայրերում ջնել, ուր օձեր են վխտում ու անտառային գազաններ Հաճախ կարող են պատաձել:ես, պարոն,ՎեչՀագույն -

Դու

եմ,ե Գոթամայլի՝ Շաքյամունի Բուդդայի աշակերտներից

կաններիմի խմբի Հետ պառկած է: Ես

տեսա

ու

ջնած,

վանաանցնումէի այս կողմերով,երը ջեզ աշա այստեղ, ուր ջնելը վտանգավոր

արթնացնել փորձեցի

քեզ, պարոն, բայց նկատելով, որ ջո դադար խորն է, ես Հետ մնացի մերոնցից քո կողքին:Բայցփոխանակջեզ Հսկելու, ինքս էլ, րստ երեույթին, ջնով ընկա:Ես վատ կատարեցի Հոգեմ պարտականությունը, նածությունը Հաղթեց ինձ: Բայց ջանի որ դու արդեն արթնացել ես, թույլ ինձ գնալ՝Հասնելու իմ եղբայրներին: տուր սամանա, եմ քունը ՀսկելուՀամար,Շնորչակալություն, ջունը

չատ

առա

ու

-

խոսեց Սիդչարթան:Բարիեջ դուք, Վեչագույնիաշակերտ-

Ես

գնամ,

պարոն:Քեզ բարի առողջություն

ՇնորՀակալ քջեզ, սամանա: Գովինդան ողֆույնինչան արեց

եմ

ցանկանում:

եմ

-

ու

ասաց.-

Ո՛ղչ եղիը:

Ցտեսություն,Գովինդա,- ասաց ՍիդՀչարթան: կանգ առավ: Վանականը դու Թույլ տուր ինձ Հարցնել, պարոն, որտեղի՞ց

-

-

անունը:

Այստեղ

-

ես

ժպտաց: Սիդչարթան դեռես Գովինդա,

ֆեզ գիտեմ, ապրումէիր ֆո

գիտես իմ

այն ժամանակվանից, երը

Հայրական Հյուղակում, երբ մենք միասին դու բրաչմաններիդպրոցն էինք Հաճախում,զոչեր մատուցելու

արարողություններից, սամանաների մոտ մեր Համատեղ տարիներից մինչն այն ժամը, երը Ցեթավանայի պարտեզում դու քո ապաստանը գտար Վեչագույնիմոտ: Դու ես,- բարձրաձայնեց Հիմա ես Սիդչարթան Գովինդան:լ չեմ կարողանում Հասկանալ, թե ինչպես միայն ջեզ ճանաչեցի կարող էի ջեզ անմիջապես չճանաչել:Ողջու՛յնեզ, ՍիդՀչարթա, մեծ է իմ ուրախությունըվերստինեզ տեսնելուՀամար: Ես նս չատ ուրախ եմ ջեզ տեսնելու Համար: Դու Հսկում էիր ինձ ջնած ժամանակ, ընդունիր իմ երախտագիտությունը մեկ անդամ նես, թեն պաչշապանիկարիքը ես չունեի: Ու՞ր ես -

-

ուղեորվում, բարեկամս: Ոչ մի տեղ: Մենք վանականներս մշտապեսՏանապարծին -

ենք, ֆանիդեռ

չի եկել, մենք ժամանակը անձրեների

չարունակ առաջ ընթանում:

Իսկ

դու՛, բարեկամս, դու' ուր

ես, ինչպես գնում եմ ոչ մի ուխտավոր եմ: -

ե

Մենքմիչտ ես

էլ այսպես ենք ապրել:

գնում:

բարեկամս,

դու,

անընդատ

մի տեղ չեմ գնում:

ոչ

եմ տեղ: Ես ընդամենըճանապարծչ գնում,

ուխտավորես

Ես ես

Հավատումեմ 11 Է չես ուխտավորի: ես էլ թանկրում, ուռնամաններդ ՀարուստիՀանդերձանք

Դու

-

ասում

ես,

որ

Բայցներողություն, Սիդչարթա,դու Դու

ն

ես

նման

կարժեք են, ե մազերդ, որ բուրում են անուչածշուռ օծանելիքով, ուխտավորի մազեր չեն, սամանաների մազերն այդպիսին չեն: Ճիչտ է, թանկագինս, դու ամեն ինչ նկատում ես, քո սուր է: Բայցես ջեզ չասացի, թե ես սամաաչքն ամեն ինչ տեսնում նա հեմ: Ես միայն ասացի, որ ուխտավոր եմ ճամփորդում եմ: եմ: ես է. եվ դա այդպես ճամփորդում Դու ասաց ճամփորդում ես, ջչերն են բայց Գովինդան,ճամփորդումնման Հագուստով, այսպիսիոտնամաններով, այդԷ, ինչ ես ճամփորդում եմ աչպիսի մաղերով: Երկարւտարիներ ե նման խարչով մեկ եզ բնավ Հանդիպած ուխտավորի չկամ: Հավատումեմ ջեղ, Գովինդա,որ երբեք չես Հանդիպել: Բայցայսօր,Հենց Հիմա դու մի այդպիսիուխտավորի Հանդիպե-

ու

-

-

ցիր, ածա'այսպիսիոտնամաններ Հագած,այսպիսիՀանդերձանՀիչի՛ր, սիրելիս, ամեն ինչ անցողիկ է երեույթների աչմեր Հանդերձանքները, մեր մաղերի խարչում, անցողիկեն նն

ջով:

սանրվածքը, անցողիկ են մազերն իրենք էլ մեր մարմինը: Ես Հարուստի զգեստներեմ Հագնում, դու ճիշտ նկատեցիր:Ես ինքս Էլ Հարուստ եմ եղել, մադրանքՀագնում եմ, որովՀետնե ու

ղերիս օծանելիքեմ սել ինչպես աչշխարչՀաբնակ մարդիկ ես էլ նրանցիցմեկն որովչետնե զվարճալիքների սիրածարները, ու

եղել:

եմ

-

-

Իսկ Հիմա, Սիդչարթա, ո'վ

Զգիտեմ,այդ

փառում եմ այս այդպիսին չեմ: -

-

Դու

Ես

Հիմա: դու գիտեմ այնքան, որքան դու: Ես թաայնտեղ:Ես Հարուստ մարդ Էի, բայց այժմ իսկ թե ինչ կլինեմ վաղը, չգիտեմ:

մասին

ես

ես

ու

ես կորգրե՞լ

այն կորցրել

Հարստությունը:

ֆո եմ կամ,

ավելի ճիշտ, նա՛ է ինձ կորցրել: Ես

այլես Հարստությունչունեմ: Արագ է պտտվումվերամարմնաՈւ"ր Ու՞րԷ բրաշման Սիդչարթան: Գովինդա: Արագ է Ու՞ր է Հարուստ Սիդչարթան: ՍիդՀարթան:

ցումների անիվը,

է

սամանա

փոփոխվում ողջ անցողիկը, Գովինդա, ինքդ ել գիտես:

երկա՛րնայում Գովինդան

րակուսած

Հայացքով:Հետո

տապատանեկության ըբնկերոջը՝ ինչպես ողջունեց, խոնարծաբար

էր

Ժպտադեմ` ՍիդՀարթան նայում

էր Հեռացող վանականի Հետեից, ինքը դեռես սիրում էր նրան, այդ Հավատարիմ, անվճռանա կարող էր այդ կան մարդուն:եվ ինչպե՞ս պածին,իր Հրաշալի նին Հաջորդած այս մոգական վայրկյանին՝ ամբողջովին լըցված Օմով, ինչպե՞սկարող եր չսիրել որեէ մեկին կամ ինչ-որ բան: Հենց դրա մեջ էր ամփոփված կախարդանքը, այն փոխակերէր իր Հետ ֆնի ժամանակ ն չնորչիվ պությունը, որ կատարվել որ այն, ինքը սիրում էր ամենքին ու ամեն ինչ, որ ինքը սիՕմի, բով էր լցված ամենիՀանդեպ, ինչն իր աչքովնԼԱ ընկնում: եվ Հենց դրանումէր, ինչպես Հիմա իրեն թվում էր, իր նախկինՀիոչինչ չեր սիրում: վանդությունը, այն, որ ինքը ոչ ոքի Ժպիտը դեմքին նայում էր Սիդչարթան Հեռացող վանականին: Քունը նրա մեֆ ուժ եր ներարկել, սակայն, փոխարենը քաղցն եր տանջումնրան, ջանզի արդեներկու Տը Եր, ինչ նա ոչինչ չեր կերել, ե վաղուց անցել ծին այն ժամանակները, երբ ինքը անզգայուն եր քաղցի Հանդեպ: Ցավով, բայց նան ժպիտով նա Հիչեց այդ ժամանակները: Այնժամ, մտաբերեց նա, Քամալայի առջե ու

սպաամենաչաղթ արվեստներին. ժուժկալություն, Դրանումէր նրա Հարստությունը, նրա ուժն Իր երիտասարՀզորությունը, նրա ամրակուռ Հենապատվարը: նա ուսանել եր այդ դության ջերմեռանդ, ջանադիր տարիներին երեք արվեստները ն ուրիչ ոչինչ: Եվ Հիմա կորցրելեր դրանք, ո չ ժուժկալ ծոդրանցից այլես ոչ մեկն իրեն չեր պատկանում, ո՛չ Համբերատար մապածությունը, սպասումը,ո՛չ Ել մտածելու

վագույն

սում,

,

ու

մտածում:

տառապանքների,

ու

Հանուն

անցողիկի, զդայական Հաճույքների,

բարեկեցիկ կյանքի,Հանուն Հարստության...Իսկապես տարօրինակ ընթացք ունեցավ իր կյանքը: եվ Հիմա, Համե

ազատ

որ

ու

նայնդեպո այդպես Ե Թվում, ինքն ԵԼ մի իսկական երեխա-մարդ Ե դարձել, ինչպես բոլորը: շարունակում Եր մտածելիր ներկա վիճակիմաՍիգչարթան սին: Նրա Համար Հիմա դժվար եր մտածելը, ըստ էության ինքը ցանկությունչուներ մտածելու,սակայնՀարկադրումէր իրեն այդ բանն անել: Եր նա,- երբ բոլոր այդ Հիմա,-մտածում անցողիկբաները են ինձ, Հիմա եւ նորիցկանգնած եմ արնի ներքո, նորիցլքել ինչպես մի ժամանակ, երեխայական տարիքում եմ կանգնած եղել, ն ոչինչ իմը չե, ոչինչ չգիտեմ, ոչնչի ընդունակ չեմ, դեռ չեմ տիրապետում: Ւ՛սչ Հրաշալի զարմանաոչ մի գիտելիքի -

ու

լի Ե դա... Այժմ, երբ երիտասարդություն» արդենանցել է, երբ վարսերս կիսով չափ սպիտակել են, երբ ուժերս տեղի են տալիս, Նա նոՀիմա ես մանկան նման ողֆը սկսում եմ ամենասկզբից... բից ակամա ժպտաց: Այո՛, զարմանալի Եր իր ճակատագիրը... Իր կյանքն արդեն զառիվայը էր ընթանում,նե. ինջն աՀա կանգնած Էր աշխարՀի դեմ Հանդիման՝ մերկանդամ կադատարկաձեռն, տարյալանգիտությանմեջ: Բայցայդ բանի գիտակցումից նա որնէ ցավ չեր զգում, ո՛չ, նրա մեջ նույնիսկ ծիծաղելու ցանծիծաղ ամեն իր Հանդեպ, ինչի Հանդեպ՝ կություն առաջացավ, այդ Հանդեպ: անՀեթեթ խելացնոր աշխարՀի տարօրինակ, Քո կյանքն արդեն ցած Ե գլորվում զառիթափ ընթացքով,նա ասաց ծիծաղեց իր այդ մտքի առնչությամբ: ինջն իրեն ԲայցՀանկարծնրա Հայացքն ընկավ գետին նա տեսավ,որ ն գետի ֆրերն էլ ցած են Հոսում սակայնջրերն այդ խայտալով Դա են՝ ուրախ դուր եկավ նրան,նա բարեերգում զվարթ: Հենց այն նույն կամաբար ժպտացգետակին: Բայց չէ՞ որ գետն է, որի մեջ մի ինջն ուզում էր խեղղվել, սրանից մի Հարյուր ւռարիառաջ,թե դա ինքը երազիմեջ էր տեսել: որ զարմանալի Իսկապես ընթացքունեցավ իմ կյանքը,-մտոածում Եր նա,- զարմանալի ոլորաններով այն ընթացավ:Երեխա ես ու գործ ունեի միայն աստվածների զոչերի մաժամանակ Հետ: տուցման Պատանի Շասակումնվիրվել էի ճգնակեցությաու

օ

ու

ու

ու

ու

սա

ժամանակ

նը, խործշրդածություններինինքնախորասուզղմանը, Բրաչմամի որոնումներինե երկրպագումէի ՀՇավերժականը Աթմանի մեջ: Երիտասարդության տարիներին Շետնեցիվանականներին, ու

ապրում էի անտառում, տառապում չոգից ցրտից, սովորեցի քաղցած մնալ, սովորեցի սպանել իմ մարմինը: Հետո էլ` մեծն Բուղդայիուսմունքը աստվածային լույսով ողողեցիմ իմացությունը. ես զգացի,թե ինչպեսէ աչխարչիմիասնությանգաղափարը Հոսում իմ երակներում՝ ինչպես իմ սեփական արյունը: ու Եր Հեռանալ նան. Բուդդայից Բայցինձ վիճակված մեծազույն մոտ գիտելիքից:Ես Հեռացա Քամալայի սովորեցիսիրո արմոտ սովորեցի վաճառականական արվեսվեստը, Կամասվամիի տը, փող դիզեցի, մախեցի այն, սովորեցի որկորս Հագեցնել, ՀՇագուրդ տալ իմ կրջերին: Երկար տարիներ ես միայն զբաղված էի իմ միտքը ոչնչացնելով, մտածելուց ետ վարժվելուն, միասնակաստացվեց այննությունը մոռացությանմատնելով:Փաստորեն ճանապես, որ ես կամաց-կամաց, զարտուղի ու ոլորապտույտ պարչՀներով նորիցվերադարձա դեպիիմ մանկությունը,դարձա երեխա, մտածող մարդուց վերածվեցի մեծաչշասակ երեխայի՝ ու

ու

ամեն այդ դեքում ճանապարծը չատ եհրեխա-մարդու: Սակայն, լավն էր, իմ կրծքի տակերգող թոչունը, ՀՇամենայնդեպս, չմաԷր դա: Որթա՛ն Հացավ:Բայցի՞նչճանապարծ Հիմարություննե-

մոլորությունների րի, արատների,

միջով

ես

ստիպված եղա անցգ-

պանքներ ես վերապրեցի, ե այդ ամենը սոսկ նրա Համար, որամեն պեսզի նորից երեխա դառնամ ինչ սկսեմ ամենասկզբից: Բայց դա Հենց այդպես ել պետք է լիներ, իմ սիրտը Շավանություն է տալիսդրան, աչքերսուրախ են դրա Համար:ես պետք է մեծագույն Հուսածշատության գիրկն ընկած լինեի, պետք Ե գածշավիժեիմինչե մտքերից ամենախելացնորի՝ ինքնասպանության գաղափարի անՀատակ անդունդը, որպեսզի ընդուու

բառերի

Օմը, որպեսզի նորից կարողանայի ջնել

բառը

ու

արթ-

Հիմար մեկը նանալ,ինչպեսոր Հարկնէ: ես պետք է անմիտ դառնայի,որպեսզիվերստինիմ մեֆ ՀՇայտնաբերեի Աթմանը: ու

Պետք է մեղք գործեի, որպեսզի նորից ապրել կարողանայի: Տեսնես դեռ ու՞րէ տանելուինձ իմ ճանապարծը: Անչեթեթ ու

է ոլորապտույտնեանմիտ է այդ ճանապարծը, այն բնեթանում րով, գուցե նույնիսկ պտտվում Ե չրջանի ներսում: Թողայդպես լինի: Ի՞նչ էլ լինի, ես ուզում եմ չշարունակել իմ ճանապարծը: էին ալեկոծվում նրա ուրախ զգացումներ Զարմանալիորեն

կրծքի

տակ:

դ է,- Հարցնումէր Ռրտեղի

իբ

նա

սրտին,-որտեղի

գ

ջո մեջ

Ե

եղավ ինձ Համար:Թե` 0մ բառից,որ ես այնպեսբարեբաստիկ Իսկ գուցե նրանից է, որ ես փախուստի դիմեցի ե արտարերեցի:

իմ փախուստը Շաջողությամըբ պսակվեց, ե որ աշա ես նորից եմ ազատ կանգնած եմ երկնքի ներքո, որպես երեխա: 0՛, ի՛նչ Ե, գտա... Հրաչալի որ ես փախուստի դիմեցի է ԻՒնչ մաքուր է Հեշտ այստեղ այստեղի օդը, ի՛նչ գեղեցիկ այնտեղ ամեն ինչ բուշնչելը: Այնտեղից, որտեղիցես փախա, րում եր քսայուղերով, Համեմունքներով, գինով, առատությամբ, խրախճածուլությամբ... Ինչպե՛սէի ես ատում ցողների,խաղամոլների այդ աչխարծը... Ինչպե էի ես ատում ինքս ինձ այն բանի Համար, որ այդքան երկար ժամանակ մնացել էի այդ սարսափելի տառապանք աչխարծում...Որքա՛նցավ պատճառեցի ինքս ինձ, ինքզինքս կողոպտեցի, թունավորեցի ինձ, կտտանջների ենթարկեցի, ծերացա չարությամբ լտվեցի: ես այլես երբեք պես չեմ երեակայի,թե առաջվա ինքս ինձ ո՛չ, տեսեք-տեսեք ի՛նչ խելացիէ Սիդչարթան: Միայնմի լավ բան ես ինձ կա, որի Համար ինզինքս գոիրավունքեւմ վերապածում է, վելու, դա այն որ ես դադարեցի չարիք սերինքս ինձ ատել մանելիմ անձի նկատմամբ, որ ես վերջ դրեցի այդ անմիտ որ անդատարկ կյանքին...Փա՛ռքքեզ պատիվ,ՍիդՀչարթա, Շետո նորից խեգիտակից անցկացրած այդքան տարիներից դու որ

ու

ազատություն

ու

ու

Հարուստների, ս

ու

ու

ու

ու

ու

՝

ես լամիտ ճանապարծ ընտրել լ ճիչտ ես վարվել.լսել ես ֆո կրծքի տակերգող թոչնակինու Հետնելնրան... Այսպես նա գովաբանում էր ինքն իրեն, ուրախություն ապիր ստամոքսին, որ գոմըրում, ՇՀետաքրըքրությամբունկնդրում ռում էր սովից: Բավականաչաի տառապանք ու ցավեր էր նա օրերին, մտածում կբել-տարել այս վերջին ժամանակներում Հասցրեցին, էր նա, որ իրեն մինչե Հուսաշատության դուռը մինչն մածշվան սաչմանը:ԲայցՀիմա ամեն ինչ լավ է: Ինջը դեռ մոտ, փող դիզել, մսխել երկար կարող էր մնալ Կամասվամիի այն, բավարարել իր մարմնական Հաճույջները ե ծարավի մատնա կարող էր ապրելայդ ներ իր Հոդին, դեռ երկարժամանակ ու

չունենար այն, ինչը տեղի ունեցավ. եթե չայցելեր կատարյալ անՀուսության տարակուսանքի պաձը,այն սարսափելի ակնինքն իրեն թարթը, երբ նա խոնարծվել եր գետի վրա` պատրաստ կործանելու:Այն, որ ինքը վերապրել էր այդ Հուսաչատությունը, այդ խորը նողկանքը ն սակայն չէր ենթարկվել երան, այն, որ թոչնակը,մշտազգոն զվարթության այդ ներքին աղբյուրն ձայնը, դեռ կենդանի ԵՐ իր մեջ, դրանից նա այնքան ուրախ էր իրեն զգում, աչծա՛թե ինչի առթիվ էր նա ժպտում,ածա՛թե ինչու էր լուսաճառագում նրա դեմքը՝սպիտակած մազերի ներքո... էր նա,- երբ ինքդ ես ճաշակում ԻՀարկելավ է,- մտածում ես այն ամենը,ինչն անՀրաժեչտ Համարումգիտենալ:Որ աչխարծային Հաճույքներն Հարստությունըլավ բան չեն խոսես տանում, մասին արդեն երեխա ժամանակ էլ Գիտեի: Ես այդ ու

ու

-

ու

դա

չատ

միայնայժմ: Հիմա վաղուցգիտեի,սակայնՀամոզվեցի

գիտեմ, ն գիտեմ ոչ թե սրանից-նրանից լւելով, այլ դրանում տեսա այն իմ սեփական աչքերով, սեփական Համոզվեցի սրտով, սեիական ստամոքսով: Երանի՛ինձ, որ ես գա գիտեմ Հիմա... Դեռ երկար խորՀրդածումէր նա իր Հետ կատարված փոխակերպության մասին ն ունկնգրումիր մեջ երգողթոչունի երգը: Բայց արդյո՞ք այդ թռչունը չեր մաճացել իր մեջ, արդյո՞ք ինքը չէր զգացելնըա մածը:Ո'չ, մեկ ուրիչ բան էր նրա մեջ մածացել, այնպիսիմի բան,որը վաղուցծարավիէր մաչվան:Արդյոքդա այն չե՞ր, ինչն իր ապաշխարության կրակոտ տարիներին ցանկանում էր սպանել իր մեչ: Մի՛թե դա իր եսը չեր, իր պստլիկ, տագնապածար Հպարտ եսը, որի դեմ ինքը տարիներ չարուէ մղել, որը, նակ պայքար սակայն, մշտապես պարտության է մատնել իրեն, այն եսը, որը անզգայացման ինքնաոչնչացման յուրաքանչյուր փորձից Հետո նորից Նորից կանդանություն էր առնում, որն արգելում էր ուրախանալ, ե վախով էր լցված: Արդյոք Հենց սա՞ չեր» որ վերջապես իր մածը դտավ այսօր,ածա ես

դա

ու

ու

ու

ու

անտառում,այս սքանչելիգետափին: եվ արդյո'քՀենց այստե՛ղ, ինքնավստած, վախը Թոթափած, ուրախ:

զգում,

Միայն Հիմա Սիդձարթանգլխի ընկավ, թե ինչու

ինքը, լինե-

եսի Հետ: Այդ պայքարում իր ամբարած բազում իմացությունները խանգարեցին իրեն. սուրբ գրքերից սհրտած մեծածաայդ

վալ Հատվածները, զոծաբերությունների կանոնները, չափազանց

ինքնախարազանումը, չափազանց չատ ձգտումները... Այնւի էր ամբարտավանմեծամտությամբ. նա ամենախելացին էր, ամենաջանադիրը, բոլորից մշտապես մի քայլ առաջ, նա՛ Եր ամենից գիտունն խորամիտը, միայն Նրա մեջ էր նստած Շոգեոր սկիզբն իմաստնությունը:Հենց այդ՝Հոգնորկոչվածության, այդ գոռողզամտության իմացականության մեջ էլ ղոսկել էր իր եսը, ամուր նստել էր այնտեղ ե աճե՛լ,աճե՛լ,մինչ ինքը կարծում էր, թե սպանումԼՎԱ այն` ծոմապածությամբ ապալխարանքով: Այժմ սակայն Հասկացավ, որ իրավացի էր իր միջի ձայնը, որն ասում էր, թե ոչ մի ուսուցիչ ի զորու չեր իրեն չատ ժամ

նա

ու

ու

ու

սո-

ու

պարգնելուապաշխարության փրկությանխործուրդը:Այդ ու

պատճարով

պետք է ինքնակամ գնար դեպի աչխարծը, մսխեր իր ուժերը Հաճույքների իշխանության, կանանց փողի Դիմաց, պետք ԵԷդառնար առե տրական խաղամոլ, Հարրեցող սամանան չմածաընչաքաղց մեկր, մինչե որ Հոգեորականն նա տարիներ չարունակ պետք է նայինիր մեջ: Դրա Համար ել գարչանքով կրեր դաՀանդուրժեր այդ նողկալի գոյությունը, տարկ անիմաստ կյանքի ողջ ձանձրույթը,կրեր այն մինչե մինչե որ նրա մեջ չմավերջ, մինչե, դառը Հուսաշատություն, նա

ու

ու

ու

ու

ու

ու

Նա մաՀանարՀեշտասեր ընչաքաղցՍիդչարթան: Սիդծչարթան, Կ արթնացավ այն խորաՀագավ վերջապես մի նոր ՍիդՀչարթա խոր ջեից:Այս ՍիդՀչարթան Ել մի օր ծերանալու էր, նա նույն-

պես մաչՀանալու էր օրերից մի օր, անցողիկ մի արարած եր Սիդբան: Այսօր, Հարթան, անցողիկ էր աշխարՀում ամեն-ամեն կայն, նա երիտասարդ Եր, ասես երեխա լիներ, այդ նոր Սիդծարթան, ն լի Եր երջանկությամբ: Այս մտքերն էր նա որոճում ե, միննույն ժամանակ, ժպիտը դեմքին անսում էր իր ստամոքսի արձակած ձայներին, Շաճույջով ունկնդրում մեղվի բզզոցը: Ուբախ-զվարթ նայում էր նա Հոսանուտ գետին, երբեք ոչ մի գետ իրեն այնքան չեր Հրապուգեղեցզբել, որքան այս մեկը, երբեք Հոսող ֆրի խոխոչյունն կությունն իրեն այնպես ուժգին չէին գրավել: Նբանթվում էր, թե այս գետը կարող Էր իրեն ինչ-որ առանձնաչծատուկ մի բան ասել, այնպիսի մի բան, որն ինքը դեռ չգիտե, բայց որն անծրաժեշտ էր իրեն իմանալ, սպասում էր իրեն: Այս դետի մեջ Սիդսա-

ու

Հարթան ցանկանում եր խեղդամած լինել, բայց նրա մեջ այսօր Հուսածչատ Սիդչարթան: Նոր խեղդվեցայն ծեր, Հոդնատանջֆ, Շոսաայդ սակայն, մեծագույն ն խոր սեր զգաց Սիդծչարթան, նուտ ֆրի Հանդեպ ն ինքն իր Համար մեկընդգմիչտ վճռեց, որ իննրա կողքին կմնա: ֆը դեռ բավական ժամանակ

ԼԱՍՏԱՎԱՐԸ

մնալ այս գետի ափին,- մտածում էր ՍիգՀարթան,- այն նույն գետն է, որի վրայովես մի ժամանակ մոտ անց կացա՝ ճանապարծվելիս, այն ժամաերեխա-մարդկանց Ես

ցանկանում

եմ

սա

զում եմ դնալ նրա մոտ, գտնել նրան, նրա խրճիթից օրերից մի օր իմ ճանապարծն ինձ դեպի նոր կյանքբերեց,որն Հիմա ծեէ մածացել:Թող իմ ներկայիսճանապարչՀն րացել Ել, ինձ այս նոր կյանքն էլ այստեղից սկիզբ առնի: սպասող Նուրբ զգացումներով նայում Էր նւս Հոսող գետին,թափանցիկ կանաչին, նրա խորշրդաշատ ուրվանկարի բյուրեղապակու Նա տեսնում պես մաքուր զծագրումներին: էր լուսավոր մարէին գետի Հատակիկց, որ խաղաղավետ գարիտներ, բարձրանում որի մեչ արտացոլօդապղպջակներ էին լողում չրի Հայելում, վում էր երկնքիկապույտը:Գետն ակնդետ նրանէր նայում Հազար աչքերով կանաչ, սպիտակ, բյուրեղափայլ, երկնակապույտ: Ինչպե՛սԷր ինքը սիրում այդ գետը,ինչպե՛սէր Հիանում նրանով, որքա՛նէր ինջը երախտապարտ նրան... Նա լսում էր իր ասում էր նրան. Սիրի՛ր սրտի ձայնը,որ արթնացել էր իր մեջ մնա մոտ, այս ջուրը, նրա սովորիր նրանից: 0 այո, ինքը ցանկանումէր սովորել նրանից, ուզում էր ունկնդրել նրան: ՈՎ որ կկարողանա Հասկանալ այս ֆրին ու նրա գաղտնիքները,խընա Հում էր նա,կՀասկանա նան շատ ուրիչ բաներ,նրա առաֆ ու

՝

ու

կբացվեն շատուչատգաղտնիքներ, բոլոր գաղտնիքները: Այդ գետի գաղտնիքներից, սակայն,

սավ,որը

նա

միայն մեկը

այսօր

տե-

ցնցեցնրա Հոգին: Նա տեսավ,որ գետն այդ Հոսում Շոսում, ե, այն Հոսում Էր էր Հարատե նե առանց կանգառի, ռակայն,մշտապես այստեղ էր, մշտապես ն րոլոր ժամանակներում նույնն էր այնուշանդերձամեն վայրկյաննոր էր... Բայցո՛վ կարող էր դա Հասկանալ, մտաչշասու լիներ դրան:Նա մտաչասու չեր, դեռես չէր Հասկանում,նրա մեջ միայննախաե

ու

ու

զգացումներն էին շարժվում, Հեռավոր Հիշողությունները, վածային ձայները: Սիդչարթան տեղից վեր կացավ, անտանելի էր դարձել նրա նա որովայնումսաստկացող քաղցը: ՀամբերատարՀանգիստ՝ աստ-

ու

չշարունակեց ֆայլել գետափիերկայնքով,ՀոսանքինՀակառակ,

լսում էր ֆբերի ջաղցի ձայնը: նա

էր իբ

ներսում գոմռացող

նավակումկանգնածէր այն նույն լաստավարը, գետն անցկացըրեց ժամանակին պատանի սամանային: Սիդ-

շարժվելու, որը

աղմուկը,լսում

ն

Հարցրեց

նւս: ափը կտեղափոխե՞ ս,որ մի այսպիս ի հրնեելի պարոն մենԼաստավարը՝ զարմացած, մենակ գետափ է եկել, նրան նավի մեջ ընդունեց ափից Հե-

Դու

-

մյուս

ու

ռոացավ:

|

Գեղեցիկկյանք ես

-

ըՇԸ:-Պետք է ամեն

ու

օր

դու քեզ Համարընտրել,-խոսեցՀյուՀիանալիլինի`մշտապես այս դետի ափինապրել երթնեկելնրա վրա: որ

Թիավարողը, ժպիտը ղեմջին՝ գլխով արեց:- Այո՛, պարոն, դա սջանչելի է, դու ճիշտ նկատեցիր: Բայցմի՞թե յուրաքանչյուրի

կյանքը,յուրաքանչյուր աշխատանք ինքնինսջանչելիչէ: մունջի

Համար...

աշխատանքը

չատ լուտով կձանձը Այս ացներ: գեղեցիկ Հանդերձանքով մարդկանց վայել չէ: ՍիդՀարթան ծիծաղեց.-Ինձ արդենայսօրվա ընթացքումմեկ

Բայցայն եզ

-

անգամէլ են անվստածությամը վերաբերվել Հագուստիպատճաայդ ռով: Դու չէի՞րցանկանա, լաստավար, ինձնիցնվերստանալ զգեստները, որոնցից ես արդեն զզվել եմ: Քանզի, իմացած եղիր, ես փող չունեմ տեղափոխմանդիմաց ջեզ վճարելու: է,- ծիծաղեց լաստավարը: Պարոնը կատակում ես չեմ կատակում, եարեկամս:Դու մեկ անգամ արդենայս -

-

բովին ձրի: Այսօր ել նույն կերպ վարվիր ն վարձի փոխարեն ընդունիր իմ զգեստը: Է անելու, ու՞րէ գնաԻսկ առանց զգեստի պարոնն ինչպե՞ս -

լու: -

Ա՛խ,

դիտես,

դու

ես

ընդշանրապես չեմ ցանկանում այստեղից

եթե ՀամարավելիՀաճելիկլիներ, լաստավա՛ր, ինձ մի Հնամաչ թիկնոցտայիր ն ինձ ֆեզ մոտ պաչեիրոր-

Հեռանալ:

Ւնձ

ինչպեսվարվելնավակիՀետ: նայում էր Երկար ջննախույզ Հայացքով լաստավարը

սովորեմ

ու

օտա-

րականի դեմբթին: Հիմա ես ֆջեղ ճանաչեցի,- վերջապես ասաց նա:- Մի ժամանակ դու գիչերեցիրիմ Հյուղակում, դա շատ վաղուցէր, երեի մի երկու տասնյակից ավելիտարիներառաֆ:Այնժամ ես ջեզ -

լը մենք որպեսլավ բարեկամներ բաժանվեցինք անցկացրի կարծեմ, աման ասէիր, այնպեսչէ՞: իրարից:Դու այն ժամանակ, ԲայցՀիմա հս չեմ կարողանում Փո անունըմտարհրել: Ինձ կոչում են Սիդչարթա Լ հս սամանա էի, երբ վերջինւսն գամ դու ինձ տեսար: Ւնձ Դե ուրեմն քարի գալուստ կոչում են եզ, ՍիդՀարթա: գետն

ս

-

-

Հուսամ Վասուդնեա: ֆո

դու

այսօր

ել իմ Հյուրը

կլինես

կգիչերես

ն

գեղեցիկ զգեստները քեզ այդպես զզվեցրել:

սենեռած նավակիսուրուլիկ

յացքը

սամանայական կյանքի վերջին

ծայրին: ՍիդՀծարթան նստել

օրը,

Վասուդնայի Հրավերքը:Երը նրանք

կերավ-խմեց, ըմբոչխնեց

ֆարկեցՎասուդեվան:

նան

իր սրտում ափ

սեր առաջացավ

օգիջան,Սիդչարթան

մանգոյի մրգերը,

որ

իրեն

առա-

Հետո, երբ-արեն արդեն մայր էր մտնում, նրանք նստոտեցին գետափին ընկած ծառակոճղին, ն Սիդչարթան լաստավարին կյանքի պատմությունը, այնպես, ինչպատմեց իր ծագման ու

պես այն այսօր,իր կյանքի այս Հուսածչատ ժամիննա տեսնում եր իր աչքերիառաֆ:Մինչե ուշ գիչեր տնեց նրա պատմությունը: ունկնդրում Էր մեծագույնուշադրությամբ:Նա Վասուդնռան ամեն մանկության, որոնումինչ կլանում եր իր մեջ. ծագման ուսման տարիների, ուրախությունների ների տխրուու

ու

ու

թյունների

մասին պատմությունները:

Սա

լաստավարի

մեկն էր, նա կարողանում էր մեծագույն առաքինություններից է ինչը լսել, ջչերին ներշատուկ:Զնայածնս ոչ մի խոսք չեր արտարերում, սակայն Սիդչարթան զգում էր, Թե ինչպես էր Վասուղնան կլանում իր բառերը՝ լռելյայն, նացածչայտ Համբեբաց չթողնելով ոչ մի բառ, ամենայն ՇՀանրբատար սպասումով, ո՛չ էլ Հանդիմանանքի դուրժողությամբ,ո՛չ դրվատանքի, ցույզգում էր, թե ինչպիսի ցերով, նա միայն լսում էր: ՍիդՀչարթան մեծագույն երջանկություն Ե խոստովանել մի այդպիսի ունկնգբի առաջ, նրա սրտում սեփական կյանքը բացել, սեփական որոնումներն տառապանքները: երբ նս խոսում Սակայն պատմության ավարտին, Սիդչարթայի ու

ու

ընձյուղված ծառի ե եր խորանկման գետափին մասին,սըըինքը մեծազույն բազան Օմիմասին,ե: թե ինչպես,արթնանալով, էր

սեր

զգաց

գետի նկատմամբ, այդժամ լաստավարը սկսեց լսել

թյամբ, լսում էր աչքերը փակ:

իջավ,Վասուդնռան ասաց.-Ես Հենց այդպեսէլ մտածում էի: Գեխոսում: Դա լավ է, դա չա՛տ լավ է: Մնա՛ ինձ Հետ, ՍիդՀարթա, ես մի կին ունեի, նըրա անկողինը իմ Ժամանակին բարեկամս: նա է, ն ես արդենվաղուց է կողքին էր, բայց վաղուց մաչծացել ինչ մենակ եմ ապրում:Հիմա դու կապըես իմ կողքին,ֆնատեղն ուտելիքը երկուսիս Ել կբավականացնի: եմ ՇնորՀակալ ջեզ,- ասաց ՍիդՀարթան,շնորչակալություն եմ Հայտնումջեզ ն ընդունում եմ ջո առաջարկը: ՇնորՀակալ ու

-

նան այն բանի Համար, որ դու այդպես քեզ, Վասուդնա, չադիր լսում էիր ինձ: Շատ քիչ են այն մարդիկ, ովքեր լսել գիտեն, ն ես ոչ ոքի չեմ Հանդիպել, որը քեզ պես լսել կարողանա: Դա էլ ես պետք է սովորեմ ֆեզանից: Դու կսովորես դա,բայց ոչ ինձանից: խոսեց Վասուդնան,եմ

ու-

-

ինչ գիտի, նրանից ամեն բան կարելի է սովորել: Տե՛ս, դու արդեն մի բան սովորել ես նրանից, այն, որ ավելի լավ Է դեպի ցած ձգտել, խորասուզվել, խորխորատն ընկղմվել:Հարուստ ամեն

ու

երնեելիՍիդչարթան թիավարէ դառնում, գիտուն բրաչծման է դառնում, դա էլ է ջեզ գետն ասել: Սիդչարթան լաստավար

Նա

ջեզ ուրիչ բաներ ել կսովորեցնի:

Հետո Երկարատեդադարից

ուրիչը, Վասուդնեա:

ՍիդՀչարթան Հարցրեց.-Ո՞րնէ

տեղից վեր կացավ.- Արդենուշ Վասուդեան ես քեզ չեմ կարող Բարեկամս,

Ե,-

ասաց

այդ

նա,-

ասել, որն է այդ ուրիչը: Դու դա ինքդ կիմանաս, իսկ գուցե գու արդեն գիտես չեմ, ես խոսելչգիտեմ,ես նան չեմ գա: Նայի՛ր,ես գիտնական եմ Հնակարողանում մտածել:Ես կարողանում միայն լսել զանդվել, ուրիչ ոչինչ ես չեմ սովորել: Եթե ես դա ուրիչներին ասել սովորեցնել կարողանայի, գուցե ես իմաստուն մեկը կլինեի, սակայն ես ընդամենը լաստավար եմ ն իմ խնդիրն է եմ ես մի ափից մյուսը գետն անցկացնել: Շատերին մարդկանց տեղափոխել, Հազարավորների, բայց նրանց բոլորի Շամար իմ գետն այլ բան չի եղել, ջան ընդամենը խոչընդոտ իրենց ճանապարծին:Նրանքուղեորվում էին փողի Համար գործերով, Հարսանիքների, ուխտազնացություններ կատարելու, իսկ գետը ն էլ Հենց նրա խոչընդոտ էր նրանցՃանապարծին, լաստավարն

գնանք քնելու:

ու

ու

ու

Համար էր այստեղ,որպեսզինրանց արագ Հաղթաձծարել տար այդ խոչընդոտը, արգելջը: Այդ Շազարավորներից միայն չատ ֆչերի, ընդամենը մի քանիսի, չորս կամ Հինգ Շոգու Համար էր, որ գետը խոչընդոտ չէր, նրանք լսել եին գետի ձայնը,ունկնղէր դարձել, ինչպես բել էին նրան, ն գետը նրանց Համար սուրբ ինձ Համար: մոտ Սիդչարթան մնաց լաստավարի

գործ չէր լինում, Վասուդնայի աշխատում էր բընձի ղդաչտում, փայտ էր ժողովում,

նավը,իսկ երբ լաստանավի Հետ

նա

սովորեցկառավարել

ե

Հետ

ծառից:Նա սովորեց պտուղներՀավաքումբանանի թիեր չինել,

նավը նորոգել, կողովներ Հյուսել, ուրախանում եր իր սովորած ամեն բանի Համար,ե օրերն ամիսները նրա Համարանցնում էին չափազանց արագ: Բայցավելի չատ բաներ, քան որ իրեն էր սովորեցնում, նա սովորում էր գետից: Նա գեՎասուդնան տիցանդադար սովորումէր: Նախ ն: առաջ ՍիդՀարթան նրանից ե սպասու սովորեց լսել, ունկնդրել խաղաղ սրտով, բացազատ մով լի սըտով, առանց կրքի, առանց ցանկության, առանց դատողության կարծիքի: մթնոլորտում էր նա ապրում Վասուդնայի Բարեկամության ե կողջին երբեմն-երբեմն նրանք խոսքեր Եին փոխանակում իրար Հետ, չատ քիչ բառեր, բայց երկար խորը մտածված: Վասուդնան բառերի Հետ մեծ սեր չուներ, Հազվադեպ էր Սիդմեֆ ներքաշել: ՀարթայինՀաջողվում նրան խոսակցության ես Դու ես,- մի անգամ Հարցրեցնրան,-գետի՞ց Սիդչարթան այն իմացել գաղտնիքը, որ ժամանակ գոյություն չունի: Վասուդնայի դեմքինժպիտը փայլեց: նա՛Դու ասաց երեի նկատի ունես, որ Այո, Սիդչարթա,ն ամեն գետը ամենուր անգամ նույնն է` իր ակունքում գետաբերանին, վարար ֆբվեժիՀատվածում, գետանցումին, ծովին ամեն տեղ նույնն է, Հանդիպելիս, լեռներում,ամենայն պածի ջանի որ նրա Համարմիայններկան գոյություն ունի, ոչ թե անցյալի ստվերները կամ ապագայի ստվերները: Հենց դա է, որ կա,- ասաց Սիդչարթան:եվ երը ես ղա տեսա, որ նա էլ նման վորեցի, ետ նայեցի իմ անցած կյանքին է գետի, որ երեխա Սիդշարթայինտղամարդ Սիղշարթայից ն ծեբաժանում են միայն ստվերները, ոչ թե րունի ՍիդՀարթայից իրականությունը: ԱյդպեսԵլ ՍիդՀարթայի նախկինծնունդնեանցած մարմնավորումները անցյալներում չեն, ինչպես որ ըը, նրա մածն դեպի Բրաչման չի պատապագային վերադարձը կանում: Ոչինչ չի եղել, ոչինչ չի լինելու, ողջը է՛, ամեն-ամենայն ինչ իրական է միայն միայն ներկա գոյություն ունի: խոսում էր ոգեորված, այդ վերջին բացածչայտուՀՍիդՀչարթան մբ նրանխորապես էր: 0՛, մի՞թե ողջ տառապանք երջանկացըել ու

ու

ու

-

-

ու

ու

սո-

-

ու

ու

ու

Հոգեկանկտտանքներն տագնապները ժամանակի մեջ չէ-

լոր

ու

ծանրությունը,ողջ թշնամանքը չե ը չքանում, Հենց որ Հենց որ նա մտքով վանում Եր ժամանակը, Հաղթաձարում մարդս

ցող

ողջ

Եր ժամանակը: Նա խոսում եր ոգեշնչված, Վասուդնան, սակայն, ժպտում էր նրան չողչողուն ժպիտով ե գլխով Հաստատական նշաններանում, լոակյաց, Հետո ձեռքը գցեց ՍիդդՀչարթայի սին չշարունակեց իր կիսատ թողածգործը: Մեկ ուրիչ անգամ ել, երբ գետը վարարելԵր Հորդառատ անձրեներիցն Հզորաձայնաղմկում էր, Սիդծարթան ասաց.Այնպես չէ՞, բարեկամս, գետը չատ ձայներ ունի, չափազանց չի՞ թվում, որ նա մեկ չատ: ձայն է ունենում, մեկ ել զինվորի, մեկ ցուլի մեկ էլ գիչերածշավջի, մեկ երկունջի ցավերով բռնված կնոջ, մեկ Ել ՀոգոցՀանող դժրախտի, եռ Ելի Հազարավոր այլեւայլձայներ: Այդպեսէ,- գլխով արեցՎասուդնան,-բոլոր արարածների ձայներըներկա են գետի ձայնում: թե ինչ բառ է նա եվ գիտե՞ս,չշարունակեց Սիդչարթան,երբ ջեզ Հաջողվում է նրա բոլոր տասնյակ Հազաարտասանում, բյուր ձայներըմիաժամանակլսել: րբավոր՝ դեմքին երջանիկ ժպիտ էր փայլում,նա խոնարծՎասուդնայի վեց Սիդշարթայի կողմը ե նրա ականջի մեջ չչնջաց սրբազան գետի աղմուկիմեջ: Օմը: Հենց դա էլ լսում էր Սիդչարթան Ժամանակ ժամանակ նրա ժպիտը նմանվում էր լաստավարի ժպիտին, գրեթե նույնքան չողարձակող, երջանկության փայլով փոքրիկ կնճիռներով լուսափայներթափանցված, Հազարավոր նույն մանկականությունը, նույն ծերության դրոչմով: ԶՃալող, լասնապարծորդներից չատերը, երբ նրանք նայում էին զույգ տավարներին, նրանց եղբայրներ էին կարծում: Հաճախ նրանք երեկոյան միասին նստոտում էին գետափին ընկած ծառաբնին, նստում ու լուռ երկուսով միասին ունկնդրում էին ֆրի ձայնը, նրանց Համար ոչ թե ֆրի, այլ կյանքի ձայնն Եր, ապրողների որը ու-

ու

փեզ

թագավորի

ու

-

-

առ

էր, որ ձայնը,ՀՇավերժորեն ծնվողների:Երբեմնէլ պատաձում գետինունկնդրելումիջոցին միենույն բաների մասին Եին մտա-

ծում, երկու օրը առաջվա զրույցի մասին, իրենց օժանդակությանը դիմած ճանապարձորդողներից մեկի մասին, որի դեմքն ճակատագիրը զբաղեցնում էր իրենց, մաշվան մասին, իրենց մանկության մասին, ն այն մասին, որ իրենք երկուսն Ել, նույն վայրկյանին, երբ գետն իրենց մի ինչ-որ լավ քան եր ասած լինում, իրար էին նայում, երկուսն էլ` ճիշտ ն ճիչտ միննույն րբանը մտածելով, երկուսն ել՝ երջանկացած նույն Հարցին տրված ու

նույն պատասխանի Համար:

Լաստանավիցզույգ

լաստավարներից Ել ինչ-որ բան Եր ճառագում, որն զգում էին Ճանապարծորդողներից ոմանք: Երբեմն պատածում էր, որ ճամփորդողներից մեկր, լաստավարներից մեկնումեկիդեմջին նայելուց Հետո, սկսում Էր իր կյանքի մասին պատմել, իր ճաշակած տառապանքների մասին, խոստովանում էր իր գործած մեղքերը, մխիթարությունաղերսում խորՀուրդ Հայցում: Երբեմն պատածում Եր, որ նրանցից մեկը թույլտվություն էր խնդրում մի երեկո նրանց մոտ անցկացնելու Համար,որպեսզիգետի ձայնինունկնդիրչինի: Պատածում էր նան, ռր Հետաքրքրասերներ Եին այցելում, լսած լինելով, թե այդ լաստանավի վրա երկու իմաստուններ կամ կախարդներ էին շատ ապրում,երկու սրբեր: Այդ Հետաքրըքրասերները Հարցեր Է ՇաԵին տալիս, բայց նրանք որնէ պատասխան չեին ստանում, մոզվում էին, որ իրենց առջե ո՛չ կախարդներ էին, ո՛չ էլ իմասէին միայն երկու ծեր բարյացկամ տուններ, նրանք տեսնում ասես որ մունջ լինեին, մի տեսակ տարօրինակ տղամարդկանց, իրար խենթուկ: եվ Հետաքրքրասերները ծիծաղումէին մեֆ խոսում, թե ի՛նչ Հիմարամիտ դյուրաշավատ ժողովուրդ է, որ այդպիսի դատարկ լուրեր Ե տարածում: անցնումեին ն ոչ ոք չեր Հաշվում նրանց: Մի անՏարիներն դամ ուխտագնաց ԲուդՀայտնվեցին, Գոթամայի՝ վանականներ որոնք խնդրեցինիրենց գետի մյուս ափն դայիՀետնեորդներից, անցկացնել, ե լաստավարները նրանցից տեղեկացան, որ նրանք մոտ, քանի որ շտապում են վերադառնալ իրենց մեծ ուսուցչի լուր Եր տարածվել, թե Վեչագույնըմածշացու Հիվանդ Ե ն շուտով իր վերջինմարդկային մաչով է մածանալու՝ նախքան Հավիու

ու

ու

ու

ու

ու

Շատ չանցած՝ արժանանալը: տենական ապաշխարանքին Հայտընվեց ուխտադգնաց մի նոր թափոր,Հետո էլ` մեկ կրոնավորների

ուրիչը, Ներն

ե

ինչպես վանականները, այնպես

ել՝ մնացյալ

ճամփորդ-

բանի մասինչեին խոսում, բայց այլ թափառականները եվ ինչպես ռազմիայնԳոթամայի նրա մոտալուտմաչշվան: ժամանակ ամեն մական արչավանջի կամ թագավորի թագադրման ու

ու

կողմերից գալիս տեղից բոլոր գալիս ծին մարդիկ ն մբրֆյունների պես պարսեր կազմելով իրար գլխի Հավաքվում, այղէին նրանք՝ասես կախարդանքից պես Շորձանք տալովՀոսում դյութված, դեպի այնտեղ, ուր մեծն Բուդդանիր մածվաննէր սպասում, ուր մեծագույնիրադարձությունն էր տեղի ունենաՀանե. տվյալ դարաչրջանի լու մեծագույն Կատարելությունը գիստ էր առնելու օրչնության գրկում: Այդ օրերինՍիդչարթան չատ էր մտածում իմասմաշամերձ տունի մասին, այն մեծագույն ուսուցչի, որի ձայնը խրատում եր ժողովուրդներին Հարյուր-Շազարավորների արթնություն էր պարգնել, որի ձայնին մի ժամանակ ինջն էլ էր երանությամբ ու

ու

ու

անսացել,որի ջով նայել էր:

Հայացքինինքն Ել ժամանակին ակնածանՀաճելիղզգացողություններով Հիշում էր նա այն մասին,իր աչքերիառաջտեսնում էր ուսուցչի ժամանակների ն ժպիտը անցածկատարելության Ճանապարձը, դեմքինմտաբեսուրբ

րում այն խոսքերը, որոնջ մի ժամանակ ինքը, տակավին պատանյակ, ուղղել էր նրան`Վեչշագույնին: Դրանք,թվաց իրեն, Հպարտ տարիների Հեռվից եկող խելացի խոսեր էին, այապես ժպիտը դեմքինՀիշում էր նա: Վաղուցարդեննա Հասկաորի ուսմունցել էր» որ իրեն ոչինչ չեր բաժանումԳոթամայից, Լն սակայն,ինքը չեր կարողացել ընդունել:Ո՛չ, ոչ մի ուսմունք չի կարող ընդունել ճշմարիտ որոնողը, նա, որ ճշմարտապես զգտնա, ով արդեն գտել է, նա նել է ցանկանում: Սակայն կարող է ամենայն ուսմունք ընդունել, ամեն ճանապարծ, յուրաքանչյուր նպատակ, իրենայլես ոչինչ չի բաժանում բոլոր այն Հազարավոր մյուսներից, որոնք Հավերժի մեջ են ապրում,որոնք աստվածաինն են ներչնչում: մի օր ել, երբ շատերն էին ուխտագնացություն կատաՕրերից բում դեպի մածամերձ Բուդդայիօթնանը,նրբամոտ ուղնորվեց ու

էր Հրաժեշտ տվել իր նախկին կյանքին, իր պարտեզը նվիրել էր Գոթամայի վանականներին,ապաստանէր գտել նրա մունքում, դարձել էր ուխտագնացներին օժանդակող մեկը, նրանց Հոգատար ՄանուկՍիդՀարընկերուչին բարերարը: մոտալուտմածվան թայի՝ իր որդու Հետ միասին,Գոթամայի լուրն առնելունպես, Քամալան ընկավ դեպի այնՀճանապարծ Հետ զգեստներով, ոտքով: Այսպես՝որդու տեղ, Համեստագույն նա փոքրիկը միասին շուտով քայլում էր գետի ափով, սակայն Հոգնեց, ասելով, որ ցանկանում է տուն վերադառնալ, Հանգիստ դարձավ կամակոր առնել, որ ինքը քաղցած է, այսպես երհխան ձայնը գլուխն էր գցել: Երեխայիպատճառով Քամալան ստիպված էր Հաճախակի կանգ առնելճանապարծներին, Հանգստանալ, հրեխան սովոր էր իր կամքը պարտադրել նրան, կերակրել մանկանը, սփոփել, հրբեմն կշտամբել նրան: Փոջրեկ Սիդթե ինչու՝ ինջը պետք է իր մոր Հետ Հարթանչէր Հասկանում, ղուց

ուս-

ու

ու

այս կատարի դժվարին

ու

ձանձրալիուղնորությունը, ճանաչ

էր պարծվի մի անծանոթ վայը, օտար մի մարգու մոտ, որը սուրը ե Մաչանում է, մածանա, թող էր իրեն պատրաստվում մածանալ: Է վերաբերում: որքանո՞վ Ուխտագնացներն արդենայնքանԷլ

դա

չէին Վասուդնայի լաստանավից, երբ փոջրիկ Սիդչարթան մեկ անգամ ել ստիպեց մորը կանգառ անել, Շանգստանալ: Ինքը՝Քամալան էլ Հոգնել Եր, ն մինչ երեխան ախորժակով բանան էր ուտում, մայրը պառկեց գետնին, փոքր-ինչփակեցաչքերը անձնատուր հղավ Հեռու

ու

նա Հանկարծ խաղաղավետ Հանգստին:

մի սարսափելի ճիչ արձակեց, երեխան զարձուրած նրան նայեց ն տեսավ, թե ինչպես էր մոր դեմջը սարսափից դունատվել, տեսավ նրա չըջազգեստի փոջրիկ, սնամարմին օձին, որը խայթել տակից դուրս սողացող Էր Քամալային:

մարդ գտնելու Հույսով, ե արդեն ուր որ է մոտեցել էին լաստաջանզի այլես անկանավին, երբ Քամալան գետնինտապալվեց, սակայն, մի սարսափելի ճիչ բող էր առաջ ընթանալ: Երեխան, արձակեց,այդ ընթացքումՀամբուրելով գրկելով իր մորը, օգնության կանչել, մինչե որ վերջինս էլ սկսեց բղավել նրանց ձայները Հասան Վասուդեայի ականջին, որ կանգնած էր լաստանավի կողջին: Նա նետվեց ձայների ուղղությամբ, կնոջը երեխանԵլ Հետնեներից ձեռքերիմեջ առավ,դրեց լաստանավին, այնտեղ ցատկեց, ն շուտով նրանք Հասան այն խրճիթը, ուր օջախի կողջին կանգած էր Սիդչարթան կրակ էր վառում: Նա բարձրացրեց Ճայացքը ն սկզբում տեսավ երեխայի դեմքը, որն իրեն տարօրինակ կերպով ծանոթ թվաց, ինչ-որ մոռացված մի էլ բան Հիչեցնող: Հետո նա տեսավ Քամալային անմիջապես ճանաչեց նրան, թեն վերջինս անգիտակից վիճակում պառկած էր ու

ու

ու

ու

որի դեմջն իրեն այնքան ծանոթ էր թվում, իր սեփական որդին նրա սիրտը թպրտաց կրծջի տակ: Քամալայիվերքը լվացին,սակայն նա արդեն սե գույն էր փքվել էր, նրան դեղամիջոց ստացել, մարմինն էլ` ուռչելով պառկած տվեցինխմելու: Նա գիտակցության եկավ: Քամալան Եր ՍիդՀարթայի անկողնուն,խրճիթում,ււ նրա վրա խոնարձված մի ժամանակ այնքա՛նսիրում էր որ կանգած էր Սիդչարթան, նրան: Այդ ամենը նրան որպես երազ պատկերացավ, ժպտալով իր բարեկամի նայում Էր Քամալան դեմքին,Հետո կամաց-կամաց Հիչեց եղելությունը Հասկացավ, խայթոցիմասին տագնապած է,

ու

ու

ու

ձայնտվեցերեխային: Նա այստեղ է` ջեզ մուտ, մի՛ անՀձանգստացիըր,ասաց ՍիդՀարթան: Քամալաննայեց նրա աչքերի մեջ: Հետո խոսեց՝դժվարու-

՛

թյամբ չարժելով լեզուն, որ անզգայացել էր թույնից. Դու ծերացել ես, սիրելիս,- ասաց նա,- ճերմակել ես: Բայց նման ես այն դու սամանային, որ շատ տարիներ առաջ, պատանի փոչոտ ոտքերով ինձ մոտ` իմ այգին եկավ: Հնամաչչորերով Դու նրան Ճիմա ավելի շատ ես նման, քան այն ժամանակ, երբ են նրա Քո աչքերը նման լջեցիր ինձ Կամասվամիին: աչքջեես եմ եմ ծերացել, չա՛տ ծերացել, ե բին, Սիդչարթա: Ա՛խ, էլ միայն դու կարողացար ինձ ճանաչել: ինչպե՞ս -

ու

ու

Ես ՍիդՀչարթան՛ ժպտաց.-

սիրելիս:

լա,

Քամաանմիֆապես ճանաչեցի,

ջեզ

Դու ցույց տվեց հրեխային ասաց.Քամալան ճանաչեցի՝ր նրան: Նա ջո որդին է: Նըա աչջերըթափառող արտաձչայտություն ստացան փակլալիս էր, ՍիդՀչարթան նստեցրեց նրան իր ծնկվեցին:Երեխան ու

ու

ներին, թողեց,

որ

նա

լինի, չոյեց նրա մազերը

լաց

ն

մանկան

դեմջին նայելով՝նրա միտջն ընկավ մի բրաշմանական աղոթք,

ժամանակին սովորել էր, երբ ինջն էլ դեռ մի փոջրիկ երեխա էր: Դանդաղ, երգեցիկ ձայնով, նա սկսհց արտասանել այն, անցյալից մանկությունիցբառերըեկան-Հոսեցին նրա միչով: եվ նրա երգի Հնչյունների ներքո երեխանՀանդստացավ, մի երկու անգամ վեր թռավ նրան դրեց ջնեց: ՍիդՀչարթան կանգնել էր օջախի մոտ անկողնուն:Վասուդնան Վասուդնայի բարեկամաբար ժպտաց նրան, բրինձ էր եփում: Սիդչարթան ին չին Վասուդնան փոխադարձեց ժպիտով: որը

նա

ու

ու

ու

-

Նա կմածանա,ասաց Սիդչարթան: կամացուկ գլխով արեց:Նրա բարեչշամբույը վրայով Վասուդնեան դեմքջի

վազեց օջախի կրակի արտացոլջը: մեկ անգամ էլ գիտակցության Քամալան եկավ:Ցավըաղճատել եր նրա ղեմքը, Սիդշարթայի աչջը կարդաց նրա բերանին, Խաղաղ կարնրա գունատված այտերին խաղացող տառապանքը: սպասումին տրված, դում էր նա Քամալային ցավերը` պաչարած զգում էր դա, աչքերը նրա ընկղմված այդ ցավերի մեչ: Քամալան Էին Հայացքն որոնում: Հայացքը նրան ուղղելով՝ասաց Քամալան.- Հիմա ես տեսնում եմ, որ ջո աչքերնէլ են փոխվել:ՆրանքՀիմա բոլորովինուրիչ ես: են: Ինչի՞ցեմ, սակայն, հս իմանում, որ գու Սիդչարթան Այդ դու ես, բայց նան դու չես: ոչինչ չխոսեց.խաղաղ նայում Էին նրա աչջերը Սիդչարթան Քամալայի աչքերիմեջ: Դու ֆո Հասա՞ր նպատակին,-Հարցրեց Քամալան,-դու -

գտա՞ը խաղաղությունը: ժպտաց եռ իր Սիդչարթան -

Ես գա

տեսնում

եմ,-

ձեռքին: տեսնում եմ: Քամալան,-

ձեռջը գրեց նրա

ասաց

ես

էլ

խաղաղություն կգտնեմ: Դու այն գտել ես,- շշնջֆաձայն խոսեցՍիդՀարթան: ակնդետ նրա աչջերինԷր նայում: Նա մտաձեց այն Քամալան մուռ՝ մասին, որ ինջը ցանկանում էր ուխտի գնալ Գոթամայի ներչնչելու Համար Կատարյալի Հայացքըւռեսնելունպատակով, նրանիցճառագող խաղաղությունը ե փոխարենը, աՀա, տեսնում -

Է

ֆր

Սիդչարթայի Հայացքը ն դա նույնքան լավ է, որքան եթե ինԳոթամայի Հայացջը տեսնելիս լիներ: Նա ուզում էր դա

Սիդչարթային ասել, սակայննրա լեզուն այլես իրեն չեր Հնալ Սիդչարթան զանդվում:Լուռ նայում էր նա Սիդչարթային նրա աչքերումտեսավ, թե ինչպեսէր նրանցում կյանքը աստիբում

ու

Շանգեց, երբ վերջին

սարսուռը

անցավ նրա մարմնով,

ՍիդՀարթայի մատները փակեցին նրա ակնակոպերը: նայում էր նրա ասես ֆնի մեջ Երկար նստել էր Սիդչարթան ընկղմված դեմքին: Երկար զննում էր նա Քամալայի բերանը, ու

Հոգնած բերանը՝ նրա ծերացած ավելինեղացած շրթունքնեբով ն Հիչում էր, որ ինջը, իր կյանջի գարնանային տարիներին, ու

տել էր նաու կարդումԷր նրա գունատ դեմքը,Հոգնած խորչոմՀետո տեսավ իր սեփաները, ինջն էլ լցվում էր այդ Հայացքով, ն ույն պառկած, նույնպես գունատ, նույնդիրքում կանդեմքը՝ ներկայի անցյալի միաժամանակության զգացումը,Հավերժության զգացումը պաշարեց նրան ամբողջովին: Այդ ժամին նա խորությամբ զգաց, շատ ավելի խոր, քան երբնե, յուրաքանչյուր կյանքի անկործանելիությունը, յուրաքանչյուրակնթարթի Հաու

վերժությունը:

նրա Համար բընձի կերակուր Երբ նա վեր կացավ, Վասուդնան Էր պատրաստել: Սակայն Սիդչարթան Հրաժարվեց ուտելիքից: ուր իրենց այծն Էր փակված, երկու ծերունիները Փարախում, ե: Վասուդնան գցեցինիրենց ծղոտե անկողինը պառկեցջնելու: Սիդշարթան, սակայն, դուրս եկավ ն գիչերն անցկացրեց խրճիթի առաջ նստած, գետի ձայնին ունկնդիը, չշուրջառված անցյալի Հիչատակներով, մի Ա նույն պածի մեջ վերապրելով իր կյանջի Միայներբեմն-երբեմն նա վեր էր բոլոր ժամանակաչրջանները: նստած տեղից, խրճիթի դոնակից ներս մտնում կենում ականջ դնում, թե արդյոք ջնա՞ֆէր երեխան: Վաղ առավոտյան, երբ դեռ արեգակը չէր ծագել, Վասուդնան եկավ փարախից մոտեցավ իր բարեկամին: դուրս Դու չես քնել,- ասաց նա: Ես նստել էի այստեղ ու ունկնդրում էի գեՈչ, Վասուդնա: տին:Շատ բաներ ասաց նա ինձ, նա լիուլի լցրեց ինձ իր փըկաու

ու

-

-

միասնության գաղափարով: բարգաղափարներով, Քեզ դժբախտությունէ պատաձել, Սիդծչարթա, բայցես -

տես-

ցավը չի թափանցել քո սրտի մեջ: ես կարող եմ տխրել: ես, որ Շարուստ Ո՛չ, սիրելիս,ինչպե՞ս էի երջանիկ,Հիմա չատ վելի Շարուստ երջանիկ դարձա: Ինձ նվեր տրվեց իմ որդին: ես Էլ շատ ուրախ եմ ջո որդու Հայտնության Համար:Բայց եմ,

նում

որ

-

ու

ու

-

մենք պետք Հիմա,ՍիդՀարթա,

է աշխատանքի գնանք, չատ գործ կա անելու: Քամալան մածացավ այն նույն անկողնու վրա, ուր ժամանակին իմ կինն էր մաչացել: Հենց այն նույն ելբի վրա էլ մենջ կվառենք Քամալայի խարույկը, ուր ես ժամանակին կնոջս

խարույկնեմ վառել:

Մինչ երեխան դեռ

ֆնած էր, խարույկն արդեն

պատրաստ

էր:

ՈՐԴԻՆ

եր մաչշացածի գերեզմանաթմբին, ոչինչ չէր ուզում տել, դեմքը չրջում եր Հորից, սիրտը փակ եր պածում, պաչտպանվելով բողոքելով իրեն վիճակված ճակատագրից: Հոգածարար ներողամտորեն էր վերաբերվում Սիդծարթան Հասնրան,Հարգանքով լցվածնրա վչտի Հանդեպ:ՍիդՀչարթան կանում էր, որ իր որդին իրեն չի ճանաչում, որ նա չի կարող իրեն սիրել որպեսՀոր: Կամաց-կամացնա տեսնում Հասկանում երեխա էր նան, որ այդ տասնմեկամյա տղան երես առած Էր, մոր փափկասուն ձեռքի տակ մեծացած, որ Հասակ էր առել նստում

ու-

ու

ու

ու

անկողնուն սովոր, սպասավորներին կարգադըրություններ լուն ընտելացած: որ սգացող Հասկացավ, փափՍիդծարթան կասուն երեխանչի կարող Հանկարծակի ինքնակամ Համաթշվառ միջավայրին: Այդ պատճառով կերպվել իրեն օտար որեէ բան չէր անել, ինջն էր ՍիդՀչարթան նրան Հարկադրում չատ գործեր անում նրա փոխարեն, միշտ լավագույն պատառն էր նրա առաջը դնում: Նա Հույս եր փայփայում կամաց-կամաց, փաւտա-

ու

ու

ու

Նա իրեն Հարուստ երջանիկ էր Համարումերեխայի Հայտանցնում նության կապակցությամբ: Բայցքանի որ ժամանակն ու

դնելով իր Եր էր օտարոտի մռայլ, ի ցույց երեխան մնում Հպարտ ճակառակվող, կամակոր սիրտը, ոչինչ չեր ցանկանում անել, ծերունիների նկատմամբ Հարգանք չէր տածում, ամայացնում-փչացնում էր Վասուդնայի մրգատուծառերը, այդժամ սկսեց Հասկանալ, որ իր որդին բոլորովինԼՈ Սիդչարթան ու

ու

ու

Հոգս: Բայցնա

սիրում էր նրան, ն իր Համար ավելիսիրելի էր իր սիրուց ծնված ցավն Հոգսը, ջան երջանկությունն խաառանց իր որդու: ղաղությունը՝ Այն պաճից սկսած, երբ երեխան իրենց Հետ՝ խրճիթում էր ու

ու

ապրում,

ծերունիներ,

աշխատանքի բաժանում

կատարեցին:

Վասուդնաննոբից միայնակ իր ձեռքն առավ լաստանավի կաորդու կողթինլինելու ռավարման պաշտոնը,իսկ Սիդչարթան՝ դաշտային աշխատանքները: տնային նպատակով, ստանձնեց ձիգ ամիսներ սպասում էր ՍիդԵրկար ժամանակ, երկար ու

ու

Հարթան,

որ

որդին կՀասկանա իրեն, կընդունի

իը սերը, գուցե

Երկար ամիսներ սպափոխադարձությամբ: կպատասխանի տեսնում սում էր ամեն ինչ, սպասումէր Եր նան Վասուդնան, նորից շատ տանլռում: Մի օր էլ, երբ կրտսերՍիդՀչարթան ֆեց Հորը իր կամակորությամբ ջմածաճ Համառությամբե

նան

ու

ու

մի կոզմ տարավ ւ խոսեցնրա բարեկամին նա,Կներեսինձ,- ասաց սակայնբարեկամի սրտով

յան կողմ -

զում

հր

ես

ու-

տանջվում ես, վշտի մեջ ես: քեզ սիրելիս, որդին, Հոգսեր է պատճառում, ճիշտն ասած՝ նան ինձ: Մեկուրիչ կյանՔի, ուրիչ բնի է պատանի թոչնակը վարժվել: ԴուՇրաժարվեցիր եմ

խոսել ջեզ

Ես տեսնում

Հետ.

եմ,

տեսնում

Հետ:

եմ, Քո

մեծ

որ

որ

դու

քաղաքից Հարստությունից,փախար նրանցիցնողկանքջից ու

"

ու

գերշադեցումից դրդված, մինչդեռ քո որդին Ճարկադրված էր Հակառակ իր կամքի լջել այդ ամենը: Ես Հարցրեցի գետին, բաբեկամս, ես չատ անգամներ եմ նրան Հարցրել: Սակայն գետը ծիծաղում է, ծիծաղում է ինձ վրա, իմ ե ջո վրա, մեր Հիմարա-

է ֆրին, երիտասարդությունը է հրիտասարդության, քո որդին այնտեղ չի զտնվում, է իրեն` ծաղկումիՀամար:Ինքդ էլ կարող ես անՀրաժեչտ

մտության վրա: Ջուրը ձգտում ձգտում

որն գետինՀարցնել,լսի՛ր,թե ինչ կասինա քեզ... նայեց իր բարեկամի Դառնությամբ ՍիդՀարթան դեմքին,որի ան մեջ կայտառությունն ուրախությունն Համարխորչոմների էին մշտապես բնակվում: կարող եմ ես նրանից բաժանվել,կամացուկ ՀարցԻնչպե՞ս րեց նա ինջն իրեն, Հարցրեց` չփոթմունքիմեջ ընկած:-ՒՆԿձմի ու

-

իչ ժամանակ տուր, սիրելիս... Տե՛ս, ես կռիվ եմ տալիս նրա Համար, ամեն գնով ուզում եմ գրավել նրա սիրտը, սիրով փաուզում եմ կոտրելնրան: Չէ՝ որ ղաքուչ Համբերատարությամբ գետը մի օր ել նրա Հետ է խոսելու, չէ՞ որ նա ել Է դրան կոչու

ված: ժպիտը Վասուդնայի -

ի

0՛,

այո՛,

նա

ավելի ջերմ Էլ Ե կոչվածներից,

ու

նա

պայծառ դարձավ: էլ Է պատկանում կյան-

ընթացքին:Սակայն գիտենքարդյոքմենք, դու Հավերժական Թե ինչի՝ է

կոչված, ի՞նչ ճանապարՀ է նրան սպասն ի՞նչ տառապանքներ: Նրանջիչ ոապանջներ չեն սպասում կյանքում,ջանզի Հպարտ դաժան է նրա սիրտը՝չատ տառապանքներ են բաժին ընկնելու նրան, ե

ես,

նա

գործեր վում, ինչպիսի՞

տա-

ու

բազմաթիվ անարդարություններ են վիճակսխալներ, իրեն, բազմաթիվ մեղքերի ծանրությունից կքելու է նա: Ասա՛ինձ, սիրելիս, չէ՞ որ դու քո որդուն չես դաստիարակում, չես բռնանում նրա վրա, չէ՞ որ դու նրան չես ծեծում, չես պատշատուշատ

վելու

ժում

նրան:

ֆո Ո՛չ, Վասուդնա,

թվարկածներից ոչ մեկը ես չեմ անում: Այդպես էլ նրա վրա չես իռնանում,չես ծեծում նրան, նրան չես կարգադրում, ջանի որ դու դիտես, որ փափուկն ավելի ամուր է, ջան կոչտը, ջուրն ավելի ուժեղ է ժայՇատ լավ Է, ես գովում եմ քո ռից, սերն ուժեղ է բռնությունից: այդ վարվելակերպը: Սակայնարդյոք սխալմունք չէ` ջո կողմից, որ նրա վրա չես բռնանում, չես պատժում նրան: Արդյոք դու նրան չե՞սկապում ջո սիրո չղթաներով: Արդյոք դու նրան դու չե՞ս ամաչեցնում ամենայն օր, ճնչում չե՛ս բանեցնում նրա Հանէ` որ դու դեպ ջո այդ բարությամբ Համբերատարությամը: ստիպում ես նրան, գոռոզամիտ երես առած ւղային, ապըել խրճիթում՝բանաններով սնվող երկու ծերունիների Հետ նույն Հարկիտակ,որոնց Համար կերակուր բրինձնանգամ անուչշաշամ է, որոնց մտքերը չեն կարող իրենը լինել, սրտերն էլ` ծեր են, Հանդարտ, բոլորովին այլ իրենից տարբեր, տրոփում են թույլ չէ կերպ: Այս ամենը մի՞թենրա Համար Հարկադրանք պատիժ: -

գիտեի:Դու

-

ու

ու

ու

ու

Հուզված

ու

աչքերըխոնարչեց:ՀեշփոթաչՀար՝ Սիդչարթան

կամացուկ Հարցրեց.ի՞նչ պետք է անեմ: տո

ԱյԴ դեպքում, ի՞նչ

ես

կարծում,

ես

Վասուդնան ասաց.-Նբանետ

տար քաղաք, վերադարձրու իր մոր տունը, այնտեղ պետք է, որ դեռ սպասավորներ մնացած լինեն, Հանձնի՛ր որդուդ նրանց: Իսկ եթե ոչ ոք չլինի, տար նրան ուսուցչի մոտ, բայց ոչ բնավ սովորելու սիրույն, այլ որպեսզի նա ընկնի ուրիչ տղաների աղջիկների չրջֆապատը,ա՛յն աչէ նա: Դա բնավ չի՞ անխարՀը, որն իրենն է, որին պատկանում ցել ջո մտքով: ես Դու տեսնում բովանդակ իմ սիրտը,- տխուր խոսեց ՍիդԵս Հարթան:- չատ Հաճախ եմ մտածելայդ մասին:ԲայցաչՀա՛, տե՛ս, ինչպե՞ս կարող եմ ես նրան, որ առանց այն էլ փափուկ Արդյոք Նա ավելիչի՞ մեսիրտ չունի, Հանձնել այս աշխարծին: ծամտանա, Հաճույջներին իչանձնատուր չի՞ լինի արդյոք խանությանը, չի՝ կրկնի արդյոջ իր Հոր գործած բոլոր սխալնեկուլ գնա սանսարային ըը, այդպես գուցե նա ամբողջությամբ ու

-

ու

ու

կործանվիվերջնականապես: Էր փայլումլաստավարի ժպիտը, նա նըըԱվելիլուսապայծառ ձեռքին ասաց. բորեն դիպավՍիդՀչարթայի նա Տես, թե ինչպե՞ս Այդ մասինգետինՀարցրու,բարեկամս: մտածում ես, ջո ՀարցիՀամար...Զլինի՝դու իսկապես կծիծաղի ու

-

բաժինՇիճարություններն սխալներըգործելով դու ետ եվ ինչպե՞ս պաձել որդուդ նույնը կըբկնելու՞ց: կարող ես քո որդուն պաշտպանել սանսարայից: Ինչպե՝ս:

թե քո կարող դու

ու

ես

խրատներով կամ Հորդորներո՞վ: Սիրելիս, Ուսմա՞մբ, աղոթքո՞՛վ, չլինի՞թե դու բոլորովինմոռացել ես այն պատմությունը, այն խիստ ուսանելի պատմությունըբրաչմանիորդի ՍիդՀարթայի

մասին, որը դու շատ ժամանակ առաջ, Հենց այս նույն տեղում, պատմելես ինձ: Ո՞վ պաշտպանեց, ո՞վետ պածեցսամանա Սիդ-

Հարթային սանսարայից, մեղջից, ըբնչաջաղցությունից, խենթությունից: Մի՞թե նրանհւտ պաձծեցինիր Հոր բարեպաչշտությունը, իր ուսուցիչների իր գիտելիքները, սե" փական որոնումները: Այդ ը ՃՇայըը, ը ուսուցիչը նրան ետ պաշեց դրանից, իր սեփական կյանքը վերապրելուց, իր կյանքով կենաց աղտեղությունն ընդունելուց, սեփական մեղքերըգործելուց, ինքն իր սեփական ձեռքով դառը ըմպելիքնընդունելուց, եր սեփական ճանապարծը գտնելուց: Մի՞թեդու կարծում ես, սիրելիս, թե այդ նույն ճանապարծն անցնելըինչ-որ մեկի Համար բացառություն է լինելու, ինչ-որ մեկը խուսափելու է դառնության թասը պարպելուց: եվ որ այդ բացառությունը քո որդի՞նէ լինելու, ՃՇենցմիայննրբաՀամար,որովչետն դու նրան ես նրան ե՞տ սիրում ես, որովչետն դու ցանկանում պածելցավից տառապանքից, այլե Հուսախաբությունից: Բայցեթե Հանուն նրա դու մածշն ընդունես, նույնիսկ տասնյակ անգամներ միննույնէ` դու դրանով չես կարողանա նրանսպասվող ճակատագրիդույզն-ինչ մի մասնիկից ազատել նրան: գեռնս երբեք այսքան երկար չեր խոսել: ՍիդՎասուդնան Հարթան բարեկամաբար չնորշակալություն Հայտնեց նրան, վըչտացած սրտով խրճիթը մտավ ե հրկար ժամանակ չէր կարողանում նրան այնպիսիմի բանչէր ասել,ինչի ջնել: Վասուդնան մասին ինքն արդենմտածած չլիներ չիմանար:Բայցայդ իր իմացածը նա ի վիճակի չեր գործնականում կիրառել, այդ իմացությունից ավելի ուժեղ էր իր սերը որդու Շանդեպ, ավելի ոռրժեղ էր նրա Հանդեպ իր տածած ջնքչշանքը,իրեն պաչարած՝ է արդյոք, որ ինքը որեէ մեդուն կորցնելուվախը:Պատածե՞լ կին այդ աստիճան իր սիրտը նվիրաբերի, պատաչե՞լէ արդյոք, որ ինքը այնքան չատ սիրի մի մարդու, այնպես կուրորեն, այնպես տառապագին, առանց փոխադարձության նչույլի ե սակայն իրեն այնքա՛ն երջանիկ զգա: Սիղշարթան չկարողացավ Հետնել իր բարեկամի խորչրդին, նա Նա թույլ ի վիճակի չեր բաժանվել որդուց: տվեց տղային կարգադրել իրեն, անշարգալից վերաբերվել իր Հանդեպ: Նա լռում ու սպասում էր, ամեն աստծու օր վերսկսելով Համբերա-

սեփական Շորդորները, ո

ու

ու

ու-

տարությանՀամը

ու

ես լռում մունջ պատերազմը: Վասուդնան

եր սպասում, բարեկամական զգացումով տոգորված, ամեն ինչ Շասկանալով, ներողամիտ Համբերատարությամբ: Համբերության Շարցում երկուսն ել անգերազանցելի վարպետներ էին: Մի անգամ,երբ մանկան դեմքը իրեն առավել քան երբնե Հիռու

չեցրեց

Քամալային, Սիդծչարթան Շանկարծ այն բառեմտարերեց

մի ժամանակ, իր երիտասարդության Քամատարիներին, լան ուղղել էր իրեն. «Դու անկարող ես սիրել», ասել Եր նա նրա Հետ՝ իրենՀամամատել Եր մի իրեն,ն ինջը Համաձայնվելով աստղի ն երեխա-մարդկանց էլ` ընկնող տերեների Հետ, ն այնուխոսքերում նա որսացել զգացել էր ամենայնիվ Քամալայի նա Հանդիմանության պես մի բան: Իսկապես, երբեք ամբողջուաստիճան անձնատուր չէր եղել մեկ թյամբ,ինքնամոռացության ուրիչ մարդու, մեկ ուրիչի Համար երբեք սիրո խենթությանը չէր տրվել: Նա իրեն դրան անընդունակ էր Համարում,ե Հենց դա էր, ինչպես այն ժամանակ թվում Էր իրեն, այն մեծագույն զանազանությունը, որ գոյություն ուներ իր ե երեխա-մարդիր որդու այժմ, Հայտնությունիցի վեր, Հիկանցմիջե: Սակայն մա ինքն էլ մի իսկական երեխա-մարդ էր դարձել. Սիդչարթան, նա տառապում էր մեկ ուրիչի պատճառով, մեկ ուրիչին էր «իրում, ամբողջությամբ տրվելով այդ սիրույն, նույն այդ սիրո Հիմա նա ինքն Ել խենթություններկատարելով: պատճառով զգում էր, թեն ուշացած, իր կյանքում առաջին անգամ, այդ այդ տարօրինակ կիրքը»տառապում ամենածզոր արտասովոր, էր նրա պատճառով, անասելիորեն տառապում, ե սակայն իրեն երջանիկ էր զգում, մի տեսակ ասես նորացված, ինչ-որ բանով ըը,

որ

ու

ու

ավելիՀարստացած: Նա

անչուչտ զգում էր, գիտակցում, որ իր որդու Շանդեպ այդ կույր սերն ընդամենը մի կիրք է, մի չատ մարդկային մի աղբյուր, թանձր թուլություն, որ այն... սանսարա է, պղտոր մուգ մի ջուր: Բայց,միաժամանակ,զգում էր, որ այն բոլորովին էլ արժեքից զուրկ չեր, որ այն նույնիսկանՀրաժեչտություն եր, որ գալիս եր իր սեփական Հոգու խորխորատներից: Այդ ՀաՃույջը նույնպես Շարկավոր Եր քավել, այդ տառապանքները պետք էր ճաշակել, այդ խենթություններն էլ պետք Եր անել: ԱՀա այդպեսորդին, այս ամբողջընթացքումստիպումԷր նրան այդ խենթություններն անել, ստիպում Եր, որ Հայրն իր իր կամակորությունֆմաչաճույջներըկատարի, Համակերպվի ների Հետ: Այդ Հայր կոչվածը չուներ ոչինչ, որ գրավեր, չլացներ տղայինկամ վախ ներչնչերնրան:Այդ Հայըկոչվածը ընդամի մարդ,գումենը մի բարեսիրտ մարդ Էր, ֆնքջուչ,Շեզաբարո սակայն դրանք այն ցե չա՛տ բարեպաշտ, գուցե նույնիսկ սուրբ, Հատկանիչները չէին, որ կարող էին շլացնել, Շրապուրել տղային: Այդ Հայրն իրեն ձանձրալի Եր թվում, նա իրեն ասես գերի տա-

ծած

ու

եր պաճում իր այղ թշվառ խրճիթում: Նա իրեն զզվեցրել եր զազրելի ձանձրացրել, իսկ այն, որ իր կատարած յուրաքանչյուր արարք ժպիտով էր ընդունում, իր ամեն Հանդիմանական արտաու

պատկերանում եր որպես այդ խարդախ ծերունու կողմից խաղարկվող ամենատտելի, նենգմիտ խորամանկությունը: Երեխայի լսել նրանից,նրա ՀամարավելիՀաճելի կլիներ սպառնալիքներ արժանանար, թեկուզ պատիժներ կրեր: կոպիտ վերաբերմունքին Բայց աշա եկավ այն օրը, երբ պատանի Սիդշարթայի զգացՇոր դեմ: Հայրնիրեն զախ ՀՇավաքելու էր Հանձնարարություն չեր գալիս, կանգնել եր Հատվել: Տղան սակայն խրճիթից դուրս մառ զայրացած տեսքով, ոտքերով դոփում էր Հատակին, բռնկման պածինՇոր բռունցքները սեղմած կատաղության դեմքին նետեց իր ողջ ատելությունն նողկանքը. 'Ինքդ գնա քո ցախի ետնից,- բղավեց նա մոլեգնած,- ես քո ծառան կամ ստրուկը չեմ: ես գիտեմ, որ դու ինձ չես ծեծի, դու ու

ու

ու

չունես: Գիտեմ,որ դու այդքանՀամարձակություն բեպաչտությամը ներողամտությամբ ցանկանում ու

քո ես

այդ

ինձ

բա-

մբչ-

ջեզ նման մեկր դառնամ, ջեզ պես բարեպաչտ, քեզ պես քնքուշ, իմացածեղիր, որ Հենց ջեզ Հաջեզ պես իմաստուն...Սակայն, կառակ՝ես ավելի շուտ փողոցայինավազակ մարդասպան կդառնամ, դժոխքի բաժին կլինեմ, քան թե ջեզ նման մեկը եմ իմ Հայրը չես, թեկուզն քեզ, դու կդառնամ...Ես ատում Հարյուրանգամ էլ մորս սիրեցյալըեղած լինես... ու

Հետ Հաջորդ առավոտյան, սակայն,նա անՀետացել էր: Նըրա

անՀետացել եր

նան

փոքրիկ, երկգույն

էլ`

ծառակեղնեից Հյուսկեն

պղնձե արծաթյա դրամները, որ իրենք որպես վարձատրություն էին ստացելդետանցի աշխատանքների դիմաց:ԱնՀեւտացել էր նան լաստանավը, ՍիդՀարթան նշմարեցայն Հանդիպակաց ափի մոտ: Տղանփախուստի էր դիմել: ես պետք է Հետնեեմ նրան,- ասաց ՍիդՀարթան, որը տղայի երեկվա ունեցած ճառից Հետո՝ դեռես Հանդիմանական առաջ միայնակ չի կարող անցավիցմղկտալովդողում էր:- Երեխան տառում Նա ճանապարծ գտնել: կմոլորվի:Մենք պետք է նոր գետն լաստանավ չինենք, Վասուդնեա, որպեսզիկարողանանք ու

-

անցնել: -

Մենջ պետք է

փոքրիկ մի

սուդնան,- Հասնելու Համարմեր փախցրել: Քայց

դու

լաստ լաս

չինենք,չ-

ասաց

նրան պետք է թողնես փախչի, մի

Վա-

որ տանավին, երեխանէ

Հետա-

նա այլես երեխա չէ, նա կարող է եր պնդիրնրան,բարեկամս, գլուխը պաձել: Նա ջաղաքիճանապարծն է փնտրում, ե նս

իրավացի է, մի՛մոռացիր դա: Նա է անեիր: Նա ինջն է Հոգ տանում

է այն, ինչը դու պետք իր մասին, նա ընթանում է իր

անում

ես տառապում ցավերից,որոնց Համարծիծաղել կարելիէ միայն,ինչն Էլ չատ շուտով անելու ես: Նա ձեռքն առավ չպատասխանեց: Սիդչարթան անմիջապես ն սկսեց բամբուկից լաստ տապարը օգնում սարքել,Վեսուդնեան Եր նբան՝ծառացողունները սիզախոտերով ՃՇյուսելուգործում:

ջը,

ղու

բայց

Հետդ վերցրել,-ՃՇարցրեց Ինչու՝ ես տապարը ՍիդՀարթան: ասաց.-ԿարողԷ պատաձել, որ մեր լաստանավի Վասուդնեան

-

թին կորած լինի: սակայն, Հասկանում էր, Թե ինչ կա իր բարեկաՍիդծչարթան, մի մտքին: Նա մտածում էր, Թե տղան թին մի կողմ նետած կամ

իրենց,եթե Հետապնդում ձեռնարկեին: Իրոք,պարզվեց լաստա-

նավում

ոչ

մի թի էլ չկար:

մատնացույց Վասուդնան

արեց

լաս-

ե: ժպիտը դեմքին նայեց բարեկամի տանավիՀատակը կողմը, կարծեսցանկանար ասել. «Մի՞թեդու չես տեսնում, թե ի՞նչ է ջո որդին ջեզ ցանկանում ասել: Ջե՞ս տեսնում, որ նսաչի զում, որ Հետապնդեն իրեն»: Բայցնա դա բառերով չասաց: Նա ու-

ձեռնամուխ եղավ մի նոր թի պատրաստելու գործին: կանին որոնելու:

Սիդչար-

Վասուդնան առարկության նշաններ չարեց:

արդեն ՍիդՀծարթան

էր աներկար ժամանակ թափառում մի միտք որ որոնումն նրան այցելեց, իր անիմաստ կամ տղան վաղուց արդեն անտառից անօգուտ է: Նա մտածեց՝ կամ Էլ, եթե նա դեռես ճանաՀդուրս էր հկել ու քաղաք ՃՇասել, պարծին էր, ապա թաքնվելու էր իրենից, իրեն Հետապնդողից: նա Շասկացավ նան, որ ինջը բնավ Հոգ չէր Այսպեսմտածելով՝ տանում մասին, նա իր սրտի խորքում գիտեր, որ որիր որդու ե անտառում էլ չէր պատաձել գուն ոչ մի դժբախտություն նա ոչինչ նրան չեր սպառնում:Բայցեայնպես քայլում ու քջայլում էր առանց Հանգիստ առնելու, սակայն այլես ոչ թե որդուն փրկելու Համար, այլե նրան մի կըրկինանգամ տեսնելու ցանկությունից դրդված: Այդպես քայլելով նա Շասավ քաղաքի մատույցներին: նա Երբ ջաղաքիմերձակայքում ուք ընդարձակ ճանապարծ նա դրեց, Հանկարծ կանգ առավ, կանգնած էր գեղեցիկ պարտե-

երբ

տառում,

ու

էր զի մուտքի առաջ, այն պարտեզի, որ նախկինում Քամալային պատկանում, ն որտեղ ինքը առաջին անդամ տեսավ նրան պատդարակի վրա: Այն ժամանակվա ապրումները վերակենդանացան եր այնտեղ կանգնած, նրա Շոգում, նա նորից իրեն տեսնում առույգ, որպես մորուքավոր կիսամերկ մի երիտասարդ սամանա, փոշոտ Երկարկանգնել էր միդ ու

ու

Հարթան

Հազարով:

ու

ծառերի ներքո: Երկար կանգնած մնաց նա՝ մտքերին տրված, աչքերի տեսնելով իր կյանքի պատկերները, ունկն դնելով անցյալի պատմություններին: Երկարկանգնել էր նա, նայում Էր վանաէր պատանի Սիդկաններին, բայց նրանց փոխարեն տեսնում էր երիտասարդ Քամալային` Հարթային, տեսնում բարձրաբերձ ծառերի ներքո ճեմելիս: Նա կատարյալ պարզությամբ տեսավ Շյուրասիրությանն իրեն, տեսավ, թե ինչպես էր ինքը Քամալայի ու առաջին Համպատիվներին արժանանում, ինչպես Քամալայի բույրն ըմբոչխնեց,թե ինչպիսի՛Հպարտությամբ արչամարՀանքով եր ինքը նայում իր բրաշմանական անցյալին, ինչպիսի ոՅւՂւ տենչանքով էր ձգտում աշխարծիկ Հպարտությամբ կյանքին տեսավ սպասաՀ ւորվելուՀաճույքին:Նա տեսավ Կամասվամիին, վորներին, խնջույքները, երաժիչտներին, տեսավ Քամալայի երգեցիկ թոչունին վանդակի մեջ, վերոատին վերապրեց այդ ամենը, չնչեց սանսարայի օդը, կրկին զառամյալ տեսք ընդունեց ու Հոգնածություն իջավ վրան,նորից նողկանայն ժամանակ իրեն Համակած սեփաչջով լցվեց, վերստին զգաց կան կյանքին վերչ տալու ցանկությունը, նորից վայելեց սրբազանՕմի փրկարար ազդեցությունը: Տեականժամանակ պարտեզի դարպասների առաջ կանգնելուց Հետո՝ Սիդչարթան Հասկացավ,թե ինչ անչեթեթ խելագար ցանկություն էր իրեն այստեղ առաջնորդել, որ ինքը չեր կարողանալուօգնել իր որդուն ե պետք է Հանգիստ թողնի նրան:Նա խորությամբ զգաց փախստականի նկատմամբ իր սրտում բուն որպես թե կենդանի վերք, միաժամադրած սիրո զորությունը, նակ Հասկանալով, որ այդ վերջն իրեն տրված չե այն ֆչփորելու Համար, որ պետք է թույլ տալ նրան ծաղկելու, այնպես որ նրանից վերստին լույս ճառագի: Քանիոր այդ պածին նրա վերքը դեռ չէր ծաղկել, ուստի լույէր ու տխրամած: Այն ցանկուսը դեռ չեր ճառագում, նա թույլ թյուն-նպատակը, որն իրեն այստեղ Եր բերել՝իր ճողոպրած որէր կատարյալ դատարդու որոնումներում,Հիմա փոխակերպվել կության:Նա տխուր նստեց գետնին, զգագ, որ ինչ-որ բան մեռնում Եր իր սրտում, զգաց կատարյալ դատարկությունը, ն այլես

առաջ

ու

զառախաղացներին,

ու

ոչ մի

ուրախությունչեր տեսնում իր առաջ,ոչ

մի

Նա նպատակ:

ֆով, որ տրոփում եր այնպես Հոգնած ու տխուր, սպասելով ՒՆչձայնի: Այսպեսժամեր չարունակ նա նստել լսում էր, այլես պատկերներ չեր տեսնում, խարասուզվեց դատարկության մեջ, ամբողջությամբ տրվեց այդ ինջնախորասուզմանը, ճանաԵլ անչետացավ նրա Հայացքի առաջ:Եվ երբ զգաց, որ պարչՀն վերքը սկսել էր ավելի ուժեղ վառվել,նա բարձրաձայն արտարետեսան րեց Օմը, լցվեց Օմով: Այգում ճեմող վանականները ե նա նրան, քանի որ Եր երկար ժամեր կքջանստած նրա ճերմակած մազերին փոչի էր դրել, մեկը մոտեցավ երկու բանան դրեց նրա ոտքերիառաջ:Ծերունինչնկատեց նրան: Այդ ջարացած վիճակից նրան արթնացրեց մի ձեռք, որ իր ուսն եր չոչափում: Նա անմիջապես Ել ճանաչեց այդ ձեռքի ե Հպումը,այնքաննուրբ սթափվեց:Նա վեր կաամոթխած, ցավ ողջունեց Վասուդնային, որն Հետնել էր իրեն: Եվ երբ նայում էր Վասուդեվայի դեմքին,նրա այն մանբարեկամական ասես բիկ, ծիծաղից գոյացած խորչոմներին, Նաբարձրաձայն Նա յում էր նրա կայտառ աչքերի մեջ, Հանկարծ ինքն էլ ժպտաց: Հիմա նկատեցիր առջեընկած բանանները, վերցրեցդրանք,մեՎամյուսն ինջը կերավ: Այնուչետնե կը տվեց լաստավարին, մոտ: սուդնայի Հետ նա վերադարձավ անտառ, լաստանավի ոչ ոք չէր խոսում այդ օրը տեղի ունեցածի մասին, ոչ Նրանցից ոջ երեխայի անունը չեր տալիս, ոչ ոք չՇշիչեց նրա փախուստը, ոչ ոք չեր խոսում վերջի մասին:Խրճիթ Հասնելունպես՝ՍիդՀարթան պառկեց իր անկողնուն,ե երբ, միառժամանակ անց, նրա մոտ մտավ՝ մի Թաս կոկոսիկաթ առաջարկելու Վասուդնան Եր եղել ջնին: Սիդչարթան արդենանձնատուր նպատակով, որ

ու

ու

ու

ու

ու

Առ

Եր երկար վառվում էր նրա վերքը: Շատ ճամփորդների գետի մյուս ափը տեղափոխում, որոնք, պատածում էր, որ ե իրենց Հետ որդի կամ դուստըԷին ունենում, նրանցիցոչ մենա մտածում նա էր. կին առանց նախանձի չեր Նայում, այդժամ ամենաեն այդ «Այսքանչատ մարդիկ, Շազարավորները տեր Դեռ

նա

ջաղցը երջանկության, բայց ինչու՝ ես դա չունեմ: Նան չար ե նույնպես զավակներ ունեն, մարդիկ, գողերն ավազակները ես եմ են նրանց զուրկ նրանց կողմիցսիրվում, միայն սիրում ու

ու

դրանից»: նության

Այսպես պարզ

վճիտ, այսպես առանց դատողակամտածում ԵՐ նա այժմ, նա, որ Հիմա այնքան շաղախի ու

ԷՐ նմանվելերեխա-մարղկանց: Հայացքով էր ԿնաՀիմա մարդկանց առաջվանից ւտռարրբեր յում, նվազ խելամտությամբ, նվազ Հպարտությամբ, փոխարենը՝ կարեկավելի ջերմությամը, ավելի մեծ Հետաքրքրությամըբ զանքով: Հիմա, երբ նա սովորական ուղեորների էր տեղափոխում՝ հրեխա-մարղկանց, առետրականների, զինվորականների, կանանց խմբերի, այժմ արդեն այդ մարդիկ իրեն այնպես խորթ օտար չէին ներկայանում, ինչպես առաջ. նա Հասկանում էր նրանց, Հասկանում ու կիսում էր նրանց թող որ մտքերի չատ

Նա

ու

ու

ու

ինազդային Հակումներով

զուտ մտաչշանգումների փոխարեն

ու

ցանկություններով առաջնորդվող կյանքը, նրանց պես էր Զնայածնա արդեն զգում՝առանց իրեն նրանցիցզանազանելու: մոտ էր կատարելության սաշմանին, ե իր վերջին անձնական վերքի պատճառած վիչտն էր վերապրում, սակայն թվում էր, որ այդ եհրեխա-մարդիկ իր եղբայրներն էին, նրանց սնամեջ մանը-մունը ցանկությունները, ծիծաղելի ըղձանքներն փափագները այլես նրա Շամար դադարել էին այդպիսին լինելուց, կորցրել էին իրենց ծիծաղելիությունը, դարձել իրեն ավելի Հասկանալի սիրելի, անգամ Հարգանքի արժանի: Իր մանկան Հանդեպ մայրական նրա թվացյալ կույր սերը, միակ որդու Հանդեպ Հայրական Հիմար արժանիքների կույր ՃՇպարտուՀու

ու

ու

ու

ու

ջը

զարդեղենն

առ

ու

պճնանքի առարկաները, տղամարդկանց

Հանդեպ նրա տենչանքը,աչա այս ամեՇիազական Հայացքների նը, այս բնազդային Հակումներն մանկամտությունները, բոոՂԼանչեթեթ,սակայն լոր այգ պարզմիտ զարմանալիորեն զորեղ, չափազանց կենսունակ բավարարում պաչՀանջող անՀագուրդ ինազդներն կրջերը ՍիդՀարթայի Համարայլես մանկամտուու

ու

ու

թյուններ

չէին,

նա

տեսնում

էր,

որ

մարդիկ ապրում

են

դրանց

բավարարում տալու Համար,Հանուն նրանց ան սաՀման ճիգ են ջանք թափում,ուղեորություններ ձեռնարկում, պատերազմներ մղում, անսաշման տառապանքներ զրկանքներ կրում, ե ինքը Հիմա կարողանում էր սիրելնրանցայդ ամենի Համար:Նա տեսնում ԷՐ կյանքը,կենդանի անկործանելի կյանքը, բրաչու

ու

ու

էր մարդկային յուրաքանչյուր կրքի, յուրաքանչարարքի մեջ: Սիրո Հիազմունքի արժանի Էին այդ մարԴիկ իրենց կույր Հավատարմության ցույցերում, իրենց կույր ուժի Համառության դըսնորումներում:Ռչինչ չեր պակասում նրանց,նրանցՀանդեպ ոչ մի առավելություն չունեին գիտունն մտածողը, բացի մեն-միակ, պստլիկ աննշան մի հանից. գիողֆ գոյություն ունեցողի միասնության տակցությունից՝ ԳԻտակցված մտքից: Մի պած անց, սակայն, Սիդչարթան սկսեց տաբակուսել, թե արդյո՞ջ այդ գիտելիքը, այդ միտք կոչվածը ավետեսնում

մա

յուր

ու

ու

ու

ու

լի բարձը արժեք է իրենից ներկայացնում, գուցե այդ գիտելիք կոչվածն Ել զուտ մտածող-մարդկանց մանկամտության արդցած ամեն ինչում աշխարչի մարդիկ Հավասար Էին իմաստուննեբին, Հաճախ ել՝ ավելի բարձը, ինչպես որ գազաններն են իրենց Համառ կարիքներին Հետամուտ անկասելի ձգտման մեջ երբեմն-երրեմնմարդկանց չատ ավելի դերազանցող թվում: մեջ աստիճանաբար ՍիդՀարթայի ու կամաց-կամաց ու

ծաղկում

տելիքը, ի նչ էր իմաստությունը,

որն իր երկար տարիների

էր եղել: Դա այլ բանչէր, քանՀոգու նումներինպատակն

որո-

պատ-

պած կյանքի կենտրոնում դտնվելով` միասնության գաղափարն առմտածելու, զգալու ներչնչելու միասնությունը: Այդ էր իր մեչ՝ գիտակցությունը ծաղկում,ճառագում կամաց-կամաց ծերունազարդ մանկական Վասուդնայի դեմքբից արտաձեղվելով. ամեն

ու

ներդաչնակությունը, աչշխարչիՀավերժական կատարելության գիտակցությունը, ժպիտը, միասնությունը: մեծագույն Վերքը, սակայն, դեռ վառվում էր, կարոտով ցավով մտածում էր Սիդչարթան իր որդու մասին, իր սրտում իրեն պաշարած սերն փաղաքչանքը, ապա թողեգ, փայփայելով որ ցավը ինքն իրեն խժռի, կատարեց սիրո բոլոր խենթությունները: Թվումէր այդ կրակը երբեք չէր Հանդգչելու: Օրերից մի օր էլ, երբ վերքը սաստիկ այրում էր, Սիղշարթան ու

ու

վառվելով՝ ջայլեցջաղաքիուղղությամբ,որդուն գտնելունպաէր մեղմորեն Հանդարտ,ե չնայած տակով:Գետը Հոսում ու

եղանակը չորային էր, սակայն նրա ձայնը տարօրինակՀնչերանգ ուներ. նա ծիծաղումէր... Գետը՝զիլ պարզկա, ծիծաղումէր ծերունազարդ լաստավարի կանգ առավ,խովրա: Սիդչարթան նարշվեց գետի վրա, որպեսզի ավելի լավ լսի, ն, խաղաղ Հոսող ն եր դեմֆրի Հայելու մեջ նա տեսավ իր դեմքի արտացոլանքը, ջի այդ արտազոլանքիմեջ կար մի բան, որն իրեն մոռացված մեկ վերուրիչ բանի մասին Հիչեցրեց, նա մի պած միայն մտածեց Հիշեց. այղ դեմքը նման էր մեկին, որին նա ժամանակին ճանաչել էր սիրել նե միաժամանակվախեցել նրանից: Այն նման էր իր Հոր՝բրաչմանի դեմջին: Ունա Հիչեց, թե ինչպես,տարիներ առաջ, տակավին երեխա Հասակում, ինքը Հարկաղրեց Հորը, որ ու

ու

ու

ռապանքները չէ

ը

կրել, ինչ Հիմա ինքն է կրում իր

որդու

պատ-

մեն ճառով: Արդյոքիր Հայրըվաղուց արդենչէ՞ր մաչՀայցել,

ս-

կության մեջ, առանց վերստին իր որդուն տեսնելու: Այդյո՞ջ կատակերգություն չէ, տարօրինակ անչեթեթ մի բան, այս այս կրկնությունը, պտույտը արատավոր շրջանի ներսում: Գետը ծիծաղում էր: Այո՛, այդպես էր, ամենը, ինչը մինչն չես ապաշխարել, վերջ չես տառապել վերստինկրկնվում Է, կրկնվում են: ՍիդՀչարթան, անընդմեջ միննույն տառապանքներն հտ Թթիավարեցդեպի սակայն, նորից լաստանավ բարձրացավ իր Հորը»Հիչելով որդուն, գետի Հեգնանխրճիթը,մտաբերելով ջին արժանացած, ինջն իր Հետ կռիվ տալով, Շուսախաբության գիրկն ընկած, պատրաստ՝ինքն իր ն ողջ աշխարչի վրա բարձրբաձայն ծիծաղելու:Ավա՛ղ,նրա վերքը դեռ չէր ծաղկել, սիրտն սա

ու

ու

ու

սեփական տառապանքից Հաղթանակը՝ ծնված:ԲայցՀույսը ենա-

վորվել էր նրա մեջ, երբ նա խրճիթ վերադարձավ, իր մեջ անՀաղթաշարելի մի տենչանք զգաց բացելու իր աիրտը Վաամեն սուդեայի առաջ, նրան ամեն ինչ ցույց ինչ ասելու տալու, նրան, ունկնդրումի մեծագույն նրան, վարպետին: նստած էր խրճիթում կողով եր ՇՀյուսում: Նա Վասուդնան սկսել էր այլես լաստանավ չէր վարում, նրա տեսողությունը ձեռթուլանալ, ոչ միայն տեսողությունը, այլն բազուկներն միայն Անփոփոխ ծաղկուն էր փայլող նրա դեմքին Քերը: բախությունն կայտառ բարյացկամությունը: Սիդչարթան նստեցծերունու կիպ կողթինռնդանդաղ սկսեց խոսել: Հիմա նա պատմում էր բոլոր այն բաների մասին, որոնց շուրջ առաջներում իրենք բնավ չէին խոսել, իր քաղաք գնալու մասին, որ օրեր առաջ էր տեղի ունեցել, այրող վերքի մասին, երջանիկ Հայրերի Հանդիպելիս իր մեջ գլուխ բարձրացնող նախանձի, ն այն մասին, որ ինքն էլ գիտակցում է իր այդ ցանկությունների անմտությունը,նրանց դեմ իր մղած պայքարի անիմաստությունն Ամեն ինչ պատմեց, ապարդյունությունը: ամեն ինչի մասին Հիմա նա ի զորու էր ազատ խոսել, նույնիսկ ամենացավոտ Հարցերի մասին, ամեն-ամեն ինչ ասաց, ի ցույց դրեց ամենայն ինչ, շարունակ պատմում էր պատմում: Բարեկամի առաջ նա ի ցույց դրեց իր վերջը, պատմեց նան այդ օրվա իր փախուստի տրամադրությունների մասին, ինչպես ինքը գետն անց կացավ, մանկական մի ձեռնարկում, ինչպես որոչում կայացրեց ջաղաք գնալ, ինչպես գետը ծիծաղեց իր վրա: Երբ ինքը խոսում էր, երկար-բարակ պատմություններ պատմում, Վասուդնան էլ՝ խաղաղ Հայացքով լսում էր նրան, Սիդչարթան զգաց, ավելի ուժեղ, քան երբեե, թե որպիսի Հզոր լսելու այդ ընազդեցությունէ իր վբա գործում Վասուդնայի ինչպես էին իր ցավերը,իր անչանգստուդունակությունը, Հոսում եր ծածուկ դեպի նանե թյուններն տագնապները ու

ու

ու

ու-

ու

ու

ու

ու

ու

ու

էր ունկնդրողիմեֆ այնտեղիցետ դեպի իրեն վերադառնում:Այդպիսիմի ունկնդրիառաջ սեփական վերքն ի ցույց դնելը նույնն էր, թե լվանայիր այն գետի ջրերում, մինչ վերքը կսառչեր գետի Հետ մեկ ամբողջություն կազմեր: խոսել, պատմում էր Մինչ ինքը չարունակում էր խոսել

Հույսը

լցվում

ու

ու

ու

ու

անում, ՍիդՀարթան խոստովանություններ ավելի ավելի խորն էր զգում, որ իր առաջ նստածն այլես Վասուդնան չեր, իր ու

առաջ նստածը բնավ այն մարդը չեր,

ունկնդրում էր իրեն, որ Էր իր խոստովանությունը է ներծծում կլանում, ինչպես ծառն երկնքից թափվող անձրեոր իր դիմացը նստածըՀենց գետի սս վաջֆուրը, Հասկացավ, վածն է, ինքը Հավերժությունը:Եվ մինչ Սիդչարթան դադարել եր խործրդածել իր իր վերքի մասին, Վասուդնայի փոխակերպության այդ գաղափարն ամբողջովինՀամակեցիրեն, ն որքան ինքն ավելի ավելի էր այդ բանն զգում խորանում նրա մեջ, այնքան դա նվազ զարմանալի տարօրինակ էր թվում, այնքան ինքն ավելի Հստակ էր տեսնում, որ ամեն ինչ կարգին է շատ բնական, որ Վասուդնան արդեն վաղուց, մշտապես այղպիսինէ եղել, նե միայնինքն է, որ դա չէր նկատել Հասկաես չի տարբերցել, ավելին,որ ինքը Սիդչարթան առանձնապես վում իր բարեկամից: Նա Հասկացավ, որ ինքը Հիմա ծեր Վատեսնում, սուդնային այնպես է նայում ինչպես ժողովուրդն այդ

որ

անշարժացած ունկնդիրըայնպես

տ-

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

չարունակվել:Իր սրտում նա սկսել էր Հրաժեշտտալ Վանա շարունակ խոսումէր խոսում: սուդնային:Միաժամանակ Երբ նա ավարտեց իր խոսքը, ամեն ինչ խոստովանեց-վերջացնրան ուղղեց եր բարեկամական, րեց, Վասուդնան դույզն-ինչ ու

թուլացած Հայացքը, չխոսեց, լռելյայն նրա կողմը ճառագեց իր միջի սերն կայտառությունը, Հասկացողությունն իմացությունը: Նա բռնեց ՍիդՀարթայի ձեռքը, տարավ նրանդետափի իրենց նստատեղին, նստեց նրա կողքին լայն ժպտաց գետին: Դու լսեցիր նրա ծիծաղը,- ասաց նա,- բայց դու ամեն ինչ չէ որ լսեցիր: միասին լսենք, դու դեռ ավելին կլսես... Ու նրանք Հնչում էր գետի Շազարասկօեցինլսել: Մեղմածոր նայում էր ֆրի մեչ ե Հոձայն երգեցողությունը:Սիդչարթան սանուտ էին երեում. ջրերում նրա աչքերի առաջպատկերներ աչա՛ երեաց իր Հայրը,միայնակ, որդու Համարողբացող,Հայտնվեց նան ինքը, դարձյալ միայնակ, նույնպես կարոտի չղթանեբով կապված Հեռուներում գտնվող իր որդուն, Հայտնվեցիր այդ անձկությամբ որդին,նա էլ էր միայնակ, երեխան՝ Հախուռոն իր պատանեկան տենչանջների այրվող ուղիներով արչավելիս, այդ յուրաքանչյուրնիր նպատակի Հետնիցգնացող,Համակված ե երգում էր ամենջն Գետը էլ` տառապյալ: նպատակով, ու

ու

ու

-

Ե՛Կ

՛

տառա-

նրա ձայնից: արձակվում Լսու՞մ ես,- ՀարցրեցՎասուդնայի ՀամըՀայացքը:Սիդչծար-

թան գլխով արեց:

մար: Հոր պատկերը, իր սեփական պատկերը, որդու պատկերը Հոսեցին իրար մեջ, միաչյուսվեցին իրար, Հայտնվեց նան ՓՔամալայի պատկերը, Գովինդայի պատկերը, նե ուրիչ-ուրիչ պատ-

ձայնըՀնչում Եր էի կարոտով, լեցուն կրականՀագուրդտենչանքով:Գետը ձգտում էր իր տեսնում էր նրա շտապողականությունւպզատակին, Սիդչարթան ն ռաւպելով,

վող ցավով

նը, գետը,

գետի

ու

որ

բաղկացած եր իրենից, իր յուրայիններից

ն

բոլոր

նպատակին,տառապելով, իրենց ֆրվեժին, լճին,

մեծ

նպատակներին,

նե

բազմաթիվ նպատակներին, գետին, ծովին, ն բոլորըՀասնում էին իրենց ամեն անգամ նոր նպատակներ էին ծնունդ

կինք, դառնում Եր անձրե էր աղբյուր, դառնում

ու

նում

երկնքից ներջե թափվում, դառառվակ, դառնում էր գետ, նորից

տեղ: Սակայն կարոտարաղձ ձայնըփոխվելէր: Այն

դեռ Հնչում Եր տառապագին տենչանքով, որոնումների մեջ, սակայն ուրիչ տառապանքի ձայձայներԷին միացել նրան, ուրախության ներ, բարի չար ձայներ,ծիծաղկոտ ողբալի, Հարյուրավոր ու

ու

ու

ձայներ,Հազարավոր ձայներ: լսում էր Սիդչարթան լսում:

Հիմա Համակ լսողություն Եր դարձել, ամբողջովին խորասուզվել Էր ունկնդրումի մեջ, լիովին դատարկված, լիուլի ներծծված, նա զգում էր, որ ինքն այժմ մինչն վերջ սովորել է լսելու արվեստը: ԱրդենՀաճախ եր նա այդ ամենը լսել, գետիցբարձրացող այդ անթիվ-անՀամար ձայները,որ այսօր բոլորովին այլ կերպ էին Հնչում: Նա արդեն չեր կարողանում այդ նազմաձայնությունը իրարիցզանազանել, ոչ ուրախը ողբացողից, ոչ մանկականը տղամարդկայինից, նրանք բոլոր Հիմա իրար Էին միաձուլվել,դարձելմեկ ամբողջ, կարոտյալների ողբն ու գիտունների ծիծաղը, կատաղության ճիչն մաՀացողների տնքոցը,ամենըմեկ Եր դարձել,ամենայն ինչ իրար մեջ էր ագուցված, իրարու բաղձյուսված, Հազարավոր ու

ու

Նա

|

թելերով Հյուսկեն: եվ եոլորը ձայները, բոլոր միասին, բոլոր նպատակները, բոլոր կարոտները, բոլոր տառապանքները, բոլոր Հաճույքները,ողֆ բարին չարը, այդ ամենը միասինկազմում էին աչխարծը: Բոլորը` միասին վերցրած կազմում եր իրադարու

երբ ՍիդՀարթան ուչիուչով ունկնդրումէր գետին,այդ Հազարբաձայներգեցողությունը, չանսալով տառապանքին, չլսելով ծիծաղը,երբ նա իր Հոգին չէր կապումմի որոչակիձայնիՀն ե իր եսով նրա մեջ թափանցում, այլ միայն լսում էր բոլորը, այղ ամբողչությունը, իր մեջ ընդունում միասնությունը, այդժամ Հազարավոր ձայներից բաղշյուսված այդ մեծագույն երգեցողությունը բաղկացած էր լինում մեն-միակ բառից, որ կոչվում ԷՐ 0մ. ասել Է թե` կատարելություն: Դու Հայացքը: լաու՞մես,- Հարցրեց Վասուդնայի Պայծառփայլում էր Վասուդնայիժպիտը, այն չողչողալու պես ճառագում էր իր ծերացած դեմքի բոլոր խորչոմներում, ինչպես որ Օմն էր ճառագում գետի բոլոր ձայների մեֆ: Պայծառ Էր նրա ժպիտըբարեկամին շողարձակում նայելիս,այժմպայծառ դեմքը՝նույն այդ ժպիտով: լուսափայլումէր նան ՍիդՀարթայի Նրա վերքը ծաղկում էր ապրում, նրա տառապանքը ճառագում Էր, նրա եսը միասնության մեֆէր ներչծոսել: Այդ պաշին Սիղդծշարթան ղադարեց կռիվ տալ ճակատագրի Հեւ, դադարեց տառապելուց: Նրա Հայացքում ծաղկումԷր իմացության երանությունը, որին կամքն այլես չեր Շակառակվում, չեր դիմակայում, որը ճանաչել էր կատարելությունը, Հաշտվել Հոսանուտ ԷՐ իրադարձությունների գետի Հետ, լեցուն կարեկցանքով, ուրիչների ուրախությամը ուրախանալով, Հանձնված -

Երբ Վասուդնեան վեր աչքերի մեջ ՍիդՀարթայի

կացավ գետափի նստատեղից, նայեց տեսավ նրանցում Ճառագող իմացության երանությունը, ձեռքով կամացուկ չփեց նրա ուսը՝ իրեն ասաց. Հատուկ նուրբ զգուշավոր սովորությամը ես այդ վայրկյանին էի սպասում, սիրելիս:Հիմա այն վերջֆաես պես վրա Հասավ, թույլ տուր գնամ: Ես երկար եմ այդ պաէ ինչ ես լաստավար ՎաՀին սպասել,արդեն տնական ժամանակ եմ: է: սուղնան Ռ՛ղջ լեր, խրճիթ, ողջ Հիմա արդեն բավական լեր, գետ, ո՛ղջ լեր, Սիղշարթա: ն

ու

ու

-

-

ես -

գիտեի,- կամացուկ չչնֆաց նա:- Դու պատրաստվում գնալ, այնպես չէ՞: Ես գնում եմ անտառ, ես գնում եմ դեպի միասնությունը,-

ես դա անտառ

ասաց Վասուդնան: լուսաճառագելով նա Իրենից լույս նայում արձակելով Հեռացավ:ՍիդՀարթան

Էր նրա Հետեից: Խոր ուրախությամը, խորագույնլրջությամբ Կն նայում Էր ՀեռացողիՀետնից, նայում Եր ներա խաղաղությամբ լեցուն ջայլերին, տեսնում Եր նրա լո ւսԿաչող գլուխը, տեսնում լույսերով ողողված նրա կերպարանքը: ԳՈՎԻՆԴԱ

Այլ վանականների Հետ

միասին մի անգամ

իր Գովինդան

Հան-

մի օրաչափ Հեռավորության մասին,որն ապրումէր գետափին՝ վրա, որին շատերը իմաստուն մարդ էին Համարում: Երբ Գովին-

վը, ցանկանալով տեսնել

նումները

դեռես չէին

լաստավարին:

այդ

Թեն

նա

իր ողջ

մարել:

ԳետինՀասնելունպես՝նա

խնդրեց ծերունուն իրեն մյուս ափը տեղափոխել, երբ նրանք տեղ Հասնելով՝ ցած նավակից իջան, նա ծերունուն ասաց. ես դու Շատ բարիծառայություններ մատուցելմեզ՝վանան կաններիս ուխտագնացներին, մեզանից չատերին ես դու գետն անցկացըել:Արդյո՞քդու ես, լաստավար, ճշմարիտ ուղին որոնողներից մեկը չես: ու

-

-

Դու

կայն

դու

Այո՛,

ջեզ որոնող մեկն ես անվանում, ո՛վ պատվարժան, արդեն բավական առաջացած տարիքում հս նե Գոթամասա-

աւ 1 ծեր եմ,- խոսեցԳովինդան,երբեջ չեմ դաետ Ու չեմ կանգնելու իմ որոնումդարել որոնելուց: երբեք Ել ներից, սա' է, պետք է կարծել, ինձ վիճակված: Դու Ել, ինձ այղպես է թվում, որոնումների մեջ ես եղել: Ինձ մի հրկու բան չէ-

ես

ի՞րասի,ո՛վ պատվարժան:

խոսեց ե ասաց.Սիդչարթան Ի՞նչ կարող եմ ես եզ ասել, պատվելի:Գուցե այն, որ դու չափից չատ ես որոնում: ԵՎ որ որոնումների մեջ լինելով՝դու քո փնտրածը չես գտմշտապես

նում: -

Այդ

ՀՇասկանանք,ինչպե՞ս ՀարցրեցԳովինդան:

թան,- պատաձում է,

որ

նրա

աչքը

միայն այն է

տեսնում,

ինչ

փնտրում է ինքը, նա ուրիչ ոչինչ չի նկատում,չե կարողանում ոչինչ ընկալել, որովշետե նա մշտապես իր որոնածի մասին է մտածում, քանզի նա իր առջե դրված նպատակ ունի, քանզի Համակված է այդ նպատակով: Ռրոնելն̀չանակում է նպատակ նենալ: Իսկ գտնել ասածը նչանակում է լինել ազատ, բաց լինել ու-

ինչի Համար,նպատակ գուչունենալ: Դու, պատվարժան,

ամեն

ցե իսկապես այդ որոնողներից մեկն ես, քանի որ քո նպատակին շատ բան չես նկատում, այն, որ ձգտելով, նրանով կլանված՝ ուղղակի ջո աչքերի առսջ է: ես եզ ի՞նչ ես դու լավ չեմ Հասկանում,- ասաց Գովինդան,ուզում ասել: Սիդծարթան ասաց.Մի անգամ,ո՛վ պատվարժան, շատ տարի-

նստեցիր նրա կողքին, նրա քունը Հսկելու: դու գտնելով` դու չկարողացար ճանաչելջնածին: Բայցդու, ո՛վ Գովինդա, վանականը նայեց լասՍքանչացած կարծես կախարդված՝

մեկին

ու

տավարի աչքերի մեչ:

ես,- Հարցրեցնւ անվստած ձայնով:Մի՛թեդու ՍիդՀարթան այս անգամ էլ չէի ճանաչի... Ընդունիրսրտագին ողես շատ ուրախ եմ ջեզ ֆույններս, ՍիդՀչարթա, անկեղծորեն -

ես

եզ

վերստին տեսնելու Համար... Դու չա՛տ հս փոխվել, բարեկամս: ես ՈւրեմՆ դու Հիմա լաստավա՝ր դարձել:

Հիմա: Գովինդա,շատերին

է վիճակված Հաճախակի փոխել իրենց կերպարանքը, տարբեր տեսակի զգեստներ Հագնել, դրանցից մեկն էլ ես եմ, բարեկամս: այս Բարիգալուստ,Գովինդա, Գիչեր դու կարող ես մնալ իմ խրճիթում: Գովինդան գիչերնանցկացրեց խրճիթումե. քնեց այն անկողՆա չատ նում, որն առաջՎասուդնային Եր պատկանում: Հարցեր ուղղեց եր պատանեկության Լ31 ՍիդՀչարթան բարեկամին, չատ բաներ պատմեց իր կյանքից: Հաջորդ առավոտյան, երբ արդեն ժամանակն էր վերստին ճա-

տեյալ խոսքերը.

Մինչ ես նորից ճանապարծ կընկնեմ, Սիդչարթա, թույլ տուր ինձ մի բանԵլ Հարցնեմ:Դու ինջդ ունե՞ս ինչ-որ ուսմունք, որ դավանումես: Ունե՞ս որեէ Հավատք կամգիտություն,որին Հեես տնում դու, որն օգնում է եզ ապրել,ապրելճշմարիտ կյանֆով: -

ե Սիդչարթան պատասխանեց ասաց.

Դու գիտես, սիրելիս, որ արդեն երիտասարդ տարիքում, այն ժամանակ, երբ մենք ապրում եինք ճգնակյացների մոտ` անտառում, արդեն այն ժամանակ ես չէի վստածում ուսուցիչներին -

ու

թիկունքէի դարձրել նրանց: Մինչեօրս էլ ես այն ժամանակվանույն կարծիքին մնացել: Այնուչանդերձ, եմ նիը ի վեր ես բազմաթիվ ուսուցիչներ ունեցել: Մի գեղեցուսմունքներին

ե

եմ

ն մի մեդչխո երկար ժամանակ եղավ իմ ուսուցչուճին, մի քանի զառ իմ ուսուցիչը եղավ վաճառական ծաճշարուստ խաղացողներ: Մեկ անգամ ել Բուդդայի թափառաչրջիկ մի նա նստել էր կողքիս, երբ ես Հետնեորդ եղավ իմ ուսուցիչը. Ես ջուն էի մտել անտառում, կիսաճամփին: ուխտագնացության բաներ եմ սովորել, ես նրան էլ եմ երախտանրանից Ել որոչ պարտ:Բայցամենիցշատ ես այս գետիցեմ սովորել նան՝ իմ մի շատ Վասուդնան Վասուդնայից: նախորդից՝ լաստավար վորական Հասարակ մարդ էր, նա մտածող չէր, սակայն նա գիէ գիտենալ, նույնքան Հիմնավոր, տերայն, ինչ անՀրաժեչտ ինչնա էլ կատարյալ մեկն ծր, մի իսկական սուրբ: պես Գոթաման, ինձ թվում է, որ դու Գովինդան ասաց.- Ո՛վ Սիդչարթա, առաջվա պես սիրում ես ամեն ինչում փոքը-ինչ Հեգնել, կատակարանել:ես Հավատումեմ ջեզ եռ Համոզված եմ, որ դու մեկից դու ինքդ արդյոք, ավելի ուսուցիչներ ես ունեցել: Սակայն եթե ոչ մի ամբողջական ուսմունք, ապա գոնե որոչակի ինքնուրույն գաղափարներ, որոչակի իմացություններ ինքդ քեզ Համար չե՛ս գտել, որոնջ քոնն են, քո սեփականը, ն որոնք օգնում են ջեզ ապրել:Եթե դու այդ մասին ինձ մի ջիչ պատմես, դրանով դու կուրախացնես իմ սիրտը: ե ասաց.Այո՛,ես իմ սեփական ԽոսեցՍիդՀչարթան մտքերն

կուչի

ու

ու

սո-

ու

ու

այցելել

են

ինձ:

նույնիսկ Երբեմն-երբեմն,

ժամեր չարունակ,

ների զգացողություն եմ ունեցել, այնպես, ինչպես դու քո սըըտում կյանքը կզգայիր:Զանազան էին մտքեր գաղափարներ ու

ջո

ե՛ս

ԱՀա՛, օրինակ,Գովինդա,իմ այն մտքերիցմեկը, որ է: Իմաստիմաստնությունը Հայտնարերել. անչՀաղորդելի

առսֆ: եմ

նությունը, որ իմաստունը փորձում Հնչում է որպես Հիմարություն: -

Դու

է Հաղորդել

ես,- ՀարցրեցԳովինդան: կատակում

մեկ ուրիշին,

եմ Ես ասում չեմ կատակում: այն, ինչը փորձով եմ Հայտնաբերել: Գիտելիջը կարելի է մեկ ուրիչին Հաղորդել, սակայն, ո՛չ: Այն կարելիէ գտնել, կարելի Է իմաստնությունը, ապրել նրանով, կարելի Է նրա կողմից առաջնորդվել, նրանով կարելի է Հրաչքներ գործել, սակայն արտարերել, Հաղորդել այն Հակամ մեկ ուրիչին սովորեցնել` Հնարավոր չէ: Դեռ պատանի ժամանակ այցելում էր ինձ, սակում այդ միտքը ժամանակ որն էլ ինձ Հեռացրեցուսուցիչներից:ես մեկ ուրիչ միտք էլ եմ -

ես

առ

Հղացել, Գովինդա, որը տեղ կընդունես,որը»

դու

կրկին կատակի կամ Հիմարության

սակայն,ես Համարումեմ իմ լավագույն

թյունն արտաբերել, բառերով արտածայտել կարելի է միայն, երբ է: Միակողմանի է այն ամենը,ինչը մտածվում այն միակողմանի Ե մտքով ն արտածայտվում է բառերով, միակողմանի ամբողչ Է, կիսատ ամբողջություն,զուրկ՝ամբողջականությունից, շրֆանա-

Երբ վսեմագույնԳոթակայնությունից,միասնականությունից: ման մաիր ուսմունքում ջարողներումխոսումէր աշխարծի ու

սին,

նա

այն պետք է բաժաներ սանսարայի

ու

նիրվանայի, մոլո-

կերպ Հնարավոր չկա նրա Համար, ով ցանԵլ չէ, այլ Ճանապարծ կանում է ուսուցանել ուրիչներին: Սակայն աշխարձն ինքը, մեր չուրֆը ն մեր մեջ եղող գոյը բնավ միակողմանի չե: Երբեք չի լինում, որ մարդը կամ արարքը ամբողջապես կամ բացառապես լապես սուրբ կամ կատարելապես մեղսավոր: Մեզմիայնայդպես թվում Է, այդպես է պատկերանում, քանի որ մենք ենթակա ենք

թյուն ունեցող բանէ: ժամանակըգոյություն չունի, Գովինդա, Հասկացել դա: Իսկ եթե ժամանակն իրական չէ, իրապես գոյություն չունի, այդժամ ւղ ԼՈ սածմանաբաժանը աշխարՀի Հաերանության միջն, չարի վերժության միջն, տառապանքի է ներկայանում: միջն անջրպետը նույնպես մոլորություն բարու Այդ ինչպե՞ս,երկյուղած Հարցրեց Գովինդան: Ուշադիր լաի՛ր, սիրելիս,շա՛տ ուշադիր...ՒԿՃ նման կամ քեզ նման մեղսավոր մեկը իսկապես էլ մեղսավոր կարողէ լինել, կայն նա երբնէ կարող է նորից բրաչմանդառնալ,նա կշասնի կդառնա Բուդդա...եվ աչա՛, նկատիունեցիր,այդ նիրվանայի, ու

ու

ու

-

-

սա-

Է, պատկերավոր արտաձայտություն... դեռես գտնվում է Բուդդայի կատարելանա չի ընկալվումորպես գործմանն Հասնելուկես-ճանապարծին,

«երբնէ»-ն մոլորություն

Մեղսավորընա չէ,

որ

լու: Ո՛չ, մեղսավորմարդումեջ առկա է, արդենայսօր իսկ, այս նստած է ապագա արդենիսկ ւպՎածին Բուդդան,նրա ապագան ամբողջի մեջ առկա է, տրված: եվ դու պետք է նրա մեջ, 1) մեջ ե Հնաբոլորի յուրաքանչյուրի մեջ տեսնես երկրպագես րավոր, ծպտված Բուդդային: ԱչխարՀը,Գովինդա, բարեկամս, որ դանդամի ինչ-որ անկատարբան չէ, կամ մի գոյացություն, Բնավ ղորեն չարժվում է առաջ՝ Ճանապարծով: կատարելության ու

ու

ո՛չ,

յուրաքանչյուր պածշի այն կատարյալ է, յուրաքանչյուր յումեղք արդեն իսկ իր մեջ կրում է շնործ ողորմածություն, բաքանչյուր փոքրիկ երեխայի մեջ արդեն իսկ ապրում է ալեորը, եոլոր նորածինները իրենց մեջ մաչՀն են կրում, ե բոլոր մաչացողները՝ Հավերժական կյանքը: Ոչ մի մարդ ի վիճակի չէ տեսնելու, թե որքան է մյուսը առաջադիմել իր ճանապարծին, ավամեֆ թաջնված՝ իրածզակի խաղամոլի սպասումէ Բուդդան, Խոր ներչայեցությանմեջ մաններիմեֆ սպասումէ ավազակը: է ընձեռված վերառելու ժամանակը, վերանալ Հնարավորություն նրանից, տեսնել ողջ եղածը, առկան ն ապագա կյանջը որպես միաժամանակյա տրվածություն, այդժամ ողջը ներկայանում է որպես լավագույն, կատարյալ, ողջը ներկայանում Է որպես Այդ դեպքում ողֆ գոյություն ունեցողը պատկերաերածշմա: նում է ինձ որպես բարի կատարյալ, մածը, որպես ն կյանքը, նույնպես ն մեղքը, որպես սրբությունն իմաստնությունը, Հիմարությունը,ողֆը Հենց այդպես էլ պետք է չինի, դրա ՀՇաԷ լոկ իմ Համաձայնությունը, իմ բարի կամքը, մար անՀրաժեշտ իմ սիրաչոժար վերաբերմունքը, այդժամ ամեն ինչ ինձ Համար բարիէ, օգտակար Է ինձ Համար, չի կարող ինձ ենավ վնաս պատճառել:Ես իմ սեփական մարմնի սեփական Հոգու փորձառությամբ եմ Համոզվել, որ ես կարիջն եմ ունեցել մեղքի, ես կաբիջն եմ ունեցել ցանկասեր վարջի, երկրային բարիջների ձրգտման, սնափառության, ինչպես որ կարիքն եմ ունեցել այն ամոթալիՀուսաճատության, որպեսզիի վերջոընտելանամ ՀՇրաժարՀվելու աչխարծին մտքից, որպեսզի սովորեմ սիՇակառակվելու այն կա, չշամեմատելով բել աշխարծը այնպես, ինչպիսին այն մի Հետ, իմ երեակայությամը ինչ-որ իմ կողմիցցանկալիի ստեղծված աշխարծի, իմ ուղեղում Հորինաստեղծված կատարելատիպի Հետ, այլ այն թողնել այնպես, ինչպիսին կա, սիրել աչխարչն նրան պատկանել: Սրանք են, ո՛վ Գովինդա, իմ մտքերից այն մի ֆանիսը, որոնք իմ ուղեղում ծնունդ են առել: Սիդչարթան կռացավ,գետնինընկած մի ջար բարձրացրեց արեց այն: ձեռքի մեֆ ծանրութեթնե ԱՀա՛- ձեռքում քարը խաղացնելով ասաց նա,է, ն ջար Հետո մի որոչակիժամանակ Շող գուցեայն անցնելուց կդառնա, ե Շողիդ բույսի կվերածվի, կենդանու կամ մարդու: Նախկինում ես թերես այսպես կասեի. Քարն այս ընդամենը ջար է, այն արժեք չունի, այն պատկանում է Մայայի աչխարծին, սակայն, ջանի որ փոխակերպությունների չըջապտույտում այն գուցե կամարդ կամ ոգի դառնալ,գրա ՀամարԵլ ես նրանարՀբող է նան էի մտածում: ժեջ եմ տալիս: Ես այսպես գուցե առաջներում եմ. է, այն նան կենդանի այս քարը ջար Իսկ այսօր հս մտածում Ե, այն նան աստված է, նան Բուդդան Է այն, ես նրան երկրպաու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

սա

-

գում

ե

եմ

սիրում

ոչ

թե այն բանի Համար,

որ

նա

երբնէ

այս

է, թե' մեկը, թե՛ մշտապես իր մեջ ունի, նա այդ ամենն Հենց միայն այն, որ նա ջար է, որ այն ինձ այս պածշին ե այսօր որպես քար է պատկերանում, Հենց դրա Համար եմ ես եմ տեսնում նրան սիրում, արժեք իմաստ նրա բոլոր երակնեխոռոչներում, րում դեղնության, կանաչության, կարծրության մեջ, Հնչյունի մեջ, որ այր արձակում Ե իր միջից, երբ ես եմ նրա մակերնեույթի չորությանը կամ խոնանրբան՝ Հարվածում նրանք ասես յուղ լիվությանը:Քարերկան, որոնց չոչափելիս՝ ղուց

ե

մյուսը,

ն

ու

ու

որոչներնէլ` ավազ:Յուրաքանչյուրը ինչ-որ առանձնաչատուկ

բան Ե իրենից ներկայացնում, յուրաքանչյուրը աղոթելու պես ամեն Օմն Ե արտաբերում՝ մեկն իր ձեով, յուրաքանչյուրը յուղոտ, բրածմա Ե ն միննույն ժամանակ` նույնքան ել ջար, Ե գասպունգանման կամ Հյութեղ, ն Հենց դա է, որ ինձ դուր երկրպագության թվում ինձ: Բայց լիս, Հրաչալի արժանի ինձ այլես չխոսել այդ մասին:Բառերը չեն նպասթույլ տուր ու

են գաղտնիիմաստների դրան: ըմբռնմանը,խանգարում

տում

Հենց որ մի միտք ես ուզում բարձրաձայն արտաբերել, այն արդեն փոքը-ինչ այլ իմաստ է ձեռք բերում, Շնչում Ե ավելի կեղծ, ավելի անչեթեթ: Այո, սակայն դա նույնպես Հրաշալի է ե ինձ Ե դուր չատ գալիս, ն ես ոչ մի առարկություն չունեմ նան այն բանիՀանդեպ,որ որնէ մարդու կողմից իր Համարգանձ մյուսի ականջին որպես անմտուիմաստնություն Համարվողը թյուն է Հնչում: լսում ԼԱ նրան: ԼռելյայնԳովինդան Ինչո՞ւդու քարը ներկայացրիինձ որպեսօրինակ,-Հարցու

-

փոքըմտածելուցՎԻՆԻ Կամ գուցե արեցի առանց որնե դիտավորության: ես սիրում եմ ն դրանով ցանկացա ասել, որ Հավասարապես ն ն արը, գետը, բոլոր այս բաները,որոնցմենք նայում ենք ն ես կարող եմ սիորոնգիգ ինչ-որ բան ենք սովորում:Գովինդա, րեց -

նա

ես

մի դա ես

ինչպես որ կարող եմ ծառը սիրել կամ կեղեի մի կտոբը: Դրանք իրեր են, իսկ իրերը կարելի ե սիրել: Բառերը, կայն, ես չեմ կարող սիրել: Դրա Համար ել ուսմունք կոչվածներն ինձ Համար արժեք չունեն, նրանք չունեն ոչ կարծրություն, ոչ փափկություն, ոչ բռնելու տեղ, ոչ եզրեր, ոչ գույն ունեն, ոչ Ճուտ կամ բույր, նրանք ոչինչ են, բացի բառեր լինեէ ջեզ խաղաղություն լուց: Գուցե Հենգ դա է, որ խանգարում գտնել, բառերի այդ լիությունը: Քանզիապաչխարանքը ե նիրվանան սոսկական բառեր ֆինությունը, նան սանսարան են, Գովինդա: Չկա մի այնպիսի իր, որին կարելի լինի նիրվանա բել

ջարը,

սա-

առա-

ու

կա սոսկ որպես բառ: կոչել: Նիրվանան միայն ասաց,-Նիրվանան Գովինդան

բառ

չէ,

բարեկամ: Այն

միտք է:

Սիդչարթան չարունակեց,-Միտք է, թերես, գուցե այդպեսէ: Բայցես պետք Ե խոստովանեմ քեղ, սիրելիս. ես մեծ տարբերուասած, ես մտքերի բառերի միջե: Անկեղծ թյուն չեմ տեսնում ու

նչանակությունչեմ տալիսմտքերին: Ինձ Համարավելի կարեոր Ե իրը, առարկան: Այստեղ,այս լաստանավի վրա, օրինակ, ինձանից առաջմի մարդ կար, որ նան իմ ուսուցիչն եր, չարունակ Հենց միայն գետին էր սուրբ մի մարդ, որը տարիներ Հավատում, ուրիչ ոչ մի բանի: Նա նկատել էր, որ գետը ձայն մեծ

դաստիարակում ու առաջնորդում, գետը նրա Համար Աստված Էր, տարիներ չարունակ նա չգիտեր ն չեր Ել մտածել, որ ամեն մի քամի, ամեն ամպ, ամեն թռչուն կամ բղեզ նույնքան աստվածային է, նրանք Ել նույնքան գիտեն ու կարող են ուսուցանել, ինչպես իր կողմից երկրպագության արժանացած գետը: Բայց անտառ երբ այդ սուրբը Հեռացավ,նա արդենամեն ինչ գիտեր, ն ես, առանց ուսուցիչների, գիտեր ավելին քան դու առանց Գրքերի, միայն այն պատճառով, որ Շավատում էր գետին: Գովինդան ասաց.-Բայցայն, ինչը դու «իրեր» կամ Հառարկաունեն, ներ» ես անվանում, իսկառլե՞ս գոյություն արդյոք դրանք իրակա՝նեն: Արդյոք դրանք լոկ Մայայի խաբկանքը չե՞ն, միայնպատկեր տեսիլք:Մի՞թե ջո այդ քարը, ծառը, քո այդ ունեն: գետը իրականում գոյություն Դա ինձ չատ ջիչ է Հետաքրքըում: Էլ,- խոսեցՍիդՀչարթան,Թող որ իրերը լոկ թվացողություն լինեն կամ տեսիլք, բայց այդ դեպքում ես ինքս Ել, իմ կեցությունն էլ թվացյալ է լոկ, ն երնման են կու դեպքում էլ նրանք մշտապես ինձ Հավասար: Այդ պատճառով նրանք ինձ Համարսիրելիեն ու հրկըրպագելի, Դրա Համարես քանի որ նույնական են ինձ Համագոյակից: եմ կարող սիրել նրանց:Այստեղից էլ` իմ ուսմունքը, որի թիվ դու գուցե կծիծաղզես. սերը, ո՛վ Գովինդա, ամենակարնոր բանն է աչշխարչում: ճանաչել, բացատրել այն, քամաԱչշխարչծը ու

-

ու

ու

առ-

Շրել ե ուրանալայն, ես

դա

թողնում եմ

մեծ

դա մտածողներին,

նրանց գործն է: Համար, սակայն, կարնոր Ե միայն մի բան՝ կարողանալ աչխարձճըսիրել, չարճամարծչել այն, չատել այդ աչխարծը ն ինձ, նրան, ինչպես ն ինձ ու բոլոր էակներին նայել սիրով,Հիացումով Հարգանքով: ես դա Հասկանում եմ,- ասաց Գովինդան:ԲայցՀենց դա էլ ՎեչՀագույնը մոլորություն էր Համարում:Նա ընդունում է բարյացկամությունը, Համբերատարությունը, կարեկցանքը, ՀՃանդուրժողականությունը, բայցաէ երբեքսերը: Նա մեղ արգելել Ինձ

ու

-

է մեր սիրտը չղթայել -

Գիտեմ,-

ջին:-

ես

դա

սիրով

առ

հրկրայինը:

նե ժպիտը ճառագեց նրա դեմՍիդչարթան ԱՀա, տե՛ս, մենք Հիմա խրվեգիտեմ, Գովինդա:

ասաց

ցինք կարծիքների մացառուտների մեջ, վիճում ենք ինչ-որ բառերի պատճառով: ես անկեղծորեն ընդունում եմ, որ իմ խոսքե-

քան Ել չեմ Հավատում չեմ վստածումբառերին,ջանի որ ու

ես

Հետ: Համաձայնեմ Գոթամայի գիտեմ, որ ինքս միանգամայն ն կարող է պատաձել, որ սիրոմասին չիմանար այն չընԻնչպե՞ս

անցողիկությունն

ու

էր սիրում մարդկանց,

ունայնությունը, այնուծանդերձայնքան որ

իր երկար

ու

դժվարին կյանքը նվիրա-

նրա կաջո այդ մեծագույն ուսուցչի պարագայում, լուն... Նըրա՝ տարած գործն ավելի կարնոր է, քան իր խոսքը, նրա արարքներն կյանքը ավելի կարնոր են իր քարոզներից, նրա ձեռքի չարու

եմ ոչ թե նրա ճառերի մտքերի մեֆ, այլ միթյունը տեսնում այն նրա գործերում, նրա կյանքի մեջ: Երկա՛րլուռ մնացին երկու ծերունիները:Ապա խոսեց Գոու

այն ՇնորՀակալություն քեզ, Սիդչարթա,

բանի Համար, որ ինձ ասացիր քո որոչ մտքերը: Դրանք մասամը տարօրինակ մտքեր էին, ն ոչ բոլորն էին անմիջապես ընկալելի ինձ Համար Հասկանալի: Բայցինչ էլ լինի, ամեն դեպքում հս երախտաեմ ջեզ ն ցանկանում եմ ջեզ խաղաղ պարտ օրեր: (Իսկ իր Համար ծածուկ՝նա մտածեց. Այս ՍիդՀչարթան տարօրինակ մարդ Ե, տարօրինակ մտքեր է արտասանում, անչեթեթ է չէ ՎեչՀագույնի Հնչում նրա ուսմունքը: Այդպիսին մաքրազույն ու արտարօրինակ ուսմունքը, այն պարզ է, վճիտ, Հասկանալի, կամ անՀեթեթ ծիծաղելիբատասովոր ոչինչ չկա նրանում, բոլորոիր արտածայտածմտքերից խիստ տարբեր, ներ: Սակայն ձեռքերն ոտքերը, վին այլ կերպ են ինձ Թվում ՍիդՀարթայի նրա ժպիտը, նրա աչքերը, նրա ճակատը, նրա շնչառությունը, ողջունելու ձեն քայլվածքը: Այն ժամանակվանից ի վեր, երբ մեր վսեմափայլ Գոթաման Նիրվանա գնաց, ես դեռ չեմ Հանդիպել որեէ մարդու, որին տեսնելուն պես այն զգացումն ունեցած իմ մեֆ լինեի, որ նա սուրբ է... Միայննա, այս ՍիդՀարթան, այդպիսի զգացում առաջբերեց:Թող որ նրա ուսմունքը տարօանմիտ թվան, բայց բինակ Հնչի, թող նրա խոսքերը անՀեթեթ նրա Հայացքն ձեռքը, նրա մաշկն մազերը,ամեն-ամենը -

դու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

նրա մեջ մի այնպիսիմաքրություն է շողարձակում,այնպիսի Ե ճառաՇեզաբարոյություն խաղաղություն, պարզություն գում, այնպիսիմի սրբություն, որպիսիքես չեմ տեսել ոչ մի մարդու մեջ այն բանից ի վեր, երբ մեր վսեմափայլ ուսուցիչը վախճանվեց իր վերջին մարդկային մաճվամբ:) Այսօրինակ մտքերով պաչարված՝ սիրտը լի անԳովինդան, ու

սիրով ՍիդՀարթայի՝

նստածի առջե: -

Նա

բոնվածի:

խոսեց նա,Սիդչարթա,-

խորը խոնարչվեց

խաղաղ

մենք երկուսս էլ ծերացելենք: Հա-

սիրելիս,որ դու խաղաղությունես գտել: եմ, ես այն չեմ գտել: Ասա'ինձ, ՇարգարԻսկ ես, խոստովանում ժան, մի վերջինխոսքել, ճանապարծ ընկնելուց առաջինձ մի այնպիսիբան ասա, որ ընկալելիլինի ինձ Համար,որ ես Շասկանամ այն... Ինձ մի բանտուր ճանապարծվելուց առաֆ:Իմ ճանապարծըՇաճախ անսաչՀմանծանը է, ՍիդՀչարթա, մռայլ խրթին: էր նրան էր նայում իր մշտնջենապես լուռ Սիդծարթան սեռեեռուննրա դեմջին էր նույն, խաղաղ ժպիտով:Գովինդան նայում, վախվորած, կարոտով:Տառապանքն ՀՇավերժական որոնումն Եր տպված նրա Շայացքում,Շավերժչբավարարված ջով:

Ես տեսնում

եմ,

ու

ու

ու

որոնումը:

տեսնում Սիդչարթան

-

Եր

այդ

ու

ժպտումէր.

Խոնարծվի՛ր ինձ վրա,- կամացուկ չչնֆաց

նա

Գովինդայի

իմ կոզմը... Ավելի,ավելի՛մուեցիր... ականջֆին:Խոնարչվի՛ր

Էլի,

իմ Համբուրի'ր Հմայված ե Գովինդան,

մի փոքր ել...

Իսկ երբ

ճակատը, Գովինդա... ւվաչարված մեծագույն սիրով

նրա վրա խոնարշվելով իր չուրթերով դիպավ նրա ճակատին, մի բան կատարվեց նրա Հետ: Մինչնրա մտքերը զբաղզարմանալի ված Էին Սիդչարթայի տարօրինակ խոսքերիթողած չուվավորությամը,մինչ նա ապարդյունն իր կամջինՀակառակ ջանք էր նիրվանան սանսարան որպես թափումվերանալժամանակից, ն մինչ նրբամեֆ իրար Հետ մեկ-միասնությունւվզատկերացնել, կոիվ Էին տալիսիր բարեկամի խոսքերինկատմամը արչշամամեծաբՀանքն նրա Հանդեպ տածած իր անս ած ման սերն ու

ու

նրա րանքը»,

ու

Հետ

ՀՇետնյալը կատարվեց.

այլես չեր տեսնում իր բարեկամ Սիդչարթայի դեմքը,փոխարենը ուրիչ դեմքերէր տեսնում, բազմաթիվ բազմաքանակ, դեմքերի մի ամբողջ երկարուձիգ չարք, դեմքերի Շոսանուտ մի գետ, Շարյուրավոր, Շազարավոր դեմքեր, որոնք բոլորը էին ն սակայն գալիսԷին, ճի պածՇայտնվում անչետանում միաժամանակ բոլորը կարծես մշտառկա էին, նրանք բոլորը մչՆա

ու

ու

էին: Իր աչջերի առաջնա տեսնում ՍիդՀչարթան գլուխ՝ գետածածանի, անսաչմանորեն տառավյալ,

Եր ձկան մի լայն բացված բերանով,մեռնող մի ձկան, նրա ՀանգչողՀայագդքը,նա տեսնում Եր նորածին մանկան դեմջը՝կարմրատակած խորչակածար, լացից այլայլված, տեսնում էր մարդասպանի դեմքը, տեսնում էր, թե ինչպես Եր նա դաշույնըխրում մեկ այլ մարդումարմնի մեֆ, Լւ մինենույն եր այդ մարդասպանին պածինէլ` տեսնում չղթայածունկի կապ իջած ն թե ինչպես դաչիճը սրի մի Հարվածով բաժանում էր նրա գլուխը ուսերից: Նա տեսնում եր տղամարդկանց կանանց մերկանդամ մարմինները՝ մոլեգին կրքոտ մտած, նրանը փոփոխական դիրքերը, տեսնում Եր սիրո գուպար գետնաթավալ դիակներ, խաղաղված, սառն դատարկված: Նա ու

ու

ու

ու

նում

Եր

Ագնիին...Բոլորայդ Կրիչնային,

դեմքերը

կհրպարանքներն

ու

էր իրարնկատմամբ Հազարավոր Հարաբերբակցություններում, մեկ, թե ինչպես էին մեկր մյուսին օգնում սիրում, մեկ Էլ՝ ատում իրար ոչնչացնում,Հետօ նորիցվենա

տեսնում

ԱԼ

ու

ջանչյուրը մածանում,

Ներծծված

նրանք

բոլորը

եր անցողիկության

ունայնության

ու

փոխակերպվում էին միայն, վերածն-

կբկին, մշտապես նոր դեմք վում, վերամարմնավորվում ն այդ նում, եր ժամանակից վերացած. դեմամենը կատարվում ֆերն կերպարանքները Հերթափոխում էին միմյանց՝ առանց ստա-

ու

ժամանակ կանցներ այդ ընժացքում: Բոլորայդ կերպարանքներն դեմքերը գտնվում էին Հանգստի վիճակում, Հոսում էին`մեկը մյուսին ծնունդ տալով, Հորդում եին տարբեր ուղղուե այդ ողֆ Հորձանքի թյուններով իրար միախառնվում, ԳԸԼՈ ինչ-որ կ անգնած ԼՎԱ նրբենի,անմարմին խավերնումմշտապես որն ասես սակայն խիստ որոչակիմի գոյություն, նբբանուրը ապակի լիներ կամ ձու, թափանցիկ մաշկի, Ճվակճեպի կամ ֆրային դիմակի կերպարանք Հիչեցնող, ն այդ դիմակը ժպտում էր, դիմակը Սիդչարթայի ժպտացող դեմքն եր, որին, այդ նույն այդ պլաճին, Գովինդան դիպել եր իր չբրթունջներով: Այսպես Գովինու դան տեսնում էր դիմակին քարացած այդ ժպիտը, Հոսանուտ այդ Հորձանախոիվ կերպարանքների գլխավերնում չողչողացող որ

ու

ու

այղ ժպիտը Հենց ն Հենց մածերինդաջված:ՍիդՀարթայի Նուրբ անթափանց, նույնպիսին էր, ինչպիսին խաղաղված, մերթ բարեչՀամբույր մերթ Ել ծանակող, իմաստուն Հազաբերանգ ժպիտն Եր Գոթամա Բուղղայի,որն ինքը՝Գովինդան, ու

ու

ու

ու

խորին ակնածանքով տեսել Էր Հմայանդամներ Հարյուրավոր վել: Գովինդան դիտեր,այդպեսժպտում ԵՐ միայնկատարյալը: ու

Այլես չգիտակցելով, թե

արդյոք ժամանակը գոյություն ունի, իր այդ Հայեցումը ընդամենը մի պած էր միայն տնել, թե ձգվել եր Հարյուրավոր տարիներ, չիմանալով անգամ, թե արդյոք կամ Գոթաման գոյություն ունեին, թե ոչ, գոյուՍիդՀչարթան թյուն ունի արդյոքեսն դու-ն, ասես մինչն Հոգու խորքը խոցՃՇաէ ված աստվածային նետով, որից ստացած վերքը քաղցը ճելի, մինչե Հոգու խորքը ցնցված Գովինդան սքանչացած՝ միառժամանակ դեռ կանզնածմնաց ոտքի վրա, խոնարչված Սիդճարթայի խաղաղված դեմքին, որն ինքը Հենց միայն նոր էր մի պած տոսջ դարձելէր բազմատեՀամբուրել, որն ընդամենը սակ կերպարանքների խաղադաչտ, բոլոր վերածնունդների, բոլ"բ գոյությունների: Այդ Հայացքն անփոփոխ էր նան այժմ`այն բանիցՀետո, երբ նրա մակերնույթի ներքովերստինփակվելԷր

արդյոք

ու

ու

բազմաձնություններիխորխորատը:ՍիդՀչարթան Հազարավոր ժպտում Եր Հանդարտ նորից ժպտում էր` խաղաղված, Հեզ, մերթ բարեչշամբույր մերթ ԷԼ ծանակող ժպիտով,Ճիշտ ն Ճիշտ այնպես, ինչպես ժպտում էր նա՝ Վեչագույնը: Նըա առաջխորը խոնարչվեցԳովինդան, արգունքներնՀոու

ու

սում

եին

ու

նա

չէր էլ զգում, ծորում

էին նրա ծեր դեմքի վրա-

յով: Կրակի վես Հրդեճշվում,իր սրտում բոցավառվումէր սիրո անչիջանելիՀուրը, Հնազանդ երկրպագության կրակը: Խորը, նա անչարժ նստածի առաջ, որի ժպիմինչե դետինխոնարչՀվեց տը նրան Հիչեգրեց այն ամենի մասին, ինչն ինքը երբնեէ սիրել էր իր կյանջի ընթացքում, Եր եղել սուրբ: ու

ինչը ժամանակին իր կյանջում

թանկ

Հրատա»

'

` :

Հ.»

ՔԼԻՆՖԶՈՐԻ--»4

ՎԵՐՋԻՆ ԲԱտբու.

ՆԱԽԱԲԱՆ

Իր կյանքի վերջին ամառը ջառասներկուամյա նկարիչ Քլինգզորն անցկացրեց Պոմպամբիոյի, Կարենոյի ն Լագունոյի

այն վայրերում,ուր նա առաջմոտերքումգտնվող Հարավային էին ստեղծներում Ել Հաճախակի ն Կիրով Եր այցելել: Այնտեղ վել նրա վերջին աշխատանքները. երեույթների աչխարչՀի դգծագխոնչարված բումներին նվիրված ազատ փոխադգրությունները, այն արծառերով ն բույսեր Հիչեցնող տնակներով զարդարված տասովոր, լուսավոր, սակայն խաղաղ, երազորեն խաղաղ նկարները, որոնք գիտակների կողմիցը վեր են դասվում անդամ իր Համեմաչբջանի ստեղծագործությունների «դասականության» ությամբ: Այն ժամանկվա նրա ներկապնակը աչքի Եր ընկնում միայն քիչ թե շատ պայծառ դունհրանգներով. կաղմիումի դեղին ռ կարմիր,վերոնեղյան կանաչ,զմբուխտ, կոբալտ, կոբալտի ման խորդենու լաք: նուչակագույնչֆրանսիական կինաբառիս Քլինգզորի մաշվան լուրը Շանկարծակիի բերեց նրա րբարեկամներին ուշ աշնանը: Նըրա չատերը մութ նախազնամակներից դացումներն մածատենչցանկություններԷին պարունակում: էլ կարող եր լուր տարածվել, թե նա ինքնասպան է Այստեղից եղել: Ուրիչ լուրերը, որ նույն այս վիճարկվող անվան չուրջն էին պտտվում,շատ ավելիանչՀիմն էին, քան առաջինը: Շատերը պնդում եին, թե արդեն մի քանի ամիս է, ինչ Քլինգզորը Հոգեկան Հիվանդ է դարձել,ն շատ թե Քեչ խոչեմ մի արվեստարան փորձում եր նրա վերֆին կտավների ապչեցուցիչ ե Հափչտակիչ

Շիասքանչությունըբացատրելայդ կարծեցյալ խելագարությամբ: Այդ վզազրախոսություններից ավելիչատ Հիմք ուներ, առաջացած Հակման թերես, Քլինգզորիմոտ խմիչքինկատմամը մասին անեկդոտային զրույցը: Հակումը արՀարբեցողության դեն իսկ իրողությունԷր, ե սակայն, բացի նրանից, ոչ ոք այդ անկեղծորեն իր անունովչէր կոչում: Կյանքի վերջին ամիսնեճին՝ չատ անգամ ն ոչ միայնՇրճվում էր Շաճախակի գինարբուքներում, այլե Գինով արբենալըՀամարումէր իր ցավերի մեղմացում, նե նույնիսկ՝ անտանելի մելամաղձություններից գալու Լի միջոց:Խորախորչուրդ դիներգերի բանաստեղծ ԹայՊոն նրա սիրելինէր, ռ Շարրած վիճակումնա Շաճախ իրեն կոչում եր Էի ԹայՊո, իսկ իր ընկերներից մեկին՝Թու Ֆու: Նրա սւտեղծագործությունները չարունակում հն ապրել, իսկ դուրս

մտերիմների նեղ չրջանում, առաջվա պես, շարունակում րել նրա կյանքի ն այն վերջին ամառվա առասպելը:

Ե

ապ-

ՔԼԻՆԳԶՈՐ

Սկսվել էր կրքոտ

ն դյուրադրդիո կայնքի ամառ: Տաք օրերը, երկար էին տեում, դեռ բորբոքվում եին բոցավառվող Կարճատե դրոշներիպես: Հեղձուցիչ լուսնյակ գիշերներին Հաջորդում էին նույնքան կարճատե տոթ անձրեռայինգիչերՆման ները, որոնք շտապող երազների պատկերներով ծանրաձգվում եին շողշողուն շաբաթնեբեռնված՝ տենդագին խանդով բի միջով: Երեկոյան զբոսանքից տուն դառնալով՝կեսգիչերի կողմ, Քլինգզորը բարձրացավ իր աշխատասենյակի քարե նեղլիկ պատըչգամբը:Ներջեի գլխապտույտառաջացնող խորխորատում Եր դարավանդի Հին այգին,լայնածչուն սփռված Եր տարածվում խիտ փածառագագաթների խառնաչփոթը. անընդգրկելիորեն թաթվող բույսեր, լիանաներ, գլիցինաներով շղթայված արմավենիներ, մայրիներ, շագանակենիներ, Հուդայի ծառեր, անտառային վեր մարմրաՀաճարենիներ, եվկալիպտներ: Ծառասաղարթներից լով պապղում էին ամառային կղբիների թիթեղյա տերեները: Դեռես կիսափակ, մարմնիմեծությամբ, լուսնի մարդկային փղոսկրիպես գունատ Հսկայական ձյունասպիտակ ծաղիկներից կիտրոնի զխլգիչ թեավորված, Շոգեպարար բույր էր փչում: նման, հրաթեերը թափածարելու ԱնորոչՀեռվից,Շոդնատանֆ ժըշտությանձայն էր լավում.կիթառ էին նվագում կամ գուցե բակում Շանդաշնամուր,դժվար եր զանազանել: Թոչնանոցվի կարծ ճչաց սիրամարգը, ծղրտացերկրորդ, երրորդ անգամ, ն իր ձայնիկարճ, չարագուշակ ե փայտե Շնչողությամբ խոտանջալի ցեց անտառապատգիչերվա կուրծքը, կարծես ողջ կենդանական ցավը մի անտաշ զիլ ձայնիմեջ զընգաց անտառի աչշխարչծի սաչում էր ՀՇովիտների խորքից:Աստղալույսը վրայով,բարձը լքված անտառի անսաչմանության մեջ առկայծում էր կաերխարդված Շին ճերմակաթույր մատուռոր: Լիճը, լեռ կինք իրար միախառնված՝ձգվում ծին դեպի Հեռուն: Քլինգզորը կանգնած էր պատշգամբում` վերնաշապիկով, Հենած երկաթե Ճաղաշարին: մերկ ձեռքթերը Կիսամռայլ կրբակված աչքերով նա գունատ երկնքում կարդում էր աստղերի գծագրումներն Հեոռնեում անտառի Գլխինկուտակված ամպեբի մեղմ լուսախաղին: Սիրամարգընրար ինչ-որ բան Շիչեցրեց: ինջը Հոգնած ԷՐ եռ Այո, Ճիշտ այսպիսիմի Գիշեր էր, տարաժամ, նել ծր ուղում, անպատճառ, ամեն գնով ջնել: Միգուցե,եթե իսկապես Շաջողվեր մի քանի գիչեր իրար Շետնից ջնել, վեցից ութ ժամ անընդմեջ,այնժամ Հնարավոր կլիներ Հանգստանալ, աչքերը նորից Հնազանդ Համբերատար կդառնային,սիրտը՝

որ

շատ

ու

ու

ու

ու

ու

6ւ

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ավելի Հանգիստ, երազներն էլ` անցավ:Բայց դրա Հետ այդ ամառն էլ կցնդեր-կանեանար, այդ խելագար չողչողացող ու

անօրինակ սիրային Հայացքներ դեռ լույս աչանդառնալի պատկերներ կփչրվեին,Հազարավոր կմնային

լիջը,

Շազարավոր

խարՀչեկած՝կմարեին:

հր ճակատը ե ցավող աչքերը Հենեց երկաթեսառը ճաՄեկ տարուց կամ գուղաչարին, դա նրան մի պաչ թարմացրեց: ցե ավելիշուտ՝ւսյս աչքերիլույսը խամրելուԵր, կրակնէլ մւսրելու էր նրա սրտում: Ռ'չ, ոչ ոք ի վիճակի չէր այդ բոցավառվող կյանքը երկար տանել, ոչ անգամ ինքը՝ Քլինգզորը, որ տասը կյանք ուներ: Ոչ ոք չեր կարող այդքան երկար ժամանակ, օր Գիչեր իր բոլոր լույսերը, բոլոր Հրարուխները վառել, մշտապես, գիչեր մեջ կանգնած մնալ, ամեն Գիչեր տիվ կրակների ժամերով կրակված միտք բանեցնել, միչտ վայելքի մեջ լինել, անընդչատ ստեղծագործել, բոլոր զգայարաններով ու նյարդեՊ րով մշտարթուն Հսկողի դերում լինել` ն ման այն դղյակին, Է Հընորի պատուծանների տակ օրեր չարունակ երաժշտություն չում, երկար գիչերներին առկայծում են Շազարավոր մոմեր: Պետք Ե դրա վերջը գար, արդեն չատ ուժ էր վատնվել, չատ աչի լույս խամրել, Հազարավոր կյանքերէին արյունոտվել: Հանկարծ նա ծիծաղեց ե ուղղվեց: Ինչ-որ բան մտարհրեց. այղ զգացումն իրեն Հաճախ եր պաչարել, ինքը Հաճախ եր այդպես մտածել ու վախեցել դրանից: Իր կյանքի բոլոր լավագույն, պտղաբեր ժամանակներում, արդեն իսկ երիտասարդ շիկացած Նա

ու

ու

ու

ու

բերից եր վառել՝մոլեգին չշռայլումին, ինքնայրումի մեկ ցնծագին, մեկ Հեծկլտացող զգացումով, գավաթը մինչն վերչ դատարկելու Հուսաձատ տենչով, վախճանի նկատմամբ խորՀրդավոր ծածուկ վախով: Հաճախ եր նա այդպես ապրել, գավաթներ դաԵ տարկել ու վերստին բոցավառվել: Երբեմն վախճանը քաղցը եղել, ինչպեսմի խոր, անգիտակից ձմեռայինֆուն: Երբեմն այն սարսափելի Է եղել. անմիտ ամայացում, անտանելի գավեր, ու

բժիչկներ,տխուր Հրաժարում Համակերպություն, թուլության Հաղթարչավ: ԻՀարկե,լինում Էին պածեր,երբ այդ խանդավառության վախճանը սպասվածից չատ ավելիվատթար Էր լիու

անչամեմատ դառն ոչնչացնող: Բայցմիշտ էլ այն ՀաղՀետո կամ ամիսներ թաչՀարվում Եր, ն չարաթներ գալիսԷր Հա-

նում,

ու

բությունը՝նոր Հրդեծ, ստորգետնյա կրակի մի Նոր բռնկում, նորանոր բոցավառվող ստեղծադործություններ, նորաչայտ ն ամենն Հրաշալի կյանքի արբեցում: Այդ այդպես էր, ե պանքների անդործության ժամանակները, թշվառությանպատառա-

ու

չուտ Էին: Այդզեսչատ լավ մոռացվում անչետանում էր: եվ երեի թե չարունակվեր, ինչպեսՀաճախ էր լինում: էր Ջինայիմասին,որի Հետ միԺպիտըդեմբին՝նա մտածում այն այսօր երեկոյանԷր ծանոթացել,լ նրա Հետ միասին,ողֆ իր ջնջուչ խոչշերի գիչերայինտունդարձի կատաՃանապարձին,

Հերը

ու

կախաղին տրվել: Ինչ գեղեցիկ

ու

ջերմ էր

այդ

աղջիկը իր դե-

Հոգով անփորձ վախվորած Հույվերում: Թեթնեացած

ռնս

ու

էր, կարծես նորից

մեղմորեն նա ինքն իրեն ասում «Օլոտլ ֆալով նրա ականջին. 86112

Օոճի

Շո

Օլոշ

ու

ու

նորից չչն-

Շճոու

Օոշ|

Օյոշճ»1:

կբկին վառեց լույսը: Խառնիկորզեց բանաստեղծությունների մի կարմիր Հատոր: Նա մի բանաստեղծություն մտաբերեց, ավեւի Ճիչատ՝ որ նրան անչափ գեմի պատառիկ, բանաստեղծության ղեցիկ ն սիրելի էր թվում: Երկար փնտրելուց Շետո՝ վերջապես Նա

վերադարձավ սենյակ

խուռն գրքերիկույտից

Մի' թողնիր

ն

դուրս

ինձ գիչերվա ցավը, դու' իմ լուսներես, Ամենալա՛վս, Դու՝ իմ լուսատու, իմ մոմն ջածը, Դու' իմ արեր ն իմ լույսը պերճ...2 Ըմբոչխնելով, նա կուլ տվեց այս բառերի խորՀրդավոր գին նին: Ինչ Հրաշալի,ինչ սրտագին դյութիչ էր այն. Դու իմ լուԴու սատու: եվ կամ. իմ լուսներես: Ժպիտը դեմքին՝ չարունակ երթնեկում եր բարձրադիր պաէր արտասանում, տուծշանների առաջ, բանաստեղծություններ ն նրա «Դու Հեռավոր իմ լուսներես», կանչում Ջինային. ձայնը խզվում էր ջնքչությունից: Հետո վերցրեց թղթապանակը, որ երկար աշխատանքային օրվանից Հետո, ողջ երեկոյի ընթացքում ձեռջից ցած չեր դրել: Ապաձեռջն առավ իր սիրելի էսքիզների փոքրիկ ալբոմը ն սկրսեց աչջի անցկացնել վերջին օրերի կատարած գծանկարները: ԱՀա' այստեղ պատկերված էր մի կոնաձե լեռ, որի վրա ժայոր ստվեր էր գցել: Անմիջապես դրա կողքին կաղապարված էր ծամածռված դիմագծերով մի դեմք, ն թվում է` ցավից ճչում էր լեռր: ԱՀան ստվերաչատ սե քարե կամարով պատսպարված, կիսակլոր կտրվածքով սարալանջին պատկերված էր մի փոթբիկ ջանման որի գլխավերնումամպչովանու կախ Էր ընրբաչեն ֆրոծոր, կած արյունախանդ վառջի մեջ բոցավառվող ծաղկափթիթ նոնելոկ իրենԷՐ նին: Այդ ամենըմիայննա էր կարդում,ծածկագիրը դու

ու

(ի».) Ջինա,Ջինա, Ջինա,սիրունիկ Ջինա... սիրելիՋինա,թանկագին Ե Ցո. Վ.Գյոթեի Քաղվածք «Արնելա-արնեմտյան դիվանից»:

Հայտնի. վայրկյանի արագությամբ փոփոխվող անչագ դիտողականությունը,ամեն ակնթարթ կտրուկ ինջնաժայթջող Հիչողուներդաչկատարյալ թյունը, որ բնությանւ. սրտի միջե նոր ու

ԱՀա' ն մեծածավալ գունավորէսնակությունէր Հաստատում: ֆիզները, սպիտակ թղթերը դրոչմված չրբաներկերի փայլփլուն մի կարմիր առանձնատուն պուրակում, որ բոգուներանգներով. ցազառվում է ինչպես ռուբինը կանաչ թավիչի վրա, ածա ն կաս-

տիլայի

կարմրին տվող հրկաթե կամուրջները,

մոտ

որ

երհակ-

ֆիչ Հեռվում՝վարդագույնմի փոնուշակագույնամբարտակը, ղոց: ԱվելիՀեռվում երեում է աղյուսի գործարանի ծխնելույսառնաչունչ ծառերի կանաչության առջեվեր խոզը,» որն ասես

կարմիր Հրթիոռ լինի, աշա' կապույտին տվող ուղենիչ սյուները, թանձր գլանաձնե ամպերով պատած բաց մանուչակարող եր մնալ: կագույն երկինքը: Այս կտավը լավն եր Ախոռիմուտքի չրջակայջի պատկերը ափսոս էր դեն նետել, կարմրադարչնագույնը պողպատագույն երկնքի Հենջին չատ եր այն խոսուն էր սազում, չնայած անավարտությանը՝ ներդաչնակ... Նկարելու միջոցին արեն Հանկարծակի ընկել էր Թղթի վրա ն ցավեցրել հրա աչքերը: Հետո նա ստիպված եղավ բավական ժամանակ լվանալ դեմքն առվակի մեջ: Այժմ արդեն դարչնակարմրագույնը ցոլարձակում էր պիրկ մետաղյա կապույտի ֆոնին, ե դա Շրաչալի եր, ոչ մի փոջրիկ նրբերանգ, աննչմարելի իսկ թվացող չեշտ կեղծված կամ անՀաջող չէր թվում: Առանց ՇՅքսէՊօէսսո-ի՛ անկարելի էր այն գլուխ բերել: Հենց այստեղ, յացող

ու

ու

ու

նրա վերեն խտացումների Խոսրաթացն չորը, ներքջեր, ցումների տեղերը կարելի եր փոփոխել, կարելի եր Հրաժարվել այն բոլոր անմեղ ազնիվ թվացող միջոցներից, որոնց օգնությամբ ընդօրինակվումէ բնությունը: Նույնիսկ գույներն Ել կարելի էր կեղծել, անչուչտ, կարելի է դրանք ուժեղացնել, թուու

ու

ու

ու

Հենց այն է, որ երբ ուզում ես գույների միջոցով մի կտոր բնություն վերամշակել, ապա ընտրում ես մի զույգ գույներ, որոնք Ճիչտ ե Ճիչտ նման կապերի,Համանման լարման մեջ Են գտնվում իրար նկատմամբ, ինչպես որ բնության մեջ է: Այդ դեպքում ես մնում ես կախյալ վիճակում, մնում բնապաչտ, նույնիսկ, երբ մոխրագույնի փոխարեն նարնջագույն ես վերցնում, կամ սռի փոխարեն՝ տորոնի լաք:

կատ) գլխացավանք:

գունախաղը մյուս թղթի վրա, ն գուցե ջրչորով էսքիզը: Վաղը, այնտեղ կար եթե ամպամած երկինք լինի, նա կգա Կարաբրինա, լի մի մեծ սրած,իսկ եթե նորից անձրեի, լվացարարուչծիներով այդ ղեպքում կմնա տանըե կշարունակի յուղաներկով աշխատել առվակի պատերի վրա: Իսկ այժմ` դեպի անկողին: Անցավ ես մեկ ժամ: Հանեց վերնաշապիկը, ուսերը չփեց ջրով, Ննջասենյակում որի կաթիլները ճտճտոցով թափվեցին կարմբաքջարեՀատակին, ապա ցատկեց բարձրադիր մածճակալի վրա ն լույսը Շանգցրեց: տե Մոն ն երս էր Սալուտի գունատ Լուսամուտից թափանցում :

լույսը:

Անկողնում

պառկած՝ ՔլինգզորըՀազարավոր անգամներ

կարդացել էր նրա գծագրումները: Անտառի կիրճից լսվեց բվեճի կոնչյունը՝խործշրդավոր Համրաձայն, ինչպես քուն, ինչպես մոռացություն: ու

Նա

աչքերը

փակեցն սկսեց մտածելՋինայիմասին,լվացաջանի-քանիՀասրածիմասին:Տե'ր Աստված,

լի բարուծիներով

են չկա ե ոչ մի առարկա, լիքը: ԱչշխարչՀում անկարելի լիներ նկարել: Չկա ն ոչ մի կին, որ անկարող լինեիր սիրել: Ինչի՝ Համար է տրված ժամանակը: Ինչի՝ է պետք էւ ոչ մի անգամ չի Հայտնվում այս Հիմար Հաֆորդականությունը, Եվ ինչու է տենդագին միաժամանակությունը: գերշագեցած կամ ծերունու պես միայնակիր անկողինքը Հիմա մի այրու նում: Այս ողջ կարճատե կյանքի ընթացքում կարելի էր վայելել, ստեղծագործել, կարելի էը քնել, բայց չգիտես ինչու չարունակ երգեր ես երգում իրար ետնեիցնե երբեք չես Շնչեցնում լիիր ողֆ բազմաձնեությամը, Հարյուրավոր աչունչ սիմֆոնիան՝ ձայներով գործիքներով միաժամանակ:

գավաթներմնում որ

ու

ու

Շատ

տարիներառաֆ, տասներկու տարեկանՀասակում կյանք է ունեցել: Երեխաներով ավազակների

Քլինգզորըտասը

տասը խաղն էին խաղում, ե այդ ավազակներից յուրաքանչյուրը կյանք ուներ, որոնցից ամեն անգամ մեկը կորցնում էր, երբ նրանձեռքով կամ նիզակով դիպչում Էր Հետապնդողը:Վեց, ն ողջ երեք,նույնիսկ մեկ կյանքով դեռեսկարելիԷՐ ազատվել ե կորուստով ամեն ինչ վերջանում մնալ, միայնտասներորդի եր: ՍակայնՔլինգզորը իր ինքնասիրությունը բավարարված էր ե Համարումմիայնիր բոլոր տասը կյանջերիՀաղթածարմամբ, Եր Եր զգում, երբ իննով կամ յոթով ազատվում: Այդպիամոթ սին էր նա մանուկ Հասակում, այն անծավատալի ժամանակներում, երը աշխարՀումոչինչ անՀնարին,ոչինչ դժվար չէր

եր բոլորին, ե ամեն ինչ իրեն Քլինգզորին էր պատկանում:Հետագայում էլ նա մշտապես տասը կյանքով Եր ապրել:եվ երբ նույնիսկ ո'չ Հաղեցումը,ո'չ էլ լիաճունչ շառաչուն սիմֆոնիան չեին ուղեկցում նրան,բայց ե այնպես միակարգադրում

զույգ խաղըեկերներ ավելի էր ունենում, քան ուրիչները, մի ջանի ավելորդ թալեր միչտ ել կգտնվեր նրա գրպանում, իր լծակառքին էլ նժույգների պակասություն չէր զգացվում...Փա ռք Աստծո: ԱԽ, ինչպես էր ջնած կնոջ շնչառությաննման խավարչտին այգու լռությունը լիաթոք խանդովլցվում սենյակի մէջ... Ինչ Հոյակապ եր ճչում սիրամարգը... Ինչպեսեր կրակը վառվում , կրծջի տակ, ինչպես էր խփում սիրտը, ճիչեր արձակում, պում, ցնծում արյունոտվում: Այստեղ՝Կաստանյետտայի բարձունքներումդեռ չարունակվումեր Հրաշագեղ ամառը, նա ։տառա-

ու

ՀիանալիԷՐ ապրումիր

Հին ազնվաչուքավերակներում, անտասռնեզմայլանջով նայում թրթուրապատ շագանակենիների բի բազմությանը, որ տարածվել էին լեռնաշղթաների լանջֆերին: սքանչելիք էր՝ ժամանակ առ ժամանակ զբոսնել այդ Կատարյալ ազնվագույն ծեր անտառներում, դղյակներիաչխարծիՀետ Շաղորդակցվել,ներքեում զմայլվել գունագեզ զվարճալի ԼՊ ամենանվիրական ներշնչանքի պաչինն̀կարել խաղալիջներով, այդ ամենը. գործարանը, երկաթուղին, տրամվայի կապույտ վագոնները, ծովափի լացող ուռիներն փքված սիրամարգերին, տանջող Ինչ ՀՇրաջալի, կանանց, ջածչանաների, ավտոմեքենաներ: ԷՐ իր կրծջում բույն դրած այդ զգացումը, անՀասկանալի ու ծվենի Համար պայքակյանքի ամեն մի բազմաբղետ Հատվածի րելու իր այդ սերը ե չողչողացող տենչը, տեսնելու ե կերտելու այդ քաղցը անբացատրելի պաճանջը, ն դրա Հետ մեկտեղ, բարակ վերմակի տակ կատարածդ բոլոր արարջների եհրեխայության ու ապարդյունության ծածուկ սրտմտալի խոստովանությունը... ՏենդագինՇալվեց կարճատե ամառային գիչերը, գոլորշի այդ

ու

ու

ԼԹ

ու

ու

ու

բարձրացավ կանաչՀովիտներից,Հարյուր-Շազարավոր ծառերի մեֆ եփվում ԷՐ բուսաձճյութը,Շարյուր-ՇՀազարավոր հրազներ ուռչում էին Քլինգզորիթեթե նիրչի մեջ, նրա Հոգին ճախրում էր իր կյանջի Հայելիների սրաճներով, ուր բոլոր պատկերները բազմապատկված ե ամեն անգամ նոր դեմքով ու նոր նչանակումեջ թյամբ Էին Հայտնվում, նորաձայտկապակցությունների

կարծես աստղալից երկինջը խառնիխուռն թափածարված լիներ խորանարդաձն գավաթի մեջ: ցնցեց նրան. ինջը Շատերիթվում մի երազ սջնչացրեց մտնում.

ու

էր դաշտում,ն մի կարմրաչեր կին Հանգչում էր նրա պառկած գրկում,սնաչերմեկն էլ Հենվել էր իր ուսին, մեկ ուրիշը ծունկի էր չոջել հր առաջ,բոնել ն Հերթով Համբուրումէր ձեռքի շուրջը ամենուրկանայջԷին աղջիկներ, շատերը մատները, տակավին երեխաներ, նուրբ, բարձըկրծջերով,մյուսները՝ արն յունավառ,ոմանքէլ` Հասունացած իմաստության նշաններով, ն մերկ դեմքերինՀոգնածությանարտաձայտություն, բոլորը ու

ցանկանում սիրված լինել իր կողմից: Հանսիրում էին իրեն կրակ պայթեցկանանց կարծկոիվ մեջ, Հանկարծմոլեգնած ու

ու

բռնեց սեաչերի մազերից,ջաչշեց-գցեց կարմրաչՀերը նրան գե-

մեկը տապալվում,

ճչում էր, մյուսը ցած ընկնում, կծում, զավեջնում եին իրար ցավից ճչում, ջրջիջները, կատաղի ճիչերն ոռնոցները Հնչում էին իրարմեջ խճճված ցավատանջ Հանգուցավորված, ամենուր արյուն էր Հոսում, մագիլները զարկվում էին արյունոտ նուրբ մսերի մեջ: Թախծի ճնչվածության զգացումովարթնացավ Քլինգզոնայում էր ըը ե, միառժամանակ, լայն բացված աչջերով սնեռուն առաջ դեռ կանգնած պատի վրա ընկած լույսի չերտին: Հայացջի ե էին մոլեգնած կանանց դեմքերը,շատերին Հանկարծ ճանաչեց մեկ մեկ սկսեց մտաբերել նրանց անունները. Նինա,ՀերմիՆե, Էլիզաբեթ, Ջինա,Էդիթ,Բերտա, խզված ձայնով, դեռես երազի միջից, ձայնեց. «Մանկիկնե'ր, դե վե'՛րֆտվեջ... Այդ ի՞նչ եջ անում, ախը դուք պետք է պատամոլորված եք, ոչ թե իրա'ր ու

ու

ու

ու

ու

առ

ու

ռուռեք,

այլ

ի՞նձ,ի՛նձ...»:

ԼՈՒԻ

Լուի

Վայրագը կարծես երկնքից ընկավ,

նա

Հանկարծակի

անդուլ ճանապարծորդը, Քլինգզորի Հին բարեկամը:Նբանիցամեն ինչ սպասելի էր, ապրումԵր երկաթզծերի միջե ն ողջ արվեստանոցը Այդ օրեկրում ԷՐ իր ուսապարկում: բին երկնջիցՀիանալիժամերէին կաթում ու բարենպաստ ջամիներ փչում: Բարեկամները միասիննկարում էին Ջիթենյաց

Հայտնվեց,

այդ

լեռան վրա

ե

-

ասաց

Կարթագենում:

մի արժեքունի՝,Արդյոք մեր այս նկարչությունըիրապես Լուին Ձիթենյաց լեռան վբա՝մինչ մեջջն արնից կարմրա-

տակած այնումերկանդամ պառկել էր խոտերի մեջ:- Մարդս, ամենայնիվ, նկարում է միայն ք2սէՇ ՄՇ Ո .օսճ-իլ զգացումով, սիբելիս:Այ, եթե մշտապես մի դուրեկանաղջիկունենայիրԳըըու

(ֆբառս.) ավելի լավի պակաս:

որից այսօր քո միտքը ետ է կումդ ե ափսեումդ էլ՝ ապուր, քեզ չեիր տանջի անմիտ մանկական խաղերով: վարժվել, դու Բնություննունի տասնյակ Հազարավոր գույներ, իսկ մենք մեր գլուխն ենք մտցրել այդ գունասանդղակը մի երկու տասնյակի ՀասցնլուՀիմար միտքը:Սա' է ողֆ նկարչությունը: Ինջդ ջեէլ պիտի սիրաչածես: զանիցմիշտ դժգոծ եսն դեռ ջննադատին Ավելի լավ է դրա փոխարեն մարսելյան ձկնապուր վայելեիր, ՇՅ՛օ 101, Հետն Էլ մի շիշ սառնորակ բուրգունդյան գինի, միեռ լանյան չնիցել, աղանդերի Համար՝տանձ գորգոնցոլաշ են, պարոնս, սրանք թուրքական սուրճ, սրանք իրողություններ Հո իրական արժեքներ են... Ախ,աստված իմ, ես կուզեի բալենու ե իմ բերանիմեջ, վրա բարձրանալ բալերը Հասունանային ՃՇենց ե թող իմ գլխավերնում՝ սանդուղքի վրա կանգնած լիներ դարչնագույն մազերով այն նույն տաքարյուն աղջիկը,որին մենք այսօր կանուխ Հանդիպեցինք: Քլինգզոր, Հերի՛ք նկարես: Ես ջեզ եմ ժամի լավ ճաշկերույթի Հրավիրում Լագունոյում, շտապի'ր, մանակ չկա... Իսկապե՞ս,-Հարցրեց Քլինգզորը աչքերը կկոցելով: Այո,այո: Միայնթե մինչ այդ ես պետք է կայարանում լինեմ, ջանի որ, ինչ թաքցնեմ,ընեկերուչծուս Հեռագրելեմ, թե իբը մածշամերձեմ: ժամըտասնմեկին նա այստեղ կլինի: Ծիծաղելով՝` Քլինգզորը նոր սկսած ետյուդը վերցրեց նկաբակալի վրայից: Լավ ես մտածել, տղաս:ԳնանքԼագունո:Հագիր վերնաու

-

-

-

չապիկդ, Լուիջի:

Բարքերնայստեղ մեծագույնանմեղության

արտածայտությունն են, սակայն, ավաղ, դուրս կարող ջաղաք գալ:

ՆրանքՀասան փոքրիկջաղաքըե

այս

մտան

տեսքով

դու

չես

Հետո մի կայարան:

գեղեցիկ կին եկավ: Երեքով փառաչեղ ճաշկերույթ սարքեցին ռեստորանում, ե Քլինգզորը, որ իր գյուղական ամիսներին ամբողջովին ետ էր վարժվել այդ ամենից, անչափ զարմացել էր, որ այդ բաները, այդ Շրաշալի Համեղ ուտելիքները դեռես բոլոր ունեն. կարմրախայտեր, գոյություն սաղմոնաձկան ապուխտ, ծնեբեկ, չաբլի:, վալլիսյան դոլ, բենեդիկտյան լիկյոր: ՃաչելուցՀետո նրանք երեքով միասինշրջեցինզառիթափ բլրի վերակառուցված քաղաքի գլխավերնում, ընթացան տների լայնք երկայնքով, պատուծշանների ն կախովի այգիների կողե դա ջով, սքանչելի էր: Հետո նրանք մի պտույտ էլ կատարեու

ու

Յ

(իտ.) սիրելիս:

իտալականպանրի տեսակ: ֆրանսիական սպիտակ գինի:

ներջնե արեցին:Տարօրինակ կերգեղեցիկ եր աշխարձճը,խայտաբղետ, նրաարտասովոր նում ինչ-որ տարակուսելի բան կար, ինչ-որ անճավանական թվացող ն սակայն զարմանաճրաչ մի բան: Քլինգզորը փոքը-ինչ

ցին, մեկ անգամ ւով

ես

վերե

ու

ու

սառնարյունություն Հանդեսբերել, որպեսզիՀանկարծչսիԼուիջիի սիրունիկ ըեկերուչշուն: Նրանքմեկ անգամ րաճարվեր

Եր

էլ մտան սրճարան, մի պտույտ կատարեցին ցերեկվա կողմ դատարկված զբոսայգում,պառկեցինՀանգստանալու ֆրի ափին՝ Հսկայական ծառերի չուքի ներքո:Նկարելու արժանի նաներտեսան նրանք.մուգ կանաչի մեջ թաղված ե ազնվաչուք քարերով երեսպատվածկարմիր տնակներ, կապույտ դարչնագույն ծաու

Դու

-

փառաչեղ

ու

զվարճալի բաներ

ես

Լուիջի,-

նկարել,

ասացՔլինգզորը,-այդ բոլորն էլ ես չատ եմ սիրում. դբոչակաձողեր, ծաղրածուներ, կրկեսային տեսարաններ: Բայցինձ Հաջո նկարած գիչերային կարուսելի տեսարամարամենասիրելին

ունեմ այն դրվագը, ուրբ մանուչականի մի պատկերն է: Նկատի Հեռու, դույն վրանի գլխավերեում, բոլոր լույսերից բարձըր գիչերվա երկնքումծածանվում է բաց վարդագույն մի մրսկան փոքրիկ դրոչակ, այնքան գեղեցիկ, այնպես մբսկան միայնակ, ամոթխածորեն միայնակ...Դա ինձ Հիչեցնում Ե Լի Թայ Այդ փոջըիկ, Պոյիկամ Պոլ Վերլենիբանաստեղծությունները... Հիմարիկ վարդագույն դղյակում պարփակված է աչխարչի ողչ ցավն անզորությունը ու նան ողջ բարի ծաղըը այդ ցավի ու անզորության նկատմամը:Այն, ոբ դու նկարել ես այդ դրոչակը, դրանով իսկ ջո կյանջը արդարացվում է, հս բարձր եմ գնածշատում ջո այդ դրոչակը: Այո, գիտեմ, որ այն ջեզ դուր է գալիս: ջեզ Ել է դուր դալիս:ԱՀա թե ինչ կասեմ,եթե մի Կարծեմ ջանինման բաներնկարած չլինեիր, ապա բոլոր այդ Համեղ կեջեզ ոչնչով բակուրներն գինիները, կանայք ու սրճարանները չեին կարողանասփոփել, դու մի թշվառական արարած կլինեիր: Իսկ այսպես` դու մի Հարուստ արարած ես, մեկն ես այն տղերՖից, որ դեռ կարողանում են սիրել: Լուիջի, ես Հաճախ եմ ջեզ Է, տանջապեսմտածում. մեր ողջ արվեստը սոսկ փոխարինում ւհ ն տասնապատիկ ուշացած թանկ վճարված մի Շատուցում՝ կյանքի, ուշացած կրքի, ուշացած սիրո ճամար: Բայցե այնպես` դա այդքան ել այդպես չե: Կա մի բան, որ մենք միչտ մոռանում ենք: Ինձ թվում է, որ մարդիկ դերագնածատում են զգայականը, երբ Հոգնորը դիտում են լոկ որպես անՀրաժեչտ Հատուցում մազաչափ իսկ ավելի պակասող զգայականի Շամար:Ջգայականը ու

ու

ու

ու

-

-

ու

արժեք չունի,

քան Հոգնորը,

ն,

կարելի Ե ասել,

որ

քան Քիչ արժեքունի, որքանն վերջինս:Երկուսնէլ

այն նույնՀավասաՀ

չկա: Միայնթե գլխավոր տեղծություն գրում՝տարրերություն մնացածը կարնոր չէ` դերում լինի սերը, այրումը, Հուզմունքը, դու կլինես մոնթ՝Աթոսլեռան վրա, թե աչխարչիկ մարդ՝ Փարիզում: `

Լուին Հեգնող

չատ

աչքերով ծուլորեն

Հուսածատվիր:

էլ մի

ԳեղեցկուՀչուն թնանցուկ ու

նրան Եր նայում:-

Տղա'ս,

արած՝ն̀րանք թափառում եին

այս

երկուսն անելուասպարեզում այնտեղ:Մարգարեություններ

ել անգերազանցելի էին,

նեին: Մանը

ու

մեծ

այս

բնագավառում նրանք

ջազաքների

մեծ

փորձ

ու-

գյուղերի շրջակայքում

ու

նրանք տեսնում էին Հռոմը, տեսնում էին Ճապոնիան, Հյուսիսային ծովը, ն ճարպիկ ձեռնածությամբ կրկին կրկին կործանում եին այդ պատրանքները: Նրանցերռհակայությունը երկինքներումաստղերէր վառում ն. կրկին Հանգցնում:Ճոխ չջեղ գիչերներին բարեկամները պայթեցնում եին իրենց ազդանշանային Հրթիռները: Աչխարչը օճառի պղպջակ եր, ցնորք, օպերա էր, ուրախ անմտություն... Լուին, այդ անչանդիստ թռչունը, մինչ Քլինգզորընկարում էր, իր Հեծանիվով ճախրումէր բլուրներիմիջե, սլանում այս Էր Քլինգզորը,Հետո կրկին այն կողմ: Որոչօրեր զոծչարերում նստում էր բաց օդում ե աշխախստասիրտ տրամադրությամբ տում: Լուին չէր ուզում աչխատել:Մի օր ել՝ ա ընկերուչու Հետ ընկավ,Հետո մի նամակգրեց Հեռու Հեռվից: ճանապարծ Ու երը Քլինգզորը նրան արդենկորած Էր Համարում՝ Հանկարծ նորից Հայտնվեց, ծղոտե գլխարկով կոճակներն արձակած վերնաչապիկով կանդնեց դռան առաջ, կարծես թե երբեք էլ չէր Հեռացել:Մի անգամ նես Քլինդզորըիր երիտասարդության չրըջանի ջաղցը գավաթից ծծեց բարեկամության գինին: Նա շատ բարեկամներ ուներ, նրան չատերն էին սիրում, ն ինքը փոխաիր դյուդարձում էր այդ սհրը, բոլորի առաջ բաց եր անում բագրգըրո աշխույժ սիրտը: Բայց բարեկամներից միայն երկուսն էին, որ այս ամռանը բախտ եին ունեցել նրա չուրթերից լսելու այդ ծեր սրտի կանչը: Լուի նկարիչը ե բանաստեղծ Հերու

ու

ու

ու

ու

Թու մանը՝մականվանյալ

Ֆու:

Լուին

օրերով նստում էր բաց դաչտում տեղադրված իր ծալովի աթոռին, տանձենու սալորհնու ստվենկարչական բում, ն ոչինչ չէր նկարում:Նստում էր խորՀրդածությունների գիրկն ընկեում, վերցնում էր նկարակալներին ամրացված թղթերից ն դբում եր, գրում անվերջ, անթիվ անչամար նաու

ու

ու

են, արդյոք, այն մարդիկ, որ այդքան շատ մակներ:Երջանի՞կ նամակներ են գրում: Լուին, այդ անճշոգ մարդը, գրելիս խիստ ֆղաձգվում էր, նրա Շայացքը, անճաճո արտածայտու-թյամը, երկար ժամանակ չէր կտրվումթղթից: Շատ գաղտնապածություններ նբան զբկում էին ՃՇանգստից: Հենց դրա Շամար էլ Քլինգզորը սիրում էր նրան: Բոլորովին ուրիչ խառնվածքի տեր Ա Քլինգզորը:Նա լռել չգիտեր:Սրտիմեջ եղածը չէր կարողանում թաքցնել: Իր կյանֆի լուռ տառապանքներիմասին, որ ջչերը զիտեին, նա երբեմն պատմումԷր մտերիմների չբջանում:Նա Հաճախ էր տառապում Հաճախ էր իրեն գտնում մութ վախից մելամաղձությունից, վաղ անՀանքածորերում բանտարկվածթշվառ վիճակներում, ցյալի ստվերները, երբեմն չափազանց մեծ կուտակումներով, ընկնում էին նրա ներկա օրերի վրա ն ողջը սնացնում: Այնժամ նա Հրճվում Ասես օգնության էր էր՝ նայելովԼուիջիի դեմքջին: ու

ու

կանչումնրան: իր բարեկամի էր Համակերպվում ԲայցԼուին ւոշաճությամբ այդ խղճաթուլությունների Հետ: Դրանք ճնչում էին նրան Հարություն առաջ բերում: Քլինգզորըչեր էլ ենթադրում ն Հասկացավ շատ ուշ, որ եր սրտաբաց անկեղծխոսքուզրույցը լոկ վնաս Եր Հասցնում ճշմարիտ բարեկամությանը: իրականում խոսել:ՔլինգԿրկինԼուին սկսեց ճանապարծորդությունից ու

ու

Հասկացավ, որ այժմ արդեն ինքն անկարող կլինի բարեկամուտ պածել,թերես Հաջողվեր դեռ մի երկու-երեք օրով Ել երկարաձգել նրա ներկայությունը, ոչ ավելին, իսկ մի գեղեզորը

մին իր

կը ձեռքին, Շրաժեշտ կտար ն երկար ժամանակ այլես չէր վերադառնա:Ինչ կարճ է կյանքը,ինչ անդառնալի է ամեն ինչ: Միակ մոտ Հարազատ էր իրեն, սեփական ստեղծաղործությունը նա ածա այդ միակ բարեկամին այժմ վախեցրելէր ձանձրացգրգռել սառեցրել բել, փչացրել էր նրա տրամադըությունը, Պ այդ ամենը միմիայնիր Հիմարթուլությանն նրա ՀՇուզմունքը, Հագուրդ տալու Համար,միՇարմարավետության ՀՇակումին բավարարման, միայնիր երեխայական անվայելպածանջների Համար իրեն ոչ մի նեղություն չտաբարեկամին սիրաչածչելու լու, ոչ մի գաղտնիք նրանից թաքցնել չկարողանալու պատճառով, նրա առաջ ինքն իրեն զսպելու անընդունակության պատճառով:Ինչ Հիմար, ինչ երեխայականբան դուրս եկավ:Այսպես էր պատժում իրեն Քլինգզորը,չատ ուշ: ուշ Վերջինօրը նրանք միասին թափառում էին ոսկեծուփ Հոմեջ էր, ճանապարվիտներում:Լուին բարձրտրամադըության ու

ու

ու

ու

ու

Հորդությունը նրա թռչնային սրտի Համար իսկական ուրախություն էր: Քլինգզորըկիսում էր նրա Հրճվանքը,նրանք կրկին իրենց նախկինթեթն, ճկուն են զվարճալիտոնը ն վերագտան այն այլես բաց չթողին: Երեկոյան գեմ նստեցին պանդոկի այգում: Խորոված ձուկ պատվիրեցին, բրինձիՀետ եփած սունկ, ե դեղձ էին վայելում՝ բալի լիկյորի Հետ ըմբոչխնելով: ՔլինգՈւ՞ր ես պատրաստվում վաղը ուղեորվել,- Հարցրեց -

զորը: -

-

Ջզիտեմ: Այն սիրունիկկնոջ մո՞տ: Այո: Գուցե: Ո՞վ գիտե: Այդջանչատ

Հարցերմի տուր: առաֆ եկ մի լավ սպիտակ գինի ըմպենջ: Եթե դեմ Հրաժեչտից չես՝ նոյենբուրգյան: Խմելումիջոցին Հանկարծ Լուին բացականչեց. Ինչ լավ է, որ ես մեկնում եմ, ծեր ծովաչուն:Երբեմն,երը ես ֆեզ այնքան մուռ եմ նստած լինում, ինչպես Շիմա,Հանկարծ -

-

մի Հիմար բան է միտքս գալիս: ԻՆձ թվում է, որ այժմ այստեղ, են մեր իրար կողք-կողջի նստած լավ Հայրենիջի երկու նկարիչհ նույն պածչին ել մի նողկալի զգացում եմ ունենում ները, ծնկներիսմեջ, կարծես մենք երկուսսԷլ բբոնզից լինենք ձուլված ն ձեռք-ձեռքի տված կարող ենք Հանց ճուչարձան կանգնել, ասենք, ինչպես Գյոթեն ու Շիլլերը:Սակայն նրանք էլ, վերֆիվերջո, մեղավոր չեն, որ ստիպված են արձանի դերում Հավերժ կանգնած մնալ, միմյանց բրոնզե ձեռքերը բռնած, նրանք մեղատՀաճ վոր չեն, որ աստիճանաբար մեզ Համար ատելիեն դառՀ նում: են ե Գուցե նրանք ՇՀրաչալիտղաներ այրեր եղել, Շիլլեբից ժամանակին մի դրամա եմ կարդացել՝ ուղղակի սքանչելի էր: լ Բայցայժմ նա ներկայացված Ե որպես մի Հոչակավոր արարած ստիպված ե իր սիամական երկվորյակի կողջին կանգնել, իր գիպսե գլուխը Հարնհանի գլխի մուտ պածած, ամենուրեք նրանց երկերի լիակատար ժողովածուներն են վաճառքի Ճճանվում, ե դեռ դպրոցական դասագրքերում էլ անպակաս են նրանց ստեղէ: Պատկերացըու, թե մի Հարյուր ծագործությունները: Սոսկալի տարիՀետո մի պրոֆեսորինչպես է ֆարոզումիր դիմնազիստնհրին.Քլինգզոր,ծնված 1877 թվականին, ն նրա ժամանակակիչնորարարներ նկարցը`Լուի անունով՝ մականվանյալ Շատակեր, չության մեչ, ազատագրում գույնի նատուրալիզմից, ավելի մոտիկից քննելով այս նկարչական զույգի ստեղծագործություննեբը դրանք Հստակորեն կարելի է ստորաբաժանել երեք պարզորոշ առանձնացվող ժամանակաչրըջանների... Զէ', ավելի լավ ԵԷ ես Հենց այսօր ինձ չոգեքարչիտակգցեմ: Ավելի խելացի կլիներ, եթե տեղգ զիջեիր ջո այդ պրոժեու

-

սորներին:

Բայգայդքան

-

մեծ

չոգեքարչեր չկան: Ինքդ էլ գիտես, թե

որքանփոքրիկ է մեր տեխնիկան: Երկնքում արդենաստղերէին Հայտնվում:Լուին Հանկարծ իբ բաժակը խփեց ընկերոջ բաժակին: Եկ խփենք խմենք: Հետո ես իմ Հեծանիվը կնստեմ ն մնաս բարով: Առանց երկար-բարակ Հրաժեշտի խոսքերի... Պանեմ: դոկապանին վճարել Կենա'ցդ, ՔլինգզորՆրանք չըխկացրին բաժակներն խմեցին: Երբ դուրս եկան աննստեց իր Լուին գլխարկը թափաչարեց այգի, Հեծանիվը, էր: Նա լեՀետացավ:Գիչեր,աստղեր,Լուին Ջինաստանում գենդ էր դարձել: Քլինգզորը տխուր ժպտում էր: Ինչպես էր նա սիրում այդ չվող Թոչունին... Դեռ երկար ժամանակ նա կանգնած էր պանդոկի այգու նայում էր դատարկ փողոցի երխճաքարերի վրա կայնքով: ու

-

.

ու

ու

ու

ՕՐԸ ԿԱՐԵՆՈՅՈՒՄ

իր բարեկամների ն Ագոստոյի Բերգամռոյի

ու

Էրսիլիայի Հետ

միասինՔլինգզորըուռքովճանապարծորդություն ձեռնարկեց դեպի

Կարենո:

Առավոտյանկողմ, զգլխիչ

բույր

արձակող ասպիրակների ն

միջով դգողդողասարդոստայների գալով՝նրանք անտառից գուրս զառիվեր ընտապից Հայտնվեցին Հովտում,ուր ամառային Պոմպամբիոյի ննջում էին առաջխոնարչված դարմազգած դեղինարաչետներում անտառեզըրիդեռես լով անցնելիս, տոթ

ցողապատ ու

կիսախարխուլ, վառ դեղին գունավորումով տնակները, իսկ ոսկե մարգագետիններում, ցամաքած առվակների վրա ծանը ճյուղերով կախված էին ճերմակ, մետաղագույն ուռիները: Բաէր վարգագույն բեկամներիխայտաբղետ ջարավանըսածում ծուխ Հ ովտի կանաչության արձակող արածետներում՝ գոլորչու ճերմակ դեղին Հագել էին զգեստներ, միջով. տղամարդիկ էին մեֆ ճեմում վարդագույն սպիտակազգեստ մետաքսների վերոնեզյան կանաչ գունավորումով սքանչեկանայք,Էրսիլիայի գոշարը կախարդական լի անձրռեանոցըփայլփլում էր, մատանու վրա: էր դոկատորը.Թախծոտ բարյացկամ ձայնով Ցավալի է, Քլինգզոր, որ ձեր Հրաչալի գույները մի տասը տարի Հետո խունանալու գունաթափվելուեն, ձեր նախասիրած գույներից ոչ բոլորն են դիմանալու ջննությանը: ժամանակի Քլինգզոր.- Այո, ն որ ավելի ցավալի է՝ ձեր գեղեցիկ չագաու

ու

ու

իշչՎԵ» տրտնջում

ու

ու

իսկ Քիչ ավելիուշ` մեր սիրուն լորովին մոխրագույնկդառնան, երջանիկ ոսկորները կճչանգչեն ինչ-որ տեղ, մի Հողափոսում, ավաղ, նույնիսկ ձեր այնքան գեղեցիկ առողջ ոսկորները, Էրսիլյա: Երեխանե'ր, եկեք գոնե կյանքի վերջում այդքան խելացի Լի Թայ Պոն: չլինենք: Հերման, ինչպես է ասում Հերմանը վեր կացավ տեղից արտասանեց. Բանաստեղծ կյանթը կանցնի կայծակի պես, Որի աղոտ փայլն այնքան կարճ է տնում, Որ Հազիվ ես ծասցընում այն նկատել: երկինքը անչարժանում են ծավետ, Այնժամ,հբկիրն է արագ Ի՞նչ Թոչում մարդկանց Հայացթի դեմ ու

ու

ու

ու

Վամանակը փոփոխական...

Օ-, Օ-,

-

դու, ասա

որ

նստած

էն4,

ու՞մ

հս

լեցուն

ես

արդյոք

գավաթի դեմ դու

ու

չես խմում,

սպասում:

նկաՈ'չ,- ասաց Քլինգզոր,-ես ուրիչ բանաստեղծություն Ճանգավոր, այն վարսերի մասին, որ առավոտյան դե-

տի ունեմ,

թուխ էին... Հերմանը անմիջապես արտասանեց բանաստեղծությունը. Դեու առավոտյանփայլում էին թո վարսերը ոնուկմետաքսի պես, Երեկոն արդեն 4յուն էր չաղ տվել նրանց վրա, ուժ կա ԵՎորպեսզիդու զուր չտառապես,թանի մարմնումդ եռանդ, ն Գավաթըճոճիր լուսնին կոչիր ընկնրակիցը բո գինարբութի: Քլինգզորը բարձը ծիծաղեց իր փոքը-ինչ խոպոտ ձայնով: Լի Թայ Գո... նա Հանճարեղ նախազգացումներ Հրաշալի՞ուներ, նա ամեն ինչ գիտեր: Մենջ նույնպես չատ բաներ գիտենք, բայց նա մեր ամենաիմաստուն ե ավագ եղբայրն է: Այս Հարբած օրը նրան դուր կգար, այս օըը չատ է Հիչեցնում այն գեղեցիկ երեկոն. ախ ուր եր Թե, Լի Թայ Պոյիմաչով մաճանաիչ խաղաղ գետի վրա սաչող նավակում: Այ դուջ կտեսնեք, որ այսօրը ամեն ինչ Հրաշալի կլինի: Ճի՞չտէ, որ Լի ԹայՊոն գետի վրա է մաճացել,- Հարցրեց ռես

ու

-

-

նկարչուծին: -

մի

Քայց Էրսիլյան ընդմիջեց նրան իր Հրաշալի ոնգային ձայնով. էլ ոչ, գե վե'րջտվեք... Այսուչետն ով թեկուզ Բոլորովին բառ

ասի մաշվան մասին,

ՅՁ4ՇՏՏՕ,Եւսէօ

ես

Ճլոքտօր1

նրան այլես չեմ

սիրի: Ւլուտոճ

Քլինգզորըծիծաղելով մոտեցավ նրան.- Ինչ իրավացի եք գուք, ԵտոԵւոտշ2: եթե ես այսուչետն թեկուզ մի բառ ասեմ մած1

(է«.) Շուտ վե'րջտուր, (իա-) «ղջիկ:

բռի

Քլինգզոր:

վան մասին, թող

որ

ծակեք իմ

դուք

աչքերը ձեր անձրնաէ երգում, նրա

զույգ

նոցով: Այսօր մեզ Համար Հեքիաթիթռչունն

անում: Այսօր ծաղկում բոլորինխելքածշան Հեքիաթիծաղիկը,այն կապույտէն միայնմեկ անգամ է այս կյանքում ծաղկում, ով այն ջաղի՝թող օրծնյալ ԼԻնի Հավիտյանս: Ի՞նչ է դա նչանակում,-ՀարցրեցԷրսիլյանդոկտորին: ջայադուստրերին

ե

է

-

Փլինգզորը լսեց նրա Հարցը: Դա

երբեք չի վերադառնա, ն նա, ով չուտի չիճի» չճաչակիօրվա Շոտը,նրանայն Հավիտենապես այլես երկրորդ անգամ չի տրվի: Հավատացե'ք ինձ, նա այլես երբեք արեր այսօրվա պես չի չողալու, առանձնակի Գիրքունի երկքում, մի յուրաշատուկառնչություն Յուպիտերի ե Հետ, ինձ Հետ, Ագոստոյի, մեր բոլորի Հետ, այն Էրշճիլիայի այլես երբեք չի կրկնվելու, թեկուզ Հազար տարի ել անցնի: Նման այժմ ես ուզում եմ երջանկությունից օգտվելու Համար՝ -

նչանակում է,

որ

օրը

այս

Համն

ւ

ու

զմբուխտե անձրնանոցը, ն թող նրա լույսերի մեջ իմ գանգը շողշողա ծիածանաքարի պես: Դուջ Ել մասնակցեք այս տոնաՀնչեցրեք Ջեր ամենասիրելի Շրաչագեղ երգը: խմբությանը, Նա բռնեց Էրսիլյայի ձեռքը, ե նրա ընդգծված դիմագծերը ու

ատվերմեղմորենսուզվեցինանձընանոցի կապտականաչավուն ե: սքանչացած էր այդ աղջնակին ների մեջ: Նա սիրածշարված նրա արդուզարդի վառվռուն Էրսիլյան սկսեց երգել.

տօ

քճքճ

ու

անուշ գույներով:

ոօո

«սօ16

Եօղտճքիյօ.1 խումբը երգելով մտավ Նրանմիացանուրիչ ձայներԵլ, անտառ: Քիչ անց վերելջը դժվարացավ: Շեչտակի բարձրացող սանդուղքի նման՝ լայնանիստ լեռան ձարխոտերի միջով ճանապարծը ձգվում էր ղեպի վեր վեր: Ինչ Շրաչալիորեն անկեղծ է այս երգը,- գովեց Քլինգզորը: Հայրիկը, ինչպես միչտ, դեմ է սիրաշարներին: Նրանք մի լավ սուր դանակ են վերցնումե սպանումՀայրիկին:Նա այլես նրանց, չկա: Նրանքայդ անում են դգիչերը, ոչ ոք չի տեսնում բացի լուսնից, որը նրանցչի մատնում, բացիլուռումունջչՇրսկող աստղերից ն Տեր Աստծուց, որը, սակայն, ներողամիտ ժրպՇհՂօ

Տքօտ' սո

ու

ու

-

-

(իտ.)Իմ Հայրիկը չի ուզում, ես ամուսնանամ Հետ: Որբ Հրաձիգի

ւ Է այդ ճշմարտացի արարքիվրա: Ինչ ՀՇՀրաչալի Համար: դրա երգը: Մի այսօրվա բանաստեղծ կջարկոծվեր

է նրանց

տում

Նրանք վեր մագլցեցին լեռնային նեղլիկ ճանապարծի եզրին

ճկուն չագանակեների ստվերների միջով: արհախանձ Երբ Քլինգզորը Հայացքը բարձրացրեցիր առաջ տեսավ վարդանկարչուչու գույն, թափանցիկ գուլպաների տակից չողչողացող սնաթուխ նուրր սրունքամկանները: Նա ետ նայեց. Էրսիլիայի կամար անձրհանոցի փիրուզը էր Ճոճվող կազմել: գլխավերնեում Նա ոտքից գլուխ վարդագույն, մետաքսյա զգեստ Եր Հագել՝միակ մուգ գունավորումը բոլոր կերպարանքների մեջ: գյուղական տնակի առջֆեր տարածվող Կապտանարնջագույն թթվաշ վաղամարգագետնում շաղ Էին տրված կանաչ, սառն Հառ խնձորներ, Հիորոնցից նրանք Համտեսեցին: Նկարչուչծին ացմունքով պատմում էր պատերազմից առաջ Փարիզկատարած իր մի չրջագայության մասին: Այո, Փարիզ, Փարիզ, ի՞նչ երջաԷին... նիկ ժամանակներ Դա այլես երբեք չի վերադառնալու: կտրուկ Պետք ել չէ'- բղավեց նկարչուճին ե կատաղի չարժումով թափաճարեց իր Ճուռակի գլուխը-- Ոչինչ էլ չի ՎեԻսկ ինչու՝պիտի վերադառնա: Դա ի՞նչ երեխայաըադառնալու: կան ցանկություն է. գուցե պատերա՞զմն եք ուզում վերադառնա, ն այն, ինչ կար նրանից առաջ, նան այն Հիմար ավելորդ բաները, որ Շիմա դրախտի են փոխակերպվել: Այնքանլավ, Շրաչալի էր Փարիզում, իսկ Հռոմում Առլում պարզապես է: սքանչելիէր: Բայցմի՞թե այսօր ն այստեղ պակաս ՀՇրաչալի է, ոչ էլ` պատերազմի խաղաղության ժաԴրախտըոչ Փարիզն մանակները, դրախտն այստեղ է, աշա այն դիմացի լեռան գագաթին, ն մեկ ժամից մենք այնտեղ կլինենք: ԱՀա այնտեղ չարադործ-ավազակների նման մենք իրար կասենք. այսօր մենք դրախտում ենք, ես ն ղու: Անտառային արաչետիբծավոր ստվերներիմիջից Նրանք դուրս եկան բաց որ լայնարձակ ճանապարծը, լուսավոր էր դեպի րարձունջը: ջերմող ոլորապտույտներով ձգվում Քլինգզորը,մուգ կանաչ պաչտպանական ակնոց դրած, ընթանում Եր վերջից ն Հաճախ ետ էր ընկնում, որպեսզի դիտեր կերնրանց գունային ՀամադրուՀ պարանջքների չարժուձներն Նա թյունները: աշխատանքի Համարդիտավորյալոչինչ չէր վերցրել,ո՞չ անգամ նչագրությունների փոքրիկ տետըը, ն կայն քանիցս կանգ առավ՝սքանչացած իր առջն բացված պատաճած

ու

ու

-

ու

-

ու

ու

ու

ու

ու

ու

սա-

կերներով:Ակացիաների պուրակիեզրին,կարմրինտվողճանա-Հ-

պարծի վրա, միայնակ օրորվում էր նրա վտիտ սպիտակ կերպարանքը: Ամառը ջերմ չնչում էր սարի վրա, լույսերը երկնքից ու

վեր ուղղաճայացցած էին ծորում, իսկ գույները Հազարերանգ

սարերի վրա, էին բարձրանում երկրի մակերնեույթից: Մուտակա ուր կանաչն կարմիրըգունախաղԷին սկսել սպիտակ Շյուղակների Հետ, երեում էին լեռնաբեկորների կապտավուն զգծազրումներ, նրանց ետնեում՝լույսեր կապույտի չերտեր, նորաթարմ ուրվագծեր, իսկ ամենիցՀեռվում նկատվումԷին նոր թվացող ձյունածածկ լեռների բյուրեղապակյա գաանիրական դաթները:Ակացիաներիշաղանակենիների անտառներից վեր, ազատ խրոխտ դուրս էին ցցվել լեռների ժայռոտ կատարնեմանուչակագույն ըըն Մոնտե Սալուտի իաց կարմբինտվող սապատաձեւ ղագաթը:Բայցամենից գեղեցիկը մարդիկ Էին, որ ծաղիկների պես կանգնած Եին կանաչներում վառվող լույսերի մեջ, Հսկայական կոյաբզեզիպես չողարձակում Էին զմրուխտե անձրնանոցը, նրանից ներքե՝ Էրսիլյայիսե մազերը, վարդանբբակազմ նկարչուծշինռե գույն դեմքով, ճերմակազգեստ մյուսները: Քլինգզորը ըմբոշխնում էր այդ ամենը ծարավիաչնրա մտքերըՋինայիՀետ էին: Միայնմեկ չարաջերով, սակայն թից ինքը կարող Եր տեսնել նրան, որ Շիմա քաղաքային բյուրոներից մեկում նստած մեքենագրում էր: Քլինգզորին Հազվադեպ էր Շաջողվում տեսնել Նրան, իսկ միայնակ Հանդիպել չէր ստացինքը սիրում եր նրան, այդ աղջնակին, որի մասին վում: Սակայն ոչինչ չգիտեր, որը իրեն չէր ճանաչում չեր Շասկանում, ն որի Համար ինքը տարօրինակ, Հազվագյուտ մի թոչուն էր, անծանոթ մի նկարիչ:Ինչ տարօրինակ էր, որ Հենց Հոչակավոր նրանից էր կառչում իր ցանկությունը, ե ոչ մի ուրիչ սիրային գավաթ իրեն չեր բավարարում: Քլինգզորը սովորություն չուներ կնոջ պատճառով երկար ճանապարծ կտըրել-անցնել: Իսկ այ Ջինայիսիրույն, մի ժամ ավել նրա կողքին լինելու, նրա բարալիկ պստլիկմատները բռնելու Համար,ոտքով նրա կոչիկի նա Հետ մի Համբույր դրոշմելու Համար՝ խաղալու,պարանոցին պատրաստ էր կտրել-անցնել այդ Քլինգզորը երճանապարծը: Հակար խործումէր այդ մասին,որն իր ՀամարԷլ մի զվարճալի նելուկ էր: Մի՞թե դա չրջադարձ էր: Մի՞թե ինքը ծերանում էր: Հակումը չէր՝ դարձըքառասնամայանեԱրդյո՞քդա ՀովՀաննու բից դեպի քսանամյաները: ն Վերջապես Հասան լեռան ժայռոտ կատարին, Հակառակ կողմում մի նոր աշխարչծ իացվեցնրանցՀայացքի առաջ.դիմագը երենում էին բարձրագագաթ ե անիրական Մոնտե Ջեննարոն, երկինք բարձը,զառիվեր չեշտակի սրածայրություններով մխրճվող բուրգեր գնդեր, արեր չրջանցում էր նրանց թիկունքի կողմից, ն Հարթավայրերը լողում էին մուգ մանուշակագոյացող էմալե մչուչի մեֆ: Այնտեղի այսգույն ստվերներից ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

"

ու

ու

ու

տեղի միջն ծավալվում եր

օգի չերտը, կանաչ

շողշողացող

գաչշ-

խաղաղված բոցերիհետնեումգծագրվումէր ՂԱՎՈՏ տերիպաղ տվող նեղլիկ ծովատակխորություններում կորած կապույտին ու

կը:

Մի աննչան գյուղ երնաց սարալանջին. փոքիկ ւոնակով մի վարգագույն գունավորումներով չորսկալվածք, կապույտ ջրչՀոր, բալենու ծաՀինգ ուրիչ ջարակերտ տնակներ, մատուռ, մուռ, իշկ Քլինգֆրբճշորի ռեր: Խումբըկանգ առավ արհախանձ միջով անցնեԿամարակապ չշարունակեց ջայլել: դարպասի զորը լիս նա Հայտնվեց մի ստվերաչատ ագարակում, փոքրիկ պատուՀաններով երեք կապտավուն տներ կանգնածԷին բարձունքին, նրանց միջե խոտ կապիճ Եր, ուր արածում եր մի այծ, այս այնտեղ եղինջներ էին աճել: Առջնեից վազող երեխային Քլինգմոտ կանչեց: Երեխան կանգ առավ, Քլինգզորը բոնեց զորը նրան, չոյեց գլուխը, գրպանից չոկոլադ Հանեց Շյուրասիրեց: Դա մի փոջբիկ սնուկ աղջնակ Եր, սարսափաչար գազանիկի աչջերով, վախվորած սիրունիկ: Նբա շագանակագույն պըսես ապրում»,պղուն ոտքերը մերկ էին բարալիկ: «Որտե՞ղ ն Հարցրեց Քլինգզորը: Աղջիկը վազեց դեպի մոտակա դուռր ետեում: Նախնաղարյանքարանձավ Հիչեցնող անՀետացավ նրա խավար քարակերտ սենյակից դուրս եկավ մի կին, աղջնակի նա նս չոկոլադ կ եղտոտ մայրը, ստացավ: զգեստներիմիջից Հառնում Եր կնոջ շագանակագույն դեմջը առնացի պարանոցը, եր, արեաշարված պիրկ, աչգեղեցիկ, չբթունջները՝ Հաստ ջերը՝ խոչոր, սեռի մայրության վայրի գրավչություն եր բուբում նրա լայն Հանդարտ, ջիչ կոպտավուն ասիական դիմագծերից: Քլինգզորը գայթակղված առաչ թեքվեց, կինը ժպտալով խուսափեց նրա Հայացքից երեխային Հրեց իրենց միջն: ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

Նա Հեռացավ՝վերադառնալուվճռականությամբ:

Քլինգզորը

ցանկանում Եր նկարել այդ կնոջը, կամ դառնալ նրա սիրե-կանը, թեկուզ միայն մի ժամով: Այդ կինն ամեն ինչ էր. մայրը,երեխա, սիրուծի, կենդանի, մադոննա: Սիրտը ցնորջքներով արբած՝ Քլինգզորը դանդաղ քայլերով մոտեցավ բարեկամների խմբին:Ագարակի ջարե ցանկապատից, որի ետնի բնակարանը անմարդաբնակլքված էր թվում, կախ էին տված Հնամաչ կոպիտ թնդանոթառումըեր, նեղլիկ սանդուղքը մացառուտների միջով առաջնորդում էր դեպի պուրակն բլուրը, Հիչեցնող տարօրինակ մեվեշապանծ Հուշարձան կուսի կանգնած մի կիսանդրու մոտ, որի Հանդերձանքը, գանգուրներն ալեծուփ մորուքը ասես Վալլենշչտայնինը լինեին: Մի ինչ-որ տեսիլային բան կար լեռան ճախրանֆանտաստիկ Փի, շողարձակող կեսօրվա լույսերի մեջ, ասես ՀեքիաթիՀրաչքջն ու

ու

ու

ու

ու

ու

Եր դարան մտել այնտեղ, ն աշխարծը երեակվում էր անծանոթ օտարոտի Հնչողությամբ: ջուր խմեց, Քլինգզորը աղբյուրից Հետո մուտ թռավ ււ սկսեց ծծել կրաքամի առագաստաթիթեռնիկ բե չատրվանից ցայտած կաթիլը: հտեում ձղվում էր չշագանակենիներով ընԼեռնաշղթայի Ձակուզենիներովեզերված արհաչատ լեռնայինճանապարծը: ու

ու

նապարծի շրջադարձի կետումկանգնած Էր մի մատուռ, կիսավեր խունացած պատկերներ դեղնած, որի որմնախորչերում էին երեում, կարմրաչագանակագույն զգեստներՀագածՀրեչու

տականման մանկատեսիլ մի սրբի գլուխ, պատկերի մնացած ֆնչված էին: Քլինգզորը շատ Էր ՀավանումՀին նկարմասերը ները, մանավանդ, երբ նրանք անսպասելիորեն դիմացն էին Հայտնվում:Նա անչափ սիրում Էր այդ որմնանկարները, փբխՀող րուն նուրբ այդ ստեղծագործությունների վերադարձը փոչու գրկեց: Կրկին ծառեր, խաղողի վազեր, չոգ կուրացուցիչ փայլ արես մի սռծան ձակողճանապարծներ, շրջադարձ, Հանկարծակի մի անակնկալ աչքերի առաջ բացվեցարչավինպատակակետը. երկինք ինջնավստած Հրճվանքով դեպի դարպաս, խավարչտին ձգվող մի մեծադիր բարձը, կարմիր քարից կառուցված եկեղեցի, փոչով խաղաղությամբ չնչող արնեաշատմի Հրապարակ, կարմրինտվող մբգասեզեր,որ ոտքի տակընկնեարնաչար լով՝ կոտրատվում էին, վառվռուն պատերից արտացոլվում էր աշա այն պատվանդանը, որի Շիմջի վրա վեր Եր կեսօրվա լույսը, բոցավառվող մի կոթոխոյանումանտեսանելի արնաչորձանքից ղային կերպարանք,կապույտ անվերջությունից էլ վեր, ընդարձակ Շրապարակիչուրշբոլորը եզրազծվում էր մի ջարե պատխունացած շագանակավար: Դրա ետնեում դյուղն էր` Կարենոն, դույն աղյուսների դիմաց գծագրվում էին Հինավուրց, սրածայր, ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

փռված փողոցները, արեաներազ խավարչտին ծանրությամբ գակի ճերմակ չողերի ներքո ջերմախտից ճչացող փոջբրիկ Հրաավելի նարձրում՝ընպարակները, Աֆրիկան Նագասակին, դաշտավայրըչ սպիտակ, ճարպակալած կուշտ ամպեդարձակ տվող բլուրները: բը»ներքնում՝կապույտին Ծիծաղելի է նույնիսկ,- ասաց Քլինդգզորը,- թե ինչքան երկար ժամանակ Է պաչՀանջվում, մինչե որ մարդ կամաց-կամաց սկսում է ճանաչելիրեն շրջապատող աչխարՀծը... Տարիներ առաջ, երբ գիշերային ճեպընթացով ճանապարծվում էի դեպի Ասիա,այս վայրերի մասին ես գաղափար իսկ չուեի, թեն իմ էր դնացքը այստեղից մի վեց-տասը կիլոմետը Հեռավորությամբ անցնում: ես ուղեորվում էի դեպի Ասիա,այդ ճանապարչորու

ու

ու

-

Էր: դությունն այն ժամանակ ինձ Համար անՀրաժեչտություն Բայցայն ամենը,ինչ այնտեղ տեսա, ածա այդ ամենը տեսնում

այսօր, այստեղ. կուսական անտառ., կիզիչ տապ, խաղաղ արե նյարդերով ն Շրաչագեղ օտարականներ, սրբատեղիներ: մինչե որ նա սովոՄարդուցերկար ժամանակ է պածանջվում, րում է մի եզակիօրվա ընթացքումայցելելերեք աչխարչամաչ սերը: Նրանքայստեղ են Հիմա: Բարիգալուստ, ՀՆդկաստան: եմ

նահ

ու

Ճապոնիա: Բարիգալուստ,Աֆրիկա, Ճանաչում էին երիտասարդ Բարեկամները

մի տիկնոջ,

որ

Ո Քլինգզորը չատ էր բնակվումէր այստեղ,բարձունքիվըրա, ուրախացել այգ անծանոթուչշուն այցելելու Հեռանկարով:

այդպես էր Քլինգզորը նրա անունը կնքեց ԼեռներիԹագուչծի, կոչվում իր մանկությանտարիներին կարդացած գրքերից մե-

մեջ՝բարեկամների ջարավաՍպասողական տրամադրության նը ֆայլում էր նեղլիկ արչետներումկուտակված կապույտ ստվերների կիրճով, շուրջը ոչ ոք չկար, ոչ իսկ Շավ կամ չուն, լոություն էր կատարյալ: շրջանակող կիԲայց"Հա պատուճշանը մի գեղեցիկ, սնաչյա աղչիկ էր՝ կարմիր գլխաչորը սն մազերի շուրջը կապված: Օտարականներին խաղաղ դարանակալող աղջկա Հայացքը Ճանդիպեց իրենին. չունչ ջալելու չափ երկար տնող մի կրքոտ խանդով տղամարդն աղջիկընայեպած,անզուսպ ցին իրար աչքերի մեչ, երկու օտար աչշխարչներ մի պած իրար սեռեմոտեցան: Հետո երկուսն Էլ ժպտացին կարճ սրտագին՝ տածած բի Հավերժական ողֆույնով, իրար նկատմամբ Հինաանչագ թշնամությամբ: Հասնելով տան կողավուրց, ջաղցը պատին,երբ արդենանծանոթուձշուց միայն մի Քայլ էր բաժանա նում, թեով մեղմորենտնտղեցաղջկա Հոգին, իր անուրջֆի երազային պատկերները իրար միախառնված ձգվեցին չարան-չաբան: Ինչ-որ պստլիկ մի փուչ խրվեց Քլինգզորի սիրտը, մի պած նա քայլերը դանդաղեցրեց ե որոչեց վերադառնալ, բայց Հանկանչեց նրան, Էրսիլյան մի նոր երգ Եր սկսել: կարծԱգոստոն Նբա աչքերի առաֆ ստվերաչատ պատը ՇանկարծանՀետացավ, դիմացը Հայտնվեց խաղաղորեն չողչողացող մի պստլիկ Հրապաբակ, որի կենտրոնում վեր էին խոյանում դեղնավուն երկու ապարանքներ, որ ասես մեղմ տարուբերվում էին կեսօրվա կաանխարդգիչ գույների մեֆ: Քարաչեն նեղ պատչգամբներով, ծածկված մի Հրաչագեղ դեկորացիա թափանցվարագույրներով եր այն, որ ՀՇիչեցնում էր օպերային ներկայացման առաջին գործողությանը նախորդող Հանդիսավոր տեսարանը: Ժամանում է ապեղավեց դոկտորը-- Որտե՞ղ Դամասկոս,ու

ու

ու

ու

ու

-

մարգարիտը ի կանայս: Ֆաթման՝ լսվեց` փոթրիկապարանքից: Պատասխանն անսպասելիորեն

րում

Կիշափակ պատչգամբի դռան ետնի խավարի միջից մի տար«րինակ ձայնպայթեց,Հետո ել մեկ ուրիչը, ն այսպեսմի տասն անգամ իրար ետեից, Շետո դրան միացավ մի օկտավ, ապա դաչնամուրը, որն սսես լարելիսլինեին,Հետո դաչնամուրնՀնչեց ավեւի ներդաչնակ՝ ճիշտ մեջտեղում: Դամասկոսի Հենց այստեղ էլ նա ապրում էր: Թվում է, տունը դարպաս դեղին չուներ, այլ միայն զույգ պատչգամբով վարդագույն պատեր եին կանգնած, վերնեում, շենքի վերնաճակատի սվաղին մի նկար էր պատկերված, կապույտ կարմիր ծաղիկներով, մի թութակ: Այստեղ մի նկարազարդ դուռ մեջտեղում՝ կպատչաու

ու

նի մոգական խոսքերը նկարազարդ դարպասը պիտի բացվեր ն. թափառաչրչիկին դիմավորեր պարսկական յուղաներկի բույրը, նստած իսկ Քողի ետնում, բարձրգաչշավորակին պետք Է լիներ են ԼեռներիԹագուչին:ԱՀա ստրկուծշիները կծկված-նստած

նրա ոտքերի մոտ, աստիճանների վրա, իսկ բազմարղետ թութանստում է տիրուշու ուսին: կը ճախրումն ճիչ արձակելով Փողոցի անկյում մի պստլիկ դուռ երնաց, վերեից կախ էր ընկած սատանայական մեխանիզմով մի Հսկայական զանգ, որ էր ձայնով, նրա չարաղետ զիլ զնգում կողթին՝մի նեղ սանդուղք առաջնորդում էր գեպի վերն: Զե Հասկանում, թե այդ Էր տուն բերվել: Պատուչանի՞ց, թ`ե տադաչնամուրըինչպե՞ս նիջից: մի մեծ, սե չուն դուրս նետվեց տնից, ետնեից մի Հանկարծ փոջրիկ շիկաբաչառյուծ Հայտնվեց:Ջորսկողմն աղմուկէր իրարանցում, սանդուղքը ճոճռում եր, իսկ Հեռվում, արդեն տասնմեկերորգ անգամ, դաչնամուրը նույն եղանակն էր նվածեփածո սենյակից մեղմանուչ նուրը գում: Վարդագույն, լույս էր բխում: Դռներըփակ էին: Գուցե թութակը Հենց այնտեղ էր: նան ԼեռներիԹագուչին,այդ նրբակազմ ու դյուՀայտնվեց րաթեջ ծաղիկը, ձիգ ու ճկուն, ամբողջովին կարմրի մեֆ ամտիբոցավառվող կրակ Էր նա փոփված, երիտասարդության Քլինգզորի աչքերի առաջ փոչիանում էին Հարյուրավոր պար: ե նորերն էին Հայտնվում ցոլցոլալով: սիրելի պատկերներ Քլինգզորը անմիջապես կռաչեց, որ ինջն անպայման պետք է նրան նկարի, բայց ոչ թե նրա բնությունը ընդօրինակելով, այլ նրա միչի բոնկումն փայլատակումը, որ առաջին իսկ Հայացֆից իրեն չլացրեց, պետք Ե նկարի նրա բանաստեղծական կերու

ու

ու

ու

ու

պարն Շրաչագեղ, դառնանույչձայնը, այդ ամազոնուծու երիու

-

խարտիչագեղուտասարդությունը, կարմիրը Հանդերձանքն թյունը: Բայցդեռ պետք էր նրան մի լավ զննել: Դեռ պետք էր տեսնել, թե ինչպես էր նա ջայլում, ծիծաղում, պետք էր տեսլսել նրա երգն պարը: ՕրըՀիմա թագադրվել դտել նել այն լինելու ԼԱ իր իմաստը:Այսուչեւոնինչ էլ տեղիունենաը՝ պարգե, շնործ ե առատաձեռնուԵր միմիայն նվիրատվություն, թյան Հաղթարչավ: Միչտ ել այդալլեսեր լինում. ապրումը երբեք միչտ ել թռչուններ միայնակ ի Հայտ չէր զալիս, նրա առֆնեից Էին թոչում, սուրչանդակներն ու նախանչանները ավետաբերնեայնտերի Հանգույն մշտապես առաջնորդում եին նրան, այս Էին նրան,Հելուսամուտիցուչիուչով Հետնում ղից»դուռ ու

ու

ու

ու

ու

ու

չոյող տապնդումԷին՝ մայրաբար

կենդանակերպ Հաասիական

յացջներն գյուղաչխարչշի խործրդավոր դեղեցկությունները: նրան էր սնեռված: ուշադրությունը Բոլորի ես Հանկարծ նա սքանչացած րբացականչեց.- Երանի՛ մի տասը ու

կչոյեր ինձ իր մատներով... 0՛, ոչ, դու չատ ես երիտասարդ փոքրիկ կարմիր թագուծի, դու չատ փոբը ես ծեր կախարդ ՔլինգզորիՀամար... Նա միայն կՀիանա քեզնով, անգիր կանի ջո գծերը, կնկարի ե ջո երիտասարդության երգը ՀավերժուՀթյան մատյանում կգրանցի, ոչ մի ուխտագբայցնա քեզ Համար ու

ու

չի մագլցի, քմածշաճույքիդ Համար ոչ ոքի չի սպանի, ն քո Հ-րաչալի պատչգամբի տակ սերենադներ երգելով գիչերներ չի լուսացնի:Ավա՛ղնա այդ ամենը չի անի, ծեր նկարիչ Քլինգզորը, ծերուկ Հիմարը:Նա Քեզ ինչպես պետք է չի սիրի, մեղսական Հայացք ետնիցդ չի գցի, մինչդեռ ասիական դիմագծերով այն կնոջ կամ սպլատուշանիմիչից նայող սեուկից Հայացքը չեր կրտբում, իսկ նրանք ջեզնից չատ ավելի տարիջով էին: Նրանց Համար Քլինգզորըշատ ծեր չէ, այլ միայն ջեզ Համար, Լեռների Թագուծի,լեռան կարմիրծաղիկ: Քեզ Համար,ո՛վ դու վայրի մեխակ,Քլինգզորը խիստ ծեր է: Ծանըաշխատանքային օրվան դրան Հաջորդող կարմիրգինու առատությամը ծավալվողհրեկոյի միջնատարածքում Քլինգզորի պարգնած սերը քեզ չի բավաբարի: Այնքան ավելի լավ կրմպեմ ես ջեզ իմ աչքերով ն կիմանամ ֆո մասին քեզ կճանաչեմ,օ՛, իմ նրբակազմ Հրթիռ, երբ դու ինձ ՀամարվաղուցՀանգածկլինես: Սալաչատակ կամարակապ սենյակներիմիչով անցնելով՝ նրանք մտան մի մեծ սրած,ուր բարձըր դռներինչողչշողումԷին արտասովոր վայրի ծեփածո կերպարանքներ, նրանց չուրջֆը, մուգ ծոփորի վրա նկարված էին դելֆիններ, ճերմակ նժույգներ նե. վարդակարմրագույն ամուրներ, որ լողում էին խիտ բնակեցու

ու

ու

աթոռներիցն Հաառասպելական ծովում: Բացիմի զույգ կտոր-կտոր ուրիչ ոչինչ շարված տակին դաշնամուրիմասերից՝ չկար այդ Շսկայական սենյակում,իսկ երկու Շրապուրիչդռներ ված

առաջնորդում էին դեպի օպերային Շրապարակի վրա չողչողացող երկու փոքրիկ պատչգամբները, սրանց դիմաց` փքված գոռոզ պակերպարանքով կանգնած էին Շարնան ապարանքի տչգամբները, նրանք նույնպես նկարազարդ էին, այնտեղ մի կարմիր, ճարպակալած կարդինալ էր լողում, ինչպես ոսկե ձկնիկը արհի ներքո: Հենց սրածումւպաՆրանքՀՇենցայստեղ էլ տեղավորվեցին: չարեղենի կապոցները բաց արվեցին, ն սեղան գցվեց, Հետո գինի մատուցվեց, ՀիչողուՇյուսիսայինսպիտակ Գինի՝պարոնայք թյունների բանալին: Լարից ընկած դաշնամուրի ձայնը բոնել էր Հետո ողֆ ապարանքը, գործիքը լեց: եչ անդամաչատված Մտքերին տրված՝ Քլինգզորը աչքերը Շառել եր դաշնամուրի նա դանդաղ Հետո մերկ փորուռիքին, Զնայած փակեցկափարիչը: ցավում Էին, սակայն աչքերը նրա սըրտում դեռ շարունակում էր մայրը, կաերգել ամառային օրը, երգում Էր սարակինոսուծշի պույտ զիլ ձայնով զընգում էր Կարենոյի երազը:Նա ուտում Հետ էր պայծառ սեղանակիցների չրխկացնումբաժակները, ժպիտը դեմքին՝զրուցում էր սրա-նրա Հետ, բայը մտովի ուրիչ ու

ու

ու

եր վայրիմեխակների կրակեծաղցում, Հայացքը թափառում ու

կեփնջի մատույցներում, այդվես միայն ջուրն է իր մեջ) ընդգըըկում ձկանը:Մի ջանասեր ժամանակագիր էր նստած նրա ուղեղուճ, որ, կարծես, Հավաստի արժանաչճավատթվասանդղակնեու

ձները, ռիթմերն ճշգրտությամբգրանցումեր շրջապատի չարժումները: ն ծիսրաճշը լեփ-լեցուն էր խոսակցություններով Դատարկ ծաղով:Խելագի բարեմիտ ծիծաղումԷր դոկտորը,խորամանկ բում ու

ու

ստորգետնյա որոտբարեկամաբար՝ Էրսիլյան,ուժգին ՀոՀոռում էր Ագոստոն, ընդոստ դգղբդոցով նկարչուծինժպտում էր թոչնի թեթնությամբ,բանաստեղծը խելացիմտքերէր արտաՀՇայտում, Քլինգզորըկատակում էր, քննախույզ Հայացքով ե իր փոքր-ինչ վեշերոտ չրֆում էր կարմրազգեստ թագուչին ՃՇյուրերի, դելֆինների նժույգների միջե, վազումէր այս այնտեղ, կանգնում էր դաշնամուրի մոտ, թիկնում բարձերին, Շաց էր կտրում Գինի մատուցում՝ անփորձաղջնակիպես: Ուրախ Շրճվանքը զիլ զըբնգում էր սառնաբույը դաձլիճում,Հաու

ու

ու

ու

ու

ների լուսավոր բարձըդռներիառաֆորպեսարթունպաչՀակ Հսկում Էր լուսավառ զըբնգուն կեսօրը: ու

ու

.-

ուտելիքի կարծես մի ՀրաչալիՀակադրությունփներ սառն էր թամիչով շքեղաչուք սածում Բարձըր սրբրաչծների նկատմամբ: ճառագող կարմրափայլը, տղամարդկանց դուծշու Հանդերձանքից լուսավառ Քիչ-ջիչ Հասունացող Հայացքներըուչի-ուչով Հետո Հետնում կրկին էին նրան: Մի պած նա ան Հհեւտացավ, մի չոր ուսերին կանաչ գցած:Նորիցանծետացավ, Հայտնվեց՝ ու

ու

երբ վերադարձավ՝այս

անգամ կապույտ գլխաչոր էր կապել: Հոգնած Հագեցած խմբի ուրախությունը կերուխումից Հետո փոխադրվեց անտառ:Այստեղ նրանք մեկնվեցին խոտ մամուռի մեջ, արհային Հովանոցները պսպսղում էին, ընդարմաօրը փայլացած դեմքերը չողում արնի ներքո, իսկ ամառային տակում էր բոցավառվում: Կանաչ խոտերիմեջ, որպես կարմիր մի բիծ պառկել եր Լեռների ԹագուՀին: Բոցերի միջից պարզորոչ Հստակությամբ երեվակվում նրա Հոյակապ պարանոցը, էր նրա բարձրաճիտ կոչիկը անբռնազբոս ընդգրկուն նստած զննում նուրբ ոտքին: Կողթին կանդնած Քլինգզորըուչի-ուչով նրան, լցվում նրանով, ինչէր նրա Հայացքը, ուսումնասիրում պես տարիներ առաջ, մանուկ Հասակում, երբ կախարդական պատմություններ էր կարդում ԼեռներիԹագուծումասին:Դա այնտեղ մի Համատարած նիրծ, այս ՀանգստությունԷր զրուցում էին, կռիվ տալիս մրջյուններիՀետ, երնակայում թե օձի ձայն են լսում, կանաց մազերից կախ էին ընկել շագանակեեր իր բացակա բննիների փչակեղեները: Քլինգզորը մտածում կերներիմասին, որոնք իրենց ներկայությամբ չատ կպատչաճեին օրվա այդ պածին, նրանք չատ չեին, Քլինգզորի այդ ընկերները: Լուի Վայրագը պետք է այստեղ լիներ, Փլինգզորի Շին բարեկամբ, կարուսելներիու կրկեսների նկարիչը,նրա թռչնայինանիբական Հոգին ճախրումեր չրֆապատի գլխավերնում: տարվա ՀետճաչյաժամերըՀալվեցինդրախտումանցկացված պես: Հրաժեշտի պաչին կուչտ ծիծաղեցին, Քլինգզորըայղ ամեիր սրտի խորքում. թագուծին, ապարանջքն նը մտապածեց թութակը: դելֆինների սրածը, զույգ չներն ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

Ընկերների խմբիՀետ սարերիցիջնելիս՝նա աստիճանաբար

գտավ իր ուրախ ու ոգեչունչ տրամաղըությունը, որ միայնՀազվագյուտ օրերի էր իրեն վիճակվում ապրել. ղա լինում էր այն ժամանակ, երբ ինքը ազատակամլքում էր աշխատանքը: Էրսիլյայի, Հերմանի ու նկարչուծու Հետ ձեռք-ձեռքի տված, երեխայի պես կատակելով ու բառախաղեր անելով, անՀոգ ծիծղուն, նա պարումէր արեոտ ճանապարծՀներին, երգեր էր երգում զվարճանում:Հետո Հանկարծակի առաջ էր պոկվում, պած մրտնում թաքստոցում, անսպասելիորեն դուրս վազում վախեցու

ու

ու

սրան-նրան:

նում

Արերմարդկանցից ավելիարագ

Էր

ընթանում,արդենՊալա-

մի պած մոլորվեցզին, արդեն չատ էին յանալ:Ճանապարծորդները վեր մագլցել,սոված Էին էր Հրաժարվել Հոգնած,Հարկավոր Հացապատրաստություններից: երեկոյիՀամարնախատեսված ու

միջով

բույսերի

գնալն Բարենյո

ու

լճափնյա պանդոկում ձուկ

ասաց Սիրելիներս,Քլինգզորը,որ

էր ճանապարծի մի կիսավեր պատի վրա,- մեր մտադրությունները չատ ՃՇրաչալի մոտ էին, Հոյակապ պիտիլիներ նան իրիկնածացը ձկնորսների կամ Մոնտե դ Օրոյում, այդ ամենի Համար ես անչափ չնործշաեմ պարտ ձեզ: Բայցմենք ավելի Հեռու չենք գնա, գոնե ես՝ չեմ կարող:ես Հոգնել եմ, սովն ել մաշում է որովայնս: Ես այստեղից այլես ոչ մի ջայլ չեմ անի,ավելիՃիչտ՝Հենց Հիմա կգնամ լիմուռակա գինետունը, որը չեմ կարծում, Թե այստեղից Հեռու նի: Այնտեղ մի պուտ Գինի մի կտոր Հաց կճարվի,դա էլ Հենց իմ ուզածն է: Ռ'Վ է գալիսինձ Հետ: -

նստած

ու

չէր, լեռնային անտառի մի նեղ Հատվածում, ծառասաղարթների ներքո տեղադրված էին քարե նստարաններ սեղաններ, գինետան մառանից պանդոկապետը սառը գինի բերեց թարմ Հաց: ու

ու

ետնեում գտան:Բարձրարերձ վերջապես Հանգրվան ծառաբների

էր օրը, կապույտ լեռր մթազնեց, կարմրին տվող ճանապարծչը ճերմակեց, ներքեում, գիչերային ճանապարչծներին լսվում Էր սայլի ճռինչն շների Հաչոցը: Երկնքումա̀յս այնտեղ աստղերն էին Հայտնվել, իսկ երկրի երեսին լույսեր էին Հանգչում

ու

ու

Երջանիկ տրամադրության մեջ՝ Քլինգզորը նստել

Ճան-

ու

գստանումԷր: Նայում էր գիշերվա պատկերներին,

դանդաղորեն նո ապտավուն կաղլտավ գինով լի ու Հետո՝ սկսեց գավաթները: Հագենալուց վերստին զրուցել երգել, ճոճվում էր երգի տակտին Համապատասխան, կատակում Հետ, նրանցմազերիբույրը շնչում: Գինիննրանդուր կանանց էր գալիս: Ծեր գայթակղիչին Հեչտությամբ Հաջողվեց բարեկամուլ

լ

տալիս

սն տալի

Հա ը

ու

լուռ լուռ

դատարկում դատար

ու

ներինետ պաձելճանապարծը չարունակելումտքից,նա չարունակ գինի ծր խմում կամ մատուցում, սիրաչծոժար չըխկացնում եր գավաթն դատարկում,նորի'ցԳինի պածանֆում:Կավե ու

կապտավուն գավաթների միջից ղանդաղորեն վեր էին խոյանում անցողիկության խորշրդանիչները, խայտաբղետ փերիները թափառում էին աշխարչեվ մեկ, իրենց փայլով գունազարդում

գիչերայինլույսերը: աշխարչշի Նրանքնստած էին բարձրում օրօրվող Ճոճանակին՝ ասես ոսկե վանգիչերվա անդունդի մեջ ընկղմված: Նբրանք դակիմեջ առնված թոչուն լինեին`անՀայրենիք անչՀոգտաաստղերն

ու

ու

ու

աստղերի տակ: Այդ թռչունները տարաչխարչծիկերրբուբերվող զմայլված սրտով գեր էին երգում, նրանց երեակայությունը Ճախըրումեր գիչերվա մեջ,երկնքում,անտառում, կախարդական գալիս էր արնից լուսնից, ծառից տիեզերքում:Պատասխանը այնտեղ լեռներից, Գյոթենէր նստած Հաֆեզը,ֆերմ բուՄոցարտըժպտում Էր, րում Եին Եգիպտոսն Հունաստանը, Հուգո Վոլֆը: դաշնամուր եր նվագում խելացնոր գիչերվա մեչ: սարսափելի թափով աղմուկն իրարանցումը պայՀանկարծ առկայծեց. երկրի սրտից թեց, չաչոցի ուղեկցությամբ մի լույս բարձացող Հարյուրավոր չողարձակող պատուճշաններով զրաչանրանց մոտով սլացավ գիչերայինլեռներում թափառող վորված՝ երկաթուղայինգնացքը: Երկնքում Հնչում Եին անտեսանելի եկեղեցու զանգերը:կիսալուսինըզգուչորեն բարձրացավ կանգնեց սեղանի գլխավերնեում, նրա ցոլքը առկայծումէր մթնեմեֆ նա լուսադած գինու մակերնույթին,Համատարած խավարի մի աչքերը, ապա ժպտաց, ավելի վորեց կնոջ բերանն բարձրացավ սկսեց երգել աստղերի Հետ: Լուի Վայրագի Հոգին մինամակներ էր գրում: այնակ պպզել էր նստարանի եզրին Քլինգզորը՝ Գիչերվա Արքան, բարձը թագը մազերի մեջ խըչափ էր տալիսաշխարրած,մեջքովՀենված ջարենստարանին՝ Շի չուրջպարին, էր ամեն կերպ տակտը պածել, Շրաաշխատում վերք էր կարդում լուսնին ե նույնիսկ չնկատեց,թե ինչպես գնացքն անՀետացավ: ինչպես ՀՇորիզոԱյն կորսվեց-Շանգավ, նում Էր Լեռների Թաեհրեակվող ՇՀամաստեղություն: Որտե՞ղ գուճշին, այս անտառում ինչու՞չեր Հնչում դաշնամուրի նվագը, մի՞թե ՀՇեռուներում լռել եր փոքրիկ առյուծը ե անիրական չեր մռնչում այլես: Ախը ու՞ր կորավ նա, չէ՞ որ ջիչ առաջ այստեղ էր՝ կապույտ գլխաշորով: Ողջու՛յն ջեզ, ծերուկ աշխար, տես, որ Հոգսերիդ բեռի տակկջած՝Հանկարծ չփլուզվես:ԱՀա ե սն աա է չ պետք անտառը, լեռը... Տակտից Հեռանալ...Աստղեր, աստղեր, ի՛նչ կապույտ հեք դուք: կարմիր Ի՛նչ լավ է ասված ժողովրդականերգում, «Քո կակարմիրաչջերն պույտ չրթունքները...»: Նկարելը Հրաչալի բան է, դա մի սքանչելի խաղ է խիզախ ջաՀՇելների Համար: Բայցավելի մեծազոր ու զորեղ Է աստղերին չափ տալը՝ըստ սեփական արյանշրջանառության առաջադրած ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

երգաչան Ավշտրիացի

ն.

ջննադատ: երաժշտական

Հոգու խարչծիկենտրոնումտեղադըելը,սեփական

ճախրանջը

մեջ Թթափածարելը:Զջացի'րսե լեռ... Ամպ վրա անձրեիր...ի՛նձ դարձիր,թռի՝րՊարսկաստան, Ուգանդայի մոտեցիրՇեքսպիրի մասին Հոգի, մեզ Համարերգիր անձրնեի գիչերային ջամու

ձրնի... Հենված անծանոթ կնոջ Հաճելիորեն չնչող կրծքին՝ Փլինգզոըը տակ ՀամբուրումԵր մեկ ուրիչի փոջրիկ ձեռքը: Սեղանի ինչ-որ մեկը խաղումԷր իր ոտքի Հետ: Թե այդ ում ձեռջն ուքն էին` չգիտեր, նա լոկ ջնջչություն էր զգում չուրֆը, ու

երախտագիտորեն տրվելէր

Շնօրյա կախարդանքի պաչշտամունդեռ երիտասարդ էր զգում իրեն ե Հեռու, անչափ ՀեԵր վախճանի մտջից, ցնծությունն գայթակղությունը դեռ ճառագում էին նրա Հոգուց, այդ բարի, սջանչելի երկչոտ կանայք դեռ սիրում Էին իրեն Հույսեր փայփայում: Նորելուկ ծաղկի նման Քլինգզորն ավելի ավելի էր փրթերգեցիկ ձայնով նա սկսեցմի ծավալունվեպ թում: Մեղմ պատմել,մի սիրո պատմություն,ավելիճիչտ՝Հյուսիսայինծով իր մի ճամփորդությանն էր դա վերաբերում, երբ ինկատարած ֆին,

նա

ռու

ու

ու

ու

ու

ու

ՖԸ»

ՀՇրավերջով, Շայտնագործեց Գոգենի Ռոբինզոնի ե ու

Թու-

Հիմնեց ԵրջանիկԿղզիների Ազատ Հանրապետությունը: Ինչպեսէին Հազարավոր թութակներըչողչողում իրիկնալույսի մեջ, ինչպես էին կանաչ ծովախորչի մեջ արտացոլվում նրանց կապույտ պոչերը... Նբանգ արձակածաղմուկ-աղաճիչերը խլացուղակն-"- Հսկայական Հազարաձայն կապիկների ցիչ որոտի նման դիմավորեցին իրեն՝Քլինգզորին,երբ նա Շրոչակեց նբանց Ազատ Հանրապետությունը: Սպիտակկակաղուին Նկաբինետը կազմելն փնթփընՀՇանձնարերեց նախարարների Հետ ծանը կոկոսե բաժակները չբրխթան ոնգեղչյուր-թոչունի կացզնելով` արմավենուԳինի խմեց: Ով դու ծերուկ լուսին, ոթ անուչ ժպաում եռ երջֆանկավետԳիշերվա մեչ ամփոփ եղեզնաՀյուռ Շյուղակի գլխավերնում...Նթանկոչում էին Կյուլ Կալյ"ւա, Նրվախվորած արտաքինով, մաշկով չագանակագույն բակազմ երկարանդաժ այն արջայադատերը, որ ջայլում Եր բանանների պութակում,Հսկա տերեների մեղբափայլ Շյուտանիքի ներքո, նրա Շեզանազ դեմջին այծյամի աչջեր էին, թալի էսկ ճկուն մեչջում՝ կատվային խանդ ՀՇույզ, կատվաթռիչ խոյանջ Եթ ամփոփվածնբա Հեզաճկուն ճմատների,մկանուտ ու չլաՊինդ ոջերի մեջ: Կյուլ կալյուան, այդ մանկիկը, արքազանՇաթավ-արնելքի նախառտեղծ խանդի, չերմության, անմիֆչականության մանկականանմեղության այդ միագուժարը, ութ Են թակների կղզին

ու

ու

"ւ

ու

ու

արդյոք,

նա՛,

որ

բազում գիչերներ է լուսացրել

կում, ի՛նչ Հիասքանչ

Քլինգզորի

գըր-

Գիչերներէին դրանք,թով-

սրտառուչ

ու

Աստծո Հրաչակերտած այս եզերքի ո՞ր ան-կյուտոնաձանդես, են Հիմա կղզու կույսերը... պարգալիսԹութակների Կղզու, Ռոբինզոնի, Քլինգզորիե այղ պատմություններն գլխավերնում կամար էր կազմել սպիտակ ունկնդրողների

նում

աստ-

ղերով զարդարուն գիչերը, Շանդարտորեն չնչող կրծքավանդակի նման՝ ֆնքչշորեն ծառերի ներքո գոյացած ծովածոցի ուռչում էր լեռը: Նրա շնչառությունըփոխանցվում էր շրջապատում կիսակասփռվածտնակներին մարդկանց ոտքերին...երկնեջի շարժումներով պարումԷր մարիվրա Հապչտապ տենդագին սառնաչունչլուսինը, նրան ուղեկցում էր աստղերի վայրիվերո Համրախոս պարը: Աստղերը, շղթա կազմած, չարվել եին դրախտ տանող Ճոպանուղու պսպղացող Կուսական գծալարերին: անտառը մայրաբար չողչողում էր, վաղնջական ժամանակներում գոյացած աչխարչիտիղմն ցեխը բուրում էին կործանմամը այս կոայնտեղ սողում էին օձերն հեղմնավորումով, արարածների ստվարատարած Հեղեղը նորանոր կորդիլոսները, տիրույթներ էր գրավում... -ես նորից պետք Ե ձեռքա առնեմ վրձինը,- ասաց Քլինգզոսկսում եմ նկարել: Բայցո՛չ այլես բբ»- Հենց վաղ առավոտից ւյս տները,ո'չ էլ այս մարդկանց ու ծառերը:Նկարելուեմ կոՀագած կորդիլոսներ ծովաստղեր, վիշապներ պուրպուր օձեր, ե այդ բոլորը դառնալիության մեֆ, փոխակերպության Շղի պածին,մարդ կամ ասող դառնալուտենչանջով տոգորված, ծնունդով մածով լիացած: նեխումով,առոծով Այն պածին,երբ նա խաղաղ զրույցի էր բռնվել, Հոգեկան այդ ժամին,Հանկարծ զիլ վճի զմայլանքի արբածության Հնչեց Էրսիլյայի ձայնը, որ Հանգիստ մեղմօրոր ծոր Եր մ1 Ռօուլ երգը, ն խաղաղություն էր սփռվում նրա լիս ԵՇ| ոո2220 Էր երգի Հնչյուններին երգից:Քլինգզորը ուչի-ուչով Հետնում ե. կարծեսբացծովում լողացող մի կղզում Հայտնված լիներ ինՆա վերացած շրջեց ֆը» ժամանակից միայնակ: Գինու դատարկված գավըե մի կողմ Հրեց այն: Այժմ նա Համակ լսողություն էր: ԱՀա այստեղ մի երեխա էր երգում, իսկ այնտեղից ծոբում էր մայրական անուջմեղեդին:Այդ պածին նրան ինչ-որ անիծված գարչելի ւորամադըրություն էր Համակել, թվում էր, թե ինջը աշխարչՀայինտիղմի մեջ խորասուղված չրֆմոլիկսրբրիկա եւն կամ մի պստլիկ անմիտ երեխա... ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

(իտ.) գեղեցիկ ծֆաղկեփունչ:

տա-

Էրսիլյա,-ասաց

Հարգալիցտոնով,- դու մեր բարի աստղն անտառի միջով լեռնիվեր մագլցելով, Ճյուղ արՄթամած սածում տունէր խ ումբը Հեզ մատներից կառչելով, խաղաղ՝ Հետամուտ: Վերջապես Հասան անտառի դարձի ճանապարչծին լուսավորեզրին, նրանցաչքերիառսֆ տարածվեց ընդարձակ շնչում էր դաշտավայրը, սիմինդրի դաշտովանցնող նեղ կածանը -

նա

ես:

ու

ու

Գիչերով վերաղարձով, լուսնի Շայացքը չողչողում եր սիմինդրների տերեների մեջ խաղողի վազերի չեղությամբ փախչող ու

ու

չարքերում:Հիմա Քլինգզորըերգում էր մեղմօրոր,կերկերուն

խռոպոտձայնով, երգում էր գերմաներեն ու մալայերեն, բառերով առանց բառերի:Ջերմաչունչ մեղեդու միջոցով նա Հնչեցնում էր ամբարված լիության ձայները՝ այնպես,ինչպես երեկոյան կողմ շագանակագույն պատն լ իր միջից արտաձեղում ցերեկվա ընթացքում կուտակած արնալույսը: Այստեղ բարեկամներից մեկը ՀՇարժեչտ ւվեց, ապա մեկ բիչը, որ շուտով անշետացավ խաղողի վազերի ստվերների մեջ Ամեն մեկն եր խոչերին Հազիվնչմարվող նեղլիկ արաչծետում: էր երկնքի գնում տակՀավիտյանս տրված՝ վերադառնում, միայնակ: Մի կին բարի գիչեր մաղթելով՝ Համբուրեց Քլինգզոբին, նկարիչը զմայլված ծծում եր նրա շրթունքները: Բոլորը մի ասՀԻր բնակարանի կողմ գլորվեցին,բոլորը Հալվեցին-անցան: ու

ու

ու-

ու

Քլինգզորը դեռ միայնակ բարձրանալիս տիճաններով անգամ` չարունակումէր երգել:Նա ներբողում գովերգում Էր Աստֆուն ն իր անձը, գովաբանում Լի Թայ Պոյին Պոմպամբիոյի ՀաՀրաչափառ գինին: Հետո նա, որպես մի կուռք, ընկողմանեց մաձայնության Շաստատումի ամպերիմեֆ: ու

ու

ու

Ինձ

թվում է,- ասաց նա,- Թե հես մի ոսկե գունդ եմ, գմբեթավոր տաճար, ուր ծունկիեն գալիս աղոթում, պատերից կի է ճառագում, Հինավուրց նկարներում այրունաքամ է լինում է Մարիամի Հոգին: Մենքնույնպես արնաՓրկիչը,տառապում տառապում, մենք՝օտարներս ջամ ենք լինում մոլորյալանդամ կամ աստղեր դիսաստղերս, յոթ երկու ներս, մենք՝ յոթ սրեր են խոցում մեր հրջանկատեսիլ կուրծքը... ես ջեզ սիրում եմ, չիկաչեր կամ սնխաչշերտիկին, սիրում եմ բոլորին, Ել ինձ պես թշվառական նույնիսկ քաղքենուն, դուք բոլորդ եք, այս Հարրաձ Քլինգզորի նման՝ դուք էլ խեղճոււտանաներ եք: Ողջու՛յն, կրակ մանուկներ չկայացած կիսաստվածներ ջեղ, սիրելիդ իմ Կյանք: Ողջու՛յն թեզ, սիրելիդ իմ -

ոս-

ու

ու

ու

ու

սա-

ու

աաա ած...

ՔԼԻՆԳԶՈՐԸ

ԳՐՈՒՄ

Է ԷԴԻԹԻՆ

դ Սիրելի

իմ ամառային երկնքի աստղ: ե ճշմարիտ էիր դու ինձ գրել, ն ինչպե՛ս Է ցավացնելովջո սերն իմ մեջ արձադգանքում՝ որպեսՀավերժական Հավիտենական Բայցդու ճիշտ տառապանք, Հանդիմանություն: վրա ես կանդնած, եթե իմ եւ ֆո առաջխոստովաճանապարծի ես սրտումդ նում մասին: Հանգրվանած բոլոր զգացմունքջներիդ Միայնթե, խնդրում եմ, ոչ մի զգացմունք մանը կամ անարժեք մի կոչիր: Ամենքն էլ Հրաշալի են, նույնիսկ ատելությունն ու նախանձը, անդամ խանդն դաժանությունը: Ուրիչ ոչնչով մենջ չենջ ապրում, ջան մեր թշվառ, գեղեցիկ ու Հիասքանչ զգացմունքներով, ե նրանցից յուրաքանչյուրը, որի Հետ մենք են ջ անարդար վարվում,մի աստղ ե, որ մարում են ք անվերադարձ: Սիրու՞մ եմ, արդյոք Ջինային, չգիտեմ: Այդ մտքից իմ մեջ է ծնվում: Նրա Համար ես ոչ մի զոչանույնիսկ տարակուսանք ներությանչեմ գնա, ու չգիտեմ ընդանրապեսես ունա՞կեմ սիրելու, թե՞ոչ: Այո ես կարող եմ մեկին տենչալ, ինձ ուրիչնեբի մեջ փնտրել, Շրավերքին արձագանքել, կարող եմ Հայելի փնտրել, ուրախության ձգտում ունենալ, ն այդ ամենը կարող եմ որպես սեր ընկալել: Մենք երկուսս Ել, ես ն դու, ջայլում ենք միննույն լաբիրինթոսում, մեր զգացմունքների թափառաչըջիկ մոլորակում, մենք, որ կարճժամանակով Հյուր ենք եկել այս աղետավոր չար աչշխարչՀը, այդ իսկ պատճառով` երկուսս Ել, ամենքս մեր ձեով, վրեժխնդիրենք լինում այս չար աշխարչից:Բայցմենք տերեն ջ կանգնումմեկս մյուսի երազանքներին, որովչետե ՀաստատաՀպես գիտենք, թե ինչ աստիճան կարմիր է քաղցրածամ երա-

Ի՛նչ Հինալի

ու

ու

ու

զանջների գինին:

ՀեԻրենց զգացմունքների ձեռնարկումների «Հնարավոր ունեն լոկ ապամասինպարզորոչպատկերացում տնանջների» Հովված մարդիկ, նրանք, որ Հավատում են կյանջին ե զգուչաու

են

քայլափոխի. Հանկարծ այնպես չլինի, որ այս կամ այն նանը վաղըկամ մյուս օրը սխալ դուրս գա: Բայց ինձ նրանց չարքում դասելու երջանկությունը ես չունեմ, ես վարվում եմ այնպես,ինչպես տվյալ պածինՀարմարեմ գտնում, նման այն մարդուն, որ վաղվան չի Հավատում ն իր ապրած յուրաքանչյուր օրը Համարում Ե վերջինը: անՍիրելիե ֆնքջուչտիկին,ես իմ մտջերնարտաձայտելու եմ անում: Հաջող փորձեր Արտաբրերված մտքերըմիշտ Ել մի տեեն սակ մեռած լինում... Թո'ղ նրանք ապրեն:Ես Հրաչշալիորեն

նում

ամեն

զգում

եմ,

ն

դրա

Հասկանում

ես

դու

եմ Համար խորապես երախտապարտ ջեզ, Քո մեջ ինչ որով շատ որ ինձ, բանկա,

որ ես

ինձ նմանվում:ես չգիտեմ,ինչպե՛ս է գրանցված կյանքիՀաչշմեր զգացմունքները՝ սեր, ցոփություն, վեմատյանում, արդյոք կարեկցանք, բնազդային ծագում ունեն, երախտագիտություն, թե՛ սոսկ երեխայական խաղեր են դրանք: Հաճախ ես կնոջը նաբիկ երեխայի: Երբեմն ամենաանարատ կինն Է ինձ ամենամեծ անա-Հերբեմն էլ` անառակներից պատճառում, գայթակղությունը ես անսածեմ, է, սուրբ ի նչ սիրում Շրաշալի ռակը:Ամենը, ման այս մեկը սիրում, ինչ՞ բարի:Իսկ թե ինչու՞եմ Հատկապես է: աստիճան նե որքան այդ սերը կերկարի՝ դա արդեն անչափելի Ես միայն ջեզ չէ, որ սիրում եմ, դու դա գիտես, ն ոչ էլ միեմ այն Ջինային սիրում, վաղը կամ մյուս օրը գուցե ուրիչ մեկին սիրաչարվեմ, ուրիչ պատկերներ նկարեմ:Բայցես չեմ ափսոսում ե ոչ մեկի Հանդեպ երբնէ տածած սիրույս Համար, ւ ոչ մի խելաչեղ կամ իմաստուն նրանց պատճառով կատարած այլի Համար:Գուցե ես ֆեզ սիրում եմ, որովչեւն. դու նման ես նւ ինձ: Մեկ ուրիչին էլ սիրում եմ, որովՀետեւ. այնքա՛ն տարբեր է ինձանից: Հիմա ուլ Գիչեր է, Մոն ռե Սալուտիգլխավերնում լիալուէ ծիծաղում կյանքը, ինչպե՛ս Է ծիծասինն է Հսկում, ինչպե՛ս այս ղում մածք...Նետիր Հիմար նամակը կբակիմեջ, կրակը Ննետիր նան. ու

,

"

ջո

Քլինգվորին...

ԿՈՐԾԱՆՄԱՆ

Եկավ Քլինգզորի սիրելի

ԵՐԱԺՇՏՈՒԹՅՈՒՆ

ամավա՝Հուլիսի

վերջին

օրը,

Էի

ԹայՊոյի չջեղ տոնակատարությունների ժամանակն անցելեր, Հավերժորեն անցել,չուրֆբոլորըամենուը ծաղկած բնությունն ճչում էին`Հայացքներն էր, ոսկեգույնարնածաղիկները ուղղած

դեպի վերն՝ այգու կապույտին: Այդ օրը իր Հավատարիմ բարեկամ Թու Ֆուի Հետ Քլինգզորըզբոսնում էր սիրած վայրերից մեկում. այրվող այգեստաններ, բարձրարերձ ծառուղիների ներֆո ձգվող փշոտ Ճանապարչծներ, ավազուտափինկ̀արմիրով ներկված Հյուղակներ,ապրանքատար նարնջագույնով վագոններ ու նավերի կառամատույցներ, մանուչակագույն երկարաձիգ որմնաչարեր, խայտաճամուկ ու թշվառ ամբոխ:Այդ օրր, երեկոյան կողմ նա նստած էր մի փշոտ կալվածքի անկյունում ն նկանա րում էր կարուսելի գունագեղ վբաններն վագոնները, խանձված մարգագետնի կծկված նստել Եր լերկ կածանի եզու

ու

ու

.-

րին`ներչնչված

վրանների վառվռուն գույներով: Նա խորապես տանջվումէր վրանի կողջին նկարված գունաթափ շուշանի, մարդատար վագոնների վառ կանաչ կարմիր գունավորումների, փայտամածի ձողերի կապտասպիտակավուն ներկը ստանալու Համար:Նա կատաղած փորփրումէր կադմիումիներկը, վայրաերկնպեղում սառնաձունչ կոբալտը,դեղնականաչավուն գորեն ֆի վրա գծում էր տորոնի լաջի տարրալուծվող երիզները:Եվս մեկ ժամ, նույնիսկ ավելիՔիչ, ե նա ավարտած կլիներնկարը: Գիչերը մոտենում էր, Հաջորդօրվանիցարդեն սկսվում էր օգոստոսը,այրվող տենդագինամիսը, որ այնքանմաշվան սարսափի Շնազանդություն էր խառնում իր չողչողուն գավաեկան թի մեջ: Ջգացմունքներն է՛լ ավելի սրվեցին, օրերը դուրս իրենց Հունից, չագանակագույն մեֆ թաքնվածմաճը սաղարթի ծիծաղումէր: Դե՛ կադմիում, ջո վառվոուն երանգներով զընգա թնդա: Բարձրաձայն ճոխ տորոնի լաք... պարծեցի՛ր Սրախինդ ֆրջջա՛կիտրոնիդեղին: Այս կո՛ղմ եկ, Շեռուներում ծվարած մուգ կապույտ լեո... Սրտի՛սմուռհցեք, փոչեկանաչավուն աղոտ որ ձեր Հավատարիմ ծառեր: Ի՛սչ Հոգնած եջ դուք, Հնազանդ ճյուղերը թողնում եջ ցած ընկնեն... Ես ըմբոշխնում եմ ես՝ անցողիկս, թերաչշավատս, թախքեզ, ՀՇրաչք ինություն: ծողս, որ ձեզանից ավելի եմ տանջվում մաՀվան սարսափից, ես կեղծում ձնացնում հեմ իմ Հավերժությունն անձերառսջֆ մածչությունը...Հուլիսն այրող էր, օգոստոսն Է՛լ ավելի կայրի, Հանիսկ Հետո,Հսկայական տեսիլքիդեմ ՀՇանդիման կանգնած, կարծ ցողապատ առավոտվա դեղին սառնությունը մեզ վրա կընոյեմբերը կթեածի անտառի վրա, ՇսկաԳրոչծի:ՄեկԵլ տեսար՝ յական տեսիլքը կջրջչա: Շուտով մեր սիրտը Հանկարծակի կրդուրս սառչի,ն: մեր սիրելի վարդագույնմսակտորը կսածչի ե կերկերուն կոռնա շնագայլը, միջից,անապատում կորների խոպուռձայնով իր անիծյալ երգը կգոմռա գիչերանգղը:Մեծ մի գարչելի լրագիր իմ պատկերն ինձ կմաֆաղաքից ժամանած տուցի, իսկ ներքնում դրված կլինի «Հրաչալի նկարիչ, Եջսպրեսիոնիստ,տաղանդավոր գեղանկարիչ, մաչացելէ սույն ամսվա ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ոս-

ու

տասնվեցին »:

սայլի Գնչուական

անիվների տակ նա, ատելությամբ Համակկ անաչի կապույտով մի ակոս գծեց: Դառնուված, փարիզյան թյամբ լցված՝ նա ուղեսյունիկի սուր ծայրին խփեց քրոմի դեղիջսեհց ազատ նով: Սիրտը տարակուսանքով առլի՝ կինարբառիս Նա մնացած մի ՃՇատվածում, ոչնչացրեցաչք ծակող սպիտակը: րտնաֆան պայքար էր մղում դույների ամրակայման Համար, անգութ աստծո ՃՇասցեինիրենց բողոքն էին ուղղում բաց կանաչն նհապոլյան դեղինը: Հաստ չերտով կապույտ վրձնաու

նետեց փոչեկանաչին Հառաչեց,Հոգեմաչ սրտաՀարվածներ ու

երեկոյան երկնքի մեջ ցավությամը՝

նա

մտերմիկ լույսեր

եր վա-

լի փոջրիկ ներկապնակը նրա մխիթարությունն էր, նրա աշտաբակը, զինանոցն աղոթամատյանը, վերջապես թնդանոթը, որից նա կրակաչՀերթ էր տեղումչարախինդ մածվան վրա:ՊուրԷր պուրով տրված մաՀվան ժխտումը, կինաբառիսով արտածայտված Էր փտումիՀեգնանքը:Նրա զինանոցը ուղղակի ՀրաչալիԷր, շողչողացող լույսերի Ճիչտ կենտրոնումՀպարտ Համարձակ կանգնած էր նրա զորաջոկատը, ճառագայթներ արձակելով՝ Հնչում էին նրա թնդանոթներիխրոխտ կրակոցները: Բայց ոչինչ չեր օգնում, բոլոր կրակոցներն ապարդյուն էին "անցնում, սակայն կրակելը, այնուամենայնիվ, Հրաչալի էր, երջանկություն եր մխիթարություն, ամեն դեպքումա̀յն նչանակում էր ապրել, ուրեմն ն` Հաղթանակել, ցնծալ: Թու ՓՖուն այցի եր գնացել իր մի բարեկամին, որ բնակվում ե": կառամատույցի Էր մոտակայքում, միջն գտնվող գործարանի Թու Ֆուն Այժմ վերագարձավ ն իր կախարդական դղյակում: մի Հայ աստղագուչակի: Հետը բերեցիր բարեկամին՝ Փլինգզորն արդեն ավարտել եր նկարը ն խոր չունչ էր քաչում, երբ Հանկարծ նկատեցմուտեցողների դեմքերը՝Թու Ֆուի սպիտակ չիկավուն, Շրաչալի մազերը ե մոգի սե մորուքն ուղեկցում ծին ատամներով ժպտացողբերանը:Եկվոլրներին նան իրենց ստվերները՝ երկարուկ խավար, մութ խոռոչների նան քբեզ, ո՛վ դու մեֆ խորն ընկած աչքերով... Ողջույններս ստվեր, բարի գալուստ թանկագինս... Դու գիտե՛ս, թե այսօր ինչ օր է,- Հարցրեց Քլինգզորը իր ու

ու

ու

ու

ու

-

բարեկամին: -

Հուլիսի վերջին օրն է, գիտեմ:

Հայը,- նե այներեկո ինձ Հետ ինչ-որ արտակարգ բան է կաչետագնապալի դիրջ ե բռնել, Մարսը՝ տարվելու: Սատուրնը Հուլիսի զոք, իսկ Ցուպիտերը իչխում է: ԼԻ Թայ Պո, դուջ -

Ես

այսօրմի իախտացույց կազմեցի,-ասաց

տեղ տեսա,

որ այս

ծնունդ եք: -

ծնվել եմ Հուլիսի երկուսին: Այդպես Էլ գիտեի:Ջերաստղերը

Ես

անսովոր դիրք ինքներդ կարող եք դա է ձեզ՝ պայթելու մեկնաբանել:Բեղունությունը շրջապատել պատրաստ ամպի նման: Տարօրինակդիրք են բռնել ձեր աստղե-

են

ճը,

ընդունել,

բարեկամ,

ե

միայն

բարդ

ու

դուք

Քլինգզոր, դուք պետք ե որ դա զգաք: Լին կապկպեց իր պիտույքները: Արդեն Հանգել եր նրա նկա-

րած ալխարձը, Հանդել եին դեղնականաչավուն երկինքը,

Հար-

խունացած էր կապույտին տվող դրոշակները, մեռյալ ծարավ,կոկորդը երեում Հրաշափառ դեղինը: Նա սոված էր լիջն էր փոչով: նա ջերմորեն,ասաց մենք պետք է այս երեԲարեկամներ,-

բած

ու

ու

ու

-

չորսով միասին չենք լինի, ես դա կարդում եմ ոչ թե աստղերով, այլ սրտումս է այն Գրված:Իմ Շուլիս ամիսը անցավ,խավարի մեջ փայլում են նրա վերջին ժամերը,սրտումսզգում եմ աներբեք այսքանգեդունդներից եկող Մեծ Մոր կանչը:Աչխարչծը ղեցիկ չի եղել, իմ նկարներն էլ երբեք այսջան գեղեցիկ չեն եղել, փայլակներն են վառվում, ե կործանման երջանկությունը ծոր է տալիս իր երգը: Մենք կձայնակցենք նրան,այդ ջաղցը վեչերոտ մեղեդուն,մենք այսօր միասինկլինենք,Գինի կխմենք "-Լ Հաց կուտենք: Արդեներեկո էր, ցերեկվա ընթացքում վրանով ծածկված կարուսելի պաստառը կամաց-կամաց Հավաքումէին, կողքին՝ծաայս ռերի տակ դրված էին մի քանի սեղաններ, կաղ սպասուծին այն կողմ էր վազվզում, ստվերնների միջից նշմարվում էր փոքրիկ պանդոկը:Բարեկամները նստեցինտախտակե սեղանի չուրֆը, Հաց բերվեց գինի մատուցվեց կավե գավաթներով, կարուծառերի տակ լույսեր վառվեցին, դիմացը սկսեց դղրդալ որի սելի երգեծշոնը, մանրատվող Հնչեղ մեղեդինմխրճվում էր երեկոյի կուրծջը: Երեք Հարյուր գավաթ ես այսօր կդատարկեմ,- բղավեց Լի Պոն գավաթը չըխկացրեց ստվերի Հետ:Թայ Ողջույն թեզ, ու

ու

ու

ու

-

ու

ստվե՛ր,ամուր տոկունանագեզինվոր... Ռ՛ղջ եղեք, բարեկամնե՛ր:Ողջու՛յն ձեզ, էլեկտրական լույսեր, Հողալապտերներ ու

ե

կարուսելիմոտ

պսպղացող

Լուին այստեղ լիներ,

չվող

այդ

0՛, եթե ավազաչատիկներ... նա արդեն մեթռչունը... Գուցե

ոսկե

զանից առաչ է երկինք Համբարձվել: Բայց գուցե վաղն իսկ վեծեր շնագայլը,ե մեզ այլես չգտնելով անՀագ կջրջըրադառնա, ն ա Հողալապտերներ դրոչակաձողեր կտնկիմեր գերեզմաններին: Մոգը լուռ Հեռացավ գինի բերեց, կարմիր բերանի միջից ուրախ ժպտում Էին նրա սպիտակ ատամները: Թախիծը,- ասաց նա՝ Հայացքը գցելով Քլինգզորի Վրա,- մի բան է, որին մարդ երբեք չպետք է տրվի:Դա չատ ՇՀեչտ այնպիսի Է ընդամենը մի ակնթարթի գործ, բավական է մի կարճատն լարում, ատամների կարճատե կրճտոց, այնուշետնե մարդ արդեն առչավետ մաքրած կլինի հր Հաշիվները թախծիու տրտմության ու

ու

-

Հետ:

Քլինգզորը ուչադիր նայում էր նրա բերանին, նրա լուսավոր

պայծառ ատամներին, որոնք Շենց նոր, քիչ առսջ, չողչողուն պաձի՝արժեզըկելէին թախիծըիրենց մաճացուսեղմումի մեֆ:Արդյոֆ ինքը նույնպես ընդունակ էր թախծից այնպես, ինչպես աստղագուչակն Եր խորչծուրդ լու Շեռու այգիներին ՆետվածփութանցիկՀայացք.սա' էր ու վախի անթախիծ կյանքը: Նա գիտեր, որ այդ այգիներն իր նաՀամար անՀասանելի էին: Գիտեր, որ իր Համար ուրիչ բան է խասաշմանված, Սատուրնըուրիչ կերպ եր իրեն նայում, իր սբրտի լարերիվրա Աստվածուրիչ հրգեր Եր կամենում Հնչեցնել: Ամեն ոք Շանգիստ ասաց Քլինգզորը,ունի իր աստղը,եմ ամեն ես ոք ունի իր Հավատը: Անձամբ Հավատում միայնմի բանի՝կործանմանը: Մենքվարգում ենք անդունդի եզրին ընթացող դատաուղեսայլի մեջ, ն ձիերը խրատնելեն: Մենքբոլորս ե պետք է ենք մածշվան պարտված կործանվենք, բայց մենք նոբից կծնվենք, մեծ փոփոխությունների չրջադարձի, մեծամեծ են մեզ Շամար ժամանակներ եկել: Ամենուրնույնն է. աչեղ պատերազմը, արվեստում կատարվող խոչոր փոփոխությունները, արեմուտքիտերությունների կործանումը...Մեր այս ծեր Եվբոմեր սեպայումմեռել է այն ամենը,ինչը մեզանումլավն էր մեր ՀՇրաչալի բանականությունը դարձելէ մոլորուփականը. թյուն, մեր դրամը՝Հասարակ թուղթ, մեր մեքենաները կարողանում են սոսկ կրակելու պայթեցնել, մեր արվեստը ինջնասպանություն է: Մենքխորտակվում ենք, բարեկամներս, այդպեսէ ու

մի

Սամ

տալիս: ,

Խր

-

ու

տոն Յինգ Ցզեի փիլիսոփայությունը նախասածչմանված, տալիսմեր իրականությանը:

մեզ

Հայր գինի լցրեց:

է

-Դրանկարելի Ե ե «այո» ասել «ոչ», ըստ դա, խաղ է: ԸնդՀանրապես էության, մանկական գոյություն չունի: Որպեսզի կործանումՀասկացություն կործա-

ե

Ինչպես կուզեք,-

ասաց

կամ բարձրացում լինի,

նում

նա:

դրա

Համար պետք է վերե

ն

ներջե

ներջե չկա, այն Բայցտիեզերքումվերն ունի միայն մարգուս ուղեղում՝պատըանքի մոլոգոյություն բության այդ Հայրենիքում:ԲոլորՀակադըրությունները մոլոե րություններեն. սպիտակը ե սեր մոլորությունէ, մածշվան կյանքի Հակադրությունըմոլորություն է, բարին չարը

դոյություն ունենա:

ու

ու

ու

Դա

նույնպես մոլորություն մեկ րոպեի գործ է, ընդամենը պայծառատեսության րոպեական գործ, բավական է ատամները է:

կըբճտացնել, որպեսզիմարդս Հաղթաձարի մոլորությունների տիրապետությունը: ձայնը: Քլինգզորըուչի-ուչով ունկնդրումէր նրա ՀՇրաչալի -

Ես

խոսում

մե՛րմասին,- խոսեց նա ի պատասխան,- ես մասին, մեր ծերուկ Եվրոպայի, որ այս ել Եվրոպայի

խոսում

եմ

եմ

աչխարծիս ուղեղը: Այժմ այն կործանվում է: Դու կարծում ես, թե ես ջեզ չե՞մՀասկանում,մո'գ։Դու արնելքի մի սուրշանդակ ես, դու գործուղված ես ինձ մոտ, այստեղ, գուցե լրտես ես դու, կամ մի ծպտվածզորավար:Դու այստեղ ես եկել, որովչշետնե. այստեղ կործավերջը, որովչետնե այստեղիցսկիզբ է առնում նումի Հոտն ես առել: Բայցմենք Հաճույքովենք խորտակվում, լոի՛ր,ո՛վ դու, մենք Հաճույջով ու սիրով ենք մեռնում, մենք չենք դիմադրում: դու կարող էիր նան ասել. մենք Նույն տրամադրությամբ Հաճույքով նորից կծնվենք,- ծիծաղեց ասիացին:Այդ ջեզ է միայն կործանում թվում, իսկ ինձ Համար գուցե ծնունդ է դա: ԵրՆա, ով երկու դեպքում Ել մոլորության առաջ են ջ կանգնած: -

կործանմանը,

Հաստատուն

ն

բոլորը,

ու

գրեթե

բոլոր

մարդիկ Հավատում

են

այս

Աստղերնիրենջ մշտնջենական սկավառակին... ներջնե չեն ճանաչում:

մի վերն Մի՞թե աստղերը չեն կործանվում,- գոռաց Թու Ֆուն: Միայնմեզ Համար,մեր աչջերիՀամար: Նա լիջը լցրեց գավաթները, այսպես մատովակում չարունակ էր` միչտ պատրաստ ծառայություններ մատուցելու, ե ժպիտն էլ անպակաս էր նրա դեմքից: Նա վերցրեց ղատարկ կուժը ն գնաց գինի բերելու: Բարձրաձայն էր Հնչում կարուսելիերաժչտությունը: Գնանքայն կողմ, այնտեղ գեղեցիկէ,- խնդրեց Թու Փուն, ն նրանջ չարժվեցին ցույց տրված ուղղությամը, ապա կանգ առան նկարազարդ պաստառի առջե՝ աչջերը Հառած ոսկեցոլ ավաղզաչատիկներին Հայելիներիաչք ծակող փայլին,որ մոլեզնած պտտվումԷին կարուսելիՀետ, որոնց ցոլարձակումնեԵլ

ոչ

ու

-

-

-

ու

յացջները:

Խորիմաստժպիտը դեմջին Քլինգզորըմի պած կարծեսըմբոնեց պտտվող մեքենայի, այդ մեխանիկական հրաժչտության, անփույթ վառվռուն նկարների, Հայելիների խելագար պաՃուճանջով պճնված սյուների նախաստեղծությունը, անՀեթեայստեղ ամեն ինչ կախարդի թությունն անկատարությունը, կնիջն վՀուկի, դյութի նախաստեղծ գայթակղություննհրի էր կրում, ե այդ բոլոր վայրի, խառնաչփոթության մատնված իրականումոչ այլ ինչ էին, եթե ոչ թիփայլատակությունները թեղյա գդալի վառվռուն փայլը, որ որպես խաբկանք պարզում ու

ու

ու

ու

ու

են

որսում նրան: առջե այդպիսով` շնաձկան պետք է կարուսել նստեն: Բոլոր հրեխաները ու

Թու

ՖՓՖուն

նրանց բոլորին դրամ էր բաժանում, այդ գործում ստվերն էլ ետ խմբերով չրջապատում էին չէր մնում նրանից:Երեխաները իրենց բարերարներին, պոկ չեին գալիս նրանցից, դրամ էին դեՀայտնում: Տասներկուամյա աղերսում,շնործշակալություն ղեցիկ մի աղջնակ, որին նրանք տվեցին մնացած ողջ մանրամեջ սուզված կարճ դրամը, կարուսելից չէր իջնում: Լուսափայլի աղջնային կիսաշրջազգեստը ծածանվում էր նրա սիրունիկու ոտքերի չուրֆը: Մի մանչուկլալիս էր: Մի խումը երեխաներ իրար Հետ կռիվ էին անում: պես Հատու Հնչում էր Խարազանի կբակ էր թափվում երգեչոնը՝ծնծղաներիուղեհկցությամը, ինչպես թմրաղեղբ գինու մեջ: Չորսով երկար չուրֆբոլորը, կանդնած էին այդ իրարանցման խառնաչփոթի մեջտեղում: Հետո նրանք կբկին նստեցինծառերի ւտակ,Հայը գինի լցրեց դավաթները, բորբոքեց կործանումը, ապա լուսավոր ժպտաց: «Երեք Հարյուր գավաթ մենք այսօր կդատարկենք », երգեց դեղնել էր, զիլ Հնչում Քլինգզորը:Նրա այրված դանդգամաչկը եր նրա ծիծաղը: Հակաթախիծը տեղի տվեց Քլինգզորի ցնցվող ու Հաճույքից վեր-վեր թռչող արտի առաջ: Նա չխրկացրեց գավաթը, ապա սկսեց գովաբանել կործանումը, մածանալու տենչը դրվատեցՑինգ Ցզեիւտրամադրությունները: Շառաչունխանդով թնդում էր կարուսելի երաժշտությունը: Բայցսրտի մեջ նստած էր վախը, սիրտը չեր ուզում մեռնել, նա ատում էր մաՀը: կեսգիչերին, մոտակա պանդոկից մոլեգնորեն պայՀանկարծ թեց զիլ դյուրաբորբոք մեկ ուրիչ հրաժչտություն:Առաջին Հարկում,բուխարուուղղությամբ, ուր խնամքով դասավորված Հայշոէին գինու չչերը, ասես գնդացրային կրակածշերթի ու գրոծումով վայրագորեն յանջներիտեղատարափիխառնափնթոր թնդաց մեխանիկական դաշնամուրը:Ցավը ճչում էր լարից ընկած գործիքի ընդերքից, «իթմը ցած եր ճկվում չողեգլաննեբում տնքացող աններդաչնակություննեհրի Հեղեղի առաջ:Մեծ բազմություն եր Հավաքվել այնտեղ, աղմուկ, իրարանցում, տղա ու աղչիկ չուրֆպար էին բռնել, պարում էր նույնիսկ կաղ սպասուճշին, ե նույնիսկ Թու ՓՖուն: Նա պարում էր մի չիկաչեր փոջրբիկ աղչկա Հետ, Քլինգզորը աչքը չեր կտրում նրանցից, թեթն ծածանվում էր աղջկա կարճ ամառային անբռնազբոս զգեստը նրա բարակ գեղեցիկ ոտքերի չուրֆը, սիրալիր ժպտում էր Թու Ֆուն: Երաժչտության աղմուկից բարեկամաբար դոյացած իրարանցման ճիշտ մեջտեղում,բուխարումի անկյունում նստած էին նրանք, որ նոր էին վերադարձել այգուց: տեսնում Քլինգզորը չոշափելիության պարզ Էր Հընաստիճան ու

ու

ու

ու

ու

ու

չյունները բուխարուգ

ե

ունկնդրում չուրջը ծավալվող գունախաղը:Մոգը շչեր էր դուրս կորզում, բազում էր Հյուրասիու

րում: Նբա շագանակագույն խելացիդեմջից դգոչունակ

ու

ու

Ինչպեսոր սրբազան ւզայթումԷր եհրաժչտությունը: է մեկ դուրս մեկ կորզում խորանի տաճարիկողոպտիչն այդպես Ել, ածա, բուխարուն կից դասավորված սպասքը, չչերի մի ճեղք բացեց: կույտում Հայըկամաց-կամաց չեշտով

դու

առ

-Դու

մեծ

արվեստագետ ես,-

շշնջաց աստղագուչակը Քլինգ-

ես, ե իրավունջունես ֆեզ կոչեծագույնարվեստագետներից լու Լի ԹայՊո: Բայցդու, Լի Թայ,դու մի Հալածված, թշվառահղած մարդ ես: Դու կործանկան,տառապ տագնապածար յալ ման ես երաժշտությունն սկսել Հնչեցնել,այն տպավորությունն է ստեղծվում,թե դու նստած երգում ես ջո Հրդեչվող տանը, որը ինք դ ես կրակի մատնել,ն դեռ զարմանում դժգոչշումես դեռ չասած դրանից,մի՞թե դա խելքի մոտ բան է, Լի ԹայՊո, ու

ու

ու

այն,

որ

ամեն

օր

երեք Հարյուր

չըխկացնումլուսնի

Էլ

Հետ:

գավաթ

ինչու՝

ես

ես

դատարկում

դժգոչում,

ն

բաժակ

թե դա ջեզ չես ուզում

ցավ Ե պատճառում, կործանման հրգիչ, մի՞թե դու կանգ առնել, չես ուզում ապրել, Հարատնել... Քլինգզորը խմեց ն իր փոքը-ինչ խոպոտ ձայնով չչնջաց ի պատասխան. փոխել ճակատագիրը, ընդդիմանալ -Հնարավո՞րէ արդյոք նրան: Մի՞թեգոյություն ունի կամենալուազատություն:Կամ մի՞թե դու, աստղագուչա՛կ, կարող ես իմ աստղը ուղղել կամ Հնչել: Ո՛չ, ուղղել ես չեմ կարող, բայց մեկնաբանել այն՝ խնդրեմ: Իսկ ուղղել` միայնինջդ ես ի զորու: Այո՛, դոյություն ունի կամենալու ազատություն:Դա.կոչվում է մոգություն: -Ինչու՝ հս պետջ է մոգությամբ պարապեմ, երբ կարող եմ զբաղվելարվեստով: Մի՞թեարվեստը Հրաչալիչէ նույնպես: -Ամեն ինչ Ել ե՛ Հրաչալիէ ե' ոչ: Բայցմիայն մոգությունն Է, որ վերացնում է բոլոր տեսակի մոլորությունները:ՄոգություԷ այն վատթարագույն մոլորությունը, նը բուժում մենջ որ «ժամանակ» ենք կոչում: -Իսկ մի՞թեարվեստն Ել նույնը չի անում: -Արվեստը միայն փորձում է դա անել: Քեզ, օրինակ, բավապած տված Հուլիսյան պատկերներարումեն թղթապանակումդ ես ըը: Գուցե դու նրանցումվերացե՞լ ժամանակից: Մի՞թեվախ չունես աշնանից կամ ձմռանից: Քլինգզորը Հեծկլտաց լռեց, լռելյայն գինի ըմպեց: Մոգը -

ու

նամուրը, պարողների չրջապտույտում ճախրում էր Թու Ֆուի Շրեշտականման դեմքը: Հուլիսը վերջանում էր: Քլինգզորը խաղում եր սեղանի վրա չարված դատարկ չչեբով, դասավորում նրանց չրջանաձե....

նոթներով մենք կգնդակածարենք ժամանակը, մածը,արչավիրֆը: ես նան գույներով հմ կրակել մաշվան վրա, կրակագույն կանաչով, ճայթճայթուն կինաբառիսով Շրաչագեղ խորդենու ու

լաջով: ես

նրա դանգին,սպիտակն կաՀաճախ եմ Հարվածել պույտր մխրճել եմ նրա աչքերի մեջ: Հաճախ եմ ես նրան փաես գեռ նորից եմ ընդՀարվելու, խուստի մատնել: Նրա Հեո Հաղթելուկամ խորամանկությամբ խաբելու եմ նրան:Ապա նայեջ Շային, նա կրկին մի Հին չիչ է բացում, ն անցած ամառվա մոխրացած արեր կրակվումէ մեր արյան մեջ: Նան Հայն է մեզ օգնում կրակելումաշվան վրա, նա ինքն էլ չգիտե այլ զենք դեմ պայքարելու մածշվան Համար: սկսեց ուտել: Մոգը Հաց կտրեց դեմ ոչ մի զենքէլ ես չեմ դործածում,ոռորովչետնե Մաչծվան մաճ գոյություն չունի: Մի բանճիայնդոյություն ունի. սարսափը մաշվան Հանդեպ: Այն կարելի է բուժել, դրա դեմ կա մի զենք: Դա բոպեական դործ է, ընդամենը պեւոքէ վախը ՀաղթաՀարել: ԲայցԼի ԹայՊոն դա չի ուզում: Նա չէ` որ սիրում Ե Հանդեպ,ն անկամածը,չէ` որ նա պաչտումէ իր վախը մածշվան է բաժանվել թախծից բող թչվառությունից, չէ` որ վախն է միայննրան այն ամենըսովորեցըել, ինչին որ ինջը Հմուտ է, ն ինչի Համարմենք սիրում են ք նրան: Ծաղրական ժպիտը դեմջին նա չբխկացրեց իր բաժակը, ատամները փայլում էին, դեմքը ավելի ավելի Եր զվարթանում, վիշտն տխրությունը կարծեսանծանոթ էին նրան: Ոչ ոք չարձագանքեց նրան: Գինու թնդանոթներով Քլինգզորը մեծ, ցցվեց սրածի կրակեց մաշվան վրա: ՄաՀը,Հսկայական բաց դոների առաջ, որ լեփլեցուն Էին գինուց պարեհրաժչշտությունից Հարբած մարդկանցով: Հսկա մածը կանգնելԷր դռների առաջ դանդաղորեն ցնցում էր սն ակացիան, Հետո նա, մոայլ խոժոռադեմ, դարան մտավ այգում: Ողջ բակը ներծծված լի էր մածով, միայնայստեղ, այս նեղլիկ զընդացող սրածում դեռ սլետք ե պայքարը չարունակվեր, պիտի երկարեր սքանչելի սն խրոխտ ճակատամարտը՝ պաչարողի դեմ, որը մոտիկից, ոռնում էր: միջից չարախինդ պատուծանի ՄոգըՀեդնականՀայացքգցեց սեղանին,ե" ծաղրաժպիտը դեմջին լիջը լցրեց դավաթները: Արդեն չատ գավաթներ եր ու

ու

-

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

կոտրել Քլինգզորը, ե նորերն, եին նրան մատուցվել: Հայը նա էլ լուրջ տեսք նույնպես չատ Էր խմել, բայգՔլինգզորիպՎես ուներ

ն

ուղղաձիգ

դիրքով նստել եր իր աթոռին:

նելով:- Դու Հո սիրում ես մածը լ Հաճույքով կուզենաս կորանցնել:Այնպեսչէ", գուցե ես սխալծանվել,մածվան Գիրբկն վում եմ, կամ գուցե դու ինձ ել. եզ Ել Հավասարապես կործանվենք... մոլորեցրե'լ ես: Ե' խմենք, Լի, ու

Քլինգզորիսրտում

էր զայրույթը: Հանկարծ նա ուռքի կանգնեց, սրագլուխ այդ ծեր ճուռակը, Հասակով մեկ ուղղվեց, թջեց գինու մեջ, ն. գետնին խփելով ջախջախեց լիջը բաժակը: գունատվեգինին ցայտեցսրաչի մեջ, բարեկամները Կարմիր ցին, օտարները սկսեցին ծիծաղել:

Լռելյայն

ու

աճում

Հեդնանքիարտաչայտությունըդեմքին՝մոդը

մի նոր գավաթ բերեց, լցրեց այն ժպտալով առաջարկեց Լի Թային:Լին ինքն ել սկսեց ժպտալ՝ ՀետնելովՀայի օրինակին: Քլինդզորի այլայլված դեմքին լուսնի լույսի պես ժպիտը փայու

լատակեց: -

Բարեկամներ,բացականչեց Քլինգզորը,-եկեջ լսենք

այս

Նա չաթ է ծեր՝ Հեռավոր խորախորչուրդ բնակավայրից: Նանան Համար: մանուկներիս Հասկանալու չափիցավելիխելացի է` խենթուկներիս Համար:Մենջ՝մաչացողներս, Հասկանալու նրանիցավելիջատ գիտենքմաՀվան մասին:Մենք մարդիկ ենք ե ոչ թե աստղեր:Ապա նայեցեք իմ ձեռքին, որ գինով լի մի

եր

ու

փոքրիկ կապույտ գավաթ է ըբոնել: Իմ այս շագանակագույն ձեռքը չատ բանկարող է անել: ԱշխարչՀի կյանքի բազմաթիվ է նա մթությանմիջից փրկելԼԴ մարդկանց աչանՀայտկտորներ ֆերի առաջ պարզել: Այս շագանակագույն ձեռքը շատ կանանց կզակներ է չոյել, գայթակղել է չատ աղջիկների, նրան չատերն են Համբուրել,արցունքներեն Հոսել նրա վրայով,նրա պատվին ու

Թու

Ֆուն

է Հորինել: Այս Հրաչալիձեռքը, բանաստեղծություն

բարեկամներս, չուտով Հող Ե դառնալու որդեր են աճելու ն նրա մեջ, ձեզանից ոչ ոք նրան այլես չի դիպչելու: Ի՞նչարած, Հենց դրա ՀամարԵլ ես սիրում եմ նրան: Ես սիրում եմ իմ ձեռֆը, սիրում եմ իմ աչջերը, իմ սպիտակ, ջնքուչ փորը, սիրում ն եմ նրանց կարեկցանքով, Հեգնախառնամածշրանջով մեծագույն ջնջչությամը, որովչետե նրանք եոլորն Ել չատ չուտով թոշնելու են բարենեխելու: Քե՛զ, ստվեր,խավարի կամ, նան ջե՛զ Է այդ վիճակված թանկագի՛նս... ինձ Զրխկացըու' Հետ, թող կեցցե՛ն մեր սիրելի անդամներն աղորիքները... Նրանք չրխկացրին գավաթները, մռայլ ժպտում եր ստվերը ու

ու

ու

ու

իր խորն ընկած ջարանձավային աչքերով,ն: Հանկարծինչ-որ բան անցավ սրաձիմիջով, անցավ ինչպես ջամի կամ ոդեղեն Համրացավ երաժշտությունը, պագոյացում: Անսպասելիորեն

դգիչերվան կուլ դնալով,Հանդչեցին անՀետամի ակնթարթումաղոտացան: Քլինգզորը Շա-

րողները,ասես ցան, լույսերը

ու

յազջն ուղղեց սե դոների կողմը: Բակումկանգնած էր մածը: Քլինգզորը տեսավ նրան:Առավ նրա Հոտը: Մածըբուրում եր` ինչպես անձրեիկաթիլները խճուղու սաղարթների մեջ: Լին մի կողմ Գրեց գավաթը, աթոռըեւո Հրեց դանդաղորեն դուրս եկավ սրածից: Նա ջայլերն ուղղեց դեպի մթամած այգու նա խորքերը:Փայլակները պայթում էին նրա գլխավերնհում, միայնակքայլում էր: ԾանրացավՀանկարծսիրտը նրա կրծջի ինչպես գերեզմանաքար: ւոակ, ծանրացավ՝ ու

ՕԳՈՍՏՈՍՅԱՆ

ԵՐԵԿՈ

Արդեն երեկոյանում եր, երբ Քլինգզորը վերադարձավ: Ողջ արհից

ու

ջամուց

խոչտանգվելով: Հոգնած

դյուղակը:Նա Հյուրընկալվեցմի ծեր կնոջ նրա Համար կավե գավաթով գինի բերեց,

ու

նա ուժասպառ`

տնակում:Ծեր կինը Քլինգզորը

նստեց

սալորներ,ե

սկսեց իր երեկոյան ճաշծեր կինը տեղավորվեց նրա կողքին ե, բացուխուփ անելով Թորչոմած դեմջի

Հանեց մի կտոր պանիր

ու

կորացած կերույթը: Ճերմակաչեր,

ու

անատամ

ու

ղակի կյանջից,

պատերազմից

ու

թանկությունից,

մշակելի

Հո-

թե ինչ արժեն դրանք: Պատմումէր իր մածշացած թոռների, արտագաղթած որդիների մասին, ե այդ անպաճույճ գյուղական պարզ Համաստեղությունները

թյուններիմեջ`դաժան սարսափներով

ու

ու

մտերմիկ

անմիջականությամբ

կուիտ, ուրախությամբ կենսասիրությամբ լի: Քլինգզորը ու

ու

Հոդսերով,

ուտում

էր

ջարկեց պառավին, ձեռքը սեղմեց, բարի գիչեր մաղթեց, վեր կացավ, ձեռնափայտը ձեռքն առավ, պարկը ուսովն անցկացրեց ե

անտառապատ անշտապ քայլերով ուղեորվեցդեպի լուսավոր լեռր իր գիշերային օթնանը: Իբիկնամուտ էր, դեռ փայլփլում էին իրիկնալույսի վերջին ու

շողշողուն օդում Շայտնվեցինառաջինչղջիկները: ԱՆԿտառեզըըմեղմորենօրորվում էր Շանգչող լույսերի մեֆ, լուսատվող

վոր չազանակեկիների բները պատվել էին մութ ստվերներով, մի ընթացքում

ներծծած

մարգազետինների, խաղողի վազե-

լույսը,

թյամբ ձգվում էին նեղլիկ կածանները, այսուայնտեղ առկայծում էին ղեղին ակացիայի ճյուղերը, Թավչակապույտ լեռներից վեր, ոսկեկանաչ երանգներով պսպղում էր արեմտյան երկինքը: 0՛, եթե միայն Հնարավոր լիներ աշխատե'լ այս վերջին, կաՀասուն խարդական ամառային օրերին, որ այլես չեն վերագեղեցիկ է այղ ամենը, ի՛նչ դառնալու... Ւ՛նչ անկարելիորեն խաղաղ է ն աստծով լիք ը--Քլինգզորընստեց թարմ խոտին, մեքենայաբար վերցրեց մատիտը, բայց ղեմջը Հանկարծ ժպիտով լուսավորվեց ն կրկին 4եքը կախ գցեց: Նա մաչու չափ Հոգնած էր: Մատներովշոշափեց Դեռ չորացած խոտը,չոր էր չափխրունՀՇողաչերտը: երկա՞ր բունակվելու այղ Շուզադրգիռ խաղը: Մինչն ե՞րբ պետք է նրա ձեռքերը, բերանն աչքերը ՀՇողածեծ լինեին... ՎերջերսԹու Ֆուն նրան մի բանաստեղծություն էր ուղարկել, Քլինգզորը ու

ու

ու

են Տերնեներն մեկմեկուՀետ

Կենաց ծառից իմ դեմ թափվում,

0՛,

աշխարծ՝ Հարբած գունեղ, ու

Ինչպե՛ս Ինձ

Ինչ

ինձ կշտացըրել դու: արբեցրել, գերել ես դու,

այսօր

ես

բուրում

չնչում,

է,

Վաղնառչավեւռ ցնդի

պիտի:

Շուտով փչի պիտի ջամին Շիրճե Վրա իմ մոխրագույն,

Մայրնիր քնած

մանկան վրա

Պիտ խոնՀարվի լուռ թաքուն: Կուզեմ տեսնելՀայացքը մոր, ու

Դեմջըտեսնել

իմ

լուսաստղի,

Մնացյալը կանցնի մի օր, ԿմաՀչանա խինդով առլի:

եվ մեզ ծնող Հավերժական Մայրը միայն կապրի անմեռ,

Նա

օդի մեջ իր նուրբ

ձեռքով

Անունները կգրի մեր: Այժմ նս Հանգիստ էր: Իր ունեցած տասըկյանքերիցդեռ քանի'սն էին իրեն մնացել: Երե՞քը, երկուսը: Ամեն դեպքում,

ուներ՝ սպառողի լիներ, թե բան եր արել, ամեն ինչ տեսել Եր լսել, ինչքա՛ն կտավ Եր գունավորել, չատերի սըըթուղթ տերում եր սեր ատելություն վառել, ինչքանասես աղմկոտ առնվազն մեկ կյանք

ջաղքենու: Կյանքում

դեռ

նա

նա

ու

չատ

ու

ու

բել զովացուցիչքամիներիբազմախոստում Հրայրքներով:Շատ վորություններԷր կործանել,

ու

Հանդուգն նորամուծություն-

ների ձեռք զարկել: Բազմաթիվլիջը գավաթներ եր դատարկել, անթիվ-անչամար աստղալից գիչերներ լուսացրել, այրվել էր անծանոթ ջրերում լողացել: Ու Հիմա օտարարեներիտակ նստած էր այստեղ,Հայտնիչէ` Իտալիայում, Հնդկաստամում, Ամռան թե Զինաստանում: քամին մաճշաճզարնվումէր շագանակենիների գագաթներին, Հրաչալի ե կատարյալ եր ալխարձբ: Արդենմիենույն էը մի Հարյուր նկար Ել կնկարի, թե տասը, ջսան ամառ կապրի, Թե մեկր: Հոգնել եր նա, անչափ Հոգնել: Թու մի օր, կմաչանա խինդով առլի: Կեցցե՛ս, կ անցնի Մնացյալը ու

Ֆու...

Տուն

էր: վերադառնալու ժամանակն

ԱՀա

ինքը կմտնի սենյակ, պատչգամբի դռներից ներխուժող ջամին կզարնվի իր ն դեմջին: Հետո կվառի լույսը բաց կանի էսքիզների թղթապաներսը քրոմի թանձրադեղինով չինական կանակը:Անտառի պետք եր պույտով գունավորելը գուցե տեղին կլիներ, բայց Էր վեկտավն ավարտել: ժամանակն ծեր, պետք արագորեն Արդեն րադառնալ: ու վեր կենալ: Մազերն Բայցոչ մի կերպ չեր կարողանում կեղտոտ կտավե բաճկոնը ծածանվում էին քամուց, ցավատանֆ ժպտում եր նրա իրիկնասույզ սիրտը: Մեղմօրոր փչում էր քամին, Հանգած երկնքում մեղմ ու Համրաձայնօրորվում էին չղչեկները: Մնացյալը կանցնի մի օր, կմաշանա խինդով առոլի: ե

ու

Հավերժական Մայրըմիայնկապրիւսնմեռ: Ե Այստեղլ, իչարկե, կարելի Եր քնել,

գոնե մեկ ժամի չափ, եր: Նա գլուխը դրեց ուսապարկին ն աչջերը դեպի երկինք Հառեց: Ի՛նչ գեղեցիկ է աշխարծչըն ինչպե՛ս Ե ինձ կշտացրել... Լեռան ստորոտից քայլեր էին մոտենում, ամուր փայտե այստեղ նույնիսկ

տաք

ու

ոտնաձայներ եին դրանք: Ջարխոտերի կրունկներիցգոյացող միջից Հայտնվեց,մթու-թյան որոճների կանացիմի կերպարանք ու

ցատկեց բարի երեկո մաղթեց եկվորին։ Կինը փոքը-ինչ մի պաչ տեղում կանգնած մնաց: Քլինգզորը նավախեցավ յում եր նրա դեմքին: Այն կարծես ծանոթ լիներ, բայց ինչ որ չեր կարողանումմտաբերել:Կինը գեղեցիկ էր ու խորճչրդավոր, ամուր ատամները: պայծառերանգ փայլում էին նրա գեղեցիկ Ա՛յ ջեզ բան,- բղավեց Քլինգզորը ն բռնեց կնոջ ձեռքը: թվաց, որ ինչ-որ բան նրան կապում է այդ կնոջ Հետ, ինչՆբրան որ մի Հեռու Հիչողություն:- Մենքկարծեսծանոթ ենք: ճո Կաստանյետտոյի դուք նկարիչն եք... Մի՞թե Մադո՞ննա, դեռ Հիշում եք ինձ: Այժմ Քլինգզորը Հիշեց: Նա մի գյուղացի կին էր, պանդոկի մերձակա Հովտից:Նրա տան մոտ, այս ամառվա ստվերաչշատ օրերից մի օր Քլինգզորը մի քանի ժամ նկարել խառնիճաղանջ էր, տնակի բակում բխող աղբյուրից ջուր խմել, մի ժամի չափ նիրչել էր թզենու ստվերում,ե վերջում՝մի գավաթ գինի ՀամբույրԵր ստացելտանտիրուչշուց: Դութ այլնս չվերաղարձաք,- տրտնջաց կինը,- չնայած որ ու

ու

ու

-

-

ու

ու

-

խոստացաք...

չատ

պես մի բանՀնչեց նրա Զարաճճիության մարտաձրավերի Քլինգզորն ձ այնում: կոկորդային աշխուժացավ: ու

ԷՇօօ1, փոխարենը ինքդ

-

եմ միայնակ -

ես

եկել ինձ

Տխու՞ր:

շտապում

ես

-

0՛,

այդ

Ւ՛նչ երջան-

տխուր...

ու

Դե,

մի ծաղրեք ինձ, պարոն: Դուք երեի սիրում

կատակել, Ձերո'չ մի խոսքինչպետք

եք

մոտ...

է

եմ:

դեպքում

ես

Եվ Հետո՝ Հավատալ:

կուղեկցեմ քեզ:

Ոչ, մեր ճՃանապարչՀները տարբերեն,

ե Հետո՝ ինձ պետք չէ ոչինչ ել չի պատածի: Քեզ Հետ՝ գուցե, բայց ինձ Հետ՝ Հաստատ մի բան կպատաե այդ Հի: Իսկ գուցե մեկ ուրիշի Հետ ես դու ժամադրված, ուրիչը պետջ է քեզ ուղեկցի, Շամբուրի ջո սիրունիկ բերանը, ջո սլարանոցը, քո գեղեցիկ կուրծքը, մեկ ուրիչը իմ Ո՛չ, դա անկարելի բան Է: Քլինգզորը ձեռջը դրեց նրա ծոծրակին ու այլես բաց չթոզեց: -

ուղեկցել,

ինձ

Հետ

-

փոխարեն:

(իտ)

ածչա':

փոքրիկ աստղ,իմ գանձ... ԻՄ փոքրիկ ջաղցը սալոր... Կծի՛րինձ, այլապես ես ջեզ կուտեմ: Նա Համբուրեց կնոջը, վերջինս ծիծաղելով գլուխր չրջեց, կարճատե. դիմադրությունիցՀետո՝ վերջապես տեղի տվեց: Քլինգզորը նորից Համբուրեց: Կինը թափաշարեց գլուխը, ծիպրծնել նրա ձեռքերից: Քլինգզորը ծաղեցե փորձեց գուրս ամուրգրկեց նրան,ձեռջը կեոջ կրծջինդրած՝չարունակ Համ-

Իմ

չորացած Հոտություններով՝

խոտով, որոճով, ձարխոտով մոչով: Մի վայրկյան միայն խոր շունչ առնելով՝Քլինգզորը գլուխը վեր պարզեց, այնտեղ, բոցավառվող Հուրծշրատող երկնքում նա տեսավ պստլիկ ու սպիտակ առաջին աստղի ծնունդը: Կինը Հավաքեցիրեն, լ"չըջ տեսք ընդունեց, Հետո ձեռքը ռն այն ամուր սեղմեցիր Հեծկլտաց,բռնեց ՓՔլինգզորի կրծջին: Քլինգզորը ջնչորեն խոնարչվեց նրա վրա, մի ձեռջով Գրկեց կնոջ ոտքերը, որոնջ այլես չեին դիմադրում, ապա պառկեցրեց նրանխոտի վրա: Դու սիրու՞մես ինձ,- Հարցրեցնա փոքրիկ աղֆկա պես:ու

ու

-

ՔօԿօԼՃ

61:

Մի-միգավաթ

գինի խմեցին: ՔամինՀպվում էր նրանց մանրանց շնչառությունը: միմյանց ՀՇրաժեչտ Նախքան տալը՝Քլինգզորը ուսապարկում ե մի Հարմար կնոջն Ւ բաճկոնիգրպաններում բանԵր փնտրում՝ Հիշատակ տալու Համար, վերֆապես, դեռ կիսով չափ լիջը մի մեկփոքրիկ արծաթե ծխախոտաուփ գտավ, դատարկեց այն նեց կնոջը: Ո՛չ, նվե՛րչէ, խնդրում եմ չմերժես,- Հավաստեց Քլինգինձ զորը:- Պարզապես պածիրորպես Հիչատակ,կնայես կչիչես: Ես ջեզ չեմ մոռանա,եվ ասլա տվելացրեց,- իսկ ասաց նա: նորից: դու կգա՞ս Քլինգզորը տրտմեց: Խաղաղ մեղմ Համբուրեց կնոչ զույգ աչքերը: պատասխանեց: Կդգամ,Դեռ մի որոշ ժամանակ էլ, անչարժ կանգնած, նա լսում էր փայտեկրունկներիՀեռացող ոտնաձայները՝ սկզբում լեւան լանջին մարգագետնում, Հետռո՝անտառի մեջ, քարքարոտ

զերինլո իր

Հետ

տանում

ու

սա

-

ու

-

ու

-

ու

մեջ... Մի պածան ց գետնին,սաղարթների արմտիքների նաձայները լոռեցին:Գիչերվա մեջ տնկված Էր խավարանմոառը, ջամինանտարբեր Հպվում Եր Հանգած երկրին: Ինչ-որ բան, ոտ-

ու

(իտ.)խեղճեմ,թշվառական:

`

զուցե սունկ էր կամ թոչնած մի ձարխուտ, բուրում եր աշնանաին սուր դառնաբույրով: Քլինգզորը ոչ մի կերպ չեր կաչողանում իրեն ստիպել տուն Ի՞նչ իմաստ ուներ նորից սարերը մազլցել, սենվերադառնալ: իր նկարների մուռ: Նա մեկնվեց խոտերի վրա յակ վերադառնալ՝ ե ՀՇայացքն ուղղեց աստղերին, վերջապես քուն մտավ, արթնացավ գիչերվա կեսին, Հավանաբար ինչ-որ կենդանու ձայնից, էր պատճառը, կամ ցողի սառնությունը: գուցե ամու Հարվածն մոտեցավ Վեր կացավ ն ջայլերն ուղղեց դեպի կԿաստանյետտա, ու իր տանը, դուռը ծաղիկներ բացեց ներս մտավ: Նամակներ էին դրված սեղանին. իր բացակայության ժամանակ, Հավանաբար ինչ-որ մեկը այցելել էր... Ջնայած Հոգնածությանը՝ ողջ գիչերը իրերն էր քրքրում, դա նրա Հին սովորություննԷր, Հետո լուսամփոփի լույսի տակ ըսկսեց զննել օրվա ընթացքում կատարած գծանկարները: Անտառի ներսը Հրաչալի էր ստացվել, կանաչն քարերը ռսքանչելիորեն չողչողում էին լույսի մեջ ծփազողստվերներում,կարծեսալմաստների պաչշասենյակ լիներ: Արդյոք ՀԱՆ էր վարվել, որ ջրոմի դեղինով, նարնջագույնով կապույտով էր միայն աչն Նա Եր խատել ՀՇրաժարվել կինաբառիսի կանաչից: երկարնյում էր թղթին: ու

ու

ու

Ինչու՞: Ինչու՝ են բոլոր նկարներնայսքանգունառատ: Ինչի՝ Համար է այս ողջ չարչարանքը, քրտնաջան տքնանքը,

ստեղծագործելուայս ՀՇրճվալի խանդավառ Հափչտակությունը: Մի՞թե դրա մեջ էր փրկությունը: Արդյո՞քայն Հանգիստ ու

ու

ուրախություն

Ուժասպառ

սը

էր պարզեում...

ու

նա ընկավ կիսածանված՝

Հանգցրեց, փորձեց քնել

ն

Ֆուի բանաստեղծությունը.

անկողնու վրա, լույմտքում կիսաձայն մբմնջաց Թու

Շուտով փչի պիտի ջամին

Շիրմիվբա

իմ մոխրագույն:

ՔԼԻՆԳԶՈՐԸ

Շոօ

լսել:

Դու

Լս: դեւ

ԳՐՈՒՄ

Է ԼՈՒԻ

ՎԱՅՐԱԳԻՆ

Արդեն երկար ժամանակ է, ինչ

ես լույո-աչշխարչում, ապբրու՞մ

ձայնը չենք արդեն ցինը թե՝ ջո

կրծում է ոսկորներդ: ես կանգ առած Դու երբե չյուղով փորփրե՞լ պատի ժամաՀչ Ինձ դա մեկ անգամ վիճակվել է անել, ե տեսել եմ, թե ցույցը: ինչպես Հանկարծ սատանան մուտք գործեց ժամացույցի մեջ ե,

(Իտ.

Լուիջի: Թանկագին

այնուծետն, այնտեղից շարունակ դղըդոց չշառաչյուն եր լըսասես վրա, մրցարչավի Եին ելել թվատախտակի վում: Սլաքջներն նրանք պտտվումէին խեաղմուկով,քԼՇՏէլՏջւողօ1, սարսափելի էլ ողֆ աշլագարիպես, մինչն որ նույն Հանկարծակիությամը Եր, ընդշատվում խատանքն ժամացույցըփչում Եր Հոգին: է նան այստեղ` ներկայումս կատարվում մեզ մոտ, արեն Նույնը պես իրար անցած պտույտներ են գործում լուսինը խելագարի երկնակամարիչուրջբոլորը, օրերը միմյանց ետնից ընկած՝ իրար ու

ու

ու

են

Հալածում,ժամանակը փախչումէ`

ասես

պարկիՀատակում

դոյացած անգդքից:Հուսանք սրա վերջաբանն էլ Հանկարծակի Էէ վրա Հասնելու,ն. այս Հարբած աշխարծչը է՝ անկակործանվելու ւիթբող այլես վերադառնալու իր քաղքենիական բարեկեցիկ

մին:

Օրվա ընթացքում

չափազանց զբաղված եմ լինում, մասին կարողանամ մտածել (ինչ ծիծաղելի է իմիչիայլոց Հնչում, երբ մարդ մի այսպիսի, այսպես է երբեմն արտաբերում. «որպեսզի կոչված«նախադասություն» հս ինչ-որ բանի Սակայն հրեկոյան մասինկարողանամ մտածել)... Հաճախ եմ զգում քո պակասը: Այդ ժամանակ ես սովո-րաբար կամ որնե նախընտրումեմ նստել ինչ-որ տեղ, անտառում գինետանը, խմում եմ իմ սիրած կարմիր գինին, որը, ճիշտ Ե, այս կողմերում միչտ չէ՞, որ լավն է լինում, ռակայն, ամեն դեպքում, օգնում ԵԷ կյանջը քարչ տալուն ն քուն Ե բե-րում է նույնիսկ, որ Հենց մաաչքերիս:Մի ջանի անգամ ւպատաձել մոտ եմ ռանում, ուղղակի սեղանի ջնել, ն տեղաբնակների արժանանալով՝ ծաղրուծանակին փորձելեմ ապացուցել, գոնե ինջս ինձ, որ նյարդաթուլագարության նոպաները ինձ այնքան ՒՄ երբեմն բաել չեն անՇանգստացնում: ուրախություններին բրեկամներ աղջիկներ էլ են մասնակցում, ե այդտեղ է, որ ակամայից մատներդ վարժվումեն կանացի նրբասլաց անդամնեբին ծպվելուն, սկսում ես խոսել գլխարկների կոչկեղենի կրունկների մասին,արվեստի մասին:Երբեմննույնիսկ Հաֆողվում է մտերմիկ ջերմության մթնոլորտ ստեղծել, այնժամ ողջ Գիչերը բղավում ենք ծիծաղում, անգամ անծանոթնելրն էլ են ուրախանում, որ Քլինգզորը մի այսպիսի ուրախ զվարճալի անէ: Մեզ Հաճախ մի սիրունիկ կին Է այցելում, ե ամեն տղա քո մառին է Հարցնում: գամ, ինձ տեսնելով,թախանձանքով Այն արվեստը, որին մենք երկուսս Ել ծառայում ենք, պրոֆեսորի ասածի պես՝մինչն օրս էլ սերտ անմիջական կախման մեջ է գտնվում իր վերարտադրության առարկայից (սա մոտավո-

որպեսզի ինչ-որ

ես

բանի

ու

ու

ու

ու

ու

ու

(իտ.)պրագագույնս:

Էէ նկարչագիտական առեղծվածներկայացնելուն):

րապեսնման

Մենք միշտ նկարումենք, ճիշտ է, երբեմն ինչ-որ չափով ձեռագրով

ն

քաղքջենիների Համար բավական Հուզիչ

ազատ

եղանակով,

զուտ «իրականության»առարկաները. այնուամենայնիվ, երկաթուղադծեր բնամարդկանց,ծառեր, ւտոնավաճառներ, մենք դեռես Այս առումով գծին ենք ավանդական պատկերներ: Հետեում: Զէ՞ որ ջաղջենին«իրական» անվանում Ե այն առար-

բայց,

ու

ես մտադիր եմ մի որոչ չրֆապատում Է ինձ ն. դեռ չի վերջացրել՝ ժամանակ միմիայն երեակայական պատկերներ նկարել,ՀատկաՀարկ է, որ ես գոնե մասամբ պես՝անուրջներ:Այդ տեսակետից մոտենամ նան ջո գաղափարներին տրամադրություններին, ու

մերձենամ աչշխարչատեսության մոտավորապես այն եղանակին, որը չարադրված է Քյոլնի մայը տաճարի նապաստակների որՈւ չնայած զգում եմ, սորդ Կոլոֆինոյիպատմություններում: որ Շողը նոսրացել, փխըբուն Ե դարձել ուտջերիս տակ, ե, ճիշտն ասած, մի ջանի տարի Ել ապրելուն նորանոր գործերստեղծելու հ ոչ ոչ ակնկալիք ունեմ էլ ձգտում, բայց, այնուամենայնիվ, մի

Նկարներիս մի գնորդ վերջերս գրել եր ինձ, որ ինքը Հիացմունջով է նկատում, թե ինչպես իմ նորագույն աշխատանքներում եմ ես մի երկրորդ երիտասարդություն ապրում:Դրանումինչէ, թե նկարել իսկապես սկսել որ ճշմարիտ բան կա: ԻՒսձթվում եմ այն, ինչ տեղի է ունենում միայն այս տարի: Սակայն ինձ Հետ,

ավելի

թե

գարնան զարթոնքիէ

նման, այլ պայթիմ ներսում որքան շատ դինամիտ այլ Վայթուցիկ նյութեր կան թաքնված. բայց ինքդ ել գիտես, թե սալօֆջախի Համարդինամիտը որքանանՀարմար վառելանյութէ: Թանկագին Լուի, իմ Շոգու խաղաղությանպածերինես Հաճախ եմ ուրախացել, որ մենք, այս երկու ծեր անառակներսա, չափազանց սրտառուչ, ըստ էության Հալվող լինեամաչկոտ լով՝ մեծագույնսիրով բաժակները իրար գլխով կտանք, քան թե մեզ թույլ կտանք արտաճշայտելու միմյանցնկատմամբ ւտածած Թող որ այդպես լինի, ծե՛րոզնի: զգագմունքջները: ոչ Հեռու գտնվող այն նույն գինետանը, Օրերս,Բարենյոյից Հաց գինով մենջ մի տոն նչեցինք. կեսգիչերին,անտառի Հնչում Էր մեր երգը, Հին Հռոմեական մեղեխորջումփառաձեղ դիներէինք երգում: Այնքան ֆիչ բան է պետք մարդուս երջաներբ արդենծեր ես կությանՀամար,մանավանդ՝ ոտքերդըսկսում են մրսել. օրվա ընթացքում ութից-տասժամյա աշխաչուտ

ոչ

է, թե յունի: Զարմանալի

ու

ու

ու

ու

տանք, մեկ լիտը պիմոնտյան գինի, կես ֆունտ Հաց, Վիրջինիաբարեխառն սիգար,մի զույգ ըեկերուչիներ,ն իՀարկե՝տաք եղանակ:Այդ ամենը կա այստեղ, արեն էլ փառաձեղորհն ջֆերնման: մացնում է, գանգս էլ այրվել է մումիայիգանգամաչկի Երբեժն ես այն զգացմունքն եմ ունհնում, թե իմ կյանքն ու աչխատանքը միայն Հիմա են սկսվում, իսկ երբեմն ել թվում Է, թե ես վերադարձել եմ ութսունամյա տաժանակիր աշխատանքից, ւ իրավունքեմ խաղաղության չուտով, ուր որ է` Հանգստի են իրենց վախճանին, վաստակելու:Բոլորնէլ մի օր Հասնելու իմ սիրելիԼուի, եսն դու նույնպես: Աստված գիտե,թե ինչեր եմ երեույթին մի ջիչ դուրս տալիս իմ այս նամակում, ըս ու

ու

տանջում,աչքերսչատ

ցավում,ն երբեմն Հիչողությունն ինձ աչքի ցանցաթաղանթի դիմացկունությանն վերարերող մի Հոդվածիառաջ,որ ես Հատուցմանը տարիներ առաջ եմ կարդացել: տանում-կանգնեցնում

են

է

ու

եմ Խայում, ինձ թվում է, թե Երբ պատչգամբիս դռնից դուրս մենք դեռ երկարտարիներ կարող ենք ապրել աշխատել: Աշու

խարչծն աննկարագրելիորեն գեղեցիկէ

ու

բաղմարղետ, պատըչ-

գամբիս այս կանաչ բարձրուղեչդռան արանքից այն օր Գիչեր զրնգում Է աչքերիս առաջ, կանչում է ինձ Շրամայում ու

ու

ու

զում ն նրանից մի կտոր պոկում ինձ Համար, մի չատ փոքրիկ, Այս տարվա ամառային տաք չան թվազող պատառիկ: չոր եղանակիպատճառով՝ աչքերիսառաջփռված կանաչինտվող

անն

ու

վայրերըՀրաչալիորեն լուսավոր

ու

են կարմրավուն դարձել,ես

երբեք չէի մտածել, որ կրկին անգլիական կարմիր Հողաճերմակ սիենա ձեռքս կառնեմ:Շուտով վըրա կծասնիաչունը՝Հնձած արտերով, այգեկութով, եգիպտացորենի բերքաշավաքով կարմրին տվող անտառներով: Ես պետք է այդ ամենին մեկ անգամես իմ մասնակցությունը բերեմ,ն դեռ մի քանի Հարյուր էսքիզներ էլ պիտի նկարեմ:Բայսերբեմն էլ ինձ թվում է, որ ես մեկ անգամ ես պետք է դեպի իմ ներսը, իմ Հոգու խորքը ինչպես որ երեխա ժամանակներս էի ուղեորություն կատարեմ, անում, այսուշեւտե,ես պետք է լիովին Հիչողությամը երեակայությամբ նկարեմ,բանաստեղծություններ Հորինեմ երազներ մանեմ: Գուցե ն. այդպես էլ անեմ: Մի Հայտնի փարիզեցի նկարիչ, որից մի երիտասարդ արվեստագետ խորչուրդ էր Հարցնում,նրան ասել է. «Երիտասա՛րդ,եթե Դուք ուզում եք նկարիչ դառնալ, ուրեմն մի' մոռաառաջ Հարկավոր է լավ սնվել: Երկրորգ.ցեք, ամենից մարսողությունն Էլ չատ կարեորէ, Հոգացե՛ք, որ ստամոքսը կանոնավոր ու

ու

ու

ու

4`

գործի...

եվ երրորդ. ձեր կողքին միչտ մի սիրունիկ

փոջրիկ

ու

սկզբունքը ես յուրացրել եմ, ն, կարելի է ասել, որ դրանումես պակասություն չեմ զդում: Բայցայս տարին անիծյալ տարի է, ն նույնիսկ այդ Հասարակ բաներում բախտս չի բերում: ես իչ եմ էլ միայն զբաղված

վել...), մի չորս-Շինդ

ստամոքսսլցնելով

լինում

եմ

(ես դտնում

կարդինընկերուչի էլ չունեմ կողթիս, ունեցածս եմ կանայքեն, որոնցիցՀաճախ միայնՀիասթափվում

մեխանիզմում ինչ-որ բան Է խափանվել, ե այն բանից երբ չյուղով նրա որովայնը փորփրեցի, այն կրկին դիվաՀարի պես առսֆ է վազում, շարունակ շաչում է դղըբդում... ի՛նչ Հեշտ է ապրելը, երբ մարդ առողջ է: Դու դեռ երբեք ինձնից այսքան երկար նամակ չես ստացել, բացառությամբ գուցե այն օրերի, երբ մենք ներկապնակի չուրջն էինք բանավիճում: Ես ավարտում եմ դրելս, մոտենում է ժամը Շինդը, արդեն րբացվում է Շրաչադեղ լույսը: Ընդունի'րողջույններս, քո ցույցի

Հետո,

ու

Քլինգզոր:

Հետդրություն. Հիչու՞մ

ես

իմ այն փոքրիկ նկարը,

որ

քեզ

չատ

էր

դուր

գա-

Ններկված կանաչով կարմիր Ճանապարչծով, վերոնեզյան ատամներով ծառեր, իսկ ետնախորչում՝ խաղալիջներով տիկես այն Հիմա չեմ կարող Փեզ նիկներով զարդարուն մի աղաք: ուղարկել, ճիշտն ասած՝չդիտեմ էլ, Թե որտեղ ես դու: Բայցլ դա ես, ամեն այնպեսայդ նկարը 11| է պատկանում, դեպքում, Հարկ եմ Համարումասել: ու

ՔԼԻՆԳԶՈՐԸ

ՄԻ

ՈՒՂԱՐԿՈՒՄ

(Այն օրերին, երբ նստած Հարբած

եմ

ԻՐ

նա

ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹՅՈՒՆ

ԲԱՐԵԿԱՄ

ԹՈՒ

ՖՈՒԻՆ

Է

աշխատում էր ինքնանկարի վրա)

Հողմաչարվող պուրակում, դգիչերով

Եվ ճյուղերին երգեցիկ ոսկե աշունն է բազմել, է վազում Դատարկչիչս լցնելու՝ դեսլի մառանն

Պանդոկապանը մլթմրթան

ու

մարմնեղ:

առավոտյան կմխրճի Առավոտյան,

մաչը դժգույն

Իր չառաչունդերանդին մսերի մեջ ալ-կարմիր, Ու

դեռ երկար-երկար այսպես

դարանակալ Հտպիտ ու

ան

աչջ թշնամինկատաղի

Ողջ Գգիչերը ծոր Դեռ

Հնչում Ես երդում

եմ

չի

թեջում ինձանից:

տալիսերգն իմ` նրան ծաղըելուՀամար, Հարբած` անտառներում Հոդնատանջֆ:

է երգն իմ

եմ

նրան ծաղրելու Շամար`

մինչե վերջ: Դատարկելով ըմպանակը

եմ կրել իմ շատ Տառապանքներ թափառիկ ճամփեքին, ես նստած խմում եմ, սպասում, ԵրեկոԷ Հիմա Մինչեմանդաղը պսպղուն Գլուխս,խը բթ, կբաժանի սարսռոացող իմ մարմնից: ու

ԻՆՔՆԱՆԿԱՐ

տոթ շարաթՍեպտեմբերի առաջինօրերին,անսովոր չոր ներին Հաջորդեցին անձրնեայինօրերը: Հենց այդ օրերին, Կասիր ապարանքի բարձրադիր լուսամուտներով սրատանյետայի Հում առանձնացած, Քլինգզորը նկարում էր իր ինքնանկարը, որն այժմ կախված է Ֆրանկֆուրտում: ու

ն Այդ սարսափելի սակայնայնքանկախարդականՇրաչաու

գեղ նկարը, որբ Քլինգզորի վերջին ավարտուն աշխատանքը եղավ,միաժամանակնրա այն չլսված բեղուն, չիկացած մոլեԳին ամառային աշխատանքների գագաթն թազադրուչրբջանի մը Շանդիսացավ: Շատ կողմերով եր այն աչջի ընկնում, բայց առաջին Հերթիննրանով,որ յուրաքանչյուրոք, ով շատ թե իչ գիտեր Քլինգզորին, այդ նկարով իսկույն ե անսխալ կերպով վերստին ճանաչում էր նրան, թեն ոչ մի նկար երբեջ այնքան չատ չէր Հեռացած իր բնօրինակից, որքան այս մեկը: Ինչպես Քլինգզորի բոլոր վերջին աշխատանքները, այնպես էլ այս ինքնանկարը կարելի էր տարբեր տեսանկյուններից մեկնրանց, որ նկարչին նաբանել:ՈմանցՇամաըր, մասնավորապես չէին ճանաչում,այդ նկարը, ամենից առաջ, Հրաշալի տրամադրություն Հնչողություն առաջ բերող դույների մի Շամաայն նվագ էր Հիչեցնում,ն. չնայած իր ողջ խայտարղետությանը՝ նուրբ ազնիվ Շյուսված մի գորգ էր: Ուրիչները նրանում տեսնում Եին առարկայի նյութապաչտությունից ազատագըվելու Համարձակ, բայց Հուսածչատ մի վերջին փորձի արձագանքը. ծառասանկարված Էր բնանկար մի դեմք, մազերը՝ ՀՇիչեցնող ղարթների մեջ երեհակված, կեղնամաչշկի ժայռաճեղքերին էին, որ այս նմանեցված ակնախոռոչներով, այղ մարդիկ ասում նկարըՀիչեցնում է բնությունը սոսկ այն չափով,ինչ չափով որ որոչ լեռնաշղթաներ մարդկային դեմջերեն Հիչեցնում,իսկ որոշ ու

ու

ու

ու

ու

ծառերիճյուղեր էլ` մարդկային ձեռքեր ուռքեր,Հեռավոր սիմվոլիկ նմանություն... Եվ ընդծակառակը, շատերըայդ նույն տեսնում առարկայաէին միմիայն առարկան աշխատանքում Էին Հենց իր` անողոք Հոգեբանությամբ ւտարրականը,տեսնում ու

ու

ու

մատնանչված Քլինգզորիդեմթը, որպես մի լուծված անխնա, անգութ, խոստովանություն, ճչացող, սրտառուչ ու

մեծ ու

Էին կատաղի Հակառակորդներից շատերը,այդ նկարըՀամարում

Քլինգզորի խելագարության Հանգամանքը Հաստատող մի ապացույց, նրա խենթության արգասիքն խործրդանչանը: Նկարի ու

մեջ նատուրալիստորեն պատկերված գլուխը Համեմատելով բնորդի, նրա լուսանկարների Հետ՝ նրանք ձեերիաղճատվածության չափազանցումների մեջ փնտրում էին վայրենության, ու

այլասերվածության, ատավիզմի անասնականության գծեր տարրեր:Նրանցիցոմանք նույնիսկ Հարձակումներ Էին գործում այդ նկարի անկիրք անշարժության ֆանտաստիկության ու

ու

ու

:

վրա, նրանում

տեսնելով մենագարությամբ

տառապողի ինջնա-

մի տեսակ կրոնական մեծամոլության մոլուցք: Բոլորայս Հնարավոր են, ե դեռ չատ ուրիչներն էլ մեկնաբանությունները են Հավանական թվում: ման

ն

Այն օրերին, երբ իր ինքնանկարի վրա էր աշխատում, բացառությամբ գինովցած գիչերների, Քլինգզորը սենյակից դուրս չեր գալիս, սնվում էր լոկ Հաց մրգով, որ պանդոկատիրուծին Էր բերում իրեն, չեր սափրվում, աշխատում էր արնռածար ճակատով խորը ներս ընկած աչքերով, մատնված լինելով նման նա Հիրավի սարսափելի տեսք Եր ստացել: Նա անուշադրության՝ նստած ռ նկարում Էր Դիրթով սոսկ Հիչողությաննապավինելով, ե միայն դադարների ընժամանակ ժամանակ, աշխատանքի թացքում, մոտենում Եր սենյակիՀյուսիսայինպատինամրբացված մեծադիր,Հնաոճ, վարդերիմազմզուկներով նկարազարդծամաված Հայելուն, երկարում էր գլուխը, չռում աչքերն անում: ծռություններ ՀակայականՀայելին չուրջառող Հիմարիկ վարդաբեղիկների միջն ընկած տարածքում, ն իր` Քլինգզորի դեմքի ետնամասում, նա ուրիչ դիմագծեր Էր նկատում. անուչիկ զարբազմաթիվ մացած մանկական դեմքեր, Շրճվանքով խանդավառությամբ լի պատանեկան անուրջներ,ՀարբեցողիՀեգնախառն աչքեր, ՀՐթունջների մի անվերջանալի չարան` ծարավից տոչորվողի, Շոքռուքօոժս-ի1: տառապողի, որոնողի, անառակի, Հալածվածի, ու

ու

առ

ու

ու

ու

(ֆբանս.) երեխա: ընկեցիկ

կուռքի Գլխի պես, ինքնասիրաշարվածի, խանդոտ ԵՀովայի, Խրտվիլակի գլխի նմանությամբ, որի առաջ մարդիկ զոշաբհրում էին նրա նկարած մի քանի դեմքերը:

ծուռտիկ

Այլ կերպ եին նկարված

չարված եին ծեր ատամները, թառամած մաշկը ամբող-

Սա այն դրվագն է, որ առանձնապես դուր ջերն բորբոսը: էր գալիս նրա մի քանի բարեկամներին: Նրանքոգնորված ասում էին. ածա՝մարդը`ՇՇՇՇ հօՌ0Օ, Հոգնած, անչՀագ, ընչաքաղց, վայբի, մանկամիտ խորամանկ մարդը, մեր ժամանակակիցը, մեոու

ու

ծից նրբացած ՇՀղկված, բոլոր տեսակի արատներով Հիվանդ, իր կործանման դատապարտվածությունից խանդավառ ոգզնորու

ու

թացիՀամարՀասունացած, ամբողֆովին խանդ,ՀՇույզ Հոգնություն, ճակատագրի ցավիՀետ Հաշտ, Հանձնված ու

ու

նան ճա-

ճաշճացած, ամուլ ծեր, միաժամանակե՛ Ֆաուստ, ն' Կարաման զով, գազան իմաստուն, ամբողջովին մերկ, անճարակ ն պատու

կան վախով լի, Հոգնած

ընդունելուՀամար:

ն

մածն միաժամանակ պատրաստակամ՝

Իսկ ավելի Հեռվում, դեպի խորքը գնացող բոլոր այդ դեմքեբի Հետնում ՀանգչումԷին նախամարդու, կենդանական բուու

սականաշխարչծների, քանդակների Հեռու-Շեռավոր, քարակերտ կարխորախորչՀուրդ ծերացած դեմքերը. այդ պատկերները ու

ոգեկոչված լինեին երկրիս երեսին ապրող վերֆին մարդու կողմից, որն ասես մածշվանիցմի վայրկյան առաջ, մեկ անգամ ես ծես

Այդ

մոլեգին

ու

լարված օրերին

Քլինգզորն ապրում եր

Հափչտակվածի պես: Գիչերները ծանրանումԵր գինով, ն ապա՝ մոմերը ձեռքին,Շին Հայելու առաջ կանգնած՝ ՀետազոտումԷր

Հարբեցողի իր թախծոտ ն քմծիծաղող դեմքը: Մի երեկո նա նույնիսկ տուն Հրավիրեցիր մի սիրուծուն, երկուսով նստել Էին աշխատասենյակի բազմոցին, ն երբ Քլինգզորըմերկանդամ ընկերուչծունիր գիրկնառավ,սեղմեց կրծքին, Հայացքը սաչեց նրա ուսի վրայով ընկավ Հայելու մեջ Հանկարծ այդ կնոջ արձակված մազերիարանքից նա տեսավ իր աղաու

անսպասելիորեն

ե դեմքը՝ կարմրած աչքերով,վավաչոտությամը զզվանքով լիքը: վավաչոտության նկատմամբ

վաղված

Քլինգզորը նրան մյուս

այդ

Շրավիրեց իր մոտ, սակայն այլես չվերադարձավ... նկարչի տեսքից կինը սարսափեց Էր սարսափեԳիչերները Քիչ Էր նում: Հաճախ արթնանում դեմքին, անզսպության մեջ լի երազներից, քրտինքը վայրի կյանքից Հոգնած, բայց, մեկ ել տեսար ոտքի կցատկեր, կնայեր պատուճշանի Հայելու մեջ, կկարդար իր վրդովված դիմագծերի չարախինդ շփոթ բնանակարը, մռայլ ատելությամբ կնայեր ես

օրը

Ա

ու

ու

տանջում, աչքերի մեջ մեխեր խփում, ճարմանդով պատառոտում ենթարկված դեմՔիթը, ն աշա նա նկարել եր այդ կտտանքների ջը, մեխերը աչքերի մեջ, ձեռքերում ածուխներ... Մենք այդ Հետո: նրա նկարը գտանք տարօրինակ արտասովոր նա վրա գլուխը պես նուպայի Հասնելուն Նյարդագալարումի բղակախ եր գցում աթոռի թիկնակից, ցավից ծիծաղում եր վում, այլակերպված դեմքը ւպածումԵր Հայելու առաջ,ուչիուշով նյարդայինցնցումները ե Հեգնում աչքերից Վզնենում Հոսող արցունքները: Այս կտավի վրա նա նկարելԵր ոչ միայնիր դեմքը ն նրա Հաարտաձայտությունները, իր աչքերն չրթունքները, զարավոր բերանի վշտալի խոռոչը, ճակատի ծալքավոր ժայռապատկերնեըը, ցնցվող մատները, բանականության արմատավորձեռքերն մածվանկնիքը, այլե ֆմաՀեղզնանքջնաչքերիմեջ դոլցլացող Հաճ, լիաբուռն դողդողացող վրձնաչարվածներով պատկերել Էր իր իրական կյանքը, իր սերը, Հավատն Հուսաճատությունը: Դրանցկողքինն̀կարել ծր մերկ կանանց բազմություններ, իրար սեղմված որպես Հարբածությունիցիրենց կորցրած իսկ այդ կամ թոչուններ ճակատամարտի զոճեր, կուռքերիառաջ կանգնած եր ինքը՝Քլինգզորը,պատանի ինքնասպանի դեմքով, մի վիթիարածասակ խենՀեռվում՝տաճարներ անտառներ, թուկ մորուքավոր աստված,դաշույնով ճեղքված կանացի կուրծք, թիթեռնիկներ թների վրա նկարազարդված դեմքերով, քաոսի իսկ այդ ամենի հտեում, խառնաչփոթի մի անկյունում Եր մաճը, մոխրագույն մի ուրվական, որը ծվարած՝ պատկերված փոքրիկ, ասեղնաչափ նիզակով խոցում եր Քլինգզորիուղեղը:

մաճվանից

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

Հետո՝ անՀանգստուԵրկարատնե. անընդմեջաշխատանքից ու

սենթյունը գլուխ բարձրացրեց նրա Հոգում, իր շողչողացող այն կողմ եր վազվզում, դռները յակով մեկ անդադար այս բացուխուփ էին լինում նրա այդ երթնեեկությունների պատճառով, պաճշարանից չչեր եր դուրս կորզում, գրադարակներից՝ Գգրջեր դուրս քաչում, սփռոցներնէր ջաչշում սեղանների ու

վրայից,պառկումԵր Հատակին կարդում, շունչը պածշած Հին կտավներ լուսանկարներ կախվումպատուծանից, էր Հայտնաբերում ողջը շաղ տալիսՀատակով մեկ, սեղաննեու

դուրս

ու

ու

բին

ու

անկողինների վրա,

սենյակները լիջն էին թղթե-

բոլոր

նամակներով: Երբ անձրնեախառն բով, նկարներով, Գրջերով ջամինպատուճանից ներս էր խուժում՝ամեն ինչ ծածանվումԵր խառնիխուռն իրար մեջ խճճված, ամեն ինչ տակնուվրա եր ու

ու

լինում: Հնատիպ առարկաների բազմության մեջ նա գտավ իր մանկության օրերի նկարը, չորս տարեկան երեխայիմի լուսանկար ԵՐ, Հագինսպիտակ ամառային զգեստ,ուզիտակինտվող

կական դեմք: Նա գտավ իր ծնողների նկարները, երիտասարդ Ամեն ինչ Հրապուրում, օրերի սիրուշիներիլուսանկարները: Հուղզում տանջում էր նրան, պատեշլացնում, գրավում պատ խփում, ամեն ինչ նրան դեպի անցյալն էր ձգում նորից ու

ու

ու

ն շարունակումնկարել: սրռալովկպչումէր փայտե տախտակին Խոր կնճիռները ակոսում էին նրա դեմքը, նա կերտում էր իր

կյանքի լայնաշուն տաճարը, Շզոր շտրիխներով արտածայտում նույնիսկ ամենաանչան թվացող կեցության Հավերժությունը, իր անցողիկությունը,ՀրաշաՀեծկլտունվրձնածարվածներով՝ գեղ ընդվվզումով պատկերում էր քմծիծաղ տվողիր նմանակին,

փտումի ՀեգնականՀնչողությամըարտածչայտում իր դատապարտվածությունը: Հետո եղջերուն, կրկին վեր էր ցատկում

նա, ե

նեխումի

ու

թակարդն ընկած այդ բանտարկյալի վարգով

բերկրանքը լուսավորում էր նրան՝որպեսմի խոնավ ցնծալի ամպրուլ, դա տնում էր այնքան ժամանակ, մինչն որ ցավը նրան վերստին գետին էր տապալում նրա երեսովը տալիս իր կյանջի արվեստի ծանըվաստակով ձեռք բերած փշրանքները: նա իր նկարիառաջ՝ Կանգնած աղոթումէր, Հետո թջեց նրա Նա վրա: խելագար էր՝ ինչպես որ յուրաքանչյուրստեղծազորձող է որոշ չափով խելագարլինում: Բայց մի ղարմանալի նրա անբացատրելիությամբ, անգամ խելագարության պածերին՝ խելացի էին ստացստեղծագործություններն անսխալական վում, ն ինչպես լուսնոտն Է ամեն ինչ ըստ Հարկին:ւպատչաճի կատարում, այնպես էլ նա բավարարում էր իր ստեղծագործական Քլինգզորը ներքուստ Հավատում զգում պածանջմունքները: Եր, որբ իր ինջքնանկարի Համարմղվող այդ դաժան կովում ջննըն վում է ոչ թե մի առանձին, մարդուՃակատագիրը, մասնավոր որ դա ոչ թե մեկ առանձին վերցրած մարդու Հաշվետվությունն է կյանքի առաչ, այլ որ այստեղ դրված է Համամարդկայինի, ու

ու

ու

ու

ու

ՀամընդՀանուրի, անՇրաժեչտի Հարցը: Նա զգում եր, որ ինջը այժմ կրկին անգամ կանգնած էր ճակատագրականմի խնդրի ջե, որի կողջին իր ողջ նախկին անձանգատությունն վախը, արբեցումն զմայլանքը, այղ ամենը սոսկ մի պարզագույն վախ Եր իր գերխնդրիիրականացման ճանապարՀին, նան միջոց: Այժմ այլես չկար ոչ անշանգսնրանից փախուստ տալու ն տություն ոչ ել վախ, կար միայն առաջ ընթանալու ձգտում, խայթոց,Հաղթանակ կործանում:Եվ նա միմիայնՀարված կործանվում,տառապում ծիծաղում, մեծ Հաղթում էր Հաղթածչարելու դգնով՝իր Շամար ճանապարծ դժվարություններ ծնում մածանում, էր Հարթում,սպանումԵր էր ծնվում... Հետ, տանմի էր ուզում նրա Նկարիչ տեսնվել Ֆրանսիացի տիրուշին նրան ուղեկցեց դեպի թափթփված իրերով լի նախասրածը, անկարգությունն աղտոտվածությունն էին ջրջջում խառնաչփոթ սենյակներում:Քլինգզորը ներկայացավ չսափըըդեմջով ն ներկոտված թեզանիքջով, ված, գորչամոխրագույն ջայլերն այնքան լայն էր դնում, ասես սենյակներով մեկ ճախրելիս լիներ: Անծանոթը ողջյուններ էր բերել Փարիզից Ժնեմեվից, ապա իր Շարգանջն արտաչՀայտեց նկարչի Հասցեին ծարանքի խոսքեր ասաց: Քլինգզորը չարունակ այսուայնկողմ Եր չուռումուռ զալիս, ն, պետք է ենթադրել, Դիմացինին չեր լսում: ՇփոթվածՀյուրը լոեհց ն որոչեհց Շրաժեչտ տալ, այդ մոտեցավ նրան,Ներկոտված պածինՔլինգզորըանսպասելիորեն ձեռքը դրեց ուսին ե նայեց ուղիղ Կրա աչքերի մեջ: կամացուկ ասաց նա` մեծ դժվարուՇնորՀակալություն,թյամբարտաբերելով Հնչյունները,- շնորչակալություն, սիրելի ես բարեկամ:Բայց աչխատումեմն չեմ կարող խոսել: Մարդիկ են միշտ ել չափիցդուրս չատ խոսում: Մի՛ չարացեքինձ վըրա, ն իմ կողմից ողջունեք բարեկամներիս: Դուք ասացեք նրանց, ն որ ես իրենց սիրում եմ,կրկին մյուս սենյակն անցավ: նա Պատրաստինկարը զետեղեց այս խարանածածկ օրերի ընթացջում մոռացության մատնված խոՀանոցում ե ավարտված Համարեց իր գործը: Նա այն երբեք ոչ ոջի ցույց չտվեց: Հետո վերոնալ ընդունեց ջնեց՝ մի ամբողջ օր Գիչեր: Ապա՝արթնանալունպես լվացվեց, սափրվեց, Հազավ նոր զգեստները, սպիտակեղենն ջաղաք իֆավ ն գնեց միրգ ծխաառ-

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

-

ու

ու

ու

ու

խոտ՝Ջինային նվիրելու Համար:

վ.--

ՎԵՐՋԱԲԱՆԻ

ՓՈԽԱՐԵՆ

ՏԵՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

(1918թ.Ցյուրիխ) Կա

մի երկիր, ուր Կ

տեսանելի հն, ուրախությունները

բայց

կեղծ,

ցավն դառնությունըթաջնված, բայցիրական... (431 դար) Լյուի դը լա Բրյուիեր ու

Կար-չկարմի մեծ, գեղեցիկ, սակայն ոչ Հարուստ մի երկիր. որտեղ մի ջաջարի ժողովուրդ եր ապրում, Համեստ, բայց կորովի, ն գոծ եր իր Ճակատագրից: Հարստությունն բարեկեցիկ կյանքը, նրբագեղությունն չքեղաչուքությունը նույնպես տեղ չունեին այնտեղ, ե երկրներըերբեմն-երբեմն ոչ առանց ՀեգնանավելիՀարուստ Հարեան ու

ու

տագույն ժողովրդին: Որոչբաներ, սակայն, որ դրամով չհս կարող ձեռք բերել

ն

որոնք,

էին այլ առումներով ոչ ջաջածշոչակ այդ ժողովրդի մեջ:Եվ գավաճում

այնպես լավ էին բարգավաճում, որ ժամանակիընթացքում այդ աղքատիկ երկիրը, չնայած իր նվազ Հզորությանը, դարձավմեծածոչակ ու Այնտեղ ծազկումԷին ապրումայնպիսի երնույթներ, գնածատված: ինչպես երաժշտությունը, ստեղծագործ միտքն բանականիմաստուիմաստունից, քարոզչից կամ բանաթյունը, ե ինչպես որ մեծամեծ ստեղծից չէին պածանջում,որ նա Շարուստ, նրբագեղ, Հասարակավար կամ չշփվող լիներ, ե նրան, այնուծանդերձ, պատչաճի ըստ Հարգի պատիվներիէին արժանացնում,այդպես էլ Հզորագույն ժողովուրդՀետ: ներն էին վարվում այդ զարմանաճրաչ, բայցընչազուրկ ժողովրդի նռաչխարչիս ուսերն էին թոթվումայդ ժողովրդի Նրանք թշվառության երեսին նրա ինչ-որ տեղ ծանրաչարժտարաբախտկենցաղավարության առնչությամբ, բայց ե առանձնաչատուկ բավականությամբ առանց նախանձի դույզն-ինչնչույլի էին խոսում նրա մտածողների, բանաստեղծներիու երաժիշտների մասին: այնպես պատաճշեց,որ ստեղծագործ մտքի այդ Աստիճանաբար երկիրը խրվեցաղքատության մեչ՝ Շաճախ Հարեանների Ճիրաննհրի ու

ու

ու

ու

թյամբ իր ջերմության իմաստնությանարգասաբերչիթն էը մչտնջենապես զեղում: Բայցկար մի բան, Հնամենի աչքի զարնող մի Հանգամանք,որի պատճառով ժողովուրդը ոչ միայն ծանակվում էր օտարներիկողմից, ու

ու

՝-

ցավ էր ապրում. այս ղեղեցիկ այլե ինքն ել խորապեստառապում դեռ Հնուց անտիան Հաշտ էին երկրի բաղումտարբեր իրացզեղերը ու

ու

ժամանակորնէ նախանձ կար նրանց մեջ: Եվ երբ ժամանակ գաղափարէր ծնունդ առնում՝ժողովրդի լավագույն զավակներիչուրառ

ու

նական ուժերով խաղաղ աշխատանքիլծվել, այդժամ, սակայն, ւսյն գերիշխող գաղափարը,ըստ որի բազում ցեղերից մեկը կամ նրա իչխանը պետք է մյուսներից ավելի բարձըդիրք զբաղեցներ ղեկավարությունը ստանձներ,մեծամասնությաննայնպես էր դիմադարձկանգնեցնում, որ միավորմանգործը երբեք գլուխ չեր գալիս: որը երկիրը օտար իչխանի զավթիչի նկատմամը, Հաղթանակն ծանրածանըլծի տակ էր գրել, թվում էր վերջապեսգլուխ եր բերելու այդ միավորումը: Բայցնորից մի ակնթարթում դժտվում էին իրար ե Հետ, բազում մանր-մունր իչխանիկները ընդգիմանում Էին դրան, ու

ու

շատ ողորմածություն այնքան իշխանների Շպատակները նրանցից պաշտոնների,տիտղոսների գունագեղ ժապավենների Էր տիրում ւ ոչ ոք նոտեսքով,որ Համընդծանուր գոծշունակություն Հանդեպ չեր ըարարությունների Հակվածություն ցուցարերում: Մինչայո, մինչ այն՝աշխարչՀովմեկ ընթանում էր այն ինքնածշնար

այդ

էին

ստանում

ու

Հեղաչրըջումը, մարդկանց ե իրերի այն տարօրինակփոխակերպումը, ոշն ինչպես մի ուրվական կամ Հիվանդակիր որոմ վէր բարձրացավ չոգեմեջենաների ծխագոլորչիներից նե ամենուր վերափոխեց առաջին լցվեց աշխատանքով ջանադիր ջֆերմեռանդուկյանքը:Աչխարչը թյամբ, այն կառավարվելսկսեց մեքենաներիկողմից ե, մշտապես քաջալերանք կարդալով, նորանոր աշխատանքներիէր մղում: Մեծամեծ եռ" այն մասը, առաջեկան, կուտակումներ աշխարչՀի Հարստությունների որ մեքենաներ Եր Շայտնագործել, առաջվանից ավելիմեծ չափով իր տիրապետությունը Հաստատեց երկրիս երեսին, Հողագնդի մնացած մասերը բաժանեցիր Շզորների միջե, ն նա, ով զորեղ չէր`դատարկաձեռն մնաց ոչինչ չստացավ: ու

ու

ամեն Հնում Անսպասելիորեն ինչՀանկարծ այլ ընթացք ստացավ:

Հնչած ձայները, որ ցեղերի միավորումն էին պածանջում,բնավ խլացՀաված չէին: Մի Շզոր,կորովի պետական այր Հանդես եկավ.մեծազոր ընան ժողովրգի ըստ ամենայնի նկատմամբ ւոարած եհրջանկախոստում, Էին մի զորավոր ցեղերն այժմ միարբանված տերությունԷին Հիմնամտածողների ընչազուրկ երկիրն Գրել:Երազողների, երաժիշտների արթնացել էր, այն այլես Շարուստ էր զորեղ, միաբանվել երկնային ճանապարծէր ոտք դրել որպես մի Շավասարազորպետություն՝ իր ու

ու

ու

ու

նույնքան մեծ Հնամենի եղբայրների կողքին:ԴրսումՀեռասփյուռ աշխարչում թալանելու ձեռք գցելու այլես շատ բան չկար, երիտաու

ու

տերությունն աշխարՀի արդենիսկ վիճակՀեռավոր ծայրերում բաժանված գտավ:Բայցմեքենայիոգին,որը մինչն Հիմա այս

սարդ

ները

Ողֆը՝երկիրն ժողովուրդը, շատ արագ Դարձավ դարձավ ավելի փոխակերպվեց: ավելի մեծ, ավելիՀարուստ, ղորեղ ու սարսափազդու: կուտակումներ առաջաՀարստությունների ցան, ե նա շրջապատեցիրեն զինվորականների,Հրանոթների ամրոցլիորեն ծաղկում էր ապրում:

ու

ու

ների եռակի պատնեչով, ե Հարհաններին, որոնց սկսել էր անչաներիտասարդնորագոյացությունը, շուտով կասկածն վադստացնել ու

ռուցել

ն

Հրանոթներ ու

թյուններ տեսնել:

ռազմանավերՀայթայթելու

սպատրաստու-

Սակայնդա դեռ վատթարագույնըչեր: Այդ Հրեչշավորպաչտպանա-

կար,

ն

մասին պատերազմի

ոչ

ոք

չեր մտածում,

զինվում էին միայն

ցումներիՀամար,որովՀեւու.Հարուստները Հաճույք են ստանում իրենցփողերիչուր երկաթակուռ տեսնելուց: պատնեշներ Շատ ավելի

վատթարեր այն, ինչը երիտասարդտերության ներսում էր կատարվում: Այս ժողովուրդը, որը երկար ժամանակիցի վեր աշխարչում կես-ծանակված,կես-Հարգվածվիճակում էր եղել, որն այնջան չատ ոգի ն անչափնվազ փող եր ունեցել, աշա այդ ժողովուրդը Հիմա Հասկացավ, թե ինչ Շրաչալի բան Եր փողն պետականությունը: Նա կառուցում էր անում, առետրովզբաղվում, խնայողություններ ու

ու

ն ով վականաչափ Հարստանալ,

մի

կամ դարբնոցի տերէր, ֆրաղացի

վարպետուներ, Հիմա.պետք Ե տասը կամ քսանն ունենար, չատերն էլ էին Հասցնում: կամ Հազարների մինչե Հարյուրի թիվնարագորեն եվ բազմաթիվձեռքերն մեքենաները որքանավելի արագ Եին աչխատում, այնքան ավելի արագ էր փոզը կուտակվում, ե կուտակվում Եր Էին այն առանձնաչնործյալների ձեռքում,որոնքայն դիզելուբախտին աշխատավորներէլ, սակայն, այլես մեկ վարպեարժանացել: Շատուչատ այդ

ու

Մյուս երկրներում

ինչ նույն կերպ Եր ընթանում, այնտեղ էր իշխանավորԷՐ արՀեստանոցը գործարանիվերածվում, վարպեւոր ոչ մի երկիր չէր կարող դառնում,աշխատավորը՝ ստրուկ:ԱչխարչՀում խուսափել այդ ճակատագրից: Բայցերիտասարդտերությունն այն երէլ

Ել

ամեն

Հակվածությունն իր առաջ գալուն զուդգադիպեց:Ետնեում չկային ո՛չ Հին ժամանակներ, ոչ ել Հին Հարստություններ, դեպի այն արագընթաց ե.

լիջն էին աշխատանքով նան. փողով: Հիչեցնողներն նախազգուչացնողները, սակայն, ժողովրդին են սում Հիշեցնում էին Նրանք էին,որ սխալճանապարով ընթանում: այն վաղեմի ժամանակների,երկրի խաղաղավետ,ծածուկ փառքի մաու

ա-

ու

ոգու մասին, սին,Հոգեորւտտեսակի առաքելության Հաղորդակցման ու

երբեմնի ժամանակներում ունեցել էր, ստեղծագործ մտքի մըչտնֆենական ազնվագույն, ոգեղեն չիթի մասին, երաժշտության բանաստեղծական ոգու տիրապետության,որ ժամանակինորպես չնորչ էր ընծայում աշխարչծին:Սակայն երջանկության մեջ ապրող երիտամեջ դա միայնծիծաղ էր առաջբերում:ԱշխարՀը սարդ տերության պտույտներ էր գործում, ե այն, որ նախապապերը մի ժամակլոր էր ե նակ բանաստեղծություններ էին Հորինել իմաստասիրություններ գրի առել, դա իճշարկեչատ Հրաշալի էր, բայց թոռներն ուզում էին տալ, ցույց որ այս երկրում նան այլ կերպ էր կարելի Հնարավոր իրենց Հազարավոր գործարաններում նրանքնոր գործել:Եվ այսպես, կոփում, նորանոր երկաթուղագծեր, նոր տեմեքենաներէին կռում նե ամեն դեպքի Համար՝ թողարկում Հնարավոր սակիապրանքանմուչներ Հեռանան. մշտապես նորանոր զենքեր Հրանոթներ: Հարուստները նում իրենց մենակ լքված էին ժողովրդից, աղքատ աչխատավորներն էին զգում, ե այլես երբեք չէին մւտտածում իրենց ժողովրդի մասին, որի մասն իրենց Համար Էին Էինկազմումիրենք, այլ դարձյալ վերստին Հոդ տանում, իրենց մասինմտածում սեփականտենչանքների բավաոր

նա

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

որ բոլոր այդ Թթնդաձգտում:Եվ ՀարուստներնՀզորները, րբարմանը դեմ Էին պատրաստել, արտաքին նոթներն ՀՇրացանները Թշնամիների Հրճվում Էին իրենց Հոգածու այժմ Հեռատեսության առթիվ,որովճշետե ու

ու

ներսում Ել թշնամիներ կային, որոնք առաջիններիցզուցե թե չատ ավելի վտանգավորէին: Այս ամենն իր վախճանըգտավ մեծ պատերազմիՀորձանուտում, որը տարիներ չարունակ այնպես էր ամայացնում սարսափելիորհն ե մեջ մենք դեռ կանգնած որի ավերակների աչխարծը, ենք՝խլացած ն նրա աղմուկ-շառաչից, դառնացածնրա անչեթեթությունից Հիվանդ՝ են Հեղված արյան չիթերից, որ վարգում մեր բոլորի երազներիմիջով: ավարտվեցնրանով, որ այս երիտասարդ,ծաղկուն տեՊատերազմն րությունը, որի զավակները,ֆերմեռանդտաջգլուխությամը ոգեչընչված, ճակատամարտիդաշտերն էին նետվել, կործանվեց: Նա տանուլ տվեց, սոսկալի պարտություն կրեց: Հաղթողները, սակայն, նախքանոր խոսքը խաղաղություն ծանը ռազմատուՀաստատելուն կվերաբերեր, դանք էին պածանջում պարտվածժողովրդից: Եվ պատաչեց այն, որ մինչ չախջախվածզոբրաբանակները երկարուձիգ օրեր ու գիչերներ չամաչու կռիվներ մղելով ետ էին նածանջում, կենաց Հայրենիրունակ ֆի խորքից երկարչարասյուներով նրանց ընդառաջէին բերվում մինչ:

ու

Հաղթանակած Թշնամուն այժմյանիշխանության խործրդանիչները՝ Հանձնելու:Մեքենաներնսփողրբերկարուձիգ չիթերով պարտված ու

երկրից դուրս

ծին Հորդում դեպի թշնամու ամենակուլ գրպանը:

Այդ ընթացքում, սակայն, պարտված ժողովուրդը, մեծագույննե-

ղության պածին սթափվեց, ուչքի եկավ: Նա վռնդեց իր առաչնորղՆա ռնինքն իրեն խելածաս ներին իշխանավորներին Հայտարարեց: ն սեինքն իր ներսից խործուրդներ կազմեց իր կամքբն արտաչայտեց՝ փականուժերով սեփականոգու գերլարմամբ իր դժբախտության, միջից ելք գտնելու Շաստատակամությամբտոգորված: Այս ժողովուրդը, որ նման մի ծանրագույն քննության ենթարկվելով չափաճասեր դարձել, ղեռ այսօր ել չգիտե, թե ուր ե իր ճամփան ե տանում ով է լինելու իր առաջնորդն աջակիցը:Երկնայինները, սակայն,քաջ գիտեն դա, գիտեն նան, թե ինչու են իրենք այս ժողովրդի աչխարչի վրա պատերազմիարծշավիրքն ուղարկել: եվ այդ օրերի խավարիմիջից մի ճանապարծէ լուսաճառագում, մի է բեթանա պարտության մատնվածժողովուրդը: ուղի, որով պետք Նա չի կարող վերստին երեխա դառնալ: Այղ բանը ոչ ոք չի կարող: Նա չի կարող իր Հրանոթները, իր մեքենաներն իր փողը պարզապես ե մի դուրսնետել վերստին փոքրիկ, խաղաղավետ ֆաղաքում ծֆվարած՝ նա կարող նվագել:Բայց բանաստեղծություններ Շորինել սոնատներ Ե այն ճանապարծով առաջ ընթանալ, որով նան. առանձինմարդը չարժվի պիտի, երբ որ կյանջն իրեն դեպի մոլորությունն խոր մաՆա կարող է իր մինչայժմյան է առաջնորդում: պանքն Ճանապարծի մասին, սին մտաքհրել,իր ծննդյան մանկության, իր Հասակառնելու ն կարող է այդ իր փառքի կործանման վեմասին, Հիչողությունների րարթնացման ճՃանապարծին ուժեր զտնել իր մեջ, որոնջ բանիբուն, Հիմնավորապես անկորնչելիորենիրեն են պատկանում:Նա պետք է «ինջն իր մեջ խորասուզվի», ինչպես բարհպաչտներնեն ասում, ն իր մեջ՝ Հոգու խորքում, իր սեական ծությունը գտնի՝անկործան անապական,ն այղ էությունը չի ուզենա խուսանավել իր ճակատանրա բեռը ն իր վերագտածլավագույն առինքԳրից, այլ կստանձնի նող Հիմնակետիցողջը նորովի կվերսկսի: Եվ եթե դա այղպես լինի, երբ ճնշված տառապածժողովուրդը Ճակատագրինախանչածճանապարծովինջնակամ նե ուղիղ ընթանա, այդժամ նրանից, կար,ինչ-որբանկվերանորացվի, ինչնառաջներում Նրանիցվերստին մի մշտնջենական խաղաղարար կվերականզեվի: Հոսանքաչիթ կարտաչշեղվի աշխարչի մեջ կխորասուզվի, ն նրանք, որ այսօր ղեռ իր թշնամիներնեն, ապագայում, այղ խաղաղարար չիթով կլինեն: վերստին Համակված, ականջալուր ու

ու

ու

ու

ու

`

ու

ու

տառա-

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

վ

Լ ։

|. Ս

ել

ԹՇ...ոզ

նռ

:

ի

Հ

ո

«ԱՌ. ոզ

.

: -

`

Դ

Ա-

""Վ

Նվ

ՔՉ5868

7 ԱՓ

|

թ

դառտուց քաո" Ղարա ա է

Լ

ՅՆ

.

ԱՀԹ

"

8:.` ՄՓզԱՑՑ

Տավ իդ

0.

Պոռֆացոօ1գ

ԷՒ

ԼՒ

ՄԻՑ

մոա

այցն

«ացու ի 3-19085,Փ1ոգ Ր

ՍՄԻՆցՑ

Խոդ Հ.

բ

1եոգռ

աժ

ե.

Լի»

1ոոցո

011Է 769668 -10ածռ165

5.:

ր

ժած

Է

լ

ե:

ճո

ՒՄ

14119

48-տԱ5,1ո 241 էնք

74Ր

քս

բժ-

.

-:

Հ

թբոցծ. ւ Սմոթտ11 ցորդ

ԴԱՐ

Ապեդոդ

մոսրոսլ,519

Թճքոցտ

ց118

/ՅԻ

մո

ամտո"

Բայն

Թ»

է

Փաժի-չաշցճհց.1 փ միշա3 Սօգիածէաոց50011 Աշ Խա աՎ ո-ի

«ՔՌԺԻԹ

որ

Լոշն

դս"

`

ՅՅ

414.6 մ

0ՅԵՑԻՏ6էնԱդց

ՓՐԽՏ»Է6-108

ՄոՒցԻոցոՑտդ

ոզուի3 ԱԶԱՆ

ոու ւծո:Բ

126հ 1ոխո

շբացույյիճդ

ցգօք1ադցդ

Ի14219Րգդ.80Ռ0Րար

`

Ը

66144ի2րֆիա»,Չմաո

-ֆ.

.

ցջեց :հջ

տան

-

եխ

Կ

«

։

"(բ

ւ

:

:

ՂՐ

Հ

85ՓԻՐՏՐԷցԻ

ոռգո

ՀԱԱ

ԾԱՆՈԹԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

ՍԻԴՀԱՐԹԱ

ՄԱՍ

ԱՌԱՋԻՆ

ԲՐԱՀՄԱՆՈՐԴԻՆ

Էին Համարվում բրաշմաններ ֆուրմերը,բանաստեղծները, գիտնականներնջաղաքաՀին օրենսգրջերը սաչմանում են իերաչմաննեգետները: մանակներիցի վեր

ու

րի սրբությունն անձեռնմխելիությունը:Հինդուիզմը չունի Հիմնադիր, չունի նան ՀամընդՀանրական-պարու

Հինդուները միավորված տադիրդավանաբանություն: չեն միասնական նրանց մեջ կան բազՀՇավատամքջով, ն մաստվածության Հավատավորներ, միաստվածականներ Այստեղ միակ որոչիչը պատկանելությունն աթեիստներ: է որեէ ճանաչված կաստայի: կրոնի տեսակ, որը ծագումնաբանորեն Բրածչմա Հնդկական նչանակում է կախարդանք, մոգություն,ապա նան` ուժ, որն է բոլորաչխարՀչները, ստեղծում պածՀպանում կործանում է, Հինդուիզդրանք:Բրաշման արարիչն աչխարծի մի եռաստվածության, որ է` Տրիմուրթի Հորֆորֆյալի առաջին պաչՀապանի դեմջը:Շիվայիա̀րարչության Հետ միասին Վիչնուիա̀րարչության տղակործանողի մարդկային եռամիասնություն կազմելով,սովորաբար պատկերվում է եռադեմե ֆառաձեռ. կերպարանքով: Ավելիուչ՝ այս աստվածությունը բուդդայականների կողմից վերածվել է Բուդդայի օգնականի ծառայի, իսկ -

ու

ու

ու

դառոսականներն, ընդչշակառակը,այն բուդդիստներից փոխառելով` երկրպագել են նրան որպես իրենց գլխավոր աստվածություն:

Հեսսեն ֆաղելէ Գովինդա Այս անունը

ԳովինԲՀագավատգիտայից: ֆարոզում է դանԱ̀րչունայի Արջունային կառապանը, մոտ` կյանջի իմառտիմասին: վերՍիդծչարթան Հեսսեի ջում քարոզում է Գովինդային: Սիդչարթա Նչանակում է` «նա, ով Հասել է իր նպատակին », Բուդդային(չուրջ560-480 թթ. ն.Ք.) տրվածմականուններից է: Վերջինս, Սայա կամ Շաքսերելով ազնվականական անԷ նան Շաթյամունի յա ընտանիքից,բնութագրվում -

-

սակարգի Համաձայնտ̀ոճշմանուններինՀավելադրվում էին նան վեդայականտեսանողներիանունները, այստեանուկամ Գաութամա Ղիցէլ` նա կրում է նան Գոթամա

Սուդդծոդանայիիշխաններ. մայրը, որ տեղակայված

էր Հացել թյան Հետ

ն

նրա ծնունդից

ոգով`ամուսնանում ունենում

է մի

չատ

չանցած, կոչվում էր

մա-

Մայա:

ղարմուծի Յասոդծարայի որդիՌ̀ածուլա անունով:29 է իր

ւռա-

բեկանում, բարեկեցիկ կյանքից Հոգնած, փրկության ն: վեց տարի լջում է Հայրենիքը որոնումներում շարու-

ավանում պայծառաւոեսություն է իջնում վրան:Այնումեկնում է Բենարես, ուխտ ն Հիմնումէ վանական

Հետն

-

Հյուսիսային Հնդկաստանում: Միստիջական վանկարկություն Հինդուիզմի բուդդայականության սուրբ «կատարելուգրքերում՝«Կառոարյալը», ու

թյուն», «իրագործում» նշանակությամբ:

է «շունչ», Աթման Սանսկրիտումծագումնաբանորեն նշանակում Ճո, Յետծո), Հետագայում «շնչառություն»(գերմ.՝ Հանդես է գալիս նան. այլ նչանակություններով` կենսա-

ավիչ, անձնավորություն, ինքնություն, ես, Հնդկական փիլիսոփայության մեջ`Հոգի: «ՍիդՀարթան դասւոիարակվել կրթվելէ իր Շորենական ավանդույթով: Նա գիտեն է ՄիակըԱ̀թմանը, որը ոչ ուսճանաչում է յալ մարդը խոր ջնի մեջ միայն կարող վերապրել,ինչի ուժ,

ու

է Սոնադնայի մասին Շիշատակվում Ուպանիչադներում: անգամ ի ղոՍակայն իրաչմանների ամենագիտությունն րու չէ արթմնի վիճակում, կյանքում վերապրել ԱթմաՀեսսեն նր» (Լ. Հսիա, «Հերման Ջինաստանը», Մայնի

1974, էջ 238): Ֆրանկֆուրտ է է Հասկանալ, որ Գովինդան Ստվեր«Սրանից կարելի Հանդիսանում -

Սիդծարթայիմի տեսակ հրկրորդ եսը, ընդսմին Սիդ-

է որպես արդեն իսկ առաջինի փոխակերպված եսը, որպես Գովինդայի այնկողմնայինգաղափարակերպըկամ մի այնպիսիգիտակցություն, որին Գոդեռ պետք է մմտաշասու լինի» (ԴերաՊ. Պատվինդան

գործում Շարթան

«Հերման Հեսսեի նայկ, «Գովինդա», «ՍիդՀարթային» վերաբերող նյութեր ժողովածու»-ում, 2-րդ Շատոր, եջ 190-191):

Ռիգվեդա Հնդկական Գրականության Հնագույն Հուշարձանը: -

առասպլելաբանությանմեջ Արարիչըկամ Պրաջապատի Վեդայական բարձրագույն Աստվածը: Հին Հնդկական աստվածաբանական-փիլիսուիայական Ուպանիչադներ անՀամարժեք տարբեր ժամանակաչրջանԳրվածքներ. -

-

ու

Սամավեդա ՌիգվեդայիցՀետո երկրորդ վեդան է Երգերի վեդա. Ռիգվեդայիօրչներզների ընտրանին ե, որ առաջինից -

է լոկ օրՀներգների մատուցման տարբերվում եղանակնե-

բով:

կողմից որպես իսՋՀանդոգյա-ուպանիչադ Իմաստասեր Շանջարայի -

տասը կական Հավաստի ճանաչված ուպանիչադներից ն

իններորդը:

ներքո թաքցված իրականությունը: ՍատյամՄայայի չղարչաջողի ԲանյանԲենգալերեն` թզենի: «Օմբ աղեղն է, Հոգինն̀ետը» Օմը,բոլոր վեդայական Գրություննե-

-

|

-

նիչն է, որով ներծծված է ողջ տիեզերքըն որն ապրում

Է մարդկային սբտի մանրատիեզերքում, մանրաչխարՀում` որպես աստծո ապրեցնող, փըկչական ողորմու-

թյուն,

չունեցող կամ անե մի ուժ,

ձե

սկիզբնԷ

որը,

սակայն,

գոյությունունեցաձծների, եղողների («Հերման Հեսսեի«ՍիդՀարթային» վերալինելիջների 2-րդ Հատոր, բերող նյութերի ժողովածու»-ում, էջ 99բոլոր

ու

100):

Սամանա

մուրացիկվանական: Թափառաչրըջիկ,

-

ՍԱՄԱՆԱՆԵՐԻ

ՄՈՏ

ՍաթյաԲուդդայի տոճմանունը որը Հին Հնդկական մոտավորապես Մագադչծա թագավորություն, ընդգրկում է ներկայիս Հնդկական ԲիՀչար նածանգը: -

-

ԳՈԹԱՄԱ

ԳոթամաԲուդդայի կոսալայի ՍավաթՀի մայրաքջաժամանակներում -

Է Օուդ Նաշանգի կազՆերկայումս ընդգրկված մում, որն էլ իՐ Հերթինմաս Ե կազմում Ութթար Պրաղաքը,

«ՍավաթՀի Հարթավայրում: դեչի`Գանգեսի պտղատու ութ «յուրաքանչյուր երեխա Վեչշագույնի անունը գիտեր», թեթնակի կերպափոխվածտարբերակն

ֆաղաքը,

ուր այն ֆաղաքի, Բուդդան ՇրավասթՀի տեղանվան, ՅեԱնաթապինդիկայի կողմիցարքայազն վաճառական անունով այգին րնծա ստացավ, ուր թայի«Յեթավանա» ե նա էր այն ժամանակ:(Վ.Գանեչան, Հերման ոթնանում

Ե

Հեսսեի Հեսսեի Հնդկաստանյան «Հերման վերապրումը,

նյութերի ժողովածու»վերաբերող «ՍիդՀարթային»

ում,

ուղի Ութնամասնյա

2-րդ Հատոր, էջ 61): -

Ըստ

Հայնրիխ («Հնդկաստանի փիլիսոՑիմմերի

կրոնը, Մայնի փայությունն թ.) Ֆրանկֆուրտ ազնիվ կամ ճշմարիտութնամասնյա ուղու առանձին են` 1. ճշմարիտ 2. ճշմարիտ ՀՇայեցումը, ւտիճաններն 3. ճշմարիտ 4. արարքը կամ ճշմարիտ մտածումը, խոսքը, 5. ճշմարիտ 6. գործելակերպը, կենցաղավարությունը, ճշմարիտ ձգտումը, ՛- ճշմարիտունկնդրումը, 8. ճշմաբիտ խորասուզումը կամ ինջնասուզումը: Հերման Հեսսեն ելնում է այս աղբյուրից: Այլ մեկմիանշանակորեն ու

աս-

այս ճանապարծը նաբանություններում ինքնամաքրման բնորոշվում է նան Ութնանդամուղի ձեով,անվանակոչ1. ճշմարիտ Հաութ աստիճանները` վում են ՀՇետնեյալ վատ,

2.

ճշմարիտվճիռ,

3.

ճշմարիտ խոսք,

4.

ճշմարիտ

5. Ճշմարիտկյանք, 6. ճշմարիտձգտում,Ա Ճըշչարարք, Համարիւտմտածում, 8. ճշմարիտ ինքնախորասուզում: Ումաձայն Ութնամառնյա բուդդիստական ուսմունքի` է դեպի տառապալից ղին տանում ։ գոյության կատարյալ վերառմանըն դրանով իսկՆ̀իրվանայի: վերջնական

ու

ԱՐԹՆԱՑՈՒՄ

Յոդավեդա Յոգավեդադոյություն -

չունի:

Հնդկաստանում Յոգան

Հոգնոր կենտրոնացման ստացած զարգացում վարժանքէ` մարմնի ներիՀամակարգէ, որի նպատակն նկատմամբ Հաստատմանմիջոցով տիրապետության ամբողջական

Հողու ազատագրումը: Պաթանջալիին վերագրվածբրածորի ուսմունքն մանական փիլիսոփայական Համակարգը, ամփոփված է Յոգա-սուտըաներում, մեզ ավանդված է տեսքով ծագումէ Հ.Ք. առաջին դարիցն գործածվում

մետաֆիզիկական որպեսՍանքյափիլիսոփայության Հիմք» նույնպես ուսուցանելով Ուղին1̀. Ութնամասնյա ն բարոյականանբասիրվարք,2. արտաքին ներջին մաքլություն, Յ. մարմնի որոշակի դիրքերի ընդունում,4. շնչառության կարգավորում, 5. զգայականօրգանների տարանջատում առարկայականՀիմքից, 6. մտածողության կենտրոնացումը որոշակի կետի վրա, 7. Հայեցություն, 8. ինջքնախորասուզում: կրոնականծեսեԱԹՀարվավեդա«Տան ջուրմիվեդան», ընտանեկան բի Համար անՀրաժեչռ երգաօբշներգների մոգական -

ու

ժողովածու: սացությունների

մած, չարոգի,սկզբունք: Մարեայի Մարա՝ կախարդանքը մարդասպան, շղարչաքողը Մայայի Մայան Հնդկական փիլիսոփայության իրատեսա-

-

եության մի մասի իրականձեափոխումը, դրանով իսկ աստոծո Հետ իր էուՃանաչել մարդկանց խոչընդոտելով

այն անբացատրելի Մայան է, որն անգիտուպատրանքն Հեւո եր թյան մեջ գտնվողներից թաջցնումէ Աճենագոյի ներկայացվում է որպես չղարչաջողով ծածկված գեղեցկություն: ՄԱՍ

ԵՐԿՐՈՐԴ

ՓՔԱՄԱԼԱ

Ծառամագլցում կամա-սուտրայում գրկախառն ման 12 դասական ձներից 6-րդը: կամա անվան ձնեափոխությունն Է: Կաման ՔամալաԵնթադրաբար -

-

"Հնդկականսիրո աստվածնէ, Հեծած վարգող թակին

որը

ներկայացվում է Թու-

պատանու տեսքով:

գերագույն աստվածներիցմեկը: Վիչնուն պետք Վիչնու Հինդուիզմի -

նի, վերջիներկու դեպքերում` որպեսՌաման

Կրիշնա:

10-րդ վերամարմնավորումըսպասվում է:

մուռ երջանկությանգեղեցկության աստվածուԼակչմի Հնդիկների ռ

-

Հին, Վիչնուի կինը: Լակչմիններկայացվում է Վիչնուի

նուոասծ: ուռքերին

«Իր սւովերաչատպարտեզըմտավ գեղեցկուծի Քամալան» -

Հ.Հեսսե-

ի բանաստեղծությունն է: Կամասվամի դեպքում,Հավանաբար Այս անունը,ինչպես Քամալայի -

կամա

է: Սվամի անվան ձեափոխություններից նշանա-

կում է` վարպեւո, տեր, սեփականատեր:

ԵՐԵԽԱ-ՄԱՐԴԿԱՆՑ

ՄՈՏ

«Մեր բնույթի մարդիկ զուցե չեն կարող սիրել» -

Հմմտ.

«Գովինդա»

Հետ, ուր ասվում Է գլխի մի արտաձայտության բը մարդս կարող ե սիրել»:

ՍԱՆՍԱՐԱ

ՍանսարաՀեսսեի Խ/Շձ8 -

1ո Մո

շարքի («Մի

«...իրե-

օր, սիրտ,դու կխաղաղ-

բանաստեղծություններից է, վես...) (15.02.1921թ.) սկզբնապեսվերնագրվածէ եղել«Սանսարա»: Սանսարա

Է կեցության Հավերժորեն կըկնվող վերանոնշանակում իր բոլորտառապանքներով րազումը` Հանդերձ:

ԳԵՏԱՓԻՆ

«Խորըսեր

Հոսանուտ Տոծ Հանդեւզ» «Պատածական ԱՀ Հեսսեի անանձկողմից Հոսող ֆրի ընտրությունը որպես Թաոռյի

այս

-

ամեն ինչ ցիուսի «Զրույցներում» ասվումէ. «Այսպես Է ինչպես այս գետը, առանց կանգառի,գիչեր իվ»: Նա, ով սակայն ճանաչել Է փոխակերպումը,իր Հայացջն ուղղում Ե ոչ թե անցողիկին,այլ նրան, ինչը ծնում, մղում է տալիս այդ փոխակերպմանը, այսինքն` Հոսում

ու

Լառ Ցզիի32-րդասույթըՀաստատում է այս Թառյին: Է Թառյի միտքը.«Կարելի աշխարՀի Հարաբերությունը

տային ջրերի Հետ, որոնք լցվում են գետերի ձովերի մեջ»: Լառ Ցզին խոսքից ժուժկալ Եր, սակայն նրա ու

Հետեյալարտաձայտությունները Համապատասխանում են այն Հեսսենվերագոր «ՍիդՀարթայում» պատկերին, ե են` Է գետին. «...բոլոր ալիջները ջրերը շտապում րել դեպի իրենց նպատակը, այդ նպատակները տառավելով` բազմաթիվ են` ջրվեժները, լճերը, արադածոսգետերը, Հասնում են, ն յունւ բոլոր այդ նպատակներին ծովերը, ն Հետեում է նորը, բաքանչյուր նպատակին ջուրը գոլորչի Ե դառնում բարձրանումդեպի երկինք, դառնում է անձըն երկնքից թափվում է ներքե, դառնում է աղբյուր, դառնում առվակ, դառնում է գետ, ձգտում է դեպի նորը, վերստին նորից Հոսում» (Ա. Հսիա, «Հերման Հեսսեն ն Ջինաստանը», Մայնի Ֆրանկֆուրտ 1974,էջ 242-243): ու

ու

ու

ԼԱՍՏԱՎԱՐԸ,

Վասուդնա -

անձԿրիչնայի մեկը:«Վասուդնան Թաոռյի անուններից նավորված մարմնացումն է, գետը՝անանձնականը, ՎասուդնայիԼառ Յզիիմիջն նմաչանձնավորվածը: ու

ԳՈՎԻՆԴԱ

նությունըակնբախէ:

Հակառակը նույնսես ճշմարիտէ» ճշմարտության «Յուրաքանչյուր «Յուրաքանչյուր լավ, իսկականճշմարտությունը, -

թվում է ինձ, պետք է ընդունակ լինի, որպեսզի այն նան Այն, ինչը ճշմարիտէ, դրա Հակառաչրջելկարողանաս: կը նույնպես պետք է ճշմարիտլինի:Քանզի յուրաքանչ332

յուր

ճշմարտություն իանաձեում ինջնինմի կարճառուռ

Է աշխարչի վերաբերյալ որոչակի ՀՇայացջիդիտված որոշակիբնեռից,ե չկա որնէ ինեռ առանցՃՇակառակ ինեռի»(Հ. Հեսսե, ՎիլչելմՇեֆերիմի թեմայիարծար-

Նիրվանա

1919 թ., Հ.Հեսսեի երկերի ծումներիառնչությամը, լիակատար Շատոր11, էջ 209): ժողովածու,

-

ուսմունքում ապաչխարանքի միջոցով Բուդդիստական ձեռք հերված փըկությունը՝ որպես կյանջի մղումիցլիակատարՇրաժարում-դադար:Սանսարայի (կամ Սամսաբայի) Շակադրությունը:

ՍերըԱյս Հասկացությունը

ըստ շատ մեկնաբանների, այդ Թվում նան Հեսսեի Համար բացառապես քրիստոնեական տարը է: չնայած որ Քրիստոսի Սակայն ֆրիստոնեությունը, ավեռումն, անտարակույս, է, բոլորովին Կիրո ավետում ել կարեորագույն սիրո մենաչշնորչի տերը չե: Սերը Թաոռյի նույնիսկ նրա մեկնէ, որոշ առումով` բաղադրիչներից գլխավոր առարկան, քանի ռր Թառոն շուրջառում ն ընդգրկում է բոլոր եակներին: Սերը պատկանումէ Թառ

-

Թեն Ընդ որում`Թառն Քինգեռամիասնությանը: են, որ նրանք անի անՀաշտվելի բոլորարարածների դգո-

Թե

ու

յության նախապայմաննեն՝ առանց որոնց ոչինչ զոյություն չունի ն չի կարող ունենալ:Այդ պատճառով էլ` ես սերը վճռորոչ տեղ է զբաղեցնում: Թառիզմում

«ՍիգՀարթայում» գլխավորՀերոսիպատկերացրած սերը բոլորովին էլ զուտ երկրպադած րիստոնեական ու

:

:

ավելի Հարիր է ՀեթանոսականպատկերաԿիրում է, ասենք, քարը, ոչ այն ցումներին: Սիգչարթան բանի Համար,որ այն աստծո արարչագործությանմասն է կազմում, այլ որովչետնե այն խորճշրդանչումԵ տեականությունն փոխակերպումը,այլ խոսքով, քանի որ այն սերը չե,

այլ

ու

Թառէ: Կրիշնա Առասպելական Հնդկական թագավոր,Վիչնու աստծո8-րդ յ

-

Ագնի

-

Հայտնության կերպարանավորումը: երկրային Կրակի Հնդկական որը զոճշասեղանին խնկարկվող ասւովածըչ

զոճին դեպիհրկինք է

տանում:

ՀԵՐՄԱՆ

ՃԱՆԱՊԱՐՀ

ՀԵՍՍԵ ԴԵՊԻ

ՆԵՐՍ

Մանրավեպեր

ՒՔՋՈՃԱԱ

ԷԷՏՏԷ

ԾԷԽՃԱ

ՏԵՔՇՒՃՔՌՐՃ

ԽԼ/ԱՇՏՕՔՏ

ԼԷԼ21ԷԲ

Մ/6ՈՅց"ՇՐՅեճո

ԷՅ

(ո Ճոո6ուՏօհծո

դաւ

ՏՕԽՈՔՔ

(Ւ/8/ՅՏԵո) Թուբ" ՏքոՅՇհծ)

Կարապետյան

Խմբագիր` Արմինե Նկարիչ՝ Վազգեն Պահլավունի Թադնոսյան Տեխ. խմբագիր՝ Աննա Սանդոյան Շ`

Շապիկի նկարը՝ Գուստավ Կլիմտ «Բեթհովենյան որմնանկարներ» շարքից

Տպագրությունը՝

21.0

«ԵԳԵԱ»

Չափը՝ 84260

հրատարակչատան

տպ. մամ., 26.1

Տպաքանակ՝

400:

1/16:

հրատ. մամ.:

Գինը՝ պայմանագրային:

«Գրական Հայրենիք» («Հայաստան»). Երեւան-9, Իսահակյան 28