Դաշտապաշտպան անտառաշերտեր

ոու ողն արի

«ՀԱՅԱՍՏԱՆ»

ԵՐԵՎԱՆ

ՀԲԱՏԱԲԱԿՉՁՈ

ԱՆՏԱՌԱՇԵՐՏ

ԴԱՇՏԱՊԱՇՏՊԱ

Ա. Ա. ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ

Հ

Հ

ՇՈՒ

ր.

Ծ:

աւ

ը

ՀՍեչ

իե

«հ ոմ.,

ազրոտեխնիկան:

է.

տմ ԼԱՅ

ԱՆ

ոյաՄեկ րաբերյալ

յ

7.

ԴԸքզոո, 91

չանառությունների

նորն Գիոնուը

«Ամենո դյուղատնանսականկուլտուրաների բերք բացումբ»։ Այդ հպսոռակինՀասնելու Համ է ճիշտ ցանքաչրյ ների թվում նշվում հրացումի, անտառների վերականգնումը ն 75 միլիոն12Հեվտար: Թյունը իր բաժինը ունի ալդ միլիոն Դ աշմտապաշտալան անտառաշերտերի

դ

ՆԵՐԱԾՈՒԹՅ

մամ.

հշ

Պատվեր 7087։ Վֆ

բյ

ԴեուՑուն,

65:

սուարուն, մակ

Ճքթխ. ՇՕ86 18 ՌԼոուքօը սօնոթոֆոո 11 հառձհօն Ճոճոօթյւր:ւճ, 65.

Հ

11476ՂԵՇ1ո, 1038"1Էքօոու, 1.

Լ Լոօրծամյա18

հոգ

«Հայսստան» հճատաբակչություն,

ԸԸք

Դոռօչըովոււ ՔՀ

եչսվորդյան

4դորժերի ոլնտանան կոժրբահի ոռհտարի

երեան,

91: պոլիղրաի յի Հրատարակչու|քլունների

Տերյան

ե

08451։ Տոլուքանակ1500:

է տպազրուրյան Սատռրազրվաժ մամ. 38888 պայմ. պ.

րոմ 42410681),

ծրատարակչույյուն, նրնան-8,

4,7:

ոռսկասյան:

ապածքի Թուղը

Հ

Անցյալ Հո

տարինե ր

Ր

շատ

ՍՄԿԿ

Պեմոմ պակաս

է

մեծ

տեղ

են

նվ ճյուղ տության էկոնոմիկայիկարնեորագույն մետր իրենց որոշման մեջ

Կե Մինիստըներիսովետը որոշում հն ընդո ՍՍՀ ժողովրդականանտեսությանՀնտագա ջոցառումների ժասին»։ Այդ սրոշման վեր տական Հայաստան քերքը (1988 թ. ապր Հաղորդումէ. «ՍՄԿԿ Կենտկոմը ե ՍՍՀՄ

է,

սակայն ճաղիմություն ջագրանըից։ 1975 թ. ապրիլին

տեր։

իններորդ չՀեդամյակի տա ոլնտուքյան կոլոնտեսությունների ն սով րում Հիմնվել նն 4280 հ դաշտապաշտպ

մասն նյ բաղկացուցիչ Դեղ, խմրաՀ. Հ. Մնացականյան: նն Ղազանչյան:նկաբիչ՝ կիրառվում ցանքաշրջանառություննե Մ. Սիմոնյան:Հվերուտուղող ի չագիլո մ. մպատոյան: Տն. հրացման 4ճեո։

Թբօթոս,

804065

Ճրձօ608ԻՎ ՎՅԵՍՀԸ)

ՂՇՇԻՆՇ

ԱԱ

ԿԽոՅԸ1ՅՒԹ.

Ղ0Վոքմած

ՕոճույմաԲՃոտաճոճմ

113:1111Շ4հԸրսժ

ւ

ո

սովետի քաիատրների

(զ

սով-

։

է կոլտետեսությունների, ԸԼույկը նախատեսված ՍՍՀՄ ժողո նե ղեկավար աշխատողների ղովրդական խոզների գյուղատնտիսների նան Հ ռայի գյուղատնտեսական րո արաահեա ճամար: ալանի վ Նրանից կառող են օգտվել ճաստատությունուսումնական ե մհջնակարգ բառձրազույն արի դիրեկտիվներում ասված |՝

ման

կո:

ան

Ր

ե

Են կոլտնանսություննեշում նկարագովում անտա-

ե ձետագա մշակռաշեոճեր ճիմնելու եղանակենոը դբանց

«Հայստան»

ԴբԼուլկում

70 «ծ,

այզեպաշտսյան դաշտապաշտսլան, սսվխոզննրում

ճբչոտ.

(111926.

"

Արմատ

օրրո:գրոչ

ռիր` 6դ-

Հ.

(01177

Խմբոդիր՝

(8 23) 30507

Վ

634.903

մնալը

շի-

չք ։

ել:

:

ՀԱՅԿ ԱԿԱՆ

ուռւսջ Հազարամյակներ

մարդկության

ՍՏԵՂԾՄԱՆ ՊԱՏՄՈ

ՍՍՀ2Հ-ՈՒՄ ԴԱՇՏԱՊ Ա

ԱՆՏԱՌԱՇԵՐՏԵՐԻ

-

ահտառատը

ջ-

բ :

կանց

|

ծեն

ի.

նպատակա. աի

հղրաչանդումներ ուղղությաժբ կատարվածը, միջոցառում: կոնկրելո աշխատությունում փորձից, յալի այդ անտառաչերաննոր պաշտալանական ներ նն առաջարկվում խնամքի աշխատանքներ, "նտաղա րի Հիմնման, դրանց կատարելուճա բարձր մակարդակով ադրոտնխնիկական

յան

մար:

էրը,

,

ոլ:

Ռուսաստանում

նն

Ռուս

անտառազգնտները,դիտնական կրսաժ Ճ7Ա1 դարի վերջերից, «ատուկ դարձրել. տափաստաններում անտառ

լ

Հճատո մունելովանտառը ճրդեշողների,

ր

ատում: առաջին անդամ է «րատարակվել 11-ր դ դարում, խի բհ

ա

ո

մո" կուլտուրա ոո րողատրաոս պաշտպան անտառներ Հ "ո յ» դիտությունը ճամեմ ոին անտ վաղ արզելնլ Ավելի րագվել 1ո

ի

|

փա

ջրաղացն էրի)

'Բպատակով։ Անտառներ

լաւղատնտնսության

միջոցառումներ

սովետի Մինիստրների

ո

ՀանրաԱրարա կիրառու աասնամյակում

խնամբի: ԱՄԿԿ կենտկոմի, ՍՍՀՄ

դրանց զեղեցիկ անսք տալու, կլ են Հիմնել որսի կ ձը Հատմազմա Խպասամլու ուղա վայրում Հակայական որոշմամբ ապրիլի ղարգաց- ԱՐ չ դլուղատնտնսության յալու ճամար: Այդպիսի անտառ է, օրին կայված Հանրապետուիյան աշղ նին Տաղոանրոգքաղաքի մոտ ճիմնած կ ման Համար: շժանրապնտավյյուն օղաադորժել ծովածոցի ակին, այողես կոչված խոուողնել'իխնդիրնէ միջոցները ն նվաճումների ճՀետեոռուտրջ: ադրոդիոությա Այն 4իմնվնլ է նավաշինարարու ժամանակակից քլաժ) նղատտակով։Հայաս հրառումովի ղ անան րհր անցած երեր փոքրիկ ողամասերում, անտառատրն- ռերի (չա տկապես Հիմնված պաշտպանական եզրե պետությունում Հիմնված անզանդվածներով տաղն որ Իթ Լ" Կար կարկներիվիճակը: առանձին հ մ սլողաբուծությա1 Ղ նպատակով: դառպանելու կանաչաղարդման տառատնկարկենըը» անելով անց-

ի

օդաակար ներգոր

առաքուաազանու առողջության, գյուղատնտեսակ վրա: անտառաբուծական Բրաամուման ճիմնել ըտնոտական անտառներ

կա 43162 Հանրապետուիյունում

.

դաշտապաշտպան

դլո'

նյմ. ունեն կարկներ, որոնք խիստ կարիք

իսն ճեկտար

ի

դ

մելիռրացիան: ուն առա պաշտպանական Արժանվույն գնածատելով Հումքի արտաղրության դերր հրտերի զյո'Ղ ատնտնսական դերը շերտերի կողմից ընԱՄենԿ44 7 Համադումարի ավելացմանգործում, է 1,4 մինախատեսված պլանում դունված 10-րդ Հնգամյա կաանտառատնկումներ

առումներիկոմղլեքսիմեջ

հտ

նրա Հաղթքաճարելուն: ղատնտեսության նախատեսապաձճովելուն»: ղարդացումն տաղա ինտենսիվ միծավալուն կոմժպլնջսային մելիորացման վում են Ճճողերի միջո(բարելավման) Հողերի մելիորացման ջոցառումներ: անտար մեծ տեղ է դրավում լուրջ

առնդծելու, շարժվող

րացնելուգործին:

անտառապատ ելու, ավազուտները ամ-

թվականին Դոնեցկիմարզի 0լդինսկի չրջանում, բաց տափաստանումճիմնվում է տափաստանայինանտաոաբուժուցյան փորձնական առաջինանտառոնանաությունը: ՀիմԱյղ քվականից մինչն 1917 թվականը Ռուսաստանում 900 Հաղար Հեկտար անուս արճեստական :

նրվելի

Ո,Հ 4 չատ

Հեռու

ո:

ոանդլալում ցյալ

անտառներոր

ծածկված

են

եղել մեր այժժյան վարելա"ողերի, խոտՀարքների, արույավայրերի մեծ մասը: Անտառներով, ըսիուռներով ծածկված սարալանջեիրժամանակի ընթացքում մերկացվել են ոչ միայն ծառերից, այլի «աղարամյակների բնքացքում անտաոների տակ վոյացաժ Ճարուստ Ճճողիցմեվ Հասել է անխնա շաճաղործումից ճյուծված, ավնրված բնությոմռ Մրնչն ջ

սովետական /

կարդերի ողոր

Հաստատումի

բ

ծչալաստաՀայ

նում անտաոների վերականգնման ձեռնարկումներ լեն կիբաովել: Ռուս անտառադետների, ադրոնոմների, գիտնավաննիբի Ճետխողական,Համառ կլիաշխատանքովՀողային մայական դաժան պայմանհենրումստեղծվել է արճնատաանտ առութուկան անտառներ աեցնելու,սյաշտարանական ժության Համար գիտական գործնական նշանակություն ու

ու

ունեցո

որն իրավաժբ անդնաշատելի ժառյանդություն,

ւլա

-

Իարձունըներում չրբաժանների վր" անձրնյք ձյան եո մԸ ջրերի շ աժար), 3) արդնսաշոյան մախ իրո իեզանդաղեցնելու պտղատու, խաղողիայգիների քամիներից, ոտա արությունների ոլաշոպանելու Համար, 4) ավաԷԴ

,

ո

ը

,

անտառատնկարկներ, 5) չեկորատի Գոր Հարացնող քաղաբների, ություն բնակավայրերի կանա6) ճձանադպարչների, հրկաթուղիննրի պաշտպան Հոդոոթոան Ք

|

անտառաշնրտեր: Ս«ջրում

ս ո" ր

լայն

ն

միջոցառումները տնեսավ-

տառմիլիորաաիվ

կիրառում

ունկն

բոլոր

ձրվընէրում ն

Մխությունում: ոիշտավան

ալա

Հատկապես

ՀԱՅԿՆ, ) յան

մանը Պողատիրության պայմաններում, ոտվոր չէր կիրառել պաշտպանական անտառղուբուծունշված որնհք անսակը: Անցյալում

յյումեջչ ամենի չատնտեսական գրականության ին չեն ջննարկմ. է սդաշտպանական անտատաբուծության թեր Հարցերը, Հայաստանում

'

:

յ

անտառաշերտերի Հիմնումը խյստ րաքոպան էր մեր պայմաններում:

Հումյուն

Հարցերին նվիրված առաջին աշխատու-

«Դաշտապաշտպան անտառաշհրտերը վեր-

մոտ

Է

լույա

անձրա-

ոնչ Պաշտպանական

հաաա մճնզ աա

ԱԱՅԻ/ ոնսել71941Թ.

Հի

որբ

վերադաս պատերաղ-

արձաղանքչզտնելովմնացել չ տննկատելի։ որտրանթու ճողատիրության պայմաննի-

բա շարունակ մանը /հրաոծլով

ում

է ջին բնագավառի ոնղն դրավում այդ դիերկրագործության հղայխոպանալին Համաշխարչային ա գործնական ական գանձարանում: Սանղդծված գիտական չիշանժը,օզտագորժելով շաղարամյակների ինքդ բուք բնության ժառանգության ուսումնասիրումը ուղի է նշում Հողակյիմավուռակաժ Պարսաությունը, ավերել են Մտւումն խոկան բազմապիսի պայմաններում ոդ լաշտպանական ցանլեռնային Հզոր անատողերով ժաժկլվաժ լեոթողել նն մերկ, թարն տառրաբուժության այսօրվա գործնական ճարյերը ճիշտ լուծածկույթներ: Այժմ ռ ության վերականգնմանփն դիրը՝ ագրունտ ծելու բնչպնս մեղ մոտ, այնոլես էլ փրության այլ մարդն ամե Արան նլիորա տիմ ձեռնարկութն ի իի կիրառումը մեր անընդի չուջն ծառա յ. ամենայն սրությամբ: ու

ԻՑ

ու

րտառներու ու

աոմորը

-

փում: ձնոնարկումների Համալիրը Մնաատմելիորաւոիվ

ոմ/

ոլաշա-

լ

իր

զրլ-

պանական անատառաբուծությունն,այօր

րատ

1748-1951 ի րառելու գ

յՀա-

կուլտուրաները ծրաշոիցը, խորշուկներից պայուլանելու

խավոր է շարք 1) ուկի բաժանված մի հալատ տնռակեների՝ դվուղատնտեսական դաշտաստաշասլան անտառաջերտծր՝ մար, 2) ջրակարդավորողանատառաշերտեր (ոն դավում

թվականներինտանքաշրջանառություննն

Պոռքորդատարոդժ ճողաշինարարական աշխար '

ՀՋԿ

տ

են

Սովիկյան,Դաշաավաջաւյան անտառաշնրանր երնան

են Մ էԺ քեջությունՀողակտորներ լեռնալանչջերում, վրա, արուների ղդանգվածների մեջ տփոված՝անտառ

բերք

ճամար ստանալու

դաշտապաշտպ

անկելու,խոտաղաշտային ցանջաշրջ

Տ

-

տա-

1 Տոն: Քոր ԴԽտ

մայտավորելու, լճակներ, ջրաժբարներ կ ձելի տրակտորային աշխատանքներին կոմբայնով բերքամառին» որոշումից Ճճետու 1948 թ. ղեկտ ճավաքկատարելուՀամար: սովետը որոշու կական ՍՍՀ Մինիստրների կոլանտեսությունների, ռովխովների կաղմակերպումը, ՄՍՀ կական կոլտետեսություններ դ ճնարավորությունլայն ջրաշինարարությունը մեժաժավալ 10200 տարում ճեկտար չորս դաշտապաշ ններստեղծեցին ճանրատալետությունում եղած անմշակ ռիմնելու մասին: շներանհր յուրացման ն այդե-պտղաբուծության զարբածությունների Նշված որոշումներից Հետո ճանրապ գացման Համար: անչ «Հրջտադարձ Անցած երկու տասնամյակում ուսումնասիրություն աբկատարվեց աղրոանտ են ոատեղծելԱրարատխոռառույենըի ուզղարբյաձը: Փյուղատն ժանի պաշտպանական տնկարկներ տազոտական ն ուսումպական «աստատ յան դաշտում, նախալեռնային գոտում, «ատկապես նոր գրնքում արժանի տեղ ճատկացվեց այղ վուրացվող տարածությունննրում, բարձր լեռնային վոտու նական աշխատանքներկատարվեցին կ մի շարք շրջաններում: Արդ պաշտպանական տնկարկների ու րում. սովխողներում: է "իբ պանդվածային տնտառների ուսումնասիրումը տալիս պաշտպանական անտառարուժության դոիծր զիտաՀայտնի է, որ երկրագործությա խո կան ճիշտ ճիմթերի վրա ապոռաջ տանելու, գլուղատնատնեսաանմի «Հանդիսանում Է ռուսական դիտա մնացած տարական կուլտուրաների մշակությունից դուրս մեծավաստակներկայացուցիչներՎ. Վ. Կոռո ծությունենըը րարձր արդյունավետությամբ օդտագործելու չտք, Վ, Թ. վելրամսի բաղզմաքիվ Ջոան աշխատանքների ճամար: գիտական ամփո փոքը լբաղառույամբ, կում է Հինյույ Հիմնականդրույթներ չ տնկարկները, Պաշտպանական Հիմեվելեն Ճայրենական պատերողմից Հետո։ նախապաանտատաշնրտերի Հիհուը՝ ջրրաժոննն 1ետերազմյան տարիներին են ձիմնվելԱնդրերկաթուղու նաստթյան դաշտերի սաՊմաններում, ձ ն կայտրանից ժինչհ Մալիոյան ն ապա Ղալթքաղչի նինակոաւնի Տողատարվուայյ թեք լանջերում, չրա անտապաշտմվանական երկախդժի նայբանդ կայարանից իր ափնթին, լճերի, չրամբարների շուրջր: լանջի աներկան քաղաքը օղակող արնհելյան ոաշերտերը, Հրղնչատնիրի ափերի ամրացում ժառ տառային դուտին, ԱրզնիառողջարանիՀրազդանի ձռրալան2. ոռւյումննրի միջոցով: խԽուռադաշ չի անտառայինդանգվածր: հոլի) ցանքաշրջանառությունն կիրա առաջ Հայրենական պղատերաղմժից ճանրասլետությունու բիտորիայիճիշտ կազմակերպում, դաշտ դաշտապաշտպան ն ճողապաշտդան անտառատնկարկներ քերի արդյունավետ օգտագործում: անտառաշերտերի Հիմնումը չեն Հիմնվել: Դաշտապաշտպան 8. յ ճ էի ի ք( Հողի մշակման սկսվել Էէ1949 թվականից, Համ Կ(բ) կուսակցության կենտԻ ոնա «քի ան կփաղմակնրպում, ցելի, ցրտ կոմի ն ՍՍՀՄ Մինիստրներիսովետի 1948 թվականի ճոկմ քնաղաչոր կիրառում:

ների

մանր

մար

|

տեմբերի20-ի «ՍՍՀՄ նվրոական մաս հ շրջաններ անպետքացածժ, դրանք Հումուսաղրկված, կմախքացած, անտառատակիաստանարին

ւասնքների լնքացքում սլարպվեց, որ 120 Ճճաղզարեկտար նախկին վարելածողեր Հողատարված են, մշակության Հա-

Հանքային հ դորժման ճիշտ

ն

օրգանական

պարարտանյութերի օղոտ-

1946-1952

թթ. կիրաոված ցանքա-

ոո

ցանքաշրջանառություններ

հրառելիս

թույլ

ժեժ

մնաս Հասցրեց մեր երկրի դլուղատիտեսու-

գա

առնելու ՍՍՀՄ դյուղատնանսությանզարգացմանճարցերը, այս խնդրում հս ճիշտ կողմնորոշում տվեց:

ժլանը: ՇուտովՍՄեկ կենտրոնական քոմիտեն քոնունյւն

անշուշտ

փելու երկրագործությանխուտադաշոային սիստեմից,

տրված օոխալներըՀող «Հանդիսացան ամքնուրնք ճիաժար-

դաշտային

Սկաաժ 1950 թվականից, Վ. 2 Վիլլամոք ավրոնոմիոական ուսմունքի վերաբերյալ տեղին ն Հատկապես ոչ տեղին քննադատությունը,միության առանձին մարզերում խոտա-

աչն

քի ենկամտաբերու-

աշխա վրւս բարձրացնել

արտաղդրողականությունը, տնտեսության թյունը:

ենրում։ մլդ բոլորի Պոմալյ

հ ռովաոզաշխատանքը կոլտնատնսություններում Հասցնել

վերականգնել ճողի տտրուկտուրան, 3) բարհլավել անասնակերի բաղան, 4) կաղմակերոլորձն բարձր աստիճանի

ռումը նպաոսկ ուներ. 1) կիրառել Հողի մշակման ճիշտ հ ոլարարաացմ ան աիսահմ, 4) խուտացանության ժիջոցով

թունթի տռջե: մլդ ժամանակ ցանքըաշրջանանության կիրա-

Վիլչամսի

ծելհելով իրական

«եարապվորությունննրից, մեղանչեւովՎ, Մ,

ոիժ պաղզդողներըայդալես էին վարվում,

Հյոժնատությունննրի հախադծերում անտեսվում էր ամոոաոձնոնարկումների վերը րբնրված դրույքների մելիորատիվ 14-ինմետր: ծանքաշրջանառությունների կիրաաքո:յ) ոախա-

Հայկական ՍՍՀ-ում

ջոցով:

դում, այդ մղատակով տեղականմակնրեսային Հոսքի չրերի օգտադործու՝՝ չրափբարների,ճակների կառուցման մի-

բարձր արդյունավետ ախատնտի կիրառում: 9. Փեղական պայմաններում րարձր բերքատու, բնոոիրսոր5. կատարելագործված տային սնրմերի օղտադորժում: ողւո-

4.

սխա

կննտրոնական կոմիտեի ն թվականի մարտի ՉՀ0-ի Հեն կննտարոնական կոմիտեն,

ճեկտար,

սոնճարմա

իսյո

տնսակների, բերված

տառոնկարկեքրի տարածությունը եղել

տեսակի

նորկա13162 չնեկտարիդիմաց: Պարտ նկարկների տարածության արադ աճը կանից:

տնտեսություններում բոլոր

թվակ Հանրքասդետությունում

ժությունը

ողներ

է Հառոկացնում ցանքաշրջան ն ճողապաշտապ ըամոոատմիելիորատիվ ների կիրառման «ամարո ձայկական Մ իրենրին մեժ տշխատանք է կատարվ Հայկական ԱՍՀ զլուղատնանսությ լիվականի Հողային բալանսի տվյ ռուն լուո ոլաշյուվանական անտառ

չեկտալր: Այժյ սովետական կառավարու

ախտառսողատում՝19000

մանդավորու՝

ու

հ այլ ների, ավագույոների

անտառաշ րիայում զաշտաապլացաապան է սաշմանվել չՀեկտար, ձո պլան

նիուսըների կովնտը 1962 ք. մայիսի ՉՅդունել «Հողերը քամու ն ջրի էրոռիայից Հետաձդելիմիջոցառումների մասին: կական ՍԱՀ կոլտնտեսությունների, սով

ա

սովետի

ՍՄԿԿ

/

եառինի ուսռոասւ կարն բի ւռ ։ սակը հում

Սնանա

..

լճից

Լ

ՀՈՂԸ ԵՎ ԿԼԻՄԱՆ

|

|

--

-

43162

92:

49:3

41852

5է07

է, որտեղ կան գրե-

| 40348

31135

ն այն

բոլոր

խոնավ

ինսղես

700--7000,

1500-2000

ենք, նույն բաբձր 1400--2000,

տնսնում

մ

բարձրության դոտին ցույց է խոնավ», չափավոր կուլտ անբավար փավոր ցուոոյ խոնավո: Դա բացատրվո Դազրականդիրքի տարբերությամբ Ա

տրված որպես ճչոր խիստ ցամաքա դեպքում չափավոր շոդ անբավարար

չ

ե

խոնավ

՝

Չոր ցամաքային Չափավորչորային Չափավորշող, անբավարար խոնավ Չափավորտաքյ խոնավ խոնավ Չափավոր կուրտ, Չափավոր անբավարար

որ

ոո բարձրությ

Չոր,խիստ ցամաքային

Լ

ի

որ մերձարնադարձային

'

Չափավոր կուր, Զով 70. 9.

ծ.

2.

6.

8.

4.

էշ

Հ.

1.

մակերնույթից:

ծովի

ՀաջկականՍՍՀ ճիդրբոժմետեոր թվականին ճրատար դարչուվլունը, տեղեկատու» գրքում, Ճա հոկլիմոյական ոոորիան, որտեղ գլուղատնտանհս րոն բաժանում է 7 10 ագրոկլիմայ փշաւվվում,

` :

ՀՏՀ

Հողակլիմայական առանձնաձճատ կու են կան ԱՍՀ տերիտորիան բաժանում վայրի բար Հիմնականում ունենալով

լինելը պաղաբուծությա րի պիտանի քյան չամար, բացառունյամբ Արարա կիսաանապատայինճողնրիյ կալված, մասր այժմ դթել է դլուղատնտեսականշ

մ `«8

Հողատեսակները,ինչ որ լայնածավալ Ռու ռաստանում: Հողատեսակննրի բազմազանությունը փոքր վրա Հրապուրել է Փողուգելը տարածության գիոոնականներին: Հայաստանէ եկել ռուսական Հողադիտության Հիմնադիր Դոկուչահր, նրա ճետնորդներԿ. Փլբնկան, Ա. Ն. նարոն ուրիշներ: կիխը։ Ս. Զախարովը ողերի Հայաստանի ուսումնասխրությունը, կալված տոցիալիստականչինարարությանգործնական խնդիրների ճետ, կատարվել է վերջին երեք ոպասնամյլակում։ Բոլոր ՍՍՀ ՀողատեսակնեՃողազետներնէլ նշում են Հայկական

ՀայկականՍՍՀ տերիտորիան փոքբ

լ

ԸՆԴԱՄԵՆԸ

տառաշերտեր

հրկաթուղինքրի, խճուղային քանապարճեերի ռլաշտպան անտա

բի վրա (մնծ մասը ազատված ավազուտները)

նԸ

շո ա ոքր ավազա. ինտառատնկարկներ ավաղզուտիե-

Զորէրի, ձորակների, քեք լանջեբի անտառագլատում, անտառա-չ շերտանի լճերի ջրամբարների

սոհր

:

`ՀՁ Հ Հ Հ 3 ՝ 5

| Հ ա5

սովիոլնե-

Թյունննրում,

անտուռաչերԴաջտաղաշտղան

՞

ռն

-

կոլաւնտեսու-

Պաշտպանական անտառատնկարկնեԵՐի տառաձությունը Հայկական 1975 թ. հունվաբի 1-ի ղբությամը, հենկտառնեոով ՍԱՀ-ում,

Աղյուսա/

մե մրա քնքված, այսինքն Հարավ քնքության 800--1000 խիատ չոր, ցամարոյին լիի: տրի բարձրության լանքերը մ բարձրության ունեն, «լուսիսային թենույն 800--1000 անբավարար խթոքության լանջերն ունեն չափավոր չող, նավ կլիմա: Վարչական նույն շրջանի ճողերն կստ բարձրության ընկնում են մի քանի զուիներում: Օրինակ՝ Թունոյեմբերյանի, մանյանի, Իջնանի, Շամշադինի, Գորիսի, Ղափանի, Մեղիու շրջսնների Հողերնկընկած են չոր մերբձարնադարձային, չափավոր շոզ, անբավարար խոնավ, չամ բարձրուդփւսվորչուսք, խոնավ գուսխննրում, 400--1400 թյան վրաւ Հանըառրետության տոկոսը գտնվում է տերիտորիայի 1509--5002

մ

բարձրությունվրա, մինչն

մ

բարձրու-

թյան վրա՝ 0,3 տոկոսլը Վարնլաչճողերի 1900-ըգանվում է մինչե 1000 մ բարձրության, 32 տոկոսը՝ 1000 -1500մ, 49 մ բարձրության վրա: տոկոռը՝ 1600-2900

կլիժայի այդպիսի վիճակից առաջանում

է բուսածաժկոպայմանավորում է Հողադոլացումըչ ճետնաբար ճողատեսակների բազմազանությունը: Խիստ ձորչ ցամաքային կլիմա ունեցող գուռում բուսաժաժկոցըաղէ, ՀիտնաբարՀողերն աղքատ են Ճճումուսով: քատ Նշված կլիմայական տաս գոտիներում ճողերը միժյանցից տարբերվում են Հումուսի պարունակությամբ,Փղորուքլատբ, մնբանիկականկաղզժով: Սակայն եր եպատակը չէ տալ Հողերի այզոլիսի մանրակրկիտ բնութագրում: Դրանց ոքի տարբերություններիանտեսումր չի խանդարուք «անչ բասղետթյան տարբնը «Պողակլիմայական պայմաններին Համապատասխան դաշտապաշտպան անտառաչերոնր ճիմնելու ճարցիճիշտ լուծիանը: Կիսաանապատային հողեր. արանք տարածված են չոր,

Ջի տարբերություն,

որը

խիստ ցամաքային զուում, դաշտի,

որն ընդգրկում է

Արարատյան դաշտի

վույթից մինչն

մ

Արարատյան

վրա թեքված ծովի մակերեբարձրության լանջերը, Շաճումյանի,

Քալինի,Աշտարակի, Աբովյանիշրջանները, եղելնաձորի, Աղիզբեկովի, Մեղրու շրջանների այդ բարձրության ճողեԴրանքառաջացել են նոսր թույլ բուսական ժաժկոցի

բը:

ու

յորշ մոխրա"ողեր են, անստրուկտուր, պայմաններում, Սույլ ազբատ, մայրական տնսակի Հա2ումուսով

Ֆղորություն, բուստ

է

կտրբոնաաներով,կրով,

քարքարոտ

նե, ցեմենտա-

ցում: հո Առանց աղբն ամանոռոգման դրանք սղիտանի չնն, (րսոի աշնանարցանցորենի ց), դյուղատնտոնկուն մյուս կուլտուրաների մշակման Համար: Ռոռզման դեպքում խիստ սա

քարահում հն: Պրոֆ. Խ. Պ, Միրիմանյանը: է տալիս, ցույց Հողերում ճումուռի քանակը վերին շելռում (0--9 սմ) որ այդ

դրաումումէ

1ԽՀ6Ն,

իսկ

18-62

սմ

խորության շեր-

ում՝ 06540, տժխաթկիվի մտ քանակը (ՇՕ:) խուլն 0-9

րության 11,49:0։

շերտում:

1,692 00,

հոկ

ճարքավոայրումե Արարատյան

18-62

սմ

սմ խո-

խորության՝

կախալնոնային դոտում

աերիչթող կիսատհապատայինՀողերի մնջ իրննց տարածությամբ նշանակալիեն կուլտուրչ-ոռոգելի ճողերը. սրանք հույն կիսաանապատայինՀողերն են, որ դարերի ընթացքում ար"չեստական ոռոգման միջոցով Հարատացելեն ճու-

մուսով, նվազել է ածխաթթվիքանակը

0-18

սմ

խորության

շերտում կապմելով|0,12200, Հումուսի քանակը 0-18 սմ խ»սմ խորուրության չերտում ճասնում է 8.01 ժբ, խակ50--70 Ման չերտում՝ 0,2 գը. Այղ ողերում «ումուսի, աղոռյի,

Փոսջորաքիվիքանակը խորու/յան քանակը (ՇՕչյ՝ արբոնատների

չետ նվազում բուրձրանում է:

է,

իսկ

Արարաւայան շարքավայրում ղղալի տարածություն են կազմում աղուտները, սրանք նույն կիսաանապատայինձողերն են, ռբոնք շատ մուտ են աղեր պարունակող ստորդետնյաչրնրին, առատ գոլորշիացման «ետնանքով աղերը ժնում են Հողի մակերեսին: Աղզուտննրում կովտուրական

Բույսեր

չեն աճում,

դաշտը Արարատյան Հանրապետությանզրուղատնտեսական հկամուտիսսմննախոչորաղբյուրն է, ուստի հ պեւտուՀոկայական է ժիջչոցներ ներդնում այդտեղ եղած կիՌյունը աղուտ, ալկալի, ճաշճացած տարածուոսանառատուլյին,

Մ

ԼԽշ Ց. ոի 1953.

երեսն,

Միշիմանյան արգանդ Քանատա

ազեռրց Հայատանի Հողերի մաին, ՏՐ

մ

-

նավանի, նալինինոլի շրջաննհրում՝ 1049, Ախուրյանի, կաւ կարբոնատ եժոյի անվան շիջանուք՝4,500: Մնաճոռերում հի քանակը վերին շերտերում քիչ է, խորուրյան ճետ ասջ տիճանաբարբարձրանում է՝ Հասնելով 10--15 ԱխուրՀ0--40 ճասնում 90: Մեէ յանի Հարթավայրումկրի բանակը վաճողերի պարունակում են բույսերի Համար անճրաժեշտ

Սեանիավաղանի շրջանների, Ամասիայի, ՂուՀրազդանի, ճողերը ռնաճողեր կասյանիյԳորիսի,Սրովխանի շրջանների ենչ են 5--ՔՅ ճումուռ, ՄոտհվաՍնաճողեիը ւարունակում

տախաճարթը,կիրովականի, Ապարանի, վայիր,Սպիտակի

դոտում (1400--2000 անաձողերի.սնաճողեբով է ծածկված Լոռվա տափաստանը, Ախուրյանիճարքա-

ավելի բարձր Հանրապետության դերխիշխումեն ծովիմակերնույթից)

Հուժոււ:

լճի, Կոտայքիջրանցքների վր: Ձրովի դարձնելու ճանաղպարճովեն լուրացվում նղելնաձորի, Աղիզրեկովի, Մեղրու, ձողերը: ձանբաՂափանի շրջանների կիսատնապատայրին գոտում ոլետությււն նախալեռնային (1000--1400մ բարձբուրյան վրա) կան չրովի կուլտունականացված ն անջրդի մշակված Հողեր: նախալեռնային դոտու վերին մասը մոտնենում Ժ լնոնատավոստանային իսկ ներքին շջիջաններին, մասը՝ կիսաանապատայինգոտուն: Հողերի դուլնի ներբեվից-վերն բաց չշաղանակագույնից փոխվում է շագանակագույնի: Շաղդանակավույն Հողերը մեծ Մասամբ կարբոնատային ենն, չնայլաժ ճամեմասոաբոորբաիձր խԽոնավությանը, իջնանի, Շամշադինի,նոլեմբերյանի, Ղափանի շրջաննե հում շազանակազույնճողերը նույնպես կարբոնատային են: Դրանք«ղոր չեն, վերին շերտերում պարունակում են 2--440

Զանգվի, Թալինի, Արզնի--Շամիրամ, Ապարանի Ստորին

թյունների մելիորացման վրաւՌռուժան միջոցով մշակելի հն դարձվում կիսաանապատային չողերը: Այդ ողերում ՀիմԼ ներվումեն խաղոդի, սրողատու այլդիներ:Փորձրցույց է տաչ լիս, որ բարելավված ճողերումչավ են աճում ծիրանին, դոդեղձենին,տանձենին, խաղողի վազի: նախալեռնային տու կիսաանապատայինՀողերի գզալի մասը այժմ զբաղեցված է խաղողի ն պտղատու այգիներով: նախալձոնույին գո տու կիստանադատային ողերի լուրացումը «ենվում է ի

արի

մշակելի միջոցներով

ոմատառաշնրդե Դաշտապաշտողան

են

նան

։ օի Հետնանք տաքանալու

տեղական բնույթի քամիներ

3.

Ճ.

Բուոմճթու

ա

ՕՍՈՇՅՅ

Ճթեոօնցի

ՈԱԿՑՆՈՎԵՇՃՈԸ

Աողրաու

Դարտապաշտպան անտառաշերոեր

աո

Ր

միր, ուհդիք ռուսի ս Համեմատաբար սառ հ ճոսելուն, րիլի վերջերից ակսած կնոօրից Հետո Ճլուսիո-արեելքից, Հյուս որոնք տնում են մինչե մայրամուո։Տե

դաշտում,

նախալեռնայինղոտում արն րենիճաաղայթման քանակը երկրի մե ոբմետր ժակերնույթի վրու) ավելի բ Արաածի, Աղմաղանի ավելի բարձր լ թերնացա մառոսբաղ:արագ տաքացող

ւարաչափ

նում

Հանրապե բանող տութ Հոսանքները, նն արրիուժում Հարավից» ձարբավն միջին ուժ ժուտբիդ: Խորչակներըթույլ ամեն տարի, ձատկապես Պուլիս-օգ են Հյ Տարա բնքագքում դերակչջոում քամին արխնելլանյՀյուսի ս-տթնմոյան Բացի դրսից ներվսույող Հոսանքնե

Հրատարակված նյութեր վերաբերյալ

ճիշտ լուծումը, յուրաքանչյուր կոնկր կախված Վ նան կլիմայական ոլսւլմ բնո քամիների Հաճախականությու են տալիս Հայկա ներից: հնչպես ցույց

ար

դարձվող բոլոր ճամ աճեցման ծառատեսակների նի դաշտապաշտպան Հնարավորէ ճիմեքլ

`

կուլտու ժեկն է ե ղլուղատմոոնսավան Հիմնական ւզայմա քյան բարձրացման ոռոգմա Մշակության տակ զառնվող,

ու

շ ֆուորարքթու: Անսիստեժ մշա են: ատ Դրանը փոշիացաժ սնաչողերբ կարնհոր երկրազործության կանգնումը

ավուտ

մեո

սով

ո'լ,

ցարնանչամուն

ամիսներին

չոր,

տաք

աիաոները: Գյուղատնտն տական վեգետացիայի կուլյոուրաների

ու

բնական խոռտճարբնիրն

ՀայկականՍՍՀբոլոր

շրջաններում գյուղատնտեսական

երկարատն ին Հյուսիս ն Հլուսիս-արնելլան ուլղություն, որոնք նուլուվնս մեֆ վնաս ձն Հասցնում բուսաբուծությանը:

րն-

նահ

ձն

ճոսանքնեիր'

դրոափորասես ժրջին ուժգնության, որոնցից տուժում դլուղատնտնաական բոլոր կուլտուրաները, րնչպնես

բիտորիան են ներխուժում խիստ

տե-

Հարավից,

վող

աու

ԱՆՏԱՌ

ք

գյուղատնտնսական

կ

անտար Դաշտապաշտապան

բում

կարգավորելձյան տարածումը, բարձրացնե մր առանձին ւտեղերուք, նվազեցնելչողից։ ե տրանսպիրաց շիացումը,պաուղանել Փողի քամ

ռակն

/.

սաշաղանական անաառամելիորա կապված տեղի Հողակլիմայական ոլ կանում են ճետնլալ ծիմնակահ ահս

ՆԱԽԱԳԾՈՒՄԸ

ԴԱՇՏԱՊԱՇՏՊԱՆ

ու

սովի կոլանանտություններում,

ձառաբուսականության

ուրագ

Հովտում՝

ճարավ-արնելքից, ճարավ-արհմտուաքից ձոլկակախՍՍՀ

122 աարի

վարզացման Համար:

հն

շնոր" իվ նոր միչոցառումների

տարաժություններսը սլիաանի

ն

չս

Սացքում, Հատկապես ամոռպն ամիսներին տեղական բնույթի քամիները, դրանը ունեն

լ

նկատի ունհվալով

կուլտուրաներիւլ ատ պանությու է: Դաշտ խիստ անչրաժեշտություն գլուղատնանս կնպաստեն շերածրը քյան ավելացմանը

վնասաբեր քա անտ ճիմնական դաշտապաշտպան ուղ անղադրվինարնելքից-արնեմուռ Փու Հարքավայրում՝ 30" արսային, Պյուսիսչ-արնելյան, տալով մինչե մասբիկ-Փամբակի դի սպլայլմանհնրիը, արենլյան: գլուղատնանս անտառաշնրտերը մեժ ճար վնաս նն Հասցնում Քամիները Հյուսիսային դրուղատնատեսությա- կպաշտպանեն նո նվազեցնելով դաշտային կուլտուրաների, խաղողի ն Օժանդակչերտերը սլետք է տնղադր պտղատու այգիների բերբը: ուղղության, Հիմնական շերտերին ուղ Խորշակների վնասակարաղղզեցությունի այգիներին խաղողի ն ողաղատու ավեչի ուժեղ է տրտաճսցտվուվ:Արարատլանդպաշտում, նում դարնան ցըտաճարությ նալսալնոնալին գոտում, Արփալիդնաաճովտում, ծառերի ծաղկման շրջանում տեղ Շիրակիդաշտում, կտանի ամանում, Արտրւսնում, ճան մատարար ժող 1 ,«անոաքամիները, որ շատ Հաճախ 80 Ցուրտ սլեաումյան Պյուսիս-արնելյան, Հյուսիսային անտառային չայնումեն բերքը: Փշատերն, մշտադ ցուտու անա առաշերտե շրջաններում: վաժ դպաշուղանական Հողերիկ կլիմայի ուսումնասիրություններից խարինելի միջոցառում կլինի այգին պալիս ենք լն նղրակացությամ, որ ՀայկականՍՍՀ-ում նախկինում Համար ն խիստ կնվազեցնիխաղողի 1Ր2որված փլոլոր ջրովի ն անջրդիՀոդերը ջրովի դարձնելու փի ընիթի կորուստը:

ահղզա-

են 28 մեները Հասնաժ տոկոսը ՌրոռանիՀովաում ճան բնույքիքամիներն ունեն արնելյան ուղղություն, Աղդաոնի Հովտում Հյուսիս-արհենլքոն, Շիրակի

Հշոռիսչ-աթնելան

բոլոր

`

պիսի քամիներ էն առաջանում ՀրազդանիՀովտում' ուղղուՌյունը Հյուսիս-արհելլան։ եղվարդի օգերհույաբանական կայանի տզլալները ցուլց հն աալիս, որ Հովիս ամսին ուղդութ շունն ի քամիների կաղմում բա-

ու

տիղմալցու-

ու

դյունավետ օգտաղործմանը

ն

շուրջը

ՀՅԱՈ-

տնկարկների Հիմ-

պաշտպանե

նպաստելու, անատուններին

անասնապածական ֆերմաների Հուերի ճանցգատավայրերում՝ արարոտավայրերի

արռտավայրերում,

ու

ավե,

բարձրացնեն Համար

դում

ու

ու

ավազուտներում՝ դրանք

ների օգտավետությունը 7. Շերտերով պատննչային ձնով

քամատարուժից, ջրատարումից

իր,

բարելավել տեղական Հոսբի չրերի օգտ աղործումը, ոլայմաններ սառնղժել ջրլող ձենաբուծության, թոչնաբուծության զարգացման ճամար: 5. Մնտառաշերտեր ոռոսչիչցանցի ջընրը Հեռացն ո ջրատարներինրկայնքով, ցամաքեցնող դրենաժների րինս որոնց դերն է նվաղեցնելչրատարներից գոլոշիացման ճանապաճով ոնդի ունեցող ջրի կորուտտները, պաշտպանել տողերը աղուկալուիը,հոյ պրննաժներն ջրանցքները՝ մանրաՓողով ի չորացած Բուսնրի մնացորդներով լցվելուց, 6. Մեժ փոքր անտատաշերտերով, միաշար ծառերով ու քփերուվտնկարկները Հիմնումը

շուրջը,

որոնդը հպատակնէ դրանք պաշտպանել մից, նվազեցնել ջրի գոլորշիացումը, ամրացնելգնտավծ-

4.

մեժ Անտառաշերտերի, փոքը ղանզվաժներովանտառատնկարկների ճիժնումըդետերի ասինրին, մեծ ջրափազանների, կոլոնտեսային, սովխսողային ջրամրարների

տետեսավան դպիտանիության բարձրացմանը:

ու

վում

ենն գնտերի ավազուններում, եռնալանջերում, ջրբաժանկերում, որոնց նպատակն է կարգավորել ջրի մակերե սային Հոսքերի, ձլան ն անձրնաջրերըառավել երկար ժամանակովպաճել բաձր լանջերում: 3. Անտառաշերտնր ձորերի, ձորակների մերձակայքում լանջերում, ինչես նան տնկարկներիձորնրում, ձռրակնքրում, որոնց նպատակն է դանդաղեցնել ջրերի Հոսքը, ամրացնել ճողերն ու դրունոլր, արգելակել Հողատարումն ու Հողերի լվացումը, հպասանլ յաժր ծհկամատաբեր Հողերի

չայացննլ վայրի ժինրոկյիման, «յուղատնատնսական կուլտուրաները պաշտպանել նրաշտիը, խորշակներից: 2. րակարգավորող անտառաշերտեր:Մրորնք տեղադըրտապից ու

ցուրտ

քամիներից պ

Պտղատու ն բաղողի այզիների պ

չուրջը

այլի

Պողակլիմայա

ու

կոլան անսություն տության

է 1945

որ

վուրաքանչյուր ոնտեսու

րոմելիորատիվ միջոցառումների ֆախա

Հրաժեշտէ,

սովխոզների Ճամար կա փախոապաշապան անտառաշնրանըի նախ րսնին առրնքնը «Ազրոլեսպրոնկոր» կ ՄՍՀ 27 շրջանի Համար ճողատարման դ բի նախագիծ ամբողջ շրջանի առումով:

Իո Հյաւեների,

թործոն որվրագորժությ խոտա թվականիղ: Մինչ ը ակսվել

Հանրա

այս

ելիորատիվ մի կամ ալն չափով տմաոհատությունն Սոցիալիստական մլոն խթուտաղդաշտալին սիստեմի կիրառ նրա բոլոր միջոցառումների ամբողջ Հա նախագիծ, որը սերտորեն կապված է եճրի, որղթոկուլտուրայի ինդճանուր զար լոր

անսակներն էլ

Հայկական ՍՍՀ արաւ պաշտպանական

նոցների

ն

րառվող պաշտպանայան ագրուսնտ ռումների տնսակները, բայց: սրանցով:ի պանական անտառաբուծությանՀամալ սռեր հն ճիժեյում երկաթուղիների, Խճո շուրջը դրանք ձնալքումից, ք հեր: ճողմանարումիը պա ներդործությունիը՝ կանաչ ցանլապատեր են սանզդծվում « թյունների, զեկորասոիվ սրողատու տ

շերանրի "իմնում: Սրանք են կոլտնատնսությունն

9.

գրստավալյբերում:

8.

Գեկորատիվ ծառերի տնկում ն պ շիմնում բնակավայրեր տառաղոտիեների ջը, դաշուսյինկայաններում ն աշխա

տակով:

ամուսն

անատաոմելիորաոիվմիչոցառումների մեկ (ոլ. 1): նախագիծ կոլոնանսությունում Համալիր ն ժեկ կենտկոՍՍՀ Մինիստրների սովետի Հայկակուն թվականի մայիսի 28-ի որոշմամբ սաճմանված մի միջոցառումներիպլանը իրաղորժազրոանատոմելիորատիվ վում է ն դրանցից լուրաքանչյուրր կատարվում է մեկր Ժյուսից անկախկազմված նախագծով: Դաշաաղլաշջա նախագծերը կաղմլյան ողա ուաշերաչերի են ված կիրառված ցանքաշրջանառութրունների «Համաձայն, նրանց 1:10000 օդտաղդորժելով մասշտաբի «ատակագծերը: ՀայկականՍՍՀ կլիմայի վերաբերյալ եղաժ ղրականուն տեղում կատարած ճնտաղզոտությունթյան ապվյաղներով ննրի միջոցով որոշվել է տվյալ կոլոնանսուքյան, սովիոզի չոհրիտորիալի քամիների «աճախականությունը, խորշակների ուղղությունը: ԴաշտայինՀետազոտության րբնեթացբումմիաժամանակ Հաշվի են առնվել վայրում եղաժ ծառատեսակները, նշումններկատարվել ղրահը աարիրի, բուիձրության, բնի «առտու քյան վերաբերյալ:Դաշտապաշտղան անտառաշիերտերը տեղադրելիս սլաշտպանվել ն ցանքաշրջանառությունների դաշտերի սաճմաննհերը, որո լնսղիանտաոաշնիտեր տնղադրելիս չյստեղծվեն նոր սաճմաններ, չ:մանրացվեն մեժ վանցվածներովվարհլաճողերը: Հետո, Ցանբաշրջանառությունների կիրառումից Բինչն 2 Ա:շ տադ աշտա ան անտառաշհրտերի նալխտադձնրբկայղմելը, շատ կոլտնտեսություններում տեղի էին ունեցել Հողատեսթների տարածությունների փոփոխություններ, որոնք ճաշվի են առնվել: բոլոր Համարը ուանը բացառության կոլորնտնսուժյուննրոսմ, սովխովներում նախազծված է ճանրալին ջողեիրը անտառաշչերատնրովսաճմանաղատել անամերձե-

է դարձված

անտառաչերտերը

օջ

ասինրին տեղադրելու վրա: Այսպես,օրինակ,Անիի շրջո-

ննրում, մեջնակներում, ճանապարչի եզրերին, ջրանցքների

մեջ ինկած անօգտագործելիտարածությունփարնլատողերի

Հատուկ ուշադրություն

տից, որի նպատակն է եղել միաժամանակ դեղեցիկ տեսք սռոլ գրողառոնհղին, այն առեհլով կանաչ օղակի մեջ:

է արված կազմելու

,

1իջան

Հ

մ

՞

Ո ՇԱՌՈՒ

ԻԷ 1. աաոմոիոր Ցկո տրջահի զյոգի մամոլի ա առ

'

ո

հ

ն

Վ. Ի.

գյուղա կենինիանվան ճամամիութնենական

մ,

որը

ժամանակակից

միջշարբա-չ

ժատյչելի է:

Է

Յ8ԼՂՈՒՄ

ոու

ԽՆ

ԱՂԻ

նր

ՈՒՆ

Հիման ԴԱՐՅԱՆ

ԿԼՐՅՑՈՒԹԸ

Վ6ՇՆԵՐ:

Ց

Էօ

թու

թոնօւու

ոլ 00ԻԼոքՕԽՈՒՄՄՉ քճթոր

ԸՇԸք».

հորմոււտմլ

աթ

'

անտառաշերտեր տեդաղրելիս առնված վայրի, ճանապարշի առասնձնածաւոկուչ ռաշվի թյունները,անտառաշնրանիրանզաղիվել նն ճանադպարտճների չարավույին եզիով (ճ60ն արնելքից-արնվուտք ուղղուէ "անսողայԹում ունի): Ամեն դեււթու Խղատակր էգ Է աաշյուանել ձյոսնալցումի ց: ոռոդի: ցանցի լխավոր ջրատարներիեզՋրասցքենրի, բնըին անտառաշերանը տեղադրելիս Ճաշվի նն ատռնվոլայն, որ բնտոնն կառուցվածքները զերծ մնան ծառերի արմատների քայքայիչ ներդործությունից, ծառերը չխանզգարնն չրոանցբիմեքհնալացվածմաքրմանը: են նախագծել զոլուՉաշտպղանական անտառաշերտեր ութ ք ալի շողաԸլուն իրոռկրադողիայզիների ճռակասլիս Մոոքրոր չուրջը, ոսոնք նախահավել են Հատկացնիչ ճռրողահ խաղողի չալորոքն ըը դարդադմանը:

եղրերին 2Ճանհասլարծների

վոն մշակում կատարող ժեքենաների ճամար

2--3 Հեռառլորությունը՝

չոչ

տնոնսակուն ակադեմիայի տղրոանտառմելիորացիալիՀոմամիումննական դգիտաչճեւտյովոտական ինստիտուտիՀմ տեղ կաղզմաժչրաճանվով:, անտառոպչերտերումծառաշտիՔերի քանակը ընդունվել է ճիմնականում Վ-ն, շարքերի

Սյան

ՍՍՀՄ գյուղասնանսության Ղճկավարվելով մինիսորու-

բում:

իջե կասը ստեղժելու ն ճողային սաճման ունեցող տնտնսությունների սաճմանադժծում միմյանց մոտիկ անտառաշիրաեր չոտնղժելու խղլատակով(նթե վայրի քույլլատրել է) անտառայերտերեն նախատեսվել ամեն ժի տնտեսության Ճողօդտագործմանճարավային ն արհելլյան սաճմավե-

|

տոկութ: Ակոլոնոհսությունների, ռսովխովների անտառաշերտերի

սրնտառաշերտերիցմիջնակների ն վարհլաճողեթի մեջ ինկած անօդտաղործելի Հողերի վրա հն տեղադր մած 98 հ, որը կաղմում է ընդանուր տարածության 41 նում

տնսակ):իերնըս եկ. .. Անտառաչերաերի

Քամու ԴՇ,

Ուղղություն

ձենրը:

Ս

միատեսակ

ունեցող մի

չ

է,

պատուճաններ:

դրությանընքա

սաղարթի

նանացան, խոնավացնելով Պողամասի որոշ

ատված,

մ

լուսից ռաձմանվաժն տվյալ

մայրիճամար նախատեսված

Հիմնական անտառաշերտերի Հեռավորությունը մեկը

ց

դարերը քամիննրի ելաշողանելու Համար:

անասնապաճական փնրմաներում՝անասունների Ճանդսաա-

Փակկառուցվածքով անտառաշերտերը կիրառելի

խանցարումչ դաշտային աշխատանքներին: ն Ցանցանժան քամանց շերտերը զերժ են այս թերություններից:

,

:

-Չ

8,

ՀԲ Հ

ԱԷ

ՏՏ -

2-Տ՝

Տ:

կլրաան

:-:8 Բ"

տ -

՞

ք դզրոնդմ տերմ

Ջ

Հ Տ

ոչ

Հ

Հ

Աաաա

Ա

՛

ա|

ր

6.

ՀՑ

22.5

Ա-

ՏՅ

ղգյրթնգմ

-Կ|

Հ

ԿԸՀ

Հ

Հ

Հ Է

Տ

|" Յ

Փ-

երու) | ՋՏՏ Թա դյրոոգութ|

Դիվ

վեմծղո|

|

ժմոչասպ|

ոո

ժզաիիսզլո1|Ջ|

-

ՀՅԸ

ԹԷ

ի)

Քաղբ |

եմղա|5| ԻՊԻ|

աե:

փոմցմասոտդը

Հ

Ե

-

Տ

ՔՑ

Հր

թ | մոդժմոջաս լ

դղգտավո 'մզղկողտվր|ւ.

ՏՏ ՝

-

ղղո"

ՅՈՒ

|

85. Հ Հ 5-8

5՞

Հ

|

28/1

՞

`

ՏՏ

Հ/Հ . Հ

Հ

«:

չճանդիալելով, ՏԱՏ

իսկ սաղարքից վեր այդպիսի դիմադրության անցնում է սաղարթի զիիփց ն որոշ Հետո ավելի ուժգին է շփվումդաշտին: տարածությունից Ձմռանըձյունը կուտակ մում է փակ անտառաշերտի երկու կողմում, ավասարաչասիՀի տարածվում դաշտի վրա. կուտակվածձյունը դարնանը դանդաղ ճայվելով է իր տակ մնացած փչացնում չոշ-

դիմաամբողջ բարձրության ոո,

Փորձերըցույց են տալիս, որ փակ շերտերըԺլուս երկու ձների յամինմատությամբ մբիշարք ունեն: Թճրություններ Բամու Հոսանջը Հանդիպելով փակ անտառաշերտի

բացատննը կան՝ ինչսչես

հ տնակ ժառերից Սերի ց, սաղարթները չեն Հասնում հրար, այլ դրանք կազմու են 9 3 Հարկ ե դրանց միջե

մի քանի

որտեղից էլ անցնում է

Ցանցանման, երբ անտատաշերտը կաղզմվաժէ

:

թրա

քող

Բաց տարածությունը

անտառ,

քանի տեսակծառերից: ներքնու:ի չկան փիիոռոնսակներ կամ ենծառերի սաղաիխքների միջն ի Հողից մինչն սա-

րամ սաղարքի միաչափ բարձրություն

Քամանց,երբ անտառաշնրտը կազմված

անցնում:

: փակ երբ ՃողիմակերնՀամարվում, սից. Ժինչն սաղարքի վերին ծայրը թփերիու ժառերի չոդարքները իրար միացած նն, միջին արագության բային (3-4 մ/վ) Համարյան չի

Անտառաշչերտը

վերջին երկու

Անտատաշերանըն բոտ կառուցվածքի ծենրեբննն՝ փակ, Րամանցն ցանցանման (11. 4): ՀայկականՍՍՀ կոլարնատհսությունննըի, սսվփխատզննրի նախագծերում օգտագորժվաժ նն

տարո կ

։

ա

ունն

ոտ լ

`

Հճաշվարկվե

Հ-Դողատութերի սոհսքի (ազ

ղեկավարներին,

,

-

նախագծերում ճամառոտորնի տրված

4/6 ու,

մնացած

:

'

ւ.չ ո է

'

ձե

պակասեցնելու:

|

ն

քաոբտ

Ճ

Ուսումնասիրելով գոյություն ունեցող ա այվիների միջշարքային մշակմա սլտղաթու որ լայ ձր, դալիս ենք այն եզրակացության, ններ կան կան ծախս միջշարքային միջշարքային մշակման մշ Թյուններ

փով:

Քրրքրում է նան ձեռքի աշխատանքիծավ տնտեսապեսավելի ձեռ նքա փոխարինումը

'

Այստեղ,աաա: բացի զումար վարձատրությունը

մեժ շատ Հոռոկացումը

,

էն

լոք խնամքի ժախաերն քորն որից միջշարքային ախսերը վարձը կազմում է 26 մլուռ ունեն շրջա բում: մյ թյուն ենք, ծախսերի մեջ խ ինչպես տեսնում

տ Կրոնթթ: խ

,

հն սոակումբկազմում

-

Հաշվարկա-տեխնոլողիական քարտերից

կոլտնաձսության

կատարվողծախսումների

նիիշրջանի Մարալիկգյուղի

կազմված

Ա

է

աշխատանքիտեսակների: Սառն բե-

ո.,

ու

տա-

Մեկ Պեկտարանտառաշերոի ն մինչի շ ճիմնմոան Ընկան տասակը ինամբի ծախսեիրԱնիիշրջանում կաղում ձն 1560. Սրա Ժեջվերադիր ծախսերն պլանային կու-

բում ենք արդ ձեր:

բոտ ծախսումներն

եկը: աշվարկա-տեխնոլողիական քարտերով սաճմանված ծախսերնամփոփվում են ժի ձնուի, որը տալիս է ամբողջ

յ ամար

իրենը Թոք

Բորա:

ոզիական քարտերով ճաշվաժ

Արիրր

աղբյուրի խորուցյան

գութան

""

ոյ ուլտիմացիալացի

ո

(Ե)

չոնկելուց

կ

հաջի, (15 "122

մինչն 40 սմ խորությամբ /էջ 15)

խորաց

իան,

Տ-28

ԲՋՆ-6

մ

մ

14,0:

33,5ն

ՏԴ-38

«Պախար»

4,9

լծ,0

Վաղ գարնան

խորության

ԴՏ-75

Մ

խորացուցիչով

սմ

Տ-18

1Դ-5

հ

ր

Հ ի

Հ

մ 3-ր

3-ր

Տ մ

3-ր

Մ

մի

դրտադր մակնիշր նորման

գործիքի

ագո դուքանո

Հ2

Հողամասի փարը

ԼԱՍ

Է

Յուրաքանչյուր աշխատանքի ճամար Ճաշվարկա-տեխնո- Հոզանի երեսվար

խեամքիվերաբերյալ:

Մշակման, նրանց անտառաբուծականջությանանունը

ի

Է Հաշվաբկա-տնխնոլոգիական " է ծառատեսակների անտառաչ քփատեսակների ցուցակը, նամա) Հաշվարկմեկ ճնկտարբի շերահրիոն կման սանհմաները՝Համարաղ բացատրականներ Հոռի նախապատրաստումը ան դաշտաղպաչտպան անտառաշնրտերի ա Համար ողի նախապրոբ տնկման Համար ցրատտվարի սիսահժ ման, ոերի տերին կարգի ն անտառաշերտերի միջշարբային Աշխատանքի,դործո- Մեթենայի տարածությունների

նախատեսված

Թյուն դաշտ ապ անմուվան անտառաշերտերի օգտավետության մասին: Տրված նն տնտեսության ճամար

բացատրու-

քաղի: է թոաոտությա ջ

Հողակլիմայական պայմանների բնութագիրը՝

:

ա

չի

բրիզադիրներին Հշնարավորությում րնձեռելՀատակագծ իթ նշանակվածայս կամ այն շերտի վայրը Հաաա : անելու բնության մեջ:

-

ու դարի րի ճամարներ ն հրտե բնճրով, անտառաշերտերի տեղը, որի նպա տակն է կոլտնտնսուքյան,սովխողի

Աղյուսակինբգրորդ սյունահումՀամառոտակի նշվում նն դաշտերը տեղական անուններով, ցանքաջրջանառության

ումր

բոա2) դր

ոնուծ

ատանձինդիցքսանապատիվ

ծառաաեսակննրով ստեղծվող անտառաշերտերի բարձրու թյան չափով. Վերը շարադրված սկզբունքներով կատարելով անտա. ռաշերանրի տեդադրումը ճատակագծերի վրա,

417լորոՐ

՛

,

մերենա Ա

|ս.

0,22

Յ3,08

,

ղո

Ս,18

,

տնա Աա ենր արժերը

աշխատանքնե աշխատանքենը

Դ0

Հնղաժենը՝

հ

Կր

Վերաղիր ծախսէր (334ր) Պլանային կուտակսմներ 2,5

Ընդամենը

մշակման 2ավրան

Անտառաչերտերի խնամբի

Ֆյուքի

Ա

ցնյի սիստեմով ցրբնախապատրաստոումը 2ճողի

-

-

--

-

:

».

Յ

-

Տվ

Հ

Շ

|

21,9

27,9

| |

|

|

||

աաա...

-

եկ. Ժո

Հակ.

ի

Հեկ,

Հեկ.

ք

4,7

Հ-

Տ :

-Հ

թռ Տ

|

Հ

Է

Է

|

38557

՛

|142,40|3873

0,30

13,3

Հ է

-

Յ

' |089,40. 27504

|

աաա

|

ւաւիի ժառան

վորըո քարտի ԳԻ

ռոլո-

կիական մ

ոն Հողի հախապզաորաստումը

Քարչավաք

՛

Աշխատանքիանվանումը

ր ֆենխ

Աճիիշոջանի Մաճալիկգյուղի կոլտնտեսության հիմնման ե խնամքիաշխատանքների դաշտասլաշտպանանտառաշեբտաեբի

0,06

,

0,09

0"09

3.69

Աղյուռակ 5

0"06

017.

Ս,22

12 | 06

0,41

Ւ: |

16--35

վարՔԻ |

Միավորի Սախսը, Միավորի կանադը

քաբտի

Նախաճաշիվ

1նգամծնը

Կցորդ3-րդ կարգի

մյ մռ

Պ

միավորը

Զասիի

կամաիվառտ 1.1

Ֆուքան շ«Պալխար»

:

ԲԱ աին1.5

Տրակտոր ԴՏ-78

նախսի տնակը

Ծախսերնըստ

Աղյուսակ4

Այնտեղ, ուր վարելաճողերըչեն ծածկվ

՞

յ

Մեյ

|

քային աղերը:

«

Տեղում

անգամ

մփմ-

մմ,

,

ձմռան

:

'

ընքացքո

մմ., ամծնացածրը՝ 2,5 մմ. այդ պայ տացվիմեկ ճեկտարի վրա ձյան չրերի քա խմ. 19ն վերցնենք այս երկու ծայրաձեղո եր ճանրթուվլետությունում. (2380:250:2--13 րրզանցում մեկ անգամ ոռոգման ճամար

կան

տարիների միջինը տարբնը գոտիներում տ

չեկտար Հողամասըմեկ ծախավում է 800--1500 խմ. չուր:

Ճոն

ւբ

Գարնանձնչճայլին անձրնաջրերը շատ ք այն Հողամասերում, որտեղ մակերեսի ստ ւ քայվել է, փոշիացել ավելիխոր շերտ Արա Հնետկանքով մակնրեսային ճոսքերը ում, որանք ճոսելով ցածրադիր մասերով, փոածբ ձյունը, ճարեցնում, քշում են այն: ընքացջում կուտակված տեղումների քանա բորհյ)յ Հիեունում է, իր «ետ տանելով ճողի

քան ձլան ծածկոցի տակ: Ձնով չծածկված ներում աշնանացանի վեսսվում է քամու քամու կուտակած խոր ձյան չերտի տսկ՝ Բչունիը ե դարնակ ձնճալիջրերի ավելոր

քամուն ջնրմության տատանումների աս խուռ քայբարվում է Հողի մակերեսի ստ Հողը մաղում է ավ տարաժություններում

եր:

1ոռվա, Վարդենիսի(Բասարգեչար), Սրս

Հովիոներում,ճարքավայրնրում, ինչոլիսի

ամիսներին Հլուսիսային քամի չետնանքջով անղացող քիչ խականության ձյունը լցվում է փոսերը, խանդակները, ձո սարաչափ չի տարածվում դաշտի վրա թ Ջժմռար

ԱՆՏԱՌԱՇԵՐ

ՍԳՏԱ'ԵՏՈՒԹՅ

ԴԱՇՏԱՊԱՇՏՊԱՆ

ոչ

մի կաթիլ չպետք է

Հեռանա

մեր դաշտերից:

ճարավային քամին:Ձնչճալի արդ

արադությու-

չոր

քամիների բացասական

աղդե-

«2

հողը, դժվարանում է նրա մշակումը, վարի, կրկնավարի ժամանակ առաջանում են կոշտեր։ Շատ Հաճախ ապրիլին ցանված սնիմերը չեն ծլում տողի խոնավության անբավաՀարկ է լինում վաղ գարնանը ջրել սլտղարարությունից:

ու

տույթունըՀի սաճմանափակվում միայն դրանով, վաղ զարնանից տաք չոր եղանակների Հետնանքով ամրանում է

Հարավայինտաց,

չի լինում Հողամասը: Այսինըն,Հողամասի ալն Ֆատվածները ուր ձյան ժածկոցր նոսր է հղել կարելի է վարել կամ ցանել, մյոա տեղը, ուր ձյուն է կուտակվել պետք է սպասհլ չորանալուն:

տության գյուղատնտեսությանՀամար: Զան շերտի անձավասարաչավփ տարածման Հետնանքով գարնան աշխատանքների Համար միաժամանակպատրաստ

եր խոշոր չարիքներից մնկն է մեր Հանրապետությունում: Մեճայիտնողությունը երկարացնելըկարնոր է Հանրապե-

միշտ չում է

Մեզ մուտ ձնձճալըտեղի է ունենում շատ արաղ, մեր ժողովրդի մեջ տարածված է «ձյունը քոռւվ» արտ ճս ոու Ժյունը: «Ձյունը քոնում է» Հատկապես նախալեռնայինդոոոււի, որտեղ ձյան ծածկոցը 20 սմ-/ց ավելի չի լինում ն

ձյունը Հովա սաւբաչասի ի տարածվում դաշտի վրա,թամիները ձյունը կուտակում են առանձին տեղերում: Հողը Քեչ է ընդունում ձնեճալիջրերը, քեն ձնճայր տեղի է ունենում ոչ թն մեկ օրում, ինչպես ողողումն է, այ մի բանի օրում:

Մինչդեռնկատում ենք, որ ամենաբիչ ձյարնդեպքում էլ մավերճսային ճոսք է առաջանում: Դրա պատճառն այն է, որ

չի ֆոնից

քանակին հսկ նախալեռնային գոտում, որտեղՉողատար-Հ ման սուր պրոցնաներ կան, ձմուսն տեղումների քանակը շու ավելի պակաս է մեկ անդամ ոռոգելու ճամար ոլա Ճանջվող ջրի քանակից: Այդ նշանակում է, որ ձմոսն տնդոսքների քանակը, նքե անդամ մեկ օրում ճալվի հ Ճայասարաչուվի տարածվիամբողջ տարաժության Վրա ն այդ Հոդի ունենա ջուր կլօնելու այն ունակությունը, ունենում որ է չրելու ժամանակ, աղա մյսկերեսային Հոսքի ձնով ձնձճաբոլոր

ու

՛-

անտառաշնրտեիը նպաստել

Դաշտապաշապան անտառաշչերտեր

«Պաշտպան

վի չողի սորուկոուրան Հարասվփիովոթս կողմից քայքայվում է, մյուս կողմից՝ ս դաշտային պանքաշրջանառուժյան հապա նել չողի ստրուկտուրան, դրանով իսկ պա Գաջորգողկուլտուրաներիբարձր բերքա իր այդ գլխավորնաղատակի ճանապարձճի սննգարար կեր է մատակարարում ան ՀողըՀճարոտացնում է բիոլոգիական ա

կուլտուր բացաջայտէ նկատվում գարնանացան բենների վրա, որոնք կորցնում են բնրքի մ ավելին: առանձին դեպլքերում՝ Հալրոնիէ «քամին Մեր երկրաղործներին Հեկտարից 15--20 ց բերք Հայտությունը: ձասունությա մոմային կամ չոլ կաթնային երկու օր տնող Հաբավային չոր քամիներ Հարդաղույն, ճասկերի թեքած գ դառնում են, ստացվում է 5--6 զ բերք Պատիկները չմժշկված: սոցիալիստական սի Հողագործության տնտեսական տեխնիկայի ե զիտության զ Հնարավորություննն ստեղծել ակտիվ բնումյան վրա: երկրագործության խուտ մի կիրառումը սոցիալիստական ներկրադ նուր ֆոնի վրա բնության վերափոխման ճղ տապաշուղանկ անտառաշերտերըճանդիս տեմի տարրերից մեկը, խոշոր ղեր են կ արտագրության տնտնսական բարձրացմա Հողի բերիիությունը կախված է նրա ուստի Հողի ատրուկտուրայի ստեղծումն կարհորագույն երկրագործության խնդիր են

տաք

քամիների պ արտաճայտվում ամռա

ու

տուժում խորշակներից

չոր ձարավային ավելիցայտունԷէ

հ

աշնանացան ցա այգիները, գարնան ե Արտիատյա գուտում սլես նախալեռնային

տու

ճետնանքով վատանում է տեղից դուրս մղելով օդը. դրա ն ըլաճոլանմանը, անուղղակի ձեով մաս է կուտակմանը Ռյան ղաղարում նիտրիֆիկացիայիպրորնսը, ժամանակով որոշ , ն ստեղծման զրոցեսին, նակցում էն ճողի սյորուկյոուրալի ջրում պատրաստի, լուծվող նիտրատները այլ նլուքնրը , . նն Հողի տորուկտուրան քայքայող Միաժամանակ քուլուցնելով ճողի ի որ շերտերը: լուծվելով ոռոգելի ֆրի Մեջ, իջնում դռրծունիրի աղդեցությունը: ոռոգման միջոցով քանակի սպակասեԱնտառաշերտերի Դաշտապոշտոյանանտասշնրանըը տեղաղրվելով վնաէ այս բացասական պականրնույթների նշանակում . , են նշված բա-չն բանվորական ուժի խնալողություն: սակար քամիխերին «ակընդեմ, նվազեցնում սէցում, ջրի . կոտրելով քյու ցառական երեույթները: Անտառաշերտերը դորժի խոշոր մասնագետ ակաղեմիկոս ԿոստՌոռգման , · . են տտեղծում, որ ձյունը ումր, պայման Հավասարաչափ /ակովըբարձր զնաճատում անտառաշերտերիդերը չրովի . վրա, , են ճողի մեղմաջնում տարաժվի ղաշտի մակերեսի Հողերոսի Րոատնրայ անտառաշնրտերի ստեղծումը չրովի · , ճետ ստրուկտուրայի քայքայման, ճողմաճարման պրոցեսը: Անպանքաշրջանառությունների խոտադաշտային Հողերում · են տոսռաշնրըտերով ռլաշտալանվածդաշտում Հողը Համեմատա-չանփոխաբինելի պայմաններից միասին Հանդիսանում . . , . . բար մակերեսային տեղի է ունեշերտով է սառում, ձնճալը ճիշտ կաղզմակերամանՀատնտեսության ոռոգելի մեկը . են ճողի նում զանդաղ, ձնճալից առաջացած ջրերը ժծվում մար: . մեջ, այն արագ չի չորանում, գարնանացան կուլտուրաների անտառաշերտերիստեղծումը ՌուսասԴաշտապաշասյան , ծլման Համար չրի կարիք են զգում: ածրմերը տանում 100-ամյակից ավելի պատժություն ունի: Մեդ մոտ . Վեցնտացխոլիընքացքում անտառոաշերտերըքուլայնեթվականները: այդ գործի սկիզբը Համարվում է 1949-1950 լով քամիների արադությունը ղաշտպանված դաշտի «օդի ճամեմատաանտառաշնրտերից ատրիներին «իմխոված Այդ · . են ջրի գոնտնամերձ չերտնրում, ղիանով նվազեցնում է ճամարել էշմիածնի շրջանի «կարժիր բար Ճայջողըպետք լորշիաքույը «ոդի, ն տրանոպիրացիան (գոլորշիացումը սովխողի ն Հայկական ՍՍՀ Գիտություններիակաղեդրոշ» , , բույսերի միջոցով): պաշտպանված դաշԱնտառաշերտերով միայի Փարաքարիբազայում (ներկայումս դգլուղամտմոոնսուեն տուժում տերում բույսերը Համեմատաբար ջիչ տաց-չոր թյան ժինիսռրության երկրավզործության ինստիտուտի Ճե, քամիներից, խորշակներից:«Քամին քաշելու» հրնույթը Հոկտնմբերյանի շրջանի սովիողներում Հիմնրնակնտը), ով է արտաՀչայովում: նվաղագույն Հոռի վածները:

ցումը

Անտառաշերտերիժառերն ու թրերը խոր զնասող իրենց արմատների միչոցով օգտվում են վարելաշիրոից ավելի խոր դտնվող ջրերից: Դրանքզոլորշիացնելով իրենց սաղարթների միչոցով, բարձրացնում են, շրջապատի օդի խոնավությունը: Այս բոլորի արդյունքն արտաճայավում է կուլտու-

, բարձրացմամբ: րտների բերքատվության ՍՍՀ , Հայկական ջրովի շրջաններում դաշտաղաշույան . ստեղծումը կնպաստի ոռոգումների քաանտառաշերտերի · նակի կրճատմանը առնվաղն երկու անդամով: Հաճախակի ոռողումը քայքայում է ճողի ստրուկտուրան, «ատկապես մակերնսային ինջնաճոս ոռոդումը, ինչպիսին կիրառվում է մեզ. մոտ. Ոռոգման Հետվանքով բարձրանում է ճողի խոնավությունը,չրով լցվում նն Հողի բոլոր ծակոտիները, ալն-

է

ՍՍՀ Հայկական դյուղատնտեսության մինիստրության ն աղզրոքիմիայի Հողազիտության ս վիտաճետաղոտուկան

ինստնտուտի«Աշխատություններ»-ի 3-րդ պրակում |. Գ. Աղամյանը,«Անտառա-ալտղային տնկարկներիազդեցությունը չրի զնտնամակերեսալին Հոսքի ն Հողատարման վբա» Հոդվածում ուշաղզրավտվյալներ է բերում:

Ք 00ուը

ձ.

ՒԼ

Օծում

սաոօքճւսոյ,

Հ106:84,

1.,

օք.

60. Գծ

Հետազոտությունները կատարվել

Հողագիտությա

են

աղրոքիմիայի զիտաճետազուտական արհելյան ն ճաիավ-արնելյան քամիներից: էր պաշտպանել ձրողիոն ճննակետում ի Աբովյանի բերքատվության Անտաոաջերոի ազդեցությունը Օ0ցորինի շիջանի Թյան կողմից ստեղծված ճակաքրոզիոն անտառտնտեսուզ վրա որոշվել է մեկ քառակուսիմետրից վերցրած Հասկեանկարկննրում,լեռնային չազանակագույն րներքի ճաշվումով, որի տվյալները բերում բից ատտացվաժ միջակ ն ուժե էր ոլ ացված ճողերում, «ճիգ տարնկան ենք Մ6ճաղյուսակում: ու

ինստիտուտի Հակաէ

անտաո-սրողային

ատակ,--

չ Լ. դրում

Գ.

ծառատեսակներ

Ադամյանը,-ճո միջակ էրողզացված կշիոր փոքրացել ժավաղային

տորի (1-2ԱԱՐՈԳորում) վ մեժացել Հողի ,

չ

դրա

կննությունը |. ձրիվ

Սայանընշում

է,

շեռթ

է

ժակուՎ

խոնավունակությունը ",4--9,4 տոկոս) որ

սատուդիչի Համեմատությամբ ծուծը մմլրուեկ

թար Հողի ջիաքափանցիկությունը մեծացելէ 0,93 Հինգ տարձկանտնկարկների ոմ տավ 0-Վ60

Հողաշերոխ միջին խոնավությունը, բոց

Համնմատությամ, Բարձի է չ

8,9

ժառարույսերի այսպիսի ղրական զիկո-քիմիական փիճայվի՝ վրա, խոնավության

Անտառաշերտիազդեցությունըաշնանացանցոբննի բեորրատվության ջոջանիՀառթավան գյուղիպայմաննեւում,1970 թ. վբա Ապառանի Հեռավոբությունը

Ցորենի ցանքի

խորությանանաառաջերտերից, մեկ «եկտարից.

(տտուգիչի տոկու: Հինգ մտւսիհկա նշանակությունը Հողի ֆիդաշտի

մլոաակ

մ

Բերքը

ց

|

21,6 | 20.8

| |

|

|100

19,2| 18,6 | 18,2

կուլտուրաների բերքատվության բարձրացման վ շատ

բան է

այնտեղ մչակվոլ Գյուղատնտկսականկուլտուրաների բարձր բերքատվու Թյունն արդյունք է ճողի որակական փոփոխության. Անմասին: 1762-4197. տառաչերատնիը նպաստում են ճողում ճումուսի կուտակմաըթ. զբաղվելով զաչտապալտպան անտա հ ռաշնրանրի նախազժման, անցաժ եր ճիտնաբար «Հողիկնձիկային ստրուկտուրայի լավացմտմամանակաշիջանում նի: Անտառաշերտնրով պաշտպանվածդաշտում, «Համնմաուսուժնասիրությամբ տած ճետ, բայ դաշտի ճողի բերիխությունըբարձր է. ուշադրություն ենք դարձրել Հողի ասում

Հիմեված անաառաջերտերի վիճակի Բծրբիության| աա տնսակունկուլտուրաների Ցույց

ճամար դաշտապաշտպան անտառաշերոհբերքատվության վրա. ԱԱ տառաշնքտերի ունեցած ազդեցության րի ավգելությունը ճողի բերբիության բարձրացման վրա, Հարցին: Ասլարանի նենք487 շրջանի Հարքավան(նախկին Ղարաթիլիսա) Տորո աղոթի, հրգիագորժավան քոաոիութի արաքարի ուսու

ծրեան-մելարան խճուղուերկայնքով ճիմնրԲրո Դին տառաշներտ,ծառերի թփերի չարքով, ե

բազայի

ն

ոկանմբերյանի

շրջանի

արխի

անտառաչերանրովպաշտպանվածդաշտերի Լւ" «նռավորությունը տ" մթողի մենը-մլուսից՝ 1,5 մ, անտառաչնի- ուսի պարունակությանվերաբերյալ: թվականիամռանը Հողինմուշր վերցրել ենք Հետելալ կարգով՝ սկաած աշնրտի Բամրովքյունը բարձրությունը 8,5 մ՝ էի, տառաշերտից մինչե ն

քերի

125 մ,

չար-

անտա-

ճու-

ան-

Հեոավորությունից ուղղությունը` «ջինՀարավշարնմուտք, հրկարությունը՝ չից կազմել մեկ նմուշ, սկսած մինչն Է րր 1889 եզիի երկայնքով մանված էր վորությունը 2-րդ կազմել նմուշր, կարգով աշնանա է2 մ Խաակ ժորենի ուներ տրբնելքից-արն- 460 մինչն նմուշները: կազմելերրորդ, չորիորդ -

մ

ՄԼ

ար

-

ւո

յ

է

չո

Մ

ցորենն:

լ

,

2 տե-

սմ

`

դաշտը

մուտք քենքություն։ Անռտառաշնրտր ցորենի դաշտր

ն

մ

ալդ

մ ճնոս-

110--190

ն

մ

կարող

Գ6

Աղյուսակ Դաշաապաշտպան ազդեցությունը ՈՑ. անտառաշերտերի ցությունը ճ հողում Բում Ռիչնն ման ումուսի գոյացման վոա (անտառաշերտերի տարիքը -

ծնտեսու-

ԷՐ, Տ

Անտառաշերաի

ԷՐ Հ |Ցառակազմբ

խլունը

Է ԷՇ

Է ե

մ անտառաշնրտից,

ԱաԱաանոն բա ,

ցենատնրկ, Քեվի,

Փարաքարի բազու

-

|

`

ՈՐ 160 -

իո:

|

|

5,8

:

ՀՍԽ

ՀԱԱ» ումուսի թանակը տոկոսներով

8,9 6,9

:

-»

Ռոզի, ամորֆա

Բարդիբրգաձն Հողա եմրծրյանի հարի Հեւ

(1,65/1,50 |1,37

երկրագործական ինստիտուտիդաշտում

Հողի

՛

Հեռավոէյու .

իսկ Հեւտոշարքերի (82481),

լաբ :

| լլ5 ՛

է 9 մ..

Սա-

ստացվել է.

միջն՝ շարքերիմիջն մ, իսկ ծառերի լայնությունը՝

մ

Հյուոյ իսկ շարշծ. չովլալ Հողաճատվոածում՝այսպիսով, ամթերի քանակը 222«22-21802 ծառ (մել ճեկբողջՀատվածում տնկված է ժառ): տարին Անտառաշնրտերում տնկված են բրգվաձնրարդենիներչ Հյուսիային կողմում՝ 6 շարք, ճնռավորությունը չարքերի մ ժիջն՝2,6, ծառերի իջն՝ 0,8- 1,0 Մ: Արնելյան:կաղտում՝ ն փշատենինրըը, խառը՝ 2 շարք, շարքերի բարդենիների է: Արհմտյանկողմում՝ Հ շարք, շարքերի միջն միջն առու Հեռավորությունը 06 մ, որը ճանապար: է ամբողջ ծածկում է այգու Հյուսիսային անտառաշներտը ԱրփմելլանանտուՊլուսիսային նղրի՝ 820 մ երկարությամբ: ռաշերտը ծաժկում է արենլյան կողմը՝ 80 մ երկարությամբ: է մեռում 220 մ: Արեժոայան բաց անտառաշիերտըծածկումէ մ է Մեում բաց կողմր արմոխոյուն երկարությամբ,

(8544):Սառհրիքանակը շարքում եղել է

էլ նկատվում տարբերությունը Հեովից է, Հեռանալով Հոդի Ժուզ տառաշերտից գ ույնը աստիճանաբար փոխվում է սպիտակի: մ, Հարավում մի քանի առանձին ծառեր են, դողատու ծառերիչբա անտառաշերտի շերտնր կան: Փողատու ծառերի բարձրությունը ազդեցումյան ուլն

Ւիջն

,

միջն

եի Հողամասի Հեռավորությունը -

'

) թողնվել (արհելքից-արեիուտը լայնությունը անկվաժ է բալենի. ալապիսով,

20)

՛

անտաոտ-

մ է:

4--6

ծառերը լինելով ավելի արազան, սկսած Անտառաշերտերի ուսումնա սիրությունը կատարել ենք երարրյաւ էջմիածնի շրջանի «կարմիր եղել սով ուղում: Հ ասակից միշտ կրկնակի բարձր տարնկկան Այստեղ ալդիները ճիմնված գրոշ»

բն

սրողատու

նոր վուրացվող դռերոսէ,առանձին Հատ -

(աժեկրո

։

լուրաքանչյուր Հատվածը՝'6-7

ա

ժ

յ

,

ի

ն, շրջապատված

ա

-.

մ

չու

,

իՄու

այ

կներից:

,

լ

Հին

պրտ-

20 տարում (1950--1970 թթ.) բացարձակ ցածը Անցած ն ձրկու հ 1963 305, քվականնիրին եղել է կողմից Հաունի ճանապարծ, ջերմաստիճանը տառաջերա՞վ ընկած նն անտառաշերտերի են որից վնասվել նշենիները: միջն: Անտառաա ծառերըտնկված հն միաժամանակ այգում անտառաշնհրոերըմեծ դեր են Ուսումնասիրված ոմ Թվականներին։ ն որողատու ծառերը զրտաճարությունի կատարել Ուսումնասիրության ց, իսկ ընրքա'

ը

քսա

ախ

Հերտա չիր» զողատու ունի ծրկարություն (Հլուսիսից-ճաաովածը տ լայնություն(արննլքից-արեմուտք): Ե

ք

են

է:

՞

մ սկզբու ն տկնկված էր նշենի, շարքերի ծառերի

Հետո

Է

ռ

է, հ ճանապար: այն դրանից

կողմ Հողի տեսակ ոլորոբ րոլոր

փող

ր

ընդ

շրջանում,

Հատկապես ծաղկած ժամանակ,

որաշտ ցրտաշարություններից

գ

զարնան

ունելու գործում: Շա-

վիճակը ե քանակը անտառաշերտիհրիցսկաաժ 10

մինչն

«ով (5 Բէ (Թ

մետր,,

ամեն

անգամ ,

մետ-

մնար Հլուսիսից

ճա-

շարք) ճամարեհլհնք ճամեմատելի մեկ միավոր' ՛

Ստացված տվյալները բներում ենք 8-րդ աղյուսակում:

-:

ՇՀ

|

|

-

ծ

ՏՀ

ՀՏ

Տ

:-8

ՀՑ

ծ...

»Հ

«

:Հ Հ

`

1:

ՁԳ

»չ

Հ.

Ջ`Ց-Հ

Թռ ՀՅ ՅՀՀ

ա

ԷՊ

Հ

ծ

-Հ-

Տ

-Հ-

-

-

ւ»

ՕԾ

1»

-Վ -

Էպ Տ

ՓԾՓ .

-

ՓԾ

ԹԾ-

ՓԺ

4:Հ-

Հ

ԹՀ

-

ՇՎ

31 «ՀՏ ՀՅ |ՏՀ ՀԱ 2.

Տ

ՀՀ

ՊՀՏ

`

. ե" ՀՃԵՃ

»ՀՅ

:5|2

Տ

ԷՀ Հ«

Հ

-

Տ

ծ

.5

ՀՀ

Հ

«Տ

3Յ

՞

ԿՅ

ՀԻ

2.

Ֆ»

Գ

ՅՑ

՞

Հ-

Է

թ:

ԶԶՇ

-ճռ.

Հ Հ

ՀՊՎ1-

-« Գ

'

Հ

-

ՇԾ

ծ

--

Հ

Փ

Տ

Լ

տ

Գ

-

ջ

՞

Ւ-

Բ)

|

ՅՅ

Վ

--

հոկ

Ծ

-

-

Ծ

.-

-«

Ծ ՞

--

ՀԻ

թ

6Չ

դ «ՀքՇ «Հ

Գ

|

լի»)

-Կ

«"

կ

Հ

Է-

-

-

.

Ծ

ջույց

ծակում:

որը

ցույց

է տրվ

(10 ճովիս իսկ լուսի վրա Դ ճնռապվորության Հասկ,

դճրիքանակը տարբեր էր,

հրնուկում 18-ինը՝ տարբեր ռաշնրաից

կար Դկ բատակուսիմնետրում

նի բաղմաքիվ սորտեր: Դաշտի Հարավում տառաշերտ է 6 շարքից, Հեռավորությունը 1) բարզի բրգաձն, 2) բարդի բրգաձն, 3) 4) կաղնի ամառային, 5) Հացենի սովորակ Յորքնիբաղմաթիվ տորտհրից Դելֆի 58դուն Հինելուլ տուժել էր սառնափանիքի ց:

5) Ճացյննի Որգաձեն, ռովորակ Դաշտիերկաբությաժբ ցանված էին աշն

4) բդի

դաշաում՝ աշնանացանցորենի վրա: Դաշտ լայնություն, Ճյլուսիսիցվճարավ: Հյուսիսու ՛ է` կացած անտառաշերտ արնելքից-արնմուռ տեռավորությունըառաջին ն երկրորդ շարք երկրորդ ն երբորդ շարքերի մժիչն՝ 4 մ, իսկ քերի փիջն՝ 2 մ: Սառատեաակների Հերքակ Քերուր՝ 1) ուռի սպիտակ, 2) փշատենի, 3)

Ջրի

աղդնցքությունը անտառաշերտե

տարեկան ժառերի քանակը բարձր անտառաշնըտիցմինչե 920 մ Հեռավորության մեժ ա ցրտաճարություններից անցած երկու ալն շարքերումհղաժ ծատերը, որոնք դտնվել շերտերից 100 մ ն ավելի ճեռավորությա նրան, որ 2լուսիսային ցուրտ քամիներից ճլ պաշտպանում են իրենցի սրռղատու ծառերը նենրին, այնուամենայնիվ, ցրտաճարության է: անուառաչերտից«Հեռանալովմեճանուք երկրագործական ինստիտուտիՓարաքա հուքաբանականկայանի տվյալներով, բաց 1971 թ. եղել է. փետր դույն ջչերժաստիճանը 28, 30", 29", 14-ին 13-ին 15-ին 29", 12-ին սմ, է Զան ծածկոցը եղել Ռաումն

Աղյուսակումբերված տվյալները

10--0

մ2,

Հայր

|

:0

| | 78 |

ճետաքլքիր երկույթ՝ անտադոաշեր

լոմիգոր,

թվականը

անդտնմբերի

Հեռավորության վրա դանվփող «ողամա-չ

մի

չրվաժ էր,

մշակվում եր

մ

նան

սառհամանհիթների

ԴԱՇՏԱՊԱՇՏՊԱՆ

տարեկան Հասակիցն Հետզճետկ մեծանում

|

ծաոերիլ (Տի ջրից ազատված ափերջն,

,

աար

«վոլացել 20"Ե -ով,

`

'

ու

ու

ձրիլ

բԿՏՐԻ

,

ր.

ն 2. Ծառատեսակներով թփատնս

" »

պաշտպան-

լ

ճետաղո-

Դրանց ներկա վիճակի ուսումնաս տանքի փորձը, վատաճելիՀիմք պետք Ազրոմծելորիացիայի գիտա ճամամիութենական ազան ինսախտուտի տարբնը Պ. ճողակլիմայական պայմանն Դ. զիտաշխատողներ նիկիտինը Դ. Դ. պան անտառաշնհրտերի Մինինը«Պաշտպանական «իմնման։ դրա անտառաբուծություն» են Քում ցույց են տալիս, որ խեամբի մշակման ագրոտիիխնիկա կամենոսահպնոլ ազրոանսութուս ծելու ճամար: փելիորատիվ Ճողամ ասու երտհլբոսվ տնտառուշ մաժ դաշտում, բոց անտառատնկարկ Դաշաղանակուն դոշի Համեմատությամբ, աշնանա։ Պետ ուշադրու ԲՈրՔը : ցորոնինը՝ 44, ցորենինը՝ 30, վարսակինը՝ 20, արնածաղկիպաշտպանակ տոատացան սակները ԱԱ ը` 21 տոկոսով: Մերումի, փոխճարաբ դրանց վիճակն

է

Անտառաշերտերի օգտակար ազդեցությունը Հրազդանի, Ախուրյան նրատվումատնմբերյունի,

աճի Գեո:

է

դաշտր

անչանմբնրի 6-ին, առավոտ վերջին նրկու տասնամյակում ճ լա ժամը9-ին անտառաշերտիցմինչ, 60 մ Հեռավորությա անյոնսությունների, դաշ սովիխովների վրա այւստ Ցող էր նառոաժյ ճեռանալով տանք է կատարվել պաշտպանական անտառաշերտից ցողը նվաղում էր ն ապա վերոոնում: զծոյի,Բայի դրանից, պաշտպանակա Անտառաշերտը կուբճլոմ քամու ուժը, թույլ չի տալիս, որ քամին դաշտից քջ Հիմնվել Հանապարձճների,երկաքուղի ճողից ե բույսերից արձակած դոլորշին, որը ցողի վածներու անտառենր նեն ստեղծվել ձնով նրս ուժ է ղաշտույի: տարրեր ճողակլիմայականպայման

4-ին

ռում

եկատվելէ

աշսող անելուդորժույ

տից մինչն

ւ

ւ

են

ԱՆՏԱՌԱՇԵ

ԿՈԼՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ, ՍՈՎԽՈՋՆ

աղբյուր

ժողովրգական տնտեսությ Դաշտապաուան անտառաշջերտն նական ելութնրով ճարստացնում հն ի աի ծառերի տ ոմոռառային զր» է խոնավության պոլոր փակում լով է ջրելու ա նվաղում անտառաշերուր

Ա

են

ջրումների քանակը: պակասեցնում հեիծրով Հիմեված անտառաշ

են

Ռոոդելի շրջանոնրում ջրի Գոջտ կորուստներ

տերը նվազեցնում

Այս օրինակր կրկին ապացուցում է անտառաջնուտեր դերը դյուղատնանոական կուլտուրաները

Հասկերիբանակը

ախ

տյոՀեռավորությունը մ ռաշձրտից,

Աղյուսակ Աշնանացան ցոբենի ղելֆի 58-ի ճասկերի քանակը մեկ քառակուսիմետբիվբա

ու

փոխճարաբերու-

շարք

ոչ

նական

պտղատու

օզտագործվա

տարը անտառաշերտերի Համեմատումը, դրանց առավելու. Թլուններն Հետ տեկված է նան կաղնի, թեղի, սոսի, ծի թերությունները: Մ. Պաղատու տեսակներիվիճակը անտառագերտձրում չայի, փշատննի, մակլյուրա, անձնի, տան նհ այլ տնկարկներում, վերջին սարան երեքը վատ խն դրանց լայն Հեռա. օգտագործման կնոասննի. են: նկարները, Բարդիների թով մէժ մասամբ չորացել 7. Մոլախոտերի խուռն օգտագործումըտեղից է տվել, որ Ա տարածվածությունը տնկարկներում, ն մ. նախայնոնային տում գոտում ծառաբուսականության (Թալի մոլախոտերի Սյուն տարբնը տիպի անտառաշերտերում՝ Սբովրանի շրջաններում) դրանք տեղադրվե Հանրտալետու. թյան Հողերում, տարբեր չոր որտեղ խոնավությա դուիննրում: րայմող, 4. տնանքով վատ հն աճել, 18--20 տարեկան Անտառաշերտերի կառուցվածքը, դրանց «ճամեմամ բարձրություն, ծայբերից սկսել են 2--7 տական վիճակը: 6. յութացվողճողերում բրգածն ն տն բարդինե Անտառաշնրանրի ազդեցությունը պ աջտոլանված դաշոի Հողի ն կովտուրաների ժիայն ջրատարներիափերին:Հանրաետ բերքատվության վրա: -. անտառներում հ մշակության մեջ գոնվող աճեցման ագրոտեխնիկականկ անԱնտառաշերտների նան սակները շատ քիչ են չտառաբուծակա խնամքի լավոգույն պայմանները: ն Սառատեաակների այլ ոխպի անտառատնկարկներում: թփատնեսակների չրջանադման ճարցի ուղղությամբ մեծ աշխատանքէ տեսակների վիճակի ուսո Պաղատու չայկականՍՍՀ կատարել գիտությունների ակադնժմիայի բուսաբանականինստիտուոր: դրանց Համեմատում առավել տարածվ տնսակներիճետ, բերում է այն եզրակացու տու տնսակները շատ առավելություններ ո անտառատնկարկենրիում, առավել տնսակների ճամեմատ.

Ճարցր անտեսելով

ծրկարամյա փորձարարական աշխատանբների «իման մրս Հանրապետության ճողակլիմայական տարբեր գոտիների Համար առաջարկված են ու ծառատեսակներ Մփատնսակենր: Սակույն դործնականում տյդ կարնոր

են նին, ժիրանենին,բնկուղենին, սալորենին, ղեկավարվել նրանով, թն ի՞նչ ոտենսակի անկանլութ ի ունեն:Արարատյան դաշտում նախալնոնային գուում հոտյլան դաշտում, նախսոլնոնային գոռո

գոտում

նան

ու

Հլաաիսայինկողմից

4 չարք

մեկը մյուսից 1 մետրըՀեռավորության վրա

յուն,

տառաշերտերից մեկը ունի

դաշտի, նախալեռնային դոտ Արարատյան հոր բրգաձնե, սե բա յուրացվող Ճողերում, կարճ է, 18--20 տարեկան Հասակում անկ է կազմում ի միայն բարդիներով կազմված փող նոսրանում է, խիստ րնկնում է նբա Բարդիներիտակ ազատորեն ունակությունը: պաբույսերի քշնամի սեղախոտերը: երկրագործական Փարաքա իսստիտուտի արնելքից-ար բրգաձ

ամնմատությամբ:

դաշաապաշտարան ) ձացիի, ժիկիի, անտառաշերտերում դերակշոռողտեսակըս" մուրացվող Ճողերում

Բարդին է (բրգաձե ն սն), իսկ բարձր լեռնային չենականն

այո

ծիրանենին, սալորենին,այգեպաշոպան անձրաժեջտ ար տնսակներ: մշտադալ

,

կանադական բարդին: Այնուձ հոմ,ձիկրորդ տեղն 1, բոնում Հացին (սովորական, պենսիլվանլան),Հացեհատերնթխկին կ ապա թեղին սպիտակակացիան, Անտառաշերտերում Համարյա Թէ չկան այնոլիսի արժե քավոր տնսակներ,ինչպիղեջեն սովորական ընկուզենին կաղնին, թթենին,

շնրտնրուժ Հկան

մյս տեսակետիցբարվոք ոլետք 4 Համարել գյուղատրնտեսությանմինիստրության ե ոկրադործականինստիտուտի անտառ աշերտերը, որտեղ բարդիների

Փարացարի բազայի

փ

Հացիները,ճնշել

են

'

ւ

անը

480|

155|

114|

3 մ

ժառծ-

76,3

68,4

բարձր

շաշ.

"

են պաճապանվել

են

տեղ

արագա

Հնիմ

մենին

ո/

բավական բարձր տոկ սով, նրանը 107-ից 78-ը 3 մետրից բարձր են, իսկ բարդի ննրը մուոակա մի քանի տարում ավելի կնոսրանանյ,

բայց տեսակներով,

Չնայաժ երկու կողմից կաղնիները ծածկվել

կաղնիամառային

Հայտ

թ.)

ի. բույսե

"ՐԴ

շարջը

Հյոաիսից

Հյուսիսից «-րզ չարբը

Հարավային նեղրաշարքը

եղբաչարբը

Հյուսիսային

տեղը

|

Հայ

,

Տ

Յ

)

թյան, սմ

Տ

ճ

14,2| 9

|

| 14,2

ՀԱ 13855

-Տ "3

ԷՋ|

|

ԺՍոռկած թյունը գ

|

|

Ն Լանակը ե մեծությունը Էգշաշաոքերում էչմիածնի շբջան, «աաոմիբ ղոոշ

Միռտարբ բոզանն բաոդինեոովԲիմնված ա

հ

բ րնի Հարստության ռերի քանակի: 71-րդ աղյուսակու խերը բնրույմենք

մբտյան կողմից առաչին քղրաշար 6 շարք ծառ: կողմի եղզրաջարքում՝ Հան ատաբարսլակ շարբում ծառերի ն կենտրոն կարճ: երկու եղրաչարքերի

վրա՝ 5|7քրկարության

միջն

|, Շարբի | ԵՈԵԵ Հ Ա3Յ11 տնկվաժի Ո

ՀՈՅՏ է53

Համեմատ շերտում 32,3 կաղնիների |

| | 721 55 Հացենի սովորական

Բարդիթրգաձգն

ել առաեա

առ

Քահակը,

ճիմճվել է

Հիմ թվականների

մեկը կ շելյռեր: Այդ անտառաշերտերից թրգածնթարդիներից,ուղդոյունը՝2 մ, շարչերի միջե Հեռավորությունը՝ սմ: 20.80 Ա Հեռավորությունը՝

1949-1950

են

չիշակվտծՀող է, օլածալանվել կաղնին ավելի լուվ կղ պայմաւննելում բարձր աճ կ ց ընրաճած Հայոր ավելի շրջունի«կարմիր դրոշ» (ն էջմբածնի

աղոտ

ձգտելովթոում

Աղյուսակ:

Հացննիները, որ կաղնիներին:

եղրաշարքում տաուշելրտհ Հարատիային

յով զիջեն

կաղնինձ կաղղնիներիեւ

ինստիտուտի Փաբաք վիճակ ճակը ե եւկբագոբծական Ծառատեսակնեորի է ԻԻ բազայի անտառաջեոտեբիզ մեկում թ. ինատար 10/

ճացիներին

բարդիների ստվերիցխուսափելով, դ են: ա յի լուսը մասը մի նրանց ժռմովել նացել ճաշվարկիան ենքարկվաժ Հատվածում 1 Անտառաչերոտի կաղնիների 3 մետրից րարձր բուն ունեն 78 Հատը, ափ նաբարձըկաղնիները 4 Հատ են 8 մ բարձրության, ըլ սմ է: շաստությունը 19--22 շարքում, մի Բարդիների է չն 10--15 ճասակը, տարեկան եղել բարդի, այժմ Հատ: լու 55 Պսցի: Շարքլ նղրաշարբում չարավալին դուրս հկած բարդիների մել մեծ տեղ նն կազմում վերջ ' ճինգ տարում անչարգի կտրածները (աղյուսակ 10):

դիները

մ է,

5-րդ շարքուք նուլն կարգով տին Հեռավորությունը վաժ է ամառային կաղնի, 6-րդ շարքում՝ սովորական 4 ճառակում բարդիների բարձրությունը ցի։ 22 ատարբեկան 16 մ է, կաղնիներինը՝ 8--8 մ, Հացիներինը՝6--8 մ. Բալ

/

՛

աան:

ԱԱ

2:/Քից,,

-իդ

վորո

ո

անտատաշնիտում շարքում փշատենիների

կար

նան

աւայլո

Մուս արտաւդու տեսակներիՀամեմատությաժբ իշտ լույսի զգացողությունըխիստ մեժ է. օրինակ,այ տննիների

աճով գերադանցքում էին ներսի չարքերի ծառերին: Այստեղմեծ դեր է կատարելլուս շարքերի ստվերը, միշտ րնկնում է Ճյուսիսայինհղիաշարքիվրա:

ՀՃարավ ուղղություն,հղրաշարքերում ծառերը քանակով

ր

Է

ենի,

կոկ

սալորենուկողքին փշատենին սալորքնինկ հի լուի

Հ

սմ

Խո

տարածվում

բում

այս

են

առատ

սնման լույսը

ն

Ծառերի լույսի

"

ոու,

դեպի

է,

դուրս,

որանղ

հղիաշարքե

տար մակերեսի

ղար անճամաչավխի

է, 12--14:8 տառտությունը 20 տարեկանընկուզե ծության մել 20 սմ է, թյուն, բնի Հաստություն

աան

ունեն տարեկանՀասակում արը՝ դելի լուար առավել ղարդ

շ փշատենիներով Ն)արգիներով,

ըլ 360

ով:

Տրա կարաքե Հավաս մորու

ի

20,2,

38,5

10,8,

ծառերիարմատների երկարությու ն դեպի դուրտր: նույնքանակությա տաւաշչերտիներսը ունեին 156 սմ

35,0 սմ է, բարձրությունը՝ 20--22

անտառաջերտներում ավելի մեծ է դեպի Հարավ, Հատկապես ճարավ Այստեղ ճարավային եղրաշարքում րավ քեբվածուժյունն այնքան մեժ բրղաձն) շուռ էին եկել, գրանց բնե

8,6,

դիմաց) 16,8,

բարձրությունը՝ 14--

25.8,

22,2,

18,8,

մ, իսկ Հյուսիսային հեզի 14,3, 15.0, 2,0, 2,6,

12,9,

18--22

19,4,

շարքից բաղկացած արենլքից արհմո Հարավային հղիաշ ռաշերտում բների Հաստությունը (արամադի 34,4, մրա Հետելալն է. 31,2,

ուղղությո Արենլքից-արնեմուտք ն շարքերի եղրերի տնրում ճեռավորությո ան մենծ շարքերի միջն՝ է: Սրի ավելի տարբերությունն

ու

1-ին բարդիներ են, 2-րդ 2:26. քում բարդի ն սովորական ինկուղենի, երրորդում`միշատ նի, չորրորդում՝ բարդի, Հինդերորդում՝ փջատենին ընկո ղենի, վեցերորդում՝ բարդի 150 մ նրկաոո Անտառաշերտի Սյան Հատվածումծառակազմի ն վիճակին քանակին բերող տվյալները բերում ենք 13-րդ աղյուսակում: հնչամատնակում էնք, բարդիների առաջին շարբում ծս ոնրի ջանակը ամենաքիչն է ն բների ճաստությամբ էլ ցածր ցուցանիշներ ունեն մյուս շարքել բարձրությամբ Համեմատ, մինչդեռ նախորդ օրինակներում, որտեղ անտս ռաշերտերիր ունեին արնելքից-արհմուտք կամ Հյուսիսի

Ազար Հյուսիսից-Հարավ

ի

Աո

որան

Աք

:

նան

մատները զարգացման ճամար ազատ տեղ ունեն: ույսի ն սնմ ոյն մակերեսի ազդեցության ոա Հարցը զելու Համար ուսումնասիրել ենքՔ նախ մեկ անտառաշի, ժվուսիս-արնելքիըՀարավ-արեմուտք ուղղության: Այս դուքյան անտառաշերտերի Հյուսիսային հղզրաշարքըմ ԳԱԱ ՎԱաայեա բոլոր եղանակներինցերեկվա բ ժիշտ լինում է մյուս շաիքերի ստվերի տակ: Հ թացբում այդ շարքում տեղադիված ծառերը պետք է նվ հ շարքում ունննան ձառերի քանակր ճամեմատաբւ աք

ս

75,5 սմ-իցավհլի ճաստաբուն ծայ չկար:Սա Բարոնը վում է լույսի ն սնման մակերեսի տարբերությամբ: եզի շարքերում լուլսր աղատ ճամեմատաբար է, ծառերի

Ծառերը լավ են աճել Ճարավային եզրաջարքում, սմ տեղ 19--24 Հաստությանծառերիքանակըշ-Ն է, լ ճյուսիաային էզրաշարքում՝ 4-ը: Մինչդեռ, միչին շարքեր.

,

f

"3

" .,,'

�o

, ",-

l,L"

�

"1''

N

N

N

.. .. .... .. ..

'" ''"'- ''",_ "" t � � ' �'- ' � � �"' "' ., "' ...,= .,. '-

w,/b1fo Jwml,/,1•1' phpfo ownhpfr wp , 204 mf: /;qpw2wr '[tlLpur 'lntfU l.r 1.;J ui'iibt '] t1(.fa Lum fr­ JJJJ- q_,i:;pqw9n w q n pan ,Jl1 wL f un,j,junqn,J k bpqp 2» q['" fop ,pJ «l;u mk 'l. p w pqfal.;bp/i inwnu1zbpml.pJ np u1·zwnL1f IJ.w'ii 111L, ;nntwfa '1 n k Ju ulnf! I l..j ttlJwpntf z w pp h p tf. l.Jf,' t . mb tf,zu ),UJ/J.. !,'/,Ur �UJ kJnt1.n.p k wp b.b [pfr5�UJ{' fLllLf}pwf.J J .frhr..1.qbu bqp wv [! 11/1!1/t[J_i;;upU-it/_ trLil_ Ll.p /hj, r1t-J if;z wml w'i..i1nw.n.w2br111·bp WJU ll fl!w p1p n ,[ 'ln, q w 111-'t p,u/_ k unl<P"'L! uw u 'fbwL,fr!., pLb b wa 4u1 f pnu zwppb nt 11' t dq.i[wd ryJ/111/1 l J f! mp b � m Ul'IUJJ z b p•tn b p n ,.J m4. JJL11.''l n ,.if!JIW L Ul L p _,;w fr !J Jr" t/1.U 2J w1••­ A1,f_wa bl, q b "{f, ""J ,f;zwmb'uf,Hrl' w­ ql,uu,!, hqp"'Z"'Pl' ,f,z bl, 1.mLJD ,[,J,l.w qn,J q"{wa qbm'ufrL, L p w fr w n ,[l,ip, uwq,upfln,{_ tJJ n 'l n1.1J J W L 1.u'in ipfr y- JJ.J p,ftJ 111 t11 p ttt.11. tJ n pp w z ut f,':.; /11i h 1111 W p.kb w hqp tufruw1frL wzw1tp10.J J fru4 ;;1n hq _ p b u11fr 1wq ::w1 ;; m 1[ut1i-11Jp Wt v.l t/r ,i piupJ.Jurt,EJ;-mJ;, 4-4,5 q/1 ,f,;:unnb'ufrllbp[! nwz b p,nbpfr Ji,2 mL nt1thL: l.J.111 wLurw q1urqw9mrt uWt[Ui(l'/J ­ 4mmwll'/.n,lt bl, /"'J bpfr uw,zwppJ,bpp buf, 'u w ,f,zw Z"'/'pbpn,J : n p iu g h f ltL iJ nt q L p[! uwqiupf}fr uin11pf,b u14 1Jtt[1lfl'flJW'1 fJ1, fai'l),,g ub,f,wqwh uu,,[_bpf,9, l wllmwnw2 h p­ 'lJ1LJJintL t1L'iih9 n1 Urbb1pfry._wphJn11.np 1nll_ hll, h 'itf,LLp url, rr if,7 wm b q_p,wzwp+:ntJ, np w ,[ p u1t,11J1 '>'utpJJJ1[w1faL ,;w u1fa h �n1/JJ r11.l1f! 11p'ffrbbpf, f}hpt[1u bpfa 1uu1w p1JJp·'Jfa1ibp 1 pw inl,11.fa 2 r1 l.i. &.qJ1U1'zw,p.p.hpfr nL Jh·f! u,J1irzwL (1 <P-npp t Lw mwpp h p ta � L fJ1w nt p 111 p wp J.. n1i[JJ1JJ1i uin ,,�u.1 l, f, rh pfa p V11!r1b fl1n1'ii [! t 'l_ tut /.fllJ./ nw z brnt,Zff.11Lf}J ntfi JJLfi I, 9 JI l.J.p [.if; lf!fr!J� W [' f.i Jf ntt/1 f i[ p UJ a ww pp­ PJntLp '1k11-ffi -':u1p w m f,p n I J J.w nbpfa .pbp1[wJ-1H 1, t:1 n ,ufruw­ w•</r!J ,,,qb1t, n,Jb1 tj •Ln«/ t 1n,1uf, (npp swp uw,1frt p mJf,hbpf,9 7b9nc/J1w,i,p, 21n,uf, Jfau fwJ[,Hpf, urq q b ,�j, WdffL/'J n ,'u[' pn,J /;wnbpfr P•/1</ U/Wl"'''l'"",f_wn ,tw1pb r:wrun1£ auh1'1wL 7 np ltn ,f'1 w1, {bmb­ !P� pw,Jf,l,hpfr �bp (u,iufr I, 'f"'"P""' uJ q b "{f, ,wp w ,[ fl'ubpf, s'.,u,FLJw<nWf f ,[wtp",/ Jwnbpfr uw�mp p ri 1 11 p q, nm j,wh t 1:u1tpwu1bwniP1 qwpq_1uor1u!p t4wmi/nul

t:

առանձնաղպն» ցայտուն է նախալեռնային դո(նղվարդ, նոր Հաջն, Աշտարակի շրջանի սովխողենը), Ախուրյանի "արքավայրում (Հացիկ գյուղի պտղատու

ներում,

դա

թում

), արգին

կատարած ուսուժնասիրություններից դալիս ննք այն եղրակացության,որ ժրցությունը ամճնասուր բնույթ ունի բարձր շարաճարկի ծառատեսակներիմիջն, այսինքն (զրլխոռվոր տեստկների)աոաջին բարձրույյան ծառատեսակնե-չ ն այլնի բի միջն (օրինակ՝ բարդի, կաղնի, ացի, քելի երկրորդ ն առաջին շարաճարկիծառատեսակների միջն մբրցությունը Թույլ |, նրկրորդ շարաճարկի ծառերը :«աժակնրպվում նկ սոպրելու բարձր ծառերի սավերում, քփատնուժեղ է մինչե կակների հ ծառատեսակների միջն սլալքարը նրանց օ--6 սաարնկյան Հասակը, երը դրանք տնկված են շարքերումխառը,իսկ երբ առանձին շարքերով են, քփատեսակները ճամարյա չեն խանգարում բարձրաձասակ ծաոնրին. երկու դեքում էլ տնկելուց 5--6 ատրի «ետո թփասոհսակները չեխ սոսաոռնումծառերին ստվերածածկելու։ Հանբապետության րոլոր գոտիներում ծառերի տակ լավ են աճում անձիին, դեղին ակացիան, մասրենին, ցախակեռասը,

սրֆգվոու

նույն ժառատեսակի աարբեր տունկերը նուլն սպայմանննրում Հավասարաչափ բարձրունյան սաղզարի են ունննում: անկարկներում, նուլն տեղում, նույն Արչնստոական տարիբի, նուլն ծառատեսակիտարիբնրըանջատներ ունե նում եհ բնի տարբեր «ատոտություն,, ատսղզարքիտարբեր ալդ երեովիը, որ բարձրություն. փոփոխականությունէ կոչվում, սկսվում է ծժառասնրմերից:եթե վերցնենք նույն ծառից 100 սերմ, կնկատենք, որ դրանց կշոխ տարբերությունը ամննամեծին ամենախոքրի միջի 3--4 անգամով է արոտաճայտվում:

Գրոֆ. Գ. Ռ. էլտինգենը կաղնու սերմերի կշռի փոփոխականությունը ցույց է տալիս 2-8 գ. սհրմնրից աճա սոճու հրկու տարեկան բուսակների բարձրությունը տատան-

: 2-14

վում

սմ

երեք տարե-

աճած ժիջն, կնչու սերմերից

ձ

11-24 ությունը՝

սմ:

սովետի անտառալին անեչ Մինիատրենրի տնկարանում վարչությանՀրազդանի Խն ւան խավոր սերմերից խնձորենու ցանած ԲունբիԸ աան

խն

ե

ուի

զիլ-

ի

կանը

:

ույ" Նե ամննաբարձրինը՝ ոմ ամենացածրը տունկերից

ամենացածրիբոն թ. Հալիսի 24-ին) սմ, մանրա

իսկ տարեկան

2"

ի

րո

ամենա-

Հի» Ա ' աղը Հ միջն արձրա րիքի ի նություն

փոփոխ Տունկերի աճի այտ Սակայն պ ճամար: տեսակների ընդանուրէ բոլոր ծառերի

բարձրը՝

սմ:

ր սրոյՀախանննրում

նշել, որ միանման սաղարքի բարձրության է, հ նալու Պետ փոքրանում ՝

աճող

տարբերով յունը, ՐՆաածառերի տաի քվաբաշ միջի Տամապատասխանում

արձրությունը ն, ալսինքն ծառերի

ւ

մեծ

է

մասը

ր

րիք

մե

Խոր

ունենում

երբ նրանք լովոի Գի աբան ատրձրություն, ունեն:

հ

է

սաղարքի

սնման

շտ-

պայմաններ կերեսի ժիանժան յւվեդարզացումի Սերմերից սկսվածայդ անձչամաչափ ՒՆ լույսի անտառաջերտերուէ լի ցայտուն է դառնում Կ

՝

սէ:

աճա մորչասի պայմաններում: ժայկհրեսի տարբերռուի ւ. Հողակլիմախոկան ձանրասլետության լնոնային նախալեռնային, ղաշտում, րում՝Արարատյան ղանպվոժային տիներիանտառաշերտերում, ատարաթր են ծետիլալ օրինաչավիու|յ յունննոր: կարկներումնկատվում

զո-

1.

սաղաբթներըառավել Բոլոր ծառատեսակների

ղար-

Հարավ-արե

են դեպի Հարավ), Հարավ-արնելք, ուժեղ է արտագայավա Առանձնապես այդ ուղղությամբ: տեսակներում: պտղատու

ացած

էլ Մեկ կամ երկու շարք ծառերի դեպքում, ինչպիսին Հարավ քեքուչինի շարքերի ուղղությունը, սաղարիների Համնմատությատբ: նհ ավելի շարքերի Ժյունը փոքր է երեք երե դրանց 3. նրեք հ ավելի շարբ անտառաշերտերում, սաղարքնորի ուղղությունը Հլուսիսից-Ճարավէ, ծառերի 2.

զեսլիճաիրավ (թեքվածությունը) դպարգացումը ն

դեպի

արե53

-ջ

վելք փոքր է: եղրաշարքերումգտնվող նույն տեսակի ժառեճամեմատաժ փարքամ աճ ունն, հն միջին շարքերում գտնվողներիճետ: Սղրաշարքերի ծառերի բարձր են սաղարքներըմեժ: ուղղություն ուննցող անտառա-չ ճարավոաւյին հզրաշարքի ծառերի տաղարթները նե ոչ ճարավ։ Հարավային Հյուսիսային եղաճ աքն միջին չարերի ճաժեմասո։ ձա ծառերը ավելի եժ են ր չուրի ծառերից: Հյուսիսային 5. Արեն րնելքից-արհմուռք ուղղություն ուննցող բաղմաշարք ան Է տառսաջնրտերում, երբ առաջին շարքում տեղադրված են ե փվատեսակենը կամ ցածրաչասակ ծառատեսակներ, Հարաո-

ավելի

,

Բոնք րն

րր ի իցարոմաոք ո ս

կնա

յ

Աա

վ

ե

ՀԱոնարնի

աա

շորտ

ւ

ջ.

"Հէ

մւյւո1է/

աչարմփարպետք է ճանաչվի

ան-

մեկ տեսակ ծառերով: ցույց

է

խա

տալիս,

որ

Ուկ-

Ի

ա-

"արջը

"1

քն

Հատուկ

կնստիտուռի անտառաշերտեր իտամետազոտական ախտաոներ ենբ առնում ն

երե Հաշվի

ունենոլու» թե

առավելություն

Համաղրուժից:

առա-

միջտհսակային դեպքում

շատ կառուցվածք ցանցանման : ՀԱԼ

Փ,

Բոն,

126082416:14845

Նորո

քերություններ Ը

Ո00օ:1:-

:16ոռ.

'

1010-806դ018. չճ.

տԵ0ՇԼ5 -

ՂԲ 716աոճտ ընտ

ՔՇղԵՐՅ0ը,

Ղթտոտ`ւ

ՈւՅ8 116138 «Ճրքօ6:Թ1011տ»,1949

Ճոքոււուօ88ԻՎ, 034Ո5օ0110

Լ

ւ

ՇԿաԱճՃոն

Տ

բարդին:

է

բնույքին,ասլա խառը տնկարկիիչողճանուր ունեն: Օրինակ

հ Հացիների բարդիների, ինստիտուտի երկրապործուկան

դրանց

ի

Ն.

Ի

է

տնկարկները ժիատարը

նան

|

»

Խո

Լ

է

»

լ

հնք վերագրում

ր րոմ Միա, մի քանի տեսակ" ռագու ինչայես ան"միտտարը կամ խառը շարքերով տնկված «2

6.

,

ճարավ-արե(բացիՀճյուսիս-արնելքիդ արտառաշորանրու

մ

անսակների սխալ

որովշետն այդ ռաշերտերը,

տեսակները: են բոլոր տումում քարն ուժեղ է, որից ստեղժելու ըամար լյան անտառաշեհրանը Դաջտառրաշտ ձի ստեղծում նսա միատեսակ ծառերով արտ առաշերտք ունի խատոր հ

գիները, թեղուն, ընկուզենուն, կաղնուն, Հացիին, ,

միայն արան

խարիտոնովիչըը Ի Ն գողնշի " վալին ատակաստան Համեմատությաժրավելի ատրդյլունա ա աի »եկարկի Հղինակաեկարկը:։Ռպրաինացի ժալուր են, որ թոր հու Ա. Սրդելնիկըգտնում եչ. եե ե. Լ. Բելզարդը՝ առավել

արդլուն դամանպայմաններում, Այս րրռաճեյման տնկարկը' միատարը խոն

քոն1960 թ. աշնանը վետ բնույթստանալով ղործնական տնտեսության առա ավելի լին ունտ առնվելբելոռուսիայի կոնֆերանսում: նության է ՛

ոլուանցնկատի փորձը» ժիւաւլը Հիմնելո'ընդոյոնուր որտեղ Ճիշտ, մարդկանց տնկված,

|

թ

որտեզ է սխալ

շարքի առաջին կարգի ծժառնրիթեջաան «ոզիոոն փոջր

ննրով

սլետք է փորձը Հաշվիառնելով, կաղնիներիանյտառաշնրտի կամ ճացի միայն կաղնի, Բարդի ասենք, ավելի լավ կլիներ մեր այս եղանտառաշերտում, բոոյց չէ՞ որ լիներ աուիքողջ այսինքն տեղծվաժ վիճակից: րակացությունըելնում է

ուտք ուղղության անտառաշերտից,որի ճյուսիսային շարաճ է Քը նվազ ) եղրաշարքերում դտնվող անճաւոունենում ճաստ հն, Հասակը բարձր, սաղարթները ՄԺԵԺ՝

բները եհրի

իջին շարքերում զտնվողներիՀամեմատությամբ:Առանձին են, սաղարկամ մէկ շարքով աճած ծառերի բները շաստ քով մեժ են, սակայն Հասակով ցածր են այտառաշնրտում արածներիՀամեմատությամբ:

ճամար կարելի է խուսափելու Բարդություններից անտառաշնրտեր,որի, մեր ջարկել միատարը տեսակներով կարդիծառերի մի բակարծիքով: ավելի լավ է, քան առաջին անտառը, կամ անտանի տնսակի խառը շարբերովտնկած ոլայ-

7. երկուսից ավելի շարքերով: մի ջանի տեսակների խոր կամ միատարը շարքերովատեղծմասնակցությամբ, բարվվածանտառաշերտերում սն, սն բրգաձնյ կանադակտն սպիտակ ուռիները որոչլես ավելի արագաճ տնհսակ| ր ճնշում են սպիտակ ակացիային. այդ դերում Հատկապես ակտիվ է բարդին: ւի

8. Տե սակների ժրցության մեջ Հանրասլետության Հողատարբեր պայմաններում բարդիները ճաղթում առանձնապես սն րարդին, կանադական Հաշվի առնելով տնսակների միջն մրցության փաստր,

Արարա ս

-

Խ

Լ.

ՖՇՇԸԵ 3ՇԸԽ, ՉՉ

ամե-

Սնձեխին պենսիլիանյան ճացեհնուն ճացենատերն քխկու սնրմերիը ծլած տունկերի ճետ ենթահտառ է ստեղծել, լրիվ

Թողի:

ենրն ավելի արդյունավետ են միատարը տնկարկի մատությամբ, քանի որ դրանք ավելի լրիվ, բազմակողմանի են օգտագործում բնությունը Խառր տնկարկում .սրտաՀայլտվում է նան ծառատեսակների ճամագորժակցությունն դեմ: իրենց քշնամի ռեղի ն արվանդւկի ի. ն. Ռիխտենկոն է ուսումնասիրելով այս Հարցը, ցուլց որ խառը տնկարկներում, միջին ճաշվով, օրգանաալիս, կան եյուքերի դոլացումը 90--80 տոկոսով ավելի է միատարը տնկարկների Համեմատությամբ: խառը ն միատարը տնկարկների Համեմատության ձամար բազմաթիվ օրինակներ կան մեզ մոտ, ռրոնք խոռում են ի օգուտ խառը տնկարկների: Այսպեռ, օրինակ. «Կարմիր դրոշ սոմխովի դաշտում կա 6 շարքանի միատարը բարդենիների անտառաշերտ, արբնելքից-արնմուտք ուղղության: Անտտուսշիրտըճիմնեվածէ 1949 քվականին, նույն քվականին 0 շարբանի անտառաչերտ է «իմփնեվել երկրաղորբժական ինոտիաուտիՓարաքարիրազալում, ոլւրեղ ճողը կրախիճ սմ չձրտառով, է 0--30 ավելի խորը սն տուֆ է, իսկ սովխոսմ շնրտով: ղում սպիտակ «ոզ է 0--20 ինստիտուտի անտամռաշերտը յոնկվաժէ Հետմրալ կորդով. 1-ին չարք. «ացի ոպենսիլվանյան ն սովորական, ճաժի կի (շարքում մուտ20'ն ), ցննատերն 8--10 մ ճնոսվորության Հ-րդ շարք. սոսի մեկը-մլուսից սմ ՀեՀիա, սոսրների միջն անձնի, մեկը մյլուռից 40-.00 քխկի «այննատերնւ ասվոթության վրա: 3-րդ շարքը. չարքը նույնը, 4-րդ ինչ-որ առաջինը, 5-րդը՝ սոսի, անձնի, ձատ ու 6-րդ կենտ Հացի սովորական ն պենոխլվանյան,

բիոլոգիական տեսանկյունով խառըտեկարկԸնդջանուր

ուսկնտը:

տնսակներով ստեղծված անտառաշերտերի ճամեմատուքյամը։ Միության անտառագետ գիտնականների վորձաէ խառբ ցիոաշխատողների շրջանում տիրապետող րարների, ն անտառաշերտեր ատեղժելու տելոնսակներով անտառներ

յ

նույնդաշտ

(աղոը

Սառակաղմ

Ճացի

4 չարք, Բարդի

չարք

յունքն

,

կաղնի

շարբ

ն

տովորական

0-15

ԵՏՏ Յէ

Է

Է

Զա Տ Վ

-

|

19,1

| 22,5 |

`«Տ5ՏՀ-

Է

-

Հա

Հ

Էյ

«Է -.5-

անալի հողի ունեցող անտառաշնբտերի Հարթ Ն աա

տի ինսոիտո' Եբկոազորբծական

աղյուսակում:

արդ

Սոսի, որական, ՔոՂհղ| ոի, 7 ճացի սովորական, 0 լ5 ճացենատերն ըիխկի,անձեի

տաշերտերիտակ եղած ճողըյ,

պրատրաստ

կլու շարբից էին փոխարին Անաղիզի ենթարկելով երկրագործ եր ծա նույն դաշտում եղած երկու տարբ

ճացիիչ շերտումսերմնրից առաջացած դուր

ծառ

տվյալ կեր չունեն,անտա դւսոնալու տես րինխողսերունդ չկո: Մինչդեռ խուռն

նկատելի

մմ Հաստության կոր

դոլացած կրախիճը ներկված է բ սմ խորության 5-6 փտած մնացորդներ գույն: որը բույսերի Է' նյութերիարդյունք անտառաշերտք ծ Մվատտրը բարդիների Սառնրի տկ ռերի մեծ մասը քնրաճաժ է» ծողը ծաժկվածէ նո աննկառոնլի ւլրոցեսն ւոնոառազ են խաշամը Համ շյուղախոտով: ր Ճողի բարել տառտյերտիազդեցությու, է: կյորած բոարդ իների բներից 2.8

ստո

րեղիների բար Հողը Հացիների, ծածկելով 6-2 մ, սոսիներ թխկունը մ է, Հոցննատերն ս Հաս ւթյունը՝22.52 նր՝ 18-23, բների ծառերիտակ փտած խ Անտտտաշնհրտի ծածկում է յամբ Համատարած մմ Հաստութ ոլ Հող է,

համարել այն անցած թերու

նոր

լու-

Կոլանտեսությունների, սովիոզների դաշտերում Հանրա-

պաղատուների Հետ:

ձե.

Փշաոենինկսոանտառաշերտերում այչ

պանում սաղարթի ն բնի ոչ մի որոշակի րնլի է օդաապործժելերկշարք

մարտ չեն պողաբերուէ,

անտառաշելոոումճա ձղտելով դեպի լույսը, չեն ոլած-

թիստ լուսատասծը են, Փշաածննիները

րացվող «ողերում բրղաձե ն սն րարդիներ դնել միայն մրշտական առուների ափերին: Մյուս բոլոր դնպթերում դրանց կյանքը կարճ է Հողի աղքատության հ խոնավության սյու. կասի Հետեսնքով:

Արարատյան դաշտի, նախալեռնայինգոտու

ճողակլիմայական պայման ենրում «Հիմնականն օժանդակ անտառաջերտնրի ուղղուՌլունը, դեռավորությունը մեկը մյուսից, շարքերի քանակը տարբեր կլինեն (աղյուսակ 14),

տարբեր Հանրապետության

միջի:

տաիիներին կատարված աշխատանքներում հղած Մյուններից մեկն էլ այն է, որ :ի ուտեն ղծվածդաոնրի, չչդիները արաջ տագանության որոշակի սիստիմ ուղղված վնասակար քամիների դեմ Չեն պարդանվել «Հիմնականշոաբքորի որոշակի ուղղությունը ն «եռավորություը դրանց

Դաշտապաշտպան անտառաշերտերի ձիմնման

քանի

է

են մի որտեղ մասնակցում անտառաշնրտերը, ն ժառատեսակեիր Սիատտեսակներ:

Հաժարպայմաններ է սանղծում:։ Մեր պայմաններումլավագույնը պետք Արոպիսով,

ում`

Ո 1,940: Խառն ծժառակաղմով ւ1,-Սփատնեսակներով աառաշնըտը Հարսատտցն ելով Հողի, ինքն իր դարդաւււի

դաղ մով անտառաշերտում անցած 20 տարում Հողի Հումուոխ դարունուկությունը բարձրացել է 13,800,իսկ բարդիների գերակշռությամբ առանց Սխիատեռակների անտաաչեր-

ն Այսոյիսով՝իատնսակների ծառատեսակներիխառ

Այն Հողամասը, որտեղ չձիմնել են այս անտառաշերտերը փոքը "ատվածով մինչ օրս էլ ժնուժ է անմշակ, այդ Հատ-չ վաժիը վերցված Փողի (0-15 սմ ճորիղոն)անալիգը ցուց է տալիս "ումուսի 1,270:

թա

:

'

ՀՅ

Տ.

Հ

Հ

»

«առջ Հ

«ՀՀ

ծ.

ՋՀ4

Տ

Տ

Յ

-

-

-

ւ

--

Հ

Հա

Հ

Յ-դ

ՏՏՑ5Ց:Յ «336 Է

«Հ-.ՀՏ-

Է «1

ՀՐՏ

Է

35-Հ 5: 8-Հ ՀՑ

.

`

-

ՆՅ

--.Տ

ա--

Հ

ՅԾ

Ջա

ՑՎ

Տ

«Հ ՀԵՏ

ԵՊ )

ՀՀ

15.

»-

Է,

|

Հ

|

Է. Յ

Շ

Ե Տ

Է

-`

«

«Թ

ա)

Գ

Վ

թ Փ

'

|

-

-

-:

Ն: -

«

Ծ

Հ

-

)

-

ը`

Հ-.

ԿՊ

ծԵՅ

5:

ՏՏ Հ

ւռ

ՏՎՅ:

Հ։:Տ՝ԿՎ ՀԱՅՏ

Հար

ՀՀԿ

ՅՀՊ

ՏՏՑՋ2ՏՅ.

ԵՀՅՀՎՎ

-Հ

Տ

՞

Լ

ծ

ծ

Շ

Տ

ՏՋ ՅՅ

ՅՅ

Բ

Է

`

Է

ՀՅ

6՞

Յ -

`

Հ

«-Հ Ջ

`

:

Հ

Հ

ո5

--

-

-

Հ

Շ

`

ծ

թյ

ՏՆԵՑ Յա

8.5

ՀԲ

Ը

ՀՀ

Վ

ՀՀ

:

Հա

Հ: ՁԹ ԷԿՊ

.`

-. Տ:

՞

ՒԷ-

օԶ

-

ւ

Վ

Յ

ՏՀ

|

Տ5

ա«Հ"«ՏՋ ՆԳՀՅՀ

ՀՀԽԵԿՊՀՀ

Ջ

Հ

Տ

-

Հ.ԱԱՈՒՈՒԷ,

ՑՊ ՏՏՀ .Հ-Պ ՀՅՀՋ

ՋՀ:ՀՎՀՅՀՀ»Վ

Տ

Հ

ամ ՎՊ

Կ

ՅՅ»

Է. ՀՏ ՀԵՐՑ

Էզ

Ի

Ց

Էւ

Հ

դ

Հ

թ

Հ

.

ԿԷ «Հ

«Կ

Հ`«ՏՅ

ՀՎ

ԱՏՀ

ա

ւՋ

պ

պ

35/3: ՏԵ|

| -ՏՀ

Է-Էւ

աշՀՑ-|

Է

-

Հ

6. ԻՇ

Հ:ա|

Տ

:

Ց

Հ

ՏՏ.

ԱՀԹ

1ՏՅա

-.օ.

,

Հ

Հ

Հ

պայքար

տանելու

ամենա-

նպատակովսպլտղատու

ծառերի

ու

թփերի վայրի տեսակնե-

ծածկոց են կաղմում, ստվետարածության վրա ընդծտանուր րածաժկում ճոդամասը, տնտեսում լոնավությունը, արգելա կում մոլախոտերիզարզացումը ն ըքամապաշուլանդեր կատարում գետնամերձ շերտում: Անտառաշերտեր «իմնելու

Բ) ուղեկցող տեսակներ, սրանք պետք է ավելի ցածր լինեն գլխավոր տեսակներից ն վերջիններիս ճամար շծրողռ դեր կատարեն, այսինքն տտվերածածկենգլխավոր տեսակներին կողքերից, ստիպեն նրանց ձղվելու դեղի վեր: դ) ըինը, սրանք լինելով արադան, ունենալով գետնանրձ սաղարի,մբեչմ արթավոր ծառատեսակներիմիմյանց միանալը ուղեկցող տեսակների ճետ անտատաչերտիբռնած

կարակյաջց,

օկտագործվող ժառերը ստորաբաժանվում են երկու խմբի. ա) գլխավոր ժառատեսակներ, որոնք պետք է տվյալ Հողակլիմայական զայմաններում տվյալ անտառրաչերտում աճեցվող տնսակներիժեջ լինեն ամենից բարձրաճ ն եր-

Դաշտառղաշտպան անտաոսշելտ ատեղժելու նպատակով

ն ծառատեսակներ թփատեսակներ:

Անտառաշերոխ լավագույն կառուցվածք ստանալու, ավելի երկարակյացկ դիմացկունանտառայերտ ստեղծելու Ճամար նույն անտառաչնրտում ոլետք է օգտագործել մի քանի

ծառերիլավ աճին:

ոի միջշարքային Անտառաշնր տարտծությունները նրեքնուկի» առվույտի, կորնդանի ցանքերով ղբաղեցնելը նպաստում է

երեքնուկը Հաղթում է սեղին ն արվանդակին, անդամ Հողդամասի մոլախոտերովխիստ վարակվածլինծլու դեպքում:

աուստ

լավագույնմիջոցը անտառաշերտերի միջշարքային տարաժությունննրում բազմամյա խոտեր ցանելն է: Բոլոր գուռիե ենրի չրովի ճողերում,Հաճախակի ջրելիս կարմիրթ

մոլախոտերի դնեմ արդյունավետ

ն Անտառաշերտերի խնամբի ծախսերը պակասեցնելու

սետության մյուս կազմակերպությունների Հիմնա ուխտա ռաշնրտերում կ ղանգվածային անտառներում ք տարվել անտաաոքուծական խնամք (նոսրացում ն սանիտարակած Հատումներ), որի կարիքը ալժմ ամենուրեք խատ ինծ է:

ժողովրդատնտեսա օգյոաղործումը

ճեռավո

տարբեր սվայմանննրի ճամար առաջ պաշտպան անտառաշերտերի Հիմնմա տնկմանսի եմաներ։

Հաշվի առնելով եղած անտառաչնր թյան արդյունքները, Հանրապետությ

միջն ծելիս ժառաշարքերի չոլետց է լինի:

տում

պետք է օգտագործել պտղատու միայն մեկը կամ երկուսը: Պտղատու

Հանրապետության չրովի Հողերու տնսակներին: ռլետք է առսլ պտղատու

տագործել որպես ուղեկցող (ստվերա տեսակների սաղարքների Հ խավոր ստվերի տակ մնալով սրողատուննրը

Պյողատու տեսա նկատմամբ: մության

օղտագործել լտնսակներ Պտղատու պաճանջկու դրանք ավելի առնել, որ

վնասատուներին:

վիտամին Շ-ջ դրանցկուլաուրականտեսակների մեջ գրավում են քոչուններին, ղատուները

Վայրի չզտուղների նջ

կարող է

բերքը ժողովրդակ թանք որ ա գրավել, ի տեզ ճաղար տասնյակ Հճեկ րածությունը

րիցստացվող պտղի

թյուն ունի: Պտղատու ծառերով Ճճիին

բի

անապոաչեոտեբինամար ճանձնաբաբվող Դաջշտապաշտպան առաջինն Եշկոոոդկաոշգի ծառերը

ՇՏ Ա6քմտ Եօտթեղահու 806010ԳԻուք օ16ո Եսճքռոռոււ: ԿՇքոաւն ԸՑ6ք ԱՏ ուք ոճ

Սզնի արնելյան

նեի»տետողայուզ

ՇՕՇԽՏ 4թեյա ԸԵՔՈ ոն

կոչի դրիմի

ակացիա սպիտակ(կեզժ)

Ճեռ18

Թօելուճ

ՇՇՂ28

Սոճի

(ՔՅքլ.)

Բալենիսովորական Բալենի մաճալկբյան ԲարդիԲոլլն Քարդի բրգածն

ՕՇԾԵԼԵՎՕՏՑԵՒՀ8 ԶՕՇԼտստ Մաքճոլտ Թրա 812ՐՅՈՇՆԸԽՅ8 (Շ6ոտստ հԼոիճիժծ ՂԾոօղ» ԾՇողը քօքսխտ 8016ոճ

ՔօրսիստՔց:ոում115

Բարդի կանադական Քարդի սպիտակ ԲարդիՍիոնի

դոքոոուա15ԼԾՈԾՅԵ ԼԵԼ

ԵօքսլստՇՏՈՅՎՇոտլՏ Յե Քօքալխստ թօքսյստջՏոոօոլ

Քարդի սն Ժիճի վիրդինյան

Դօոօոթ 228416

ՂՕՈԱՕՊԵՇՇՊեւմ

ՂԾՈՕԵ ՇԱԿՕԱՆՑ էու

ԽԱՂՅԱՇՃԵՄ

ԴՕՈԾՊԵ ԿՕթում

ՂՆՕՀՆԸՈՇՅԵՑու

Ցմք-

Ֆլիդիչիա

ԷՂՇՅՔՎՈՑ ՕՇԵլխօ-

|

Դեղձենի քնկոպենի սովորական Թեղի տծրնախիտ եղի գետնամերձ Թթենիսպիտակ

Բեկիդաշտային

Թխկի սրատերե

Քխկի թաթարական (որի մանրատերն

ԸԱճՇո

մտ

Լ16թ.ո 8ՋՅ

ժսջճոտ

ԸՐՕԱՇՆՔԵմ

ՈթԹԱՅԵՎՒ

Դելի

ԼԱՏՏԵԾՅՅՎՏ 66:23

1611 ՈՇՈՇԲՕԱՆ

Բ ՄԸ ՕՇրքօ:ԸՂՈԵՐ1

լ

ԽՊԸ1 1272թ Հնւտ2 Խ64:Օ4ՈՇՂՅ28 ոճ

ԷԱՑԱՈՅՇԻՈՑ

մշ Ղ86ոում8 Շոճմբ-

հրի կոլկասյան ամիիճի

ՇՀՀՏ

ԼթյՅՈ

|

ՀԽ

յ

:«1788րօ88

եռա

ՕՇԻՌՈԼԹՅՐՑՈՒՈՄ

ԿԼՎԸՇ)|

ՁՇՅՇՈՂՑՏՃԱՇԻՔՏ

26. ԱՅԲ»

ԽԱՌՇԵՈՒՆԹՈՒԴՅԽ

ՄամխառալորենիԱՇՌԱՉՇՈ:Ը Ճատոծըը Մակլլութա Սալորենիսովորական ` ՃՈԼԿՑ Աձ թռ ԱՇԱ

Լօքոծոսոճ

ՕՇԱԽՆՈՑՐՒՒՅՅ

ԵՑօճքոստ ճոստ16է

հչ

ՇԱքճոծ Օճերւօտ6մոտտ

ո041

5ՏՕԼԵստճսծթգոը

օքս|ստ

Մլեօասու ՖՂԵսոսո

1ճուլտոճ

Տյոոքտ ՄԱՒՔՅՈՀ

Դոս)ճ

Հարարչջենիոսկեգույն

ՔլեջՏ ճաշն ԸՇՅԼՈւՏ 42"5Է118115 քրսուտ Տքլոօտձճ քօտ4 Ըռոյոտ

Շատ

Ըպօքօրաուտ50101811

ԸՑԱՀԱՒՑ 122թԻ88

ՂՇբե

ՍՇԱԽԱՕՏՇԻ-

Աոճրանու 1ԼԵւՃ

Զիչխան

0/6ուո15

Շաատ

Լօօլոոմճ

Զժենի սովորական

Օճոշու»2

164580Ս ՈՅԱՂԵՒՈՒԸ

Էրքքօքիճե ԸհճտոօգծՏ ԸՕէռըոճտ16Լ 1ոլճքծւ-

Փայքակենիձառանման

11:3:քում:

ԸՇՕԽԱԲՅ ՅԵ116566Ո5

Սիրիական ընդենի /(/իդրոս)

ՒՍԵ-Տստ Ք038Հմքոնժոոտ Օծաաօթճո-

Տոթթումմտ

Վարդւնիեյի

ք038

վարգ

Տիյէնր

ի օախակեռաա

ո

ԲՈՅՃ ուտ ԲՃՐ6)5161 ԲոՃԼդւՏ քջոտավւճոլօ2 ՇՕոստ ոյտտ Ճ6ՏԸՍԵստ հլքըօՇոտ-

ՔՅՈՅ

ՇՅԱ 87Ծ01Շ5ԸՇ6ՈՏ Ճոճթոչշհլտ: (օժսոցլ-

արնելյան

Ղտ Ց0ԸԼՕՎԱՀ:

Շճքօոշմ կռկոոչենիեվրոպական խզ րոաՕտւ

Մասրենիսովորական

ՐՇՕՏ4

ոթ ԼՂՕՅԻՇՈՑՑ

ոու:

Մամիի

Լոք

ՇՈ

Վրկելենի սովորական Սզնիմեմափուչ

ՕՇՆՌԱԵՐԸՑՔ-

սովորական ֆղդրնանի

Ղ1ոռ68Տ.հւոօՅ

ԱԸՇՅՏԱԸՑ

26 ՇԱԽՕքՅԻՇՅում շազանակատնըն կաղնի եշի ելունդավոր 8ճեստ թօթօՅյոՇՕթռողսոճն 86 աճ 111 Բ6քճ32 ուիհամինուի ԸճՅՏԱՏ 4(6քօղում

Հացի սլենսիլվանյան Հոնի Ձիակասկսովորական

թջնսոս

Հարավային Ռառլհի

ՕԿճըստ օԵսք Օս:լըստ 1Ե6ոԼԸ8 ՕսծրոստՇՕՏ04Ռ61է0111

Հացիսովորակահ

Արոսիսովորական

ՒթՅԱԼՒԵԼԼ

:

ուր Պոմ '

11:6

7աճ1128

քոր

կենսաձառ

6քյո սմուստ 10122682 սյտստ քսույտ «401սՏ 81ԵՅ ՇՅ թատ էծ ՃԸՇ6Ր ՃՇՇ Ք|ոլՅո0146Տ ՃՇ6Ը է8(871ԸԱյտ Ղաիտ 014418

կաղնի ամառային յ

հաղեի վրացական

ճՃՀՈՂԼ:

Վերիժաստի

ՄԱլքոոյտ

ՏԱՊՇՏԵՂՏ

ԼՃսՏ Ճտճոլըը Մաքոոտ

լ

Անացիտ դեղին կլորաԱմելանխիեր

Բոռեչի

Վճոսիոտ ԴՇՇԻՂԼ Խնձորենիանտառային

ՕԾԵՌԱՕՏԸՒ

ՃՃճբքիճՕԸ ծիրանենի

«Յ.ոՅՅՇ8

Է Յա 2Ը օռ

ՅՒՕՀՏՇՂԵԵՍԼ

տերն

քօոստ Միքլոյռոճ

ՕԾԵՌՈԼԹԲՇԱՒԵԱԼ Ք6քտոճ

Օքշմ Էքօւաւն

ՂԱՅՑ 14488830:

ԹՅԱ

ՏԼԽՏՏԷՂՏ

ՔԱոռլոստ ՕՈԱՇՈՒՅԱՏ

ԵՄԼԱՏՏՃԱԼՇԼօ1տ

ԵՄ/ւՏ ՇՃԱՇՅՏ1Շ8

ՇՀ11Տ ՇՅսԸճՏ168

Հանձնաջաբվողբփատեսակնեը

Օ1654115շհռ

Ց6ՈՈՅ8

506ՕՎԹՅՑ

Րքւազ րքա

կռվկասյան Փոչնի նեղատերն փյատի «

Քօքսիստոյքոռ

սոմ

ՇՇԱԽաՕ8Շրոճմ

ԼՅՅՒ

քոսի արնելյան Հանգենի ուռիատերն Տանձենի կովկասյան

ԹոԽՑ

առվորական

քյոսՏ2411851Թո4 Քլւատ

ՏՎՅ

Ղ60680-

Աւօ

։ո

ո18

սոր

Ք0օՏ8 ՕՎՕ18183 ՏՆՇՇԼ

ՇՕ1Ր1սՏ 476Ա2ՈոՅ

ոտ

մ16աաւ22

՝

1414թօտ05 748օո061Ի `

ՏԵՈՈՑՇՍՏ

լԼլջատլատ Մկրտ

բ,

Լօոօ

մ

(ոտքն '

Յուղ

Ք/ւոստ 1ոջ1Ա:1ր «Ո861Աը 4մՅու Քյսոստ մ1Խ4:1Շ2418

տե

Շջճօոլձ օեյօոքո

մրձմաօթեղոոր: .-Շրոլո6քսջ ո8614ՇՅոէհճ :ՆՕՔԵԼՈ

սրողուտու

հ

ն

ճա

բավչարնմու՞ոք թեբվելը առավել մեժ չափերով է արտա ճայտված չրապդանի շրջանիՋարենցավանիցմինչն Աշտա րակ։ Արզնի-Շամիրամ ջրանցքի տակ ընկած ղռերու Հիմնված այգիներում, Այստեղծիրանենու, խնձորենու, մուսն ձճնու ե մյուս սրողատու ծառերի ըքնքվածությունը դեսի ճա մ բարձ ն մեծ 2,5--4 է, որ բավ Հարավ-արնմուտքայնքան բության ծառերից շատերը պառկել են դետնին։ Պտղատուայգիները պետք է շրջապատել քամապաչտ

Հարավ ն Հարավչ-արնժուտք: Մառնրի դեպի «արավ

մեժ

խաղո ազդեցություն կգոր ղի այգիների զարգացումը դրական ծի նան Արարաոյան դաջոխ կլիմայի լավացման վրա: կատարված Հնետազոտություններիցպարզվում է, ո ծառերը բամու աղդեցու նախալեռնային դուռում պտղատու ձրռելու սնտնանքով քեքված են դեզ, խյամբ ն դեպի լույսր

դաշապան անտառաշերտերի «իմնումը,

ու

«դու

նախալեռնային գոտու տարածության գերակշռող առը են` Թալինի, նոր լուրացվող կիսատնապատներ Արզնի-Շամիրամ, Ապարանի լճի, կոտայքի ջրանցքի տակ` Աղիղզբե. կովի, նղեգնաձորիշրջանների ցածրադիր մասնրըը:Այդ զոպաղաբուդլուղատնտեսությանգլխավոր ուղղությունը ժությունն է, խաղողադորժությունը: նախալեռնայինգոտի իր ճամախառն եկամուտի արժեքով ճանրապետությունու Քոնելու է երկրորդ տեղբ, առաջին տեղը առայժմ զիջելու Արարատյան դաշտին, իսկ պողի ն խաղողի արտադրանքու կբոնի առաջին տնղը նախալձոնայլինոտին արժեքավոլ մշակելի տարածությամբմեծ է թե՛ Արարատկուլտուրաների ն յան դաշտից թե՛ Հանրասլետության մյուս զուռիննրից: Ալ գուռին ամենից շատ ենքակա է Հարավային, Ճարավ-արնել յան չորացնող քամիների ն ճյուսիսային, ճյլուսիսչ-արնելյան Հլուսիս-արնեմտյան քամիների վնասակար ներղդորժու թյանը: Այստեղ ամուսն ամիսներին երբեմն օդի Հարաբերա: կան խոնավությունն իջնում է մինչն 19--147-իո նախալնոնային գոտում պաճանջվող չափով դաշտա

ՆԱԽԱԼԵՌՆԱՅԻՆ ԳՈՏՈՒ ՀԱՄԱՐ ՀԱՆՁՆԱՐԱԲՎՈՂ

ՄԱՌԵՐՆ ՈՒ ԹՓԵՐԸ ԵՎ ԴՐԱՆՑ ՏՆԿՍԱՆ ԿԱՐԳԸ

չեւ

ցույց

են

են

մած

մոտ

ծա

միմյանց,

քան

նալրալեռնայ ընդճանըածլես

անծրաժե

սողայոու

ալգին

ւում

Ընկուզենիռովորական նաղնիամառային Կաղնիվրացական Թեղիաւե րն ւռ Հացիսովորական Հացիպենսիլվաւնյան Բարդիկանադական

ծառեր Մոաջինկարգի

ԺրՀիվի

Մոճիդր

ԲարդիԲ Բարդիչ Բյրդգս Գլեդիչի Սոճիսո

այգիների 5-70 խաղողի ն պողատու ձին զանդվածներիՀամար բավական ղեւ կողմից անտառաշերտիմեջ առնելը: Ալ ռաշնրոնրի մեջ օգի լճացմանվտանգ չլ

կոնկրետ վայրի «ամար ռաճմանելու Համար:

Հեւո միաժա անռառաշնրատերի պանական 4իմնելու այ այգիներ րառել սլտղուոու նվազագույնիՀասնի ծառերի Թեջվելը: Այս Ճարցի առաջարկվում է Հանրա քննարկմ բուլծ մասնագետների լոյն

ռումների կիրառումը խիստ

ծառերիթեքմ Հարքավայրում2տատկապես

հում

կամ 4 մ, ե 9 կամ 6 մ, նայած րում երա միծադալուՀնարավորությ

չէ նախ

շարքերի ուղղությունը տրուսի շարբումանկել եկը ժառոնքը

Հյ վերցն միջե Հեռա իսկ շտրքեիրի յո ծոաանսակին

(4.4, Հեռավորությամբ Հավասարաչափ

Ճիշտ

դեղի չարավ Համեմատ քեթվաժությունը են լորս կ չէ, երբ ծառերը տնկում

կողմիցավելի

ի

երբ

անտառներովմինջն ալժմ տնկած

Հր ամենրը տվել,

պան

ն եՐՐոող Երկրորդ կարգիծառեր

Տանձենի ուռիատերն Տանձենի կովկասյան Թնենիտապի տակ Խնձորենի տառի չան կնոասենի

լի

Շլորենի Ծիրանենի

Սզնիօնապտուղ

Բի,կի ռրատերն Թր.վի քաքարական

Մամխասալորենի

ԹփատեսակնԵ՞ր Մամխի

տերնան ը ցածրադիր մանրում (Շաճուժյանի շրջան)

ալի ալան Շարքերիքանակը պետք է ավելացնելիս

Սերկնիլենի Սզնի արնելյան

Սալորենի

կաղնուն կարող հն փոխարինելթեՍոաջին սխեմայում տ, սոճի սովորական կամ ղրիմյան, գիճի վիր-

ցախակեռաս թաթարական ա կաղնի, թողնել Ի:շարքը եզրում:

Ծառաթփայինտիպ, գլխավոր տնսակը՝ տանձենի (Ճեշարքերի ժիջն 4 մ) ռավորությունը

Կոկոոշենի

կինսաժառ արնելյան

Ցախակնուս մկացիսդեղին

Հաղարջնել ոսկեգույն Սրնգենի Նոր մուրացվող ճողերում

շե հտեր ստեղծելու Համար

դաշտապաշտպան

ժ7Կ/,/

,

3.

Վարդենի թեյի

4.

անդւու-

մամխե-

ՍԽԵՄԱ 11

Ճապկի

Մասըննի Մոռենի Տխյննի

շարքի

մ

Տանձենի Սալորենի 704. Ակացիս:դեղին 3045 Վարդհնիթեյի 405

ե

դեղին ակացիա, տանձենի Սալորենի, ակացիադեղին, սալորենի ակացիադեղին Տանձենի,

աո աան այում

մ

ն ժառատեսակների

տանձենուն

կարող

են

փՔոխարի

լիատեսակների տեղադրման ծիրանենին, թթենին (սպիտակ), կնոասենին, շլորենի Հաջորդականությունը, Հեռավորությունը միջի՝ 2,5--3 շարքերի մ, տունկերիմիջն՝ 1 մ։ լորենին, դեղին ակացիայի փոխարեն ճապկին, սրնգին,

քաքարական ցախակեռասին:

ՍԽԵՄԱ 1

(ին

Մառաիիային տիոլ,դիխավոր տեսակըկաղնի ամառյակաղեի Ցախակեռաս քաթարական300

1.

Հ.

Մաժխենի

Մամխենի կաղնի, ցախակհուաս քաքարակոաւ

ՑախակնուսՍաթարական, կաղնի կաղնի,ցախակնու թաքարական Եջ Մամխ ենի Ժ.

4.

ւ

մրա

Սխեմաներ՝նախալեռնային գոտու նախկինվաբելաճոդեԲի ճամար, հեռավոռությունը շարքերիմիջն3 մ

ՍԽԵՄԱ 111

'

տիլ, Ծառաթփային Մ

1: Հ-

Հ.

Դ

գլխավոր տեսակը՝ ընկուզենի

ո-

սովորական Հ0Պր Ընկուզենի

Սրնգի 4840 նկալորենի Էնկուղենի, արնգի, սրնգի, սրնգի, ընկուղենի Սալորենի, սրնգի, սրնգի, սրնգի, ընկուզենի Սբնգի,ընկուզենի, սրնգի, սրնգի, սրնգի

ւ

Տանձննի, սզնի, ոզնի,

կարող

փոխարեն՝ շլո

ենփոխարինեն

խնձորենի

ՍԽԵՄԱ

նսնտա. պաշտպանական

ժ.

-

-

7. Է

կննսածառ

|

կննսածառղ արնելյան

Ֆիճի վիրգինյան, սրնգի, զիճի վիրգինյան Գլեդիչիա, սրնգի. գլեդիչիա Սոճիսովորական,սրնգի,սոճի

արխելյան 400.

Սրնգննի

Դիճիվիրգինյան1040 Մլեղիչիա 104) Սոճիռովորական1048

սոճի սովորական

Սննսածառ արենլյան

դլեդիչիա,

Սառաթփային տի, դլխ ավոր տնսակները՝ գիտի փիրդինԱ22

համաբ ռաշեբտերի '

ե Խաղողի պտղասու այգիների

րճեին։

թրհնին սոլիտակ,կեռասենին, խնձորենու

Ձորրորդսխնմալումտանձենուն

:

Խնձորենի, Հաղարջենի,չաղարչենի,

ավեի

տանձենի

154, Տանձենի Խնձորենի Սզնի2540.. Հաղարջենի Մասրենի

Սղեր,աանձենի, ողնի,

5. Մասրենի

4.

Ժ.

2.

մվՄասրենի

/ոնձորենի

Սառաթվխային տի, գլխավորտեսակը՝տանձենի

ՍԽԵՄԱ 17

1.

Մրնդգի

Սրնեգի

Ցախակեռաս քաքարակա էնկուղննի, սրնգի, բարդի չինական Սբնգի, զլեղիչիտ, սրնգի, գլեդիչիտ Սրնգի,բարդի չինական, սրնդի, ըն (նկուղենի, արնգի,բարդի լինական,

Սրեդի

:

ռյոխ, կրկնել 2, 3,

շարքերը:

շերտերում) 1-ին շարքը կլ հղրաշարքը, իսկ ճինգերորդը՝արն եր սլետք է սլաճդանել բոլոր գոտինե շարքերի դեպքում եղրերի շարքերը ոլե ման

ոզղության

հոկ օժանդակ շերտերում նզրաշարքը,

Հիմնականշերտերում(առրենլքի սիս-արեմուտքիցճարավ-արնելք ուղղ շարքի առաջինը (1) կլինի ղաշտապաշ ոխ Հարավայինեցրաշարքը, Ճինգերոր

ծ.

Հ.

4.

Հ.

7.

Ժլեդիչիա1040 Բարդիչինական

ՍԽԵՄԱ 711

կաղնի ամառային, Ճառսլկի Գլնդիչիա, որնգի, զլնդիչիտ Կաղնի ամառային, ճակի, կաղնի

Սրնղի Ճապկի2000

նառախվփային, ծառաստվնրայլին տի սակները՝ընկուղծնի ն զլեդիչիա Ընկուզենիսովորական 185

5.

4.

5.

2.

ՍԽԵՄԱ 71

Ծառաթիային տիպ, գլխավոր տես ն գլեդիչիա կաղնիամառային Գլեդիչիա

ոթյին ա

`

ԾԱՌԵՐ

ԵՎ ԹՓԵՐ ԱՐԱՐԱՏՑԱՆ

Բարդիապիտակ

ԴԱՇՏԻ

կառաթփվայինտիպ. գլխավոր տեսակը՝ կաղնի

Առաջինկարգիծառեր

ՔարդիԲոլլե Գլեդիչիա

կաղնիամառային կաղնիվրացական

Ընկուզենիսովորական Թեղիյոնրնաղատ

Սոճիղրիմյան

վիրգինյան Գիշի

ՍԽԵՄԱ 1

ՀԱՄԱՐ

կաղնի16,500

Սալորի

Մաժիձնի 3345 16,578 եղինանի

Սոճի սովորական

1.

Սոճիարնելյան

2. 2.

մամխենի սալորենի, Սալորենի, մամիխենի, եղբնանի կաղնի, եղրնանի, կաղնի, ամխենի սալորենի, Սալորենի, մամիխենի,

ե երրորդկարգիծառեր ԾՐբկոոոդ

ՍԽԵՄԱ 1

16,508 կաղնի

Շլորենի Մակլյուրա

Դեղձենի Թթենի Խնձորենի Ծիրանենի

`

Թթենի3400

Հաղարջենի

Սալորենի

Սրնդի16,505

1.

Թփատեսակներ Սզնիխոշորա փուշ Սիրիական վարդ Սրնգի Վարդենիթելի

Արոսի

կննսաժառ արկելյան

ոսկեգույն Հաղարջենի

Մամխէնի Մասրենի

2.

՛

Սճրկենխլենի եզբնանի

Տխլենի

3.

կաղնի, սրնգի

ոսկնդույն: Հաղարջենի Թթենի,

ՍԽԵՄԱ 11

7.

2. ժ.

Ռւռի

ոսկեգույն Հաղարչենի Թրննի ւմղիտակ,

4.

Սզնիխոշորասիուշ

կաղնի,որնգի Արեգի, կաղնի

Սզնիխոշորափուշ

ՍԽԵՄԱ 17

Արարատյան դաշտի նոր լուրացվող կիսաանապատային

Ճողերում դաշտապաշտպան անտառաշերտերի «իմնման ոխեմաներ (ծառատեսակներին քիատեսակների Հաջորդա-

կանությունը):

Հեռավորությունըչարքերի

միջե՝1

մ,

յ.

Հ.

8.

միջն 2,5-3

մ,

տնկիների

կաղնի2545 Սզնի504ը Սրնգի217

4.

5.

մա Մամխենի,

կաղնի,մասրենի կաղնի, սրնգի

կաղնի, սրնգի Սզնի, սզնի

ննի

կաղնի3000 Մամխի204. Սզնի2000

Սրնգի

Մասրենի1048

սխեմաներում կաղնուն կարող են փոխարինել ոնընառատ եղին, գիճի վիրզգինյան, սոճի սովորական սոճի ղրիմյան, ռոսիարնելլան: Կարող են միմյանց փոլ խարինել՝ սրնգին, եղրնանին, սիրիականվարդը, սալորենին քքննին, տանձենին, սզնին, սերկեիլենին։ 14--17

Աբաբատյլան դաշտի կուլտուո-ռռոգելի շարքերի միջն՝ 3--3,5 մյ, բուլսերի Հեռավորությունը

այգիներիպաշտպան խաղողի չերտեր

Պտղատուն

Է ՍԽԵՄԱ711

|

Սառաքփայինտիպ, գլխավոր տեսակը՝սոճի Սոճի 334

հողերիհամաբ

ջն՝ 1,0 մ:

ԱԱ

միշ

Դլեդիչիա

ա

Սրնգի

:

1. կննսածառ

:

ՍԽԵՄԱ 7

շ.

Ծառաթվային տիպ, գլաավոր տեսակը՝ ընկուզենի սովորական (ճունական)

3.

գլնդիչիտ արվելլան,

Սոճի սրնգի սոճ նգի, սոճի Սրնգի,

|

ՍԽԵՄԱ 711

Ընկուզենի1140

Գիտիվիրդինյան34,3.

33:35 Գլեղիչիա

|

Հաղարջենի

Սոճի ղրիմյան 33,445

Սերկնիլենի33,575

1. Սերկնիլենի 2. Ընկուղենի,Հաղարջենի ոսկեգուլն, Հաղարջենի, ընկու:

.

ն

ՍԽԵՄԱ 71

ն առավխիայի ա

`

ընկուղեն գլխավոր տեսակը՝ ընկուզենի

12,508 ՍզնիխԽոշորավիուշ Մասրենի12,540 եղրնեանի 14,548 Սրեգի 12,5 Գլնդգիչիա չ

.. 3. 4.

Գլեդիչա

3.

Սոճի սովորական

ՍԽԵՄԱ 11

|

ՍԽԵՄԱ 4

օը

Սզնի, մասրենի, սղնի, մասրենի եղբնանի, եղրկանի, ընկուզենի Սրնգի, բնգի, գլեդիչիա, սրնգի, գլեդիչիա Էնկուզենի, եղբնանի, եղրնանի, ընկուղենի

Մրվոզնի, «լե

Օառաստվերայինտիպ արգի 33:34, Սրեղի66.78 սրնգի Քարի սպիտակ, 5. Սրնգի, սրնդի սրնգի Ժ. Բարդիսպիտակ, ն Չորացնող դրենաժների, ջրատարների չրանցբների, քոռական առուների հզինրին,միայն մի կողմում մեկշարք: `

Ընկուզենի2500

1.

զենի

Տխլենի

հարեելյան

3,30հ.

Տաթ ո Դ

Յե Սերկեիլենի տխլենի, են32,3

|

Ընկուզենի,տխլենի, տխլենի, սերկնիլենի, ող էուդենք 7.

Հ

Մառեբի,թփեբիտեղադոման հաջոբդականությունը,

ՍԽԵՄԱ 11

սխեմաներ

ԲարդիԲոլլնկամ ապիտակ34,400 /ւռի (չելու) 33,3 0 Տխլենի33,300

Քարգի(Բոլլե կամ սպիտակ), ուտի (չիլուռ), տխլենի,բարդի 7.

Հեռավորությունը շարքերի միջի

կաղնի

ՀԱՐԱՎ-ԱՐԵՎԵԼՅԱՆ

ԵՎ

ՀՅՈՒՍԻՍ-ԱՐԵՎԵԼՑԱՆ

ԱՆՏԱՌԱՅԻՆ ԳՈՏՈՒ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ

Շամշադին)

Աորենի

1.

5. 3.

Հաղարչենի

կաղնի կաղնի,ճաղարջչենի ոսկեգույն,

կաղնի, լորենի 1որենի,

Հաղարջենի,կաղնի, Հաղարջենի

Առաջին զաոգիծառիբ

Բարդիսպիտակ Բոլլե Քարդի 786իվիրգինյան

Ձիակասկ

որի

Քայենիսովորական

Թթենի սպիտակ Խնձորենի անտառային Կնոասենի Սիրանենի

Հոնի

Սալորենի

Սզնիխոշորուիուշ

Սճրկեիլենի Տանձենի Փոշնի

Տխլենի 2500

250ը Սոկոռշենի

Հաղարչենի2508

1.

2.

4. 4.

Հաղարջենի ոռկեգույն Տխլենի

արհելյան Կոկոռշենի

Սերկեիլենի `

Սրնգի

կոկռոշենի,տիլենի Տխլենի,

ժաղարչենի,կաղնի

կաղնի Հաղարջենի, կոկոոշենի Տխլենի,

Աոաջինն հրիրորդ սթեմաներում կաղնուն կարող փոխարինելսոսի արկելյան, ձիակասկ:

են

ՍԽԵՄԱ 11

Սառաթվային տիպ, դլխավոր տեսակը՝ ընկուղենի

Թփատեսակներ

կենսածառ

25 00 կաղնի

Սոճիսովորական Մոճիղրիմյան Սոսիարնելլան

ն Նրկբոող եՐՐոշդ ծառեր կարգի

Մամխենի Մոռենի

Սառաթփային տիպ, գլխավոր տհռակը՝ կաղնի

կաղնի ամառային

Դլեդիչիա

Արոսի

ՍԽԵՄԱ 11

Կաղնի վրացական

սովորական Ընկուզենի

մ

նառաթվփային տիպ, գլխավորտեսակը՝ կաղնի

ԾԱՌԵՐ ԵՎ ԹՓերՐ

(Հռրիս, Մեղոի,Ղափան,Թումանյան, Նոյեմբերյան, Իջնան,

մ, տունկերինը՝1

ՍԽԵՄԱ 1

տխլենի

ՀԱՄԱՐ

Ընկուզենի

Տիլենի 2880 Տխլենի, տխլենի, տխլենի, ՉՀ. Ընկուղենի,ստխլենի,ախլենի, ընկուղլենի 1.

4.

ավխլենի,ինկուղենի Տխլենի,

ՍԽԵՄԱ 17

Մերկնիլենի,սերկնիլենի

չ.

Սառաթվփային, ժառասավերային խառը տեսակը՝ ընկուղենի

տիղ,

լխավոր

ֆլեդիչիա, տխչենի Տանձենի, ճաղարջննի Վեցերորդ սթեմայում սերկնիլենուն կարող նն փոխաբրոնլ բալենին, ազնին, Հոնին, զլեդիչիային՝ կեռասենին, տանձենուն՝ խնձորենին, թքննին, «ճաղարջենուն,կոկոռշեաոմՐ ժորենին: 3.

Ընկուզենի

Սզնի2օ0ը

օ840 Տխյենի

Սզնի,ողնի,ոզնի Ընկուզենի, ավոլենի, տխլեեի Ժ. ԸԷնկուգենի, տխլենի, տխլենի 4. Տալենի, տխլենի, տիզենի 1.

կոկռոշենի Տանձենի:

5.

Հ.

Տ

այգիների ճամար պաղատու յգիննոի պաշտպան շեոտեբջի լողի եե պաղ շ

թագողի

պաշտպան

ՍԽԵՄԱ ՄԱ

ՍԽԵՄԱ 7

Սառաթփային տիս, զլխավոր տեսակը՝տանձենի 22.7 Տանձենի

4.

3. 4.

Տխլենի, տխլենի

1.

12,508 Հաղարջենի 12,508 Սզնի Տխլննի5008

2. 3.

Ժի»ի վիրգինյան Գիչի675 Սոչի ղրիմյան Սոճի3300 Ժիտիվիրդինյան ՍԽԵՄԱ

Տանձենի, ճաղարջենի

Տանձենի,ողնի խոշորտմիուշ Տալենի, ատխլենի

38,8 00 Բարզիուղիտակ 33,4 Ա Բոյլն 33,5 0ը Բարդի

կննսածաս

տանձենուն սխածձմայում Հինգերորդ

ննճլ խնձորենին, հլաճնին։

կարող

են

փոխարի-

մ.

կննսածոռռ

Բարդիսպիտակ էշ Բարդի Բոլլն Հ.

ՍԽԵՄՍ

չիպ, Սառախփային

գլնդիչիա

գլխավոր

տեսակները տանձենի,

Տանձենի Փլնդիչիա 20,040 Սերկեիլենի 10,048 Հաղարջենի կոկոռշենի Տխլենի1049

մեկ կամ եոկու միայնմեկ կողմում, ԵզբեԻին Զբանցքների շարքով

ՍԽԵՄԱ 14

33,300 Ընկուզենի

Տալենի66,240

ք. Ընկուզենի,տխլենի, տխլենի

ԾԱՌԵՐ ԵՎ ԹՓԵՐ

ԼԵՌՆԱՅԻՆԳՈՏՈՒ ՀԱՄԱՐ

ժառերի, Անտառաշերտերում ջորդականությունը

ՍԽԵՄԱ1

բարձրադիրՃողերում:

Ակցիա սպիտակ

Քարդի Բարդի Բրգուձն ԲարդիԲոլլն սի Քարդի

կաղնիամառային

։

:

|

՛

Կեչի ելունդավոր

Կեչի1իտվինովի

Հացիսովորական Հացիսլենսիլվանյան Սոճիսովորական

կաղնի,ծառախիային տիպ Գլխավոր տեսակը՝ կաղնի 32,570 Տխլենի, սզնի 12,5: 5 Տխիլենի կաղնի Հաղարջենի 12,578 Սզնի ժաղարջենի,կաղնի 25,070 Հաղարջենի

1. 2. 3.

մասրենի Սրնեգի»

4.

Սառավիային տիպ,

Ելորի Մամխենի

Սալորենիսովորական Թխկիդաշտային Սզնիարեելյան Սղնի սնապտուղ որի կովկասյան Տանձենիկովկասյան (անտառային կորիմանրատերն Խնձորենիանտառային Փշատենինեղատերն

1, 2. 3. 4. 5.

Ակազիադեղին

Գերիմաստի

կննսաժառ

արնելյան

կԿո(ոռշենի Սրնգի

Մասրենի

Չիչխան

Չմենի Պայթակննիծւսուսնման Տխլենի թարարական Ցախակեռաս

Հաղարջենի ոսկեգույն

տանձենի, գլխավորտնսակները՝

կնձորենի

Մամխենի,մամխենի Տանձենի, Հաղարջենի Հաղարջենի,խնձորենի Տանձենի, Հաղարջենի չաղարչջենիոսկելույն

Տանձենի 2045 10,040 Խնձորենի Մամխենի 2045

չաղարջենի 50,040

ՍԽԵՄԱ 11

Սա

Թփատեսակներ Ամելանխիեր

Սրնգի142,5-5

ՍԽԵՄԱ 11

Երկբոռդն երբոբդկարգիծառեր Բարդիչինական Թեղիդեւնամերձ Թխկիսրատերն

ատեղադրման

ճողեբիհամար ջոռվի Սխեմաներ

Ամասիա,Անի, Ապարան,Արթիկ, Ախուրյան, Փուդար Կալինինո, Կամո, կրասնոսծելակ, Սպիտակ,Սնեան, Ստեփա նավան, Մարտունի, Վարդենիս,Աղզիզբեկով,եղեգնաձոլ

Առաջին կաոգիծառեր

թփերի

1.

2. Յ. 4. 5.

ռւվնիայինտիզ,

Սզնի, սզնի

սալորի, 2 լո՞

գլի ավոր տեսակննրը՝ բի, տանձենի

Սալորենի,Հաղարջենի Շլորենի, ճաղարչենի Տանձենի, Հաղարջենի Մամխննի, մամխննի

Սալորենի10,048 Շլորենի 10,0"8 Տանձենի 10,0.

30,045 Հաղարջենի Սզնի20,045

Մամխենի 2045

Ս

նառաթփայինտիզ, գլխավոր տեսակը՝ տանձենի: Այս ոխծման կիրառելի է Հատկապես Գուգարքի,Ստհփանավաչնի շրջաններիչրովի ն անջրդիՃողերում. 1.

Տխլենի,տխլենի

ԷՉ Տանձենի, կոկոոշինի 8. Տանձենի, կոկոռչենի 4. Մամխենի, մամխենի

շարթերփմիլի՝ կամար. Հեռավորությունը

իջն՝1,0

ՍԽԵՄ

Ծառացնիային-Փառատովերային տեսակը՝ կաղնի

զլխավոր

2. 3.

կաղնի, ճապկի, լորենի, ճակի,

վիր-

:

Գիճբ

4.

ՍԽԵՄԱ 711

ջգ

նը

Դեղինակացիա142,545

1.

տնսակները՝գիճի գլխավոր

քաքարական ցախակեռաս նական թաթարական ցախակեռաս վերգինյան,

2.

25:00 1որենի 14,9

ակացիա դեղին ԳիՀի վիրգինյան, ակացիադեղին Սոճի սովորական,

Կաղնի2540

բա ախակեռաս

կերի

Գիշի 2500 Սուբ 2545 Ակացիագեղին25. թաթարական Ցախակետաս 1.

տիպ,

տու

սոճի սովորական գինյան,

ՍԽԵՄԱ 7

խառը

4,

մ

տիպ, Ծառավխիային

Տանձենի2500 Տալենի25:ը կոյոոշենիՉ5Յը Մամխենի

2,5

կաղնի

Ճապկի,կաղնի, ճապկի, լորենի կաղնի, ցախակեռաս քաքարական, լորենի, ցախակեչ

քաքարական 4. Ակացիա դեղին, կաղնի, ակացիա դեղին, լորենի 1-- թ սխեմաները ջրովի ճողերում տեղադրել ստղատուներով կազմված անտառաշնրտերիճետ, | կամ Մ սխեմամից ճետո, դեպիՀարավ տեղադրել 1, 11 կամ 17 սխեմայով երկու շերտ, որից ճետո նորից 1 կամ Ծ-ը, այնպես որ այգ սխեմաներով (1 ն 17) Հիմնաժ անտատաշնրտերը Ճլուսիսային կողմից պաշտպանեն իրենցից ճարավ տեղադրված ռրողատու տեսակներովճիմնված չերտերը: ռաս

Հացննի պորՍառաքփալինտիպ, գլխավորտնսակնէրը՝ :

խնժասխիճի սիլվանյան, ։

80.048 ձայնի պննսիվանլան Մամի 20,0 Հացենիպենսիլվանյան խԽեժավիճի Մասրենի 105 Փշատի նեղատերն 20,048 նեղատերն ակացիա դեզինՓշատի դեղին Ակացիա Խեժափիճի, մաարենի Մափաննի

ւ

2. 3.

Խեժափիճի

.

5.

ՍՆԵՄԱ 211

:

չ

Եշ

1.

6-.

տիր

արարի ,

ճ

,

բիատավոր րո

Փշատենինեղատերն ոճի, չիչխ

ո

հսակը՝ ռակը

Սոճի Հեր

անտառաչիր ահը Դաշտապաշտպան

ր սոճի սովորա-

Ց

եոն

Ժ. 4. էր

ծ,

Սոճի,ակացիադեղին մոճի,ակացիադեղին

Սոճի,ակացիադեղին

Չիչխան900

ՍԽԵՄԱ 11

Ակացիա դեղին 2305

տիպ, գլխավոր տնսակը՝ կաղնի կՍառաթփային

Սոճի,փշատինեղատերն

կաղնի2500

լեռնայինգոտու բավարարխոնավհողեբինամար

Հճռավորուցյունը շարթերի միջն՝

մ, տունկերի՝

8,301. Հացիպենասիլվանյան 8,300 Հաղարջենի Մասրենի8,410 Արացիադեղին 2500 Չիչխան8,330

մ

ՍԽԵՄԱ 12

1.

4. 4.

:

նառարվփային ամի գլխավոր տեսակը՝ տանձենի

Սզնի,ամելանխիեր Տանձենի, դերիմաստի

Տանձենի, մամխենի

Տանձենի,մամխենի

Տանձենի, մամխենի

,

Մամխենի,մամխենի

16,2: Ճաալկի

1.

38,900 Տանձենի

ԷՉ

Ամելանխինը 8,300 Չերիմաստի 8,440

4.

Սզնի8,300

41,200 Մամխոենի

8.

5. 6.

Հաղարջենիոսկեգույն, մասրենի կաղնի,ակացիա դեղին կաղնի, ակացիա դեղին Հացի պենսիլվանյան,չիչխան կաղնի, ակացիա դծղին տապկի,ճապկի

այգիների Բամաբ անտառաշերտերի պաշտպանական Բարձր

ՍԽԵՄԱ Ճ

Շառաթփային տիպ, գլթավորտնսակներով

լեոնայինգոտու

հնչի2540 հարդիչինական 8.54) Ակացիա ստիտակ8նը

Սոնի 12,540

12,500 Խեժափիճի

Մկացիա դեղին 8,5. Ցախակեուսա քաթարական 8,500 Դապկի

:

.

:

-

ԳիՀի վիրգինյան17,545 Բարդիչինական 14,5. 14,540 կննսածառ

արդի չինական, ճակի Կեչի, Ճճասվկի

կեչի, ճապկի Ակացիասպիտակ, պախակեռասԹաթարական Մճչի,ճակի Գերիմաստի, ակացիադեղին

պտղատու

ՍԽԵՄԱ ՃԱ

9,500 Գերիմաստի

"

ամառային

Սրնգի 45 գը Մասրենի242,590

մ. 2. 3. 4.

Սզնի, մասրենի

կննսածառարկելյան Գիչիվիրգինյան։ չինական Խեժափիճի,բարդի Սրնգի,սրնգի

Կինսաժաղ արնելյան

։

Սոճըսովորական

կեչի Առվին,վի504.

Բարդի Րդի Բոյլի Բոյլ

ժիջոցով:։

տեղում`

անտառա

ԱՆՏԱՌԱՇԵՐՏԵՐԻ

ՀԻՄՆՈՒՄԸ

ՍԵՐՄԵՐՈՎ

իտվինովի

ՍԽԵՄԱ ՀՆ

Սզնի5040

Տանձենիիոն 500 ե

ր

ունեն,

մոտ

է կատարվել

Հարյուրամյա պատ-

Հանրապետությունում առաջին անդամ

անում

Քլականին,

որ

Ժո

շերտույիցանելու

աշտապաշտդան ան / րդաշսրտեր կարելի է աճեցնել նան ծառասերժե բն իրենցՀիմնական

դ

չի

Բարդի Քոլլե

/. 2.

կե

Սզնի, տանձենի Տանձենի, սզնի

7. 2.

ն

ջրանցքների արեձլյան եզրին:

ՍԽԵՄԱ «Մ

ծառասերժերի ցան

բում:

ճիշտ պետք է կատարել ծառատեսա երն ընտրությունը, նրանց տեղադրում

կիրառելճիշտ աղրոտեխնիկա, ինչպ այնադես էլ ցանքի Հետագ րաստման,

աճեցն Սչրմերով անտառաշերտեր

տտոտշերտերնան

Հայկական ՍՍՀ նախկինում մշակվա ջրովիԹե անջրդի պայմաններում կար

շատ

նին,

մեծ

է:

ըն

ե

բիչ

ծախսեր են

Սորմե իմերով

պաճանյում:

ճելվող անտառաշիրոե անտառաչերտերը աճեցվող

նաժիՀամեմատությամբ, կլանքի սկզբ ավելի դիմացկուն են Հոդի չորության

ՍերմերովՀիմնա անտառաշնրտ հի արմատնեիր ավելի խոր են քավփան

ինչա, հոչպիսիք են

հնկաղնին, ընկուզո ճնդման առավելությունը

Համար, «մար,

մեջ: Այնալիսի արժ հարփատեսակների

եորեն ավելի դիմացկուն են, որովչետն կերի արատները չեն կտրում, ինչպես այ րաններում աճեցրած ր տունկերը Հանելիս եղում տնկելիս, Ճետնաբար փտումտռ Ռափանցում արմատներիմեջ: Այս առ մնժ է իլիկաձն արմատային սիստեմ ո մ ուոյ որ մեժամասնություն են կազմու

շատ

թոնավության կարիք են զգում Սնրմերով անտառաշերտնր աճեցն տռավելություններ։ Այդպիսի անտառա

չլ

դեպքում սերմնաբույլսերը «Հողիխ օի նկատմամբ դիմացկուն են աշնանը կ կած 1--Ց տարեկան բուսակների Համե մերից աճած բույսերն ամուսն վերջին չո դիմունում. սակայն, Հարոնի է, որ բոլոր շալու

աճեցնել Սերմերով անտառաշներտեր ջրովի ն անջրդի ճամեմատաբա րնաթել արնելթից-արեմուտք քեն քանբի Հաջող կատարման կ վաղ գ Հարավային եարին Հլու-

Սրեզի Ցախակեռաս 70 օր թաթարական

րանցքների,աուների եզրերին, դղությունունեցող ֆրանցքների

ջ

Սրնգի,սրնդի

«ինից-Հարավուղղության

ո

՛:

-.

Գրչիվիրզինյան, ցախակնեռառ ա: Վիրգինյան 10Գ, քաքարական ԱՂՄ Մասրենի 3. Սոճիսովորական, մասրենի նրնսածառ 20100 4. Սոճի,սրնդի Սոճի1008

1.

ՍԽԵՄԱ «11լ

գալը

դժվար է, լավ Բնում դցել ճինգ ն ա

դուրս

լուրացջանլյուր

մերի ծիլերի

ապա

մնույ

է

.

նոլլատակաճտարմար

սերմերը անվնաս

սերմերը

ն

նում

պաճանջվողմեբենաների առկայությունը: Դիցուք, մն. կամ երկու ճեկտար անտառաշերտ պետք վ Հիմնել: Եթ ճանապարչճներն անբարեկարգ են ն «նարավոր չէ տվյա դայտը եբենաներ տանել, կամ տնտեսությունը մեքենս չունի, այսպիսի դեռբնրում ցանքը պետք է կատարել ձեղ. ջով՝ բներով կամ ընդչատվող չարքերով: Այսինքն շարքում մի որոշ Հատվածում սերմեր գցել, մի մասը թժողնել դասւ սմ տարկ. օրինակ՝ 70-80 թողնել դատարկ, 40--20 ցանել: որտեղ սերկեղնակալվող ջրովի ծանբ ողերում,

Հողային սպլալմանները,աշխատանքիծավալը, տնտեսությու

ու

սա.

տանքը կկատարվի մեքենաներով, շարքացանննրով, կայն կղաճանյջվի մեծ քանակությամբ սերմ. Շատ դեսպլքե. ձեռնտու չէ, րում սա երբ ավելի ծախսվող սերմացու է արժեքը գերազանցում բնացանի ճամար ծախսվող աշխա յռավճաիրին,օրինալվ՝տեկուղենու, կաղնու, տխլեննուհ դրժ մեծ վարությամբ աշխատանքի ծախսումով ձեռք բերվո, այլ տեսակներիղեպքում: Տնտեսաես ձեռնտու լինելու տե նակ աշխատանքի վայրը ունի սակետից նշանակություն

կատարն, «ամատարած շարքերով 1 բներով: նՇարքերըՀամատարած ցանելու դեպքում աշխա.

Ցանքըկարելի է

գարնանը:

տխլենու Ընկուզենու,

անել

ու

մերը,

ձյունն է ծածկում գարնանըծլում:

6 ՛ ' (կեղծ

Կաղնի՝

Ծիրանենի ահսակները բոլոր

Խնձորենի

էռրի

Թխկիքաքարական

ռսրատերհ Թխկի

Թիկի դաշտային

ընկուզենի

ժիչի վիրգինյան Փլեղիչիա

ա

սայիտայկ

ԱԱ"

ու"

ձառեբ

Սո Սո Տա

Ս

Շա Շլո

Մ՛

Հո

Հաց Հա

կե

Առաջինն եբկոոոդկագի

ու

ըն

ՀայկականՍՍՀ ճողակլիմայ աճ միջոցովանտառաշերտ գանքի ծառեբն թփերը ջարկվող

կաղնի: խլենի, օրինակ՝ ծիրանենի:

ցան,

Սծրմերով անտառաշերտեր վող ծառերի ու Թինրի տնակների ս տե նել բնացան ե շարքացան, որոշ

սերմերիմի քանիծիլճր միաժամա բնու աշնանը,բացառիկ դեպքերում, դրտեղ ցրտաճարությա, գալՀողի սակի: Ցուրաքանչյուր որ ունի, Հն նան այն առավելությունն վտանգ կայ, կաղնու սերմերը կարելի է ցանել գարնանը ճիշս ն բնում քո 8--10 սմ խորությամբ ցանա ընտրել նախապատրաստած Հողում: լիս Հետագալում Առողջ, կաղնու սերմերը մեր պայմաններում չեն ցրտաճարվում լավագույեր: լավ զարդացաժա է ստեղծում եր մեծ առավելություն Բնականսլայմաններում կաղնուսերմերըքափվում են տե Համար: ճեւոո թափվող դա կյանքի ատաջ, չտերեներըծածկում են սեր րբնեներից Հիմնել

Սերմերով անտառաշերտ Հիմնելու ՃճամարՀողի նախա պատրաստական աշխատանքները նույնն են, ինչ-որ չուն կերիդեպքում:Ցանքըոլեւտքէ կատարել դգլխավորապե,

Թիատիսակներ

ԱՆԱ

2.

ժերիմասաոի

ռո Աո»

3.

ամենն

Մրնգի

ՍԽԵՄԱ 11

Ցանքի սխեմաներ Արարատյանդաշտի, եախալեռնային ե Հլուսիո-արնելյան անտառային ռուռույ,Հճարավ-արնելյան շրջանների (Դորիս, Ղափան, Մեղրի, Թումանյան, իհջնան, ն Շամշադին, Ազիզբեկովի շերնոյեմրերյան, եղեզնաձորի ջչանենրիցածրադիր մասերի) ճամար: մեկը Ժյուսիզ՝ մ. ԲնացաՀեռակորությունը Շարքերի նի դեպքում բների միջն 1,0 մ. կաղնու ճեռավորությունը ցանքաբնում սերմ: յուրաքանչյուր զցել 5--Ց ՍԽԵՄԱ 1

տիպ, Ծառաքիրային

ՍՏՈՐ

գլխավոր տեսակը՝կաղեի

ՍԽԵՄԱ

Ծառալնիայինտիպ, զլխավոր տքսակը՝կաղնի 1 բուն կաղնի՝ կաղել՝ 1 բուն,ճապկիր դծամետըր, բնացան) եղրեանի (ճամատարած՞կամ 2 դծամետր,կաղնի՝ բուն ճապկի՝ Հ դծամեոր կաղնի՝ 1 բուն։ հղինանի՝

յ, 2.

3. Ժ.

ՍԽԵՄԱ լդ

ընկուզենի տեսակը՝ գլխավոր

1 բուն 3 ցծամետը, ընկուզենի՝ 1 բուն, մաժխի՝ յ. Ընկուզենի՝ 1 մ Ճեռավորությամբ) 2. Սզնի (բներովմեկը մոտից

Վ

3.

1. Սրնգի(ճամատարաժկամ բնացուն ) 2. կաղեի 1 բուն, 2 զծամետրըսրնգի, կաղնի 1 րուն 3. Մրնգի2 զժամեւոր, կաղնի 1 բուն, սրնգի 4. Սբնդի(ՄՀամեոոարածկամ բնացան) Այս սխեմայով կարելի է ցանքը կատարելշարքացանով. 4 շարք 2, 3 շարքերում մեկը մյուսից 2 մսրնգի ն ապա Հեռավորության բներով ցանել կաղզեին։ Առաջինքաղշանի ժամանակ կաղնուն շատ մոտիկ սրնեգիները կճեռացվեն: Սրեղիի փոխարեն կարելի է ցանել մասրենի, դեղին ակացիա, ճակի, գերիմաստի:

Մամխի

չ

Սոնի

Մասրենի

Սառային,

Ակացիա

վ.

եղրեանի

|

Մամխի կաղնի 1 բուն,2 գծամետր ակացիադեղին կամ բնացան) որի (ճամատարած 2 դձամետը: կաղնի՝1 բուն դեղին՝

լ.

|

4. 3.5

Մամխվ՝ 3 գծամետր, ընկուզենի՝ քուն 71 մ Հեավորությամբ) Տիալենի(բներովմեկըփլուսից

յուրաքանչյուր բնում զել սնրմերը տխլենու Ընկուզենու, ՍՆԵՄՍ,Մ

:

1. 2. 3.

4, 5.

Մասրենի Տանձենի Մասրենի Տանձենի Տանձենի Տանձենուն

'

ծառաստվերայլին խառը տիպ, գլխավոր տեսակըկաղնի

Է

Հաչ

կարող

են

խնձոր ծիրանենին, փոխարինել՝ ,

Բնացանի դեպքում սխեմանին, կնռասենին,սալորենին: 1 մ 72մեկը մյուսից լով չարքերը կազմելխառը, բները

տանձենի: մասրենի, Հաջորդաբար՝ ռավորությամբ,

ո

ՍԽԵՄԱ 71

ՍԽԵՄԱ 17

ն Գյողատու խաղողի այգեպաշտպան շերտեր

17,

արը Ժ

2. ՞

Է

1.

շ.

Սոճիղրիմյան

4. չ

միրցինյան արա Իլնգիչիա

Ս ոճի :

:

3.

զրիմյան

4.

Սխեմաներ բարձր լեռնայինգոտու

5.

3. 4.

Մամխքնի կաղնի՝ բուն,

գժամետը

Ակացիադեղի` Հ ցժամետրյ, կաղնի՝ 1 բուն կաղնի 1 բուն, ակացիա դեղին՝ ջ գծամեոր

5. Սրնգի

Մասրենի

Սոճի Ժիչի վիրգինյան

կենա ածառւ

ԱՆՏԱՌԱՇԵՐՏԵՐԻ

ՍԽԵՄԱ Ո

-. Ժ. 4.

..

Դապկի

Ակացիա սպիտակ(կեղծ)

ԵՎ

տե-

զարգացման ճամար:

ոլ

4.

ՀԱՄԱՐ ՏՆԿԻՆԵՐԻ

սակների ընտրությունը, դրանց որակական ցուցանիշները կարնորպայմաններից մեկն են անտառաչշերտի Ճաջող

ՄԵՄԱ 1. Թիկիքաքարական Սկացիասպիտակ(կեղծ) 3. Հացիպենսիլվանյան

ՀԻՄՆՄԱՆ

ՍԵՐՄԵՐԻ ՆԱԽԱՊԱՏՐԱՍՏՈՒՄԸ

Տնկանյութին ցանքանյութի, տունկերի ն սերմերի

Հացիպենսիլվանյան Հացիսովորական վորի Սրնդի

2.

Սոճի 4. Ակացիադեղին 4. մորի ծ. Սոճի 6. կննսաժատ արնելյան 2.

ակացիա դեղին՝

Մասրենի Սոճի

ՍԽԵՄԱ 1.

2.

սխեմաները ճատկապեսպտղատու այգիների պաշտպան շերտեր ստեղծելու ճամար

ճամաբ

ՍԽԵՄԱ 1

1.

Մ

ն անտառային Մեր «անրապետությունում պտղատու ն նկերի ժառե տունկերի արտադրությունը ար ծառէրի ըփերի (դեկորատիվ) շատ ցաժր է այոօրվա պաճանջներըբավարարելու մակարաննշան դակից: ձանրապետությանտնկարաններում շատ ծառատեսակնետեղ է Պատկացվածժ շարք արժնքավոր մի բի, Թփատեսակների, տունկերի արտադրությանը: Մեր ւմ ծանն պտղատու տառներում թփուտներումատրածված ռերի թփնրի, անտառայինծառերի բարձրարժեք տեսակներ, արժեքավոր են նան նուց ի վեր մշակության մ նջ

ն

ու

ու

ու

ու

ու

շ

-

նկ.

3.

0ս

կա

Խրամասբկաղնու սէրմերի

ԹԽԵՑՄԹՆՈՏ»:.

սերմեր

ՆԳ

ի5տմ

ծառատեսա վնասվածները:

շասունանանյ, չորանան ծառերի կամ փերի դոնվող պատողատու վայրի մի շարք տեսակներ, որոնք այժ. ամճնատռողջ, փարթա է Հավաքել սնտք մեր Հին պարտեզներումփոխարինվում են ավելի բարձր ն ոչ էլ շատ երիտասարդ ծառեր ծերացած արժեք, կուլտուրական տեսակներով: Սրինավ՝ ծիրանենու Հավաքված սերմերից պետք է ճեռացն կեռասենու, նշննու, փշատենու բաղմաթիվ սորտերը: Սրան, վա վնասատուներով վանդուքյունն երով, փ Հետ սլետք ք դերակշռող տեղ զրա անտաուսյին տեսակնենրի Շատ վեն Հիմեվող արձեստականանտառննրում, պաշտապյանակաւ ունեն երկարատն ճանզստի շրջ հ կանաչաղարդման տնկարկներում: խոն Մինչղնո,դիանց փոջերմության Հետո, չպաճվեն եթե է խարեն մեծ ներմուծված տեսակներին, տեղ Հատկացված չնն Ժլի։ Այդալի ռպլայմաններում, տավոր օրինակ՝ Հացիատերն թխկուն, ակացիային սենսիլվանյան սերմերը գարնանը բի ուլիիատնաակների Հացիին, բարդիներին ն Հետո` Հաջորդ գարնան այլի: չուրի ժի կժլեն պայմաններին Համասվլատասխան բարձրարժեք Տեղական ոզնի)պծլեն երկու տ սակներինը (տոնի, տեսակներիտունկերի արտադրության ճամար լավ է, որ ամեն մի տնտեսություն ունենա իր սնփոկան տնկարանը: ԼԼա«Վզ է Տեղում աճած, կլիմային ճարմարված տունկերը առավելուլուն ունեն դրոից բերվածի ծամեմատությամբ, սնվոսյան տնկարանիդեղքբում կրճտտվում են փոխադրման ծախսերը ն ղրա չետ կապված տունկերի կորուստներն կպչողականության անկումը: անտեսությունում աշխատողները մասօՇԾ ձ նտդիտանում են այդ գործում, տնտեսությունը ունենում սնվւական որակլալ կադրեր: Սակայն ողնոթ է եկատի ունեաաա լ սպլատասնալ, որ ող: են մի տնտեսության սպլառանջի ճշ/ | խան տնկարանը շատ փոքր կլինի, որտեղ տարածությամբ Լ ժամանակակից կոտարնելադործվածտեխնիկան չի օդոտ' "Վ մ ագամ

դոբժվի, ձեոքի լործիքներով մշակելու ճետնանքով տունկերի ինքնարժերը բարձր կլինի: նպատակաճարմարէ շրջանի

մեկանղ՝ չանտեսվեն մէ,

քաց պարկերի մեջ

ն

փոխադրել իրենց

ծառերի ու թփերի սերմերը ց են տարբեր ձներով։ կ խապատրաստում կենու սերերը չսլաոք է չորանան: դրան

կոլոնտեսությունների, սովխոզների «ամադորժակցությամբ Որպես կանոն, ծառերի, լիիատեսակ ունանսություններից մեկում ստեղժել անկարանկամ մի քանի Լ ցանել աշնանրի.դա Համասլատասիխ շրջանները Համար միջշրջանային տնկարան, որբ բավոՍակայ կանոն զարգացման ինքացքին: բարի տվյալ խումբ չրջանների կամ են ղար ցանքը տնտեսությունների կատարել նրբ ստիպված ն դեկորատիվ տունկերի պլաճանջը: պտղատու պաշպա սերմերը է Խորիք զգացվում ն ցանելու ճամար անտառաշերտերում Համար: Տեկարաններում ցանքի հախապասորաստել ծառասերմերը սլետք է ճավոաքելգլխավորապես տեղում Տարրեր անրժերիՀասունանալու պաճին,թույլ չտալ, որ դրանք դերԷ Խոաքբայն մասին է, սրբ ներմուժվածի՝ ճետ տեղական արժեքավոր տեսակները:

Կաղնու, շադգանակենուսերմերը լավ են պաճվում փու սերի մեջ, Փոսըպետք է ունենա դաշտի ձե՝ Հատակի ընղվայնական կտրվածքը՝ 1 մ, իսկ եղրերինը՝ 1,5 մ, երկաբությունն րստ պաճանջի(նկ. 3): Սերմերը այդ փոսի մեջ պետք մ լցնել ճողի ճետ Հերքական շերտերով. 8 սմ շերտով սերմեր, 4 սմ Հող, մինչն 80 սմ բարձրության, փոսի երեսը ծածկել 20 սմ Հաստության Հողաշչերտով։ Այս ձնով պատած կաղնու սերմերը բողբոջում իի: Բայց ալհտք է ցանՔից 1--1,5 ամիս առաջ ստուղել. եքն ստուգումից պարզվի,

Տանձենու,

ղր:

սերմերի քանակր 10 տոկոսից պակաս էյ պետք է սերմեիր Պանել փոսից, փոխադրել մի այնպիսի շենք, ուր ջերմությունը լինի 7--10", այդոնղ սերմերը Հողի որ

րողբոջած

սմ ճաստության չերտով: խաոր պետք է լցնել 15--20 պայմաններում Վերոճիչյալ սպաճվողսերմերը ծլման նշանեն ցանքի «ամար: ֆեր են ցույց տալիս, այսինքն պատրաստ Հետ

Բոլորկորիղավորների(ծիրանենու, բալենու, կեռասենու, ն այլն) սերմերը տնկարաններումպետքէ ցանէլ

սալորենու

ոլողամսիըդ անջատելուց անմիջապես ճետո, թույլ չոալով չորանան, Ցանքից ճետո Ճճողամասըպեխոքէ ֆրել: հսկ անտառաշերտերում նրանց ցանքն այղ ժամանայկնպատա-

տի

կաճարմարչէ, նախ Հողամասը կարող

է ղրաղվաժ

լինել

որնչ կուլտուրայով երկրորդ, նրա ցանվող մյուս տեեն սակների սերմեիր կարող այղ ժամանակղատրաստ չլիճետ

ն

նել: Մեր պայմաններում

դա

Ճուլիս--օգոստոս ամիսներին

է,

ուստի մինչն աշուն դրանց սերմերը, Հավաքելուց ճետո, սպաճելխոնավ ավազի մեջ:

Սովորականճացիի, թիկիների, լորենու, ճաղպկննուսնհիմերը «Հավաքելուց«նտո ցանել կամ սպաճելխոնավ ավաղի մէնջ 1--Չ" ջերմության պայմաններում ն ցանել գարնանը: Ճեաոռ ՓենսիլվանյանՏացիիսնրմերըճավաքելուց

ա-

Ճել չոր պաճնատում, ցանքից 20--30 օր առաջ ենթարկել տարատիֆիկացիայի,սերմերը րարակ չերտով լցնել ծածկի տակ, ճաճախակի թրջել կամ խառնել ավաղի ճետ ն պաճել խոնավվիճակում,

լցնել արկղերի մեջ ավազի «ետ` չնրտերով կամ Արկզերում պան, խոնավ վիճակում: ավաղի մեյ: խառնած .ն 1--ծ անդամ պածվող սերմերը աժիսր պետք է ստուդել՝ Հեռացնել նեխաժ, փյացաժ սերմերը) ավազը խոնավացնել ն սերմերի ճետ նորից լցնել իրենց տեղը, ավազը չատ. մանը չպետք է լինի ն ոչ էլ ժեժ, Հատիկննրի մեծութքյունը մմ. ավազը նախապես պետք է լվապնտք է լինի 0,75--1 2--3 նալ, ացրել տիղմերից, բովել, տաքացնել 150--200" ժամ, որզեսպի անվնաս լինի սերմերի Համար: Ավագի է փոխարեն կարելի օգտագործել տորֆի Հատիկավոր մանորի ճատիկները պետք Վ լինեն ցորենի ճատիկների՝ բուքը, մեծության: Տորֆի մանրուքը բովելու կարիք չկա: Արկղերը: սմ խորություն ն Հատակի վրա. սլետք է ունենան 30--40 երեսը անցթեր, արկղերի պետք է ծածկել թիթեղյա կամ տախտակե ծածկոցներով Մասրենու, հնեղատերնփշատենու սհրմերը արկղերով ավազի մեջ պաճել ցանքից առաջ 80--90 օր, սկզբում 12--15" պայմաններում, Հետո 1-2": Սբնգիի սնրմերը ցանջից 60 օր առաչ ստրատիֆիկացիայիենթարկել ավազի մեջ այնպես, ինչպես խնձորենու ն տանձենու սերմերը: Տխլենու սերմերը ավազի մեջ պաճել 120 օր, 3-20 ջերմության պալմաններում, իսկ սովորական րնկուզենունը՝ 40-40 օր պաճել միշտ խոնավ, կամ ավելի շնշտ է օ--0 Սաց վիճակում, ընկույզների կույտը օրվա ընքացջում ցընցուղով ճաճախակի թրջել, ծածկել թաց չորով: Էնկուղենու բարակ կեղն ունեցող տեսակները բավականէ քաց վիճակում ւպաճել3--Ց օթ Մեծ քանակությամբ սերմերի ստրատիֆիկացիանկատարում են նան խրամատներում:փոսեբի մ եջ պաճպանելով նեջերմության սդայօղավխոխության առաջ

մաննիրը: ղեղին ակացիայի,սպիտակ ակացիայի սճիժլեղիչիայի,

մերը ծածկված

կաշննման քաղանքով, որը Համարյա Որպեալիալդ քաղասթից ջուառանց որի սերմերը չեն ծլի, աշխաներս թափանցի, են

է չրի ճամար: անքափանցիկ

րը

խնձորենու սնրմերը արողամսից մաքրելու չորացնել, պաճել չոր պաճեստում, ցանքից 60--90 օր

շետո

տում

ճեղքեր առաջացնելթաղանթիվրա: Ալդ նպատա.

նն

Հով սերմերը ենթարկվումեն տաբի նր, սերմերը պարկովթաթախում են

ն

սառի

աղզդեցությա.

հռացող

ջրի մեջ,

տա.

քանալուց Հետք դուրս են ճանում, լցնում սովորական ջր) մեջ ն թողնումօ--Տճ ժամ, առանց մշակման նիշայդովիսի ված տեսակներիանըմերըշատ ուշ են ծլում:

Աղյուսակ15 Անտառաչերաեբում ցանվողծառատիսակների, թփատեսակնեւի սերմերի ն խոբությունը լանճի ժամկետճեոը

Սոճու է մշտադալար մյուս տեսակներիսերմերի ծլում

արագացնելուՀամար թրջոց

չե մեկ

են

օրր

«8

Ակացիա դեդին Ակացիա սպիտակ

Բալենի սովորական Բալձնի մաճալեբյան

վային Հողերոսմ,զկ

րստ սնբժիտեսակների ժանծաղ պնտլ ցանել Համեմատաբար մանր սերմերը, շոր պայմաննե բու՝ ավելի խոր, անձրեայինտլայմանեերում՝ ժանծաղ: Մի շարք ժառասնրմեր, օրինակ, լորիի,

Վ

այլն

«Հասունանում

Հետո դիանք Հավաքելուց ն ցանել աշնանը:

եի

բալենու,

ամռան

ծի-

ամիսներին, պետք է պաճել խոնավ ավազի մէ.

Վարիտարբեր խորության օգաավետությունը Սլոու.

փորձեր ժեր Հանրապետությունում չնն կատար. մել, ռակայն ուսումնասիրելով ՀՍՍՀ գող

«ՀՊղժ

սերմերով

Յ--5 4--5

անրմերով

2--Յ

Ուշ աշնանը կամ զարնանը ուշ աշնանը,ստրատիֆիկացված

Անկուզենիսովորական Իղկի սրատերի Թղկի դաշտային Թզկի թաքարական

/ւշ

եղբնանիսովորական

:

Կնռառենի

Հացիպենտիլվանյան Հացիսովորական Հոնի Ճապկի

Մառրենի մամխենի

Շլորենի

Սալորենի Սրեգի

Տանձենի Փշատենի եեղատերն 7-.

0-8

աշնանը կամ դարնանը

Աշնանը

3-թ Աշնանը Ուշ աշնանը, ստրատիֆիկացված անրմերով 3--Ց Ուշ աշհանը, ատրատիֆիկացված սհիմերով 2--3 Ռշ աշնանը, հոկ գարնանը 2-4 ստիատիֆիկացված սերմերով :

|

սռվորական կոլտնտեսություն. Սոճի Սոծի Ղրիմի

/չչ աշնանը կամ գարնանը 3--4 3--4 Աշնանըկամ գարնանը Ռշ աշնանը, ստրատիֆիկացված 3--5 սերմերով Ուշ աշնանը, ստրատիֆիկացված

Գլեղիչիա

Ցանքիխոբությունը: Տարբնը Հճողակլիմայական պայ: մորի մանրատերի մաններում, նույնծառատեսակների սերմերը պետք մ ցանե Խնձորենի սոտրբեր խորությամբ: Ցանքի խորության ճարցը որոշչելիւ է պետք նկատի ունենալ Հողը | կլիման, ժառասնրմերի Ծիրանենի տեսակը: Համեմատաբար ժանծաղոլնտք է ցանելժանը կա. Կաղնի

կ

Հջ

5.

Ցանքի ժամանակը

դնում մի. բանի ժամից մին.

Մեր պայմաններում երկար Հանգատի շրջան ունեցու Քոլոր տետակների սերմերըկարելիէ ցանել ամռանը ն աշնանը, ճատկաղես նկարաններում, ցանքից ՞նտո ջրել փսկ անտառաշերտերում՝ աշնանը. ջրովիՊողերում, ցանելու Հետո ջրել: Ամռանըհ աշնանը ցանած սերմերի ատրատիֆի. կացիան աեղի է ունենում բնական պայմաններում: կր Հանդգսաի շրջան ունեցող անրմերըպետք Է պանել ուշ աշնա. նր: ցրտերն ակսվելուցՃճետո,այնպես որ աշնանը չծլեն:

փանենու

Տեսակը

Ուշ աշնանը,ստրատիֆիկացված

ածրմերով

4-- 6

Աշնանըկամ դարնանը

մեշ աշնանը,ստրատիֆիկացված սհրմերով

/ւշ աշնանը կամ Աշնանը

8--10 4--ծ6

ԱՐ --

գարնանը

Ուչ աշնանը) սպարատիֆիկացված 4-6 սերմերով Աշնանը կամ պարնանը

Աշնանը

Ուշ աշնանը, սերմերով Ուշ աշնանը, անրմերով Ռշ աշնանը,

ատրատիֆիկացված

աա) --Յ 3-4 --

ստրատիֆիկացված

ուտ այ

ատրատիֆիկացված

Յ-ջ սերմերով Լ-2 Աշնանը կամ դարնանը Գարնանըկամ ուշ աշնանը լ--2 Աշեանը 2-Յ Ուշ աշնանը կամ դարնանը, ոտրատիֆիկացված 3--4 սնրմներով Ռշ աշնանը կամ վաղ գարնանը Յ--Տ

Դաշտապաշտպան անտառաչնրտեր

Տ

ՏՐ

ոթ 11

հ այլ

կավմակերպությունների,

անտառուստնյոնսու

սովխովների, դիտաճետավուտական, փորձուրջ 2ճամատարած,ոչ վարել

թե ակու բա

ճամար ամենուրե շերտեր 2Հիմնելու

ու

մեծ

'

ու

դաշտ

ԱԼ

իոոորի

տերը,

թյունների

.

:

,

կարելի

բարտացնել

դացնելը

ապաշտալան) ալգեպաշտողան անտառաչեր. տեղում,տունկերը դնել ակոսում,մ փոքը վանգվածներով անտաոստնկարկնել թողնել առւսնց վարելու նոր թյունը Հիմնելուանցած 25--80-ամյափորձր, գալիսահնք այն եզ: մեջ ինկած միջնակ վարեհլաճողերի րակացության, որ այնտեղ, ուր խոր վար չի կատարված է կատարել Հափատա վարը պետք սմ խոր Թն՛ ջրովի, քե՛ անջրդիպայմաններում բոլոր տեսակիծա ժշակվաժ Հողերում՝ 30--35 անտառաշեր փիիերըմնացել են պաճաճ։ Արդնի առողջարանի ռերն Դաշտապաշտպան անտառում է ՄԺեժ Հիմեվաժ ճողամասը եղել կիստան շուրջը վանդվածներովվարել Հալ"թ, պատային, անմշակ տարածություն, Համատարած վար ձ այգիների շուրջը: դան շնրաերը՝ անտառային կուլտուրաները տնկել են ալետք 4 կատար կոռոարվել, ձեռքոլ քարերի Հավաքը մեչ, մասամբ էլ առանձին փորված ակոսների բներով Հավաքած քարը կարելի մ շարել ան Հ0--30 սմ 40--50 են պ ծառաշարք փորել խորությամբ, Արուները երկուկողմում,եզրային տնտեսության լայնությամբ, մեկը մյուսից 2 մ եռավորությամբ, փվ եթե թյան վրա, իակ սմ սմ տրամագծով, 20--30 առանձին բները՝ 30--50 ձորակներ լցն խդ խանդակներ, րությաժբ։ Անտառտնկարկը ջրովի էւ Այր այդ տարկ լավ է Հեռացնել: կարնո կան անտառում միոյն ԹՍիատեսակների վիճակը նախապատրաստմ Հողի Համարելբավարար, անդամ ճողամասի ամենալավագուր Հատկապես սեզից ժոլախուտերից, տհղում (Արզնի գյուղատեղին մոտիկ մասում) սովորակակ մ: Հողամասըտնկման Համար թելն մ ճատոու Մ,5--4,5 է, բների ճացենիների բարձրությունը երե ալնտեղ սնվի կամ Համարել, ամ սմ: 15--18 8,2--10,5 տարեկան թյունը՝(յորամադիծը) քարճավաքիաշխ քան: Վարի, 1, բներ րիկյան ացիների բարձրությունը 3-ՅԽՏ5 մ դեպքում Հետո անծրաժեշտության սմ: 5,2--6,4 Հարթն Բրգաձնբարգիները5--2մ բարձ Հառտությունը՝ Հատկապես ջրովի Հողերում, նեն գպավիս: րության արդեն շարքից դուրս Թեղիիամենա: թանի երես մ Հավաքել մոլախոտ Հաջող աճաժ անձատների բարձրությունը 5 մ 1: Բնի ճամ ին ն օրգանականպարարտա 10 սմ փ: Հացիների սաղարթի տտ տությունը (տրամապիծը) Հիմնականվարից առաչ, տալ րնկան միջին աճը վերջին երեք տարում՝ 5 սմ ավելին չէ: պարարտանյութե Հանքային Փարաքարգյուղի կամ փոցիմ Հողայինավելի վատ պայմաններում, կիկնավարի նախորդող ն միջշարքային փխ ճլուսիս, ՀայկականՍՍՀ գյուղատնտեսության մինիտորու ցումը ջրելու քյան նրկրագորժական պա (հախկինումԳիտու ինստիտուտի ջրովի Հողերում, Հասոկապես Ճո ակադեմիայի) Փարաքարիբաղայում, որտեղ է: ծրաժնեշտ դամասը ողել մ հուլեպես անմշակ կիխաանապաումազա Դ

ՀՈՂԻ ՆԱԽԱՊԱՏՐԱՍՏՈՒՄԸ

սմ խորության ճամա անտառտաշերտերը Հիմնել են 40--50

ԱՆՏԱՌԱՇԵՐՏԵՐԻ ՏՆԿՄԱՆ Ե

տարած վարից «նտո. այստեղ 20 տարնձկանամերիկյան է 6--8 տնղական ճացիների բարձրությունը ճասնում մ ՀայկականՍՍՀ Հողակլիմա 6-2 մ. Անտարտ 15--18 մ, Թնղիներինը՝ լոդիառալես դիմացկուն անտառա բարդիներինը՝

ների, բական

է, որ Հասկանալի

ճամար:

այգիներ

ճիմնելուճամար

վարը

կատարել40--60

ընդունված է խաղողի ն ձանրապետությունում

զութանով:

ա

սմ

խո-

պտղատու

Հանրապետությանտարրեր ճողակլիմայական պայմաններում ճարկ կլինի կիրառել չողի նախապար սուլւն տարրեր եհղանակներ։ ՍՄերմերով կամ 1--2 տարեկան տունկերով անտառաշերտը աճեցնելու ճամար ընտրած Հճողամասիվարր պետք է կատարել 27 սմ ոչ պաչ կաս խորությամը, քանի որ մեկ տարեկան սերժնարուլսերի են այդ արմատները Հասնում խորությանը: Բավարարկասմ խորությունը, նախկինում մշակբ վի է ճամարել 30--35 դած րոլոր գոտեսակի ճողերում: ձանրապետության րոլոր տիննրում քիչ են այնպիսի վարելաճողերը, որոնց ճղորությունը 40 սմ ավելի է. վարեհլաճողերիգերակշոող մասը սմ Հզորություն, սակավաղոր ողերի շրջող ունի 15--25 դուքաններով խոր վարելու դեպրբում ճողի երեսն մ դուրս ղալիս մայրական տեսակը, որը ամրանալով օղի, ջրի ՞աշերտ է աւռեղծում.հ ղրանով իսկ վատ է մար անքաոխանցիկ անդրադառնում րույսերի աճի վրա, դժվարացնում է Ճո ղամասի ճետագա մշակման աշխատանքները, անտառաշերտի միջշարքային տարածություններում «նարավոր չի լինում րազմամլա խոտեր ն այլ բույսեր մշակել: Ուտի բոլոր տեսակի մշակված «ճողերում անտառաչերա ճիմնելու Համար ճիմնական վարը պետք է կատարել չշրջող (անքն)

ման

անձրաժեշտէ ճիշտ նախապատրաստելողի, դրանից է կախված ոչ միալն տունկերի կպչողականությունը, այլն Հետագակյանքի Հաջող ընթացքը: Հողինախապատրաստումընպատակ ունի բարձրացնելու նրա ֆիզիկոքիմիական Հատկությունները, բարենսլաստ սլայմաններ ստեղծել ճողում ընթացող միկրոբիոլոգիական պրոցեսների ճամար, սննդանլութերով ն չրով ասլաչովել ծառատունկերին, ճողը մաքրել մոլախոտերից, 4Հատկաղետ սեզից ն արվանդակից, ներս մակերնույթը, մաքճարթեցնել ըճլ քարերից, դյուրին սայմաններ ստեղծել ծառատունկեբի անկման (սերմերի ցանքի), Հողամասի չետագա մշավ-

ՏՈՒՆԿԵՐԻ ՏՆԿՈՒՄԸ, ՍԵՐՄԵՐ

(անքե)ղութքանով:

Հիմնելու

է դադաթնային րողրոջից

(ընկուզենի,

դեպքում մեժ է լինում չկպչող տունկե լնոնյային գոտում շատ Հաճախ ձլուն քամբների վերերկրյա մասը ժշտական մոտից նոր շիվ հանը արմատավղիկի ետ է ըն տարով այդպիսով, մեկ-երկու ճամար, որո իսկ մի շարք անստկների

ծան

շեր

առավելությ դեպքում իսկ տնկումներբն, սերմերի դե գուտ ում Հատկասվեսնախալեռնային

ճողամասու նախապատրաստված կամ գարնան րելի է տնկել աշնանը

չշրջող

Հատուկ գործիքով, այդպիսին լինելու պատրաստել: Գերանիվրա ամրացնել մեկը-մյուսից շարքերին Համապատաս Նշագծող վրա, այսինքն 4, 2,5, 3 մ. կ շ ծառատունկերի գծում տրակտորին Համար Անտառաշնրահրիճիմեման րաստման լավազույն եղանակը սն ցելի Ջր կապես անջրդի պայմաններում: ձեռնտու զ է շարառնրկկուլտուրաներ ան որտեղ ձըր լեռնային շրջաններում, են մշակում, լավ է կարտ կարտոֆիլ ծել թողնված Հողամասը զբաղեցնող 30--95 Հավաքից Հետո պետք է «Վարել

լինի: ճՀարթքեցված, պատրաստի ճողամաս տանքը շարբնրի նշագծումն է, որը կա

րության, անտառաշերաիՀամար այդ խ դունելի չէ, նոր լուրացվող Հողերում, ճա նային դոտում, վարի այդ խորությունը

ալդ

ու

-

է Հող տանեն,

.

նախապատրաստողները դելոք արմատները բաց չմնան, ծածկվին քաց որ ճողով,իսկ տնկման ճամար մոտեցնելը կատարել դուլլեարմատները լինեն ջրի մեջ: րով, տունկերի Տնկման ընքազքում պետք է ճետնել, որ տունկերի արմատները չծալվնն ն լխճճվեն։ Դարգված է, ոլ. տունկերի արմատների ժալվելըոչ միալն դժվարացնում է արմատաէ զլանց այլն ազդում կայլումը, ղարգացման ընթացքի վրա: Տունկերի արմատները Հողով ծաժկելիս նկատի ունե նալով Հողի փխրուքյունը, պետքը է արմատավզիկը "ողի

մատուցողները ն Տունկեր

ն ընկուղննի, փշատերն չեն: Հացենի

վճռական նշանակությու ծառ դրանց ունի տնսակետից: Փշատերե տեսակ դառնալու հերիաշնան անկումների դնպբում կպչողականությունը ցածրը է լինում գարնան անկումների Համնմատ: Գարնան տնկումներիՃաքար ոունկերըետք է Հանել աշնանը թաղել աղաճով տեղում. Աշնան տնկումները կաօբ առաջ: տարել տերնաքառիիցՀետո, ճողը սառելուց Հ0--25 տնկումները սլետք է կատարել վաղ, դաշտային Գարնան աշխատանքիառաջին իսկ Հնարավոր օրերին նհ ավարտել մի քանի օրում: նշազժող գործիքով զծում են չարքերի ուղղությունը ն սողա գութանով բաց են անում 30 սմ խորու թյան ակոս, տունկերի տեղադրում են ակոսի կենտրոնում, խստիվ պաճաածելովշարբերի ուղղությունը ծառերի ու Թփերի տնսակներիճաջորդականությունը շարքերում: Տունկերը քաղված տեղիղ «անելուց շիտո պետք է ստուգել, քարմացնել արմատների ժայրերը, թողնելով արմատսմ, բնի վրայից «եռացնել ների երկարությունը 25--80 վնասված շիվերը: այն դեւվքում,ծրբը տեղի Հողակլիմայական պայմաններըչորային հն կամ տարբեր ոլււտճաոնե րով տնկման աշխատանքըուշացրել են Ճամոզված չին, եղանակների սկավելը տունկերը լրիվ կարոր մինչն չող հ տերխակալվողվերերկրյա մաարան մատակալեն որ ապատովելանչձրաժեշյտխոնավությամը՝ տունկերի վերերկրյա մասը (շիվը) պետք Լ ճեռացնել ն թողնել արմասմ բարձր մի բուքակ, եթե այդ տունկերը տավղիկից 5--10

կի, փշատերն տեսակներ)

սմ

այն ճ

ճամար խտացնելու

նկելուց

տա

ճետո,

ուլղաձիգ դիրք

է

Ճճետո պնտբ մ բաց

անել

ջրող

ա

րովի

երկրորդ

շատ

ու

անձճ

տարում,երբ

անտառաշ մոլախոտերը: Այդ ժամանակ Համատարած ցջաղչ ամրողջ Հողամասի

ռաջին

ի

«Վաբարը: նոտանձնապլեսդրա

Մինչ

մա սաղարթներիՀամակցումը ունի կերի Համար կարնորնշանակությու

ոաթուժական:

խանամջնըստ իր ն Անտառաշերտերի բաժանել երկուԺասի՝ 1) ազրոռեխնիկ

վելուՀամար:

ու

հփերի բնա ժեշտ պայման է ծառերի կա տառաշերտի ճամարնախատեսվա

անատառաշհրտերի Դաշտասլաշտսան

ԱՆՏԱՌԱՇԵՐՏ

ԴԱՇՏԱՊԱՇՏՊԱՆ

աշխա ՑՃանբի բության պաճղանմանըո է փոցինլ Հետո Հողամասը պետք լուց

Հեռավորությամբ,որ չու այնաիաի չարքենրից կերին, բայց ներծծվի դրանց շրջակայ Սերմերով ցանքը սլետք է կատարել ա կամ շարքացան, այստեղ պետք է խիս տեսակիսերմերի դարձնելլուրաքանչյուր

խելու

ավարտելուց Հետո: աշխատանքները

ԱնչջրդիՃողերումփոցխումըկ փոցխել:

։լետք

տրորելով բույսի շուրջը, ճողը ափ սմ փորփոշ ճող գցել տրորված 9--Ց աո ծածկելու «Համարո րովի Հո լորշիացումը չրաժեչտ չէ. տնկման աշխատանքըավ Հեւոո՝ ճողի ետք է չրելչ խոկմի քանի օրից

Հողի

Տնկիին Հաստատուն,

բաց չինա, տունկիարմատավղիկը խատելիս ճավասար: կնրեսին

մակերնույքիցպած ոլածել3--4

տնում

5--7

տարի:

ու

ՍՍՀ

է

Հայկական կոլտնտեսությունննրում, սովխողներում, անտառաշերտերիՀիմնման կախագժերով ընդունվածԱ նույն այդ ժամանակը: Հողի քաղչան-վխրեցումը նախատեսված է կատարել մեքենաներով ու ձեռքով: Աշխատանքը կատարելիս պետք է ուշադիր լինել վնասվածքներչառաջացնել տունկերի վրա: Տունկերին վերքեր Հառսցնելըպայման է ստեղժում սնկաե վնասատուների տարածման, լին «իվանդություների ն դրանը վաղ է աճը վորանալուպատճառ դանդաղեցնում դառնում։ Մեր սյայմանեերում թե՛ չրովի ն թե՛ անջրդի ճոխնամքը խիստ դերում անտառաշերտերի աղզրոտեխնիկական է: ախձրաժեշյո Բազմաթիվօրինակներ կարելի է բնրել Արարատյան դաշտի, Ստեփանավանի, կալինինոլի, Սնանի, Հրազդանի, Աբովյանին մյուս շրջաններից, որտեղ անտառաշերտերի տակ աճել են ծառաբուսականությանանճանդուրժելի Քոշամ նամի սեղն լա արվանդակըյ,որի պատճառով 18--20 Հասակում ծառերի աճը կանդ է առնել: ԱնտառաշերտըՃիմնելիս ճաշվի չեն առել ծառատեսակ-

Անտառաշերտերի ագրոտեխնիկականխնամքը

խատանքներըավարտելուց ճնետու

Անտառաշներտի Հիմնման առաչին տարում քաղշանփխրեցում կարելիէ կատարելըստ պաճանջչի.մեր պայմաններում 4--Տ անդամ: Առաջինտարում շողը մոլախոտերից լավ մաքրելը, տունկերի լավ աճը ասլաճովելբ նհրաշխիքէ Հետազատարիներին քաղձանսիխրեցման թիվը կրճատելու փլխարնցումը Համար:Առաջին պետք է կատարել տնկման շ-

է ճամատեղել: ոլեւտք

Զ

պետք է կատարել ճիշտ ժամանակին ն ուշադիր, Հողամասը պետք է մաքրել արմատներով զարգացող մոլախոտերի մնացորդներից,թույլ չտալ մոլախոտերի սերմակալում ն ոհըմերի տարածում: Ագրոտեխնիկական միջոցառումների կիրառման նպանան է ատտկն գոլորշիացումը Հողի խոնավության նվազեցնել մակերնույթիը, ուստի մոլախոտերի ոչնչացումբ ն խոնավության պաճղանման նպատակով Ճճոդի տիրցում Մողրուիփխարեցում հ մակերեսի

Հարցը, Համագործակցության

Հողը, ստվերածածկելով

ճնշում

են

րան

ԲԱՆ

Լ

ր"

։

բազմա կավոր կուլտուրան Հերկ

նթառա

Էւ դեցնել

/ ե Ծո

Հիմնման տառաշերտերի ան Հողակլիմա տութ Հանրապետու տառաբուծականտ տա ի միջշարքայի

կիրառումը ցառումների գործի պարդ

Շախսումն ԽԻառավելազույ է, անճրաժեշտ

(ուք:

կատարելը աիռինՃամապատասխու:

ախագ 4եարմե

տարիներին՝

3 ա տարեկան Հասակը տարեկան տարեկան2 անդամ, 6-րդ նախագ տարեկան մեկ անգամ: Բոլոր

է տեղի ունենում: ժամկետում դաշտ նախագծերով Մեր կապմաժ ծախսնր ընդճանուր Հիմնման շերտերի են 6 կազմում ծախսերը խնամքի կական 900 ոուբ.): 7 տարեկ անտառաշերտերի Մինչն կատա տեսված է քաղճան-սիխրեց

յ

զար նշանակու րություններըքիչ են, կարնոր լի դանդաղած րի որակը ն արազաճկամ սաղարթ սակի, բարձր որակի տունկերի

տիպումմոլախոտերի ռաթփային

դր կարճ ժամանակում Համակցվում ունի անտառաշերտիտ Նշանակություն

աճին: Փժառատնսակների նպաստելով հոմոան քոմ Անտառաշերտերի ցաղմանչփխր ն տարվա 5--7 տարի է, տնողությունը որ սոնսակի, կապված է Հողի քանակը յո Հողերումտունկեր նյութնրով ճւսրուս

ները

մինչ Հիմնելեն սուսնցթփատեռակնե հն

ների միջն

ծառերը

որտեղ ծառերի տակ ցան-

պաղատու

փեգնտացիալի տարվա

Հողամասը պետք

է

բարձրից, ինչպես

այդ

մրցակցությանը

կովտուրականացվաժն

ն

նախալե Հնուց ի վեր մշ րելի է մշակել նան շարաճերկ կովտ որից "ետո երեջնուկի ն առվույտի խ կատարաժ Ճետազուռություններըցույց ռերի ստվերում կարմիր նրեքնուկն ա աճում, ավնլի ստվերատարէ ն ղիմ

Արարաոյանդաշտի

աճած

ՀարՀողամասի

նոր վուրացվող տարաժություններում

ոյակոս:

թեն ծառերի սաղարքները Համակցվ

Հողամասի անճարթության աները: Հիմնա արճեստական աղոտ Հնտվանքով առվուլոր բարձրիցՀեմելուվնասը դրանովչի ժապա եսակն րարձրաբուն սաշմանակիակվում, Միայն Դփակալման ճանգույցից ցողուններչարձակելով առվույտի շարք ունեցող անտառաջերտձրում, Բույսերը չեն քարմանում, վաղ ծերանում 5-20 տարեկան ծառերի են, այդպիսով ամենուրեք ցանքըշարքից դուրս վ գալիս վաղաժամ: էն ծառաբուսականուժյան թշնամի ս

Աշտարակի

կատարվում է աշտպանական նե արճեստական շրջանի սովիոգզներում,որտեղ տեամենախոր մեջ ընդունված այն կարգը, ըստ որի ար առվույտը կտրված է թփակալման 6 սմ ճանգույցից մշակումը, այսինքն ժոլ ծությունների իարձր, իսկ ամենաբարձր տեղում՝ 18 սմ: 20 տեղ չափում. բրբ պետքըէ կիրառել ինչն ծառերի ներ կատարելով շեձի բարձրության մբջին թվարանականըցումը, ենթադրվում է, որ այդ դնեսլքու ոտացվեց 12 սմ: Հայտնի է, որ առվուրտր այդպես մոլախոտեր չոլետք է աճեն։ Այս շատ բարձփիցճեձելըդզում է նրա Հետագա բնըքատվությունը: ենք՝ Իջմի Բարձսլակցությամհը ճետաղոտել րից Հնձելու դեքում առվուրոր ընձյուղներ է արձակում Արարոոռիշրջաններում եղաժ անտառ ժայիր կտրված ցողուններիվրա մնացած աչքերից ն ոչ թ ջչակայբիպանգվածայինարչձեստակա ՔփակալմանՀանդույցից, շին ցողունիաչքերից ընբակի, Աբովյանիշրջանների կոլոն ձյուղննրըլինում նն նվազ, կարճ, Հնակաբարթոտի բերքը խողներումեղած անտառաշնրտերը ն

առվույար

է մշակել՝ձգտելով ն ճարթեցնել մաքրել մոլախոտերից: Հողամասի չարթեցումը| մոլախոտերիցմաքրելըմեծ նշաունեն նակություն առվույտի կյանքի տնողության ն բներքաավության ամար: երը Հողամասը մաքրված չէ մոլախոանրից, դրանք առվույտի ցանքի երկրորդ տարվանիցըրսկաում են նեղել առվուլտին: Անճչարը Հողամասումմեքենան ճեձում

այդ

օգոստոսի փճրջերին, անպ-

անտառաշերտոը Հեր ոոնկելուց

ունեն,

անմրերիսկզրներին,իսկ մինչ

առաջին

ջամճմատաբաի լավ աճ

չքելու, առվույտը ճՀնձելու աշխատա առվույտի բարձր բերքով, ժառերի լա Հաժ է առվույա Առվույտչցանված տարածությունենրումԱռվույտիցանքից 4--5 տարի Հետո ծառերի անկումըՀասնումէ 4-5 իոկ առվուլտով տռկոսի, ազոսնըճողամասը վարել կատարել, պրաղված անղերույԻ՝ 1-- 7,5 պոկոսի: անպատնմբերին, սերմը շաղ տալուց քել Արարատյան դաշտի,նախալեոնային գոտու դա կլինի անտառաշերտի վեղետացի նոր լուՌոցվող ճողերում դաշտապաշտպան ծլաժ բույսերը ն չծլած սերմե տուրը, անտառաշերտերի միջշարքային աարածություններում պետք է ցանել առվույտ: են անվն աշնան տերններով ձմնոում ցանքը կատարել Առվույտի աճում են:

աողխոզում,նոր ծրզնկա սովխողում

ու

Աբովյանի շրջանում դյուղմեքննայացման մեժ քարերից մաքր Ոնցումը, մանը տնխնիկումի այգում, Աշտարակի շրջանի Դոոշյանի անվան պաճանչում, է այխա սակալն այդ

Հրողուտու

դ

ւ

ւական րեկան

-

ու

ԵՆկինան

Ի

ի

ո

ամայ , տ անտառնեւ զանգվածային մասնակցում են սպիտակ ակացիան, ամծրիկյան »այենին, թեղին, բարդին, ն բացակայում հն թփատեսակները, նույնպես աճում ին սեզը, արվանդակը, շատ տեղերում ծառերի աճը կանց է առել ն նոսրացման վտանգը առկա է: Բարձ տում են Ա սլաԻճի | նռնա 4ին գուու Հր" Հրազդան,ն, (նալինիքնո, րան, Ախուրյան)8, 3, 4 շարքից բաղկացած անտառայերտերում, որտեղ չկան թփատեսակներ,նույնպես աճում են սեցն արվանդակը, քեն ժարնրի սաղարթները «ամակՑ4աժ 1ն։ դաշտի, նախալեռնային գոտու այն անտա Արարատյան ռաշերտերում, որտեղ լքփատեսակեեըըենքաանտառ են կազմում, ծառերի տակ չկան մոլախոտեր, այդտեղ անտաոային խաշամը թաղանք է կազմել ն դրա տակ նկատվում հեն չորացած սեզե ու արվանդակը: Մոլախոտերն այդ անտառաշերտերում լրիվ լուսազրկվաժ նն ն այդ ղորժում մեժ դեր է կատարում խաշամը, նրանից գոյացած քաղանքը, որբ ոքի նման փովում է ծառերի տակ: մոմլր դաշտում, նախալեռնային Այսոլես ուրեմն, Արարատյան դոտում, առանց թփատեսակների Ճճիմնված 18--20 տարեեն, «եկան անտառաշերտերում սնղը ն արվանդակը աճում տնաբար, բազմամյա խոտերի մշակումբ ալդ կարգի անպետք է շարունակել ծառերի սաղարքները տառաշիերատերում Համակցվելուց Պետու իսկ նոր անտառաչերտերճիմեելիս կիրառել տնկման ծառաթփայինտիոլը: Այն անտառաչերտերում, ուր 4--Տ տարի մշակվելու են վերջին Հինգերորդ կամ վեցերորդ կուլտուրաներ, շարաձճերկ է բաղմամպետք տարում ցանել գոտուն ճամապատասխան լա խոտեր:

ս

արողությամ

թխկի) ստվեր առայացնեկլունվազ

ի ոի Խոցիատորն աոան

վում է Արարատյանդաշտի ն նախալեռնային գոտու արհա փայլի առատությամբ, անամպ օրերի մեժ քանակով, ուսումնասիրված տնկարկներում օգտագործված ծառակազմի (ճացի պենսիլվանյան, Հացի սովորական, կեղծ ակացիա, բար

մշակման

ու

անտառաչերտեո

|

մոլախոտերի ործաղրումն

է:

լույսի լ մյուս խանգարող կոչ որը Հեռացումով, կամնոսրացում,Հիվ

ի Համար

ռացումով,

որբ կոչվում անտառաբուծ Անտառաշնրտերի

ճլուղերի կամ վարակված տուննրով է սանիտ

հատուցել

անտառների

ր

անո

Է նտառաշնրտեր:Այդ փաժջի

անտառաբ Անտասաշերտերի կայո բիոլոգիապե տակն է ստեղծել հալա

ԽՆ

ԱՆՏԱՌԱԲՈՒԾԱ

ԱՆՏԱՌ

ԴԱՇՏԱՊԱՇՏՊԱՆ

ծառատունկերի փոշոտվեն

պետք ղորժաղրելիս Հերբիցիղներ սաղարթն

թում

սեղախոտերչ Հատկապես՝ խոտերը, դեմ պայքարի ամ

Հիմնված այն

դատները

քիմի ցիղների առավել արդյունավետ ժ անցաժ ել է չլետք դորժադր

Բիցիղն մարկող քիմիական արդլունաբեր

նն

ռուբլով, իսկ խուտերիը կ ստացված բերքը անչուշո բաներից ծախսե ժշակման ճամար կատարված վերո՞ի Անտառաշերտերի միջշարքայի թը կիրառելու դեքում, են 4 ալղանում: / խուն չին մոլախոտերը էժան Մոլախոտերի դեմ պայքարի Այժմ գյուղ ե բի Գր ծադրումը: ը ԴՐ

վում

ծախսերը մեկ Հեկտարի նակություն.

ա

բաղզմամյխոտեր րաժություններում մշսկելը ունի նան տնտե կուլտուրաներ այս

անտառաշեր Դաշտապաշտպան

նրանց կյանքի էրբորդ-չորրորդ տարվանից:Գլխավոր տի լուսավորման ճամար Ճատումները կատարում է տարնկաֆճասակում, ներեքանգամ: լխավոր տնսալ է կատարել կարելի Թույլ ն ուժեղ, կամ Լի. դոպցում ծառաստվերալի: ոոսավի այն ճյուղնրը, որոն, են, խ ատվերաժաժկում խանգարում լի զլխավոր տեսակին հոկ ,

Թիատեսալկ

էն

«ա-

երիտասարդսաղարթներիՀամաուժեղ լուսավորման տիպի՝ 9-ից մ

տիպի

քՔոլոր փիատեսակները կաւ

Թույլ չուսավորման

ն

են

զայի

անձատներ մնալով ավել,

՛

արքու ամար

եւ

ի

է

ի

տնսակի նշանակալի մասի

Մ1

Հեռացնում

-

աաա փատնսակները, հսկար

ճնռացնելլրիվ չորացաժ կամ ն չորացող անձատեճրը: ն Սառաթիային ժառաիային-ծառաստվի ին խառր տվոլիտնկարկներում, րացի դրանից կամ ամրողջանկես ճատում են ռաստվերայինտխպի տնկարկներում են Հոր

տոկոսը:

վել

Անտառաբուծականխնամքի անճ մեժ է նան այն անտառաչերտե ժամանակ ճաշվի չեն առել ժառատն թյուն ուննցող մրցության ն փոխադ թբ։ Անտառաշերտում տնկել են մի ք ծառեր, մի ջանի տեսակ ստվերատ որ. կաղնու կողքին բարդի, ինչես կորն ինստիտուտի Փարաքարիբաղայ որպես արագաճտեսակ, ետք մ ոտ նրյս կյանքը: Մրն նուն, վտանգելով պետը է լավազույն պայմաններ ստե

ստվերում.

անասնաապ թվականինտնկված դաշտ շերտում ժառատնսակները բների ստ րեն ճյուղեր հն արձակել, 20 տարեկ րարձրություն ունեն ն նման են թփ ժականինստիտուտի Փարաքարիբա րից մեկում կաղնիներըճնշվել են բ տում

շրջանում կալինինոլր

են Ուսումնասիրություննեիրցույց գոտիներում եղ վետության բոլո խիստ կարիք ունեն անտառաբուծ

վնասված

ատա կատարվող Հատումների . ժամանակ, առաջին քին «յնտք է

մարող է վնաս Հասցնել տնկարկին։նոսրացման կով

դլխավոր տանսակների սաղարքների Համակցման նրժատու

«քտթ

րող տնհսակի

Անտառաշերոը լով մաքրելը զոր

են

կություն ունի, այլն լավացնում է դլք մաննենիր, նպաստում է ձեավորելու ա ձրրորակ ժառուտ, ապաճովում է նիա ցությունը, ձյունը չր կուտակում ան

ցաժ' ըփատեսավ-

դրանցից

ավերում, ղրկվելով լույսից չորանում են որոն կտրել, Հեռացնել,Ալս կարգի Հատումների նակ «(ճաք է խիւո ուշադիր ինել, Թույլ չոալ ր

տնսակի որոշ փավոր աճաժների

չորացած

ճյուղեր, տունկեր, տե ինքնանոսրագում, այսինքն ստվերատար,լ

առաջ ները. ունննում

կամ ճրող տեսակները ն

տարճկան ճասակում: այս նպատակադիր ճատումներից Հետո,ձրբ խավ գրավում տնսակները ծն վերին Ճճաիկը, ցաժ են մուլ սովն,

տումներկատարում ե կման ժամանակ, իսկ

նրանց գերակշռող մասր:

Հատում

իսկժատաքփային րանից, ժառաստվերալիմ, խառը տիան: րում ճողի բերանից

(ւժեղլուսավորման դեպքում ժառաստվերային տիպում լխավոր տնսակին տնսակներըճատում են ճողիբե Ճնշող

որոշ

Բառը րի մասը:

րատար

ն

Հատումներիչափը, քանակը կապ

տեսակի արագաճու ցլխավոր տնսակը դանդաղաճ է, իսկ ստվերա արաղպաճ, աայ ռտվերատարտեռակ (խոսքը նույն չարքում գլիավոր ն ճր տնկվաժ լինելու մասին է): երբ տնկա այն արադան տնսակներից, ապա Հատ

թի

եո կամ ծառավիիային տոկոսը,իսկ եթն ամբողջայեսդա ժառալիիային-Փառաստվերալի տիպի տնկարկներում Հատում բնե նան Հատում

1ոթավորումը ՀՆ ուտավորման բակա

ՎՄ

ԱԱ

ք

ու

երկարակյացբարձրարժեք տեսակի,կաղնին

մի քանի

մեժ

չի

լինի,

սակայն նրա

անճրաժեշտությունը

կշիութ

գոտիների

ո-

ն վարակվումայտպաւտուների վնասատուներով

Հիվանկդություններով:

Րոնք չեն

ե ճամար ծառատեսակներ թխիատեսահներարւպջադրելիս աշխատել ենք ճիվանդություններով ն վնասատուներով խիստ փարակվողտեսակներից խուսափել: Այգնոլաշտոլան չնրանրի Համար աուսջաղիել ենք այնպիսի տեսակներ,

Հանրապետության Հողակլիմայական տարբեր

ների դեմ

տարական Հատումների, վնասատուների հ ճիվանդությունպայքարի մյուս միջոցառումների կիրառումը:

անչրաժեշտ է դաշտապաշտողան ապնտառաշերտերում ռահի-

հուժներըոՀանրապետության րոլոր շիջաններում

վերաբերում է սանիտարականՀատունեւ բին, ապա նրա մեժ մասը կատարվում է նոսրացման նալատակադիր ճատումների ժամանակ, այղ աշխատանքըկատարնլիս ձղատում ին առաջին ճերթին Հեռացնել Հիվանդ վնասատուներով վարակված ճյուղերը ն անճատոները: ԴրանիցՀետո ռանիտարական: ճատումնեիի աշխատանքը մեժ չք լինում։ նրբ անտառաշերարը բերված է ցանկալի վիճակի, 10--12 տարհկան Հասակում տանիտարական«ատումներին փոխարինում ին գլխավորապեսբուժիչ միջոցա-

միշտ կլինի։ իչ

տանքը

գլխավոր տեսակներիՀետ խառը տնկելու դեպքում ստիպպված ենը միջամ ել տեսակներիմիջն դոյություն ունեցող մրցությանը, Ճայռել կաղնուն ճնշող արադամ տեսակների ճյուղերըկամ ամբողջապեսկարել, Հեռացնելդիանք: Ուրեմոն անտառաշիրտերը անտառագիտական ճիռ Հիժունքննբով ճիմնելու դեպքում անտատաբուծական խնամքի աշխա-