Դիսպերսիա

Մեր նպատակն է հասարակության մեջ բարձրացնել սերը դեպի ընթերցանությունը, առաջացնել հետաքրքրություն դեպի դասական և արդի գրականությանը, և կոտրել այն կարծրատիպը, թե այսօրվա հայ իրականության մեջ ընթերցողներ չկան:

Գիրքը համացանցում է տեղադրվել Գրքամոլ Նախաձեռնության կողմից: Բոլորիդ կողմից սիրված «Գրքամոլ»-ը ձեռնամուխ է եղել մի նախաձեռնության, որի նպատակն է համացանցում էլեկտրոնային տարբերակով տեղադրել բոլոր այն գրքերը, որոնք սիրված են հայ ընթերցասերների կողմից և ցանկանում են դրանք ընթերցել նաև էլեկտրոնային տարբերակով: Ժամանակի ընթացքում մեր կողմից համացանցում կտեղադրվեն բոլոր այն գրքերը, որոնք մինչ այս ձեզ համար եղել են դժվար ձեռքբերելի: «Գրքամոլ»-ը, ունենալով իր ուրույն տեղը համացանցում, իր առջև նպատակ է դրել

հասարակության

մեջ

բարձրացնել

սերը

դեպի

ընթերցանությունը,

առաջացնել

հետաքրքրություն դեպի դասական և արդի գրականությանը, և կոտրել բոլոր այն կարծրատիպերը, թե այսօրվա հայ իրականության մեջ ընթերցողներ չկան:

Սիրելի՛ ընթերցողներ, մենք շատ ուրախ կլինենք, եթե կլինեն մարդիկ, ովքեր կցանկանան օգնել մեզ այս հանրօգուտ գործում: Էլեկտրոնային գրքերի պատրաստման և մեր

կայքում դրանք տեղադրելու հարցում մենք չունենք որևէ շահ և չենք չհետապնդում որևէ եկամուտ, բացի հայ և արտասահմանյան գրականությունը հայ ընթերցասերներին հասանելի դարձնելուց, և մենք բաց ենք բոլոր նվիրյալ ու օգնել ցանկացող մարդկանց համար: Եթե դուք ունեք լուսապատճենահանման սարքեր, և ուզում եք միանալ մեր կողմից ձեռնարկվող գործին, ապա գրեք մեզ [email protected] էլ. հասցեով: Շնորհակալություն, որ հետևում եք մեզ: Ցանկանում ենք բոլորիդ հաճելի ընթերցանություն:

Գրքամոլ Նախաձեռնություն 2016 © Grqamol. All Rights Reserved. URL: www.grqamol.am, e-mail: [email protected]

Since 2012 © Grqamol. All Rights Reserved. URL: www.grqamol.am, e-mail: [email protected]

Արտյոմ Գրիգորյան

Դիսպերսիա

ԵՐԵՎԱՆ

«ԱՆՏԱՐԵՍ»

ՀՏԴ 891.981-31 Գրիգորյան ԳՄԴ 84Հ-44 Գ 888 Գրիգորյան Արտյոմ Գ 888 Դիսպերսիա: / Արտյոմ Գրիգորյան.Եր., Անտարես, 2014.- 152 էջ:

«Դիսպերսիա» վիպակը 2013թ. ստացել է Orange Գրքի մրցանակ «Լավագույն վեպ» անվանակարգում

Orange Գրքի մրցանակը, որը ստեղծվել է 2011թ., ընթեր­ ցողի և գրքի սիրահարների մրցանակ է: Այն նպատակ ունի բացահայտելու ժամանակակից հայ գրողներին, աս­ պարեզ բերելու սկսնակ գրողների և հանրության ավելի լայն շրջանակներին հասցնելու թե՛ նրանց, թե՛ արդեն հայտնի գրողների անտիպ գործերը: Մրցանակակիր ստեղ­ծագործությունները հրատարակվում են:

ISBN 978-9939-51-683-7

© Գրիգորյան Ա., 2014

Գ­լուխ 1

«ազ­դ ան­շ ան» ­Ձայ­նագ­րու­թյուն հա­մար ա­ռա­ջին. ­Նոյեմ­բե­րի 14: Չո­րեք­շաբ­թի, 2012 թվա­կան: 22:14

­ ­նի­մաս­տու­թյուն: «հո­գ ոց» Ա ­Ե ս գի­տեմ, որ մարդ հո­գե­բա­նի է դի­մում բուժ­ վե­լու ակն­կա­լի­քով, ուղ­ղա­կի հե­տաքր­քիր է, ար­ դյուն­քում բուժ­վո՞ւմ է, թե՞ վերջ­նա­կա­նա­պես խե­լա­ գար­վում: Կար­ծում եմ՝ շու­տով կի­մա­նամ:­ Այ­սօր առա­ջին ան­գամ որո­շե­ցի դի­մ ել հո­գե­ բա­նի: Ա­ռա­վո­տյան կար­ճատև հե­ռա­խո­սա­զրույ­ցից հե­տո բժիշ­կը հան­դի­պում նշա­նա­կեց ու խնդ­րեց, որ մի ժամ հե­տո ներ­կա­յա­նամ իր աշ­խա­տա­սե­նյակ: Ա­ սա­ ցի, որ դա­ սի եմ և դա­ սերս մի ժա­ մ ից չեմ ավար­տի, ինքն էլ ասաց, որ խն­դիր չկա, հան­դի­ պումը կա­րող է տե­ղի ու­նե­նալ նաև դա­սե­րից հե­ տո: Հաս­ցեն SMS-ով փո­խան­ցեց ու խնդ­րեց, որ չու­ շա­նամ: Հաս­ցեն ինձ ծա­նոթ էր: Չնա­յած այդ­պես էլ չկա­րո­ղա­ցա վեր­հի­շել այդ փո­ղո­ցում գտն­վող որ­ևէ հի­վան­դա­նոց, կլի­նի­կա, պո­լիկ­լի­նի­կա կամ այլ

բժշկա­­կան հաս­տա­տու­թյուն: Ե­րբ տեղ հա­սա ու գտա հա­մա­պա­տաս­խան վայ­րը, հաս­կա­ցա, որ հի­ շո­ղու­թյունս ինձ չէր էլ դա­վա­ճա­նում: Այս­տեղ չկար և ոչ մի բժշ­կա­կան հաս­տա­տու­թյուն: ­Դա պար­զա­պես մի սո­վո­րա­կան բնա­կա­ րան էր: Աշ ­խա­տ ող ընդ ­հան­րա­պես չկար: Բնա­կա­ րա­ն ում մարդ չկար, ու են­թադ­ր ում եմ, որ այդ վայ­ րում ոչ ոք չէր էլ ապ­ր ում, որով­հետև չկային ո՛չ հե­ռ ուս­տա­ցույց, ո՛չ պա­հա­րան­ներ ու ո՛չ էլ սպասք՝ հաց ու­տե­լու հա­մար: Հար­մա­րա­վետ բազ­մ ոց, կլոր սե­ղան ու մի քա­նի աթոռ­ներ կային: Դու­ռը բա­ցեց այդ տանն ապ­ր ող մի­ակ մար­դը: Հեշտ էր կռա­հե­ լը, որ հենց նա է իմ հո­գե­բա­նը: Այդ մար­դը ժա­մա­ նա­կա­կ ից տեսք ու­ներ և ընդ­հան­րա­պես նման չէր բժշ­կ ի: Հա­գին եր­կա­րաթև սվի­տեր կար, սև գույ­նի կե­դեր և սո­վո­րա­կան ջինս: Ի զար­մանս ինձ, սպի­ տակ խա­լա­թով չէր, և ողջ զրույ­ցի ըն­թաց­քում ես այն այդ­պես էլ չտե­սա: Կլոր դեմք ու­ներ, ակ­ն ոց­ով, բարձ­րա­հա­սակ էր, թե­պետ հա­սա­կով դժ­վար թե ինձ հաս­ներ: Մեր քա­ղա­քում իմ բոյի մար­դիկ ը­ն դ­ հան­րա­պես հազ­վա­դեպ են հան­դի­պում... մետր 88 եմ, նա ինձ մի դե­ցի­մ ետ­ր ով հա­զ իվ զի­ջեր: Ինչևէ... Ախ, հա՜... թրա­շը: Ա­տում եմ երե­սի թրա­շը, այն էլ՝ ձևա­վոր­ված: Բժշ­կի թրա­շը այդ­պիսին էր: Այ­ծի­կի մո­ րուք էր պա­հել: Օ­րի­նակ, եթե ես այդ­պի­սի թրաշ պա­ հե­ի, նախ ամ­բողջ կուրսն էր վրաս ծի­ծա­ղե­լու, հե­տո՝ մա­ման էր ամեն օր ինձ խնդ­րե­լու, որ թրաշվեմ և վեր­ ջա­պես՝ ես էի սկ­սե­լու ատել ինքս ինձ: Տես­նես իր կո­ լե­գա­նե­րը հա­ճախ չե՞ն կա­տա­կում իր հետ թրա­շի պատ­ճա­ռով: Չնա­յած, շատ հնա­րա­վոր է, որ գոր­ծից ու­շա­նա­լու պատ­ճա­ռով է սափր­վե­լը կի­սատ թո­ղել:

Կի­սա­ճա­ղատ էր. եր­ևի մա­զե­րը թափ­վում են: Իմ կար­ծի­քով՝ հի­սունն ան­ց կլի­ներ: Հագուկապի տե­սան­կ յու­նից մի քիչ Սթիվ Ջոբ­սին էր նման:­ Ա­ռա­ջին հա­յաց­քից այդ­քան էլ դրա­կան տպա­ վո­րու­թյուն չթո­ղեց, չնա­յած ոչ մի բա­ցա­սա­կան զգա­ցո­ղու­թյուն նույն­պես չա­ռա­ջա­ցավ նրա ան­ձի նկատ­ մամբ: Հաշ­ վի առ­ նե­ լով այն, որ ես, իրոք, մարդ­կան­ցից զզ­վում եմ, կա­րե­լի է ը­նդ­հա­նուր առ­ մամբ տպա­վո­րու­թյու­նը նոր­մալ հա­մա­րել: Ինչևէ... Ժպ­տե­րես, կա­տա­կա­սեր մարդ էր, մար­դա­սեր ու մար­դա­մոտ, բայց հնա­րա­վոր է, որ դե­րա­սա­նու­ թյուն էր դա ըն­դա­մ ե­նը, չէ՞ որ ես իր հա­մար պո­ տեն­ցի­ալ աշ­խա­տա­վարձ եմ: Հու­սով եմ՝ իմ առող­ ջու­թյու­նը, իմ հո­գե­վի­ճա­կը իրեն ավե­լի շատ կհե­ տաքրք­րի, քան այն փո­ղը, որով պետք է վար­ձա­ հա­տույց լի­նեմ: Ա­նեկ­դոտ­ներ էր պատ­մում, չնա­յած այդ­ քան էլ հա­ ջող­ ված չէին: Ին­ քը պատ­ մում էր, ինքն էլ զվար­ճա­նում: Ե­թե կա­տակ­նե­րը ինձ դու­ր չեն գա­լիս, ես, սո­վո­րա­բար, ձևա­կա­նո­րեն չեմ ծի­ ծա­ղում կամ ժպ­տում: Այդ­պես էլ եղավ: Կոնկ­րետ այդ տե­սան­կ յու­նից, իրոք, թքած ու­նեմ քա­ղա­քա­վա­ րու­թյան վրա: Ես ինքս նույն­պես չեմ փայ­լում անեկ­ դոտ­ ներ պատ­ մ ե­ լով կամ հու­ մոր անե­ լով, ու դա իմա­նա­լով՝ չեմ էլ պատ­մում ան­եկ­դոտ­ներ, բայց հու­մոր­, իհար­կե, մեկ-մեկ փոր­ձում եմ անել: Այ­սօր մի պահ նույ­նիսկ մտա­ծե­ցի, որ հո­գե­բան ավե­լի շատ իրեն է ան­հրա­ժեշտ, քան ինձ:­ Ու եթե չեմ սխալ­վում, տաս-տասն­հինգ րո­պե ան­ց բժիշ­կը որո­շեց անունս հարց­նել. «Իսկ ինչ է անունդ, տղաս»: Ա­սա­ցի՝ Համ­լե­տ: Աչ­քե­րը ճզ­մ ե­լով նայեց վրաս. «Իսկ դու քո Օֆե­ լ յային գտե՞լ ես»:

Հարց­րեց ու սկ­սեց հռհ­ռալ: Ան­կեղծ ասած՝ այդ պա­ հին չհաս­ կա­ ցա՝ դա հու­ մո՞ր էր, ձեռառ­ նե­ լի՞ք, թե՞ պար­զա­պես հարց: Չհաս­կա­նա­լով՝ լռե­ցի: Տուն մտնե­ լուն պես բա­ցե­ցի նոութ­բուքս, մի­աց­րե­ցի ին­տեր­ նետն ու մտա google: Փառք Ա­ստ­ծո, որ այն կա: Կողք կող­քի գրե­ցի Համ­լետ-Օ­ֆե­լի­ա, ը­նդ որում՝ Օ­ֆե­լի­ա անու­նը սխալ գրե­ցի, բայց դե google-ը ուղղեց: Ո­րոն­ ման հա­զա­րա­վոր ար­դյունք­ներ բե­րեց, բայց ամե­ նաա­ռա­ջի­նը wikipedia-ի մի հոդ­վածն էր՝ նվիր­ված ոմն Օ­ֆե­լ յայի: Բա­ցե­ցի ու առա­ջին մի քա­նի տո­ղը կար­դա­ցի մի­այն: Պարզ­վում է, որ Շեքս­պի­րը մի պի­ ես ու­նի «­Համ­լետ» վեր­նագ­րով, որ­տեղ գլխա­վոր հե­ րո­սը սի­րա­հար­ված էր ոմն Օ­ֆե­լ յ­այի: Մի­այն մի քա­ նի ժամ ան­ց կա­րո­ղա­ցա պար­զել բժշկի խոս­քե­րի խո­րի­մաս­տու­թյու­նը: Քիչ առաջ ասա­ցի, որ ոչ մի բա­ ցա­սա­կան զգա­ցո­ղու­թյուն նա չի թո­ղել ինձ վրա, իմ կար­ծի­քով՝ սխալ­վել եմ: Ան­կեղծ ասած՝ այս պա­հին սկ­սե­ցի ատել այդ մար­դուն: Ինչևէ: ­Կար­դալ չեմ սի­րում, մեկ ան­գամ եմ ամ­բող­ջու­ թյամբ գիրք կար­դա­ցել, դպ­րո­ցա­կան տա­րի­քում: Գիր­քը դպ­րո­ցա­կան պար­տա­դիր ըն­թեր­ցա­նու­թյան ծրագ­ րի մեջ էր մտ­ նում, և չկար­ դա­ լու դեպ­ քում սպառ­նում էին հե­ռաց­նել դպ­րո­ցից: Չոր­րորդ դա­ սա­ րան­ ցի էի, եթե չեմ սխալ­ վում: Ան­ տուան դը Սենտ-Էք­զ յու­պե­րի­ի «­Փոք­րիկ իշ­խա­նը» անի­մաստ, ան­հե­տաքր­քիր մի պատ­մու­թյուն էր: Հի­շում եմ, ինչ-որ մի տղայի մա­սին էր, ով, Ա­ստ­ված գի­տի՝ որ տա­րա­ծու­թյան մեջ հան­դի­պում է ինչ-որ աղ­վե­սի... «­կատ­վ ի մլա­վոց»։ – Ախ դու իմ հրա՜շք, իմ Քիթ­թին քաղ­ցա՞ծ է: Սպա­սիր, մի քա­նի րո­պե­ից կբե­րեմ քո կա­թիկն ու

Whiskas-ը: Ի­նձ էլ մի բա­ժակ կա­նաչ թեյ կպատ­ րաս­տեմ, իրար հետ կընթ­րենք: ­Շատ եմ սի­րում կատ­վիս: – Ի­՞նչ էի պատ­մ ում, մտ­քիցս թռավ... Ախ, հա՜ անունս հարց­նե­լուց հե­տ ո բժիշ­կը հարց­րեց, թե քա­նի տա­րե­կան եմ և որ­տեղ եմ սո­վո­ր ում: Ա­սա­ցի, որ 22 տա­րե­կան եմ և սո­վո­ր ում եմ պե­տա­կան հա­ մալ­սա­րա­նի ֆի­զ ի­կայի ֆա­կուլ­տե ­տ ում: Հարց­րեց՝ արդյոք ծա­ռայել եմ: Մի­գ ու­ցե իրեն թվաց, որ ես իրեն դի­մ ել եմ «գ­ժի թղ­թի» հա­մար, որ­պես­զ ի բա­ նա­կ ից ազատ­վեմ: Բայց ես ծա­ռայել եմ եր­կու տա­ րի և բնավ այդ­ պ ի­ սի խն­ դիր չու­ նեմ: Ա­ սա­ ցի, որ ծա­ռայել և ար­դեն մի տա­ր ուց ավել է, ինչ զո­րացր­ ված եմ: Ծա­ռա­յու­թյան թե­ման այս­քա­ն ով ավարտ­ վեց, այլևս ոչինչ չհարց­րեց դրա մա­սին: Խնդ­րեց, որ պատ­մ եմ մաս­նա­գի­տ ու­թյանս ը­նտ­ր ու­թյան մա­ սին, և, առ­հա­սա­րակ, այն մա­սին, թե ինչ եմ ես սո­վո­ր ում: Ա­սա­ցի, որ փոք­ր ուց էլ չեմ սի­րել լե­զու­ ներ, սեր չեմ ու­նե­ցել նաև որոշ գի­տ ու­թյուն­նե ­րի նկատ­մամբ՝ քի­մ ի­ա, կեն­սա­բա­ն ու­թյուն: Բայց փո­ խա­րե­նը մա­թե­մա­տի­կան ու ֆի­զ ի­կան էր ստաց­ վում մոտս, հենց դրա հա­մար էլ որո­շե­ցի այդ գծով շա­ր ու­նա­կել: Մա­թե ­մա­տի­կան ըն ­դա­մ ե­նը թե ­ո­րեմ­ ներ են, որ զար­գաց­ն ում են մտա­ծե­լա­կեր­պը, տրա­ մա­բա­ն ու­թյու­նը, վեր­լու­ծ ա­կան միտ­քը, իսկ ֆի­զ ի­ կան մի քիչ ավե­լին է, քան մա­թե­մա­տի­կան: Դե, հա­մ ե­նայնդեպս, ինձ հա­մար այդպես է: Այն պետք է գա­լիս նաև կյան­քում: Հենց այդ պատ­ճա­ռ ով էլ որո­շե­ցի առա­վե­լու­թյու­նը ֆի­զ ի­կային տալ, այլ ոչ թե մա­թե­մա­տի­կային: Չնա­յած այդ եր­կու առար­ կա­նե­րը միշտ էլ իրար հետ կապ­ված են: Ա­սա­ցի,

որ ան­ ցնում ենք օպ­ տի­ կա, որ ամեն Ա­ ստ­ ծ ու օր լսում ենք անիմաստ ու ար­դեն հա­զա­րա­վոր ան­ գամ­ներ լս­ված տեր­մ ին­ներ: Այդ տեր­մ ին­նե­րը վե­ ցե ­ր որդ դա­սա­րա­նից սկ­սած լսում էինք: Սահ­մա­ նում ­նե ­րը նույնն են մնա­ցել, իսկ պատ­կե ­րա­ցում­ նե ­րը գնա­լով խո­րա­ն ում են: Վե­ցե ­ր որդ դա­սա­րա­ նում, երբ սահ­մա­ն ումն ասում էին, ինձ թվում էր՝ ամ­բող­ջո­վ ին պատ­կե­րաց­ն ում եմ տվյալ ֆի­զ ի­կա­ կան մե­ծ ու­թյան գա ­ղա­փա­րը: Իսկ հի­մա հաս­կա­ նում և որ­քան ավե­լի շատ եմ սո­վո­ր ում, այն­քան ավե­լի շատ իմաստ­ներ եմ գտ­ն ում նույն այդ բա­ ռե­րի մեջ, որոնք օգ­տա­գ ործ­վում էին տվյալ ֆի­զ ի­ կա­կան մե­ծ ու­թյու­նը սահ­մա­նե ­լու հա­մար: Ճիշտն ասած, սի­րածս թե­ման հենց օպ­տի­կան է: Ո­մանց հա­մար միայն այս տեր­մ ին­նե­րը լսե­լը ար­դեն իսկ վա­խե­նա­լու է՝ ան ­դրա ­դար­ձ ում, բե­կում, կլա­ն ում, ար­ձա­կում, ոսպ­նյակ­ներ, ին­տեր­ֆե ­րենց, դիֆ­րակ­ ցի­ա, դիս­պեր­սի­ա: Դեպ­րե­սի­այի մեջ են ը­նկ­ն ում շա­տե ­րը: «­ծանր մե­թալ երաժշ­տու­թյուն»: Դրա հա­ մար էլ հո­գե­բան է պետք: Չնա­յած ֆի­զ ի­կան բո­լո­ րո­վ ին էլ կապ չու­նի այն բանի հետ, որ դի­մ ել եմ հո­գե ­բա­նի: «Երաժշ­տ ու­թյու­նը շա­ր ու­նակ­վում է»:– Ա­տ ում եմ մեր հար­ևան­նե­րին, ատում եմ ծանր ռո­ քը, ան­ջա­տե՛ք այդ հի­մա­ր ու­թյու­նը: Միշտ զզ­վել եմ մեր հար­ևան­նե ­րից, բո­լո­րից՝ հեր­թով: Ան­գամ երբ դուրս եմ գա­լ իս փո­ղոց, աշ­խա­տ ում եմ եր­կար ճա­ նա­պարհ­նե­ր ով շր­ջան­ցել բա­կե­րը, որ­պես­զ ի պա­ տա ­հա­կան բա­խ ում ­ներ չու­նե­նամ հար­ևան­նե ­րի հետ: Չնա­յած մեկ-մեկ հա­ն ­դի­պում են, սա ­ռը բարևում կամ չտես­ նե­ լու եմ տա­ լ իս: «Երաժշ­տու­ թյունն ան­ջատ­վեց»: Փա՜ռք Ա­ստ­ծ ու:

­ ար­ձյալ շեղ­վե­ցի: Ախ հա՜, Վլադ Սամ­վե­լո­վի­ Դ չի հար­ցում­նե­րը... Հե­տո հարց­րեց, թե ինչ նա­խա­ սի­րու­թյուն­ներ ու­նեմ, ին­չով եմ զբաղ­վում ազատ ժա­մա­նակ: Ա­սա­ցի, որ նկա­րել եմ շատ սի­րում: Հարց­րեց՝ ֆո­տոխ­ցի­կո՞վ, թե՞ ձեռ­քով: Ա­սա­ցի՝ եր­ կու­սով էլ սի­րում եմ, բայց հիմ­նա­կա­նում՝ ձեռ­քով: Հե­ռա­խո­սիս մեջ պա­հած գոր­ծե­րիցս մեկը ցույց տվե­ցի: Ի­հար­կե, այդ նկա­րը ձեռ­քով էի նկա­րել, բայց հե­ռա­խո­սիս մեջ նույն­պես պա­հել էի: Դե, այս­ պի­սի դեպ­քե­րում պետք է գա­լիս: Ն­կա­րել էի ցուրտ ձմեռ: Այն­պի­սի գույ­ներ էի ը­նտ­րել, որ ձմ­ռան ամե­նա­ցուրտ օ­րե­րից մեկն ը­նդ­ գծ­վեր: Ար­ևը հա­զիվ էր եր­ևում ամ­պե­րի մի­ջից: Այ­ գի էր՝ ամ­բող­ջո­վին պատ­ված ձյան հաստ շեր­տով: Տեղ-տեղ նաև ցե­խաջ­րեր էի նկա­րել: Նկա­րի ձախ կող­մում ցե­խաջ­րե­րի մեջ հա­ցի փշուր­ներ կային, դրանց կող­քը՝ իրար գլ­խի հա­վաք­ված չորս թռ­չուն­ ներ: Նկա­րի կենտ­րո­նում տղա էր կանգ­նած, իսկ դի­մա­ցը՝ աղ­ջիկ: Պարզ էր, որ սի­րա­հար զույ­գեր են: Որ­պես­զի ցույց տայի իրենց կապ­վա­ծու­թյու­նը, նրանց հաստ թե­լե­րով կա­պել էի: Թե­լե­րը շատ էին: Հա­գուս­տը նույ­նիսկ չէր էլ եր­ևում։ Այդ թե­լե­րի վրա աշ­խա­տե­լիս մի ամ­բողջ գի­շեր չկա­րո­ղա­ցա քնել: Ա­ղջ­կա ձեռ­քը պա­յու­սա­կի մեջ էր, կար­ծես ինչ-որ բան էր ու­զում դուրս հա­նել: Ի­սկ տղան գր­կել էր աղջ­կան, թե­պետ թե­լե­րը ար­դեն ցույց էին տա­լիս իրենց հոգ­ևոր ու­ժեղ կա­պը: Բայց նկա­րե­ցի այդ­ պես, որ­պես­զի ցույց տամ, թե որ­քան է տղան սի­ րում այդ աղջ­կան: Նկա­րը հարս­տաց­նե­լու հա­մար որոշ երանգ­ներ էի ավե­լաց­րել: Օ­րի­նակ, ձյան վրա եր­ևում էր չհանգած ծխա­խոտ, ամ­պի ձևա­վո­րու­մը

նման էր տխուր հա­յացք ու­նե­ցող երե­խայի, ծա­ռե­րը կտ­րատ­ված էին: Ի­սկ ծա­ռե­րից մե­կի կող­քին էլ փոքր աղ­բյուր կար, մե­ջը ջուր ը­նդ­հան­րա­պես չկար: Հա, ու նս­տա­րան­ներ էի նկա­րել, որ­պես­զի հաս­կաց­վեր, որ այն այ­գի է: Ը­նդ որում՝ նս­տա­րան­ նե­րից մեկը ջարդ­ված էր: Վ­լադ Սամ­վե­լո­վիչը աչ­քերը հա­ռեց նկա­րին, հե­ տո՝ ինձ, հե­ տո՝ նկա­ րին, հե­ տո՝ նո­ րից ինձ և ասաց. «Да ты гений»: Չեմ սի­րում, որ հա­ճո­յա­խո­ սու­թյուն­նե­րում շռայ­լու­թյուն են ցու­ցա­բե­րում: Մի­ գու­ցե տա­ղան­դա­վոր եմ, բայց հան­ճար չեմ հաս­ տատ: Մենք տա­ղան­դա­վոր ենք հա­մա­րում այն մարդկանց, ով­քեր մի բան են անում, որը մենք չենք կա­րող, իսկ հան­ճար հա­մա­րում ենք մարդ­կաց, ով­ քեր այն­պի­սի բան են արել, որ ոչ ոք չի կա­րող անել այլևս: Այն­պես որ, լա­վա­գույն դեպ­քում ես տա­ղան­ դա­վոր եմ: «­կատ­վ ի մլա­վոց»՝. Ինչևէ: – Համ­բե­րի, փի­սիկս, շու­տով կա­վար­տեմ: ­Վեր­ջում Վլադ Սամ­վե­լո­վի­չը հան­դիպ­ման ստույգ օ­րե­րը նշա­նա­կեց՝ եր­կու­շաբ­թի, չո­րեք­շաբ­թի և ուր­բաթ: Եվ մի տա­րօ­րի­նակ առա­ջադ­րանք հանձ­նա­րա­րեց: Ա­սաց, որ պար­տա­վոր եմ ամեն ան­գամ մեր հան­դիպ­ման ավար­տից հե­տո օր­վա մնա­ցած ժա­մ ե­րին, երբ ազատ ժա­մա­նակ կգտ­նեմ, ձայ­նագ­րի­չով ձայ­նագ­րել ինձ, պատ­մ ել իմ մա­սին, այն մա­սին, թե ինչ­պես են ան­ցել իմ նա­խորդ օ­րե­ րը, կարճ ասած՝ կիս­ վել ինքս ինձ հետ, ինչ­ պես կկիս­վե­ի հա­րա­զա­տիս հետ: Չնա­յած իմաստ չեմ գտ­նում այս ձայ­նագ­րու­թյան մեջ: Ինչևէ: ­Հե­տաքր­քիր է, թե ինչ կր­թու­թյուն ու­նի Վլադ Սամ­վե­լո­վի­չը: Գո­նե բժշ­կա­կան ու­սում­նա­րա­նը

ավար­տած լի­ներ, թե չէ այն­պի­սի տպա­վո­րու­թյուն էր ստեղծ­վել, կար­ծես պո­լի­տեխ­նիկն է ավար­տել. ո՛չ սպի­տակ խա­լաթ կար հա­գին, ո՛չ էլ հարց­րեց, թե ինչ գան­գատ­ներ ու­նեմ: Նույ­նիսկ այ­սօր հան­դի­ պում նշա­նա­կե­լու ժա­մա­նակ այն­պես արագ որո­շեց օ­րը և ժա­մը, կար­ծես նա­խօ­րոք պայ­մա­նա­վոր­ված լի­նե­ինք: Մյուս բժիշկ­նե­րի պես չթան­կաց­րեց իրեն՝ ասե­լով զբա­ղված է, և մի քա­նի օ­րից կհան­դի­պենք: Շա­բաթ­վա կե­սից սկս­վե­ցին հան­դի­պում­նե­րը: Եր­ ևի դա այդ­ քան էլ էա­ կան չէ: «­կատ­վ ի մլա­վոց»՝. Կար­ևո­րը ար­դյունքն է: Կար­ևո­րը, որ վեր­ջում ես ինձ լավ զգամ: Կար­ևո­րը՝ սպա­սում­ներս ար­դա­րա­ նան: Կար­ևո­րը, որ էլ եր­բեք չ.. «­հե­ռա­խո­սա­զանգ»: Մայրս կլի­նի: «­պա­տաս­խա­նում է հե­ռա­խո­սա­զան­գ ին»

- Ա­լո՛... հա, մա՛մ... բարև՛, մամ ջան... մա՛մ, մի վայր­ կ յան սպա­ սի՛ր, ես քեզ կզան­ գեմ... հա, հա, գնա­ցել եմ էսօր, մա՛մ, կզան­գեմ, հե­ռա­խո­սի մոտ մնա: ­Ճիշտ գու­շա­կե­ցի, որ մա­ման էր: Դե ինձ դժվար էլ ու­րիշ մե­կը հի­շեր:­ Ինչ­ևէ... հու­սով եմ՝ այօր­վա հա­մար այս­քա­նը բա­վա­կան էր: Գնամ մա­մային զան­գեմ, թեյս պատ­ րաս­տեմ ու կատ­վիս կե­րակ­րեմ. խեղ­ճի մռու­թին ար­դեն ար­ցունք­ներ եմ տես­նում: ­Մ ինչ ուր­բաթ, Համ ջան: Ձայ­նագ­րու­թյան ավար­տը: «ազ­դան­շան»

Գլուխ 2

«ազ­դ ան­շ ան» Ձայ­նագ­րու­թյուն հա­մար երկ­րորդ: Նոյեմ­բե­րի 16: Ուր­բաթ: 2012 թվա­կան: 23:14:

«լռու­թ յուն» «­բա­ժ ա­կի մեջ է լց­նում թեյը» ար­դեն 23:15 «ֆռ­թ ոց» ախ, ո՜նց եմ սի­րում ես թեյ:­

Ինչևէ:­ Այ­սօր կա­յա­ցավ իմ և Վլադ Սամ­վե­լո­վ ի­չ ի երկ ­ր որդ հա­ն դի­պու­մը: Այն մո­տա­վո­րա­պես մեկ ժամ տևեց: Խո­սակ­ցու­թյան ըն­թաց­քում դար­ձյալ չհարց­րեց իրեն դի­մ ե­լու իմ պատ­ճա­ռի մա­սին, նո­ րից առանց սպի­տակ խա­լա­թի հայտն­վեց իմ առջև, ու իմ կար­ծի­քով այն երբ­ևէ չի էլ հայտն­վ ի: Հարց­ րեց՝ արդյոք եր­կու­շաբ­թի իմ առա­ջ ին ձայ­նագ­ր ու­ թյու­նը կա­տա­րե­ցի: Ա­սա­ցի՝ ձայ­նագ­րել եմ ու հա­ մես­տ ո­րեն հաս­կաց­նել տվե­ցի, որ այս ձայ­նագ­ր ու­ թյուն­ներն իրեն տա­լու հա­մար չեմ անում: Ի­նքն էլ ասաց, որ դա իրեն պետք չէ, և որ սրանք բա­ցա­ռա­ պես ինձ համար են, և ասաց, որ եթե ուզում եմ

հաս­նել արդյունքի, չպետք է դա­դա­րեց­նեմ ձայ­ նագ­ր ու­թյուն­նե ­րը: Ա­մ են դեպ ­քում այս ձայ­նագ­ րու­ թյուն­ նե­ րի իմաս­ տը ինձ հա­ մար մնում է ան­ հաս­կա­նա­լ ի:­ Այ­սօր վերջ­նա­կա­նա­պես հա­մ ոզ­վե­ցի, որ Վլադ Սամ­վե­լո­վ ի­չը ծխում է՝ այն էլ շատ: Ա­ռա­ ջին հան­դիպ­ման ըն­թաց­քում չծ­խեց, բայց ծխա­ խո­տի ծու­խը ան­ցել էր հա­գ ուս­տին, և ան­հնար էր չզ­գա­լը: Ես ատում եմ ծխի հո­տը, ինչն էլ շատ լավ զգում եմ: Այ­ սօր նյար­ դայ­ նա­ ցած էր իրեն պա­հ ում: Զգում էի, որ ծխել է ու­զում: Վեր­ջա­պես, չկա­ր ո ­ղա­նա­լով զսպել ցան­կու­թյունը, գր­պա­նից հա­նեց ծխա­խ ո­տի տու­փը, նայեց վրաս ու հարց­ րեց, թե արդյոք դեմ չեմ լի­նի, եթե ծխի: Չեմ կա­ րող բա­ցատ­րել, թե որ­քան եմ ատում ծխա­խ ո­տի հո­ տը, փոր­ ձե­ ցի ընդառաջ գնալ նրա խնդ­ րան­ քին, բայց չկա­ ր ո­ ղա­ ցա: Ա­ սա­ ցի, որ ատում եմ ծխա­խ ո­տի հո­տը և աթո­ռից վեր կա­ցա՝ առա­ջար­ կե­լով դուրս գալ՝ մինչև բժիշ­կը կա­վար­տեր ծխե­ լը: Սա­կայն նա բռ­նեց իմ ձեռ­քից՝ ասե­լով, թե խն­ դիր չկա, ին­քը դուրս կգա: Ես դար­ձյալ նս­տե­ցի իմ աթո­ռին, իսկ Վլադ Սամ­վե­լո­վ ի­չը մի քա­նի րո­պե ­ով դուրս եկավ: Նրա բա­ցա­կա­յու­թյունը տևեց մոտ երեք րո­պե: Փոր­ձե­ցի օ­գտ­վել իր բա­ ցա­կա­յու­թյու­նից և սկ­սե­ցի ու­ս ում ­նա­սի­րել շուրջ­ բո­լորս: Սե­նյա­կը, որ­տեղ գտն­վում էի, դա­տարկ էր: Մի բազ­մ ոց կար, վրան՝ բաճ­կոն, մի­ան­շա­նակ բժշ­կ ի բաճ­կոնն էր, քա­նի որ իմը չէր: Չեմ կար­ ծում, որ շատ թան­կար­ժեք լի­ներ: Պա­տե­րը նույն­ պես դա­տարկ էին: Սե­ղա­նը, որի առջև նս­տած էի, շատ սո­ վո­ րա­ կան էր. վրան ո՛չ սփ­ ռ ոց կար, ո՛չ

թղթեր: Դի­ մա­ ցի աթո­ ռին էլ դր­ ված էր Վլադ Սամ­վե­լո­վ ի­չ ի ոչ բրեն­դային պա­յու­սա­կը: Ա­մ են դեպ ­քում այդ մար ­դ ու մաս­նա­գի­տ ու­թյան հետ կապ­ ված մեծ կաս­ կած կար: Ա­ ր դյոք նա հո­ գե­ բա՞ն է: Ի­հար­կե, չեմ կանգ­նի այդ մար­դ ու առջև և ասեմ. «Հեյ, Վլադ Սամ­վե­լո­վ իչ, դուք հո­գե­բա՞ն եք, ու­նե՞ք որ­ևէ դիպ­լոմ, կամ ն­մա­նա­տիպ մեկ այլ փաս­տա­թուղթ, որը կա­պա­ցու­ցի դա...»: Չէ, ես չեմ կա­ր ո­ղա­նա նայել նրա աչ­քե­րի մեջ ու ասել նման բան: Դա վի­րա­վո­րա­կան է:­ Երբ ծխե­լուց հե­տո վե­րա­դար­ձավ, հենց նստեց, հարց­րեց, թե որ­տեղ եմ աշ­խա­տում կամ, առ­հա­սա­ րակ, աշ­խա­տո՞ւմ եմ, թե՞ ոչ: Ա­սա­ցի, որ չեմ աշ­խա­ տում ներ­կա­յումս: Դրա­ն հա­ջոր­դեց հար­ցի տրա­մա­ բա­նա­կան շա­րու­նա­կու­թյու­նը: Ա­սա­ցի, որ բա­նա­կից հե­ տո փոր­ ձել եմ աշ­ խա­ տել, բայց այն եր­ կար չի տևել, քա­նի որ հե­ռաց­նում են աշ­խա­տան­քից հորին­ ված կոնֆ­լիկ­տի պատ­ճա­ռով: 2010 թվա­կա­նի դեկ­տեմ­բերն էր, բա­նա­կից գա­ լուց մի քա­նի ամիս էր ան­ցել: Կուր­սում բո­լորն ինձ­ նից փոքր էին, բայց կային տղերք, ով­քեր ար­դեն իսկ աշ­խա­տում էին: Կուր­սից շա­տերն իրենք էին ուս­ման վար­ձի ծախ­սե­րը հո­գում: Այդ իսկ պատ­ճա­ ռով էլ աշ­խա­տում էին որտեղ պատահեր: Մի քա­նի հո­գի չէին աշ­խա­տում, որով­հետև ֆի­նան­սա­պես ապա­հով էին: Եվ մի­այն եր­կու հո­գի աշ­խա­տում էին հա­մ ե­մա­տա­բար «­ս ո­լ իդ» վայ­րե­րում: Դե, մեր օ­րե­ րում «­ս ո­լ իդ» հա­մար­վում է այն աշ­խա­տանքը, որի հա­մար պետք են հա­մա­պա­տաս­խան հմ­տու­թյուն­ ներ: Սո­լիդ, բնա­կա­նա­բար, չեն կա­րող հա­մար­վել մա­տու­ցո­ղի, վա­ճա­ռո­ղի, պա­հա­կի և ն­մա­նա­տիպ

այլ աշ­խա­տանք­ները: Բայց ես ինքս էլ լավ գի­տակ­ ցում էի, որ եթե նույ­նիսկ աշ­խա­տանք գտ­նեմ, այն նույն­պես չի դաս­վե­լու «­ս ո­լ իդ»-ի կար­գա­վ ի­ճա­կ ին: Ռես­տ ո­րան­նե ­րից մե­կում, որ­տեղ առա­ջար­կում էին արագ սնունդ, ան­ հրա­ ժեշտ էր գան­ ձա­ պահ: Ո­րո­շե­ցի դի­մ ել: Մեր­ժե­ցին: Նմա­նա­տիպ մեկ այլ հայ­տա­րա­րու­թյուն գտա, դար­ձյալ մերժ­վե­ցի: Պատ­ճա­ռը սեռն էր. եթե ռե­զ յու­մ ե­նե­րի մեջ գտ­նում էին գե­ղե­ցիկ աղ­ջկա, տղա­նե­րի ռե­զ յու­մ ե­ներն ար­ դեն դեն էին նե­տում: Ան­հույս փնտր­տուք­նե­րից հե­ տո վեր­ջա­պես մի տեղ գտա, որ­տեղ ինձ ըն­դու­նե­ ցին: Ես շատ տե­ղեր էի դի­մ ել, ուր տար­բեր աշ­խա­ տանք­ներ էին առա­ջար­կում: Դի­մ ել էի մա­տու­ցո­ղի, գան­ձա­պա­հի, նույ­նիսկ գի­շե­րային պա­հա­կի աշ­ խա­տան­քի հա­մար, բայց իմ ճա­կա­տա­գի­րը եղավ սո­վո­րա­կան սու­պեր­մար­կե­տում սո­վո­րա­կան փա­ թե­թա­վո­րո­ղի աշ­խա­տան­քը: Ա­ռա­ջին ամի­սը ժա­ մա­վար­ձով էի աշ­խա­տում, հե­տո սկ­սե­ցին վճա­րել ամ­սական: Մոտ երեք ամիս աշ­խա­տե­ցի՝ 2011 թ.-ի հուն­վա­րից մինչև մարտ ամս­վա վեր­ջը: Չն­չին գու­ մար էին տա­լիս, չնա­յած ինձ դա էլ էր բա­վա­րար, ես չեմ գնում ծխա­խոտ, ալ­կո­հոլ ը­նդ­հան­րա­պես չեմ օգ­տա­գոր­ծում: Աշ­խա­տածս գու­մա­րը ծախս­վում էր տրանս­պոր­տի վրա, ու­տե­լի­քի վրա, տն­տե­սա­ կան մի քա­նի իրե­րի վրա, իսկ երբ չէր բա­վա­րա­ րում, մա­մայից էի խնդ­րում: Ինչևէ: ­Մար­տի վերջն էր, հեր­թա­կան աշ­խա­տան­քային օ­րե­րից մե­կը: Չեմ հի­շում՝ ինչ օր էր, մի­այն հի­շում եմ, որ դա­սից էի գա­լիս և մոտ տասը րո­պե շուտ էի եկել: Աշ­խա­տան­քից մի քա­նի րո­պե շուտ գա­լու սո­ վո­րու­թյուն ու­նե­ի: Մինչ հան­դեր­ձաս­րահ մտ­նե­լը,

աշ­խա­տան­քային հա­մազ­գեստ հագ­նե­լը, նկա­տե­ցի, թե ինչ­պես է մի գան­ձա­պահ վրաս չռել իր չա­րա­ ցած աչ­քե­րը: Այդ­քան չա­րա­ցած իրեն դեռ չէի տե­ սել: Թմբ­լիկ աղ­ջիկ էր, ոչ այդ­քան հմայիչ: Բար­ևե­ ցի՝ չպա­տաս­խա­նեց: Ո­րո­շե­ցի մո­տե­նալ և հարց­նել, թե ին­չու եմ նման ար­հա­մա­րհան­քի ար­ժա­նա­նում: Հան­ կարծ նկա­ տե­ ցի մի տղայի, ով նո­ րեկ էր և նույն­պես փա­թե ­թա­վո­ր ող էր: Մտա­ծե­ցի, որ նա­ խորդ փա­թե ­թա­վո­ր ո ­ղ ին է փո­խա­րի­ն ում կամ էլ ինձ են օգ­նա­կան նշա­նա­կել: Ո­ր ո­շե­ցի հարց­նել. «­Բարև, եղ­բայրս, դո՞ւ էլ ես փա­թե­թա­վո­ր ող»: «Ա­հա, այ­սօր առա­ջ ին աշ­խա­տան­քային օ­րս է»,իր բա­րակ ձայ­ն ով պա­տաս­խա­նեց: Մտա­ծե­ցի, որ իր աշ ­խա­տան­քային ժա­մ ե ­րը ավարտ­վել են, քա­ նի որ իմ ժա­մ ե­րին այլ փա­թե­թա­վո­ր ող չկար սու­ պեր­մար­կե­տ ում: «Եր­ևի հոգ­նած կլի­նես, առա­ջ ին աշ­խա­տան­քային օր­վա վեր­ջում ես էլ էի հոգ­նել»,ասա­ցի: Ի­նքն էլ՝ «­Չէ հա, այ ախ­պեր, իմ աշ­խա­ տան­քային ժա­մը դեռ չի էլ սկ­սել, նոր եմ փոխ­վել ու եկել»: Զար­մա­ցած նայե­ցի վրան: Մտա­ծե­ցի, որ ինձ օգ­նա­կան են նշա­նա­կել: Բայց այդ սու­պեր­ մար­կե­տը այդ­քան էլ մեծ չէր, և բնավ այս­տեղ երկ­ր որդ փա­թե­թա­վո­ր ո­ղ ի կար­իքը չէր զգաց­ վում: Այդ պա­ հին մեջս կաս­ կած մտավ: Մտա հան ­դեր­ձաս­րահ, բայց հա­մազ­գեստս չգ­տա: Խա­ նու­թի պա ­հա­կը՝ Սի­մ ոն պա­պ ին, այդ պա ­հին մտավ հան ­դեր­ձաս­րահ ու հարցրեց. «­Համ­լետ ջան, ինչ-որ բա՞ն ես մո­ ռա­ ցել կամ թո­ ղել»: Ա­նակն­կա­լ ի եկա իր հար­ցից՝ «­Չէ, Սի­մ ոն պա­պ ի ջան, հա­գ ուստս եմ փնտ­ր ում, որ հագ­նեմ ու ան­ ցնեմ աշ­ խա­ տան­ քի»: Բայց ինքն է՛լ ավե­ լի

անակն­կա­լ ի եկավ իմ պա­տաս­խա­նից. «­Շե­ֆի հետ կոնֆ­լ իկ­տը հար­թե­ցի՞ք»: Չհաս­կա­ցա, թե ինչ կոֆ­ լիկ­տի մա­սին է խոս­քը: Սի­մ ոն պա­պ ին պատ­մ եց, թե ինչ է տե­ղ ի ու­նե­ցել: Պարզ­վեց, որ նա­խ որդ օ­րը, երե­կո­յան հա­ճա­խ որդ­նե ­րից մե­կ ի հետ ը­ն դ­ հա­ր ում եմ ու­նե­ցել, ար­դյուն­քում հար­վա­ծել եմ նրան ու հայ­հ ոյել: Ա­ստ­ված իմ, ես առ­հա­սա­րակ չեմ օգ­տա­գ որ­ծ ում գռե­հիկ բա­ռեր, առա­վել ևս՝ հայ­հ ո­յանք­ներ: Դեռ փոք­ր ուց չեմ սի­րել կռիվ­ներ: Սի­մ ոն պա­պ ի­ի պատ­մած այդ պատ­մ ու­թյու­նը ան­ հնա­րին բան է: Ո­ր ո­շե­ցի աշ­խա­տան­քից ինձ ազա­ տե­լու իրա­կան պատ­ճա ­ռը շե­ֆիցս իմա­նալ: Բայց նա դեմքս տես­նե ­լուն պես ան­վտան­գ ու­թյան ծա­ ռայող­նե­րին խնդ­րեց հե­ռաց­նել ինձ: Չէ, չէ, սխալ ասա­ցի, ոչ թե հե­ռաց­նել, այլ՝ դար­ձյա՛լ հե­ռաց­նել: Հե ­տաքրք­ր ու­թյունն ինձ ուղ­ղա­կ ի սպա­ն ում էր: Այդ ի՞նչ եմ արել, որ ար­ժ ա­նա­ն ում եմ նման վե­ րա­բեր­մ ուն­քի: Ո­ր ո­շե­ցի սպա­սել, մինչ կա­վարտ­վ ի Սի­մ ոն պա­պ ի­ի աշ ­խա­տան­քային ժա­մը, ու կհարց­ նեմ նրան: Դուրս գա­ լուց նա իմ խնդ­ րան­ քին ընդառաջ գնաց և պատ­մ եց այն­պ ի­սի ֆան­տաս­ տիկ հե­քի­աթ, որը մոտ չորս շա­բաթ ամեն գի­շեր գլ­ խ ումս պտտ­ վում էր և վե­ րած­ վել էր իրա­ կան մղ­ձա­վան­ջ ի: Այդ մար­դ ուն ես հար­գ ում էի, բայց տպա­վո­ր ու­թյունս այդ պա ­հից սկսած փոխ­վեց:­ Ինչևէ ... Փոր­ձեմ ցի­տել նրան. «­Համ­լետ ջան, տղա՛ս, երեկ մի հա­ճա­խ որդ հաց էր գնել, մոտ 30-35 տա­րե­կան տղա­մարդ էր, դու էլ, որ­պես­զ ի հա­ցը տե­ղա­վո­րես տոպ­րա­կ ի մեջ, սո­վո­ր ու­թյանդ հա­մա­ձայն ծա­լե­ցիր այն: Այդ մար­դը դի­տ ո­ղու­ թյուն արեց, թե ին­ չու ես հա­ ցը ծա­ լում, դու էլ

այն­պ իսի պա­տաս­խան տվե­ցիր, որ ամոթ կլի­նի նույ­նիսկ կրկ­նե­լը, հար­վա­ծե­ցիր նրա ծնո­տին, սկսե­ցիր ծե­ծել: Դու նրա նկատ­մամբ շատ առա­ վե ­լու­թյուն­ներ ու­նե­իր՝ նա ցած ­րա ­հա­սակ էր, մար­ մի­նը կոփ­ված չէր: Բա­րե­բախ­տա­բար, ան­վտան­ գու­թյան աշ­խա­տ ող­նե­րը բա­ժ ա­նե­ցին ձեզ: Այդ պա ­հին շե­ֆը վեր­և ում՝ իր սե­նյա­կում էր, աղ­մ ու­կը հա­սավ նրան, ցած իջավ և իս­կույնևեթ քեզ հե­ ռաց­րեց աշ ­խա­տան­քից, իսկ աշ ­խա­տա­վարձդ էլ տվեց այն մար­դ ուն, ում ծե­ծել էիր, որ­պես­զ ի այդ մար­դը չբո­ղոք­ի: Ես ինքս մինչև հի­մա զար­մա­ցած եմ քո այդ արար­քի վրա ու ցա­վում եմ քեզ հա­ մար: Խոր­հ ուրդ կտամ այլևս շե­ֆի աչ­քին չեր­ևաս, վտան­գա­վոր մարդ է, փո­ղա­տեր է և կա­ր ող է մի լավ դաս տալ քեզ»:­ Ա՛յ քեզ աբ­ս ուրդ: Այո, ես միշտ էլ նյար­դայ­ նա­ն ում էի նմա­նա­տիպ դի­տ ո ­ղու­թյուն­նե ­րից, հատ­կա­պես, երբ ար­գե­լում էին հա­ցը ծա­լել: Բնա­ կա­նա­բար, երբ նրանք տուն մտ­նեն, հա­ցը կտ­րե­ լու են, բայց մինչև տուն հաս­նե­լը հա­ցը չպետք է ծալ­վ ի, ու թքած, որ այն չի տե­ղա­վոր­վում տոպ­ րա­կ ի մեջ: Նմա­նա­տիպ դեպ­քեր շատ էին լի­ն ում, բայց այդ օ­րը չէր եղել ու համ էլ, ես՝ մարդ ծե­ծե՞մ: Ֆան­տաս­տիկ գրա­կա­ն ու­թյուն: Ես ան­գամ ճանճ չեմ սատ­կաց­ն ում: Թե այդ­քան շատ էին ու­զում ինձ գոր­ծից ազա­տել, պար­զա­պես կա­ր ող էին ազա­ տել: Սա վերջիվեր­ ջո ո՛չ ՄԱԿ-ն է, ո՛չ էլ Microsoft-ը, ես էլ ան­վտան­գ ու­թյան նա­խա­րար չեմ, և ո՛չ էլ գլ­խա­վոր թես­տա­վո­ր ող, ես պա­ր­զա­ պես շար­քային փա­թե­թա­վո­ր ող էի այդ շար­քային սու­պեր­մար­կե­տ ում: Ո­ւմ էր պետք այդ

դե ­րա­սա­ն ու­թյու­նը, այդ­պ ի­սի շոուն: Ճղ­ճ իմ 35000 դրա­մ ի հա­մար ըն­դա­մ ե­նը: Մեղք է այդ նո­րե­կը, նույն բանն էլ հաս­տատ իր հետ արած կլի­նեն: Բա­րե­բախ­տա­բար, այդ խա­ն ու­թը հե­ռ ու էր մեր տնից, ու մինչ օ­րս էլ առիթ չի եղել ևս մեկ ան­գամ մտ­նել այն­տեղ: Ի­սկ այդ ամս­վա աշ­խա­տա­վարձս այդ­պես էլ չու­զե­ցի: Հե­քի­աթ­ներ հա­ն ուն 35000 դրա­մ ի: Թո՛ղ իրենց մնա: Ա­ստ­ված իրենց հետ: Կարևո­րը, որ իմ խիղ­ճը մա­քուր է:­ Ո՞նց եմ ափ­ սո­ սում, որ խա­ նու­ թում տե­ ղադրված տե­սախ­ցի­կի ձայ­նագ­րու­թյու­նը չպա­հան­ ջե­ցի: Դա կա­րող էր լի­նե­լ իմ մի­ակ ապա­ցույ­ցը, իզուր չպն­դե­ցի: Բնույ­թով ձգ­տող չեմ, կուլ եմ գնում այս­պես և չեմ պայ­քա­րում: Չեմ պայ­քա­րում գո­նե հա­նուն այն բանի, որ ցույց տամ իմ ան­մ ե­ղու­թյու­նը: ­Մ ինչ այ­սօր ու­նե­ցած իմ առա­ջին ու վեր­ջին աշ­ խա­տանքն էր դա: Հու­սով եմ՝ եկող տա­րի ու­սումս կավար­տեմ, երբ դիպ­լոմ կու­նե­նամ, կանց­նեմ աշ­ խա­տան­քի ավե­լի «­սո­լիդ» ինչ-որ տե­ղում, կու­նե­ նամ հա­մա­պա­տաս­խան աշ­խա­տա­վարձ: Վերջի­ վեր­ջո, կաշ­խա­տեմ իմ մաս­նա­գի­տու­թյամբ: «­կատ­վ ի մլա­վոց» – հրա՜շք, Քիթ­թի, հրա՜շք: Լ­ռու­թյուն։ «Ոտ­նա­ձայ­ներ» «­Տաք թեյը լց­նում է բա­ ժա­կի մեջ և ըմ­պում է»։ Ա­՜խ դե սի­րում եմ, էլի, թեյ:

Իմի­ջիայ­լոց, վե­րա­դառ­նամ Վլադ Սամ­վե­լո­վի­ չին: Այ­սօր հան­դիպ­ման վեր­ջին 20 րո­պե­նե­րին բժիշ­կը պատ­մում էր իր մա­սին: Ես լուռ լսում էի: Այն­պի­սի տպա­վո­րու­թյուն էր, կար­ծես ես բժիշկն եմ, իսկ ին­քը՝ հի­վան­դը: Պա­տում էր իր հի­վանդ­նե­ րի մա­ սին: Սա­ կայն ոչ մի խոսք չա­ սաց իր

կր­թու­թյան մա­սին: Դե ես էլ հար­ցեր չէի տա­լիս: Մի հի­վանդ ու­ներ, ով տա­ռա­պում էր շի­զոֆ­րե­ նիայով, անու­նը Ար­կա­դիկ էր, չէ՛, չէ՛, Ա­րայիկ, չեմ հի­շում, լավ, ինչ­ևէ, կարևոր չէ: Հի­ս ունչորս տա­րե­ կան էր, իրեն թվում էր, որ պետք է աշ­խար­հի թա­ գա­վո­րը դառ­նա, պետք է կա ­ռա­վա­րի ամ­բողջ Եր­ կիր մո­լո­րա­կը: Աղ­ջ ի­կը, ում սի­ր ում էր նա, պետք է դառ­նար իր թա­գ ու­հին: Այդ աղ­ջ ի­կը Ա­րայի­կ ի նախ­կ ին ըն­կե­ր ու­հին էր, ով թո­ղել էր նրան, երբ իմա­ցել էր, որ հո­գե­կան շեղվա­ծ ու­թյուն ու­նի: Ի­մ ի­ ջի­այ­լոց, Ա­րայի­կը սի­ր ու ­հ ու մա­սին նույն­պես մտա­ ծել էր: Այդ թա­փ ուր տե­ղը պետք է զբա­ղեց­ներ նույն ին­քը՝ Քոն­դ ո­լ ի­զա Ռայ­սը: Նա չա­փից շատ ազ­գայ­նա­մ ոլ էր, որո­շել էր թա­գա­վո­ր ու­թյանն ան­ ցնե­լու առա­ջ ին իսկ օր­վա­նից վե­րաց­նել թուր­քե­րին աշ ­խար ­հի երե ­սից: Եր­կար պատ­մ ե­լուց հե ­տ ո բժիշկն ասաց, որ մեկ ան­ գամ նույ­ նիսկ այն­ քան վատ է եղել, որ մի­ացրած դռե­լով հար­ձակ­վել է հար­ևա­նի վրա: Հար­ևա­նը հրաշ­քով է ողջ մնա­ցել, քա­նի որ օգ­ն ու­թյան է հա­սել մեկ այլ հար­ևան, ով պա­ տա­ հա­ բար այդ ժա­ մ ին դուրս էր եկել աղ­ բը դեն նե­տե­լու: Այդ դեպ­քից հե­տ ո նրան ուղար­կում են հո­գե­բու­ժ ա­րան, սա­կայն որոշ ժա­մա­նակ ան­ց նրա քույ­րը հո­գե ­բու­ժ ա­րա­նից եղբորը բերում է տուն և իր հս­ կո­ ղու­ թյան տակ առ­ ն ում: Ի­ սկ այդ մար­գա­րե­ու­թյան աղ­բյու­րը նրա հայրն էր, ում հետ նա հա­ճախ էր խո­ս ում: Ը­ն դ որում՝ հայ­րը մա­ հա­ցած էր, իսկ գժ­վե­լու պատ­ճա­ռը, ինչ­պես նշե­ցի, իր ըն­կե­ր ու­հին էր, ով թո­ղել էր նրան այն պա­հին, երբ նա ամուս­ն ու­թյան առա­ջար­կու­թյուն անե ­լու

մտադ­ր ու­թյամբ մա­տա­նին գր­պա­նը գնում էր հան­ դիպ­ման: Ինչևէ: Այս­պ ի­սի պատ­մ ու­թյուն: Չ­գի­տեմ ին­չու Վլադ Սամ­վե­լո­վի­չը պատ­մ եց ինձ այս ամե­ նը: Եր­ ևի ու­ զում էր հաս­ կաց­ նել, որ ինձ­նից առաջ էլի հի­վան­դներ է ու­նե­ցել: ­Նա ինձ հետ շի­զոֆ­րե­նիկ հի­վանդ­նե­րից էր խո­սում, հա­վա­նա­բար ինձ նոր­մա­լ էր հա­մա­րում, որ ինձ պատ­մում էր նմա­նա­տիպ պատ­մու­թյուն­ներ: Ու­րեմն ես շի­զոֆ­րե­նիկ չեմ, «քմ­ծ ի­ծ աղ» վատ չէ: Բայց նոր­մալ էլ չեմ, քա­նի որ դի­մում եմ հո­գե­բա­նի: Լավ... հա­մա­րենք, որ այդ հի­վան­դու­թյու­նը շար­քից ջնջ­վեց: Վլադ Սամ­վե­լո­վի­չը ինձ հետ խո­սում է հա­ վա­սա­րը հա­վա­սա­րի պես: Տա­րօ­րի­նակ է, բայց դա ինձ վրա ազ­դում է: Ին­չու նա իրեն չի պա­հում բժշկի պես, ին­չու չի հարց­նում, թե որն է իմ խն­դի­րը, գրո­ ղը տա­նի, ինչ գան­գա­տներ ու­նեմ, վերջիվեր­ջո: Ինչո՞ւ, գրո­ղը տա­նի, ին­չո՞ւ: «լ­ռ ու­թ յուն»­ Իսկ ո՞րն է իմ խն­դի­րը: Ու ը­ն դ­հան­րա­պես, ին­ չո՞ւ եմ ես դի­մ ել նրան: Ին­չո՞ւ եմ ինքս ինձ հա­մ ո­ զել, որ ինչ-որ հո­գե­կան խն­դիր ու­նեմ: Չնա­յած ես ինձ չեմ հա­մ ո­զել, Վա­չեն էր: Նա է հա­մ ո­զել ինձ: Ինչևէ: ­Բայց, իմ կար­ծի­քով, առողջ հո­գե­վի­ճա­կով մարդ չկա: Ա­մ են մեկն էլ տա­ռա­պու­մ է ինչ-որ հո­ գե­բա­նա­կան խնդ­րով: Պար­զա­պես դրանք, ը­նդ­հա­ նուր առ­մամբ, ան­ձնա­կան են, այլ ոչ թե սո­ցի­ա­լա­ կան, և չեն խան­գա­րում տվյալ ան­ձին հա­սա­րա­կու­ թյան մեջ ին­տեգր­վե­լ, այդ իսկ պատ­ճա­ռով դրան լր­ջու­թյուն ­չի տր­վում: Բայց չէ՞ որ ես էլ խն­դիր չու­ նեմ հա­սարա­կու­թյան հետ:

­ ի­գու­ցե էլ չգ­նամ, կամ մեկ ան­գամ էլ կգ­նամ Մ ու վերջ: Սկ­սում եմ ար­դեն անի­մաստ հա­մա­րել այս հան­դի­պում­նե­րը, ինչ­պես նաև այս՝ պար­տա­դիր դար­ձած շա­բա­թա­կան 3 ան­գա­մյա ձայ­նագ­րու­թյուն­ նե­րը: «­հե­ռա­խո­սա­զան­գ ի ձայն» «ոտ­նա­ձայ­ներ» «­պա­տաս­խա­նում է զան­գ ին»

– Ա­լո՛... հա՛, մամ ջան ... լավ եմ, վա­ղը ան­պայ­ ման կգամ քեզ մոտ: Հա... Մամ, ինձ մոտ ամեն ինչ տեղն է, բան էլ պետք չէ... Մա՛մ, խնդ­րում եմ չառ­ նես: Մա՛մ... Վա­ չե­ ի հետ չեմ խո­ սել, որ խո­ սեմ կհարց­նեմ... Չէ, բան չի եղել, մեր սո­վո­րա­կան ը­նդ­ հա­րում­նե­րից է, մի քա­նի օր չենք խո­սի, հե­տո էլի ըն­կե­րա­վա­րի, ինչ­պես, որ միշտ է լի­նում մեզ հետ... Դե ար­դեն չորս օր կլի­նի, որ չեմ խո­սել... Մամ, լավ էլի, նենց ես ասում, կար­ծես տա­սը տա­րե­կան եմ, ես ար­դեն 22 եմ, մի՛ մո­ռա­ցի դա... Լավ, մամ ջան, վա­ղը կգամ... Կբար­ևես տա­տի­կին, համ­բու­րում եմ, հա­ջո­ղու­թյուն: «ոտ­նա­ձայ­ներ» Ինչ-որ մի բան նկա­րել ու­զե­ցի: Կա­րե­լի է Քիթ­թի­ին նկա­րել, մե­նակ թե ոնց անեմ, որ քիչ շարժ­վի: Ո­ւր եմ դրել վր­ձինս ու ներ­կե­րը: «­դ ա­րակ­ներն է բա­ցում-փա­կում»

Ահա՜... Եր­ ևի թե տրա­ մադր­ վենք ու ան­ ցնենք գոր­ ծի: Հը՜մ: Մինչ եր­ կու­ շաբ­ թի, մամ ջան: Ձայ­ նագրու­թյան ավար­տը: «ազ­դան­շան»

Գ­լուխ 3

«ազ­դ ան­շ ան» ­Ձայ­նագ­րու­թյուն հա­մար «կ­րա­կայ­րի­չ ի ձայն» եր­րորդ: Նոյեմ­բե­րի «կ­րա­կայ­րի­չ ի ձայն» 19: Եր­կու­շաբ­թի: 2012 թվա­կան: 19:49: «կ­րա­կայ­րի­չ ի ձայն» «­ծ ու­խը

քաշում է թո­քե­րը»

Ես քո տի­րոջ մայ­րի­կը, Վլա­դիկ: Նա­խորդ եր­ կու օ­րե­րին գնա­ցել էի կե­սօր­վա ժա­մը 3-ին, բայց այ­սօր, չգի­տես ին­չու, եր­կու ժամ ուշ կան­չեց: Ե­րբ մտա իր, ախր չգի­տեմ ինչ­պես ան­վա­նեմ այդ վայ­ րը... Բնա­կա­րան կոչ­վե­լու հա­մար այն­տեղ գո­նե մեկ հե­ռուս­տա­ցույց պետք է լի­ներ, լա­բո­րա­տո­րի­ա կոչ­վել այն նույն­պես չէր կա­րող, այն­տեղ նույ­նիսկ մեկ հատ փորձանոթ էլ չկար, իսկ ըն­դու­նա­րա­նի հա­մար աշ­խա­տող­նե­րի քա­նակն էր մի քիչ պա­կա­ սում, շատ չէ՝ մի քի՜չ: Մի խոս­ քով՝ բա­ վա­ կա­ նին տաք էր այ­սօր այն­տեղ, ջե­ռու­ցող հա­մա­կարգ էր գնել: Մի սպոր­տային տա­բատ կար հա­գին ու կար­ ճաթև վեր­նա­շա­պիկ, իսկ իմ հա­գին՝ մեծ, ոտ­քերս տաք պա­հող կո­շիկ­ներ, հաստ պի­ջակ ու նույ­նիսկ

շարֆ: Սի­րում եմ շարֆ: Բա­ցի նրա­նից, որ տաք է պա­հում վիզս, նաև բա­վա­կա­նին գե­ղե­ցիկ է շար­ ֆով: Ե­թե այդ պա­հին կող­քից որ­ևէ մե­կը նայեր ինձ ու Վլա­ դի­ կին, երբ իրար դի­ մաց այդ­ պես կանգ­ նած էինք, հա­վա­նա­բար կծի­ծա­ղեր: Կար­ծես եր­ կրագնդի եր­կու տար­բեր բևեռ­նե­րից լի­նե­ինք:­ Ա­հա­վոր լար­ված օր ստաց­վեց ինձ հա­մար: Ե­րեկ քնել չկա­րո­ղա­ցա: Նա­խորդ օ­րե­րը լավ քնում էի, բայց այս գի­շեր չս­տաց­վեց. մտ­քերս խեղ­ դում էին ինձ: Ի տար­բե­րու­թյուն նա­խորդ օ­րե­րի՝ այ­ սօր ստաց­վեց նկա­րել: Գի­շե­րը արթ­նա­ցա, սուրճ ըմ­պե­ցի, որ առա­ջի­կա ժա­մ ե­րին պսեվ­դո-էներ­գի­ա ապա­հո­վի ինձ, ու սկ­սե­ցի նկա­րել: Մու­սան ինձ հետ էր, ու ամեն ինչ ստաց­վում էր: Խմե­ցի երկ­ րորդ բա­ժա­կը... շա­րու­նա­կե­ցի նկա­րե­լը... խմե­ցի եր­րորդ բա­ժա­կը ու էլի նկա­րե­ցի... Ա­ռա­վո­տյան 6-ի կող­մ երն այն ար­դեն պատ­րաստ էր: Ի­նձ­նից ան­ կախ ստաց­վեց նա­խորդ նկա­րիս տրա­մա­բա­նա­կան շա­րու­նա­կու­թյու­նը: ­Նույն այ­գին փոր­ձե­ցի նկա­րել, դար­ձյալ նույն նս­տա­րան­ներն ու դար­ձյալ նույն ծա­ռե­րը: Պար­զա­ պես ձյունն էի մաք­րել: Սպի­տակ ներկս քիչ էր մնա­ ցել, որո­շե­ցի խնայո­ղա­բար օգ­տա­գոր­ծել այն: Այդ­ տե­ղից էլ եկավ միտ­քը, որ նկա­րեմ գար­նա­նային ինչ-որ բան: Ար­ևը նկա­րե­ցի դե­ղի­նի ավե­լի բաց երանգ­նե­րով: Սո­վո­րու­թյան հա­մա­ձայն գետ­նին ըն­ կած, չմա­րած ծխա­խոտ դար­ձյալ նկա­րե­ցի: Ա­ղբարկղ նկա­րե­ցի, որը ամ­բող­ջո­վին լց­ված էր, իսկ կող­քը որոշ թա­փոն­ներ կային՝ տոպ­րակ­ներ, կոն­ ֆետ­նե­րի պի­տակ­ներ, շշեր ու նույ­նիսկ մի զույգ ամ­ բող­ջո­վին մաշ­ված կո­շիկ: Շա­տաց­րել էի

թռ­չուն­նե­րը: Դե վերջիվեր­ջո, գա­րուն էր իմ նկա­ րում: Ծաղ­կած ծա­ղիկ­ներ կային, իսկ ծա­ռե­րի վրա եր­ևում էին տերև­նե­րը: Փոր­ձում էի նկա­րում առա­ վոտ պատ­կե­րել: Տերև­նե­րի վրա կա­թիլ­ներ նկա­րե­ ցի՝ ցույց տա­լու առա­վո­տյան ցո­ղը: Շատ մուգ գույ­ ներ չէի օգ­տա­գոր­ծում: Ա­մ են դեպ­քում սպի­տա­կը վեր­ջում գրե­թե վեր­ջա­ցավ: Նկա­րիս ձախ հատ­վա­ ծում մի մարդ էր քայ­լում իր շան հետ: Հա­վա­նա­բար շա­ նը դուրս էր հա­ նել զբո­ սան­ քի: Քա­ նի որ շան վզին ոչինչ չկար, իսկ մարդն էլ շ­ա­նը շ­ատ մո­տիկ չէր, այդ­քան էլ հաս­կա­նա­լի չէր, թե դա փո­ղո­ցային շուն էր, թե պատ­կա­նում էր այդ մար­դուն: Նկա­րի կենտ­ րո­ նում դար­ ձյալ ն ­ ույն զույգն էր: Աղ­ ջիկն ու տղան: Այս նկա­րում տղան կանգ­նած էր ճիշտ նույն դիր­քով, ին­չ նա­խոր­դում էր: Ի­սկ աղ­ջի­կը մեջ­քով էր կանգ­ նած տղային, ձախ ոտքն էլ առաջ էր դրել աջից: Աղ­ջի­կը գնում էր: Պա­րան­նե­րը նույն­պես կային: Բայց որոշները ճղրտ­ված էին՝ պատռ­ված ու թողն­ված գետ­նին: Ա­ղջ­կա աջ ձեռ­քին մկ­րատ կար, իսկ ձա­խը չէր եր­ևում, կա՛մ գր­պա­նում էր, կա՛մ էլ պար­զա­պես օ­դում: Քա­նի որ եր­կու­սին էլ նկա­րել էի պրո­ֆի­լից, այդ­քան էլ պարզ չէի կա­րող ը­նդ­գծել նրանց դեմ­քի ար­տա­հայ­տու­թյուն­նե­րը: Տղայի դեմ­ քին փոր­ձե­ցի հի­աս­թա­փու­թյուն, մի­այ­նա­կու­թյուն ու վախ ցույց տալ: Նրա վե­րին շր­թուն­քը մի քիչ ավե­լի բարձր էր սո­վո­րա­կանից: Կար­ծես բե­րա­նը կի­սով չափ բա­ցած լի­ներ: Գլու­խը թեք­ված էր դե­պի աջ, ու չէր նա­յում ու­ղիղ աղջ­կան: Ձախ ձեռ­քի ցու­ցա­մա­տը և միջ­նա­մա­տը սեղ­մ ել էր վզին: Ի­սկ մյուս ձեռ­քով բռունցք էր ար­ված, ը­նդ որում՝ բութ մա­տը գտն­վում էր մնա­ ցած մատ­ նե­ րի ու ափի միջև: Այս ձեռ­ քով

ուզում էի ցույց տալ իր հո­գու լար­վա­ծու­թյունն ու ներ­քին նյար­դայ­նու­թյու­նը: Մյուս ձեռ­քի դիր­քով փոր­ձում էի հաս­կաց­նել հուզ­մուն­քը: Չէ՞ որ հուզ­վե­ լիս մենք հա­ճախ մեր ձեռ­քը տա­նում ենք դե­պի վի­ զը ու ար­հես­տա­կա­նո­րեն սեղ­մում կո­կոր­դին, որ­ պես­զի ար­տաշնչ­վող օ­դը ավե­լի զգա­լի լի­նի: Հա­ յաց­քը թեք­ված էր, քա­նի որ չէր ու­զում հան­դի­պել ճշ­մար­տու­թյա­նը: Նրան ավե­լի հեշտ էր նայել կող­ քի ծաղ­ կող ծա­ ռին, քան դե­ պի իր կող­ մը մեջ­ քով շրջ­ված աղջ­կան: Ա­ղջ­կա դե­տալ­նե­րը ավե­լի քիչ էին: Նա նա­յում էր ներքև, իսկ շքեղ վար­սե­րը ամ­ բող­ջո­վին փա­կել էին դեմ­քը: Նա­յում էր ներքև... եր­ևի իրեն մե­ղա­վոր էր զգում Բայց ոտ­նա­քայ­լը մեծ էր, եր­ ևի հպարտ էր: Այ­ սինքն չէր փոշ­ մա­ նել իր արար­քից: Հա­ցի փշուր­ներ չկային գետ­նին... թռ­չուն­ նե­րը մի­աս­նա­կան չէին հա­վաք­ված նկա­րիս մեջ:­ Եր­ևի գե­ղե­ցիկ է ստաց­վել:­ Ա­ռա­վո­տյան մոտ եր­կու, թե երեք ժամ քնե­ցի: Ի­սկ երբ արթ­նա­ցա, դուրս եկա տնից դե­պի մո­տա­ կա խա­ նութ: Գնե­ ցի մի տուփ մա­ կա­ րոն, հաց, թթվա­սեր, կետ­չուպ, աղ ու ծխա­խոտ: Ճա­շից հե­տո (ո­րը իմ նա­խա­ճաշն էր նաև, ու շատ հնա­րա­վոր է՝ ը­նթ­րի­քը նույն­պես) դար­ձյալ սուրճ խմե­ցի, երեք հատ ծխա­խոտ ծխե­ցի ու չորսն ան­ց կեսին դուրս եկա տնից: «­հա­զի ձայն» Մի աղ­ջիկ կանգ­նեց­րեց եր­թու­ղայի­ նը ու բարձ­րա­ցավ: Նս­տե­լու տեղ չկար, ընդ­հան­րա­ պես չկար: Ու այն­պես աչ­քե­րը հա­ռեց իմ աչ­քե­րին, կար­ծես պար­տա­վոր էի իմ տե­ղը զի­ջել: Թե այդ­պես էր, տաք­սի վերց­նե­իր, մի՞­թե չգի­տես, որ այս ժա­մին դա­տարկ եր­թու­ղային չի ան­ցնում... «հա­զի ձայն»

­ ո­կորդս լավ չէ: Տես­նես մր­սել եմ, թե՞ ծխա­ Կ խո­տից է: Պետք է, որ խո­հա­նո­ցի դա­րակ­նե­րից մե­ կում տաք շո­կո­լադ կամ կա­պու­չի­նո լի­նի: Դրան քիչ ան­ց կանց­նեմ, ավե­լի լավ է պատ­մ եմ այ­սօր­վա իմ զրույ­ցը Վլա­դի­կի հետ:­ Այ­ սօր, իրոք, չէի կա­ րող դի­ մա­ նալ այլևս: Ա­ռանց եր­կար մտա­ծե­լու և անա­լիզ անե­լու, մի­ան­ գա­մ ից ասա­ցի այն, ին­չը ու­զում էի ասել բժշ­կին: Ա­սա­ցի հենց ա՛յ այս­պես. «­Հար­գե­լի բժիշկ, կհ­րա­ ժար­վեմ այս հան­դի­պում­նե­րը շա­րու­նա­կել, եթե դուք հենց այս պա­հին ինձ ցույց չտաք ձեր մաս­նա­ գի­տու­թյու­նը հաս­տա­տող որ­ևէ փաս­տա­թուղթ»: Զար­մա­ցած նայեց վրաս, անակն­կա­լի եկավ: Մի՞­թե չէր նկա­տել, որ կաս­կա­ծե­լու բա­վա­կա­նին առիթ­ներ էր տվել: Փոր­ձեց ինչ-որ բան ասել. «­Հա­մո՛ ջան, տղա՛ս...»: Թույլ չտ­վե­ցի ավար­տել: Մի­ան­գա­մ ից խոս­քը կտ­րե­ցի ու խնդ­րե­ցի, որ այ­սու­հետ ինձ դի­մ ի իմ ամ­բող­ջա­կան անու­նով: Նա նո­րից փոր­ձեց շա­ րադ­րել միտ­քը, բայց այս ան­գամ սկիզ­բը փո­փո­խե­ լով. «­Համ­լե՛տ ջան, տղա՛ս, մի­թե ես քեզ կաս­կա­ծե­ լու առիթ եմ տվել, ճիշտն ասած, քո այս խնդ­րան­քը ինձ անակն­կա­լի բե­րեց: Ներ­կա պա­հին ինձ մոտ չկա ոչ մի թուղթ կամ դիպ­լոմ, որոնք կա­րող եմ ցույց տալ: Մեր հա­ջորդ հան­դիպ­ման ժա­մա­նակ ան­պայ­ման կբե­րեմ, որ­պես­զի կաս­կած­ներդ հօդս ցն­դեն: Ես այս բնա­կա­րա­նը վար­ձով եմ վերց­րել որ­պես աշ­խա­տա­սե­նյակ: Եվ իմ բո­լոր հա­ճա­խորդ­ նե­րին միշտ այս­տեղ եմ կան­չում։ Սկզ­բից քա­ղա­քի կենտ­րո­նի կլի­նի­կա­նե­րից մե­կում էի, բայց շատ կարճ ժա­մա­նա­կում հաս­կա­ցա, որ իմ բուժ­ման մե­ թոդ­ներն ու կլի­նի­կա­յում աշ­խա­տե­լը իրար

հա­կա­սում են: Նախ այս­տեղ պա­տե­րը սպի­տակ չեն, օ­դը չի լց­ված դե­ղո­րայքի «­բույ­րով», հա­գիս չկա սպի­տակ խա­լաթ, ինչն ավե­լորդ լար­վա­ծու­թյու­ նը հա­նում է: Բժիշ­կը նա է, ով օգ­նում է բու­ժել ֆի­ զի­կա­կան ցա­վը, իսկ հո­գե­կան ցա­վը բու­ժել կա­րող է մի­այն ըն­կե­րը: Քա­նի որ ըն­կե­րը մաս­նա­գի­տու­ թյուն չէ, այդ իսկ պատ­ճա­ռով հո­գե­բան­նե­րին դա­ սում են բժիշկ­նե­րի շար­քին, այլ ոչ ըն­կեր­նե­րի: Բայց առա­ջին հեր­թին ես քո ըն­կերն եմ: Բո­լոր բժիշկ­նե­ րը՝ թե­րապևտ­նե­րը, վիրաբույժնե­րը, սեք­սա­պա­թո­ լոգ­նե­րը և ան­գամ ատամ­նա­բույժ­նե­րը, իրա­վունք ու­նեն չի­մա­նա­լու իրենց հի­վան­դի անու­նը, քա­նի որ առանց դրա բու­ժում նշա­նա­կե­լը մի­ան­գամայն հնա­րա­վոր է: Հո­գե­բա­նը պար­տա­վոր է իմա­նալ ու եր­բեք չմո­ռա­նալ իր հի­վան­դի անու­նը: Գո­նե մինչ այն պա­հը, քա­նի դեռ հի­վան­դը լի­ար­ժեք չի ապա­ քին­վել: Մենք՝ հո­գե­բան­ներս, հա­ճախ դի­մում ենք «­քա­մ ե­լե­ո­նի էֆեկ­տին»՝ փո­խում ենք մեր բնա­վո­ րու­թյու­նը կախ­ված հա­ճա­խոր­դից: Փոր­ձում ենք հար­մար­վել նրան ու հաս­կա­նալ, թե ինչ է նա զգում: Այդ իսկ պատ­ճա­ռով էլ շա­տե­րը հո­գե­բան­նե­րին հա­մա­րում եմ հո­գե­կան­ներ: Ես եր­բեք իմ հա­ճա­ խորդ­նե­րին չեմ ասում «­հի­վանդ», դա նույն­պես լար­վա­ծու­թյուն է մտց­նում: Ես դեմ եմ այդ ան­պետք լար­վա­ծու­թյուն­նե­րին: Սա էր պատ­ճա­ռը, որ ես դուրս եկա այդ կլի­նի­կայից ու հրա­ժար­վե­ցի բժշ­կա­ կան խա­լա­թից: Մենք ըն­կեր­ներ ենք, ըն­դու­նի՛ր դա: Եր­ևի նկա­տած կլի­նես, որ հա­ճախ ես էլ եմ ինձ­նից պատ­մում, որ­պես­զի խո­սակ­ցու­թյու­նը վե­րած­վի լի­ ար­ժեք դի­ա­լո­գի: Ես թույլ չեմ տա­լիս, որ մեր խո­ սակ­ցու­թյու­նը վե­րած­վի մո­նո­լո­գի, այն էլ մի­այն քո

կող­մ ից: Ա­սո­ղին լսող է պետք: Ա­սո­ղին խոր­հուրդ է պետք: Ա­սո­ղին ոգեշն­չել է պետք: Հո­գե­բա­նը բժիշկ չէ, հո­գե­բա­նը պար­զա­պես ար­տիստ է՝ սպի­ տակ խա­լա­թը հա­գին»: Գ­ րո­ ղը տա­ նի, մի պահ ինձ իրոք հո­ գե­ բան զգա­ցի: Եր­ևի ես էլ եմ ար­տիստ, որ կա­րո­ղա­ցա մտա­պա­հել ու մեջ­բե­րել բժշ­կի խոս­քե­րը: Նա կա ու կմ­նա ինձ հա­մար որ­պես բժիշկ: Ու եթե նույն­իսկ իրեն են­թա­գի­տակ­ցո­րեն ըն­դու­նեմ որ­պես ըն­կեր, միև­նույն է, ես «­դոգ­մա­տիկ» կեր­պով կան­վա­նեմ՝ «բ­ժիշկ»:­ Ես հարց­րե­ցի, թե արդյոք գի­տի՝ ինչ է ինձ հետ կա­տար­վում: Ի­նքն ասաց, որ ամեն ինչ իր ժա­մա­ նակն ու­նի: Ես չգի­տեմ, ին­քը որ­քա­նով ճիշտ ասաց այս ամե­նը, բայց շա­րու­նա­կեց խո­սե­լը: Ա­սաց, որ հա­մալ­սա­րանն ըն­դուն­վե­լ ու ավար­տել է Եր­ևա­ նում, հե­տո ու­սու­մը շա­րու­նա­կել է Մոսկ­վայի Լո­մո­ նո­սո­վի ան­վան պե­տա­կան հա­մալ­սա­րա­նի հո­գե­ բա­նու­թյան ֆա­կուլ­տե­տում: 1980 թվա­կա­նին ըն­տա­ նի­քով տե­ղա­փոխ­վե­լ են Մոսկ­վա, ու թեև հո­գե­բա­ նու­թյան ֆա­կուլ­տե­տը 9 տա­րի էր, ինչ սկ­սել էր իր գոր­ծու­նե­ու­թյու­նը, այն ար­դեն վայե­լում էր մեծ համ­բա­վ ինչ­պես Մոսկ­վա­յում, այն­պես էլ նախ­կին ԽՍՀՄ տարածքում: Ո­րո­շել է դի­մ ել այդ­տեղ, գե­ րա­զանց գնա­հա­տա­կան­նե­րով ավար­տել ու­սու­մը: Մի խոս­քով, ­նա մոտ կես ժամ պատ­մում էր իր ու­ սա­նո­ղա­կան կյան­քից: Ա­սում էր, որ տա­տի­կը լավ ռու­սե­րեն գի­տեր, ու որ այդ լե­զուն տա­տից է սո­վո­ րել: Ա­սաց, որ շատ բա­նե­րի համար իր տա­տին է պար­տա­կան, չէ՞ որ լեզ­վի թույլ իմա­ցու­թյու­նը կխան­գա­րեր իրեն սո­վո­րե­լու ըն­թաց­քում:

Մի խոս­քով, հա­մո­զեց, որ, իրոք, բժիշկ է: Իմ կաս­ կած­նե­րը մեծ մա­սամբ վե­րա­ցան, բայց, այ­նուա­մ ե­ նայ­նիվ, խնդ­րե­ցի իրեն, որ հա­ջորդ հան­դիպ­ման ժա­մա­նակ իր հետ բե­րի դիպ­լո­մը: Եր­ևի մի փոքր վի­րա­վոր­վեց ինձ­նից, որ այդ­քա­նից հե­տո դար­ձյալ իմը պն­դե­ցի: «ու­ժ եղ հա­զ ի ձայն» «­հա­զ ի ձայն» Ես ան­համ­բեր սպա­սում եմ մեր հա­ջորդ հան­դիպ­մա­ նը, որ­պես­զի վեր­ջա­պես տես­նեմ դիպ­լոմն ու հան­ գիստ լի­նեմ, որ հու­սա­լի մաս­նա­գե­տի հետ գործ ու­նեմ: Իմ մեջ թե­կուզ չն­չին կաս­կած չպետք է մնա: Ի դեպ, վեր­ջին քսան րո­պե­ի ըն­թաց­քում դար­ձյալ վե­րա­դար­ձանք ինձ: Խնդ­րեց, որ­ պատ­մ եմ իմ… «կ­րա­կայ­րի­չ ի ձայն» «­ծ ու­խը քա­շում է թո­քե­րը»

Ա­սաց, որ պատ­մ եմ այն, ինչ հի­շում եմ մինչև 7 տա­ րե­կան դառ­նա­լը: Մինչև յոթ տա­րե­կան: Ի­սկ ով է առ­հա­սա­րակ հի­շում, թե ինչ է եղել իր հետ մինչև 7 տա­րե­կան հասակը: Փոր­ձե­ցի վեր­հի­շել: Ման­կա­ պար­տեզ եմ գնա­ցել, այն­տեղ ամե­նա­վեր­ջինն էի ավար­ տում հաց ու­ տե­ լը, սի­ րում էի գդա­ լի վրա նկար­ված նախ­շե­րը ու­սում­նա­սի­րել: Հի­շում եմ, որ մի խաղ էի հնա­րել. ամեն սե­ղա­նին նս­տում էինք 4-5 հո­գով ու ճաշ ու­տում, սո­վո­րա­բար՝ սոուս կամ ֆրի, մինչև ու­ տե­ լը, բո­ լորս գդալ­ ներն էինք ցույց տա­ լիս իրար, ու հաղ­ թում էր այն երե­ խան, ում գդա­լի նախ­շե­րը հա­մար­վում էին ամե­նա­գե­ղե­ցի­կը: Նախ­շե­րի գե­ղեց­կու­թյուն որո­շե­լու մե­թո­դը, ճիշտն ասած, չեմ հի­շում։ Հի­շում եմ, որ հաղ­թո­ղին մնա­ ցած երե­խա­նե­րը համ­բու­րում էին: «­ծ ի­ծ աղ» Ա­հա և սե­ռա­հա­սու­նաց­ման իմ առա­ջին քայ­լերը: Ե­րբ սե­ ղա­նի մոտ գո­նե մեկ աղ­ջիկ չէր լի­նում, չէի խա­ղում այդ խա­ ղը: Մի աղջ­ կա շատ էի սի­ րում, նրան

բո­լո­րը նե­ղաց­նում ու ծաղ­րում էին, որով­հետև նա ամե­նա­փոքրն էր մեզ­նից: Չէ՛, չէ՛, ոչ թե ամե­նա­փոք­ րը, այլ ամե­նա­մ ի­ա­մ ի­տը: Բո­լորս էլ երե­խա էինք, բո­լորս էլ մի­ա­մ իտ էինք, բայց ին­քը հա­վա­տում էր բո­լո­րին: Ե­րբ գդա­լի խա­ղը խա­ղում էինք, ամեն ինչ անում էի, որ չհաղ­թեր, չէի ու­զում, որ ման­կա­պար­ տե­զի տղա­նե­րը նույն­պես համ­բու­րե­ին նրա այ­տը: Ի­սկ երբ խա­ղում էր մեզ հետ, ամեն ինչ անում էի, որ ես հաղ­թե­ի: «չ­դա­դա­րող հա­զ ի ձայն» «­կատ­վ ի մլա­վոց»

– Գրո­ղը տա­նի, այն­քան ու­ժեղ հա­զա­ցի, որ արթ­նա­ցավ: Քի՛թ­թի, խնդ­րում եմ շա­րու­նա­կիր քնել: ­Ման­կու­թյու­նից մի դեպք ևս պատ­մ ե­ցի: Հայրս շներ շատ էր սի­րում: Ե­րբ եր­կու տա­րե­կան դար­ձա, ինձ ք­ րոջ կամ եղ­ բոր փո­ խա­ րեն շուն նվի­ րեց:

ROTVELER ցե­

ղա­ տե­ սա­ կի շուն, անունն էլ՝ Մաֆ: Բա­ րի կեն­ դա­ նի էր, շատ էի կապ­ ված հե­ տը, 4-5 տա­րե­կա­նում իմ եղ­բայրն էր դար­ձել, իր հետ էի խա­ ղում: Ես քույր, եղ­ բայր այդ­ պես էլ չու­ նե­ ցա: Մաֆը ինձ հա­մար ըն­կեր էր, ար­դեն վեց տա­րե­կա­ նում հորս ու մորս հետ զբո­սան­քի էինք տա­նում Մա­ֆին: Հայրս՝ շա­նը, մայրս՝ ինձ: «քմ­ծ ի­ծ աղ» Յոթ տա­րե­կան էի, եթե չեմ սխալ­վում, ձմե­ռային սո­վո­ րա­կան օր էր, ես էլ սո­վո­րու­թյանս հա­մա­ձայն շուտ էի արթ­նա­նում։ Ա­մառ­նե­րը մա­ման էլ էր շուտ արթ­ նա­նում, բայց ձմ­ռա­նը միշտ ես էի առա­ջի­նը, չէ՛, երկ­րոր­դը. հայրս էր առա­ջի­նը: Ա­րթ­նա­ցա, վա­զե­ցի նն­ջա­սե­նյակ, տե­սա, որ մա­ման քնած է, իսկ հայրս, ինչ­պես միշտ, աշ­խա­տան­քի էր: Հե­տո մտա հյու­րա­ սե­նյակ ու կանգ­նե­ցի այն նույն տե­ղում, որ­տեղ և

հի­ մա կանգ­ նած եմ: Տասն­ հինգ տա­ րի է ան­ ցել: Է­հհ.. էհ... դի­մացս էլի այս նույն պա­տու­հան­ներն էին, ձախ կող­մում հե­ռուս­տա­ցույ­ցը, այն ժա­մա­նակ մի քիչ ավե­լի վատն էր, ներք­ևում էլ DVD-ն­վա­գար­ կիչ չկար, ետ­ևումս՝ նույն բազ­մո­ցը: Մա­ֆը ան­շարժ պառ­կած էր: Ա­րթ­նաց­րե­ցի՝ չարթ­նա­ցավ: Ա­նու­նը գո­ռա­ցի, ար­ձա­գանք չկար: Հաս­կա­ցա, որ ինքն էլ չկա, ու սկ­սե­ցի լա­ցել: Ման­կա­պար­տե­զում, երբ ինձ նե­ղաց­նում էին, չէի լա­ցում: Բա­կում ֆուտ­բոլ խա­ղա­լիս, երբ ըն­կա ու ոտքս վնա­սե­ցի, չլա­ցե­ցի, նույ­նիսկ հի­վան­դա­նոց հաս­նե­լու ճա­նա­պար­հին ես ինձ պինդ էի պա­հում, ը­նդ որում՝ ըն­դա­մ ե­նը վեց տա­րե­կան էի, բայց սա ու­րիշ դեպք էր, ես հե­կե­կում էի: Ե­րբ մա­ման արթ­ նա­ցավ ու տե­սավ ինձ, որո­շեց տնից հա­նել: Ման­ կա­պար­տե­զում ձմե­ռային ար­ձա­կուրդ­ներն էին, բա­կում երե­խա­ներ չկային, մա­ման ինձ տա­րավ հար­ևան­նե­րից մե­կի տուն, թո­ղեց ու հե­ռա­ցավ: Հե­ ռա­ցավ­շան՝ սատ­կած շան մոտ: ­Մ ինչև հի­մա էլ հի­շում եմ այդ ան­տա­նե­լի երեք ժա­մ ե­րը, որ ան­ցկաց­րե­ցի հար­ևա­նի տա­նը: Աչ­քերս ար­ցուն­քոտ էին, քիթս ֆսֆ­սում էր, գր­պա­նումս էլ թաշ­կի­նակ չկար, որ­պես­զի քիթս մաք­րե­ի, իսկ հարևան Ի­ռեն տա­տի­կից ամա­չում էի խնդ­րել: Այն­ տեղ տա­ սը տա­ րե­ կան մի աղ­ ջիկ էլ էր ապ­ րում, իրե­ նից ավե­ լի շատ էի ամա­ չում: Փոր­ ձում էի թաքցնել ար­ցուն­քոտ աչ­քերս: Իր տե­սա­դաշ­տից հե­ռու էի մնում, չէի ու­զում, որ ինձ վրա ու­շադ­րու­ թյուն դարձ­ներ: Ե­թե նա ար­ցուն­քներ նկա­տեր աչ­ քերիս, հա­ջորդ օ­րը ամ­բողջ բա­կը կի­մա­նար, որ լա­ցել եմ: Դրա­նից ամե­նա­շատն էի վա­խե­նում:

Տղա­նե­րը չեն լա­ցում, իսկ Համ­լե­տը՝ առա­վել ևս: Ա­ղջ­կա անու­նը Բե­լա էր, իրեն հպարտ էր ներ­կա­ յաց­նում, նույ­նիսկ այդ տա­րի­քում: Ի­ռեն տատի­կը նկա­տեց, որ նս­տած մի կե­տի եմ ­նա­յում, ու խնդ­րեց թոռ­նու­հուն, որ­պես­զի խա­ղա­լիք­նե­րը վերց­նի, գա հյու­րա­սե­նյակ ու ինձ հետ էլ խա­ղա: Նրա մայ­րը հայտ­նի դի­զայ­ներ էր, ում աշ­խա­տանք­նե­րը հա­ճախ էին ցույց տա­լիս: Նույն­իսկ հայտ­նի հեռուս­տաըն­ կե­րու­թյուն­նե­րից մե­կում իր սե­փա­կան հա­ղոր­դումն ու­ներ, էլ չեմ խո­սում այն «բ­րենդ­նե­րի» մա­սին, որոնց հետ աշ­խա­տում էր: Այս­տե­ղից էլ ն­րա աղջ­ կա՝ Բե­լայի թի­թի­զու­թյունն ու հպար­տու­թյու­նը: Այդ ըն­թաց­քում Բե­լան ինձ հետ այդ­պես էլ չ­խա­ղաց: Ի­ռեն տա­տի­կը շատ էր փնթփն­թում նրա վրա, որ­ պես­զի գա, ինձ բար­ևի գո­նե: Եվ վեր­ջա­պես, Ի­ռեն տա­տի­կի բազ­մա­թիվ հոր­դոր­նե­րից հե­տո, Բե­լան վերց­րեց ամե­նա­գու­նա­վոր, բայց, թերևս, իր ամե­ նաչ­սի­րած խա­ղա­լիք­նե­րից մե­կը՝ «կու­բիկ-ռու­բի­կը» և եկավ ինձ մոտ: Չբար­ևեց: Ի­նձ մեկ­նեց այն ձեռ­ քը, որի մեջ խա­ ղա­ լիքն էր ու հրեշ­ տա­ կի ան­ մ եղ ձայ­նով ասաց. «Պետք է այն­պես անես, որ ամեն մա­սում գույ­նե­րը հա­մընկ­նեն, բայց, իմ կար­ծի­քով, դա քեզ մոտ չի ստաց­վի, նույ­նիսկ մա­մայիս մոտ չի ստաց­վում»: Ու գնաց: Ես կա­նոն­նե­րը գի­տե­ի բա­րե­ բախ­տա­բար: Որով­հետև Բելան բա­վա­կա­նին արագ ու վատ բա­ցատ­րեց և երկ­րորդ ան­գամ չէր էլ կրկ­ նի: Ու­ղեղս մի քա­նի րո­պե­ով ան­ջատ­վեց: Փոր­ձում էի մա­կեր­ևույ­թը պա­տել մի գույ­նով, բայց ինձ մոտ չէր ստաց­վում: Ա­մ են դեպ­քում ու­ղեղս չէր կա­րող ան­ջատ­վել այն աս­տի­ճա­նի, որ կա­րո­ղա­նայի մո­ռա­ նալ առա­վոտ­վա եղա­ծը: Ես չգի­տե­ի, թե ինչ բան է

«­կո­րուս­տը»: Չգի­տեի, որ խոր­քում՝ ինչ-որ տեղ, սկսում է ցա­վել, երբ կորց­նում ես ըն­կե­րոջդ կամ հա­րա­զատ մե­կին: Մինչ օ­րս էլ հի­շում եմ Մա­ֆին ու սա պատ­մ ե­լուց մտա­ծում էի, որ Վլա­դիկ Սամ­վե­լո­ վի­չը ինձ չի հաս­կա­նա: Դժ­վար է եր­ևի մարդ­կանց բա­ցատ­րել, որ շու­նը նույն­պես կա­րող է ըն­կեր լի­ նել, նույ­ նիսկ ավե­ լի լա­ վը, քան մար­ դը: Ես ինձ վատ էի զգում: Հուզ­մունքս գնա­լով ու­ժե­ղա­նում էր: Հի­շում եմ, որ Ի­ռեն տա­տի­կը ներս մտավ հյու­րա­սե­ նյակ ու ինձ մի մեծ կար­մ իր խն­ձոր տվեց: Ա­սա­ցի, որ չեմ ու­զում ու­տել, բայց տվեց: Ես խնդ­րե­ցի իրեն, որ ինձ տուն տա­նի, նա ասաց, որ պար­տա­վոր եմ մի քիչ էլ դի­ մա­ նալ: Խն­ ձո­ րը փոր­ ձե­ ցի դնել գր­ պանս, բայց չտե­ղա­վոր­վեց: Բաճ­կոնս աթո­ռին էր դր­ված, դրե­ցի բաճկոնիս գր­պա­նը: Չէի ու­զում, որ Ի­ ռեն տա­ տի­ կը գար ու ամեն րո­ պե կրկ­ ներ, որ պետք է ու­տեմ այդ գրո­ղի տա­րած խն­ձո­րը: Շա­րու­ նա­կե­ցի գլուխ կոտ­րել գույ­նե­րը հա­վա­քե­լու մեջ ու շա­րու­նա­կե­ցի հա­յացքս փախց­նել Բե­լայից, որ­պես­ զի նա չն­կա­տի իմ կաշ­կանդ­վա­ծու­թյու­նը: Ու այն պա­հին, երբ Իռեն տա­տի­կը մտավ ներս ու ինձ գո­ վեց, որ կե­րել եմ խն­ձո­րը, դռան ձայն լսե­ցի: Ես արագ վա­զե­լով մո­տե­ցա դռա­նը, որ­պես­զի դի­մա­ վո­րեմ մորս, ում հետ այդ ճն­շող մթ­նո­լորտն իս­ կույն ևեթ կվե­րած­վեր ներ­դաշ­նակ սիմ­ֆո­նի­այի: Բայց ակն­կա­լիք­ներս չար­դա­րա­ցան: Բե­լայի պա­ պիկն էր՝ Ռա­ֆայել ձյա­ձյան. հո­գին լու­սա­վոր­վի, խա­ղաղ մարդ էր: Թե­պետ այդ­քան էլ ըն­կե­րա­սեր ու մար­դա­մոտ չէր: Փոր­ձեց բա­րի պա­պի­կի պես ինձ բար­ ևել, բայց ներ­ քին կոպ­ տու­ թյունն ամեն դեպ­ քում իրեն մատ­ նում էր: «Յա, այս ո՞ւմ եմ

տես­նում մեր տա­նը, ինչ­պե՞ս ես, Համ­լե­տիկ»: Մի­ ան­գա­մ ից վե­րա­դառ­նա­լով իր բնա­վո­րու­թյա­նը՝ ձայ­ նի մի­ջից դուրս հա­նեց ման­կա­կան ել­ևէջ­նե­րը, նայեց կնոջն ու հրա­մա­յա­կան և մի քիչ էլ կո­պիտ տո­նայ­նու­թյամբ ասաց. «­Հա՛ց դիր ու­տեմ, հոգ­նած մեռ­նում եմ»: Ռա­ֆիկ պա­պի­կի ներ­կա­յու­թյու­նն ինձ ավե­լի ճն­շեց: Օ­տա­րու­թյան զգա­ցու­մը խեղ­դում էր ինձ, ու­զում էի գո­ռալ, ու­զում էի, վեր­ջա­պես, լա­ցել ու հանգս­տա­նալ: Ար­ցուն­քի կա­թիլ­նե­րը հա­տիկ առ հա­տիկ ը­նկ­նում էին աչ­քե­րիցս, բայց շա­րու­նա­կում էի ձայն չհա­նել: Ռա­ֆիկ պա­պի­կի գա­լուց մոտ քսան րո­պե ան­ց, նո­րից դու­ռը ծե­ծե­ցին՝ մա­մաս էր: Մո­ տե­ ցա ու ամուր գր­ կե­ ցի նրան: «­կատ­վ ի մլա­վոց» Այն­քան ու­ժեղ գր­կե­ցի, կար­ծես երեք ամիս էր ան­ ցել, ոչ թե երեք ժամ: «կատ­վ ի մլա­վոց» Հա­սա տուն, տես­նեմ՝ հայրս նույն­պես տանն էր: Չէի սպա­սում, որ նա էլ տա­նը կլի­նի: «­կատ­վ ի մլա­վոց» ... Մա­ֆը սատ­կել էր: – Գ­րո­ղը տա­նի քեզ, Քի՛թ­թի, գնա քնի՛ր, ին­չո՞ւ արթ­նա­ցար: Համ­բե­րի՛ր, շու­տով մի բան կտամ, կլա­փես: Շ­նե­րը լավ կեն­դա­նի­ներ են՝ հա­վա­տա­րիմ, մար­դա­մոտ, աշ­խույժ, իսկ կա­տու­նե­րը մար­դա­մոտ չեն, նրանց նույ­նիսկ շոյելն է բարդ: Չես հասց­նում դիպ­չել, ար­դեն փախ­չում են: Իմ կար­ծի­քով գրե­թե բո­լոր կա­տու­ներն այդ­պի­սին են: Դե, հա­մ ե­նայն դեպս Քիթ­թին այդ­պի­սին է: Ե­րա­նի նրա փո­խա­րեն շուն ու­նե­նայի: Ե­րա­նի Մա­ֆը կեն­դա­նի մնար: Կամ ձա­գուկ ու­նե­նար: Դուրս կշպր­տե­ի այս կատ­վին ու մեծ հա­ճույ­քով ­շուն կպա­հե­ի: Պար­զա­պես երբ մե­ նակ ես ապ­րում երեք սե­նյա­կա­նոց բնա­կա­րա­նում,

«­կատ­վ ի մլա­վոց» փոր­ձում ես դա­տար­կու­թյու­նը կեն­դա­նի­նե­րով լց­նել: «­կատ­վ ի մլա­վոց»

– Քի՛թ­թի, ձայնդ կտ­րի՛ր: «­հա­զ ի ձայն» Կա­ րո­տել եմ քեզ, Մա՛ֆ: Մա­ֆը լավ ըն­կեր էր: Հի­շում եմ այդ օր­վա գի­շե­րը, հայրս սուսուփուս հե­ռուս­տա­ցույ­ցի ալի­քներն էր փո­խում ու լու­րեր նա­յում: Մայրս խո­հա­նո­ցում ը­նթ­րիք էր պատ­րաս­տում, նույնի­սկ հի­շում եմ ինչ՝ շո­կո­լա­դե վաֆ­լի­ներ. ես շատ էի սի­րում դրանք, պատ­րաս­ տում էր, որ տրա­մադ­րու­թյունս բարձ­րա­նա: Ես միշտ նրա կող­քին էի, երբ դրանք պատ­րաս­տում էր: Հի­շում եմ՝ ի՜նչ ու­րա­խու­թյամբ էի ու­տում ամե­ նաա­ռա­ջին պատ­րաստ­վա­ծը: Բայց այդ օ­րը ես իմ սե­նյա­կում փակ­ված էի, գր­կել էի Մա­ֆի վզ­կա­պը ու լա­լիս էի: Հան­գիստ լա­ցում էի, որով­հետև Բե­լան ար­դեն կող­քիս չէր և բո­լո­րին չէր ասի, որ Համ­լե­տը լա­ցում է: Ի վեր­ջո, ար­դեն տանն էի, և մթ­նո­լորտն այլևս չէր խեղ­դում, պա­տերն էլ ջերմ ու տաք էին: Մինչ օ­րս այդ օ­րը մո­ռա­նալ չեմ կա­րո­ղա­նում:­ Այդ տար­վա Նոր տա­րուն շատ սի­րե­լի Ձմեռ պա­պի­կը ինձ շու­նիկ նվի­րեց՝ խա­ղա­լիք շու­նիկ: Դար­ձյալ ROTVELER ցե­ղա­տե­սա­կի շուն էր: Ա­նու­ նը Մաֆ դրե­ցի: Բայց միև­նույն է, խա­ղա­լի­քը այդ­ պես էլ չկա­րո­ղա­ցավ փո­խա­րի­նել իրա­կա­նին: «ուժեղ հա­զ ի ձայն»­

Ար­դեն ութն ան­ց է: Գնամ քնեմ, վեր­ջա­պես: Չնա­յած գի­շե­րը որ արթ­նա­նամ, չեմ իմա­նա՝ ին­չով եմ զբաղ­վե­լու: Ի դեպ, բժիշկն ասաց, որ այ­սօր­վա ձայ­նագ­րու­թյու­նը հնա­րա­վո­րինս շուտ վեր­ջաց­նեմ: ­Տուն գա­լու ճա­նա­պար­հին մի մարդ մո­տե­ցավ և մի քա­ նի էջա­ նոց գր­ քույկ տվեց ինձ, բայց

փո­ խարե­ նը հա­ ցի փող խնդ­ րեց: Տվե­ ցի: Մեկ չէ, երեք հա­ցի հա­մար կբա­վա­րա­րեր: Գնամ, ավե­լի լավ է այդ փոք­րիկ պատմ­ված­քը կար­դամ, ըն­թաց­ քում էլ կնն­ջեմ ու կք­նեմ: Իմի­ջի­այ­լոց, այն գրողն է, ում շատ եմ սի­րում՝ Էդ­գար Ալ­լան Պո. «Մար­դը, ում ավի­րե­ցին» (The man that was used up) : ­Չո­րեք­շաբ­թի կշա­րու­նա­կենք: ­Ձայ­նագ­րու­թյան ավար­տը: «ազ­դան­շան»

Գ­լուխ 4

«ազ­դ ան­շ ան» ­Ձայ­նագ­րու­թյուն հա­մար չոր­րորդ: Նոյեմ­բե­րի 21: Չո­րեք­շաբ­թի: 2012 թվա­կան: 22:19:­

Ա­հա­վոր մե­ղա­վոր եմ ինձ զգում: Ա­հա­վոր... Ես չպետք է եր­կու­շաբ­թի օ­րը ինձ այդ կերպ դրս­ևո­րե­ի: Այդ կաս­կած­նե­րը լրիվ ան­տե­ղի էին: Վլադ Սամ­ վե­լո­վի­չը պար­զա­պես ու­զում էր ավե­լորդ լար­վա­ ծու­թյու­նը մեր շփու­մ ից հա­նել: Ի­սկ ես ինձ սխալ պա­հե­ցի՝ հարց­նե­լով, թե ինչ մաս­նա­գի­տու­թյուն ու­ նի: Զար­մա­նում եմ իմ արար­քի վրա: Մինչև դու­ռը ծե­ծե­լը ար­դեն կաշ­կանդ­ված էի, իսկ դու­ռը բա­ցե­ լուց հե­տո է՛լ ավե­լի վատ զգա­ցի ինձ: Վլադ Սամ­ վե­լո­վի­չը ինձ դի­մա­վո­րեց սպի­տակ խա­լա­թով: Դա­ տարկ պա­տե­րը ար­դեն լց­ված էին. որոշ նկար­ներ էր փակց­րել: Մար­դու անա­տո­մ ի­ան պատ­կե­րող նկար էր, կող­քին՝ ու­ղե­ղը ցույց տվող նկար, վրան գր­ված էր, թե ու­ղե­ղի կոնկ­րետ որ հատ­վա­ծը ինչ ֆունկ­ցի­այի հա­մար է պա­տաս­խան տա­լիս: Դիտ­ մամբ էր դա արել, որ­պես­զի այլևս չբո­ղո­քեմ: Ի­րոք,

ար­ժա­նի եմ: Ի­սկ տար­բե­րու­թյու­նը ակն­հայտ էր: Բժշ­կի ետ­ևում՝ բազ­մո­ցի կող­քին, գրա­դա­րակ կար, որի վրա դր­ված էին բժշ­կի դիպ­լոմ­նե­րը, ը­նդ որում՝ Լո­մո­նո­սո­վի հա­մալ­սա­րա­նի դիպ­լո­մը նույն­պես, դա մի­ան­գա­մ ից ֆիք­սե­ցի, շուր­ջը կային նաև մի քա­ նի շնոր­հա­կա­լագ­րեր, պարգ­ևագ­րեր, պատ­վոգ­րեր և նույ­նիսկ մի փոք­րիկ բրոն­զե ար­ձա­նիկ: Ան­գամ մի ամ­սա­գիր կար, որի առա­ջին էջում պատ­կեր­ված էր Վլադ Սամ­վե­լո­վի­չի դի­ման­կա­րը: Ամ­սագ­րի անու­նը չտե­սա... Ա­նկեղծ ասած՝ մի ակն­թարթ եմ նայել այդ ամե­նին, ամա­չում էի անընդ­հատ աչքս այդ­տեղ գցել, առանց այդ էլ ինձ վատ էի զգում: Ինչևէ... Ինչ վե­րա­բե­րում է մթ­նո­լոր­տին՝ ճն­շող էր, իրոք: Բժիշ­կը առաջ­վա պես չէր կա­տա­կում: Նա մտել էր իր նոր դե­րի մեջ: Դրա վառ ապա­ցույ­ցը մինչև այդ պա­ հը հն­ չած իր մի­ ակ բառն էր՝ «­հա­մ ե­ցի»: Ու քա­նի որ հի­շում էր ատե­լու­թյունս ծխա­խո­տի, առա­վել ևս ծխա­խո­տի ծխի նկատ­մամբ, դուրս եկավ սե­նյա­կից և մի քա­նի րո­պե ան­ց վե­րա­ դար­ձավ: Ես, միև­նույն է, ծխա­խո­տի հո­տը զգում էի, բայց որոշ ժա­մա­նակ ան­ց դա ան­ցավ: Ինչևէ... Բ­ժիշ­կը նկա­տեց իմ շփո­թու­թյու­նը, աչ­քե­րը հա­ ռեց աչ­քե­րիս, առ այն, որ գլուխս կա­խե­ցի ու հարց­ րեց՝ արդյոք իրեն է թվում, թե՞ ես իրոք լար­ված եմ: Հար­ցի պա­տաս­խա­նը նա լավ էլ գի­տեր: Եվ պար­ զից էլ պարզ էր, որ հար­ցը տր­ված էր ավե­լի շատ իր են­թա­տեքս­տի հա­մար: Այս ամե­նը ճն­շող էր, առա­ վել, քան եր­բեք: Սպի­տակ խա­լա­թը ինձ պար­զա­պես հիպ­նո­զաց­նում ու բթաց­նում էր: Ես չէի կա­րո­ղա­ նում հաղ­թահարել իմ մեջ մտած լա­ր­վա­ծու­թյու­նը:

Ա­զատ շփու­մը, որը կար մեր միջև, ար­դեն մա­րել էր: Իմ առջև նս­տած էր մի մարդ, ով բարձր պաշ­ տոն ու­ներ, ով լուրջ մաս­նա­գե­տի տպա­վո­րու­թյուն էր թող­նում ու ինձ ըն­կեր լի­նե­լու հա­մար բա­վա­կա­ նին մեծ էր: Ետ­ևիս գրա­դա­րա­կում տե­ղադր­ված դիպ­լոմ­նե­րը հաս­կաց­նել էին տա­լիս, որ իմ առջև նս­տած մար­դը բա­վա­կա­նին լուրջ մաս­նա­գետ է, ով հա­սել է մեծ հա­ջո­ղու­թյուն­նե­րի իր կա­րի­ե­րայի ըն­ թաց­քում: Ես պար­զա­պես պետք է շնոր­հա­կալ լի­ նեմ իրեն՝ ինձ ըն­ դու­ նե­ լու հա­ մար: Սա­ կայն այս ամե­նը վերջ­նա­կա­նա­պես սին­թե­զում էր պա­տին փակց­ված պլա­կատ­նե­րը: Այդ գրո­ղի տա­րած գան­գը կար­ ծես խո­ սում էր ինձ հետ. «­ Դու հի­ վանդ ես, Համ­լետ, ը­նդ որում՝ հո­գե­կան հի­վանդ, բայց մենք կա­նոն­նե­րը գի­տենք, մենք քեզ էլ կբու­ժենք»: Այ­սօր առա­ջին ան­գամ ես ինձ հի­վանդ զգա­ցի, իսկ Վլադ Սամ­վե­լո­վի­չին՝ բժիշկ: Այ­սօր բժիշ­կը մի հարց տվեց, որին սպա­սում էի առա­ջին հան­դի­պու­մ ից սկ­սած, նման շաբ­լոն հար­ցեր բժիշկ­նե­րը առա­ջին հան­դիպ­ ման ժա­մա­նակ են տա­լիս: Ամ­բողջ օր­վա ըն­թաց­ քում այն քաոս էր առա­ջաց­րել ու­ղե­ղիս մեջ: Եր­ևի ար­ժե վեր­լու­ծել այն: Ի­սկ հար­ցը բա­վա­կա­նին պար­ զու­նակ էր՝ «Որ­տե­ղի՞ց ես իմա­ցել իմ մա­սին, ո՞վ է քեզ խոր­հուրդ տվել»:­ Ա՛յ քեզ աբ­սուրդ... Ու ևս մեկ ան­գամ խիղճս սկսեց ինձ տան­ջել: Են­թա­տեքս­տը նույն­պես վի­րա­ վո­րա­կան էր: Չէ՞ որ ես եմ դի­մ ել իրեն, այլ ոչ թե ին­քը ինձ: Ես չպետք է մե­ղադ­րե­ի այդ մար­դուն: Ին­քը ինձ ավ­տո­բու­սում պա­տա­հա­բար չի գտել և ասել, որ հի­վանդ եմ, ավե­լաց­նե­լով, որ չդի­մ ե­լու դեպ­ քում ինձ վտանգ է սպառ­ նում (ը­ նդ որում՝

մի­ակ բժիշ­կը, ով կա­րող է օգ­նել ինձ, նա է): Ո՛չ, գրո­ղը տա­նի, դա ես եմ դի­մ ել, ես եմ զան­գա­հա­րել, ես եմ խնդ­րել, որ ինձ ըն­դու­նի: Ես մի պահ շփոթ­վե­ցի, իրոք, մոտ կես րո­պե չէի կա­րո­ղա­նում հի­շել, թե ով է ինձ խոր­հուրդ տվել դիմել իրեն: Այս մա­սը կար­ծես հո­լի­վուդյան որ­ևէ ֆիլ­մ ի լար­ված հատ­վա­ծը լի­ներ. «Օրե­րից մի օր Համ­լե­տը որո­շում է դի­մ ել հո­գե­բա­նի և դի­մում է: Ա­նց­նում է առա­ջին հան­դի­պու­մը, երկ­րոր­դը... եր­ րոր­դը... և մի­այն չոր­րորդ հան­դիպ­ման ժա­մա­նակ նա կենտ­րո­նա­նում է այն բա­նի վրա, թե ով է իրեն տվել իր բժշ­կի՝ Վլադ Սամ­վե­լո­վի­չի հե­ռա­խո­սա­հա­ մա­րը»: ­Նոյեմ­բե­րի 14-ն էր, առա­վո­տյան ժա­մը 8-ը, հե­ռա­խո­սիս զար­թու­ցի­չը զան­գեց: Եր­կար քնել չեմ սի­րում: Ա­րթ­նա­ցա: Տաք թեյ պատ­րաս­տե­ցի, հաց ու մեղ­րով խմե­ցի, շո­րերս հա­գա ու պատ­րաստ­վում էի դուրս գալ տնից: Մինչև դուրս գա­ լը որո­ շե­ ցի զան­գել ամե­նա­մո­տիկ ըն­կե­րոջս՝ Վա­չե­ին, իմա­ նալու համար, թե ին­չով է զբաղ­վե­լու դա­սե­րից հե­ տո: Վեր­ջին ան­գամ իր հետ խո­սել էի դրա­նից չորս օր առաջ՝ շա­բաթ օ­րը: Նա­խորդ օ­րը նույն­պես զան­ գել էի, բայց նա չվերց­րեց հե­ռա­խո­սը: Մտա­ծե­ցի, որ բոք­սի պա­րա­պուն­քի կլի­նի: Բայց նա այդ օ­րը այդ­պես էլ ետ չզան­գեց: Ի­սկ նոյեմ­բե­րի 14-ին, երբ զան­գա­հա­րե­ցի, Վա­չեն վերց­րեց հե­ռա­խո­սը ու բա­ վա­կան կո­պիտ ին­տո­նա­ցի­այով, առանց բար­ևե­լու ասաց. «Ա­սա՛, Համ, չէ՛, չէ՛, կնե­րես, Համ­լետ»: Զար­ մա­ցա, ինձ թվաց՝ ինչ-որ լուրջ բան է եղել, հնա­րա­ վոր է՝ իր ծննդյան օ­ րն եմ մո­ ռա­ ցել, բայց իր ծննդյան օ­րը ես ան­գիր հի­շում եմ՝ մար­տի 27-ն է:

Հարց­րե­ցի, թե ին­չու նա­խորդ օ­րը չվերց­րեց հե­ռա­ խո­սը, ասաց, որ գոր­ծեր ու­ներ, իսկ երբ հարց­րե­ցի, թե ոնց է իրեն զգում, նույն­պես հա­ջոր­դեց ցրո­ղա­ կան, կո­պիտ ու կարճ պա­տաս­խան: ­Վա­չեն իմ ման­կու­թյան ըն­կերն է: Չորս տա­րե­ կա­նից իրար հետ ենք մե­ծ ա­ցել: Նույն բա­կում ենք խա­ղա­ցել, նույն ման­կա­պար­տեզն ու նույն դպ­ր ոցն ենք հա­ճա­խել: Հա­մալ­սա­րան ըն ­դ ուն­վե ­լուց հե ­տ ո մեր ճա­նա­պարհ­նե­րը բա­ժ ան­վե­ցին, բայց մի­այն ուս­ման վայրն էր մեզ բա­ժ ա­ն ող հիմ­նա­կան հան­ գա­ման­քը, մենք շա­ր ու­նա­կում էինք մնալ մտերիմ ըն­կեր­ներ: Նա ըն­դ ուն­վեց պո­լ ի­տեխ­նիկ, ես՝ պե­ տա­կան հա­մալ­սա­րան: Դա­սե­րից հե­տ ո միշտ հան­ դի­ պում էինք: Շա­ բաթ և կի­ րա­ կ ի ֆուտ­ բոլ էինք խա­ղում: Ոչ այն­քան հա­ճախ, բայց առի­թի դեպ­ քում հա­ վաք­ վում ու մի գա­ վաթ գա­ րե­ ջուր էինք խմում: Ի տար­բե­ր ու­թյուն ինձ, նա ավե­լի ցած­րա­ հա­սակ էր, այ­ն ուա­մ ե­նայ­նիվ, ը­ն դ ­հա­ն ուր առ­մամբ նույն­պես բարձ­րա­հա­սակ էր հա­մար­վում: 1,78-ն էլ վատ բոյ չէ: Սպոր­տ ով ավե­լի շատ էր զբաղ­վում, բայց դրա հետ մեկ­տեղ ծխում էր: Իր այդ վատ սո­ վո­ր ու­թյամբ ինձ չկա­ր ո ­ղա­ցավ վա­րա­կել: Ծխե­լու մեջ ոչ մի լավ ու հե­տաքր­քիր բան չեմ գտ­ն ում: Մի ան­գամ գրազ եկանք, որ մի ամիս չի ծխե­լու: Ըն­ կե­րա­կան գրազ էր, ու­զում էր ցույց տալ, որ կամ­քի ուժ ու­նի: Ա­վե­լի ճիշտ՝ այն­քան գրազ չէր, որ­քան որ ապա­ցույց, ինք­նաա­պա­ցույց (հե ­տաքր­քիր է, այդ­պ ի­սի բառ կա՞): ­Վա­չե­ի հետ նույն ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծում, բայց տար­բեր տե­ղե­ր ում ենք ծա­ռայել: Ին­քը՝ Ար­ ցա­խ ում, ես՝ Եր­ևա­ն ում: Ե ­րբ ավար­տե­ցինք

ծա ­ռա­յու­թյու­նը, մեր շփու­մը դար­ձյալ շա­ր ու­նակ­ վեց: Վա­չեն մնում էր իմ ամե­նա­մ ոտ ըն­կե­րը: Բայց այն­պես, ինչ­պես այդ օ­րը, ինձ հետ եր­բեք դեռ չէր խո­սել: Սկզբում մտա­ծե­ցի, որ կա­տա­կում է: Բայց ես շատ լավ գի­տեմ Վա­չե­ի կա­տակ­նե­րը և լուրջ խո­սե­լը: Ե ­րբ առա­ջար­կե­ցի հան­դի­պել ու խո­սել, ասաց՝ կի­րա­կ ի օ­րն ամեն ին­չ ի մա­սին ար­դեն խո­ սել ենք: Կի­րա­կ ի... չեմ հաս­կա­ն ում նրան: Մինչև հի­մա գլ­խիս մեջ չի տե­ղա­վոր­վում սա: Մենք վեր­ ջին ան­գամ շա­բաթ օ­րն էինք հան­դի­պել: Ի­րենց տա­նը նս­տած մեր սի­րե­լ ի «Call of Duty» 4-ն էինք խա­ղում: Խնդ­ րե­ ցի Վա­ չե­ ին պատ­ մ ել, թե ինչ է եղել, պատ­մ ել առանց բաց­թո­ղում ­նե­րի: Նա հարց­րեց՝ գնա­ցե­լ եմ արդյոք հո­գե­բա­նի մոտ: Դար­ձյալ զար­ մա­ցա... Ա­սաց, որ եր­կու­շաբ­թի օր­վա հա­մար պայ­ մա­նա­վոր­վել էի: Բայց այդ­պ ի­սի բան չի կա­ր ող լի­նել: Ես ոչ մի հո­գե­բա­նի կա­րիք չու­նեմ կամ չու­ նե­ի: Սկ­սե­ցի ար­դեն վա­խե­նալ ու նո­րից խնդ­րե­ցի Վա­չե­ին բա­ցատ­րել ամեն ինչ, ավե­լ ի հան­գիստ ու նոր­մալ: ­Վա­չեն հա­մա­ձայն­եց մի քա­նի րո­պե տրա­ մադրել ինձ և պատ­մ եց մի «չլս­ված հե­քի­աթ»: Ես ու Վա­չեն կի­րա­կի օ­րը հան­դի­պել էինք ու խա­ղում էինք «Call of Duty»: Վա­չեն խա­ղի ըն­թաց­քում ինձ խնդ­րեց, որ մոխ­րա­ման բե­րեմ, ասե­լով՝ «­Համ ջան, մոխ­րա­ման կբե­րե՞ս», ես էլ կա­տա­ղած վրան նայե­ցի ու ասա­ցի, որ իմ անու­նը այլևս չկր­ճա­տի և դի­մի ինձ իմ ամ­բող­ջա­կան անու­նով: Այդ­տե­ղից էլ վեճ սկս­ վեց մեր միջև, ը­ստ իր պատ­մա­ծի՝ ես ջար­դել եմ հա­ մա­կարգ­չի էկ­րա­նը ու ամ­բողջ տնով մեկ հայ­հոյել­

Վա­չե­ին: Ը­նդ որում՝ նրա ծնող­նե­րն այդ ժամանակ տանն են եղել: Ինչևէ... ­Փոր­ձե­ցի վեր­լու­ծել այս ամե­նը իմ մեջ: Նախ Վա­չեն շփո­թել է, մենք հան­դի­պել ենք ոչ թե կի­րա­ կի, այլ շա­բաթ օ­րը: Հե­տո Վա­չեն ինձ ման­կա­պար­ տե­զից սկ­սած «­Համ»-ով կամ «Հա­մո»-ով է դի­մել: Ես եր­բեք իրեն այդ­պի­սի հի­մա­րու­թյուն չէի ասի, առա­ վել ևս՝ դա կռ­ վի պատ­ ճառ չէի սար­ քի: Եվ ը­նդ­հան­րա­պես ինձ ավե­լի հար­մա­րա­վետ եմ զգում, երբ ինձ կրճատ անու­նով են դի­մում: Այդ դեպ­քում տվյալ ան­ձնա­վո­րու­թյու­նը ավե­լի հա­րա­զատ է թվում, և պսեվ­դո-մո­տի­կու­թյան զգա­ցում է առա­ջա­ նում իմ մեջ: Բա­ ցի դրա­ նից, ոչ աշ­ խա­ տան­ քային օ­րե­րին Վա­չե­ի մայրն ու հայ­րը տանն են լինում, ես ինձ նմա­նա­տիպ պահ­վածք թույլ չէի տա, որ­քան էլ որ բար­կա­ցած լի­նե­ի նրա վրա: Գրո­ղը տա­նի, ցա­ սու­մը մա­հա­ցու մեղք է: Ես միշտ դեմ եմ եղել բար­ կու­թյան նմա­նա­տիպ դրս­ևոր­մա­նը:­ Բարձ­րաձայն հայ­հոյել, մո­նի­տոր ջար­դել. դա իմ ձե­ռա­գի­րը չէ: ­Վա­չե­ի այս բա­ցատ­րու­թյու­նը վի­րա­վո­րա­կան էր: Նա կա­ րող էր ինձ պար­ զա­ պես ասել ճիշտը, բայց նա ինձ մե­ղադ­րեց մի բա­նի մեջ, որը ես չեմ արել: «­Վա՛չ, եթե այդ ամե­նը, իրոք, ճիշտ է, կլի­նի՞ ես գամ ձեր տուն ու հա­մոզ­վեմ, որ քո մո­նի­տո­րի էկ­ րա­նը ջար­դված է, որով­հետև քո ասած­նե­րը շատ չէ, բաց մի՜ քիչ կաս­կած մտց­րե­ցին իմ մեջ»: Ին­քը շատ կո­պիտ պա­տաս­խա­նեց, ար­գե­լեց մո­տե­նալ ինձ, նույ­նիսկ իրենց դռանը: Մյուս կող­մից, եթե այդ­պի­սի բան եղած լի­ներ, բա­վա­կան տհաճ կլի­ներ ևս մեկ ան­գամ իր ծնող­նե­րին տես­նե­լը: Բայց դե այդ­պի­սի բան չկա, ես կու­զե­ի գնալ իրենց տուն: Նա ասաց,

որ միակ բա­նը, որի պատ­ճա­ռով հե­ռա­խո­սը չի ան­ ջա­տում, դա մեր վա­ղե­մի ըն­կե­րու­թյունն է: Ու դա է մի­ակ պատ­ճա­ռը, որ ես շա­րու­նա­կում եմ շն­չել: Իմ փո­խա­րեն ցան­կա­ցա­ծին պար­զա­պես կս­պա­ներ: Գնա­լով խո­սակ­ցու­թյու­նը ավե­լի էր սր­վում: Ու քա­նի դեռ չէին սկս­վել երկ­կող­մա­նի «ա­հա­բեկ­չու­թյուն­նե­ րը», եր­կուսս էլ խո­սակ­ցու­թյու­նը ավար­տին հասց­րե­ ցինք: Ինչևէ: Վա­չե­ի ձայ­նի մեջ ինչ­պես ջղայ­նու­թյուն, այն­ պես էլ հի­աս­թա­փու­թյուն կար: Ես նրան չէի ճա­նա­ չում: Կար­ ծես նրան Էմի­ լի Ռոու­ զի չար­ քերն էին հյու­րըն­կա­լել: Այն, որ նա դե­րա­սան լի­նե­լուց հե­ռու է, դա ան­ժխ­տե­լի փաստ է: Եր­րորդ դա­սա­րա­նի հան­դե­սի ժա­մա­նակ նրան պար­զա­պես մի քա­ռա­ տող էին տվել: Մնա­ցա­ծը մո­տա­վո­րա­պես 5-6 դեր էին խա­ղում, իսկ նա պար­զա­պես փոք­րիկ քա­ռա­ տող էր ար­տա­սա­նում: Գրո­ղը տա­նի, իմ ման­կու­ թյան ըն­կե­րը հի­մա­րու­թյուն­ներ էր խո­սում: Այո, մենք հան­դի­պել էինք Վա­չե­ի հետ, բայց դա շա­բաթ օրն է եղել, մենք, ինչ­պես միշտ, խա­ղում էինք մեր սի­րե­լի խա­ղը: Այդ օ­րը մի բա­ժակ թեյ խմե­ցի, իմի­ ջի­այ­լոց, շատ եմ սի­րում Վա­չե­ի մոր պատ­րաս­տած թեյը: Ի­նչ-որ գաղտ­նի բան գի­տի նա հաս­տատ: Դա եր­ևի վեր­ջին թեյն էր, որ խմե­ցի իրենց տա­նը, թեյի հետ մի կտոր թխ­վածք կե­րանք ու վերջ... ես տուն եկա... վերջ: Վերջ: ­Հեռա­խո­սը դրե­ցի: Մի քա­նի րո­պե ան­ց Վա­չեն զան­ գեց ինձ, մի քիչ հանգս­ տա­ ցած էր ու ասաց, «­ Հա՛մ, կամ Համ­ լետ... լսի՛ր ինձ, գնա հո­ գե­ բա­ նի մոտ, դու դրա կա­րի­քը, իրոք, ու­նես: Լավ հո­գե­բան է, հորս ըն­կերն է, քեզ հաս­տատ կօգ­նի, ախր դու իմ

ներկայությամբ իրեն զան­գե­ցիր ու պայ­մա­նա­վոր­վե­ ցիր, ին­չո՞ւ չգ­նա­ցիր հան­դիպ­մա­նը»: Դա է՛լ ավե­լի մեծ անակն­կալ էր ինձ հա­մար. «Վաչ, ի՞նչ ես դու խո­սում: Ես ոչ մի հո­գե­բա­նի չեմ զան­գել»: Ինքն էլ իրե­նը պն­դեց, ասաց, որ զան­գել եմ, ու հի­շում է, որ հե­ռա­խո­սա­հա­մա­րը պա­հե­ցի բաճ­կո­նիս ծո­ցագր­ պա­նում: Ան­ջա­տե­ցի հե­ռա­խոսս, գնա­ցի նն­ջա­սե­ նյակ, որ­տեղ դր­ված էր բաճ­կոնս, վերց­րե­ցի ու պար­ զե­ցի, որ ծո­ցագր­պանս դա­տարկ է: Ետ զան­գե­ցի Վա­չե­ին: Բառ առ բառ հի­շում եմ, թե ինչ ասա­ցի նրան. «Վա՛չ, չգի­տեմ ինչ մո­տի­վով ես դու այս­պի­սի հե­քի­աթ­ներ հո­րի­նում, չգիտեմ, թե ին­չու ես փոր­ձում կոր­ծա­նել մեր այս­քան տար­վա ըն­կե­րու­թյու­նը, բայց ամեն դեպ­քում դա քո գործն է: Ես ըն­դա­մե­նը մեկ բան կա­սեմ...» ու չհասց­րե­ցի ավար­տել միտքս՝ Վա­ չեն առանց բառ իսկ ասե­լու հե­ռա­խո­սը կա­խեց: Վա­ չե­ի մոտ սո­վո­րու­թյուն է հե­ռա­խոս կա­խե­լը: Ը­նդ որում՝ եթե չկա­խեր, սկ­սե­լու էր հայ­հոյել: Ես լավ գի­ տեմ իրեն: Ես ետ չզան­ գե­ ցի: Հա­ գա ավե­ լի տաք բաճ­կոն­նե­րիցս մե­կը ու դուրս եկա տնից: ­Մա­թե­մա­տի­կայի դա­սա­խո­սու­թյան ժա­մա­նակ գրիչս էի ու­զում գտ­նել, որ­պես­զի գրա­ռում­ներ կա­ տարե­ի տետ­րումս: Սկ­սե­ցի գր­պան­նե­րիս մեջ քչ­փո­ րել, ու երբ ձեռքս տա­րա այդ բաճ­կո­նիս ծո­ցագր­ պա­նը, մի թղ­թի կտոր հայտ­նա­բե­րե­ցի: Վրան հե­ ռա­խո­սա­հա­մար էր գրված, տակն էլ՝ «Վ­լա­դիկ Սամ­վե­լո­վիչ. հօ­գե­բան»: ­Դա­սա­խո­սիցս թույլտ­վու­թյուն վերց­րե­ցի մի րո­պե­ով դուրս գա­լու հա­մար: Դուրս եկա: Վա­չե­ի հետ տասը տա­րի նույն դա­սա­րա­նից ենք եղել, ես իր ձե­ռա­գի­րը կա­րող եմ տար­բե­րել հա­զա­րա­վոր

ձե­ռագ­րե­րի մի­ջից: Եվ հայե­րե­նից թույլ լի­նե­լը նույն­ պես իրեն մատ­ նում է. մի­ այն այն, որ «­հո­­գե­­բա­նը» բա­ռը գր­ված էր «օ» տա­ռով, իսկ մե­ ծա­տառ «Վ» տա­ռի ներք­ևի պո­չի­կը ձգ­ված էր ամ­ բողջ թղ­թի­կի եր­կայն­քով, ար­դեն իսկ պարզ էր, որ ձե­ռա­գի­րը Վա­չե­ինն է:­ Ան­կախ ամեն ին­չից, ես մի բան գի­տեմ. Վա­չեն իս­կա­կան ըն­կեր է: Ե­թե ինչ-որ բան ասում է, ու­ րեմն մի բան կա: Այս թուղթն էլ ինձ ապա­ցույց: Ո­րո­շե­ցի թղ­թի վրա գր­ված հա­մա­րի տի­րո­ջը՝ բժիշկ Վլա­դիկ Սամ­վե­լո­վի­չին զան­գա­հա­րել ու իր հետ պայ­մա­նա­վոր­վել: Հաս­կացա, որ, ամե­նայն հա­վա­ նա­ կա­ նու­ թյամբ, այդ մար­ դու անու­ նը Վլադ է, և Վա­ չեն նրա անու­ նը գրել է Վլա­ դիկ, որով­ հետև, հնա­րա­վոր է՝ ավե­լի մո­տի­կից գի­տեր այդ մար­դուն: Խո­սե­լուց էլ իրեն դի­մ ե­ցի որ­պես Վլադ, այլ ոչ թե՝ Վլա­դիկ: Ի­սկ դա­սե­րից հե­տո էլ գնա­ցի առա­ջին հան­դիպ­մա­նը: Ինչևէ:­ Այ­ սօր ար­ դեն չոր­ րորդն էր: Այս ամե­ նը ես Վլադ Սամ­վե­լո­վի­չին այդ­պես էլ չպատ­մ ե­ցի: Ուղ­ ղա­կի կարճ ասա­ցի, որ ըն­կերս է տվել իր հա­մա­րը, և փոր­ձե­ցի շր­ջան­ցել խո­սակ­ցու­թյու­նը: Սկ­սեց հար­ցեր տալ: Այ­սօր ամեն ինչ ուղղ­ված էր իմ դեմ: Մի թուղթ տվեց, վրան գծած էին երկ­ րա­չա­փա­կան տար­բեր մար­մ ին­ներ՝ եռան­կ յու­նի, քա­ռա­կու­սի, շր­ջա­նա­գիծ, ասաց, որ ընտ­րեմ մի երկ­րա­չա­փա­կան մար­մ ին: Զար­մա­ցա: Սա ար­դեն նման էր մի չս­տաց­ված կո­մ ե­դի­այի: Ը­նտ­րե­ցի եռան­կ յու­նը: Սպա­սում էի պա­տաս­խա­նի, թե արդյոք լավ է, որ ը­նտ­րե­ցի կոնկ­րետ այդ մար­մ ի­նը: Բայց Վլադ Սամ­վե­լո­վի­չը բան չա­սաց, նա ինքն իր

մեջ որոշ եզ­րա­կա­ցու­թյուն­ներ կա­տա­րեց: Ը­ստ իս, իրա­կա­նում կա­րիք չկար ոչ մի եզ­րա­կա­ցու­թյան: Նա պար­զա­պես «­պատ­ժում» էր ինձ: Այ­սօր­վա հան­դի­պու­մը, առ­հա­սա­րակ, բա­վա­կա­նին լար­ված ան­ցավ: Չեմ ու­զում նույ­նիսկ հի­շել այն: ­Վեր­ջում, երբ ար­դեն պետք է հա­ջո­ղու­թյուն մաղ­թե­ի ու գնայի, որո­շե­ցի ամեն դեպ­քում նե­րո­ ղու­թյուն խնդ­րել: Ու խնդ­րե­ցի: Ա­ռանց եր­կար-բա­ րակ խո­սե­լու, ասա­ցի. «Կ­նե­րեք ինձ, Վլադ Սամ­վե­ լո­վիչ, գե­ղե­ցիկ բան չս­տաց­վեց»: Նա, բնա­կանա­ բար, հաս­կա­ցավ, թե ին­չի մա­սին է խոս­քը: Բայց ամեն դեպ­քում ասաց, որ դրա կա­րի­քը չկա: Ինչևէ:­ Ընդ­հա­նուր առ­մամբ օ­րը նույն­պես տհաճ էր: Մի շա­ բաթ է ան­ ցել, ինչ Վա­ չե­ ից լուր չու­ նեմ: Շփումս սահ­մա­նա­փակ­վում է կուր­սե­ցի­նե­րիս հետ:­ Ե­րեկ գնա­ցի մա­մային տե­սակ­ցու­թյան, հա­մ եղ պել­մ ե­նի էր պատ­րաս­տել, կե­րա ու ետ եկա: Տանն էլ վեր­ևի հար­ևա­նը չէր թող­նում քնե­ի: Նո­րից իր ան­տա­նե­լի երաժշ­տու­թյունն էր միաց­րել՝ դրըխկշրըխկ: Ա­տում եմ ես այդ ռո­քը: ­Կա­տուս էլ բա­վա­կա­նին խո­րը քնած է, ու չեմ էլ փոր­ձի արթ­նաց­նել:­ Է՛հհ, Քի՛թ­թի, Քի՛թ­թի, եթե դու չլի­նե­իր, ես ինձ լրիվ մե­կու­սաց­ած կզ­գայի մո­լո­րա­կից: Հի­մա իմ միակ ըն­կե­րը դու ես... և ու­րիշ ո՛չ մեկը: Քեզ­նից թանկ էլ ոչ ոք չու­ նեմ: Բո­ լո­ րին կորց­ նում եմ... Մա՜մ... Գնամ զան­գեմ իմ ամե­նա­թանկ մար­դուն՝ մա­մային, այ­սօր չեմ խո­սել հե­տը: Բա­րի գի­շեր մաղ­թեմ իրեն ու քնեմ: ­Մ ինչ ուր­բաթ, Համ ջան: ­Ձայ­նագ­րու­թյան ավար­տը: «ազ­դան­շան»

Գ­լուխ 5

«ազ­դ ան­շ ան» ­Ձայ­նագ­րու­թյուն հա­մար հին­գե­րորդ: Նոյեմ­բե­րի 23: Ո­ւր­բաթ: 2012 թվա­կան: 17:12

Ե­թե մեռ­նե՜լ... ­Թող որ մեռ­նեմ ­հուր-կայծա­կից՝ ­Մ ի­ան­գա­մ ից, ­մ ի վայր­կ յա­նում, ­հանկւսրծա­կի­ Այն­քա՜ն ար­դար, խղ­ճիս ձայ­նին միշտ ուն­կն­դիր,­ Որ՝ հա­մա­ձա­յն բիբ­լի­ա­կան հին լե­գեն­դի՝ ­Հան­գիս­տ ան­ցնեմ և ասե­ղի նեղ­լիկ ծա­կից... «կ­րա­կայ­րի­չ ի ձայն» Ե­թե մեռ­նե՜լ... «­ծ ու­խը թո­քերն է քա­շում»

Բայց... առայժմ ապ­րել է պետք:­ Ող­ջույն, հար­գե­լի ունկն­դիր­ներ, եթե­րում «Աս­ մուն­քի երե­կո» ռա­դի­ո­հա­ղոր­դա­շարն է և Ձեր

սի­րե­լի ռա­դի­ո­հա­ղոր­դա­վար, Ձեր խո­նարհ ծառա Համ­լետ Սարգ­սյա­նը: Այ­սօր երե­կոն կնվի­րենք հան­ ճա­րեղ, մե­ծա­նուն գրող ­Պա­րույր Սևա­կին: Հա­ ղորդ­ման ըն­թաց­քում կանդ­րա­դառ­նամ նրան, թե ինչ­պես էր հայտ­նի բա­նաս­տեղ­ծը շատ հա­ճախ խմում, հար­բում և ան­մ ի­ջա­պես իր պատշ­գամ­բից մի­զում ան­ցորդ­նե­րի վրա: Թե՞ դա Չա­րենցն էր: Լավ: Գովազ­դից վե­րա­դառ­նա­լուց ան­մ ի­ջա­պես հե­ տո մենք կհաս­կա­նանք, թե ով ու­ներ այդ­պի­սի սո­ վո­րու­թյուն. Չա­րե՞ն­ցը, թե՞ Սևա­կը: Ի­սկ այժմ մեր եթե­րում գո­վազդ «­կատ­վ ի մլա­վոց»։ - Գնա գրո­ղի ծո­ցը, Քի՛թ­թի: Դ ուք երբ­ ­ ևէ գնե՞լ եք «Whiskas», ո՞չ: Դուք մի­գ ու­ցե չու­նե՞ք կա­տ ու, շնոր ­հա­վո­ր ում եմ: Քան­ զի ես ու­նեմ մի կա­տ ու, որին պա­հ ում եմ զուտ մե­նա­կու­թ յունս ծած­կե­լու հա­մար: Ե ­թ ե դուք էլ եք մի­ այ­ նակ, ես պատ­ րաստ եմ իմ կատ­ վ ին Ձեզ նվի­րել. նա ինձ հա­ճախ է նյար­դայ­նաց­ն ում և, ը­ն դ­հա­ն ուր առ­մամբ, ես ատում եմ նրան «­կատ­վ ի մլա­վոց»: Մի վայր­ կ յան սրա կաշ­ վից բռ­ նեմ, տա­ նեմ, փա­կեմ ­զու­գա­րա­նում «­կատ­վ ի ծանր մլա­վոց», «ոտ­ նա­քայ­լեր», «դ­ռան շրխ­կոց», «ոտ­նա­քայ­լեր»:­ Ա­հա շա­րու­նա­կում ենք շոուն: Վլա­դիկ Սամ­վե­ լո­վի­չի հզոր շոուն, որ­տեղ ամեն գրո­ղի տա­րած եր­ կու­շաբ­թի, չո­րեք­շաբ­թի և ուր­բաթ օ­րե­րին պետք է ինքս ինձ ձայ­նագ­րեմ: Ո­ւմ է պետք այս հի­մա­րու­ թյու­նը: Ի­մ ի­ջի­այ­լոց, այ­սօր մեր սի­րե­լի Վլա­դիկ պա­պի­կը հա­նել էր խա­լա­թը, հա­նել էր պա­տին փակց­ված նկար­նե­րը, բայց, ու­շադ­րու­թյու՛ն, նույն

տե­ղում էր թո­ղել այն գրա­դա­րա­կը, որի վրա դր­ ված էին իր պարգևները: ­Նա­խորդ հան­դիպ­ման օ­րը, չգի­տեմ ին­չու, ը­նկճ­ված էի: Խիղճս տան­ջում էր նրա հա­մար, որ բժշ­կին հարց­րել եմ, թե արդյոք նա հա­մա­պա­տաս­ խան կր­թու­թյուն ու­նի, թե ոչ: Բայց, գրո­ղը տա­նի, հի­մա հաս­կա­նում եմ, որ շատ էլ ճիշտ եմ արել: Ես այդ մար­դուն փող եմ տա­լիս, մի­՞թե իրա­վունք չու­ նեմ իմա­նա­լու, թե ով է նա: Ան­ցյալ ան­գամ, գնա­ լուցս առաջ, հարց­ րեց, արդյոք սի­ րում եմ պո­ կեր խա­ղը, ասա­ցի, որ ան­տար­բեր եմ այդ խա­ղի նկատ­ մամբ, բայց խա­ղի կա­նոն­նե­րին քաջ ծա­նոթ եմ և նույնիսկ փորձ ու­նեմ: Այս ան­գամ մեր ցն­դած բժիշ­ կը իր հետ խա­ղաթղ­թեր էր բե­րել՝ առա­ջար­կե­լով պոկեր խա­ղալ: Մոտս ըն­դա­մ ե­նը 4000 դրամ կար: Հա­րյուր դրամ պա­հե­ցի տուն վե­րա­դառ­նա­լու հա­ մար և որո­շե­ցի մնա­ցած գու­մա­րով խա­ղալ... Ա­՜խ, բժիշկ, բժիշկ: Նա փոր­ձում էր ին­ձա­նից մի քա­նի կո­պեկ ավել գու­մար կոր­զել: Մոտ 20 րո­պե խա­ղա­ ցինք, մոտս ֆլեշ էր, մտա­ծեց՝ բլեֆ էի անում: Հի­մա մոտս 7500 դրամ կա և գու­մա­րած մի տուփ ծխա­ խոտ: Այն տվեց բժիշ­կը՝ ավել գու­մար չու­նե­նա­լու պատ­ճա­ռով: Դե, մեր բժիշ­կը մեծ գու­մար­նե­րով է շր­ջում: Խեղ­ճը ավել 500 դրա­մա­նոց չգ­տավ: Նա «Camel» է ծխում, ես ավե­լի շատ Winston եմ սի­րում Բայց դե հաղ­թած ծխա­խո­տը ու­րիշ է, նույ­նիսկ եթե այն «Camel» է: «­հա­զ ի ձայն» Վլա­դի­կը զար­մա­ցած էր. պարտ­վել չի սի­րում, հա­վա­նա­բար: Խա­ղից հե­ տո առա­ջա­ցած մթ­նո­լոր­տը ցրե­լու կամ պար­զա­պես ցր­վե­լու հա­մար սկ­սեց պատ­մ ել իր կող­մ ից սիր­ված անի­մաստ անեկ­դոտ­նե­րը: Ու­րեմն, մի տղա

աշ­խա­տան­քի գնա­լիս կան­գա­ռում մի ցած­րա­հա­ սակ ու կլոր դեմ­քով պա­տա­նու է միշտ նկա­տում՝ ամեն ան­գամ կար­կան­դակ ու­տե­լիս: Մի օր որո­շում է հարց­նել, թե ին­չու է միշտ կար­կան­դակ ու­տում: Տղան էլ թե՝ բա էժան է, դրա հա­մար էլ կար­կան­ դակ է ու­տում: Տղա­մար­դը, ի պա­տաս­խան, տղային ասում է. «Այդ­պես լավ չէ, լուց­կի՛ կեր»: Հար­գե­լի ռա­դի­ոլ­սող բա­րե­կամ ­ներ, կա­րո՞ղ եք ինձ՝ հու­մո­ րից բո­լո­րո­վին զուրկ ան­ձնա­վո­րու­թյանս, բա­ցատ­ րել այս խո­րը փի­լի­սո­փա­յա­կան անեկ­դո­տի իմաս­ տը: Չդի­մա­ցա ու ասա­ցի. «Վ­լադ Սամ­վե­լո­վիչ, ճիշտն ասած՝ այդ­քան էլ ծի­ծա­ղե­լի չէր»: Նա այդ ժա­մա­նակ ավե­լի խո­րը հի­աս­թա­փու­թյան մեջ ըն­ կավ: Այո՛, ես ազ­դե­ցի բժշ­կի վրա: Այն էլ ի՛նչ բժշ­կի վրա՝ հո­գե­բանի: Այն էլ ի՛նչ հո­գե­բանի՝ Լո­մո­նո­սո­ վի ան­վան հա­մա­լա­սա­րանն ավար­տած հո­գե­բանի: Դ­րա­նից քիչ ան­ց հարց­րեց իմ ու­սում­նա­կան կյան­քից, ըն­դու­նե­լու­թյու­նից: Ես էլ սկ­սե­ցի պատ­ մե­լը: 2007 թվա­կանն էր, մա­թե­մա­տի­կա ու ֆի­զի­կա էի պա­րա­պում պե­տա­կան հա­մալ­սա­րան ըն­դուն­վե­ լու հա­մար: ճիշտն ասած, այդ ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ ծում ավե­լի շատ հե­ւոաքրքրվւսծ էի հա­մա­կարգ­չային խա­ղե­րով, քան դա­սագր­քե­րով: Տղեր­քով հա­վաք­ վում էինք ին­տեր­նետ ակումբ­նե­րում ու խա­ղում լե­ գեն­ դար «Medal»-ը: Ես ու Վա­ չեն այն­ պես էինք հմտա­ցել այդ խա­ղի մեջ, որ եր­կու­սով խա­ղում էինք յոթ կամ ութ հո­գու դեմ, ար­դյուն­քում էլ՝ հաղ­թում: ­Ֆուտ­բոլ: Ֆուտ­բո­լը մեզ­նից ան­բա­ժան էր դեռ ման­կուց: Շա­բա­թը երեք կամ չորս ան­գամ ֆուտ­բո­ լի պա­րապ­մունք­նե­րի էինք գնում: Ֆուտ­բո­լը իմ

տա­րերքն էր այդ տա­րի­նե­րին: Մա­թե­մ ից, ճիշտն ասած, այդ­քան էլ ու­ժեղ չէի, բայց ֆի­զի­կայից մի բան ստաց­վում էր: Շատ էի սի­րում օպ­տի­կա բա­ժի­ նը: Հատկւս­պես լույ­սի դիս­պեր­սի­ան: Հի­մա էլ նույ­ նը ան­ցնում ենք հա­մալ­սա­րա­նում, ուղ­ղա­կի ավե­լի խո­րաց­ված: Մի խոս­քով, ֆի­զի­կայի դա­սե­րին հա­ ճույ­քով եմ գնում:­ Ար­դեն գար­նա­նը հայտ­նի դար­ձան քն­նու­թյան օ­րե­րը: Ամ­ռան սկզ­բին, երբ ար­դեն սկս­վե­ցին քննու­թյուն­նե­րը, բա­վա­կան հան­գիստ հո­գե­վի­ճա­ կում էի: Եր­ևի նրա­նից էր, որ քիչ բան գի­տե­ի, լավ­ չէի պա­րա­պել: Մա­ման ամ­բողջ օ­րը վրաս խո­սում էր, որ պա­րա­պեմ, բայց ինձ հա­մար միև­նույն էր: Ճիշտն ասած՝ չեմ էլ փոշ­մա­նում, դաս անել միշտ էլ կհասցնեմ: Ա­սենք, հի­մա էլ կա­րող եմ մտ­քիս դնել ու մա­թե­մա­տի­կա պա­րա­պել, բայց դա­սից փախ­չելն ու «Medal» խա­ղալն այլևս ան­հնա­րին կլի­նե­ին: Դրանք հրա­շա­լի օ­րեր էին: Մի­գու­ցե կա­րող էի ավե­լի խե­լա­ցի գտն­վել՝ հա­մա­տե­ղե­լով զվար­ճանքն ու դա­սե­րը: Բայց ետ վե­րա­դառ­նա­լու հա­մար ար­ դեն բա­վա­կան ուշ է: Չնա­յած եր­բեք ուշ չէ... չէ՛, չէ՛, մեկ-մեկ, իրոք, ուշ է: Հիմա ար­դեն ան­հնար է նաև Վա­չե­ի հետ ֆուտ­բոլ խա­ղա­լը: Վա­չեն իրեն սխալ պա­հեց: Վա­չեն իմ ման­կու­թյան ըն­կերն է, և չեմ կա­ րող բա­ցատ­րել իր այդ արար­քը:­ Ինքն էլ էր ինձ պես «­պա­րա­պում» ըն­դու­նե­լու­ թյան քն­նու­թյուն­նե­րի ժա­մա­նակ: Դրա հա­մար եր­ կուսս էլ վճա­րո­վի ըն­դուն­վե­ցինք և առանց տա­ր­ կետ­ման: 2008-ին բա­նակ տա­րան, 2010-ին վե­րա­ դար­ձա: Մինչ օ­րս շա­րու­նա­կում եմ ու­սու­մը: Ո­ւս­ման մեջ աչ­քի չեմ ըն­կել: Ե­րկ­րորդ կուր­սում նույ­նիսկ

լիկ­վիդ­ներ եմ ու­նե­ցել: Բա­նա­կից նոր էի եկել, ամեն ինչ խորթ էր ինձ՝ նոր կուր­սե­ցի­ներ, նոր դա­ սա­խոս­ներ: Բո­լո­րը ինձ­նից տա­րի­քով փոքր էին, ը­նդ­հա­նուր հե­տաքրք­րու­թյուն­ներն էլ՝ քիչ: Ես էլ ավե­լի շատ մտա­հոգ­ված էի աշ­խա­տանք փնտ­րե­ լով: Ի­սկ լիկ­վիդ­նե­րը մի կերպ եմ ստա­ցել. մե­կը ծա­նո­թի մի­ջո­ցով ստա­ցա, մյու­սը՝ դա­սա­խո­սին խնդ­րե­ցի՝­ մի քիչ պա­տաս­խա­նե­լով, եր­րորդն էլ՝ քչից-շա­տից սո­վո­րել էի:­ Եր­ րորդ կուր­ սում լիվ­ կիդ չկար, մի­ այն շատ բա­ցա­կա­ներ ու­նե­ի: Չոր­րորդն էլ շու­տով կա­վար­ տեմ ու կսկ­սեմ հե­տաքր­քիր ինչ-որ բա­նով զբաղ­ վել: Բայց ին­չո՞վ: Ես մաս­նա­գի­տու­թյամբ, մեկ է, հե­ ռուն չեմ գնա: Մա­գիստ­րա­տու­րա­յում շա­րու­նա­կե­լու հա­մար չեմ էլ պա­րա­պում, ոչ էլ հույս ու­նեմ: Բայց ու­սու­մը թե­րի թող­նե­լը նույն­պես լուրջ չէ: Կա­րե­լի է նկա­րե­լով զբաղ­վել: Ի­մ ի­ջի­այ­լոց, այ­սօր նկա­րածս վեր­ջին նկա­րի մեջ որոշ շտ­կում­ներ մտց­րե­ցի: Տեղ‑տեղ­ չէի գու­նա­վո­րել, բաց­թո­ղում­ներս ներ­կե­ ցի: Գի­շե­րը հին­գին արթ­նա­ցա ու այլևս չկա­րո­ղա­ ցա քնել: Մինչև ու­թը նկա­րել եմ, հե­տո սուրճ եմ խմել մեկ հատ կոն­ֆե­տով: Ես քաղցր մի­այն սուր­ ճի հետ եմ ու­տում: Գի­շե­րը մղ­ձա­վան­ջային էր: Դրա հա­մար քնել չեմ կա­րո­ղա­ցել: ­Վա­չե­ի տանն էի, գոռ­գո­ռում էի ու իրենց տան կա­հույքն էի կոտ­րում։ Հե­տո սկ­սե­ցի Վա­չե­ին ծե­ծել ու պա­տու­հա­նից թռա դուրս: Սու­պեր­մ ե­նի պես սկսե­ցի քա­ղա­քով սա­վառ­նել: Ինձ ան­պար­տե­լի էի զգում։ Գի­շե­րը քնից վեր թռա, երեքն ան­ց կլի­ներ: Քնել չէր ստաց­վում: Այն­պի­սի տպա­վո­րու­թյուն էր,

կար­ծես մե­կը մո­տա­կայ­քում ինձ է հետ­ևում ու սպա­ սում, թե երբ եմ քնե­լու, որ­պես­զի հար­ձակ­վի վրաս: Քունս տա­նում էր, բայց չէի կա­րո­ղա­նում կենտ­րո­ նա­նալ ու քնել: Աչ­քերս փա­կե­լու պա­հին, ինձ թվում էր, որ մե­կը կբռ­նի ոտ­քիցս կամ գերբ­նա­կան ինչ-որ մե­կը կգա ինձ ոչն­չաց­նե­լու, ես էլ չեմ կա­րո­ղա­նա­լու ազատ­վել քնից ու փրկ­վել: Մար­մ ինս ան­զգա էր, աչ­քերս՝ բաց: Տագ­նապ էի զգում։ Կար­ծես ինչ-որ տեղ ինչ-որ բան սխալ է: Ի­նչ-որ տե­ղը իմ սե­նյակն էր, ինչ-որ բա­նը՝ իմ մեջ: «կ­րա­կայ­րի­չ ի ձայն» «ծու­խը քա­շում է թո­քե­րը»

Հե­տո սկ­սե­ցի ձայ­ներ լսել: Ա­վե­լի ճիշտ՝ դրանք ձայ­ ներ չէին, աղ­ մուկ էր: Քիթ­ թին իմ սե­ նյա­ կում էր քնել, այդ ան­պի­տան կատ­վի փո­րի ձայ­նե­րը խառն­ վե­ցին այդ ան­հաս­կա­նա­լի աղ­մու­կի հետ, ու սիրտս սկ­սեց էլ ավե­լի արագ խփել: Դրան հա­ջոր­դե­ցին մտ­քե­րը: Մտ­քեր այն մա­սին, որ ես մե­նակ եմ, որ այս բնա­կա­րա­նում ես մե­նակ եմ, որ նույ­նիսկ մայրս է լքել այս տու­նը: Բայց ես չեմ կա­րող գնալ ու ապ­ րել տա­ տի­ կիս տա­ նը: Չնա­ յած այս ամենին, այս տան մեջ ավե­լի հա­մա­րա­վետ եմ ինձ զգում: Մտ­քե­ րը գնա­լով ավե­լի էին խո­րա­նում. հի­շե­ցի ան­ցյա­ լում մնա­ցած մարդ­կանց, ում այժմ կորց­րել եմ: Հե­ տո հի­ շե­ ցի, որ ար­ դեն գնում եմ հո­ գե­ բա­ նի մոտ՝ սպի­տակ խա­լա­թով Վլա­դի­կի մոտ: Հաս­կա­ցա, որ եթե գնում եմ, ար­դեն չորրորդ հան­դի­պումն է կա­ յա­ցել, ուրեմն, իրոք, մի խն­դիր ու­նեմ, ու­րեմն ես հի­վանդ եմ: Ա­մո՛թ: Սրա մա­սին մի­այն մայրս գի­տի ու Վա­չեն, չնա­յած Վա­չե­ին դեռ չեմ ասել, որ գնում եմ հո­գե­բա­նի մոտ, ­պար­զա­պես հե­ռա­խո­սա­հա­մա­ րը նա է տվել: Եր­ևի առանց իմ ասե­լու էլ իմա­ցած

կլի­նի: Մտ­քերս ինձ դր­դում էին ին­քնաս­պա­նու­ թյան: Ա­րթ­նա­ցա ու ան­ցա կող­քի սե­նյա­կը: Տա­նը ահա­վոր ցուրտ էր, սա­ռում էի: Գետ­նին Քիթ­թի­ի կե­րակ­րի ամանն էր դր­ված. չն­կա­տե­ցի, ոտքս կպավ դրան ու ըն­կա: Լույ­սը մի­աց­րե­ցի ու շպր­տե­ցի այդ զզ­վե­լի ամա­նը, որն էլ կպավ պա­հա­րան­նե­րից մե­ կին ու թեթ­ ևա­ կի խա­ զեց այն: Մտա կող­ քի սենյակ: Մահ­ճա­կա­լի տակ մի սեյֆ կա: Հորս սեյֆն էր, ներ­սում հորս ատր­ճա­նա­կը՝ Colt «Python», թե­ պետ փամ­փուշտ չկար մե­ջը: Այս ատր­ճա­նա­կը հորս առա­ջին զենքն է եղել. այն վա­ղուց էր նվեր ստա­ ցել իր պա­պից, տասը կամ տաս­ներ­կու տա­րե­կա­ նում, եթե չեմ սխալ­վում: Այդ տա­րի­քը բա­վա­կա­նին շուտ է նման խա­ղա­լիք ու­նե­նա­լու հա­մար: Իս­կա­ կան ատր­ճա­նակ՝ 375 մագ­նում կա­լիբ­րի Colt «Python»: Բա­ցե­ցի ատր­ճա­նա­կի խա­նու­թը: Դա­տարկ էր: Վեց փամ­փուշ­տի տեղ ու­նի այն: Մտ­քումս այդ պա­հին ռու­սա­կան պտ­տա­խաղ խա­ղա­լու ցան­կու­ թյուն առա­ջա­ցավ: Այդ պա­հին ամե­նա­շա­տը հա­ մար­ձա­կու­թյուն ու ազարտ էի ու­զում: Ի­նձ վաղ­վա օ­րը չէր հե­տաքրք­րում, ինչ­պես և այս սա­տա­նա­յա­ կան մո­լո­րա­կը: Ի­մ ի­ջի­այ­լոց, բժշ­կի հետ պո­կեր խա­ ղա­լուց հե­տո այդ զգա­ցո­ղու­թյուն­նե­րը կո­րան: Այն­ պի­սի տպա­վո­րու­թյուն էր, կար­ծես բժիշ­կը զգաց, որ դրա կա­րիքն ու­նեմ: «ու­ժ եղ հա­զ ի ձայն» Մահ­ճա­կա­լ ի տակ լո­տոյի մի տուփ կար, սո­վո­րա­բար փամ­փուշտ­նե­րը այդ­ տեղ էր հայրս պա­հում: Ես այդ փո­շոտ­ված տու­փին տա­րի­նե­րով չէի կպել, հա­մ ե­նայն դեպս բա­նա­կից հե­տո հաս­տատ չէի կպել: Բա­ցե­ցի այն, ու կար­ծես անակն­կալ լի­ներ ճա­կա­տագ­րի կող­մ ից՝ ըն­դա­մ ե­նը

մեկ փամ­փուշտ: Դրե­ցի այն ատր­ճա­նա­կի խա­նու­թի մեջ ու պտ­ տեց­ րի այն: Վզիս պա­ հե­ ցի, հե­ տո ատրճա­նա­կի գլ­խի­կը ուղ­ղե­ցի քուն­քիս, հե­տո դար­ ձյալ մո­ տեց­ րի վզիս, իսկ մատս շա­ րու­ նա­ կում էր մնալ ձգա­նի վրա: Մտ­քերս ավե­լի էին գնա­ցել հե­ ռուն: Աչ­քս ըն­կավ է՛լ ավե­լի դեպ­րե­սիվ զգա­ցո­ղու­ թյուն­ներ առա­ջաց­նող նկա­րիս՝ այ­գի, ճղրտ­ված պա­րան­ներ, հե­ռա­ցող աղ­ջիկ: Նայե­ցի նկա­րիս, ավե­լի ամուր բռ­նե­ցի ատր­ճա­նա­կը ու հա­յացքս նո­ րից ուղ­ղե­ցի նկա­րին: Նկա­տե­ցի, որ որոշ մա­սե­ րում գու­նա­վո­րու­մը չեմ ավար­տել: Հաս­կա­ցա՝ որ­ քան էլ որ մե­նակ եմ, որ­քան էլ որ ծանր է այս ամե­ նը, որ­ քան էլ որ ու­ զում եմ լքել կյան­ քը, բայց, այնուա­մ ե­նայ­նիվ, ես դրան պատ­րաստ չեմ: Ես չեմ կա­րող մորս լրիվ մե­նակ թող­նել, ես պետք է հաս­ կա­նամ՝ ինչ է ինձ հետ կա­տար­վում ու ես, գրո­ղը տա­նի, պետք է գու­նա­վո­րեմ նկա­րիս այն հատ­ված­ նե­րը, որոնք չեմ հասց­րել: Չնայե­ցի, թե խա­նու­թը պտ­տե­լուց հե­տո որ­տեղ կանգ­նեց փամ­փուշ­տը: Ե­թե կրա­կե­ի, դա­տարկ կգնա՞ր, թե՞... Ա­տր­ճա­նա­կը սեյ­ֆի մեջ չդ­րե­ցի, այն պար­զա­պես թո­ղե­ցի գրա­սե­ ղա­նի դա­րակ­նե­րից մե­կի մեջ: Փամ­փուշ­տը այդ­պես էլ մե­ջը թո­ղե­ցի: Մնա­ցածն ար­դեն ասա­ցի՝ նկա­րե­ ցի, սուրճ խմե­ցի ու գնա­ցի դա­սի: «կ­րա­կայ­րի­չի ձայն» «հա­զում է» «ծու­խը քա­շում է թո­քե­րը» Այ­սօր մի հե­տաքր­քիր հան­դի­պում է տե­ղի

ու­նե­ցել: Բե­լային եմ տե­սել՝ այն մեր հար­ևա­նու­հուն, ում հետ փոքր ժա­մա­նակ խա­ղում էինք: Տա­սը տա­ րուց ավել է, ինչ ըն­տա­նի­քով տե­ղա­փոխ­վել էին, եկել էր Ի­ռեն տա­տի­կին տե­սակ­ցու­թյան: Տա­տի­կը ծանր տոպ­րակ­նե­րով շու­կայից գա­լիս էր տուն,

տես­նե­լուն պես առա­ջար­կե­ցի օգ­նել, ինքն էլ այն­քան ջերմ ու ի սր­ տե առա­ ջար­ կեց բարձ­ րա­ նալ իրենց տուն, որ մեր­ժել չկա­րո­ղա­ցա: Սուրճ առա­ջար­կեց, սկ­սե­ցի քա­ղա­քա­վա­րի մեր­ժել, բայց այն պա­հից հե­ տո, երբ տե­սա մի­ջանց­քում կանգ­նած Բե­լային, մի­ ան­գա­մից հա­մա­ձայն­ե­ցի: Բա­նա­կից հետ գա­լուց հե­ տո չէի տե­սել այդ աղջ­կան: Ա­հա­վոր փոխ­վել էր: Ճիշտ է, կո­լոտ էր, բայց գե­ղե­ցիկ էր: Մա­զե­րի գույ­նը չէր փոխ­վել, նույն խու­ճու­ճիկ ու շեկ­լիկն էր: Ձախ այ­տին փո­սիկ էր ը­նդ­գծ­վում, երբ ծի­ծա­ղում էր: Այն շատ հե­տաքր­քիր հմայք էր հա­ղոր­դում աղջ­կա գե­ ղեց­կու­թյա­նը: Աշ­խույժ էր շատ: Բայց մի քա­նի բան խո­սե­լուց հե­տո եր­կուսս էլ զգա­ցինք, որ մեզ կա­պող թե­մա­նե­րի եր­կա­րու­թյու­նը չի գե­րա­զան­ցում տա­սը րո­պեն, վերջիվեր­ջո, այն գլա­մուրն ու գո­ռո­զու­թյու­ նը, որը փոքր տա­ րի­ քում կար, շա­ րու­ նա­ կեց մնալ մինչ օ­րս: Մնա­ցած խո­սակ­ցու­թյուն­նե­րը ար­դեն ձևա­կան բնույթ կրե­ցին՝ բա ու­րիշ, մա­մա՞ն ինչ­պես է, կբար­ևես, լսել եմ՝ կա­տու ես պա­հում, հե­ռա­խոսդ ի՞նչ մո­դե­լի է, ֆեյս­բու­քում կա՞ս... Եվ վեր­ջա­պես, երբ որո­շե­ցի շնոր­հա­կա­լու­թյուն հայտ­նե­լու գնալ, Ի­ռեն տա­տի­կը մո­տե­ցավ ինձ. նրա դեմ­քից հաս­կաց­վում էր, որ ինչ-որ բան է հի­շել ու ան­հանգս­տա­ցած՝ հարց­նել է ու­զում: Ա­սաց, որ գի­շե­րը ձայ­ներ է լսել: Մի­ան­գա­մ ից հաս­կա­ցա՝ ինչ նկա­տի ու­նի. Քիթ­թի­ի ամա­նը, երբ ուշ գի­շե­րը շպրտե­ցի: Այդ ձայնը, իրոք, բարձր էր: Բայց քա­նի որ չէի ու­զում խե­լա­գա­րի տպա­վո­րու­թյուն թող­նել, ասա­ցի՝ չեմ լսել, և որ այդ ձայ­նը իմ բնա­կա­րա­նից չէր: Դե ի՞նչ կմ­տա­ծեն հար­ևան­նե­րը: Համ­լե­տը գի­ շե­րը տա­նը հրա­վա­ռու­թյուն­ներ է անում սե­փա­կան

կատ­վի ամա­նով: Այ­սօր կի­մա­նար Ի­ռեն տա­տի­կը, վա­ղը՝ մեր կող­քի հար­ևա­նը, իսկ մի շա­բաթ հետո՝ ամ­բողջ շեն­քը: «հա­զ ի ձայն» Այս­ պի­սի բա­ներ: Գնամ՝ խաղ խա­ղամ կամ էլ դա­սա­խո­սու­թյուն­նե­րը կար­դամ: Վա­ղը գործ­նա­կա­նին մի­գու­ցե պա­տաս­խա­նեմ, հնա­րա­վոր է նաև բա­լերս էլ բարձ­րաց­նեմ... Եր­ևի գնամ կար­դամ: «հա­զ ի ձայն» Ե­թե մեռ­նել... ­Թող սպան­վե՛մ, ­թող կոր­ծան­վե՛մ­ Այն­պես ապ­րած և բան արած,­ Որ նո­րա­ծին մա­նուկ­նե­րի տես­քով նո­րից ­Վե­րածն­վեմ­, Իմ անու­նո՛վ կն­քեն նրանց... Ե­թե գամ­վել՝ փա­րո­սի՜ պես, Ար­նա­քամ­վել՝ հե­րո­սի՜ պես «AC/DC խմ­բի Back in Black եր­գի ձայ­նը խլաց­ված»

Ու քրքր­վել՝ Դ­րո­շի՜ պես... ­Հար­ևանս նո­րից ծանր ռոք է լսում: Վեր­ևիս հար­ևան Ա­րտյո­մը կլի­նի: Գնամ խնդ­րեմ, թող բարձ­րաց­նի ձայ­նը «ծի­ծա­ղում է», այս մի եր­գը ես շատ եմ սի­րում Ո­՞նց էր անու­նը... է՛հ... Չեմ հի­շում «Supematural»-ում եմ լսել: AC/DC խումբն է: Ախ հա՜: Սա Back in black-ն է: Ա­մ են դեպ­քում զան­գեմ Ա­րտյո­մ ից հարց­նեմ, ին­տեր­նե­տում գտ­նեմ ու լսեմ այն:­ Իսկ այ­սօր այս­քա­նը, հետ­ևեք մեր հա­ղորդ­ման կրկ­նու­թյուն­նե­րին շա­բաթ օ­րը 14:98-ին և կի­րա­կի գի­շե­րը 45-ն ան­ց... Նոր թո­ղար­կու­մը եթեր

կհե­ռար­ձակ­վի եր­կու­շաբ­թի օ­րը: Ձեզ հետ Համ­ լետն էր: Ցտե­սու­թյուն:­ Ե­թե մեռ­նել... Բայց առայժմ ապ­րել է պետք: «հե­ռա­խո­սի ձայն» Ձայ­նագ­րու­թյան ավար­տը: «ագ­դ ան­շան»

Գ­լուխ 6

«ազ­դ ան­շ ան» ­Ձայ­նագ­րու­թյուն վե­ցերորդ: Նոյեմ­բերի 26: Եր­կու­շաբ­թի: 2012 թվա­կան: 18:18­

Այ­սօր Վլադ Սամ­վե­լո­վի­չը զան­գեց ու ասաց, որ հա­ն­դի­պու­մը տե­ղի չի ու­նե­նա իր առող­ջա­կան խն­դիր­նե­րի պատ­ճա­ռով: Ծխե­լու հետ­ևան­քով իր մոտ կա­տա­րակ­տ է ձևա­վոր­վել: Դա աչ­քի հետ կապ­ված ինչ-որ հի­վան­դու­թյուն է: Վլադ Սամ­վե­լո­ վի­չը միշտ ակ­նոց­ով էր, բայց մտ­քովս չէր ան­ցնում, որ դա որ­ևէ լուրջ խնդ­րի հետ­ևանք է: Ճիշտ է, ես չգի­տեմ, թե ծխե­լը ինչ­պես կա­րող է վնա­սել տե­սո­ ղու­թյու­նը, բայց, ամեն դեպ­քում, չեմ հաս­կա­նում՝ ինչ­պես կա­րող ես ինքդ քեզ սպա­նել հա­նուն ծխա­ խո­տի: Այն էլ՝ երբ դու ինքդ բժիշկ ես և ավե­լի լավ ես հաս­կա­նում ծխե­լու հետ­ևանք­նե­րը, քան որ­ևի­ցե մե­կը: Ինչևէ: ­Չեմ հի­շում բժշ­կա­կան այն տեր­մ ին­նե­րը, որոնք օգ­տա­գոր­ծեց Վլադ Սամ­վե­լո­վի­չը հե­ռա­խո­սա­զան­ գի ժա­մա­նակ, բա­ցատ­րե­լու, թե որ­քա­նով է ծանր

իր վի­ճա­կը: Բա­րե­բախ­տա­բար, կյան­քին վտանգ չի սպառ­նում, բայց փո­խա­րե­նը սպառ­նում է ամ­բող­ ջո­վին կու­րա­նա­լու վտանգ: Փաս­տո­րեն ինքն էլ ունի իր բժիշ­կը:­ Ա­մ են դեպ­քում բժշ­կին առող­ջու­թյուն մաղ­թե­ ցի: Ճիշտն ասած՝ մի փոքր հանգս­տա­ցա, քա­նի որ ես էլ չէի ու­զում այ­սօր գնալ հան­դիպ­ման և շատ հնա­րա­վոր է, որ ես ինքս զան­գե­ի ու խնդ­րե­ի հե­ տաձ­գել հան­դի­պու­մը: Ա­ռանց այդ էլ վա­ղը ծանր օր է ինձ սպաս­վում: Ծանր օր է սպաս­վում ինձ վա­ ղը: «շունչ է քա­շում» Վա­ղը կլ­րա­նա հորս մահ­վան տաս­նա­մյա­կը:­ Որ­քան սար­սա­փե­լի է այս մե­նա­կու­թյու­նը: Պա­ տեր, դա­տար­կու­թյուն և ոչ մի շունչ: Ես... ես ու մե­ նակ ես: ­Մ եկ-մեկ հարց­նում եմ Ա­ստ­ծուն, թե ին­չու խլեց ինձ­ նից իմ ամե­ նա­ թանկ էա­ կին՝ հորս: Հայրս իմ հպար­տու­թյունն էր, իմ ամեն ինչն էր: Հորս անու­նը Ա­նդ­րա­նիկ էր: Ե­րբ 16 տա­րե­կան էր, ինք­նա­կամ մեկ­նեց ծա­ռա­յու­թյան ու ծա­ռայեց մինչև այն պա­հը, երբ սիր­տը կանգ առավ: Իմ հա­մար այս ամե­նը հի­ շե­լը բա­վա­կան ծանր է, այն էլ այս պա­հին: Ինչևէ... ­Ծա­ռա­յու­թյու­նը չորս տա­րի տևեց: 20 տա­րե­կա­ նում ավար­տեց պար­տա­դիր ծա­ռա­յու­թյու­նը և ետ վե­րա­դար­ձավ տուն: Կարճ ժա­մա­նակ ան­ց, գի­ տակ­ ցե­ լով, որ չի կա­ րող ինքն իրեն գտ­ նել այդ սահ­ման­նե­րից դուրս, դար­ձյալ ետ վե­րա­դար­ձավ ծա­ռա­յու­թյան: Ծա­ռա­յու­թյան ըն­թաց­քում հասց­րել էր հաս­կա­ նալ կյան­քի համն ու հո­տը: Ըն­դա­մ ե­նը մի քա­նի տար­ում, բա­վա­կան երի­տա­սարդ տա­րի­քում

տե­սել էր այն­պի­սի բա­ներ, որ մար­դիկ ամ­բողջ կյան­քի ըն­թաց­քում չեն հասց­նում տես­նել: Ու Ա­ստ­ ված տա, որ ոչ ոք տես­նե­լու առիթ­ներ չու­նե­նա: Իր աչ­քի առաջ ըն­կե­րոջն էին սպա­նել, նույ­նիսկ իրեն մեկ ան­գամ թշ­նա­մ ին էր վի­րա­վո­րել: Այդ պատ­մու­ թյու­նը լավ եմ հի­շում: Ա­ռա­ջին ան­գամ, երբ սահ­ մա­նին կից ծա­ռա­յու­թյան ան­ցավ, կա­նոն­նե­րին ծա­ նոթ չէր: Մի­ա­մ իտ էր շատ, հա­նեց ծխա­խո­տը ու վա­ռեց: Հա­կառա­կոր­դը ծխա­խո­տի լույ­սից բռ­նեց հորս դիր­քը ու կրա­կեց: Բա­րե­բախ­տա­բար ծուռ կրա­կեց, ու հորս միայն ձեռ­քը վնաս­վեց, որը մոտ կես տար­վա բու­ժու­մ ից հե­տո նոր վե­րա­կանգն­վեց: Աջ ձեռքն էր վի­րա­վոր­վել, հայրս չէր կա­րո­ղա­նում այդ կես տար­վա մեջ ոչ մի կերպ օգ­տա­գոր­ծել այն: 24-25 տա­րե­կա­նում ծա­նո­թա­ցել է մորս հետ: Մորս խոս­քե­րով՝ հան­դի­պու­մը շատ զվար­ճա­լի է եղել: Հորս ըն­կե­րոջ ծնունդն էր, որ­տեղ հրա­վիր­ ված էին և՛ հայրս, և՛ մայրս: Այդ ժա­մա­նակ նրանք իրար չէին ճա­նա­չում: Հայրս և իր ըն­կեր­նե­րից ևս երեք հո­գի սե­ղա­նի շուրջ նս­տած բլոտ էին խա­ղում: Խա­ղում պարտ­վող­նե­րը պետք է մո­տե­նային աղ­ ջիկ­նե­րից մե­կին և լուրջ տո­նայ­նու­թյամբ առա­ջար­ կու­թյուն անե­ին: Բա­րե­բախ­տա­բար, հայրս պարտ­ վել է այդ խա­ղում: Հայրս չի կա­րո­ղա­ցել մո­տե­նալ աղջ­կան, քա­նի որ առանց պարտ­վե­լու էլ ար­դեն իսկ ան­տար­բեր չէր նրա նկատ­մամբ: Ի­սկ ժա­մա­ նա­կի ըն­թաց­քում սո­վո­րա­կան տղա­յա­կան գրա­զը վե­րած­վել է իս­կա­կան սի­րո: Գրա­զից չորս օր ան­ց հայրս գնացել է մորս տան մոտ ու դի­մա­վո­րել նրան ծա­ղիկ­նե­րով: Դե, սկզ­բից բնա­կա­նա­բար մայրս մեր­ժել է: Ճիշտն ասած՝ այդ շր­ջա­նում հայրս էլ դեռ

լուրջ տրա­մադր­ված չէր: Այ­սինքն՝ տրա­մադր­ված չէր դե­պի ամուս­նու­թյուն տա­նող հա­րա­բե­րու­թյուն­ ներ զար­գաց­նել: Մի տա­րի վազվ­զոց­նե­րից հե­տո վեր­ջա­պես մի­ա­ցան: Ման­րա­մաս­նե­րին այդ­քան էլ ծա­նոթ չեմ: Բայց որ ամուս­նա­ցան, դա հաս­տատ է: Նաև... Ինչևէ: Մայրս հորս մա­ ­ սին պատ­ մում էր, երբ ինձ պատ­րաստ­վում էին բա­նակ տա­նել, երբ հայրս ար­ դեն չկար: Ես ըն­դա­մ ե­նը տասներկու տա­րե­կան էի, երբ հայրս մա­ հա­ ցավ: Ի­ սկ վաղ տա­ րի­ քում ո՛չ մայրս, և ո՛չ էլ հայրս իրենց մա­սին չէին պատ­մում: Նրանք մտա­ծում էին, որ դեռ կհասց­նեն: Կյան­քը առաջ էր գնում: Ի­ սկ մեր ը­ նտա­ նի­ քը լեփ-լե­ ցուն կյան­քով էր ապ­րում: 1991-ին, ՀՀ փր­կա­րարական ծա­ռա­յու­թյան բաց­վե­լուն պես, հայրս այն­տեղ ան­ցավ աշ­խա­տան­ քի: 1998-ին ստա­ցավ գե­նե­րալ-լեյտ­ե­նան­տի կո­չում:­ Ա­մ են օր և ամեն ժամ հայրս մարդ­կային կյան­ քեր էր փոր­ձում փր­կել: Մի քա­նի տաս­նյակ մարդ­ կանց կյանք է փր­կել և՛ ծա­ռա­յու­թյան ըն­թաց­քում, և՛ աշ­խա­տան­քի: Նրա շնոր­հիվ էր մի­այն, որ ես հան­ գիստ քնում էի, որով­հետև գի­տե­ի, որ տուն չի գա­ լիս, որ ես ապա­հով լի­նեմ: Գի­տե­ի, որ ինքն այն մարդ­կան­ցից է, ով ապա­հո­վում է մեր երկ­րի խա­ ղա­ղու­թյու­նը: Փոքր ժա­մա­նակ ես մտա­ծում էի, որ ին­քը հայտ­նի սու­պեր­հե­րոս «­Կա­պի­տան Ա­մ ե­րի­ կան» է, ով տնից դուրս գա­լուց հե­տո հագ­նում է հե­րո­սի իր կոս­տյու­մը ու սկ­սում կյան­քեր փրկել: Հորս դա այն­քան էլ դուր չէր գա­լիս, բայց ամեն ինչ փոխ­վեց, երբ ես սկ­սե­ցի իրեն «Կա­պի­տան Ար­մ ե­ նի­ա» ան­վա­նել: Այդ նոր սու­պեր­հե­րո­սի ան­վան

հետ նա հաշտ­վեց: Նա իմ մեջ հայ­րե­նա­սի­րու­թյուն սեր­մա­նեց ու դաս­տի­ա­րա­կեց ինձ այդ ոգով: «լ­ռ ու­թ յուն» Ի­նձ հա­մար ահա­վոր ցա­վա­լ ի է հորս նկա­րը պա­տից կախ­ված տես­նել: Նա ժա­մա­ նա­կին իր կյանքն է տվել ու­րիշ­նե­րի հա­մար: Սա­ կայն նրա մա­սին հի­մա ոչ ոք չի հիշում: Գ­րո­ղը տա­նի, ին­չու պետք է մար­դաս­պան­նե­ րը, ավա­զակ­նե­րը, հան­ցա­գործ­նե­րը, ահա­բե­կիչ­նե­ րը շա­ րու­ նա­ կեն ապ­ րել, իսկ հորս նման մար­ դիկ անի­ծյալ ին­ֆարկ­տի պատ­ճա­ռով հե­ռա­նան այս կյան­քից: Ին­չո՞ւ, տեր Ա­ստ­ված: Հայրս ար­ժա­նի չէ՞ր ապ­րե­լու իր կյան­քը: Ին­չո՞ւ այդ­կերպ, այդ­քան ան­ սպա­սե­լի, այդ­քան հան­կար­ծա­կի: 2000 թվա­կա­նի ամ ­ռա­նը, երբ տասը տա­րե­ կան էի, սո­վո­րա­կան մի օր արթ­նա­ցա, մտա հյու­ րա­սե­նյակ ու տե­սա, թե ինչ­պես են ծնող­ներս վի­ ճում: Մայրս բար­կա­ն ում էր հորս վրա: Ասում էր՝ գոր­ծ ով այն­քան է տար­վել, որ ար­դեն սկ­սել է մո­ ռա­ նալ մեր գո­ յու­ թյան մա­ սին: Ասում էր՝ որ­ դին հոր կա­րիք ու­նի, որ որ­պես հայր ին­քը եր­բեք ինձ հետ չի խո­սել, որ եր­բեք ինձ չի հարց­րել, թե ինչ­ պես են դա­սերս, որ եր­բեք ինձ չի տա­րել դա­սի: Հա­ճախ հայրս տուն չէր գա­լ իս նույ­նիսկ, մնում էր ար­տա­կարգ իրավիճակների վար­չու­թյու­ն ում: Բայց ազատ ժա­մա­նակ ինձ հետ միշտ խո­ս ում էր: Ճիշտ է, դա այն­քան էլ հա­ճախ չէր լի­ն ում, բայց եր­բեք ինձ անու­շադ­ր ու­թյան չէր մատ­ն ում: Փոր­ ձում էր հա­մա­տե ­ղել աշ ­խա­տանքն ու ըն­տա­նի­քը: Նա մե­ղա­վոր չէր, որ ը­նտ­րել էր այդ­չափ պա­տաս­ խա­նա­տ ու աշ ­խա­տանք, ու իր պաշ­տ ո­նին բա­վա­ կա­նին լուրջ էր մո­տե­ն ում: Մայրս այդ օ­րը չա­փից

շատ էր բար­ կա­ ցած, այն­ քան էր բար­ կա­ ցել, որ հորս առջև ըն­տա­նի­քի ու աշ­խա­տան­քի միջև ը­նտ­ րու­թյուն կա­տա­րե­լու պայ­ման դրեց՝ մեկ­նա­բա­նե­ լով, որ եր­կու­սը հա­մա­տե­ղել չի կա­ր ող: Ա­հա­վոր լար­ ված մթ­ ն ո­ լորտ էր: Հայրս այդ պա­ հին ինձ նկա­տեց ու խնդ­րեց, որ դուրս գամ հյու­րա­սե­նյա­ կից: Ես չգ­ նա­ ցի: Նա գո­ ռաց ինձ վրա ու հրա­ մայեց, որ ան­ցնեմ իմ սե­նյակ: Ես վա­խե­ցա, հո­ րիցս ամե­նա­շատն էի վա­խե­ն ում: Իր ասա­ծ ը ինձ հա­մար օ­րենք էր, ին­քը ինձ հա­մար Ա­ստ­ված էր ու, ան­կախ ամեն ին­չից, նա միշտ ճիշտ էր ինձ հա­ մար: Նա իմ կուռքն էր: Վա­զե­լով գնա­ցի իմ սե­ նյակ: Ա­հա­վոր հուզ­ված էի: ­Հայրս ը­նտ­րեց աշ­խա­տան­քը: Մորիցս բա­ժան­ վե­ց՝ թող­նե­լով այս տու­նը մեզ: Ես և մայրս շա­րու­ նա­կե­ցինք ապ­րել այս­տեղ, իսկ հայրս տե­ղա­փոխ­ վեց: Ա­ռաջ գո­նե հորս առա­վոտ­նե­րը տես­նում էի, իսկ դրա­նից հե­տո շա­բա­թը մեկ ան­գամ գա­լիս էր ինձ տե­սակ­ցու­թյան: Այն էլ այն դեպ­քում, երբ աշ­ խա­տանք չէր ու­նե­նում: Գոր­ծի բե­րու­մով նա հանգստյան օրե­րին նույն­պես աշ­խա­տում էր: 2002 թվականի հուն­վա­րից հայրս իր առող­ջու­ թյու­նից սկ­սեց բո­ղո­քել: Սկզ­բում պար­զա­պես սր­տի ցա­վեր էր ու­նե­նում: Հե­տո սկ­սեց հա­ճա­խա­կի դժ­ վար շն­չել, ասես խեղդ­վեր շն­չե­լիս: Ես այդ ժա­մա­ նակ երե­խա էի, Ա­մա­նորն էինք նշում: Ա­մա­նո­րը, Սուրբ Ծնուն­ դը մենք միշտ մի­ ա­ սին էինք նշում: Շամ­պայ­նը խմե­լուց հե­տո սկ­սեց խեղդ­վել, ահա­ վոր վա­խե­ցել էի: Բա­րե­բախ­տա­բար, մոտ եր­կու րո­ պե հե­տո կար­գա­վոր­վեց: Տագ­նապ սկս­վեց: Տա­նը ես էի, մայրս և նա: Մայրս չգի­տեր՝ ինչ անել: Հորս

մեջ­քին էր խփում ու գո­ռում, որ արագ հե­ռա­խո­սը բե­ րեմ: Ես էլ էի վա­ խե­ ցել: Այդ պա­ հին սկ­ սե­ ցի մտա­ծել, թե ինչ կլի­նի, եթե կորց­նեմ հորս: 2002 թվականի օ­գոս­տո­սին հորս առող­ջու­ թյու­նը կտ­րուկ վա­տա­ցավ: Նրա մոտ սր­տի հի­վան­ դու­թյուն հայտնաբերվեց, որը արյան շր­ջա­նա­ռու­ թյան ան­բա­վա­րա­րու­թյուն էր առա­ջաց­րել: 2002 թվականի օ­գոս­տո­սից հայրս ստիպ­ված եղավ թող­ նել աշ­խա­տան­քը ու վե­րա­դար­ձավ տուն: Մայրս այն­քան էլ գր­կա­բաց չըն­դու­նեց նրան: Հա­նուն ինձ ու հաշ­վի առ­նե­լով նրա առող­ջու­թյու­նը՝ հա­մա­ ձայնեց, որ հայրս մնա մեզ հետ մինչև բուժ­ ման ավար­տը: Իր կյան­քի վեր­ջին չորս ամ­իս­նե­րի ըն­ թաց­ քում հայրս փոր­ ձեց լրաց­ նել տասներկու տարիների բա­ցը... ­Հայրս ինձ ամե­նա­թանկ բա­ներն է սո­վո­րեց­րել: Ի­նձ դա­սի էր տա­նում: Շախ­մատ խա­ղալ սո­վո­ րեցրեց: 1991թ.-ի Շու­շի­ի ազա­տագր­ման մարտերի մա­սին էր պատ­մում: Ցույց տվեց իր ատր­ճա­նա­կը, որն իրեն նվի­րե­լ էր իր պա­պը: Ես մինչև հի­մա այն պա­հում եմ: Դրած է մահ­ճա­կա­լիս տակ, տա­րինե­ րով չ­ եմ կպել այդ ատր­ճա­նա­կին, եր­ևի վեր­ջին ան­ գամ բա­նակ գնա­լուց առաջ եմ այն տե­սել: Colt «Python»: ­Գի­շեր­նե­րը մեր սի­րե­լի սե­րի­ալն էր սկ­սվում՝ «Հ­զոր ռեն­ջեր­նե­րը»: Ես գի­տե­ի, որ հայրս այդ ֆիլ­ մը չի սի­րում, նա պար­զա­պես ինձ հա­մար է այն դի­ տում: Դե, 20-25 րո­պե էր տևում ըն­դա­մ ե­նը: Ա­մ են մի գրո­ղի տա­րած օր սպա­սում էի, թե երբ է գա­լու գի­շե­րը, երբ է սկս­վե­լու «Հ­զոր ռեն­ջեր­նե­րի» նոր սե­րի­ան: Դա իմ ամե­նա­սի­րե­լի պահն էր օր­վա մեջ:

­ եր տուն հա­ճախ հորս ըն­կեր­ներն էին գա­ Մ լիս: Սո­վո­րա­բար ռազ­մա­կան հա­մազ­գես­տով մար­ դիկ էին նրանք՝ կլոր դեմ­քով, թավ ձայ­նով, ինչ­պես բո­լոր գե­նե­րալ­նե­րը: Բայց հայրս այդ­պի­սին չէր: Նա բա­վա­կան նի­հար էր ու բարձ­րա­հա­սակ: Ի­նչ­ պի­սին ես եմ հի­մա: ­Վեր­ջին չորս ամիս­նե­րի ըն­թաց­քում հորս ու մորս հա­րա­բե­րու­թյուն­նե­րը այդ­պես էլ չկար­գա­վոր­ վե­ցին: Մայրս հի­աս­թափ­ված էր, բայց գնա­լով փափ­կում էր, սա­կայն շա­րու­նա­կում էր իրեն սա­ռը պա­հել: Հայրս դեռ սի­րում էր մորս, դա ես զգում էի: Հայրս սի­րում էր ինձ: Նա ծխող էր, բայց այդ ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծում թո­ղեց ծխե­լը, որ­պես­զի չվ­նա­սի առող­ջու­թյանը, կա­րո­ղա­նա հնա­րա­վո­րինս եր­կար մնալ մեզ հետ: Բժիշկն իրեն պար­տադ­րել էր ամեն օր քայ­լել առն­վազն մեկ ժամ: Նա ամեն ան­գամ ինձ տա­նում էր դա­սի ու ետ գա­լիս: Քա­ղա­ քային տրանս­պոր­տից բա­ցար­ձա­կա­պես չէր օ­գտվում: Վե­րա­դառ­նա­լիս խա­նութ էր մտ­նում ու ինձ ինչ-որ քաղցր բան գնում: Ես քաղց­րա­վե­նիք շատ էի սի­րում: Հայրս պա­հում էր այդ կոն­ֆետ­նե­ րը ու ամեն ան­ գամ գի­ շե­ րը՝ քնե­ լուցս առաջ, անակնկալ կեր­պով էր տա­լիս ինձ: Մի օր քաղց­րա­ վե­ նի­ քը գտ­ նում էի բար­ ձիս տակ, մյուս օ­ րը՝ դա­ սագր­քե­րիս վրա, հե­տո՝ դպ­րո­ցա­կան պա­յու­սա­կիս մեջ:­ Ու­սում­նա­կան տա­րին նոր էր սկս­վել: Մի ամիս էր, ինչ ինքն էր ինձ տա­ նում դա­ սի: Հոկ­ տեմ­ բե­ րի սկզբին իմ ժո­ղո­վին գնաց նույ­նիսկ: Շատ հպարտ ետ եկավ, երբ իմա­ցավ, որ դա­սա­րա­նում ամե­նա­լա­վը ես գի­տեմ ռազ­մա­գի­տու­թյուն առար­կան: Ու­րախ էր, որ

սո­վո­րում էի պատ­մու­թյու­նը, իսկ գրա­կա­նու­թյու­նից ամե­նա­բարձր գնա­հա­տա­կան ստա­ցող­նե­րից մեկը ես էի: Ես էլ իմ հեր­թին հպարտ էի, որ նման հայր ու­նեմ: ­Մ ի օր հորս խնդ­րե­ցի, որ ինձ այլևս դա­սի ո՛չ տա­ նի ու ո՛չ էլ բե­ րի, որով­ հետև ես երե­ խա չեմ: Հայրս էլ ասաց, որ իրեն զբոս­նել է պետք, և չի նա­ խընտ­րում մնալ մի­այ­նակ: Ես ու­րա­խա­ցա, որ հայրս ինձ հետ երե­խայի պես չի վար­վում: Ին­քը ինձ հետ հա­վա­սա­րը հա­վա­սա­րի պես էր խո­սում: Նոյեմ­բեր ամս­վա սկիզբն էր, գնա­ցինք կի­նո­ թատ­րոն՝ ֆիլմ դի­տե­լու: Լավ հի­շում եմ այ­դ օ­րը: Հի­շում եմ նույ­նիսկ ֆիլ­մը՝ «­Հար­րի Փոթ­թե­րի» երկրորդ մա­սի առա­ջին ցու­ցադ­րու­թյունն էր: Պրե­ մի­ե­րան: Նույ­նիսկ շարքն եմ հի­շում՝ հին­գե­րորդ: Իմ ձեռ­քում մե՜ծ Pop Corn կար ու Coca Cola, իսկ առջ­ևում՝ մեծ էկ­րան, ինչ­պես էի սի­րում ես այդ մե՜ծ էկ­րա­նը: Ի՜­նչ հրա­շա­լի էր դա: Ամ­բող­ջո­վին կլան­ ված էի ֆիլ­մով, ըն­թաց­քում մի պահ նայե­ցի հորս ու տե­սա, որ քնել է: Հաս­կա­ցա, որ ֆիլ­մ ն իրեն այդ­ քան էլ չի հե­տաքրք­րել: Դե, ես երե­խա էի, ֆիլմն էլ՝ ման­ կա­ կան: Չնա­ յած ես մինչ օ­ րս էլ սի­ րում եմ Հար­րի Փոթ­թե­րին: Հայրս պար­զա­պես ու­զում էր, որ ես ինձ լավ զգամ: Տուն եկա ու սկ­սե­ցի ոգ­ևոր­ ված մորս պատ­մ ել ֆիլ­մը: Ցույց տվե­ցի, թե որ­քան մեծ Pop Corn էր հայրս գնել ինձ հա­մար: Պատ­մ ե­ ցի, որ հե­ տո Cola ենք խմել, հորս խնդ­ րան­ քով գաղտ­նի­քը պա­հե­ցի, այն գաղտ­նի­քը, որ նաև պաղ­ պա­ղակ ենք կե­րել: Չէ՞ որ հայրս ինձ խնդ­րել էր չա­սել այդ մա­սին: Դր­սում ցուրտ էր, իսկ ին­քը ինձ պաղ­պա­ղակ գնեց: Ե­թե մա­ման իմա­նար, իրոք, կբար­կա­նար:

­ ա­մա­նա­կի ըն­թաց­քում վա­խը, որ զգում էի Ժ հորս հան­դեպ, վե­րած­վում էր հար­գան­քի: Ես սի­ րում էի կյան­քը: Ու ըն­դա­մ ե­նը մի բան էի ու­զում, որ հայրս ու մայրս հաշտ­վեն վեր­ջա­պես: Ես էլ էի ու­ զում կա­տա­րյալ ըն­տա­նիք, ինչ­պես ամե­րի­կ յան, happy end ֆիլ­մ ե­րում է պա­տա­հում։ ­Նոյեմ­բե­րի 27-ն էր այդ անի­ծյալ օ­րը: Հայրս ին­ֆարկ­տից մա­հա­ցավ: Ի­նձ տե­ղա­փո­խե­ցին տա­ տի­կիս տուն, ես նույ­նիսկ թաղ­մա­նը չմաս­նակ­ցե­ցի: Ի­նձ չէին էլ ասում, թե ինչ է կա­տար­վում: Մայրս ը­նդ­հան­րա­պես վե­րա­ցել էր մո­լո­րա­կից: Մոտ եր­կու օր նրան չտե­սա: Ի­սկ ես առաջ­վա վեց տա­րե­կան երե­խան չէի այլևս: Ա­մ են ինչ հաս­կա­նում էի և գի­ տակ­ցում՝ ինչ է կա­տար­վում: Մա­ման չկա, պա­պան չկա, տուն չեն թող­նում գնալ, տա­տիկս տխուր է, խառն­ված, շփոթ­ված, բայց ու­զում է ու­րախ ձևա­նալ: Մո­րա­կան կող­մ ի տա­տիկս էր: Գրո­ղը տա­նի, ես ամեն ինչ գի­տե­ի, պար­զա­պես ու­զում էի, որ մե­կը գար, այդ ամե­նը ասեր, ու ես սկ­սե­ի իմ հիս­տե­րիկ լա­ցը: Բայց ոչ ոք չէր ասում, իսկ գլա­նը, որն այդ պա­հին խր­վել էր կո­կոր­դիս մեջ, ավե­լի էր ցա­վեց­ նում ինձ: Աչ­քերս սաս­տիկ ցա­վում էին: Ես ինձ թույլ էի զգում: Եր­կու օր ան­ց մայրս հայտն­վեց, եկավ ու առանց ինչ-որ բառ ասե­լու ինձ ամուր գրկեց: Մայրս այս ամե­նն ավե­լի ծանր էր տա­նում: Եր­ևի նա իրեն նաև մե­ղա­վոր էր զգում: Չէ՞ որ նա այդ­պես էլ չնե­ րեց հորս: Չէ՞ որ նա զգում էր, թե որ­քան շատ է սի­րում հայրս մեզ, բայց ոչինչ չա­րեց: Մայրս ինձ ամուր գր­կել էր, իրեն թույլ էր զգում ու չէր կա­րո­ ղա­նում իրեն թույլ տալ, որ ես նայե­ի իր աչ­քե­րի մեջ: Այդ օր­ վա­ նից նա ար­ դեն իմ նաև երկ­ րորդ

ծնողն էր: Նա գր­կեց ինձ ու ական­ջիս շշն­ջաց, որ ես ամե­նա­թանկն եմ, որ ինքն ու­նի, հե­տո ասաց, որ հայրս ինձ շատ էր սի­րում: Ես հարց­րե­ցի. «Իսկ ի՞նչ է, հի­մա չի՞ սի­րում»: Ա­սաց, որ նա հի­մա էլ է սի­րում, բայց, ավաղ, այդ սե­րը նա իր հետ տա­րել է երկինք ու եր­բեք չի կա­րո­ղա­նա ցույց տալ. բայց նա միշտ կշա­րու­նա­կի սի­րել ինձ:­ Այս պա­հը մո­ռա­նալ ան­հնար է: «ծանր շն­չա­ռ ու­թ յան ձայն» Մենք տե­ղա­փոխ­վե­ ցինք դար­ձյալ այս տուն: Ա­մեն ինչ ծանր էր: Այլևս չկային կոն­ֆետ­նե­րը, որոնք ամեն գի­շեր անակն­կալ հայտն­վում էին տար­բեր վայ­րե­րում, դա­սի գնում էի մե­նակ, իսկ իմ ամե­նա­սի­րե­լի սե­րի­ա­լը՝ «Հ­զոր ռեն­ ջեր­նե­րը», այն­քան ան­հե­տաքր­քիր էր դար­ձել: Այլևս գեր ու բե­ղա­վոր ձյաձյա­ներ չէին գա­լիս մեր տուն: Մորս դեմ­ քին ժպիտ չկար: Կար­ ծես մայրս տասը տա­րով ծե­րա­ցած լի­ներ: Նրա հա­մար այդ ամե­նը մի քա­նի ան­գամ ավե­լի ծանր էր: «կատ­վ ի մլա­վոց» - Ա­րի՛ այս­տեղ, Քի՛թ­թի, արի՛, ի՛մ փի­սիկ: Գ­րո­ղը տա­նի, ինչ­քան շատ եմ զգում քո կա­րի­ քը, պա՛պ: Ի­նչ­քան դա­տարկ է ամեն ինչ այս­տեղ առանց քեզ: Ո­՞ւր եմ ես հա­սել, ին­չի՞ եմ ձգ­տում: Դու իմ ուղ­ ղու­ թյունն էիր: Դու գնա­ հա­ տում էիր կյան­քը, որով­հետև դու գի­տե­իր, թե ինչ է մա­հը: Դու տե­սել էիր և՛ դա­վա­ճա­նու­թյուն, և՛ սեր: Դու փր­կե­ցիր հա­զա­րա­վոր մարդ­կանց, բայց քեզ փր­կել ոչ ոքի չհա­ջող­վեց: Գրո­ղը տա­նի այդ անի­ծյալ ին­ ֆարկ­տը: ­Պա՛պ, ես գի­տեմ, որ դու ինչ-որ տեղ ես, ինձ մոտ ես ու հի­մա լսում ես: Ես միշտ աղո­թում եմ քեզ համար, ես կա­րո­տում եմ քեզ, ես սի­րում եմ քեզ:

­ ու­սով եմ՝ մա­ման վա­ղը նույն­պես գե­րեզ­ման Հ կգա: Բայց դեռ նա­խօ­րոք չենք պայ­մա­նա­վոր­վել: Հա­մ ե­նայնդեպս, ես հաս­տատ կգամ: Ես քեզ հետ խո­սե­լու շատ բա­ն ու­նեմ:­ Ես չկա­րո­ղա­ցա իմ մեջ այն­քան ուժ գտ­նել, որ լի­նեմ քեզ պես: Դու իմ տա­րի­քում ար­դեն զին­վո­ րա­կան բարձր պաշ­տոն­ներ էիր զբա­ղեց­նում, իսկ ես, իսկ ես նույն­իսկ շարք չեմ կանգ­նել ծա­ռա­յու­ թյանս ըն­թաց­քում: Ճիշտն ասած՝ ես հի­աս­թափ­վե­ ցի զին­ վո­ րա­ կան կյան­ քից: Այն քեզ տա­ րավ ան­ դրաշ­խարհ: Ես եր­ևի քո մա­հից հե­տո սկ­սե­ցի ատել ծա­ռա­յու­թյու­նը: ­Բայց, պապ, տե՛ս, տե՛ս, սա իմ նկա­րածն է, սա ես եմ նկա­րել, մի քա­նի օր առաջ: Ա­սա, որ ինձ մոտ ստաց­վում է: Ես կա­րո­ղա­նում եմ նկա­րել: Տես­նո՞ւմ ես այս այ­գին, գե­ղե­ցիկ է չէ՞: Տես­նո՞ւմ ես ճղրտ­ված պա­րան­նե­րը: Ա­մ են փոք­րիկ պա­րա­նի պատռ­ված­քի վրա աշ­խա­տել եմ, պա՛պ: Պապ, նշան տուր ինձ: Խնդ­րում եմ: Ես մո­լոր­ված եմ հի­մա: Սկ­սել եմ հո­ գե­բա­նի մոտ գնալ: Ի՞­նչ է ինձ հետ կա­տար­վում, ի՞նչն է իմ մեջ ու­րիշ: «կատ­վ ի մլա­վոց» ­Վա­ղը կհան­դի­պենք ու ավե­լի եր­կար զրույց կու­նե­նանք, պա՛պ, ես հի­մա նա­յում եմ քո նկա­րին, այն հյու­րա­սե­նյա­կի պա­տին եմ փակց­րել, ես ու­զում եմ քեզ պես դառ­նալ, պա՛պ: Մինչ վա­ղը... ու հա, ի դեպ, ես մինչև օ­րս էլ չեմ ասել մա­մային, որ կի­ նոյից հե­տո դու ինձ հա­մար պաղ­պա­ղակ գնե­ցիր: Վա­ղը կտես­նես քո տղային: Քո Հա­մոյին: Այ­ սօր այս­քա­նը եր­ևի շատ էր: Մինչ չո­րեք­շաբ­թի: Ձայ­նագ­րու­թյան ավարտ: «ազ­դան­շան»

Գ­լուխ 7

«ազ­դ ան­շ ան» Ձայ­նագ­րու­թյուն հա­մար յո­թե­րորդ: Նոյեմ­բե­րի 28: Չո­րեք­շաբ­թի: 2012 թվա­կան: 21:18:­

Այ­սօր առա­վո­տյան մտա­ծում էի, որ, հնա­րա­ վոր է, բժշ­կի վա­տա­ռող­ջու­թյան պատ­ճա­ռով ևս մեկ հան­դի­պում հե­տաձգ­վի, ու որո­շե­ցի գնա­լուցս առաջ նա­խապես զան­գա­հա­րել Վլադ Սամ­վե­լո­վի­ չին՝ ճշ­տե­լու արդյոք հան­դի­պու­մը տե­ղի կու­նե­նա, թե ոչ: Դրա­կան պա­տաս­խան ստա­ցա և ան­մ ի­ջա­ պես դա­սե­րից հե­տո գնա­ցի: Բ­ժիշ­կը ծխում էր, չնա­յած որ իրեն ար­գել­ ված էր: Սուրճ առա­ջար­կեց, բայց հրա­ժ ար­վե­ցի, չեմ սի­ր ում սուրճ: Նա, ինչ­պես միշտ, կող­ք ի սե­ նյակ ան­ցավ, ­հան­գիստ ծխեց ու ետ եկավ: Ըն­ թաց­քում նույն­պես հենց այդ նպա­տա­կով դուրս եկավ: ­Հարց­րեց, թե ինչ­պես եմ, ին­չով եմ զբաղ­վել շա­բաթ-կի­րա­կի օ­րե­րին ու, ը­նդ­հան­րա­պես, այս ըն­ թաց­քում:­

Ա­սա­ցի, որ շա­բաթ-կի­րա­կին ան­ցկաց­րել եմ հիմ­նա­կա­նում Call of Duty խա­ղա­լով, Youtube-ով սուպ պատ­րաս­տե­լու tutorial եմ նայել: Չհաս­կա­ցա, թե ին­չու, բայց կյան­քումս պատ­րաս­տած առա­ջին սուպն ահա­վոր էր ստաց­վել: Ա­խր արե­ցի այն­պես, ինչ­պես ցույց էր տր­ված տե­սա­հո­լո­վա­կում: Մի­սը դրե­ցի ջրի մեջ մինչև եռա­լը, հե­տո ավե­լաց­րե­ցի սո­ խը, կա­նա­չին, գա­զա­րը, կար­տո­ֆի­լը, կա­ղամ­բը, աղն ու պղ­ պե­ ղը: Ի՞­ նչն եմ սխալ արել: Մի­ գու­ ցե պետք չէր բո­լոր բան­ջա­րե­ղեն­նե­րը մի­ա­ժա­մա­նակ լց­նել: Ինչևէ... հաս­կա­նա­լով, որ մոտս այդ օ­րը խո­ հա­նո­ցի հետ կապ­ված ոչինչ չի ստաց­վում, որո­շե­ցի գնալ տա­տի­կիս տուն, նոր­մալ հաց ու­տել: Մա­մայի հետ էլ զրու­ցե­ցի ու տուն եկա: Դա շա­բաթ երե­կո­ յան էր: Կի­րա­կի, եր­կու­շաբ­թի տանն եմ եղել: Ե­րեք­ շաբ­թի... Ե­րեք­շաբ­թի... երեկ գնա­ցի գե­րեզ­ման­ներ: Մա­ման էլ հետս եկավ: Ա­ռա­վո­տյան զան­գա­հա­րեց, պայ­մա­նա­վոր­վե­ցինք ու մի­ա­սին դուրս եկանք: ­Ցա­վը, որն առաջ տան­ջում էր հո­գիս, ար­դեն լա՜վ բթա­ցել էր: Հո­գու խոր­քում, ինչ-որ տեղ՝ խոր ան­կ յու­նում այն թաքն­վել էր: Ար­դեն ամեն ինչ սո­ վո­րա­կան էր, ու­ղիղ տասը տա­րի է ան­ցել: Ա­մ ե­նա­ բարդ շր­ջա­նը սկիզբն էր, երբ ես դեռ դպ­րո­ցա­կան էի: Հի­մա վեր­քե­րից մնա­ցել են մի­այն սպի­ներ: Ինչևէ... «կատ­վ ի մլա­վոց» Այ­սօր էլ բժշ­կից հե­տո նո­րից գնա­ցի տա­տի­կիս տուն: Այս ան­տա­նե­լի մե­նա­կու­ թյու­նը սկ­սել է խեղ­դել ավե­լի շատ, հատ­կա­պես այս վեր­ջին օ­րե­րին: Ա­ռաջ Վա­չե­ի հետ շատ արագ օ­րը թռ­չում էր: Այ­սօր ու­զում էի զան­գել նրան, բայց մտա­ծե­ցի՝ եթե պետք լի­ներ, ին­քը առա­ջի­նը

կզան­ գեր: Ի­ սկ եթե գնամ իրենց տուն, գնամ ու հարց­նեմ ն­րա ծնող­նե­րին, թե ի՞նչ է կա­տար­վում Վա­չե­ի հետ: Որ­տե­ղից որո­շեց, որ ես կոնֆ­լիկտ եմ ստեղ­ծել իրենց տա­նը։ Կամ ավե­լի ճիշտ չի՞ լի­նի, եթե Վա­չե­ի հո­րը զան­գեմ ու հարց­նեմ՝ ի՞նչ է եղել այդ անի­ծյալ կի­րա­կի օ­րը իրենց տա­նը: Այդ ինչ­ պե՞ս եմ կի­րա­կի օ­րը հայտն­վել իրենց տա­նը, բարձ­ րա­ձայն հայ­հոյել, հա­մա­կարգ­չի էկ­րա­նը ջար­դել ու Վա­չե­ին հար­վա­ծել իր իսկ սե­փա­կան բնա­կա­ րանում, երբ ես կի­ րա­ կի ամ­ բողջ օ­ րը տանն եմ անցկաց­ րել: Չեմ հի­ շում՝ այդ օ­ րը խա­ նութ դուրս եկել էի, թե ոչ: Բայց, հա­մ ե­նայնդեպս, այդ օ­րը մեր թա­ղա­մա­սից հե­ռու տեղ չեմ գնա­ցել: ­Մ ի խոս­քով, ես հենց այս պա­հին էլ կզան­գեմ Վա­չե­ի տուն ու կխո­սեմ իր հոր հետ: «ոտ­նա­քայ­լեր» «հե­ռա­խո­սի ստեղ­նա­շա­րի ձայ­ ներ» «հե­ռա­խո­սը դնում է»

­Չէ՛, այդ­պես պետք չէ: Ա­վե­լի լավ է՝ հենց Վա­ չե­ին էլ զան­գեմ: Վե՛րջ: Ի վեր­ջո, նա է իմ ման­կու­ թյան ըն­կե­րը, ոչ թե նրա հայ­րը: «հե­ռա­խո­սի ստեղ­

նա­շա­րի ձայ­ներ»

– Ա­լո, Վաչ, բա­րի օր, ո՞նց ես... «լ­ռու­թյուն»... շատ լավ է, որ լա­ վ ես: «լ­ռու­թյուն» Վաչ, ես նոր մտա­ծում էի, որ ավե­լի լավ կլի­նի՝ մեր միջև ծա­գած կոնֆ­լիկ­տին ավե­լի լուրջ մո­տե­ցում ցույց տանք, միգու­ցե հան­դի­պենք ու նոր­մալ խո­սենք, փոր­ձենք հար­թել այս ամե­նը, ախր հո երե­խա չե՞նք... «լ­ռու­ թյուն»... հա, հա, գնում եմ Վլադ Սամ­վե­լո­վ ի­չի մոտ, բայց դե էդ կար­ևոր չի հի­մա... Վաչ, ախ­պերս, խնդ­ րում եմ... «եր­կար լռու­թյուն»... Լավ, պարզ է, լավ մնա... «դ­նում է հե­ռա­խո­սը» Ըն­տիր է. ման­կու­թյանս

ամե­նա­մոտ ըն­կե­րը չի ու­զում շփ­վել ինձ հետ: Ա­ռաջ­վա ջղայ­նու­թյունն ու ագ­րե­սի­ան գրե­թե բա­ ցա­կա­յում էր. գո­նե թեթ­ևա­կի փո­փո­խու­թյուն կար նրա մեջ: Բայց, ամեն դեպ­քում, Վա­չե­ի հետ՝ վ ­ երջ: Չ­գի­տեմ՝ ին­չու է ամեն ինչ այս կերպ ըն­թա­ նում: Այ­սօր Վլադ Սամ­վե­լո­վի­չի հետ հան­դի­պու­մ ն ավար­տե­լուց հե­տո հասց­րե­ցի նաև եկե­ղե­ցի մտ­նել: Ո­րո­շե­ցի մոմ վա­ռել: Ե­րեք մոմ գնե­ցի: Մե­կը վա­ռե­ ցի հորս հո­գու հանգս­տու­թյան հա­մար, մյու­սը՝ մորս հա­մար, եր­րորդն էլ վա­ռե­ցի հա­րա­զատ­նե­րիս ու բա­րե­կամ­նե­րիս հա­մար: Մոմ վա­ռե­լու սո­վո­րու­ թյուն, ճիշտն ասած, չու­նեմ: Բայց այս ան­գամ վա­ ռե­ցի: Պա­տա­րա­գի ժա­մ ին էի մտել: Հար­մա­րա­վետ մի ան­կ յուն գտա ինձ հա­մար ու նս­տե­ցի: Ժա­մա­նա­ կը եկե­ղե­ցում բա­վա­կան արագ էր թռ­չում: Վայե­լե­ լով ամեն ակն­թարթ, ամեն պահ՝ ժա­մ ե­րը վե­րած­ վում էին վայր­կ յան­նե­րի: Ի­սկ դուրս գա­լուց առաջ էլ քա­հա­նային մո­տե­ցա ու խնդ­րե­ցի, որ մեղ­քե­րիս թո­ղու­թյուն տա: ­Հի­մա չա­փից շատ հանգս­տա­ցած եմ: Նույ­նիսկ կա­րո­ղա­ցա Վա­չե­ին զան­գել, որով­հետև հո­գուս խոր­քում ամեն ինչ մա­քուր է, խիղճս չի տան­ջում: Ո­ւղ­ղա­կի ու­զում եմ հաս­կա­նալ այս քաո­սի պատ­ ճա­ռը: Ին­չից սկս­վեց այս ամե­նը: Մի­գու­ցե եթե այ­ սօր եկե­ղե­ցի չմտ­նե­ի, մեջս չէի կա­րո­ղա­նա նաև ուժ գտ­նել Վա­չե­ին զան­գե­լու: Ինչևէ... Այ­սօր բժիշ­կը հարց­րեց, թե որ­քան հա­ճախ եմ լսում իմ ձայ­նագ­րու­թյուն­նե­րը: Պա­տաս­խա­նե­ցի, որ դեռ չեմ լսել: Դե հա, իրոք, ին­չի՞ հա­մար լսեմ: Ըն­ դա­մ ե­նը երեք շա­բաթ է ան­ցել, ինչ ձայ­նագր­վում եմ: Այս ամե­նը նման է օ­րա­գիր գրե­լուն: Օ­րագ­րում

էլ սպա­սում ես, որ ան­ցնի եր­կար ժա­մա­նակ, նոր սկ­ սում ես կար­ դալ այն: Եր­ ևի մյուս տա­ րի նոր սկսեմ լսե­լը, որ վե­րապ­րեմ այս պա­հե­րը: Ի­սկ հի­ մա այս ամե­նը բա­վա­կա­նին ան­հե­տաքր­քիր է: Ու ընդ­հան­րա­պես, ին­չու եմ ես ձայ­նագր­վում հի­մա. Վլադ Սամ­վե­լո­վի­չի պա­հան­ջով, բնա­կա­նա­բար, բայց նրա ին­չին են սրանք պետք գա­լու: Ա­վե­լի լավ է Վլադ Սամ­վե­լո­վի­չը սպա­նի ինձ, քան հե­ռա­խոսս և մե­ջի բո­լոր ձայ­նագ­րու­թյուն­նե­րը տամ նրան: Այս­ պես, թե այն­պես՝ չեմ տա­լու, ոչ էլ մտադ­րու­թյուն ու­նեմ: Ի­սկ եթե չի ստա­նա­լու, իմաստ էլ չու­նի ան­ գամ ձայ­նագր­վե­լը:­ Ար­դեն չգի­տեմ՝ էլ ինչ պատ­մ եմ այս ձայ­նագ­ րու­թյուն­նե­րի մեջ: Մի­գու­ցե նաև պատ­մ եմ, թե որ տա­րի­քում եմ առա­ջին ան­գամ սեք­սով զբաղ­վել: 17 տա­րե­կան էի, ամառ էր, բա­նակ գնա­լուս էլ մնա­ցել էր երեք կամ չորս ամիս: Վա­չե­ի հետ չորս օ­րով գնա­ցել էինք Վրաս­տան՝ հանգս­տա­նա­լու: Բա­րե­ բախ­տա­բար, բա­վա­կա­նին գու­մար կար մեզ մոտ: ­Հե­տո: Էլ ի՞նչ պատ­մ եմ: Բա­նա­կիս մա­սին պատ­մ եմ: Ես հորս մա­հից հե­տո բա­վա­կա­նին հիաս­թափ­վե­ցի բա­նա­կից: Ես սկ­սե­ցի ատել այն, ու, առ­հա­սա­րակ, սկ­սե­ցի ատել ծառայու­թյուն­ը ևս: Ի­սկ բա­նա­կում ես ո՛չ շարք եմ կանգ­նել, ո՛չ սահ­մա­ նին եմ մո­տե­ցել, ո՛չ էլ բո­լոր ծա­ռա­յա­կից­նե­րիս հետ մի զո­րա­մա­սում քնել: Ես ծա­ռայել եմ նա­խա­րա­րու­ թյու­նում­՝ հենց Եր­ևա­նի մեջ: Հորս ամե­նամոտ ըն­ կե­րը գե­նե­րալ էր ու շատ լի­ա­զո­րու­թյուն­ներ ուներ: Ինձ հա­մար ամեն ինչ աս­ված էր, ամեն ինչ՝ ար­ված: Ես տանն էի քնում: ժա­մը յո­թին կամ ու­թին ինձ մե­ քե­ նայով տուն էին հասց­ նում ինձ հետ ծա­ ռայող

լեյ­տե­նանտ­նե­րը: Ա­ռա­վո­տյան ու­թին արթ­նա­նում էի ու տա­նից դուրս գա­լիս: Մե­քե­նայով գնալ չէր ստաց­վում, եր­թու­ղային էի նս­տում ու ան­ցնում ծա­ ռա­յու­թյանս: «քմ­ծ ի­ծ աղ» Պայ­մա­նագ­րեր էի լրաց­ նում: Ձևե­րը սո­վո­րել էի: Ա­մ են ինչ հրա­շա­լի էր: Իմ սե­փա­կան սե­նյակն ու­նե­ի, ին­տեր­նե­տին մի­աց­ված հա­մա­կար­գիչ, հե­ռուս­տա­ցույց, որն այդ­քան էլ ինձ պետք չէր գա­լիս, DVD նվա­գար­կիչ: Ձմ­ռանն այն­ տեղ տա­քաց­նող սարք էին դնում: Ծա­ռա­յա­կից­նե­ րիս հետ ոչ մի կոնֆ­լիկտ չկար: Մենք այդ­քան էլ շատ չէինք: Այն­տեղ բո­լո­րը ինձ պես ծա­նո­թով կամ փո­ղով էին հայտն­վել, իսկ եթե ավե­լի ազ­նիվ խո­ սենք՝ և՛ փո­ղով, և՛ ծա­նո­թով: Այս­տեղ հայտն­վե­լու հա­մար այդ եր­կուսն էլ պետք են: Ու ես եր­ևի բա­ ցա­ռու­թյուն էի, որ գու­մար չեմ տվել այն­տեղ ը­նկ­նե­ լու հա­ մար: Այս ամե­ նի հա­ մար պար­ տա­ կան եմ հորս: Նրա հան­դեպ հար­գանքն այն­քան մեծ էր, որ ան­գամ մահ­վա­նից հե­տո իր ըն­կեր­նե­րը կա­րո­ղա­ ցան իմ ծա­ռա­յու­թյա­նը այս­քան հեշտ ըն­թացք տալ: Ծա­նո­թա­ցա բա­վա­կա­նին բարձր պաշ­տոն զբա­ղեց­ նող մարդ­կանց հետ: Կար­ծես աշ­խա­տանք լի­ներ, ոչ թե ծա­ռա­յու­թյուն: Ա­նվ­ճար աշ­խա­տանք պե­տու­ թյան հա­մար: Ճիշտ է, առա­ջին ամի­սը դժ­վար էր. այդ ժա­մա­նակ բո­լո­րի հետ հա­վա­սար ծա­ռա­յում էի: Որոշ չն­չին կոնֆ­լիկտ­ներ, իհար­կե, ու­նե­նում էի այդ ըն­թաց­քում ծա­ռայող­նե­րից մի քա­նի­սի հետ, բայց դե ան­ցավ-գնաց այդ ամե­նը: Մի ամի­սը լրա­նա­լուն պես հորս ըն­կե­րը հայտն­վեց ու տե­ղա­փո­խեց ինձ նա­խա­րա­րու­թյուն: Ի տար­բե­րու­թյուն ինձ՝ Վա­չեն Ար­ցա­խում էր ծա­ռա­յում։ Իր ծա­ռա­յու­թյու­նը, բնա­ կա­նա­բար, ավե­լի ծանր էր ու բա­ցար­ձա­կա­պես

տար­բեր էր իմ ծա­ռա­յու­թյու­նից: Ինչևէ... Եր­ևի հայրս շատ կհի­ աս­ թափվեր, երբ տես­ ներ ինձ... Բայց եթե հայրս ողջ մնար, եր­ևի կշա­րու­նա­կե­ի ծա­ ռա­յու­թյունս: Ա­վե­լի կոնկ­րետ ասեմ, նախ ես կծա­ ռայե­ի, ինչ­պես իս­կա­կան զին­վո­րին է հա­րիր, իսկ հե­տո էլ կշա­րու­նա­կե­ի հորս պես: Բայց նրա մա­հից հե­տո շատ բա­ն փոխ­վե­ց իմ մեջ: Ես նույ­նիսկ իմ խա­ղա­լիք հրա­ցան­նե­րը դեն նե­տե­ցի: Ե­թե կա­րո­ ղա­նայի նկա­րագ­րել իմ ատե­լու­թյու­նը ծա­ռա­յու­թյան նկատ­մամբ: Հարցն այն չէ, որ չեմ ու­զում պաշտ­պա­ նել իմ տա­րած­քը, իմ հայ­րե­նի­քը: Չէ, պար­զա­պես դա իմը չէ: Ծա­ռա­յու­թյու­նը իմը չէ: Ա­ստ­վա­ծա­շունչ չեմ կար­դա­ցել, ցա­վոք, չեմ էլ կա­րող կար­դալ: Մի էջից ավել կար­ դում եմ, գիրքն ինքն իրեն փակ­ վում է, բայց գի­տեմ, որ այն­տեղ աս­վում է՝ մի՛ սպա­ նիր: Բայց Ա­ստ­ված ստեղ­ծում է կրա­կը, թույլ է տա­ լիս մարդ­կու­թյա­նը օգ­տա­գոր­ծել զեն­քը ՝ կար­գադ­ րե­լով օգ­տա­գոր­ծել դրանք մի­մ ի­այն պաշտ­պա­նե­լու հա­մար այն, ին­չը մերն է: Պաշտ­պա­նել այն, ին­չը մերն է: Ինձ հա­մար դա շատ փոքր տա­րածք է, որ­ տեղ իմ տունն է, իմ հա­րա­զատ­նե­րը: Ի­նչ­պես ասում են, ինձ­նից այն կողմ թե­կուզ ջր­հե­ղեղ: Հորս հա­ մար այդ տա­րած­քը չէր սահ­մա­նա­փակ­վում իր հա­ րա­զատ­նե­րով: Հորս հա­մար այդ տա­րած­քը շատ մեծ էր: Որ­քան այդ տա­րած­քի չա­փերն են մեծ, այդ­ քան էլ մեծ է այդ տա­րած­քում ապ­րող մարդ­կանց հար­գան­քը քո ան­ձի նկատ­մամբ: Ա­մ են մե­կը ի զո­ րու­ չէ հս­կել­ մեծ տա­րածք­ներ: Շա­տե­րը գե­րա­դա­ սում են փոքր տա­րածք­նե­րը, ինչ­պես ես: Նրանք այդ տա­րած­քում իրենց հա­րա­զատ­նե­րին ու բա­րե­ կամ­նե­րին թող­նում են, իսկ պա­տա­հա­կան

ան­ցոր­դը, որը հնարա­վոր է ճա­կա­տագ­րի բե­րու­մով ապա­գա­յում ­քո ըն­կե­րը դառ­նա, այդ տա­րած­քից բա­ցա­կա­յում է զուտ այն պատ­ճա­ռով, որ մենք պա­ րա­ զա­ պես չենք ճա­ նա­ չում իրեն: Մեզ չ­են հե­ տաքրքրում մեր մեր­ձա­վոր­նե­րը: Ի­սկ Աս­տա­վա­ ծաշունչն ասում է. «Եւ թող մեզ զ­ պար­ տիս մեր, որպէս եւ մեք թողումք մե­ րոց պար­ տա­ պա­ նաց»: Փոքր տա­րածք­ներ պաշտ­պա­նե­լը միշտ էլ հեշտ է: Ինչևէ... Նո­րից թեյեմ եր­ևի, Քիթ­թի­ին կե­րակ­րեմ: Ա­սե­լու բան չու­նեմ հի­մա: Բ­ժիշկն ասաց, որ իր հետ մեծ հա­ջո­ղու­թյուն­նե­ րի ենք հաս­նում: Որ շու­տով իմ ախ­տո­րո­շու­մը կնշա­նա­կի, և ար­դեն կկա­րո­ղա­նանք ան­ցնել բուժ­ ման փու­ լին: Վեր­ ջերս մի նոր ալ­ տեր­ նա­ տիվ է առա­ջա­ցել գլ­խումս՝ Վլադ Սամ­վե­լո­վի­չի հետ կապ­ված: Մտա­ծում եմ՝ մի­գու­ցե ու­զում է ուղ­ղա­կի փող աշ­խա­տել: Ես պետք է, ոչ ավել, ոչ պա­կաս, 200000 դրամ վճա­րեմ այս հան­դի­պում­նե­րի ու հե­ տա­գա բուժ­ման հա­մար: Այ­սօր այդ թե­մայի շուրջ նույն­պես խո­սե­ցինք: Դեկ­տեմ­բե­րի սկզ­բին գու­մա­ րը պետք է ամ­բող­ջո­վին վճա­րած լի­նեմ: Մի շա­բա­ թից քիչ ժա­մա­նակ ու­նեմ գու­մա­րը ճարե­լու հա­մար: ­Լավ, են­թադ­րենք իս­կա­պես ես ինչ-որ հո­գե­բա­ նա­կան խն­դիր ու­նեմ, այդ դեպ­քում ին­չու բժիշ­կը չի կապվ­ում իմ հա­րա­զատ­նե­րից մե­կի հետ, հենց մորս հետ՝ խո­սելու իմ առող­ջա­կան վի­ճա­կի մա­սին: Չէ՞ որ հո­գե­կան հի­վանդ եմ, գրո­ղը տա­նի, չեմ կա­րող ճիշտ որո­շում­ներ կա­յաց­նել: Մի­գու­ցե շի­զոֆ­րե­նիկ եմ, և այս ամե­ նը պար­ զա­ պես իմ ստեղ­ ծած աշ­ խարհն է, ֆան­տա­զի­այի ար­դյունք է: Մի խոս­քով, եթե ամեն ինչ այս­պես շա­րու­նակ­վի, ես, իրոք, կգժ­վեմ:

­ այց ի՞նչն է իմ մեջ տա­րօ­րի­նակ: Ին­չո՞ւ եմ դի­ Բ մել հո­գե­բա­նի: Որ­տե­ղի՞ց Վա­չե­ին այդ մար­դու հա­ մա­րը: Եր­ևի Վլադ Սամ­վե­լո­վի­չին հարց­նեմ մյուս ան­գամ: Կա­սեմ, որ Վա­չեն է տվել ինձ նրա հա­մա­ րը: Պետք է փոր­ձեմ հաս­կա­նա­լ այդ կա­պը: «ծանր ռո­քի ձայն»

– Չէ՜, էլի այս հո­գե­կա­նը: Ա՛յ, ինքն է իս­կա­կան հո­գե­կան հի­վան­դը: Իր ծանր ու ան­կապ երաժշ­տու­ թյամբ: Աա՜, ես չեմ կա­րող դի­մա­նալ, զան­գեմ, բո­ ղո­ քեմ... Չէ... չեմ կա­ րող: Ես միշտ ասել եմ, որ ատում եմ իմ բո­լոր հար­ևան­նե­րին: Ճիշտ եմ անում, որ բա­կե­րը շր­ջան­ցե­լով եմ տուն մտ­նում, որ­պես­զի դեմ­քնե­րը չտես­նեմ: Մի նոր­մալ հար­ևան այդ­պես էլ չու­նե­ցանք... «ոտ­նա­ձայ­ներ» «ծանր ռո­քի ձայ­նը խլա­նում է»

Այս սե­նյա­կում քիչ ավե­լի թույլ է լս­վում: «կատ­

վի մլա­վոց»­

Ա­րի՛ այս­տեղ, Քի՛թ­թ ի: Ա­րի՛ ինձ մոտ: Որ­տե­ ղի՞ց եմ, տես­նես, գտ­նե­լու այդ 200000 դրա­մը: Վա­ղը մա­մայի հետ կխո­սեմ: Ի­մ ի­ջ ի­այ­լոց, ան­ գամ մա­ման է ու­րախ, որ մինչ օ­րս շա­ր ու­նա­կում եմ գնալ հո­գե­բա­նի մոտ: Ա­սաց, որ ճիշտ քայ­լ եմ անում դրա­ն ով: Ա­ռա­ջ ին ան­գամ, երբ ասա­ցի, որ գնա­ցել եմ հո­գե­բա­նի մոտ, մա­մային շատ ոգ­և ո­ րեց իմ այդ­ քայ­լը: Չեմ հաս­կա­ն ում, բո­լո­րը ու­ րախ են, բա­ցի ինձ­նից: Մի՞­թ ե իմ ծա­ն ոթ­նե­րի մեջ չկա մե­կը գո­նե, ով կա­սի. «­Հա՛մ ջան, ցա՛վդ տա­նեմ, սխալ բան ես անում, դու նոր­մալ մարդ ես, առանց հոգե ­­բա­նա­կան խն ­դիր­նե ­րի, քեզ պետք չեն նմա­նա­տիպ հո­գե ­բա­նա­կան սե ­անս­նե­ րը»: «եր­գ ը ան­ջատ­վեց» Փա՛ռք Ա­ստ­ծ ու:

­ ա­ման չի աշ­խա­տում հի­մա: Բայց մո­տը փող Մ կլի­նի, նախ­կին հա­ճա­խորդ­նե­րը տուն են գա­լիս, որ­պես­զի մա­ման իրենց մա­զե­րը հար­դա­րի: Վար­ սա­վի­րա­նո­ցում էր աշ­խա­տում, հե­տո դուրս եկավ աշ­խա­տան­քից ու սկ­սեց հա­ճա­խորդ­նե­րին տուն կան­չել: Եր­ևի փող կու­նե­նա... էհ., տասը տա­րի է ան­ցել: Ար­դեն պետք է սկ­սել նո­րը կա­ռու­ցել, այլ ոչ թե վայե­լել պա­պայի կա­ռու­ցա­ծը, որն ար­դեն վեր­ ջա­նա­լու վրա է: ­Փոր­ձեմ հաս­կա­նալ, թե ինչ է ինձ հետ կա­տար­ վում, դրա­նից հե­տո ան­մ ի­ջա­պես կսկ­սեմ լուրջ ինչ‑որ գոր­ծով զբաղ­վել: Մյուս տա­րի հա­մալ­սա­ րանն էլ կա­վար­տեմ, մի աշ­խա­տանք կգտ­նեմ եր­ևի: Հնա­րա­վոր է՝ դի­մ եմ հորս այն գե­նե­րալ ըն­կե­րո­ջը և շա­րու­նա­կեմ պայ­մա­նագ­րեր լրաց­նել, ինչ­պես որ անում էի ծա­ռա­յու­թյանս ըն­թաց­քում: «կատ­վ ի մլա­վոց» Լավ, Քիթ­թին սո­վա­ծ ա­ցել է:­ Այ­սօր այս­քա­նը բա­վա­կան էր, առա­վել ևս, որ խո­սե­լու բան նույն­իսկ չկար էլ: Քա­հա­նայի մոտ եր­ կար մնա­ցի ու իր մոտ էլ եր­կար խո­սե­ցի: Ը­նդ­հան­ րա­պես եկե­ղե­ցու մթ­նո­լոր­տից հե­տո ու­զում ես տուն գալ և պար­զա­պես լռել: Կ­ձայ­նագր­վենք ուր­բաթ օ­րը: Ձայ­նագ­րու­թյան ավարտ: «ազ­դան­շան»

Գ­լուխ 8

«ազ­դ ան­շ ան» Ձայ­նագ­րու­թյուն հա­մար ու­թե­րորդ: Նոյեմ­բերի 30: Ո­ւրբաթ: 2012 թվա­կան: 20:20­

Ե­րեկ ան­տա­նե­լի ան­ցավ օ­րը: Դա­սի չգ­նա­ցի, չէի ու­զում գնալ, գի­շե­րը լավ չէի քնել, առա­վո­տյան նոր-նոր սկ­սե­ցի քնել: Ժա­մը վեցն էր: Եր­կու ժամն էլ հա­զիվ ան­ցավ, ու հե­ռա­խո­սիս զար­թու­ցի­չը զնգաց: Ա­վե­լի լավ է՝ դժոխ­քում այր­վե­ի, մի­այն թե մոտ չորս ժամ ավել քնե­ի, ու քնե­ցի: Ե­րբ արթ­նա­ցա, հաս­կա­ցա, որ դա­սի գնալն ար­դեն ուշ է: Ինչևէ... Ամ­բողջ օ­րը տա­նը մնա­լուց վատ բան չկա: Ի­սկ առա­ջին հար­կում ապ­րելն ավե­լի նյար­դայ­նաց­նող է: Ա­կա­մայից լսում ես շքա­մուտ­քի մոտ հա­վաք­ված հար­ևան­նե­րի անի­մաստ խո­սակ­ցու­թյուն­նե­րը: Շատ կու­զե­ի ապ­րել սե­փա­կան տան մեջ, որտեղ մեկ կմ շա­ռավ­ղի վրա ոչ մի հար­ևան չլի­ներ: Բա­կից խո­րո­ վա­ծի հոտ էր գա­լիս, շեն­քի պա­պիկ­նե­րը ոգ­ևոր­ված այս ­կողմ ու այն ­կողմ էին գնում: Խո­սակ­ցու­թյուն­նե­ րից հաս­ կա­ ցա, որ մեր կող­ քի հար­ ևան Լևոն

պա­պի­կի 70-ա­մյակն է այ­սօր: Դուրս չե­կա տնից: Ես նրան բար­ևել ան­գամ չեմ ու­զում, ուր մնաց մի հատ էլ ժպ­տե­րես նայե­ի աչ­քե­րին ու ծնուն­դը շնոր­հա­վո­ րե­ի: Ո­րից հե­տո էլ ստիպ­ված պետք է նաև առող­ ջու­թյուն ու եր­կար տա­րի­նե­րի կյանք մաղ­թե­ի: Չնա­ յած դժ­վար թե մինչև 140 տա­րին ձգի: Չեմ սի­րում նմա­նա­տիպ մաղ­թանք­նե­րը: Գե­րա­դա­սե­ցի մնալ տա­նը: Ա­ղը վեր­ջա­ցել էր, չցան­կա­ցա նույ­նիսկ գնալ խա­նութ՝ աղ գնե­լու: Ա­խր այդ Լյով պա­պին միշտ շքա­մուտ­քի մոտ կան­գած ծխում է: Ու միշտ դի­մացս է հայտն­վում հենց այն պա­հին, երբ մուտ­քի դուռն եմ բա­ցում, որ­պես­զի շեն­քից դուրս գամ: Ժա­մը հին­գի կող­մե­րը դու­ռը ծե­ծե­ցին: Մտա­ծե­ցի՝ հար­ևան­նե­րից մե­կը կլի­նի, դե, էլ ո՞վ պետք է լի­ներ: Ի­նձ մոտ մի­ այն մայրս է գա­լիս, նախ­կի­նում նաև Վա­չեն: Մա­ ման գա­լուց առաջ միշտ զան­գում է ինձ, իսկ Վա­չե­ի գա­լը բա­ցառ­վում էր: Մտա­ծե­ցի՝ հար­ևան­նե­րից մե­կը կլի­նի կամ չգի­տեմ, ասենք, լուց­կի կամ մեղր վա­ճա­ ռո­ղը: Ո­րո­շե­ցի չմո­տե­նալ դռա­նը: Հա­մա­կարգ­չի ձայ­նը իջեց­րի, որ­պես­զի տպա­վո­րու­թյուն ստեղծ­վի, թե տա­նը մարդ չկա: Ինչևէ... Այ­սօր, Վլադ Սամ­վե­լո­վի­չի հան­դի­պու­մից հետ գա­լուց հե­տո, պա­տա­հա­բար տե­սա Ի­ռեն տա­տի­կին՝ ինձ­նից մի քա­նի մետր առաջ ըն­կած: Շու­կայից էր գա­լիս, մե՜ծ-մե՜ծ տոպ­րակ­նե­րը ձեռ­քին: Քայ­լում էր իմ առջ­ևով: Ո­րո­շե­ցի դան­դա­ղեց­նել քայ­լերս, նրա ետ­ևից կա­մաց-կա­մաց քայ­լել, որ­պես­զի բա­խում տե­ ղի չու­նե­նա: Ճիշտ է, խիղճս տան­ջում էր, որ չէի մո­ տե­նում օգ­նե­լու: Բայց արի ու տես, հեռ­վից հայտն­ վում է մեր շատ սի­րե­լի Բե­լան՝ Ի­ռեն տա­տի­կի թոռ­ նու­հին: Կող­քովս ան­ցնում է, ու­րա­խա­ցած ու լայն

ժպի­տով արագ բար­ևում ու ան­ցնում է Ի­ռեն տա­տի­կի կողմը, որ­պես­զի օգ­նի վեր­ջի­նիս: Ի­ռեն տա­տին էլ ետ է նա­յում, ինձ տես­նում ու զար­մա­ցած նա­յում վրաս, թե բա՝ «ա՛յ բա­լա, էս ին­չի՞ ես ետ­ևիցս գո­ղե­գող ման գա­ լիս», ու ծի­ ծա­ ղում: Ան­ կեղծ ասած՝ այդ պա­ հին շփոթ­վե­ցի: Ի­նձ վատ զգա­ցի: Ա­մա­չե­ցի: Լի­նում է, չէ՞, որ օր­ վա մեջ մի հի­ մա­ րու­ թյուն է կա­ տար­ վում քեզ հետ, ու այն­քան ես դրա վրա կենտ­րո­նա­նում, որ օ­րե­ րով գլխիցդ դուրս չի գա­լիս: Ա­սենք, հենց հի­մա էլ ու­զում եմ կենտ­րո­նա­նալ, որ պատ­մեմ այ­սօր­վա իմ ու Վլադ Սամ­վե­լո­վի­չի հան­դիպ­ման մա­սին, բայց այդ տե­սա­րա­նը մինչև հի­մա էլ աչ­քիս առջև պտտ­վում է: Վեր­հի­շում եմ ու փոր­ձում ալ­տեր­նա­տիվ շա­րու­նա­ կու­ թյուն­ ներ հո­ րի­ նել, որոնք եր­ բեք չէի անի: Դե ասենք, կա­տա­կի տալն ու ան­ցնե­լը։ Կամ եթե փոր­ձե­ի «­ տա­ կից դուրս գալ», օ­ րի­ նակ՝ կա­ րող էի ասել. «­Բո­լո­րո­վին էլ գո­ղե­գող չէր, հեռ­վից տե­սա ձեզ, արագ քայ­լե­րով ու­զե­ցի մո­տե­նալ ու օգ­նել, այն էլ Բե­ լան առաջ ըն­կավ ին­ձնից»: Ինչևէ... Ա­վե­լի լավ է այդ պա­հին երկն­քից աս­տե­րոիդ ը­նկ­ներ կող­քի բակ, քան այ­սօր­վա այդ հի­մար դեպ­քը տե­ղի ու­նե­նար: Ես շա­ րու­նա­կում էի տե­ղումս մնալ լուռ կանգնած ու խառն­ ված: Մի կերպ հա­վա­քե­լով ինքս ինձ՝ ասա­ցի. «Ահ, կնե­րեք, չէի նկա­տել ձեզ», ու առաջ ըն­կա: Ի­ռեն տա­ տիկն էլ կանգ­նեց­րեց ինձ ու ասաց. «Համ­լետ ջան, երեկ հա­մա­տի­րու­թյու­նից էին եկել, դուռդ ծե­ծել են, տա­նը չես եղել»: Ա­սա­ցի, որ կգ­նամ ու կճշ­տեմ: Ու արագ քայ­լե­լով մտա շենք: Ինչևէ... ­Պատ­մ ե­ցի այս ամե­նը, մի քիչ թեթ­ևա­ցա: Ու քնե­լուց բարդ կլի­նի: Նո­րից այդ հատ­վա­ծը աչ­քիս առաջ է գա­լու: «կատ­վ ի մլա­վոց»

­ իթ­թին էլ է քաղ­ցած: Ես մի քա­նի րո­պե­ով Ք դա­դարեցնեմ ձայ­նագ­րու­թյունս: Քիչ հե­տո կշա­րու­ նա­կեմ: «ազ­դ ան­շան» «ազ­դ ան­շան»

Ձայ­նագ­րու­թյան շա­րու­նա­կու­

թյու­նը: 21:10: ­Թեյ խմե­ցի, Քիթ­թի­ին կե­րակ­րե­ցի: Հոգ­նած եմ ահա­վոր: Ե­րեկ կուր­սե­ցիս զան­գեց, առա­ջար­կեց հան­դի­պել մեր տա­նը, որ­պես­զի դիպ­լո­մայի­նի վրա աշ­խա­տենք: Մենք դիպ­լո­մային աշ­խա­տան­քի թե­ մայի մեջ մի ը­նդ­հա­նուր կետ ու­նենք: Բայց ասա­ցի, որ չեմ կա­ րո­ ղա­ նա, որով­ հետև մի փոքր վա­ տա­ ռողջ եմ: Հա՛, երեկ, իրոք, չէի ու­զում ինչ-որ մե­կի հետ հան­դի­պել: Չէի ու­զում նույ­նիսկ տա­նից դուրս գալ: Խոս­քե­րիս մեջ ճշ­մար­տու­թյուն կար ինչ-որ տեղ: Վա­տա­ռողջ եմ, բժշ­կի եմ դի­մում: Գրիպ չի, կոտր­վածք էլ չի: Հո­գե­բա­նի մոտ կոն­սուլ­տա­ցի­ա­ ներ են:­ Այ­սօր դա­սի ըն­թաց­քում էլ հի­շեց­րեց, բայց ասա­ցի, որ այ­սօր էլ եմ զբաղ­ված լի­նե­լու ու մեր­ժե­ ցի: Կուր­սում քիչ թե շատ Ա­րա­մ ի հետ եմ մոտ: Հենց այդ տղայի, ում հետ պետք է դիպ­լո­մայի­նի վրա աշ­խա­տենք: Նա ար­դեն հասց­րել էր նկա­տել, որ որոշ օ­րե­րի դա­սից տուն գնա­լիս մեկ այլ կան­գա­ ռից ու մեկ այլ ուղ­ղու­թյամբ գնա­ցող եր­թու­ղային եմ նս­տում: Մտա­ծեց, որ հնա­րա­վոր է՝ տան վայրն եմ փո­խել: Ե­րբ հարց­րեց, թե ուր եմ գնում այդ ճա­ նա­պար­հով, ամա­չե­ցի ասել, որ գնում եմ հո­գե­բա­նի մոտ: Ա­սա­ցի, որ գնում եմ ըն­կերոջս՝ Վա­չե­ի տուն: Դե նա ճա­նա­չում էր Վա­չե­ին: Մի քա­նի ան­գամ տե­ սել էր: Ի­սկ եր­թու­ղայի­նը, որը նս­տում եմ Վլադ

Սամ­վե­լո­վի­չի մոտ գնա­լու հա­մար, ան­ցնում է նաև Վա­չե­ենց տան կող­քով: Ինչևէ... Է­սօր Վլադ Սամ­վե­լո­վի­չը լավ չէր: Ա­նընդ­հատ հա­զում էր ու, ան­կախ ամեն ին­չից, շա­րու­նա­կում էր ծխել: Դր­սում ցուրտ էր: Ա­ռաջ­վա պես դուրս չէր գա­ լիս ծխե­ լու հա­ մար: Կող­ քի սե­ նյա­ կում: Սուրճ ու ծխա­խոտ: Միս­տիկ հա­մադ­րու­թյուն: Ի­նձ մի ժա­մա­ նակ թվում էր, որ մի­այն մեր հա­մալ­սա­րա­նի տղերքն են այդ հա­մադ­րու­թյան զո­հե­րը: Բայց հե­տո հաս­կա­ ցա, որ հա­մադ­րու­թյու­նը վա­րա­կե­լ է բո­լոր հա­մալ­ սա­րան­նե­րը: Չնա­յած կար­ծում էի, որ դա ինչ-որ տա­ րի­քային հե­տաքրք­րու­թյուն է: Բայց դե բժիշկն էլ է սի­րում, բո­լորն են սի­րում, բա­ցի ինձ­նից: Երբ վե­րա­դար­ձավ, վեր­ջա­պես ասա­ցի այն, ին­չը նա­խորդ օ­րն էի պատ­րաստ­վում ասել: Ա­սա­ցի, որ Վա­ չեն է ինձ ու­ղար­կել իր մոտ: Վա­չե Կի­րա­կո­սյա­նը՝ իմ ման­կու­թյան ըն­կե­րը: Վլադ Սամ­վե­լո­վիչն ասաց, որ շատ լավ է ճա­նա­չում Վա­չե­ին, պարզ­վեց նույ­նիսկ, որ փոքր տա­րի­քում ես մի ան­գամ հան­դի­պել եմ Վլադ Սամ­վե­լո­վի­չի հետ: Վլադ Սամ­վե­լո­վի­չը Վա­չեի հոր ծա­ռա­յա­կիցն է եղել: Ե­րբ ես փոքր էի, ու Վա­չե­ի հետ խա­ղում էինք, (ի դեպ, փոքր ժա­մա­նակ Վա­չեն մեր հար­ևանն էր, բայց շատ կարճ ժա­մա­նակ հե­տո նրանք տե­ղա­փոխ­վե­ցին) մի ան­գամ ինձ էլ է տե­սել: Բնա­կա­ նա­բար, ես չհի­շե­ցի երի­տա­սարդ Վլադ Սամ­վե­լո­վի­ չին, եր­ևի հինգ կամ վեց տա­րե­կան էի: Տես­նես ինչ­պի­ սին էր նա տասնհինգ տա­րի առաջ: Եր­ևի նման անի­ մաստ թրաշ չէր պա­հում: Ու, հա­վա­նա­բար, ճա­ղատ էլ չի եղել: Բայց այն, որ այդ տա­րի­քում էլ էր անի­մաստ հու­մոր­նե­րի մեծ սի­րա­հար, չեմ կաս­կա­ծում:­

Երբ Վա­չե­ենք տե­ղա­փոխ­վե­ցին այլ բնա­կա­րան, նոր էինք ավար­տել առա­ջին դա­սա­րա­նը: Ծնող­նե­րը մտա­ծե­ցին, որ դա­սա­րա­նը փո­խե­լը սխալ կլի­նի, և որո­շե­ցին թող­նել նույն դպ­րո­ցում, որ­պես­զի սո­վո­րի նույն դա­սա­րա­նում իր ամե­նա­մոտ ըն­կե­րոջ՝ ինձ հետ: Ե­թե դպ­րո­ցը փո­խե­ին, ես Վա­չե­ի հետ կա­պը չպահ­պա­նե­ի, այն անի­ծյալ կի­րա­կի օ­րն էլ իրենց տուն չէի գնա ու սկան­դալ չէի սար­քի: Հա՛, հա՛, հենց այն կի­րա­կի օ­րը, երբ ամ­բողջ օ­րը տա­նը նս­տած էի: Գրո­ղը տա­նի, այդ խեղ­կա­տա­կու­թյան հետ ոչ մի կերպ չեմ հաշտ­վում: Ամեն ան­գամ դա հի­շե­լիս նյար­ դայ­նա­նում եմ: Ե­թե դա չլի­ներ, Վա­չեն խոր­հուրդ չէր տա դիմել Վլադ Սամ­վե­լո­վի­չին: Ինչևէ... Այդ­քան էլ անակ­նկալ չէր Վլադ Սամ­վե­լո­վի­չի հա­մար իմա­նալ, որ Վա­չեն է ինձ տվել իր հե­ռա­խո­ սա­հա­մա­րը: Մի­գու­ցե լավ հո­գե­բան է, բայց՝ վատ դե­րա­սան: Կամ էլ նա նույն­պես քաջ գի­տակ­ցում էր, որ շատ լավ գլ­խի եմ ը­նկ­նում, ու նույ­նիսկ դե­րա­սա­ նու­թյուն­ներ անե­լու կա­րի­քը չկա: Վլադ Սամ­վե­լո­վի­ չը վա­ղուց կապ­ված կլի­նի Վա­չե­ի հոր հետ, նա էլ ասած կլի­նի իմ մա­սին, թե ին­չու եմ գա­լիս: Հնա­րա­ վոր­ է: Վլադ Սամ­վե­լո­վի­չը անակն­կա­լի չե­կավ, երբ իմա­ցավ՝ ով է ինձ տվել իր հե­ռա­խո­սա­հա­մա­րը: ­Չեմ հա­վա­տում, երբ ասում են՝ դե­րա­սա­նու­ թյու­նը հո­գե­բա­նու­թյուն է, վո­կա­լը հո­գե­բա­նու­թյուն է: Դրանք Ա­ստ­ծու կող­մ ից են մար­դուն շնորհ­վում: Եր­ևի ես հո­գե­բա­նու­թյան մեջ ինչ-որ սև բա­ներ եմ տես­նում և մի աչ­քով եմ նա­յում այս ամե­նին, չեմ հաս­կա­նում այս գի­տու­թյան խո­րու­թյու­նը: Բայց ախր հի­մա այս ամե­նը իմ կաշ­վի վրա եմ զգում: Շա­ բա­ թը երեք ան­ գամ գնում եմ բժշ­ կի մոտ ու

խո­սում: Հար­ցն այն է, որ ես պար­զա­պես խո­սում եմ, ես չեմ պատ­ մում բուն խն­ դիր­ նե­ րիս մա­ սին, մենք չենք փոր­ձում հաս­կա­նալ, թե ինչ է ինձ հետ կա­տար­վում, պար­զա­պես զրու­ցում ենք: Ը­նդ որում՝ Վլադ Սամ­վե­լո­վի­չն այդ­քան էլ հա­ճե­լի զրու­ցա­կից չէ: Մենք ու­նենք տար­բեր հե­տաքրք­րու­թյուն­ներ: Ար­դեն եր­րորդ շա­բաթն է, ինչ զրու­ցում ենք: ­Հի­շե­ցի, որ գու­մա­րը չեմ վճա­րել: Ե­րեկ մո­ռա­ ցա այդ թե­մայով մա­մայի հետ խո­սել: Ա­վե­լի ճիշտ՝ չմո­ռա­ցա, ուղ­ղա­կի չգի­տեմ ինչ ասեմ մա­մային, ինչ­պես խնդ­րեմ այդ փո­ղը: Քսա­ներ­կու տա­րե­կան եմ, ես պետք է ար­դեն աշ­խա­տեմ, ամոթ է նույ­նիսկ: Հու­սով եմ, որ այս կոն­սուլ­տա­ցի­ա­նե­րն իրենց ար­դյուն­քը կտան: Ի­մ ի­ջի­այ­լոց, եթե մի ամիս է տևե­լու, ու մենք սկ­սե­ցինք նոյեմ­բե­րի 14-ին , ու­րեմն մեզ մնա­ցել է մեկ, եր­կու, երեք, (այն մյուս շա­բաթ ար­դեն տասներորդն է) չորս, հինգ, չորս կամ հինգ հան­դի­պում, կե­սից շա­տն ար­դեն ան­ցել է: Դա լավ է, թե­պետ անօ­գուտ է ան­ցել: «ոտ­նա­քայ­լեր»

Եր­ևի ան­ջա­տեմ ձայ­նագ­րի­չը ու զան­գեմ մա­ մային կամ էլ՝ չէ՛, թող մի­աց­րած մ­նա: Ե­թե բուժ­ման հա­մար պետք չգա, գո­նե հու­շեր կու­նե­նամ այս ձայ­ նագ­րու­թյուն­նե­րից: «հա­վա­քում է հե­ռա­խո­սա­հա­մար»

– Ա­լո, բարև, տա­տի, ո՞նց ես: Ես էլ եմ լավ: Հա՛... հա՛... ամեն ինչ նոր­մալ է, քն­նու­թյուն­նե­րը մի քա­նի շա­բաթ հե­տո նոր կսկս­վեն...հա բա իհար­կե, պա­րա­պել եմ... չէ, չէ, լիկ­վիդ չեմ մնա: Ա­հա, տա՛տ, որ խնդ­րեմ՝ մա­մային կկան­չե՞ս հե­ռա­խո­սի մոտ...

Ան­ ցյալ ան­ գամ էի ասել տա­ տի­ կիս, որ քն­ նու­ թյուն­նե­րը սկ­սվում են դեկ­տեմ­բե­րից, բայց միև­նույն է, ինքն ամեն ան­գամ պետք է հարց­նի, եր­ևի բո­լոր տա... – Մամ, բարև, ո՞նց ես: ... Ես էլ: Մամ ջան, մի հար­ցով եմ զան­գել, որն ավե­լի ճիշտ կլի­ներ՝ քն­նար­ կե­ինք առանց հե­ռա­խո­սի, բայց դե… Վ­լադ Սամ­վե­ լո­վի­չը նա­խորդ ան­գամ փո­ղի մա­սին խո­սեց, եթե հնա­րա­վոր է՝ այս շա­բաթ-կի­րա­կի օ­րե­րի ըն­թաց­քում գտ­նենք այդ գու­մա­րը, որ­պես­զի վճա­րեմ իրեն... եր­ կու հա­րյուր հա­զար, մամ: Հա, շա­բաթ կգամ: Մամ, բայց ու­մի՞ց ես վերց­նե­լու այդ­քան փող... մամ, գի­ տեմ, որ կա­րող ես ճա­րել, ուղ­ղա­կի ուզում եմ իմա­ նալ՝ ու­մից: Բայց ներ­կա պա­հին քո մոտ այդ­քան գու­ մար չկա, չէ՞... մամ, եթե չկա, կա­րող ենք մի շա­բաթ... լավ, մամ, մեր­սի շատ... եր­ևի մի քա­նի տա­րուց ես իմ սե­փա­կան ֆի­զի­կայի լա­բո­րա­տո­րի­ան կու­նե­նամ կամ նկար­նե­րիս ցու­ցա­հան­դե­սը կբա­ցեմ, ինձ­նից իմ գոր­ծե­րը կգ­նեն, այդ ­ժա­մա­նակ էլ հեր­թով բո­լոր փո­ղե­րը կփակ­վեմ: Չէ, լուրջ եմ ասում: Ես էլ եմ պա­չում: Բա­րի գի­շեր, մամ ջան: «հե­ռա­խո­սը դնում է» «ոտ­նա­քայ­լեր»

­Մա­ման փող չու­նի, այդ­պես հաս­կա­ցա: Վեր­ ջերս հա­ճա­խորդ­ներ չի ու­նե­ցել եր­ևի: Դե տնային պայման­նե­րում մա­զեր հար­դա­րե­լը մի­գու­ցե հար­ մար չէ: Չնա­յած՝ սխալ­վում եմ: Ինչ­ևէ... ­Տա­տի­կիցս կվերց­նի: Փո՛ղ, ի՞նչ ես անում մարդ­ կու­թյան հետ: Եր­ևի մո­լո­րա­կի շար­ժիչ ուժը հենց փողն է: Ա­մեն ին­չի են­թա­տեքս­տում կա­րե­լի է գտ­նել դա: Բա­րի մար­դիկ չկան: Ուղ­ղա­կի հա­նուն փո­ղի ոմանք բա­րի­ա­նում են: Օ­րի­նակ՝ Վլադ Սամ­վե­լո­վի­չը. նա շատ բա­րի է, ինձ շա՜տ է օգ­նում, ճիշտ է, անօ­գուտ

կեր­պով, բայց օգ­նում է: Ի­սկ ո՞վ գի­տի, թե ին­չով է նա հի­մա զբաղ­ված: Ին­չի՞ վրա է պատ­րաստ­վում ծախ­ սել այդ փո­ղը, որը դժ­վա­րա­նում եմ գտնել: Ա­ռող­ջու­ թյա՞ն, թե՞ աղ­ջիկ­նե­րի: Տես­նես տա­րի­քը դեռ նե­րո՞ւմ է նման շռայ­լու­թյուն­ներ թույլ տալ: ­Բո­լո­րը փո­ղի քո­ղի տակ և՛ բա­րի են, և՛ չար: Ա­ստ­ված տա, որ ես սխալ­վեմ: Բայց դե ես էլ եմ այդ­պի­սին: Հի­մա եմ հաս­կա­նում փո­ղի ան­հրա­ժեշ­ տու­թյու­նը: Ու աղո­թում եմ, որ սրանք լի­նեն վեր­ջին դրամ­նե­րը, որ խնդ­րե­ցի մա­մայից: Ու­զում եմ ուղ­ ղա­կի դուրս գալ այս կա­պանք­նե­րից: Չեմ ու­զում ամեն եր­կու­շաբ­թի, չո­րեք­շաբ­թի և ուր­բաթ գնալ հո­ գե­բա­նի մոտ ու գիժ-գիժ խա­ղալ: Չեմ ուզում ամեն առա­վոտ ինն ան­ց կեսին լի­նել հա­մալ­սարա­նում, ինչ է հան­կարծ կրե­դի­տային բա­լեր չկորց­նեմ: Չեմ ու­զում պար­տա­վոր­վա­ծու­թյուն­նե­րի մեջ ը­նկ­նել: Ա­զա­տու­թյուն եմ ու­զում, բայց ինչ-որ բան ներ­սից ինձ բռ­նել է: Ի­նչ-որ շատ ու­ժեղ բան ճն­շում է ինձ... ինչ-որ մի.. «կատ­վ ի մլա­վոց» – Գ­րո­ղը տա­նի, Քի՛թ­թի, վա­խեց­րիր: Սիրտս կանգ առավ, ա՛յ դմ­բո... ­Չէ՛, վե՛րջ, այ­սօր այս­քա­նը: Ձայ­նագ­րու­թյուն­նե­ րը շատ տա­րօ­րի­նակ մթ­նո­լորտ են ստեղ­ծում: Եր­ևի կա­մաց-կա­մաց ինչ-որ բան ստաց­վում է: Չնա­յած ինք­նա­խա­բե­ու­թյամբ եմ զբաղ­ված: Փոր­ձում եմ ինքս ինձ մխի­թա­րել, որ այս ձայ­նագ­րու­թյու­ններն ան­տե­ղի չեն: Ինչևէ... ­Թեթև հանգս­տյան օ­րեր, Համ, ջան: Կար­ևո­րը, որ վա­ղը դաս չկա: Ձայ­նագ­րու­թյան ավար­տը: «ազդան­շան»

Գ­լուխ 9

«ազ­դ ան­շ ան» Ձայ­նագ­րու­թյուն հա­մար ... ար­դեն չեմ էլ հի­շում, թե որե­րորդ: Դեկ­տեմ­բե­րի 2, չէ, չէ՝ 3, թե 2...

Գրո ­ղը տա­նի... պա­տից կախ­ված ժա­մա­ցույ­ցի մարտ­կոց­ներ­ն էլ նստած են... ժա­մա­ցույց չկա մո­ տա­կայ­քում, իմ կար­ծի­քով՝ 11-ն ան­ց կես կլի­նի, օ­րն էլ՝ եր­կու­շաբ­թի, դա որ հաս­տատ: Ծանր օր էր: Հե­ րիք չի՝ գի­շե­րը չկա­ր ո­ղա­ցա քնել, դեռ մի բան էլ օ­ րը ծանր դուրս եկավ: Գի­ շեր­ վա ժա­ մը երե­ քից մինչև առա­վո­տյան ութն ըն­կած ժա­մա­նա­կա ­հատ­ վա­ծ ում մահ­ճա­կա­լ իս մեջ հո­լ ի պես պտտ­վում էի: Մոտ մեկ-եր­կու ժամ եմ քնել, ոչ ավել: Առա­վոտյան յո­թի կող­մ ե­րը աչքս նոր-նոր կպավ, բայց դե ինձ սպա­ս ում էր ան­տա­նե ­լ ի եր­կու­շաբ­թին: Դա­սե ­րի և դիպ­լո­մայի­նի տո­կո­սա­վոր­ման մի ողջ օր դեռ առջ­ ևում է: Ստիպ­ված արագ վեր կա­ցա «ու­ժ եղ հա­զ ի ձայն»... գրո­ ղը տա­ նի... ստիպ­ ված վեր կա­ ցա, սուրճ պատ­ րաս­ տե­ ցի, սիրտս քաղցր էր ուզում, արագ իջա սու­ պեր­ մար­ կետ, Nutella գնե­ ցի ու

նա­խա­ճա­շե­ցի: Հաց, վրան Nutella կրե­մը ու սուրճ. իդե ­ա­լա­կան նա­խա­ճաշ: Զգա­լով, որ քաղց­րի նկատ­մամբ թու­լու­թյուն ու­նեմ՝ հա­ցը մի կողմ դրե­ ցի ու սկ­սե­ցի շո­կո­լա­դե կրե­մը ու­տել առանց որ­ևէ բա­նի: Ամ­բող ­ջը լց­րե­ցի ստա­մ ոք­սս ու դուրս եկա տնից: Տրա­մադ­ր ու­թյունս մի քիչ բարձ­րա­ցել էր. եր­ևի շո­կո­լա ­դը նպաս­տեց: Դուրս գա­լիս մեր հար­ևան Ա­րտյո­մ ին տե­սա: Այն գժին, որ ամ­բողջ օ­րը ռոք է լսում: Տղան իրոք որ տար­ված է: Ա­կան­ջա­կալ­նե­րով գնում էր, ու­ղիղ ութ ան­գամ գո­ռա­ցի, մինչև լսեց: Չնա­յած մի հրաշք կա­տա­րում էր լսում, այդ եր­գի հա­մար ար­ժեր չլ­սել իմ գոռ­գո­ռոց­նե­րը՝ Alter Bridge «Blackbird», գժա­ կան գործ է:­ Ա­սում եմ՝ ա՛յ ախ­պեր, էդ ական­ջա­կալ­նե­րով ման գա­լը քեզ կտ­րում է կյան­քից, համ չես նկա­տում՝ կողքդ ինչ է կա­տար­վում, համ էլ վնա­սում ես լսո­ղու­ թյունդ: Միշտ չեմ հաս­կա­ցել ական­ջա­կալ­նե­րով քայ­ լող մարդ­կանց: Նրանք միշտ մի քա­նի բա­նով նույ­ նաց­վում են՝ ան­ջատ­ված են, որով­հետև չեն լսում, թե ինչ է կա­տար­վում շուրջ­բո­լո­րը, շշ­մած, որով­հետև վայե­լում են իրենց սիր­ած եր­գը ու լար­ված են, որով­ հետև ամեն պահ մե­կը կա­րող է կան­չել, ու պետք է լսեն այդ կան­չո­ղին, որ­պես­զի ան­ջատ­վա­ծի տպա­վո­ րու­թյուն չթող­նեն: Այդ­պի­սի մարդ­կանց ես կարճ ասում եմ ԼԱՇ՝ լար­ված, ան­ջատ­ված, շշ­մած: ­Մ եր շատ սի­րե­լի հար­ևան Ա­րտյո­մը հենց այդ­ պի­սի մի ԼԱՇ է: «ծանր ռո­քի ձայն»... Շան անու­նը տուր, փայտն առ ձեռքդ: Մի վայր­կ յան, Համ ջան, հե­սա կգամ... «ոտ­նա­քայ­լեր» «հե­ռա­խո­սի կո­ճակ­նե­րի ձայ­ներ»

– Ծյո՛մ ... չէ, Հա­մոն չի, Համ­լե­տն է, ախ­պեր... որ խնդ­րեմ, էդ երգդ կան­ջա­տե՞ս: Գործ եմ անում, խան­գա­րում է... «եր­գն ան­ջատ­վում է» շատ մեր­սի, ախ­պերս: Իմի­ջի­այ­լոց, ծա­նոթ էր, ով­քե՞ր էին որ, Nirvana էր: Ի՞­նչ: Չէ՛, չեմ լսել այդ խմ­բին: Հե­սա վեր­ջաց­նեմ գործս, ու­զում ես իջի մեր տուն, ցույց տուր էդ խմ­բի եր­գե­րը: Լավ, Ծյոմ ջան: Ի­րոք որ ուշ է, էսօր չար­ժե: Թող մնա վա­ղը... բա­րի գի­շեր, ախ­ պերս: «դ­նում է հե­ռա­խո­սը» «ոտ­նա­քայ­լեր» ­ԼԱՇ-ն էր: Ա­ռա­վո­տը հարց­նում եմ, թե որ­տեղ է սո­վո­րում: Պարզ­վեց՝ Բրյու­սո­վի ան­վան լեզ­վա­ բա­նա­կան հա­մալ­սա­րա­նում: Որ­քան էլ ու­զում էր հա­մո­զել, որ մար­տի 8-ը Բրյու­սո­վի տղեր­քի հա­մար այդ­քան էլ վա­խե­նա­լու չի ան­ցնում, ինչ­քան որ մենք ենք պատ­կե­րա­ցնում, այ­նուա­մ ե­նայ­նիվ, չհա­վա­տա­ ցի: Կան­գառ հաս­նե­լուն պես բա­ժան­վե­ցինք, տար­ բեր եր­թու­ղային­նե­րի էինք սպա­սում: Կուր­սե­ցուս՝ Ա­րա­մ ին, ասա­ցի, որ այ­սօր կա­րող ենք հան­դի­պել ու աշ­խա­տել դիպ­լո­մայի­նի վրա: Ա­ռա­ջար­կեց, որ դա­սե­րից ան­մ ի­ջա­պես հե­տո գնանք մեր տուն, բայց ասա­ցի, որ գոր­ծեր ու­նեմ մինչև ժա­մը հին­գը կամ վե­ցը: Բնա­կա­նա­բար, չա­սա­ցի, որ գիժ եմ ու հո­գե­բա­նի մոտ եմ գնում: Օ­րի­նակ, եթե դու լի­նե­իր՝ կա­սե­ի՞ր էդ­պի­սի բան: Այ, ես էլ չա­սա­ցի: Վ­լա­դիկ Սամ­վե­լո­վիչ... զգում եմ ինձ­նից հե­տո նրա հա­ջորդ հա­ճա­խոր­դը լի­նե­լու է Մա­հը: Ու­ժեղ հա­զում է «ու­ժ եղ հազ»... աչ­քիս ես էլ եմ մեռ­նե­լուն մոտ կանգ­նած: Այ­սօր Ա­րա­մը բնա­կա­րանս մա­ռա­ խու­ղով էր պա­տել: Դե թա­քուն է ծխում ծնող­նե­րից ու երբ տե­սավ իմ ազա­տու­թյու­նը տան մեջ, երա­նու­ թյուն տվեց ու սկ­ սեց ան­ դա­ դար ծխել: Չեմ

կա­րո­ղա­նում հար­մար­վել այս փոք­րե­րի հետ, բան չու­նեմ ասե­լու՝ մեր միջև տար­բե­րու­թյու­նը ըն­դա­մ ե­ նը երեք տա­րի է, բայց դե ծնող­նե­րից թա­քուն ծխե­ լը, երա­նու­թյուն տալն ինձ... հա­մոզ­ված եմ՝ երեք օր ավել չէր կա­րող այս տան մեջ մնալ: Են­թադ­րում եմ՝ ան­գամ ձվա­ծեղ պատ­րաս­տել չի կա­րո­ղա­նում... ի՞նչ երեք օր... երեք ժամ՝ մաք­սի­մում։ Այ­սօր վեր­ջա­պես Վլա­դիկ Սամ­վե­լո­վի­չին տվե­ցի իր պա­հան­ջած 200000 դրա­մը: Ե­րեկ մա­ մայի մոտ գնա­ցի, եր­կար զրու­ցե­ցինք, հե­տո էլ փո­ ղը տվեց, ու վե­րա­դար­ձա տուն: Պա­պային էինք հի­ շել... «լ­ռ ու­թ յուն»... հե­ տո հարց­ րեց, թե ինչ­ պես են ըն­թա­նում գոր­ծերս հո­գե­բա­նի հետ: Ա­սա­ցի՝ լավ, բայց ու­զե­ցի մի բան հաս­կա­նալ: Մայրս դեմ չէր հո­ գե­բա­նի մոտ իմ գնա­լուն, հա­կա­ռա­կը, նա կողմ էր դրան, նույ­նիսկ մինչև Վա­չե­ի ասե­լը նա էլ էր մեկ ան­գամ ասել, երբ դեռ նոր էի բա­նա­կից վե­րա­դար­ ձել: Բայց պատ­ճա­ռը ո՞րն էր... ին­չո՞ւ էր նաև նա կողմ դրան, հարց­րե­ցի նրա­նից: Ա­սաց, որ բա­նա­ կից գա­լուց հե­տո հա­ճախ էի իր հետ կո­պիտ խո­ սում ու հա­կա­ռակ­վում, իսկ հե­տո մեղ­քերս քա­վե­լու հա­մար «­բա­րի­ա­ցած» գա­լիս էի տուն: Դե հա, բո­ լորն էլ այդ­ պի­ սին են: Բո­ լորն էլ ծնող­ նե­ րի հետ կոնֆ­լիկտ են ու­նե­նում, իսկ շտ­կե­լու ու նե­րո­ղու­ թյուն խնդ­րե­լու փո­խա­րեն իրենց 180 աս­տի­ճա­նով փո­խում են ու վե­րա­դառ­նում՝ կար­ծես ոչինչ էլ չի եղել: Բայց մա­ման ասաց, որ իմն այդ դեպ­քե­րից չէր: Հատ­կա­պես նրա­նից հե­տո, երբ ես ջար­դե­ցի ծաղ­կամա­նը՝ հորս առա­ջին նվե­րը մա­մային... Ս­տո՛պ... այ­դ­պի­սի բան չի էղել... դու հի­շո՞ւմ ես այդ­ պի­սի բան, դու այդ­պի­սի բան կա­րո՞ղ էիր քեզ թույլ

տալ... հըմ, Հա՛մ: Այդ ծաղ­կա­մա­նը հայրս էր նվի­րել այն ժա­մա­նակ, երբ նրանք դեռ նշան­ված էլ չէին, կար­ծեմ մորս ծնն­դյան կա­պակ­ցու­թյամբ էր: Ի­սկ դու ջար­դել ես այն... Ես ինձ եր­բեք այդ­պի­սի բան թույլ չէի տա: Նույ­նիսկ ամե­նաագ­րե­սիվ պա­հին, ես այդ­ պի­սի բան չէի անի: Չէ՞ որ դա մորս ամե­նա­թանկ իրն էր: Ան­կեղծ ասած, շո­կի մեջ ըն­կա, երբ իմա­ցա, որ այդ­պի­սի բան եմ արել: Դե մորս չհա­վա­տալ ես չեմ կա­րող... ին­քը չէր խա­բի՝ հաս­տատ: Ին­չի՞ խա­ բեր: Ը­ստ ո՞ր ալի­բի­ի: Ու­րեմն՝ իրոք, ջար­դել եմ... բայց ես չեմ արել նման բան, չեմ հի­շում, գրո­ղը տա­ նի... ո՞ւմ հա­վա­տամ: Վլա­դիկ պա­պի­կին: Ով մինչև այ­ սօր ինձ հու­ զող ոչ մի հար­ ցի պա­ տաս­ խա­ նը չի տվել: Մա­մայից հարց­րի, թե ուր է հի­մա այդ ծաղ­կա­ մա­նը, ասաց, որ դեն է նե­տել, մի­այն փշուր­ներ էին մնա­ցել դրա­նից: Հարց­րե­ցի, թե երբ է տե­ղի ունե­ցել այդ դեպ­քը, ասաց՝ մոտ եր­կուսուկես տա­րի առաջ: Հե­տո հարցրեցի, թե ին­չու մինչև հի­մա ինձ դրա մա­ սին չէր պատ­մել: Նա լռեց: Մա­ման նկա­տել էր, որ ես պար­զա­պես մո­ռա­ցել էի այդ դեպ­քը, բայց մի­գու­ ցե այս­տեղ հո­գե­բա­նի գործ չկա: Մի­գու­ցե սա սկ­լե­ րոզ է կամ հի­շո­ղու­թյան կորս­տի հետ կապ­ված որ­ևէ այլ հի­վան­դու­թյուն: Սրանք հո­գե­բա­նա­կան հի­վան­ դու­ թյուն­ նե­ րի շար­ քի՞ն են դաս­ վում, թե՞ ոչ, բայց... բայց ինչ, բայց... այս հի­մար լա­բի­րին­թո­սից թվում է, թե այլևս ելք չկա: «կ­րա­կայ­րի­չ ի ձայն» «ծու­խը քա­շում է թո­քե­րը»

Չեմ հաս­կա­ն ում՝ ինչ է կա­տար­վում: Այ­սօր Վլա­դի­կին ամե­նաա­ռա­ջ ի­նը հենց դա եմ պատ­մ ել: Պատ­մ ել եմ, որ մորս ամե­նա­թանկ նվե­րը ավի­րել եմ ու չեմ հի­շում դեպ­քը: Ի­սկ ինքն ասաց, որ ամեն

ին­չ ին կանդ­րա­դառ­նանք հեր­թով, դեռ ժա­մա­նա­կը չէ: Գրո­ղը քեզ տա­նի, Վլա­դիկ, մնա­ցել է ըն­դա­մ ե­ նը եր­կու, լա­վա­գ ույն դեպ­քում՝ երեք հան­դի­պում: Ե՞­րբ պետք է գա այդ ժա­մա­նա­կը: Զայ­րա­ցա այդ պա­ հին ու ասա­ ցի՝ «Վ­ լա՛­ դիկ ձյա, ես չեմ պատ­ րաստ­վում ևս 200000 դրամ Ձեզ վճա­րել ու նո­րից ան­ցնել մի­ամ­սյա կոն­ս ուլ­տա­ցի­ա­ներ: Չեմ կար­ ծում, որ մեր վեր­ջ ին հան­դի­պում­նե­րի ըն­թաց­քում ինչ-որ բան կբա­ցա­հայտ­վ ի, ես ուղ­ղա­կի ու­զում եմ պա­տաս­խան­ներ ստա­նալ, ու­զում եմ, որ այս ամե­ նը ար­դա­րաց­նի իմ սպա­սե­լ իք­նե­րը: Իմ կար­ծի­քով՝ դրա ժա­մա­նա­կը եկել է ար­դեն»: Բժիշ­կը լռեց ու նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րեց՝ ասե­լով, որ կոնկ­րետ այս պա­հին նա ինձ օգ­նել չի կա­րող: Ես մի պահ ցան­ կա­ցա պոռթ­կալ, գո­ռալ ու ասել՝ «­բա, գրո­ղը տա­ նի, ե՞րբ կկա­րո­ղա­նաս, Վլա­դիկ»... բայց չա­րե­ցի: Ի՞նչ է մտա­ծել այս շառ­լա­տա­նը: Ի­րեն լրիվ դրել է Մավ­րո­դի­ի տե­ղը: Ու­զում է փո­ղե­րը ստա­նալ, իսկ հե­տ ո գո­ղե­գ ող ու սու­ս ու­փ ուս կո­րչել աշ­խար­հի երե­ սից: Հե­ տ ո ի՞նչ, որ մի քա­ նի բարձ­ րա­ գ ույն կրթու­թյուն ու­նի, հե­տ ո ի՞նչ, որ մի քա­նի գի­տա­կան թեզ է պաշտ­պա­նել: Հնա­րա­վոր է՝ այն­քան է խո­րա­ ցել հո­գե­բա­ն ու­թյան մեջ, որ սկ­սել է մարդ­կանց կա­ռա­վա­րել, հատ­կա­պես նրանց, ով­քեր մո­լո­րու­ թյան մեջ են: Չնա­յած չեմ կար­ծ ում, որ իմ գի­տակ­ ցու­թյան հետ խն­դիր կա: Չեմ կար­ծ ում, որ Վա­չեն ինձ վատ մար­դ ու խոր­հուրդ կտար: Ե­թե այս ամե­ նը ցնորք չէ ու մտա­ ցա­ ծին բա­ ներ չեն, եթե այս ամե­նը, իրոք, կա­տար­վում է, այլ ոչ թե իմ աչ­քին է եր­և ում, ու­րեմն ես գի­տա­կից վի­ճա­կում եմ և հու­ սա­լ ի ձեռ­քե­րում: Վա­չեն ին­քը կու­զեր, որ ամեն ինչ

կար­գա­վոր­վեր, ինքն այն մար­դը չի, ով ինձ ան­ դուն­դը կգ­ցեր: Եվ հե­տ ո ի՞նչ, որ շա­բաթ­նե­րով էլ չենք շփ­վում... Վ­լա­դիկ Սամ­վե­լո­վիչն ասաց, որ ամեն ինչ լավ կլի­նի, ուղ­ղա­կի պետք է իր հար­ցե­րին պա­տաս­խա­ նեմ ու­ շա­րու­նա­կեմ վս­տա­հել իրեն: Ի­սկ հար­ցե­րը աբ­սուր­դի ժան­րից են՝ ի՞նչ ֆիլմ եմ սի­րում՝ Տա­րան­ տի­նոյի «Inglourious basterds»-ը, հե­տո հարց­րեց՝ որ գիրքն եմ սի­րում, ասա­ցի՝ Ժյուլ Վեռ­նի «80 օր աշ­ խար­հի շուր­ջը», հե­տո հարց­րեց սի­րածս ու­տե­լի­քը, ու մինչև հար­ցին պա­տաս­խա­նե­լը ես հարց տվե­ցի. «Վ­ լադ ձյա, էս հար­ ցե­ րը, ավե­ լի ճիշտ կլի­ ներ, առա­ջին հան­դիպ­մա­նը տայիք, ոչ թե վեր­ջից եր­ րոր­դին»: Նա ժպ­տաց, ես էլ ասա­ցի, որ ցան­կա­ցած բան, մի­այն թե քաղցր լի­նի: Նո­րից հար­ցեր տվեց, ար­դեն չեմ հի­շում, թե ինչ հար­ցեր եղան: Վեր­ջում էլ հա­վատ­քից խո­սեց: Ա­սա­ցի, որ ծա­նոթ եմ Ա­ստ­ վա­ծաշն­չին, բայց հա­վա­տա­ցյալ չեմ: Հարց­րեց՝ խաչ կրում եմ, թե ոչ: Պա­տաս­խա­նե­ցի, որ չեմ կրում: Եր­կու պատ­ճառ կար. նախ չեմ սի­րում, երբ տղան վզի ակ­սե­սուար­ներ է կրում, չէ՛, ես առ­հա­սա­րակ չեմ սի­րում, երբ տղան ակ­սե­սուար­ներ է կրում, բա­ ցի, իհար­կե, ժա­մա­ցույ­ցից: Չնա­յած ժա­մա­ցույց նույն­պես չեմ կապում, և երկ­րոր­դ՝ ես մո­լի հա­վա­ տա­ցյալ չեմ, չեմ կա­րող ամեն շա­բաթ եկե­ղե­ցի­ներ գնալ ու շա­րա­կան­ներ լսել, ավե­լի նա­խ­ընտրե­լի է Ա­րտյո­մ ի ծանր ռո­քը լսե­լը:­ է՛հ., է՛հ... տես­նես ին­չի՞ է հաս­նե­լու բժիշկն իր այս ձայ­նագ­րու­թյուն­նե­րի մտ­քե­րով: ­Մ իշտ չեմ սի­րել հո­գե­բա­նու­թյու­նը: Օ­րի­նակ՝ ոնց կա­րող է մարդ իմա­նալ, թե ինչ կա դի­մա­ցի­նի

մտ­քին: Հո­գին Ա­ստ­ծունն է: Այն կա­ռա­վարե­լը՝ սա­ տա­նայի­նը: Վատ հո­գե­բան­նե­րը պետք է ու­ղարկ­ վեն դժոխք: Չէ՞ որ հո­գի վա­ճա­ռե­լը գոր­ծարք է սա­ տա­նայի հետ: Ի­սկ ես ոչ մի­այն ինք­նա­կամ եմ իմ հո­գին հանձ­նում Վլադ Սամ­վե­լո­վի­չին, այլ նաև փող եմ վճա­րում դրա հա­մար, որ­պես­զի նա կա­ռա­ վա­րի այն: Ո­ւղ­ղա­կի հո­յա­կապ է: «կատ­վ ի մլա­վոց»

– Քի՛թ­թի, ռա՛դ եղիր, այ­սօր ու­տե­լու բան չկա: «կատ­վ ի մլա­վոց» Դու՛րս գնա սե­ նյա­կից, գնա սո­ ված ման արի: «դ­ռան չրխ­կոց» Ոնց եմ հոգ­նել ես այս կատ­վից: «ու­ժ եղ հա­զ ի ձայն»

­Չէ, դու լավ չես: Ու­զո՞ւմ ես՝ թեյ դնեմ քեզ հա­ մար: Դու թեյ սի­րում ես: Չնա­յած թեյը քեզ չի օգ­նի, Համ ջւսն, այդ ամե­նը ծխա­խո­տի ար­դյունքն է: Թե ասա ին­չի խնդ­րե­ցիր Ա­րա­մ ին, որ չորս հատ ծխա­ խոտ թող­նի: Չնա­յած գի­տեմ... «քմ­ծ ի­ծ աղ» սի­րում եմ… ­Քունս տա­նում է ահա­վոր: Գնանք քնե­լու... 0՜ֆ, օ­՜ֆ... էս ձայ­նագ­րու­թյուն­նե­րը դա­ռել են թմ­ րա­ նյութ ինձ հա­ մար... Հա, ի դեպ, Վլա­ դի­ կը հարց­րեց, թե արդյոք թմ­րա­դե­ղեր չե՞մ ըն­դու­նում։ Ա­ սա­ ցի, որ նույն­ իսկ փոր­ ձած էլ չկամ... թե­ պետ դրանց ազ­դե­ցու­թյան տակ մի­գու­ցե կկա­րո­ղա­նայի հրա­շա­լի նկար­ներ նկա­րել, ասենք՝ Դա­լի­ի ոճով: Ճիշտ չե՞մ ասում, չնա­յած քեզ ին­չի եմ ասում, դու ար­վես­տից գլուխ չես հա­նում: ­Քեզ թող­նեն՝ ամ­բողջ օ­րը Call of Duty խա­ղաս: Հե­ տո… այդ խա­ ղով ի՞նչ պետք է անես: Հը՜մ:

Գոր­ ծի ըն­ դուն­ վել չես կա­ րող: Ոչ մե­ կին չի հե­ տաքրք­րում, թե որ­քան level ես ան­ցել, թե որ­քան ու­ժեղ ես խա­ղում, ու, գրո­ղը տա­նի, թե որ­քան չիտկո­ դեր գի­ տես: Համ, այս խա­ ղե­ րի թար­ գը տուր, իրոք, մա­ման ճիշտ է ասում: Այս խա­ղե­րը, հնա­րա­ վոր է, ագ­րե­սի­ա են քո մեջ արթ­նաց­նում: Հնա­րա­ վոր է՝ բո­լոր հար­ցե­րի պա­տաս­խա­նները թաքն­ված լի­նեն հենց այդ­տեղ:­ Է՜հ... գո­նե Վլա­դիկ Սամ­վե­լո­վի­չը մի ար­ժե­քա­ վոր բան ասեր: Ար­դեն այն բա­նին եմ հա­սել, որ ինքս ինձ եմ քն­նում ու քն­նար­կում իմ վի­ճա­կը: Հար­ ցե­րի պա­տաս­խան­նե­րը գտ­նե­լու հա­մար ամեն ին­չի պատ­ րաստ եմ: Գնամ մի բա­ ժակ տաք շո­ կո­ լադ երևի խմեմ... էն Nutellan էլ ամ­բող­ջու­թյամբ կե­րա, գո­նե մի քիչ թո­ղած լի­նե­ի հի­մա… «հե­ռա­խո­սի զանգ» Էս ո՞ր մի գիժն է զան­գ ում էս ժա­մ ին: «ոտ­նա­քայ­լեր» – Ա­լո... Ծյոմ ջան, իմ անու­նը Համ չի, իմ անու­նը Համ­լետ է: Խնդ­րում եմ մի կր­ ճա­ տիր անունս, ինձ դուր չի գա­ լիս:... Չէ՛, ախ­պերս, կնե­րե­սի բան չկա, ուղ­ղա­կի դուրս չի գա­ լիս՝ դրա հա­մար եմ ասում:... Չէ, չես խան­գա­րում:... Գրո­ղը տա­նի, ի՞նչ: Մեր­սի, որ ասա­ցիր… «դ­ռան շրխ­կոց» «ա­րագ ոտ­նա­քայ­լեր» Լվաց­քի պա­րա­նից շո­րերս ըն­կել են ցած... «բա­ցում է պա­ տու­հա­նը» «ու­ժ եղ քա­մու ձայն» Գրո­ղը տա­նի, լավ էլ ու­ժեղ քա­մ ի է դր­սում: Լավ, իջ­նեմ հա­վա­քեմ շո­ րե­րը: Վաղ­վա հա­մար մա­քուր շոր չու­նեմ, մնա­ցի տա­նը: Ա­մոթ էլ է. մա­քուր շոր չու­նե­նա­լու պատ­ճա­ ռով վա­ղը դա­սի չեմ կա­րող գնալ: «Թքած, տաք բաճ­կո­նի տակից կար­ճաթև կհագ­նեմ ու կգ­նամ: Ի՞նչ կա որ: Ցե­րեկ­նե­րը այդ­քան էլ ցուրտ ­չի:

­Լավ, վերջ, «կատ­վ ի մլա­վոց» գնա­ցի շո­րերս հա­վա­քե ­լու: Քա­նի ավ­տ ո­մ ե ­քե­նա­ներ չեն ան­ցել դրանց վրայով:– Քի՛թ­թի, ոտ­քիս տակ մի՛ ըն­կ ի, ա՛յ էշ:­ Էշ կա­տու: Հա, հա, հա՜: Մինչ վա­ղը չէ մյուս օ­րը: «ազ­դան­շան»

Գ­լուխ 10

«ազ­դ ան­շ ան» Ձայ­նագ­րու­թյուն հա­մար տա­սնե­րորդ, մի­գու­ցե և վերջին: Դեկտ­մե­բե­րի 5: Չո­րեք­շաբ­թի: 2012 թվա­կան: 20:08։

Վլադ Սամ­ վե­ լո­ վիչն ասաց, որ շատ հնա­ րա­ վոր է՝ այլևս պետք չգան ձայ­նագ­րու­թյուն­նե­րը: Ա­մ ե­նայն հա­վա­նա­կա­նու­թյամբ սա վեր­ջի­նը կլի­նի, կամ՝ նա­խա­վեր­ջի­նը: Հու­սանք, որ վեր­ջինն է, այ­ լա­պես ես կգժ­վեմ հենց այս ձայ­նագ­րու­թյուն­նե­րից: Ե­րեկ, ի դեպ, ֆան­տաս­տիկ մի միտք ծա­գեց ու­ղե­ ղումս: Մտա­ծում եմ, որ Վլադ Սամ­վե­լո­վի­չը ոչ թե բու­ժում է, այլ ը­նդ­հա­կա­ռա­կը՝ հի­վան­դաց­նում: Չէ՞ որ ես նոր­մալ մարդ էի, երբ դի­մ ե­ցի նրան... չնա­յած նոր­մալ էի՞ որ... ամեն դեպ­քում, ամեն ան­գամ ինքս ինձ չէի ձայ­նագ­րում ու հո­գե­բա­նի մոտ չէի հա­ճա­ խում... Ինչևէ... ­Հե­ռա­խո­սով ձայ­նագր­վելն էլ է ան­հար­մար: Բայց դե դրան էլ հար­մար­վե­ցի: Մտա­ծում եմ՝ ար­ժե նոր Iphone գնել... չնա­ յած հե­ տո փոշ­ մա­ նե­ լու եմ:

Միշտ էլ այդ­պես է եղել: Ձգ­տե­լու զգա­ցո­ղու­թյու­նը ավե­լի եմ սի­րում, քան դրան հաս­նե­լու պա­հը: Ան­ հա­սա­նե­լին միշտ ցան­կա­լի է: Ցան­կու­թյու­նը կո­ րում է, երբ դառ­նում է հա­սա­նե­լի: Ե­թե չի կո­րում, ու­րեմն դա այն էր, որի հա­մար ար­ժեր պայ­քա­րել ու հաս­նել: Ի­նձ միշտ թվում է, որ ինչ-որ բան պա­կա­ սում է: Դա ար­ դեն հասց­ րել եմ նկա­ տել: Միշտ դժգոհ եմ: Օ­րի­նակ, հե­ռա­խոսս դուրս չէր գա­լիս, Nokia 3230 էր, որո­շե­ցի նոր հե­ռա­խոս գնել: Մտա հե­ռա­խոս­նե­րի խա­նութ, ու­սում­նա­սի­րե­ցի, գտա այս մե­կը, որով այժմ ձա­յանգր­վում եմ: Ի­նձ դուր եկավ տես­քը, ինչ­պես նաև իր հա­մ եստ ֆունկ­ցի­ա­նե­րը: Ես որո­շե­ցի գնել այն: Բա­վա­կան գու­մար չու­նե­ի մոտս, որո­շե­ցի ըն­դուն­վել աշ­խա­տան­քի: Ի­սկ աշ­ խա­տան­քիս մա­սին էլ չպատ­մ եմ. հի­շե­լու ցան­կու­ թյուն չկա: Ստա­ցած աշ­խա­տա­վար­ձի մի մա­սը գու­ մա­րե­ցի մա­մայի տված փո­ղե­րին ու գնե­ցի հե­ռա­խո­ սը: Գնե­լուց ու­ղիղ 15 րո­պե հե­տո այդ հե­ռա­խո­սը վայե­լե­լու ցան­կու­թյու­նը վե­րա­ցավ: Դե բնա­կան է, ար­դեն իմն էր հե­ռա­խո­սը, բայց չու­նե­ի այն վայե­լե­ լու առաջ­վա տրա­մադր­վա­ծու­թյու­նը: Ու այդ­պես մի­ այն հե­ռա­խո­սի հետ չե­ղավ: Նույ­նիսկ PC-խա­ղեր խա­ղա­լիս իմ ակն­կա­լիք­նե­րը միշտ ավե­լի շատ են լի­նում, ես ավե­լին եմ սպա­սում, բայց միև­նույն է... Մի­գու­ցե ես ան­շնոր­հա­կալ եմ կամ չեմ գնա­հա­տում այն, ինչ ու­նեմ, և միև­նույն է, ես մնում եմ իմ կար­ ծի­քին՝ այն, ինչն ան­հա­սա­նե­լի է, միշտ էլ ցան­կա­ լի է: Ա­մ են դեպ­քում ձգ­տել ինչ-որ մի բա­նի միշտ է պետք. լի­ նի դա նյու­ թա­ կան, թե ոչ նյու­ թա­ կան: Ո­ րով­ հետև երբ ինչ-որ բա­ նի ձգ­ տում ես, կյանքդ վե­րաի­մաս­տա­վոր­վում է և ուժ է տա­լիս

շա­րու­նա­կե­լու ապ­րել: Ա­վե­լի հե­տաքր­քիր է, երբ ձգ­տում ես ինչ-որ բա­նի, որին եր­բեք չես հաս­նի: Օ­րի­նակ՝ կա­տա­րե­լու­թյա­նը: Կա­տա­րե­լու­թյու­նը միշտ էլ բո­լո­րիս հա­մար ցան­կա­լի է, պատ­ճա­ռը մեկն է՝ այն ան­հա­սա­նե­լի է: Ու երբ գա այն օ­րը, երբ մարդ­կու­թյու­նը հաս­նի կա­տա­րե­լու­թյան, կատա­րե­լու­թյու­նը կդառ­նա ան­հե­տաքր­քիր բան մարդ­ կու­ թյան հա­ մար: Ինչևէ... Խմել չեմ սիրում, բայց երբ թե­կուզ մի գրամ ալ­կո­հոլ եմ օգ­տա­գոր­ ծում, այս­պես սկ­սում եմ փի­լի­սո­փայել:­ Այ­սօր մեր կուր­սի Ա­րա­մ ի ծնունդն էր: Վլադ Սամ­վե­լո­վի­չին տես­նե­լուց հե­տո մի­ան­գա­մ ից գնա­ ցի իրենց տուն: Ճիշտն ասած ծնունդ նշե­լու տրա­ մադ­ րու­ թյուն չկար: Ա­ մ ե­ նից շատ ու­ զում էի տուն գալ, Քիթ­թի­ին շոյել ու նյար­դերս հանգս­տաց­նել: Չէ՞ որ այ­սօր էլ ան­ցավ. ևս մեկ անի­մաստ հան­դի­ պում բժշ­կի հետ: Բայց դե ինչ անեմ... հո չեմ պոռթ­ կա ու բղա­վեմ Վլադ Սամ­վե­լո­վի­չի վրա: Մար­դը պրո­ֆե­սի­ո­նալ է իր գոր­ծում ու հույ­սեր է տա­լիս, որ հա­ջորդ իսկ հան­դի­պու­մ ից ինձ բու­ժում կն­շա­նա­կի: Ո­ւղ­ղա­կի հե­տաքր­քիր է՝ մինչև բու­ժու­մը գո­նե դիագ­նոզ կտա՞: Ինչևէ... Ա­րա­մ ի կե­նա­ցը չխ­մ ել չէի կա­ր ող. ստիպ­ված եղա կես բա­ժ ակ օ­ղ ի խմել: Ծնող­նե­րի կե­նա­ցից հրա­ժ ար­վել նույն­պես չէի կա­ր ող, բա­ժ ա­կումս օ­ղու մնա­ցած պա­ր ու­նա­կու­թյունն էլ այդ պա ­հին դա­տարկ­վեց ստա­մ ոք­սիս մեջ: Ի­սկ հե­տ ո էլ սկ­սե­ ցի ար ­դա­րա­ցում ­ներ փնտ­րել, որ­պես­զ ի նա­խա­ տես­վա­ծից շուտ հե ­ռա­նամ: Կուր­սի կե ­սը իրենց տանն էր, բա­կ ի ըն­կեր­նե ­րը, դա­սա­րան­ցի­նե ­րը: Մի խոս­քով, եր­ևի մոտ 15-17 մարդ կար: Ա­տ ում եմ,

երբ տար­բեր մարդ­կանց իրար գլուխ են հա­վա­ քում, ամե­նից շատ ատում եմ, երբ հրա­վ ի­ր ում են չոր­սից ավել մարդ­կանց: Ի­սկ ան­ծ ա­ն ոթ­նե ­րը մո­ տե­ն ում ու շաբ­լոն հար­ցեր են սկ­ս ում տալ՝ «Որ­ տե՞ղ ես սո­վո­ր ում», «Ո՞ր փո­ղո­ցում ես ապ­ր ում», «Ա­րա­մ ին որ­տե ­ղ ի՞ց ես ճա­նա­չում»... և նմա­նա­ տիպ հի­մա­ր ու­թյուն­ներ: Ար ­դա­րա­ցում փնտ­րե ­լ իս պետք է այն­պ ի­սի բան մտա­ծել, որից հե­տ ո հա­ կա­ճա ­ռ ում ­ներ չլի­նեն: Ի­սկ այդ­պ ի­սի ար ­դա­րա­ ցում­նե­րը մի­այն կա­ր ող են կապ­ված լի­նել մի բա­ նի հետ, որն, ան­կաս­կած, ավե­լ ի վեր է այն մար­ դուց, ում մոտ փոր­ձ ում ես ար­դա­րա­նալ, տվյալ դեպ­քում՝ Ա­րա­մ ից: Ա­րա­մը ասո­ցաց­վում է ըն­կե­ րու­թյան հետ, իսկ ըն­կե­ր ու­թյու­նից վեր ըն­տա­ նիքն է: Ա­սա­ցի, որ մա­մային տանն օգ­նե­լու բա­ ներ կան: Իմի­ ջ ի­ այ­ լոց, պետք է նաև նշես, թե կոնկ­րետ ին­չով պետք է օգ­նես, այն­պես, որ ար­ դա­րա­ցու­մ ից հե ­տ ո հար­ցեր չհա­ջոր ­դեն: Ա­սա­ցի, որ խո­հա­ն ո­ցի լամպն է փչա­ցել, պետք է վե­րա­ն ո­ րո­գեմ, այ­լա­պես այն­տեղ գործ անե­լը ուշ ժա­մ ին ան­հնար կլի­նի՝ մթու­թյան պատ­ճա­ռ ով: Ի դեպ, «այ­լա­պես»-ը նույն­պես պետք է շեշ­տել, դա կար­ ծես ար­դա­րա­ցում է՝ ար­դա­րաց­ման մեջ: Մի տեր­ մին կար, Վա­չեն այն­քան շատ էր սի­ր ում, որ միշտ առիթ էր փնտ­ր ում այն օգ­տա­գ որ­ծե­լու՝ ռե­կուր­ սի­ա: Այդ տեր­մ ի­նը սկ­սել էր ինձ էլ դուր գալ: Կա­ րե­լ ի է ասել, որ այս տար­բե­րա­կը ռեկուր­սիվ ար­ դա­րա­ցում է: Ինչևէ... Խ­մ ե­լուց հե­տո ալ­կո­հո­լը իր ազ­դե­ցու­թյու­նը իրոք որ թո­ղել է: Այ­սօր ան­դա­դար ու­զում եմ խո­ սել: Ու­ զում եմ խո­ սել ամեն ին­ չից ու քն­ նար­ կել

ամեն ինչ: Ճիշտ է, ը­ նդ­ հա­ նուր առ­ մամբ, ես դեռ խո­սում եմ ոչն­չից:­ Եր­ևի ան­հա­սա­նե­լի­ու­թյան թե­մային վե­րա­ դառ­նամ: Ու մի բա­ցա­ռու­թյուն անեմ: Չէ՞ որ ինքս էլ գի­տեմ, որ կար մի բան, երբ ես սի­րե­ցի, համ հաս­ նե­լու ձգ­տու­մը, համ էլ այն պա­հը, երբ հա­սա: Մի­ գու­ցե, եթե խմած չլի­նե­ի, եր­բեք էլ չէի պատ­մ ի Նա­ րե­ի մա­սին: Գրո­ղը տա­նի, եթե մի քիչ ավել խմած լի­նե­ի, ան­գամ կն­կա­րագ­րե­ի, թե ինչ է ինձ հետ կա­ տար­վում, երբ բարձ­րա­ձայն իր անունն եմ տա­լիս: Շատ եմ սի­րում աղ­ջիկ­նե­րի այն անուն­նե­րը, որոնք բաղ­կա­ցած են չորս տա­ռից, հատ­կա­պես, երբ վեր­ջա­նում են ձայ­նա­վո­րով: Ես շա՜տ եմ սի­ րում այս անու­նը՝ Նա­րե… ­Բա­նա­կից նոր էի վե­րա­դար­ձել ու փոր­ձում էի նո­րից հար­մար­վել այս ամե­նի հետ: Դե հա, բան չու­նեմ ասե­լու, իմ ծա­ռա­յու­թյու­նը շատ հեշտ ան­ ցավ, բայց ամեն դեպ­քում, ես եր­կու տա­րի շա­րու­ նակ քա­ղաք չեմ իջել ուղ­ղա­կի զբոս­նե­լու, չհաշ­ված ըն­թաց­քում եղած Նոր տա­րի­նե­րը: հի­մա ար­դեն ազատ էի: Նոր կուր­ սում ամեն ինչ ան­ հե­ տաքրքիր էր: Մի խոս­քով, կային շատ նոր բա­ներ: ­Մ ի օր սո­վո­րա­կա­նի պես գնա­ցի Վա­չե­ին տես­նե ­լու: Պո­լ ի­տեխ­նի­կ ի մաս­նա­ճյու ­ղե ­րից մե­կ ի դռան առջև կանգ­նած էի: Ու­ժեղ ան­ձրև էր գա­լ իս՝ նոյեմ­բեր ամիսն էր: Ո­ր ո­շե­ցի մտ­նել շենք ու դու­ռը բա­ցե­լուն պես մի աղջ­կա բախ­վե­ցի: Նա չն­կա­տեց ինձ, քա­նի որ ան­ձր­ևից խու­սա­փե­լու հա­մար արևա­ նոցն էր փոր­ձ ում բա­ցել, և ու­շադ­ր ու­թյու­նն ար­ևա­ նո­ցի կողմն էր: «Կ­նե­րեք»: «Ա­մ են ինչ նոր­մալ է, դուք ինձ կնե­րեք»:­

Սա իմ ու Նա­րե­ի առա­ջին երկ­խո­սու­թյունն էր: Շատ կարճ էր, հա­մա­մ իտ եմ: Դուրս շատ եկավ այդ աղ­ջի­կը: Սև, գե­ղե­ցիկ վար­սե­րը, խո­րը, կլոր, սև, պարզ ու ան­մ եղ աչ­քե­րը, բայց խո­րա­մանկ աչ­ քե­րը: Այդ խո­րա­մանկ ու ան­մ եղ աչ­քե­րը: Սի­րում էի նկա­ րել նրա աչ­ քե­ րը: Եթե ես նկար­ չու­ թյան հետ կապ չու­նե­նայի, եր­բեք չէի կա­րո­ղա­նա առա­ջին հա­յաց­քից ֆիք­սել բո­լոր այն դե­տալ­նե­րը, որոնք տե­սա նրա աչ­քե­րում: Նուրբ դի­մագ­ծեր ու­ներ, հա­ յաց­քը գլ­խիցս դուրս չէր գա­լիս: Վա­չե­ին ես բան չա­սա­ցի: Դե, շատ մեծ հա­մալ­սա­րան, հա­զա­րա­վոր ու­սա­նող­ներ. անի­մաստ էր: ­Նոյեմ­բե­րի վեր­ջե­րին, երբ ևս մեկ ան­գամ գնա­ցի Վա­չե­ին դի­մա­վո­րե­լու, հան­կարծ նո­րից նկա­տե­ցի այդ աղջ­կան: Մտավ նույն այն լսա­րա­նը, որի առջև ես ու Վա­չեն էինք կանգ­նած: Ու­րա­խա­ցա ու մտա­ծե­ցի, որ Վա­չե­ի կուր­սից է: Բայց պարզ­վեց, որ զու­գա­հեռ­նե­րից է: Ա­սա­ցի Վա­չե­ին, որ այդ աղջ­ կա դեմ­քը գամ­վել է ու­ղե­ղիս մեջ ու դուրս չի գա­ լիս: Վա­չեն ասաց, որ հան­գիստ մնամ: Ա­սաց, որ նա ինչ-որ բան կմ­տա­ծի: Մի քա­նի օր ան­ց Վա­չեն զան­գեց ու ասաց, որ ամ­բողջ կուր­սով որո­շել են փար­թի կազ­մա­կեր­պել: Ու չնա­յած որո­շել են կողմ­ նա­կի ան­ձանց այդ փար­թի­ին չհ­րա­վի­րել, Վա­չեն խոս­տա­ցավ կազ­մա­կեր­պել իմ և Նա­րե­ի «­բա­խու­մը» այդ փար­թի­ի ըն­թաց­քում: Դե Վա­չեն ու­սա­նո­ղա­ կան խորհր­դում շատ ծա­նոթ­ներ ու­ներ, և իր հա­ մար դժ­վար բան չէր նման բան կազ­մա­կեր­պե­լը:­ Երբ եկա փար­թի­ին, տե­սա նաև Նա­րե­ին: Մի սե­ ղա­ նի շուրջ էինք նս­ տած, բայց չէինք շփ­ վում: Փոր­ձե­ցի խո­սել, բայց այդ պա­հին նոր ու­ղե­ղիս

հա­սավ, որ անու­նը դեռ չգի­տեմ: Փոր­ձե­ցի հարց­նել, բայց չկա­րո­ղա­ցա այդ­քան ուժ իմ մեջ հա­վա­քել: Նա­րեն եկել էր իր ըն­կե­րու­հու հա­մար, նա այդ­պի­ սի տե­ղեր չէր սի­րում: Ա­պա­ցույցն եղավ այն, որ մեկ ժամ հե­տո լքեց ակում­բը: Ես ինքս էլ չեմ սի­րում փար­թի­ներ: Փար­թի­ին իմ ու Նա­րե­ի բա­խու­մը այդ­պես էլ տե­ղի չու­նե­ցավ:­ Ես այդ­պես էլ չք­նե­ցի այդ գի­շեր: ­Բայց բախ­տը ժպ­տաց ինձ դեկտեմ­բե­րի 24-ին, երբ Վա­չեենց ամ­բողջ հոս­քը ծրագ­րա­վո­րու­մ ից քննու­թյան էր: Ես այդ օ­րը Վա­չե­ին էի պար­զա­պես սպա­սում, որ քն­նու­թյու­նից հե­տո գնայինք ֆուտ­բոլ խա­ղա­լու: Տե­սա, թե ոնց է Նա­րեն մտ­նում քն­նա­սե­ նյակ: Չգի­ տեմ դա ճա­ կա­ տա­ գիր էր, թե ոչ, բայց քննա­սե­նյակ մտ­նե­լուց մոտ տա­սը րո­պե ան­ց Նա­ րեն դուրս եկավ ու հե­ռա­խո­սով զան­գեց ինչ-որ մե­ կին ու բառ առ բառ ասաց հետ­ևյալ նա­խա­դա­սու­ թյու­նը. «Բարև, լսի, դա­սա­խո­սը ինձ խնդ­րեց, որ իր հա­մար դե­կա­նա­տից ստուգ­ման ցու­ցա­կը բե­րեմ, ու ես հի­մա դե­կա­նատ եմ բարձ­րա­նում, բայց մինչ այդ հասց­ րել եմ տոմ­ սը քա­ շել, ու զգա­ ցի, որ տոմ­ սի հարցերից ոչ մեկի պա­տաս­խանը չգի­տեմ: Ի­մը հին­ գե­րորդ տոմսն է: Խնդ­րում եմ՝ պա­տաս­խան­նե­րը գտի ու արագ զան­գի ինձ, թե­լադ­րի: Ե­թե այս քն­ նու­թյու­նը ես վատ հանձ­նեմ, ան­վճա­րից կկտր­վեմ: Լավ, ես ամե­նա­շա­տը տասը րո­պե ժա­մա­նակ ունեմ»: Նա­րեն բարձ­րա­ցավ դե­կա­նատ:­ Ու­սա­նող­ներ: Մար­դիկ, ով­քեր միշտ կարճ ճա­ նա­պարհ­ներ են փնտ­րում քն­նու­թյու­նը ստա­նա­լու հա­մար: Ի­սկ ամե­նա­կարճ ու ամե­նա­դա­սա­կան

տար­բե­րա­կը հու­շա­թեր­թիկ­ներ պատ­րաս­տելն է: Ու չկա գո­նե մեկ ու­սա­նող, ով չու­նե­նա տվյալ տոմ­սի պա­տաս­խան­նե­րը: Դա նույնն է, երբ բժիշ­կը առանց խա­լա­թի է: Դե իհար­կե, բա­ցա­ռու­թյուն­ներ միշտ էլ հան­դի­պում են: Օ­րի­նակ, մեր կուր­սի Ա­սյան ու Վլադ Սամ­վե­լո­վի­չը: Ա­սյան ազն­վա­գույն ու­սա­նող է, ան­գամ ծայ­րա­հեղ դեպ­քում հու­շա­թեր­թի­կից չի օ­գտ­վի: Ի­սկ, ա՛յ, Վլադ Սամ­վե­լո­վի­չը այդ­քան էլ սկզ­բուն­քային չէ, իր սպի­տակ խա­լա­թը հա­գավ միայն ամե­նա­ծայ­րա­հեղ դեպ­քում: Բայց դե դա միակ հան­դի­պումն էր, որի ըն­թաց­քում սպի­տակ խա­լա­թով էր:­ Ես իս­կույնևեթ վա­զե­ցի այն լսա­րա­նը, որ­տեղ Վա­չեն քն­նու­թյան էր, դու­ռը կի­սով չափ բա­ցե­ցի: Վա­չեն ամե­նա­վեր­ջում էր նս­տած, ու եթե ան­գամ գո­ռայի, նա չէր էլ լսի: Բա­րե­բախ­տա­բար դի­մա­ցը՝ առա­ջին շար­քում, նս­տած էր Վա­չե­ի ըն­կե­րը, ում ես էլ էի ճա­նա­չում: Շշու­կով հաս­կաց­րի, որ ինձ այդ քն­նու­թյան հու­շա­թեր­թիկն է պետք: Կոնկ­րետ 5-րդ տար­բե­րա­կի հու­շա­թեր­թի­կը: Վա­չե­ի ըն­կե­րը՝ Ա­րե­ գը, հարց­րեց, թե ին­չիս է պետք: Ա­սա­ցի, որ ժա­մա­ նակ չու­նեմ բա­ցատ­րե­լու: Նա էլ շշն­ջա­լով հաս­կաց­ նել տվեց, որ դա­սա­խո­սին շե­ղել է պետք: Դա­սա­ խո­սը այդ պա­հին շշուկ­ներ լսեց ու մո­տե­ցավ Ա­րե­ գին՝ նկա­ տո­ ղու­ թյուն անե­ լու: Ես էլ, պա­ հը բաց չթող­նե­լով, բա­ցե­ցի դու­ռը ու սկ­սե­ցի դա­սա­խո­սին շե­ղել: Մտա ու ասա­ցի՝ «­Բարև ձեզ, Ռազ­մ ի­կին կա­ րե­լի՞ է»: Դա­սա­խո­սը նայեց իմ ուղ­ղու­թյամբ, բար­ կա­ցավ վրաս, որ քն­նու­թյուն է, ու իրա­վունք չու­նեմ խան­գա­րե­լու վեր­ջի­նիս ըն­թաց­քը: Ես ևս մեկ ան­ գամ պն­ դե­ ցի, որ ինձ շատ շտապ Ռազ­ մ իկն է

հար­կա­վոր: Նա է՛լ ավե­լի բար­կա­ցավ: Ու այս իրա­ րանց­ման մեջ վեր­ջա­պես Ա­րե­գը գտավ 5-րդ տոմ­ սի պա­տաս­խան­նե­րը: Մնում էր, որ ինձ փո­խան­ ցեր: «Ու­ժեղ» տղա ձևա­նա­լով՝ Ա­րե­գը ոտ­քի կանգ­ նեց, մո­տե­ցավ ինձ ու կո­պիտ տո­նով ասաց. «Ա­պե՛, քն­նու­թյուն է այս­տեղ, խան­գա­րում ես, դո՛ւրս գնա, թո՛ղ հան­գիստ գրենք»: Քն­նա­սե­նյա­կից դուրս նե­ տեց ինձ ու 5-րդ տար­բե­րա­կի հու­շա­թեր­թի­կը վայր գցեց մի­ջանց­քում, ինձ տե­սա­նե­լի մի վայ­րում: Ես էլ հասց­րե­ցի Ա­րե­գի հաս­ցե­ին ուղղ­ված դա­սա­խո­սի ող­ջույ­ննե­րը լսել, հե­տո իս­կույն վերց­րե­ցի հու­շա­ թեր­թի­կը: Ա­մ ե­նա­հե­տաքր­քիրն այն էր, երբ հե­տո Վա­չե­ից իմա­ցա, որ նրանց խմ­բում Ռազ­մ իկ անու­ նով մարդ չկար: Ինչևէ... Ես ու­նե­ի 5-րդ հար­ցա­թեր­թի­կի պա­տաս­խան­ նե­րը: Ե­րբ մի քա­նի րո­պե ան­ցավ, նկա­տե­ցի Նա­րե­ ին՝ սան­դուղք­նե­րով իջ­նե­լիս: Իս­կույնևեթ մո­տե­ցա ու ասա­ցի. «Կ­նե­րես, ես քո խոսակ­ցու­թյու­նը լսե­ցի, երբ դուրս եկար լսա­րա­նից ու ոնց հաս­կա­ցա, քեզ 5-րդ տոմ­սի պա­տաս­խան­ներն են պետք: Ինձ մոտ այն կա»: Ու պար­զե­ցի թուղ­թը: Նա­րե­ի ժպիտն այդ պահին ան­մո­ռա­նա­լի էր: Կար­ծես այդ պա­հին նա ու­զում էր գր­կել ու շնոր­հա­կա­լու­թյուն հայտ­նել ինձ, բայց նա արագ վերց­րեց թուղ­թը, շատ էր խառն­ ված, ասաց՝ «այո՛, հենց սա՛ է, շատ շնոր­հա­կալ եմ» ու, ի զար­մանս ինձ, արագ մտավ լսա­րան:­ Այդ­պի­սի ռե­ակ­ցի­ա չէի սպա­սում: Վա­չեն դուրս եկավ, բայց խնդ­րե­ցի նրան, որ առանց ինձ ֆուտ­բո­լ ի գնա: Պատ­մ ե­ցի տե­ղ ի ու­նե­ցա­ծ ը: Վա­ չեն էլ ասաց, որ երբ դուրս գա, հաս­տատ կխո­ սենք: Դուրս գալուց նկա­տե­ցի նրան, մո­տե­ցա ու

հարց­րե­ցի, թե ինչ­պես հանձ­նեց: Ա­սաց, որ գե­րա­ զանց է ս­տա­ցել, ու շնոր ­հա­կա­լու­թյուն հայտ­նեց: Այդ պա­հից սկ­սած եր­կու­սիս մոտ ինչ-որ մի բան սկս­վեց: Մենք խո­սե ­լով դուրս եկանք հա­մալ­սա­ րա­նի տա­րած­քից: Ի­սկ վեր­ջում­ նա հարց­րեց, թե ինչ­պես կարող է իր շնոր ­հա­կա­լու­թյու­նը հայտ­նել ինձ, ես էլ ասա­ցի, որ պար­զա­պես գտ­նի և ըն­կե­ րու­թյան առաջարկ անի ինձ ֆեյս­բու­քում: Նա այդ­ պես էլ արեց: Մենք մոտ մի ամիս գրե­թե ամեն օր խո­ս ում էինք... Նոր տա­ր ուն մի ան­գամ ն ­ ույ­նիսկ հան ­դի­պե­ցինք, ու չ­նա­յած որ դր­ս ում ու­ժեղ ձյուն էր գա­լիս, զբոս­նե­ցինք: Նա­րեն սի­ր ում էր ձյուն... շա՜տ: Ինչևէ... Իսկ փետր­վա­րին ես վեր­ջա­պես իմ մեջ ուժ հա­վա­քե­ցի ու մեր հեր­թա­կան հան­դիպ­ման ժա­մա­ նակ իրեն ըն­կե­րու­թյան առա­ջարկ արե­ցի, ասա­ցի, որ սի­րում եմ իրեն: Այդ օ­րե­րին ինձ մոտ ամեն ինչ հո­յա­կապ էր, ես աշ­խա­տում էի, ճիշտ է, անի­մաստ ու հո­րին­ված կոնֆ­լիկ­տի պատ­ճա­ռով ինձ գոր­ծից հա­նե­ցին, բայց դե Նա­րեն ինձ հետ էր: Նա­րեն էլ ինձ էր սի­րում: Ես կար­ծես վե­րածն­վել էի: Նա­րեն ձևա­կա­նու­թյուն­նե­րի հետ­ևից չըն­կավ: Չա­սաց այն անի­մաստ նա­խա­դա­սու­թյուն­նե­րը, որոնք սո­վո­րա­բար աղ­ջիկ­նե­րը ասում են այդ դեպ­ քե­րում. «­Գի­տես, դու լավ տղա ես, ես քեզ հա­վա­ նում եմ, բայց չէ, մենք չենք կա­րող մի­ա­սին լի­նել»: Չէ: Նա շատ լավ էր հա­ ­ մադ­ րում խելքն ու սրտի թե­լադ­րան­քը: Մի բան, որ շատ քչե­րի մոտ է ստաց­ վում: Նա ինձ սի­ րում էր: Նա ու­ ներ մի աքսիոմ, մի հրա­շա­լի աք­սի­ոմ. «Ե­թե սի­րում եք իրար, ուրեմն փո­խան­ցեք այն»:

Այդ պա­հից սկ­սած ես սկ­սե­ցի գնա­հա­տել այն ամե­նը, ինչ ու­նեմ: Հաս­կա­ցա, թե ինչ լավ է, երբ ձգ­ տում ու հաս­նում ես մի բա­նի ու չես հի­աս­թափ­վում, այլ շա­րու­նա­կում ես էլ ավե­լի սի­րել ու­նե­ցածդ:­ Ես ու Նա­րեն շատ էինք կապ­ված իրար հետ: Ա­մ են օր խո­սում էինք, զբոս­նում էինք ամե­նու­րեք: Ա­ մ են ինչ այս քա­ ղա­ քում ինձ իրեն է հի­ շեց­ նում: Նա, իրոք, խենթ էր: Չէր սի­ րում հան­ դի­ պել մի տեղ, որ­տեղ ար­դեն հան­դի­պել էինք, ու ամեն ան­ գամ նոր վայր էինք փնտ­րում հան­դիպ­ման հա­մար: Մի օր ռո­ման­տիկ մի այ­գի, հա­ջորդ օ­րը շի­նա­րա­ րա­կան խա­նու­թի դի­մաց: Հի­շում եմ՝ մի ան­գամ մետ­րոյում էինք հան­դի­պել՝ «­Սա­սուն­ցի Դա­վիթ» կա­յա­րա­նում: Բայց ամե­նաինք­նա­տիպ հան­դի­պու­ մը կի­նո­թատ­րո­նում էր: Նա­խա­պես պլա­նա­վո­րել էինք շարքն ու տե­ղը: 6-րդ շարք, 13-րդ տե­ղում ես, 14-րդում՝ նա: Ա­ ռան­ ձին տնե­ րից դուրս եկանք, տոմ­սե­րը գնե­ցինք ու հան­դի­պե­ցինք կի­նո­թատ­րո­նի դահ­լի­ճում: Ան­շուշտ, Նա­րեն ու­շա­ցավ այդ օ­րը: Դրանք հրա­ շա­ լի օ­ րեր էին: Ինձ հա­ մար ար­ դեն երեք թանկ բան կար՝ Նա­րեն, մա­ման ու Քիթ­թին:­ Ես գի­տե­ի Նա­րե­ի բո­լոր գաղտ­նի­քնե­րը: Գի­ տե­ի նրա բո­լոր նա­խա­սի­րու­թյուն­նե­րը: Գի­տե­ի, թե ինչն է նա իմ մեջ գնա­հա­տում: Նա սի­րում էր իմ նկար­նե­րը: Ի դեպ, Նա­րեն նաև իմ մու­սան էր. այդ ժա­մա­նակ շատ ավե­լի հեշտ էր ստաց­վում նկա­րել: Ես չէի սի­րում ծխա­խոտ ու ալ­կո­հոլ ու ինք­նա­հաս­ տատ­վե­լու հա­մար շա­տե­րի պես այդ տար­բե­րա­կը չէի ը­նտ­րում: Նա­րեն իմ մեջ դա շատ էր գնա­հա­ տում: Զար­մա­նում էր քաղց­րի հան­դեպ իմ ան­տար­ բե­րու­թյան վրա: Նա ահա­վոր քաղց­րա­կեր էր:

Ա­ մ են հան­ դիպ­ մա­ նը ինձ ստի­ պում էր մի կտոր միկա­դո գնե­լ իր հա­մար: ­Նա գի­տեր նաև, թե ին­չը չեմ սի­րում: Հե­ռա­խո­ սիս մի­ջից նկար­նե­րը ջն­ջե­լու սո­վո­րու­թյուն ու­ներ: Ի­նձ հա­տուկ բար­կաց­նե­լու փոր­ձեր էր անում: Նման ման­կա­կան բա­ներ էլ ու­ներ: Գ­րո­ղը տա­նի, եթե կա­րո­ղա­նայի մո­ռա­նալ այս ամե­նը: Այս ամե­նը հի­շելն այն­քան ցա­վոտ է ինձ հա­մար:­ Ըն­թաց­քում սկ­սե­ցին կոնֆ­լիկ­տներ առա­ջա­նալ մեր մեջ: Ա­սում էր, որ հա­ճախ եմ իր հետ կո­պիտ խո­ սում: Բայց ես ձևը գտել էի, եթե կոնֆ­ լիկ­ տը շատ լուրջ չէր, մի­կա­դոն այն միշտ լու­ծում էր: Բայց ըն­թաց­քում, ավե­լի կոնկ­րետ՝ վեր­ջում, մի բան եղավ, ին­չը բա­ժա­նեց ինձ ու իրեն, նույ­նիսկ մի­կա­ դոն չկա­րո­ղա­ցավ դրան լու­ծում տալ: ­Մո­տե­նում էր մեր ըն­կե­րու­թյան մի­ա­մյա­կը՝ փետր­վա­րի 18-ը: Մենք պատ­րաստ­վում էինք նշել այն: Մոտ մի ամիս կար մինչ այդ օ­րը: Նա գտել էր իր ման­կու­թյան օ­րա­գի­րը, որը շատ թանկ էր իր հա­ մար, այն­տեղ նկա­րագ­րել իր պա­տա­նե­կու­թյու­նը, սի­րա­հա­րու­թյան ու հի­աս­թա­փու­թյան օ­րե­րը: Փոքր ժա­մա­նակ հե­տաքր­քիր աղջ­նակ էր: Սի­րա­հար­վում էր ամեն պա­տա­հած տղային, մի քիչ տվայտ­վում ու տա­ռա­պում, իսկ մի ամիս հե­տո մո­ռա­նում ու սի­րա­ հար­վում մեկ այլ տղայի: Եր­ևի բո­լոր աղ­ջիկ­ներն են այդ­պի­սին: Ի­հար­կե, ինձ դա դուր չէր գա­լիս: Հատ­կա­պես նրա վառ նկա­րագ­րում­ներն օ­րագ­ րում: Պատ­կե­րա­վոր նկա­րագ­րում էր, թե ոնց է սի­ րում այս տղային, թե ին­չե­րի էր պատ­րաստ հա­նուն նրա հետ մեկ համ­ բույ­ րի: Ես չգի­ տեմ, դրանք

կար­դա­լուց ավե­լի շատ ջղայ­նա­նում էի, թե խան­ դում, բայց մի­ա­ժա­մա­նակ հաս­կա­նում էի, որ դա ըն­դա­մ ե­նը օ­րա­գիր է՝ գր­ված դե­ռա­հաս աղջ­կա կող­մ ից: Եվ որ բո­լոր դե­ռա­հաս աղ­ջիկ­նե­րի մտ­քում էլ այդ տա­րի­քում սերն է ու սի­րա­հար­վե­լը:­ Այդ օ­րա­գի­րը ես ու­զում էի վե­րա­դարձ­նել­Նա­ րե­ին: Սա­կայն մի օր, երբ տուն մտա, այն ամ­բող­ջո­ վին ճղ­ված վի­ճա­կում գտա: Նույ­նիսկ վե­րա­կանգ­ նելն ան­հնա­րին կլի­ներ: Մտա­ծե­ցի, որ սե­ղա­նին եմ դրել, Քիթ­թին էլ օ­րագ­րի վրա է կանգ­նել ու ճանկ­ ռե­լով ամ­բողջո­վին պատ­ռել: Զան­գե­ցի Նա­րե­ին ու ասա­ցի, որ օ­րա­գի­րը ճղ­վել է: Չհա­վա­տաց, ասաց, որ ապուշ կա­տակ է, ու ավե­լի լավ է, որ վաղ­վա հան­դիպ­ման հա­մար նոր վայր մտա­ծեմ: Դե նա ինձ լավ ճա­ նա­ չում էր, ու, իրոք, օ­ րա­ գի­ րը ճղե­ լը իմ ձեռա­գի­րը չէր: Երբ­ հա­ջորդ օ­րը հան­դի­պե­ցինք, նո­րից նայե­ցի Նա­րե­ին ու ասա­ցի, որ հետս բե­րել եմ նրա ճղած օ­րա­գի­րը: Նա­րեն էլ ծի­ծա­ղե­լով ասաց. «­դե հա, բա ո՞նց, ճղել ու կե­րել ես թղ­թե­րը, դե դու թղ­թեր սի­ րում ես ու­տել»: Նա, իրոք, չէր հա­վա­տում, բայց հա­յաց­քը իս­կույն փոխ­վեց, երբ տե­սավ ճղված օ­րա­ գի­րը: Ժպի­տը չք­վեց, ար­ցունքն իս­կույն ըն­կավ աչ­ քից, որից հե­տո ու­ժեղ հար­ված հա­ջոր­դեց դեմ­քիս: Նա գո­ռաց փո­ղո­ցով մեկ, որ ատում է ինձ, որ ան­ սիրտ եմ ու նույնիսկ չեմ էլ հաս­կա­ցել, թե ինչ ար­ ժեք է ու­նե­ցել իր հա­մար այդ օ­րա­գի­րը: Ես փոր­ձե­ ցի գրկել, հանգս­տաց­նել նրան ու հաս­կաց­նել, որ ես դրա մեջ բո­լո­րո­վին մեղք չու­նեմ: Փոր­ձե­ցի ասել, որ օ­րա­գի­րը Քիթ­թին է հա­վա­նա­բար ճղել, երբ մո­ ռա­ ցել էի այն դա­ րա­ կում պա­ հել և

պա­տահ­մամբ թո­ղել գրա­սե­ղա­նիս վրա: Նա գո­ ռաց վրաս, ասաց, որ չդիպ­չեմ իրեն ու խնդ­րեց, չէ՛, հրա­մայեց, որ գնամ: Ես ինձ չկա­րո­ղա­ցա զս­պել: Որ­պես­զի Նա­րեն չտես­ներ իմ ար­ցունք­նե­րը, ես շրջ­վե­ցի ու արագ քայ­լե­րով հե­ռա­ցա՝ թող­նե­լով նրան մի­այ­նակ: ­Մ ի քա­նի ժամ հե­տո զան­գե­ցի: Նա­րեն հան­ գիստ էր: Խնդ­րե­ցի, որ ինձ լսի, ասա­ցի, որ կա­տուն է մե­ղա­վոր: Նա ասաց, որ ձեռ եմ առ­նում իրեն: Ա­սաց, որ կա­տուն կա­րող էր քեր­ծել­մեկ էջ կամ եր­կու էջ... Բայց այս օ­րագ­րի էջե­րի պատռ­վածք­նե­ րը երկ­րագն­դի վրա ոչ մի կա­տու չի կա­րող անել: Սա մար­դու արած է: Եվ պետք չէ մեղ­քը կատ­վի վրա գցել: Կա­տուն ձեռ­քեր չու­նի, որ մի­ա­ժա­մա­նակ տասը էջ իրար հետ նույն տե­ղից ճղի... Ինչևէ... Ես ինքս էլ պարզ հաս­կա­նում եմ, որ, իրոք, կա­տուն չէր կա­րող ճղել այն: ­Նա ասաց, որ կբա­ժան­վենք: Ո­րով­հետև ես, իմա­նա­լով, թե որ­քան թանկ է նրա հա­մար իր օ­րա­ գի­րը, ճղել եմ այն: Նա ինձ վս­տա­հել էր այն, նա ինձ էր վս­տա­հել այդ օ­րագ­րի մեջ գր­ված ամեն մի տո­ղը: Նա ազ­նիվ էր: Նա շա՜տ ազ­նիվ էր: Ի­սկ ես վե­րա­դարձ­րե­ցի իր օրա­գի­րը՝ իր ազն­վու­թյու­նը, ճղված վի­ճա­կում: Ա­տում էր սու­տը: Հա­մոզ­ված էր, որ օ­րա­գի­րը ճղել եմ ես, բայց ես մինչև վեր­ջին պա­ հը չըն­դու­նե­ցի դա: Չըն­դու­նե­ցի, որով­հետև ես այդ­ պի­սի բան չեմ արել: Ես չգի­տեմ, ոնց բա­ցատ­րեմ դա, բայց մե­ ղա­ վոր չեմ դրա­ նում: Ես մինչ օ­ րս ատում եմ այդ օ­րը, այդ պա­հը, ես խեղդ­վում եմ կա­րո­տից: Ես շա­րու­նա­կում եմ սի­րել այդ աղջ­կան ամեն պահ, ամեն վայր­կ յան, ամեն ակն­թարթ:

Մենք բա­ժան­վե­ցինք: Մի ամիս հե­տո ես գնա­ ցի պո­լի­տեխ­նիկ, որ­պես­զի տես­նեմ նրան: Կանգնած էինք ճիշտ նույն տե­ղում, որ­տեղ առա­ջին ան­ գամ տե­ սել էի նրան: Խնդ­ րե­ ցի, որ կանգ­ նի, նայե­լով նրա աչ­քե­րի մեջ՝ ասա­ցի. «Կ­նե­րես»: «Ամեն ինչ նոր­մալ է, դու ինձ կնե­րես»,- պա­տաս­խա­նեց նա ու գնաց:­ Ա՜խ այդ շր­ջան­նե­րը: Մեր բա­ժան­ման վեր­ջին դի­ա­լո­գը հա­մըն­կավ մեր առա­ջին հան­դիպ­ման դի­ ա­լո­գի հետ: Ես կորց­րե­ցի նրան ճիշտ նույն տե­ղում, որ­տեղ որ գտել էի: Դրա­նից հե­տո դա­դա­րե­ցի նրան հե­տապդ­նել: Դա մեր վեր­ջին հան­դի­պումն էր: Սկզբ­նա­կե­տը շր­ջա­նի մեջ: ­Նա խնդ­րեց, որ նե­րեմ իրեն: Ա­սաց, որ ինձ չի թող­նում, պար­զա­պես գնում է ինձ­նից: Ասաց, որ թող­ նելն ու գնա­ լը տար­ բեր բա­ ռեր են: Գրո­ ղը տանի, ինչ կապ ու­նի՝ թո­ղեց ինձ, թե գնաց. եր­կու դեպ­քում էլ նա ինձ հետ չէ: Ար­դա­րա­ցում­ներ... Ռե­ կուր­սիվ ար­դա­րա­ցում­ներ... Ան­ցել է մոտ ութ ամիս դրա­նից հե­տո: «կատ­վ ի մլա­վոց»

– Քի՛թ­թի, սի­րե­լի՛ս, թերևս դու մի­ակն ես, ով ինձ չի լքում: Ա­րի՛ ինձ մոտ, հրաշքս: Ա­հա,­ես քեզ ու­տե­լու բան եմ բե­րել, ինձ էլ թեյ կդ­նեմ, մի­ա­սին կընթ­րենք: Ա­րի՛ ինձ մոտ, սի­րե­լի՛ս։­ Ա­հա և վերջ: Իմ կար­ծի­քով սա վեր­ջին ձայ­ նագ­ րու­ թյունն է: Այն­ պես որ, «­ մ ինչ նոր հան­ դի­ պում» ասե­լու փո­խա­րեն կա­սեմ՝ «­հա­ջո­ղու­թյուն»: ­Ձայ­նագր­ման ավար­տը: «ազ­դան­շան»

Գլուխ 11

«ազ­դ ան­շան»

«Ձայ­նագ­րու­թյուն­նե­րը կա­րող ես ավար­տել, Համ­լետ ջան»: Այ­սօր վեր­ջա­պես լսե­ցի այդ նա­խա­դա­սու­թյու­ նը: Բայց, գրո­ղը տա­նի, ին­չու եմ շա­րու­նա­կում ձայ­ նագ­րու­մը: Եր­ևի այս ամե­նը դուրս գա­լիս է: Կամ էլ ու­զում եմ կիս­վել ­նոր նկա­րիս հետ:­ Այ­սօր ամ­բողջ գի­շերս նվի­րել եմ նոր նկա­րիս: Կա­րե­լի է ասել, որ սա նա­խորդ եր­կու նկար­նե­րիս տրա­մա­բա­նա­կան շա­րու­նա­կու­թյունն է:­ Ա­մառ էր: Նկա­րել եմ ամ­ռան ամե­նա­տաք եղա­նակ­նե­րից մե­կը: Ա­րևն այն­քան պայ­ծառ է շո­ ղում ու այն­քան վառ: Եր­կին­քը ամ­բող­ջո­վին մա­ քուր է: Ծա­ռերն էլ՝ փար­թամ: Այ­գին լեփ-լե­ցուն էր մարդ­կան­ցով: Ձախ ան­կ յու­նում երե­խա­ներ էին, պաղ­ պա­ ղակ էին ու­ տում, իսկ աջ ան­ կ յու­ նում մի երի­տա­սարդ զբոս­նում էր իր հղի կնոջ հետ: Հեռ­ վում ևս մարդ­կանց պատ­կեր­ներ էին ուր­վագծ­վում: Այն ջար­դած նս­տա­րա­նը, որը կար նա­խորդ

նկա­րում, ար­դեն վե­րա­նո­րո­գել էին: Թռ­չուն­ներն էին շա­տա­ցել, նրանք կային ինչ­պես ծա­ռե­րին, այն­ պես էլ գետ­նին՝ աս­ֆալ­տի վրա: Նկա­րի կենտ­րո­ նում դար­ձյալ նույն պեր­սո­նաժ­ներն էին՝ աղ­ջիկն ու տղան: Տղան գետ­նին ըն­կած էր, իսկ աղ­ջի­կը առաջ էր գնում: Սա­կայն պա­րան­նե­րը... որոշ պա­րան­ներ շա­րու­նա­կում էին նրանց կա­պել: Նկա­րել էի կոնկ­ րետ այն պա­հը, թե ինչ­պես է պա­րան­նե­րից մե­կը դիպ­չել աս­ֆալ­տին և աս­տի­ճա­նա­բար մաշ­վում է: Մի քա­նի պա­րան­ հենց դրա հետ­ևան­քով պոկ­վել էին: Աղ­ջի­կը հպարտ նա­յում էր վերև, իսկ տղան գետ­նով մեկ քարշ էլ գա­լիս, ինչ­պես Հեկ­տորն էր քարշ գա­լիս Ա­քիլ­լե­սի նժույ­գից կապ­ված: Ցա­ վոտ էր, նրա շո­րե­րը ճղ­ված էին: Ձեռ­քին վեր­քեր ու սպի­ներ կային: Վեր­քեր կային, որ դեռ թարմ էին, որոն­ցից էլ արյու­նը կա­թում էր աս­ֆալ­տին: Այ­գում գտն­վող ոչ մի մարդ ու­շադ­րու­թյուն չէր դարձ­նում ո՛չ այդ տղային, ո՛չ էլ այդ աղջ­ կան: Ի­ սկ այ­ գում գտն­վող աղ­բյու­րից ար­դեն ջուր էր հո­սում: Գետ­ նին ըն­ կած ծխա­ խո­ տը, որը կար նա­ խորդ եր­ կու նկար­նե­րում, այս մե­կում բա­ցա­կա­յում էր, դրա փո­ խա­րեն նկա­րե­ցի գետ­նին ըն­կած մկ­րա­տը՝ ճիշտ նույն դիր­ քում, որ­ տեղ նկա­ րու­ մ էի այդ չմա­ րած ծխա­խո­տը: Դա հենց այն մկրատն էր, որը նկա­րել էի նա­խորդ նկա­րիս մեջ՝ աղջ­կա ձեռ­քում մկ­րա­տը, որով աղ­ջի­կը կտ­րեց պա­րան­նե­րը:­ Ա­հա և նկարս: Կար­ծում եմ՝ գե­ղե­ցիկ է ստաց­ վել:­ Իսկ ինչ վե­րա­բե­րում է այ­սօր­վա մեր հան­դիպ­ մա­նը՝ Վլա­դի­կի առող­ջա­կանն էր կտ­րուկ վա­տա­ ցել: Դեմ­քին գույն չկար, ու­ժեղ հա­զում էր, ու ձախ

աչ­քը գրե­թե ոչինչ չէր տես­նում: Ասաց, որ պատ­ րաստ­վում էր հենց այ­սօր էլ ավար­տել մեր հան­դի­ պում­նե­րը, բայց առող­ջու­թյու­նը թույլ չտ­վեց: Ո­րո­ շեց դար­ձյալ զրու­ցել: Նա, իրոք, լավ չէր: Նա նույ­ նիսկ չէր կա­րո­ղա­նում զրու­ցել: Ու­ղիղ տա­սը րո­պե հե­տո Վլա­դի­կի վի­ճա­կը կտ­րուկ վա­տա­ցավ, առ այն, որ հե­ռա­խոսս խնդ­րեց իր բժշ­կին զան­գա­հա­ րե­լու հա­մար: ­Բա­րե­բախ­տա­բար, հե­ռա­խոսս լից­քա­վո­ րել էի... «հա­զ ի ձայն»... Ե՞ս ին­չու եմ հա­զում: Ան­ցավ կող­քի սե­նյա­կը ու մոտ 5 րո­պե իր բժշ­կի հետ խո­սե­լուց ­հե­տո վե­րա­ դար­ձավ ու ասաց, որ իր ետ­ևից բժիշկ են ու­ղար­ կում: Ա­սաց, որ այ­սօր ս­տիպ­ված կլի­նենք չշա­րու­ նա­կել խո­սակ­ցու­թյու­նը, իսկ հա­ջորդ հան­դի­պու­մը ն­շա­նա­կե­լու հա­մար ինձ կան­խավ կզան­գի: Հե­տո սկ­սեց նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րել հան­դի­պու­մը ձա­խո­ ղե­լու և այն բա­նի հա­մար, որ իմ հե­ռա­խո­սով մի քա­նի րո­պե խո­սեց: Լավ է՜... 50-60 դրամ է, էլի, եղա­ծը:­ Ես առա­ջար­կե­ցի մնալ՝ մինչ կգային իր ետ­ևից: Չու­զե­ցի մեր սի­րե­լի Վլա­դի­կին մե­նակ թող­նել: Վերջիվեր­ջո նա ինձ ողջ ու առողջ է պետք: Մոտ տասը րո­պե ան­ց մի մարդ եկավ: Դու­ռը բա­ցե­ցի: Նայեց ինձ ու հարց­րեց. «Կ­նե­րեք, հի­վան­դը դո՞ւք եք»: Ես էլ՝. «Ո՛չ, ես հի­վան­դի հի­վանդն եմ, իսկ հի­ վան­դը կող­քի սե­նյա­կում է»: Տա­րօ­րի­նակ կեր­պով վրաս նայեց... դե դա բնա­կան է... ու­ղեկ­ցե­ցի նրան Վլա­դի­կի մոտ ու հա­մոզ­վե­լով, որ Վլա­դի­կ ի հետ ամեն ինչ նոր­ մալ կլի­ նի՝ դուրս եկա իր բնա­ կարանից:

Ճիշտն ասած՝ վրաս զար­մա­նում եմ, որ ար­դեն մի ամիս է, ինչ սպա­սում եմ ձայ­նագ­րու­թյուն­նե­րի ավար­ տին, բայց արի ու տես՝ շա­րու­նա­կում եմ ձայ­նագր­վել: «կատ­վ ի մլա­վոց»

– 0՜, ոչ, էլի՞ դու... կո­րի՛ր աչ­քիցս, Քի՛թ­թի: Չես տես­նո՞ւմ, ձայ­նագր­վում եմ, այն էլ ան­տե­ղի, որով­ հետև կա­րող եմ այլևս չձա­յնագր­վել: Նա­խորդ­նե­րը նույն­պես ան­տե­ղի էին: Ես ձայ­նագր­վում եմ, ես էլ պետք է լսեմ, չնա­յած մինչ օ­րս ցան­կու­թյուն չի առա­ ջա­ցել նույ­նիսկ դրանք լսե­լու: Ի­նչ անի­մաստ է, իրոք, երբ ձայ­նագր­վում ես ինքդ քեզ հա­մար, երբ մի­այն դու պետք է լսես: Մի­՞թե Վլա­դիկ Սամ­վե­լո­վի­չին, իրոք, չէին հե­տաքրք­րում այս ձայ­նագ­րու­թյուն­նե­րը, և մի՞­թե նա չու­զեց... այս ամե­նը... լ­սել... «լ­ռու­թյուն» գրո­ղը տա­նի, երբ ես դեռ նոր էի գնում հան­դի­պում­ նե­րի, նա մի ան­գամ բջ­ջայի­նի հե­ռա­խո­սա­հա­մար­ նե­րից խո­սեց, հարց­րեց՝ արդյոք սի­րում եմ Gold հա­ մար­ներ: Ըն­թաց­քում ասաց, որ իր հա­մա­րը Gold չէ, բայց մեկ է, իր վրա թանկ է նստում իր SIM քար­տը, քա­նի որ ոչ թե լից­քա­վո­րու­մով է օգ­տա­գոր­ծում, այլ ամ­սա­կան վճա­րու­մով: Այ­սինքն իր հե­ռա­խո­սում միշտ էլ գու­ մար կա: Այդ դեպ­ քում ին­ չու ինձ­ նից ուզեց հե­ռա­խոսս և ուր կո­րավ 4-5 րո­պե, եթե բժշ­կի հետ խո­սե­լը և պայ­մա­նա­վոր­վե­լը կա­րող էր տևել ըն­դա­մե­նը կես կամ մեկ րո­պե... «հե­ռա­խո­սի ստեղ­նե­ րի ձայ­ներ» Նա հաս­տատ իմ ձայ­նագ­րու­թյուն­ներն էր փնտ­րում: Ո­՞ւր է այն թղ­թա­պա­նա­կը, որ­տեղ պա­ հում է ձայ­նագ­րու­թյուն­նե­րը... ահա­… Ո՞ւր են ձայ­նագ­րու­թյուն­ներս... Տասը ձայ­նագ­ րու­թյուն­նե­րիցս և ո՛չ մե­կը չկա... ջնջ­վել են... ինչո՞ւ... իմաստը՞... հենց հիմա կզանգեմ իրեն...

«ա­րագ ոտ­նա­քայ­լեր»

«հե­ռա­խո­սի կո­ճա­կի ձայ­

ներ»... Ան­հա­սա­նե­լի է... Ի­նչ-որ տեղ պետք է իր քա­ ղա­քայի­նի հա­մա­րը ու­նե­նայի... «հե­ռա­խո­սի կո­ճա­կի ձայ­ներ» Վա­ չե... Վա­ չե-տուն... Վարդան... Վարդ­

գես... Վիկտոր... Վ­լադ... Վլադ-տուն... ահա... «հե­ռա­խո­սի կո­ճա­կի ձայ­ներ»

– ­Բարև Ձեզ, Վլադ Սամ­վե­լո­վ ի­չ ին կա­րե­ լի՞ է... իսկ ե՞րբ կգա... այ­սինքն... մի քա­նի օ­րից, դա ինձ համար ուշ կլի­նի. ես չեմ կա­ր ող օ­րե­ր ով սպա­սել, ամե­նա­շա­տը կա­ր ող եմ համ­բե­րել ևս մի քա­նի ժամ... գրո­ղը տա­նի, իսկ դուք ո՞վ եք: Տի­ կին, խնդ­ ր ում եմ, ասեք, որ ինձ զան­ գի, իմ անունը Համ­լետ է, ես իր հա­ճա­խ որ­դը... ես իր հի­վանդնե ­րից եմ... փոր­ձել եմ, ան ­հա­սա­նե ­լ ի է... չհաս­կա­ցա... չեմ կա­ր ող եր­կու օր համ­բե ­րել... ես թքած ու­նեմ իր օ­պե­րա­ցի­այի վրա: Նա իմ բժիշկն է, նա ամեն վայր­կ յան պա­տաս­խա­նատ­վու­թյուն պետք է կրի իմ և իմ առող­ջու­թյան նկատ­մամբ... գրո ­ղը տա­նի: «ոտ­նա­քայ­լեր»

Ան­ջա­տեց: Ա­սաց, որ վի­րա­հա­տու­թյան է պատ­ րաստ­վում, և այ­սօր կամ վա­ղը շտապ վի­րա­հա­տե­ լու են նրան: Թքած ու­նեմ ես դրա վրա: Նա ջն­ջել է իմ բո­լոր ձայ­նագ­րու­թյուն­նե­րը, ան­ջա­տել է իր հե­ ռա­խո­սը ու փա­խել, իսկ իր դե­բի­լիկ կի­նը ասում է, որ զան­գեմ 2-3 օ­րից: Գու­մա­րը տվե­ցի, ու կորավ: Ի՞­նչ անեմ ես հի­մա: Ոս­տի­կա­նու­թյա՞­նը դի­մ եմ: Ե­թե մա­մային ասեմ, մի­ան­գա­մ ից տագ­նապ կհայ­ տա­րա­րի: Վա­չեն չէր կա­րող ինձ խա­բե­բայի մոտ ու­ղար­կել: Մի խոս­քով, եթե մինչև եր­կու­շաբ­թի չհայտն­վեց, ես ոս­տի­կա­նու­թյուն կդի­մ եմ:

­Նա եր­ևի ու­զում է հո­գե­կան հի­վանդ դարձ­նել ինձ: Նոյեմ­բե­րի 14-ին, երբ առա­ջին ան­գամ գնա­ցի հան­դիպ­ման, շատ ավե­լի լավ էի ինձ զգում, քան հի­մա: «ազ­դ ան­շան»

Գ­լուխ 12

«ազ­դ ան­շ ան»

­Ար­դեն եր­կու­շաբ­թի է: Եվ ար­դեն ու­զում էի ոս­ տի­կա­նու­թյա­նը դի­մ ել, երբ Վլա­դիկ Սամ­վե­լո­վի­չի կինն այ­սօր վեր­ջա­պես զան­գեց ու ասաց, որ երեկ գի­շե­րը վի­րա­հա­տել են, ու նա հի­մա չի կա­րող խո­ սել, բայց դրա փո­խա­րեն, մո­տա­վո­րա­պես ժա­մը 3-ին մի ծրար կփո­խան­ցի, որում կլի­նեն բո­լոր հար­ ցե­րի պա­տաս­խան­նե­րը: Ժա­մը երեքն ան­ց տասն է: Նյար­դայ­նա­ցած սպա­սում եմ այդ ծրա­րին: Ո­րո­շե­ ցի նյար­դա­յնա­նա­լու փո­խա­րեն վերց­նել ու ձայ­ նագր­վել: Ա­մ են դեպ­քում այս ձայ­նագ­րու­թյուն­նե­րը հա­նում են լար­վա­ծու­թյու­նը: Կապ­վե­ցի ձայ­նագ­րու­ թյուն­նե­րի հետ: Զուտ սո­վո­րու­թյանս հա­մա­ձայն եմ ձայ­նագր­վում ար­դեն: ­Նոր տա­րուն ան­գամ այս­պես չեմ սպա­սել, ան­ նկա­րագ­րե­լի զգա­ցում է: Կատ­վիս փա­կել եմ կող­քի սե­նյա­կում, որ մլա­վո­ցը չլ­սեմ: Նույ­նիսկ վեր­ջին դա­ սա­ժա­մին չեմ նս­տել: Չնա­յած կա­րող էի նս­տել, ամեն դեպ­քում չէի ու­շա­նա ու երե­քին տա­նը կլի­նե­ի:

Գ­րո­ղը տա­նի... «շրխ­կոց­ներ»... Ի՞­ նչ է հետս կա­տար­վում: Ա­րագ եմ խո­սում, մատ­ներս անընդ­ հատ շար­ժե­լ եմ ու­զում: Ա­րագ եմ շն­չում... սիրտս էլ ա­րագ է խփում: Ստո­րին շրթունքս էլ լավ արյու­նո­ տել եմ: Տեղս չեմ գտ­նում տան մեջ: Ու­զում եմ դռան զան­գը լսել: Չէ՜... այս­պես չի լի­նի: Ի­նձ շտապ ցր­վել է պետք, այս վի­ճա­կից դուրս գալ է պետք: Լավ, եր­ևի ցր­վեմ, այ­սօր վերջ­նա­կան տես­քի բե­րե­ցի նկարս, վեր­ ջա­ պես ավար­ տե­ ցի: Այժմ այն պատ­ րաստ է: Իմ կար­ծի­քով այն իմ ամե­նա­հա­ջող­ված գոր­ծե­րից մեկն է: Նկա­րե­ցի նա­խորդ նկա­րած ն­կար­նե­րիս վեր­ջին՝ չոր­րորդ մա­սը: Ա­շուն էր: Ցե­ խոտ աշուն: Հա­կա­տե­րյա­նա­կան գու­նա­վոր­մամբ: Տեր­ևա­թափ: Վառ կար­մ իր տերև­ներ՝ չո­րա­ցած ու ոտ­քե­րի տակ խրթխր­թա­ցող: Ո՛չ: Ցե­խոտ աշուն: Տերև­ներ չկային: Մաքր­վել էին ար­դեն: Ռո­մանտիզ­ մի և ոչ մի տարր չկար: Ծա­ռե­րը՝ մեր­կա­ցած, օ­րը՝ գորշ: Դա­տարկ այ­գի: Ո՛չ մի թռ­չուն, ո՛չ մի կեն­դա­ նի, և ո՛չ մի մարդ՝ բա­ ցի մեզ­ նից: Այ­ գին, որ­ տեղ մենք բա­ժան­վե­ցինք: Տղան՝ ես, նստած էր աս­ֆալ­ տի վրա ըն­ կած մի քա­ րի վրա: Ա­ րյու­ նոտ տե­ ղեր այլևս չկային, բայց փո­ խա­ րե­ նը սպի­ ներ էին: Մի քա­նի­սը վառ ը­նդ­գծ­ված էին, մի քա­նի­սը՝ հա­մ ե­մա­ տա­բար ավե­լի թույլ: Մա­զե­րը ծո­վի ալիք­նե­րի պես այս ու այն կողմ էին ծա­ծան­վում: Աջ ձեռ­քը ծռված էր 180 աս­տի­ճա­նով, մատ­նե­րը իրար էին կպած, նա հենց նոր էր շպր­տել ծխած ծխա­խո­տը, որը, եր­ևում է, դեռևս չէր հա­սել գետ­նին և քա­մու ուղ­ղու­թյա­նը հա­կա­ռակ օ­դում ազատ ան­կման մեջ էր գտն­վում: Մի­ այն այս նկա­ րում նա սափր­ ված չէր: Աղ­ ջի­ կը ուսի մի կող­մ ից նա­յում էր տղային: Տղայի հա­յաց­քը

օ­դում չմա­րած ծխա­խո­տի վրա էր բռ­նած, բայց նա­ յում էր մյուս կող­մը՝ աղջ­կա կող­մը: Պա­րան­նե­րը ամ­բող­ջո­վին ճղ­ված էին, բա­ցի մե­կից: Մի պա­րան կար, որը տղայի վզից էր կապ­ված, իսկ մյուս ծայ­րը փա­թաթ­ված էր աղջ­կա ձախ ձեռ­քի ար­մուն­կին: Աղ­ջի­կը իր ձախ ձեռ­քը չէր բարձ­րաց­նում, որ­պես­զի տղան չխեղդ­վի, բայց ամեն պա­հի կա­րող էր անել դա: Չնա­յած այդ պա­րանն էլ հա­մա­րյա ճղ­վե­լու վրա էր: Ա­հա և չոր­րորդ ու վեր­ջին նկարս: Եր­նեկ այդ վեր­ջին պա­րանն էլ մաշ­վեր: Քա­նի դեռ վերջ­ նա­կա­նա­պես չեմ խեղդ­վել... «դ­ռան զանգ» Ա­հա... «խուլ ձայ­ներ» ­Բարև ձեզ, շնոր­հա­կա­լ եմ... Ա­հա և ծրա­րը... Գրո­ղը տա­նի, նույն­իսկ ներս չհ­րա­վի­րե­ցի: Չնա­յած սա­տա­նան իր հետ... կար­ևո­ րը հի­մա այս ծրա­րի պա­րու­նա­կու­թյունն է: «Ճ­ղու­մ է ծրա­րը»... «ծի­ծ ա­ղում է» Մի­այն Վլա­դիկ պա­պի­կը կա­րող էր ծրա­րի մեջ նա­մա­կի փո­խա­րեն CD դնել: Այս ի՞նչ է: Մի՞թե երկու օր­վա մեջ Վլա­դիկ Սամ­վե­ լո­վի­չը իր պաշ­տո­նա­կան ձայ­նաս­կա­վա­ռա­կը թո­ ղար­կեց... մե­գաաստղ է: Շու­տով Գրեմ­մ ի էլ կս­տա­ նա... «մի­աց­նու­մ է CD-ին» And the Grammy goes to... Vlaaaaadiiiiik Samvelooovich.... Ահ-հա-հա-... լավ, վե՛րջ, լռի՛ր, Համ­լետ: «play» «ճն­շու­մը չա­փող սար­քի ձայ­նը», «ու­ժ եղ հազ», («ուժեղ հազ» Գրո­ղը տա­նի նույ­նիսկ ռա­դի­ոա­լ ի­

քային ճա­նա­պար­հով է վա­րա­կիչ): Կնե­րես, Համ­ լետ ջան, որ ամե­ն ինչ այս­պես ստաց­վեց: Բայց հի­ վան­դու­թյունս իրենն ավե­լի շուտ ասաց: Մի քա­նի ժամ հե­տո ինձ վի­րա­հա­տե­լու են: Մինչ այն սկ­սե­լը, ես խնդ­րե­ցի, որ ինձ մի ձայ­նագ­րիչ տան, որ­պես­զի

ես էլ քեզ նման ձայ­ նագր­ վեմ ու ու­ ղար­ կեմ քեզ, լսես: (Հ­րա­շա­լի է, մե­կը մի բան չա­նի, իս­կույնևեթ կրկ­նում են)։ Ա­մ են դեպ­քում, եթե վի­րա­հա­տու­թյու­ նը ան­հա­ջող ավարտ ու­նե­նա, հո­գե­պես հան­գիստ կլի­նեմ, որ գո­նե ու­ղար­կել եմ քեզ այն, ին­չի հա­մար որ ինձ դի­մ ել էիր:­Զան­գել չէի կա­րող, որով­հետև ասե­լիքս ահա­վոր շատ էր երկ­խո­սու­թյուն դարձ­նե­ լու հա­մար: Չէի կա­րող նաև հար­ցե­րիդ պա­տաս­ խա­նել, որով­հետև ֆի­զի­կա­պես ու հո­գե­պես ի վի­ ճա­կի չէի: Հու­սով եմ՝ բո­լոր հար­ցե­րի պա­տաս­խան­ նե­րը կգտ­նես այս ձայ­նագ­րու­թյան մեջ: Ամեն դեպ­ քում, երբ իմ առող­ջու­թյու­նը սկ­սի լա­վա­նալ, մենք դար­ձյալ կհան­դիպենք: Եր­ևի ինքդ էլ հաս­կա­ցել ես, որ ուր­բաթ օ­րը՝ մեր վեր­ջին հան­դիպ­ման ժա­ մա­նակ, երբ խնդ­րե­ցի քեզ­նից հե­ռա­խոսդ, վերց­րե­ ցի նրա մեջ գտն­վող բո­լոր ձայ­նագ­րու­թյուն­ներդ: (Հա դե, գող ես դրա հա­մար)։ Կինս ասաց, որ զան­ գել էիր: Ճիշտն ասած՝ ես ըն­դա­մ ե­նը այդ ձայ­նագ­ րու­թյուն­նե­րը քո հեռա­խո­սից իմ հե­ռա­խո­սի մեջ եմ գցե­լ bluetooth-ով, ջն­ջե­լու մտադ­րու­թյուն չեմ ու­նե­ ցել, պար­զա­պես այդ լար­ված րո­պե­նե­րի ըն­թաց­ քում պա­տա­հա­բար ջն­ջել եմ: Ա­մ են դեպ­քում, կնե­ րես: (Ա­հա, բա ո՞նց, նե­րում եմ... Հե­տո է՞լ ինչ կու­ զես: Կատ­վիս էլ տա՞մ՝ բռ­նա­բա­րես)։ Ես քեզ­նից մաք­սի­մալ ան­կեղ­ծու­թյուն էի ու­զում: Ես քեզ չէի կա­րող ամե­նասկզ­բից էլ ասել, որ պատ­րաստ­վում եմ վերց­նել ձայ­նագ­րու­թյուն­ներդ, որով­հետև դա իմա­ նա­ լով՝ այն­ քան էլ ան­ կեղծ չէիր լի­ նի ձայ­ նագրու­թյուն­նե­րիդ մեջ, և երկ­րորդ՝ հնա­րա­վոր է, որ նույ­նիսկ չսկ­սե­իր դրանք: Դա իմ բուժ­ման մե­թո­ դի­կան է: Ես ամեն ան­գամ իմ հա­ճա­խորդ­նե­րին

դա եմ խնդ­ր ում: Ա­ս ում եմ, որ ձայ­նագր­վեն ամեն ան­գամ մեր հան­դի­պու­մ ից հե­տ ո: Ա­մ են ան­գամ ինչ-որ պա­տաս­խան­ներ եմ ակն­կա­լում այդ ձայ­ նագ­ր ու­թյուն­նե ­րից, ինչ-որ նոր բա­ցա ­հայտ­ման... ու ամեն ան­գամ հի­աս­թափ­վում եմ: (Մի­գ ու­ցե դա­ դա­րի կյան­քը պատ­մ ել)... Որով­հետև ամե­ն ու­րեք տա­րած­ված ու սո­վո­րա­կան հո­գե­բա­նա­կան խնդիր­ներ են, որոնք այն­քան էլ խո­ր չեն, որ­քա­ն որ թվում է հա­ճա­խ որդ­նե­րին: Բայց քո դեպ­քը, քո դեպ­քը ու­րիշ էր: Քո դեպ­քում խն­դի­րը այդ­քան էլ ցայ­տ ուն չէր. իրա­կա­ն ում այն բա­վա­կա­նին խոր էր: Ու ասեմ քեզ, որ դու դի­մ ել ես ճիշտ ժա­մա­նա­կ ին: (Այս­տեղ հնա­րա­վո­ր ու­թյուն չկա, մի քա­նի րո­պե առաջ տա­լու)... Համ­լե՛տ, խնդ­ր ում եմ՝ հա­վա­քիր քեզ հի­մա, ու զսպ­ված նս­տիր, լսիր ամեն մի բառս: Նախ ու­զում եմ մի­ան­գա­մ ից ասել լավ լու­րը՝ քո գի­տակ­ցու­թյան հետ ամեն ինչ նոր­մալ է: Դու որ­ևէ խո­չըն­դ ոտ չու­նես, որ կխան­գա­րե­ր քեզ սխալ հաս­ կա­նալ ժա­մա­նա­կը, տա­րա­ծ ու­թյու­նը և շր­ջա­պա­ տող աշ­խար­հը: Հենց այդ պատ­ճա­ռ ով ես խո­ս ում եմ քեզ հետ, ինչ­պես հա­վա­սա­րը հա­վա­սա­րի հետ: Դու ամեն ինչ էլ ճիշտ կհաս­կա­նաս: Մենք կկա­ր ո­ ղա­նանք մի­ա­սին ան­ցնել առաջ: Հու­ս ով եմ, որ մի քա­նի օ­րից նո­րից ոտ­քի կկանգ­նեմ ու կանց­նենք բուժ­մա­նը: (Գ­ր ո­ղը տա­նի, կե­սից կա­ր ող է նաև գո­վազդ մտ­նի, ար­հես­տա­կան ձգձգ­ման հա­մար): Ու­զում եմ մեկ ան­գամ ևս շեշ­տել, որ քո ձայ­նագ­ րու­թյուն­նե ­րը առա­ջ ին հեր­թին փաստ են: Դրանք հե­տա­գա­յում ես կօգ­տա­գ որ­ծեմ իմ գի­տա­կան հոդ­ ված­նե­ր ում: Սրանք ինձ նույն­պես շատ օգ­նե­ցին: «ու­ժ եղ հազ» Ա­նց­նենք առաջ: Ու­զում եմ հի­մա

հան­ դարտ­ վես ու նս­ տես: (­ Հա, հան­ դարտ եմ ու նստած եմ... պառ­կել էլ բայց կու­զե­ի)... Ա­մ են ինչ սկս­վեց նոյեմ­բե ­րի 11-ին: Ե ­րբ դու, ագ­րե ­սի­այի ու ցաս­ման մեջ գտն­վե­լով, զան­գե­ցիր ինձ: (Ե՞րբ): Հարց­րե­ցիր, թե ում հետ ես խո­ս ում: Ու այն­պ ի­սի տո­ն ով, որ մի պահ մտա­ծե­ցի, թե ոս­տի­կա­ն ու­թյու­ նից են ինձ զան­գա­հա­րել ու մե­ղադ­ր ում են ինչ-որ ծանր հան­ցա­գ որ­ծ ու­թյան մեջ: Ես ներ­կա­յա­ցա, մա­սն­ագի­տ ու­թյունս նշե­ցի: Դու ասա­ցիր, որ Վա­ չե­ ի խորհրդով ես ինձ զան­ գել, ես մի­ ան­ գա­ մ ից տե­ղը բե­րե­ցի Վա­չե­ին, որով­հետև նա իմ ամե­նա­ մոտ ըն­ կե­ ր ոջ որ­ դին է: Ու հենց դրա հա­ մար էլ հան­դիպ­ման օր նշա­նա­կե­ցի: Դու բար­կա­ցած էիր: Մենք պայ­մա­նա­վոր­վե­ցինք օ­րե ­րը՝ եր­կու­շաբ­թի, չո­րեք ­շաբ­թի ու ուր­բաթ: Բայց դու եր­կու­շաբ­թի օ­րը այդ­պես էլ չհայտն­վե­ցիր: Դու չզան­գե­ցիր ո՛չ այդ օր­վա ըն­թաց­քում և ո՛չ էլ՝ հա­ջորդ: Ի­նքս քեզ չզան­ գե­ցի, որով­հետև մտա­ծե­ցի՝ փոշ­մա­նել ես: Այդ­պես հա­ճախ է եղել ինձ հետ, երբ զան­գ ում, պայ­մա­նա­ վոր­վում են, բայց չեն ներ­կա­յա­ն ում նշա­նակ­ված օրը: Փո­խա­րե­նը զան­գե­ցիր չո­րեք ­շաբ­թի՝ նոյեմ­բե­ րի 14-ին: Սա­ կայն, ի զար­ մանս ինձ, դու նո­ րից ներ­կա­յա­ցար ու հան ­դի­պում խնդ­րե­ցիր: Կար­ծես սա քո առա­ջ ին զանգն էր ինձ: Այդ ժա­մա­նակ ես հա­ս­կա­ցա, որ պար­զա­պես չես հի­շում, թե ինչ է եղել կի­րա­կ ի օ­րը: Ու հենց այդ պա­հից սկ­սած ես իմ ւսռջև նպա­տակ դրե­ցի՝ հաս­կա­նալ, թե ինչ է կա­ տար­վում քեզ հետ: Ու քա­նի որ չո­րեք­շաբ­թի մենք այս­ պես, թե այն­ պես պետք է հան­ դի­ պե­ ինք, ես առանց եր­կար մտա­ծե­լու ասա­ցի, որ դա­սե­րից հե­ տո գաս ինձ մոտ: (Գ­ր ո­ղը տա­նի)...­

Ես քո ձայ­նագ­րու­թյուն­նե­րը մի քա­նի ան­գամ եմ լսել: Ա­մ են բառն եմ ըն­կա­լել, ամեն վայր­կ յանն ան­գիր արել: Բանն այն է, որ դու ինքդ ես այս ամե­ նի մա­սին խո­սել քո ձայ­նա­գրու­թյուն­նե­րում: Բայց մեկ է՝ չես հի­շել: Դու այս ամե­նի մա­սին խո­սել ես քո չոր­րորդ ձայ­նագ­րու­թյան մեջ: Պատ­մում ես, որ Վա­չեն է քեզ խոր­հուրդ տվել դի­մ ել ինձ, բայց դու ոչինչ չես հի­շում կի­րա­կի օ­րը Վա­չե­ի տա­նը տե­ղի ու­նե­ցա­ծից: Տար­բեր ձայ­նագ­րու­թյուն­նե­րում դու միշտ տեղ-տեղ վե­րա­դառ­նում ես այս պատ­մու­թյա­ նը ու նշում, որ կի­րա­կի օ­րը դու ան­ցկաց­րել ես տա­ նը: (Գ­րո­ղը տա­նի, բա տանն եմ եղել: Որ ու­րիշ տեղ լի­նե­ի, կա­սե­ի ու­րիշ տե­ղում էի): Ու դա եղել է քո սո­վո­րա­կան օ­րե­րից մե­կը: Սա­կայն ինչ-որ հրաշ­քով քո բաճ­ կո­ նում հայտն­ վում է մի թղ­ թիկ, որ­ տեղ գրված է լի­նում իմ անունն ու հե­ռա­խո­սա­հա­մա­րը, այն քեզ տվել էր Վա­չեն: Այն էլ ե՞րբ: Այո, այո, կի­ րա­կի օ­րը: Ա­մ են դեպ­քում դու դա չես հի­շում... Ես դեռ կվե­րա­դառ­նամ այս պատ­մու­թյա­նը: Ես առանձ­նաց­րել եմ տա­սը կետ, որի մա­սին կցան­կա­ նայի խո­սել քեզ հետ: (Ես ասում էի, չէ՞, որ գո­վազդ է մտ­նե­լու ամե­նա­հե­տաքր­քիր պա­հին): Ու­րեմն՝ ա­ ռա­ ջին: Մենք այժմ կխո­ սենք թեյի ու սուր­ ճի մասին: (Ին­չի մա­սի՞ն... չէ, եկեք խո­սենք կա­ղամ­բի ու գա­զա­րի մա­սին): Հի­մա եր­ևի դու անակն­կա­լի կգաս: Բայց ես այս լա­բի­րին­թո­սից դուրս գա­լու հա­ մար ավե­ լի լավ տար­ բե­ րակ չէի կա­ րող գտ­ նել: Օ­ րինակ՝ ես ինչ­ պես թեյ եմ սի­ րում, այն­ պես էլ սուրճ: Եր­բեք չեմ ասում, որ չեմ սի­րում թեյ, որով­ հետև ես սի­ րում եմ այն: Դա սո­ վո­ րու­ թյուն է... իհար­ կե, ես սուրճ ավե­ լի եմ սի­ րում, բայց թեյ

նույն­պես խմում եմ: (Գ­րո­ղը տա­նի, դա ինչ կապ ու­ ներ): Նոյեմ­բե­րի 28-ին, երբ դու եկար, ես քեզ սուրճ հյու­րա­սի­րե­ցի: Դու մեր­ժե­ցիր՝ պատ­ճա­ռա­բա­նե­լով, որ ոչ թե հա­մես­տու­թյուն ես անում, այլ, իրոք, սուրճ չես սիրում: (Հա­մես­տու­թյուն եմ արել, ես սուրճ սի­ րում եմ): Դու ձայ­ նագ­ րու­ թյանդ մեջ դա նույն­ պես նշել ես: Բայց լսե­լով ձայ­նագ­րու­թյուն­նե­րը, պար­զե­ ցի, որ սի­րում ես սուրճ: Եր­րորդ ձայնագ­րու­թյան մեջ դու պատ­մում ես, թե որ­քան շատ ես սի­րում խմել սուրճ, ասում ես, որ սուր­ ճը քեզ օգնում է առույգ մնալ: Հին­գե­րորդ ձայ­նագ­րու­թյանդ մեջ նույն­պես սուր­ճին ես ան­ցնում: Եվ ին­նե­րոր­դում այն­քան պայ­ ծառ երանգ­նե­րով ես նկա­րագ­րում, թե ինչ­պես ես դի­մա­վո­րում առա­վո­տը սուր­ճի ու­ շո­կո­լա­դի հետ, որ այդ պա­հին սուրճ ըմ­պե­լու ցան­կու­թյուն է առա­ջա­ նում: Մինչ­դեռ քո երկ­րորդ ձայ­նագ­րու­թյան մեջ թեյ ես խմում ու նկա­ րագ­ րում քո սե­ րը թեյի հան­ դեպ: Ա­ռա­ջին հա­յաց­քից այդ­քան էլ տա­րօ­րի­նակ բան չկա. թեթև հա­կա­սու­թյուն­ներ ինքդ քեզ հետ: Կամ էլ պար­ զա­պես չես կողմ­նո­րոշ­վում, թե որն ես ավե­լի նա­ խընտ­րում: Սկզ­բից դա այդ­քան էլ ականջս չէր ծա­ կել, ճիշտն ասած: (Իմ ական­ջը նույ­նպես)...­ Անց­նենք, մի քայլ առաջ: Ե­րկ­րորդ: Այժմ կխո­ սենք ծխա­խո­տի մա­սին: (Իսկ հե­տո կխո­սենք կեն­ գու­րու­նե­րի մա­սին): Ե­րկ­րորդ ձայ­նագ­րու­թյան մեջ դու շեշ­տում ես, որ չես օգ­տա­գոր­ծում ծխա­խոտ, ալ­ կո­հոլ... Դու ինձ խնդ­րում ես, որ չծ­խեմ քո ներ­կա­յու­ թյամբ, որով­հետև չես կա­րող շն­չել ծխա­խո­տի ծու­ խը: Բայց եր­րորդ ձայ­նագ­րու­թյան մեջ մատ­նում ես ինքդ քեզ: Դու ծխա­խոտ ես գնում: Հի­շո՞ւմ ես մեր հին­գե­րորդ հան­դիպ­մա­նը դու եկար բարձր և ինչ-որ

ան­հաս­կա­նա­լի ոգ­ևո­րու­թյամբ: Ես չու­զե­ցի քեզ­նից այդ պա­հը բաց թո­ղել, ու քա­նի որ դու ինձ ար­դեն ասել էիր, որ սի­ րում ես պո­ կեր խա­ ղալ, որո­ շե­ ցի հաս­կա­նալ, թե որ­քա­նով է ազար­տը քեզ իր են­թա­ կա­յու­թյան տակ պա­հում, և առա­ջար­կե­ցի պո­կեր խա­ղալ, հա­մե­մա­տա­բար չն­չին գու­մա­րի վրա: Դու մի կողմ դրե­ցիր քո հա­մես­տու­թյու­նը, հանգս­տու­ թյունն ու մի­ան­գա­մից, առանց մտա­ծե­լու խա­ղա­ցիր: Ա­սեմ ավե­լին, դու հի­շում ես՝ ինձ ոնց հաղ­թե­ցիր, դու all in խա­ղա­ցիր K-ով ու 2-ով... ու բախ­տի բեր­ մամբ հաղ­թե­ցիր ինձ, երբ իմ մոտ A ու K էր: Բաց­վե­ ցին ան­պետք խա­ղա­քա­րեր, որոնք պա­տա­հա­բար քո մոտ ֆլեշ առա­ ջաց­ րին, այն էլ այդ եր­ կու­ սի շնոր­ հիվ... Դա բախտ էր: Դու վերց­ րիր իմ ծխա­ խո­ տի տու­փը, չնա­յած չէիր ծխում: Ու­զում էի հաս­կա­նալ՝ ծխա­խո­տի տու­փը վերց­րիր ուղ­ղա­կի շա­հու­մը նյու­ թա­կա­նաց­նե­լու հա­մա՞ր, թե՞, իրոք, ծխել էիր ու­զում: (Ծ­խել էի ու­զում): Հե­տա­գա հան­դի­պում­նե­րին դու էլի շա­րու­նա­կում էիր զզ­վել ծխա­խո­տի ծխից: Բայց ին­նե­րոր­դում այդ առու­մով ևս մեկ անակն­կալ եղավ, դու պատ­ մում ես, որ այդ օ­ րը քեզ մոտ է գա­ լիս Ա­րամը, որ­պես­զի աշ­խա­տեք դիպ­լո­մայի­նի վրա: Ա­րա­մը ծխող էր, ու գնա­լուց առաջ դու իրե­նից մի քա­նի ծխա­խոտ ես խնդ­րում: Սա­կայն, ան­կեղծ ասած, ար­դեն չեմ հի­շում, որե­րորդ ձայ­նագ­րու­թյան մեջ զար­մա­նում ես մարդ­կանց վրա, ով­քեր ծխում են, և ասեմ ավե­լին, այն նաև հա­մա­տե­ղում են սուր­ ճի հետ: Մինչ­դեռ ինքդ ես շատ հա­ճախ հա­մա­տե­ ղում ծխա­խո­տը սուր­ճի հետ: (Գ­րո­ղը տա­նի)... Անց­նենք ևս մեկ քայլ առաջ: Եր­րորդ: Ա­նց­նենք Քիթ­թի­ին, քո շատ սի­րե­լի կատ­վին: (Տես­նես ո՞ղջ է,

ինչ տուն եմ մտել փա­կել եմ սե­նյա­կում): Դու քո կատ­ վին շւս՜տ ես սի­ րում: (Սուտ է): Նույն 10-րդ ձայ­նագ­րու­թյան մեջ, երբ պատ­մում ես Նա­րե­ի մա­ սին, թե ոնց է ճղ­վել իր օ­րա­գի­րը՝ մե­ղադ­րե­լով այդ ամե­նի մեջ Քիթ­թի­ին, միև­նույն է, դու շա­րու­նա­կում ես սի­րել նրան: Ա­ռա­ջին ձայ­նագ­րու­թյանդ մեջ ջերմ խոս­քեր ես ասում նրան: Հա­ճախ նշում ես, որ այս մե­նա­կու­թյան մեջ նա է քո մի­ակ ըն­կե­րը: Գի­շեր­նե­ րը մի­ա­ժա­մա­նակ նրա հետ ես ը­նթ­րում՝ որ­պես տան ան­դամ: Բայց դար­ձյալ նույն օ­րի­նա­չա­փու­ թյու­նը: Մի քա­նի ձայ­նագ­րու­թյուն­նե­րում դու բար­ կա­նում ես Քիթ­թի­ի վրա, ը­նդ որում՝ ան­պատ­ճառ: Դա տե­ղի է ու­նե­նում եր­րոր­դում... դա տե­ղի է ու­նե­ նում հին­գե­րոր­դում՝ այդ օ­րը այդ խեղ­ճին նույ­նիսկ դա­ժա­նո­րեն բռ­նում ու փա­կում ես զու­գա­րա­նում: Եվ դա տե­ղի է ու­նե­նում ­նաև ին­նե­րոր­դում «հա­զ ի ձայն»: Դար­ձյալ նույ­նը:­ Անց­նենք առաջ: Ե­թե դա­դար է պետք, պար­ զա­պես պաու­զային սեղ­մ իր: (­Դա­դար պետք չէ)... ­Չոր­րորդ: Մենք բո­լորս ու­նենք խո­սե­լաոճ, սիր­ ված ու չսիր­ված բա­ռեր: Հա­ճա­խա­կի օգ­տա­գործ­վող բա­ռա­կա­պակ­ցու­թյուն­ներ: Քո ձայ­նագ­րու­թյուն­նե­րը լսե­լիս նկա­տե­ցի, որ կա մի բառ, որը դու ամե­նա­հա­ ճախն ես օգ­տա­գոր­ծում: Այն­քան հա­ճախ, որ են­թա­ գի­տակ­ցո­րեն սպա­սում եմ, թե երբ ես հա­ջորդ ան­ գամ այդ բա­ռը օգ­տա­գոր­ծե­լու: Գի­տե՞ս որն է այդ բա­ռը: Ինչևէ: «Ինչ­ևէ»-ն՝ քո ամե­նաօգ­տա­գործ­վող բառն է: Բայց կա­րո՞ղ ես գու­շա­կել, թե ո՞ր ձայ­նագ­ րու­թյուն­նե­րի մեջ չես օգ­տա­գոր­ծել այս բառն ը­նդ­ հան­րա­պես: Եր­րորդ (­հին­գե­րորդ... ու ին­նե­րորդ...) հին­գե­րորդ... ին­նե­րորդ... Սա ես մի­գու­ցե չն­կա­տե­ի,

եթե մյուս ձայ­նագ­րու­թյուն­նե­րում այդ­քան հա­ճախ չօգ­տա­գոր­ծե­իր: Հին­գե­րորդ: Ա­նց­նենք հար­ևան­նե­րին, որոնց դու ատում ես: Հատ­կա­պես Ա­րտյո­մ ին՝ ձեր վեր­ևի հար­ևա­նին, ո­ւմ դրած ծանր ռո­քային եր­գե­րը քեզ վրա ազ­դում են: Բայց արի ու տես, որ այս­տեղ ևս մեկ անակն­կալ կար: Լսում, լսում եմ ձայ­նագ­րու­ թյունդ, ու մեկ էլ՝ հո՛պ... դու գի­տես եր­գի ան­վա­նու­ մը... դու սի­րում ես այն նույն եր­գը, որն ատում էիր, և ավե­լին, դու զան­գում ես քո հար­ևա­նին, ու­մ ից խու­սա­փում էիր: Դու իր տուն ես գնում: Դու իր հետ մինչև կան­գառ քայ­լում ես: Դու նույ­նիսկ օգ­ նում ես Ի­ռեն տա­տի­կին, երբ ծանր տոպ­րակ­նե­րով շու­կայից տուն վե­րա­դառ­նա­լիս տես­նում ես նրան: Բայց հար­ևան­նե­րի հան­դեպ ու­նե­ցած քո ատե­լու­ թյու­նը դու միշտ շեշ­տում ես: Նույն Ի­ռեն տա­տի­կը ծանր տոպ­րակ­նե­րով շու­կայից էր դար­ձյալ վե­րա­ դառ­նում, հի­շո՞ւմ ես, թե ինչ ես ասում ձայ­նագ­րու­ թյանդ մեջ: Հի­շո՞ւմ ես հան­դի­պու­մ ից ոնց էիր խու­ սա­փում, առ այն, որ Բե­լան գա­լիս է, քեզ ան­ցնում է, ու դու ը­նկ­նում ես ան­հար­մար իրա­վի­ճա­կի մեջ: (Այդ պա­հը մո­ռա­նալ չի էլ լի­նի): Հի­շո՞ւմ ես, թե ոնց ես բնա­կա­րա­նումդ փակ­վում, մի­այն թե դուրս չգաս տնից ու չտես­նես Լյով պա­պի­կին, ում ծնունդն էր: Նույ­ նիսկ դուռդ են ծե­ ծում, իսկ դու չես բա­ ցում: Խու­սա­փում ես: Ի­սկ հի­մա հարց. կա­րո՞ղ ես ասել, թե որ օ­րե­րին ես ավե­լի շատ հար­ևան­նե­րիդ ատում... Եր­րորդ, հին­գե­րորդ ու ին­նե­րորդ ձայ­ նագ­րու­թյուն­նե­րում այդ ատե­լու­թյու­նը չկա: Դու սի­ րում ես նրանց: Դու չես փնտ­րում եր­կար ճա­նա­ պարհ­ներ, որ­պես­զի խու­սա­փես նրան­ցից:

Վե­ցե­րորդ: Գր­քեր: Քո կար­դա­ցած մի­ակ գիր­ քը «­Փոք­րիկ Իշ­խանն» է... Բայց դու ցի­տում ես տո­ ղեր Ա­ստ­վա­ծաշն­չից, կար­դում ես Սևակ, իմի­ջիայ­ լոց, կար­դո՞ւմ էիր, թե՞ ան­գիր գի­տե­իր այն տո­ղե­րը, որոնք արտա­սա­նե­ցիր հին­գե­րոր­դում: (Ս­ևակ ես ան­ գիր գի­ տեմ, գրո­ ղը տա­ նի... ես շատ եմ կար­ դում)... Էդ­ գար Ալ­ լան Պոյի ոչ այդ­ քան հայտ­ նի գրքե­րից մե­կի ան­վա­նումն ես տա­լիս: Նույ­նիսկ ես չգի­տե­ի իր այդ ստեղ­ծա­գոր­ծու­թյան մա­սին: Բայց պարզ­վեց, որ նա, իրոք, ու­նի այդ­պի­սի ստեղ­ծա­ գոր­ծու­թյուն՝ «­Մար­դը ում ավի­րե­ցին» (ա­նգլ.՝ The man that used up)։ Դու նույ­ նիսկ սի­ րած գրա­ կա­ նություն ու­նես: Հի­շո՞ւմ ես, թե որ գիրքն ես ամե­նա­ շա­տը սի­րում՝ Ժյուլ Վեռ­նի «80 օր աշ­խար­հի շուր­ ջը»: (80 օր աշ­խար­հի շուր­ջը)։ Կա­րո՞ղ ես դար­ձյալ կռա­հել, թե որ օ­րե­րին ես կար­դա­ցած երի­տա­սար­ դի դիմա­կի տակ, իսկ որ օ­րե­րին նույ­նիսկ չգի­տես, որ քո անու­ նով Շեքս­ պի­ րը մի հան­ րա­ հայտ գործ ունի գրված: (Գ­ րո­ ղը տա­ նի, ինչ­ պե՞ս չգի­ տեմ, ես «­Համ­լե­տը» դեռ դպ­րո­ցա­կան տա­րի­քում եմ ամբողջը հասց­րել կար­դալ): Յո­թե­րորդ: Ա­րի այստեղ, կարճ կմ­նամ: Պար­զա­պես ըն­դու­նիր, որ այդ ձայ­նագ­րու­թյուն­նե­րում քո տրա­մադ­րու­թյունն է նույ­նիսկ փոխ­վում: Հու­մոր­ներ ես անում, ցի­նիզմն ու սար­կա­զմն է ավե­լա­նում: Պար­զա­պես լսիր ձայնագ­րու­թյուն­ներդ (Մեծ հա­ճույ­քով կլ­սե­ի, պար­ զա­ պես դրանք թռց­ րել են ձեռ­ քիցս): Ես քո ձայ­ նագրու­թյուն­նե­րը ան­պայ­ման հետ կու­ղար­կեմ: Ութե­րորդ: Այն բա­նե­րը, որոնք քեզ­նից եր­բեք սպա­ սե­լի չեն... Դու անում ես «հա­զ ի ձայն»... կնե­րես... («հա­զ ի ձայն» դուք էլ ինձ կնե­րեք)... Դու անում ես

այն­պի­սի բա­ներ, որոնք ան­հա­վա­տա­լի են: Հի­շո՞ւմ ես, երբ եկար ու ինձ ասա­ցիր, որ կաս­կա­ծում ես, որ բժիշկ եմ: Հի­շո՞ւմ ես՝ ինչ ագ­րե­սիվ էիր այդ օ­րը: Դա մեր հան­դիպ­ման եր­րորդ օ­րն էր: Սա­կայն հա­ ջորդ հան­դիպ­մա­նը քո արար­քից վատ զգա­ցիր ու նե­րո­ղու­թյուն խնդ­րե­ցիր: Ի­սկ մինչ այդ նույ­նիսկ վա­խե­նում էիր այդ մտ­քից: Ա­րտյո­մը իր եր­գե­րով քեզ պար­զա­պես խեղ­դում էր, դու միշտ խու­սա­փում էիր նրան զան­ գել և խնդ­ րել, որ այն ցած­ րաց­ նի: Դու գե­րա­դա­սում էիր լսել քո չսի­րած կամ սի­րած, ար­դեն չգի­տեմ... երաժշ­տու­թյու­նը... փո­խա­րենը կա­րող էիր պար­զա­պես նրան զան­գել ու խնդ­րել, որ ցած­րաց­նի ձայ­նը: Սա­կայն եկավ մի պահ, ձայ­ նագ­րու­թյան ըն­թաց­քում ինք­նավս­տա­հո­րեն զան­ գե­ցիր ու խնդ­րե­ցիր ան­ջա­տել երաժշ­տու­թյու­նը, որ քեզ խան­գա­րում է: Դու հա­վա­նե­ցիր­ ե­րաժշ­տու­թյու­ նը, որով­հետև այդ օ­րը քո մեջ այն Համ­լետն էր, ով ին­ քավս­ տահ էր, ով սի­ րում էր ծանր երաժշ­ տու­ թյուն: Բայց ու­րիշ ան­գամ դու փախ­չում էիր կող­քի սե­նյակ երաժշ­տու­թյան ձայ­նից չխ­լա­նա­լու հա­մար: Ու դա նո­րից համ­ըն­կավ այն օ­րե­րի հետ: 3, 5, 9՝ ավե­լի հա­մար­ձակ ու ավե­լի ինք­նավս­տահ ես: Իննե­րորդ: Դու նաև նկա­րիչ ես: Եկ վեր­հի­շենք, թե այս ըն­թաց­քում որ օ­րե­րին ես կա­րո­ղա­նում նկարել... Դե, դա ար­դեն քեզ հա­մար պարզ է: Քո ձայ­նագ­րու­թյուն­նե­րում ինքդ ն­շել ես (Ան­հա­վա­տա­ լի է)... դրանք: Քեզ հա­մար նկա­րե­լը հա­ճույք է: Հո­ գե­վի­ճակդ ար­տա­հայ­տե­լու մի­ակ եղա­նա­կը: Դու դա շատ ես սի­րում: Հենց այդ պատ­ճա­ռով էլ միշտ ու­ րա­ խու­ թյամբ ասում ես, թե որ օ­ րե­ րին ինչ հա­ ջողու­թյան ես հա­սել քո նկար­նե­րում: Այդ այ­գին:

Այդ աղ­ջիկն ու տղան, որ, կար­ծում եմ, հենց դու ես: Հու­սով եմ՝ շա­րու­նա­կու­թյուն կլի­նի, և դու կն­կա­րես այդ նկա­րի եր­րորդ մա­սը նույն­պես: (Ես այ­սօր ար­ դեն չոր­րորդն եմ ավար­տել)... Ես հա­ճո­յա­խո­սու­ թյուն­ներ չէի շռայ­լում, այն նկա­րը, որ ցույց տվե­ցիր առա­ջին հան­դիպ­ման ժա­մա­նակ, իրոք, բա­վա­կա­նին հա­ջող­ված էր: Եվ նո­րից թվե­րը հա­մընկ­նում են՝ 3, 5, 9... Թվեր, որոնց հետ քեզ հյու­րըն­կա­լում է մու­սան: ­Տաս­նե­րորդ. նոյեմ­բե­րի 19-ին, 23-ին ու դեկ­ տեմ­բե­րի 3-ին քո վզից բա­ցա­կա­յում էր խա­չը: Դու միշտ կրում էիր այն, բայց այդ օ­րե­րին չտե­սա այն: Դու այ­ցե­լում ես եկե­ղե­ցի, մոմ ես վա­ռում, խո­սում ես քա­հա­նայի հետ: Բայց այդ երեք օ­րե­րին բա­ցի նրա­նից, որ քո վզին խա­չը չկար, նաև ձայ­նագ­րու­ թյուն­նե­րիցդ էր հաս­կաց­վում, որ այդ օ­րե­րին դու հա­վա­տա­ցյալ չես, իսկ հե­տո դար­ձյալ հա­վա­տա­ ցյալ ես ու դար­ ձյալ կրում ես խաչդ: Ին­ նե­ րորդ հան­դիպ­ման ­ժա­մա­նակ ես քեզ հարց­նում եմ՝ արդյոք խաչ կրո՞ւմ ես: Դու ասում ես՝ ոչ: Մինչդեռ նա­խորդ հան­դիպ­մա­նը դու խա­չով էիր:­ Ա­հա քեզ տասը պատ­ճառ՝ իմ հե­տա­գա ասե­լի­ քին հա­վա­տա­լու հա­մար: (Հի­մա ես Ձեր ամեն ասե­ լի­քին էլ կհա­վա­տամ, նույ­նիսկ եթե խո­սեք դի­նո­ զավ­րե­րի գո­յու­թյան մա­սին): ­Բա­ցի այս տասը կե­տե­րից, որոնք նշե­ցի, ըն­ թաց­քում կանդ­րա­դառ­նամ ևս եր­կու­սին՝ առող­ջու­ թյան ֆե­նո­մ են ու են­թա­գի­տակ­ցու­թյան կա­ռա­վա­ րում: Նոյեմ­բե­րի 19-ին, 23-ին ու դեկ­տեմ­բե­րի 3-ին մեր հան­դի­պում­նե­րի ժա­մա­նակ քո ձախ աչ­քը անընդ­մ եջ թրթ­ռում էր: Նյար­դային շար­ժում­ներ էիր անում: Հազդ խրո­նիկ բնույթ էր կրել, ին­չը շատ

հա­ճախ այդ օ­րե­րի քո ձայ­նագ­րու­թյուն­նե­րում էր զգաց­ վում: Այդ օ­ րե­ րին հա­ ճախ էիր հա­ զում, իսկ մնա­ցած օ­րե­րին որ­ևէ խն­դիր չկար: Քեզ մոտ հրաշ­ քով հազդ ան­ցնում է, աչ­քիդ նյար­դային շար­ժում­ նե­ րը ու ևս մեկ բան՝ ան­ քնու­ թյու­ նը: Այդ օ­ րե­ րին տա­ռա­պում ես ան­քնու­թյամբ: Շատ ես նշել քո ձայ­ նագ­րու­թյուն­նե­րում, որ քնել չես կա­րո­ղա­նում և հա­ճախ հենց այդ օ­րե­րին էլ փոր­ձում ես նկա­րել: Դու կա­րո­ղա­նում ես հետ­ևել քո առող­ջու­թյա­նը: Են­թա­գի­տակ­ցո­րեն: Քեզ մոտ վե­րա­նում է խրո­նիկ հա­զը զուտ այն պատ­ճա­ռով, որ չգի­տես դրա մա­ սին: Լսե՞լ ես պլա­ցե­բոյի մա­սին: Դու ինքդ քո պլա­ ցե­բոն ես: Բժիշկ­նե­րը հի­վանդ­նե­րին ներշն­չում են, որ նրանք հի­վանդ չեն, և հի­վանդ­նե­րը ներշն­չան­քի շնոր­հիվ առող­ջա­նում են այն­պի­սի հազ­վա­դեպ հիվան­դու­թյուն­նե­րից, ինչ­պի­սիք են ՁԻ­ԱՀ-ը, քաղց­ կե­ղը: Քեզ ներշն­չել պետք չէ: Դու ուղ­ղա­կի տեղյակ չես, որ ու­նես նման խն­դիր: (­Կար­ծում եմ՝ ար­դեն պետք կգա, որով­հետև տե­ղե­կա­ցա)... Նոյեմ­բե­րի 19-ին դու արել ես քո եր­րորդ, 23-ի­ն՝ հին­գե­րորդ, իսկ դեկ­տեմ­բե­րի 3-ի­ն՝ ին­նե­րորդ ձայ­նագրու­ թյուննե­րը: ­Փոր­ձեմ բա­ցատ­րել ֆի­զի­կայի լեզ­վով: Դու ինքդ լավ գի­տես, թե ինչ բան է լույ­սի դիս­պեր­սի­ան: Ե­րբ սպի­տակ լույ­սը տար­րա­լուծ­վում է տար­բեր գույ­նի լույ­սի փն­ջե­րի: Նույ­նը կա­տար­վում է քեզ հետ: Դու եր­ ևի հի­ շում ես հայտ­ նի եռան­ կ յան նկարը, որը կլա­նում է մեկ լույս և ան­դրա­դարձ­նում լուսային գամ­մա, առա­վել հայտ­նի որ­պես ծի­ա­ծա­նի գույ­ներ: Հա­ճախ բո­լոր յոթ գույ­նե­րը չեն եր­ևում: Այժմ նույ­նը քեզ մոտ է: Դու հենց այդ եռան­կ յունն

ես: Դու ստա­ նում ես մեկ լույս, բայց ան­ դրա­ դարձնում ես մի քա­նի­սը: Նվա­զա­գույ­նը՝ եր­կու­սը: Ու­շա­դիր եղիր, շեշ­տում եմ՝ նվա­զա­գույ­նը եր­կու­սը: ­Վատն այն է, որ սա քո մեջ ամ­րապնդ­վել է: Դու ինքդ քո մեջ տար­բե­րու­թյուն ես դնում: Մե­կը Համ­լետն է, ով չի թող­նում, որ իր անու­նը կր­ճա­ տեն, մեկն էլ Հա­մոն, Հա­մը... Մի քանի­սը մի­այն ես եմ լսել ձայ­նագ­րու­թյուն­նե­րի ըն­թաց­քում, թե ոնց ես նյար­դայ­նա­նում, երբ անունդ կր­ճա­տում են: Մի քա­նի ան­գամ ինձ խնդ­րել ես, որ քո անու­նը չկր­ճա­ տեմ, քո վեր­ևի հար­ևան Ա­րտյո­մ ին նույն­պես խնդրել ես: Այն պարզ լս­վում է ին­նե­րորդ ձայ­նագ­ րու­թյանդ մեջ, Վա­չե­ի հետ կռ­վի ծագ­ման պատ­ճա­ ռը դա է եղել: Նա քեզ «­Համ» է ասել: Դրանք նույն­ պես հա­ մընկ­ նում էին այդ երեք օ­ րե­ րի հետ: Այդ երեք օ­րե­րին չես սի­րում, երբ անունդ կր­ճա­տում են: Հիմա ես կն­կա­րագ­րեմ այն եր­կու ան­հա­տա­կա­ նու­թյուն­նե­րին, ով­քեր պայ­քա­րում են քո մեջ: Պայ­ մա­նա­կա­նո­րեն, ել­նե­լով քո պահ­ված­քից ու պա­ հանջ­նե­րից քո ան­ձի/ան­ձե­րի նկատ­մամբ, ես մե­կին կան­վա­նեմ Համ­լետ, իսկ մյու­սին՝ Համ: Հա­մը սի­ րում է թեյ, սի­րում է իր կատ­վին, հա­ճա­խա­կի է օգ­ տա­գոր­ծում «ինչ­ևէ» բա­ռը, հա­վա­տում է Ա­ստ­ծուն, մե­կու­սա­ցա­ված է, չի սի­րում հար­ևան­նե­րին, չի ծխում, չի կար­ դում, չի սի­ րում կա­ տա­ կել, ավե­ լի առողջ է, բայց չու­նի ար­տիս­տիկ ու­նա­կու­թյուն­ներ: («Ու­ժ եղ հազ»)։ ­Համ­լե­տը սի­րում է սուրճ, ատում է իր կատվին, շփ­վող է, բայց որոշ դեպ­քե­րում ագ­րե­սիվ է, սի­րում է ծխել, ու­նի առող­ջա­կան որոշ խն­դի­րե­ներ՝ ան­ քնու­թյուն, խրո­նիկ հազ, նյար­դային շար­ժում­ներ,

հա­վա­տա­ցյալ չէ, սի­րում է կար­դալ, ու­նի ար­տիս­ տիկ ու­նա­կու­թյուն­ներ, տար­ված է նկար­չու­թյամբ: Օ­րի­նակ՝ էսօր դու հա­զա­ցե՞լ ես: (Հա, բա ի՞նչ եմ արել): Ե­թե այո, ու­րեմն, ամե­նայն հա­վա­նա­կա­նու­ թյամբ, հի­մա քո վզին խաչ չկա (Բին­գո): Քո ձեռ­ քում ծխա­խոտ է (Ա՛յ, ստեղ սխալ­վե­ցիք, իմ ձեռքում բա­ժակ է, ու ես սուրճ եմ խմում), իսկ սե­ղա­նիդ էլ սուր­ճի բա­ժակ է դր­ված (­սե­ղա­նիս էլ մոխ­րա­ման է, մեջն էլ հանգց­րածս ծխա­խոտ­նե­րը)... ու եթե ամեն ինչ այդ­պես է, դու ցի­նի­կա­վա­րի ու մի քիչ էլ սար­ կազ­մ իկ փոր­ձում ես մեկ­նա­բա­նել ինձ: Ի­մ ի­ջի­այ­ լոց, ինչ վե­րա­բե­րում է ցի­նիզ­մ ին, դու քո 3-րդ, 5-րդ ու 9-րդ ձայ­նագ­րու­թյուն­նե­րում ինձ դի­մում ես ոչ թե Վլադ Սամ­վե­լո­վիչ, այլ Վլա­դիկ Սամ­վե­լո­վիչ: (Պա՜հ, էլ ով դի­մա­նա): Սկզ­բից մտա­ծե­ցի, որ դա հեգ­նանք է: Բայց հաս­կա­ցա, որ սրա պա­տաս­խա­նը են­թա­գի­տակ­ցու­թյունն է: Են­թա­գի­տակ­ցու­թյու­նը նաև պա­տաս­խանն է մի շարք այլ հարց­երի: ­Շատ հո­գե­բան­ներ կար­ծում են, որ ան­ձի եր­ կատ­ման դեպքում գլ­խա­վոր հա­նե­լու­կը պահ­ված է մար­դու են­թա­գի­տակ­ցու­թյան մեջ: Ես էլ եմ այդ­ պես կար­ծում: Բայց շատ հո­գե­բան­նե­րի և գիտ­նա­ կան­նե­րի կար­ծի­քով, ան­ձի եր­կատ­ման ժա­մա­նակ են­թա­գի­տակ­ցու­թյու­նը հան­դի­սա­նում է այս ֆե­նո­ մե­նի լու­ծու­մը, այն պատ­ճա­ռով, որ մի­ակն է, որը չի եր­կատ­վում: Ես այդ­պես չեմ կար­ծում: Իմ կար­ծի­ քով՝ հենց են­թա­գի­տակ­ցու­թյունն է եր­կատ­վում, ու ամեն ան­հա­տա­կա­նու­թյուն, որ կա քո մեջ, ու­նի իր սե­փա­կան են­թա­գի­տակ­ցու­թյու­նը: Չոր­րորդ ձայ­ նագ­րու­թյանդ մեջ նշում ես, որ մա­թե­մա­տի­կայի դա­սա­խո­սու­թյան ժա­մա­նակ գրիչ փնտ­րե­լիս

բաճ­կո­նիդ գր­պա­նում հան­կար­ծա­կի գտ­նում ես թղթիկ, որը քեզ տվել էր Վա­չեն, և որի վրա գր­ված էր իմ անու­նը: Վա­չե­ի հոր հետ ես շատ մտե­րիմ եմ, հա­ճախ եմ իրենց տուն գնում ու Վա­չե­ի հա­մար ես Վլա­դիկ եմ: Նա ինձ այդ­պես է դի­մում: Հենց այդ պատ­ճա­ռով էլ թղ­թի վրա գրում է Վլա­դիկ, ոչ թե Վլադ: Դու տրա­մա­բա­նում ու հաս­կա­նում ես, որ իմ անու­նը իրա­կա­նում Վլադ է, այլ ոչ թե Վլա­դիկ: Ու ինձ Վլադ ես դի­մում: Դու գի­տես, թե իրա­կա­նում ի՜նչ հզոր բան է են­թա­գի­տակ­ցու­թյու­նը: Ի­նչ­պես նշում է հայտ­նի ֆրան­սի­ա­ցի գրող Բեր­նարդ Վերբե­րը իր «­Վեր­ջին գաղտ­նի­քը» (ֆ­րանս՝ L’Ultime Secret) գր­քում՝ մարդ­կու­թյու­նը շատ հա­ճախ ու­ղե­ղը հա­մ ե­մա­տում է այն նոր մե­խա­նիզ­մ ի հետ, որը հայտ­նա­գոր­ծել է վեր­ջերս: Կփոր­ձեմ բա­ցատ­րել քեզ հենց 21-րդ դա­րի՝ զար­գա­ցող տեխ­նի­կայի լեզ­ վով: Են­թա­գի­տակ­ցու­թյու­նը ան­սահ­մա­նա­փակ հի­ շո­ղու­թյան տա­րո­ղու­նա­կու­թյամբ մի կոշտ սկա­վա­ ռակ է, որի մեջ պահ­ված է այն ամբողջ ին­ֆոր­մա­ ցի­ան, որը մարդ ստա­ցել է իր ծննդից սկ­սած: Բայթ առ բայթ: Բիթ առ բիթ: Ա­մ են ման­րուք գր­վում է հի­շո­ղու­թյան մեջ: Դեժավյու, կան­խազ­գա­ցում, պա­տա­հա­կան հի­շո­ղու­թյուն­ներ. դրանք բո­լո­րը առա­ջա­նում են հենց են­թա­գի­տակ­ցու­թյան շնոր­ հիվ: Որ ավե­լի լավ պատ­կե­րաց­նես, այս­պես ասեմ: Դու հի­շո՞ւմ ես, թե ինչ ես արել չորս տա­րե­կա­նում, հու­նի­սի 21-ին, ցե­րե­կը ժա­մը մեկն ան­ց քսա­ներ­կու րո­պե­ին, երե­սու­նու­թե­րորդ վայր­կ յա­նին: Դու դա չես հի­շում, բայց են­թա­գի­տակ­ցու­թյանդ մեջ այն կա: Դու չես կա­րող դիպ­չել դրան, քա­նի որ դու սո­ վո­րա­կան user ես, իսկ են­թա­գի­տակ­ցու­թյան ֆայ­լը

բա­ցե­լու հա­մար դու պետք է լի­նես root: Դու չես կա­րող փո­փո­խել կամ կա­ռա­վա­րել են­թա­գիտ­ա­ կցու­թյու­նը, այն read only ռե­ժի­մում է, դու կա­րող ես մի­այն և մի­այն տես­նել դա: Ե­րբ ենք մենք՝ սո­վո­րա­ կան user-ներս, դառ­ նում root: Root-ը ամե­ նա­ վերևում է, մենք կդառ­նանք root, եթե մոտ լի­նենք վեր­ևին: Ի­սկ ի՞նչն է վեր­ևում: Ան­հաս­կա­նա­լին: Ան­ բա­ցատ­րե­լին: Մարդ­կու­թյան հա­մար ան­հայտ ինչոր բան: Ան­բա­ցատ­րե­լի­ին տեր­մ ին են տվել՝ Ա­ստ­ ված, և նույ­ նիսկ գի­ տու­ թյուն հնա­ րել այդ ամե­ նի մա­սին՝ կրոն: Ծն­վե­լուց ու մեռ­նե­լուց մենք ամե­նա­ մոտն ենք վեր­ևին: Քա­նի որ ծն­վե­լուց են­թա­գի­ տակ­ցու­թյան թղ­թա­պա­նա­կը գրե­թե դա­տարկ է, մենք ոչինչ տես­նել չենք էլ կա­րող դեռ: Ի­սկ մեռ­նե­ լուց այն լիքն է, և մենք սկ­սում ենք վե­րապ­րել մեր կյան­քը: Մենք կա­րո­ղա­նում ենք դիպ­չել են­թա­գի­ տակ­ցու­թյան թղ­թա­պա­նա­կին նաև այն ժա­մա­նակ, երբ ը­նկ­նում ենք կո­մայի մեջ, կամ երբ կլի­նի­կա­կան մահ ենք տա­նում: Բայց առօ­րյա­յում են­թա­գի­տակ­ ցու­թյու­նը հա­սա­նե­լի է մի­այն ու մի­այն երազ­նե­րում: Հի­մա թե­ո­րեմ­նե­րից ան­ցնենք պրակ­տի­կային: Ե­րբ կար­դում ես թղ­թի վրա գր­ված իմ անու­նը՝ Վլա­դիկ, այդ ին­ֆոր­մա­ցի­ան պատ­րաստ­վում է գնալ քո են­ թա­գի­տակ­ցու­թյան մեջ: Բայց այս­տեղ հան­դի­պում է քո ֆե­նո­մ ե­նի հետ: Ան­ձի եր­կա­տում: Են­թա­գի­տակ­ ցու­թյան եր­կա­տում: C disk և D disk: Հա­մո և Համ­ լետ: Հարց­նում է՝ որտե՞ղ եք պատ­րաստ­վում պա­ հել այս ին­ֆոր­մա­ցի­ան: Քեզ­նից ան­կախ ը­նտ­րում ես Համ­լե­տին: Եվ այդ պա­հից սկ­սած Համ­լե­տը սկսում է ինձ Վլա­դիկ Սամ­վե­լիչ դի­մել, իսկ Հա­մոն՝ Վլադ Սամ­վե­լո­վիչ: Եվ դու տա­րօ­րի­նակ չես

հա­մա­րում դա: 3-րդ, 5-րդ և 9-րդ ձայ­նագ­րու­թյուն­ նե­րում և այդ ձայ­նագ­րու­թյուն­նե­րի օ­րե­րին ինձ Վլա­ դիկ ես դի­մում: Են­թա­գի­տակ­ցո­րեն սի­րում ես թեյ, ատում ես սուրճն ու ծխա­խո­տը: Են­թա­գիտակ­ցո­րեն սի­րում ես կատ­վիդ և մի­ա­ժա­մա­նակ ատում նրան: Ու դա քեզ հա­մար տա­րօ­րի­նակ չէ, քա­նի որ այդ ամե­նը կա­ռա­վա­րում է ոչ թե քո գի­տակ­ցու­թյու­նը, այլ են­թա­ գի­տակ­ցու­թյու­նը: Ա­ռօ­րյա­յում այս ամե­նը, իհար­կե, այդ­քան էլ աչք ծա­կող չէ: Ոչ ոք այս­պի­սի բա­նե­րի վրա ու­շադ­րու­թյուն չի դարձ­նում, թե մի օր թեյ խմե­ ցիր, հա­ջորդ օ­րը՝ սուրճ... այ­սօր ծխե­ցիր, իսկ երեկ ատում էիր ծխա­ խո­ տը: Բո­ լո­ րը տար­ ված են իրենց գոր­ծե­րով, ու քա­նի դեռ չես մտ­նի իրենց տա­րածք, ոչ ոք դա չի էլ ն­կա­տի: Այդ­պի­սի բա­ներ եղել են: Չորս ան­գամ դու մտել ես ու­րիշ­նե­րի տա­րածք­ներ ու նրանց հաս­կաց­նե­լ ես տվել, որ քեզ մոտ ինչ-որ բան այն չէ: Ա­ռա­ջին՝ այն կապ­ված է մայ­րի­կիդ ծաղ­կա­մա­ նը ջար­դե­լու պատ­մու­թյան հետ, որը դու չես հի­ շում, սա­կայն չես էլ մտա­ծում, որ դա մորդ կող­մ ից է հո­րին­ված: Ի­նչ­պես կա­րող էիր ջար­դել մորդ հա­ մար այդ թանկ նվե­րը: Որ­տե­ղից այդ­քան ագ­րե­սի­ա քո մեջ: Ստաց­վում է, որ դու, իրոք, ջար­դել ես ծաղ­ կա­ մա­ նը: Վեճ է ծա­ գել, դու ագ­ րե­ սիվ ես եղել, զգաց­մունք­ներդ զս­պել չես կա­րո­ղա­ցե­լ ու բաբո՜ւմ... եթե դա Հա­մոյից սպա­սե­լը ան­հա­վա­նա­կան է, ապա իս­կը Համ­լե­տի ոճում է: Երկ­րորդ՝ խա­նու­թում տե­ղի ու­նե­ցած կոնֆ­լիկ­ տը: Հա­մոն, բնա­վո­րու­թյամբ հան­գիստ է, եր­բեք չի ծե­ծի նրան, ով իր հետ հրա­մա­յա­կան տո­նով կխո­ սի: Բայց Համ­ լե­ տը տաքարյուն է ու ագ­ րե­ սիվ: Ի­հար­կե քո մեջ Համ­լե­տը ավե­լի քիչ է, քա­նի որ

տասը ձայ­նագրու­թյուն­նե­րում նա մի­այն եր­ևաց երեք ան­գամ: Հենց Համ­լետն է սար­քել այդ իրա­ րան­ցու­մը խա­նու­թում: Ու ան­հե­թե­թու­թյուն է դա, բայց Համ­լե­տի պատ­ճա­ռով է, այս­ինքն՝ քո, որ Հա­ մոն՝ այ­սինքն դու, դուրս մնաց աշ­խա­տան­քից: Եր­րորդ՝ Նա­րե­ի օ­րա­գի­րը: Դե պարզ է, որ Քիթ­թին չէր կա­րող ամ­բողջ օ­րա­գի­րը փչաց­նել: Դու կար­դա­ցել ես... կամ դու չէ, քո մեջ ապ­րող մյու­սը կար­դա­ցել է օ­րագ­րում գրած­նե­րը: Հատ­կա­ պես այն տո­ղե­րը, որ­տեղ պա­տա­նի աղջ­նա­կը այլ տղա­նե­րի հան­դեպ ու­նե­ցած իր սերն է նկա­րագ­րել, ին­չը, ասեմ քեզ, շատ սո­վո­րա­կան բան է, այն էլ այդ տա­րի­քում: Քո ու­ղե­ղում առա­ջա­ցել է խանդ, զայ­ րույթ, պսեվ­դո-դա­վա­ճան­ված լի­նե­լու զգա­ցում և, ագ­րե­սի­այի ազ­դե­ցու­թյան տակ ը­նկ­նե­լով, դու սկսել ես պատ­ռել օ­րա­գի­րը: Հնա­րա­վո՞ր է: Ի­հար­ կե, այո՛: Չոր­րորդ՝ Վա­չե­ի հետ կոնֆլիկ­տը: Ի­սկ սա պար­զից էլ պարզ է: Դու ասում ես, որ կոնֆ­լիկ­տը սկ­սել է նրա­նից, որ թույլ չես տվել նրան քեզ դի­մ ել Համ-ով, փո­խա­րե­նը ասել ես, որ նա քեզ դի­մ ի քո ամ­բող­ջա­կան անու­նով: Դե բնա­կան է, այդ պա­հին քո մեջ Համ­լետն է եղել: Դա նույնն է, եթե ինձ գային ու ասե­ին՝ Ար­տակ... Ես էլ կբար­կա­նայի ու կա­սե­ի՝ ինձ ասա Վլադ: Նա ըն­կե­րա­կան կա­տակ­ ներ է արել և չի են­թարկ­վել քո հրա­մա­նին: Այն­պես, ինչ­պես ցան­կա­ցած այլ ըն­կեր կա­ներ: Դու դրա­նից նյար­դայ­նա­նում ես, ու դար­ձյալ ագ­րե­սի­ա... ու դար­ձյալ նույն ձե­ռա­գի­րը: Համ­լե­տի մոտ ու­ժեղ ագ­ րե­սի­այի դեպ­քում նկատ­վում է նաև դի­սո­ցի­ա­ ցիվ‑ընտ­րա­կան ամ­նե­զի­ա: Ի­նչն էլ բա­ցատ­րում է

քո հի­շո­ղու­թյան կո­րուստ­նե­րը: Ի դեպ, այդ հատ­ ված­նե­րը չի հի­շում քո մեջ բնա­վո­րու­թյուն ձևա­վո­ րող ան­հա­տա­կա­նու­թյուն­նե­րից և ոչ մե­կը: Դի­սո­ցի­ ա­ցիվ-ը­նտ­րա­կան ամ­նե­զի­այի դեպ­քում հի­վան­դը կորց­նում է հի­շո­ղու­թյու­նը կոնկ­րետ իրա­դար­ձու­ թյան մա­սին: Ամ­նե­զի­այի այդ տե­սա­կը շատ հա­ ճախ առա­ջա­նում է հենց նույ­նա­կա­նու­թյան դի­ս­ո­ ցի­ա­ցիվ խան­գար­վա­ծու­թյան ժա­մա­նակ: Ի­նչն էլ, ի դեպ, քո հի­վան­դու­թյան ան­վա­նումն է:­ Ես առա­ջար­կում եմ մե­կին մե­կընդ­մ իշտ վե­ րաց­նել: Դա է իմ բուժ­ման ճա­նա­պար­հը: Եվ վե­ րաց­նե­լու հա­մար ը­նտ­րե­լ եմ Համ­լե­տին: Քա­նի որ նա է այս ամե­նի պատ­ճա­ռը: Նրա­նից են բո­լոր ագ­ րե­սի­ա­նե­րը, նրա պատ­ճա­ռով են քո հի­շո­ղու­թյան կո­րուստ­նե­րը: Ա­սեմ ավե­լին, հի­վան­դու­թյու­նը, որը քո մեջ կա, ար­դեն ար­մա­տա­վոր­վում է: Ին­նե­րորդ ձայ­նագ­րու­թյան մեջ պարզ հաս­կաց­վում էր, որ ար­ դեն ինքդ քեզ հետ ես խո­սում, զրու­ցակ­ցիդ դի­մ ե­ լով՝ Համ: Ի­սկ ին­նե­րորդ ձայ­նագ­րու­թյան մեջ դու Համ­լետն էիր: Ձեր խո­սակ­ցու­թյու­նը պարզ լսվում էր: (Ո­ւժ ու­նեմ այլևս լսե­լու): ­Մ ենք պետք է այս հի­վան­դու­թյան դեմն առ­ նենք, քա­նի դեռ այն չի հաղ­թել ­քեզ: Ո­չն­չաց­նե­լով Համ­լե­տին՝ կոչն­չաց­նենք այն, ինչ քո հի­շո­ղու­թյա­նը խան­ գա­ րում է, և որ ամե­ նա­ կարևորն է՝ կոչն­ չաց­ նենք քո մեջ նույ­նա­կա­նու­թյան դի­ս­ո­ցի­ա­ցիվ խան­ գար­վա­ծու­թյուն առա­ջաց­նող ան­հա­տա­կա­նու­թյու­ նը: Ի­սկ որ­քան այն լր­ջա­նա, այն­քան բարդ կլի­նի նրա­նից ազատ­վե­լը: Գր­քե­րում ու ֆիլ­մ ե­րում ան­ձի եր­կա­տու­մը շատ գե­ղար­վես­տա­կան և նույ­նիսկ ֆան­տա­ստիկ է մա­տուց­ված: Շատ տե­ղե­րում

այն­պի­սի տպա­վո­րու­թյուն է ստեղծ­վում, որ անձի մեջ ապ­րող ան­հա­տա­կա­նու­թյուն­նե­րը բա­ցար­ձա­ կա­պես տար­բեր են մի­մյան­ցից: Բայց դա այդ­պես չէ: Դու հի­շում ես, որ ծխել ես, նույ­նիսկ երբ ասում ես, որ ատում ես ծխա­խո­տը: Քնե­լիս խաչդ եր­ևի կող­քիդ ես տե­ղա­վո­րում, առա­վո­տյան որո­շում ես՝ կրել այն, թե ոչ: Ե­թե կրում ես, ու­րեմն քո մեջ Համ­ լե­տը չէ: Հաս­կա­նում ես ինձ: Օ­րի­նակ՝ քո մեջ եղած ան­հա­տա­կա­նու­թյուն­նե­րը սի­րում են այն հա­մա­ կարգ­չային խա­ղը, որը խա­ղում ես ամեն օր... Ա­նու­ նը չեմ էլ հի­շում (Call of duty, հրա­շա­լի խաղ է, էլ չմո­ռա­նանք): Դուք եր­կուսդ էլ, օրի­նակ, ալ­կո­հո­լի նկատ­մամբ ան­տար­բեր եք: Ձեր մեջ ը­նդ­հան­րու­ թյուն­ներ էլ կան. տար­բեր չեք: Իմ բուժ­ման մե­թո­դը սա է: Ես քեզ ար­գե­լում եմ սուրճ ըմ­պել, ար­գե­լում եմ ծխել, ար­գե­լում եմ խաչդ վզիցդ հա­նել: Ար­գե­ լում եմ նույ­նիսկ Քիթ­թի­ի հետ վատ վար­վել: Ե­թե դու հետ­ևես իմ ասած­նե­րին, գո­նե մինչև իմ ապա­ քին­վե­լը, ամեն ինչ լավ կըն­թա­նա: Երբ ագ­րե­սի­այի մեջ ը­նկ­նես, քեզ­նից պա­հան­ջում եմ, որ հի­շես այդ պա­հը, ու բարձ­րա­ձայն կրկ­նես, թե ինչ ես անում, եթե հնա­րա­վո­րու­թյուն լի­նի, թղ­թի վրա գրի առ այդ պա­հը: Թող այս ին­ֆոր­մա­ցի­ան ամ­րապնդ­վի քո են­թա­գի­տակ­ցու­թյան մեջ, և եթե ագ­րե­սի­այի մեջ լինես, վեր­հի­շես իմ պա­հան­ջը ու բարձ­րա­ձայն կրկ­ նես, թե ինչ ես անում: Փոր­ձենք այդ ճա­նա­պար­հով կան­խել ամ­նե­զի­ան: Բայց ու­նեմ վատ նո­րու­թյուն, դու նկա­րել էլ չես կա­րո­ղա­նա: Քա­նի որ Հա­մոն օ­ ժտ­ ված չէ այն տա­ ղան­ դով, ին­ չով Համ­ լետն է օ­ժտ­ված: Բայց հա­վա­տա, ամ­բողջ խն­դի­րը Համ­լե­ տի մեջ է: Հաս­կա­նում եմ քեզ, այս ամե­նը, իրոք,

գժու­թյուն է: Բայց հի­շի՛ր: Դու կդա­դա­րես գիժ լի­նել այն պա­ հից, երբ սկ­ սես քեզ գժի պես պա­ հել: Հակա­ռա­կոր­դին պետք է դի­մա­վո­րել ճիշտ նույն դի­մա­կով, որը նա կրում է, ճիշտ նույն զեն­քով, որը նրա ձեռ­քում է:­ Ես գի­տեմ, դու զգաց­մուն­քային ես եղել: Քեզ հա­մար շան կո­րուստն էր ան­գամ ցա­վոտ: Չեմ կա­ րող պատ­կե­րաց­նել, թե ինչ ես զգա­ցել հայր կորց­ նե­լուց: Եր­ևի ամ­բողջ պատ­ճա­ռը հենց դա էր: Դու սե­ռա­հա­սու­նաց­ման տա­րի­քում էիր: Հա­սու­նա­նում էր քո հո­ գե­ կան աշ­ խար­ հը նույն­ պես, բայց դրա ձևա­վոր­ման ամե­նա­կար­ևոր ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ ծում տե­ղի ու­նե­ցավ ամե­նա­ցա­վա­լին՝ ծնո­ղի կո­ րուստ: Կար­ծես ծառ լի­նե­իր, որին ամեն օր ջրում էին, ու բերք տա­լուց մի քա­նի շա­բաթ առաջ կանգ­ նեց­րե­ցին ջրե­լը, բեր­քը, իհար­կե, եղավ, բայց դա բո­լո­րո­վին այն չէր, որին սպա­սում էին: Ա­մ ե­նա­ ծանր հար­վա­ծը հա­սու­նաց­ման տա­րի­քում տե­ղի ու­ նե­ցածն է: Ե­թե տա­րի­քով ավե­լի փոքր լի­նե­իր, ցավդ այդ­քան էլ մեծ չէր լի­նի: Ե­թե մեծ լի­նե­իր, այդ ամե­նին հա­սուն մար­դու աչ­քե­րով կնայե­իր: Բայց, ցա­վոք, դեպ­քը տեղի ու­նե­ցավ, երբ պա­տա­ նի էիր, այն նման հո­գե­բա­նա­կան խնդ­րի առջև քեզ կանգ­նեց­րեց: Սա­կայն մի՛ վհատ­վիր, Համ­լետ, ամեն ինչ իր տե­ղը կընկ­նի, բա­րե­բախ­տա­բար քո գիտակ­ցու­թյու­նը նոր­մալ է: Դու չես կո­րել ժա­մա­ նա­կի ու տա­րա­ծու­թյան միջև, քեզ մոտ չկան տե­ սիլք­ ներ, ամեն ինչ այդ­ քան էլ չի խո­ րա­ ցել դեռ: Շեշ­տում եմ՝ դեռ: (Ես լավ չեմ, գրո­ղը տա­նի)... Ին­չու եմ ես կա­պում հի­վան­դու­թյանդ ծագ­ման պատ­ճա­ռը հորդ մահ­վան հետ: Դու պատ­մում ես քո

ձայ­նագ­րու­թյուն­նե­րում, որ հայրդ մի ան­գամ, երբ ժո­ղո­վից վե­րա­դառ­նում է, քեզ բա­վա­կա­նին գո­վում է, քա­նի որ դու ու­ժեղ էիր մի շարք առար­կա­նե­րից, հատ­կա­պես՝ գրա­կա­նու­թյու­նից: Ի­սկ հի­մա ինձ ասա, թե ինչ­պես կա­րող է գրա­կա­նու­թյու­նից ու­ժեղ տղան կար­դա­ցող չլի­նել: Ի­նչ­պես պատ­մում ես քո վե­ցե­ րորդ ձայ­ նագ­ րու­ թյան մեջ, հայրդ քեզ միշտ կոն­ ֆետ­ներ էր տա­լիս: Փոքր տա­րի­քում դու սի­րում էիր կոն­ֆետ­ներ: Շա՜տ էիր սի­րում: Քաղց­րի նկատ­մամբ սեր ու­նի մի­այն Համ­լե­տը, հի­շում եմ ձայ­նագ­րու­ թյանդ մեջ, ոնց էիր պատ­ մում Nutella շո­ կո­ լա­ դը գնելու մա­սին: Հորդ մահ­վա­նից հե­տո այդ ամե­նը սկսեց ձևա­վոր­վել: Համ­լե­տը իրե­նից առանձ­նաց­րեց Հա­մոյին ու սկ­սեց քեզ կա­ռա­վա­րել: Խնդ­ր ում եմ այս ըն­թաց­քում կողմ ­ն ո­ր ոշ­վես: Հաս­կա­ցիր ու պատ­րաստ­վ իր Համ­լե ­տին հրա­ժեշտ տա­լուն: Քա­նի որ նրա­նից ազատ­վե­լը կլի­նի մի­ակ ճիշտ լու­ծ ու­մը: Ե­թե այդ­քան ուժ չգտ­նես ու որո­շես հրա­ժ ար­վել Հա­մ ոյից, ես դար­ձյալ քեզ կօգ­նեմ, բայց դա բարդ կլի­նի: Ե­թե ու­զում ես, իրոք, ազատ­ վել ամեն ին­ չ ից ու ապ­ րել նոր­ մալ մարդ­ կային կյան­քով, ու­րեմն պետք է փոր­ձես հրա­ժեշտ տալ Համ­լե­տին: Դու երի­տա­սարդ ես, քո կյան­քը առջևում է: Մի օր քո մեջ ապ­ր ող ան­հա­տա­կա­ն ու­ թյուն­նե ­րը կսկ­սեն պա­տե ­րազ­մ ել իրար դեմ, ու այդ­ժ ամ կա­ռա­ջա­նա գի­տակ­ցու­թյան խան­գար­ման վտանգ: Մենք պետք է կան­խենք դա, քա­նի դեռ կող­մ ե ­րից մե­կը պա­տե ­րազմ չի հայ­տա­րա­րել: Այս­ քանն էի ու­ զում քեզ ասել, իմ բժիշկ­ նե­ րը շու­տով կմո­տե­նան ինձ, որ­պես­զի սկ­սեն վի­րա­հա­ տու­թյունս: Սա­կայն մինչև հրա­ժեշտ տա­լը

կցան­կա­նայի մի բան էլ ասել… (էս­քա­նից հե­տո էլի մի բան… բա իհար­կե): Կ­ցան­կա­նայի խո­սել ևս մեկ բա­նի մա­սին, որը այդ­պես էլ չհաս­կա­ցա: Դու պատ­մում ես գի­շե­րային ար­կած­նե­րիդ մա­սին, երբ հորդ ատր­ճա­նակն ես վերց­նում ու ինքդ քեզ հետ ռու­սա­կան պտ­տա­խաղ խա­ղում... իսկ քո հա­ջորդ ձայ­նագ­րու­թյան մեջ չես հի­շում դա, պատ­մում ես հորդ մա­սին, ասում ես, որ ատր­ճա­նա­կին չես դիպ­չել տա­րի­նե­րով... մինչ­դեռ մի քա­նի օր չէր ան­ցել, ինչ դու այդ ատր­ճա­նա­կով փոր­ձում էիր ինք­նաս­պա­նու­թյուն գոր­ծել (չհաս­կա­ ցա): Դա ար­դեն նոր սիմպ­տոմ է: Ե­թե հի­մա դա չես հի­շում, ապա, խնդ­րում եմ, գնա ու տես՝ արդյոք ատր­ճա­նակն իր տե­ղում է՝ մահ­ճա­կա­լի տակ։ Բնա­ կա­նա­բար, տե­ղում չէ, որով­հետև ինքդ ասա­ցիր, որ այն թո­ ղել ես գրա­ դա­ րա­ կի մեջ: Հա, ու, ի դեպ, զգույշ կլի­նես, մե­ջը մեկ փափ­մուշտ կա, այդ­պես էլ չհա­նե­ցիր մի­ջից: (Գ­րո­ղը տա­նի, ինչ է խո­սում այս բժիշ­կը): «Գո­ռ ում է ու մի կողմ է շպր­տում ձայ­նաս­կա­վա­ ռա­կը ու նվա­գար­կի­չ ը» «ոտ­նա­ձայ­ներ» «դուռն է բա­ ցում» «կատ­վ ի մլա­վոց»

– ­Դու դեռ ստեղ չես սատ­կե՞լ:­ Ես կո­պիտ եմ խո­սում կատ­վիս հետ, ու­րեմն ես հի­մա Համ­լետն եմ: Հա-հա-հա՜: «կատ­վի մլա­վոց» – ­Ձայնդ կտ­րի՛ր, Քիթ­թի: Գրո­ղը տա­նի, իրոք որ ատր­ճա­նա­կը այս­տեղ չէ: Ու­րեմն ես այն դուրս էի հա­նել... բայց ին­չու՝ չեմ հի­շում... եթե դար­ձյալ հի­շո­ղու­թյան կո­րուստ էր, ու­րեմն ես պետք է այս բա­նը այն ժա­մա­նակ էլ չհի­շե­ի: Սա եր­ևի ինչ-որ նոր բան է:

«­կատ­վ ի ան­դ ա­դ ար մլա­վոց»

– ­Քի՛թ­թի, լռիր վեր­ջա­պես: Եր­կու ժամ սե­նյա­ կում փա­կե­ցի, զռ­ռոցդ գցե­լ ես, հաց ես ու­զո՞ւմ: «կատ­վ ի մլա­վոց»

– Գ­րո­ղը տա­նի, ո՜­նց է ազ­դում վրաս սրա մլա­ վո­ցը... «­դ ա­րակն է բա­ցում» Ա­հա՛ ատր­ճա­նա­կը... «­կատ­վ ի մլա­վոց», «­գ ո­ռ ում է»

– Գ­րո­ղը տա­նի, ձայնդ կտ­րի՛ր վեր­ջա­պես: «­կատ­վ ի մլա­վոց», «կ­րա­կոց», «կատ­վ ի մռն­չոց»

– Աստ­ված իմ, այս ի՞նչ արե­ցի ես...

Քի՛թ­թի... Քի՛թ­թի... որ­քան արյուն է այս­տեղ... Ք՛իթ­թի, մլա­վի՛ր խնդ­րում եմ... Քիթ­թի «դ­ռան զանգ»

Գ­րո­ղը տա­նի, կրա­կո­ցը եր­ևի հար­ևան­ներն էլ լսե­ցին... Ես չեմ ու­զում ամեն ինչ այս­պես լի­նի... այս ի՞­նչ մղ­ձա­վանջ է... «դ­ռան զանգ»­

Ես պետք է սա հի­շեմ... Իմ մոտ ագ­րե­սի­ա է... «­դ ա­տարկ փամ­փուշտ», «­դ ա­տարկ փամ­փուշտ», «­դ ա­տարկ փամ­փուշտ»

Ես պետք է սա հի­շեմ... «հիս­տե­րի­ա» «դ­ռան զանգ» «­դ ա­տարկ փամ­փուշտ»

Ես կդա­դա­րեմ գիժ լի­նել, երբ սկ­սեմ ինձ պա­ հել գժի պես... «­դ ա­տարկ փամ­փուշտ»... Ես մեռ­նել եմ ուզում...

­ ամ էլ ու­զում եմ սպա­նել քեզ, Համ­լե՛տ, դու Կ ինձ­նից խլե­ցիր նրանց, ով­քեր հա­րա­զատ էին ինձ ...ու շա­րու­նա­կում ես խլել: Ես ու Վլադ Սամ­վե­լո­վի­ չը կվե­րաց­նենք քեզ­ Ես մեռ­ նել չեմ ու­ զում... ես քեզ սպա­ նել եմ ուզում... Իմ մեջ չի կա­րող մեկ ու­րի­շը լի­նել: «դ­ռան ձանգ»­

Ես այն եմ, ինչ կամ, իսկ ին­չը չկամ, դա ար­դեն ես չեմ: «դ­ռան ձանգ» «­հիս­տե­րիկ գո­ռ ոց» – Ի­նձ հան­ գիստ թո­ղեք: «շպր­տում է հե­ռա­խո­սը» «ազ­դ ան­շան»

Բովանդակություն Գ­լուխ 1......................................................3 Գլուխ 2....................................................12 Գ­լուխ 3................................................... 23 Գ­լուխ 4................................................... 38 Գ­լուխ 5................................................... 49 Գ­լուխ 6....................................................61 Գ­լուխ 7.................................................... 73 Գ­լուխ 8................................................... 83 Գ­լուխ 9................................................... 92 Գ­լուխ 10.................................................102 Գլուխ 11.................................................. 117 Գ­լուխ 12.................................................123

Գրիգորյան Արտյոմ

ԴԻՍՊԵՐՍԻԱ

Վիպակ

Հրատ. խմբագիր՝ Տեխն. խմբագիր՝ Սրբագրիչ՝ Էջադրող՝

Արքﬔնիկ Նիկողոսյան Արարատ Թովմասյան Սուսաննա Մարտիրոսյան Արփինե Գուլոյան

«ԱՆՏԱՐԵՍ» հրատարակչատուն Երևան 0009, Մաշտոցի 50ա/1 Հեռ.՝ (+374) 58 10 59, 56 15 26 Հեռ./ֆաքս՝ (+374) 58 76 69 [email protected] www.antares.am