Դորիան Գրեյի դիմանկարը

պահարան

Օսկար Ուայլդ Դորիան Գրեյի դիմանկարը

ՀՋ ԱՐՄԱՆՀԱՅԻ ԳՐԱԴԱՐԱՆ

Ի Ը

Ճ

737»

ԱՇԽԱՐԼԱՅԻՆ

ԳՐԱԿԱՆՈՒՄՈՅՈՒՆ

ՕՍԿԱՐ

ՈՒՆՑԼԴ

ԷԴԻԹ ՊՐԻՆՏ

հրատարակչություն

ԵՐԵՎԱՆ 2012

Ուայլդ 84Սբ

ՀՏԴ 820 ԳՄԴ

Ու 131

Կազմեց ն խմբագրեցԼուսինե Սարգարյանը

ՈՒ 131

Օսկար Ուայլդ |Ստեղծազործությունների ժողովածու|/ՕսկարՈւայլդ. Եր.: Էդիթ Պրինտ, 2012.- 312 էջ.:

-

«Համաշիւարհային զրականաթյան»մատենաշարի շիջանակնելասմանդրադարձել ենք համաշխարհայիննշանավոր Օակար «Դորիան Գրեյի դիմանկարը» գիլ համապապաս| որե ընդգրկված է | ծրագրերամ՝ ուսսմնասիրմանհամար: իաժինների Է Ժիրթը համաշխարհ լբ ասուցիչներին, հլ լայն շ/ նթե

վելին. Ուայլդի: ւատանողների ինչպես հասցեագրվում բյսհի ուսանողն ե1 կան

այն

խալ

գրակ

ին

մ

,

ն

)

փսթրթով

լների

կ

ՀՏԴ

ԳՄԴ

Բա

ռայ

դիր Պրինտ», հրատարակչություն, 2012

ՕԳ

Թ

դ»

դոդոշո

Ուայլդ 84Մբ

ՆԱԽԱԲԱՆ ակնառու ՕսկարՈւայլդըհամաշխարհայինգզրականասթյան

իրենց է:Նրա արեղծագործաթյա ներկայացուցիչներից գաղափարական ն

արծ

օեմանեղի

ձած

համաշխարհային

բովանդակոայ

իյ

գրականության խորաթյամբեղել ն մնում են զոհարներից։ 0. Ուայլդի «Դորիան Գրեյի դիմանկարը» հեղինակի միակ վեպն է, նրա կտեղսպւելլծագործասթյունը ծազորձաթյսնենրի գլուխզործոցը: Վեպամ արծարծվածեն բազմաթիվհարցեր, որոնք հիմնականամառեչվոմ են արն գելվեցկի վեստիե,բարոյագիվանթյան փոխադարձկապին: Վեպի գլխավոր հերոսը` ԴորիանԳրեյը. որը է զեղեցկաթյան էր. զոհ: պաշտատմոասնքի

հերնորդե

ն

դառեում

ՀՏ

հեդոնիզ երիրասարդությ

ՕՍԿԱՐ ՈՒԱՅԼԴ

ՕսկարՈւայլղը (ՕսկարՖինգալ 0' Ֆլաերտի Ուիլս Ուայլդ) 186471 թթ-ին սովորել է Պորտորի թագավորական դպրոցում. 1871-74 թթ-ին` Դուբլինի Տրինիտի քոլեջում: 1874 թ-ին տեղափոխվել է թ-ին ավարտել է Օքսֆորդիհամալսարանը:1881 թ-ին Լոնդոն: հրատարակել Է առաջին`«Բանաստեղծություններ»ժողովածուն: 1882 թ-ին Է ԱՄՆ-ում, վերաբերյալ դ կան արտահայտող «Հավատ լիստննը» (1882 թ.) մելոդրամանն «Պադուայի ղքսուհին»(1883թ.) չափածո ողբերգությունը: ՎերադառնալովԼոնդոն` աշխատակցել է թերթերին ն ամսագրերին:1887-89 թթ-ին խմբազրել է «Կանանց աշխարհ»ամսագիրը: Ու Է 2տարվա դատապարտվել թյան (մի թյան) մեղաղրանքով: Գրոու ղի "հողեկան ընկճվածությունն տառապանքնարտացոլվել նն «Ռեդինզյան բանտի բալլադը» (1897 թ) պոեմում ն հետմահու տեսած "Զե («Անդունղից». 1905 թ.) նամակլոյս քոց" մեջ: Բանտիցազատվելուցհետո տեղափոխվել խոստովանության ն մահն Է Փարիզ մինչն ապրել ՍերաստիանՄելմոտ անվամբ: Ուայլդը բազմաժանր(բանաստեղծություններ,պատմվածքներ, հողվածհեքիաթներ.վեպ,դրամաներ,տեսական-քննադատական ներ) գրող է: 1887 թ-ին տպագրած«Թենտրվիլի ուրվականը».«Լորդ Արթուր Սնիլի հանցագործությունը»,«Միստր Ն-ի դիմանկարը». «Միլիոնատերբնորդը» պատմվածքներում ծաղրել է գռեհիկ իրականությունն ու քաղաքակրթությունը: «Դորիան Գրնյի դիմանկարը» (1890 թ) վեպում հեղինակի գաղափարների կրողը լորդ Շենրի Ուոտոնն է, որի կարծիքով` «րառսթի նպատակր մարղու էության բացահայտումն Է ու ինքնարտահալտումը»: Հնտնելով «չարի զեղագիտության» փիլիսուիայությանը՝վեպի գլխավորհերոսը՝ԴորիանԳրեյը, անտեսում Է. բարոյականության բոլոր կանոնները: Սնալով արտաքնապես գեղեցիկ ու հմայի:՝ նա ապականվում է հոգնպես, ն հոգու արատներըխորհրղավոր կերպովդրոշմվում են նրա ղիմանկարի վրա: ուաղդի «երջանիկ արթայազնը». «Եսասեր հսկան». «Վարդը ն տվսակը» (բոլորը` 1488 թ). «Նռնաքարե տունը». «Ձկնորն սր իր հողին», «Աստղային տղան», «Երիտասարդ թաթ) գավորը» (բոլորը` Ց: հեթիաթների հերոսները սիրով.

շրջազայել հանդես եկելգեղագիտութ տրամադրություններ կամ. նիհիի

այլդը 1895թին

բանտարկու

կ

«ԽԻ,

գթասրտությամբ ն ինքնազոհաբերությամբհաղթում նն չարիս Է «Արձակ բանաստնղծությունննր» ժողովածուն առանձնանում մարդասիրության,ազնվության ու նվիրվածությանգաղափարներով: Ուայլդի դրամատուրգիան զարգացել Է 2 ուղղությամբ՝ողբերգությունննրը ն աշխարհիկ կատակերգություններ: «Սալոմն» (սկզբում գրել "է ֆրանսերեն. 1893 թ.) ն «Ֆլորենտական ողբերգություն» (1895 թ., անավարտ) ողբերգություններում փորձել է վերածնել մեծ կրքերի ու զգացմունքների թեման: «Լեդի Ուինդերմիրի հովհարը» (1892 թ.), «Կինը, որն արժանի չէր ուշադրության» (1895 թ.) կատակերգություններումգրողը ծաղրել է կեղծ բարեպաշտությունն ու ստրկամտությունը: Սոցիալքննադատականմոտիվներնավելի ցայտուն են դրսնորվել նրա ն «Իդեալականամուսինը» (1895 թ.) «Որքանկարնոր լուրջ լինել» է (0895 թ.) պինսներում: ն գնղագիտական. տեսական քննադատական Ուայլդի (1891-95 թթ.) հայացքներն արտահայտվել են «Ստահղացումններ»

Նա հոդվածների համար» ժողովածուում: թեն «արվեստն արվեստի էր, անկումային ու նյութապաշտ էր քաղքենի նրա գեղապաշտությունն "ուղղված գաղավ

հասարակության դնմ: Ըստ նրա՝ գնղեցիկը «բացարձակ ճշմարսյություն»ե, իսկ կյանքիմիակ իմաստնարվեստնէ: անարդարությունննրիվերաբերյալ Ուայլդնուներ սոցիալական իր համոզումը. ըստ որի՝ «աղքատ մարդիկ չպետք է հաշտվեն իրենց գոյության զարհուրելի պայմաններիհետ»: «Սարդու հոգին սոցիալիզմի ժամանակ» (1891 թ.) աշլսատությանմեջ ընդգծել է սոցիալիզմիառավելությունները: ՀոդվածներումՈւայլդը բարձր է գնահատել Վիլյամ Սորիսի. Վալտեր Պատերի. Չառլզ Սոինբեռնի, Օնորե դը Բալզակի, Լն Տոլստոյի, Ֆեոդոր Դոստոնսկու ստեղծագործությունները: 1878 թ-ին «Ռավնննա»պոեմի համար Ուայլդն արժանացելէ «Նյուղիգնյթ» մրցանակին:Նրա պիեսներըբեմադրվել 0Օթսֆորդի են աշխարհի շատ երկրներում, ստեղծագործություններիհիման վրա նկարահանվել են գեղարվեստականն մուլտիպլիկացիոն կինոնկարներ: «Սալոմե»ողբերգության հիման վրա ՌիխարդՇտրաուսը Է համանուն օպերան(1905 թ.): (անե եղծագործությունները

Գրել

են Ուայլդի Վահան Կարեն Միքայելյան ՄիսաքՍնծարենցը, Տերյանը: ն հայերն

ԱրտաշեսԿարինյանը ուրիշներ:

ՀՏ 5«--

ԳՐԵՑԻ

ԴՈՐԻԱՆ

Հ-ՅՅՑՀ.ԴԻՄԱՆԿԱՐԸ

ԳԼՈՒԽ

ՀՏ»-՛

Արվեստանոցը լցվել էր վարդերի թանձր բուրմունքով. իսկ երբ ամառայինզեփյուռից սոսափում էին պարտեզի ծառերը, բաց դռնից ներս էր ծորում մերթ եղրնանու արբեցնողբույրը, մերթսզնու վարդագույն ծաղիկներինուրբ անուշահոտությունը: Պարսկական տապճակներովծածկվածբազմոցիվրայից, որտեղ պառկածէր լորդ Հենրի Ուոթթոնը՝ծխելով. ինչպես միշտ, անթիվ գլանակներ, երնում էր միայն ջրուռու ծառը. նրա մեղրահամ ն մնղրագույն ծաղիկները բոցկլտում եին արնի տակ, իսկ դողդոջուն ճյուղերը թվում էր. թե հազիվ են դիմանում այդ ճաճանչափայլհրաշալիքի ծանրությանը: Դիմացի վիթխարի լուսամուտից կախված հնդկական մետաքսեվարագույրներիվրա մերթընդմերթ երնում էին ճախրող թռչունների տարօրինակստվերները`ստնղծելով ճապոնական ճնպանկարի ակնթարթային տպավորություն. ն լորդ Հննրին ակամա մտածում էր Տոկիոյի դեղնամորթ նկարիչներիմասին, որոնք ձգտում էին շարժում ն խոյանք արտահայտել Լությամբ անշարժ արվեստի միջոցով: Մեղուների պարսը, որ խլրտում էր չինձած բարձր լսոտերի մեջ կամ միալար համառությամբպտտվումգանգրասաղարթ ոսկեզույն փոշոտ մազմզուկներիշուրջը, |սուլ ցախակնռասի բզզոցով լռությունը դարձնում էր ավելի ճնշող: Լոնղոնի խուլ ժխորըայստեղ եր հասնում, ինչպեսհնռավոր երգնհոնի ՀՅ

բվվոց: Սենյակի կենտրոնում` նկարակալին, ամրացված էր արտակարգգեղեցկությանտերմի երիտասարդիդիմանկար, իսկ նկարակալի դիմաց` փոքր-ինչ հեռու. նստած էր նան նկարիչն ինքը՝ այն Բեզիլ Շոլլուռրդը. որի հանկարծակի անհայտանալը մի քանի տարի առաջ այնքան հուզմունք պատճառեցհասարակությանը ն տեղի տվեց բազմաթիվ արտառոց ենթադրությունների: Նկարիչը նայում էր սքանչելի պատանուն, որն այնպես վարպետորեն արտացոլվել էր դիմանկարում, ն գոհունակության ժպիտը խաղումէր նրա դեմքին: Բայց հանկարծ նա վեր ցատկեց տեղից ն, փակելով աչքերը, մատնելը սեղմեց կոպերին` ցանկանալով. կարծես, հիշողության մնջ պահել ինչ-որ զարմանալիերազ, ն վախենալովսթափվել: Սա քո ամենալավ գործն է, Բեզիլ. ամենալավը, որ նկարել ես երբնէ,- ծուլորեն ասաց լորդ.Հենրին:-Եկող տարի անպայմանպետք է ուղարկել Գրովենորիպատկերասրահը: Ակադեմիաչարժի: Ակադեմիանչափազանցհանրամատչելի է ն չափազանցընդարձակ: Ահավոր բան է. ինչքան գնացել եմ, այնտեղ այնքան մարդ է եղել, որ չեմ կարողացել նկարներընայել. ն կամ այնքան նկարներ, որ չեմ կարողացել մարդկանց տեսնել: Առաջինըտհամձ է, իսկ երկրորդն ավելի վատ է: Գրովենորը, իրոք, միակհարմարտեղն է: Դժվար թե այդ ղիմանկարըես ուղարկեմցուցադրելու.պատասխանեցնա՝ գլուխըետ գցելովիրենբնորոշ սովորույթի համաձայն, որն ընկերների ծիծաղն էր շարժում դեռ Օքսֆորդիհամալսարանում:-Ո'չ,ես ոչ մի տեղ չեմ ցուցադրի: հոնքերը ն Բեզինին Լորդ Հենրինզարմացածբարձրացրեց նայեց կապույտ ծլսի քուլաներիմիջից. որոնք արտասովոր օղակներով բարձրանում էին նրա` ափիոնով ներծծված -

-

ՀՀ

»-

սիգարետից: ոչ մի տնղ չնս ցուցադրի:Իսկ ինչու,սիրելիս:Բնչ պատառով: Որքան տարօրինակեք ղուք՝ նկարիչներդ: Փառբի տիրանալու համար անում եք ամեն ինչ, իսկ երբ ձեռք եր բերում, սկսում եք, կարծես, նեղվել ու ձանձրանալ այդ Դա հիմարությունէ: Եթե տհաճ է, երբ մարդու մասին փոռաթից: շառաենխոսում, ապա ավելի վատ Է, երբ բոլորովին չեն խոսում. Այս դիմանկարըքեզ վեր կբարձրացնի Անգլիայի բոլոր երիտասարդնկարիչներիցն կշարժիծերերինախանձը,եթե, իրարկն,նրանք դեռնս ընդունակեն որնէ զգացումի: Գիտնմ՝ կծիծաղեսինձ վրա,- առարկեցնկարիչը,- բայց, իրոթ. չեմ կարող ցուցադրել... Ես չափազանցշատ բան եմ դրել իսքս ինձնից այդ նկարիմեջ: Հարմար դիրք ընդունելով բազմոցիվրա՝ լորդ Հենրին բրբջաց:

Այո. նս այղպես էլ գիտեի, որ կծիծաղես: Բայց ն այնպես իսկականճշմարտություն է: Զափազանց շատ բան ինքդ քեզանից:Աստվածվկա, Բեգիլ. չդիտնի, որ դու այդքան մեծ կարծիք ունես քո մասին. Ամենափոքրնմանությունանգամ ես չեմ տեսնում քո՝ իմ սնամազ ն խստադեմբարեկամ. ն այդ երիտասարղ Սդոսիսի միջն, որը կարծես փղոսկրից ն վարդաթերթերից կերտված լինի: Հասկացիր,սիրելի Բեզիլ, նա Նարցիսն է, իսկ դու. Իրարկն, դու ոգեշունչ դեմք ունես ն նման բաներ: Բար պեղեցկությունը, իսկական գեղեցկությունը անհետատսում |, այնտեղ, որտեղ հայտնվում է ոգեշնչվածությունը: ոստսկասությունն ինքնին օրինաչափության շեղում է, որ է դեմքի ներդաշնակությունը: Հենց որ մարդ խավառոամ Է մտածել, անհամաչափորեն երկարում է նրա քիթը սկա մեծանում կոռ ճակատր,ն կամորնէ բան փչացնումԷ դեմքը: դա

Հ-ԿՏ

շ»-

Նայիր տաղանդավոր գործիչներին. որքան այլանդակ են նրանք: Բացառությունըմիայն հոգնորականներնեն, իհարկն: ՉԷ որ նրանք չեն մտածում: Ութսուն տարեկանեպիսկոպոսր շարունակում Է կրկնել այն, ինչ նրան սովորնցրել են, երբ տասնութ տարեկանպատանի է եղել. բնականէ, որ նրա դեմքը պահպանում է իր գեղեցկությունն ու բարետեսությունը: Քո խորհրդավորերիտասարդը,որի անունը դու համառորեն չես ուզում ասել, բայց որի դիմանկարըսքանչելի է, երբեք ոչնչի մասին չի մտածում: Ես դրանում համոզված նմ: Նա ինչ-որ անուղեղ. գեղեցիկարարածէ, որին մարդ միշտ պետք է իր աչքի առջն ունենա. ձմռանը,երբ ծաղիկնելէ-չկան` աչք շոյելու, իսկ ամռանըտաքացածուղեղը զովացնելու համար: Ոչ, Բեզիլ. ինքդ քեզ մի խաբիր,ոչնչով նման չես նրան: Դու ինձ չես հասկանում. Հարրի.- պատասխաննց նկաբիչը.- իհարկե, ես նման չեմ նրան: Ես ղա հիանալի գիտեմ: Եվ չէի էլ ցանկանանման լինել: Դու ուսերդ ես թոթվում: Չես հավատում: Բայց անկեղծ եմ ասում, մարդկանց ճակատագրում,որոնք ֆիզիկապեսկամհոզեպեսկատարյալ են, օրհասականմի բան կա: Ճիշտ այդպիսիմի ճակատագիր. էլ ամբողջ պատմությանընթացքում կարծես ուղղություն է տվել արքաների ոչ ճիշտ քայլերին: Շատ ավելի անվտանգ Է ոչնչով ուրիշներից չտարբերվել: Այս աշխարհում միշտ շահում են այլանդակներնու հիմարները:Նրանք կարող են նստել հանգիստու դիտել ուրիշների պայքարը: Նրանց վիճակված չէ զգալ հաղթության բերկրանքը, բայց դրա փոխարեն զերծ են նան պարտությանդառնությունից: Նրանք ապրում են այնպես, ինչպես բոլորս պետք է ապրեինք՝ անվրդով. անտարբեր ն հանգիստ: Նրանք երբեք չեն կործանումուրիշներին ն իրենք էլ չեն կործանվումթշնամու ձեռքից... Դու անվանիես ն հարուստ, Հարրի,իմ մեջ կա Հ

'

ՀՏ

Հ»

բանականությունն տաղանդ,ինչքան էլ փոքր լինի. Դորիանն անի գեղեցկություն: Եվ աստվածներիբոլոր այդ պարգնների հւսմար մենթ երբնէ հատուցելուենք. հատուցելու ենք ծանը տտուապանքներով: Դորիան: Այդ նրա անունն է,- հարցրեց լորդ Հենրին՝ մոտենալով Բեգիլին: Այո, նրա անունն է: Ես մտադիրչէի ասել այդ անունը: Բայց ինչու:

Ինչպես բացատրեմ... Երբ

ես

մեկին չափազանց սի-

հում եմ, երբեք չեմ տալիս նրա անունը: Դա միննույն է, բն ուրիջներին տաս քեզ համար շատ թանկ մարդու ինչ-

մասնիկը: Եվ գիտես, ես դարձել եմ գաղտնապահ,ինձ է, գալիս մարդկանցիցթաքցնելիմ զաղտնիքները:Դա, բերես, միակ բանն Է, որ ժամանակակիցկյանքը կարող է դարձսել մեզ համար խորհրդավորն թովիչ: Ամննաաննշան բունն անվամ ղառնում է զմայլելի. երբ թաքցնում են: Այժմ՝ լոսդաթից հեռանալիս, երբեք չեմ ասում ազգականներիս, խն ուր նմ գնում: Իսկ եթե ասեմ, կկորչի ամբողջ հաճույքը: "իմար թմահաձույթէ. համաձայն եմ. բայց դա իմ կյանքըմի տեսակ ղարձնում Է ռոմանտիկ: Դու, իհարկե. կմտածես, որ րս սոսկալի անմտություն է: Ամեննին,- առարկնց լորդ Հենրին.- ամեննին, սիրելի Ինգիլ Խո մոռանում նս, որ ես ամուսնացածմարդ եմ, իսկ ամուսնության միակ հրապույրն այն է, որ կեղծիքըդառնում ե միանգամայն անհրաժեշտ երկու կողմերի համար էլ: Ես երբեք չգիանմ՝ որտեղ Լ լինում կինս, իսկ կինս էլ չգիտե, թե լու եմանումես: Շանդիպումներիժամանակ, իսկմենքերրեմն հւսադիպում ենթ. երբ ճաշի ննք հրավիրվում կամ այցելում հնրդոգին, մենթ ամենայնլրջությամբ միմյանցպատմումենք ամենաանհեթեթ պատմություններ:Կինս այդ գործում շատ որ

դուր

«ԹՎ

ավելի հմուտ է. քան ես: Նա երբեքչի շփոթվում, իսկ նս միշտ շփոթվում եմ: Ասենք,եթն պատահումԷ, որ նա ինձ բռնում է հանցանքիմեջ, ոչ բարկանումէ ն ոչ էլ աղմկում: Երբեմն ղա ինձ նույ իսկ վշտացնում է: Բայցնա միայն ծիծաղում է ինձ վրա: Տանել չեմ կարող, երբ դու այդ ձնով ես խոսում քո ընտանեկան կյանքի մասին, Հարրի,- ասաց Բեզիլը՝ գնալով ղեպի պարտեզիդուռը:- Ես համոզված եմ, որ դու հիանալի ամուսին ես, բայց ամաչում ես քո առաքինություններից: Ջարմանալիմարդ ես: Երբեք բարոյախոսականբաններչես` ասում. բայց նան երբեք ոչինչ չես անում, որ անբարոյական լինի: Քո ցինիզմըպարզապեսկեցվածքէ: Բնական լինելը, գիտեմ, պարզապես կեցվածք է, ն մարդկանց համար` ամենաանտանելի կեցվածքը,- բացականչեց լորդ Հենրին՝ ծիծաղելով: Երիտասարդննրըդուրս եղան պարտեզ ն բարձր դափնեթփի ստվերում նստեցին բամբուկն նստարանին: Արնի շողերը սահում էին դափնուփայլփլուն, կարծեսջնարակված տերններիվրայով: Խոտերիմեջ մեղմօրորվումէին սպիտակ մարգարտածաղիկները: Նրանք լուռ նստած էին որոշ ժամանակ:Ապալորդ Հենրին հանեց ժամացույցը: Ցավոք սրտի, ես պետք Է գնամ.- շշնջաց նա.- բայց քիչ առաջ տված նախքանզնալս դու պետքէ պատասխանես իմ հարցին: Ինչ հարց,- հարցրեցնկարիչը աչքերը գետնին հառած: Դու շատ լավ գիտես: -Ոչ, Հարրի,չգիտեմ: Լավ, կհիշեցնեմ։ Ասա, ինչու չես ուզում ցուցադրել Դորիան Գրեյի դիմանկարը: Ուզումեմ իմանալիսկականպատ-

-

-

-

-

|

-

ՀԹՓջ

11Հ»-«

ճառը:

Իսկական պատճառնասացի: դու ասացիր,որ այդ դիմանկարումչափազանց շատ բան կա քեզանից: Բայց դա երեխայություն է: Շասկացիր.Շարրի,- Բեզիլ Հոլլուռրդը նայեց ուղիղ նրա աչքերին,-յուրաքանչյուր դիմանկար.որ կերտվում է մեծ զգացմունքով, դա իր իսկ՝ նկարչի դիմանկարն է ն ոչ թե բնորդինը: Բնորդը սոսկ պատահականություն Է, առիթ: Ոչ թե նրան, այլ ինքն իրեն է հայտնաբերումնկարիչը կտավի վրա: Եվ նս վախենում եմ, որ նկարում երնա իմ հոգու գաղտնիքը: Ահա թե ինչու չեմ ուզում ցուցադրել: Լորդ Շենրին ծիծաղեց: Իսկ, դա ինչ գաղտնիքէ,- հարցրեցնա: Լավ, կպատմեմ,-ասաց նկարիչը մի տեսակ շփոթված: 0՛, ես այրվում եմ հետաքրքրությունից, Բեզիլ,- ասաց նա՝ նկարչին նայելով: Ասենք, առանձնապես պատմելու ոչինչ չկա, Հարրի,պատասկսանեցՇոլլուռրդը:- Եվ դժվար թե դու հասկանաս -

-

Ոչ.

-

-

-

-

-

ինձ: Վախենում եմ, թերնս, չհավատաս: Լորդ Հենրին ժպտաց, ապա թեքվելով` խոտի միջից քաղեց մի վարդագույն մարգարտածաղիկ: Ես համոզված եմ, որ կհասկանամ,-պատասխանեցնա՝ ուշադիր զննելով ծաղկի ոսկեփայլ վարսանդը:- Իսկ ինչ վերարերում է հավատալուն, ես կարող եմ հավատալ ամեն ինչի, եթե հատկապեսերնույթն անհավանականէ: -

Թնեթն քամուց մի քանի ծաղկաթերթեր ընկան ծառից: ՆԵղրնանու ծանր, կարծես աստղերից հյուսած ողկույզները մեղմորեն օրորվեցինշոգից քնքշացածքնաբեր անդորրում: Պատի մոտ ճռռաց ծղրիդը: Ինչպես կապույտ թել, շղարշանման ղարչնագույն թները շարժելով թռավ մի երկար ճպուռ: ՀՏ

Հ»-

Լորդ Շենրիինթվաց,թե ինքըլսում է Բեզիլի սրտիտրոփյունը ն փորձեց կռահել, թե ինչ է լինելու հետո: Ահա, ուրեմն,- սկսեց նկարիչը փոքը դադարից հետո:Սոտ երկու ամիս առաջ ես գնացի լեդի Բրենդոնիհրավերքին: Դե գիտես, խեղճ նկարիչներս ժամանակ առ ժամանակպետք Է երնանք հասարակությանը`պարզապեսնրան հիշեցնելու համար, որ մենք վայրենիներ չենք: Ինչպես մի անգամ դու ասացիր, բոլորն էլ ֆրակով ն սպիտակ փողկապով կարող են քաղաքակիրթմարդու տպավորությունթողնել, նույնիսկ բորսայի միջնորդները: Ճյուրասենյակումարդեն մոտ տասը րոպե էր, ինչ զրուցում -

էի հարուստ այրիների

ն տաղտկալի ակադեմիկոսների հետ, երբ հանկարծ ինձ վրա զգացի մեկի հայացքը: Շրջվեցի ն առաջին անգամ տեսա Դորիան Գրեյին: Մեր աչքերը հանդիպեցին իրար, զգացի, որ գունատվում եմ: Ինձ համակեց սարսափի տարօրինակ զգացում: Հասկացա՝ես հանդիպել եմ մեկին այնքանթովիչ, որ, եթե տրվեմ նրա հմայքին, նա կկլանիիմ ամբողջ էությունը, հոգիս ն նույնիսկ իմ արվեստը: Իսկ ես երբեք չեմ ցանկացել ոչ մի արտաքին ազդեցություն իմ կյանքի վրա: Դու գիտես, Հարրի, թե իմ բնավորությունը որքան է անկախ: Ես եմ միշտ եղել իմ տերը... այդպես է եղել գոնե մինչն Դորիան Գրեյին հանդիպելը: Իսկ այդ րոպեին... չգիտեմ նույնիսկ ինչպես բացատրեմ քեզ... ներքին ձայնս ասում էր ինձ, որ ես գտնվում եմ իմ կյանքի սարսափելի բեկման նախօրեին: Ես աղոտ կերպով նախազգում էի, որ ճակատագիրըպատրաստումէ ինձ համար արտասովոր մի բերկրանք ն նույնքան բացառիկ տվայտանքներ: Ինձ հա-, մակեց զարհուրելի սարսափ, ն որոշելով, հեռանալ` ուզում էի շարժվել դեպի դուռը: Եվ այդ անում էի գրեթե անգիտակցորեն, ինչ-որ վախից մղված: Փախուստի դիմելը, իհարկե,

ՀՅ»

13Հ--

պատիվչի բերում ինձ: Խղճմրտորենասած... Խիղճն ու վայսը փաստորեն նույն բաներն նն, Բեզիլ: ՀԽիղճր» վախկոտության պաշտոնականանվանումն է,-ահա -

ն բոլորը: Ես դրան չեմ հավատում, Հարրի,համոզված եմ, որ դու նույնպես չես հավատում:Մի խոսքով,չգիտեմ ինչից դրդված ես այղպես արեցի, գուցե հպարտությունից. չէ որ ես շատ հպարտ նմ: Դռան մոտ լեդի Բրենդոննինձ կանգնեցրեց: Չլինի այսքան շուտ ուզում եք փախչել, միստեր Հոլիսորդ,ճչաց նա: Կարծում եմ՝ գիտես, թե նա ինչպիսի սուր ձայն ունի: Այղ էր պակաս չիմանայի: Նա իսկական սիրամարգ է, միայն՝ առանցնրա գեղեցկության,- վրա բերեց լորդ Հենրին՝ երկար ներվային մատներով պոկռտելով մարգարտածաղկի թերթերը: Ես չկարողացաազատվել լեդի Բրենդոնից: Նա ներկայացրնց ինձ վերնախավիներկայացուցիչներին,հետո աստդերով ու ծնկակալի շքանշաններով մնծատոհմիկներին ն ապա վիթխարիականակուռ ապարոշներով ինչ-որ պառավ լեղիների, որոնք թութակիկեռքթերունեին: Նա ներկայացնում Էր ինձ՝ որպես իր ամենալավ բարեկամի՝չնայած իր կյանքում ընդամենը երկրորդ անգամէր, ինչ հանդիպում էր ինձ: Երնի լեղի Բրենդինն իր գլուխն էր մտցրել ինձ նս տեղավորել իր հռչակավործանոթություններիհավաքածուում:Կարծեմ, այդ ժամանակիմ նկարներիցմեկը մեծ հաջողություն էր ունեցել, համենայն ղնպս այդպեսէին շաղակրատումգրոշանոց թերթերը. իսկ մեր ժամանակ դա անմահության արտոնագիր է: Եվ հանկարծ ես դեմ առ դեմ հանդիպեցի այն արտասովոր պատանուն,ոին առաջինիսկ հայացքիցայնքան տարօրինակ հուզմունք էր առաջացրել իմ հոգում: Նա այնքան մոտ էր -

-

-

-

Հ-Յ»Վ`

14 Հ»--

կանգնած,որ մենք զրեթե իրար կպանք: Մեր աչքերը կրկին Իմ կողմից անխոհեմությունէր, բայց ես |սնղհանղիպնցին: րեցի լեղի Բրենղոնին, որ նա մեզ ծանոթացնի:Ասենք, դա, թերնս, այնքան էլ մեծ անխոհեմությունչէր, որովհետն, եթե մեզ նույնիսկ չծանոթացնեինէլ, միննույն է, մենք անլսուսափելիորեն կխոսեինք միմյանց հետ: Ես համոզված էի դրանում: Հետագայում այդ նույն բանն ինձ ասաց նան ինքը՝ Դորիանը: Նա նույնպես իսկույն նեթ զգաց. որ մեզ միացնողըոչ թե պատահականություննէ, այլ ինքըճակատագիրը: Իսկ ինչպեսներկայացրեցլեդի Բերնդոնըայդ զմայլելի երիտասարդին.-հարցրեցլորդ Հենրին:- ՉԵ որ նա սիրում Է իր բոլոր հյուրերի մասինշուտափույթբնութագիրտալ: Հիշում եմ, թե ինչպես նա մի անգամ ինձ ներկայացրեց շքանշաններով ու ժապավեններովծածկվածկարմրադնմ,ահեղ մի ծեր ջենտլմենի,իսկ ճանապարհինողբերգական շշնջյունով (նրան, ըստ նրնույթին, բոլորը հյուրասենյակումլսեցին) հաղորղում էր ինձ նրա կյանքի ամենաապշեցուցիչմանրամասնությունները: Ես պարզապես փախանրանից: Սիրում եմ մարդկանցճանաչել ինքս` առանց որնէ մեկի միջնորդության: Իսկ լեդի Բրենդոնը իր հյուրերի հետ վարվում է Հի-տ այնպես,ինչպեսաուկցիոներնէ վարվում վաճառվող ապրանքիհետ աճուրդի ժամանակ:Նա կամբացում է նրանց նվիրական գաղտնիքները,կամ պատմումամեն ինչ, բայց ոչ երբեք այն, ինչ կուզեիքիմանալ: Խեղճ լեդի Բրենդոն: Դու չափազանց խիստ ես նրա նկատմամբ,Հարրի.-ցրված ասաց Հոլլուռրդը: Սիրելիս, նա ձգտում էր իր մոտ «Սալոն» ստեղծել. րայց ես կարող եմ պարզապեսռեստորան ստացվեց:Էլ ինչպես հիանալնրանով: Բայց,տերընրա հետ, ավելի լավ է պատ-

-

Հ«ՏՏ

15 Հ»-

միր, թե ինչ էր ասում ԴորիանԳրեյի մասին: Ինչ-որ բան ասաց քթի տակ, կարծեմ՝«Հիասքանչ տղա է: Նրա խեղճ մայրը ն ես անբաժան էինք... ամբողջովին մոռացել նմ, թե նա ինչ է անում, վախենում եմ՝ ոչնչով չի զբաղվում... ԱՂս, հա, դաշնամուր է նվագում, թն ջութակ, սիրելի միստեր Գրեյ...»: Երկուսս էլ չկարողացանք զսպել մեր ծիծաղը. ն դա մեզ անմիջապեսմտերմացրնց: Վատ չԼ, երբ ծիծաղով է սկսվում ընկերությունը, իսկ ավելիլավ Է, նրբդրանովէլ վերջանումԷ,- ասաց երիտասարդ լորղդը՝նս մի մարգարտածաղիկպոկելով: Շոլլուռրդը բացասաբար տարուբերեցգլուխը: Դու չգիտես, Հարրի,թե ինչ է իսկականընկերությունը,կամաց ասաց նա,- ասենք, իսկականթշնամությունը քեզ նույնպեսանծանոթ է: Դու բոլորին սիրում ես, իսկ սիրել բոլորին, նշանակում է անտարբեր լինել ամենքի նկատմամր: Որքմանանարդար ես իմ հանդեպ,- բացականչեց լորդ Շենրին` գլուխը ետ գցելով ն նայելով ամպերի ծվեններին, որ լողում էին ամառային թափանցիկ փիրուզե երկնքում, ինչպես սպիտակափայլմետաքսիխճճված թելի կծիկներ.այո, սարսափելի անարդար: Ես ամեննին էլ մարդկանց նկատմամբնույն վերարերմունքը չունեմ: Որպես բարեկամ՝ ես ընտրում եմ գեղեցիկ մարդկանց, որպես ընկեր` լավ համբավ ունեցողներին ն որպես թշնամի` խելացիներին: Ամենից բծախնդիր պետք է լինել թշնամիներիընտրության մեջ: Իմ հակառակորդներից ն ոչ մեկը հիմար չէ: Նրանք բոլորն էլ մտածող մարդիկ են, ն բավական ինտելիգենտ, այդ պատճառով էլ կարողանում են գնահատել ինձ: Հիմա կմտածես, որ իմ ընտրության հիմքում ընկած է փառամոլությունը: Ինչ կա որ, թերնս, ճիշտ է: Ես էլ եմ այղպնս կարծում, Հարրի:Ի միջի այլոց, ըստ քո -

-

-

-

-

ՀՀՀ

16 Հ»-

դասակարգման,ես միայն ընկեր եմ: Իմ սիրելիԲեզիլ. դու ինձ համար շատ ավելին ես, քան «միայն ընկերը»: Եվ շատ ավելի պակաս, քան բարեկամ:Նշանակում է՝ եղբոր նման մի բան. ճիշտէ: 0՛ ոչ: Նս ոչ մի քնքուշ զգացմունք չեմ տածում իմ եղբայրների նկատմամբ: Ավագ եղբայրս համառորեն չի ուզում մեռնել', իսկ կրտսերները,կարծես,ուրիշ ոչինչ չունեն անելու մեռնելուցբացի: Հարրի.-հոնքերըխոժոռածսաստեցՀոլլուռորդը: Բարեկամս, կատակում եմ: Բայց, խոստովանումեյ, նս իսկապես տանել չեմ կարողանում հարազա'ոներիս: Դա թերնս այն պատճառով է, որ մեզանից ոչ մեկը տանել չի կարողանումայն մարդկանց,որոնք նույն թերություններն ունեն, ինչ որ մենք: Ես խորապեսկարեկցումեմ անզլիավան ղեմոկրատներին, որոնց վրդովմունք Է պատճառումայսպես կոչված «բարձրըհասարակարգիարատները»:Սռորին ղասակարզի մարղիկ բնազդով հասկանում են, որ Բարրեցողությունը. հիմարությունըն անբարոյականությունն իրենց արտոնություններննն, իսկ եթե մեզանիցորնէ մեկը տառապում է այդ արատներով,նշանակում է` դրանով նա խլում է նոանց իրավունքները:Երբ խեղճ Սաուսուռրկը որոշեց կնոջիցբաժանվել, նրանց վրդովմունքն ուղղակի հոյակապ էր: Մինչղեռես չեմ երաշխավորի,որ պրոլետարներիթեկուօ. տասը տոկոսըառաքինիկյանքէ վարում: Քո ասածներից ոչ մի բանի հետ ես համաձայն չեմ, Հարրի:Դու ինքդ նույնպես չես հավատում դրան: Լորդ Հենրին շոյեց իր շագանակագույն սուր մորուքը ն -

-

-

-

-

-

1 Ըստ

ոիղին:

անզլիական օրենքի. ժառանգություննստանում :

է միայ, ավազ

եէրենոսիձոպավոր սն ձեռնափայտովթխկթխկացրեցլաքն կոկի ձայրը: Կատարյալ անգլիացի ես, Բեզիլ: Ահա արդեն երկրորդ տռգամոէ՝ նսլսում եմ քեզանիցայդ նկատողությունը:Փորձիր մի միտք արտահայտելիսկականանգլիացու առաջ (իսկ դա մեծ անզգուշություն է) նա երբեքչի էլ մտածիհասկանալ՝այդ միտքը ճիշտ Լ. թն սխալ:Նրան միայնմի բան է հետաքրքրում. ինրդ համոզվածես արդյոք քո ասածին: Մինչդեռ կարնորը գաղափարն թե նա, ով արտահայտել Է, անկախ նրանից, է այղ գաղափարը,որքանանկեղծԷ հավատումդրան::ԴԳաղափարի իսքնուրույն արժնքըայնքան է ավելի մնծ, որքան ավելի քիչ Է հավատում նրան այն մարդը, որից ծնունդ Է առնում ինքը՝

գաղափարը,որովհետն այդ գաղափարըչի արտացոլումնրա սանկությունները, կարիքները ն նալխապաշարմունքները... Սակայն ես մտադիրչեմ քեզ հետ քննարկելու քաղաքական, հատսրակագիտականկամ մետաֆիզիկականհարցեր: Ինձ ավելի շատ հետաքրքրումեն մարդիկ,քաննրանց սկզբունքները. իսկ ամենից հետաքրքիրը անսկզբունք մարդիկ են: Խոսենք ԴորիանԳրեյի մասին: Հաճախեք հանդիպում: Ամեն օր: Ես ինձ դժբախտկզգայի, եթե չտեսնեի նրան ամեն ռր: Ես առանցնրան ապրել չեմ կարող: Քարմանալի է: Իսկ ես կարծում էի, թե դու ոչինչ չես սիրելու, քո արվեստիցբացի: Հիմա Դորիաննինձ համար իմ արվեստն է,- լրջորեն ասալ նկարիչը:- Ես երբեմն մտածում եմ, Հարրի, որ մարդկոդին ատմության մեջկա միայն երկուկարնորհանգամանք: Սրաջինը` արտահայտման նոր միջոցների հայտնվելն է արվեստում, երկրորդը՝նոր կերպարիհայտնվելը: ԴորիաԼ Դրելի դեմթը մի օր ինձ համար կլինի այն, ինչ յուղաներկի հարտոսգործումըՆնղավվենետիկյաննկարչության համար '

:

Հ»

.«Հ«-

կամ Անտինոյիղեմքը հունական քանդակագործությանմնջ: Իհարկն, նս պատկերում եմ Դորիանինգույներով, նկարում եմ, էսքիզներ եմ անում: Բայց բանը միայն դրանումչէ: Նա իսձ համար շատ ավելին է, քան մոդելն Է կամ բնորդը: Ես չնմ ասում, թե գոհ չեմ իմ աշխատանքից. չեմ ուզում քեզ հավատացնել,թե այդպիսիգեղեցկությունն անհնար է պատկերել արվեստի մեջ: Չկա այնպիսի բան, որ արվեստը չկարողանա արտահայտել:Ես գիտեմ, այն նկարը, որ կերտել եմ Դորիան Գրեյին հանդիպելուցհետո. լավ զործ է, ամենալավը՝ իմ կյանքում:Չզիտեմ՝ինչպեսբացատրել քեզ"ե կհասկանասարդյոք դու ինձ... Դորիանի հետ հանդիպելըկարծես նկարչության մնջ ինչ-որ նոր բանալի տվեց ինձ, նկարելու նոր մանիերա բացեց իմ առաջ: Ես իրերն արդեն այլ կերպ եմ տեսնում, ն ամեն ինչ ընկալում եմ նոր ձնով: Ջզում եմ, որ կարող եմ վերստեղծելկյանքն այնպիսի միջոցներով,որոնք մինչ այդ ինձ համար անհայտ էին: «Երազանք ձնի մասին այնպիսի մի ժամանակ,երբ թագավորում է միտքը»: Ո՞վ է այդպես ասել: Չնմ հիշում: Ահա այդպիսի երազանք է Դորիան Գրեյը դարձել ինձ համար: Միայն այդ պատանուներկայությունը (նա իմ աչքին դեռ պատանիէ, չնայած լրացնլ է քսան տարին). ախ, չզիտեմ, կարող ես պատկերացնել. թն ինչ Է նշանակում միայն նրա ներկայությունը: Առանց զիտակցելու`նա բացահայտումէ ինձ համար ինչ-որ նոր դպրոցի առանձնահատկություններ, դպրոց, որն ունենալու Է ռոմանտիզմի կիրքը ն հելլենիզմի կատարելությունը:Հոգու ն մարմնի ներդաշնակություն... Ինչ գեղեցիկ է հնչում: Մեր խելազարության ժամանակ մենք բաժանել ենք նրանց ն' հայտնագործելզռեհիկ ռեալիզմն ու դատարկիդեալիզմը: Է Դորիան Գրեյն Հարրի, եթե միայն իմանաս, թե իսձ համար: Հիշում ես այն բնանկարը,որի համար Էգնյուն

ինչ

ՀՀՀ.

«ՀԷ

ատյան խոշոր գումար էր առաջարկում,իսկ ես չէի ուզում բաժառխվել նրանից: Դա իմ ամենալավ զործերից մնկն է: Իսկ

իսչա, գիտես: Որովհետն նկարելիս Դորիան Գրեյը կողքիս էր նստած: Ինչ-որ անըմբռնելիազդեցություն նրանից օգնեց ինձ այդ պարզ անտառայինտեսարանումառաջին անգամ տեսնել հրաշքը.որը ես միշտ փնտրել էի, սակայն գտնել չէի կարողացել:

Բեզիլ. ղա ապշեցուցիչ է:

Ես

պետք է

տեսնեմ

Դորիան

Դրելիս:

Հոլուռրդը վեր կացավ նստարանից ն սկսեց քայլել պարտեզում: Մի քանի րոպե անց նա վերադարձավ մոտ: Նաոռարանի Հասկացիր,Հարրի,- ասաց նա,- Դորիան Գրեյն ինձ համար ուղղակի արվեստի մեջ թեմա է: Գուցե նրա մեջ եմ ամեն ինչ: Եվ իմ այն որո ինձ չտեսնես, իսկ ես տեսնում որսրներում, որտեղ Դորիանը չի պատկերված, նրա ազդեցությունն ավելի ուժեղ է զգացվում:Ինչպեսես արդենասացի քեզ, աս կարծես նկարելու նոր մանիերա է հուշում ինձ: Ես գանում եմ նրան, ինչպես հայտնություն կորագծերում. որոշ գույների երանգներինրբագեղություններում:Ահա Ա բոլորը: ինչ:ւ այղ դեպքում ղու չես ուզում ցուցադրել նրա դիմանկարը,- հարցրեցլորդ Հենրին: Որովհնտն այդ դիմանկարումես ակամաարտահայտել եմ նկարչի այն անըմբռնելի սիրահարվածությունը,որն, իհարկե, երբեք չեմ խոստովանելԴորիանին:Նա ոչինչ այդ մասիս չգիտե: Եվ երբեքչի իմանա:Բայցուրիշները կարող էին կռահել այղ ճշմարտությունը. իսկ ես չեմ ուզում մերկացնել իո հուլին նրանց հետաքրքրասերն անհեռատես աչքերի առոն. ես երբեք նրանց թույլ չեմ տա, որ իմ սիրտը զննեն իրննց Այղ կտավի մանրադիտակով:Հիմա հասկանում

լորը

հավերի

Հ-»»»

ՀԵ-

մնջ ես չափազանց շատ եմ հոգի դրել. չափազանց շատ նմ դրել ինքս ինձանից, Հարրի: Բանաստեղծներնայնքան նրրանկատչեն, ինչքան ղու: Նրանք հիանալի զիտեն. որ սիրո մասին զրելը ձեռնտու է. դրա պահանջըմնծ է: Մեր օրերումխորտակվածսիրտը բազմաթիվ հրատարակություններէ ունենում: Ես ատում եմ այդպիսի բանաստեղծներին.- գոչեց Շոլլուռրդը:- Արվեստագետը պետք է ստեղծի արվեստի սքանչելի գործեր` ոչինչ չդնելով նրանց մեջ իր անձնական կյանքից: Մենք ապրում ենք այնպիսի դարաշրջանում,երբ մարդիկ վերաբերվում են արվեստին`որպես ինքնակենսագրության ինչ-որ ձնի: Մենք կորցրել ենք գեղեցկության վնրացականզգացողությունը: Ես մի օր ցույց կտամաշխարհին, թե ինչ բան Է դա, ահա թե ինչու աշխարհըերբեք չի տեսնիԴորիան Գրնյի ղիմանկարը: Իմ կարծիքով. դու սալ ես. Բեզիլ: Բայցչեմ վիճում քեզ հետ: Վիճում են միայն բթամիտները:Ասա, շատէ սիրում քեզ Դորիան Գրեյը: Նկարիչը մի պահ խորհեց: Նա սիրում Է ինձ,- պատասխանեց Շոլլուռրդը փոքր դադարից հետո.- զիտեմ, սիրում է: Եվ դա հասկանալի է. Ես չափազանցշատ եմ նրան շոյում: Տարօրինակհաճույք նմ զգում ասել նրան այնպիսիբաներ, որ կարիքչկա ասելու, թեն գիտեմ. որ հետո փոշմանելու եմ: Ընդհանրապես նա ինձ շատ լավ է վերաբերվում ն արվեստանոցում նստած հազար ու մի բան ենք զրուցում: Բայցերբեմննա լինում Է հաճույք Է, սարսափելի աննրբազգաց. կարծես անսահման զգում ինձ վշտացնելով: Այն ժամանակ ես զգում եմ, Հարրի, որ ամբողջ հոգիս տվել եմ մեկին, որի համար այդ հոզին նույնն Է, ինչպես վերարկուին ամրացրած ծաղիկը, որն -

-

-

-

ՀՀ»

21 ՀՀ-"-

խուղես լարղ` գոհացնելու է նրա փառամոլությունըմիայն ամառայինմի օր: Ամռանն օրերը են, Բեզիլ.-շշնջաց երկար լորղՀենրին:-Եվ կարող է պատահիդու ավելի շուտ հագենաս,քան Դորիանը: Որրան էլ ցավալի լինի, բայց հանճարն ավելի հարատն է, բաս գեղեցկությունը: Այդ պատճառովէլ մենք ձգտում ենք անսահմանորեն զարգացնելմեր միտքը:Գոյության կատաղի

պայթարումմենք ուզում ենք ունենալ հաստատուն մի բան ն հյխում ենթ մեր գլուխը անպետքություններով,փաստերով, հ կլասթում մեր տեղը հաստատելուդատարկհույսով: Լավ կրթված, ամնն ինչից տեղյակ մարդ. ահա ժամանակակից իդեալը: Իսկ այղպիսի կրթվածմարղուուղեղը ահավոր բան Է Դա նման Է հնավաճառքիխանութի՝լցված ամեն տեսակի փոշջուռհնոտիներով,ուր ամեն ինչ գնահատվածէ արժեքից ատ ավելի բարձր: Այո,Բեզիլ, ես այնուամենայնիվ կարծում նմ, որ առաջինը դու կհագենաս: Մի օր կնայես քո ընկերոջը, ն նրա գեղեցկությունը քեզ կթվա պակաս ներդաշնակ, քեզ դար չի գա նրա մաշկի գույնը կամ այլ բան: Քո հոգու խորքում. դու դառնորեն կհանդիմանեսնրան ն ամենալուրջ ձեով կմտածես, որ նա ինչ-որ բանով մեղավոր է քո առաջ: "Ճաջորդ հանդիպմանժամանակ դու կլինես միանզամայն ատռոն ու անտարբեր:Եվ կարելի է միայն շատ ափսոսալ քո մեջ կատարվածապագա այդ փոփոխության համար: Քո պատմածը իսկական սիրավեպէ, արվեստի սիրավեպ. եթե կարելի Լ, այղպեսանվանել:Իսկ ապրելով իր կյանթի սիրավեպը՝ ավալ, մարդը դառնումԷ այնքանպրոզայիկ: Այդպես մի խոսիր,Հարրի:Քանի դեռ ես ապրում եմ, Դոբիաս Գրեյը ներգործելու է իմ կյանքի վրա: Դու չես կարող ինճ հասկանալ: Դու այնքանանկայուն ես: ս հ, սիրելի Բեզիլ, հենց այղ պատճառովԷլ ես կարոՀՅ»

22 »-

ղանում եմ հասկանալ զգացմունքներդ:Ովլրերսիրո մնջ հա վատարիմեն, նրանց հասանելի Է միայն սիրո սովորական էությունը: Իսկ սիրո ողբերգությունը ճանաչում են միայն նրանք. ովքեր դավաճանումեն: Շանելով արծաթե նրբագեղ լուցկեմանը, լորդ Հենրին զլանակ վառեցինքնագոհ ն բավարարվածտեսքով. կարծես մի նախադասությամբամփոփելէր կյանքիիմաստությունը: Բազեղի կանաչափայլ տերնների մեջ թռչկոտում էին խլվլացող ճնճղուկները:Խոտերիվրա, ինչպեսսրընթաց ծիծնռնակներիերամներ, տարածվելէին երկնագույն պմպերի ստվերները:Ինչքսքն հաճելիէր պարտեզում:«Իսկինչ հմայիչ ու հետաքրքիրեն մարդկանցզգացմունքները,շատ ավելի հետաքրքիր. քան իրենց մտքերը,- մտածում էր ինքն իրեն լորդ Հենրին.- սեփականհոգին ն ընկերներիկրքերը. ահա թե ինչն է կյանքում ամենազրավիչը»: Նա լուռ հաճույքով հիշեց, որ երկար մնալով Բեզիլ Շոլլուռրդի մոտ՝ ինքը փրկվեց մորաքրոջ տանը տեղի ունենալիք տաղտկալի նախաճաշից: Անկասկած, այնտեղ կհանդիպեր լորդ Գոլղբողիին. ն ամբողջ խոսակցությունը կընթանարօրինակելի ճաշարաններին օթնանների շուրջը. որ անհրաժեշտ էր բացել աղքատներիհամար: Ընդ որում` յուրաքանչյուր դասակարգքարոզում է այն առաքինությունները, որոնց ինքը վարժվելու անհրաժեշտություն չունի: Շարուստներըգովաբանումեն խնայողությունը,իսկ անգործներըպերճախոսճառեր են ասում աշխատանքիմեծ նշանակության մասին: Որքանլավ է, որ ինքն այսօր ազատվեց այդ բոլորից: Սորաքրոջ մասին մտածելիս հանկարծ լորդ Հենրիի մեջ մի հիշողություն արթնացավ: Նաշրջվեց-դեպի Շոլլուորդը: Սիրելիս,հիշեցի: -

Հ«ՑՏ

23 Հ»-"-

Ինչ հիշեցիր, Հարրի: թն ոիտնղ եմ լսել ԴորիանԳրեյի անունը: Որտեղ.-թեթնակի մռայլվելով.հարցրեցՇոլլուռրղը: Այդպնսբարկացածմի նայիր ինձ, Բեզիլ: Դա իմ մորաքույր լեղի Ագաթայի տանն էր: Նա պատմում էր, որ զտել է մի շատ հաճելի նրիտասարդ,ննա խոստացել է օգնել իրեն Իսթ Լնղում, երիտասարդիանունը ԴորիանԳրեյ է: Պետք է Կջեմ. որ մորաքույրս ոչ մի խոսքչասաց նրա գեղեցկության մասին: Կանայք,համենայն դեպս, առաքինի կանայք, չեն Նա միայնասաց, որ Դորիանը վնահատումգեղեցկությունը: հիորջ երիտասարդէ, սքանչելի հոգու տեր, ն ես անմիջապես ուղիղ մազեպատկերացրիակնոցով մի անձնավորություն՝ բով, ղեմքը սարսափելի պեպենոտն հսկայականոտքերով: Ափսոս,ես այն ժամանակչգիտեի,որ այդ Դորիանըքո բարեկամն |:

Նվ շատ ուրախ եմ, որ չգիտեիր, Հարրի: Ինչու: Որովհնտնչեմ ուզում, որ դուք ծանոթանաք: Զես ուզում, որ ծանոթանանք:

Ո»:

Դորիանարվեստանոցո

է. սըր.Միստեր Գրեյն յտնվելով պարտեզում,ասաց Արա. հիմա դու ուզած-չուզած արդեն կծանոթացնես,ձիձաղելով բացականչեցլորդ Հենրին: Խկարիչը շրջվեց դեպի սպասավորը, որ կանգնած էր արնի աչքերը կկոցած: ՄիստերԳրնյին խնդրեք. թող սպասի,Պարկեր. ես հենց հիմս կգամ: ՍՄղդասավորը խոնարհվեց ն գնաց: Նկարիչը նայեց լորդ ննրիիու սպ

ՀՅ»

ՀՀ--

լորը

Դորիան Գրեյն իմ ամենասիրելիբարեկամն է.- ասաց Նա պարզ ն գեղեցիկ հոգի ունի, մորաքույրդ միանգամայն իրավացիէ: Տես, Հարրի, չփչացնես նրան: Չփորձես ազդեցություն գործել նրա վրա: Քո ազդեցությունը կործանարարկլինի նրա համար:Աշխարհըմնծ է, այնտեղ շատ հնտաքրքիրմարդիկկան: Մի խլիր ինձանից այն միակ մարղուն, որը ներշնչում է իմ արվեստինիր իսկ հմայքը: Նկարչի իմ ամբողջ ապագա կյանքընրանից է կախված:Շիշիր,Հարրի: Ես քեզ վստահումեմ: Նա խոսում էր շատ դանդաղ, ն կարծես բառերըդուրս էին գալիս հակառակիր կամքի: Ինչ հիմարություն, ժպտալով ասաց լորղ Հենրին՝ թնանցուկ անելովնկարչին ն գրեթե ուժով տարավ տուն: -

նա.-

'

-

Հ«ՏՏ

25 «Հ

ԳԼՈՒԽ

ո

Արվեստանոցումնրանք տեսան Դորիան Գրնյին: Նա նստած էր ղաշնամուրի առաջ՝ թիկունքով ղեպի ղուռը. ն թերթում էր Շումանի«Անտառայինպատկերները»: հնչ սքանչելի բաներ են: Ես ուզում եմ սովորել,- ասաց Գրեյը` առանց նրանք կողմը շրջվելու-- Մի քանի օրով ինձ տվեք, Բ'եզիլ: Դա կախված է նրանից, թե այսօր ինչպես կբնորդեք, Դորիան: Ահ, ես հոգնել եմ արդեն. ն ամեննին էլ բնական մեծությամբ դիմանկար չեմ ուզում,- կամակոր պատասխանեց պատանին`պտտվելով աթոռակի վրա: Հանկարծ հայացքը հանդիպեցլորդ Հենրիին ն, մի պահ թեթն շառագունելով, արագ կանգնեց. ներեցեք,Բեզիլ, ես չգիտեի, որ ղուք հյուր ունեք: Ծանոթացեք, Դորիան,լորդ Հենրի Ուոթթոնն է` Օքսֆորղի իմ համալսարանական հին ընկերներից:Ես հենց նոր նրան ասում էի, թե Դուք ինչքան հիանալի եք բնորդում, ն ահա Դուք Ձեր փնթփնթոցովամեն ինչ փչացրիք: Բայց ամեննին չփչացրիք Ձեզ հետ ծանոթանալու իմ հաճույքը. միստեր Գրեյ,- ասաց լորդ Հենրին՝` մոտենալով Դորիանին ն ձեռքը մեկնելով նրան,- ես Ձեր մասին հաճախ եմ լսնլ իմ մորաքրոջից:Դուք նրա սիրելիներից եք ն, վախենում եմ. նան զոհերից մեկը: Բայց հիմա ես լեդի Ագաթայիսն ցուցակի մեջ եմ ընկել,- պատասխանեց Դորիանը՝զղջացողի զվարճալի տեսքով:- Ես խոստացելէի անցած երեքշաբթինրա հետ Սլայթչեպելյան ակումբ զնալ ն բոլորովինմոռացելէի: Մենք պետք է միասինդունտ նվագեինք, կարծեմ՝նույնիսկ երեք դուետ: Շիմա չգիտեմ` նա ինչպես կընդունի ինձ: Վախենում եմ -

-

-

-

-

-

-

Հ-Տ»5

»-

երնալ նրա աչքին: Ոչինչ. ես ձեզ կհաշտեցնեմ:Նա Ձեզ շատ է սիրում: Նվ այն, որ Դուք համերգին չեք մասնակցել, հազիվ թն այդքան կարնոր լինի: Հանդիսատեսը, հավանաբար, կարծել է, թե դունտ է կատարվում, որովհետն մորաքույր Ագաթան դաշնամուր նվազելիս միանգամայն կարող է երկու հոգաչափ: աղմուկ հանել: Այդպիսի կարծիքը չափազանց վիրավորական է նրա համարն առանձնապեսոչ շռյելի՝ ինձ,- ծիծաղելով խանեցԴորիանը: Լորդ Հենրին նայեց նրան: Այո, նա, իրոք, զեղեցիկ էր՝ նրբազեղ զծազրված ալ շուրթեր. երկնազույն ջինջ աչքեր. ոսկեգանգուր մազեր: Նրա դեմքին ինչ-որ բան կար. որ անմիջապեսվստահություն էր ներշնչում: Դա նրա պատանեկան անկեղծությունն էր ն բուռն լխանդավառությունը: Երնում էր, որ կյանքըոչնչով դեռ չէր կեղտոտելնրա անբիծ հոգին: Իզուր չէր Բեզիլ Հոլլուրրդը պաշտում նրան: է, որ Ձեզ նման կախարղանքովլի երի-. Միթնպատշաճ տասարդը բարեգործությամբ զբաղվի: Ո'չ. բարեգործության համարԴուք չափազանցգեղեցիկեք, միստերԳրեյ,- ասաց լորդ Հենրին ն, ընկղմվելով բազմոցիմեջ, բացեցծխախոտատուփը: Նկարիչն այդ ժամանակվաընթացքումներկերը |սառնեց ն պատրաստեցվրձինները: Նրա մռայլ դեմքին նկատվում էր |սիստ անհանգստություն: Լսելով լորդ Հենրիի վերջին խոսքերը՝արագ նայեց նրան ն մի պահ տատանվելուցհետո -

-

պատաս

Հափազ

-

ասաց.

Շարրի,ես

|

ավարտել դիմանկարը:Չնս

ուզում նեղանա, եթե խնդրեմ, որ դուգնաս: Լորդ Հենրին նայեց Դորիանին: -

եմ այսօր

ժպտալով Հ-ՅՀՏ

27 Հ»-՛

Գնամ. միստերԳրեյ: 0, ոչ, լորդ Շննրի. խնդրում եմ. մի գնացեք: Այսօր Բնզիլը. ինչպես տեսնում եմ. կրկին անտրամաղիրէ, իսկ ես -

-

տանել չեմ կարող, երբ նա մռայլ է: Բացիայդ, Դուք դեռ ինձ չնք բացատրել,թե ինչու ինձ չի կարելի բարեզործությամբ Վբազվել: Արժե,արդյոք, դա բացատրել.միստերԳրեյ: Այղպիսի ձանձրալի նյութի մասին մենք ստիպված կլինեինք լուրջ սոսակցություն վարել: Բայց. իհարկե. ես չեմ զնա, եթե Դուք խնդրում եք մնալ: Դեմ չես լինի, Բեզիլ: ՉԷ որ հաճախ ինքդ էիր ասում. թն սիրումես, երբ մեկըզբաղեցնում է քո բնորդին: -

Շոլլոլորղը կծեցշրթունքը: Իհարկն,մնա, եթե Դորիաննուզում Է, նրա քմահաճույքները օրենք են բոլորի համար,րացի իրենից: Լորղ Շննրին վերցրեց գլ|սարկնու ձեռնոցները: Չնայած քո համառումներին,Բեզիլ. ես, դժբախտաբար, պնտք է ձեզ լքեմ: Խոստացելեմ մի մարդու հետ հանդիպել Օրլնանի ակումբում: Ցտեսություն, միստերԳրեյ: Շամեցեք ինձ մոտ՝ Քերզոն-Սթրիթ, ժամը 5-ին գրեթե միշտ տանն եմ: Բայցավելի լավ է նախապեսլուր տաք, թե երբ եթ ուզում գալ. շատ կափսոսամ,եթե հանկարծինձ տանը՝ չքտննք: Բեզիլ.- բացականչեց Դորիան Գրեյը.- եթե լորդ Հննբիս գնա, ես նույնպես կգնամ: Դուք նկարելիս երբեք չնք բայում Ձեր բերանը,իսկ ինձ համարսարսափելիձանձրալի Է անընդհատ կանգնել հարթակիվրա ն աշխատել համելի երնալ Իոլրեթ նրան, որ չգնա: Մոմ, Հարըի, Դորիանն ուրախ կլինի, Ա ինձ էլ շատ կպարտավորեցնես,- ասաց Հոլլոլորդը՝ հայացքը չհեռացնելով սկարիդ Իրոր, աշխատելիսես երբեքչեմ խոսում ն ոչ էլ -

-

Հ-թ

28 «»-

լաումեմ, իսկ դա պետքէ. որ խիստձանձրալի լինի իմ |սեղճ բսորդներիհամար: Մնա, խնդրում եմ: Իսկ իմ ժամադրությունը Օրլեանում: Նկարիչը քմծիծաղեց: Չեմ կարծում, թե դա այդքան կարնոր լինի: Նստիր, Հարրի: Իսկ Դուք, Դորիան, կանգնեցեքհարթակին ն քիչ շարժվեք: Եվ առանձնապեսուշադրություն մի դարձրնքլորդ Շենրիի ասածներին:Նա բոլոր ընկերներիվրա, բացի ինձանից. թողնում է վատազդեցություն: Գրեյը Ինչպես հույն երիտասարդնահատակ`Դորիան լորդ Հենրիին, բարձրացավհարթակիննդժգոհությամբնայեց որն իրեն շատ էր ղուր եկել: Որքանէր նա տարբերվում Բեզիլից. նրանք շատ հետաքրքիրհակադրություն էին կազմում: Եվ ինչպիսի հաճելի ձայն ուներ: Մի քանի րոպե անց Դորիանը հարցրնց. Լորդ Հենրի,Դուք իրոք այդքան վատ ազդեցություն եք թողնում ուրիշներիվրա: Լավ ազղեցություն գոյություն չունի, միստեր Գրեյ.ազդեցությունն ինքնինարդենբարոյազուրկէ, բարոյազուրկ՝ -

-

-

'

-

-

տեսակետից: զիտական -

Իսկ ինչու:

Որովհնետնազդել մեկի վրա, նշանակում Է նրան տալ իր սեփականհոգին: Նա ոչ իր մտքերով է իսորհումն ոչ էլ ն մեղքերը, այրվում իր կրքերով:Նրա Ա առաքինությունները, եթե ենթադրել, որ դրանք, իրոք, գոյություն ունեն, իրենը չեն, այլ փոխ են առնված: Նա դառնումէ ուրիշի երաժշտության արձագանք,դերասան մի դերում, որն իր համար չի ինքնաարտահայտումն է: Դրսնորել իր Կյանքի էությունն ամբողջապես. ահա թե ինչու ենք մենք ապրում... Մինչղեռ մեր ղարում մարդիկվախենումեն իրենք իրենցից: . "-

գրված:

իսկ

նպատակը

ՀՀ» 29«Հ-

`

Խրանթմոռացել են,որմենծագույնպարտքը դ սեփականանձի հւանդեպունեցածպարտքն է, ինքնըստինքյանհասկանալիԷ, հազցնում նրանք գթասիրտնն, կերակրումեն քաղցածներին. աղքատներին: Բայց սեփական հոգիները սովալլուկ են ն մերկ: Խիզախությունը մենք կորցրել ենք: Գուցե դա երբեք էլ չենք ունեցել: Հասարակական կարծիքի հանդեպ ունեցած սարսափըբարոյականությանհիմքն է, իսկսարսափըաստծու առաջ ղա այն սարսափնէ, որի վրա հիմնվում է կրոնը: Ահա բն ինչն Է իշխում մեզ վրա: Մինչդեռ... Դորիան,բարի եղեք փոքր-ինչ աջ թեքել Ձեր զլուլսը.նա ոչինչ չէր լսել ասաց նկարիչը: Իր գործով խորասուզված՝ ն պատանուղեմքին այնպիսիարտահայտությունէլ: նկատել, որ մինչ այդ չէր տեսելերբեք: Մինչդեռ.- ցածր, երգեցիկ ձայնով շարունակեց լորդ "նենրին. ձեռթի յուրահատուկ սահուն շարժումով, որ նրան բնորոշ էր ղնռնս Իթոնում սովորելիս,- ես կարծում եմ, որ եթե ամեն մարդ կարողանար ապրել լիարժեք կյանքով, այսինքն` ազատություն տար յուրաքանչյուր զգացմունքին. արտահայտություն՝յուրաքանչյուր մտքին ն իրագործերյուբարանչյուր երազանք.կարծումեմ, աշխարհըկապրերուրաության այնպիսի հզոր պոռթկում, որ մենք կմոռանայինք միջնադարի րոլոր հիվանդությունները ն կվերադառնայինք հելլենիզմի իղեալներին, իսկ գուցե նան ավելի գեղեցիկ. ավելի արժեքավորմի բանի, քան այդ իդեալներն էին: Բայց մեզանից ամենաքաջն անգամ վախենում Է ինքն իրենից: Ինընահրաժարումը,վայրի ժամանակներիայդ ողբերգական վերապրուկը, երբ մարդիկ այլանդակում էին իրենք իրենց, մթաղնում է նան մեր կյանքը: Եվ մենք պատժվում ենք մեր ողդ ինքխնասահմանափակման համար: Յուրաքանչյուր ցանկության, որ մենք փորձում ենք խեղղել, թափառումէ մեր

Հ-Յ»Տ30 Հ»-՛

հոգում ն թունավորումմեզ: Մեղանչելովմ̀արդըազատվում|, դեպի մեղքը տանող անհաղթահարելիձգտումից,որովիհնտն մեղքի կատարումը մաքրմանմիջոց է: Դրանից հետո ոչինչ չի մնում` հաճույքների վերհիշումից կամ զղջման հեշտասիրությունիցբացի: Գայթակղումիցազատվելումիակ միջոցը նրան զիջելն է: Փորձիրընդդիմադրել. ն հոգիղ կհյուծվի՝ ձգտելովարգելվածին.մի ձգտում. որը համարվում է անօրեն ն հրեշավոր, քո իսկ ստեղծածճիվաղային օրենքների կողմից: Ինչ-որ մեկն ասել է, որ աշխարհի ամենախոշոր իրաղարձություններըկատարվում են ուղեղում: Իսկ ես՝ կասեմ, նան աշխարհի որ ուղեղում ն միայն ուղեղում են կատարվում ամենամեծ մեղքերը: ՉԷ որ Դուք նույնպես, միստերԳրեյ, Ձնր վարդագույն պատանեկությանտարիներինունեցել եք կրքեր,որոնցիցվախեցելեք, մտքեր, որոնցիցսարսափելեք: Դուք ունեցել եք այնպիսիցանկություններ, երազներ, որոնց մտաբերելիսանգամշառագունել են Ձեր այտերը: Սպասեք.-կմկմաց Դորիան Գրեյը,- սպասեցեք,Դուք շփոթեցրիք ինձ: Չզիտեմ՝ ինչ ասել... Ձեզ հետ կարելի է վիճել, բայց բառերչեմ գտնում: Ոչինչմի ասեք:Թողեք մտածեմ... Ասենք,ավելի լավ է՝ չմտածել: Մոտ տասը րոպն Դորիանըկանգնելէր անշարժ,բերանը կիսաբաց ն աչքերի տարօրինակփայլով: Նա աղոտ զիտակցումէր, որ իր մեջ արթնանումեն ինչ-որ նոր մտքեր ու զգացմունքներ:Թվում էր, թե դրանք'ծնվում են հենց իր ներսում: Նա զգում էր, որ այդ մի քանի խոսքերը,որ ասաց Բեզիլի ընկերը, ըստ երնույթին, հենց այնպես, ի միջի այլոց ն դիտավորյալ պարադոքսով, դիպել էին նրա մեջ ինչ-որ գաղտնիմի լարի. որին մինչ այդ ոչ ոք չէր դիպել, ն այժմ այդ լարը թրթռում էր, տատանվումուժգին թռիչքներով: Այդպեսնրան էրմիայներաժշտությունը մինչն հիմահուզել -

ՀՅ» 31 «Չ--՝

Սյո. երաժշտությունը հաճախէր ալեկոծելնրա հոզին, բայց ղդա անհոգ ալեկոծում էր: ՉԷ որ նա հոգու մեջ ոչ թե նոր աշխարի էր ստեղծում, այլ` քաոս: Իսկ այստեղ ընդամենը իուսթեր եին. սռվորականխոսքեր, բայց որքան սարսափելի, պար. կենդանի, դաժան: Դրանցիցչէր կարելի խուսափել: հաց մինաոյն ժամանակ ինչպիսի նենզ թովչանք կար պառխցմնջ: Թվում էր, թե նրանք տեսանելին շոշափելի ձն են տալիս անորոշ անուրջներին, ունեն իրենց սեփական ելոսմշտությունը,որն ավելի քաղցր է, քան սիրո ջութի կամ չնուրի ելնեջները:Միայնխոսքեր...բայց կսմմ արդյոք մի բան որ ավելի իրականէ, քան խոսքերը... Այո,վաղ պատանեկության տարիներինկայինբաներ.որ ինթը՝Դոիիանը,չէր հասկանում:Այժմնա հասկացավ:Կյանքը նրա համար հանկարծ փայլատակեցհրավառ զույներով: նրան թվում էր, թե ինքը քայլում է փոթորկվող կրակի միջով: Եվ ինչու նա մինչն հիմա չէր զգացել այդ: խորդՀենրին ղիտում էր նրան՝ գողտրիկ Ժպիտըշուրթեբին Նա գիտնր՝ երբ պետք է լռել: Դորիանը նրա մեջ բուռն հնետաթբթրություն էր առաջացրել,ն նա հիմա ինքն էր զարմանում պատանու վրա թողածիր խոսքերիհանկարծակիազդեությունից: Նա հիշեց մի զիրք, որ կարդացելԷր տասնվեց տարնկան հասակում:Այդ գիրքը շատ գաղտնիքներէր բաէլ դահարոնլ, որոնց մասին ինքը չգիտեր առաջ: Դորիանն Կուս ապրումներիմեջ էր: Միթե հենց այնպես, օդում արՈրքանհմայիչ էր այդ ձակած նետը ղիպել էր նշանակետին: պատանին... Գգրսորը նկարումէր հափշտակված,հրաշալի, համարայնպիսիկատարյալնրբազեղուձակ վըձնահարվածներով, մեջ հզոր տաղանդի նշան Է հաբամբ, որը զոնն արվեստի մարվում: "նւս չեր զգում նույնիսկլռությունը:

Հ»

ՀՓ-

Բեզիլ. ես հոզնեցի կանգնելուց.- բացականչեցհանկարծ Դորիան Գրեյը:- Ուզում եմ դուրս գալ պարտեզ,այստեւլ շատ տոթ է: 0՛, ներեցեքինձ, սիրելիս:Երբ ես նկարում եմ, մոռանում եմ ամեն ինչ: Բայց դուք երբեք այնքան լավ չէիք բնորդել, որքան այսօր: Ոչ մի շարժում չարիք: Եվ ես որսացի այն արտահայտությունը. որ միշտ որոնում էի՝ կիսաբաց շուրթեր ն պայծառ աչքեր: Ես չգիտեմ. թե Հարրին ինչ էր ասում, բայց, իհարկե. նա էր Ձեր դեմքին առաջացրելայղ զարմանալի արտահայտությունը:Հավանաբար,նա Ձեզ համար հաճոյախոսություններէր անում: Բայց մի հավատացեքնրա ոչ մի -

-

խոսքին: -

Ոչ, նա ամեննինինձ չէր հաճոյախոսում:Այդ պատճա-

ռով էլ

հակվածչեմ հավատալունրա ասածներին: լավ էլ հավատում եք.- ասաց լորդ Հենրին ն նայնց նրան մտախոհ,թալխծագորովաչքերով:- Ես էլ Ձեզ հետ պարտեզկգնամ: Այստեղանտանելիշոգ է: Բեզիլ,սառույցով որնէ խմելու բան պատվիրիր, թող բերեն, լավ կլինի՝ մորու հյութով: Սիրով, Հարրի:Զանգ տուր, թող Պարկերը գա, ես կասեմ՝ ինչ բերի: Ես մի քիչ ուշ կզգամ պարտեզ:Ֆոնը դեռ պետք Է մշակվի: Բայց Դորիանին երկար մի պահիր: Ոչ մի անգամ նկարելու այնպիսիցանկություն չեմ ունեցել, ինչպես այսօր: Է լինելու: Նույնիսկ այս Այս ղիմանկարըիմ զլուխգործոցն վիճակում էլ կարծեսհրաշք լինի: Դուրս գալով պարտեզ` լորդ Հենրին Դորիանին գտավ Խղինանու թփի մոտ: Դեմքը թաղած զով ծաղիկների մեջ՝ նա ըմբոշխնումէր այդ բուրմունքը, ինչպես ծարավ մարդը՝ գինին: Լորդ Հենրին մոտեցավ նրանն ձեռքը դրեց ուսին: Այ. սա ճիշտ եք անում,- ասաց նա կամաց ձայնով,-

ես

Շատ

-

-

ՀՀՔՀչ

33 ՀՀ-

՝-

հռզին ամենից լավ բուժում են զգացումները, իսկ զզացումները՝ հոզին: Պատանինցնցվեց ու ետ ընկրկեց: Նա զլիխաբացէր, ճյուղերը դիպչում էին նրա անհնազգւնդ գանզուրներին ն խառնում ոսկեթել մազերը: Աչքերը վախվորած էին ինչպես հանկարծապի արթնացրած մարդու խչքերը: Նուրբ գծազրված քթանցքները ջղայնորեն թրթռում էին, դողում հին ալ շրթունքներըինչ-որ թաքուն հուզմունքից: կյո. շարունակեցլորդ Շենրին,- դա կյանքի մեծ զայլտնիքներից մեկն է՝ հոգին բուժել զգացումներով. իսկ զգացումները՝ հոզով: Դուք զարմանալիմարդ նք, միստերԳրնյ: Գիտնք ավելին, քան Ձեզ թվում է, բայց ավելի քիչ, քան կուվեիթ իմանալ: Դորիան Գրեյըմռայլվեցն շրջեց հայացքը:Նա չէր կարող չհիանալ կողքին կանգնած բարձրահասակ, վայելչակազմ երիտասարղով: Լորդ Հենրիի ռոմանտիկ. թույս դեմքը ն հոգնած արտահայտությունը հետաքրքրություն էր առաացնում: Նրա ցածր ու երգեցիկ ձայնի մեջ անսքող ղյութիչ ինչ ռր բան կար: Նույնիսկ սառը, սպիտակ ու ծաղկի նման Խարբ ձեռքերն ունեին զարմանալի հմայք: Այդ ձնռքերի շարժումների մեջ, ինչպես ն ձայնում, երաժշտությունկար, հ թվում էր, թե այդ ձնռքերը իրենց սնփականլեզվով են խոսում: Դորիաննզգում էր, որ վախենում է այդ մարդուց, հ ամաչում էր իր վախի համար: Ինչու թողեց. որ օտարը սովորեցնի իրեն ճանաչել սեփական հոգին: ՉԷ որ ինքը հանոթ եր Բեզիլին ամիսների վեր, բայց այդ ընկերությունը Կրա ՛մնջ ոչինչ չէր փոխել: Եվ ահա իր կյանքի ճանապարհին հանկարծ հայտնվում Է այդ անծանոթը ն կարծես բացում կոսսթի գաղտնիքներն իր առաջ: Բայց ն այնպես՝ինչ ուներ Կա վախենալու: Ինքը ոչ դպրոցական էր ն ոչ էլ՝ աղջիկ: -

Հ-Ջ»Տ

34 -»-

Պարզապեսհիմարություն էր լորդ Հենրիից վախենալը: Եկնք նստենք որնէ տեղ ստվերում.- ասաց լորդ Հենրին:- Ահա Պարկերն արդեն մեզ համար խմիչք է բերում: Իսկ եթե Դուք մի քիչ էլ երկար մնաք արնի տակ. բոլորովին կփչացնեքՁեր դեմքը, ն Բեզիլն այլնս չի ուզի Ձեզ նկարել: Դուք կսնանաք, ն դա Ձեզ չի սազի: Ինչ նշանակություն ունի.- ծիծաղելով ասաց Դորիան Գրեյը՝նստելով պարտեզիծայրինստարանին: Ձեզ համար դա շատ կարնոր է, միստերԳրեյ: Ինչու: հիանալի Որովհետն Ձեզ տրված է երիտասարդական գեղեցկություն,իսկ երիտասարդությունըմիակ գանձն է, որ արժե պահպանել: Ես այդ կարծիքին չեմ. լորդ Հենրի: Դե, իհարկե, այժմ, այդ կարծիքինչեք լինի: Սակայն մի օր, նրբ ղուք ծերանաք ն այլանդակվեք.երբ խոհերը կնճիռներով ակոսենՁեր ճակատը,ն կրքերնիրենց կործանիչհրով չորացնենՁեր շուրթերը, այն ժամանակԴուք անողոք պարգությամբդակհասկանաք:Այժմամենուրեքբոլորինզերումեթ: Բայցմիթնմիշտայդպեսկլինի:Դուքսքանչելիգեղեցկություն ունեք. միստերԳրնյ: Մի մռայլվեք,դա ճշմարտությունէ: Իսկ գեղեցկությունը հանճարի ձներից մեկն Է, նույնիսկ ավելի կարիքչունի: բարձր,քան հանճարը,որովհետնբացատրման Ղա աշխարհի ամենամեծ երնույթներից է, ինչպես արնի լույսը, գարունը կամ արծաթյա մահիկի արտացոլումըմութ ջրերում. որ կոչվում Է լուսին: Գեղեցկությունն անհերքելի Նա է: իշխանության գերագույն իրավունքն ունի ն արքա Է դարձնումնրանց. ովքեր օժտվածեն նրանով: Դուք ժպտում եթ: 0՛, երբ կորցննք Ձեր գեղեցկությունը,այլնս չեք Ժպտա, ոմանքասում են, թե գեղեցկությունըերկրայինունայնություն -

-

-

-

-

-

-

ՀՏ

.Հ«--

է: Գուցե ն այղպես է: Բայց համենայն դեպս. այնքան ունայն չէ. ինչքան միտքը: Ինձհամար գեղեցկությունը հրաշքներիհրաշքն է: Միայն դատարկ. սահմանափակ մարդիկ չեն դատում արտաքիսով: Աշյսարհիիսկական գաղտնիքը տեսանելին է. ոչ թն անտեսանելին... Այո, միստերԳրեյ, աստվածներըՁեր նկատայնպես մամբբարինն եղել: Բայցինչ տալիսեն աստվածները. էլ արագ խլում են: Իսկական,կատարյալն լիարժեք կյանքով ապրելու քիչ տարիներեն Ձեզ մնացել: Երիտասարղդությունն անցնում է, նրա հետ անցնում է նան գեղեցկությունը, ն հանկարծ Դուք պարզորոշ հասկանում եք, որ ձեզ համար այյնս հաղթանակներչկան, կամստիպվածբավարարվումեք միայն խղճուկ հաղթանակներով, ն այն ժամանակ անցյալի հուշերը Ձեզ վշտացնում են ավելի, քան պարտությունները: Յուրաքանչյուր անցնող ամիս մոտեցնումէ Ձեզ այղ ահավոր զալիքին: Ժամանակը խանդոտ է, նա պայքարում է այն շուշանների ն վարդերի դեմ, որոնք աստվածներըպարգնել են Ձնզ: Զեր այտերը կղալկանան ու փոս կրնկնեն, Ձեր աչքերի հուրը կմարի:Դուք կսկսեք սարսափելիտանջվել...Օգտվեք, ուրեմն,Ձեր երիտասարդությունից, քանիդեռ ուշ չէ: Մի վատննթ ապարղյուն Ձեր ոսկե օրերը` լսելով տաղտուկ րբարնպաշտներին,մի փորձեք ուղղել անուղղելին,Ձեր կյանքը մի հետվեթ տզետներին, գռեհիկներին Ա ոչնչություններին` տնելով մնր ղարի կեղծ գաղափարներինն հիվանդագին ձգտումներին: Ապրեք,ապրեք այն հրաշալի կյանքով, որը թաքնված է Ձեր մեջ: Ոչինչ բաց մի թողեք: Անվերջփնտրնցեք նոր զգայություններ: Ոչնչից մի վախեցեք... նոր Հեղոնիզմ. ահա, թն ինչ է պետքմեր սերնդին: Եվ Դուք կարող եք լինել նրա տնսանելի խորհրդանիշը:Ձեզ նման անձնավորության համար անկարելիոչինչ չկա: Կարճ ժամանակովէ աշխարհը Հ

36.--

պատկանումՁեզ... Ես առաջին իսկ հայացքից զգացի. որ Դուք Ձեզ ղեռ չեք ճանաչում. չգիտեք, թե ինչ կարող էիթ լինել: Շատ րան Ձնր մնջ ինձ զերեց. ն ես զգացի, որ պնաթ Է օգննմ. որպեսզի ինքներդ ճանաչեքՁեզ: Մտածեցի.թե ինչ ողբերգականբան կլինի, եթե Ձեր կյանքըապարդյունկորչի: ՉԷ որ ժամանակը շատ կարձ է, ն Ձեր երիտասարդությունը՝ այնքան փութանցիկ: Դաշտի հասարակծաղիկները թառամում են, բայց ն ծաղկում են կրկին:Ջրուռը եկող տարի հունիսին նորից կլինի ոսկեփայլ.ինչպես այժմ: Մեկ ամիս հետո մամրիչներընորիցկփթթենալ աստղիկներով,ն ամճն տարի նրանց տերնների կանաչ գիշերներում կփայլփլենծիրանավառ նոր աստղեր: Սակայնմեր երիտասարդություննայլնս չի վերադառնա.ուրախությանզարկերակը, որ քսան տարեկանում բաբախում է այնպես ուժգին, հետզհետնթուլանում է. մարմինը տկարանումԷ, զգացմունքները՝հանզչում: Մենք հետաղառնում ենք նողկալի տիկնիկ կամակատարներ` պնդված հիշողություններով այն կրքերի, որոնցից մենք Էինք. ն այն գայթակղությունների, չափազանց որոնց անձնատուր լինելու համարձակությունըչունեինք: Երիտասարդություն,երիտասարդություն:Ինչ կա արդյոք աշխարհումդրան հավասար: Դորիան Գրեյը լսում էր մեծ հափշտակությամբա̀չքերը լայն բացած: Եղրնանու ճյուղը ընկավ նրա ձեռքից մանիախձիվրա: Մի թավամազ մեղու մոտեցավ,բզզաց շուրջը, հետո սկսեց մազլցել մի աստղաձն ծաղկագնղիկից մյուսը: հետնում էր մեղվին այնպիսիտարօրինակհնտաԴորիանը թիքրությամբ. ինչպիսի հետաքրքրությամբ մենք երբեմն' կենտրոնացնումենք մեր ուշադրությունը աննշան դեպքերի մասին, կամ վրա երբ սարսափելիէ մտածել ամենակարնորի երը հուզում է մեզ դեռ անհասկանալիմի նոր զգացում, կամ -

վախենում

Հ-ՀՀՏ37 Հ»»

ինչ-ռր սարսափելիմիտք, որ հանկարծպաշարումէ ուղեղը ն ստիպումհանձնվել: Քիչ հետո մեղուն թռավ: Դորիանըտեսնում Էր,թե ինչպեսէ նա սուզվումպատատուկի խողովակաձն ծաղկարբաժակիմեջ: Ծաղիկը, կարծես, ցնցվեց ն մեղմիկ տարուբերվեցցողունի վրա: Արվեստանոցիդռան մոտ անսպասելիհայտնվեցնկարիչը ն եռանդուն շարժումներովնրանցներս կանչեց:Լորդ Հենրին ն Դորիանընայեցին միմյանց ու ժպտացին: Սպասում եմ.- կանչեց նա.- ղե եկեք, նկարելու համար լույսը հիմա շատ հարմար է: Խմել կարող եք նան այստեղ: Նրանք ելան ն հանդարտքայլեցին ճանապարհով: Բաց կանաչ զույնի երկու թիթեռ թռան նրանց մոտով: Պարտեզի ծայրին տանձենու վրա երգեցկեռնեխը: ՄիստերԳրեյ, իհարկե,դուք ուրախեք ինձ հետ ծանոթանալու համար, ճիշտ է.- ասաց լորդ Շենրին՝ նայելով Դորիանին: Այո, հիմա ուրախ եմ: Միայն չգիտեմ՝ արդյոք միշտ էլ ուրալս կլինեմ: Միշտ... Ինչ սարսափելի բառ է: Ես ցնցվում եմ այդ բառը լսելիս: Կանայք են շատ սիրում օգտագործել այդ բառը: Նրանք փչացնում են ամեն սիրավեպ`ձգտելով. որ ղա հարատնի: Ընդ որում՝ «միշտը» անիմաստբառ է: Քմահաճույքի ն հարատնսիրո միակ տարբերություննայն է, որ քմահաճույքըփոքր-ինչավելի երկարԷ տնում: Նրանք արդեն մտնում էին արվեստանոց:ԴորիանԳրեյը ձեռքը դրեց լորդ Հենրիի ուսին: Այդ դնպքում թող մեր ընկերությունը քմահաճույք լինի.- շշնջաց նա՝ շառագունելով իր համարձակությունից: Շնտո բարձրացավհարթակին ն կանգնեցնայսկին դիրքով: Լորդ Հննրին, ծղոտե մեծ բազմոցում տեղավորվելով, -

-

-

-

--

ՀՏ

38Հ»--

հետնում էր նրան: Թեթն վրձնահարվածներն ու վրձնի շիշյունը կտավի վրա միակ ձայներն էին, որ խալստումէին սենյակի լռությունը: Ժամանակ առ ժամանակայդ ձայները նույնպեսընդհատվումէին, երբ Հոլլուռրդը հեռանում էր նկահակալից՝իր աշխատանքը հեռվից դիտելու համար: Դռնից ներս թափանցող արնի շեղ ճառագայթներիմեջ խայթում եին ոսկեգույն փոշեհատիկներ:Վարդերի ուժեղ բուրմունքն էր կանգնածամենուր: Անցավմոտ քառորդ ժամ: Հոլլուռրդը ղաղարեց նկարել: Նա երկարնայում էր ԴորիանԳրեյին, ապա՝նկարին, հետո, մռայլվելով ու կծելով վրձնի կոթը, բացականչեց. Ավարտեցի.-բացականչեցնա ն, խոնարհվելով,կտավի ձախ անկյունում կարմիր տառերով գրեց իր անունը: Լորդ Շննրին մոտեցավ ն ուշադիր նայեց նկարին: Անկասկած, դա արվեստի հրաշալի մի գործ էր, նմանությունը նույնպես ապշեցուցիչէր: -Իմ սիրելի Բեզիլ. շնորհավորում եմ քեզ ամբողջ սրտով,ասաց նա,.- ղա օրերի ամենահիանալի դիմանկարն է: Մոտեցեք,միստերԳրեյ, Ա ինքներդդատեցեք: Պատանինկարծես ինչ-որ երազիցսթափվեց: Իրոքավարտեցիք.-հարցրեցնա՝ իջնելով հարթակից: Այո:Լրիվ,- ասաց նկարիչը.- այսօր Դուք հիանալիբնորդեցիք: Ես շատ շնորհակալեմ Ձեզ: Դու ինձանից պետքէ շնորհակալ լինես,- մեջ մտավ լորդ Շենրին.չԷ, միստերԳրեյ: անԴորիանը ելու, ցրված ն ապա շրջվեց նկարի կողմը: Երր ցավ հայացքը հանդիպեց նկարին, նա ակամա քայլը ետ գցեց. ն հաճույքից շառագունեցին այտերը: Նրա աչքերն ուրախությունիցայնպեսսկսեցինշողալ, կարծեսառաջինանզամ -

՛մնր

-

-

-

ճիշտ

ի

նկարակալի կողքով ը

Հ-ՅՀՏ

|

39 ՀՀՀ-

տե

վ

քով

տեսավ ինքն իրեն. նա կանգնած էր անշարժ, մտասույզ ն աղոտ զիտակցում էր, որ Շոլլուռրդը խոսում է իր հետ, բայց չէր ըմբռնում բառերի իմաստը: Իր գեղեցկության գիտակցությունը հանկարծնրա դեմ փայլեց,ինչպես հայտնություն: Մինչն հիմա ինքը այդ չէր նկատել, ն Բեզիլ Շոլլուռրդի հիացմունքը նրան թվում էր բարեկամականհուզիչ կուրության: Նա լսում էր նրա հաճոյախոսությունները, ծիծաղում նրանց վրա ն մոռանում իսկույն: Այդ գովեստները ոչ մի տպավորություն չէին թողնում նրա վրա: Բայց ահա հայտնվեցլորղ Շննրին. հնչեցին երիտասարդությանը վերաբերող նրա հիացականհիմնը, ն ահեղ նախազգուշացումը այն մասին, թե որքան է վաղանցիկայդ գեղեցկությունը:Դա հուզել եր Դորիանին,ն հիմա, երբ նա հայացքը սնեռել էր իր գեղեցկության արտացոլմանը,հանկարծ նրա դեմ ապշեցուցիչ պարզությամբ հառնեց այն գալիքը. որի մասին խոսում էր լորդ Շենրին: Այո, կգա մի ժամանակ. երբ նրա դնմքը կթառամի ու կպատվիկնճիռներով,աչքերը կյսամրեն, կկորանա սլացիկ իրանը ն կսկսի այլանղակվել. տարիները կտանեն շուրթերի ալ կարմիրը ն մազերի ոսկին, կյանքը. ձնավորելով նրա հոգին, կսկսի քայքայել մարմինը: Եվ նա կղառնաահավոր տհամ. խղճուկ ն զարհուրելի: Այղ մտքիցսուր ցավը դանակիպես խոցեց Դորիանին, ն յուրաքանչյուրջիղը թրթռաց: Աչքերըմթնեցին՝երկնագույնից դառնալով մեղեսիկեն լցվեցին արցունքով:Նրան թվաց, թե սառցնծանը մի ձեռք իջավ իր սրտին: Միթննկարը Ձեզ դուր չի գալիս,- վերջապեսբացականչեց Շոլլուռիղը՝ փոքր-ինչ վիրավորվածԴորիանի անմեկնելի լռությունից: Դն. իհարկն, դուր է գալիս,- պատասխանեցլորդ Հենրին Դորիանի փոխարեն,-իսկ ում կարող էր դուր չգալ: -

-

Հ-Հշջ

40Հ65-

է: ես ժամանակակիցնկարչությանզլուխգործոցններից եմ վճարելու դրա դիմաց, ինչ ցանկանաս: Այս դիմանկարըինձ պետք է պատկանա: Ես չեմ կարող վաճառել, Հարրի,դա իմը չէ: Իսկ ումն է: Իհարկե. Դորիանինը,- պատասխանեցնկարիչը.- ինչ երջանիկ մարդ է: Որքան վշտալի է.- շշնջաց Դորիան Գրեյը՝ աչքերը սնեռած իր ղիմանկարին.-որքան վշտալի... Ես կծնրանամ, կդառնամ գարշելի մի այլանդակ, իսկ իմ դիմանկարը կմնա հավիտյան երիտասարդ:Նկարն այդ երբեք, երբեք չի ծերանա,ինչպես հունիսյան այս օրը... Ա՛խ. երանի լիներ ճիշտ հակառակը... Ես հավիտյան մնայի երիտասարդ, իսկ նկարը ծերանար... Դրա համար... դրա համար կտայի ամեն ինչ աշխարհում... կտայի հոզիս: Դժվարթն համաձայնեսնման իրողությանհետ. ծիծաղելով բացականչեցլորդ Շենրին,- ծանրկլիներ այդ դեպքում նկարչիվիճակը: Այո, ես ի|սիստ կառարկեի դրա դեմ, Շարրի.- ասաց Շոլլուորդը: ԴորիանԳրեյը շրջվեց ն ակնդետնայեց նրան: Չեմ կասկածում, Բեզիլ. Դուք Ձեր արվեստը սիրում եք ավելի, քան ընկերներին: Ես Ձեզ համար ավելի թանկ եմ, քան հնացած կանաչավունբրոնզե արձանիկը:Ոչ. թերնս, այն ավելի թանկ է Ձեզ համար: Զարմացածնկարիչը ակնապիշ նայում էր նրան: Զարմանալիէր, որ Դորիաննայդպեսէր խոսում:Ինչ Էրպատահիլ: Շավանաբար,նա խիստ բորբոքված էր. դեմքը շառագունել էր, այտերն այրվում էին: Այո, այո,- շարունակեց Դորիանը,- ես Ձեզ համար Դա

պատրաստ

-

-

-

-

-

-

-

-

:

-

--4ծ--

ավելի քիչ արժեմ, քան Ձեր փղոսկրե Հերմեսը կամ արծաթե Ֆավնը: Դուք միշտ կսիրեք նրանց: Իսկ ինձ որքան ժամանակպետք է սիրեք... թերնս, մինչն դեմքիս առաջին կնճռի հայտնվելը: Այժմ ես գիտեմ, երբ մարդ զրկվում է գնղեցկությունից, կորցնում է ամեն ինչ: Դա Ձեր նկարն ինձ ասաց: Լորդ Հենրին միանգամայն իրավացիէ. միակ թանկ բանը երիտասարդություննէ: Երբ ես զգամ. որ ծերանում եմ. ինքնասպանություն կգործեմ: Շոլլուռրդը գունատվածբռնեցնրա ձեռքը: Դորիան, Դորիան,- բացականչեցնա.- այդ ինչ եք ասում: Ես երբեք Ձեզ նման բարեկամչեմ ունեցել ն չեմ էլ ունենա: Միթենախանձումեք անշունչ առարկաներին,չԷ որ ղուք նրանցիցգեղեցիկեք: Ես նախանձում եմ ամեն ինչի, որի գեղեցկությունն անմահ է: Նախանձում եմ նույնիսկ իմ այս դիմանկարին: Ինչունա պետք է պահպանիայն. ինչ ինձ վիճակված է կորցնել: Յուրաքանչյուրանցնող ակնթարթ խլում է ինձանից ինչոր բան ն տալիս նրան: 0՛, եթե լիներ ճիշտ հակառակը.եթե փոխվեր նկարը, իսկ ես մնայի միշտ նույնը, ինչպես հիմա: Ինչու նկարեցիք: Կգա մի օր, երբ այդ նկարը կծաղրի ինձ, կծայլրի դաժանորեն: Տաք արցունքները հորդեցին Դորիանիաչքերից: Նա ետ քաշնց ձնռքը Հոլլուռրդիափից ն, ընկնելովբազմոցին, դեմքը թաղեց բարձերիմեջ: Դա քո արած բաներն են, Շարրի,- դառնորեն ասաց նկարիչը: Լորդ Հենրին թոթվեց ուսերը: Սա իսկականԴորիան Գրեյն է, ահա թե ինչ: -

-

-

-

-

-

Ոչ:

Իսկ եթե

ոչ, ես

ինչ մեղք ունեմ:

ՀՏ

»-

Երբ ես խնդրեցի,դու պետքէ գնայիր.- քրթմնջաց նա: ՉԷ որ հենց քո իսնդրանքովմնացի,- առարկեց լորդ Շենրին: Հարրի. ես չեմ ուզում կռվել իմ երկու ամենալավ բարեկամներիհետ: ԲայցԴուք երկուսդ էլ ստիպեցիքինձ ատել իմ ամենալավկտավը: Ես կոչնչացնեմայն: Էհ, ինչ կա որ, չե որ դա ընդամենը կտավ. ն գույներ են միայն: Ես թույլ չեմ տա. որ նկարը մթագնիմեր երեքի կյանքը: Դորիան Գրեյը բարձրացրեցոսկեհեր գլուխը բարձից ն զունատ, արցունքակալածաչքերով հետնեց նկարչին, որ մոտենում էր վարագույրով ծածկված բարձր լուսամուտի մոտ ղրած աշխատասեղանին:Ինչ էր անում այնտեղ: Թափթփվածթիթեղյա ներկանոթների ն չորացած վրձիններիմեջ նրա մատներնինչ-որ բան էին փնտրում:Փնտրում էր նուրբ ն ձկուն պողպատեսուր բերանով երկար շպատելը: Եվ վերջապեսգտավ: Ուզում էր պատռել դիմանկարը: Խեղդված հեծկլտանքովպ̀ատանինցատկեցբազմոցից, նետվեց ղեպի ՀՇոլլուորդըն, խլելով շպատելը, դեն նետեց: Դա գրեթե Չհամարձակվեք.Բեզիլ, չհամարձակվեք: է: մարդասպանություն Ա՛խ, վերջապես գնահատեցիքիմ աշխատանքը,շատ ուրախ եմ, Դորիան,- սառնությամբասաց նկարիչը՝ զարմանքնանցնելուց հետո,- երբեքչէի սպասում: Գնահատել:Ես սիրահարվածեմ այդ նկարին, Բեզիլ: Կարծեսթե դա իմ մի մասը լինի: Շիանալի է: Հենց որ չորանաք, Ձեզ կծածկեն լաքով, կդնեն շրջանակիմեջ ն կուղարկեն տուն: Այն ժամանակինչ ուզեք. կարող եք անել ինքներդ ձեզ: Անցնելովսենյակի միջով`Հոլլուռրդըզանգը տվեց: Դուք, իհարկե,չեք հրաժարվիթեյից, Դորիան:Իսկ ղու, -

-

-

-

-

-

-

:

-

ՀՅ

Հ2:-

Շարրի.թն դեմ

նս այդպիսիպարզ հաճույքներին: Լորդ Հենրին: -Նսպաշտում եմ պարզ հաճույքները.ասաց բնավորությունների վերջին հանզրվանԴրանք րարդ ներն են: Դրամատիկականտեսարաններ սիրում եմ միայն բեմահարթակիվրա: Որքան անհեթեթ մարդ եք երկուսդ էլ: Շնտաքրքիր է՝ ով Է մարդուն համարել ամենաբանական կենդանին: Դա ամենահապմեպբնորոշումն է: Մարդն ամեն ինչ է, միայն թե ոչ բանական:Եվ ուրայս եմ, ի վերջո, որ այդպես է: Սակայն ես չեմ ուզում, որ դուք նկարի համար վիճեք: Ավելի լավ կլիներ, եթե այդ նկարը ինձ տայիր. Բեզիլ: Այո, հիմար տղան ամեննին էլ չի ցանկանում.իսկ ես այնքանեմ ուզում: Բեզիլ, եթե Դուք դիմանկարնինձ չտաք, երբեք Ձեզ չեմ ների,- բացականչեց Դորիան Գրեյր.- ն ոչ մեկին թույլ չեմ տա, որ ինձ «հիմար տղա» անվանի: Նս արդեն ասացի,որ նկարը Ձեզ եմ նվիրում, Դորիան: Այդպես որոշել եմ դեռ նախքաննկարելն սկսելը: Իսկ ինձանից մի նեղացեք, միստեր Գրեյ.- ասաց լորդ Հննրին:- Դուք ինքներդ էլ գիտեք,որ բավականհիմար վարվեցիր: Եվ այնքան էլ Ձեզ համար տհաժճ չէ. երբ Ձեզ հիշելյնում են, որ Դուք դեռ երեխաեք: 'էնռ այսօր առավոտյանինձ համար դա շատ տհաճ կլիներ, լորդ Հենրի: Ալս այսճր առավոտյան: Բայց այն ժամանակիցմինչն հիմա ղութ շատ ապրումներունեցաք: Դուռը բախեցին: Ներս մտավ սպասավորը՝ թնյի սկուտեղր ձեռքին ն դրեց ճապոնականփոքրիկ սեղանի վրա: Լավել պավաթների,պնակներիչխկչխկոց ն հին, մեծ թեյնիկի խղթիդթոցը: Սպասավորի ետնից մի ծառա ներս բնրեց ճենապակյա երկու մեծ գնղաձն աման: -

-

ՀՅ»

Հ--

Դորիան Գրեյը մոտեցավ սեղանին ն սկսեց թեյ լցնել: ԱռանցշտապելուԲեզիլն ու լորդ Հենրիննույնպես մոտեցանն բարձրացրինկափարիչները,նայեցին, թե ինչ կա ամանների մնջ: Երեկոյանչգնանքթատրոն,-առաջարկեցլորդ Հենրին.երնի, որնէ տեղ, հետաքրքիրներկայացումէ գնում: Ճիշտ է` մեկին խոստացելեմ իր հետ ճաշել Ուայթում. բայց նա իմ հին ընկերն է, կարելի է նրան հեռագրել, որ հիվանդ եմ, կամ ուրիշ կարնոր հանդիպում խանզարեց: Թերնս, նրան ավելի ղուր գա հր անայղպիսի պատճառաբանությունը սպասելի անկեղծությամբ: Օհ, ֆրակ հազնել: Ինչքան է ձանձրալի.- տրտնջաց ՃՇոլլոտրդը.-տանել չեմ կարող այդ ֆրակները: Ակյո.-ծուլորեն համաձայնեց լորդ Հենրին:- Ժամանակակից կոստյումները սոսկալի բաներ են, մռայլ են, ճնշող: Մեր կյանքում ոչինչ չի մնացելգեղեցիկ,բացի արատից: Հարրի,այդպիսիբաներ մի խոսիր Դորիանի մուռ: Ո՛ր Դորիանի: Այն, որ թեյ Է լցնում մեզ համար,թե որը դիմանկարումէ: Երկուսի մոտ էլ: Ես Ձեզ հետ մեծ ուրախությամբ թատրոն կզգայի,լորղ Շենրի.- ասաց պատանին: Շիանալի է: Ուրեմն, գնում ենք: Դու նույնպես կգաս. Բեզիլ: Չեմ կարող, ազնիվխոսք: Շատ գործ ունեմ: Ուրեմն երկուսով կգնանք, միստերԳրեյ, Դուք ն ես: 0՛, որքան ուրախ եմ: Նկարիչը. շրթունքը կրծոտելով, գավաթը ձեռքին, մոտեցավ նկարին: Իսկ ես կմնամ իսկական Դորիանիհետ,- տխուր ասաց -

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

Հ

Հ-ՅՀ. 45-Հ--

նա:

-Դա միթն իսկականԴորիանն է,- հարցրեց ԴորիանԳրե)ր՝ մոտենալովկտավին:- Միթեես իսկապեսայսպիսին եմ: Ճիշտ ն ճիշտ նույնը: Բնչ հրաշալի է, Բեզիլ: Գոնն արտաքինով Դուք այդպիսին եք: Դիմանկարում այդպիսին էլ կմնաք,- հառաչեցՇոլլուռորդը:-Իսկ դա քիչ բան չե: 0՛, ինչպես են մարդիկկառչում հավատարմությունից,բացականչեցլորդ Հենրին: ՉԷ ռր նույնիսկսերնամբոոջովին կենսաբանական խնդիր է: Դա ոչնչով կախվածչէ մեր կամթից: Երիտասարդներըցանկանում են հավատարիմմնալ: չեն կարողանում, փորձում են դավաճանել, բայց ի ծերերը վիճակի չեն: Ուրիշ ոչինչ: -Դորիան,այսօր թատբոնմի գնացնք,- ասաց Հոլլուռրդը:Սնացեք ինձ մոտ ճաշելու: Չեմ կարող, Բեզիլ: -

:

-

-

-

:

Ինչն:

ՉԸ որ խոստացալորդ ՀՇենրիին՝ գնալ նրա հետ: Կարձումեք՝ նա Ձեզ ավելի քիչ կսիրի.եթե Ձեր |սոստումը Գրստարնթ:Ինքըերբեքչի կատարումիր խոստումները:Շատ եմ խնդրում. մի գնացեք: Դորիան Գրեյը, ծիծաղելով,տարուբերեցգլուիսը: Աղաչում նմ: 'ատտանին անվճռականնայեց լորդ Հենրիին, որը, թեյի սեղանի մուռ նստած, ժպիտըերեսինլսում էր նրանց խոսակցությանը: Ո, ես պետր Է գնամ, Բեզիլ: Խոսք գիտեքր,-Հոլլուռրդըմոտեցավսեղանինն գավաթը դրել, սկաանդի վրա,- արդեն ուշ է, դեռ պետք է հագնվեք,

ՀԹ»

46»-

ավելի լավ է ժամանակ չկորցնեք: Ցտեսություն,Հարրի: ծտեսություն,Դորիան:Շուտ եկեք ինձ մոտ, թեկուզ` վաղը: Անպայման: Չեք մոռանա: Դե իհարկե՝ ոչ,- հավաստիացրեցԴորիանը: Հա, նան... Հարրի: Ինչ, Բեզիլ, Շիշեցեք,թե ինչ ասացիայս առավոտպարտեզում: Արդենմոռացելեմ: Տես հմ, քեզ վստահում եմ: Կուզեի, որ ես ինքս ինձ վստահեի,- ասաց լորդ Հենրին՝ ձիծաղելով,- գնանք, միստերԳրեյ: Իմ կաբրիոլետըղրսում է: Ես կարող եմ Ձեզ տուն հասցնել: Ցտեսություն,Բեզիլ: Մենք այսօր շատ հետաքրքիրանցկացրինքմեր օրը: Երբ դուռը հյուրերի հետնիցփակվեց,նկարիչը ծանրորեն ինկավ բազմոցին: Նրա դեմքից երնում էր, թե ինչպես է տանջվում: -

-

-

-

-

-

-

-

-

Հ«ՋՏ

Հ»»-

ԳԼՈՒԽ

Շաջորդ օրը տասներկուսնանց կես լորդ Հենրին Քերզոն փողոցի վրա զտնվող իր տնից դուրս եկավ ն զնաց Օլրբենի՝ այցելելու իր մորեղբորը՝լորդ Ֆերմորին: Մորեղբայրը բարեհոզի, բայց կոպիտշարժուձներովմի տարեց ամուրի էր, որին բարձրաշխարհիկկյանքի շրջաններիցդուրս գտնվող միջավայրերում մարդկանց եսասեր Էինհամարում, որովհետն առանձնապեսորնէ օգուտ չէր տվել, իսկ բարձրաշլսարհիկ շրջաններում մեծահոգի, առատաձեռն, քանի որ մեծ սիրով հյուրասիրումէր նրանց. ռվքեր զվարճացնումէին իրեն: Լորդ Ֆերմորի հայրը եղել էր անգլիական դեսպան Սադրիղում, երբ Իզաբելլա թագուհին ղեռ երիտասարղ էր, իսկ Պրիմը դնռ չկար էլ: Քմահաճ րոպեի ազդեցությամբնա հեռացել եր ղիվանազիտականծառայությունիցզ̀այրացած, որ իրնն չառաջարկեւյինՓարիզումդեսսյանիպաշտոն,թեն այդ ղդիրթի համարնրան լրիվ իրավունք էին տալիս իր ծագումը. թեթն ապրնլակերպը,դիվանագիտականզնկույցների ընտիր լեզուն ն դնպի հաճույքներն ունեցած անսահման կիրքը: Որդին, որն իր հոր քարտուղարնէր, հեռացավ նրա հնտ. մի քայլ. որ այն ժամանակ շատերը համարեցինհիմարություն. իսկ մի թանի ամիս անց, ժառանգելովլորդի տիտղոս,լրջորեն սկսեց տստւմնասիրել արիստոկրատիայի մեծ արվեստը՝ անբանությունը: Նա Լոնդոնում ուներ երկու ընդարձակ տուն, բայց գնրաղասումէր ապրել ամուրուն հատուկ կահավորված բնակարանումհ̀աշվելով. որ հոգսն այդպես ավելի թիչ է. իսկ մեծ մասամբնախաճաշումն մաշում էր ակումբում: Լորդ Ֆնրմորը որոշ ուշադրություն էր նվիրում կենտրոնականկոմսությունների՝իր ածլսահորերին՝ արդարացնելովայղ հիվանդագին հետաքրքրությունընրանով, որ քարածուխ ունենալը հնարավորություն է տալիս նրան, ինչՀՅ»

48 »-

պես ջենտլմենի՝փայտովտաքացնելբուխարին:Քաղաքա կան համոզմունքովնա պահպանողականէր, միայն թն ոչ այն ժամանակ.երբ իշխանությանզլուխ էին անցնումպահպանողականները:Այդ ժամանակնա եռանդով հայհոյում էր անվանելով նրանց ռաղիկալների պահպանողականներին` Նա հերոսաբարպայքարումէր իր սննեկաավազակախումբը: սպասավորիդեմ. որը խիստճնշում էր իրեն ն ի սարսափիր շատ ազգականների՝ ինքն էլ իր հերթին էր դաժան վարվում նրանց հետ: Նրան կարող էր ծնել միայն Անգլիան, մինչդեռ ինքը դժգոհ էր Անգլիայից միշտ կրկնում էր. թե երկիրը ղեպի կործանում Է գնում: Նրա սկզբունքները հնացած Լին. բայց շատ բան կարելի էր ասել` ի պաշտպանություն նրա նախապաշարմունքների: Երբ լորդ Հենրին սենյակ մտավ, նրա քեռին նստած էր որսորդականհաստ բաճկոնով,սիզարըբերանին ն կարդում էր «Թայմսը»՝ դժղոհ փնթփնթալով թերթի վրա: Ա՛, Շարրի,-ասաց ծնր ջենտլմենը.- ինչն Է քեզ այդպնս վաղ ոտքի հանել: Ես կարծումէի, թե Դուք երկուսից շուտ չնք արթնանում,իսկ տնիցդուրս եք գալիս հինգից հետո միայն: Քեռի Ջորջ, ազգակցականբացառիկ զգացմունքները, հավատացնում նմ Ձեզ, ինձ բերին այստեղ: Ինձ մի բան է հարկավոր: Փող, հավանաբար,ասաց լորդ Ֆերմորը՝ թթու դեմթով.- դե, նստիր,պատմիր,տեսնենք: Ժամանակակիցերիկարծումէ, թե փողն ամեն ինչ է: տասարղությունը Այո,- համաձայնեցլորդ Հենրին՝, ուղղելով մերակի ծաղիկը.- իսկ ծերանալով` համոզվում են այդ բանում: Բայց ես փող չեմ ուզում, քեռի Ջորջ: Փողը նրանց է պետք, ովքեր պարտքը վճարելու սովորությունունեն, իսկ ես երբեք չեմ վճարում իմ պարտքատերերին:Ապառիկըընտանիթի

ն

-

-

-

-

Հ«ՀՏ 49 Հ8:-

կրտսեր որղու միակ կապիտալն է. ն ղրանով կարելի է հիանալի ապրել: Բացի դրանից, ես միշտ գործ եմ ունենում Դարթմուրի առնտրականներիհետ. հետնաբար նրանք ինձ չեն անհանգստացնում:Իսկ իմ ուզածը Ձեզանից ոչ թե փող Է. այլ տեղեկություն ն, իհարկե, ոչ օգտակար, այլ անօգուտ տեղեկություն: Խնդրեմ, Հարրի,ես կարող եմ քեզ պատմել այն ամենը. ինչ դու կգտնես Անգլիայիուզածդ Կապույտ գրքում՝ չնայած հիմա շատ անհնթեթություններեն այդ գրքերում գրվում: Այն ժամանակերբ ես դիվանագետէի. ամեն ինչ ավելի լավ էր: իսկ այժմ. ասում նն, դիվանագետներնընդունվում են միայն քննությամբ:Էլ ինչ կարելի է սպասելնրանցից:Քննությունը, սըր, զուտ բարբաջանքէ՝ սկզբից մինչն վերջը: Եթե դու ջենտլմեն նս, ապա ինչ գիտես. լրիվ բավական է՝ եթե ջեստլմեն չես. իմացածղքեզ կարող է միայն վնաս բերել: Միստեր Դորիան Գրեյը Կապույտգրըում չի հիշատակվում. քեռի Ջորջ.- անփույթ պատասխանեցլորդ Հննրին: Միստեր Դորիան Գրեյը: Ո՞վ է նա.- հարցրեց լորդ Ֆերմորը. խոժոռելովթավ. սպիտակհոնքերը: Ահա հենց դա էլ եկել եմ իմանալու, քեռիՋորջ, իհարկե. ես գիտեմ. թն ով է: Նա վերջին լորդ Քելսոյի թոռն է: Մոր ազգանունը Դննրե է, լեդի ՄարգարետԴներն: Պատմնքնրա մոր մասին: Ինչպիսինէր նա: Ո՞ւմ հետ էր ամուսնացել: Ժամասակիս Դութ գիտնիք Լոնդոնի բոլոր բարձրաշխարհիկ մարդկանց.ուրեմն. գուցե ն նրան էլ ժանաչեք:Ես նոր եմ ծա.նոթացել միստեր Գրեյի հետ, ն նա ինձ շատ է հետաքրքրում: Քելայի թոռը. արձազանքեցծեր ջենտլմենը,- Քելսոյի թոռը Իհարկե... ես շատ լավ գիտեի նրա մորը: Կարծեմ, նրան կնթելիս ներկա եմ եղել: Արտակարգ գեղեցկուհի էր ՍարգարետԴներեն, ն բոլոր տղամարդիկկատաղելէին, նրբ -

-

..

ՀՎ

փախավմի երիտասարղիհետ, որը գրպանում ոչ մի զրոշ չուներ, պարզապեսոչնչություն էր, սըր. ինչ-որ հետնակային Վումարտակիենթասպաէր. թե նման մի բան: Այո.այո,ամեն ինչ հիշում եմ. կարծես երեկ էր: Ամուսնությունից մի քանի ամիս անց խեղմը սպանվեց Սփայում` մննամարտի ժամանակ:Անախորժլուրեր էին շրջում: Ասում էին, թե Քելսոն ուղարկել է բելզիացի մի սրիկա արկածախնդրի. որ հրասպատրակորեն վիրավորի նրա փեսային... Պատկերացնում եռ, սրը. կաշառել էր նրան. վճարել էր այս ստորին ն մեԿամարտելիս սրախոլխողէր արել երիտասարղին. ինչպես աղավնունեն խրումշամփուրիվրա: Գործը կոծկնցին, բայց. աստված վկա, ղրանից հետո երկար ժամանակ Քելսոն ակումբում իր բիֆշտեքսըբոլորովին մենակ էր ուտում: Ինձ պատմեցին,որ նա իր աղջկան տուն բերեց, բայց աղջիկը դրանիցհետո երբնք այլնս չխոսեցհոր հետ մինչն մահը: Այո. անախորժ պատմություն էր: Եվ շուտով, դնռ մեկ տարի էլ չանցած, աղջիկը մահացավ: Ուրեմն, ասում ես, նրանից մի տղա է մնացել: Ես մոռացելէի այդ մասին: Ինչպիսիտղա է: նըն մորն է նման, պետքէ որ գեղեցիկլինի: Այո, շատ գեղեցիկէ.- հաստատեցլորդ Շննրին: Համոզվածնմ. որ հուսալի ձեռքերումէ,- շարունակեցծեր

նա

-

լորղը.-

եթե Քելսոն նրան չի զրկել կտակից.նա պապիցպնտք

է, որ մեծ գումար ժառանգածլինի: Մայրընույնպես ուներ

իր կարողությունը: Նա ժառանգելէր Սելբիի ողջ կալվածքը, էր Քելսոյին համարելովնրան ժլատ: Նա իսկապեսէլ շատ գծուծ էր: Հիշում եմ՝ մի անգամ նա եկավ Մադրիդ,երբ ես այնտեղէի ապրում:Աստվածվկա. կարմրում իրնրա փոխարեն: Թագուհին մի թանի անգամինձ հարցրեց, ին ով է այդ անգլիացիազնվականը,որ միշտ սակարկում Է հնտ: էին պատմում Զվարճալի անեկտոդներ կառապանների

նրա պապը ատում

ՀՀ»

այդ մասին:Մի ամբողջ ամիս ես չէի համարձակվումերնալ պալատում: Հույսով եմ. որ նա թոռան նկատմամբավելի առատաձեսն գտնվեց. քան մաղրիղցիկառապանների: Եսայղ չգիտեմ.- պատասխանեցլորդ Հենրին. նա ղեռ անչափահասէ: Բայցկարծումեմ, որ հարուստկլինի: Սելբիի կալվածքնիրեն է անցել. այդ նա ինքն է ինձ ասել... ուրեմն, սյսում եք. շատ գեղեցիկ էր մայրը: ՍարգարետԴներեն ամենաչքնաղ էակն էր, որին ես երբնէ տեսնլ եմ: Այդպեսէլ ես չհասկացա,թն ինչը ստիպեց նրան այդ քայլին դիմել: Նա կարողէր ամուսնանալցանկացածի հետ: ՔԶարլինգտոնը խելագարվումէր նրա համար, բայց դժբախտություննայն էր, որ ՄարգարետԴներեն ռոմանտիկ էր: Նրանց տոհմում բոլոր կանայքէլ ռոմանտիկԷին: Աննշան էին միայն տղամարդիկ...կանայք, աստված վկա, սքանչելի էին: Քարլինգտոնը ծնկի էր զալիս Մարգարետիառաջ, ղա Քարլինգտոնն ինքն է ինձ պատմել: Մինչդեռ Լոնդոնի բոլոր էին նրան: ՄիայնՍարաղջիկներնայն ժամանակսիրահարված զարետն էր, որ ծիծաղումէր նրա վրա: Ի դեպ, հիմար ամուսնությունների մասին,այդ ինչ է բարբաջումհայրդ Դարթմուրի վերաբերյալ`իբր թե նա ուզում է ամուսնանալ ամերիկուհու հետ` Միթնանգլուհիները բավականաչափլավը չեն: Քնռի Ջորջ, այժմ ընդունված է ամուսնանալ ամերիկուհիների հետ: ես անգլուհիներիկողմնակիցեմ նապատրաստ եմ գրազ գալ ամբողջ աշխարհիհետ,- ասաց լորդ Ֆերմորը- բռունցքը խփելով սեղանին: Բոլորը հիմա ամերիկուհիներինեն ձգտում: Ես խել եմ. որ նրանք երկարչեն դիմանում.- քրթմնջաց մորեղբայրը: Երկար վազարշավը ուժասպառէ անում նրանց, իսկ -

-

-

-

ՀԽ,

արգելքներով կարճ ձիարշավում անգերազանցելի են: Չեմ կարծում,թե Դարթմուրիվերջըլավ լինի: Իսկ ովքեր են նրա ծնողները.-փնթփնթացծեր լորսլը.եթե. իհարկե. այղպիսիներն ունի: Լորդ Հենրին տարուբերեցգլուխը: Ամերիկացի աղջիկները նույնքան ճարպկորեն են բարցնում իրենց ծնողներին. որքան անգլիացի կանայք՝ իրենց անցյալը.- ասաց նա՝ ոտքի ելնելով: Ինչպես երնում է. նրա հայրը |սոզիմիս արտահանողէ: Շանուն Դարթմուրի կցանկանայիա̀յդպեսլիներ, քնռի Զորջ: Ասում են՝ ղա Ամերիկայումքաղաքականությունիցհետո ամենանկամտարերգործն է: Իսկ նրա ամնրիկուհինգոնե լավիկնէ: Ինչպես ամերիկուհիներիմեծամասնությունը,նա իրեն գեղնցկուհի է պատկերացնում: Դա նրանց հաջողության գաղտնիքնէ: հնչու նրանք չեն մնում իրենց հայրենի երկրում: ՉԷ որ միշտ հավատացնում նն մեզ, որ կանանց համար այնտեղ դրախտէ: Այո. դրախտ է, հենց այդ պատճառովէլ Եվայի նման Կրանք ձգտում են դուրս զալ դրախտից,-ասաց լորդ Շենիին:- Դե. ցտեսություն. քեռի Ջորջ: Ես պետք է գնամ, այլապես կուշանամ նախաճաշից: ՇնորհակալությունԴորիանի մասինտված տեղեկություններիհամար:Ես միշտ սիրում եմ ամեն իմ նոր ընկերների մասին ինչ իմանալ,իսկ հների մասին՝ ոչինչ: Այսօր որտեղես նախաճաշում,Հարրի: ՍորաքույրԱգաթայիմոտ: Ես ինքս եմ խնդրել նրան, ու հրավիրել եմ նան մինտեր Գրեյին: Նա մորաքույրԱգաթայի նոր հովանավորյալնէ: -

-

Հ

-

-

-

-

ՀՏՀ 53

Հ»

«րմ. ահա թն ինչ. Հարրի,ասա քո մորաքույր Ազաթային. այլնս չանհանգստացնի ինձ իր բարեգործականկոչերով: Սեն ձանձրացել եմ: Ինչ է. այդ բարի կինը կարծում է, թե ես բարելործությունների համար չեք գրելուց բացի ուրիշ առելիթ չունեմ: Շատ լավ, քեռիՋորջ. կասեմ: Բայց իզուր է. որովհնտն որ

բարեղործները կորցնում են մարդասիրականրոլոր զգապումները: Դա նրանց բնորոշ առանձնահատկություննէ: թեր ջենտլմենը, հավանությունտալով. փնչացրեցն կան-

չեց սպասավորին,որպեսզի հյուրին ուղեկցի: Լորդ Հենրին ապակեպատցածրադիրվամառասրահով դարա նկավ Բերլինգթոն սթրիթ ն քայլեց դեպի Բերկլեյի

հրապարակը: Խա մտարերում էր Դորիան Գրեյի ծնողների ողբերգուՆույնիսկ ընդհանուրգծերով արված թիոնը, որ լսել էր քեռուց: արդ պատմությունըհուզում էր նրան իր արտասովորությամը. գրերն ժամանակակիցռոմանտիկայով:Սքանչելի մի աղջիկ, անսահման սիրո: Անչափ որր ամեն ինչ զոհաբերել էր հանուն բերկրանքի մի քանի շաբաթներ՝ ընդհատված զազրելի ոճրով: Լուռ տառապանքիամիսներ, ապա տանջանքիմեջ ձնված երեխա: Սայր, որ անցելէ մահվանգիրկը. երեխա,որի ճակատագիրը որբությունն է. ն անխիղճ ծերունու դաժան իշխանությունը: Այո.դա հետաքրքիրֆոն է, որն ավելի վառ է երանգավորումպատանու կերպարը,նրան դարձնում է ավելի կատարյալ: Գեղեցիկի ետնում միշտինչ-որ ողբերգական ծաղիկը. բան Է փթթիամենափոքր սախարեները պնտքԷ տանեն երկունքի տառապանքը...) Որթան դյութիչ էր Դորիանը անցած երեկո, երբ երկուսով սիասին ճաշում էին ակումբում դեմ դիմաց: Նրա շփոթված հողացրի ն կիտսբացշուրթերի մեջ նկատվում էր հուզմունք

թաքնված: Որպեսզի

Հ-Ջ»

վեհերոտ ուրախություն: Իսկ կարմիր լուսամփոփի ստվնեբում դեմքն ավելի վարդագույն էր, ն փթթող հմայիչ գեղեցկությունն ավելի էր ընդզծվում: Նրա հետ խոսելը նման էր հազվագյուտ ջութակի վրա նվագելուն: Նա արձագանըրում էր աղեղի ամեն մի հպմանը,յուրաքանչյուր թրթիռին... 7 0Դ, որքանսքանչելի է ստուգել սեփականազղեցության ուժը ուրիշի վրա: Ոչինչ չի կարողհավասարվելդրան: Լցնել սեփականհոգին ուրիշի մեջ, թողնել, որ այդ հոգին մի պահ բնակվի այնտեղ: Լսել սեփականմտքերի արձազանքը,որն ամնղանում է երիտասարդությանն կրքի նրաժշտությամբ: Շաղորդել ուրիշին քո խառնվածքը, ինչպես նուրբ հոգեհոսանք կամ յուրահատուկ բուրմունք: Դա իսկական բավականություն է. թերնս՝ ամենամեծ հաճույքը, որ մնացել է մարդուն մեր սահմանափակ ն ճղճիմ դարում՝ իր գռեհիկ ղզայական հաճույքներով ն զռնհիկ,հասարակձգտումներով: Բացիդրանից, այդ պատանին. որին երջանիկմի դիպվածով նա հանղիպել էր Բեզիլի արվեստանոցում.հիանալի տիպ |... կամ. համենայն դեպս, նրանից կարելի է հրաշալի բան ատեղծել.նրա մեջ ամեն ինչ կա` թովչանք, պատանեկության ձյունաթույր մաքրություն ն գեղեցկություն. այնպիսիգեղեցկություն, ինչպիսինհին հույներն են քանդակել մարմարների վրա: Նրանից կարելի Է կերտել ամեն ինչ` Տիտան ն կամ... խաղալիք: Որքան ցավալի է, ռր այդպիսի գեղեցկությունը դատապարտվածԷ ոչնչացման: Իսկ Բեզիլը: Հոգեբանական տեսակետից որքան հետաքրքիր էր նրա ասածը: Նոր ձն նկարչության մեջ, իրականությաննոր ընկալում, որն անսպասելիորենհայտնվել Վ շնորհիվ մի մարդու ներկայության. որի մտքովդա չի էլ անցնում... Բնության հոգին, որը բնակվում էր մթին անտառներում. ն մինչն այդ անտեսանելիլուռ թափառումէր ն

ՀՀ

5«--

`.

բաց դաշտերիմեջ, հանկարծ,ինչպես Դրիաղան, հայտնվեց նկարչին` առանցորնէ սարսափի,քանի որ նկարչի հոզում, որ վաղուց էր փնտրումհոզին բնության, արթնացել էր այն որի հիշոցով բացվում են ոգնշնչված լխորաթափանցությունը, հրաշալի գաղտնիքներըն պարզ ձները, իրերիկերպարանքը, երբ ձնռք բնրեցին բարձր կատարելություն ն ինչ-որ խորհրդանշականիմաստ՝կարծեսնկարչին ներկայացնելով մի այլ, ավելի կատարյալ ձն, որ աղոտ երազանքիցդարձավ իրականություն...Որքանարտասովորէր այս ամենը: Նման բան եղել է նան անցյալ դարերում:Պլատոնը,որի համարմտածողությունըարվեստէր, առաջինըլսորհեց այդ հրաշքի մասին:Իսկ Բուոնարոտտին' Միթենա չէր, որ դա արտահայտնցիր սոնետներիշարքում,որոնք կերտվածէին գունավոր մարմարիմեջ: Բայցմեր դարում դա զարմանալիէ... Եվ լորդ Շննրին որոշեց Դորիանի համար ղառնալ այն, ինչ Դորիանը.ինքն այդ չիմանալով. դարձավ նրա սքանչելի դիմանկարը ստեղծող նկարչի համար: Նա կփորձի նվաճնլ Դորիանին,ասենք՝ նա գրեթն կիսով չափ. հասել է ղրան, ն հիանալիպատանուհոգին կպատկանիիրեն, որքան շռայլորենսԷ ճակատագիրըշնորհներովօժտելՄիրոն Մահվանայդ մանկանը: Լորդ Հենրին հանկարծ կանգ առավ ն հայացքը գցեց հարնան շենքերի վրա: Տեսնելով, որ անցել ու բավականին հեռացել է մորաքրոջտնից,նա, ծիծաղելով ինքն իր վրա, նտ վերադարձավ:Երբ նա մտավ կիսամութնախասնեյակը.ծառայապետընրան զեկուցեց,որ բոլորնարդեն ճաշասենյակում նն: Լորղ Շննրին սպասավորներիցմեկին տվեց գլլնարկն ու ձեռնափայտը ն ներս մտավ: Ինչպես միշտ, դու ուշանում ես, Հարրի,- բացականչեց -

Միքելանջելո Բուռնարոտաի: -

Հ

ՀՓ-

մռրաքույրը՝հանդիմանությամբտարուբերելով գլուլսը: Լորդ Հննրին ներողություն իխնդրնցհ̀ննց նույն րոպնիս մի պատճառ հորինելով ն, նստելով մորաքրոջ կողքի աթոռին. հայացքը սահեցրեց հյուրերի վրայով: Սեղանի մյուս ծայրից Դորիանն ամոթխածաբար զլուս ավեց` շառագունելով հաճույքից: Նրա դիմաց նստած էր բոլորի կողմից սիրված դքսուհի Հարլին՝ վերին աստիճանի հեզահամբույր, ուրախ բնավորության տեր ն մարտարապետականայն համաչափությամը, որ ժամանակակից պատմաբաններըկոչում են գիրություն. (երր խոսքը ազատ

դթսուհիներինչի վերաբերում):Դքսուհու աջ կողքին նստած էր սըր Թոմաս Բերդոնը, որը պառլամենտիռաղիկալ անղամ էր: Հասարակական ղեկավարի տարիմկողմնակիցնէր, կյանքում՝լավ նոցի՝ հայտնի ն իմաստուն կանոնին. որն ասում է. լիբերալների հետ, բայց ճաշիր պահպա«Մտածիր Դքսուհու ձախ կողմը տեղ էր գրավել հնտ»: միստեր Թրեղլիից` հասակն առած մի ջննտլմեն, որը բավականինհաճելի էր ն քաղաքավարի,բայց մի վատ սովորություն ուներ` հասարակությանմնջ միշտ լռում էր, քանի որ. ինչպեսմի անգամբացատրելէր լեղի Ազաթային. դեռ մինչն երեսուն տարեկանհասակը իր ասելիքը ասել վերջացրել էր: Սեղանի մոտ լորդ Հենրիի հարնանուհին միսսիս Վանդլերն էր՝ նրա մորաքրոջ ամենահին ընկերուհիներից մեկը. որր կատարյալ մի սուրբ կին էր, բայց հագնված այնքան անճաշակ ն ճչան, որ կարծես գարշելի ն անփույթ կազմով աղոթազիրք լիներ: Բարեբախտաբար,միսսիս Վանդելերի կողքին տեղավորված էր լորդ Ֆաուդելը՝ մեծ խելքի տեր, բայց միջին կարողություններով,միջին տարիքիմարդ. որը

նա կյանքում իր անձլ

հետնելով. այն

հողականների Էրսքինը՝

:

ՀՏ

57Հ:-

հավա-

ի

էր ն ձանձրալի, ինչպես համայնքների պալատ ներկայացրածմինիստրիհաշվետվությունը: ՄիսսիսՎանդելերի ն նրա միջն զրույցն ընթանում էր այնպիսի լրջությամը, ինչպիսի լրջությամբ, հենց լորդ Հենրիի խոսքերով ասած. աններելի մեղք են գործում բոլոր առաքինիմարդիկ, որից ն ոչ մեկը խուսափել ոչ մի կերպ չի կարողանում: Մենք խոսում ենք խեղճ Դարթմուրի մասին, լորդ Շենրի,- սեղանիմյուս ծայրիցբարձրաձայնասաց դքսուհին՝ գլխի հաճելի ողջույնով,- ինչ եք կարծում, նա իսկապեսկամուսնանա այդ հմայիչ ամերիկուհուհետ: Այո,դքսուհի:Կարծեմ,ամերիկուհինորոշել է առաջարկաթյունանել Բարթմուրին: Ինչ սարսափելիբան է,- բացականչեցլեդի Ագաթան:Իսկապես,հարկավոր է խանգարել: Ամենահավաստիաղբյուրներից լսել եմ. որ նրա հայրը Ամերիկայումզբաղվում Է արդուզարդի կամ ինչ-որ մի նման խղճուկ ապրանքի առնտրով,- արհամարհական տոնով հայտարարեցսըր Թոմաս Բերդոնը: Իսկ իմ քեռին պնդում է, թե խոզի մսի առնտրով. սըր զրոշ

-

-

-

-

-

Թոմաս:

Խղճուկ ապրանք,որոնք են ամերիկյան խղճուկ ապրանքները.- զարմացած հետաքրքրվեց դքսուհին՝ բարձրացնելով լիքը ձնռքերը: Ամերիկյանվեպերը.- բացատրեցլորդ Հենրին, լորի միս վերցնելով: Դքսուհին մտքի մեջ ընկավ: Ֆրա վրա ուշադրություն մի դարձրեք, սիրելիս,-շշնջաց լեդի Ազաթան,- նա երբեք լուրջ չի խոսում: Երբ Ամերիկան հայտնագործվեց...- սկսեց ռադիկալը, ն իսկույն հնտնեցինմի քանի ձանձրալիտեղեկություններ: -

-

-

-

Հ

88ՀԺ--

Ինչպեսբոլոր հռետորները.որ ջանում են սպառելնյութը, նա սպառեցունկնդիրի համբնրությունը:Դքսուհին բառաչել) ն իր իրավունքից: օգտվնց ուրիշներին ընղհատելու Երանի չհայտնագործվեր այդ Ամերիկան.- բացականչեց նա:- ՉԷ որ ամերկուհիներըխլում են մեր աղջիկներից բոլոր հինսացուներին:Դա խայտառակությունէ: Ես, թերնս. կասեի, որ Ամերիկան բոլորովին էլ չի հայտնագործված.-ասաց միստեր Էրսքինը:- Ամերիկաննոր Է միայն հայտնարնրվում: 0՛, ես տեսել եմ Ամերիկայիներկայացուցիչ կանանց,անորոշ եղանակով արձագանքեց դքսուհին,- ն պետք է խտստովանեմ՝ նրանցից շատերը անսահման լավն են ն հագնվում են հիանալի: Նրանք բոլորն իրենց զզեստներն ու .արղուզարդերըը՝ պատվիրում են «Փարիզում: Ես, դրժբախաարար. հնարավորությունչունեմ այղ անելու: Ասացվածքկա. թե լավ ամերիկացիներըմահից հետո ուղնորվում են Փարիզ.- քթի տակ ծիծաղելով` ասաց սըր Թոմասը, որը ՛մաշված սրախոսությունների մեծ պաշար ուներ: Միթե: Իսկ ուր են գնում վատ ամերիկացիներըմահից հետո,- հետաքրքրվեցդքսուհին: Ամերիկա.-քրթմնջացլորդ Հենրին: Սըր Թոմասըկուտակեցհոնքերը: Վախենում եմ, թե Ձեր զարմիկը նախապես վատ է տրամադրվածայդ մեծ երկրի նկատմամբ,- ասաց նա լեդի ես ճանապարհորդելեմ ամբողջ Ամերիկայում, Ազգաթաքին,դիրեկսարներըինձ միշտ տրամադրումէին հատուկ վագոն, նրանք չափազանց սիրալիր են, հավատացնում եմ Ձեզ, ուղնորությունն Ամերիկաունիկրթականմեծ նշանակություն: Բայց միթե իրոք կրթվածմարդ լինելու համար պետթ -

-

-

-

-

-

-

-

ՀՀ»

59Հ--

Է անպայմանտեսնել Չիկագոն,- առարկելովհ̀արցրեց միս-

տներԷրսքինը:- Ես այդքան ուժ չունեմ նման ուղնորություն կատարելու: Սըր Թոմասը թափահարեցձնռքը: Միստեր Էրսքինը ամբողջ աշխարհը կենտրոնացրել է իր գրադարակներում: Մենք` գործունյա մարդիկս. սիրում ենք աչքով տեսնել ամեն ինչ ն ոչ թե կարդալ: Ամերիկացիննրըառողջ բանականությամբօժտված շատ հետաքրքիր ժողովուրդ են: Ես դա համարում եմ նրանց բնորոշ առանձնահատկությունը:Այո.միստերԷրսքին,նրանք ողջամիտմարդիկ են: Հավատացնումեմ ձեզ, որ ամերիկացիներբեք հիմարությունչի անում: Ինչպիսի սարսափ.- գոռաց լորդ Հենրին,.- ես ղեռնս կարող եմ հաշտվել կոպիտուժի հետ, բայց կոպիտ ն բութ դատողությունը անտանելի Է միանգամայն: Այն օզտագործվումէ անազնիվ ձնով, դա նշանակում է ղավաճանել բանականությանը: Ես Ձեզ չեմ հասկանում,- կարմրատակելովա̀սաց սըր Թոմասը: Իսկ ես Ձեզ հասկանում եմ. լորդ Շենրի.- ժպտալով՝ թրթմնջացմիստերԷրսքինը: Պարաղոքսներնունեն իրենց հրապույրը. սակայն....սկսեցդքսուհին: Դա միթն պարադոքս էր,- հարցրեցմիստերԷրսքինը,իսկ ես չհակառակեցի...Ասենք,գուցե ն Դուք ճիշտ եք: Բայց հնտո ինչ, կյանքի ճշմարտությունները բացահայտվում են պարաղոքսների միջոցով: Իրականությունն ստուգելու համար պետք Է տեսնել, թե ինչպես է նա հավասարակշռվում պարանիվրա: Նվ տեսնելուցհետո միայն,թե ճշմարտությունն ինչպիսի ակրոբատիկհամարներ է կատարում. կարելի է -

-

-

-

-

-

ՀՅ»

60«»-

ճիշտ դատել նրա մասին: իմ,- ասաց լեդի Ագաթան,-տղամարդիկինչքան Աստված ես սիրում վիճել: Ոչ մի կերպչեմ հասկանում,թե ինչի մասին եթ խոսում: Իսկ քեզ վրա, Հարրի, սաստիկ բարկացած նմ: Ինչու ես մեր սիրելի միստեր Գրեյին ետ պահում ինձ հետ Բսթ-Էնդղումաշխատելու մտադրությունից:Հասկացիր,նա կարող է մեզ մեծ ծառայության մատուցել, նրա խաղը դուր կյա բոլորին: ինձ համար,- ժպտալով՝ Իսկ ես ուզում եմ, որ նա առարկեցլորդ Հենրին ն, նայելով Դորիանին, որսաց նրա սատասխանուրախ հայացքը: Բայց Ուայթչեպլումայնքանմարդկայինվիշտ կա,- շա-

խաղա

-

-

րունակեցլեդի Ագաթան: Ես կարեկցումեմ ամեն ինչի, բացի մարդկայինվշտից,ասաց լորդ Շենրին՝ թոթովելով ուսերը:- Վշտից կարեկցելես չեմ կարող: Դա սաստիկ տգեղ է, սաստիկ ահավոր ն սաստիկ ճնշող: Վշտի նկատմամբ ընդհանուրկարեկցանքիմեջ ինչ-որ սարսափելի հիվանդագին բան կա: Կարեկցանքը պետք է լինի գույնի, գեղեցկության.կյանքի ուրալսության նկատմամբ... Եվ որքան հնարավոր է. պետք է քիչ խոսվի կյանքիցավերի մասին: ԲայցԻսթ-Էնդիխնդիրըշատ կարնոր է,- լրջորեն նկատեց սըր Թոմասը՝ տարուբերելովգլուխը: Անկասկած,- համաձայնեցերիտասարդ լորդը:- ՉԷ որ ստրկության հարցն է, ն մենք փորձում ենք վճռել դա ստրուկներինզվարճացնելով: Քաղաքագետը խուզարկուհայացքով նայեց նրան: հարցրեցնա: Իսկ փոխարենըինչ Լորդ Հենրին ծիծաղեց: Անգլիայում ես ոչինչ չէի ցանկանափոխել, եղանակից -

-

-

-

կառաջարկեիք, -

.

-

Հ«ՅՏ

61 Հ»-«

նա,- ն միանգամայնբավականանում բացի.- պատասլսանեց եմ փիլիսոփայական |սորհրղածություններով: Բայց, քանի տասնիններորդ դարը սնանկացել է կարեկցանթի որ ես կառաջարկեիղիմել գիտությանը. որ մեզ զնրածալխսից. սովորեցնի ճշմարտության ուղին: Զգացմունքները լավ նն նրանով. որ շեղում են մեզ այդ ուղուց, իսկ գիտությունը՝ նրանով, որ չի ճանաչում ոչ մի զգացմունք: Բայց մեզ վրա դրված են այնպիսիծանր պարտականություններ.- նրկչոտությամբ միջամտեցմիսսիս Վանդերը: ծանր.- արձագանքեցլեղի Ազաթան: Սարսափելի Լորդ Հենրին նայեցմիստերԷրսքինին: Սարղկությունն իր ղերը չափազանցնումէ: Դա նրա է: Եթեքարանձավաբնակները կարողանային նախածինմեղքն ծիծաղել.պատմություննայլ ընթացքկունենար: Դուք ինձ շատ մխիթարեցիք,- երզեցիկ ձայնով ասաց դքսուհին,- ամեն անգամ. երբ այցելում եմ Ձեր սիրելի մորաքրոջը. միշտ մեղավոր եմ զգում, որ նրբեթ չեմ հնտաքրքրվել Իսթ-Լնղով: Այժմ ես կարող նմ նայել նրա աչթրին առանց կարմրելու: կանանցշատ է սազում.ղքսուհի.-նկատնց Բայց շիկննելը լորդ Շննրին: Միայննրիտասարդժամանակ,-առարկեցնա.- իսկ երբ կարմրումէ այնպիսիծեր կինը, ինչպիսին ես եմ, դա արդեն վատ նշան է: Ախ, լորդ Հենրի. գուցե ղուք ինձ խորհուրդ տայիք՝ ինչպեսերիտասարդանալկրկին: Լորդ Հենրին մի պահ մտածեց: Կարող եք. դքսուհի, հիշել որնէ մեծ սխալ. որ գործել եք ձեր երիտասարդտարիներին.-հարցրեց նա: նա: Ավաղ,շատ,-պատասխանեց Այն դեպթումկրկնեք բոլորը,- լրջորեն ասաց լորղը.-

-

-

-

-

-

-

-

-

Հ-ՅՏՏ

62 ՀՀ-

է միայն երիտասարդությունըվերադարձնելուհամար պնտքը կրկնել բոլոր խելահեղությունները: Շոյակապ տեսություն է,- բացականչեց քսուհին,անհապաղ կփորձեմ: Վտանգավորտեսությունէ,- լսվեց սըր Թոմասի ամուր սեղմած շրթերից: Լեղի Ագաթանդժգոհ տարուբերեցգլուխը, բայց չկարողացավ զսպել ծիծաղը: Միստեր Էրսքինըլուռ լսում Էր: Այո.- շարունակեցլորդ Շենրին.- դա կյանքի ամնենամեծ գաղտնիքներիցմնկն է: Մեր օրերում մեծամարղկանց, տասնությունը մեռնում է ստրկականխելամտության սողակող ձնից՝ չափազանց ուշ ըմբռնելով, որ միակ բանը. որի համար երբեք մարդ չպնտք է զղջա, դա մեր սիլսալներնու սոյորություններն են: Սեղանի շուրջը բոլորը քրքջացին:Իսկ լորղ Շննրին սկսեց օդում, բմահաձորենխաղալայդ մտքիհետ. վեր ու վարնետնց կերպարանափոխենց, թողեց որ խույս տա իրենից. ապա կրկին բռնեց: Ջարդարեց ծիածանանմանցոլքերով նրնակայության կ թբնավորեց պարադոքսներով:Այդ գովնրգը խելահեղորեն ասվառնեցդեպի փիլիսոփայությանբարձունքները,իսկ փի|իոփայությունն ինքը ղարձավ երիտասարդն հրապուրվեց հաճույքի խենթ նրաժշտությամբ:Շագցրեցնրան գինոտված զդեստ. գլխին դրեց բաղեղի պսակ, ն ինչպնս Բաքոսի բրմուհի սկսեց պարել կյանքի բլուրների վրա` ծայլրնլով դանղաղաշարժՍիլենին ողջախոհության համար:Փաստերը Կրա առաջ մի կողմ էին քաշվում, ինչպես անտառայինվախելաած ոգիներ: Նրա ճերմակ ոտքերը հենված էին հնձանի հսկայականքարին, որի վրա՝նստածէր Օմարը, ն հանկարծ խաղողի թշշացող հյութը սկսեց եռալ` բարձիանալովմինչն մերկ ոտքերը, ալ շիթերի կարմիրփրփուրըալիք առ այիթ ,

Հ-Տ`ջ

63 -Հ--«.

հոսեց մեծ զուռի սն, թեք պատերով: Դա յուրօրինակ հանպատրաստիստեղծագործություն էր: Լորդ Հենրին զգում էր, որ Դորիան Գրեյը հայացքըչի կտրում իրենից, ն այն գիտակցությունը. որ ունկնղիրննրի մեջ կա մեկը, որին ուզում էր գերել ինքը, ավելի սուր էր դարձնում միտքը ն գունեղություն տալիս նրնակայությանը: Այն. ինչ նա ասում էր, հմայիչ էր, անպատասխանատու, հակասում էր տրամաբանությանն ու բանականությանը: Էէսայներըծիծաղում էին, բայց ակամա դյութված լսում էին նրան, ինչպես երեխաներնեն ականջ դնում կախարդական սրինգին: Դորիան Գրեյը հմայված հայացքը չէր հնռացնում նրանից,նրա շուրթերիվրախաղումէր ժպիտը,իսկմթագնող աչթերումզմայլանքը փոխվումէր մտալսոհության: Վերջապեսիրականությունըմեր դարի հագուստովներս մտավ սպասավորի կերպարանքով ն զեկուցեց ղքսուհուն, որ նրա կառքը սպասում Է դրսում: Դքսուհին զվարճալի հուսահատությամբկոտրատեցձեռքերը: Ափսճս,- բացականչեց նա,- ես ստիպված եմ զնալ: Պետթ է անցնեմ ակումբ` ամուսնուս մոտ ն նրան տանեմ Ռւիլիս, որտեղ նա նախագահելու է մի անհեթեթ ժողովում: երե ուշանամ, նա անպայմանկզայրանա, ես ստիպված եմ խուսափել տնսարաններից,գլխարկս չափազանցեթնրային է, մի կոպիտ խոսքից անգամ այն կկործանվի: Ո՛չ, ոչ. թոդեր գնամ. սիրելի Ագաթա: Ցտեսություն,լորդ Հենրի, Դուք սքանչելի եք, բայց ն իսկական գայթակղեցնողդն: Ես դրականորեն չգիտեմ՝ ինչ մտածեմ Ձեր տեսությունների մասին: Մոպայման եկեք մեզ մոտ ճաշի: Թեկուզ երեքշաբթի: ԵրեքշարբթիԴուք հրավիրվածչեք որնէ տնղ: Ձեզ համար,դքսուհի, ես պատրաստ եմ դավաճանել բոլորին,- խոնարհվելովա̀սաց լորդ Հենրին: -

Հ-Յ»ջ

64 Հ»-

0՛, Դուք շատ սիրալիրեք, բայց Ա՝ շատ վատը.- բայյա կանչեցնա,- ուրեմն,հիշեք, Ձեզ սպասումենք: եվ նա լեղի Ազաթայիու մյուս տիկիններիուղեկցությամբ վեհապանծորենդուրս սահեց սենյակից: երբ լորդ Հենրին կրկին նստեց, միստեր Էրսքինը աթոռը մոտեցրեցնրան ն ձեռքը գրեց ուսին: Ձեր խոսքերը բոլոր գրքերից հետաքրքիր են.- սկսեց Խա, ինչու չեք գրում: Ես գրքեր կարդալչափազանցշատ եմ սիրում, միստեր Ւրսքին, այդ պատճառովէլ չեմ գրում: Իհարկե, լավ կլիներ մի վեպ գրել, այնքան հրաշալի, ինչպես պարսկականզորգն է. նույնքան ն՝ հեքիաթային:Բայց մեզ մոտ` Անզլիայում, ինթերցող չկա: Կարդում են միայն լրազրեր, հանրագիտաբաններն այբբենարաններ:Անգլիացիներըաշխարհի բոլոր ժողովուրդներից գրականության զեղեցկությունը ամենից րիչ են հասկանում: Ավսքղ,Դուք, թերնս, ճիշտ եք,- պատասխանեցմիստեր Էրսթինը:-Ես ինքս մի ժամանակերազում էի գրող դառնալ, բայց վաղուց եմ հրաժարվելայդ մտքից...Իսկ այժմ. իմ սիբելի նրիտասարդբարեկամ,եթե թույլ կտաք Ձեզ այդպես կոչել, ուզում եմ մի հարց տալ. Դուք իրոք հավատումեք այն իռլորին, որ ասացիքնախաճաշիժամանակ: Նս արդեն բոլորովին մոռացել եմ, թե ինչ եմ ասել,։վտաց լորդ Շենրին,- ինչ է՝ անմիտբաներեմ ասել: Իհարկե, շատ անմիտ: Իմ կարծիքով, Դուք չափազանց վտանգավոր մարդ եք, ն եթե մեր սիրելի դքսուհուն բան սաստահի,մենք բոլորս Ձեզ կհամարենք հիմնական մեղաորբ... բայց ես կուզեի Ձեզ հետ զրուցել կյանքիմասին: Իմ ամանակի սերունդը ձանձրալի էր: Եթե Լոնդոնը երբնէ Ձեւ) ձճանձրացնի, եկեք ինձ մոտ՝ Թրեդլի: ԱյնտեղԴուք կշա-

-

Հ-ՉՏ

Հ»-

`.

րադրեք Ձեր մեծ հաճույքի փիլիսոփայությունը`խմելով բարզունգյան հրաշալի գինի. որ բարեբալսյաբար դեռ ես բավականինունեմ: Մեծ ուրախությամբ: Ես ինձ համար պատիվ կհամարեմ այցելել Թրեղլի. որտեղ այդպիսի հյուրասեր տանտեր Ա հիանալի գրադարան կա: Դուք այդ գրադարանը կզարդարեք Ձեր ներկայուծեր ջենտլմենը՝քաղաքավարի|սոթյամբ,- պատասխանեց նարհվելով,- իսկ հիմա զնամ՝ հրաժեշտ տալու Ձեր անչափ բարի մորաքրոջը:Ժամանակնէ գնալ Աթեննում', այդ ժամին մենք սովորաբարննջում ենք այնտեղ: Բոլորդէլ. միստերԷրսքին: Այո.քառասունհոգի՝ քառասունբազկաթոռներում:Այսենք դառնալ Սնգլիական գրակ պիսով պատրաստվում թյան ակադեմիայիանղամ: Լորդ Շննրին ծիծաղեց: Իսկ ես Հայդ պարկ եմ գնում.- ասաց նա՝ բարձրանալով: Դռան մուտ ԴորիանԳրեյըզգուշությամբհպվեցնրա ձեռքին: Ես էլ կարողեմ Ձեզ հետ գալ.- շշնջաց նա: Բայց Դուք, կարծեմ.խոստացելեք Բեզիլ Հոլլուռրդին այցելել: Ես ավելի շատ Ձեզ հետ կուզեի լինել: Այո, այո. ուզում եմ Ձեզ հետ գալ: Թույլ կտաք:Եվ կխոստանաք ամբողջ ժամանակխոսելինձ հետ: Ոչ ոք այնպեսհետաքրքիրչի խոսում, ինչպես Դութ: 0Պ, այսօր ես բավականինշատ եմ խոսել արդեն, ժպտալով ասաց լորդ Հենրին,- իսկ այժմ միայն ուզում եմ դիտել կյանքը: Եթե ուզում եք, գնանք միասինդիտենք: -

-

-

-

-

-

-

-

-

-

Դրականակումբ: ՀՀՀ

662»-

ԳԼՈՒԽ

Մ

Մնկ ամիս անց՝ մի օր, ԴորիանԳրեյը ընկղմվածէր լորդ "ննրիի՝ Մեյֆերում գտնվող տան փոքրիկգրադարանիշքե՛լ բազմոցիմեջ: Դա մի գեղեցիկսենյակէր՝ կաղնու՝ ձիթապտղի կասաչավունգույնի բարձր տախտակադրվագներով` զարդերիզը բաց ղեղին ն առաստաղը ծեփածո: Հատակին փռված աղյուսագույն կարմիր կապերտի վրա ցիրուցան կսված Էին մետաքսե նրկարածոպ պարսկական փոքրիկ դորլեր: Ատլասափայլ փոքրիկսեղանինդրված էր Կլոդիոնի բոնղդակներիցմեկը, իսկ նքա կողքին` ՄարգարիտաՎալուայի' «265 Շճու Հօսխօ/6Տ»-իշմի օրինակը, որի կազմը Քլովիս ՒԷվիաշխատանքն էր: Գրքի կազմը ծածկված էր ոսկեզօծ այդ ծաղիկը թագուհին ընտրել մարգարտածաղիկներով. էր՝ որպեսիր խորհրդանիշ: Բուխարուվրա դրված էին երփԽերանգվարդակակաչներովչինական ճենապակյաերկնադույն սկահակներ:Կապարապատվածլուսամատիցներս էր բւսփանցումԼոնդոնիամառայինօրվա ծիրանագույնլույսը: Լորդ Հենրինդեռչկար: Նա միշտսկզբունքորենուշանում էր, ըստնրա՝ճշտապահությունըժամանակիգողն է: Դորիանը դմվոհորեն մռայլված էր ու մտացրիվթերթում էր «Մանոն Լեսկոյի» հիանալի պատկերազարդմի հրատարակություն, որը գտել էր զրապահարաններից մեկում: Լյուդովիկոս 717 ոմի ժամացույցի միալար. համաչափ թխկթխկոցն անգամ դրոյռումէր Դորիանին:Նա մի քանիանգամնույնիսկ ուզեց դնսդ` առանց տանտիրոջնսպասելու: Վերջապես դրսից լսվեց ոտնաձայն:Դուռը բացվեց: Շատ եք ուշանում, Հարրի,-քրթմնջաց Դորիանը: Է նավարխայիթազուհի (1499-1549), հումանիստզրող, կամՎ.եպտամերոնի»հեղինակը:

ոշարյուրնովելի»

ՀՅ

6.--

`

«Հարյուր նովելի»

Ցավոք սրտի, Հարրին չէ, միստերԳրեյ. պատասխանեց մի սուր ձայն: Դորիաննարազ շրջվեց ն ոտքիելավ: Ներեցնթ:Ես կարծումէի... Դուք կարծումէիք, թե ամուսինս է, այնինչ` միայն նրա կինն է: Թույլ տվեք ներկայանալ: Ես Ձեզ շատ լավ գիտեմ Ձեր լուսանկարներից:Ամուսինս,կարծեմ,դրանցից տասնյոթ հատ ունի: Այնպեսնք ասում, կարծեսհենց տասնյոթ հատ էլ լինի, լեղի Հենրի: Է, տասնյոթ չլինի, թող տասնութ լինի: Բացի այդ, անցած զիշեր Ձեզ տեսա օպերայումնրա հետ: Այդ ասելիս նա անհանգիստ ծիծաղում էր Ա իր ցրված Դորիանին: հայացքովու անմոռուկհիշեցնող աչքերով նայում Այղ տարօրինակ կնոջ ողջ արղուզարդն այնպիսի տեսք ուներ, որ կարծնս մտահղացվածէր մոլուցքի ժամանակ ն հագնված՝փոթորկին: Լեդի Հենրին միշտ սիրահարվածէր որնէ մեկին. ն միշտ՝ անհույս. այդ պատճառով էլ պահել էր իր բոլոր պատրանքները:Նա ջանում էր երնալ վայելուչ, բայց միշտ թափլփված տեսք էր ունենում: Նրա անունը Վիկտորիաէր. նա կրքոտորենսիրում էր եկեղեցիզնալ: Դա նրա մոտ դարձել էր մոլուցք: Կարծնմ«Լեոնգրինն էր», լեդի Հենրի: Այո,իմ սիրած«Լեոնգրիննէր»: Ես Վազներիերաժշտությունն ավելի շատ եմ սիրում, քան մեկ ուրիշինը, նրա նրաժշտությունն այնքան է աղմկոտ, որ օպերայումկարելի ժ է վախենալու, թե մարդիկ ամբողջ կ խոսել` առանց կարող են քեզ լսել. դա մեծ առավելության է. այդպես չեք կարծում, միստեր Գրեյ: Նրա բարակշուրթերից կրկին հնչեց նույն անհանգիստ, -

-

-

-

-

-

-

ո4

ՀՅ. 68«--

ինղհատվող ծիծաղը, ն նա սկսեց մատների մեջ պտտել կրիայի ոսկրից պատրաստածթուղթ կտրելու երկարակոթ դանակը:Դորիանըժպտալովտարուբերեցգլուխը: -՛Ներեցեք.չեմ կարող Ձեզ հետ համաձայնել,լեդի Հենրի, երաժշտության ժամանակ ես երբեք չեմ |սոսում համենայն դեպս՝ լավ երաժշտության: Իսկ երբ վատն է. իհարկե, պետք է խոսակցությամբ լռեցնել այդ երաժշտությունը: Ըհմ, դա Շարրիի կարծիքն է, ճիշտ է, միստերԳրեյ: Ես միշտՀարրիի կարծիքներըլսում եմ նրա ընկերներից:Միայն այս կերպ եմ իմանումնրանց մասին:Սակայնչկարծեք: թն ես չեմ սիրում լավ երաժշտությունը: Ես դա պաշտումեմ, բայց հ վախենում նրանից: Լավ երաժշտությունն ինձ դարձնում Է ոսփազանցռոմանտիկ:Ես պարզապեսպաշտումեմ ղաշԿակահարներին, իսկ երբեմնէլ երկուսին միաժամանակեմ սիրում. այդպես է հավատացնումՀարրին: Չգիտեմ.թե ինչն է նրանց մեջ ինձ այղքան հրապուրամ:Գուցե այն, որ նրանք ուռարականեն: Բայց չէ որ նրանք բոլորն էլ օտարականեն: Եույնիսկնրանք,ովքեր ծնվում ենԱնգլիայում,որոշժամանակ անդ դառնում են օտարական:Նրանց կողմից դա խելացի է ն լավ համբավ Է ստեղծում իրենց արվեստիհամար, դա երաժշտությունը դարձնում է աշյսարհաքաղաքացիական, այդպես չմ. Գրեյ: Դուք, կարծեմ,երբեք չեք եղել իմ ոչ մի երեկույթին: Անպայմանեկեք: Խոլորձներչեմ պատվիրում. դա իմ կարողությունիցվեր է, բայց օտարականների համար չեմ պլանումծախսերնրանք այնպիսիգեդեցիկտեսք են տաԱհա ն ես լիս հյուրասենյակին: Շարրին: Հարրի, եկա քեզ մուռ ինչ-որ բան հարցնելու, հիմա մոռացել եմ. թե՝ ինչ ն ահա այստեղ հանդիպեցի միստեր Դորիանին: Մենք շատ հետաքրքիր զրույց ունեցանք.երաժշտության մասին: Մենք Խանենթբոլորովին նույն գաղափարները:Ասենք` ոչ, մեր -

Հ-ՅՏ»

Հօ»-՞`

գաղափարներըլրիվ տարբեր են: Բայց նա շատ հաճելի զրուցակիցէ, նս ուրախ եմ ծանոթանալուսհամար: Ես նույնպնս ուրախ եմ, սիրելիս.շատ ուրա|ս.- ասաց լտրդ Շննրին` բարձրացնելովթուխ. կեռ հոնքերը. ուրա|ս ժպիտը նրեսին՝ նայելով մերթ կնոջը, մերթ Դորիանին:- Ներեցեթ, Դորիան. որ այդքանուշացա: Գնացել էի Ուորղոր սթրիթ` հինավուրց դիպակի կտոր դնելու ն ստիպված էի սակարկելժամերով: Մեր օրերի մարդիկ զիտեն ամեն ինչի գինը. բայց ոչ մի բանիարժեքըչգիտեն: Ցավում եմ. բայց ես պետքէ գնամ.- բացականչեցլեդի ՇՆնրին` խզելով սկսվող անհարմար լռությունն իր հանկարծակի հիմար ծիծաղով.- խոստացել եմ դքսուհուն՝ իր հնտ կառքով զբոսնել: Ցտեսության, միստերԳրեյ, ցտեսություն, Հարրի: Դու, երնի, այսօր ճաշի ես հրավիրված: Ես նույնպես: Գուցե հանդիպենքլեդի Թորնբերիի մոտ: Շատ հնարավոր է, սիրելիս,- ասաց լորդ Շննրին՝ փակելով դուռը նրա ետնից: Կինը, որ նման էր ողջ գիշեր անձրնի տակ մնացած ղրախտի թռչնակի, դուրս ճախրեց սենյակից՝ իր ետնից թողնելով հասմիկի մեղմ բույր: Հարրին վառեցծխախոտըն ընկղմվեցբազկաթոռիմեջ: Երբեք չամուսնանաքհարդագույն մազերով կնոջ հետ,ասաց նա՝ մի քանի անգամծուխը ներս քաշելուց հետո: Ինչու,Հարրի: Սրանքահավոր ղյուրազգաց են: Բայց ես սիրում եմ դյուրազգաց մարդկանց: Ընդհանրապեսերբեք մի ամուսնացեք, Դորիան: Տղամարդիկամուսնանում են հոգնածությունից.իսկ կանայք՝ Շետո երկուսն էլ հիասթափվումեն: տաքրքրասիրությունից: Դժվար թն նրբնէ ամուսնանամ: Ես խիստ սիրահարված եմ: Սա նույնպես Ձերասույթներիցմեկն է, որ իրագործում նմ -

-

-

-

-

-

-

-

հե-

-

Հ-ՏՀՏ

Հ«ՀԵ-՛

կոսնքում.ինչպեսամեն ինչ. որ Դուք եք ասում: Ո՞ւմ եք սիրահարված,- փոքր դադարից հետո հարցրել) լորդ Շննրին: Մի դերասանուհու.- կարմրելով` պատասխանեցԴորիան Գրեյը: Ւորդ Հենրին թոթվեց ուսերը:

բավականտափակսկիզբ է: Հարրի,եթե տնսնեքնրան, այղպես չեք ասի: Ո՞վ Էնա: Դա

`. Սրաանունը Սիբիլ Վեյն է: երբնք չեմ լսել: Ոչ ոք չի լսել: Բայց մի օր, այնուամենայնիվ,կլսեն բոլոիր. նա հանճար է: Տղաս,կանանցիցհանճարչի լինում: Սրանք զարդարող սեռեն: Նրանք աշխարհինասելիքչունեն, բայց ասում են շատ բոսդցը ձնով: Կանայք մարմնավորումեն նյութի հաղթանակը մտթիհանդեպ, իսկ տղամարդիկ՝մտքի հաղթանակը բարոհոկանության նկատմամբ: հնչ եք ասում, Հարրի... Իմ սիրելի Դորիան. հավատացեք,որ դա սուրբ ձշմարսւթյուն Է: Ես այժմ ուսումնասիրումեմ կանանց,ինչպեսկաոր դա անհասկանալի հարցչէ. բող եմ չիմանալ: Մանավանդ, ինչպեսկարծում էի առաջ: Ես եկել եմ այն եզրակացության, որ կան միայն երկու տեսակիկանայք՝անշպար ն շպարված: Անշջպար կանայքշատ օգտակարեն: Եթե ուզում եք ձեռք բերել լավ համբավ, բավական է նրանց հրավիրեք Ձեզ հետ ընթրելու: Կանանց մյուս տեսակը շատ հրապուրիչ է: Բայց Խրանք թույլ են տալիս մի սխալ` շպարվում. են, որպեսզի էին, որպեսզի երիտասարդերնան։ Մեր տատերըշպարվում համարվնինսրամիտն փայլուն զրուցակիցներ:Այն ժամա|

ՀՅՀՏ

ՀՀ-`՝

նակներում «ոօսջծ»:ն «65քո»: հասկացողություններըանբաժան էին: Այժմ այդպեսչէ: Եթե կինը կարողանումէ տասը տարով ավելի երիտասարդերնալ իր աղջկանից,դրանով նա լրիվ բավարարվում է: Լոնդոնում կա միայն հինգ կին. որոնց հնտ արժն խոսել, այն էլ նրանցից երկուսը տեղ չունեն բարեկիրթ հասարակությանմեջ: Այնուամենայնիվ,պատմեցնք Ձեր հանճարիմասին: Դուք վաղուցեք ծանոթ նրա հետ. Ա՛խ,Հարրի,Ձեր դատողություններըսարսափեցնումեն ինձ: Դատարկբան է: Երբ եք ծանոթացելնրա հետ: Մի երեք շաբաթ առաջ: -

-

-

Որտեղ: Շիմա կպատմեմ:Բայց մտքներովդ չանցնի՝ սիրտս կոտրեք, Հարրի: Փաստորեն, եթե Ձեզ չհանդիպնի, ոչինչ -

-

չէր պատահի: Դուք իմ մեջ ներարկեցիք կյանքի մասին ամեն ինչ իմանալու մոլեգին ցանկություն: Այն օրվանից. երբ հանդիպեցիՁեզ. ինչ-որ բան սկսեց ուժգին տրոփել իմ երակներում: Երբ թափառումէի Պարկում կամ Պիկադիլլում,. նս սովորության ունեի նայնլ ամենքին, ով անցնում էր կողքովս ն խելահեղ հետաքրքրությամբուզում էի իմանալ. թե ինչպիսի կյանք է վարում յուրաքանչյուրը: Նրանցից մի քանիսը հրապուրում էին ինձ, մյուսները` սարսափ ննրշնչում: Օղում կարծնս տարածվածէր հաճելի մի թույն: Զգայացունց տպավորությունների մոլուցքն էր ինձ համակել: Եվ ահա մի երեկո, մոտ ժամը յոթին, որոշեցի դուրս ելնել նոր տպավորություններ փնտրելու: Ջգում էի, որ մեր մռայլ. վիթխարի Լոնդոնը՝ իր բյուր մարդկանցով. նողկալի մեղսագործներովն զմայլիչ արատներով,Դուք այդպես 1 Շսյար

Սրամտություն(ֆր.): ՀԹ».

ՀՀ-

էիք այն մի անգամնկարագրում,ինչ-որ բան ունի ինձ համասրպահած: Հազար ու մի բան էի երնակայում: Նույնիսկ վտանզի զգացումիցհիանում էի: Հիշում եմ Ձեր խոսթերը այն հիանալի երեկոյին. երբ առաջին անգամ ճաշնցին միասին. «Երջանկության իսկական գաղտնիքը գեղեցիկի որոնման մեջ է»: Ինքս չգիտեի, թե ինչ եմ փնտրում. բայց դուրսելա տնից ն քայլեցի Իսթ-Էնդի ուղղությամբ: Շուտով ճանապարհսկորցրեցիկեղտոտփողոցներին կանաչազուրկ պուրակներիլաբիրինթոսում:Սոտ ութն անց կես անցա մեծ վառ ջահերով լուսավորված աննշան, փոքրիկ թատրոնի մոտով՝ աղաղակող ազդերովծածկված:Մուտքիմուտ կանգնած էր մի զզվելի հրեա` խիստ ծիծաղելի բաճկոնով. ինչպիսին նս երբնէ տեսել եմ, ն անտանելի սիգար էր ծլսում: Կրա մազերը ճարպոտ էին. իսկ կեղտոտ վերնաշապկիվրա մի խոշոր ադամանդէր փայլում: Օթյակկկամննայիք, միլորդ,-ասաց նա՝ ինձ տեսնելով Ա հաննցգլխարկը՝ ծառայելուբուռն պատրաստակամությամը: ճիվաղիմեջ, որ հետաքրքրում Ինչ-որ բան կար, Հարրի, այղ էր ինձ: Դուք, իհարկե.կծիծաղեքինձվրա, բայց ես իսկապեն ներս մտա ն մի ամբողջգիենավճարեցիբեմի մոտ գտնվող ոթյակիհամար: Մինչն հիմա չեմ հասկանում.թե ինչպես կատարվեցդա: Իսկնթե ես չգնայի. սիրելիՀարրի. եթն չգնայի, կկորցնեի իմ կյանքի ամենամեծ սիրավեպը: Ծիծաղումեք: Դա ուղղակի վրդովեցուցիչ է: Ես չեմ ծիծաղում, Դորիան:Համենայն դեպս, Ձեզ վրա չեմ ծիծաղում: Բայց չպետք է ասեք, որ դա Ձեր կյանքի ամենամեծ սիրավեպնէ: Ավելի լավ Է՝ ասեք՝«առաջին»:Ձեզ միշտ, սիրահարվելու են, ն Դուք միշտ սիրահարվելու եք սիրուն: Առոժծ քոջցօու-ը այն մարդկանց արտոնություննԷ, որոնք -

-

Սմ

կիրք (ֆր.): Հ»,

73 Հ»"«

պարապ-սարապ կյանք ենք վարում:Դա յուրաքանչյուր երկրի անրան խավի միակ անելիքն է: Մի վալսնցեք, դեռ շատ հաճելի սպասելիքներունեք: Դա ղեռ սկիզբն է: Միթե Դուք ինձ այղքան թեթնամիտ եք համարում.բարկությամբգոռաց Դորիանը: Ոչ, չափազանցդյուրազգաց եք Դուք: -

-

-

-

Այսինքն: Տղաս,ովքեր իրենց ամբողջ կյանքի ընթացքումմեկ ան-

գամ նն սիրում. իրոք թեթնամիտեն: Նրանց. այսպես կոչված. ես համարում ու հաստատակամությունը հավատարմությունն եմ սովորույթի լեթարգիա կամ երնակայության բացակայություն: Սիրո հավատարմությունը,ինչպես ն մտքերի հետնողականություննու անփոփոխությունը,պարզապես անզորության խոստովանություն է... Շավատարմություն: Մի օր նս կզբաղվեմ ղրա վերլուծությամբ: Նրա մեջ սեփականատիրականանզուսպ տենչ կա: Շատ բաներ մենք կննտնինք, եթն չվախենայինք,որ ուրիշները կվերցնեն: Բայց չեմ ուզում ընդհատել Ձեզ: Շարունակեցեք պատմել: Այսպես, ուրեմն, ես ընկա բեմի մոտ գտնվող մի փոքրիկ. կեղտոտ օթյակ: Իմ դիմաց անճաշակորեննախշած մի վարագույրԷր: Ես զննեցի սրահը, որը կահավորվածէր կեղծ պերճանքներով`ամենուրեք հրեշտակիկներէին ն առատության նղջյուրներ, ինչպես էժանագին,հարսանեկանտորթը: Վերնասրահըն վերջինշարքերըլի էին մարդկանցով:Բայց հնամաշ բազկաթոռների առաջին երկու շարքերը բոլորովին դատարկ էին: Մարդչկար նան այն տեղերում, որն այստեղ, կարծեմ. դստիկոն են անվանում: Շարքերի միջով անցնում էին նարինջ ն իմբիրի գարեջուր վաճառողկանայք:Սրահում լավումէր ջարդվողընկույզներիսարսափելիճտճտոց: Ճիշտ՝ ինչպնս բրիտանականդրամայի ծաղկման օրե-

դեն

-

-

ՀՀՀ.

14 --

իին:

Այո. իսկապես որ: Շատ ճնշող կահավորանք է: Արդեն էի, թե ինչպեսդուրս գամ, երբ հանկարծհայացքս կանզառավ ազդի վրա: Ինչ եք կարծում, Հարրի,ինչ ներկասոսծում

հսյում կլիներ:

Շավանաբար՝«Ապուշ տղան» կամ «Անմեղ |սուլը»: Մնր պապերը սիրում էին այդպիսիներկայացումներ:Որքանշատ եմ ապրում, Դորիան,այնքանպարզ եմ տեսնում. որ ինչ դուր էր դալիս մեր պապերին,բավականաչափդուր չի գալիս մեզ: Սրվեստում.ինչպես ն քաղաքականությանմեջ Լ6Տ ՋոշոժթՇ6Տ ուլ (Օոյօսոջ 1011" Այդ ներկայացումըմեզ համար նույնպես բավական իսվս է, Հարրի:«Ռոմեո ն Ջուլիետտա»-նէր: Պետք Է խոս:

տովանեմ`սկզբում ես Շեքսպիրիհամար վիրավորվածէի. որին ներկայացնում են այդպիսի խղժուկ վայրում: Բայց միննույն ժամանակ դա ինձ մի քիչ հետաքրքրեց: Ինչնիցե, հս որոշեցի նայել ,առաջին գործողությունը: Նվագախմբի կատարումըահավորէր: Ջարդվածդաշնամուրի մոտ նստած մի երիտասարդհրեա ղեկավարումէր նվագախումբը:Քիչ էր մնում՝ դուրս փայխչեի: Բայց վերջապես վարագույրը բարձրացավ,ն ներկայացումըսկսվեց: Ռոմեոն զեր, տարեց մարդ էր՝ այրած խցանովհաստացրածհոնքերով. խռպոտ. ողբերգականձայնով:Սարմինընման էր գարեջրիտակառի: Մերկուցիոնքիչ բանովէր նրանիցտարբերվում:Խաղում էր ինչ-որզավեշտաբար:Նա տեքստիմեջ մտցրելէր ինքնահնար հետ ամենամտերիմ խոսքերն վերջինշարքերումնստածների հարարերություններիմեջ Էր: Այդ երկու դերասանն էլ նույնքան անհեթեթ էին, ինչպես ն բեմազարդարանքը,ն բոլորը իսկ միասին հիշեցնում էին տոնավաճառիթատներախաղ: |

Պապերր միշտ սխալվում Են:

(ֆր.)

Հ«Հ.յ5Հ»-

Հարրի. հազիվ տասնյոթ Ջուլիետտան.. Պատկերացրեք. տարեկանմի աղջիկ՝ծաղկանմաննուրբ դեմքով, հունական փոքր զլխով, մուգ շագանակագույնհյուսքերով: Աչքերըկրքի մանուշակագույնն լճեր էին, շուրթերը` վարդի թերթեր: Նա աշխարհիամենագեղեցիկարարածնէր, րր ես երբնէ տեսել եմ: Մի անգամԴուք ինձ ասացիք,որ վիշտը չի հուզում, բայց կարող է լցնել Ձեր գեղեցկությունը.միայն գեղեցկությունը աչքերը արցունքով:Լսում եք,Հարրի,հազիվ էի կարողանում տնսնել այղ աղջկան,որովհետն արցունքիմշուշը փակելէր աչքերս. իսկ ձայնը... Երբեք այդպիսիձայն չեմ լսել: Սկզբում շատ ցածր էր. բայց ամեն մի թանձր, կրծքային հնչյունը. թվում էր. հատ-հատ հասնում է ականջիդ: Հնտո րարձրացավ. ինչպես սրինգ կամ հեռավոր եղջերափող: Պարտեզի տեսարանում այդ ձայնի մնջ կար այն հուզումնալից զմայլանքը. որ լսվում է սոխակներիզեղգեղանքի մնջ արշալույսից առաջ: Հետո լինում էին վայրկյաններ. երբ ձայնը հասնում էր ջութակի բուռն ն կրքոտ հնչեղության: Դուք գիտեք, թե ինչպես կարող Է որնէ մեկի ձայնը հուզել: Ձեր ձայնը ն Սիբիլ Վեյնի ձայնըես երբեքչեմ մոռանա: Բավական է՝ փակեմաչքերս` իսկույն այդ ձայներն նմ լսում. մեկը մի բան է ասում, մյուսը՝ այլ: Եվ չզիտեմ՝ որին հետնեմ: Ինչու չպետք է սիրեմ նրան. Հարրի:Ես պետք է սիրեմնրան, նա ինձ համար ամեն ինչ է: Ամեն երեկո ես դիտում եմ նրա խաղը: Մի երեկոնա ՌոզալինդաԷ, մյուս օրը՝ Իմոջենա:Ես տեսել եմ նրան մեռնելիս Իտալիայի մի մռայլ դամբարանում, տեսել եմ սիրեցյալիթանոտ շուրթերն համբուրելիս: Ես հետնել եմ նրան, երբ, պատանու նման հագնված. թափառում ծպտված թիկնոցով, նեղ տաէր Արդենյան անտառներում՝ բատը հազին ն նրբագեղ գլխարկ դրած: Խելակորույս նա զալիս էր հանցազործ թագավորիմոտ՝ տալով նրան սաՀ

76«»-

խոտեր: Նա եղել է անմեղ Դեզդեմոնա.լայ խանդիսն ձեռքերը խեղդել են նրա՝ եղեզի նման բարալիկ պարանոցը:Ես տեսել եմ նրան բոլոր դարերում, ամեն անսակի զգեստներով: Սովորականկանայք նրբեք չեն հուզում մեր երնակայությունը: Նրանք սահմանափակվածեն իրենց ղարաշրջանով ն ընդունակ չեն կախարդանքով կերպարբանափոխվել: Նրանց հոգին մեզ ծանոթ է, ինչպես իրենց գլխարկները: Գաղտնիքներ չունեն: Ոչ մեկի մեջ խորհրդավորություն չկա: Առավոտյաննրանքկառքովզբոսնում են Պարկում,ցերեկր՝ զրուցում թեյասեղանների մոտ: Ժպտում են անբնական ն ունեն շնորհալի շարժուձներ: Նրանք բոլորն էլ մեզ համար ընթերցվածգիրք են: Իսկ դերասանուհին...դերասանուհին իռլորովինուրիշ է: Շարրի, ինչու չեք ասել. որ աշխարհում սիրո արժանի միակ մարդը դերասանուհինէ: Որովհետն ես շատ դերասանուհիներեմ սիրել. Դորիան: 0՛, գիտեմ ինչպիսիներին՝ ներկած մազերով, շպարված դեմքերով սարսափելի կանանց: Մի արհամարհեքներկածմազերը ն շպարվածդեմքերը: երբեմն զարմանալիհրապույր կա նրանց մեջ,- ասաց լորդ "ենրին: Արդարն,ափսոսումեմ. որ պատմեցիՁեզ Սիբիլ Վեյնի մասին: Չէիք կարող չպատմել, Դորիան:Ձեր ամբողջ կյանքում Դուք պետք է վստահեք ինձ Ձեր գաղտնիքները: Այո, Հարրի,թերնս Դուք ճիշտ եք: Չեմ կարող Ձեզանից որնէ բան թաքցնել: Դուք ինձ վրա ինչ-որ անբացատրելի ազդեցություն ունեք: Եթե ես նույնիսկ երբնէ ոժիր գործեմ, կղամ ն կխոստովանեմՁեզ: Դուք ինձ կհասկանաք: Մեզ նմանները, Դորիան,ինչպեսարնի քմահաճ ճառաղապ ն դառը

-

-

-

-

ի

-

-

-

ՀՀ»

Հ՞-՝

գայթներ, լուսավորումեն կյանքը,նրանք ոճիր չեն գործում. իսկհաճոյախոսությանհամարշնորհակալ եմ: Դն, պատմեցեք: Տվեր լուցկին, խնդրեմ:Շնորհակալություն:Ասացեք. տեսնննք՝ միոչն ուր հասան Ձեր հարաբերությունները Սիբիլ Վեյնի հո.

Դորիան Գրեյը ոտքի ցատկեց շառագունած, բոցավառ տչթերով: Հարրի.Սիբիլ Վեյնը սրբություն է ինձ համար: Շննց սրբությանն էլ պետք է դիպչել- ասաց լորդ Հննհին` տարօրինակոգնորությամբ,- իսկ ինչու բարկացաթ:ՉԷ որ վաղ թե ուշ, ինչպեսենթադրում եմ, նա Ձերը կլինի: Սիրահւսրվածությունըսկսվումէ նրանից,որ մարդ խաբում է ինքն իրեն, իսկ վերջանումէ նրանով, որ նա խաբում է ուրիշին: Ահա հննց ղա էլ աշխարհըկոչում է սիրավեպ:Համենայն դեպս, կարծում եմ, որ Դուք արդեն ճանաչեցիքնրան: Իհարկե, հենց առաջինգիշերը այս նողկալի ծեր հրնան ներկայացումիցհետո մտավ օթյակ ն առաջարկնցինձ զնալ ետնարնմ՝Ջուլիետտայի հետ ծանոթանալու համար: Ես զայն ասացի. որ Ջուլիետտանմահացել է հարյուրավոր բայա տարիներառաջ, ն աճյունը հանգչումէ Վերոնայիմարմարյա գերեզմանում: Նա ինձ նայում էր մեծազույն զարմանքով, իստ երնույթինմտածեց.որ ես չափազանցշատ շամպայնեմ խմել: Շատ հավանականէ: Շնտո հարցրեց, թե արդյոք թերթերում հոդվածներ չեմ գրում: Ես ասացի, որ նույնիսկ թերթ չեմ կարդում: Ըստ երնույթին, |սիստհիասթափվեց ն հաղորդեց ինձ, որ բոլոր թատերականքննադատներըդավադրություն են սարքել իր դեմ ն բոլորն էլ ծախու մարդիկեն: Արլ հարցում թերնս նա շատ ճիշտ է: Ասենք, դատելով -

Հ

ՀԹ»

18 Հ»-

նրանցտեսքից, քննադատներիմեծամասնությունըծալսվում Է ոչ թանկ գնով: Իսկ նա, ըստ երնույթին, կարծումէ, որ ղա իր կարողուբյունից վեր է.- ծիծաղեց Դորիանը,- մինչ մենք զրուցում էինք. թատրոնի լույսերն սկսեցինմարել, ն ես պետք է գնայի: Րրեան,ճիգ ու ջանք չխնայելով,ինչ-որ սիգարներ էր գովում ն համառորեն առաջարկումինձ, բայց ես դրանք նույնպես մերժեցի: Հաջորդ երեկո, իհարկե, ես կրկին եկա թատրոն: ինձ տեսնելով` հրեան խոնարհ ողջույն տվեց ն ասաց, որ հս արվեստիառատաձեռն հովանավորողեմ: Նա աշխարհի ամենատհաճ արարածնէր՝ չնայած Շեքսպիրի նկատմամբ տածած իր արտակարգսիրուն: Մի անգամ նա հպարտուհյամբ պատմեց ինձ, որ ինքը հինգ անգամ սնանկացել է բարդի» հանդեպունեցածսիրո պատճառով(նա միշտ այդ"լես էր մեծարումՇեքսպիրին):Թվում էր, թե նա այդ համաբում Է իր ամենամեծ ծառայությունը: Դա իսկապես որ ծառայություն է, սիրելիԴորիան, մեծ հւսռայություն: Մարդկանց մեծ մասը սնանկանում է ոչ թե Ըերսպիրիհանդեպ ունեցած չափազանցմեծ հակումների համար, այլ կյանքի պրոզայիհանդեպ: Իսկ կործանել հարստությունը հանուն պոեզիայիմեծ պատիվ է: Շա, ուրեմն, նրբ եք առաջին անգամխոսել միսս Սիբիլ Վեյնի հետ: Երեկչէ, մյուս օրը՝ երեկոյան:Նա խաղումէր ՌոզալինՄինչ այդ ես ծաղիկներ դա: Ես չդիմացան գնացի նետնցինրան, իսկ ինքը նայեց իմ կողմը: Գոնե ինձ այդպես խվաց:Ծեր հրեան համառորենինձանիցձեռքչէր քաշում. ըստ երնույթին, որոշել էր ինձ տանելնրա մոտ: Ես համաձայնեցի: ռւարմանալիչԷ, որ չէի ուզում ծանոթանալնրա հետ: Բոլորովին: Իսկ ինչու, սիրելիՇարրի: -

ետնարեմ:

:

-

-

Հ«ՋՏ

79 Հ»-- ՞՝-

Հետո կբացատրեմ:Այժմ ես ուզում եմ լսել այդ աղջկա մասին, շարունակիր: Սիբիլը. 6, նա այնքան ամոթխածէ, այնքան հաճելի: Ֆրա մեջ ինչ-որ երեխայականբան կա: Երբ ես սկսեցի հիացմունքս արտահայտել նրա խաղի մասին, նա հմայիչ զարմանքով լայն բացեցաչքերը: Երնի բոլորովին անտեղյակ էր իր տաղանդի մեծությանը: Երկուսս էլ այդ երեկո կարծես ժպիտը դեմքին, շջվոթվածէինք: Ծեր հրեան, ինքնաբավական կանվնած էր փոշոտ բեմամուտքիառաջ ն բարձր-բարձր հաճոյախոսումէր մեզ վերամբարձոճով: Մենքնայում էինք միմյանց, ինչպես երեխաներ:Հրեան համառորեն «միլորդ» եր անվանումինձ, բայց ես շտապեցիհավատացնելՍիրիլին, ասաց. «Դուք ռր բոլորովին ել լորդ չեմ: Նա պարզամտորեն տվելի շուտ արքայազնիեք նման: Ես Ձեզ կանվանեմՀմայիչ Արթայազն»: Երդվում եմ. Դորիան,միսս Սիբիլը գիտե հաճոյախոսել: Ո՛չ, Շարրի:Դուք չեք հասկանում:Նրա համար ես ընդամենը որնէ պիեսի հերոս եմ: Նա ամեննին կյանքը չգիտն: Ապրում է մոր հետ՝ մի թոշնած, տանջվածկին. որն իմ այցելության առաջին գիշերը, ընձյուղավորկարմիրթիկնոցը հագին. խաղում էր լեդի Կապուլետտի:Երնում է՝ այղ կինը լավ օրեր Ն տեսել: Գիտեւքայդպիսիկանանց,նրանք ինձ թախիծ են պատճառում, քրթմնջաց լորդ Շենրին՝զննելով մատանիները: Շրեան ուզում էր ինձ պատմել նրա կյանքի պատմուԽյյոնը, բայց ես ասացի,որ դա ինձ չի հետաքրքրում: Շատ ճիշտ եք վարվել: Ուրիշների ողբերգության մեջ իջ որ անսահման ողորմելի բան կա: Ինձ միայն Սիբիլն է հետաքրքրում:Իմ ինչ գործն է, թն նա ինչ ընտանիքիցէ: Սկսած փոքրիկ ոտքերից մինչն գեղեցիկ -

ՀՀՀ 80 Հ»--

դրոխը՝ բացարձակ ն կատարելապեսաստվածածին է: Ամեն երեկո գնում եմ նայելու նրա խաղը, ն ամեն երնկո նա ինձ բվում Է ավելի հրաշալի: Ահա թե ինչու երբեք ինձ հետ չեք ճաշում: Ես այղպես էլ գիտեի, որ Դուք հիմա հրապուրիչսիրավեպկունենաք: Բայց դա ամեննին էլ այն չէ. ինչ սպասումէի: Հարրի, սիրելիս,չե որ մենք ամեն օր միասիննախաճաշում ենք կամ ընթրում: Մի քանի անգամ էլ օպերայում ենք եդել. ասաց Դորիանը՝զարմանքիցլայն բացնլով նրկնաույն աչքերը: Այո, բայց Դուք միշտ անխիղճկերպով ուշանում նք: Բնչ արած: Ես ամեն երեկո պետք է տեսնեմ Սիրիլին.բույականչեց նա.- թեկուզ մեկ գործողություն: Ես առանց հրա չեմ կարող ապրել: Եվ երբ մտածում եմ այն հրաշալի հոդու մասին, որը պարփակվածէ փղոսկրե փոքրիկմարմնում, ինձ համակում է քաղցր մի դող: Իսկ այսօր. Դորիան,կարողեք ճաշել ինձ հնտ: Սա գլուխն օրորեց: Այսօրնա Իմոջենա է, իսկ վաղը՝ Ջուլիետտա: Իսկ նրբ է լիննլու Սիբիլ Վեյն: Երբնք: Ուրեմն՝ Ձեզ կարելի է շնորհավորել: Ա՛խ, Շարրի,որքան եք անտանելի:Հասկացեք,նրա մեջ են ապրում աշխարհի բոլոր մեծ հերոսուհիները: Նա ավնլին է, քան մի էակը: Ծիծաղումեք, իսկ ես Ձեզ ասում եմ՝ նա հանճար է: Ես սիրում եմ նրան, ն ամեն ինչ պետք է '

-

-

անեմ, որ նա էլ ինձ սիրի: Դուք արդեն գիտեք կյանքի բոլոր

գաղտնիքները,ասեք, ինչպեսհրապուրեմ Սիբիլ:Վեյնին: Ես տվում եմ, որ Ռոմեոն խանդի:Ուզում եմ աշխարհիմահացած բոլոր սիրահարները լսեն մեր ծիծաղը ն տխրեն, ուզում

ՀՏ 81 ---

մեր կրթի հունչը շարժի նրանց աճյունը ն ուշքի բերի. արթնացնի,որ նրանք ցավ զգան: Աստվածիմ, Հարրի,եթն միայն պատկներայյնեք. թե ինչպեսեմ պաշտումնրան: Այդասելիս Դորիանը հուզմունքից ետ ու առաջ էր քայլում սենյակում: Տենդագին շիկնանքից բոցավառվել էին նրա այտերը:Նա չափազանցհուզվածէր: Լորդ Հենրին ներքին հրճվանքով նայում էր նրան: Որքան էր տարբերվումայժմ Դորիանըայն ամոթխած,երկչոտ պատանուց. որինինքը հանդիպել էր Բեզիլ Շոլլուռրղի արվեստանոցում: Նա ամբողջ էությամբ նման էր ծաղկի, որ բացվել էր ալ հրագույն կոկոններով: Հոգին դուրս էր նկել իր թաքստոցից.իսկ լյանկությունըշտապումէր նրան ընդառաջ: Իսկ ինչ եք մտադիր անելու,- վերջապեսհարցրեց լորղ Շննրին: Ուզում եմ, որ Դուք ն Բեզիլը մի անզամ գաք նրա իսաղը նայելու: Չեմ կասկածում.որ Դուք նույնպես կգնահատեք նրա տաղանղդը:Հետո նրան պետք Է փրկել այդ հրնայի ձեռքից. եմ

Հ

-

որի հետ նա երնք տարվա պայմանագրով կապված է: Այժմ արդեն երկու տարիութ ամիս է մնացել:Անշուշտ.ես մի բան կվճարնմնրան: Իսկ երբ այդ բոլորը կկարգավորվի, Վեստէնդում կվարձեմ որնէ թատրոն ն նրան իր ամբողջ փայլով ցույց կտամ մարդկանց:Եվ նա կխենթացնիաշլսարհն այնպես, ինչպես ինձ սենթացրեց: Հազիվ թե, սիրելիս: Այ,կտեսնեք:Նրա մեջ ոչ միայնդերասանականհիանալի զգացողություն կա. այլն ընդգծված անհատականություն: Իսկ Դուշ հաճախ եք ինձ ասել, որ մեր ժամանակներում ն ոչ թե աշխարհըղնկավարում են անհատականությունները գաղափարները: Լավ. իսկ երբ ենք զնալու թատրոն: -

-

-

Հ»

»-

Մի րոպն մտածեմ... Այսօր երեքշաբթի է: Եկեթ վաղը զնանթ: Նա վաղը իսաղալուԷ Ջուլիետտա: Շատ լավ. կհանդիպենք «Բրիստոլում»՝Ժամը ութին: Նս Ինդիլինկբերեմ: Միայն ոչ թե ութին, Հարրի,այլ` վեցն անց կես: Մենք է այնտնղ լինենք նախքանվարագույրի բարձրանալը: ռլենտք ուզում եմ. որ Դուք նրան տեսնեք առաջին գործողուբոսնում. երբ հանդիպումէ Ռոմեոյին: Վեցնանցկես: Այղքանշուտ: Դա նույնն Է, թն ստորանալ Խնդլիականվեպ կարդալու աստիճանի:Թող յոթին լինի: Ոչ մի ջենտլմեն յոթից շուտ չի մաշում: Իսկ մինչ այդ կարող եք անհանել Բեզիլին, թե ես զրեմ նրան: ՍիրելիԲեզիլ: Ահա մի ամբողջշաբաթ, ինչ չնմ երնացել երա աչքին: Դա անամոթություն է իմ կողմից: ՉԷ որ նա ինձ ադարկել է իմ դիմանկարը՝իր ճաշակով պատվիրածհոյակառոշրջանակի մեջ: Չնայած ես մի փոքր նախանձում եմ այղ դիմանկարին,որը մի ամբողջ ամսով երիտասարդէ ինձճանից,բայց պետք Է խոստովանեմ,որ հիացած եմ: Գուցե սռլելի լավ լինի. նթե Դուք գրեք նրան: Ես չէի ուզում դեմ առ դեմ հանդիպել նրան: Բեզիլի ասածներիցես ձանձրանում հմ նա միշտ բարիխորհուրդներէ տալիսինձ: Լորդ Հենրին ժպտաց: Որոշ մարդիկ մեծ սիրով ուրիշներինեն տալիս այն, ինչ հենց իրենց է անհրաժեշտ:Ահա թե ինչն եմ ես համարում անսահման մեծահոգություն: Բեզիլը շատ բարեհոգի մարդ է, բայց, իմ կարծիքով. փոքր-ինչ դա նկատել եմ, Հարրի, Ձեզ մանաչելուցհնտո: Հասկանումեք, սիրելիս, Բեզիլը ինչ լավ բան որ ինքն անի, ներդնում է իր գործի մեջ: Այդպիսովկյանքի համար ես

ֆիլիստեր 4--Ես

ւ

Հ.

83 .---

`.

նրան մնում են միայն նախապաշարմունքները,բարոյական սկզբունքները ն առողջ դատողությունը: Իմ ճանաչած բոլոր արվեստագետներից միայն անտաղանղդներնեն հրաշալի մարղիկ: Տաղանղավոր արվեստագետներըապրում նն իրենց ն.այդ պատճառով,իրենք որպես այղպիսին, անհետաքրքիրմարդիկ են: Մնծ լչանաստնվծլ:. որն իսկապես մեծ է. միշտ ամենապրոզայիկ մարդն |. իսկ երկրորդականներըհմայիչ են: Որքան ավելի թույլ նն այնքան տպավորիչ ն վառ նրանց բանաստեղծությունները. են իրենք: Եթն մարդ հրատարակումԷ վատ սոնետներիմի ժողովածու. կարելի է նախօրոքասել, որ այդ բանասատնղծր պարզապեսան իմաղրելի է: Նա իր կյանքի մեջ է մտցնումայն պոեզիան. որն ընդու նակ չի եղել մտցնել բանաստեղծություններիմեջ: Իսկ մյուս կարգի պոետները թղթի վրա են թողնում պոեզիան, որր համարձակություն չունեն մտցնելուիրենց կյանքի մնջ: Չգիտնմ՝արդյոքայդպեսէ, Շարրի,-ասաց ԴորիանԳրն)ը՝ սեղանին դրած ոսկեխցան շշից թաշկինակի վրա օծանելիք լցնելով:- Եթե ասում եք, պետք է որ ճիշտ լինի: Դեհ. ես գնում եմ, Իմոջենանինձ է սպասում: Չմոռանաքվաղվա հանդիպմանմասին: Ցտեսություն: Մենակ մնալով` լորդ Հենրին ծանր կոպերը փակեց ու մտթի մեջ ընկավ: Իհարկե, քիչ մարդիկ են հետաքրքրել նրան այնպես, ինչպես Դորիան Գրեյը, սակայն պատանու խենթ սերը ուրիշի նկատմամբ լորդ Հենրիի մեջ չառաջացրեց անգամ անհանգստություն կամ խանդ: Ընդհակառակը,նա նույնիսկ գոհ էր դրանից: Հիմա Դորիանը դառնում էր ավելի հետաքրքիրուսումնասիրությանառարկա:Լորդ Հենրին միշտ խոնարհվել էր բնագետների գիտական մնթոդների առաջ. բայց նրանց հնտազոտություններիբնազավառըձանձրալի ն

ստեղծագործություններով,

-

Հ-Յջ9

84 ---

աննշան էր համարում: Իր սեփականհետազոտությունները: սկսել էր իր վրա կատարած կենդանահերձումներով. հետտ սկսել էր նույնը անել ուրիշների վրա: Մարդկային կյանք...շահա թն ինչն էր նրան թվում ուսումնասիրության միակ նյութը: Դրանիցարժեքավոր բան նրա համար ոչինչ զոյություն չուներ: Ինքնըստինքյանհասկանալի Է՝ այն մարդը.որն ուսումնասիրումէ եռացողկյանքըտանջանքների

Խա

արժանի

բերկրանքներիառանձնահատուկքուրայում. չի կարող որաշտպանել դեմքըապակեդիմակով նոչէլփրկվել հեղձուցիչ դոլորշուց, որ թմրեցնումէ ուղեղն ու երնակայությունը հրեԱյդ շային պատկնրներովու սարսափելիմղձավանջներով: իուրայումառաջանումեն այնպիսիաննշմարթույներ, որոնց հատկությունն իմանալու համար պետք է թունավորվել, այնպիսի տարօրինակհիվանդություններ, որոնց բնույթն զգալու համարպետք է հիվանդանալ: Բայց ն այնպես՝ ինչպիսի մեծ պարգնէ-սպասում համարձակհետազոտողին: Որքան արտասովորէ դառնում աշխարհընրա համար: Ըմբռնել կրթի ղարմանալիդաժան տրամարանությունըն հույզերով զարդարվածբանականությանկյանքը.իմանալ, թե երբ են միաասմ նրանք. երբ են բաժանվում իրարից. ինչում են նրանք միասնական, ն երբ է վրա հասնում տարաձայնությունը. իսչ երանությունէ... Միթե միննույնը չէ, թե ինչ գնով է ղա Ամեն Խվաճվում: մի նոր, զգացումիհամար արժե փոսրել ամեն ինչ: Լորդ Հենրին գիտեր (ն այդ մտքից հաճույքի շող երնաց հրա թուխ աչքերում), որ միայն իր խոսքերի,երգեցիկձայնով արտաբերած այղ խոսքերի երաժշտության շնորհիվ էր. որ Դորիան Գրեյի հոզին հակվեց դեպի այդ շուշանանման նրա առաջ: Այո, պատանին աղջիկը ն սկսեց իսխոնարհվել էրն վաղաժամ Խոսնակալիցկերպով իրստեղծագործությունն ոռ

անծանոթ

'

Հ» 85Հօ.

զարթոնք էր ապրում իր շնորհիվ: Միթե դա նվաճում չէր Սովորական մարդիկ սպասում են, որ կյանքն ինքը բայի սրանց առաջ իր զաղտնիքն էր: Բայց որոշ ընտրյալների համար կյանքի գաղտնիքները բացահայտվում նեն նախքան վարազույրի բացվելը: Երբեմն դրան նպաստումէ արվեստր ((լլնավորապես` զրականությունը)` անմիջականորեններ գործելով մարդկայինմտքի ն զգացմունքների վրա: Բայց պատահումէ. որ արվեստի դերը ստանձնում է բարդ հոգու տեր մի անձնավորություն, որը հենց ինքն Է հանդիսանում արվեստիիսկականստեղծագործություն,որովհետն կյանքը նույնպեսստեղծումէ գլուխգործոցներ,ճիշտ այնպես,ինչպնս պոեզիան, քանդակագործությունըկամնկարչությունը: Այո, Դորիանը շուտ էր հասունացել: Նրա գարունը դնռ չեր անցել, բայց բերքն արդեն հավաքում էր: Նրա մեջ ամբողջովին պատանեկան ավյուն ու կիրք էր, բայց արդեն հւսսկանում էր ինքն իրեն: Նրան դիտելը կատարյալ հաճույթ եր: Գեղեցիկ դեմքով ն գեղեցիկ հոգով այդ պատանին կենդանի հետաքրքրություն էր առաջացնում իր հանդեպ: ույթ չէ, թե ինչով կվերջանար, թե ինչպիսի ճակատագիր էր նախասահմանվածիր համար: Դա նման Էր միստերիայի կամ դրամայիայն հիանալի հերոսներին, որոնց բերկրանքը ռտար է մեզ համար,սակայնորոնց տանջանքներըարթնացնում են մեր մեջ գեղեցիկիզգացում:Նրանց վերքերըկարմիր վարղեր են: |Ըոզին մարմին, մարմին Ա հոգի... Ինչ հանելուկ Է դա: Հոգու մեջ թաքնվածեն կենդանականբնազդներ, իսկ մարմսմ զզացվում են շնչավորող պահեր: Զգացմունքային բռնկումները կարող են նրբանալ, իսկ բանականությունը՝ բթանալ: Ո՞վ կարող է ասել` երբ Է լռում մարմինը ն երբ է սկսում խոսել հոզին: Որքանմակերեսայինեն սովորական Հ-ՅՏՏ

Հ«Հ--

հոլերանների անհամոզիչ բնորոշումները: Եվ միննույն ժա տսնակ որքան դժվար է որոշել, թե տարբեր դպրոցների) որն Է ավելի մոտ ճշմարտությանը.իսկապեսմարղու հուլին հկ ստվեր է՝ ամփոփված մեղսագործ պատյանի մնջ. թե մարմինն է ամփոփված հոգու մեջ, ինչպես ննթադրում էր Խորդանո Բրունոն: Հոգու նույնքան անջատումը մարմնից, անհասկանալիհանելուկ է, որքան հոգու ն մարմնի միաձուլումը: Լորղ Շենրին իրեն հարց էր տալիս, թե կարող Է արղյոք հրբնէ հոգեբանությունը դառնալ այնպիսի բացարձակ ճդրիտ մի գիտություն, որ բացահայտիմեր ներքին կյանբի յուրաքանչյուր նվիրական զիծ: Մենք դեռնս միշտ չէ. որ հասկանումենք ինքներս մեզ, իսկ ուրիշներինա̀վելի հազվադեպ:Փորձը չունի բարոյագիտականոչ մի նշանակություն: Փորձ անունը մարղիկ տվել են իրենց սիսալներին: Բւարոյագետները, որպեսկանոն.փորձի մեջ միշտ նախակվուշացման միջոց նն տեսել ն համարել նն, որ դա ազդում Է բնավորության ձնավորման վրա: Նրանք փառաբանում էին փորձը, քանի որ փորձըմեզ սովորեցնումԷ՝ ինչին հեանել ն ինչից խուսափել:Բայցփորձըշարժիչ ուժ չունի: Նրա մեջ գործնականընույնքան քիչ է, որքան ն մարդկային զիտակցությանմեջ: Իրականումնա ապացուցումէ, որ մեր միայն զալիքըսովորաբարնման է մեր անցյալին,ն եթե մի անգամ մեղանչել ենք դժկամությամբ, դա կրկնում ենք կյանքում բազմաթիվ անգամ, բայց արդեն՝բավականությամբ: Լորդ Հենրիի համար պարզ էր, որ միայն փորձնական մեթողի միջոցով կարելի Է կատարել կրքերի գիտական վերլուծություն: Իսկ Դորիան Գրեյը միշտ իր ձեռքի տակ էր, նա մի հարմար առարկա էր, որի ուսումնասիրությունը խոստանումէր շատ հարուստ արդյունքներ տալ: Նրա հանՀՀՏՏ

87 «»-

կարծակիբռնկված լսելահեղ սերը Սիբիլ Վեյնի նկատմամբ հնտաքրքիր հոգեբանականերնույթ էր: Իհարկե, այստեղ թիչ դեր չի խաղացելհետաքրքրությունը.այո, հետաթրրթրությունը ն նոր զգացություններիբուռն տենչը: Սակայն այղ սնրը ոչ թե պարզ, այլ բավականբարդ զզացում է: Այն. ինչ նրա մեջ ստեղծվել է պատանեկությանզուտ զգայական բնազդներով, իրեն՝ Դորիանիններկայանում է որպես վեհ մի բան` զգայականությունիցհեռու, որի պատճառովԱ՝ ավելի վտանգավոր:Ահա հենց այդ կրքերը, որոնց էությունը մենք ճիշտ չենք հասկանում,բոլորից ուժեղ են իշխում մեզ վրա: Իսկ ամենաթույլ զգացումներըայն զգացումներնեն, որոնց է, ծավումը մեզ համարհասկանելիէ: Հաճախմարդ կարծում թե ինքըուրիշիվրա է փորձկատարում,մինչդեռ է հենց իր վրա: փորձը Այդխորհրդածությունների մեջ էր լորդ Հենրին, երբ դուռը Իթտխեցին: Ներս մտավ սպասավորը ն հիշեցրեց. որ ճաշի շատ

կատարում

իրականո

հ

ժամն

է:

Լորդ Հենրին բարձրացավն նայեցփողոց: Մայրմտնող արնը ներկել էր դիմացիտան բարձր լուսամուտնները ալ ոսկերանգգույնով: Ապակիննրըփայլփլում էին, ինչպես շիկացածմետաղիշերտեր:Տներիվերնում տարածվել էր պունատվարդագույներկինքը: Իսկ լորդ Հենրին մտածում էր իր նոր ընկերոջ բոցավառ երիտասարդության մասին հ փորձում էր կռահել, թե ինչ ճակատագիր է սպասվում Դորիան Գրեյին: Տուն վերադառ ներկուսնանց կես՝ նալ րահի սեղանին նա Դորիան Գրեյից էր: Նա հայանում էր Սիբիլ Վեյնի հետ իր նշանադրության մասին: |

տեսավ հեռագիր:

ՀՀՀ

88«»--

ԳԼՈՒԽ

Մ

Սայրիկ,մայրիկ.ես այնպեսերջանիկ նմ.- շշնջում էր աղջիկը`երեսը թաղելով հոզնած, թառամածդեմքով կնոջ -

հնկներիմեջ, որ նստած էր կեղտակորույսաղքատիկհյուիասննյակիմիակ բազկաթոռինթ̀իկունքով շրջված դեպի Խւմեղ լույսը.- ես այնպես երջանիկ եմ,- կրկնում էր Սիբիլը:նվ դու նույնպեսպետք է երջանիկլինես: Միսիս Վեյնը ջղաձգորեն գրկեց դստեր գլուխը բիսմութի պես սպիտակ,բարակ ձեռքերով: Երջանիկ,- արձագանքեցնա,- ես միայն երջանիկ եմ քո խաղը դիտելիս: Դու քո խաղիցբացիուրիշ ոչնչի մասին իվնտք է մտածես: Միստեր Այզեքսը մեր նկատմամբ շատ բարյացակամ է եղել: Մենքնրան նան փող ենք պարտք: Աղջիկըբարձրացրեցգլուխը ն դժգոհ ծամածռեցդեմքը: Փող.- բացականչեցնա.- ինչ Է փողը. սերն ավելի կաձնորէ, քան փողը: Միստեր մեզ 50 ֆունտ կանխիկ դրամ է տվել. որպեսզի վճարենք պարտքերըն, ինչպես հարկն է, ձանապարհիհամարավելի լավ հանդերձանքզնենք Ջեյմմին: Մի մոռացիր. Միբիլ, հիսուն ֆունտը մնծ գումար Լ: 7իստնըԱյզեքսը շատ ուշադիր է մեր նկատմամբ: Նա ջենտլմեն չէ. մամա, ես տանել չեմ կարողանումինձ հետ խոսելու նրա ձնը,- տեղից կանգնելով` ասաց աղջիկը ն Ոոտեցավ լուսամուտին: Ես չգիտեմ, թե մենք ինչ կանեինք, եթե նա չլիներ,|ժգոհփնթփնթացմայրը: Սիբիլ Վեյնը ծիծաղելով ետ գցեց գլուխը: Նա մեզ այլնս պետք չէ. մամա: Հիմա մեր կյանքը հնօրինելուէ Հմայիչ Արքայազնը: Նա հանկարծլռեց: Արյունըխփեցերեսին, այտերը շառա`

-

-

-

Այզեքսը

-՛

-

:

-

Հ-ՑՀ»

89 Հ»-

`.

ցանեցին: Արագ շնչառությունից բացվեյին ծաղկաթերը »ուրթերը ն սկսեցինթրթռալ: Նրա մոտով սլացավ կրքի այ բող քամին ն, կարծես, նույնիսկշարժեցզզեստինուրբ ծալբերը: Ես նրան սիրում եմ,- առանց սեթնեթանքի ասաց ՍիԲիլը:

Շիմարաղջիկ: Հիմարաղջիկ,- ի պատասխանղստեր՝ թութակի պես կրկնումէր մայրը:Եվ կեղծադամանդեմատանիներով զարդարունկեռ մատներիշարժումներըմի տեսակ անհեթեթությունհաղորդեցինայդ խոսքերին: Աղջիկը կրկին ծիծաղեց: Բայց ծիծաղը նման էր վանդակում գերված թռչնի ուրախության: Այղ ուրախությունը արտացոլվեց նրա աչքերում. Սիբիլը մի պահ փակեց աչքերը կարծես ուզում էր թաքցնել իր գաղտնիքը:Իսկ երբ կրկին բալյնց, նրանք արդեն մշուշված էին անուրջով: Բարակաշուրթ իմաստությանը կոչ էր անում նրան իր մաշված բազկաթոռիցք̀արոզելով ողջամտություն ն զգու5ություն, ասույթներ բերելով վախկոտության գրքից. որն իրեն ներկայացնում Է որպես առողջ դատողություն: Սիբիլը չեր լսում: Սիրո կամավորգերին մենակչէր այդ պահին:Նրա հետ էր իր արքայազնը՝Հմայիչ Արքայազնը:Նա կոչ արեց հիշուղությանը,ն հիշողությունը վերստեղծեցնրա կերպարը: Ուղարկեցիր հոգուն նրան որոնելու, ն հոգինգտավ ու բերեց Դորիանին: Սիբիլի շուրթերը դեռ այրվում էին համբույրից, նրա կոպերը դեռ ջերմացածէին Դորիանիշնչառությունից: Իմաստությունըմինչ այդ փոխեցիր տակտիկանն սկսեց խոսել ստուգելու, տեղեկություններ ստանալու անհրաժեշտության մասին: Այդ երիտասարդը պետք է ռր հարուստ լինի: Նթն այդպես է, հարկավոր է մտածել ամուսնության մասին: Բայց կյանքի խորամանկությանալիքները զարնվում Հ

ՀՅ

էին Սիրիլի ականջներին,|սարղավանքինետերը սուրում Լին կողթով: Նա տեսնում էր միայն, թե ինչպես Էին շարժվում բարակշուրթերը, ն ժպտում էր: Շանկարծխոսելու անհրաժեշտություն զգաց: Բազմալխոս լռությունը տանջում էր նրան: Սայրիկ.մայրիկ.- բացականչեց Սիբիլը. ինչու Է նա իսձ այղքան սիրում: Ես գիտեմ. թե ինչու սիրեցի նրան: Նա սթանչելի է, ինչպես Սերն ինքը: Բայց ինչ է նա գտել իմ մեջ: ես նրան արժանի չեմ: Սակայն... չգիտեմ ինչու, չնայած նա ինձանիցբարձր է, բայց ես ամեննինչեմ ամաչում:Ես հպարտանում եմ, շատ-շատ եմ հպարտանումիմ սիրով: դու նույնպնս սիրում էիր իմ հորն այնպես, ինչպես ես եմ սիրում հմայիչ Արքայազնին: Տարեց կնոջ դեմքը դիմափոշու հաստ շերտի տակ զունատվեց։Չոր շրթունքները ծռմռվեցինջղաձիգ ցավից: Սիրբիր վազեց ղեպի մայրը. գրկեց պարանոցը ն համբուրեց: Ներիր. մայրիկ. գիտեմ՝ քեզ համար դժվար Է հիշնլ հռիս, որովհետն դու շատ ես սիրել նրան: Բայց այղպես մի տխրիր:Այսօր ես այնքան եմ երջանիկ.ինչքան դու երջանիկ ես եղել քսան տարի առաջ: Ա՛խ, մի խանգարիր,թող որ ես հավիտյաներջանիկ լինեմ: Սիբիլ.դու դեռ երեխաես սիրահարվելուհամար: Բացի այդ. ինչ գիտես,թե ով է այդ երիտասարդը: նրա Դունույնիսկ անունըչգիտես: Մի խոսքով.այդ բոլորը շատ անպատշամէ, ն է մանավանդ հիմա, երբ Ջեյմսը մեկնում Ավստրալիա, ես այնքան հոգսեր ունեմ... Դու պետք է շատ ավելի ուշադիր լինես... ինչնէ, եթե պարզվի. որ նա հարուստ է... Ախ, մայրիկ. մայրիկ. մի խանգարիրիմ երջանկությանը: Միսսիս Վեյնը նայեց դստերը ն թատերականկեղծ շարժումով. որ հաճալս դերասանի մոտ դառնում է «երկրորդ -

Սայրիկ,

-

-

Հ-ՀՀ» 91

ՀՀ---.

փոսվորություն». դստերը առավգիրկը:

շագանակագույն Արդրոպնինդուռըբացվեց,նսենյակմտավ կոտ մազերով մի պատանի:Նա ամրակազմէր. ուներ խոշոր ձեռքեր, ոտքնր ն փոքր-ինչ անվարժշարժուձներ: Պատանին Հոււնր քրոջ նրբագեղությունը: Դժվար էր հավատալ. որ Կրանք այղքան մոտիկ հարազատներեն: Միսսիս Վնյնը հայացքը գցեց որդու վրա, ն ավելի լայն ժպտաց: Որդին այդ րոպեին նրա համար հանդիսատեսի դեր էր կատարում, ն նա զգում էր, որ ինքը դստեր հետ տաթրքըիրտեսարանէ ներկայացնում:

հե-

թողննիր,

Սիբիլ.Գուցն ինձ համարէլ մի քանիհամբույր պատանին՝բարեհոգի հանղիմանանքով: ԲայցչԷ որ դու համբուրվելչես սիրում, Ջիմ,- բացականչեց Սիբիլը.- դու ահավործեր արջ ես.- Ա տեղից ցատկելով` ամուր զրկնց եղբորը: Ջեյմս Վեյնը քնքշությամբ նայեց քրոջը: Սիբիլ, արի գնանք մի քիչ զբոսնենք: Հավանաբար, ես նրբեթ այլնս չեմ վերադառնա այս գարշելի Լոնդոնը: Եվ բոլորովին էլ չեմ ափսոսում դրա համար: Որդիս,այդպիսի սարսափելիբաներ մի ասա,- հառաչելով բըթմնջացմիսսիս Վեյնը ն, վերցնելով կեղծ ոսկնհյուս թւստերական մի զգեստ, սկսեց վերանորոգել: Նա փոքր-ինչ հիւսսրափվեց, որ որդինչմասնակցեցհուզիչ խաղին: ՉԷ որ արդ աեսարանըայն ժամանակավելի տպավորիչկլիներ: Իսկ ինչու չասեմ, մամա, եթե այդպեսէ: Դու վշտացնումես ինձ, տղաս:Ես հույսով եմ, որ Ավստբալիայից հարստացածկվերադառնաս: Համոզված եմ, որ գաղութներում լավ հասարակությունչես գտնի. այնպիսին, որ. բարեկիրթ հասարակություն կոչվի: Այնպես որ. երբ հարուռանաս, վերադարձիրն տեղավորվիր Լոնդոնում: ասալ

ՀՏՀ.

92«»-

Լավ հասարակություն,-փնթփնթաց պատանին.- շատ հարկավոր: Միայն թե փող աշխատեմ,որպեսզի ղու ն Սիբիլը բեմից հեռանաք: Ատում եմ բեմը: 0, Ջիմ,ինչ փնթփնթաննես.- ծիծաղելովասաց Սիբիլըբայց իսկապեսուզում ես զբոսնել ինձ հետ: Հիանալի է: Իսկ սս վախենում Էի, թե կգնաս ընկերներիղ հրաժեշտ տալու՝ Իռմ Շարիին, որ քեզ նվիրել Է այդ այլանդակ ծխամորճը, կամ Նեդ Լենգթոնին, որ ծիծաղում Է վրադ, երբ դրանով հխում ես: Շատ հաճելի է, որ որոշել նս վերջին օրն ինձ հետ անցկացնել:Իսկ ուր գնանք: Եկ գնանք Հայդ Պարկ: Ոչ. ես շատ վատ նմ հագնված.- մռայլվելով`պատաս-խաննցտղան.- պարկումզբոսնումեն միայնշքեղ հագնվածները: Շիմարություն մի ասա, Ջիմ,- ասաց Սիբիլը՝ ուղղելով հդբոր վերարկուի թնքը: Մի պահ պատանինտատանվեց: Դն լավ,- ասաց նա վերջապես,-միայն շուտ հազնվիր: Սիբիլը ցատկեցդեպի դուռը ն, երզելով, բարձրացավաստիճաններնի վեր: Վերնում լսվում էր նրա փոքրիկ ոտքերի հխթխկոցը: Ջեյմսը մի քանի անգամ ետ ու առաջ քայլեց սենյակում: Շնետո շրջվեց դեպի բազկաթոռումնստած անշարժ կերպաԷ

-

րանքը: -

-

աչքը

են, հարցրեցնա: Սայրիկ,իրերս արդեն պատրաստ Ամեն ինչ պատրաստ է, Ջեյմս,- պատասխանեց մայրը՝ Վերջին ամիսներին չկտրելով ձեռքի աշիլսատանքից: -

միսսիսՎեյնը մի տեսակվատ էր զգում, երբ մենակ էր մնում իր մռայլ ն կոպիտ որդու հետ: Սահմանափակն ծածկամիտ կիսը շփոթվում էր, երբ նրանց աչքերը հանդիպում Լին: Շաճախնա հարցնում էր ինքն իրեն, թե արղյոք որղին որնէ

ՀՀՀ

2»-

բան չի կասկածում:

Ջնյմսն այլնս ոչ մի բառ չէր |սոսում,ն այդ լռությունը մոր համար անտանելիէր: Մայընսկսեցիր հանդիմանություններն ու բողոքները:Կանայքմիշտ պաշտպանվումեն հարձակումով: եվ նրանց այդ հարձակումները հաճախ վերջանում են հանկարծակին անհասկանալիհանձնվելով: Շույսով եմ, որ գոհ կմնաս քո ծովային ճանապարհորդությունից. Ջնյմս.- սկսեց միսսիա Վեյնը.- մի մոռացիր.որ ինքըդցանկացար:Դու կարող էիր աշխատանքիընդունվել դատականհիմնարկում:Փաստաբանները շատ հարգարժան մարդիկ են, գավառումհաճալյսեն նրանց ամենալավ ընտաԽիրները ճաշի հրավիրում: Ատում եմ հիմնարկներն ու նրանց պաշտոնյաներին,պատասխանեցՋեյմսը:- Բայց դու միանգամայն ճիշտ ես, ես եմ ընտրել այդ ուղին: Իմ կյանքը ես կապրեմ այնպես, ինչպես ինքս եմ ուզում: Իսկ քեզ. ահա թե ինչ պետք է ասնմ, մայրիկ.ուշաղիր նղիր Սիբիլի համար: Հետնիր. որ նրան դմլոսխտություն չպատահի: Դու պետք է պահպանեսնրան: Զգիտեմ՝ինչու ես այդ ասում, Ջեյմս, իհարկն պետք է պահպանեմ: Լսել եմ, որ ամեն երեկո ինչ-որ ջենտլմեն է գալիս թատթուն գնում ետնաբեմ՝Սիբիլի մոտ: Ճիշտ է: Ինչ կասես այդ մոսին: Ջեյմս,այղ բաները դու երբեք չես հասկանա: Մենք՝ դեբսաաններս,սովոր ենք. որ մեզ ցույց տան սիրալիր վերաբերմունք: Ինձ նույնպես մի ժամանակ շատ ծաղիկներ էին նվիրում: Այն ժամանակ մարդիկ կարողանում էին գնաուտել մեր արվեստը: Իսկ ինչ վերաբերում է Սիբիլին... Ես դեռ չպիտնմ՝ լուրջ են նրա զգացմունքները,թե ոչ: Բայց. անկասկած, այղ ներիտասարղըիսկական ջննտլմեն է: Նա -

Հ» 04.--

քաղաքավարի է ինձ հետ: Բացի այդ. նրնում է. որ է: Շրաշալի ծաղիկներ է ուղարկում Սիբիլին: Բայց չէ որ դու նույնիսկ նրա անունը չզիտես,- կտրուկ փոռսյ տղան: Այո,չգիտնմ,- պատասխանեցնա հանգիստ արտահայությամբ:- Նա դեռ մեզ չի ասել իր իսկական անունը: Դա ոստ ռոմանտիկ է: Շավանաբար, նա արիստոկրատական սավիցէ: Ջեյմս Վեյնը կծեց շրթունքը: ԶզուշացիրՍիրիլի համար. մամա,- ասաց նա նույն համառությամբ,- զգուշացիր: Զավակս,դու ինձ շատ ես վշտացնում: Սիբիլը միշտ «լ հղել է իմ հոզատարությանառարկան:Իհարկե, եթն այդ յեստլմենը հարուստ է, ինչու չամուսնանա նրա հնտ: Ես "ամոզված եմ, որ նա արիստոկրատէ: Դա նրնում է նրա տրտաքինից:Ամենափայլունամուսնությունը կլինի Սիրիլի "ամար:Նրանք հրաշալի զույգ կկազմեն, նա գնղեցիկ է, այդ վեղեցկությունըաչքի է ընկնում: Ջեյմսը ինչ-որ բան քրթմնջացինքն իրեն ն մատներով թխկթխկացրեցլուսամուտի ապակուն: Հետո շրջվեց դեպի մայրը՝ինչ-որ բան ասելու. բայց այդ պահին ղուռը բացվեց ն վազելովներս մտավ Սիբիլը: 0՛, խնչլուրջ նք երկուսդ էլ.- բացականչեցնա,- ինչ Է կյատահել: Ոչինչ.- պատասլանեց Ջեյմսը,հոմիշտչի կարելի ծիհաղել, պետք է երբեմն էլ լուրջ լինել: Ցտեսություն,մայրիկ, Ամեն կգամժամը 9-ին: ինչ կապված, պատրաստ է, ճաշելու բայի վերնաշապիկից,այնպես որ, մի անհանգստացիր: Ցտեսություն,տղաս,- պատասխանեց մայրը.-- զլիի հիասքանչ,բայց բռնազբոսիկխոնարհումով:Նա չափայանչյ ճատ.

հարուստ

:

-

-.

Հ.

952»-

՞

վատ էր զզում, երբ որղին այդ ձնով էր խոսում իր հետ: Նրա հայացքումինչ-որ բան կար, որ վախեցնումէր մորը: Համբուրիրինձ. մայրիկ.- ասաց Սիբլը: Նրա ծաղկա թերթ նուրբ շուրթերը դիպան մոր թառամած այտերին ն ջերմացրին: 0՛. աղջիկս,աղջիկս,-բացականչեցմիսսիս Վեյնը՝նայելով առաստաղինու փնտրելով երնակայականհանդիսա տեսին: Դե գնանք. Սիբիլ.- անհամբեր ասաց եղբայրը: Նա տանելչէր կարողանումմոր քնքշանքները: «Քույր ու եղբայր դուրս ելան փողոց, որտեղ արնի լույսր կռվում էր քամու հետ. ն քայլեցինմռայլ Յուսթոն-Ռողդով:ԱՆցորդներըզարմացածնայում էին վատհազնված, սստաղնմ. թիկնեղ երիտասարդին,որն ընկերակցումէր մի նրբագեղ ն չքնաղ աղջկա: Նա հիշեցնում էր գեղջուկ պարտիզպանին. որն զբոսնում Է՝ սքանչելի վարդը ձեռքին: Ջիմը մերթ ընդ մերթ մռայլվում էր՝ որսալով մեկնումեկի հնտաքրքրասեր հայացքը: Նա չէր սիրում. երբ նայում էին իրեն. մի զգացում. որ ծանոթ է հանճարներինմիայն իրենց կյանքի մայրամուտին, սակայն սովորական մարդկանցերբեթ չի լքում: Սիբիլը բոլորովին չէր նկատում. որ իրենով զմայլվում նն: Սերը զրնգում էր նրա ծիծաղի մնջ. թրթռում շուրթնրի վրա: Նա մտածում էր հմայիչ Արքայազնիմասին ն, որպեսզի ոչ ոք չկտրի նրան իր մտքերիհաճույքից, շատախոսումէր միայննավի մասին,որով մեկնելուէր Ջիմը. ոսկու մասին, որը նա անպայմանպետք է գտներ Ավստրալիայում, երնակայական հարուստ ն հիասքանչ ասլջկա մասին. որի կյանքը պետք է փրկեր Ջիմը՝ վերնաշապիկ հագած ավազակներից: Սիբիլի մտքով չէր էլ անցնում, թե Ջիմն ամբողջ կյանքի ընթացքում կմնա հասարակ նավաստի -

-

-

Հ-ՅՅ9

96 ՀՀ-

կամ կապիտանիերրորդ օգնականկամ նման մի բան: 0՛, միշտ լտ,նավաստու կյանքը սարսափելիէ: Պատկերացրնք՝ տոսլ ահավորնավի մեջ, փակված,որ ամեն րոպե փորձում են ներս խուժել ահեղամոունչ սապատավորալիքները, իսկ ղկաժան քամինճկումէ կայմըն պատառոտում առագաստները երկար սվսվացող ծվենների: Շենց որ նավը հասնի Մելբուռն. հրաժեշտ տա նավաԽեյմսըպետք է քաղաքավարությամբ պետին նե անմիջապես հեռանա դեպի ոսկու հանքերը: Չանցածմեկ շաբաթ՝նա կգտնի մաքուր ոսկու մի բնակտոր ն, ձիավոր վեց ոստիկանների հսկողությամբ, ծածկակառքով կտեղափոխիափ: Թփուտներում ծպտված ավազակները երեք անգամ կհարձակվեննրանց վրա ն պարտվածկնահանջնն՝անհամար զոհերով: Կամ՝ ոչ, բոլորովին էլ չի գնա ոսկու հանքերը: Այստեղսարսափելիբաներ են տեղի ունեսում: Սարդիկ թունավորում են միմյանց, բարերում կրակում են իրար վրա, հայհոյում: Ավելի լավ է՝ Ջեյմսը դառնա խաղաղասերֆերմեր,զբաղվի ոչխարաբուծությամբ:Եվ մի գեղեցիկ երեկո, երբ ձի նստած տուն վերադառնա,հանկարծ կտեսնի,թե մի ավազակ, սն ձիու վրա, ինչպեսէ փալսցնում չքնաղ ն տոհմիկ մի աղջկա: Նա կհարձակվի այդ ավազակի վրա ն կփրկի աղջկան, իսկ հետո, պարզ ե, կսիրահարվեն, կամուսնանան ն, վերադառնալով Լոնդոն, կապրեն մի հսկայական տան մեջ: Այո, Ջեյմսին սպասում են հրաշալի Է խելոք լինի ն չկորցնի արկածներ, միայն թե նա պետք համբերությունըկամ հիմարաբարվատնիփողերը: Դու պետք է ինձ լսես, Ջեյմս, թեն ես ընդամենը մեկ տարով եմ քեզանից մեծ, բայց կյանքն ավելի լավ եմ ճանաչում: Իմացիր,որ ինձ պետք Է միշտ նամակ գրես, ամեն կաղոթեմ փոստում, ն աղոթես քնելուց առաջ: Ես նույնպես քեզ համար, Աստվածշատ բարիէ ն կպահպանիքեզ: Իսկ մի -

ՀՏ

97 Հ»-"-

քանի տարուց հետո դու կվերադառոսուհարուա հ երջանիկ: ն ոչիո: Էր որառասխաՋեյմսըմռայլվածլսում Էր թոր նում: Նա տխուրսրտով էր հնռատոմ առիզ, Բոս միայն այդ պատճառովչէր թախծումնրա սիրող: խարսծճ իր ասփորձությանը՝ նա. այնուամենայնիվ. զում էր. ոլ Սրբիլիս վտանգ է սպառնում: Այղ բարձրաշ|վոարհիկ երիասոսողսը պճնամոլից, որը սիրահետում էր քրոջը. լավ լոս չէր սպասում: Նա արիստոկրատէր, այդ պատճառով էլ Քերար ատում էր նրան, ատում էր ինչ-որ դասակար: յին աալղով, որն իրեն անհասկանալիէր ն այդ պատճառուվէլ` ավելի տիրական: Բացի այդ, նրան քաջ հայտնի Էլ. մոլ: բեընառիտ: բնավորությունն ու սին փառամոլությունը.որվ: մե իսրը սոսկալի վտանգ էր տեսնում Սիբիլի ու նրա հրչաակության համար: Սանկության տարիներին երելսաները սիրում: են իրենց ծնողներին, բայց երբ մեծանում են. բոսոսլաւտում են նրանց: Իսկ երբեմն էլ՝ ներում: Մայր... Ջնյմսը վաղուց էր ուզում մի հարը տալ մորը, հարց, որ տանջումէր իրեն երկար ու ճիգ ամիսներ: Մի նախադասություն, որ պատահմամբինթը լոն, էր թատրոնում, ծաղրական մի քչփչոց, որ հասնելէր ակախչիս մի գիշեր ետնաբեմիմուտքի մոտ մորն սպասելիս, հրա մեջ ձնել էր սարսափելիկասկածներ:Այդ հիշողությունը այրում էր նրան, ինչպես երեսին իջած մտրակի հարված Սնպաձն ակոսի նման խոժոռվելէին հոնքերը,ցավի կսկիձով նա կծել ներքին շրթունքը: Դու ինձ բոլորովինչես լսում. Ջիմ. հանկարծ բացականչեց Սիբիլը:- Իսկ ես քո ապազայի համար հիանալի հեռանկարներ եմ նախագծում:Դե, մի բան ասա -

-

-

Ինչ ասեմ: Թեկուզ

ասա,

որ

խելոք տղա կլինես Հ»Հ.98.---

ն

մել չես

մոռա-

ժպտալովասաց Սիբիլը: Ջեյմսը թոթվեց ուսերը: Ավելի շուտ ղու կմոռանաս ինձ, քան ես՝ քեզ, Սիբիլ: Աղջիկըշառազունեց: Ինչու ես այդպես կարծում, Ջիմ,- հարցրեցնա: Լսնլ եմ՝ նոր ընկեր ունես: Ո՞վ է նա, ինչու նրա մասին ինձ ոչինչ չես պատմել: Այդ ծանոթությունըլավ բանի չի հանգեցնի: Սպասիր,Ջիմ.- բացականչեցաղջիկը,- նրա վատ. բան չասես: Ես սիրում եմ նրան: Բայց չե որ դու նույնիսկ նրա անունը չգիտես,պատասխանեցՋեյմսը.- ով է նա: Ես կարծում եմ, որ իրավունք ունեմ իմանալու: -Նրա անունը Հմայիչ Արքայազնէ: Քեզ դուր չի գալիս: 0՛, հիմարտղա, լավ հիշիր այդ անունը:Եթե ղու տեսնեիրիմ Արքայազնին,կհասկանայիր,որ աշխարհումնրանից լավը չկա: ես ձեզ կծանոթացնեմ. նա ԵրբվերադառնասԱվստրալիայից, քեզ շատ յլուր կզա, Ջիմ:Նա բոլորին դուր է գալիս. իսկ ես... Ես սիրում եմ նրան:Ափսոսոր այս երեկոդու չես կարող գալ թատրոն:Նա պետքէ այնտեղլինի: Ես այսօր Ջուլիետտանմ խաղում: Ինչպեսեմ խաղալու:Պատկերացրու,Ջիմ, խաղալ Ջուլիետտա,երբ սիրահարվածես, ն երբ նա նստած է քո առաջ: Խաղալ նրան հիացնելուհամար:Ես նույնիսկ վախենում եմ, թե կահաբեկեմ հանդիսատեսին,կահաբեկնմ կամ Պատհիացմունք կպատճառեմ: Սերը վեհացնում է մարդուն: կերացնումեմ, թե ինչպես է այդ խեղձ այլանդակը՝ Այզեքսը. բազում բաժակակիցներինհայտարարելու, որ ես հանճար եմ: Նա հավատում է ինձ, իսկայսօր աղոթելու է իմ առաջ: Եվ այդ բոլորը արել Է նա՝ իմ Հմայիչ Արքայազնը՝իմ հրաշալի սերը. գեղեցկության աստվածը: Բայցես այնքանեմ նա.-

-

-

-

մասին

-

-

միստե

ՀՅ

99Հ»-՛

խղճուկ նրա համեմատությամբ: Խղճուկ... Փույթ չէ: Առածն ասում է. երը աղքատությունըներս է սողում ղռնից. սերը է վնրափոխվեն Այսպես պնետթ ներս է առածները: Նրանք գրվել են ձմռանը. իսկ հիմա ամառ է.. Ոչ. ինձ համար այժմ գարուն է` իսկական ծաղկունքի պարահանդեսկապույտ երկնքիտակ: Նա տոհմիկմարդ է.- մռայլ ասաց Ջեյմսը: -Նա արքայազնէ.- երգեցիկձայնով ասաց Սիրիլը.- Ուրիշ էլ ինչ ես ուզում: ՀՆա ուզում է քեզ դարձնելիր սրտկուհին: Իսկ ես դողում եմ ազատության մտքից: Զգուշացիրնրանից. Սիբիլ: Նրան տեսնել, նշանակում է պաշտել նրան, ճանաչել, նշանակումէ հավատալնրան: Սիբիլ.նա քեզ լրիվ խելքահան է արել: Աղջիկը ծիծաղեց՝թնանցուկ անելով եղբորը: Ջիմ, սիրելիս,դու այնպես ես խոսում, կարծես հարյուր տարեկանլինես: Մի օր Էլ ինքդ կսիրահարվես, այն Ժամանակ կհասկանաս,թե ինչ է սերը: Դե, մի մռայլվիր: Դու պետք է ուրախանաս,որ, մեկնելով այստեղից.ինձ այսպես երջանիկ ես թողնում: Կյանքը մեր երկուսի համար էլ ծանր Է եղել. սարսափելիծանր ն դժվար: Իսկ այժմ բոլորովին այլ կերպ կլինի: Դու գնում ես, որպեսզինոր աշխարհ տեսնես, իսկ ես այղ աշխարհըհայտնագործելեմ այստեղ`Լոնդոնում... Ահա, երկու ազատ տեղ, եկ նստենքն նայենք այս հագած-կապած հասարակությանը: Նրանք նստեցինանցուդարձանողներին ղիտող բազմության մնջ:

թռչում լուսամուտից':

-

-

-

-

-

-

դոնից. ձնն

Երբ աղքատությունը ներս է սողոսկում պատուհանից:Այս ասացվածքիփոխված է

Հ-ՅՏՀ100 ՀՀ---

սերը

դուրս

Լ թռչում

Ծաղկաթմբերիերկայնքովկրակի կայծկլտող օղակների Սպիտակփոշին հուրհրատում էին վարդակակաչները: կախված էր հնղձուցիչ օղում, ինչպես մանուշակալոույրդիմափոշու լողացող ամպ: Խայտաբղետհովանոցները հսկայական թիթեղներինման խայտումն օրորվում էին օդում: Սիբիլը համառորենհարցուփորձէր անում եղբորը՝ցանկանալով, որ նա իր հետ բաժանիծրագրերն ու հույսերը: Ջնյմսըպատասխանումէր դանդաղ ն դժկամությամբ.նրանք բառերը այնպես էին փոխանակում.ինչպես խաղացողներն» իրենցխաղանիշերը:Սիբիլնընկճվածէր: Նա չէր կարողանում եղբորնիր ուրալսությամբհամակել:Մռայլդեմքինհայտնված թեթն ժպիտը միակ արձագանքնէր. որ Սիրիլը կարողացավ կորզել եղբորից: Հանկարծ նա իր առաջ ոսկեփայլ մազեր տեսավ Ա ծանոթ ժպտացող շուրթեր: Նրանց մոտով մի բաց կառք անցավ.որի մնջ երկու տիկիններիհետ նստած էր Դորիան Գրեյը: Սիբիլը վեր ցատկեց:

նման

-

-

-

Նա

է:

Ո՛վ.- հարցրեցՋիմը: Շմայիչ Արքայազնը,-պատասխանեցքույրը` հայացքը

չկտրելով կառքից: Պատանինվեր ցատկեցն ամուրբռնեցնրա ձեռքը: Ո՞ւրէ: Ո՞րը:Դե ցույց.տուր: Ես պետքէ նրան տեսնեմ: Բայց այդ րոպեին դուքս Բերվիքի քառաձի կառքը իր հետնում փակեցամեն ինչ, իսկ երբ անցավ, Դորիանն արդեն հեռացել էր: Գնաց.-տխուրշշնջաց Սիբիլը.- ափսոս, չտեսար Այո, ափսոս: Որովհետն եթե քեզ խաբի, երդվում եմ աստծով. ես կգտնեմ ու կսպանեմ,նրան: Սիբիլը սարսափածնայնցեղբորը:Իսկ նա նորից կրկնել) -

նրան:'

-

-

`.

ՀՀ»

2»--

իր խոսքերը. որոնք ղաշույնի պես թրատեցինօղը: Կողքի մարդիկնայնցինՋեյմսին:Նրանց մոտ կանգնածմի տիկին սկսեցքրքջալ: Գնանք այստեղից, Ջիմ. գնանք.- շշնջաց Սիբիլը: Նա քայլեց ամբոլսի միջով, իսկ Ջիմը, իր ասածիցգոհ, լուռ հե-

տնում

էր նրան: Երբ հասան Աքիլլեսի արձանին. աղջիկը շրջվեց: Նա ափսոսանքովգլուխն օրորեց,նայեց եղբորը, որի շուրթերին թրթռում էր ժպիտը: -Դու հիմարես, Ջիմ,կատարյալհիմար ն վատ տղա, ուրիշ ոչինչ: Ինչպնսկարող ես այդպիսիսարսափելիբաներ ասել: Ինքդ էլ չես հասկանում. թե ինչ ես ասում: Դու պարզապես խանդումես, ահա թե ինչու այդքան անբարյացակամես: Է դարձնում Ա՛խ,երանիթն ինքդ էլ սիրահարվես:Սերը ՀԾ մարղկանց.իսկ ղու չար բաներ ասացիր: ՀՐԵմ արղեն տասնվեց տարեկան եմ.- պատասխանեց Ջիմը.-ն գիտեմ, թե ինչ եմ ասում: Մայրիկըքեզ այդ հարցում չի օգնի: Նա չի կարող պաշտպանել քեզ: Ափսճս՝ զնում եմ Ավստրալիա:Եթե ստորագրածչլինեի պայմանագիրը. սատանայիծոցըկուղարկեիԱվստրալիանն կմնայիայստեղ: 0՛, այդպես լուրջ մի եղիր, Ջիմ: Դու նման ես այն անհեթնթ մելողրամաներիհերոսներին,որոնց մեջ մայրիկն այնքան սիրում է խաղալ: Բայցես չեմ ուզում քեզ հետ վիճել: ՉԷ որ նս հենց նոր նրան տեսա, իսկ նրան տեսնելը կատարյալ երջանկությունէ ինձ համար: Չվիճենք: Գիտեմ` դու երբեք չես վնասի մնկին, որին ես եմ սիրում: Ճիշտ չէ, Ջիմ: Քանի ։լեռ սիրում ես, գուցե.- մռայլ: պատասխանեց տղան: Ես նրան սիրելու եմ հավիտյան,- բացականչեցՍիբիլը: հսկ նա:

բարի

"

-

-

Հ

-

Հ-Յ»Տ102 ՀՏՇ-՛

Նույնպես հավիտյան: Որ այդպես է. լավ է: Սիրիլն ակամա ետ քաշվեց եղբորից: Ապա ծիծաղեց ն ձեռքը դրեց նրա ուսին: ՉԷ որ Ջիմը նրա համար դեռ երեխա էր: Սարմարե կամարի մոտ նրանք հանրակառք նստեցին ն գնացին իրենց |սարխուլ տունը. որ Յուսթոն-Ռոդում էր: Ժամը արդեն հինգն անցէր. իսկ Սիբիլը խաղից առաջ պետք է մի երկու ժամ պառկերհանգստանալու:Ջիմն ստիպեց,որ՝ քույրը հանգստանա.նա ասաց, որ չի ուզում հրաժեշտ տալ մոր ներկայությամբ,թն չէ մայրն անպայմանտեսարաններ կսարքեր,իսկ նա ոչ մի տեսարանտանել չէր կարող: Սիբիլիսենյակումնրանքբաժանվեցին:Պատանու սրտում զալարվում էր խանդը ն մոլեգին սպանիչ ատելությունը այն օտարինկատմամբ. որը, ինչպեսնրան թվում, էր, կանգնել եր իր ն քրոջ միջն: Բայցերբ Սիբիլը գրկեցեղբորն ու մատներով խառնեց նրա ՛մազերը, Ջիմը մեղմացավ ն համբուրեց թրոջն անկեղծ քնքշանքով: Աստիճաններով իջնելիս նրա աչքերը լի էին արցունքներով:Ներքնում սպասում էր մայրը: Նա կշտամբեց որդուն ուշանալու համար: Ջիմը ոչինչ չպատասսանեց ն նստեց աղքատիկ սեղանի մոտ մաշել/ու: Սեղանիվրա դզզում Էին ճանճերը, ման էին գալիս կեղտոտ սփռոցիվրայով: Շանրակառքերին կեբերի դղրդոցի միջից Ջիմը լսում Էր մոր միապաղաղձայնը, որ թունավորում էր իր վերջին րոպեները: Քիչ անց նա մի կողմ հրեց ափսենն գլուխն առավ ափերի մնջ: Ջիմն իրավունք ուներ ամեն ինչ իմանալու: Եթե ճիշտ է իրկասկածանքը,ապա մայրըվաղուց պետքէ իրեն պատմած լիներ: Սարսափիցքար կտրած մայրը դիտում էր որդուն: Խոսքերը մեքենաբար ղուրս էին թոչում նրա շուրթերից. -

-

`.

Հ«ԹՀ103ՀՀ2--՛

մատների մեջ ճմրթում էր ժանյակաերիզթաշկինակը:Երբ արդեն ժամը վեցն էր, Ջիմը տեղիցելավ ն գնաց դեպի դուռը, հնտո շրջվեց ն նայեց մորը: Նրանց հայացքներըհանդիպեցին միմյանց, մոր աչքերում տղան նկատեց ներման թախանձագին աղերս: Դա ավելի բորբոքեց պատանու զայրույթը:

Սամա, ես մի հարց եմ ուզում տալ քեզ.- սկսեց նա: Սայրը լուռ էր, նրա հայացքն անորոշ թափառում էր սենյակում: Ինձ ճշմարիտնասա, ես իրավունք ունեմ իմանալու:Դու ամուսնացած էիր հորս հետ: ՄիսսիսՎեյնը խոր հառաչեց:Դա թեթնության հառաչանի էր: Սարսափելիպահը,որիննա տագնապովէր սպասելզիշեր ու ցերեկ,շաբաթներ ն ամիսներ,եկել Էր վերջապես,սակայն ինքը չսարսափեց: Իհարկե, որոշ չափով հիասթափվեց: Շարցիկոպիտանմիջականությունը պահանջումէր նույնքան անմիջականպատասխան:Կացություննաստիճանաբարչէր հասունացել: Դա մի տեսակ աններդաշնակէր Ա վատ խաղափորձէր հիշեցնում: Ոչ.- պատասխանեցմայրը` զարմանալովկյանքի կոպիտ պարզության վրա: Ուրեմն, հայրս սրիկաէ եղել.- գոռաց պատանին՝սեղմելով բռունցքները: Սայրըտարուբերեցգլուխը: Ոչ: Ես գիտեի, որ նա ազատ չէ: Բայց մենք շատ էինք սիրում միմյանց:Եթե նա կենդանի լիներ, մեզ կապահովեր: Նրան մի մեղադրիր, զավակս.նա քո հայրն էր ն ջենտլմեն էր: Այո,նա իրոք ազնվականտոհմիցԷր: Նզովք,- դուրս թռավ պատանու շուրթերից:- Ինձ հանա,- բայց տես՝ նույնը մար դա միննույնն է,-

-

-

-

-

-

բացականչեց

Հ-ՅՑՏ104 ՀՀ-՛

չպատահի ն Սիբիլի հետ: ՉԷ որ նա նույնպես ջենտլմեն է. նա, որ սիրահարվածէ Սիբիլին, կամ ձնացնում |, թն սիրահարվածէ. հավանաբարնա նույնպես... «ջենտլմեն Է՝ ազնվական տոհմից»: Մի պահ ամոթի նվաստացուցիչզգացում համակեց մորը: "նա կախեցգզլուսը:Դողդոջուն ձեռքերով սրբեց աչքերը: Սիբիլը մայր ունի,-շշնջաց նա,- իսկ ես ոչ ոք չունեի: Պատանինզգացվեց: Մոտեցավմորը ն խոնարհվելով՝ համբուրեցնրան: Ներիր. մամա, որ վշտացրիքեզ` հորս մասին հարցնելով,.- ասաց նա.- բայց ես այլ կերպ չէի կարող: Իսկայժմ ժամանակն Է զնալու: Մնաս բարով. հիշիր. որ ղու հիմա հոգալու ես Սիբիլի մասին: Հավատաինձ, եթե այդ մարդը վշտացնիքրոջս, ես կիմանամ՝ով է նա, կգտնեմն շան նման կսպանեմնրան: Երդվում եմ: Սպառնալիքիչափազանցրածմոլեգնությունը, մելոդրամատիկ ցասկոտ |լխոսքերը.որոնք ուղեկցվում էին կրքոտ -

-

կյանքըղարձրին շարժուձնով,

մոր համար ավելի վառ

ն

կենդանի:Նրան ծանոթէր այդ մթնոլորտը:Նա ավելի ազատ շունչ քաշեց: Երկար ու ձիգ ամիսների ընթացքումառաջին անզամ նա հիացավ որդով: Նա այնպես կուզեր, որ այղ հուզիչ տեսարանըերկարեր, բայց Ջիմը կարճ կտրեց: Հարկավոր էր ճամպրուկները ներքն իջեցնել ն փնտրել տաք շարֆը: Կահավորված սենյակների սպասավորը, որտեղ նրանք ապրումէին, դեսուդեն ընկած, մերթներս էր վազում. մերթդուրս: Պետք է սակարկերնան կառապանիհետ: Պահը լեցուն էր մանրուքներով, կրկնակի հիասթափությամբ:Մայրը լուսամուտից թափահարում էր ժանյակերիզ ճմրթված թաշկինակը հեռացող որդու ետնից: Ինչպիսի հիանալի հնարավորություն է բաց թողնված: Ինչ որ է, նա փոքր-ինչ Հ-ՅՏՀՏ ՀՀ-՛

սփոփնց իրեն, Սիբիլին պատմելով, որ այժմ, երբ իր հովանավորությանտակ մնացել Է միայն աղջիկը, ինչպիսի դատալրկությունԷ ստեղծվել նրա կյանքում: Նրան ղուր եկավ այս արտահայտությունըն որոշեցհիշել: Ջեյմսի սպառնալիքի մասին նա լռեց: Ճիշտ է` այդ սպառնալիքըարտահայտված էր շատ դրամատիկ. բայց լավ էր այդ չհիշել: Միսսիս Վեյնը հույսով Էր, որ մի օր իրենք միասինկծիծաղեն այդ խոսքերի վրա:

Հ-Յ»» Հ«»--

ԳԼՈՒԽ

Մ1

երնի, արդեն լսել ես նորությունը, Բեզիլ,- հարցրեց լորդ Հենրին այղ երնկոՀոլլուռրդին, որը ծառայիույլնկցությամբ մտավ «Բրիստոլտ»ռեստորանիփոքրիկ առանձնասենյակը,որտեղ երեք հոգու համար ճաշ էր մատուցված: Ոչ, Շարրի, իսկ ինչ նորություն է,- հարցրեց նկարիչը՝ վերարկուն ն գլխարկը տալով ակնածանքով սպասող սպասավորին,-հուսով եմ` քաղաքականչէ: Քաղաքական նորություններն ինձ չեն հետաքրքրում: ՃՇամայնքների պալատումդժվար թե այնպիսիմարդ գտնվի, որի համար նկարիչը չափսոսա իր ներկերը: Չնայածնրանցից շատնրը կարիք ունեն: սպիտակեցման Դորիան Գրեյը նշանվել է ն պատրաստվումէ ամուսնանալ,- ասաց լորդ Շենրին՝ ուշադիր նայելով Հոլլուորդին: Շոլլուռիդը ցնցվեց ն մռայլվեց: նա, անկարելի Դորիանն ամուսնանում Է,-բացականչեց -

Դու,

-

-

-

-

է:

.

-

Հ

Բացարձակճշմարտություն է: Ո՞ւմ հետ:

Ինչ-որ աննշան դերասանուհու: Չեմ հավատում:Դորիաննայնքան խելոքէ, սիրելիԲեզիլ, առ ժամանակ որ չի կարողժամանակ հիմարությունչանել: Բայցամուսնությունն այնպիսի«հիմարություն»չէ, Շարրի, որ անեն «ժամանակառ ժամանակ»: Ամերիկայում դա բացառություն է,- ծուլորեն պատասխանեցլորդ Շենրին:- Բայց ես չասացի, թե Դորիանն ամուսնանում է: Ասացի, որ նշանվել է: Տարբերությունը մեծ է: Օրինակ, նս պարզ հիշում եմ իմամուսնությունը եմ մտածելու, որ նման բայց նշանվելս՝ բնավ: Եվ հակված մտադրություն երբեքչեմ ունեցել: -

-

-

-

.

ՀՋՏ

107 6Հ-՛

Ապամտածիր,Հարրի,Դորիանիծագումը,դիրքը, ունեցվածքը... Պարզապեսխենթություն է այդպիսիանհավասար ամուսնությունը: Եթե ուզում ես, որ Դորիանն այդ աղջկա հետ ամուսնանա, Բեզիլ. նրան ասա այն, ինչ հենց նոր ինձ ասացիր: Այդ դեպքում, համոզված եմ, նա կամուսնանա:Միշտ.ամենամեծ մարդ գործում է ազնիվ մղումներից դրդված: հիմարությունը Գոնե աղջիկը լավը լինի: Շատ ցավալի է, եթե Դորիանն ընդմիշտկապվիինչ-որ անարժանիհետ. այդ ամուսնությունը կարող է վհատել նրան հոգեպես ն մտավորապես: Լավը: 0՛, նա ուղղակի գեղեցկուհիէ,- քրթմնջացլորդ Շենրին` ումպ-ումպ խմելով նարնջի թրմօղիով վերմուտը.Դորիաննասում է, որ գեղեցկուհի է, իսկ նման հարցերում նա հազվաղեպէ սխալվում:Քո նկարածղիմանկարընրան սովորեցրեց գնահատել ուրիշների զեղեցկությունը: Այո,այո, այդ հարցում դիմանկարըգերազանցազդեցություն է թողել նրա վրա: Այս երեկո մենք կտեսնենք նրա ընտրյալին, եթե տղան չի մոռացել մեր ժամադրությունը: Դու լուրջ ես ասում, Հարրի: Միանգամայնլուրջ, Բեզիլ:Ամոթ ինձ, թե երբնէ ավելի լուրջ եղած լինեմ, քան այս պահին: Բայց միթե դու հավանություն ես տալիս, Շարրի,շարունակեցնկարիչը՝սենյակումքայլելովն կծելով շրթունքը: Ոչ. ղու չես կարող հավանությունտալ, անկարելիէ: Դա պարզապնսինչ-որ հիմարհափշտակությունէ: Ես երբեք ոչինչ չեմ հավանում կամ հերքում: Դա անհեթեթ մոտեցում է կյանքինկատմամբ:Մենք չենք առաքվել այս աշխարհը, որպեսզի գովերգենք մեր բարոյական համոզմունքները:Ես ոչ մի կարնորություն չեմ տալիս, թն ինչ են ասում գռնհիկները, ն երբեք չեմ խառնվում ինձ համար -

-

-

-

-

-

-

-

-

ՀՏ 108 Հ»--

հաճելի մարդկանց գործերին:Եթե մեկն ինձ դուր Ե զալիս. ապա այն ամննը, ինչում որ նա դրսնորվում է, բուռն հիացմունք Է պատճառումինձ: ԴրրիանԳրեյը սիրահարվել Է գեղեցիկ աղջկա, որը Ջուլիետտաէ խաղում, ն ուզում է ամուսնանալ նրա հետ: Իսկ ինչու ոչ: Թեկուզ ամուսնանա Մեսսալինայի'հետ, դրանիցնա պակասհետաքրքիրչի լինի: Գիտես, որ ես ամուսնությանջատագովչեմ: Ամուսնության զլխավորչարիքնայն է, որ նա մարդու եսասիրությունը ոչնչացնում է: Իսկ ոչ եսասեր մարդիկ անգույն են, նրանք Ճիշտ է՝ կանմարդիկ.որոնց զուրկ են անհատականությունից: ամուսնականկյանքը դարձնումէ բարդ: Նրանք պահպանում ն են իրննց «ես»-ը ավելացնում ուրիշ շատ «նս»-եր: Այղպիսիներնստիպված են ապրելու ավելի քան մեկ կյանեն քով. ղառնում շատ ավելի բարձր կազմակերպված,հենց դա էլ, կարծեմ,մարդու գոյության նպատակն է: Բացի այդ, յուրաքանչյուր փորձառությունունի արժեք, ն ինչ էլ ուզում Է ասեն ընդդեմամուսնության,միննույն է, դա մնում է որպես փորձառություն: Հուսով եմ, որ Դորիանը կամուսնանա այդ. աղջկա հետ, վեց ամիս կրքոտությամբկպաշտինրան, իսկ հետո հանկարծ ուրիշով կհրապուրվի: Այդ ժամանակ նա կղառնա հիանալի ուսումնասիրությաննյութ: Դու այդ բոլորը լուրջ չես ասում, Հարրի:Որովհետն,եթե Դորիանը խորտակվի, բոլորից շատ ինքդ կվշտանաս: Դու շատ ավելի լավն ես, քան ձնանում ես: Լորդ Հենրինծիծաղեց: Մենք բոլորս էլ սիրում ենք ուրիշների մասին լավը մտածել այն պարզ պատճառով,որ վալսենում ենք ,մնզ համար. լավատեսության հիմքում ընկած Է Մենք վերագրում մերձավորներինայն սարսափը: -

-

ենք` մեր.

բացարձա

կինը, որը հայտնիեր իր 11-ին դարումմ. թ. ա. Հռոմի, կայսերԿլավդիոսի դաժանությամբն անրարոյականությամբ: `.

Հ-6»» ՀՀ--՛

`.

առաքինությունները. որոնցից կարող ենք շահ ստանալ. կարծում ենք, թե դա կատարումենք մեծահոգությունից դրղված: Գովումենք բանկիրին,որ կարողանանքբազմացնել մեր վարկը. լավ հատկություններ ենք գտնում նույնիսկ ավազակի մեջ՝ հուսալով, որ նա կխնայիմեր գրպանները: Շավատա,Բնզիլ. այն ամենը, ինչ ասում եմ. ասում եմ միանգամայն լուրջ: Բոլորից շատ արհամարհում եմ լավատեսությունը: Ինչ վերաբերում է խորտակվելուն,ապա իսորտակված կարելի է համարել միայն այն կյանքը. որն իր զարզացման մեջ կանգ է առել: Վերափոխել մարղկային բնավորությունը, նշանակում է միայն փչացնել այն: Իսկ ինչ վերաբերում է Դորիանի ամուսնությանը... Իհարկե. դա հիմարություն է: Բայց տղամարդկանցն կանանցմիջն կան մերձեցմանուրիշ,ավելիհետաքրքիրձներ:Եվ ես, անկասկած, խրակսուսում եմ դրանք... լինելով ժամանակակից`դրանք շատ ավելի թովիչ են... Բայց ահա ն ինքը՝ Դորիանը: Նա քեզ ավելին կպատմի,քան ես: Հարրի,Բեզիլ. թանկազիններս, կարող եք ինձ շնորհավորել,- ասաց Դորիանըն, շպրտելով աբրեշումե աստառով թիկնոցը, սեղմեց իր բարեկամներիձեռքը:- Ես երբեք այդպենսերջանիկ չեմ եղել: Իհարկն, այս ամենը բավական անսպասելիէր, ինչպես ն անսպասելիեն կյանքիբոլոր հրաշքները: Բայցինձ թվում է, որ ամբողջկյանքումիմ փնտրածը հենց այս է եղել: Շուզմունթիցն հաճույքիցնա շառագունել էր ն զարմանալի ն

-

գնղեցյկացել:

Նս լյանկանում եմ Ձեզ երջանկություն Ձեր ամբողջ կյանքի ընթացքում. Դորիան.-ասաց Շոլլուռրդը,- բայց Ձեզ համար աններելի Է, որ այդ մասին միայն Հարրիին եք ասել: ՉԷ որ կարող էիք նան ինձ ասել: -

Հ-ՏՏՏ

110Հ»-՛

Եվ աններելի է նան, որ ճաշից ուշացել եք,- ժպտալով լորդ Շննրին՝ ձեռքը դնելով պատանու ուսին.- յն, եկեք նստենք սեղանի մոտ ն տեսնենք, թե ինչպիսին է այստեղի նոր ավագ |սոհարարը,իսկ հետո հերթով մեզ ամեն, ինչ կպատմեք: Առանձնապեսպատմելու բան չկա,- արձազանքեց Դորիանը, երբ տեղավորվեցինփոքր կլոր սեղանիշուրջը:- Ահա թե ինչպես պատահնց.երեկ երեկոյան`Ձեր մոտից գնալուց հետո, Շարրի. հագնվեցի, ճաշեցի Ռուփերթ-սթրիթի իտալական փոքրիկ ռեստորանում. ուր մի անգամԴուք տարել էիք ինձ, իսկ ժամը ութին գնացի թատրոն: Սիբիլը Ռոզալինդ էր խաղում: Բեմազարդարանքներն, իհարկե, ահավոր էին, իսկ Օռլանդոն՝ծիծաղելի: Բայց Սիրիլը... 0՛հ, եթն տեսնեիք նրան... Տղայի հագուստով ուղղակի հոյակապ էր. դարչնագույն թնքերով մահճագույն թավշե բաճկոնակ. ճարմանդին տաբատ` թանկարժեք բաց շագանակագույն բազնիփետուր ամրացրած,հիանալիկանաչգլխարկն մուգ կարմիրաստառովկնգուղավոր թիկնոց:Երբեքնա ինձ այդ-" պեսզմայլիչ չէր թվացել: Իր գերողնազելիությամբնա նման էր տանգարյան'այն քանդակին, Բեզիլ, որ ես տեսել եմ Ձեր արհեստանոցում:Դեմքը երիզող մազերընման էին զունատ վարդի նուրբ թերթերի: Իսկ խաղը... Ասենք, ինքներդ այս երեկո կտեսնեք: Նա պարզապեսծնված է դերասանուհի լինելու համար: Ես հմայվածնստել էի խղճուկ օթյակում: Մոռացել էի, որ Լոնդոնում եմ, որ հիմա տասնիններորդդարն է: Իմ սիրո հետ ես գտնվում Էի կուսականհեռու անտառում: Ներկայացումից հետո գնացի ետնաբեմ Ա խոսեցինրա հետ: Մենք նստած էինք միասին, հանկարծես նրա աչքերումայնտեսա, որ մինչ այդ երբեք չէի նկապիսի արտահայտություն -

ասաց

-

`

1 Տանգար-քաղաքՇունաստանում

Հ»

11«»-

տել: Շուրթերս ձգվեցին դեպի նրա շուրթերը: Մենք համբուրվեցինք: Չեմ կարող ասել, թե ինչ զգացի այդ պահին. Թվում էր. թե ամրողջ կյանքս կենտրոնացելէ այդ հրաշալի ակնթարթի մնջ: Նա սպիտակ շուշանի պես դողում եր... հանկարծ չոքեց ն սկսեց համբուրել ձեռքերս: Գիտեմ, պետք չէր, որ ես այդ բոլորը պատմնի ձնզ, բայց չպատմել չեմ կարող: Մնր նշանադրությունն. իհարկե, խիստ գաղտնիթ է, նա նույնիսկ մորը ոչինչ չի ասել: Չգիտեմ՝ինչ կասեն իմ խնամակալները:Լորդ Հենրին, երնի, կկատաղի: Բայց ոչ մի նշանակությունչունի: Մեկ տարի հետո ես չափահաս եմ դառնում ն կարող եմ անել` ինչ ուզեմ: Դե ասացեք,Բեզիլ, միթն հիանալի չէ. որ պոեզիան ինձ սովորեցրեց սիրել. ն կնոջս գտա Շեքսպիրի դրամաներում: Նրա շուրթնրը, որոնց Շեքսպիրն Է սովորեցրել խոսել, ականջիսշշնջացին իրենց գաղտնիքը: Ինձ գրկում էին Ռոզալինդի ձնռքերը, ես համբուրումէի Ջուլիետտային: Այո,Դորիան,ինձ թվում է՝ Դուք ճիշտ եք.- դանդաղորեն ասաց Շոլլուորդը: Այսօր տեսելեք նրան.- հարցրեցլորդ Հենրին: Դորիանը տարուբերեցգլուխը: Ես նրան թողել եմ Արդենյան անտառում ն գտնելու եմ Վերոնայիայզիներից մեկում: Լորդ Հենրին մտախոհկում-կում ըմպեցշամպայնը: Իսկ երբ խոսեցիքամուսնության մասին, Դորիան: Եվ նա ինչ պատասխանեց: Թե դուք արդենք չեք հիշում: ՍիրելիՀարրի, ես նրանպաշտոնականառաջարկություն չեմ արել. որովհետն դա ինձ համար գործնական սոսակցություն չեր: Ես նրան ասացի, որ սիրում եմ իրեն, իսկ նա պատասկխաննց, թե ինքն արժանի չէ իմ կինը լինելուն: Արժանի չԷ, Տեր իմ աստված,ինձ համար նույնիսկ ամբողջ ապա

-

-

-

-

-

ՀՏ

Հ--՛

աշխարհըոչինչ չարժե նրա համեմատությամբ: Կանայք զարմանալիորենգործնական են,- քրթմնջաց լորդ Շենրին.- շատ ավելի գործնական, քան մննք: Այդպիսի պահերին մենք հաճախ մոռանում ենք խոսել ամուսնության մասին, իսկ կանայք միշտ հիշեցնում են: Շոլլուռրդր ձեռքը դրեց նրա ուսին: Հարրի,դու վիրավորում ես Դորիանին: Նա Վերջացրու, ուրիշների նման չէ, վերին աստիճանիազնիվ է ն երբեք ոչ մեկին չի դժբախտացնի: Լորդ Հենրին նայեց Դորիանին: Դորիանը երբեք չի վիրավորվի ինձանից.-- պատասխանեց նա:- Ես ղա հարցրեցինրան ամենալավ միտումով, միտում, որ կարող Է արդարացնել ամեն մի հարց՝ թեկուզ հետաքրքրասիրությունից:Ուզումէի ստուգել իմ տեսությունը, որ սովորարար ոչ թե տղամարդիկ, այլ են տղամարղկանց առաջարկում: Բացի. իհարկե, բուրժուական դասից: Դե. նրանք էլ.չէ որ ետ են մնացել դարից: Դորիան Գրեյը ծիծաղեց ն տարուրերեցզլուիը: Դուք բոլորովին անուղղելի եք. Հարրի,բայց անկարելի է բարկանալ Ձեզ վրա: Երբ Դուք տեսնեք Սիբիլ Վեյնին, կզգաք, որ նրան վշտացնել կարող է միայն սրիկան,անսիրտ գազանը: Չեմ հասկանում՝ինչպեսկարելիԷ անարգելմեկին, եթե նրան սիրում ես: Ես սիրում եմ Սիբիլ Վեյնին: Ուզում եմ նրան դնել ոսկե պատվանդանիվրա, տեսնել, թե ինչպես է ողջ աշխարհը պաշտում այն կնոջը, որն իմն է: Ինչ է Անխախտերդում: Ծիծաղելիէ ձեզ Օհ, ոչ, մի ծաղրեք: Ահա, այդպիսի երդում էլ ես եմ ուզում Է ինձ, իմ հանդեպ տալ: Նրա վստահությունն ազնվացնում. ունեցած հավատը դարձնում է ինձ առաքինի: Երբ Սիբիլի հետ եմ, ամաչում եմ այն բոլորից. Շարրի,որ դուք եք ինձ -

-

-

կանայք

-

ամուսնությունը:

Հ-ՅՑՏ 113

թվում:

-.

Հ--

սովորեցրիլ ն բոլորովին այլ մարդ եմ ղառնում: Այո,սոսկնրա ձեռքի հպումը մոռացնել է տալիս Ձեզ ն Ձեր ողջ հրապուրիչ, դրութիչ. բայց սխալ ն թունավոր տեսությունները: Սրինակ...-հարցրնք լորդ Հենրին՝ սալաթ վերցնելով: Կյանքի, սիրո, հաճույքի... ն ընդհանրապես Ձեր բոլոր Հարրի: ատնսռությունները. Շաճույթը միակ բանն է, որի համար արժե տեսություն ուսենալ,- պատասխաննց նա ցածր, երգեցիկ ձայնով.-բայց, դժբախխտարար,ես հաճույքի տեսությունը չեմ կարող ինձ վերագրել: Նրա արարիչըբնությունն է. ոչ թե ես. հաճույթր բնության այն փորձաքարն է, որով նա ստուգում Է մարդուն, հաճույքը բնության փառաբանմաննշանն է: Երբ մարդ երջանիկ է, միշտ լավն Բայցմիշտ չէ, որ լավ մարդիկ երջանիկ են լինում: Իսկ ինչ եք հասկանում լավ ասելով.- բացականչեց Բեզիլ Հոլլուռրղը: Այո,- արձագանքեց Դորիանը՝ հենվելով աթոռի մնջթին ն նայելով լորդ Հենրիին սնղանի կենտրոնում դրած ալ հիրիկսերի մեծ ծաղկեփնջիվրայով:- Ո՞րմարղն է լավը Ձնր կարծիքով, Հարրի: Լինել լավը, նշանակում է ներդաշնակել ինքն իր հետ.սոռասխանեց լորդ Շենրին՝ բռնելով բաժակի ոտքը իր նուրբ. սպիտակ մատներով:- Իսկ ով ստիպված է ուրիշի հետ ներդաշնակել, աններդաշնակէ ապրում ինքն իր հետ: Սորդու անձնականկյանքը. ահա ամենիցկարնորը:Ինչ վերաբերում է մերձավորների կյանքին, ապա մարդ կարող Է նրանց վզին փաթաթել իր բարոյական տեսակետները, եթե ուզում է ձնապաշտ կամ մաքրակրոն լինել: Բայց աւրիշի կյանքին պետք չէ խառնվել: Բացի այդ, անհատականությունն, անկասկած, ավելի բարձր ձգտումներ ունի:

է:

ԼՈՏ

Ն

"

Հ-՞ՖՏ

114Հ»-՛

Արդի բարոյազիտությունըպահանջում է մեզանից. որ մենթ բաժանենք մեր դարաշրջանի բոլորի կողմից ընդունված հասկացությունները, իսկ երբ կրթված մարդը խոնարհաբար ընդունում է իր ժամանակիչափանիշները, ես դա համարում եմ անբարոյականության ամենակոպիտձնը: Հարրի,որ կյանքը միայն իր համար Բայց համաձայնիր, չափազանցբարձր արժեքով է գնվում,- նկատեցնկարիչը: Այո, մեր օրերում ամեն ինչի համար էլ շատ թանկ ենք վճարում:Երնի աղքատիողբերգություննայն է, որ նրա համար է: Գեղեցիկմեղքերը ամենամատչելիբանըինքնահրաժարումն ն գեղեցիկիրերըհարուստներիարտոնություններնեն: Անձնական կյանքի համար ոչ թե փող, այլ ուրիշ բան պետք է վճարել: Ինչ, Բեզիլ: Իմ կարծիքով,ապաշխարանք,տառապանք... սեփական բարոյալքմանգիտակցություն: Լորդ Հենրին թոթվեց ուսերը: Սիրելիս, միջնադարի արվեստը հոյակապ Է, իսկ միջնադարիզգացումները ն պատկերացումներըհնացել են: Դրանք, իհարկե. պետք են գրականությանը, բայց չէ որ վնպերում պետք է գալիս հենց այն, ինչը կյանքում արդեն դուրս է եկել գործածությունից:Հավատա, ոչ մի քաղաքակիրթ մարդ չի զղջում երբնէ. որ տրվել է հաճույքին, իսկ անէ քաղաքակիրթը չզիտե՝ ինչ համույքը: Ես այժմ գիտեմ, թե ինչ Է հաճույքը,- բացականչեցԴորիան Գրեյը,- դա նշանակում է պաշտել մեկին: Իհարկե, ավելի լավ է պաշտել,քան պաշտվել- պատասխանեց լորդ Հենրին՝ իր համար մրգերընտրելով:- Պաշտվելը շատ տաղտկալիբան է: Կանայք մեզ` տղամարդկանցս, վերաբերվում են ճիշտ այնպես, ինչպեսմարդկությոանը՝ -

-

-

-

-

-

-

Հ

ՀՀ».

Հթ--

աստվածներին: Նրանք երկրպագում են մեզ ն սիչտ ինչ-որ բաներ պահանջելով: ձանձրացնում՝ իմ կարծիքով` նրանք միայն պահանջում են այն, ինչ առաջինն են նվիրում մեզ,- կամացուկ ասաց Դորիանը.նրանք սեր նն արթնացնումմեր մեջ ն սեր էլ իրավունք ունեն սպասելու մեզանից: Այ ղա միանգամայն ճիշտ է, Դորիան,- բացականչեց Շոլլուորդը: Աշխարհում միանգամայն ճիշտ ոչինչ չկա.- առարկեց լորդ Շննրին: 0՛ ոչ, կա, Շարրի,- ընդհատեց Դորիան Գրեյը.- Դուք հո չեք ժխտի, որ կանայք տղամարդկանցտալիս են իրեն) կյանքիամենաթանկագինբանը: Հնարավոր է,.- համաձայնեցլորդ Հենրին՝ հառաչելով: -

-

-

-

-

Բայց նրանք անվերջ ետ են պահանջում, ն պահանջում կաթիլ առ կաթիլ: Այ դա է դժբախտությունը: Կանայք, ինչպես ասել Է մի սրամիտ ֆրանսիացի, ոգնորում են մեզ վեհ զործեր կատարելու, բայց միշտ խանզարում են իրականացնելիս: Հարրի,Դուք անտանելիցինիկ եք: Բայց չզիտեմ՝ ինչու եմ Ձեզ այդպես սիրում: Դուք միշտ էլ կսիրեք ինձ, Դորիան,- պատասխանեց նա,սուրճ չէիք ցանկանա, բարեկամներս:Մատուցող, սուրճ, կոնյակ ն գլանակ բերեք... Ասենք, զլանակ պետք չէ, նս ունեմ: Բեզիլ,սիգարմի ծխիր,գլանակվերցրու: Գլանակը զնրագույն հաճույքի կատարյալ ձնն է, նուրբ ու չհագեցնող: Ուրիշ էլ ինչ Է պետք... Այո, Դորիան,Դուք ինձ միշտ կսիրեք: Նս Ձեր աչքում բոլոր մեղքերի մարմնացումն եմ, որոնք կատարելու|սիզախությունըԴուք չունենք: Դատարկբաներ եք ասում, Շարրի.-բացականչեցպա-

են

-

-

-

ՀՅՏՏ

116Հ«Հ-

տանինն վառեցծխախոտըհուր արտաշնչող արծաթն լրա կոնով, որը սպասավորնէր դրել սեղանին: Ավելի լավ Է զնանք թատրոն: Երբ րեմում տնսնեսթ Սիբիլին. կյանքը բոլորովին Ձեզ այլ կերպ կերնա: Նա Ձեզ համարայնպիսիհայտնություններկանի, որոնցմասին մինչն հիմա Դուք չեք էլ մտածել: Ես ամեն ինչ մաշակել եմ ն իմացել.- ասաց լորդ Հենրին՝ աչքերիհոգնածարտահայտությամբ:-Բայցմիշտ ուրա|սեմ նոր տպավորություններիհամար, միայն վախենում եմ, թե այլես նոր սպասելիքներչլինեն ինձ համար: Ասենք, թերնս` Զեր հրաշք-աղջիկը ցնցի ինձ: Սիրումեմ.ննրկայացում. է, քան կյանքում: ամեն ինչ շատ ավելի իրական այնտեղ Դորիան, Դուք ինձ հետ եկեք: Ափսոս, Բեզիլ, որ իմ միայն երկու հոգով կարող ենք տեղավորվել: Դու հետնիր մեզ միաձի կառքով: Նրանք ելան սեղանիմոտից ն, հագնելով վերարկուները, սուրճը խմեցին կանգնած: Նկարիչը լուռ էր ն մտազրաղ: Նրան համակել թախիծը: Այղ ամուսնությունընրա սրտովը չէր, թեն հասկանումէր, որ Դորիանինկարող էր ավելի վատ բաներ պատահել: Մի քանի րոպե անց երեքն էլ ներքնում էին: Ինչպես որոշել էին, Շոլլուռրդը մենակ էր գնում նրանց կառքիհետնից: Նայելով լորդ Հենրիի կառքիառկայծողլույսին՝նա կորուստի մի նոր զգացում էր ապրում: Շասկանում էր, որ Դորիան Գրեյն այլնս իր համար չի լինելու այն, ինչ առաջ էր: Կյանքը բարձրացելէր նրանց միջն... Շոլլուռրդի աչքերը մշուշվեցին, բազմամարդ լուսավոր փողոցներնաղոտացան:Իսկ երբ կառքը սրընթաց մոտեցավ թատրոնին,նկարչին արդեն թվում էր: թե այսօր ինքը ծերացել է մի քանի տարով: -

-

Գնանք:

կաբրիոլնետում

էր

ՀՏ

ԳԼՈՒԽ

ՄՍ

Այդ երեկո. չգիտես ինչու, թատրոնը լի էր հանղիսականներով, ն գիրուկ հրնա տնօրենը,մուտքի մոտ ղիմավորելով Դորիանին ու իր ընկերներին.շողոքորթ ու քաղցր-մեղցր ժպիտով մինչն ականջները բացեց բերանը: Շանղիսավոր ու ծառայամիտքծնանքով ուղեկցելով նրանց դեպի օթյակ՝ տնօրենըանվերջ շարժում էր թանկարժեք մատանիներով իր փափլիկ ձեռքը ն բարձր, գրեթե ամբողջ ձայնով ինչոր րաներ պատմում նրանց: Դորիան Գրեյը նրան հետնում էր ավելի մնծ լսորշանքով, քան առաջ` ունենալով սիրահարի այն զգացումը, որը եկել էր տեսնելու Միրանդային, բայց հանղիպել է Կալիբանին: Սակայն լորղ Շենրիին, ըստ երնույթին,հրնան դուր եկավ: Համենայնղեպս, նա այդպես հայտարարեցն ցանկացավանպայմանձեռքը սեղմել` հավատացնելովնրան, որ հպարտ է ծանոթանալու համար մի մարդու հնտ, որն իսկական տաղանդ է հայտնագործել ն սնանկացել է բանաստեղծիհանդեպ ուննցած սիրո պատճառով: Շոլլուռրղը դիտում էր պարտերիհասարակությանը: Տոթը սարսափելի հեղձուցիչ էր, Ա հսկայականջահը բոցավառվում էր, ինչպես հրաթերթիկներով վիթխարի մի զեորգին: Գալյորկայիերիտասարդներըհանել էին կոստյումներն ու բաճկոններըն կախել իրենց կողքի բազրիքներից:Նրանք խոսում էին սրահի մի ծայրից մյուսը ն նարինջ էին հյուբասիրումիրննց շուրջը նստած անճաշակհագնվածաղջիկներին: Պարտերում ինչ-որ կանայք բարձրաձայն քրքջում էին: Նրանց սուր ձայներն ականջէին ծակում: Բարիցլսվում էր ղուրս թռչող խցաններիճայթյունը: Եվ ահա այսպիսիվայրում Դուք գտել նք Ձեր աստվածությունը,-ասաց լորդ Հենրին: Այո,- պատասխանեցԴորիան Գրնյը,- այստեղ եմ -

-

ՀՀ

18-»-

զտել նրան՝ աստվածուհուն,գտել եմ հասարակ մահկանա ցուների միջն: Երբ նա խաղում է, մարդ մոռանում Է ամեն ինչ: Երբ հայտնվում է բեմահարթակում. այս հասարակ,

բիրտ մարղիկ՝ կոպիտդեմքերով ն անտաշշարժուձներով. են ամբողջովին: Շունչները պահած կերպարանափոխվում դիտում են նրան: Լալիս ն ծիծաղում են նրա կամքով: Այղ աստվածուհինդարձնում է նրանց ջութակի պես զգայուն, խանդավառումԷ նրանց, ն այն ժամանակ ես զգում եմ, որ այս մարդիկնույն մսից ու արյունից են, ինչ որ ես: Նույն մսից ու արյունից:Ես հուսով եմ, որ այդպես չէ.բացականչեց լորդ Շենրին` հեռադիտակն ուղղելով դեպի գալյորկայիհանդիսատեսները: Ուշադրություն մի դարձրեքնրա վրա, Դորիան,-ասաց նկարիչը:- Ես Ձեզ հասկանումեմ, թե ինչ եք ուզում ասել, ն հավատումեմ այղ աղջկան: Եթե Դուք սիրում եք, ուրեմն նա լավն է: Եվ, իհարկե,մի աղջիկ. որն այդպես ազդում Է մարդկանցվրա, չի կարող գեղեցիկն ազնիվ հոգի չունենալ: Վեհացնել սնիունդը՝ մեծ արժանիք է: Եթե այդ աղջիկը: կարող է հոգի ներշնչել նրանց,ովքեր մինչն հիմա ապրել են առանցհոգու, եթե կարող է գեղեցիկի զգացում արթնացնել այն մարդկանցմեջ, որոնց կյանքը եղել է կեղտոտ ն տզեղ, եթե կարող է հրաժարեցնել իրենց եսասիրությունից ն տանջանքի արցունք քամել օտարի վշտի համար, ուրեմն արժանի է Ձեր երկրպագմանը.աշխարհըպետք է պաշտի նրան: Լավ եք անում. որ ամուսնանում եքնրա հետ: Սկզբում ես այլ կերպ էի մտածում, իսկ այժմ կարծում եմ, որ Դուք ճիշտ եք: Աստվածներնարարելեն Սիբիլ Վեյնին Ձեզ համար: Ես Առանցնրա Ձեր կյանքըկատարյալչէր լինի: Շնորհակալ եմ, Բեզիլ,- ասաց Դորիան Գրեյը՝ սեղմնլով նրա ձեռքը:- Ես զիտեի,որ Դուք ինձ կհասկանաք: Իսկ -

-

-

ՀԹ»

19.2»--

.

Շարրին ուղղակի սարսափեցնումէ իր ցինիզմով... Ահա ն նվագախումբը:Թնն գարշելի բան է, բայց ընդամենը հինզ բոպն է տնում: Հետո կբարձրանա վարազույրը. ն Դուք կտեսննթայլջկան. որին ես կտամ իմ ամրողջ կյանքը. որին արդնն տվել նմ այն բոլորը, ինչ լավ է իմ մեջ: Քառորդ ժամ հետո բուռն ծափահարությունների տակ բեմ ղուրս նկավ Սիբիլ Վեյնը: Այո, իրոք. կարելի էր նրանով զմայվել: «Նա աշխարհիամենագեղեցիկէակն է, որ երբնէ ես տեսել եմ»,- մտածեցլորդ Շենրին: Ամոթխածնազելիության մեջ ն վնհերոտհայացքումմատաղեղնիկ հիշեցնող ինչ-որ բան կար: Երբնա աչքը գցեցխանդավառամբոյսին,այտերին թեթն մի կարմրություն իջավ, ինչպես վարդի ստվերն է արծաթյա հայելու մեջ: Մի քանի քայլ նա ետ քաշվեց, շուրթերը կարծես դողում էին: Բեզիլ Հոլլուռրդը վեր թռավ ն սկսեց ծափահարել: Դորիանն անշարժ նստած էր. ինչպես երազումհայացքը սնեռած նրան: Իսկ լորդ Հենրին նայում էր հեռադիտակովն քրթմնջում`«Սքանչելի է, սքանչելի է», Տնսարանըներկայացնումէր Կապուլետտիիտան սրահը: Կըոնավորիհագուստովներս մտավՌոմեոռն՝ Մերկուցիոյին մյուս ընկերներիհետ: Նվագախումբը,եթե կարելի է այդպես անվանել, սկսեց նվագել: Պարերն սկսվեցին: Անճոռնի ն խղճուկ հագնվածդերասաններիմիջն Սիրիլ Վեյնը սահում էր, ինչպես մի ուրիշ, ավելի չքնաղ աշխարհի էակ: Պարելիս նազանքովայնպեսէր ճոճում իրանը,կարծեսեղեզ լիներ ջրի վրա: Պարանոցիթեքվածքըհիշեցնում էր սպիտակաթույր »ուշանի: Ձեռքերըկարծեսփղոսկրիցկերտածլինեին: Սակայն նա զարմանալիորենանմասնակիցէր մնում այդ ամենին: Ուրախությանոչ մի նշույլ չերնաց նրա դեմքին, երբ տեսավ Ռոմեոյին: Եվ Ջուլինտտայիառաջինխոսքերը՝ Հ-ՅՋՏ 120 ՀՀ-՛

Դխք խիար եք, դաժան դեպիՁեր ձեռքը. ազելվ Խխտավոր. իր ջերմեռանդ հարգանքն է կւածում սիրով բախվոավոլ Ուխրի եկողր ձեռքով հւվում է ձեռքը սուրբերի. Ափընդ ափ լինել՝ անբիծհամբույրն է ախտավորներին.'ինչպես ն նրան հաջորդող մի քանի բառերը հնչեցին լրիվ արհեստական: Ձայնը հրաշալի էր, բայց ելնէջներն ամբողջովին կեղծ էին, երանգավորումը՝սխալ: Դա բանաստեղծությունը ղարձնում էր անկյանք, բուռն զգացմունքը՝ -

Որ

անբնական:

`

Դորիան Գրեյը գունատվում էր: Նա ապշածէր ն անհանգիստ: Ո՛չ լորդ Շենրին. ոչ Բեզիլ Շոլլուռրղը չէին համարձակվումորնէ բան ասել: Սիբիլ Վեյնըբոլորովին անտաղանդ թվաց.նրանք սիստ հիասթափվածէին: Սակայն հասկանում էին. որ Ջուլիետտա սաղացողի իսկական ստուգումը երկրորդ գործողության պատշգամբի տեսարանն է: Եվ սպասում էին այդ պահին: Եթե Սիբիլը այդտեղ էլ ձախողվեր, ուրեմն, նրա մեջ տաղանդի նշույլ անգամչկա: Նա ուղղակի կախարդանքովլեցուն էր, երբ լուսնի լույսի տակ հայտնվեց պատշզամբում:Դա արդեն չէր կարելի ժխտել: Բայց խաղն անտանելիկեղծ էր ն գնալով ավելի էր վատանում:Անհեթեթորենարհեստականէին շարժուձները: Ամեն ինչ արտասանումէր չափազանցրածխանդավառությամբ: Գեղեցիկմենախոսությունը՝ Գիշերվադիմակըերեսիս վրա է, Թե չէ, կսսական մի շիկնածությունայտերսկայլրեր Այնխոսքի համար, որ դու այս գիշեր ինձնից լսեցիր. արտասանվնցաշակերտուհու անշնորհք ճիգով. որ սո1:Չափածոթարգմանությունները՝ Խ.

Հ-Տ

Դաշտենցի:

121 Հ»5-

վորեցրել էր ճարտասանության ինչ-որ երկրորդ կարգի Իսկ երբ պատշգամբիցթեքվեց ն հասավ այս դասատու: հիանալի տողերին. Թեպետ իմ սիրտըհրճվումէ քեզնով. Սակայնայս գիշեր հաճությունչխնեմ դաշինք կռել, Դա խիսլ հանդուգն է ն խիա: անխոհեմ.իսկ: հանկաի ծական, Նման փայլակի,որ չքանում է Նախքան թե կասես` «Նայիր-փայլամԼէ»: Բարի գիշեր. անոշ: Սիրոբողբոջն այս հասոնանալովշնչով ամառվան՝ Կարողէ դառնալ մի չքնաղ ծաղիկհաջորդ հանդիպման, էր իմաստըհասկանալու:Դա կարծեսար չէր կարելի բացատրել ջղայինհուզմունքով: Ընդհակառակը. շատ հանգիստ էր ն լրիվ տիրապետումէր իրեն: Պարզապես վատ խաղ էր: Ըստ երնույթին, դերասանուհին բոլորովին անտաղանդէր: Նույնիսկ գալյորկայի ն վերջինշարքերիանկուլտուրական հանդիսատեսները կորցրեցին հետաքրքրությունը խաղի նկատմամբ:Սկսեցինբարձրաձայնխոսել,աղմկել ն նույնիսկ սուլել: Շրեա ձեռնարկուն, դահլիճի ետնամասում կանգնած, ոտքերըդոփումէր ն ցասումնալիցհայհոյում: Միայնաղջիկն էր, որ անտարբերէր մնում ամեն ինչի նկատմամբ: Երբ երկրորդ գործողությունը վերջացավ,սրահում բարձրացավ փոթորկոտ սուլոց: Լորդ Հենրին վեր կացավ ն հագավ վերարկուն: Նա շատ գեղեցիկ է, Դորիան,-ասաց նա,- բայց խաղալ չզիտի: Գնանք: Ոչ. ես մինչն վերջ պետքէ նայեմ.- դառնությամբ, բայց կտրուկ պատասխանեցպատանին,-շատեմ ցավում, որ -

նում

նց

-

-

Հ-ՏՏ122Հ»-

իմ պատճառով կորցրեցիք երեկոն, Հարրի: Երկուսիցղ էլ ներողություն եմ սնդրում: ՍիրելիԴորիան, օրիորդ Վեյնը թերնս տկար Է այսօր.ինղհատեցՇոլլուռրդը.- ուրիշ անգամ կգանք: Երանի տկար լիներ.- պատասխանեցԴորիանը.- բայց ես տեսնում եմ, որ նա պարզապեսսառն է ու անհոզի: Ամբողջովին փոխվել է: Դեռ երեկ նա մեծ դերասանուհի էր: Իսկ այս երեկո՝պարզապեստափակն միջակ դերասանուհի: Այդպես մի խոսեք աղջկա մասին, Դորիան. բարձր՝Է:Թե սերը, թե արվեստը ընդօրինակման են,ասաց լորդ Շննրին:- Դն, գնանք,Դորիան,այստեղ այլնս մի մնացեք:Հոգու համար վատ խաղ դիտելը վնասակարէ... Եվ վերջապես, դժվար թե ուզեիք, որ Ձեր կինը դերասանուհի լիսի: Ուրեմն, միթե միննույնը չէ, եթե նա փայտե տիկնիկի պես է խաղում Ջուլիետտա: Նա շատ սիրունիկն է ն եթե կյանքի մասին էլ այդպիսի աղոտ պատկերացումունի, որքան արվեստի, ապա ավելի մոտիկ ծանոթությունը նրա հետ Ձեզ մեծ հաճույք կպատճառի:Միայներկու տեսակիմարդիկ կան, որոնք իսկապես հետաքրքիր են. մարդիկ, որոնք բացարձակապեսամեն ինչ զիտեն կյանքի մասին, ն մարդիկ, ոչինչ չգիտեն: բացարձակապես 0՛, սիրելիս,այդպես ողբերգականմի ընդուննք, ի սեր աստծո: Երիտասարդ մնալու գաղտնիքը երբեք չհուզվելու մնջ է: Դա փչացնում է դեմքը: Եկեք Բեզիլի հետ ակումբ գնանք: Այնտեղ կծլսենքն կխմենքՄիբիլՎեյնի գեղեցկության կենացը: Նա գեղեցկուհի է: Ուրիշ ինչ եք ուզում: Գնացեք.Շարրի.-բղավեցպատանին,-ես ուզում եմ մենակ մնալ: Բնզիլ, Դուք էլ գնացեք: Միթե չեք տեսնում. որ սիրտս կտոր-կտոր Է լինում,- նրա աչքերը լցվեցին տաթ -

-

-

Ձեր սիրած

ներն արվեստից -

որոնք

-

ՀՀ

123-Հ-

ձներ

արցունքով. շուրթերը դողացին: Նետվելով օթյակի |սորթը՝ կպավ պատինն ձնռքերովծածկեցդեմքը: Գնանք,Բեզիլ.,-ասաց լորդ Հենրին ձայնի զարմանալի քնքշությամբ: Եվ երկուսն էլ դուրս եկան օթյակից: Մի քանի րոպե անց լույսերը մարեցին. վարագույրը բարձրացավ.ն սկսվեց երրորդ գործողությունը: Դորիան Գրնյը վնրադարձավիր տեղը: Գունատ էր Ա չափազանց անտարբեր:Ներկայացումը շարունակվումէր, թվում էր վերջ չկա: Սրահը կիսով չափ դատարկվելէր. հանդիսատեսների մի մասը, հռհռալով ն ծանր կոշիկները թխկթխկացնելով, դուրս էր գնում: Ձախողումըկատարյալէր: Վերջին գործողությունն ընթանում էր գրեթե դատարկ դահլիճում: Վերջապեսվարագույրնիջավ թրքջոցին բարձրաձայն փնթփնթոցներիտակ: Շենց որ գործողությունը վերջացավ. Դորիան Գրեյն անմիջապես ետնարբեմնետվեց: Սիբիլը մենակ կանգնած էր -

Շարդարասննյակում՝ դեմքիհաղթականարտահայտու Աչքերը շողում էին արտակարգհրով. նա ամբողջությամբ կարծնս ճառագայթումէր: Կիսաբացշուրթերը ժպտում Լին միայն իրեն հայտնիինչ-որ գաղտնիժպիտով: Երր Դորիան Գրեյը ներս մտավ, Սիբիլը նայեց ն լցվեց անսահման ուրախությամբ: Ինչ վատ խաղացի ես այսօր. Դորիան.-բացականչեց -

նա:

Ահավոր,- հաստատեց Դորիանը՝ տարակուսանքով նայելով Սիբիլին: Սարսափելիէր: Հիվանդ եք: Դուք չեք կարող պատկերացնել,թե ինչի նման էր Ձեր խաղը ն որքան տառապանքդա պատճառեցինձ: Աղջիկը ժպտում էր: -

-

ՀՅ

Դորիան, երգեցիկ ձայնով ծոր տվեց, կարծես այդ անունը մեղրից էլ քաղցր էր նրա ծաղկաթերթ ալ շուրթերի համար.- Դորիան, Դուք պետք է հասկանայիք: Իսկ այմմ հասկանումեք, չե: Ինչ հասկանամ.- բարկացածհարցրեցնա: Այն, թե ինչու ես վատ իսաղացիայսօր... թե ինչու նս սրանիցհետո միշտ էլ պետքէ վատխաղամ,թե ինչպես ես այլնս չեմ կարող լսաղալ այնպես,ինչպես առաջ: Դորիանը թոթվեց ուսերը: Երնի հիվանդ էիք: Այն դեպքում ինչու խաղացիք: ՉԷ. -

-

-

-

-

-

Դուք ծաղրուծանակիառարկաեք դառնում: Ընկերներս

որ

անտանելի ձանձրացան:Ես՝ նույնպես: Սիբիլը կարծեսչէր լսում: Նա ուրախությանէքստազի մեջ էր: Երջանիկինքնամոռացությունընրան լրիվ վերափոլսել էր: Դորիան,Դորիան.,-բացականչեց նա,- նախքան Ձեզ ճանաչելը իմ կյանքի միակ իրականությունըխաղն էր: Դրանով էի ապրում: Ամեն ինչ ինձ իրական էր թվում: Մի գիշեր Ռոզալինդա էի. մյուս զիշերը՝ Պորցիա: Իմն էր Բնատրիչեի ուրախությունը ն Կորգելիայիտառապանքը:Եվ այդ ամենին հավատում էի: Ինձ հետ խաղացող խղճուկ դերասանները աստվածայինէին թվում: Նախշած բեմը իմ աշխարհն էր: Ես ապրումէի տեսիլքների մեջ. որոնք ինձ իրականմարդիկէին թվում: Եվ ահա. որտեղից որտեղ, հայտնվեցիքԴուք. սեր իմ, ն գերությունից ազատեցիքիմ հոգին: Դուք ինձ ցույց տվեցիք իրականկյանքը:Այսօր ես առաջին անգամ տեսա այն ամբողջ դատարկությունը, կեղծիքն ու -

բուտաֆորային անհեթեթությունը, որը ինձ շրջապատում Է բեմում: Այս երեկո ես առաջինանգամ տեսա, որ Ռոմեոն ծեր է, սարսափելի ն շպարված. որ լուսնյակ գիշերն այգում

Հ».

25«--

արհնստականէ. իսկ այզին այդ ոչ թե այզի է. այլ ողոր մելի դեկորացիաներ:Բառերը,որոնք ես արտասանումէի. իսկական չէին. իմը չէին, ն այն խոսքերըչէին, որ նս ուզում եի ասել: Ձեր շնորհիվ ես հասկացա այն, ինչը վեր Է արվեստի: Ես զգացի իսկականսերը: Արվեստը նրա գունատ արտացոլումն է: 0՛, բերկրությունիմ. իմ ՀմայիչԱրքայազն. Արքայազն իմ կյանքի, ձանձրացելեմ ապրել ստվերներիմեջ: Ինձ համար Դուք ավելի թանկ եք, քան ողջ աշլսարհի արվեստը: Իմ ինչին են պետք այդ տիկնիկները, որոնք շրջապատումեն ինձ բեմում:Երբ երեկոյանես թատրոն նկա, ինձ հանկարծզարմանքպատեց.ամեն ինչ միանգամիցօտարացավ ինձ համար: Ես կարծումէի՝ հիանալի կխաղամ, բայց հակառակըեղավ: Եվ հանկարծհոգով հասկացա, թե ինչու չեմ կարողանումսաղալ: Եվ դա ինձ բերկրանքպատճառեց: Ես լսում էի. որ սուլում են, բայց ժպտում էի: Նիանք ինչ կարող էին հասկանալ մեր սիրուց: Տարեք ինձ այստնղից: Դորիան,տարնքՁեզ հետ այնտեղ, որտեղ մենք բոլորովին մենակ կլինենք: Ինձ համար թատրոնն ատելի է: Ես կարող էի բնմում սեր պատկերել.քանի դեռ չգիտեի, թե ինչ է դա, իսկ հիմա, երբ ինչպես հուր այրում Է ինձ այդ սերը, ես անկարող եմ: Ա՛խ, Դորիան,Դորիան,այժմ ինձ հասկանումեք: ՉԷ որ հիմա իմ՝ սիրահարվածիդեր կատարելըսրրապղծություն է: Զեր շնորհիվ էր, որ դա իմացա: Դորիանն ընդոստ շրջվեց Սիբիլից Ա նստեց բազմոցին: Դուք սպանեցիքիմ սերը.- մրմնջացնա: Սիբիլը զարմացածնայեց նրան, ապա ծիծաղեց: Դորիանը լուռ Էր: Աղջիկը մոտեցավ, նուրբ մատներով շոյեց նրա մազերը,հետո չոքեց ն շուրթերը սեղմեց պատանուձեռքերին. Սակայն Դորիանը ցնցվեց, ետ քաշեց ձեռքերը: Ապա վեր հաչելով տեղից՝գնաց դեպի դուռը. -

Հ-ՅՑՏ126 Հ»-՛

Այ. այո,- գոչեց նա.- Դուք սպանեցիքիմ սերը: Առաջ Դուք հուզում էիք իմ երնակայությունը,իսկ հիմա ոչ մի ոնտաԵսՁեզսիրեցի,որովինտն ծրքրությունչեքառաջացնումիմմեջ: Դուք հրաշալի էիք խաղում, որովհետն Դուք մարմնավորում էիք մեծ բանաստեղծների երազանքները, կերպավորում, կյանք էիք տալիս արվեստի անմարմին տեսիլքներին: Իսկ հիմա այդ ամենը վերջացած է: Դուք դարձաք դատարկ ու սահմանափակմի կին: Աստվածիմ, ինչքանէի ես հիմար. ինչ խենթություն էր իմ սերը Ձեր նկատմամբ:Այժմ ինձ համար Դուք ոչնչություն եք: Ես Ձեզ այլնս տեսնելչեմ ուզում: Նույնիսկ չեմ էլ հիշի Ձեզ, Ձեր անունը չեմ արտասանիերբեք: 0'հ, -

եթե իմանայիք, թն Դուք ինչ էիք ինձ համար առաջ... Առաջ... Շիշելը նույնիսկ ցավ է պատմառումինձ: Երանի ես նրբեք տնսած չլինեի Ձեզ: Դուք փշրեցիք իմ բոլոր երազանքները: Որքան քիչ եք դուք հասկանումսիրուց, եթե ասում եք, թե այն սպանեց Ձեր մեջ դերասանին: ՉԷ որ առանց Ձեր արվեստի ղուք ոչնչություն նք: Ես ուզում էի Ձեզ դարձնել նշանավոր, ուզում էի, որ Դուք հռչակ ունենաք: Աշխարհը կերկրպագեր Ձեզ. ն Դուք կկրեիք իմ անունը: Իսկ ինչ եք հիմա: Սիրունիկ դեմքով. երրորդ կարգի դերասանուհի: Սիբիլը գունատվել, ու դողումէր: Ձեռքերըջղաձգվել էին. ձայնը կարծեսխեղդվել էր կոկորդում: Դուք լուրջ եք այդ ասում,Դորիան,-շշնջում Էր նա.-գուցե խաղումեք: Խաղումեմ: 0՛, ոչ, խաղալըես Ձեզ համար եմ թողնում: Դուք այնքանլավ եք այդ անում,- թույնով լցված՝ առարկեց -

-

նա:

'

Աղջիկը տեղից կանգնեց ն դեմքի տանջալիցարտահայտությամբ մոտեցավ նրան: Ձեռքը դրեց Դորիանի ուսին ն նայեց նրա աչքերի մեջ: ԲայցԴորիանըմի կողմ հրեց նրան Տ:

շ225

ու

բղավեց.

Չդիպչեքինձ: Աղջիկը խուլ հառաչեք, ընկավ պատանու ոտքերը: Եվ տրորվածծաղկի նման այդպես մնաց հատակին: Դորիան, Դորիան,ինձ մի լքեք.- աղերսանքով 2շնջաց նա,- նս շատ եմ զղջում, որ վատխաղացիայսօր: ԱնվերջՁեր մասին էի մտածում: Կրկին կփորձեմ... այո,այո, ես ջանք չեմ խնայի: Սերը այնքան անսպասելի էր: Ես թերնս դա չզգայի էլ. եթե ինձ չհամբուրեիք... եթե մենք չհամբուրվեինք...կրկին համբուրեքինձ, սեր իմ. մի գնացեք:Ես չեմ դիմանա... Մի լքիր ինձ, եղբայրս...Ո՛չ, ոչ, ես դա նկատի չուննի, նա միայն կատակումէր... Օհ, միթեչեք կարող ինձ ներել: Այսուհետն ես շատ կաշխատեմ,կջանամ լավ խաղալ: Այդպես դաժան մի եղեք, որովհետն աշխարհում նս ամեն ինչից շատ Ձեզ եմ սիրում: ՉԷ որ ես միայն մեկ անզգամեմ Ձեզ դժգոհ թողել: Իհարկե, Դուք ճիշտ եք, Դորիան, ես չպետք է մոռանայի, որ դերասանուհի եմ: Հիմարության էր, բայց ինչ անեմ, չկարողացա: Ա՛խ, ինձ մի լքեք, մի լքեք ինձ. Դորիան: Բուռն արցունքներըխեղդեցին նրան, հատակին ընկած վիրավոր կենդանու պես նա գալար-գալար էր գալիս. իսկ Դորիան Գրեյը վերնից նրան էր նայում` ամբարտավան արհամարհանքիքմծիծաղը նրբագեղշուրթերին: Այն մարդկանց տանջանքներիմեջ, որոնք այլնս սիրելի չեն, միշտ ինչոր ծիծաղելի բան կա: Սիբիլ Վեյնը անհեթեթորեն մելոդրամատիկէր թվում, նրա արցունքներն ու հեծեծանքը գրգռում էին Դորիանին: Ես գնում եմ,- վերջապես ասաց նա հանգիստ, հստակ ձայնով,- չէի ցանկանա անխիղճ լինել, բայց Ձեզ տեսնել այլնս չեմ կարող, Դուք հիասթափեցրիքինձ: Սիբիլը լուռ հեկեկում էր, նա ոչինչ չպատասիսանեց,բայց -

-

-

Հ-ՅՅՏ128 Հ»-

ավելի մոտիկ՝ ձեռքերըկույրի պես առաջ մեկնած. կարծեսնրան էր փնտրում:ՄակայնԴորիանըշրջվեց ն դուրս եկավ: Մի քանի րոպե հետո նա արդեն փողոցում էր: Թեուր էր գնում, ինքն էլ չգիտեր: Հետո աղոտ մտաբերեց, որ թափառում է հազիվ լուսավորված փողոցներում, չարագուշակ տեսքով տների մոտ, կամարների սն ստվերների տակ: Կանայք խռպոտ ձայներով ն սուր քրքիջով կանչում էին նրան: Խոշոր կապիկներիպեսմրթմրթալովն հայհոյելով օրորվում էին հարբածները: Դորիանը տեսնում էր տների դռներին կուչ եկած խղճուկ ու հյուծված երեխաների, լսում էր մռայլ բակերից եկող սուր ճիչեր ու կոպիտ հայհոյանք: Այգաբացին նա Քովենթ-Գարդնի մոտ էր: Մութը ցրվել էր, մեղմ առկայծողկրակներովընդելուզված երկինքը նման էր հրաշագեղ մարգարտահատիկի:Դեռ ամայի. փայլուն սալարկներով դանդաղ ճռռում էին երկար ցողունների վրա օրորվող շուշաններով լի սայլերը: Օդում տարածվել էր ծաղիկներիբույրը, որը բալասանիպեսամոքումէր պատանու. ցավը: Բեռնած սայլերի հետնից նա ինքնաբերարարշուկա մտավն սկսեցդիտելսայլերըբեռնաթափողներին: Սպիտակ խալաթը հագին մի սայլապաննրան բալ հյուրասիրեց:Դորիանը շնորհակալություն հայտնեց ն մտացրիվ սկսեց ուտել, զարմանալով, թե ինչու իրենից փող չվերցրեց այդ մարդը: Բալը կեսգիշերին էին քաղել, ն նրա մեջ կարծես թափանցած լուսնի սառնությունը: Տղաները երկար շարքով` մեկը մյուսի ետնից, շերտավոր վարդակակաչների ն դեղին, կարմիր վարդերի զամբյուղները ձեռքներին.նրա առջնից ճանապարհճեղքեցին դալար կանաչ բանջարեղենի հսկայականկույտերիմիջով: Նախասրահիդռան տակ՝արնի լույսով ողողված մոխրագույնսյուների միջն, թրն էին գալիս մի խումբզջլոտվածաղջիկներ: Մի ուրիշ խումբէլ կուտակվել սողաց

լիներ.

Հ-ՅՑՏ129 Հ»--

էր Պյացցնիվրա գտնվող սրճարանիդռների մոտ: Անհարբ սալարակիվրալծասարքերնու զանգակներըզնգզնգացնելով սայթաքում էին ծանրաքարշձիերը: Մի քանի սայլապաններ քնել էին պարկերի կույտերի վրա: Վարդագույն ոտքերով, ծիածանանման վզիկներով աղավնիները այս ու այն կողմ Էին վազվզում ն կտցահարումթափածցորենի հատիկները: Քիչ անց Դորիանըկառքվարձեցն տուն գնաց: Տան շեմին լուսամիպահկանգնելով՝ նասկսեցնայել լուռհրապարակին,. մուտների ամուր ծածկվածփակոցափեղկերինն գույնզգույն վարագույրներին:Այժմ երկինքը ջինջ ծիածանաքարիզույն ուներ, Ա նրա ֆոնի վրա արծաթի պես փայլփլում էին տանիքները: Դիմացի տան ծխնելույզից բարալիկ ծուխ էր բարձրանում,որի մանուշակագույնժապավենը.պտույտներ տալով, գալարվումէր սադափագույնօդում: ղոջեի զոնդոլից մի ժամանակզողացած վննետիկԻնչ-որ, յան հսկայականոսկեզօծ լապտերիմեջ, որն այժմ կախված էր մուտքի կաղնե մեծ տախտակադրվագներովընդարձակ էին գազի երեքայրիչներ, սրահիառաստաղից,դեռառկայծում որոնց բոցի կապույտնեղ լեզուները երիզվել էին սպիտակ հրով: Նա մարեց լույսը, գլխարկն ու վերարկուն շպրտեց սեղանին ու զրաղարանի միջով գնաց դեպի իր ննջարանը, որն ութանկյուն մեծ սենյակէր առաջինհարկում:Իրեն շռայլություններով շրջապատելուձգտումովտոգորված՝նա վերջերս նորից էր զարդարել իր սենյակը ն պատերից կալսել վերածնունդիշրջանի մի քանիհազվագյուտպատկերազարդ զորգեր,որոնք գտել էր Մելբիի տան ձեղնահարկում:Դռան բսնակը պտտելիս նրա հայացքն ընկավ Բեզիլ Հոլլուռրդի նկարած դիմանկարին: Դորիանը ցնցվեց ու ետ ընկրկեց ինչ-որ բանից ապշած: Շետո ննջասենյան մտավ: Սակայն ծաղկեփնջիկը վերարկուի մերակից հանելով, նա կարծես

Հ-»»

130 .«Հ-՛

վարանեց: Վերջապես վերադարձավգրաղարան, մոտեցավ իր ղիմանկարին ն ուշադիր զննեց: Աղոտ լույսի տակ, որ ստվերված էր ղեղին մետաքսեվարագույրներով, նկարում դեմքը փոքր-ինչ փոխված երնաց: Արտահայտությունն այլ էր. շուրթերի անկյուններում ինչ-որ դաժանություն կար... Ա՛յ քեզ տարօրինակբան: Դորիանը լուսամուտին մոտեցավ ն քաշեց վարագույրը: Սենյակը ողողվնց վաղորդյան պայծառ ճառագայթներով, տարօրինակստվերները ետ փախանխավարանկյունները: Սակայն նկարում դեմքի տարօրինակարտահայտությունը նա դարձել էր նույնիսկ ավելի շարունակումէր մնալ, ավելին, հստակ: Արնիվառ լույսի տակ բերանի գիծն այնպես պարզ երնաց, կարծես Դորիանը հայելուն էր նայում սարսափելի ոճիր կատարելուցհետո: Նա ցնցվեց ն. սեղանի վրայից վերցնելով լորղ Հենրիի բազմաթիվ նվերներից մեկը` փղոսկրե հրեշտակիկներով շրջանակած ձվաձն հայելին, նայնց նրան: Ո'»չ, նրա ալ շրթունքները ոչ մի զիծ այդպես չէր այլանդակում:Բնչ էր այդ

նշանակում: Դորիանըտրորեցաչքերը,ընդհուպ մոտեցավ նկարին ն կրկինզննեց: Դիմագծին գույների ոչ մի փոփոխությունչկար անկասկած, փոլսվել նկարում, սակայն արտահայտությունն, էր: Ո՛չ. դա իր երնակայության արդյունքը չէր: Զարհուրելի փոփոխություննակնհայտէր: Նստելով աթոռին՝ նա սկսեց խորհրդածել: Հանկարծ հիշողության մեջ հայտնվեցինայն խոսքերը, որոնք ինքն ասել էր Բեզիլ Շոլլուռրդի արվեստանոցում՝դիմանկարնավարտվելու օրը: Այո, շատ լավ էր հիշում: Նա այն ժամանակխելահեղ մի ցանկությունհայտնեց.ուզեց: որ ինքն ընդմիշտ երիմնա, իսկ դիմանկարըծերանա, ցանկացավ. որ տասարդ

Հ-ՅՀՏ131 Հ»-՛

իր գեղեցկությունը երբեք չխունանա. իսկ կտավի դեմքին դրոշմվի կրքերի ու մեղքերի կնիքը: Այո, նա ուզում Էր. որ տառապանքներին ծանր խոհերի հնտքերը ակոսեին ղեմքը կտավի վրա. իսկ ինքը պահպաներ դեռ նոր զիտակցված փթթող պատանեկություննու նրբագեղությունը: Միթն իր ցանկությունն իրականանումէր: Ո՛չ: Դա անկարելի էր. այղպիսի հրաշքներ չեն լինում: Նույնիսկ մտածելն այդ մասին զարհուրելի էր: Եվ սակայն իր դիմաց էր գտնվում դիմանկարը՝դաժանությանգիծը շուրթերի վրա: Ղաժանություն.միթե նա դաժանէր վարվել: Մեղավորը ոչ թե ինքն էր, այլ` Սիբիլը: Ինքը կարծել էր, թե այդ աղջիկը մեծ ղերասանուհի է, ն այդ պատճառովէլ սիրել էր նրան: Իսկ Սիբիլը հիասթափեցրնց:Պարզվեց, որ նա ոչնչություն է ն անարժան իր սիրուն: Սակայնզղջման ն կարեկցանքի անսահման մի զգացում համակեց Դորիանին. երբ հիշեց նրան իր ոտքերի առաջ փոքրիկ երեխայինման հնկնկալիս: Շիշնց, թն ինչպիսի չոր անտարբերությամբէր նայում այն ժամանակ: ինչու էր ինքն այղպես ստեղծվել. ինչու է իրեն այդպիսիհոզի տրվել... Բայց միթե ինքը չէր տանջվում:Երեք սարսափելի ժամ տնող ներկայացման ընթացքումնա տառապանքիմի ամբողջ դար ապրեց, տանջալից մի հավիտենականություն: Իր կյանքը համենայն դեպս հավասարարժնքէ նրա կյանքի հետ: Ինթը խոցել էր Սիբիլին հավիտենապես,բայց չե որ նա էլ ժամանակավորապես իր կյանքն էր մթագնել: Ընդ որում՝ հեշտեն կրում քան են Նրանք ապրում միայն իրենց զգացմունքներով,միայն են մտածում: իրենց զգացմունքների Եթե սիրեկան են պահում, ապա միայն նրանց հետ միշտ տեսարաններ ասում սարքելու համար: Այդպես էր լորդ Հենրին. իսկ լորղ

կանայքավելի

տառապանքը, տղամարդի

մասին՛

Հ-Յ»Տ132 Հ»-՛

Շենրինշատ լավ զիտի կանանց: Ինչու իզուր ինքը տանջվիՍիբիլ Վեյնի համար:ՉԻ որ նա այլնս զոյություն չուներ իր համար: Իսկ նկարը: Այդ մասին ինչ կարող էր ասել: Նկարը պահում էր իր կյանքիգաղտնիքըն կարող էր այդ գաղտնիթը բոլորին հայտնել: Դիմանկարը սովորեցրել էր նրան սիրել իր սեփականգեղեցկությունը, միթե նույն այդ դիմանկարը կստիպի նրան ատել իր սեփականհոգին: Այժմ էլ ինչպես նայեր կտավին: Ոչ. ոչ. այդ բոլորը հոգեկան տառապանքիցգրզոված սոսկալի երնակայության արդյունք էր: Նա անց էր կացրել գիշեր, ն ահա աչքին ինչ-որ տեսիլք էր երնում: Հանկարծ ուղեղում հայտնվեց այն փոքրիկբոսորագույն բիծը, որ |լսելազարեցնում Է մարդկանց: Նկարը չէր փոխվել, |սելացնոհություն էր այղպես մտածելը: Սակայն ղիմանկարընայում էր նրան դաժանմի Ժպիտով, որը այլանդակումէր գեղեցիկ դեմքը: Վաղորդյանարնի մառազայթներիտակփայլումէին մազերը:Երկնագույնաչքերը հանդիպել էին իր աչքերին:Նա համակվեցանսահման կա-րեկցանքով,սակայն ոչ թե իր, այլ դիմանկարիհանդեպ: Նկարը փոխվել էր արղեն ն ղեռ շատ կփոխվեր:Կճերմակեն ոսկեփայլ մազերը:Կթոշնենդեմքի սպիտակն կարմիրվարդերը: Յուրաքանչյուր գործած մեղքի համար մի բիծ կաղ-

ճատի. կփչացնիզեղեցկությունը: Ոչ, նա այլնս մեղք չի գործի: Դիմանկարըփոխվի թե ոչ, միննույն է, այդ նկարը կդառնա նրա խղճի տեսանելի խորհրդանիշը:Պետք է սրանիցհետո կռվել գայթակղումների դեմ: Եվ այլնս չհանղիպել լորդ Հենրիի հետ, կամ գոնե չլսել նրա թունավոր տեսությունները, որոնք Բեզիլ Հոլլուռրդի պարտեզումառաջինանզամ արթնացրինիր մեջ անկարելի ՀՏ

33.2»-

հանդուգն տենչը: Եվ ԴորիանըորոշեցվերադառնալՍիբիլ Վեյնի մոտ, մեղքը թավել, կամուսնանա նրա հետ ն կփորձինորիցսիրել: Այո. դա իր պարտականությունն էր: Թերնս Սիբիլն ավելի շատ Է տանջվել: Խեղճ երեխա: Դաժան ն նսասիրաբարվարվեց նրա հնտ: Սերը կվերադառնա,նրանք երջանիկ կլինեն միասին: Սիբիլի հետ նրա կյանքրկլինի մաքուր ն գեղեցիկ: Նա վեր կացավ աթոռից ն, սարսռալով,վերջին անգամ նայեւյ նկարին ու մի մեծ վարագույր քաշեց նրա վրա: հնչ զարհուրելի բան է,- քրթմնջաց ինքն իրեն ն, մոտննալովլուսամուտին,բացեց: Նա դուրս եկավ պարտեզ,գնաց դեպի բացատ ն ամբողջ կրծքով ագահորննշնչեց առավոտյանթարմ օղր: Թվում էր, թն պայծառառավոտըցրեց բոլոր մռայլ կրքերը, ն Դորիանը այժմ մտածում էր միայն Սիբիլի մասին: Նա իր սրտում լսում էր նախկին սիրո թույլ արձագանքը: Դորիանը անվերջ կրկնում էր իր սիրեցյալի անունը: Եվ թռչունները, որոնք ծլվլում էին ցողաթաթախպարտեզում,կարծեսծաղիկներին պատմումէին Սիբիլի մասին: -

ՀՏ 134»-

ԳԼՈՒԽ

Մա

Վաղուցկեսօրնանցելէր, երբԴորիանըարթնացավ:Ապա սավորըոտնածայրերիվրա մի քանի անգամ ներս էր մտել տեսնելու, թե իր երիտասարդտերն արդյոք չի արթնացել: Նա զարմացել էր, որ նա այսօր այդքան երկար է քնում: Վերջապեսննջարանիցհնչեց զանգը, ն Վիկտորնանաղմուկ քայլերով ներս մտավ` մի գավաթ թեյ ն նամակների մի կույտ Սնրի հին ճենապակեփոքրիկ սկուտեղին դրած: Նա քաշեց երկնազույն շողշողուն աստառով կանաչ կերպասե, վարագույրները,որոնք կախված էին երեք բարձրլուսա: մուտներից: Դուք այսօր լավ քնեցիք. մեսյո.-ժպտալովասաց նա: Ժամը քանիսն է. Վիկտոր.- քնաթաթայս հարցրեց Դորիանը: Մեկս անց քառորդ, մեսյո: Օհռ, շատէ ուշ: Դորիանը նստնց անկողնում ն, թեյ ըմպելով, սկսեց նայել նամակները: Մեկը լորդ Հենրիից էր, առավոտյան էր սուրհանդակըբերել: Մի պահ վարանեց, ապա կողք դրեց ն թռուցիկ նայեց մյուս նամակները: Նրանց մեջ պարունակվում էին սովորական տոմսակներ`ճաշի հրավերներ, նկարներիցուցահանդնսիփակ դիտմանհրավիրատոմսեր, բարեգործականհամերգների ծրագրեր, մի խոսքով`սովորական գրություններ, որ թափում են բարձրաշխարհիկ ժամանակ: երիտասարդների գլխին սեզոնի ամենաեռուն Այդտեղ կար նան Լյուդովիկոս ՃՄ ոմինրբակերտարծաթյա մեծ մի հաշիվ. ոիը հարղարանքի,սպասքի բավականին Դորիանը չհամարձակվեց ուղարկել իր. խնամակալներին: Նրանք չափազանցհետամնացմարդիկ էին ն չէին հասկանում, որ մեր դարում միայն ոչ անհրաժեշտ իրերն են մներ. -

-

-

-

Հ-ՇՀՏ135 Հ--՛

միակ անհրաժնշտությունները:Կային նան մի քանի շատ քաղաքավարիգրած նամակներ. Ջերմին-սթրիթի վաշխառուներից,որոնք առաջարկումէին առաջին իսկ պահանջով փող տալ. ինչպիսի գումար ուզում է լինի՝ ամենաչափավոր տոկոսով: Մոտ տասը րոպե հետո Դորիանըվեր կացավ ն հազնելով մնտաքսով ասեղնագործած նրբագեղթիշմիրե ալաթը՝ մտավ եղնջաքարով երեսպատած լոգասենյակը: Երկար քնելուց հետո սառը ջուրը թարմացրեցնրան: Թվում էր, թե երեկվա ապրումները արդեն մոռացել է: Միայն մեկ-երկու անգամհիշեց, որ ինքը ինչ-որ տարօրինակողբերգության Է մասնակցել,բայց ղա հիշեց աղոտ, ինչպես երազ: Հագնվելուց հետո նա գնաց գրադարան ն նստեց բաց լուսամուտիկողքին` կլոր սեղանի մոտ, ուր ֆրանսիական ձնով թեթն նալսաճաշ էր դրված: Շրաշալի օր էր: Օդը լցվել էր անուշ բուրմունքով: Ներս մտավ մի մեղու ն բզզաց Դորիանի դիմաց դրած չինական երկնագույն սկահակի շուրջը, որի մեջ ղեղին վարդեր կային: Եվ Դորիանը իրեն միանգամայն երջանիկ զգաց: Բայց հանկարծնրա հայացքն ընկավվարագույրին,որով երնկծածկել էր ղիմանկարը,ն ցնցվեց: Ցուրտ է, պարոն.- հարցրեց սպասավորը`սեղանին օմլեթ դնելով,- փակեմլուսամուտը: Դորիանը զլուխն օրորեց: Չնմ մրսում,- կամացասաց նա: Միթե իրոք դա ճիշտ էր: Իսկապեսփոխվել է դիմանկարը, թն պարզապեսերնակայություննէր ստիպելղիմանկարիվրա տեսնել չար արտահայտությունզ̀վարթ Ժպիտի փոլսարեն: Նկարած կտավը չէր փոխվի,անշուշտ: Դա անհեթեթություն է: Պետք է մի օր դա պատմելԲեզիլին, նա կզվարձանա: -

-

Հ-ՅՑՏ136 Հ»-՛

Սակայն որքան կենդանի է մարդ հիշում այդ ամենը. նախ` աղոտ աղջամուղջում,ապա՝ արնածագիպայծառշողերի տակ նա տեսավ շուրթերը ծռմռող այդ ղաժան արտահայտությունը: Իսկ այժմ գրեթե սարսափումէր մենակ մնալուց: Գիտեր, որ եթե մենակ մնա, նորից կզննի դիմանկարը: Եվ վախենում էր իմանալ իրողությունը: Երբ սպասավորըսուրճ ու գլանակ բերելուց հնտո շարժվեց դեպի դուռը, Դորիանըմեծ ցանկություն ունեցավ նրան կանգնեցնելու:Վիկտորըդուռը չէր հասցրելփակել.

Դորիա

նրան նորից ներս կանչեց: Դորիանըմի պահ լուռ նայեց նրան: Ով էլ ուզում է գա, Վիկտոր.ես տանը չեմ,- հառաչելով -

ասաց նա:

Սպասավորըխոնարհվեցն դուրս գնաց: Դորիանըվեր կացավսեղանիմոտից, մի ծխախոտ վառեց ն մեկնվեց շքեղ ծածկոցով բազմոցին՝դիմանկարը քողարկող վարագույրի դիմաց: Վարագույրը հին էր, իսպանական ոսկեգույն կաշվից՝ Լուղովիկոս Ճ1Մ ոճի բազմերանզ նկարներով զարդարած:Դորիանը սնեռուն հայացքովզննում էր վարագույրը`ցանկանալովիմանալ արդյոք դրանից առաջ այն չի թաքցրել մարդկայինկյանքի գաղտնիքներ: Ինչ անի. մի կողմ չքաշի վարագույրը, թմ թողնի տեղում: Ինչ օգուտ իմանալուց:Սարսափելիկլիներ, եթե դա ճիշտ լիներ: Իսկ եթե ճիշտ չէ, ինչու իզուր տանջվել: Իսկ ինչ կլինի, եթե հանկարծօրհասականպատահականությամբ ուրիշ աչքեր նայեն վարագույրի ետնը ն տեսնեն ահավոր փոփոխությունը:Ինչ կանի,եթե Բեզիլ Շոլլուռրդը գա ն ցանկանանայել իր աշխատանքը: Իսկ Բեզիլն անպայման դա կուզի տեսնել: Ո՛չ,պետքէ մի անգամ էլ զննել դիմանկարը ն անմիջապես:Տանջող կասկածանքից վատ բան չկա: ՝

ՀՏՀ

137 Ծ»-

Դորիանըվեր կացավ,երկու ղռներն էլ կողպեց: Գոնե այդ խայտառակությունըտեսնելիսմենակ լիներ: Նա վարագույրը քաշնց ն դեմ-ղիմաց տեսավ իրեն: Այո.նկարը փոլսվել էր: Շնտագայում Դորիանըհաճախ (ն միշտ էլ զարմանքով) հիշում էր, որ առաջին րոպեներին դիմանկարը դիտում էր գրեթե օբյեկտիվ հետաքրքրությամբ: Անհավանական էր թվում, թե այդպիսի փոփոխություն կարող է կատարվել: Մինչդեռ դա ակնառու փաստ էր: Միթե ինչ-որ անմեկնելի նմանություն կա իր հոզու ն քիմիական հյուլեների միջն, որոնք ինքնաբերաբարձնավորվում ն երանզավորվումեն կտավի վրա: Միթե հնարավոր է, որ այդ հյուլեներն արտացոլնն կտավի վրա իր ամրողջ հոգին. իրականացնեն հոգու նրազները: Թե այլ, ավելի սարսափելի պատճառ կա թաքնված: Նա վախից սարսռաց, կրկին զնաց ղեպի բազմոցը. պառկեց ն հայացքը ահով սնեռեց դիմանկարին: մխիթարումէրմիայն Նրան այնգիտակցությունը,որդիմանկարը ինչ-որ բան արղեն սովորեցրեց իրեն: Նկարն օգնեց իրեն հասկանալու.թե ինքը որքան անարդարացին ղաժան է վարվել ՍիբիլՎեյնիհետ: Ուշ չէր դեռնս ուղղել սյսալը:Սիբիլը դեռ կարող էր իր կինը լինել: Նրա ազդեցությամբիր՝ Դորիանիմտացածինն եսասիրականսերը կվերափոխվեր ավելի ազնիվ զգացմունքի,իսկ Բեզիլ Շոլլուռրդի նկարած դիմանկարը կառաջնորդինրան կյանքում, ղեկավար ուժ կհանդիսանա նրա համար,ինչպես ոմանց համար` |սիղճը. իսկ բոլոր մարդկանցհամար էլ` սարսափըաստծո հանդեպ: Ջյղջմանհամարգոյություն ունի ափիոն՝թմրաղեղ, որ կարող Է օրորելով քնեցնել բարոյական զգացումը: Բայց այստեղ` նրա աչքի առաջ, քայքայման տեսանելի խորհրդանիշ էր, մեղքի ակներն նրա աչքի առաջ էր այն Այստեղ

հետնանք:

Հ-ՅՑՏ138 Հ»-

որ մարդն ընդունակ Է կործանել սնփական հոգին: Ժամացույցը խփեց ժամը երեքը, չորսը: Անցավ կես ժամ. սակայն Դորիանը չէր շարժվում տեղից: Նա ջանում էր հավաքել ու միացնել կյանքի ալ թելերը, հյուսեր դրանք իրար հետ ու ձն տար նրանց, գտնել իր ուղին կրքերի բոսոր լաբիրինթոսում,որտեղ մոլորվել էր ինքը: Նա չզիտեր՝ ինչ անել, ինչ մտածել: Վերջապեսմոտեցավ սեղանին ն սկսեց կրքոտ մի նամակ գրել սիրած աղջկան: Մեղադրելով իր խելազարությունը՝նա ներում էր աղերսում Սիբիլից՝ էջ էջի տառաետնից ծածկելով նամակը զղջման ն անսահման պանքի կրքոտ խոսքերով: Ինքնախարազանմանմեջ յուրահատուկհեշտասիրությունկա: Եվ երբ մենք ինքներսենք մեզ զգում ենք, որ ուրիշ ոչ ոք իրավունքչունի այլնս մեղադրում, մեզ մեղադրելու: ն լսվեց լորդ Շենրիի ձայնը. -՛Շանկարծդուռը բալխսեցին, ես անպայմանպետք է Ձեզ տնսնեմ:

ապացույցը.

-

Դորիան, սիրելիս,

Ներս թողեք անմիջապես:Ինչ եք այդպես փակվել: Դորիանը սկզբում ձայն չէր հանում ն չէր շարժվում տեղից. Բայց բախոցըկրկնվեցավելի բարձր ն ավելի հա-

՛

որոշեց. որ ավելի լավ է ներս թողնել լորղ Հենրիին բացատրել,որ ինքը մտադիր է նոր կյանք սկսել: Անհրաժեշտության դեպքում նա պատրաստ է վիճել Հենրիի հետ ն նույնիսկ խզել կապերը,եթե այդ խզումը անխուսափելի է. նա վեր ցատկեց, դիմանկարը շտապ ծածկեց վարազույրով ն դուռը բացեց: Ցավում եմ, Դորիան.-ներս մտնելով` ասաց Հենրին,բայց աշխատեքշատ չմտածելկատարվածի մասին: Դուք Սիբիլ Վեյնիննկատիունեք,- հարցրեցպատանին: Այո,իհարկե,- պատասխանեց լորդ Լենրին ն, ընկղմելով մառ: Նա

ն

-

'

-

-

Հ-ՏՏՏ

«6»--

բազկաթոռի մեջ. դանդաղորեն հանեց ձեռնոցները,- ճիշտն ասած, ահավոր է, բայց Դուք մեղավոր չեք: Ասացնք, ներկայացումիցհնտո նրա մոտ գնացիք: -

Այո:

Այդպեսէլ գիտնի: Եվ տեսարանսարքնցիք: ղաժան վարվեցի. Հենրի,շատ ղաժան: Իսկ այժմ արդեն ամեն ինչ կարգին է: Չեմ ափսոսում կատարվածի համար: Դա սովորեցրեցինձ ավելի լավ ճանաչել ինքս ինձ: 0ԴՊ.,Դորիան,շատ ուրախ եմ, որ Դուք Ձեր սրտին այդպես մոտ չընդունեցիք:Վախենում էի, թե կտառապեքխղճի խայթից ն կպոկեք Ձեր ոսկե գանգուրները: Ադ բոլոր ապրումներնարդեն ունեցել եմ.- ասաց Դորիանը ն ժպտալով շարժեց գլուխը,- իսկ այժմ կատարելապես նրջանիկ եմ: Նախ հասկացա, թե ինչ է |սիղճը: Դա րոլորովին Էլ այն չէ. ինչ գութ էիք ասում, այլ ամենաաստվածային բանն Է մեր մեջ: Այլնս մի ծաղրեր. Հենրի. գոնե՝ ոչ իմ ներկայությամբ: Ուզում եմ, որ խիղճս մաքուր լինի, ես թույլ չեմ տա այլանդակվիհոգիս: Ինչպիսիսքանչելի էսթետիկա բարոյագիտության համար. Դորիան: Շնորհավորում եմ: Իսկ ինչից եք մտադիր սկսելու: ՍիբիլՎնյնի հետ ամուսնանալուց: Սիբիլ Վեյնի հետ,- բացականչեցլորդ Հենրին ն ապշահար նայեց Դորիանին,- բայց. սիրելիս,նա... Ա՛խ, Հենրի, գիտեմ՝ ինչ պետք է ասեք: Ամուսնության մասին ինչ-որ ահավորբան: Պետքչէ: Այլնս այդպիսի բաներ մի ասնք: Երկու օր առաջ ես խնդրեցի Սիբիլին ամուսնանալ ինձ հնտ: Եվ |սոստումսչեմ խախտի:Նա պետք է իմ կինը լինի: Ձեր կինր. Դորիան...Միթե Դուք չեք ստացել իմ նամա-

-

Ես

-

-

-

-

-

-

-

Հ-ՅՏՏ140 ՀՀ-՛

կը: Այս առավոտէի գրել ն ուղարկել եմ սպասավորիսհետ. Ձեր նամակը:Այո, ինչպես չէ, հիշում եմ... Բայց դնռ չեմ կարդացել, Հարրի: Վախենում էի այնտեղ այնպիսի բան գրած լինեիք. որ ինձ դուր չգար: Դուք Ձեր կծու ծաղրանքով կյանքը կտոր-կտորեք անում: Ուրեմնդեռ ոչինչ չգիտնք: Ինչի մասին: Լորդ Հենրին քայլեցսենյակում,ապա, նստելովԴորիանի կողքին,բռնեցնրա ձեռքերըն ամուր սեղմեց: Դորիան.-ասաց նա.- նամակում ես... մի վախեցեք...Ես հայտնել էի Ձեզ, որ Սիբիլ Վեյնը... մեռավ: Ցավի ճիչ ղուրս պրծավպատանուկրծքից, նա վեր ցատկեց ն ազատեցձեռքերըլորդ Շենրիից: Մեռավ, Սիբիլը մեռավ: Ճիշտ չէ: Ահավոր սուտ է: Ինչպես եք համարձակվումխաբել ինձ: Միանգամայնճիշտ է. Դորիան,-մռայլ ասաց լորդ Հենրին:- Այդ մասին են հայտնում այսօրվա բոլոր լրագրերը: Ես Ձեզ գրել էի՝ ոչ մեկինչընղ ունեք մինչն իմ գալը: Անշուշտ, դատաքննությունկլինի, պետք Է աշխատել, որ Դուք չխառնվեք այդ պատմությանը: Փարիզում նման բաները հռչակ են բերում մարդկանց, մինչդեռ Լոնդոնում մարդիկ ղնռ շատ են նախապաշարված: Այստեղ երբեք չի կարելի կարիերայի առաջին փորձը .խայտառակությամբ սկսել: Հնտաքրքրության համար դա պահվում Է ծեր հասակում: Հուսով եմ` թատրոնում Ձեր անունը չգիտեն: Եթե այդպես է, ապա շատ լավ է: Ձեզ տեսել են նրա սենյակը մտնելիս: Դա շատ կարնոր հանգամանքէ: Դորիանըմի պահ լուռ էր: Նա սարսափիցքարացել էր: Վերջապեսխեղդվածձայնովկմկմաց. Դատաքննություն: Ինչ եք ուզում ասել: Միթե Սիրիլը... -

-

-

-

-

-

-

-

Հ-ՅՀՏ

`.

141 ՀՀ-՛

`:

Օհ. Շննրի, նս չեմ կարողանում դիմանալ: Շուտ ատեք: Անմիջապեսպատմեքամեն ինչ: Ես չեմ կարծում, թե դա սովորական պատահար է. Դորիան, թնպետ լավ կլիներ, որ հասարակությունն այղպես մտածեր: Բայց ահա թե ինչ են պատմում, երբ այդ երեկո նա մոր հետ դուրս է եկել թատրոնից, կարծեմ, մոտ տասներկուսնանց կեսին, հանկարծասել է, թե ինչ-որ բան է մոռացել վերնում: Որոշ ժամանակնրան սպասել են, բայց չի վերադարձել: Վերջապեսնրան գտել են իր սենյակի հատակին մեռած: Սլսալմամբ ինչ-որ թունավոր բան է լսմել, որն օգտագործում են գրիմավորման ժամանակ: Չզիտնմ, թե ինչ, բայց նրա մեջ եղել է կապտաթթու կամ կապարի սպիտակադեղ: Երնի կապտաթթուեղած լինի, որովհետն մեռել է նույն ակնթարթին: Աստվածիմ. ինչ սարսափելիբան է,- գոռաց պատանին: կյո, իհարկե,- շատ ողբերգական է. բայց Դուք չպետք է խառնվեք այդ գործին: «Ստանդարտ»-ում կարդացի, որ Սիրիլ Վեյնը տասնութ տարեկան է: Բայց նա ավելի փոքր էր երնում: Կարծես բոլորովին երեխա լիներ ն ինչքան անփորձէր լսաղում: Դորիան,Դուք այդքան Ձեր սրտին մոտ մի ընդունեք: Անպայմանինձ հետ կգաք ճաշելու, իսկ հետո կգնանքօպերա:ԱյսօրՊատտինէ երգում,բարձրաշխարհիկ -

-

-

մարդիկայնտեղկլինեն: Կգնանքքրոջս օթյակը, այսօր նրա հետ մի քանի պերճաշուք կանայքեն լինելու: Ուրեմն ես սպանեցի Սիբիլ Վեյնին,- կարծես ինքն իրեն մրմնջումէր Դորիանը:- Սպանեցի,կարծեսդանակըվերցրել ու եմ Սակայնվարդերնառաջվապեսզեղեցիկ կտրել կոկորդը: են, թռչունները կրկին ուրախ գեղգեղում են իմ այգում: Իսկ այս երեկո կճաշեմ Ձեզ հետ, կգամ օպերա, հետո էլ, գուցե, կընթրենք որնէ տեղ... Որքանտարօրինակն ողբերգական -

Հ-ՅՑՏ142

Հ»--

բոլորը կարդայի գրքում, Հարրի, երնի կարտասվեի.իսկ այժմ, երբ կատարվել է իրական կյանքում ն այն էլ՝ ինձ հետ. ես այնպես եմ ցնցված, որ նույնիսկ չեմ կարողանումարտասվել: Ահա սիրային այն նամակը. որ ես առաջինանգամգրել եմ իմ կյանքում:Տարօրինակչէ արղյոք. որ այդ առաջինսիրային կրքոտնամակը ես մեռածի եմ գրել: Շետաքրքիրէ՝ զգճւմ են արդյոք որնէ բան այդ համրացած զունատ մարմինները, որոնց մենք մեռել ենք անվանում: Սիբիլը արդյոք սա կարող է զգալ, գիտենալ, լսել: Ալս, Հարրի,ես ինչպես էի նրան սիրում մի ժամանակ:-Այժմ,ինձ թվում է, թե դա տարիներ առաջ էր: Այն ժամանակ նա ամեն ինչ էր ինձ համար: Ապա վրա հասավ այդ ահավոր երեկոն... Միթն ղա երեկ էր. միթն նա երեկ էր այնպես վատ խաղում, որից սիրտս ճմլվում էր: Շետո նա ինձ բացատրեց ամեն ինչ: Չափազանց հուզիչ էր... Սակայն ամենաչնչին չափով իսկ սիրտսչշարժվեց: Եվ ես նրան հիմարանվանեցի:Շնտո ինչ-որ բան կատարվեց...չեմ կարող ասել, թե ինչ, բայց դա սոսկալի էր: Ես որոշնցի վերադառնալ Սիբիլի մոտ: Զզացի, որ վատ եմ վարվել... Իսկ այժմ նա մեռած է: Աստվածիմ. աստված,ինչ անեմ, Հարրի:Դուքչգիտեք,թե ես ինչ վտանգի մեջ եմ: Եվ հիմա ոչ ոք ինձ չի կարող փրկել անկումից:Դա կարող էր միայն Սիբիլը: Նա իրավունքչուներ սպանել իրեն: Դա եսասիրություն է:ՍիրելիԴորիան.- պատասխանեցլորդ Հենրին ն, ծխախոտատուփիցգլանակ վերցնելով` հանեց ոսկեգույն թիթեղապատ լուցկին.- կինը կարող Է տղամարդունսրբացնել որ նա մի կերպ` ձանձրացնել քրթրությունը կյանքինկ Եթե ամուսնանայիք այդ աղջկա հետ. դժբախտ Իհարկե, նրա հետ սիրալիր կլինեիք. դա հեշտ է. եթե անտարբերես մարդս

է կյանքը: Եթե այդ

-

միայն

այնպես, մամբ:

կլինեիք:

Հ«Հ.143 2»--

կորցնի

նկատմամբ: Բայց շուտով նա կզգար, որ Դուք չենքսիրում իրեն: Իսկերբկինն զգում է դա, սկսումէ հագնվել չափազանց աղաղակող ն անճաշակկամկրում է շատ շքեղ զլ|սարկներ. որոնց արժնքը այլ կնոջ ամուսին է վճարում: Էլ չխոսենք այդպիսի անհավասարամուսնությաննվաստացուցիչլինելու մասին, որը նս թույլ չէի տա Ձեզ. հավատացեք. քանի որ բոլոր դեպքնրում էլ դա կատարյալանհաջողություն կլիներ Ձեզ համար: ԹերենսԴուք միշտ եք,- սարսափելի զունատ մրմնջաց պատանին՝ ետ ու առաջ քայլելով սենյակում.- Բայց ես կարծումէի՝ պարտավորեմ ամուսնանալ:Ես մեղավորչեմ. որ այղ սարսափելիողբերգությունը ինձ խանգարնցկատարելու պարտականությունս:Հիշում եմ՝ մի անզամ ասում էիր. որ լավ որոշումների մեջ ինչ-որ չար ճակատագիրկա: Նրանք միշտ չափազանց ուշ են կատարվում:իմն, անշուշտ, այդպնս էր: Լավ որոշումները բնության օրենքներինհակառակվելու ապարղյուն ջանքեր են: Նրանք ծնվում են զուտ մեծամտությունից, բայց ոչ մի արդյունք չեն տալիս:Նրանք երբեմնմեզ տալիս են նրանավետ,բայց դատարկ զզացումներ, որոնք հրապուրումեն թույլերին: Ահա ն բոլորը: Լավ որոշումները. պարզապես,չեկ են, ռրը մարդիկդնում են մի բանկ,որտնղ իրենք ընթացիկհաշիվ չունեն: Շարրի.-բացականչեցԴորիան Գրեյը՝ մոտենալովնրան ն նստելով կողքին.-ինչուես այնպես շատ չնմ տանջվում, ինչպեսկուզեի: Միթե ես անսիրտեմ: Ինչ եք կարծում: Ձեզ անսիրտ համարել երբեք չի կարելի բոլոր այն խենթություններից հետո, որոնք Դուք, կատարեցիքվերջին երկու շաբաթվա ընթացքում, պատասխանեց լորդ Շննրին քաղցր, մելամաղձոտժպիտով: Պատանինխոժոռեցհոնքերը: -

-

-

-

-

Հ-ՅՏՏ144 Հ»-՛

Ինձ դուր չի գալիս այդ բացատրությունը,Հարրի: 1այց ուրախ եմ. որ ինձ անսիրտ չեք համարում: Ես այդպիսին չեմ, գիտեմ, այղպիսին չեմ: Սակայն պետք Է խոստովանեմ, որ այդ դեպքն ինձ այնպես չի ցնցել, ինչպես պետք է: Ինձ թվում է, դա զարմանալիդրամայիարտասովորվերջ է: Նրա մեջ հունական ողբերգության ահազդու գեղեցկությունն է, ողբերգություն, որտեղ ես նշանակալիցդեր եմ խաղացել, բայց որը չի խոցել իմ սիրտը: Դա հետաքրքիր հանգամանք է,- ասաց լորդ Հենրին: Նա մեծ բավականությունէր ստանում, երբ խաղումէր պատանու չգիտակցված եսասիրության հետ,- այո, շատ հետաքրքիր: կարծում եմ, թե դա ահա ինչպես հում է՝ կյանքի իսկակ այնպե անէսթետիկական ձնով են կատարվում, որ վիրավորում են մեզ իրենց կոպիտ մոլեգնությամբ, բացարձակ անհետնողականությամբ, անմտությամբ,նրբագեղությանլրիվ բացակայությամբ:Ինչպես ամեն գռեհիկ"րան, նրանք ազդում են մեզ վրա, ն ըմբու մ` կոպիտ ուժի տպավորություն են թողնում, ենք դրանց դեմ: Բայց երբեմն մենք ենք այնպիսի ողբերգության հետ, որն ունի գեղարվեստական գեղեցկության տարրեր: Եթե այդ գեղեցկությունը իսկական է, ապա դրամատիզմըուղղակի կլանում է մեր զգացումները: Մենք հանկարծզգում ենք, որ այլնս ոչ թե դերակատարներ, այլ լոկ հանդիսատես ենք այդ ողբերգության մեջ: Կամ, ավելի ճիշտ՝ երկուսը միասին: Դիտում ենք ինքներս մեզ ն ներկայացմանհրաշքով դյութվում: Իսկ փաստորեն է կատարվել:Մի աղջիկ ինքնասպանությունէ գործել Ձեր նկատմամբտածած սիրո պատճառով:Ավաղ, ինձ հետ նման բան չի կատարվել: Այն ժամանակ ես կհավատայի սիրուն, -

-

Եվ ողբերգություններն հ

հ

խ

հ

հսնալ

կարելի

բացարձ կյանքում բախվում

ինչ

"

Հ-ՓՅՏ145 «Հ»-՛

կհավատայի նրա ուժին ն հավիտյան կերկրպազնինրան: Բայց նրանք, ովքեր սիրել են ինձ, իսկ նրանք շատ չեն նղել, համառորեն նրկարտարիներապրել են նրանից հնտո, երբ ոչ ես եմ սիրել նրանց ն ոչ էլ՝ նրանք ինձ: Այղ կանայք գիրացել են. դարձել ձանձրալի,իսկ երբ հանդիպում ենք, անմիջապես սկսում են հիշողությունները:0՛հ. կանանց)այլ, սարսափելի հիշողությունը:Ինչ ահավորբան է ն մտքի ինչպիսիանշարժություն Է բացահայտում: Սարդպետք է կլանի կյանքի գույները, բայց երբեք չհիշի մանրամասնությունները:Մանրամասնություններըմիշտ տափակեն: Ստիպվածնս պետք է կակաչներցաննեմիմ պարտեզում.- հառաչեց Դորիանը: Դրա մեջ անհրաժեշտություն չկա,- առարկել, զրուցակիցը.- կյանքը իր ձեռքումմիշտ էլ կակաչներ ունի: Ճիշտ է՝ երբեմն բաներ կան, որ համառորեն չեն ուզում մոռացվել: Մի ժամանակես ամբողջսեզոնի ընթացրումմիշտ մանուշակներ Էի կրում իմ մերակին՝որպեսսիրո սգի նշան, որը մնռնել չէր ուզում: Բայցի վերջոմեռավ: Չեմ հիշում՝ ինչը սպանեցնրան: Շավանաբարայդ կնոջ՝ ամբողջ աշլսարհր ինձ զոհաբերելու Դա միշտ սարսափելի ակնթարթ պատրաստակամությունը: է. հավիտենականության սարսափով Է համակում մարդու հոգին: Այո,կպատկերացնեք՝ անցածշաբաթ լնի Հնմփշայրի մոտ ճաշելիս կողքիսնստած էր նույն լեդին ն ջանում էր ամեն սկսել`թաղել անցյալը,փնտրել ապազան: Ես ինչնորից թաղել էի այդ սիրավեպըգերեզմանում՝ ասչխողելներիտակ, իսկ նա նորից փորփրեցհանեց անցյալը` հավատացնելով, ես ե մ է թե խորտակել իր կյանքը: Պետք նշեմ, ոլ նա սժռում էր ահռելի ախորժակով, այնպեսոր ես չեմ մտահոգվումնրա համար:Ինչպիսիանճաշակություն: Անցյալի միակ հրապույրն այն է, որ նա անցյալէ: Բայց կանայքերբնք չնն նկատում, որ -

-

Հ-ՅՏՏ146 Հ«Հ-՛

վարագույրն իջել է: Նրանք միշտ ցանկանումեն վելյերոլո գործողություն, ուզում են՝ շարունակվիննրկայայումը, երբ արդենչքացել է ամնն հնտաքրքրություն:Եթենրանց կամթով կվերջանար, լիներ, ամեն կատակերգությունողբերգությամբ իսկ յուրաքանչյուր ողբերգություն կհասներ ծիծաղելի կատակերգության վերջնակետին: Կանայք հրաշալի դերահոտասանուհիներեն. սակայն՝առանց գեղարվեստական ռության: Դուք ավելի բախտավորգտնվեցիք, քան՝ նս: Դորիան,իմ ճանաչածկանանցիցոչ մնկն ինձ Հավատացեք, համար չէր անի այն. ինչ Սիբիլ Վեյնն արեց Ձեզ համար: դա Սովորական կանայք միշտ սփոփում են իրենց:՝Ոմանք անում են՝ կրելով սրտաճմլիկ գույներ: Երբեք մի վստահեք կանանց, որոնք. հաշվի չառնելով իրենց տարիքը. կրում են ԽշսՄօ' գույնի շրջազգեստ, կամ երեսունհինգտարեկան կնոջը. որ սիրահար է վարդազույն ժապավենների:Դա միշտ նշանակում է, որ նրանք անցյալ ունեն: Ոմանք էլ մեծ սփոփանք են ստանում իրենց ամուսինների մեջ հանկարծ հայտնաբերած լավ արժանիքներից:Նրանք այնպես են ցուցաղրում իրենց ամուսնականերջանկությունը, կարծես դա: ամենագայթակղիչ մեղքն է: Ոմանց էլ սփոփում է կրոնը: Կրոնի խորհրղավորությունընրանց համար սիրախաղիդյութանք ունի: Այդպես Է ինձ ասել մի կին, ն ես միանգամայն հավատում նմ: Բացի այդ, ոչինչ այնպես չի շողոքորթում կնոջ փառամոլությունը,ինչպես մեղսագործուհուհամ բավը: Խիղճը բոլորիս դարձնում է եսասեր: Այո,սփոփանքները, որ իրոք գտնում են կանայք արդի կյանքում,վերջ չունեն: Իհարկե, ամենակարնորըչեմ նշել... Ո՞րը,Շարրի,-անտարբերհարցրեցպատանին: Ապա ինչպես: Ամենաճիշտսփոփանքնայն է, երբ խլում են ուրիշի -

-

1 Բաց վարղերանզ մանուշակազույն (ֆրանս.):

ՀՅ»

Կ1.«»--

՛

Եերկրպավուին,երբ կորցնում են իրենցը: Բարձրաշլսարհիկ կրւնթում կինն այլնս սներես չի մնում: Բայց, իրոք, Դորիան, Սիբիլ Վեյնը որքան էր տարբերվումսովորականկանանցից: Նրա մահվանմեջ անսահման գեղեցկություն կա: Ուրախ եմ. որ ապրում եմ այնպիսի դարում, երբ կատարվում են նման հրաշքներ: Նրանք մեզ ներշնչում են սիրո, բուռն կրքերի, ռոմանտիկզգացմունքներիգոյության հավատ,որր ծիծաղելի Է թվում: ես նրա հետ սարսափելիդաժան վարվեցի: Դուք մոռատոմ: եք ղա: Վախենում եմ, թե դաժանությունը, անկեղծ դաժանությունը ավելի է դուր գալիս կանանց,քան այլ բան: Նրանք զԿարմանալիորեն նալսնադարյանբնազդ ունեն: Մենք նրանց ազատագրելննք, բայց, միննույն է, նրանք շարունակումեն մսալ ստրկուհիներ ն իրենցհամարտերերեն որոնում: Սիրում ես հպատակվել...'նս համոզված եմ, որ Դուք հոյակապ էիք: Զեզ երբեքչեմ տեսելխիստզայրացած,բայց պատկերացնում Եմ՝ որքան հիասքանչեք եղել: Եվ, վերջապես,երեկ չէ առաջին սըր ինձ մի բան ասացիք,որ այն ժամանակկարծեցի.թե դա պարզապեսՁեր երնակայություննԷ, իսկ հիմա տեսնում եմ, որ Դաք միանգամայն ժիշտ էիք, ն դա ամեն ինչի բանալինէ: Ինչ ասացի,Հարրի: Որ Սիբիլ Վեյնի մեջ Դուք տեսնում եք վիպականբոլոր հերոսուհիներինմի գիշերնա Դեզդեմոնաէ, հաջորդ գիշերը՝ Սչֆելյա ն մեռնելով` Ջուլիետտա, հարություն է առնում՝ որպես Իմոջենա: Այժմ այլնս հարություն չի առնի.- շշնջաց պատանին ն երեսը ծածկեցձեռքերով: Ո՛չ, հարություն չի առնի երբեք: Նա խաղաց իր վերջին դերը: Բայց թող նրա միայնակմահը իր խղճուկ հարդարա-

«

-

-

-

Հ-ՅՋՏ148Հ»-

սենյակում Ձեզ հանդիսանա որպես արտասովոր ն մռայլ հավատ Յակոբինյան' ողբերգությունից`որպես հիասքանչ ներկայացումՈւեբստերից:,Ֆորդից: կամՍիրիլ Թյուրներիյ': Այդ աղջիկն իրականում երբեք չի ապրել. ուրեմն, երբեր չի էլ մեռել: Ձեզ համար, գոնե, նա եղել է միայն պատրանյ. տեսիլք, որ փայլատակելէ Շեքսպիրիողբերգություններում՝ ղարձնելովդրանք ավելի հմայիչ, եղել է սրինգ, որով Շեքսպիրի երաժշտությունն ավելի դյութիչ ն կենսուրախ է հնչել: Այն ակնթարթին. երբ նա բախվեց իրական կյանքի հետ, խոցվեց ն գնաց անդարձ:ՈղբացեքՕֆելյայի համար, նթե ուզում եք: Մոխիր լցրեք Ձեր գլխին, որովհետն Կորդելիան խեղդվեց:Գոռացեքերկինքնի վեր, որովհետն Բրաբանցիոյի դուստրը մեռավ: Բայց զուր արցունք մի թափեքՍիրիլ Վնյնի համար:Սիբիլն ավելի քիչ իրականէր, քաննրանք: Տիրեց լռություն: Իրիկնայինմթնշաղը պարուրեցսենյակը: Պարտեզիցներս էին սողոսկում արծաթեոտքերով անշշուկ ստվերները:Բոլորերանգներըդանդաղ գունաթափվումէին: Քիչ անց Դորիան Գրեյը բարձրացրեցաչքերը: Դուք օգնեցիք, որ նս հասկանամ ինքս ինձ, Հարրի.շշնջացնա՝ թեթնացածհառաչելով.- ինձ էլ էր այդպեսթվում, բայց ինչ-որ մի տեսակ վախենում էի ն չէի կարողանում բացատրելինքս ինձ: Որքանլավ գիտեք ինձ: Բայցչխոսենք այլնս կատարվածի մասին: Դա զարմանահրաշզգացում էր: Ահա ն բոլորը: Արդյոք ինձհամար կյանքը նախասահմանել է նման այլ հրաշք: Կյանքը Ձեզ համար նախասահմանելէ ամեն ինչ, Դո-

-

Գրական ողբերգություններ`ստեղծվածՇակոբ 1-ինի թագավորության

ժամանակ(1603-1625):

Անգլ. դրամատուրգ.ողբերզու(1580-1625):

Անզլ. բանաստնղծ.ղրամատուրզ(1586-1640): Անզլ. ղրամատուրզ(1575 -)626):

Հ-Յ»»149 85Հ--

րիան: ԱյղպիսիգեղեցկությամբՁեզ համար անկարելիոչինչ չկա: Իսկ եթե ուժասպառվեմ,ծերանամն կնճռոտվեմ,այն ժամանակ... -Ահ, այն ժամանակ.-ասաց լորդ Հենրին ն կանզնեց,- այն ժամանակ, սիրելիԴորիան, ն ստիպվածկլինեք պայքարելու Ձեր յուրաքանչյուր հաղթանակիհամար: Իսկ հիմա նրանք իրենք են գալիս Ձեր ձեռքը: Ո՛չ. Դուք պետք է պահպանեք Ձեր զեղեցկությունը: Մենք ապրում ենք այնպիսի ղարում. երբ շատ կարղալը խանգարումէ իմաստուն լինելուն, իսկ շատ չի թողնում. որ մարդ գեղեցիկլինի: Մննք չենք կարող չպահպանելՁեզ: Իսկ այժմ հարկավոր է հագնվել ն կառքով գնալ ակումբ:Առանցայդ էլ ուշանում ննք: Ավելի լավ է՝ ես ուղիղ օպերագամ,Հարրի:Այնպեսհոգնած եմ, որ ուտել չեմ ուզում: Ո՞րհամարնԷ ձեր քրոջ օթյակը: Կարծեմ՝քսանյոթ: Դստիկոնումէ, ղռան վրա կկարդաք քրոջս ազգանունը: Բայցափսոս, Դորիան,որ չեք ուզում ինձ -

մտածելը

-

-

ճաշել: Իրոք. ուժ չունեմ,- հոգնածասաց Դորիանը.-ես Ձեզ անսահման երալստապարտեմ այն ամենի համար. ինչ ասացիթ ինձ: Դուք. իրոք. իմ ամենալավբարեկամնեք: Ոչ ոք դեռ այնպեսինձ չի հասկացել, ինչպեսԴուք: Դա մեր բարեկամությանսկիզբն Է, Դորիան,-պատասլխաննցլորդ Շենրին՝ սեղմելով նրա ձեռքը,- ցտեսություն: Հուսով եմ. որ ինն անց երեսունիցուշ չեմ տեսնի Ձեզ: Շիշեցեք. նրզում Է Պատտին: Երբ լորղ Շննրին գնաց, Դորիան Գրեյը հնչեցրեց զանգը: անց Վիկտորըբերեցաշտանակներըն վարաՄի քանի րոպեն գույրննրը քաշնց: Դորիանն անհամբերսպասում էր նրա գնալուն: Թվում հետ -

-

ՀՏՀ 150«»--

էր, թենսպասավորնայսօր անսահման ժամանակ ||սյում: Շենց որ Վիկտորըգնաց, Դորիանընետվեց /)նպի վարա գույրը ն ետ քաշեց: Ո՛չ. դիմանկարիվրա ոչ մի փոփոլսություն չկար: Ըստ երնույթին, դիմանկարնիրենից շուտ էր իմացել Սիբիլ Վեյնի մահվան բոթը: Այդ դիմանկարը իմանում էր նրա՝ Դորիանիկյանքումկատարվողղեպքերը: Չար դաժանությունն, անկասկած.աղճատել էր գեղեցիկ բերանը ճիշտ այն ակնթարթին, երբ աղջիկը թույն էր խմել: Կամ. թերնս, ղիմանկարն անտարբերէր իրադրություններին: Միթե այնտեղ արտացոլվելու էին սոսկ հոգու տվյատանքննրը: Իսկ եթն մի օր դիմանկարըփոխվերիր աչքի առաջ: Ծա հենց դա էլ ուզում էր, բայց Ա սարսռում էր այդ մտքից: Խեղճ Սիբիլ... Որքան ռոմանտիկ էր այդ բոլորը: Նա մահվան պահեր բեմահարթակում հաճախ էր ապրել: Եվ ահա մահվան շունչը ղիպավ նրան ն խլեց. տարավ: Ինչպեսէր կատարել վերջին սարսափելիտեսարանը:Անիծումէր արդյոք իրնն մեռնելիս: Ոչ. նա մեռավ իր հանդեպ տածած սիրուց. ն այդ օրվանից Դորիանի համար ընդմիշտ կմնար որպես սրրբություն: Զոհելով իրեն՝ Սիբիլնապաշխարեց.Դորիաննայլնս չէր հիշի. թե որքան է տանջվել նրա պատճառովայն սարսափելի երեկոնթատրոնում:Նա կմնարիր հիշողությանմեջ՝ որպես զմայլելի ողբերգականկերպար. որն առաքվել էր կյանքի բեմահարթակ՝ սիրո գերագույն գոյությունը ցույց տալու համար: Զմայլելի ողբերգական կերպար... Աչքերը լցվեցին արցունքով. երբ հիշեց Սիբիլի մանկական դեմքը, թովիչ ու աշխուժությունն վեհերոտ նազանքը: Նա իսկույն վանեց հիշողություններըն կրկին նայեց դիմանկարին: ԴորիանԳրեյն զգաց, որ եկել է ընտրության ժամը: Լամ, թերնս, ընտրությունն արդեն կատարվածէր: Այո կյանքն. իսքն Էր վճռել. կյանքը-ն իր անսահմանհետաքրբըրությունը `

,

՝

ՀՅՀ»

15լ«»--

կյանքինկատմամբ:Հավիտյան երիտասարդություն,անհագուրդ կիրք, նուրբ ն թաքուն հաճույքներ,խելահեղ ուրախություններ ն ավելի խելահեղ մեղքեր.այղ բոլորը իրեն կտրվի: Դիմանկարըպետք է կրի իր անարզանքիծանր բեռը, ահա ամենը: Ցավի զգացումնաունեցավիր սրտում այնմտքից.որ կտավի գեղեցիկ դեմքը պղծվելու է: Մի անգամ,չարաճճիությամբ նմանվելով Նարցիսին, նա համբուրել էր կամ, ավելի ճիշտ, ձնացրել էր. թե համբուրումէ այդ նկարածշուրթերը. ռրոնք այժմ թունոտ ժպտում են իրեն: Ամեն առավոտ նա նստում էր դիմանկարիդիմաց ն զմայլվում նրա գեղեցկությամբ՝ գրեթե նրան սիրահարված,ինչպես մի ժամանակ թվում էր: Իսկ միթե հիմա իր գործածյուրաքանչյուր մեղքը պետք է արտացոլվերկտավի վրա: Միթե դա պնտք է ղառնար հրեշավոր, այլանդակ, թաքնվեր փակ սննյակում` զրկված արնի շողերից. որոնք այնպեսհաճախ ոսկն փայլ էին տալիս հրաշալի գանգուրներին: Ափսոս,ափսոս... Մի պահ նա ուզեց աղոթել, որպեսզի չքվի զերբնական սարսափելիկապըիր ն դիմանկարիմիջն: Դիմանկարըփոխվել էր աղոթքի շնորհիվ, գուցե նոր աղոթքով էլ դադարեր փոխվել: Բայց ով կհրաժարվի հավիտյան երիտասարդ մնալու հնարավորությունից,եթե փոքրիշատեզգիտնկյանքը, որքան էլ ուզում է այդ հնարավորությունը անցողիկ լինի ն ճակատագրականհետնանքներով հղի: Բացի այդ, միթե իսկապես ինքը ի վիմակի Է դրան: Միթե աղոթքով էր նա փոխվել: Արդյոք այդ փոփոխությունը չի բացահայտվի ինչ-որ գիտական խորհրդավոր օրենքներով: Եթե միտքը կարող Է ազդել կենդանի օրգանիզմի վրա. միթն չի կարող ազղել նան մեռածների կամ անշունչ մարմինների

ՀՀՀ 152»-

վրա: Առանցմտքի ն գիտակցվածցանկության չեն կարող արտաքին փոփոխություններըհնչել ներդաշնակ արդյոք մեր տրամաղրություններին ն զգացմունքներին: Շյոլլեն ձգտի հյոլլեին գաղտնի սիրով կամ խորհրդավոր ձգողա կանությամբ: Բայցինչ փույթ, թե որն է պատճառը: Նա այլնս աղոթքով կամ որնէ սարսափելիանհայտ ուժով չի զայթակղվի: Եթե վիճակվածԷ, որ դիմանկարըփոխվի,ուրեմն, թող փոխվի: Ահա ն բոլորը: Ինչու իզուր խորամուխլինել |սորհրդավորությանմեջ: ՉԷ որ իսկականհաճույք կլինի դիտել այդ երնույթը: Դիմանկարը հնարավորությունկտա հետնել իր` ամենագազանի մտքերին: Դիմանկարըկլինի ամենակախարդականհայելին: Այդ հայելու մեջ մի ժամանակ նա տեսել է իր սեփականմարմինը,իսկ այժմ կտեսնիսեփական հոգին: Եվ երբ կտավի վրա սկսվի ձմեռը, ինքը Դորիանը դեռ կշարունակի մնալ թրթռուն զարուն` ամռան եզերքին: Երբդիմանկարիվրայից անցնեննրա ներկերը, ն նա դառնա անագե աչքերովմեռելային կավճե դիմակ, Դորիանը դեռ կպահպանի իր երիտասարդականթովչանքը: Այո, նրա գեղեցկությանծաղիկը չի թառամի:Չի թուլանա երբեք կյանքի զարկերակը: Հունական աստվածներինման նա հավիտյան ուժեղ, արագաշարժ, կենսուրայսկլինի: Փույթ չէ, թե ինչ կկատարվիկտավիգունագեղ տեսիլքի հետ: Ոչինչ չէր սպառնումիրեն: Ահա ամենակարնորը: վարագույրը քաշեց նախկին Դորիան Գրեյը ժպտալով տեղը՝ դիմանկարիերեսին, ն գնաց ննջարան,որտեղ նրան էր սպասում սպասավորը: Մի ժամ անց Դորիանն արդեն օպերայումէր, իսկ լորդ Հենրին, ետնում նստած, կոթնկլ էր նրա բազկաթոռին: '

Հ-6Հ

15326»-՛

-

ԳԼՈՒԽ

լ

Շաջորդ առավոտյան,երբ Դորիանը նալնաճաշում էր, եկավ Բեզիլ Հոլլուորդը: Ուրալս եմ Ձեզ գտնելու համար,- լրջորեն ասաց նա: Անցածերնկոեկա, բայց ասացին,որ օպերայումեք: Իհարկե, ես չհավատացին ափսոսացի,որ լուր չէիք թողել թե որտեղ եք: Ամբողջերեկոնահավորտազնապներիմեջ էի, վախենում էի, որ մի ողբերգությանը հաջորդի մյուսը: Երբ Դուք լսեցիք, պետք է անմիջապեսինձ հեռազրնիք: Այդ մասին ես պատահմամբակումբում կարդացիերեկոյան «Գլորուսում»: Անմիջապեսեկա ն խիստ դառնացա՝Ձեզ տանը չգտնելով: Չեք պատկներացնի՝ ինչպես եմ ցնցված: Ես մտնում եմ Ձեր դրության մնջ, պատկերացնումեմ. թե հիմա ինչպեսք եք տանջվում: Բայց երեկ որտեղէիք: Հավանաբարաղջկա մոր մոտ էիք գնացել: Մեկ մտածեցի՝գալ. հասցեն լրազրում կար, ինչ-որ Յութսոն-Ռոդի մոտակայքումէ, կարծեմ: Բայց վախեցա,որ ավելորդ կարող եմ լինել, ինչ/ճվմարդ կարող է թնթնացնել նման վիշտը: Դժբախտկին: Պատկերացնումեմ վիճակը: Միակ զավակը...ինչ էր ասում |լսեղճը: Բնչ իմանամ,սիրելիԲեզիլ.- խիստսրտնեղած քրթմնջաց Դորիան Գրեյը՝ ումպ-ումպ խմելով բաց դեղին զինին՝ ոսկե ուլունքանման բծերով վենետիկյաննրբագեղ բաժակով,- ես օպերայում էի: Ափսոս,այնտեղ չէիք: Ես լորդ Հենրիի քրոջ՝ լեղի Գուենգոլենի հետ ծանոթացա: Նրա օթյակում էինք. շատ հմայիչ կին Է, իսկ Պատտին աստվածայինէր երգում: Եկնք տհամ նյութերից չխոսենք: Ինչի մասին չնենխոսում, թվում է՝ դա չի էլ եղել: Միայնխոսքերնեն, ինչպեսՀարրին է ասում. շունչ տալիս երնույթներին: Պետք է ասեմ, որ նա մոր միակ զավակըչէր: Տղա էլ ունի, կարծեմ,մի հիանալի տղա է: Բայց նա սյերասանչէ: Նավաստի է, թե ինչ-որ նման բան: -

-

-

ՀՀ 184«Հ-

Իսկ հիմա Ձեր մասին պատմեցեք:Ինչ եք նկարում: Գնացել էիք օպերա...-խիստ դառնությամբ հատ-հատ հարցրեցՇոլլուռրղը.- զնացել էիք օպերա, երբ Սիբիլը մահվան մահճի մեջ էր ինչ-որ խղճուկ խրճիթում:Եվ նույնիսկ կարող եք ուրիշ կանանցհրապույրիմասին խոսել, խոսել Պատտիի աստվածայիներգելու մասին, երբ աղջիկը, որին -

Դուք սիրում էիք. դեռ գերեզմանումհանգիստչի գտել: Ա՛յս, Դորիան.դեռ որքան արհավիրքներիմիջով պետք Է անցնի նրա խեղճ. փոքրիկմարմինը: Վերջացրեք,Բեզիլ: Ոչինչ չեմ ուզում լսել. զոռաց Դորիան Գրեյը՝ ոտքիկանգնելով,- այլնս այդ մասին չխոսնք: Ինչ եղել է, եղել է, ինչ անցածէ, անցել է: Երեկը Դուք անցյալեք համարում: Ժամանակն ինչ գործ ունի այստեղ: Միայն սահմանափակ մարդկանցեն տարիներպետք զգացմունքիցազաւովելու համար:Սարդիր գլխի տերնէ. վշտին կարող է վերջ տալ նույնպիսիհեշտությամբ,ինչպեսն կարող է հաճույք ստեղծել: Ես չեմ ուզումիմ զգացմունքներիզոհը դառնալ: Ուզում եմ օգտվել նրանցից, հաճույք ստանալ ն իշխել նրանց վրա: Դորիան,դա սարսափելիէ: Դուք լրիվ փոխվել եք: Տեսքով նույն հիանալի տղան եք, որն ամեն օր գալիս էր իմ արվեստանոցընկարվելու: Բայց այն ժամանակ Դուք պարզ էիք, անմիջական ն բարեհոգի: Աշխարհիս ամենաանկեղծ արարածնէիք: Իսկ հիմսմ...Չգիտեմ՝ինչ Է պատահել Ձեզ: Անսիրտ, անխիղճ մարդու պես եք խոսում: Գիտեմ, բոլորը Շարրիիմեղքն է... Պատանինկարմրեցն, մոտենալովպատուհանին,մի նայեցարնի լույսով ողողվածպարտեզիծփացողկանաչին:` Ես շատ երախտապարտ եմ Հարրիին, Բեզիլ,- վնրջապես ասաց նա, ավելի շատ, քան՝ Ձեզ: Դուք միայն ինձ -

-

-

՛

-

պահ

-

-

Հ-ՅՀՏ 1595ՀՀ»--

փառամոլությունսովորնցրիք: Ինչ արած, դրա համար պատժված եմ կամ մի օր կպատժվեմ: Չնմ հասկանում`ինչ նկատի ունեք, Բեզիլ,-բացականչեց Դորիանը՝ շրջվելով,- ինչ եք ու ում ասել: Ասացեք, ինչ եք ուզում: Եսուզում եմ ԴորիանԳրեյին, որին նկարում էի,- թախծով ասաց նկարիչը: Բեզիլ.-պատանինմոտեցավ ն ձեոքը դրնց նրա ուսին.չափազանց ուշ եք եկել: Երեկ, երբ լսեցի, որ Սիբիլ Վեյնը ինքնասպանությունէ կատարել... ծ, տերիմ աստված,միթեդա ճիշտ -Ինքնասպանություն... է,- հառաչեց Շոլլուռրդը՝սարսափած նայելով Դորիանին: Իսկ Դուք կարծում էիք, սիրելի Բեզիլ. պարզապես դժբախտ պատահարէ: Իհարկե,ինքնասպանությունէ: Նկարիչը ձնռքերովծածկեցդեմքը: 0՛, ահավոր է,- շշնջաց նա ն ողջ մարմնով սարսռաց: Ոչ.- առարկեց Դորիան Գրեյը,.- ահավոր ոչինչ չկա: Դա մեր դարաշրջանի ամենառոմանտիկողրերգություններից մեկն է: Սովորականդերասանները.որպես կանոն, ամենահասարակկյանքով են առաջնորդվում:Նրանք լավ ամուսիներ են, հավատարիմկանայք կամ նման ձանձրալի բաներ: Հասկանումեք, դա միջին դասակարգի առաքինությունն է: Իսկ Սիբիլն այլ էր... Նա ապրեց ամննագեղեցիկ ողբերզությունը: Միշտ հերոսուհի էր: Եվ վերջին երեկոյան, երբ մենք նրան դիտում էինք, վատ խաղաց, որովհետե զգացել էր իսկական սերը: Իսկ երբ իմացավ սիրո անիրականանալիության մասին, մեռավ, ինչպես մի ժամանակ մահացելէ Ջուլիետտան:Նա կյանքիցգնաց դեսյի արվեստի մեջ: երկնակամարը: Նահատակհիշեցնողինչ-որ բան կանրա -

-

-

-

-

-

-

Հ-ԳՏՏ156 25»--

Այո,նրա մահվան մեջ կա նահատակիբուռն ոգնորությունը, ապարդյունգեղեցկությունը:Բայցեթե ես այդպեսեմ |սոսում, Դուք չկարծեք, թե չեմ տանջվել: Եթե Դուք գայիք Ննրնկ՝ մոտավորապես հինգն անց կես, վեցից քառորդ պակաս. ինձ արցունքներովողողվածկգտնեիք:Նույնիսկ Հարրին, որ այստեղ էր (այդ բոթը բերողը նա էր), չէր պատկերացնում,թն իսչ է կատարվումինձ հետ: 0՛, ինչպեսէի տանջվում: Հետո անցավ: Ես չեմ կարող կրկին ապրել նույն զգացումը: Դա ոչ ոք չի կարող ապրել, բացի սենտիմենտալմարդկանցից: Դուք սարսափելի անարդարացիեք իմ նկատմամբ, Բեզիլ: Եկել եք ինձ սփոփելու,շատ հաճելի Է, բայց երբ սփոփվածեք տեսնում. արդեն զայրանումեք: Ահա թե ինչի է նման մարդկայինկարեկցանքը:Դուք ինձհիշեցնումեքՀարրիիպատմած անեկդոտըմի ֆիլանտրոպի մասին, որը կյանքի քսան տարին վատնել է ինչ-որ չարաշահումների, թե անարդար օրենքների դեմ պայքարելով, արդեն լավ չեմ հիշում: Բայց, վերջիվերջո, երբհասել է իր նպատակին,հիասթափությանը չափ ու սահման չի մնացել: Նա այլնս ոչինչ չի ունեցել անելու ն մեռել է գրեթե տաղտուկի մեջ՝ դառնալով համոզված մարդատյաց:Այսպիսով,սիրելիԲեզիլ, եթե իրոք ուզում եք իսձ սփոփել, սովորեցրեք`ինչպես մոռանալ կատարվածը կամ դիտել արվեստագիտականտեսակետից:Գոտյեն չէ, 465 2-էջ»:: Հիշում եմ՝ մի օր արդյոք, որ գրել է՝ «Ճ օօոտ2եօո Ձեր արվեստանոցում ընկավ մագաղաթե կազմով մի փոքրիկ գիրք. ուր գտա այդ հիասքանչարտահայտությունը: Իհարկե, ես նման չեմ այն երիտասարդին,որի մասին պատմում էիք ինձ, երբ միասինՍարլոյումէինք: Այդ երիտասարդը. հավատացնումէր, որ դեղին կերպասըկարող է սփոփել մարդուն կյանքի բոլոր դժբախտություններից: Սիրում եմ այն

ձեռքս

1 Սփոփսնքըարվեստներիմնջ (ֆր.):

Հ-ՀՉՏ

157՝0»-՛

գեղեցկությունները,որոնք կարելի է շոշափել, ձեռքում պահել, սիրում եմ հինավուրց զառբաբը, կանաչբրոնզը, ջնաբոլոր

րակապատաշխատանքը, փղոսկրեկերտվածքները. սքանչելի

կահավորանքը,ճոխությունը, պերճանքը.ղրանք բոլորն աչք են շոյում: Բայց ինձ համար բոլորից թանկը արվեստագետի այն բնազդն է. որ ծնում է այդ գեղեցկությունները կամ, համննայն ղնպս, բացահայտումէ դրանք մարդու մեջ: Դառնալ կյանքիհանդիսատեսը,ինչպես Հարրին է ասում, սեփական է խուսափելկյանքի տառապանքներից: Գիտեմ՝ Ձեզ զարմացնում է այդպիսի խոսակցությունը: Դուք չեք պատկերացնում,թե ես որքան եմ հասունացել: Երբ մենք ծանոթացանք, փոքր տղա էի, իսկ այժմ տղամարդ եմ: Իմ մեջ ծնունդ են առել նոր կրքեր, մտքեր, հայացքներ: Այո, ես հիմա ուրիշ եմ դարձել: Բայցչեմ ուզում, Բեզիլ, որ Դուք ինձ ավելի քիչ սիրնք: Ես փոխվել եմ. սակայնԴուք պետք է միշտ լինեք իմ ընկերը: Իհարկե, ես Հարրիին շատ եմ սիրում: Բայց գիտեմ, որ Դուք նրանից լավն եք: Դուք նրա պես ուժեղ չնք. որովհետն չափազանց շատ եք կյանքից վայսննում. բայց ավելի լավն եք: Որքանլավ էր, երբ միասին էինք: Մի լքեք ինձ, Բեզիլ, ն մի վիճեք ինձ հետ: Ես այն եմ. ինչ որ կամ, այլնս ոչինչ անել չի կարելի: Նկարիչը ակամայից զգացվեց: Պատանին անսահման թանկ էր նրա համար,ն ծանոթությունըայդ պատանու հետ մեծ շրջադարձային կետ էր նկարչի արվեստում: Նա չէր կարող այլնս կշտամբել Դռրիանին,ն նա մլսիթարվում եր այն մտքով, որ պատանու անտարբերությունը, թերնս, րոպեական տրամադրություն էր, որ շուտով կանցնի:ՉԵ որ Դորիանիմնջ այնքան լավ գծեր կային, այնքան ազնվություն: Դե լավ, Դորիան,-վերջապեսասաց նա թալսծոտժպիտով,- այղ սարսափելիպատմությանմասինայլնս չեմ խոսի:

նշանակում

-

ՀՅ

ՀՀ--

Միայն հույսով եմ. որ ձեր անունը նրա հետ չի կապվի Դատաքննությունն այսօր պետք Է լինի: Ձեզ չնն կանչել: Դորիանը բալյասաբար շարժեց գլուխը ն սրանեչլությաս արտահայտություն իջավ դեմքին «դատաքննություն» բառը լսելիս: Նրա կարծիքով այդ բոլոր մանրամասնությունների մեջ ինչ-որ նողկալի ն գռեհիկ բան կար: Նրանք չգիտեն իմ ազգանունը.- պատասխանեցԴորիանը: Բայց աղջիկը. երնի, գիտեր: Միայն անունս, այն էլ, համոզվածեմ. որ ըչ ոքի ասած չի լինի: Մի անգամ նա ինձ ասաց, որ թատրոնում շատ նն հետաքրքրվում,թե ով եմ ես, իսկ ինքը պատասխանելԷ, որ իմ անունըՀմայիչ Արքայազնէ: Դա շատ հուզիչ է, ճիշտ է: Բեզիլ, ինձ համար նկարնք Սիբիլին: Ես կուզեի որպես հիշատակ նրանից պահել ավելին, քան մի քանի համբույրներին քնքուշ խոսքերիհիշողությունը: Կփորձեմ,Դորիան.եթն ուզում եք: Բայցպետքէ նորից. -

-

-

-

զաք

նկարվելու: ԱռանցՁեզ չեմ կարող:

Այս չեմ նկարվի, Բնզիլ, անկարելի է,- գոչեց նա՝ ընկրկելով: Նկարիչը զարմացածնայեց նրան: Սա ինչ անմտություն է, Դորիան,- բացականչնց նա.- միթե դրանով ուզում եք ասել. որ Ձեզ դուր չի գա-Ի դեպ. որտեղէ այն: Ինչու եք էիս իմ նկարած դիմանկարը: ծածկել վարագույրով: Ես ուզում եմ տեսնել: Դա իմ ամենալավ աշխատանքնԷ, որ ես երբնէ կատարել եմ: Քաշեցեք վարագույրը, Դորիան: Ուղղակի անշնորհքություն է, Ձեր" սպասավորիկողմից դիմանկարնայդպեսթաքցնել: Թերնս ղա էր պատճառը,որ ներսմտնելուն պեսանմիջապեսզգացի. որ սենյակում ինչ-որ բան կա: -

-

ՀՀՀ»

159.2Հ--

Սպասավորըմեղավոր չէ, Բեզիլ: Միթե Դուք կարծում եք. թե նս թույլ կտամ,որ նա իր ճաշակով կարգավորիսենյակը: Սպասավորըմիայն երբեմն ծաղիկներ է ընտրում ինձ համար ն ուրիշ ոչինչ: Ինքս եմ ծածկել, լույսը չափազանց ուժեղ էր ընկնումնրա վրա: Չափազանցուժեղ: Չի կարող պատահի, սիրելիս:Ամենահարմար տեղն է: Ապա նայեմ.- ն Հոլլուտրդը շարժվեց -

-

դեպի սենյակի անկյունը: Դորիանը սարսափից ճչաց: Ապա նետվելով նկարչից առաջ՝կանզնեցնրա ն վարագույրիմիջն: -Բեզիլ,- ասաց նա սարսափելիգունատ.- չհամարձակվեք նայել: Ես չեմ ուզում. որ Դուք նայեք ղիմանկարին: Չհամարձակվեմնայել իմ սեփական ստեղծագործությանը:Դա ինչ նորություն է: Եվ ինչու,-հարցրնցՀոլլուորդը՝ ծիծաղելով: Եթե Դուք փորձեք նայել, Բեզիլ, ազնիվ |սոսք, մինչն կյանքիսվերջըչեմ խոսի Ձեզ հետ: Բոլորովին լուրջ եմ ասում: Ոչ մի բացատրություն,ն ոչինչ չպետք է հարցնեք: Բայց հիշեցեք, եթե դիպչեք այս վարագույրին,մեր միջն ամեն ինչ կվերջանա: Շոլլուռրդը կարծեսշանթահարկանգնել էր ն ապշածնայում էր Դորիան Գրեյին: Նա Դորիանիներբնք այղպես չէր տեսել: Պատանին ցասումից սփրթնել էր, մատները ջղաձգորեն սեղմվել էին, բիբերը, կարծես, կապույտ հրագնդեր լինեին: Ամբողջ մարմնով դողում էր: Դորիան: -

-

"

-

-

-

Լռեցեք: Բայց բանն ինչումն է: Եթե Դուք չեք ուզում, իհարկե,

չեմ նայի,- բավականին սառը ասաց նկարիչը ն, կտրուկ շրջվելով. մոտեցավլուսամուտին: Բայց ղա պարզապես -

ՀՀՅՏ 160Հ»--

անհնթեթությանէ: հնչ Է նշանակում իրավունք չունեմ իմ նայել, մանավանդ,երր աշնանը սեփական աշխատանքին մտադիրեմ ուղարկել Փարիզ`ցուցահանդեսի: Ըստ երնչույ թին, ցուցադրելուցառաջ անհրաժեշտկլինի նոր փայլ տալ: Ուրեմն.միննույն Է, պետքէ մի օր տեսնեմ, իսկ ինչու ոչ այսօր: Դուք ուզում եք դա ցուցադրել,-սարսաՑուցահանդես: փահար բացականչեցԴորիան Գրեյը: Ուրեմն, աշխարհը պետք է տեսնի իր գաղտնիքը:Մարդիկպետք է դիտեն իր կյանքի ամենանվիրականբանը: Անկարելի է: Հարկավոր է անմիջապեսմի բան ձեռնարկել,բայց ինչ՝ չգիլոեր: կյո: Շուսով եմ՝ չեք առարկի. Ժորժ Պտին մտադիր է հավաքելիմ բոլոր լավ գործերըհատուկցուցահանդեսիհամար, որը կբացվի հոկտեմբերիսկզբին Սեզ փողոցի վրա: Դիմանկարնայնտեղ կդրվի միայն մեկ ամսով: Կարծումեմ. որ կարճ ժամանակով նրանից Դուք հեշտությամբ կարող եք բաժանվել:ՉԷ որ այդ ժամանակքաղաքումչեք լինի: Եվ հետո, եթե նկարը միշտ վարագույրի հետնում եք պահում, է` այնքան էլ մեծ արժեք չունի Ձեզ համար: դա նշանակում Դորիան Գրեյը ձեռքը տարավ ճակատը,որը ծածկված էր քրտինքիխոշոր կաթիլներով:Նա զգում Էր. որ ինքը ահավոր անդունդիեզրին է: Ընդամենըմեկ ամիս առաջ ասում էիք. որ երբեք չեք ցուցադրի, գոչեց նա.- ինչու եք հիմա մտափոխվել:Դուք էլ շատերի պես Ձեզ անդրդվելի եք համարում, մինչղեռ նրանց նման հազար ու մի տրամադրությունունեք: Միակ բավատարբերություննայն է, որ Ձերտրամադրությունները կանին անիմաստեն: Դուք, իհարկե, չեք մոռացել այն. որ ամենահանդիսավոր ձնով ինձ հավաստիացնումէիք. թն ոչ մի դեպքում իմ դիմանկարըչեք ուղարկիցուցահանդնս: Այղպես եք ասել նան Հարրիին: -

-

:

-

-

ՀՋՏ

Հ»--՛

Դորիանը հանկարծ լռեց, ն նրա աչքերում կրակ փայլատակեց:Շիշեց, թե ինչպես լորդ Հենրին մի անգամկես-լուրջ. կես-կատակ ասել էր. «Եթե Դուք ուզում եք հնտաքրքիր ժամ ունենալ, ստիպեք Բեզիլին խոստովանել, թնե քառորդ ինչու չի ուզում ցուցադրել Ձեր դիմանկարը:Իհարկե,նա ինձ պատճառն ասել է, ն դա բացարձակհայտնություն Էր»: Ահա թե ինչ, ուրեմն, Բեզիլը նույնպես իր զաղտնիքն ունի: Հենց այս րոպեինկիմանա: Բեզիլ. սկսեց Դորիանը՝ընդհուպ մոտենալով նրան ն նայելով ուղիղ աչքերի մեջ,- մեզանիցյուրաքանչյուրն իր գաղտնիքն ունի: Դուք Ձերն ասացնք, իսկ ես իմը կասեմ: Առաջինչու չէիք ուզում ցուցադրել իմ դիմանկարը: Նկարիչը ցնցվեց: Դորիան,եթե դա պատմեմ.Դուք ինձ այլնս առաջվա պես չեք սիրի ն, անշուշտ, կծիծաղեք ինձ վրա: Երկուսն էլ ինձ համար անտանելիծանրկլինեն: Եթե ցանկանումեք, որ երբեք չնայեմ դիմանկարին, թող Ձեր ասածը լինի: Ես միշտ կարող եմ Ձեզ նայել: Եթե ուզում եք աշխարհից թաքցնել ամենալավ աշխատանքը, որ ես երբնէ կատարել եմ. ինչ արած, համաձայնեմ: Ձեր ընկերություննինձ համար ավելի թանկ է, քան որնէ փառք ու համբավ: Ոչ, Բնզիլ, պատասխանեցեք իմ հարցին,-- պնդեց ԴորիանԳրեյը,- ես կարծումեմ, որ իրավունքունեմ իմանալու: Սարսափի զզացումը փոխվել էր հետաքրքրության: Նա համառորենորոշել էր իմանալԲեզիլ Հոլլուռրդի |սորհրդավորությունը: Հ՛Նստենք, Դորիան.-հուզված ասաց նկարիչը.- նստենք. նախ պատասխանեցեքիմ հարցին: Դուք դիմանկարումորնէ արտառոց բան չեք նկատել, այնպիսին, որ առաջին հայացքից աչքի չի ընկել, բայց հետո հանկարծինքնինբացահայտվել է: -

-

-

-

Հ-ՅՏ»162 Հ»-՛

Բեզիլ.- գոչնց սատանին ն դողացող ձեռթերով կառչեց բազկաթոռիարմնկակալներիցվ̀ախվորածվայրի աչքերը նրան սնեռած: եմ՝ նկատել եք: Չխոսեք, նախ ինձ լսեք, ո Տեսնում րիան: Այն ակնթարթից,երբ ես հանդիպեցի Ձեզ. Դութ ինձ ազդեցությունը: Գերեցիթ վրա թողեցիք ամենաարտասովոր իմ հոգին, ուղեղը ն տաղանդը: Դուք դարձաք ինձ համար աներնույթ իդնալի տեսանելիմարմնացում,որ ճախրում Է, նկարչի առաջ՝որպեսթովիչ պատրանք:Ես պաշտնցիՁեզ: Սկսեցի խանդել բոլորին, ում հետ խոսում էիք: Ուզում էի ամբողջովին իմը լինեիք: Ես երջանիկ էի միայն այն ժամանակ. նրբ Ձեզ հետ էի: Իսկ երբ հեռանում էիք ինձանից, պատկերանումէիք իմ արվեստի մեջ... Իհարկե, ես երբնք տեղիք չէի տալիս, որ Դուք դա նկատեք: Միննույն Է, ոչինչ չէիք հասկանա: Նույնիսկ ես ինքս էլ լավ չէի հասկանում: Ես միայն զգում էի, որ իմ դիմաց տեսնում եմ կատարյալին. ն այդ պատճառովաշխարհն իմ աչքինհիանալի էր երնում, թերնս, չափազանց հիանալի. քանի որ նման հիացմունքները վտանգավորնն: Ես չգիտեմ՝դրն է ավելի սարսափելի, նման պաշտամունքիկորուստը,թե պահպանումը:Անցնում Էին շաբաթներ, իսկ ես ավելի ու ավելի էի կլանվում Ձեզանով: Վերջապեսիմ գլխում մի նոր միտք ծագեց: Ես Ձեզ առաջին անգամնկարել էի որպես Պարիս՝շքեղաշուք զենք ու զրահով, որպես Աղոնիս որսորդականթիկնոցով, փայլուն նիզակը ձեռքին: Դուք Լոտոսի ծանր ծաղեպսակով նստած Էիք կայսր Ադրիանի նավակի առջն ն նայում էիք կանաչ Նեղոսի տղմոտ ալիքներին: Հունական պուրակում |ստնարհվել էիք հանդարտ լճակի վրա ն հիանում էիք ցրի անշարժ արծաթե հայելում արտացոլվածՁեր սքանչելի զնդնցցկությամբ: Եվ բոլոր կերպարներըլինում էին ինչպես ինքնին -

-

ՀՀ.)63

Հ--

արվեստը՝ներըմբռնումով`երկնային ն անհասանելի: Եվ մի էլ, ճակատագրականմի օր, ինչպես համախ մտածում եմ, որոշեցի նկարել Ձեր հիասքանչ դիմանկարն. ինչպես կաք իրականում, բայց ոչ թե անցած դարնրի հագուստով, այլ ժամանակակից կոստյումով:Չգիտեմ՝արդյոք ռեալիստական մեթոդն էր. թն սոսկ Ձեր իսկ անձնավորության հմայթը. որ ներկայացելէր ինձ առանցմշուշի, առանցշղարշի: Բայց երբ նկարում էի, յուրաքանչյուր վրձնահարված.յուրաքանչյուր երանգ կարծես բացահայտումեր զաղտնիքս: Ես վախենում էի. թե մարդիկ դիմանկարի մեջ կնկատեն Ձեր հանդեպ ունեցած իմ պաշտամունքը:Զգում էի. Դորիան,որ դիմանկարո մ նս չափազանց շատ բան եմ արտահայտել.չափազանց շատ րան եմ դրել ինձանից: Ահա թն ինչու վճռեցի՝ երբնք չցուցադրել դիմանկարը: Դուք մի փոքը վշտացաք. չէ որ անտնղյակ էիք: Երբ հետագայում Հարրիին ես այղ մասին ասացի, նա ծիծաղեց ինձ վրա: Բայց նշանակություն չտվեցի: Դիմանկարնավարտելուցհետո ես նայեցի նկարին ն զգացի. որ ճիշտ եմ... Իսկ մի քանի օրից հնտո նկարը տարան իմ արհեստանոցից,ու հենց որ ես ազատվեցինրա անհաղթահարելիկախարդանքից,ինձ թվաց, թն այդ բոլորը լոկ իմ հիմար երնակայություննէ. որ դիմանկարում մարդիկ կտեսնեն միայն Ձեր զարմանալիզեղեցկությունը ն նկարչի տաղանդը, ուրիշ ոչինչ: Նույնիսկ հիմա էլ ինձ թվում է, որ ես սխալվում էի, որ նկարչի զզացմունքներըչեն արտացոլվում իր ստեղծագործությանմեջ: Արվեստը շատ ենք: Ձները ավելի վերացականէ, քան մենք պատկերացնում ն զույները պատմում են միայն ձների ն գույների մասին, ուրիշ ոչինչ: Հաճախ ինձ թվում է` արվեստը ավելի շուտ թաքցնումէ, քան բացահայտումնկարչին: Այդ պատճառով էլ. երբ Փարիզից առաջարկություն ստացա. որոշնցի Ձեր օր

Հ-Յ»Տ164 -Հ-՛

ղիմանկարը դարձնել ցուցահանդեսի ամենանշասավոր գործը: Իմ մտքով կանցներարդյոք, թե Դուք կառարկեթ Այժմ տեսնում եմ, որ ճիշտ եք: Դիմանկարը պետք չիցուցյաղ րել: Պատմելուս համարմի բարկացեք,Դորիան:Դուք ստեղծված եք պաշտվելուհամար,ինչպես մի անգամ ասացի Շենրիին

Դորիան Գրնյը թեթնացածշունչ քաշեց: Այտերընորի շառագունեցին,շուրթերինժպիտխաղաց:Վտանգնանցել էր. այժմ ապահով էր: Սակայննա անսահման կարեկցանքզգաց նկարչի նկատմամբ տարօրինակխոստովանությանհամար: Շնտաքրքիրէ՝ արդյոք ինքնէլ կարող է գտնվելուրիշի հոգու իշխանության տակ: Լորդ Հենրին այդպիսի վտանգ լինելու հրապույր ունի. բայց միայն այդքան: Սիրվելու համար նա չափազանցխելացի ն չափազանցցինիկ Է: Կհայտնվիմնկը. որ իր՝ Դորիանի կուռքը դառնա: Կճաշակիարդյոք Դորիանը նան այդ զգացումը: Շատ զարմանալի է, Դորիան,- ասաց Հոլլուռրդը.- որ եք դա նկատելդիմանկարում:Բայց իրոք նկակարողացել տել եք: նա,- Ա |սիստապչել կյո, ինչ-որ բան.- պատասխանեց -

՛

-

եմ:

Իսկ հիմա դեմ չեք լինի՝ դիմանկարիննայել: Դորիանըտարուբերեցգլուխը: Մի խնդրեք, Բեզիլ: Չեմ թողնի նույնիսկ մոտենաք: Գուցե ուրիշ անզամ:

-

-

-

Երբեք: Ինչ արած, թերնս միշտ եք: Դե. ցտեսություն,Դորիան: Դուք միակնեք իմկյանքում,որ, իրոք, ազդեցությանթողեցիք եմ արվեստիսվրա: Լավ կատարածգործերիս համար Ձեզ երալստապարտ:0՛, եթե իմանայիք, թե ես ինչ գնով այդ -

-

ամննն

ասացի:

Հ-ՅՀչՎ6Տ

ՀՀ--՛

Սիրելի Բեզիլ, ինչ ասացիք առանձնապես: Այն, որ չափազանց շատ նք պաշտել ինձ: Դա նույնիսկ հաճոյալսոսություն չէ: Ես մտադիր չէի Ձեզ հաճոյախոսել:Դա |սոստովանություն էր: Իսկ այժմ, կարծես,ինչ-որ բան կորցրեցի:Թերնս, պնտքչէ զգացածըբառերովարտահայտել: Ա խոստովանությունըհուսախաբեցրեցինձ: Այսինքն,ինչ էիք սպասում: Միթեուրիշ բան էլ եք նկատել դիմանկարում: Ոչ, ուրիշ ոչինչ: Ինչուեք հարցնում:Իսկ երկրպագության մասին այլնս չխոսենք: Դա հիմարությանէ: Մենք ընկերներ ենք, Բեզիլ, ն միշտ էլ պետք է ընկերներմնանք: Դուք Հարրի ունեք,- տխուր ասաց նկարիչը: Ախ, Հարրին,-քահ-քահ ծիծաղեց Դորիանը,-Շարրին ցերեկն զբաղված է անհավանականբաներ ասելով. իսկ երեկոները`անհավատալիբաներ ստնղծելով: Ճիշտ նման կյանք էլ ես կուզեի վարել: Բայց ես ծանր պահերինդժվար թե Հարրիի մոտ զնամ: Ավելի շուտ Ձեզ մոտ կամ. Բնզիլ: Եվ Դուք կրկինկգաքնկարվելու: Ոչ, դա անկարելիէ: Ձեր մերժումով Դուք խորտակումեք ինձ՝ որպես նկարչի: Ոչ ոք իր իդեալին երկու անգամչի հանդիպում: Ասենք՝մի անգամգտնողներն էլ շատ քիչ են: Չեմ կարող բացատրել, թե ինչու, Բեզիլ, բայց այլնս չպետք է նկարվեմ: Յուրաքանչյուրդիմանկարումինչ-որ մակատազրականբան կա: Այն ունի իր անձնական կյանքը... Կզամ Ձեզ մոտ թեյելու: Դա նույնքան հաճելի կլինի: Ձեզ համար, գուցե, ավելի հաճելի,- վշտացած քրթմնջաց Հոլլուռրդը:-Դե, ցտեսություն.Հարրի: Ափսոս, չթողեցիք՝ դիմանկարընայեմ: Ինչ արած, Ձեզ լրիվ հասկանում -

-

-

-

-

-

-

-

-

Հ

-

-

Հ-ՅՑՏ166 ՀՅ6-՛

եմ:

Երբ նա դուրս նկավ սենյակից, Դորիանըժպտաց ինքս իրես: Խեղճ Բեզիլ. որքան է իր կռահումներիմնջ հեռու իս կական պատճառից: Եվ որքան տարօրինակ է. ինքը Դո րիանը ոչ միայն չբացեց իր գաղտնիքը,այլն իմացավ ին կերոջ գաղտնիքը: Որքան շատ բան բացատրեցնրան այլ տարօրինակ խոստովանությունը: Նկարչի խանդի զուր բռնկումները. բուռն նվիրվածությունը,զարմանալի զսպվածությունը. շռայլ գովասանքը, այժմ ամեն ինչ հասկանալի էր: Դորիանինթվում էր՝ ինչ-որ ողբերգականբան կա այղ ընկերության մեջ՝ գունազարդված ռոմանտիկ սիրահարությամբ: Նա հառաչեց Ջ հնչեցրեց սպասավորինկանչող զանգը: Շարկավոր էր դիմանկարը անպայմանթաքցնել: Նա ռիսկ չէր անի թողնել գաղտնիքնաչքի առաջ: Խենթություն կլինել, թեկուզ մի ժամ ղիմանկարը սենյակումթողնել. ուր կարող եիններս մտնելիր ընկերները:

ՀՀՏ»Վ67

Հ»--

ԳԼՈՒԽ

Երբ Վիկտորըներս մտավ, Դորիանըսնեռուն հայացքով նայեց նրան` փորձելով կռահել, թե արդյոք նրա մտքով չի անցել գողունի նայել վարագույրի ետնը: Սպասավորը, բոլորովին անվրդով, սպասում էր հրամանի: Դորիանը զլանակ վառնց, ապա մոտեցավ ն նայեց հայելուն, որի մեջ նա պարզորոշ կարող էր տեսնելՎիկտորիդեմքիարտացոլումը: Այդդեմքիվրա բացիծառայելուսիրալիրհանդարտությունից ուրիշ ոչինչ չկար: Ուրեմն վախենալու կարիք չկար: Այնուամենայնիվ, մտածեցնա, անհրաժեշտ է զգոն լինել: Շատ-հատ արտասանելով բառերը՝ նա կարգադրեց Վիկտորին կանչել տնտեսուհուն, ապա պատվիրեց զնալ շրջանակ պատրաստողի մոտ ն խնդրել. որ երկու մարդ ուղարկի: Նրան թվաց, թե սպասավորըդուրս գնալիս հայացքը գցեց վարազույրի կողմը: Թե դա պարզապեսնրա երնակայությունն էր: Չանցածմի քանի րոպե՝ զրաղարան աճապարեցտիկին Շիֆը՝ մետաքսեսն զգեստով, կնճռոտածձեռքերինհնաձն կիսաձեռնոցներ: Պատանին նրանից պահանջեց նախկին դասասենյակիբանալին: Շին դասասենյակի, միստերԳրեյ,- բացականչեց նա:Բայց չե որ հիմա այնտեղ լրիվ փոշու մեջ կորած է: Նայլս. թուղ հավաքեն, կարզավորեն, հետո: Իսկ հիմա նույնիսկ անկարելիէ ներս նայել: Իրոք, անկարելի է: ն Շավաքել կարգավորելպետքչէ, Շիֆ: Միայն բանալին եմ ուզում: 0՛, Դուք կծածկվեքսարդոստայններով,սըր, եթե ներս մտնեք: ՉԷ որ սննյակը հինգ տարի գրեթե չի բացվել`նորին գերազանցությանմնռնելուց ի վեր: -

-

-

Հ-Յ8ՏՏ .«6-

Պապի մասին լսելիս Դորիանը կնձռոտեց դեմթը: սներ լորդի մասին տհաճ հիշողություններ ուներ: Ոչինչ.- պատասխանեցնա.- ես միայն ուզում նմ նայել. ուրիշ ոչինչ: Տվեք բանալին: Ահա, վերցրեք.սըր,- ասաց ծեր կինը ն դողդոջուն ձեռքերով փնտրեց բանալիներիկապի մեջ,- ահա. հիմա կհանեմ օղակից: Չլինի մտածել եք վերնում ապրել: Այստնղ Ձեզ համարշատ հարմարէ, սըր: Ոչ. ոչչ- անհամբեր ընղհատեցԴորիանը.- շնորհակալություն, Հիֆ, կարող եք գնալ: Տիկին Շիֆը փոքր-ինչ հապաղեց,որպեսզի շաղակրատի տնային մի քանի զործերի մասին: Դորիանը, հառաչելով, խոստացավ կարգավորել նրա ուզածները: Տնտեսուհին դուրս եկավ սենյակից՝գոհունակությանԺպիտըդեմքին: Երբ դուռը փակվեց, Դորիանը բանալին ղրեց գրպանը ն պրպտող հայացքձգեցսենյակին:Աչքինընկավկերպասեալ ոսկեհյուս ծածկոց`ՃՄ1| դարի վերջի վենետիկյանարվեստի հոյակապ մի զործ, որ բերել էր պապը Իռլոնիայի մոտ գտնվողմենաստանից:Այո,այդ ծածկոցովկարելի էր փակել ահավորդիմանկարը:Թերնս մի ժամանակդա դագաղի ծածկոց եղած լինի: Այժմ պետք է թաքցներ նկարի քայքայումը. որն ավելի ահավոր է, քան դիակի նեխումը, որովհնտն դա ստեղծելու էր սարսափներու չէր մեռնելու: Ինչպես որդերն են լափում դիակը, այնպես էլ մեղքերն են ուտելու կտավի վրայի պատկերը:Նրանք կլափենգեղեցկությունը,կհոշոտեն հմայքը, կպղծեն ն կապականեննրան: Եվ, այնուամենայնիվ, դիմանկարըշարունակելու Է ապրել: Նա ապրելու է փավիտյան: ն մի պահ զղջաց, Դորիանն այդ մտքից սարսռաց որ չի պատմել Հոլլուռրդին դիմանկարը թաքցնելու իսկական -

-

-

՝

`

Հ» 189«»-

`.

պատճառը:Բեզիլը կօգներնրան հաղթահարելլորդ Հենրիի ազդեցությունըն ազդեցությունը սեփական|սառնվածքի,որն ավելի վտանզավորէր: Դորիանինկատմամբտածած Բեզիլի սերը (իսկ դա իսկականսեր էր) ազնիվ Ա վսեմ զգացմունքէր: Դա լոկ ֆիզիկական հրապույր չէր գեղեցկությաննկատմամբ, որ ծնվում Է զգացմունքներիցն մեռնում, երբ հոգնում են զգացմունքները: Ոչ. դա այնպիսի սեր է, որ գիտեին Միքեն ինքը՝ Շեքսպիրը: Այո, լանջելոն ն Մոնտեն', Վինքելմանըշ Բեզիլը կարող էր փրկել իրեն, բայց արդենչափազանցուշ էր: Անցյալը կարելի է ջնջել զղջումով, հրաժարումով կամ մոռացումով:Իսկապագանանխուսափելիէ: Դորիաննզգում էր, որ իր մեջ թափառումեն այնպիսիկրքեր. որոնք սոսկալի ելք կգտնեն իրենց համար, ն անորոշ երազանքներ, որոնք իրականանալուդեպքումկմթագնեն իր կյանքը: Նա բազմոցի վրայից վերցրեց ոսկեհյուս ծածկոցը ն անցավ վարագույրի ետնը: Արդյոք ավելի գարշելի չեր դարձել նկարի դեմքը: Ո'չ, անփոփոխէր: Բայց,չնայած դրան, Դորիաննէլ ավելի նողկաց նկարից: Ոսկեզանգուրներ,երկնագույն աչքեր, վարդագույն շուրթեր, բոլորը նույնն էին: Փոխվել էր միայն արտահայտությունը:Նա իր դաժանությամբ զարհուրելի էր: Նկարի դեմքին դրոշմված դատահամեմատությամբորքան չնչին պարտող արտահայտության ն աննշան էին Բեզիլի կշտամբանքները:Նկարից Դորիան Գրեյին էր նայում նրա սեփականհոգին ն կանչում պատասլսանատվության: Ցավի տհաճ զգացումով Դորիանըշքեղ ծածկոցընետեց դիմանկարի վրա: Այդ պահին դռան բախոց լսվեց: Վարագույրի ետնից Դորիանի դուրս գալուն պես սպասավորըներս 1:Վերածննդիֆրանս. զրող:

ճարտարապետ: Գերմանական

ՀՀ

«»170

մտավ: Սարդիկայստեղ են, պարոն: Դորիանը մտածեց, որ սպասավորինպետք է անմիջապես որնէ տնղ ուղարկել. նա չպետք է իմանա,թե ուր են տանում ղիմանկարը:Պետք չէ վստահել: Վիկտորի աչքերը խնլալյի էին ն խորամանկ: Դորիանը նստեց գրասեղանի մոտ, մի երկտողգրեց լորդ Շենրիինն խնդրեց կարդալու որնէ բան ուղարկել`հիշեցնելով,որ պետք է հանդիպեն երեկոյան ութն անց քառորդ րոպե: Կսպասեք պատասխանին,-ասաց նա՝ երլլտողը սպասավորին մնկնելով.- իսկ բանվորներիններս բերեք: Չանցածերկու-երեք րոպե՝ նորից դռան բախոց լսվեց, ն ՀՇաբբարդը.Սաութ-Օղլի սթրիներս ինքը՝ վոր ղը՝ կոպիտ արտաթի նշ հետ: Պարոն Հարբբարդը թինով երիտասարդ շիկահնրըայտամորուքներով կարմրադեմ փոքրիկ մարդ էր: Նրա՝ արվեստի երկրպագումըբավականաչափձնավորվել էր շնորհիվ միշտ կարիքավորնկարիչների. նրա հետ: Որպես կանոն՝ անվերջ գործ էին ունենում նա երբեք չէր հեռանում արվեստանոցից: Սպասում եր, որ մարղիկ զնային իր մոտ: Բայց Դորիանի համար Դորիան Գրեյի մեջ միշտ բացառություն էր անում: ինչ-որ բան կար, որ դյութումէր բոլորին: Հաճելի էր նույնիսկ` նրան նայելը: Ինչով կարող եմ Ձեզ ծառայել, միստերԳրեյ,- հարցրեց նա` շփելով հաստլիկ, պեպենոտ ձեռքերը:- ՍտածեցիՁեզ պատիվ անել` անձամբ ներկայանալով:Ես հենց նոր,եմ մի գեղեցիկ շրջանակ գնել, սըր: Դրվածէր վաճառքի: Շին ֆլորենցիականէ, կարծեմՖոնթհիլից: Հիանալի կսագի կրոնականսյուժեով նյութի համար, միստերԳրեյ: -

-

մտավ միստեր շրջ

օգնականի լ

որոնք

-

ՀՏ

ՍՎ»-

-

Ներեցեք Ձեզ պատճառածնեղության համար, միստեր Հաբբարդ: Անշուշտ, ես կանցնեմշրջանակը նայելու, չնայած առանձնապեսհիմա չեմ հետաքրքրվում կրոնական նկարչությամբ: Այսօր միայն կուզեի մի նկար տեղափոխել վերնահարկ:Բավականինծանր է, այդ պատճառովխնդրեցի -

Ձեզ երկու մարդ ուղարկել: Ինչ եք ասում, միստերԳրեյ, դա անհանգստություն չէ բոլորովին: Շատ ուրախ եմ, որ կարող եմ Ձեզ որնէ բանով օգնել: Որտեղէ այդ նկարը. սըր: Սա է,.- պատասխանեցԴորիանը`ետ քաշելով վարագույրը: Կարող եք տեղափոխելծածկած. չեմ ուզում քերծվածքներառաջանանվերն բարձրացնելիս: Ոչ մի դժվարությունչի լինի, սըր,- ուրայս ասաց շրջան օգնականի հետ միասին արձակեցին նակ պատրաստողը արույրե երկար շղթաները. որոնցով ամրացված էր ղիմանկարը: Իսկ որտեղ կհրամայեիքտեղափոլսել, միստերԳրեյ: Ես ձեզ ցույց կտամ ճանապարհր. միստեր Շաբբարդ: Բարիեղեք հետնել ինձ: Կամ գուցե ավելի լավ է՝ Դուք անցնեք առջնից: Դժբախտաբար,տան ամննավերին հարկում է: Բարձրանանք զլխավոր սանդուղքներով. նրանք ավելի լայն -

-

-

-

-

են: Նա դուռը լայն բացեց,Ա, դուրս գալով սրահ, նրանքաստիճաններով սկսեցին վեր բարձրանալ:Վիթխարիզարդարուն շրջանակի պատճառովդիմանկարըչափազանցծանր էր, ն ժամանակ առ ժամանակԴորիանըջանում էր օգնել նրանց՝ չնայած միստեր Շաբբարդի քծնողական բողոքին. որը իր դասի բոլոր մարդկանցպես թույլ չէր տալիս. որ ջենտլմենը որնէ օզտակարգործ կատարի: Բեռը թնթն չէր, սըր,- շնչակտուրասաց փոքրիկմարդը. -

ՀՀՀ. 12«2»-

երբ վերն հասան. ն նա ճաղատ գլխից մաքրնց թրտիսթը: Այո. բավականին ծանր էր,-քրթմնջաց Դորիանը՝ բա ցելով սենյակի դուռը, որը պետք է պահերնրա տարօրինակ գաղտնիքըն թարցներհոգին մարդկանցաչքերից: Ավելի քան չորս տարի նա այդ սենյակըչէր մտել: երբ Դորիանըերեխա էր, դա նրա խաղասենյակնէր, երբ մի թիչ մեծացավ. դարձրին նրա դասասենյակը:Այդ ընդարձակ. հարմարավետսենյակը հանգուցյալ լորդ Քելսոն կառուցել էր տվել հատկապես փոքրիկ թոռնիկի համար, որին նա մորը ապշեցուցիչկերպով նմանվելու,թե մի այլ պատճառով տանել չէր կարողանումն աշխատումէր հեռու պահել իրենից: Դորիանին թվաց, թե սենյակում ոչինչ չի փոխվել: Դնռ որի վրա այդտեղ էր իտալական խոշոր սնդուկը` օշջտօոօ, տարօրինակ նախշեր կային. ն որի ոսկեգույն զարդերը ժամանակի ընթացքում խամրել էին: Այդ սնդուկում փոքր ժամանակ նա հաճախ էր թաքնվել: Ահա դասագրքերով լի կարմիրփայտե գրապահարանը, նրա մոտ պատիցկախված էր նույն հինավուրցֆլամանդականգորգը, որտեղխունացած՛ թագավորն ու թագուհինպարտեզումշախմատէին |սաղում, իսկ նրանց կողքով, ձիեր հեծած, անցնում էին զրահավոր ձեռնոցներ հազած մի խումբ բազեորսներ` կնզուղավոր թռչունննրով: Որքան լավ էր հիշում բոլորը: Շուրջը նայելիս նա վերհիշում էր իր միայնակ մանկության յուրաքանչյուր. րոպեն: Հիշում էր մանկությանանբիծ մաքրությունը ն զարհուրում այն մտքից. որ հենց այստեղ պետք է թաքնվեր ճակատագրական դիմանկարը:Վաղանցիկօրերին կմտածեր արղյոք, թե ինչ է իր համարնախասահմանված: տանն Բայց ուրիշ ապահովտեղ չկար դիմանկարըհետաթբքրասերաչքերից քողարկելու համար: Այստեղի բանալին իր ձեռքում էր. ոչ ոք չէր կարող ներս մտնել: Թաղ ալ -

ՀՀ

113»-

ծածկոցինտնում կտավի վրա պատկերվածղեմքը դառնա անասնական,բութ, նղծված:Ինչ փույթ: Միննույն է՝ ոչ ոք չի կարող տեսնել: Նույնիսկ ինքը չի տեսնի: Ինչու ղիտի հոգու նողկալի փտումը: Ինքը կպահպանի երիտասարդությունը: Դա բավականէ: Բայցմիլթննա չի կարող ուղղվել: Միթեանարգվածապագա ունենալը այդքան անխուսափելի է: Գուցե նրա կյանքի մեջ մտնի մի մեծ սեր ն մաքրի նրան, փրկի նոր մեղքերից. որոնք ծնվում են հոգու ն մարմնի մեջ. զարմանալիորեն աննկարագրելիմեղքեր, որոնց իսկ խորհրղավորությունը նրանց նենգ հրապուրանք է տալիս: Գուցե դա մի օր, երը ալ. զգայուն շրթունքները կորցնենիրենց ղաժան արտահայտությունը ն հնարավոր լինի աշլսարհին ցույց տալ Բեզիլ Հոլլուռրդի գլուխգործոցը: Ո'չ, ղա անհնար է: Ժամ առ ժամ. շարաթ առ շաբաթ կտավի վրա պատկերվածմարդը ծերանումէր: Եթե նույնիսկ նրա վրա չազդեին զաղտնի հանցագործություններն ու արատները, միննույն է, ժամանակի այլանդակ հետքերից չէր խուսափի:Նրա այտերըկդալկանան,կթոշնեն։ Մարողաչքերի շուրջը կսողան դեղին կնճիռները ն կոչնչացնեն նրանց զնղնցկությունը: Մազերը կկորցնեն իրենց փայլը. բերանը, ինչպես ծերերինն է լինում. կիսաբաց ու անիմաստտեսք կստանա,շրթունքներըայլանդակորենկկախվեն:Կնձռոտած վիզ, սառը, կապույտերակներովձեռքեր,կուչ եկածմարմին՝ ինչպես իր պապինը,որն այնպես դաժան էր իր նկատմամբ մանկության օրերին: Այո, նկարը հարկավոր էր թաքցնել: Ուրիշ ելք չկա: Խնդրեմ, ներս բերեք, միստերՀաբբարդ.- տխուր ասաց նա,- ննրեցնքերկար սպասեցնելու համար: Ինչ-որ բանի մասին էի մտորում: -

Հ-ՅՏՏ174 ՀՀ-

-

Ոչինչ,մի քիչ հանգստացանք.միստերԳրեյ.-

շրջանակ պատրաստողը, խանեց

պատաս

որի շունչը դնռ անլը չէր

եկել.- որտեղդնենք. սըր: Միննույն է, ահա այստեղ, պետք չէ կախել: Ուղյլակի պատինհենեք: Շնորհակալ եմ: ՉԷ կարելի արդյոք նայել արվեստիայս ստեղծազործությանը, սըր: Դորիանըցնցվեց: Դժվար թե Ձեզ հետաքրքրի,միստերՇաբրարղ.- պատասլխանեցԴորիանը՝աչքերըսնեռելով մարդուն:Դորիանը պատրաստ էր ցատկելնրա վրա ն գետին գլորել, եթե նա համարձակվերբարձրացնել շքեղ ծածկոցը,որը թաքցնում եր իր կյանքի գաղտնիքը.- Ձեզ այլնս չեմ անհանգստացնի: Շատ երախտապարտ եմ, որ բարեհամեցիք: Չարժե, միստերԳրեյ, չարժե: Միշտ պատրաստ եմ Ձնզ օզնելու, սըր.- ն միստեր Շաբբարդրթխկթխկացնելովիջավ աստիճաններնի վար, իսկ նրա հետնից օգնականը, որն, կապտավուն դեմքին, անընդհատ ամոթխած հիացմունքը շիջվում էր՝ Դորիանին նայելու: Նա իր կյանքում այդքան հմայիչու գեղեցիկմարդ չէր տեսել: Երբ ներքնում ոտնաձայներըմարեցին, Դորիանըկողպեց դուռը ն բանալին դրեց գրպանը: Այժմ ապահով էր: Ոչ ոք այլնս չէր տեսնիսարսափելինկարը: Միայնինքը կտեսնիիթ խայտառակությունը:՝ Վերադառնալով գրադարանն̀ա տեսավ` ուղիղ ժամը վեցն է: Թեյը մատուցված էր: Սադափազարդ, բուրավետ մուգ փայտեսեղանիվրա (դա լեդի Ռեդլիի՝ իր խնամակալի կնոջ նվերն էր. նա մշտապես հիվանդ էր ն անցած ձմեռը անց էր կացրել Կահիրեում) մի երկտող էր դրված լորդ իսկ կողքին` դեղին կազմը ն անկյուններըփոթրՇնենրիից, -

-

-

-

ՀՀՏՏ

85Հ»-

ինչ մաշվածմի գիրք: Թեյի սկուտեղին ղրված էր նան «Սենթ Ջեյմս գազեթ»-ի նրրորդ տպագրվածօրինակը:Հավանաբար Վիկտորըվերաղարձել էր: Հետաքրքիրէ, բանվորներինչէր հանդիպել սրահից դուրս գալիս. հարցուփորձ չեր արել, թե ինչ էին անում: Իհարկե, սպասավորընկատած կլիներ, որ դիմանկարըչկա: Նկատած կլիներ թեյը բերելիս: Վարազույրը տեղում չէր. ն դատարկ պատը երնում էր: Մեկ էլ տեսար՝ մի զիշեր Դորիանըբռնեց նրան վերնահարկսողոսկելիս ն դասասենյակիղուռը ջարդելիս:Սարսափելի է տանը լրտես ունենալ: Դորիանըլսել էր, թե ինչպես հարուստներինիրենց ամբողջ կյանքում ահաբեկել են սպասավորները, որոնց հաջողվել է նամակկարդալ կամծածուկխոսակցությունլսել, ձեռքն է ընկել հասցեագրվածայցնտոմս,տիրոջ բարձի տակ գտել են թառամածծաղիկ կամճմրթվածժանյակի կտոր: Նա հառաչեց թեյ լցնելով` բացեցլորղ Հենրիի երկտողը: ն Լորդ Հենրին գրում էր, որ ինքնուղարկում է երեկոյանթերթը ն միգիրք, որը կհետաքրքրիիրեն. իսկ ութն անց տասնհինգ կսպասի ակումբում: Դորիանն անտարրերբացեց լրագիրը ն աչքի անցկացրեց:Հայացքըկանգ առավ հինգերորդ էջում կարմիր մատիտով ընդգծված տողերի վրա: Նա ուշադիր կարղաց հետնյալ պարբերությունը: «Դատաքննություն դերասանուհու մահվան գործով: Այս առավոտ Շոքսթոն ռոդի վրա գտնվող Բելլ-Թներնում տնղամասայինքննիչ միստերԴենբիի կողմից հետաքննություն կատարվեց երիտասարդ դերասանուհի Սիբիլ Վեյնի մահվան կապակցությամբ,որ վերջերս հանդես էր գալիս Շոլբորնի թազավորականթատրոնում: Դատաքննությունը հաստատեց,որ մահը տեղի է ունեցել դժբայստ պատահարի պատճառով:Խոր ցավակցություն հայտնեցին հանգուցյալի մորը: Նա խիստ հուզված էր իր իսկ, ինչպես նան դոկտոր Հ-ՏՀՏ

176 ՀՀ-՛

Բիրրելի ցուցմունքի ժամանակ. որը կատարել էր դիահեր ձումը»: Դորիանըկնձռոտեցդեմքըն լրագիրըերկու կտորանելով` դեն նետեց: Որքանտհաճ էր այս բոլորը: Ինչ ահավոր էին այլանդակ մանրամասնությունները: Նա բարկացավ լոլլ Շենիիի վրա հողվածն ուղարկելու համար: Իհարկն. մեձ հիմարություն էր ընդգծել տողերը կարմիր մատիտով: ՉԷ որ Վիկտորը կարող էր կարդալ: Այդպիսիբաներ կարդալու համար նա բավականինլավ գիտերանգլերեն: Նա, թերնս, կարդացել ն ինչ-որ բան կասկածում էր: Բայց հետո ինչ: Բնչ գործ ունի ԴորիանԳրեյը Սիբիլ`Վեյնի մահվան հետ: Պետք չէր վախենալ: Դորիան Գրեյը չէր սպանել նրան: Շայացքն ընկավ լորդ Հենրիի ուղարկած դեղին գրքին: Հնտաքրքիրէ՝ ինչ գիրք է: Նա մոտեցավութանկյուն փոքրիկ մարզարտազույնսեղանին, որ նրան թվում էր, թե արծաթից պատրաստելեն ինչ-որ եգիպտականանտեսանելիմեղուննր: Վերցնելով գիրքը՝ Դորիաննընղմվեցբազկաթոռիմեջ ն թերթեց էջերը: Մի քանի րոպե անց նա կլանվեց նությամբ: Դա ամենաարտառոց գիրքն էր, որ ինքը կարդացել էր զգեստներհագած՝ երբնէ: Թվում էր.թե զմայլելի քաղցրահունչ մեղեդիների տակ նրա աչքի առջնից համր շարքերով են աշխարհի բոլոր մեղսագործությունները: Շատ անցնում բաներ, որոնց մասիննա երազել էր աղոտ կերպով, հանկարծ նրա աչքին իրական էին դառնում:Շատ բաներ, որ նույնիսկ երազում էլ չէր տեսել, կամաց-կամացբացվում էին նրա առջն: Դա վեպ էր առանց սյուժեի, միայն մեկ հերոսով, որի հոգեբանականուսումնասիրությունը, պարզապես, գրքնրի թեման էր: Իրոք. նա փարիզեցի մի երիտասարդ էր. նա

ընթերց

Հ«Հ.7

կյանքնանց եր կացրել՝ջանալով 314 դարում պատկերացնել յուրաքանչյուր ղարի բոլոր կրքերն ու մտայնությունները, իԻացի իրդարից.որպեսզիզզաայն բոլորը. ինչի միջով անցել է աշխարհիհոզին: Նրան հետաքրքրումէր ինքնահրաժարման անբնականձները, որ մարդիկ հիմարաբար առաքինություն են համարում, ն նույնքան էլ բնականըմբոստ պոռթկումները, որ խելացի մարդիկ դեռ մեղք են կոչում: Գիրքը գրված էր զարմանալի նրբակերտոճով, վառ կենդանի, բայց երընմն էլ` ինչ-որ չափովմշուշապատբարբառով,արխայիզմներով. ն ընղարձակ տեխնիկական մեկնաբանություններով լի: Նման ոճով նկարում էին ֆրանսիական սիմվոլիստական ղպրոցի ամենահիանալի նկարիչները: Այնտեղ օգտագործվում էին խոլորձների նման արտասովոր փոխաբերություններ, որոնք նույնքան նրբնրանգ էին: Մարդու զգայական կյանթր նկարագրվում էր միստիկական փիլիսոփայության տերմիններով: Երբեմն դժվար էր որոշել, թն ինչ ես կարդում՝ որնէ միջնադարյան

արտահայտությունննրով

սիրի կրոնականէքստազներինկարազրություն,թե Ժամանակակից մեղսագործի անամոթ խոստովանություն: Դա շատ թունավոր գիրք էր: Կարծեսէջերը ներծծված էին խնկի ուժեղ բույրով, որը մարդու ուղեղ էր թմրնցնում: Շամաչափ, ներդաշնակդարձվածքները.մեղեղիի փաղաքուշ միապաղաղությունը,բարդ կրկներգերըն նրբագեղ կրկնությունները համակում էին հիվանդներին երազանքով: Եվ զգլուխ առ գլուխ կլանելով գիրքը՝ Դորիանըչէր նկատում. որ օրը մոտենում է վայսճանին, ն ստվերները թաքնվում են տան անկյուններում: Անամպ դահանակազույն երկինքը. որտեղից ճեղքել ու դուրս էր ցցվել մի աստղ. առկայծումէր լուսամուտներիհետնում: Դորիանը կարղում էր ու կարդում աղոտ լույսի տակ, ՀՀ.

18:2--

քանի դեռ տառերը նրնում էին: Երբ սպասավորը սրան մի քանի անգամ հիշեցրնց. որ ուշ է, նա վեր կալյավ, գնալ) մյուս սենյակը. զիրքը ղրեց ֆլորենցիական փոքրիկ սնեդասին՝ մահճակալի մոտ, ապա սկսեցհագնվել ճաշի գնալու համար: Սոտ ժամը ինն էր, երբ հասավ ակումբ: Լորդ Հենրին. սաստիկձանձրացած,նստել էր միայնակ: -՛Ներեցեք.Շարրի,-բացականչեցնա,- ես փաստորենՁեր մեղքով եմ ուշացել: Ձեր ուղարկած գիրքն այնպես ղյութեց ինձ, որ ես մոռացա,թե ինչպես է ժամանակըսահում: Այդպես էլ զիտեի. որ դուր կգա.- պատասխանեցլորդ Շենրին՝ բարձրանալովաթոռից: Չասացի` դուր է գալիս, Շարրի. ասացի` ղյութեց: Տարբերությունը մնծ է: 0՛. արդեն հասկացարտարբերությունը.- ասաց լորղ Շենրին: Նրանք անցան ճաշասննյակ: -

`

-

-

Հ»

Ս9---՛

ԳԼՈՒԽ

լ

այդ ԴորիանԳրեյըտարիներովչէր կարողանում ազատվել գրքի ազդնցությունից:Կամ, թերնս, ավելի ճիշտ կլիներ ասել` ինքը չէր ուզում երբեք ազատվել: Փարիզից նա պատվիրեց այդ գրքիցինը օրինակն կազմել տվեց տարբեր զույներով: Այղ գույններ պետք է համընկնեիննրա փոփոլսականտրամաղրություններին ն երնակայություններին, որոնց գրեթե չէր կարողանումտիրապետել: Գրքի հերոսը՝ երիտասարդփարիզեցին,որի մեջ զարմաու զիտնականի նալիորենմիահյուսվելէինռռոմանտիկությունն սթափմիտքը. Դորիանինթվում էր, թե իր նայսատիպն է. իսկ ամբողջ գիրքը՝ նրա կյանքի պատմությունը, որը զրված էր ավելի շուտ. քան ինքն ապրելէր: Մի բանում Դորիանն ավելի բախտավորէր, քան վեսյի հերոսը: Նա երբեք ահավոր սարսափչէր զգացել ն վիճակված էլ չէր զգալ հայելիներին, մետաղների փայլուն մակերեսներին ն մարմանդ ջրի հարթությանը նայելիս, սարսափ, որ ապրել էր երիտասարդփարիզեցին ղեռ վաղ հասակում. երբ հանկարծ կորցրել էր երբնմնի ապշեցուցիչ գեղեցկությունը: Գրեթե դաժանուրախությամբ(թերնս ուրախության, ինչպես նան հրվանքի մեջ դաժանությունն իր տեղն ունի) Դորիանըկարդումէր գրքիվերջին գլուխը. որտեղ իրականողբերգությամբ, չնայած փոքր-ինչ չափազանցրած, նկարազրվում էին մարդու վիշտն ու հուսահատությունը կորցրածի համար. որն աշխարհումբոլորից բարձր էր նա գնահատում: Այո,Դորիանըհրճվումէր, որովհետննրա հրաշալի գեղնցկությունը,որ դյութել էր Բեզիլ ՇոլլուռրդինԱ շատ շատերին, երբեք չպետք Է խամրեր:Նույնիսկ նրա մասին ամենավատ նորներլսողները (իսկ ժամանակ առ ժամանակ արտառոց

Հ-ՅՑՏ180 ՀՀ»-՛

լուրեր էին շրջում Լոնդոնում ն դարձել եին ակամբների ասեկոսեներ) Դորիանին տեսնելուց հետո չէին կարող հա Նա այնպիսի լավորություն որնէ բամբ: ն ոչ մի կեղտ չի քթսվել էր թողնում, կարծես նրան: Անպարկեշտբամբասողներրիսկույն լռում Լին. երբ ներս էր մտնում Դորիան Գրեյը: Նրա դեմքի պայծառության մնջ ինչ-որ բան կար, որ կշտամբում էր նրանց: Դորիանի ներկայությունը բավական էր, որպեսզի զրպարտիչները հիշեին իրենց կորցրածմաքրությունը: Եվ նրանք զարմանում էին, թե ինչպես է այդ հրապուրիչն շնորհագեղ ը խուսափել խայտառակդարի զզվելի կրքերից: Շաճախ, վերադառնալով տուն, խորհրդավոր ու երկար բացակայություններիցհետո. բացակայություններ, որոնք հիմք Լին տալիս ընկերներին կամ նրանց, ովքեր իրենց «րնկեր» էին կոչում, տարօրինակենթադրություններանել. Դորիանը ծածուկ բարձրանում էր վնրնահարկի կողպած .բացում դուռը բանալիով, որից երբեք չէր բասենյակը. ժանվում. ն հայելին ձեռին` կանգնում էր դիմանկարիղիմաց՝ մերթ նայելով կտավի ծնրացող, չար դեմքին, մերթ հայելուց իրեն ժպտացող գեղնցիկ երիտասարդին: Աչքի զարնող հակադրությունից մեծանում էր հաճույքի զգացումր: Նա ավելի ու ավելի էր սիրահարվումսեփականգեղեցկությանը ն էլ ավելի մեծ հետաքրքրությամբդիտում սեփական հոգու քայքայումը: Լարված ուշադրությամբ, իսկ երբնմն էլ՝ մի տեսակ անբնական հիացմունքովնա զննում էր այլանդակ գծերը, որոնք ակոսում էին կնձռոտվող ճակատը կամ սողոսկում ծանրացած զգայական բերանի շուրջը` ցանկանալով իմանալ, թե որն է ավելի սոսկալի՝ մեղսագործության,թն տարիքի դրոշմը: Նա մոտեցնում էր սպիտակ ձեռքերընկարի կոշտ, թորշոմածձեռքերին ն վ

նքի:

լ

աշխարհի

երիտասարդ

`

Հ«ՀՂԵԼ

Հ»--

`.

ժպտում՝ծաղրելով նրա այլանդակվածու մաշվածմարմինը Ճիշտ է՝ նրբեմն զիշերները, երբ նա անքուն պառկած էր լինում իր ննջարանում՝լցված օծանելիքների բուրմուն-

քով կամ նավանորոգարանների մոտ գտնվող ինչ-որ վատահամբավ որջի խցում, ուր հաճախ սովորություն ուննր այցելել ծպտված. Դորիան Գրեյը մտածում էր իր հոգու կործանման մասին, մտածում էր կսկիծով ու տանջանքով: Բայց նման ակնթարթներսակավ էին լինում: Հնտաքրքրությունը ղնպի կյանքը. որ առաջինանզամնրա մնջ արթնացրնցլորդ ՇՆնրին. երբ միասին նստած էին իրենց ընդհանուր բարեկամի՝ Բեզիլ Հոլլուռրդի պարտեզում.որքան ավելի շատ էր բավարարությունգտնում, այնքանավելի ազահ էր դառնում: Ինչքանշատ էր իմանում,այնքանշատ էր գիտենալուծարավ զգում: Այդ ցանկությունները խելահեղ սովալլուկներինման որքան շատ Լին կերակրվում, այնքան ընչաքաղց էին ղառնում:

Այնուամենայնիվ.Դորիաննանխոհեմչէր գոնն հասարահետ ունեցած հարարբնրություններինկատմամր: Ձմռանը՝ ամիսը մեկ-երկու անգամ, իսկ տարվա մնացած եղանակներինա̀մեն չորեքշաբթի. քանի դեռ սեզոնը' չէր վերջացել. նրա շքեղ տան դռները միշտ բաց էին. ն այնտեղ ժամանակակիցամենահայտնիերաժիշտները զմայլում էին հյուրերին արվեստի հրաշալիքներով:Նրա ճաշերը, որոնց կազմակերպելուժամանակնրան միշտ օգնում էր լորդ Հենրին, հայտնիէին հյուրերինխստագույնընտրությամբն նրբաճաշակ բացած սեղաններով, որ հիանալի ներդաշնակվում էին էկզոտիկ ծաղիկների, ասեղնագործսփռոցներին ոսկե, արծաթն հնազեղ ամանեղենի հետ: Շատերը, հատկապես՝ կության

Լոնդոնյան սեզոն՝ մայիս-հուլիս. երբ բարձրաշխարհիկընտանիքները աշխուժացած կատարումեն րնդունելություններ,երեկույթներ ն այյն:

Հ-Տ»»182 Հ----

էին այն նորելուկ երիտասարդները.Դորիանի մեջ տեսնում իղնալը, որի մասին երազել էին ուսանողական տարիներիս, իղդնալ. որ զուզակցում էր իր մեջ իսկական պիանականի ն քաղաքավարություն բարձրաշխարհիկ մարղու ուլջ հմայքն ու բարեկիրթշարժուձները:Դորիանըթվում էր այս հերոսներիցմեկը. որն. ինչպես Դանտեն Է ասում. «ձզտում Լ.

վեհացնել հոզին գեղեցկությաներկրպագումով».մեկը. որի համար. ըստ Գոտյնի, ստեղծվածէ այս աշխարհը: Եվ. անկասկած.Դորիանի համար կյանքն առաջիննԷր ն ամենամեծըբոլոր արվեստներից.իսկ մյուս պրվեստներրոչ այլ ինչ էին, եթն ոչ՝ կյանքինախամուտք:իհարկե,Դորիանը տուրք էր տալիս ն նորաձնությանը, որն ամեն տեսակի երնակայությունըկարող է իրականացնել. ն պճնամոլությանը. որ ձգտում է ընդունել բացարձակ ժամանակակից գնդնցկությունը: Նրա հագնվելը ն առանձնահատուկնորաձնությունները. որոնցով հրապուրվում էր ժամանակ առ ժամանակ,նշմարելի ազդեցությունթողեցին Մեյֆերի պարահանդեսների ն Փելլ-Մելլի ակումբի երիտասարղ պճնամոլների վրա. որոնք. փորձելով ստեղծել նրա շնորհագեղ մանրուքներում. հմայքը. ընդօրինակում էիննույնիսկ այնպիսի որոնցնկատմամբԴորիանն անփույթ էր: Դորիանը մնծ հաճույքով զբաղեցրեց հասարակության մնջ այն դիրքը, որը նրան առաջարկվեց.երբ հասավ չափաՀ հասության. նա անսահմանհաճույք էր զգում այն մտքից. թն ինքը կարող է արդի Լոնդոնի համար դառնալ այն, ինչ կայսր Ներոնի ժամանակներում Հռոմի համար դարձավ «Սատիրիկոնի»:հնղինակը: Բայց սրտի խորքում նա ցանՆերոնի յլեղարվեստակ Տացիտր նրան անվաննց: Է

ժ

«

կներ| րր

8հ116ղ

կան

կության

գրող

համար

ցառիկ

Պնտրոնիու

ցի

պ

ի

»՝ «նրբաճաշակությանօրննադիր» 616ջտուտոնտ

ՀՏ» 183««»-

ւս կանումէր դառնալ էլ ավելին,քանմիայն«2ԼԵԼԼ67 Շ16ՔՅոՒ ող», որի հետ խորհրդակցումէին՝ ինչպեսկրել զարդարանքները, ինչպես կապել փողկապը կամ ինչպես ձեռնափայտբռնել. նա երազում էր ստեղծել կյանքինոր փիլիսոփայություն. որը կունենա իր հիմնավորումը,հետնողական սկզբունքները ն կյանքի գերագույն իմաստը գտնում էր զգայնությունների, զգացումներիշնչավորման մեջ: Աղայություններիպաշտամունքը մեծ իրավացիությամբ հաճախդատապարտվելէ, որովհետն մարղիկ բնազդաբար սարսափել են կրքերից ն զգայություններից.որոնք կարող են իրենցիցավելի ուժեղ գտնվել Ա, ինչպես գիտենք, բնորոշ են ավելի ցածր մակարդակի էակներին: Բայց Դորիան Գրեյին թվում էր, որ զգայությունների իսկական բնույթը երբեք չի ըմբռնվել, դրանք մնացել են անասնականն անզուսպ, որովհետն մարդիկ միշտ ձգտել են չնպաստել դրա զարգացմանը,տառապանքովսպանել են այդ զգացումները՝ փոխանակ դրանց մեջ տեսնելու նոր հոգեկան կյանքի էլեմենտներ, կյանք, որի գերիշխողգիծը պետքէ հանդիսանա բարձր զարգացածձգտումըդեպի գեղեցկությունը: Երբ նա հետադարձհայացքէր գցում մարդու պատմական անցյալին, իսկույն լցվում էր դառն ափսոսանքիզգացումով: Ինչքանշատ բան է բաց թողված, ինչքանզիջումներ է արված, ն այդ ամենը՝ ինչպիսինպատակի համար: Որքսմն խենթ, համառ հրաժարումներ, ինքնատանջմանն, ինքնասահմանափակմանինչպիսիհրեշավոր ձներ, որոնց պատճառը սարսափն Է, իսկ հետնանքը՝ այլասերումը (իսկ դա է. քան երնակայական նսահմանորեն ավելի սոսկալի այլասերումը), որից մարդիկ անգիտությամբձգտել են խուսափել: Բնությունն իր հոյակապծաղրով անապատ Է քշել ճգնավորներինվ̀այրի գազաններիհետ սնվելու համար ն

Հ-«ՏՏ թ--

մենակյացինկյանքի ընկեր Է տվել դաշտերի ն անատաների կենդանիներին: Այ, ինչպես լորդ Հենրին էր կանխագուշակում, առաջ Է, գալու նոր հեդոնիզմ, որը կվերածնի կյանքը ն կփրկի բիրտ ու հեղհեղուկ մաքրակրոնությունից.որի արտառույ վերապրուկներըվերստեղծվել են մեր օրերում: Իհարկն, այդ հեդոնիզմըկծառայիբանականությանը, բայց երբնք չի ընդունի որնէ տեսություն կրքերի բազմազանփորձը նենզափոխելուհամար: Հեդոնիզմի նպատակըհենց այդ փորձն է. ոչ թն՝ նրա պտուղները քաղցրեն, թե դառը: Մեր կյանէ թում պետք ԼԷ լինի ոչ ճգնավորություն, որն զգացմունքները, ոչ էլ գռեհիկ սանձարձակություն,որն այդ զգացմունքներըբթացնում է: Հեդոնիզմը կսովորեցնիմարդկանց որսալ կյանքի յուրաքանչյուր ակնթարթը, քանի որ կյանքն ինքն անցնող ակնթարթ է: Մեզանից ճվ չի երբեմն արթնացել այգաբացից առաջ այնպիսի քաղցր քնից, երբ մահվան հավիտենական քունը գրեթե ցանկալի Է թվում, կամ էլ գիշերվա սարսափիցն այլասերվածուրախությունիցհետո, երբ ուղեղի բջիջներում ծնվում են իրականությունից էլ սոսկալի տեսիլքներ` վառ ու կենդանի, ինչպես ամեն մի երնակայություն՝լցված այն տիրականուժով, որ հաղորդում է գոթական արվեստին մշտնջենականկենսունակություն, կարծես թե այդ արվեստը՝ ստեղծված է հատկապես նրանց համար, ովքեր հիվանդ են երազկոտությամբ:Աստիճանաբարլուսաբացի սպիտակ մատներըսահում են վարագույրներիվրայով, ն թվում Է, թե վարագույրներըթրթռում են: Սն, արտառոց ստվերներըանշշուկ սողում են սենյակիանկյուններնու ծվարում այնտեղ: Դրսում՝ տերններիմեջ, լսվում Է թռչունների ծլվլոցը. փողոցից ականջինէ հասնում աշխատանքիգնացողներիուտ

սպանում

Հ-ԳՅՏ

185 Հ»--

`

նաձայննըը. մերթ էլ` քամու հառաչանքն ու հնծեծանքը. որ սողում է բլուրննրից ն թափառում |սաղաղ տների շուրջը՝ վախենալով. կարծես. արթնացնել քնածններինն սակայն ստիպված է վանել քունն իր ապաստարանից:Մեկը մյուսի ետնից բարձրանում են խավարի թեթն շղարշները, ն դանդաղ վերականգնվում իրերի նախկին ձներն ու երանգվերադարձնում Է աշները. մեր աչքի առջն այգաբացը խարհին իր սովորականձնը: Աղոտ հայելիները կրկին ետ են ստանում կյանքիարտացոլումը:Շանզած մոմերը շարունակում են մնալ այնտեղ. որտեղ թողել էինք. իսկ կողքին՝ ընղհատված գիրքը կամ թոշնած ծաղիկը. որ զարդարել եր պարահանդեսումՁեր կուրծքը, կամ էլ նամակը. որ վախեցել էինջ կարդալ կամ կարդացել անթիվ ու անհամար անգամ: Ոչինչ կարծես չի փոխվել: Գիշերվա տեսիլային ստվերների միջից նորից վերաղառնում է մնր ծանոթ իրական կյանքը: Պնտք է սկսել այնտեղից. որտեղ կանգ էինք առել ն համակվում ննք անհրաժեշտության սոսկալի զզգացումով անվերջ ուժասպառվել նույն տաղտկալի միապաղաղ սովորույթննրի շուրջը: Երբեմն այղ պահերին բուռն ցանկություն ենք զգում բանալ մեր աչքները ն տեսնել ուրիշ՝ նոր աշխարհ. որ զիշերվա ընթացքում վերափոխվել է մնր հաճույքի համար. աշխարհ. որտեղ իրերն ընդունել են նոր ձներ, երանգներ ն գաղտնիքներ, աշխարհ, որտեղ անլյալր շատ քիչ, կամ բոլորովին էլ ոչ մի տեղ չունի. իսկ եթե նույնիսկ ապրում է. ապա ոչ ափսոսանքի ն ոչ էլ անհրաժեշտության ձնով. որովհետն նույնիսկ ուրախության հուշերն իրննց դառնությունն ունեն, իսկ անդարձ հաճույքի :

'

հիշողությունները ցավ են պատճառում: Ահա այդպիսի նոր աշխարհների ստնղծումն էր հանդիսանում Դորիան Գրեյի համար կյանքի էական կամ Հ-Յ»:

186-«Հ--

Վզլխավոր նպատակներից մեկր: Եվ փնտրելով նոր ու զմայլիչ զգայություններ. որոնք կարող էին սոնենալ ռո մանտիկայի հիմնական տարրը՝ արտասովորությունը. նա հաճա հրապուրվում էր այնպիսիգաղափարներով,որոնք. անկասկած. |սորթ էին իր լ։խառնվածքին.տրվում էր այդ գաղափարներինննզավոր ազդեցությանը ն ապա. հասկանալով նրանց էությունը, բավարարում էր իր հետաթրքրությունը ն լքում այնպիսի անտարբերությամբ,որը ոչ միայն համատեղելի Է լսանդավառխառնվածքիհետ, այլն. իստ ժամանակակից որոշ հոգեբանների. հանղիսանում Է անհրաժեշտ պայման: Մի անգամ Լոնդոնում խոսում էին. թե Դորիանը մտադիր Ե ընդունել կաթոլիկություն: Իրոք, նրան միշտ ձգում էր կաթոլիկ կրոնը: Ամենօրյա զոհաբերություններիիսորհրդավորություն, պատարագի ժամանակ. որ ավելի ահավոր էր իր ռեալականությամբ,քան հին աշխարհի բոլոր զոհաբերությունները,հուզում էր նրան դեպիմեր զգացմունք ներնունեցած իրհոյակապարհամարհանքով,նախնաղարյան պարզությամբ. մարդկային ողբերգության հավիտենական լ|սանդավառությամբ, որը այդ խորհրդավորությունը ձգտում Լ խորհրդանշել: Դորիանը սիրում էր չոքել սառը մարմարի վրա ն դիտել ծաղկազարդ շուրջառ հագած քահանային, թե ինչպես է սպիտակձնռքերով դանդաղ քաշում հաղորդության խորհրդատուփի քողը կամ բարձրացնում ակնեղեններով՝ շողշողուն լապտերանմանմասունքներիտապանակը,որի մեջ դրված էր անգույն նշխարը,ն այդ ժամանակնա ուզում էր հավատալ, որ դա իրոք «քճուչ Շ2616Տ05»՝ «հրեշտակների հաց» է: Դորիանըսիրում Եր նան այն պահը,երբ քահանան Ֆրիստոսի չարչարանքների հագուստով մանրացնում | պատարագի նշսարը հաղորղատուփի մեջ ն հարվածում

հաճախ

ՀՏ187

կուրծքը մեղքերի համար: Դորիանին հմայում էին ոսկեգույն խոշոր ծաղիկներինման ծխացողբուրվառները,որոնցով խնկարկում էին ժանյակազարդ ալ հազուստներ հագած, հանդիսավոր լուրջ դեմքերով տղաները:Դուրս գնալիս Դորիանը հետաքրքրությամբնայում էր խավար խոստովանարարներին,երբեմն էլ` երկարնստում նրանց աղոտ ստվերում` լսելով, թե ինչպես են հինավուրց վանդակներիմեջ մարդիկշշնջում իրենց կյանքիճշմարիտպատմությունները: Սակայն Դորիանըհասկանումէր, որ պաշտոնականկերսահմանդնելիր որնէդավանանքիընդունումը պով կնշանակի մտավորզարգացմանը,ն երբեքնման սխալ թույլ չէր տալիս: Նա չէր ուզում իր հիմնականկացարանը համարել պանդոկը, որը կարող էր պետք գալ մի գիշերվա կամ գիշերայինմի քանի ժամերի համար,երբ աստղերըչեն լուսավորում, իսկ լուսինը դեռ չի նորել: Մի ժամանակԴորիանը հափշտակված էր միստիցիզմով,երնույթները խորհրդավորդարձնելու նրա հրաշալի հատկությամբ ն միշտ նրան ուղեկցող բարդ պաբադոքսներով: Իր կյանքի մի ուրիշ շրջանում նա հակվել էր դեպի գնրմանական դարվինիզմի մատերիալիստական տեսությունը ն զարմանալիհաճույք էր ստանում մարդկային բոլոր մտքերնու կրքերըհանգեցնելուղեղի գորշ նյութի ինչոր բջիջների կամ սպիտակջղաթելերի գործունեությանը. այդպես գայթակղիչ էր ոգու բացարձակ անկախության գաղափարը`կախված ֆիզիկական`հիվանդ, թե առողջ, նորմալ. թե աննորմալ պայմաններից:Սակայն, ինչպես ասվեց սկզբում, կյանքին վերաբերող ոչ մի տեսություն կաընորություն չուներ Դորիանիհամար: Կարնորընրա համար կյանքնէր: Նա խորապեսգիտակցումէր, թե որքանանպտուղ են վերացականեզրահանգումները, երբ նրանք կտրված են իրականությունիցն փորձից,գիտեր, որ մարդու զգայական

ՀՏ

կյանքը. ճիշտ. ինչպեսհոգնորը, ունի իր սուրբ գաղլանիթները, որոնք սպասում նն իրենց բացահայտմանը: Իսկայժմ նա սկսեց ուսումնասիրելտարբերտեսակի լ'ուր

մունքներիգործողությունըն բուրավետնյութերի պատրաստ ման գաղտնիքները:Անուշահոտյուղեր քամելով ն այրելով արնելքի բուրավետ խեժը՝ նա եկավ այն եզրակացության, որ չկա հոգեկանոչ մի տրամադրություն,որ կապվածչլինի ինչ-որ զգայականընկալումներիհետ, ն որոշեց բացահայտել նրանց իսկական հարաբերակցությունը.ուզում էր իմանալ` ինչ կա արդյոք խնկիմեջ. որ միստիկականտրամադրությամբ 1 համակումմարղուն, ինչով է օժտված համպարը,որ կրքեր Է բորբոքում: Ինչու մանուշակի բույրը մեռած սիրո հուշեր , արթնացնում, մուշկը տանջում է ուղեղը, իսկ բամբակը՝ անառակացնում երնակայությունը:Երազելով ստեղծել բուրմունքների հոգերանական ազդեցության վերաբերյալ գիտություն` Դորիանն ուսումնասիրեց զանազան հոտավետ արմատների, քաղցրաբույր բույսերի, բուրումնավետծաղկափոշիների, անուշահոտ բալասանի, բուրումնալից ծա--՛ ռերի, նարդոսի, որ թուլացնում է, հալվեի, որն, ասում են, ապաքինումէ հոգին մելամաղձությունիցն մարդկանցխելազարեցնող հովննու ազդեցությունը: Դորիանի կյանքում եղավ նան այնպիսի շրջան, երբ նա ամբողջովին տրվեց երաժշտությանը: Այդ ժամանակ վանդակապատ լուսամուտներով երկար սրահում, որի առաստաղը ոսկեգույն էր, իսկ պատերը ներկված էին ձիթապտղագույն, նա կազմակերպում էր արտասովոր համերգներ. խելահեղգնչուներիփոքրիկցիտրաներիցվայրի երաժշտություն էր թնդում. դեղին շալերով վեհասքանչ թունիսցիները զարկում էին հսկա ջնարի պիրկ լարերիս: Ատամները բացած նեգրերըմիապաղաղ հարվածումէին Հ-ՏՀՏ

189Հ»-

պղնձն թմբուկներին. իսկ նիհար. չալմայակիր հնդիկները փչում էին եղեգնյա կամ արույրե դուդուկներ` հմայելով կամ ձնացնելով. թե հմայում են խոշոր ակնոցավոր օձերին ն պոզավոր զարհուրելի թունավոր իժերին: Նման պահերին բարբարոսականերաժշտությանկտրուկ ընդհատումները ն հուզում էին Դորիանին. մինչդեռ սուր աններղաշնակությունը Շուբերտի զմայլանքը.Շոպենիչքնաղ հեծեծանքըննույնիսկ Բեթհովենիզորեղ սիմֆոնիաներըոչ մի ազդեցությունչէին թողնում նրա վրա: Աշխարհիբոլոր ծայրերիցնա հավաքել էր

այնպիսի զարմանալիերաժշտականգործիքներ.որ կարելի էր գտնել միայն մեռած ազգերիգերեզմաններումկամ վայրի ցեղերի վնրապրուկների մեջ. որոնք ղեռ պահպանվել էին՝ շփվելով արնմտյան քաղաքակրթությանհես: Դորիանը սիրում Էր ձեռք տալ գործիքներին.փորձում էր նվազել: Նա իր հավաքածուումուներ Ռիո նեզրոյի հնդիկների խսսորհրդավոր «ջուրուպյարիսը».որ կանանց արզելված էր նայել. նույնիսկ պատանիներինչէր թույլատրվում. միայն կարելի էր նայել պասից հնտո ն մտրակովզարկվելու դնպքում: Կային պերուականկավեկժեր,որոնց ձայնը էր թռչունների սուր ճիչի. նման մարդկայինոսկորներիցպատրաստածսրինգներ, որ լսել էր Ալֆոնսո ղն Օվայլեն Ջիլիում ն հնչեղ կանաչ հասպիսներ, որոնք զտել էին Կուցկոյի մոտ ն, որոնք ունեին անկրկնելի քաղցրահնչյունություն: Դորիաննուներ նան լի ներկած :լդումներ, որոնք թափահարելիսթնդում էին, ն մեթսիկական երկարշեփոր,որինվագողը օդը ոչ թե փչում էր. այլներս Էրքաշում: Հետո ուներամազոնյանցեղերիսուր ձայն ունեցող «թուրն», որը ժամապահներըօրն ի բուն հնչեցնում Էին՝ բարձր ծառերիննստած. ն որի ձայնը. ասում են. լսելի է երեք լյո հեռավորությունից: Ուննր փայտե երկու թրթռացող լեզուներով «թնփոնացլի». որ հարվածում էին բույսերի

գետաքարե

Հ-Յ»«

190Հ«---՛

կաթնահյութի |սեժով օծած ձողերով: Եվ. վերջապես. նրա հավաքածուումկար խաղողի ողկույզների նման լասգակներ ուննցող ացտեկական«յոթլի» ն հսկայական յյանաձն մի թմբուկ. որի վրա օձի կաշի էր քաշած. ղա մեքսիկական տաճարումտնսել էր Կորտեզի ուղեկից Բերնալ Դիասո. որն այնպեսվառ էր նկարագրումնրա լալագինձայնը: Դորիանին այդ գործիքներըհրապուրումէին իրենցինքնատիպությամբ. ն նա զարմանալիհաճույք էր զգում այն մտթից.որ արվեստը. իսչպես բնությունը, ունի իր հրեշները՝ժիվաղայինԱ ձայներով: Սակայն Դորիանը շուտով հիասթափվեցնան Խա երեկոները. նստած օպնրայի իր օթյակում. միայնակ կամ լորղ Հենրիի հնտ հիացմունքով «Տաննհոյզեր» էր լսում. ն թվում էր. թե նախերգանքում սեփական հոգու ողբերգությունն է հնչում: Շնտո նրա մնջ հայտնվեցնոր մոլություն. սկսեց տարվել բանկարժեք քարերով: Մի անգամ դիմակահանդնսումնա հայտնվեց ֆրանսիական ծովակալ Անն-ղր-Ժոյեզի կոստ-յումով. որի բաճկոնի վրա 560 մարգարիտ կար: Այդ հետաքրքրությունը տարիներտնեց, նույնիսկ. կարելի Է ասել, մինչն կյանքի վերջը: Հաճախնա ամրողջ օրը ջոկջոկում ու առւփնրի մեջ դասավորում էր քարերի հավաքածուները: Այստեղ կային ձիթապտղագույն խրիզորերիլներ.որ կարմիրերանգ էին ստանում լամպի լույսի տակ.արծաթափայլգծերով թիմոֆեն, պիստակագույն փերիդոթ.վարդագույնն ոսկեգույն ուննցող թոփազգեր, հրավառնռոնաքարեր,որոնց գինուերանգ մեջ առկայծումէին քառածայրաստղեր,բոցազույն հրակննր: ն նարնջագույն մանուշակագույնշփինելներ.մերթ մերթ շափյուղայի նրանգափայլով մեղեսիկներ: Սիրում էր արնաքարիկարմիր ոսկին. լուսնաքարի մարզարտանման

զզմեյի դրանցի

սուտակի

Հ-ՀՀՏ 19Լ.«---՛

ճերմակությունը. կաթնագույն սադափի ծիածանանման զունախաղերը: Ամստերդամիցձեռք էր բերել արտասովոր չափսի երփներանգերեք զմրուխտ ն բոլոր գիտնականների նախանձը շարժող հազվագյուտ փիրուզ: Դորիանն ամննուրեք փնտրում էր ոչ միայն թանկագին քարեր, այլն այդ քարերի մասին եղած ամենահետաքրքիր լեգենդները: Ալֆոնսի «ՇՏՈՇՅԵՏ Ժտոլթիոշ»'գրքում հիշատակվում է իսկական հակինթե աչքերով օձի մասին, իսկ Ալեքսանդրի ռոմանտիկ պատմությանմեջ ասում են, թե Էմաթիայինվաճողը Ջորդանիդաշտավայրումտեսել է օձեր, որոնց «մեջքին աճում են իսկականզմրուխտեմանյակներ»: Վիշապի ուղեղում. ինչպես պատմում է Ֆիլոստրատը, գեմմա անունով ազնիվ քար կա, «ն եթե հրեշին ցույց տան ոսկե տառեր ն բոսորագույն կտոր, նա կայսարդականքուն կմտնի, որից հետո նրան կարելի է սպանել»: Ըստ մեծ ալքիմիկոս Պինր դը Բոնիֆասի՝` ադամանդը կարող Է մարդուն անտեսանելի դարձննլ. իսկ հնդկական ազաթը՝ պերճախոս: Սարդիոնը մեղմացնում Է զայրույթը, հակինսթը՝քուն բերում, մեղեսիկը ցրում է գինու մշուշը, նռնաքարը հեռացնում չար ոգին մարդու միջից, իսկ ծովակնըգունաթափում է լուսնին: Լուսնաքարընվազում ն ավելանումէ լուսնի հետ մեկտեղ, իսկ մելոցին, որով զողնր են հայտնաբերում,ուժը կորցնումէ միայն ուլիկի արյունից: Լեռնարդ Քամիլլը տեսել է հենց նոր սպանած դոդոշի ուղեղից հանած սպիտակմի քար, որը հակազդումէ թույնին: Անգեղաքարը,որ գտնվում Է արաբականեղջերուի սրտում, հրաշք է. որը կարող է բուժել ժանտախտը: Արաբական թռչուններիբներումէր գտնվումասֆիլաթը: Ըստ Դեմոկրիտի՝ այդ քարը կրողը կրակիցանվտանգէ մնում:

համար»(լատ.): «Խրատներկղերականների

Հ-ՅՑՏ192 ՀՀ--՛

Ցնեյլոնիթազավորը իր թագաղրման օրը շրջում եր մայ բաքաղաքում. որպես թագադրության ծես՝ ձնռթին բռնած սուտակիմի մեծ քար: Իոհան քահանայիպալատիպարիսպ ները սարդիոնիցէին. իսկ նրանց մեջ պոզավորօձի եղջյուր ներ էին դրված, որպնսզի ոչ ոք չկարողանա թույն տանել ներս: Պալատի եռանկյունաձն վերնաճակատին դրված էիս «երկու ոսկե |սնձոր.իսկ նրանց մեջ՝ երկու նռնաքար. ցերեկը փայլում էր ոսկին. գիշերը` նռնաքարը»: Լոջի՝ «Ամերիկայի մարգարտահատիկը» արտասովոր վեպում պատմվում Է, թե ինչպես թագուհու ննջասենյակումկարելի էր տեսնել «աշլսարհի բոլոր առաքինիկանանցՎսրտացոլումը խրիզոլիտե. նռնաքարե, շափյուղայե ն կանաչ զմրույստե հայելիներին նայելիս»: Մարկո Պոլոն տեսնլ է, թե ինչպես Չիփանգուի'բնակիչներըիրենց մեռելներիբերաններըվարդազույն մարգարտահատիկներեն դնում: Մի ծովային հրեշ սիրահարվումէ մարգարտահատիկի:Երբ մարգարիտորոնոդի հանում է մարզարտահատիկը Փերոզեթագավորիհամար, հրեշը սպանում է զողին ն յոթ լուսնի ընթացքում ողբում կորուստը: Շնտո, ինչպես պատմում.էՓրոքոփին,երբ հոները գայթաղեցինՓերոզե թագավորին ն գցեցին որոգայթի մեջ, նա դեն նետեց մարգարտահատիկը.որը երբեք չզտնվեց՝ չնայած Անաստաս կայսրը նրա համար խոստացել էր 500 ֆունտ ոսկի: Սալաբարիթագավորը ցույց էր տվել մի վենետիկցու՝304 մարգարտահատիկից տերողորմյա. դա այն աստվածների թիվնէր, որոնց նա պաշտումէր: Երբ ԱլեքսանդրՄ1-իորդին՝ «հերցոգդե Վալենտինուան, այցելեցֆրանսիական թագավորԼյուդովիկոս 11, նրա ինչպես Բրանտոմնէր պատմում, ամբողջովինծածկված էր

ձին.

|

Ճապոնիա: Հ-ՅՀՏ

193 ՀՀ»-՛ `.

ոսկե տներններով.իսկ հերցոգի զլխարկը զարդարվածէր երկշարք սուտակներով,որոնք կուրացուցիչլույս էին արձակում»: Անգլիական Կարլոս թագավորի ձիու ասպանղակներից կախվածէին 421 ադամանդ:Ռիչարդ 1 ուներ ալ սուտակազարղ վերարկու՝ 30000 մարկ արժողությամբ: Հոլլն այսպես ե նկարագրում Հենրի Մ1 կոստյումը իր թագաղրության նախօրեին:Թաունր գնալիս «նա հագելԷրոսկեզառբաբիցբաճկոնակ, որի լանջապանակնասեղնագործածէր ադամանդներով ն այլ թանկարժեքքարերով. իսկ լանջագոտին՝խոշոր սուտակներով»:ՅակովառաջինիսիրուհիներըկրումԷինոսկե զարդացանց. զմրուխտեականջօղեր:Էդուարդ 11 նվիրել էր Փիրս Գեյվստոնին զուտ ոսկե հակինթազարդմի զրահ, որի փիրուզազարղլայն օձիքը ոսկն վարդերիցէր, իսկ գլխարկը ծածկվածէր մարզարտահատիկներով:Հենրի 11 հագնում էր մինչն արմունկներըհասնող ակնեղեններովձեռնոցներ,իսկ ոսորդականթաթմաններըհյուսված էին 12 սուտակներով ն 52 մարգարիտներով:Բուրզունղական ղինաստիայի վերջին դուքս Կարլոս ՀՇամարձակի շափյուղազարդգլխարկից կալսված էին տանձաձն մարգարիտներ: Որքանհիասքանչ էր կյանքը մի ժամանակ, որքան պերճաշուք՝իր շքեղություններովն զարդարանքննրով:Նույնիսկ կարդալն անցյալի անդարձ ճոխություններիմասինհաճույք էր պատճառում: Շնետագայում Դորիաննսկսեցհետաքրքրվելասեղնագործությունննրով ն պատկերազարդ գորգերով, որոնք փոխարինեցին Հյուսիսային Եվրոպայի ժողովուրդների ցուրտ սենյակներիորմնանկարներին:Խորանալովուսումնասիրվող նյութի մեջ (իսկ Դորիանն արտակարգ ընդունակությամբ կլանվում եր ամբողջովիննրանով, ինչով զբաղվում էր)՝ նա

ՀՏ

ՀՀ-

գրեթե դառնությամբէր նկատում, թե ինչպես Է ժամանակս ավերումգեղեցիկն ու անկրկնելին: Այնուամենայնիվ,նա խուսափել էր դրանից: Ամռասը հաջորդումէր ամառ. շատ անգամէր դեղին նարգիզը ծակել ու թոշնել, նորից ու նորից կրկնվել էին խելահեղգիշերններր՝ իրենց ամոթով, իսկ Դորիաննանփոփոխէր: Ոչ մի ձմե» չէր փչացնումդեմքը.չեր մեռցնումփթթող երիտասարդությունը: Մինչդեռ որքան այլ էր իրերի ճակատագիրը, իրեր, որոնք մարդիկ էին ստնղծել: Ո՞ւրէին անհետացելդրանք: Ո՞րտեղէ Աթենասիհաճույքի համար թխամորթ աղջիկների հյուսած զաֆրանագույն հազուստը, որի վրա պատկերվածէր աստվածների կռիվը հսկաների հնտ: Որտեղ է Կերոնի հրամանով Հռոմում Կոլիզեյի վրա ձգված հսկայական վելարիումը'` աստղալից երկինք պատկերող այղ վիթխարի ալ առազաստը, որտնղ ոսկեսանձ ձիեր լծած մարտակառքովսլանում էր Ապոլլոնը: Նա տենչում էր տեսնել Արնիքուրմի համարասեղնագործած անձեռոցիկները, որոնց վրա պատկերվածԼին բոլոր ընտիր խորտիկներըն ուտելիքները. ինչպիսիք ցանկալի են խնջույքի համար: Կամ Քիլպերիկ թագավորի թաղման ձածկոցը՝վրան երեք հարյուր ոսկե մեղուներ,կամ Պոնտոս գրգռող նպիսկոպոսի զայրույթը արտառոց հագուստները. որտեղ ապատկերված ընձառյուծներ, յռեր, որսորդներ»,մի արջեր,շներ, խոսքով՝ կարող էր տեսնել բնության այն ամենը, ինչ որ մեջ: Ո՞ւր է Օռլեանի Կարլոս արքայազնիհագուստը, որի թնքերին ասեղնագործած էին երգի հետնյալ սկզբնական անտառնե

էին«առյուծներ,

նկարիչը

Հսկայական քաթան

վերնում, ամֆիթատրոնի

հանղիսատեսին անձրնից ն արնից:

ՀՏ

05Հ»-

որ

պահպանում էր

իառնրը. «Ճ/շժճոոծ, )ծ Տս15 10սէ )օ7/օսչ»'.այղ |սոսքնրըն նրանց երաժշտությունը ասեղնագործած էին ոսկե թելերով. իսկ յուրաքանչյուր ձայնանիշ (որ քառանկյունէր այն ժամանակ)՝ չորս մարգարտահատիկներով: Դորիանը կարդացել էր Ռնյմսի պալատում Բուրգունդիայի Ջոան թագուհու համար պատրաստած սենյակի նկարագրությունը: Պատերը զարդարվածէին 1321 ասեղնագործ թութակներով, որոնց թներին շողշողում էր թագավորի զինանշանը, ն 561 թիթեռնիկներով.որոնցթներին պատկերված էր թագուհու զինանիշը: Դրանք բոլորն էլ արված Էին զուտ ոսկուց»: Եկատերինա Մնդիչիի սգո մահիճը ծածկվածէր սն թավիշով` վրան կիսալուսիններն արններ:Գունազարղ մետաքսնվարագույրներիոսկե ն արծաթե հենքի վրա տեն ծաղկաշղթաներէին պատկերված,իսկ ծորընապսակներ պերիզները ասեղնագործած էին մարգարիտներով: Սահիճը դրված էր ննջասենյակում,որի պատերիցկախվածէին թագուհու սն թավշյա զինանիշերը` արծաթագույն զառբարի վրա: Լյուղովիկոս 717 սենյակում կային ոսկն ասնղնազործ արձանասյուներ՝15 ֆուտ բարձրությամբ.Լեհ թագավոր Յան Սոբյեսկիիշքեղ մահիճը դրված էր զմյուռնականոսկե զառբարի վրանի տակ, որի վրա Ղուրանից մի քանի տողեր էին փիրուզովասեղնագործած:Նրան պահողոսկեզօծ,արծաթյա հոյակերտսյուները շքեղորենզարդարվածէին արծնապակյա ն թանկարժեք քարե մեղալիոններով: Այղ վրանը լեհնրը վերցրել էին Վիեննայի մոտ գտնվող թուրքական ճամբարից: Նրա տսկեզօծգմբեթի տակ դրված էր Մուհամեդմարգարեի դրոշը: ու

Եվայստպես՝ Դորիանըեռանգովհավաքեց միամբողջտարի կազմնց հազվազյուտ ասնղնագործություններիԱ կտոր-

Է «Տիկին, ես շատ

ուրալս եմ». (ֆր.):

Հ-Յ»: 196 .Հ»-՛

ների հավաքածու: Նա ուներ հնդկական նրբակերտ մարմաշ. որ Դնլիից էր ճարել ն որի վրա ոսկեղեն դափնետերններ էր հյուսած ն կոյաբզեզի ծիածանանմանթներ. շղարշ. որ բերված էր Դաքայից ն որի թափանցիկության պատճառով դա Արնելքում կոչում են «եթերային կտոր». «ջրի շիր». «երեկոյանցող», ուներ արտասովորնկարազարղկատոլներ.

որոնք Ճավայից էին. ուներ ձեռքի նրբին աշյսատանթով ստեղծած չինական դեղին վարագույրներ, դարչնազույն կերպասե կամ երկնագույն շքեղակազմ գրքեր, որոնց վրա «ՈՇուսՏ ԵՇ իյտ»'.թռչուններ ն այլ պատկերներէին նկարած. ուներ հունգարականժանյակիցքողեր, սիցիլիականզառբաբ ն իսպանական ամուր թավիշ, վրացական ոսկեզօծ զործվածքներ ն ոսկեփայլ երանգով ճապոնական«ֆուկուսաս»՝ վրան հրաշագեղ գույնի թռչուններ: Դորիանը հատուկ կիրք էր տածում եկեղեցական հանղերձանքի. ինչպես նան այն ամենի նկատմամբ. որոնք առնչվածէինկրոնականծիսակատարություններիհետ: Տան արնմտյան պատշզամբասրահումգրված մայրի փայտից սնղուկննրումնապահելԷր բազմաթիվ հագուստներ, գեղեցիկ որոնք արժանիէին միանձնուհիներին,որովհնտն միանձնուհիներն են. որ պետք է կրեն բոսորագույնզգեստ.թանկարժեք քարնր ն նրբագեղ քաթան, որպեսզի ծածկեն ինքնակամ գրկանքներով հյուծված ն ինքնածաղկմամբխոցված իրննց անարյուն մարմինը:Դորիանն ուներ մորեգույն մետաքսե ն ոսկեթել զառբաբե մի շուրջառ, որի նախշը կրկնվում էր. դա նռնենու ոսկե պտուղներէին, վեցաթերթիկծաղիկներով ն պսակ մանր մարգարիտներովասեղնագործած արքայախնձորներ:Ուրարըբաժանվածէր քառակուսիների,որոնչյից յուրաքանչյուրը որնէ դրվագ էր ներկայացնումկույս Սա-

մեծ

1 «Շուշաններ»:(Անգլ.):

Հ-ՅՀՏ 397ՀՀ»-՛

բիամի կյանքից, իսկ նրա պսակադրությունը երփներանգ մետաքսով ասեղնագործածէր կնգուղի վրա: Դա «(Մ դարի իտալականաշխատանքէր: Սյուս շուրջառը կանաչ թավշից էր. որի վրա արծաթե թելով ու գունավոր բյուրեղով ասեղնագործած էին ականթի տերնների սրտաձն փնջեր ն երկար սպիտակ ցողուններ: Ճարմանդի վրա ոսկեթելով պատկերվածէր Սերովբեի գլուխը: Ուրարների վրա գործած էին կարմիր ն մետաքսե ռոմբաձն նախշեր` ծածկված բազմաթիվ սրրեր ն նահատակներ պատկերող մեդալիոններով. դրանց թվում նան՝ սուրբ Սերովբեինը: Դորիաննուներ նան եկեղեցականայլ հանղերձանքներ՝ սաթագույն ն երկնագույն մետաքսից, ոսկն զառրաբից, դեղին կամկայից ն ոսկեթել դիպակից. որոնց վրա պատկերված էին Քրիստոսի չարչարանքներն ու խաչումը, ասեղնագործած էին նան առյուծներ. սիրամարգեր ն այլ խորհրդանիշներ:Սպիտակկերպասիցն վարդագույն նուրբ մետաքսից նա ժամաշապիկներ ուներ, որոնք զարդարված էին վարդակակաչներով,դելֆիններով. շուշաններով: Ուներ մորեգույն թավշե ն երկնագույնքաթանիցզոհասեղանիծածկոցներ,բազմաթիվխաչվառներ,սկիհիքողեր: Միստիկական ծիսակատարությունները, որոնց համարօգտագործվումէին էին Դորիանի երնակայությունը: այդառարկաները, բորբոքում Այդ գանձերը, ինչպես ն այն ամենը, ինչ ԴորիանԳրեյը հավաքելէր իրգողտրիկտանը,օգնեցիննրանորոշ ժամանակ մոռացության տրվել ն խուսափել սարսափից. որ երբեմն անտանելիէր թվում: Դատարկ,փակ սենյակում, որտեղ նա գրեթե իր ամբողջ մանկությունն էր անցկացրել. սեփական ձեռքով պատից կախեց ճակատագրական դիմանկարը, որի փոփոխվող դիմագծերում նա կարդում էր իր կյանքի

Հ-Յ»51982»-

խայտառակ ճշմարտությունը՝ ոսկեգույն վարագույրով ծածկված: Մի քանի շաբաթ նա վերն չբարձրացավ, մո ռացության տվեց այլանդակ դիմանկարը. նախկին անհո զությունը, զվարթությունը. դեպի կյանքն ունեցած կրթու վնրաբերմունքըկրկին վերադարձան: Հետագայում,զիշերը թաքուն տնից դուրս զալով, նա գնում էր Բլու-Գեյթ-Ֆիլդսի մռտ գտնվող ինչ-որ կեղտոտանառականոցներն այնքանԼր մնում, մինչն վռնդում էին: Երբ վերադառնումէր, նստում Լր դիմանկարիառջն`երբեմնխորշելով թե նկարից.թե իրենից. երբեմն էլ` անհատականության այնպիսի հպարտությամբ լի. որը նրան մեղքերին ընդառաջ էր տանում, թաքուն չարախնդությամբժպտում էր իր այլանդակնմանակին, որին վիճակված էր իր փոլսարենտանել մեղքերի ծանրությունը: Մի քանի տարուց հետո Դորիաննարդենչէր կարողանում երկարժամանակհեռանալԱնգլիայից:Նա հրաժարվեցԹրուվիլի շքեղ ամառանոցից,որը վարձել էր լորդ Հենրիի հետ, ինչպեսնան, Ալժիրիսպիտակպարիսպներովցանկապատած տնակից,որտնղնրանք միասինշատ ձմեռներէին անցկացրել: Նա չէր կարողանումբաժանվելդիմանկարից,որը նրա կյանթում այնքան մեծ տեղ էր գրավում: Բացի դրանից,նա վախենում էր նան, որ մեկնումեկը կսողոսկի այն սենյակը, որտեղ նկարն է. չնայած կարգադրել էր, որ ապահով սողնակ յյնեն դռան վրա: Ասենք, նա լրիվ համոզված էր, որ եթե սենյակ էլ մտնեն, միննույն է, դիմանկարիցոչինչ չեն կռահի: Ճիշտ Լ՝ գարշելի տգնեղությանտակ դիմանկարը պահպանել էր իր նմանությունը. բայց ինչ կարող էին հասկանալդրանից: Դոիիանը կծիծաղեր բոլոր նրանց վար.ովքեր փորձեին իրենց ահաբեկել: Ինքը հո չէր նկարել դիմանկարը: Հետո ինչ, թն նկարը նողկալի է: Ո՛վ կարող էր նրան մեղադրել դրա ւ

Հ

199Հ«--

5.

համար: Եթե նույնիսկ ճշմարտությունը պատմերէլ. ինչպես ղա կա, միթե կհավատային: Եվ. այնուամենայնիվ.վախենում էր: Երբեմն, երբ նա Նոթթինգեմշայրի իր ընդարձակ տանը բարձրաշխարհիկ երիտասարդներինհյուր էր ընդունում, որոնց մեջ նա շատ ընկերներ ուներ ն ամբողջ կոմսությանըապշեցնոսմէր շռայլ ճոխություններով ու փառահեղ խնջույքներով. հանկարծ թողնում էր հյուրերին, սլանում Լոնդոն, որպեսզի տեսներ, թե դուռն արդյոք չեն ջարդել, դիմանկարը տեղում է, թե՝ ոչ: Իսկ եթե հանկարծնկարը գողանան:Միայն այդ մտքից նա արդեն սարսափահարէր լինում: ՉԷ որ աշխարհովմեկ կտարածվիզաղտնիքը: Թերնս արդենսկսելեն կասկածել: Այո,նա շատերինէր դյութել, բայց շատ շատերնէլ կային, որ նրան չէին վստահում:Ուեստ-էնդյանակումբումքիչ մնաց նրան սն քվե տային՝ չնայած ծագումով ն հասարակական դիրքով ամբողջովին իրավունք ուներ ակումբի անդամ լինելու: Ասում են, երբ մի առիթով Չերչիլ-ակումբում Դորիանի ընկերներից մեկը նրան ծխասենյակտարավ, դուքս Քնրվիքը ն մի այլ ջենտլմեն բարձրացանն ցուցադրական կերպով հեռացանակումբից:Արտառոցլուրեր էին պտտվում նրա մասին, երբ արդենքսանհինգտարեկանէր: Պատմում եին, որ նրան ինչ-որ մեկը տեսել է Ուայթ-Չեփլի հնռավոր թաղամասիանառականոցներից մեկում` օտարերկրյանավաստիներիհետ ընդհարվելիս, որ իբրն թե նա կապված է զողերի ն դրամանենգներիհետ ն գիտե նրանց արհեստի գաղտնիքները:Նրա տարօրինակբացակայություններիմասին այլոյենշատերը գիտեին, ն երբ նա նորից էր հայտնվում հասարակության մեջ, տղամարդիկ անկյուններում քչփչում էին, քմծիծաղովանցնումնրա մոտով,կամ սառը, զննող հայացքով այնպես նայում նրան,կարծեսցանկանումԷին վեր-

Հ-«Հ» 200ՀՅ»--

ջապես իմաԿալ նրա մասին ճշմարտությունը: Դորիանն. իհարկե. ուշադրություն չէր դարձնում նման ն արհամարհանքիվրա, իսկ մալոլ անպատկառությունների կանց մեծամասնությանկարծիքիհամար բավականէր նրա

անկեղծ բարեհոգությունը, սիրալիրությունը, հրապուրիչ. մանկականժպիտը,սքանչելի,անթառամերիտասարդության նրա որպեսզի անսահման այսպես կոչված, բամբասանքներ շուրջը սկսեԱյնուամենայնիվ,բարձրաշխարհիկ ցին նկատել, որ Դորիանի մտերիմներիցշատերը սկսել են որ հախուսափելնրանից: Խելահեղ սիրահարված նուն նրա սիրո արհամարհելէին պատշաճությունըն հասարակականկարծիքը,այժմ գունատվումէին ամոթից ն սարսափից.երբ Դորիան Գրեյը սենյակ էր մտնում: Սակայնմութ շշուկները Դորիանիմասինշատերի աչքում միայն ավելացնում էին նրա տարօրինակ ու վտանգավոր հրապույրը: Ընդ որում, նրա հարստությունը նույնպես որոշ էր Դորիանիանվտանզությունը:Շասաչափով ապահովում րակությունը. գոնե քաղաքակիրթհասարակությունը,երընք՝ հեշտությամբչի հավատումայնամենին,ինչով վարկաբեկում են հարուստ ն հրապուրիչմարդկանց:Այդ հասարակությունը բնազդաբար զգում է, որ շարժուձներն ավելի կարնոր են, քան առաքինությունը,ն, նրա կարծիքով,ամենահարգարժան մարդը շատ ավելի ցածրէ գնահատվում,քան լավ խոհարար ունեցողը:Ի վերջո,երբմեկինմարդվատճաշովկամանպետք գինիով է հյուրասիրում,շատ ողորմելի մխիթարանքէ ասելը, թն նա անբասիր է անձնականկյանքում:Նույնիսկ մեծ առաթինությունները,ինչպես մի անգամ նշեց լորդ Հենրինայղ հարցը քննարկելիս, չեն քավում մարդու հանցանքը,եթն նա իր տանը չի հյուրասիրում բավականաչափտաք ճաշով: Ի պտտվող,

շնորհագեղությունը, հերքվնին

միջավայրո կանայք,

Հ-«ՏՏ

20-2»-՛

շատ բան կարելի է ասել: պաշտպանությունայդ տեսակետի՝ Որովհետն լավ հասարակությանմեջ իշխում են կամ պետք Է իշխեն նույն օրենքները,ինչ որ արվեստում. էականը բացարձակապեսձնն է: Ձնին հարկավոր է տալ նշանակալից հանդիսավորությունԱ արարողությանթատերականություն, ձնն իր մեջ պետք է ռոմանտիկպիեսիկեղծությունը զուգակցի սրամտության ն գեղեցկությանհետ, որոնք այնպես գերում են մեզ այդ պիեսներիմեջ: Միթեձնացնելնայդքանմեծ մեղք է: Կարծումեմ՝ ոչ: Դա պարզապեսմարդկայինանձնավորությանը բազմազանությունտալու միջոց է: Համենայնդեպս, այդպեսէր ԴորիանԳրեյի կարծիքը:Նա ապշում էր մարդկանց սահմանափակհոգեբանությանվրա, ովքեր մարդու «Ես»-ը համարումեն պարզ, մշտական,հուսալի ն էությամբմիատեսակ:Ըստ Դորիանի՝մարդ արարածը բյուր կյանքով,բյուր զգայություններով բարդ, բազմաձնէակ Է, որիմեջդրված է մարդկայինմտքերին կրքերիանհասանելի ժառանգություն,ըստ որում՝ նույնիսկ մարմինը, վարակվածԷ մեռած նախահայրերիհրեշայինհիվանդություններով: Դորիանըսիրում էր թափառելքաղաքից դուրս գտնվող իր տան սառը ն մռայլ պատկերասրահում,դիտել այն մարդկանց դիմանկարները, որոնց արյունը հոսում Է իր երակներում: Ահա Ֆիլիպ Շերբեթը.որի մասինՖրենսիս Օսբոնըիր «ՀիշողություններԵլիզավետթագուհու ն Յակով թագավորի իշխանության օրերի մասին» գրքում պատմում է, որ «նա զեղեցկությամբպալատիսիրելին էր, բայց գեղեցկությունը երկար չպահպանվեց»:Դորիանը մտածում էր, թն արդյոք իր կյանքը չի հանդիսանումՀերբերթի կյանքի կրկնությունը: Արղյոք նրանից ինչ-որ զարմանալի թունավոր մանրէ, մի մարմնից մյուսն անցնելով, չի հասել իրեն: Նրա թառամած գեղեցկությանմշուշոտ իղձը չէր արղյոք հանկարծակի ն

Հ-ՋՏ202ՀՅ6-՛

առանցպատճառիԴորիանիմեջ խելահնղ աղոթ արթնացրել Բեզիլ Հոլլուռորդիարվեստանոցում,որն այնպես փոխել իր ամբողջկյանքը: Ահա ոսկեկար կարմիր բաճկոնակհագած ն ակնեղազլարդ թիկնոցը գցած՝ոսկերիզ Ժանյակներովն թեզանիքով կանզսած Է պարոն Էտոնի Շերարդը,իսկ նրա ոտքերի տակ՝ սնով արծաթափայլ զենք ու զրահը:Նրանիցինչ է ժառանգելինքը: ՋովաննաՆիապոլիտանացու այս սիրեկանըչի թողել արղյոք Դորիանինորպես Ժառանգությունմեղքեր ն ամոթ: Միթե իր արարքներըայդ մեռած մարդու սոսկ երազներնէին, որոնք իրագործելուհամարձակությունընա չէր ունեցել: Ահա խունացած կտավից Դորիանին է ժպտում լեղի ԵլիզավետԳներեն:Նրա գլխինժանյակեգլխադիր է, հագինը՝ կտրվածվարդագույն թնքերով մարգարտագործիրանակալ: Աջ ձեռքում՝ծ̀աղիկ կա, ձախում` սպիտակ ն կարմիր վարդերից արծնապակեմանյակ: Նրա մոտ՝ սեղանին, դրված է մանդոլինան խնձոր:Սրաքիթմաշիկներիվրա շքեղ կանաչ վարդահանգույցկա: Դորիանը գիտեր այդ կնոջ կյանքը ն տարօրինակպատմություններընրա սիրեկաններիմասին: Արդյոքնրա խառնվածքից ինչ էր ժառանգելինքը: Թվում էր՝ նրա ծանրացածկոպերովնշաձն աչքերրհետաքրքրությամբ են Դորիանին նայում: Իսկ ինչ էր ժառանգել դիմափոշի ցանած կեղծամով ն վվարձճալիճանճախալով Ուիլլոուբիից: Որքան չար արտահայտություն ունի նա, որքան են մռայլ, խոժոռ, արհամարհանքով սեղմվածնրա հեշտասերշուրթերը: Նուրբ ժանյակի թելանիքները կիսով չափ ծածկել են ամբողջովին ,մատանիներովզարդարուն ոսկրոտդեղին մատները:Այդ 24Մ1 դարի պճնամոլը երիտասարդտարիներինլորդ Ֆերրասի ինկերնէր: ,

Հ-65

2032»-՛

`

արքայազնռեզենտի ամնեԻսկ երկրորղ լորդ Բիքինհեյմը, նաբուռն օրերի ընկերը ն միսսիս Ֆիցհերբեթի հնտ նրա զաղտնի ամուսնության վկաներից մեկը: Որքան հպարտ ն գեղեցիկ է նա այդ շագանակագույնգանգուրներով ն խրոխտ դիրքով: Նրանից ինչ կրքեր էր ժառանգել հետազա սերունդը: Ողջ աշխարհը նրան անարգ մարդ էր համարում: Նա գլխավորել էր Քարլթոն Հաուզի նշանավոր շվայտանքները:Կրծքինփայլումէր շքանշանը:Կողքին կալսվածէր սնազգնստ.բարակշուրթերով.գունատիր կնոջ ղիմանկարը: Նրա արյունը նույնպես հոսում է իմ նրակներում... Որքան զարմանալիէ...- մտածում էր Դորիանը: Ահա ն մայրը՝ լեդի Շամիլթոնի դեմքով ն, կարծես,գինու մեջ թրջած շուրթերով.. Դորիանը գիտեր, թե ինքն ինչ Է ժառանգել մորից. նա ժառանգել էր գեղեցկությունն կրքոտ սեր ուրիշների գեղեցկության նկատմամր: Մայրը Բաքոսի քրմուհու զգեստով ժպտում էր դիմանկարից: ՄՍազերին դրված էին խաղողի տերններ: Ձեռքի գավաթից թափվում էր բոսորագույն հեղուկը: Երեսի գույնը խունացել էր կտավի վրա. բայց |սորունկ,կրակոտաչքերը դեռ սքանչելի էին ն. կարծես.հետնում էին որդուն ամենուր: Սակայնմարդ նախահայրերունի ոչ միայն տոհմում. այլն գրականությանմեջ. որոնք իրենց խառնվածքովն էությամբ թերնս ավելի հարազատ, իսկ ազդնցությամբ`ավելի մեծ են: Լինում էին պահեր, երբ ԴորիանԳրեյին թվում էր, թե ամբողջ մարդկային պատմությունըպարզապեսիր կյանքի արձագանքն է. իհարկե, ոչ թե արդի իրականությամբ,այլ իր երնակայությամբստեղծածկյանքի. ինչպես պահանջում էին ուղեղն ու կրքերը: Նրան հասանելի էին բոլոր արտառոց ն ահավոր պատկերները,որոնք անցել էին կյանքի բեմահարթակով, մեղքերը դարձել գայթակղիչ. չար ն քնքուշ:

Հ-ՅՀ»204 Հ»5--՛

թվում էր. թե ինչ-որ խորհրդավորձնով նրան կյանթըկապ ված է իր կյանքի հետ: Շմայիչ վեպի հնրոսը, որը մեծ ազդեցություն Լր թուլել Դորիանիկյանքիվրա,նույնպեսայդպիսիերնակայությամբ էր համակված:Յոթերորդ գլխումնկարագրվումէ, թե նա ինչսլես:

Տիբերիուսի կերպարանքով. կայծակից չշանթահարվելրու համար դափնեպսակով զարդարված Կապրիում զտնվող պարտեզում նստել ու էլեֆանդիթի անամոթ գրքերն է կարդում, իսկ մոտով այս ու այն կողմ էին գնում ու գալիս բզուկներն ու սիրամարգերը,ն սրնգահարն էլ ծաղրում էր բուրվառը |սնկարկողին:Նա, ինչպես Կալիզուլան:, ախոռում հարբեցողությամբ էր զբաղվում կանաչ պարեզոտներով իր հեծյալների ն ընթրում փղոսկրե մսուրքի մնջ ճակատը մարգարտազարդ ձիու հետ: Եղել է Դոմիցիան,թափառել Է հայելանման մարմարե միջանցքումն վայրենի հայացքով փնտրել այն ղաշույնի արտացոլումը,որ պետք է ընդհատի կյանքիընթացքը, հիվանդացելէ այն մարդկանցսարսափելի Սւմօռ տաճ հիվանդությամբ. որոնց ոչինչ կյանքըչի մերժում: Կրկեսումնստած՝ թափանցիկզմրուխտի միջով նահիանում էր. արենայի արյունալի սպանդով, իսկ հետո, մարգարտազարդ ալ պատգարակինբազմած, որը քաշում էին արծաթապայտ ջորիները. նռնեիների ծառուղիով վերադառնում էր Ոսկե պալատը ն լսում իրեն՝ կայսրՆերոնին, անիծող ամբոխիճիչր: Նա եղել է նան Շելիոգաբալ,որը, դեմքը ներկած,նստել Է կանանց հետ միասին ճախարակի մոտ ն հրամայել, որ Կարթագենիցբերեն լուսնի աստվածուհուն ն միստիկական պսակադրությամբնրան տան Արնին: Դորիանըկարդում ու կարդումէր կրկին այդ (լուխը ն հաջորդ երկու գլուխները:որոնց մեջ, ինչպես զար-

ֆանտաստ

ԷՀաոմեականկայսր. Դեսպոտ(37-41): Հ-ՉՀՏ

205Կ«Հ--՛

արծնամանալի զորգերիկամ ճարտարորենպատրաստած պակիների վրա, պատկերվածէին նրանց ահարկու ն գեղեցիկ դեմքերը. որոնց Չարությունը, Արյունռուշտությունը ն Ձանձրույթը դարձրել էին հրեշներ կամ խելագարներ: Ֆիլիպպոն` Միլանի դուքսը, սպանել էր կնոջը ն շուրթերին բոսոր թույն քսել, որպեսզի սիրեկանը ըմբոշխներ մահը անշունչ էակից. որին գգվել էր: Վենետիկցի Պիետրռարին հայտնիէր որպես Պավել Երկրորդ,բայց փառասիրությամբ տոգորված՝հասել էր այն բանին,որ իրեն կոչեն «Ֆորմոզուս». այսինքն՝«Գեղեցիկ»:Նրա՝ 200000 ֆլորին գնահատվածթազը ձեռքէր բերվել սոսկալիմեղքի գնով: Ջան ՍարիաՎիսկոնտին մարղկանց միշտ հալածում էր շներով, նրա սպանվածղին վարդերով ծածկեցմի պոռնիկ,որը սիրում էր նրան: Չեզարե Բորշանսլանումէր, սպիտակձի հեծած, նրա հետ վարգում էր եղբայրասպանությունը՝ Պերրոտոյիարյանբծերըթիկնոցի վրա: Ֆլորենցիացիերիտասարդկարդինալ-արքեպիսկոպոս Պիետրո Ռիարիոն՝ՍիքսոտոԲ պապիորդին ն սիրելին, որի գեղեցկությանըմիայն նրա անառարկություննէր հավասար, հավերժահարսերովու մարդաձիերովզարղարուն սպիտակ ն այլ մետաքսեվրանում ընդունեց Լեռնորա Արագոնցունն կարգադրեցոսկեզօծել մի տղայի, որը |սրալսձանքիժամանակ պետք է ներկայացներԳանիմեդին'կամ Հիլասին»:Էզելինի մելամաղձոտությունը ցրվում էր միայն մահվան տեսաիանով. նա ուներ արյան մոլուցք, ինչպես շատերը կարմիր զինու մոլություն. ասում են, թե նա սատանայի որդին է ն սեփական հոգու վրա վեգ խաղալիս խաբել է հորը: Ջան բատտիստա Չիբոն, որն իրեն ծաղրանքով կոչում էր Անմեղ, Գեղեցիկ պա անի հունակ. դից. մեք, որին փախցրել էր Ջնեսըն էր մատռվակըդարձրել: Հնրկուլեսի սիրելին:

Հ-ՀՀՏ ՀՀ--

նույն այն Չիբոն էր, որի հյուծված զարկերակների մեջ հրեա բժիշկը ներարկեց երեք պատանու արյուն: Ռիմինիի տիրակալ Սիզիզմոնդո Սալատեստան`Իզոտտայի սիրն կանը, որն անձեռոցիկովխեղղեց Պոլիկսենային ն զմրու|ս ան գավաթով թունավորեց Ջիննրա դ'Էստին, հանուն իր խայտառակ կրքերի հեթանոսական տաճար կառուցնց, ժամերզություննելր:: որտեղ կատարվումէին քրիստոնեական Կրա պատկերըայրեցինՀռոմում` որպես աստծո ն մարդու թշնամու: Կարլ Մ| այնքան կրքոտորենէր սիրում եղբոր կնոջը, ղա

մի բռրոտ նրան խելագարությունկանխազուշակեց,իսկ երբ ուղեղն արդեն ցնորվածէր, հանգստացնումէին միայն մահմեղականխաղաթղթերով, որտեղ նկարված էին սիրո, մահվան Ա խելազարության տեսարաններ:Եվ. վերջապես. պարդարվածբաճկոնակըհագին, ալմաստազարդգլխարկը գեղեցիկ գանգուրներին դրած Գրիֆոնետտո Բալյոնին` Աստորրեին իր հարսնացուի՝Սիմոնետտոյին. նրա մանկլավիկի մարդասպանը,այնքան էր գեղեցիկ, որ Պերուջայի դեղին հրապարակումմեռնելիս նույնիսկ նրան ատողներն արտասվումէին, իսկ Ատալանտան,որն անիծել էր նրան, որհնումէր: րանց բոլորի մեջ կար մի սոսկալի ձգողական ուժ: Դորբիանը նրանց զիշերները տեսնում էր երազում, իսկ ցերեկը նրան ահաբեկում էր երնակայությունը:Վերածնունդի դարբաշրջանը գիտեր թունավորման տարօրինակձներ, թունավորում էին սաղավարտի կամ վառվող ջահի միջոցով. ասեղնազործած ձեռնոցով կամ թանկարժեք հովհարով, ոսկեզօծ մկահոտ գնդիկով կամ սաթեմանյակով: Իսկ ԴորիանԳրեյր հունավորվել էր զրքով: Լինում էին պահեր, որ նա չարիթը համարումէր միջոց,որով կարող էր իրականացնելայն, ինչը որ

համարումէր կյանքիգեղեցկություն:

Հ-ՏՑՀ207 ՀՀ-՛

ԳԼՈՒԽ

նոյեմբերի իննին էր՝ իր ծննդյան 38-ամյակինախօրյակին, հետազայումԴորիանըորքանհաճախէր այղ հիշում: Երեկոյան ժամը տասնմեկիննա տուն էր վերադառնում լորդ Շենրիի մոտից,որտեղ ճաշել էր: Դորիանըփաթաթվել էր թավ մուշտակի մեջ, որովինտն ցուրտ ն մառախլապատ զիշեր էր: Գրովենորսկվերին ՍաութՕդլի-սթրիթիանկյունում նրա կողքից |սավարիմիջով մի մարդ անցավ՝ մոխրագույն վերարկուի օձիքը բարձրացրած: Ձեռքին ճամպրուկ կար: Դորիանը ճանաչեցնրան: Դա Բեզիլ Հոլլուռրդն էր: Չգիտես ինչու՝ հանկարծնրան վախիտարօրինակզգացումհամակեց: Դորիանը ձնացրեց, թե չի ճանաչում ն աճապարեց տան ուղղությամբ: Բայց Շոլլուռրդը տեսել էր նրան: Դորիանը լսեց, թե ինչպես նա կանգառավ, ապա շտապեցիր ետնից:Մի քանի րոպն անց Բեզիլի ձեռքը Դորիանիուսին Էր: Դորիան,ինչպիսիերջանիկպատահականություն:Ժամը իննիցես Ձեզ էի սպասումՁեր գրադարանում:Վերջապես խղճացիՁերհոգնածսպասավորինն ասացի,որ ինձ թողնի. իսկ ինքը գնա քնի: Գիշերվա գնացքով Փարիզ եմ մեկնում, շատ էի ուզում նախքանգնալս Ձեզ տեսնել: Երբ Դուք անցաք իմ կողքով, ճանաչեցի,ավելի շուտ՝ ճանաչեցիՁեր մուշտակը. բայց լրիվ համոզվածչէի: Միթե Դուք ինձ չճանաչեցիք: Այս մառախուղում,սիրելի Բեզիլ:Ես նույնիսկ Գրովենոր պուրակը չեմ ճանաչում: Կարծեմ, տանս մոտակայքումէ, բայց բոլորովին համոզվածչեմ: Ափսոս,որ գնում եք, ես Ձեզ չեմ տեսել մի ամբողջ հավիտենականություն: Հուսով եմ՝, շուտ կվերադառնաք: Ոչ. Անզլիայից հեռանում եմ վեց ամսով: Մտաղիրեմ Փարիզում արվեստանոցվարձել ն փակվել այնտեղ, մինչն Դա

-

-

-

Հ-Յ»»208 Հ--

չվերջացնեմ մի մեծ նկար, որ մտահղացելէ: Բայյյ իմ գործերի մասինչէի ուզում խոսել: Ահա ն Ձեր շքամուտքը, թույլ տվեր մի րոպեով ներս մտնել: Ասելիք ունեմ: Անչափ ուրալս կլինեմ: Բայց գնացքից չնք ուշանա.անփութորենասաց Դորիանըն, բարձրանալովշեմին. բաւյեց -

կուռը:

Սառախուղիմիջից երնացող լապտերիլույսի տակ Հոլնայեց ժամացույցին: Դեռ հսկայական ժամանակ ունեմ, պատասխանեց նա,զնացքը մեկնում է տասներկուսնանց քառորդ, իսկ հիմա ղեռ տասնմեկն է: ՉԷ որ ես ակումբ էի գնում հենց Ձեզ Կանելու, երբ հանդիպեցինք: Ուղեբեռով չեմ զբաղվելու, ճանը իրերն արդեն ուղարկել եմ: Միայն այս ճամպրուկն եմ վերցնում, քսան րոպեում հեշտությամբ կհասնեմ Վիկտորիա լուռրդը

կայարանը: Դորիանընայեց նրան ն ժպտաց: Ահա թե ինչպես Է ճանապարհորդումհայտնի

նկարիչը՝

ձեռքինճամպրուկ ն աշնանայինթեթն վերակու: Շուտ մտնք, թն չԼ հիմա մառախուղըներսկլցվի: Եվ, խնդրեմ.լուրջ նյութի մասին չխոսեք: Մեր օրերում ոչ մի բան լուրջ չէ: Համենայն դեպս, չպետք է լուրջ լինի: Շոլլուռրդը տարուբերեց գլուխը ն Դորիանի ետնից մտավ գրադարան: Մեծ բուխարիկումբոցկլտումէր կրակը: Լամպերը վառվում էին: Գունավոր փայտի դրվագազարդ փոքր սնղանին դրված էին սոդայաջրի սիֆոնով լի հոլանդականարծաթե թաս ն բյուրեղյա խոշոր գավաթներ: Տեսնում եք, Ձեր սպասավորնաշխատել է, որ ես ինձ վվամ ինչպեստանը:Ինչ ուզում էի, բերում էր, նույնիսկ՝Ձեր ամենալավ գլանակները: Շատ հյուրասեր է ն ինձ ավելի է ղուր գալիս, քան ֆրանսիացին:Ի միջի այլոց, ուր է նա:

Հ-ԳՀ5 209Հ6--՛

Դորիանըթոթվեց ուսերը: Կարծեմամուսնացավլեդի Ռադլիի սպասուհու հնտ Ա նրան տնղավորեցՓարիզում՝որպես անզլիական ղերձակուհի: Անգլիամոլությունն այնտեղ, ասում են. շատ մույա Է: Հիմարություն Է ֆրանսիացիներիկողմից, այնպես չէ: Ի միջի այլոց. նա վատ սպասավորչէր: Երբնք ինձ դուր չէր գալիս, բայց բողոքելու առիթ չի տվել: Երբեմն մարդու գլուխ անհեթեթ բաներ են մտնում: Նա շատ նվիրված էր ն կարծես հեռանալիսափսոսումէր անչափ: Մի բաժակէլ սոդայով բրենդի. թե կնախրնտրնիք ռեյնվայն սելղերյան ջրով: Ես միշտ ռնյնվայն եմ խմում: Կարծեմ՝մի շիշ սլետք է լինի կողքի սենյակում: Շնորհակալ եմ. ոչինչ չեմ ուզում.- ասաց նկարիչը ն, հանելով զլխարկն ու վերարկուն. շպրտնց անկյունումդրած ճամպրուկի վրա.- ահա թե ինչ. Դորիան.ես Ձեզ հետ լուրջ խոսակյյություն ունեմ: Մի կնճռոտվեքայդպես: Առանցայդ էլ շատ դժվար է իսոսել: Իսկ ինչի մասին Էէ. անհամբեր գոչեց Դորիանը՝ ընկղմվելով բազմոցիմեջ,- հուսով եմ՝ խոսքնիմ մասինչէ: Այսօրհոգնել նմ ինքս ինձանից,կուզեիուրիշի մասին խոսել: Խոսքը Ձնր մասինէ.- պատասլսանեց Հոլլուորղը |սստությամբ.- ն պետք է անպայման ասեմ: Ես Ձեզանից կխլեմ ընդամենըկես ժամ: Կես ժամ.- քրթմնջաց Դորիանըն հառաչելով զլանակ վառնց: Ես շատ բան չեմ հարցնելու, Դորիան, ն, վերջապես, հանուն Ձեր սիրո եմ խոսում: Ինձ թվում է՝ Դուք պնտքէ իմանաք, որ Ձեր մասին ահավոր բաներ են լսոսում Լոնդոնում: Այդ մասին ես ոչինչ չեմ ցանկանումիմանալ: Սիրում եմ ուրիշի մասին բամբասանքլսել. իսկ ասեկոսեներն իմ -

-

-

-

-

-

-

-

Հ-ՏՏՏ210 ՀՀ»-՛

մասին ինձ չեն հետաքրքրում: Նրանք զուրկ են նորության հրապույրից: Նրանք պետք է Ձեզ հետաքրքրեն,Դորիան:Յուրաթան չյուր բարեկիրթ մարդու համար թանկ է իր անունը: Ռութ չեք ցանկանա, որ մարդիկ Ձեզ կոչեն ստոր ն անարզված: Իրարկե,Դուք ունեք ղիրք, հարստություն ն այլն: Բայցդիրթս ու հարառություննամեն ինչ չեն: Հասկացեք,ես բոլորովին չեմ հավատում այդ լուրերին: Համենայն ղեպս, չեմ կարող հավատալ. երբ տեսնում եմ Ձեզ: Մեղսանքնայնպիսիբան Է, որ դրոշմվում է մարդուերեսին: Դա հնարավոըչե թաքցնել: Ասրղիկ հաճախ խոսում են գաղտնի արատների մասին: Բայց գաղտնի արատներ գոյություն չունեն: Երբ մարդն է բերանիգծերում. արատ ունի. դա ինքնին արտահայտվում եանրացածկոպերի վրա. նույնիսկ երնում Է ձեռքերից: Անգյալ տարի մեկը, չեմ ասի թե ով, բայց Դուք նրան լավ զիտեք. նկավ ինձ մոտ իր դիմանկարըպատվիրելու:Մինչ այղ երբեք ես նրան չէի տեսել. ոչ էլ որնէ բան էի լսել նրա մասին. չոայած հնտո շատ րան լսեցի: Առատաձեռն գին առաջարկեց, բայց հրաժարվեցի:Նրա մատներիձնի մեջ ինչ-որ բան կար, որն անտանելի թվաց ինձ: Իսկ այժմ արդեն զիտեմ, որ իմ գկացողություննինձ չի խարել:Նրա կյանքնահավոր է: Իսկ Դութ, Դորիան,վճիտ. պայծառ,անմեղ դեմքունեք ն հրաշալի. չխամրող երիտասարդություն: Ես չեմ կարող հավատալ որ-ռւ զրպարատության Ձերհասցեին:Սակայն հիմա Ձեզ շատ սակավ եմ տեսնում. իմ արվեստանոցըչեք գալիս, ն քանի որ ես հեռու եմ Ձեզանից ն զզվելի խոսակցություններ եմ լսում Ձեր մասին, ուղղակի չգիտեմ՝ ինչ ասեմ: Ասացեթ: Դորիան. ինչու այնպիսիմարդը, ինչպիսին դուքս Քերվիքս մտնում: հեռանում է. է սենյակից,երբ դուք ներս եք Ինոր Լոնդոնի շատ բարնկիրթ մարդիկ ոչ Ձեր տուն են լալիս. ոչ -

ՀՀ

24ւ--՛

ել Ձեզ հրավիրում: Դուք մտերիմ էիք լորդ Սթնյվլիի հես. Անցածշաբաթ ես հրավիրվածէի մաշի, այնտեղ հանդիպեցի նրան: Պատահեց,որ խոսակցությանմեջ Ձեր անունը հիշվեց` կապված մանրանկարներիհետ, որ փոխ էինք տվել Դադլիի ցուցահանդեսին: Սթեյվլին արհամարհանքով ծամածռեցշուրթերը ն ասաց, որ Դուք, թերնս, բարձր գեղարվեստական ճաշակ ունեք, բայց այնպիսի մարղ եք. որի հետ չի կարելի ծանոթացնելոչ մի պարկեշտ աղջկա, իսկ ողջամիտ կանանցնույնիսկ պատվաբերչէ Ձեզ հետ գտնվել միննույն սենյակում:Ես նրան հիշեցրի, որ Դուք իմ ընկերն եք ն բացատրություն պահանջեցի:Եվ նա տվեց: Պատմեց բոլորի ննրկայությամբ:Սարսափելիէր: Ինչու Ձեր ընկերությունն այդպես ճակատագրականէ երիտասարդների համար: Թշվառ գվարդիականը.որն ինքնասպանություն կատարեց, Ձեր մտերիմ ընկերն էր: Միստեր Հենրի Աշթոնի անունն արատավորվնցն ստիպվածհեռացավ Անզլիայից: Դուք անբաժան էիք միմյանցից: Իսկ ինչ կասեք Ադրիան Սինգլթոնի ն նրա ահավոր վախճանի մասին: հնչ կասեք լորդ Քենթի միակ որդու ն նրա կարիերայի մասին: Երեկ Սենթ-Ջեյմս-սթրիթումես հանդիպեցինրա հորը: Ամոթիցու վշտից կարծեսկուչ էր եկել: Իսկ Փերթի երիտասարդդուքսը: Բնչ կյանք Է հիմա վարում: Ո՞րբարեկիրթմարդն այժմ նրա հետ ընկերությունկանի: Բեզիլ: Այնպիսիբաներ եք ասում, որոնց Վերջացրնք. մասին ոչինչ չգիտեք.- կծելով շուրթերը՝ ասաց Դորիանը՝ ձայնի խոր արհամարհանքով: Դուք հարցնում եք, թե ինչու է Քերվիքը հեռանում սենյակից, երբ ես ներս եմ մտնում, որովհետն ես նրա մասին ամեն ինչ գիտեմ. իսկ նա ոչինչ չգիտի իմ մասին: Ինչպեսկարող Է մաքուր լինել մեկի կյանքը. որի երակներումայդպիսի արյուն Է հոսում: -

-

ՀՅ

22Հ-

Դութ ինձ հարցնումեք Հենրի Աշթոնի ն երիտասարդլութ երթի մասին: Միթե ես եմ սովորեցրել Աշթոնին վատ արարքների. իսկ ղուքսին` անառակության: Նրն Քնեթի է փողոցայինի հետ. նես ինչ հիմար որղին ամուսնանում մեղք ունեմ, Ադրիան Սինգլթոնի գլխի տերն եմ. ինչ է. որ. Պուրհակի տակ ընկերոջ ստորագրությունն է դնում: Նես զիտեմ, թն ինչպես են բարբաջումԱնգլիայում:Քաղքենիները առատ ճաշասեղանների շուրջը պարծենում են իրենց

ն փսփսում են բարոյազիտական նախապաշարմունքներով ավնվականների,այսպեսկոչված,«անառակության»մասին՝ »սնալով ցույց տալ, որ իրենքմիշտ բարձր հասարակության մեջ են լինում ն շատ մտերիմեն նրանց հետ. ում զրպարտում են: Այս նրկրում բավականէ. որ մարդ խելք ունննա կամ ինրնպտիպլինի. ն ահա լեզուները կսկսեն չարախոսել: Իսկ իրեսթ ինչպիսի կյանք են վարում, նրանք. ովքեր ուզում են Կույց տալ իրենց կարծեցյալառաքինությունները: Սիրելիս. Դուք մոռանում նք, որ մենք ապրում ենք երկերեսանինների հարազատ երկրում: Դորիան.- զոչեց Շոլլուռրդը.- հարցը դրանում չե: Ես գիտնմ՝ Անգլիանբավականինվատն Է, հասարակությունն՝ անպնտք:Հենց այդ պատճառովէլ ուզում նմ. որ Դուք լավր լինեք: Մինչդեռ Դուք էլ այդպիսին չեք: Մենք իրավունք ունենք մարդու մասին դատել մյուսների վրա թողած ազդեցարյամը: Իսկ Ձեր ընկերները.ինչպեսերնում է, կորցրել են ազնվության. բարության, մաքրության ամեն մի զգացում: ութ նրանց ներարկել եք հաճույքի խելահեղ ցանկություն: Երանք զլորվել են մինչն հատակը: Այդ Դուք նք նրանց. առաջնորդել:Այո,Դուք. ն այնպեսեք ժպտում,կարծեսհչինչ չի եղել... Ես դեռ ավելի վատթարը գիտեմ: Գիտեմ՝ Հարրին ն Դաք անրաժան եք: Նթե ոչ ուրիշը. ապա գոնե հեն այլ -

ՀՀ»

23.--

նրա քրոջ անունը: պատճառովչպետքէ արատավորեիք Զգույշ, Բեզիլ,շատ եք առաջ գնում: Ես պետքէ ասեմ ամեն ինչ. իսկ Դուք պետք էլսնք: Այո, լանցնք:Մինչն Ձեր ծանոթությունը լեդի Գվենդոլենի հետ, ոչ ոք նրա մասին ոչ մի վատխոսքչէր ասել: Իսկ այժմ Լոնդոնում կգտնվիվայելուչ մի կին, որ իրեն թույլ տա կառքով զբոսնել նրա հետ Պարկում: Ինչու է նույնիսկ նրա երեխաներինարգելված ապրել իր հետ: Եվ այդ բոլորը չէ... Ձեր մասին դեռ ուրիշ շատ բաներեն պատմում:Պատմում են, թե ինչպեսեն վաղ առավոտյանՁեզ տեսելանառականոցից դուրս գալիս, ն ինչպես եք Դուք գողեգող մտել Լոնդոնի ամենակեղտոտ հետնախորշերը:Ասացեք`ճիշտ են այդ բոլորը: Միթե հնարավոր է, որ ճիշտ լինեն: Երբ առաջինանգամես լսեցի այդ ամենը, ծիծաղեցի:Շիմասարսռումեմ: Իսկ ինչ է կատարվում քաղաքիցդուրս գտնվող Ձեր տանը: Դորիան,եթե իմանայիք ինչեր են ասում Ձեր մասին: Չէի ասի, թե քարոզ կարդալ չեմ ուզում: Հիշում եմ՝ մի անգամ Հարրին ասում էր, որ իր վրա քարոզիչի պարտականությունվերցրած յուրաքանչյուր մարդ սիրում է հենց առաջին խոսքից հայտարարել, որ դա ինքն անում է առաջին ու վերջին անգամ, բայց հնտո է խոստումը:Այո,ես ուզում եմ քարոզ անընդհատ|սալստում կարդալ: Ուզում եմ` Դուք այնպիսի կյանքվարեք, որ բոլորն էլ Ձեզ հարգեն:Ուզում եմ, որ ունենաքմաքուր անուն ն լավ համբավ: Ուզում եմ՝ հեռու մնաք ահավոր մարղկանցից, որոնց հետ ընկերությունեք անում: Այդպես մի թոթվեք Ձեր ուսերը: Անտարբերմի եղեք, խնդրում եմ: Դուք զարմանալի ազդեցություն ունեք: Թող այդ ազդեցությունը բարի ն ոչ թե վնասակարլինի: Ձեր մասին ասում են, որ Դուք իսկույն փչացնում եք նրան, ում հետ մտերմանումեք, որ բավականէ մտնեք մի տուն, անմիջապեսխայտառակումեք այդ տունը: -

-

Հ-ՅՑՏ214 ՀՀ-

Չգիտնմ՝ այդպնս է, թե ոչ: Ինչ իմանամ: Բայց. ասում նն, որ այղպես է: Ձեր մասին այնպիսի բաներ նն պատմում, որոնց ես երբեմն չեմ կարող չհավատալ: Լոր Գգոսթերը, որն Օքսֆորղի ուսանողական իմ ամենալավ ընկերներից մեկն է, ինձ ցույց տվեց մի նամակ, որ զրել էր նրա կինը իրեն` ամառանոցումմիայնակ մեռնելիս: Ամենասոսկալի՝ խոստովանության մեջ, որ կարդացելեմ երբնէ. Ձեր անունն էր հիշատակված:Ես նրան ասացի,դա անկարելի է, որ նս Ձեզ շատ լավ զիտեմ. Դուք նման բանի ընդունակ չեք: Բայց զիտեմ, ինքս եմ ինձ հարց Բայց արդ հարցին պատասխանել պետք է լինեի

իսկապես ձեզ

հիմա

տալիս: տեսած

հատ

ը

Ձեր հոգին...

Շոգին,- բարձրանալով բազմոցից`քրթմնջացԴորիան Դրեյը՝ սարսափիցգրեթե գունատված: Այո,- անհուն թախիծով մռայլ պատասխանեցՀոլլուորդր Տնսնել Ձեր հոզին: Բայց դա կարող է միայն աստված: Դառն արհամարհանքիծիծաղ դուրս թռավ Դորիանի Դորթերից: Կարող եք տեսնել ն Դուք, հենց այս երեկո.- գոչեց նա, բսմպը ճանկելովսնղանից:-Եկեք:Դա Ձեր սեփականձեռքի գործն է: Ինչու չտեսնեք: Իսկ հետո, եթե ուզեք. կարող եք արդ մասին պատմելաշխարհին:Ոչ ոք չի հավատաՁեզ: Իսկ եթե հավատան. ապա ավելի շատ կհիանան ինձանով: Ես Ձեւլանից լավ եմ ճանաչումմեր դարաշրջանը՝չնայած նրա մասինձանձրալիկերպով այդքան շատ եք բարբաջում:Եկեք, առում նմ: Բավական է ինչքանշատախոսեցիքբարոյալքման մասին:Այժմ Դուք այդ կտեսնեքերես առ երես: Խրա յուրաքանչյուր բառը հնչում էր ինչ-որ խելահեղ հսյարտությամբ:Նա քմահաճերեխայիպես համառորննոտթր խփումէր զնտնին:Ահավոր էր զգում, որ "

,

ւ

՝

ուրախություն

ՀՀՀ215Հ--`

մեկը պնտք է կիսի իր գաղտնիքը.պետք է կիսի այն մարդը. ով նկարել է դիմանկարը.դա իր խայտառակությանակունքն էր, ն թող մինչն կյանքի վերջը տանջվերիր արածինողկալի հիշողությունից: կյո,- շարունակեց նա ն, ընդհուպ մոտենալով Բեզիլին, նայեց նրա խոժոռ աչքերի մեջ,- ես Ձեզ ցույց կտամ իմ հոգին: Դուք կտեսնեք այն, ինչ Ձեզ թվում է, թե միայն աստված կարող է տեսնել: Շոլլուռրդըընկրկեց: Սրբապղծություն է, Դորիան,չհամարձակվեքայդպես խոսել,.- գոչեց նա,-- դրանք սոսկալի ն իմաստազուրկ բարբաջանքներեն: Կարծումնք,- Դորիանըկրկինծիծաղեց: Իհարկն.իսկ այն ամենը, ինչ ասացի, ասացի միայն Ձեր բարին կամենալով: Գիտեք, որ նս Ձեզ համար միշտ հավատարիմընկեր եմ եղել: Մի դիպչեք ինձ: Ինչ ասելու եք, շուտ վերջացրեք: Նկարչի երեսին ջղաձգության ցավ երնաց: Մի պահ նա վարանեց`համակվածկարեկցանքիխոր զգացումով: Վերջապես, ինչ իրավունքունի միջամտելուԴորիան Գրեյի կյանթին: Եթե Դորիանը կատարել է պտտվող լուրերի թեկուզ տասներորդ մասը, ուրեմն կարելի Է պատկերացնել.թե ինչպես է տանջվում: Հետո շտկվեց, մոտնցավ բուսարուն ն երկար նայեց բոցկլտացողկրակին ու նրա եղյամանման մոխրին: Դեհ, սպասում եմ, Բեզիլ,- ասաց նա խիստ ն հստակ ձայնով: Նկարիչը շրջվեց: Իմ ասելիքը հետնյալն է, ն Դուք պետք է պատասիսանեք այղ հարցին:Եթե ասեք, որ բոլոր սոսկալիմեղադրանքները -

-

-

-

-

-

Հ

Հ-ՅՖՏ 2165»--

բացարձակապեսկեղծիք են՝ սկզբից մինչն վերջ, նս կհավատամՁեզ: Ժխտեցեք, Դորիան,ժխտեցնք: Միթն ւթ չեք տեսնում, թն ինչպես եմ տանջվում: Աստվածիմ. նս չեմ ուղում մտածել, թե Դուք վատն եք, թե Դուք անարգված ն կործանվածմարդ եք: Դորիայն Գրեյը ժպտաց ն արհամարհանքովծամածռելյ շուրթերը: Քարձրանանք վերն, Բեզիլ.- հանգիստ ասաց նա,այնտեղես պահում եմ իմ կյանքիօրագիրը,որտեղարտասոլվում է յուրաքանչյուր օրը: Բայցօրագիրըերբեք դուրս չի բերվում սենյակից,հենց այնտեղ էլ գրվում է: Ես Ձեզ դա կույց կտամ, եթն գաք ինձ հետ: Լավ, գնանք, եթե ուզում եք. Դորիան:Միննույն Է, նս արդենուշացել եմ զնացքից:Բայցոչինչ, վաղը կգնամ: Միայն բն ինձ չստիպեք այս գիշեր կարդալ օրագիրը: Ես ուզում եմ յել իմ հարցի ուղղակի պատասխանը: Պատասխանըկստանաք վերնում: Այստեղ չեմ կարող ոուս: Դուք հարկաղրվածչեք լինի երկար կարդալու: -

-

ՀԳ»

27.«»-՛

ԳԼՈՒԽ

Դորիանը ղուրս եկավ սենյակից ն բարձրացավ սանդուղքներով: Բեզիլը հետնում էր նրան: Բարձրանումէին զգույշ, ինչպես գիշեր ժամանակ քայլողները` բնազդարար աշխատելով աղմուկ չբարձրացնել: Լամպը տարօրինակ ստվերներ էր զցում պատերինն աստիճաններին:Ուժեղ քամուց ինչ-որ զնգզնգացինլուսամուտիապակիները: Երբհասան վերնահարկ,Դորիանըլամպըդրեցհատակին ն, հանելով բանալին, պտտեցփականցքում: Շամառորնն ուզում եք իմանալճշմարտությունը. Բեզիլ.ցածրաձայնհարցրեց նա: Այո: Հիանալի է.- ժպտալով պատասխանեց Դորիանը.ապա ավելացրեցկոպտությամբ,-աշխարհումԴուք միակ մարդն եք, որ իրավունքունեք իմ մասին ամնն ինչ իմանալու: Դուք ավելի մեծ դեր եք |սաղացելիմ կյանքում,քան կարծումեք.նա վերցնելով լամպը, բացեց դուռը ն ներս մտավ: Քամու հոսանքից լամպը բոցկլտաց մուգ նարնջազույն բոցով: Դորիանըղողաց: Դուռը փակնք,- շշնջաց նա՝ լամպը դնելով սեղանին: Շոլլուռրղը տարակուսանքով շուրջը նայեց: Երնում էր՝ տարիներ ի վեր սենյակում չէին ապրել: Ֆլամանդական խունացածորմնագորգ, վարագույրով ծածկած ինչ-որ նկար, իտալականհին սնդուկ, գրեթե դատարկ գրապահարան ն աթոռ ու սեղան. ահա բոլորը, ինչ կար սենյակում: Մինչ ԴորիանԳրեյը վառումէր բուխարուվրայի կիսայրածմոմը, Բեզիլը նկատեց,որ ամեն ինչ ծածկվածԷ փոշով, իսկ գորգը ծակծկվածէ: Մի մուկ վազեց տախտակաղրվածիետնում: Խոնավության հոտ էր փչում: Այսպես,ուրեմն, կարծում եք միայն աստվածկարող է -

-

-

-

-

ՀՀՀ.

2»-218

անռնել հոգին, Բեզիլ: Քաշեք վարագույրը ն կտեսներ իմ հողին: Ձայնը սառն էր ն դաժան: Դուք խելագարնք, Դորիան,կամխաղումեք.- քրթմնջաց)

ոլլուռրդը՝խոժոռվելով: Չեքքաշում: Այն դեպքումինքս կքաշեմ,- ասաց Դորիանը ն. պոկելով վարագույրը ձողից, շպրտեցհատակին: Սարսափիճիչ թռավ նկարչի շուրթերից. երբ աղոտ լույսի առականսավ այլանդակդեմքը, որ քմծիծաղով ժպտում էր կտավից: Արտահայտությանմեջ ինչ-որ բան կպր, որ նրա ոն». տհաճություն ն հակակրանք առաջացրեց: 0՛, բարի ւ"

երկինք, իր ղիմաց Դորիան Գրեյի սեփական դեմքն էր: Ասուամենայնիվ. ահավոր փոփոխությունը չէր ոչնչացրել հրաշալի գեղեցկությունը: Որոշ չափով դեռ պահպանվել էր պոսրիացողմազերի ոսկե փայլը. զգայուն շուրթերի ալ զույնը. "նած աչքերի սքանչելի կապույտը,դեռ լրիվ չէին անցել հուրի զծազգրվածքթանցքերի ն գեղակազմ վզի ազնիվ երը... Այո. Դորիանն ինքն էր, բայց ով էր նկարել: Կարծես ոսնաչեց սեփականվրձնիգործըն պատվիրվածշրջանակը: Սիտթը հրնշավոր էր, այնուամենայնիվ, սարսափը պատեց Կրան: Ճանկեցայրվող մոմը ն պահեց դիմանկարի դիմաց: մախանկյունումվառկարմիրերկար տառերովգրված էր իր առանը: Դա ինչ-որ նողկալի,ստոր ն անամոթ ծաղրանկար էր: Ոչ, ղա նրբեք ինքը չէր նկարել: Եվ սակայն իր իսկ ձեռքի աշխատանքն էր: Հոլլուռրդը ճանաչեց ն նույն ակնթարթին դղամ. որ արյունը սառչում է երակներում: Իր սեփական սկարր... Բնչ էրնշանակումդա... ինչուէր փոխվել: Նա շրջվեց ս" խելագար հայացքով նայեց Դորիանին: Բերանը ծռմովել էր. իսկ չորացած լեզուն կարծես ի վիճակի չէր որնէ բառ

Հ

ֆջ»-

արտաբերել:Ձեռքը տարավդեպի ճակատը, որը թրջված էր սառը քրտինքով: Դորիանը.բուխարունհենված. ղիտումէր նրան տարօրինակ արտահայտությամբ.որ լինում է խաղով կլանված մեծ դերասանիդեմքին: Ո'չանկեղծվիշտ կար, ոչ Էլ ուրալսության արտահայտություն:Պարզապեսհանդիսատեսիբուռն հետաքրքրություն. թերնս աչքերիշողացող հաղթանակով: Վերար կուից հանել էր ծաղիկը ն հոտ էր քաշում կամ ձնացնումէր. թե հոտ է քաշում: Ինչ է նշանակում սա,- վերջապես զոչեց Հոլլուռրդընրա ձայնը սուր Ա արտասովորհնչեց իր իսկ ականջում: Տարիննր առաջ, երբ ես դեռ փոքր էի,- ասաց Դորիան Գրեյը՝ ճմրթելով ձեռքի ծաղիկը.- Դուք հանղիպնցիք ինձ. շոյեցիք ինձ ն սովորեցրիքհպարտանալիմ գեղեցկությամր: Միօրէլ ծանոթացրիքՁերընկերոջհետ, ն նա բացատրեցերիտասարդությանհրաշքը. Դուք ավարտեցիքիմ դիմանկարը. որը բացահայտեց գեղեցկության հրաշքը: Մի խելահեղ ակնթարթ (մինչն հիմա էլ դեռ չգիտեմ` զղջամ. թե ոչ). ես ցանկությունհայտնեցի...կամ. թերնս, աղոթք էր դա... Հիշում նմ, ծհ, ինչքան լավ եմ հիշում... անկարելի է... Սենյակըխոնավ է, ն կտավը բորբոսնել է: Կամ. զուցն, թունավոր հանքայինքայքայող նյութ է օգտազործվելներկերում: Բայց Ձեր ասածըանկարելի է... Ահ, ինչն Է անկարելի,-- քրթմնջաց Դորիանը ն. մոտենալովլուսամուտին,ճակատըսեղմեց սառը. քրտնած ապակուն: Դուք ասում էիք, թե դիմանկարըոչնչացրել եք: Ճիշտ չէ, նա է ոչնչացրել ինձ: Ձեմ կարող հավատալ,թն դա իմ նկարն է: Միթեչեք կարող տեսնելՁերիդեալնայնտե՛լ.- դառնու-

-

-

-

-

-

ւ.

-

-

Հ-ՅՀՏ 220ՅՀ--

Դորիան Գրեյը: իդեալը. ինչպես Դուք եք անվանում... Ոչ. ինչպես Դուք էիք անվանում: Ինչ կա որ: Այդտեղամոթալիբան չկա, ես չեմ ամաչում դրանից:Դուք ինձ համարայնպիսիիդեալ էիք, ինչպիսին ես այլնս չեմ հանդիպիկյանքում:Իսկ սա սատիրիդեմք է: Սա իմ հոգու ղեմքն է: Հիսուս Քրիստոս, ահա թե ես ինչ եմ պաշտել: Դա ռուտանայիաչքեր ունի: Մնզանից յուրաքանչյուրիմեջ Ա երկինք, Ա դժոխք կա. Ինգիլ.- գոչեց Դորիանը՝բուռն Հոլոուռրդը կրկին շրջվեց դեպի նկարը ն երկար-երկար

յամբ

ասաց

Իմ

,

հուսահատությամբ:

եւսյեց:

Աստված իմ.,- բացականչեց նկարիչը,- ուրեմն, ահա, ին Դուք ինչ եք արել Ձեր կյանքի հետ, ն եթն դա ճիշտ է, ադ ղնեպրումԴուք նույնիսկ շատ ավելի վատն եք, քան նն Ձեր հակառակորդները: պատկերացնում Խա մոտեցրեցմոմընկարինն ուշադիր զննեց: Արտաքինից թվում էր, թե ոչ ոք կտավինձեռք չի տվել, մնացել էր ճիշտ այապես,ինչպես թողել էր: Հավանաբար,սոսկալի նեխումը ներսից էր սկսվել: Ներքին կյանքի, արտասովորարագացող տեղթերի բորոտությունը դանդաղ կրծել էր այն: Դա ավելի դտրհուրելի էր, քան դիակի նեխումը թաց գերեզմանում: Շոլլուռրդի ձեռքը դողաց, մոմակալիցմոմն ընկավ հատակիս ն թշշաց: Նա ոտքով սեղմեց, հանգցրեց, ապա թուլացած եատեցսեղանի մոտ դրած երերուն աթոռի վրա ն երեսը հաձկեցձեռքերով: Ս՛, բարի աստված, ինչպիսի դաս էր սա, Դորիան: Ինչ իսի ահավոր դաս էր: ''ատասխանչկար. լուսամուտի մոտիցլսվում էր միայն

Հ-«Ֆջ221

Փ»-՛

Դորիանի հնկեկանքը:

Աղոթեցեք,Դորիան,աղոթեք,- շշնջաց նա:- Ինչպնսէին մեզ այդ սովորեցրելմանկությանօրերին. «Մեզ փորձության մի տանիր,հապա չարեն մեզ ազատե...Թողությունտուր մեր մեղքերին»: Եկեք աղոթենք միասին: Ձեր փառամոլության Ես Ձեզ աղոթքը լսվեց, թերնս լսվի նան զղջման աղոթքը: Եվ դրա համարպատժված չափազանցշատ էի երկրպագում: նմ: Դուք ինքներդ էլ էիք Ձեզ անչափ սիրում: Երկուսս էլ պատժվածենք: Դորիան Գրեյը դանդաղ շրջվեց ն նայեց նրան արտասվախառնաչքերով: Չափազանցուշ է, Բեզիլ.- ասաց նա հեծկլտալով: Երբնք ուշ չէ, Դորիան:Եկեք չոքենք ն փորձենք հիշել որնէ աղոթք: Ինչ-որ տեղ չկար այսպիսի տող՝ «Եթե անգամ Ձեր մեղքերը կարմիրէլ լինեն. ինչպես արյուն, ես կդարձնեմ ձյան նման սպիտակ»: Այժմ դրանք ինձ համար դատարկխոսքեր են: Լռեցեք, մի խոսեք այղպես: Առանց այդ էլ շատ նք մեղանչել կյանքում: Աստվածիմ. միթե չեք տեսնում, թե այդ անիծյալնկարն ինչպեսէ կտավիցնայում մեզ: ԴորիանԳրեյընայեցդիմանկարինն հանկարծհամակվել ատելության անզուսպզգացումով Բեզիլ Հոլլուորդի նկատմամբ, կարծեսայդ զգացումընրան ներշնչվեց կտավի տեսիլքից, որը քմծիծաղող շուրթերով փսփսացնրա ականջին: Ցանցիմեջ ընկած գազանի կատաղությունառաջացավնրա մեջ, ն ատեց սեղանի մոտ նստած մարդուն, ատեց ավելի շատ, քան որնէ բան աշխարհում: Նա ոչինչ չտեսնող հայացքովշուրջը նայեց: Ինչ-որ բան շողաց ներկած սնդուկի վերնում: Աչքերը կանգ առան նրա Նա վրա: զիտեր, որ դա դանակէ, որն ինքը բերել էր մի քանի -

-

-

-

-

ՀՀՀ 222«»-

որ

առաջ՝պարանկտրելու համարն մոռացելեր այդանզ:

Դորիանը շարժվեց դեպի ղանակը: Եվ երբ ԴԴանդաղորերն էր, ճանկեց ու ետ շրջվեց իսկույս ոլլուռրդը շարժվեց՝ցանկանալով,կարծես.վեր կննալ այո ռի Դորիանը ցատկեցն դանակը խրեց նրա ականջակլութի մեծ զարկերակի մնջ ն, սեղմելով գլուխը սեղանին, կրկին ո կրկին հարվածնցդանակով: Էսվեց խուլ տնքոց, ն արյունախեղդմարդու սոսկալի իախռոց:Երեք անգամնա տարօրինակշարժումներովօղում հափահարեցջղաձիգ ձեռքերը: Դորիանը երկու անգամ նս հարվածեցդանակով: Բայց Հոլլուռրդը այլնս չէր շարժվում: Իս» որ բանսկսեց կաթել հատակին:Գլուխը դեռես սեղանին սեղմած՝նա մի պահ սպասեց:Ապաշպրտեց դանակը ն լսոդությունը լարնց: Ոչինչ չէր լսվում, բացի արյան կաթկթոցից հտսմաշ զորզի վրա: Նա բացեցդուռը ն կանգնեցսանղույլթի հարթակին: Տանը լռություն էր տիրում: Շրջակայքում ռչ ոք չկար: Մի քանիվայրկյանհենվեց բազրիքինն նայեց ներքն՝ խոսվարի մթին խորությանը: Հետո հանեց բանալին ն.. վերաղառնալովսենյակ, դուռը ներսիցկողպեց: Սպանվածըդեռնստած էր աթոռիվրա՝ սեղանինհակված խլիավ. դուրս ընկած կուղով ն անբնականորեներկար բավուկներով:Եթե չլիներ ծոծրակիվերքը ն սեղանի վրա դանդաղ տարածվողլերդացածարյան մուգ լիճը, կարելիէր կարծել, թե Շոլլուռրդը քնած է: Ինչքան արագ կատարվեցայդ բոլորը: Դորիանը զարմաԽալիորեն հանգիստէր: Մոտենալովլուսամուտին՝նա բացեց ւ ելավ պատշգամբ:Քամին ցրել էր մառախուղը, երկինքը, եման Էր հսկայական սիրամարգիպոչի՝ ընդելուզված բյուր ոսկեաչ աստղերով: Նա ներքն նայեց, ոստիկանին, ն որ շրջում էր թաղամասում լապտերիերկար լույսն ուղղում ողսդեն Շոլլուռրդը ետնում "

պարզապես

տեսավ

Հ-ՅՓՏ 223 Հ5»--

`

խաղաղ տների վրա: Անկյունումառկայծեցն անհայտացավ երկանիվ կառքի մորեգույն լույսը: Ցանկապատիերկայնքով քայլում էր մի կին՝ ծածանվողշալը ուսերին:Մերթ ընդ մերթ նա կանզ էր առնում ն ետ նայում: Հետո սկսեց երգել խռպոս: ձայնով: Ոստիկանըմոտեցավնրան, ինչ-որ բան ասաց: Նա ծիծաղելովշարունակեցօրորվել: Քամու ուժեղ ալիք անցավ հրապարակով: Գազի լապտերներըբոցկլտացին կապտա վուն երանգով: Մերկ ծառերի երկաթանմանսն ճյուղերը տարուբերվնցին:Դորիանը դողաց ն, ներս մտնելով. փակեւյ

լուսամուտը: Սոտենալովդռանը, պտտեցբանալինն բացեց:Նույնիսկ հայացքըչզցեց սպանվածիվրա: Նա զզում էր, որ զլխավորը Ընկերը՝իրթշվառությունների էր ճակ գրականղիմանկարը. նցավորը. որ հեռացել էր կյանքից:Ահա ն բոլորը: Դորիանը դուրս գալիս հիշեց լամպը: Դա մուգ արծաթից շինած, սն փայլուն պողպատեարաբանալսշ զարդանկարներով մավրիտանականզարմանալի հազվազյուտ գործ էր՝ ծածկվածփիրուզյա խոշոր քարերով:Լամպի անհայտանալը գրադարանիցսպասավորըկարող էր նկատել ն հարցնել, թն որտեղէ: Դորիանըմի պահվարանեց,ապա վնրադառնալով` վերցրեցլամպըսեղանից:Նա ակամանայեցանշունչդիակին: Որքան խաղաղ էր: Սահվան ինչ սոսկալի սպիտակություն էր իջել նիկար ձեռքերին:Նա մոմապատկերիզարհուրելի տեսիլքի էր նման: Կողպելով դուռը՝ գաղտագողիիջավ ներքն: Ոտքի տակ երբեմն ճռռում էին աստիճանները, կարծես, տնքում էին ցավից: Մի քանի անգամ կանգ առավ. սպասեց... Ո՛չ, ամնն ինչ խաղաղ էր, միայնիր ոտնաձայնն էր հասնում ականջին: Երբնա մտավգրադարան,անկյունումտեսավճամպրուկն

կատարվածիմասինչմտածելնէ նկարել

ՀՅՀՏ 224»-

Հարկավորէր թաքցնել:Բացեցպատի զաղտնի վերարկուն: ծպտվելու կոստյումը, ն րանը. որտեղ պահվածէր անտեղ էր հեշտությամբ այրել: Նայեւյ դրեց: Շնտո կարող "

'հոմացույցին:Երկուսիցքսան րոպե էր պակաս: ամեն ամիս,` ՆԽանստեցն մտածել:Ամեն սկսեց տարի, գրեթն այդպիսիհանցանքիհամար, որ հենց նոր ինքը կատարեց. Անգլիայում:Օդում սրբդկանց կալսաղանեն բարձրացնում ոռսրածվածԷր մարդասպանությանմոլուցքը...Թերնս ինչ-որ արյունոտ աստղ չափազանցշատ էր մոտեցել երկրին... Եվ սակայն ինչ հանցանշաններկային իր դեմ: Բեզփլ Հոլլուորդր իր տնից դուրսէր եկել ժամը 11-ին:Ոչ ոք չէր տեսել նրան կրկին վերադառնալիս: Բոլոր սպասավորներըգրեթե Սելբի Ռոյալումէին, իսկ անձնականսպասավորըքնածէր: Փարիզ: Սր Բեզիլը Փարիզ էր գնացել կես գիշերվա զնացքով, ինչպես մտադիրէր: Զարմանալիզուսպ սովորություններով` եա այնքան ինքնամփոփէր. որ ամիսներ կանցննին, մինչն սկսեին կասկածներարթնանալ: Ամիսներ... Իսկ հետքերը կարելի Է ոչնչացնել շատ ավելի շուտ: հագավ Շանկարծ գլխում միտք փայլատակեց: Նա Ապահապաղեց, մուշտակնու գլխարկըն ելավնախասենյակ: եր լսնցոստիկանիծանըու դանդաղ քայլերը սալահատակին նկ տեսավ լապտերի լույսի արտացոլումըլուսամուտի վրա: Շունչը պահած սպասեց:Մի քանի րոպե անց նա դուռը բացեց. դուրս եկավ փողոց ն զգուշությամբնորից փակեց դուռը իր ետնից:Ապասկսեցզանգահարել:Հինգ րոպյնհետո հայտնվեցքնատ, կիսահագնվածսպասավորը: Ներեցեք. Ֆրենսիս, որ արթնացրիՁեզ.- ասաց ,Դոէի մոռացել: իրանը՝ներս մտնելով,- բանալին բանիսնէ: Երկուսն անց քսան, սըր,- կկոցածաչքերը ժամացույցին ,

-

տանն

ՀՅ

228Հ6--

Ժամը

`

ողղած՝ պատասլանեցսպասավորը: Երկուսն անց քսան, ինչ ուշ է: Վաղը ժամը իննին կարթնացնեքինձ, գործ կա: Շատ լավ. սըր: Երեկոյան ոչ ոք չի եկել: ՄիստերՀոլլուորդն էր եկել, սըր:Սպասեցմինչն տասն-

-

-

-

մեկը, հետո գնաց գնացքինհասնելու: 0՛ ափսոս,չտեսա: Որնէ լուր չթողեց: Ոչ, սըր: Միայն ասաց՝եթե չհանղիպի Ձեզ ակումբում. կգրի Փարիզից: Լավ, Ֆրենսիս,չմոռանաքարթնացնելժամը իննին: Շատ լավ. սըր: Սպասավորը, քստքստացնելովգիշերային մաշիկները. միջանցքովգնաց: Դորիան Գրեյը շպրտեց գլխարկը ն վերարկուն սեղանին ն գրադարան մտավ: Քառորդ ժամ ետ ու առաջ էր քայլում սենայկում ն, կրծոտելով շուրթերը, խորհում: Ապա դարակիլյ վերցրեց Կապույտզիրքը ն սկսեց թերթել: Ահա, զտա. «Ալան Քեմպրել-Մեյֆեր, Հերթֆորդ. 152»: Այո,դա իր ուզած մարղն էր: -

-

-

-

ՀՀՀ 226.«Հ--

ԳԼՈՒԽ

.Աոջորդ առավոտ՝ժամը իննին,սպասավորը,մի գավաթ "սկոլաղ սկուտեղին դրած, ներս մտավ ն բացեց փակույա փեղկերը: Դորիանը՝աջ կողքին պառկած,ձեռքն այտի տակ. ըսած էր մուշ-մուշ՝ խաղիցկամ դասերիցհոգնած երելսայի պես Արթնացնելուհամարսպասավորըստիպվածերկու ան"րոմ շարժեց նրա ուսը. իսկ երբ Դորիանըբացեց աչքերը. ւարթերին այնպիսի աննշմար ժպիտ էր խաղում, կարծնս հյոսշալի նրազի մեջ լիներ: Սակայն այղ զիշեր նա ոչ մի հրազ չէր տեսել: Նրա քունը չէր վրդովել ոչ որնէ լուսավոր ս ոչ էլ որնէ մռայլ տեսիլք: Նա ուղղակի ժպտում էր,

'նվտում էր, որովհետն երիտասարղությունըմիշտ Ժպտում Է ամենագլխավոր առանց պատճառի,դա երիտասարդության հրապույըներիցմեկն է: Դորիանը շրջվեց Ա, հննվելով արմասկին, սկսեց կում-կում ըմպել շոկոլադը: Նոյեմբերյան դխղմարնըթափանցումէր սենյակը:Երկինքըջինջ էր: Օդում ղզղացվումէր կենսատու ջերմություն. կարծես մայիսյան ասավոտլիներ: Աստիճանաբարգիշերվադեպքերըարյունաթաթալսոտքեբով. անշշուկ սողոսկեցիննրա ուղեղը ն վերակենդանացան զարհուրելի պարզությամբ: Նա ղողաց՝ հիշելով տանջալից տոդրումները,ն մի պահ կրկին նրա մեջ արթնացավ Բեզիլ "սլլուռրղի նկատմամբ պյն անմեկնելի ատելությունը, որից դրդվածնա սպանությունգործեց:Դորիանըկատաղությունից հույնիսկ սառեց: Սպանվածըդեռ այնտեղ`վերնում, նստած էր: Եվ այժմ արդեն՝ արնի պայծառլույսի տակ:Սարսափելիէր: Այդպիսի Կողկալիտեսարաններըոչ թե ցերեկվա,այլ խավարիհամար էին: Դորիանն զգաց. որ ինքըկհիվանդանակամ կխելազայրվի.

Հ-Ց»

227--«Հ-՛

եթե շատ մտածի:Մեղքեր կան, որոնց հիշողությունն ավնլի զմայլիչ է. քան իրագործելը, կան տարօրինակհաղթանակներ. որոնք հազեցնում են ոչ այնքան կրքերը, որքան հպարտությունը ն ավելի մեծ ուրախություն են պատճառում բանականությանը,քան ընձեռել են կամ կարող են երբնէ ընձեռել զգայություններին:Իսկ սա մի մեղք էր, որ հարկավոր էր վանել հիշողությունից. ընդարմացնել խաշխաշով ն խեղդել, քանի դնռ ինքը չի խեղդել քեզ Երբ ժամացույցը խփեց ինն անց կես. Դորիանը շփնց ճակատը ն ընդոստ վեր կացավ անկողնուց: Նա նույնիսկ սովորականիցավելի խնամքովհագնվեց,առանձնահատուկ ուշադրությամբ ընտրեցքորոցը ն փողկապը.մի քանիանգամ փռլսեց մատանին:Նախաճաշիննույնպես երկար ժամանակ ն հատկացրեց՝համտեսելովզանազանկերակրատեսակներ զրուցելով սպասավորիհետ նոր շքազգեստների մասին, որ մտադիր էր պատվիրել Սելբիի բոլոր սպասավորննրի համար: Նայեց առավոտյանփոստը:Մի քանի նամակ կարդաց ժպտալով, երեքը՝ ձանձրույթով: Իսկ մեկը կարդաց մի քանի անգամ՝ դժկամ ու դեմքի տաղտկալի արտահայտությամբ. ապա պատռեց:«Ահավորբան է կնոջ հիշողությունը». ինչպես մի անգամասել էր լորդ Հենրին: Միգավաթսն սուրճ խմելուցհետո անձեռոցիկովդանղաղ մաքրեց շուրթերը, նշան արեց, որ սպասավորը չգնա ն. մոտենալովզրասեղանին,նստեց.երկու նամակ գրեց: Մեկր գրպանը դրեց. մյուսը մեկնեցսպասավորին: Ֆրենսիս, սա տարեք Հերթֆորդ-սթրիթ 152, իսկ եթե միստերՔեմբելը Լոնդոնում չլինի, իմացեք նրա հասցեն: Մենակ մնալով` Դորիանը գլանակ վառեցԱ.թղթի վրա սկսեցնկարել նախծաղիկներն միքանիճարտարապետական դրվազներ, ապա մարդկայինղեմքեր: Հանկարծնկատնց. -

Հ-ՅՑՏ228 ՀՀ»-՛

Նեն նկարած բոլոր դեմքերը զարմանալիորեն նման Բեզիլ Հոլլուտրղին: Մռայլվեց ն, վեր կենալով, մռտնցավ դրապահարանին. վերցրեց առաջին պատահած յիրթր. որոշեցչմտածել կատարվածիմասին, մինչն դրա ծայրահեղ անհրաժեշտությունըչլինի: մեկնվեցբազմոցիվրան Դորիանը նայեց զրքի վերնագրին: Դա Գոտյեի «Արծնապակիներն զարդաքանդակներ»զիրբն Լր՝ Շամպանտիեիշքեղ հարտարակությամբ,ճապոնական թղթի վրա, Ժակ-Սարիփորագրություններով,կիտրոԽականաչավունկաշվե կազմի վրա նկարվածէին ոսկեզօծ փսնղակներ ն կետագծայիննռնաքարեր: Դա Սինդսթոնն էր նվիրել իրեն: Թերթելով էջերը՝ հայացքը կանգ առավ Լասների ձեռքի մասին պռեմի վրա. շիկակարմիր մօ քռսոշ»:, սառը դեղին աղվամազով ծածկված ն «օտ ոշ) 12376652: Դորիանը թեթնակի ձեռթը «Ժս տսքքիշօ6ոշօ6 դողալով նայեց իր սպիտակ մոմանման նուրբ մատներին հ շարունակեց կարդալ, մինչն հասավ հետնյալ հիանալի տողերինՎենետիկիմասին. Ջինջ ալիքների թեթն հուզանքում, Բուստալճակումհայելանման, Ծիծաղումէ, տես, ճերմակ-վարդագույն Ադրիատիկի քնքուշ Վեներան: որ

Ադրիան

Ծովի հարթության վրա գեղատես, Ուր ալիքներն են երգում ծփանուտ. Աղջըկականկույս ստինքներիպես, Դառնում են ահա զմբեթներըսուրբ:

Է

Սյհամարդիմատներով(ֆր.) նեռ

չեր մաքրվել հանցանքիհետքերից(ֆր):

Հ«Հ».229

Փոքրիկ մակույկն է մոտենում կամաց, Պարանըսյունին նետում անհամբեր, Ու վարղագունող հենքիղեմ դիմաց Բարձրանումեմ ես սանդուղքներն ի վեր:

հնչ զմայլելի բանաստեղծություն է... Կարղում ես, ն քաղաքի թվում է, թե թիավարումես վարդամարգարտագույն կանաչավունջրերում՝ ծածանվող վարագույրներով արծաթաքիթ սն զոնդոլի մեջ նստած: Նույնիսկ բանաստեղծությանտողերը թվում էին փիրուԼիդո զագույնուղիղ գծեր.որոնքակոսվումէիննավակի ետնից թիավարելիս:Գույների հանկարծակիբոցկլտումը հիշեցնում Էր ծիածանաքարե վզիկներով թռչուններին, որոնք ճախրում էիս մեղրահացիպես ոսկեփայլ զանգակատանշուրջը կամ վնհապանծ գեղանազությամբ շորորում կիսամթին փոշոտ կամարասրահննրով: Գլուխը բարձին դրած՝ կիսալխուփ աչքերով Դորիանընորից ու նորից կրկնում էր ինքն իրեն. Ու վարղագունող շենքի դեմ-դիմաց Բարձրանումեմ ես սանդուղքներնի վեր: ԱմբողջՎենետիկըայս երկու տողում էր: Շիշեց այնտեղ անցկացրածաշունը ն հրաշալի սերը, որ մղում էր նրան ամնն տեսակիիսելահեղության: Ռոմանտիկանամենուրեք է: ԲայցՎենետիկը,ինչպեսն Օքսֆորդը,մնացելէր նրա համար որպես ռոմանտիկայիհենք. իսկ իսկական ռոմանտիկայի համար հննքն ամեն ինչ է կամ՝ գրեթե ամեն ինչ: ՄիառժամանակԴորիանի հետ Վենետիկում էր նան Բեզիլը: Նա խնելազարվումէր Տինտորետտոյիհամար: Խեղճ Բեզիլ... Ինչպիսի սոսկալի մահ... Դորիանը հառաչեց ն որպեսզի մոռացության տա այղ

Հ-ՅՀՏ ՀՀ»--

մտթերը. կրկին սկսեց ընթերցել Գոտյնի բանաստեղծու թյունները:Նա կարդաց Ջմյուռնիայիմի փոքրիկսրճարասի մասին,որտեղ ծիծեռնակներըանվերջներսուղուրս են ասում լոսամուտից. ուր հաջիները նստած քաշում են իրենց սաթն ծխում ատեր-ողորմյաները, ուր չալմայավորվաճառականները ես երկար, ծոպկավործխամորճեր լուրջ զրուցում միմյան) ն հետ: Կարդումէր համաձայնությանհրապարակում կանզնած Կոթողի մասին, որն իր միայնակօտարությանմեջ գրանիտն արցունք էր թափում՝ թախծելով արնի ն լոտոսածածկ շոզ Խեղոսի մասին` ձգտելով դեպի սֆինքսների աշիսարհը. որտեղ ապրում են վարդագույն եգիպտահավեիը, ոսկեզօծ մացիլներով սպիտակ գառնանգղները ն բյուրեղյա փոքրիկ աչթերով կոկորդիլոսները, որ սողում էին գոլորշիացող կանաչ տիղմի վրա: Շնտո Դորիաննսկսեցխորհելայնբանաստնղծությունների մասին,որոնք, համբույրներովողողածմարմարիցերաժշտումաթյուն քամելով. պատմումեն այն լոր արձանի է կոնտրայլտոձայնի հետ ն սին, որ Գոտյնն համեմատում ն որը հանգչում է Լուվրի Շհձոոձոթ, անվանում «ոօոտած ձիրանաքարնե սրահում: Բայց քիչ անց գիրքն ընկավ Դորիանի ձեռքից:Տազնապող սարսափի զգացումը համակեց նրան: Իսկ եթե հանկարծ Ալան Քեմփրելը Անգլիայում չլինի ...Մինչն նրա վերադարձը ահագին ժամանակկանցնի:Կամ զուցե Ալանը մերժի տուն գալ: Բնչ կանի այն ժամանակ:ՉԷ որ յուրաքանչյուր րոպեն որհասականէ: Շինգտարիառաջ ինքնու Ալանըշատ մտերիմէին, զրելթն, անբաժան:Հետո այդ ընկերությունըհանկարծ ընդհատվել): Իսկ այժմ, երբ հանդիպումէին բարձր հասարակությանմեջ, ար

1.'մայիչ հրեշ (ֆր.):

Հ:

2գլ2--՛

միայնԴորիան Գրեյնէր ժպտում,իսկԱլանԲեմփրելը՝ երբեթ` Քեմփրելը չափազանցխելացին բարձրաշնորհ երիտասարդ էր, բայց կերպարվեստիցոչինչ չէր հասկանումն նթն փոքրիշատե պատկերացումուներ պոեզիայի գեղեցկության մասին, ապա միայն Դորիանի շնորհիվ: Նրա միակ կիրքր գիտությունն էր: Հեմփբրիջում նա ժամանակի. մեծ մասն անց էր կացնումլաբորատորիայումն գերազանցավարտեց բնական գիտությունների կուրսը: Այժմ հրապուրված էր քիմիայով. ուներ սեփականլաբորատորիա,որտեղ փակվում էր օրն ի բուն՝ ի մեծ հեճուկս մոր. որը երազում էր որդուն պառլամենտական դիրք ն քիմիկոսի մասին աղոտ պատկերացումուներ. նա կարծում էր, թե քիմիկոսը դեղագործինման բան է: Այնուամենայնիվ, քիմիան չէր |սանգարումԱլանին նան հիանալի երաժիշտ լինել: Նա ջութակ ու դաշնամուր շատ ավելի լավ էր նվագում, քան սիրողներիմեծամասնությունը: Շենց երաժշտություննէլ նրա ն Դորիան Գրեյի մտերմության առիթն էր հանղիսացել, երաժշտությունը ն այն անմեկնելի հմայքը. որ օգտագործումէր Դորիանըցանկանալունպես, իսկ հաճակսէլ` առանցգիտակցելու:Նրանք առաջինանգամ հանդիպելէին լեդի Բերկշիրիտանը մի երեկո, երբ այնտեղ նվագում էր Ռուբինշտեյնը.իսկ հետո միշտ միասին լինում էին օպերայում ն ամենուր, որտեղ կարելի էր լսել լավ երաժշտություն: Նրանց մտերմությունը տնեց տասնութ ամիս: Քեմփբելը միշտ լինում էր մերթ Սելբիում, մերթ Գրովենոր-Սկվերում: Ինչպես շատերի, այնպես էլ նրա համար Դորիանը կյանքի ողջ գեղեցիկի ն սքանչելիքի մարմնացումնէր: Ոչ ոթ դեռ չէր տեսել որնէ ընդհարում Դորիան Գրեյի Ա Քեմփբելի միջն: Բայց հանկարծ մարդիկնկատեցին,որ նրանք հանդիպելիս

Հ-ՅՑՀ232 ՀՀ»--

հազիվ են միմյանց հետ խոսում, ն Քեմփբելը, կարծես, միշտ աշխատումէր ավելի շուտ հեռանալ որնէ երնկույթիցյ.որտեղ Խերկաէր նան ԴորիանԳրեյը: Ալանըշատ էր փոխվել, նրբեմս գարմանալիորննմելամաղձոտէր դառնում, ն թվում եր. թն Խույնիսկ այլնս երաժշտությունչի սիրում. համերգների չէր զպնումն երբեք չէր համաձայնում նվագել` արդարանալով, որ կլանված է գիտությամբ ն երաժշտությամբզբաղվելու 'հոմանակչունի: Իրոք, դա ճիշտ էր: Ալանն օրեցօրավելի ու ավելի էր զրավվում կենսաբանությամբ,ն նրա անունը մի

բանի անգամարդեն երնացել Էր գիտական ամսագրերում՝ որոշ հետաքրքիրփորձերի հետ կապված: Արա հենց այդ մարդուն էր Դորիան Գրեյն սպասում՝ րոպեն մեկ անգամ նայելով ժամացույցին: Ժամանակն անցնում էր, նա սարսափելի սկսում էր հուզվել: Վերջապես վեր կացավ ն մնծ-մեծ քայլերով ետ ու առաջ արեցսենյակում՝ վանդակումփակվածգնղեցիկգազանի նման: Նրա ձեռքերը գարմանալիորենսառը-սառնէին: Սպասումը ղառնում էր անտանելի: Ժամանակը կարծես ոչ թն գնում, այլ սողում էր կապարեոտքերով, մինչդեռ Դոբիանինթվում Էր, թն ինքըմոլեգինհողմի թներով սլանում է դեպի խավար անդունդիեզրը: Նա գիտեր, թե այնտեղ ինչ Է ն |սոնավ տվասվումիրեն,պարզորոշ տեսնում էրայդ դողալով ձեռքերըսեղմում էր այրվող կոպերին՝ցանկանալովկարծես ն գանգի մեջ ճզմել աչքերը զրկել իրեն տեսողությունից ու նույնիսկ` ուղեղից: Բայց ապարդյուն: Ուղեղը սնվում էր սոիական պաշարով ն ուժգնորեն աշխատումէր, իսկ երնակայությունը, սարսափիցդառնալովավելի ճկուն, ջղաձզվում էր ն գալար-գալար լինում, ինչպեսկենդանիէակը. որ ճուր պես հարթակի վրա՝ սավից պարում էր այլանդակ տիկնիկի ցույց տալով ատամներըշարժվող դիմակիտակից: :

`

ՀՀ

233«»--

Շնտո հանկարծ ժամանակը կանգնեց: Այո, այդ կույր. դանդաղաշարժսողունը դադարեցարդեն նան շարժվելուց: մեռավ,սարսափելիմտքերըսրընթաւյ Եվ հենց որ Ժամանակը սկսեցին առաջ սլանալ` այլանդակ ապագան հանելով գերեզմանիցն ցույց տալով Դորիանին:Նա հայացքը սնեռեց ապագայինն սարսափիցքարացավ: Վերջապես դուռը բացվեց, ն ներս մտավ սպասավորը: Դորիանընրան հառեցիր ապակիացած աչքերը: Միստր Քեմփրելը. սըր.- հայտնեցսպասավորը: թռավ Դորիանի չորացած Թեթն հառաչանք դուրս շուրթերից, նրա այտերիգույնը նորից տեղնեկավ: Անմիջապեսներս հրավիրեք,Ֆրենսիս: Դորիանն զգում էր, որ արդեն սթափվելէ: Փոքրոգության նոպան անցել էր: Սպասավորը խոնարհվեց ն դուրս եկավ: Մի քանի րոպն անց ներս մտավ Ալան Քեմփբելը` մռայլ, խիստ գունատ. ածխանման մազերն ու թուխ հոնքերը ավելի շատ էին ընդզծում նրա գունատությունը: Ալան,որքան բարյացակամեք: Շնորհակալ եմ. որ ենկաթԳրեյ,ես որոշել էի այլնս ոտք չդնել Ձերշեմը: Բայց Դութ գրել էիք. որ կյանքի ն մահվանհարց է... Նրա ձայնըսառն էր ն խիստ:Խոսում էր ընդհատ-ընդ հատ: Սնեռուն, զննող հայացքում զգացվում էր արհամարհանթ Դորիանինդիմելիս: Ձեռքերըկարակուլե վերարկուիգրպանում էին ն, կարծես,չնկատեց Դորիանիմեկնածձեռքը: Այո, Ալան,կյանքի ու մահվան հարց է, ն այն էլ ոչ թե՝ մեկ, այլ` երկու մարդու: Նստեցեք: Քեմփբելը նստեց սեղանի մոտ. իսկ Դորիանը՝ նրա դիմաց: Նրանց աչքերը հանդիպեցին: Դորիանի հայացքում անսահման վիշտ կար: Նա գիտեր. թե ինչ ահավոր բան Է -

-

-

-

-

2»-ՀՏ 234

պատրաստվում ասելու. Մի րոպն լարվածլռությունից հետո նա հենվեց սնլանին ն սկսեց խոսել շատ հանդարտ,ղիտելով յուրաքանչյուր լսոսթի

ազդեցությունըԱլանիդեմքին: Ալան,այս տան վերինկողպածսենյակում,որտեղինձնից բացի ոչ ոք չի մտել. սեղանի մոտ նստած է մի դիակ: Նա մահացելէ սրանիցտասը ժամ առաջ... Միցնցվեքն այդպես ոի նայեք... Թե ով է այդ մարդը, ինչու է մահացել, ինչպես Է մահացել,Ձեզ չի վերաբերում: Ձեր անելիքը հետնյալն է... Լռնցեք,Գրեյ: Այլնս ոչինչ չեմ ուզում լսել: Ճիշտ եք ասում. թե ոչ. ինձհամարմիննույնէ: Ես վմռականապես հրամարվում եմ խառնվել Ձեր գործերին: Ձեր սոսկալի գաղտսիրները պահեք Ձեզ համար, նրանք ինձ այլնս չեն հետաիրքրում: Ալան,Դուք ուզեք-չուզեք այդ գաղտնիքըպետք է իմաԽաթ: Չափազանցցավում եմ. Ալան,բայց ինչ արած: Դուք միակ մարդն եք, որ կարող եք ինձ փրկել: Ես ստիպված եմ Ձեզ իրազեկղարձնելայդ գործին,ուրիշ ելք չկա: Ալան.Դուք գիտնականեք, քիմիայի ն այլ գիտությունների մասնագետ: Սլան, Դուք պետք է ոչնչացնեք այն, ինչ վերնում է, պետք Է ոչնչացնեքայնպես, որպեսզի ոչ մի հետք նրանից չմնա: Սյղ մարդուն ոչ ոք չի տեսել իմ տունը մտնելիս: Բոլորն էլ Փարիզումէ: Նրա բացակայությունը համոզվածեն,որհիմանա չի նկատվիմի քանի ամիս: Իսկ երբ արդեննկատվի, նրանից սյստեղ ոչ մի հետք չպետք է գտնվի: Ալան, Դուք պետք է նրան ն նրան պատկանող իրերը մի բուռ մոխրի վերածեք, որ կարողանամքամուն տալ: Դուք խելագարվելեք, Դորիան: Ա՛հ, վերջապեսԴուք ինձ անվանեցիր: Դորիան դրան էի սպասում:

Հենց

Հ-Հ»

235.---

Դուք խելագարեք, լսում եք, խելագար,եթե Ձեր մտրով անցնում է, թե թեկուզ մատս կշարժեմ Ձեզ օգնելու համայ: Եթն Դուք խելագար չլինեիք, ինչպեսկարող էիք անել արլ հրնշավոր խոստովանությունը:Ես չեմ ցանկանումխառնվել այդ գործին, ինչպիսին էլ ուզում է լինի: Միթե Դուք կարձում եք, թե ես Ձեզ համար կկործանեմ իմ համբավը: Իմ ինչ զորձն է, թե ինչ սատանայականգործեր եք բռնել: Դա ինքնասպանություն էր, Ալան: Այդ դեպքում ես ուրախ եմ Ձեզ համար: Բայց ով նրաս Դուք, իհարկե: դրդեց այդ, ինքնասպանությանը: եք ինձ օգնելուց: Ուրեմն,Դուք հրաժարվում Իհարկե,հրաժարվումեմ: Ես բացարձակապես Ձեզ հետ ընդհանուր ոչինչ ունենալ չեմ ուզում: Թող խայտառակես Ձեզ, ինձ համար միննույն է: Դուք արժանի եք դրան: Նս նույնիսկ ուրախ եմ Ձեր խայտառակությանհամար: Ինչպես եք համարձակվումինձ, հատկապեսինձ խնդրել խառնվելու այդ զարհուրելի գործին: Կարծում էի, թե Դուք շատ լավ նր ճանաչում մարդկանց: Ձեր բարեկամ լորդ Հենրի Ուռթթոնը Ձեզ շատ բան է սովորեցրել,բայց հոգեբանություն,տեսնում եմ, չի սովորեցրել:Ես նույնիսկ մատս մատիսչեմ խփիՁեզ համար, ոչ մի բան ինձ չի կարող ստիպել օգնության գալ Ձեզ: Դուք սսալ հասցեով եք եկել, Դորիան:Դիմեք ձեր ընկերներիօգնությանը, բայց ոչ ինձ: Ալան,սպանություն է: Ես եմ սպանել նրան: Դուք չգիտեք, թե որքան եմ տառապելես նրա պատճառով: Եթե իմ կյանքըայսպեսէ դասավորվել ն ոչ թե ուրիշ կերպ. ապա այդ մարդու հանցանքնավելի մեծ է, քան խեղճ Շարրիինը: Գուցե ինքը չէր էլ ուզում այդ բանը, բայց այդպես դուրս եկավ: Սարդասպանություն: Տեր իմ աստված, ահա թե ինչի եք հասել: Դորիան,իմ գործը չէ: Բայց, միննույն է, Ձեզ -

-

-

-

-

-

-

ՀՀՀ236Հ»--

կոերբակալեն:Յուրաքանչյուր ոճրագործ անսյայման որնե հիմարություն Է թույլ տալիս, ն ինքն իրեն մատնում: Այաս ադոնայնիվ,ես գործ չունեմ: սպասեցեքմի րոպե 'Դնտք է գործ ունենաք: Սպասեցեք, |սեգերինձ, միայն լսեցեք,Ալան:Ես Ձեզ խնդրում նմ՝ միայս գիտականփորձկատարել:Դուք լինում եք հիվանդանույյում, ն Ձեր կատարած զարհուրանքններից դիահերձարաններում եր ազդվում:Եթն զզվելի դիահերձարանում կամգարշահոս բսբորատորիայումտեսնեիք այդ մարդուն արյան հոսքի խամար փողրակներ ունեցող թիթեղապատ սեղանի վրա, սրսրգզապեսկղիտնիք՝ որպես հետաքրքիր փորձի առարկա Դուք այդ կանեիք նույնիսկ առանց կնճռոտվելու: մեր մտքով էլ չեր անցնի, թե Դուք ինչ-որ վատ բան եք անում: Ընդհակառակը. թերնս մտածեիք. որ աշխատում եր մարդկության բարօրության համար, հարստացնում եք աշխարհի զիտությունը, բավարարումեք բնական հետաբրքրությունը կամ նման մի բան: Այն, ինչ ես |սնդրում եմ Ձեզանից,Դուք բազմաթիվ անզամեք կատարել:Եվ, իհարկե, դիակ ոչնչացնելն ավելի զզվելի չէ, քան այն, որ սովոր եք կատարելհերձարանում:Հասկացեք,դա միակ հանցանշանն ե իմ դեմ: Եթե հայտնաբերվի, կորած եմ, ն անկասկած կհայտնաբերվի,եթե չօգնեք ինձ: ՄիթեԴուք մոռացաք,այն,ինչ ես ասացի:Ես Ձեզ օգնելու ոչ մի ցանկություն չունեմ: Այդ ամբողջ պատմությունը ինձ բոլորովին չի վերաբերում, ես լրիվ անտարբերեմ դրա նկատմամբ: Ալան,աղերսում եմ: Իմ դրության մեջ մտեք: Հենց նոլ)՝ Ձեր զնալուց քիչ առաջ, քիչ էր մնացել սարսափիցմնռննի:Մի՝ սի ել գուցե ինքներդ զգաք-նման բան...0՛, ոչ, ոչ, նս դա չէի ուզում ասել... Գործին պարզապեսգիտական տնսակեւտիւ, `

-

ՀՀՀ

ՀՀ--

նայնք: ՉԱ որ Դուք չեք հարցնում, թե որտեղից նն բերում այն ղիակները, որոնց վրա փորձ եք կատարում:Հիմա էլ մի հարցընք:Առանցայղ էլ ես շատ բանասացի,քան հարկավոլ' եր: Աղաչում նմ, մի մերժեք, չէ որ մենք ընկերներ ենք եղել.

Ալան: Մի խոսեցեք անցած օրերի մասին, Դորիան:Նրան -

մեռել են:

Երբեմնայն, ինչ մենք մեռած ենք համարում,դեռ երկար չի ուզում մեռնել:Վերնահարկիմարդը չի գնում: Նա նստաձ Է սեղանի մոտ հակվածգլխով ն ձգված ձեռքերով... Ալան. եթե Դուք ինձ չօգնեք, ես կորած եմ: 0՛հ, ինձ կկայխեն. Ալան,միթե չեք հասկանում:Կկախենարածիսհամար... Ապարդյուն Է շարունակել այդ խոսակցությունը: Ես հրաժարվում եմ Ձեզ օգնելուց: Խնդրելը Ձեր վճռականապես կողմից |սելացնորությունէ... Մերժում եք: կյո Աղերսում եմ. Ալան: Իզուր: ԴորիանԳրեյի աչքերում կրկին վիշտ արտացոլվեց:Նա մեկնեց ձեռքը ն, սեղանից թուղթ վերցնելով. ինչ-որ բան գրեց: Երկուանգամկարդաց,զգուշությամբծալեց ն շպրտեց Ալանին:Ապավեր կացավն մոտեցավլուսամուտին: Քեմփրելը զարմացածնայեցԴորիանին,վերցրեցթուղթը ն բացեց: Երբ կարդացերկտողը, գույնը մեռելի պես գցեց. կուչ եկավ աթոռիվրա: Սարսափելիթուլություն զգաց: Սիրտն անհանգիստ բաբախում էր. բաբախում էր դատարկության մնջ: Թվում էր՝ հիմա կպայթի: Երկու-երեք րոպե ահավոր լռություն տիրեց: Դորիանը շրջվեց ն, մոտենալովԱլանին,ձեռքը ղեց նրա ուսին: -

Ալան, -

-

-

-

-

Հ-ՅՏՏ238 .»-՛

Շատ նմ ցավում. Ալան.- մրմնջաց նա.- բայց ուրի» ելք չանեմ: Նամակն արդեն գրված է, ահա: Տնսնում եթ հաս պեն: Եթե ինձ չօգնեք, պետք Է ուղարկեմ: Իսկ թն ինչ կլիսի հետնանքը. Ձեզ քաջ հայտնի է: Բայց ես համոզված եմ. որ

իութ կօգնեք: Այժմ արդեն չեք կարող մերժել: Ես երկար փորձեցիխնայելՁեզ, պետքէ դա ընդունեք:ԲայցԴուք ղամաս զտնվնցիք. վիրավորելու աստիճան կոպիտ: Ինձ հնտ դեռ ոչ ոք չի համարձակվելվարվել այնպես, ինչպես Դուք. համենայն ղեպս, ոչ մի կենդանի էակ: Ամեն ինչ համրբեհությամբ տարա: Այժմ պայմաններթելադրելու հերթն իմն է: Քեմփբելը ձեռքերով ծածկեցդնմքը ն սկսեց դողալ: Այո, պայմանննրթելադրելու հնրթն իմն է, Ալան,ն Դուք դիտեր. թե ինչ պայմաններ: Ամեն ինչ պարզ է: Եկեք: Նվ սդդպեսմի դողացնք: Այդ բանը պետք է արվի: ԱրիացեքԱ կատարնք: Խուլ տնքոց պոռթկաց ՎՀեմփբելիշուրթերից, նա ողջ մարմնով դողաց: Ժամացույցիթխկթխկոցը բուխարու վրա կարծես տրոհում էր ժամանակը տառապանքի զատ-զատ հյխլեների. որոնք մեկը մյուսից սոսկալի էին: Թվում էր, թն երկաթն օղակը գնալով ավելի է սեղմում գլուխը, սպառնացող. խայտառակությունը, կարծես. արդնն պարուրել էր Խրան: Դորիանի ձնռրը նրա ուսի վրա արձճի անտանելի ձանրություն ուներ, ն թվում էր՝ շուտով կճզմի նրան: Դե. Ալան,վճռեցեքանմիջապես: Չեմ կարող.- մեքենայորեն ասաց Քեմփբելը. կարծես այղ բառերըկարող էին ինչ-որ բան փոխել: Պետք է անեք: Ուրիշ ընտրությունչունեք: Մի հապայլնթ» Քնմփբելը մի պահ վարանեց: Այնտեղ՝վերնում, կրակ կա: Այո.գազօջախ,ասբեստով: -

-

-

-

-

ՀՀՀ239«-՛

Ես պետք է տուն գնամ լաբորատորիայից իրեր վերչյնն համար: Ոչ, Ալան:Դուք այստեղից չպետք է հեռանաք: Գրնցելր. թն ինչ եք ուզում, իմ սպասավորըկառքով կզնա, կրերի: Քեմփբելը մի քանի տող խզմզեց,ծրարեց Ա ծրարը հաս ցեագրեցօզնականի անունով: Դորիանը վերցրեց երկտուլը ս ուշադիր կարդաց: Ապա հնչեցրեց զանգը, կանչեց սպա սավորինն տվեց նրան՝ հրամայելովվերադառնալհնարա վորին չափ շուտ ն բերել այն, ինչ նշված Է: Երբ սրահի դուռը ծածկվեց,Քեմփբելը ջղայնորենշարժ վեց ն բարձրանալով աթոռից`մոտեցավ բուխարուն: Նա դողում էր տենդագին: Մոտ քսան րոպն երկուսն էլ լուռ էին: Սենյակումլսվում էր նույնիսկ ճանճի բզզոցը, ն մուրճի հարվածներինման ժամացույցիկտկտոցը: Աշտարակիժամացույցը խփնց ժամը մեկը: Քնմփբելը շրջվեց ն, նայնլով Դորիանին, տեսավ նրա աչքերն ար ցունքով լցված: Նրա թախծոտդեմքին ինչ-որ մաքրություն ն նրբություն կար, որ կատաղեցնումէր Ալանին: Դուք ստոր եք, զարհուրելիստոր,- քրթմնջացնա: Լռեցեք.Ալան,Դուք փրկնցիքիմ կյանքը: Ձեր կյանքը:Բարի երկինք: Եվ ինչ կյանք է դա: Քայքայումից քայքայում գնալով` վերջապես հասաք վերջնակնետինո̀ճրագործության: Բայց ես Ձեր կյանքի փրկության համարչէ որ անում եմ այն, ինչ պահանջումեք ինձանից: Ա՛ս, Ալան,- հառաչելով՝շշնջաց նա,- ես կուզեի, որ Ձեր նկատմամբ տածած իմ կարեկցանքի հազարերորդական մասը Դութ ունենայիք իմ հանդեպ: Այս խոսքերն ասելով` նա շրջվեց ղեպի լուսամուտը ն նայնց պարտեզին:Քեմփրելըչպատասխանեց: -

լու

-

-

-

-

-

Հ-Յ»»240Հ»-

Սոտ տասը րոպե հետո դուռը բախեցին:Ներս մուավ սպա տսվորը՝ իր հետ բերելով քիմիական նյութերով լի կարմիր փայտեմի մեծ արկղ. պողպատեն պլատինելարի երկար մի կապ ն բավականտարօրինակձնի երկու երկաթն կեռ: Սրանք այստեղթողնեմ, սըր,- հարցրեցնա Քնմվբելին: Այու- ասաց Դորիանը,- Բայց, դժբա|ստաբար,:Ֆրեն սիս, այլ հանձնարարություն էլ ունեմ: ԻնչպեսԷ Ռիչմոնդի պարտիզպանի անունը, որ Սելբիում մեզ խոլորձներ է մատակարարում: Շարղեն. սըը: Այո, Շարդեն: Իսկ այժմ պետք է անմիջապեսգնաք Ռիչմոնդ`նրա մոտ, ասեք, որ նա իմ պատվիրածիցերկու անվամավելի խոլորձներուղարկի,ն սպիտակ|սոլորձները, որքան հնարավորէ՝ քիչ. ասենք,սպիտակբոլորովին պետք -

-

ւ

չէ: Այսօր հաճելի օր է. իսկ Ռիչմոնղը չքնաղ վայր է. այլապես ձեզ չեի անհանգստացնի: Բնչ եք ասում, սըր: Ոչ մի անհանգստություն: Ժամը քանիսինեք կարգադրում վերադառնալ: Որքանժամանակ կտնի Ձեր փորձը, Ալան.- հարցրեց Դորիանը հանգիստ ն անտարբերձայնով: Երրորդ մարդու ներկայությունից.կարծես,արտակարգհամարձակությունէր ստացել: Քեմփբելը մռայլվեցն կծեց շրթունքը: -

-

նա: հինգ ժամ.- պատասխանեց Ուրեմն, կարող եք վերադառնալյոթն անց երեսունին, Ֆրենսիս... Կամ, սպասեցեք,գիտեք ինչ, գնալուց առաջ պատրաստեք իմ հազուստը՝ ինչ պետք է հազնեմ, իսկ երեկոն թողնում նմ Ձեր տրամադրությանտակ: Ես տանը չեմ ճաշելու, այնպես որ, Ձեր կարիքըչեմ զգա: ն Շնորհակալ եմ. սըր,-ասաց սպասավորը դուրս նկավ: -

Սոտ

-

-

Հ-Հ»»

244.Հ«»--

Դն, Ալան.ոչ մի րոպեչպետքԷ կորցնել: Ինչքանծանը Լ. արկղը: Դա ես կվերցնեմ,իսկ Դուք մյուսները վերցրեք Դորիանըխոսումէր արազ ն պաշտոնական:-Թնմփրելը հնազանդ էր: Նրանք միասինելան սենյակից: վերնահարկ, Դորիանը հանեց բանալին Երբ հասան ն բացեց դուռը: Բայց հանկարծ կանզ առավ. աչքերի մն» երնաց անհանգստություն ն սկսեց դողալ: Ալան,ես երնի չկարողանամներս մտնել,- մրմնջացնա: Մի մտեք, Դուք ինձ բոլորովին էլ պետք չեք.- սառնությամբ ասաց Քեմփբելը: Դորիանը կիսով չափ բացեց դուռը: Անմիջապես նրա աչքին զարկեցարնի լույսի տակղիմանկարիհեգնող ղեմքը: Շատակին ընկած էր պատռված վարագույրը: Հիշեց, որ անցածգիշեր, առաջինանգամկյանքում,մոռացել Լ ծածկել ճակատագրական կտավը:Եվ ուզում էր նետվել դեպինկարն ու ծածկել այն, երբ ցնցվածընկրկեց: Այդ ինչ նողկալի կարմիր հեղուկ է շողում նրա ձնռքին. կարծես կտավը քրտնած լինի արյունով: |/ճնչզարհուրելի է.. ավնլի զարհուրելի, քան այդ անշարժ մարմինը, որ փլված. ընկած էր սեղանին, որի այլանդակ ստվերը արնաողող զորգի վրա ցույց էր տալիս. որ դիակը դեռ նույն տեղում է. ինչպես որ ինքը թողել էր երեկ: Դորիանը խորը շունչ քաշեց ն, ավելի լայն բացելով ղուռը, աչքերը կիսախուփ, գլուխը մի կողմ շրջած, արազ ներս մտավ`որոշելով ոչ մի անգամչնայել մեռածին: Հետո, կռանալով, վերցրեցոսկեգույնծածկոցըն գցեց դիմանկարի վրա: Վախենալով շրջվել` նա, հայացքըծածկոցինախշազարդնրին հառած, անշարժ կանգնած էր տեղում: Ապա լսում էր, ինչպես Քեմփրելը ներս բերեց ծանր արկղը. երկաթննրըն -

այս

-

-

Հ-ԹՏՏ242Հ«--

սուս իրերը, որ հարկավոր էին իրեն: Եվ հանկարծԴորիանը հարցիեց ինքն իրեն. թե արդյոք Ալանը ծանոթ Է 1նեզիլ

"ղրոորղի հնտ. եթե` այո, ապա ինչ են նրանք մտածել միմյանցմասին: Այժմ ինձ մենակ թողեք.- հնչեց նրա ետնում դաժան ձայնը: Դորիանը շրջվեց ն արագ դուրս գնաց: Նա հասցրեց միայն նկատել, որ սպանվածըայժմ ուղիղ է նստեցրած աթոռին ն հենած ղեպի թիկնակը, իսկ Քեմփբելը, հայացքը հւսռած ղիակի դեղին. փայլունդեմքին, նայում Է նրան: Աստիճաններովցածիջնելիս նա լսեց, որ դուռը բանալիով կողպվեց: Ցոթից բավականանցել էր, երբ Քեմփբելը վերադարձավ գրադարան: Նա գունատ էր, բայց բացարձակապեսհանգիստ: Ձեր պահանջը նս կատարեցի.- քրթմնջաց նա.- իսկ հրմա՝ մնաք բարով մնկընդմիշտ:Այլնս Ձեզ հանդիպել չեմ ուզում: Դուք փրկեցիքինձ կործանումից.Ալան: Ես երբեք դա չեմ մոռանա,- ասաց Դորիանը: Շննց որ Քեմփրելը զնաց, Դորիանըբարձրացավվերնահարկ: Սենյակումտարածվելէրազոտաթթվիսուր հոտ: Սեղանի մոտ նստած ղիակն անհայտացելէր: -

-

ՀՅ» 2432--

ԳԼՈՒԽ

ԱՆ

Այդ նույն երնկո՝ Ժամը ութն անց երեսուն րոպեին,հիա նալի հազնված,կոճականցքինմի փունջ պարմյանմանուշակ ամրացրած, Դորիան Գրեյը խոնարհվող սպասավորների ուղեկցությամբմտավլեդի Նարբորոյի հյուրասենյակը:Քուն քի զարկերակներըմոլեգին տրոփումէին. սաստիկհուզված էր. բայց, ինչպեսմիշտ, անբռնազբոսիկշնորհագեղությամբ թնքվեց` համբուրելու տանտիրուհու ձեռքը: Թերնս մարդու անկաշկանդ շարժուձներն ավելի բնական են լինում այն ժամանակ. երբ նա ստիպված է լինում ձնացնել: Եվ. իրոր. այդ երեկոԴորիանԳրեյիննայելիս ոչ ոք չէր հավատա,թն նա ապրել է զարհուրելի ողբերզություն, որից ավելի զարհուրելի բան չի լինում մեր օրերում: Այդ նրբագեղ մատները երրեր չէին կարող ղանակ վերցնել ոճրագործության համար. ժպտունշուրթերըրերբեքչէին բացվի աստծո ն մարդկության սրբության ընդդեմ: Դորիանընույնիսկ ինքն էր զարմանում իր արտաքին հանգստության վրա: Լինում էին պահեր, երբ նա, մտածելով իր երկակի կյանքի մասին, անսահման հաճույք էր զզում: Լեդի Նարբորոյի մոտ այդ երեկո հյուրերը առանձնապես շատ չէին, եկել էին միայննրանք, ում նա հասցրել էր հապճեպ հաղորդել: Նա խելացի կին էր, պահպանած,ինչպես լորդ Հենրին էր ասում, տգեղության սքանչելի հետքերը: Նա մեր ամենաձանձրալի դեսպաններից մեկի հիանալի կինն էր ն ամուսնուն իր իսկ նախագծածմարմարեթանգարանումշքեղ թաղելուց. ապա աղջիկներին հարուստ, բայց բավականին տարեց մարդկանց հետ ամուսնացնելուց հետո նվիրվեց ֆրանսիական գրականության, ֆրանսիական խոհանոցի ն ՏՖրանսիական սրամտության (երբ հաջողվում էր)

Հ-ՅՏ 244 ՀՀ-

հւսճույքներին: Դորիանը նրա բացառիկսիրելիներիցմնկն էր. որի հնտ գրուցելիս միշտ մնծազույն զոհունակություն էր հայտնում, որ նրան չի հանղիպել երիտասարդժամանակ.«Ես վիտեւմ. սիրելիս, լխելահեղորենկսիրահարվնի Ձեզ,- ասում Էր նա հուլ սովորաբար,- ն, հանուն Ձեր սիրո, զլխարկս կնետեիխ Է, որ Դուք ղեռ աղացի վրա:Ինչպիսիմեծ բարեբախտություն աշխարհչէինք եկել: Իրոք, այն ժամանակմեր գլխարկներն այնքան տզեղ էին, իսկ հողմաղացներնայնքան զբաւլված, որ ես երբնք որնէ մեկի հետ սիրալսաղիբախտչունեցա: Եվ, ինարկե,դրանումամենիցշատ մեղավորէր ինքը՝Նարբորոն: ռս ահավոր կարճատեսէր. իսկ ինչ հաճույք դավաճանել ամուսնուն, երբ նա ոչինչ չի տեսնում երբեք»: Այդ նրեկո լեղի Նարբորոյի հյուրասենյակում բավական ձանձրալի էր: Բանը նրանում էր, ինչպես բացատրեցտանաիրուհին հնամաշ հովհարի ետնում, որ ամուսնացած դստրերիցմեկը հանկարծհյուր է եկել, ն, որ ամենավատնէ, իր հետ բերել ե նան ամուսնուն: Ես կարծում եմ. որ ղա շատ մեծ աննրբանկատություն Է դստերսկողմից.- շշնջաց նա,- իհարկե, ես նույնպես ամեն մոտ. ամառ`Շամբուրգից վերաղառնալիսհյուրեմ մնում նրանց չԷ որ ինձ նման ծնր կնոջը ժամանակառ ժամանակթարմ օդ Է հարկավոր: Բացի այդ, այնտեղ գնալիս ես աշխատում եմ սթափեցնել նրանց: Չեք կարող պատկերացնել,թե ինչպնս են ապրում: Իսկական գավառական կյանք են վարում: Արթնանումեն կանուխ, որովհետնշատ անելիքուննն, ն քնում են վաղ, որովհետն մտածելիք չունեն: Ելիզաբեթ թազուհու ժամանակիցի վեր ամբողջ շրջակայքում ոչ մի ծեծկռտութչի եղել, ուստի բոլորն էլ քնում են: Բայցմի վախեցեք, շուրջը Դուք նրանց մոտ չեք նստի, անհոգ կացեք: Ինձ մոտ .

-

սեղանի"

Հ-ՅՏՏ245 «»-՛ `

կնստենքն կզբաղեցննքինձ: Դորիանը ինչ-որ գեղեցիկ հաճոյախոսություն ասաց հ հայացքովընղգրկեցսենյակը.այո.իրոք, ձանձրալիերեկույթ եր: Երկուսին նա առաջինանգամ էր տեսնում. իսկ նրանցի բացի, այնտեղ էին Էռնեստ Շորրուդենը՝ միջին տարիրի միջակություններից մեկը, որպիսիք Լոնդոնի ակումբների

բայ) մշտականհաճախորդներնեն:Նրանք թշնամիներչունեն,

բարեկամներիկողմից բնավ չեն սիրվում: Լեդի Ռեքսթոնը. որ խիստ պճնված, քառասունյոթ տարեկան,արծվաքիթմի տիկինէր. ամեն կերպջանումէր անվանարկված երնալ. բայ այն աստիճանիտգեղ էր, որ. ի մեծ հիասթափություննրա. ոչ ոք չէր հավատում,թե նա կարող է անբարոյականլինել: ՄիսսիսԷրլինը աննկատ,վենետիկցունման շիկահեր տիկին էր: Տանտիրուհուդուստրը, անճաշակհագնվածերիտասար: | լեղի Ալիս Չեմփենը, բրիտանական այն բնորոշ դեմքերիյ մեկն էր. որ մեկ անգամ տնսնելով` երբնք չի հիշվում: Նրա ամուսինը կարմրայտ, սպիտակ այտմորուքներով մի արարած էր. որն, ինչպես իր դասիցշատերը, կարծում էր, թն անսահման կենսուրախությամբկարելի է ծածկել մտածելու ընդունակ չլինելու փաստը: Դորիաննարդեն զղջում էր գալու համար, երբ հանկարձ լեդի Նարբորոն նայեց բուխարու վրա դրված բրոնզազօծ մեծ ժամացույցինն բացականչեց: Ուղղակի աններելի Է, որ Հենրի Ուռթթոննայդքան ուշանում է: Ես նրան դեռ առավոտնեմ իմաց տվել, ն նա երդվել Է, որ կգա: Դորիանը որոշ չափով սփոփվեց.իմանալով. որ Հարրին է, իսկ երբ դուռը բացվեց. ն լսվեց լորդ Հենրիի գալու ծորուն, երգեցիկ ձայնը, որ հրապույր էր տալիս նրա կեղծ ներողությանը, Դորիանի ձանձրույթն իսկույն անցավ: -

Հ-«ՖՏ246«--

Բայց ճաշին ոչինչ չէր կարողանում ուտել: Ափսեն տար փում էր ափսնի նտնից՝ ձեռք չտված: Լեղի Նարբորոնս անընդհատ հանդիմանում էր` ասելով, թն նա «վիրավորում Է խեղճ Ադոլֆին. որը ճաշացուցակըկազմել է հատկապես հրու համար». իսկ լորդ

Հենրին մերթ ընդ մերթ նայում էր էր բարեկամինն զարմանումնրա լռության ն ցրվաձության

վրա: Ծառայապետը ժամանակ առ ժամանակ Դորիանի բաժակըշամպայն էր լցնում, նա խմում էր մի շնչով: Սակայն հարավըչէր հագենում: Դորիան.-ասաց վերջապեսլորդ Հենրին.երբ մատուցնդիս դոնդողածածկորսամիսը.- այսօր ինչ է պատահել Ձեզ. ոստ անտրամաղիրեք: Սիրահարվածէ, երնի.- բացականչեցլեղի Նարբորոն.վախենում Է ասել, որպեսզի չխանդեմ: Եվ միանգամայն ճիշտ է: Ես անպայմանկխանդեի: Սիրելի լեդի Նարբորո.- ժպտալով ասաց Դորիանը,արդենմի ամբողջշաբաթ չեմ սիրահարվել:Այնժամանակից ի վեր. ինչ տիկին դր Ֆերրոլը հեռացավԼոնդոնից: Ինչպես կարող եք Դուք` տղամարդիկդ.սիրահարվել այդ կնոջը,- բացականչեցծեր լեդին,- իսկապես,չեմ կարող հասկանալ: Դա պարզապեսնրանից է, որ նա հիշում է Ձեզ. երը Դուք աղջնակէիք, լեդիՆարբորո,- ասաց լորդ Հենրին,- նա միակ կապն է մեր ն Ձեր կարճզգեստներիմիջն: Նա բոլորովին էլ չի հիշում իմ կարճ զգեստները, լորդ Շենրի: Բայց ես նրան շատ լավ եմ հիշում երեսուն տաբի առաջ, երբ հանղիպեցինք Վիեննայում, հիշում եմ, թն իսչպիսիլանջաբացվածքուներ: Նա հիմա էլ լանջաբացվածքով է,- պատասխանել յորղ Շննրին՝ երկար մատներովձիթապտուղվերցնելով: -

-

-

-

-

-

Հ-ՏՀ»247Հ--՛

Նվ երբ զուգվում է, հիշեցնում Է ֆրանսիականվատ վեպի շքնղ հրատարակություն:Բայցնա, իրոք, հետաքրքիրկին է ն միշտ՝ անակնկալներովլի: Իսկ ինչպիսի նվիրվածություն ունի ընտանիքիհանդեպ: Երբ մահացավ երրորդ ամուսինը. մազերը վշտից բոլորովին ոսկեհեր դարձան: ինչպեսկարող եք, Շարրի,-գոչեց Դորիանը: Դա ամննառոմանտիկբացատրությունն է,- ծիծաղելով բացականչեցտանտիրուհին,- ասում եք երրորդ ամուսինը, միթե Ֆերրոլը չորրորդն է: -

-

Շննց այդպես Է, որ կա, լեդի Նարբորո: Ոչ մի դեպքումչեմ հավատա: ՄիստերԳրեյին հարցրեք,նրա ամենամտերիմընկերներից է: ՄիստերԳրնյ, ճիշտ է: Նա այդպես է հավատացնում,լեղի Նարփորո: Նս նրան հարցրեցի, թե արդյոք չի զմռսել նրանց սրտերը ն կալել ինչպես ՄարգարիտաՆավարացին: Նա պատասգոտուց, խանեց՝ոչ, քանի որ, նրանցից ն ոչ մեկը սիրտ չուներ: Չորս ամուսին, ազնիվ |սոսքդա էւօք մօ 26)6' է: Ավելի ճիշտ` էւօք մ'2սժ2662: Ես հենց այդպնս էլ նրան ասացի.-վրա բերեց Դորիանը: 0՛, նա բավականաչափհամարձակությունունի ամեն ինչի համար, սիրելիս: Իսկ ինչի նման է Ֆերրոլը: Ես նրան չգիտեմ: Շատ գեղեցիկ կանանց ամուսիններըպատկանում են ոճրագործների դասին,-ասաց լորդ Հենրին` կում-կում ըմպելով գինին: Լեդի Նարբորոն խփեցնրան հովհարով: -

-

-

-

-

-

-

-

-

մնձ 1 Չափազանց

եռանդ(ֆր.): Չափազանցմնծ համարձակությո,ն(ֆր.) Հ-ՅՓՏ Հ-

Լորղ Հենրի, ես բնավ չեմ զարմանում,որ աշխարհըՁե համարումէ չափազանցբարոյազուրկմարդ: Միթե.- հարցրնց լորդ Շենրին` բարձրաւյնելով հոնթն րր.- ճր աշխարհը: Ըստ երնույթին, խոսքն այն աշլսարհի մասին կլինի. որովհետն այս աշխարհն ու ես զերազան, հարաբերություններիմեջ ենք: Բոլորն էլ, ում ճանաչում եմ, այդպես են ասում,- բացականչնցծեր լեդին՝ թափահարելովգլուխը: Լորդ Շենրին մի պահ լրջացավ: Ուղղակի ահավոր է,- վերջապեսասաց նա,չ որ մեր օրերում մարդու նտնից այնպիսի բաներ են խոսում, որոնք անկասկածբացարձակճշմարտություններ են: Ազնիվ խոսք. նա անուղղելի է,- ասաց Դորիանը, թեթվելովդեպի սեղանը: Շուսով եմ, որ այդպես է,- ծիծաղեց տանտիրուհին,բայց եթե իրոք Դուք բոլորդ էլ ծիծաղելիությանաստիճան երկրպագումեք տիկինդը Ֆերրոլին, ես էլ պետքէ ստիպված կրկին որպեսզի ժամանակի մոդայից ետ չրնկնեմ: Դուք երբեք այլնս չեք ամուսնանա, լեդի Նարբորո,- միջամտեց լորդ Հենրին.- որովհետն Դուք երջանիկ էիք Ձեր է ամուսնության մեջ: Կինը երկրորդ անգամ ամուսնանում միայն այն դեպքում, եթե ատել է առաջին ամուսնուն: Իսկ տղամարդըայն եթե պաշտել է առաջին կնոջը: Կանայք ամուսնության մեջ երջանկություն են փնտրում. իրենցերջանկությունը: են ենթարկում` Նարբորոն այնքան էլ անբասիրչէր,- նկատեցծեր լեղին: նա Եթն այդպիսինլիներ, Դուք նրան չէիք սիրի: Հարգելի լեդի, ասաց զրուցակիցը,- կանայք սիրում Նն մեզ մեր թերությունների համար:Եվ եթե այդ թերությունները "

-

-

-

-

-

ամուսնանամ,

-

դեպքում,

տղամարդիկ` վտանգի -

-

-

-

Հ-ՅՏՏ249 Հ»--

բավականին շատ են. ապա ամեն ինչ նրանք պատրասա են մեզ ննրելու, նույնիսկ՝ խելքը: Սակայնես վախննում Նմ, իսձ այլնս ճաշի չհրավիրեք այսպեսխոսելու համար. լնոյի Նարբորո: Բայց դե ինչ արած: Դա իսկականճշմարտություս Իհարկե, ճիշտ է, լորդ Հենրի: Եթե կանայքչսիրնին Ձեզ թերությունների պատճառով,ինչ կլիներ Ձեր վիճակը: Ոչ մի տղամարդերբեքչէր ամուսնանա: ԲոլորդԷլ կմնայիքդժբախտ ամուրիներ: Այնուամենայնիվ,դա էլ չէր ստիպիՁեզ փոխվել Այժմ բոլոր ամուսնացած տղամարդիկապրում են ինչպես ամուրիներ,իսկ ամուրիները՝ինչպեսամուսնացածներ: Խո ժօ ՋՇՕՇ.,- կամացասաց լորդ Հենրին: Էլո ճս Ք|ՇԵօՀպատասխանեց տանտիրուհին: Ինչպես կուզեի լիներ Բո ժս 9/0Ե6.-հառաչեքԴորիանը. կյանքը մեծ հիասթափությունէ: ԱՊ, սիրնլի բարեկամս.- բացականչեցլեղի Նարբորոն՝ հագնելով ձեռնոցները.- մի ասեք. թե Դուք արդեն սպառել եք կյանքը: Երբ մարդ այդպես է ասում, ուրեմն, իմացեր. որ կյանքն է սպառել նրան: Լորդ Հենրին բարոյազուրկ է. երբեմն ես էլ կուզեի լինել այդպիսին.բայց դուք ուրիշ եր: Դուք ծնված եք միայն բարի լինելու համար, դա երնում | Ձեր արտաքինից:Ես անպայմանՁեզ համարլավ կին պետր է գտնեմ: Լորդ Հենրի, չեք կարծում, որ միստեր Գրեյի ամուսնանալուժամանակնէ: Ես հենց միշտ դա եմ ասում. լեդի Նարբորո,- խոնարհվելով` ասաց լորդ Հենրին: Դե, ուրեմն. հարկավոր է հարմար ընտրություն անել: Այսօրուշադիր կնայեմԴեբրեթթը ն կկազմեմ բոլոր արժանի -

Հ

-

-

-

-

-

1Դարի վերջն է(ֆը): Աշխարհի

վերջն է (ֆր.):

Հ-ՅՀՏ250 ՀՀ--

հւսրսնացուննրիցուցակը: Տարիքը նույնպես կգրեք, լեդի ՞Նարբորո. հարցրեց Դորիանը: Իհարկե, տարիքն էլ` որոշ ուղղումներով: Բայց ոչինչ չպետք Է հապճնպ կատարվի: Ես ուզում եմ, որ դա լիսի՝ իչպես անվանում է «Մորնինգփոստը»,հարմար միություս, որպեսզիերկուսդ էլ երջանիկլինեք: Ինչպիսիդատարկություններեն մարդիկ բարբաջում երջանիկ ամուսնությունների մասին.- բացականչեց լորդ հետ, ննրին.- տղամարդըկարող է երջանիկ լինել բանի դեռ չի սիրումնրան: ԱԴ, ինչքանեք ցինիկ.- բացականչեցծեր լեդին ն, ետ քաշելով աթոռը սեղանից. գլխով արեց լեդի Ռեքստոնին:Հաճախ եկեք ինձ այցելության, լորդ Շենրի: Դուք իմ տոնուսն ավելի եք բարձրացնում,քան պարոն Էնդրոյի գրած դեղատոմսերը: Եվ նախօրոք ասեք, թե ում կցանկանայիք հանդիպել այստեղ: Կաշխատեմ ընտրել հիանալի ինկերախումբ:՛ Ես սիրում եմ ապագա ունեցող տղամարդկանցն անլորդ Շննրին,-բայց գյալ ունեցող կանանց,- պատասխանեք այդ դեպքումՁեզ կհաջողվիկազմակերպելմիայն կանանց երնկույթ: Վախենամ՝այո.- ծիծաղելովասաց լեդի Նարբորոն: Նա վեր կացավ սեղանիմոտից ն դիմեց լեղի Ռեքսթոնին. Շատ ներողություն, սիրելի լեդի Ռեքսթոն,չէի տեսել. որ Դուք դեռ չեք վերջացրել Ձեր գլանակը: Ոչինչ, լեղի Նարբորո, նս չափազանց շատ եմ ծլսում, բայց որոշել եմ սահմանափակելհետագայում: Ի սնր աստծո, պետք չէ, լեդի Ռեքսթոն.- ասաց լորղ Շննրին.-զսպվածությունըկործանիչսովորություն է: Չափա-

-

կնոջ

-

-

-

-

-

'

-

ՀՏՀ2512»--

:

վորությունը նույնն է, ինչ որ սովորականձանձրալիճաշր. իսկ չափազանցությունըխնջույքիպեսլավ բան է: Լեղի Ռեքսթոնլ,զարմացածնայեցնրան: Մի օր անպայման համեցեք ինձ մոտ, լորդ Շննրի ն ավելի մանրամասնդա բացատրեքինձ: Հմայիչ տեսություն է,- ասաց նա՝ դուրս սահելով ճաշասենյակից: Դե, մենք բարձրանում ենք վերն, իսկ Դուք նույնպես շուտ եկեք, երկար չզբաղվեք քաղաքականությամբ ն բամբասանքով.- կանչեց լեդի Նարբորոն դռան մոտից. այլապես վերնում բոլորս կընդհարվենք: Տղամարդիկծիծաղեցին: Պարոն Չեփմենը հանդիսավոր բարձրացավսեղանի ծայրիցն տեղ գրավնցվերին մասում Դորիան Գրեյը նստեց լորդ Հենրիի մոտ: Պարոն Չեփմենը սկսեց բարձրաձայն խոսել համայնքների պալատի իրերի դրության մասին` ծաղրելով իր հակառակորդներին «Կուրադավան մարդ» բառը, որ սարսափելի է անգլիացու համար, ժամանակ առ ժամանակ լսվում էր նրա ծիծաղի պոռթկումի միջից: Կրկնվող նախածանցըծառայում էր որպես հռետորության զարդարանք: Միստեր Չեփմենը բրի տանական դրոշը բարձրացրել էր մտքի բարձունքի վրա ն բրիտանականազզի ժառանգականբթությունը (նա զավեշտորեն դա անվանեց անգլիական ողջամտություն) ներկայացվեց իբրն հասարակությանհուսալի պատվալ Լորդ Հենրիի շուրթերինքմծիծաղերնաց, նա, շրջվելով. նայեց Դորիանին: Հը. սիրելի բարեկամս, հիմա ավելի լավ եք զգում,հարցրեցնա,- ճաշին բավականանտրամադիրէիք: Շատ լավ եմ, Հարրի:Ուղղակիհոգնած եմ, ուրիշ ոչինչ: Անցած գիշեր դյութիչ էիք: Փոքրիկ դքսուհին զերվել էր ձնզանով: Նա ինձ ասաց՝պատրաստվումէ Սելբի գնալ: -

-

-

-

-

Հ-ՅՑՏ252 ՀՀ»-՛

-

-

-

Այո.նա խոստացելէ գնալ ամսիքսանին: Մոնմաութնէլ է գալու: Դե իհարկե,Հարրի:

Սոնմաութն ինձ սարսափելիձանձրացնումէ նույն ձնով. ինչպնս դքսուհուն: Նա շատ խելացի կին է, ավելի )սելաւյի. քան սովորաբարլինում են կ Նրան պակասում է միայն կանացի թուլության անսահման հրապույրը: ՉԷ որ կավն ուռթերն են ոսկե կուռքն արժեքավորդարձնում: Դքսուհու ուռթերը շատ գեղեցիկ են, բայց նրանք կավից չեն: Ավելի -

յք:

ճիշտ՝ սպիտակհախճապակուցեն: Նրանք անցել են կրակի միջով, իսկ այն, ինչ կրակը չի ոչնչացնում. ուրեմն թրծում է: Դքսուհին շատ բան է տեսել կյանքում: Վաղուցէ ամուսնացած,-հարցրեց Դորիանը: Մի ամբողջ հավիտենականություն, ինչպես ինքն է ասում: Ըստ պերերիզրքի, կարծեմ, տասը տարի Է, իսկ տասը տարին Սհնմաութի հետ պետք է որ հավիտենականություն ինի: Ուրիշ ով է գալիս: 0՛ Վիլլոուբիները, լորդ Ռեզբին, կինը, մեր տանտիհուհին, Ջեոֆֆրի Գլոստոնը, մի խոսքով`նույն սովորական ինկնրախումբը:Շրավիրել եմ նան լորդ Գրոթրիանին: Նա ինձ դուր է գալիս: Շատերըչեն սիրում. բայց ես գտնում եմ. որ նա հաճելի է: Եթե անգամփոքր-ինչպճնամոլ է. մեղքը քավում Է հիանալիկրթությամբ:Նա ամբողջովին ժամանակակիցմարդ է: -

-

-

-

զալ: Բայց ես չգիտեմ, Շարրի, նա կկարողանամ Շավանաբարհորը Սոնտե-Կարլոտանի: են 0ԴՊ, ինչ անտանելի մարդիկ ծնողները: Փորձեր համոզել, որ դա... Ի միջի այլոց, Դորիան,երեկ շատ շուտ փախաք,տասնմեկնէլ չկար: հնչ արեցիք հետո: Ուղիղ սոն կնացիք: -

-

Հ-ՏՀՏ253«Ժ--

Դորիանը փութկոտորեննրան նայեց ն մռայլվեց: Ոչ. Շարրի.-վերջապեսպատասխանեցնա,- մոտ մինչհ երեթր տուն չգնացի: Ակումբումէիք: Այո,- պատասխանեցնա. ապա կծնց շրթունքը.- ասեն: ոչ, ակումբ չգնացի: Շենց այնպես թափառում էի: Սոռայյել եմ, թե ինչ արեցի... Ինչ հետաքրքրասերն եք, Շարրի Անպայմանպետք է իմանաք, թե մարդ ինչ Է անում: Իսկ ես միշտ աշխատումեմ մոռանալ:Նթե ուզում նք ճիշտն իմանալ. տուն զնացի ժամը երկուսն անց երեսունին: Բանալին տանն էի թողնել.սպասավորս ստիպված ինքը դուռը բացեց: Նթե ուզում նք հաստատ իմանալ. կարող եք նրան հարցնել: Լորդ Հենրին թոթվեց ուսերը: Սիրելիս,ինչ կարնոր է: Եկնք հյուրասենյակ բարձրա նանք... Ոչ. շնորհակալություն.միստերՉեփմեն, ես լխերնսչեմ խմում...Ձնզ ինչ-որ բան է պատահել, Դորիան:Պատմնցել»՝ տեսնեմ ինչ է... ԱյսօրՁեզ նման չեք: Ուշադրություն մի դարձրեք, Հարրի:Ուղղակի անտրա մաղիր նմ, ն ամեն ինչ գրգռում է ինձ: Վաղը կամ մյուս օրի կայցելեմՁեզ: Լեղի Նարբորոյին հայտնեք իմ ներողությունը Վերն չեմ բարձրանա,տուն եմ գնալու. սյետք է տուն գնամ: Շատ լավ, Դորիան:Շամաձարկվումեմ ասել` վաղը թեյին Ձեզ կսպասեմ:Դքսուհիննույնպեսայնտեղկլինի: Կաշխատեմ.-ասաց նա՝ դուրս գալով սենյակից: Երբ տուն հասավ, սարսափը.որ արդեն խեղդված էր թվում, կրկին պարուրեցնրան: Լորդ Հենրիի պատահական հարցը տակնուվրաէր արել նրաջղերը. մինչդեռ անհրաժեշտ Էրնյարդերիլիակատարանդորրություն:Վտանգավորիրերը պնտք Է ոչնչացվեն: Նա սարսռաց: Սարսավելի էր նույնիսկ -

-

-

-

-

-

-

-

ՀՏ

Հ»-՛

Խրանցղիպչելը: Բայց դա անհրաժնշտ էր: Եվ, մտնելով գրադարան, Դորիանը ներսից կողպեց ղուռը ն բացեցպատի թաքստույը. որտեղ թաքցրել էր Բեզիլ Հոլլուռրղի վերարկուն ն ճամպ բուկը: Բուխարիկումբոցավառվումէր թեժ կրակը: Դորիանը Խորից ցայս ավելացրեց... Խանձված մահուդի ն այրվող

պահանջվե էր: քառորդ ալժիրյան վառեց

ժամ հոտն անտանելի Երեք ինչ անհետացնել, Վերջում սրտ| մետալխապտույտ զզաց: Մի քանի մոմեր դն կրակարաններիվրա. հետո ձեռքերնու ճակատըթրջնց մոկահոտսառը քացախով: Շանկարծնա ցնցվեց:Աչքերըտարօրինակփայլ ստացան հ ջղայնորեն կծնց ներքին շրթունքը: Երկու լուսամուտների միջն դրածէր Լբենոսեֆլորենցիականպահարանը՝փղոսկրե ն երկնագույն դժոլսաքարի մանրանկարներով: Ակնապիշ հւսյացքրնա զցել էր պահարանին.կարծես այղ պահարանը Խրան ն հմայում էր, Ա վախեցնում. կարծնս այնտեղ թաքնված էր ինչ-որ րան, որին տենչում էր, բայց միննույն ժամանակ՝ խորշում: Շնչառությունն արազացավ: Մոլեգին կանկությունից տոգորվում էր... Գլանակ վառեց, հետո դեն Խետնց:Կոպերըծանրացելու այնպեսէին կախվել, որ երկար. խիտ արտնանունքերըգրեթե ղիպչում էին այտնրին: Բայց կյութվածի պես աչքը չէր կտրում պահարանից:Վերջապես էր, մոտեցավպահարանին, երավբազմոցից.որտեղպառկած բանալիով բացեց ն ինչ-որ գաղտնի զսպանակ սեղմնց: Դանդաղ դուրս սահեց եռանկյունաձն արկղ: Մատները բնազղաբար շարժվեցին դեպի արկղը. ներս մտան ն ինչոր բանի դիպան: Դա չինական նրբակերտ. ոսկնցնցուղ փոքրիկտուփ Էր՝ ալեծուփ զարդաքանդակներով,մնտաքսն հողերից կախվածէին կլոր բյուրեղներ, որոնք վնրջանում

կաշվի ամեն

մար:

Հ-Հ»»,

255Հ«Հ--

եին մետաղահյուս ծոպերով: Դորիանը բացեց տուփը: Նրա կանաչ մեջ տարօրինակծանը ն ուժեղ բույրով մոմանման թսուք կար: Մի պահ նա վարանեց,զարմանալիմի ժպիտ սառել էր

դնմքին: Ապա դողալով, չնայած սենյակում սարսափելի շու էր. ձգվեց ն նայեց ժամացույցին...տասներկուսից քսան էր պակաս:Տուփը դրեց տեղը, փակեցպահարանիդռնակները ն գնաց ննջարան: Երբ կեսգիշերային խավարի մեջ հնչեցին ժամացույցի բրոնզե զարկերը,Դորիան Գրեյը հասարակ շորեր հագավ. շարֆը փաթաթեց վզին ն անձայն դուրս սահեց տնի լավ ձիակառքի:Նա կանչել

Բոնդ-սթրիթում միյտնեցհասցեն: հանդիպեց բացասաբար շարժեց գլուխը: ձ

յան

՝

յան,

Չափազանցհնռու է,- քրթմնջաց նա: Ահա Ձեզ մի սովերեն,- ասաց Դորիանը,- մեկն էլ կստանաք,եթե արագ քշեք: Շատ լավ, սըր.- պատասխանեց կառապանը:-Մի Ժամի հետո այնտեղկլինեք: Եվ դրամըդնելով գրպանը՝ձիու գլուիսր շրջեց ու արագությամբսլացավ Թեմզայիուղղությամբ: -

-

-

Հ-ՑՏ 256 Հ5--

ԳԼՈՒԽ

Ցուրտ անձրն էր մաղում, փողոցի աղոտ լապտերները մեռնլազույն էին տամուկ մշուշում: Բոլոր սպանդոկներն արդեն փակվում էին. ղռների մոտ այս ու այնտեղ |սմբփում էին մշուշում հազիվ երնացող տղամարդիկ ն կանայր: Մի քանի վզինետներից լսվում էր ահավոր քրքիջ, մյուսներում վիճում. հայհոյում էին հարբածները:Գլխարկը մինչն ճա կատը քաշած՝ Դորիան Գրեյը թիկն էր տվել կառքի մեջ ն անտարբերությամբ դիտումէր մեծ քաղաքի այլանդակիսայկրկնելով տառակությունը՝ ժամանակառժամանակինքնիրեն լորղ Հենրիի իսոսքերըիրենց առաջին հոգին զգայություններով, իսկ զգայությունները՝ հոզով»: Այո. ահա ղրանում է ողջ գաղտնիքը:Դորիանըհաճախէր փորձել այղպես անել, հնտագայումնույնպես կփորձեր: Գոյություն ուննին ափիոնի ծիխարաններ,ուր մեղքերի հիշողությունը կարող էր անէանալ նոր մեղքերիխենթությամբ: Դեղին գանգ հիշնցնող լուսինը շատ ցածր էր կալսվել երկնքում:Մերթ ընդ մերթ հսկայականտձն մի ամպձգում էր երկարբազուկըն ծածկում լուսինը:Փողոցայինլապտերները սակավանում էին. իսկ փողոցներն`ավելի նեղ ու գորշ դառնում: Մի անգամ կառապանըշեղվեց ձանապարհից ն ստիպվածկես մղոն ետ վերադարձավ:Ձին չմփացնում էր ջրափոսերում,նրանից գոլորշի էր բարձրանում:Կառքի լուսամուտները ծածկված էին մոխրագույն վուշանման մառախուղով: «Բուժել հոգին զգայություններով, իսկ զգայությունները՝ հոգով»: Որքան համառ էին հնչում այդ խոսքերըԴորիանի ականջներում: Անշուշտ,նրա հոգին մահամերձհիվանդ եր: Արդյոքճիշտ էր, որ զգայությունները.կարողէին բուժել հոգին, չէ որ ինքնանմեղարյունէր թափել:Իսկ ինչը կարող էր

հանղիպմանը՝«Բ

:

ՀՀ» 257Հ«Հ-`.

դա

քավել: Ո՛չ, դրա համար քավություն չկար: Էհ, ինչ կա որ, նթն ներումն անկարելի Է. զոնն մոռացումս

հնարավոր: Եվ Դորիանը վճռել էր մոռանալ. ջնջել ասես ինչ հիշողությունից, սպանել անցյալը. ինչպես սպանում են իժին, երբ նա խայթում է մեկին: Իսկապես, ինչ իրավունքով էր Բնզիլն այղպես խոսում իր հետ: Ո՞վ էր նրան ղատավոր Է

կարգել ուրիշներիվրա: Այնպիսիահավոր,սոսկալի|սոսքեր եր ասում, որ անտանելիէր: Կառքըշարունակումէր հազիվհազքարշ զալ, Դորիանին թվում էր, թե յուրաքանչյուր քայլափոիսիավելի է դանդաղում ընթացքը: Սա իջնցրեց ապակին ն գոչեց կառապանին, որ ավելի արազ քշի: Ափիոնի անհագուրդ ծարավը տոչորում էր նրան: Կոկորդնայրվում էր,նրբագեղ ձեռքերը ջղաձգվում էին` Նա խննթիպես ձեռնափայթով հարվածեցձիուն: Կառապանը դրան՝ ծիծաղեցն նույնպես մտրակեցձիուն: Ի պատասլխսան Դորիանը ծիծաղեց, բայց կառապանը.չզիտես ինչու. լռեց Ճանապարհն անվերջ էր թվում. փողոցները նման էին սփռված սն սարդոստայնի:Միօրինակությունը ճնշում էր

Սառախուղըթանձրացավ,Դորիանինսկսեց սարսափըպատել: Անցնումէին աղյուսի ամայի գործարաններիմոտով: Սառախուղնայստեղավելի նոսր էր, ն կարելի էր տեսնել շշաձն տարօրինակվառարանները՝ նարնջագույն հրի հովհարաձւ լեզուներով: Մի շուն հաչեց անցնող կառքի վրա, հեռու |սավարումծղրտացմի մոլորածճայ: Նժույգը սայթաքեցանվահետքի մեջ, ապա խրտնած,քառատրոփմի կողմ սլացավ: Քիչ անց, նրանք ելան կավոտ ճանապարհից ն կառքը կրկին սուրաց կոշտ սալարկածփողոցներով: Գրեթե բոլոբը լուսամուտները խավար էին, միայն լամպով ներսից լուսավորված վարագույրների վրա էր, որ մերթ ընդ մնրթ

Հ-ՅՀՏ258Հ»-՛

արվազծվում էին տարօրինակստվերներ:Դորիանը հնաա բրքրությամբ նայում էր այդ ստվերներին, որոնք շարժվում էին ինչպես հսկայականխաղատիկնիկներն, կննդանի արա րածների պես. շարժումներ էին անում: Բայց շուտով դրասթ էլ ատելի դարձան: Նրա սրտում խուլ զայրույթ կար: Երբ բեթվնցին անկյունը. մի կին ինչ-որ բան ճչաց բաց դռնիլյ. երկու մարդ մոտ 100 յարդ վազեցինկառքի նտնից: Կառա պանըետ քշեց նրանց մտրակով: Ասում են՝ կրքով համակվածմարդու մտքերը պտտվում են շրջանաձն: Իրոք. Դորիան Գրնյի կծոտած ջուրթերը հողնմաշ համառությամբկրկին ու կրկին արտարերում էին հոլլուն ն զգայություններին վերարերող նենգավոր րառերը, մինչն որ այղ բառերում լրիվ արտացոլվնցին իր տրամադրությունը ն բնականորեն արագացված կրքերը: կրթեր.,որոնք առանց այղ արդարացմանէլ ղեռ կիշլսեին իր էությանը: Ուղեղում բջիջ առ բջիջ սողում էր մի միտք՝ ապրելու մոլեգին ցանկություն՝ մարդու բոլոր տննչանքներից ամենասարսափելին,որ սաստկանալովս̀տիպում էր բաբալել յուրաքանչյուր ջիղ. յուրաքանչյուր նյարդ: Տգեղությունը, որ մի ժամանակայնքանատելի էր նրան, որովհնտն իրական էր դարձնում իրերը, այժմ թանկ էր ճիշտ նույն պատճառով:Տգեղությունը միակ իրականություննէր: Բիրտ վեճերը, գարշելի որջերը. մոլի շվայտանքները, գողերի ն տարագիրների ստորություններն ավելի կենսունակ էին իրենց ազդեցությանակնառուիրականությամբ,քան արվեստի գեղեցիկ ստեղծագործությունները ն երզի անրջային պատկերները: Ահա Դորիանը հենց դրանց կարիքն ուներ մոռացության համար:Երեք օրից հետո նա կազատվեր այլ `

հիշողություններից:

՝

Շանկարծ կառապանը ուժեղ ցնցումով կանգնեցրել

ՀՀ.259Հ2-

կառթը մութ նրբանցքի մոտ: Տների ցածր տանիքներին խարխուլ ծլսնելույզների վերնում բարձրանամէին նավերի սն կայմերը:Մշուշի սպիտակքուլաները,ինչպես տեսիլայիս առագաստներ,կառչածէին առագաստափայտերին: է. սըր.- խռպոտ ձայնով հարցրել Այստնղ մոտակայքում կառապանը ապակումիջով: Դորիանն սթափվեց ն շուրջը նայեց: նա, արագ իջավ կառ Այո, այստեղ է.- պատասխանեց քից ն, կառապանինտալով խոստացած կրկնակի վճարը. շտապեց զետափիուղղությամբ: Տեղ-տեղ մի քանի խոշոր առնտրանավերիվրա լապտերներէին առկայծում: Լույսը բեկբնկվում էր ն ցրվում ջրափոսերի մեջ: Կարմիր լույս էր բոցկլտումարտասահման մեկնողշոգենավի վրա, որն ածու|ս էր վերցնում: Սահուն սալարկըփայլում էր թաց մակինտոշի պես: ետ էր Դորիանն շտապեց դեպի ձախ. նա շուտ-շուտ նայում` համոզվելու համար արդյոք իրեն չեն հետնում: Մոտ վեց-յոթ րոպե հետո նա հասավ մի փոքրիկ հին տան. որը սեպվել էր երկու ամայացածգործարանների միջն. Վերնահարկիլուսամուտներիցմեկում լամպ Էր վառվում:Նա կանզնեց ն բախեցդուռը: Դռան բախոցըպայմանականէր: Քիչ անց նա միջանցքումոտնաձայն լսեց, ն դռան շղթան անջատվեցկեռից։ Հետո դուռն անաղմուկ բացվնց, ն նա ներս մտավ` առանցմի խոսք ասելու զեր, թիկնեղ մարդուն, որը ստվերում՝պատին սեղմված, ճանապարհ տվեց նրան: Միջանցքիծայրում կախված հնամաշ կանաչ վարագույրը՝ ծածանվեցիր ետնից ներխուժող ուժեղ քամուց: Մի կողմ քաշելով վարագույրը, Դորիանը մտավ երկար, ցածրիկ սենյակը, որ կարծնս մի ժամանակ եղել էր երրորդ կարգի պարասրահ:Պատերիվրա վառվումէին զազի ջահեր,որոնց -

-

ՀՏ»

հափանցող լույսը աղոտ ն շեղ կերպով արտայոլվում էր ճանճերիծերտով կնղտոտածհայելիներում.Գազի ջահերի ետնում ծալքավորված թիթեղյա ցոլարձակներըղույլոջուս էին դարձնումլույսի օղակները:Դեղնավունթեփովծածկված ոտնահետքերով ն լիկյորի ված էր կը տեղ-տեղ կեղ մուգ բծերով: Մի քանիմալայացի,թիթեղյա վառարանիմոտ պպզած. վեգ էին |սաղում,շատախոսումն ցույց տալիս սպիտակատամները: Անկյունում,գլուխը բազուկներինդրած. սեղանին մի նավաստիէր փռվել, իսկ ողջ պատի երկայնքով ձլված խայտաբղետներկոտած վաճառասեղանիմոտ երկու հյուծված կին ծաղրում էին մի ծերունու, որը զզվանքով խոզանակումէր վերարկուի թնքերը: -"Նրան թվում է. թե իր վրա կարմիրմրջյուններ են բարձրացել.- հռհռաց կանանցից մեկը, երբ Դորիանն անցավ նրանց մոտով: Ծերունին սարսափովնայեցկնոջը ն սկսեցնվնվալ: Սենյակի ծայրումփոքրիկսանդուղք կար, որ տանում էր դնպի մթնեցրած խցիկը:Հենց որ Դորիանն արազ բարձրակավերեք երերուն աստիճաններով, զգաց ափիոնիհնղձուցիչ հոտը: Նա խորը շնչեց. ն քթանցքերը դողացին հաճույքից: Երբ ներս մտավ. մի դեղնահեր երիտասարդ,լամպին թնքված, վառում էր երկար. բարակ ծխամորճը.նա նայեց նրան ն անվճռականորեն գլխով ողջունեց: Դուք այստնղ,Աղրիան,-քրթմնջացԴորիանը: Էլ ուրիշ որտեղ կարող եմ լինել.- անտարբերությաւքը պատասխանեցնա,- իմ ծանոթներիցոչ մեկն այժմ չի ուզում խոսել ինձ հետ: Ես կարծումէի՝ հեռացել եք Անգլիայից: Դարլինգթոնը մտադիր չէ ոչինչ անելու: Եղբայրս է ինձ հետ իխովերջապես վճարեց մուրհակը: Ոչ էլ Ջորջն յ

-

-

-

'

-

ՀՀՀ 261Հ»--

Փույթ չէ,- հառաչելովավելացրեցնա.- քանի ղնռ այս բալասանը կա, ընկերներնինձ պետքչեն: Թերնս նս չափա զանց շատ ընկերննըեմ ունեցել: Դորիանըսարսռաց ն շրջվեց: Նա հայացքըգցեց արտառույ կերպարանքներիվրա, որոնք տարօրինակդիրքով պառկաձ սում...

Էին պատառոտվածներքնակներին: Ջղաձգորննծռմռվածձեռքերու ոտքեր,բացածբերաններ. խավարած,անշարժմարածբիբեր.այդ տեսարանըառինքննցյ Դորիանին: Նրան ծանոթ էր արտասովոր դրալստը. ուր տանջվումէին նրանք, ն գորշ դժոխքը. որ սովորեցնումէր նոր ուրախության գաղտնիքներ: Նրանք իրենից երջանիկ Էին: Իսկ ինքը մտքերի գերին էր: Հիշողությունն, ինչպես սարսափելիհիվանդություն, ուտում էր նրա հոգին: Մերթ ընդ մերթ թվում էր, թե իրեն էին սնեռած Րեզիլ Շոլլուռրղի աչքերը: Այնուամենայնիվ,նա զզաց. որ ինքը չի

կարող այդտնղ մնալ: Ադրիան Սինզլթոնի ննրկայությունն անհանգստացնումէր նրան: Կուզեր լինել այնպիսի անղ, որտեղ ոչ ոք իրեն չէր ճանաչում: Նա ուզում էր խուսափել ինքն իրենից: Գնում եմ ուրիշ տեղ,- որոշ դադարիցհետո ասաց նա: -

Նավաշինարան: Այո: Բայց այդ վայրի կատուն, գուցե, այնտնղ լինի: Նրան այստեղ այլնս չեն թողնում: Դորիանըթոթվեց ուսերը: ռում: են ինձ պ Սիրահարվածկանայք սրտխառնոց -

-

լ

-

-

Կանայք, որ ատում են, ավելի հետաքրքիր են: Բացի այդ, թմրադեղն այնտեղ ավելի լավն է: Միննույն բանն է: Այնտեղիննինձ ավելի է դուր գալիս: Եկեք գնանք մի -

-

բան խմենք: Խմել եմ ուզում:

Հ-ՅՀՏ262.:»-

Եսոչինչ չեմ ուզում.-- քրթմնջացԴորիանը: Ոչինչ, զնանը: Աղրիան Սինգլթոնը ծուլորեն բարձրայյավ ն. Դորիանիս հետնելով.մտավ բար: Մաշվածվերարկունհազին՝պատռված չալմայով մի խառնածին տհաճորեն բացեց ատամները, ողջունեց, ապա թխկոցով մի շիշ բրենդի ն երկու գավաթ րեւ, նրանց առաջ: Երկու կին մոտեցանն սկսեցինշատալսոսել Դորիանը շրջվեց ն կամացուկինչ-որ բան ասաց Ադրիան Սինգլթոնին: Կանանցիցմեկը հեզնանքով ժպտաց: Այսօրշատ հպարտեք.- ծաղրեցնա: Ի սեր աստծո. լռեցեք.-գոչեց Դորիանը` |սփելով ոտքը զետնին,- ինչ նք ուզում. փող, ահա, վերցրեքն չհամարձակվեք խոսել ինձ հնտ: Մի պահ կարմիր կայծեր բոցկլտացինկնոջ անփայլ աչթերում. բայց նույն ակնթարթին մարեցին, ն աչքերը նորից դարձանսառն ու անկննդան: Նա ետ զցեց զլուսը ն ազահորեն հավաքեցդրամը: Ընկերուհիննախանձովղիտում էր: Անօգուտ է.- հառաչեց ԱդրիանՍինզլթոնը՝ շարունակելով լխոսակցությունը.-ես չեմ ուզում վերադառնալ: -

-

-

-

-

-

Ինչու:

Ես այստեղ շատ լավ եմ զգում: Կգրեք ինձ. եթե որնէ բանիկարիքունենաք, լավ,- լռությունից հնտո հարցրեց Դորիանը: Գուցե: Դե, բարիգիշեր: Բարիգիշեր.- պատասխանեցերիտասարղը ն թաշկինակով սրբելով տոչորվող շուրթերը՝ բարձրացավ ասսյիճաններնի վեր: Դորիանը ցավով նայեց նրա ետնից ն ուղղվեց նպի -

-

-

-

-

Հ» 263««--

Երբ նա քաշում էր վարագույրը, այլանդակ քրքիչ պայթնցայն կնոջ ներկած շուրթերից,որին նա փող էր տվել Ահա, հեռանում է այդ գրողի տարածը.-|սռպոտձայնով ասաց նա՝ զկռտալով: Չհամարձակվես այդպես կոչել ինձ, անիծյալ,-սյատասխանեց Դորիանը: Կինը չրխկացրեցմատները: Շապա ինչ կուզեիր, որ Հմայիչ Արքայազնկոչեի քեզ. հա,- ճչաց նա Դորիանիետնից: Ննջած նավաստին.լսելով այդ խոսքերը, ոտքի ցատկեց. ն լխելազարի պես նայեց շուրջը: Նրա ականջին հասավ միջանցքում փակվող ղռան ձայնը: Նա հալածվածի պես դուրս նետվեց: ՍաղողանձրնիտակԴորիանԳրեյը շտապումէր գետափի երկայնքով: Աղրիան Սինգլթոնի հետ ունեցած հանդիպումը. չգիտես ինչու. զարմանալիորենվրդովել էր նրան, ն ինքն իրեն հարց էր տալիս՝ արդյոք ճիշտ էր Բեզիլ Շոլլուորդը. որ վիրավորող անմիջականությամբասաց, թն այդ պատանին խորտակվելէ միայն իր մեղքով: Նա կծեցշրթունքը ն մի պահ թախիծ իջավ աչքերին: Սակայն,ի վերջո, իրեն ինչ: Կյանքը չափազանցկարճէ, որպեսզիուսերիդկրեսնան ուրիշի սխալի ծանրությունը: Յուրաքանչյուր ոք իր անձնականկյանքն ունի ն դրա համար ինքն է վճարում: Ափսոսմիայն, որ մի սխալի համար հաճալս մարդ ստիպվածէ լինում վճարել անվերջ: Սարդու հետ ունեցած իր հաշիվներումճակատագիրըերբեք չի համարում նրա պարտքերըմարած: Լինում են պահեր, ինչպես ասում են հոգեբանները, երբ մեղքի ծարավը կամ այն, ինչ աշխարհը մեղք Է կոչում. այնպես է իշխում մարդուն, որ մարմնի յուրաքանչյուր ջիղ. ուղեղի ամեն մի բջիջ ահավոր պոռթկումով բնազդ դուռը: -

-

-

ՀՀՀՏ2642»--

Այդպիսի պահերին մարդիկ կորցնում են կամթի ազատությունը: Ավտոմատների պես նրանթ սլանում են իրենց սոսկալի վախժանին ընդառաջ: Նրանթ այլ Է կամ ելթ չունեն, իսկ նրանց զիտակցությունը մեռնում եթե ապրում է, ապա ընդվզումները դարձնում Է ավելի զմայլելի. անհնազանդությունն՝ավելի ղյութիչ: ՉԵ որ աստվածաբաններնանընդհատ կրկնում են. որ բոլոր չհնազանդվելումեղքն է: Մնծ մեղքերիցամենասարսափելին ողին՝ չարի նախահայրը.չարության լուսաստղը հենց այդ պատճառովէ վտարվել երկնքից: Անզզա ամեն ինչի նկատմամբ,ծարավի միայն մոլության սփոփանքներին`Դորիան Գրեյը, պղծված մտքերով ն ընդվզող հոգով շտապում էր առաջ` անընդհատ արագացնելով քայլերը: Երբ նա անհայտացավ կիսամթին կամարի տակ. որ հաճախհանղիսացել էր կարճ ուղի՝ դեպի վատահամբավորջը. ուր այժմ նա գնում էր, հանկարծ մնկն ամուր բռնեց նրան ն. չթողնելով, որ սթափվի, կոպտորեն բռնեց վզից ն պատին սեղմեց: կյանքի համար: սկսեց Նա սարսափելիճիզով ազատեցվիզը սեղմող մատներից: Այղ նուն ակնթարթինչրխկաց ատրճանակի շնիկը, ն նա տեսավ գլխին ուղղված ատրճանակիփայլուն փողը: Նրա դիմաց կանգնածԼր ոչ բարձրահասակ,ամրակազմմարդու խավարմի կերպարանք: Ինչ եք ուզում. խեղդվելով`հարցրեց ԴորիանԳրնյը: Չշարժվեք,-հրամայեց մարդը,- մի շարժում, ն՝ կկրակեմ: Դուք խելագարվելեք: Ես ինչ եմ արել Ձեզ: Դուք խորտակեցիքՍիբիլ Վեյնի կյանքը.- եղավ սյատասխանը,-իսկ Սիբիլ Վեյնն իմ քույրն էր: Նա ինքնասպաԷ ծնում:

Դորիանը հուսաՒ րեն

պայքարել

՝

-

-

-

'

-

-

Հ-Ջ»

Հ--՛

նություն կատարնց: Ես գիտեմ՝ Դուք եք հանցավոր նրա մահվան համար, ն ես երդվել եմ Ձեզ սպանել: Տարինել: շարունակ որոնել եմ Ձեզ. չե որ ոչ մի հետք. ոչ մի նշաս չուննի... Միայներկու հոգի կարող Էին Ձեզ նկարագրել. բայ երկուսն էլ մեռած են: Ես ոչինչ չգիտեի Ձեր մասին, բացի այո փաղաքշականանունից,որով նա կոչում էր Ձեզ: Եվ ահա այս

զիշեր պատահմամբլսեցի այդ անունը: Աղոթեցեքաստծուն. որովհետնհիմա մեռնելու եք: Դորիան Գրեյը քարացել էր սարսափից: Ես նրան երբնք չեմ ճանաչել.- կակազեց Դորիանը. երբեք չեմ լսնլ նրա մասին: Դուք խելագարեք: Ավելի լավ է՝ լխնոստովանեք Ձեր մեղքը, որովհնտն Դուք պնտքէ մնռննք. դա նույնքանճիշտ է, որքանայն, որ ես Ջեյմս Վեյնն եմ: Սոսկալի պահ Էր: Դորիանը չգիտեր՝ ինչ ասել, ինչ անել: Ծնկի.- մռնչաց Ջեյմս Վեյնը.- մի րոպե եմ տալիս աղո թելու համար, ոչ ավելին: Այս գիշեր նս նավարկության նմ դուրս զալիս Շնղկաստան, իսկ մինչ այղ պետք է անելիքս կատարեմ:Միայն մի րոպե: Վերջ: Դորիանըկանգնածէր թնաթափ: Սարսափիցկաթվածահար, նա չզիտեր ինչ անել: Հանկարծհույսի մի շող բոցկլտաց ուղեղում: Սպասեցնք,-գոչեց նա.- քանիտարի Է՝ ինչ մահացել է Ձեր քույրը: Շուտ պատասխաննք: Տասնութ տարի.- ասաց նավաստին,- իսկ ինչու եր հարցնում: Տարին ինչ նշանակություն ունի: Տասնութ տարի,- ծիծաղեց ԴորիանԳրեյը՝ հաղթական ձայնով, տասնութտարի, տարեքինձ լապտերի մոտ ն նայնք դնմթիս: Մի պահ նյմս Վնյնը վարանեց`չհասկանալով` ինչ էր -

-

-

-

-

-

-

Հ-Տ»5266 Հ«--՛

ուղում ասել Դորիանը: Հետո բռնեց նրան ն թարշ տվել կամարիցդուրս: Լապտնրի լույսը, որքան էլ աղոտ եր ն փչող քամուց բեկբեկուն, բայց ն այնպես ցույց տվել ահա վոր թյուրիմացությունը, որի մեջ ընկել էր Ջեյմս Վեյնը: Այն մարդու ղեմքը, որին նա ուզում էր սպանել. փթթում էր երի տասարդության անկեղծ պայծառությամբ: Նա քսան վարուն բոլորած պատանուց մեծ լինել չէր կարող: Գուցն նա մի բիչ մնծ կամ ամեննին էլ մեծ չլիներ, քան քույրը՝ տարիներ առաջ: Պարզ էր. որ ղա այն մարդըչէր. որ լսորտակել էր իր բրոջ կյանքը: Ջնյմս Վեյնը բաց թողեց Դորիանին ն մի քայլ ետ Աստվածիմ. ներիրինձ.- գոչեց նա.- քիչ էր մնում՝ Ձեզ աւվաննի: Դորիան Գրեյը խոր շունչ քաշեց: Այո. Դուք կանկնած էիք սարսափելի ոճրի եզրին.- դամանսորնննրան նայելով` ասաց Դորիանը.- թող Ձեզ դաս լինի. որ մարդ իր ձեռքով չպետք է լուծի վրնժը: Դա իր՝ աստծո զործն է: Ներնցնք. սըր.- քրթմնջացՎեյնը,- ես |սարվածեմ: Այղ անիծյալորջում լսած մի պատահական բառ ինձ բերեց սխալ հետքով: Լավ է տուն գնաք ն թաքցնեքՁեր ատրճանակը,թե չե փորձանքիմեջ կընկնեք,-ասաց Դորիանըն, շրջվելով կրունկի վրա. դանդաղ քայլերովհեռացավ: Ջեյմս Վեյնը դեռ սարսափածկանգնել էր սալարկին: Նա ամբողջ մարմնով ցնցվում էր: Քիչ անց մի ստվեր, որ սահում էր թաց պատիերկայնքով. հայտնվեց լապտերի լույսի տակ ն համրաքայլ մոտնլյավ. նրան: Ուսին զգալով ինչ-որ մեկի ձեռքը՝նա ցնցվեց ն նայել, շուրջը: Դա այն կանանցիցմեկն էր. որ խմում էր զիննտանը:

զնաց:

-

-

-

-

Հ-Հ 267.«--

Ինչու նրան չսպանեցիր.-շշնջաց նա` սմքած դեմքը բո լորովին մոտեցնելովնրա երեսին:- Երբ դու փախարԴեյլիիլյ. ես իսկույնկռահեցի.որ նրան ես հետնում: Էհ. հիմար.պետթ է սպաննիր:Նա կույտերով փող ունի ն սրիկայի մեկն է... Նա իմ փնտրած մարդը չէ,- պատասիսաննց նավաս տին,.-ն ինձ պետքչէ ուրիշի փողը: Ինձ պետք է մեկի կյանքր Մարդը, որի կյանքը ես ուզում եմ, պետք է մոտավորապես հիմա քառասունտարեկանլինի: Իսկ սա գրեթե պատանի|, Փառքաստծո, որ ձեռքերսչթաթախվեցինանմեղ արյանմեջ: Կինըդառնորենծիծաղեց: Գրեթեպատանի, ծաղրեցնա, տնցչէ: Եթե ուզում ես իմանալ`ահա արդեն տասնութ տարի է, ինչ Հմայիչ Արքա յազնն ինձ այն է դարձրել,ինչ հիմակամ: Ստում ես,- գոչեց Ջեյմս Վեյնը: Կինը ձեռքերը մեկննլյ ղեպի երկինք: Երդվում եմ աստծով`ճշմարտությունն եմ ասում: Աստծով: եմ ասում: Նա Թող լեզուս պապանձվի, եթե սուտ այստեղ նղողներիցամենասրիկանէ: Ասում նն՝ նա հոզին սատանայինէ ծախել գեղեցիկ դեմքի համար: Ահա արդեն Այնժամանակից տասնութտարիէ, որ ես ճանաչումեմ նրան: ի վեր գրնթե չի փոխվել... Իսկ ես...- թախծոտքմծիծաղով նա: ավելացրեց Ուրեմն երդվումես: Երդվում եմ.- տափակ շուրթերից լսվեց խռպոտ արձագանքը.- բայց ինձ չմատնես,- ասաց նա,- ես նրանից վալսենում եմ: Եվ մի քիչ փող տուր, գիշերօթնանի համար: Կատաղածհայհոյանքով նա նետվեց դեսի իողոցի անկյունը, բայց ԴորիանԳրեյն անհայտացելէր: Երբ Ջեյմս Վեյնը նտ նայեց, կինը նույնպես չկար: -

-

-

-

-

-

Հ

-

-

-

-

Հ-ՅԻՏ268.«Հ--՛

ԳԼՈՒԽ

ՀՄԱ

Մի շաբաթ անց Դորիան Գրեյը, իր Սելբի-Ռոյալ սյաստա նստած, զրուցում էր սիրունիկ Սոն կերտի ծաղկաջնրմոցում մաութ ղքսուհու հնտ, որը իր վաթսուն տարնկան սմթած ամուսնու հետ միասինհյուր էր եկել Գրեյին: Թնյի ժամն էր. ժանյակնլուսամփոփիտակ գտնվող մեծ լամպի մեղմ լույսն ընկել էր նրբագեղ հախճապակուն դրվագակերտարծաթն սպասքի վրա: Սեղանի մոտ տնտեսուհու դեր կատարողը դքսուհին էր: Նրա սպիտակ ձեռքերը շնորհագեւլությամը շարժվում Էին զավաթներիմիջն, իսկ լիքը շուրթերը ժպտում էին ինչ-որ խոսքերից, որ շշնջացել էր նրան Դորիանը: Լորղ Հենրին, հյուսված բազկաթոռի մետաքսե բարձերին հենված. նրանց էր դիտում: Դեղձագույն բազմոցին նստել էր լեդի Նարբորոն` ձնացնելով, թե լսում Է դքսին. որն իր հավաքածուի համար վերջերս ձեռք բերած բրազիլական բզեզի նկարագրությունն էր անում: Սմոկինգ հագած երեք պճնամոլներկարկանդակ էին հյուրասիրում կանանց: Դաստակերտ էին եկել տասներկու հյուրեր, իսկ հաջորդ օրն ավելի շատ էին սպասում: Այդ ինչի մասին եք զրուցում,- հարցրեց լորդ Հենրին՝ մոտենալովդնպի սեղանը ն դնելով ձեռքիզավաթը,- հուսով եմ՝ Դորիանը պատմել է Ձեզ, Գլեդիս, իմ նախագծի մասին՝ նոր անուն տալ ամեն ինչին: Հիանալի միտք է: Բայցեսչեմ ուզում փոխելիմ անունը, Հարրի,-առարկեց դթսուհին՝նրան հառելով հրաշալի աչքերը,- ես միանգամայն եմ դոհ իմ անունից, ն համոզվածեմ, որ միստեր Գրեյն էլ իր անունիցէ գոհ: ՍիրելիԳլեդիս, ես աշխարհումոչ մի բանի հնտ չէի փոխի սչ Ձեր ն ոչ էլ Դորիանիանունը: Դրանք երկուսն էլ հիանալի անուններ են: Ես գլխավորապեսծաղիկներընկատի ունեմ: -

-

-

Հ-ՑՏՏ

269ՀՀ»--

երեկ ես իմ կոճականցքի համար |սոլորձ քաղեցի: Չքնաղ բծավոր ծաղիկ էր՝ յոթ մահացու մեղքնրի պես հմայիչ Անփութորեն հարցրեցի պարտիզպանին. թն ինչպնս Է կոչվում այդ ծաղիկը: Նա ասաց. որ դա «Ռոբինզոնյանա»» յի, տեսակ է, կամ ինչ-որ նման անբարեհնչյուն մի բան: Դառը ճշմարտություն է, բայց մենք կորցրել ենք իրերին գեղեցիկ անուն տալու հատկությունը: Անուններն ամեն ինչ նն: Ես երբեք չեմ ընդհարվումարարքներիհետ, նս պահանջկոտեմ միայն բառերիհանդեպ:Ահա թե ինչու զրականությանմնջ ես ատում եմ գռեհիկ ռեալիզմը:Մարդուն.որը կարող է բահիս բահ անվանել. անհրաժնշտէ ստիպել. որ աշխատիդրանով. միայն ղրա համար է, որ նա պիտանիէ: Ուրեմն, ինչպեսկոչենք Ձեզ. Շարրի,-հարցրեցդքսուհին ԱրքայազնՊարադոքս.- ասաց Դորիանը: Հոյակապ է.- բացականչեցդքսուհին: -Լսել անզամչեմ ուզում այդ անունը.- ծիծաղեց լորդ Հեն րին՝ ընկղմվելով բազկաթոռիմեջ:- Պիտակը,որ կպավ, այլնս նրանից փրկումչկա: Ո'չ, ես հրաժարվում նմ այղ տիտղոսից: Թագավորները հրաժարվելուիրավունքչունեն.- որպես նախազգուշացում՝ հնչեց գեղեցիկշուրթերից: Ռւրնմն, Դուք ուզում եք. որ ես զահի պաշտպան լինեմ: -

-

-

-

-

-

կր:

Բայց նս կհռչակնմ վաղվա ճշմարտությունները: Ես զերաղասում եմ այսօրվա սխալները,-պատասիսանեց դքսուհին: Դուք ինձ զինաթափումեք, Գլեդիս,- գոչեց նա՝ վարակվելով նրա քմահաճ տրամադրությունից: Վերցնում եմ միայն Ձեր վահանը. Հարրի. բայց նիզակը թողնում նմ Ձեզ: Ես երբնքչեմ մենամարտումգեղեցկությանղեմ.- ասաց -

-

-

-

-

Հ-Տ»Տ270.Հ--՛

Շննրին ձեռլչշիշարժումով: Դա Ձնր սխալն է, Հարրի,հավատացեք ինձ: խութ չա փազանցբարձը նք զնահատումգեղեցկությունը. Ինչպես կարող եք այդպես խոսել: Ես ընդունում եմ. որ ավելի լավ Է լինել գեղեցիկ,քան` առաքինի: Բայց մյուս կոդմից Էլ, ես առաջիննեմ պատրաստ համաձայնել. որ ավնլի լավ է լինել առաքինի.քան՝ տգեղ: Ուրեմն,տգեղությունը յոթ մահացումեղքերից'մեկնէ,բացականչեցդքսուհին,- իսկ ինչու էիք հենց նոր |սոլորձր լորդ

-

՝

նրանց հետ համեմատում: մեկն Տզնղությունը յոթ մահացուառաքինություններից" է Իսկ Դուք, որպես կայուն տորի,չպետք է թերագնահատեք ն յոթ մահացուառաքիղրանք՝գարեջուրը,աստվածաշունչը նությունները Անգլիային դարձրել են այնպիսին. ինչպիսին հիմա է: Ուրեմն, Դուք չնք սիրում մեր երկիրը.- հարցրեց ղքսուհին: Նս ապրում եմ այնտեղ: Որպեսզի ավելի լավ պարսավնք: իսկ Դուք ուզում էիք. որ ես համաձայնվեմԵվրոպայի կարծիքիհետ: Նրանք ինչ են ասում: Է Անգլիա Ա առենտրայխսաՈր Տարտյուֆը նութ բացել: Դա Ձեր սրախոսությունն է. Հարրի: Ես դա Ձեզ եմ նվիրում: Չեմ կարող օգտագործել:Դա չափազանց մեծ ճշմար-

-

-

-

-

Հ

-

վտարանդվել

-

-

-

|

հպարտությունը, Տոթ մահացու մեղքերն են`

զայրույթը.

կալխանձը

Կը ռ",, աղջմտությունր. արղարությունը. կայունությունը, կարիքը. որկրամոլությունը,ժլատությունը, են՝հ

էէ

Հ-Տ».

հու

Հ«Պ-՛

'

տություն է: Պետք չէ վախենալ, մեր հայրենակիցներըերբնք չես ճանաչումիրենցդիմանկարները: Նրանք ողջամիտ են: Ավելի շուտ` |սորմանակ,քան` ողջամիտ: Երբ նրանը ամփոփում են բալանսը, իրենց հիմարությունը ծածկում ես հարստությամբ.իսկ արատը՝շողոքորթությամբ: Այնուամենայնիվ,մենք մեծ գործեր ենք կատարել: Ադ մեծ գործերը մեր վզին են փաթաթվել, Գլեդիս: Բայց մենք կերել ենք նրանց ծանրությունը: Միայն մինչն Արժեթղթերի բորսան: Դքսուհինտարուբերեցգլուլսը: Ես հավատումեմ ազգիմնծությանը,-բացականչեց նա Դա նախաձեռնության վերապրուկնէ միայն: Դրա մեջ է զարգացմանզրավականը: Անկումն ինձ ավելի է հրապուրում: Իսկ ինչ կասեք արվեստիմասին,- հարցրեց դքսուհին: Դա հիվանդություն է: -

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

Սերը:

Պատրանք:

Կրոնը: Շավատիշինծու փոխմիջոց:

Դուք թերահավատեք: Երբեք:Թերահավատությունը հավատինախասկիզբնէ: Ո՛վ եք Դուք: Բնորոշել`նշանակումէ սահմանափակել: Տվեք ինձ թեկուզ մի թել: Թելերը կտրվում են: Եվ դուք կարող եք կորցնել Ձեր ճանապարհըլաբիրինթոսի մեջ: Դուք ինձ շփոթեցնում եք: Եկեք ուրիշի մասին խոսենք: -

-

-

-

-

-

-

Հ-ՅԳՏ272 Յ»-

Մեր տանտերըսքանչելի թեմա է: Տարիներառաջ նրաս անվանումէին Հմայիչ Արքայազն: Ա՛խ, մի հիշեցրեք,- գոչեց Դորիան Գրնյը: Մեր տանտերն այս երեկո բավականին անտանելի է. կարմրելով` ասաց դքսուհին:- Նա, կարծես, ննթաղրում է. թե Մոնմաութը ամուսնացելէ ինձ հետ զուտ զիտական հետաքրքրությունիցդրդված՝ իմ մեջ տեսնելով ժամանա կակիցթիթեռի ամենալավնմուշը: Բայց ես հուսով եմ. որ նա Ձեզ գնդասեղինչի ամրայյնի, դքսուհի,-ծիծաղեցԴորիանը: 0Դ, դա արդեն իմ սպասուհինէ անում, միստերԳրնյ. երբ բարկանումէ ինձ վրա: Իսկ ինչու է բարկանում.դքսուհի: Ամենադատարկբաներիհամար, միստերԳրեյ, կհավատաք: Սովորաբար, այն պատճառով, որ ես զալիս եմ տուն իննիցտաս պակասն նրան ասում, որ ինձ հագցնի մոտ ութն անցկես: Ինչպիսի ըծախնդրություն: Դուք պարզապես նրան պետք է վռնդեք. ղքսուհի: Չեմ կարող. միստերԳրեյ: ՉԷ որ նա ինձ համարզլլսարկների ձներ Է հնարում: Հիշում եք այն զլխարկս, որ դրել եր լեղի Հիլսթոնի երեկույթում: Չեք հիշում. բայց քաղաքավարությունիցդրդվածձնացնումեք, թե հիշում եք: Շա, ուրեմն այդ գլխարկը նա պատրաստել էր ոչնչից: Բոլոր լավ գլխարկներըստեղծվում են ոչնչից: Ինչպես բոլոր լավ համբավները,Գլեդիս.- ընդհատնց որդ Շենրին:- Իսկ եթե մարդ,իսկապես, որնէ բանով հայտնի Է. դառնում. թշնամիներ Է Հասարակության համակրանքըշահելու համար լինել: |Ամիջակություն Բայց ոչ կանանցմոտ,- տարուբերելով զլուլխն`ասա) -

-

-

-

-

-

-

-

-

-

վաստակում: պետք

-

ՀՀ. 23օ--

ղքսուհին.- կանայք են ղեկավարումաշխարհը:Հավատաց եմ Ձեզ, մենք տանել չենք կարող միջակությունները: Մենք՝ կանայքս,ինչպեսասել է մեկը.սիրում ննք մեր ականջ ներով: Իսկ Դուք՝ Ձեր աչքերով. եթե, ընդհանրապես,երբնէ սիրում եք: Ինձ թվում է՝ հենց միայն դա է. որ ամբողջ կյանքում անում ենք,- կամաց ասաց Դորիանը: Էհ, նշանակում է՝ ոչ ոքի չեք սիրում իրականում.միստեր դքսուհին վշտացածկատակով: Գրեյ.- պատասիխսանեց Իմ սիրելի Գլեդիս.- բացականչեց լորդ Շենրին.- ինչպնս կարող եք այդպես խոսել: Սերն ապրում է կրկնությամբ. իսկ կրկնությունը բաղձանքը դարձնում է արվեստ: Բացի այդ, ամեն անգամ.երբ սիրում ես, սիրում ես առաջինանգամ: Փոխվում է կրքի առարկան, իսկ կիրքը միշտ մնում է անկրկնելի: Փոփոխությունը միայն ուժնղացնում է կիրքը: Կյանըը լավագույն դնպքում մարդուն նվիրում է միայն մի մեծ ակնթարթ. ն երջանկության գաղտնիքը հենց նրանում Է, որ այդ մնծ ակնթարթը որքան կարելի Է հաճայս վերակենդանացնել: Նույնիսկ նթե Ձեզ ծանր խոցել է. Շարրի.- կարճ լռությունից հետո հարցրեց դքսուհին: Այո, հատկապես. եթե Ձեզ խոցել է.- պատասիսանեց լրղ Հենրին: Դքսուհինշրջվեց ն տարօրինակհայացքովնայեցԴորիան Գրնյին: Դուք ինչ կասեքայդ մասին,միստերԳրեյ,-հարցրեցնա: Դորիանը մի պահ վարանեց: Ապա ետ զցեց գլուխը ն ծիծաղեց: Ես միշտ համաձայնեմ Հարրիի հետ, դքսուհի: նույնիսկ երբ սխալէ: նում

-

-

-

-.

-

-

-

-

-

ՀՅ»

274-«-՛

Հարրին երբնք չի սխալվում. ղքսուհի: Իսկ նրա փիլիսոփայությունըՁեզ օգնել , նրջանկասալ Ես երբեք նրջանկություն չեմ փնտրել: Ո՞ւմ Լ. պետթ երջանկությունը:Ես հաճույք եմ փնտրել: Եվ զտել նք. միստերԳրեյ: Հաճախ: Չափազանցհամախ: Դքսուհին հառաչեց: Իսկ ես անդորր եմ փնտրում.- ասաց նա. ն եթե հիմա չդնամ ու զգեստս չփոլսեմ.հանգիստչեմ լինի այս երեկո: Թույլ տվեք Ձեզ համար լսոլորձներ բերեմ. ղքսուհի.բացականչեց Դորիանը՝ ոտքի ցատկելով ն վազելով ձաղկաջերմոցի|սորքը: Դուք անամոթաբարկոտրատվումեք նրա հետ. Գլեղիս.ասաց լորդ Շննրին իր զարմուհուն: Ջզուշացնք:Նա շատ դյութիչ է: Եթն այդպիսինչլիներ, չէր լինի ն ճակատամարտ: Նշանակում է՝ հույնը հույնի վրա Է զնում': Ես կողմնակից եմ տրոյացիներին,նրանք պայքարում էին կնոջ համար: Եվ պարտվեցին: Գերությունից էլ վատ բաներ գոյություն ունեն,--պատասխանեցնա: Դուք սլանում եք քառատրոփ՝ սանձերը բաց թողած: Կյանքը հենց սլացքի մեջ է,- եղավ պատաս|սանը: Այս գիշնր կգրեմ իմ օրագրում: -

-

-

-

-

-

Հ

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

Ինչ:

Որ այրված երնխաննորից կրակի է ձգտում:

հույնի վրա Լ ՆատանելյաԼիի (1653 Շույնը զնում-արտահայտություն 1692) րում երկու ց.երբ կամբանակներ, պայքարը հավասար. հզորություն "ունեցող, մարդիկ ն դաժան Հասկացվում է Սակեղոսայյու լ

են

Ֆիլիպպիի Ալեքսանդր է լինում: դիմադրությունըհունականպնտությանվրա: ՀՏ».

2752--

Կրակնինձ լի ել |նանձել.Հարրի: Իմ թներն անվնասեն: Նվ այդ թները ծառայումեն Ձեզ ամնն ինչի համայ. բացի՝թռիչքից: Խիզախությունը տղամարդկանցիցանցել է կանանչ) Մեզ համար դա նոր զգայություն է: Դուք գիտեք, որ հակառակորդունեք: -

-

-

-

-

Ո՛վ է:

Լորդ Շենրին ծիծաղեց: Լեդի Նարբորոն.- շշնջաց լորդ Շարրին.- նա ուղղակի պաշտումէ սրան: Դուք ինձ ստիպում եք մռայլ նախազգացումովհամակվել: Անտիկ գեղեցկությունըմիշտ ճակատագրականէմեզ՝ ռոմանտիկներիսհամար: Կանայքեն ռոմանտիկները:Դուք զինված նք զիտության բոլոր մնթոդննրով: Տղամարղիկ նն մեզ սովորեցրել: Բայց ձեզ ուսումնասիրելչեն կարողացել: Ապանկարագրեք մեր սեռը,- եղավ դքսուհու մարտահրավերը: Դուք սֆինքս եք՝ առանցզաղտնիքի: Դքսուհինժպտալովնայեցնրան: Որքանուշացավ միստեր Գրեյը,- ասաց նա.- գնանք օգնենք: ՉԷ որ ես չեմ ասել, թե ինչ գույնի զգեստ եմ հագնելու: Դուք պետք է Ձեր շրջազգեստըհարմարեցնեքնրա ընտրած խոլորձներին,Գլեդիս: Դա կլիներ վաղաժամանձնատրություն: Ռոմանտիկանարվեստումսկսվում Է գագաթնակետայիս պահից: Բայց նս պնտք է ինձ համար նահանջի ճանապարհի ապահովնմ: -

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

ՀՅՀչ276 2»-

Ինչպես պարթնննըը:: Նրանք փրկություն գտան անապատում: Ես այդ չեմ կարող: Կանայքմիշտ չէ, որ կարող են ընտրություն կատարել. պատասխանեց լորդ Հենրին: Նա հազիվ վնրջայյրելյ նախադասությունը, երբ հանկարծ ծախկաջերմոցի հնռու ձայրից խուլ տնքոց ն ծանր թրմփոց լսվեց: Բոլորն ել լնցվեցին: Դքսուհին սարսափիցքարացավտեղում. իսկ լորդ Շենրին,վախվորածաչքերով, արմավենիներիտարուբերվող ճյուղերի միջով ներքն սլացավ, որտեղ սալահատակին, երեսն ի վայր ընկած էր Գրեյը՝ խոր ուշաթափված: Նրան անմիջապեստեղափոխեցիներկնագույն հյուրասենյակըն պառկեցրինբազմոցիվրա: Շուտով ուշքի եկավ ն տարակուսանքովշուրջը նայեց: հնչ Է պատահել,- հարցրեց նա,- ծհ, հիշեցի, այստեղ ապահովեմ, Շարրի,-նա սկսեց դողալ: Սիրնլի Դորիան.- պատասխանեցլորդ Հենրին.- Դուք պարզապես ուշաթափվեցիք. ոչինչ չկա: ՇՀավանարար գերհոզնածությունից է: Ավելի լավ է՝ ճաշի մի եկեք: Ձեզ կփոխարինեմ: Ոչ, կգամ,- դժվարությամբ բարձրանալով` ասաց Դորիանը.- ավելի լավ է՝ գնամ: Չեմ ուզում մենակ մնալ: Նա զնաց իր սենյակըն հագուստըփոխեց: ձաշի ժամանակնա ցույց էր տալիս,թե ինքը անհոգորեն ուրախ է, բայց այդ ուրախության մեջ ինչ-որ վհատություն կար:Նա մերթ ընդ մերթ սարսափիցցնցվում էր, երբ հիշում էր ծաղկաջերմոցի լուսամուտին սեղմված Ջեյմս Վեյնի՝ քաթանիպես սպիտակդեմքը իրեն դիտելիս: -

-

-

-

-

-

-

.

1 Շին պարթններրմարտիժամանակնետր արձակելուցհետո շրջում էին են փակսչնլ: ձիու զլուխը՝ ձնացնելով, թն պատրաստվում

ՀՀ.27«--

ԳԼՈՒԽ

Շաջորդ օրը Դորիանը տնից դուրս չնկավ. ժամանակի մեծ մասն անցկացրեց իր սենյակում` մահվան սարսափի ուժասպառ. թեն կյանքինկատմամբնա արղեն անտարրեր էր: Այն միտքը. թենիրեն հետապնդումեն, դարանակալում. որոզայթ լարում. սկսել էր ճնշել նրան: Բավականէր վա րագույրը քամուց շարժվեր, Դորիանը ցնցվում Լր: Լու սամուտներինբախվողՆոր հողմահարտնրնները հիշեցնում էիս նրան իր չիրականացածվճիռների մասին, ն նրա մն» բուռն ափսոսանք էին արթնացում: Հենց որ փակում եր աչքերը. կրկին նավաստու դեմքն էր տեսնում` քրտնաձ ապակուց իրեն նայելիս, Ա նորից սարսափը ծանր ձեռքով սեղմում Էր սիրտը: էր. որ Բայց, ռվ զիտե, գուցե դա իր երնակայությունն գիշերվախավարից ղուրս էր կանչել վրիժառուի ուրվականին. ն նրան սպասող հատուցմանսարսափելիտնսարաններ |, պատկերում: Իրականությունըքաոս է, բայց մարդկային նրնակայության մեջ ինչ-որ սարսափելի տրամարանություն կա: Երնակայությունն է ստիպում. որ զղջումը կրնկակոլս հնտնի մեղքին: Միայն երնակայությանն է մեզ համար պատկերումմերգործածմեղքերիզարհուրելիհետնանքները: Փաստերիիրական աշխարհումմեղսագործննրըչեն պատժվում, ոչ էլ՝ անմեղներըհատուցվում: Հաջողությունը տրված Է ուժեղին, իսկ ձախորդությունը նետված Է թույլին: Ահա ՏՄ

ր

բոլորը:

Եվ վերջապես, եթե որնէ օտարական թափառեր տան կնկատնին:Եթն կամպահապանները շուրթի. լկաթմբերիչ նահետքեր լինեին, պարտիզպաններն անմիջապես կզեկուցնին Դորիանին: Ոչ. դա լոկ իր երնակայություննէր: Սիրիլ Վեյնի եղբայրը չեր վերադարձել

սպասավորները Հ-ՅՀՏ278 Հ«»-

նրան սպանելու համար: Նա գնացել էր նավարկության ն մի օր կուլ կգնա ալնկոծ ծովին: Նրանից. այնուամենայնիվ. վտանզ չէր սպառում: ՉԷ որ այղ մարդը չգիտեր ն չէր էլ կարող իմանալ. թե ով է ինքը: Երիտասարդությանղիմակը

փրկել էր իրեն: Նվ սակայն, եթե դա լիներ լոկ մտապատրանք.սոսկալի էր մտածել, թե խիղճը կարող է ստեղծել տեսանելի կերպարանքովզարհուրելի տեսիլքներ ն ստիպել նրանց, որ հայտնվեն մարդու աչքին: Ինչ կլիներ նրա կյանքը, նթն զիշեր ու ցերեկ իր ոճրի տեսիլներընայեն նրանմութ անկյուններից. ծաղրեն թաքստոցներից. շշնջան ականջին խնջույքի ժամանակ, արթնացնեն նրան սառցն մատներով. երբ ինքը քնած է: Ուղեղը սողոսկող այդ մտքից Դորիանը մնռելային գույն ստացավ ն սարսափից սառեց: Օհ, ինչու խելահնղությանմռլեզին պահին նա սպանեցընկերոջը: Ռրքան զարհուրելի Է այդ տեսարանի հիշողությունը: Մտովի նա կրկին տեսավ այդ ամենը: Յուրաքանչյուր ահարկու մանրամասնություն վերակենդանցավէլ ավելի քստսնելի: Ահա ժամանակի լնսավարչտին անդունդից արյունաթաթալյս հագուստով ելավ իր ոճրագործությանտեսիլքը: Երբ լորդ Հենրին Ժամը վեցին մտավ ննջարան, նա Դորիանին գտավ աղեկտուր արտասվելիս: Միայն երրորդ օրը նա համարձակվեցդուրս գալ տնից:Ձմռան վաղորդյան,սոճու նրա զվարթությունը ն բույրով հագեցած օղը վերադարձրեց կյանքի հրավառ տենչը: Բայց փոփոխմանպատճառը միայն դա չէր: Դորիանի ամբողջ հոգին ըմբոստացել էր տառան պանքի անսահմանությանդեմ, որ ցականում էր խեղդել վրղովել նրա սքանչելի անդորրը: Այդպես է լինում բոլոր նրբազգաց բնավորություններիհնտ: Ուժեղ կրքերը, նթե չսանձահարվեն,կործանում են այդպիսի մարդկանց: Այլ

Հ-ՇՀ»279Ե---

կրքերը կամ սպանումեն մարդուն. կամ իրենք են մեռնում Աննշան տրտմություններն ու աննշմարսերերը կննսունակ են: Մնծ սերերնու մեծ վշտերն են, որ կործանվումեն իրենց առատությունից: Բացիայդ, Դորիանը համոզել էր իրնն, որ ինքը իր սարսափահար երնակայության զոհն է ն այժմ հիշում էր այղ սարսափներըինչ-որ ներողամիտկարեկցանքով,որի մեջ բաժինը: քիչ չէր արհամարհանքի Նախաճաշիցհետո մի ժամ նա ղքսուհու հետ զբոսնեց պարտեզում.ապա պուրակիմիջով գնաց այն տեղը. որտեղ պետք է հավաքվեինորսորդները: ձՃթճթանսառնամանիքը կարծես լսոտը աղով էր ծածկել: Երկինքընման էր կապույտ մետաղն շրջած գավաթի: Հանդարտ լձի ափին նղեզը բոլորապատվելէր սառույցինեղ շերտով: Սոճու անտառեզրինԴորիանըտեսավ ղքսուհու եղբորը՝ սըը Ջեոֆֆրի ՔԹլաուսթոնին, որը հրացանից գցում էր երկու դատարկ փամփուշտը: Դորիանը ցատկեց կառքից ն, հրամայելով հեծյալ սպասավորին տուն տանել իր զամրիկին, չորացած պատերի ն խիտ մացառուտի միջով մոտեցավ հյուրին: Ջեոֆֆրի.- հարցրեց նա: Լավ որս արնցիք., Այնքան էլ ոչ, Դորիան:Ըստ երնույթին թռչունները ղաշտ են թռել: Ավելի լավ կլիներ՝ նախաճաշիցհետո այլ տեղ գնանք: Դորիանը սկսնց քայլել նրա հետ: Սուր, անուշաբույր օդը, արնի ալ ոսկեգույն ցոլքն անտառում, որսահալածների՝ժամանակ առ ժամանակ թնդացող խռպոտճիչերը, որոնց հետնում էր հրացաններիսուր չխկոցը. հրապուրում էին նրան ամն համակում չքնաղ ազատության զգացումով: Նա բողջովին տրվել էր անհոգ երջանկությաննու անսահման -

-

Հ-ՅՀ»280««ծ--

անվրդով ուրակսությանը: Շանկարծ նրանց դիմաց` մոտ քսան յարդ հեռու, հին խոտի խոշոր ղեզի տակից սրածայր ականջները |սլշած մի նապաստակդուրս թռավ ն. ետնի երկար ոտները ձշյած. խորքը:Ջեոֆֆրինանմիջապես մացառուտի սրընթաց նետվեց բարձրացրեց հրացանը. բայց կենդանու վայելչակազմ գրավեց շարժմանմեջ ինչ-որ բան կար, որ զարմանալիորեն Դորիան Գրեյին. ն նա նույն ակնթարթինգոռաց. Չկրակեք,Ջեոֆֆրի,թող ապրի: Ինչ անհնթեթություն, Դորիան.-ծիծաղեցնա ն նապաս-տակի՝ թավուտը մտնելու պահին կրակեց:Լսվնց երկու ճիչ՝ վիրավոր նապաստակիահավոր ճիչը ն մարդու հոգեվարքի ճիչ. որ ավելի սոսկալի էր: Աստվածիմ, որսահալածիվրա եմ կրակել,- բացականչեց Ջեոֆֆրին.- այդ ձր ավանակըգնդակի տակ մտավ: Էյ. ղաղարեցրեքկրակելը.- գոռաց նա ձայնի ամբողջ բարձէ վիրավորվել: րությամբ,- մարդ Վազելով մոտեցավ ավագ վարձու որսորդը՝ փայտը ձեռքին: Որտեղ,սըր,ուր է նա,- բացականչեցորսորդը: Նույն րոպեին կրակոցները դաղարնցին ամբողջ գծի երկայնքով: Այստեղ է,- բարկությամբպատասխանեցՋեոֆֆրին՝ շտապելովդեպի թավուտը,-գրողը տանի, ինչու Ձնր մարդկանցչէիք հեռացրել: Փչացրիքայսօրվա որսը: Դորիանը դիտում էր, թե ինչպես նրանք չքացանմացառուտի մեջ՝ թեքելով ճկուն,օրորվող յուղերը: Մի քանի րոպե անց նրանք հայտնվեցին՝արնաողող բացատ դուրս ետ շրջվեց: Նրան թվայ. մի դիակ: Դորիանը սարսափահար թն չար ճակատագիրըհետնում է իրեն ամենուր: Նա լսել -

-

-

-

-

բերելով

Հ-ՅՀՏ281«6-՛

Ջեոֆֆրիի հարցը. թն մարդը մեռնելէ արղյոք ն ավազ որսորղի հաստատականպատասխանը:Անտառըհանկարձ կենդանացավ. լցվեց մարղկանցով,. լսվեցին բյուրավոր ոտքերի ղոփյուննեը ն ձայների խուլ դժժոց: Պղնձագույն կրծքով մի լսոշոր փասիանաղմուկով թափահարեցթները ն թռավ ճյուղերի վրայով: Միքանի րոպե անց, որ վշտացածԴորիանինտառապանքի անսահման ժամեր թվացին,նրա ուսի վրա ծանրացավմեկի ձեռքը: Նա ցնցվեց ն նտ նայեց: Դորիան.-ասաց լորդ Շննրին.- ավելի լավ Է ասեմ. որ այսօր դադարնցնենորսը: Անհարմարէ շարունակել: Ես կուզեի, որ դա ընդմիշտ դադարներ. Հարրի.- դառնորեն ասաց նա,- դա զզվելի ն դաժան զբաղմունք է: Միթե մարդը... Նա չկարողացավ վերջացնելնախաղասությունը: այո: Մանրագնդակների ամրուլջ Դժբախլխտաբար՝ լիցը կուրծքն է մլսրճվել: Պետք է որ մահացած լինի նույն ակնթարթին:Գնանք տուն: Նրանք մոտ հիսուն յարդ գլխավոր ծառուղիով կողթ կողքի լուռ քայլեցին: ԱպաԴորիանընայեց լորդ Շենրիին ն խոր հառաչանքով ասաց. Վատ նալխսանշան է. Հարրի,շատ վատ: Ինչը, հարցրեց լորդ Հենրին, հա, դժբալստ պատահարը:Սիրելի բարեկամս, ինչ արած, սպանվածնինքն Է մեղավոր. ինչու էր կանգնել գնդակի տակ: Բացի այղ. մեր գործը չէ: Ճիշտ է՝ բավականինանալխորժստացվեց Ջնոֆֆրիի համար:Վայել չէ կրակել որսահալածիվրա: Մարդիկ կարող նն մտածել,թե նա վատհրաձիգ է: Մինչդեռ այդպես չէ: Նա շատ դիպուկ է կրակում: Բայց անօգուտ Է այղ մասին իսոսելը: սըը

-

-

-

-

-

-

-

ՀՀ»Հ 282«»--

Դորիանը տարուրերնցգլուխը: Դա վատ նմ, որ է. Հարրի: մեզանից Շավ բայ լի բան է պ մեկն ու մեկին ն ձեռքը ղեպի աչքերը: ինձ.- ավելացրեցՍա Լորդ Շննրինծիծաղեց: ԱշխարհումմիակսոսկալիբանըձանձրույթնԷ. Դորիան. միակ մեղքը. որ ներումչունի... Բայց մենք ձանձրույթիցչենթ տառապի, եթե մեր մտերիմները ճաշի ժամանակ չսկսնն շատախոսել կատարվածիմասին: Նրանց պետք է զգուշացնեմ, որ այդ թնման արզելված է: Իսկ ինչ վերաբերում. Է նալսանշաններին, ապա նման բաներ չունեն: Ճակատազիրլ: մեզ համար մունետիկներ չի առաքում: Նա չափազանց |սնլացիկամ չափազանց դաժան է այղ բանի համար:Բացիայդ, գրողը տանի,ինչ կարող է պատահելՁեզ. Դորիան:Աշխարհում ամեն բան Դուք ունեք, ինչ ցանկալի Է մարդուն: Չկա մեկը, որ հիացմունքովչփոլսանակիիր տեղը Ձեզ հնտ: Իսկ ես, Հարրի. ուզածղ մարդու հետ տեղս կփոխի: Մի ծիծաղեք: ձիշտ եմ ասում: Չարարալստգյուղացին, որ հենց նոր մեռավ, ինձանիցերջանիկէր: Ես չեմ սոսկում մահից: Ջարհուրելի է միայն նրա մերձեցումը:Կարծեսարղեն ձիվաղային թները ճոճում Է իմ զլխավերնում կապարե օդի մնջ: Բարի երկինք... Միթե չեք տեսնում, որ մեկը ծառերի նտնում թաքնվածինձ է նայում ն սպասումինձ: Լորղ Հենրին նայեց այն ուղղությամբ, որ ցույց էր տալիս ձեռնոցհազած դողացող ձեռքը: -Այո,- ասաց նա ժպտալով,-տեսնում եմ պարտիզպանին, որն. իրոք, Ձեզ Լ սպասում:Հավանաբար,ուզում է հարցնել` ինչպիսի ծաղիկներ կուզեք այս գիշեր սնղանի համար` Սիրելի բարնկամս, ինչու նք այդպես ջղային ղարձել` երլ' -

Զգում նախանշան տարավ կսկիծով .

-

գոյություն

-

`

Հա.

283«2--՛

վերադառնանքքաղաք, անպայմանգնացեք իմ բժշկի մոտ: Դորիանը թեթնացածշունչ քաշեց, երբ տեսավ մոտեցուլ պարտիզպանին:Մարդը բարձրացրեցգլխարկը. մի պահ վարանած նայեց լորդ Շենրիին ն գրպանիցմի նամակ հանն լով՝ մեկնեց տիրոջը: Նորին պայծառափայլությունըհրամայեց սպասել պա -

տասխանի.-մրմնջացնա: Դորիանընամակըդրեց գրպանը: որ ես հենց հիմա Ասացեքնորինպայծառափայլությանը, գալիս եմ,- սառնությամբվրա բերեց Դորիանը: Պարտիզպանըշրջվեց ն շտապ գնաց տուն: Կանայք որքան են սիրում վտանգավոր բաներ անել.ծիծաղեց լորդ Հենրին.- դա նրանց այն հատկություններից մեկն է, որն ինձ բոլորից շատ է հիացնում:Կինը պատրաստ է սիրախաղ անել ուզածդ մարդու հետ այնքան ժամանակ. քանի դեռ ուրիշները ուշադրություն են դարձնում այդ բանի վրա: Ինչքան շատ եք սիրում խոսել վտանզավոր բաների մասին, Հարրի:Տվյալ դեպքումԴուք բոլորովինսխալվումեթ: Դքսուհին ինձ շատ է դուր գալիս, բայց ես նրան չեմ սիրում: Իսկ դքսուհին Ձեզ շատ է սիրում, սակայն Դուք ավելի քիչ եք դուր գալիս նրան: Այնպեսոր. գերազանցզույգ եք կազմում: Դուք բամբասումեք, Հարրի,ն բամբասում՝առանցորնէ հիմքի: Յուրաքանչյուր բամբասանքիհիմքում ընկած է դեպի անբարոյականությունն ունեցած հավատը.- ասաց լորդ Շենրին՝զլանակ վառելով: արրի, Դուք հանուն դիպուկխոսքիցանկացածմարդուն կարող եք զոհել: -

-

-

-

-

-

-

ՀՀՀ284«»--

Աշխարհն ինքն Լ բարձրանում զոհասեյյանին իր ներդաշնակությանհամար.- եղավ պատասխանը: Երանի կարողանայիսիրել.- բացականչեց Դորիանը բուռն ոգնորությամըբ:-Բայց ինձ թվում է՝ ես կորցրել եմ այդ կիրքը ն մոռացել ցանկությունը: Ես միշտ չափազանյյ շատ նմ ինքս ինձանով զբաղված եղել, ն ահա իմ իսկ անձնավորությունն ինձ համար ծանրություն է դարձել: Ուզում եմ փախչել. հեռանալ, մոռանալ... Հիմարություն էր, ինդհանրապես.այստեղ գալս: Թերնս հնռագրեմ Հարվիին, որ պատրաստիզբոսանավը: ԶՋբոսանավի վրա մարդ ապահով է: Չեմ կարող Ձեզ ոչինչ պատմել. Հարրի.- թախծոտ պատասխանեց նա.- թերնս այդ ամենն իմ երնակայությունն է: Դժբախտ պատահարըվրդովեց ինձ: Մի սոսկալի նախազզացումինձ ասում է, որ նման բան էլ ինձ հետ պետք է կատարվի: Ինչպիսիանմտություն: Գիտեմ, բայց ինչ անեմ, այղպես եմ զգում: Ահա ն ղքսուհին` իսկականԱրտեմիս՝անգլիական շրջազզնստով: Տեսաք, վերադարձանք,դքսուհի: Ամեն ինչ ես արդեն լսել եմ, միստերԳրեյ.- պատասխանեց նա.- խեղճ Ջեոֆֆրին սարսափելի վշտացած է: Եվ ասում են` Դուք |սնդրել եք, որ չկրակի նապաստակի վրա: Որքանապշեցուցիչ է: Այո, շատ ապշեցուցիչ: Չգիտեմ` ինչը դրդեց ինձ, թերնս, ինչ-որ քմահաճույք: Այդ նապաստակըբոլոր փոքրիկ կենղանիների: մեջ ամենագեղեցիկըթվաց: Բայց ցավում եմ, որ Ձեզ պատմել են սպանվածի մասին: Սարսափելի պատմությունէ... է.- մեջ մտավ լորդ Հենրին,- ն Ցավալի պատմություն -

-

`

-

-

-

-

-

ՀՅՀ.285««»--

բոլորովին հոգերանական հետաքրքրություն չի ներկա յացնում: Ա՛յ, նթե Ջեոֆֆրին դիտավորյալ սպաննր, որքան հետաքրքիր կլիներ: Ես կուվնի ծանոթանալ իսկական մարղասպանիհնտ: Դուք զարհուրելի մարդ եք, Շարրի.-գոռաց դքսուհին.ճիշտ չէ. միստերԳրեյ: Հարրի,միստերԳրեյը, ինչպեսերնում Է. կրկին վատ Է զգում: Հիմա կուշաթափվի: Դորիանը մեծ ջանքովտիրապետեցիրեն ն ժպտաց: Դատարկ բան է, դքսուհի,-կամաց ասաց նա.- ջլնրս չափազանցքայքայվածեն: Ուրիշ ոչինչ: Գուցե նրանից է. որ այս առավոտնրկար քայլեցի.. Ինչ ասաց Շարրին. չլսեցի նորիցինչ-որ բան բարբաջեց:Դուք ինձ հետո կպատմեք:Ես. թերնս, զնամ, պառկեմ:Ինձ կներեք,չե: Նրանք հասան ծաղկաջերմոցից պատշգամբ տանող մեծ սանլլուղքներին: Երբ ապակե ղուռրը փակվեց Դորիանի նայեց դքսուհուն: ետնից, լորդ Հենրինշրջվեց ն թախծազորով Դուք չափազանցշատեք սիրահարվածնրան.- հարցընց -

-

-

նա:

Դքսուհին որոշ ժամանակլուռ հայացքըհառել էր մի բնանկարի: -Նս ինքս կուզեի այդ իմանալ.- ասաց նա վերջապես: Լորդ Շննրին տարուբերեցգլուխը: Իմանալը ճակատագրականէ սիրո համար: Միայն անհայտությունն Է զերում մեզ: Մշուշիմեջ ամեն ինչ հրաշալի է: Բայց մշուշում մարդ կարող է շեղվել ճանապարհից: Բոլոր ճանապարհներըդեպի նույն տեղն են գնում, իս: սիրելիԳգնեղ Դնպի ուր: Շիասթափություն: Ես դրանով եմ սկսել իմ կյանքի ուղին.- հառաչեց -

-

-

-

-

-

Հ-ՅՏՏ286 Հ»--

դքսուհին: առաջ նկավ Ձեզ դքսականթագով: Ձանձրացել եմ արդեն մորու տերններից: Բայց Դուք այն կրում եք պատշաձմարժանապատ վությամբ: Միայն հասարակությանմեջ: Զզույշ. կկորցնեք,-ասաց լորդ Հենրին: Չեմ կորցնիոչ մի ծաղկաթերթնանգամ: Բայց Մոնմաութըականջներունի: Ծնրությունը խուլ է: Նա երբեք չի |սանդել: Երանի չեր: Լորդ Հենրին նայեցշուրջը՝ կարծեսինչ-որ բան փնտրելով: Ինչ նք որոնում,- հարցրեց դքսուհին: Ձեր սուսերի ելունդըւ.- պատասխանեցնա.- Դուք վայր եք զցել: Դքսուհին ծիծաղնց: Բայց դիմակր ղեռ կրում եմ: Նրա տակից Ձեր աչքերն ավելի գեղեցիկ են,- եղավ պատասխանը: Դքսուհին նորից ծիծաղեց: Նրա ատամնաշարընման Լր բոսոր մրզի սպիտակսերմնահատիկների: Վերնահարկի առանձնասենյակում բազմոցի վրա. սլառկած էր Դորիան Գբնյը: Նրա մարմնի յուրաքանչյուր թրթռացող ջիղ սարսափով էր պատած: Կյանքը հանկարծ նրա համար դարձավ չափազանց զզվելի բեռ, որ պետք է կրեր:Տարաբախտորսահալածիահավորմահը,որինսպանել էին`թավուտում. ինչպես վայրի կենդանու, նրան թվում -

Նա

-

-

-

-

-

-

-

-

`

-

-

-

-

-

1 ելոնղր անվտանզ է դարձնում սուսերր: Սուսերից վերցնել ելունդր՝ նշանակում է պատրաստվելմենամարտի:

ՀԵՀ.

ՀՀ-՛

էր իր մահվան նալսապատկերը:Նա քիչ մնաց` կորցներ գիտակցությունը. երբ լսեց լորդ Հենրիի լկտի կատակով ասած խոսքերը: Ժամը հինգին զանգահարեցսպասավորինն կարգաղրել) կապել իրերըգիշերվա ճեպընթացգնացքով Լոնդոն մեկնելու համար ն պատրաստել կառքը ութն անց երեսունին: Նա հաստատ վճռեց ոչ մի գիշեր չմնալ Սելբի-Ռոյալում: Այդտեղ չար նալսանշան կար: Արնի լույսի տակ շրջում էր մահը: Անտառիխոտըցողվել էր արյամբ: Նա մի նրկտող գրեց լորդ Շենրիին՝ հայտնելով, որ մեկնում է Լոնդոն՝ բժշկի ն խնդրումէ զբաղեցնել հյուրերին իր բացակայությանժամանակ: Երբ երկտողը դնում էր ծրարիմնջ, դուռը բախեցին,սպասավորըհայտնեց,որ ավազ վարձու որսորդը ուզում է տեսնելիրեն: Դորիանըմռայլվեց ն կծեց շրթունքը: Ներս կանչեք,- մի րոպե վարանելուց հետո քրթմնջաց -

նա:

Շննց որ մարդը ներս մտավ, Դորիանը դարակից հաննց չեկի գրքույկը ն դրեց նրա առաջ: Շավանաբար. առավոտվա դժբախտ պատահարի կապակցությամբեք եկել, Թորնթոն,-ասաց նա, վերցնելով գրիչը: Այո,սըր պատասխանեցանտառապահը: Այդ թշվառն ամուսնացած էր: Ընտանիքուներ,- հարցրնց Դորիաննանփութորեն,- եթե այո, ես նրանց կարիքիմեջ չեմ թողնի, անհրաժնշտ գումարկուղարկեմ: Մենք չգիտենք, թե ով է նա: Այդ պատմառովհամարձակվեցի Ձեզ անհանգստացնել: Չգիտնըք՝ով է.-- ասաց Դորիանը անտարբերությամբ.ինչպեսթն, ձեր մարդկանցիցչէր: -`

-

-

-

-

-

ՀՏ 288Հ»-՛

-Ոչ, սըր,մենքնրան երբեքչենք տեսել: Ինչ-որ նավաստու է, սըր:

նման

Գրիչը ընկավ Դորիան Գրեյի ձեռքից, ն սիրտը կարձես հանկարծ դադարնցբաբախելուց:

Նավաստի.-ճչաց նա,- ասացիքնավաստի: կյո, սըր. կարծեքնավաստիլինի: Երկու բազուկննրին էլ ղաջվածքներունի... ն ինչ-որ նման բան... Ռրնէ բան գտել եք նրա մոտ,- հարցրեցԴորիանն՝առաջ -

-

-

թեքված, ակնապիշ նայելով մարդուն,- որնէ բան, որից պարզվինրա ով լինելը: Միքիչ փող. սըր, ն վեց լիցանիմի ատրճանակ,էլ ուրիշ ոչինչ: Վայելուչ, բայց հասարակ տեսք ունի: Կարծում ենք, նավաստի է: Դորիանը ոտքի ցատկեց: Մտքում սոսկալի հույս փայլատակեց. ն լխելահեղորենկառչեց այդ մտքից: Որտեղ է դիակը.- բացականչեցնա:- Արագ:Այսրոպեին ես պետք է տեսնեմ: Ֆերմայում է, սըր, դատարկ ախոռում: Մարղիկ չեն ուզում իրենց տանը մեռել պահել: Ասում են՝ դիակը դժբալստություն կբերի: Ֆերմայում:Անմիջապեսգնացեքայնտեղ ն սպասեցեք ինձ: Ասացեքձիապաններիցմեկին. որ ձիս բերի: Ո'չ, պետք չէ: Ինքս կգնամախոռ:Այդպեսավելի արագ կլինի: Քառորդ ժամ էլ չէր անցել, երբ ԴորիանԳրեյը երկար ծառուղով սրընթաց սուրում էր քառատրոփ:Ծառերըտնսիլային թափորի նման ետ էին սլանում նրա կողքով, ն երկչոտ ստվերներըճանապարհիցմի կողմ էին նետվում: Մի անգամ զամբիկը շեղվեց սպիտակ ցանկապատիմոտ ն քիչ մնաց՝ վայր գցնր հեծյալին: Նա մտրակեց ձիուն: Ձին. ննտի պես ճեւլքելով օդը, առաջ սուրաց: Սմբակներիտակիցթռչում էին -

-

-

-

ՀՅ», 289Հ«---՛

քաիերը: Վերջապես Դորիանը ֆերմա հասավ: Բակում երկո մարդ թրն էին գալիս: Նա ցատկեցթամբիցն սանձը նետնւյ նրանցից մեկին: Ամենածայրիախոռում լույս էր առկայծում. Ինչ-որ ներքին ձայն Դորիանին ասաց, որ դիակն այնտեղ |: Նա շտապեցդնպի դուռը, ձեռքը տարավ փականին: Սակայն մի պահ վարանեց՝զգալով, որ հիմա ինքը մի հայտնությունէ անելու,որը իրենկամանդորրկվերադարձնի. կամ կխորտակիկյանքըհավիտյան:Ապակրնկիվրա բացեց դուռը ն ներս մտավ: Շեռու անկյունում՝պարկերիկույտի վրա, դրված Էր դիակը` կոշտ վերնաշապիկով ն կապույտ շալվարով: Դեմքը ծածկված էր կեղտոտ թաշկինակով: Կողքին` շշի մեջ, ճթճթում էր հաստ մոմը: Դորիան Գրեյը ցնցվեց: Նա զզաց, որ ինքը չի կարող ետ քաշել թաշկինակը ն կանչեցաշխատողներիցմնկին: Այս շորը ետ տարեք դեմքից: Ես ուզում եմ տնսնել նրան.- ասաց Դորիանը, ն իբրն հենարան՝ կառչեց ղռան կողափայտից: Երբֆերմայիաշիսատողըվերցրեցթաշկինակը,Դորիանն առաջ եկավ: Ուրախությանճիչ թռավ նրա կրծքից: Անտառում սպանվածըՋեյմս Վեյնն էր: Մի քանի րոպե Դորիանը կանգնած նայում էր դիակին: Երբնա վերադառնումէր տուն, աչքերըլի էին արցունքներով: Նա փրկվածէր: -

Հ-Տ5Տ290.«»-՛

ԳԼՈՒԽ

Ճ1

Իզուր մի ասացնք, թե որոշել եք լավը լինել.- ասում էր լորդ Շենրին՝ սպիտակ մատները թաթախելով կարմիր պղնձե գավաթի վարդաջրի մեջ,- Դուք կատարելություն նթ: Խնդրում նմ, մի փոլխվեք: Դորիան Գրեյը տարուբերեցգլուխը: Ոչ. Շարրի.ես շատ սոսկալի բաներ եմ արել: Իմ |սղճի վրա շատ մեղքեր կան ծանրացած:Այլնսչպետք է մեղանչեմ: Երեկ արդեն սկսեցիբարի զործեր անել: Որտեղէիք երնկ: Գյուղում, Հարրի:Մենակ գնացի գյուղ ն իջնանեցիմի փոքրիկ պանղոկում: Տղաս,- ասաց լորդ Շենրին՝ ժպտալով.- բոլորն էլ գյուղում կարող նն լավը լինել: Այնտեղ գայթակղումներ չկան: Ահա թե ինչու զյուղում ապրողները բացարձակապես անքաղաքակիրթ են: Քաղաքակրթությունը հեշտությամբ ձեռք բերվող թան չէ: Նրան մերձենալու երկու միջոց կա: Մնկը կուլտուրանէ, մյուսը` անառարկությունը:Իսկ գյուղի բնակիչները ոչ մեկի պատնհությունն էլ չունեն, ահա այդ պատճառովէլ նրանք լճացել են առաքինությանմեջ: Կուլտուրա,անառակություն,արձագանքեցԴորիանլ:.ես երկուսինէլ հաղորդակիցեմ եղել: Իսկ այժմ սարսափելի է մտածել, որ նրանք գտնվումեն կողք կողքի: Ես մի նոր՝ բարձրագույն, իղձ ունեմ. Հարրի: Որոշել եմ փոխվել: Նվ զգում եմ, որ փոխվել եմ: Բայց դուք դեռ չնք պատմել Ձեր արած բարության մասին: Թե ասացիք, որ արդեն մի քանիսն եք արել,- հարցրեց լորդ Հենրին. իր ափսնի մեջ դնելով մաքրածելակի մուզ կարմիրբրդիկը ն գդալով ցանելով վրան: Ես դա կպատմեմ Ձեզ. Հարրի: Ուրիշ ոչ մեկին չէի -

-

-

ի

-

-

-

-

-

շաքարավազ

ՀՅ»291շ2»--

պատմի,

բայց

Ձեզ կպատմեմ:Ես խնայել

եմ

մի աղջկա.

Հարրի: Այդպիսի հայտարարությունը գուցե պարծենկոտ Է հնչում, բայց Դուք ինձ կհասկանաք:Նա շատ գեղեցիկ է ն զարմանալիորեննման է Սիբիլ Վեյնին: Թերնս, նա հենց

դրանով հրապուրեց ինձ: Հիշում եք Սիբիլին. չե: Որքան հեռավորէ թվում այդ ժամանակը...Հա, ուրեմն... Հեթթին. մեր դասակարգիցչէ. իհարկե:Պարզ. գյուղացի աղջիկ է: Բայցես նրան անկեղծորենսիրեցի: Այո,ես միանգամայնհամոզված եմ. որ դա սեր է: Ամբողջ հրաշալիմայիսամիսը ես շաբաթլ: երկու-երեք անգամ գնում էի նրան տեսնելու: Երեկ նա ինձ դիմավորեցփոքրիկ այգում: Խնձորի ծաղիկներըթափվում էին մազերին,ն նա ծիծաղում էր... Այսօր այզաբացին մենք պետքէ մեկնեինք:Հանկարծես վճռեցի թողնել նրան այնպես մաքուր ու ծաղկանման,ինչպես գտել էի... Հավանաբարայդ զգացմունքինորությունը մեծ հաճույք է պատճառել Ձեզ.- ընդհատեց Հենրին:- Հիմա ես արդեն կարող եմ Ձեզ համար վերջացնել այդ հովվերգությունը: Դուք նրան բարի խորհուրդ տվեցիք ն կոտրեցիք սիրտը: Այդպես սկսեցիքՁեր վերածնունդը: Հարրի, Դուք անտանելիեք: Ինչպես կարող եք այղպիսի սարսափելի բաներ ասել: Շեթթիիսիրտըչի կոտրվել: Իհարկե, նա արտասվեցն այլն: Բայց անարգվածչէ: Նա կարող է ապրել, ինչպես Պերդիտանիր պարտեզում՝անամեջ: նուխների ն անթառամների Նվ արտասվել դավաճանՖլորիզելի համար,- ծիծաղեմեջքին: Սիրելի լով ասաց լորդ Շննրին՝ միամտություն Դորիան.Դուք ղեռ զարմանալի երեխայական իր դաԿարծում եք՝ հիմա այդ աղջիկը կբավարարվի սակարգից որնէ մեկի սիրով: Իհարկե, նրան կամուսնացնեն անտաշ մի սայլապանիկամ ատամներըբացած գյուղական -

-

-

ունեք:

աթոռի հենվելով.

Հ-ՅՓՏ Հ«Ե-՛

-

որնէ հողագործի հետ: Մինչդեռ Ձեր հանդիսյումը, Ձեր նկատմամբ տածած նրա սերը նրան արդեն կստիպիարհա ն թշվառ զգալ իրեն: Բարոյականանսա մարհել ամուսնուն կետից ես չեմ կարող ասել, թե Ձեր ինքնահրաժարումը:մեծ վերածնունդ է: Դա նույնիսկ, որպես սկիզբ՝ շատ աննշան է: Բացի այդ. ինչու չեք կարծում, որ Հեթթիի մարմիննայժմ ար դեն Օֆելյայի պես չի լողում ջրաղացիաստղաձաճանչլճա-կում՝ չքնաղ ջրաշուշաններիմեջ: Վերջացրեք,Շարրի,անտանելիէ: Դուք մերթ ամեն ինչ ծաղրումեք, մերթ դարձնումլուրջ ողբերգություններ: Ափսոս, որ նս պատմնցի: Փույթ չէ. թե ինչ եք մտածում իմ մասին: Ես գիտեմ, որ ճիշտ եմ վարվել: Խեղճ Շեթթի: Երբ ես այս առավոտհեռանում էի նրանց ագարակից,լուսամուտիմոտ տնսա նրա ճերմակդեմքը. որ նման էր հասմիկիցողի... Եկեք չխոսենք այդ մասին, այլնս մի փորձեք համոզել, որ այղքան տարիներիընթացքում իմ կատարած առաջին բարի գործը, առաջին փոքրը ինքնահրաժարումը,որ երբնէ արել եմ. իրոք. ինչ-որ մեղք է: Ես ուզում եմ՝ ավելի լավը լինել: Շվ պետք է լինեմ: Այժմ Ձեր մասին պատմեցնք:Ինչ է կատարվում: քաղաքում: Վաղուց չեմ եղել ակումբում: Սարղիկ դեռ խեղճ Բեզիլի անհայտացմանմասին են խոսում: Իսկ ես կարծում էի՝ արդեն հոգնել են խոսելուց,- ասաց Դորիանը՝իր համար գինիլցնելով ն թեթնակիմռայլվեց: Ինչ եք ասում, սիրելիս. այդ մասին ընդամենը վեց է, ինչ խոսում են, մինչդեռ բրիտանական հասաշաբաթ րակության համար դժվար է փոխել թեման ավելի հաճալս, քան երեք ամիսը մեկ: Այդպիսիմտավորճիգի նա անընղուսակ է: Ճիշտ է՝ այս սեզոնում մեր հասարակության բալստը բերեց,ահագինդեպքերեղան՝ իմ ապահարզանը.Ալան -

-

-

-

Հ-ՕՀՏ 298.Հ5»-՛

Քնմփբելի ինքնասպանությունը, այժմ էլ նկարչի անհնտացման առեղծվածը: Սքոթլան-Յարդըդեռ պնդում է, թե մոխրազույն վնրարկուռվ մարդը, որ նոյեմբնրի իննին կես Փարիզ մեկնեց. |սեղճ Բեզիլն էր. իսկ գիշերվա է. որ Բեզիլն, Ֆրանսիա իկանությունը չի ժամանել Փարիզ: Հավանաբար մի երկու շաբաթ հետո կլսենք. որ նրան տեսել են ՍանՖրանցիսկոյում: Զարմանալիէ. հենց որ մեկն անհետանում է, ասում են. որ տեսել են Սան-Ֆրանցիսկոյում։Պետք է, որ այդ Սան-Ֆրանցիսկոնչքնաղ քաղաք լինի՝ աշխարհի բոլոր հրապույրներով օժտված: Ինչ պատահած կլինի Բեզիլին, ինչ եք կարծում,հարցրեց Դորիանը՝ լույսի դիմաց պահելով բուրգունդյան գինին ն ապշելով, թն ինքնինչպեսկարող էր սառնասրտորեն քննարկել այղ նյութը: Գաղափարչունեմ: Եթե Բիզիլն ուզում է թաքնվել, ղա իր գործն է: Եթե մեռած է, ես չեմ ուզում այդ մասին մտածել: Սահըմիակ բանն է, որ միշտ սարսափեցնումէ ինձ: Ես ատում եմ մահը: Ինչու, ծուլորենհարցրեցզրուցողներից կրտսերը: Որովհետն,- ասաց լորդ Շենրին` քթանցքներին մոտեցնելով քացախի ոսկեզօծ բաց սրվակը.- մնր օրերում մարդ կարող է վերապրել ամեն ինչ, բացի մահից: ՄահըԱ զռնհկությունը Ճ. դարի միակերնույթներն են, որ ոչ ոք չի կարող բացատրել:Եկեք սուրճ խմենքերաժշտասենյակում, Դորիան:Դուք ինձ համար կնվագեք Շոպեն: Այն մարդը, որի հետ կինս փախավ,հոյակապէր Շոպեննվագում: Խեղճ Վիկտորիա: Ես նրան շատ-շատ էի ընտելացել, տունը առանց նրա բավականին դատարկվել է: Անշուշտ, 0հ, ամնն ինչ կարող է հաճույք դառնալ, եթե սովո-

գնացքով ընդհանրապես, երբեք

հայտարարում

-

-

-

-

-

-

Հ-ՅՏՏ294 Հ«»-՛

րություն է: Բայց մարդ ափսոսում է բաժանվել նույնիսկ ամենավատ սովորությունից:Եվ թնրնս հենց այղ վատ սովորույթների համար ամենից շատ էինք վշտանում: Դրանք մեր «ես»-ի էական մասն են: Դորիանը չպատասխանեց,նա ելավ սեղանի մոտիլց ն. անցնելով մյուս սննյակը, նստեց դաշնամուրի առաջ, ն մատները սահեցրեց սն ու սպիտակփղոսկրե ստնղների վրայով: Երբ մատուցեցինսուրձը, նա դադարեցնվազել, ն նայնլով լորդ Շենրիին՝ասաց. Հարրի,երբնէ Ձեր մտքով անցելէ, որ Բեզիլին սպանել

ոչիսչ

-

են:

Լորդ Հենրին հորանջեց. -Բեզիլը շատ հանրածանոթէրն միշտկրում էր Ուռթերբրի' ժամացույց: Ինչու պնտք Է սպանեին նրան: Նա թշնամիներ ունենալու համար բավականաչափ խելացի չէր: Իհարկն. շատ տաղանդավոր նկարիչ էր: Բայց կարնլի է նկարել Վելասկեզի պես ն լինել չափազանցձանձրալի մարդ: Նա միայն մի անգամ Է ինձ հետաքրքրել,երբ տարիներառաջ ինձ խոստովանեց,որ խելահեղորեներկրպագումէ Ձեզ, ն Դուք նրա արվեստումամենազորշարժառիթեք: Ես շատ էի սիրում Բեզիլին,- ասաց Դորիանը`տլսրությամբ:- Ուրեմն, ոչ ոք չի ենթադրում,որ նա սպանվածէ: Մի քանի լրագրեր: Բայց, ըստ իս, դա բոլորովին անհավանականէ: Փարիզում.իհարկե, շատ ահավոր վայրեր կան. բայց Բեզիլն այնպիսիմարդ չէր, որ գնար այնտեղ: Նա հետաքրքրասերչէր, ահա նրա հիմնականթերությունը: Իսկ ինչ կասեիք, Հարրի, եթն խոստովանեիՁեզ, թե նս եմ սպանել Բեզիլին.- ասաց Դորիանը՝սնեռուն հայացք հառած լորդ Շենրիին: -

-

-

1 էժանագինժամացույց:Ուռթերբրինֆիրմայի անունն

Հ-6Հ»298 Հ«»--

Լ:

Կասնի.սիրելիբարնկամ.որ Դուքփորձումեք նկարվելիս այնպիսիկնցվածք ընդունել. որ Ձեզ բնավ չի սազում: Ամեն տեսակիոճիրը զռեհիկէ, ճիշտինչպեսգռեհկությունը՝ոճիր. Իսկ Դուք. Դորիան.չեք կարող մարդասպանությունկատարել: Ներեցեք, որ վիրավորում եմ Ձեր ինքնասիրությունը՝այդպես մեկնաբանելով, բայց հավատացեք.դա ճիշտ է: Ոճրազործները միշտ ցածր դասի մարդիկ են: Եվ ես մազաչափանգամ չեմ դատապարտում նրանց: Ինձ թվում է՝ ոճիրը նրանց համար նույնն է, ինչ արվեստը՝ մեզ համար. պարզապես ուժեղ զգայություններառաջացնելումիջոց է: Ուժեղ զգայություններ առաջացնելումիջոց: Ուրեմն, Դուք կարծումեք՝ մարդ, որ կատարումէ մարդասպանություն, կարողէ կրկին նույն ոճիրը գործել: Բավականէ. Հարրի: Օհ, ամեն ինչ կարող է հաճույքդառնալ, եթե սովորույթի մեջ Է մտնում,- ասաց լորդ Շենրին՝ ծիծաղելով: Դա կյանքի ամենակարնորգաղտնիքներիցմեկն է: Այնուամենայնիվ, ես կասնի, որ մարդասպանությունըմիշտ արատ է: Երբեքպետք չէ անել այն. ինչի մասին չի կարելի խոսել ճաշից հետո... Բայց թողնենք խեղճ Բեզիլին: Երանի հավատայի, որ նրա վախճաննայնպեսռոմանտիկէ, ինչպես Դուք եք ենթադրում: Բայց չեմ կարող: Ավելի շուտ ես կպատկերացնեի,որ նա հանրակառքից ընկել է Սենան. բայց հանրակառքն ուղեկցողը թաթցրել է պատահարըտհաճություններիցխուսափելուհամար: Այդ,կարծում եմ, այդպեսէլ եղել է նրա վախճանը: Եվ այժմ, տեսնում եմ ես նրան` պառկած Սենայի պղտոր կանաչավուն ջրերի տակ, վրայով լողում են լաստանավերը, իսկ մազերի մեջ խճճվել են երկար ջրիմուռները: Գիտեք, Դորիան,ես չեմ կարծում.թե նա կարող էր շատ լավ կտավներ ստեղծել: Վերջին տասը տարվա ընթացքում նրա նկարները շատ վատացելէին: -

-

-

-

Հ-ՏՏՏ 296 .5»-՛

Դորիանը իսորհառաչեց. իսկ լորդ Հենրին սկսել) ճեմել սենյակում,հետո մոտեցավն շոյեց սքանչելիթութակիլուսը. թներով դա վարդագույն փուփուլով ն պոչով, մոլսխրազույն հավայական լսոշոր թռչուն էր՝ բամբուկի ձուլին նստած: Հարրիի մատները թռչունին, նա վայր թյույլեց սն կոպերի ապակենմա' ն սկսեց ետ ու առաջ ճոճվել: կյո,- շարունակեցնա ն, շրջվելով, թաշկինակը հանեց զրպանից.նրա նկարները էին: Կարծես բան էր կորցրել, զրկվել էր իդեալից:Քանի դեռ Դուք ն նա լավ ընկերներ էիք, Բեզիլը մեծ նկարիչ էր: Բնչը Ձեզ՝բաժաննց: Երնի՝ ձանձրացաք: Եթն՝ այո, նա երբնքՁեզ չէր կարողներել: Այդպեսեն բոլոր ձանձրալիմարդիկ: Ի միջի այլոց, ինչ եղավ Ձեր ղիմանկարը: Թերնս, չեմ տեսել այն ժամանակիցի վեր, երբ Բեզիլը վերջացրնց... Շա, հիշեցի, մի քանի տարի առաջ Դուք ասում էիք, թե ուղարկել եք Սելբի, ն ճանապարհին կորնլ, թն գողացել են: Այդպես էլ չգտնվեց: Ափսոս: Իսկական զլուխզործոց էր: Հիշում եմ՝ ես ուզում էի այն զնել: Երանի ինձ մոտ լիներ: Այն պատկանումէր Բեզիլի ծաղկուն շրջանին: Դրանից հետո նրա կտավները վատ նկարելու ն լավ մտադրությունների խառնուրդը դարձան. մի բան. որ միշտ իրավունք է տալիս մարդուն կոչվելու բրիտանական արվեստի ներկայացուցիչ: Դուք հայտարարություն տվեցիք լրազրերում:Հարկավորէր: Չնմ հիշում.- պատասխանեցԴորիանը.-կարծեմ` այո: Բայց իրականում ինձ երբեք դուր չի եկել դիմանկարը, ափսոս, որ նկարվել եմ: Նրա հիշողությունն ինձ ատելի Է Ինչու սկսեցիք այդ խոսակցությունը: Դիմանկարն ինչ-որ դրամայի երկու զարմանալի տոդեր են հիշեցնում կարծեմ «Համլետ»-ից...Ինչպեսէր...

Երի

իպան թաղանթը

ծ

աչքերին

սպիտակ

-

վատացել

-

Հ»

292.«»--

ինչ-որ

Ինչպես պատկերթախծի, Դեմքն այդ անսիրտէր... Այո, հենց այղպիսի տպավորությունէր նա թուլնում ինձ վրա: Լորդ Հենրին ծիծաղեց: Ով արվեստի տեսանկյունով է կյանքը դիտում, նրա ուղեղը փոխարինումԷ սրտին.- ասաց Հարրին՝ ընկղմվելով բազկաթոռիմեջ: Դորիան Գրնյը տարուբերեց զլուխը ն մի քանի մեւլմ ակորդ վերցրեցդաշնամուրիվրա: ինչպես պատկերթախծի.- կրկնեց նա,- դեմքն այղ անսիրտ էր: էորդ Հենրին. բազկաթոռին հենված, նայում էր նրան կիսախուփաչքերով: Իմիջի այլոց. Դորիան,-ասաց նա փոքի ղաղարից հետո,Ինչ է շահում մարդ, եթե ձեռք է բնրում ողջ աշխարհըն կորցնում...ինչպեսէր, հա, ն կորցնում Է իր սեփականհոգին: Երաժշտությունը կտրուկ ընդհատվեց: Դորիանը ցյնցվեր՝ ն աչքերը հառեցընկերոջը: Ինչու եք այդպիսիհարց տալիս. Հարրի: Սիրելիս,-ասաց լորդ Շենրին` զարմացած բարձրացնելով հոնքերը:- ես Ձեզ եմ հարցնում,որովհնտն կարծում Ահա ն բոլորը: Լի՝ Դուք կարող եք պատասիսանել: Անցած կիրակի ես անցնում էի Պարկով, այնտեղՄարմարնկամարի մոտ լսմբվել էին ցնցոտիապատմարդիկ ն լսում էին ինչ-որ փողոցայինքարոզչի: Երբ անցնումէի նրանց մոտով, լսեցի այղ արտահայտությունը,որը շատ դրամատիկականհնչեց: Լոնդոնը շատ հարուստ է նման զարմանալիտեսարաններով: անձրնոտկիրակի,մակինտոշհագածանճար Պատկնրացրեը՝ քրիստոնյայիմի կերպարանք,կաթկթող հովանոցներիտակ -

-

-

-

-

Հ-Յ»»2982Հ-

կանզնածհյուծված դեմքերիմի օղակ, այդ ցնցուղ արատհայ տությունը, որ օդ Է թռչում՝ որպես սուր, հիստերիկ մի ճիչ.. Որոշ տեսակետից.իրոք. հետաքրքիրէ, ազղեցիկ: Ես ուլում էի ասել այդ մարգարեին,որ միայն արվեսսոըհոգի ունի, իսկ մարղը՝ոչ: Բայց վախեցա՝ինձ հասկանա: Մի ասեք. Հարրի:Շոզին սոսկալի իրականություն է: Այս կարելի է գնել. վաճառել.փոխել:Նրան կարելիէ թունավորել կամ կատարելությունդարձնել: Մեզանից յուրաքանչյուրը հոգի ունի, գիտեմ: Միանգամայնհամոզվածեք, Դորիան: Միանգամայն: Ադ, ուրնմն, ղա միայն պատրանքէ: Այն բաները, որոնց բացարձակապեսհավատում ես. իրականության մեջ գոյություն չունեն: Այդպիսին է հավատի ճակատագիրը. ն նույնն Է սովորնցնում մեզ սերը: Աստված իմ. որքան մռայլ նք. Դորիան:Այղպես լուրջ մի եղնք, բավական է: Մեզ ինչ մեր դարաշրջանիսնահավատությունը:Ո'չ, մենք այլես չննթ հավատում հոգու զոյությանը: Մի բան նվազեք, Դորիան. որնէ նոկտյուրն. ն նվագելով կամաց-կամացպատմեք, թե ինչպես եք պահպանել Ձեր երիտասարդությունը:Դուք, երնի. ինչ-որ գաղտնիքունեք: Ես ընդումենը տասը տարով նմ Ձնզանիցմեծ, բայց կնճռոտվածեմ, հյուծված,դեղնած:Դուք. իրոք, հրաշալի եք. Դորիան:Երբեք այդքան հրապուրիչ չեր եղել, ինչպես այս երեկո: Դուք ինձ հիշեցնում եք այն օրը, երբ` առաջին անգամ տեսա Ձեզ: Դուք շատ ամաչկոտ էիք, րայց միննույն ժամանակ նան հանդուգն ու հիանալի մի պատանի: Հիմա` տարիների հետո, իհարկե, Դուք փոխվել եք, բայց ոչ արտաքինով:Երանի՝ ինձ ասեիք Ձեր գաղտնիքը:Երիտա: սարդությունս ետ ստանալու համար ես ամեն ինչ կանեմ. բացի մարմնամարզական վարժություններից, վաղ վեր կն -

-

`

-

-

Հ-«ՀՀ299 Հ«»--

ն առաքինի կյանք վարելուց: Երիտասարղություն... բնչը կարող է համեմատվելնրա հետ: Անմտություն Է խոսել երիտասարդությանանգիտության մասին: Միակ մարդիկ,

նալուց

որոնցկարծիքներնայժմ ես ակնածանքովեմ լսում, դա ինձանից երիտասարդներնեն: Նրանք մեզանից առաջ են անցել: Կյանքը նրանց համար բացահայտել է ամենավերջին հրաշքները: Ինչ վերաբերում է տարեցներին, նրանք միշտ հակադրվում են: Եվ դա անում են սկզբունքորեն: Եթե մի բանի մասին հարցնեք նրանց կարծիքը. որ կատարվել է երեկ, հանդիսավորձնով Ձեզ կտան 1820 թվի կարծիքները. երբ տղամարդիկհագնում էին երկար գուլպաներ, ամեն ինչի հավատում էին ն բացարձակապեսոչինչ չզիտեին: Այդ ինչ չքնաղ բան եք նվագում:Հետաքրքիրէ, Շոպենը դա Սայորկայումէ գրել, երբ հեծեծում էր ծովը իր ամառանոցի ն աղի շիթեր ցայտում լուսամուտներին: Ապշեցուցիչ շուրջը ռոմանտիկբան է: Փառքաստծո, որ գոնե մեզ համարարվեստն Է մնացելանզուգական:Մի ընդհատեք:Ես երաժշտություն նմ ուզում այս երնկո: Ինձ թվում է՝ Դուք երիտասարդԱպոլլոնն նք, իսկ ես՝ Մարսիեսը,որ ունկնդրումեմ Ձեզ... Ես իմ սրտում թախիծ ունեմ, որի մասիննույնիսկԴուք էլ չգիտեք, Դորիան: Ծերության ողբերգությունը նրանում չէ. որ մարդ ծնրանում Է, այլ նրանում,որ մարդհոգով երիտասարդԷմնում: Երբեմն ապշում եմ իմ անկեղծությանվրա: Ա՛խ, Դորիան,որքան նՆրջանիկեք: Որքան հրաշագեղ է Ձեր կյանքը: Դուք ըմպել եք ամեն ինչ՝ մինչն մրուրը: Ձեր քիմքով ճզմել եք խաղողը ն ըմբոշիսնել:Կյանքը ոչինչ չի թաքցրել Ձեզանից:Ձեզ համար ամեն ինչ եղել է ոչ այլ ինչ, եթե ոչ երաժշտական հնչյուն: Այդ պատճառովէլ կյանքըՁեզ խնայել է: Դուք միանգամայն նույնն եք մնացել, Դորիան: Նույնը չեմ, Հարրի: -

Հ-ՅՉ»300 ՀՀ»--՛

կյո. նույնն եք: Հետաքրքիր է՝ ինչպիսին պետր է լինի Ձեր մնացած կյանքը: Միայն թե մի փչացրընք ինքնա հրաժարումներով:ՀիմաԴուքկատարելությունեք:Տեսեք,հտ. ինքներդ Ձեզ անլիարժեք մի դարձրեք: Այժմ Դուք բոլորովին անկեղծ եք: Իզուր մի տարուբերեք Ձեր զլուլսը. գիտեր. որ. այղպես է: Բացի այդ. Դորիան, ինքներդ Ձեզ մի խարնթ: Կյանքը չի առաջնորդվումկամքով ն ձգտումներով: Կյանչը ջղերի. ջիլերի ն աստիճանաբարհասունացող բջիջների զոյ է. որտեղ թաքնվում է միտքն ինքը, ն կրքեր ու երազներ են ծնվում: Ձեզ ապահով եք պատկերացնում,մտածում եք. թե հզոր եք: Բայց հանկարծ գույնի երանգը սենյակում կամ վաղորդյաներկինքը, Ձեր երբեմնի սիրած յուրահատուկ բույրը, որ իր հետ բերում է քաղցր հուշնր, մոռացվածբանաստնղծությանմի տող, որ կրկինհանդիպում նք, երաժշտականմի կադենցիա, որ վաղուց չեք նվազել, ն ահա կանխորոշվում է ամեն ինչ, լսում եք, Դորիան, ահա այդպիսի բաննրիցէ կախվածմեր կյանքը: Բրաունինգըինչոր տեղ գրում է այդ մասին: Մեր սեփական զզացումներընույնպես հաստատում են դա: Բավական է, օրինակ. որնէ տեղ ես զգամ «Էյչ Ելոօ» օծանելիքի բույրը ն կրկին ես վերապրում եմ կյանքիսամենազարմանալին հետաքրքրիմի ամիսը:Երանիփոլսնինքմեր տեղնրը,Դորիան:Մարդիկմիշտ բարբաջել են երկուսիս մասինէլ, բայց միշտՁեզ երկրպազել. են: Եվ միշտ էլ կերկրպագեն: Դուք այն կնրպարն եք, որին փնտրում է մեր դարաշրջանը ն վախենում,որ գտել է: Ես այնպեսուրախ եմ, որ Դուք երբեք ոչինչ չեք արել, չեք կերտել որնէ քանդակ. չեք նկարել կամ որնէ բան ստեղծազորձել: Ձնր արվեստըեղել է կյանքը:Ձեզ ներդրել եք երաժշտության մեջ: Ձեր կյանքիօրերը Ձեր սոնատներնեն: Դորիանըվերկացավդաշնամուրիմոտիցն շփնցմաւյերը: -

պատահական

Հ-ՇՀՏ

301-6»--

կյո, իմ կյանքը հրաշագեղ է եղել.- կամացասաց նա.ես այլնս չեմ ուզում այդ կյանքով ապրել, Հարրի: Եվ այղպիսի խենթ բաներ մի ասեք: Դուք իմ մասին ամեն ինչ -

բայց

չգիտեք: Իսկ նթե իմանայիք, գուցե նույնիսկ երես թեքնիք ինձանից:Ծիծաղումեք: Մի ծիծաղեք: Ինչու չնք նվազում, Դորիան:Նստեցեքն մի անզամ էլ մեծ լուսնին, նվագեք այդ նոկտյուրնը: Նայեք մեղրազույն որ կախվածէ աղջամուղջով պատվածերկնքում: Նա Ձեզ Է սպասում, որպեսզիղյութեք իրեն ն. եթե նվազնք, ավելի կմերձենաերկրին:Չեքնվագում: Դե. ուրեմն. ակումբ զնանք: Երեկոնթովիչ է. ն թովչանքով էլ թող վերջացնենք: Ուայթում մի երիտասարղ է լինելու, որը շատ է ուզում ծանոթանալՁեզ հետ: Այդ երիտասարղըլորդ Փուլն Է՝ Բորնմաաթիավագորդին: Նա ընդօրինակումէ Ձնրփողկապները ն աղերսում, որ ծանոթացնեմՁեզ հետ: Հրաշալի պատանիԷ ն բավականաչափՁեզ է հիշեցնում: Շուսով նմ՝ ոչ.- ասաց Դորիանը, ն աչքերին թալխրիծ իջավ,- բայց այսօր հոգնած եմ. Հարրի:Ակումբ չեմ զա: Արդեն մոտ ժամը տասնմեկնէ, իսկ ես ուզում եմ վաղ պառկել: Մնացեք,Դորիան:Դուք երբեք այդպես լավ չեք նվագել, ինչպես այս զիշնր: Ինչ-որ բան կար Ձեր հուզված նվագի մեջ, որ զմայլելի էր: Այդ նոկտյուրնը ավելի տպավորիչ էր. քան լել նմ երբնէ: Դա նրանիցէ, որ ես որոշել եմ բարի լինել.- ժպտալով` պատասխանեցնա,- արդեն մի քիչ փոխվել եմ: Իսձ համար չեք կարող փոխվել, Դորիան,-ասաց լորդ Շենիին,- մենք միշտ պետք է բարեկամներմնանք: Սակայն մի անգամ Դուք ինձ թունավորել եք գրքով: Երբեք չեմ ների: Հարրի,խոստացեք, որ այլնս այդ գիրքը ոչ մեկին չեք տա: Վտանգավորգիրք է: -

-

-

-

-

-

Հ-՞ՀՏ302.«»-

Սիրելի Դորիան, Դուք. իրոք. սկսում նք բարոյախոս դառնալ: Շուտով, ինչպես յուրաքանչյուր նորահավաս,, հութ, հարություն առած, կսկսեք շրջել ն զգուշացնել մայսյկանյյ չգործել այն բոլոր մեղքերը. որոնցից Դուք հոգնել նք: Ո՛չ. Դուք այնքան եք լավը. որ այդպիսի դեր չեք կատարի: Բացիայդ՝ միտքէլ չունի: Ինչպիսինմենք եղել ենք. այնպիսին էլ կմնանք, իսկ ինչ վերաբերում է զրքով թունավորվելուն. ապա այդպիսի բան չի լինում: Արվեստըչի ազդում մարդու գործունեության վրա, ընդհակառակը,արվեստըոչնչալյնում է գործելու ցանկությունը:Արվեստը միանգամայն անկալս է: Այսպեսկոչված «անբարոյական»գրքերը այն գրքերն նն, -

որոնք աշխարհին ցույց են տալիս նրա արատները, միայն այսքանը. ուրիշ ոչինչ: Բայց եկեք հիմա գրականություն չՀքննարկննք: Վաղընկեքինձմոտ, Դորիան:Ժամըտասնմեկին ես կառքով պետք է զնամ զբոսնելու. միասինկզբոսնենք: Իսկ հետո նս Ձեզ կտանեմլեդի Բրենքսամիմոտ նախաճաշելու: Նա հիանալի կին է ն ուզում է Ձեզ հետ խորհրղակցել մի քանի պատկերագորգերիմասին, որ ուզում է գննլ: Ուրեմն. չմոռանաք. ես Ձեզ սպասելու եմ: Թն մնր փոքրիկ դքսուհու մոտ գնանք նախաճաշելու:Նա ասում Լ, որ Դուք դադարել նք նրան այցելելուց:Գուցն ձանձրացել եք Գլնլիսից: Ես այղպես էլ գիտեի: Նրա սուր լեզուն ազդում է մարդու ջղերի վրա: Լավ. բոլոր դնպքնրում եկեք ժամը տասնմեկին: Դուք անպայման եք դա ուզում, Հարրի: Անպայման:Պարկն այժմ շատ հաճելի է: Եղրնանին այնպես Է փթթել, ինչպես այն տարին, երբ առաջին անգամ հանդիպեցիձեզ: Շատ լավ. ժամը տասնմեկին այստեղ կլինեմ,- ասաց` Դորիանը,- բարիզիշնր, Հարրի: Նա դռան մոտ մի պահ տատանվեց. կարծես ինչ-որ բաս էր ուզում ասել: Բայցմիայն հառաչեց ն դուրս եկավ: -

-

-

'

ԳԼՈՒԽ

Շաձելի. տաք երեկո էր, այնքան տաք, որ Դորիանը վերարկուն ոչ թե հագել, այլ գցել էր թնին: Նա նույնիսկ վիզը չեր փաթաթելմետաքսեշարֆով: Գլանակծխելով`ղանդաղ տուն էր զնում, երբ նրա կողքով անցաներկու երիտասարդ` երեկոյան հագուստով: Դորիանը լսեց, որ նրանցից մեկը 2շնջաց.«Սա ԴորիանԳրեյնէ»: Եվ նա հիշեց. թե առաջ ինչքան էր հաճելի,երբ իրենմատնացույցէին անում, հետաքրքրված նայում կամ իր մասին խոսում: Այժմ նա հոզննլ էր արդեն սեփականանունը լսելուց: Փոքրիկ գյուղը, որտեղ նա վերջերս հաճայս էր լինում, հմայել էր հենց նրանով, որ այնտեղ ոչ ոք չէր ճանաչումիրեն: Այն աղջկան, որը սիրել էր իրեն. Դորիաննասել է, որ ինքն աղքատ է, ն նա հավատացելէր: Իսկ մի ուրիշ անզամ, երբ Դորիանընրան հայտարարելէր, որ ինքըանցյալումանառակ կյանք է վարել. աղջիկր ծիծաղել էր ն սյատասխանել,որ անառակկյանք վարողներըմիշտ ծեր ն այլանդակեն լինում: Ինչպես էր ծիծաղում այդ աղջիկը... նրա ծիծաղը կարծես կեռնեխիդայլայլ լիներ: Եվ որքանէր չթնաղ իր չթե զգեստով ու լայնեզր գլխարկով: Այդ հասարակ,անզետ աղջիկը ուներ այն ամենը, ինչ կորցրել էր Դորիանը: Երբ նա տուն հասավ, սպասավորնարթուն իրեն էր սպասում: Դորիանն ուղարկեց նրան քնելու, իսկ ինքը պառկեց գրադարանի բազմոցի վրա ն սկսեց խորհել լորղ Հենրիի ասածներիմասին: Միթե ճիշտ է, որ մարդ իսկապես չի կարող փոլսվել: Նա խելահեղորեն զգաց իր պատանեկության անաղարտ մաքրության կարոտը, «վարդագույն-ճերմակ պատաննկության կարոտը»,ինչպեսմի անգամանվանել էր լորդ Հենրին: Դորիանը զիտեր, որ ինքը ապականվել է, կեղծել է հոզին, Հ-ՀՏ.304-Հ-՛

անընդհատ ներշնչում է իրեն, որ իր ազդեցությունը կործանարար է եղել ուրիշներիվրա, ն դա ահավոր հաճույթ էր պատճառումիրեն: Նա զիտեր, որ իր կյանքի հետ լսաչաձնաձ բոլոր կյանքերից ամենահստակն ու ամենալխոսսոումնալիլյը իրենն Է եղել, որն, ավաղ, ապականեցինքը: Բայց միթն այլ բոլորն անուղղելի Է: Միթեայլնս հույս չկա: Ա՛յս. գոռոզության ու վրդովմունքի ինչպիսի ճիվաղային պահի նա աղոթեց, որ դիմանկարըկրի իր կյանքի բեռը. իսկ ինքը պահպանիհավիտենականերիտասարդությանանկեղծ պայծառությունը:Շննց այդ րոպեինէր, որ նա խոբտակեցիի կյանքը: Ավելի լավ չեր լինի. եթե յուրաքանչյուր մեղքն իր հետ անմիջապեսարժանիպատիժբերեր. պատիժը մաքրում է: Ոչ թե՝ «Մեր մեղքերին թողություն տուր» այլ` «Պատժիր մեզ մեր անօրենություններիհամար».ահա թե ինչպեսպետք է լինի մարդու աղոթքը ամենաարդար աստծուն: Սեղանին դրված էր հմուտ փորաքանդակովհայելին, որ տարիներ առաջ նվիրել էր լորդ Հենրին: Շրջանակի վրա առաջվա նման խայտում էին սպիտակաթաթիկ հրեշտակիկները: Նա վերցրեց հայելին, ճիշտ այնպես ինչպես ահավոր գիշերը, երբ առաջին անգամ ճակատազրական դիմանկարի վրա նկատեց փոփոլսությունը, ն արցունքից մշուշված թափառ աչքերով նայեց հայելու շողշողուն մակնբեսին: Մի անգամ մեկը, որ խելահեղորեն սիրում էր իրեն, կրթոտ նամակ էր զրել ն վերջացրել հետնյալ խոսքերով. «Աշխարհը փոխվեց, որովհետն Դուք եկաք այս աշարհր, Դութ, որ կերտված եք փղոսկրից ու ոսկուց: Ձեր շուլ:թերի նուրբ կորագծերը վերափոխումեն աշխարհի պատմությունը»: Դորիանը հիշեց այդ խոսքերըն նորից- ու նորից կրկնեց ինքն իրեն: Բայց մի րոպե անց նա խորշել իր զնեղնցկությունի, ն, հայելին շպրտելով հատակին.

նա

այն,

Հ-ՅՀ305Հ«»--՛

կրունկի տակ փշուր-փշուր արեց: Գեղնցկությունն էր կործանել իրնն, գեղեցկությունն ու երիտասարղությունը, որ նա պահպանելէր աղերսանքիշնորհիվ: Եթն չլինեին այդ երկուսը, նրա կյանքն անկեղծ կմնար: Գեղեցկությունը միայն դիմակ Է եղել, իսկ երիտասարդությունըծ̀աղրանք: Ինչ է երիտասարդությունը, լավազույն դեպքում` կանաչ, խակ ժամանակթեթն տրամադրություններին հիվանդագին խոհերի պահ: Ինչու իզուր ինքը հագավերիտասարդության զգեստ: Այո,նրիտասարդությունը խորտակեցնրան: Ավելի լավ է՝ չմտածել անցյալի մասին: Միննույն է, հիմա ոչինչ չես կարող փոխել: Հարկավոր էր մտածել միայն գալիքի մասին: Ջեյմս Վեյնը թաղված էր Սելբիի զերեզմանատանանանուն ԱլանՔեմփբելը գիշերն իր լաբորատորիայում կով ինքնասպանություն էր գործել` առանց Դորիանի հայտնելու, որը նա իմացել Էր ակամա:Շուտով Բեզիլ Հոլլուռրղի անհետացման հուզմունքն էլ կանցներ:Արդենիսոսակցություններընվազում էին: Նշանակում է՝ իրեն սպառնացոզ վտանգ այլնս չկա: Բեզիլ Հոլլուռրղի մահը չէր. որ կառչել էր նրա ուսերից ն տանջում էր նրան, այլ իր սեփականհոգու մահը, կենդանի մարմնիմեջ զտնվող հոգու մահը: Բեզիլը նկարել էր այնպիսի մի դիմանկար, որը խորտակեց իր կյանքը: Դորիանն այդ բանի համարչէր կարող ներել նրան: Ամեն ինչի հանցավորը ղիմանկարնէր: Բնզիլն անտանելի խոսքեր էր ասել իրեն, իսկ ինքը համբերությամբ կուլ էր տվել այդ բոլորը: Իսկ մարդասպանությունը: Մարդասպանություն, պարզապես ակնթարթային իխելահեղություն էր: Իսկ Ալան Քեմփբելը... Նրա ինքնասպանությունըիր անձնականգործն էր, այդպես է եղնլ կամքը: Իրեն՝ինչ: Նոր կյանք... ահա, թե ինչ էր նա ուզում: Ահա. թե ինչի էր

շիրիմում: զաղտնիքը ատր

Հ-ՅՀ9306ՀՀՀ-՛

ձգտում Դորիանը:Եվ նա համոզված էր, որ սկսել է, արդեն. Շամենայնդեպս նա խնայել էր մի անմեղ աղջկա: Դորիանին այլնս չէր գայթակղի: Սա պնաք է ազնիվ լիներ: Շեթթի Մերթոնի մասին հիշելիս Դորիանը մտածեց, թն արդյոք կողպած սենյակում դիմանկարը չի փոխվել ղեպի լավը: Այո.այո փոխվածկլինի. այլնս այնքանզարհուրելի չի լինի, ինչպես առաջ, եթե Դորիանիկյանքը մարրվեր. գուցն դեմքիցչքվեին բոլոր արատներին կրքերի հետքերը: Գուցե այդ հետքնրն արդեն անհետացել են: Հարկավորէ ստուգել: բարձԴորիանըսեղանիցվերցրեցլամպը Ա վերնահարկ րացավ:Երբ բացեցղուռը. զարմանալիերիտասարդդեմքին ուրախությանժպիտ խաղացն կանգ առավշուրթերի վրա: Այո.նա պետք բարիլինի. ն այդ զզվելի նկարը, որ թաքցրել Էր բոլորից, այլնս նրա համար սարսափելի չէր լինի: Նրան թվաց. թե բեռն արդեն ընկել է ուսերից: Նա հուշիկ ներս մտավ. ինչպես միշտ. ներսից կողպեց ն պոկեց. դիմանկարի ալ վարազույրը: Ցավի ն դուռը զայրույթի ճիչ պոռթկացնրա կրծքից:Ոչ մի փոփոլսություն: Միայն աչքերում |սորամանկարտահայտություն տեսավ ն շուրթերի վրա՝ շողոքորթ քմծիծաղ:Կտավի արարածը ղեռ նույն զարշելին էր, նույնիսկ ավելի նողկալի. քան առաջ, իսկ բոսորագույն հեղուկը, որ թրջել էր ձեռքը, կարծնս ավելի էր պայծառացելն նմանվել նոր հեղված արյան: Դորիանն սկսեց դողալ: Միթե միայն դատարկ փառամոլությունն էր ստիպել նրան կատարել միակ բարի արարքը, թն նոր զգացությունների տննչը, ինչպես ծաղրով ակնարկեց լորդ Հենրին. թե բարի երնալու ցանկությանը, որ ստիպում է մեզ: երբեմն կատարել ազնիվգործեր,. լինել ավելի լավը. քան իրականումկանք: Կամ բոլորը միասին:Իսկ ինչու էր

անմեղությունը

է

գուցե.

Հ-Յ»չ

307.2Հ»--՛

արյան բիծն ավելի մեծացել: Այդ բիծը. սոսկալի վարակիչ հիվանդության նման, կարծես, տարածվել էր կնճռոտ ձեռքի վրայով... Արյուն կար նան ոտքերի վրա. ձնռքիցէր կաթել... Ահա արյուն նան մյուս ձեռքի վրա. որը դանակ չէր բռնել: Խոստովանել...նշանակում Է, պետք Է խոստովանել: Շանձնվել ն մահվան դատապարտվել: Նա ծիծաղեց:Ջգաց, որ միտքըհրեշավոր է: Եթե նույնիսկ խոստովաներ.ով կհավատար:Ոչ մի հնտք սպանվածից չկար: Նրան պատկանող իրերը ոչնչացված էին, ինքը՝ Դորիանն էր այրել: Աշխարհըպարզապեսկասեր. թե նա խելագար է: Եվ կփակեին գժանոցում, եթե համառորեն պնդեր...- Սակայն պարտքիզգացումը նրան ստիպում էր խոստովանել.խոստովանելն հրապարակովպատիժկրել. խայտառակվելհրապարակորեն:Գոյություն ունի Աստված, ն նա պահանջում է, որ մարդ խոստովանի իր մեղքերը -նրկնքի առաջ: Ոչինչ չի մաքրի իրեն՝ Դորիանին, նթե նա նա չխոստովանիիր ոճրագործությունը: Ոճրագործություն... թոթվեց ուսերը: Բեզիլ Հոլլուռրղի մահը շատ չնչին էր թվում նրան: Նա մտածում էր Հեթթի Մերթոնիմասին: Որովհետն հայելին, իր հոգու այդ հայելին. որին ինքը նայում է, կեղծ է:

Փառամոլություն:Շետաքրքրասիրություն: Շողոքորթություն: Միթե իր ինքնահրաժարմանմնջ սրանցիցբացիուրիշ ոչինչ չկար: Կար: Կար նույնիսկ ավելին, գոնն ինքն այղպես էր կարծում: Բայցով կարող է ասել... Ոչ: Ուրիշ ոչինչ չկար: Նա խնայել էր Շեթթիին միայն փառամոլությունից դրդված: Շողոքորթությանը հագցրել էր առաքինության դիմակ: Հետաքրքրության համար է թույլ տվել այղ ինքնահրաժարումը:Նա հիմա ամեն ինչ պարզ հասկանումէր: Իսկ մարդասպանաթյունը... Միթեդա մինչն կյանքիվերջը

Հ-ՏՏՏ 308Հ«»--՛

պետքէ հնտապնդներ իրեն: ՄբթեանցյալըմիշտպետըԷ ճնշեր իրես: Գուցե, իսկապեսպետքէ խոստովանել:Ո՛չ:Երբեթ:Նրա ղեմ միայն մի թույլ հանցանշանկա՝ դիմանկարը.դա է միակ ապացույցը: Ուրեմն, հարկավոր է դիմանկարը ոչնչացնել:. Այլնս ինչու պահել: Առաջնա հաճույք էր ստանում՝ ղիտնլով նրա փոփոխումը. ծերանալը: Հետագայում այդ հաճույթը այլնս չէր զզում: Դիմանկարընրան նույնիսկ գիշերները հանգիստ չէր տալիս: Հեռանալիս նույնպես սարսափել Է՝ չլինի թե հանկարծ մեկն ու մեկը զիտի իր զաղտնիքը: Դիմանկարը հաճալս էր թունավորել նրա թախծովպարուրել նրա կրքերը, տրտմությամբսքողել նրա բերկրանքիպահերը:Նրա համար այդ նկարը ելել էր |աղճի պեսմի բան: Այո,խիղճ: Եվ հարկավորէր ոչնչացնել այդ: Դորիանընայնց շուրջը ն տեսավ այն դանակը,որով սպանել էր Բեզիլ Հոլլուռրդին: Նա բազմաթիվ անզամ մաքրել էր. որպեսզի ոչ մի բիծ չմնա վրան, ն այժմ շողշողում էր: Այ ղանակն ինչպես սպանել էր նկարչին. այնպես էլ թող սպաներ նկարչի զործը ն այն ամենը. որ կապվածէր նրա հետ: Դանակը կոչնչացներ անցյալը, իսկ երբ մեռներ անցյալը. ինքն արդեն ազատ կլիներ: Դորիանըկսպանի դիմանկարի գնրբնական հոզու կյանքը. ն երբ դադարեն այղ զարշելի չարազուշակությունննրը.նորից կխաղաղվիիր կյանքը: Նա ճանկնց դանակը ն խրեց դիմանկարիմնջ: Լսվնց ճիչ ն ծանր թրմփոց: Ճիչն այնքան զարհուրելի էր. որ արթնացած սպասավորներըվախեցածդուրս թռան իրեն սենյակներից,իսկ երկու ջենտլմեն, որ այդ ժամանակ անցնում հին ներքնի հրապարակով,կանգ առան ն նայեցին մեծ տան վերին լուսամուտներին: Հետո գնացին ոստիկան փնտրելու ն, ոստիկան գտնելով, նրա հետ վերադարձան Մի քանի անպամզանգը սփեցին, բայց պատասկսան չկար.

տրամադրությու

-

-

Հ-ԹՀ» 309Հ«Հ--՛

Ամբողջ տունը խավարիմեջ էր, միայնմի լույս էր առկայծում վերնահարկի լուսամուտում: Փոքր-ինչ սպասելուց հնտո ոստիկանը մոտեցավ կից հարնան տան առմուտքին ն այնտեղից սկսեց ղիտել: Ո՞ւմ տունն է սա, պարետ,հարցրեցավագ ջենտլմենը: Պարոն միստեր Գրեյինը, սըր,- պատասխանեցոստի-

-

կանը:

Ջենտլմենները նայեցին միմյանց ն արհամարհական քմծիծաղովհնռացան:Նրանցիցմեկը սըր Հենրի Աշթոնիհորեղբայրն էր: Իսկ տան ներսի այն մասում, որտեղ քնում էին սսասավորները, բոլորն արթնացել ն կիսահագնվածփսփսում էիս. ծեր տիկին Լիֆը արտասվում էր՝ ձեռքերը կոտրտելով: Ֆրենսիսը մահվանպես գունատ էր: Քառորդ ժամ հետո նա կանչեցկառապանինու մի սպասավորի, որոնց հետ ոտքերիծայրերի վրա վերն բարձրացան: Դուռը բալեցին, բայց պատասխանչկար: Կանչեցին: Ոչ մի ձայն. լռություն էր: Վերջապես, ղուռն ուժով բացելու զուր ջանքերից հետո, բարձրացան տանիք ն այնտեղից պատշգամբիջան:Լուսամուտներըհեշտությամբ ետ զնացին. սողնակներըհին էին: Մտնելովներս՝ նրանք տեսան պատից կախվածիրենց ու գեղեցտիրոջհոյակապ դիմանկարը՝երիտասարդության կության ամրողջ շքեղությամբ: Իսկ հատակին...ընկածէր մի սպանված մարդ` ֆրակը հագին. դանակը սրտի մեջ մլսրճված: Նրա դեմքը թոշնած էր, կնճռոտվածն վանող: Եվ միայն մատանիներից ճանաչեցին,թե ով Է նա: ՝

ՀՅ» 310 »--

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

ՆԱԽԱԲԱՆ ՕՍԿԱՐ

ՈՒԱՅԼԴ.

ԴՈՐԻԱՆ

ԳՐԵՑԻ

ԳԼՈՒԽ

ԳԼՈՒԽ

ԼԼ

ԳԼՈՒԽ

ԳԼՈՒԽ

Մ

ԴԻՄԱՆԿԱՐԸ

աաա

ԳԼՈՒԽ Մ

ԳԼՈՒԽ Մ..

ԳԼՈՒԽ ՄԼ.

ԳԼՈՒԽ

Մ11

ԳԼՈՒԽ

14.

ԳԼՈՒԽ չ...

-.

ԳԼՈՒԽ. ԳԼՈՒԽ

Ճոլ

ԳԼՈՒԽ

Մ

ԳԼՈՒԽ

27.....

ԳԼՈՒԽ 2Մ/

ԳԼՈՒԽ Մ ԳԼՈՒԽ

մ.

ԳԼՈՒԽ

ՀԹ

Յ4---

/

Լանա»

ԳՐԱԿԱՆՈՒՍ3ՈՒՆ

ՕՍԿԱՐ

ՈՒԱՅԼԴ

Կազմողն խմբազիր՝Լ. Մարգարյան Շամակարզչայինձնասորումը՝Հ. Փիլոյանի, Ն. Գնորգյանի Ա. Օհանջանյանի Կազմի ձնավոռոումը՝

ԷԴՐԹ

ՊՐԻՆՏ ան

-»

ԼԱՆ

կո

Անունն

Եջ