Ձկների ֆիզիոլոգիա

Մ. Ս.

ՎԱՐԴԱՆՅԱՆՑ,Գ.

ՁԿՆԵՐԻ

Ռ. ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ

ՖԻԶԻՈԼՈԳԻԱ

ԵՐԵՎԱՆ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ

ՊԵՏԱԿԱՆ

ԿԵՆՍԱՔԻՄԻԱՅԻ

ՁԿՆԵՐԻ

ԱԳՐԱՐԱՅԻՆ

ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆ

ԵՎ ՖԻԶԻՈԼՈԳԻԱՅԻ

ԱՄԲԻՈՆ

ՖԻԶԻՈԼՈԳԻԱ

ԼԱԲՈՐԱՏՈՐ

ԱՇԽԱՏԱՆՔՆԵՐԻ

ՊԻՍՈՒՄՆԱՄԵԹՈԴԱԿԱՆ

ՁԵՌՆԱՐԿ

ԵՐԵՎԱՆ

ՀՊԱՀ

հրատարակչություն

լ.

591.1 (07) ԳՄԴ 28.693.32 77 Վ301

ՀՏԴ

Սրաք ռամախարանի

անասնաբուժ.գիտ.դոկտոր,ՀՊԱՀ Համաճարակաբանության ն մակաբուծաբանությանամբիոնիպրոֆեսոր դոկտոր,ԵՊԲՀ Նորմալֆիզիոլոգիայի (եճս. գիտ. ամբիոնիպրոֆեսոր կենս.գիտ.թեկնածու ԵՊՀ Սարդուն կենդանիների ամբիռն, մբիոնիասիստենտ ֆիզիոլոգիայի

Զ.

Ա.Ս. Տեր-Մարկոսյան

ՍահակյանՄ. Վ.301

Գ.

ՎարդանյանցԱ. Ս., ՀամբարձումյանԳ. Ռ., Ձկներիֆիզիոլոգիա: ոմումնամեթոդականճեռնարկ»-Երեան,

ԱԹԻ ԱԱ

Ձեռնարկումընդգրկվածեն ձկներիֆիզիոլոգիականֆունկցիաների ուսումնասիրմանմեթոդներ ն եղանակներ: Մեծ ուշադրություն է դարձվել ֆիզիոլոգիականֆունկցիաների ուսումնասիրման ժամանակակիցն մատչելի մեթոդների վրա: Տեսականնյութն ուղեկցվումէ համապատասխան աղյուսակներով, գրաֆիկներով ն նկարներով` առավել նկարագրելի ն մատչելի դարձնելով ուսուցանվող նյութը: Ձեռնարկրըկազմված է «Ձկների ֆիզիոլոգիա» դասընթացի ծրագրին համապատասխան:Նախատեսվածէ կեմսաբանական ուղղվածությամբ բարձրագույն ուսումնական հաստատություներիուսանողներիհամար: Ջեոնարկը հայերեն լեզվով նման բնույթի առաջին է: հրատարակությունն

2006թ 0173(01)2006 Օ

(ՏՅԱ

Ս.

Արյունը, ավիշը

Գ. Վարդանյանց,

ԳՄԴ

28.693.32:7

հյուսվածքայինհեղուկը համալրվումեն օրգանիզմի

նմանվի պիսի միջավայրում,որն իր ֆիզիկաքիմիական հատկություններով ամենակարնորը օրգանիզմիճերքին միջավայրին:Այդ հատկություններից

օսմոսայինճնշումնէ:

Օսմոսայինճնշումը դա այն

ուժն

է, որով լուծիչն անցնում է կիսա:

թափանցիկթաղանթիմիջով ցածր խտությունունեցող լուծույթից առավել բարձրը: Այլ կերպ ասած, օսմոսային ճնշումը դա լուծված նյութի

գոր-

թաղանթիմիավորմակերեսիվրա: ծադրածճնշումն է կիսաթափանցիկ Արյան օսմոսային ճնշումը գլխավորապեսպայմանավորվածէ նրա մայի ալբուչնչին չափով` պլազմայի ն, չնչին ալբ մեջ լուծված անօրգանականաղերովն, ՝

միններով: Ալբումիններովպայմանավորվածօսմոսայինճնշումը կոչվում է

օնկոսայրնճնշում:

Սակայն, որոշ ձկների արյան օսմոսային ճնշման ձնավորմանըմեծ մասնակցություն

ունեն

նանԼ

այլ

մրազութուններ: միացութի 1

Օրինակ. րինակ ծովային յ

կռճիկայինձկների արյանօսմոսայինճնշման45-5044-ըպայմանավորված է

միզանյութով եռմեթիլամինով: ն

է ջրի բաշխումը ն վերաբաշՕսմոսային ճնշումը պայմանավորում ներքին իքին

Տ

միջն: միջավայրի միջավայլ

կամ իգոտոնիկ են կոչվումայն լուծույթները,որոնց Ֆիզիոլոգիական են աղերիխտություննու օսմոսայինճնշումըհամապատասխանումարյան

Համբարձումյան Հայաստանի պետականագրարայինհամալսարան.2006թ.

99941-52-24-6

ն

ներքին միջավայրը: Հետազոտությունների ժամանակ օրգանիզմիցան-

ճերիու ւմը բջիջներ| խումը

1910000000

ՕԱ.

ԵՎ

ՆՇԱՆԱԿՈՒԹՅՈՒՆԸ

ջատվածօրգանը, հյուսվածքըկամ բջիջն անհրաժեշտէ տեղավորելայն-

ներ` Գրախոսներ '

ԼՈՒԾՈՒՅԹՆԵՐԻ

ԲԱՂԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

ժանացել Հ Հայաստանի արժանացել պետակաը հավանության է գիտականխորհրդիկողմից:

ՆաղաշյանՀ.

ՖԻԶԻՈԼՈԳԻԱԿԱՆ

Ռ.

պլազմայիաղերիխտությաննու օսմոսայինճնշմանը: Սինճույն օսմոսային ճնշում ունեցող լուծույթներըկոչվում են հզոօս-

եմ արյան մոսային:Այսպես. լուծույթներնիզոօսմոսային ֆիզիոլոգիական տե ձկան կան տեսակը

պլազմային:

Այն լուծույթները,որոնց օսմոսային ճնշումըբարձր է արյան պլազմայի

օսմոսայինճնշումից, կոչվում

են

ճիանրտոնիկ, իսկ արյան պլազմայից

ցածըօսմոսայինճնշում ունեցողները`ճիպուտոնիկ լուծույթներ: լուծույթներըլինում են Ֆիզիոլոգիական ոչ

լուծույթիբաղադրությունը, ֆիզիոլոգիական

պարզ ն բարդ, սննդարարն

սննդարար,տաքարյուն ն սառնարյունկենդանիների համար: Տաքար-

յուններիհամար պարզ ֆիզիոլոգիականլուծույթ է համարում կերակրիաղի

0.85-0.976օ-անոց, իսկ սառնարյուներիհամար` 0.6-0.6594-անոց լուծույթը: Բարդ ֆիզիոլոգիական լուծույթները(Ռինգերի,Ռինգեր-Լոկկի, Թիրոդեի), բացի կերակրի աղից, պարունակում են նան

այլ

աղեր (ՃԸ)

ԸշԸ),

ՒՐՒԸՕ:, ՒԻոէնՔՕ,,ԽջՇն): Վերջիններիսշնորհիվ պահպանվումէ մեկու-

Մտակ ամուր, հաստաճակատ ծածան Արծաթափայլ Ծածան, կարպ,գայլաձուկ | Ծովայինաքաղաղ,

թյուննաձուկ

են ճան օրգանական րից, պարունակում նյութեր(խաղողաշաքար, դոնդո-

ղանյութ,արաբականխեժ նայլն):

Ֆիզիոլոգիական լուծույթների առավել արդյունավետ ազդեցության

համարերբեմն դրանք տաքացվում

են`

դարձնելով մարմնի ջերմաս-

տիճանինհավասար, հագեցվումթթվածնով,իսկ դրանց պատրաստման համարօգտագործում են թորածջուր, որի քԷ-ը պետքէ լինի 7.2-7.8:

Հարկէ նշել, որ ձկներիարյան օսմոսայինճնշումը է տատանվում լայն

սահմաններում(6-7 մթն), այդ պատճառով տարբերտեսակիձկներիֆի-

զիոլոգիական լուծույթների կազմընույնպեստարբեր է:

Ստորնբերվումէ որոշ ձկներիհամար նախատեսված ֆիզիոլոգիական

լուծույթների բաղադրությունը.

ԲԸ

| ԸոԸը| ՊուԸՕ, | -

0.60 0.65 0.75

՛

-

-

ՀԵԼ ձուկ

Լին

Կատվաձուկ

ւնա

-

մյու

ո -

-

-

0:75

|

0.83

-

-

-

-

-

-

2.0

-

-

-

,

|

Կռճիկայինձկներ (ըստԲալիոնի)

միզա

-

:

սացված օրգաններին հյուսվածքների ոչ միայն իզոտոնիան,այլն իզոիոնիան,դրանովնպաստելով նրանցերկարատն պահպանմանը:

Սննդարար ֆիզիոլոգիական լուծույթները,բացի անօրգանական աղե-

|

շԸԼ

|

|

|

|

2.5

|

11 ԱՐՅԱՆ ՖԻԶԻՈԼՈԳԻԱ

Արյունըհեղուկ շարակցականհյուսվածքէ, որն ավշի ն հյուսվածքային ռեղուկի հետ միասին կազմում է օրգանիզմիներքին միջավայրը: Արյան են` հիմնականֆունկցիաներն

1.

մատակաշնչառական հյուսվածքներին -

շնչառականօրրարում է թթվածին,իսկ ածխաթթուգազը տեղափոխում է անհրաժեշտ մատակարարում գաններ,2. սննդարար հյուսվածքներին -

օրգաններէ տեղափոսննդանյութերով,3. արտազատիչ արտաթոռրման -

պաշտպանական հակաարգասիքները, է 4.

խում նյութափոխանակության

մարմիններին ֆագոցիտոզիմիջոցով,5.

-

ճպաստում ջերմակարգավորիչ -

6. ռամահարաջերմությանհավասարաչափբաշխմանը օրգանիզմում,

բերական կապ է -

հաստատում

բոլոր օրգաններին հյուսվածքօրգանիզմի

ակկենսաբանական ճերիմիջն, 7. հումորալ արյան մեջ արտազատված -

տիվ նյութերըտարածվումեն

ողջ

ն հասցվումհամապատասօրգանիզմով

նույնտեսակիշրջանակնելում,այն տատանվում է լայն սահմաններում:

ներքին է օրգանիզմի 8. հոմեոստատիկ մասնակցում խանօրգաններին, --

Ստորն ներկայացվումեն որոշ տվյալներձկների արյան էրիթրո-

պահպանմանը: կայունության՝հոմեռստազի հարաբերական միջավայրի

ցիտներին լեյկոցիտների քանակիվերաբերյալ (ՃԵՌՈՇՑ48./Ճ., Քօրօճում

Մարմնի զանգվածիհամեմատությամբ

Ճ.Շ.).

ձկներիարյան քանակնառավելքիչ է, քան մոտ: Օրինակ.ոսկրային կաթնասունների

ձկների

մոտ

այն

կազմում է

մարմնի

ձկանտեսակը իշխան

ղար

0.9-3.725-ը,ակտիվկենսակերպ զանգվածի

վարողներիմոտ`

1.4-2.4, իսկ դանդաղա-

Կատվաձուկ Գայլաձուկ Հաստաճակատ

տությանհամար ասենք, որ կաթնասուն-

Թառափ Պերկես

ների արյան քանակըկազմում է մարմնի

խոշոր` Ձկներիհասուն էրիթրոցիտները

տ

0.23

1.4) 1.29

196-261

0.52-0.75

-

-

30-110 60-100

15-48

-

Լոքո

զանգվածի5-84--ը:

Ջլներիէրիթրոցիտները

Ո»

Շուքա

շարժ ձկների մոտ` 0.9-1.990-ը:Համեմա-

Ա:

մլն/մմ" էրիթրոցիտներ, հազ/մմ| լեյկոցիտներ,

-

1. ՁԿՆԵՐԻՑ ԱՐՅՈՒՆ ՎԵՐՑՆԵԼՈՒ ԵՂԱՆԱԿՆԵՐԸ

նույն բջիջների համեմակաթնասունների

տությամբ,օվալաձն ն կորիզավորբջիջներեն: Ջկներիարյան բնորոշ առանձնահատկություննրից

Հետազոտմանհամարձկներիցարյունկարելիէ վերցնելսրտից,խռի-

էրիթրոցիտներ, բազմաձնությունը,

է

էրիթըոայսինքն, հասունությանտարբեր աստիճանիէրիթրոցիտների`

ն այլն: Դրա ընտրությունը պայմակայիներակից,պոչայինզարկերակից

(բազմաքրոմաբլաստների,հիմնասեր(բազոֆիլային),բազմագունասեր

նավորվածէ ձկանմեծությունովն ստացվողարյանանհրաժեշտքանա-

առկայությունն տոֆիլային)ն թթվասեր(օքսիֆիլային) նորմոբլաստների

կով: համար անհրաժեշտէ` ձուկ, ժամացույցիապակի,նեԱշխատանքի

արյանհունում: Քսուկում էրիթրոցիտների կորիզըներկվումէ կարմրամա|

կաթոցիչ,աչքիկաթոցիչ, րարկիչասեղ, նիզակածն մանդրեն,պաստերյան

նուշակագույն գույնով: Ձկներիէրիթրոցիտների քանակը 5-10 անգամ քիչ է, քան կաթնան անտարկտիկական սուններիմոտ, իսկ որո, արկտիկական ձկներիմոտ

դրանքընդհանրապես կարողեն բացակայել:

Ջկներիարյունն

առանձնանում

է

լեյկոցիտներիբարձը պալունա-

.

մկրատ,բամբակ,96"էթիլ սպիրտ,թանձիկ:

Փորձիընթացքը:Ծախ անհրաժեշտէ ձկանըհանել ջրից ն անշարթանձիվեանձեհամարձկանըկարելիէ փաթաթել ժեցնել:Անշարժեցման ռոցիկով(սրբիչով), կամ որովայնովդեպի վեր տեղադրելայդ մպատակի

կությամբն բնորոշվումնկատելիլիմֆոցիտային ուղղվածությամբ: Հարկէ

համարնախատեսվածհատուկ սարքում`բաղկացածամուր հիմքի վրա

նշել, ռր ձկներիարյան ձնաբանական կազմըշատ անկայունէ ն, նույնիսկ

ամրացվածերկուզուգահեռթիթեղներից:

Մինչն արյուն վերցնելն

անհրաժեշտէ

Այդ դեպքումնիզակաձնմանդրե-

համա-

մշակել

նով կամ ասեղովսկզբում ծակումեն

պատասխան հատվածլ: Այդ

նպատակովծակելու

հատ-

վածը սկզբում չոր, իսկ

հետո`

արյուն վերցնելուտեղը, հետո

ջացած անցքի մեջ դանդաղորեն պտտելովմտցնումպաստերյան կա-

սպիրտով թրջված բամբակե

ԱՆԱ:

խծուծով մաքրումեն լորձից ն արյուն վերցնելուտեղերը Սրտից վարո գարձրախայտ,

-

չորացնում:

պռչայինզարկերակիցողունը: Կաթո-

ասեղով կամ պաստերյանկա-

թեթնակիպտտմամբծակում են անոթի պատը, իսկ ստացվածարյունը կաթոցիչիմիջիցտեղափոխում ժամացույցիապակուվրա: 3.

Սրտից արյուն վերցնելու տեխնիկան: Կարմրախայտի(իշխանի) աջ ն

հիմքերըմիացնողհատվածիկենտրոնում,իսկ

են

Արյուն վերցնելըպոչայինցողունի հատման միջոցով:Չկանըհանում

ջրից ն անշարժեցնում: Կտրում են մեջքայինն անալ լողաթները, փաթա-

ձախկրծքայինլողակների

թում թանձիվեանձեռոցիկովա̀զատ թողնելովմիայն պռչայինցողունը:

կարպի մոտ`

Նշտարով հեռացնում են պոչային ցողունի թեփուկւ

այդ

հատվա-

ծից փոքր-ինչվերն:

ն այդ

հատվածը

համապատասխան ձնով մշակում: Միջին գծով անալ լողաթնիհետնից

Ջկանը ջրից հանելուց ն համապատասխան ձնով անշարժեցնելուց հետո

հանդիպելը: Այստեղով անցնում է

ցիչի ծայրը պետք է փոքր-ինչուղղել առաջ`դեպիգլխի կողմը:Կաթոցիչի

կամփորձանոթիմեջ: սրտիցարյուն վերցնելուտեղը գտնվումէ

արյուն

թոցիչ`մինչնողնաշարային սյան հետ

Արյուն կարելի է վերցնել

թոցիչով:Երկու դեպքում էլ արյունը լցնում են ժամացույցիապակու վրա 4.

առա-

ներարկիչասեղովկամ պաստերյանկաթոցիչովծակումեն

համա-

մկրատովկտրում են պոչային ցողունը: Արյունը հավաքումեն` ձկանը

գլխիվայրբռնածպահելով:

պատասխանհատվածը`ասեղի ծայրը ձկան ճակատայինհալթության

նկատմամբ թեքելով45" անկյան տակ: Մրտիմեջ ընկնելուդեպքումար-

2. ԱՐՅԱՆ ՖԻԶԻԿԱՔԻՄԻԱԿԱՆ ՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻՈՐՈՇՈՒՄԸ

յունը սկսում է առատորենհոսել ասեղի կամկաթոցիչիմիջով: 2. այդ

Պոչային զարկերակիցարյուն վերցնելուտեխնիկան:Կարպի մոտ

տեղը գտնվումէ միջինգծի ն անալ անցքիցմիջին գծին ուղղահայաց

տարվու գծի հատման տեղում,իսկ առավելմեծ տարիքայինխմբերիմոտ՝ միջին գծի

ն

անալ լողակի ռետին սահմանիցտարվող գծերի հատման

տեղում: Սաղմոնների մոտ ծակումը կատարումեն անալ լողաթնի հետին

եզրում՝ողնաշարինուղղահայաց(նկար):

են` արյան քանակը,տեԱրյան ֆիզիկաքիմիական հատկություններն

սակարարկշիռը, մածուցիկությունը,օսմոսայինն օնկոսայինճնշումները, նստման արագությունը: քէԼ-ը,էրիթրոցիտների

լ

Արյանտեսակարարկշռի որոշումը

կայունմեծություններիցէ Արյան տեսակարարկշիռըհամեմատաբար

ն

բաղադրութէ արյանձնավոր տարրերիքանակիցու պլազմայի կախված

օրգանականնյութերիքանակից):Ձկների արյան վորապես՝

յունից (գլխա

կշիռը միջինռաշվով կազմումէ տեսակարար

1.035

համար անհրաժեշտէ` ձուկ, Աշխատանքի

գ/մլ:

որոշում

հաստատուն

կշիռը` 1.485), արյուն վերցնելուպարագաներ՝:

մածուցիկաչափով (վիսկոզիմետրով)կամ

միկրոկաթոցիչով,

ջերմության ն ճնշմանպայմաններում,արյան ն ջրի շարժման

արագություններիռարաբերմամբ: (61 մյ-ոց), համար անհրաժեշտէ` ձուկ, միկրոկաթոցիչ Աշխատանքի

մլ-ոց ապակյագլան,

բենզոլ (տեսակարար կշիռը` 064), քլորոֆորմ (տեսակարար արեոմեւտը,

են

վայրկենացույց,թորած

ջուր,

276-անոցլուկիտրոնաթթվային նատրումի

ծույթ, արյուն վերցնելուպարագաներ:

Փորձի ընթացքը: Նախօրոք պատրաստվածքլորոֆորմի (20 մաս)

մեջ մինչն «0» նիշը վերցնումեն Փորձիընթացքը: Չոր միկրսկաթոցիչի

ն

կաթոցիչը ծայրը բամբակսվչորացնում, փակում մատով,

է բենզոլի (55 մաս) խառնուրդիվրա, որի տեսակարարկշիռը կազմոամ

թորած ջուր,

1.050-1.060, կաթեցնումեն արյանմեկ կաթիլ:Եթե արյան կաթիլնիջնումէ

տալիս ուղղահայաց դիրք: Այնուհեւռն վայրկենացույցովորոշում

հատակը, նշանակում է խառնուրդիտեսակարարկշիռլ փոքր է արյան

հոսքի ժամանակը «0» նիշից մինչն «0.07»

տեսակարարկշռից, ուստի խառնուրդինպետք է ավելացնելքլորոֆորմ:

արյանուսքի ժամանակը,նախօրոքկաթռցիչըողողելովկիտրոնաթթվային

Եթե կաթիլը մակերեսային դիրք է գրավում, նշանակում է խառնուրդի

նատրիումիլուծույթով: Առավել հավաստի տվյալներ ստանալու համար

տեսակարարկշիռը մեծ է արյան տեսակարարկշռից. այդ դեպքումհարկէ

փորձերըկրկնումեն

ավելացնելբենզոլ: Քլորոֆորմի կամ բենզոլի ավելացումըկատարումեն

ցիկությունըգտնելու համար արյան հոսքի ժամանակըբաժանումեն ջրի

այնքանժամանակ,մինչնարյանկաթիլըխառնուրդում գրավի կենտրոնա-

հոսքի ժամանակիվրա:

կան դիրք: Արեռմետրովչափում են

նման

ջրի

նիշը:Նույն ձնով որոշում են

անգամն վերցնումմիջին տվյալները:Արյան մածու-

խառնուրդիտեսակարարկշիռը,

դին էլ կռղամապատասխանի արյան տեսակարար կշռին:

հաշվեկշռիորոշումը Արյանթթվահիմնային

է, որ Ձկների արյան քԷ-ը կազմում է 7.5-7.7: Հատկանշական 2.

են

արյանթԷԼ-ընույնքանկայուն ցուցանիշչի համարվում,ինչ կաթնասուների

որոշումը: Արյանմածուցիկության

Արյուննանոթներովշարժվելիս հաղթահարումէ

ձկների

ոչ

միայն անոթային

մոտ

է ն

ոնարավորէ նրա

տատանում

1.5

քԷԼ-ի սահմանում:

Այսինքն,

հունի ճյուղավորումների դիմադրությունը,այլն սեփական մասնիկների

անգամ: կարող ջրածնայինըռններիխտաստիճանը է փոխվել 10-30

ներքին շփումը: Շարժման ժամանակ մասնիկներիմիջե առաջացած

Աշխատանքըհամար անհրաժեշտէ` ձուկ, լակմուսիթոսլք,

շփմանդիմադրությունը կոչվումէ մածուցիկություն:

Արյան մածուցիկությունը գլխավորապեսկախված է արյան ձնավոր

կերակրի

լուծույթ,թորածջուր, արյունվերցնելուպարագաներ: աղի1022-անոց եմ Փորձի ընթացքը: Կարմիր ն կապույտ լակմուսի թղթերը թրջում

տարրերի ն օրգանականնյութերի քանակից: Արյան մածուցիկությունը

վրակաթեցնումարյանմեկական կերակրիաղի լուծույթով,յուրաքանչյուրի

'

կաթիլ ն

Այստեղն

ճլատը է

հետագայում այյուն վերցնելուպարագաներանվանտակ ասեղ, էթիլ սպիրտ,յոդաթուրմ,բամբակ,ժամացույցի

առնում`

ապակի

վայրկյանանց լվանում թորած ջրով: Եթե կարմիրլակմուսի

հետք, այն վկայումէ արյան թույլ թղթի վրա մնում է թույլ կապտավուն

մասին. կապույտլակմուսիթուղթնայդ դեպքում հիմնայինռեակցիայի մնում է

անփոփոխ:

տետրում: գրանցումեն աշխատանքային արդյունքները Փորձերի

է 36-46,ծովակազմում իշխանիհեմատոկրիտը Օրինակ.ծիածանափայլ

66, կարպինը2̀0-40, իսկ որոշ արկտիկական ձկներինը` տառեխինը` 8. Ճ.):

(ԽՈՎԱՇՑՀ

են աշխատանքային տետրում: գրանցում Փորձերիարդյունքները

Յ. ԱՐՅԱՆ ՀԵՄԱՏՈԿՐԻՏԻՈՐՈՇՈՒՄԸ

ՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ

4. ԷՐԻԹՐՈՑԻՏՆԵՐԻ ՕՍՄՈՍԱՅԻՆ

ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒՄԸ

թիվըարյան ձնավորտարրերի Հեմատոկրիտըկամհեմատոկրիտային ն

է: Այն որոշում են պլազմայիտոկոսայինհարաբերությունն

կամ 100

խուլովակի՝հեմատոկրիտի բաժանումներ ունեցողապակյամազանոթային

միջոցով:

Արյան պլազմայիօսմռսային ճնշման նշանակությունըցուցադրելու են հետնյալփորձը: համարկատարում

համար անհրաժեշտէ՝ ձուկ, հեմատոկրիտ,կենտրոԱշխատանքի

կերակրիաղի ճագար,

համարանհրաժեշտ Աշխատանքի է՝ ձուկ կամ

նատրիումի590-անոցլուծույթ, արյուն վերցնաթափիչ, կիտրոնաթթվային

առարերեք փորձանոթ, մանրադիտակ, 04, 09 ն 39:-անոցլուծույթներ,

նելուպարագաներ:

արյումվերցնելու կաթոցիչներ, կայականապակիներ,ծածկապակիներ,

Փորձի ընթացքը:Հեմատոկրիտըկանխավ ողողում

են

կիտրո-

պարագաներ: ՀամարաՓորձիընթացքը:

նաթթվայիննատրիումիլուծույթով ն նրա նեղ ծայրն ընկղմումարյան

Հեմախողովակ:

կաթիլիմեջ. մազականության ուժով արյունը կանցնի

կալվածերեք փորձանոթներից

տոկրիտը թեքելովա̀րյունըհավաքումեն մինչն 100 (կամ50) նիշը:Արյուն

մեջ լցնումեն յուրաքանչյուրի

վերցնելու ժամանակ մեջ օդ չպետքէ անցնի: խողովակի

3-ականմլ կերակրիաղի 0.4,

Հորիզոնական դիրքովպահելով,հեմատոկրիտի երկու ծայրերըփակում

են

ռետինեօղակով,կամ այդ ճպատակիհամար նախատեսված

2...

ք

յունը (տոկոսներով): Ներկայումս ընդունվածէ հեմատոկրիտն արտահայտելլ/լ-ով(1լ

-

1-2 արյուն ն ավելացնում կաթիլ

20-30

կենտրոնաթափում: Վերջինիսհետնանքովձնավոր տարրերը կնստեն ներովորոշումեն ձնավոր տարրերին պլազմայիծավալայինհարաբերութ-

392-անոցլուծույթներից,

խառնում:

մետաղյաշրջանակներով ն ձեավորտարրերի նստեցմանհամար15 րոպե

իսկ վերնումկլինիարյանպլազման: հատակին, բաժանումՀեմատոկրիտի

ն

(2) (1), Հիպերտոնիկ Ֆիզիոլոգիական :

Գ

րոպե անց յուրա-

1-ական քանչյուրփորձանոթից

Ալիթրոիտենը առարկայականապակիների Դ

ոմ տարքոր կաթ կաթեցնում

ն դիտում մանրադիտակով: վրա,ծածկումծածկապակիով

10044):

Ջկներիհեմատոկրիտը տատանվումէ լայն սահմաններում(0-70):

են

պահպանում գտնվուլէրիթրոցիտները լուծույթում Ֆիզիոլոգիական

Այդ բջիջիրենցձնը,ծավալը,հետնաբարֆ̀ունկցիոնալհատկությունները: ները

Փորձերիարդյունքները գրանցումեն աշխատանքային տետրում:

փոփոխությունների ենթարկվածչեն լինի: ձնաբանական

լուծույթումգտնվող էրիթրոցիտները ծավալով մեծանում Հիպոտոնիկ

6. ԷՐԻԹՐՈՑԻՏՆԵՐԻ

ՆՍՏՄԱՆ ԱՐԱԳՈՒԹՅԱՆ ՈՐՈՇՈՒՄԸ

են, ուղչում ն, նույնիսկ,պայթում, քանիոր օսմոսիօրենքիհամաձայն ջրի են էրիթրոցիտների լուծույթիցթափանցում մոլեկուլները մեջ (տուրգոր):

Հիպերտոնիկլուծույթում գտնվուլ էրիթրոցիտներից ջրի մոլեկուլները դուրս են գալիս արտաքին

որի ռետնանքովնման միջավայր (պլազմոլիզ),

էրիթրոցիտները լինումեն ծավալովփոքրացած, կնճոռտված:

Աշխատանքային տետրում գրանցումեն փորձի արդյունքներըն նկա-

Մակարդումըկանխելուցհետո փորձանոթում գտնվող արյանձնավոր նստում են: Արյան մեջ էրիթրոցիտների տարրերնաստիճանաբար քանակի

գերակշռության պատճառովձնավոր տարրերի նստման արագությունը նստման արագություն կոչվումէ էրիթրոցիտների (ԷՆԱ): Ձնավորտարրերի նստման պատճառըդրանցբարձրտեսակարար կշիռն է՝ պլազմայի համե-

րում իզոտոնիկ,հիպերտոնիկն հիպոտոնիկլուծույթներումգտնվողէրիթ-

մատությամբ:Սակայն, ԷՆԱ-ն

րոցիտներիձները:

մայի ֆիզիկաքիմիական հատկություններիցն, գլխավորապես,ալբումին-

գլխավորապեսկախված է արյան պլազ-

գլոբուլինայինգործակցից:Արյան մեջ ալբումիններիավելացմանդեպքում

5. ԱՐՅԱՆ ՀԵՄՈԼԻԶԻ

ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

ԷՆԱ-0

դանդաղումէ, քանի որ հիմնականումալբումիններովէ պայմանա-

վորված ոչ միայն պլազմայիկոլոիդ, այլն արյան բջիջներիկախույթային

Էրիթրոցիտների քայքայումը ն հեմոգլոբինիդուրս վում է ռեմոլիզ:Հեմոլիզվածարյունը թաւիանցիկէ

ն

գալը

պլազմակոչ-

կոչվում է /աքայրն:

են հեմոլիզիհետնյալ տեսակներըմ̀եխանիկական, Տարբերում քիմիական,

քանակի ավելացման դեսյքում վիճակը: Ընդհակառակն,գլոբուլինների ԷՆԱ-ն ֆ:

բորբոքումների,վարակիչ հիվանդություն-

ների, ինչպես նան արյան թթվագարությ

ջերմային,օսմոսային,կենսաբանական, ֆիզիոլոգիական:

Աշխատանճքի համարանհրաժեշտ է` ձուկ կամ ճագար,փորձանոթներ,

ֆիզիոլոգիական լուծույթ,թորածջուր, սսյիրտ,եթեր,քլորոֆորմ,աղաթթվի 0.1

Ն-անոցլուծույթ, արյուն վերցնելուպարագաներ:

Փորձի ընթացքը:Փորձանոթներիցյուրաքանչյուրի մեջ առանձին լցնում են 2-ականմլ ֆիզիոլոգիական լուծույթ, թռրած ջուր, սպիրտ, եթեր, քլորոֆորմ, աղաթթվիլուծույթ: Այնուհետնբոլոր փորձանոթների մեջ կաեն 2-3 թեցնում կաթիլարյուն ն խառնում:5 րռպեանց դիտում են արդյունքները` ուշադրություն դարձնելովհեղուկներիպարզությանն գունավորման աստիճանիվրա:

արագանումէ: Այդ է պատճառը,որ

(ացիդոզի),հղիությանժամանակ ԷՆԱ-ն է: արագանում նկատելիորեն

՝

|

ԷՆԱ-ի

,

Հ: ՀԵ:

որոշումն ունի կլինիկական

կարնորնշաճակություն,սակայն այն ունի աք

Դանչենկովի ապարատը

ոչ

այնքան ախտորոշիչ,որքան կանխորո-

շիչ նշանակլություն: ԷՆԱ-ն

որոշում

ապարատով:Վերջինսբաղկացածէ ամրակալանիցն

են

Պանչենկովի

1 մմ

տրամագծով

Կաթոցիչներն աստիճանավորվածեն մեկական միլիկաթոցիչներից:

մետրերով` 0-իցմինչն 100: «Բ»

վրա

«0»

նիշի վրա կա

«Է»

պրոթրոմբինազամերի ազդեցությամբ,

(:քօ8Ե), իսկ «50» նիշի

տառը: ԷՆԱ-ի որոշման (քօճրոտո) համարարյան ն հակամակար-

3.

դիչիքանակները պետք է հարաբերեն ինչպես4:1:

ֆիբրինոգենից ֆիբրինիառաջացումթ̀րոմբինիազդեցությամբ:

Արյան մակարդման վերջնափուլումլուծելի ֆիբրինոգեն սպիտակուցից

համար անհրաժեշտէ՝ ճուկ, Պանչենկովիապարատ. Աշխատանքի

առաջանումեն

ոչ

լուծելի ֆիբրինիթելիկներ:Վերջիններսմիանալովիրար,

ժամացույցիապակի. նհտրոնաթթվային 526-անոց լուծույթ, նատրիումի

կազմումեն ամուր

արյուն վերցնելուպարագաներ:

տարրերը:

Փորձի ընթացքը: Սկզբումկաթոցիչները մի քանի անգամողողում են կիտրոնաթթվային նատրիումի522-անոցլուծույթով, որից հետռ

այդ

լուծույ-

թից վերցնումեն մինչն«Ք» նիշը ն լցնում ժամացույցիապակուվրա: Այնուհետն այդ

ն

պինդ ցանց, որի մեջ բռնվում

են

արյան ձնավոր

Տարբերտեսակիկենդանիների արյան մակարդմանժամանակըտարբեր է: Օրինակ.ձիերինըտնում է 11-14 րռպե,տավարինը՝5-6, խոզերինը՝ 5-10 րռպե: 3.5-4, ճագարներինը՝4-5, մարդկանցը՝

նույն կաթոցիչովմինչն «8» նիշը 2 անգամվերցնումեն արյուն,

Ձկների արյան մակարդումըշատ անկայունմեծությունէ

ն

կախված է

լցնումնույն ժամացույցի ապակու վրա ն խառնում:Այդ խառնուրդից կաթո-

ոչ

ցիչով վերցնումեն մինչն «0» նիշը ն կաթոցիչնուղղահայաց տեղադրում

կից, արտաքինմիջավայրիպայմաններից: Օրինակ.կարմրախայտիառր-

ամրակալանին:

Հաշվարկը կատարում են

տայից վերցված արյունը մակարդվումէ 150-250, իսկ սրտիփորոքիցկամ ժամ

Լ

անց՝ անջատված պլազմայի

բարձրությամբ, նստման ռրն էլ արտահայտումէ էրիթրոցիտների

արագութ-

յունը մմ/ժամ-ով:

Ձկների ԷՆԱ-ն

վիճամիայնարյուն վերցնելուեղանակից,այլն ձկներիֆիզիոլոգիական

պոչային զարկերակից

50-150 վայրկյանում:Կարպի արյունը վերցվածը՝

մակարդվումէ 600-840, մաճրածածանինը՝300-380, պերկեսինը`120-180, ծիածանափայլիշխանինը՝ 150-250 վայրկյանում:Որոշ ձկների արյունը

կազմում է 2-10 մմ/ժամ: Ընդ որում, էգերիննառավել

բարձըէ (5-10 մմ/ժամ),քան արուներինը (3-5 մմ/ժամ):

է վայրկյաններիընթացքում: մակարդվում

Հարկ է նշել,

ռր

դերըձկներիարյանմակարդմանպրոթրոմբոցիտների

մոտ: Դրա պատճառը ցեսում այնքան մեծ չէ, որքան կաթնասունների

7. ԱՐՅԱՆ ՄԱԿԱՐԴՄԱՆՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒՄԸ

ձկներիմաշկայինլորձի թրոմբռկինազային բարձրակտիվություննէ, ինչպես

Արյան մակարդումնօրգանիզմիպաշտպանականռեակցիաներից

նան

կինիններովնրա հարուստ լինելը, որոնք ակտիվացնումեն

մա-

կարդման11-րդն 12-րդգործոնները:

մեկն է, որով կանխվումէ արյան հետագակորուստը:Արյան մակարդումը

ֆերմենտային բարդ

ն

բազմափուլգործընթացէ, որում տարբերումեն երեք

հիմնականփուլեր. ն 1.արյունային հյուսվածքային պրոթրոմբինազաների առաջացում,

2.

պրոթրոմբինից թրոմբինիառաջացում՝արյունային ն հյուսվածքային

/.

ժամանակիորոշումըՍիլոնիեղանակով Արյան մակարդման

Աշխատանքի համարանհրաժեշտ է` ձուկ, արյուն վերցնելուպարագաներ,առարկայականապակի,գնդասեղ,վայրկենացույց: Փորձիընթացքը:Ճարպազրկվածառարկայական ապակու վրա կա17

թեցնումեն մեկ կաթիլարյուն

ն

նշում ժամանակը: Յուրաքանչյուր կես

րոպեն մեկարյանկաթիլիմեջ գնդասեղովկատարումեն շրջանաձնշարժում

ն

մինչն արյան կաթիլի ն գնդասեղիմիջն ֆիբրինի բարձրացնում`

առաջինթելիկիի հայտ գալը:

Դա

արյան մակարդման վրա Տարբերգործոններիազդեցությունը

համար անհրաժեշտէ` ձուկ կամ ճագար, արյուն վերցԱշխատանքի նելու պարագաներ,առարկայականապակիներ, գնդասեղներ.կիտրոջրով ն սառույցովբաժակներ:

են Համարակալում Փորձիընթացքը:

ն

փոքր

ամենաշատ կիրառվողըԳորյանի խցիկնէ: է հաստ առարկայական ապակուց, Գորյանի հաշվիչ խցիկըկազմված է 3 թիթեղբաժանված որի կենտրոնականմասը 4 լայնակի ակոսներով ն ծաների: Կողմնային թիթեղները0.1 մմ-ով բարձր են կենտրոնականից

ռայոմ

են

ծածկապակուամրացմանհամար:Այսպիսով,միջինթիթեղին

ծածկապակումիջնմնում

է 0.1 մմ

տարածություն:

Միջինթիթեղն`իր հերթին,երկայնակիակոսովբաժանված է 2 մասերի,

նաթթվայիննատրիումի522-անոցլուծույթ, հեսլարինիլուծույթ, պարաֆին, տաք

ցանցիմեծ

դասավորվածությամբ: Վերոհիշյալ հաշվիչ խցիկներից քառակուսիների

սկիզբը,իսկ կհամարվիմակարդման

ավարտը: թանձրուկիառաջացումը՝մակարդման 2,

Գոռրյանի),ռրոնք իրարիցտարբերվումեն Բյուրկերի,

որոնցիցյուրաքանչյուրիվրա կա Գորյանիմեկականհաշվիչ ցանց:

առարկայականապակիներ.

Գորյանի ցանցը բաղկացածէ

225 մեծ

(15 շարք` քառակուսիներից

1.

հանդիսանումէ ստուգիչ,

յուրաքանչյուրում1̀5-ականմեծ քառակուսի),որոնցից25-ը՝ իրենցհերթին,

2.

կաթեցնումեն մեկ կաթիլկիտրոնաթթվային նատրիումիլուծույթ.

բաժանվածեն

3.

կաթեցնումեն մեկկաթիլհեպարինիլուծույթ,

ռակուսուկողմը հավասար է 1/20

4.

ծածկումեն պարաֆինիշերտով,

5.

տեղադրումեն սառույցի վրա,

լ

6.

տեղադրումեն

շ.

տաք

ջրովլցվածբաժակիվրա:

(44): փոքը քառակուսիների

Յուրաքանչյուրփոքը քա-

մմ, հետնաբար,փոքըքառակուսումակե-

Յուրաքանչյուրառարկայական ապակուվրա կաթեցնումեն մեկական կաթիլարյուն ն

հետնում արյան մակարդման ժամանակին:

Ստացվածարդյունքները գրանցումեն

ն

վերլուծում:

8. ՁԿՆԵՐԻ ԱՐՅԱՆ ՁԵՎԱՎՈՐ ՏԱՐՐԵՐԻ ՀԱՇՎՄԱՆ ՏԵԽՆԻԿԱՆ

Արյան ձնավորտարրերի`էրիթրոցիտների, լեյկոցիտներին թրոմբոցիտներիհաշվման համարանհրաժեշտէ հաշվիչ խցիկ, արյան նոսրացման

համարնախատեսված խառնիչն նոսրացնողլուծույթներ:

Գոյություն ունեն մի քանի տեսակիհաշվիչ խցիկներ (Թոմի, Տյուրկի,

բ

ԷԱՐԻԿԻԸ

Հաշվիչխցիկը. Գոլկանի տեսքըվերնիցն կողջից

Գորյանի Հաշվիչցանցը

-

մեծ

քառակուսի

փոքր քառակուսի

րեսըկլինի` 1/400 մմ՛ (1/20:1/20), իսկ ծավալը`1/4000 մմ' (1/400:1/10): Մեծ է լեյկոցիտների հաշվարկը, քառակուսումակերեսը,ղրոնցով կատարվում

մ է 1/25018:2. կազմում

Վ Հարկէ նշել, որ

բոլոր

մեծ խցիկներում տեսակի

ների մակերեսները նույնն են,

բայց

որ դրանցհաշվարկն պես ձնավոր տարրերնայնքան խիտ կդասավորվեն, ն

փոքը քառակուսի-

անհնարինկդառնա:

դրանք ունեն տարբեր դասավորվա-

ծություն:Գորյանի հաշվիչ խցիկիառավելությունն այն է, մեծ ն փոքըքառակուսիներն առանձինեն

որ

են հատուկ խառնիչներ: Արյաննոսրացմանհամարօգտագործում

նրա ցանցում

տեղադրված, որը հաշվարկիժա-

է սխալիփոքրը մանակերաշխավորում հավանականություն:

ն լեյկոցիտային խառնիչներ: ՎերԳոյություն ունեն էրիթրոցիտային

ն սրվակաձնլայնացածմասերից: ջիններսբաղկացած են մազանոթային Թե

ն թե լեյկոցիտային մասի խառնիչներիմազանոթային էրիթրոցիտային,

վրա կան 0.5

ն

1.0

թվերով նշված բաժանումներ:Բացի

ցիտայինխառնիչի սրվակաձնմասից վերն գրված է

այդ,

էրիթրո-

թիվը, իսկ լեյկո-

ցիտայինխառնիչում` 11 թիվը: Այսպիսով,սրմակաձն լայնացած մասի խառնիչում)ն տարուլությունը100 անգամ (էրիթրոցիտային խառնիչում)մեծ կոցիտային

է

անգամ(լեյ-

մասիտարողությունից:Խառմազանոթային

նելը հեշտացնելուհամար սրվակաձնլայնացածմասի ներսումկա ապակյա

գնդիկ:

Արյան նոսրացմանհամար խառնիչիմազանոթայինչոր ծայրն իջեց-

Էրիթրոցիտների Հաչվմանկարգի փոքրքառակուսիներում

:

կաթեցվիհեղուկիկաթիլ,ապա

Բութ մատով

այն մազականության ուժով կտարածվի

ն ծածկապակու առարկայական ապակումիջնընկածտարածությամբ:

ծածկապակին պետք է ինչքան ոնարավորէ կիպ

կպցնելառարկայական ապակու կողմնայինթիթեղներին:

է

(նոսրացվումէ

անգամ) նիշն այնպես, որ արյան մեջ օդի

ամոզվել նյուտոնյան օղակներիառաջացմամբ:

Դրանում կարելի

Նախքանարյունըհաշվիչխցիկլցնելը, այն պետք է նոսրացնել. այլա-.

ն

վերցնումմինչն 101 ճիշը (Էրիթրոցի-

խառնիչիդեպքում): տայինխառնիչիդեպքում)կամ 11 ճիշը (լեյկոցիտային

խարի

որ

1.0

ընկղմումնոսրացնողլուծույթի մեջ

Եթե ծածկապակիով ծածկվածհաշվիչ խցիկի միջինթիթեղիեզրին

Հարկ է նշել,

կամ

արյան կաթիլիմեջ ն վերցնումմինչն0.5 (նոսրացվումէ 200 անգամ)

բշտիկներ չլինեն: Այնուռետն խառնիչի ծայրը մաքրում են բամբակով,

շ

7` Աի

ճում են

ն

ցուցամատովփակում են խառնիչիծայրերը, 1.5-2 ըոպե

դիրք`պտտեցնումմատներով: թափանարում, կամ էլ տալովհորիզոնական

արյունըպետք Դրանիցհետո նոսրացված է լցնել հաշվիչխցիկիմեջ: հեռացնում են, իսկ հաԲայցմինչ այդ, խառնիչիցառաջին 1-2 կաթիլները

նախօրոքծածկվածհաշվիչ խցիջորդ կաթիլըկաթեցնումծածկապակիով կի միջինթիթեղիեզրին:

Արյունըլցնելուց հետո հաշվիչ խցիկը 2-3 րոպե թողնումեն հռրիզոնականդիրքում` որպեսզի արյան ձնավոր տարրերընստեն, իսկ 2լ

հետո

դիտումմանրադիտակով: մեծ խոՀպշվումըկատարումեն մանրադիտակի

9. ՁԿՆԵՐԻ

ԱՐՅԱՆ ԷՐԻԹՐՈՑԻՏՆԵՐԻ

շորացման տակ (օբյեկտիվ`40, օկուլյար՝ 7, 8, 10)՝ մթնեցվածդաշտում: հաշվում Էրիթրոցիտները մեծ

են

փոքրըքառակուսիների բաժանված

ՔԱՆԱԿԻ ՈՐՈՇՈՒՄԸ

քառակուսիներում (այսինքն` 80 փոքը քառակուսիներում): Հաշվումը

կատարումեն

անկյունագծովկամ 4 անկյունայինն

ԵՎ ԼԵՅԿՈՑԻՏՆԵՐԻ

կենտրոնականմեծ

քառակուսիներում:Յուրաքանչյուր փոքր քառակուսու էրիթրոցիտները հաշվում են` օգտվելովռուսերեն «Ր» տառի ձնից, այսինքն, տվյալ քառա-

Արյան էրիթրոցիտներին լեյկոցիտներիորոշման համար առավել հարմար է արյունը վերցնել ձկներիպոչայինզարկերակից:

տարբերությունտաքարյուն կենդանիների,ձկների արյան ձնավոր

Ի

տարրերի հաշվման համար անհրաժեշտչէ էրիթրոցիտներին լեյկոցիտ-

կուսում հաշվում են այն էրիթրոցիտները, որոնքգտճվումեն նրա մեջ ե նրա ձախ կամվերինսահմանագծիվրա: Ստացվածտվյալները գումարումեն ն

ների առանձիննոսրացումըտարբեր խառնիչներով:

գտնում էրիթրոցիտների քանակը 1 մմ: արյան մեջ

տային խառնիչ, իսկ արյունը նոսրացնումեն 100 անգամ` թե էրիթրոցիտ-

հետնյալ բանաձնով. Է»4000»200100)՝ Է»:10000(5000)

րջ

Է

էրիթրոցիտների քանակը80 փոքր քառակուսիերում,

-

200 (100) ձ0

-

-

-

ների, ն թե լեյկռցիտներիհաշվելու ժամանակ: Ձկների արյան ձնավոր տարրերիներկման ն հաշվման համար գործում են 2 լուծույթներ հետնյալ բաղադրությամբ.

է

փոքրքառակուսու ծավալը(մմ:):

Լուծույթ

Ա

Լուծույթ

Նեյտրալռոտ-

մգ

Կերակրիաղ -06գ

Լեյկոցիտներիքանակը հաշվում են

25 մեծ

քառակուսիներումն

ստացված տվյալներըգումարում:1 մմ՝ արյան մեջ լեյկոցիտների քանակըորոշում են հետնյալ բանաձնով. Լ «250»:

20010)

ՏՏ -լեյկռցիտների քանակը 25 մեծ -

Լ

-

մեծ

օգտա-

արյան նոսրացման աստիճանը,

փոքը քառակուսիներիթիվը, որոնցում կատարվել հաշվարկը,

1/4000

Ձկների արյան նոսրացման նպատակովօգտագործում են էրիթրոցի-

Ր

--

ճը.

1/250-- մեծ քառակուսու ծավալը(մմ):

100.մլ

Բյուրեղային վիոլետ

-

մգ

Լիմոնաթթվայիննատրիում -

3.8 գ

ֆորմալին 04մլ -

Թռրածջույ:-- 100մլ

Լուծույթներըպատրաստումեն

62:

էօքօո6, իսկ լավ լուծման նպատա-

կով յուրաքանչյուր բաղադրամասավելակնում են ճախորդի լուծվելուց |դետո: :

20(10) արյան նոսրացման աստիճա

2`

(100)

քառակուսիներում.

քառակուսիների քանակը,

-

Լ «200

ջուր Թռրած

Բ

Այդ լուծույթները կայուն չեն: .

Ա

լուծույթը կարելի է օգտագործել

միայն 1 օր, իսկ Բ լուծույթը՝ մինչն 1 շաբաթ:

Աշխատանքը համար անհրաժեշտ1` ձուկ, Գորյանիխցիկ, նոսրացնող ուծույթներ,արյուն վերցնելու պարագաներ: Փորձի ընթացքը:Խառնիչի

չոր

ծայրն իջեցնում են ժամացույցի ապա23

կու վրա լցված արյան մեջ

ն

են բամբակով, ընկղմումԱ լուծույթի մեջ ն մինչն խառնիչի մաքրում

ծայրը

լայնացած մասի կեսը վերցնում

ընկղմումեն

Բ

լուծույթից, իսկ

այդ

հետո

լուծույթիմեջ ն շարունակումհավաքումըմինչն

բաունի ոչ միայնլեյկոցիտների կարնորնշանակություն Կլինիկական

խառնիչն

նիշը:

հետո խառնիչը 5-10 րոպեթողնումեն խառնումից Արյանն ներկալուծույթի

հանգիստ,որից հետո կրկին խառնումեն: Այնուհետնխառնիչիառաջին23

10. ԼԵՅԿՈՑԻՏԱՅԻՆ ԲԱՆԱՁԵՎԻ ՈՐՈՇՈՒՄԸ

արյունիցվերցնումմինչն 1.0 նիշը: Խառնիչի

կաթիլներըհեռացնումեն, իսկ հաջորդըկաթեցնումհաշվիչ խցիկիմեջ:

հարաքանակի,այլն նրանց տարբերտեսակներիքանակական ցարձակ որոշումը: այսինքն,լեյկոցիտայինբանաձնի բերության,

են 2 հիմնականխմբի`հատիկաբաժանվում Ձկներիլեյկոցիտները Առա(ագրանուլոցիտներ): ն ոչ հատիկավորներ վորներ(գրանուլոցիտներ)

ցիտների կորիզըներկված է լինում մաճուշակակարմրավուն գույնով, իսկ

ն ճեյտրոֆիլները: բազոֆիլները,էոզինոֆիլները ջինխմբինեն պատկանում են` լիմֆոցիտներըն մոնո գիտները:Հարկ է նշել, որ հատիկավորներն

արոտոպլազման՝ վարդագույնով:

արյանմեջ կարող

Էրիթրոցիտներում թույլ ներկվածեն լինում միայն կորիզները:Լեյկո-

Սկզբում 80 փոքը քառակուսիներումհաշվում են էրիթրոցիտների քա-

ճակը,իսկ հետո 25 մեծ

քառակուսիներում` լեյկոցիտներիքանակը: Ստաց-

ված թվերը տեղադրելովհամապատասխան բանաձներում, գտնում

են

ն լեյկոցիտների էրիթրոցիտների քանակը1 մմ՛ արյան մեջ:

Ոչ

են

զոֆիլներ:

հանդիպել նան

ն պսնդոբապսնդոէոզինոֆիլներ

'

ցիտոպլազմայում Բազոֆիլներիկորիզը կլոր է կամ օվալաձն:Դրանց ներկվումեն հիմնային ն գտնվողհատիկներըխոշոր են հավասարաչափ, ներկերովն

Պսնդոգունավորում: բերում կարմրամանուշակագույն ձեռք

են` մուգ բազոֆիլներիհատիկներըբազմաձն Է»

Է«4000»:100ո5000 -

՞-

Լ«250»

ող

գունավորմամբ:

կարմրամանուշակա են, ռրոնց

Էոզինոֆիլներըկլորավունկամ օվալաձնկորիզովբջիջներ

ներկվումեն թթվայիններկեգտնվողխոշոր հատիկները ցիտոպլազմայում ՀՀ

Պսնդոէոզինոֆիլնե գունավորում: ձեռք բերում թույլ վարդագույն ն մորեգույնմանը ցիտոպլազմայումճկատվումեն ասեղնաձն կլորավուն

րով ՓԱ`00

ն

հատիկներ: Է

-

Լ

-

հաշված էրիթրոցիտների քանակը, հաշված լեյկոցիտների քանակը:

Հարկ է նշել,

որ

ներկայումսընդունված է արյան ձեավոր տարրերի

քանակնարտահայտել մկլ-ով(1մկլ

-

1մմ3:

պաորոնց ցիտոպլազման Նեյտրոֆիլներըմիջին չափսիբջիջներյին, գունարունակումէ մանը, համարյա անգույնկամ մուգ մանուշակագույն աստիճանի,տարբերումեն 4 վորմամբհատիկներ: Ըստ զարգացման են ձնով ն կաորոնք իրարիցտարբերվում կորիզի տեսակինճեյտրոֆիլներ,

կորիզըկլոր է, կարմրամանուշակա ռուցվածքով:Այսպես. միելոցիտների կորիզը ճույն գույնի է, գույն գուճավորմամբ,իսկ մետամիելոցիտների

սակայն առավել խիտ

ն

օվալաձն: Ցուպիկակորիզավոր նեյտրոֆիլների

կորիզը լոբաձն է, իսկ հատվածակորիզավոր նեյտրոֆիլներիմոտ այն

կամմասնակիբաժանված ամբողջությամբ է լինում

2-4

հատվածների:

ներկալուծույթ,Նինիֆորովիլուծույթ հլկապակի,ՌոմանովսկիԳիմզայի մայրու յուլ, (էթիլ սպիրտին եթերիհավասարխառնուրդ),մանրադիտակ, ներկմանհամար նախատեսվածտաշտակ, թորածջուր, քսուկների

արյուն

պարագաներ: վերցնելու Փորձի ընթացքը: ՛Ճարպազրկվածչոր

ֆիքսում են ձախ ձեռքի

մատով

բութ

ու

առարկայականապակին ցուցամատով

կաթեցնումմեկ կաթիլ արյուն: Հղկապակին դնում առաջ,

հետ

տանում

ն

են

ն

աջ

եզրին

արյան կաթիլից

45" անկյան տակ մռտեցնում արյան կաթիլին: Երբ

արյունըհավասարաչափտարածվում է հղկապակու եզրով, վերջինսարագ ն սահուն

շարժում

են

առարկայական ապակու մակերեսով, այնպես,

որ

արյունըհավասարաչափտարածվի ն զբաղեցնիառարկայականապակու 1, 4

/78-

-

նեյորոֆիլներ,2,

3/4-ը: Արյունը չորանալուց

Լեյկոգիոների տեսակները. -

էոզինոֆիլներ,Յ

-

բաղոֆիլ,6- պլազմատիկ բչիչ,

9փոքրը լիմՓոցիտ,10, լիմֆՓոցզիոներ, միջին

11, 12-

մոնոզիչոնել

հետո

քսուկի կենտրոնում ասեղով գրում

են

ամսաթիվը: պատրաստման

են (մինչն 9592): Ձկներիլեյկոցիտնելւի գերակշռողմասըլիմֆոցիտնելրն

Լիմֆոցիտներըհամեմատաբարփոքր, խոշոր

ն

մուգ

մանուշակագույն

կորիզով բջիջներ են: Դրանց կորիզը շրջապատված է լինում ցիտոպլազ-

մայի բաց երկնագույնշերտով: Անհամեմատ ո )հաստ կորիզը

Լեյկոցիտների

խոշոր բջիջներ են հանդիսանումմոնոցիտները, որոնց

է, կարմրամանուշակագույն գունավորմամբ,օվալաձն կամ

լոբաձն ն ունի ծայրամասայինտեղադրություն:

Որոշ տեսակիձկներ(տափակաձուկ, շիշաձուկ) ունեն միայն ոչ ռատիկավոըլեյկոցիտներ:

Քանի պատրաստման ոնթացքը

Ըյնուհետն քսուկնընկղմումեն րոպե, հետո հանում

Լեյկոցիտային բանաձնի որոշման տեխնիկանիր մեջ ներառում է. արյան քսուկի պատրաստում, ներկումն լեյկոցիտներիտարբեր տեսակճերի հաշվում:

Աշխատանքի համարաննրաժեշտէ` ձուկ. առարկայական ապակի,

քսուկում հաշվման կարգը

ն

խառնուրդիմեջ, թողնում 5 Նիկիֆորքվի

չորացնում:Ֆիքսված ն չորացված քսուկը դնում են

պարունակողտաշտակի մեջ, Ռղմանովսկի-Գիմզայի նճերկալուծույթ

թող-

նում 20-30 րոպե, որից հետո հանում են, լվանումթորած ջրով ն չորացնում:

Լեյկոցիտային բանաձեիորոշման համար պատրաստված քսուկի 4 անկյուններին կաթեցնում են մեկական կաթիլ մայրու յուղ, տեղադրում

տակ մանրադիտակի

ն

դիտում իմերսիոռնհամակարգով:Քսուկի յււրա-

քանչյուրանկյունումհաշվում են

կամ 50 լեյկոցիտն գրանցում լեյկոցի-

տային հաշվիչով: Ընդհանուրհաշվումեն 100 կամ 200 լեյկոցիտ: Վերջին :

դեպքումլեյկոցիտների տարբեր տեսակներիքանակըբաժանումեն 2-ի:

Քսուկիյուրաքանչյուրանկյունումհաշվումըկատարումեն Մեանդերիգծով (նկար) ար): Աշխատանքայինտետրում նկարում

են

լեյկոցիտների տարբեր

տեսակներըն գրանցումփորձիարդյունքները:

ՏՈԿՈՍԻ ՈՐՈՇՈՒՄԸ ՍԱԼԻԻ

11. ՀԵՄՈԳԼՈԲԻՆԻ

է քանակիկաթնաթթու պատճառով է Ո

մեծ

որճ ունի Սալիի հեմոգլոբինաչափը բաղկացածէ ամրակալանից,

տուն (16.7գ22հեմոգլոբինպարունակող)լուծույթովլցված ւիակփորձանոթ-

(2-ից մինչն 23գ72) ներ: Միջին բնիկում գտնվում է աստիճանավորված ո

Հեմոգլոբինաչափիին կցված փորձանոթ: էլինում

փորձանոթի Փորձի ընթացքը:Հեմոգլոբինաչափի աստիճանավորված մեջջ մինչն հշը լ9 լցնումեն մինչ 2 նիշը բ.

զանոթային կաթոցիչով հավաքում են 20

զգուշությամբլցնում աղաթթվիլուծույթի տակ, որից հետո կաթոցիչը

մի քանի անգամ ողողումաղաթթվի

ինչպեսնան ընդունակէ կապելորոշ թույներ:

վերնի շերտով: Փորձանոթիպարու-

Հեմոգլոբինի քանակըկարելիէ որոշել տարբերեւլանակներով`լուսա-

ճակյալըխառնումեն

էլեկտրագունաչափով, էրիթրոհեմոմետրով, Մալիի գունաչափական մեթո-

հեմոգլոբինիառկայությունը, քանի

որ

ձկների մկանայինակտիվության

մմ` արյուն, կաթոցիչի ծայրը

մաքրում բամբակով, արյունը

հիմնականդերը թթվածին ն ածխաթթուգազ տելափոխելնէ: Սակայն, հեմոգլոբինըհամարվումէ նան արյան բուֆերայինհամակարգերից մեկը,

ծին կապելու հատկությումը, որով էլ կարնորվում է երկրորդ տիպի

աղաթթվի

0.1Ն-անոց լուծույթ: Այնուհետն մա-

մոտ նույնն է, իսկ գլոբինը`տարբեր: տեսակի կենդանիների Հեմոգլոբինի

ֆունկցիոնալ առումովլինումէ 2 տիպի`թթուներինկատմամբզգայունն ոչ զգայում: Արյան քԷԼ-ինվազմանդեպքումառաջինները կորցնումեն թթվա-

(մինչն նիշը) ծավա-

0.1 լուծույթ, թոլրածջուր, արյունվերցնելուպարագաներ: աղաթթվի Ն

կուցայինմասից`հեմից ն սպիտակուցայինմասից՝ գլոբինից:Հեմըբալոր

Ձկներիարյան հեմոգլոբինիքանակըտատանվումէ լայն սահմաններում` 1.5-ից մինչն 15գժ7:Հատկանշական է, ոլւ ձկների հեմոգլոբինը

:

Աշխատանքիհամար անհրաժեշտէ` ձուկ, Սալիի հեմոգլոբինաչավ,

գունակիրսպիտակուցէ, կազմվածոչ սպիտա-

դով: Լաբորատորիաներում ամենատարածված մեթոդըվերջիննէ:

20 մմ՝

ն 6 կաթոցիչ ոցիչ: լով մազանոթային

ա.

բարդ

հեմատինիհաստաբնիկ:Կողմնայինբնիկներումդրված են աղաթթվային

ԳՈՒՆԱՉԱՓԱԿԱՆ ԵՂԱՆԱԿՈՎ

(ԼԵ) Հեմոգլոբինը

արտազատվում ը արյան մեջ:: արտազատվ

րոպե: Այդ

Սալիի Հեմոգլոբինաչաւիր

ն

սպասում4-5

ժամանակահատվածն

անհրաժեշտէ ամբողջաղաթթվային

Բշ

հեմատինի առաջացմանհամար:

մեջ փորձանոթի Դրանիցհետո աչքի կաթոցիչովաստիճանավորված են այնքան թորած ջուր, մինչն ստացված խառնուրդի ավելացնում գույնը

հաստատուն փորձանոթներիհեղուկի գույնին: Նոսրացված համընկնի հեղուկիմակարդակին թիվը ցույց է տալիս արյան համապատասխան

հեմոգլոբինի քանակը

գրամ-տոկոսով: Ներկայումս

հեմոգլոբինի քանակն արտահայտելգրամ-լիտրով (1գշշ

12. ԱՐՅԱՆ ԳՈՒՆԱՅԻՆ

Արյան գունային ցուցանիշը(Գց,

-

ընդունված

է

13. ՎԵՄԻՆԻ ԲՅՈՒՐԵՂՆԵՐԻ ՍՏԱՑՈՒՄԸ

գ/լ): Հեմռգլոբինն աղաթթվի առկայությամբճեղքվում է գլոբինսպիտակուցի

ՑՈՒՑԱՆԻՇԻՈՐՈՇՈՒՄԸ

Բ|

Բոեօը 1ոմօ:) ցույց

-

յուրաքանչյուր էրիթրոցիտի հեմոգլոբինովհագեցմանմիջին

ն ոչ

վում

մասի` հեմի: Հեմը աղաթթվիհետ միանալովվերածսպիտակուցային

վում է աղաթթվայինհեմատինի(հեմինի): Վերջինսկերակրիաղի առկա-

յությամբբյուրեղանում է, գոյացնելով մուգ շագանակագույն ռոմբաձն

է տալիս

աստիճանը:

ՍովորաբարԳց-ն կազմումէ 0.75-1: Այդ դեպքում էրիթրոցիտները կոչեն

(ՏԵՅԽՄԱՆԻՓՈՐՁԸ)

(Տեյխմանի բյուրեղներ): Հեմինի բյուրեղներիստացումը որաբյուրեղներ

կականռեակցիաէ.

դրա

միջոցովպարզումեն արյան ւսռկայությունը:

նորմոքրոմ:Գց-ն 07-ից ցածը լինելու դեպքում էրիթրոցիտները

Բոլոր տեսակի կենդանիներիհեմն

կկոչվենբերգունային(հիպոքրու). իսկ 1-ից բարձր լինելու դեպքում` գեր.

պառոցվածքը,

Կանոն

ունի

պատճառով

այղ

գունային(հիպելքրոմ):

ստացվող հեմինի բյուրեղները միշտ միատե-

Գունային ցուցանիշի որոշման համար անհրաժեշտ է իմանալ էրիթրոցիտների քանակը ն հեմոգլոբինիտոկոսը հետազոտվող ձկան ն

սակ են լինում: Եթե ցանկանում են պարզել ար-

յան տեսակային պատկանելիությունը,ապա

մոտ` նորմայում: տվյալ ձկնատեսակի

արյան մեջ ռրոշում են Փորձի ընթացքը: Հետազոտվող էրիթրոցիտների

քանակը ն հեմոգլոբինիտոկոսը: մյնուհետն, օգտվելով ստորն բերված բանաձից, որոշում են գունայինցուցանիշը(Գց).

Հեմինի

բյուրեղները

ստանում

են

հեմոգլոբինի բյուրեղներ, որոնք

տարբեր կենդանիների մոտ

տարբեր

են

շնորհիվ գլոբինիբնորոշ կառուցվածքի:

Հեմինը բյուրեղներհնարավոր է ստանալայն դեպքում,երբ միջավայրում աղաթթուն գտնվում է իր ամենաակտիվվիճակում,այսինքն` իր գո-

Գ«-9-

ԼԵ,

-

ԻԵ,

է՛

ՒԵ

՝

ՒԵ -

Էշ

-

-

է

յացման պահին: Այդ պատճառով քննություն կատարելիսվերցնումեն

թե պատրաստի աղաթթու,

է. ԻԵշ

էշ

յունից ստացվում

է

այլ

անհրաժեշտ ակտիվությանաղաթթու:

քացախաթթու:

մոտ, ձկնատեսակի

են

գյերակրիաղ

Այդ նպատակի ն

սառցային

Աշխատանքի նամար անհրաժեշտ է` ճուկ կամ որնէ այլ լաբորատոր կենդանի, արյուն վերցնելու պարագաներ, առարկայական մանրադիտակ,

էրիթրոցիտների քանակըհետազոտվող ձկան մոտ,

էրիթրոցիտների քանակընորմայում՝

մոտ: տվյալ ձկնատեսակի

ապակի, ծածկապակիապակյա ձողիկ, սպիրտայրոց, կերակրի աղ, սառցայինքացախաթթու: |

ոչ

այնպիսի նյութեր, որոնց փոխազդեցութ-

համար սովորաբար օգտագործում

հեմոգլոբինի տոկոսըհետազոտվող ձկան մոտ,

113շ տոկոսընորմայում՝տվյալ - հեմոգլոբինի

Էլ

1:

Փորձիընթացքը:Առարկայականապակուվրա կաքնցնումեմ

1-7

կա-

ավելացնում սառթիլ արյուն, չորացնում սենյակայինջերմաստիճանում, 2-3 կաթիլն մանրացվածկերակրիաղ: Ստացված ցային քացախաթթվի

խառնուրդըխառնումեն ապակյա ձողիկով, ծածկում ծածկապակիովն ի հայտ տաքացնումսպիրտայրոցիբոցի վրա` մինչն պղպջակների

համեմատել: բյուրեղները ստացված տետրում նկարումեն տարբերտեսակի կենդանիԱշխատանբային

համեմատում: ըեմոգլոբինիյուրեղները ների ն

բ

գալը:

տակ Այնուռետնառարկայականապակինտեղադրումեն մանրադիտակի ն

դիտում: Տեսադաշտումերնում են հեմինի շագանակագույնբյուրեղներ:

Համոզվելու համար, որ

բոլոր

կենդանիներիհեմինն ունի միննույն ձնը,

կարելի է վերոհիշյալփորձը միաժամանակկատարել տարբեր տեսակի

կենդանիների արյունով: տետրումճկարումեն հեմինիբյուրեղները: Աշխատանքային

14. ՎԵՄՈԳԼՈԲԻՆԻ

ԲՅՈՒՐԵՂՆԵՐԻ ՍՏԱՑՈՒՄԸ

ունեն Տարբերտեսակիկենդանիներիհեմոգլոբինիբյուրեղճներն

տար-

բեր ձներ: Բացի այդ, տարբերտեսակիկենդանիներիհեմոգլոբինըբյուրեղանում է տարբեր արագությամբ: Առավել արագ

խոզուկի, ապա մկների

բյուրեղանում է ծռվա-

բյուրեղները Հեմոգլոբինի

3-ակյուռ» 4- ձի, -Հավ, 2-ծովախողուկ, Ժ-մ Լ, "րէ -ջունչ 0-վատո 5-ջուն,

ն

առնետների,ավելի դժվար` խոզի, ճագարի,

դչխարիհեմոգլոբինը,իսկ մարդունըգրավումէ միջինդիրք:

Աշխատանքի համար անհրաժեշտ է` տարբերտեսակի կենդանիների արյուն, կանադականզմուռս, մանրադիտակ,առարկայական ապակի,

ծածկապակի, ապակյաձողիկ:

»

Փռրձիընթացքը:Արյան կաթիլըտեղադրումեն առարկայականապակու վրա, ծածկում կանադականզմուռսով,խառնումապակյա ձողիկովն 5-10 րոպե անց դիտում են մանրադիտակով: ծածկում ծածկապակիով:

Պատրաստուկում երնում են հեմոգլոբինիվարդագույնբյուրեղճերը: Փորձըկարելի է կատարելտարբեր տեսակիկենդանիներիարյունով ն

Ալ. ՍԻՐՏ-ԱՆՈԹԱՅԻՆ

ՀԱՄԱԿԱՐԳԻ ՖԻԶԻՈԼՈԳԻԱ

Սիրտն արյան շրջանառությանկենտրոնական օրգանն է, ոլւն իր ռիթմիկ կծկումներով(սիստոլա) ու թուլացումներով(դիաստոլա) ապահովում է արյան անընդհատհոսքն անոթայինհամակարգում: Արյան շրջանառության շնորհիվ իրականանում են արյան ֆունկցիաները, այսինքն`

համակարգը:Վերջինումտարբերում են հանգույցներ,խրձեր ն հաղորդող Ընդ որում, հաղորդողհամակարգիտարբեր բաժիններնօժտված թելիկներ: են

տարբեր աստիճանով: ինքնավարության

Ձկներիհաղորդող համակարգնէապես տարբերվումէ կաթնասունների այդ

քանանույն համակարգից:Կախված ինքնավարությանկենտրոնների ն

կից

տեղադրությունից, տարբերում

ձկների երեք տիպ (ըստ

են

հյուսվածքների մատակարարումը թթվածնով, անհրաժեշտսննդանյութե- Սկրագլիկի).

ոով ն կենսաբանական զանազան նյութերով,ածխաթթուգազի

ն

նյութա-

տիպ (գետային ն ծովային օճաճկներ)

-

ունեն

ինքնավարության3

փոխանակության արգասիքների հեռացումը, հումոջերմակարգավորումը,

կենտրոն:Առաջինը գտնվում

ն այլն: Արյան կարգավորումը միակողմանին անընդհատ հոսքին նպաստումեն հետնյալ գործոնները`նախասրտերի ն փորոքների կծկման

միջերկրորդըա̀կանջային անցուղում, երրորդը`նախասրտափորոքային

րալ

հաջորդականությունը, սրտում

ն

երակներում փականայինհամակարգի

է

երակային ծոցում

Կյուվերի ծորանում,

նապատում: Ց

տիպ (կռճիկային ձկներ)

-

ունեն

երկու կենտրոն` ծոցային

առկայությունը,անոթներիառաձգականությունը, ճնշումներիտարբերութ-

խասրտափորոքային:Ըստ

յունը անոթայինհամակարգի սկզբում ն վերջում: Սրտամկանի հիմնական

կենտրոն` տելլադրվածզարկերակայինկռնում:

հատկություներնեն` դրդունակությունը, հաղորդականությունը, կծկողականությունըն ինքնավարությունը:

ն

Շ

ն նա-

տվյալների, դրանց մոտ կա նան երրորդ

որոշ

տիպ (ոսկրայրն ձկներ, բացի օճաճկներից)

-

ունեն

ինքնավարության

երկու կենտրոն,որոնցիցառաջինըգտնվում է ականջայինանցուղում, իսկ

երկրորդըն̀ախասրտափորոքային միջնապատում: 15. ՍՐՏԻ

ԻՆՔՆԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒՄԸ

ՍՏԱՆԻՈՒՍԻ ԵՐԻԶԱԿԱՊԵՐԻ ՄԻՋՈՑՈՎ

Սիրտն օժտած է

ինքնավարությամբ (ավտոմատիզմով), այսինքն` իր

Ճ ն 8

տիպի ձկների երակային ծոցում ու Կյուվերի ծորանում գտնվող,

իսկ Շ տիպի մոտ` ականջային անցուղում գտնվող կենտրոններըհամարվում են գլխավորռիթմավալ հանգույցներ:

Գորտիսրտի հաղորդող համակարգը բաղկացած

է

երակային ծոցում

մեջ ծագած ազդակներիազդեցությամբ յամբ:

ամենամեծ ինքնուրույնկծկվելու ընդունակութ-գտնվողՌեմակիհանգույցից, որն օժտվածինքնավարության

Բարձրակարգ կենդանիների սրտի ինքնավարությունն ունի մկանա-

ծին բնույթ: Սրտի ինքնավարության համար պատասխանատու են նրա տարբեր բաժիններում գտնվող ատիպիկ մկանային բջիջները, որոնք

ընդունակեն ինքնակամձեով գրգիռներ առաջացնելն հաղորդել:Սլտի ինքնավարությունը պայմանավորող բջիջներըկազմում են սրտի հաղորդող

աստիճանովն հանդիսանում է սրտի գլխավորռիթմավարը, նախասիրտ-

սահմանում գտնվող Բեղդերի հանգույցից, որից դեպի փորոք փորոքային իջնողսյուների վրա տեղադրված են Դոգելի հանգույցները,ինչպես նան «իտում

ցրված բազմաթիվմանը հանգույցներից: Սրտի աշխատանքում

)որաքանչյուրհանգույցիդերի

ն

նշանակության մասին կարելի է դատել

|

Ստանիուսի փորձիմիջոցով: երիզակապերի

են`

վերսկսվում կծկումները

ի հաշիվ

նախասիրտ-փորոքա

փորոք| ությամբ: սակայնպակասհաճախական ակտիվացման, հանգույցի

|

անչարժեցումը արոիմերկազումը Գորտի էւ

Փորձիընթացքը:Այս

ն

հետագա մի քանի փորձերիկատարմանհա-

մար հարկավորէ մերկացնելկամմեկուսացնելգորտիսիրտը:Դրա համալ գորտինանշարժեցնումեն` գլխուղեղին ողնուղեղիքայքայմանմիջոցով ն որովայնովվեր ամրացնումպատրաստուկային սեղանին:Կրծոսկրիհատվածում եռանկյունաձն(հիմքովդեպի ստորին ծնոտը) կտրում են մաշկը,

մկանները,կրծոսկրը ն անրակը,որից

հետո

երնում է աշխատու սիրտը:

ն հատում սանձիկը: Այնուհետնհեռացնումեն սոտապարկը

համարանհրաժեշտ Փորձիկատարման է դնել երեք թելակապ(նկար):

Առաջինթելակապըդրվում է երակայինծոցի ն

աջ

ճախասրտիմիջն:

Այդ նպատակով նրբունելինփակվիճակովմտցնումեն առրտայի ճյուղերի տակ, դուրս հանում մյուս կողմից,բռնումթելը ն

սիրտը շրջում

են ն

երակայինծոցի ու

աջ

հետ

քաշում: Այնուրետն

ճախասըտիսահմանում դնում

առաջիներիզակապըա̀նջատելովերակայինծոցի հանգույցըսրտի մնացած բաժիններից:Նման դեպքումերակայինծոցը շարունակումէ կծկվել

մինչ դեռ ճախասըտերըն փորոքը չեն նախկին հաճախականությամբ, ն կծկվում: Առաջինթելակապըդնելուցորոշ ժամանականց նախասրտերի

ընթացթը

փորձի երիզակապերի Սոանիուսի կատարման

ն ճախասրտերի ակտիվացմանը, վերոհիշյալ հանգույցի Չսպասելով կախված է երկրորդ թելակապը:Ընդ որում, փորոքիմիջն կարելի դնել կկծկվի մի դեպքում դիրքից,հնարավորէ երեք դեպք. երկրորդթելակապի ա չեն կվի (թելակապըդրվել լավ նախասրտերը

միայն փորոքը,

հանգույցիցվեր), խասրտափորոքային

մյուս դեպքում նախասրտերը

դրվել է ճախասըտափորո կկծկվեն,իսկ փորոքը`ոչ (թելակապը անցնի վերոհիշյալհանգույցի հանգույցից ներքն), իսկ երբ թելակապն ն կենտրոնով,կկծկվենն ճախասրտերը,փորոքը:

որ սրտիգաՆ նկատում, Երրորդթելակապըդնում են սրտիգագաթին համար, որ սրտիգագաթը պահգաթը դադարումէ կծկվելուց:Համոզվելու

են,

այն կտրում պանել է կծկվելու ընդունակությունը, լուծույթի մեջ

ն

Ռինգերի տեղավորում է

նկատվում ասեղի ծայրով գրգռում.»

պատասխա

ռեակցիա:

առավել ակնառուբնութագրմա Ընդ որում, ստացվող արդյունքների

է

գրանցելսրտագիրը: համարկարելի միաժամանակ

հաստատ

Այսպիսմվ, Ստանիոասի երիզակապերի փորձով

է

աստիճանականութ Գասկելիկողմիցձենակերպված ինքնավարության

(գրադիենտի) օրենքը, համաձայն որի սրտի ինքնավարությունն աստիճպ

մինչի

նաբար նվազում է հաղորդողհամակարգիընթացքով` սրտի հիմքից

գագաթ:

երակային ծոց

Փորձի ընթացքը: Այս

կապելուց հետո

երրորդ առաջին երկրորդ կապելը թելակապ թելակապ̀թելակապ.կացնումսիրտր, ցող

սանձիկը, սըրտիգա

հեռացնում սրտապարկը,հատում

գրիչի լծակի թնին ն

րեսի մաշկը

ԱՇԽԱՏԱՆՔԻ

ՌԵՖԼԵՔՍԱՅԻՆ

-

սրտագիր:

ստանում

դարձնում սրտի աշխատանքիփոփոխման ուշադրություն հետո

Ստացված սրտագրելրըհամեմատում

փոփոխվողպայմաններին: Դա իրականացվումէ ռեֆլեքսային

որպ

Ն

հու:

2.

կարող է առաջանալ որովայնի խոռոչի օրգաններիմեխանաընկափոփոխություն» նյարդով դադար

լիչների գրգռմանդեպքում,որի ժամանակ գրգիոըընդերային տեղադրված ղորդղվումէ երկայնաձիգ ուղեղ

ռեֆլեքսածին

նախույս թելերով:

(արտածին,

ռեֆլեքսներ):

գորտ,

աղեկ

պատրաստուկայինսեղաչ

լուց

ն

ն

որոշեՓորձի ընթացքը: Գորտի սրտի կծկմանհպճախականությունը ն սրտագիրը ստւսնալուց հետո ունելու բութ մասով 2-3 հարված են այն, որ կամսրտի աշխա-

հասցնումորովայնիպատին: Հետնանքը լինում մրտասեղառնում, տանքը ժամանակավորապես կանգ է

է

ծծմբականթթվի 0.554-

է դանդաղում: հաճախակամճությունն

անոց լուծույթներ, քամիչ թուղթ:

Այնուհետն սրտի վրա կաթեցնումեն 2-3 կաթիլ

հա-

սիրտ գալիս թափառողնյարդի կենտրո-

միկ, վիրահատականգործիքներ,Էնգելմանի գրիչ, կիմոգրաֆ, միչ, Ռինգերի լուծույթ. ատրոպինի 0194-անոց

վերլուծում:

Սրտի գործունեությանռեֆլեքսայինդանդաղումկամ ժամանակավոր

(սրտի սեփական, էնդոգեն ռեֆլեքսներ), այնպես էլ դրանից դուրս գտնվո Ն

Աշխատանքիհամար անհրաժեշտ է`

են ն

«Հոլցիփորձը

ներն առաջանում են ինչպես սիրտ-անոթայինհամակարգում

գրգռման դեպքում

ռրովայնի պա-

տին դնում են ծծմբական թթվի լուծույթով թրջվածքամիչ թուղթ:

աշխատանքը պետք է հարմարվի արտաքին ն ներքին միջավայրի անընդ:

մորալ եղանակներով: Սրտի աշխատանքի ռեֆլեքսային

ն

վրա: Սրտի նորալ աշխատանքըվերականգնվելուց

ԿԱՐԳԱՎՈՐՄԱՆ

Չնայած սիրտն օժտված է ինքնավարությամբ,այնուամենայնիվ

գոտիների

հա-

են ազդրի ներքին մակեԱյդ ամենից հետո գնդասեղիծայրով գրգռում

ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒՄԸ

հատ

ստորն նկարագրվող փորձերիկատարման

վերջինիսամրացված թելը կապում են գրանբռնումսրտասեղմիչով,

գաթը

նախասրտեր փորոք 16. ՍՐՏԻ

ն

Հետո գորտին սակայնողնուղեղնու երկայնաձիգ ուղեղը թողնում անվնաս: վրա, մերորովայնովվեր ամրացնում են պատրաստուկայինսեղանիկի

կծկմանհաճախակամությունը մինչե

նեությանվրա են գորտի գլխուղեղըվ̀երին ծնոտը հատելու միջոցով, մար հեռացնում

են հետնյալ աղյուսակի ձնով. Ստացվածարդյունքները գրանցում

սրտի բաժինները

Սաշկի ընկալիչների գրգոման ազդեցությունըսրտի գործու-

Լ.

կամ

էլ

կծկման

լուծույթ ատրոպինի ն

17. ՍՐՏԻ ԱՇԽԱՏԱՆՔԻ ՀՈՒՄՈՐԱԼ ԿԱՐԳԱՎՈՐՄԱՆ

կրկնումփորձը: Այս դեպքումսրտի աշխատանքի տեղի չի փոփոխություն

ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒՄԸ

ունենում,ոնովհետնատրոպինն է դրդմանհաղորդումը արգելակում թափառող

նյարդից դեպիսիրտ: է կենիրականացվում Սրտիգործունեության հումորալկարգավորումն

-Դանին-Աշների փորձը (ակնասրտային ռեֆլեքս)

Սարդկանցաչքի խնձորակները սեղմելիսսրտիկծկումերը դանդաղում են, որը

բացատրվում է թափառող նյարդի կենտրոնիռեֆլեքսային

գլյուկասաբանական մի շարք ակտիվնյութերիհ̀որմոնների(ադրենալին, ն որոշ էլեկտրոլիտների սերոտոնին), գոն, թիրոքսին,կորտիկոստերոիդներ,

միջոցով(ԸՋ`,5՛, ԷԸՕյ-):

Աշխատանքի համարանհրաժեշտէ`

դրդմամբ:Տվյալ դեպքումռեֆլեքսայինաղեղըկազմվածէ ակնախնձո-

րակներիռեֆլեքսածին գոտուց,

ակնաշարժնյարդի զգացող թելերից,

թափառող նյարդիկենտրոնից, թափառողնյարդիշարժիչ թելերիցն սրտից: տնո10 վայրկյան մատներով

քլորիդի172-անոցլուծույթներ: 0.0194-անոց, կալցիումի քլորիդին կալիումի եղանակով սովորական Փորձիընթացքը: Փորձը կարելիէ կատարել սրտիվրա: անշարժեցված գորտիմերկացված հաճաՍկզբումուշադրությունեն դարձնումգորտի սրտի կծկման

հետո կրկին ղությամբսեղմումաչքի խնձորակները: Դրանիցանմիջապես

հաշվում են անոթազարկը: Սովորաբարսրտիբաբախումները պակասում են

րոպեում10-20 զարկով:

4.

գրգռմանազդեցությունը Քթի լորճաթաղանթի սրտի աշխատանքի

սեղապատրաստուկային

0176-անոց, ացետիլխոլինի ադրենալինի նիկ, վիրահատական գործիքներ,

Փորձիընթացքը:Մարդուճաճանչայինզարկերակի վրա որոշումեն ն բութ սրտիկծկմանհաճախականությունը

գորտ,

կաթեցն ուժի վրա: Դրանիցհետո սրտիվրա հաջորդաբար խականության քլորիդի ն մում են 3-4 կաթիլ ադրենալինի, ացետիլխոլինի, կալցիումի կալիումի քլորիդի լուծույթներ,չմռռանալով,մինչե հաջորդ լուծույթի ն սիրտըճախօրոքլվաճալՌինգերիլուծույթով սպասել,մինչն կաթեցնելը հետո հետնում

լուծույթից Յուրաքանչյուր նորմալանա: սրտիաշխատանքը

վրա

համարանհրաժեշտ Աշխատանքի է` ճագար,ացետոնկամանուշադրի

են

ընթացքին: սրտիաշխատանքի

ն կալցիումի նկատվումսրտի քլորիդիդեպքում Այսպես.ադրենալինի այնպեսէլ ուժի մեծացում:Սակայն կծկմանինչպեսհաճախականության,

է

նպիրտ,բամբակ: հաճաՓորի ընթացքը:Սկզբումորոշումեն ճագարիսրտի կծկման

Ապա խականությունըձ̀եռքը դնելով սրտի հատվածի ձախ կողմում:

դեպքումժիրտըկկանգնիսիստոլայի դրանցքանակներիչարաշահման

կամ աճուշադրիսպիրտով ճագարիքթանցքիմեջ մտցնումեն ացետոնով

փովում:

հաճախականութթրջված բամբակն կրկին հաշվումսրտի կծկումների

ն կալիումի նկատվումէ սրտիկծկման քլորիդիդեպքում Ացետիլխոլինի

վերականգնվում:հաճախականությանուժի թուլացում,իսկ դրանցնշանակալիցքանակ-

է, ապա աստիճանաբար յունը:Այն սկզբումդադարում

տետրումնկարումեն վերոհիշյալփորձերի ռեֆլեքԱշխատանքային

եզրակացություն:

ն անում համապատասխան սայինաղեղները

ն

փուլում: ճերիդեպքումս̀րտի կանգդիաստոլայի

համար դրանք առավելակնառունկարագրման Վերոհիշյալ փորձերի 4լ

սրտի վրա ն ստանալսրտագիր, կարելիէ կատարելգորտիմեկուսացված

որիցհետո ստացվածսրտագրերըհամեմատել նվերլուծել:

18. ԱՐՅԱՆ ՇԱՐԺՄԱՆ ԴԻՏՈՒՄԸ ԳՈՐՏԻ ՄԱԶԱՆՈԹՆԵՐՈՒՄ

Արյան շարժումը կարելի է դիտել գորտի լեզվի, լռղաթաղանջների, աղիներիմիջընդերքին թոքերիանոթներում: Մանրադիտակի տակ երնացող

տարբեր տեսակիանոթներիտարբերակման համարհաշվիեն առնում

ն այստեղ այն, որ զարկերակներում կարելի է նկատել անոթազարկեր

արյունն առավել

արագ

է

հոսում, քան երակներում ն, հատկապես,

մազանոթներում:Իսկ ամենաակնառուտարբերակման հաշվի են համար առնում

ն արյան հոսքիուղղությունը: անոթներիճյուղավորումները Այսպես.

զարկերակներում արյունըհոսում է խոշորանոթիցդեպի ճյուղավորումներ, իսկ երակներում՝ճյուղավորումներից դեպիխոշորանոթ(նկար):

ՍՏՍՏՍՏՍՍՍբ

ՍԱ» Հ

Աշխատանքիհամար անհրաժեշտէ`

գորտ.

ՍՀ--Հ-

սեանցքերովպատրաստուկային

դանիկ,

են մեջքի Աղիներիմիջընդերքըդուրս բերելու համար գորտինդնում պատը հատում որովայնի կողմնային երկարությամբ հանում աղիքիմի փոքը հատված`միջընդերքով: կտրվածքից

վրա,

1-12

սմ

գորտիձայնաԹոքերի դուրս բերմանհամար մեջքի վրա ամրացված ն գորտի ճեղքի մեջ մտցնումեն տանձիկինմիացվածռետինեխողովակ կրծքավանդակի կողքից կատարում1-15 Այճուհետնտանձիկովօդ թոքը

են

չբ `

ՅՅ

ղարա հրակներում

(ներքնում):

ն

հանած

ծածկապակումիջն,

դիտումմանրադիտակով:

են Արյանհոսքըդիտելուցհետո տվյալ հատվածըգրգռում գնդասեղով լուծույթ ն կրկինդիտում,ուշադրություն կամ վրան լցնում ադրենալինի ն դարձնելովարյումատարանոթներիլուսանցքի արյան հոսքի արագութ-

վրա: յան փոփոխման

տետրումնկարում են արյան հոսքի ուղղությունը Աշխատանքային գրանցումն ն երակներում, իսկ ստացվածարդյունքները զարկերակերում

վերլուծում:

մանրադիտակ, գնդասեղներ,

Փորձիընթացքը:Փորձի կատարման

լական, ազգա բպոլարավ ջուխտ րոպե տնողությամբ դնելով այն

տարայի մեջ, որտեղ գտնվումէ գորտը: Այնուհետնգորտինամրացնումեն

անցպատրաստուկային սեղանիկիվրա ն վերջինիսհամապատասխան են հետազոտվող քերի վրաձգումու գնդասեղներով ամրացնում հատվածը`

խուսափելովգերձգվածությունից:

երկարությամբկտրվածք:

ապակու տեղադրում են առարկայական

անոցլուծույթ:

10-15

սմ

թռքեր,կտրվածքիցդուրս ներարկում

Ռինգերի լուծույթ, ադրենալինի 0.124-

ՏՍ

ն

Մ-ԵՆՅ

ԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԻ

ԱՐ

ՖԻԶԻՈԼՈԳԻԱ

19. ՋԵՐՄԱՍՏԻՃԱՆԻ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅՈՒՆԸ

ՁԿՆԵՐԻ

ՀԱՃԱԽԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ

ՎՐԱ Աշխատանքիհամարանհրաժեշտ են` ձկներ, տաք

ՇՆՉԱՌՈՒԹՅԱՆ

ն սառը

տարաներ:

հետ

է խռիկային գնալ բերանիխոռոչ (խանգարում թաղանթը),խռիկային

խոռոչումճնշումըբարձրանումէ: Հետնանքըլինում է այն, որ խռիկային հեռանում թաղանթները

են

մարմնիցն խռիկայինխոռոչ անցած

ջուրը

հեռացվումէ խռիկայինճեղքերով:

ջրով լցված

Փորձի ընթացքը:Սենյակայինջերմաստիճան տարայիմեջ տեղադրում են նան ն

ունեցողջրով լցված

ձուկ: Մպասումեն, մինչնձկները հանգստա-

հաշվումձկներիշնչառության հաճախականությունը

րոպեում:

Այնուհետնձկներիցմեկին զգուշորեն տեղափոխումեն 25'Ը, իսկ մյուսին`8-10:Ը ջերմաստիճան ունեցողջրով լցված տարաներիմեջ: Որոշ ժամանականց հաշվում են ձկներիշնչառության

հաճախականությունը.

:2

Ջլներիչնչառական ցուցադրող չարժումները

փորձը

է տաք ջրում գտնվողձկան նկատվում ն սառը շնչառության հաճախացում

ջրում գտնվողձկանշնչառության դանդաղում:

20. ՁԿՆԵՐԻ ՇՆՉԱՌԱԿԱՆՇԱՐԺՈՒՄՆԵՐԻ

ՄԵԽԱՆԻԶՄԻ

(ԸՍՏ ՎՈՍԿՈԲՈՅՆԻԿՈՎԻ)

Ներշնչմանժամանակ բացվում

Սկզբում կարծում էին,

խռիկային խոռոչով ջրի արտահոսին

նպաստողգլխավոր գործոնըդա բերանիփակումնէ

ԴԻՏՈՒՄԸ

ն

բերանիխոռոչի

նեղացումը: Մակայն Վոսկոբոյնիկովը ցույց տվեց, որ ձկներիշնչառությունը հնարավորէ

նան

բացված բերանիդեպքում ն,

որ

ջրի շարժման

են: գլխավորգործոնըխռիկայինկափարիչների շարժումներն շնչառական

է

ձկներիբերանը,իսկ խռիկային

կափարիչները՝ բարձրանում:Այդ ժամանակ ջուրը մղվումէ բերանիխոռոչ, իսկ այնտեղից Լլ՝ խոիկային խոռոչ: Ներշնչմանժամանակ խռիկայինկափարիչների հետին թաղանթները |

կիպ հպված են լինում ձկան մարմնին,այդ պատճառովջուրը չի կարող արտաքինմիջավայրից խռիկայինճեղքովանցնել խռիկայինխոռոչ:

Արտաշնչման ժամանակ ձկներիբերանըփակվումէ, խռիկայինկափարիչները սեղմվումեն ն. քանի որ ջուրը խռիկայինխոռոչիցչի կարող

որ

Աշխատանքիհամար աներաժեշտէ՝ ճուկ, կոնգո-ռոտի0.194-անոց ուծույթ, թափանցիկկինոժապավեն, կաթոցիչ,գնդասեղներ: Փռրճիընթացքը:Թափանցիկկինոժապտճվենով պատրաստումեն խողովակ,որիտրամագիծըպետքէ համապատասխանի փորձաձկան բերա-

ճի ճեղքի մեծությանը:Խողովակիծայրերը կապումեն թելով կամբարակ Այճուհետն,խողովակիմի ծայրը մտցնում են փորձաձկան մետաղալարով:

բերանիխոռոչ

ն

ամրացնումբարակգնդասեղով (քորոցով).գնդասեղով

ծակում են ձկանբերանիարտաքին թաղանթները, մտցնումբերանիխոռոչ,

անցկացնումեն բերանիմեջ մտցվածխողովակով ն դուրս բերում հակառակ պատիմիջից:

Այնուհետն,ձկանը տեղավորում են ապակյատարայի մեջ ն,

երբ ձուկը հանգստանումէ, խողովակիազատ ծայրին կաթոցիչով մոտեցնումեն կոնգո-ռոտի լուծույթ: Երնում է,

որ

չնայածբերանիանընդհատբաց լինելուն, յուրաքանչյուր

շնչառական շարժման ժամանակգունավորվածջուրը խողովակի միջով

մղվում է բերանիխոռոչ ն խռիկայինկափարիչների թուլացմանժամանակ

խռիկայինճեղքերովարտամղվումխռիկայինխոռղչից:

21. ՁԿՆԵՐԻ ԿՈՂՄԻՑ ԹԹՎԱԾՆԻ ՅՈՒՐԱՑՄԱՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒՄԸ

ն էներգիայիփոխանակության Կենդանիների նյութափոխանակության

հետազոտման կարնորագույն ցուցանիշներիցէ միավոր ժամանակում թթվածնիյուրացմանքանակը:

Ջկների

մոտ

վերջինիս ուսումնասիրման համար առավել հաճախ

օգտվումեն այն մեթոդից,որը հիմնվածէ հոսող միջավայրիպայմաններում կլանվւսծթթվածնիքանակիորոշմանվրա:

Սարքըբաղկացածէ ջրի նշանակալիցպաշար

ունեցողԱ պահեստա-

մանից(նկար),որտեղիցջուրը սիֆոնովլցում է ճնշան Բ կարգավորիչ:Վերջինս բարձըրն նեղ տարա է` արտատար խողովակով: Այն նախատեսվածէ

փորձիողջ ընթացքումհոսողհեղուկը(հետնաբարնան՝ ճնշումը) միննույն մակարդակումպահելու համար: Ա պահեստամանիցճնշման կարգավորիչ անցնողջրի քանակը պետք է փոքր-ինչ շատ լինի ջրի այն քանակից,որը

Ա

նչմ ծ

1.

բերանի խոռոչ,2. խոիկային աղեղներ, խռիկային կափարիչի թաղանթ ցույց է տրված Սլաւքներով| ջրիՀոււքի Ժ.

ուղղությունը

ԶրիՀուքըւ գազափոխանակությունը խուիկներում, 1-ջրիՀուքըբերանի խոռոչից, 2-խռիկային աղեղ,3-

ԳԱ

ոլնր, արյունատար ուքը:

գիա

չեչման (Բ)

ժ-

արտատար

ամ

ր:

արյան նրավային 6-արյանՀուքը, 7-

արյունատար

առրբերիչ անոթ, աղոլք,9-չրի Հուջի ուղղությունը

կարգավորիչիցանցնում է ձուկ պարունակողանոթի մեջ: Ջրի ավել նակըկարգավորիչիցհեռանում

է արտատար

քա-

խողովակովդեպի Գ անսթ: Բ

կարգավորիչըբարձրացնելովկամ իջեցնելով կարելի է մեծացնել կամ ջուրն անցնումէ րգ փղքրացել քրացել ճնշումը: ճնշունը:Բ կարգավորիչից րիչից ջուլ

ներ,որտեղայն ընդունումէ

Ե

Դ

ոլորունխողովակ-

Ոլոջրային թերձոստատի ջերմաստիճանը:

րուն խողովակներով ջուրն անցնումէ Ջ անոթ, որտեղ գտնվումէ հետազոտվողձուկը: ն ձկովանոթիմիջով անցնողջրի Փորձըհիմնվածէ Ա պահեստամանի

որոշմանվրա: Միաժամանակ մեջ թթվածնիքանակներիտարբերության հարկավոր է որոշել ջրի անցման արագությունըայն անոթով, որտեղ

գտնվումէ ձուկը:Դրա համար Է խողովակի են չափատակ տեղադրում գլան ն ռրոշում ջրի անցմանքանակը միավոր ժամանակում (օրինակ`1

րոպեում):

Գիտենալով ջրի մեջ լուծվածթթվածնի քանակըձկովանոթիմիջով ն հետո ու, առաջ անցնելուց որոշելովԶ ադթով ջրի անցմանարագութ-

յունը, կարելի է որոշել ձկւսնկողմիցթթվածնի յուրացման մում,կամ 1 օրում:

քանակը1 ժա-

Ջրում լուծվածթթվածնիՔքՔաճակի որոշմանսկզբունքը: Եթեջրին ավելացվի կծու նատրիում ն քլորային մանգան, ապա

(11 օքսիդիհիդրատ/̀

/(ո(ՕՒը..

27/.Ըէ,4ոոՕք

Հ

ձիզԸլւ

կառաջանա մանգան|

2ն(Օրր,

ն արագ կլանումէ Առաջացած հ/(ո(ՕՒՈ,ջրում լուծվածթթվածինը ն վերածվում մանգանի հիդրօքսիդի` հ(ո(Օէլ,, որն անջատվում է գորշավուն նստվածքի ձնով:Հետագայում, օսլայի

լուծույթի մասնակցությամբ աղա-

որոշման սարքը քանակի Թթվածնի Ձկների կողմից յուրացված

թթվի ն յոդականկալիումիավելացման ղեպքումմանգանի

րովի

հիդրօքսիդը

ն

կառաջանա ջլորականմանգան, որն էլ հետագայում կվերածվի քլորայինմանգանի՝ ուղեկցվելով ազատ քլորի անջատմամբ.

211(ՕԷ),Է

Ըի

Հ

621Ը1-

211:Շի- 6.0 է

մղումյոդին,որն օսլայի

Նատրիումի թիոսուլֆատով տիտրմանժամանակ անջատված

է՝ որպես վերականգնվում ինդիկատոր հանդիսացող օսայի

յոդը

առկայութ յամբ,

Հ

շին)

չ

է` ճուկ,քլորայինմանգանի (1ուՇէչ) համարանհրաժեշտ Աշխատանքի

«09-ամոց. Մատրիումի բիռսուլիատի(85:0:)

կշռովխիտ անոց,1.19 տեսակարար

2Ը1-: 28) Հ28Շ1:2,

2իո,5:0,

էլ

քանակին: թիոսուլֆատի ծախսվածնատրիումի տիտրման ընթացքում

Կն

27:

կլանվ "րարք

որ տվյալ ռեակցիայում ցվածօղակներ,կարելիէ եզրակացնել,

յոդի քանակին, քանակըհամարժեքէ ազատված թթվածնի

-Է2Ը1 2717Ըէ,

Առաջացած քլորը յողականկալիումից դուրս ոտն

որպես իրար փոխկապակդիտարկելով Վերոհիշյալռեակցիաները

իուտ.0,

լուծված32

զ

001Ն-ամոց, օսլայի 14

լուծույթ,100 մլթորածջրում աղաթթվի

ն 10գ.յյոդական կալիումիլուծույթ կծու նատրիումի

են անդթի դուրս եկողջուրը հավաքում Փորձիընթացքը:Է խողովակով

են մինչնանոթիհատակը` ծայրնիջեցնում մեջ.տվյալ դեպքումխողովակի ն առանցօդիպղպջակների լցվելուհամար: վերջինիսմեջ ջուրը հանդարտ

Օդի հետ շփփղջրի վերին շերտըթողնումեն հոսի անոթի եզրերով:Ա

ջրի նմուշ վերցնելուհամար ջրի հեստամանից

պա-

մեջ իջեցնում են բերանը

ներքն ուղղվա»անոթ, որի բերանն ուղղում են վերն այն ժամանակ,երբ

Մ

անոթըկգտնվ։ պահեստամանի միջին հատվածում:

Դշ

համար ջուրը վերցնում են Հետազոտյան

200 կամ 300մլ-անոց ապակ-

այնպես, ոլ. ջրի մակերեսի ն խցանի միջն ազատ անոթներդ,

յա

տարա-

ծությունչմնա Ջրի նմուշ վերցնելուցանմիջապես հետո անոթի մեջ լցնում են 1-ական ու մլ լծու նատրիումի յոդական կալիումիխառնուրդի ն թլորային

մանգանի ուծույթներից:Լուծույթներըլցնելու համարկաթոցիչը իջեց-

նում են

մինչ,սրվակիհատակը ն ռեակտիվիարտահոսքինզուգընթաց

տիտրմանժամանակծախսվածթիոսուլֆատիքանակը,

-

-

-

քանակը, ջրի ծավալը,որում որոշում են լուծված թթվածնի

ջրի ծավալը,մլ, հետազոտվող

- փորձիընթացքումծախսվածռեակտիվներիքանակը,մլ:

Թթվածնիքանակը միլիգրամներիփոխարենսանտիմետրխորամճարդով արտահայտելուհամար բաճաձնում0.08-ի փոխարենտեղադրումեն 0.055825:

Սպառված թթվածնի քանակով կարելի է որոշել ձկան կողմից Դրա համար հաշվում են ձկան ծախսվածէներգիան`կիլոկալորիաներով:

բարձրացնում: Դրանիցհետո սրվակըփակումեն խցանով աստիճանաբար

ն այն բազմապատկում կողմիցթթվածնիյուրացմանքանակը(գրամներով)

այնպես,որ դրս տակ

գործակից, այսինքն` 1 3.36-ով (թթվածնիկալորիականության

օդ

չմնա, մի քանի անգամթափահարումն թողնում

հանգիստ`մին:ն նստվածքիառաջանալը:Բացելով խցանը, հեղուկի վրա

ավելացնումել

մասնակցությամբառաջացող

էներգիայի միջինքանակությունը):

մլ աղաթթվիլուծույթ, նորից փակում ն թափահարում՝

մինչն նստվածքի լրիվ պարզվելը: Այնուհետն հեղուկը դատարկում են

տիտրմանկոլբայիմեջ, ավելացնում 1 մլ օսլայի լուծույթ

նատրիումի թիսուլֆատիլուծույթով` մինչն կապույտ գույնի

ն տիտրում

անհայտա-

նալը:

կատարումեն հետնյալբանաձնով. Հաշվարկները 0.08«օ2«1000

«7-------

-

0.08

ջրում -

ո -)շ

լըծվածթթվածնիքանակը,մգ,

մլ 001Ն ճատրիումիթիոսուլֆատինհամապատասխանող

թթվածնի մգ, քանակը.

գ

5)

թթվածնի

22.

Մ. ՆԵՐԶԱՏԻՉ ԳԵՂՁԵՐԻ ՖԻԶԻՈԼՈԳԻԱ

ֆիզիոլոգիական Օրգանիզմի ֆունկցիաների կարգավորման միասնական նյարդահումորալ համակարգում բացառիկտեղէ գրավումկարգավոր-

հորմոնայինօղակը: Հորմոնայինկարգավորում ասելովհասկանում

ման

ենք հյուսվածքների, օրգաններին ամբողջականօրգանիզմի ֆունկցիաներիկարգավորումը հորմոնների միջոցով: Հորմոններըկենսաբանական բարձրակտիվությամբ օժտվածնյութեր են ներզատիչգեղձերի,մասնագիտացված են, որոնք արտադրվում բջիջ-

ներին հյուսվածքների կողմիցանմիջապես օրգանիզմի հեղուկմիջավայրի մեջ: Ներկայումսպարզվածէ,

որ

մասնագիտորեն որպեսներզատիչ գեղձ

չտարբերակված բազմաթիվայլ օրգաններնույնպես(ստամոքս-աղիքային

համակարգ, երիկամներ,լյարդ, սիրտ, արյումատարանոթներ,արյան բջիջներ, ուղեղ, կամ այսպես կոչված` ՃԹՄ-համակարգիբջիջներ) օժտվածեն հորմոնայինակտիվնյութերիարտադրությամբ: Թվարկված բոլոր

ներզատական բջիջներիֆունկցիռնալ միավորումը կազմումէ

օրգա-

նիզմիճերզատիչ որի հիմնականնշանակությունը համակարգը, օրգանիզմի ու բջիջների օրգանների, հյուսվածքների կապին ազդեմիջնփոխադարձ

է: ցությունների իրականացումն

Ջկներիներզատիչ գեղձերըռետնյալնեն` հիպոթալամուս, հիպոֆիզ, էպիֆիզ,վահանաձնգեղձ, ենթաստամոքսային գեղձ, ուլտրաբրոնխային

գեղձեր,քրոմաֆինային գեղձեր,ինտերռենալ գեղձեր,ուրոֆիզ,սերմնարաններ,ձվարաններ: (ոսկրայինձկներին Հարկ է նշել, որ վահանագեղձը

բոլորաբերանների մոտ) ն ենթաստամոքսային գեղձը(բոլորաբերանների մոտ)առանձին ձնովցրված օրգանիձնովչի հանդիպում, այլ ֆոլիկուլների է

օրգանիզմի տարբերհատվածներում: ձկներիմոտ Բացիայդ, կռճիկային

ԳՈՐՏԻ ԱՉՔԻ ՔԲԻ ՎՐԱ

ԱԴՐԵՆԱԼԻՆԻԱԶԴԵՑՈՒԹՅՈՒՆԸ

են երկուտեսակիմկանաթելեր՝ գտնվում Աչքի ծիածանաթաղանթում է բբի տրամագիծը փոխվում ն Դրանցկծկմամբ

օղակաձն ճառագայթաձն:

լույսի հոսքը դեպիաչք: ն, համապատասխանաբար,

Օղակաձե մկանաթելերընյարդավորվում պարասիմպաթիկ ժամանակբիբընեղանումէ, իսկ ճառան դրանցկծկման ճյարդաթելերով ն են սիմպաթիկ ճյայզդաթելերով նյարդավորվում մկանաթելերը գայթաձն են

է: դրանցկծկմանդեպքումբիբըլայնանում

է` գորտ, վիրահատական գործիքհամար անհրաժեշտ Աշխատանքի ացետիլատրոպինի, սեղանիկ,ադրենալինի, ներ, պատրաստուկային

Պետրիիթայսիկներ:

լուծույթ, խոլինի0.196-անոցլուծութներ, Ռինգերի կտրումեն գլուխները երկուգորտերի Փորձիընթացքը:Անչարժեցված

աչքերով:Այնուհետն յուրավերինծնոտներն այնպես,որ առանձնացվեն են Ռինմասիհետ տեղաղըում քանչյուրաչքը՝ծնոտիհամապատասխան թասիկների մեջ:Քանոնով լցված Պետրիիչորս առանձին գերիլուծույթով աչքի վրալցնում իսկ հետո յուրաքանչյուր չափումեն բբերիտրամագիծը, լուատրոպինիացեւղլխոլինի ադրենալինի, ամապատասխամաբար՝ Վերջինաչքը պահումեն ռրպեսստուգիչ: ծույթներից: ն

են երկու Առաջին րռպեանց կրկինչափում բբերիտրամագիծը: են լինում,իսկ ացետիլխոլինի գտնվող բբերը լայնացած

թասիկներում

առավել ազդեցությունն լինի:Ադրենպյինի բիբըպետքէ ճեղացած դեպքում աչքերըկարելիէ համար,մինչն փորձիկատարելը, տեսանելիդարձնելու

պահելպայծառլույսիտակ: ն են բբերի չափմանտվյալները տետրումգրանցում Աշխատանքային անում

հետնություններ:

ուրոֆիզը բացակայումէ:

՞

23. ԻՆՏԵՐՄԵԴԻՆԻ ԵՎ ԱԴՐԵՆԱԼԻՆԻԱԶԴԵՑՈՒԹՅՈՒՆԸԳՈՐՏԻ

ՄԱՇԿԻ ԳՈՒՆԱԿԱՅԻՆԲՋԻՋՆԵՐԻ ՎՐԱ

է կորիզիշուրջը, իսկ ելուստներն հավաքվում րոպեիցամբողջգունանյութը չէ ն գորտի անհետանում են: Ադրենալինիազդեցությունը երկարատն

է: շուտովվերականգնվում մաշկիգունավորումը է հիպոֆիզի հորմոնը(ինտերմեդին) արտադրվում Մելանոխթանիչ

»-

է մելանինգունակիսինթեզը միջանկյալբլթումն ակտիվացնում մաշկիգու-

:

: Ի

զք

Դ

կամ մելանոֆորներում, նակայինբջիջներումմ̀ելանոցիտներում առաջացնում

վերջիններիս լայնացումն գունակիցրում այդ բջիջներիամբողջցի-

ն, ռրպես հետնանք՝մաշկիմգացում: տոպլազմայով

Աշխատանքի համար անհրաժեշտէ`

գորտ,

լ

ադրենալինին մելա-

ման լան Գունան ւնա յութիբւոչիր

նոխթանիչ

հորմոնի01 շ2-անոց լուծույթներ, մանրադիտակ, ներարկիչ: ժամ

դայինհամակարգը, սեղանիկիվրա, մեջքովվեր դնումպատրաստուկային

-

վերցնումեն վածներիվրա:Այդ նպատակով

են` զոնդովքայքայելովկենտրոնական Գորտինանշարժեցնում նյար-

շաստղաձե, Հւասռիկային-աստղաձե, Հասոիկաձե, 4ե: ցանցա ցանցային-աստղաձե, Փորձը կարելի է կատարելճան գորտի մեկուսացվածմաշկահատ-

պահումեն լուսավոր

տեղ:

ր ատիճանիիգ դնածասոում|

է մաշկը գունաթափված Փռրձիընթացքը: Փորձը կատարվում գորտի

վրա: Այդ նպատակովգորտերընախօրոք3-4

մլ Ռինգերիլուծույթովլցված

շրջանիկամ գորտիորովայնի Պետրիիթասիկներ:Ողնուղեղազրկված ն մաշկահատվածներ ազդրիհատվածիցկտրումեն 5-7 մմ՛ մակերեսով

դիտումմանրադիտակի տակ: Ուշադրությունպետք է դարձնելմելանոֆոր

մեկի մեջ մեջ: Այնուհետն,թասիկներից Պետրիիթասիկների տեղադրում լումյուսի մեջ` նույնքանինտերմեդինի լցնումեն 3 կաթիլ ադրենալինի,

բջիջներում գունանյութի բաշխմանվրա:

ծույթ, իսկ երրորդը թողնումորպեսստուգիչ: Յուրաքանչյուր

ն թաթի լողաթաղանթը փռում են անցքիվրա, ամրացնումգնդասեղներով

Մեջքայինավշապարկի մեջ ներարկումեն 1մլ ինտերմիդինի լուծույթ: 20 րոպեից գռրտիգույնը սկսում է մգանալ:ՄանրադիՍոտավորապես

տակիտակհետնում

են

ելուստմելանոֆորների գունանյութիտեղաշարժին

10-15

ազԻնտերմեդինի դիտումեն մանրադիտակով: մեկ մաշկահատվածները

է

գործում է 30 րոպեանց, իսկ ադրենալինը արտահայտվում դեցությումն ավելիարագ`15-20 րռպեհետո:

ների ուղղությամբ:Գունանյութիհատիկների բաշխմանաստիճանըգնահատում են 5

(նկար): բալանոցհամակարգով՝ ըստ Մատսումոտոյի

Ադրենալինիազդեցություննուսումնասիրելուհամար մեջքային 1-2 րռպեից են 1մլ ադրենալին: ավշապարկի մեջ ներարկում լողաթաղանթի

արյանանոթներըսեղմվումեն, իսկ 3-5 րոպեանց սկսվումէ գունանյութի

հատիկների կենտրոնը:10-20 տեղաշարժը դեպիմելանոֆորի ելուստներից

րոպեն

ՄԼ.

24.

ՆՅԱՐԴԱՄԿԱՆԱՅԻՆ

ՖԻԶԻՈԼՈԳԻԱ

ՆՅԱՐԴԱՄԿԱՆԱՅԻՆ

ՊԱՏՐԱՍՏՈՒԿԻ

ՊԱՏՐԱՍՏՈՒՄԸ

արն լթոր

ուսումնասիյման

բյեկտ է հանդիսանում գորտիցպատրաստված ղամկանային պատրաստուկը:

րի

աաա ար

է` անհրաժեշտ

յար-

հատ,

գորտ,

տարբերչափսերիունելիներ,զոնդ),

Ռինգերի

Փորձիընթացքը: ն Գլխուղեղի ողնուղեղի քայքայմանմիջոցով գորտին վերամրացնում պատրաստուկային

Ատ Մաո

ա,

:

պատ

խկ աեր

ի

ձեռքովբռնում են գորտիստորինկեսր,իսկ աջով` չոր բամբակիօգնութպոչուկըն ողնաշարիմիջաձիգուղղությամբ մկրատովհատելովցայլոսկըը ն

ողերը՝ վերջույթներն անջատումիրարից:Մինչն փորձիշարունակելը,

վերջիններս հարկէ տեղադրել Ռինգերիլուծույթիմեջ:

հյուսակները:

Մի վերջույթիցկարելի է պատրաստելմյարդամկանային թաթ,

կազմվածնստանյարդից, ազդրոսկրիցն ամբողջսրունքից,իսկ մյուսից` ն նյարդամկանային պատրաստուկ, կազմվածնստանյարդից, ազդրոսկրից

սրնքաձուկ մկանից:

սձղա-

յնի մաշկըն մկանները` սկսածցայլքի չշջարքին օրգանները: Այդ ամենիցհետո

ի վրակերնաճգոտկային

ստորին3-4 գոտկային

հյուսակներից վեր միջաձիգուղղությամբ կտրումողնաշարը:Ապա ձախ

վիրահատական գործիք-

մուծույթ,պատրաստուկային սեղանիկ»

ե

յամբ, ձգելովհեռացնումեն ստորինվերջույթների մաշկը: Հեռացնումեն

հիմնական հատկությունների '

Գորտինվերցնումեն ձախ ձեռքի մեջ

որովայնի

են հետնյալկերպ.մկրատով Նյարդամկանային թաթը պատրաստում են կոնքիոսկրերնու մկանները, կտրում-հեռացնում վերջույթըշրջումվեր ն բութ

եղանակով բացումազդրիերկգլխանի մկաններիմիջն եղածակոսը,

որտեղգտնվում է նստանյարդը:Վերջինսզգուշությամբանջատումեն

շրջակահյուսվածքներից ողերից մինչնողնաշարն,այնպես,որ գոտկային մի հատվածմնա նյարդիծայրինկպած:Այնուռետնազդրոսկրիգլխիկն ազատում են կոնքազդրային հռդափոսից,մաքրումփափուկհյուսվածք-

ներիցն ստանում նյարդամկանային թաթ: են նյարդամկաՆյարդամկանային պատրաստուկը պատրաստում

նայինթաթից:Վերջինիսսրնքաձուկմկաննաքիլեսյանջլի

հետ

միասին

են սրունքից.դա կարելիէ մինչնծնկի հոդը բութ եղանակովանջատղւմ

կատարելփակ ունելու կամ մկրատի

որը մտցնում են օգնությամբ,

միջնու մի քանիանգամշարժում:Աքիսրնքաձուկմկանին սրունքոսկրի

ներքնկտրում լեսյանջլի տակ թել են անցկացնում,կապումն հանգույցից են վերոհիշյալջիլը: Ապասրունքըծնկանհոդիցցած կտրում

ստացվումէ նյարդամկանային պատրաստուկ:

ն

հեռացնում.

26. ՄԿԱՆԻ ԿԾԿՄԱՆ

25. ՏԱՐԲԵՐ ԲՆՈՒՅԹԻ ԳՐԳՌԻՉՆԵՐԻ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅՈՒՆԸ

ՀԱՃԱԽԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԻՑ

ՊԱՏՐԱՍՏՈՒԿԻ ՎՐԱ

ՆՅԱՐԴԱՄԿԱՆԱՅԻՆ

Ըստ իրենցէներգիայիբնույթի, գրգռիչները կարող են

տարբերումեն Կախված գրգիռիհաղորդման հաճախականությունից, (տետանճուս):Մեկականկծկումը մկանի մեկականկծկումն պրկանքներ

լինել` մեխանի-

կական,քիմիական, ձայնային,լուսային,օսմոսային,էլեկտրական նայլն. ըստ

ազդմանտեղի` արտաքինն ներքին:Գրգռիչներըլինում են

մապատասխան (ադեկվատ)ն

ռչ

ԳՐԳՌՄԱՆ

ԿԱԽՎԱԾՈՒԹՅՈՒՆԸ

Մեկաառաջանումէ այն դեպքում,երբ մկանըգրգռվումէ մեկ ազդակով: նան այն ժամանակ,երբ մկանըգրգռենմի քանի կան կծկում կառաջանա

ճան հա-

համապատասխան (ոչ ադեկվատ):

Մկանի համար համապատասխան գրգռիչ է համարվումնյարդային ազդակը, չնայած այն ռանգամանքին,որ մկանի կծկում կարողեն

ջացնելնան այլ

առա-

մկանիկծկման(Ա) կմախքային

գրգռիչներ:

Աշխատանքիհամար անհրաժեշտէ`

գորտ,

(Բ) կորերի դրդունակության

Համադրումը.

գործիքվիրահատական

ներ,պատրաստուկային սեղանիկ,կերակրիաղ, սպիրտայրոց:

Դ

Փորձի ընթացքը:Պատրաստվածնյարդամկանայինթաթը հաջորդաբար լ.

գործադրումնյարդիվրա: Դրանիցնյարդըդրդվումէ

ն

1.

Է|/ յոն փով գաղտնի

2.

փուլ, կծկման

փուլ, թուլացման չրջան, անդրդելիության բացարձակ

.

գրգռումեն զանազանգրգռիչներով. Որպես մեխանիկականգրգռիչի օրինակ՝ պինցետով ճնշում

են

Ա

|

4.

թաթիմկաները

5. |

կծկվումեն: Նույն հատվածումմի քանի անգամ գրգռելուցհետո թաթի

բ

մկաններնայլնս չեն կծկվի: 2.

է.

անդրդելիության Հարաբերական չրֆան,

6.

չրչան: դերդրդունակության

Որպես ջերմայինգրգռիչ օգտագործումեն տաքացվածզոնդը. այն

նյարդին հպելիս առաջացնումէ մկաններիկծկում: Նույն տեղից երկրորդանգամգրգռելիսկարողէ կծկումչառաջանալ: 3.

Նյարդի վրա լցնում են կերակրիաղի մի քանի բյուրեղներ(քիմիական գրգոիչի օրինակ) ն հետնում մկաններիկծկմանը:Այդ դեպքում

մկանըկարելի է գրգռելուղղակին անուղղակիեղանակներով: Անուղղակիգրգոմանդեպքումաղի բյուրեղներըլցնում են նյարդի,իսկ ուղ-

գրգոմանդեպքում`անմիջապեսմկանիվրա: Վերջինիսդեպքում ղակի մկանիկծկմանգաղտնիշրջանն առավելկարճ է լինում:

իրար հաջորդող

սակայնա յնպիսիհաճախականությամբ, ազդակներով, մեկական կծկմանտնոմիջն ընկածժամանակը գերազանցի գրգիռների որ

թուլանալ նախորդ ղությունը,այսինքն,մկանը հասցնի ամբողջությամբ

Գրգիոիազդեցությունից առաջացած կծկումից: Մեկականկծկմանկորագիծըբաղկացած է հետնյալ փուլերից. 1)

Գաղտնիդա -

գրգռման

կած

պահիցմինչնմկանիկծկման սկիզբնըն-

է: Այդ շրջանում ժամանակահատվածն մկանըգտնվում է բացարձակ անդրդելիության շրջանում:

Կծկում(կարճացում) դրա -

սկզբնական փուլումմկանը գտնվումէ

հարաբերական շրջանում,իսկկծկման անդրդելիության փուլիվեր-

ջում ն թուլացման սկզբում մկանիդրդունակությունն

բար

չիջան` 3.

աստիճանա-

է ն գերազանցում վերականգում

էկզալտացիա):

ելակետայինին (գերդրդունակ

հանդիպում:

ապա

կառաջանան լինումեն պրկանքներ: Պրկանքները

2 տեսակա̀տամ-

նավորն հարթ:

այն դեպքում,երբ յուրաքանչյուր Ատամնավոր պրկանքկառաջանա Գրգիռհաղորդվի մկանիթուլացման փուլում.այդ դեպքում մկանըչի

հասցնիամբողջությամբ առավել թուլանալն կրկինկկծկվի:Իսկ գրգիռների մեծ

ռիթմիդեպքում, միջնեղածժամանաերբիրարհաջորդողգրգիռների

կահատածը չի գերազանցում մկանիկծկմանփուլին,առաջանումեն հարթ

այրկանքներ: է` Աշխատանքի համարանհրաժեշտ

Թուլացում (երկարացում):

Բնական պայմաններումմկանի

Եթե մկանիվրա ազդեն բարձր հաճախականությամբ գրգիռներով,

գորտ,

սեղապատրաստուկային

նիկ, վիրահատական գործիքներ,մկանագրիչ,կիմոգրաֆՌինգերիլու-

մեկական կծկում Գրեթէ չի

ծույթ, էլեկտրախթանիչ:

Փորձիընթացքը:Պատրաստված պատրաստուկը նյարդամկանային են մկանագրիչի տեղադրում վրա, խցիկում,նյարդըդնումէլեկտրոդների

Մլանի մեկական կծկման

ԲԻՆ պածթ

:

Հ

ԴՐ ՐԻ--

9 րաի ա -

թուլացման փուլ

աքիլեսյան ջլից կապվածթելի կապում լծակի երկար բազկին,իսկ

վերջինիսգլխիկըհպում կիմոգրաֆին:Պետքէ այնպեսանել,որ մկանըն թելն ուղղահայացլինեն լծակին։ Էլեկտրոդները միացնումեն էլեկտրա-

խթանիչինն մկանը գրգռում տարբերհաճախականության գրգիռներով. սկզբումցածր՝ մեկականկծկում ստանալուհամար,իսկ հետո առավել ն հարթպրկանքներ ստանալուհամար: բարձը՝ատամնավոր

Աշխատանքայինտետրում նկարում

են

մեկական կծկման

ն

ու համեմատում: պրկանքների կորագծերն

ան յ

1ԻՒԴ4Յ

Խեխխ

Մկանների կծկման 1տեսակները. մեկական

27. ԿԵՆՍԱՀՈՍԱՆՔՆԵՐԻՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՄԱՆ

ԿԵՆՍԱԲԱՆԱԿԱՆ

կծկում, ատամնավոր

պրվանք, Հարթպրկանք -

ԵՂԱՆԱԿՆԵՐԸ

-

Լ. Գալվանին (1791) կատա18-րդդարիվերջումիտալացիգիտնական

րեց մի շարք

փորձեր, որոնցով հիմնավորեց կենսաէլեկտրական երնույթ-

ճերի առկայությունը կենդաճի օրգանիզմումն դրանց անվանեց «կենդանական էլեկտրականություն»կամ «կենսահոսանքներ»: Կենսահոսանքների առաջացման պատճառը պոտենցիալների

տար-

բերությունն է բջիջների արտաքին ն ճերքին մակերեսների կամ դրդված

ն

չդրդված հատվածների միջն: Ներքին կամ դրդված հատվածները լիցքա-

վորված

են

բացասականորեն,իսկ արտաքին

դրականորեն: Կենսահոսանքները կարելի

ն

չդրդված հատվածները`

է ուսումնասիրել

ինչպես կենսա-

շլեյֆային տատաայնպես էլ գալվանոմետրով, բանական եղանակով, ճագրիչով

(օսգիլոգրաֆով),

էլեկտրասրտագրությամբ,

էլեկտրաուղե-

ղագրությամբ ն այլնով:

հյուսվածքների) վնասված

վիրահատականգործիքներ,

գցինկից՝` աստրաստված

որը

կռչվում է ճասվածքային պոտենբացասա-

շղթայի միացում ու նյարդի դրդում:

Փորձի ընթացքը: Մկրատով վնասում

Գալվանիիառաչինփորձր

են

ապակյա սեղանիկի վրա

տեղադրված նյարդամկանային թաթի մկանի մի հատվածը: Ապա ապակյա

Գալյվանիիառաջին փորձը

կեռիկով նստանյարդն

են

արագ

գցում են մկանի վնասված

ն

չվնասված

մա-

սերի վրա. նկատվում է թաթիմկանների կծկում:

ապակյա սեղանիկի վրա տեղադրված նյարդամկանային թաթի նյարդին:

Նկատվում է թաթիկծկում, որի առաջացմանպատճառըերկու մետաղների միջն իջ

չվնասված հատվածների միջն առաջանում է

դրվում է մկանի վնասված ն չվնասված հատվածների վըրա,տեղի է ունենում

էլեկտրախքանիչ,

Փորձի ընթացքը: Պղնձից ն ցինկից պատրաստվածունելին հպում

մկանների (ն ցանկացած

կանորեն, իսկ չվնասվածը` դրականորեն: Եվ երբ նյարդը միաժամանակ

միկրոկաթոցիչ: 1.

որ

ցնալ: Ընդ որում, վճասված հատվածը լիցքավորված է լինում

ունեյի,

ապակյա կեռիկ, ապակյա սեղանիկ,

Ռինգերի լուծույթ,

ն

պոտենցիալների տարբերություն,

պատրաստուկային սեղանիկ, պղնձից ն

.-Գայվանիիերկրորդփորձը

Փորձի էությունը կայանում է ճրանում,

Աշխատանքի համար անհրաժեշտ է` գորտ,

2Գալվանիի երկրորդ. Մաոնուչիի վիորձը, փորձը

եղած պոտենցիալների լների տարբերության հետնանքով առաջացած

Երկրորդային պրկանք (Սատեուչիի փորձը)

Փորձի ընթացքը: Պատրաստում

հոսանքն է:

են

երկու նյարդամկանային

թաթ,

որոնցից մեկի նստանյարդըտեղադրումեն առաջինի մկանիվրա: Առաջին :

պատրաստուկի նյարդի վրա տեղադրումեն էլեկտրոդներն գրգռում: Նման դեպքում կծկվում

են ոչ

միայն առաջին, այլն երկրորդ թաթի մկանները: Այդ

փորձըվկայումէ այն

մասին, որ կծկվողմկանումառաջանումէ հոսանք,

գրգռիչէ հանդիսանումմյուս պատրաստուկի նյարդի համար:Այդ հոսանքը կոչվումէ գործողության հոսանք: որը

28. ՄԻՋԱՁԻԳ ԶՈԼԱՎՈՐ

ՄԿԱՆԻ

է` համար անհրաժեշտ Աշխատանքի

գործիքվիրահատական

գորտ,

ճեր, պառտրաստուկային կշռաքարեր: սեղանիկ, մկանագրիչ, կիմոգրաֆ,

ՖԻԶԻՈԼՈԳԻԱԿԱՆ

ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ

ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒՄԸ

Ողնաշարավոր ն կենդանիների մարդուկմախքիմիջաձիգ զոլավոր են մկանները կազմված ու մկանաթելերից

քային

պատված շարակցահյուսվածփակեղով: Մկանաթելը` մկանային բջիջը, բարակ ն

գոյացություն է

բազմակորիզ

(սիմպլաստ), որի ցիտոպլազմայում են գտնվում

թելիկները կամ կծկվողտարրերի

խրձերը:

Յուրաքանչյուր մկանաթելիկ

(միոֆիբրիլ) է ավելի պարունակում բարակնուրբ

թելիկներ, որոնցանվանախաթելիկներ (պրոտոֆիբրիլներ, միոֆիլամենտներ): Վերջիններսներկայացված են ակտինն միոզին սպիտակուցների ձնով: նում են

գրգռիչիուժից: Այսինքն` շեմայինն

օրենքին կախվածչէ

Է

ամբողջական մկանումկապգոյություն

ունիգրգռիչիուժի ն մկանիկծկման

տատանասահմանի միջն: Դա նշանակում է, որ գրգռմանուժն աստիճանաբար մեծացնելու դեպքում` դրան համապատասխան, մեծանումէ նան

մկանիկծկմանուժը: Դրա պատճառը տարբերդրդունակությամբ մկանաթելերիառկայությունն է մկամում: Գրգռիչիուժի մեծացմանը զուգընթաց մկանիկծկմանուժը մեծանում է մինչնայն պահը,երբբոլոր մկանաթելերը կներգրավվեն մկանիկծկմանը: Մկսածայդ պահիցգրգռիչի ուժի հետագա մեծացումն այլես չի ուղեկցվում մկանիկծկմանուժի

մեծացմամբ:

) |

|

2ուժը Գրգոռիչի Մլանիկծկմանտւատանասածմանը:

«Ուժիհարաբերության հարաբերությ

օրենքի»ստացումը

են նյարդաՓորձիընթացքը:Սովորական եղանակով պատրաստում

մկանայինպատրաստուկ, ամրացնումգրող տեղադրումմկանագրիչում, `

լ լծակիթնին,իսկվերջինիսգրող

վերշեմային ուժի բոլոր գրգռիչներին

մկանաթելը պատասխանումէ միննույն` առավելագույն ուժով: Մինչդեռ

դրգոիչիուժից. կծկման կախվածությունը կմախքային մկանի

մկանա-

Առանձին մկաճաթելի մեկական կծկմանտատաճնասահմանը (ամպլիտողան) ենթարկվում է «ամեն ինչ, կամ ոչինչ» ե

Դ

անն

աա ծայրը հպումկիմոգրաֆ

Նախ դրոշում են տվյալ մկանիգրգռմանշեմքը: Դրա Դը համարմկանը :

սկզբումգրգռումեն

ուժիգրգռիչով,որ ն աստիճանաբար ի բարձրացնում թույլ

մկանի մինչն նշմարելիկծկմամբ:Դա կհամարվի մկանըպատասխանի Սրոչ

են,

»

է մկանի գրգռման շեմքը,այսինքն,այն նվազագույն ուժը,որնառաջացնում

ամենաթույլ տեսանելի Սյոորրտն»առտիճարւքուրմոացնու կժգում:

որ

ե

գրգռիչի ուժը ն նկատում,

ւ: թառում Մակայն,

մկանի կծկմանտատանասահմանը մույնպ

որակի

աստիճանիցսկսած, գրգոիչի ուժի

է:

հետագա

մեծացումըչի

` Մեպքերումմկանը ը ո ուժերի առավելագույն կծկմամբ: Իսկչափազանց կպատասխանի

եկի

ն Քում մգառիկժգոոնուժի մոմացտամբը

ա

ա

ազ-

դեցության տակ պատասխանիչափը կսկսի փոքրանալ (արգելակման

երնույթ): 2.

աշխատելուդեպքում(միջինբեռնվածության օրենք): համար անհրաժեշտէ` Աշխատանքի

Փոռրճի ընթացքը: Պատրաստված նյարդամկանային պատրաստուկը

/.

գրգռում են չափավորուժի Գրգռիչովն ստանում մկանագիր:Ապալծակից

գրամանոցկշռաքարն գրգռում նույն ուժով: Ստացվումէ կծկման նոր բարձրություն:Այսպես շարունակմեծացնում են

յունը ն

բեռնվածութ-

ստանում

մկանագրեր,մինչն որ որնէ ծանրությունից մկանն այլես չկծկվի: Այդ ծանրությանը նախորդող ծանրությունը ցույց է տալիս մկանի կծկման առավելագույնուժը: Այդ փորձի միջոցովկարելիէ որոշել նան

մկանի կատարած աշխատանքը: Դրա համար քանոնով չափում յուրաքանչյուրկծկմանբարձրությունը ն գրանցում

են

աղյուսակում,

|բեռնվածություն

(գ)

վիրահատական գործիք-

ներ, պատրաստուկային սեղանիկ,կիմոգրաֆ,մկաճագրիչ, կշռաքարեր:

Մկանիկծկմանուժի որոշումը

կախում են

գորտ,

Փորձիընթացքը:Պատրաստում են նյարդամկանայինպատրաստուկն ամրացնումմկաճագրիչում: Մընքաձուկմկանիցկապվածթելը կապումեն

Էնգելմանիլծակին, իսկ վերջինիս գրող ծայրը հպում կիմոգրաֆի մակերեսին: Էնգելմանիլծակիցկախում են 20գ-անոցկշռաքար, նյարդը գրգռում

միջին հաճախականության ազդակներով`մինչն մկանի լրիվ հոգնելը ստանում

ն.

մկանագիր:Որոշ ժամանակ անց նյարդամկանայինպատրաս-

տուկը գրգռում

են

ավելի հաճախակի ազդակներով ն կրկին գրանցում

Ստացվածմկանագրերըգրանցումեն տետրում,համեմատում մկանագիրը: ն

կատարած բարձրություն Ը) աշխատանք, գ/սմ |

մկանիհոգնելիությանվրա Գրգռմանռիթմիազդեցությունը

վերլուծում:

կծկման

|

9.Բեռնվածությանազդեցությունըմկանիհոգնելիությանվրա

Աշխատանքըկատարումեն միննույնսկզբունքով,ինչ նախորդ փորձի

Մկանի աշխատանքըհաշվում

են

Ճ-քի

բանաձնով,որտեղ

հաշվումներիհիմանվրա կարելի է ձնակերպել միջինբեռնվածության օրեմքը: է, Ք-ն կշիռը,հ-ը` կծկման աշխատանքն բարձրությունը: Կատարված ՝

՝

29. ՄԿԱՆԻ ՀՈԳՆԱԾՈՒԹՅԱՆ

ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒՄԸ

Մկանիկողմիցկատարվող ն նրա աշխատանքը հոգնելուարագությունը կախվածէ աշխատանքի ն ռիթմից բեռնվածությունից: Մկանն առավել շատ աշխատանք է կատարումմիջին ն բեռնվածության

միջինռիթմով

ե ժամանակ: Միայն այս անգամ կորագծերըստանունում են մկան կանի տարբեր :

Ճ-ն

մ գրգ ռման բեռնվածության ն միննույն հռաճախականությամբ

միջոցով: իջոցով

ն, համեմատում համեմա վերլուծում: գրանցումեն, Ստացվածարդյունքները ն վերլ

Կբ ԵՎ

30. ՊԱՐԱԲԻՈՋԸ

ՊԱՐԱԲԻՈԶԸ

ԵՎ .

ՆԲԱ

ՍՏԱՑՈՒՄԸ

մ ն (եթեր, քլորոֆորմ, սապիլ (եթեր,քլորոֆորմ, սպիրտ, աղերիլուծույթլուծույթ Տարբերտեսակիքիմիական ններով նաեր ներ) կամ ֆիզիկական(տաք, սառը) գործոններով

Էլի րի

որ

վրա երկա-

(ֆունկրատն ազդելու դեպքումգրգռվող հատվածումլաբիլականության նվազմանպատճառովզարգանումէ կայուն ն ցիոնալ շարժունակության)

չտարածվողդրդմանօջախ, որը

Ե.

Ն.

Վվեդենսկին անվանելէ սյարաբիոզ

(կյանքին մոտ վիճակ): Պարաբիոզը հարկ է դիտել ակտիվ երնույթ, քանի որ

այն օժտված է դրդմանբոլոր ռատկանիշներով, բացի հաղորդականութ-

տ արառրուը

) ունից:

զարգանում

է

աստիճանաբար,անցնելով երեք հաջորե

արցե-

յակման: Պարաբիոզիառաջինփուլի ժամանակ նյարդով անցնողթե ուժեղ թե

թույլ

գրգիռներն

պատասխանում է

արգելականփուլը:

համոզվելու համար նյարդի Պարաբիոզը դարձելիպրոցես է, որում հատվածը լվանումֆիզիոլոգիական վրայից վերցնում են բամբակըն այդ

են միննույն պատասխանը(մկանը առաջացնում

կծկման միննույն

լուծույթով:

Նման

կանգնվումէ

"-

ն երկարատնազդեցությանդեպքու կայն, պարաբիռզ առաջացնող յութի

այն դառնում է անդարձելի:

Հակասական փուլում

ուժով)

վնասված հատվածով ուժեղ գրգիռները չեն անցնում, իսկ թույլերը դեռ կարող են անցնել (մկանը չի պատասխանում կամ թույլ ուժեղ ազդակներին ն, հակառակը՝

է պատասխանում

է թույլ ազդակներին): պատասխանում

Իսկ արգելակման փուլում վնասված հատվածով

մի ազդակ չի անցնում:

ոչ

Պարաբիոզը դիտվում է անցումային երնույթ դրդման ն արգելակման փուլերի միջն, որով հաստատվում է Վվեդենսկու տեսությունը` դրդման արգելակման մրասնական բնույթի վերաբերյալ: Ըստ

այդ

ն

տեսության,

դրդման կամ արգելակման առաջացումը կախված է գրգռման ուժից,

հա-

ճախականությունիցն հյուսվածքի ֆունկցիոնալ վիճակից: Աշխատանքի համար անհրաժեշտ 1`

վիրահատականգործիք-

գորտ,

ճեր, պատրաստուկային սեղանիկ, կիմոգրաֆ, մկանագրիչ, ԽԸՇԷր0672անոց լուծույթ, էլենտրախթանիչ, Ռինգերըլուծույթ: Փորձի ընթացքը: Պատրաստումեն նյարդամկանային պատրաստուկ,

ամրացնումմկաճագրիչում,գրգռումշեմային, միջին ն առավելագույն ուժի գրգիռներով ն գրանցում մկանի կծկման կորագծերը: Այնուհետն նյարդի վրա` էլեկտրոդների ն մկանի միջն, տեղադրում լուծույթով թրջված բամբակ, յուրաքանչյուր գրված ձնով կրկին գրգռում նյարդը

ն

2-3

են

ո

լաբիլականությունը դեպքերումնյարդաթելի հաջորդականությամբ: փուլերի հակառակ պարաբիոզի ի

դական փուլեր` հավասարման հակասական (պարադոքսալ)

ն

ն՝ հ հակա սական, իսկ վերջում` կարելի է գրանցել հավասարման,այնուհետն

քլորական կալիումի

րոպեն մեկ վերը նկարա-

գրանցում մկանագրերը:Մկզբում

ՄՈ.

ԿԵՆՏՐՈՆԱԿԱՆՆՅԱՐԴԱՅԻՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԻՖԻԶԻՈԼՈԳԻԱ

Կենտրոնական նյարդայինհամակարգը(ԿՆ Հ) կազմվածէ գլխուղե՞ ղից ն ողնուղեղից:Այն իրականացնում է օրգանիզմիբոլոր օրգանների ե

համակարգերի ն փոխհամաձայնեցված գործունեությունը դրանց կարգա-

վորումը,ինչպես նան ապահովումօրգանիզմի՝ որպեսմեկ ամբողջության փոխադարձ կապնարտաքինմիջավայրիհետ: ԿՆՀ-ն

է տեղեկատվության իրականացնում հաընկալումը,մշակումը,

ղորդումը,պահպածումն

ու

ԿՆՀ-ն բարդ

են

է ռեֆլեքսային աղեղի միջոցով:Այն սովոՌեֆլեքսն իրականացվում

ն բարձր կազմավորված մասնագիտացված է, համակարգ

են ապահենց նեյրոններն

2. բաղկացածէ հետնյալ օղակներից(նկար). 1. ընկալիչներ,

զգա-

(առբերիչ, աֆերենտ)ճյարդաթել,3. միջադիր(ներդիր)նեյրոն, 4.

շար-

րաբար ցող

ժիչ (արտատար,էֆերենտ)նյարդաթել,5: աշխատող օրգան Ր»

համարանհրաժեշտէ վերը թվարկՑանկացած ռեֆլեքսիիրականացման ված բոլոր

ն գործառական ամբողջակաօղակների կառուցվածքային

նություն:

վերարտադրումը:

ն գործառական որի կառուցվածքային միավորըճյարդայինբջիջն է՝ ճեյրոնը:Բացի նեյրոներից, նյարդայինհյուսվածքումկան ճան գյ/հայբջիջճեր, որոնք հիմնականումկատարումեն բուֆերի դեր: Թեն գլիալ բջիջները

քանակովշատ

կարգիմասնակցությամբ:

ռեֆլեքսներ, որոնք ընթանում են առանց ներդիր նեյրոնների

Կան

մասնակցության (օրինակ` ծնկի ռեֆլեքսը, աթիրաան զի ոոֆոքոր)

ռեֆլեքսներեն: Սակայն սրանք միասինապսային

մեծամասռեֆլեքսների

է ռչ թե մեկ, այլ բազմաթիվներդիր նեյրոնների նություննիրականացվում

միջոցով:

Այարդային բջիջներից,բայց

հովում տեղեկատվության ընդունման,մշակմանն հաղոդմանբարդ գործըն-

31. ՌԵՖԼԵՔՍԱՅԻՆ ԱՂԵՂԻ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆԸ

թացը.

Նյարդայինհամակարգի գործունեության հիմնականձնըշեջֆյնքսնէ: է Ռեչլեքս կոչվումարտաքինկամ ներքին գրգիռի ճնատմամբ օրգա-

ճիզմիպատասխանռեակցիան,որն իրականացվում է նյարդայինեամա-

Աշխատանքիհամար անհրաժեշտէ`

գորտ,

գործիքվիրահատական

ծծմբականթթվի բոնիչով, ֆիլտրաթուղթ, ճեր, երկաթեպատվանդան`

0.574-

անոց լուծույթ, ճովոկային:

Փորձի ընթացքը: Փորձի համար անհրաժեշտ է ողճուղեղայինգորտ, որը են

ստանալու համար աչքերի անմիջապեսհետնից հատում

ն

հեռացնում

գորտիգլխուղեղըա̀նվնասթողնելովողնուղեղը:

պմրաց5-8պատվանդանի

գորտինստորինծնոտից Ողնուղեղային

ճում են

են բռնիչին:Շոկայինվիճակնանցնելուհամար սպասում

ճում

Ռեֆլեքաային աղեղիվառուցված. Քը

րոպեն անց-

փորձիկատարմանը: Հարկ է նշել,

պետքէ

որ յուրաքանչյուր

վ լվա նալ: ջըո

7լ

փորձից հետո գրգռվողհատվածները

ա) Ծծմբական թթվովՀրջված ֆիլտրաթուղթը դնում են գորտի սրունքի

32. ՌԵՖԼԵՔՍԻ ԺԱՄԱՆԱԿԻՈՐՈՇՈՒՄԸԵՎ ԴՐԱ

ԳՐԳՌՄԱՆ ՈՒԺԻՑ

վրա ն դիտումվերջույթիծալմանռեֆլեքսը:

Այնուհետննույն վերջույթի ազդրիհատվածիմաշկը շրջանաձն կտրում են ն

հեռացնում թաթի վրայից: 2-3 րոպեիցփորձը կրկնում եճ` ֆիլտրա-

թուղթը

դնելովբացված մկանիվրա ն արձանագրում ռեֆլեքսիբացակա-

հեռացվածեն): յությունը (մաշկային ընկալիչները

բ)

Զգուշությամբառանձնացնումեն

որի կազմիմեջ մտնում են գգացող նում`

ն

գորտի մյուս թաթի նստանյարդը,

շարժիչ նյարդաթելերն անզգայաց-

այն փաթաթելովնովոկայինովթրջվածբամբակով:Ծծմբական թթվով

թրջվածֆիլտրաթղթով կամունելիովսեղմելումիջոցովթաթիստորինհատվածիգրգռմամբստուգումեն ծալմանռեֆլեքսներիառկայությունըայնքան ժամանակ, մինչն դրանքվերանան:Պատճառը՝նովոկայինըսկզբումպա-

րալիզումէ զգացող

ն, հետո միայն`շարժիչները: նյարդաթելերը

գ) Վերջին ենթադրությունն ապացուցելուհամար ծծմբականթթվով թրջվածֆիլտրաթուղթըդնում են գորտի մեջքին: Այդ դեպքումերկու վեր-

ԿԱԽՎԱԾՈՒԹՅՈՒՆ

պատասխան

պահից մինչն Ռեֆլեքսի ժամանակ է կոչվում գրգռման է որն այլ կերպ անվանվում ռեակցիայիսկիզբնընկածժամանակամիջոցը, ժամանակըկոչվումէ ռեֆգաղտնիշրջան: ԿՆՀ-ում դրդմանհաղորդման

ժամանակ:Որքան լեքսի կենտրոնական

մեծ է

վերջինս, այնքանբարդ է

ռեֆլեքսայինգործողությունը:

բնույթից, գրգոման Ռեֆլեքսի ժամանակըկախվածէ նյարդաթելերի դաշտիմեծությունից,ռեֆլեքսային ուժից ն տնողությունից,ընկալչական

աղեղիկառուցվածքից: 1`

գռրծիքվիրահատակ

համար անհրաժեշտ գորտ, Աշխատանքի թթվի 0.1, բռնիչռվ,ծծմբական ճեր, երկաթեպատվանդան`

03 ն 0526-անոց

լուծույթներ,ջրովլցված տարա.

գորտ են Փորձի ընթացքը: Պատրաստում ողնուղեղային

ն

կախու

ջույթներնէլ կծալվեն,որովհետնշարժիչ նյարդաթելերը դեռնսգտնվումեն բնականոնվիճակում:Զգայական նյարդաթելերիանջատվելուց1-2 րոպե անց պարալիզվումեն նան շարժիչները:Այդ դեպքումգորտի մեջքի վրա

ծծմբականթթվով թրջված ֆիլտրաթուղթդնելու դեպքումկծալվի միայն մյուս վերջույթը:

դ) Ծծմբականթթվով թրջված ֆիլտրաթղթովկամ ունելիով սեղմելու միջոցով ստուգում հետո

են

վերջույթի ծալման ռեֆլեքսի առկայությունը,որից

քայքայում ողնուղեղը:Բոլոր ռեֆլեքսներըվերանումեն՝ դրանց ող-

նուղեղայինկենտրոնների քայքայմանպատճառով: Աշխատանքային տետրումնկարումեն ռեֆլեքսայինաղեղերը` նշելով

փորձերիժամանակդրանց տարբեր օղակներիանջատումըն գրանցում

ւա

ա.

ուժից

դրգոիչի Ռեֆլեքսիժամանակիկախվածությունը

ստացվածարդյունքները:

ՄԱԼ ՄԱՇԿԱՅԻՆ ԾԱԾԿՈՒՅԹԻՖԻԶԻՈԼՈԳԻԱ

Գորտի ռետինթաթնընկղմումեն ծծմբականթթվի 0.194պատվանդանից: Հետո թաթը լվանումեն անոցլուծույթիմեջ ն որոշում ռեֆլեքսիժամանակը:

է մաշկումառկագունակիր Ձկների մաշկի գույնը պայմանավորված մելինումեն չորս տեսակ. 1. Վերջիններս

նույն ձնով որոշումոեֆլեքսիժամանակը ջրով ն 2-3 րոպեընդմիջումներով 0.3 ն 0.596»-անոց լուծույթներով գրգռելիս:

բջիջներով՝քրոմատոֆորներով:

ստանալուհամար նույն փորձըկարելիէ Առավելճշգրիտ արդյունքներ կրկնել2-3 անգամն վերցնելմիջինտվյալը:

մելանին,2. են սն գունանյութ լանոֆորներպարունակում -

-

Փորձի արդյունքներըգրանցումեն աշխատանքայինտետրում ն

վերլուծում:

3.

ն դեղնանարընջագույն այլ գունանյութեր, են քսանտոֆիլ պարունակում

գունաաստոկսանտին են կարմրավուն էրիթրոֆորներ պարունակում են բյուրեղային գուանին:Գուանոնյութ, 4. գուանոֆորներ պարունակում -

-

ֆորների շնորհիվ ձկները ձեռք

փայլը:

33. ԿՄԱԽՔԱՅԻՆ ՄԿԱՆՆԵՐԻ ՌԵՖԼԵՔՍԱՅԻՆ ՏՈՆՈՒՍԸ

Սկզբնապեսկարծումէին, որ համարանհրաժեշտէ` Աշխատանքի

գորտ,

վիրահատական գործիք-

ներ, երկաթեպատվանդան՝ բռնիչով: ն

կախում

պատվանդանից: Ուշադրությունեն դարձնում,որ գորտիհետին թաթերը ն

ազդրի,սրունքիու թաթիմիջն կա որոշակիանկյուն:

Հոդերումառաջացած այդ անկյուններըվերջույթիմկաններիտոնիկ (լարումային)կծկմանհետնանքեն, որնունի ռեֆլեքսայինբնույթ:

Դրանում համոզվելու համար բացում

են

վերջույթներից մեկի

նստանյարդըն հատում: Դրանից հետո տվյալ վերջույթի հոդերի միջն եղած անկյուններըվերանումեն, իսկ թաթը անօգնական կախվումէ:

Պատ-

ճառը` ողնուղեղիհամապատասխան ծագող լարումային կենտրոններում

գրգիռներիհաղորդման ընդհատումնէ

ն

կմախքայինմկաններիտոնուսի

անկումը:

բերում իրենց բնորոշ մետաղական

իրենցիցներկայացքրոմատոֆորներն

է, որ դրանքունեն կաամեոբաձնբջիջներ:Ներկայումսընդունված հատիկներըկամ կենտրոնանում ծառանման տեսք, իսկ գունանյութի

են

կամէլ տարածվում բջիջներիկենտրոնում, գունակիր

դրա

ն այդ բջիջներում բաշխմամբ գունանյութի կայինբջիջներիզուգակցմամբ

դեպքում կուտակման գունանյութի Այսպես.գունակիրբջիջի կենտրոնում ն հակառակը:Դա այսպես կռչված ֆիզիոլոգիա ձկանգույնը կբացանա

է: Իսկ գունակիր բջիջներիքանակիավելացմամ կանգունափոխությունն կամ ինչպես նան գունանյութիառաջացմանբ կամ պակասեցմամբ, կոչվումէ ճնաբանական: ընթացողգուճափոխությունը քայքայմամբ

ձնաբանական ռեակցիաներում Նորմալ հարմարվողական ն

ֆիզիո-

Ընդ որում,

գունափոխություններն լոգիական ենմիաժամանակ: ընթանում

համարվումէ ձկների հարմարվողակա գուճափոխությունը

մեկը: մեխանիզմներից կարնորագույն

րի դիրքին.այդ դեպքումերկութաթերնէլ միանմանկկախվեն:

Փորձիցստացվածարդյունքները նկարումեմ տետրումն վերլուծում:

ելուստներով

է տարբեր տեսակի գունապայմանավորված Ձկների գունավորումը

մարմնի

Այնուհետնքայքայումեն ողնուղեղըն ուշադրությունդարձնումթաթե-

են

նում են

յուն

Փորձիընթացքը:Պատրաստումեն ողնուղեղայինգորտ փոքը-ինչձգված են

քսանտոֆորնե

34. ՄԻՋԱՎԱՅՐԻ ՖՈՆԻ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅՈՒՆԸ ՁԿՆԵՐԻ ՄԱՇԿԻ

են՝ ձկներ, ադրենալինի22-անոց կ 0.1

համար անհրաժեշտ Աշխատանքի

լուծույթ, ներարկիչ:

ԳՈՒՆԱՎՈՐՄԱՆՎՐԱ

արագ փոփոխման Շնորհիվմարմնիտգունավորման ձկներըկարող են

շրջապատող միջավայրիֆոնին: Դա տեղի է հարմարվել

ունենում

մաշկի

կուտակմանկամցրմանհետնանքով, գունակայինբջիջներումգունանյութի Գունաորոնքկարգավորվումեն նյարդայինն հումորալմեխանիզմներով:

0.2խոռոչ են նե րարկում Փորմիընթացք: Ձկներիցմեկի որովային ստուգի): Այնուեն լուծույթ, իսկ մյուսինթողնում սրպես 0.3մլ ադրենալինի է տեղ: 30 րոպե անց կարելի են մթնեցված հետն ձկներինտեղավորում ձկանմաշկը` ստուգիչձկան համեներարկված նկատել,ռր ադրենալին

է:

գունաթափվել բավականին մատությամբ,

է աչքերիցդուրս եկողռեֆլեքսկայինբջիջներիռեակցիանիրականանում

ների շնորհիվ: Այդ է պատճառը, որ կույր ձկները կորցնում են իրենց

ԼՀ.

ՖԻԶԻՈԼՈԳԻԱ

ԶԳԱՅԱԿԱՆՀԱՄԱԿԱՐԳԻ

մարմնիգունավորման փոփոխման ընդունակությունը:

Աշխատանքի համար անհրաժեշտեն՝ մկներ, սն

ն

սպիտակթուղթ,

36. ՁԿՆԵՐԻ

ՔԱՅՔԱՅՈՒՄԸ

ՄԻԱԿՈՂՄԱՆԻ

ԼԱԲԻՐԻՆԹՈՍԻ

երկուտարա:

Փորձիընթացքը: Ջրով լցված ն ձուկ պարունակուերկուտարաներից մեկը տեղադրումեն սպիտակ,իսկ մյուսը`սն թղթիվրա: Որպեսզիսն գույնն առավել ինտենսիվլինի, այն թրջումեն ջրով ն հետնում, որպեսզիթղթի ն տարայի հատակիմիջն օդի պղպջակներչլինեն: Ձկներովտարաները են լույսի տակ: տեղադրում

30 րռպե անց կարելիէ տեսնել, որ

սպիտակֆոնի վրա գտնվողձուկը

ձուկ: է արագաշարժ համար անհրաժեշտ Փորձի

են համար ձկանըհանում վնասման Փորձիընթացքը:Լաբիրինթոսի (նկար)ն մի ասեղովծակումգանգոսկրերը հատվածում լաբիրինթոսի ջրից, հետո ձկանըտեղադշարժում:Դրանից քանիանգամասեղը շրջանաձն է նորմալլողալ ն կատարում կարողանում Նման ձուկըչի են մեջ: ջրի րում առանցքիշուրջ: մարմնիերկայնակի

շարժումներ պտտական ր

է, իսկ մյուսը` մգացել: գունաթափվել

35. ԱԴՐԵՆԱԼԻՆԻ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅՈՒՆԸ ՁԿՆԵՐԻ ՄԱՇԿԻ

ԳՈՒՆԱՎՈՐՄԱՆ ՎՐԱ

Սիմպաթիկ ձկներիսն գունականյարդերիազդակների ազդեցությամբ յին բջիջներումտեղիէ

ունենում

գունանյութիխտացում:Դրա հետնանքը՝

է: Նույնն է ձկներիմաշկի գումաթափումն

ճան

տեղադրությունը լաբիրինթոսի Զկների

տեղի ունենում ձկներին

ադրենալինի լուծույթ ներարկելիս:

Յ/. ՁԿՆԵՐԻ

ԱՉՔԵՐԻ

ՏԵՂԱԴՐՈՒԹՅԱՆ

ՓՈՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆԸ

ՄԱՐՄՆԻՊՏՏՄԱՆ

ԴԵՊՔՈՒՄ

ձկներիմոտ:

Երկայնակի առանցքիշուրջը ձկներիմարմնի պտտման դեպքումնրա

աչքերը կատարում են

փոխհատուցող շարժումներ:Օրինակ.եթե

մարմինըթեքում են ձախ կողմ, աջ

աչքը ուղղվում է ճերքն,

Սարմինըաջ թեքելու դեպքումաչքերն ընդունումեն

տարբեր են բացփամփուշտայինն փակփամփուշտային մեխանիզմները համար անհրաժեշտեն` ձկներ,օդահանպոմպ, ռեզինե Աշխատանքի խցանով տարա»

ձկան

ձախր`վերն:

հակառակ դրություն: Այդ ռեֆլեքսներն են իրականացվում լաբիրինթոսների միջոցով: Վերջինհերի երկկողմանի վնասման դեպքում աչքերի վերը նկարագրված

շարժումները կբացակայեն:

մփուշտա ' ն փակփամփուշտայ Փռրճիընթացքը:Մի քանի բացփամփուշտային

ձկների(կարպ,պերկես)տեղադրումեն 5-6լ տարողությամբ լայն բերանով տարայի մեջ: Տարայի կեսը լցնում են ջրով

ն

փակում 2 հերմետիկորեն

ապակյա խողովակներ ունեցող ռեզինե խցանով: Դրանցից մեկի վրա

հագցնում են ռեզինե խողովակ ն փակումսեղմակով, մյուսը միացնում են օդահանպոմպինն տարայիմիջից հեռացնումօդը:

Ճնշմանարագ նվազմանդեպքումպերկեսները(փակփամփուշտային) չեն կարողանում լողափամփուշտիմիջից գազերն արագհեռացնել,այդ

պատճառովընդարձակվողգազերի ազդեցությանտակ դրանց լողափամփուշտըծավալով մեծանում է, մարմնիտեսակարարկշիռը փոքրանում,ն

ձկներնանօգնականորեն բարձրանումեն ջրի մակերես: Ճնշման նվազմանդեպքում կարպերը,որոնք համարվումեն

բաց-

փամփուշտայինձկներ, օդատար մուտքովն բերանիխոռոչովարտամղում

Ձկների աչքերի դիրքը մարմնի որուսման

ժամանակ

38. ՁԿՆԵՐԻ ԼՈՂԱՓԱՄՓՈՒՇՏԻ՝

ՈՐՊԵՍ

ՀԻԴՐՈՍՏԱՏԻԿ

ՕՐԳԱՆԻ ՆՇԱՆԱԿՈՒԹՅՈՒՆԸ

Լողափամփուշտը կարնորնշանակություն ունի ոսկրային

ձկներիհամար, քանի որ այն նպաստումէ ձկներիմարմնիտեսակարար կշռի փոփոխմանը:Այդ հանգամանքը թույլ տալիս առանց

է

մկանային նկատելի

1ն ճիգերի`ձկներ| պահվելջրի մեջ: Սակայն հարմարվողականությւսն այդ

են

ավելռրդգազիքանակըն շարունակումազատորենլողալ:

Եթե ընդհատենօդի արտամղումըշշից

ն հանեն

խողովակիվրայի

Դրա հետնանքով սեղմակը,ձկներիմարմնիվրա օդի ճնշումըկբարձրանա:

պերկեսներըկսկսեն նախկինիպես ազատորենլողալ,

իսկ կարպերը՝

շնորհիվ մարմնիտեսակարարկշռի կտրուկմեծացման, կիջնենհատակը:

Նկատվում է,

որ

դրանք դժվարությամբեն շարժվում, մինչն Ք

որ

իրենց

չլցնենգազով: Միայնդրանիցհետո նրանքկբարձրանան լողափամփուշտը ջրի մակերես: Ստացվածարդյունքներըգրանցում են աշխատանքայինտետրումն վերլուծում:

ՏԵՍՏԱՅԻՆ ՀԱՐՑԵՐ ՁԿՆԵՐԻ ՏԵՍԱԿԱՆ ԵՎ ԳՈՐԾՆԱԿԱՆ

ունի լեյկոցիտային բամաձնն

Ձկների

ճ.

ՖԻՋԻՈԼՈԳԻԱՅԻՑ

բ) ա) լիմֆոցիտային,

է. Շնաձկներիարյանօսմոսայինճնշումըպայմանավորված

ն բազոֆիլային, գ) մոնոցիտային ճեյտրոֆիլային,

հաներիհաշվմանհամար արյունը ն լեյկոցիտ Ձկների էրիթրոցիտների

7.

են.

նոսրացնում մապատասխանաբար

ա) կերակրիաղով, բ) կերակրիաղով ն եռմեթիլամինով, գ) կերակրի

դեպ100. ն 200 անգամ,գ) երկուսի ա) երկուսիդեպքումէլ 100 անգամ,բ)

ն միզանյութով, դ) ալբումիններով: աղով,եռմեթիլամինով

քումէլ 200 անգամ,դ) 200 2.

Արյունը

8.

անգամ:

Արյանօնկոսայինճնշումըպամանավորված է.

ն կերակրի աղով,գ) կեգլոբուլիններով

գ) հումորալ,հեա) բուֆերային,ռռմեոստազ,բ) հումորալ,հեմատոկրիտ,

աղերով,բ) ա) անօրգանական

մոստազ,դ) բուֆերային,հեմատոկրիտ:

րակրիաղով, դ) ալբումիններով:

Սալիիգունաչափական եղանակովհեմոգլոբինիտոկույիորոշմաննպա-

հեղուկից երակայինբաժնումջուրը միջհյուսվածքային Սազանոթների այդ հատվածում` անցնումէ արյուն,որովհետն ճնշմանը,բ) միջէ օնկոսային կ ճնշումըգերազանցում ա) եդրոստատի ճնշումը մեծ է, գ) օնկոսային հեղուկիօսմոսայինճնշումը ոյուսվածքային ն ճնշմանը,ղ) օնկոսային է հիդրոստատիկ գերազանցում

են. տակովօգտագործում

ճնշումներըհավասարեն:

Ձկներիարյունաստեղծման օրգաններնեն.

ա) խռիկայինհամակարգըն լյարդը, բ) փայծաղըն երիկամները, գ) սիրտր,

4.

ն 100

եղանակովմասնակցումէ օրգանիզմիներքին միջավայրի

հարաբերականկայունությանպահպանմանը, որը կոչվումէ

3.

բնույթ:

դ) էոզինոֆիլային:

ԱՐՅՈՒՆ 1.

փայծաղըն երիկամները, դ) ոսկրածուծըն փայծաղը:

հիդրոստա

լուծույթ, գ) ա) աղաթթվի0.122-անոցլուծույթ, բ) կերակրիաղի0.972-անաց

լուծույթ, դ) աղաթթվի0.1 կերակրիաղի հիպերտոնիկ

Ն լուծույթ:

10.

դուրս քայքայվելըն հեմոգլոբինի Էրիթրոցիտների

դ) ա) նեմոլիզ,բ) հոմեոստազ, գ) հեմոստազ, Ց

անանն

նստման քանակի ավելացումըփոքրացնումէ էրիթրոցիտների

արագությունը,քանի

որ

դրանք պայմանավորումեն արյան

վիճակիպահպանումը.

է. կոչվում

հեմոդինամիկա: է.

երրորդփուլումառաջանում արյունականգի Սակարդման գ) ֆիբրին,դ)պրոթրոմբոկինազա: բ) թրոմբին, ա) ֆիբրինոգեն,

11.

ա) գլտբուլինների, կախույթային,գ) գլոկախույթային,բ) ալբումիննելւի,

բուլինների,հոմեռստատիկ, դ) սպիտակուցների, հռմեոստատիկ:

գալը

դ) երակայինծոցում, ականջային միջճապատում. խասիրտ-փորոքային

Արյան բուֆերայնության գերակշոող մասը պայմանավորվածէ

անցուղումն

ճձետնյալ բուֆերայինհամակարգերով.

միջնապատում: ճախասիրտ-փորոքային

ն ֆոսֆատային,բ) հեմոգլոբինային ն կարբոճատաա) կարբոնատային ն հեմոգլոբինային, ն սպիյին, գ) սպիտակուցային դ) կարբոնատային

տակուցային: 13.

Բոլոր տեսակի կենդանիների

բյուրեղները միանման են, իսկ

սասսսս:

4.

կոչվումէ. Սրտամկանի թուլացումը

թուլացում: դադար, դ) իզոմետրիկ ա) դիաստոլա,բ) սիստոլա,գ) ընդհանուր Ստանիուսիերկրորդերիզակապըդնելուցհետո.

5.

ա) երակային ծոցը չի կծկվում, ճախասրտերըկծկվում են, փորոքը

բյուրեղները`տարբեր.

չեն կծկվում,փոկծկվումէ, բ) երակայինծոցը չի կծկվում,ճախասրտերը կծկվումեն, րոքը չի կծկվում,գ) երակայինծոցը կծկվումէ, ճախասրտերը

ա) գլոբինի,հեմոգլոբինի, բ) հեմոգլոբինի,գլոբինի,գ) հեմոգլոբինի, հեմի-

նի, դ) հեմինի,հեմոգլոբինի:

չեն փորոքը կծկվում է, դ) երակայինծոցը կծկվում է, ճախասրտերը

կծկվում,փորոքըչի կծկվում:

ՍԻՐՏ ԵՎ ԱՐՅԱՆ ՇՐՋԱՆԱՌՈՒԹՅՈՒՆ

1.

Սրտամկանին բնորոշհիմնականհատկություններնեն. ն կծկողականությունը, ն ա) ինքնավարությունը բ) դրդուճակությունը

հա-

ռեֆլեկտորկանգնէ` որովայնինուժեղ հարվածեա) սրտիաշխատանքի ճնշեռեֆլեկտորդանդաղումէ ակնագնդերը լիս, բ) սրտի աշխատանքի է որովայնին ուժեղ ռեֆլեկտորհաճախացումն լիս, գ) սրտի աշխատանքի է ակհարվածելիս,դ) սրտի աշխատանքիռեֆլեկտորհաճախացումն

գ) կծկողականճությունը, ղորդականությունը, դրդունակությունը,ինքնավարությունը, դ) դրդունակությունը,հաղորդականճությունը, կծկողականությունըն ինքնավարությունը:

Կռճիկային ձկների սրտի փորոքի

2.

ն

Հոլցիռեֆլեքսըդա.

ճ.

ճագնդերըճնշելիս:

որովայնային աորտայի միջն

գտնվումէ. ա) զարկերակայինկոնը, բ) կյուվերյանծորանը,գ) առրտայիսոխուկը,դ)

7.

երակայինծոցը:

գրգռելիսառաջանում Դիաստոլայիփուլումուժեղ գրգռիչովփորոքները է է... քանի որ այդ շրջանում սրտամկանըգտնվում

շրջանում, 3. 8

բ) սրտի կանգ, հարաբերագերդրդունակության, ա) էքստրասիստոլա,

տիպիճկներիսրտի հաղորդող համակարգիգլխավորհանգույցները

գտնվումեն.

`

ա) ականջայինանցուղումն ճախասիրտ-փորոքային միջնապատում,բ)

երակայինծոցում ն ականջայինանցուլում, գ) երակայինծոցում ն

բացարձականդրդեգ) դանդաղասրտություն, կան անդրդելիության,

անդրդելիության: հարաբերական լիության,դ) էքստրասիստոլա,

նա83

Սրտի ատիպիկ մկանայինբջիջներինբնորոշ դանդաղդիաստոլային

4.

փուլը պայմանավորված ապաբնեռացման է դրանցթաղանթների`

Էշ ն Շշ՝ ա) բարձը թափանցելիությամբ Խշ՝ թափանցելիությամբ

ն

իոնների ճկատամբ, բ) ցածր

Ըց՛՝ րոններիճկատամբ,գ) բարձը թափան-

ցելիությամբԽ՞ իոնների նկատմամբ,դ) անթափանցելիությամբ բոլոր իոններինկատմամբ:

օժտվածէ. Կծկողունակությամբ

13.

կոնը, բ) ոսկրայինձկներիառրա) կռճիկայինձկներիզարկերակային

ն ոսկրայինձկների տայի սոխուկը,գ) կյուվերյանծռրանը,դ) փորոքը

աորտայիսոխուկլ:

կծկման փուլում. Սրտիփորոքիիզոմետրիկ բաց են, բ) նափականները ն կիսալուսնաձն ա) նախասիրտ-փորոքային

14.

ա) ապաբնեռացմանփուլը, բ) դանդաղ վերաբնեռացման(հարթակի)

փակ են, գ) կիսափականները ն կիսալուսնաձն խասիրտ-փորոքային փականները լուսնաձն փականներըփակ են, ճախասիրտ-փորոքային

փուլը, գ) վերաբնեռացման փուլը, դ) տատանասահմանի փոքը արժեքը:

բաց են,

Սրտիմիոցիտներիգործողության պոտենցիալին բնորոշչէ.

9.

բաց փականները դ) կիսալուսճաձն

են,

ճախասիրտ-փորո

փականներըփակ են:

Սրտամկանն աշխատում է

«ամեն

ինչ, կամ ոչինչ» սկզբունքով,

այսինքն` ա) գրգռիչի ուժի մեծացմանդեպքումսրտի կծկման ուժը նույնպես մեծանում

է, բ) շեմային ն վերշեմայինգրգիռներինչի պատասխանում, գ)

շեմային ն վերշեմայինգրգիռներին պատասխանում է նույն ուժով, դ) շեէ նվազագույնուժով: մային ն վերշեմայինգրգիռներինպատասխանում

11.

Ձկներիսրտովանցնումէ.

15.

Ձկներիարյան ամբողջշրջանառությունը միջինըտնում է.

ա) 2 րոպե,բ) 20-25 վայրկյան,գ) 5-6 րոպե,դ) 40-50 վայրկյան:

ա) զարկերակայինարյուն, բ)

արյուն, գ) խառը արյուն, դ) երակային

թթվածնովհարուստ ալյուն:

բացվումեն. ծորանները Ձկներիկյուվերյան գ) առրտայի սռխուկում,դ) երակային ա) փորոքում,բ) նախասրտում,

16.

ծոցում: ն փայծաղից արյունըհավաքվում է Ստամոքսից լյարդ, գ) երիկամային ա) լյարդի դռներակ,լյարդ, բ) լյարդի երակ,

17. 12,

են. ծավալը որոշում

Սրտիրոպեական

ա) արյունահոսքիգծային արագությանն սրտի կծկմանհաճախակա-

ծավալի ն կծկման ռաճախականությանհարաբերությամբ,դ) սըրտիսիս-

տոլիկծավալին կծկմանհաճախականության արտադրյալով:

երակներ,սիրտ: դ) առջնիկարդինալ երիկամներ, դռներակներ,

նության հարաբերությամբ, բ) արյունահոսքի գծային արագության ն

սրտի կծկման ռաճախականությանարտադրյալով,գ) սրտի սիստոլիկ

ն մտնում

հոսում Ձկների փորայինաորտայով

է

արյուն: զարկերակներով: խոիկային ..

ա)

ա.

արյուն, իսկ բերող

զարկերա

երակային,բ) զարկերակային, զարկերակային,

Փ

գ) ջերքէԼ-ինվազումը,հիպերկապնիան, բարձրացումը, ջերմաստիճանի դ) մաստիճանինվազումըն թէԼ-իբարձրացումը, ջերմաստիճան

դ) երակային,զարկերակային: երակային,երակային,

ն հիպերկապնիան: բարձրացումը

ՇՆՉԱՌՈՒԹՅՈՒՆ

7.

է. գազիմեծ մասը տեղափոխվում Արյանածխաթթու

ա) կարբոհեմոգլոբինի ձնով,բ) պլազմայումլուծված վիճակով, գ)

նճատ-

ձնով,դ) կարբօքսիրիումականն կալիումական հիդրոկարբոնատների

հրականացվում 7.Խոիկայինարյանն ջրի միջնգազափոխանակությունն դ) միջոցով,գ) ակտիվփոխադրամբ, բ)դիֆուզիայի ա) օսմոսիմիջոցով, է.

միջոցով: դիֆուզիային ակտիվփոխադրման

հեմոգլոբինի ձնով: 2.

տեղիէ ունենում Կարբոանհիդրազա ֆերմենտիազդեցությամբ

ջրի Արտաշնչման ժամանակ խռիկայինխոռոչից

են. խանգարում

ա) կարբոհեմոգլոբինի բ) ածխաթթվիսինթեզ,գ) ածխաառաջացում,

թաղանթները: դ) խռիկային ն կափարիչները, թերթիկները

են. Խռիկայինխոռոչովջրի հոսքիննպաստող գլխավորգործոններն

ա) խռիկայինկափարիչների բ) բերանիշարժումները, գ) շարժումները,

խռիկայինկափարիչների անշարժությունը, դ) ջրի մածուցիկությունը:

Խռիկներումկատարվող նպաստումէ. գազափոխանակությանը

կական

նվազումըկրիտի Ջրում լուծվածթթվածնիպարունակության է. ճկներիմոտ առաջացնում

մակարդակից ա)

4.

գ) խռիկային թերթիկները,

բ) խռիկային ա) խռիկայինկափարիչները,

թթվիքայքայում, դ) ածխաթթվի սինթեզն քայքայում: 3.

հետհոսքին

բ) նվազում,

յուրացման ճնշում,թթվածնի կենսագործունեության

նվազում: ակտիվության դ) շարժողական կում,գ) թթվածնաքաղց,

ան-

ա) ջրի ն արյանհակադիրհոսքը,բ) ջրի ն արյանմիակողմանի հոսքը,գ)

խռիկայինարյան արագ հոսքը, դ) խռիկայինթերթիկների ընդհանուր փոքըմակերեսը:

5.

Թթվածնին հեմոգլոբինի կոչվումէ. միացությունը ա) օքսիհեմոգլոբին, բ) մեթհեմոգլոբին, գ) կարբոհեմոգլոբին, դ) կարբօք-

սիհեմոգլոբին: ճ.

Թթվածնինկատամբ հեմոգլոբինի նպաստումէ. խնամակցությանը ա) ջերմաստիճանի նվազումը,քէ-ի բարձրացումը, հիպոկապնիան. բ)

Ադրենալինի ազդեցությամբ. են, գազափոխանա նեղանում մազանոթները թերթիկների ա) խռիկային տրամամազանոթների թերթիկների է, բ) խռիկային լությունընվազում լայնանում մազանոթները գ) խռիկայինթերթիկների գիծը չի փոխվում, թերթիկների դ) խռիկային արագանում,

10.

են,

գազափոխանակությունն

է: նվազում են, գազափոխանակությունը լայնանում մազանոթները

Բորի էֆեկտըդա`

ՔԻ-ի է՝ միջավայրի նվազումն

հագեցման հեմոգլոբինի ա) թթվածնով

նվազման դեպքում.բ) թթվածնովհեմոգլոբինիհագեցմաննվազումնէ՝

են. Հորմոններնարտադրվում

4.

հադեպքում,գ) թթվածնովհեմոգլոբինի միջավայրի քԷԼ-իբարձրացման

ա) միայն ներզատիչգնղձերում,բ) ներզատիչ գեղձերում,սրտում,

գեցման նվազումն է`

գ) ՃՔՍԾ աղիներում,երիկամներում,

միջավայրի ջերմաստիճանիբարձրացման

դեպքում,դ) թթվածնովհեմոգլոբինի հագեցմանմեծացումնէ` միջավայրի

արյան պարունակությունն է խաղողաշաքարի Ինսուլինը պակասեցնում

5.

մեջ հեւոնյալ մեխանիզմներով,

Խռիկայինթերթիկներումտարբերումեն բջիջներիհետնյալ տեսակ-

12.

խթանում,բ) գլյուկոզինկատմամբթաղանթների ա) գլյուկոնեռգենեզի

ները.

սինթեզիխթանում,գլյուկոմեծացում, գլիկոգենի քափանցելիության դ) գլյուկոզինկատխթանում, սինթեզի նեռգենեզիընկճում,գ) գլիկոգենի

ն լորձային,բ) շնչառական,հենարանայինն լդրձային, ա) հենարանային

գ) շնչառական ն լորձային,դ) շճչառականն գեղձային: 13.

ն արտազատիչ գեղձերում: դ) ներզատիչ արտազատիչգելձելրում,

ն

նվազմանդեպքում: ջերմաստիճանի

ներզատիչ բջիջներում, համակարգի

մեծացում,գլիկոգենիսինթեզի թափանցելիության մամբ թաղանթների

խթանում: խթանում,գլյուկոնեռգենեզի

է. Ձկներիաղիքայինշնչառությանընպաստում

ն շնչառականէպիթելի ա) աղիքի որնէ հատվածիխիտ անոթավոլրումը

առկայությունը,բ) աղիքիռրեէ հատվածիխիտ անոթավորումը, գ) աղի-

ճ.

ներիգալարակծկանքի դ) աղիներիկարճացումը: արագացումը,

գեղժըառանձինօրգանի ներզատիչ Ոսկրայինձկներիմոտ ներքոհիշյալ տարբեր ձնով ցրվածէ օրգանիզմի այլ ֆոլիկուլների ձնովչի հանդիպում,

հատվածներում.

ՆԵՐԶԱՏԻՉ

1.

դ) վահանագեղձ: ա) էպիֆիզ,բ) հիպոֆիզ,գ) սեռականգեղձեր,

ՀԱՄԱԿԱՐԳ

Հակամիզամուղային հորմոնիբացակայությանդեպքումառաջանումէ. ա) անշաքարմիզահյուծություն,բ) շաքարախտ,գ) մեզի քաճակինվա-

զում,դ) առաջնայինմեզիռետներծծման խթանում:

են.

հորմոններն համակարգի հակաինսուլինային Օրգանիզմի թիրոքսինը, աճի հորմոնը,գլյուկագոնը, բ) ադրենալինը, ա) ադրենալինը,

հորմոնները

գ) աճի հորմոնը,վահանագեղձի գլյուկոկորտիկոիդները,

դ) գլյուկագոնը նքնուկոկորտիկոիդն գլյուկոկորտիկոիդները,

է.

արտադրությունըկարգավորում Գմուվոկորտիկոհդների

ա) ԱԿՏՀ-ն, բ) օքսիտոցինը, գ) պրոլակտինը, դ) աճի հորմոնը: 8.

ԴՐՈ

աակ

րաւոր

կոմու

որ

ա) տրոպ հորմոններ,բ) էֆեկտորհորմոններ,գ) ճյարդահորմոններ, դ)

ստատիններ:

հատկություններն Հորմոնների են.

տարաակտիվությունը,

բարձր կենսաբանական ա) յուրահատկությունը,

յուրահատկութ

բ) եյաթազատելիությունը, ական ազդեցությունը,

ն

բարձիակգ) կենսաբանական բարձրակտիվությունը, կենսաբանական

սերը. դ) գլրուկագոնը:

դ) տիվությունը, տարածականազդեցությունը, հյութագատելիությունը.

ազդեցությունը,հյուբազատելիությունը: տարածական

ԴՐԴՈՒՆԱԿ ՀՅՈՒՍՎԱԾՔՆԵՐ

վրա կարող Հորմոնների ազդեցությունը թիրայն-բջիջների է միջնորդվել.

9.

ա)

գործողությանպոտենցիալ,կոչվում է.

բ) կննսաբանականակտիվ (մեդիատորներով), միջնորդանյութերով

գ) այլ

նյութերով.

աստիճանը,որի դեսլքումառաջանում է Թաղանթի ապաբնեռացման

Լ

մակարդակ. բ) գերբնեռացում. կրիտիկական ապաբնեռացգման շրջան.դ) էկզալտացիա: անդրդելիության հւսրաբերական

հորմոններով, դ)միջնսրդներով (մեսենջերներով):

կողմից Հիպոֆիզիհորմոններիսինթեզըխթանվում է ենթատեսաթմբի

ռեակցիայի ուժը. որն անհրաժեշտէ պատասխան Գրգռիչի նվազագույն

2.

արտադրվող. ն ն ստատիմերով,բ) լիբերիններով, ա) լիբերիններով գ) ստատիններով

ստացմանհամար, կոչվումէ.

ռելիզինգգործոններով,դ) տրոպ հորմոններով:

բ) շեմային.գ) ա) ենթաճորմալ.

Ադրենալիննառաջացնումէ գորտի մաշկի

7.

խթանում է.........

,

քանի

որ

այն

թափանցելիությունը

ճորմոնիսինթեզը:

ա)

մնլանոխթանիչ,դ) մգացում.մելանոխթանիչ:

ա)

խթանիչ. պրոլակտըն, գոնաղոտրոպ,հակամիզամուղային, օքսիտոցին.

13.

4.

օսիտոժին:

փուլին

է.

բնորոշ արագ ապարնեռացման ապոտենցիալի գործողության գ) անդրդելիութիոնը թյունը,բ ) հարաբերական դրդունակո ա) գերնորմալ

դրդունակությունը: բյունը,դ) ենթանարմալ անդրդելիու բացարձակ

Հյուսվածքների վրա հակաբորբոքայինազդեցությունունի.

ա) ադրենալինը.բ) հանքային կորտիկոիդները,գ) գլուկոկորտիկոիդ-

աստի-

ճանականությանը:

հակամիզամուղային,գոնադոտրոպ, գ) սռմատստրոպ.մելանո-

հարութ

կրիտիկակա պոմպը,բ) ապաբնեռացման նատոիում-կալիումական

դ) քլորի քիմիական պոտենցիալը, գ) բաղանբային մակարդակը,

կորտիկոտրոպ,զոնադոտրոպ.բ) սռմատոտրաս|, պրւլակտին, թիրես-

դ) տմատոտրոպ,մելանոխթանի», պրոլակտին.թիրեռտրոպ,աղենոկոր-

նատրիումի: ն

Հիսլոֆիզիառջնեի բիլթն արտադրումէ հետեյալհորմոնները.

տրոպ,

դ) կալլոմի, բ) քլորի,գ) մագնեզիումի.

միջն նատրիումի արտաքինն ներքին մակերեսների Բջջաթաղանթի է. նպաստում բաշխմանը իոններիանհավասարաչափ կալիումի

ա) ստմատոտիոպ,մելանոխթանիչ,պրոլակտին,թիրեռտրոպ.աղենո-

դ) վերշեմային: ենթաշեմային.

փուլում թաղանթի արագ ապաբնեռացման պոտենցիալի Գործողության մեծանում է հետնյալ իոններինկատմամբ.

3.

ա) գունաթափում, մելատոնին,բ) մգացում,մելատոնին,գ) գուճաթափում,

12.

գ)

ա)

ճ.

արագությու ազղակի հաղորդման ՍիելինապատՌյարդաթելերով

....«.«օո,

Քամը որ այստեղայն

ա) մեծ է, թռիչքաձն,բ)

տարածվում

փոքըէ, լետ

առ

փոքըէ, թռիչքաձն: 7.

Գործողության

կետ,գ) մեծ է, կետառ կետ,դ)

պոտենցիալը

«ամեն

է

գրգռիչիուժից, գ) չի ենթարկվում, կախվածէ Գրգռիչիուժից, ղ) ենթարկվում է, կախված չէ գրգռիչիուժից:

Գրգոիչը, որինտվյալհյուսվածքը է էվոլյուցիայի հարմարվել ընթացքում,

կոչվումէ. ա) ոչ

համապատասխան, բ) համապատասխան, գ ) ֆիզիոլոգիական, դ)

շեմային:

է հարմարում, գ) խրոնակսիա, դ)

7771 4Բ0իին դորում առաջացնելու համար,կոչվում

ա) էլեկտրատոն, բ)

կամիջոց:

օգտակարժամանա-

Մկանիկծկան ժամանակակտինին միոզինիթելիկները

Գրգռիչիուժի մեծացմանը զուգընթաց կմախքային մկանիկծկման |

ա) մեծանումէ, բ) փոքրանում է, գ) չի փոխվում,դ) ճիշտ պատասխան չկա:

Մաճճերի լարումային (տոնիկ)կծկումները

։

իսկ

սարկոմերը

ա) հեռանում են միմյանցից,լայանումէ, բ) սահում են միմյանցմիջն,լայնանում ման

/3.

է, գ) կարճանում են, նեղանում է,դ)

են կալ նեղանում կարճանում, ղ չեն

ե ռում ՍկամիհանգստիփուլումԸո'' իոններըգերակշ

է:

են.

ա) սարկոպլազմային գ) սարկոպլազմացանցում,բ) ւսքսռպլազմայում,

յում, դ) սարկոլեմայում:

/4.

ւթյան փփոփոխմամբ ն հասՄկանիկծկումը,որն ուղեկցվումէ երկարության

լարվածությամբ, կոչվումէ.

ա) իզոմետրիկ,բ) աուքսոտոնիկ, գ) տոնիկ,դ) իզոտոնիկ:

15.

ո յանը

ան միջն եղած եթե մկան հաղորդվեն ազդակներ,որոնցհամալխությ

ժամանակահատվածըգերազանցի գաղտնի փուլի

սակայնկարճլինիմկանիկծկմանփուլից,կառաջանա.

տատանասահմանը

77.

ծախսով:

տատուն

Նվազագույն ժամանակամիջոցը, որն անհրաժեշտ է կրկնակի ռեոբլա-

Զ

մեծ

ինչ, կամոչինչ» սկզբունՁին, քամիոր նրա տատաճասահմանը ա) չի ենթարկվում, կախված չէ գրգռիչիուժից,բ) ենթարկվում է, կախված

ծ:

հով, գ) նյութերին էներգիւսյիչնչին ծախսով,դ) նյութերին էներգիայի

տնողությանը,

ա) ատամնավորպրկանք,բ) իզոմետրիկ կծկում,գ) մեկականկծկում,դ)

հարթպրկանք:

16.

Օրգանիզմում գերակշռումեն մկանի.

գ) առւքսոտոնիկ ա) իզոմետրիկկծկումները, բ) իզստոնիկ կծկումները,

կծումները, դ) մեկականկծկումները:

բնորոշվումել.

ա) կայունկծկվածմնալու

անընդունակությամբ, բ) մեկական կծկումնե02

12.

ն հետ միասի նակի 17լխխողովակի Երկու ծայրայինզիստեռներըմեկլայնակի 93Է

կազմումեն. ա)

Գ) շարժողական միավոր,ղ) 18.

սարկոմեր:

3.

աշխատանքն

ա) նատրիումը՝ բջիջի ներս,կալիումը`բջիջիցդուրս,

ներս, նատրիումը՝ բջիջից

դուրս,

ուշացումը,դրդման ժամանակայինն տարածական գումարումը,ռիթմի հաղորդումը, բ) դրդմաներկկողմանի փոխակերպման բացակայությունը,

բ)

բջիջի կալիումը`

ցածը լաբիլությունը,հաղորդմանուշացումը,դրդման ժամանակայինն

գ) նատրիումը ն կալիումը`բջիջից

դուրն,

քլորը` բջիջիներս,դ) քըւրը` բջիջիցդուրս,

իջի

մորս:

Նյարդայինկենտրոններին բնորոշ է. ա) դրդմանմիակողմանի հաղորդումը,բարձըլաբիլությունը,հաղորդման

Դրդվածհյուսվածքում նատրիում-կալիումական պոմայի

ուղղված է իոններիփոխադրմանը`

ա) աքսոնը,բ) նյարդային ազդակը,գ) նեյրոնը,դ) ռեֆլեքսը:

նյարդամկանային սինապս, բ) մկանային երրորդություն (տրիադա),

գ) դրդմաներկկողտարածականգումարումը,ռիթմի փոխակերպումը,

ն կալիումը՝ նատրիումը

արագ հաղորդումը,դրդմանժամանիհաղորդումը, ցածը լաբիլությունը,

դ) մանակայիննե տարածականգումարումը,ռիթմի փոխակերպումը,

հաղորդմանուդրդմանմիակողմանիհաղորդումը,ցածը լաբիլությունը,

Դրդվածհյուսվածումտեղի է ունենում կ թաղանթի ապաբնեռացում

գումարումը,ռիթմի շացումը, դրդմանժամանակայինն տարածական

վերալիցքավորում`

ա) արտաքինից` -, ներսից`-, բ) արտաքինից` -, ներսից-̀- գ) արտաքինի9 Իրոք եդ) փերալիցքավորում տեղիչի ունենում:

փոխակերպումը:

։

4.

արյան ճնշմաննվազում,բ) բբի ա) բբի լայնացում,հաճախասրտություն,

Դրդունակ հյուսվածքներին բնորոշհանգստի պոտենցիալն առաջանում է ձետնյալ հատվածների միջն.

արյան նեղացում, դանդաղասըտություն,

/.

Նյարդային բջիջներիմիջնկապնիրականացվում է.

ա)

սինապսների միջոցով, բ) աքսոնիմիջոցով, գ) դեներիտի միջոցով,դ)

անմիջապես հպմանմիջոցով: ՛

Մին

ճնման

նվազում, թերշա-

արյան քարալյունություն,գ) բբի նեղացում, դանդաղասրտություն,

ա) երկուվնասված,բ) բջիջիների արտաքինն ներքինմակերեսների, գ) դրդվածն չդրդված,դ) չի առաջանում:

ՆՅԱՐԴԱՅԻՆՀԱՄԱԿԱՐԳ

դրդմանժամանակնկատվումէ. Պարասիմպաթիկ նյարդայինհամակարգի

դ) բբի նեղացում,հաճաճնշման նվազում,գերշաքարարյունություն, արյանճնման նվազում,թերշաքարարյունություն: խասրտություն,

5.

ամանակ նկատվ դրդմե,

համակարգի նյարդային Սիմպաթիկ

ն ժամանակ նկատվում է.

արյանճնշմաննվազում,թերա) բբի լայնացում,դանդաղասըտություն,

արյան բ) բբի լայնացում,դանդաղասրտություն, շաքարարյունություն, հաճա-

գ) բբի նեղացում, ճնշմանբարձացում,գերշաքարարյունություն,

միավոր տոնկցիոմալ մամակարգի է

դ) թերշաքարարյունությո արյան ճնշման բարձացում, խասրտություն,

գերարյան ճնշմանբարձացում, բբի լայնացում,հաճախասլըտություն,

9.

շաքարարյունություն: 6.

համարվումէ հիմնական համար ացետիլխոլինը Հետնյալսինապսների

տեղադրվածեն. կենտրոնները ստորադիր կ նյարդային Պարասիմպաքի ողնուղեղիսըբոսկրայինբաժոսլելլում, ա) միջինուղեղում. երկայնաձիգ բաժինների կրծքայինն գուտկային կում. բ) միջին ղելում, ողնուղեղի

կրծքա)ւգ

ն

բաժինգոտկային

գ) ողնուղեղի եղջյուրներում, կողմնային ուլեղում, ողնուղեղի դ) երկայնաձիգ եղջյուրնել ձերի կողմային եղջյուրներում,

միջնորդանյութը.

յ

ա) սիմպաթիկու

ն հետուսնճնախահանգուցային պարասիմպաթիկ

գ) սիմպաթիկ պասիմպաթիկնախահանգուցային, ճախահանգուցային,

րասիմապաթիկ նախահանգուցայինն հետհանգուցային,դ) սիմպաթիկ ն ճնախահանգուցային պարասիմպաթիկ հետհանգուցային,

հետհան-

աւտլածի գրում

եմոմաի

կողմնային: տին,դ) տեսաթմբի

ա) տեղադրությանն հաղորդմանբնույթի, բ) տեղադլությանն մուտքա-

յին կամ ելքային ոռսանքի,գ) տեղադրության,հաղորդմանբնույթի ն մուտքայինկամ ելքային ոռսանքի,դ) հաղորդմանբնույթի ն մուտքային կամ ելքայինհոսանքի:

տարբերությունմարմնականնյարդային համակարգի,ինքնավար

նյարդայինհամակարգինբնորոշ է. ա) բարձրդրդունակությունը, բարձրխրոնակսիան,երկարատնանդրդու-

նակությունը,դրդմանհաղորդմանցածը արագությունը,բ) ցածր

դրդու-

նակությունը, բարձր խրոնակսիան, երկարատնանդրդունակությունը, դրդմանհաղորդմանցածր արագությունը,գ) ցածր դրդունակությունը,

բարձրխրոնակսիան,կարճատնանդրդունակությունը, դրդմանհաղորդման ցածր

ցածը խրոնակարագությունը,դ) ցածր դրդունակությունը,

սիան, նրկարատեանդրդունակությունը, դրդման հաղորդմանբարձը

արագությունը:

արավեմ

առջնի, գ) ենթատեսաթմբ ենթատեսաթմբի

են ըստ` Սինապսները դասակարգվում

ծ. Ի

են նկատվում

բնորոշ արդ յունքներ: համակարգին նյարդային ա) տեսաթմբիմիջին,բ)

գուցային: 7.

ւ

հե-

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

ՑԱՆԿ

թյունը......նշանակությու Ֆիզիոլոգիական լուծույթների նը ն բաղադրու

Է 1. ՃԽՒՈԼ84 8. /Ճ..

ՁթշժՕԽ66ո/Ճ.

1984, 200

ՈքՕԿԽԵԼԱՌՇԷԱԼ0ՇՆԵ,

Լ.

3. Լօդօոծւ

Ճ.

ՂԵ

Բոքմաօտ

Ե.

Ճ:ՅՈՇԵԱԼԸ

Ճ.

ՅԻՔՇ

հ

Փոտոօոօոատ քեւծ. ԽԼ,

ոօ

ԲՔՇՈօքօուելՇ

Ֆօղջեաօհ

8.88.

ԷԼ.

ղքօխԵրւոծ

ոքճարում

է

10. Շ6ուաւ

Լ

0615,

1Օ.

Լ

ՃղոՇ

հքօ8ւ

1983, 200

ԷԼ

6.

քած. Խ.,

րոնա

,

Բ

հ/1.,նոթ, 1977, 1. 1-3

Ը

6.

քԵլւծ.Խ1., 16.տՅ

3.

որոշումը «աաա Արյանհեմատոկրլիտի

4.

օսմոսայինհատերւթյւոնների ուսումնանիրումը........ Էրիթրոցիտների

5.

Արյան հեմոլիզ| ուսումնասիլոությունը....

6.

նստման արագության որոշումը Էրիթրոցիտների

ւսումնասիրումը... Արյանմակարդման

ոօօշօ6տ6

ՄԷՍՑՇքՇՔ6Ղ08. ԻԼ, 1157, 1972.

14. ԼԱԽԽաՈՆ-ՒԼՈՑՈԵՇՕՒԼ

ԽԷ. Փաոյոօոօրրտ

ոա280ՐՈԵԶ.

ո 11քոշոօօօճոճատծ

արանի

աաա

հաշվմանտեխնիկան Ձկների արյանձճեավորտարրելրըի ն լեյկոցիտների քանակիորոշումը...23 Ձկների այլյան էրիթրոցիտների ԱԱԿ ԱԱ ԱԱԿԿ

ոլմլշումբը բանաձնի Լեյկոցիտային

ՌՈ։.։

Ո ԿԱՌ

աաառաթաթթթթթը

Հարա

եղանակով

11.

գունաչափական ՀեմոգլոբինիտոկոսիորոշումըՍալիի

2.

Այան գունայինցուցանիշիորոշումըսառթրթթիրրթթթՈՐՈՈոԸ:

13,

ստացումը Հեմի նիբյուրեղների

/4.

ստացումը... բյուրեղների Հեմոգլոբ|նի

լ.

ֆիզիոչոգլա...աառրրոոյնթթ համակարգի որո Սիլտ-անսթայլըն

15.

Սրտիինքնավարության

աարրրթոթիյիիին

Ստանիուսի ուսումնասիրումը

միջո... երիզակապերի

1.

թոր

Ր

,

սասասաաաաաաաաթթթոթյյոո

ռեֆլեքսայինկարգավորման Սրտի աշխատանքի ......1..

17.

Լ

ակապապապաաաա

ՏՈ

տսումնասիրոումը

ասսսասաաարթրթրրրյթ

հումորալ Սրտի աշխատանքը

աաաաջաացմաաաաաաա»

աա

/6.

հ/., հ/ոք. 1982, էո. 12

/2

ք

6.

ՇՂքօրճիօտԷԼԸ. ՉաՕտՕՐՈԿՇՇաճտ

ՓԵՅՔՕոօՐՈՑ

քԵւծ. ՄԿՇԾԵՕՇ

ճքօոշ.

Շոն

6.

ողճաոք Փոտտօոօրու

ոթՕԽԵՈԼՈՇԻԻՕ61Ե, 1982, 260

օ6ԷՈ108

հատկությունների որռչումը............սշսա» Արյան ֆիզիկաքիմիական

10.

6.

ՓոՅոօոօրուօ քԵլւ6.Խ/., 1986,

Փ. Երօմոխաա

ոտք

9.

803թճ0ՐԲԵՇՕշՕծՇատմօօրտմ 3Յքշտմ քեյլԾ 8

Շ. Թ85Ո6Ի06

Ս. ՇօքտճԿ6Ց

ոո8

ո

եեւ.111111 ԱԱկտառթիթթի 1. Ձկներիցայյյուն վերցնելու եղանակները սսառթորթր աաա Արյանֆիզրոլոգլնա

ւ.

Ց

ՕՇՕԾՇԻՒՕՇՎԽԼ1 ՈՕ8ՇՈՇԾԷՒՆԼ. հ/1.,27:12, 1980, 85

13.

հ.

օ.

փֆոաՕղօրա

մ ԿՇՈՇՑՇԵՑ

ոօ

շօ1801ԷՖՐ. 1քօօօօք11. Շքոտիյ ուոԵՒ ՀՑՓ/ՅիօոՕՐՔՑ

ՈԲւ6884

0618քեւ.

«.

ԲՇՇՇԻ, 1950, 7. 1, 523

ԷՅ

ոօքօծ

Շքճտիաոատեւօք Փոոօոօոաքտ.ԽԼ-7,

Ճ. Ճ. ՓոտտոօոօՐոջքելծ. Խ/Լ.,2003, 280

7. 84:08

12.

մ

ԽԼ, 1984, 4106.

«ԱՑՕԼ»Հ.

11. ՇԽոււ

ա քեւ6.

Խ/Լ, )16Րոճտ

6.

(ՕՇոօտեւ

Շ.

ո Ալ6888

6.

Ատաա68244ոքՕԿԵԱԱՈՇԷՈԼԾՇ7Ե,1982. 168

1384161Ե6180

9.

Եղօլմւօթոհ71. 5. 8006

5.Եօայօտու 6.

տ.

Մ6օքոաօքիեւմոքճաւտաո

Լ.

1ուսշոքօատոճ՛,1955, 21538

ՇՕՊքօօը 60ոօ3է

11.

1982, 150

ՈքՕԼԵԼԱԼՈՈՇԷՌԸԹՇՆԵ,

ոլԱ6824

քելծ. 81... 115Ր627 է

օ.

Փ. Ճ., Ի1(Շիօք

2. ԾՇՈՇԽՇԱ6քԼ.

4.

Ճ. ՓոՅրօոօրոյ

Ը'

Արյանշարժմանդիտումըգորտիմազանոթնելոում...........

6.

ւա

31.

աղեղիվերլուծությԱՆԱԼԸ....աառռթոթթաաաաթ Ռեֆլեքսային

32,

Ռեֆլեքսիժամանակիոյտշումըերա

1.

հսմակալգ|ֆիզիոլոգիա Շնչառական

գրգնիչիՈԼԺից

ձկներիշնչառության ՓՉերմաստիճանի ազդեցությունը

33.

վրա... հաճախականության 20.

դիտումը..................... Ձկներիշնչառականշարժումնելըի մեխանիզմի

21.

Ջկներիկողմիցթթվածնիյուրացմանուսումնասիրումը

կախվածությունը

ատառոյոթյթթորթթրթթթթՏՅոը 11111

ապպա

նուԱլը ռեֆլեքսային Կմախքայինմկանճերի տ"

աարթոթթթ»

ա

Սաշկայինծածկույթիֆիզիոլոգիա...

34.

կապ

աաաառառռթթյթյյ»

լ.

յունը ձկնելյիմաշկի ֆոնիազդեցութ Միջավայրը

աակխապապաաա

Ներզատիչգեղձերիֆիզիոլոգիա...

.

Լւ

ասացական

Լ

22.

գորտիաչքիբբի մրա..............................53 Ադրենալինի ազդեցությունը

23.

ն ադրենալինի գլչտի ազդեցությունը ինտերմեդինի

մաշկիգունակային բջիջնելլիվրա.............

Լ 24.

աաա

Լ

Նյարդամկանային ֆիզիլոգիա............ Լ.

ասաաասան

Նյարդամկանային պատրաստումիը............................ պատրաստուկի

նյարդամկանային Տարբերբնույթիգրգռիչների ազդեցությունը պատրաստուկ): վրա...

25.

աա

ւ

26.

աաա

Սկանիկծկմանկախվածությունը գրգռման

հաճախականությունից ............Լ

ամաապրասառ

աաա

վյրա1111Ը1«ՎԻաաասաաաաաաաաոաոորոյյյյյոՆ գունավորման վրա.........76 ձկներիմաշկիգունավորման ազդեցությունը 35 Ադրեմալինի

ֆիզիոլոգիա համակարգի Զգայական քայքայումը միակուլլմանի 36. Ձկներըլաբիրինթոսի

մարմնի յան փոփոխությունը Ձկնելի աչքերիտեղադրութ,

օրգանի ոյչպեսհիդրոստատիկ Ձկներիլողափամփուշտի`

նշանակությունը...սասաաաաաաթաթաթթորոթորոն ոյ ն

ուսումնասիրման Կենսահոսանքնելրի կենսաբանական Լ ուա

ասա

Դ

Սիջաճիգզոլավոլ մկանիֆիզիոլոգիական

ւ.

29.

Սկանիհւգնածության ոաումնասիլյումը

ե

30.

ն նա ստացումը............Լ Պարաբիոզը

ակամա աջա

...........Լ.ւ

ւա

աաաան

Կենտրոնական ֆիզիոլոգիա....................... նյարդայինհամակարգի

ձ0

աա

ԱԿԱԿԿԱԿԱՈՈՈՈՒԻՈՒՒ

ԱՎԱԱԿՎԱԱԿՎԱԿԱՈԿՈ

ՈՎ

ՈՈՒՐԻՒՐԻՈՐՐՒՐԻՒ:Մ

ԱԿԿԿԱԱԿԱՈՈՒՈՒԳ:

աջապակաաաապացպապապատը

աա

ուսումնասիրումը առանձնահատկություննելը|:

ո»

ԱԱ

եղանակները................ 26.

ֆիզիոլոգիալից

Տեստերձկներիտեսական գործնական

7չ

ՈՐՆ

Ա

ԱԱ

27.

ապարռա

..աաաաաթարաորորթթյորյորյյյյյյՆ դեպքում այտտման 34.

ապա

անրրթյ»

ապարը

անարթթթթթթըը

ԷԼ

ՁԿՆԵՐԻ

ՖԻԶԻՈԼՈԳԻԱ

Կազժողներ՝ կ. գ. ան.

գ

ք. Լ.Ս. Վարդանյանց. թ. Գ. Ռ. Համբարձումյան

Լաբորատոր աշխատանքների ոսոմնամերոդական ձեռնարկ Երեան 2006

ՓՈ3ՅԱՕՍ)10Ր82 ԻԵլԵ

ԸՑՇՈԱՈՒՄՏՈւՐ

հ. Շ. Ւ. 8. Ն

Լ, Ք.

ՖԿՇՅԽՕՇ 10606316

Ղղ8

Ցորաթաղ ՃԽՕՅքԼ աԱՑի Է.

Ճ. Ը.

860ք270բաԻ/» բճ60՛ր

Էքօտգո2006

17.07.06թ.. Ստորագրվածէ տպագրության Թղթի չափսը 60:84 7, 6.4 տպ. 200: Պատվեր175:

մամուլ.

Տպաքանակ

տպարան համալսարանի Հայաստանիպետական ագրարային Տերյան 74