Եգիպտացորենի մշակման տեխնոլոգիան

ՏԵԽՆ

ՄՇ

ԵԳԻՊՏ

'

ԵՐԵՎԱՆ

ՎԱ.

-

ւ

Ավագյան մշակմանտեխնոլոգիան Եգիպտացորենի

ՀԳԱ ԱԳՐՈԳԻՏԱՍՓՅՈՒՌ

ԴԵՊԱՐՏԱՄԵՆՏ

ԱԳԱՐԱԿԱՏԻՐՈՋԸ»

ՄԱՏԵՆԱՇԱՐ

«ՕԳՆՈՒԹՅՈՒՆ

Մա

սննդարա

ԳԴ

Եգիպտացորենիհա սննդային եւ տե եւ այլ

Հանրապետությանշ եգիպտացորեն սակայն մշակաբույսից բարձր բերքի որ գրքույկն օգտակար կլին

յուղ

առանձնապես՝ թռչունների անասնակերի համար:

եգիպտացորենիհատիկը

Շնորհիվ

Հովանավոր՝ԱՄՆ

Մ.Գյուլխասյան, Վ.Հայկազյ

Խմբագրականխորհուրդ՝Վ

Գրախոս՝Մ.Գյուլխասյան

-

՞

Այս բոլորը ցույց են տալիս ժողովրդական տնտեսության մեջ եգիպտացորենի կարեւոր դերը, նրա ճանաչման եւ մշակման անհրաժեշտությունը: Եգիպտացորենը կենտրոնական Ամերիկայում

Եգիպտացորենի թե հատիկը եւ թե կողրերն ու ցողունները սննդանյութերիփոքրիկ գանձարան են, ածխաջրերի, սպիտակուցների, ճարպերի յուրահատուկ պահեստարան: Հաշվարկված է, որ հետ 500 ցենտներ եգիպտացորենի մեկ հեկտարից, կողրերի միասին, է 12,500 կերային կանաչ զանգված ստանալու դեպքում ստացվում միավոր, իսկ դա նշանակում է 15,6ց խոզի միս կամ 104,1ց կաթ: Եգիպտացորենի հատիկը հանդիսանում է խտացրած լավագույն կերերի մեկը, հատկապես` խոզերի եւ թռչունների համար: Եգիպտացորենով կերակրված խոզերի մսի եւ ճարպի որակը անհամեմատ բարձը է:

Եգիպտացորենն իր բերքատվությամբ եւ կերային արժեքով է մշակաբույսերին: բոլոր կերային գրեթե գերազանցում ածխաջրեր, Եգիպտացորենի հատիկը պարունակում է 65-7072» 9-1072 ճարպեր: Եթե մեկ կիլոգրամ վարսակը սպիտակուցներ, 4-67 |,21 ապա պարունակում է կերի մեկ միավոր, տարեկանը՝1,18,գարին՝ եգիպտացորենի 1կգի մեջ կա 134 կերի միավոր: Մոմային հասունության շրջանում 60-7096 խոնավությունունեցող մեկ կգ կանաչ զանգվածը, կողրերի հետ միասին, ունենում է 0.21-0.23կերի միավոր:

Ավելի քան 100 տեսակի ուտելիք կարելի է պատրաստել եգիպտացորենից: »Դաշտերիթագուհին« ոչ միայն օգտագործվում է սճնդի, հրուշակեղենի, այլեւ գարեջրի, պահածոների եւ սննդի արդյունաբերության մեջ: Նրանից ստանում են ալյուր, ձավար, օսլա, սպիրտ, գլյուկոզա, յուղ եւ շատ այլ մթերքներ:

եւ Եգիպտացորենըօգտագործվում է որպեսպարեն,անասնակեր հումք՝ տեխնիկականճպատակներիհամար:

Նախաբան

պ

Եգիպտացորենիտեր լեզվակ եւ թիթեղ: Տերեւաբու մասը: Լեզվակը գտնվու տերեւաթիթեղի հիմքում եւ

հենակային կամ օդային կանգուն մնալուն: Բացի դր շերտից վերցնում են ջրի Եգիպտացորենի ցողունի հանգույցների քանակը ենթ նաեւ մշակության պայման

լցված փափուկ, սպունգա մինչեւ 590 շաքար: Ցողունի 6 մետր, իսկ հանգույցների գտնվող ցողունի առաջին ե

Եգիպտացորենիցողո

մասը գտնվում է հողի վ արմատներ խորանում ենմ

Եգիպտացորեն

Ունի փնջաձեւ ընտանիքին:

Բուսաբանական առան

Գիտության կողմից վիճակում գոյություն չունի: պահպանելէ »հրաշք« մշակ վեր, նճա ստեղծելէ եգիպտ կամ այն չափով դիմացկու պայմաններին: Դրանք երաշտադիմացկունությա ձեւերի, հսկաների եւ գաճաճ բազմանում.են խաչաձեւ փ

մշակվել է 5000 տարի մեր հատիկները Իսպանիա է բ 1492թ.: Իսպանիայից եգիպ է Եվրոպայում: Եգիպտաց կեսերին, որտեղից մուտք է Հայաստանում այնսկսել են

մ միատուն բույս

աան աան,Հան հիմնականում

բոսերը

աչաձեւ

փոշոտվող

՛

բույս

է: Ն

հաճախ բագին շոտման համար:

ձեւ

Եգիպտացորենըխ փ կատարվում է քամու այն,ո յն, որ արական ծաղիկներն ավելի շուտ են բացվում, քան կողրերից են դուրս գալիս սպիները: Գործնական աշխատանքի ժամանակ պետք է առնել, որ ծաղկափոշու հատիկները լինում են առավել հաշվի կենսունակ, անմիջապես փոշանոթներից դուրս եկած ժամանակ, որը համընկնում է, սովորաբար, առավոտյան ժամերին: Չնայած որ շատ ծաղկափոշու հատիկները 1000 անգամ են, քան անհրաժեշտ կողրերում եղած ծաղիկների փո են այնպիսի կողրեր, որոնց ոչ բոլոր ծաղիկներն են հատիկ կազմակերպում:Այս երեւույթն ավելի ուժեղ է արտահայտվում, երբ շրջապատում օդը տաքէ եւ չոր: Այդ երեւույթը մեղմելու նպատակով առաջարկվելէ լրացուցիչ փոշոտման մի շարք եղանակներ: Օրինակ, երկար պարանը բույսերի վրայով քաշելով ծաղկափոշին թափվում եւ փոշոտում է ծաղիկները: Կարելի է այդ արդյունքին հասնել նաեւ թափահարելու միջոցով: Այդ միջոցառումըպետքէ կատարել անգամ, 3-4 օր ընդմիջումներով:Հատիկը տարբերձեւ, մեծություն եւ գունավորում ունի: Կտրվածքում այն կարող է լինել ապակենման

լցոնը

զարսանդրերը

ավելի, ծաղիկներն ունեն երեքական առէջ, որոնցից յուրաքանչյուրը տալիս է շուրջ 3000 ծաղկափոշու հատիկ: Իգական ծաղկաբույլը կողր է, որը սկզբնական շրջանում գտնվում է տերեւաբնի ծոցում, ապա աճելով, այն դուրս է գալիս տերեւաբնից: Կողրերիքանակը բույսի վրա կարող է հասնել մինչեւ 45-ի: Կողրերը արտաքինից ծածկված են փաթեթներով,որոնք ձեւափոխվածտերեւներ են: Փաթեթներիտակով ձգվում են ծաղիկների սռնակները եւ,սպին հանում դուրս: Ծաղկի նստած են կողրի առանցքի վրա` շարքերով: ուրաքանչյուր չյուր կո կողրի վրա ծաղիկների թիվը կազմում է շուրջ 700-

բումի Լ. հնպեհորանի ձայրին, ճյողավոր հատ եւ Արական ծաղիկները հուրանի վրա կարող են լինել մինչեւՅ000

Հողանը

է, այսինքն, միեւնույն բույսի վրա կա առանձին-առանձին թե արական եւ թե իգական ծաղիկներ: Արական ծաղկաբույլը հուրանն է եւ գոյանում է գխակո

Ե Գիպտացորենը տազողեն ժանասեռ բաժանասեռ

Էսորտի

ու երկար: Յուրաքանչյուր բույս կարող է ունենալ 8-40 տերեւ: Դա սորտի բնորոշ հատկանիշներից մեկն է, որով որոշվում վեգետացիոնշրջանի տեւողությունը: Որքան տերեւների քանակը շատ է, այնքան սորտը ուշահաս է եւ հակառակը:

է

օրվա սահմանն

լ.

`

որը

ր

'

ա

շերտը, մ

ալյուրանման է, պա

Երօե

կոլր մ, մբ Վ ոի փ մառաջան

փոսիկով,

ԷԱտամնաձեւհատ

Գոյություն ունեցողդ բնույթով/ եգի էնդոսպերմի կամ խմբերի: Արտադրա ատամնաձեւ, կարծր,օսլա

Ենթատեսակներ(

Պահանջը հողի նկ փուխր, բավարար թափա համարվում են թեթեւ ավ հիմնային ռեակցիայովսեւ ծանը մեխանիկականկազ

մինչեւ

Եգիպտացորենիվե

խոնավությու մինչեւ հատիկալիցքը:

շատ Առավել

Պահանջը խոնավո հասկավոր հացահատիկ նվազ խոնավասերէ, ի շնո սակայն զգայուն է հողում խ

կենսունակություն

է եւ

Պահանջը ջերմությա ջերմասեր: Որքան բույս նա լավ է աճում ու զարգա դեպքում:Հատկապեսպահ մինչեւ հուրանների առաջ ծ հառկապա՛ ավար" ըԼդոնավո արդիճոդքումննն այդ պայմաններումսպին

երկրորդը:

/կայծքարային/, ալրանմա

լ

եւ

`

մակերեսով,

սրա

են`

հատովավելին է: Համեմատաբար վաղահաս է: Վեգետացիայի տեւողությունը 100-110 օր է:

1,5-2մ բարձրությամբ,սակայն մեկ բույսի վրա կողրերիքանակը 1-

յութեր:

65-83026 օսլա

7,7-14,862 սպիտակուցային Ըյնպարունակում է համեմատությամբ, Ատամնաձեւի բույսերը փոքրը

-

Կարծր Հատիկը կլորավուն է, հարթ կտրվածքը՝ հիմնականում ապակենման: Եղջերանման շերտը տեղադրված է հատիկիեզրերից,որի ներսում գտնվում է ալրանման էնդոսպերմը:

2.

.

Հանրապետությունում առավել տարածված են ատամնաձեւ, եւ նրանց միջեւ կարծր ենթատեսակները ստացված միջսորտայինեւ

-

համար:

՛Ճճայթող Հատիկներըբավականին մանր են, կլորավուն, երբեմն` սրածայր: Ենթատեսակիառանձնահատկություննայն է, որ հատիկները բարձր ջերմությունից պայթում են եւ իրենց պարունակությունը սպիտակփաթիլի նման դուրս շրջում:

5.

-

Օսլային Հատիկը խոշոր է, հարթ փայլուն մակերեսով, հատիկներում բացակայում են եղջերանման շերտը, որի հետեւանքով կտրվածքը ալրանման է: Հարուստ է օսլայով՝ պարունակումէ մինչեւ 82,506 օսլա: Համեմատաբար, ուշահաս է, ցածը բերքատվությամբ:Օգտագործում են օսլա ստանալու

եփած,

կրկնակի միջգծային հիբրիդների տրամա

սորտագծային-ստաց միջգծային հիբրիղի/ հ

հատկանիշներ /կողրեր կայունությունը, չկախվելը,

Գինիոացոր տացորենի շրջանաց այդ դրանք ունեն մեքեն

րկնակի հի եզի նիջգծ

Հիբրիդային սերմե որակով, իրենց ծնողակ գերազանցող արդյունք: Ս սերունդը/մանավանդ ա երեույթներ, դրը արտահայ

4.

:

3.

միջգծային-ստ

հարկաղը

արկին րո

ն

տրամախաչմամբ,

պարզ

ա կոտ

Կախված ելանյութից խմբերի.

ստացվում:

է

Մեր հանրապետութ մշակվել Վիր-42 եւ Վիր-2 Աբովյանի-2 սորտագծա դադարեցվեց հիբրիդային Արդյունքում, գյուղացիակ ցանքը կատարում են ա սակայն չփորձարկված, պատահական սերմով, ո

Եգիպտացորենից բա տրվում հիբրիդային սերմ

սորտահիբրիդային տե առավելապես մշակում են սորտեր, իսկ ալյուրի, ձավ

մասոուկով պանածաներ կամ օգտագործում պատրաստելու կամ խորոված վիճակում:) են

Շաքարային բույսերը ցածր են հաճախ ճյուղավորված հիմքի մասից:Ունեն կնճռոտ կիսաթափանցիկ հատիկ, լցված եղջերային էնդոսպերմով:Կաթնայինհասունացման շրջանում եւ մոմայինի սկզբում հատիկում պարունակում է մինչեւ 15-1692 շաքար: Հատիկներըպարունակումեն նաեւ մինչեւ 1595 սպիտակուցեւ 892 ճարպ: Այս ենթատեսակի հատիկները օգտագործում են հիմնականում կաթնամոմային հասունության շրջանում՝ -

4.

3.

են Այս ենթատեսակին շատ սորտեր եւ հիբրիդներ՝ պատկանում Վորոնեժսկայա80, Իմերիտինսկի,Բուկովինսկայա 1, հայկական տեղական,մշակմանլավ պայմաններումտալիս են հատիկի եւ կանաչ զանգվածիբարձր բերք:

2.

սպիտակուցային նյութեր: Մյուսենթատեսակներից տարբերվումէ հզոր, բարձր ցողունով, լավ զարգացած օդային արմատներով, խոշոր կողրերովեւ բարձր բերքով: Վեգետացիայի տեւողությամբ միջահաս է կամ ուշահաս:

նկատմամբ հատկապես

են

ատամնաձեւ

արտադրությունից դուրս

էին մնում

տեղական սորտերը, որոնք

ենթատեսակինպատկանող Վիր-42, Վիր-25 կրկնակի միջգծային հիբրիդներըեւ Աբովյան-2 սորտագծային հիբրիդը,որի հիբրիդային սերմը ստացվում է տեղական եգիպտացորենիեւ Սլավա պարզ միջգծային հիբրիդի խաչասերումից: Հանրապետության հյուսիսարեւելյան շրջաններում եւ Սյունիքում մշակում են նաեւ կարծր ենթատեսակին պատկանողտեղական պոպուլյացիաները: Տավուշի մարզի Նորաշեն գյուղի, ակադեմիկոս Ա.Ավագյանի անվան կոլտնտեսությունը համարվում էր եգիպտացորենի Վիր-42 կրկնակիմիջգծայինհիբրիդիսերմիարտադրության սերմնաբուծական տնտեսություն:Հիբրիդայինսերմով ցանքերի ներդրման հետեւանքով

Հանրապետությունում շրջանացված

հատկությունը:Եվ արդեն հազարավորհեկտարներիվրա որտեղ եգիպտացորենիհիբրիդային սերմ են ստանում, հուրանների հեռացնելու անհրաժեշտությունը վերացել է:

ն

կատարելը, ըն հետե

շա

Մշակու

Հողի մշակումը

-

Եթե նախորդըշարահե

ոչնչացմանը եւ խոնավու համատարած ցանվող մշակ կատարում են խոզանի երես զա նգվածային ծլել ենկ̀ատ հախագութանիկ ունեցող գու

զարգանում փուխր եւ խորը մշակումը պետք է ուղղված լ

մնում

Լավ խնամքի դեպքում մոլախոտերից, ուստի տեխնիկական, գարնանա գոտիներում՝ աշնանացան հ

պալարապտուղները/:Արա ցածրադիր տարածքներում աշնանացան կամ գարնա մշակաբույսերիցհետո եւ ս

աշնանացանները, հատ

է ապահովում բարձր բերք բե Նրա համար լավ նախորդեն

Եգիպտացորենը

|

բացասական հատկանիշնե ձեռնարկել ենհամապատաս Վ

։

Հեղինակի կողմից 60 հիբրիդի մայրական ձեւի` եգիպտացորենի միջեւ ստա ծնողականձեւերի դրական հ այժմ էլ մշակվում է տնտեսություններում, սակայ

կողմեր:

հարմարվածէին տեղական

կատարվում:

ՎԱաիերիդների, հնբրեղ ինքնափոշուված/ Ածերին Փնողների

ավտոմատացումը:

է

ամենաաշխատատար պրոցեսը մայրական յր Գ գծի/կամ պարզ բույսերի արական րզ հիբրիդի/ Գրբրիդի՛բույսերի ար ի ր հուրանների հեռացումն է: Հուրաններից զրկված բույսերը փոշոտվում են հարեւանությամբ ցանվածմեկ այլ/հայրական/ գծից/կամ հիբրիդից/: Այդ դեպքում ստացված բոլոր սերմերը լինում են հիբրիդային: Արդյոք հնարավո՞ր է խուսափել այդ աշխատատար գործընթացից,մանավանդոր մայրականգծի ոչ բոլոր հուրաններնեն հաջողվումհեռացնելեւ քիչ մնացածներն կատարումեն իրենց »սեւ էլ ործը«, հետեւանքում Գործը«, ջ բերքատվությունը: իջնում , բերքատվությունը: Արականցիտոպլազմիկ ստերժությանգենետիկանեկավ օգնելու արտադրությանը եւ հիմնովին լուծեց նպատակայինխաչասերման

Հիբրիդային սերմերի ստացման

Հիբրիդային եգիպտացորենիէժան սերմեր ստանալու համար տրամախաչումեն երկու պարզ, այսինքն` երկգծային Ւէիբրիդներ: Արդյունքում, արտադրություն գնում են էժան, կրկնակի միջգծային հիբրիդները, որոնց սերմերը ստանում են սերմնաբուծական տնտեսություններում՝ երկու պարզ հիբրիդներիխաչասերումից:

բույսերի դիմացկունությունըպառկելու կարեւոր է ոռոգելիհողերում մշակելիս:

նախաբերքահավաքայի

Ցանքը կատարում են լայնաշար եւ կետագծային եղանակով: Շարքացանների բացակայության դեպքում, փոքը տարածությունում ցանքը կարելի է կատարել ձեռքով` նախօրոք գծած ակոսներով: Բույսերի լավագույն խտությունը որոշվում է հաշվի առնելով հողակլիմայական պայմանները, հիբրիդների եւ սորտերի

անկմանը:

-

եւ ցանքը Սերմերի նախապատրաստումը Սերմը պետք է ընտրել եւ տեսակավորել ըստ հաստության, լայնության եւ երկարության:Ցանքից առաջ սերմերըպետք է ենթարկել օդաջերմային տաքացման եւ ախտահանել վիտավաքսովկամ ՏՄՏԴ-ով: Ցանքը կատարում են այն ժամանակ, երբ հողի 8-10սմ խորությունում հասնում է 10-12՞-ի:Վաղ ժամկետի ցանքի դեպքում ջերմաստիճանը ձգձգվումէ սերմերիծլումը, որի հետեւանքումստացվում են թույլ ծիլեր: Ցանքը ուշացնելը հանգեցնում է բույսերի թույլ զարգացմանը եւ բերքի

պլանավորված բերքի ստացումը:

բերրիության ցուցանիշները եւ

հողի սահոանում երհաշվի առնելով

Պարարտանյութերիչափաքանակները եւ հարաբերությունը

փխրեցումներիժամանակ:

|

Եգիպտացորենըզգայուն է սնուցումների նկատմամբ: Են է կազմակերպել երկու ժամկետում,առաջինը՝3առավել արդյունավետ 4 տերեւի առաջացման, երկրորդը`հուրաններիառաջացումից առաջ /Պ-30-60կգ 1հա-ին/: Սնուցումըպետք է տալ կուլտիվացիաներիկամ

ոլոռ,

ա բակլա

5009` կաթնամո

Միջշարայինտարածութ երբ բույսերն ունեն 3-4 տերեւ: Երկրորդանգամ միջշարային մոտավորապես 12-15օր հե մոլախոտերիերեւալուն պես`

կեղեւակալման նպատակովծիլերի 2-3 տերեւ

Հողի

լ Բ արձր

ր մ արդյունա օգտագործումը նպաստում է ցանքերը, առանց լրացուցիչ մ

Մ

ամանն Կտգիտնել ա

ծմանը: բանը:

կողրերով/

ց

միատարր ցանքերի ընդա եւ

ցանքեր Վիր-42/ 2 կանաչ խառը զանգված՝ կաթ

կողմից կատարվա հեղինակի

Տավուշի մարզի Նորաշ

Առավել նպատակա տարբեր սորտերի խառը ցան սիլոսացման համար, քան տարբերությունընրանցումկ

սոյա,

կամ բնում` սերմ նական եգիպտացորենի մաքրել շարքերով ոու աոաարոննո սպիտակուցիառավել պարու

տալիս ուշահաս

Միլոսային զանգված ս խառը ցանքերը,

առնելով դաշտային ծլունակ 15-2002-ով:Միջշարայինհեռ միջբուսայինը՝25-30սմ: Երր կատարում են նոսրացում:Ան առանց ափսոսալու հեռացն կախված սերմերի մեծությու 35կգ-ի սահմաններում:Ցան

կենսաբանականառանձնահա

նգարական

կա տ ողը ախորդ մշակաբույսի ժամանակ:Արդյունավետէ համակցելօրգանական /30-40տ 1 հա-ին/ եւ հանքային/ԻչՕ, -30-90կգ,«չՕ-30-60կգ 1 հա-ին/ պարարտանյութեր:

եւ

Տու հանքային պարարտանյութերի նկատմամբ: Մեկ հեկտարից 509 հատիկի բերքի դեպքում եգիպտացորենը հողից վերցնում է 125կգ Վ, 25կգ5չՕ. եւ 175կգՃ,Օ: կանաչ զանգվածի4009՝ 95կգ Ի, 28կգԻ,Օ. եւ 110կգ թ.Օ:

Պարարտացումը շատ - Եգիպտացորենը

Հողի մշակման համակարգում կարեւոր նշանակություն ունի նախացանքայինմշակման որակը: Կարեւոր միջոցառում է նաեւ վաղ գարնանային փոցխումը եւ հարթեցումը,քարշակող կամ հարթեցնող գործիքներով՝ վարի նկատմամբ45" անկյան տակ: Լավ հարթեցման դեպքում վարելաշերտի մակերեսը արագ է տաքանում, որն արագացնում է մոլախոտերիսերմերի ծլումը:

-

|

Ե

իրր

Եգիպտացորենի բերքահավաքից հետո անհրաժեշտէ հավաքած կողրերը անմիջապես հասցնել սպառողին կամ պահածոյացման համար՝ գործարան, իսկ անհրաժեշտության դեպքում ժամանակավորապես պահպանել սառնարանում: Նույնսիկ մեկ օր

Քաղցը եգիպտացորենիհատիկը լրիվ հասունության շրջանում քանի որ այն չունի եղջերակերպ /կարծր/ շերտ եւ դառնում ծածկված է ավելի բարակ եւ նուրբ թաղանթով,քան եգիպտացորենի այլ ենթատեսակներիհատիկները: Քաղցը եգիպտացորենի կողրերը է են, հավաքում երբ ավարտվում հատիկի կաթնային հասունության շրջանը: Բերքահավաքի նույնիսկ մեկ օրվա ուշացումը կտրուկ իջեցնում է հատիկի որակը, քանի որ հատիկում արագ իջնում է շաքարների պարունակությունը: իլր

Քաղցը եգիպտացորենի հատիկն օգտագործվում է կաթնային հասունության փուլում, որն օժտված է բարձրշաքարայնությամբեւ ավելիհարուստ է վիտամիններով,քան կենսաբանականհասունության շրջանում: Այդ փուլում հատիկը պարունակում է 5-902 շաքարներ, 121596 օսլա, 306 պրոտեին եւ 1,226 ճարպ: Այն է թարմ եւ օգտագործվում պահածոյացված ձեւով:

Շաքարային

ենթատեսակների եգիպտացորենը մյուս ատամնաձեւ եւ եւ է է նոր մշակաբույս ստացվել համեմատությամբ կարծր ենթատեսակներից, ինքնաբեր /սպոնտան/ մուտացիոն եղանակով: Այն 18-րդդարի վերջինՄեքսիկայից տեղափոխվել է ԱՄՆ, այնուհետեւ` Եվրոպա: Հետագայում այն լայն:տարածում է ստացել աշխարհի մի շարք երկրներում: Հայաստանում նրա մշակությունը սկսվելէ վերջին տարիներին:

առանձնահատկությունները

Շաքարային/քաղցր/եգիպտացորենի մշակման

Եգիպտացորենի կողրերը հավաքել հասունացման փուլում: Կողրերը հավաքելուց հետո ցողուններից պատրաստել սենաժ կամ պահպանել ծածկի տակ ձմռանը եր- Ս Միլոսի մանրացնելով եւ մշակելով օգտագործել որպես անասնակեր: զանգված ստանալու համար եգիպտացորենըհավաքում են ԿՍ-2,6 կոմբայնով կողրերի կաթնամոմային հասունացման փուլում: Հավաքած զանգվածը նույն օրը պետք է սիլոսացնել:

Բերքահավաքը

խուսափել գերխոնավացումից:

եղանակով, 5-7անգամ, ջրման նորման 500-600». կատարել ակոսային

ուշացնելու դեպքում

հա

է:

պարունակում է ավելի շատ

եգիպտացորենը կարելի է երկրորդ տասնօրյակ/, որ կողրերիհավաքի ժամկետ շրջանը կրճատվում է եւ ո սակայն հատիկի համային

Արարատյհ

Քաղցը եգիպտացո /հատիկայինը/ եւ տար զգայնությամբ, առանձ հուրանների առաջացումի ջերմության նկատմամբ, մը: Սակայն շոգ առաջացու անդրադառնում բեղմնա չորացման պատճառով:

Քաղցը եգիպտաց ախտահանված սերմով, բ հարթեցված հողերում, 70ս հեռավորությամբ, ցանքի հողի ջերմաստիճանը Անհրաժեշտությանդեպք բներում ցանել նախապես

Փորձարկման արդ առանձնացելեն կողրերի բ են Արարատյան հարթավ համար:

Փորձարկվողհիբրի կաթնամոմային հասուն /տեխնիկական/հասունու պայմաններից, պահպան

Արարատյան ան

էեգիպտացորե իր

2000թ.

են քաղցր

3'Շ

պահպանման եւ տեղափո

ի դեպքում 5092, 20"Շ-2692

ֆոսֆորական

:

/3-4

պարարտանյութ,

իսկ

ազոտայինը`

տալ

նաեւ

տրվում

են

հետեւյալները`

մրային զանգվածով,որտեղ ձեւավորվումեն սնկի սպորները: Այդ սպորները կարող են անմիջապեսծլել եւ վարակել հարեւան բույսերին: Սակայն այն կարող է տարածվել նաեւ այլ ձեւով: Բշտիկներըբույսի կամ հողի վրա պատռվելով դուրս են թափվում սպորները, ենթարկվում որոշ փոփոխության, առաջացնելով

Սնկային հիվանդությունէ, վարակվումեն բույսի տերեւները, ցողունները, հուրանները, կողրերը, օդային արմատները: Վարակված բույսերի վրա առաջանում են արծաթասպիտակավուն, թաց փրփուրանման բշտիկներ, որոնք լցված են լինում սեւ կամ սեւ-կանաչավուն,անդուրեկանհոտով

Բշտիկավորմրիկ

-

հատկապեստարածված 1.

"

նրաճցդեմ

Եգիպտացորենը վարակվումէ մի շարք հիվանդություններով,

պայքարը

Եգիպտացորենի եւ հիմնականհիվանդությունները

Քաղցր եգիպտացորենիկողրերի հավաքի ճիշտ ժամանակը որոշելու համար անհրաժեշտէ գրանցել կողրերի վրա վարսանդների սռնակաթելերի երեւալը 5092 բույսերի մոտ, որից 18-20 օր հետո սկսել կողրերիհավաքը: Հատիկիվերին մասի, նույնիսկ թույլ ներս սեղմվելը կողրերի հավաքի նշան է: ուշացման

եգիպտացորենը շվատել,

ցանքերի նոսրության դեպքում ցողունների ստորին աճում են կողմնային հանգույցներից են որոնք թուլացնում ընձյուղներ, գլխավոր ցողունի կողրերիզարգացումը:Սակայն խորհուրդ չի քաղցր քանի որ բույսերի վնասվածքները հանգեցնում են բշտիկային մրիկի տարածմանը:

ինչպես

Եգիպտացորենի բույսերի ավելցուկային ազոտային սնման,

աարի բուների թափահարման կամ վրայով պարան բույսերի քաշելու միջոցով: Ոռոգել ակոսային եղանակով՝ 5-7 անգամ:

պայքար

վնասատուներիեւ հիվանդություններիդեմ: Հուրանների ծաղկման փուլում կատարել լրացուցիչ փոշոտում առավոտյան

տերեւի կազմավորման փուլում/ եւ երկրորդը` փխրեցումների ժամանակ: Կազմակերպել քիմիական

ձեւով, սնուցման

տցնել

՛

անբավարար, մացնել զոագաաատիրն րային առաջինը՝

Շաքարային եգիպտացորենը պահանջկոտ է հողի բերրիության նկատմամբ: Արարատյան հարթավայրի փորձադաշտերի հողերի անալիզի տվյալներով, մատչելի կալիումի քանակը բավարար է, իսկ է հող ուստի

հ

հետոհ

են

առաջացնել բույ

ճակնդեղին, գազարին: Միջ տարի: Բզեզներիթռիչքը սկ կեսում: Բզեզը հողից դուրս գ ից հետո բեղմնավորվում

-

Լարաթրթուր բազմ եգիպտացորենից վնասումէ

են ցանքե ն պտացորենի Եգի հետեւյալ վնասատու-ները՝

եւ պայ

Եգիպտացորե

գործոններ:

ճիշտ ընտրությունըց̀անքի ժ

միջոցառումները համարյա Կարեւոր նշանակությունուն

կարող

առաջացնում

Սերմերով տարածվո են սերմեր հիվանդությունների հարու

/հելմինտոսպո

զարիոզայինփտու

մշակելուց:

10,2կգ/ց խուսափելվարակվ

սերմերը ախտահանե

րե

Է բքահավաքից

կտրել, ոչնչացնել բշտի բշտիկներըմինչեւ պա

2.3. Ֆու ՀՅ.

Հ

Հ

Ֆ

Հ

Պայքարիմիջոցառ

.

բույս Վարակը կարող է ը ընթացքում: Սնկի սպոր է 3-4 տարի: Վարակ մնացորդներըեւ եգիպ

այսպեսե կոչված սպորի եւ վարակում են

Ցանքի ժամանակսերմի հետ հող մտցնել 1092-ոց հատիկավորված բազուդին պատրաստուկը՝ հեկտարին 20-25կգ հաշվով:

Հ

է

-

Անհրաժեշտությանդեպքում եգիպտացորենիցանքերը սրսկել համապատասխան թունաքիմիկատներով:

Պայքար կազմակերպելմոլախոտերի դեմ:

Հ

վառել

Հ

եւ

Բուսական մնացորդները հեռացնել դաշտից

Հ

Պայքարիմիջոցառումները

Կիրառելագրոտեխնիկական անհրաժեշտբոլոր միջոցառումները Լվիճներ եգիպտացորենին վնասում են լվիճի շատ տեսակներ: Բույսերի վրա հանդես են գալիս մեծ գաղութներով տերեւների հակառակմակերեսներին, տերեւածոցերումեւ ծաղկափթությունների վրա: Նրանք ծծում են բույսի հյութը, որի պատճառով տերեւները գունաթափվում,դեղնում եւ չորանում են: Եգիպտացորենի վրա լվիճը է տալ 6-8 սերունդ: Ձմեռում է բուսական մնացորդներիեւ կարող հացազգիմոլախոտերիվրա՝ ձու փուլում: Նրանք հանդիսանում են վիրուսային հիվանդությունների տարածողներ:

Հ

Օգտագործել թունավորված գրավչանյութ

շրջակա տարածություններում

Հ

եւ

Եգիպտացորենի դաշտում մոլախոտերիոչնչացում

Հ

Պայքարի միջոցառումները

հողում 10-25սմ խորությամբ, թրթուր ստադիայում:Գարնանը են հողում եւ 7-15 թրթուրներըհարսնյակավորվում օր անց սկսվումէ թիթեռներիթռիչքը: 3-4 օր սնվելով մոլախոտերով, էգերը ձվադրումեն ցողուններիհիմքիմոտ: Մեկէգը կարող 2000 ձու: Ձվերից է դնելմինչեւ դուրս եկած թրթուրները կրծում են ցողունի հիմքը եւ միջուկը ու պատճառ դառնում դրանց չորացմանը:

Ջմեռում

Աշնանային բվիկ /սովկա/-բազմակեր,հողաբնակվնասատու է:

Պայքար կազմակերպելմոլախոտերիդեմ

Հ

Պայքարիմիջոցառումները

հիմքի մոտ: Յուրաքանչյուրէգ կարող է դնել 150-200 ձու: 10-12օ6ր հետո ձվերից դուրս եկած թրթուրներ անցնում են հողի մեջ` 10-20սմ խորությամբեւ սկսում են սնվել սերմերով, ծիլերով, իսկ հետագայում նաեւ կրծում են եգիպտացորենիերիտասարդբույսերի ցողունների հիմքի հյուսվածքները, պատճառ դառնալովնրանց չորացմանը:

եւ Եգիպտացորենի վնասատուները

պ

Եգիպտացորենի հիմնականհիվանդ

Շաքարայինեգիպտացորենի մշակո

Մշակությանտեխնոլոգիան

Ենթատեսակները, սորտերըեւ հիբր

առանձնահատկությունները

Եգիպտացորենի բուսաբանականբն

Նախաբան

Բով

Տպագրությունը՝ «Լիոն Փրինթինգ Սերվիս» ՍՊԸ Տպաքանակը՝ 900 օրինակ: