Ես լալիս եմ երջանկությունից

ՋՈՒԼԻԵՏԱ ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ

ՋՈՒՄՆԱ

ԵՍ ԼԱԼԻՍ ԵՄ ԵՐՋԱՆԿՈՒԹՅՈՒՆԻՑ

ՋՈՒԼԻԵՏԱ ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ

ԵՍ ԼԱԼԻՍ ԵՄ ԵՐՋԱՆԿՈՒԹՅՈՒՆԻՑ

ԲԱԶՄԱՊԱՏՈՒՄ

(Խոհական, ձոներգեր եւ ակրոստիքոս բանաստեղծություններ, առասպել ժպիտի, բալլադ սիրո մասին, պոեմներ, ասքեր, երգիծական պատումներ, քառյակներ, երկտողեր եւ եռատողեր, ընծայագրեր եւ հեղինակին նվիրված բանաստեղծություններ) Երեւան 2005թ. Հեղինակն իր խորին երախտագիտությունն է հայտնում գրքի հրատարակումը հովանավորող պարոն Գենիկ Կարապետյանին («Մաքուր երկաթ գործարան» ԲԲԸ-ի տնօրեն), պարոն Սերգեյ Մանուկյանին («Եվրոպա» ՍՊԸ-ի տնօրեն) եւ Լ. Հարությունյանին (Արաբկիր համայնքի թաղապետին)£

ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ ՋՈՒԼԻԵՏԱ

Մ® «Ես լալիս եմ երջանկությունից» բազմապատում գիրքը (խոհական, ձոներգեր եւ ակրոստիքոս բանաստեղծություններ, առասպել ժպիտի, բալլադ սիրո մասին, պոեմներ, ասքեր, երգիծական պատումներ, քառյակներ, երկտողեր եւ եռատողեր, ընծայագրեր եւ հեղինակին նվիրված բանաստեղծություններ)£ Երեւան 2005թ Ջուլիետա Մնացականյանն ընթերցողին ծանոթ է «Երազանք, պատրանք, սպասում» եւ «Խորան լուսո» (2001թ.) բանաստեղծությունների գրքերով£ Ներկա ժողովածուն հեղինակի երրորդ գիրքն է£

«Ես լալիս եմ երջանկությունից» գրքի բանաստեղծությունները խոհափիլիսոփայական բնույթ ունեն£ Ընթերցողին գերում է բանաստեղծուհու հարուստ ներաշխարհը` նրա ապրումների, խոհերի ու կարոտի բարձրաձայնումը եւ մղում յուրովի ընկալելու նրա հոգու խոր ծալքերի նրբերանգները£ Այդ խոհերն արդյունք են այն ցանկալի մենայնության, որի արդյունքում մարդը կարող է լաց լինել երջանկությունից£ ԳՄԴ® (®) «------------» հրատարակչություն, 2005թ.

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

I. ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

1. Խոհական բանաստեղծություններ 2. Սեր իմ` հայրենիք®, Իմ կյանք Երեւան 3. Սեր իմ բնություն, ես քո մասնիկն եմ, քանզի դու էլ ես բանաստեղծություն 4. Սուրբ ծնողներս

II. ՁՈՆԵՐԳԵՐ

III. ԱԿՐՈՍՏԻՔՈՍՆԵՐ

IV. ԱՌԱՍՊԵԼ ԺՊԻՏԻ ՄԱՍԻՆ

(Երգիծական ասք) 1. Ես աղջիկ էի լի ժպիտով® 2. Ես աղջիկ եմ դառը ժպիտով® 3. Որտե±ղ էիր դու` ժպիտս® 4. Ա~խ, ո±ւր գնաց իմ ժպիտը, լի ժպիտը®

V. ԲԱԼԼԱԴ ՍԻՐՈ ՄԱՍԻՆ

1. Արդյոք սերն ի±նչ է® 2. Ու նաեւ սերը գիտե±ս, թե ի±նչ է®

VI. ՊՈԵՄՆԵՐ, ԱՍՔԵՐ

VII. ԵՐԳԻԾԱԿԱՆ ՊԱՏՈՒՄՆԵՐ

VIII. ՔԱՌՅԱԿՆԵՐ

IX, X. ԵՐԿՏՈՂԵՐ ԵՎ ԵՌԱՏՈՂԵՐ

XI. ԸՆԾԱՅԱԳՐԵՐ ԵՎ ՀԵՂԻՆԱԿԻՆ ՆՎԻՐՎԱԾ ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

XII. ՑԱՆԿ

ՋՈՒԼԻԵՏԱ ՄՈՒՇԵՂԻ ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ

Լուսանկար Ծնվել է 1940թ. մարտի 12-ին Երեւանում£ 1957թ. ավարտել է Երեւանի Շիրվանզադեի անվան դպրոցը, 195860թթ.` բժշկական ուսումնարանը եւ Արվեստի աշխատողների տան կուլտուրայի համալսարանը£ 1962թ. ընդունվել եւ 1968թ. ավարտել է Երեւանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի երեկոյան բաժնի շինարարական ֆակուլտետը` ստանալով ինժեներ-շինարարի որակավորում£ 1973-99թթ. աշխատել է զանազան հիմնարկներում, որպես ինժեներ, առաջատար եւ գլխավոր ինժեներ£ 1993-ից լրջորեն է զբաղվել ձեռքի աշխատանքների արվեստով£ 1999-2001թթ. Ջուլիետան հանդես է եկել անհատական ստեղծագործական աշխատանքների (ձեռագործ, նկարչություն, քանդակ, կոլաժ-կոմպոզիցիաներ եւ այլն) ցուցահանդեսներով (Խնկո-Ապոր, Ավ. Իսահակյանի անվան գրադարաններ եւ Վարուժան Կարապետյանի անվան «Ոգեղեն ուժ» սոցիալական կենտրոնի թանգարան, Կինոյի տուն եւ այլն)£

2002թ. նա իր աշխատանքներով մասնակցել է նաեւ Հայաստանի ազգությունների ստեղծագործությունների «Հայաստանը մեր տունն է» ԽնկոԱպոր անվան գրադարանում կազմակերպված, իսկ 2003թ. հունիսի 17-27-ը` դարձյալ նույն խորագրով ցուցահանդեսներին (Հայաստանի ժողովրդական ստեղծագործությունների տուն-թանգարան), որի համար ՀՀ մշակույթի եւ երիտասարդության հարցերի նախարարության ՀՀ Ազգությունների Միության կողմից պարգեւատրվել է պատվոգրով£ Նրա գրական գործերը տպագրվել են մի շարք ամսագրերում եւ թերթերում, հաղորդվել ռադիոյով£ Հեռուստատեսությամբ բազմիցս ցուցադրվել են Ջուլիետա Մնացականյանի արվեստի անհատական գործերը` կոլաժ-կոմպոզիցիաներն ու ձեռագործային աշխատանքները եւ ընթերցվել բանաստեղծությունները£

ՋՈՒԼԻԵՏԱՆ ԻՐ ՈՉ ԹԵ ԵՐԿՈՒ, ԱՅԼ` ԲԱԶՄԱԹԻՎ

ԲԱՐԵՄԱՍՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՈՎ

ժամանակակից հայ գրա-մշակութային կյանքին մասնակցում եւ իրենց լուման են բերում նաեւ եթե ոչ գրասեր, ապա գրական կյանքին մոտ ու մերձ կանգնած շնորհալի անհատներ (տղամարդ, թե կին), որոնց մի զգալի մասն, անշուշտ, շնորհալի ու օժտված անհատներ են, որոնք էլ, ի դեպ, շատ ավելի են ձգտում իրենց հետքը թողնել, մեղմ ասած` տպագրվել, քան պրոֆեսիոնալները, եւ դա էլ մարդկայնորեն ոչ միայն հասկանալի, այլեւ ինչ-որ տեղ օրինաչափ է£ Հապա էլ ինչո±ւ ես ապրում ու գործում, առավել եւս` ստեղծագործում, եթե պիտի անհայտ ու անհետք մնաս£ Նման մեկն էլ հենց մեր այսօրվա հերոսուհին` տիկին Ջուլիետա Մնացականյանն է, որն էլ, ըստ իս, ի վերուստ օժտված է ոչ միայն մատներով բռնած գրչի, այլ նաեւ® մատների զորությամբ, գուցե եւ ոչ միայն®

Բարի եղեք հայտնվել նրա հարկի տակ եւ դուք իսկույն կհամոզվեք, որ տան տիրուհին, հիրավի, աստվածառաք մեկն է իրեն ոչ թե նաեւ, այլ մանավանդ պահվածքով` ուրեմն եւ մարդկային նկարագրով£ Այս էլ ասեմ, որ առանց ժպիտի ու խայտանքի նա երբեք չի լինում մարդկանց հետ առնչվելիս` ով էլ որ լինես` շարքային մեկը, թե ականավոր£ Գիտցիր, սիրելիդ իմ մարդ արարած, որ, ա°յո, նման բաներ են լինում կյանքում£ Ինձ էլ չհավատալ կարող է միայն Ջուլիետայի հետ չառնչվածը£ Եվ ինքս էլ, ի դեպ, ոչ միայն չեմ չափազանցնում, այլեւ ինչպես տեսաք, չափազանց զգույշ եմ արտահայտվում, չլինի թե հանկարծ վրիպեմ® Բանաստեղծուհի Ջուլիետա Մնացականյանն ընթերցողին ներկայանում է երրորդ անգամ` լինելով արդեն բանաստեղծական երկու տպագիր ժողովածուների հեղինակ£ Այժմ նա մեր ուշադրությանն է ներկայանում բանաստեղծական իր երրորդ` «Ես լալիս եմ երջանկությունից» ժողովածուով, ուր տեղ են գտել հեղինակի հատկապես վերջին տարիների բազմաժանր ու բազմաբնույթ բանաստեղծությունները£ Եվ եթե առայժմ ես խոսում եմ բանաստեղծուհու մասին, ասեմ ոչ թե` նաեւ, այլ մանավանդ, որ նա խիստ բազմաժանր ու բազմապիսի է չափածո իր խոսքում£ Ինչի մասին եւ նաեւ ինչպես ասես, որ չի ստեղծագործում£ Չեմ սխալվի, եթե ասեմ` որքան բանաստեղծություն` այնքան էլ տարբեր ու տարաբնույթ ասելիք£ Հապա բազմապիսի ժանրերը` լիրիկական, էպիկական` առակ-ասացվածքներ, երգիծական, մանկական ժանրի բանաստեղծություններ, քառյակներ, խոհա-փիլիսոփայական մտորումներ, ներբողներ, ձոներգեր եւ այլն, եւ այլն£ Ահա ասենք` հենց թեկուզ «Մենախոսություն» խորագրով ոտանավորի անդրանիկ այս տողերը.

Ունայնությո~ւն, ունայնությո~ւն Ու հոգեմաշ խոր լռություն, Լոկ մտքերս են մենախոսում, Իմ ուղեղում հորդում, հոսում. Եվ իմ սիրտն է շուտ ճմլվում, Ապակու պես ա~խ, ճաքճքվում£ Իսկ երբեմն էլ ներշնչվում է Եվ երկունքի ցավից ճչում£ Երբ ուղի-ուշով թերթում, ընթերցում ես ժողովածուի անխտիր բոլոր բանաստեղծությունները, ակամա մտածում ես` թե որտեղի±ց այսքան ոչ միայն իմացություն, այլեւ շրջահայացություն, հետաքրքրությունների բազմազանություն ու մասշտաբայնություն£ Ինչե~ր ասես, որ չկան£ Ավելին, վրիպե±լ է արդյոք որեւէ բան հեղինակի տեսադաշտից` առօրյա կենցաղայինից բռնած, մտավորից ավարտած£ Ո°ր ոտանավորն ուզում եք աչքի անցկացրեք£ Չես էլ հավատում, որ կինը, թեկուզ եւ տիկինը, կարող է այսքան տղամարդավարի պահվածք ունենալ ոչ միայն, դատել, այլեւ դատափետել, զգաստության մղել, սովորեցնել եւ պարտավորեցնել ընդգծելու համար վեհ ու վսեմը` առաքինությունից մինչ հայրենասիրություն ու հայրենապաշտություն եւ դեռ արդյո±ք միայն այս® Ա~յ սա° է Ջուլիետա Մնացականյանի եւ անձը, եւ շնորհը` ձեռքբերովի, թե± աստվածատուր£ Ահա մի ապացույց եւս, այն էլ, ի դեպ, առանց ընտրության, զի դրա կարիքն իսկի չի էլ զգացվում£ Եթե չեք հավատում, այս ոտանավորից հետո մեջ կբերեմ մեկը եւս եւ դուք` համոզված եմ` կհամոզվեք, որ ես ոչ միայն չեմ չափազանցնում, այլ դեռ ի±նչ եմ ասել որ£ Ուստի, նախ այս յուրօրինակը եւ նոր միայն խոստացածս.

ՄԱՐԴԻ~Կ, ՁԵՐ ԶԱՆԳԸ®

Զը~նգ, զը~նգ, զը~նգ® Վաղ առավոտյան Իմ տան սենյակում Աղմուկ է տիրում® Ու ես չգիտեմ Ինչպե±ս® ի±նչ անեմ. Խնջույքի գնա±մ Գոհանամ, խնդա±մ® Օգնությա±ն գնամ Սրտնեղվեմ, մնա±մ® Ահա եւ խոստացածս` ոչ թե հայրենասիրական, այլ հայրենապաշտականը`

ԵՍ ՔԵԶ ԿԱՍԵՄ®

Եկեք այս անգամ էլ բավարարվենք սույն բանաստեղծության ընդամենը վերջին զույգ տներով. ®Դու աշխարհին Հիացրել ու Զարմացրել ես£ Քեզ չսիրել, Չհարգելը Բացառել ես£

Ո±ւր էլ գնաս, Ո±ւր էլ լինես, Թե դու հայ ես, Ես քեզ կասեմ` Ցավդ տանեմ, Չէ± որ դու իմ Էությունն ես® (Իմ արյունն ես) Հապա սերը մերձավորի եւ մանավանդ ծնողների հանդեպ, որ արտահայտել է նա ոչ միայն կյանքում, այլ մանավանդ այժմ, երբ նրանք չկան, ուրեմն իր` նրանց վերաբերյալ ոչ թե հորինած, այլ երախտագիտությամբ շարադրած` այն էլ ոչ թե բանաստեղծության, այլ բանաստեղծություններում, եւ տեսեք թե որպիսի ջերմությամբ ու երախտագիտությամբ.

ԻՄ ԾՆՈՂՆԵՐԸ

Լուսահոգի ծնողներիս անմահ հիշատակին Իմ ծնողները սրբություն էին, Զուլալ հոգու տեր, պարզություն էին£ Ես ո±նց մոռանամ իմ ծնողներին, Թող միշտ լույս ցոլա նրանց շիրիմին£ 20 հունիս 2003 թ. Ժողովածուում կան նաեւ բազմաժանր պոեմներ, երգիծական պատումներ, առասպել ժպիտի եւ բալլադ սիրո մասին£ Հապա երկտողերն ու եռատողերը~®

Կան նաեւ ձոներգեր, ակրոստիքոսներ` նվիրված հեղինակի մերձավորներին ու մտերիմներին£ Թող որ դրանց թիվը շատ լինի եւ նույնիսկ առարկելի, բայց նախընտրվեց մեծահոգությունը£ Եթե ասելիք մնաց, այն է, որ Ջուլիետան ուրեմն ոչ միայն կայացած, այլեւ խիստ ինքնատիպ եւ ինքնուրույն ճանապարհ անցած բանաստեղծուհի է£ Եվ որքան բանաստեղծուհի, գիտցեք, նույնքան էլ (իսկի չգիտեմ, թե ինչ անուն տամ) նկարիչ-քանդակագործ է` մատներով հրաշք պատրաստող արվեստագետ` ցուցահանդեսներով ամենքին հիացրած ու զարմացրած հրաշագործ, որի մասին էլ այլեւս ոչ թե ինքս, այլ` մի ուրիշը կխոսի հավանաբար£

ՇԱՎԻՂ ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

Հայաստանի գրողների միության անդամ բանասիրական գիտությունների դոկտոր 15 դեկտեմբերի 2003թ.

ՁՈՆԵՐԳԵՐ, ՀԱՍՑԵԱԳՐՎԱԾ ՋՈՒԼԻԵՏԱՅԻՆ

Ջուլիետա Մնացականյանի «Ես լալիս եմ երջանկությունից» բազմապատում գրքի մասին Կարդացի Ջուլիետա Մնացականյանի բանաստեղծությունները£ Բացվեց ինձ համար մի քնքուշ աշխարհ£ Ցավում եմ, թե ինչո±ւ ես այսքան ուշ գտա նրան` հեքիաթային աստվածատուր շնորհներով օժտված Ջուլիետային£ Ընթերցողը չի կարող անտարբեր կարդալ Ջուլիետայի քնարական, խոհական բանաստեղծությունները, որոնք գերում են ընթերցողին ու տանում իր ետեւից, պատմում ծնողների, բնության, հայրենիքի եւ կյանքում իր ունեցած սրտառուչ պահերի մասին, որոնք վերջ չունեն£

Ջուլիետան հայտնություն է` ավա~ղ ուշ ներկայացած ընթերցողին, որին նա սպասել է եւ ի վերջո գտել£ Կարդա ընթերցող, եւ խորհիր ինքդ, թե ինչու է նա` քնարական անձը լալիս երջանկությունից, համակերպվում ճակատագրին, սովորեցնում ապրել շարունակելը, մտնում ընթերցողի սիրտը, որն զգում, ըմբռնում, մերձենում եւ սիրում է նրան£ Ինքն էլ է ասում` «–Ինչքա~ն նման ենք մենք իրար, եղնիկ. Ես էլ քել նման` տխուր, միայնակ, Մնացել մոլոր, ծարա~վ եմ, ծարա~վ®»£

ՄՈՒՍԱՅԵԼ ԳԱԼՈՅԱՆ

(Հայաստանի գրողների միության անդամ արձակագիր, դրամատուրգ, թարգմանիչ) 26.10.2002 թ. Ջուլիետայի բանաստեղծությունների մեջ անկեղծություն եւ խոր զգացողություն կա£

ՌԱԶՄԻԿ ԴԱՎՈՅԱՆ

(Հայաստանի գրողների միության անդամ բանաստեղծ) 15 հոկտեմբեր 1962 թ. Ջուլիետան գրականության համար պատահական մարդ չէ£ Նա միայն իր համար չէ, որ գրում է£ Իր գրչին ու խոսքին հավատարիմ նա խոսում է պարզ ու անկեղծ, չնմանվելով ոչ ոքի£

Նրա թեմաները բազմազան են` հայրենասիրություն, բնություն, սեր, որոնք խոսում են հեղինակի անուրանալի բանաստեղծական շնորհքի մասին£ Տարերքը մարդու ներաշխարհն է, հույզերն ու ապրումները, խոհերն ու զգացմունքները£ Զգացումի հստակությամբ ու անկեղծությամբ նա ազատ խորհում է£ Հուզվում է հոգեշաղախ մտորումներով եւ տաք անմիջականությամբ այս ամենը տալիս թղթերին£ Սա է նրա հատուկ ինքնուրույն բանաստեղծական աշխարհը£ Նրան կարդալով երբեք չես շփոթում մեկ ուրիշի հետ£ Նա խոսում է միայն իր ձայնով£

ԹԱԹՈՒԼ ԲՈԼՈՐՉՅԱՆ

(Հայաստանի գրողների միության անդամ, բանաստեղծ) 25 ապրիլի 2000 թ. Ջուլիետա Մնացականյանին` երազող ու հայող, բանաստեղծական բարեկամուհուս, բանաստեղծին եւ արժանավոր հայուհուն® բարեմաղթությամբ` Թե բախտն թողներ վարքն իր դիվային Ու դառնար անձիս բարի ստնտու, Երգս չէր լինի այսքան կյանքային, Եվ խոսքս` հատու`®

ՄԻՍԱՔ ՀՈՎԵՆՑ

(Հայաստանի գրողների միության անդամ, բանաստեղծ) 11.07.2002 թ. Սքանչելի հայուհուն, բանաստեղծական եւ հարազատ մարդուն` Ջուլիետա Մնացականյանին` սիրով®

ՀԱԿՈԲ ՍՐԱՊՅԱՆ

(Հայաստանի գրողների միության անդամ բանաստեղծ) 8.02.2001 թ. Ազնիվ եւ բարի բանաստեղծ Ջուլիետային, որ հասնի իր ցանկացած երազանքներին£ Ջերմությամբ

ՎԱՐԴԱՆ ՎԱՆԱՏՈՒՐ

(Հայաստանի գրողների միության անդամ բանաստեղծ) 24.06.2000 թ. Սիրով իմ այսպես ու այսքան անսպասելի հայտնված բարեկամուհուս` Ջուլիետա գրապարտին, քեզ ամենուր բարիք` պայմանով, որ միշտ գեղեցիկ ու հմայիչ մնաս® Ողջո~ւյն£

ՎԱՀԱՆ ԹԱՄԱՐՅԱՆ

(Հայաստանի գրողների միության անդամ, արձակագիր) 23.11.2000 թ. Նախ եղիր մաքուր ինչպես ապակին Եվ ապա` կին£ Ձեր այգում եմ թափառել Ամեն թփից թուփ քաղել£ Թող ձեռքդ ինձ օրորի,

Որ խենթանամ օր-օրի£ Հարեւանդ քեզ այնքան է նախանձել, Որ նախանձից իր մազերն է նա խանձել£

ՌՈՄԱՆՈՍ ՍԱՀԱԿՅԱՆ

(Հայաստանի գրողների միության անդամ, բանաստեղծ) 1969 թ. Իմ հիշողության մեջ լեգենդի փոխված բարեկամիս` Ջուլիետային, ջերմ սիրով£ Փողը հիմա դարձավ դրամ Մարդու կյանքը` մանրադրամ£ Խիղճդ ոսկու պես գործածիր, Որ չսպառվես գրամ-գրամ£

ՌՈՄԱՆՈՍ ՍԱՀԱԿՅԱՆ

(Հայաստանի գրողների միության անդամ, բանաստեղծ) 2000 թ. Սիրելի Ջուլիետա Մնացականյանի քնարական հոգուն, շնորհալի գրչին եւ ոսկե ստեղծագործությանը ծանոթանալու երջանիկ առիթով, նաեւ կենսական ու ստեղծագործական նորանոր հաջողությունների սրտագին մաղթանքներով£ Շնորհաշատ բարեկամուհուս` Ջուլիետին Ձոն-ակրոստիքոս Ջոկոնդայի հրաշք ժպիտն է դեմքիդ, Ում որ նայես` հմայում ես ու գերում, Լույսդ բաշխում ես դու բոլորին անխտիր,

Իսկ ստվերդ պահում սրտիդ խորքերում® Երգեր ես հորինում ջինջ ու իմաստուն, Տալով մեր կյանքին եւ խինդ, եւ իմաստ® Ի±նչ մաղթեմ ես քեզ, որ դու գոհ մնաս, Նայես ու ժպտաս եւ հավերժանաս£

ԳԱՐԻԿ ԲԱՆԴՈՒՐՅԱՆ

(Հայաստանի գրողների միության անդամ, բանաստեղծ) 15 օգոստոսի 1997 թ. Սիրո, հավատի ու մարդկային քնարաշունչ նվիրյալին, որի պոեզիան հոգեւոր խորանի տաք շուրթերին թխված հոգեւոր հացն է` անարատ, մաքրամաքուր լեռնային աղբյուրի վճիտությամբ£ Ջուլիետան երեւույթ է մեր գրականության մեջ, հավերժաճանաչ ու մախմուր ընձյուղ, որը դեռ պիտի յուր հրաշագեղ ծաղկունքն ապրի£

ԱԼԲԵՐՏ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

(Հայաստանի ժուռնալիստների միության անդամ, արձակագիր) 15 մայիս 2004 թ. Պայծառ ու մաքուր մի աղջկա, որ սեր ու լույս է սփռում իր շուրջը, սիրով ու մտերմությամբ`

ԱՍՏՂԻԿ ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ

(բանաստեղծուհի) 5 հունիս 1999 թ. Իմ լավ բարեկամուհուն` սիրելի Ջուլիետային, պրպտուն մտքի ու արվեստագետի հոգու տեր ստեղծագործողին` մաղթելով նորանոր ձեռքբերումներ եւ անսպառ երջանկություն®

ԱՆԱՀԻՏ ԹԱՐՅԱՆ

(բանաստեղծուհի) 7 ապրիլ 1998 թ. Սիրելի Ջուլիետային լավագույն մաղթանքներով` Թող Աստծո զորավոր աջը Ձեզանից անպակաս լինի£

ՍՎԵՏԼԱՆԱ ՀԱԿՈԲՅԱՆ

(բանաստեղծուհի) 11 դեկտեմբերի 2001 թ. Պոեզիայի երկրպագու, շնորհաշատ Ջուլիետա Մնացականյանին սիրով եւ լավագույն ցանկություններով` Իմ կարոտի ոսկեթեւ, Քաղցր, դայլայլ իմ թռչնիկ, Դու իմ սիրո անուշ երգ, Իմ սիրավառ մտերիմ£ Հուր կարոտով փարվիր ինձ, Խոր վերքերս մեղմանան. Իմ սիրավառ երգերից Պսակ հյուսեմ քեզ համար£ Ծաղիկներիդ պես քնքուշ Իրար ժպտանք քաղցրանուշ£

ՎԱՐԴ ՂԱԶԱՐՅԱՆ

3 մարտի 2001 թ.

Սիրով` հոգով ու գրչով բանաստեղծուհի Ջուլիետա Մնացականյանին, պատրաստած ձեռագիր եւ մեքենագրած գրքերը հրապարակի վրա տեսնելու ցանկությամբ£ Ձոն-ակրոստիքոս Ջերմ ես դու անգամ առանց համբույրի, Ուրիշ ի±նչ ասեմ, օ, նաիրուհի, Լույս ես, թե երկինք, դեռ ես չգիտեմ, Իմաց դու սակայն, պիտի ավետեմ, Երբ էլ որ լինի, սերդ կտեսնես, Տրված է վերուստ, բայց պիտ սպասես, Աշխարհի կարգն է, կարգ է` չգրված, Յոթնաշող սերը, սերը անթեղված, Իզուր չի կորչում, գտնում է ընկեր, Նախշուն հավքի պես ու թեւում եթեր®

ԻԼՅԱ ԱՐՑԱԽԵՑԻ

(բանաստեղծ, արձակագիր) 14 փետրվարի 1995 թ. Շնորհալի, բարի, բարյացակամ, վաստակաշատ, խոսուն կերպարվեստի հեղինակ, բանաստեղծուհի, էությամբ աննման ու պատվարժան հայուհի Ջուլիետա Մնացականյանին` ստեղծագործական ամենալավագույն ու երանելի հաջողությունների, անձնական եւ մյուս բոլոր իղձ ու նպատակների լրիվ ու անպայման իրականացման անսասան հույսով, հավատով, ինչպես նաեւ հեղինակային գրքերումս ի սրտե փառաբանված հայուհիների պատվին արժան ճանաչվելու, գնահատվելու եւ նմանապես փառաբանվելու կամեցողությամբ ու օրհնանքով եւ անսահման

գոհունակությամբ շնորհավորանքով` 2004թ. հունիսի 16-ին Երեւանի Կինոյի տանն իր ստեղծագործական հերթական ճոխ ցուցահանդեսի առթիվ£ ԱՐԴԵՆԻՍ (Սաշիկ Համբարձումյան) հոգեբան, բանաստեղծ 16 հունիսի 2004 թ.

I. ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

1. ԽՈՀԱԿԱՆ ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Կլինի± արդյոք, որ ես էլ դուրս գամ միայնությունից® Կլինի± արդյոք, որ ես էլ ելնեմ կյանքի անհունից® Կլինի± արդյոք, որ ես լաց լինեմ երջանկությունից® ՋՈՒՄՆԱ

ՄԵՆԱԽՈՍՈՒԹՅՈՒՆ

Ունայնությո~ւն, ունայնությո~ւն Ու հոգեմաշ խո~ր լռություն. Լոկ մտքերս են մենախոսում Իմ ուղեղում` հորդում հոսում£ Եվ իմ սիրտն է շատ ճմլվում, Ապակու պես ա~խ, ճաքճքվում, Իսկ երբեմն էլ ներշնչվում է Եվ երկունքի ցավից ճչում£ Ինքն իրեն է ելքը գտնում. Հուսակտուր մի կերպ շնչում, Աղմկաձայն երգով խեղդվում, Կրկին ընկնում ու փշրվում® Աչքերս եմ լալով փակում,

Սրտամորմոք, ավա~ղ, խոկում, Ապրած կյանքիս օրերի հետ, Վերապրելով ինձ եմ հիշում. Եվ դառնաշունչ իմ մեջ ժպտո~ւմ, Հուզվո~ւմ, հակվո~ւմ, մորմոքո~ւմ եմ Զարմանքով ինձ հարցնում եմ` Կյանքը երա±զ® չեմ հավատում. Ո±վ է, ո±վ է, չեմ հասկանում` Փարվում է ինձ` ցավ պատճառում, Դառնում ստվեր ու հեռանում£ Կյանքը երա±զ® չեմ հասկացել Ինչպե±ս է նա ինձ ժպտացել Ու անտարբեր կողքից անցել® Եվ դեռ հեգնել, քրքջացել® Չեմ հավատում® չեմ հավատում. Սակայն, ավա~ղ, հասկանում եմ. Կյանքը սի`ն է, ցնո~րք, երա~զ, Կյանքը` հեքիա~թ, կյանքը` խռո~վք Ա~խ, ի±նչ արա±ծ® Պիտի հաշտվեմ ես այն մտքին, Որ տրվել եմ այս փուչ կյանքին£ 20 փետրվարի 2002 թ.

ԽՈՍՏՈՎԱՆԱՆՔ

Դու չե±ս հավատում, Չես էլ հավատա. Ես դա լավ գիտեմ®

Գիտեմ քրքջա~լ, Հուզվե~լ, արտասվե~լ Եվ լացե~լ գիտեմ£ Փոքրին ու մեծին, Մարդկա~նց, ամենքի~ն, Հասկանալ գիտեմ£ Նույնիսկ թշնամուս Սիրտս մինչեւ վերջ Ես բանալ գիտեմ£ Ինքս իմ` աչքում Գիտեմ ցածրանալ, Բայց իմ մեջ թաքուն Բարձրանալ գիտեմ£ Սակայն ես մարդուն, Չեմ կարող գայթել, Իսկ գայթակղել, Ո°չ, ամենեւին£ Չէ± որ բնույթիս Եվ հոգուս խորթ է, Քանզի դա արհեստ Ու մեծ արվեստ է® 11 հունիսի 1999 թ. Երջանկությանը նպաստում են հիմնականում հավատն ու սերը£

ՆՈԴԼԵ ՇԱՌԼ

ԵՍ ԼԱԼԻՍ ԵՄ ԵՐՋԱՆԿՈՒԹՅՈՒՆԻՑ

Լալիս եմ, լալիս երջանկությունից,

Ա~խ, իմ արցունքներ, սուրբ եք ու վճիտ£ Քանզի ես բնավ վայելք չեմ տեսել, Ու իմ փայփայած երազին հասել£ Քանզի չեմ ապրել սիրո տառապանք Ոչ իսկ ճաշակել գեթ սիրո բերկրանք£ Թեպետ այնքա~ն եմ երկար սպասել Ու լացակումած իղձերով լցվել£ ® Որքա~ն` ունեցել ձգտո~ւմ, նպատակ, Եվ զվարթ տենչեր, կարոտ ու հույզեր® Որքա~ն անհամբեր, բայց սպասել եմ Իմ երջանկության սիրո հեքիաթին£ Եվ սակայն ինչո±ւ, ես չհասկացա Իմ դեմ գոցվեցին դռները բոլոր£ Ու երջանկաբեր կրակս մարեց, Թախիծը անվերջ իմ սիրտը մաշեց£ Դարձա հուսահատ, Աստծուն խնդրեցի, Սրտով անաղարտ լուռ պաղատեցի® Տեսա ճառագեց սիրո իմ հուրը, Ու իմ դեմ բացվեց կիպ գոցված դուռը£ Ճչում է սիրտս, ճչում է խինդից, Լալիս եմ, լալիս իմ բաժին բախտից, Իմ անգութ բախտից լալիս եմ, լալիս, Լալիս` ուշ գտած երջանկությունից® 14 մայիս 2002 թ. Երբ նա տուն եկավ` ասես քաղցրացավ, Մերժվելուց հետո սաստիկ դառնացավ£

Երբ նա ինձ տեսավ, սիրտը ջերմացավ, Իսկ երբ նա մերժվեց` ջերմը բարձրացավ£ Քնքշանքով եկավ` ինձ սեր խոստացավ, Մերժվելով ինձնից մի ոսոխ դարձավ£ Ու եկավ նորը, չգիտեմ ո±րը, Ինձ թվաց եկավ իմ կենարարը£ Սիրո կարոտանք, տենչանք ու հառաչ` Հավատարմության էլ ոչ մի նահանջ Ու ես ժպտացի աչքով ու ունքով, Նա էլ ինձ` ասես իր երդումներով£ Լալիս եմ հիմա ոչ թե կարոտից, Այլ` ակնկալվող երջանկությունից£

ՊԱՏԻ±Ժ, ԹԵ ՊԱՐԳԵՎ®

Զարմանում եմ բախտիս վրա Եվ ծիծաղում ինքս ինձ վրա, Գուցե թե մի պատի±ժ է սա, Կամ թե հրաշք, պարգեւ է սա® Թե պատիժ է, դու ինձ ասա, Ինչ-որ ասեմ` մի զարմանա, Թեեւ կասեմ ինձ հավատա,

Բայց® խնդրում եմ` ինձ մի գթա® Թե որ ունեմ այսքան հունար, Ինչպե±ս® ինչպե±ս եղա ծեծքար, Թե մեջս կան այսքան կայծեր, Ասա, ինչպե±ս ես դարձա ծեր£ Սակայն ճամփիս ջահելներին, Երբ հանդիպում, զրուցում եմ, Դու ինձ կասե±ս` ինչո±ւ եմ ես Հանկարծ դառնում ջահել այսպես£ Ախր շատ եմ սիրում կյանքը` Թեկուզ լինի պատիժ, զարմանք, Թեկուզ մորմոք ու տվայտանք, Կամ թե հրաշք ու կախարդանք£ Զարմանում եմ բախտիս վրա Ու ծիծաղում ինքս ինձ վրա, Գուցե իրո±ք պատիժ է սա, Թե երկնային մի պարգեւ սա® 14 ապրիլ 1999 թ. ՊԱՏԳԱՄ Երբ մեր տուն եկան ձեռքս խնդրելու, Իմ ջահելության անհաս բարձունքին Հասնել, տիրանալ չկարողացան, Մերժվելով` ինձնից թողին հեռացան£

Եկա~ն, գնացի~ն, մեկը, մյուսը® Թվաց, թե նրանք իբր ջերմացան, Սակայն զգալով իմ սառնությունը` Մոլոր մնացին, իսկույն հեռացան£ Ավա~ղ, չգտա իմ կրակ սերը Կրեցի կյանքում հազար մեկ հառաչ, Իմ բազմապիսի բյուր մերժումները, Դարձան ինձ համար հուժկու մի շառաչ£ Հիմա եմ զգում ես ինձ մեղավոր, Միայնության մեջ այս մտամոլոր, Պետք չէ ընտրության մեջը խարխափել, Եվ բախտի առաջ պետք չէ դուռ փակել£ 20 հունվարի 2002 թ.

ՀՈԳԻՍ Է ԼՑՎԱԾ®

Լցվա~ծ եմ, լցված® Հոգիս է լցված խինդ ու տխրությամբ, Կարոտով, սիրո~վ, եւ դառն արցունքով® Իմ հին հուշերի անշուք անկյունում, Զվարթ տենչերս են ինձ մտաբերում ու գործի կանչում£ Ես բերնեբերան լցված եմ հիմա Եվ զբաղված եմ, պարապ չեմ մնում£ Իսկ հոգու, մտքի դատարկությունը ո±ւմ է հարկավոր® Դատարկությունը չարիք է ծնում£ Արդ, լավ իմացիր,

Որ հոգուս ներսը, դատարկ չի մնում, Վանում եմ ինձնից ամեն դատարկ բան£ Ապրում եմ նաեւ իմ վառ հուշերով, Ապրում եմ, շնչում երազանքներով£ Արդ սավառնում եմ իմ խոհերի հետ Ու երջանիկ եմ իմ իսկ աշխարհում£ 5 մարտի 1998 թ.

ՄԱՆԿՈՒԹՅԱՆ ՕՐԵՐ

Մանկության օրեր, օրեր թանկագին, Ա~խ, ո±ւր եք զվարթ, օրեր իմ անգին, Որ խաղում էի ու երջանկանում, Թռչում-վազվզում եւ չէի հոգնում£ Մանկության օրեր, օրեր միամիտ, Օրեր իմ անմեղ, օրեր մանկամիտ, Խաղերից հոգնած քնել էի ուզում, Իսկ առավոտյան զարթնել չէի ուզում£ Մանկության օրեր, օրեր դյութական, Օրեր բերկրանքի ու զվարճության, Չէ± որ ապրել եմ, չեմ տարել հոգսեր, Չեմ էլ հասկացել, թե ի±նչ բան է սեր£ Իսկ այժմ արդեն, հասակ եմ առել, Ու մանկանց խաղին աչքերս հառել, Հոգսաշատ կյանքն է ինձ մոլորեցրել,

Քաղցր մանկություն, քեզ չեմ մոռացել£ 10 ապրիլի 2003 թ.

ՄԱՆԿՈՒԹՅԱՆ ՕՐԵՐ

Մանկության օրեր. դու` մանուկ հասակ, Իմ կյանքի հյուսած ծաղկազարդ պսակ. Ա~խ, որքա~ն ուրախ, նույնքան էլ տրտում, Չգրված հուշեր դեռ կան իմ սրտում£ Մանկության օրեր, դուք օրեր անգին, Երբ միտս եք գալիս` ու հիշվում կրկին, Վառվում են սրտիս մարած կայծերը, Հուշում են ուրախ-տխուր օրերը£ Մանկության օրեր, դու անշեջ կրակ, Ձեզնով եմ առել ես ծիրան հասակ, Ա~խ, որքա~ն-որքա~ն հուշեր կան ինձնում Որ լուռ նիրհում են ավա~ղ իմ հոգում£ 14 նոյեմբերի 1975 թ.

ՄԱՆԿՈՒԹՅԱՆ ԸՆԿԵՐ

Մանկության ընկեր, դու խաղի ընկեր, Դու իմ անցյալի անմոռաց ընկեր, Քանի տարի էլ թեկուզ անց կենա, Հենց որ քեզ տեսնեմ, ես կմանկանամ£ Մանկության ընկեր, իմ անմեղ ընկեր,

Դու իմ սիրելի, թանկագին ընկեր, Ինչքան էլ, որ ես վերստին փնտրեմ, Քեզ փոխարինող հազիվ թե գտնեմ£ Քանզի մանուկի սիրտն է անարատ, Միտքն առավել, զուլալ, անաղարտ,, Չէ± որ նա է քեզ սրտանց նվիրված Ու սերը անկեղծ, սերը` անմոռաց£ Մանկության ընկեր, բարի, սիրելի, Ես քեզ եմ հիշում, ա~խ հուզմունքով լի, Քեզ եմ կարոտում սրտիս խորքերից Հասկանում էինք իրար կես խոսքից£ Քեզ եմ ձայն տալիս ուրա~խ, սրտաբաց, Քեզ ինձ մոտ կանչում սիրո~վ, գրկաբաց, Քեզ հազար ողջույն, նոր ուժ ու եռանդ, Մանկության ընկեր այնքա~ն հարազատ£ 5 հուլիսի 1999 թ.

Ա~Խ, ԻՄ ՀՈՒՇԵՐ

Ա~խ, իմ հուշեր, իմ վառ հուշեր, Հուշե~ր, հուշե~ր, հուշերի շար£ Բոցկլտում եք, երկինք հառնում, Խարույկի պես բոցավառվում£ Սակայն երբեք, դուք իմ հուշեր

Մտքերիցս չեք հեռանում£ Քանզի հետո, նորից հառնում Դեպի ինձ եք վերադառնում£ 9 մայիս 1980 թ.

ԷԼ ՉԵՄ ԹՌՉԿՈՏՈՒՄ

Վաղ առավոտյան ես վեր եմ կենում Ու թռչունի պես փութով թռչում եմ, Տանից հեռանում£ Ու շատ անհամբեր

ճամփա եմ ընկնում,

Առավոտ լույսով սրտում փայփայված վառ-վառ հույսերով£ Օրն է սկսվում Իմ ու արեւի պայծառ ժպիտով, Հոգուս մեջ պահված նոր երազներով£ Եվ առավոտը բացվում է նորից` Ու բոցավառվում իրեն արեւով Ու իմ բարեւով£ Եվ օրը արդեն դառնում է կեսօր, Իսկ իմ սիրտը դեռ հույսերով լեցուն Տենչում է, տենչում£ Օրերս թռչում, տարի են դառնում, Ես էլ մեծանում Ու թռչունի պես Էլ չեմ թռչկոտում£ 17 նոյեմբեր 1984 թ. Իմ սենյակում մութ ու խաղաղ Ես բանտված եմ, ավա~ղ, ավա~ղ,

Ու մոմերի թույլ լույսի տակ Խոհ եմ կծկում հար-շարունակ£ Լռություն է շուրջս տիրում, Էլ ես արդեն չեմ դիմանում, Երազներով եմ դեռ ապրում Ու նրանցով թեւավորվում£ Աչքերս են լուռ արտասվում, Անցնող օրս ճանապարհում, Հառաչանքով ա~խ եմ քաշում, Ու թախիծով միշտ համակվում£ 4 հունվար 1995 թ. ԹԱԽԻԾ Հուսաբեկ խորհում, խորհում եմ, խորհում ՈՒ մենությունս մենակ եմ տանում® Սարսափ է պատում վհատ իմ հոգուն Մենակ մնալուց շատ եմ խուսափում, Բայց ճարահատյալ տոկում եմ, հաշտվում£ Անկախ պայմանից եւ հանգամանքից, Մենությունից վատ ոչինչ չգիտեմ, Ահա թե ինչու ես այն կոչում եմ հիրավի` թախիծ£ 10 հունվար 1995 թ.

ՄՏՈՐՈՒՄՆԵՐ

«Հեղգ ջահելություն` ծառան բոլորի,

Փափկության սիրույն Կյանքս կորցրի®» Արթյուր Ռեմբո (Ֆրանս. բանաստեղծ) Ես միշտ իմ կյանքում ժիր ու ժրաջան Եվ նրբանկատ աղջիկ եմ եղել, Ծերերին հարգել ու տեղ եմ տվել, Ձեռքի ծանրոցն եմ

իսկույն վերցրել£

Տուն եմ ուղեկցել ետ վերադարձել Օրհնանքը առել մարդ եմ ճանաչվել£

ԵՐՋԱՆԿՈՒԹՅԱՆ ԱՐԺԵՔԸ

Ինչո±ւ է կյանքը Իմ հանդեպ դաժան, Որ ձեռքս է խնդրում Ամեն անարժան£ Եվ աշխարհը մեծ Ու այնքան ճղճիմ Հեռու է պահում Զուգընկերոջն իմ£ Որ որոնումի Արդյունքում գտնենք, Թե երջանկության Արժեքը գիտենք£ 5 ապրիլ 1995 թ. Ա~խ, թեպետ կյանքիս Օրերն անշուք են,

Երբ ես մեծացա` Դա լավ հասկացա£ Իմ կյանքով զրկանք, Անվերջ տառապանք® Մի° հրահրիր Սիրտս հանդարտված, Որ չալեկոծվեմ® Նոր եմ հասկանում, Որ ամեն տարիք Իր տարերքն ունի£ 3 ապրիլ 1994 թ. ԱՆՑՅԱԼՍ Անցա~վ, գնաց մանկությունս Երազի պես եմ հիշում, Մթնեց կարծես ջահել կյանքս Ա~խ անցյալիս մշուշում£ Անդարձ անցան լավ օրերս, Հիմա ինքս եմ ինձ մաշում, Գլորվեցին տարիներս, Որ կսկիծով եմ հիշում£ Իմացա, որ բարությունն էլ Արժեք չունի աշխարհում, Ծիծաղողն ո±վ, լացողը ո±վ, Ապշում եմ ու զարմանում£

Ավա~ղ գնաց խնդությունս, Երազանքս դարձավ հուշ, Զուր եմ տենչում զուտ զղջանքս Անրջանքս այսքան ուշ£ 11 ապրիլ 1996 թ.

ԴԵ, ԱՍԱ` Ի±ՆՉ ԱՆԵՄ ՀԻՄԻ®

Անցավ տարիքս քաղցրալի, Օրերս դարձան դառնաղի, Հոգսերս շատացան օր-օրի. Դե, ասա` ի±նչ անեմ հիմի£ Սիրտս կուչ եկավ ցավերից, Հոգիս դալկացավ դավերից, Կյանքս էլ դուրս եկավ իր հունից, Դե`, ասա` ի±նչ անեմ հիմի£ Ա~խ, սերս հեռացավ ինձանից, Հոգիս փշրվեց կարոտից, Սիրտս էլ խռովեց ամենքից, Դե, ասա` ի±նչ անեմ հիմի£ Նայում եմ օրերիս ընթացքին, Խորհում եմ վիհի եզերքին, Խաղ չէ± այս աշխարհն անմեկին, Դե, ասա` ի±նչ անեմ, հիմի£ 15 մայիս 1998 թ.

ԱՆՄՈՌԱՑ ՀՈՒՇԵՐ

Մինչ անցյալի վառ հուշերն եմ հիշում, Ներկան իր հերթին անցյալ է դառնում£ Անցյալն էլ որքա~ն քաղցր է հիշվում, Ներկան է հոգիս փայփայում, գերում£ Ջահելությունս անցնում է, գնում, Ինչպես գարունն է կանաչում, անցնում£ Կյանքիս գարունքին գարունն է մաշվում Ու տարիներս իր հետ է տանում£ Արդ, ես աշնան մեջ այս ի±նչ եմ դառել, Չգիտեմ ե±րբ եմ սրտանց խնդացել. Քմծիծաղ ունեմ ծիծաղիս վրա Ախր ինչո±ւ եմ այսպես ես ծնվել` Տխրության քողը ուսերիս առել, Բայց իմ աչքերում սփոփանք կա դեռ Եվ հուսո լույսն է ճախրում իմ հոգում® ® Ու կա± մեկն արդյոք այս փուչ աշխարհում, Որ հոգսի բաժին եւ ցավ չունենա. Օրերս են ահա դարերին դառնում` Ինչ որ եղել է, կա, պիտի մնա® Ժամացույցի պես ժամերս են անցնում, Էլ ետ չեն գալու, շատ եմ ափսոսում, Մտաբերում եմ լավ ու վատ օրեր, Մտքով լեռներից իջնում եմ ձորեր£ 7 մայիս 1994 թ.

ՉԱՐՉԱՐՎԱԾ ԼՈՒՅՍԵՐ

Հուշեր եմ հիշում. Ի±նչ քաղցր է, վհատ` հուշերին դառնալ® Լուռ դատարկում եմ իմ մեջ իմ հոգին Ու հեծկլտոցով ես լաց եմ լինում. Պայծառ ու խավար միտք է թափառում Անվերջ, շարունակ իմ այս ուղեղում£ Ես իմ մտքերի հետ եմ միշտ խոսում Ու զարմանում եմ մտքերիս վրա, Որ ճամփա ընկնում ու չեն խճճվում Թողնում են իմ մեջ մի աննշմար հույս, Ճրագից իմ տան` մի չարչարված լույս® 11 մարտ 1993 թ. ՎԵՐՀՈՒՇ Իմ հին երգեր, Անդարձ օրեր, Քաղցր հուշեր® Լույսերի ծով, Ափսոսանքով Ձեզ եմ հիշում` Օրեր մանկան Ու միամիտ, Ալեկոծուն Ու բոցկլտուն, Ապրում, Բացվում, Սաղարթներին Ճերմակ հագնում

Ու վերստին Դառնում մանուկ Անօգնական® 4 ապրիլ 1998 թ.

ԵՎ ՔԱՆԻ ԴԵՌ ՀՈՒՇԵՐՍ ԿԱՆ®

Ջահել կյանքս ա~խ, զուր անցավ, Ափսոսացի, թե ո±նց անցավ, Ախր ինչպե±ս եկավ, գնաց, Իմ մեջ իբրեւ վառ հուշ մնաց£ Իմ անցյալը կորած թվաց, Թախիծը միշտ ինձ հետ մնաց, Հուշն է, հուշն է ինձ փայփայել, Իմ հուշերն են ինձ հմայել£ Եվ քանի դեռ հուշերս կան, Ես ինձ չեմ տա մոռացության, Ետ կդառնան նրանք մի օր Ու կտեսնեն ինձ ալեւոր£ 4 ապրիլ 1996 թ.

ՀՈՒՇԵՐՍ ԵՆ ԱՅՐՎՈՒՄ

Սիրտս ծովի պես ալեկոծվում է, Հողմահորձանվում. Տագնապով ցայտում, Լափին է տալիս` Խուճապի մատնված

Այրող հույզերից£ Անթեղ կրակը Վառում է մարած Սրտիս կայծերը, Սրտիս կայծերն իմ Լուռ, հողմահարված£ Քամու հարվածից Կրակն իմ անշեջ Բոցերով պատում Ու բորբոքում է Իմ հին վերքերը£ Հուշերս այրվո~ղ, Հուշերս մարո~ղ Լացո~վ սքողվա~ծ® 17 ապրիլ 2000 թ.

ՀՈՒՇՍ ՉԵՄ ՏԱ ՔԱՄՈՒ ԲԵՐԱՆ

Տարին անցավ® Ա~խ, չիմացա` ինչպե±ս անցավ. Սիրո գահս թափուր մնաց, Հուրս մարեց, մարդ չիմացավ£ Ինձ անմոռաց գանձը մնաց, Գանձը` հուշեր, հույսը մնաց, Ոմանց հուշը փայփայանքով Իմ հոգու մեջ գաղտնիք մնաց£ Ու քանի կամ, հուշերս կան,

Նրանց չեմ տա քամու բերան, Իսկ թե գնան օրերի հետ Գիտեմ, արդեն կանցնեն անհետ£ 8 հոկտեմբեր 2000 թ.

ԴԵ, ԵԿԵՔ, ՇՈՒՏ ԵԿԵՔ®

Այսօր լրացավ հինգ տարին, Ավարտման լուրը բոլորին, Երջանիկ պահ է ամենքին Արթնացան հուշերը մեր կրկին£ Հիշո±ւմ եք քննական այն պահը, Ո±նց էինք ապրում մենք ահը, Թեմա էինք գտնում ջերմ սիրով, Ծիծաղո~ւմ, բամբասո~ւմ կարոտով£ Թվում է` լքեցինք հենց երեկ, Աթոռը, սեղանը, ա~խ, երնեկ, Անցա~նք, գնացի~ք, դուք օրեր, Իմ մեջ թողեցիք վառ հուշեր£ Դե եկեք, շուտ եկեք հանդիպենք, Վերստին իրարու մենք տեսնենք, Զրուցենք, ծիծաղենք ու հիշենք, Իրարից կարոտը որ առնենք£ 15 մայիս 1980 թ. Թեպետ սիրտս, հոգիս փշրում,

Սակայն կամքս դեռ չեմ կոտրում. Նույնիսկ` նույնիսկ սիրո մասին Ես լռում եմ ու չեմ խոսում£ Ա~խ, ի±նչ անեմ, ինչպե±ս ասեմ, ՉԷ± որ ես եմ միշտ տվել խույս Եվ ոչ մեկին չեմ տվել հույս, Էլ ինձ ի±նչ լույս® էլ ինձ ի±նչ հույս, Երբ կարկտած իմ օրերն են Արդեն ինձնից երես թեքում, Սիրտս ճմլում, խռովում են Անշուք, անդարձ լուռ հեռանում® 5 հունիս 2003 թ.

ԳԻՏԵՄ, ԱՎԱ~Ղ®, ԾԵՐԱՆՈՒՄ ԵՄ®

1. Այսօր, երբ ես հերարձակ Նայում եմ ինձ հայելու մեջ, Իսկույն եւեթ աչք է զարնում Սպիտակ վարսը` հյուսքիս մեջ£ Ինչ-որ մի բան փշրվում է, Փուլ է գալիս հոգուս մեջ, Ու վշտացած դառը շնչում, Հառաչում եմ ես անվերջ£ Գիտե~մ, ավա~ղ®, ծերանում եմ, Կյանքս է ինձնից, ա~խ, բեկվում, Օրերից իմ հեռանում եմ,

Արեգակս է վար թեքվում£ 15 հունվար 2000 թ. 2.

ՈՒ ՆՐԱՆՔ ԵՆ ԿՅԱՆՔԻՍ ՎԿԱՆ

Թե վարսերս հարդարում, Հանկարծ ճերմակ եմ տեսնում, Ա~խ. իմ սիրտն է ճմլվում, Տեղս, ասես, չեմ գտնում£ Մտասուզվում եմ, խորհում, Մտքերի գիրկն եմ ընկնում, Աչքերս են ջրոտվում, Արցունքներս ծով դառնում£ Թել-թել սպիտակ վարսերս են Ինձ հավաստում դառը հուշեր, Չէ± որ նրանք դրանից են Ա~խ, ճերմակել հենց այս գիշեր£ Ու նրանք են կյանքիս վկան, Վկան իմ հեգ, հեգ մանկության, Վկան վշտիս ու խնդության, Վկան անգամ ջահելության£ 19 հունիս 1998 թ. 3.

ԻՆՉՈ±Ւ ԱՄԱՉԵԼ®

«Արծաթե թելեր» փափուկ վարսերիս

Փնջով հմայվում, փնջով մռայլվում Շուտ սթափվում եմ ու ելքը գտնում` Վարսերս եմ ներկում եւ ապա խորհում. «Ինչո±ւ ամաչել, թող որ նա աճի Խելքս երկարի£ Հպարտությունս ճերմակով պատի» Ոչ թե ամաչեմ, Այլ` հպարտանամ, Աշխարհի բանը խելքով ճանաչեմ»£ 18 հունվար 2001 թ.

ՕՐՍ ԵՄ ՄԱՇՈՒՄ®

Օրս է անցնում սին, ընդունայն® Ինձ ձայնում են, որ տեղ գնամ, Բայց մերժվում են նրանք ինձնից Ու փոշմանում իրենց կանչից£ Հետո ես եմ գցում-բռնում, Չափում-ձեւում ու նժարում` «Չլինի± թե նեղացրի® Կամ էլ թե չէ` Նրանց աչքին ես մեծամիտ երեւացի®»£ Ա~խ, ի±նչ անեմ, չեմ իմանում, Գնա±մ® արդյոք, թե չգնա±մ® Չեմ հասկանում® Երկմտում եմ ու չեմ գնում, Մինչդեռ տանն եմ տխուր նստում Ու աթոռին կառչած մնում£ Ես լավ գիտեմ, որ իզուր տեղ

Ժամանակս է կորչում, գնում£ Օրս է անցնում. Իսկ օրերս ինձ չեն սպասում, Օրերս են անցնում, գնում, Օրերս դաժան, բաժան-բաժան£ Օրերս փուչ ու տաղտկալի, Օրերս երկար ու ձանձրալի£ Ու այսպես եմ օրեր մաշում Ա~խ, օրեցօր ես էլ մաշվում, Թեպետ բնավ ես չեմ հաշտվում, Որ օրերս եմ հիմա հաշվում® 10 հունվար 2002 թ. ԶՂՋԱՆՔ Թե ընկերներս Սեր են խոստացել, Հայացքս եմ շեղել, Հեզությամբ շիկնել, Մերժել եմ, անցել£ Թե խնջույքի են Ինձ հրավիրել, Պատճառ եմ բռնել Ու հրաժարվել Եվ չեմ գնացել£ Երբ ցանկացել են, Որ ինձ ուղեկցեն,

Ճամփես փոխել եմ Ու խոտորել եմ Թողել, հեռացել£ Տարիներն այսպես Եկել են, անցել, Իսկ ես մեծացել® Արածիս համար Ուշ եմ զղջացել£ 21 դեկտեմբեր 1998 թ. «Կյանք տվեք ինձ վայելելու, Ավա~ղ կյանքը կարճ է շատ»£

Ա.Ս. ՊՈՒՇԿԻՆ

ՍԱԿԱՅՆ ԵՐԲԵՔ®

Ինչո±ւ եմ այսքան երկար սպասում, Կարծես թե կյանքին չեմ արձագանքում® Չէ± որ կյանքն է կարճ. Չէ± որ չքվում է մեկ ակնթարթում® Սակայն ի±նչ անեմ® Քանզի ես գիտեմ, Որ կյանքը, կյանքը քաղցր է մեղրի պես, Ու նաեւ բիրտ է, ոսոխ է, դաժան® Թեեւ լավ գիտեմ, նման է մրգի, Որն ունի միջուկ` կորիզ դառնահամ® Ինչո±ւ եմ այսքան երկար սպասում, Թեպետ այս կյանքը ես չեմ վայելում£ Ախր օրերը վազում են, վազում.

Երանի~ նրան, ով հասկացել է կյանքը այս ճղճիմ. Ուրեմն լսիր, իմ լավ բարեկամ, Թե որ կամենաս այս կյանքում խնդալ, Երջանիկ լինել, ապրել ու ցնծալ, Պիտի միշտ տոկաս, պիտի պայքարես, Ու հուսակտուր երբեք չլինես, Դու նաեւ պիտի սերը ճաշակես, Ոչ թե ինձ նման նստես, սպասես, Երազների մեջ էլի երազես® 6 հունիս 1998 թ.

ԵՐԱՆԻ~ ՆՐԱՆ®

Երանի~ նրան, ով հասկացել է կյանքը այս ճղճիմ£ Ուրեմն լսիր, իմ լավ բարեկամ, Թեպետ այս կյանքը ես չեմ ըմբոշխնում, Բայց դժգոհ էլ չեմ, որ ապրում եմ, կամ, Դու էլ գոհացի°ր, գոհացի°ր, որ կաս, Սերը վայելիր, որ համը զգաս, Իսկ ես դեռ նորից, նորից կսպասեմ, Խոր համբերանքով նորից կլցվեմ, Թե որ չգտնեմ իմ սիրո հուրը, Սիրուց կվառվեմ, դանդաղ կածխանամ Եվ կմոխրանամ ու լուռ կսպառվեմ® 8 հունիս 1998 թ.

ՍԵՐՆ ԻՆՁ ՀԱՄԱՐ

Սերն իրականում վեհ զգացում է, Ավա~ղ, ինձ համար լոկ երազանք է,

Սերը եթեր է, ճախրող թիթեռ է, Ինձ համար, ավա~ղ, կարոտի բեռ է£ Սերը արշալույս, ոսկեվառ հույս է, Ավա~ղ, ինձ համար սիրտ մաշող հոգս է, Սերը հրաշք է, սերը տեսիլք է, Ինձ համար, ավա~ղ, արցունք ու ցավ է£ Սերն անթեղ է, սերը կանթեղ է, Ավա~ղ, ինձ համար անհույս պատրանք է, Նա սրտի խոց է, կամ թաքստոց է, Ինձ համար, ավա~ղ, հույզերի բոց է£ Սերը` հոգու լույս, սերը` հույզ ու հույս Սերն ինձ համար կենսատու ուժ է£ 1 դեկտեմբեր 2000 թ.

ՍԻՐՈ ԵՐԳ

Ես ամենուր սեր եմ լսում` Երգում, կյանքում եւ թե գրքում, Մարդկանց սրտում եւ թե հոգում Տանն` ամենուր եւ փողոցում Տեսակներով տարբեր բազում£ Այդ բառերը թեպետ մաշվել Բայց դարձել են սեր, սիրահար, Սեր այրումի, սեր տանջանքի, Ինչպե±ս սիրուց գլուխ հանի, որ չմարի® Ու միշտ մնա սիրատոչոր£ Միշտ սիրելիս սեր խոստանում,

Սիրո հույսով սեր է փնտրում, Նազով երգում սիրո մասին, Սիրո մասին տենչում անվերջ, Ու սերն, ասես, էլ չունի վերջ£ 6 մայիս 1996 թ.

ՄԵՆԱԿ ՉԵՄ®

Մենակ եմ, դալուկ, Անքուն ու անձուկ Այս անապատում£ Իմ սրտում, մտքում Թաքուն իմ հոգում Դո°ւ ես, միայն դո°ւ£ Այդժամ իմ շուրջը Վարդեր են բուրում, Ես` քեզնով արբում£ ®Ո°չ, ոչ մենակ չեմ, Սիրավառ սիրտս Քե°զ հետ է, քե°զ հետ£ 8 դեկտեմբեր 1999 թ. ՊԱՏՐԱՆՔ Երբ քեզ տեսնում, կաս-կարմրում Ու շիկնում եմ,

Շփոթվում եմ, Հուզվո~ւմ-հուզվո~ւմ, Իմ մեջ սուզվում Ու հալվում եմ, Վերանում եմ, Եղած-չեղած Մոռանում եմ® Հետո դարձյալ Ես հառնում եմ Ու դառնում եմ Հուսո ճրագ, Սիրո կրակ, Երկինք միտված Լույսի հատված£ Ու երկնային Հրե մի ձեռք Օրհնում է մեր Միացումը Եվ պատգամում Որ այսուհետ Լինեմ քեզ հետ, Միայն քեզ հետ£ 20 հուլիս 1962 թ.

ՉԳԻՏԵՄ` ՍԻՐԵ±Լ, ԹԵ ՏԱՌԱՊԵԼ ԵՄ®

Թեպետ սիրել եմ քեզ խելակորույս, Բայց մնացել եմ նորից վշտահույզ£

Եվ ամեն անգամ ես քեզ մերժել եմ, Սակայն մերժելով` միշտ մեղանչել եմ£ Մորմոքով, լացով լուռ հեռացել եմ, Ամպի պես հեռվում լցվել, թախծել եմ£ Եվ այսպես անվերջ քեզ նայել, լռել, Չգիտեմ` սիրե±լ, թե± տառապել եմ£ 14 սեպտեմբեր 1969 թ.

Ա~Խ, ՔԵԶ ԻՆՉՈ±Ւհ®

Աստծու կողմից ինձ պարգեւած, Միա~կ-միակ ու թանկ կյանքս, Սիրուդ համար, ես միայն քեզ Նվիրեցի£ Եվ չգիտեմ, սակայն ինչո±ւ, Որ քո սերը գաղտնի~, տխո~ւր Ու միայն լուռ, Իմ մե~ջ, մտքո~ւմ փայփայեցի£ Հպարտությո~ւն®Հպարտությո~ւն® Երազանքո~վ, պատրանքներո~վ, Ա~խ, միայն քեզ, միայն ես քեզ Սպասեցի£ Թեպետ սիրով, մեծ կարոտով, Սպասեցի,

Մինչդեռ ես քեզ, ա~խ, քեզ ինչո±ւ Գեթ մի սիրո խոսք չասացի£ 30 մայիս 2002 թ.

ՈՒՐԵՄՆ ԿՈՒՅՐ ԵՍ®

Ես սիրում էի, բայց փախչում էի, Քանզի քեզանից ամաչում էի£ Դրա համար էլ խույս էի տալիս, Ու դեռ ասում են աչքերն են մարդու Հոգու հայելին. Ինչպե±ս չզգացիր սերն իմ աչքերի, Ինչո±ւ չիմացար գաղտնիքն իմ սրտի, Որ մինչեւ հիմա փայփայում է քեզ® Ուրեմն կո±ւյր ես, չես նկատում դու£ Չէ± որ կույրերը շատ են զգայուն£ Խոսելիս անգամ նրանք զգում են Սրտի թրթիռը£ Եվ քո աչքերում թաքուն պահ մտած Այդ սիրո շունչը, Իսկ դու սիրելիս, դու ինձ չես տեսնում, նույնիսկ չես զգում. Ուրեմն` կույր ես ոչ թե աչքերով, Այլ հոգով ես կույր® Ափսո~ս, այ իմ կույր, որ ինձ չես տեսնում® 11 հոկտեմբեր 2001 թ. ՄԵՐԺՈՒՄ Դու սեր ես խնդրում խոր աղաչանքով, Իսկ ես մերժում եմ պաղ սրտիս ձայնով,

Հետո ափսոսում քո այդ հուզմունքին Ու քեզ հուշում եմ` ընտրիր ուրիշին£ Արդյոք իզուր չե±ս սիրո հուր փնտրում, Սիրո հույզերդ էլ վատնում ու վատնո~ւմ, Դու սիրիր նրան, ով քեզ է սիրում, Իսկ ես կսպասեմ իմ միակ սիրուն£ Ա~խ, եթե անգամ սիրով արբենում Չեմ կարող երբեք քեզ սեր խոստանալ, Քանզի լավ գիտեմ` չեմ կարող սիրել, Սիրվել նրանից, ում ես եմ սիրում£ Եվ եթե նույնիսկ անչափ ձգտեմ էլ, Մի±թե կարող եմ աչքերս փակել, Քանզի հոգսերն այդ չեմ կարող տանել, Ախր փուշ չէ, որ մատիցս հանեմ£ Սիրո խոստումներ չեմ կարող քեզ տալ Չեմ կարող անսիրտ սիրել ես մեկին, Սպասիր բախտիդ նա ինքը կգա Եվ գալուց առաջ էլ մի շշնջա£ 15 հունիս 1965 թ.

ՈՒ ԹԵ ԽՈՐՀՈՒՄ ԵՄ®

Գիշեր է` անշող, մութ ու խավարչտին, Մռայլ, լուռ գիշեր. Անկողնում պառկած, աչքերս եմ փակում ինքս ինձ խորհում£

Եվ այնքան երկա~ր, երկար եմ խորհում, Որ իմ աչքերը սառչում են, սառչում, Եվ սրտիս վրա սառցակալում է Երազանքիս չուն£ Կամ էլ ես այնքան երկար եմ խորհում, Որ իմ խորհելուց հանց ջերմանում եմ` Ու սիրտս ջերմից կարծես հալվում է£ Ու թե հալվում եմ, կաթոցք եմ դառնում, Եվ այդ կաթոցքից երգ եմ հորինում£ Անուշ մեղեդին սիրտս է շոյում£ Եվ ինձ թվում է, որ կարուսել եմ Ես մտքով նստում, Ու պտտվում եմ` խավար գիշերվա լուսե երազում£ Ու ես պարուրված` ուրախ քնիս մեջ, Լուռ մխրճվում եմ իմ երազներում Թե արթնանում եմ կորցրած երազս եմ ես կրկին փնտրում® 5 նոյեմբեր 1999 թ.

ՉԳԻՏԵՄ` ԻՆՉՈ±Ւ®

Շրջում եմ այգում եւ մտքեր հյուսում, Թռչնակ իմ սիրուն քո երգն եմ լսում, Քո ծլվլոցի մեղեդուց արբած` Ունկ եմ դնում անխոս, հիացած£ Քթիս տակ ժպտում ու մենակ քայլում, Երգից ներշնչված աչքերս են փայլում, Անց ու դարձողին աչքով հետեւում,

Ասես կորցրել եմ, փնտրում, չեմ գտնում£ Չգիտեմ` ինչո±ւ քեզ եմ որոնում, Սակայն որտե±ղ ես, որ քեզ չեմ գտնում, Քեզ, իմ անծանոթ, որ չեմ ճանաչում, Մինչդեռ կարոտով ես քեզ եմ տենչում£ Անցորդների մեջ հայացք եմ նետում, Սիրով գուրգուրում, հոգով վետվետում® Եվ սակայն անհույս` անցնում գլխիկոր, Քեզ եմ անրջում, իմ հոգու հատոր£ 11 օգոստոս 2000 թ.

ՔԵԶՆՈՎ ԾԱՐԱՎԱԾ

Երկար գիշերը դարձել էր ձանձրույթ, Իսկ ես` աթոռին տանջահալ սեւ ձյութ, Ծանր կոպերս փակվել էր հանդարտ Ու երազ բացվել մտքում իմ սաղարթ£ Դու այցի եկար, եկար քմայքով, Ժպտերես դեմքով, անծիր հմայքով, Սերը քո սրտում ` հուրքոտ աչքերով Սիրտս վերստին լցրիր հրայրքով£ Կարճ տեւեց պահը, ես սթափվեցի Աչքերս խինդով իսկույն բացեցի, Երա±զ էր, տեսիլք` ապշած մնացի, Չգիտեմ ինչո±ւ ես պապանձվեցի£

Կամենում էի նորից քուն մտնել, Ու իմ տեսածը հանկարծ չկորցնել Որ գուցե դարձյալ երազս ետ գար Երազիս իղձը իրական դառնար£ Ցանկանում էի երազս տեսնել Գողտրիկ իմ սիրով սիրուս արբեցնել® Մի գուցե հետո կիրականանա±ր Իմ երազանքը, ա~խ, թե կրկնվեր£ Ա~խ, երանի~ թե հանդիպեի քեզ, Ինչպես տեսիլքում տեսա` բարետես, Որ դու հուրհրաս միայն իմ սրտում, Ինչպես որ տեսա, քեզ իմ երազում® Գիշեր էր խաղաղ, քունս չէր տանում, Մտքերս անվերջ շաղվում, շաղախվում, Իմ սիրտը ծարավ քեզ էր փափագում, Երազիս կանչով քեզնով հագենում£ 14 հունվար 1965 թ.

ՋԵՐՄՈՒԹՅՈՒՆ ԿՏԱ±Ս®

Ես քեզ եմ դիմում իմ հավատ ու հույս Սերս պիտ վառվի±, թե± դառնա մոխիր£ Ասենք թե վառվես ու հետո հանգչես, Հանգչելուց հետո ի±նչ պիտի դառնաս£

Մոխիրը փոշու էլ չի վերածվի Փոշին ինքն իրեն կհանգստանա£ Իսկ ինձ ի±նչ օգուտ` եթե նա կորչի, Ուրեմն պետք չէ, որ մոխիր դառնաս£ Գիտեմ, ածխով են քուրաներ կոփում Ու քուրայի մեջ` հուրհրան կրակ£ Գուցե հավատիս ջերմությո±ւն դու տաս, Քան թե դու մոխիր, կամ ածուխ դառնաս£ Եվ մեզ լափլիզող կրակների մեջ Գուցե կհառնի± մեր սերը անվերջ£ 15 դեկտեմբեր 1999 թ.

ԻՄ ՍՐՏԻ ՀԱՎՔ

Ո±ՒՄ ՃՅՈՒՂԻՆ ԵՍ

ԴՈՒ ԹԱՌԵԼ®

Հավքը թռչում է, չվում, հեռանում Ու վերադառնում ճիշտ ժամանակին£ Հավքը գալիս է գարնան գալուստին, Քաղցրալուր կանչում թեւավորներին£ Հավքը գալիս է գարնան գալուստին Ու հանգստանում իր սիրած ծառին£ Երգո~ւմ, ծլվլո~ւմ, ցնծություն բերում Ամենքի սրտում խնդությամբ լցնում£

Անուշ մեղեդու եւ նվագի տակ Ասես գամվում եմ ու տեղս կանգնում, Արբած, զմայլվում նրան ունկնդրում£ Հետո քայլում եմ հույսի աչքերով Ու լույս եմ վառում հայացք նետելով. Հայացք եմ եմ թափում, հայացք հավաքում Անցորդների մեջ հայացք որոնում. Անհույս, լիահույս, հոգնած հուսաբեկ Փնտրում եմ ես քեզ ու դեռ չեմ գտնում£ Որտե±ղ ես հիմա, դու, իմ սրտի հավք, Ախր ուշացար, ինչո±ւ դու չեկար, Չէ± որ գարունն էլ եկավ ու անցավ, Իսկ դու, չեռ չկաս® չկաս ու չկաս£ Լուրթ աչքերով եմ փնտրում ես հիմա Արդյո±ք որտե±ղ ես® որտե±ղ® ո±ր ճյուղին® Ո±ւմ ճյուղի վրա ես թառել, ծլվլում® Չվե±լ, կորե±լ ես® գուցե փնտրե±լ ես ու ինձ չես գտել, Կամ մոլորվե±լ ես, մոռացե±լ ճամփադ թողել, գնացել£ Ա~խ, իմ սրտի հավք, իսկ ես լիահույս քեզ եմ սպասում® 7 օգոստոս 1997 թ.

ՄԵՆԱԽՈՍՈՒԹՅՈՒՆ

Նորից լռություն® (Մենախոսում եմ) Մանկութ իմ ջահել օրերս անցան,

Ես էլ չիմացա, թե ինչպե±ս անցան, Միայն իմացա, որ ձյուն ու թախիծ դռանն իմ չոքեց. Եվ հիմա ասես, հեռո~ւ, շատ հեռո~ւ, Ես սպասում եմ Իմ եկվորներին£ Գուցե± իմ կողքն է ինձ փնտրող հավքը® Ետադարձ հայացք հուշերիս հառնում, Կարծես մանկանում ու պայծառանում, Կորչում, հեռանում ու ետ է դառնում£ Թեպետ այս պահին ես շատ եմ թախծում, Ու սիրտս է տրտում, բայց այնուհանդերձ Ես իմ թախծի մեջ վայելք եմ ապրում Ու նոր հանդարտվում£ Իսկ հիմա ուշ է, վերջն է երեւում իմ տառապանքի Ու ես կյանքի հետ պարտք, պահանջ չունեմ£ Եվ հիմա արդեն ես որոշել եմ, Որ ձմեռը գա, էլ չեմ ասելու, որ ձմեռ եկավ – Ինչո±ւ դու եկար® կամ թե` – Որտե±ղ ես, ասա, դու իմ ուրվական® Ո±ւմ թեւին թառար, դու մոլորված հավք£ 16 դեկտեմբեր 1998 թ.

Ա~Խ, ՉԳԻՏԵՄ®

Սիրտս կոտրա~ծ ու լլկվա~ծ, Փշրվա~ծ ու փլվա~ծ-մմլա~ծ, Հառաչում է ու հեծեծում Ա~խ, չգիտեմ, ինչո±ւ® ինչո±ւ®

Սիրո կարոտ վհատ սիրտս Մորմոքում է ու հեկեկում, Ընկրկում է ու կարոտում Ա~խ, չգիտեմ, ինչո±ւ® ինչո±ւ® Գուցե Տիրոջ կամքով ե±ս էլ Մի փրկության ճամփա գտնեմ, Որ վերքերս ապաքինվեն, Ու այսուհետ չտառապեմ£ 23 դեկտեմբեր 2000 թ.

ՍՐՏԻ ՄԵԾ ԽՈՑ

Առավոտյան օրն է բացվում, Ծով մտքերս են իրար խաչվում, Ինձ մրրկում, ինձ են տանջում, Իմ անդորրն են հա~ ընդմիջում£ Եվ զարմանք եմ անվերջ ապրում, Իսկ զայրույթս հարցով փակում, Հարցերս են ինձ խճճում, Ես էլ նրանց մեջ մխրճվում£ Մտքում խոսում, տալիս, առնում, Մտքերիս հետ ա~խ, չեմ հաշտվում. Ինչո±ւ® ինչպե±ս® չեմ հասկանում Ինձ այս կյանքը ո±ւր է տանում£

Ո±նց աշխարհը գլխիս շրջվեց, Ջահել կյանքիս հունը փոխվեց, Ո±վ ինձ տվեց այսքան հոգս-ցավ, Փխրուն սիրտս, որ դառնացավ£ Ո±վ ինձ ասաց այսպես վարվեմ, Որ նվիրվեմ, ուժասպառվեմ, Որ անձս տամ մոռացության Բերկրանք չապրեմ գեթ մեկ վայրկյան£ Ո±վ եւ ինչո±ւ, Տեր իմ Աստված, Այդպես դաժան ինձ անիծեց, Որ իմ սերը դեռ չարթնացած, Ճամփա չելած լուռ մոլորվեց£ Եվ մոլորվեց, եւ գլորվեց, Իջավ, ելավ իրար հունցվեց, Ապա դարձավ սրտի մեծ խոց, Եվ իր հերթին կրակ ու բոց® 13 ապրիլ 2002 թ.

ԽՌԻՎ ԽՈՀԵՐՍ®

Սիրտս հառաչում, հոգոց է հանում, Ա~խ քաշելով է նա հանգստանում® Ծնվում է, թռչում օ~ֆ, օ~ֆ-ի հնչյուն, Եվ փոխվում, դառնում մեղեդի իսկույն£ Թախծում եմ, թախծում, երգեր հորինում

Ու այսպես-այդպես հոգիս, դարմանում£ Ծնված մեղեդին հնչյուն է անգին, Բխած իմ հոգուց երգ է կաթոգին£ Այսպես եմ շնչում, այդպես խաղաղվում, Խռիվ խոհերս էլ ինձ չեն տանջում. Հոգիս է թեւում, էլ չեմ խռովում Խռիվ մտքերով թռչում եմ, գնում® 22 սեպտեմբեր 2000 թ.

ԹԵԿՈՒԶ ՄԵՆՔ ԶԱՏ®

Թե վշտանում, քո անունն եմ հար շշնջում, Ա~խ, թե ինչո±ւ, քեզ եմ հիշում ու տրտնջում. Չեմ հանդիպել, քեզ հետ քայլել,

քեզ համբուրել,

Սակայն սրտիս կանչով ասես քեզ տենչացել Եվ քո սերն եմ միշտ երազել մտքով սպասել Եվ այդ մասին չեմ էլ փորձել մարդու ասել£ Սակայն սիրտս ու լեզուս են լուռ մրմնջում, Եվ հոգիս է խաղաղ կանչում ու ինձ ասում. – Թեկուզ մենք զատ, բայց դու ապրիր, սեր ըմբոշխնիր, Իսկ ե±ս® իսկ ես կգոհանամ միայն հեռվից, Ա~խ, ինձ այրող քո աչքերի հուր կրակից® 16 հուլիս 1999 թ.

ԵՐՋԱՆԿՈՒԹՅԱՆ ԱՐԺԵՔԸ

Շնորհակալ եմ ես քո աչքերից, Որ հանդիպելիս` ժպտում են անուշ եւ հույս են տալիս£ Իսկ բաժանվելիս` տխրում ես այդպես եւ «ա~խ» ես քաշում£

Ու դեռ հաստատում, որ սիրում ես ինձ£ Ես քեզ հարգում եմ® բայց ասա° տեսնեմ, Ինչո±ւ է կյանքը միշտ այդպես լինում. Դու ինձ ես սիրում, ես` մեկ ուրիշի£ Ում ես եմ սիրում, նա ինձ չի սիրում® 1 ապրիլ 1995 թ.

ԵՍ ՈՒԶՈՒՄ ԵՄ, ՈՐ ՀԵՌՎԻՑ ՔԵԶ ՆԱՅԵՄ®

Ես թաքցնում եմ հայացքս հաճախ քո այդ հայացքից, Որ թախծոտ աչքերս քո հուր աչքերին

էլ չհանդիպի,

Որ չկայծկլտա, որ չբռնկվի ու մղեղ դառնա, Կամ էլ թե խեղդվի փոթորկուն ծովում վերջանա, գնա£ Եվ միտումնավոր ես ցույց եմ տալիս, որ քեզ չեմ տեսնում, Ու թաքնվելով ես կամենում եմ քեզ հեռվից նայել, Ուզում եմ ծարավ հոգիս ամբարել, ու քեզնով արբել, Ուզում եմ, սակայն քեզ այնպես նայեմ, որ քո կրակից հանկարծ չայրվեմ® 11 փետրվար 1969 թ.

Ա~Խ, ԻՆՉՊԵ±Ս ԱՍԵՄ®

Եվ այսպես եկավ հանդիպման ժամը, Որին ես երկա~ր շատ եմ սպասել, Ու պիտի ասեմ սրտիս գաղտնիքը, Որ այս իմ երգը քեզ եմ նվիրել£ Ա~խ, ինչպե±ս ասեմ, որ սիրում եմ քեզ, Ա~խ, ինչպե±ս ասեմ, որ կանչում եմ քեզ, Ա~խ, ինչպե±ս ասեմ` ամաչում եմ ես£ Ու մտքով քեզ հետ երգ եմ շշնջում,

Շուրթերով ժպտում, հոգիս է շոյվում, Ծնված մեղեդին ինձ դուր է գալիս Եվ հոգուս դառը վայելք է տալիս£ Ա~խ, ինչպե±ս ասեմ, որ սիրում եմ քեզ, Ա~խ, ինչպե±ս ասեմ, որ կանչում եմ քեզ, Ա~խ, ինչպե±ս ասեմ` ամաչում եմ ես£ Ես եկա մոլոր քեզ մոտ կանգնեցի, Սակայն քեզ ոչի~նչ-ոչի~նչ չասացի, Մինչդեռ, իմ անգութ, ինձ հետ խոսեցիր, Ու սիրտս ինչո±ւ դու չկարդացիր£ Ա~խ, ինչպե±ս ասեմ, որ սիրում եմ քեզ, Ա~խ, ինչպե±ս ասեմ, որ կանչում եմ քեզ, Ա~խ, ինչպե±ս ասեմ` ամաչում եմ ես£ 14 հունիս 1997 թ.

Ա~Խ, ԻՆՉՊԵ±Ս ՔԵԶ ՀԱՎԱՏԱՄ®

ԱՂՋԻԿ- Ինձ տեսնում ու շիկնում ես, Ինձ տենչում ու կանչում ես, Դառնում կամաց փսփսում Ու այսպես ես դու ասում. ՏՂԱՆ- Դու աղջիկ ես ոստիկան, Ամենից շատ դուրեկան Ես արթուն եմ, թե քնած Քեզանով եմ ա~խ տարված£ Խոսք ես տալիս, որ կգաս, Մինչդեռ ո±ւր ես, դու չկաս, Գիշերները չեմ քնում,

Քո մասին եմ մտածում£ Ա~խ, իմ քնքուշ ոստիկան, Էլ ինչպե±ս քեզ հավատամ, Դու ասում ես, որ կգաս, Սակայն ո±ւր ես, դու չկաս£ ԱՂՋԻԿ- Դու տղա ես շատ սիրուն, Միտքդ պայծառ ու խոհուն, Ես եկել եմ, հիմա, տես, Որ հույզերս պատմեմ քեզ£ Թեպետ սրտով սիրում եմ Ու քո սիրուց այրվում եմ, Միայն քեզ եմ երազում Իմ տագնապով քեզ հուզում. Իմ սիրելի բարեկամ, Ասա, ինչպե±ս հավատամ, Որ իմ կյանքը քեզ կապեմ Սիրտս քեզ հետ շաղկապեմ£ 14 հունիս 1997 թ.

ՔԵԶ ԵՄ ՍՊԱՍՈՒՄ

Անցա, դարձա ու գնացի Եվ ամենքի հետ խոսեցի, Սակայն ոչ ոք քեզնից բացի Չթվաց ինձ գեթ խելացի£

«Քեզ սիրում եմ» ես չասացի, Քանզի քեզնից ամաչեցի, Մինչդեռ քեզնով հրապուրվել, Քեզ եմ միայն անկեղծ սիրել£ Ինձ մոռացել, քեզ եմ հիշում, Քեզ հետ եմ ես մտքով խոսում, Իսկ դու, անգութ չես իմացել, Ժպտացել ես ու հեռացել£ Գիշերն ընկավ, արթուն եմ ես, Չեմ դիմանում, ա~խ, առանց քեզ, Որ քեզանից ես լուր չունեմ, Քեզնից` քուն ու խնդում չունեմ£ Արդ գլուխս դրել բարձին, Սպասում եմ վերադարձիդ, Սիրտ իմ փխրուն քիչ դիմացիր, Իմ սիրելի շուտ ինձ դարձիր£ 20 մայիս 2004 թ.

ՍՊԱՍՈՒՄ ԵՄ, ԴԵ, ԱՐԻ®

Կյանքս անցավ, վշտահար, Ո±ւր ես, իմ սե°ր, դե արի, Ախր դու շատ ուշացար, Սպասում եմ, դե° արի® Ինչո±ւ երազ ինձ դարձար, Երազ կապույտ, դե, արի,

Ինձ այրելով դու անցար, Սպասում եմ, դե. արի£ Դու իմ երազ անաղարտ, Իմ հոգու լույս, դե, արի, Ախր դարձել ես կարոտ, Սպասում եմ, դե, արի£ Ու տենչահույզ, անհանգիստ, Քեզ եմ փնտրում, շուտ արի, Լի արցունքով, թախիծով Սպասում եմ, դե, արի® 10 փետրվար 2000 թ.

ՕՐՆ Է ԻՄ ՀՈԳՈՒ ՍԻՐՈ ՃԱՌԱԳՄԱՆ

Օրն է այսօր, օրս ծննդյան Իմ հոգու օրն է, սիրո ճառագման£ Օրն է ասես շատ արտասովոր Եվ հոգիս այսօր արեւ է բոսոր£ Կարծես մտքերս են ինձ թեւավորում Ու անուրջներս ինձ են պարուրում£ Այս գիշեր քեզ եմ երազում տեսել, Տեսնես թե ինձ հետ ի±նչ է կատարվել. Ես դարձել էի իբրեւ ուխտավոր Գիտեմ, պիտ դառնամ այսօր բախտավոր£ Պիտի վերջ դնեմ իմ պատրանքներին, Պիտ այսօր դառնամ քո սիրո գերին£ Պիտ կյանքս լցնեմ միայն քո շնչով, Էլ չտառապեմ երազանքներով£ Օրն է այսօր օրս ծննդյան

Երազանքներիս իրականացման£ 12 մարտ 2004 թ.

ԱՍԵԼՈՒ ԽՈՍՔԵՐ ՉԳՏԱ±Ր®

– Քեզ սիրում, սիրում եմ,- ասացիր, Ժպիտով, թախիծով դու անցար, Գնացիր, հեռացար, մոռացար, Հիշեցիր ու նորից ետ դարձար£ Ա~խ, ինչո±ւ ինձ մոտ դու չեկար, Ասելու խոսքեր չգտա±ր® Ինձ մոլոր դարձրիր, սիրելիս, Տառապում, մաշվում է հոգիս£ Դեռ ուշ չէ, կասեմ քեզ, ինձ լսիր, Ես չկամ առանց քեզ, իմացիր, Առանց քեզ քուն չունեմ, ինձ լսիր Կյանք չունեմ առանց քեզ, հասկացիր£ Հավատա, որ մտքով ինձ հետ ես, Իմ կյանքի իմաստն ու «պատիժն» ես Ինչո±ւ ես ամաչում, արի, Ինչո±ւ ես դու քաշվում, արի£ Լավ գիտեմ, ապրում ես իմ բույրով, Իսկ ես էլ այրվում եմ քո սիրով, Թե սիրում, տանջվում ենք երկուսով, Ինչո±ւ ենք մենք ապրում հույսերով£

Կանչում եմ, քել կանչում, արի Տենչում եմ, քեզ տենչում, արի, Արի շուտ արի, կարոտս առնեմ, Որ սրտիս կրակը ես քեզնից առնեմ£ 15 փետրվար 2002 թ.

ԱՅՏԵՐՍ ԵՆ ԱՅՐՎՈՒՄ®

Այտերս են այրվում, Այտերս են այրվում® Այն ո±վ է, ո±վ է հեռվից ինձ հիշում, Գուցե տեսե±լ է, կրկին վերհիշում£ Այն ո±վ է, ո±վ է իմ մասին խոսում Եվ կամ էլ գուցե մի քիչ բամբասում£ Ա~խ, չգիտեմ թե ո±վ է կարոտում, Նույնիսկ չգիտեմ, թե ո±վ է ատում£ Տեսնես այն ո±վ է անունս տալիս, Ինչքա~ն երկչոտ է, որ մոտ չի գալիս£ Այտերս են այրվում® Այտերս են այրվում® Իսկ թե ի±նչ է դա Ես չեմ հասկանում® 5 մայիս 2003 թ.

ՇԱՏ ԵՍ ՈՒՇԱՑԵԼ, ԷԼ ՉԵՄ ՍՊԱՍԻ®

Ինչո±ւ ես փորձում շանթել հայացքով Եվ հանգած սիրտս այրել կրակով, Չէ± որ իմ սիրտն էլ քեզնով խարսխվել Եվ քո հուր սերը ինձ մոտ էր հանգել£

Ով դու «գթառատ», որ ժամանակին Ինձ համար որքա~ն, որքա~ն էիր ժլատ, Քանզի ամենքին, դու քո ճամփեքին սեր էիր բաժանում, Մինչդեռ քո սիրուց դու չէիր կամենում ինձ բաժին հանել£ Արդ, մեծացել եմ. Էլ առաջվա պես ես միամիտ չեմ® Շա~տ ես ուշացել£ Էլ ես չեմ ուզում սիրո մեջ բովվել, Քանզի քեզանից ա~խ, շատ եմ դաղվել® Չէ± որ այդ խանդն էր թույնել իմ հոգին, Որ կոտրատել էր, կոտրել իմ ոգին® ® Դու չես հավատա, թե ես ինչքա~ն եմ, ինչքա~ն տառապել, Որքա~ն վհատվել, որքա~ն եմ թախծել եւ որքա~ն լացել. Սիրտս մորմոքվել, սիրտս ճաքել է, ա~խ, ճաքճքել է® Թե ճաքճքել է, թե փշրվել է, ինչպես ապակին® Ուրեմն զուր է, որ ջանքեր վատնես Եվ ինձ հետ հանկարծ դու հույսեր կապես, Չէ± որ իզուր է, էլ նա չի կպչի, Քանզի դու ավա~ղ, շատ ես ուշացել®ո~ւշ է արդեն, ուշ£ Ուրեմն` գնա, երբեմնի ընկեր, հույսով մի մնա Եվ գնաս բարով, գնա քո ճամփով ինձ մի սասանի, Քանզի ես արդեն, վաղո~ւց, շատ վաղուց Քեզ արձակել եմ իմ խարիսխներից, Վաղո~ւց, շա~տ վաղուց ազատվել եմ քո` Հենակ թվացյալ իմ սխալ մտքից, Չէ± որ հեռացել, քեզ մոռացել եմ

էլ չեմ սպասի.

Սակայն իմացիր, միայն քեզ կասեմ`

Ավա~ղ, շատ ավա~ղ ներել կարող եմ, Բայց հավատա±լ քեզ, հավատա±լ սիրուդ ես անկարող եմ® 12 մարտ 2002 թ.

ՔԱՆԶԻ ՉԳԻՏԵՍ, ՉԳԻՏԵՍ ԴՈՒ ԻՆՁ®

Ինչո±ւ ես դողում, սիրո մեջ լողում, Քանզի չգիտես, չգիտես դու ինձ® ՋՈՒՄՆԱ Ինչո±ւ ես այդպես զարմացած նայում, Գուցե ծանո±թ է հայացքս թվում. Ինչո±ւ ես այդպես ամոթխած շիկնում, Այլոց հետ գուցե ի±նձ ես շփոթում£ Ինչո±ւ ես քայլում դու իմ ետեւից, Քանզի չգիտես, չգիտես դու ինձ. Ինչո±ւ շարունակ ինձ ես հետեւում Չէ± որ չգիտես, չգիտես դու ինձ£ Այդ ինչպե±ս է, որ ինձ չես ճանաչում, Սակայն կրակ ես անվերջ ինձ կոչում. Ինչո±ւ ես առել հայացքիդ բոցում` Քնքշության ափը սիրտս ուղեկցում£ Ինչո±ւ եմ հիմա ես տարակուսում, Թե ո±վ է, ի±նչ է, ի±նչ արարած է. Հարցերն են ասես իմ սիրտը պատում Ու կասկածներով հոգիս թրատում®

Ա~խ, նոր հասկացա, իմ երկրպագու` Դու իմ ստվերն ես փոթորկվող հոգուս® 2 սեպտեմբեր 1997 թ.

ՈՐ ԵՍ ՀԱՆԴԻՊԵՄ, Ա~Խ, ՄԻԱՅՆ ՆՐԱՆ®

Կյանքում եղել եմ խոնարհ, ճշտապահ, Այլոց գործերին` անշահ, թիկնապահ, Մինչդեռ ինձ համար` անհոգ, անտարբեր, Բայց սպասել եմ ես քեզ անհամբեր£ Իմ ջահելությո~ւն, ինչ շուտ սլացար, Խնդալից սիրտս ինչպե±ս գողացար, Որ աստղս շողուն, ա~խ, մի օր խամրեց, Փթթուն ծաղիկս իմ այգում թոշնեց£ Այժմ պատերիս գամեր եմ խփել, Որքա~ն լապտեր եմ դրանցից կախել, Որքա~ն քրտնաթոր պահեր մաքառել Եվ որքա~ն հույսի ջահեր եմ վառել£ Թե ե±րբ իմ աստղը նորից կշողա Թե ե±րբ իմ վարդը ախ ինձ կժպտա, Թե ե±րբ ցնծության օրեր պիտի գան, Որ ես հանդիպեմ, ա~խ, միայն նրան® 18 մարտ 2002 թ.

ԵՐՋԱՆԿՈՒԹՅԱՆ ՀՈՒՅԶԸ

Ձմեռ, ձմեռ դու չե±ս տեսնում, Ո±նց եմ մրսում ու մորմոքում, Ո±նց եմ քեզ հետ նստել, խոսում, Սիրտս կիսում ու բորբոքվում£ Ու հողմածեծ այս կարճ կյանքում, Ներքին մի ցեց ինձ է խեղդում Եվ սիրավառ սերս մարում Չգիտեմ թե ո±ւմ եմ սպասում£ ® Եվ այդ պահին, վառ արեւն է Իր շողերով սիրտս ցողում. Հեռու-հեռվից շատ մտերմիկ Մեղմ ու ջերմիկ ձայն է դողում. – Մի արտասվիր, մի սասանվիր, Մի օր կգամ, ինձ սպասիր, Անշուշտ, կգամ, հույսով լցվիր, Հավատա ինձ, որ քոնն եմ ես£ Քեզ հետ եմ ես գիշեր ու զօր Իմ լացի մեջ ու` ծիծաղում. Եվ պոռթկում է սիրտս անվերջ Երջանկության հույզն է մաղում® 15 հունվար 2003 թ.

ԱՐԴՅՈՔ ԿԳԱ± ՄԻ ՕՐ®

Երաժշտությունը ԱՆՈՒՇ ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆԻ Հոգնել եմ այս կյանքից ունայն չեմ հեռացել գործից սակայն£ Մոլորվել եմ կյանքից դաժան չեմ մնացել մտքից բաժան£ Ո±ւր էլ գնամ, ի±նչ դառնամ երդումիս հետ կմնամ£ Ոստիկան եմ պատրաստ, անքուն, գիշեր-ցերեկ չունեմ ես քուն£ Լինեմ ազնիվ, սիրեմ գործը, որ չլինի հանցագործը. Որ չլինի անհայտ կորած, կամ թե դիակ հայտնաբերած£ Եվ օրերից մի օր հանկարծ պետն ինձ կանչի ու զայրացած, Որ էլ չասի կա հանցագործ ու կազմել է դարձյալ մի գործ, Որ էլ չասի կա գողություն ու մեղքերի թողտվություն£ Արդյոք կգա± մի օր հանկարծ իմ խոհերը երազ դարձած, Երազանքս, ա~խ, կատարված® որ կտիրի խաղաղություն, Մարդու հոգում անդորրություն եւ սրտերում միշտ ջերմություն£ Ես աղջիկ եմ ոստիկան, ինձ խոստումներ եթե տան, Ուր որ գնամ, ի±նչ դառնամ, երդումիս հետ կմնամ£ Ընկերներիս միշտ կօգնեմ խղճիս պարտքը կատարեմ£ 18 հունիս 1997 թ. (Նվիրում եմ ոստիկանի տոնի առթիվ)

ՓՆՏՐՈՂՆ Է ԳՏՆՈՒՄ

Ձգտողը գտնում է, Փնտրողը հասնում£ Ասում են, թե` «Ով փնտրում է, իրականում նա է գտնում»£ Ինչպե±ս է, որ մինչեւ հիմա ես փնտրում եմ ու չեմ գտնում£ Գուցե իրո±ք արգելակ կա իմ խճճված ճանապարհին® Գնա~մ, ջանամ, գուցե հիմա± վիճակվի ինձ Գտնել կյանքիս նոր արահետ.

Ու իմ մտքում մտմտում եմ. -ով փնտրում է, նա է գտնում® Ու փնտրում եմ սրտիս ձայնով, ծարավ հոգուս թելադրանքով, Ու փնտրում եմ այլ հնարքով. « Գուցե սի±րտս ելքը գտնի® գուցե հոգի ±ս արձագանքի®» Եվ ասում են` կան բաներ, որ ունկնդրվում ու լսվում են Թեեւ քեզնից շատ հեռավոր£ Ու մինչ այսօր անտարակույս փնտրում եմ իմ խոտոր ճամփին Ու գտնելու հույսով ապրում® 18 հուլիս 1999 թ. ՄՏՔԵՐ Իմ տան սենյակում, Ճրագի ներքո նստել եմ մենակ, Ու մտքերիս հետ թեժացած անհագ, Տաք-տաք խորհում եմ խոհերով դյութեղ£ Մտքեր, իմ մտքեր, մտքեր իմ խոհուն Ինձ հետ եք քնում, ինձ հետ արթնանում, Ինձ հետ եք քայլում ու ինձ հետ խոսում£ Մտքեր, իմ մտքեր, Դուք երջանկության մոլուցքով լցված Ինձ եք սփոփում Եվ համբերություն իմ մեջ պատվաստում£ Ա~խ, իմ ծով մտքեր, Դուք եք ներշնչում, որ արեգակվեմ, Որ ես շուտ գտնեմ հունը իմ կյանքի,

Հունը ներդաշնակ® 16 մարտ 1995 թ.

ԷԼ ՄԻՆՉԵՎ Ե±ՐԲ®

Էլ մինչեւ ե±րբ ա~խ, առանց քեզ Սիրտս մնա այսպես հրկեզ£ Ու մինչեւ ե±րբ այսպես մնամ Մութ խավարում, Մամլող-հանգչող ճրագի պես® 1 փետրվար 2002 թ.

ՈՒ ՀԻՄԱ ԵՍ®

Ու հիմա ես, Ա~խ, առանց քեզ, Հանց խավարում, Մի անպատրույգ Լույս չսփռող Լամպ եմ ես£ Վառվող մոմի Վեր սլացող Բոցերի մեջ` Աղոթք անող Ու արտասվող Մեկն եմ ես£ Կամա~ց-կամա~ց Հանգչող մոմի

Թույլ բոցի մեջ` Տխրությամբ լի Ծովում խեղդվող Ծուխ եմ ես£ 28.10.2001 թ.

ԹԵ ՀԱՆԳՉՈՒՄ ԵՄ, ՄԵՂԱՆՉՈՒՄ ԵՄ®

Դու, հալվող մոմ, իմ տան ճրագ, Թե վառվում ես` ինձ էլ կարծես, Քնքշանքով, փաղաքշում ես£ Ու քո սիրտը իմ սրտի պես, Արցունք դառած` կաթկթում է, Կամաց-կամաց ա~խ, դալկանում, Սպառվում է® Թե հանգչում ես, մեղանչում ես, Բայց վերստին փայլփլում ես, Ու քիչ հետո լույս շողերով Իմ սենյակից շուտ փախչում ես, Անհետ կորչում Ու թողնում ես ինձ խավարում, Ծով մտքերիս հորձանուտում£ 28 հոկտեմբեր 2001 թ.

ՄՈՄԻ ԿԱԹՈՑՔԸ

(Կյանքս էլ է նման մոմի կաթոցքին) Մոմը կրակից կամաց հալվում է, Լուռ հետեւում եմ նրա հալոցքին£

Կաթիլ առ կաթիլ հուշիկ հալվում է, Մունջ ակնդրում եմ նրա կաթոցքին£ Մոմը հալվում է մեկական կարգով, Կաթիլ առ կաթիլ համաչափ քայլքով, Իբրեւ թե մեկը մյուսին ճամփելով£ Նրանք հալվում են ռիթմով ու հերթով Եվ ամենեւին այն չխախտելով£ Ու շտապելով իրար են գրկում, Գրկախառնվում եւ ցած են ընկնում£ Նրանք հալվում են, հալվում ջուր դառնում, Ասես լողում են, լողում են ծովում, ® ՈՒ մեկ էլ տեսա կաթոցքի քայլքը Սկսեց դանդաղել եւ ապա կանգնել£ Սեղանիս մոմը հրաժեշտ տվեց ու հանդարտ մարեց£ Իր շուրջը իսկույն մթնեց, խավարեց£ Իմ սիրտն էլ հետը մթից մռայլվեց£ – Հասկանալի է,- մտքում ասացի` «Իր գործն ավարտեց, Քանզի նա արդեն, արդեն շա~տ հոգնեց®»£ Ա~խ, սիրտս էլ այսպես կաթոցք է տալիս, Կնշանակի, նա էլ իր գործը թե հենց ավարտի, Հալվող մոմի պես կյանքս էլ կավարտվի® 12 հունվար 2000 թ. ՈՐՈՆՈՒՄ Ատում եմ մութը` ստվերը լույսի, Ինչո±ւ մթնեցիր, ճրագ իմ հույսի, Որ այդ խավարում ես լույս եմ փնտրում, Այս ճղճիմ կյանքում հույսով եմ ապրում£

Չէ± որ այդ լույսն է իմաստը կյանքի, Որ կթոթափի բեռն իմ տանջանքի, Ա~խ, Քեզ եմ խնդրում, ո±ւր ես իմ Աստված, Քանզի Դու ես իմ Տերը, անկասկած£ Բավ է արտասվեմ, խղճա աչքերիս, Շունչ տուր հավատիս, լույս տուր մտքերիս, Ուշ է, արդեն ուշ, ցույց տուր ինձ ճամփան, Որ գնամ, հասնեմ իմ երջանկության® 15 սեպտեմբեր 2003 թ.

ԻՄ ՎԵՐՋԻՆ ՀՈՒՅՍԸ®.

Երկա~ր շրջեցի կյանքի պարտեզում, Կային դայլայլներ հուզող, երազուն, Լսեցի արբած, սիրով, զմայլված, Մինչեւ հույզերս դարձան երերուն£ Ահա քայլում եմ դառը ժպիտով` Ներշնչված անցյալ փխրուն հուշերով, Անցնում են զույգերն ուրախ ցնծալով, Ես էլ իմ սերը իզուր փնտրելով£ Անհույս տենչանքի մի խամրած լույսով, Փնտրում եմ, փնտրում մշուշ հայացքով, Հանկարծ դառնում են լիահույս ծով սեր,

Նայում եմ փնտրում գեթ վերջին հույսով£ 12 մարտ 1997 թ.

ՉԿԱ ՃԱՄՓԱ ՔԵԶ ՄՈՏ ԲԵՐՈՂ®

Քեզ կորցրի` դեռ չգտած, Ու տուն դարձա խիստ մռայլված, Սիրտս, հոգիս մշուշ դարձած` Քեզ են փնտրում աչքերս թաց£ Չկա ճամփա քեզ մոտ բերող, Հոգիս տանջող, անվերջ մաշող, Սիրտս փշուր-փշուր անող, Ցավս լսող ու հասկացող£ Քեզ կորցրի` ա~խ, չգտած, Սիրտս շատ է փոթորկոտված, Իսկ ուղեղս, միտքս սլաց Ասում է` կա, թեպետ գնաց£ Ճամփա չկա քեզ մոտ բերող, (Ոլոր-մոլոր միտքս տանող) Թարմ վերքերիս դարման անող, Չկա մեկը, որ գեթ հուշի`° Մի° վհատվիր, կգա` ասող® 17 հուլիս 2000 թ.

ՈՒ ԹԵ ՓՈՐՁՈՒՄ ԵՄ®

Ու թե փորձում եմ աչքերս փակել եւ հանգիստ քնել,

Հար տառապում եմ ցավի մեջ անանց® Ու անհայտ ցավից ուղեղն իմ անվերջ Սուզված ինքն իր մեջ, արթուն է մնում. Երեւակայություն, թե եղելություն, Որ թափառում են ուղեղիս ծալքում, Գումարվում դառնում խճճվածություն® Եվ մտորումնե~ր, խոհե~ր, երազա~նք® Ընդմիշտ հառնում են, հառնում են մի պահ, Մոլեկուլի պես իրար խառնվում£ Ու մտքով, ասես, սլանում եմ վեր, Ողջ երազներս ի կատար ածում, Կամ, թե սահելով երկիր եմ իջնում Եվ ինքս իմ մեջ լուռ խորասուզվում Ու չեմ էլ զգում` ինչպե±ս եմ քնում, Ինչպե±ս արթնանում® 11 փետրվար 1993 թ.

ԹԵ ՍԻՐՏՍ ՔԱՐ Է

Քար է իմ սիրտը, քար է իմ հոգին, քար ու ապառաժ£ Թե քար է, իրավ, այդ ինչպե±ս է, որ լալիս է, լալիս£ Իմ տաք ու աղի արցունքն աչքերիս, տե°ս, քարացել է£ Քար արցունքով եմ քեզ հետ զրուցում ու սիրտս մաշում£ Իսկ շուրջս մռայլ ու քար լռություն` անսիրտ, անհոգի® Այն ո±վ է տեսնես երկունքի ցավից գոռում ու ողբում£ Լսիր, սիրելիս, բզկտված սիրտս ես քեզ եմ տալիս£ Չէ± որ վիրավոր նույն սիրտն է հոգիս, քեզ համար լալիս£ 16 նոյեմբեր 1997 թ.

ԳԵԹ ԿՅԱՆՔԻՍ ԱՊՐԱԾ

Սրտիս կրակը ես շաղ տվեցի Ճամփես բռնեցի, ա~խ, առանց նրա, Ոտքերս դիպան քար ու փշերի, Մոլոր մնացի ճամփեքի վրա£ Տոչորված սրտով վիշտս լացեցի, Տառապած հոգով տուն վերադարձա, Կրակ գտնելու հույսով ննջեցի Երկար փնտրեցի ու ելքը գտա£ Որ անթեղ սիրուս բոցերով պիտի Ցրած կրակս ամբարեմ հիմա, Աշնանամուտին իմ ապրած կյանքի Ճամփեքով չանցնեմ ես առանց նրա® 4 ապրիլ 1999 թ.

ՍՐՏԻՍ ԽՈՍՔԵՐԻՑ

Սառը քամի էր եւ օր միգամած, Սիրտս տխուր էր ու շատ ամպամած£ Սուրացող քամին, մրմունջը թեւին, Իմ ներշնչանքից հորդեց գունատված£ Հորդեց իմ սրտի չքնաղ աղբյուրից, Հորդեց իմ խորունկ մտքերի ծովից£ Մտքեր հորդեցին, խոսքեր անվարան, Խոսքերի հոսքից, ասես ալիքված Իմ սրտի խորքից մեղեդի ծնվեց Ու աչքերիս մեջ արեւը ցոլաց,

Եվ սիրտս իսկույն ջերմացավ հանկարծ£ Ներշնչանքներս էլ իսպառ վերացան£ 7 դեկտեմբեր 1998 թ.

ՀԱՂԱԳՍ ՏԱՐԻՔԻ

Սիրտ իմ, գարուն ես, գարուն ես բացված, Դու էլ նրա հետ նոր հույսեր կապած, Ծփանք, զգացմունք, հույսեր փայփայած£ Սիրտ իմ, ամառ ես, ջերմ արեգակ ես, Անթեղված հուր ես, այրող կրակ ես Եվ ամառային լիալուսին ես£ Սիրտ իմ, աշուն ես, ոսկեշող աշուն, Դու իմ պարծանքն ես, մրգերով նախշուն, Քեզ ի±նչ եմ արել, որ սիրտս ես մաշում£ Սիրտ իմ, ձմեռ ես, դողում եմ, մրսում, Մի±թե չես տեսնում, թե ո±նց եմ սառում, Տարիքս էլ ինձնից առնում ես, տանում® 12 մարտ 1999 թ.

ԻՄ ՍԻՐՏԸ

Սի°րտ իմ, սիրելի°, սի°րտ իմ գովական Սի°րտ իմ, դու քնքուշ, քեզ եմ պարտական£ Սի°րտ իմ, անաչառ աշխատել գիտես.

Աշխատասեր ես ու շատ բարեխիղճ, Ավա~ղ, իմ հանդեպ անգութ ես, անխիղճ£ Սի°րտ իմ, հանգիստ ես բարերար գործից Եվ շատ անհանգիստ ուրիշի ցավից, Ուրիշի դավից ու դավանանքից® Որ լքած մերը` կայուն դարավոր, Ալյադավան է, կեղծ, արատավոր£ Սիրտ իմ, հեւում ես, վհատվում, լռում, Կքվել ես ցավից, հոգսերից բազում Եվ հակվել սիրո մութ արահետում£ Ի±նչ է, մոլորվել, կանգա±ռ էլ ունես® Բավ է մտորես, տանջվես ու խորհես, Բավ է դու որքան հույզերում խեղդվես® Սիրտ իմ, դու նաեւ ջերմություն ունես, Ցնծության մեջ ես, սաստիկ այրվում ես, Սակայն վշտից այդ կարծես սառչում ես£ Ունես դու գույներ, երանգներ պես-պես, Ու փոխվում ես դու ծիածանի պես Դառնում ես ալ վարդ, մեկ-մեկ էլ` սեւ ամպ£ Հրա~շք է®, զարմանք®, ուզածդ պահին

Ինչ գույն կամենաս, այն էլ կստանաս, Պատվերս էլ իսկույն դու կկատարես£ Սի°րտ իմ, սիրելի°, սիրտ իմ գովական, Սի°րտ իմ, դու քնքուշ, քեզ եմ պարտական£ 7 փետրվար 1998 թ. ՄԵՂԵԴԻ Թախծոտ մեղեդին լսում, Սիրտս թախիծն է պատում, Լա~լ, արտասվել եմ ուզում£ Միտքս հեռո~ւ է թռչում, Ա~խ ու վա~խ եմ ես կանչում Անհոգ օրերս եմ հիշում£ Սիրտս բացել եմ ուզում, Աստծուն պատմել եմ ուզում, Ասել, ինչպե±ս եմ հուզվում£ Զվարթ երգին ունկ դնում, Սիրտս խնդո~ւմ է, թնդո~ւմ, Ասես պարել է ուզում£

Միտքս է հեռո~ւ սլանում, Ախ ու վախս եմ մոռանում, Կարծես անհոգ եմ դառնում£ 10 հունիս 2002 թ.

ԻՄ ԺՊԻՏԸ

Ձեզ թվում է, թե կյանքս, իսկապես, խնդությամ լի է, Բայց իրականում դա թվացյալ է` սուտ է ու խաբկանք£ Թվացյալ` միայն հանուն եւ ի շահ իմ դիմացինի£ Մնում է ասել ափսո~ս, շատ ափսո~ս, Որ չեք նկատում մշուշը սրտիս. Ու ես ժպտում եմ, ժպտում եմ, ժպտում, Իսկ դուք` տեսնում եք զեփյուռի ցողը առանց սարսուռի, Միայն տեսնում եք կամեցող ժպիտ, միտումով բարի£ Ժպիտս է մեղմում ալեկոծ հոգիս, Ժպիտս է ասես խաբկանքը կյանքիս, Ժպիտս է խոսուն դարձնում արցունքիս, Մաշում օրերս ուրա~խ, թե տխո~ւր, Ժպիտս է դառնում անթե~ղ, անմար հո~ւր, Տառապյալ սիրտս կենսուրախ դարձնում£ 15 ապրիլ 1998 թ.

ԽՈՍՈՒՆ ԱՐՑՈՒՆՔՆԵՐ®

Ես համամիտ եմ ասված այն խոսքին, Որ աչքն է մարդու հոգու հայելին£ Ու զարմանում եմ այն բանի վրա, Որ այսքա~ն երկար նայում ենք իրար,

Ինչո±ւ չենք գտնում սրտի բանալին£ Մեր իսկ արշինով չափում ուրիշին, Ծուռ հայելու մեջ դառնում ենք ուշիմ£ Երբ ինձ տեսնում են ժպտուն, կենսախինդ, Չեն փորձում տալ գեթ պատասխան ժպիտ£ Դառնում են ժլատ, անհոգ ու անգութ. Ու ես ժպտում եմ, ժպտում եմ անքեն, Դրա համար էլ ինձ միշտ ասում են. – Խնդության ծով է, խնդության թախիծ® Իսկ ես ասում եմ. – Ճիշտ է, ժպտում եմ ձեզ իմ աչքերով, Սակայն թախծում եմ սրտով ու հոգով, Ու չեք նկատում, որ իմ աչքերում թախիծն է իշխում, Միայն տեսնում եք վաղորդյան ցողը, Ներսի եղյամը միշտ անտեսում եք Եվ այսպես անվերջ£ Ձեզ թվում է, թե կյանքս, իսկապես, խնդությամբ լի է, Փակված մի դռնակ ու բանալի է, Մինչդեռ ես ծռվում, հոգնած մի ալիք Ափերին խփվող մի խաղալիք եմ® Աչքերիս առաջ կակաչն է ժպտում, Կակաչը նազում ու ինձ հետ խոսում. – Երկուսիս կյանքն էլ ինձ նույնն է թվում. Կակաչն ինձ նման ու ես` կակաչի£ Հողից է ծնվել եւ ունի սեւ սիրտ.

Թմրամոլ մարդուց խորշել է ուզում, Սեւով ճերմակին այնպես է հուզում, Այնպես հետեւում խոսքիս ու սրտիս, Որ ժպտալով եմ ես արձագանքում. – Դու ճիշտ ես խորհում, կակաչ հոգեթով, Ինքս ժպտում եմ, տարված քո սիրով® Ժպտում եմ, քանզի ժպիտն է մեղմում ալեկոծ հոգիս, Ժպիտն է խոսուն դարձնում արցունքիս, Ժպիտս է դառնում անթեղ ու կրակ, Որ ես չդառնամ հանկարծ ավերակ£ 1 ապրիլ 1999 թ.

ՍՓՈՓԻՉ ԱՐՑՈՒՆՔՆԵՐ

Իմ սիրտը շատ նուրբ է, փխրուն, Եվ, իհարկե, գերզգայուն£ Մեկ նեղվում եմ, մեկ զայրանում, Մեկ էլ տեսար` լալկան դառնում£ Արցունքառատ իմ աչքերում Արցունքներս տեղ չեն անում, Փոթորկվում են, ալիք դառնում Ափերի հետ ըմբոստանում£ Ասես ծնվում իմ կոպերից Իջնում, ցողում թարթիչներիս, Ուլունք-ուլունք թափվում այտիս Ու շուրթերիս կարոտն առնում£ Մորմոքվում են ու փոթորկվում, Բայց ինքն իրենց ու լռակյաց

Ցնդում են ու անհետանում£ Այս էլ ասեմ, որ գիտենաք Առիթներով պատահած ինձ` Լավից, վատից, խինդ ու վշտից Արցունքներից եմ գոյանում, Իրենցով եմ թախծում, ողբում, Իրենցով էլ մխիթարվում£ 15 մարտ 1995 թ.

4. (ԱՆԶՈՒՍՊ ԱՐՑՈՒՆՔՆԵՐ)

Անզուսպ են անչափ արցունքները իմ, Գալիս են անգամ խինդի ժամանակ, Մի պահ ցնծում են կարոտները իմ, Կարծես դառնում են աղի լիճ համակ£ Եվ մոռացության ցնծալի պահին, Երբ պայծառանան այտերս գունատ, Աչքերս վշտից թախծոտ են դառնում, Հույսերս` կարծես անգույն ու վհատ£ Ու արցունքներս ծորում են կաթ-կաթ, Ապա անձրեւում այտերիս վրա, Ու սփոփելով վշտերս հատ-հատ, Սպեղանի դնում վերքերիս վրա£ Իմ տաք ու զուլալ, ջինջ արցունքները Թե ուրախության, թե տրտում պահին Հոսում են, հոսում առանց դադարի

Կյանքի վայելքի ուշացման պահին£ 15 մարտ 2000 թ.

5. (ԻՄ ՏԱՔ ԱՐՑՈՒՆՔՆԵՐ)

Ես այսօր անչափ ուրախ եմ, խնդուն, ցնծության մեջ եմ, Աչքերս են փայլում, մեղմօրոր ժպտում ու պայծառանում£ Ու թե մենակ եմ, վհատ ու մոլոր, տրտմության մեջ եմ, Աչքերս վշտից արցունքոտվում են վիշտս է ծորում£ Ուրախ, թե տրտում այտերիս վրա արցունք է հոսում£ Արցունքն իմ աղի, տաք է սրտիս պես թափվում է կաթ-կաթ£ Արցունք գոյանում իմ խոր վշտերից, գլորվում, թափվում. Արցունք անձրեւում այտերիս վրա հեղեղի նման, Ու ներքեւ թափվում ճիշտ ժամանակին` կաթիլ առ կաթիլ, Թափվում են առատ ու ինձ սփոփում, ինձ մխիթարում, Սրտիս կուտակված ծանրացած բեռը շուտ թեթեւացնում£ Օ~, իմ արցունքներ, դուք այնքա~ն-այնքա~ն ջերմ եք սրտիս պես® 10 մարտ 1998 թ.

ՀՈԳԻՍ Է ԾԽՈՒՄ®

Անտուն ու անքուն այս մութ գիշերում Կարծես հուսահատ սիրտս է հառաչում. Ա~խ, ես ի±նչ անեմ. մինչեւ ե±րբ այսպես® Չէ± որ ինձ ճնշող այս մթության մեջ Կարող է իսպառ հույսս էլ մարել, Իսկ հավատն` անգամ անհեթեթ լինել® Մտաբերում եմ, մտքում մրմնջում. – Ո±ւր է օրհնանքն իմ ծնողների, որ ասում էին. – Որդյակ, սիրելիս, թե որ քար բռնես

Թող ոսկի դառնա, Քարի հանդիպես` կանաչ թող դառնա£ Կամ ո±ւր է օրհնանքն անծանոթ մարդկանց, Որ երբ իմ կամքով հասել եմ, օգնել, Անցվորի ձեռքից իր բեռը վերցրել Ու բազում անգամ օրհնանք ստացել£ Տե~ր իմ, ո~վ Աստված, լսիր ասածս. Ոգեղեն սրտով աղոթեցի Քեզ, Մի±թե աղոթքս երկինք չհասավ£ Աստված, սիրելիս, ես ի±նչ եմ արել, Ասես խեղդվում եմ, շնչահեղձ լինում. Տե~ս, ո±նց է խեղդում ինձ ծխախոտը, Տանել չեմ կարող այդ ծխի հոտը, Բայց ես չեմ ծխում, ծխում է կյանքս, Այրվում է, ծխում, ծխում հրակեզ` հակառակ կամքիս® Ու իմ սրտից է ծուխն այդ բարձրանում£ Տե~ս ծուխ է ելնում, տես ծուխ է ելնում® Ա~խ, ծուխ է ելնում® եղեգա±ն փողից. Չէ~, քուլա-քուլա հոգիս է ծխում, Ա~խ, չեմ դիմանում® էլ չեմ դիմանում£ 15 մարտ 1997 թ «Ինչպե±ս պրծնեմ էս կրակից Էս ահագին պարտքի տակից Ո±ր ջուրն ընկնեմ, ո±ւմ մոտ մնամ®»£

Հ. ԹՈՒՄԱՆՅԱՆ

ՀՈԳՆԵԼ ԵՄ ԵՍ

Պարույր Սեւակին Հոգնել եմ ես միապաղաղ իմ այս կյանքից,

Անլցնելի մենությունից, Օր սպասումից, մթնեցնելուց, սին օրերից, Նույնությունից ու տաղտկալի այդ ձանձրույթից, Բարեկամի, կամ մոտիկի հեռվությունից£ Հոգնել եմ ես տրանսպորտում վեճ-աղմուկից, Եվ փողոցում ջահելների չար կեցվածքից, Եվ իմ կամքով համառ, աշխույժ գործ անելուց, Եվ միակողմ ցույց տրվող իմ բարությունից, Եվ լիաթոք, գորովալի նվիրումից, «Լավն արա, ջուրը գցի» կարգախոսին հետեւելուց® Այժմ ասես հոգնել եմ ես դատարկ խոսքից, ամեն ինչից, Էս ապրուստից, դառը կյանքից ու ինձ տանջող չար մտքերից£ Քնից ելնեմ, ես ի±նչ հագնեմ ու ի±նչ ուտեմ, Հացի փողը ումի±ց խնդրեմ, ի±նչ ճար անեմ, Իսկ վարձերը ես ո±նց փակեմ, ա~խ, ո±նց անեմ® Միտք եմ անում ու ինքս ինձ հանգստացնում. – Արածներիս համար Աստված գուցե կտա±® Արածներիս համար հիմա իմ դիմացը գուցե կգա±® Տե~ր իմ Աստված, Քեզ եմ խնդրում, դու չե±ս լսում® Բեռն եմ ուսիս անվերջ կրում, Չեմ դիմանում, ի±նչ անում ես, հիմա~ արա® 10 օգոստոս 1998 թ. «Հայացքս քեզ եմ ուղղել, բարերա~ր, Որպեսզի կյանքի այս անհույս վիհից Դուրս բերեյ դեպի լույսն անձկալի»£

ԳՐԻԳՈՐ ՆԱՐԵԿԱՑԻ

Ա~Խ, ԵՍ Ի±ՆՉ ԱՆԵՄ®

Իմ Տեր, իմ Փրկիչ, ողորմած Աստված, Խնդրում եմ, օգնիր, ինձ ապավինիր, Մի±թե այսքանը ինձ բավական չէ® Բավ է, ես որքան, որքա~ն պիտ տանջվեմ£ Էլ ուժ չունեմ ես, Էլ կամք չունեմ ես, Էլ սիրտ չունեմ ես, հնար չունեմ ես® Ա~խ, ես ի±նչ անեմ, շատ եմ վհատվել, Թե պիտի այսպես կես-պռատ ապրեմ, Ուրեմն այսուհետ նման ապրելը` Ամենեւին էլ ինձ հարկավոր չէ® Քեզ եմ պաղատում ողորմած Աստված, Իմ հայր, իմ Աստված ամենակարող, Խղճա ինձ, գթա, դու ինձ ճար արա, Որ ես էլ ապրեմ քիչ մարդավայել` Միայն ինձ համար, գոնե ինձ համար® Շնորհակալ եմ ես քեզնից իմ Տեր, Քո կողմից տրված իմ բաժին բախտից, Սակայն խնդրում եմ ներիր ինձ, ներիր, Որ հուսահատված տրտնջում եմ դեռ® 24 ապրիլ 1998 թ.

ԹԵ ՎԱՏԻ ԿՈՂՔԻՆ®

Զարմանում եմ ես անչափ բարության Ու հոգուս անչար պարզության վրա£ Այո, բարի եմ ու այլոց` սատար,

Սակայն ժլատ եմ ավա~ղ ինձ համար£ Թե վատի կողքին չլիներ լավը, Չէի իմանա նրա համբավը£ Երեւի կյանքն էլ չէր լինի բնավ, Բեկբեկուն սրտիս չէր լինի հնար£ 11 փետրվար 1996 թ.

ԼՈՒՅՍԸ ՔՈ ՀՈԳՈՒ®

Թե հուսահատվում, ինձ հույս եմ տալիս, Հոգուս հետ խոսում եւ հետո` լալիս, «Ուշքի եկ, սթափվիր ու քեզ պինդ պահիր, Ասում են կողքից,- հոգիդ մի տանջիր»£ Քո երակներում նոր ուժ հավաքիր, Հոգիդ վշտերի ստվերից մաքրիր, Մարդ արարածը թե քեզ ճանաչի, Բարին, ազնիվը երբեք չի կորչի£ Ուշքի եկ, զարթնիր, չէ± որ կորած չես, Հույս ու հավատով պիտի սպասես, Դու գիտես գինը բարի գործերի, Լույսը քո հոգու երբեք չի մարի£ Քանզի բարի ես, բարի ես կյանքում

Գիտցիր, բարին է միշտ հաղթանակում£ 22 նոյեմբեր 1999 թ.

ԽՈՐՀՈՒՐԴ

Իմ բարեկամ, եկ ինձ լսիր, Լավ իմացիր, միտդ պահիր, Այս տողերը լոկ խոսքեր չեն, Խոսքեր անդուր եւ անհարիր, Այլ դասեր են վերցրած կյանք ից® ՋՈՒՄՆԱ Իմ բարեկամ, եթե գիտես լավը վատից զատել իրոք, Կենսափորձով ես քեզ համար` լավ օրինակ, Թե վիշտ ունեմ, վիշտն եմ տանում արթուն, թաքուն, գիտե±ս ինչու® Եթե վիշտս դու իմանաս, ինձ ի±նչ օգուտ, Իզուր տեղը կծանրանա բեռը հոգուդ£ Ախր ինչո±ւ ես քո սիրտը վշտով պատեմ, Որ շարունակ հուզվես, տրտմես ու մռայլվես Եվ աշխարհից անժամանակ, վաղ հեռանաս£ Երբ որ վիշտը ես եմ տանում, զուսպ ու թեթեւ շունչ եմ քաշում, Կամա~-կամա~, թե ակամա~ քեզ եմ ժպտում, Իսկ դու գիտե±ս® գիտե±ս ինչու. Իմ ժպիտով ես փոխում եմ մտքիս ճամփան, Թոթափում եմ հոգուս բեռը, ցավը վշտիս, Որ չդառնամ անիծյալը անմեղ ազգիս, Դա է գրիս իմա±ստն ասեմ, թե± նպատակ, Դրանով եմ ջանում առնել գովք ու օրհնանք£ 14 ապրիլ 1999 թ.

ԱՆԿԱՐՈՂՈՒԹՅՈՒՆ

Գլխարկիդ մեջ գանձ ես պահել, Ու խույս տվել, մարդ չիմանա Դիմացինդ էլ ի±նչ անի£ Դու տրտմել ես, թախծել մենակ, Սիրո հարցում կաս անճարակ. Դիմացինդ էլ ի±նչ անի£ Ջանացել ես սերը քո մեջ թաքուն պահել, Ապրումներդ տեղ չեն հասել. Դիմացինդ էլ ի±նչ անի, Ամաչել ես, միշտ հեռացել, Չես կամեցել ընկերակցել. Դիմացինդ էլ ի±նչ անի® Իսկ եթե դու գլխարկումդ եղածից դեն Անկարող ես մի բան տեսնել Ափսո~ս® Ափսո~ս® Ափսո~ս արդեն® 17 մայիս 1995 թ.

ԻՍԿՈՒՅՆ ԿԻՍՎԻՐ

Կիսվիր, կիսվիր, թե վիշտ ունես, Թե խինդ ունես, դարձյալ կիսվիր£ Վիշտը վշտով դու մի փակիր, Հուսո աստղին ապավինիր£ Թե խինդ ունես, խնդա°, խնդա°, Խինդն իմացիր խինդ կբերի£

5 մայիս 1999 թ.

ԽՐԱՏԱԿԱՆ

Հարկ չէ ափսոսալ կորցրածի համար, Պետք է պայքարել, որոնել, գտնել£ Ինչո±ւ մոլորվել պարտության համար, Պետք է համառել, հաղթել, տիրանալ£ Իզուր մի լսիր խոսքը անգետի, Իզուր մի նետվիր հորձանքը գետի£ Երբեք մի լսիր վճիռն հիմարի, Անզիջում եղիր հանդեպ տխմարի£ Երբեք մի կառչիր տառից ու բառից, Քեզ հեռու պահիր, չկամից, չարից£ 11 նոյեմբեր 1997 թ. Թե քեզ խայթել է մարդը չարամիտ, Կամ թե վրդովել` խոսքերով անմիտ, Խելամիտ եղիր, ինչո±ւ խռովես, Ինչո±ւ նեղանաս` հոգիդ պղտորես£ Չէ± որ լավ գիտես, որ միշտ ասում են` Ով ինչ էլ ցանի, այն էլ կհնձի£ Եվ լավ իմացիր, իզուր չի ասված Փոս փորողն է միշտ նույն փոսը ընկնում£

Ուստի ջանիկս, բարին ցանկացիր, Ու քո արարքով դու հպարտացիր£ 10 նոյեմբեր 1997 թ.

ԿՅԱՆՔՈՒՄ ՈՉ ՄԻ ՄԱՐԴ

Կյանքում ինքն իրեն վատ մարդ չի ծնվում, Հետո է միայն նա վատը դառնում£ Կյանքում ոչ ոք էլ չար մարդ չի ծնվում, Հետո է միայն նա չարը դառնում£ Կյանքում ոչ մեկը դաժան չի ծնվում, Հետո է միայն ոճրագործ դառնում£ Կյանքում ոչ մեկը գիտուն չի ծնվում, Հետո է միայն իմաստուն դառնում£ Գարնան ծաղիկն էլ ծաղկած չի ծնվում, Հետո, հետո է նա ծաղիկ դառնում£ Ուրեմն` ապրենք ու նաեւ հուսանք, Մենք էլ չգիտենք` վաղն ի±նչ կդառնանք£ 9 ապրիլ 1998 թ. ԽՈՀԵՐ Ինձ դուր չեն գալիս տգետ, գոռոզ. խորամանկ, գծուծ, ապիկար եւ զազրախոս մարդիկ£ Մարդն ինչպիսի±ն էլ լինի` հարուստ, թե աղքատ, ուրախ, թե տխուր, հիվանդ, զառամյալ Ախր չէ± որ վերջապես նա մարդ է£

Իսկ ո±վ է մարդը, ի±նչ արարած է նա. – Պարզ է, գին չունեցող արարած£ Սակայն իմացեք, իմացեք մարդիկ. – Մարդը մարդու համար է® – Մարդն է մարդով մարդ£ Թեկուզ լինի կես մարդ£ Ուրեմն եղեք, ապրեք դուք մարդիկ երկրի երեսին, ինչպիսին էլ, որ լինեք, քանզի ես լավ գիտեմ, որ դուք ձեր սրտի մի անկյունում թերեւս ունեք մարդուն բնորոշ, մարդկային բարության մի փոքրիկ նշույլ£ Լավ իմացեք, չէ± որ ձեզնով եմ դառնում մարդ£ Ձեզնով եմ կառուցում իմ հայրենիքը£ Ձեզնով եմ արարում£ Ձեզնով եմ ստեղծում իմ ընտանիքը£ Ձեզնից եմ ստանում իմ երջանկությունը£ Ձեզնից` հոգուս ջերմությունը£ Հոգու խաղաղություն ամենքին£ 16 մարտ 1997 թ.

ԵՍ ՄԱՐԴՈՒ ՄԵՋ®

Ես մարդու մեջ մարդն եմ տեսնում Եվ թե ինչո±ւ լավն եմ տեսնում£ Չէ± որ մարդիկ միշտ տարբեր են, Փունջ ծաղկի պես խայտաբղետ են£ Երբեք չասեք լավ մարդ չկա, Կամ էլ ծաղկին սիրող չկա£ Թե մարդու մեջ վատն եմ տեսնում, Չեմ զարմանում, այլ` անտեսում£ Քանզի միշտ կա բարին, չարը

Եվ ամենուր` լավը, վատը£ Ծաղիկ կա, որ թույն է տալիս, Ծաղիկ էլ կա բուժում` մարդուն£ Այո`, մարդ կա չար, նախանձ է, Նույնիսկ ներսից սիրտ կխանձե, Ու մարդ էլ կա` հեզ է, բարի, Ինչ էլ ասես կկատարի£ Չէ~, ինձ չասեք` լավ մարդ չկա, Ծաղիկ սիրող մեկը չկա£ Ես մարդու մեջ լավն եմ տեսնում, Գիտե±ս, ինչու, վատն անտեսում. Թե ինչքան էլ նախանձ լինի, Թե ինչքան էլ չար մարդ լինի, Լավ իմացեք, չէ± որ մարդ է Ոտից-գլուխ գոհար զարդ է£ 17 հուլիս 2004 թ. ՑԱՎ Օ~, ինչ մեծ ցավ, օ~, ինչ մեծ ցավ® Ցավս եմ հիշում, հոգոց հանում, Ցավերով եմ երկինք նայում£ Բայց մինչեւ ե±րբ, չեմ հասկանում Ցավն ասես ցավ է բերում, Ցավը կարծես ոչ օր ունի, ոչ էլ տարի, Գալիս հանգիստ ու խառնում է չարն ու բարին£ Օրերն անցան տարի դարձան, Իմ ցավերը չվերացան£ Տարին անցավ անցյալ դարձավ

Անցյալն էլի մեծ վիշտ դարձավ£ Ինձ պարուրեց հազար մի ցավ Ցավս երկունք ու երգ դարձավ® 12 մարտ 1991 թ.

ՉԵՄ ՀԱՍԿԱՆՈՒՄ®

Ինչո±ւ® ինչո±ւ® չեմ հասկանում, Թե աշխարհը Ա~խ, ինձանից ի±նչ է ուզում£ Ինչո±ւ® ինչո±ւ® չեմ հասկանում, Թե աշխարհից Հենց էս պահին ի±նչ եմ ուզում£ Քանզի կյանքն ինձ Այսպես կքած, մոլորեցրած Ա~խ. չգիտեմ ո±ւր է տանում£ Որ ես կյանքը անզուր գրկած Տխուր-տրտում Չգիտեմ, թե ո±ւր եմ գնում£ Չե~մ հասկանում® չե~մ հասկանում® 8 օգոստոս 2001 թ.

ՏԵՍՆԵՍ Ո±Վ Է, Ո±Վ Է ԱՐԴՅՈՔ

(Մտորում) Միտք եմ անում, միտք եմ անում,

Պատասխանը դեռ չեմ գտնում£ Էս աշխարհի չարն ու բարին, Ծուռ ու շիտակ, թաց ու չորը, Խելքով, անխելք ապիկարը, Հարուստ-աղքատ գաղափարը® Տեսնես ո±վ է, ո±վ է արդյոք, Որ կամենա, կարողանա, Այս ամենը առանձնացնել, Եվ իրարից զանազանել չարն ու բարին, Ու աշխարհը մաքրել, շտկել® 10 հունիս 2002 թ.

ՈՒ ՀԱՃՈՒՅՔՈՎ ԲԵՌ ԵՄ ՔԱՇՈՒՄ®

Ես հաճույքով բեռ եմ քաշում, Տաք ժպիտը միշտ ճաշակում, Ջերմ օրհնանք եմ հար ստանում, Խղճով հանգիստ նստում-ելնում£ Երբ կանչել են միշտ վազել եմ Եվ ո±ւմ ասես` ես հասել եմ, Ով խնդրել` ընդառաջել եմ Ու այսպես միշտ ինձ տանջել եմ£ Կնունքներին, ծնունդներին, Ուրախ-ուրախ այդ պահերին Ներկա եղել, մասնակցել եմ, Ամենքին էլ հասկացել եմ£ Թե ինձ պետք են, չեն իմացել, Ասածներս չեն հասկացել, Թե խնդրել եմ, չեն գնացել,

Պահանջածս չեն ունեցել£ Թե կանչել եմ, ինձ չեն լսել, Թե լսել են, ինձ չեն ասել, Լսել, տեսել ու հասել եմ, Չեմ բամբասել, նստել, խոսել£ Ու հաճույքով բեռ եմ քաշում Խղճով հանգիստ նստում, ճաշում Ապրում եմ զատ ու հուզառատ Եվ բոլորին շատ հարազատ£ 22 փետրվար 2002 թ.

ՊԻՏԻ ՀԱՆԴԻՊԵՆՔ®

Թե ես մի լավ բան եմ տեսնում, Նրանով եմ հաճոյանում, Չէ± որ կրկին այս լավ բանը Ես կունենամ միայն վաղը£ Մինչդեռ մարդ կա նախանձում է, Ու ջղերը սղոցում է, Եվ դեռ քիչ է, քեզ կրծում է, Ու փշի պես ծակծկում է£ Ո~վ, չար նախանձ, մարդ, արարած Ի±նչ խղճով ես դեմս կանգնած, Չե±ս իմանում` ի±նչ էլ անես, Աներկբա է, որ քողարկվես£ Ախր, չէ± որ դու լավ գտես,

Ինձ հողի տակ պիտ հանդիպես, Էլ ո±ւր ես դու ցավ պատճառում, Դավադիրներ իմ դեմ հանում£ 6 օգոստոս 2003 թ.

ԼԱՎ Է ՈՒՇ ԾԱՂԿԵՍ®

Ա~խ, տարիներս զուր անցկացրի, Բոլորանվեր գործին տրվեցի. Ո±ւր կորան իմ այն օրերն ու տարին Ես ետ եմ կանչում ու նրանց տենչում£ Դեռ չեմ մոռացել ու չեմ հագեցել, Թեպետ անցել են ու անհետ կորել£ Ինձ համար ներկան ծանր է, ահավոր, Քանզի չի ննջում սիրտս մենավոր, Կարծես սթափվում ուշքի եմ գալիս Ու նորից, նորից ինձ սիրտ եմ տալիս, Խրատ-խոսքերն եմ շուտ մտաբերում. – Լավ է ուշ ծաղկես, Քան թե դու` երբեք£ Եվ ինձ թվում է, Թե կյանքիս վերջին օրերն եմ ապրում£ Ու զարմանում եմ այն բանի համար, Որ ուշացումով, շատ ուշացումով, Թվում է ծնվել ու նոր եմ ծաղկում£ 17 հուլիս 1998 թ.

ՍԻՐՏ ԻՄ, ԲԵՐԴ ԵՍ ԴՈՒ®

«Սիրտ, կարծր բուրգի պես, օ~, սիրտ քարե,

Հին բերդ մամռակալած օրըստօրե®»£ (Ֆր. բանաստ. ՇԱԴԼ ՊԵԳԻ) Թե կենսուրախ ես` խինդն է քեզ իշխում, Խինդն է քեզ տիրում, բերկրանքով լցնում£ Թե վշտեր ունես` ցավեր ես կրում, Հոգսով պարուրվում` տագնապ ես ապրում£ Ու դեռ դա քիչ է, քիչ է քո ցավը, Ժայթքում, պոռթկում ես ուրիշի ցավով, Այրվում ես, սիրտ իմ, ուրիշի հոգսով, Կամ էլ ցնծում ես նրա բարձունքով£ Սիրտ իմ գթառատ, ինչե~ր չես տեսել® Որքա~ն են փորձել հոգիդ փոթորկել, Որքա~ն կամեցել քեզ հունից հանել, Բայց դու հաստատուն, կամքով անկոտրում, Համբերել ես, սիրտ, ու դիմակայել£ Սիրտ իմ, դու քնքուշ, ինչքա~ն հոգս ունես, Միշտ թպրտում ես ու հանգիստ չունես, Եվ միշտ անդադար եւ միշտ անհանգիստ` Սիրտ իմ, դու բերդ ես, բերդ ես անառիկ® 15 դեկտեմբեր 1999 թ.

ԻՆՉՔԱ~Ն ՆՄԱՆ ԵՆՔ ՄԵՆՔ ԻՐԱՐ, ԵՂՆԻԿ®

Իմ տան սենյակում մի գորգ կա պատին, Վրան նկարած գեղեցիկ անտառ, Սլացիկ քամի, քամի անաչառ, Ու անտառի մեջ մի ջահել եղնիկ, Մի եղնիկ քնքուշ եւ շատ սիրունիկ£ Կանգնել է քարին, մտորում մենակ,

Խավարն է իշխում, չկա արեգակ£ Եղնիկն է տրտում կանգնել մոլորված Մորմոքը սրտում երկյուղը պահած, Ակնդետ նայում, սիրտն է անխնդում, Լեզուն չորանում, կոկորդն է խեղդում£ Շրթերն է լիզում, կանգնել է ծարավ, Գետի ջրերն էլ հոսում են հարավ, Ծարա~վ է, ծարա~վ® Նայելով նրան մտքում սուզվում եմ, Քմծիծաղ տալով ես շշնջում եմ. – Ինչքա~ն նման ենք մենք իրար, եղնիկ. Ես էլ քեզ նման` տխուր, միայնակ, Մնացել մոլոր, ծարա~վ եմ, ծարա~վ® 14 մարտ 1999 թ.

ՃԱԿԱՏԱԳԻՐՍ ԹՈՂԵԼ ԵՄ ԽՂՃԻԴ®

Օ~, Տեր իմ, Աստված, Քեզ ապավինած Հանձնվել եմ Քեզ, հանձնվել կամքիդ, Ճակատագիրս թողել Քո խղճին£ Գթա ինձ, Աստված, եղիր ողորմած, Ինչպես կամենաս վարվիր Դու ինձ հետ® Քանզի իմ կյանքի գարունն էլ անցավ, Սպասումներիս հույսը զուր դարձավ£ իսկ հավատն իմ թախծոտ աչքերիս Մի պահ ինձ կարծես թվաց անհեթեթ£ Ու այժմ չկա շողը իմ լույսի, Մնացել է լոկ դողը իմ հույզի£

Ու սպասումի կարոտից խեղդված, Քեզանով տարված, Քո հոգով, շնչով եւ մտքով լցված Իմ մեջ ուժ գտա£ Լուսե հավատով, քեզ հավատալով, Քանզի ցնծալով, ու վհատվելով, Քեզ աղաչելով, ու հառաչելով եմ Օրս անցկացրել£ Օ~, Տեր իմ, Աստված Քեզ ապավինած, հանձնվել եմ Քեզ, Գթա, իմ Աստված, եղիր ողորմած£ Հանձնվել եմ Քեզ, հանձնվել` կամքիդ, Ճակատագիրս թողել եմ խղճիդ£ 10 ապրիլ 1998 թ. Ի±նչ էլ անես, ճակատագրից չես փախչի® (Ժողովրդական)

ԴԵ, ԲԱՎԱԿԱՆ Է®

Էլեգիա Իմ ճակատի գիր, իմ ճակատագիր, Ախր ինձ ասա` ինչքա~ն սպասեմ, Ախր ինձ ասա` ինչքա~ն համբերեմ, Ինչքա~ն շտապեմ, ինչքա~ն ուշացնեմ, Ես դա լավ գիտեմ, որ ինչ էլ անեմ, Քեզանից հեռու չեմ կարող փախչել£ Դու էլ մի ասիր, թե կգա°, հուսա°, Անցածիդ համար էլ մի ափսոսա, Էլ մի° ինձ խնդա, քեզ չեմ հավատա°,

Էլ մի° շտապի°ր, շատ եմ ուշացրել, Էլ ինձ մի° խաբիր, ես շատ եմ խաբվել, Էլ ինձ մի° տանջիր, շատ եմ ես տանջվել£ Ախր հոգնել եմ, հոգնել այս կյանքից, Ու շատ արտասվել, վհատվել բախտից£ Ախր նեղվել եմ, նեղվել չար խոսքից, Ու շատ տառապել սրտիս բութ ցավից£ Ախր անզո~ր եմ, մոլո~ր, անպաշտպա~ն, Ու հույս էլ չունեմ սիրո հանդիման£ Իմ ճակատի գիր, դու ճակատագիր Զո°ւր ես հույս սփռում, ու սիրտ սփոփում, Զո°ւր ես ափսոսում, սիրտս պղտորում, Զո°ւր ես ցավ ապրում, զո°ւ ըմբոստանում£ Զո°ւր ես բզկտում սիրտն իմ վիրավոր, Զո°ւր ես ինձ ասում` դու ես մեղավոր£ Դե° բավական է, էլ տաղ մի° անի, Փշրված սրտիս էլ դաղ մի° անի, Դաղած սրտիս հետ զուր խաղ մի անի. Դե°, բավական է® ինչքա~ն համբերեմ, Ուզում եմ դառնալ տերն իմ կյանքի, Ու տերը լինել իմ ճակատագրի£ 10 հունվար 2000 թ. Ողորմությունդ է հույսը բոլորի, Սկզբնալույսդ աչքի, սրտի ու մտքի, տեսության, Հիսուս, զի դու ես լոկ բարերարում, Դու ես պարգեւում կյանք, անմահություն£

ԳՐԻԳՈՐ ՆԱՐԵԿԱՑԻ

ՏԵՐ, ԻՆՁ ՀՈՒՅՍ ՏՈՒՐ

Գիշերն անցավ, դեռ չեմ քնել, Խոր մտքերի մեջ եմ ընկել£ Իմ Երկնավոր, իմ Փառավոր, Տեր Ողորմած, իմ Տեր Աստված Ա~խ, տուր ինձ քուն, որ հանդարտվեմ, Որ չմնամ արթուն, անքուն, Որ աչքերս ես շուտ փակեմ Մտքով թռչեմ, հոգիս փրկեմ. Տե°ր, տուր հանգիստ, որ խաղաղվեմ, Սիրո հրով թեւավորվեմ, Չէ± որ ես էլ կուզեմ կյանքում Բերք ունենամ, պտղավորվեմ£ Արդ դարձել եմ բախտի գերին Կյանքի բեռը իմ ուսերին, Ախր, Տեր իմ, տուր ինձ հավատ, Թեւածում տուր իմ հույսերին, Թող քո լույսը բացվի վրաս, Չէ± որ սրտիս մեջ ես, դու կաս, Արշալույսին, թե որ զարթնեմ, Հոգս ու բեռից շուտ ազատվեմ Սիրով խնդամ, օրն անցկացնեմ, Հոգով խաղաղ, հանգիստ շնչեմ, Որ էլ չասեմ աղեկտուր` Կյանքս անցավ, ավա~ղ, իզուր® 4 հունվար 2001 թ.

ԵՐՋԱՆԿՈՒԹՅԱՆ ԲՈՑ

Դա Տերն է ասել Աստվածաշնչում` Բարեսիրտ լինել միշտ ամեն ինչում, Կյանքում, ամենուր եղել եմ շատ լուրջ Եվ ինձ պահել եմ անչափ վայելուչ£ Նստել խորհել եմ, ինձ հաշիվ տվել Ու ես ոչ ոգու կեղծ չեմ ժպտացել, Պարտքս հատուցել, այլոց մատուցել, Վիշտ ու բերկրանքին ընկեր եմ դարձել£ Իմ խղճի առաջ հանգիստ եմ եղել, Թե խոսք եմ տվել, երբեք չեմ դրժել Եվ ամենեւին չեմ հպարտացել, Մարդկանց չեմ քծնել ու չեմ էլ խաբել£ Լավով, գեղեցկով շատ եմ հիացել, Մարդկանց վերելքով միշտ ուրախացել, Նեղն ընկած մարդուն ոտքով չեմ խփել Նրա նեղությամբ ինքս եմ համակվել£ Վազել, հասել եմ, փրկել, կարեկցել, Օգնության ձեռք եմ իսկույն ես մեկնել, Սրտով, սիրով եմ նրանց նվիրվել Եվ փոխհատուցում` չեմ ակնկալել£ Թե դիմացինս շատ է զայրացել, Լռել եմ, լսել ու մեղմ ժպտացել, Թե դիմացինս մեկն է մատուցել,

Տասնապատիկն եմ նրան հատուցել£ Սակայն, ա~խ, ինչո±ւ ես չեմ հասկանում, Որ խղճով եմ հար երգս արարում, Որ պատվիրանն եմ անվերջ կատարում, Ինչո±ւ եմ այսքան անչափ սրտնեղվում£ ®Ինչո±ւ է հոգիս այսպես դառնանում, Ինչո±ւ է սիրտս անվերջ լաց լինում, Որ մաքառում եմ, մտքով թափառում Եվ երջանկության բոցով սպառվում® 17 նոյեմբեր 2001 թ.

ԻՆՉՊԵ±Ս ԿՈՐԱՎ, Ա~Խ, ԻՄ ՀԵՏՔԸ®

Դու ի°մ ծաղիկ, սիրո°ւն ծաղիկ, Հեզիկ-նազիկ ու անուշիկ, Թե սերմդ եմ հողում ցանում Ու հոգատար խնամք տանում, Իմ սիրով ես դու հագենում` Աճում, ծաղկում ու զորանում Գեղազարդվում ու զարմացնում, Քո բուրմունքով ինձ արբեցնում, Ասես պարտքն ես քո հատուցում, Որ ինձ համար բազում հրճվանք, Ու հաճույք ես դու պատճառում£ Սակայն, սակայն ես երբեմն Թախծոտ աչքով, նախանձանքով, Զմայլանքով, մեծ հիացքով

Քեզ եմ նայում ու զարմանքով Մտքերիս հետ լուռ շշնջում. – Ախր ես էլ, ե°ս էլ քեզ պես Ծաղիկ էի մի գեղատես£ Ի±նչ պատահեց, ես չիմացա Մի ապառաժ քարի դիպա® Համառեցի~® համառեցի~® Թե± կամեցա քեզ նմանվել, Սակայն իզո~ւր® ավա~ղ® իզո~ւր® Քանզի իմ այս փխրո~ւն սրտում Հավետ մնաց լոկ անրջանք£ Անգութ քամին հեգ ճյուղերս, Կանա~չ-նախշո~ւն տերեւներս, Փարթա~մ-փթթո~ւն թերթիկներս, Քաշե~ց, պոկե~ց, չխնայեց, Վայրենաբար գետին գցեց£ Ծաղկե-լուսե պսակներս Ապառաժին փաթաթվեցին Եվ քարեղեն քար սրտերի Սառնությունից շատ դառնացան£ Ու սուլելով ու սորալով Սուրհանդակը բախտիս անգութ Ինձ ծաղրելով կողքից անցավ, Եվ ինձ քաշե~ց ու քաշքշե~ց, Քշե~ց, քշե~ց հանգրվանե~ց Հեռուներում միայնության® Ու ինձ առա~վ, առա~վ-տարա~վ,

Ա~խ, նա տարավ, տարա~վ-տարա~վ, Ծով վերքերը ինձ թողնելով, Կյանքս քամուն պարգեւ արավ£ Ցավս քի±չ էր, մի±թե քիչ էր, Որ գիժ քամին այս աշխարհից Ինձ դուրս քշեց անիծելով եւ դեռ Տարա~վ- այնպես տարավ, Որ աշխարհից, ա~խ, իմ հետքը Ամբողջովին անհետ կորավ®

ԽՈՍՏՈՎԱՆԱՆՔ

Խոստովանում եմ. Խոստովանում եմ. միայն ինձ համար Ոչ թե ուրիշի. այն բանի համար, Որ իմ խղճի դեմ հանցանք չեմ գործել, Որ շատ հանգիստ եմ իմ խղճի համար, Որ պարզերես եմ արարքիս համար, Որ բացճակատ եմ ապրածիս համար, Անարգել, խաբել, թռցնել, շորթել Էությանս մեջ, երբեք չի եղել, Թեպետ ես մենակ մութ ու խավարում, Մենակ դժնդակ նստած սենյակում, Աղոտ լույս տվող ճրագի դիմաց, Մայր Աստվածածնի նկարի ներքո Աչքերս եմ փակում, ձեռքերս պարզում Ինչպես հաղորդվողն Աստծո տաճարում, Արցունքոտ աչքով ու աղերսանքով,

Անաղարտ սրտով ու մաքուր հոգով Երջանկությանն եմ հավատքով սպասում£ 15 փետրվար 1998 թ.

ՄԱ±ՐԴ ԷԼ ԱՅՍՔԱՆ®

Մարդ էլ այդպես սրտում կրակ Մեջը մեծ կյանք, անզո~ր, շվա~ր Իր մեջ մնա® կողպված մնա® Թեկուզեւ նա տունը մտնող Հյուրի հանդեպ սրտաբաց է, Նրա առջեւ դուռը բաց է, Սակայն արդյոք կասե±ս, իրոք Սիրտը ներսից ո±նց է գոցված, Որ ունի նա ամուր փականք£ Մա±րդ էլ այսքան, ա~խ, ցավերով, Հոգս ու բեռով միշտ տապակվի Ու փրկության ելք չգտնի. Իսկ թե գտա±վ, դառնա ժպտա, Դառը ժպտա` երկյուղելով, Որ հանկարծ թե մարդ չիմանա£ Եվ ժպիտը իր շուրթերին. Արտասուքը իր աչքերին Ու մշտարթուն մնա~® մնա~® Հպա~րտ մնա® Մա±րդ էլ այսքան իր մեջ մնա~, Անսե~ր մնա® Սակա~յն® սակա~յն Երջանկություն երազելով

Էս աշխարհից թողնի~, գնա±® 9 մայիս 2004 թ.

ՄԱՐԴԻ~Կ, ՁԵՐ ԶԱՆԳԸ®

Զը~նգ, զը~նգ, զը~նգ® Վաղ առավոտյան Իմ տան սենյակում Աղմուկ է տիրում Ձայնով զրնգուն Զանգերն են կանչում£ Չգիտեմ ինչո±ւ Մեկ տագնապում եմ, Մեկ բերկրանք ապրում, Եվ շփոթվում եմ, Եվ տարակուսում, Աչքերս բացում£ Ու արթնանում եմ Անկողնուց ելնում Եվ մրմնջալով` Այսպես եմ խորհում, Որ դեռ պետք եմ շատ Պետք եմ դեռ մարդկանց® Եվ խոսափողը Վազում եմ վերցնում, Սրտիս թրթիռով Ու մեծ հուզմունքով Ինձ զանգող ձայնին, Լուրին սպասում£

Եվ այսպես մի օր. – Ալլո±,- լսում եմ® Խանդաղատանքով Ինձ հյուր են կանչում. Աղջիկ է ծնվել® Խնջույք են անում£ Մեկ ուրիշ անգամ Հեռաձայնողը Հուզվո~ւմ, վարանո~ւմ, Տեղը չի գտնում. Տուն է ինձ կանչում, Օգնություն խնդրում£ Ու ես չգիտեմ Ինչպե±ս® ի±նչ անեմ. Խնջուքի գնա±մ Գոհանա±մ, խնդա±մ® Օգնությա±ն գնամ Սրտնեղվեմ, մնա±մ® Դառնում մտքումս Կամաց շշնջում. «Կյանքն է ելեւէջ® Կյանք է, ի±նչ արած` Մի օր սուգ է, լաց Մի օր` խնդություն»£ Եվ հեռաձայնին Սրտիս տաք ձայնով Պատասխանում եմ.

Թեկուզեւ քնից Դուք ինձ արթնացնեք, Երբեք մի նեղվեք, Ինձ հեռաձայնեք£ Քանզի ձեր զանգն է Ինձ ոգեշնչում£ Ձեր զանգն է իսկույն Ինձ կյանքի կոչում, Ձեր զանգն է սիրտս Վեհ սիրով լցնում£ Ձեր զանգն է., գիտե±ք, Հրճվանք պատճառում£ Ձեր զանգն է տունս Նոր կյանքով լցնում£ Ձեր շնչով է իմ Տունը ջերմանում£ 9 մայիս 1998 թ.

ՀՈԳՈՒՍ ՇՈՒՆՉԸ

(Աղոթք) Հայր մեր, որ երկինս ես Որքա~ն ասելիքներ ունեմ Քեզ. Զհաց մեր հանապազօր, տուր մեզ այսօր, Որ գոհությունս հայտնեմ քեզ ամեն օր£ Հեռվի~ց-հեռու ես քո բարի ձայնն եմ լսում, Պատվիրանդ միշտ սրբությամբ կատարում ու չեմ դրժում,

Որպես երկինս եւ երկրի Քո որդու համար, Լույս ես տարածում, հույս ներշնչում անհնար£ Մի տանիր զիս ի փորձություն, Թող, որ հոգուս վրա իջնի խաղաղություն. Եվ թող. որ ապրեմ կամքով Քո ստեղծած, Քայլեմ ուղիս երկրային, օրերս բաշխած£ Քանզի Քոնն է զորությունը, Քոնն է երկնքի արքայությունը. Քոնն է հավիտենական փառքը Հավիտյանս, հավիտենից® Ամե~ն®

2. ՍԵՐ ԻՄ` ՀԱՅՐԵՆԻՔ

ԻՄ ԿՅԱՆՔ

ԵՐԵՎԱՆ Հայրենիքից դուրս երջանկություն չկա£ Թող յուրաքանչյուր ոք արմատներ գցի հարազատ հողում£

Ի.Ս. ՏՈՒՐԳԵՆԵՎ

Ա~խ, չեմ հասկանում®ա~խ, չեմ հասկանում® Թե ինչո±ւ, ինչո±ւ, թե ինչո±ւ ցայսօր Մեր հին վերքերը, չեն սպիանում£ Ով, իմ Տեր Աստված եղիր ողորմած, Դու իմ հայ ազգին, իմ տանջված ազգին

Քո հովանու տակ պահի~ր, պահպանի~ր£ Իմ ժողովրդին զորավիգ եղիր, Դու միաբանիր ու խաղաղեցրու, Թող միտքը նրա միշտ վեր սլանա£ 15 նոյեմբեր 2003 թ.

ՀԱՅՐԵՆԻՔԻՍ

Լուսաշող պայծառ երկիր հայրենի, Առանց քեզ ի±նչ կյանք կամ երգ խնդալի£ Դու հարազատ ես հայրենի օջախ Չէ± որ ուր լինեմ ինձ կանչում ես տուն£ Քանզի սիրում եմ քո երգն ու պարը, Մանավանդ սիրում

քո տուֆե քարը£

Գովքդ եմ անում իմ սեր լուսատու® Չէ± որ նոր բացված վառ գարուն ես դու£ 15 մարտ 2003 թ.

ԻՄ ՀԱՅՐԵՆԻՔԸ

Իմ հայրենիքը իմ սրբությունն է, Ներշնչանքներիս միակ աղբյուրն է, Հույս ու հավատն է եւ` լույսը` հոգուս£ Իմ հայրենիքը իմ սրբությունն է, Կյանքս է, հոգիս, շունչ տվող ոգիս,

Ջահել օրերի սերս է անգին£ Իմ հայրենիքը իմ սրբությունն է, Եվ ջերմ օրրան է եւ օթեւանն է, Եվ ցավոտ սրտիս դեղ ու դարմանն է£ Իմ հայրենիքը իմ սրբությունն է, Եվ հոգուս համակ հպարտությունն է, Երգ ու խնդություն, խաղաղությունն է£ Սակայն, ախ, ինչպե±ս ես ցավով չասեմ, Որ ազգս կրկին տեսավ պատերազմ Ուր ջահել-ահել ավաղ, զոհ դառան£ Եվ թեպետ հայոց քաջազուն որդիք Սիրտ հոգի տվին, արյուն թափեցին Սակայն ոսոխին ծնկի բերեցին£ Բա°վ է, բավական, էլ չեմ ուզի ցավ, Չէ± որ իմ կյանքն էլ կիսվեց ու անցավ, Չեմ ուզում լսել, տեսնել պատերազմ£ Չեմ ուզում տեսնել հրդեհված-քանդված, Փլված, ավերված շենքեր ու վանքեր, Անհայտ զինվորի նոր գերեզմաններ£ Չեմ ուզում նորից ողբ ու լաց լսել, Անմեղ մանկան ու որբի հանդիպել,

Առավել եւս մուրացկան տեսնել£ Այլ կամենում եմ, որ ժողովրդիս Վիշտը փարատվի, հոգին խաղաղվի Որ նա միշտ ապրի լի խաղաղ կյանքով£ Ապրի~, արարի~, կենսախինդ հոգով, Որ երգը լսեմ, որ պարը տեսնեմ, Էլ բիրտ պատերազմ երբեք չտեսնեմ£ 10 սեպտեմբեր 2002 թ.

ՀԱՅՈՑ ԻՄ ԱՇԽԱՐՀ

«Ողբի հայրենիք, որբի հայրենիք» Հ. Թումանյան Հայոց աշխարհի քաջորդիները Հպարտ ու արթուն, պատրաստ կանգնած են Ոսոխի հանդեպ£ Նրանք լավ գիտեն` հարկ եղած դեպքում, Որ պիտի ելնեն կռվեն, մարտնչեն եւ արյուն թափեն£ Նրանք անվարան պիտի պաշտպանեն Հողը հայրենի, հողը պապերի, հողը մեր ազգի£ Ու եթե մի օր ոսոխը մեր չար Փորձի գլխատել հայրենիքը մեր, Համոզված եղեք, հայոց աշխարհի Քաջերն անվեհեր, Իրենց սուրբ արյամբ պաշտպանելու են Ու կպաշտպանեն մեր սրբությունը` Հողը հայրենի, հողը մեր ազգի£

15 հուլիս 1998 թ.

ՎԵՐԱԴԱՐՁ

Բացեք դուռը հայրենի տան Ես որդին եմ իր մարտական£ Ծառայել եմ հայ բանակում Արծվաբուն մեծ Արցախում£ Խոստացել եմ, երդում տվել, Որ արյունս, կյանքս կտամ,. Որ ինչպես իմ սուրբ մայրիկին Ոչ մի բանով պարտք չմնամ£ Կարոտել եմ մորս անգին, Ինձ է սպասում աչքը ճամփին, Խոստացել եմ, երդում տվել, Սիրտս նրան պատանդ թողել£ Իմ քաղցրանուշ հայրենիքին Ծառայել եմ ու դարձել տուն. Դե շուտ մայրիկ, քաղցր մայրիկ, Արի քեզ տամ անուշ պաչիկ£ Հայրի~կ, մայրի~կ, դե շուտ արեք, Ընկերներիս կանչեք, բերեք, Սեղան գցենք, ուտենք, խմենք, Զվարճանանք ու քեֆ անենք£

ՄԻ ՀՈՒՇ ԷԼ ԵՍ®

Քեզ, իմ անուշ. իմ Հայաստան, Իմ հոգու սեր, իմ բուրաստան. Սիրագորով ու իմ կամքով, Խոստանում եմ® խոստանում եմ® Սիրահոժար ու ջգրմ սրտով, Հանգիստ խղճով, մաքուր հոգով, Քանի դեռ կամ այս աշխարհում, Կամենում եմ® կամենում եմ® Քեզ, իմ անուշ, իմ Հայաստան, Պիտ հատուցեմ, պիտի քեզ տամ, Իմ անթաքույց պարտքը հոգուս Պարտքն իմ սրտի, խղճի, հոգու® Պիտի քեզ տամ, տամ ընծաներ Կարելվույս չափ գոհարներ, Խոսքը սրտիս, երգը շրթիս, Հոգուս, սրտիս, գիրը մտքիս® Պիտ ընծայեմ իմ արհեստը Ու մատներիս նուրբ արվեստը, Որ աշխարհից երբ հեռանամ, Մի հուշ էլ ես թողնեմ, գնամ® 16 սեպտեմբեր 2003 թ.

ՈՒ ՄԵՆՔ ԷԼ ՄԵՐ ՄԵՋ®

Տեր իմ, իմ Աստված, դու մեր Արարիչ, Հավատ տուր մարդկանց. սեր տուր ամենքին Եվ իմաստություն, եւ համբերություն£ Որ ամեն մի սիրտ սիրով ջերմանա, Որ հայրենիքս ուժով ամրանա, Երկինք սավառնեն հրաշքներ գործեն, Որ այսուհետեւ եղեռն չտեսնեն,կամ թե` երկրաշարժ£ Եվ կամ չլսեն, դուրս եկավ տնից ու ետ չդարձավ, Որ էլ ցավ ու դավ երբեք չլինի£ Մենք ապրենք խաղաղ այս դառն աշխարհում, Որ այսուհետեւ մենք լույս ունենանք, Եեւ հույս ունենանք£ Ա~խ, առանց այդ էլ կյանքն է կարճատեւ, Ուրեմն ապրենք այնպես մենք ապրենք, Որ խաղաղ, հանգիստ կյանքից հեռանանք£ 17 մարտ 1998 թ. Ինձ թվում է, եթե ես հայ լինեի, խորապես հպարտ կլինեի եւ հայ ժողովրդի պատմությամբ եւ ներկա Հայաստանով®

ՋԵՅՄՍ ՕԼԴՐԻՋ

ԵՍ ՔԵԶ ԿԱՍԵՄ®

(ԻՄՆ ԵՍ, ԻՄԸ®)

Իմ պաշտելի հայ ժողովուրդ, Աշխարհով մեկ համայն սփռված Իմ քույր, եղբայր ու հորեղբայր, Ի~մն ես, իմը~£ Ազգասեր ու մարդասեր ես, Ռազմասեր թե հաշտասեր ես,

Եթե հայ ես, ի~մն ես, իմը~£ Ուր գնացել հարմարվել ու հաստատվել ես, Մեծին, փոքրին միշտ հարգել ու նվիրվել ես£ Ուր եղել ես, Քո սուր մտքով տարբերվել ես, Քո հանճարով հաղթանակել, արարել ես£ Քո աչք-ունքով Դու ամենքին հմայել ես, Քո գերբնական, ոեծ զորությամբ Միշտ հաղթել ես£ Դու աշխարհին Հիացրել ու զարմացրել ես, Քեզ չսիրել, չհարգելը բացառել ես£ Ուր էլ գնաս, ուր էլ լինես Թե դու հայ ես Ես քեզ կասեմ` ցավդ տանեմ Չէ± որ դու իմ էությունն ես£ (Իմ արյունն ես)£ 6 օգոստոս 2004 թ.

ԻՄ ԵՐԵՎԱՆԸ

Շատ քաղաքներ եմ հաճախ այցելել Եվ ամեն տեղ էլ մի քիչ մնացել,

Նորից ետ դարձել ու քեզ երազել Ուրիշի հետ եմ քեզ համեմատել£ Պատահել է քեզ մենակ եմ թողել, Քեզնից հեռացել այլ տեղ եմ մեկնել, Սակայն քեզ երբեք մտքից չեմ հանել Ու վերադարձիս օրերն եմ հաշվել£ Ամենքից լավն ես, ամենքից շքեղ Իմ հույսի կամուրջ, հավատի բարձունք, Գիտցի°ր, ինձ ոչինչ չի հրապուրի, Քանզի քեզնո°վ եմ, քեզնով պարծենում£ Ես չեմ որոշել քեզնից հեռանալ, Կամա էլ քեզանից շատ հեռու ապրել, Փալաս-փուլուսով ես չեմ կուրանա, Դոլար ու ոսկով քեզ չեմ մոռանա£ Չէ± որ քո գրկում, քո մեջ եմ ծնվել, Ու քո գրկում էլ հասակ եմ առել, Քո մեջ եմ ապրել, երազներ հյուսել, Քո մեջ մեծացել ու երջանկացել£ Քո շնչով լցված կապրեմ ես քո մեջ Քո փառքի երգը կարարեմ անվերջ£ Եվ քանի դեռ կամ կապրեմ ես քո մեջ Կվառեմ հույսն իմ ու լույսը անշեջ£

Իմ չքնաղ քաղաք, իմ կյանք Երեւան, Քարաշեն քաղաք, չկա քեզ նման. Հույժ աննման ես ու շատ գովական Հարազատ քաղաք, իսկ սեր Երեւան£ 16. սեպտեմաբեր 2003 թ.

3. ՍԵՐ ԻՄ ԲՆՈՒԹՅՈՒՆ,

ԵՍ ՔՈ ՄԱՍՆԻԿՆ ԵՄ,

ՔԱՆԶԻ ԴՈՒ ԷԼ ԵՍ

ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹՅՈՒՆ

ՔՈ ՍԻՐՈՒՑ ԴՈՂԱ®

(Էտյուդ) Տենչալի էակ, Իմ կյանք, արեգակ, Գլխիդ կրել թագ, Ժպտում ես անհագ® Իմ պայծառ արեւ, Արեւ, ինձ գթա~, Իմ շեկլիկ արեւ, Երկնքում շողա~, Շողա~-շողշողա~, Այնպես դու շողա, Որ սիրտս միայն Քո սիրուց դողա® 7 հունիս 2003 թ.

ԱՅԴ ԻՆՉՊԵՍ Է, ՈՐ®

Արեւ, իմ արեւ, արեւ սիրելի Գարուն, թե ամառ, աշուն, թե ձմեռ Աշխարհի վրա դու լույս ես սփռում£ Մարմանդ ու երկար անձրեւից հետո, Վերստին ծնվում երկինք ես հառնում. Ու պաղ ձմեռվա ցրտաշունչ բքին Սիրտն ես ամենքի ջերմությամբ լցնում. Ու թեպետ այրում, թեպետ այրվում ես Այդ ինչպե±ս է, որ դու չես սպառվում£ 4 հունիս 2002 թ.

ԹԵԿՈՒԶ ՄԵՂՄ ԲԱՐԵՎ®

Ով աշխարհի մայր` արեւ, իմ արեւ, Վշտահար սրտիս տուր ինձ գեթ բարեւ, Որ ես գոհանամ ինձ շատ հիացնող քո մեղմ ժպիտով, Որ ես ջերմանամ ինձ վերուստ տրված քո սուրբ ջերմությամբ, Որ հոգիս լցնեմ քո այդ հազվագյուտ` արդար բարությամբ, Որ կյանքը սիրեմ, կենսուրախ դառնամ քո լույս խնդությամբ, Որ գոցված սրտիս փականը կոտրեմ, դռները բանամ, Որ փափագ սրտիս հավիտենական գերին չդառնամ£ Որ էլ չմնամ այսպես մշուշված, մռայլ ու ամպած£ Որ ճամփա չելնեմ հույզերով լեցուն` տանջամահ եղած£ Ո~վ աշխարհի մայր արեւ, իմ արեւ, Տուր վշտոտ սրտիս թեկուզ մեղմ բարեւ® 15 հունիս 2003 թ.

ՀԱՏՈՒՑՈՒՄ

Արեւ ոսկեշող, արեւ, բարեկամ,

Թե օրն է բացվում, դու ես ինձ ժպտում£ Դու ես իմ սիրտը խնդությամբ լցնում Ու քո ջերմությամբ ինձ բախտ պարգեւում£ Դու ես իմ սիրտը զվարթ դարձնում, Տենչ ու հույզերն իմ` հույսերով լցնում£ Դու ես իմ կյանքը, դու` իմ հմայքը, Դու ես իմ լիցքը, իմ ներշնչանքը£ Դու էլ ինձ ասա, իսկ ես ի±նչ անեմ, Քո սիրո պարտքը ո±նց հատուցանեմ® 5 մայիս 2003 թ.

ԻՄ ՀՈԳՈՒ ԱՐԵՎ

Իմ երջանկություն, դու իմ խնդություն, Ո±ւր ես, ինձ ասա, որտե±ղ ես կորել, Որտե±ղ ես, չկաս, որ քեզ չեմ գտնում£ Սակայն չգիտեմ, թե ինչո±ւ, ինչո±ւ, Երբ քո մասին եմ հանկարծ ես խորհում, Ինչո±ւ եմ այսքան, այսքան երկյուղում£ Թեպետ երազում հաճախ եմ տեսնում, Ինձ հետ ես խոսում, ինձնով հմայվում, Իսկ ինչո±ւ ա~խ, դու շուտ չես հայտնվում£ Չես համարձակվո±ւմ, ի±նչն է պատճառը, Մի±թե դու այդքան երկչոտ ես, վախկոտ, Կամ գուցե ինձպես երկյո±ւղ ես ապրում® Իմ հոգու արեւ, իմ երջանկություն, Չէ± որ դու իմն ես, դու իմ խնդություն, Ասա, ինչո±ւ ես ինձնից թաքնվում, Ինչո±ւ ես մթնած ամպի տակ կորչում£

5 մայիս 2003 թ.

ԻՄ ՉՔՆԱՂ ԱՐԵՎ®

Չքնաղ իմ արեւ, ինչո±ւ ես կանչել Կամեցել ես, որ քեզ հետ ես կիսվե±մ® Ահա եկել եմ, եկել պահանջով, Սակայն իմացիր ամենից առաջ, Ես ուզում եմ քեզ սրտի խոսք ասել. Չէ± որ դու այնքա~ն, այնքա~ն ես բարի, Ինչպես իմ մայրն էր, մայրս սիրելի® Ներիր հարցերիս տարափի համար. Ես ցանկանում եմ քեզ լավ հասկանալ, Թե ինչպե±ս է, որ դու միայնակ ես Սակայն հենակն ես համայն աշխարհի, ուժ ներարկողն ես համայն աշխարհի ® Արե°ւ-բարեկամ, ասա, իմանամ Այդ ինչպե±ս է, որ երբեք չես հոգնում, Չէ± որ աշխարհն ես դու համայն շրջում Ու աշխարհով մեկ պտտվում, անցնում, Խաղաղությամբ ես մեր սիրտը լցնում. Ա~խ, ինչպես, ինչպես, ինչպե~ս իմ մայրն էր. Մայրս էլ էր քեզ պես շատ խաղաղասեր, Նա էլ էր քեզ պես սիրալիր ժպտում, Խաղաղությամբ էր մեր տունը լցնում£ Մայրս, ա~խ, այնքան նուրբ ու քնքուշ էր, Մայրս, ա~խ, այնքան սուրբ ու անուշ էր, Երկնքից իջած կապույտ մշուշ էր®

Մինչեւ ամենն այդ հասկացա կյանքում Ավա~ղ, իմացա, որ արդեն ուշ էր. Այո, շատ ուշ էր, ամեն ինչ ուշ էր£ Արեւ, բարեկամ, արեւ սիրելի, Եկել եմ քեզ հետ կիսվեմ լի ու լի® Կամենում եմ քեզ, ինչպես որ դու կաս` Միշտ այդքան բարի~, այդքան սիրելի~® Երկնքում հավետ, հավետ դու մնա~ս, Մեզ համար անվերջ, շարունակ շողա~ս, Որ միշտ քեզ տեսնեմ, քեզնով ջերմանամ, Մորս կարոտի բույրով հագենամ£ 12 մարտ 2000 թ.

ԼՈՒՐԹ ԵՐԿՆՔԻ

Լուրթ երկնքի տիրակալն ես, դու, արեւ Առավոտյան քեզ տալիս եմ միշտ բարեւ Պատուհանից սիրտս բացում քո առջեւ, Սպասում եմ քո ժպիտին, իմ արեւ£ Պայծառ արեւ, փայլփլում ես երկնքում, Սիրտս մաքուր երազներով ես լցնում, Ես էլ քեզնով փայփայում եմ վառ հուշեր Ու թրթիռով քեզնից սպասում լավ լուրեր£ Ամպերից դու ջերմություն ես ներս բերում, Գորովալից ժպիտներով ինձ գերում, Պատերիս էլ ոսկե շող ես արձակում, Կատակելով շողերիդ հետ ես խաղում£

. Երկնի արքա. չքնաղ արփի, իմ արեւ Քեզ սիրում եմ, եւ դեռ քեզ էլ սպասում, Պարզ երկնքում, որ միշտ լինես, ինձ նայես, Որ դու ժպտաս ու դեռ ինձ տաս ջերմ բարեւ£ Չէ± որ գիտես, ես ապրում եմ քո հույսով, Քեզ սպասում, ջերմանում եմ քո լույսով, Լուրթ երկնքին տար ինձանից համբույրներ, Որ այնտեղից դու ինձ բերես անհուն սեր£ 10 հուլիս 2001 թ.

ՔՆՔՈՒՇ ԾԱՂԻԿ

Ասա°, դու ինձ, քնքուշ ծաղիկ, Ինչպե±ս է, որ միշտ բուրում ես, Ամենքին էլ դու գերում ես, Քո նազանքով ու շոյանքով Հոգիներին հմայում ես£ Չքնաղագեղ դու իմ ծաղիկ, Սիրտս քեզ տամ տաղի~կ-տաղի~կ, Ես քեզ ջուր տամ պուտի~կ-պուտի~կ, Բույրդ զգամ նուշ-անուշի~կ, Ցողդ շնչեմ շաղի~կ-մաղի~կ® Քեզնով զգամ ծաղկանց բույրը, Ինձ տանջում է սիրո հուրը, Ո~վ իմ փթթուն, գերող ծաղիկ,

Կարոտ սիրտս շոյող շաղիկ, Ես էլ կառնե±մ կյանքի բույրը® 11 մայիս 2000 թ.

ՏԵՍՆԵՄ, ԹԵ ՀԵՏՈ®

Ծաղիկ, իմ ծաղիկ, ծաղիկ սիրունիկ, Ծաղիկ իմ քնքուշ, ծաղիկ իմ մեղմիկ, Դու մարդկանց դեմքին` սիրո համրություն, Դու մարդկանց համար եւ խինդ եւ բերկրանք, Դու մարդկանց սրտին դեղ ու սփոփանք£ Տեսնես սրանցից ո±րն ես ինձ համար® Տեսնես, թե դու ինձ վաղը ի±նչ կանես® Կտա±ս ինձ արդյոք խինդ ու ջերմություն, Ինձ կպարգեւե±ս սրտակից բերկրանք, Կամ էլ դու կտա±ս դեղ ու սփոփանք£ Թե` չարիք, չարիք Չարիք իմ գլխին «ընծա» կբերես Ա~խ, կորած եմ ես® Դե գնամ քնեմ, վաղը արթնանամ` Տեսնեմ, թե հետո կյանքիս վճիռը ո±նց կորոշես® 20 մայիս 1998 թ.

ԾԱՂԻԿՆԵՐՆ ԻՄ ԲՈՒՅՐ®

Կտորտանքից եմ ծաղիկ պատրաստում, Մանրիկ ու քնքուշ, նուրբ թերթիկներով, Վարդի գույնզգույն ձեւեր եմ հյուսում Տարբեր գույներով, տարբեր փնջերով£

Եվ բաժանում եմ ծաղիկներն իմ բյուր Սրտիս բերկրանքով ամեն-ամենքին, Բայց ժամանակս անցնում է տխուր, Անգութ թախիծն է տիրում իմ հոգին£ 4 հուլիս 1997 թ.

ԹՂԹԵ ԾԱՂԻԿՆԵՐ

Սոսինձն իր գործն է անում, Իսկ մատներս գործը իրենց£ Կտորտանքից ու թղթերից Ծաղիկներ եմ ես պատրաստում. Իմ մատներից շունչ են առնում, Բույր ստանում, հրավառվում£ Ու հնչում է նրանց քնքույշ Տաք մեղեդին գարնան նման£ Փակիր դու քո աչքերն ու տես` Ո±նց եմ ցնծում շուքով գարնան£ 16 փետրվար 1997 թ. ԾԱՂԻԿ Գարուն եկավ դու ծաղկում ես, Մերթ թախծում ես, մերթ լացում ես, Մեկ էլ տեսար դու բացվում ես, Հույս ու լույսով շուտ լցվում ես£ Արեւ դիպավ. դու ժպտում ես, Թե նազում ես, երազում ես,

Թոշնում, ջրվում, արթնանում ես, Շքեղանում, թարմանում ես£ Անձրեւ եկավ լողանում ես, Ամռան տապին զովանում ես, Քամին փչեց օրորվում ես, Հեզիկ-նազիկ շորորվում ես£ Հողմի դիմաց կոտրվում ես Ու հեզաբար խոնարհվում ես, Աշնան շեմին դառնանում ես Տարվա վերջին կյանքից դժգոհ հեռանում ես® 19 հունիս 1999 թ. Իմ սենյակի ծաղկանոցում Ծաղիկներ են պես-պես ծաղկում, Թե նայում եմ` ինձ են ժպտում, Ինձնից շիկնում ու խոնարհվում£ Գարնան լույսով նրանք բացվում Ու ծաղկունքի բույր են ցրում, Խենթացնում են ու արբեցնում, Երազների գիրկը գցում£ 17 մայիս 1998 թ.

ԹԵ ԿԱՐԱԲԱԼԱ±Ն

Անձայն ու խաղաղ իմ մենաստանում

Լոկ լռություն է մունջ թագավորում, իսկ ես գործերով, գրելով տարված Նրանք են ինձ հետ, իմ կողքին շարված£ Իսկ շաբաթ օրվա ազատ ժամերին, Ես տուն եմ կանչում իմ ընկերներին, Կարդում գրածս ու պատրաստածս, Գիդի պես ասես ի տես արածս£ Վաճառել դրանք չեմ կարողանում, Բայց ամենեւին չեմ էլ վհատվում Հակառ ամենին թարմությամբ լցվում Դեռ չարածներիս դռներն եմ ծեծում£ Թե Կարաբալան ծաղիկ էր բաշխում, Ես էլ իմ հոգու ծաղիկն եմ բաշխում Ու այս ամենով ցնծում եմ, լցվում, Ինչպես երկինքն է գոռգոռում, բացվում£ 5 Հունվար 1998 թ.

ԶՈՀԱԲԵՐՈՒՄ

Օրերից մի օր, պարտեզի միջի Թփի վրայից ծաղիկ քաղեցի£ Վաղորդյան շնչով ծաղիկն էր շնչում, Բուրմունք տարածում, օրեցօր փթթում£ Իսկ երբ պոկեցի ծաղիկը թփից Ձեռքս դողդողաց սրտիս թրթիռից,

Ասես ծաղիկը դժգոհեց ինձնից Քանզի ես նրան զրկեցի կյանքից£ Նա մտքում անչափ դառնացավ` թվաց, Ծաղկաթերթերից թախիծը ծորաց, Բայց ամենեւին հույսը չկորցրեց Հեգնանքով ժպտաց, դալուկ խոնարհվեց£ Իսկ երբ տվեցի սիրած աղջկաս Ասես ծաղիկը հառնեց, մրմնջաց. .– Ա°յ սիրուն տղա, ես շատ լավ գիտեմ, Որ սիրո համար զոհ պիտի լինեմ, Հանուն քո սիրո, հանդեպ աղջկա, Թող զոհաբերվեմ, նա զվարճանա£ (Վարդաբույր սերդ թող հավերժ մնա)£ 4 մայիս 1997 թ. Մեխակ, յասաման, ե°վ վարդ, ե°ւ շուշան, Ձեզնով եմ տարվում, երազով լցվում£ Հրապուրվում եմ, հարբում, արբենում, Ու երբեք ձեզնից սս չեմ հագենում£ 3 հունիս 1999 թ.

ԵԶԱՆ ԼԵԶՈՒ

Քո անունն է եզան լեզու, Հասկանում ես ցավի լեզուն

Ու դրվում ես վերքի վրա, Լուռ բուժելով ցավը նրա£ Ես էլ քեզ պես, թե ճամփեքին Հիվանդ, տկար մարդ եմ տեսնում, Հոգվույս խորքում սիրտս է ցավում, Բայց ես բուժել չեմ կարենում£ Արարիչն էլ իրեն հերթին Հետեւում է քո վարմունքին, Դր համար ողջ աշխարհում .Քո ծիլերն են հար փթթում£ 11 սեպտեմբեր 1999 թ.

ՆԱՐԳԻԶ ԾԱՂԻԿ

Քո անունն է Նարգիզ ծաղիկ, Իսկ ինչո±ւ են կանչում նարցիս. Դու կենդանի եւ առողջ ես, Կամ, թե կյանքից հեռացել ես, Միշտ կանգնած ես£ Եվ հպարտ ես, եւ զգաստ ես Ամեն ժամ էլ գույնիդ տերն ես, Ու քեզանից շատ էլ գոհ ես£ Քո հագուստին` թերթիկներին, Կապել ես դու ոսկե փողկապ, Թերթիկներիդ, թերթիկներիդ Սեգ գլուխն է իշխում վրան Նարգիզ ծաղիկ, ինչքա~ն, ինչքա~ն

Այդպես բարակ մեջք ունես դու, Ինչքա~ն ասես զգայուն ես, Ինչքա~ն-ինչքա~ն փխրուն ես դու£ Քեզ փորձեցին կյանքից կտրել, Անգամ թփից պոկել, տանել, Շուտ դալկացար, փայլատվեցիր, Սակայն գիտեմ խոսքիդ տերն ես, Թերթիկներդ են քեզ սոսնձվում Ու քեզնից էլ չեն բաժանվում£ 15 սեպտեմբեր 1999 թ.

ԽԱՆԴՈՏ ՃԱՆՃԸ

Իմ պատուհանին երկու ճանճ կպավ Մեկ ուրիշ սեւ ճանճ նրանց մոտեցավ£ Սա, որ այդ տեսավ խանդից հոխորտաց. Ոխակալ դարձած տզզաց, տզտզաց Շատ վիրավորված թողեց ու գնաց£ 15 հունիս 1999 թ.

ԱՐԲԵՑ, ԱՐԲԵՑԱՎ

Թիթեռը հանկարծ ծաղիկ նկատեց, Թռավ ու գնաց եւ վրան կանգնեց£ Թիթեռը ծաղիկ, ծաղկին շատ սիրեց Ծաղկաթերթերին համբույր դրոշմեց£ Զննեց ու քննեց, նեկտարը քաղեց Եվ հետո իսկույն թերթերին փարվեց£ Թերթերն էլ ասես հուրիների պես,

Շատ օրորվեցին ու նազեցին հեզ£ Ծաղկեգույները տեսավ, զարմացավ, Ծաղկե բուրմունքից անչափ հիացավ Ծաղկե թփերին նա երկար ճոճվեց, Արբեց, արբեցավ, կյանքից հեռացավ£ 17 հուլիս 1992 թ. ԹԻԹԵՌԸ Երբ ծաղկի հյութը քաղեց թիթեռը, Իր սրտի բեռը նա ծաղկին թողեց£ Ու ծաղկով տարվեց, ծաղկով հիացավ, Ծաղկին համբուրեց, ծաղկից հեռացավ£ 4 օգոստոս 1996 թ.

ՍՊԻՏԱԿ ԹԻԹԵՌԸ

Ծնվեց մի թիթեռ դուրս եկավ եթեր Թիթեռն էր ճերմակ ապրում խրախճանք£ Թիթեռն էր ցնծում, անվերջ թռչկոտում, Ու մտքում ասես կյանք ու սեր երգում£ Թիթեռն էր թռչում, բնավ չէր հոգնում Օրվա մեջ կարծես տարի էր ապրում£ Թռչում էր, թռչում, ծաղկանց հետ խոսում, Նրանցից երգի նեկտար էր հյուսում£ Թռա~վ, փոշոտվեց, հոգնեց, գունատվեց Եվ լոկ մի օրով իր կյանքն ապրեց£ 11 օգոստոս 1999 թ.

ՍԵՎ ՃԱՆՃԸ

Ամռան երեկո լուսամուտն էր բաց, Տուն մտավ հանկարծ ոի ճանճ գազազած£ Աղմկոտ ձայնով, դես ու դեն շրջեց. Բզզաց, բզբզա~ց պատեպատ զարկվեց£ Ու մեկ էլ տեսա, որ հուսակտուր Բզզոցը կտրեց, թողեց, հեռացավ£ Ինչպես երեւաց` իրեն փտրածը Չկար ու չկար£ Թե ի±նչ էր փնտրում, բան չհասկացա® Որ շատ զայրույթով, ու հոխորտանքով Իր եկած ճամփով իսկույն դուրս թռավ£ 11 մայիս 1997 թ.

ՃԵՐՄԱԿ ԱՂԱՎՆԻՆԵՐ

Առավոտ լուսո արեգակն արդար Առիս լույս ծագեա®

ՆԵՐՍԵՍ ՇՆՈՐՀԱԼԻ

Ամեն օր ծեգին, երբ արթնանում եմ, Բացում եմ իմ տան պատուհանները. Նայում եմ, խաղաղ քնած են մարդիկ, Նայում եմ երկինք եւ ուրախանում£ Եվ թեթեւ ու թարմ սենյակ եմ մտնում£ Նայում եմ ճերմակ աղավնիներին, Որ հայտնվում են իմ ճաղաշարին, Կամ թե լվացքի ճոճվող ճոպանին.

– Սա լավ նշան է,- մտքում մրմնջում. – Աղավնիները ինձ հյուր են եկել, Երեւի հեռվից ինձ լուր են բերել, Ինձ սփոփելու համար են եկել, Սիրելիներս բարի են եկել, Օրը բարի է, բարին կատարվի, Եվ զուլալ սրտով, ժպիտը դեմքիս Ես պայծառանում, սիրալիր դառնում, Ղըղու եմ կանչում® Ղըղու եմ կանչում, մինչդեռ չեն գալիս, Ինձնից վախենում եւ խույս են տալիս, Ես շտապ-շտապ հարթակ պատրաստում Ու նրա վրա կուտ եմ շաղ տալիս, Որ գան ու ուտեն, քաղցած չմնան£ Նորից ու նորից ղըղու եմ կանչում Եվ պատուհանից թողնում, հեռանում, Բայց սենյակից եմ ես լուռ հետեւում Վերստին տեսնում աղավնիներին. Երերուն վախով գալիս են, կանգնում Եվ տագնապներով դես ու դեն նայում, Ես միտումնավոր թողնում եմ հանգիստ Ու չեմ մոտենում իմ պատուհանին, Որ հանդարտ ուտեն եւ չխուճապեն, Կամ խուճապահար չթողնեն, թռչեն Եվ հետո կամաց նրանց նայելով, Ես մոտենում եմ ճոճվող պարանին Աղավնիներս արդեն կշտացած

Թռչում են, գնում, կորչում, հեռանում Ու սիրտս էլ կարծես իրենց հետ տանում£ 8 մայիս 1999 թ.

ՄԵՆԱԿ ԱՍՏՂԸ

Կապույտ երկնքում մի աստղ է շողում. Ես զմայլվում եմ, զարմանքով հարցնում. «Ախ, դու իմ հոգյակ, դու իմ աղավնյակ, Ինչո±ւ ես մենակ փայլփլում ճերմակ£ Տխուր ես, մենակ որ չունես կռնակ Ցավդ չես կիսում հետս չես խոսում®»£ «Ինձ կարեկից է® ինձ բախտակից է®» Մտքում եմ ասում ու ինձ սփոփում£ Մի պահ տեսնում եմ, որ հեռանում է, Իսկ փայլերը զատ մարում են հանդարտ£ Գնում է մենակ, ունի նպատակ, Անհետանում է ու էլ չի շողում£ Սրտով ցավում եմ, վշտով բաժանվում, Որ էլ երկնքում նրան չեմ տեսնում£ 5 սեպտեմբեր 2003 թ.

Ա~Յ, ՔԵԶ ԲՆՈՒԹՅՈՒՆ

Զարմանալի ես® Ա~յ, քեզ բնություն, Քո գաղտնիքները Ինչո±ւ չես պարզում, Որ խելառ քամին Թեւերն է մեկնում, Ծառից տերեւներ Պոկում, տարտղնում, Քշում է, տանում, Ուր ասես նետում, Եվ հետո հանկարծ Մորմոքում, լռում Ու նրա դիմաց Տերեւն է պարում® Ա~յ, քեզ բնություն, Ես չեմ հասկանում, Քո գաղտնիքները Ինչո±ւ չես մեկնում£ 11 հոկտեմբեր 2000 թ.

ՈՐ ԲՈԼՈՐՆ ԷԼ®

Օ~, բնություն դու բոլորին Եվ հրաշք ես եւ զարմանք£ Քեզ ամենքը շատ են օրհնում, Մեկ էլ հանկարծ անիծում£ Քանզի ունես միշտ փոփոխվող Բնույթ, բնութք այլազան£ Մեկ դառնում ես մեղմ, բարի,

Մեկ էլ կարծես` չար, գազազած կենդանի£ Քո մեջ ունե~ս քա~ր® հող ու ջուր ծառ- ծաղիկնե~ր£ Մեջդ ունես սողո~ւն, անսո~ղ Կենդանինե~ր, բյուր գազաննե~ր£ Ունե~ս, ունե~ս, մեջդ ունե~ս Մարդ արարած, արարածներ£ Եվ հարուստ ես, շատ հարուստ ես, Դու բնույթով մեծահոգ ես£ Որ ամենքին շունչ ես տալիս, Լույս պարգեւում` ջերմացնում£ Դու ամենքին ջուր ես տալիս Ու ծարավը հագեցնում£ Եվ դեռ, նույնիսկ մարդ-գազանի Քաղցի մասին` հոգ տանում£ Ունեցածդ միջոցներով, Ապրուստով ես կերակրում£ Բայց, սիրելիս լավ իմացիր, Որ բոլորն էլ քեզանով են կյանք առնում, Նրանք քեզնից գոհ են մնում Քեզ էլ, քեզ էլ շատ` սիրում£ 15 հուլիս 1994 թ.

ՀՈԳԻՍ Է ԱՅՐՎՈՒՄ®

Հեղեղ է տեղում®անձրեւ է մաղում£ Եղանակն էլ է սրտիս հետ խաղում£ Սրտիս հետ խաղում, չի հանգստանում, Ինձ չհարցնելով` շատ է ինձ տանջում£ Հետո դառնում է հոգուս հետ խաղում.

Չարամտորեն հոգիս է այրում£ Այրվում է հոգիս այրվում է անտես Ու տոչորվելով անդարձ մոխրանում£ Իմ սեր, բնություն, քեզ ի±նչ եմ արել® Քեզնով` զմայլվել, քեզ շատ եմ սիրել£ Ասա` իմանամ` հապա ինչո±ւ ես Ա~խ, սիրտս, հոգիս տանջահար անում£ Ինչո±ւ® ինչո±ւ ես շարունակ դաղում, Այրում, մոխրացնում, ու ինձ դառնացնում® 11 հոկտեմբեր 2004 թ. ՈՒՌԵՆԻ Լալկան ուռենի, տխուր ու մենակ, Ի±նչ ես շվարել ու մոլոր կանգնել, Ախր գիտե±ս, որ ինձ էլ են քեզ պես Միշտ լալկան ասում£ Չէ± որ ես էլ եմ քեզ նման մենակ, հուսահատ, վհատ® Ուրեմն արի, արի մենք նստենք Առվակին մոտիկ, մտերմիկ կիսվենք, Ու մեր հույզերը իրարու խառնենք£ Եվ մեր վշտերը անթիվ ու անհուն Հոսող գետակի ջրերին հանձնենք® 7 նոյեմբեր 1997 թ. ԱՇՈՒՆ Աշնան եղանակ անձրեւներ բազում£ Չգիտեմ ինչո±ւ լացել եմ ուզում£

Ա~խ, որքա~ն հույզեր® Օրերս են անցնում Ինձ էլ հեգնանքով տանում են, բերում® 14 հոկտեմբեր 2000 թ.

ԱՅՍ ԽԵՆԹ ԱՇՈՒՆԸ

Վերստին եկավ այս խենթ աշունը, Ու հողմը ելավ` ծեծեց իմ դուռը£ Ես տանս դուռը ամուր փակեցի` Եղած չեղածս քամին չտանի£ Իմ տաք սենյակը հիմնովին սառեց, Արեւի լույսը իսպառ պակասեց£ Եվ ցուրտ սենյակի ցուրտ պատերի մեջ Ընկա հողմածեծ թախիծների մեջ£ Ու խենթ աշունը հուշեր արթնացրեց, Փխրուն իմ սիրտը տխրությամբ լցրեց£ Ուզում եմ կոտրել դռան ապակին, Մոռացության տալ հուշը դառնագին£ Ուզում եմ ապրել, ապրել վառ կյանքով, Միայն թե չապրեմ խենթ աշնան հուշով£ 12 հոկտեմբեր 2003 թ.

ԱՇՆԱՆ ԷՏՅՈՒԴ

Քամին սուլում, երգ է ասում, Հետն էլ ասես դողում, մրսում, Ու քիչ հետո, տե~ս, արեւն է երկինք ելնում, Ինձ է ժպտում ու բարեւում Վհատ սիրտս խինդով լցնում, Ու շողերով ինձ ջերմացնում£

Օրն է կիսվում£ Արեգակն է լուռ հեռանում, Եվ խավարն է միգոտ դառնում. Մութ գիշերն է շատ անհամբեր վրա հասնում, Ինձ է կանչում, ինձ համոզում, Եվ անկողնուն ամուր գամում. Ես քնում եմ, հանգստանում, Երազներս են ինձ օրորում£ 12 նոյեմբեր 2003 թ. Քամին ծառը թեքում, ճոճում, Օրորում է, թափահարում, Թվում է, թե կտապալվի Անզո~ր, անուժ գետնին կընկնի£ Սիրտս ահից վեր է թռչում, Քամու ուժն է կարծես սանձում. Ու քիչ հետո, հաջորդ պահին Տերեւներն են ծափահարում, Քամու վրա լուռ ծիծաղում Եվ սրտիս հետ խենթ պար բռնում® 11 նոյեմբեր 2000 թ.

ԱՂՋԻԿ, ՔՈ ԲԱԽՏՆ ԷԼ®

Աղջիկը վաթան չունի,- ասում էր Սիրանույշ մայրիկս£ Քամու հաճույքից տերեւն է պարում, Պարում է. դարձյալ հանձնվում քամուն Ընկնում է, ելնում ու ցավ է ապրում

Ու իր ցավերով ցիր ու ցան դառնում£ Տերեւը քամու ձեռքին խաղալիք Զարկվում, չի տեսնում իր դեմ արհավիրք, Զարկվում է ծառին, մայթին, ամենքին, Չի էլ իմանում, թե ո±ւր է գնում£ Աղջիկ, քո բախտն էլ էս տերեւի պես® Քամին տանում է, ուր որ պատահի Եվ դեռ չգիտես, թե դու քո կյանքում Ընկեր ո±ւմ կընտրես, կամ որտե±ղ կապրես£ 4 հոկտեմբեր 1999 թ.

ՈՉ ԹԵ ՔԱՄՈՒ ՀԱՐՎԱԾՈՎ®

Ես չեմ ուզում, որ քամու պես գաս ու գնաս, Չէ± որ քամին ինչ բերում է, ետ է տանում£ Ես չեմ ուզում որ քամու պես փչես, խնդաս, Չէ, չեմ ուզում, որ քամու պես փեշս բռնես ու պարծենաս® Չէ± որ քամին էլ է լուռ ծիծաղում վեր բարձրանում, Փոշի հանում ու աչքերս արցունքոտում£ Եթե այդպես դու պիտի գաս, իմ սանդուղքից վեր բարձրանաս Ոչ թե դու իմ դռնակին, այլ` սանդուղքին էլ չմոտենաս£ Կուզեի® Կուզեի®Ես կուզեի, կուզեի® զեփյուռի պես Քո լուռ գալը, քո մնալը® 6 սեպտեմբեր 2000 թ. ՔԱՄԻ

Որքա~ն անհոգ ես, որքա~ն երջանիկ, Քամի~, դո°ւ, քամի£ Քեզ ի±նչ եմ արել, Որ հետեւում ես, ինչպես թշնամի£ Քեզնից եմ փախչում, Մինչդեռ վազում ես, փեշիցս կախվում£ Քեզնից եմ փախչում, Վարսս խճճում, խառնում ես, տանում£ Քեզնից եմ փախչում, Աչքերիս բերում փոշի ես լցնում£ Մեկ էլ դառնում ես սիրահարի պես Ու կրծքիս փարվում£ Ինձ չես հարցնում, Այտերս շոյում, համբույր ես առնում£ Ես շփոթահար, քեզնից եմ փախչում, Դու` իմ ետեւից£ Եվ դեռ խելահեղ քո երգն ես սուլում, Ով անզուսպ քամի® Ինձ պես աղջիկը Քամի, քո ձեռքին ասա, ի±նչ անի®

11 ապրիլ 2003 թ. ՔԱՄԻ Քամի~, քամի~, այ դու քամի, խելառ քամի, Ախր այդպես բարձր ձայնով զուր մի սուլի, Չէ± որ արդեն կեսգիշեր է ու շատ ուշ է, Ախր քունս դեռ մշուշ է, քաղցրանուշ է£ Ասա°, ի±նչ ես վհուկի պես ձայնդ գցել, Ի±նչ ես այդպես հարբածի պես փողոց ընկել, Դուռ-լուսամուտ, կտուր-տանիք կոտրել, փշրել, Ծառ ու ծաղիկ քաշել, պոկել ու չես պրծել® Ա~յ անիրավ, այ անպատկառ այ գիժ քամի, Ախր ես քեզ ի±նչ եմ արել, չեմ իմանում, Որ քո արած խենթությանը չեմ դիմանում, Դու խիղճ չունե±ս, Աստված չունե±ս, չեմ հասկանում£ Հերիք չեղա±վ, որ դու ինձ տաս այդքան վնաս. Հերիք չեղա±վ, այդքան մեծ վիշտ ինձ պատճառես, Հերիք չեղա±վ, մտամոլոր ինձ դարձնես, Ու ամեն օր քունս կտրես, ինձ խանգարես£ Թող ես քնեմ, հանգստանամ ու խաղաղվեմ, Գոնե վաղը ելնեմ տունս կարգի բերեմ, Թե չէ հանկարծ նորից գժվես, պոկես, տանես Ու չգիտեմ, դու իմ գլխին էլ ի±նչ կանես® Ախ, երեւի դու քո կորցրած տունն ես փնտրում,

Դրա համար դու ուրիշի տունն ես քանդում, Բայց ուրիշի տուն քանդելով գիտցած եղիր, Որ կորցրածդ ետ չես բերի, էլ չես բերի® 15 ապրիլ 2000 թ.

ՄԱՐԴՈՒ ԵՎ ՏԵՐԵՎԻ ԵՐԱԶԱՆՔԸ

Ծառի շվաքին մարդն ու տերեւը Երբ հանդիպեցին զրույց սկսին, Ու մարդն ասաց. – Իմ սրտում ունեմ հեզ ու սիրունիկ մի քնքուշ աղջիկ, Որին հոգուս չափ ես շատ եմ սիրում£ Բայց արի ու տես, որ էս ճամփեքին Թե հանդիպում եմ Տեսնել ու լսել նա չի կամենում£ Աստված եմ կանչում ու նրան խնդրում, Սիրած աղջիկս թեկուզ ինձ չուզի Թող ինձ չհուզի£ Եվ տերեւն ահա ասես գունատվեց Տխուր ու խոնարհ թախծոտ աչքերով Այսպես բարբաջեց. – Գարնան շնչից էի արթնանում, բուրում, Ծաղկին թեւանցուկ ես էի շորորում Ու տաք անձրեւից թրջվում, լողանում£ Ամառվա տապին սս հուր կրակից լուռ այրվում էի, Իսկ աշնան քամուց երգում ու պարում (ձմեռ չեմ հասնում)£ ® Շատ եմ մղկտում, երբ նկատում եմ իմ նմանեկին` Վհատ ու մոլոր կանաչ տերեւին£ 11 նոյեմբեր 2002 թ.

ԻՆՉՔԱՆ ՆՄԱՆ Է ՄԱՐԴԸ ԲՆՈՒԹՅԱՆ

Մի մեծ ժայռի տակ բուսնել էր մենակ Մի նուրբ հացաբույս, գալարվում անահույս£ Կիզիչ արեւն էր այրում աներեր Ու բույսը թեեւ չէր ձգվում վերեւ£ Մի օր էլ տեսա ու շատ զարմացա, Ցողուն էր տվել հետո էլ ծաղկել£ Այդ բույսն ուներ վառ կանաչ գույներ, Երկար, սրածայր ու կոպիտ թերթեր£ Բացել էր կանաչ տերեւը լուսե, Դառել անճանաչ մի բույս փիրուզե£ Կոշտ էր թերթերը, վանող` մտքերը, Սակայն լի էր նա կենարար հյութով£ Իսկ ծաղիկը հեզ, նուրբ ու քնքուշ էր, Գույնով բաց կապույտ այնքա~ն անուշ էր£ Ես երբ փորձեցի պոկել բարակ ճյուղ, Տեսա` նա ապրեց թախիծ ու երկյուղ£ Կոշտ թերթիկները ձեռքս ծակեցին Եվ արցունքների շիթով պատվեցին£ Ու սիրտս լցվեց, երկար խորհեցի, Դառը ժպտալով ես շշնջացի. «Ինչքա~ն է նման մարդը բնության®»£ 3 սեպտեմբեր 1999 թ. ԷՏՅՈՒԴ Ցուրտ է, բուք է, սառնամանիք

Մղկտում է ամեն տանիք£ Ձյուն է, կարկուտ, գնդե փաթիլ Ցած է թափում կաթիլ-կաթիլ® Անձրեւ, անձրեւ ցնցուղ-անձրեւ Ասես երկինքն է լողանում Եվ ամպերն են թեթեւանում£ Սուլոց, սվվոց ու գիժ քամի, Տարերքի դեմ մարդն ի±նչ անի. Չեմ հասկանում ի±նչ է ուզում® Ասես պարում, թե± գուրգուրում, Համբուրում է, թե± զայրանում Ու զայրացած կուրծքն է ծեծում, Մեկ էլ պոկում ու բարկանում Բուքա բերան երգ բարբառում£ Ու քիչ հետո մշուշն անցնում Տե~ս, արեւն է երկինք ելնում, Հանգիստ խղճով շուրջը նայում, Որբությունն է մեր փայփայում. Բուք է, բուք է, սառնամանիք, Աղմկում է ամեն տանիք£ 21 հունվար 1998 թ.

ՄՏԱՀՈԳՈՒԹՅՈՒՆ

Ձմեռ է, բուք է, ցուրտ սառնամանիք£ Գետինն է սպիտակ սավանով ծածկվել, Իսկ սավանի տակ սառցե հայելի ամենուր պատել£ Թե մարդ է քայլում սառույցի վրա Կամա-ակամա շատ է սայթաքում£

Եվ հանկարծ` թը~րխկ, նա վայր է ընկնում, Կրկին վեր կենում, ուսերն ուղղում ու նորից քայլում® Սակայն այս անգամ փորձում է քայլել Ոչ հաստատակամ` վախի տագնապով£ Եվ այդուհանդերձ վերստին գայթում սառույցի վրա£ Իսկ ես ցավելով հեռվից եմ նայում Գետին տապալված ձյան մեջ թավալվող ծեր մարդու վրա£ Սիրտս է տնքում տագնապախռով, թըրխկում, դխկում® Եվ ինքս էլ, ասես ծերուկի տեղը, Ինձ պատկերում եմ ընկած վիճակում£ 7 փետրվար 1995 թ. «®Փաթիլն ուզեց ինձի գգվել, գուրգուրել, Իմ թշերը պաղ շրթերով համբուրել. բանաստեղծ` ՇՈՒՇԱՆԻԿ ԿՈՒՐՂԻՆՅԱՆ» ՓԱԹԻԼԸ Ձմեռ է խաղաղ, Ու երկինքը` պաղ£ Քայլում եմ մենակ Փաթիլների տակ£ Քայլում, հրճվում եմ Ես փաթիլներով, Խոսում, զրուցում Փաթիլների հետ£ Փաթիլն է իջնում,

Իմ թարթիչներին, Համբույր դրոշմում Իմ թաց շուրթերին£ Փաթիլն է իջնում, Աչքերս փակում, Հոգուս հետ խաղում, Կատակ է անում£ Քայլում եմ, խորհում, Թախծում ու ժպտում, Սիրտս է ցնծում, Ցնծությամբ լցվում£ Լուռ հեռանում եմ Ջերմացած սրտով Ու բաժանվում եմ Հանդիպման հույսով£ 10 հունիս 1996 թ.

ՁՄՌԱՆ ԵՐԵԿՈ

Որքա~ն սիրուն է ձմռան երեկոն Խաղա~ղ է, լռին, մթին է ու ցուրտ£ Ամե~ն, ամե~ն ինչ ճերմակ սավանում Ծածկվել է հանգիստ£ Երեկոն իջնում է խաղա~ղ ու հանդա~րտ, Երկինքն եմ նայում. Հոգուս փաթիլն է վերեւից իջնում, Ասես հրմշտում, իրար են ձուլվում Ով շուտ կհասնի, կնստի գետնին£ Կարոտն է խեղդում£

Ուզում են իջնել, հալվել ամենուր Աչք ու ունքերին, բաց թարթիչներին, Դիմացի ծառին ու մերկ մայթերին. Եվ ես կանչում եմ այդ փաթիլներին£ Տանջահար անում իմ թարթիչներին® Բացում եմ կրկին փակած աչքերս, Ու այս անգամ էլ` մեկ ուրիշ փաթիլ® Այսպես շարունակ® Շարունակ խաղում, փորձում կատակել. Խաղում են նրանք հոգուս, սրտիս հետ£ Մենք երկուսով ենք, ես ու դու, փաթի°լ, Եվ լուռ ու համր խոսում ենք, հալվում, Ու իրար այնպես լավ ենք հասկանում® 20 հունվար 1996 թ.

ՀՈՂԻ ՎԻՇՏԸ

Ծառը տրտնջաց ու այսպես ասաց. – Գիտե±ս, ինձ նման հողն էլ է տնքում իր վերքի ցավից£ Կուզե±ս իմանալ, թե ինչո±ւ® ինչպե±ս® Կասեմ քեզ այսպես. – Երբ իմ ճյուղերն են կտրում, կտրատում Թեւերիս միջով արցունք է ծորում, Իսկ հողը տեսնում իմ այս վերքերը, Տնքում է ցավից հեւում, արտասվում, Եվ բարկանալով այսպես է ասում. – Գիտե±ս, այս տարի, Մեկ է չես քաղի բերքը իմ ծառի® 16 օգոստոս 1999 թ.

ՀՈՂԸ Թե բարությունը, թե բույրը հոգուս Իմ հայրենիքի հողից եմ առել£ Ծնվել եմ հողից, ապրում եմ հողով Ա~խ, ծերանում եմ ամեն օր դողով£ Հողն է հույս տվել ինձ խրախուսել, Որ չծերանամ ու հողով ապրեմ£ Թե որ ես հատնեմ, կյանքից հեռանամ, Իմ հողի հողը պիտի ես դառնամ£ Միայն թե դառնամ իմ հողի հողը Ինչով ես միայն ,ատ կհագենամ£ 15 հուլիս 2004 թ.

4. ՍՈՒՐԲ ԾՆՈՂՆԵՐՍ

Ծնողների նկատմամբ սերն ու հարգանքը սուրբ զգացմունք է.

Վ.Գ. ԲԵԼԻՆՍԿԻ

Ծնողներիս` Մուշեղ եւ Սիրանույշ Մնացականյանների լուսանկարը

ԻՄ ԾՆՈՂՆԵՐԸ

Լուսահոգի ծնողներիս անմահ հիշատակին Իմ ծնողները սրբություն էին, Զուլալ հոգու տեր, պարզություն էին£

Երկուսն էլ խաղաղ, ընտանիք սիրող, Երկուսն էլ զիջող, հարմարվող, հաշտվող£ Երկուսն էլ զգոն, հասկացող էին, Բարի, հյուրասեր ու կամեցող էին£ Երկուսն էլ կուլակի պիտակը կրած, Երկուսն էլ նույն կերպ ձայնազուրկ դարձած£ Երկուսն էլ կյանքում ճնշված, հալածված® Երազանքներին ա~խ, դեռ չհասած, Երբ լույս աշխարհը եւ ինձ լքեցին, Ինձ այսպես մոլոր, անխինդ թողեցին® Ես ո±նց մոռանամ իմ ծնողներին, Թող միշտ լույս ցոլա նրանց շիրիմին£ 20 հուլիս 2003 թ.

ԾՆՈՂՆԵՐՍ®

Մորս աչքերը մեղմ էին ու խոհուն Փայլում էին պայծա~ռ կրակի նման, Քնքուշ, երկնային, ա~խ մի էակ էր, Որ հմայում էր ամեն-ամենքին£ Կանացի էր շատ, գեղեցիկ, մաքուր, Ուրախ էր, զվարթ, սրտով բնատուր, Լեզուն բլբուլ էր, մտքերը գերող, Խոնարհ ու հեզ էր ու շատ համբերող£ Հայրս, իր հերթին` հոգով անարատ, Խիզախ, կարգապահ, հուժկու տղամարդ, Սակայն զգայուն, փխրուն սիրտ ուներ,

Կարեկցող, հասնող եւ կամեցող էր£ Արդ, կարոտել եմ ա~խ, այնպես նրանց, Արդյո±ք կտեսնեմ թեկուզ մեկ դար անց® 22 փետրվար 1999 թ.

ՎԵՐՍՏԻՆ ԾՆՈՂՆԵՐԻՍ` ՄՈՒՇԵՂԻՆ ԵՎ ՍԻՐԱՆՈՒՅՇԻՆ

(Ներբող) Համ ու հոտով հայրիկ-մայրիկ, Ախր շատ եք դուք անուշիկ, Ծով աշխարհ եք, հաց ու ջուր եք Եվ ինձ համար սրբություն եք£ Ես ձեզ համար աղոթում եմ. Ու առհավետ ձեզ մաղթում եմ, Որ ձեր կյանքը հարատեւի, Բախտի հավքը ձեզ թեւածի£ Անհուն սիրով ցանկանում եմ, Սրտիս կանչով ձեզ մաղթում եմ Ուժ ու կորով, տոկունություն, Ձեր սուրբ հոգուն խաղաղություն£ Որ միշտ մնաք այդպես բարի, Պատնեշ լինեք ընդդեմ չարի, Որ դուք ցնծաք, ուրախանաք, Զավակներով հպարտանաք£ 23 ապրիլ 1984 թ.

ՄԱՅՐՍ ԻՆՁ ՀԱՄԱՐ

Մայրս քնքուշ է, խոսքը անուշ է, Ինձ համար անգին գանձ է թանկագին£ Նա տաք համբույր է ու կնխաբույր է Իմ հիացմունքը ու պաշտամունքն է£ Նա գարնան ցող է, արեւի շող է, Իմ տան լուսաշար երգն է տողաշար£ Մայրս ինձ համար սրտակամար է, Իմ տան աստղն է եւ շողաստղն է£ Մայրս ինձ համար թիկունքիս սար է, Հոգուս տաճարն է, բազմահանճար է£ Մայրս ինձ համար զուլալ աղբյուր է, Ա~խ, սրտիս, հոգուս ջերմացնողն է£ Արդ ծերացել է, թախիծով լցվել, Ասես թեւավոր թռչուն է դարձել£ Ո°չ, ո°չ, իմ մայրիկ, քաղցր, անուշիկ, Դու պիտի լինես, հավերժ պիտ ապրես£ 7 մայիս 1990 թ.

ՀՈՐՍ ԽՐԱՏԸ

Մեղք ես դու, բալես, քեզ շատ ես տանջում,

Ամենքի հոգսն էլ քեզ վրա վերցնում. Դու չես իմանում ժամերդ են անցնում, Օր-օրվա վրա ո±նց ես մեծանում£ Դու չես հասկանում, սիրտս է ցավում, Եղած ուժերդ կորցնում ես, վատնում Ա~խ, դեռ ջահել ես, հիմա չես զգում Տեղի-անտեղի կրակդ ես մարում£ նեղվածին հասնել` բոլորիս պարտքն է, Ուզո±ւմ ես օգնել` քո սրտի կամքն է, Իսկ ո±վ է ասում` նրանց մի հասիր, Բայց քեզ էլ սիրիր, մի քիչ քեզ նայիր£ Ջահել չես մնա, ծերություն կգա, Քեզ քո կրակից բաժին չի մնա, Աղջիկս, հորդ խրատը լսիր` Քո վառ կրակը մի քիչ խնայիր£ 15 հուլիս 1974 թ.

ՄՈՐՍ ՏԱԳՆԱՊԸ

Խաղա~ղ, վճիտ ծով ես տեսել. Գիտե~մ® գիտե~մ Բախտի գրքում Դու քո ամսով «Ձուկ» ես ծնվել£ Հասկանում եմ, Առանց ջրի Չէ, չես կարող գոյատեւել£

Դրա համար Հանգի~ստ, անհո~գ, դու լողում ես® Ա~խ, իմ բալես, անուշ բալես, Ես չգիտեմ, Տեսնես հետո, Ո±ր ալիքին պիտ հանձնվես. Վա~յ, իմ բալես, Տեսնես, տեսնե~ս ինձնից հետո, Դու ո±ր մեկին բաժին կընկնես£ Լավ իմացիր, գիտե±ս երբեք Ծովը այսպես Հանդա~րտ, խաղա~ղ միշտ չի մնա£ Քեզ հիացնո~ղ, հրճվա~նք տվող Այս ալիքը, Աստված չանի, որ բարկանա® Թե բարկանա կխենթանա® Կխենթանա ու մարդու պես Նա կդառնա հուզախռով£ Եվ դեպի քեզ Շատ կատաղած շնաձկներ Դուրս կպրծնեն Եվ մոլեգնած նրանք կգան, Կմոտենան Ու քեզ վրա կհարձակվեն, Իսկո~ւյն-իսկո~ւյն Քո մարմինը մա~ս-մա~ս կանեն, Կխժռե~ն, քեզ կուլ կտան®

Ա~խ, իմ բալես, ախր ինչո±ւ Այս քո կյանքը Շանը, գիլուն, բաժին անես£ 8 օգոստոս 1999 թ.

Ո±ՒՄ ԵՄ ՔԱՇԵԼ®

Աշխատել եմ ու սովորել Ես ժամանակ չեմ ունեցել` Կտրել, կարել, եփել, թափել, Գործել, թխել ու լվացել, Քանզի մայրս էլ միշտ արարել Մահկանացուն երբ չէր կնքել£ Թող ողորմա Աստված նրան, Աստծո լույսը իջնի վրան£ ®Շատ ու շատ էր մայրս ներող, Բայց համբերել էլ չէր կարող. ՈՒ մի օր էլ մտահոգված` Դարձավ ու ինձ այսպես ասաց. – Հա~, հասկացանք® ուսանող ես, Կրա±կն ընկանք® աշխատող ես Ախր չէ± որ դու աղջիկ ես, Ա°յ, հեր օրհնած, ա°յ տնաշեն Էսպես անբան ո±ւմ ես քաշել£ Մայր, իմ չքնաղ, մայր սիրելի Հիշատակդ անմարելի® Արդ խորհում եմ անկարելին Ու մտորում անասելին,

Եթե լիներ հնարավոր Ու հրաշքով գայիր մի օր Եվ մտնեիր հանկարծ տունս, Կտեսնեիր, որ ես արթուն Եվ կտրում եմ, կարում, գործում Ուրիշների եւ թե իմ դեմ Հրաշքներ եմ ասես բացում£ Կտեսնեիր իմ սենյակում Պատկերները ո±նց են խոսում, Եվ ձեռքերով իմ պատրաստած Ծաղիկները ո±նց են ժպտում£ Կտեսնեի~ր® կտեսնեի~ր® Կտեսնեի~ր մի նոր աշխարհ, Կտեսնեի~ր մտքի սլացք, Կտեսնեի~ր ձեռքի շնորհք£ Որքա~ն շատ կզարմանայիր, Որքա~ն, որքա~ն կհուզվեիր` Անհուն բերկրանք դու կապրեիր Ու դառնալով, շատ քնքշորեն Գովեստի խոսք ինձ կասեիր. – Ա~յ, իմ բալա, ա°յ տնաշեն Պարզ չէ± որ դու ինձ ես քաշել® 15 դեկտեմբեր 1998 թ. ԿԱՐՈՏ Կարոտ, կարոտ, կարոտ, կարոտ, Հոգիս տանջող անհուն կարոտ. Ես կարոտ եմ, կարոտ, կարոտ

Կարոտ` մորս ծով աչքերին, Կարոտ` հորս մեղմ ժպիտին, Կարոտ` նրանց անուշ ձայնին, Կարոտ` նրանց քաղցր լեզվին, Կարոտ` նրանց ծիծաղ-լացին, Կարոտ` նրանց զնգուն երգին, Կարոտ` նրանց տեսք-հայացքին, Կարոտ` նրանց սիրուն քայլքին, Կարոտ` շնչին, սրտին, հոգուն, Կարոտ` նրանց տաք համբույրին, կարոտ` նրանց նուրբ ձեռքերին, կարոտ` նրանց գւրգուրանքին, Կարոտ` նրանց խորհուրդներին® Այդ կարոտից, կարոտանքից Ես մաշվում եմ. Այդ կարոտից, կարոտանքից Մշուշվում եմ. Ամեն անգամ, երբ որ հանկարծ Ձեզ եմ հիշում Ա~խ, այրվում եմ® լո~ւռ այրվում եմ® Մենությունից սպառվում եմ® Չգիտեմ Ձեզ` որտե±ղ փնտրեմ® Չգիտեմ Ձեզ` որտե±ղ գտնեմ® Որտե±ղ փնտրեմ, որտե±ղ գտնեմ Քեզ, իմ հայրիկ, մայր անուշիկ Որ կարոտս մի կուշտ առնեմ® Որ կարոտով, սիրով փարվեմ,

Փարվեմ կրծքին Ձեր երկուսի Ես ա~խ, քաշեմ ու հեկեկամ Գուցե այսպես թեթեւանամ£ 10 դեկտեմբեր 2000 թ.

II ՁՈՆԵՐԳԵՐ

ՁՈՆ ՄԱՅՐԻԿԻՍ

Ծաղկած գարուն, դու իմ սիրուն, Բուրավետ ես, իմ մայրիկ£ Շոգ ամառ ես, ուռենու ծառ, Մեղմ զեփյուռ ես, իմ մայրիկ£ Դեղնած աշուն, տերեւ նախշուն, Հույսի կանաչ ես, իմ մայրիկ£ Թեպետ ձմեռ` վառ կրակ ես, Ջերմացնող ես, իմ մայրիկ£ 23. փետրվար 1989 թ.

ԻՄ ՄԱՅՐԻԿ

Նվիրում եմ մորս ծննդյան տարեդարձին Ես` քո սերը, դու` իմ տերը, Իմ անուշիկ, իմ մայրիկ£ Ես` քո կյանքը, դու` բերկրանքս, Իմ աչքի լույս, իմ մայրիկ£ Ես` քո հույսը, դու` իմ լույսը,

Իմ աննման, իմ մայրիկ£ Ես` քո հոգին, դու` իմ ոգին, Իմ ծով աշխարհ, իմ մայրիկ£ Ես` քո դարդը, դու իմ` զարդը, Իմ անուշիկ, իմ մայրիկ£ Ես` քեզ կրակ, դու ինձ` ճրագ, Հրաշք, հմայք իմ մայրիկ£ Ես` քեզ տանջանք,. դու ինձ` տենչանք, Իմ դարդատար, իմ մայրիկ£ Ես` քեզ գարուն, դու իմ սիրուն, Իմ բուրաստան, իմ մայրիկ£ Ես քեզ` մամ ջան, դու ինձ` հա ջան, Իմ հույս ու լույս, իմ մայրիկ£ Ես քեզ` մամ ջան, դու` բալա ջան, Իմ գիտակից, իմ մայրիկ£ Ջա~ն, ջա~ն մայրիկ, ինչքա~ն քեզ ջա~ն Հալվեմ, մաշվեմ, կասեմ քիչ է` Հա ջա~ն® ջա~ն® ջա~ն® իմ մայրիկ£ 24 փետրվար 1985 թ.

ԱՍՏԾՈ ԼՈՒՅՍՈՎ ԲԱՐԻՆ Ի ՏԵՍ ՀԱՅՈՑ ՈՐԴԻ

Ձոն. Կ.Ս. ԴԵՄԻՐՃՅԱՆԻՆ

Ազգի սիրված իմաստունին` Կարեն Սերոբի Դեմիրճյանին` Հազար օրհնանք ճանապարհին£ Սուրբ ծնունդի, Ամանորի Տոնի առթիվ շնորհավոր£ Ցանկանում եմ միայն բարին

Տանուլ չտաք Դուք Ձեզ չարին Ուրախ սրտով մտնեք տարին, Որ թեւածեք ոսկե դարին£ Ես գուսան չեմ, ոչ էլ գուշակ, Երգս եմ երգում պարզ ու շիտակ, Ու ամեն ինչ, քնած-արթուն, Կանխազգում եմ ես օրնիբուն£ Մտքեր հյուսում շարվեշարան Գուշակում եմ օրը վաղվա£ Ի դեպ, ասեմ` չմոռանամ, Որ վճիռս էր հաստատակամ, Որ հավատով Ձեզ մոտ եկա® Ձեզ մարդ կասեմ` անաչառ մարդ, Մեծատառով իսկական Մարդ` Թե սլացիկ մտքով, խելքով, Չափված, ձեւած Ձեր խոսքերով, Թե առնական խրոխտ ձայնով, Հանգիստ, խաղաղ, հանդարտ տոնով£ Թե բարետես դեմքով, դիրքով Քաղցր ու անուշ լի ժպիտով, Ձեզ Մարդ կասեմ£ Ձեզ Մարդ կասեմ, ա~յ տղամարդ, Քանզի գանձ եք եւ ադամանդ Հազար խոսքեր Ձեզ պատվական Արժանի եք ու գովական£ Հազար տողեր, տաղեր, խաղեր Ձեզ բյուր մաղթանք, բյուրեղյա Մարդ,

Փառք ու պատիվ, իմ ազգի զարդ, Արժանի եք ու դեռ քիչ է, Ա~խ, ո±նց չասեմ` հոգուս ճիչն է® 28 դեկտեմբեր 1996 թ.

ԱՉՔԵՐԻՍ ՉԵՄ ՀԱՎԱՏՈՒՄ

Ձոն Կ.Ս. ԴԵՄԻՐՃՅԱՆԻՆ

Այս աշնանը ոսկեգես Ո±նց կտրեցին կյանքից քեզ, Խորհում եմ ու ելք փնտրում` Ելքը բնավ չեմ գտնում£ Զոհը դարձար չար ուժին Ագռավների, ա~խ, բաժին Արարեցիր դու բարին, Չավարտեցիր քո տարին£ Դու օգնել ես ամենքին, Կյանք պարգեւել քաղաքին, Ու հասել ես դու փառքի Առանց փողի ու զենքի£ Ո±նց կտրեցին կյանքից քեզ Լուտանք, նզովք թափեմ ես, Որ վերանան աշխարհից, Ազատվենք այդ չարքերից£ Մտածում եմ ու խորհում,

Ելքը բնավ չեմա գտնում, Նայում եմ ու արտասվում` Աչքերիս չեմ հավատում£ 27 հոկտեմբեր 1999 թ.

ՁՈՆ ԿԱՐԵՆ ԴԵՄԻՐՃՅԱՆԻ ՀԻՇԱՏԱԿԻՆ

Քո շիրմաքարին լուռ խոնարհվում եմ, Ծով արցունքներով այն ողողում եմ£ Որքա~ն էիր բարի, Կարեն սիրելի, Դու սերն էիր հայի, սերը` աշխարհի£ Ճիշտ է, կուռք չցիր եւ ոչ էլ հրաշք, Բայց ներշնչանքն էիր իմ հայ ողջ ազգի£ Ավա~ղ հեռացար, բայց արձանացար, Մեր հոգիներում` հավերժ կուռք դարձար£ 17 ապրիլ 2000 թ.

ՁՈՆ ՔՐՈՋՍ` ՋԵՄՄԱ ՄԿՐՏՉՅԱՆԻՆ

(Նվիրում եմ ծննդյան տոնի առթիվ) Ջեմմա, քույր իմ, իմ կյանք, իմ սեր, Ինչպե±ս ես դու տանում այդքա~ն բազում հոգսեր, Չէ± որ հաճախ ես քեզ համար լուռ տանջվում եմ, Քեզնից թաքուն անվերջ հուզվում, արտասվում եմ. Նույնիսկ թաքուն ես քեզ համար ելք եմ փնտրում, Թե փնտրում եմ, ելքը գտնում, թեթեւանում, Հոգով ասես խինդով լցվում, ուրախանում®

Կամենում եմ` թեւեր առնեմ, հոգսդ հանեմ, Թե կարենամ, քեզ նրանից ա~խ փարատեմ. Կամենում եմ` թեւեր առնեմ, հոգսդ հանեմ, Հոգսդ հանեմ, քեզնից պոկեմ, հատե~մ, տանե~մ® Տանե~մ® տանե~մ® խելառ քամու բերան գցեմ, Ա~խ, միայն թե հոգսից փրկեմ, քեզ ազատեմ. Փրկե~մ® փրկե~մ® քեզ ազատե~մ® Ջեմմա, քույր իմ, քույր սիրելի ա~խ, չգիտես® Թե ինձ համար ինչքան շատ ես դու պաշտելի® Ուրեմն եկ, համբերությամբ ինձ մոտ նստիր, Իմ ասածին, սրտին, խոսքին ուշիմ լսիր Եվ իմ բոլոր ասածները լուրջ ընդունիր£ Միայն հանկարծ դու ինձ չասես` փարիսեցի, Քանզի միայն սրտով անկեղծ քեզ ասացի® Դե°, իմացի°ր, որ կյանքիս չափքեզ սիրում եմ. Սիրում եմ քեզ նրա համար, որ զուլալ ես, Դու զուլալ ես վարար գետի ջրերի պես, Ա~խ, աղբյուր ես, ինձ համար դու սառն աղբյուր ես, Քանզի դու միշտ այրվող սիրտս հովացնում ես, Ինձ շատ հաճախ խորհուրդ տալիս, խրատում ես, Իմ նեղ օրվան դու հասնում ես, կարեկցում ես® Ջեմմա, քույր իմ, ախր ջերմ ես, դու կրակ ես£ Ջերմացնում ես դու իմ հոգին ինձ ժպտացող արեւի պես, Ինձ համար դու կյանք ես, լույս ես, հոգուս հույսն ես, Միշտ ջանում ես ձեռքդ մեկնել ու ինձ հասնել® Մեղմ ես, քույր իմ, սեր ես, քույր իմ ու շատ բարի Կամենում եմ քեզ այս տարի միայն բարի~ն®

Բարի~ն® բարի~ք® միայն բարիք, միայն բարի~ք, Որ չտեսնես հոգս ու չարիք` տան մեջ կարիք® Եվ վերջապես, Ջեմմա, քույր իմ, քույր սիրելի Կամենում եմ, որ Աստված քեզ միշտ փայփայի իր հովանու տակ թող պահի£ 12 նոյեմբեր 2001 թ.

ԵՐԱԽՏԱԳԻՏՈՒԹՅԱՄԲ`

Պ-ն ՄԻՀՐԱՆ ՄԱՂԱՔՅԱՆԻՆ

Իմ երախտավոր, Դուք իմ բարերար Հարգեցիք խնդրանքս, դարձաք ինձ սատար, Ձեզ հազար օրհնանք® կանաչ ճանապարհ, Անշահ, անկաշառ մարդկության համար£ Երախտապարտ եմ, ՄԻՀՐԱՆ ՄԱՂԱՔՅԱՆ Ձեզ չեմ մոռանա կյանաքում հավիտյան£ Ինչպե±ս® այդ ինչպե±ս® Պարզ ու հասարակ£ Ձեզ կասեմ այսպես. – Քանզի ես որքա~ն կարիքներ ունեի, Սակայն իմ ձեռքին ես դրամ չունեի£ Այո°, հենց այդպես` չունեի դրամ, Դուք հաշվի չառաք գեթ ոչ մի անգամ, Եվ իմ սուրբ գիրքը լույս աշխարհ բերիք, Փայփայած հույսս իրական դարձրիք£ Ու թեպետ, որ այն ցարդ անհատույց է, Սակայն ուղեղիս եւ սրտիս մեջ է, Քանզի ծառացել, եղել հոգուս բեռ Եվ ծանրացել է, դարձել ուղտաբեռ£ Դա, հենց, ա~խ, պարտքս է, պարտքս ծանրացած,

Նյարդերս կրծող, սակայն անմոռաց£ Եվ այս ամենի, ամենի համար Ասես տանջվում եմ հար գիտակցաբար. Մինչդեռ իմացեք,. փակագիծ բացեմ, Սրտիս գաղտնիքը բարձրաձայն ասեմ, Որ անզորությունս չկամենալ չէ, Ձեր վեհությունը իմ գործի մեջ է. Ի±նչ էլ, որ ասեմ Ձեզ համար քիչ է£ Ուստի ես այսօր շատ եմ կամենում Եվ իմ տիրոջն եմ անվերջ աղաչում, Ծնրադիր խնդրում, խնդրում, աղերսում, Որ Ձեզ հատուցի տասնաապատիկը Ձեր նվիրածի£ Եվ սրտով մաղթում, Ունենաք կյանքում քաջ առողջություն, Բռնած գործերիդ միշտ հաջողություն, Սուրբ ընտանիքիդ` մեծ երջանկություն, Փառք ու պատիվ Ձեզ, ամենայն բարիք Արածիդ համար` շնորհակալություն£ 15 դեկտեմբեր 2002 թ.

ԵՐԱԽՏԱԳԻՏՈՒԹՅԱՄԲ ԲԱՐԵԿԱՄՆԵՐԻՍ`

ՓԱՅԼԱԿ-ԹԱՄԱՐԱՅԻՆ

(Ոսկե հարսանիքին) Դու` Թամարա, մայր քաղցրանուշ, Եվ դու Փայլակ մեր հայր մեղուշ, Մեր ծնողներ, մեր սրբություն, Մեր բոլորի հպարտություն,

Մեր կյանքի ուժ, հավատ, շարժիչ, Դավ-ցավերի միշտ սփոփիչ, Գերդաստանի խնդության զարդ Ձեր թոռներին միշտ հնազանդ, Ապրել եք դուք մեծ դառնություն, Նաեւ տեսել եւ ցնծություն, Սակայն ասես ամեն դեպքում Մնացել եք ձեր բարձունքում£ Ուսուցում եք մեզ բարություն, Ազնվություն եւ մարդկություն, Եվ շարունակ մեզ խրատում, Ջերմություն եք ուսուցանում, Արդ եկել ենք ու հավաքվել, Ծով բերկրանքից կարծես շիկնել, Աղուհացով սեղան նստել Աշխարհ բերած վառ Աստղիկով Եվ հինգ արու զավակներով (Սամվել, Գեւորգ, Մամիկոն, Կարո, Արմեն) Կամենում ենք® կամենում ենք® Դրվատանքով, երախտիքով£ Որ սրտառուչ խոսքեր ասենք, Որ երջանիկ կյանք Ձեզ մաղթենք£ Կամենում ենք խոստովանել, Որ ձեր տված պատգամները Ամենեւին մենք չենք դրժել, Ու այսուհետ մենք կաշխատենք Էլ ավելի Ձեր պատիվը

Բարձր պահել£ Դե~, եղբայրներ, քույր ու հարսներ, Եկեք նստենք, եկեք լցնենք Գինով լցնենք բաժակները, Ծնողներիս գովքը ասենք, Նրանց անվերջ մեծարենք, Օրհնենք սրտով, օրհնենք հոգով, Կենացները մենք խմենք£ Եկե~ք խմե~նք, երգե~նք, պարե~նք, Շախո~վ, շուխո~վ քեֆ անենք, Գուցե մի օր, մի օր էլ մենք, Ոսկե պսակ մեզ կանենք£ 4 մարտ 2002 թ.

ՁՈՆ ՈՒՍՈՒՑՉՈՒՀՈՒՍ`

ՆԻՆԵԼ ՄԿՐՏՉՅԱՆԻՆ

(Սիրով նվիրում եմ 80-ամյակին) Իմ քնքուշ, բարի, իմ լավ ուսուցիչ Իմ հոգու ազնիվ, անշահ ուսուցիչ, Քեզ փառք ու պատիվ իմ լավ բարեկամ, Իմ ռուսաց լեզվի հմուտ ուսուցիչ£ Դու ես խրատել, կրթել, ուսանել` Միշտ լավ սովորել, մեծերին լսել, Եվ ուսյալ դառնալ, եւ չծուլանալ, Դասերը սերտել եւ չզլանալ£ Մենք այգի էինք, իսկ դու` այգեպան,

Կամենում տեսնել արդյունքն անպայման, Կամում զմայլվել առատ պտղումով, Ժպտում, գոհանում մեր պատասխանով£ Ջերմ ու սրտագին սիրով եմ սիրում, Անկեղծ, սիրալիր քեզ եմ նվիրում Կարմիր մեխակներ` բուրող ու թովիչ Եվ դրվատանքս քեզնով, գրավիչ£ Ճամփա եմ ելնում ինձ հետ տանելով, Ա~խ, քո սերտածը միշտ հոլովելով Եվ քո ժպիտը, ժպիտը` շենշող Ու աչքերիս մեջ պատկերդ գերող£ Քանզի քեզնով եմ լցվել, հիացել, Դասի ժամանակ լացել, խնդացել, Քո մեղմաբարո խրատը լսել Քո անուշ ձայնով իսկույն սթափվել£ Քանզի փարոս ես` կյանքիս լուսատուն, Դու երգիս կանչն ես, զուլալ, կարկաչուն Մտքիս սլացքն ես, սլացքը հեռուն, Խինդ ու ցավերիս վկան ես կանգուն£ Այսօր քեզնով եմ ես հպարտանում, Քո շնորհիվ եմ միշտ հպարտ քայլում, Քեզ եմ հանդիպում, ասես մանկանում, Քո հայացքի մեջ ինձ մանուկ տեսնում£

Այսօր քո առջեւ սիրով խոնարհվում, Քո խոհեմ խրատ խոսքերն եմ հիշում, Համարում հոգուս գերագույն պարտքը Տալ սրտառուչ խոսք` իմ երախտիքը£ Պիտ երգեր ձոնեմ, քեզ բարեբանեմ, Պիտ երգեր ձոնեմ, քեզ գովաբանեմ, Պիտ երգեր ձոնեմ, քեզ փառաբանեմ Պիտ երգեր ձոնեմ ու քեզ օրհներգեմ£ Ամե~ն, ամեն ինչ, ամե~ն ինչ կանեմ, Միայն թե լինես® անմոռաց թողնեմ, Միայն թե խաղաղ ու հանգիստ ապրես, Իմ լավ ուսուցիչ, միշտ կողքիս լինես£ 7 հոկտեմբեր 2004 թ.

ՕՐՀՆԱՆՔ ՄԱՐԻՆԵԻՆ

Քո գրավիչ արտաքինով ու քո փառքով դու եկար, Միշտ ժպտացող, սիրտդ բացող, նոր դռների հույս եղար, Քո հմայիչ քաղցր լեզվով ու քո սրտով տուն եկար, Միշտ գոհացնող վարք ու բարքով ու անվրդով սիրտ մտար£ Դու քո խելքով քեզ հավասար սիրո սիրուն զույգ գտար, Ու փնտրելով, նժարելով կյանքիդ ճամփին ճար գտար Վերընձյուղես ու դալարես, բերք ու բարով միշտ մնաս Ճերմակաթեւ աղավնու պես խաղաղ երկինք սլանաս£

Քեզ գովք սիրուն, ուժ ու կորով բաժակդ բեր` ողջ կենաս, Խոր ծերություն, սեր հարատեւ, առողջություն ունենաս Շող ու շաղով անրջանքով Աստծո սիրով դու զարթնես Քո ճյուղերով, բալիկներով, արմատներդ պահպանես£ 4 հունվար 1996 թ. ԶՈՅԱՅԻՆ Նվիրում եմ ծննդյան տարեդարձի առթիվ Ազգով ռուս ես, հոգուս հույսն ես, Ինձ համար դու թեւ, թիկունք ես£ Թե բարի ես, թե «լաչառ» ես, Սակայն, սակայն շատ անչար ես£ Թե «լաչառ» ես, անաչառ ես, Ինձ համար դու բարերար ես£ Տեր իմ, Աստված իմ Հայր Աստված Ա~խ, Դու լինես. միշտ Ողորմած£ Քեզ եմ խնդրում, քեզ աղաչում, Իմ Զոյային տաս օրհնություն£ Որ պարգեւես կյանք ու ապրուստ, Դեմքին գծես խինդ ու ժպիտ£ Դու նրան տաս համբերություն, Որ ունենա առողջություն£

Կյանքում, տանը, ամեն գործում Նրան բաշխես հաջողություն£ 27 դեկտեմբեր 2001 թ.

ՁՈՆ ՍԵԴԱՅԻՆ

Միշտ խոհեմ ես եւ միշտ լուռ, Միշտ արթուն ես եւ միշտ կուռ, Միշտ ժպտում ես պարզերես, Սիրահարված ես կարծես£ Աչքիդ տակով նայում ես, Ծուռ ունքերդ շարժում ես, Իմ մտքի հետ քո միտքն էլ, Միաձուլում, անցնում ես£ Միասին ենք, չունենք վիշտ, Ուրախանում, կատակում, Միասին ենք մենք ընդմիշտ Վշտանում ու դառնանում£ 15 սեպտեմբեր 1963 թ.

ԵՐԿՆԱՅԻՆ ՁԱՅՆԸ

Ձոն Մարիամիկի ծննդյան տարեդարձին Դու չէիր ծնվել ինձ երազ եկավ, Երկնային ձայնը լսելի դարձավ£ Պետք է աշունը աղջիկ դու ծնես, Ու իր անունը Մարիամիկ դնես£

Կանցնեն օրերը, նրան կկնքես, Որ քո իղձերը ի կատար ածես£ Աստված ինքն է աղջիկ կամեցել, Եվ խոստացել է պահապան լինել£ Լույս աշխարհ եկար, հրաշք իմ աղջիկ, Բերկրանք մեզ բերիր, իմ քա~ղցր բալիկ£ Պապդ քեզ օրհնեց, տատդ աղոթեց, Հետո էլ կնքեց` ու անուն դրեց£ Եվ հյուրեր եկան ծաղկեփնջերով, Եկան տեսության մեծ ընծաներով£ Ու կարգով եկան բարեկամ, դրկից, Եկան տեսության գյուղից, քաղաքից£ Պապդ շատ խմեց եւ խինդով լցվեց, Տատդ հյուրերին մրգեր բաժանեց£ Եկան խմեցին, երգեր երգեցին, Շուրջպար բռնեցին շախով պարեցին£ Խրատ տվեցին ով ինչ կամեցավ, Մի կուշտ օրհնեցին, ու գոհ հեռացան£ 4 հոկտեմբեր 1999 թ.

ՆՎԻՐՈՒՄ ԵՄ ՀԱՐՍԻՍ` ԱՐՄԵՆՈՒՀՈՒՆ

Ողջո~ւյն, Արմիկ, Ձեզ տան մարդիկ® Դուռը բացեք, Ելեք, կացեք, Եվ ունկնդրե~ք® Եվ ունկնդրեք Մտքիս, սրտիս, Քարավանիս, Որ ես ասեմ շենշող մի երգ Եվ ավետեմ աշխարհով մեկ, Որ պարգեւեմ կյանք ու ժպիտ Եվ սիրտ բացեմ անմեղ, վտիտ, Որ նվիրեմ արեւ եւ լույս Ձեզ հետ կապեմ գեթ փոքր հույս Եվ կամենամ Ձեզ բարի լույս, Ձեզ բարի լույս®

ԵՂԲՈՐՍ` ՊԱՏՎԱԿԱՆԻ ԾՆՆԴՅԱՆ 60-ԱՄՅԱԿԻ ԱՌԹԻՎ

Պատեհ-անպատեհ հոգիս փոթորկում, Տրտմեցնում ես ինձ ու քեզ բորբոքում, Քնում ես, զարթնում, մոռանում, հաշտվում, Նայում ես շուրջդ, ոչինչ չես հիշում£ Մինչդեռ ես անվերջ տանջվում, արտասվում, Անցած ճամփեքիդ վարդեր եմ փռում, Օրհնում եմ ես քեզ, օրհնում եմ հավետ,

Ամոքի~ր, գթա~ սրտիս թախծավետ£ Օրհնում եմ, հոգիդ թող միշտ խաղաղվի, Թող միշտ քո հոգուն անդորրը տիրի, Ես` քնքուշ ծաղիկ քո ճամփին բացվեմ, Դու որպես թիթեռ բուրմունքս առնես£ Օրհնում եմ ես քեզ հույս ու լույս մաղթում Սուրբ ու անաղարտ քույր եմ քեզ կյանքում, Փարոսի պես լույս սիրտս շողակաթ Այրվում, հալվում եմ քեզ համար կաթ-կաթ£ 5 հունվար 1997 թ.

ՁՈՆ ԱՐԹՈՒՐԻԿԻՆ

(Նվիրում եմ եղբորս` Պատվականի թոռան) Թեպետ անզոր ու պստիկ ես, Բայց շատ աշխույժ ու ճստիկ ես. Քնում, ելնում, կուրծք ես ծծում Եվ լողանում, լաց չես լինում£ Թեեւ դու դեռ շատ փոքր ես Հաստատ գիտեմ, լավ տղա ես. Դե, լողացիր, կուշտ կեր, քնիր Օրըստօրե շուտ մեծացիր£ Ծնողներդ, պապ ու տատդ Եվ հորական քույր-եղբայրդ Քեզ համբուրում, քեզ են մաղթում

Բարի բախտ ու աստղ խնդուն£ 27 սեպտեմբեր 2003 թ.

ՎԻԶՄԱ ԲԵԼՇԵՎԻՑԱՅԻՆ

Մեծ սիրով ու սրտի ջերմությամբ նվիրում եմ Լատվիական Հանրապետության բանաստեղծուհուն Այնքան մոտիկ ես իմ հոգուն, սրտին, Քեզ ողջունում եմ քույր իմ թանկագին, Քանզի հոգուս մեջ հոգիդ է պահված, Սիրտդ սրտիս մեջ դեմ դիմաց նստած£ Քանզի մտքերն իմ, Քեզ հետ են, Վիզմա, Քեզ հետ եմ կիսում խոհերս հիմա. Քեզ հետ եմ սրտիս խոցերը բուժում, Հոգով խաղաղվում, քեզնից բաժանվում£ Ասես կարոտում ու քեզ եմ հիշում, Քո գրքում տպված տողեր վերհիշում, Քթիս տակ ժպտում, քեզ հետ եմ խոսում Ու ներքուստ դառնում զարմանքով ասում. Կարծես թե մենք մի արգանդից ծնվել, Կամ էլ թե մի մոր կաթով ենք սնվել, Որ մեծանում ենք նույն ընտանիքում, Երկուսս էլ ասես նույն օդն ենք շնչում® 9 դեկտեմբեր 2002 թ.

ԱՊՐԵՍ, ԱՊՐԵՍ, ՔՆՔՈՒՇ ԼՈՒԻԶԱ

Նվիրում եմ ընկերուհուս ծննդյան տոնի առթիվ Հանդիպել եմ շատ շատերի, Դու զատվում ես, քույր գովելի£ Թե քո վարքով, թե քո բարքով, Քո կեցվածքով ու հարգանքով£ Տարբերվում ես քույր պաշտելի, Անզուգական, իմ սիրելի, Քո խելացի մտքով, խելքով, Չափված, ձեւված քո շնորհքով£ Քո մեծերի խրատները Եվ քեզ տրված խորհուրդները Կյանքում լսել, կիրառել ես Փոքրերին էլ ուսանել ես£ Ճամփադ ուղիղ միշտ անցել ես, Շեղվողից էլ շրջանցել ես, Բամբասողին, կամ քծնողին Սրտով ատել, հեռացել ես£ Տունդ ամուր կառուցել ես, Հոգուդ պարտքը հատուցել ես, Քո հյուրերին ճոխ սեղանով Զարմացրել ու հիացրել ես£

Ես հպարտ եմ, հպարտ քեզնով Քո սրբազան գերդաստանով, Որ միշտ կյանքում խնդաս, հրճվես, Երջանկությամբ միշտ համակվես£ Ապրե~ս, ապրե~ս, քնքուշ Լուիզա, Աչքերդ քո ոնց փիրուզա, Հոգիդ հարուստ, սիրտդ բարի, Ինձ խելքահան ա~խ, ոնց կանի£ 10 հունվար 2003 թ.

ՈՍԿԵՀԱՏԻՆ

(Ծննդյան տարեդարձի առթիվ) Իսկ ո±վ չի սիրում դրվատանք լսել իր անձի մասին, Ոչ թե քծնանքի, այլ` զուլալ, անարատ Իմ սրտից բխած անկեղծ խոսքերի, Ինչպես որ զնգուն Սարերից իջնող ու պաղ աղբյուրի ջուրը դու կըմպես£ Ուրեմն լսիր, իմ լավ բարեկամ, քանզի ես գիտեմ, Գիտեմ, որ ունես, ունես դու կյանքում նաեւ չարակամ£ Ասենք թե չունես իմ ասածներից մեկը, կամ մյուսը. Ուրեմն զուր է, որ ճիգեր դնես, քեզ մարդ համարես, Սակայն քեզ ասեմ, ու հաստատ գիտեմ, որ դու մկրտվել Եվ քո մեծ սրտով ու հարուստ հոգով կարող ես կոչվել ՄԱՐԴ մեծատառով£ Մարդ ես, մարդ մնա, այնպես, ինչպես կաս, Բայց հակառակը հանկարծ չդառնաս£ Եվ դու` Ոսկեհատ, խելամիտ տիկին մի բան իմացիր, Որ այսօր եկել, եկել եմ քեզ մոտ քեզ ճանաչելով,

Եկել եմ քո ատուն, սրտիս գաղտնիքը քեզ հաղորդելու, Եկել եմ, որ քեզ բեարկրանք պարգեւեմ, ցավդ թոթափեմ, Որ տոնդ նշեմ, տոնդ ծննդյան տոն ուրախության, Որ քո այտերը կամքով համբուրեմ, համբուրեմ սիրով, Որ կրծքիս ամուր, ամուր քեզ սեղմեմ, գովքդ գովերգեմ® Բարետես քույրիկ, հոգուս հարազատ, դու իմ Ոսկեհատ, Եկել եմ օրհնեմ, օրհնեմ քեզ կյանքում չլինես վհատ, Քեզ բարեմաղթեմ արեւշատություն ու քեզ կամենամ քաջ առողջություն£ 11 հունվար 2003 թ.

ՆՎԻՐՈՒՄ ԵՄ ԳՐԵՏԱՅԻՆ

Ծնողների` Առաքելի, Մարուսի եւ ամուսնու` Կարենի մահվան առթիվ Գրետա, քույր իմ, քույր սիրելի, Ինչո±ւ է այսպես կյանքը դառնաղի, Քեզ բաժին ընկել վիշտ անտանելի£ Տալիս եմ, առնում դեպքերը կյանքի Ու կատարում եմ հանց եզրահանգում, Որ մարդն է հլու Արարչի կամքին Ու ենթակա է կամեցողության, Որ մարդը մասնիկն է զորեղ բնության Ինչո±ւ է դիմում հակամարտության£ Չէ± որ այն էլ իր օրենքներն ունի, Որոնց հազիվ թե այլ ուժ բեկանի£ Ա~խ, իմ սիրելի, քնքուշ Գրետա Իմ փխրուն սրտում եւ հոգում կարդա

Իբրեւ սրբացած անուն պաշտելի` Առաքել, Մարուս, Կարեն գովելի, Կիսում եմ վիշտդ, դարձրու տանելի Ու մխիթարանք ի խորոց սրտի Կամենում եմ քեզ կամք, տոկունություն, Եվ վերջապես քեզ` մեծ համբերություն£ 10.03.2002 թ.

ՔԱՆԶԻ ՄԵՐ ՄԵՋ®

(Նվիրում եմ Ջեմմային) Շնորհավոր ծնունդդ, թող բազմանա սերունդդ® ՋՈՒՄՆԱ Ես քեզ տեսա, հմայվեցի ու անցա, Քեզանով ես շատ հիացա, հետ դարձա, Ինձ ժպտացիր, շողաց ցոլքդ ճամփեքիս, Մտերմացար, թեթեւացրիր, ա~խ, հոգիս£ Դու ընտրել ես, ճանաչել ես ընկերներ, Եվ գրել ու արտահայտել նոր մտքեր Մենք միասին հավաքվել ենք, լիցք առել, Երգել, պարել, խնդացել ենք ու անցել£ Մաքառում ես ու խորհում ես դու անվերջ, Զնգուն ձայնով ծիծաղում ես, չունես վերջ, Ինձ ստիպում ու պարտադրում ես` մտորեմ, Քեզ հետ խորհեմ, քեզ մեծարեմ, գովերգեմ£ Մեծերից դու ուսանել ես վարքուբարք,

Կյանքում բնավ չես ունեցել դու պարտքեր, Թույլ չես տվել վատ արարքներ, վատ գործեր` Անցած ճամփիդ ձեռք բերելով հարգուվարկ£ Դու համեստ ես ու պարկեշտ ես, շատ լավն ես, Վայելչագեղ քո կեցվածքով զատվում ես, Դու պիտ ապրես, որքա~ն ունես նպատակ, Քանի սիրտդ բաբախում է կրծքիդ տակ£ Քանի այնքան ուժ ու եռանդ կա քո մեջ, Պիտի խնդաս, պիտի ցնծաս դու անվերջ, Քեզ մաղթում եմ հազար օրհնանք, երկար կյանք, Քանզի մեր մեջ վայելում ես պատկառանք£ 1 հունվար 2003 թ.

ՁՈՆ ԵՂԲՈՐՍ` ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆԻՆ

Ծննդյան տոնի կապակցությամբ Գիտեմ, հառաչանքներդ բազմերանգ են® Իմ մեծ եղբայր` Հարություն, Որքան էլ դու եռանդուն Աշխատում ես անդադար Եվ չունես քուն ու դադար£ Ունես բազում շնորհք դու Որ հասնում ես միշտ մարդու, Փառք տուր Աստծուն, որ ունես Զավակ-թոռներ գեղատես£ Քեզ ի±նչ ասեմ, Հարություն, Ոնց ես այդքան տաքարյուն,

Զայրանում ես, բռնկվում, Թեպետ չես էլ դիմանում£ Կյանքիդ կեսը կորցրիր, Վհատ, մոլոր մնացիր, Սիրտդ հանց վարդ խռովեց Համբերանքդ ափ հանեց£ Սակայն լսիր խրատս, Մի բարկացիր հոգյակս, Կյանքը սին է պիտ հաշտվես, Որ սիրել ես, պիտ հիշես£ Օրը կանցնի դիմացիր, Քեզ օրհնում եմ, իմացիր Թող, որ սիրտդ խաղաղվի Որ հոգիդ չփոթորկվի£ Անթեւ մեղու եմ դարձել Քո մեջքին եմ տես, կանգնել, Թե տզզում եմ, թե բզզում, Հոգսդ հանել եմ ուզում® 5 Հունիս 2004 թ.

ՆՎԻՐՈՒՄ ԵՄ ԵՂԲՈՐՍ` ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆԻ ԴՈՒՍՏՐ` ԲՈՒՐԱՍՏԱՆԻՆ (Բուրիկին)

Դու մարդ ես, մարդ, մեծատառ մարդ Հայոց մտքի ու փառքի Դու զարդ ես, զարդ, նուրբ հոգու զարդ, Ադլեր դպրի ու պատվի£ Դու վարդ ես, վարդ, վառ կարմիր վարդ

Վարդի հոտը թող բուրի, Երբ բուրմունքը թե պակասի Շուշան կտամ Բուրիկին£ Խոսուն աչքեր, խորոտ դեմքիդ Հավետ այդպես դու մնաս, Ո±ւր էլ գնաս, խելքով լինես, Բարով գնաս, բարով գաս£ Ոլոր ճամփիդ արեւ բացվի, Խինդով լցվի սիրտը քո, Ամեն անգամ սերդ ծաղկի, Որ քո բախտից գոհ մնաս£ Իսկ ե±ս, Ջումնաս, քո մեծ պատվին Տողեր շաղ տամ` քաղցրանաս, Սեթը տեսնի ու զարմանա Սիրո կամուրջն ամրանա£ 15 սեպտեմբեր 1998 թ.

ՔԱՆԶԻ ԴՈՒՔ ԵՔ, ԴՈՒՔ®

Կյանքի ստվերում մնացի այնքան, Որ հորինեցի հազար ու մի բան£ Հանկարծ ապրեցի ոգեւորություն, Երբ ձեզնից տեսա խանդավառություն£ Աստծո կամոք էր, որ հայտնվեցինք, Ասես ամենքից դուք ջոկնվեցիք,

Ինձ պատճառեցիք այնպիսի բերկրանք, Որ վաստակեցիք սեր ու մեծ հարգանք£ Արդ չեմ տրտնջում իմ ճակատագրից, Քանզի դուք եք, դուք քայլում իմ կողքից, Քանզի գոհ եմ իմ Զորավոր Աստծուց, Որ ինձ վիճակվեց ձեզնով ճանաչվել, Պատվավոր մարդկանց ու ձեզ ճանաչել£ Արդ, կամենում եմ ձեզնով հագենալ Ու ձեր հոգսերը մոռացության տալ, Որ ձեր իղձերը իրական դառնան, Որ ձեր գործերով ես էլ հիանամ£ Զարմանահրաշ քույրեր, իմ սիրուն, Քաղցր էությամբ եւ ձիրքով լեցուն, Հոգատար, անկեղծ զգայուն, միաբան® Աստված իմ, լինես նրանց պահապան£ 8 մարտ 2002 թ.

ՔՐՈՋՍ` ՌԻՄԱՅԻՆ

Քո°ւյր իմ, սիրելի, իմ քույր պաշտելի, Ինչո±ւ չես ուզում իմ խոսքը լսել Հանկարծ չզղջալ ու ինձ հետ կիսվել£ Մինչդեռ ջանում ես իմ սիրտը շահել Ու կյանքից քաղած օրինակներով Ինձ կամենում ես իրատե±ս դարձնել£ Քո ծննդյան տարեդարձին ի±նչ նվիրեմ, որ գոհ լինես Գուցե հոգուս ծաղիկները պոկեմ տամ քեզ

Չէ± որ այնքան նրանք ունեն մեծ հրապույր, Քանզի նրանք անթառամ են ու խնկաբույր£ Չէ~, քույրիկ ջան, դա շատ քիչ է, ես քեզ կտամ քաղցր համբույր Սիրտս, հոգիս, շունչս կտամ, միակ կյանքս, կյանքս կտամ Չվախենա~ս® չվարանե~ս® Անվերադարձ® անվարձահատույց ես քեզ կտամ® Կյանքս ու հոգիս, շունչս կտամ® 21 սեպտեմբեր 2001 թ. ՊԱՏԳԱՄ Քրոջս` Ռիմայի ծննդյան տոնի առթիվ Կամենում եմ, որ դու բույր տաս միշտ վարդի պես, ու չթոշնես£ Կամենում եմ, որ քո կյանքը միայն գարուն, ամառ լինի, Աշնան, ձմռան շեմից ընդմիշտ հեռու լինի, Որ գարնան պես դու կանաչես ու ինձ ժպտաս, Բորբ արեւից միշտ ջերմանաս, չծերանաս® Թե ինչ լսես ու իմ կամքը դու կատարես, Քո ողջ կյանքում երջանկություն դու կըմբոշխնես£ 21 սեպտեմբեր 2002 թ.

ՍԻՐԵԼԻ ԱԻԴԱՅԻՆ

(Ծննդյան տարեդարձի առթիվ)

Մայր ես քնքուշ, հոգատար, Լեզուդ անուշ ու ճարտար, Ամենքի միտքն ես կարդում, Քաղցր խոսքով ամոքում£ Ունես հագուստ կախարդանք, Հետն էլ` հարուստ զարդարանք, Մարդկանց սիրտն ես նվաճում, Սեր ու հարգանք վայելում£ Անհոգ ապրես Աիդա, Կյանքը թող քեզ միշտ խնդա, Ու շուրթերդ թող ժպտան, Որ իմ սիրտն էլ քեզ մոտ գա£ 27 օգոստոս 2002 թ.

ՁՈՆ ԼԵՎՈՆ ՀԱՅԿՈՎԻՉԻՆ

(Նվիրում եմ ծննդյան տարեդարձի առթիվ) Կամենում եմ ցնծա~ս, ցնծա~ս, Բախտի ծովում հավետ շողաս. Շողա~ս, շողա~ս, դառնաս լողա~ս Լողա~ս, լողա~ս, բայց չդողա~ս® Ուր էլ գնաս, որտեղ մնաս Զույգ զավակով հպարտանաս®

ՁՈՆ ԼԻԱՆԱՅԻՆ

Լիանա~. Լիանա~, Հուրի~, փերի~, փարվանա,

Ա~խ, ի±նչ անեմ լիանամ, Բարին կամեմ գոհանամ, Որ բարիքը միայն գա, Որ չդառնա ինտրիգա£

ՁՈՆ ԱՐԱՔՍՅԱՅԻՆ

Իմ Արաքսյա, Արաքսյա, Մենք ծանոթ ենք երկամսյա, Արի, դու ինձ ճիշտ ասա Ագաթյա± ես, թե` ոսկյա®

ՁՈՆ ԹԱՄԱՐԱՅԻՆ

Թամարա~- Թամարա~ Կյանքդ անցավ ավարա® Հեգ ու թախծոտ ապրեցիր, Ավա~ղ վայելք չապրեցիր®

ՁՈՆ ՎԱՐԱԶԴԱՏԻՆ

Վարազդատ-Վարազդատ Աշխատում ես անընդհատ, Քեզ հարգում են ու սիրում, Որ ժլատ չես, այլ` ջոմարտ£

ՁՈՆ ԲԱԳՐԱՏԻՆ (Ապեր)

Քեզ ասում են Ապեր, Ապեր, Արի, գնա, էս բեր, էն բեր, Դու մեղվի պես թռչկոտում ես, Ինչ էլ ասեն կատարում ես£

Ես քեզ գիտեմ քո ժպիտով, Համբերանքով ու կատակով, Աստված բարին բերի տարիդ, Որ կատարվի իղձը սրտիդ£

ՁՈՆ ՄԱՐԳԱՐԻՏԱՅԻՆ

Մարգարիտա~® Մարգարիտա~ Իմն ես, իմը, տրայ-լայ-լայտա® Աշխատանքում դու կրակ ես, Ախ իմ սրտի վառ ճրագն ես, Բեր ինձ բարիք, նազերս տար, Միշտ եղիր դու համբերատար£

ՁՈՆ ԱՐՄԻՆԵԻՆ

Արմինե~, Արմինե~ Իմն ես, իմը, լե~-լե~-լե~® Քանզի քո այդ ամեն մատը Ունի շնորհք օխտը ղաթը, Մարդ ես, լավ մարդ, Մեծատառ Մարդ Քեզ տեսնում եմ, մոռանում դարդ£

ՁՈՆ ՍԻՐԱՆՈՒՇԻՆ

Բարի, քնքուշ, սիրուն աղջիկ, Ինչո±ւ ես դու այդքան մեղմիկ, Այդքա~ն մեղմիկ, հեզիկ-նազիկ£ Քո անունը Սիրանուշ է. Ու քեզ նման շատ անուշ է.

Թե անուշ է, քաղցրանուշ է£

ՁՈՆ ՄԱՆԻԿԻՆ

Կուզեմ տեսնել քեզ երջանիկ, Որ չմնաս երկյուղ կրած ոնց որ եղնիկ®

ՁՈՆ ՆՈՒՆԵԻՆ

Նունե~, Նունե~ այ, տնաշեն Մի քիչ ժպտա դու ինձ գոնե£

ՁՈՆ ԿԱՐԻՆԵԻՆ

Թե քեզ տեսնեմ կհիանամ, Թե առնչվեմ կգոհանամ, Թե տուն դառնամ, կլիանամ®

ՁՈՆ ՆԱԻՐԱՅԻՆ

Ա~խ, Նաիրա, Նա-ի-րա~ Հմայքիդ ո±վ դիմանա, Ալ ծաղիկ ես վաղորդյան, Ծաղկած տիկին` նաիրյան®

ՁՈՆ ՆԱՐԻՆԵԻՆ

Նարինե, Նարինե Ինձ խելքահան մի անե, Քանզի ես ցարդ չգիտեմ, Թե քեզ ի±նչ զարդ ընծայեմ` Ոսկի, արծաթ, թե զմրուխտ, Որ չդառնամ խենթ պանդուխտ£

ՁՈՆ ՍՈՆԱՅԻՆ

Սոնա~, Սոնա~, իմ Սոնա Բախտից հեռու չես գնա, Ինձ մոտ արի~ ու մնա~, Էլ դու մի լա, այլ` խնդա~®

ՁՈՆ ՄԵՐԻԻՆ

Սիրուն աղջիկ գովելի Այդ ո±նց դարձար ինձ գերի. Շնորհք-լեզվով հանճար ես Շատ ափսոս, որ անճար ես£

ՁՈՆ ՍՈՆԱՅԻՆ

Սոնա~, Սոնա, իմ Սոնա Ինձ մոտ արի, մի գնա, Որ քեզ նայեմ Վեհանամ Ու քեզ բարին կամենամ. Եղիր այդպես խելացի, Արժանի ես, կանացի Տե±ս, որ բախտդ կբացվի£

ՁՈՆ ՓԵՍԱ` ՎՈԼՈԴՅԱՅԻՆ

Ես Վալոդն եմ միշտ հպարտ, Կռիվներում քաջ, անպարտ, Եթե շատ եմ մարտական Իմ կնոջն եմ պարտական£

ՁՈՆ ԳԱՅԱՆԵԻՆ

Նվիրում եմ քրոջս` Ռիմայի վաղամեռիկ աղջկա հիշատակին Ա~խ միայն իմ աչքը չէր, Որ լցվեց ջինջ արցունքով, Ընկեր դրկից, բարեկամ Տառապեցին մեծ վշտով£ Քո մարմարե սառած դին Երբ հողի մեջ դրեցին Շիրմիդ վրա դառնացած Արցունքները, ա~խ, տեղացին£

ՁՈՆ ՈՍԿԵՀԱՏԻՆ

Ոսկեհատիկ, հայոց դստրիկ, Իմ անուշիկ ու քաղցրիկ, Քանի դեռ կամ այս աշխարհում, Գիտցիր` ունես լավ բարեկամ£ 1 հունվար 2001 թ.

III ԱԿՐՈՍՏԻՔՈՍՆԵՐ

ՋՈՒԼԻԵՏԱՅԻՑ

(Ակրոստիքոս) Ջան, քեզ կասեմ այնքան հստակ Ու անդողդոջ հոգով իմ հուր, Լույսի պես ջինջ ու անպարփակ Եվ անրջով հույզի իմ բույր£ Տար իմ սրտի գովքը վսեմ Արեւաշող այս վառ ծեգիս

Յուրաքանչյուր զարկդ լսեմ, Իմ ջինջ կյանքի վազքն ակոսեմ, Ցնծաս, ապրես, ծաղկես, շողաս, Բախտի ծովում անվերջ լողաս£ 15 մայիս 1968 թ. (Ակրոստիքոս) Ջերմ սիրով սիրիր ուսումն ու կյանքը, Ուր էլ որ լինես, մի պաշտիր գանձը, Լույսի պես պայծառ ու մաքուր եղիր, Երկնքում փայլուն աստղերին նայիր, Տրտունջը վանիր, ժպիտը պահիր£ Այս անցնող կյանքը բարին պարգեւի, Յուրաժամ հասնես ծաղկունքի գահին, Իմ կամեցածը թող Աստված պահի, Ցնծա, քեզ կյանքի կատարը հանի£ 6 սեպտեմբեր 1963 թ.

Ա~Խ, Ո±ՒՄ ՀԵՏ ԿԻՍՎԵՄ,

ՀՈԳՈՒՍ ԱՂԱՎՆԻ

(Ակրոստիքոս) Ձոն Համեստին Հուզված դուրս եկար իմ մենաստանից, Ասացիր գնում եմ, հեռանում տանից, Մեկնում եմ մեր այս սիրուն քաղաքից£ Ես շատ զարմացա ու քեզ հարցրի. –

Սիրված քաղաքից դու ո±ւր ես գնում.

Տխուր հայացքով, թախծոտ աչքերով Ինչպես էր ճաքել սրտիդ ապակին, Նազով ու հեզով եւ դառ ժպիտով Դու ինձ ասացիր` Դնեպրոպետրովսկ£ Երբ ես լսեցի, անչափ հուզվեցի Եվ սրտի ցավով շատ ափսոսացի, Ու մտքում կամաց լուռ շշնջացի. –

Էլ չե±մ տեսնելու դեմքը քո լուսե®

Էլ չե±մ լսելու քո ձայնը ծածան, Էլ չե±մ խոսելու քեզ հետ, սիրելիս® Հոգոց հանելով ապա ասացի. – Ա~խ, ո±ւմ հետ կիսվեմ, հոգուս աղավնի® Ջահը իմ ձեռքին քեզ աղոթեցի, Ո±ւր էլ որ լինես, սրտով ասացի Լույսի պես մաքուր ու վսեմ եղիր, Երկնքում պայծառ աստղի պես փայլիր, Տրտունջը թող քեզ երբեք չհաղթի, Ալ վարդի նման կյանքդ թող ծաղկի, Քո սրտում հավետ թող արեւ լինի, Փոթորկուն հոգիդ թող որ խաղաղվի, Եվ ո±ւր էլ լինես, ինձ չմոռանաս, Բախտավոր մնաս եւ ուրախանաս£ Իսկ երբ դու հանկարծ տխրես ու զղջաս, Երբ դու վարարես, կամ թե վարանք ես Էլ չտատանվես, էլ չմորմոքաս,

Այլ վերադառնաս ու հպարտանաս, Որ այս քաղաքում քույրիկ դու ունես£ Արցունքներով եմ քեզնից բաժանվում, Արցունքներով էլ պիտի սպասեմ Սիրտս ասում է, որ ետ ես գալու® Դե, բարով գնաս ու բարով ետ գաս£ 28 մայիս 1997 թ. Որքան շատ ես սիրում, այնքան շատ ես տառապում£

ԱՆՐԻ ԱՄԻԵԼ

Լավ ամուսինները երկու հոգի ունեն, բայց` մեկ կամք£

ՍԵՐՎԱՆՏԵՍ

ՀԱՐՈՒԹԻՆ ԱՆՈՒՇԻՑ (Ըստ հեղինակի) (Ակրոստիքոս) Հայոց որդի, իմ կյա~նք, իմ սե~ր, Արդ, որքա~ն եմ ես փայփայել հույսե~ր-հույսե~ր, հո~ւյս, հավա~տ, սե~ր® Րոպեներս նստել, հաշվել, ք~եզ եմ հիշել, քե~զ մոտ եկել® Ու սլացիկ մտքով թռչել, քե~զ եմ գգվել, կրծքի~դ փարվել® Թռչե~լ քեզ մոտ, հո~ւր աչքերիդ նայե~լ, նայե~լ, չեմ կշտացել® Այրո~ղ, այրո~ղ զույգ շուրթերիդ տաք համբո~ւյր եմ ես շաղ տվել® Նույնի~սկ, նույնի~սկ սրտիդ զարկը` համազարկն եմ լսե~լ, հաշվե~լ® Ու զմայլված քեզնո~վ տարվել, քե~զ եմ տրվել այրվե~լ, այրվե~լ, բոցավառվե~լ® Շիտակ, մաքուր ու անաղարտ քե~զ եմ սիրել սիրե~լ, սիրվե~լ, սե~ր ճաշակել® Այստծո կամքն էր, որ հանդիպենք

մենք օրհնվենք իրար սպասենք£ Քանզի հավատն ու վստահությունն է, փոխադարձաբար,

մեր միջեւ կնքվել,

Որ ամրացնում է մեր միությունը® դարձնում սիրահար® հետո հայր ու մայր®

ԷՄՄԱՅԻՆ-ՋՈՒԼԻԵՏԱՅԻՑ

(Ակրոստիքոս) Դու ծաղիկ ես փթթուն, ի±նչ ես մտել արջի քուն, Վե~ր կաց քնից, կաց արթուն, որ հանդիպես քո սիրուն£ – Է~յ, դու, սիրուն, հպարտ աղջիկ Մենակ ի±նչ ես մնացել, Մտքով, խելքով անպարհ աղջիկ Ասես ի±նչ ես հասկացել£ Յարդ սրտում հեզով աղջիկ Ինչքա~ն-ինչքա~ն է լացել Նազիդ մեռնեմ, նազով աղջիկ, Ասա, ի±նչ ես դառնացել£ Է°յ, դու, սիրուն, պատվով աղջիկ, Մոլոր ի±նչ ես մնացել, Մալուլ դառած սիրտ ու հոգիս Ախ, որքան ես վշտացրել£ Յարդ հիմա անգութ աղջիկ Իրավ, մումիա է դարձել Նա քո դարդից նստել, թախծել Ասես վերքին դաղ արել£

Է~յ, դու սիրուն, շենշող աղջիկ, Ման ես գալիս, ոնց եղնիկ, Մագնիսի պես ձգել գիտես, Այրել գիտես, ա~խ, դո°ւ, դո°ւ® Յասամանի հոտո°վ աղջիկ, Ի±նչ անուշ ես, բուրավետ, Նազով, տուզով քնքո°ւշ աղջիկ, Իմն ես, իմը, դու հավետ£ Է~յ, դու, սիրուն տեսքով աղջիկ, Միայն դու ես գովական£ Մթին կորած մտքերիս մեջ, Ասես քեզ եմ պարտական, Յա°ր, քո սիրուց տարված աղջիկ, Ինչեր ասես չեմ արել, Նռան գույնով պահա°ծ աղջիկ, Ախ եմ քաշել ու անցել£ Սրտիս կրակ, իմ տա°ն ճրագ Փեշիդ քարը թող թափեմ, Սիրուց տարված ու գինովցած Ա~խ, թող խմեմ ու արբեմ£ Ջահը ձեռքիս ամուր բռնած Ուրախ ժպտում եմ կանգնած. Լույսեր շողուն, լույսեր ցոլուն Ինչպես ծով, լույս շուրջ հեռուն£ Երկինք, գետին, արեւ վկա,

Տիտան միտքս քեզ` պարզկա Աստծուն զուլալ սրտով խնդրում Յուրովսանն եմ աղոթում£ Ի գիտություն, որ մեր դարում, Ցնծություն եմ քեզ շաղում, Խինդ ու ծիծաղ, ուժ պարգեւում, Սեր, ընտանիք կամենում£ 13 փետրվար 1997 թ.

ՍԻՐԵԼԻ ՔՈՒՅՐԵՐԻՍ`

ՍԵ–ԱՍ–ՋԵՄԻՆ

(Սերվո, Ասյա, Ջեմմային) Սե-Աս-Ջեմ, Սե-Աս-Ջեմ, Բերեք թշերդ ես պաչեմ£ Սե-Սե-Սե, Սե-Սե-Սե, Տես քո Ջուլոն ի±նչ կասե£ -Առողջ տեսնեմ£ Ջեմ-Ջեմ-Ջեմ, Ջեմ-Ջեմ-Ջեմ, Թող քո սուտը ես ջնջեմ£ Աս-Աս-Աս, Աս-Աս-Աս, Սրտիդ, գովքիդ` ես քեզ սազ£ 12 նոյեմբեր 1995 թ.

ՔՈՒՅՐԵՐԻՍ ՍԱՋ-ԻՆ` ՍԵՐՎՈՅԻՆ, ԱՍՅԱՅԻՆ ԵՎ ՋԵՄՄԱՅԻՆ

ՍԱՋ ջան բավ է դու տրտմես Իզուր արցունք չթափես, Րոպեն անգամ հաշվել եմ Ես այդ ցավով քաշվել եմ£ Լսի°ր, խնդա դու անհոգ, Ի±նչ ես դառել մտահոգ, Սառը դատի°ր, ներս մի° քից, Թե չէ± կընկնես երկնքից£ 7 նոյեմբեր 1995 թ.

ՊԱՐՈՆ ՔԵԼԵԿՅԱՆԻՆ

(Ակրոստիքոս) Քելե~, որդի, քելե~ Ես հույս կտամ, քելե~ Լուռ եւ հպարտ քելե~ Ես լույս կտամ, քելե~£ Կարոտ սրտիդ, որդի, Յարդ կտամ, որդի, Արի, արի, որդի, Նազդ տանեմ, որդի£ 18 հունվար 1998 թ. ԱՆՆԱՅԻՆ ԱՆՈՒՇԻՑ` Ըստ հեղինակի (Ակրոստիքոս) Այդ քո լեզուն տաղ ու շաղ Նորեկ բալիկ քեզ մատաղ Նուռ աչքերդ հանց կրակ, Ասես վառվող տան ճրագ£

Յասամանի պես քնքուշ Ինչ բուրում ես, դու` անուշ Նայիր շուրջդ ամեն օր, Արարում են խնջույքներ£ Նշան, ծնունդ, հանդեսներ Ուրախ տոնում նոր տարիդ£ Շողա, աստղ, բեր բարիք, Իսկ դու չքվիր, այ չարիք Ցնծա, աճի մեծանա, Աստծո լույսով զորանա£ Աղոթում եմ, ո±նց ասես Ես` Անուշս լավատես Աննաս ծաղկի, զորանա Միշտ կենսախինդ նա մնա£ 5 մարտ 1997 թ. ՆԱՆՈՅԻՆ (Ակրոստիքոս) Նազ մի անի, ա°յ աղջիկ, Ա~խ մի քաշիր, ջա°ն աղջիկ, Նազդ սիրով կտանեմ, Որ գաս մեր տուն, հարս տանեմ£ Յարիդ սիրտը մի~ կոտրիր, Իզուր արցունք մի~ թափիր, Նազ-նազանքով մո°տ արի Լսիր խրատն իմ բարի£ 15 նոյեմբեր 1995 թ.

ՍԵԴԱՅԻՆ Ակրոստիքոս Սրտիս մեջը մտար դու, Երգիս նյութը դառար դու, Դարդիս դարման արիր դու, Ա~խ, ի±նչ, այս ի±նչ արիր դու£ Արդյոք կզգա±ս իմ սերը, Ինչո±ւ հանգեց այն հանկարծ, Կամ թե սառեց նա կամաց, Ցրտի±ց, խանդի±ց, թե± ` սիրուց£ 15 սեպտեմբեր 1962 թ.

ՌՈՒԶԱՆՆԱՅԻՆ

Ակրոստիքոս Ռազմի դաշտ եմ երբ մտնում Ուրախ լինեմ, թե տրտում, Զմրուխտ հոգիդ ինձ կանչում Անուշ կրծքիդ եմ փարվում£ Նսեհ դառած ակամա` Նայում եմ քեզ ես հիմա, Ասես դեմքով քո պարզկա Յասաման ես լուսընկա£ Ինչքա~ն լավն ես, դու Ռուզան Նռան աչեր, ատրուշան Արի մոտս վազելով

Քեզ գրկեմ իմ նազերով£ 4 փետրվար 1980 թ.

ՔՐՈՋՍ` ՌԻՄԱՅԻ ԴՍՏԵՐ`

ԳԱՅԱՆԵԻ ՀԻՇԱՏԱԿԻՆ

Ակրոստիքոս Գարնան շնչից դու արբած` Ասես խոր քուն ես մտել. Յար չտեսած` դու հանկարծ, Ավա~ղ, չոր քարն ես գրկել£ Նռան աչքերդ փակել, Երազդ շուտ ավգրել® Ինչքա~ն ես քեզ եմ հիշում, Նորից իմ սիրտն եմ մաշում£ 5 հոկտեմբեր 1982 թ.

ՆՎԻՐՈՒՄ ԵՄ ՊԱՏՈ–ԱՐՄԻԿԻՆ

(Երկուստեք տարեդարձի առթիվ)

ԱՍՏԾՈ ԼՈՒՅՍՈՎ ԱՊՐԵՔ` ՈՐԴԻՔ

Ակրոստիքոս Պիտի Աստծուն ես աղոթեմ, Արեւ, երկինք ու սեր մաղթեմ, Տիտան մտքին ես գովերգեմ, Որ Ձեր հոգուն կյանք պարգեւեմ£ Աստղե~ր, աստղեր, շողշողացեք Րոպե անգամ դուք մի խամրեք Միայն հանդարտ փայլատակեք£ Ինչքան էլ, որ երկինքը լա,

Կուզեմ Ձեզ մոտ բարիքը գա, Ինչքան էլ որ սիրտդ դողա, Նսեհ դառած կուզեմ գոռալ£ – Աստծո լույսով ապրեք, որդի°ք, Առողջ ապրե°ք, սրտով ապրե°ք Որդոց որդի, ապրե°ք, որդի°ք£ 5 հունվար 1996 թ.

ՆՎԻՐՈՒՄ ԵՄ ՍԻԼՎԱՅԻՆ

Ակրոստիքոս Սո~ւս, իմ բալիկ, մի լացիր, Իզուր արցունք մի թափիր, Լսի~ր, նա շուտ կամոքվի, Վերքդ մաման թող կապի, Աղ դուր դնի հենց վրան, Որ ցավդ անցնի անվարան£ 5 մայիս 1964 թ.

ՆՎԻՐՈՒՄ ԵՄ ՎԱՀԱՆ ՄՀԵՐՈՎԻՉԻՆ

Ակրոստիքոս Վիրավոր է հոգիս, մենավոր, Առանց տուն, առանց քուն` ահավոր, Հավատս կորցրել եմ ես հավետ Անարժան այդ մարդկանց պատճառով, Նայի~ր, տես, այս դարն է հանցավոր£ Մինչդեռ անցնում է փուչ կյանքը,

Հրի պես կորցնում եմ հմայքը, Եղնիկ եմ, խուճապ եմ ես ապրում, Րոպեի տակ հուզվում եմ ու խորհում, Ո±նց անեմ, դարի հետ չեն հունցվում£ Վառ կրակ թե վառես գեթ անգամ, Ինչքա~ն էլ համոզես, ես կզգամ, Չկա լույս, չկա հույս, սպասելիք Ինչո±ւ չես հարցնում այ անցվոր, Նայի~ր, տե°ս դու ինքդ ես մեղավոր£ 3 մայիս 1995 թ.

ՆՎԻՐՈՒՄ ԵՄ ԳՈՀԱՐԻԿԻՆ

(Ծննդյան տոնի առթիվ) Ակրոստիքոս Գեղեցիկ են քո աչքերը լուսե, Ոնց կրակ լինեն, որ ինձ շատ կայրեն, Հոգիս ու սիրտս, որ կջերմացնեն, Ասես թե նրանք ինձ կխենթացնեն£ Րոպեն իսկ քեզ հետ, ա~խ, դու չգիտես Ինձ համար որքա~ն կյանք ու բարիք է, Կայծերով լեցուն սրտիս գաղտնիքն է, Ինչպե±ս քեզ չասեմ` սիրուս պատրանքն է£ Նա իմ բերկրանքն է, իմ ներշնչանքն է, Սրտիս հորձանքն է, թելադրանքն է, Քեզ իմ օրհնանքն է եւ իմ մաղթանքն է` Ապրես անփորձանք, մնաս ինձ պարծանք,

Կյանքում ունենաս, տուն-տեղ, համբերանք, Ասած խոսքերն չընդունես քծնանք, Չապրես տվայտանք, զրկանք ու խաբկանք Որ կամեցածս ստանա արձագանք£ 21 հոկտեմբեր 2000 թ.

IV ԱՌԱՍՊԵԼ ԺՊԻՏԻ ՄԱՍԻՆ

(Երգիծական ասք)

1. ԵՍ ԱՂՋԻԿ ԷԻ ԼԻ ԺՊԻՏՈՎ

Ես աղջիկ էի, Գիտե±ք ինչպես` Շողո~տ-շաղո~տ, Հեզի~կ-նազի~կ, Երկա~ր-բարա~կ Բո~յ ու բուսո~վ, Ա~չք ու ունքո~վ, Առավոտո~վ, Լույսո~վ, հույսո~վ, Համ ու հոտո~վ, Երգ ու տաղո~վ, Համ էլ պարո~ղ, Գրո~ղ-մրո~ղ Ու գուրգուրո~ղ£ Շախո~վ-շուխո~վ, Ձի~րք ու խելքո~վ, Շե~նք-շնորհքո~վ, Գո~վք ու երգո~վ, Սիրտ գրավո~ղ

Քա~ղցր-մե~ղցր Լի~ ժպիտով£

2. ԵՍ ԱՂՋԻԿ ԵՄ ԴԱՌԸ ԺՊԻՏՈՎ

Ես աղջիկ եմ, Աղջիկ այսպես` Ասող-խոսող, Տեսնող-լսող, Լսող-լռող, Նստող-ելնող, Նեղին հասնող, Եփող-թափող, Սարքող-ջարդող, Ջարդող-փշրող, Կարող-ձեւող, Կտրող-քանդող, Գրող-ջնջող, Նկար-մկար Խզբզացնող£ Եվ վերջապես` Ներկած-մաշած Շտկած-փոխած, Տեսքի բերած, Ոգեւորված Հին հագուստով, Սակայն® սակայն Բարի դեմքիս Դառն ժպիտով£

3. ՈՐՏԵ±Ղ ԷԻՐ ԴՈՒ` ԺՊԻՏՍ®

Ափսոսանքո~վ, Բամբասանքով, Ահո~վ-դողո~վ, Ահ- սարսափո~վ, Ախո~վ-վախո~վ, Թե մի թաքո~ւն Կախարդանքո~վ® Լաց ու կոծո~վ, Թե ժպիտո~վ® Էլ չիմացա, Ո±րն էր մեղքս Ու հանցանքս® Որ կորել էր Խրախճանքս, Որ զարդարեր Թափուր կյանքս£ Եվ վերջապես` Չիմացա թե Ա~խ, ո±ւր էիր, ո±ւր® Որտե±ղ էիր Դու` ժպիտս®

4. ԻՆՉԻ±Ս Է ՊԵՏՔ ԴԱՌԸ, ԴԱՌԸ ՔՈ ԺՊԻՏԸ®

Աչքիս վերեւ Պայծառ արեւ, Վարար անձրեւ,

Աշնան տերեւ® Անցան օրեր, Օրոր-շորոր, Օրեր- գույներ, Նախշուն շորեր® Օրեր գույներ Ծիածանի, Օրեր-գոհար, Հուշերի շար£ Ո±ւր եք կորել Ձեզ եմ կանչում Օրեր-գույներ, Օրեր շարան£ Օրերն անցան, Ամիս դարձան, Ամիս-ամսի` Տարի դարձավ. Ուռենու պես Ես դալկացա£ Տարին` տարիք, Ապա` չարիք, Իսկ տարիքն էլ Ասես ասի` – Իմ սիրելի, Ինչի±ս է պետք Քո տարիքը, Ինչի±ս է պետք

Քո կարիքը, Ինչի±ս է պետք Քո շնորհքը, Աղջիկ այդպես, Աղջիկ քեզ պես£ Շո~ղը, շա~ղը, Երկա~ր-բարա~կ, Նիհա~ր-միհա~ր, Բո~յը, բո~ւսը, Հա~մը, հո~տը, Հե~զը, նա~զը, Նազն ու տո~ւզը, Երգը, պարը, Գրմրելը, Գրմրելու Քո հորձանքը® Միտքն ու խելքը, Գովքն ու վերքը, Աս ու խոսը, Առ ու ծախը, Էփն ու թափը, Կար ու ձեւը, Ձեռագործը£ Էլ ի±նչ մնաց, Որ չասացի. Հա~, հիշեցի~® Հա~, հիշեցի®

Լավ է, գոնե Ես հիշեցի® Մի կողմից էլ Էդ քո մաշած, Շտկած-փոխած Հին հագուստը£ Դե, լավ, բոլ է, Որ թվարկեմ Ու քթիս տակ Քիչ ծիծաղեմ£ Մնում է, որ «Պատասխանեմ» Էլ ո±ւմ® էլ ո±ւմ® Էլ ո±ւմն է պետք Դառը, դառը Քո ժպիտը£

5. Ա~Խ, Ո±ՒՐ ԳՆԱՑ ԻՄ ԺՊԻՏԸ`

ԼԻ ԺՊԻՏԸ®

Եկավ, կանգնեց իմ գնացքը. Ինքնաթիռով պիտի գնամ. Շատ կանգնեցի, սպասեցի, Ընկերներից հետ մնացի. Դարձյալ, դարձյալ ես վազեցի, Որ գնացքին գեթ հասցնեմ. Բայց, այս անգամ գնացքի պես Կյանքս էլ ասես իզուր անցավ® Այնպես անցավ, չհասցրի®

Ինչո±ւ միայն ինձնից հասցրի® Չհասցրի~® Չհասցրի® Չհասցրի, ափսոսացի, Ափսոսանքով դուռս բացի Ու լաց եղած, տունս մտա® Էլ ի±նչ ասեմ® Էլ ի±նչ ասեմ® Ու ինքս ինձ էսպես ասի. – Չէ°, չե°մ ուզում, Էլ չեմ ուզում Խինդ ու ծիծաղ, Երգը, պարը, Շողն ու շաղը, Շախը, շուխը, Հեզը, նազը, Միտքը, խելքը, Գրմրելը, Գրմրելու Լի° հորձանքը£ Էլ չեմ ուզում Աս ու խոսը, Առ ու ծախը, Նկար-քանդակ, Կար ու ձեւը, Ձեռագործը£ Չեմ էլ ուզում Արեւ® անձրեւ®

Կանաչ տերեւ® Ա~խ, ո±ւր գնաց Իմ ժպիտը` Լի ժպիտը, Մնաց ավա~ղ Դառը, դառը Եվ ոչ թե իմ, Այլ` քո° ժպիտը£ 12 մարտ 1995 թ.

V. ԲԱԼԼԱԴ ՍԻՐՈ ՄԱՍԻՆ

1. ԱՐԴՅՈՔ ՍԵՐՆ Ի±ՆՉ Է®

2. ՈՒ ՆԱԵՎ ՍԵՐԸ ԳԻՏԵՍ® ԹԵ Ի±ՆՉ Է®

ԲԱԼԼԱԴ ՍԻՐՈ ՄԱՍԻՆ

Սեր չճաշակած` սիրո մասին է երգեր արարում. Խելքի աշեցեք® ՋՈՒՄՆԱ

1. ԱՐԴՅՈՔ ՍԵՐՆ Ի±ՆՉ Է®

Ա~խ, սերը, սերը գիտե±ս, թե ի±նչ է, Դա մեծ պարգեւ է ի վերուստ տրված£ Ու սրտեր տանող կարճ ուղիղ գիծն է, Որ ունի սկիզբ եւ ունի ավարտ£ Սերը մտքի հոսք եւ սրտի խոսք է Սրտից սիրտ տանող փակ ճանապարհ է£

(Աստծո գործն է) Սերը միակն է տերը հազարումեկ Թեպետ տարբեր են, բայց միեւնույնն են£ Սերը միակն է եւ իրավունք է, Որ չունի սահման, տարիք, եղանակ£ Ունի սիրաբույր, ունի հրապույր, Գգվանք ու թովչանք, հմայք, հիացմունք£ Սերը կյանք է, կյանք, սերը դասագիրք, Սերը կիրք է, կիրք, զովք է ու նզովք£ Սերը դպրոց է, սերը ուսուցիչ, Սերը բժիշկ է ու դիվանագետ£ Նա հոգեբան է ու փիլիսոփա, Մեկ ֆիզիկոս է, մեկ էլ հիպնոս է£ Նա դարբնոց է, կյանքի դպրոց է, Ուր դաս են սերտում տհաս, թե գիտուն£ Այնտեղ անցնում են կյանքից վերցրած Ու կյանքով լցված ամեն առարկա£ Ընթերցանություն, հարցասիրություն, Հավատարմություն, անգամ պատմություն£

Թվաբանություն, կամք ու քաջություն, Խորամանկություն եւ առեւանգում£ Անգամ գողություն£ Կյանքի դպրոցը, ունի անդավ սեր, Անցնում են նաեւ մեկ ուրիշ դասեր£ Սեր ծնողական, սեր եղբայրական, Բարեկամական ու ամուսնական£ Սեր զավակների, սեր հայրենիքի, Սեր ազատության ու ճշմարտության£

2. ՈՒ ՆԱԵՎ ՍԵՐԸ

ԳԻՏԵ±Ս, ԹԵ Ի±ՆՉ Է®

Սերը ծնունդ է, կամ վերածնունդ, Տենչանքի բարձունք, վեհ զգացմունք է£ Սերը բաղձանք է եւ նաեւ ճախրանք, Սերն անրջանք է, ցնորք ու պատրանք£ Ուժերի ուժն է, ուժ` գերբնական, Հատկություններով իր ձգողական£ Սերը հրայրք է, սերը հաճույք է, Սերը ամրոց է, հույսի կամուրջ է£ Սերը գարուն է, ծիլ, բողբոջ, ծաղիկ,

Բերկրանք, խնդություն, երջանկություն է£ Մերը մեղրոտ է, կարոտ, երազկոտ, Սերը ճամփա է, ճամփա քարքարոտ£ Սերը փարոս է, ուղի ցույց տվող, Սերը հիպնոս է ու մոլորեցնող£ Սերը սիրավառ նաեւ արվեստ է, Մեկ նա բարիք է, մեկ էլ չարիք է£ Սերը հորձանք է, նաեւ փորձանք է, Սերը արցունք է ու տառապանք է£ Սերը մեղուշ է. սերը քնքուշ է, Սերը պարծանք է, կամ հեկեկանք է£ Սերը բարդություն, բացատրություն է, Սերը հաղթություն եւ պարտություն է£ Սերը լռություն, համբերություն է, Կամ էլ պայքար է` դաժան, անողոք£ Սերը միություն եւ հաշտություն է, Սերը մուսա է, բանաստեղծություն£ Ու սերը երգ է, երգեցողություն, Սերը համերգ է, երաժշտություն£

Սերը մրսկան չէ, կենարար հուր է, Վառվող կրակ է ու տան ճրագ է£ Թ ե ընտանիքում սե±ր կա համերաշխ, Ուրեմն գանձ ու հարստություն է£ Երանություն է, կամ փորձություն է Նորին փորձության մեծ փորձաքարն է£ Սերը զարթոնք է, հանգստություն է. Կամ էլ տրտմություն. ողբերգություն է£ Այն նաեւ ցավ է, վիշտ ու թախիծ է, Հոգս ու տառապանք ու տվայտանք է£ ՈՒ նաեւ ոսկուց կռած թակարդ է, Որ կախարդում է, տանում գերություն£ Սերը երազ է, Տտենչանք, անրջանք, Թե սե±ր է հիվանդ, Ոունի նաեւ խանդ£ Ամպրոպ, փոթորիկ, որոտ ու կայծակ, Վիճաբանություն, վերջում դառնություն£ Սերը մեծ կայծ է, կամ թե արկած է, Նա սրտի խոց է, կրակ ու բոց է£ Ու սերը, սերը տանջող, մաշող է,

Կրծող կենդանի ու կյանքի ցեց է£ Գիտե±ս, որ սերը կարող է լինել Խորամանկ, կեղծ, կույր, կամ` այրող, գերող£ Մերթ երկչոտ, վանող, մերթ ոգեշնչող, Ժլատ, ձեռնառատ, վախակոտ, պարծենկոտ£ Ունի ներշնչանք, ունի երկմտանք, Ունի համոզմունք, նաեւ հավատամք£ Ունի հառաչանք, ունի աղաչանք, Ունի նա խնդրանք եւ ունի խաբկանք£ Ունի նա զարմանք եւ ունի հեգնանք, Ունի նա հրճվանք եւ ունի քնքշանք£ Ունի նա մորմոք, կամ էլ վրդովմունք£ Եվ տարակուսանք, եւ հանդիմանանք£ Իսկ դու հասկացա±ր, թե ի±նչ է սերը£ Սերը դա կյանք է, կյանքի բերկրանքն է£ 17 մարտ 2002 թ.

IV ՊՈԵՄՆԵՐ, ԱՍՔԵՐ

ԿՐԱԿ ՉԷՐ, Ի±ՆՉ ԷՐ®

(Կորա~ծ, անցած ուղիս)

Կրա°կ, կրա°կ, անշեջ կրա°կ, Քեզ որտեղի±ց այսքան կրակ® Ինձ ամենուր ասում են, թե` դու կրակ ես, Ինչպե±ս է, որ մինչեւ հիմա միայնակ ես£ Հանապազօր մայրս տրտում Խրատական խոսք էր ասում, Թե ընտանիք քանի չունես, Լա°վ իմացիր, կմեղանչես£ Նստում, ելնում, մղկտում էր, Գովում, բերկրում ու ասում էր. – Չէ± որ հոգով լեցուն մեկն ես, Ափսոս է, որ զավակ չունես£ Ու անհանգիստ կրակ սրտում` Ինձ համար էր կրակ փնտրում Եվ շատ հաճախ ցավով ասում. – Ա~խ, կրակ ես® երնե~կ տեսնեմ ո±ւմ ճրագն ես® Քուն թե արթուն` միշտ անկողնում Հիվանդ պառկած միտքն էր տանջում. Մորս ցավը ես էի դարձել, Երազում էր` երջանկացնել£ Նույնի~սկ, նա իր վերջին շնչում, Ինձ համար էր Աստված կանչում,

Եվ շարունակ օրհնաբանում, Բարի բախտ էր ինձ շշնջում£ Էլ չէր տանում կարծես քունս, Հոգեվարքի մեջ էր մայրս® Տարեդարձիս օրն էր ավա~ղ, որ նա հանգեց Բայց ինձ մինչ այդ ապսպրեց£ Ա~յ, քեզ ընծա~® մի մեծ կրակ® Գնա~ց, թողե~ց ինձ անճրագ, Անմար կրակ, ցավը սրտին Կսկծալով մայրս գնաց£ Մայրս հոգին երբ ավանդեց, Ա~խ, քաշելով կամաց մարեց, Մինչ այդ ցավս չմոռացավ® Ինձ հորդորե~ց® ու նոր գնաց£ Իր հորդորը իբրեւ կտակ, Նա ինձ թողեց, որպես ճրագ, Անմար կրակ, փարոս կարգին, Կյանքիս ճամփին հույս մի անգին£ Կրակ չէր, ի±նչ էր երկրաշարժը, Սումգայիթյան կոտորածը, Հազարավոր հայ գերդաստան, Տեսան եղեռն, մահ ու զնդան£

Մա°հ ու կրա°կ, մա°հ ու կրա°կ® Ճակատագիր, էս ի±նչ ես դու Եվ ցա°վ, եւ հո°գս տրտմություն ես Մոր կորստյան պատճառ ես դու£ Կրակ, կրակ,կրակ, կրակ, Որքան դաժան, նույնքան կրակ, Շատերի ճրագը վառվեց, Ա~խ, ճրագս ինչո±ւ մարեց£ Մարեց, այո°, ճամփիս լույսը Ու ինձ թողեց խավարի մեջ, Որքա~ն փորձի մի ճար գտնել Ոչ մի ճամփա չգտնվեց£

Կրակ, կրակ, կրակ, կրակ, Քանի± դեմքով կրակ ես դու. Շատ-շատերի ճրագն ես դու, Իսկ իմ ճրագ, ա~խ, ո±ւր ես դու£ Հարսանիքին` կրակ վառում, Խինդ ու բերկրանք ես տարածում, Մարդկանց նման ուրախանում, Կրակ ես վառում «կրակ» սրտում£ (Հուր ես վառում, ապրում սրտում)£ Տրնդեզի օրը հարսին

Պարեցնում ես կրակի դեզին Ես էլ քեզ պես` կրակ կարծես, Մի անտեսիր, խղճա~, ինձ տես£ Օ~, Տեր Աստված, ես ողջ կյանքում Տկարներին ճար եմ արել, Նեղյալներին` հասել, օգնել, Դրանով եմ հոգիս լցրել£ Ջահել էի` ապրող բերկրանք, Հույսերս ինձ` թեւ ու թիկունք, Չէի հասկանում, թե ի±նչ անեմ` Արած գործից չդժգոհեմ£ Ա~խ, հիշում եմ, լավ եմ հիշում` Ավյունս էի անվերջ սպառում, Այժմ անզոր երկրուղ կրած, Ամենազոր իմ ուժերն եմ, լարում պրկված£ Սակայն այսօր մարդիկ փոխվել Հղփացել են, սնապարծել, ինձ մոռացել Այդ պատճառով ինքս էլ կարծես, Օտարվել եմ, կացել մենակ£ Ա~խ, դուք հուշեր, հուշեր այնքան, (ձեզնով եմ ես ապրում հիմա) Քաղցր ու անուշ հուշեր շատ կան® Դուռ-պատուհան բաց էինք թողնում,

Ոչ մի բանից չէինք վախենում£ ®Իսկ հիմա ձայնս ուզում եմ փոխել Փոխել եւ ձեւը գրավոր խոսքիս® Կրակ չէր, ի±նչ էր® ծնողներիս դաժան մահը, Մեր քաղաքում մութ ու խավար, տիրող ահը, Փոթորկալից տանջող ցավը, սովն ու դավը, Մթնում ծնված լուռ սարսափը£ Իսկ ես հիմա մենակ ու լուռ այդ խավարում Սենյակիս դուռ-լուսամուտն եմ վրաս կողպում, Դեռ ավելին, վարագույրով մի լավ ծածկում, Նավթի լամպի լույսի ներքո ծաղիկներ եմ հա~ նկարում£ Ցուրտ էր, շատ ցուրտ, բայց ի±նչ արած, Իղձեր կային թերի թողած, Էլ չէր տանում տանջող քունս, Գտել էի նոր կոչումս£ Իմ առջեւ կար երկա~ր գիշեր, Ինձ ներշնչող տխո~ւր հուշեր, Անքուն գիշեր, բիրտ տեսարան, Տեսիլքի պես աչքիս առաջ եկա~ն, անցա~ն® ®Տանջվում էի, բայց չէի քնում, Ելքը գտա~® գործ եմ անում.

Թուղթ ու լաթեր դեմս դնում, Ծաղիկներ եմ հա~ սարքրտում£ Ծաղիկ, վայրիկ կտրում թղթից, Կամ էլ նախշեր ինչ որ լաթից, Հորինում եմ հանպատրաստից Ու զմայլվում այս ամենից£ Ներկում, կտրում ու արդուկում, Թերթիկներն էի ձեւավորում, Ու ամեն մի թերթի մեջ Արտասուքս` հորդո~ւմ, ծորո~ւմ (անհույս դողում)£ Ու թվում էր, թե մենակ չեմ, Ծաղիկների շնչի հետ եմ, Որոնք ժպտում, ինձ հետ խոսում, Սիրտ են տալիս ու սփոփում£ – Ա~յ, դու ծաղիկ, քնքուշ ծաղիկ, Մի±թե չունես քո մեջ գաղտնիք, Որ վշտերը ամոքելիս Թախծոտ սիրտս ես քամուն տալիս£ Ա~խ, իմ քաղցր-դառը հուշեր, Սիրտ մորմոքող տխուր հուշեր, Ասեք, ձեզնից որը± հիշեմ, Որ հանկարծ ձեզ բաց չթողնեմ£

Այժմ ճիշտ է, լույս կա թեկուզ, Երկյուղում եմ մենակ, անհույս® Սրտիս կրակն է մարմրում, Սակայն հույսս դեռ չեմ կտրում£ 25 նոյեմբեր 1997 թ.

ՄԱՐՏ ԱՄԻՍԸ

Մարտ ամիսը գիժ ամիս է, Թե այդպես է, այդ ինչպե±ս է, Որ ծաղիկ կա` շատ հմայիչ. Այս ամսին է հողից ծնվել, Ձնծաղիկ են նրան կոչել£ Թե աչք բացել, սիրով արբել, Հմայքով է մարդուն գերել Եվ բուրմունքով արբեցրել£ Մարտն ինձ համար դառն ամիս է, Սակայն գիտե±ք, գիտե±ք ինչու. Քանզի ես էլ այդ ամսին եմ Աստծո կամոք աշխարհ եկել. Իմ ծննդյան տարեդարձին` Մարտ ամսվա տասներկուսին, Մայրս է հոգին իր ավանդել` Ինձ վշտալի «ընծա» բերել£ Արեւելյան բախտացույցով Այս ամսվա ծնվածներին Իզուր չէ, որ «Ձուկ» են ասել£ Թե որ ձուկ եմ, էլ ինչո±ւ են

Այդպես դաժան ինձ ափ նետել, Առանց ջրի ես ո±նց ապրեմ, Ախր, չէ± որ թպրտում եմ, Շնչահեղձ եմ ասես լինում£ Մեկ էլ տեսար` բախտացույցով Հենց այդ տարվա ծնվածներին Վիշապներ են հոռեկոչել£ Թե սիրախաղ, խաբեություն, Եվ կամ էլ թե` ոչ դեն ու դես, Ու շարունակ դիմահանդես. Այդպիսիք են կյանքում տեսնում Եվ խաբկանք են միշտ ճաշակում£ Ա°յ մարտ ամիս, դու գիժ ամիս, Բավական չէ± տանջես հոգիս, Թող, որ քիչ էլ հանգիստ ապրեմ Ու սրտիցս ահը հանեմ, Ախր, չէ± որ գիշեր ու զօր, Առանց դադար` հանապազօր, Երկյուղելով` միտք եմ անում, Թե այս անգամ դու իմ գլխին Էլ ինչ փորձանք պիտի բերես£ 12 մարտ 2003 թ.

ՆՐԱՆՔ ԻՆՁ ՀԵՏ ԵՆ

(Էլեգիա) Ես, ճիշտ ասած, ինչ ունեի` սրան-նրան ընծայեցի Եվ ցիր ու ցան շուտ արեցի, դատարկաձեռն, ա~խ, մնացի£

Իսկ թե ձեռքիդ դրամ չունես, էս աշխարհում տեղ էլ չունես£ Վաղվա մասին չխորհեցի` խոհեմաբար չվարվեցի£ Ջահել էի, չհասկացա, ամառ, ձմեռ ուղիս անցա Արեւ, անձրեւ ու կարկուտով, երգ ու տաղով, վիշտ ու խինդով£ Ծնողներս էլ` համով, հոտով, կշիռ, կշռով, համեմունքով, Մտքով, խելքով, թե շնորհքով ա~խ, թողեցին ինձ կարոտով£ Նրանք արթուն ու անդադրում աշխատում էին օրնիբուն, Մեզ խրատում օր ու գիշեր` միշտ բաշխելով եւ գութ, եւ սեր£ Ուսուցում մեզ բարիություն, Աազնվություն ու մարդկություն, Մեծարանքից անվերջ խոսում, պատիվ էին ուսուցանում£ Եվ մի օր էլ տարիքն առան, հասած մրգի պես վայր ընկան, Մահկանացուն շուտ կնքեցին, մարտ-մայիսին շիրիմ մտան£ Վիշտ էր մերոնց եւ իմ տանը, սգում էր եւ բնությունը. Մոտ ու հեռու եւ դրացի, ո~նց ողբացին, արտասվեցին£ Եվ օրավուր, տարեցտարի, չի ամոքվում վերքն իմ սրտի, Նրանք ինձ հետ են ամեն ժամ, չեն մոռացվի քանի դեռ կամ£ 15 մայիս 1993 թ. Անցորդ, խոնարհիր գլուխը քո սեգ Այստեղ հանգչում է մի բուռ տիեզերք£

Հ. ՇԻՐԱԶ

ՀՈԳՈՒՍ ՊԱՐՏՔԸ

Իմ խնկաշունչ ծնողների շիրմաթմբին Ես սրտառուչ ու կաթոգին Ծաղիկներ եմ բերել, դնում. Արահետի ճամփով քայլում, Ինքս ինձ եմ մեղադրում. – Ի±նչ խղճով եմ ոտքս դնում, Չէ± որ հողի տակ են ննջում Ծնողներս քաղցր, անգին£ Կարոտել եմ® չեմ դիմանում Ալեհույզ իմ սիրտն է տրոփում, Ոտքերս են անվերջ դողում, Հանկարծ® Հանկարծ® Հողի տակից ձայն եմ լսում. – Ա~խ, իմ բալես, զգո~ւյշ անցիր, Գոնե, մի քիչ ուշիմ անցիր, Չե±ս տեսնում, որ տրորեցիր Ու ինչքան ցա~վ մեզ տվեցիր® Շշնջոցով «ներեք» ասում, Հեծկլտոցով լաց եմ լինում, Սրտիս դուռն է ա~խ, հրկիզվում, Ծով արցունքի հեղեղ տեղում, Չեմ հասկանում, ի±նչ եմ անում® Այնպե~ս, այնպես եմ մոլորվել, Կարծես տեղում` հիպնոսացել£ Եվ այդ պահին ի±նչ եմ տեսել` Փուշ-տատասկն էր աճել, թաղկել,

Բազմացել էր, վեր խոյացել, Նույնիսկ այնքա~ն էր ընձյուղվել` Շիրմաքարն էր փորձում ծածկել£ Թե զարմանում, սրտնեղվում եմ, Թե սրտնեղվում, մորմոքում եմ, Սրտմտալով նրանց վրա, Իմ ոտքերով շատ անխնա Փուշ-տատասկն եմ հա~ տրորում, Ձեռքով քաշում ու դեն նետում£ Երբ նրանցից ազատվում եմ, Ավլում, մաքրում, ջրցանում եմ Վհատ, խոնարհ, ջերմ կարոտով, Մեծ սիրով ու լի թախիծով Հուշաքարն եմ պինդ համբուրում Ու շշուկով նրանց ասում. – Ա~խ, հազիվ եք հանգստացել, Ու դեռ նոր եք ցավից քնել, Չլինի թե± ձեզ արթնացնեմ, Չլինի թե± ձեզ նեղացնեմ® Մութն է ընկել, արդեն ուշ է, Շուրջբոլորս շատ մշուշ է, Պարտքն եմ հոգուս նրանց հանձնել, Խիղճն իմ հանգիստ տուն եմ դարձել£ 13 սեպտեմբեր 2004 թ.

ՄԻ ԻՐԱԿԱՆ ԱՆՍՈՎՈՐ ԴԵՊՔ

ԿԱՏՎԻ ԿԱՐԵԿՑԱՆՔԸ

1993 թվականն էր£ Երեւանում մութ էր, խաղաղ ու անդորր. Բնակարանս թեկուզ նախշազարդ, Սակայն, շատ, ավա~ղ, ցուրտ ու անդուր էր£ Տաղտուկ մթնոլորտ, տխուր էր, մութ էր£ Անտանելի էր ինձ եւ իմ փամփլիկ, Անչափ սիրելի, նազելի կատվին£ Եվ այսպես, մի օր, ուշ երեկոյան Մոմի լույսի տակ ես ու սեւ կատուն Լուռ ու խավարում մտքեր էինք հյուսում® Ես նստել էի հին բազկաթոռին, Նազելի կատուն` գրասեղանին, Ու ես խավարում գուլպաս էի կարում£ Լուրջ մտքերի մեջ ու խռովահույզ Նույնիսկ արտասվում ու ինձ չէի գտնում, Իսկ կատուն ուշիմ հետեւում էր լուռ Իմ շարժուձեւին` դեմքիս էր նայում Եվ ասես հույզ ու ապրումս կարդում£ Հանկարծ սթափվում, տեղից շուտ պոկվում Եվ իր ողջ մարմնով կրծքիս է գամվում£ Ես շատ զարմացա նրա վարմունքից Եվ նաեւ անձայն խոր կարեկցանքից. Ու լացս իսկույն, իսկույն կտրեցի Եվ ձեռիս գործն էլ մի կողմ դրեցի£ Կատվին շոյեցի, հետը խոսեցի, Ժպիտը դեմքիս իմ երախտիքը Նրան հայտնեցի£

Նազելին կրծքիս փարվել էր մարմնով, Փորձում էր սիրտս, հոգիս խուտուտել, Այնպես էր ձգվել, կարծես արեւից Կիզված ու հոգնած` հովին էր պառկել£ Իսկ երբ փորձեցի կատվին ինձանից Փոքր-ինչ հեռացնել, վանել կամ զատել, Նա դարձավ վայրագ, սրածայր բարակ Երկար ճանկերը մաշկիս մեջ խրեց Եվ ամենեւին չէր ուզում պոկվել£ Կատվի այդ վարքից անչափ վախեցա Ու շուտ փոխեցի վերաբերմունքն իմ. Նրան շատ երկար ու մեղմ շոյեցի Ու ապրումներս հետը կիսեցի£ Եվ ոչ թե բռնի, այլ համոզելով Նրան մեղմեցի, ինձնից վանելով Դուռը ծածկեցի ու մեկուսացրի£ Պառկեցի, ավա~ղ,երկա~ր տանջվեցի, Եվ ողջ գիշերը անքուն մնացի, Չէ± որ թաթով էր ապակին թակում£ Հաջորդ օրը նա նույն նազելին չէր. Էլ մոտս չեկավ, ինձնից խորթացավ, Ինձ արհամարհեց, թե± չհասկացավ, Որ վիրավորվեց ու խիստ զայրացավ Եվ լուռ ու անձայն շրջվեց հեռացավ` Իրեն կարծելով անմեղ ու անքեն, Ինձ էլ մեղավոր գոնե իր հանդեպ£

Ու չհասկացա~® ու չհասկացա~® Եվ աստ չգիտեմ ի±նքն է մեղավոր, Թե ես` իր հանդեպ. Որ դիպվածն այդ դարձավ միջադեպ£ Ու այդ օրվանից իմ մեջ մնաց ցավ Եվ այդ ցավն էլ Անմոռանալի տխուր հուշ դարձավ£ 14 փետրվար 1993 թ. Ալիքը` կին է, ամեն կին` ալիք Սերը` մի նավակ, անղեկ, անթիակ, Նենգամիտ սրտին չնչին խաղալիք, Մրրկից հետո կմնա դիակ®

Բանաստ. ՇՈՒՇԱՆԻԿ ԿՈՒՐՂԻՆՅԱՆ

ՆԱՎԱԿՍ ԱՆԹԻ

Ամռան մի գիշեր թողեց ինձ հուշեր. Նստել նավակին, տրվել անուրջին, Մենակ, հուսաբեկ տրտում, հանց երբեք` Սիրակեզ, անհագ£ Անղեկ մի նավակ օրորվում էր լուռ, Ալիքվում անհույս, Փրփրում, սահում, առաջ էր գնում Ծովում անփարոս® Չեմ էլ հասկանում, թե ի±նչ եմ անում Եվ ո±ւր եմ գնում® Ու մեկ էլ հանկարծ` Աալեբախումից Նավակն է ճոճվում, Եվ ալիքները կռվում են, վիճում

Ու սարսափ պատում£ Նավակս անղեկ հակառակ կամքիս` Տրվում էր ալյաց քմահաճույքին£ Ճոճվում էր, ճոճվում, այլաց դեմ կռվում, Որ ինձ կործանի£ Ծովն աղմկում էր, ինքն իրեն մաշում, Ասես երկունքի ցավեր էր քաշում£ Ու հետո դառնում ուժ էր հավաքում Եվ տագնապացայտ ջրով ինձ ցայում£ Կապույտ երկնքում ճայերն են թռչում. Մոլո~ր ինձ նայում£ Իսկ ես անքթիթ մտքով հետեւում նրանց արարքին Մրմնջում էի. –

Մենավոր իմ սիրտ, մոլորված դու ճայ®

Երկուսս էլ այսպես անդադար. ըմբոստ, Անլուր սիրուս պես տարերքին հանձնված Հնուց դեռ ասված մի խոսք եմ հիշում. – Կինը ալիք է, իսկ ալիքը` կին® Զի սերն իմ նավակ` ալեկոծ կյանքում Ավետող ցամաք ճայն է փափագում£ 14 օգոստոս 1999 թ.

ՄԻ±ԹԵ ԱՉՔԵՐՍ ՈՉԻՆՉ ՉԵՆ ԱՍՈՒՄ®

Ի~նչ խորություն կա աչքերիս խորքում` չես էլ նկատում® Ի~նչ խորություն կա իմ հոգու խորքում` չես էլ կռահում® Դրա համար էլ նույն արշինով ես ամենքին չափում£ Իսկ ես ամեն ինչ շատ խորն եմ տանում, սրտամաշ լինում, Տառապած սրտով տոգս եմ շալակում ու չեմ դիմանում£

Կյանքում էլ բնավ չեմ թեթեւանում, ինձ թեթեւացնում£ Այրվող սիրտս էլ թաքուն եմ պահում. ու իմ մեջ տանջվում£ Եվ ամեն անգամ իմ ուսի բեռն եմ անվերջ ծանրացնում£ Իսկ դու, սիրելիս, դու ամենեւին Չես էլ հարցնում` ինչպե±ս ես տանում® Մի±թե աչքերս ոչինչ չեն ասում, կամ ինձ չեն մատնում, Չէ± որ նրանցով քեզ հետ եմ խոսում, չես էլ նկատում® Քանզի հուր դառած թախծոտ աչքերս փշով են ծածկվել® Իսկ դու, սիրելիս, անտարբեր անցել, երազ ես դարձել£ Չես կարողացել թափանցել, տեսնել, նույնիսկ կռահել® Մի±թե իմ հոգին քեզ չի փոխանցվել կամ քեզ չի հուշել, Որ ընկալեիր` հեքիաթն իմ սրտի® Թեպետ շատ համառ ու խոր լռությամբ Ես քեզ եմ տվել հոգու ներշնչանք Քեզ եմ պարգեւել սերն իմ արեւոտ, Քեզ եմ կամեցել բարեսրտություն, Քեզ եմ ցույց տվել հավատարմություն, Եվ սակա~յն, սակա~յն® չես էլ նկատել£ Մի±թե աչքերս, աչքերս չեն ասել, Որ սրտով անարատ եւ հոգու խորքով Քեզ եմ տենչացել ու քեզ երազել եւ սակա~յն, սակա~յն® Ես իմ վառ սիրով, քաղցր կարոտով Հար ըմբոշխնել եմ սիրո տվայտանք, Բայց քար լռությամբ սպասել եմ քեզ, ՈՒ տառապել եմ երկար, շատ երկար, Մինչդեռ դու, անգութ, չես էլ նկատել, Որ սրտիս ձայնով լալիս եմ տխուր,

Ու միայն սիրտս է ինձ մխիթարում Եվ գորովանքով այսպես է ասում. Աղջիկս, լացիր, լաց եղիր, լացիր, Լաց ու համբերիր, լաց, մի ամաչիր, Լաց եղիր, վիշտդ որ թեթեւանա Լաց եղիր, սիրտդ որ հանգստանա®

ԳԻՏԵ±Ս ՁԵՌՔԵՐՍ®

Գիտե±ս ձեռքերս ինչի± համար են` Հասնել, օգնել` որքան կարող են® Գիտե±ս ձեռքերս ինչի± համար են` Աչքերս փակեմ շատ բան չտեսնեմ, Կամ քեզ բարեւեմ ու ճանապարհեմ, Որ քեզ հմայեմ ու սիրտդ շոյեմ. Որ քեզ շատ սիրեմ, սիրով գուրգուրեմ, Որ քեզ պաշտպանեմ, պահեմ ու շահեմ, Ցնծության պահին քեզ ծափահարեմ, Կամ էլ նազանքով քո դեմ ես պարեմ, Որ թիավարեմ, լողամ, սավառնեմ, Զարդ ու զարդարանք նկարեմ, սարքեմ, Որ երկաթ կռեմ, կոփեմ, պատրաստեմ, Հարկ եղած դեպքում ոսոխին ջարդեմ, Որ իմ սուրբ հողը դառնամ շենացնեմ, Որ ծառեր տնկեմ ու սերմեր ցանեմ, Որ բերք հավաքեմ, ծաղիկ աճեցնեմ, Հայրենի հողում շենքեր կառուցեմ, Որ իմ քաղաքը շատ գեղեցկացնեմ, Որ ազգիս համար սերունդ աճեցնեմ,

Որ զավակներիս, թոռ ու ծոռներիս Ես փայփայանքով պահեմ, մեծացնեմ, Որ ամուսնացնեմ ու բանակ ճամփեմ, Որ մարտի դաշտում ես էլ նրանց հետ անվեհեր կռվեմ, Հարկավոր պահին ձեռքիս հպումով Իմ ընկերների վերքերը կապեմ, Ցավը մեղմացնեմ, ցավերն ամոքեմ Ու մատղաշ կյանքին փրկություն հայցեմ. Եվ հետո® հետո® Զոհված զինվորի շիրիմը գտնեմ Ու կոշտ մի քարի հարմարվեմ նստեմ, նստեմ, հեկեկամ, Եվ նրա համար մի կուշտ լաց լինեմ, Արցունքոտ աչքերս երկնքին հառեմ Աղերսող ձեռքերս Տիրոջը պարզեմ, Հեզ, խոնարհաբար իմ Աստծուն խնդրեմ, Խնդրեմ, աղոթեմ եւ համբերանքով նստեմ, սպասեմ, Որ նրա կամքով իմ ողջ հայ ազգի Հոգսը փարատեմ, վերքերն ամոքեմ®

ԹԵ Ո±ՐՆ Է ՄԵՂՔՍ, Ո±ՐԸ` ՀԱՆՑԱՆՔՍ®

Ողորմած Աստված, ա~խ Տեր, իմ Աստված, Տես, Քո առջեւ եմ ես ծունր իջնում Խճճված մտքիս պարզություն խնդրում, Քանզի ես ցայսօր ա~խ, չեմ հասկանում, Թե ո±րն է մեղքս, ո±րը` հանցանքս® Ո~վ, իմ Տեր Աստված, Հայր, իմ Աստված Աչքերս փակած մեղա~ եմ կանչում` Մեղա~® Տեր® մեղա~® մեղա~ եմ ասում.

Չէ± որ լավ գիտեմ, որ ինձ, ամենքին Այդ Դու ես հասնում, օգնում, խրատում, Բայց սատանային ինչո±ւ չես սաստում, Որ ինձ գամել է քավության սյունին, Որ ինձ կապել է միշտ տառապանքին, Հանել ափերից իմ տվայտանքի£ Որ իր մոգական ուժով ու փողով Առաջ է տարել, հասցրել փառքի, իսկ գիտե±ս թե ում. Ով բիրտ է, ստոր, անողոք ու չար Եվ խուժ է, դատարկ, եւ հոռի անբան, Չունի արժանիք մարդկային անգամ® Ա~խ, մեղա~, իմ Տե~ր, Ամենափրկիչ Մեղա~® Տեր® Մեղա~® Զորավոր Աստված չէ± որ ասում ես` «Չարը չարությամբ չեն լուծի հարցը®» Հիրավի, գտեմ, դու ես խրատել, Քո պատվիրանով այդպես եմ վարվել, Իսկ դու երկնքից ինձ ես հետեւել Ու դարձյալ Քեզ եմ լսում հեզությամբ, Քանզի ապրում եմ, ա~խ, Քո զորությամբ. Աղաչում եմ Քեզ, մի ըմբոստացիր, Ինձ նորից կյանքում ուղեկից եղիր£ Արդ, վարանում եմ, խնդրանքս լսիր, ինչպե±ս, ի±նչ անեմ® Ա~խ, ինչպե±ս խորշեմ ես այդ հրեշից, Ինչպե±ս հեռանամ հրեշ-ցնորքից, Ինչպե±ս ազատվեմ այդ սատանայից, Որ ցավ-դավերով էլ չտառապեմ, Որ այսուհետեւ մեղքերս քավեմ,

Որ քեզ մոտենամ ու գոտեպնդվեմ, Ալեծուփ սիրտս Քեզնով հանդարտեմ, Որ քեզ մոտենամ ու խանդավառվեմ, Խճճված միտքս պարզունակ դարձնեմ, Որ քեզ մոտենամ ու խայտանք ապրեմ, Խռոված հոգիս Քեզնով խաղաղեմ£ 17 սեպտեմբեր 1999 թ. «Բայց առանց հավատի անհնար է հաճելի լինել Աստծուն, քանի որ նա, ով մոտենում է Աստծուն, պետք է հավատա, որ Աստված կա եւ վարձահատույց է լինում նրանց, ովքեր փնտրում են իրեն»£ (Եբրայ, 11£6) ՊԱՏԳԱՄ Ա~խ, ես ինչքա~ն վշտեր ունեմ, ինչքան ասես® Հանց փշերից խոցոտվել եմ£ Սակայն ինչո±ւ® ո±րն է մեղքս ու մինչեւ ե±րբ® Այդ ե±րբ պիտի ես ազատվեմ ինձ պարուրող մղձավանջից, Ե±րբ վերջապես պիտ ազատվեմ ինձ կապկապող փշալարից£ Եվ վերջապես կգա± մի օր, որ ես կընտրեմ իմ ընկերը, Ոչ թե ընկեր, ինձ սիրեկան, կյանքի ընկեր` շատ պատվական, Որ նա լսի սրտիս զարկը, որ նա զգա հոգուս ցավը, Որ ես կապեմ հույս ու հավատ. որ չդառնամ թերահավատ£ Որ ինձ պահի լույսերի մեջ, որ չանարգի իր սիրո մեջ, Որ ինձ վրա արեւ ծագի, որ ժպիտն իմ դեմքին փայլի£ Հիսուս լսեց` պատասխանեց. – Այդ ամենը տվել եմ քեզ£ Մեղքդ, խիղճդ թե կտանջի±,

Սիրտդ հոգսից շատ կցավի±, դու ինձ խնդրիր, Գիտակցաբար քո մեղքերը ճշմարտացի խոստովանիր£ Մնում է, որ քո հավատքով ապացուցես, որ սիրում ես Դու քո Աստծուն, մեղձավորիդ, այնպես, ինչպես ես սիրեցի£ Երջանիկ կյանք քեզ կընծայեմ, ես քեզ կտամ սեր անսահման, Կկատարեմ քո ուզածը, դու էլ արա պահանջածը, Հույս, հավատդ էլ մի կորցրու, դու նրանցով սիրտդ լցրու£ Ես քեզ կտամ արդարություն եւ սրբություն, Ցույց կտամ իմ զորությունը£ Ուրեմն դու այսօրվանից գնա ճամփադ վստահելով, Ու սպասիր, որ քո կյանքը կանեմ ես նոր, Քեզ կընծայեմ արե~ւ, ժպի~տ եւ լո~ւյս, եւ սե~ր® 15 նոյեմբեր 2000 թ.

ԲԱՅՑ ՀՈՒՅՍՍ ԴԱՐՁՅԱԼ®

Թեպետ կայտառ եմ ըստ իմ բնույթի, Դարձել եմ մագնիս տանս պատերի, Որ ամբողջ օրը կառչած աթոռից` Գրում եմ, ջնջում` հոգնած այս կյանքից£ Արած-չարածս գցում եմ, բռնում, Հետո էլ դառնում, մտքով կշռում, Իսկ երեկոյան մութ ու խավարում, Լռության գրկում ես ինձ չեմ գտնում£ Ու այդպես արթուն, հոգիս էլ` անշեջ, Ես գալարվում եմ իմ անկողնու մեջ, Մտքերով տարվում, տառապում, վիճում, Ու տանջվում եմ, ինքս ինձ հարցնում. Չէ± որ ես վիթ եմ եղել պահվածքով,

Ու տարբերվել եմ ես իմ կեցվածքով® Ա~խ, ինչ էի ես, սակայն ո±ւր հասա® Գուցե ցնո±րք է, սին ցնո±րք է սա. Ո±ւր ես իմ Աստված` դե ինքդ ասա£ Որ ցնորքներում խեղդվում եմ կարծես, Ելք եմ որոնում ուրվականի պես£ Եվ ամեն անգամ, վաղ առավոտյան, Երբ մոտենում եմ իմ պաղ հայելուն, Կամա-ակամա ինձ եմ լուռ նայում, Իր հետ զրույց ու խոսքի բռնվում, Ու զրուցակցիս ինձ եմ ես տեսնում, Իմ հին վերքերին տալիս արթնացում£ Լրջախոհ, հուզված ու հոգեխռո~վ Հուզող հարցերիս կծիկն եմ բացում, Հետն էլ տագնապում ու միտք եմ անում. – «Ո±ւր է ինձ տանում կյանքի անիվը® Կերջանկացնեն սերն ու պատիվը® Կփրկվի± արդյոք տատանվող հույսը®»£ Իսկույն գտնում եմ պատասխան հարցիս, Նոր շնչով լցվում, ինձ սիրտ եմ տալիս, Լուռ դատարկում եմ կուտակված հոգիս£ Հորդում է արցունքս գթառատ, անմեղ, Հորդում վարարած արցունքս բյուրեղ, Հեղվում արցունքս հորդած գետի պես, Ու հեկեկում եմ, գալարվում այնպես, Ինչպես թռչունն է անհույս թպրտում, Մինչ հույսս դարձյալ դեպ ինձ թեւածում,

Միտքս սլացիկ է դառնում, ամոքում, Իմ լույս աչքերից ժպիտ ճառագում, Վշտիս հույզերը հոգիս լքում են Ներշնչանքներս վերելք են ապրում£ 12 մարտ 2002 թ.

Ո~Վ, ԴՈՒ ՀՈՂԱԾԻՆ®

ՈՉ ԴՈՒ ԵՍ ԵՂԵԼ, ՈՉ ԷԼ ԻՆՔՍ ԿԱՄ®

Ո~վ, դու հողածին, ո~վ երկրային մարդ, ի±նչ արարած ես, Որ դարձել ես ա~խ, կյանքիս ուղեկից ու կյանքիս ստվեր, Որ ինձ հետ քայլում ու ինձ հետեւում, հանգիստ չես տալիս. Չես թողնում անգամ, հոգիս խաղաղեմ ու հանգիստ ապրեմ£ Սակայն չգիտեմ, թե ինչո±ւ® ինչո±ւ® դո°ւ ես® միայն դո°ւ® Դու ես, էլի դո°ւ, աչքերիս առաջ,

թե լոկ իմ մտքում,

Որ ես օրնիբուն դեպ քեզ եմ տենչում ու քեզ եմ կանչում, Հոգիս շարունակ, չգիտեմ, ինչո±ւ քեզ է անրջում£ Քո սիրով, հոգով, շնչով` արբենում, քեզ համար` թախծում® Ու թեեւ գիտեմ, որ քեզ ես նույնիսկ չեմ էլ ճանաչում, Բայց ավա~ղ® ավա~ղ, որ ես այլեւս այսպես անհասցե ապրել չեմ կարող® Ով, երկրային մարդ, աղերսում եմ քեզ վերջ տուր խաղերիդ, Քանզի հոգնե~լ եմ, հոգնե~լ, շա~տ հոգնել, Էլ չեմ դիմանում£ Եվ բավական է, որ դու միշտ այդպես հոգուս հետ խաղաս® Ու բա°վ է, բա°վ է, որ այդպես նույնիսկ միշտ անհայտ մնաս®ստվերում մնաս® Անվերջ, շարունակ ինձ հետ զրուցես, ինձ խելքից հանես® Կամ էլ դու այնքա~ն, այնքա~ն զարմացնես ու ինձ զայրացնես® Չէ± որ ես արդեն էլ դեռ ջահել չեմ, ախր ջահել չեմ® Եվ առաջվա պես, էլ ես չեմ կարող, քեզ երկար սպասել,

Ու առանց այդ էլ`® նույնիսկ` տանջվել£ Ո°չ® Ո°չ. չեմ կարող, էլ չեմ դիմանում, ա~խ, չեմ դիմանում£ Ոչ թե` չեմ ուզում, այլ ի վիճակի չեմ այս խաղը խաղալ, Եվ քեզ չտեսնել, ոչ իսկ շոշափել եւ շարունակել ողբալ ու սգալ® Եվ հանուն քեզ էլ, վերջ տալ այնքա~ն իմ, որքա~ն քո կյանքին® Իսկ եթե սուտ են թե քո, եւ թե իմ այս երդումները, Ուրեմն, ով դու® ով դու հողածին® ոչ դու ես եղել, ոչ էլ ինքս կամ®£ 10 հունվար 2002 թ.

ՄԱՐԴ ԱՐԱՐԱԾԸ

Ոտնահետքերդ թողնում ես իմ մեջ Ով մարդ արարած` քնքուշ ու բարի դու իմ սիրելի® ՋՈՒՄՆԱ ՊՈԵՄ 1. Մարդիկ, մարդիկ ծնվում, ապրում ու մեռնում են£ Մարդիկ, մարդիկ ծնվում, ապրում, հեռանում են£ Մարդիկ, մարդիկ, ծնվում, ապրում, մոռացվում են£ Մարդիկ, մարդիկ, ծնվում, ապրում եւ հիշվում են£ Մարդիկ, մարդիկ, ծնվում, ապրում, օրհնվում են£ Մարդիկ, մարդիկ, ծնվում, ապրում, անիծվում են£ Մարդ կա ծնվում ու ապրում է լոկ իր համար£

Կամ էլ ծնվում ու ապրում է այլոց համար£ Մարդ է ծնվում իր գույներով` բազմամորթի£ Զանազանվում ծանր ու թեթեւ իր հատկությամբ£ Կամ էլ դառնում գիտուն-անգետ, չար ու բարի£ Եվ կամ էլ, թե` աղքատ, հարուստ մեկ խեղճ, մեկ պերճ£ Մարդիկ, մարդիկ` ծանր, թեթեւ հեռանում եք® Մարդիկ, մարդիկ` թանկ ու էժան, հեռանում եք£ Մարդ արարած, ծնվում, ապրում, մեկ էլ` չկաս£ Լավ չէ± արդյոք ոչ այն լինի եւ ոչ էլ այս£ Մարդն անհոգի եւ անկենդան մարմնային մեխանիզմի ու կամքով օժտված, մտածող հոգու միասնություն է£

ՌԸՆԵ ԴԵԿԱՐՏ

2. Մեկ, երկու, երեք, չորս® Դարձանք մարդիկ£ Ամեն մեկը մարդ է կոչվում£ Մարդ ծնվում է, ապրում, մեռնում, Իսկ երբեմն էլ`

Մահից հետո վերածնվում® Մարդ մարդով է կյանք առնում Ու նրանով զորանում£ Մարդ մարդուց է սովորում Ու նրանով մարդ դառնում£ Մարդ մարդով է մարդ կոչվում Ու նրանով բարձրանում. Դա` այն դեպքում, Երբ դիմացինն է վեհ մարդ, Այսինքն մարդ է, ոչ թե տմարդ, Էությամբ` բարի, ոչ թե` չար, նախանձ£ Մարդը մարդով է հպարտանում Նրանով էլ մխիթարվում£ Կամ մարդը մարդու դեմ է ելնում Ու մեկ էլ տեսա±ր` մարդուց վախենում, Եվ խույս է տալիս ու տագնապով է Գոռում ու գոչում, օգնության կանչում, Ու մարդկանց մեջ է փրկություն փնտրում. – Փրկեցե~ք մարդիկ® օգնեցե~ք մարդիկ® Եվ մեկ էլ տեսար` Փրկեցեք մարդիկ® փրկեցեք մարդուն մարդկանցից, Քանզի իրար բզկտում են հանց գազան, Հնարքներով ու ձեւերով զանազան£ Կամ էլ տեսար, որ առջեւիդ մարդն է դառնում բարեխոս, Թե շրջվեցիր, քո հետեւից խիղճն է կորցնում ու լինում է չարախոս Ո°վ, մարդ արարած, որքա~ն դու բիրտ ես, Այնքան դու փխրուն ու նրբամիտ ես£ Որքա~ն գիտուն ես, նույնքա~ն անգետ ես£

Որքա~ն` գործունյա, նույնքա~ն անբան ես£ Որքա~ն զորեղ ես, նույնքա~ն անկարող£ Որքա~ն բարի ես, նույնքա~ն էլ չար£ Որքա~ն խղճով ես, նույնքա~ն էլ անգութ£ Ինչքա~ն լուսավոր, պարզ ու վճիտ ես, Նույնքա~ն խորամանկ, մութ ու խավար ես£ Դու` ադամորդի, դու բարդ արարած Ոչ թե տարիներ, այլ դարեր են պետք, Որ քեզ ճանաչեն® որ քեզ մարդ կոչեն£ Դու բարդ ես, բարդ ես եւ բարդագույն ես, Դու հողեղեն ես, սակայն տեւական, Եվ ձգող ես դու, ձգտող ամենուր, Որքան հանճար ես, նույնքան էլ անճար, Գործով ես անմահ, ով մահկանացու£ 15 սեպտեմբեր 2000 թ. 3. Ով, մարդ արարած® Ուրախ, թե տխուր, քեզ հետ, մարդկանց հետ Տարակուսելի, բիրտ ու անբարիշտ® Ի±նչ էլ, որ լինես Մոտեցիր, արթնացրու, սովորեցրու, Եվ բնավ, երբեք մի ըմբոստանա, Կամ մի ծիծաղիր դու մարդու վրա. Եվ թե մարդ ես դւ, Մարդուն Մարդ դարձրու£ Չէ± որ մարդն է մարդուն ուսուցիչ£

Ով մարդ արարած® Չէ± որ պարտավոր ենք ընդմիշտ իմանալ` Մարդիկ օժտված են բնույթով բազում. Մարդ կա` ապրում է լոկ իրեն համար, Մարդ կա` ապրում է բոլորի համար, Մարդ կա` ապրում է ապրելու համար® Սակայն իմացիր, ով մարդ արարած, Ինչպիսին լինես դու` չար, թե բարի, Կամ հարուստ, աղքատ, տգեղ, բարետես® Դու պիտի ապրես. պիտի արարես, Եվ պետք է մարդուն միշտ նեցուկ լինես£

ՈՎ ԴՈՒ ՉԱՐ ՄԱՐԴ

Մարդ ես տեսնում` Ժպտում, խոսում, Ցույց ես տալիս, թե սիրում ես, Իսկ թե շրջվեց Ա~խ® խիղճ չունես, հոգի չունես, Որ հետեւից բամբասում ես£ Նրա մոտ ես թե հյուր գնում, Հացն ու ջուրն ես ուտում-խմում, Հետո դառնում իր հասցեին Աղոթքի տեղ անեծք «մաղթում»£ Խոսք ես լսում, տանում, բերում, Մեկն էլ դու ես ավելացնում,

Վեճեր սարքում, քահ-քահ խնդում, Արածիցդ էլ հպարտանում£ Առանց այդ էլ կյանքը կարճ է, Իսկ ապրուստը` թանկ ու կրակ£ Խեղճ մարդիկ էլ` ցավով պատված, Միշտ հոգսաշատ, կամ հուսահատ£ Դու չգիտե±ս, որ մարդկանց մեջ մոլախոտ ես£ Ո±ւր էլ տանեն, քեզ տրորեն, Կամ, թե այրեն, աներես ես, Պիտի աճես£ Ով դու չար մարդ` կեղծաբարո Ու այլազան, այլաբնույթ, ստոր, տականք Բավ է որքան դու մարդկանց մեջ հանգիստ ապրես£ Դու ապրելու արժանի չես, Դու ապրելու արժանի չես® Քանզի, տատասկ, հողն է հարմար Եվ ժեռ քարը հենց քեզ համար£ 16 փետրվար 1996 թ.

ԱՅՍՕՐ ՄԱՐԴԸ Ի±ՆՉ Է ԴԱՐՁԵԼ®

Մարդը հագել է գառան դիմակ, Ճանկն է սրել հանց թուր, դանակ. Առանց խելքի, մտքի, խղճի, Առանց արգելք ու համարձակ,

Կտրել է նա փափուկ դմակ Ու հոշոտել մեն ու մենակ£ Հետո էլ նա առանց քրտինք Ձեռք է բերել տուն, տեղ եւ ինչք` Ամառանոց, աթոռ, պաշտոն. Ամուսնացել` եկեղեցով եւ ունի կին, Գործի տեղն էլ ունի նաեւ մի սիրուհի, Որին պղծել ու դարձրել է կրքի գերի£ Կանգնել է նա մարդկանց առջեւ, Առյուծ դարձել, ձենն է գցել, Գռփել, լափել ու թալանել. Կողոպտել է, չի վախեցել Ոչ մեկից էլ չի ամաչել, Այսպե~ս, այսպե~ս է միշտ ապրել£ Եվ վերջապես, մի օր էլ նա ընկել ծուղակ. Կաշառք տվել իր գրպանից, Դեսից-դենից դոլար ցրել, Չոր գլուխը մի կերպ փրկել£ ®Հա~, կերածն էր բկին կանգնել, Դրանից էր սիրտը պայթել£ Իսկ տիկինը սուգը սրտում Առոք-փառոք թաղել էր Շիրմաքար էր վրան դրել, Շիրմաքարն էլ` կանգնեցրել£ Եվ դեռ տարին չբոլորած

Մի սիրեկան էր ճարել£ Օ~, Աստված իմ® Օ~, Աստված իմ, Սիրտս ո±նց է, ա~խ ճաքում. Չէ± որ նա է, ու նրանք են Մեր արյունը հա~ ծծում, Եվ խմում են, չեն կշտանում Ու դեռ կյանքն էլ վայելում£ Ու մինչեւ ե±րբ® էլ մինչեւ ե±րբ® Բավական է® չեմ կարենում, Ախր էլ ես չեմ դիմանում® Ու մեջս եմ պոռթկո~ւմ, պոռթկո~ւմ Մտքիս մեջ եմ անվերջ վիճո~ւմ Մտքիս մեջ էլ նրան ասում` Հերիք չեղա±վ, այ անգութ մարդ, Խիղճդ այդքա~ն, որ դու կորցնես, Հեղիք չեղա±վ, այ անամո°թ, Որ պատիվդ էժան ծախե~ս Ու կնոջդ էլ դավաճանես® Մա±րդ էլ այսքա~ն անինքնասեր£ Ա~յ սանձարձակ® Հերիք չեղա±վ® հերիք չեղա±վ® Մարդուն խաբե~ս, նրան գռփես® Ուտե~ս-խմե~ս ու տռզե~ս® Հըլը ինձ էլ խեթ-խեթ նայես,

Համբերանքից ինձ դուրս հանես£ Ու զայրույթս եմ իմ մեջ խեղդում, Զայրույթս եմ այսպես մեղմում, Դե° զխկտի~® էլ չուշացնես, Բավ է, բավ է, պիտ տրաքես, Որ դու այնքա~ն այլանդակվես, Այնքա~ն, այնքա~ն խայտառակվես, Որ անունդ, հիշատակդ ինքդ թաղես® 10 մարտ 2002 թ.

ԽՌՈՎՔ ՈՒ ԽՈԿՈՒՄ

Ա~խ, չեմ հասկանում ի±նչ է կատարվում Իմ հոգու խորքում£ Իմ հոգու խորքում Կարծես, թե մի նոր հուր է բորբոքվում£ Խռովք է տիրում իմ հոգու խորքում` Ցավ ու հեծկլտոց£ Մարդը դառնում է գող ու մարդասպան, Բիրտ, ամբարտավան£ Մարդու հոգու մեջ ամբարվում անվերջ` Վիշտ ու տառապանք£ Հոգիս` որոտում, շանթահար եղած

Երկնքի նման£ Վախվորած սիրտս մեկ կծկվում է, Մեկ կուչ է գալիս£ Հոգիս վիրավոր դառն մտքերի Ցավից է տնքում£ Տնքում, կսկծում եւ մրմռում է, Ու լուռ մղկտում£ Է~լ չեմ դիմանում® է~լ չեմ դիմանում® Ա~խ, ես ի±նչ անեմ£ Ա~Խ, ես ի±նչ անեմ, որ էս ցավերին Է~լ չեմ դիմանում£ Բա°վ է, բավակա°ն, Դիմակայելու էլ ուժ չունե~մ ես® Էլ ուժ չունեմ ես® Միգուցե հուսա±մ, որ այս ամենին Պիտի լինի վերջ£ Որ մարդ զերծ մնա դավ ու ցավերից Ու մղձավանջից£ Որ չարը դուրս գա ու բարին մտնի Մարդու հոգու մեջ£

Որ մարդը չապրի հոգսի տակ անվերջ Ու չմղկտա£ Որ էլ չտեսնի կյանքում տվայտանք Ե°վ վիշտ, եւ տանջանք£ Որ չփոթորկվի ու շուտ խաղաղվի Նրա սուրբ հոգին£ Որ այսուհետեւ նա ապրի անհոգ Ու գործի բարին£ Որ տերը լինի իր երազանքին, Իր պատրանքներին£ Որ նա շուտ հասնի իր նպատակին` Կյանքի բարձունքին£ Միայն այդ դեպքում® ես չեմ ունենա, Խռովք ու խոկում£ 23 փետրվար 2001 թ.

ԷԴ Ո±ՒՐ ԵՔ ՄԵԿՆՈՒՄ®

Թե Հայաստանը հայի համար է, Էլ ո±ւր են մեկնում ես չեմ հասկանում£ Օ~, սիրելիներ, իմ ազգն է փախչում, Տուն ու տեղ թողած` տեղահան լինում£

Արցունք են թափում հայրենի հողին, Թողած փախչում են այս դառը կյանքից£ Ու հուսակտուր իմ ազգն է փախչում, Իր իսկ երկրից, գնո~ւմ, հեռանո~ւմ£ Փախչում են մարդիկ, նույնիսկ Ստամբուլ, Ու մեր արյունն էր ոսոխը խմում£ Հենց հայն է կռվել ու տոկացել է, Չարին հպատակ երբեք չի դարձել£ Արդ` ապա ինչո±ւ չունի համբերանք, Որ խռովահույզ մեկնում է, գնում£ Մարդիկ, հե°տ դարձեք. առանց խորհելու` Ձեր սուրբ օջախից, էդ ո±ւր եք ծլկում£ Ո±ւր եք շտապում. մի±թե կարող եք Հայրենիքից զատ ապրել ուր որ է£ Ասացեք, խնդրեմ, մի±թե կարող եք, Դուք օտար երկրում ապրել շատ ազատ£

Մարդիկ, հե°տ դարձեք, շուտ ուշքի եկեք, Մայր հողից հեռու ո±նց եք ապրելու£

Ու չեմ հասկանում` ձեր նախնիների Սուրբ մասունքները ո±ւմ եք թողնելու£ Մի±թե կռիվը հանուն մեր հողի Ու ապագայի զո~ւր է, զուր եղել£ Կամ էլ չար կատակ ու վեճ է եղել, Ոչ թե հաղթանակ, ո°չ թե հաղթանակ£ Ուրեմն` հայեր, էլ մի° երկմտեք, Շուտ խելքի եկեք` Հայաստան դարձեք£ Ձեզ եմ սպասում, հայեր սիրելի, Որ Հայաստանը ձեզնով միշտ լինի£ 16 մայիս 2000 թ.

ԱՐԴՅՈ±Ք ԴՈՒՔ ԳԻՏԵՔ, ԹԵ ԻՆՉ Է ԿՅԱՆՔԸ

(Պոեմ) – Ի±նչ է կյանքը,- հարցնում է որդին£ Հայրն ունկնդրում է եւ հոգոց հանում, Ծանրացած հոգին բեռից թոթափում. Որդուն ակնդրում, մեղմանուշ ժպտում Նրան դիմելով այսպես է ասում. – Որդի~, սիրելիս, ճերմակել եմ ես Եվ կյանքի բովով հունցվել եմ, անցել£ Ես ամեն ինչ էլ տեսել եմ կյանքում` Արցո~ւնք, լույս, խավա~ր եւ վշտեր բազում, Ու ավարտել եմ կյանքի դպրոցը

Եվ շատ հարուստ է իմ կենսափորձը£ Ես ամեն քայլին փորձ եմ ձեռք բերել Ու իմ ականջին օղ եմ դարձրել£ Իսկ գիտե±ս, որդի, որ մեր էս կյանքը Գույներով զեղուն հեքիա~թ է, հեքիա~թ, Լի հրաշքներով ու տեսիլքներով, Կյանքը մարդկային երազ է, երա~զ£ Մեր գիրքը կյանքն է, կյանքի դպրոցը, Կյանքն էլ իմացիր, գրքի թերթերն են£ Այժմ քո հերթն է, հերթը քո որդի, Որ դպրոց մտնես, դպրոցը կյանքի, Քանզի ամեն մարդ իր ուղին ունի, Չէ± որ ամեն մարդ իր կյանքն ունի, (Թեպետ մարդկային կյանքը գին չունի) Որ` ապրած կյանքով դառնա պիտանի£ Թե ազնիվ լինես, անաչառ ինձ պես, Դու էլ ինձ նման փորձ ձեռք կբերես, Խրատ-խորհուրդներ տալ կկարենաս£ Գրքի մի կողմը բնավ չկարդաս, Կյանքը հասկանալ` թե որ կամենաս£ Որքան հաճելի, քաղցր է կյանքը, Այնքան զազրելի, տհաճ է, լեղի, Ասես թե նման սեւ դառը թույնի£ Թե մեղուն չապրեր տքնանք ու զրկանք, Մեղրը կունենա±ր քաղցր համ-բերկրանք£ Ու երբ հիշում եմ ապրածս կյանքը, Հառնում է դեմս իմ տառապանքը,

Եվ քանի մարդը դեռ այն չի տեսել, Քիչ բան է անշուշտ կյանքից նա քաղել£ Բարեխիղճ մարդուն պետք է գովերգել, Ծույլ ու անբանին` լոկ վատաբանել£ Ուրեմն` որդիս, եկ դու էլ ինձ պես Ապրիր տոկալով, պայքարիր, հաղթիր, Ապրիր զգալով վայելքը կյանքի, Քանզի պայքարն է բերկրանքը կյանքի£ Կյանքը գոյության պայքար է, որդի, Դերակատարն էլ` մարդը եւ փողը£ Թե որ փող չունես, կասեն խելք չունես, Ու այլոց համար պիտանի մարդ չես£ Թե որ փող չունես, ա~խ, ձայն էլ չունես, Խոսելու անգամ իրավունք չունես£ Թե որ փող չունես քուն-դադար չունես, Ցերեկ, թե գիշեր մտքեր կշաղես£ Թե որ փող չունես, նոր հագուստ չունես, Մարդամեջ գալու իրավունք չունես£ Թե որ փող չունես ու նեղը ընկնես, Այդժամ դու մարդկանց լավ կճանաչես£ Թե որ փող չունես անգամ երեկվա բաժակակիցը Քեզ հանդիպելիս երես կթեքի ու բարեւ չի տա£ Իսկ թե փող ունես, ձայն, պատիվ ունես, Ընկեր, բարեկամ, շրջապատ ունես£ Իսկ թե փող ունես® իսկ թե փող ունե~ս, Մարդիկ մեղվի պես վրադ կթափվեն, Ինչպես ծաղկանոց, նեկտար կքաղեն£

Իսկ թե փող ունես, ուժեղ ես, հպարտ, Ոճով բարձրաձայն կխոսես անպարտ£ Իսկ թե փող ունես, ժամանակ չունես, Ու գիշերները հոգս, ցավ էլ չունես£ Իսկ թե փող ունես, խիղճ, հոգի չունես, Մայր-քույր, հայրենիք անգամ կծախես£ Եվ «կյանքը բեմ է, մարդը` դերասան», Ա~խ, որքան ճիշտ է Շեքսպիրն ասել® Ա~յ, էս սանդուղքը, տեսնո±ւմ ես, որդի, Կյանքն էլ ասես թե նրան նմանվի® Ու կգա մի օր, դու վեր կճախրես, Եվ մեկ էլ տեսար, որ ցած կնետվես£ Լաբիրինթոս է կյանքը գեղեցիկ, Թե ճարպիկ եղար ու գտար ելքը, Դու կապրես հանգիստ, կապրես երջանիկ, Կյանքը նման է խճճված թելի, Որ հատվածներում հանգույցներ ունի£ Եվ նա նման է, նման հյուսվածքի, Որ կազմված է բարակ թելերից. Ու մեկ էլ տեսար` թելը կտրվեց, Ուրեմն կյանքին ընդմիշտ վերջ տրվեց£ Կյանքը մեր լի է դար ու փոսերով, Ու շատ նման է ուղտի սապատին, Մերթ հարթ է ուղիդ, մեկ էլ` ոլորուն, Ամեն ինչ խաղաղ, հանգիստ չի լինում, Ամեն ինչ դյուրին հարցը չի լուծվում£ Որդի~ս, բնության գյուտն է այս կյանքը,

Իսկ մահը` դժնի նրա ծուղակը. Եվ կյանքն ու մահը, թե չարն ու բարին Առանց մեկմեկու չեն կարող ապրել£ Կյանքն էլ շարժուն է, ամեն ինչ հոսուն, Նման է գետի, որ ծովն է թափվում£ Կյանքը երջանիկ բնավ չի լինում, Երջանիկ օրեր է միայն ունենում, Նաեւ ունենում գունագեղ օրեր® Երկնքում արեւ է, պայծառ ես, խնդուն, Թե որ անձրեւ է, մութ ամպ ես դառնում£ Թե որ ցրտաշունչ քամի է դրսում, Հոգիդ փոթորկված մրսում ես, մրսում£ Կյանքը նման է հանգչող ճրագի, Քանի լույս է, տե°ս, հարցերդ լուծիր, Թե չէ, որ մթնեց® գիտե±ս ինչ կանի, «Գետն ամեն անգամ գերան չի բերի»£ Կյանքը շնորհ է Աստծուց պարգեւած, Ճակատագիրն է որոշում մարդկանց, Նա է կյանք տալիս ու նա է վերցնում, Երբեմն էլ կյանքի պարտապան դարձնում£ Այ, այսօր դու կաս, իսկ վաղը չկաս, Քո կյանքի շեմին դնում է դարպաս, Նա ամենքին է տալիս ժամանակ Ու չի սպասում լաց ու պատարագ£ Եվ կյանքը պարտք է, պարտք է մարդու պես, Տալիս են այն քեզ, որ տեսնես, ապրես, Ապրես, աշխատես եւ ըմբոշխնես,

Քանզի «Կստանաս, ինչ դու ցանել ես», Քանզի «Կհնձես, ինչ սերմանել ես», Որ հետագայում, հետո էլ դու տաս Շահած շահույթը տված-առածի, Դա է իմաստը, իմաստը կյանքի£ Մի բան էլ ասեմ, կիսատ չթողնեմ` Սրանով, որդիս, խոսքս ավարտեմ£ Որ կյանքը սերն է, վեհ զգացումը, ՈՒ սերը իքսն է` անհայտությունը, Սերը հավատ է ու վստահություն, Սերը եւ կամք է, տենչանք, տառապանք, Եվ սերն է մարդուն երջանիկ դարձնում, Ու թեւ է տալիս, երկինք համբառնում, Կամ էլ թե սրտում ամպ է կուտակում, Հորդ անձրեւի պես արտասուք թափում£ Կյանքն առանց սիրո երբեք չի լինում, Սերն ամրանում է, երբ հարմարվում են, Փոխադարձ սիրով միմյանց սիրում են, Խրատ-խորհուրդս, որդի սիրելի, Մարդը իր կյանքը պիտ տնօրինի, Ամեն մարդ ինքը իր բախտը գտնի, Իր բախտը կռի ազատ, ինքնակամ, Որ կյանքում ոչ մեկից չմնա դժկամ£ Թե անասունը ապրում է բույսով, Մարդն էլ ապրում է միայն իր հույսով. Հույսդ մի կտրիր, հույսերով լցվիր, Պայքարիր, հասիր, շուտ մեկին գտիր®

Ամենքի կյանքում մայիսն է ծաղկում, Եվ նա ծաղկում է կյանքում մեկ անգամ, Դու էլ պիտ ծաղկես, կազմես ընտանիք, Որ տունդ լցնես զավակներ, բարիք£ Կյանքը ծաղկով լի պարտեզ է, որդի, Մեկին շուտ քաղիր, քանի դեռ ուշ չէ, Ծաղկիր, վայելիր, քեզ համար ապրիր, Թե ամաչեցիր, էլ չես կանաչի, Թե չէ կմնաս կյանքում դու մենակ£ Ուշադիր լսիր, որդի, սիրելի, Ապրել եմ խղճով, հոգով անարատ, Փառք տամ իմ Աստծուն, որ ունեմ զավակ, Ինձ չեմ համարում հիմա չքավոր, Ուրեմն հարկ է խոսքս ավարտեմ, Որ կյանքը, որդի, քո ընտանիքն է, Քո տուն ու տեղը, քո ընկերները, Քո ծառ ու ծաղիկ եւ շրջապատը, Որդիս, վերջապես մայր հողն է կյանքը, Մայր հայրենիքն է եւ քո բերկրանքը, Ասա°, հասկացա±ր, թե ի±նչ է կյանքը£ 15 մարտ 1989 թ.

VII. ԵՐԳԻԾԱԿԱՆ ՊԱՏՈՒՄՆԵՐ

Ի±ՆՉ ԱՆԵՄ, Ա~Խ, ՉԳԻՏԵՄ®

Մարդու լավն եմ կամեցել, Վատը մտքիցս հանել, Չարին բարի ցանկացել, Կամեցել եմ ու անցել£ Տուն չեմ քանդել, չեմ խառնել, Լուր չեմ տարել, չեմ բերել, Չեմ գողացել, չեմ խաբել, Չեմ փախցրել ու կեղծել£ Ինձ խանդում են, նախանձում, Հանդիպում են` պապանձվում, Կամ դառնում են, բրթբրթում, Մեղք են վրաս հա~ բարդում® Ինձ տեսնում են, փսփսում, Չարախոսում, կամ ասում, Բամբասում են, բամբասում Ջղերին չեն ափսոսում£ Թե տեսնում են, հարցնում,

Թե լսում են, դարձնում, Իմ խոսքերն են փորփրում, Թղթին հանձնում փոխփխում£ Զուլալ հոգիս պղտորում, Հալ ու մաշ են ինձ անում, Ես հուզվում եմ, արտասվում, Ի±նչ անեմ, ա~խ, չգիտեմ£ Ինքս ինձ եմ մեղադրում, Սակայն մեղքս չեմ գտնում, Մտքերիս հետ եմ վիճում, Ի±նչ եմ արել, չգիտեմ£ Մորս մոտ եմ դատարկվում, Հաճախ նրա հետ կիսվում, Մայրս է լսում, ծիծաղում, Հոգուս որոտն է ցրում£ Ցրում է նա` ասելով. «Բախտդ է ճչան, ի±նչ անես, Պիտի հպարտ քեզ պահես, Արհամարհես ու անցնես®»£ Հայրս էլ ժպտում է կարծես. «Պիտի ուրախ դու լինես, Էն գլուխը գին չունի, Որ նախանձող էլ չունի®»£

Հոգիս կտանջե ջութակ մը հեռու Իզուր շուքերու կնայեմ – Ան- չէ~. Մատթեոս Զարիֆյան

1. ՈՒՄ ԷԻ ՍՊԱՍՈՒՄ, ՈՎ ԵԿԱՎ®

(Մի իրողություն) Ինձ ասացին, թե հիմա, Որտե±ղ որ է` նա կգա® Սիրտս հունից դուրս թռավ, Ասես, իրո°ք, թեւ առավ, Խնդությունից սնապարծ, Ձեռ ու ոտս դողդողաց, Նաեւ հոգիս փոթորկեց, Մերթ աղմկեց կաթոգին, Մերթ խաղաղվեց լալագին, Դարձավ, հանեց խուլ հառաչ Երբ լսեցի հեռվից կանչ£ Հուզվեցի ու շիկնեցի, Ինձ պատեպատ զարնեցի£ Ու զարմացա, որ չեկավ, Զայրացա, որ նա չկար£ Խռովահույզ դուրս եկա, Հուսակտուր տուն մտա, Աղիողորմ լաց եղա Ու մտքերի մեջ ընկա. – Ի±նչ պատահեց, ի±նչ եղավ,

Աչքս ճամփին ջուր դառավ® Հանկարծ իմ դուռը թակեց, Մեկ ուրիշը հայտնվեց£ Կարճլիկ հասակ, լայն ճակատ, Քիթն էլ խոշոր ու կռնատ£ Մորուք ուներ խնամած, Դեմք ու դիրքով հղփացած£ Հպարտացավ իր ինչքով` Մեքենա, «դաչա» ու տնով£ Ոգեւորված հոխորտաց Երկու դիպլոմ ցույց տվեց£ Ծիծաղ դեմքով հա~ խոսեց, Գլուխն անվերջ նա գովեց, Իր մեկը տաս դարձրեց£ Աններդաշնակ իմ կյանքին, Հակապատկեր փնտրածիս£ Ես մնացի շվարած, Իսկ ներքուստ էլ` այլայլված. Սիրտս իսկույն փշրվեց, Մկաններս ձգվեցին, Արցունքներս սահեցին, Դեմքս դարձավ գունատված. Ուստի հուզված, բարձրաձայն Վճռական ասացի` Մեր միության մասին խոսք, Անգամ լինել չի կարող£ Ապա ես ինձ դիմելով

Տխրահառաչ հեգնեցի` Սպասելով ասպետիս Ինչո±ւ ես ինձ պատժեցի, Ճակատագիր ապաբախտ Ո±վ պիտի գար, ո±վ եկավ® Իմ արծիվը ո±ւր մնաց® Հաջորդ օրը եկավ այցի Վերը հիշված աչքիս փուշը, Համբերության ափում թողեց Անհրապույր իմ նմուշը` Պճնազուգվել ու զարդարվել Օծանելիքով բուրմունքվել, Բեղ-մորուքը լրիվ սափրել, Պայուսակը ձեռքից կախել, Ինքնավստահ եկել, կանգնել Փորձում էր ինձ գայթակղել£ Մինչդեռ նրան հենց դռան մոտ Ետ դարձրի, առարկելով® Թե գնում եմ քրոջս մոտ£ Չակերտավոր ասպետը սեգ Փորձեց փնտրել եւ գտնել ելքԻնձ շարունակ հարց էր տալիս, Պատասխանում խոստումնալից£ Մեկ էլ ե±րբ գամ® Մեկ էլ ե±րբ գամ, քեզ հանդիպեմ, Ոտի~ց-գլուխ քեզ ճանաչեմ,

Կամ էլ, թե դու ինձ իմանաս, Որ տաքանա սիրտդ վրաս£ Քմծիծաղով շշնջացի. Ու բարձրաձայն ես ասացի` Ուրի~շ եմ ես® Ուրի~շ ես դու® Սազական չենք մենք իրարո~ւ Եվ թե° խելքով, թե° վարմունքով Եվ թե հոգով, նպատակով, Իմ հանդեպ շատ սխալվում ես, Ամենեւին հարմար չեմ քեզ, Ասել է, թե` չեմ համակրում, Տեղ չունեք իմ հոգեկանում, Ձեզ` հարմարին փնտրեք, գտեք, Դարձեք, միմյանց տաքացրեք® Ես` համառս, դեռ կսպասեմ Ինձ դեռ անհայտ արքայազնին. Նրան, ում հեգ սիրտս է ուզում, Ով ծնվել է, եկել աշխարհ, Որոնում է ինձ իր համար, Բայց չի գտել, դեռ չի գտել® 12 հունիս 1997 թ. «Այո, հազիվ թե նման մի գիշեր Լավ լուրի համար վեր կենան ու գան®»£ ՄՈՒՍՏԱՅ ՔԱՐԻՄ (Բաշկիր. բանաստեղծ.)

Էլ ՆԱ Ի±ՆՉ ՔՆՆԻՉ, ՈՐ ԼԵԶՈՒ ՉՈՒՆԻ®

( Մի իրողություն եւս)

Լուռ ու խաղաղ կեսգիշերին Դուռս թակեց մի ջահել կին£ – Այս ուշ ժամին,- ինձ եմ ասում,Երբեք լավ բան չի սպասվում£ – Մտածում եմ, երկյուղ կրում, Եվ գնում եմ դուռը բացում£ Իրոք, ոմն անծանոթ կին. – Խնդրում եմ, ներեք,- ասում է մեկեն.Թեպետ գիշերով, բայց մեծ հույսերով, Եկել եմ տունդ, խանգարել քունդ, որ խնդրեմ ձեռքդ® Մոտիկ տղա է, վարքով` աղա է, Քո մասին գիտե, բայց ամաչում է խնամախոսել, Ուստի կամեցա, ձեզ կամուրջ լինել® Տիկնոջն ասացի. – Ներս եկեք, խնդրեմ, իսկ այժմ ասեք, Ո±վ եք դուք, տիկին, ո±վ է թեկնածուն£ Պարզվեց` ապրում են հարակից շենքում, Տիկինն է պատմում, նրան գովերգում£ – Չե°մ ուզում,- կտրուկ ասացի նրան£ Տիկինը, իսկույն, շիկնեց, գունատվեց Մնաց զարմացած, շփոթված ասաց. – Դու դեռ չես տեսել ու հանկարծ մերժե±լ® Սիրուն, գեղեցիկ, աղա տղա է, իրավաբան է ու գործով` քննիչ® – Շնորհակալ եմ® շատ շնորհակալ,Վճռական ձայնով տիկնոջն ասացի. – Այդպիսի մեկին չեմ ուզի, երբեք® Էլ ի±նչ քննիչ է, որ լեզու չունի

Եվ միջնորդելով ինձ պիտի «քննի» Ամուսնացողը պետք է չամաչի, Ոչ թե ուրիշի երգի տակ պարի, Այլ` վճռական, համարձակ լինի£ 20 մայիսի 1983 թ.

ԱՐԴՈՒԿԻ ՆՎԵՐԸ

(Իրականություն) Հարեւանս վատ չէր ապրում Ու իր քիթն էլ ցից էր պահում£ Տունը լիքն էր ամեն ինչով Եվ քեֆին էլ, քեֆ չէր հասնի£ Բարց արի, տես` արդուկ չուներ, Միտք էլ չուներ կարծես գնել. Լույսը լրիվ դեռ չբացված, Աքլորի պես նա էր կանչում, Անուշ քնից մեզ արթնացնում£ – Քույրիկ, Սիրուշ, բարի լույս, Մի րոպե արի դուրս. Մեր արդուկը փչացել է, Կարելի± է ձերը խնդրել£ – Խնդրեմ, խնդրեմ,- մայրս էր ասում Ու տալիս էր պատրաստակամ£ Հաջորդ օրը նա վերստին Բարձր ձայնով մորս կանչեց. – Քույրիկ Սիրուշ, բարի լույս,

Էսօր էլ դու արդուկը տուր Ես վաղվանից էլ չեմ խնդրի, Կերթամ խանութ, արդուկ կառնեմ£ Մայրս խոնարհ գնում, բերում, Մեր արդուկն է նրան տալիս£ Մի անգամ էլ, լուսաբացին, Երբ նա կրկին բարձր ձայնեց, Մայրս արդեն էլ չսպասեց, Արդուկը բերեց, իրեն տվեց£ Ու համարյա նա ամեն օր, Գալիս, առնում ու տանում էր, Իսկ գնելը մոռանում էր£ Ու գնելուց էլ չէր խոսում£ Դա էլ ոչինչ£ Ցավն այն է, Որ` ամեն օր գալիս, տանում Ու մենք էինք գնում, բերում£ Դեռ մի բան էլ մենք` ամաչում£ Չհամբերեց մայրս մի օր Ու քթի տակ կուշտ ծիծաղեց, Ապա դարձավ Նրա շքին մենախոսեց£ – Ա°յ, տնաշեն, ա°յ, հեր օրհնած, Թե տանում ես, գոնե ետ բեր® Ի±նչ է, ի±նչ է, ալարում ես® Հետո էլ թե` – Էդ ո±նց է, որ Ամեն ինչի դու փող ունես, Իսկ արդուկի միջոց չունե±ս®

Եվ մի օր էլ լուսաբացին, Երբ սպասում էինք նրա այցին, Մեզ, բոլորիս մայրս ասաց. – Որոշել եմ, որ էս անգամ երբ նա կանչի, Մի նոր արդուկ ես նվեր տամ£ Գիտեք ինչո±ւ® – Որ նրանից մենք ազատվենք£ – Ի±նչ եք ասում, ա~յ, իմ բալեք£ Համաձա±յն եք® Միաբերան մենք ասացինք` Համաձայն ենք£ Հետն էլ մի կուշտ ծիծաղեցինք£ Ու այդպես էլ մայրս արեց եւ ճիշտ վարվեց£ Հարեւանս մեզ այլեւս էլ չարթնացրեց£ 20 փետրվար 1997 թ.

ՈՉ ԹԵ ԻՆՉ, ԱՅԼ` ՊԻՆՉ®

Մեր տուն էր եկել մի մարդ հարբեցող Իրեն ձեւացնում իբրեւ կարդացող, Սեղանի շուրջը հենց որ նա նստեց, Բացեց խուրջինը ու աչքով արեց£ Խուրջինից հանեց իր ծոցատետրը Ու միջից ընտրեց գրած նոթերը, Կարդաց բամբ ձայնով` անչափ հիացած, Ամպրոպի նման ձայնը բարձրացրած£ Ծխախոտ ուզեց, վառեց ու ծխեց, Ծխի քուլայով մեր շուրջը պատեց Օդը սենյակի շատ ապականեց

Եվ մեզ` բոլորիս նա զարմացրեց£ Թե հյուրասիրվեց, սրտով նա շոյվեց Ու բազկաթոռին ժամերով գամվեց£ Վերջին բաժակը երբ ձեռքը առավ, Շշի հատակը դատարկված տեսավ£ Հարբելուց հետո հա~ շատախոսեց, Կյանքից, ապրուստից անվերջ բողոքեց, Ջահե~լ-ահելի~ց բամբասանք արեց, Դրա~մ-դոլարի~ց թարմ լուրեր տվեց£ Ձեռքի դողոցքից օղին վայր թափվեց, Մատների կեղտից մեր սիրտը խառնեց, Լցրեց ու խմեց մեզ շողոքորթեց, Եղած-չեղածին նա անուն դրեց£ Կերա~վ-կշտացա~վ, խմե~ց, հագեցա~վ, Տեղից վեր կացավ ու ճամփա ընկավ, Աչքերի դեմը ասես սեւացավ, Դռանը չհասած հանկարծ վայր ընկավ£ Ճիգեր գործելով տեղից վեր ելավ, Կոշիկը ոտքից սակայն դուրս թռավ, Վրայի փոշին նա ձեռքով մաքրեց, Կոշիկը հագավ ու ոտքի կանգնեց£ Մեր դռան շեմին հենված լաց եղավ,

Թե ինչի± համար, ոչ ոք չիմացավ, Գուցե վերհիշեց ընկերոջ մահը, Ոչ էլ միտ բերեց ընկնելու պահը£ Ծխախոտ խնդրեց, երբ հազը խեղդեց, Լռեց, գունատվեց ու ոգեւորվեց, Ծիծաղը դեմքին Արարչին հիշեց «Մեծ ես, իմ Աստված»- եւ օղի խնդրեց£ Լցրեց ու ըմպեց, գոհություն հայտնեց, Ձեռքը դողդողաց, բաժակը ընկավ, Օղին էլ թափեց, ծածկոցը թրջեց, Ծածկոցի հերը անիծեց պրծավ£ Մեր բախտը բերեց, մի կերպ վեր կացավ, «Համբերությունը կյանք է»- նա ասաց Եվ իրենից գոհ թողեց, հեռացավ£ Երբ նա հեռացավ, մենք նոր հասկացանք, Որ ոչ թե ո±վ էր նա, այլ, թե` ի±նչ, Ավելի ճիշտ` պինչ£ 11 հուլիս 1976 թ.

ԱԻԴԱՅԻ ՏԻԿՆԻԿԸ

Մենք հարեւան էինք` ես ու Աիդան Ու ընկերներ էինք հինգը տարեկան£ Հաճախ էինք բակում թատրոն ցուցադրում, Կամ էլ թե գետնին «կլաս» էինք խաղում£ Բայց ամենից շատ տիկնիկ էինք սիրում

Ու նրանով էլ տուն-տունիկ խաղում£ Աիդան ուներ մի չքնաղ տիկնիկ` Իր նման սիրուն, շատ էր անուշիկ, Քնում էր, զարթնում, քայլում էր, խոսում Ու աղեկտուր մա~-մա~ էր ասում£ Եվ միշտ գրկում էր ու կրծքին սեղմում, Մեկ ուրիշին տալ նա չէր կամենում. Իսկ ես տխրում էի, որ տիկնիկ չունեմ, Թեեւ ունեի, մարմինն էր փայտից, Գլուխն էլ ամուր կարած կոճակից, Իսկ դեմքի վրա կապույտ մատիտով, Մայրս էր նկարել մեծ համբերանքով` Աչք-ունք էր դրել կետ-ստորակետով, Հետո խնամքով զգեստ էր կարել, Հագցրել, կապել ու ինձ նվիրել£ Ու ես էլ նրան շատ-շատ էի սիրում` Հաց-ջուր էի տալիս ու բա~յ-բա~յ ասում, Քնեցնում էի, տանից դուրս թռչում, Սրտի թրթիռով դեպ փողոց փախչում£ Անուշ տիկնիկով խաղալ էի ուզում. Ու մտքիս մեջ էլ հա~ որոշում էի, Որ տաս օր քնեմ, որ շուտ մեծանամ, Հենց որ մեծանամ, շուտ խանութ գնամ, Որ այդ տիկնիկից մեկն էլ ես գնեմ, Ու նրա հետ էլ մի կուշտ ես խաղամ, Որ ամբողջ սրտով կարոտս առնեմ£ Օրերից մի օր այնպես պատահեց,

Երկուսիս միջեւ մի պայման կնքվեց` Ով խաղին տարվի, տիկնիկը գրկի£ Ու խաղի պահին Աիդան տարվեց Եվ իսկույն եւեթ պայմանը դրժեց, Տիկնիկին ամուր ու սիրով գրկեց, Ավելի ուժգին իր կրծքին սեղմեց£ Ես շատ տրտմեցի, հոնքս կիտեցի, Աջ ձեռքիս երկու մատը բացեցի, Բացած մատներս նրան պարզեցի£ Աիդան մոտեցավ աչքը խոժոռեց, Բացած մատներս իսկույն նա փակեց, Որը նշան էր մեր խռովության£ Դրանից հետո մենք բաժանվեցինք Եվ իրար հանդեպ «ոխով» լցվեցինք£ Ու եկավ երկար ծանր գիշերը, Բայց արի ու տես իմ ապրումները, Մինչեւ այգաբաց ես աչք չեմ փակել, Անվերջ անկողնում շուռումուռ եկել, Տանջվել եմ, սսկվել, արթուն մնացել£ Վաղ լուսաբացին, դեռ ժամը վեցին Ես մոտեցել եմ իր պատուհանին, Լաց-պաղատանքով նրան եմ կանչել. Մինչդեռ իր մայրը, մայրը սիրասուն Տիկին Ազնիվն է իմ դեմ դուրս եկել, Քաղցր ժպտացել, ապա զարմացել Ու զարմանքով էլ այսպես է ասել. – Սիրուն Ջուլիետա, դեռ ժամը վեցն է,

Ինչո±ւ ես այդքա~ն դու վաղ արթնացել. Չէ± որ Աիդան խորը քնած է® Ինքդ էլ գնա ու հանգիստ քնիր` Եվ այնքա~ն քնիր, մինչեւ լուսանա, Հենց որ արթնանաս, շուտ մեր տուն կգաս, Որ աղջկաս հետ դարձյալ դու խաղաս£ Ու ես տուն դարձա սիրտս ճմլված, Ասես թե մտքում վրան բարկացած, Սակայն մեկ ժամը դեռ չբոլորած, Պատուհանի տակ ես հայտնվեցի Ու երեք անգամ «Աիդա» կանչեցի£ Եվ մեկ էլ տեսա, որ դուռը բացվեց Ու դռան շեմին նա իմ դեմ կանգնեց, Սիրտս ու հոգիս բերկրանքով լցվեց. Երբ նա ինձ տեսավ կարծես զարմացավ, Հոնքերը կիտեց, ասես մռայլվեց, Մռայլ աչքերը իմ դեմ ոլորեց, Ու քնատ աչքով խեթ-խեթ ինձ նայեց£ Ձեռքիս փակ երկու մատը նկատեց Մեղմ ժպիտով էլ մատներս բացեց£ Մենք հաշտվեցինք, ողջագուրվեցինք, Ու իրար ամուր-ամուր սեղմեցինք Եվ նա տուն վազեց, տիկնիկը բերեց, Սիրալիր սրտով դեպի ինձ մեկնեց£ Անցան տարիներ ու մենք մեծացանք, Բայց մեր տիկնիկին ու մեր խաղերը`

Երբեք ու երբեք մենք չմոռացանք£ Մեզ հետ նա մնաց մանկութ հուշ անցած, Քաղցր հուշ` անցած, անցա~ծ-գնացա~ծ, Անցա~ծ-գնացա~ծ, բայց չմոռացվա~ծ£ Ու մինչեւ հիմա սիրտս է խոցված, Ուր որ պատահի զայրույթով լցված Հիշում եմ, փռթկում, երեսով տալիս, Որ իր տիկնիկը նա ինձ չէր տալիս£ Մի օր էլ Աիդան մեր տուն հյուր եկավ, Մի կուշտ ծիծաղեց ու այսպես ասաց. – Միշտ բողոքում ես տիկնիկի համար, Խնդրե°մ, բերել եմ կենդանի տիկնիկ, Մատնացույց արեց նա իր թոռնիկին Ու շարունակեց իր միտքը այսպես. – Պրծա± քեզանց, մի կուշտ առ խաղա, Որ էլ դու հանկարծ երեսով չտաս, Որ էլ դու չասես` տիկնիկ չտվեց® 15 մայիս 1984 թ.

ԿՅԱՆՔՆ Է ԵՌՈՒՄ ՄԵՐ ՔԱՂԱՔՈՒՄ

Էլ տեղ չկա խանութներում, Թե հին, թե նոր մթերքով, Փողոց-շուկան է տրաքվում, Բերք-բարիքով ու ինչքով£ Կյանքն է եռում մեր քաղաքում, Դոլարն է տեր-տիրակալ, Առեւտրին է զարկ տրվում, Գիտությունը` կործանվում£

Պետ.բուհերը տեղն են զիջում, Սեփականները պարծենում, Զարմանում եմ ու հարց տալիս` Էսպես ո±ւր ենք գնալու£ Իրավաբան, թե ինժեներ, Բժիշկ, գուշակ, շինարար, Ուսանում են ու կրթվում, Առաջ գնում դոլարով£ Իսկ «շեֆերն էլ» կաշառակեր Անբանին են ընդառաջում, Կորզում դոլար ու վաուչեր Միլիոնատեր հռչակվում£ .

Ոչ մեկին էլ խելքը պետք չէ, Դատարկ գլուխն է մոդա, Ու դեռ բուհն էլ չի ավարտել, Բայց գիտե±ք, թե ո±վ է նա£

Ծիծաղում է մարդկանց վրա Ու դոլարի հետ խաղում, Օրը-օրի փորն է տռզում Եվ մարդկանց չի բարեւում£ Վիլա, դաչա~, ֆո~րդ է գնում, Առո~ք-փառո~ք վայելում, Դղյակնե~ր է նա կառուցում, Ծովափերո~ւմ կյանք վարում£ Կյանքն է եռում մեր քաղաքում, Մեկն ուտում է, քեֆ անում, Մյուսը հագնում, ըմբոշխնում է

Զվարճանքի մեջ կորչում£ Իսկ անցյալում մարդ կոչվածն է Կրթվել, տանջվել, սովորել, Աշխատել է ազնիվ, շիտակ, Հարգանք, պատիվ վայելել£ Մինչդեռ այժմ նմանները Ա~խ, քաղցի ու զրկանքի մեջ Մտածում են, թե ի±նչ անեն, Որ սեւ հացի փող ճարեն£ Մարդ էլ կա, որ հուսահատված Մղկտում է օրնիբուն, Եկամտի աղբյուր չունի, Գերադասում է մեռնել£ Տանը նստած, ճարը կտրած, Փորը սոված սնկրտում, Նպաստ. թոշակն է ուշանում, Աչքը դռնից չի կտրում£ Կյանքն է եռում մեր քաղաքում, Ա~խ, նայած թե ո±ւմ համար® Մեկը տանջվում, տառապում է, Մյուսը լափում, տռզում£ Ո±ւմ համար է կյանքը եռում, Չգիտեմ, չեմ հասկանում£ 4 մարտ 1999 թ.

ՏԵՍԵՔ, ԹԵ ԿԱՏԱԿԸ ԷԼ Ո±ՆՑ ԿԼԻՆԻ

ՄԵՐ ՎԶԿՈՆ

Մեր քաջ Վզկոն մի թիզ էր, Բայց չափազանց թիթիզ էր, Ուներ փարթամ գանգուրներ, Թռչկոտում էր բոյից վեր£ Մեկ էլ հանկարծ նկատեմ` Կախ շրթունքին` ցից ատամ, Երբ խոսում էր կամ պատմում, Մեծ բերանն էր ջրոտում£ Բա±® ծիծա~ղը զրնգուն® Խոսք-զրո~ւյցը աղմկոտ® Ձեռագի±րը, որ տեսնես, Զարմանքից կպապանձվես£ Ու տառերը` գլխից մեծ, Իսկ բառերը սար ելած, Նիստ ու կացը անսովոր, Ի±նչ եմ ասել հլը որ® Վզկոն ուներ մի կնիկ, Ոչ թե կնիկ, այլ տիկնիկ, Էն էլ` շուշա մի տիկնիկ, Ինչ անուշ էր, սիրունիկ£ Խեղճը ուներ հազար ցավ, Էլ ի±նչ աներ® չիմացավ. Ոչ բուժվում էր, ազատվում, Ոչ էլ մարդու էր լսում£ Վզկոն ուներ երեք ձագ Ու պահում էր անփորձանք,

Խելոք էին, բայց մի տե±ս Որ նրանցից դժգոհ էր£ ® Թվում էր, թե մեր Վզկոն Խեղճ, տկար ու անճար էր, Սակայն կասե±ս, որ ինչքա~ն Նա խորամանկ աղվես էր£ Թեպետ անտեր մի շուն էր, Մինչդեռ իր տան մեծ սյունն էր. Թե աչքն ընկավ էդ փետը, Կառներ տաներ շուտ հետը£ Էլ Վզկո չէր տզմզան Գայլ էր կարծես, թե գազան Բաց երախով անպայման Հոտոտում էր ամեն բան£ Անաչառ չէր, բայց լաչառ էր, Միշտ տզզում, բզբզում էր, Թղթի վրա խզբզում էր, Մեկ էլ տեսար գլուխն առած շուտ կորչում էր£ ®Մի օր Վզկոն հարբել էր, Սոված փորին խմել էր, Երբ նստել էր ժողովին, Գլուխն ուսից ընկել էր£ Պլանբաժնից կանչել էին Ու թվեր էին պահանջել, Նա շփոթվել, հուզվել էր, Մտքերի մեջ սուզվել էր£

Թուղթը ձեռքին փնտրում էր, Քթի տակ փնթփնթում էր, Ձենը գցել, գոռում էր, Տո~ւզ էր կարծում, բա~® շեֆ էր£ Թեպետ շատ էր վախեցող, Բայց մի շուն էր շատ հաչող. Ու կոշտ կողը թե բռներ, Քեզ կկծեր, համփ կաներ® (Եվ այսպես մի օր®) ®Եկել էր նա` ունքը կիտած, Նույնիսկ տնից խիստ զայրացած. Ո±նց էր ընկել կրակը, Որ չէր կոճկել կոճակը£ Հագել շապիկ թարս ու շիտակ, Դրել էր կարճ բաճկոնի տակ, Երեւում էր անդրավարտիք, Կապած վրան ծռված գոտիկ£ Այդպես նրան հենց որ տեսա Կարծես իսկույն ես քարացա Շատ զարմացա® ծիծաղեցի Ծիծաղելով էլ ասացի. – Ա~յ, քեզ փնթի, շեֆ ջան, Ի±նչ ես գրում ժրաջան, Վեր կաց, հայելուն նայիր, Նոր հագուստդ շուտ ուղղիր£ (Հաջորդ օրը) ® Գործի եկավ ծիծաղ դեմքով,

Պարանոցին` սեւ փողկապով, Գլխին մի ծուռ փափախ դրել, Սափրվելիս մաշկն էր կտրել£ Կտրած տեղին թուղթ կպցրել Շաղ էր տվել դիմափոշին, Օծանելիք մի կուշտ փչել Իրենից գոհ սենյակ մտել£ – Մեռա~® մեռա~® ես մեռա~® Հոտից մեռա~® տնաշեն. Մեկը ասաց դժգոհած Ու սենյակից դուրս թռավ£ (Հաջորդ օրը) ®Հագել էր նա մաքուր շապիկ, Հետն էլ սիրո~ւն, երկա~ր վարտիք, Թե հազում կամ կակազում էր, Թուքը թռնում էր մինչ «կատիք»£ Ջուկոն շատ էր գեղեցիկ, Բոյը երկա~ր, սլացի~կ, Եվ հագուստը առա~նց զարդ, Սիրտն այրում էր հազա~ր դարդ£ Ա~խ, էդ Վզկոն շատ էր չար, Իսկ նա չուներ ձեռքին ճար, Պիտ ազատվեր իր գործից, Որ բաժանվեր Վզկոյից£ Կռվարար էր, բանսարկու, Այն էլ` ինչպե~ս ահարկու® Ջուկոն մի օր ամառը

Բռնեց նրա տամարը£ (Ինչպե±ս® Ինչպե±ս®) Թե շեֆն ասաց` կարմիր է, Ասա` ճիշտ ես, կարմիր է, Մեկ է, սեւը կարմրի փոխած, Ամեն մեկը, իր տեղում են այդպես նստած£ (®Ու այնուհետ` էլ չէր գոռում մեր Վզկոն)£ Գնում, գալիս, գովում էր, Ոտի վրա թռչում էր, Եվ ուրախ էր առհավետ, Գործը սահում էր իր հետ£ Ա~խ, դու` Վզկո, Իսկ ես` կատու, Հարմարվել էինք Մեկսմեկու£ ® Մի օր էլ մենք լուծարվեցինք£ Ես սար ընկա, իսկ նա` ձոր£ Վզկոն անչափ էր նիհարել` Ցամաք ձորի աղվես դառել£ Անցան օրեր, ամիսներ Լուր չունեի նրանից£ Ընկերներիս չէի տեսնում, Քանզի տանն էի միշտ նստում£ Մեկ էլ մի օր զանգ եկավ, Հեռախոսն էր. շուտ ելա, Տեղից թռա ու հասա£ Օ~, Վզկոն էր® ոնց որ թե®

– Ո±նց ես® ո±նց ես,- հարցրի® – Մի° հարցրու` ես չկամ® Հետո ինձնից ամաչեց, Լսափողը վայր դրեց£ 5 մարտ 1999 թ. ՄԻՇԱՅԻՆ (Կատակերգ) Միշա~, Միշա~, ինձ թամաշա, Դու փաշա ես, ոչ թե բոշա£ Ինձ իրիշկա~, լավ իրիշկա, Հետո չասես շաշ-ա~® շաշ-ա~® Ախր լավ-ա~ ասես գեշ ա~, Քան թե ասես էշ ա~, էշ ա~® Մի ուշանա~, գնա~, գնա~, Բեր անխնա միայն լապշա, Որ ջղերդ չքայքայես Եվ հոգսերով հանկարծ չապրես£ Մի° լա, մի° լա, այլ դու խնդա, Շուտ քո հունից շատ դուրս մի գա® 10 հունվարի 2004 թ. ՄԱՐԱՏԻՆ Բարեխրատ (կատակերգ) Դու ասացիր` կարճ ես գրել. Դե ուրեմն մի զլացիր, Ասածներիս լավ դիմացիր, Քանզի Մարատ քեզ հարազատ

Կտամ մի հատ բարեխրատ, Սակայն գուցե այն քեզ թվա Քիչ հուզառատ£ Ո°չ, հարգելիս. Ես ասում եմ շատ անաղարտ£ Այո°, ճիշտ է, Որ դու մարդկանց, որոնք աղքատ, Ծերատ, թերատ, կորցրել հավատ, Կամ դարձել են թերահավատ, Նրանց հանդեպ գթառատ ես, Հացառատ ու սիրառատ ես, Հանկարծ չասե±ս շողոքորթ ես® Բայց իմացիր, սուր մկրատ ես, Արիստոկրատ, բյուրոկրատ ես£ Գուցե քիչ էլ քեզ խրատեմ, Որ չկարծես, թե ժլատ եմ£ Մի նեղացիր իմ ախպեր ջան, Որ ծակեցի մի քիչ քո ջան, Լավ իմացիր էլի ուշ չէ, Քո նյարդերը շատ ափսոս է£ Դե ուրեմն այն խնայիր Հաճախ հունից դուրս մի հանիր, Որ անիրավ դու այս կյանքում .Միայն երկա~ր, անհո~գ ապրես, Ու թերեւս ինձ էլ հիշես Եվ քթիդ տակ կուշտ ծիծաղես® 10 հունվար 2004 թ.

ԻՄ ԴԵՄ ԿԵԼՆԻ± ՆՈՐ ԲՈՒՐԺՈՒԱ®

Անո~ւշ քույրիկ, իմ բմբլիկ, Քա~ղցր քույրիկ, իմ բլբլիկ, Ա~խ, թմբլիկ, ա~րդ բարալիկ, Հեզի~կ-նազի~կ, տան բզեզիկ, Իսկ ես` մանկիկ ու հիմարիկ, Շաղեմ պստիկ ռեպլիկ-մեպլիկ, Խեզ բան ասեմ բզիկ-մզիկ, Մի քիչ դառնամ խաբարբզիկ£ Սատար չեղավ ոչ մի ցլիկ, Սիրտս դառավ ճմլիկ-մմլիկ, Գծիկ-կծիկ, գունդուկծիկ, Տարիս անցավ մելամաղձիկ£ Թախծի~կ-մաղձի~կ, մելամաղձի~կ, Պահի~կ, մահի~կ, մի հիստերի~կ® Ես մի դստրիկ լիրի~կ-լիրի~կ Դարձա դողիկ մի ճնճուղիկ£ Ես ազդեցիկ արեւքուրիկ, Օֆիս մտա հանց մուրացիկ Ու ասացի գիրք եմ տպում Եվ դիմացը դոլար խնդրում£ Այդ իմացավ բարեկեցիկ Ու սլացիկ մի պարմանիկ Մոտը կանչեց շատ գեղեցիկ Նանի~կ, ջանի~կ եւ մի զարմիկ£ Ժպտա~ց, խորհե~ց, ապա ասաց. – Ափսո~ս® ափսո~ս գումար չունեմ.

Ֆինանսական ճեղքվածք ունեմ, Բայց ի±նչ արած, ես քեզ կօգնեմ, Մի քիչ դոլար կփոխանցեմ£ Քիչ էր, ա~խ, քիչ, շունչ քաշեցի, Սակայն «որսը» չմերժեցի Ու ձեւացա գոհ, երջանիկ Եվ տուն դարձա հանց պայթուցիկ£ Արդ, կանգնել եմ ճամփամիջում Մտքիս հետ եմ հա~ քչփչում, Ասում, խոսում ու աղաչում` Ալելուա~® ա-լե-լու~ա Իմ դեմ կելնի± նոր բուրժուա® 10 հունվար 2004 թ.

ԹԵ ԻՆՉՊԵՍ ԵՆ ԻՄ ԱՆՈՒՆԸ ԱՂԱՎԱՂՈՒՄ

Յոթանասունհինգ անուն ունեմ ես, Ասացեք, խնդրեմ, հարո±ւստ եք ինձ պես. Յոթանասունհինգ անուն ունեմ ես, Կթվարկեմ մեկ-մեկ ձեզ£ Զարմանում եմ ու զայրանում, Զայրանում եմ, ապշած մնում, Գիտե±ք ինչու® ա~խ, չգիտեք® Որ թերեւս ուր էլ լինեմ` Պարտեզ, դպրոց, թե փողոցում, Թե կինոյում, թե թատրոնում, Տեխնիկումում, կամ թե բուհում, Թե շուկայում, թե խանութում, Մինչեւ անգամ` փաստաթղթում,

Որ հաճախ են իմ անունը աղավաղում Եվ ավելին` սխալ գրում, սխալ կարդում. Ա~խ, ինձ հունից ո±նց ես հանում® Եվ քանիցս® Գրում, կարդում, արտասանում, Երգում, կանչում, գոչում, կոչում, Ծռմռում են, ձեւափոխում, Իրենց մտքով, որ իբրեւ թե Անունս կեղծ փաղաքշանքով Կրճատում են, ինձ հիացնում® Ա~խ, ի±նչ անեմ, մեղավոր չեմ. Թե ամաչում ու լռում եմ, Թե զարմանում, զայրանում եմ Եվ ի±նչ արած® ճարահատյալ Իմ քթի տակ ծիծաղում եմ, Ծիծաղս կտրում ու լռում եմ, Իմ անվան հետ ծանոթանում Ու քիչ հետո ընտելանում£ Յոթանասունհինգ անուն ունեմ ես Հերթով կասեմ հիմա Ձեզ, Մի զարմացեք ու ձանձրացեք, Բազմահամբեր միայն եղեք, Եկե~ք, եկե~ք, ինձ մոտ եկե~ք, Աթոռներին հարմար նստեք, Ձեր մատների վրա հաշվեք Եվ այլազան անուն լսեք£ Ջուլ, Ջուլո կամ Ջուլետտա,

Ջուլի, Ջուլա, Ջուլիետտա, Ջուկո, Ջուլիկ. Ջուլետտա, Ջուլիո, Ջուլիե, Ջուլիետա, Ջուլյա, Ջեմմա, Ջուլյաննա, Երբեմն էլ` Ջուլյանելլա, Ջումնա, Ջուտա ու Ջուլիտա, Ջուլետ. Ջուլիետ, Ջուլյետա, Ջենա, Էմմա եւ Ջուլեթա, Ջուտո, Ջենի ու Ջոկոնդա, Ջիլդա~, Ջուլիյա~® Ջուլիանո կամ Ջուաննա® Եվ Ջուլիաննա, եւ Ջյուլիետտա, Ջիովաննա ու Ժուլիթա, Ջոտո, Ջուլեթ ու Ջուլիթա, Եվ Ժուլ, Ժուլո, կամ Ժուլետա, Ժուլի, Ժուլիետ ու Ժուլիետտա, Ժուլիկ, Ժուլետ կամ Ժյուլետտա Ժուկո, Ժենիկ ու Ժասմենա, Ժաննա, Ժուաննա եւ Ժուլիաննա, Ժուլիո, Ժուլա ու Ժուլիտա, Ժուլեթ, Ժասիկ, քա~® Ժուլեթա, Ժուլյա, Ժենյա, վա~յ® Ժուլյետա, Չուլո~, Չուլա~, ի~® Չուլեթա, Չուլեթ, Չուլիկ, կամ Չուլիթա, Ճուլո, Ճուլիկ, ա~խ® Ճուլիթա, Ճուլա, Ճուլեթ, վա°խ® Ճուլեթա® Ասացեք, խնդրեմ, հարո±ւստ եք ինձ պես

Յոթանասունհինգ անուն ունեմ ես, Յոթանասունհինգ անուն ունեմ ես Չհամոզեցի± արդյոք ձեզ® 10 մարտ 2000 թ.

ԱՐՏԱԿԱՐԳ ԴԵՊՔ

Ուշադրություն, ուշադրություն£ Խոսում է Երեւանը£ Լսեցեք արտակարգ հաղորդագրություն այն մասին, որ կատարվել է երեկ` նոյեմբերի 8-ի ողջ գիշերը եւ շարունակվում է մինչեւ այսօր£ Բեն Լադենը հարձակում է գործել Ջումնայի միապետության վրա եւ ռմբակոծել նրա բերանի խոռոչում տարիներ շարունակ խնամքով պահված եւ պահպանված արվարձանները, որոնք իրենցից մեծ արժեք են ներկայացրել£ Այստեղ են եկել տարբեր երկրներից հազարավոր զբոսաշրջիկներ` մոտիկից տեսնելու եւ հիանալու բարձր ճարտարապետական արվեստով կերտած կոթողի համար£ Ռմբակոծումը եղել է պլանավորված եւ հաշվարկված£ Այն կատարվել է ինչպես վերեւից` կենտրոնացված, այնպես էլ ներքեւից£ Մարդիկ խուճապահար դուրս են վազել իրենց տներից սոդա-աղ-յոդջրի միոցով ու փորձել են հանգցնել արվարձանների հիմքում շարունակաբար բռնկվող հրդեհը£ Բարեբախտաբար` զոհեր չկան, սակայն կան տուժածներ£ Առավելապես տուժել են Ջումնա, Ջուտա, Ջուկո թաղամասերը, որտեղ նկատելի էին տարածքի արվարձանների վզիկների բացվածքները, որից էլ աջ այտը այտուցվել էր եւ վերածվել բլրակի£ Մասնագետներն առաջարկում են ռմբակոծումից առավել տուժած Ջումնա արվարձանն հեռացնել, քանի որ վերջինս ներսի կողմից ամուր հյուսվածքներով շաղկապված է մյուսների հետ, եւ այն չհեռացնելու դեպքում

կարող է պատճառ դառնալ շրջակայքում նոր բռնկվող հրդեհների եւ նույնիսկ առաջացնել փոթորիկներ£ Սակայն Ջումնայի միապետությունը քանի որ ներկա դրությամբ գտնվում է սնանկ վիճակում եւ չունի անհրաժեշտ նյութական ռեսուրսներ, ուստի հրաժարվում է այդ առաջարկը կենսագործելուց` պատճառաբանելով, որ տարածքի արվարձանը հեռացնելուց հետո առաջ կգան հետագա նորոգման աշխատանքային բարդություններ£ Միաժամանակ հայտնում, որ ելնելով երկրում տիրող այս ծանր կենսավիճակից, ստիպված կլինի սպասել հերթական նոր ռմբակոծումների£ Մեկ նորություն եւս£ Այսօր Ջումնա միապետություն է մեկնել նշանավոր բժշկուհի, կենսաբան, բիզնեսմեն Սվետլանա Հարությունյանը, որն իր անմիջական մարդասիրական օգնությունն ու նվիրատվությունն է կատարել նշված միապետության թագուհի Ջումնային, տալով եղեսպակի եւ երիցուկի մեկական տուփ, առաջարկելով ժամը մեկ կատարել արվարձանների լվացում, եւ հուսադրել է, որ դա իրեն կօգնի£ Սիրելի բարեկամներ, հենց այս ժամին վեց երկրներից, այն է` Ռիմ, Վալ, Գար, Ռոբ, Հար եւ Պատ պետությունները հեռագրեր են հղել Ջումնա միապետությանը, որտեղ ասված է` Ձերդ մեծություն թագուհի` տիկին Ջումնա£ Մեր պետություններն ինչպես դառնացած, այնպես էլ ըմբոստացած են Ձեր միապետությունում կատարվածի համար, քանզի Ձեր ցավը մեր ցավն է£ Ձերդ գերազանցություն, Դուք բարի դրացիական հարաբերությունների մեջ եք Ձեր հարեւան երկրների հետ, ինչպես եւ մեզ հետ, ուստի մեր պետությունները` Ռիմ, Վալ, Գար, Ռոբ, Հար եւ Պատը կանեն ամեն ինչ, որ Բեն Լադենի ձախ ուժերի բլոկը մեկընդմիշտ ջախջախվի£ ՋՈՒՄՆԱ միապետության թագուհի` ՋՈՒԼԻԵՏԱ ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ

ԾանոթությունՋումնա, Ջուտա, Ջուկո- Ջուլիետա Մնացականյան Ռիմ- քույրս` Ռիմա Վալ- քրոջս ամուսինը` Վոլոդյա Գար- քրոջս տղան` Գարեգին Ռոբ- քրոջս տղան` Ռոբերտ Հար- մեծ եղբայրս` Հարություն Պատ- փոքր եղբայրս` Պատվական Սվետլանա Հարությունյան- մանկության ընկերուհի

VIII. ՔԱՌՅԱԿՆԵՐ

Նվիրում եմ քեզ ձոներգս կրկին, Իմ թախծոտ սրտի էջերն անհուն, Որ միշտ` կարդալիս սեղմես քո կրծքին Քո կողքին լինեմ, փարվեմ քո հոգուն£ Մարդի~կ, եղեք ջերմ ու բարի, Ձեր արեւը չի խավարի® Ձեր գործերը լավ կընթանան, Ձեր Աստվածն էլ կգոհանա£ Քանի մարդու խիղճը դեռ կա` Աստված կողքին միշտ կա ու կա, Իսկ թե խիղճը խամրեց իր մեջ, Ինքը կտա իր կյանքին վերջ£ Թե մարդ ես, դու սիրտ ունես, Թե մարդ ես, հոգի ունես

Տնաշեն, մեկն էլ չունես, Ինձ ասա էլ ի±նչ մարդ ես£ Լեզու, մարդ ես, Համ տմարդ ես, Ինձ համար դու Հանց թակարդ ես£ Իմ լեզուն լուռ է, Հոգիս` հրակեզ, Միտքս արթուն է, Ցավոք ճայթուն է® Իմ լեզուն լուռ է, Հոգիս` մրմուռ է, Միտքս երկնքում Ճառագած հուր է£ Քարի պես ապրել, Քարի պես լռել, Այդ ինչպե±ս է, որ Ես քար չեմ դառել£ Օրն է ճառագում, Լույսով եմ լցվում Ու նրանով եմ Ինձ վերագտնում£

Ծրը կանցնի` հուշը կա, Հուշը կանցնի` փուշը կա, Փուշը սիրտս թե ծակի, Հուշն էլ հետը կծաղկի£ (Հուշն էլ կանցնի, ցավ կգա)£ Ա~խ, իմ սիրտն է լույսի ծով, Ու ճամփան է կածան մով, Սիրտս հուր է, լեզուս լուռ, Ո±նց ապրեցի ցավ, մրմուռ£ Ա~խ, կրակ կա իմ սրտում, Բյուր կրակ կա իմ սրտում, Սակայն ինչպե±ս, այդ ինչպե±ս Չի հրդեհվում իմ սրտում£ Սիրտ իմ, տխուր ես, Մենակ ու վշտոտ, Հոգիս էլ` քեզ պես Խնդության կարոտ£ Խորն է վերքը իմ սրտի, Ո±րն է մեղքն իմ սրտի, Ո±վ է արդյոք բուժելու Վերքն ու մեղքը իմ սրտի£

Ինձ չեն հասկանում, Ես կուլ եմ գնում, Հետն էլ խղճում եմ` Վերջակետ դնում£ Աշխարհի ծովում Ծարավ եմ մնում, Դեռ դա էլ քիչ է, Հոգու սով` ապրում£ Թե մենակ ես, վհատ ես, Լացել, թախծել, վհատ ես, Հիշիր քո լավ օրերը, Որ էլ չասես վհատ ես® Տխուր է օրդ, Դու դաս ես քաղում, Ու քաղցր է մորդ Խրատը «դաղում»£ Ինչո±ւ զուր տեղը ես լինեմ տխուր, Կամ էլ, թե կյանքում` միշտ հուսակտուր, Ինձ սիրտ եմ տալիս, հետն էլ հորդորում, Հուշերս տխուր ինձանից վանում£ Սիրտս թախծոտ, մելամաղձոտ, Քայլում եմ ես ու մտածում

Տեսնե±ս, թե ինձ ի±նչ են ասում, Ինչ լսում եմ, չեմ ափսոսում£ Սիրտս թախծոտ, մելամաղձոտ Քայլում ես ես մթին եւ լուռ Մտածում եմ ինչի± մասին, Մտածմունքս է հազար ու մին£ Ճակատագիր, ի±նչ արիր, Լույսը գլխիս մութ արիր, Օրս տարի սարքեցիր. Սիրտս քեզնով պատժեցիր£ Երկնի ծիծաղկոտ աչք-ունքը մթնեց, Ու իմ ծաղկունքը ցողերով շաղվեց. Սիրտս տագնապեց, սիրտս խռովեց, Ահա թե ինչո±ւ ինձ մոլոր դարձրեց£ Օր ու գիշեր աշխատում ես, ով իմ սիրտ, Սրա-նրա հետ տանջվում ես, ով իմ սիրտ, Մեկը չկա, որ քեզ գթա, չթողնի, Որ ամենուր չթափառես, ով իմ սիրտ£ Ես ծաղիկ եմ Այս պարտեզում, Ո±վ կպոկի Աստված գիտի®

Ես ծաղիկ եմ Մեր պարտեզում Ո±վ կպոկի. Ինձ կամփոփի® Մարդն էլ ծաղիկ է, Թե ջրես` կաճիու կբարձրանա եւ չի խեղճանա£ Մարդ կա, արի տես` Կոպիտ է դրսից, Բուրմունք, թե± տաղիկ, Ծաղիկ է ներսից£ Իմ խոհերը օրեցօր Ծփում, ծաղկում են այնպես, Ինչպես այգում զորացող Կապույտ, կարմիր ծաղիկներ£ Դու ծաղիկ ես պարտեզում, Նազանքով ես օրորվում, Հովիկներից դուրեկան, Ծաղիկ չկա քեզ նման£ Հեզ ծաղիկ եմ մեր այգում Քամիներից անպաշտպան,

Թախծում եմ ու արտասվում, Որ չունեմ գեթ մի պաշտպան£ Իմ սենյակի կարմիր-դեղին ծաղիկներ, Հեզիկ-նազիկ, անուշաբույր ծաղիկներ, Ինձ եք ժպտում ու թարմացնում վառ հուշեր Ու տանջելով անքուն թողնում այս գիշեր£ Հե~յ, բնական, արհեստական ծաղիկներ, Իմ վառ սրտում տեղ եք գտել այս գիշեր, Ինձ կանչում եք, իմ անուշիկ էակներ, Քնից հանել` ո±ւր եք տանում այս գիշեր£ Իմ սենյակի ծաղկանոցում Ծաղկանց հետ եմ ես միշտ ծաղկում Երբ նայում եմ հայելու մեջ Ծաղկանոց է սիրտս կարծես® 1®®®®®®® 2®®®®®®® 3®®®®®®® Վառվող հուր եմ, հուր եմ անշեջ£ 1®®®® 2®®®®® Ու թիթեռ եմ լույսի ձգտող Իրիկնային բոցերի մեջ£

Հողից են ծնվում ալ վարդն ու փուշը, Վարդով են գերվում, ծակում է փուշը, Ու վարդն է ուժը հողից ստացել, Ու իր թեւերից միշտ կախի փուշը£ Ձմեռն անցավ, եկավ գարուն, Ձյունը սեր էր, լցվեց առուն, Սիրտս սեւաչ փրփուր դարձավ, Այնինչ մեկն ինձ չհասկացավ£ Գարուն եկավ, սիրտս ծաղկեց, Սրտիս ծարավ վարդը բացվեց, Վարդն իմ այնպես անուշ բուրեց, Ծարավ հոգիս բույրով լցրեց£ Ամպերի մեջ մտքով ասես ճախրեցի, Որոնեցի ա~խ, փնտրածը իմ կյանքի, Սակայն ավա~ղ, մի ամպրոպի ճայթունից Մոլորվեցի, ճար ու ճամփաս կորցրի£ Դու ինձ համար եղար քամի. Ուր ուզենա` ինձ կտանի, Եվ արեւս շատ խռովեց Էլ իմ ուղին չփարոսեց£ Դու ինձ համար եղար քամի.

Ուր ուզենա` ինձ կտանի, Կփայփայի, բայց չի պահի, Ինչ էլ տանի` ետ չի բերի£ Անունը կա, Ինքը չկա, Ախ, ո±նց անեմ` Հոգուս մոտ գա£ Արի, մի գնա, Թե եկա±ր, մնա. Գնացի±ր® գնա~, Էլ ետ մի դառնա£ Այնքան մարդկանց օգնել եմ, Որ օգնելուց հոգնել եմ, Երբեմն` ինձ անիծել, Բայց բոլորին օրհնել եմ£ Ընկածներին օգնել եմ, Անօգնական հոգնել եմ, Մոմն էլ ինձ պես վառվել է, Վառվել, իրեն պարպել է£ 1.®®® 2.®®® Հեւքս անտուն թողել եմ

Ու բոլորին դեղել եմ£ Մորս աչքերը հրահրոտ, Թե° ծիծաղկոտ, թե° թախծոտ, Քնած-արթուն կարոտով, Ա~խ, տեսնում եմ ժպիտով£ Վատ օրերդ թե հիշես, Դու հոգիդ կմշուշես, Իզուր կյանքդ կմաշես, Փխրուն սիրտդ կնաշես£ Աշխարհն է տանջանք Ու կյանքը պայքար, Արժե±ցավ քաշել Կարճ կյանքի համար£ Ամպի կարկուտն է վերեւից թակում, Սրտիս հասկերը էլ չեն դիմանում, Ինչքա±ն է այսպես ուժեղն հաղթելու Տկարն էլ ինչքան` վիզը ծռելու® Սիրում եմ կյանքը, Կյանքի աղմուկը, Խորապես ատում` Պաղ լռությունը£

Ունայն է կյանքս, Ունայն առանց քեզ, Տխուր ու դժգույն Հառաչում եմ ես£ Գցում, բռնում, չգիտե±մ, Ի±նչ եմ արել, չգիտե±մ, Կյանքն է կողքիցս անցնում, Ո±ւր եմ գնում, չգիտե±մ® Ինչո±ւ է կյանքը բարդ ու հարցական Անհասկանալի ու վերացական, Մոտիկը թողած` հեռուն ես նայում, Իսկ մտքում գողտրիկ հույս ես փայփայում£ Կյանքը` հեքիաթ, հանելուկ, Կյանքը ունայն, սին երազ. Նրա կողքով թե անցնես (Միշտ զարմացած կմնաս)£ Պիտի սոսկ քեզ մեղադրես£ Ա~խ, կրակ կա իմ սրտում, Վառ կրակ կա իմ սրտում, Թե ես կյանքում մորմոքեմ, Ի±նչ կմնա իմ սրտում£ Ա~խ, կրակ կա իմ սրտում,

Ցավ ու կրակ` իմ սրտում, Չգիտեմ, թե ուրիշը, Ի±նչ մեղք ունի իմ վերքում£ Ա~խ, ի±նչ անեմ, ի±նչ անեմ, Ճարը գիտեմ, ճար չունեմ. Դուրս գալու հագուստ չունեմ, Տուն մնալու հանգիստ չունեմ£ Ա~խ, ի±նչ հրաշք է կյանքը, Գուցե պատի±ժ է կյանքը, Բարին-չարիք` ո±րն է շատ. Հար նժարում է կյանքը£ Ա~խ, ինչ լավ է քաղցր կյանքը, Սակայն ցավ է շատ մեծ կամքը, Մինչ ուշքի գաս, բավ է կյանքը, Զուր ապրեցի այս խաբկանքը£ Կյանք, ի±նչ քաղցր ես, ի±նչ անեմ, Քեզ նայում եմ, մղկտում եմ, ի±նչ անեմ, Օր ու տարիս քամու թեւով ես տանում, Սիրտ ու հոգիս հար մտահոգ ես անում£ Կյանք, ի±նչ քաղցր ես, ի±նչ անեմ, Ախր չէ± որ ինձ համար չես, ի±նչ անեմ, Բախտ, ինչո±ւ ես ճամփա փակել, ինձ ասա,

Որ քո ձեռքից մոլորվել եմ, ի±նչ անեմ® Կյանք, ի±նչ քաղցր ես, ի±նչ անեմ, Որ իմը չես, ուրիշինն ես, ի±նչ անեմ, Համաձայն եմ` թող ուրիշն էլ կյանք անի, Սակայն ասա, իսկ ե±ս, իսկ ես ի±նչ անեմ£ Ո±վ է ինձ պես այսքան տանջվում, չգիտեմ, Բախտիս վրա կապեր անում, չգիտեմ, Չեմ հավատում, ես հեգնում եմ, ծիծաղում, Սրտիս կանչով ո±ւմ եմ սպասում, չգիտեմ£ Ա~խ, իմ բախտը շատ անգութ է. ի±նչ անեմ, Ինչքա~ն խորհում, չեմ հասկանում, ի±նչ անեմ. Հարմարվել եմ բաժին հանած այս բախտին, Որ պիտ լռեմ, պիտ տանջվեմ, ի±նչ անեմ£ Այդ ինչպե±ս է, որ գլուխ չեմ հանում, Կյանքը, չգիտեմ, ինձ ո±ւր է տանում, Ամեն ինչ հարց է, մթին հանելուկ, Ամեն ինչ բարդ է, կամ էլ շատ մանրուք£ Մի օր չեղավ, որ ինձ ժպտաս, ա~խ, իմ կյանք, Հերիք չեղա±վ ինձ նեղացնես, ա~խ, իմ կյանք, Հենց փորձում եմ մի քիչ թեթեւ քեզ նայել, Բիրտ դահճի պես սիրտս ես կոտրում, ա~խ, իմ կյանք£

Ես աշխարհում ինչե~ր ասես չտեսա, Լավն ու վատը իրար խառնած ես տեսա, Չար ու բարուն միշտ հակառակ ես տեսա, Հաշտ ու խաղաղ էլ ոչ մի բան չտեսա£ Ա~խ, սիրտ չունեմ, հիմա ի±նչ եմ անելու, Ապրուստ չունեմ, վաղը ի±նչ եմ անելու, Տե°ր Ողորմած, ինձ մի ճանապարհ ցույց տուր. Առանց քեզ անզոր եմ` ի±նչ եմ անելու® Սրտիս վիշտը մեղմ զեփյուռին պատմեցի, Արցունք, թախիծ իրար խառնած պատմեցի, Ինձ թվաց, թե ազատվեցի հոգսերից, Երբ իմ դարդը սարին, քարին պատմեցի£ Թախիծը լուռ սրտիս դուռը կամաց բացեց, Հետո հոգուս լուսամուտն իսկույն բացեց, Ասես երկնից լույսի շողեր իջան վրաս, Եվ իմ առջեւ մեկն իր սրտի դուռը բացեց£ Աչքս բացի` բան չտեսա, Օր ու արեւ չտեսա, Սիրտս բանամ, ա~խ, ո±ւմ պատմեմ, Որ իմ կեսին չտեսա£ Թե հոգսերով ապրեցի, Թե ցավերով ապրեցի,

Սակայն ինչպե±ս չիմացա` Ծովում ծարավ ապրեցի£ Իմ տառապած հոգու մեջ Կարոտով եմ քեզ սպասել, Աչքս ճամփիդ` ջուր դառած, Սպասելով եմ հալվել£ Ու սրտատոչոր կարոտի կանչով Քեզ եմ սպասում` արեւի որդի. Քեզ եմ որոնում ես ամեն վայրկյան, Քեզ` իմ անծանոթ եւ իմ ուրվական£ Դու երկինք ես ինձ դյութող, Աստղ ես` դեմքիդ մի փունջ շող, Ախ, ի±նչ անեմ, ի±նչ անեմ, Ինձ պատել է սիրո դող£ Կեսգիշերային անձուկ խավարում Նայում երկնքին, նայում աստղերին, Գտնել եմ ուզում ինձ կանչող աստղին, Ինձ հուզող, փնտրող իմ կյանքի աստղին£ Մարտի դաշտը մեկնեցի, Սիրո մտքեր կծկեցի Իմ անթեղած կրակով Վերադարձդ հյուսեցի£

Իմ սիրո սամում, ո±ւր ես դու, արի, Առանց քեզ սիրտս տխուր է, բարի, Թող ինձ քո սերը քշի ու տանի, Անցած ճամփեքիս փշերին խառնի£ Սերդ քո մեջ գաղտնի պահել, Մենակ թախծել, վհատվել ես, Սիրո համը չճաշակած` Ճամփադ շեղել, մոլորվել ես£ Թե չես կարող ունեցածդ ի հայտ բերել, Էլ ինչո±ւ ես դու ուրիշին պատճառ բռնում, Կամ էլ նրան մեղադրում, մեղքեր բարդում, Դիմացինդ ի±նչ մեղք ունի, երբ ինքդ քեզ չես ճանաչում£ Քեզ չսիրել, անհնար է, սիրելիս Կարոտելն իմ կամքը չէ, սիրելիս, Ով կփորձի չարախոսել քո մասին, Թող գիտենա, միշտ քեզ հետ եմ, սիրելիս® Ողջ գիշերը չքնեցի, քեզ հետ էի, Վիճում էի ու հաշտվում, քեզ հետ էի, Դու չիմացար, ես ոչ մեկին չասացի, Որ ես միայն քեզ եմ տենչում, քեզ հետ էի£

Քեզ եմ նկարում, քեզ կյանք պարգեւում Ու ոգեշնչված ինձ ոսկեզօծում, Զվարթ հանդիպման հույսերով լցված` Ես քեզ եմ տենչում, քեզ իմ աննման£ Դու ինձ ժպտացիր, ես քեզ չհասկացա, Իսկ երբ հասկացա` հեռացած էինք, Ինչո±ւ իմ սերը քեզ չհայտնեցի Ու սիրուս համար ես չաղոթեցի£ Դու անցնում ես, բարեւում, Հոգիս կարծես արեւում, Բայց երբ ինձնից հեռանում, Ինչո±ւ ես ինձ մոռանում£ Ու թե հանկարծ հեռանում ես, Դո°ւ իմ սրտում սավառնում ես, Խամրած շողով մշուշվում ես, Մեկ էլ կարծես մոռացվում ես£ Եկար ու սեր ճառագեցիր Եվ իմ սրտում հուր վառեցիր, Սակայն ինչո±ւ շուտ մարեցիր, Անհույզ, անհո~ւյս ինձ թողեցիր£ Երբ ամեն անգամ թախծոտ աչքերով

Ես քեզ եմ փնտրում թանձր մշուշում Այդ քո հմայիչ ցոլքերն եմ տեսնում, Ու սրտիս վրա մի խինդ է իջնում£ Երբ ես ատեցի, Հիացքս մարեց, Էլ ինչո±ւ եմ ես, Շուքիդ հետ վիճում£ Արտաքինով, շողոմ լեզվով գերվեցի, Քո մեղմ ձայնով ու անձովդ գերվեցի, Սակայն հանկարծ սիրտս թոշնեց մեկ խոսքից Ու զարմացա, թե քեզ ինչպե±ս գերվեցի® Չար սիրտ ունեցող մարդուց` լավություն մի սպասիր, Շողոքորթ, քաղցր լեզվից` բարություն մի սպասիր, Քանզի չար հոգին թույնով է լցված, Թունոտ օձից երբեք բարություն մի սպասիր® Քեզ սիրում եմ, նվիրվում եմ, իմ ընկեր, Հոգի տալիս, տանջվում եմ, իմ ընկեր, Սակայն ինչո±ւ նեղսրտում ես կես խոսքից, Երբ քեզ համար տոչորվում եմ, իմ ընկեր£ Ա~խ, առանց քեզ տունս դատարկ է թվում, Լույսն աչքերիս մութ ու խավար է թվում, Գուցե դու ինձ փնտրո±ւմ ես ու չես գտնում

Կյանքն է անցնում, չէ± որ այն պահ է թվում£ Արի, լուռ արի, իմ սեր, իմ բարի, Երկնային մաքուր սրտով դու արի, Չէ± որ փնտրում եմ քեզ ամենուրեք Ու քեզ սպասում հուսով լիարժեք£ Վառ կարոտով ու ջերմ սիրով շատ եմ սպասել, իմ ասպետ, Քո համբույրին ու քո գրկին շատ եմ սպասել, իմ ասպետ, Ասա, ինչո±ւ, դու լուռ անցար, ախր ինչպե±ս չիմացար, Որ դու ես իմ միակ սերը, միակ հույսը, իմ ասպետ£ Թե քեզանից հեռացա, ա~խ, իմ սեր, Կորավ ժպիտն իմ երեսից, ա~խ, իմ սեր, Քեզ մոտիկից ճանաչելով հասկացա, Ընկեր դառնալ էլ չուզեցի, ա~խ, իմ սեր£ Ընկեր եղիր` ով իր խոսքը չի դրժի, Սիրիր նրան, ով իր սերը չի դրժի, Կյանքը լի է, արհավիրքով, ցավերով, Լա°վ իմացիր, սիրո խոսքդ մի դրժի® Ընտրիր մեկին, ամուսնացիր, մի° սպասիր, Չար, նախանձին մի° հավատա, մի° սպասիր, Սիրտ ու հոգիդ մաղձ ու թույնով մի լցրու, Մի ուշացրու, սեր ըմբոշխնիր, մի° սպասիր®

Երջանկություն, երազանք ես, դու իմ կյանքն ես, Թե չունեցա, ինձ տենչանք ես, սեւ տանջանք ես, Մութ գիշերում հառաչանք ես, ա~խ ու վախ ես, Սիրտ հրկիզած դու հրդեհ ես, կրակ-բոց ես® Ա~խ, վիշտը կյանքիս անդորրը փշրեց Եվ առավոտս մութ գիշեր դարձրեց, Հոգս ու ցավերը շուրջս հյուսվեցին Երջանկությունս ա~խ, պատրանք ապրեց£ Սրտիս իղձը թե կատարվեր, Բախտիս հավքը թե հայտնվեր, Ո±ւր է` գուցե թե մի օր էլ, Երջանկության դուռս բացվեր®

IX, X ԵՐԿՏՈՂԵՐ ԵՎ ԵՌԱՏՈՂԵՐ

Սիրտս ասաց` մոտ արի, Իսկ լեզուս թե` հեռացիր® Սիրտս բոց է, բոց է, այրում, Ճտճտում եմ շեկ քուրայում® Օ~, խեղճ իմ սիրտ, դու միգամած ամպ ես դարձել,

Ամպի ցողից արտասուքն ես վերցրել, լացել® Թե ամեն ինչում զգայուն եմ դառնում, Սակայն ի±նչ օգուտ, տուժում եմ կյանքում£ Տե~ս, որ տարիք եմ հիմա շալակել, Բայց ոչ մի տարի սեր չեմ ճաշակել® Թե դու ինձ տաս կես ժպիտ, Ես կդառնամ երջանիկ® Թռչունը ծնվեց թռիչքի համար, Իսկ ես` թախծելու, խորհելու համար£ Քարը ցավին չդիմացավ ճաք տվեց, Ա~խ, իմ սիրտը ո±նց դիմացավ, չճաքեց® Քարը ցավին չդիմացավ ճաք տվեց, Իսկ իմ լեզուն ո±նց դիմացավ ու լռեց® Այսքան տարի ապրեցի, Գեթ մեկ տարի չապրեցի® Թե ծնվեցի ա~խ, մեկ անգամ, Մահ ապրեցի հազար անգամ£

Նեղն ընկածին օգնեցի, Բայց ինձ համար չապրեցի£ Համբերանքը կյանք է,- նա ասաց£ Երբ համբերեցի, մնացի քարացած® Լավություն արա ու ջուրը գցիր, Լավությունը քեզ ջուրը կանցկացնի® Լավություն արա ու ջուրը գցիր, Լավությունը քո իզուր չի անցնի® Լավություն արա ու ջուրը գցիր, Արածդ երբեք մի նստիր, հաշվիր£ Ո±վ է մաքրելու իմ հաշիվները այս աշխարհի հետ, Պարզ չէ± իմ խիղճը` միայն®

ԵՌԱՏՈՂԵՐ

Կյանք երգեցի լույսերով, Երազեցի հույսերով, Ա~խ, մնացի հույզերով® Ջահելություն® գարնանային ծիլ ու ծաղիկ, երգ ու տաղիկ, խինդ ու շաղիկ£ Հասունությո~ւն® դու աշնան պես բերք ու բարիք,

Տերեւ թափվող. Հատիկ-հատիկ£ Ա~խ, ծերություն® Վա~յ գոյություն® Ցրտաշունչ է ձմեռ հոգիդ® Կոտրվել է սրտիս ապակին. Ցրտից է գուցե, Մրսում եմ® մրսում® Ա~խ, դու, կարիք, Որ բերում ես Մարդուն չարիք£

XI ԸՆԾԱՅԱԳՐԵՐ ԵՎ ՀԵՂԻՆԱԿԻՆ ՆՎԻՐՎԱԾ ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Այս լուսանկարը մեզ տեղափոխում է 1968թ., որն իմ հիշողությանը պահ է տվել պոլիտեխնիկական ինստիտուտի գրական ստուդիայի հերթական պարապմունքներից մեկը£ Մասնակիցներից շատերն այժմ ճանաչված մարդիկ են ինչպես հանրապետության, այնպես էլ սահմաններից դուրս£ Ստուդիայի անդամ էի նաեւ ինքս, որտեղ քննարկվում էին նույնպես մշակույթային հարցեր£ Նրանցից լավագույնները տպագրվում էին ինստիտուտում գործող «Պոլիտեխնիկ» բազմատիրաժ թերթում£ Հանրապետական թերթերն ու լրատվական միջոցները նույնպես անդրադառնում էին գրական ստուդիայի աշխատանքներին£ Պոլիտեխնիկական ինստիտուտը միայն ինժեներական կադրերի դարբնոց չէր, որին հետաքրքրեր միջուկային ֆիզիկան, հաշվիչ մեքենաներ,

սարքեր եւ այլ խնդիրներ, այլեւ` մարդկային ներաշխարհը, նրա հույզերն ու ապրումները£ Այն, որ ինստիտուտի «Պոլիտեխնիկ» բազմատպաքանակ թերթի խմբագրությունը տարբեր ֆակուլտետներում սովորող ուսանողներից ստանում էր բազմաթիվ բանաստեղծություններ, պոեմներ, ակնարկներ ու պատմվածքներ, մեկ անգամ եւս ապացուցում էր, որ պոլիտեխնիկցիները սոսկ չոր ու ցամաք թվերի հետ գործ ունեցող մարդիկ չէին, այլ նաեւ նրանց սրտին հարազատ ու մոտ էին արվեստի, գրականության նվաճումներն ու զարգացման ուղիները£ Ահա այդ թերթի էջերից մեկի պատճենը£ Պոլիտեխնիկական ինստիտուտի գրական ստուդիան հերթական պարապմունքի ժամին£ 1968թ. հունվարի 31 Նկարում` ձախից 1. Հովիկ Վարդումյան- տեխնիկ. կիբեռնետիկայի ֆակ.-ի ուսանող 2. Սամվել Թադեւոսյան 3. Ռոբերտ Թոխմախյան- գրական աշխատող 4.Սարգիս Թովմասյան– շինարարական ֆակ. ճարտարապետ. բաժնի ուսանող 4. Վահագն Ղալթախչյան- շինարարական ֆակ. ճարտ. բաժնի ուսանող 5.Ջուլիետա Մնացականյան- շինարարական ֆակ. երեկոյան բաժնի ուսանողուհի 5. Ռամել Քերոբյան- տեխնիկ. կիբեռնետիկայի ֆակ. ուսանող 6. Սուսաննա Ավետիսյան- էլեկտրատեխնիկական ֆակ. ուսանոաղուհի 7. Սամվել Սաֆարյան- տեխնիկ. կիբեռնետիկայի ֆակ. ուսանող 10. Մեդորա Գրիգորյան- գրական աշխատող

ՋՈՒԼԻԵՏԱ ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ

Մերկ գիշերները անքուն լուսացան®

Պաղ աշնանային արեւի պահին, Սրտերը այնպես լավ են հասկանում, Մեռնող արեւի պակասությունը£ Դեղնած ծառերի միօրինակության մեջ Ձայնը խլացավ. Ու աղաղակով լուռ ուրվագծվեց, Պոկվող տերեւի անզորությունը£ Նա աղոտ լույսի ծնած ստվերից, Մինչ անկողնում հենց նոր հիմք դրված, Բանականության նախահայրն է. Որ թափառում է մեր ուղեղների, Խորության` ծալված ծալքերում£ Որտեղ է թաղված խիզախումը մեր, Որն արձագանքվեց մեր երակներում, Մի±թե չկա այնպիսի մի տեղ, Որտեղ խառնենք արյունները մեր£ Մի հին եւ նոր անտես ուրվական` Ընկեր է փնտրում® Սրտերը այնպես լավ են հասկանում, Մեռնող արեւի պակասությունը®

Վ. ՂԱԼԹԱՂՉՅԱՆ

պոլիտեխնիկ ինստիտուտի շին. ֆակ.-ի ճարտ. բաժնի ուսանող 1968 թ. Երեւան Սիրով նվիրում եմ Ջուլիետա Մնացականյանին

ՇՐՋՄՈԼԻԿՈՒԹՅՈՒՆ

® Եվ իմ անհանգիստ ոտքերը նորից ինձ հանում են դուրս, Ասես փնտրելու դեռ չգտնված ու չկորցրած ինչ-որ զգացմունք£

Իմ պատմությանը` գրոտված մայթի մաշված էջերին, Ավելանում է մի նոր զգացում Եվ անցյալ տարվա հիշողությունս£ Շրջմոլիկության սովոր ոտքերս տանում են այգի£ Գարնան կարոտից շիկացման այգին մեղմ հառաչում է, Մի մերժված համբույր էլ չի դիմանում, Տերեւի տեսքով հպվելով ուսիս ընկնում է գետնին ու սարսռում է£ Ծառը խշշում է. Կարծես հիշում է անցած-գնացած ինչ-որ պատմություն ®սարսռում է£ Անհուն քնքշանքով ես վերցնում եմ ընկած տերեւը. Կարծես ուզում եմ մեկընդմիշտ քավել Գործած-չգործած ինչ-որ մի հանցանք£ ® Իսկ տերեւն, ափսոս, արդեն դեղնել է®

ՍՈՒՍԱՆՆԱ ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

Պոլիտեխնիկական ինստիտուտի էլեկտրատեխնիկական ֆակուլտետի ուսանողուհի, գրական ստուդիայի անդամ 12 մարտ 1968 թ.

ՍԻՐԵԼԻ ՋՈՒՄՆԱՅԻՆ

Անձրեւ էր մաղում, անձրեւ հորդառատ` Արդյոք հիշո±ւմ ես երեկոն այն սուրբ, Երբ ուզում էի սրտով սիրառատ Համբուրել մի պահ շուրթերը քո նուրբ£ Անցավ երեկոն` քնքուշ, հմայիչ Բայց քո աչքերը իմ մեջ մնացին, Քո ժպիտները մեղմիկ, գրավիչ

Անտես թելերով ինձ քեզ կապեցին£ Գիտեմ թախծում ես, տանջվում ես մենակ, Ա~խ, ես չգիտեմ, ի±նչ է պատահել Իմ կիզվող սրտից կտամ քեզ կրակ, Որ վառեմ մարած քո սիրտը ջահել£ Դու այնքան լավն ես եւ այնքան սիրուն,Երանի թեւերով իմ առնացի Գրկեմ ամուր իրանը քո ճկուն Եվ քեզնով զգամ բույրը կանացի£

ՎՈՎԱ ՄԵԼԻՔՍԵԹՅԱՆ

Պոլիտեխնիկական ինստիտուտի մեխանիկա-մեքենաշինական ֆակուլտետի ուսանող, գրական ստուդիայի անդամ 12 մարտ 1968 թ. Դու գնում ես® Ոտնահետքերդ թողնելով իմ մեջ£ Մռայլ, թախծալի քո հեռացումը Մարում է սրտիս թաքուն խորշերում, Ես չեմ վրդովվում, Խաղաղ հայացքով նայում եմ ինչպես Ոտնահետքերդ շղթա են դառնում Եվ ոսկեզօծվում կարոտիս լույսով Ու հեռուներում ձուլվում արեւին£ Գորշագույն քո ոտնահետքերը Մարում են սրտիս լույս հեռուներում®

ԼՅՈՎԱ ԿՈՍՏԱՆՅԱՆ

Պոլիտեխնիկական ինստիտուտի տեխ. կիբեռնետիկայի ֆակ. ուսանող, գրական ստուդիայի անդամ 15 սեպտեմբեր 1966 թ. Աչքերիս մեջ քո հուրհրատող հայացքը կա Երակներիս հորձանուտում մի անհանգիստ տրոփյուն կա, Որ դեռ երգի չի վերածվել, չի հալածվել կարոտիս մեջ, Չի վերածվել դեռ տանջանքի, բայց այրում է® Եվ ձեռքերի խոստումների զգացություն փնտրում են դեռ Քո մատների կանթեղը վառ որ իմ սիրտը հրավառեն, Իսկ իմ սիրտը կարոտ կրակի® քայլերիս մեջ եռում է լուռ Որոնումի բաղձալի պահ բրբ կգտնեմ սրտիդ դուռը, Արդեն որպես տերն աշխարհի սիրտս պիտի հրավառեմ Քո սրտի մեջ® Քո սրտի մեջ Իմ սիրտը կա®.

ՍԱՄՎԵԼ ՍԱՖԱՐՅԱՆ

Պոլիտեխնիկական ինստիտուտի տեխ. կիբեռնետիկայի ֆակ. ուսանող, գրական ստուդիայի անդամ 14 սեպտեմբեր 1965 թ. ԱՌԱՎՈՏ Նվեր Ջուլիկին Լողում է հովը ծաղիկների մեջ Ծաղիկն էլ անուշ հեքիաթ է ասում. Այդ դու ես շնչում ծաղիկների մեջ, Այդ քո լեզվով է ծաղիկը խոսում£ Մի±թե այստեղ ես եղել գիշերով, Ա~խ, մի±թե մթնով եկել ես, լացել, Որ ծաղիկների քնքուշ թերթերին

Քո արցունքների հետքն է մնացել£

ԹՈՐԳՈՄ ՆԱԼՉԱՋՅԱՆ

Պոլիտեխնիկական ինստիտուտի տեխ. կիբեռնետիկայի ուսանող, գրական ստուդիայի անդամ 18 դեկտեմբեր 1962 թ.

ՆՎԻՐՈՒՄ ԵՄ ՈՒՍՈՒՑՉՈՒՀՈՒՍ

Ջ. ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆԻՆ

(Ակրոստիքոս) Ջինջ ցանկությամբ թող վարակվի Ուրախության վայրկյանը քո, Լռության պես գնահատվի, Իմաստության կանչդ հրո® Երկինք ու աստղ քեզ երազանք, Տենչանքներիդ հույս, կատարում, Անունով մարդ, մաքուր հոգի, Մարմնավորված մարդ աշխարհում£ Նուրբ, հոգեթով, հուշիկ, հովբեր, Արցունքի պես պարզ կաթիլներ, Ցուրտ դու ձմեռ` խտուտ տվող, Արեւ ամռան, այրող, այրվող, Կանչող ձայն ես, կյանքի հավատ, Արեւ փայլող, անձրեւ կաթ-կաթ£ Նրբահայթհայթ` իմ աչքերով Յուրօրինակ մի պարզություն, Առավոտյան ծաղիկ ցողով, Նորից ցանկամ երջանկություն£

Կցանկանայի, որ բոլորը դու լինեիր Բոլորի մեջ լինեի սս® Ու լավ մարդու համբավը սուրբ, Աստծո նման պարուրվի քեզ£ Կցանկանայի, որ անշտապ հետեւեր քեզ` Կյանքը անփայլ, անուրջները հեքիաթային, Թարմությունով օծանեին Քո ջինջ հոգին£

ԱԶԱՏ ՍՏԵՓԱՆՅԱՆ

Արդ. շին. մին-յան ուսում. կոմբինատի եւ պոլիտեխնիկական ինստիտուտի շինարարական ֆակ. ուսանող 18 մայիս 1968 թ.

ՆՎԻՐՈՒՄ ԵՄ ՋՈՒԼԻԵՏԱՅԻՆ

Երազիս մեջ անսովոր ես դու, Ես ինչպե±ս կպչեմ շորերին քո նուրբ. Արդ նվիրել եմ գաղտնիքը սրտիս Ու գաղտնիքի մեջ դու ես, դու, հոգիս£ Մարդիկ տեսնում են բազում երազներ, Ոմանք պերճանքի ու ճոխ ուտեստներ, Սիրո երազն եմ տեսնում տանջանքի, Ես քեզ եմ տեսնում սեր անրջանքի£ Համր սերն է կայծակում ա~խ, միշտ Իմ հոգում ընդմիշտ քո սիրուց վառվում Ա~խ, ինչպե±ս բանամ իմ սիրտը ընդմիշտ Քո առաջ հավերժ իմ սեր ուշացած£

Եկա ինստիտուտ, հանկարծ քեզ տեսա Աստիճաններից դանդաղ իջնելիս Իմ դեմ ճառագած քո սերը տեսա Հոգիս խառնվեց, ա~խ, քո հոգու հետ£ Մայր հողի վրա տարբեր ծաղիկներ Տարբեր ժամանակ ծաղկում են, բուրում, Իսկ ես ուշացած մի ծաղիկ անթեր, Քո համար բուսնած միակ բացատում£ Երազներն անկախ գույներ են պայծառ Իսկ սիրո համար հավերժ գուշակող Քո սերն է փյունիկ առկայծող պայծառ, Ա~խ, սեր առաջին ինձ մտատանջող£ Դու ինձ հասկացիր, որ շատ եմ տանջվել Քո սիրուց արբած շատ եմ արտասվել, Եղիր ապավեն դու ինձ կարեկից Իմ սեր ուշացած, կյանքիս բնաթել£ Ա~խ, տեսնես թե ինձ դու կհասկանա±ս®

ՏԻԳՐԱՆ ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ

Պոլիտեխնիկական ինստիտուտի շինարարական ֆակ. ուսանող 16 մայիս 1970 թ.

ՍԻՐՈՎ` ՋՈՒԼԻԵՏԱՅԻՆ

(Ակրոստիքոս) Ջինջ ու հստակ հոգուս մեջ,

Ուրախ շողում ես անվերջ, Լցված քո սուրբ սիրով խոր, Ես հալվում եմ օրեցօր£ Տվիր սրտիս վառ կրակ, Այրել կուզես շարունակ, – Սակայն ի±նչ է այդ բոցը, Երբ դրախտ է քո ծոցը£

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

ՀԿԿ Կենտկոմի աշխատակից 11 մայիս 1974 թ.

ՍՐՏԱԲՈՒԽ ՍԻՐՈՎ` ՋՈՒԼԻԵՏԱՅԻՆ

Շատ ենք նման մենք հոգով, Եվ գրում ենք նույն ոգով, Քեզ պես ես էլ եմ թախծում, Ծնված օրս անիծում£ Քանզի սերը իմ բողբոջ, Դեռ չբացված չորացավ, Դարձա դալուկ ու դողդոջ, Կյանքս մեկեն դառնացավ£ Հողը եկավ չարաղետ, Սիրուս վարդերը տարավ, Մնացի լոկ փշի հետ, Տխուր, տրտում ու ծարավ£ Սակայն վհատ հոգուս մեջ, Ինչ որ մի հույս կա անշեջ, Կարծես հեռվից մի կրակ Ինձ է կանչում շարունակ£

Եվ ասում է նա հաճախ, Բավ է անես ա~խ ու վախ, Գիտցիր ցավն էլ ունի վերջ, Ի±նչ ես նվվում դու անվերջ£ Երբ օրն անցավ անօգուտ, Լաց լինելուց ի±նչ օգուտ, Եղիր տոկուն ու արի, Կյանքը բեմ է պայքարի£

Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

ՀԿԿ Կենտկոմի աշխատակից 1969 ապրիլ 1974 թ.

ՊԱՏԱՍԽԱՆ ՋՈՒԼԻԵՏԱՅԻՆ

Դու սովորականից բարձր աղջիկ ես, Դու հոյակապ աղջիկ ես, Դու զգացմունքներով հարուստ ես, Դու սիրելով պիտի ապրես, Սերը ամոթ չէ, Սերը մի գանձ է Պիտի գանձին տիրանաս, Քո առողջ հոգով լիանաս£

ԲԱԲԿԵՆ ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ

«Հայպետտրանսնախագիծ» ինստիտուտի գլխավոր մասնագետ 25 փետրվար 1974 թ.

ՋՈՒԼԻԵՏԱՅԻՆ

Որքան զգացմունք, որքան մտքեր, Քեզնից հետո կմնան հետքեր,

Քեզ կհիշեն, որպես մի լույս Քանզի այլոց կտաս վառ հույս, Որ նրանք էլ քեզ հետեւեն Դառնան քո պես, քեզ նմանվեն£ Ջահել, սիրուն, խելոք, շնորհքով Ուրախ սրտով եւ բաց հոգով Լաց ես լինում գիշերներով. Երեսդ պարզ. մարդկանց նայում Տարիներդ են շարքով անցնում Ասա, կյանքից ի±նչ ես տանում£

ՅՈՒՆՈՆԱ ԶՈՒՐԱԲՅԱՆ

Պոլիտեխնիկական ինստիտուտի օտար լեզվի նախկին դասախոս 17 հունվար 1995 թ.

ՁՈՆ ՋՈՒԼԻԵՏԱ ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆԻՆ

Տեսնելը քիչ է, Հիացած եմ ես, Աստծո շնորհք է Տրված միայն քեզ£ Հրաշք էր կարծես, Տեսիլք էր կարծես, Գուցե հեքիա±թ էր Տեսածս կարծես£ 18 հոկտեմբեր 1998 թ. Շնորհանդես ես եկա Հրաշքների բախվեցի

Իմ սիրելի Ջուլիետա Ես քո գրչով գերվեցի£ Եվ արթնացա իմ քնից Հեղձուկ այս մղձավանջից, Հոգսի տաղտուկ մշուշից, Անապատի ծարավից£ Աչքերիս լույս սփռեցիր, Մտքերս պայծառացրիր, Հոգիս քեզնով մաքրեցիր Մեջս նոր կյանք վառեցիր£

ԼԱՈՒՐԱ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

Արդյունաբերության եւ առեւտրի նախարարության արխիվային գործերի մասնագետ 13 հուլիս 2001 թ.

ՍԻՐՈՎ ՆՎԻՐՈՒՄ ԵՄ ՋՈՒԼԻԵՏԱՅԻՆ

(Ակրոստիքոս) Ջերմ ես տալիս դու ամենքին, Ուրախության բանբեր տիկին, Լիցք ես տալիս նույնիսկ փայտին® Երնեկ նրան ով գիտի քեզ Տունդ ես սարքել եդեմի պարտեզ Արեգակն է նախանձում քեզ£ Սիրով եւ խորին տպավորություններով թողնում եմ այս հուշագիրը, ցանկանալով ձեզ քաջառողջություն, երկա~ր-երկար տարիների բեղմնավոր ու արարիչ կյանք£ Ձեզ հարգող` ՍՊԱՐՏԱԿ ԲԱԲԱՅԱՆ 28.06.2000 թ.

ՀՐԱՇՔՆԵՐ ՏԵՍԱ

Ասում են, թե հրաշքներ չկան, բայց ես տեսա` Ստեղծված մարդկային ձեռքերով ու աշխատանքով£ Փառք աշխատանքին եւ ստեղծագործ ձեռքերին£ Թախիծն է աչքերիդ մեջ, Համեստությունն է փայլում դեմքիդ, Անձնական կյանքդ դու չես զարդարել, Սիրել ես, սակայն չես խոստովանել Տառապել ես լուռ ու մունջ Եվ այդ տառապանքից ծնվել են Անթիվ, անհամար ծաղիկներ, զարդեր Ծնվել են սիրո, սփոփանքի տողեր£ Ժամանակդ իզուր չես վատնել Պարապ խոսքերով եւ ինքնագովությամբ£ Գործերդ են սակայն քո մասին պատմում Դու ամենքին ես զարդեր նվիրել Եվ վարդերով լի զամբյուղներ հյուսել Ավա~ղ, քեզ համար ժլատ ես եղել£

ԵԼԵՆԱ ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

տնտեսագետ, քաղ. Երեւան 21 ապրիլ 1999 թ.

ՍԻՐՈՎ` ՋՈՒԼԻԵՏԱՅԻՆ

Ես գիտեմ®գիտեմ, դու կգաս մի օր Չես ասի, որ եկար ու դու քեզ կբերես£ Այո, այսօր նա չասաց, որ կգա եւ եկավ աննկատ, մշուշի միջով, գիշերային խավարի միջով£

Եկավ լցնելու, ջերմացնելու, լույսով ողողելու մարդկանց տխուր ու դառնացած սրտերը£ Եկավ լրացնելու նաեւ իր մենությունը£ Հիմա նա մենակ չէ, աշխարհն է նրա հետ® տիեզերքն է նրա հետ եւ նա էլ մարդկանց հետ£ Արցունքդ դու կախիր մերկացած ճյուղերին Ժպիտդ պահիր քեզ Եվ հուշիկ ճյուղերից շրշյունը թող թափվի Ժպիտդ տանելով աշխարհին£ Հրեշտակները թող կանգնեն թիկունքիդ, դու արժանի ես մեծ երջանկության£

ԳԱՅԱՆԵ ՇԱԳՈՅԱՆ

արվեստագետ քաղ. Երեւան 6 հուլիս 1999 թ. ԺՏՐՏչՏՎց փպսՏՉպՍց ԽՈՍ ոօրՑՐՏ տՐՏսպՑպսՌ սպՑՈ

Ը տՈՎÿՑՖ ՑՉպՐՊՏ չՏՉՏՐՌՑ

ժրՑՖ ՋպվքՌվՈ տՏ ՌՎպվՌ ԺՋցսՖպՑՑՈ ԻՌՉպՑ Չ ԸՐՎպվՌՌ Ռ փցՊպրՈ ՑՉՏՐՌՑ ՁՉՏՌւ փցՊպր ջՈոօՑՖ վպսՖջÿ Լւ տՏՎվÿՑ ՉպՐվօպ ՊՐցջՖÿ ԹրպչՊՈ ՑՉՏռ ՏոՐՈջ տՐպՊՏ ՎվՏռ խþոՌՎօռ, վպՋվօռ, ՊՏՐՏչՏռ. ՏՑ ծԼծյ ծԼԽԼՁԼճծյ չս. ՈՊՎՌվՌրՑՐՈՑՏՐ. ՁցՐոՈջՈ «շվչՌՈոՈՊ» չ. շվչՌ-ՈոՈՊ 14 ՎՈՐՑՈ 1982 չ.

ԹԱՆԿԱԳԻՆ ՋՈՒԼԻԵՏԱՅԻՆ ՔՈՒՅՐԱԿԱՆ ՋԵՐՄ ՕՐՀՆԱՆՔՈՎ ԵՎ ՍԻՐՈՎ

Ով Ջուլիետա` դու մաքրություն սրբազան, Զարմանք տվեց քո տաղանդը բազմազան,

Հուր ես, քույր իմ` քո հոգեթով գործերում, Սեր ես, քույր իմ` քո իմաստուն հույզերում£ Կատարյալ ես` ով բանիմաց, ով դու կույս, Անկեղծ կյանքի դու անթերի հավատ, հույս, Քեզ սիրեցի ամբողջ հոգով Ջուլիետա Իմ Ջեմմայիս, Ոսկեհատիս, քույր Ջուլյա£ Տիրոջ կամքով ցանկած խումբս կազմվեցավ, Անգութ ցավը այսօր ինձնից հեռացավ, Այս օջախում ձեռք բերեցի գանձարան, Հոգով, սրտով քեզ եմ գերված` իմ Ջուլյա£

ԶԻՆԱԻԴԱ ՍԵԴՐԱԿՅԱՆ

բանաստեղծուհի 16 հունիս 2000 թ.

ՁՈՆ ՋՈՒԼԻԵՏԱՅԻՆ

Ծննդյան տոնի առթիվ Դու արվեստի եւ արհեստի շտեմարան, Քո ձեռքերով ստեղծում ես ամեն բան, Մեկ բնության, մեկ ծնողի, մեկ սիրո, Մեկ թափոնից, մեկը թղթից, մեկ թելից£ Ամեն մեկի հետ խոսում ես ու խնդում Եվ նորանոր տեսարաններ հորինում£ Դու մենակ չես, նրանց հետ ես առնչվում Ամենքի մեջ հոգի, շունչ ես ներդնում£ Շատ հարուստ են մտքերը քո, զորավոր, Կուզեմ անցնող ճամփադ լինի լուսավոր,

Վանիր քեզնից թախծոտ մտքերն ահավոր, Ցանկանում եմ կյանքում լինես բախտավոր£

ՎԻԿՏՈՐՅԱ ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ

բանաստեղծուհի 12.03.2003 թ. Ծով հոգու մեջ քո հարուստ Տաք սրտիդ մեջ մի անկյուն, Թույլ տուր մի քիչ ծվարեմ, Գոնե մինչեւ իրիկուն£ Բարեհամբույր ժպիտդ Եվ բուրմունքդ կանացի Ինչ կուսական հոգիներ Ինչ աշխարհներ կբացի£ Ինչ լավ օր էր քեզ տեսա Եվ ծանոթացա այսպես® Ինչ լավիկն ես քաղցր ու հեզ Մի±թե ճիշտ չեմ, դու ասա£ Այդ ինչ մայր է քեզ ծնել, Շնորհներով քեզ օժտել, Որ հոգու ծով գանձերին Միայն դու ես տիրացել£ Քեզ օրհնանք ու զորություն, Քեզ նոր խոհեր, թարմություն

Քեզ սեր ու երջանկություն Քեզ խինդ ու անմահություն£

ՈՍԿԵՀԱՏ ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ

Երաժշտական դպրոցի գրադարանի վարիչ 6.06.2000 թ.

ՆՎԻՐՈՒՄ ԵՄ ՋՈՒԼԻԵՏԱ ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆԻՆ

Մեր հանդիպման առաջին օրից Ինձ հարց եմ տալիս ու հիշում նորից, Թե ինչի±ց ի±նչ ես պատրաստել, հղկել Չնչին մանրուքը արժեք դարձրել® Մեկին տվել ես մի խոսուն հայացք, Իսկ մեկ ուրիշին` հարցական նայվածք, Մեկին` ժպտերես, ժպիտը դեմքին Երգում, պարում է հիացնում ամենքին£ Դու շունչ ես տվել ամեն մանրուքին, Դու շունչ ես տվել ծաղկին ու թփին, Խոսում են քեզ հետ բրինձն ու լոբին, Որոնց դարձրել ես քո գանձը անգին® Իմ լավ բարեկամ, շատ շնորհալի Հիացնում ես մեզ քո ձիրքերով լի, Դու կյանք ես տալիս անշունչ իրերին (նկարին) Հավերժությունն ես մեր հայ ողջ ազգի®

ՋԵՄՄԱ ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

բանաստեղծուհի

25.05.2000 թ.

ՆՎԻՐՈՒՄ ԵՄ ԻՄ ՍԻՐԵԼԻ ԸՆԿԵՐՈՒՀԻ ՋՈՒԼԻԵՏԱՅԻՆ

Եղեգնի պես ճկուն ես դու, Կյանքի հողմերին դիմահար կանգնած£ Ճկվել, խոնարհվել, բայց կրկին շտկվել, Եվ միշտ եղել ես դու հաղթանակած£ Որտեղի±ց փխրուն, այդ փոքրիկ մարմնում Այդքան կյանք եւ ուժ, Ասա ինձ տեսնեմ, իմ քույրիկ անուշ£ Մեծի հետ մեծ ես, փոքրի հետ փոքր, Չես եղել երբեք ճղճիմ ու մանր£ Նրբիկ մատներդ հրաշք արարում, Դադար չունեցան, անգամ խավարում£ Չնայած սառն են պատերը քո տան, Բայց քո հոգու մեջ կրակներ այնքան, Այնքան երազներ չիրականացած, Այնքան մեծ սեր կա քո մեջ պարփակված£ Քեզ ճանաչողը էլ չի մոռանում, Մտերմացողը էլ չի հեռանում£ Մի քնքուշ ու նուրբ, անարատ հոգի, Որ սպասում է բարի ասպետի£ Հավատում եմ ես, որ դեռ կգտնես Քեզ հավատարիմ, արժանի ընկեր, Կյանքի ուղեկից էլ չի դառնա քեզ, Մի սառն անկողին ու դատարկ պատեր£ Ըստ արժանավույնն Աստված քեզ կտա, Մի հուսահատվիր, քույր իմ, հավատա£

ԳԱՅԱՆԵ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

(կուլտ-մասսայական աշխատող) 12 մարտ 2003 թ. կՏրՉÿքպվՌպ ՎՏպռ ոօՉՔպռ սþոՌՎՏռ ցփպվՌՓպ ԾվՈՓՈՍՈվÿվ ԺՋցսՖպՑՑպ ՏՑ տպՊՈչՏչՈ ՐցրրՍՏչՏ ÿջօՍՈ Ռ սՌՑպՐՈՑցՐօ ՔՍ. ՌՎ. ՄՌՐՉՈվջՈՊպ ԾՍՐՑփÿվ ծՌվպսՖ ԹՏրՑՈվՌՍՏՉվօ. ԾՌսՈÿ ՎՏÿ ԺՋցսÿ, ÿ ՋպսՈþ Ցպոպ ոՏսՖՔՏչՏ րփՈրՑՖÿ, ՎՌՐվՏչՏ վպոՈ, ՍՐպտՍՏչՏ ջՊՏՐՏՉՖÿ, ՊՏոՐՏչՏ ջՈոՏՑսՌՉՏչՏ ՊՐցչՈ ՋՌջվՌ. կցրՑՖ տպՐպՊ ՑՏոՏþ ՏՑՍՐՏպՑրÿ ջպսպվՈÿ ՊՏՐՏչՈ ՑՉՏպչՏ ՑՉՏՐփպրՑՉՈ, Ո վՈՊ ՑՉՏՌՎ ՏփՈչՈՎ ՉրպչՊՈ րՌÿþՑ ջՉպջՊօ Ռ րՏսվՓպ. ՀՏՊվՈÿ ԺՋցսÿ, ւՏփց Ցպոÿ տՏջՊՐՈՉՌՑՖ, ղՏփց, փՑՏո Ցօ րՎՏչսՈ րՉՏռ րսպՊ ՏրՑՈՉՌՑՖ

հՉՏՌՎ ՌրՍցրՑՉՏՎ Ռ ՑՐցՊՏՎ,

ԽՏՑՏՐօՎ ՏՑՊՈպՔՖ սþոՏՉՖ Ռ Չ ՎՈսՏՎ Ռ ոՏսՖՔՏՎ.

ձՎվՈ, ՊՏոՐՈ, ՏՑջօՉփՌՉՈ ՉրպչՊՈ, ձՊՈփվՏ տցրՑՖ ՌՊցՑ ՑՉՏՌ ՊպսՈ, շ ջվՈþ. ջՏսՏՑօպ ՑՉՏՌ ՐցՍՌ ԿՑ ՑՐցՊՈ վպ ջվՈþՑ րՍցՍՌ.

ՁՉՏՐՌ. ՊպՐջՈռ, տՏՍՈ պրՑՖ րՌսօ, ԽՈՍՌՎՌ ՑՐցՊվօՎՌ ՊվՌ ո վՌ ոօսՌ. ԻպսՈþ ÿ Ցպոպ Ռ ՎՌՐՈ Ռ ՊՏոՐՈ, ՁպտսՏՑօ ց ՊՏՎՈՔվպչՏ Տչվÿ.

Թրպւ ոսՈչ Ցպոպ ջպՎվօւ, ՐՏՊվՈÿ, ըՏսՖՔՌւ ցրտպւՏՉ Չ ՑՉՏՐփպրՍՏՎ ՑՐցՊպ, ՁՈՍ ւՏփպՑրÿ, փՑՏ ո սþոՏՉՖ ջպՎվՈÿ ըօսՈ ո տՏտցՑփՌՓպռ Չ ՑՉՏպռ րցՊՖոպ. ԺՏՐՏչՈÿ ԺՋցսÿ, տՏջՊՐՈՉսÿþ Ցպոÿ ր ՊվպՎ ՐՏՋՊպվՌÿ.ԻպսՈþ ÿ Ցպոպ ՎվՏչՏ րփՈրՑսՌՉօւ Պվպռ. կցրՑՖ ջՈ ՑՉՏՌՎ տՐՈջՊվՌփվօՎ րՑՏսՏՎ ՉրպչՊՈ րՏոՌՐՈþՑրÿ ՑՏսՖՍՏ ՌրՍՐպվվօպ, ՌրՑՌվվօպ ՑՉՏՌ տՏՊՐցչՌ Ռ ՊՐցջՖÿ. ԻպսՈþ, փՑՏ ոօ Ցօ վպ ջվՈսՈ վՌ չՏՐÿ, վՌ ՑՐպՉՏչ. ղՏփց, փՑՏո ՑՉՏռ ՍՐՏտՏՑսՌՉօռ ՑՐցՊ, տՌրՈՑպսՖրՍՈÿ ՐՈոՏՑՈ ոօսՌ ՊՏրՑՏռվՏ ՏՓպվպվօ. Ը ոՏսՖՔպ ՉրպչՏ ւՏփց, փՑՏ ոօ Ցօ ՉրՑՐպՑՌսՈ ւՏՐՏՔՏչՏ փպսՏՉպՍՈ Ռ ցրՑՐՏՌսՈ րՉՏþ սՌփվցþ ՋՌջվՖ. ՀՏՊվՈÿ ԺՋցսÿ, ր ՊվպՎ ՐՏՋՊպվՖÿ, ԻպսՈþ ÿ Ցպոպ ոՏսՖՔՏչՏ ՉՊՏւվՏՉպվՖÿ. Թ ՑՉՏռ վպսպչՍՏռ ՑՉՏՐփպրՍՏռ րցՊՖոպ կցրՑՖ ՊՏՐՏչՈ րՉպՑսՈÿ ՏՑՍՐՏպՑրÿ Ցպոպ. Ծվպ ՏփպվՖ ՋՈսՖ, փՑՏ վպ րսՏՋՌսՏրՖ սՌփվՈÿ ՋՌջվՖ ՑՉՏÿ

ԹՌՊվՏ ՑՈՍՏՉՈ ՑՉՏÿ րցՊՖոՈ.

ծՏ տՏՉպՐՖ, վՌՍՏչՊՈ վպ տՏջՊվՏ տՏսþոՌՑՖ. Լ սþոՏՉՖ րՉՏþ ՊՐցչՏՎց տՏՊՈՐՌՑՖ. ԹՏՑ ՉՌՊՌՔՖ, տՏրսպ րՑՏսՖՍՌւ սպՑ ՑՐցՊՈ, կՐպՍՐՈրվՏ ցՉպվփՈսՈրՖ ՑՉՏÿ ՑՉՏՐփպրՍՈÿ րցՊՖոՈ, շ ՉպՐþ, ոցՊպՑ Ռ ՑՈՍՏռ սՌփվՈÿ ՋՌջվՖ ՑՉՏÿ Լ Ցօ ոցՊպՔՖ րփՈրՑսՌՉՈ ց ՊՏՎՈՔվպչՏ Տչվÿ.

ԿՑ ոօՉՔպչՏ տպՊՈչՏչՈ ԾՍՐՑփÿվ ծ.Թ. 12 ՎՈՐՑՈ 2004 չ.

XII Ց Ա Ն Կ

Ջուլիետա Մնացականյան«Ես լալիս եմ երջանկությունից» Բազմապատում (Խոհական, Ձոներգեր եւ Ակրոստիքոս բանաստեղծություններ, Առասպել ժպիտի, Բալլադ սիրո մասին, Պոեմներ եւ ասքեր, Երգիծական պատումներ, Քառյակներ, Երկտող-եռատողեր, Ընծայագրեր եւ հեղինակին նվիրված բանաստեղծություններ) գիրքը® Ջուլիետա Մնացականյանի «Ես լալիս եմ երջանկությունից» գրքի բովանդակությունը® Ջուլիետա Մնացականյան – Լուսանկար® Կենսագիր® Ջուլիետան իր ոչ թե երկու, այլ` բազմաթիվ բարեմասնություններով£ Շավիղ Գրիգորյան Հայաստանի Գրողների միության անդամ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր® Ձոներգեր` հասցեագրված Ջուլիետային® Ջուլիետա Մնացականյանի` «Ես լալիս եմ երջանկությունից» բազմապատում գրքի մասին® Մուսայել Գալոյան Հայաստանի գրողների միության անդամ, արձակագիր, դրամատուրգ, թարգմանիչ Ռազմիկ ԴավոյանՀայաստանի գրողների միության անդամ, բանաստեղծ Թաթուլ ԲոլորչյանՀայաստանի գրողների միության անդամ, բանաստեղծ

Միսաք ՀովենցՀայաստանի գրողների միության անդամ, բանաստեղծ Հակոբ ՍրապյանՀայաստանի գրողների միության անդամ, բանաստեղծ Վարդան ՎանատուրՀայաստանի գրողների միության անդամ, բանաստեղծ Վահան ԹամարյանՀայաստանի գրողների միության անդամ, արձակագիր Ռոմանոս ՍահակյանՀայաստանի գրողների միության անդամ, բանաստեղծ Գարիկ ԲանդուրյանՀայաստանի գրողների միության անդամ, բանաստեղծ Ալբերտ ՀովհաննիսյանՀայաստանի ժուռնալիստների միության անդամ, արձակագիր Աստղիկ Ղուկասյանբանաստեղծուհի Անահիտ Թարյանբանաստեղծուհի Սվետլանա Հակոբյանբանաստեղծուհի Վարդ ՂազարյանԻլյա Արցախեցիբանաստեղծ, արձակագիր Արդենիս Սաշիկ Համբարձումյանհոգեբան. բանաստեղծ

I ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ®

1. ԽՈՀԱԿԱՆ ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Կլինի± արդյոք, որ ես էլ դուրս գամ միայնությունից® Կլինի± արդյոք, որ ես էլ ելնեմ կյանքի անհունից® Կլինի± արդյոք, որ ես լաց լինեմ երջանկությունից® ՋՈՒՄՆԱ Մենախոսություն® Խոստովանանք® Ես լալիս եմ երջանկությունից® Երբ նա տուն եկավ® Պատի±ժ, թե պարգեւ® Պատգամ® Հոգիս է լցված® Մանկության օրեր® 1. 2. Մանկության ընկեր® Ա~խ, իմ հուշեր® Էլ չեմ թռչկոտում® Իմ սենյակում մութ ու խավար® Թախիծ® Մտորումներ® (Ես միշտ իմ կյանքում)® (Երջանկության արժեքը)® (Ախ, թեպետ կյանքիս)® Անցյալս®

Դե, ասա, ի±նչ անեմ հիմի® Անմոռաց հուշեր® Չարչարված լույսեր® Վերհուշ® Եվ քանի դեռ հուշերս կան® Հուշերս են այրվում® Հուշս չեմ տա քամու բերան® Դե, եկեք, շուտ եկեք® Թեպետ սիրտս, հոգիս փշրում® Գիտեմ, ավա~ղ® ծերանում եմ® 1. (Այսօր, երբ ես հերարձակ)® 2. (Ու նրանք են կյանքիս վկան)® 3. (Ինչո±ւ ամաչել)® Օրս եմ մաշում® Զղջանք® Սակայն երբեք® Երանի նրան® Սերն ինձ համար® Սիրո երգ® Մենակ չեմ® Պատրանք® Չգտեմ` սիրե±լ, թե տառապել եմ® Ա~խ, քեզ ինչո±ւ® Ուրեմն կույր ես® Մերժում® Ու թե խորհում եմ® Չգիտեմ` ինչու®

Քեզնով ծարաված® Ջերմություն կտա±ս® Իմ սրտի հավք ո±ւմ ճյուղին ես դու թառել® Մենախոսություն® Ա~խ, չգիտեմ® Սրտի մեծ խոց® Խռիվ խոհերս® Թեկուզ մենք զատ® Երջանկության արժեքը® Ես ուզում եմ, որ հեռվից քեզ նայեմ® Ա~խ, ինչպե±ս ասեմ® Ա~խ, ինչպե±ս քեզ հավատամ® Քեզ եմ սպասում® Սպասում եմ, դե, արի® Օրն է իմ հոգու սիրո ճառագման® Ասելու խոսքեր չգտա±ր® Շատ ես ուշացել էլ չեմ սպասի® Քանզի չգիտես, չգիտես դու ինձ® Որ ես հանդիպեմ, ախ, միայն նրան® Երջանկության հույզը® Արդյոք կգա± մի օր® Փնտրողն է գտնում®

Մտքեր® Էլ մինչեւ ե±րբ® Ու հիմա ես® Թե հանգչում եմ, մեղանչում եմ® Մոմի կաթոցքը® Որոնում® Իմ վերջին հույսը® Չկա ճամփա քեզ մոտ բերող® Ու թե փորձում եմ® Թե սիրտս քար է® Գեթ կյանքիս ապրած® Սրտիս խոսքերից® Հաղագս տարիքի® Իմ սիրտը® Մեղեդի® Իմ ժպիտը® Խոսուն արցունքներ® 1. Ես համամիտ եմ ասված այն խոսքին® 2. Աչքերիս առաջ կակաչն է ժպտում® 3. (Ամփոփիչ արցունքներ)® 4. (Անզուսպ արցունքներ)® 5. (Իմ տաք արցունքներ)® Հոգիս է ծխում® Հոգնել եմ ես® Ա~խ, ես ի±նչ անեմ® Թե վատի կողքին® Լույսը քո հոգու®

Խորհուրդ® Անկարողություն® Իսկույն կիսվիր® Խրատական® Թե քեզ խայթել է մարդը չարամիտ® Կյանքում ոչ մի մարդ® Խոհեր® Ես մարդու մեջ® Ցավ® Չեմ հասկանում® Տեսնես ո±վ է. ո±վ է արդյոք® (Մտորում) Ու հաճույքով բեռ եմ քաշում® Պիտի հանդիպենք® Լավ է ուշ ծաղկես® Սիրտ իմ բերդ ես դու® Ինչքան նման ենք մենք իրար, եղնիկ® Ճակատագիրս թողել եմ խղճիդ® Դե, բավական է® (Էլեգիա)® Տեր, ինձ հույս տուր® Երջանկության բոց® Ինչպե±ս կորավ, ա~խ, իմ հետքը® Խոստովանանք® Մա±րդ էլ այսքան® Մարդիկ, ձեր զանգը®

Հոգում շունչը® (Աղոթք)

2. ՍԵՐ ԻՄ ՀԱՅՐԵՆԻՔ, ԻՄ ԿՅԱՆՔ ԵՐԵՎԱՆ

Ա~խ, չեմ հասկանում® Հայրենիքիս® Իմ հայրենիքը® Հայոց իմ աշխարհ® Վերադարձ® Մի հուշ էլ ես® Ու մենք էլ մեր մեջ® Ես քեզ կասեմ® (Իմն ես, իմը®) Իմ Երեւանը®

3. ՍԵՐ ԻՄ ԲՆՈՒԹՅՈՒՆ,

ԵՍ ՔՈ ՄԱՍՆԻԿՆ ԵՄ,

ՔԱՆԶԻ ԴՈՒ ԷԼ ԵՍ ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹՅՈՒՆ®

Քո սիրուց դողա (էտյուդ)® Այդ ինչպե±ս է, որ® Թեկուզ մեղմ բարեւ® Հատուցում® Իմ հոգու արեւ® Իմ չքնաղ արեւ® Լուրթ երկնքի® Քնքուշ ծաղիկ® Տեսնեմ, թե հետո® Ծաղիկներ իմ բյուր®

Թղթե ծաղիկներ® Ծաղիկ® Իմ սենյակի ծաղկանոցում® Թե Կարաբալա±ն® Զոհաբերում® Մեխակ, յասաման® Եզան լեզու® Նարգիզ ծաղիկ® Քանդոտ ճանճը® Արբեց, արբեցավ® Թիթեռը® Սպիտակ թիթեռը® Սեւ ճանճը® Ճերմակ աղավնիներ® Մենակ աստղը® Ա~յ, քեզ բնություն® Ու բոլորն էլ® Հոգիս է այրվում® Ուռենի® Աշուն® Այս խենթ աշունը® Աշնան էտյուդ® Քամին ծառը թեքում, ճոճում® Աղջիկ քո բախտն էլ® Ոչ թե քամու հարվածով® Քամի® Քամի®

Մարդու եւ տերեւի երազանքը® Ինչքան նման է մարդը բնության® Էտյուդ (ձմեռային)® Մտահոգություն® Փաթիլը® Ձմռան երեկո® Հողի վիշտը® Հողը®

4. ՍՈՒՐԲ ԾՆՈՂՆԵՐՍ

Ծնողներիս` Մուշեղ եւ Սիրանույշ Մնացականյանների լուսանկարը Իմ ծնողները® Ծնողներս® Վերսին ծնողներիս` Մուշեղին եւ Սիրանույշին® Մայրս ինձ համար® Հորս խրատը® Մորս տագնապը® Ո±ւմ եմ քաշել® Կարոտ®

II ՁՈՆԵՐԳԵՐ

Ձոն մայրիկիս® Իմ մայրիկ® (Նվիրում եմ մորս ծննդյան տարեդարձին) Աստծո լույսով բարին ի տես հայոց որդի®

(Ձոն Կ.Ս. Դեմիրճյանին) Աչքերիս չեմ հավատում® (Ձոն Կ.Ս. Դեմիրճյանին) Ձոն Կարեն Դեմիրճյանի հիշատակին® Ձոն քրոջս` Ջեմմա Մկրտչյանին® (Նվիրում եմ ծննդյան տոնի առթիվ) Երախտագիտությամբ` պ-ն Միհրան Մաղաքյանին® Երախտագիտությամբ բարեկամներիս` Փայլակ-Թամարային (Ոսկե հարսանիքին)® Ձոն ուսուցչուհուս` Նինել Մկրտչյանին® Օրհնանք Մարինեին® Զոյային® (Նվիրում եմ ծննդյան տարեդարձի առթիվ) Ձոն Սեդային® Երկնային ձայնը (Ձոն Մարիամիկի ծննդյան տարեդարձին)® Նվիրում եմ հարսիս` Արմենուհուն® Եղբորս` Պատվականի ծննդյան 60-ամյակի առթիվ® Ձոն Արթուրիկին -Նվիրում եմ եղբորս` Պատվականի թոռան)® Վիզմա Բելշեվիցային (Մեծ սիրով ու սրտի ջերմությամբ նվիրում եմ Լատվիական Հանրապետության բանաստեղծուհուն)® Ապրես, ապրես, քնքուշ Լուիզա (Նվիրում եմ ընկերուհուս ծննդյան տոնի առթիվ)®

Ոսկեհատին (Ծննդյան տարեդարձի առթիվ)® Նվիրում եմ Գրետային (Ծնողների` Առաքելի-Մարուսի եւ ամուսնու` Կարենի մահվան առթիվ)® Քանզի մեր մեջ® (Նվիրում եմ Ջեմմային)® Ձոն եղբորս` Հարությունն (Ծննդյան տոնի կապակցությամբ)® Նվիրում եմ եղբորս` Հարությունի դուստր` Բուրաստանին (Բուրիկին)® Քանզի դուք եք, դուք® Քրոջս` Ռիմային® ,, --® Պատգամ քրոջս` Ռիմային` ծննդյան տոնի առթիվ® Սիրելի Աիդային (մանկության ընկերուհուս)® Ձոն Լեւոն Հայկովիչին (Նվիրում եմ ծննդյան տարեդարձի առթիվ)® Ձոն Լիանային® Ձոն Արաքսյային® Ձոն Թամարային® Ձոն Վարազդատին® Ձոն Բագրատին (Ապեր)® Ձոն Մարգարիտային® Ձոն Արմինեին® Ձոն Սիրանույշին® Ձոն Մանիկին® Ձոն Նունեին® Ձոն Կարինեին®

Ձոն Նաիրային® Ձոն Նարինեին® Ձոն Սոնային® Ձոն Մերիին® Ձոն Սոնային® Ձոն փեսա` Վոլոդյային® Ձոն Գայանեին (Նվիրում եմ քրոջս` Ռիմայի վաղամեռիկ աղջկա հիշատակին)® Ձոն Ոսկեհատին®

III ԱԿՐՈՍՏԻՔՈՍՆԵՐ®

Ջուլետայից (ակրոստիքոս)- 1968թ.® Ջուլետայից (ակրոստիքոս)- 1963թ.® Ա~խ, ո±ւմ հետ կիսվեմ, հոգուս աղավնի Համեստին (Ակրոստիքոս)® Հարութին-Անուշից ըստ հեղինակի (Ակրոստիքոս) Էմմային-Ջուլիետայից (Ակրոստիքոս) Սիրելի քույրերիս` Սե-Աս-Ջեմին (Սերվո-Ասյա-Ջեմմային)® Քույրերիս` ՍԱՋ-ին (Սերյին, Ասյային եւ Ջեմմային)® (Ակրոստիքոս) Աննային-Անուշից` ըստ հեղինակի (Ակրոստիքոս) Նանոյին (Ակրոստիքոս)®

Սեդային (Ակրոստիքոս)® Ռուզաննային (Ակրոստիքոս)® Քրոջս` Ռիմայի դստեր` Գայանեի հիշատակին (Ակրոստիքոս)® Աստծո լույսով ապրեք` որդիք (Նվիրում եմ Պատո-Արմիկին, երկուստեք տարեդարձի առթիվ) (Ակրոստիքոս)® Նվիրում եմ Սիլվային® (Ակրոստիքոս) Նվիրում եմ Վահան Մհերովիչին® (Ակրոստիքոս) Նվիրում եմ Գոհարիկին® Ծննդյան տոնի առթիվ (Ակրոստիքոս)

IV. ԱՌԱՍՊԵԼ ԺՊԻՏԻ ՄԱՍԻՆ®

(Երգիծական ասք) 1. Ես աղջիկ էի լի ժպիտով® 2. Ես աղջիկ եմ դառը ժպիտով® 3. Որտե±ղ էիր դու` ժպիտս® 4. Ինչի±ս է պետք դառը, դառը քո ժպիտը® 5. Ա~խ, ո±ւր գնաց իմ ժպիտը, լի ժպիտը®

V. ԲԱԼԼԱԴ ՍԻՐՈ ՄԱՍԻՆ®

(Արդյոք սերն ի±նչ է)

VI. ՊՈԵՄՆԵՐ, ԱՍՔԵՐ®

1. Կրակ չէր, ի±նչ էր® (կորած, անցած ուղիս)®

Մարտ ամիսը® Նրանք ինձ հետ են® (Էլեգիա) Հոգուս պարտքը® Մի իրական անսովոր դեպք Կատվի կարեկցանքը® Նավակս անթի® Մի±թե աչքերս ոչինչ չեն ասում® Գիտե±ս ձեռքերս® Թե ո±րն է մեղքս, ո±րը` հանցանքս® Պատգամ® Բայց հույսս դարձյալ® Ով, դու հողածին ոչ դու ես եղել® ոչ էլ ինքս կամ® Մար արարածը® (Պոեմ) 1. 2. 3. Ով դու չար մարդ® Այսօր մարդը ի±նչ է դարձել® Խռովք ու խոկում® Էդ ո±ւր եք մեկնում® Արդյոք դուք գիտե±ք, թե ի±նչ է կյանքը® (Պոեմ)

VII. ԵՐԳԻԾԱԿԱՆ ՊԱՏՈՒՄՆԵՐ

Ի±նչ անեմ, ախ, չգիտեմ® Ո±ւմ էի սպասում, ով եկավ® (մի իրողություն) Էլ նա ի±նչ քննիչ, որ լեզու չունի® (Մի իրողություն եւս) Արդուկի նվերը® (Իրականություն) Ոչ թե ինչ, այլ` պինչ® Աիդայի տիկնիկը® Կյանքն է եռում մեր քաղաքում® Տեսեք, թե կատակը էլ ո±նց կլինի® Մեր Վզկոն® Միշային (կատակերգ)® Մարատին Բարեսիրտ (կատակերգ)® Իմ դեմ կելնի± նոր բուրժուա® Թե ինչպես են իմ անունը աղավաղում® Արտակարգ դեպք®

VIII. ՔԱՌՅԱԿՆԵՐ

Նվիրում եմ քեզ ձոներգս կրկին Մարդիկ, եղեք ջերմ ու բարի® Քանի մարդու խիղճը դեռ կա`® Թե մարդ ես, դու սիրտ ունես® Լեզու, մարդ ես® Իմ լեզուն լուռ է®

Իմ լեզուն լուռ է® Քարի պես ապրել® Օրն է ճառագում® Օրը կանցնի, հուշը կա® Ա~խ, իմ սիրտն է լույսի ծով® Ա~խ, կրակ կա իմ սրտում® Սիրտ իմ տխուր ես® Խորն է վերքը իմ սրտի® Ինձ չեն հասկանում® Աշխարհի ծովում® Թե մենակ ես, վհատ ես® Տխուր է օրդ® Ինչո±ւ զուր տեղը ես լինեմ տխուր® Սիրտս թախծոտ, մելամաղձոտ® Սիրտս թախծոտ, մելամաղձոտ® Ճակատագիր, ի±նչ արիր® Երկնի ծիծաղկոտ աչք-ունքը մթնեց® Օր ու գիշեր աշխատում ես, ով իմ սիրտ® Ես ծաղիկ եմ® Ես ծաղիկ եմ® Մարդն էլ ծաղիկ է® Մարդ կա, արի տես`® Իմ խոհերը օրեցօր® Դու ծաղիկ ես պարտեզում® Հեզ ծաղիկ եմ մեր այգում® Իմ սենյակի կարմիր-դեղին ծաղիկներ® Հե~յշ բնական, արհեստական ծաղիկներ®

Իմ սենյակի ծաղկանոցում® Իմ սենյակի ծաղկանոցում® Իմ սենյակի ծաղկանոցում® Հողից են ծնվում ալ վարդն ու փուշը® Ձմեռն անցավ, եկավ գարուն® Գարուն եկավ սիրտս ծաղկեց® Ամպերի մեջ մտքով ասես ճախրեցի® Դու ինձ համար եղար քամի® Դու ինձ համար եղար քամի® Անունը կա® Արի, մի գնա® Այնքան մարդկանց օգնել եմ® Ընկածներին օգնել եմ® Ընկածներին օգնել եմ® Մորս աչքերն հրահրոտ® Վատ օրերդ թե հիշես® Աշխարհն է տանջանք® Ամպի կարկուտն է վերեւից թակում® Սիրում եմ կյանքը® Ունայն է կյանքս® Գցում, բռնում, չգիտեմ® Ինչո±ւ է կյանքը բարդ ու հարցական® Կյանքը` հեքիաթ, հանելուկ® Ա~խ, կրակ կա իմ սրտում® Ա~խ, կրակ կա իմ սրտում® Ա~խ, ի±նչ անեմ, ի±նչ անեմ® Ա~խ, ի±նչ հրաշք է կյանքը®

Ա~խ, ի±նչ լավ է քաղցր կյանքը® Կյանք, ի±նչ քաղցր ես, ի±նչ անեմ® Կյանք, ի±նչ քաղցր ես, ի±նչ անեմ® Կյանք, ի±նչ քաղցր ես, ի±նչ անեմ® Ո±վ է ինձպես այսքան տանջվում. չգիտեմ® Ա~խ, իմ բախտը շատ անգութ է, ի±նչ անեմ® Այդ ինչպե~ս է, որ գլուխ չեմ հանում® Մի օր չեղավ, որ ինձ ժպտաս, ա~խ, իմ կյանք® Էս աշխարհում ինչեր ասես չտեսա® Ա~խ, սիրտ չունեմ, հիմա ի±նչ եմ անելու® Սրտիս վիշտը մեղմ զեփյուռին պատմեցի® Թախիծը լուռ սրտիս դուռը կամաց բացեց® Աչքս բացի` բան չտեսա® Թե հոգսերով ապրեցի® Իմ տառապած հոգու մեջ® Ու սրտատոչոր կարոտի կանչով® Դու երկինք ես ինձ դյութող® Կեսգիշերային անուկ խավարում® Մարտի դաշտը մեկնեցի® Իմ սիրո սամում, ո±ւր ես, դու, արի® Սերդ քո մեջ գաղտնի պահել® Թե չես կարող ունեցածդ ի հայտ բերել® Քեզ չսիրել, անհնար է, սիրելիս® Ողջ գիշեր չքնեցի, քեզ հետ էի® Քեզ եմ նկարում, քեզ կյանք պարգեւում® Դու ինձ ժպտացիր, ես քեզ չհասկացա® Դու անցնում ես, բարեւում®

Ու թե հանկարծ հեռանում ես® Եկար ու սեր ճառագեցիր® Երբ ամեն անգամ թախծոտ աչքերով® Երբ քեզ ատեցի® Արտաքինով, խողոմ լեզվով գերվեցի® Չար սիրտ ունեցող մարդուց` լավություն մի սպասիր® Քեզ սիրում եմ, նվիրվում եմ, իմ ընկեր® Ա~խ, առանց քեզ տունս դատարկ է թվում® Արի, լուռ արի, իմ սեր, իմ բարի® Վառ կարոտով ու ջերմ սիրով շատ եմ սպասել իմ ասպետ® Թե քեզանից հեռացա, ա~խ, իմ սեր® Ընկեր եղիր` ով իր խոսքը չի դրժի® Ընտրիր մեկին, ամուսնացիր, մի սպասիր® Երջանկություն, երազանք® Ա~խ, վիշտը կյանքիս անդորրը փշրեց® Սրտիս իղձը թե կատարվեր®

IX, X, XI. ԵՐԿՏՈՂԵՐ ԵՎ ԵՌԱՏՈՂԵՐ

ԵՐԿՏՈՂԵՐ

1. Սիրտս ասաց` մոտ արի® 2. Սիրտս բոց է, բոց է, այրում® 3. Օ~, խեղճ իմ սիրտ, դու միգամած® 4. Թե ամեն ինչում զգայուն եմ դառնում® 5. Տես, որ տարիք եմ հիմա շալակել® 6. Թե դու ինձ տաս կես ժպիտ® 7. Թռչունը ծնվեց թռիչքի համար® 8. Քարը ցավին չդիմացավ ճաք տվեց®

9. Քարը ցավին չդիմացավ ճաք տվեց® 10.

Այսքան տարի ապրեցի®

11.

Թե ծնվեցի ախ, մեկ անգամ®

12.

Նեղնա ընկածին օգնեցի®

13.

Համաբերանքը կյանք է,- նա ասաց®

14.

Լավություն արա ու ջուրը գցիր®

15.

Լավություն արա ու ջուրը գցիր®

16.

Լավություն արա ու ջուրը գցիր®

17.

Ո±վ է մաքրել իմ հաշիվները այս աշխարհի հետ®

ԵՌԱՏՈՂԵՐ

Կյանք երգեցի լույսերով® Ջահելություն® գարնանային ծիլ ու ծաղիկ® Հասունություն® դու աշնան պես բերք ու բարիք® Ախ, ծերություն® Կոտրվել է սրտիս ապակին® Ա~խ, դու կարիք®

XI. ԸՆԾԱՅԱԳՐԵՐ ԵՎ ՀԵՂԻՆԱԿԻՆ ՆՎԻՐՎԱԾ ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Այս լուսանկարը մեզ® Պոլիտեխնիկական ինստիտուտի գրական ստուդիան հերթական պարապմունքի ժամին® Նկարում` ձախից® Ջուլիետա Մնացականյանին 1. Մերկ գիշերները (բանաստեղծություն)®

(Վահագ Ղալթաղչյան, պոլիտեխնիկ. ինստիտուտի շինարարական ֆակուլտետի ճարտարապետ, բաժնի ուսանող, 1968թ. գրական ստուդիայի անդամ) 2. Շրջմոլիկություն (բանաստեղծություն)® (Սուսաննա Ավետիսյան, պոլիտեխնիկ. ինստիտուտի էլեկտրատեխնիկական ֆակուլտետի ուսանողուհի, 1968թ.- գրական ստուդիայի անդամ 3. Սիրելի Ջումնային` Անձրեւ էր մաղում (բանաստեղծություն)® (Վովա Մելիքսեթյան, պոլիտեխնիկ. ինստիտուտի մեխանիկամեքենաշինական ֆակուլտետի ուսանող, 1968թ.- գրական ստուդիայի անդամ) 4. Դու գնում ես (բանաստեղծություն)® (Լյովա Կոստանյան- պոլիտեխնիկ. ինստիտուտի տեխնիկա-կիբեռնետիկայի ֆակուլտետի ուսանող, 1966թ.- գրական ստուդիայի անդամ) 5. Աչքերիս առաջ® (Բանաստեղծություն)® (Սամվել Սաֆարյան- պոլիտեխնիկ. ինստիտուտի տեխնիկական կիբեռնետիկայի ֆակուլտետի ուսանող, 1965թ.- գրական ստուդիայի անդամ) 6. Առավոտ® (Բանաստեղծություն)® (Թորգոմ Նալչաջյան- պոլիտեխնիկ. ինստիտուտի տեխնիկական կիբեռնետիկայի ֆակուլտետի ուսանող, 1962թ.- գրական ստուդիայի անդամ) 7. Կցանկանայի (Բանաստեղծություն)® (Ազատ Ստեփանյան- Շին. արդ. մին. ուս. կոմբինատի եւ պոլիտեխնիկ. ինստիտուտի շինարարական ֆակուլտետի ուսանող, 1968թ.) 8. Երազիս մեջ անսովոր ես դու (Բանաստեղծություն)® (Տիգրան Եղիազարյան- պոլիտեխնիկ. ինստիտուտի շինարարական ֆակուլտետի էկոնոմիկայի բաժնի ուսանող, 1970թ.) 9. Ջինջ ու հստակ հոգուս մեջ (Ակրոստիքոս)® ա) Սրտաբուխ սիրով` բ) Շատ ենք նման մենք հոգով®

(Ա. Խաչատրյան- ՀԿԿ Կենտրոնական կոմիտեի աշխատակից, 1974թ.) 10.

Պատասխան Ջուլիետային

Դու սովորականից® (Բաբկեն Գեւորգյան- «Հայպետտրանսնախագիծ» ինստիտուտի գլխավոր մասնագետ, 1974թ.) 11.

Որքան զգացմունք® (Բանաստեղծություն)

Ջահել, սիրուն® (Բանաստեղծություն) (Յունոնա Զուրաբյան- Պոլիտեխնիկական ինստիտուտի օտար լեզվի նախկին դասախոս, 1995թ.) 12.

Տեսնելը քիչ է® (Բանաստեղծություն)- 1998թ.

Շնորհանդես ես եկա® (Բանաստեղծություն)- 2001թ. (Լաուրա Հարությունյան- Արդյունաբերության եւ առեւտրի նախարարության արխիվային գործերի մասնագետ) 13.

Ջերմ ես տալիս® (Ակրոստիքոս)

® Սիրով եւ խորին տպավորություններով թողնում եմ այս հուշագիրը, ցանկանալով Ձեզ քաջառողջություն, երկար, երկար տարիների բեղմնավոր ու արարիչ կյանք- 2000թ. (Սպարտակ Բաբայան- տնտեսագետ) 14.

Հրաշքներ տեսա® (Բանաստեղծություն)

(Ասում են, թե®)- 1999թ. (Ելենա Կարապետյան- տնտեսագետ) 15.

Սիով` Ջուլիետային

Ես գիտեմ® (Բանաստեղծություն)- 1999թ. (Գայանե Շագոյան- արվեաստագետ) 16.

ԺՏՐՏչՏՎց փպսՏՉպՍց

ՍՈՍ ոօրՑՐՏ տՐՏսպՑպսՌ... /րՑՌւՏՑՉՏՐպվՌպ/ 1982չ.

/ծՌվՈ ծՌՍՌՑՌփպՉվՈ- չս. ՈՊՎՌվՌրՑՐՈՑՏՐ ՑցՐոՈջօ ,,շվչՌՈոՈՊ,, չՏՐ. շվչՌ-ՈոՈՊ ՍվՌչՈ-ԼրտՈվրՍՌռ ՐպտՏՐՑՈՋ/ 17. Թանկագին Ջուլիետային քույրական ջերմ օրհնանքով եւ սիրով` ® Ով Ջուլիետա` դու մաքրություն սրբազան® (Բանաստեղծություն)- 2000թ. (Զինաիդա Սեդրակյան- բանաստեղծուհի) 18.

Ձոն Ջուլիետային

® Դու արվեստի եւ արհեստի շտեմարան® (Բանաստեղծություն)- 2003թ. (Վիկտորյա Ղուկասյան- բանաստեղծուհի) 19. Ձոն Ջուլիետային ®Ծով հոգու մեջ քո հարուստ® (Բանաստեղծություն)- 2000թ. (Ոսկեհատ Գեւորգյան- բանաստեղծուհի) 20. Նվիրում եմ Ջուլիետա Մնացականյանին ® Մեր հանդիպման առաջին օրից® (Բանաստեղծություն)- 2000թ. (Ջեմմա Պետրոսյան- երաժշտ. դպրոցի գրադ. վարիչ) 21. Նվիրում եմ իմ սիրելի ընկերուհի` Ջուլիետային ® Եղեգնի պես ճկուն ես դու® (Բանաստեղծություն)- 2003թ. (Գայանե Մանուկյան- կուլտ-մասսայական աշխատող) 22. կՏրՉÿքպվՌպ ՎՏպռ ոօՉՔպռ սþոՌՎՏռ ցփպվՌՓպ /ՔՍՏսՈ ՌՎ. ՄՌՐՉՈվջՈՊպ/ ԾվՈՓՈՍՈվÿվ ԺՋցսՖպՑՑպ. ...ՀՏՊվՈÿ ԺՋցսÿ... /րՑՌւՏՑՉՏՐպվՌպ/ -1999չ. _ ԺՏՐՏչՈÿ ԺՋցսÿ, տՏջՊՐՈՉսÿþ Ցպոÿ ր ՊվպՎ ՐՏՋՊպվՌÿ, ... ...ՀՏՊվՈÿ ԺՋցսÿ... /րՑՌւՏՑՉՏՐպվՌպ/- 2004չ. /ԾՍՐՑփÿվ ծՌվպսՖ ԹՏրՑՈվՌՍՏՉվՈ- տպՊՈչՏչ ՐցրրՍՏչՏ ÿջօՍՈ Ռ սՌՑպՐՈՑցՐօ ՔՍ. ՌՎ. ՄՌՐՉվջՈՊպ/

ԳՐԱԿԱՆ–ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ ՀՐԱՏԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

խՌՑպՐՈՑցՐՏ-ւցՊՏՋպրՑՉպվվՏպ ՌջՊՈՑպսՖրՑՉՏ

ՋՈՒԼԻԵՏԱ ՄՈՒՇԵՂԻ ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ

ԾվՈՓՈՍՈվÿվ ԺՋցսՖպՑՑՈ ԾցՔպչՏՉվՈ

ԵՍ ԼԱԼԻՍ ԵՄ ԵՐՋԱՆԿՈՒԹՅՈՒՆԻՑ

,,կսՈփց ÿ ՏՑ րփՈրՑՖÿ,,

ԲԱԶՄԱՊԱՏՈՒՄ

ԽՄԲԱԳԻՐ`

ՀպՊՈՍՑՏՐ ըՏսՏՐփÿվ ՁՈՑցս կՏչՏրՏՉցփ

ԹԱԹՈՒԼ ՊՈՂՈՍԻ ԲՈԼՈՐՉՅԱՆ