Գեղագիտություն

ՅՈՒՐԻ

ԲՈՐԵ

ԳԵՂԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ

Թ,

ՅՈՒՐԻ

ԲՈՐԵՎ

ԳԵՂԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ

Թարգմանվանէ ռուսերեն երրորդ ճրատարակությունից

«Հայաստան» Ճբատաոակչություն ԾՐնան

.

ԳՄԴ 87.8 Բ 890

Մ. Տ. ԽՈՑԱՆՏԱՆԸ

թառգմանեց Ռոանոենից

ՀԵՂԻՆԱԿԻ ԿՈՂՄԻՑ

է սռընթաց: Կյանքն զաոգանում դինամիկ դառումգիտությունը նոբ նոր ճուէ դնում, թեմաներ առջե պբոբլեմներ ինքրգիտնականների նոբ մոտեցումներ շում, հտնախ դոդելովոբոնելուճետազոտության մեթոդներ:Այդ առումով գեղագիտությունն բաէլ որպեսգիտություն ցառություն չի կազմում: ԳՐքիվեոջինՃճՐատաբակության պահիցճետո անցածտառբինեբին ե նբա տեսական մշակումներն զգագեղագիտական պոոբլեմատիկան են: վեբաճրալիորեն հարստացել Այս պայմաններում աշխատության է ճ նաբավոտառբակումը, ենթադրում առաբկայի ոբը գեղագիտության նբա բության չափովլբիվ բացաճայտումը,. ճիմնականպոոբլեմների է ըստ էուամբողջական պառտավոոեցնում լուսաբանումը, ճեղինակին նոր բաթյան գիոքըկառուցել ընդաբձակումը, նոբից:Պբոբլեմատիկայի նան անժիններ գլոխներմտցնելը, ինչպես ճնեբիվեբադասավոբումը ղաոձոինինչպեսգոքիկոմպոզիցիայի, հբաժեջտ այնպեսէլ նյութի չաՐադոման տբամարանության փոփոխություննեոը: կամ գեգեղագիտական ԳԸՐքի յուրաքանչյու:բաժին,Էննաբկելով այս կամ այն ասպեկտը, միաժամանակ ղարվեստական գործունեության գեղագիտության մեկիսաճմանումն է, իսկ իբենց ամբողջչուկողմերից են թյան մեջ բոլոր բաժինների անվանումները տալիս այդ գիտության ն ծավալունսահմանումը միաժամանակ առաոռկայի պատմում գոքիբոայն ուզենաճամեմավանդակությունը: Եվ եթեճաբցասեբ ընթեոցողն տել «Պելագիտության» նախորդճբատաբակություննեբրի բովանդակուՄեր

ու

Բորն, Յու, Բ.` Բ 890

ռուս. Գեղադիտություն,

եր..ճայաստան,

1982:--

արամ

Մ, թարդմ.

էջ,

Տ.

Խոցանյանը: ք. նկար

ա"իդիր րո արիան ուաուտ Հաա ճաշվի լրացված

(գրատլակված կրալիորեն աաագաթյունն անված

Կ

գ

ու

հն

է.

տեղի են ունեցել գեորոնքվերջինտարիներին այն փոփոխուքլունները, մեչ: ղագիտուքյան

ո

0302000000

(01)2

ախ

818.-

յլ ց

Ոցուտայոտ:, 1981

ւ.

ճբատաոակչություն, է ճայեռեն, «Հայաստան» Թարգմանված

ու

Ց

թյան հետ, նա հեշտությամբկճամոզվի,թե ոբՒան բազմակս մանի է դարձել գեղագիտության առառկան,ոբհան | կողմից ուսումնասիրվողպբորլեմների շբջանակը: Սույն հրատարակության մեջ հեղինակըչոշափում է նան այեսլիսի թեմանեբ, ոբոնցվբա մինչե այժմ գեղագիտության ամբողղասընթացի ջական չաշադոման մնջ առանձնաձճատուկ ուշադբություն չի ղարձվել: Ն նան հանբահայտը, ինառկե,դրա հետ միասինձանդիպում բայց չէ ոբ ն չի կարելիեոկաո մամանակ ընթանալնանապառհով ուրիշի հետքը չտոորել: Այստեղկա նան ուրիշներիասածներինչնմանվողրան. ոբովհետե ամեն մի բույս իբ արմատիվոա է անում: Բակության տիպն ու մակաողակը ՀՐՇատա ոբոշ չափով բառշգշացեն: նման ված այն պահպանումէ լայն լսարանինուլղզված Ատաջվա զինելը,նոա տեսական ասպեկտնեբն ուժեղացվածեն: Գիոքն ուղղված ն է ուշաղիբ, շահազոգոված Պատբաստություն ստեղծագործ ընթեոցողդին: չունեցողընթեբցողինռոբոչ բաժիններկառող են ղժվար վալ: ԱսեեՒ, նշա աղի վիճակում ըմբոփելը ուզածդ գիտությունը Հէ: ռանապարհը հաղթահարումէ գնացովը: նվ այնքան ավելի ճաջող, ոբիան ավելիջանաղբությամբ կնետեինրա ոլորբաննեռին: Տեսականությունը Լքուլոնն: Բայց ճա, ով բանավինողականության բղավում է դատաոկսափո՞իմեջ, լսում է միայն, թե ինչպեսէ սափոոր բղավում իր վբա: Այղ պատնաոռով էլ հեղինակըվինում է միայնտեսաբովանղակալից զաղափառների բետ ն հետաքբքբությամբ կանորեն կընղունիիո գորբծընկեբնեի ՒԷննաղատական ղատողություննեբր. բոլոբ ընթեոցողեերիկոնստրուկտիվ դիտողություններնու ցանկությունները: նթե այս զոքին ծանոթանալիս ընթերցողըճիշի իո հանդիպումներն արվեստիհետ, իսկ Բանդիպելով գնղաբվեստական ստնղծագոոծությունեեբինն զեղեցկինկյանքում,հիշի այս գիրքր,հեղինակրկճամաբի,ոբ Չէ ռ" զեղեցկինճանղիպելիս իո աշխատանքր հասել Լ նպատակին: լիովին ուբախությունկնաչակիմիայն գեղագիտոբեն կրթվածընթեոցողը: ու Ուտի չափից ավելիհամարձակ չի լինի այն կաաննշչմաբտանման ես տակը, թե ուզում գեղագիտությունը: Խոջանիկ լինել՝ ռաումնասիոիոբ

ներածություն

ան ընդլայնվել

Գեղագիտությունը որպես գիտություն

ՀՀ22

ԳԵՂԱԳԻՏՈՒԹՅԱՆ

ԱՌԱՐԿԱՆ

ՈՒ ԽՆԴԻՐԽԵՌՐԸ

բեշտ

ԻՆՁ

(Գեղազիտության ճարարերիությունըաշխարճի նկատմամբ)

Բազում ղարբծրառաջ երնան ծնկած«Վեշի մասին» տրակատտիանդրել էյ, որ լուրաքանչյուր գիտական դիսգիայլինի ներս«եղինակը կայացվում Լ երկու պաճանչ: «նախ, Հարկավոր է որոշել «ետաղոտության առարկան, երկրորդ: դնել նշել այն եղանակները: որոնը օդհում են տիրապետելու այղ առատրկային,։ Այլզ ճիշա դատողությունն հական լրացման կարիթ ունի. «ոսրկան պետը է քննարկվի դիտության Խեդիբննրիետ կապակցված, իսկ առարկայի ուսումնասիրման եղանակը (մեթոդը) անճրաժեչու է կասլի մեջ դնիլ նրա սիստեմի «նտ: Ամեն մի դիտություն ունի իր առարկան: Քացառայահլայր նյանակում է սաշմանել այղ գլտության լուրաչատկությունը։ ցործունեության ոլորտնե խնղիրձերը: ծավոք։ բիչ ըն շատ «Համառոտակիղատասխանել ալն «արին, թէ որն է դեղաղլորության առարկան, շատ դժվար |: Խոսելով փիլիսուրայական դիտություններից մեկի աոտրկայի մասին, Հեդելս իրավոաւղիորեն գրել 1. տրամաբանություը «հախասլիս չի կարող ասել քե ին: է այն, այլ միալն նրա ամբողջ շարադրանքն է Դո

ու

: :

ու

Լ

Է ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒՄ

ՎԵՂԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆԸ

Օ

րոԱՅՏՆԱԱՇՍՆոՑ.

ՃՆ --Ղ.

1900,

8.

Հ, -

ս

էլ գեառաջինանգամ նրա մասին այդ իմացությունը»: Այդպես ղագիտությանմեջ, այդ գիտությանսաճմաններիլրիվ ուրվագծումըմիայն նրա մանրամասնշարադրանքըկարող է տալ: եվ այնուամենայնիվ, ակածլովգեղագիտությանշարադրանքը, չի կարելի Հրաժարվել նրա որոշ սաճմանումից: առարկայինախնական Այդ դիտուԳնեղագիտությունն ունի բազմադարյան սպատմփություն: են ոչ միայն գեղագիտական թյան զարգացմանընթացքում փովոխվել ճարցերի շրջանակը, Հճայացքները,այլն նրա կողմից ուսումնասիրվող մե՛րթ եղել է փինրա բուն առարկանու խնդիրները:Ֆեղագիտությունը ն է ամբողջությամբ վերցրած աշմի մասը ծաղայել լիսոփայության բնափիլիսոփաներ,պյութաստեղծելուն (Հունական խարճի պատկերը մե՛րթ շոշափել է պոետիկայիպրոբլեմներըն դեղեցկուգորականներ). Ճարցերըն նրա թյան արվեստիբնույթի ընդճանուրփիլիսոփայական փորձի ընդճանրացմանխնդիրներ դրել (Արիստոտել).մե՛րք պրոբլեմմիացրել է արվեստինկատմամբպետականվերաների այդ շրջանակին ն Հսկողության մարդու դաստիարակությանդորժում վերջինիս դերի ճարցերը(Պլատոն), մե՛րք մոտիկից առնչվել է բարոյագիտությանը բաժինմե՛րթճանդես է եկել որպես աստվածաբանության (մոկրատ). մարդուն նպատաձգտում արվեստիօգնությամբ էր ներից մեկը, որը աստծուն մե՛րթ ԹովմաԱջվինացի). ծառայելու(Տերտուլիանոս, կափվղել ու Ճճարաբելակցությունը արվեստի նրա առարկանէ դարձել բնության ձգտել է ձնավորել արգեղագիտությունը մե՛րթ դա Վինչի). (1նռնարդո նա վեստի նորմաները(Բուալո). մե՛րթ զբաղվել է արվեստիմեջ աշուսումխարճիՃանաչման զգայական ուղու առանձնաձճատկությունների մե՛րթ գեղագիտությանառարկաննեղացնասիրմամբ (Բաումգարտեն). խստորենասաժյ վել է մինչե «գեղեցկիլայնարձակ թագավորությունը», ն ընդ որում, ոչ ամեն մի, այլ «ենցգեղեցիկ առվեսմինչն«արվեստը, խնդիրըենթադրվումէր արվեստի տրչշ.Ընդ որումգեղագիտության նում

ու

(4եՃամակարգում ոգու ընդճանուր տեղիորոշումըճՀամաշխարճային

դել). մե՛րք այդ գիտությունն ընդարձակել է իր շրջանակներըմինչն բաղմակրականությանճետ մարդու գեղագիտական Հարաբերության մե՛ր նա իրեն խնդիր էր դնում որոշակի (9ճոնիշեսկի), ղանությունը

ռոմանտիզմի (նովաարվեստում, ուղղությանւտնսական ճիմնավորումն գեղարվեստաՉեռնիշեսկի), Դոբրոլյուբով, լիս), ոնալիզմի (Բելինսկի, Է

ՐԹրճղե, Ըօզ.

Հ

Լ6ր6ղե,

՛

կան պրակտիկայիտեսականճավասարման (նեուողիտիվիղմ ): Մարքսիստականգեղագիտությունըտեսականորենիմաստավորեցդեղեցկության օրենքներովաշխարճիյուրացումը մարդու պրակտիկդործունեության բոլոր ոլորտներում, այդ թվում նան բուն իմաստովգեղարվեստական ոլորտում, որտեղ նրախնդիրըդարձավարվեստիսոցիալականնշանակության ե ճասարակականվերափոխիչ դերի ակտիվացումը նրա բնույթը զիտակցելուճիման վրա իսկ ի՞նչն է գեղագիտության՝ որպես գիտության,առարկանայժմՊ. յան տեսակետից: Վ. կոպնիննիր աշխատություններում է տվել, ցույց որ յուրաքանչյուր առարկան ոչ թե երնույթնեգիտության յուրաճատուկ րի Հատուկ ոլորտն է, այլ ամբողջաշխաոճը՝ վերցրածոբոշակիտեսանկյունով, բոլոր հրեույթները՝վերցրած այն խնդրի լույսի տակ, որ լուծում է տվյալ գիտությունը:րինակ, ճիշտ չէ պատբժշկագիտությունը կերացնելորպես գիտություն մարդու առողջությանմասին, առողցությունը բժշկագիտության սոսկ նպատակնէ, իսկ նրա առարկայիմեջ մտնում են կ՛ արեր, ե՛ աշխարճագրական միջավայրը, ե՛ քիմիական ն՛ միացությունները, ֆիղիկականերնույթները ն այլն՝ վերցրած մար-

դու առողջության ճամարդրանցնշանակության Գեղագիտեսակետից: Հատության առարկանես ամբողջ աշխարճնէ՝ վերցրած մարդկության մար նրա երնույթների կարնորության,արժեքավորությանտեսակետից:

է ճամամաողկային Գեղագիտությունը գիտություն պատարժեքների մականորեն պայմանավորված էության,դրանցստեղծման, ընկալման, ու Դա փիլիսովայական յուրացմանմասին: գնահատման գիտություն է

գեղեցկությանօրենքներով աշխարճիյուրացման առավել ընդճանուր սկզբունքներիմասին մարդու գործունեության պրոցեսում, ե ամենից աղաջ արվեստում, որտեղ ձեավորվում, ամրապնդվումն բարձր կատա-

րելությանեե

մեջ

ճՃւասնում

արդյունքները: աշխարճի այդպիսի յուրացման

բնույթն գեղագիտականի

ու

ու

նրա բաղմաղանություննիրականության

ճետ մարդու արվեստում, դեղագիտական աշխարձճի ճարաբերու-

թյան սկղբունքները,արվեստիէությունն ու օրինաչափությունները՝ այսեն պիսիք այդ գիտության«ճիմնական Ճարցերը: Այն արտաճայտումէ ճասարակությանգեղագիտականՀայացքներիՃամակարգը,ճայացքներ, որոնք իրենց կնիքն են դնում մարդկանց ամբողջնյութական ու Ճոգեոր գործունեությաննկարադրիվրա:

ՀԼ, 1937, 1. 5, Շ. 19. 7. 12, Ը. 1.

ԸՇՕՎ.իՂ., 1938,

՞

ՈՒՄ

ԻՆ ԶԻ

ԵՎ

Է ՀԱՐԿԱՎՈՐ

ՀԱՄԱՐ

ԳԵՂԱԳԻՏՈ ԻԹՅՈՒՆԸ

..

ընկա կալող հասարակության

իի

արվեստն

ն

:

»

ոմ:

ու

,

ր

յե

:

են

ու

Ք հպատակ

ւմ

-

լար

,

խոմ Հաա ա Պոր Տրենջեերով Գողագիթուի յան ե,չիմանանան, Է

,

որ

Ն

2.

՞

րիո

ն

կ

"

լ

ռական ձնով

ձեռ

(

այ

քերելու

բուն

Ան

մո պրոցեսից, իսի ըմբոնունոյ-

»

բարդ

/

ստեղծ

|

ց

:

ւ

Արորն երի չեն

Մ

յ

լ

-

"

Հ

Խի

ստե

«

`

խաց

Լ

,

հ

.

:

լ

-

"

լ

զո

ու

:

ս

։

ու

Ժ

,

ի

.

յնն

արվես, յաւի

ռնո

..-ա

-Է-

:

է

րեն

չ

ր

'

Ո

յիստոֆանըչ

մ

հը,

Գ

չ

էե

Ը»

յո

»

դա

Տ ոլատոյը,

Շ

վարպետներ են

մեծ

Ի

ի

3Կրո

Ր

ւժու

մե

յրը

:

իրս

՛

հն

չ

Հ

:

ան

/

«ԻԼԱԼ

«Է

ոլո

րեն

ժի մ

երա

48"

դաղունիքների -

Հետաղոտողնե Ի՞ բաղժից քընԱվե, ագետի «Համարտնսության եռես Դե ը ան մեջ: ատ է մ անտիկ ժանարկվել դեղագիտական ոքի ութրան իան բանասոնողծին ՞աԴինդարոսը գիտնակ դնելու րանա .

ա ջանագունյունը շ

չո

,

-

ի

`

ս

չ

ժանակեն,ստեղծ

:

ւ

.

բ»

ա

ո

զրագորգության Բոլովողի ,

-

թիարական աա շը մարդկության Հատարակության լիր ԱՑ»ռ րոոնուը, Կրիա որաանաակու քոււաշխարստեղծադործության մրա-այագել անմիջական իոոց Անանեան հայացքի այն լո գում: Ար գեղագիտականզակաութ կո տարերայես իժաստականոն, ունն ե ըծաղոլ վոր Ար Սոնեոնարդո ինթանոը ձեռքի աված: Արիս Մ Դոսոտոնակին ինչին, երապիրը Մոլինըը, ե լոքնն Շիլլերը, ԱՆՆ մենծ .

-

Սր

եւ,Լր

չոլես վրա տարիներ աոռորեն աշխատել ժ 2այանութ ուն Ա. Իվանուլն իոնը «Քրիստոսի Ը նանի նութ մոմ վրա, ի տպանչակ ան դամ արտագրել վեպի էջեԻԼ»- ինաղես 1. Տ Ցոլա»ոյն աւն յնրաղժ ե իսաղաղության» էջե կավ աւոնոժի արսոագրում ամա էր ի. ձե ժաման է Ռնպինը: Ի նույնի ակ, երբ չորացել ոքըչ ինչպես նիսկ այն

ճամ

ա

չո

աԼ)

:

,

ցեպցիայի,

աբար

մի՞ ուժ ես, բեմն նույնիսկ ե՞Թեդա 4նույն 2. նղինակն է ստեղծել: չ ի ԼՈ ինչո ւ է ասցնել ժինչի արվեստի Ճաջողվում ուրվաղիր ՐՐ չ բոլոր նն ի վիճակի երկ. ոչ բարձունքներ: եք այն բանից, որ |

եալ» Ն Հատ-

Ար

:

ղմը,

եսա

սղարբն ՐԲ

մ

ռա

չական ու անչրա Սակայն րոն եալոլեստական Հ կոնհութրոնենրը ոչինչ չարժեն ռանց աշխարճի 1 գիվճշրածվող գեղա բաների թի, կեր առանց աշ|սարձայացք լ տամ սկզբ ակ մեխ Արվենստազե ց դուրս: իզբունքների մբողջական չս ակարգի ական բե է ճշժարաուձեռք բերված դրքերից փիլիսո ը թի շխարչայլացըք Քար բնության ար չէ։ Այն ժեվում է բուն թյուննյերի է պարղ մշակու Բոր" ակ վերարնրմունքից: Սշխարդայայքը ժից, աշխարծի եկաստմփամբ ակտիվ է ղ Ժ ո.տաղանդի վարպե այլնադի ոչ միայն ղեկավարում: որմէ դրանց ներգործությամբ: Ա:ինքն Լ ձնավորվ գործության , սնելու նյութի ընբոթրոնը, կենսական նյու ամբողչ լալ» բ հն ն էնդ որում աշխար" կաիղավորվում ը որոշվում տրություն է»:

Է

ծ

ի

ո

Սյուն

ան

ողմ

աղա

է

-

,

չ

.

Ռու

աալ

ո

լոն

՛

ձում մ

ազխաաոն արտածալտությում Լ. իորդու --

»

է

մամ

'

`

է

սան Ի

բբ

՛

"ա

Համառության,

լ

,

ստեղծ

ղ

՛

Սակայն այդպիս խորդննրի փորձից: մը, որը ի ամրան դվել գնղարվքստական պրակտիկայի յի արղյունքները Է ն տեսավ Խ17) չկան ընդճանրացումով անսի չի տալիս խոր ճկարավորությում Ս սան

տում

Է

ծի

ժամանա Աթանի Ր ե արվեստագետը ի լուծելու ազործական պրոբլեժնն պում 1 խնդրի ԻՋ ուղում դնաճատել սեփալոմ միոր կան Անենությունը, կամ պբաղվում է նոր պրոբլն Բարոն: հլբ զանել 1. Տգնաժամի, հա ազորժական չ ա"խորղեկավարվել միայն ին շի ի 4 ցիա Տարի» դիՀենվի պետք վրա: Ոիթոորի դեռես վերչտարբերվում դասակ "7 ստեղծագո մ,շակման ավար իր աննա բակից։ ,

ու

ո

»

չ

.

-

.

՝

-

:

ալա

Լ

,

ան

՞

/

'

ի

ճշ

ղբաղ-

ես 1 դառնում, երբ աշխա անցամ»: բլուր խանեց. «Այո, աաիդ աոն չծաղործություն առանց վալալն վարո"լետության, առանց Ձկա իսկակ ծա մյան, բարձր պաճանջկոտո եեւ սբ, «ինը Փորկու տաղան առանց

ան վերաբերվում որժն ար որբ վայե( ՀԼ գործնական փար ի ր, ո՞ւմ հ ունեցող լուրջ Հ ինչի՞ ճա ոդուէ հսկիրականում ոան Տարկավոր գեղա դագիտությունը: Առաջին մաժք ից այն ճարկավոր Հ. Խույնիսկ արվեռտադեդետին: ին։ ինչպես մի անդամ մ ոլինրյան ժուրդենն ա է պրողայով, ըքնանալով իմացավ որ ինքն ամբողջ կյանքում ին աար այդպես էլ Բբանաստե ,աբերել, կարող է Հանկարծ գե բողջ կյանբում ղժազորժել է են դրանք: նշան լավ ա 11 ն չգիտնկալով, քն ին շանակո՞ւմ դա Սակայն չ է։ ԱԺենելը ոչ: լուն Թե գեղազիտությունն ան օգտակար ղիտություն է ղազիտությունը Է արվե Րվ ստազետին 2 Ճիշտէ, նա աը Պարկավոր օրեն է բնտուիցիայովկի րող իննթները, չըր դրանք տե(իրառել այդ տեսակ

ամո

,

՛

ր

սական արվեստի նորան որպես մի Արի ւեքի, ՌԴ

հորան

նա

ումը տիտանաԳՓլութգործոցի վել սիրած Պ. Ֆե է»: է: Հիրավի «Հայնմճ վի, Համբերություն երբ աշխատանք յան ութ ՔԱՔւմ ( այն անկեղծ բնական քե ինչպես եր իան րոնը եկյարիչ նա պատաս ժ 11 ԲՈԲ կինը» աոզորվա ոլամ ով որով լարզությամբ, -՛ «Այրի

ծում սահ եղժադոըծությամբ:

անան ջմունքնե թաթ» թների

(Գեղա գիտության ճ արաբերո րությունն

յունըչ կորցենլո լ վ, լառողութ

Աէգամ

Բքչովենը...

ս օ«աստծժո կադրում էը իսկա ողորմածությամ ըոկան, վամբ» բանաստեղծի: աո որձ այճրաչրորլեմն ավելի Գլատռոնը, ճկուն ու խոր դրե գ (է էր «չամարում բնական րեսյունակություննե Ար վաւրժԱ ղուղակցումը րի ' թ հու Պոն ան տեսության «Վո վածո ղո-վոնդինը բ յածուքյանտեսության ուսումնասիրմ շի մասին» տրակտաոում ընդգժում էր որ արվ ստագնաւի արժանիքնե-

ն հիր

ճկու

բ,

ու

.

ւմ

չ

որն

ե« 27 Ո

ն

Հաորովոոոը

մ ողտուոմո

ղ

չճվոոզիմտ միսջոջ ուկ. ովղվճմզի նղոտստկով «դալլիսջոիքմկ նղոստ դլոկոր /րոսղղմմտ ղոքցջիստվետնցե

ոհ ղոկուողզիմոնգն

"լոսվփտը րզ մզդժղանմտտմի վղոմ ղվջոնտտր» մրոլցիսկողձտնմզղը նտ մկ Ծղզշ չժիսջոչ դաոկատտվետնլգե զոտ ղղվկոսլ ր 'ը 1 ղվոտր ղոկզեսչ մջմոմողվրտ 3 րաստցտոխ մտոզիմը ճվմղզղրյսմոտ դորղդ մղոալ| -զր

չրսողնսմի Հսզղեղտ ղղաքքիսմսիտետցք| Քվղւսքքիսմախ ղոքքիստոնո -ոնոլք| դալքիիստանզքոամչղդտ ղր ղորճոտնմոնղոլքիսկոմտոու մնզտ տմղ Հանմտրղտվճկղս 3 րոսիձամս|լ իսդովյ,ձճզր ղոքլքիազղացմսետողվկ մաղմոկ դոլքիստվեռնգել ալ, ժղարմզմոմցի անմոր մոմոջնզտո 'վնսջ նԼոմ (մրտորտտհղվշմտովեո ձնսմրտ ողոտմ -նցտո տտնտ դմմվ հղ -ղոջնղմ ղժղսրմզմոմգի անմոր 1) լոսմսաիողջտղ ւտմի վժղսրմզմոմզի ղովր ա լ րրսնետ մղահք ճոնզղյս յանմոր մրտրոտկղ վժղոտտովվձտ ղոկուտվեռնյնկկմոչվ չրոստեջ ազջնցտո Ա վղջ րտկ ոտ տմղ մկվճզնցե ժղամեկո ղակտցմսետջնզոո 1զղնողյմո ղո նսջո դալքիստվետնցնլ ջոիղմորք ճգր նղակեմոր մղաէլիսկտղոծղ ժմ նզտուտ տ ճ ժ ո ղվժմզվդ լ վիտ ա Հանմոի րրսղսատն ճղգշ ։ժղարձդոչոխ վղզիտ ղժղոտտոծտ րոսնեմոկոմտոոն ղոկոտովլավճար չմժղոմնոկմոչ ' ե դոկտոզտղա ղողո ր ոահմուկում կատմոոտւչ ղոկոտովոտվիոկ «մմղոմնատկմտչ ղոկ զ ն «ոողւո Ջո աի վկոննս ղոաէքիսդս ղոկոմվտ փոսմղեմտկոտմտոռու ղոկտճ դմզղժղսրծղոչտխ ղտկտմվտտկմտողվյ դվ ումր/ դմզդժղարծղոչոխ դտակտճվրդտ դ

-ոտվսց ղիսո

յս

յ

ւմվեմնվժղուոտովետձզի ղոքջիսկտմտոռոչ դաոլմոնոդոյլող ժղամ

`

՛վետճղվկ վժղուտոոնո անմոր ճվկտկողորտք լ րադոր «Հանկուովե մղալիստվետնցվ իսմզղժղզմօ դոիսկնզնգե ղող 1 լոսինողոկոմվ ճվրնսկ նղոմղ ջմզնղոչ իաղզրոտնիտ մրսաճոմա վչմողետ մս վղոժ «րոսջնզտո ք 1վմարստիտ ղմա «ղվմզղզբղվղ «րոսղվէ ) ղտմտչոխ մմս | տոզեն ղմա ՛դվկոֆմզն «դվմսետջնուռտ ղ 'րրսամտի դող 3 մզկտոխ մմս դփմոկղ դլովր ա ք մսիտկմոջ մղահլիստվետնցվը չյոսժիզն ազկմողղժ րոսեմոկորոչ ղտկոճնսմրտ ղզմաղքոոժզ1 մսյսժ երը :դվմզճմոչ դոլ -Խրսկ դլովր 1զիցյայ ղզ նամոկ մմզդրգյմամիո վմզղկտողտ ուսր վտոզիմո ղ վլողվկ վղսմտոլի Հակտոչուխա դոէլլ Հաղակոմե վմզղղանքիսկտուողջղոստ վնսքզր ղոկուտողիմոնգե վմ -ոխմզկ ղտկտտոզիմոնզե «վվրողմ վղտկտհվրսկղ վղտկտեմզմնս«վչզի «վկնցնզե «վմզղղալքիսփոքողվմօ տմղ ա ղալիս) վտողիմտ ղզ րաի -ովտմ մողտտովնղոչ «մնսնմզքիղմ չսղվոձմմ ղ (մտզետտողիմտիզ

րրամոհղ '

ցզր ղորոկղմ ') ղկտմտվտոռտն

Հատվետնցնվ ղոքքիս վժտր

վոողիմո 17 դղվճմզի եդզ7 զր ղատկտկով դրոամոկդմ նղովփուց ղող 1 վլղմոկ վողզետտողիմո իոտոմզկտտր

դ ժուոմո զնցե «Մրտցիսքմոծովմժմժոտ ղղ ր սամ վլք զ: բոէցիսք կիիսխոամչ 1 վլղմոկ -ճվոզնամխղամ սմզրետկ դոքքիսջմսեոջնգտո դոլ սոմ (ղոկոսմոզկ ոստջ դոսչրսղոկտիտմ իսլողոտո ճվմզստտ ումտկղմ 3 ոզուղվ Դզնմզիղմ1 վկլմող ւմղյսյքիսջմսետջնղտո -իսկվ :ղվմզղմվեդկղա մսով վիտ դղաքիսնկուտվեջոճտեմոն ղզմոաղտկտովջ ՛դվմզղնսնմզքղմաղոցիսկոմտոոչկսղսմրմ ղտոզի ՛ղվմզղոզտտովնդոջ մ -մո ղղաքքիստվետնզը ճվողետտողիմտո մսիտկմոչ ոռկտիո մմղսմչիստր» յալո

իտ

Դաիքիսկնզնգե

ղոկատտոզիմտնղ րոսմս (մղոլչիսցմսետջնզտո ղժմվջ ղվ բոսինմսերան ՛ քսօ մանտցն ՛ հ ւ) սետքեղտո ղո ի 3 րրստոտիող ղր յզիմզմոմզի ղզմանկոտվե ննա մ ետմն մ Չա1 դվկոննա սղոտկաճվրղտ (ոզ բորսղստնոմեղտ փողե ուտոզիմտ ՛ իր կոնդի ի ոյս քա ն ժոտի "134 ից գո ՛ փատտոցը դոլցիսճորվ |զձամսդզմատքջով յզղտե մնզտ վժջոխմտկվլոլինչ դտկատդամուրոմտ Սղաքիստծց նղտմն պեստո մրտիլիստվե -ոտ 3 1րաք "Մղսիքիսղւքոկ ա ովյտտ մվ |ցԺսստոկմոմոնկոտվե ղլտվր մտ "մմզղղոաքքիսնստտն դոկաողաոմորտոմբ չտոորվ մղաքքիսնորվվմղզղմղզմօ 3 ղաք սմաիոտմող» մուտվյվտոսդզմադոկոծվրգոլ մսով վդոա/ճվղաքքիսկադաշգ դտկողգասի դտ րտկ ոտ ց րադոցդք դողոոախարոչ դուս իման դզը Մոզնամխո ղտ ղլոկոար.մմզղժղզմօղոիքիսղոմորոմո 'Մրոսմվոտղրոսուս վմզդժղզմօ ժղղ րոաջոտր ժղղր մկատստկու իսմողորվ' ովովոչ ՛ղզցմսղոմորոմտ 1զջմսետջնցտո1զմսի -նդմ ղ ոզոտմտոտիոչ "իսմզղղգմօ դաքքիսկնզեցե լոսկտղոշղ վ մյղզտմղոմմղդքրամն ղոկտադրվ:ղոքքիստվե երը չվղ 'զկմոչվ ղաքջիսկողոձդմոտվյվտա վկաննրսդղաքքիստվետնցե

յս

չո

ա

բանդու)

-սո

-ամ

խիոուաղ| 1 րոսղեօ ՛ղվմովղոչ ովլուտ 1 ղսէք չՔվմղղյոռ|ո Հաննս իսժվջմոկ վղվեղսլ-սնղոլ, :1 խսնեոիղ յոսվո մղաքքիիստվե ղտկուտծրճղոստ ղնղոնոտ մա վղոժ ղտլիսողտ ղորջմահովղզմուտտկ մտոզիմոտմջմտոմդլոկտը :իսքս ղոիսքոիխտքօ յա

ս

Ձղոստ 11 մսիոմոդչ

վմզղղսղաոկդածդլո ղոժմս/մրտքքիսքուրվ

էա

ղզ

ջաիխմսիողորմյոնմմ

ԳԵՂԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆՆ

ԱՐԴՅՈՔ

ՏԱԼԻՍ

ՆՈՐՄԱՆԵՐ

Է ԱՐՎԵՍՏԻ

(Գեղագիտության Քարաբերությունը գեղարվեստական ստեղծագործությաննկատմամբ) Փեղավիտականմտբի պատմության մեջ գեղագիտության արվեսաի փոխճարաբերության առթիվ գոյացելհն երկու ծայլրաճեղ ղիրքորոշումներ՝ էմպիրիղմ ն նորմատիվությանբացարձակացում: կլասիցիզմի տնսաբան Բուալոն, օրինակ, գեղագիտությունը մեկնարանում էր որսլես մի գիտություն, որը պնաը է փիլիւուրույությունից ու քաղաքականությոնիը րխաժ կանոններ, սկզբունքներ թելաղրի արվեստագետին։ Ֆրանսիացիմի այլ զիտնական՝ ի. Տենը (414), ընդճակառակն, դտնում էր, որ գեղագիտությունը պետը է ճետնի արվեստի փաստերին հ արձանագրիդրանք: երկու ծայրաչեղություններն էլ` էմպինորմատիվության բացարձակացումը, «ավասարապես անընեըեղզժն են դունելի ժամանակակիցդեղագիտությանՀամար: ո.Գեղադգիտությունը,-- գրել է Բելինսկին,-- արվեստի մասին չպետք է դատի որսլես ինչ-որ ենթադրվող բանի մասին, որպես ինչ-որ իդեալի մասին, որը կարող է իրականացվելմիայն ըստ նրա տեսության. հա արվեստըպետք է դիտի որսլես մի առարկա, որը ոչ, գոյություն է նա ն ինքն է պարտականիր գոունեցել իրենից առաջ որի դոյությանը ու

ու

յությամբո:։

Գեղադիտությունըգեղարվեստական մտքի մաբռավորըչէ: Ռեցեպ-

տուրան բժշկագիտությանբաժինն է,

գեղագիտության: Մակայն

թե ղա չի նշանակում, որ նրա դրույթները ստեղծագործությանՀամար չեն կարող նորմատիվայինհշանակություն ունենալ: արվեստի ներքին օրինաչափություններն ու պատՔսցաճայտելով մականորեն անկիկնելի առանձնաճատկությունենրը, գեղագիտությունը ձեռք է բերում որոշակի նորժատիվություն: Գնլադիտության նորմաները արվեսաագեանՀամար պարտադիր են ոչ ավելի ն ոչ պակաս, րան Ժրքիմեղի օրենբի նորմաներն ալն մարդու Համար, որը վճռել է ուղնորություն կատարել ջրի վրալով։ Վերջինսկարող է լողալ ծովի, դետի, լճի մրա լաստակով, մակույկով, շողենավով, բայց նա ոչ մի տեղ չի կարող լողալ այն առարկաներով,որոնց տեսակարարկշիռն ավելին էյ քան ջրի տեսակարարկշիոր։ Դա է Արքիմեդիօրենքի «նորմատիվությունը»: եվ

Թշոոմօռոք

8.

Ի, 111.

ե ոչ

Ըօ6ք. ՇՕՎ., ձԼ, 1998, լ2

7.

6,

6.

5865.

լողալու սիրաճարների ճամար նրա խախտուժը է ըքնմայի, ժանրի, բանասաղատ վաանդենրով: Արվեստադեսն տեղծական մաքի արտաճայտման ձնի ընտրության մեջ, Բայց նա չի կարոդ «րաժարվել պատկերավոր մտածողության օրինաչափություննեբից: Գեղադիտականնորմաների անտեսումը խանդարում է արվնստան, դեռ ավելին,կարող է խուլիր մտառղացումը նավինիրակակացնելու սաճմաններից: նիսկ նրան դուրս ճանել

առանց «նորմաների»

Հզի 1

իսկական ստեղծագործության է, հանի նա ընդճանբացն եռոմատիվային Գեղագիտությունը օբյեկտիվ արվեստիօբհնքնեոը:նրա նղզրակացություններն ոբ

բուն օրենքներիուժ, որոնք խախտումը ճանդեցնում Խնդիրներից շեղման: է

ունեն

է արվեստի բնույթից

ու

Սակայն արվեստի պատմական օրենքները նույնպես բացարձակ չեն: Բալետայինքատրոնի Հիմնադիր, պարերի Շեքսպիր», ինչպես անվանել են նրան ժամանակակիցները,ժ. ժ. նովերը ընդգժել է. «կԿանոնսաշման, պետք է կարողանալ ճետնել ները լավ են մինչն մի որոշ է դրանց,բայց նույնպես պետք կարողանալճրաժարվելդրանցիցու կրրորոնք կին վերադառնալ դրանց... Վալ այն անկիրբ արվեստագետներին, կառչում ենիրենց արվեստինեղ կանոններից»: Այն Մասին, թե արվեստագետըորքան չատ կարող է շեղվել ընդՃանուրի կողմից ընդունված նորմաներից, վկայում է Բնթշովենի ստեղժագործությունը, որի երկերը «այնքան կտրուկ էին տարբնրվում այն ժամանակներում սսվորական հրաժշւտությունից,որ շատ ժամանակակիցներ Բեթճովենինինլագար էին Համարում»2: Մեժ արվեստագետըլայնացնում է ստեղծագործության կայունացաժ շրջանակները: Բայց նա չի կարող փշրել բոլոր օրենքները: նա դրանց մեջ մոցնում է սոսկ նոր իրականությանչ,նոր փորձի կողմից թելաղրված ուղղումննր, որոնք «աճախ շատ էական են։ Միննույն ժամանակ նրա նորարարությունը ժիշտ ճենվում է ավանդույթների վրա, դաբնըի ընթացքում կայունացածինչ-որ բանի վրա: Դեղադիտությունն ընդէ «անրացնում արվեստի փորձը, ստեղծագործաբար ճիմնավորում պաշտոլանում նրա մեջ իրոբ ողջ նորը, նորարարությունը: Գեղագիտությունն իր եղզրակացություններում ճննվում է դեղարվեստական պրակտիկային պատմության մեջ հրա իմաստավորման, արվեստի ն ըննադատության տեսության վրա: Գեղագիտությանճամար ու

`

Ւ0Օոճքք7ե. 2.6. ոչն

ԸԼԳեօՕումոն

մ.

ՂՅԵԱՇ

ՌՅԵՈ:Ց 71171 8ԸՅ:

62163284. մե--ԽՆ, ԷՀՇ.

/1., 1959,

Շ.

1969, 18.

Ը.

27.

կարնոր են կոնկլիտ չամլնդ անու: չուոլ:կ այլ հրու փորձր ներժծաժ ընդչանրացումն երը:

դրույթները. այոինըն՝ ոչ Ան ղո:մեջ «ամաշ սայլին այրիւսուշշ

փորացարկամհերը: Ս

Ս

Ն

)

ԳԵՂԱԳԻՏԱԿԵԱՆ

ԳԻՏԵԼԻՔՆԵՐԻ

՝

Դյունների, կատեգդորրաների, օրենքների Հինրարխիա, դաղավփարների ամեն Փիղաղիտոութ ժի գիտական «դրորլետ կարող 1 աղրդյույան դարդ: դնռլիում, եթե այ դրված Է :արակից պրոբհավետորնն լուծվել ան ն իո կոռդի ժեջ բննարկվում | որոլես ամբողջական »աւմաչնմրերի հարդի բաղզկացուցի:մաս, ժիասնական ժիքովւոլողիայի Հիման վրու: Հ. կաղմակերոյված(կարգավորվուժ) քանակություն Լ, մՀամակարդը :ր ՛«անհդում ղլասդ սպլարղ զումաալը բաղկացած 1 տարըերիը, բայց (վո: Ժելադիտությունը ճենը համակարգ է այն օրենբներիբ,կատեգդորիաների, որոնք տեսականորեն աշխհստրընկարագրում են իր "արըստության

ւՀ

ու

մարդկության աա

Համար բ տրմեքալնության րմոքալ

մեջ, չ

ալդ 41.

աշխար" աշ /

դեղեցկության օրենքներով, ար(ուրացումն աւտեղծազործությունը եսաի էությունը, նրա զարգացման առանձնաճատկությունները,գեդարվնստական տռեղժագորժության, գեղարվեսաական մշակույթի ընկալման սոցիալական զործառման լուրածառոկությունը: ժ. Ժիտական Համակարդի մեջ փոխադարձաբարկալված դաղափարների կոնկընտ-»ամբնդշանուր բնույթը: ոչ թն պարղառլնս փաստեր կուտակելու ն վերապատմել, այլ դրանցից վեր կանգնելու, դրանք «Քոչնարբարձունըիըդ» որսալու կայողությունն 1: Գիաական ճամակարդը ք փաստերից, պապանելով միշտ վերացալրվվում դրանք վնրառած սեսթով: Այզ իմաստով գեղագիտությանչոհսական ընզյանրացումների դեղարվեսՀիմքը գեղեցկության օրենքներով աշխար" դործնական տռկան լուրաջման անսարժան ոլորտն է: 4, Մոնիստակոանություն, բոլոր երնուլթների բացատրությունը մինրույն նլակետային "իմունբնելու: Հնեց յա էր Մճնդիլոնը մեծ «այտբիմիայի մեջ, ո" ֆիմիայի աշարկայի գիտելիրը «անազորձությունը բրօաայավ բնոլայիվել անդամ առանց լլացուցի: դիյտոարկումների, մբայր սամակալկում ավելի ատաջ կուտակված գրոլիքեերի կաղմակերդաան աշվին, «ենվելով միտսնհական"իժբի վրա: Հեղադիտական դրտեյիրնորի «ամո արդաայլինկաղմատնարպման այդոչիսի միասնական Տեքբը դել ոդիտականը մակնարահությունն է որոլես ձամամարդկային ու

ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆԸ

ՀԱՄԱԿԱՐԳ

Է

ժամանակակից դնդագիտության ժեջ ռուր Է գրված գիտականուքյան դրոբլեմը: Բազմաթիվ տեսական էռսեներ, որոնք գրված են բստ «։ռրճրդածություններ առիթի» ժանրով, որի գաղտնի նշանաբանն ո

է՝ «արվեստըն իմ ճաշակը», քիչ բանով են Հարստոադնում դեռադիտուԹյունը: Արվեսռիամերիկյան ականավորտեսաբան Ը. Մանրոն իր -բրքերից ժեկը բեորոշ կերոլով անվանել է «շանուն դիտության՝ գեղադիտաթյան Ժեջ»): Հոգնելովէսսիղմից, Հեղինակըկարոտում է գիտականությանը ն քենադատում նրանը, ովբեր «դիտուիյունըդջՀամարում են «Մռայլ, «այն ամենը մնոցնող, ինչի Հետ եա շփվում է»: Ընդ ոչում Մարու դիտականությունն եմբոնում է բոլորովին խորատեսավկ՝ որպես փաստերի վիտարկում առակարգում, ընդանում Փրենքեհրի տարմանում: Աակալիի ժի «ավաջվածմեժ քանակությամբչատ ճիշա: լիտատրկումները, փատոնրը է սաշմանվաժ օրենքնսրը ղասակարգված դեռես գիտության չեն կազմում, ինչպես նուլնիսկ ատնսակավորված սղվուսների կուրոր չենք չէ։ Քլոռություննիրենից ներկայացնում է ո՛չ ճռշՀավաքածու, ո՛չ փաստերի պաճեստ, ո՛չ :իփարտությունների սլարզ Ստարկումների կրավատուն ե ոչ էլ գաղափարներիդինանոց։ ԳիտսԹյունհը զվոհլիրներ են. որոնք կազմակերավված ռտորաղասվածեն "ոչ ոսրակակուն սրակոիկուին: է։ Գիուոիան Համակարդը նական «ատ համակաոդ փիտությունը եյ: կահիջները չնտելուններն ու

ու

յ.

Է

Տրամաբանական կապ, շամաստորադգասություն. Հակուը ':-

Ճսուօ

1ի.

Ր

144378

|

ՏԱՇՈՇԸ

11. Ն ՃՈՐՈՀՑ:

ՊԼ

ՆօՐԷ, 1938,

ու

ու

ու

ոուբի:

ԳիխոսկանՀամալաղուն կարեոր առանձնաչատկությունը սվելորյ: Արբավարարության ռակդբունքը (նվաղաոուլյն սիոմաների կամ ելակեուսյին այլ դրույթների հվաղզավույն Սիվը ալեւոք 1 ալասատի զաղափուրնիրիայնպիոի ծավալմանը, որոչնսդի իրննը ամբողջությամբ դրանք կարողանան ինկգրկել առավելագույն քանակու Սոմբ փաստեր հրնուվիներ: Դու գիատական Համակարգին տալիս է 2,

վի բառագայոււթյունը է

ու

տրամաբանական նրբագեղություն դեղեցկություն։ Տվյալ առումով տնհսուդեղագիտությանճամար (ական է դեպի չՀարաբերականության թյուն ֆիզիկայի ղարկացման փորձը. «ելակետային ճիսլոթեղները դաոնում նն կենսափորձիցճեռու Բայց դրա փոխամուռենում ընն մենք ենթ դիտական ազնվազույն նպատակին՝ տրամաբանական դեդուկցիայի միջոցով ընդգրկել առավելաղդույն ըքանակությամբ փորձնականփաստեր: ելնելով նվաղադույն բանակությամը ճիպոքեզներից աքսիոմաներից,..2(է. էլնշտեյն): 6. Մարըսիստական դիալեկտիկանփիլիսոփայական դեղաղիտական մտբի պատմության գիտականճամակարգինտալիս է նոր որակ՝ սկզբունքային անմեկուսացածություն, մինչն այժմ անչճայտ փաստերն երնույթներն ընկալելու ն տեսականորենվերամշակելու պատրաստու թյուն: Փեղեցկությանօրենքներով աշխարճիլուրացման պրոցեսը սաչմաններ չունի, ուսւռի ն դեղաղդիտության մեկուսացած Համակարգըակրզբունքորեն ճիշտ չէ: Միայնիր ճիմքբումամբողջական ն նոր փաստերի ճամար բաց ճամակարդը,որը չի ճավակնում բացարձակ ավարտունության, բայց ձղտում է իր մեջ ներառել մարդկության դեղագիտականամբողջ փորձր ե պատասխանել արդիականության պաճանջմունքներին, որը ներքուստ ընդունակ է «ապիտակբծերը» ճամակարդյ, րացնելու, շարունակ նոր ճարցեր ընդգրկելու՝ այդպիսի «ամակարգը ընդճանրացնում է բեղժնավոր ճեռանկարայինէ: Գեղադիտությունն մարդկության ղեղարվեստական զարղացման փորձը, իսկ այն անսաՀ-

ՀԱՄԱԿԱՐԳԻ

ու

(ՄՈՆԻԶՄԸ)

առավել վերացական,

հսկ ինչպիսի՞ն է ւյն

նախասկիզբըչ որը պետք է ընկաժ լինի դե ճամակարդի «իմբում: ղագիտության Հիմքում դեում է ճողնոր նաիդեալիստական գեղագիտությունը խասկիզբու նրա Համար աշխարճի բուն դեղագիտական «արստույունը կաժ բացարձակ ոզու, աստծո ծնունղ էյ կամ անձնական սուրյեկտիվուբացարձակգաղափարի զարգացման թյան, իսկ արվեստի զարդգացումը՝ փուլերից մեկը կամ արվեստի ստեղզծադործություններկերտողի ներաշբնդզծում է աշխարի խարճի բարդացման արդյունք: Մատե՞իալիզմն ն տեսնում է նրա գոյությունը Հարատության օբյեկտիվ դեղագիտական պատճառնյութական(բնական կամ ճառարակական)աղբյուրներն տեսակետից բնության ընդօրինակումն է (Արիսայդ ենըը: Արվեստոն (1նոնարղոդա Վինչի), կյանքի տոտել), նրա ճայհլակերպ արտացոլումը վերարտադրությունը, սպարվաբանումըն նրա նկատմամբ դատավճիռ Հասարակական կեցության արտացոլումը կարդալը (ն. Գ. Ջեռեիշնեսկի), ձներից մեկում (մարքսիզմ): Հասարակականգիտակցության ու ներսում Այդ երկու ուղղությունների (մատերիալիզմի իդնալիղմի) են տարբեր կոնցեպցիադեղաղիտությանսլատմության մեջ ձնավորվել փորձում էին ներ, որոնք միասնական սկղբունքով, Համապարփակորեն իր ամրողջուպրոցեսն ընդգրկել Համաշխարծային գեղարվեստական ամէն անգամ մոնիստականդեղագիտականայլ կոնըյամր: Ըստ որում

ու

ու

ու

ու

զարգացման,

ու

է:

ման

հնչնաքիոռր թոչում է Հենվելով օդին ու ճաղքաչարելով հրա դիմամիտքն արվեսԱյդպեսոլեմոքէ վերաբերվի դեղագիտական դրությունը: տի փաստերին: Փաստերըդիտության օդն են, իսկ միտքը՝ նրա թքենըը: Բարձրանալփաստերիցվեր, բայը այնպես, որ դրանք վենրառաժտեսքով մնան քեզ Ճեւու դեղադխոության Ժեջ միայնայդ կնրոլ են «ճնարա.-

են որոնք ՀՃակադրվում վոր կոնկրետ ճամբնդճանուր դատողությունները մի կողմից անքն էմպիրիկային, մյուս կողմից՝ դատարկ վերացարկումներին։ Այսպիսով,գեղագիտությունը, իբրն գիտություն, օոենքների,կա-

է, որը մի տեգորբիանեռի, ընդնանուբ հասկացությունների է հասարակական լույսի տակարտացոլում իբաոբոշակիպոակտիկայի

ճտմակառգ

էական կապեոը,հառշաբեբություններն գեղագիտական կանության ու

Լ գեղեցկությանօրենքներովերա յուրացման պոոձատկութրոււններր

գեսը: Է

քջբճրումն

բոտ

ՅՇԱ

1.

ՀԵՇՇր:

Չմոմոծնղ.

11.

1964, (ջ 50:

ՄԻԱՍՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

։

կյանքի Հարաբելակցության ցնպցիաներըկառուցվում էին արվեստի Այդ իմաստով անցդյավի դգեղաղիտաըդրուման անսանկյունից կախված։ էին կրում Արիստոտելին կան ճամակարդներից"աժընդճանուր բնույ ու

Հեղելի Ճամակարդերը: Արիսռոտելիմուտ նրա ճամակարգի Ճիմքում ինկած էր բնդօրինակմ ո: ընդօրինակմանօբյնկոր, ւղեսությունը (ժիժեզիո)։Զանազանելով նյութը ն եղանակը, նա միասնական սկզբունքներով բացատրում էր ն՛ գնղագիտականկատեղորիաները,ն՛ արվեստի բնույթը, ե՛ նրա տեսակներն ժանրերը: ծին Հունական մեժ փիլիսոփայի Համակարգը կողմԽորոշվածէ դեպի կյանքը, որի ճետ կապը), սակույն, մեկնաբանվում է ընդորինակարար -- մետաֆիզիկորեն։ Աշխարչինախաիմքը, րստ Հեգելիչ բացարձակ դաղափարնէ: Նրա ինքնաշարժումըծնում է ոնհալ, նյույական աշխարչը (բացարձակգաղափարի «այլակեցությունըդԴ)ն որոշում է նրա վարգացման աստիոան-չու

լ6 թ

Գեղաղիտություն

ները: Մատերիանչեչավորող բացարձակ գաղափարի ղարգացման կարնոր փուլերից Ժեկը արվեստն է, Ոգու:

մատեր

գու

բիայի

ժեջջ

նենրթասվփանցգելու նգե առաչին

աստիճանը րնո բովանդակության ԱԼ

ձնի գերակշռությամբ հոմո մատերիայի, Դայ կազմում է արվեստի զարգացման ատմամբ: «Ոգելի, չին՝ սիմվոլիկ, փովը (Հին Հնդկաստանի, Հին նդգիպտոսիարվեստը): չ

ոզու,

ըստ

առա-

մլդ յիողին առավել լիովին չամապատասխանում է ճարտարապիտությունը որպես արվեստի տեսակ, որի մեջ ելուքյական նախասկիզբը դեբակչոում է ճոդեկանին։ հսկ ողու ե մատերբայի այղ ճարաբերակցութրոնը բնորոշ է կոմիկականին՝ որպես գեղադիտականկատեգորիա:

Բացարձակոգին իր ինքնազարգացմամբչարունակում է շնչավորել Ժատերիան, ն վրա է Հասնում երկրորդ աստիճանը, դասական արվեստը, որին բնորոշ է ոգու ն Մատերիայի, բովանդակության ն ձեի ներդաշնակությունը։ Այդ ներդաշնակությունը բնորոչ է քանդակագդործուԹյան դգեդեզլանկարչության Ճափարչայն ՀՃատուկէ հախ առաջատար դագիտական կատեգորիային՝ գեղեցկին։ Սակայն ոգու ն մատերիաչի Հավասարակշոությունըպատմականորեն երկար չի տնում, այն խախտվում է ողու ճնտագա անով: վրա է ճասնոււմ ռոմանտիկական շ րանը,ն ն բովանղակությունն սկսում է գերակշռել ձեին։ Այղ սլրոցնեոր«ավասալվում է վնչի կատեղորիայլում, ինչպես նան երաժշտության ու գրականության մեջ՝ որպես արվեստի տեսակների: ու

լ

.

Հեդելիվիքխարի

Մ

ամբողջական ճամակարդում դեղարվեստական պրոցեսը ճամաշխարձճային պրոցեսի մի մասն է (ողու շարժման աւտիճանը հյուքական նախասկզբի«նո նրա կապի մեջի Գեղարվեստական է հրո զարդացումը բխում է ճամաշխար"չալինվզարդացումից,մտնում ու

ոչնչանում նրանում: Վերջիվնեիջո դաղափիարը (բովանդակությունը) մ89 ճեղքում-անցնում է ազատվում 1 «ողնոր թոլյավոլումյունը ն

ն

զոււո

տնրիայից(ձնից)։ Վրա է

Հասնում

ղարդացումը դադարում |։ արվոատի /ուս

մո.-

փիլի«ոփայության դարաշրջանը,իոկ

'

Պարենի, Վ. Գ. ԲեԴոբրոլլուբովի ինքնառիւ, ամբողջական դգեղադիտականՃճամակարդի"իմքը դարձավ գեղարվեստական ժանրերը նրանք ոնսակներն ճշմարտության սկղրունքը: Արվեստի Ճասկանում էին որպես գեղարվեստական տարբձր կառուցվածքներ, որոնք առղաճովում են իրականության ցճղարվեստակահորեն ճշմարտա-Հ քի բազմակողմանի ն լրիվ ընդգրկումը նրա բազմազանության միջ: ԱրճեղավիոխականղդեժոհրատներբԱ.

լինսկու, ն.

Գ.

Չեռնիշնսկու,ն.

ի.

Ա.

ու

է8

Հանդես են դալիս ոլաղես112վեստի պատմության մեջ ուղղությունները ե ռրոյես խտր»ի ոսստկերավորըմբոնման տարբեր պատմականփուլեր որչմր՝ տիպեր։ ռեալիզմը գեղարվեստական ճշմարտության »

յ

նես որպոս

ալդ

այդ

«բշ

եղանակ, իսկ գեզաղիմարտությանն Հասնելու առավել բեղմնավոր ,ատտության կատեգորիաները՝որպես կյանքի դեղագիտականոճալ է որի դեղադիտականամբողջ Հարստություն էլ պետք

կություններ,

քշմարտացիարվեստում: դեղարվեստորեն արտացոլվի

Մարքսիզմը դեղագիտականՀամակարգի անկյունաքարը դարձրեց

նշանավերցրաժ մառղկության իրականությունը՝ բաղժաձն Պատժական ղարգացման բարձրադույն կությամբ (գեղագիտակաեր): ճամար

նբա

լույսի տակ, մարգկությանճամար դրանը արժեքականուճոլատակների համակառգինոո դիալեկթյամբ վերցրած երնույքները զեղագիտական հիմքն են: Դրա շնոր"չիվ օրենքների կատիկամատերիալիստական ու

Համակարգը կամիասնական շարժուն պատմականորեն տեդորիաների դեղեցկության է ընդգրկել աշխարչի յուրացման, րող դեղագիտական պրոբլեմները: արմատական օրենըներովսւռհղծադգործության ԳԻՏԱԿԱՆ

ՄԵԹՈԴ

իմացությունն անչճնարինէ առանց եր գործիքի՝ մեթողի' իսկական: առարկայի կամ, ավնլի ճիշտ, աոսրղիտականժեթուլն իմացության ան ալոգն է» ): Դանաչված օրինաչա(Ֆ. էնդելո կայի: մեջ ճանաչված փությունները մեթոդի «իմքն ին, բայց ղեռես չեն կաղմում քուն մերո«իման վրա մշակված կանոնօիինաչալիությունների դը: Մեթոդը այղ Իստ ներն են, որոնք ծառայում հն իմացության ճետագա շարժմանը: սուբյեկոիվ կողմում Հեղելի, մեթոդը Ճանղես է դալիս որպես «գոոծիհ, նա Հարաբերակցվում է օբյեկտի նտի դտոնվող ժիջոց, որի օգնությամբ են մեթոդում ե, վերաիմաստավորվում Մեթոդի պա14ործողությունները: սուբյեկտի ԻՐ այդարի սու, ամուո ում ՞ խանուՃամապատա տհսության է կախված Հանջննրի սլաճաղանումից է: ՏԻթյունը իրականությանը: իսկական տեսությունը Համակարգային ռամառությունը, Համակարգը դեռես եթող չնն։ Գիտելիքննրի ոչ ժի կարդ ամբողջությումբչբ իրացվում մեթողի Մեջ, այն իր բովանդակո:ւմեթյամբ Հարուստ է մեթոդից: իսկ Համակարգի Հիման վրա ծագած :

օրինաչափությունննրը Օբյեկտի

"

Թուն իր վարգացմանմեջ

դուրս

է դալիս

նրասաճմաններից,

փոփոխությունն դիտնլիքների «ին Համակարգի դեպի Է

Րաուրե.

115.1

Հօ,

ՀՆ, 1972,

ռ.

6.

291.

տանում

է

նորի ստելվժում:

Համակարգն առավել պաճպանողականէ, ձգտում է պաճղզանելու կատարհլագործել իրեն, իսկ մնքոդն ավելի շարժուն է, ուղղված է գիտոենոր ճամակարդի ստեղծմանը: (իքների աճմանն Հենվելով ընդճանուր փիլիսուրայական մեթողոլոգիայի վրա գիտություններն իրքնց նլույի վրա մշակում են իմացության սեփական Ժեքոգո։ Այս առումով գեղագիտությունը բացառություն չի կազմում: ժեղագիտությանմեթոդը նախընքաց դիտելիքներն են, որոնք կուտակվել են Հետազոտությանտվյալ բնագավառում հ ընդճանուր փիլիսոփայական մեթոդոլոգիայի «իման վրա վերափոխվել են նոր գիան լիքներ ձեռբ բերելու դրույթների, սկզբունքների, մուտեղումների, ոճաձների: Գեղագիտությանմեթոդը պատմականության դիալեկտիկական ու

սկզբունքնէ:

է ճավերժականանշարԳՓատմականության ճակադրվում սկզբունքը ժության մեջ քարացած աշխարճի, «կանդ առած ժամանակի» մնտաֆիդիկական գաղափարինն նույնքան էլ` ժամանակիբացարձակ ճոսունուխյան ճամատարածճոսբի միակողմանի ռելլատիվիստականդգաղավփարին: Այն ենթադրում է կարնորագույլներեր պայմանների սպաճղանում, հախ՝ հրնույթների քննում դրանց ղարգացման մեջ. երկրորդ տվյա երնույթի քննումըմյուսի ճետ կապված ն, վերջապնս, պատմության տւսումնասիրումըարդիականությանփորձի լույսի ներքո պատմականորեն բարձրագույն ձների օգտագործումը որպես բանալի նախընթացձեվերն ըմբոնելու ճամալո Գեղագիտության մեչ պատմականության սկղբունքը չի կարող լինել տվյալ դիտության նկատմամբ դիալեկտիկայիդրույթների պարզ կիրաոման արդյունք: նչ աճում է բուն դեղադիտությաններսից որպես պաճանջմունք առավել ճամապատասխանորենբննելու իր առարկան: Ժրէ Ճասկավեստի այժմյան վիճակը ն նյա արղի օրենքներըանձճրաժեշտ

նալ որպես

առաջացած,

ժադաժ,իսկ նհրաասլագա պատմականորեն

վիճակը՝ որպես մեր աչքի առջն ընքացող գեղարվեստականպրոցնսում ձկավորվող: պրակտիկայիկապը Պատմականությունը դեպի տեսության նող ուղին է ն դնլագիտության իրոթ արղիական ճնչեղության տանող ֆիտականմտածողությունը, որը բարձրացել է մինչն միակ ճանապարձճը: պատմատեսական մակարդակի, ենքաղրում է ոչ քե արվեստի փաստե րով մտբի ցուցաղրում, այլ մտբի զարգացումը փաստերի ճիման վրաւ տա-

ու

Է

4չ 84:

Ցես

Սօուու

Ո.

8.

7ԱլողճրՂրւմ

Իճո

Պն ՄԱՑ

մ

16օրեղ

ոօՅԱումՑ.

8Լ,

1973,

Գեղադիտականպրոբլեմների շատ վում քում, մաս

են

նան

կարնոր կողմերը բացաճայտ-

դեւղվեոլուծության կառուցվածքային (ստրուկտուռալ)

բաղկացուցիչ Ճանդես է գալիս որպես պատմականմուռեցման նա գեղարվեստական նրնեույլթները որոլնս նրա կական լրացում: դրանբ քննում է որպես է կարծես ճորիզոնական կարվածքով,

որը

ն

վերցնում

տարրերի (տարածության,դույնի, տեքստի վարդեր:

ն

այլնի) որոշակի

դտնվում է շարժման մեջ: եվ Փեղադիխոությունը

կարեոր է,

ձամա-

որ

տե-

ճայտնագորժություն

ու տական նոր դրույթները, դիտարկումներն ու այլ ամրապնդելով խոնրա մռնիզմը, նրա մեջ մտնեն, չիախտելով ու ապագայում րացնելով այն: Ոչ միայն անցյալում, այլն ներկայում զարգացման տ եսության գեղագիտական ծավալվածպատմականությունը

է։ Հղորդործիք

Գեղագիտությունը

Գնղագիտական գործունեությանմիջուկը կաղժուժ է արվեստը: Այստեզ մարղու գործունեությունը ոչ Ժիայն ամբողջովին ներքափանցվում

գեղագիտական

է փ

է մարդղորժուննություն, որն իր լավագույն դրսնորումներում սատնղծում կանց «ամար բոլոր ժամանակներում իրննը նշանակությունը սլաճպաՓոլ անմաճ դլեւաղզործոցներ:

գործունեության է տեսությունն

Սակայն ժարդու դեղագիտական գործունեության չեն Բոլորձները սանգում գեղարվեստական ստեղզժադործության:Աշխարի դեղագիտա-

Գիտությունաշխարճի լուրացման Բամա-

մասին ասպեկտների մարդկային

ՀՏ72

ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱԿ

մարդու

կուլտուրան: Այգիներն պբոսալյգիները իդեալին ձգտող մարդու կովբնության ներդաշնակության

այգու-զբոսայկու ն

ու

Դրանցումվեճացաժ բնություեկաոմամբ բարյացակամ մարդու ճետ: Բատ էության չլինելով արվեստ (արվեստայդ բառի ճշգրիտ իմաստով), այգուչ-վբոսայգու կուլտուրան զարգանում է նրա Հետ միասին ն

ԶԵՎԵՐԻ

կոլեկտիվ, դորժուննությանմճջ, գործնական, ուտիլիտարնշանակությունից, կան Թեկուլն տարրեր, Հատիկներ, որոնք արտածալտՀամամարդկայինի վում են ամբողջ մարդկայինցեղի «ամար նրա կարնորությանմեջ։ ձամառմարգկային նախասկիզբըմարդկային դործունհությանը տալիս է ոնվագիտական գունավորում կամ նույնիսկդեղագիտական բովանդակություն, Այղ իմաստով մարդու ամեն մի զործունեություն որոշ չառիով կարող է բննվել որսլես դեղագիտական: Խարելիէ ասել, որ գեղագիտական մաողու գործունեությունը ու

բացի ներաուղղակի

ե նբա ճամամաողկային զոբծունեությունն կառրեռբության մեջ: Ժե դագիտական դորժունեության ունիվերսալ ձեր ստնզժագորժությունն է

դեղծցկությանօրենքենրով, որովճետւն ուրացման ուղաժդ աշխարձճի ընթանում է «նակ գեղեցկություն օրենքներով»: ա /27ձնաքոբէ., ՅՈՐԷՈԵՇ Փ. Ը.գ., դ. 42, էջ 94:

օրինակ,

են:

նը ճարազատանում է իր

ԲԱԶՄԱԶԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

ամեն Մարդու ժի՝ անչատական

կան յուրացման ոլորտն րատ էուցյան արվեստից անձամեմատ՝ ավելի ն՛ ե՛ է՛ է: է լայն Այն ընդգրկում աշխատանքը: կենցաղը, մշակույթը»

տուրական գործունհության արդյունք

ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅՈՒՆԸ

ԳԵՂԱԳԻՏԱԿԱՆ

Համամարդկային, գեղագիտականբովանդակությամբ, այլն ճանում դնղագիտականի բարձրագույն ձեին՝ դառնում է գեղարվեստական

ձեն

նրա աղզղեցությանտակ: նրա խոր փոխաղղեցությունն արվեստի, ճատ-

կապես պոնզիայի «ետ, երնում է այն բանում,

որ

այդիների

ու

զբոսայ-

պիներիսճերի լարդացումն ընքացավ արվեստի մեչ զեղարվնոտական ողղությունենրի ետեից: «կան ոնննսանսային այզիներ, րարոկկո այգիներ, ռոկոկո կլասիցիզմի այգիներ, ոոմանտիզմի այգիներ: այգերնր, Ամեն մի մեծ ոճի սաշմաննելում կան ազդային առանձնաճատկությունհեր իսկ ազգային ոճի ներսում զզացվում է առանձին այղեպանների ձճոքը (Քոն Էվելինը ՃԱ դարի վերջին գրել է. «Ինչպիսինայզտղանիխ այնպիսին էլ այգին եռ): Կան, օրինակ, ֆրանսիական կլասիցիղմի հան 2ոլանդական այգինքը(Վերսալի այգին, որ ճիմնադրել է Լենուռըը), բարոկեռյի ալդիներ... Մոսկվայի Կրեմլի այգիներն արվում էին տարբեր մակարդակներով,անհոատեներով, ինչպես դա պաճանջում էր ճոլանդա-չկան ճաշակը, պարփակվում էին սպարիսաներով,ղարդարվում տաղավարներով վերնապարանբներով... Մոսկվայի բարոկկո ոճի այգիները տարբերվում էին իրենց «եգեական բնույթով: ռենհսանստայիններից յ

ու

ինչպես Դրանք,

ճոլանդական այդիները, ձղատումէին կաճավորել խաբուսիկ շ«նոանկարային տեսարաններ ներկայացնող գեղանկարչական Այդ ամենը ճնտադայում Պետրոսն սկսեք կառուցել պատկերներով... ն

նախ

Ռոկոկո ոճի Չնտերբուրզոսք...

թեքումով այդպիսի ճեղզնականավ-

գիներ սկսեցին գցել Ցարսկոյնսելոլում»): Դ, Ս. (իխաչնինշած Հեգնական տարրը ռոկոկո ոճի այգիներում այն բանի վկայություննէ, որ աշխարձի գեղադիտական լուրացումն ըստ չության գեղարվեստականոլորտից դուրս իրականացվում է ոչ միալն ունիվերսալ դեղաղիտականկատեգորիայի՝ գեղեցկի, օրենքներով, այլն «ննվում է իրականությանդեղագիտական ճատկություններիաժբողջ բաղմաղանությանվրա (վեճը, ողբերգականը,կոմիկականըե այլն): Գեղագիտական այն գործունեությունը,որն ընթանում է աշխարի գեղարվեստական մուրացումի ց դուրս՝ աշխատանքի, կննցաղիչ մշակույթի ոլորտում, ընդգրկում է նան արվեստագետ-կոնստրուկտորի աշխատանքը, որն ստեղծում է օգտակար դեղեցիկ իրի նախագիծը`որա արդյունաբերական արտադրման ճամար, ե՛ գեղեցիկ ու օգտակար արտաղրանքի պատրաստման աշխատանքայինպրոցեսը, ն՛ բուն ալդ արտադրանքն ու դրա օգտագործումը: նյութական արտադրության Համակարգում գործունեությունը գեղեցկության օրենքներով, ղեղագիտական ճարաբերությունն աշխատանքինկատմամբ, նրա արտադրանբըների արժեքի Համամարդկային ասպեկտները, աշխատանքինշանակությունը գեւ ղագիտականզգացմունքների, ճաշակների Հայացքների ձնավորման դորժում. այդ ամենն իրականությաննկատմամբ մարդու գեղազիտակաղ բնադավառն է: Հարաբերության Դարերովկազմավորվածն Հատկապես41 դարում բուռն կերոլով ծաղկաժ վիքթարիորեն ընդլայնված գեղեցկության օրենքներով դործունեության արտագեղարվեստայկան ոլորտը երկար ժամանակ չէր կարողանում ձնոք բերել իր տերմինաբանական Համապատասխան նշումը: Այն անվանում քին արդյունաբերականարվետո կիրառական ստեղժագործություն, գեղարվեստական հախագծում, աշխատանըի դեղադիտուԹյան (արդյունաբկրական կամ տեխնիկական պեղադիտության)բնագավառյ ղիղայն։ Անվանումների մի խումբը, որն արտագեղարվեստա-չ կան գեղագիտական գորժուննությունընուլնացեում կամ մոտեցնում էր արվեստին կամ Հավաստում էր այն որչվես արվեստի նոր տեսակ, պարղունակ կերպով գեղագիտությունըկողմնորոշում էր դեպի դեղարվեստական ստեղծագործությանօրինաչավփությունների տեսական ընդճանխացման փորձի ուղղակի փոխադրումն իր վուրատատկություննունեցող մի այլ ոլորաո ու

ու

ու

ՄՍՈՏՎԵՑ

/1Լ. Շ. ՅԱՆԱ

Օ

օրա թտճշժթՕՎ.--

2գ

ոթ,

1980, ՃԵ 3,

Ը.

29--30.

Սակայն

ինչպես գեղագիտական գործունեության նույնացումն արվեստի ճետյ այնպես էլ դրանց խղման ու ճակադրման փորձերը ճիշտ չեն: Կարծում ենք, որ գիտականորենավելի արդարացված է օզեղագիզործուննություն» (նկատի ամենալով այն գործունեությունը, տական որն ընդգրկում է ոչ միայն գեղեցկի բնագավառը, այլն գեղագիտական այնպիսի Ճատկություններ, ինչպիսիք եե վեճը, ողբերգականը, կոմիկականը ե այլն) ամենալայն բմբոնումը տերմբնարանորեն տարբերել ճաս«գործունեություն գեղեցկության օրենքներով» առավել մասնավոր կացությունից: Գեղագիտականգործունեությունն ինդուստրիալ տեխնիկական ոլորտում ստացել է «դիզայն անվանումը: Այղ տերմինը ծագում է անզլիական ԱՇՏԱ|ՔՈԱ-նախադիծ բառից ն առաջին ճերքին ննթաղրում է գեղարվեստական նախազծում, բայց ընդգրկում է նան օգտակար ն միաժամանակ գեղեցիկ իրի արդյունաբերականարտադրությանամբողջ պրոցեսը: Գեղարվեստական մշակույթի բնաղզավառում,ուր ըստ էության իրեն դրսհորում է պատկերավորմտածողությունը: գեղազիտական զգործուննությունըՀասնում է իր բարձրագույնձնին, դառնում է արվեստ: Բացի գնղագիտական ղործունեության գործնական (այդու-ղբոսայդու կուլտուրա, արդյունաբնրական դիզայն) ն գեղարվեստադործնական (արվեստի ստնղժագործությունների ձներից գոյություն ունեն որոնք մշակում նրա ներքին, ճոզնոր ձենրը՝ Հուղաճակչ-բանական, նն գեղագիտականտպավորություններ ու պատկերացումներ, դգեղաղդիտական ճաշակներ իդեալներ, բնչպնս նան տեսական, որոնք մշակում նն դեղագիտական կոնցնացիաներճալացըներ: Ընդ որում դեդաղիտականպատկերացումները, ճաշակները,իդեալները, լինելով մարգու ներքին, ճոգնոր գործունեության արդյունք, որոնք ճարստացնում են հրա անձնավորությունը,իրենց ելքն են գտնում դրսում՝ տվյալ անձնավորության պրակտիկ գորժուննության մեչ, մարմնավորվելով այլ գորու

ստեղծում)

ու

ու

ծունեության արտադրանքներում:

Գեղագիտական ընկալումնեբնու պատկեջացումնեոը անձնավորու-

ՃոԹյան կողմից իրական աշխարճում ճամամարդկային ըմբռնումն են դեսրչ-2Քշակութային յուրացումն պատմականորենպայմանավորվաժ գեԳեղագիտական նաշակները դադիտական պատկիրացումների ընկալումների վրա «իմեված գեղաու ցիտական հնախասլատվություննիրի կողմնորոշումների ճամակարգհն: Գեղագիտական իդեալը իրականության մեջ ն մշակույթում բարձբաղդույն ներղաշհակության կատարելությանմասին սլատկերացումն ու

ու

ու

ղառնում է աշխարչճը ն մշակույթ որը ստեղծելու ուղվերափոխելու Ջ ղությամբ մարդու գործունեության նպատակը, չափանիշը, վեկտորը» «իդեալըմիշտ չէ, որ ճամբնկնում է իրականությանՀեւո, նույնիսկ միշ

է,

բարձր իդնալներ ստեղծող ժողովուրդն ստեղԱզգային որոնք մուտննում են այդ իդեալին: իսկ մշաճանճարներ, կույթը, նրա բարձրությունը մենք պետք է չավենք նրա բարձրագույն որովճետն միայն դագաթներն են բարձրանում դարերի նվաճումներով,

չի ճաւընկնում... ծում

է նան

վրայով, ստեղծում մշակույթի լեռնաշղթան»:

Գեղագիտական կոնցեպցիանեոր տվյալ ճասարակության մարդկանց գեղագիտականգործունեության տեսականորեն իմաստավորված ն գիտական ճամակարդիբերված պատմական փորձն են: ԳԵղագիտական ճայացքնեհր գեղագիտական կոնցեպցիաներիՀաեն, որ գերիշխում է մակարդգն կամ նրա ստոտվյալճասարակության, րաբաժանումներիցմեկում ն որոշում է մարդկանց գեղագիտական դործունեությանճետադա պրակտիկան: գեղարվեստական Գեղարվեստականգործունեության բոլոր ձների ամբողջությունը, է արվեստն իր տեսակների որը ծնում ձների բաղմաղանությամբ, ինչպես նան այն ճիմնարկությունները,որոնք ղեկավարում են այդ պրոցեոր ն սպասարկում են նրան ինչպես դեղարվեստականմտավորականության պատրասուան տեսակետից (գեղարվեստական բուճեր,ուսումնարաններ, դպրոցներ, ստուդիաներ ն այլն), այնպես էլ արվեստի սոցիաու

ու

լական դգործառումն

ապաճովելու կինուտտեսակետից (թանգարաններ,

վիտնականներըդեռնս ճամարժեք պատասխանչեն տալիս: Այդ Հարցում գոյություն ունեն տարբեր տնսակետներ: Ռրոշ տեսաբաններ ենթադրում են, որ գեղադգիտականը նույնական չ գեղարվեստականիճետ, որ այդ տերմինները Հոմանիշներ են (գեղագիտական գեղարվեստական գործունեության ճարաբերակցության 1 ու

մոդելը):

ատեղծելով, ասենը, Սակայն

ժամացույց կամ պիջակ, մարդը գե-

դարվնստորենինֆորմատիվ, կոնցեպտուալորեն ծանրաբեռնված պատկերավոր ճամակարգ չի ստեղծում, ն այդ պատճառով էլ նրա գործունեությունը գեղարվեստականբնույթ չի կրում, թեն Հանդիսանում է գեերկու ճասկացությունների զագիուսկան:Այստեղիցպարզ է, որ այդ նույնացումը սխալ է:

Ուրիշտեսաբաններ (օրինակ,դերմանացի փիլիսուիա ն

Մ. Դեսսուռրը) դեղագիտականն

ճոդեբան

դեղարվեստականըքննում են որպես ճեւո միմյանց չառնչվող, այլ զուղաճեռաբար առկա, մի շարքում դրված (դեղագիտականու դեղարվեստական դործունեության Ճասկացություններ ու

ձարաբերակցություն11 մոդելը): ելնելով այդ նախադրյալիցչ նրանք զնրադասում են դեղագիտությանառարկայի (արվեստից դուրս դեղեցն ընդճանուր արվեստագիտուկության օրենքներով դործունեությունը) թյան (գեղարվեստականդործունեության ընդճանուրւնսությունը ար-

գնատում)խիստ

արդեն անօրիՄակայն բաժանումն բաժանումը: դեղագիտական դործունեությունը ճաճախ նման

է այն թատրոններ, դաճլիճներ այլն), կազմում է ճասառակու- նաչամի Համերգային պատճառով, քր քն ամենօրրապրակաիգայում վերաճում է զքպատմավանորնք, թյան գեղաբվեստական մշակույթը:Վերջինս, իր ճերթին դեղադիտական ընդճաերկու տիպերն էլ Գործունեության ղարվեռտականի: գործունեության ձենրի՝ դիզալներային, Հոդեոր-մշակութային (գենուր բան առանձնաճատկություններիը որ

ն

ղագիտականճաշակների, իդեալների ն այլնի մշակումը) ն տեսականորենչ-գեղադգիտական (գեղագիտականկոնցեպցիաների Հայացքների ստեղծումը ն այլն), ինչպես նան այն ՀիմնարկություններիՀետ միասին, որոնք ապաճովում են դեղագիտական գործունեությունը, կազմում են Ճասարակության շերտը: գեղագիտական մշակույթի ու

ԳԵՂԱԳԻՏԱԿԱՆ

ՈՒ

ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ

ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ

ՀԱՐԱԲԵՐԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆԸ

Գեղագիտական դեղարվեստականդորժունեության ճարաբերակցությունը գեղադիտությանբարդ կարնորՀարցերից ժեկն է, որին ու

ու

մոճ«օ8

շատ

այդ

բոլոր

Մ. Շ. Յշածրճմ

օ

քտճօաօր -- ԷԼՉռեւմ Խաք, 1980,

ԻՇ 3,

Շ.

32.

ունեն բացի յուրատեսակ մի շարք միասնական օրենքներ, որոնք ճՃարկավորէ ուսումնասիրել մի միասնական գիտության մեջ: ունեն

ն

Ռրոշտեսաբաններ (օրինակ,Մ. մի դեղագիտական դործունեությունը՝

ենթադրում են, որ կաղանը) կողմից: ավելի լայն է դեղարվեստականից, իսկ վերջինս առաջինի մասնավոր դեպքն է, «քանի որ մարդը դեղեցկությունն ստեղծում է ոչ միայն արվեստում, այլ անպայմանորեն նան արվեստում. մյուս կողմից՝ գեղարվեստական դործունեությունն ավելի լայն է դեղագիտականիցն վերջինս 4անդես է գալիս որպես մասձավոր դոսնորբում,որպես առաջինի կողմերից մեկը, քանի որ գեղարվեստական ստեղծագործությունն իր բովանդակային ձնական Հատկությունների ամբողջ ծավալով դուրս է դալիս միայն «գեղեցկության օրենքՄ.

ու

ու ներով» ստեղծագործությանսաճմաններից»:(գեղագիտական գեղարվեստական գործունեության ՀարաբերակցությանԼԱ մոդելը): կազանիկարծիքով, գեղագիտականդորժունեությունը «մատերիայի ձնավորումն է «գեղեցկության օրննքենրով»» ն կրում է ճամապարփակ բնույթ։ Գեղարվեստական գորժուննությունը ստնղծում է ոչ միայն գեդնցիկը, այլ ե՛ վեշը, ե՛ ողբերգականը, ն՛ կատակերդականը: Ինչոլես գանում է կադանը,դրանը ստեղծել կարելի է արվնստիմիայն ՀամեմաԱտա թե ինչու-տաբար նեղ սաշմաններում, «... գրում է նայ-- որոշ թվում է, Թե վեճը,ողբերդականը, կումիկականը չոնսաբանների 1111ւՊ Ս.Հ սարակ գեղագիտականչեն, այլ գեղարվեստականկատեիգորիաներ են՝ չոն՛ս, օրինակ, Գ. Գոապլելովի ն դեղարվեստականը» «Գեղագիտականը

դիրքը»2:

նքի, ունի «ենց կատակերգականբնույթ, սակայն ընժանում է արվեստի շրջանակներից դուրո: Մի՞թե կատակների, անեկդոտների, սրափոսությունների,բառախաղերի սոցիալական դործառումր կոմիղմի օրենքներովդեղագիտական գործուննության ձն չէ: հչարկեննման ցզործունեության մեջ առկա է նան գեղեցիկ նախասկիզբը՝ինչոլնս իղեսղի տնաբով, այնպես էլ սլրախոսությանձնի «ղկվածության տեսքով: եվ Ճատվյալ իմաստով օրինաչափէ ասել գեղագիտականգործունեության մեմատությամբ զեղեցկի կատեգորիայիՃամապարփակբնույթի մասին: Սակայն դրանով չի վերանում նրա դեղագիտական ձեերի բաղմաղանության ն ոչ միայն զեղեցկության օրենքների վրա ճիմնվելու, այլն գեղագիտականմյուս օրենքների վրա Հենվելու Հնարավորությանճարցը: դործունհության Ժհջ կուիղմի դերի տեղիիմԳնդադիտական են Մ, Մ. Բախտինիղատողությունները, որոնք բոնման Համար էական նա արտաչճալտելէ «ՖրանսուպՌարլնի ստեղժագործությունըն միջնաՌենեսանսիժողովրղական մշակույթը» (1965) դրբում։ Հնտադարի պատաճականորենչէչ որ խոսում է միչնաղարի ոչ միայն կադոտողը տակերդգական արվեստի, այլե կատակերգական մշակույթի՝ ժողովրդական ծաղրական մշակույքի մասին: կառնավալիարտագեղարվեստական զեղադիտական զործունեություն է, որն իրականացվումէ միամամանակ թճ՛ դգեզեցկությանօրենքներով, քե՛ կոմիղմի օրենբքներով:եվ չմոռանանը կառնավալում դեղագիտականգործունեության մասսայական մառշտարային քնեույցը, չմոռանանք, որ միջնադարի մարդը կյանքի բրամասն ոռրղ անցկացնում էր կառնավալում: (մառնավալը ամեն տարի ու

Վերի բերվաժ դատողությունները,ինչպես մեղ թվում է, ճամողիչ չի կարելի Համարել: Ամենիցառաջ Հազիվ քե արժե վետր, ողբերդականն կոմիկականըեզրափակել արվեստի շրջանակներում, 1 որ դիանց առկայությունըբուն իրականության մեջ Համըբնդճանուրճանաչում ունի: Դժվար| Ճամաձայնելնահ այն տեսակետի ճեւյոյ քե գեղագիտական պործունեությունըտարվում է միայն գեղեցկության օրենքներով» ն ստեղծում է միայն ղզեղեցիկը:Թե՛ ողբերգականը,Թե՛ կոմիկականը, թե՛ վեճը, թե՛ այլանդակը, քե՛ ստորը կարող են որոշել գնղադիու

տական գործունեության

ե՛

դյունքը

ե՛ բնույթը, ե՛ բովանդակությունը,

ար-

Մի՞քե սխրազորժությունը Հերոսություն չէ բարոլագիտական տեսակետիցչ ն վեճ՝ գեղագիտական տեսակետից:եվ մի՞քն պատմության Ժնջ պոլություն չունեն ճերոսական ղարաշրջաններ, երբ սխրագործուԹյունը մասսայականերնույթ է դառնում: Սխրագործություն կատարող չերոսի զործունհության նկատմամբ վետի ճարաբերությունը միշտ այնպես է, ինչպես գեղեցկի ճարաբերությունը գեղեցիկ օգտակար իր ատեղժող վարպետիզործունեության եկատմամբ: ինչքան օրինաչաւի է խոսհլ սխրադործության մեջ գեղագիտականդործուննության վեչ բնույթի մասին, այնքան էլ կարելի է խոսել անազնիվ վարմունքի այլանդակ ստոր բնույթի մասին: իսկ մի՞թե դելություն չունի պողավիտական ստեղծադործություն, որն ստեղծում է կոմիղմ ն ըստ իր բնուլքի, բովանդակության տրդու

ու

ու

ու

ու

ընդՀանուր ճՃաշվովտնում

էր

մոտ

երեք ամիս:)

հսկ ողբերզակա՞նը:, հճարկե նա կա ն՛ կյանքում, ե՛ արվեստում: նա նակ արվեստից ղուրս մարղու լեղլագիտականգործունեուառկա է թյան մեջ, Միքելանջելոյի սանղծած տապանաքանղակներըողբերղային բանդակադործական ստեղծագործություններ հն: Քալց ողբերգության այլն տապանաբանղակները,որոնք չեն չասել գեղարվեստականարտաճայտչականությանմակարդակի: Միբնլանչելոյի կերտած Մդիչիի դամբարանի ն դլուղական դերեղմանոցի խոոչի ճարաբերակցություն, գեղագիտական գործունեության տնսակնտից, որն

նշանովեն նշված

նան

արտաճայտում է ողբերգային նախասկիզբը, այնպիսին Լ, ինազիսին իտալացիքանդակագործ փոնատելլոյի ստեղծած աղամանի, որը կիրաօղռական արվեստիբարձր ստեղծաղործություն է, ն զեղեցկության ճարարետակարության օրենքներով ստեղծված սովորական ազամանի Ողբերգականնախասկիղբներըիրենց դըսնորում են չուրակցությունը: ու

է

Բալու

ԷՆ

Շ

.Ղուտու

նույն տեզը, էջ

ոց

9ԸՊՇԼՈՒՇ.

ՎՈքԿՇԱԸՆՇՒՉ-ՀՎՇՈՍԱՇԵՕՌ

216:

՛

մ1., 197),

օ.

218.

ղարկավորության ծռերում, մեռաժնիրին մեծարելու ն «իշիլու ճամամարդրային սովորության մեջ, պսակներ դնելու արարողության մեջ, սգո շանդիսավորԺիտինդում, Դանղուցյալի Հետ Հրաժեշտի ու վերջին պարտնույնպես գեղագիտական քը տալու պրոզեդուրայում: իսկ այդ բոլորը են, դործուննության ձենր որոնցում դեղեցիկն ու ողբնրդակահը միանն ն փոխադարձաբարննրդգործումԷն: Հյուսված ն գեղարվեստականի Փնդագիտականի փոխթռարաբերության իր առամ աստարի Մ. Ս. նագան ֆարկած մոդելի դտին դարձյալ որպես ՝

աի Կրար ո Գուն

ր

Հոն արտում ։

աաա

է դատողությոմյը. տրվեստի մեչ դեղարվեստորենռպլատկերվում

վալ

ոչ

ը,(1748, րգա Բողագիտագան

արք նունիսկ

«ր միայն իոն կանը, կոմիկականը), այլն այն ամենը, «ի Հն կյանքում հետաքոքոու Լ մաողուն»1:Ռեալիստական արվեստը գուսումնասիրում վերաստեղու ծում օշգէր աշխարտըոլրալեսգեղագիտական աբտագեղագիտական՝ տնտ ենույնիսկ տապխաշաական, բարոլական, կրոնական, քաղաքական, ու

ա ր ,.րյ աոր5 է: յ, ւ րաի ո քէնա կի հմա Հ ա ռո" կան եոթյան եո ճեր Վ արժնքների

աանան

Հիշենք,

Հլուսմածը:

ըտրո

րոր ր

որ,

ՆՄ

ռրթաք Ն անակն

ՏԱՐ

Ժ

Քոր

Բայլդա-

բնուքադրելով

՛

Բոր

ՔՄ

ԻՎ

ւ

տնտեսական ճարաբերությունների բնույթը :.. Արվեստի կողմից կյանքի փմառություն պրոցեսումձեոբ բերվող ինֆորմացիան՝ գեղաոբվեստական ինֆորմացիան,չի չճամընկնում նրանում ամփոփված գեղագիտական մե որոն ներառում Հետ, ա ուին է վերջինս տ թո )հնֆոբմազիայի կ ւե տալիս տեսակա ե դատողությունը թույլ

,

ժ" շի յրը »» լաւնանից

ո շաա"Ր. Է

:

/

ական

վրիպումներ:

Մ

դ,

ենք

Ց

ք

րր

չ է

"

բոլ ճիշտ կաղանը:: բոլսրովին ոչ

լ

Չնոնիչնսկու բանաձեի իմաստը, որից

է ,

ճաղորղում շաղ:

է իր դատոյովմյուն` աշխսարյում վնրցնում է այի ամն-

-

նա

աաա լ Սարռես արվեսյոն

ելնում

'

նա րերա ռած

այս մադ: մղ նը. ինչը մոտենում է այն (գեղակամ Փամամժարդկային հլնույթի պլատկիրմահը ըմբոնումը կան ւմ աւտժմա-չչ թել ճամամարդկայինի դիս սակ ՛) տիսակն

որ ո իք: լ Ի է"րաակարգանորու, եի 2 բոմ կա զաավանի :. / ի Ր որ . յ. իո ՀՈՐ: աաա իմաստային լայնության, դեղագիտական դուման " ո

ս

սյ

ր

։ ,

եշ

Խո

ե

ը

Սխալ է

արտագեղագիտաԿադանի ղրույլքը արվեստում նե այլն) կրոնական բարոլական, ապոհա արժեքներն «արտավեղազիտական» բոլոր

Մ. Ս.

նան

(օգտապաչտական, արժեքների կան

այդ մասին, որովչտետն կն արվեստումՀենց

զեղագիտական. ալսինքն՝ Համամարղկային, իրենց

իմաստավորությամբ: է Այսպիսով, օրինաչափ

տե-

առաջարկել գործունեությանքննված հղարկայն ե գզողար 17 մողելը, որում գեղազիտականը |

ԱԱ յակի գործունեությունը Տեղագիտական ւ

մոշ Ասւռականից

.

ե

պատմականորենառաջ է ւանըվերջինս ծեվում է առաչինից: Գեղարվեստանում դեղարվեստականից, ծառնում է իր բարձրագույն: կան դործուննությանմեջ դեվլադիտականը նն վերջիում առաջինում ամփրապելվ իդեալականարտաձճայտությանը:

գմՀանգում ի կատար եղագիտակա մ լության

նիս

ն նաճումներն

ձ

'

՛

ու

տենդենցները:

ւ

է

ա

ի

փոխճարաբերությունննրիԺողելին, դարվեստականի ք(ությանռո ե դաստիարա

շավփումէ զեղադիտական

Հեն

ե,

`

որ

գործո

ՔՈՅՐ

չ

ո-

դեղարվեատական

"ա-

լաբերակցությանՀարցերը: ԴԻԶԱՅՆ

մարդու Դիզայնն այժմ արվեստիցղուրս գեղեցկությանօրենքներով իմաստեսականորնն ղործունեության զլխավոր, առավել դարդաղաժ ծման, ար իրերի ոլորտն է: Դա ընդգրկումէ առովորված ՛

,

Է

ո

,

ու

ար ախար իր »» Հարմարությո ազատա Ա ն ՍԱՐԱՆ կոքյունը' ԱԱ ն աար Բոց 72) ընդունվեց Դիզաոնրննրի Ի արյտաղրանբՀ . բական է, որի սլատակն կան ղորժունկություն Լյ

Է

անի

ներում: Ըստ Չնոնիշոսկու,

միայն վեմասին: եվ իճարկե, դեղաղիւտականը րի րազմաղանության է: անօրինաչավի Հանդգեցնելը չին, ողբերգականին

ն

Ն

|

յու

բերու

մ

ու

"

Լ

լ

դրա

ԻՐ

Հոտ

(րելի,

Ւ

-

ների ձնական

արդլունաչ

պատրասաո:

»

այ-

նա ք արդյունաբ

որոշումն է Հատկությունների

/

ոմ

ք

յ.

Այդ Հատկությունները եծր-

գլխավորասես սարուկտուրալ ե ֆունկցիոնալ փոխաղարձկապերը) ռրոնը արտադրանքայնեեռը վերածում նն միասնականամբողջության ինչպես սպառողի,

առում

նն

հան

արտաքինգծերը, արտադրանքների

բայց

ոլես էլ պատրաստուիտնսակետիցո:

Տու Է

Խու

ՃՆ

նույն տեղը. էջ

Ը

.Ղծսաք

Ոռ

22161186,

ԿՃՐԻԱՍԱՇԻՑՕ«ՎՏՍԱԿՒՑՑ

32Ւ

էջ

220:

Ո

Տես

Բուրդ

ՅՆ

Ը

ատու

ՈՕ

3|

ՆՅ

ԿԱՐԱՀՈԴԸԻՕ-Հ6ՈՄԱԱԸ901646,

221-230.

Դիզայննայն առարկայականաշխարչճնէ,

որը

մարդն ստեղծում է

միջոցներով ըստ գեղեցկության ինդուսարիալ տեխնիկայի ֆունկԴու դեղադիտականգործունեությաննոր, արպիոնալության օրենքների: ու

դյունաբերականտեսակ է, արտադրության:գործիքներիու արտադրանքների,ինչես նակ շրջա ատող միջավայրի ճումանիղացման միջոց:Դիզայնը ծնվել է մասսայական արտադրությանու սպառման պաճանջմունքներից, տեխսնիկական Հեղափոխությանիրադրությունից, Հաւտռկապես արդյունաբերությանմեջ ավտոմատացմանզարգացումից, որն իր ետնիցբերեց արտադրության անճրաժեշտոություն: տտռանդարտացման Մեքենայականարտադրությունը է չիրաժավորում նմուշը,որը պետք է ունենա դեղագիտականբարձր Ճատկություններ,որոնք առաջ են անցնում ձնավորում սպառողի ճաշակներըժամանակակիցոճին, պատրաստվողառարկայիֆունկցիային, նրա սոցիալականգործառման մշակութային ավանդույթին, ճումանիզացիայի ընդճանուր խնդիրներին, մարդուն շրջապատող արտաքինաշխարճի, ամբողջ «երկրորդ բնության» Ճամապատասխան: «մարդայնացմանը» Դիզայննստեղծում է «տեսողական լեզու» (տերմինըմցրել է գերմանացի ճարտարապետկ արվեստիտեսաբանՎ. Գրոպիուսը)՝ձնի Ճաւտուկ լեղու, որը գաղափարներին տալիս է տեսողական արտաճայտություն, Դիզայնի տեսողական լեզվում նշաններ են դառնում ճամամասնությունները, օպտիկականպատրանքը, գույնը) լույսի ու ստվերի, դամասշտաբի ճարատարկությանու մարմինների ծավալների, գույնի բերությունները: Դիղայնայինձեր նյութի, պատրաստվողիրի տելխնոլոգիայի որակի նշանն է, որն արտաճայտում է նրա դերը (ֆունկն ցիան) նրա սոցիալականկեցությունը մշակույթի Ճամակարդգում: Արդյունաբերության զարգացումը վերջ դրեց տնայնադործիաշխաանքին, արճեստավորիաշխատանքին,երբ միննույն մարդն սկսում վերջացնումէր պատրասոմժանպրոցեսը: Այսօր ուղածդ իրը բազմաթիվ մարդկանց, տարբեր պրոֆիլի մասնագետների՝ բանվորների,տեխթնոլոգե ների, ինժեներների, կոնսւորուկտորնհրի այլն, աշխատանքիարդյունք է։ Այստեղիցիրի ստեղծման ինդուստրիալ պրոցեսի շատ մասնակիցներից յուրաքանչյուրինեղ մասնագիտացումը: Դա մի կողմից սպառնում է անձի ստեղծաղործական,ճողկոր ուժերի ճամակողմանիությանխորտակումով, իսկ մյուս կողմից պատրասովողառարկայիդեղագիտական արժերիկորուստով: Այդ սպառնալիքընկատել է «գործնական գեղադգիտության» ճիմնադիր գերմանացիճարտարպղլեւը տեսաբան Գ. Չիեմու

ու

ու

ու

ու

ՆՈՂՏԻԿՒքօոսջե8, Րքոոռմու2ք:տառրքեւ. Ս5

ԻԼ, 1971, էջ 111--112:

:

պերը, ընդճանրացնելով արդյունաբերականցուցաճանդեսի (Լոնդոն, նա դարձրեց այն բանիվրա, որ, չնայած 1851)փորձը: ուշադրություն

գիտությանտեխնիկայի զարգացմանը, քաղաքակրթության 4աջողուու

թյունները գեղարվեստականարճեստում զիջում են անցած դարերիճան«իսկ ինքնաբերաբարնույնքան ամոթալի բրաճանաչ նվաճումներին: խոսէ առաջանումժամանակակից չտովանություն արտադրանքները մեր նախնիների արտադրանքներիճետ ամեմատելիս։ Ամբողջտեքանիկական առաջադիմությամբ«Հանդերձմեր արտադրանքները զիջում են նրանց ն ձնով անդամ իրենց դործնական պիւոանիությամբնպատակաճարու

մարությամբ»:

ինդուստրիանարագացրեց մասսայական դարձրեցիրերի պատրաստման պրոցեսը: Բայց վարպետիհզակի արտադրանքին փոխարինելու հկավ շտամպով պատրաստած ապրանքներիարտադրությունը: Դադարելով պերճանքի առարկա լինելուց, արտադրությանարտադրանքը դադարեց միաժամանակպերճ առարկա լինելուց, քանի որ նա չի կրում իր վրա իր ստեղծողի անճատականության կնիքը: եվ այն ժամանակ առարկայիօգոապաշտական դերը նախագծողկոնատրուկտորինօդնության եկավ նրա գեղագիտական արտաճայոչականությունընախադծող նկարիչը:հդեալումնկարիչն ու կոնատրուկտորը միավորվում են մի անձի՝ դիզայների, նոր պրոֆեսիալի ներկայացուցչի,գեղագիտական պատրաստություն ունեցող ինժեներ-նախագծողիանձի մեչ: Գեղագիտական նախասկզբիներխուժումն արտադրությանմեջ տիճանաբարընդգրկում է նրա բոլոր ոլորտները, այդ թվում նան այնսպիսիբնագավառներ, ինչպիսին է ավտոմեքենաների, ռադիորնղունիչն ների անգամ արտաղրության միջոցների՝գործիքների, դազգաճների պատրաստումը:Արդյունաբերության ոլորտում տեղի է ունենում օգտապաշտական դեղագիտականնախասկիզբների բուռն ամուր միավորում։ Զեի օգտակարության Հարմարությանորոնումները շաղկապվում են նրա արտաճայտչականության գեղեցկության որոնումների ճետ։ Այսօր արդեն արդյունաբերությանոչ մի ճյուղ չի կարող կառավարվելառանց գեղարվեստական նախագծման: ժամանակակից տեխնիկայիաշխարճը փոխում է գեղեցկության Մ. ԳալլայրՃեմասին մարդու պատկերացումները:Փորձարկիչ օդաչու տաքրքիր դիտումներէ արել ինքնաթիոներիգեղեցկությանբնույթի վերաբերյալ. «Պատաճում էին արտաքուստ բավական անճոռնիներ՝պատաճում ի դեպ, ես նկատել եմ, որ գեղեցիկ, էին նան շատ դգեղեցիկներ։ բ. ՈքոաՈՎ6Շմոտ 9616ոտաճ. հԼ, 1970, -. 51. Յացծք ՀՐ1 ու

աս-

ու

ու

ու

ու

Գ Դեղագիտություն

Հայացք շոյող մեքենան, սովորաբարլավ՝ իր Համամասնություններով օրինաչափու-ադ, գրեթե միստիկական Հավացքից էլ քոչում է: Առաջին թյունը, ես կարծում եմ, ունի իր լիովին ռացիոնալբացատրությունը: մեղ' ըստ երնուլթին, բանը «ենց Հակառակնէ' լավ թոչող մեջենան սկսում է պատկերանալ «գեղեցիկը»: Ամեն մի իրի պատրաստումը ենթադրում է

գյուտ,

նախագծում,

տեխնոլոգիա: Ստեղժադործական

Հորինում արտադրության նոր կապերինատեղը՝ իրի Հորինումը, ցեսների շղթայում է դիզայնի տեսուխագծումըմանրամասներիմիջե Ընդ որում իր գեղագիտական նակության մեջ դիզայներըուշադրություն է դարձնումապագա իրի ոչ ն

միայն օգտի

գեղեցկության,այլն նրա

ու

այդ

պրո--

նպատակակոնստրուկտիվ

դեր ն այլն: Բոնակ-լուսաբժենաստիճանի,ձայներանդիկարգավորիչի նե տեխնիկական դոմինոյիավանդույթինճամապատասխան րի քանակը կախվածաղատորենկարող է փոփոխակվելյուրաքանպաճանջմունքից ն աջ) ճարքությանվրա 0-ից մինչե 6: չյուր (ձախ Դիզայնը որոշ իմաստով կիրառականարվեստի ոլորտի անսաճման ընդլայնման ճիմքի վրա նրա զարգացման արդլունաբերական արդլունքնէ, տեխնիկայիմեջ գեղագիտությաններթափանցման,արտադրությանմեջ նկարչիներխուժմանարդյունքը: «Արդյունաբերության արվեստիանխղելիդաշինքի անճրաժեշխընտության մասին Ա. Վ. Լունաչարսկին գրել է. «Արդյունաբերության դիրն է աշխարՀըփոփոխելՀենց այնպես, որպեսղի մարդըլավադույնս կարողանա բավարարելնրանում իր պաճանջմունքները: Բայց մարդը պաճանջունի ուրախ ապրելու, բերկրալից ապրելու, ինտենսիվապրեազատությունչունի, գեղարվեստալու... եթե մարդը ստեղծագործական կան ճաճույք չի ստանում, նրա կյանքն անուրախ է... կարնոր է, որ անունդըոչ միալն կուշտ լինի, այլն Համեղ, բայց Հաղար անգամ ավելի կարնոր է, որ կենցաղի օգտակար առարկան ոչ միայն օգտակարե լինի, այլե ուրախ: Այդ բառն ասենք դեռես առեղծժնպատակաճարմար վածային թվաքող գեղեցիկ, նրբագեղ»... բառի փոխարեն... Ուրախ պետք է լինի շորը, ուրախ պետք է լինի կաճույքը, ուրախ պետք է լինի ամանեղենը,ուրախ պետքէ լինի բնակարանը...Վիքխարիգեղարվեսխնդիր... պետք է լինի ճենց ալն, որ գտնվեն տաարդյունաբերական ուրախալիությանպարզ, առողջ Համողիչ սկղբունքներն ղրանք կիրառել է՛լ ավելի վիթխարի,քան ալժմ, մեքենայականինդուստրիայի,կյանքի Մ ու կենցաղիկառուցմաննկատմամբ...» Դիղայննարտադրանքիձեր դարձնումէ ոչ միայն նալատակաճարմար ն կոնստրուկտիվորեն իմաստավորված,այլն ճուղականորենարսաճալտիլ, գեղադիտորենիմաստավորված:Նկարիչ-կոնստրուկտ ատեղծում է այնպիսի արտադրանքներ աշխատանքի գործիքներ, որոնք ձեռք են բերում «մարդուն մարդավարիվերաբերվելու»ընդունաայսինքն՝ ունեն նան դեղագիտական արժեք:Դիղայննապաճոկություն, վում է երի ն նրա սպառողի՝մարդու, մարդկային փոխճարաբերությունը: հսկ որքանով լուրաքանչյուրիրի ետնում կանգնածէ մեկ ուրիշ մարդ՝նրա ստեղծողը,ն իրը ներկայանում է նրաստեղծողիու սպառողի միջն յուրատեսակմիջնորդի,կապողօղակիդերում, այնքանովդիզայնը ու

ու

վրա: շաճութաբերության տեխնոլոգիական է ենթադրում նախագծման պրոցեսը Փեղարվեստական օբյեկտների

ճարմարության ու

«կենդաբնագավառներից՝ վերաճորինում,ինչպես նան ամենատարբեր ձներից (այն,ինչով զբաղվում է բիոնի բնության նպատակաճարմար մինչն ձեննիկան)ՀորինմանօբյեկտներվերցնելուՀնարավորությունից դրանց նախագուշաբացաճայտումն րի ղարդացմանտենդենցների կումն ապադալում» 2: Դրա ճետ միասին ի տարբերությունբիոնիկայի,որն ուղղակիորենփոխ է առնում կենդանիբնության ձները, դիզայներ կարծես դրանք անցկացնումէ մշակույթի պրիզմայով,այսինքն՝վերցնում է կուլտուրապես մչակված տեսքով: Դիզայնիձների իսկականզիեն նանոցըմշակույթն է, որում վերամչշակվաժ կեցությանբոլոր տպավոփորձիլույսի ներքո' րություններըմարդկության ն նոր՝ ձների օգտագործումը,դրանց նոր մշակումը վրշակութային Այսպես, ռադիոփոխադրելըտալիս է վիթխարիարդյունք: բնագավառ նագեղարվեստական ընդունիչների,ռադիոլաների,մագնիտաֆոնների արտաճայտչախոստովանությամբ, ճամար, մասնագետների խադղծման ձեր: Դոմինոյի զառի ունի դոմինոյիկամ կան մեծ Հնարավորություններ սն լաքապատ ճարթությունը:՝ ձնը՝ սպիտակփայլուն շերտը կիսում է մեծ արձակող լույս աղոտ կլոր, վրա մասերի աջ ձախ ու

չարթության բծերեն՝ 6:3 կամ 5:4 ու

ն

է կատաայլն:Լույս արձակողգիծնընդունակ

բծերը՝ ցուարձակող ձայճոսանքափոխիչիչ դիապազոնի բոնակների՝ կանակիկառավարման ցուցանակիդեր, իսկ րելու ռադիոընդունիչի

լույս

.

լ

ի,

ոո

հե ՍՇոողուօ

-- ԷԼքտո

հօն6.

Թօքօոսռ ԷԼ, ԱԼթօտսոռտ 8, 1972, 6. 65. չ

Յօոօդառ

աք,

ոճա

1963, 85 5,

(ՕԳծթու

«.

114.

փճռբու

ո

տարո)».

ու

չ

Տ 942:

ՍԳոռվճբեւոմՃ.

8.

Շղոոեղ

06 պոքյօբրոծ.

Կ.--Ղ.

1941,«. 513-514,

540,

ե օդգտապայտական սպաուան է առօրյտ ճաշակիշարունակությունն դիտատեթնիկակա տվյալ Հասարակության Դիզայնը իրերի ոլորտում: կոնկրետ ասլէ սպառման լայն մակարդակնէ, որը մարմնավորվաժ փողործիքներում, աշթասատանքային կենցաղի իրերում բանքներում, Դիղայնը մՄիջոցներում մշակույթի արտադրանքներում: խաղրական

Հանդես է զալիս որոլես ժարղկային ճարաբերությունները «մարդկալնացնող գորժոնոսՍդովելով դեղարվեստորնն ճորինված իրերից, մարդր կարծնս ինքն իրեն ճայում է իր ստհղժաժ աշխսորձում, որի նրան ղզելագիտական ժեժ

ու

է պատճառում: Պաճույք

ու

իրականացնում է մշակունաղեղագիտականմասսայական Դիղայնն Ճաղորդակցում, ժամանակակից արղլունաբերության ստեղծած կենցաղի առարկաների, աշխատանքի դորժիբների ամենօրյա .դոլժածության իննի միջոցով ճաղորդելով դեղարվեստական ճաշակի որոշակի տիղ:

քավփանցումէ Դիզայնը

ու

(սահզծման եխնոլովիայի) արտադրության արտադրանքի կատարյալ ե ոլրակտոիգեղագիտորեն (` մասսայական, դաղտնիքներն սովլլո:լ

ու նկարչիչ արտակոլչեն ճարմար տնսբով: Դիզայնը կոնստրուկտորի դեղաձեւսվորաշխատանքի ուառողի Հանդիպումնէ շնորձճիվ դրողի ու

մարդկանց կյանքը գործունեության րոչլոի ոլորաները, ճամրնեղգրկեղներդորժությոն է անում ւբնակչության լայն խավերի վրաս Մասսայականությամբ գեղավիտականննրդործուՀեռուսուսթյան ուժով նա ոչ միայն կարող է Համեմատվել կինոյի չոնսության Հեւո, այլն որոշ իմասաով նույնիսկ գնրազանցում է դրանց: Չէ որ կինո գնալու ճամար ճարկավոր է ժամանակ գանել ե տոմս գնել, դառնալու ճամար ճարկավոր է ճեռուստացույլը նել ն Հեռուստաղզիտող պարապ ժամանակ ունենալ: Դիղայնի զեղադիտական ներդործությանը

վնրածմանը օղոապաշտական դեղաղիտական արտաղրանքի հաԱյ կերոլ ասած, դիղայնը մասսայական ազառժանարտադրանքի: միավո հանը իավ ննրսում, որը մ մարդկանց է ղոողակցություն ճասարակության արտարուժ է սպառման միասնական ինդուստրիալ-գեղազիտական դիզայնը Միաժամանակ ապրելակերով: ոճաբանությամբ, դրանքներով,

ու

ու

»

ու

ու դինյուքականչ ճումանիտար միտվորում է մշակույթի «ողնոր ո դեղարվեսւռտականինդուստրիալբնադավառները: տատեխնիկական, ու

մեքարկվելու Համար բավական | մենր ժամանակակիդըլինել, Գիլայնի ներդորժությունիցխուսայիել, անգամ այդոդիսի նպատակ դնելու դեռքում էլ, անչնարին է: որովճետխ ոչ ոքի չի վիճակված ղուրս քոչել ղարաշրջանի կուլտուրական առօրյայից, կառավարվել առանց ներաբնորոշ

շ

ԳԵՂԱԳԻՏՈՒԹՅԱՆ

ՊՐՈԲԼԵՄԱՅԻՆ ԴԱՇՏԸ

ար

ԳՈՐԾՆԱԿԱՆ

'

նյուԴիղայնը մի միասնական Ճճանղույյում է կապում ճողնոր թական մշակույթը:նա է դրանց Հանդիոլաունդինչդրանց ճայտման դիղակնտը: Բացի այդ, ղիզայնում կապակցվում են հան դնեղալսվնստաժշակույթկան, ցիտատեխնիկականն ինդուստրիալչտելխանոլողիական ննըը: Դրանովիսկ նա ապաճովում է ժամանակակից բաղացքակրթության մշակութային ամբողջությունը: Դիղայհը զեղարվեստականավահդույքի

ԳԵՂԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ

՝

:

ենբ, ղեղագիյոություննիր ուշադրությամբ ընդԱյն ունի տարատեսակներով: դրկում է ոչ միայի արվեստն իր բոլոլ ու Եվ առարկա: առավել ընդարձակ ոլորտ առավել լայն ապլրոբլեմային ժաւինակակից Հարցը դատաճական Հէ, որ արվեստի դասակարղդման յոնսաբան դեղադիտության մեջ մինչն օրա մնում է վիճելի: Ամերիկացի են ղզրականուոչ միայն Թ. Մանրոյի կարծիրով, արվեստի տեսակներ ե այլն, այլն անասնապահրաժշոությունը թյունը, դեղանկարչութ յունը, ճությունը, պլաստիկ վիրաբուժությունը,կոսմետիկան, պարֆյումերիան,

ինչես

ու

ու

Լա

Հականիշների, առանց կաճույքի, ամանեղենի, փոխաղրականմիջոցննրիչ ցրբերի նե այլն: հսկ այդ ամենը դիղայնի առնդժածն էչ այդ ամենի վրա դրված է որոշակի ոճի կնիքը: Մարդու վիտակյության վրա ոճի ազդեցությունն առանձնապես խոր է ուանմիջական ֆղալի, մուրճի ավտոմոբիլի, ճճռուստացույցի այս կամ այն ձեր ծառայում է ոչ միայն Ճարմարուքյան ու պլագմատիկայի նպատակներինչ այլն ղզելագիտագան ներգորժության հպատակներին: Վերջինս դիզայնի ռտեղծված սպառման արտաղրանքներումկապված է ավյալ Ճասարաչ կուկան րուն ապրելակերպի, տվյալ դարաշրջանի մտաժողության գործունեությանտիպի ճետ:

ու

ված

տճսնում

խոճարարությունը,գինիները պատրաստումը, դգաստրոնոմիան,Հադուստի մաղելավորում լ, վարսավիրությունը, դաջումը ն այո Ընդամենը նա Ճաշվում է ուտ տեսակ:Դ. Փարոդին չարգարացված կերպով Հանդես էր դալիս անի ոնալիղժի օգտին), Մանրոն չի տեսնում ասիեր արվեստում: Սակայն տրվնստի սաճմանների ն նհրա տեսակներիթվի

ներով աշխար"ի դեղագիտականյուրացման ձներին, իսկ իրենը բարձնվաճումներում դրանցից մի քանիսը պատկանումեն դիվալրագույն կիրառական արվեստին,երրորդները՝ հինչ մյուսները՝ դեկորատիվ ու

Համարյա այքան վաղուցվա ավանդույթ ունի, ռրընդլայնումը քան արվեստի տնսակնորի փորարբերյալ Արխաաուռեչից առնող ոակիղբ

դեղագիտությանբնագավառին: գործնական Գեղագիտության զարգացման բազում դարերի ընքացբում դիտվող արվեստիտեսակներիբնդլայլնժանհ դրանցով մարդկային դործունեուքրան նորանոր ոլորտներ բիդդրկելու միտումը այն բանի վկայուժյունն է, ռր, հախ՝ ոչ միայն արվեստը, այլն գեղեցկության օրենքներով աշարչի ուրացման մյուս բոլոր ձները, այղ թվում նակ օգտառյաշտաւ-

նման

ավանդականճայացքը: Շատ

(եզվով ժողովուրդների

զանազան տնսակներըկոչվում

։

արչեաթտը,մարդկայինգործունեության

ես մուռ արՀին ճույլների արվոնուտնելրո արճնատընշվում էին Հիննույն Հերդ բառով. առաջին արեղել են բրոււռագորժները, Ճյուսները Լւ քարտաշները» աշխատանքի յուս մարդիկ, որոնք պատրաստում էին գործնականորեն

վեստն

կանչ-դործնական ձնեերլ։մնում

դնդադիտության ճետաբրքրություննրկրորդ՝ դեղագիտական դործունեության երկու բուն եեքի ոլորտը, իմատոով ղեղարվեստական դործնականյ ձների միջն խիստորենըեդգծված սաճմաններ չկան (արվեստիկողմից նրա սաճմանի վրա կանդեն ճարտարապետությունը, կիրառական ու նած արվեստը: դեկորատիվ իոկ աշխատի դործեական յուրացման կողմից՝ դիզայն): Արվեստիտնակը գեղեցկության օրենքներով աշխարչի լուրադյմած ամրապնդվածձեն է, որի միջ կա ոչ միայնդեղաղիտաընդունված կան բովանդակություն, այլն ղեղարվիւապական կոնցքեպցիս: պատկեր, է եւլլ քանի որ դեղեիցիմաստով: որը լի որոշակի դաղափարաճուղական կության օրենքներով աշխարճի լուրացման ամբողջ բաղզմաղանություն դեղագիտության առարկան ղղալիորեն չի ճանգում արվեւտին, ապա

ու

Վնստագնտները

ու

անճրաժեշա իրեր:

Ըստ չության, Թ.

Մանրոյիահսակետըճիմնականում Ճամժբնկնում արաբերենլեզվով դրոլ միջինասիականխոշոր գիտնական Արունասը իբն Մուճամմեղ Ֆարաբիի (820--950ԹԹ.) ճայացըներին: կողՀ

Մանրոյի

ու

մից խոճարարությունը, պարֆյումերիան, տակը, նազանքը, շարժուձննրի նրբագեղություննարվեստին վնբադրելըէ Ֆարաբիրկողմից չուլ-

ն այլն, Ճակությունը, բժշկությունը, ճարտասանությունըը

բուն իմասթե դեղարվեստական են, այլ աշխարձիլուսանղդժագորժություն րացման տարբեր եղանակներ,ձներ ն ոլորչոներ, ռրոնցում սլարտադիր կերպովառկա է նակ զեղագիտականտարրը, որովճետն դրանք 4ճիմնրվում են ոչ միալն նպատակաճարմարության օրենքների, այլն տով

ոչ

կության

ավելի լայն է արվեստից Գեղագիտությանառարկայի մեջ Ւիչ մշսեված պրոբլեժննը, ինչպիսիը

'

գեղեց-

մրա Սակայն ն. Մանրոլիարտաճայտած Ֆարաբիի օրենքների

կա նան դատողություններում

որոշ ռացիոնալ կողմ: Մարդկության ղարգացման վաղ փուլերում դաչումըչ օրինակ, անչուշտ ունեցել է նան դեվադիտական ի դաղավարաճուզականնշանակություն: Ի,կ ժամ ամակակից մարդն իր որոշ ոլոլոոներում ընդունակ է ստեղայնքան ծելուգեղագիտորեն աալոռաճայտիչ որ դրանք կասլատկերենը,

գործունեության

են

րող

ունենալ

զեղարվեստորէն-պատկերավոր նշանակություն(օրի-

նակ, սանրվածքը,զզեստը կարող են դառնալ այն կերպարիմասը, որն աառնղզծուժ է դերասանըքատրոնում կամ կինոյում):

Սակայն մեկ-նրկու

ծիծեռնակըդեռես եղանակ չեն ստեղծում: ՄանրոյիԹարկածժ արվեստի 400 տարբեր անսակներնէլ բոլոր պատկանում են դեղզեցկությանսրենքէ

Ճ11

Տե՛ս

89.

Լ,

Շ. Րքարօքտվ 1960, չչ 17):

ԷԼ. 1213ոշրօրսւ

Փաղօօօֆոս ՇքօոաօմՃտռո

Մքուռ

ՄԼԱ--

են

|

այնպիսի դեռեւ: բնական միջավայրի գեղագիտական կաղմակնրպումը, «երկրորդ» (ձնեռակնրտ) բնութքյան գեղադիտությունը, փարդկանըվարբաղծի սոցիալական ձներըյ մարդկային ճարաբերությունների գեղնցկությունը (այս իմաստով գեղադիտությունը է գալիսորո լես ապադայի բարոլադգիտություն), կենցաղը:ԳիՃաանղլես տական աշխատանքը, սպորտը, գործուննունյան տարբեր ոլորոների ոտիլծադործականալրոցեսները, լխաղերը, տոնակատարություններնու մասսայական դործունեություններն ունին իրենց դեղագիտականասպեկտը, որը թեն դեոնս անբավարաը է ուսումնասիրվում ղեղագիտուՄրոն կողմից, բայց մտնում է նրա առարկայի ոլորտլը կառուցումը, ճամաքաղաքայինպլանավորումը, արԶրոսայդինների ճեստականծովերը) Հաղորդակցության բոլոր տիպերը» երկրի ամբողջ բիոսխերան, որը Վ. հ. Վեռնադսկուգաղափարի ճամաձայն վբրաժվում ք նոոսֆերայի, երկրամերձ տինղերական յոարածությունը, որն արդեն

Մանում են

նն

նան

ակտիվործն յուրացվում է մարդու կողմից՝ այդ ամենը գեղագիտության իրական կամ պոտենցիալճետաբրքրության բնագավառն է: Այլ կերոլ ասաժ, ամբողջ աշխարճն նրա բոլոր պրոցեսները, Ժարղը ն նրա ողջ ու երա ամբողջ մշակույքն նրա արդյունքներն այն գործունեությունը, ու ունեք այն չափով,որչափով դրանը արժեք կողմից մարդկության ճաորո։լես ցեղի, ալսինքն՝ ունեն դեղագիտական արժնքականություն, մար ճանդիսանում են դեղագիտության ճեռտաքրքրությունների ոլորոր: ու

.

Գեղագիտության արտագեղարվեստական (արվեստի շրջանակներից դուրս) բոլոր ասպեկտներըստորաբաժանվում են երկու մասի. 1) գորժ-

նական դեղադիթություն դիտական մարդկային ((Քնցաղի, վարբավծի, ն սպորտի այլնի գեղագիտություն),2) տեխնիկաստեղծագործության, կան գեղագիտաթյուն(դիզայնի անսությունը):

«եարավորությունները նրա գործունեության ճամար լավագույն սպլայմանենը ստեղժելու նպատակով:

Տեխնիկական գեղագիտության գաղափարներնսկսել են սաղժնաառաջ: գալուց շատ վորվել 117 դ. կեսերին, գործնականղիղայնի ներնեան Մանչեստրում Անդլիացի սոցզիոլու, արվեստի տեսարան 9, Ռյուկինը 1852 ք. կարդացած դառախոսություններումճարը դրեց արտադրության այ ինչ մասին ն ինդզժեց՝ դեղագիտորենարժեքավորարաադրիանքների է. է ստեղծվում Հապճեպ, Հապճեպ էլ ոչնչանում այն, ինչ ամենից ավելի էժան է հատում, արղլունքում ստացվում է ամենաթանկը: Ռյոսկինը իրերի արվեստի ժասին,այն ճաժարելով չիմխոսում մր կենչցաղային կականհնարվեստի ճիերարխիայում: նրա կարծիքով, մնքենայական արոռադրությունըխւելում է ոչ միայն պատրաստվող իրերը, այլն դրանց սպառողնեիրին Ռյոսկինը մի լորատեսակ ճետաարտադրողներին դարձ ուտուղիա էր առաջարկում, կոչ անելով մեքննայական արտադրուչ թյունից վերադառնալ արճեստավորականարտադրության: Ռյոսկինի դաղափարներնիրենց շարունակությունը դտան անգլիացի մյուս Հետաղուռողի՝ Ու. Մորիսի տեսության ու պրակտիկ գործունճության մեջ: նա նհնքադրումէր, որ պետք է անցում տեղի ունենա մհքննայական արտադրությունիցդեղի նոր ձեռքի աշխատանք, որովչճնոն արդյունաբերական էժան արտադրությունը ծնում է այնպիսի աղրանքենը, որոնք չարժե արտադրել: Մորիսը փորձում էր իր գաղափարները մարմնավորել ժամանակակից մանուֆակտուրային արտադրությանարտելներում: Տեխնիկական գեղագիտության գաղափարիկոնկրետ մշակումն առաջին անգամ սկսեց արդենմեր Ճբշատակածգ. Զեմպերը,որի 1860-1863 ըվականներինլույս ընժալեց «Ոճը տեխնիկական տեկտոնական արվեստներում, կամ գործնական գեղադիտություն» երկշատոր աշխատությունը: Ըստ Զեմպերի, իրի ձեր որոշվում է. 1) նրա ֆունկցիայով: 2) պատրաստմաննյութով, 3) արտադրությանտնեթնոլոգիայով,4) արվսոցիալչդաղավարախուական պայմանավորված յալ Հասարակությամբ ու

ՏԵԽՆԻԿԱԿԱՆ

ԳԵՂԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ

Տեխնիկականգեղագիտությունը որպես դիղայլնի տեսություն արդյունաբնրական միջոցներովաշխարձի դեղագիտական յուրացման տեսությունն |, նախագծման,նլունի մեջ ինդուստրիալ մարմնավորման, օգտակար գեղեցիկհրերի սոցիալականկեցության տեսությունը՝ մարն Հասարակության դու նկատմամբ դրանը ճարաբերության ժեջ։ Տեխնիկական ընդճանրացնումէ աշխաչոանբի գործիքների (դազգաշննրի,մեքենաների)ն այլ առարկաներիսերիական պատրաստման պրակտիկան, որոնք իրենք մնջ պուղլակցում նն օզտասլաշաական (զործնականորեն օգտակար)ն գնղագիտական ճատ կություններ, ճանրբաղումարումեն դեղիցկությանօրննքննրովաշխաասրճի լուրացման փորձն արդի ինղուտարիալ միջոցներով կատարվողարտադրությանոլոլոտում: Շատ նոր դիսցիպլիններ (բիոթիմիա, աստրոֆիղիկա ն այլն) զարգացել հն գիտությունների շփման նզրերում։ Այդպիսին է նան ընդչանուր դնլադիտությունիկ ընձյուլված տնխնիկական դգեղադիտությունը: հա ամբողջուՀաշվիառնելուտեխնիկայիու արվեստի նվաճումները: թյան մեջ վերլուծում: է սոցիալական,տնտեսական, տնխնիկական, ճողեՀզործոնովշ: կան, ֆիզիոլոգիական,Ճճիգիենիկբաղմաթիվ գործոններ, ինչպես նան Մեխանիզմներիու մեքենաների տեսության նախաճայրերիցմեկը՝ էրգոնոմիկայի տվյալները,որն ուսումնասիրում է աշխատանքի գիտատեսաբան Ֆ. Ռելոն, ճանդես եկավ արվեստի դներմանացի ինժեներ է կան կաղզմակերալումը, ու ճետազոտում մարդու Հոգեկան-ֆիվիոլոգիական տեխնիկայի շեշտակի սաճժանագծման դեմ: 1802 թ. նա ճրատարաու

դեղագիտությունն

ու

ու

«ԳործնականգԼղագիտուցյուն»տերմինն ալատեղգործածվում է ոչ այն հչանակությամբ, ինչ նչանակուցյամբգործածել է ալն Գ. զեմպերը, որը գործնական գեղագիճետ: տությունը նույնացնում էր աեխնիկականի

Տե՛ս

ՏԽԽԱԾՏԱԾԸ

Տե՛ս

թեստ

շր.

Քաոս

ո

8ճզճ

մ

բեռօվոռք

գիրք 8:

1902, օճրոտ 1, 56 ՒՇ Յճխոծը Լ. Աքոասաոածեաճտ ք. 8Ղ., 1970:

8687662ո8.--

ՇՕՎ. Լ,

սճետ,

1:41

110781ԽՎ66տոտ

ոճի կեց«Մեքենաշինության

մասինջ գիրքը, որտեղ առաջ քաշեց արԵ. ճարտարապետական ոճաբանականձեերի ներ

աոան Մ

ւ

դ

դարերի սաճմանագլխինԲելգիայումն Գերմանիայում Խ. վան դե աշխատածՃարտարապետ ընդգծել է արտադրանքի Վելդեն տեխնիկականու գեղարվեստականձների զուգակցման, վերջինս նպատակաճարմարությանը, տրամաբանությանը, «գործնական բանական ղեղեցկությանըչ ենթարկելու անճրաժեշտությունըէնրանցից անմիջա«լես Ճճետո գեղարվեստական մշակույթիսոցիոլոգ տեսաբան Գ. տեզիուսն արտաճայտվեցտեխնիկականարտադրանքների օդեղարվես

ն

ու

Մու

ու

տականացման» օգտին: 19807 ՅՐ

թ. կոնցեռնիգեղարվեստականդիրեկտոր Պ. Բերենսն առաջ քաշեց արտադրանքի դեղարվեստական ստանդարտացմանն ոճաբանական կլիշավորման գաղափարը: նրա աշակերտ, ճարտարապետ 1913 թ. ընդգծում էր, որ տեխնիկականառումով ՃիաՎ. Փրոպիուսը

նալի իրը պետք է ներժծվաժլինի ճոգնոր գաղափարովն գեղագիտորեն ձնավորված։1919 ք. Գերմանիայում 4իմնվեց «Բաուճաուղը», որը դարձել ձր տեխնիկական գեղագիտության կենտրոններիցմեկը ն ձգտում ձր Ճաղթաճարելտեխնիկայի արվեստիխզումը: ու

Ռուսաստանում

տեխնիկական գեղագիտության գաղափարներն ակսեցինտարածվել47 դ. սկզբին: Հիմնավորելովարվեստի տեխնիզայի դաշինջի անճրաժեշտությանմիտքը,Պ. Ստրախովը նչեց ճասարակական այդ երկու երնուլթների խոր կապը. տեխնիկանարվեստին մատակարարումէ նյութեր դրանց մշակման ճամար նոր դորժիքներ, տալիս է նոր սյուժեներ ստեղժագործությանճամար, ազդում է արվեստում (ճատկապես ճարտարապետության մեջ) ոճագոյացմանվրա: ԴրաՔից որպես լուրաճատուկ եզրակացություն4նչեց նրա ՄՐ Ճանջը.բուն արտադրական ձեռնարկությունըպետք է գեղեցիկ լինիլ: ու

ու

աաա

էնդելմայերին Յա. Ստոլյարովիաշխատություններումտեխնիդտան իրենց ճետագա զարգակական գեղագիտությանգաղափարները Պ,

Ջումը. ճրաժարում զարդամոլությունիցտեխնիկայում, արդյունաբերության մեջ ն նրա արտադրանքներում, իրի օգտի, ֆունկցիայի ն գեղեցկության միաձուլման բնաճատկությունշ:

ՀԵՕՊԵԼԾ

Տե՛ս Տե՛ս

Ո. ԹԸՐԱՎՑԸԵԼՑ

ԻԼ, 1906:

Շքաւօռ Ո. ԷԼ 1ԼշմքոաՀածքաօորտտ, Շ"ճ, 1910: Օրօոտքօո ք. ԷԹՅԱՐՇՈւԽօոօք

ԸՇՂ08

Օ

Խքճըօ0.

Ց

ՊեւՀԱՒՇ.

3412Կ8

Պեեքում.

Ճճքեւօ8, 1910: 4ջ

չոկտեմբերլյան ոկ բորլ

՝

տության

խո

,

Մ.

ից

ճետո ո

տեխնիկական խնիկակ

դեղույղիՀ դեղադի

զարգացումն իր արտացոլումը գտավ ճանուն ռարտադրական չարժման մասնակիցների (Ա. Ռասելը, պ, Տա

Աարոն ս

Հեղաւսփոխը ուն ղափոխությ

ի. Լեոն Գինզբուրդ,

անյ

ով

աա

ն

ուրիշներ տեսականու ջր որ աան

որպես արտադրականդգորժունեության, որպես գաղափար: 1920 թ.

կազմավորված

աա

աթար

գո

ժնական

կենսադործունեութ

Համգեղտեխաոճը (Համաժիութ լան գնղարվեստատեխնիկական շարունակեց զործարծեստանոցները)

հական ու տեսական որոնումներըդիզայնի ու տության բնագավառում:

տեխնիկականգեղագի.

տեղարվ

Տիխնիկական գեղագիտությունը, ընդճանրացնելով

կան նախագծմանպրակտիկան,ձնակերպումէ նրա ստեղժագործական :

սկզբունքները,զուգորդումներիլայնություն ն ելակետային օիյիկոներ վերամշակում,րնդ որում գեղարվեստական նախադծմանարդյունա տությունը ուղղակի Համամասնական է ելակետայինօբյեկտներիմիջինչպես նան նորնպատակաճարմարության տարաժությանը, ն փոխադարձ ճարմարեցմանոդով նրանը ստեղծագործական այվերափոխման

տիճանինո

Տեխնիկական գեղագիտության Հիմնական սկզբունքները ճաջող էն ձնակերղել «Բաուճաուզի» Հիմնադիրներից մեկը, Ճունդարացի արվեստագետ |. Մոդոլի-նադը գործ ունիառարկաների (դիզայները ճետ, բայց նբա ն առառկան նպատակն չէ, այլ մառոդը), ականաՀամգեղտեխարհի վոր գործիչներիցմեկը՝ Վ. Տատլինը (ամենաառավել գեղագիտակա ձեոը ամենաշահավետն են): Մշակելովդիզայնի տեսական Հիմքերը

տեխնիկական գեղագիտությունը մարդկանցջանքերն ուղղում է դեպի տեխնիկայի Հումանիղացիա, դեղի «երկրորդ բնության» մարդկայնա-

ցում, դեպի մեքենաներով Հադեցվաժաշխարճի ներդաշնակացում:

Դիզայնի մերձավոր կա՛մ նախասկզբնական

գործնականնպատակնէ նոր արտադրանքի, կա՛մ արտադրանքինոր ճատկությունների ստացումը՝ դրանց օգտի ու գեղեցկության Հաշվառումով:իսկ դիզայնի բարձրագույն նպատակըտեխնիկական տեսնում

դեղագիտությունը է Ճասարակությանսոցիալականպայմաններիբարելավման ի գեղագի տական կատարելագործման մեջ: Այդ մասին ուղղակիասվում է գիզալ-

ներների մասնագիտական որն ընդունվել կոդեքսում, է 1967 թ, 1օբ

Տե՛ս

8օքօոօտԷ. ԱԼՇւօոճշո Զ.

Շամ

Պօթոոժ),4, 82--84:

ուրա

արդյու-

(ՕԿճթալ հՇորօրխլ լ

.

տ

Խամօլյի

ապմտոՕ)ոտոթն

օօ

-

Ք,

աոատ

մեսօտօրը

քլ

«օոօմօց

"(աժ ,

չոմի վջմոփ վմոռղվլվվիվլակվղոիլտ ղոք «ատվե նվկակողարոթ ղղ ջտիղրվչ ղ ղզղա դանիսկաողուդ ջզբ ղուկ -ադջման մմզդղակամամոդջդոչ դաիստվեանկե դակակվղոյցջ:մրոլ ՀՀաննկսղորցջնեղտո «ղոիլիսղմնմամկմզ» օ«վմցկտոխոզմ վմղկտուխուղմ դակակվդովցտ»ումտտ յ մզդղակամամողջգոչ չմրորտակդ դիրը վմզղժվջ -ման նքո նիտ ղց ղուրտոռումաո մմղզղժղամնտտմո ոռ վմզդժղաոմնուտմո մոսիջմանուռեօ լյոսիմնտտմո նեղտմս«մրտորտակղ դտ պ վմմտիոծճվրը մղսնքիսմղմաղաինոմո վ լոսջեղտո ժղամս «մրորտուկղ վմզղժղումնուտմու ղո մպղձդատչոխ1 լյոսոմցկողջ մղոաքքիոսւովեուն ցի ղոկակվղուզբ չղվմզղժղոս րծղու -ուխ դվիոկնմուր ժսմվ աոմղՄո ղվիուրոլկզս ոոէնդջմով «անմար զքո յՀապղաղվոտտոխ վ օոիխակփոմողզնվ ղղջ ղվտղլիտհվվյ, ։մղարտոյք վնեղվլ մոտո ջոմճմզի յ ժազեղ «ճածվրվժսովոիխ մրաքլիածնամրովղնցեղոչ վմղոմոո կամաղտ ղվիճոտ ղուրմաիուղջ ղոկուգաովոմս մրոստտոուոողուտ վեղվիոուռոդակումողսողիակողրչնվլոսնոկաոսհ վկոՀոց վնսսոխո իոմզճմ վժոգոի վեցն 4 աո «մղաիքիսդակոաքոռոութ տաիխձամաղրնսկ ՛վմզխովտ մղջ մզմոլիաչուծ-Ժոզխղովժղումն ուոմո 3 ոսի ախոնղվյղ «րոսմղղղուրոխ վմոժքիուխ ղվիոունկոնմըղոիլիսմնուտմո դաոկոռորթմում «րոսեդվքուտռո ղոկուողսը ս

ս

3 ղկղր նվմզղջ դաէլիսնցկ վղմտեվն մմս

հլճդվաոխուն

Հողմ ղորճուխաք ղոկտատվեոնգե վժղաոմնուտմո փոոուխոունը ղո րմսի Հոզա 1 մոսմզմոմղի ղո ախտ «ճողզրսր նմաւխը (վմոտո) վեղվմոտո դմավր ակ լոսժղատառղվեո զլզ կով մ յոսճադակավնմո մուսկմզ դվծմզի զի «մոսրղ վղմաեվն իվմլ րուկ դակակով լ ղճստ մզր ւմրոսնկոնյոի վմղզդաղղրոր մղմզ մախմ վ տակս մող» :մյոսմսիողջ ղզուոդումուցո ձվտիոչուտմու կաղձոնմվդ վիոկմուստ մյոսմախոդրմոր ողավճոս մաղ ղ րբսծտմ վմովիոնուննքո մոսկոծը վժմբոինասուվ մոդավնկուագ Հծուստ վմուփխոոնուն դորքեապվաղատողզտղտ մաղ 3 մոսմնուղ մղոն վ, մմոտ դղիսետմողմոկվմորվլկ ղոկող -ոմցեսչ ոլիոմս մրոքիսնկանոածն վլջ «վնօ դղոհլիամսիոում1«վղքունմզի ա

շավն յ 1ցոկո ղղիսհ ձղզր զր ղտքլիսղոովրըղոկոծնսմ ղոիքիսամնտոմը զ յոսիիսիոտոռրվ "Հրո ղեմակորոչ «ղոալչիսջոմաոտ--ղիսնե--նմ տժղվոնո ղղմսդլաոժլզիորսկ 1զջալ ղգ 1յոկո ղմղզնմոչ դվլողահ վմ -կրնսկաոմցգղվմղմժղզվծ ղզվլանանդվկ-մատիսկ«ղակաոմնատմոտ տիղ ղ մկովվի ղոկոկ տամդլբոսղնոմջմատմ չմղոաիցիսկաղատողվծա -վեվփ «անմոր ղղ լոսիոմզմոմ մղոմն սմռդակ (մղիանաղկմղՍտ մմղղ -եղոմզղան օ«ժուտտջ Սո րոկ ղիսհտձղմող «մվրմակ զը մա ղո մորմուչոկ Հոառտխղ վզղիո մաորոչ վմզոտրոմնուսմոտ 277 'ղվմզղմաղնեւսվ րոսմ մա -սմօ ղ վաոտմախտ մոլիսմվոաովի կ մժղոտտո|նո լրուղնատտիղիա վղ շոժ Քզինատո մարմաջակատահղդո իսդիսն դվեզն դլզկմզդ դվիադկտան մզ ճաղոնդոխվչ -ղմոո«ովուհս» մմզդկվճո| չրոսդնզծվչ վմղդսվլուղժդվ մժդվմ Սաոփակատվեոո չյոսդամովմո մսդ 1զճտվ դվնզիմաքում, մմզդմաի -ղոմ րակղր նվմղդղտմոաջման վլսետկվջ :կամովտրոչ վմղզդղաքիսնդախ տան -վչ ղվանմոնղ նզմզմ ճաստ տսր վմզղվրասմաիղաոմ «իսղիսն ղո «նսի Հտատնցկաջնզկմզղ մմզոռրոմնուռմո մվ մզտակվմմոգ ղրո վճո վիղ 1 դաքքիսջմսաեմզղ ջղի ղզակաղատմվեսչ տմի ռնմուր մրոսկ մմզ :յոսղա «մզղտղան վոկմոստ ոսղնցնտնուղվ (զ լբոսղնոտոհղոչ մող մոմվ ձճոռստ 4 Հոկ (լոսձղձմղղ ղանքիամոյտմտխախոակ լոսմզմ դաիքիսովուիս «մզղղաիիամնուրոմտ դակատողատմղզեսչ կատոչջողջղուսո ղմցղիսե մզմմոտ մս զ 1զոտկղ զզքահը,ողսզն

մղիսն ղվեցն յոսղնողմո ղց

չմմղդղաքիակտոչաղֆղաւյո վողնամիո

ղոկավեսմողոիրղդուիցի ամենում ոողտ վճովճկղուֆ վրումուու ղխոկ ղմ վղիսհ յոսիդոո ումղ ղուվեսսվեվգ դղյաքիսղոմզեսչղուրմուկ ղզ վիչուչ յոսմս նդլ չմրիվո ղորմաիոոան ղո րմսիոժմոո 1 մրոացոամ ղվողան վմզղչտննան «վմզղնոտոտստ «վմզտուխ չղ ՛մղահլիսցուիմոի Հաուս ղ 9 յրսսամզղ ծղր մվ ղղահլիսդականոնուչուումոդոկուովեունգե վեոէղդո վոտոնղոչվու րումնուոմը'ղց ղմզղմեվկոռովող նսխմղկուր -հռկ (մոտտճուտ ղոքքիսցումում իվտկամտողսկ մրքիվս ս ղղրով, տ

մե

սմմզդդաքլիակտռչողավնկդւա ա ղոկտտվեանցե վակմասոտ կդնոտաիխ |լ ոզխդլտ Դլդճաիխու ոզեղվ լ նամակմղիան դլ վլզդոթ Հոմդո մկոտոխող «մղջ ղղիան փոկմաստ մա Ս յոսոտ ղջմափ վոողի «մր :չիսյոսսոիծոչ վջմուի փտոզիմո ղ վմզդրոսվոիխղ (դոիցիստվնեոնցե դոիջիողումցեսչ վլովեսխսվեվգ) դոիջիստվե լ լյոսիջմանուտնօ չմղ դր մս իտջմոն «Մկանմատկոր ղոկոաւովեոնցե ամղ Հ մոսծամաղմ մղաք ա

-հսն

-մահ

-դող

վղիոեվն նսմսիողջ մմիոիոճվր դոկումնուսմը ղիսնատմաղմոկ վեմչմառվ պվոհնոճվը

չրոսոցմեղակլ

վոլմ

դալիահմցկորնտկ վղիոնհվն ղակամզմող

Գեղագիտությունը համամարդկային արժեքների է արժեքաբանությունն

Գիտություն իրակաճության ու

արվեստի գեղագիտականճարստության մասին:

ԷՀ)

:

ԳԵՂԱԳԻՏԱԿԱՆԸ:

ՆՐԱ ԷՈՒԹՅՈՒՆ

ՈՒ ՀԻՄՆԱԿԱՆ

ԳԵՂԱԳԻՏԱԿԱՆԻԵ

ՏԵՍԱԿԱՆ

ՄՈԴԵԼՆԵՐԸ

ժեղագիտականը է, այսինքն՝ գեղագիտության մետակատեգորիա ամենալայն Հիմնավոր կատեգորիան:նա արտաճայտում է այն ընդու

է գեղեցկին, այլանդակին, վեչին, ատորին, ողՀանուրը,որը Հատուկ բերդականին, է կյանքի կոմիկականին, դրամատիկականին արվեսու

բնութագրումներին։ հսկ ինչպիսի՞ն

է դեղագի-

Գեղագիտական մտքի զարգացման պատմության մեջ առաջացել էն գեղագիտականի տեսականմոդելների տարբեր տիպեր: Սբյեկտիվիդեալիզմըճնթադրում է, որ գեղագիտական Հատկություններն աստվածային նախասկղբովկամ դաղափարով աշխարճի ողեշնչման

են նրա սնանկությունը. թյունները մատնում եթե դեղագիտականըբնության այնպիսի ճատկություն է, ինչպիսին նրա ֆիզիկական ու քիմիական Հատկությունները, աղա պարզ չէ, թե ինչու նրա ուսումնասիրությամբզբաղվում է դեղադիտությունը, այլ ոչ թե բնական գիտությունները, չի կարելի առարկայի դեղագիտական ճատկությունները չափել դորՑիքների օգնությամբ, ինչպես չափվում են նրա բնական Հատկություն-

ԻԲՐ»

ԶԵՎԵՐԸ

տի գեղագիտական այլ տականիբնույթը:

Դանակներում նրա բնույթի վերաբերյալ բացաճայտվեցին երկու երկընարական տեսակետներ: Մետաֆիղզիկական մատերիալիզմը դգեղադիտական ճատկություններըդիտում է որպես առարկայի բնական ճատ«ամաչափություկություններ՝ այնպիսիք, ինչպիսիք են, ասենք, քաշը, եր, ղդույնը, ձեր: Գեղադիտականի այդ մոդելը ոբնականական»ջանվան ակ երկար ժամանակ լայնորեն տարածված էր նան մեր գիտության ու քնջ, Սակայն մի շարք անչճամապատասխանություններն անճարիրու-

են: արդյունքն

Քամաբ իդեալիզմի Սուբյեկտիվ դեղագիտականը գեղագիտորենչեիրականությանվրա անճատի ներքին Հարստությանվրադրման արդյունքն է, զոք

Դուալիստական տեսակետի ճայաձայն դեղագիտականն առաջանում

Հ շնորձճիվերկու նախասկիղբների միավորման՝ օբյեկտիվ ն սուբյեկտիվ»

Գեղագիտականի նկատմամբմատերիալիստական չրրմոտեցման

եթե անդամ «բնականական» կոնցեպցիայի օդնությամբ մի կերպ Հաջողվում էր բացատրել գեղագիտականիէությունը բնության մեջ, ապա նրա էությունը սոցիալականկյանքի ե արվեստի ոլորտում ըուտ որում մնում էր անբացատրելի. գեղագիտականի«բնականականջ ըմբոնումը թույլ չի տալիս մոնիստականորեն, միասնական ճիմքից ելնելով, բացատրել դեղադիտավեչր մի կանի այնպիսի Հիմնական ձենրը, ինչպիսիք են դեղեցիկն կողմից, ն ողբերդականն ու կոմիկականը՝ մյուս կողմից. վերչիններս ունեն իրենը վառ արտաճայտված ճանրաճանաչ Հասարակականէությունը: Միայն գեղագիտականի ըմբռնումը որպես երնույթների օբյեկտիվ ճատկություն, որը պայմանավորված է ճասարակության, մարդկության կյանքի Հետ դրանց ճարաբերակցականությամբ (այդպիսի ըմբոնում է առաջարկում այսպես կոչված «ճասարակական» կոնցեպցիան):թույլ է տալիս խուսավելու վերը թվարկած տեսական անձճամապատասխա-Հչ նություններիը, գեղագիտականի էության մեկնաբանությանը տալով ն, Հետեաբար, խիստ դիտական դիալեկտիկական մատեշալիստական ու

ու

`

բնույթ:

|

Գեղադիտականիբնույքի պարզաբանումը հնթադրում է տալ ճետնյալ Հարցերի պատասխանները.ո՞րն է դեղազիտական ճարաբերուՔյան օբյեկտը: Ո՞րն է Հասարակական պրակտիկայի դերը նրակեցուտյան իրականացման գործում: ինչպէ՞ս է կապված դեղադիտականնօգ47

ՇԵՇ

'0Ի2 "222 212 4) '6օ1

ցամ

ոտվեռւեղը ՛

6ի

9061 "11

ոօ2

ք

այ

ո,զջ

լ

-ղսկ նաղոմողկզր մտկտտեողտոզիումսմղատկտտվետնցե «մկոստկտչնդը ՀմՀմոովծո դդահիաջաոինաոմզղ մջմափ դոքջիսեկոտվե վմզդոկմոստ Փովճոմաի մտմսաս վմզչոտծդտկողցմանդզնմտ նլոմ «քողսժրմ մրսդմ Հաղեսչ մվ ողազն դզ յրադնոմդոչջնդմժդամս'դվմզդժդտոսչդրտ դված -նոիոչմողձտ 1 կֆատտչվ տղչ վտեօմրանողիաղվդակտտվեոնվվ, `

ղոկտտվետեցեղ 1 րուս մմմեվկոտողվող -տմզղ ծգր մվ յոսմկ | ըիադմ դակտդջմաետճվր դլ ՛մմս դոլիսզղաջ -մսհ ղվլոկնմոր ողա 2 մղալիսղակոոոկուծ ոստիոջոնոմ ղովրաղվտ -ղտ | մոկտտեօռղողկվճղնդե--| մոկտտեօ դկվճզնգե ղՊ դումը լ'մվջեզկ Հատմործ, ղ տկ յոսմփարդոժուրաի մվնտկոչնո մոմ նվմզղժվջմտկ Հպմորոչ մոկտտեօղդո ղկվնզնգե վլզմտկ վ մս 9 լոսիեմոլ)՝ -տղմզղկը, 'նսղողվոտտոխուրոչ ՛կվնդնցե աեւ դվմղզղժղւարձղոչոխ ղոտկտտվերնցն «մոկտտեո դիովր ա 1զտոտմտտխմմզմվ 1 ջովմսկ մմս ղվոկվտկոտմո պահքիսմնոտմոնճվկտկողորտքէ յոսոտկոչ մրոանդխ դտլոտղտկ դլոկ -որճլ մվնդվոչոձղո մրտքիսկնգնգեմրոսճով։, մզր մս 126 մ տկոտ -եօղո 1պմորտչ դիտ վղվլկ տշվս վիտ յոսժոցն նքո «զնազոմտկտտեօ մս ովլտե պմժվ |աղանդմ ղկվնզեգե վ. վլզմոկ յ ումա, մլնոժ տսեօ վի -անտս մս /տմի վիմոկ վ նճվղամդ ղտրվչջդտ ղղոալլիսկեզնցե վրոմզդ -ցզի դաքոսյվըմյ յոատովք մմս միսկքսխտըձվմակղ-տղցնոկզն ակզր Քվմղղոսմզչ վյովեսվմտ ռիսմզդվնուս վժժղտխոստջ» վիխտոխւբ 'ր ղադ վղվ| տչվց յ) ժոզի տխոտ 4 ղմտկոտտեօ մկվնզնզե ղ Ս տվա դզմաջտհամ -զիդտ դտտմկսրզքզ դլակարւտզչ վտոմկսրկզդլտջորտչվդվլկ կմաչ «Ա 1 րոսի տխտ ղր ճվկտկտղորոք մղոոք դոքլիստգիոմոտմոջ ա Պաղոտվր վղոկտտվետեզե վղոկտտմոխոտեց ժղղծվչմգիզմզ մղանքիսոտկոչ նտ 1զցյա զիմղվ կուլ 1 մոկ -աոտեօղտդկվեզնցե ՛ մոկատեօ դկվնցնցե տվրաղվոդաո կատոջամա վր դակաոցզտ ճզեաց էզր դոլիարտոխ ղոլիստվեանգե ՛իսովեւոր ւմրորտոկղ վլոկմոսո վմրսացոջղոկտտվետնզեմդսիըրսցտիամե -մմետչածդաանմոր յ լրսդքոկաջմաճոմ նում «Փճվոմսսվղոկտտձոխ ո

`

-ուտեօ

վ յոսղնողջղուռտ ղո

-ուովեոնդնյոողջման -մոստ

«Սս

ամրան Աի մղոլքիսկտոչո

տստ

ուլ

աղուաե մսղես

ջԷ

չմմզղկտծ ղմղդձդաչտխդոկիսնկտտվե ղդակողմսսո ղզ րբոսիճողսդոկծր դորդսմրմ մղ նզտմս դվլանոճնղվկաէմօղզրտղշղվր 3 յոսինցնվ դդոկտտվետնցն կով «մղզդրոսճոամսդինսկ

Հոջ

ա

ք վրեվտտրետմովեմտ 1ղզմղմմուտ «ժղտուսչ դվաժետքոչմոռնոողխոմսճվմղզդտվնխովնդասկ մոխտկմտւմյլոսղսմրմ ղտիտամկսռդտլիսցտինեւս դակտղդբմսեվղոկոտվետնու լ

-Զման դոկտմամոմ| րոաիմզմմոտդզմսծղամեկոիսմս "սվեմետջոմդո մզր յող /կողոր 2 մվնդվաչածղո մրտրտտկղ տմդ մժղարմզմատմզի -տք դորհտոկղմղոկտտվետեզն վլոկմոսո մսա մ րանդո մաղոի՞՝ ամմեվկոոդյողմայեսջ դրսե հվ ոսը ղ մզի նվղարքիաման -ոմջմոմ Հայզդողտձար մվ ղոմղ ովու մմս մղիոջ ղվժմղզղղտ տմղ դոանմորյ լյորսդնամջվոմ -մողվծճա-տլմօստ դոլցիիսդակցեսչ ղոլլիսնկտտվե դակոմզեզվտս ղտիլիսնցկ(րրամաղոմն դղտկտտվետեցերոարխրսնդաիտ դտոկտկովլ րաղտովնղոչ ողխողմեկո ո վժտր ղղաքլիստոնղոչ մդանքիսիոկ դոլլղմը:. չմդյաիքիսաոցքո -տճոմ (մկոջվի վոռեղոչ ) կատոչ վմզղդալիսկղտն դտամդատկոլտեն մս մյ րրսցենդվ (ն ոլ) դտմոկդտշ տովն մղորոկղմ ղակտտվետնգե մվնտկտչ դվրեվմոտվյվտոս Հրամ-տփաովյվի կվնղշչչլմրտլջիսննոս ղդոլտոմկսողող ղտնոլվդմ դմզղրադամսղոլլիսյ վդոկոտտվետեզգ 9 մոկտտեօ ղլտ զքզ Դ կվճցնցե միսնսկ վ| իսմնորսե ղովեիոզնդսկ իսմս "ողջ ղորնդո դտքտոմկսոմ. րոսիտմտիտղցմսղակտդամտորտմտ ղտ 1լղմոջորտ։ յ մտիքն գլտակտրչղտկվտկոմո ղտակատկամոո վղտոկատտվետնցե վկնզնզե իողջ կողն ճզր ղորղորչոո յոսղնտր «մոխ (տվրովր ղղ /մտոամկար :ղտվճկղոափ դտկտողրվչմվ յոսմոտոկ 4 իո մմս մդոչոի ջաիմոնմոեւ կովդրադհակզը ց կվճգեզե դլոկտո քղ /ճվոզկտողտ տմղ «վլպմտկփ Մարողձի րաղտհտձոն -ոխղո կվնճգնդե 1 տոի ղվմսիդվե մմս /մղոչտի ջտոմոնմտհդզմատցիմտիխի չնվղաքիասմ վլոկմոստ | ջտինդատցո -ողմոկ ղտկողցմսն ղզմաղոկտտձտխտտեօ մղ -ակատվետնցեմմակտտեօ ա դկվճզնցե մյ բրադնոդիսդմտոմկոր րոսժնոյվդմ սազդդժմկվնզեցել 1զիդամրմոյոջ չոմզճմզի1զիմվո մրալլիս)չ տմղ ձղզրդոմլիսրտոտխ ղոլլիստվեոնզվզ, ոս

ս

-ո«

ց կոկո տվմսեցտտակ դիսմադժդվոզեոմսմդոկատվետնց

-ոդյոսուս

ՍՄՈԿՈՏԵՑ ԻՎ ԺՂՈՃՈՏՎԵՈՆՂԵ

ողոմս» 3 յոսիտվն ղոկմոստ ւնմամ ղոքիսղակոիոմ տշղքտսվդո ««դտրծտսզկտտխ դվոոր վկտտոխլղ հղասու»աորմոջոկոտոահղդ :

տղոմս լ լրոսիլակղմղաոկմոստնմսմմզ ««դոլմւսնոկուվ ղտստ» յոռղ ժղզ ղաիխիսղակտոիոմ ժղզր նմսմկմզ «նվժղարմզմոմզի ղոկող Հոտո

չմցղղողվոտտոն մվնոկոչ վկտննա կովղիսղ կով /մզմմտտղզ 1զիկմոձտստծղր ղաիքիսրտոխվոր ղոկտտվետնգե ղվմզնմոչ նր չտզչ վղտկոտմտխուտ

ղրզմմվ

անպցիաներըզարգացնում հն գեղագիտականի ըմբոնումը որպես զուտ ոլորտ. ՍՄարդկայնորեն--ճոգնեոր Ճճարաբերության 0գտապաշտականույան ոլորտից գեղագիտականիառանձնացումըմի փորձ էր ճաստատելու նրա Հանրանշանակալից պատմամշակութայինիմաստը որպես գոր«ժունյաանճատիէական ընդունակություն: նախամարդուբախտը կախվածէր որսորդության ճաջողությունիը, որի Համար անճրաժեշտ են սուր դիտողականություն, կենդանիների, նրանց սովորուլթների գոյության ձնի իմացություն, Հենց այդ փորձն քէ ընդճանրացվածու ամրապնդվածորսի տեսարաններներկայացնող «ժայռապատկերներում,որսորդի ձեռքն ու աչքերը սրող նկարներում: Սա'կայն այդ փորձով էլ սպառվում էր նախամարդու Ճճոդնորաշխարճը, նրա ամբողջ գիտակցական-ճուղականկյանքը նրա ճոգեկանը դուրս է իր անճատական-անձնական գոյությունից. Այն պարփակվումէր իրակահության նկատմամբնեղ--գործնական տարհրայինՃարաբերությամբ ն արտաճայտվում էր առարկայորեն--զդայականպատկերներում, որոնք «պայմանավորվածէին նրանով, ինչն անմիջականորեն ընդգրկվածէր նրա կենսագործունեության բնագավառում, եվ այնուամենայնիվ վայիենու ճարաբերություննաշխարճինկատմամբ արդենինչ-որ ճամամարդվային, ազգակցականբան է պարունակում,ուստի գործնականճարաՔերության ճիման վրա սկսում է ձեավորվել գեղագիտականը: ժամանակակիցաշխարճում գործնական Ճարաբերությունն անմիբովանդակությունն ձերո չՀաջականորեն չի որոշում գեղագիտականի ճույք ստանալովլեռնային գնտի գեղեցկությունիցու բնական «ղորուէ սանձել այն ու թյունից մենք չենք մյոածում այնմասին,Թե կարելի ատիպել տուրբիններ պտտեցնել. Սակայնբնական տարերքի գեղագի«ռական ընկալման մեջ միչտ միջնորդված կերպով առկա է Հասարակավան-պատմական ամբողջ պրակտիկան,մշակութային ու սոցիալական բովանդակալից սաճմանումների բոլոր ամբողչ փորձը իմաստների կոնկրետչերեույթների շերտերը, որոնցից գոյանում է իրականության ազատ Մոր գեղագիտական դեղագիտական գնաճատականը: ընկալումն Վ օգտապաշտական կողմնորոշումից,բայց այնուամենայնիվայն ձնավորված է մարդկության Ճասարակական-պատմականամբողջ պրակտիկալով, որը կարծես տարածված է մեր յուրաքանչյուր ճրատավպ, առւբյեկտիվ, զուտ սրտաճույզՃարաբերությանվրա: «նդտակար» ճասՎացության մեջ ֆիքսվում է ոչ միայն տվյալ առարկայի կենսական անՀրաժեշտությունը, այլն գիտակցության կոզմնորոշվածությունը դեպի ու «այդ առարկայի օգտագործումն օգտապաշտական կենցաղային պաու

ու

ու

ու

ոց

Ճանջմունքների բավարարմանճամար: 0գտակարն աշխարճայարքայի

դառնում միայնպրագմատիղմում որոլեսգաղսոխարազողմոորոչում ոսանք: :կեցությանռհալ օգտակարընախորդում

պրոցեսում «ո անդիսանում է կենսականճիմքըո: դեղեցկի

է է.

ԳԵՂԱԳԻՏԱԿԱՆԸ

ՈՐՊԵՍ

ԱՐԺԵՔ

Հանդքս օգտակարի մինչն այն Խողագիտավանը Հասարակական-պատմական ։պրակտիկայում Լրիփ ա, ան

քանի դեռ /որքու չի յրանորվում

է գալիս

այ

ու

ձեով

ժա.

չի ձնավորվում

բնուցյուն-մշակույթ, բնա-

Սոնոդամարակավան ճաճույք իր օգտապաշտականկագեղեցկից անտինոմիան:

արչը

.. բիբներից

որնէ

է ստանում

ը

ոչ

մեկին բավարարություն տալու,

ասենք, ծարավը կամ՝ ընկալման դեպքում ունի այն բարձրագույն շաճագրդովածությունը, որը կարողէ երբ մարդու մոտ բավարարվածեն երա.

Հազեցնձլուճամար, Բայց դեղազիտական

այցը

իմ

աԱ աաա ոլն«ամանակ, պրաճանջմունքները, որը է Հասարակական ր գոյանում Բա աճախ օգտապաշտական Ճեռու ն

Ր,

աե Ր

մա

գ

լձխանովնընդգծում էր առարկալի գեղագիտական ընկալշաճագրդովածության Հասարակականբնույքը։ Ավելի այդ ուղղությամբէլ ընթանում էին Չեռնիշնսկու որոնումնեասում էր, թն արվեստի առարկաներն իրենցիցներկայացնո

մարդու

Ք

Հող

չա-

պաճանջմունքներից բարդ ցանցի:

«ոնք

հին

գ

ճամար կյանքում ճՃամաճետաթրքրականը: շոյնկտի նկատմամբ մեր ճարաբերության մեջ ուղ-

Ղագետավան

օգտապաշտական շչաճի բացակայությանետնում անա աան, Հասարակականպրակտիկայիամբողչ Հարստություն արցնած էությունը, մարդկությանդարավոր պատմությանամբողջվորՄ բաո կեր ասած, գեղադիտականը բովանդակալիորեն պայմանավ եի7 ակ

ու

պատմականղարգացմամբ: ճամաշխարճային ը մարդկության (նրա դեղագիտակա գեղագիտականը ախոմեջընկալելով իմբոնումենք նրա ամենալայն հասաբակաբոշ, կա նրա առժեքն

Հա

ԱՎ աջ

ած

ին

ոոբությունը, րնք

վեոցամբողջությամբ գար համաբ, մառդկային ամբողջ ցեղի երե մըրմոլդությա ամար, որն պատսպարվելվատ եղանակից,կե-

-

արդու

առաջ ո ե ամբողջ ն

«րա

հ

ուզում է

համաբ:

է որպես արժեքավոր վառելանյութ կամ շինանյութ,

նրա արժեքը ճանդես է մարդկության շաժար

դալիս մի

4 2261 11 43 Տթ6լ մզ

ՀԱօրոյղ

զ

յած «Ազմսշ

ջՕ

օաօմճմլըլ

պօ523ուա126

հ ն ժ ղո դոմլլիստտնողղժ

/

լր

հԻԱԱ01017 ողջ

"վ ոյստող ըիսողոտղտաժանու '

լ

ս

ս

1 վոսղուոո

մոռդնմգի մմզդքրաղմգ

1զոռ 1 վլզմուկկա չիսճաճվրը վլիահղ դո՞կութում ղղաիքիս տք տուաւ դվժուտմո մվ ղմս Սրսղժ

-ոռւտ

ղտ զմուրոչ

վկոս վթ

ղվմզղդաքքիակտոչղվր

տո

Շ9 չ

.

Հրոամզղջգվյացիսկոծր-մաղեսչ դակաղջղու դջմուի ելա Սզդճամում դամդ ուոտ լ 1այ մղահիխամզմոմաչ դակոտվեոնզե նղզչ ղքոկոր ճվջմուիղոկոնովնսո վկոճամադղմաղոկորտախ1 աղ տոնդա ղզրո ղեմոր չմողզրոր ղվոննետ դվոնմակոոոն 1 ոսո -աճամ ձգր դորտաչաղե դակատվեանցեմս «րակադոձմդ վմ սոն «զկմուջվ մվ վրա դսիցիոիսհ ձաոսո ճվղգրո «մրոքջիսկաղոձդ ղվլոկնմուրուրոչ դոկմուստ մորու ղոէլիստվնեոնգն տխտ «ձզր դոքցիսկոդոծղ ճղում նոհխո 3 տզմկղակ որոֆղոհլիսկամոռուչ

դսիքիստվեռքամում Քվողկտողտ վմզդղաքքամգմումու: վմզեմտկոտոոն մղվղզվ Վ "ի 7 բրսմե ովոձղվ ոստվնմմզդքիրաղմց մղաքրիսդոկուժուն դվոկնմորուրում մղոկոտվեոնցե իսովոոհր ԱԶ :1 ժզբմտ

-ոժ

զր դտ եղոսն վեղն ողիսս մւսկտդոշդ ս«որտվ դոտ սկնսորդում ւսԾ -կատսզմոսուց ղուն տղվ վիոկվտկատսո դոքմւսկնսոր մրորսսիտդրստրթ դտկտտվեռեղեփղդոամակտովողցդասո մս դտկտիովճսո դոկողմ վնոկստստմոմզկ 1

-Մոոուոքունհ

ղտոկումատիսկսվնսո 2 րոսմկ 1 դոկորտոխ-ղակակոմոռուց րոնհղոչ ան կր Ժղզղյկմկ զ «8 ղոկաղմմզիջ մղւսծջցիո գ, վղակոտվեուն ւշ) բ'սմուի մՀձղվմղզրո

կաստկուծ վմուի յցղճողիաղ ողչ մոսկաղոծղ մղաքքիսկուո». ղոկոտվեոնզե յակոլ| :մղալլիսջոցման վղվրմզոտ«մզղղաիիակտոչ դակաոտվետնեզեթ վղվ մյ տծզքոմչլո -ուղրան ղվզդվ ղակողիաղ ողոտեմոխո

տ դաոկաոտվեռնյե մմզղղաքիվիակտո

վմզդոկմուտ զող մչվիսաոը"ղդ ի 1 1յտոկղ խահոմզկ հա ուվն ոզուդվ չովտ վկոծամս վմզղղոաիլիսմզմումում ղոկակումոո ում ոզումսիսիչուծվճ -մզի ։ղմղվոո նոսողր նուի ողում դմ Հ-(լօ6վչմուղվծո նամսիողրմուր ս ալմկմղմուտո ջոինյցո ուրան տնա ղվշողմ շոու ովխուո»ջ իսզղվ ՛վժ

վոժմո ր տոմ «ղովր ա անա: -զժոսղվ դամքիսջմանմղղ դոկուովեուն -զե Համա ռոմի Հոնմութ ղվկոլյչղէտ չ ջոիկմենղմ ձղզրճղումս(Ծվմզղժղութ -տեղուչ ղի ղդոկտկումուոում ղու դոկողմ ոմղ (Քվմզղղաքքիսկոոչ դմովր Հա 1 ջուխիովոկ մժզքմողաոկոտվեռնզն վւոկմոսո «մոմուղտզչ «(մզղղաքքիակտուչ ) դսքքի ղոկոտվեռնզե դակոտվետնգեջող նվրնակ Հակոնդաիխամ ղոքլիսկումուոուչ իվոլկղքած յոսմզմ մյ ժազջ ղոկմուո վեզճ ոզիոմս մորու ղոքքիսկեմուր ժզքմոռ «մզղղաքքիսկտուծ ղոկաոկամաո ուծ մյ մոսնմանո Տ ղվմզղուկ

մոսիքի նքո

Հմուտ Խքուծր վքուկ վակում. ղոկուրտոհ-ղակակամո ղրոոշոմմզղ ա ղ մմզդկադոանց վժղոն բադուրչաո չմկաղորտք վմախիաչաժմզմ -ոշ տխմաոտ դվյ լոսձամս ՛մղաքլիսդակաիը ղվլ լյոսմտի մկաղորոք գվյ ղվյ ղմզղդնեմաչ«մոոողոջ «մմզղճողետիսց յոսիձուտ իսճղումղ կվոակումիւ -աղրնսկ իսմզ ոուս «կողվմը :մոմամա ղոիիազղածմանուողզկ ոմդ ղզ ջոխճաժմզղ ծՃանախնվրնսկ սանմորՓ մմզդդվրմոր դվյողկմց Մսոտղու զց ճձղր դալիս Հաազչ ճվղտեզր կովղիաղ 12 «մկվնոջ 342 -պմոմուՆ վկոծամս մրորտոակդճղոկնմուր բոսղն ժղոմե ղ մոտմսխ մվ 7 յոսձոժմլղ մմղզղոկմուտ ղակվոկոմո դոկոիտոխ-ղակոկաոմոոտչ թ

՞ռ

չմձւնա Հ

բոսմամ

փմլմո յոսիտտյո3 ղղմը

ղմմվ ՛«մդահլիողմցղկո» վղոմ ղտ ղիզդանղմ նզտ դոցիուռմուրծջ չղովր դվովոմղվ Դուովո վովողիաղ է լոսիմուակ յոսժողն նքո ղակողր -Հոզնղդոկ«ղոկողակաողմ» վղաոկոտվեունընյոստիոչուտմու վ ղզտզկոողտ ղվհոկնմուր սա ճվյոսք ղոքքիսղոկուղոմ ճնսստ ճղղ7 /Քվղանցիազղացման -մոՀ կոջմոնում | յոստ իսլրսդմ դակուտվեոնգե դվոկղո ղակորտախ -քօ ղվմզղոկմոսո դղաքքիսդոկուղում ձնսսդ խողմ իվտկզիմօ ղուկյուի ոզոմա 9 րոսայկղմ մմզջե «ղոկոմունեմյե» -ցո վմցղակմոսո նանաեւ ղակողմ մժիզո| ծ վմղզղտկղիմօ «մղաքքխոդուկ դոկորտոխ-ղակուկամոոո տմլմօղգյրո նվջմավփխ -ողոմ ճնսմրրը ղուիլի չրաքաոկվտկումռ ղոկոձճվրդո Հազդացմահ ղակատքոկմուտճվղաքլիոմոքիտ ղմզղկա նվղաիցիուուղ՝ -կաո վոկզքմօ 1 րրաղիցմմս մ ղմղտոսկամոտ ղակողժ ղդոքլիսղոկոաղոմ ճնսստ ղզղա ղ աոկակաոմտոռչ մմզնտոտ «մաուո :չմզղղաքնջիսկտոչ տվ, մս Դուխիլ| կաողվմօմոտց նսմոկ «մկվենոջմմզղտկզիմօդղոկտաղմ ա

-ղո

մմզդդաքցիայ

ղոկոտվեանգե նղզմվ մմեվկոտվող ղտկտտվեռնգն նղզմվ տժղվո -տոչ -հո «վեզճ ղմմվ մորու մժզթմո ճղղմվ «Սրողմ«ղուկուի ղոքքիսկեմուր -ոհեմզե-ղոկոքանես ազդ րս մսկտոցդոկոկոստոռվ յոսմզմ ղղզ ժազջ ղ մամաս վմղչոծ «անմոր ղզ լրբրաիծաժմզղ մմզղցիադմղ ղմզղոկմուսու «վհոկվտկոմո ղոկորտոխ-ղոկակամոաոուչ իվչմսղշ :3 դմադ վամուռվծու ղակաքանե ղ մղաքիսվկ վղոկտտվեանցն մղանքիատզմկղոակ դտկաղմ -տճամս ղոկոլջիանղվմզդոկմուըչմժրվչ վժղզքմո ղակոտվեունգն նղում' 1 յոսրետկ 11 դղաքքիսկաղանղմ վմզղակմոստ ազմկ մմզդղոանցիսկ -ողոշղ ղվոոլիսկոծր 'ղտմ նսնամուծ լոսճոնն ղդոքջիոսղ ղոկոմովճար ղոէքիսվումա «վլակզան վլզջաոչ մս--նլվ ողոսհմոխ իողջ -ոտկոտիոմ վմզղղաքլիսկողոծղ ջոխաումզի իոզղնուծուկմցղ մոյոսն ղորչաողո ղակոսոծախոաւտեջ մաիտմաղչ մղոր ղզզմաղություսղտ կտող» մոմեզտդվ ա

ո

`

Գեղագիտական պայմանավորվումէ Ճարաբերությունը

որոշակթ սոցիալականխմբերի արտաճայսում է այս կամ այն դասակարգայինդիրքորոշումը:Ընդ որում դասակարդային մոտեցումըկարող է տանելդեպի առավելսաճմանավիակ կ գեղագիտականարժեքին լիովին կաւ առավել լիսկատար Համապատասխան բացաճայաման, որը կախվածէ դասակարդիբնույթից, պատմական պրոցեսում նրա տեղից, մարդկությանշաճերի ճետ նրա շաճերի զուգադիպության(կամ Հակասության)աստիճանից: ազգային ն Համամարդկային մոմենտ կաթե՛ Դասակարգային, քաղաքական, թե՛ բարոյագիտականընկալումներում: Բայց, այստեղ շեշտր դրվում է այղ մոմենտներիցմեկի վրա: հսկ գեղագիտականընկալման մեջ ճամամարդկայիչը միշտ որոշիչ է. Պատաճական չէ, որ բարոլագիտականընկալումն իր բարձրագույն դրսնորման մեջ, ինչպիռին կոմունիստականբարոյականություննէ, որն առավել լիակատար է ն ճասարակականպաճանջմունքներով

սամ մարմնավորում ձամամարդկային բարոյական սկզբունքները,

-

նակցվում է գեղագիտականիՀետ: Այդ էլ նկատի ուներ Մ. Գորկին,երբ ւլնդում էր, քե գեղադգիտություննապագայի բարոլադիտությունն է: Գեղագիտականարժեքների Ճամամարդկային բնույքի վրա բաղմիցս ուշաղրություն են դարձրել մարքսիզմի կլասիկները, ընդգծելով տարբեր դարաշրջաններումստեղծված արվեստի մեծ ստեղծադործուչ թյունների անանց նշանակությունը: Այսպես, Մարքսի բառերով, Ճունական արվեստըշարունակում է որոշ առումով մեղ ճամար ծառալել իբրն «նորմա ն անճասանելի նմուշ»: «Գեղեցիկը ճարկավոր է պաճպանել | վերցնելորպես նմուշ, հլակետ ունենալ այն, նույնիսկ եթե դա «ճին է»2,-- ասել է Վ. հ. ԼենինըկլարաՑեւկինի ճեւտ ունեցած զրույցում: Գեղագիտորեն ղագիտորեն

դ գնաճատելուլ լով

երնուլքը, երնեույքը,

մա մարդը որոշում որոչ

է

իր

տի-

րապետությանչափն աշխարճիվրա: Այդ չափը կախված է ճասարակու-

թյան, նրա արտադրությանղարդացմանմակարդակից բնույթից: վերջինս բացաճալտում է առարկաներիբնական Ճատկություններիայս կամ ճատկությունները: այն նշանակությունը, որոշում նրանց դեղագիտական միշտ պայընկալումը Բնությանգեղադիտական ճատկությունների հ մանավորվածէ մարդկային ըմբոնման նրան տիրապետելուչափովչ նրա յուրացվածությանաստիճանով բնուլթով։ Մարդու ՃասարակաՀ կան պրակտիկայի ընդլայնումն իր ետնից տանում է դեղադիտորեթ ու

ու

դնաճատվողերնույթների շրջանակի ընդլայնում:

հճքաճ ԷԼ, ՅուօղեԸ Փ. Շօզ., 1. 46, Վ. 1, էջ 48: վ, ի, Անինը կուլտուրայի ն արվեստի մասին: եր. 1958, էջ

Տե՛ս

27:

ՀԱՄԱԿԱՐԳԱՍՏԵՂԾՆՇԱՆԱԿՈՒԹՅՈՒՆԸ

ԳԵՂԱԳԻՏԱԿԱՆԻ

Հանրադումարիբերելով գեղագիտականիորպես Ճամամարդկային

է առել, որ առարկաների դեչտրժեքի էության բացաճալրտումը, կարելի ղագիտական 4ձատկություններնիրենցվրա դրոշմում են մարդկանց նման պատմական տիպը: Գեղագիտականի ըմբոնումը ու Հնարավորություն է տալիս ամբողջական կոնցեպտուալ կերպով գին գեղեցկության սռակցելիրականությանդեղադիտականՃճարոտությունը նրա վուքաղյման Ճիմնականուղիները: Այն ոչ միայն տալիս օրենքներով Հ նրա ձեերի՝ դեղեցկի, վե՞ի, ողբերդականի, այլանդակոմիկականի, ու կի, ստորի, էության բացաճայտման բանալին, այլի ճանդես բնույթի Հ դալիս դեղադիտությանբոլրը Հիմնականճարցերի լուծման ն, առաջին ու Ճերթին, նրա կատեգորիաների օրենքներիգիտականմեկնաբանության Համար տեսական բաղա: Այստեղէ գեղագիտությանորպես գիտական Համակարդիմեկնակետը:

գործունեության

իրականությունն իր դեղագիտականարստությամբ, իր

Ճամա-

մարդկային արժեքով ներկայանում է որպես արվեստի առարկա: Այսսոեղից Ճճասկանալիէ դասականարվեստիստեղծադործություններիճափատնությունը. դրանցում արդիականությանառարկաներն երնույթները վերցված են գեղագիտականորեն,այն է՝ դրանց Ճամամարդկային նշանակությամբ: Առանցդրպ ստեղժադործությունըդրկվում է արվեստի ճամար պարտադիրՃատկությունից՝ գեղարվեստականությունից, դառնում է ցուցադրական ու դեկորատիվ: կենսական նլութի օգտաէ ծնում, այլե ոչ միայն շտապ «պլաշտական-ղործնական մուսեցումը տանում է ղեպիարվեստի լուրաճատկությանկորուստ. խարխլում է դեու

դարվեստական ր

արվեստի ր պ պատկերը, ը

վերածում է րոպեական լ

կոնլունկ/

տուրայի աղախնի,որն արդենվաղն իսկ ոչ ոքի չի Ճուզելու: Արվեստիառարկայինման մեկնաբանությունըենթադրում է նրանում փիլիսոիայական քաղաքականգաղափարների ներթափանցման անձրաժեշտությունն ու արդյունավետությունը, բայց թույլ չի տալիս դրանցով նենդափոխելգեղագիտականը,արվեստը չի դարձնում պատկերազարդումնայն գաղափարների,որոնք ձեոք են բերվել ճասարակավան գիտակցությանուրիշ ձներով։ Արվեստըձնավորում ու կարդավորում է մարդկության Ճասարակական-պատմական փորձի անչճատականլուկ ալդ փորձի որպես անձնականդիտակցության սհփականացՄան մեխանիզմը:Մարդը գեղարվեստական ձնի մեջ վերապրում է ալխարճիմասին գիտելիքըորպես իր սեական զգացումը: ու

րացման,

իրականությանօբյեկտիվ գեղագիտական 4Ճատկությունները դեղարվեստական պատկերի կենսական Հիմքն են, Բնական Հասարակական ու

աշխարճի գեղագիտական յուրացումը ենքադրում է լայն շաճադրդովածություն լուրացման բուն առարկայի նկատմամբ, կողմնորոշում. դեղի ամբողջությամբ նրա ընկալումը, նրա ընդգրկման բազմակողմանիությունը, Դրանում էլ թաքնված է արվեստի պատկերավոր բնույթը: դեղագիտականճարստության որպես արվեստի առարԱշխարճի կայի ըմբոնումը թույլ է տալիս ոչ միայն իմաստավորել դեղարվեւտուկան մեթոդի լուրաճառոկությունը, այլն դտնել արվեստի դիտականտիմշակել նրա չռեսակների, սեռերի պաբանության ուղիները,այսինքն՝ ու

արիր ժանրե

աժանման

ս

որոլես

Աակայն ունքներն

ու

ճամակա

չ

Աա

կարճ

ասաժ,

դե-

գում քննել գեղագիտության բոլոր ճանգուցային ճառցեոը:

շ

:

աայ ոյն

արտադրում է

էմեշ, որդիս, ինչպե՛ս

ՄԵՋ

ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ

Սանը խաչ է սիրելը ոմանց, հսկ դու չքնաղ ես ու կատարյալ: եվ գաղտնիքը քո թովչանջի -

կյանքի մեկնությանն

է

ու

ու

81--7Լ,

կարող

ես

Այստեղ արտաճայտված դգեղադիտականկոնցեպցիան կանխադուշակում

է,

է

գաղափարը փ Է առավել

սոկրատյան 4ր /

օդտակա

՝

/

ԻԸ

ամենադեղե-

0Օգտապաշտականի գեղագիտականինույնացումը մենք գտնում ենջ նան Հին շումերական «ինաննան ամուսին է ընտրում» պոնմում: նրանում խոսքը գնում է այն մասին, որ արնի աստված Ուտուն իր քրոջը՝ հնաննային,Համոզում է ամուսնանալ Ճովիվների աստված Դումուզիի Հետ: ինաննան ճակված է նախապատվությունը տալու ճողադործների աստված էնկիմդուին, որը «առատորեն Ճճացաճատիկ է աճեցնում»: «Հոու

Հավասար:

Ոօտխել

դու

են

ամեն

մեշը ծունկի եկավ էնտենի առջն, դիմեք նրան աղոթքով:

ս.

ցիկն

Գեղեցկությանգաղտնիքը կյանքի դաղոնիքն է: Մաճացու Ճիվանդությունից Ճլուծվաժ, Հ. Հայնեն 1848 թ. դգարնականաչ սաղարքներով նային մի օր ղուրս եկավ արնով ողողված թուլությունը նա ՃճաՀաղքաճարելով փողոցները: ռլարուրված Փարիզի Մ ան ն արր Վեներա բայի մարմարլա1 առավ Միլոսյ կանգ սավ մինչն մինչն էուվր Ք

էնտենին, ինչ։ քեզ Համեմատել քո եղբայր էնտենի ճետ»:

Բոլոր երկրներին կյանք բերող ջրերը տրված

ԱԱ

դրել էկնոջ գեղեցկությամբ,Բ. Պաստեռնակը Հիանալով

Շաւօ1ոօքճիատ

Ճողագորժների

ԳԵՂԵՑԻԿԸ ԳԵՂԱԳԻՏՈՒԹՅԱՆ

5.

ա.

:

ԳԵՂԵՑԻԿԸ

Ոգուօքեճը

ու

մեկնաբանությունը

Հնարավորություն է տալիս մոնիստականորեն, համակարմիասնական

ձանի առջե: Բանաստեղժըկյանքին Հրաժեշտ տալու գնաց արվեստի գանձարանը: Այանքիցբաժանվելը նրա ճամար նշանակում էր գեղեցկությունից բաժանվել: Ֆեղեցկության գաղտնիքըմարդկությանն անչանդատացնում է դամեջ նրա մասին բազում դատողություններ կանո: րերով: Պատմության թողել են Ճճուշարձաններ,որոնՀնագույնքաղաքակրթությունները ում դրոշմված են 4ին ժողովուրդների աշխար"ընկալումը, նրանց փիլիպովիայական դեղագիտականճալացքները: Շումերյան քաղաքակրքու117 դ. նա մատենագրուԹյունը ամենաճներից մեկն է: Արդեն մ. թ. թյան ճուշարձաններ ուներ: Դրանցիցմեկում արձանագրված է մարդգեղազիէլ Ճրատաղպ կության պատմության մեջ առաջին վեճը առայսօր տական պրոբլեմի առքիվ. ինչպիսին է գեղեցկի փոխճարաբերությունն օգտակարի ճետ: «Ամառը ն ձմեռը, կամ էնլիլը ընտրում է աստծուն՝ Ճովանավորին» 4նադույն տեքստում պատժվում է ւյն մասին, որ էնլիլը (օղի աստվածը) որոշեց առատություն ստեղժել երկրի Էմեշին (Ամառր)ն էնտենին «վրան ստեղծեց երկու եղբայրների՝ (2Զմեեն, է թե ով իրենցից ավելի գեղեցիկ: որ): եղբայրները վիճում Օդիտիրակալճայլր-աստվածԷնլիլնիր որդիներիվեճը լուծեց, ամենադղեղեցիկըճամարելով ամենաօդտակարը:

1965,

6.

369:

Տե՛ս

Տե՛ս

Օտշճհանւօթ

քռածք ԽԵ

5616114666օ1 եւու. 112րօքում ոճսաւճօաօտ ԱՐքճ. Ա1շօքոռ

ՈԼ. Փ.

Ը. էԼ

1, 1978: 81, 1965, էջ 165:

87 1

"1

ՎՏ61 "1

01981501

5.մօ15քլ

ոջ

լ

ղոչ յումս նղյ 83 կողձոնմող մղանքիակնզնցք դղաքջիակվաղծունմգղ 'ղմո ղ ջ:բ մղվտմտիկբշ մղվ» 1 մտոռիոչ ղվղստ դոկողրվչ մղահլիասմզմոմոչվիոտկօ մդ -դվիկ չը ղակակվոտրգցիվոր ղոլիսնկումղմոմուծ վմզղոտ ութ Հաքքիոատքոչուտունո դորնդտար դտկտակվտուրգիոր ղվնզջմոի ժղումղ չմմոփոտնոն մղոհյիսկ -Քզնցե ղվճդմսիադիմուր բտեղո դվձոստ Դզոռ | վլմակ (մմզդդուկոմ Հսետիմխ մմղղիղմամոմ վլտկվտուսկտ ղոկուտծքումզ իսզկոձրը ղորմվոռդ ղոկոտովլոմուոկնաւմտո չղվմզղնեսքիգի «յոռուս վտոզիմտ ց 1զմճգեղաչլոսկադորոաքմզր մմս տսր վմզդմրակտ վլրանդաի»տղոկտողտ ղորփտք ղակուինոչումղածղաիջիսկաղծոանմզղ» ղալիսվ ղամ վժմլե 3 ողեղաոկ «վմզմմոտ մվնողիվչ ղաորղաոմաղկզի -զվտ ողոմս մրոանկոնանվի տոլք ղոհլիսկողմոնմզղ օֆ իվք Հակողձոնմղղ մժղվկմղ ձնսմրու» 4 ղժմզեցվտ ղսղոկզմում մմուովճու զվտզգոտոլ ջզր ղաքիաղդուկանմսեդուս մորտչ վմզղդաոկամաեացիանլ, իվտկղմօ դոիցիւԴ ղոքջիոմլսն -ոք ղակոողտ նղմն մեվկո ղրստոտոչ -աղս ղալցիսկնզնցե տմղ ղ վչմաղծճտնվինսկ վմզղուփսովլվիվող:) չ(տզտվաոմ օ«ոկվտղրոսկըվղա տուրմո ղակողոռվր մուժ դակոչոտոախղ դոահլիսկուղմունմզդ դղողականմոկդալիսկ Սո

մս

ոո

ոս

սժ

Հ

43 9661 "Լր--Մ

Փու

օ152135ւ8199:130լր

Ղվ ՉՎԱծյվ ո,յ5

ւ

"ոմզկ 2 բոսհմղիանդոմղ մղրվ» ջոիղսջ ջոիտոտ վղմո յոիղող» ղվղոլը «ողոոր զ ղժղոմկ մկվնդնզե մս (իոզտտտոոչ ղզմատովովմզտոր չդվիատմզմուտ դվ| լրսդսմրմ դղաիխակնզնցեմմզդվնուտխվեզղվշ չրաջնցտո վմզղմվմումտոմղդ մումմնոտ ղորկտղամոծ ամղ ողո «մ ողո է յոսիմեոցիողմ մկվճղնցե ող դաջիացմանոջնցատո վժղուիկ վմզդկողորտք ղալիոմսիոնու| ղվմվր ջոիղաջ ղվոսնզղ -իվչ

նո

Հլբոսջնղտ ց տղ տղմիվեզեղին մկվճզեց ծեսմ Բղ լոսջնցտո «րոսմզմ3 մզղտակամզկ տոստ Բոշ .յամսմ ղզ լոսխբնոմ ճվնոցվը մմզդրուտտ ես մմաիոնդծ| յոսղովուխս իզ (մմվկմղ 7 լոսջղն ող ց լոսղտմջմոմ մմզ կու Հ

ան

ս

ս

«Ժմզեղվտ 1 Բավ -Բղնզե չտողեն ( «ւււ Գղոմոնմուն մաղուրոքովր մում «ոսրոսկ») 7 դղսհիիսկճզեզեղղսիքիսկողձունմզղ մաղ -ուղուծղ

'մոմոդ մկվնղնեղն -ոշնդմրուչ վժմղեզվո ոն 3 ղկվնցնղն ղվլոմզեղզվո -ոովր ովլոհ ղղ ողեղոչ մղակաղոմումղեզվտ ղղակատվեունընտար վմզղոփաովյվիողմ ղվճոսը :չ ղոկատվեունցե զղոմեկո վ ղժտվր դվոոթ վչմառվծըչմմզմմոտ դարտոչողե դաոկոտվեոնվետմղ ղզ ոկստ ոլթ -տղմմզղ մղզրղովիաղումողկգր ջանակղան վմմզեզվտ տսր վմզղիաչ դվ ողոմս նվու. դղակտղոռվրղոքիաճորվ ղվոկ ւմզնոաւց ղիամտաղժղվ -նմոր Խլինամջդմզվ ողսցն մմզինաոռվմզղղաիքիատվն տուշ մյ ղոոր վր, վմցղժվլղտվե ջոխտողոոր: մղալիստվետնցե ղաոկողաչ ղվշ չմ ղակատվետնցի մղաիքրոմղմոմոչ նջտեւս նղոմղ մրորտակղ վմողվմու 1 իտաոցտոյթ նո վլ ղվիսվմ ողսզն մղաքքիսմժմժուովտ ՛ճվղաոկողցման1կլճատղջղուստ դակատվեանցեկով Մդոալիսդակաճնամրոմվ յ կղոխչախ մժղարմզմ -ամզի ղվոկնմուր միորտոկղ վամուովճոտար վմզղեմաիսնաքղվ7 մժղվ մա «Վրակիակճզեզք ղվմզտմո լոսմզմ ող ծղոկ ոլ,

ոմ դժղո)

դյ մախողավյվր

Պա

իճ Բոիդոցոն

Ին

1 լոսիկոփ «Վ յոսնտհղան աղ զվղ «Պղոսհիսոաեղք հրոսմզղմաջոտբամոտոկ ջ ղստ ող ՛նսմողչ մղրր) (նսջեզտո վմոզ, նմադճաստ վմզղդած| Դակամվտվմզդիը Հ

'դղաիցիակնզնզե վունզղ 3 բԲաինմզիանրոոաւմվխոումո Վր ղոկուտխվեզ ղվչ ոզխոր չղվոոր վմզղղաքիիսկտոչ դոկոտվեուն -ղե վլրոսղմ ջո րտ ղզ դոիջիողոկումվ փոողիմու խխաւխի մզղմուվիունուն չավ իվվորեոմ ղակոտողտոամղղղահցիոմեռւողգկ րմ վմզդղախունուխ -զղիվչ ջոիմվիղ ղացտոռ «րամզղղակիացմոանոջնզտո դուկումե ղիոկ ոամմզմումցի ղոյիստվեռնցե փ մզղտտտկոմտ կատու -տր նալ մղակոմզբուծ ղ ողոնղվ «մղակիսըմկոժոնոժ դակոտեվել ղվշ չմղվուսրտ ղ սջտոտ ամողստն վղմո այղ վիողղողվ մժվղոտղմ -ոմի մժղաիամվօզի վեզիտ ումղ մոմողաոռղվոռտոխուրոտչ ղ մղաիիակ -Քղնցե 1զիոստ աջտոտ վմզդչոխաղոողոտ3 լոսմամս բոստոժզտ1ոհիտ շս

Մղաիցիամոկոտեջկատոչողջղուստ տմղ (մղաքջիսմաղմուկ ղոկաոզտղտ ղորողտս դոիիսչոխողոտղը :յոսիսչոխո «տոսետտչ «1 փամկոմղկ ժղվոտ «եմամ «վմուկ«Ժճամզո «մվղուխմճնաժ է ույուտ ճղումղ«իողվ զզրու տմշզքոմչղտնղակնմուր1զիսչուխո վ նամոկ իսփող ջզի վզիտ զմա ճրաջտոտ վմզղիվիսչ | բրսմտղմ :չմզղովկոմ ա ճոչ ղիովր 1 ղողղուղվ ովուտ մմա «Մջոխտոռ ղդոիցիոցմանոնաչ ղոժ լ մոկուտեօ Արա ղճղվ մս յոմզճնանոխոտ ղվտեօ մվ ովիոտ 3 մուձ մկմուտոռվխղ ղվեարոով, ջոիտոռ վմզղիվիսչ7 փուղնմոչ իո1 7 իուղվ ղօմոհոն -- «ճվղաոֆղվ

դես է գալիս այնտեղ, ուր անճավասարություն, բազմազանությանմիասն անչակասականը նություն կա: Հավասարը ներդաշնակությանկարիք չունեն: իսկ այնտեղ, ուր Ճակադրությունները գտնվում են «Համաչաղի այնտեղ կա բարիք, մարդու առողջություն: խառնուրդով», երաժշտական ներդաշնակությունը մասնա ճամաշխարճային ներդաշնակության վոր դեւլքն է, նրա ձայնային արտաճայոությունը: Գեղեցկությունը Հանն իսկության, որպես դես է գալիս որպես կեցության ներդաշնակության տիեզերքի 4ետ ճամաճնչյունությանչասի: ղարդացրել էին «ոլորտների ներդաշնակուԴյութագորականները թյանչ մասին ուսմունքը. մոլորակները շրջապատված են օդով ն ամհն րացած թափանցիկ ոլորտներին: միջե եղած ինտերվալՌլորտների ները ճարաբերակցվումեն միմյանց այնպես, ինչպես օկոռավիտոների Մոլորակները շարժվում են ձայներ արձակելով, ն ձայնի ինտերվալները: բարձրությունըկախվածէ նրանցշարժման արագությունից:Սակայնմեթ ականջնընդունակչէ որսալու ոլորտների ճամաշխարճայիններդաշնա-չ կությունը:Պյուքադորականների այդ ֆանտաստիկպատկերացումները են այն նրանցմիամիտ ու կենսուրախՃճամողվածության վկայությունն բանում, թե Տիեզերքը գեղեցկորեն ճնչող երաժշտախումբէ: Հերակլիտի ճամար ներդաշնակությունը ստատիկ ճավասարակշոուՀչ թյուն չէ, ինչպես պլյուքադորականների ճամար, այլ շարժվող դինամիկ վիճակ: Հնրակլիտիմոտ ամենաուժեղ կենտրոնականպատկերըկրակն է: Հերակլիւոր Ճակյանքը հ ամբողջ դոյություն ունեցող ճակատագրերը մեմատում է ճենց այն ճուրճրատողկրակի Հետ, որը լափում է դոյություն ունեցողը, այն վերածում մոլխրիչորպեսզի կրկին ճնարավորլինի ծնունդը, որին վերստին Հետնում է մաճը: կյանքի գեղեցկությունը Հավիտենականմաճացման ի Հավիտենականգոլացժան, մոխրից շարունակ նորանոր ձների վերաժնության սլայքարի դգեղեկցությունն է: Գի. Պլուսվող, դեպի աղպադանսլացող ղեցկությունը Ճակասություններից կրակի դարավոր բնույքն է: Հակասությունը ներդաշնակությանստեղծագործողնէ ն գեղեցիկ ղզոյությանպայմանը. րաժանվածըմիանում է, ն ճակաղրություններից առաջանում է ամենադեղեցիկ | Համաձայնությունը: Ձգված աղեղի ն քնարի երկու ծայրերն իրենց բաժանվող ձգտման մեջ կատարում են Համաձայնեցվածգործողություն: Պալքարող ճակատեսնում միասնությանմեջ Հերակլիտը էր դեղեցկի կադրությունների Աղեղի պատկերը տեսականորենմոդելացնում էր ներդաշռուցվածքը: նակության դիալեկտիկականկառուցվածքըն ուներ բարձր աստիճանթ պատմական ճշգրտություն. աղեղը երաժշտական ճնչյունի նախորդն ու

ու

նախածնողնէ. նրանից են սկիզբ առնում իրենց ծաղումով լարային բոլոր գործիքները: Գեղագիտության պատմության մեջ առաջին անդամ Հներակլիտբ բնույթի մասին. այն ըմբռնվում է ոչ թե Ճարց դրեց գեղեցկի ընկալման ճաշվարկմանկամ վերացականմտածողության օգնությամբ, այլ միայն ինչպե՞սկարելի է Ճաշվել չափել կրակը,» ճայեցության Ճանապարճով: ամեն այդ ինչ կլանող տարերքը, որն այսօր այս էյ վաղը՝ուրիշ:կրակի էությունը՝ գեղեցկությունը, Հասկանալու ճամար, ըստ Հերակլիտի, անճայեՃրաժեշտոէ նույնքան ճարտարղործիք սուբյեկտը ճանաչողի ցողի ձեռքում. մտածողության կրականմանությունԻնրա դիալեկտիկյանքի էության ն դեղեցկության բնույթի իմբոնումբ կականությունը: մաշՀերակլիտի ճամար ճավասարանչանակէ կեցության, ծննդի ու վան, պայքարի ներդաշնակության ակասական էութցյան բացա'

ու

ու

ու

Ճարոմանը:

Հին ճունական մյուս մատերիալիստը՝ էմապեդոկլեսը,ենհնթքադրում

բաղկացած է էր, որ աշխարճը

չորս

սկզբնատարրերից՝ կրակից,օդից, ծնում է ներդաշնակություն

միացնում է սերը, որը ճողից: նրանց

ջրից ու գեղեցկություն, իսկ անջատում է թշնամանքը, որը ծնում է քաոս այլանդակություն: էմպեդոկլեսի ուսմունքում դարձյալ իրեն դրանհորում է կոսմոդոնիայի ն դեղագիտությանմիասնությունը: էմպեդոկլեսի բնափիլիսոփայությանըճատուկ է էվոլյուցիոնիզմի բնության զարգացմանառաջինշրջանը, րստ էմդաղափարը: կենդանի պեդոկլեսի, միանդամ տարանջատօրգանների դարաշրջաննէ՝ թավա ռում էին ձեռքերը՝ ուսերից զրկված, շարժվում էին աչքերը՝ ճակատիր ղրկված ն այլն։ Այնուճետնայդ օրգաններնսկսեցին պատաճականորեն' ն քաոսային կերպով միավորվել: Վրա Ճճասավ Հրեշների ամբողջական դեղեցէակների դարաշրջանը, որոնք,սակայն, ներդաշնակություն կություն չունեին օրգաններիմիասնության մեջ։ Միայն արդի դարաշրըջանում առաջացաննպատակաճարմար ներդաշնակորենկազմակերպված կենդանիներ մարդիկ: էմպեղոկլեսիՀամար կենսականիէվոլյուիան ճամարժեք է աշխարճի դեղագիտական կատարհլագործությանըչ դեղեցկի ներդաշնակությանդոյացման պրոցեսին: Ատոմիստ Դեմոկրիոն առաջ է քաշում չափի կատեդորիանն զարզացնում գեդոնիստական կոնցեպցիան. ճարկավոր է ապրել Ճաճույք ստանալով, ընդ որում Ճաճույք ստանալ չափավոր կերպովն միայն դեղեցկից. «Հարկավոր չէ ձգտել ամեն տեսակ Ճաճույքի, այլ միայն այնն

ու

ու

ու

ու

ու

`

ա/իսիին

կ ւկ ված է

ճետ»: «Նրանյ ով խախտում դեղեցկի է ճիշւո չառիը,ամենաճաճելին կարող է դառնալ ամենատճաճը»: Պլատոններ երկախոսություններում տալիս է գեղեցկությանպրոբԼեմի բազմակողմանի, որոշ առավել խոր, քան իր նախորդիմաստով Նճրը, վերլուծությունը: մեծ» Այսպես, «Փիպպիուս երկախոսությունում նա ՝

՛

որ ը

Ե

որոնում է

ոչ Թեայն ճարցի պատասխանը,թե «ի՞նչն է դեղեցիկ», այն ճարցի, Թե «ի՞նչ է գեղեցիկըռ'փորձելովբնուքագրել գեղեցկի բուն էությունը: Պլատոննիր երկում ընդճարմանմեջ է դնում երկու դորՓող անձերի՝Գիպպիուսին ու Մոկրատին, ձգտում է իր ճակաՎերջինս ռւսկորդին Հճանգեցնել ւզրոբլեմի ճիշտ լուծման: Մոկրատը Ճարցնում է. «ի՞նչ է գեղեցիկը»: Գիպպիուսը պատասանում է. «Գեղեցիկ աղջիկն անկասկածմի ինչ-որ գեղեցիկ բան է»: Այդ պատասխանը մատնանշում է դեղեցկի ՃՀետազումանսկզբնական մոմնետը՝նրա կոնկրետության ընդունումը:Սակայնգեղեցիկըոչ միայն կոնկրետ է, միասնական, այլն ճատուկէ մի շարք երնույթների. Մոկտատն ընդգծում է դա, առարկելով Գիպպիուսին, «իսկ գեղեցիկ ղամԲի՞մը-.. իսկ գեղեցիկ քնա՞րը... իսկ գեղեցիկ կճուճը ինչ-որ գեղեցիկ բան չեն», նա պրուցակցինՀանգեցնումէ այն եզրակացության,թե

այլ

.

գեղեցիկը ունեինչ-որեղակի, ճոգնակիին Հատուկ, Ճամընդճանրություն

կոնկրետություն է: Գիպպիուսին անչարմար է թվում արժեքական միննույն շարքում դնել գեղեցիկ կնոջն կճուճը: իսկ Սոկրատնուշւսդրություն է դարձնումդեղեցկի Հարաբերականության վրա. իրի դեղեցՑող

ու

կության աստիճանըորոշելու ճամար կարնոր է այն ճամեմատելմյուսների ճետ: Մոկրատը վերճիշում է Հերակլիտի ասույթը.

«կապիկներից

ամենագեղեցիկն այլանդակ է,

եթե այն ճամեմատենքմարդկայինցեղի ճեւ... Մարդկանցից ամեկաիմաստուննասոծո ճամեմատությամբ թվում

Հ

կապիվ՝ թե՛իմաստությամբ» Թե՛ մնացաժ ամեն թե՛ գեղեցկությամբ,

ինչով»:

է,

Պորձմլովգտնել բացարձակ գեղեցիկը, Գիպպիուըննքադրում

ոսկին է («եթե ոսկին որնէ բանի միացնենք, ապա նույնիսկ այն, ինչ առաջ այլանդակէր թվում, ոսկով զարդարվելուցՀետո ներկայանում է դեղեցիկ»): ԲայցՍոկրատն ուշադրություն է դարձնում այն բանի վրա, որ Ֆիդիասը Աթենասի գեղեցիկքանդակը ոսկուց ձղատրաստեց, այլ փղոսկրից: Դեռ ավելին, կավն կճուճի զուգակցությամբթզենու գդալը գողքցիկէ, իսկ ոսկյա գղալն՝ այլանդակ: Այն դեպքում, գուցե գեղեցիկն առօրեակա՞ննէ, նորմա՞լը, ընդճանուր ընդունվա՞ծը, դարերով ստեղծոր

դա

Տե՛ս

Ողձղօհ.

ՇօՎ.

3-4

1.

իԼ, 1968, .

1, էջ 188-186:

զվա արնի ռլի նվաԺ վ եղ / քներով սրբագործված կյանքի ընթա քո դում եմ,-- ասում է Գիպպիուսը,-- որ միշտ ն ամենուրեք ամենից ավելի գեղեցիկը յուրաքանչյուր մարդու ճամար ճարուստչ առողջ լինելն էջ ճելլենացիների ճարդանքըվայելելը, ծերության.Ճասնելը, ծնողներին,. երբ նրանքմեռնեն, դեղեցիկ քաղում կազմակերպելըն որ իր երեխանեէ,. գեղեցիկու ճոխ թաղվելը»: Սակայն նՍոկրատը նկատում որ աստվածներից այստեղ չի ըմբոնվում բացառիկը. չէ որ անմաՀ անտածնված Հերոսների ե բուն աստվածներիվրա այդ սաճմանումն ր ածելի է: վիճողները Հանդում են այսպիսի ժի բնորոշման՝ գե-եցիկը տեղինը, ճարմարը, պետքականն է: Բայց Սոկրատըճիշեցնում կան երնույքներ, որոնք շատ պիտանիեն չարիք գործելու ճամար, Հեռու են գեղեցկից: Այդ դեպքում գեղեցիկնայն չէ՞ արդյոք, ինչը: է բարիք գործելու Համար, այսինքն՝ օգտակարը: Այդ եննս, որը գեղեցկի բնորոշման մեջ մտցնում է օգտապաշտական սկղբունքը, նուլնպես Ճճերքվումէ. «Գեղեցկիսաճմանումը, թե: իբր այն օգտակարն է... ամեննին էլ ամենագեղեցիկսաճմանումը չէ»: նկատմամբծագում է նոր, սենսուալիստականմոտեցում ե. պարզվում է նրա նշանակությունը որպես բավականությանաղբյուր: Ճաճելին է շնորճիվ լսելիքի տեսողության», իսկ օ«Ճաճե«...Գեղեցիկը ին, կապված է մնացած բոլոր զգացումների Հետ, որոնք ստացվում խմիչքից, սիրային ղզվարճություններիցե այլն», դուրս է է ֆիՊլատոնը Այնուճետն բաժանում եկապես ն Հողեպես գեղեցիկր. Սոկրատի բերանում դրվում են ոչ ու Հարցեր, իսկ գեղեցիկ գործողություննե՞րն օրենքնե՞դրանք եզ մոզՀաճելի են լինում բըչ Մի՞թե Միքն դրանք լսողության ն տեսողության ժիու

ու

բի կողմից

:

վշերջապես,

ո լն

որ

ական թադրությունը Գւնցկի

ու

ե ին որը

Հանվում սաշմաններից: գեղեցկի

իմաստազուրկ

աանփորձ կան

է արվում

սնենսուալիստաօգտապաշտականյ, ղուգակցել

բարոյագիտական սաչմանումները. գեղեցիկը բավականություն օգտակարէ, իսկ օգտակար է «այն, ինչով արտադրվում է բարիքը»: Բայց Պլատոնըտարբերում է բարիքն գեղեցկությունը: նրան. ասում է. «...ոչ Սոկրատն բարիքը կարող է գեղեցիկ լինել, ոչ գեղեցիկը՝ արիք, եթե միայն Իրոք: 7 նրանցից լուրաքանչյուրը ինչ-որ այլ բան է»: ն

է, որը

ու

Հ ՀՐ 0գտակարի

ԱԱ կեն

"

ն

գեղեցկի

ԱԱ

լաԱ լզ Պարբերակոմբ Կրատվարում "» Բ .

՛

ԳիպպիուսիՍոկրատիկարծիքներիբախումն այդպես էլ չի գեցնում դեղեցկի վերջնականսաճմանմանը: Բայց դա ամենեհինչի վկամում բանավեճի տեսական ապարդյունությանմասին: Վեճի ընքացքում գեղեցիկը վերլուծվում է շատ բազմակողմանի դիալեկտիկորեն. Եվ, այնուամենայնիվ, որպես բանավեճի բարձրագույն եզրակացություն Ճընչում է երկախոսության եզրափակիչֆրազը. «Գեղեցիկը դժվար է»: «Ֆիլեբ» երկախոսությունում Պլատոնըպնդում է, որ զեղեցկությունր բուն կենդանի էակների կամ նկարների գեղեցկությունըչէ, այլ «ուղիղ կլոր է», այսինքն՝ այուղես ասած մարմնի մակերեսի վերացական գեղեցկությունը, ձնը՝ բովանդակությունիցանջատված. «...նս ղզեղա եմ անվանում ոչ որնէ բանի Ճամեմատությամբ, ինչպես դա կազեցիկ րելի է ասել այլ իրերի մասին, այլ Հավերժ գեղեցիկ ինքնին, իր բնուլԹով...» Փիլիսուիանղեղեցկություն է որոնում երկրաչափականմարմիններում, ճամամասնության մեչ: Վերջին Հաշվով գեղեցկությունը Պլատոնի Ճամար զեղազիյտականորենլուրատեսակ գաղափարն է, որը մարդ կարող է ճանաչել, զտնվելով միայն խանդավառության, ողեշրնճողու այն ժամանակվա չության առանձնաձճատուկ վիճակում, անմաճ մասին ճիշողության միջոցով, երբ նա դեոնս չէր բնակվել մաճկանացու մարմնի մեջ ն գտնվում էր գաղափարներիաշխարձճում: նշելով այս կամ այն կոնկրետ իրի գեղեցկությունը, Պլատոնը կարծես ունկնդրում է այն բանին, ինչը ծագում է մարդու Հողում գեղեցկի ինկալման ժամանակ: Պլատոնն առաջին անդամ գեղեցիկը քննում է որմոմենոյ, այլ ոչ «շես մարդու հարաբեռության գեղագիտական-ճոգեոո որպես արտաքին առարկաների ղուտ բնական Ճճատկություն։Ամբողջուխյամբ վերցրած գեղեցկի այդ իղնալիստական ըմբռնումն այնուամեէ հ պարունակում է նրա «դերզդայականունայնիվ դիալեկտիկական Թյան» ճանաչման տարրը: Սակայն գեղեցկության ոչբնականությունը, «ոչնատուրալիստականությունը»Պլատոնիկողմից չեն բխեցվում ճապրակտիկայից, այլ կանխադրվում են որպես սարակականչ-պատմական ծոդնորնախասկզբիառաջնայնության Հետնանք: մասին Պլատոնի ուսմունքում առավել արժեքավոր են դրա Գեղեցկի դիալեկտիկորեն բազմակողմանիբնութագիրը ն գեղագիտականվերապրումի ուրույնության մասին միտքը. գեղեցիկն «արթնացնումէ» որոշ առանձնաչձչատուկ, միայն իրեն բնորոշ, «ճաճույքներ»: ն նրա ճատկությունների մասին պլատոնականդատողուԳեղեցկի ն սաստ ենի Մ մ է, ե դա փիլիսոփայության ն Քյունների ամբողջ վկայում ընքացքը ն ճան-

ու

ու

ու

Ողուօե.

Շօմ.

3-2

41.

իԼ., 1971,

1.

3,

Կ.

բնութագրությունը

նության, կարգի, Համաչափությանվրա որոլես դեղեցկիՃատկությունպընԱրիստոտելը ավանդույթը: ների: Շարունակելով։լլուքթազորասյան մարե կարող է նպաստել դում է, որ այդ Հաոկություններնիմբոնելուն

մատիկանջ:

գեղեցիկ առարկայի ՃամաՓեո՛չ չափազանցփոքը էակը կարող է սկզբունքը: պատասխանության է զրեքե անեկառեղեցիկ դառնալ, քանի որ նրա դիտումը, որն արվում քանի որ տելի ժամանակում, միաձուլվում է, ո՛չ էլ չափազանցմեծը, նրա բայց միասնությունն նրա դիտումը կատարվումէ ոչ միանդամիցչ գեղեցիկըո՛չ են,..53: Րոտ Արիստոտելի, ու կորչում ամբողջությունը միամիտ Մանկականորեն մեծն փոքրը: է, ո՛չ չափազանց չափազանց ԳԵէ իր մեջ Հանճարեղ դաղավփար բովանդակում: այդ դատողությունն ամեն ինչի ղեցկություն այստեղ Հանդես է զալիս որսլեսչափ, իսկ Համեմատած առարկան ճետ չոլետք գեղեցիկ Հավը մարդն է: Ուստի նրա է «չափազանց»լինի' ճւամապա-չ կոնցեպցիան տեսականորեն արիստոտելյան Գեղեցկի գեղարվեստական տւսխանում էր անտիկ արվեստի Հումանիստական ՀունականՊարթենոնը,օրինակ,ի տարբերությունեգիսլ։զրակտիկային։ նա բավականաչաի տական բուրգի, շատ մեծ չէ ն շատ էլ փոքը չէ.

Արիստոտելն առաջ

է

ւ

է,

:

նշել է Հեգելը»այն իր դասախոսություններում մության վերաբերյալ վերդիալեկտիկորեն դեղեցիկը մասին, որ Հին Հունական փիլիսուիան նկատաշխարճի որպես Ճատկություն, լուծել է որպես Հատուկ տեսակի իր օբյեկտիվմամբ մարդկային Հոգեոր, ողեշունչ Հարաբերություն: փիլիսոփայականկոնցեպցիային ճամապատասխան իդեալիստական բխեցնում էր մարդու ընդունակությունը ըմբռնելու գլատոնը գեղեցիկն մեջ ղուտ գաղավարիառկայությունից: Արիստոտելիճամար դեղեցիկը ոչ թե ի տարբերություն Պլատոնի, գաղափարնէ, այլ երերիօբյեկտիվ Ճւտկությունը:«Փեղեօբյեկտիվ ամեն մի իր, ցիկը՝թե՛ կենդանին, թե՛ որոշակի մասերից բաղկացածտիրասյետի ոչ է ոչ միայն ունենա վերջիններսբոտ կարգիչ այլե ւզետք մեծության ն կարգուկանոնի գեղեցկությունը մեծության. պատաճական է գեղեցկի կառուցվածքային եջ է...»ն Այստեղ Արիստոտելը տալիս Հճամամասն ուշադրություն է դարձնումմեծության,

Լ

6.

Տ

66.

քայլեց մարդու

Ճրոօոօ16տե.1105ոուռ. /1., 1987, Շ. 63. ՇօԿ. 81, 1975, 1. 1, էջ 7 Տի /Ճքաշա016րե. Ճրոօոցոծու, Աօտուա, 6. 63.

Ց

ն

ւթյուն Գեղագիտո

327:

Ղ01

Հ9 "9161 11

23819196

38131942

՛րլ

Փմծլը

լ

իվչմսդծ յ յոսեաջ դտ «(դուր -ոմմոջ մաղեսչ անմար մղահչիսդակոամվ 1 ամոլ "2 «ոհվլԸ) 1 յոսնսչ վտոչղտ զմամնո ղոցվիակնզեղն ա որեվնոստո նսսսկսզ չոմղ2 ժսեղէ ղցմսավեոնդի մղոաքցիսղոկոմվ ճզր վմզղցիսղմզ ղ վմզմվ ազմկղակյ դրոսճողրմոր րակ մժվղի (սես կոջմոճոմ փոկ)սցտոտ մկվազեզն "(զեղչ «վճոնհվոող կովճղոմբ վճաողվիժըոբիս,ը ոսղովիստմզբ ղստոլյ) տրծվնուստիւ դվծչոսղը մդաքքիսդահոր ։վմզդորեվնոմոախվդոժ վր 1զդճգեդգոչ| վմոկ -հոմ ոմղկ վկճդնղե ծնսմրտ 'դվկ վմզղտվնիողնղսկ ղոկոողտ (Փռոտ Խմզկ «զր ճվմզդիյնար դոկտոցզտջողդժ մզր վդոկատվեոնցե յ յոսիկոչ դլտ բակ ոո դփսքդաժոաւխսնվմզղաովնովճղսկ իվվտրնոմ վկճզնգն ծզի ղոքլքիսրտոխվմոր ղաոկուտվեոնցնմս Վզոտ 1 վեմ ջոխձուժ ճուտ տոտ նո ժղցմղմ վմոլոսնոմղոչ ցքզ ՛մղալքիսոզտ տասորու -ոկ

ՍՍՎՆՈՈԵՎՆՈՍՈՆ

ՂԴՈՈՆՎՍՈՄ

ս

զ ղատմալս վտողիմտ մաորոչ վլզեզշ մղ

Հաիցիսկնգեցվ, տոսմուն վտողիմո «(դոտոտղդյաչ դվ») դոկոոոոն 1 Վկոջվի վովոնիտ դմոփոնանծկաջմաճույկվնզնգե տն ղ Գզր փլբ մոսղտն զ դսնքիստքոչումո զ դովոտտոտխուրոտ մմոի մուտոկով -ոնոնհ «ղաքջիսդոռվր կաղչունմգդ ազչ փյջ դոկոցիող բոսմզմ 3 ժազջ ղվես 8զր դարճահման չմկզի մվ ճվմզիավխ ղ որթմոն դվլոչմոովնուրուչ յսնս (փմովիոնուն մյ ոսղովտ կոջֆմոնում) ող ճղր վկճգնց., չմրում մյ ջատիկարոչ դվլովմաեզտտկ նո Հադատկորտտխ դիրոսճգտսր վյվեզչ հոկզ1մօ դաքչիամզմամոչ ոզեմս մց ավեսնոցուծգա յոսդոմողկզը մկվճ -պնղն մողող չմղաքիս տվեռնղի կվոոո|կ ղոկաղուրմդն ճղմճոր մզղմուվի -անահ ժմած փր գակակվակզմովն ձգր դորդամրմ վլրոդժ վկնզնլվ «մղոսքքրսջ վկճզնզե ամտո -ոմ դզմստովլյտովմցտոր դոկոնսվաղտ դվմզղդվմսիտում1 դվճզիոշ դւսից մլրաղմ դոկակվեվփուզը դոէցիսնսբոտբդ մզղամրմմ

բոաղոուջ

Համսիոմողչ

դոիջիսմնոտմու «մմզն վոկվոկումոդքտկուր դակաոկոմոոոտ ղմ մխոիուց «մղիւն "մսվճկ ոզուղվոզողքո 3 դղոամցիսկտոչ ղոկուդմ

մմզն զ

ՂՆՈԿՈՈՎՑՏ ՆՈՏՔԾՎՍՈՇԶՆՑԵ

ւլամտոզիմոմզր զիա 3) ոով ղոմդ էղվ իսդոմդ դլովր 3 տուամոչ մղանքիսղմ(ճվողկտոցտ ղոիքիստվեոնցգ,'''իսկվճցն ղոկատողզիմունցնմմղ լոսժ -զե ղոմղ լ բատքօ ղղանքիսկաոմաովտաոտն -ողզնղէ կոսո րրսղզղւաս ց ղոսքքիսկնցեցնմղաքլիսդը»մղոսքքիսնստտե ղտկոծղոկտու իսրուսոռուղ /«ղոկողոմորոմտուտմո» վլսոլ '23 ղ ողիոձղվ«յ ղտկուտվեոնցեոտմո»ջ տող ճյոսր ղ «դոկոքսմոմուտմո» վկնդնցեջ 1 ջտկղմ ղվղժղվ ղմս ձզբ ղաքիսղմ -նսկ դո վկոնղոմտ Հաղնտ ղտոջշղա ղ դլովր փ ղ Հանցիսկնցնցե ղով մրոիսկքզելե է) Ս փողեր դոգ | դոտդա ղոմգ լ լրսովտո ղդ մչմոռղվձոժսեզլ ղցմսղոկոտվետնցն 1 րոսմսիուղ: ոցօմոկ լոսողնամո ղորկտկղմ ղակոտվեունըն մեմոր մոռջֆորուչ նղսմս «մմզղժնոտչ ղակտտովլոոզնվ-իվակզիմաո դղոնոտո լրաքոմուտ ղլոմ նն կի ձի ղոլիատվետնցն ղոկաաքմամ ղվոնողորջոո մկվճգեզն 8գր դաքլիսղժ չդոսնմուրչ բրսձամսովդակ մս մվ 7 ոսմկ մ. փողտե "Ժվղկ ումի, ղվկողշվղսզջ ղոիցիիսղոմոնմուր վկճղեղն վոն ղքո ղվոովր տզղզչ ոմ., մյոսմոկղմղոկոտովովմզատոր 1 ցտիձամաղինսկ :ղվմզղրյաղամբմմզր ջոնգղու դվոռր ղտվնողզնղդսկ ոմղ մմս ոմղ լ բրսդողվոտտտախուրոչ մժդոմկ դտ զ դժղոկ մկվնլեցե մս մյ յոսմնուվղց ղվկողձվղոցջ'ֆ 'Ղ տոմկարցն ղոկոոափոնդչ ուավյ մղաքցջիակեղնցն ղոիքիսղմ

յոսթամմզիվ դզմաժղոսմեկոող

դում մկվճղնցգե մորու ճղոմղ մղորսղոկոմվ ձնսմրո ամախեր գաքիակճցեցե յոսկտջմտնղմդվկմկ (մլդ գուց փն մզախի) մմզդեվմաիոուսմմ ղակովողումվ -

Մփոսուի ղս

Ա

,.

դ

դ ճտմսխ

չ

բոսղ

ղզ

/

ամու

:ն

մլ բսղճադրաղ

ա Դոնբակոճչ մյ ոկմտւո 4 ո փտոոցի

Հողն տղ

մմս

ամ

դոքիսմորմոչակոտուխղ ղուկ վժղոկ ղուկ «մդամքիսկնգնլե

դրսեոմջմում վտոզիմո դրեվնվոռը

(Ժդզոտ ողխուղվկվճզնղե ոցվոմս ովլոոհ ոցնղոջ 3 դգղաքլիսդ («ջոհսո» դլովր Մոտ «զի ղդոքլիսղեզ| «ջշոիկանղդաչ» Կ մ մ նմ -սր գորի ղորկնոոջ մվ դդոամքիսդմ ա ճնամրտ զ դզնմո ղ «ղվնզեոմմդ մց բոսդեցեդոչ մկվճզնց

բոսղնզեղու մեվբղնղե (սոուս)մդամցիստվեռնցե վրեվնվոռուը

չճորվն ղդոքքիաղմ մմ 1 մոսղամմոզեուտողիմո ՛վղքոչ փոստվն մատոզիմտ Գղոմղ :մղյոքքիսովուրսղորմոկղմ տմղ

ղ

ոզխումսդվ)

մղաքցիսկ

դոքչխոդմդոսմ ղվ) մոստոռիոչ ՛փղվի (մվոոժզշ սանմողոցլ) թգտովդոր վղոծմշումոն դոքիադջոմզի ղումն ավեկոկոչ ոն

աչ

յ

բ

վ

վելմտոիայղո ւմիոդուռո ժիսջուտ ճվղոմղղ դոկտոնգը մղաաքցիսկնղեզե ավեմեռկղուք չմզղղոաքցիոկտոջ ղոկոտվեոն

սիք

-զե 1 յիսնմանոչ դամղ դվլիսէղ թմոծղտ խաոտ վես քօոխոոտ "(վճոն ռդավոստմցջ ճաղվիժը որից) դովնիզնղակդոր չհաջ դվիոջաիխտոռդոքքիսկճցնգե մյ մոսոձվմցն յոսմզվոն ղվճվրղ մղամքիսցզիր վմզղվճողզյո նսքնգտո ղո վտքոչու խոողոկոիխոմ դ դանմոր վմ վեողիոմա 3 մժոսի

Գոնյոմոգոմց

«մո

վեոզումս Դ

Փյր

ռիոխ տությունը

տալույ,

«պարտք

տալուդ

(ժան Գու), «ներզգալով բմ-

(Բ. Կրոչեյ), «պրոյեկցման» (ն. չարտման).գեղեցկությունը սուբյեկտի կողմից առարկայի (ֆենոմենոլոգի) ինտենցիոնալ (նպա-

բոնելուս

տակասլաց, ակտիվ» «կշռադատող» ) ընկալման արդյունքէ: Ծոբոոբդ պառբադիզմա (Սոկրատ, Արիստոտել,ն. Գ. 9եռնիշնսկի). գեղեցիկը մարդու՝որպեսգեղեցկության չափանիշի կամ նրւսդործնա-

Հետ, դեղեցիկ պաճանջմունքների կյանքի մասին նրա իդեալներ» ճետ պատկերացումներիկյանքի Հատկությունների Հարաբերակցու-

կան ու

2122 արդյունք է:

Վոբբոոդ պարադիգմա (ֆրանսիականմատերիալիստներ). դեղեցի-

կը բնության երնույթների բնական ճատկություն է, կշիոր, գույնը, ձեր ն այլն:

այնպես, ինչպեթ

Սովետական մուռ կարելի է որոշճետազոտողների Հանդիպել դեղեցլի ճրկրորդ, երրորդ ն չորրորդ պարադիգմաների գաղափարների կրկնությանը: Դրա ճետ միասին Կ. Մարքսի ձեռագրերում արտաճալտվածգադափարնձրիճիման վրա սովետական գիտնականներնառաջ քաշեցին

հինգերորդ որն, ինչպես պարադիգման,

մեզ թվում է, Հաղթաձարումէ Հին կոնցեպցիաների թուլություններն թերությունները. գեղեցիկն այն բանի արդյունքն է, որ օբյեկտիվ երնույթներնիրենց բնական Հատկուու

թյուններով Հասարակական արտադրության, պրակտիկայիկողմից

ներ-

մարդուշաճերի ոլորտր ն մարդկության ճամարորպես ցեղի ձեռք բերում դրական նշանակություն, «շնչավորվումը, մարդայնանում են ն դառնում են աշխատանքով ազատության ոլորտ) այսինքն՝ քաշվում

են

այն ոլորտը, որտեղ մարդը տիրապետում է իրականությանը: Քննենք դեղեցկիպրոբլեմի լուծմանը այդ սկզբունքորեն նոր մոտեցման տեսական 4իմնականգաղափարները,

Մենք

շրջապատող

աշխարճի ներդաշնակությունը, Համաչափու-

թյունն ընկալում ենք որպես գեղեցիկ: Դրանք կարծես ընկած են մատերիայի բուն Հիմքում: Միկրոկոսմոսումմասնիկներն Հակամասնիկների կաղմում են ատոմի կառուցվածքի ու

նիկներիՀայնլակերպ արտացոլումն տատուն Հատկությունը՝ նրա

են:

Հիմքը: մաս Հակամասնիկները եվ

աճա

Հասալդ մատերիայի

Հաւ կառուցվածքի ննրդաշնակությունն մաչասփիությունը, կրկնվում է թե՛ ծառի տերնում, թւ՛ տարբեր կենդանիու

ների մարմնիկառուցվածքում, մ թե՛ մարդու եջ։ Աշխարչի Ֆունդամենտալ ճատկության, նրա բուն նրա Համնյութականության,

երնեույթների

ընդճանուր կապի,փոխազդեցության մեջ է ամփուիված գեղեցկի բնական ճիմքր: երեուլթներիանսաճման

բազմազանությամբ,բազմաքա-

դրանք ճանդերձ նակությամբ

ճամաստորադասված են ու կապված միմյանց միլիոնավոր թելերով, Հարմարված են միմյանց ն այդ պատճառով էլ կարող են ղառնալ յուրացման օբյեկտ: Բնական է, որչ լուրացեն նրա նելու|աշխարը,մարդիկ ճամակերպում իրենցդորժունեությունը Հետ են ն ներքին օրենքների, ճատկությունների ճենվում դրանց վրա: Բնության ու Հասարակության փոխներգործությունը, որը ծադում է շնորշիվ աշխատանքի ն արտադրության, ծնում է դեղեցկությունը որպես աշխարճի օբյեկտիվ ճատկություն, որպես մարդու համաբ նբա առարորպես մարդու կողմից երա լուրացվածությար:, կառնոռություն, կաների ուստի ն ազատության ոլոր: իրականությաննկատմամբ մարդու գեղագիտականՃարաբերության առաջին առարկաները եղել են աշխատանքի գործիքները: Մարդր բավականություն էր ստանում լավ պատրաստված գործիքից, որի ձնր «ւոմապատասխանում էր նրա ֆունկցիային, նրա նպատակին: Բուն աշխատանքը դառնում է գեղագիտական ճաճույքի աղբյուր որը մարդկանց ն է մեչ արթնացնում զարմանջ՝ իրենց ճպարտություն, ուրախություն ստեղծադործելու ընդունակության նկատմամբ: պրակտիկայի ընդլայնման 48տ աճում է նան դգեՀասարակական ղագիտական արժեքների շրջանակը: Աշխատանքիգործիքներից բացի մարդն սկսում է դնաճատել բնությունը, իրեն ն այն Ճասարակությունը, որի մեջ նա ապրում է: Այն,ինչ տոչմի, ցեղի ճամար օդտակար էր, ցանկալի, կարնոր, ճանդես էր գալիս որւնս «ղզորության, ճարստության խորճրդանիշ ն դնաշատվում էր որպես գեղեցիկ: ճետ

՝

«Աշխատանքը աովեստից առաջ է եղել... Մառդնառառկանեռին Ն միայն Եբեույթնեոիննայում է նախ օգտապաչտական տեսակետից նկատմամբ ի բ նրանց հետագայում մեջ կանգնում գեվեբաբեոմունքի ղագիտական տեսակետի վբա»): Եվ դրա Հետ միասին Հենց աշխատանու

քային գործունեությանն են կցվում գեղագիտական բնութադրերը: հ տարբերություն դրա, կենդանիներիգործունեությունը կապված չէ իրականության ստեղծագործականվերափոխման Հետո նննդանիներն ատեղծում են ոչ թե գիտակցաբար, այլ կննսաբանականանճրաժեշտության ուժով, այն տեսակի պաճանջմունքին որին պատճամապատասխանյ կանում են իրենք: Սուղբերն, օրինակ, ամբարտակներ կառուցելիս, չունեն կառույցի պլան, այլ գործում են բնազդով: Մարդը գործում է գիտակցաբար,նա ստնղծում է պլան ն աշխատանքիվերջում ստանում իր

Ճամապատասխան մտաճղացմանը արդյունք:0Օգտադործելով երնույթ-

ՐՂԳ, ՏՈ

Վ. Պլեխանով,«Գեղարվեստ

ն

գրականություն», եր., 1948,

էջ

99.

-նկատմզմատմոաչմ տզչ

՛ջ61

ն,

2ջ

"ոօ5 ՛Փֆ Չ4ո31Ի6 "3լ Չամեկկւ

«աւան

Ը

1գջմոն

ղդ

փ

ղոքքլիսկամոռոջ «Մզմմուտղո ղզմաղաոկակոմտոռչ

ղոկջ :նսղաղվն ղաքլիոմսեչվչզի վյզիտ 1 «ժվյոն ճղոկնմուր ողվխմսով) -ոն ղզ ոցնեղոչ րոկ ղզ տկլզքմօղորնումյա րոկ ««ղոաշքիողմնմամկմզշ ֆաոխոսփոմզի ղզնմո փոկ րք ղղ

յոնմոր իսժղուտոռ)նո

ղզ

ղմզղքիաղմզը ոմղ «մչմոռոյվետ ձ նսմյրո.վմզղտոցտ մորու եզր 1զկմե -նհդմիողցմվ ղղաէլիսմնոտմո ղոկակամտոռշ ոլ((«" ղվի ղամ ողոամզեսվ -տկնմոր ջոճումգկտուռ ղվմաղտկոքաննղատ մզր «ղզ ժմվե Տոմ վմզքոա ջոնոքսն ղոքքրամզմող վակտիոկստստտ զտկտզդվլտկնստրմղաքքիսանցկ չդաորմախողզրմութ մղանքիարտուխ ողա դոլ մասզմողւքնսզ"""» մոմ

Հաքնմտ

ղ

վոզթս գտկազգվիոկնստր7 1ցքոմզի մչմաղվեա ոտ դղալիամնոտմո ք 1լմն տմի վմղղոկ մժվղկ վմոխմզկ մաղեոջ «անմար ճվկատկաղուրոթ -մոստ վչմոո| ղվժոտմո ղ «վղրմոր ղակողածեմօդո անմուր» | 1զջոմ ո -Սի մղոաքքիողմմղաքքիսամնատտմո Բ«մղաքցիաթոինղեղեա» ղոկակոտմոոոշ շախձակ վժղաոքկ մրտքքաղզղաքման ղտկոմնոտմտ տմղ ղ դոհքիսկոմ

իվակզիիաո ղղ րոսղան ոիոձղվ«ճվրնոկ վջ Հռուռչ Սո «մմզղտովյոզնվ -ղտ պ|/Վո մմզզտովլոգնվ իվտկզիմօ ղզ րրանղո ոզխողվ 'Քվրնսկ ստո վլակմաստ ղող ցը մա ճմոմ ««զ դրամ ացտիձլծզես» մկվնգեզ :վնզծ ոզիսս սորով զում Հսկնստր մյչզթստիվտվեսո տսց Վ զում մսկոցոծղ գոկտսն գտկակոս դլոմագզրուվմոսղսզ մկվճզեգեԴառվհոհը ։ձզր գոմոսսզմոստավ -տռոաց

յոողն տկմոստ մտամդղտժումաի դ մամա վկաշսսսմրորտոկց ձանստր մչմոոյմո ձնսմրո նստոխոճ ղդաքիսզղացմանճղակնմոր լ րոածատժմղղ Հմմծ մմս մրոքջքիսմնոտմո ղէո յ ջոխմսիողորմուխ մս վղոժ 1 գոկտկ մղաքիսկտոչ նո -տւտոյ դակոտվնտնցվ :հվլզքստ ցտկատսվ վկ տ «ճվրոմոկղմ վտուչղտ ղտ րբոկ ոո -ստստ զր սորտով ղոէմասկեստր 1 ջոխովակ մա վղոժ 3 իվտկզ46 ղր չդաէլիսկճցեցե րոսղթ ղզ ղմզղ ղոտոկողմ վլակմոստ նսինկումզմոմուղվմզղժղւործղոչ «ղաէքիսկտտատչ -ոխ սսնմոր ջտիմսիողորմոխ իսկանմոկոր ղորնտեմոն ղոնքրսկումոոռ ղոկակոմոռուֆ ղովր իսովոոհր -տչ

րոաոցնսմոխղտլքիսմնոտմո

Հ ԺՂՔՄՈ

-մո

-ոչ

ՂՎՔՈՒՆՄԺՈՈՈՑՈ»

ԺՈՎՉՑՆքԵ

ԴՈռՈԺՆ

1 ժդանն ղատռրտքոտչտնոմ ղվժմզդ յՀամզդտոյոտատախուր վմզղղաքքիամսիատմոադչ ղվմզղժղարծձդոչջոխտոմղոսզիտստցք գզանմոր խմզկ ղո րտկ ոտ

«Գժճաաժծաւմ՝

0:

ՊՀՕմԱօզ--:3Լ0564մ:

2ի

հօց

-Փ

Օ

պ

առաք

3լ

34ոկ6

Համելկ

յոսոզնոամո ղորնուիոՒ վչմոո|մո ամմոակմոսո ճվրնակյանմուր մփոշ ղվիու ոմղ վղողուտուխ -տրոչ մյք մղաքքիսջոջման ղորդ վլիոհղ դոկաղմ «զտոոմտտխ մոր -ոնոկ ,այզդն) տոխնսխ րոկ Սոնե վոք փղմոկ մ) Քվմաւոկելո վմոր չմո ր չղվմզղժոսրծղուչոխ անմար մյ ղոկակոմաոռոչ մոսղոողվոտաուխ -տրոչ մյբիսյդմա «մց դրոսղամս վփոլ ղվժմզղ ղակողմ ճղզչ 19 մրիոէղ եր :օմեմոյղիո ղ իսմզտոճդո-Վզմտկ» ձնսմրո մռտկ վր վմորմուր իս զդճմգի ՛«ղվճաղանվն կվմժոփ վմզմչ» ճզջնգտո դղզնալյ չկոնղում խաջ ժան մմոժ կոտ վմազջ վազետտողզիմո իվչմաղմ նղամս «խոմ դիո 11. զ մմզղկատոողդիո Հս 1ղղջ նամոկմշ ժզմմզ տվնաքաիջ վմորմոր ոման ճՔվիոկվակոմո "Քվղոք ղոկակոամոողոչ

-ոխղ

վր

Ճոմուոկոււտ

ա

ն սձճղր սկամոոռ ղոկոր վմվ ղոկտաղմովխոմսպմորմոր ղում 3 ջոկղմ ղմս ՛դոռ/ոռտտխոուր ու «ղվմոիտնոն ղոկողտամո րումը ղոջիսոմզկ մ) տոսջման «ղվոսղոճվնկվմժոփ վմղմբ» -ուրնոկճոլոտկուտոխղզ» յոլ. Գազի Բվմորմուր մատկ վր «մղզնոլյկոդվմօ «ոզեեղվ ղ «կոտուհղ ղվժ շմզղ մո-էղվ վղոսդղաքցիողմցք 3 փոսժնութդղղտ ղազչտիամա Դզդքոֆութ

լ»

վիլմոկփ

տզչ

դորղ :շօմրաքմոծ դոքքիանստուն

նսիխմցեորնակ

արոմքիամավատ (մոժմուրզ յոառո հմղկ 1Լո ոզեդվ «փփոմղվմմղգբողկ) վկատտուող դվժմղղ վիովմզտոր ղզ մոսմոիոսոկ. Ժղսմսղզ ղմզղժղղմօ ւմա Քղգ5 աա «մոմողմզղկը«17 Ժդումե մզղժղցմօ ղոհլիակնղնց, "մմոփոնոն Քո Աշ դոկողդոմուրումտ

շդ.վ

դոէքիսհմցկորնոկմոկուոհւղ

107 ղվլոկմուտ րոտոջ 7 փուչ վովխոճղվտոաժմզղ» «զ լոսմե մեղր չդա վակտուծ Զվճղումղ ղոկողմ ղոէլիսղմ ոզիոմա3) ոողղժ վմզդիրաղմց մկվճզեցեմմ /իսես վ/ովճեզնդակ վովողլտ յամզդոմաղկղըղզ ջոտիկոչ ձամս մոսմն ոռ մզղկադվնզ» ր ղոկոտտովոժմո /լճիամզղժղզմօ ղոք նո փսճասոկ մեմուր խիսսաջատխ ոող դողոտ

Նակնճցեղեղաղ

լ

ո

1զճկ դվլոկմաստ 2 նամոկ ող -ոխորուջ ժզմաղվիտ ղ իսփոՀ վկոոզտ քանոկղոն մնում նոմոկ մեմոր մմղ յոսժխոզն դռ «3 մոսդոկտոխ տդ պվմա դողոտտոխոարտչ ղդվփլարձդոջոխա դվխիտե վիտոզտ ղեռ ղովր 2 յոսնասոկ ղվղոնղվվ» 2 լոսմն Դվոյլսփիոմզի դղակտջմանուց ւոցտո ոզեմս իայզմետյիսդմ մ դակիխագդաջման անմար մոմմոր -ը չիսնոճվը վմզղժզքմտմողե շե դոկոալիալղջոիջնցաո իսժղուտոողվո ղզվմվ1 րրստ մոսչմաովծո «մորոջ վմզղկուտոխղ մվ դմզղդաքիակտոջ `

ա

-Հոտոտչ

Այղ դոկողմ

ող

եվ դրանում են իրականության երնույթներ: հրնույթների նրանց գեղաղիտական Ճատկությունների «ոգեշնչվածության» աղբյուրները: Մշխարտը դարձնելդեզեցկությանթագավորություն՝ է նշանակում ոգեշնչել, մարդկայնացնել այն. ված

ու

072,

ես

ուզում խենթորեն

եժ

ապրել.

եղաժը ողջ՝ Հավներժացնել,

Անդեմը՝ մարդայնացնել,

Անիրագորժելին՝ մարմնավորել:

Վերջապես,գեղեցիկը մառդու ազատության ոլորտն է: Գեղեցիկը ճանաչված, չուրացված երնույթէչ Այն իր մեջ Հի պարունակում ոչինչ վախեցնող կամ վանող. մարդը տիրապետելէ նրան ն ինքն ազատ է երա նկատմամբ:կարնորէ ընդգծել, որ խոսքն այստեղ երեույթի վրա անձնական գերիշխանության մասին չէ, այլ մարդու գերիշխանության որպես մարդկային ցեղի ներկայացուցչի, Հասարակականարտադրության զարգացմամբպայմանավորվածդերիշխանության մասին: Գեղեցկությունը Ճասարակական կյանքում քաղաքական ռոցիա(ական ազատության ոլորտն է, բնության մեջ՝ առարկային ազատ տիու

րելու (այն ճանաչելու, յուրացնելու,ռտեղծելու,

ոլորտը, նակությունը)

տիրապետման ոլորտը:

արվեստում

ն

սպորտուՐ՝

պատրաստելու ընդուազատ վարպետության

Գեղեցկությունը է: իրականության պատմական արգասիք երնույթորոնցում

ները,

պատմական զարգացՃասարակության Համար մարդու առավելաչավի մակարդակի տիրապետությունը շրջապատող նյութական աշխարտճի վրա, ճանդես են դալիս որպես դեղեցիկ: Բնության ուժերին սղ նրանց օրինաչափուտիրապետելը, թյուններն ման

դրանորվում է

տվյալ

ատ

ու

Ճատկությունները բնական գործնական եննպատակներին

թարկելուկարողությունը մարդու

բարձր Ճաճույք:

մեջ

են

առաջ

բերում

գեղագիտական

Վճրըբերված բնորոշումներնիրենց ամբողջության մեջ անճրաժեշտ բավական՝ գեղեցկի, որպես գեղագիտական Հանգուցայինկատեդորիայի,բնույթն էությունը բնութագրելու են Համար: Դրանք ցույց «ալիս, որ բնական երնույթների ն Հասարակականկյանքի գեղագիտական Հատկություններն ակզբունքորենոչ մի բանով չեն տարբերվում: Թե՛ մեկ, Թե՛ ԱՆ դեպքում դեղաղիտականՃաոկություններն ունեն օբյեկեն

ու

ու

տիվ-մատերիալիստական, ձասաբակական էություն: '

Խոօռ

Ճ.

110709

ԸօծքճոածօՆաօ1ոօքճամ,

2-:

1.

Դա

է

ՒՂ., 1946,

ոլբոբլեմի մոնիստական լուծման էությունը մարքսիստական գեղադգիտունյան մեջ: նուրբ Սակայնգեղեցիկը «ասարակության մեջ առավել բարդ վանդակի» մեջ նյութ է, Այստեղ գեղեցկի կառուցվածքի «բյուրեղյա մտնում են ոլ քն ատոմները, այլ մարդիկ իրենց ճակատագրերով: եվ պատաճականչէ, որ գեղեցկության օրենքներով աշխարճի գեղագիտական ուրացման բարձրագույն ոլորտը դարձավ ճասարակական այնպիտպավորուսի երնույը, ինչպիսին արվեստն է, նա կեցության բոլոր է էլ արվեստագեթյունները վերոառիոխում գեղեցկիս Ինչի մասին խոսի տը՝ սիրո, տառապանքներիկամ սխրագործությունների, այլանդակի կամ կոմիզմի, նրա ստեղծադործությունը գեղազի տական «ճաճույք է պատ|

ու

ճառում:

դարի դանիացի փիլիսոփա Ս. Կիերկեգորըպատկերավոր բնութագիր է տվել բանաստեղծին. ղա դժբախտ մարդ է, որի սրտում թաքնրված են խոր տառապանքներ,բայց որի շրթունքներն այնպես են ստեղժված, որ նրանց միջից դուրս թոչող ճառաչանքը վերածվում է գեղեցիկ երաժշտության:Այդ ալաւոկերումկարծեսվերաիմաստավորված է ճին սվանդությունը: ՔանդակագործՊերիլը բոնակալին նվեր է պատրաստում բրոնզյա վիթխարի սնամեջ մի եղ Այնտեղ մւոցնում էին մաճվան դատապարտված մարդուս ն կրակ վառում մետաղե 4ճրեշի փորի տակ: եզան երախն այնպես էր կառուցված, որ տառապանքներիմեջ մեռնող մարդու ճառաչանքներն ճիչերն այնտեղից դուրս էին թոչում մեղեղային Ճնչյունների ձնով: Առաջիններիցմեկը նման մաճապատժի է ենթարկվել ինքը՝ քանդակադործը, բրոնյա արձանի ստնղծողը: Յու. 0լեշան դրել է. «Շելլին ասում է, որ ճույների զարմանալի էը ամեն ինչ վերածելդեղեցկության... Եվ ղա ճիշտ է առասպելներում ամեն ինչ գեղեցիկ է... Գեղեցկության է վերածված աստվածների նիոբեի նկատմամբ. նրա երեխաներին ոչնչացնում են նետերով դաժանորեն, մեկը մյուսի եւտնից: Որքան էլ դա ռարսափելի է, բայը իրադարձությունն ըստ ձնի ղզեղեցիկէ, Հատկապես, երբ մենք ըմբոնում ենք, որ նետերն արեգակի ճառագայթներն ենն Ն Գեղեցկությունն արվեստում ամփուիված է ստեղծադործության քե ձնի կատարելության, թե՛ բովանդակության խորուրյան, թե՛ թեմայի տիրապետման, թե՛ ստեղծագործությանգեղարվեստական կոնազատ ցեւղցիայի իմաստավորության մնջ։ 311:

ու

Պատկությունն Վրեժը

դեղեցկի

1.

Ն

-.

408.

'

Օոասգ

)0.

ԷԼո յո

663 օ1թօաաւ

1,

1965.

-.

188.

կյանքի տառացի, անկիրք պատճնենաճանումը ձի տանում դեպի դգեղզեցկիստեղծում, Արվեստում դեղեցկությունը ձեռք է բերվում իրականության ստեղծագործական վերակերոմամբ: «Դու ողորմելի պատճենող չես, այ բանաստեղծ... Այլ կերպ քանդակագործը իր աշկկատարեր խատանքը, ճանելով կնոջ գիպան ձեր. Դե, ուրեմն փորձիր, Հանիր քո սիրեցյալի ձեռքի գիպսե ձեր ն դիր այն քո առջն՝ դու չես տեսնիոչ մի փոքրագույն նմանություն, դա կլինի դիսկի ձեռք ն դու ստիպված կլինես դիմելու քանդակագործին, որը, չտալով ճիշտ պատճենը, կտճաղորդի շարժում կյանք: Մենք պետք է ըմբոնենք իրերի էությունների Հոդին, իմաստը, բնորոշ կերպարանքը»): իր կերպարներում գեղեցկության իդնալները, արչ մարմնավորելով վեստը մարդկանց մեջ արթնացնում է արվեստագեւոներին,դաստիարա-չ կում է գտնել առարկաներիներքին չափը, ճամապատասխանեցնելնրանց մարդու ճասարակականպաճանջմունքներին,սովորեցճատկությունները նում | զգալ ն ճասկանալ գեղեցկությունը ն ստեղծագորժել նրա օրենքննրին Համապատասխան: ու

ու

|||Ձ|Ձ|Ձ(Ձ(Ձ(ՁՖՍ)|)|)|

բածվեցին նան գրականության վրա, որը դտնվում էր ճարտասանության մեծ ազդեցության տակ: Ցեցիլիոսի տրակտատը մեղ չի ճասել: նրա մասին կարելի է դատել միայն ըստ պաճպանված պատառիկների ն ուրիշ Հեղինակներիերկասիրություններում տեղ գտած բանավիճային դիտողությունների:ԱնանունՃեղինակիցմեղ է Ճասել մեկ ութիշւտրակտատ՝ «Վեճիմասին», որը Ցեցիլիոսիերկասիրության պատասխանն է, սակայն Ճեռու է գնացել իր այդ ուղղակի նշանակությունից: Այն նս, օրը շատ ակներեհաբար,գրված է 1 դարում: երկար ժամանակ այն վերադրում էին ինչպես այժմ ապացուցված է, այն չէր կարող նրան (ոնդինին,Սակայն, Ճճեղինակինըստ ավանդույլքի անվանում են Այժմ անձճայտ պատկանել:

Պանդո-Լոնգին։

|

պաճպանում է վեշտիցեցիլիոսական մեկնաբանուՊանդո-Լլոնգինը թյունը որվես ոճական ճասկացություն:, բայց միաժամանակ ընղլայնում է նրա բովանդակությունը կատեդգորիայի գեղագիտական մինչն նշանակությունը: Գրականությանմեջ ամբողջ լավագույնը նա վերագրում է վեճի ոլորտին: Թվարկելով վեճի ճողեկան կարնհորադույնաղբյուրները (անսովոր միացած մեծ մտքերի Ճեւո), մւոքերն կրքերը, խոսքի դեղեցկությունը՝ Պանդո-լոնդիննուշադրություն է դարձնում այն բանին,թե վեճը որքան Հեռու է ունայնությունիը։ մանը փառասիրությունիցը,մարդաշխարճային կանց վրա իշխելու ձգտումից. Օ...Ճաարստությունները,մեծարանքները, փառքը, անսաճմանավակ իշխանությունը, ն դրանը նման բաները գայքակղում են սոսկ իրենց արտաքին փայլով, խելացի մարդուն բարիք արճամարճանքի մեջ է չի կարող թվալ այն, ինչի նկատմամբ տածած առաջանում իսկական բարիքը: Զարմանք ճիացմունք են առաջացնում այն մարդիկ, որոնք, ոչ թե կարժեցյալ բարիքներին տիրողները, այլ լիակատար Ճնարավորություն ունենալովօգտվել նման բարիքներից» :

ու

ՎԵՀԸ

ՎԵՀԸ ԳԵՂԱԳԻՏԱԿԱՆ

ՄՏՔԻ

ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ

ՄԵՋ

ու

.

ՎեՀը տեսականորեն սկզբում իմառոավորվել է ոչ որպես դեղագիչ որպես ճարտասանությանոճաբանական ֆի1 դարում դուր: ճայտնի ՃճույնՃռետոր Ապոլլողորոսի աշակերտ 8նցիլիոռը, որը ծնվել է սիցիլիական Կալակտիքաղաքում, գրելէ «Վեճի մատական կատեգորիա, այլ

սին» ի

ոյ

միի

նոննն

էի

ո

շած է

երկասիրո րկ իր

ւթյու

չի արկվում

Ճատուկ Ճարցերը, դասակարգվում ՐԸ»Դոռնտորական խոսքի տեխնիկայի ն

,

որտեղեղ

ք քնն

ն

վսեմ ոճի

առաջ քաֆիգուրներն փոխաբերությունները: Ցեցիլիոսի ւո ճռնետորական արվեստի ոճական սկզբունքները ճեշտությամբէւլ--

ական

թռոծյոմ

ու

Օ.

Շօծք.

ԸօԿ.

15-րո

7.

81., 1955,

Պ.

13,

օ.

375.

լ

է նկատել,որ Հարկավոր

Ցեցիլիուի

ն

Պանդո-վոնգինիմշակած վեճի կոնցեպ-

արել գեղազիտականմտքի ճետազա զարզացման վրա ընդճուպ մինչն Մ. լոմոնոսովը, որը դեռես երիտասարդ ճասակում Բուալոյթ քարգմանությամբ կարդացել էր Պանդո-1ոնգինիտրակտատը: նրա ազդեցությունն զգացվում է, մասնավորապես, «երեք Ճճանդարտություններիմասին» (տե՛ս ոուԼոմոնոսովի ռաց լեզվով եկեղեցական գրքերի օգուտի մասին, 1757)ուսմունքում: ժամանակին Դանթեն իր մեծ ստեղծագործությունն անվանելով «Աստվածային կատակերգություն», նուլեչչես ելնում էր ստեղծազործությունները ոճականորեն «բարձրի» «ցածրին բսժանելու ցիայի

այդ

կողմն իր ներգործությունն է

ու

էԼ) անդոլոնդինյան դոլո Գ. զա

ավանդույթի դուլ Օյ:

աղա

են

Հպարտորենմերժում

նից...»::

դրանք իրենց Հոգնոր մեծության բարձրությու-

Դրա Հետ միասին Պանդո-լոնգինիդատողություններիվրա դրված է աստվեք կրոնականմեկնաբանությանկնիջը: Վեշի մէջ նա տհանում է ծո մեծությունը դրանորող բնության ճզոր ուժերը, որոնք խոր փիլիսոփայական նշանակություն ունեն ն կյանքի էության պրոբլեմի լուծման աղբյուր հն ծառայում. «...բնությունը երբեք մեզ՝ մարդկանց, չի որոշել չնչին էակներ լինել, ոչ, նա մեզ կյանք ն տիեզերք է մտցնում որպես ինչ-որ մի Հանդես, իսկ որպեազիմենք լինենք նրա ամբողջականության նա միանՀանդիսատեսներն նրա Հարդալից նախանձախնդիրները, սեր առճասագամից ընդմիշտ մեր Հոգու մեջ մտցրել է անչիջանելի րակ մեծի նկատմամբ, որովճետն նա առավել աստվածային է, քան մարդուն բարձրացնում է մինչե մենք»շ. Վեճը, ըստ Պսնդո-Լոնդինի, անաստվածային մեծությունը, պարդնում անմաճություն, ուժգին է չնջելիորեն տպավորում իրեն ճիշողության մեջ, Մարդիկ երբեք վե՞ի ղդացում չեն ճաշակում փոքրիկ գետակներ տեսնելիս, որքան էլ դրանք մաքուր, զուլալ օգտակար լինեն, բայց զարմանք են ապրում, երբ տեսնում են նեղոսը, Հոռենոսը,ն Հատկապես՝ օվկիանոս: Դանուբը, նրանքորպես վեճ են ընկալում Հրաբխիժայթքումը: թ. անգլիացի տեսաբան է. Բյորկը «րապարակեց «Փիլիսոփայական Ճճետազոտություն գեղեցկի մեր գաղափարներիծագվեշի ման մասին» աշխատությունը, որտեղ սկիզբ դրեց այդ կատեգորիաների Հակադրությանը: նրա կարծիքով վեճի գեղեցկի գաղափարներնսկրզբունքորեն այնքան տարբեր են, որ դժվար է ն նույնիսկ անճնար դրանք մի զգացումի մեջ միավորելը: Վեճի սուբյեկտիվիստականտեսակետ զարգացրեց ի. Կանտը. «...վեճությունը գտնվում է ոչ թե բնության որնէ իրի մեջ, այլ միայն մեր կանտը դտնում էր, որ վետը մերթ ձգում է, մերթ վանում, Հոգում...23: դրական բավականություն, ան չպատճառելով Հարուցելով զարմանք ու է անվանել որոնք կարելի Ճաճույք:Վետը մեծարանք, բացասական է, որը ծնվում է ճավատի պրոցեսում երկյուղի մարդու4ճպարտությունն միռւսցիխոնալը կանտի դատողություններում Ճաղթաճարման շնորՃճիվ: չյուէ է, վեչ երնույթի մասշտաբայնությունն որ նւս նշում այն այն նրա բացակայումարդուազատության նկատմամբ րացվածությունը, ու

ու

ու

ու

ու

ու

ու

Օ 8038ԵԱԼ6Ա:Օ51,

Նույն տեղը: փու 1. Շօվ, 8

6.

ձդումւնչրոլժեշտությունը, Հաղթաչտճարման երկյուղի Թյունը(այստեղից

վանումը, զարմանքը, մեծարանքը, Ճճաճույքիբացասականությունը Ֆ. Շիլլերը:Նա վեճը սուր կերպովճակադրումէր Գեղեցիկն է տճաճ ընդգծում էր, որ վեչը, ի տարբերությունգեղեցկի, Հարուցում տաճ էն, օրինակ, վանմ ամպրոպը ն կալժակներիբոնկումը: " ացում. նան տեսակետ, այլ Գեղագիտականմտքի պատմության մեջ կար դ. ֆրանսիական վեճը: Այսպես, որը մերձեցնում էր դեղեցիկն էին, որ վեշր գեղեցկի բարձրագույնաստիենթադրում գեղագետները անճանն է (Ա. Սուրիո, ն. Ժոֆրուա) կամ թե գեղեցիկն է «իր մեջ», սաճման գեղեցկությունը,որը չի կարելի ըմբոնել (Ի. էնել): վեչի մեջ տեսնումէր բացարձակոդու շարժման այն փուՀամաշխարճայինպատմականպրոցեսի փովը, որին Համապատաս(ը, է արվեստի զարգացման ռոմանտիկական աստիճանը, երբ են մատերիայի, ձնի նկատմամբ: գերակշռում «գին, բովանդակությունը ու

ու

Հեգելը

խանում

ն Ռոմանտիկականաստիճանին,ըստ Հեգելի, Հատուկ է պոեզիայի երաժըշտության զարգացումը, արվեստի այն տեսակների, որոնք առավելաչափ ոգեշնչված են ն գրեթե կտրված նյութական նախասկզբից։ Հենց նա երաենթադրում էր, պոեզիային այդ պատճառովէլ, ինչպես մուտ են վեչ կերպարները: ժըշտությանը Հատկապես ի ՀակադրությունՀեգելի, Ն. Գ. Չեռնիշնսկին ձգտում էր գտնել վեՀի ոնալ Հիմբերը, դնել այն երկրային Հիմքի վրա: «ՎԵՃը այն է, ինչը ճետ մենք առավել մեծ է, առավել ուժեղ այն մյուս հրնույթներից, որոնց Համեմատում ենք»: ՎեՀ է ամպրոպի ժամանակ կատաղած քամին, որը Հարյուրապատիկավելի ուժեղ է սովորական քամուց: սերը, որն ավելի ուժեղ է մանը Հաշիվներից մղումներից: ՎեՀը բացաչայտվում է շրրճետ ճամեմատելու միջոցով: Վետի բնորոշումը երնույթների ջապատող մուռ է քանակական, այլ ոչ թե որակական, ինչպես կրում Չեռնիշնսկու ն այդ նան չափազանցլայն բնույ պատճառովէլ Համապատասխ երնույթի այդ բնույթը:ինչպեսնշում է ինքը՝մո ւյրեն չի բացաշայտում ու

ու

ծողը, մարդըկարող է ունենալառասպելականախորժակմյուս մարդնրան չի սակայն այդպիսի առավելությունը Համեմատությամբ,

կանց

եվ այնուամենայնիվ Զեռնիբնութագրում որպես վեչ անձնավորության: է դեպի իրականություն շնսկուտվածվեճի սաշմանումն արժեքավոր իր Ն. Հարտժանը վեչինմոտեցավ նրա ընփիլիսուիա

կողմնորոշումով: մատերիալիստական Գերմանացի

առատՀԿաա--

14.

6-1ո

4.,

1.

5,

6.

272.

Ամ

ն.

Փ.

Ջեռնիչնսկի, էսթետիկա, եր., 1959, էչ

մզ

281:

կալման տեսակետից:նրա Համար վեճը զեղեցիկն է, որն ընդառաջ է դնում մեծի, գերազանցինկատմամբ մարդու պաճանջմունքներին։Ամեն մի վիթխարի, Հզոր ուժ սարսափեցնող կերպով է ներգործում մարդու վեշը, մարդը դիմադրում է նրա վրա,ճնշում նրան: Ընկալելով ծությանը, Հաղթաճարում իր մեջ սեական չնչինության զգացումը: Ամփոփելովասածը, կարելի է եզրակացնել, որ դեմոկրատական դեղագիտությանմեջ գոյացել է երկու տեսակետ գեղեցկի ու վեչի փոթ-

ներդոր-

2ճասրաբերության 1) վեՀը վերաբերյալ.

գեղեցկի դերադրականաստիճանն տարբերվում է մեծությամբ կամ Հզորությամբ.2) վետը Հակադիր է գեղեցկին, ե նրա ընկալման դեպքում ծագում է գեղագիտորեննեգատիվ ռնակցիա: ՍակայնվեՀը որպես գեդեցկի տարատեսակություն դիտելը նույնքան միակողմանի է, որքան ն այդ կատեդորիաները միմյանց ճակադրելը: Այդ ազատվելու ճամարանճրաժեչտ էր պրոբլեմին մոտենալ դիալեկտիկորեն: է, ճատուկ տեսակի գեղեցիկ,

որը

միակողմանիությունից

ՎԵՀԻ ԲՆՈՒՅԹԸ

եթե դեղեցիկն այն երնույթների Համամարդկային դրական արժեքն է, որոնք Հասարակությունն արդեն լիովին ու ազատորեն տիրապետում է, ապա վեճն այն առարկաներիգեղագիտականճատկությունն է, որոնք դրական նշանակություն ունեն Հասարակության ճամար կ իրենը մեջ են թաքցնում դեռես չլուրացված վիթխարի պուրենցիալ ուժեր: ԶսանձաՀարված այդ ուժերը Հաճախ սպառնալից են Դրանցլիովին տիրառեդորձն է, որի ընթացքում բացաճայտվում են մարդտելըպատմության կային «ղորության շարունակ նորանոր ճնարավորություններ աղբյուրու ներ: Աշխարճի անսահմանությունն ճավիտենականությունը, բնության ու

ու մաոդու ՇՐտ նեքին ճզոո ուժեբը, բնության յուռբացման, մառդկայանսաճման նացման ճեռանկաբնեոը՝ այս ամենն արտացոլում են վեճը ոբպեսգեղագիտության կատեգորիա: Բնության ու 2ասարակության մեջ վեշն ընկալելով, մենք ճաշա-չ կում ենք Հրճվանք, որին կարող է խառնվել նան գեղագիտորեն բացասական Ճույղ, ն անդամ երկյուղի զգացում: Ընկալման(ճրճվանքերկյուղ) այս կամ այն մոմենտի շեշտադրումից կախված տարբերակում են

-

վեճի երկու տարատեսակ. մարդու

ու

դրանց

նորդված

ու

ջանակը:

Վեչը վիթլարի է, մասշտաբային, «ղոր ն գերազանցում է ժամանակակից մարդկության «նարավորությունները: Ընդճարվելովայդ աճավոր ուժերի ճետ, ճպղարտորենղիմակայելով դրանց, աստիճանաբար գրանքենթարկելով իրեն, դրանով իսկ մարդը Հարազատանումէ ճավերժության ճետ, ձեռք է բերում իր իսկական, երկրային անմաճությունը, որը ճենվում է գործերի վրա, ստեղծագործությանվրա. Կա

զմայլանք աՀեղ մարտում, եվ անդնդի մռայլ եզրում, եվ օվկիանում, երբ մուք ալիքը

ԱՊէ, ԱԱ

ն այն ճղորությունը վեճացնող

Ճնշող: իսկ մարդկության ճամար ի՞նչ արժեք ունեն բարձր լեռները, օվկիանուները, տիեղերականւտտարածձությունները, եթե դրանք դեռես չեն

յուրացված: Մարդկանցդործունեությունն այդ երկույքներն այս կամ այ կերպ ներքաշում է ճասարակական ճարարերություններիոլորտը: ԴրանքՀանդես են դալիս օրպես բնական միջավայր, ծառայում են բնության անսպառ պաճեստանոց, որտեղից մարդիկ մշտապես քաղելու են վեճությունը: Անդամ ավերածություններ պատերենց ճղորությունն ճառելով, թշվառություններ բերելով մարդկանց, բնության ճղոր ուժերը չեն զրկվում մարդկային ցեղի ճամար բազմակողմանի ճեռանկարային գրական արժեքից: Հասարակությանզարդացումը, մարդուն մոտեցնելով Բնության այդ ուժերի տիրապետմանը, զրկում է դրանց սարսափելի, իսկական վեճությունը, վախեցնող գժերիը, բացաճայտում է դրանց բարեկամությունը, այլ ոչ քն թշնամությունը մարդկանց նկատմամբ: Հենց որ բնության ճղոր մասշտաբային երնույքը, թեկուզն միչկերպով, ներքաշվում է ճասարակական Ճճարաբերությունների ճամակարգը, այն դառնում է վեճ: երնույթի լրիվ յուրացումը, նրան տիրբապետելըփուոխում է նան նրա գեղագիտական Ճատկությունները՝ վեճից նա դառնում է գեղեցիկ: Հասարակությանղարգացման ընթացքում դեղեցկի ոլոլոոն ընդլայնվում է վեճ երնույթների Հաշվին: հսկ քանի որ ճանաչված լուրացված երնույթների ընդլայնումը բացում է լուբացման նոր Հորիղոններ ն ընդ որում պարղվում է, թե մենք դեռես որքան շատ բան չգիտենք, ապայ որքան էլ դա պլարադոքսայինէ, վեճի անցումը գեղեցկին միաժամանակ ընդլայնում է վեճ երնույթների շըր-

ճմենն,

-

ոն

խո

ինչ

Վաճ

աքա

է ըոպառնում,

Անճուն Հմայք է ներշնչում Մաճկանացու մեր ճեզ որտին-Անմաճության թերնս դրավ,

դամ ատվեոնղ, 9

յ9

ֆոիմզկտոխ մղետճաին վղոտտլ, :։մկոնդոժ դակոմավձղոյզժվր վմիով, մյոսնողրմոր վչգի 1 Համողմմորոչ վղոճմեամոն ղաքքիսդրոմգի հասզչ ճվղաքիաղակոզմօսո վժղուկ առմոաղիր դոկոմվղոտ զվ վոսշնդտո ժղվկմց վոզն մոաիցիսցտիննւա մղաէք «Մդաքքամոիտնմչմաղվ մսիողոսն մյ յոող չնճվժղամովմզձոիլողցկախտ Համսիտողմմ ջոմնճցետիղ -կղմ դմա իսոնոլ նացակատիսխմզկ մսխոնմջչմավմզմստ մջմոմ «նզդ պմզգզղ ջոխեջ ղվյ բարհակ մմզղմոջոտ ղտկոլսե «ղսքլիսջոմոտ վմ Հոռղրիվվի մզի վոզն իոզդնութսք /իսժղոքսո|ղոնքիսմկզմոտոկվյզղտոուտչ որոտչ ղոլլիսկնմոր վմոովիվվինոմ վյզջմսնեոմվ յոսժխգն վմղզմժղած կրզմե «ղտկոոզնվ դզ ջտիկորուծ մմզղնիսաուկ -ղո վժղկմզ եր էւողտ մոռտկ վմզորսչ ղվիոկնմտր ղվլ յոստմոջոտմտ ժղոմղ իսմզջե ջոինջ մզի վոզվ,չղվմզղմովոտ դոկոաքսնղոլմոնողձվը լ ջոիբձճոմն մմոխմզկ ղյոսնճողիող վզի մյոսճոմզկտոտո զոկոմզնկո| վւցի չտղչ սջտոտ վզի է Համսղմ վմոնողձվը «ոնսզժ մոորոոչ «դոկոկվտովրողոմկ ւմվրոաղմ ղոկտտոմկսր

-զնտկոչ ղոքիոչգի նղոմն րբոսցենղմ1 վզի 17 մղսքքիսղիսետեռիղդ պվմզղովնկոսփմոկոտեօ վմզեմոալ:.վկվտոչտետիո վր նսկողոծմղք Հղվա ջշոիրձումնլոսմտոխմզկ ղուկ Մրոնքիստորգիոտչ ղալիսաղատկաղվատավիոչ վ 1զիջումցի ոմի վղոգ վղտմոտոնղոջվմոոլյվի -ոմոտկոչ վղատմոմրբան մս ղզ բոաճղջ փոզտոտոռշ չղզ չգի մմզեւմամ ղաոկոտխվելկով :վճղջմ վնողիոմս ղումդ 2 փոնորոչ ղ «մղալիսմսեչ փաոողակատիխոմ ՛անմոր վաոտտոտչվե -ոցոմս 3 վմոոիցիվի չղոսանմորղզ փոմողոկտիում կողվմօ մղաղզքմոկ, մկով ժդոմն «մժափնդոհուփու ա ղ դվ

«Մդոքքիոմսիողջղո դքոո

Վորմոչ

ժղոմղ մղաքցիսցգր վղաիոմուֆ

Հզմղզ: փոք մլ յրսղտիղո ղյզտստովմըէղվ ղո

օգր Տդահովոմ ա մմ լ կատոչ դոմղ յ ղվլ

մվ ղղացիստգոոմուոմոֆ Հոռկնմոր մրոքքիսկնցնզե ղդոկողոոտ ղվշ

չող

Գզր զոր «աակք դամքիամախոհա ղդակոապեոնդնվեղի դ փկնդեդեմս -Քոնչոտր ղամ վմրոտոողողոկոջշմսնաոկոնղոմոտղվոտմուտմոց3 լոսի -Քահե դյզղվի զ մյզմվտ դվոոր վր «տեկ հոփ մճիասակ ծնսժրտ ղ վղեղոկ վժտս տդ | դոկաիխոմ'ֆ մսեչ նլոմ Վլզիտ տորզրոջչղո «մոցուտ (ղաժոռչգի՝ 1 1զտմզկ տող 1 ղող «Խեչ մնմոր ւմ2 յոսոտ ովջմտկ ղովճվեսիուրսկ ճնսմրը չմմսեվֆ վողչ: մ րոաղեսլ|ղվոովր մոզչ» վբնսկտոմզղ վժղզծ մս մկզբ ճվմղզղիաիմնոդոյք նլո փաղոչնղմ ղիտ յ ծզր ղոլքիաճկոմզմոմու ջոիխիղտե Համսիտխոտ վմ -տփու դաքլիսմջմոմ վմոջոտ ղ մզկոջկ :մմտատկ իսոն վկոնդոլ մողջ մռեչ մվ ոխո «մզինոս ղ մողոմջմում մմտսնվփՔոտող սցտոտ զքզ մս

ճվմզղոուքր օոիոիոկ

վմզբյա դոքլիողյյ

"026

41 9661

4գ

ջ

փամստաչ եղվչ «մզկմզ «գվկճօկ ՈԼ:

ԾՈՀ- Հ--«մրաքքիամզմոմոչ ղոիջիսմջմոմ վմոցուտ շտիիձոչ մ ոզխղտ դղոֆմը մղոջմա վող` սորեոմ դվչոն «7 քսոմզդ դաոկոքոկոչ Շոիմսիոնգատ մղ 7 ձր ղովր ս ղաքչիսմոտդզյոսղար մժվղանոն բոդշ դոմջիսչցի վմոցոտ նյո դիոկոր չյոսսոջտոախ դզ ժդարճավ: յոսեւսչ 1 րքմո նոմ ղմղղեմանողդբվմզդամո վմոռռվկվվի «մզղղոծճմմճոմոն մզմոն ղզ 1լքղո Դզչաո իսմոմի վմզդկտտոկի 1 յզիոոդի մմ :Ջվքշմաձծոմկմզ ոմղ :մբոքիսղմզդկո մրոիցիսդոկոձնոմրո 1զի Հոու ոստ

չս

սս

վողե բսոսխրվյ

1 շտիամոչոտմո

"ա

նյո ձր դորմզկտոխ ղժղոամեկո դոկոտվեռոնցն

դ լոսմոջուտ դոկաջմանակոնդում վմոսոլդած-ողը

«ՄմահչողցքաՔվճղոմղդ մմսիտոե 'դզ

վմզղջոիտոտ

վողջ մշ

ղողծ

վմզդրոշ մուրուջ

մզղջ կվովտ ղորիսճոտմո վզի ծզր վոոզիմո

մղոսքքիսխոտղգյոաղսր Մղդաքլքիսդիոմոտտծոոր մղաքցիսվմոոյքվի

ԱՎՍՏՈԶԻՄՈ ՂՀԶԻ

ւմչզի չդոմչիստտնողո

զտման դամլիճտունտ 1 տտետ անմոր մկվնզնցը մրորտոկղ ճղոմն նքո մնմոր 19 իսատցատատիխ ղվիսվ/ ողխոձվրղո նսմոկ դզ1 Դզիճութաի մմզդիրաղմզ չգի իսսոջտոխ վմոտձոոր դոկոմակոջ ղ դոքիսմսեւչ

վմողվվվի մվ չտսի գոտ ձեսվրտրոկ վյցտքղ սկնստր վոզդնսաիսեսթ ձնոմրտ ԳՂ բազսսծ դտկտկոստոց տկ դսքփսծզնետ "«ոսէմւաասղստկ -տան զքո գզգոա յգասս «դվազգմաղազ ցո զ հատոց ցվազգակաստ փալփասկտաց իվտկզըմօդտկտտվետնզե մզի ՛իսովոորը սս

փաս 'Վ

չմո

րոսնումղուտ

վոլնսմո ձնսմրտ վր ղոկորտոխ ղիովր 1զղվ 1 նսմտկ մյոսճումաի փոաաոկովըԾղոմն մա «զց դվովեդրո դդաքիամանչ ղմզղմոտնոուր վմզղրոամոմո նքո անմուր «ջտոու Խմզկ չլոսժճոլվդմ դոլիազղածք յղ ժմոծ վր ղովր -մսնետողզկ ի ոմոչոճոմ 1 նամոկ րոնց վմզղնդոսմզո Կախվմ ձնսմրո դդսքլիսկադոծդ վմզղիիողմց ղորղ չմզդջախեդահվմողվ -քվի ճղակնմոր ղզ ջոիճոժմզդ ձգի վմս մրոսղվմոչ դակաջմսնոջնցտո ոս

մսնչ դակոամովճառ ՛դզ դմզղճխասոկ դոկուկվղոտ վմ «մմզդյութմոծ

-տոիվիջոիջնցտո իսժազջ«անմուրքոսժղունկ ղոիքիսկոմոոոչմզի չլիաճանսմակՁժուրչ նիտ 1զմեոր 1 զմօ հզդ իս լ մոիտտվու իզ

է դգոտեմարտից մի ակնթարթ առաջ,

ն ամենաբարձր լարվածությունից առաջ, մինչե ցատկը, երբ մարդու բոլոր ուժերը քալկանում են: նրա են Հզոր մկանները խաղում պատանեկորեննուրբ մաշկի տակ: Սակայն, ֆիզիոլոգիական վիճակի ետնում կանգնած է մարդու այն պոայղ ղուտ մտենլիալ սլատկերը, ո եո բաց ության բաղզաչճարովելու ցիալ Հ Պզորութնյ պատկերը, /ովոլ է: որը գեռ աճա է որ մեջ թաքնված այդ ճզորությունը, որն ուր կպայթի, կիրականացվի, չենց վեճի կերոլարն է՝ այն գեղեցկի, որը կգա, բայց տվյալ ռլաշին ղեռես ամբողջովին մարդու իշխանության տակ չէ։ «Արքա 1իր»-ում Շեքսպիրը վերլուծության է ենն քարկել իսկական կեղծ վեչճությունը։ Արքա իրը տիրում էր իշխանության ճղորությանը, բայց նրա վեճությունը խաբուսիկ էր. նա ղեկավարվում էր միայն քմաճաճությամբ ն բարի արդարամիտ չէր, այլ ինքնաճառ ու սնավառ: կիրը Ճճոգովկույր էր. ավագ դուստրերի շողոքորՔությունն ընդունեց իսկական սիրո, իսկ կրտսեր աղջկա՝ կորդելիայի, լռակյաց անճուն սերը սառնասրտության ու անգթության փոխարեն: աճա, ավագ դուստրերի կողմից ղավաճանված, կերըՃայտնվում է Բայց տավաստանի փոթորկի մեջ, կայծակներիցկուրացած, վշտից խելագար ցնցոտիապատծերուկը՝ զրկված կամաճամ իշխանության խաբուսիկ վեՃությունից, ձեռք է բերում մարդկային Հայացք իրերի, իսկ դրա ճետ նակ իսկական 4զորության վերաբերյալ: Մարդկային ճոդու Հղորություհը բացվում է Հալածված արքայի մեջ, նա Հոլարտորեն դիմադրում է գըժբախտություններին ն վերջապես գիտակցելով աշխարճի իսկական արժեքները, ձեռք է բերում ավելին, քան իշխանությունն է մարդկանց վրա՝ իշխանությունն ի՛ր վրա, ի՛ր կրքերի վրա, ձեռք է բերում իրական կյան-

ֆոնիան ճաղորդում է չօգտագործվող «ղորությունը պատմական

ցեսների, բի, ի ՛

Մարդու

Լ

գեղարվեստական ու

Քի Հայացք:

նոր ժամանակի արվեստում վետը վառ կերպով է մարմնավորված Քեթչովենի իններորդ սիմֆոնիայում: Հանդարտ, խուլ, քրքուսցող Հընչյուններն աստիճանաբարուժեղանում են ն ճանկարծ պայթում։ ԱՀա կրկին ամեն ինչ քարացավ, կարծես գետնի տակն անցավ, բայց այնտեղ կուտակվում է ինչ-որ մի վիթխարի էներգիա, նրա կայծերը Քոնկվում են բոցավառվում, կրկին ճանգչում, ն ճանկարծ ընդճատվելով գլորվում է Հզոր ալիքը իր ճանապարճինամեն ինչ սրբելով: Միմու

Ն

«Դավքի» մեկ ուրիշ ընթերցում (ռբն, իճարկն, չի բացառում Հեղիէ գոռտեմարտիցմի ակնքարը նակի տվյալ մեկնաբանությունը). պատանին պատկերված Հետո, Գոլիաֆն սպանված է, բայց Դավիթը Հրճվանք չի ճաշակում: նա կատարել է իր կ այժմ քախիծով նայում է տապալված քշնամուն: «զարտթը Է

կա

նան

որոնը որոնց

մեջ մեջներքաշվել են ներքաշվել

մա

պրո

ալին նդվածնե բդկային վիքխարի զանգվածներ: ա

տարբերություն Բեթճովենի, Մոցարտի երաժշտության աշխարտճը

արմարակյացէ, բնակելի դարձած,

Քուստ,

նա ամբողջովին փայլում է ներամբողջովին ջերմացաժ է մարդկային սրտաճույզ շնչառությամբ:

իմ «խոր բյուրեղյա այն

ն ո"

ճը

որ ոլորտին,

ինքն մ քո նա նման / ինջնամփոփ է զրնգուն որով «ին ճույներն իրենց բնափիլիսուկայական պատկերացուժներում շրջապատում էին մոլորակները: Մարդուն Հարազատ, նրա կողմից յուրացված աշխարձը չի վախեցնում, այնտեղ գերբնական ոչինչ չկա: երբեմն Մոցարտը գեղանի է, նրբագեղ, երբեմն ժպտացող, երբեմն տխուր ն անգամ վշտալից, բայց միշտ գեղեպիկ: Բեթճովենի աշխարչը վիթխարի անվերջ է: նրա երաժշտության ամեն է, քե Հանդարտ, Պոչ զեղգեղուն Ճընանսպասելի կարկաչող, թն փոթորիկների պայթյունները, թե սիրաճարներիշշնջոցը, թն աղետների դղրդյունը: Հեղափոխական Համաշխարճային ներխուժել է նրա մեջ ն վերափոխել այն: Թե՛ բնուների թյունը, քե՛ մարդկային կյանջը Բեթչովենի կողմից ընկալվում է տիեղերականորեն, վեճորեն: նե

ն

են

ա

Բողջույուն

ու

ինչ

ձյունները,

փոքորիկ-

դարաշրջանը

Արվեստում վեշի արտացոլումն պաճանջում է արվեստագետից առանձնաճատուկինտենսիվություն, ցայտունություն, գեղարվեստական արտաճայտչականությանմիջոցների աշխուժություն: «Սետրոսի պատմության» նախապատրաստական նյութերում Ա. Մ. Պուշկինը Պոլտավայի ճակատամարտը նկարագրում է պատմաբանի Հանգիստ սառնասրտությամբ. «Պետրոսն իր գեներալների Հետ շրջագայեց ամբողջ բանակը, խրախուսելով զինվորներին սպաներին, ն րավ նրանց ճակառակորդիվրա: կարլը դուրս եկավ նրան ընդառաջ. ժամը 9-ին զորքերը մարտի բռնվեցին,Բանը երկու ժամ էլ չտնեց՝շվեդները փախան: Դակատամարտի տեղում Հաշվված է մինչն 9234 սպանված։ Գոլիկովը ենթադրում է 20 000 սպանված, դաշտի երեք մղոնի վրա դիակներ: էին փոված։ Լնենգուպտը մնացածների Հետ փախավ, նետելով իր վիրաու

տա-

վորների ուղեբեոն ու մինչն 16 000 էին, իսկ կառքերը: Մեկնածները ե 000»: 0»1։ թեն թվերն թվերն ու փաս կոչման ւռարբեր ման մ մարդկանց մինչն նցՃետ՝մինչն24 Ու թեն են տերը ցույց նրա նկարագրոււռալիսճակատամարտի մասշտաբները) թյունն այստեղ վեճի տպավորություն չի թողնում։ Ճեւ՝

ւ

Ուտի

Ճ. Շ. Ա0տա.

Շօ6ք. «օՎ.

10-78

7.,

Դ.

9,

Ը.

218--219.

-

հսկ աճա Ճակատամարտինույն նկարագրությունը «Պոլտավա» պոն մում. ընտրելով բարձր ոճ, Պուշկինը կերտում է Պետրոսիկերպարը ե «տեղծում վիթխարի ճակատամարտիվեճ, տպավորիչ պատկերը:

է

ՈՂԲԵՐՊՇԿԸՆԸ

վերից ողեշնչվաժ՝ ճՀյնժամ

Կանչում է Պյոտրիըքնդալից«Ի զո՛րծ, աստված մեղ Հետ»:

Վրանիցը

Մոտիկներով շրջապատվաժ՝

Նշ

էլավ: Աչքերն անաճ Դոմթն է մարակլի արագոտն է, սքանչելի:

ՈՂԲԵՐԳՈՒԹՅՈՒՆՆ

դուրս

Դոլում Ֆա

Աատվածայինամպրոպն է

Թեդա նաց

ԱՆՄԱՀՈՒԹՅԱՆ

Մարդը մաճկանացու է, ն անձնավորությանը չեն կարող չճուղել կյանքի իմաստի, մաշճվան ն անմաճության պրոբլեմները: Մարդիկ այս կամ այն կերպ իմաստավորում են այդ պրոբլեմները: Մարդկության պատմությունը ճաղեցված է ողբերգական իրադարՎություններով։ Արվեստն աշխարճի մասին իր փիլիսոփայական խորձրրսչածություններում ներքուստ ձղտում է ողբերզական թեմայի: Այլ կերպ ասած, թե՛ անձատի կյանքը, թե՛ Հասարակությանպատմությունը, Թո՛ գեղարվեստական պրոցեսը բազմաթիվ անդամ խաչաձնվում են ողբեր-

ոլտավյան,

Հեա մոք Բորտ, ՀեաԱՔ բախվում, ախվում,

ու

են

դոռ

ոլ

թափով փով պայթում,

պականի սլրոբլեժին: սոցիալական դարը Քսաներորդ:

Հողը փորում շպրտում, եվ կիտելով դինրն անվերջ՝ ու

Թշշում արյան լճերի մեջ: Շվեդ, ոուս, խոցում է, թրով կտրում,

Թմբուկ կոչէ կրճտում,

Թնդյուն, դոփյուն, իրխինչ, կակիծ մաճ

դժոխք

ու

Մայակովսկինգրել

կողմիցն:

ամեն

ՃեղափոխությանճակատամարտերըՊոլտավայից ավելի լուրջ Մեր դարաշրջանի վեճ իրադարձությունները սվլաճանջում են առանձնաճատուկ վառ, պաթոսային դեղարվեստտական է,

այն մեծ ցնցումների, Ճեղավփոխությունների, պատերազմների, Ճգնաժամերի, բուռն փոփոխությունների դարն է, որոնք Ճողագնդի մե՛րը մեկ, մե՛րքմյուս կետում ստեղծում են ամենալարվուծ ադրություններ: Ա Այդ պ ատճառով վ էլէլ ող մենաբարդ, ր։ լարված խիրաղրությ ամենաբարդ բերգականի պրոբլեմի տեսական վերլուծությունը մեր ժամանակակիցների Ճամար որոշ իմաստով ինքնավերլուծություն է նկ աշխարի իմասԱշխարճիվիճակի մյուս կողմն ընդգրկում է կոմիկականի աավորումըո գեղադիտական կատեգորիան: Ջարլի Չապլինի Ճանճարն արտաճայտվեց տրագիկոմիկական ձներում։ Ողբերգականին կոմիկականի փոխազդեցությունն առավել լիովին է Ճամաղատասխանում դարաշրջանի ոգուն է մեծ աշխսարճիվիճակին: ատաճականՀէ, որ գեղարվեստական բոլոր Կարժեքները, որոնցով մեր Հետնորդները պետք է դատեն մեր դարաշրըջանի նրա արվեստի մասին, լի են ողբերդականկամ կատակերդական պաթոսով (ճիշենք Մ. Շոլոխովի, Մ. Բուլգակովի, Ա. Պլատոնովի, ող-

ն

Եվ

Է ԵՎ

ՀԱՍՏԱՏՈՒՄ

նաս

կբոխվը ոռ պոլտավյան Քոցում, Հրե կարկըտի տակ, Ռրոես շնչող մի ամբարտակ, Նոր շարքն ընկնող շարքի փոխան: Սեղմում է սվին: Ռրոլես ամպրուլ

ռումբերն ՋԶուդգուն

ԱՆԴԱՌՆԽԱԼԻ ԿՈՐՈՒՍՏ

որ

են:

Վիջոցներ:

ու

Բ,

յ

Ա.

Ս.

Պուջկին, Երկեր, Հինգ Հատորով,

3,

նր.,

1956,

էջ

ն

233:

Ռ. Ռոլանի, Թ. Մաննի,Ու Ֆոլկների, է. չՀեմինդգուելի, Իրելխոի, Պ. Դ. Շոստակովիչի, Ս. Պրոկոֆնի, Գ. Մոաէլղենշտեյնի, Պիկասաոյի,

լերիատեղժադործությունը):

զ.

ի.

Չայկովսկու չորրորդ

դեղագիտական կառուցի, ի. վածքը, երաժշտագեւտտ կարծիքով, կարող է արՍոլլերտինսկու տաճայտվել «Ռղբերգություն--կործանում-տոն...»1 ֆորքմուլով։Այդ սիմֆոնիայի

ֆորմոլը տիսլաբանականնշանակություն ունի ողբերգական ստեղծադորժություններիկառուցման հլյիչ Լենին» սոնմում ճամար:«Վլադիմիր առաջնորդի մաճվան մասին, Վլ. Մայտռլատմելով տեղափոխության կովակին Հաղորդում է ժողովրղի վիշտը: եվ ճանկարծ ամենաբարձը, նոտայի վրա բանաստեղծն արտասանում է անսղաամենասարսափելի սելի տոնականբառերը. «նս երջանիկ եմ»: երջանիկեմ,

արիա րն

չ Որբեդճանութ

նույնիսկ արցունքն աչքերիոշ։

անցման մեջ

ողբերգականի մեծ Հյումը «Ողբերգության մասին» տրակատում ուշադրություն դարձրեց այն բանին, որ ողբնրգական ճույզն իր մեջ ներառում է վիշտ ն ուրախություն, սարսափի զարմանք:։ Այդ երնեույթիբնույթը բացատրելու ճամար Հայացք դցենք արվեսւտում ողբերդականիպատմական ակունքների վրա' Հին ժողովուրդները, որոնց էկոնոմիկան ճիմնվում էր Ճողադործության վրա, լեգենդներ էին ստեղծել մեռնող Ճարություն առնող վածների՝ Դիոնիսոսի Օսիրիսի(նգի ոու), Ադոնիսի (Հունաստան), (Փյունիկիա),Ատտիսի(Փոքր Ասիա), Մարդուկի(Բաբելոն) մասին: Այդ աստվածներիպատվին պաշտամունքայինտոնակատարություններիժաէր մանակ նրանց Մախէ2 մաչվան վիշտը շը ա իու փոխարինվում ե Հարության վ "րուրախուէ քյամբ ղվարճությամբ: Այդ լեգենդների Հիմքում ընկած Հացաճատիկի «մատը», երբ այն նետված է ճողի մեջ, ե «Ճճարությունըջ՝ Հասկի մեջ: ՍոցիալականՃակասություններիաճման չափով այդ առասպելների բնական Հիմքը բարդանում էր ե ավելի ավելի սոցիալականացայդ

Դ.

է

ու

ու

աստ-

,

ու

ու

5Ֆ6՛ռ

1. Ս. Սոճրումւծ 612152 Շ0րդծքոքոշու Բանաստնղծություններ, պոնմներ, Մայակովսկի,

Օօ

ույՅեր:6.

7Լ--ԽՆ,

Տե՛ս

ՕՄ

71. Օ 7քորասու--

բաորձբ

ու

ու

4.

2,

1964, էջ 98:

ու

սա-

աշլարճից»8:

այս

Հնուց մարդը չէր կարող Ճաշտվել անդոյության ճետ. մաճվան մասին խորՀրդածությունները Հանգեցնում էին անմաճության գաղափամեջ , մարդիկ տեղ1 էին Հատկաց7 ի անգոլության ոո" ո՛ իսկ «նհոլաներում» / ն չարին ծիծաղով էին այնտեղ ուղեկցում նրան: Պարադոքսային

Ռո» ին,

Հ,

մառվան

բա բայց

մասին

խոսում

է

ո

Հ

ե

ողբերդությունը, ղբորգությունը

ալ

ե որդ ժոայ-

ն անդամ Ճաղբանությունը: երդիծաբանություննապացուցումէ արող Ճաստատում է անմաքական չարի մաճացությունը, իսկ ողբերգությունը ճությունը, բացաճայտում է մարդու մեջ բարի գեղեցիկ նախասկիղբծ 4ն բոսի մաՀվան: Հրճվու մաճվան:հղՈղ ները, բը, որոնքնք Հւաղլա Ճաղքանակում, մ, Ճրճվումեն,չն մախ ու

Ֆէ՛ս

/

Փես

ու

ու

|

նում

Թօոքօշել «16քոյքի,

խորջթախծի

դրսնհորվումէ տարբեր ժողովուրդների արվեսհբեվանՒի զուգակցումը, ստում. թե՛ էսկիմոսների ողբերգականդործողություններում (ի. Ֆ. Կրուպենշտեռնի նկարագրած), թե՛ ճին ճեքիաթներում՝ կորեական՝ «Սիմ Չեն», բանտու՝ «Յոթ ճերոսների յոթ թոչունների մասին»:Հին ճնդկական դգեղադգիտությունն այդ օրինաչավիություննարտաճայտել է «սամմաճվան սարի» Հասկացողության միջոցով, որը նշանակում է կյանքի մաճացող մարդու վերամարմնավորումը մի այլ կենդանի շրջապտույտը՝ էակի՝ կախված նրա ապրած կյանքի բնույթից: Հին Հնդիկների մոտ մեվերամարմնավորման) կոնցեւզցիան (ճոգու եւտմաճու սռեմպսիխովզի կապված էր գեղագիտականկատարելության, առավել գեղեցկին ճասնելու գաղափարի Հետ Հնդկականդրականության ճնագույն Ճուշարանում` վեղաներում,ճաստասովումէր Ճանդերձյալ աշխարճի դեՀին մեքսիկացիների Ղեցկուքյունն այնտեղ գնալու ուրախությունը»: մոտ ես պրոբլեմը, ուներ մեռածների այլակեցության գոյություն է ոչ թե մարդկանց բարոկայն այառեղ «վերջնականբախտը որոշվում են յական վարքով, այլ այն մաճվան բեույթով, որու նրանք ճեռանում

Եր., 1922,

էջ 124: 1967, 39 2, էջ 166--167: նռրադգույն մաճվան ճետազոտություններիՀամաձայն բնության մնչ կյանքի շրջապտույտը նկատել են նան ոչ ճողադործականժողովուրդների, որոնք իրենց դատողությունները Հիմնում էին տարվա եղանակների ճերթափոխության դիտարկումների վրա (աշունն ու ձմնոր բնության մաճացումն ենյ գարունն ամառը նրա ճարությունը):

անցումն ուբախության:Ողբերգականճույզ՝

ու

՛

Վշտից ուրախություն դաղտնիքներից մեկը: Դեռես

վում. աստվածներիմաճվան ու Ճարության ճետ սկսհցին կապել երկրային տառապանքներիցազատվելու աւղավենները, ճավիտենական կյանքի Ճույսերը (Քրիստոսի մասին լեգենդը): ոլորկռնցեսդտուալ-իրադարձային Ողբեոբգականի օբինաչափությունը «ում` մահվան անցումնէ հաբության,իսկ Ճուղական ոլորտում` վշտի

Շոճ.,

Է.

6.

քում.

2, էջ 41:

մօօո-Ոօթորտեց

1961,

11թծծաաւմւանծոոտ Փաղօօօֆոտ.81, 1963, 6. 178. ղղ. 7. 1տոօոքոքօտումատ ոշօքող ԼԱռարծու-ոծ- 1, Ըօօօհ Ո.

«Փաղօօֆու

արձ.

226--227.

1ՎՇՇՈՇՂՕԾՅՒՒՇ ԵօրՕՌուօթ.

ԽՆ,

բեոգությունը տխուոերգ է անդառնալի կոբստյանմասինն ուռբախ ճիմն՝ մաողուանմահությանը: Ողբերգականի Հենց այդ խորքային բնույթն է

գիտակցումկեցությանիմաստը,վեոլուծումճամընդճանուր պոոբլեմներ: Ողբերգությանմեջ, ինչպես ենթադրում էր Հեգելը, մաճը միայն

Բը,

դրսնորվում, երբ վշտի զղացումը լուծվում է ուրախությամբ. («նս երջանիկ եմ...»), մաճր՝ անմաճությամբ: ակունքներում,ճին լեգենդներում անմաճությանդաՈղբերդականի ղափարը բացաճայտվում է պատրանքայինձնով՝ ճանդերձյալկյանքի դոյության ու սպանված Հերոսի ճարության մասին գաղափարիտեսքով: Ջբաժանելովալդ պատրանքայինպատկերացումները,չի կարելի, սակայն, չընդունել, որ դրանցում թաքնված է ոռնալփիլիսուփայագեղագիտական պրոբլեմատիկան,երկրայինանմաճություն գոյություն ունի: Հերո-

ոչնչացում չէ: Դա նշանակում է նան կերպարանափոխված տեսքով այն բանի պաճպանումը, ինչը տվյալ ձնում պետք է մեռներ: ինքնապաճպանման բնազդով ճնշված էակինՀեգելը Հակադրոմ է այն մարդուն, որն ազատ է «ստրկական գիտակցությունից»ն ընդունակ է կյանքը վոճաբէրել ճանուն բարձր նպատակների: Հեգելի ճամար անվերջ զարդացման դաղափարնըմբռնելու կարողությունը մարդկային բանականության կարնորագույնբնութագիրնէ: Համաշխարճային գեղարվեստականմշակույթում ողբերգականիրադրությունների իմաստավորման մեջ դրսնորվել են երկու ծայրաճեղ տեն բուղդայական: սակեւտներ՝ էկզիստենցիալիստական էկզիստենցիալիզմը մաճը վերածում էր փիլիսուիայության ու արանճատի ինքնաբավ արվեստի կենտրոնականպրոբլեմի: Հաստատելով են ժեքը, էկվիստենցիալիստները ճանդում մի պարադոքսի.անձի մաճը դադարում է Հասարակականպրոբլեմ լինելուց: եթե անձն անջատվածէ մարդկանցից, ապա նրանք ի՞նչ գործ ունեն նրա կործանմանճետ: Տինղերքի Հետ մեն-մենակ մնացած, իր շուրջը մարդկությանըլվդացող անՃճատինճամակում է կեցության անխուսափելի վախճանականության սարսափը: հսկ ինքնաբավորենարժեքավոր անճչատն իրականում դուրս Հ դալիս անճեթեթ անձնավորություն,որի կյանքը զրկված է իմաստից ու արժեքից: ՔուղդայականությանՀամար մարդը, մեռնելով, վերածվում է այլ էակի։ եքե էկղզիստենցիալիզմը կյանքը ավասարեցնում է մաշճշվան է, (կյանքը նույնքան անճեթեր որքան ն մաճր), ապա բուղդայականգաղափարախոսությունըմաճը ճավասարեցնում է կյանքին (մարդը, մեռնելով, շարունակում է ապրել: ուստի մաճր ոչինչ չի փոխում): Թե՛ մեկ ն թե՛ մյուս դեպքում փաստորենվերացվում է ամեն մի տրագիզմ։ Անձի մար ողբերգականճնչեղություն է ձեռք բերում միայն այնտեղ, որտեղ մարդը լինելով բարձրագույն արժեք, ապրում է Ճանուն մարդկանց, կ ճասարակական չաճերը դառնում են նրա կյանքի բովանդակությունը: գոյություն ունի անձի անչատական անկրկնեԱյդդեպքում, մի կողժից՝ մի լուրատեսակություն ն արժեք, իսկ մյուս կողմիը՝ մեռնող Ճերոսըշարբունակությունէ գտնում ճասարակությանկյանքում։ Այդ պատճառով էլ Հերուի մաշր ծնում է մարդկային անճատականության անվերադարձ կորստյանզգացում (այստեղից էլ վիշտը), ն միննույն ժամանակ ծա-

ապրելու ն՛ իր գործունեությանարդյունքներում, ն՛ ժողովրդի Հիշողության մեջ, գործերում, սխրանքներում։ Այդպիսինէ Հարության մասին առասպելներիեհտնում կանգնած ճշմարտությունը:Ողբերգական ստեղծագործությունն անձի մեջ քացաճալյտումէ այն, ինչը շարունակուԹյուն է դտնում մարդկության մեջ: սը մնում

է

'

ՈՂԲԵՐԳԱԿԱՆԻ

ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ

Մարդըկյանքից

ՓԻԼԻՍՈՓԱՅԱԿԱՆ

ԱՍՊԵԿՏՆԵՐԸ

է անվերադարձ Մաճր ապրողի փոխակերպումնէ մաճացածի։ Սակայնողջի մեջ մաճացածը մնում է ապրելումշակույքը պաճում է այն ամենը, ինչն անցյալ է, դա մարդկության արտագենետիկականճիշողությունն է: Յուրաքանչյուրմարդ մի ամասում 2. է, բողջ Տիեղերք չայնեն էր, որ ամեն մի դամբարանիտակ ամբողջ աշխարճի պատփություննէ, որը չի կարող անճետ անցնել: կ, Մարքար դեռնս վաղ շրջանի աշխատություններումքննադատում է անճատականանմաճության գաղափարը, դրան ճակաղիր առաջ բթմշելով մարդու ճասարակականանմաճության գաղափարը: Մարդկային դործունեությանպտուղներն անձնավորությանկյանքի լավագույն շարունակությունն են, մինչդեռ անճատական անմաճության Ճույսերըբ են: ոլատրանքային իմաստավորելով անկրկնելի անճատականությանկործանումը որպես ամբողջ աշխարճիանուղղելի խորտակում, ողբերդությունը միաժաէ տիեզերքի ճաստատունությունը,ճավիտենակամանակ ճաստատում նությունը,անվախճանությունը,չնայած նրանից վախճանականէակի ճեռանալուն։ Եվ բուն այդ վախճանականէակում ողբերգությունը գտնում է անմաճ դծեր, որոնք նրան կապում են տիեզերքիՃետ, վախճանականն՝ անվախճանի ճետ. Աղբեոգությունը առվեստէ, որը փիլիսոփայական ու է լուծում պոոբլեմնե-դնում բարձբագույն կյանքիմետաֆիզիկական Ճճեռանում

`

:

դում է մարդկության մեջ անձի կյանքի շարունակման դաղափարը (այստեղից էլ ուրախության մուոիվը)։ են առանձնաճատուկ ճասարակական ՃաՌՈղբերգականի աղբյուր ծ ն ն հշ, ճասունացա կասությունները՝ բախումը պատմականորեն անճրաժեշտ, ն պաճանջի նրա իրագործման ժամանակավոր պրակտիկ թյան միջն'։ ֆի անխուսափելի անբավարարությունը, տգիտուեն դառնում: ՈղՃաճախ թյունը մեծագույն ողբերդությունների աղբյուր են բերգականում իմաստավորվում կեցության Համբնդճանուր պրոբլեմները, այն կառղվածէ մարդկության Ճճամարելք որոնելու ճետ: Այդ կատեգորիայում արտացոլվում են պարզապես մարդու ոչ քե մասնավոր թերությունենրից առաջացած դժբախատությունները,այլ ամբողջ մարղկության քշվառությունները, կեցության ինչ-որ ճիմնարար անկատարելությունները: '

անճնարինու-

տելիքի

ՈՂԲԵՐԳԱԿԱՆՆ

ԱՐՎԵՍՏՈՒՄ

դարաշրջան ողբերդգականումմտցնում Ցուրաքանչյուր

՝

է իր գծերը ե

առավել ցցուն է ընդղծում նրա բնույթի որոշակի կողմերը: ՈղբերգականՃճերոսնանճատական կեցության շրջանակներից ղուրթ հկող ինչ-որ բանի կրողն է, իշխանության, սկզբունքի, բնավորության, ինչ-որ դեմոնական ուժի կրողը: Անտիկ ողբերդության ճերոսներին ճանախադուճախ տրվել է ապադայի իմացությունը: Մարդարեությունը, շակումը, իմաստուն երազները, աստվածների ու պատդամախոսների են ամենն մարգարեականխոսքերը՝ ողբերօրգանապես մտնում այս դության աշխարճը: Հույներին Ճաջողվում էր պաճպանել իրենց ողբերդությունների Հիտաքրքրաշարժությունը, թեկուզե քե՛ գործող անձանց, Թե՛ Հանդիսատեսներինճաճախ Ճազղորդվումէր աստվածների կամքը» կամ երդչախումբբ կանխագուշակում էր ճետադա իրաղարձությունների ընթացքը: հրենք՝ ճանդիսատեսներնէլ լավ գիտեին այն ճին առասպելների սյուժեները, որոնց ճիման վրա էլ առավելապես ստեղծվում էին ողբերգությունները: Հունական ողբերգության 4ետաքրքրաշարժությունն ամուր կերպով խարսխվում էր ոչ այնքան սյուժեի անսպասելի շրջուդարձերի, որքան դործողության տրամաբանության վրա: Ողբերգության ամբողջ իմաստը ոչ քե անճրաժեշտ ու ճակատադրականճանգուցալուծման մեջ էր, այլ ճէրոսի վարբազծի բնուլթում։ Այստեղ կարնոր է այն,

ինչ է

Թե

ում,

Տք՛ս

ՈՈՅքոԸԽԿ.,ՅԵՐՇրԵԸ Փ. Շօս.,

1.

29, էջ 495:

ճատկավես այն, թե ինչպես Հլ

ե

է տեղի

ունե-

Անտ

ծում ն Ճուն նճրաժե իզ ողբե ղբերգությա ն ե րոսը գործում է անձչրաժեշտուխյա ունի նա «եջ: ի վիճակի չէ կանխելու անկանխելին, բայց սլայքարում է, ը Հենց նրա ակտիվությանմիջոցով է իրացվումսյուժեն: Ոչ քե անՀրաժեշտությունն է անտիկՃճերոսինտանում դեղի ճանդուցալուծում, այլ նա է իր դործողություններով իրականացնում իր ողբերդական ճակատան Այդպիսի ւ ւ քում ի «է «Էդի արքա» գիրը: բաին է է դիպը ի լեսի ողբերգությունում։ նա իր կամբով, գիտակցաբար ազատորեն, ճարցուխորձով| տեղեկանում է Թեբեի բնակիչների գլքին եկած դժբախտությունների պատճառներին։ եվ «Ճետաքննությունը»շուռ է դալիս ընդդեմ դգլիսավոր«քբըննիչի». պարզվում է, որ Թեբեի դժբախսությունների մեղավորն ինքը Էդիպն է, որը սպանել էր իր ճորը ն ամուսնացել իր մոր ճետ: Մակայն անդամ ընդճուպ մուենալով այդ ճշմարտությանը, էդիպը չի դադարեցնում օ«ճետաքննությունը»,այլ այն ճասցնում է մինչն վերջ: Անտիկ ողբերդության ճերոսը գործում է ազատ նույնիսկ այն ժամանակ, երբ ճասկանում է իր կործանման անխուսափելիությունը, նա դատապարտված էակ չէ, այլ իրոք ճերոս, որն ինքնուրույնաբարդործում է աստվածների կամքին ճամ ապ ատասխան, անճրաժեշտությանըճամաչասի:

Նա

Սոֆոկ

|

Կ

ու

Հունական ողբերգությունը ճԵրոսականէ: էսքիլեսիՊրոմեթեոսը սխրագործություն է կատարում ճանուն մարդուն անձնվիրաբարծառայելու ն պատժվումէ կրակը մարղկանց տալու ճամար: երերգչախումբը ղում է, մեծարելով ճերոսական նախասկիզբը Պրոմերեոսի մեջ. Համարձակես Չես ընկճվում

դու սրտով, ն դու երբեք փորձանքներումչար, դաժան:

Մոչին ւ իջին դարերում

ողբերգականըճանդես է դալիս ոչ թե որսլես Ճեայլ որպես մաբտիբոսական: Այստեղ ողբերգությունը բ բացաճայրտում է դերբնականը,նրա նպատակը ը մխիթարությունն րութ յ է: ի տարջ Ք'րուր ձրություն Պրոմեթն ի լուսավորված է ողբերգությունը ոսի, րիստոսի մարտիրոսական լույսով: Միջնադարյանքրիստոնեական ողբերգուԹյունում ամեն կերոլընդգծվում էր մարտիրոսական, տառապալից նաչ նրա խասկիղբը՞: կենտրոնականդործող անձինք նաճատակներնեն, բոսական,

ո

՛

էչ 109: Տ

տեղի ունենում,

ւ

Լքճսճուոտ Դքճրճղոք. հԼ. 1956, Ը. 61. Ճքօրօանրոտ ՈԾ 8Ըրօքոմ 32ՈՅ068ըՕՈ6ԱՇԵ0Ր0

Տե՛ս

Տե՛ս

ՎԼՇՇՇոԿԸ Ի. Յ.

1136քոյոււաճ ոքօտ386ՈԹ ՈՆ

16ռ1քն.

ՒԼ, էչ 517--518:

ԽԼ, 1953,

1.

1,

«ՀՏ

41 256

ա

ա

'

մս

Տրի

ոզխիւղվմոխ ակղմ իզ

Ա

լոսոսղվ մյ ոզխոու սզենդվը

՛ւ

վիկ,

-ղուչ

են

"դողմց «Ժոսբլ, Հղոսքցիսեմզկոտտակ ղվլաջաիխտոր:վազվեվլը զժգտվ, լ

մմզո տմղ մղոսքքիսմսխողմոմղ 7 ղժղվ ող մողեղու վիղզրոավյ մքոս Հձվբմոծ ղձվղոփտոքլ կոտվր վմզղժղարմոմտ վր :չիսժղոասմեկո տմղ ո նսեմոկատղսղտկղվմոտմո վցոմվո մժ տղ ւոզեղոչ 14ցոխինդոտկնատկ «րռրմզմոմգի վողզվիսց'ղվնզոյսվո «ղվենմս րողծք| մզջ 9 ղվնեմսփսքն -կեղսար տղ լոսակ ղզ սզրսավյ ղոմղ» մմզսոմ դոկոմեոտտկոք չնվմ -զղղածլիամսիխուղմ ճղոմղդղզ յզիղթ մմզղժղա րմոամոո ճղոմղ 'մմզղժղուր -ահղոչ վժղոկ ճղցմվ յոսմկ ղլ ձզր ճղցմվ ղատցվիսց ղ ղսզրաովյ չրոոմզղղւաիցիսեմցմնսվմվիոոժցշ ջոիմսաիողրմոր 1 իվմմ 1զիոտսո ամս «մղոմաղդոձմղ վրեվիոոցս վկաղուրտթ մաղ յ ղվովոոքտ ճվղաը աղդմ դոկոլիսիդ դոկափյզո տմղ 1զմզմ ուման «դվ դզրտ իսմզդսացտոխ պվժմզդ 1զմտանոմ ձղվ դզրտ տկ ող ղվովուլղվ ղվովողլտ ղչմողետ մոՀ Վուտ Քիսք չմղոաիքիսքուրՏ րատկմժղոնմոաովիոկ 4,ռ Օոռիտո 4, "մմվե պուտտկով մոՀ 4,ս ղէ օոկղմ տոսժրվչ ոմղ ՛վղոոէ ժվմոկ ղոոիջիսմոտնճ «ոմ ղոնրվմվշմեղա վր Հա մւմսյս վմզդղանցիսեմղմնսզ վմզժմկ «վմզղ -ղոսքքիսմզմոամոչ ղվլոկնմոր լոսիք նո «մչմտողվեըչրատոցղիմոտ1զտե սճատմտ ձատ վզի տ ղժմղսմեկո նքը :յոսովելը կվոտյկ վրոն 9 յրս

ոզոմս ղվոտր ղոՒցիսղմ մ -աղվոր (մսոջտոխ մվ ղժղվ) լոտ 6ՏՈԲ5 ոն նո վոսիտքո չում ղոսմ ց լյոսղասմսմս ղզմամոփսովլվք:ջյոստչմոռղվծո -ոջտոխ ղոքիսեմզմնս տմղ ղ վչմոոձտ ղեմոր վկողտրուք մող դալի ղվիոցոխտուտ մլ ովյտտ ղվմտոմտ ղեմուր վմոնողձվրը Համտոնոմ

Դ(գոն գիդ»ղղվրմուր ող

«դվեսչ վր ղո

մբրադմ (դոկ «րոսմզնստ վովխոքտ ջոիմտ լ վողովչ -տուսմզչսք Հ" Մո) ղակտոսմվտմոր-քմոծուոմո դոքցիսեմղմնա ճՔղոմղ սմղարքիսցջոիտմոխոտոն նղոմղ վժղոծղուտ ղդատկողցավիոչլոսմուրուտ 3 տվոովղո ղզք դվուկողչդամգ դվ մսով,2 յոսնկդմոկ «ճվմդամեո1 -ցք սիոմո մվ իսմզղյց «ղզմստքոչտնոմ «վկոտննս ղզքիղով,կով '(մմվոժվ)շ դէ ) Պոկաոնմողոկղղ զ բո) մղզժիսԴողեղոչ ճղակնւմոոր ժղոնկցմուկ փամզղատջտտո վրլյիսղմ ղականմոոիակ լոսիմտոնոմ ր ոկ ՛իսյոստ

-մոխոոտոն ղոկոանսմում բ,ոկ | յոսիոյոիոիոցոչջ նմա 7 ղակոտոտկոչ տսր ովղվճմզի, չոզնեղուչ վմզղոսմզչ մվ ղղվկողվնեզչ մժղոնկյմոտկ նո տոմ ողն վժուտ վանլխեվ ղ վղուտովմբ ղոժ ց ջեզկդոտվիտ վակովչդոմբ մժղոնկցմաոկ ղականհմզմնսվզքղով,

սրսղողո

չս

չմկյր ճվմ

-պղչվտմուչատտմովմզղմովոնան դոքքիսդղջոմզի3 լոսղջմտն ղվզիղով, հրո մող իղ մղ տմի ճղղց» վժրվչ «Տմոողվձտկվողո վոզե մջմոնոմգի մմս ղվլողվաքն նսձժ «(4բնսչոսոստխռ -ոՒջիսեմզմնս կվողտ մլ կստոչ

վժովսքն ղզ ղոկումվ) մմզդվ ղոկ ղղոսիցիսմեոչմոո|նտ ղվմղդմոչոմվո նզտ ղի ղոսղ ղոնքիիսղատկողմմզե 7 ղղոաքքիսդուկուղմ -ռոմվվղատկոմվղտ մդսամո նմամկմզ վեմակորոջ -որ :մմղանմուտվոկ«մղաքջիսդակոադմմգե ղոցիսեմղլմնս ղոլմոնողճվը 1 յոսականճում ճղր «ղոլ պակոտվեոնգե կողորոթովի իզ չմմզդժղզմօ վժղկմզ Հանմզկոտակ ղվիոցոխատոր» ղզ վեմոկոչմողվնտ նսճզղոս դաքցիսքան վմկմզ 1զստ ղզ ճնղան«մմհսջովբ 1աղուտոուտ«մմզժբվչ ղաոկտլսմոմ վմոն ճնղվմվղլ 1զտոտո| իսմվո նղզմվ ղոկոաղզտվիոծջ ղամսոոլ, դտկոզ4 Հղոմղ «քաիղտոր ղզ վժղոծղոտ ողոաղետսր 2 նցքս դոքմոնողճվը ղուցիսոսմվոմուր մող ղը լոսմովփ կողորոք 'ս

չո

յս

-ղումբչմիվտսր

վմզոհոտչվկողորոք չմմղժսճնողմո Վ«մղով, -ովր -կցր մի

ջոկղմ ոոմի ղոցիսղոմող ղ «մմզղմզցիոո մջղոքվ վմոնողծվը ղղ վղիղով, 1 մոսդումջմում տմղ վղոկտեմզմելյ չմմոխմզկ Հ«ղաժոտտցի դ վմոնողձվը վշեռղորջտո ղոքքիսղցոմգի վղոճմմոամոն

չմղսիցիսվիոծ վնսճցղոավնդտ լոսխոմե ց նըտ մաղմոկ րոսղ -ոմչ «մղաէլիսղակտղմմզե Հոքքիսեմզմնս ղոքմոնողձվը տեռտ «ղլմաղակողմ դիորտեղոտվրյրոսղցղ:ս կվողտ զքղ փոսդաիքիսեմցմես Ղզ վնցտ մմզղոմ ղոկատմսիսոողցրո ոցն ան ւ(վմզղժվղութմո տոմ վինատուչկ եզժ ղդ «ամզխոասուտ մրաքիսմոլվվոի դոլիվմվչմեղո լ լիսիկտախորձոմ (յոսո

զտդքո)

դքո ւո ող4 սն կողի) ղվիոմկմը հյոսչմտ ոո մղշաքքիամողիվոր չմժյոոկ «ոտզչ ղոքլիանմցժելյ վոստոսո| վր 1 յոսմռտ յոստոժղոոյղզ | ղվովեեքը տան դամ «Մղոմե վգոքմտ դպ Հվ փզիտ ժղամս ացտոռտ կով "մզղժղոախոույուռ ղի ղլզ մղոց վզի «մմզ ղժղոծյյուտնճղակնմվոր ղատն վզղլխո ղզ փոսղվլ դւոզչիամս «մվիմոքիվոր :մղահլիողոմարոմտ մողտոաղչ»1 ձսմոսղմմղոքէքիսեմզմես դոքքիսմոցվոյր ղոլմոնողվը ուտ

չճյոսմզղ

մաս յոսմզղիրամիան«ղր սմվո յոսմզղղանցքիսնմսոիտջ -Ժղոխուսուտ ղոաքքիսղաքոկդո ղյցղտե ոսքքիսմոլզվվոր նզտոտ ղոիքիսմանմողո մզժիս ճղոմդ մսոժ Ժղումղնսգյ»'8զր սմվո ղառսմ ճղզմվղղ տովիոմքն մո ղզվոոր վանխեվ դ վղոււտովմբ 1 բոսղոծմցի մժոտ Փոխննս իոկ վովուտտոկ9 մոտօ ղոմղ «ղանը դղոկոչոտոախիղ չմրաքքիսնատկոռչ զք ս տլ, զ ղաքցիսեմզմնս ղորմմոր մշ

ս

«Հ

Հահմցմնս ղդաքիսմոլքվոյր 1

Վերածնության դարաշրջանում արվեստը մերկացրեց ողբերգական կոնֆլիկտի սոցիալական բնույթը: Բացաճայտելովաշխարճի վիճակը, նրա կամքի ճաստատեց մարդու ակտիվությունն ողբերգությունը ազատությունը: Թվում էր, թե Համլետի ողբերգության էությունն այն իրադարձություններիմեջ է, որոնք տեղի են ունեցել նրա ճետ: Բայց նման դժբախոություններ տեղացին նան Լաերտիվրաս հսկ ինչո՞ւ դրանք կանրտըպասսիվ է, մեր կողմից չեն ընկալվում որպես ողբերգություն: ընդառաջ է գնում անբարենպաստ իսկ Համլեոն՝ ինքը գիտակցաբար վշտերի մի ծոՀանգամանքներին: նա ընտրում է գոտեմարտը «ցավ է վի ընդդեմ»: Հենց այդ ընտրության մասին խոսքը նշանավոր մենախոսության մեջ. ու

.

ու

1ինել թե չլինել, ալո է խնդիրը, Ո՞րն է ճոգեպես ավելի ազնիվ: Տանե՞լ գոռ բախտի պարսաքարերըն սլաքները,

ալԱա ւա,

ո ԺԶոորի թ ընդդեմ, :

աե, լք արտն :

Շոուին է պատկանում ճետնյալ զվարճալի աֆորիզմը՝խելոքնեեն աշխարը ըը «արմարվում են աշխարճին, ճիմարները ձգտում Հարփոփոխում ն պատմությունը իրենց, դրա ճամար էլ աշխարճը մարեցնել կերտում են Հիմարները: Այդ աֆորիզմը պարադոքսայինձնով ըստ էության շարադրում է ողբերգական մեղքի ճեգելյան կոնցեպցիան: Խոճեմ մարդը, գործելով առողջ բանականությամբ, ղեկավարվումէ միայն իր իսկ ողբերգական ժամանակի կայունացած նախապաշարումներով: չեգործում է իրեն Հաստատելու անճրաժեշտության ճամեմատ, չնա րոսը յելով ոչ մի Հանդամանքի։նա գործում է ազատ, ինքն ընտրելով գործոնպատակները: նրա ակտիվության, նրա ղությունների ուղղությունն անլվականբնավորության մեջ է նրա կործանման պատճառը: Ողբերգաճանդգամանքկան ռանդգուցալուծումնընկած է բուն անձի մեջ: Արոասբքին ները կարող են սոսկ ճակասության մեջ մտնել ողբերգականճերոսի բնավորության գծերի չետ ն դրսնորել դրանք, բայց նրա վարմունքների բուն իր մեջ է: Հետնաբարչ ապասոճառը նա ինքն է իր մեջ կրում իր կորժանումը: Լստ Հեգելի, նրա վրա է ընկած ողբերգական ճանցանքը: Ն. Գ. Չեռնիշնսկինիրավացիորեն ասում էր, որ մաճացածի մեջ ն մեղավորին տեսնելը անբնական դաժան միտք է, ն ընդգծում էր, որ բ.

-

ու

Վ.

Շեքսպիր,Ընտիր երկեր, հրկու Ճատորով,

Ճ.

1, եր., 1964,

էջ

77--78:

այն անբարենպաստ Հերոսի կործանմանմեղքն ընկնում է Հասարակական է Հանգամանքների վրա, որոնք Հարկավոր փոխել: Սակայն չի կարելի Հաշվի չառնել ողբերգականմեղքի ճեդելյան կոնցեպցիայի ուցիոնալ Հատիկը, ողբերգական երոսի բնավորությունն ակտիվ է. նա դիմադրում է աճեղ Ճանգամանքներին, ձգտում է գործողությամբ լուծել կեցության ամենաբարդՀարցերը: Հեգելըխոսում էր աշխարճի վիճակը Ճճետաղուռելուողբերդության մասին: «Հաժլեւտում», օրինակ, այն բնորոշվում է ընդունակության այսպես. «Խզվել է ժամանակներիկապը», «Աշխարչնէլ բանտ է, ն Դանեմարքան ամենավատերիցմեկն է», «Դար, որ դուրս է ընկել շավղից»: Տեսականխորիմաստունի Ճամաշխարճայինջրճեղեղի պատկերը: Դարաշրջաններ կան, երբ սլատմությունը դուրս է դալիս ափերից: Հետո է ճունի մեջ ն շարունակում իր մերթ երկար ու դանդաղ նա մտնում է այն բաանշտապ, մերթ բուռն Ճոսանքը դեպի դարերը: Բախտավոր նաստեղժը, որը պատմության ափերից դուրս գալու բուռն դարում գրչով նա է չփվում անխուսափելիորեն շփվել է իր ժամանակակիցներին. պատմությանը, նրա ստեղծագործության մեջ այս կամ այն կերպ արտացոլվում են պատմական խորքային պրոցեսի էական կողմերից գոնե մի քանիսը: նման դարաշրջանումմեծ արվեստը դառնում է պամության աշխարճի վիճակի, «ճամաշխարողբերգությունը՝ ճայելին:Շեքսպիրյան ժամանակակից ողբերգության սկըղարտացոլումը, Հային պրոբլեմների բունքն է: Անտիկողբերգությունում անճրաժեշտությունն իրականացվում էր դարերն անչճրաժեշտություՃերուի ազատ գործողության միջոցով: Միջին աստծո ընդվզեց ընդդեմ նը վերափոխեցին քմաճաճույքի: Վերածնունդն անձրաժեշտության ն ընդդեմ աստծո քմաճաճույքի ն ճաստատեց անձի ազատությունը, որն անխուսավելիորեն վերածվում էր նրա քմա.աճույուժերը զարգացնել քի: Ռենեսանսինչճաջողվեց Հասարակության բոլոր ոչ թե ճակառականձի, այլ նրա միջոցով ն անձի բոլոր ուժերը՝ ի բաՀւսըօրություն ճասարակության, այլ ոչ թե ի չարիք նրա: ներդաշնակ, մեծ մակողմանի մարդու ստեղծման Հումանիստների Հույսերին իր ակըսանչատապաշտության բուրժուսկան ռեցնող շնչառությամբ Հպվեը ված դարաշրջանը: Այդ Հույսերի խորտակման ողբերգականությունը բղզգացին առավել սրատես խորաթափանց այնպիսի են ինչպիսիք Ռաբլեն,Սերվանտեսը,Շեքսպիրը: վերածնության դարաշրջանը ծնեց չկանոնակարգվածանձի ողբերդությունը: Այն ժամանակաշրջանումմարդու ճամար միակ կանոնակարսա-

արվեստադետն

ու

վերջին պատվիրանն էր. «Արա ինչ Թելեմի մենաստանի առաջին ն Պանտադրյուել»)։Սակայն ազատես» «Փարգանտյուա ուղում (Ռաբլե: ու

գը

«Հելով միջնադարյան կրոնական կապանքներից, անձը «աճախ կորցնում էր նան ամեն մի բարոյականություն, խիղճ, պատիվ: Վրա Ճասած բուրժուական դարաշրջանը պատրաստակամություն Ճանդես բերեց «արա փնչ ուղում ես» ռաբլեական թեղիսը վերափոխելու «բոլորի սպլատերաղմը բոլորի դեմ» դոբսեկյան լողունդով: իրենց գործողություններում անկաշանսաչմանավփակ են շեքսպիրյան ճերոսները (0թելլո, Համլետ): կանդ ոչ մի բանով չեն կանոնակարգված չարի եվ նույնքան էլ ազատ են ու

ու

ուժերի գործողությունները

(Յագո,կլավղդիոս):

Պատրանքային դուրս եկան Ճումանիստների այն ճույսերը, թե միջնադարյան սաճմանակիակություններից ազատված անձը իր ազատույունն չի գործադրում: եվ այն ժամանակ չկանոնակարգված ի չարը անձի ուտուիան իրականում վերածվեց նրա բացարձակ կանոնակարդգՄան: կանոնակարգը դրսնորվեց. քաղաքաղ. այդ Ֆրանսիայում 1711 կանության ոլորտում` բացարձակ միապետության մեջ, գիտության իիլիւուիայության մձջ՝ մարդկային միտքը խիստ կանոնների ճունի մեջ մտցնող մեթողի մասին Դեկարտի ուսմունքում, արվեստի ոլորտում՝ կլասիցիզմի մեջ. Ուտուղիստականբացարձակ ազատության ողբերգությանը ճերթափոխելու է գալիս անձի բացարձակ ռեալ նորմատիվային ձչաժընդճանուր նախասկիզբը ողբերգությունը: ապպլայլմանավորվածության խբըն պետության նկասոմամբանձի պարտականությունճանդես է դալիս նրա վարքագծի սածշմանափակումներիդերում ն այդ սաճմանավակումմարդու կամքի ազատության, նրա ները ճակասության մեջ են մնում կրքերի, ցանկությունների, ձգտումների Ճեւու Այդ կոնֆլիկտը կենտրոնական է դառնում Կոռնելի ն Ռասինի ողբերգություններում: Ռոմանտիզմի (2. չայնե, Ֆ. Շիլլեր, 9. Բայրոն, Ֆ. Շոպեն) արվեսսռում աշխարճի վիճակն արտաճայտվումէ ողու վիճակի միջոցով: ծիասթաղվությունը ֆրանսիական բուրժուական Հեղափոխության արդյունքծասարակական տռաջադիներից ն նրա Ճարուցած անվստաճությունը են ծնում ճամար բնորոշ Հւուքշռոմանտիզմի մության նկասոմամբ, նաէ, որ ճասէընդճանուր գիտակցում մխարձճայինվիշտը: Ռոմանտիզմը խասկիվբը կարող է ունենալ ոչ թե աստվածային, այլ սատանայական բնույթ ն ընդունակ է չարիք կրելու: Բայրոնի ողբերգություններում («Կա"

ու

ն նրա դեմ սպայքավեն») ճաստատվում է չարի անխուսավփելիությունը նման է էլուցիֆերը: Կայենը չարիքի մարմնացում րի ճավերժությունը: մարդկային ոդու ճղորության ոչ մի Հի կարող Ճաշտովելազասոության ու

սաճմանավակության ճետ: նրա կյանքի իմաստր խոորվության մեջ է, Ճավերժական չարին ակտիվ ղիմադրության մեջ, աշխարճում իր դրությունը բոնությամբ փոխելու ձգտման մեջ: Չարն ամենազոր է, ն Հերոսը կյանքից չի կարող վտարել նրան անդամ իր կործանման գնով: Սակայն դիտակցության ճամար պայքարն անիմաստ չէ, ողբերռոմանտիկական դական Ճճերոսըթույլ չի տալիս երկրի վրա չարի անբաժան տիրապեռություն Ճաստատել: նա իր պայքարով ստեղծում է կյանքի օաղիսներ այն անապատում, որտեղ չարն է թադավորում: Քննադատական ռեալիզմի արվեստը բացաճայտեց անճատի ն Հասարակության ողբերգական աններդաշնակությունը: 211 դ. ողբերդային մեծաղույն ստեղծագործություններից մեկը Ա. Պուշկինի «Բորիս Գոդունովն» է, Գողունովն ուղում է իշխանությունն օղզտագործելի բարօրություն ժողովրդի: Սակայն, ձգտելով իրականացնել իր մյուսդրություննենա չարիք է գործում` սպանում է անմեղ արքայորդի Դմիտրիին: ել րը, Բորիսի դործողությունների ժողովրդի սպասելիքների միջն խորթացման, ապա նան զայրույթի անդունդ է բացվում: Պուշկինը ցույց է լիս, որ չի կարելի պայքարել ժողովրղի ճամար առանց ժողովրդի: Բոբիսի ճզոր, ակտիվ բնավորությունն իր շատ առանձնաճատկություննեբով «Հիշեցնում է Շեքապիրիճերոսներին: Սակայն զգացվում են նան է, իսկ խոր տարբերություններ. Շեքսպիրի մոտ կենտրոնում անճատն սլուշկինյան ողբերգությունում մարդկային ճակատագիրը ժողովրդա կան ճակատագիր է, անճատի արարքներն առաջին անդամ ճամադրվում են ժողովրդի բարօրությանը: նման պրոբլեմատիկան նոր դարաշրջանի ծնունդ է: Ժողովուրդը Հանդես է գալիս որպես ողբերգության գործող անձ ն Հերոսների արարքների բարձրագույն դատավոր: Հատուկ է Մ. Պ. Մուսորդակու Նույն այդ առասանձնաձճատկությունը օվերային-երաժշտական ողբերգային կերպարներին: նրա «Բորիս Գոդունովջ ն «Խովանշչինա»ջօպերաները Հանճարեղորեն մարմանավորում են մարդկային ժողովրդական ճակատադրերի միաձուլության մասին անդամ օւպերային բեմի ողբերգության պուշկինյան ֆորմուլը: Առաջին վրա ճանդես եկավ ժողովուրդը, որը ողեշնչված է չարիչ ստրկության, բռնության, կամայականության դեմ պայքարի միասնական դգաղավարով: ԺողովրդիՃիմնավոր բնութագիրն ստվերարկել է թագավոր Բորիսի խղճի ողբերգությունը: հր բոլոր բարի մտադրություններով ճանդերձ Բոբիսն օտար է մնում ժողովրդին ն թաքուն սարսասվիումէ ժողովրդից, որը իր տառապանքների Հենց նրա մեջ է տեսնում թշվառությունների պատճառր: Մուսորգոկինխորությամբ է մշակել ողբերգական կենսաու

։տա-

ու

ու

Գեղագիտություն

դամ դոլքիսրոտխ 1ող «մդաքքիսմաիտղմ վոսմցչ դոկոտնմզմնսրոախնուտաո 1 մրոքքիսմնոմվ դաոկաոչոտուխ զք Հա դլոկար դլ փզփոոռաովղլտ ղմզդ դտոռթվ նղոմն ռանց -զրոէքիսդակոչուտուլ,ւմոբրտչ «ամզդամբմ տձվջ վմզնմտ:չ վժղոկ ազմտղմ վնոս րյսաղզջման «ատողողվոտտոխ զվո -ամղջ տվ, մճվկաղոոր տրոկո րոկ նվկուտվն վոզնճնոմո ղոկորտոխ 3 յ րրսիիտմեմղդնմոր մազղոժուխոէ մո ՛դղվդ փոողսոն ձզր ղորքմոծ նո -ով Աա 71բրսղուտ մլոսնունումո վոռրդտ ղոռրքմած հոռլքիդմճոս ո դուէցիսկ Հոմոտոտտչմղաքքիսնցւղչ ղոկարտոխ-ղվրոչմոթովնուրոչ վմզդղաէքիաթջ չօյոսղով, նոնող»ջ վիսոմաշ «ր ջտոիտմոչոնոմ լ մրոքլիամ Հմոնաոմվ վտոչղո ղծսո դոքցիսրտուլյ -առվղորք ղդոմջիսիտսողդո ովոտռտոխ մղ մսիտոդտվոռտտխ վակարտախղդղվր 1 1զճոմջմոմ ձզթ ղոքքաղատմողկզիվրեվոցս ղաոկատովիովեսո«(րլոմմաովմսեզտտկ զոլլի -զՏ վժղոնղուծ ղակունմղմնա1զճուտո լ բոսանուտւխո ղմս «ղոքքիանացման իվոկո «տտետ մվ դաղոչ մղաքիքիաիտողողվոտոխղակողջղոա վոսմզ»1ոքմոտտկ 1զիոստ «մջմոմ հիոսո վեցն յոսմուտոկ 1 բոսժնդջ չ։մկոավվի մոսմզչ իաջուր մվ բաեդտ ղ իամամլոխ մվ «ոզտ վկոջվի նզչու վչմոոի -«ռ

'

ղՀղվր 7 մոսղումֆմում մղ'ոէքի չրաքքիսղոկանակոֆմուտ իոմզիմոտչնգլ

Հախվոկտ ղտլքիսմսիտղմ վոսմզչ ղոկահմղդմնս րբոոտողիմո դոկոտոտզի «մոր վմոովրով» "է «մդահլիսեմղմնո -ար «(մմոկդ վղվկնսի-իսմտոգլ, յակողղձվի'ոի ««մրաովոճովուց'» փլզնոջ "0 մյոսղդոջ ղոկոռողտտիտվ» -մսկ վրաՄզդասկ"ո) փոսմողոմն զրահոմջմոամվղակտոսմ վլոմնակոյֆ» -ցէ ողոմս ովլոն լ ողնդոչ մղոկանմղմես կով (կովի վչմոո| ձո ոզ մթ -մս

ղք

դաքջիոայ վղդոճմշա մոն ողխոմաո

ա

՛ղսֆ

ողոմա վմզղդաքլիսջմոնումվ

1 լրսիտալաչոնոմ մղանիսդվափունդչլրստոզիմո

ղոկաւտզիսը

ճղումղ

բոողճոռջ | ղվտզկաղլքտնունվմուժլոխ մմս ղր դորխքմոմ ղտ դուկութ «ոռտխ ո ղտկաղջղտ նղոմղ ցք ս մմզժրվչ լյոսմզղղակիավջտչորժ ղմցդիվտոր վմզդղաիքիանացման վմզղոսմգչ ղոմջիսնմղմնս ղոկոոռվոի -անզչ մտզկաղամտղզկ ղոմցիանմզմնսվնմտ տղաոն ) ժտզխ մրոսվում ղտրբզքղոկտակովղաքիսեմզմ ղոկոռդափոանգտ ճղգչ 3 ղղոաքցիսոսփոնցտչ -նս մա | զո 1զջենդմ «մժտվր ղոժմոր «կ («մղաիքիստվեանցվտ վմզշվգ ղ մնմորջ լոսղստն ց չղոռրզք«մղաէցիարտատ 'Տ'բ կազմաիտտկղոողսը մաղմոկ զի ղաոքքիսչորդուվնմիանսթլ բրսինաողոկամվղղալլիոսչուբղո վոսմզտչմս ովոտ 1 նրան ղ մտոորվ ղոկակամաոճտչ վժղոլկ անմուր 1 մդատկտհմղզմնս լրստողիմո ա

յոսմսղոմն «վղովղուտ

"Ո ՛վդվզՓ

դավղատդը

.Ռ«

ղ

'ֆ «ոյ «Ը

Դալ

"7

:5

վրեվոուղս ղոկոտովովնող «(մզդծվտա ղ դվիճմզգ 'գ-

1ղոմՓլ ողղյնֆ"լյ ոտմո

:15

«մողիյոտ

1:

Աոոսն ""սողզբ

|

:6961

"11 :11121մ05ճնվ̀

609631

ո

զտ

լ

մոսին -զշ ի) բարբեվացս ղակոտտանողղժ-ն լր ղորկոշր փորը եմա ղ | վղոկոանմցմնա դավճխցնղսկ դվովխոլտ մրոաղամս ջտմ վտոուրվ -Քմոկ վժդոմկ «մլոստնջ անմուր ամզմոչոլինոչ մոաքջիսկաոսուխկմղ Վչմոոչը չդոմիադողվոտտոխուրտ: կաողձչոնմվդտզչ վտոչղտ մուն «դվ -ակնմոր մաողստնլ ժողո մղամքսկումոուոծ «Թամզղվ ճվկզնս ղոկուո -Հմր վժղոքկմզմանոն մղալքիսղոկոանմոմնս հփոձղուտվեռղիոմլյ «մղաքլիսդոկանաքմանդոչդտդոլջիսկատսոխկմզդոքլիսկոմոոաո: ղ ան «մուխիսմզաքոմուտմո«զբ վմզմդուքա վմզազոմոմ վոոզիմո 1 ոսճղուխ -ոզմզղ ղտ մմուտ ովխոմս նքում 9 բրսղոմմ մղոք ողխմս մղաքքիսնմզմ յոստոզիմտ 1 իսսոցտոխ նտ իզ չնմոր (1զեզշ) «վկադոոր ս մսի -նս

-ողոտր» (Փաճոլվմսղվ տմոսմզչ տմղ կով «դամի որութ դոկամսիսո» ղական փոջմոնմդոաքցիսեմզմնս փոսժդոըչոսմզ: վմզդդաքցիամնումվ

-մզմնս զ յոսղսուն մղաքքիսմաիոդմ դոկտեմցմես Հա (մզղդշվմս դ նս. 'ողզկկվլ,)մուբեվիոցս ղաոկոտոնողղժ -ն ել ԴոնդզողՆամ չմմզդդաքլիաոակոչջոնց Հզի ղոխչոր վմդուկ վոռչղո վմզդյոստեջ դվլոկնմոր ղը մոստքո ում ս

ղոկոաողգկ զ «վմզդտսնղաշառ|

ղմզդավղագրվո նմամզնզի ղ նմսմզեղվ: նմամմոճ յակոիսկլոջ չիսմոր -ցք վով) ճվյոծղուտ ամուտ ւոծզքոմչ ղվժղոււկ 1 փախոմոխո փոսճմղի ջոիմով չմրոաճողվմտ վմզքոա մոլեստ վոսմզտ Մղաքքիսդոկոնմցմնա մ ջտիտմուունում նմամզնցի ռակոիսկնոթ զր դոքքիւմ մումմավղսֆրվո -ահչ վժղոքկ դոկուքմզիոչ վնմիանոքփոսդտեց ղումողղչ մոսմղչ նղւտոՒտ նմամմո4 զքակոո դող ովրոն լ դոողմ (յումովղսֆրվո զ միվտոր ղոց Կատտչտուսշ :մղաէջիստտչո՞ուած3 լոսձղջ իսողդակտոռո ծզի ղոհցիատ «Հմքոմզ զ մղաքլիսկդուծմղ 1 ոսմմի մմվեռտոկով «բոսվղվրվլյ ոն տկ չրոամզդավղաֆիվո շոգում» նմսմզեղվչ ոզոտկտու ղ նմամզճզի«մամ «մամ Էճոտո լ լունոնմուն Հակոխակքոծ տնտտզչ ղզարզք նր :րահովղ վղղիոչքգյ մրոսկուր վրորզք վմեռտոտկոց -աֆՓրվո նմամզեղվչ 1զճզղւս դրաքցիսկոդոծղջզր մաորաջ դորճոնման վմեկոտոխող դոկամովսովը

մ.

փամզղդդաքքիսջմահոջնցզտո ղոկոտձքումզ ղվլոեմզմելլւ(«տզվիսը'

զ ազրալյ» «վղվբվլյ ն ղդվկոիսկքոջ վ լ բ"ամզղղանը ոկովձգոմֆ») Հաջմանոջնզտո մվ կվղոգրվո լ յլրվն ղվլորզք ամվո ղաոկանմզմել ո(84ր ղաքչիսոսղվոաղցը «"""ղվեստ ք մոողոտծի» վովմույյ րբրսմտովելսմջոճ մմզղտսնեոգ) մբսամախոժվցման վմզղմմրգտ

մասի ղ դղոաքքիսդիողոտ յուր "մմզդաովճողատղվ սխա ոյտ 'մրեվտուր «զԱ սաի Մմզդդաքիանդումզտման դ ոկակվատուրոմնատնքոմց «մմզդնսծ -վի կատտչաղջղաստդոկուտծքոմզ ղորնմանուչ ղոլքիսկունդուիսմ ղո դ դոկ

ընթացքով, նրա օրենքներով: Շոլոխովյան ճերոսի բնավորությունը ճակասական է. նա մերը ճղճիմանում է, մերթ խորանում է ներքին տանչանքներով, մերթ կոփվում ծանը փորձություններով: Բայց, միաժամանակ,նրա ճակատագիրն այն պատճառով է ողբերգական, այն պատճառով է նրա կյանքը խորուսկվում, որ նա «զոր բնավորություն է: Փոթորիկը կոացնում է մինչե գետին անվնաս է թողնում բարակ ու թույլ կեչուտը, իսկ աննկուն կերպով փոթորկին դիմադրող Հզոր կաղնին պոկվում է արմատից: մեջ ողբերդային սիմֆոնիզմի նոր տիզ է մշակել երաժշտության Դ, Դ. Շոստակովիչը:նթե Պ. ի. Ջայկովսկու սիմֆոնիաներում ճակա տագիրն անճատի կյանքն է ներխուժում դրսիը, ւղա Շուտակովիչի մուտ նման է երը կում դիմակայություն ծագում միայն մի անգափվ՝ ւգողզիւտորը բացաճայտում է մարդկային կյանքի «անդարտ Հճուսնքն ընդճատող չարի աղետային ներխուժումը (ներխուժմանթեման յոթերորդ սիմֆոնիայի առաջին մասում): Հինդերորդսիմֆոնիայում, որտեղ կոմպոզիտորը գեղարվեստորեն ճետաղզոտումէ անճատի լինելության պրոբլեմը, չարը բացաճայտվում է որպես մարդկային ասվարՍիմֆոնիայի է առաչին մասերի ողբերգային լարվածուտը կենսախնդորենլուծում ընդճանուբ թյունը:Շոստակովիչի ճամարիսկական ողբերդայնությունն ոչինչ չունի պեսիմիղզմիճետ. ժամանակակից ողբերգության բովանդաչությունը «պետք է ներծծված լինի դրական գաղափարով, օրինակ, շեքս-. պիրյան ողբերգությունների կենսաճաստատ պաթոսի նմանն Տասնչորսերորդսիմֆոնիայում Շոստակովիչըլուծում է սիրո, կյանՔի, մաշվան ճավերժականթեմաները: Թե՛ երաժշտությունը, թե՛ բալի են խոր փիլիսուիայությամբ ու սորսգիզմով: Սիմնաստեղծությունը է Ֆոնիան ավարտվում Ռիլկեի տողերով, ու

աստու

Մաշն

նա

է ամենազոր:

է ճակում

նույնիսկ երջանկությանժամին: նա վեճ կյանքի ակնթարքում տառապում է մեզանում, ծարավում՝ Սպասում է մեղ Ու լացում մեզանում: է ու

Մաճվանկերպարն օգտագործելով որպես Ճճակադրություն,կոմպո-

զիտորը ձղտում է կրկին ընդգծել, որ կյանքը գեղեցիկ է: նա ուզում էր» ունկնդիրները դա՞լիճից «եռանան որ սիմֆոնիայի կատարումից ճետո Ճենց այդպիսիՃամողմունքով:

Մեջբերումն ըստ

ԽԱՅՅՇՈԵ մ1.

ՇոսՓօոտք Ա. 1. ԼԱՇՇՂՅՅօ82Վ8. ՊԼ, 1960, էջ 39:

ԷՈՒԹՅՈՒՆԸ

ՈՂԲԵՐԳԱԿԱՆԻ

Այն իր մեջ է, անճուսությամբ լի: Ողբերգությունըդաժան բառ նրանից սառցի շունչ է փչում: Սակայն» կրում է մաճվան սառը ցոլքը, ինչպես

լույսն մայրամուտի

ու

տեսողության ստվերները

ճամար

առար-

մարդուն ճարկակաները դարձնում են ծավալուն, մաճվան զգացումը դառնուճրապույրն ամբողջ դրում է ավելի սուր ապրել կեցության ու կողքիդ մաճը եվ երբ թյունը,ամբողջուրախությունն բարդությունը: են երնում աշխարիրադրությանմեջ ավելիվառ է, այդ «ռւսճմանային» նրա զգայաՀարստությունը, գույները, նրա գեղագիտական Հի բոլոր սվելի ճատակորեն են երեվեճությունը, կան ճրապույրը, սովորսկանի մարդկային գոյուչարըչ կեղծիքը, բարին վում ճշմարտությունն ու

ու

ու

Հէչ որ ւրտացոլելով ճասարակաբունիմաստը:եվ պպատաճական ւսրփոփոխությունները, ունեցող տեղի ճեղասիոխւսկան կան կյանքում ինչպիսին տարատեսակություն, վեստը ծնել է ողբերգականի այնպիսի

թյան

ողբեոգություննէ, լավատեսական կյանքին:

որտեղ նույնիսկ

մաշն

է ծառայում

է 1) անճատիմահը կամ բացահայտում Այսպիսով,ողբերգականը նբա կորստյանանդառնալիուհամաբ 2) մաշդկանց տառապանքները, այն անմահ սկզբունքները» առշժեքավոբ թյունը, 3) հասարակականորեն ոբոնք ընկած են անկոկնելի մեջ, ն նբա շաբունաանճատականության 4) լոծելով կեցությանմետաֆիզիկյանքում, կությունըմաոդկության ձապոոբլեմնեոը,Բաստատում է մաոդու կյանքի կականբառձբագույն է ճանգամանքների նկատմամբ սաբակական իմաստը,Ց) բացահայտում

իմաս6) փիլիսոփայոբեն ակտիվությունը, բնավորության ողբերգական է է պատմականուե վիճակը,3 բացաբայտում տավոբումաշխարհի 8) արվեստում անլուծելի բԲակասությունները, ժամանակավոբապես

է ունենում մաքբողներգործություն ։մաոմնավոբվածը

մաողկանցվբա:

նա արվեստը միշտ անճամբեր է ապազայի նկատմամբ: արագացնում է կյանքը: նա միշտ ձղտում է ճենց այսօր իրականացնել իդեալները։ Այն, ինչ Հեգելն անվանում էր ճերոսի ողբերգական Ճանցանք, է՝ չընտելանալով աշխարճի անապրելու զարմանալի ընդունակությունն կատարելությանը, այլ ելնելով կյանքի մասին այնպիսի պատկերաճետ ցումներից, ինչպիսին պետք է լինի այն: Շրջապատողմիջավայրի ճետենման անձճամաձայնությունըՀղի է անձի Համար կործանարար վանքներով. նրա գլխին կախվում են աչեղ ամպեր, որոնցից վերջիվերջո ճետ ճամակերողխփում է մաճվան կայծակը: Սակայն ճենց ոչ մի բանի Մեծ

լել չցանկացող

անճատն

է

ուղիՃարթում դեւի

աշխարճի առավել կամաճվամբ բացում մարդկային

վիճակը, տառապանքներով կեցության նոր ճորիզոններ: Ողբերգական ստեղծագործության կենտրոնական պրոբլեմը մարդու ճնարավորություններիինդլայնումն է, այն սաճմանների խղումը, որոնք ստեղծվել են պատմականորեն, բայը դարձել են նեղ առավել ճամարձակ ակտիվ մարդկանց ամար, որոնք ոգեշնլված են բարձր իդնալներով: Ողբերգականճերոսը ճանապարտճ է ճարթում դեպի ապանա է գան, պայթեցնում կայունացած սաշմանները, նա միշտ մարդկության պայքարի առաչին գծում է, նրա ուսերին են ընկած ամենամեծ դժվարությունները: Չնայած 4երոսի կործանմանը, ողբեոգությունըտաէ նբա ճասաբակական լիս է կյանքի կոնցեպցիան, այն բացաճայտում կեցության էությունն անճնար է Մարդկային իմաստը: նպատակն գտնել ոչ այն կյանքում, որն իր ճամար է, ոչ այն կյանքում, որը խորքցած է իրենից. անչատի զարգացումը պետք է ընթանա ոչ թե ի «ճաշիվ, այլ Ճճանուն ամբողջ Ճասարակության,Ճանուն մարդկության: Մյուս կողմից, ամբողջ ճասարակությունըպետք է ղարդանա ն աճի մարդու շաճերի Համար մղվող պայքարում, այլ ոչ թե ճակառակնրա ն ոչ նրա Ճճաշվին։Այդպիսինէ գեղադիտականբարձրադույն իդեալը, այդպիսին է մարդու ն մարդկության պրոբլեմի «ումանիստական լուծման ուղին» այդպիսին է այն կոնցեպտուալ եզրակացությունը, որ առաջարկում է ողբերդային արվեստի ճամ աշխարճայինպատմությունը:

տարյալ

ու

ու

ու

են: նա ճեմար կլիներ, եթե վճռեր լիովին ճասկանալի ծողությունները իսկ ինչո՞ւենք մենք ծիծաղում: ժան Պոլիճամար թոչել ե ջախջախվել:

Պանկոմիկականի էությունը տեղադրման» մեջ է. «Մենք նրա (Սանչո մեբ ըմբռնումն սայի--Յու. Բ.) ձգտմանը փոխ ենք տալիս գործի ն նման ենք անքաղում Ճակասությունից ճայացքը իրերի վերաբերյալ միշտ բնակվումէ ոչ Կոմիկականը վերջ անչամապատասխանություն... թե ծիծաղիօբյեկտում,այլ սուբյեկտում»: Սակայն բանն ամեննին այն լէ, որ մենք օտար ձղաման տակ դնում ու

է ամփոփված ենք ճանգամանքներիճակադիր բմբոնում:էռմիկականն էպիՔննարկվող բուն օբյեկտում,թեն նրա բնական ճատկությունը լէ: մոզոդում կոմիկական է իրադրությանկողմից մարդու բնավորության

դելացված գիծը, կոմիկական է այղ «ղիզողի մարդկային բովանդակությունը, կոմիկական է ինքը ՍանչոՊանսանորպես մարդ, քանի որ իր մտածողության ամբողջ սքափությամբ Հանդերձ նա դուրս եկավ վախճատկոտ ն չկարողացավ կողմնորոշվել ոռնալ իրադրությանմեջ: Այդ են որպես ծաղրի կությունները Հակադիրեն իդեալին, ուստի ն ծառայում

օբյ/կո։ հան ողՄարդկային Հասարակությունըկատակերգության,ինչպես է, արարածն է: միակ Մարդը բերգության իսկական թագավորություն ե՛ ծիծաղ Հարուցել, կամ ավելի ճիշտ, մարդորը կարող է է՛ ծիծաղել: կա կատակերգականծիծաղի բովանդակություն Հասարակական կային, ծիծաղի աղճետազոտողներըսխալմամբ Երբեմն բոլորօբյեկտներում: նեն որոնում բնության երնույցների բնական առանձնաճատկուբյուր է ամպերի,ժալկոմիզմնամփուիված Նրանցկարծիթով թյուններում:

ռերի, Հանքաքարերի(մասնավորապեսշքաքարերի)ճետաքրքրաշարժության մեջ, կապիկների, արջերի, աղվեսների դեմքի ու վարքի անսովո«Համրության մեջ, կակտուսներիտարօրինակտեսքում: վկայակոչելով

ԿՈՄԻԿԱԿԱՆԸ

ԵԿՈՄԻԿԱԿԱՆԸՍՈՑԻԱԼ-ԿՈՒԼՏՈՒՐԱԿԱՆ

ՌԵՍԼՈՒԹՅՈՒԽՆ

Է

գեղագեւտժան Պոլը փորձում է բացաճայտել Գերմանացիդրող «Դոն Քիշոտ» վեպի էպիզոդներից մեկի կոմիզմի բնույթը Սերվանտեսի Պանսան ամբողջ գիշեր կախվում է ծաննյութի Հիման վրա: Երբ Մանչո ու

ծաղ առվի վրա, գտնելով, որ իր ներքնում անդունդի խորխորատնէ, դեպքում նրա դգորդատում է ճետաղուռողըչտվյալ ենթադրության

աա,

ասում մեկը, գերմանացիփիլիսուիաԱ. Ցայզինցը լետի» տեսարաններից է, թե Շեքսպիրըծիծաղում է ամպերի կոմիկական կներոլարանավփոլս թյունների վրա: Բայց ղա այդպե՞սէ արդյոք: «Հ ամ լ ետ: Տեսնո՞ւմ եք այն ամպը, որ կարծեք ուղտի ձն ունե: նման է, ոբ..ճիշտ վկա, ուղտի Պոլոնիուս: Ռատարադգը նման ինձ թվում է, թե մի աքիսի է։ Համլետ: նման: է աբիսի Մեջքը Պոլոնիուս: կամ կետ ձկա՞ն: Համլետ:

յոռո

ԵոսԼ

ՄօտոհսՏ

Ճօշտէհճեն. Էլռտեսոք, 1804, Տ.

104.

Շատ նման | կետ ձկան»: Պոլոնիուս: Շճքապիրնայատեղ ծաղրում է ոչ քն «ամպերի կերպարաՍակայն Հաճկատար Պոլոնիուսի աէ անսկղբունքույին կճրնափոխութփյունենըը»,

պարանավիոխությունները:

Ռրոշ տեսաբաններվկայակոչում են ղուտ բնական կոմիղմի ջին Հայացքից առավել ճամողիչ օրինակներ՝ կենդանիներն առակնեւ րում: Բայց դեռնս Ճ11Մ դարումապացութվել է, որ առակներում ւնթ դործ ունենք այն կննդանիների«ետ, որոնք մարմոացնում են մորոհւշին այս կամ այն բնավորությունը: առա-

արժեին է: կոմիկականը միշւոերնույքիօբյեկտիվհասառբակական

Շապիկներիծիծաղաշարժ ծամածուլթյունները, շան բոթոթի ղվարճալի վարքը բնականորեն կոմիկական չեն: նրանք իրննց կոմիղմի ժհջ երքվում են միալն այն ժամանակ, հրբ նրանց բնական ձնի միջոցով դիտվում է Հասարակական բովանդակությունը՝մարդկային բնավորությունները, մարդկանը ճարաբերություններըն այլն: կննդանիներիբնական արադաշարժությունն Ճատկությունները(կապիկի ծամաժոություննեու

աղվեսի պարդացաժ բնազդները, որոնք նրան օգնում են «խորախաբել իր ըշնամիներին, արչի անղդյուրաշարժությունըն մոտենում նն մարդկային սռվորություններին. այլն) կուղորդարար ն առարբներին, չարժուձներին դառնում են դեղագիտականզնաշատման օբյեկտ ճասարակականպրակտիկայիՀիման վրա: Բնական երնույթննբե միջոցով իրականացվումէ մարդկային թերությունների՝ ավելորդ դանդաղաճապարողության, խորամանկության, անղյուրաշարժության, կոտության, բքամոության, երգիծականժաղըը: Սիժաղկարող են ճարուցել ամենաբազմազաներնույթները՝ սկսած ն վերջացրած ջերմացնող խմիչբների կամ ծիծաղաբեր խտուտ տալուց ցաղի ազդեցությամբ: Աֆրիկայում նշվել են երկարատն ճլուծիչ ծիծաճիվանդության դնպրեր: դով արտաճայտվող վարակիչ-ճամաճարակային ժլատ ասոլլետը ժպտում է ել դանձերին նալնլով:ժպիտի մեջ է արտաչճայտվումՁիչիկովի ուրախությունն իր անազնիվ գործի Հաջողակ ելբի բիչ

մանկորեն»

առթիվ:

-

ծիժաղելիէ, կԿոմիկականը

բայց

ոչ

ժիժաղել|որ կոմիկական:

ամեն

Կոմիկականըծիժաղելիի գեղեցիկ քույրն է,

է սոցիալապես զունավորված, իմաստավոր, դեղագիտական իղեալներով ոդեշնչվաժ, լուսավոր, բարձր ծիծաղ, որը ժիտում է որոշ մարդկային ճատկություն1

Վ.

որը

Շեքսպիր,Ընտիրերկեր, երկու ծատորով, եր.,

ծնում

1904,

էչ

100:

Հասարակականերնույքներ ն ճաստատում մյուսները: Միննույն է կախված ճանվամանքներից, կարող երեույթը՝ ժի դեպքում ժիծաղելի ինել, մյուս դեսլքում՝իսկական կոմիկական։ երբ «անկարժ ընկնում է մարդու շալվարը:շրջապատողները կարողեն ծիծաղել:Սակայն այղ «Սմուսնուհրնույթի մեջ դեռես իբսկականկոմիզմ չկա: Բայց աա թյան վրեժը» ճունդարական կարճամետրաժ ֆիլմում պատկերված է կարի արձեստանոցի անփույը գործիչը, որը ճաղել է սեփական արտագրությանշալվար: նրբ ընկնում է իր անճաջողություններիայդ մեղավորի ծիժաղը ձեոք է բերում կասակերգականբնույթ: շալվարը, կոմիզմը սոցիալական է իր օրյեկտիվ(առարկայի տռանձնաաւտ-

ներ

ու

հոժյունները) Է սուբյեկտիվկողմով(ընկալման )։ բնույթը -

ԿՈՄԻԶՄԻ

ԱՐՏԱՀԱՅՏՈՒԹՅՈՒՆՆ

ՈՒ

ԸՆԿԱԼՈՒՄԸ

Սիծաղըվարակիչ է ն կոլեկտիվիզմի Հակում ունի, այն բաղմուՍլան մեջ ավելի ինտենչիվ Լ դառնում: Բոլոր արվեստներից կոժիկականի Համար ամենաբարենպասաները նրանք են, որոնք Խախայոնսվում են մասսայակակլսարանի ճամար՝ քատրոն, կինո, կրկես: Հեռուստատեռությունը նույնպես ուղղված է մասսայական դիտողին, բայց նրա ընկալումը անղի է ունենում, որպես կանոն, ոչ քն կոլեկաիխվ, այլ միայլնուկ կամ փոբր խմբով: Այղ պաճառով էլ դերասանները, որոնք լավ զիտեն կոմիկականի ընկալման սկզբունքները, կատակերդականանքստերով դիմում են սովորաբար ոչ թե ուղղակի 4եռուստաղիտողներին, այլ այն (-արանին, որի ճե կա Հետադարձկաղ: Օրինակ, ԱրկադիՌայկինը Բոռատացույցին վտաճում | ճաղորկել «ամերգ կամ էստրադային «ետ կննղանի շփումը հ նրա ելույը, որի ժամանակ ճասարակության կատակերգական ոնակցիան ծիժաղով | Հնչյունավորում ամբողջ ճեռուսԽաճաղորդումը:

կոմիկականնալտացոլում է դանում նտե հրաժշտության մոջ, որը ԺաղդկանցՀեա խոսում է 7ողու անմիջական լեզվուր կոճիկականը ղորժիքային երաժշտության մեջ ընկալելո ճամար կարնոր է ունկնդրի ոլոո-

ձուկի արամազրում, որի պայմանավորված է, մասնավորապես, ստեղզԴաղորժությանժոնլի ճեղինակային նպատակադրմամբ: կերժանրերի պարանափոխությունը հրաժշտության մեչ կոմիկականի ստեղծման մեկն 1։ Սրբնակ, 8. Հայդեր Լոնդոնյան սիմֆոնիանելում հղանակննրիը սպլարակենցաղզային ժանրերի տլամաբանությունը խախտում է անսպա:

«ելի դադարներով, որի շնորձչիվ առաջանում կոնտրաստննրով,

կական էֆեկտ:

| կուի-

լուրջ-կատակային ն կաիր ժամանակի նախապաշչարումներին վերաբերմունըցուլց տալու ճամար: մակալրջային կատակերգությունը զարգացած քաղաքակրթության պտուղ է: Ծլժաղն իր բնույթով դեմոկրատականէ: նա թշնամի է ճինրարխիականուուռճացրած ճեղինակությունների առջե թյան, պաշտոնականդիրքերի խոնարձվելուն։նա ճանդես է գալիս որպես մի ուժ որը թշնամի է ամեն բոնության, ինքնակալության:ֆյուոոնսակ անիրավաճավասարության, է. րհրականության։Գերցենը գրել «եթե ստորիններինթույլատրվի ծիծաղելու վերնախավի ներկայությամբ... ապա մնաս բարով աստիճանաճարգություն: Հարկաղրելժպտալ Ապիս աստծու վրա՝ նշանակում է ելան»ո կարգալույծ անել նրան սրբազանաստիճանիցՀասարա սոցիսյլական ֆունկառանձնաճատկության, նրա այդ Ծիծաղիայդ ցիայի վրա է ճիմնվաժ Անդերսենիմերկ արքայի մասի» Հիանալի 4եքիաթը: Զէ որ արքան մինչն այն ժամանակ է արքայ թանի ղեո շրջապատողներընրան վերաբերվում են որալեսճպատակներ։ Բայց բավական էր մարդիկ «ճավատայինիրենց աչքերին ն Ճասկանային, որ արքան մերկ է՝ մնաս-բարով աստիճանաճարդություն,խոնարճանք, ժողովուրդը ծիծաղեց: Թշնամու ղավեշտականությունը նրա թուլությունն է. նրա աքիլլիսյան գարշապարը: Բացաճայտելթշնամու լավեշտականությունը,նշանակում է տանել առաջին կարնոր ճազքանակըչ մոբիլիղացնել ուժերը նրա դեմ մղվող պայքարում, ճաղքաճարնլերկյուղն ու շփոլթվածությունը: կոմիկականնարղիականությանքննադատություննէ: հսկականկաատկերգականծիծաղն արդիականէ: նրա թիրախը միշտ կոնկրետ որոշակի էչ Նույնիսկ այն ղեռլքում, երբ երգիծաբանը գրում է վաղուց անցած օրերի մասին, նրա ծիծաղն ակտուալ էւ ինի դա Գորյուխին գյուղի կամ Գլուպով քաղաքի պատմությունը կամ «Պեշեխոնյանժամանակներ», երգիծանըի նպատակնու ճասցեն արդիականություննէ: Չոր դրող 8. Ձառղեկը «ԱլեքսանդրՄակեդոնացի պատմվածքում Հանդես է գալիս ինքնիշլանության ֆաշիստական ձների դեմ. Պատմվածքը գրված է ԱլեքսանդըՄակեդոնացունամակի ձեով՝ ուղղված իլ» Հեղինակըպատկերում է բոռնատիրողիկնրպաուսուցիչԱրիստոտելին: է տալիս, թե ինչբը: որը պաճանջում է իր անձի փառաբանում ն ցույց աես անձի աստվածացմանպրոցեսում կեղծ պրուլագանդան ն փարիսեցիությունը զուգակցվում են սպառնալիքներովե ուղղակի բռնությամբ» առաջ Ալձքսանդրի պալատի ճոլությունն բերեց Հին մակեդոնական ձեռում

առանձնապես ցցուն է արտաճայտվում նրաժշութկոմիկականն դրամատիկական արվնստում, որի ժնունդը կապվաժէ Ճասարակության

մեջ գեղարվեստականստեղծագործությունումդեմոկրատականժիտումների ճետ: Կոմիկականօպերայի ժանրը ձնավորվեց 47111 ց. 30ու

ու

ական լքվականներինիտալիայում բուֆֆ-օպերայի երնեանդալով: Իր բարձրագույնծաղկմանը Հաս«վ 2. Պերգոլեզիի ստեղժագործությունում: Բուֆֆ-օպերանդեմոկրատացլեցերաժշտությունն թատրոնը: Այն լի էր ուրախ Հումորով: նրա երաժշտությունըպարղ էր նրդային ե իր մեջ ներառում էր ժողովրդաֆոլկլորային մոտիվներ: Ֆրանսիալում կոմիկական օպերան ծագեց տոնավաճառային ներկայացումներից:էյն պատասխանում էր երրորդ դասի մշակութային առանջներին։ Այդ ամենր վկայում է կատակերգական հրաժշտականժանրերի դեմոկրատականության ճակվածությանմասին: ազդեց վինննական դասականների ատեղժազործուչ Բուֆֆ-օպերան թյան վրա, իսկ նրանցմիջոցով՝ եվրուլական հրաժչտությանվրա: Բուֆիչռպնրայի ներսում ծնվեցին երաժշտակատակելգական արտաճայտչականության շատ առանձնաճատկություններ. դոմոֆոնային կազմվածբը, մոտորայնությունը, շուտասելուկը, ոլարզ ներպարբնրականությունը, դաշնակ տրամաբանությունը,մոտիվային մասնատումը, կապր ժողոչ կենցաղայինմեղեղու Հետ Այդ առանձնաձճասոկություննենրը վըրդական դարձան դասական օպերայի կոժիկական երաժշտական լեզվի «իմբը: Մ. ի. Գլինկայի«Ռուսլան ն կյուղմիլա» օպերայում Ֆառլաֆիարիայում Հնչում է կատակերդային շուտասելուկը. այն ճեչում է նան Մ. Պ. Մու«որդսկու «Բորիս Գոդունով» օպերայից Վառլաամի արիալում: Արվեստիմիակ տեսակը, որն ընդունակ չէ արտաճալտելու կոմեէ: կոմիկականչինքը կամ կառույցի Ճարտարապետությունն կականը՝ կլիներ թե՛ դիտոզի, Թե՛ բնակչի:թե՛ այցելուի ճամար: դժբախտություն ուղղակիորեն արտաճայտելով ճասարակության Ճարտարապետությունն իդեալները, իր մուրաճատկությանսլատճառով չի կարող անժիչականորեն որեէ բան քննադատել,ժատել, ճետնաբար, նան ծաղրել: Մինչդեռ կոմիկականնարվեստում միշտ իր մնջ ներառում է բարձր զարգացած նախասկիզբ. ծիծաղը Էննադատության քննադատական հուզականորեն ձե է: նա արվեստագետին հագեցվածգեղագիտական (օրինակ, |աբլեին, Վոլտերին)դրեթե անսաշմանափակճնարավորություններէ ընու

ու

"

ու

Ճ. ՐԸ6քւլօո

1.

Օ6

11Ը 2 ՇՇՐՑ6.

ԳՆ, 1984, 6. 229.

«Այդ գվարդիայի ներկայլացուցիչների դժդոչությունը:

կապակցությամբ

մաճաղպատժիենթարկել իմ «ին դինակիցեերին... նս շատ ափսոսացի նրանց, բայց ուրիչ ելք չկար-..»), դրում է հորաճայտ կայսրը: է ղիմել ոչ միայն ալդ Ալեքսանդըը պատրաստ կորուստներին. «Հանդամանքներն ինձանից չարունակ պարանջում են ավելի նոր անձկական զոճողություններ, Մ17 կրում նեմ դրանք անտրտունջ, մտածելով միայն իմ փառապանժկայսրության մեժության ու ճզորության մասին: Ստիպվածեմ ընտելանալբարբարոսականշքեղությանը ն արնհելյան վորությունների ճոլսությանը»։ Ընըերցողըսրտանց կարեկցում է «խեղճ» Ալերսանդրին,Հասկանալով, թե նրա Համար «բարոյապես որքան ծանր էջ Հանդուրժել ճոխությունը: «ես ինձ կին վերցրիչ-- դրում է այնուճետե արնելյան երեք արքայաղուստրերի։իսկ այժմ, սիրելի Մակեղոնացին»,-ես Արիստոտել, անդամ աստված եմ ճոչակել ինձռ։ նա իսկական անձնաղոչությամբ է դիմում այդ նոր «զրկանջին», որը նրանից պաճանջում է պատմական անձրաժեշտությունը. «Այո՛, իմ քանկադին ուսուցիչ, աստված քեղ Հետ: իմ Հավատարիմ... ճպատակԴա քաները խոնարձճվումեն ինձ ն ի փառս ինձ զոճեր են մատուցում: ղաքականապես անճրաժեշտ է, որպեսղի ինձ «ամար պատչաճ "եղիու եսկություն ստեղծվի այդ լեռնցի անասնապաչճների ուղտապանների մոտ: Որքան վաղուց էր, երբ դուք ինձ սովործցնում էիք գործել բանականության ու տրամաբանության ամաձայն։ Բայց ինչ արաժ, բուն բանականությունն ասում է, որ Ճարկավորէ ընտելանալ մարդկային անմտությանը»: Ֆյուրերությունն իր տրամաբանությունն ունի անմաուտեսնում եմ, որ երբեք ոչ մի բան չեմ ձեռնարթյան կրեշլենդո. «...նռ կել, որը պայմանավորվածչլիներ իմ նախընքաց քայլով»: Բայց նույնիսկ մեծագույն զորավարըչի կարող կանգուն մնալ միայն սրերով. «եվ աճա դաստիարաայժմ խնդրում նմ ձեզ, իմ իմաստուն բարեկամին ն ճամողիչ կերպով պատճառաբանել կին, փիլիսուրայորեն Հիմնավորել Հուլներին ու մակնեդոնացիներին ինձ աստված ճռչակելը։ Այդ անելով, ես վարվում եմ որպես ինձ ճամար պատասիանատուբաղաքադետ ու ծա, դժբախտաբար, ճարկադրվաժ եմ

սո-

ու

ալհնոականայր»:

իր նամակն ավարտում է Արիստոտելի «ոչճայրննասիրա-չ կան» վարքագծի դեպքում պատժամիջոցի ճնարավորությանակնարկով.

եվ

լ

նա

ԿՅոծս

Է. ԶՅՇՇդաՅեւ.0ՎԸքյո,

ՈնծծեԼ.

81.,

1954, ծ.

61.

առաջադրանքը: Ձեղանից է կախված, քն ղուք կկաայն ավյալ պոլի ֆաղարական կարնորության, նպատարեք արդոք ն նշանակության լիակատար Հայլիննասիրական տակաչարմարության է իմ «Ալդոլիսին

գիտակցությամբ»:

Հիմնավորման Այսսլես, ուժի, փարիսեցիությանն փիլիսուխայական Բայց երբ երկրային ասավածացրեց: իրեն Ալեքսանդըն չգնությամբ կատարները, է ինքնիշխանության առածուն բարձրանալ Հաջողվում նամա«եո Ալեքսանդրի ուսուցչի մարդկությունն իրեն չի զրկում իր իրավունքից: եվ այն ժամակաղրությանպես որնէ բան ձրաղպարակելու հար Հանկարծ աստվածային լուսավոր անձը վերածվում է կոմիկական անձի: հակ այն, ինչն սկսում Լ ժաղրել ճասարակությունը, ենթակտ է ուղղման կամ ոչնչացման: Շիժավն էմոցիոնող քննադատությանարտակարգմատչելի, վարաձն 1: Այն ընկալում պաճանջումէ գիտակցոռշեն--ակտիվ սուր կիչ չսարանի կողմից: Սաղրը, մերկացումը կոմիղմում ուղղակիորենչեն արտաճալտված։ Հեղինակն է, սր արվեստն ընկալող ճասարակությանը ու

ժոտեցքնումէ դրան:

՛

Լ. Ֆոյերբախի կոնսպեկտավոլրելով

«Դասախոսություններկրոնի Լենինը նշել է ճետնյալ արտաճայտու-

ի,

քության մասին» գիրքը, վ. «դիթյունը` ուղեկցելով այն լուսանցքներում արաժ դիտողությամբ՝ խելքի է, գրողը որ այն էթ. գրելակերպը, իմիջիայլոց, օԱրամիտ սլուկ նա ոչ բոլորն է առկայություն է ննքաղրում նան ընթերցողի մեջ, որ նա ճարաասի այն է, ինքն որ ընթերցողն թողնում արտաՀծայտում, որ որոնց մասին, սաճմանափակումների բերությունների, պայմանների ն կարող է առկայությամբ միայն տվյալ դրուլքը նշանակությունունի իմաստ ունենալը: Անվատա՞ություննընքներցողին Հանդիսատեսիխելքի նկատմամբ ծնում է տափակ, իսկ երբեմն էլ գոեճիկ ծիծաղ: ի տարբերությունողբնրգության կամ ճերոսական պոնմի, կատակերդությունը«ուղզակիոընն ղրականապես»չի գծանկարում իղնալը, այլ ենքադրում է ույն որլես մի ինչ-որ ճակաղըություն այն բանի, ինչը պատվերվում է: Եվ ընկալողին(որդեգրողին) մնամ է արդեն ինքնուրույն կերալովիր գիտակցության մնջ գեղագիտականիդեալները 2Հակադրել ղավնշտական ու

ու

երնեույթներին։ Է

Կոմ

Վ. ի,

ւ

ՕՎՇքԵՈ, ԱԽՇՇԵԼ ՔՆ, 1954, 6. 02, 09. ժողովաժու, ճ. 29, էչ 72--76: (լիակատար Լենին, երկերի

Կ.

ՈՀ

ԿՅՅՆ,

ԿՈՄԻԿԱԿԱՆԸ ՈՐՊԵՍ ՀԱԿԱՍՈՒԹՅՈՒՆ

-

կոմիկականի չությունըհակասության մեջ |: կոմիզմըՀակադրուՍյան, անձճամաձայնության, դիմակայման արդյունքն է, այլանդակը՝ դեղեցկին (Արիստոտել), վնչին (հ. Կանտ),անճեթնրուոչնչությունը՝ թյունը՝ խոճեմությանը անսաճման նաչ (ժան Դոլ, Ա. Շուենճաունր), խորոշվածությունը՝անսաչման կամայականությանը (Ֆ. Շելլինվ), ավտոմատիկը՝ առպրողին(մ. Բերգսոն ), կեղծ, կարձեցյալ ճիմնականը՝ նշանակալիցին, ճաստատունին իսկականին(Հեգել), ներքին դատարարտաբինին, որն Հավակնում | կությունը՝ նշանակալիցության (ն. 7. ու

Չնոնիշեսկի), միջակիցցածրը՝ միջակիցբարձրին (ն. Հարտման) ն այլնւ

Այղ բնորոշումներից վուրաբանչյուրը,որոնը մշակվել են դեղաղիտակաի մտրի պատմությանմեջ, բացաճայտում բացարձակացնումէ կատակերգականհակասության տիպերից մեկը: Սակայնկոժինական ճակասոյան կոնկրետ ձենրը շատ բաղմաղան են, ն այգ պատճառով էլ այդ ձենրիցմեկը բացարձակացնող բնորոշումն անբավարարէ, կատակերդական Ճակասության մեջ միշտ առկա են եբկու հակադիթ նախասկիզբներ, որոնցից առաջինըդրական է ն իր վրա ոաչադրություն ք տրավիրում,բայց իրականում երնույքը վերածվում է այդ նախասկըզ-

պատրաստվածնախընթացիրադարձություններով: Մարզը տրամւղրվել

էլ նշանավոր, էական ընկալման Համար, իսկ երտ առչն Հանկարծսայտ

երվնը աննշանը, զիուչըջ. նա սպասումի ծր տնսնել պեղեցիկը, մարդչ կայինը, իսկ երա առջե այլանդակն էյ անճոգի մանեկենը, կենդան

սոիկնիկը։Ի, կանտըկոմիկականի էությունը Համարում էր լարված սարսսման ճանկարծակի լուծումը ոչնչի մեջ, 4711 դարի ֆրանսիացի Շ. լուսավորիչչփիլիսուա Մոնտեսքյոնգրել է. շերբ մեղ ճամար այանդակն անսպասելիէ, այն կարող է պատճառելմուրատեսակ ուրավխուչ քյուն ն անդամ ծիծաղ»: Օբյեկտիվբազմազան Հակասություններիը վուրաքանչյուրի ճամար» որոնք ծնում են կոմիկականը, բնորոշ է այն, որ ըստ ինկալման ժամա'

ԽՆՕՒՈՇԸԽԵՇ

11. 1156քողմեւծ ոքօայոծղծմւտ.

Ի1, 1955,

Ը,

753.

իրո արա յ Մ ծի իՀրայ ւ հայի ի

յ ամք

Հոլի " Տո

խաբվել

եժ,

Դուրս է

մտածելով, քե քաղաքապետըԽլնոտակովին

ոնի մոլորվել, ենքադրելով։ որի փոխարեն, իսկական պետք լինի երե ռնիվորի փոխարեն, որին ունում ջ ատ դրական, եչ քե զաավատելի գոնե մի անձնավորուարժե վախենալ: Պարզվում իմ առջե ողորմելի որի րոք որ: Մ. 5 Վիրխա ի, ճչացող անճամապատասխանությունգոյություն խլեստակովը, ով իա բանի փոխարեն մեջթ.իրականում ւն Ն ում ան, բանի մեչ, թն ինչպիսին պիտի լինի պետական իքանավո իրոք: նվ ինձ Ճաճելի ինչպիսին եսել ներքինը, արտաքինի Հազասությունը, նկատել է

հն

ր

է

են

ըն

ն

Հ

ասպա

է,

նր

որ

ն ում

է

այն

է

ս

է,

նա

եմ՝

հտնում

որ

ես

այդ

եժ

մասնավորի ետնում՝ ընդճանուրը, երնույթի ետնում՝ էությունը: ինձ ճաժար ուրախալի է գիտակցել, որ Հասարակության ճամար ողջ սարսաավորը (նրա արատներնու վերքերը) ոչ միայն աճավոր նան այլ անկայուն, զավեշտական: Սարսափելիէ ողորու մեռած Հոգիների աշխարձը, բայց ալն միաժամանակ Ժելի մարղկանց նան ղավեշտականէ: Այն ցածր է կատարելությունից, այն չի Համապաաճում ճեղինակի ն նրա ընթերցողների բարձը իդեալներին: Գիտակցելով ալդ ես վեր եմ կանգնում վտանգից: Անգամ ամենասարսափե վտանգը չի կարող ինձ Հաղթել: նա կարող է ինձ մա: լ ս եմ ողբերգություն ապրել, բայց իմ իդեալները բարձր ուժեղ, ապա նշանակում է, որ ես ու իմ իդեալներն եեք, այղ պատճառով էլ ես ծիծաղում եմ Մեռած Հոգիների, ողորմելի մարդկանց, քաղաբապետների, նրանց ծնած իրականության

ելին» փաշան եերքոատ

ին

բին Հակադիրբացասական ճատկության։

ժիժաղի Ճոդեբանական կատակերգական մեխանիլմը։ որքան էջ տարօրինակէ, նման է վախի,զարմանքիմեխանիզմին: ի՞նչն է նմանեցնում ճոգնորդորժունեությանայդ բացարձակապեստարբեր դրսնոՀրումները: Այն, որ այդ բոլորի վերապրումներեն, որոնք չեն նախա-

ր

:

ք

ու

է առավել նշանակալից ն եր հակի «ակասուրյան առաջին կողմը երնում մեր վրա ավելի մեծ տպավորություն է թողնում, բան երկրորդ կողմը, ելի ուշուշ ենքենքըմբ ըմբռնում: ժամանակիմե ջ ավելի այն, որը մենք ժաման ուրա «վախ է», ուրա «զարմանք-ճիասթասիու-

։ |

ասխ

ե Նի ո բարո ալ աի ավելի անչագթելի

Վր» լ

ն.

Վ. Գոդոլը ելբ չի

տեսնում այն Հակասություններից,որոնք բաստեղժագործություններում, ինքն այգ պատճառով էլ է արցունքների միչից։ Բայց նա վիքխարի բարոմական ու գեղագիտականառավելություն ունի ողորմելի մարդկանց աշխարճի նկատմամբ: ԱՀա,թե ինչու արվեստա«դնրժիմորդաների» գետի նրա ընթերցողներիՀոգուց դուրս է թոչում լուսավոր ծիծաղ ի՞նչ կլիներ, եթե վիճակի սրության մնջ բացակայեին անսպասեչմիությունը,կայծակնայնությունը: Ամեն ինչ կդառնար առօրեական, Հա-

ցաճայտում րա

եր

թաղը: ծիծաղ է

ու

ու

մաչափ: Չէրառաջանա փիտատի ողլնքան անսովոր ու սուր ճակադրումը գեղագիտական բարձրիդնալներին: Ձչր լինի մեր մտքի այնքան բարձր այդ Ճակաղրմանընկալմանալրոցեսում: Չէր բոնկի ամն որի մեջ երնույթը ներկայանում ե ամննաժիժաղաշարժ

Բեմական գործողության ճետ կալված կամ դրական ծրագիր ունեերաժշտականժանրերում կոմիզմի «ճակասություննըմբոնվում է ցող նան ակնառու կերպով: Սակայն դործիքային նրաժշտությունը կարող է արտաճարոնլ նան չդիմելուվ «արտանրաժշտական միչոցկոմիկոաւկանն ձնով: Ռ. անսպասելիության Շումանը, առաջին անդամ նվազելով Բեր4ճովենի Ռոնղո սոլ ների»: նշանակությունը բացաճայռում չո ր իսկի մասին անտիկ Մի անդամ, վախենալով,այդ սկսեց Քրբջալ, քանիոր «ղժվար է պլոո՞ոչմաժորը, ըստ իր (ոոսբերի, առասպելը: մ կորցրեց ծիծաղելու ն որեէ առավել ծիծաղաշարժբան) բան այչ կատակը»: հռ: շու ընդունակությունը տառապեց դրուկերացնել ւս դիմեց դելսիյանդուշակին։ Վերջինսխորչուրղ էր հրա զարմանբը, երբ ճետագայում Բեթճովենիթղթերում ինապիսին ավեց չ պոլլոնիԺոր՝ կատոնի ռոնղդոնվերնագրված է «կատաղություն որ այդ պատկերը: շայտնաբերեց, Փարժենիսկը կորցրած սպասում տեսնել գեղեցիկ կնոջ արձան, բայց դրա փոխարեն նրան է ոոնդոյի ձնովո։ Բեթճովենիերկորն արտաճայտվում Համար, դրոշի ցույց տըրկոճղ:եվ Դարմենիսկը ծիծաղնց: սիմֆոնիայի ավարտի մասին Շումանը նմանապես գրել է, որ դա (արգ Հագեցվաժծէ տնսական-դեղագիտական առասպելը Ճուփորիմեծադույն նմուշ է գործիքային երաժշտության մեջ: հսկ Ֆ. ՇուՃարուս դակությամբ: Պարժենիսկի ժիժաղն առաջացել էր այն բանի աներամշտականակնքարթեերում նա լսում էր դերձակի չվճարված բերատի նա ինչ սդասում ձր, ն ինչ Հաշիվները. նման կենցաղային զայրույթ էր «նչում դրանցում: անսպասելիորեն ության մեջ: Ընդ որում դարմանքն ունի երաժշտության մեջ կոմիկական տպավորություն ստեղծելու Ճամալ: Էննադատական ' ճանկարծՊարմենիսկը տեսներ է՛լ ավելի գեղեցիկ կնոջչ Հաճախօգտագործվում է ճանկարծակիությունը։Այսպես մ. Հալդնի Լոնքն սպասում էր, առա, նա ինքեին Ճասկանալի է, դոնյան սիմֆոնիաներից մեկում Հանդիպում ենբ մի կատակի. թմբուկչէր ծժիծաղիչ | ղ անսպասելիությունն օղնում է Չարմենիսկին իր դիտակցության Ճարվածր ցնցում է ճասարակությանը, դուրս պոկեների Ճանկարծակի դեղագիտական բարձրի իդնալը (էղոլլոնի լով նրան նրազկոտ ցրվածությունից:։ իհ. Շտրաուսի Վալոչսյուրոլիղ տոնի, գ ղեցկության մասին մեղեղու սաջուն ընքացբն անսպասելիորենխախտվում է ատրճանակի այն երնույթին, պատկերացումը) որը Հավակնելով իդնալականության, ամեննին չի ճամաղպատասխանում կրակոցից: Դա դա:տլիճումմիշտ ուրա ռնակցիա է առաջացնում: Մ. 4. հդ ն Մուսորգսկու «Սեմինարիստումռ աշխարչիկ մտքերը, որոնք ճաղորդրաժշտության Մեջ կոմիղմըորքլես նն մեղեդու սաճուն ում շարժման միջոցով, Հանկարծակիխբխախովում Ճակասություն բացաճայովում էմ դ դարվնստականորեն նն սերտած լատինականտնքոտը ճաղորդող շուտասելուկով: կազմակերված Հակատրամաբանությունների ու միջոցով,որոնք իրենց մեջ ժիշտ մյդ բոլոր երամշտակատակերդականմիջոցների դգեղադգիտական են անսպասելիության տարըո Օրինակ, տարբեր բնույթի Հիմքում ընկաժ է անսպասելիությանտսլավորությունը: դեդիներիմիացումը Ռուսականժողովրդական ճեքիաթը նույնպես ունի իր Պարմենիսկին՝ ճրաժշտակատակներգական ժիջոց է: Այդ սկրզբունքով է կառուցվածԴողոնիարիան Ն. Ա, «Ռա արքայադուստրը ննամեյանային: Չար կախարդի կողմից կախարդված, Ռիմակի-Կորսակովի կի աքաղաղտ օոլերայում, որտնդ ու նւս պրիմիտիխվի նրան ուրախացնելու, ժիծաղեցնելու բոլոր նրբինության դուգակմոռացել էր ժիժաղելը: ցումն ստեղծում է Դ. Դ. դրոտեսկային տսղլավորություն: փորձերն իղուր էին, Այդ Հեքիաթի ըքեմայով Վ. Մ. Վասնեցովընկար Շոստակովիչը «Քիթ» օպերայում նույնպես օգտագործում է գրոտեսկային ձայնակարՆո, այնտեղ պատկերեցբարձր դաճին բազմած արքայաղըսատեղժեց: գունյան գժերը. քեման ոճավորվում է մեղեդու բախյան ոնչիտատիվտերը: նեսմեյանան տարված է իր խոճերով, չի նկատում շրջապատողե Համադրվում պարծտիկտիպի նմանությամբ նա ինչ-որ շատ քանկ բան է կորցրել: բայց նա չի կարող Ճիշել, է արիմիտիվացված ներին, քառարշավով: Ան ինչ: Գաճիշուրջը խեղկատակներու պալատականներ: կատակածուները, պարողները,տավղաճարները: ճքիաքասացները նվագում են տաԷ Տ6ս Լյեծք Ճ. ՕՇօճօղւօօոր ԽՅԵԱՅՎԵԽԱՕՐՕ ԻքՕ16Ըա:.-- ՇՕԲՇՐԱՅՔ Հիղննր, բալալայկաներ, պազուկի են պարում, «երկղիմի ակնարկներ են

ԿյՅԵԼԹՅ,

1969, 16 10: անումռ» դվարճաբառովու կատակով, երգում են ուրախ երգեր, ծիծա-

ամորլուքյունը Ան: խվամանում

ջին 2 ոոքյան արԱԼ "

«79-չը

Բորա բա4 արութթոնից: աթ ա ՏՎԻ» ն լ

Ո ար

րիմորնն ճակադրել

ո: ա

անճամապատասխանությունների շ

խաղում

՛

Գեղացիտություն

"(9961 ր)

Ր

«ղոմատիսի

փզլմոլոոսողումբ» դոկոնմիսնսբ վոդտովղզլ Հ վմոնողձվր դոսքլիսցմսեոջնցտո վղվաղվույ 'ր 3 ջտիտմոչանով մրոկիամսիոտոտրվդոկոտվետնգե ղ ղվոժնոՒոչմոռվ "տոտոոչտողվկ վդոկոկվրոկ լ «ոկարտոխ մվ ղահզեհոո փոաջմոին«ուս յռ

Հո

ԼՐ,

ԱՂԱպաաաաաաաաաաա-

վղակակվրսկ մղակաղմեկոողյող 1 Վզնզ 1 դժմզմոտ դակտնմիսնսթ ոմղ մոմոջնզտո նստմզկ ժղոկ 2 1ղնգ վլոջմտին "ոյտւիս նստոտոոոմ ղվ7 է0"":մմղմծ ղոկզ դաղմզ րտեղո ողխեղիսդմնտվջ մորտչ վմզղիաստ նմամկմզճակքոսխ մնոջվջ տմղ "''մզղջաիտոտ քիս նսմտիտսակ մչմոռ| «Հտ '«նճղնտջվջբտոիտոտմմղ» 'մզն վնսջնեցտոդչմաովնո 1 դվնդիջնդտո բաիչախոմզի դվնաջվջ դվիոջոիտոտ րառամվոտխո դոկոտխվեզ դվ» նսիչտխ յոսղզեգը :մդոքլիսդջոմգի տմղ իսմդարվչ մաղ ղ մդոքլիսղ -տխո «Մղորտմոխոտոն 'ղվբտտխոջոր ղՊվչմոովշտ մոտտկդտ մ ջոի -նմոս տոտոտնտողղկ 1 նատոթ 1 ծղր մվ մզ րսս տոդ «Սզդմեվկոտղվող ղոքմատնտդոողչմզդմոխմզկ դակ -տմզղ մնտօվջ ղզոկտովջ վժղորոչ վմզդջոիտոտ ՛նոօվք ղտկտովը «Մզղժղսարոտ -ոհմղմնոց-դոկոտողող «Հախ րրստոզիմո ղիսնտղչ չճսանտիտած ղվզդա ղոամքիոքսհ ղվիտնաջվց (ղոկոցմսհտքնղտո վնոջվղ դլ 1զտտկդ կվնմոր մբյս օնցտոտողղվկ էլրրոմոմո ղտկոցմսետցնցտո մս վղտժ Դ դաոկոոիսփոան աա յոսկոտմսո|դլովր 4" 2 ոսմնոլիղղ դզմաժդսմեկոնվղոմղ 1զջնղտո ղ մչ -զչ իսեսչ տղ չմմող նսիմղմմուտ «մոտ մոնմողտ կանցղա դաքքիոքսն1ցկտտմսո|1 րոստեջ մնոջվը |

.

մջմամ /մմզդատգեվ

վրեվվչվղ

դոկատվետնգե Սո զէ մղաքքիսմոփսովյվի 21 լոսկտտմսո| լոստ ղտկտմղզեզվտմժրվչ ղոիքիստրտոմը

ՎՍ ՂՆՍԵՈՏՄՍՊԼ

ՒԼ

մմսյոսշ 'դղոքքիստձղկմախդտ րոսմնուիղղ «ղոլքիսկջյահ «դղոէքիսվոկք

սս

:

ղ

վ

ոս

`

իսսովտոխ երր

«ղաղատ

,

2 տուսմոտ մնոջվց ղոկտեմղկտտտոկ կվնացմատխ ղդտկտտտանողվղժ

ՍՆՍՑՆՃՏՈ

սլոստմզկէ մզղժմոմ:

Համետկոր փմոկդ լ իտմետուվլրադակտկվրոկմդաքիսմողմտկ ղոք յա ղաքի սոկողմգ1 1լշղ դոքա,Փ մող ղաքքիսղակողոմ «Հաղոտվր վկոցտամեղակոջվեմց միանոծվրդորջնցտո վվլիովջմտինվիմզմ ժսղֆ 1 մտղիոք մղեցչ 1 1զջենդմ ղզմսվճտիտմվ ողզեուղվ«մմս մղոսքլրսվզղկմկ ղտկտտովմարոսչ լրսղջման լ տշղբոմչղտ ողխ -ղոտ դոքլիսջմոնաոքնցառր վոսղակակվրակ մղոաքչլիսմնտոտմոխ -ողջդոստ ղոիքիսվզոտխողը մրեվրսկ նղոմն տղստն վզփխ -ոմսմ ոսստղկտ մս ոոզտտչատղե դզմստվետնցե ղ «ազմո «այզղճուռո լ նդտնտտ մղահը ողողլտ ղմզդդաքիսոտկոչ 1ոզս դտքիլիսղտկատմվ Հատրտմը մղաքքիսկտղանդմ անջնեցտո սզդվմաչ դտ տմղոաքքիիստր տխտ Հոմո վ դղաքքիսկտղանղմղաորտկղմ վրեվրոկ մմարոսչ ցրիղ :գ մղջ ղոկտցմանհոցնտոո "իվտկտ ղտրնտնե վմոյոսշ պու մատրտոո Մզղդաիքիանմահյան մղղ Հ-դաքքիսմնորտչ վզոռխողո (կտողտտրետմ (տուսմոչ վողզն զ ջշտիկու տմղ մրիաղմզ Հ1զտոչոդն ղմա «ծղր դոլիս մոմոտտատնողղժ--ղղմո -ոկատհաչ ղզմսնհտոմով կաողանդմղմս «ղվնդնա ջատճտեմտնղղզմոտվե -տնցե զ կատոչ մմսյոսշ մմզղոաքքիսոտկտչ ղաքիսղոկոմվ այզդսմ -րմ իսղջ ղտոկոտվետնզեմասղատչնդմոդզրտղցմաղտկտհոսչ ղնեակզը

1 յոսիջոմզի մմայոսչ լոսմոզն կոս ղոքքրսկվդվն «ղտոլլիստրտջտկոտկ -ոկոշ չամի վմզդմողնվ դոկտտվետնցե մջմոմ | յոսիղզչ տշվր մյոսն -տեհ ղոկտկով վմայոսջ մվ վղա "դացքիսկ մմզդդանքիսակտոջողջղոստ -տողտտմտտ դորնոտնհհդակոտվետնցե ողոմս մյոսնտննե վմարուաշ

չնստ

Հոտոտգ

մնոծվջ 19 զոյսս Վ քա զտկտտտնոդցյ 11 գոյվիսը «'նստովթ 2 յոսիմոտ պ դորտոտոռտչ ճղամա չմղոաիքրստոնտղղմ

«նսնոցվց15ղդուքիսմմիտետք չ'ղվոսակոմվտ դաոկտնմզկոտտակ ղվլալիովժղչ 1զդվ) դոժ «ղահլիստոյոմքբնմատն վզի կլ «մոմտղոտիտչիղ :մղղդահքիսկտտչ մողմոկ մո-Հղվ մղզբմոկղոք յանսչ մվ 1զդճմակ1 յրսկաղաձղ նճվղանլիսկոդանդմյազնոթվց յզիկմչ: 41 դաքլիսվցգոմու նզրդտ ձզր դորճոմղկտոխ վեմիսնսթ մնոցվը չրած

:1 դվլոկ Հովմք միսկ--տդովղտ «մաղոջնդմրտչջմնոջվջ դոկտեմզկաոտտկ (ղրվչղտ ոլ ղդոլղպֆատովգգր չյոստո|թ -նմոր մղաիլիստրոմո ղտկտկուլ մրոլիսկոնդոի վնտջվց ղիտոկտրը ղր դտքլիսջոինոս դտկտտտանողղմ -մ

ՊՎՍՆՈԴՎՈ

-տֆե վշսրձամ յամզմակղմդիո դող 4 չոշդքոմչդո ՛մդոի ղալքիսկողյանդմ -տկվրսկ զր դտհլիսղտկոմվ 11 դոկտիամ մտրտտ վեոշվց մս ք չյոան -տջվջ վէ մմտուսնտքաոժմո կով (իսնոցվջ լ վ մղաքքիսմսիտեոըծնսժ չմտկզիմաո տմդ Լա ճմոմ Դոդստն տկղմօ վնոշվց | նսմտկ մոտ -իր -տմջմոմ մզի նվեմիսնաքմիոմզնովն դվչոն տմղ ղղ լոսիմշփ մմզդժվոո զդնտոդտմա րադտնսմոկ վնոջվղ :մմզտոնտլամմտ 1զղնզնոցվ վ մս Լս ղմտկոր :մնեմաիսնսքթ 1 լոսնտցվց «դոաճզ1 մրոիլիոջդի ա մրուրը Հառվտեվո|(րոաղտզ վղոտստոխ նում կուլ չրրսոտ մզղիայզդոչջ բմոծոն

'

1 դմոր

'

վտողիմտ տղ ջտճովր տզչ տմդ 'յոսդց զ մզդծզմ: ջտիղողտմ մղսիլիսէ -տկաղմղ ջտիմ) ճվրնսկ ղոքքիսղտկտղոմ մս «զ 1զջենդմ ղոքսը :ճմզղ վամսֆօ մղոքք «Հզմ: 4 յոսդը մհտմզ ղահլիսդակաղույ»«րոսմզդժնդտո:սմ

սս

պատմության Համար, որը տանում է դեպի Դիոնիսոսի պաշտամունքը: իսկ կոմիկականիինչպիսի՞ Հատկություններեն ի Հայտ դալիս նրւս

մոտ: Դիոնիսոսի ակունքների պատվին տոնակատարությունների ժամ այ. նակ պարկեշտության ժավերաբերյալ սովորական ներկայացումները մանակավորապեսկորցնում էին ուժը Ստեղծվում էր լրիվ անկեղ-

ծության, սովորական նորմաները խորտակելու մթնոլորտ: Ծագում էր անզուսպ դվարճանքի, ծիծաղի,բացաճայտ կխոսքի դործողության Դա աշխարձճը: պայմանական բնությանստեղծարարուժերի մեծարումն ձր, մարդու մեջ մարմնական նախասկղբի Հաղթանակը,որն ստացել է կոմիկականմարմնացում: Այստեղծիծաղը նպաստում էր «ծիսակատարության ճիմնական նղատակին՝ կյանքի արտադրողական ուժերի Հաղու

ն թանակի ապաճովմանը. ժիծաղի մեջ տեսնում դաղզրախոսության

կենսաճաստատ ուժջն

չին

շժռոմնական նույնպես մոլեդնում ձին կենսասատուրնատոներում ճեղքել-անցնելով պաշտոնական դաղափարախուության

կան ուժերը,

միջով: Ժողովուրդը գոնե առժամանակ վերադառնում էր լեղդենդար «ոս-

կե դարինը՝ ղվարճության թագավորությանը: անզուսւզ Հռուում կեգզության ուրախությունը ժողովրդականծիծաղը, ստվերարկիՀաստատող լով պաշտոնական աշխարճընկալումը, Հնչում էր այն ծիսակատարու-

քյուններում,որոնք միաժամանակղզուդակցումէին Հաղթողին փառա-

բանելն

ու

ժաղրելը, Հանգուքյալին ողբալը,

մեժարելն

ժաղրելը:

ու

Միչին դարերում հկեղեցու խիստ դաղափարախոսությանը դիմա-

կայող ուրախ ժողովրդական ծիծաղը Հնչում էր կառնավալներում,կատակերդական դորժողություններում շքերթներում, «Հիմարների», «ավանակների» տոներին, պարոդիական ստնղծադործություններում, խոսքի տարերքում, խեղկատակներին անպարկեշտ--ճրապարակային «Հիմարների» սրամտություններում արարմունքներում,կենցաղում, խնչույքներում` դրանց օբակլայի» թադավորներով թադուճբներով: ու

ու

ու

Հասարակության կատակերդական-տոնական, ոչ ւպաշտոնական

կյանքը՝ կառնավալը,կրում արտաճայտում է ժողովրդականծիծաղագին կուլտուրան, որն իր մեջ մարմնավորում է տիեղերականնորոդման գաղափարը: Այդ ուրախ կենսաճաստատման նորոդման մեջ է կոմիկականի դեղագիտությանկարնորագույն սկզբունքներից մեկը: Ծիծաղը ոչ միայն պատժում է աշխարճի անկատարելությունը, այլն, աշխարձլ ն ողողելով ուրախության զվարճությանՀուղական ալիքով, կերպարաու

ու

-.

'

Դքօոշռոք է, հՆ 1ոոօքոր Յա

՛ -

ԵՈ

ՎԵ

71ծքՅ7քեւ

ԿՈԴ

տոնանորացնում է այն: Միջնադարյանկառնավալային կատարության մեջ ծիծաղի առանձնաճատկությունները որպես ժխաւտող ու միաժամանակ Հաստատող ուժեր մերկացվում են ներկայանում իսկական տեսքով: հրենց լրիվ Միջնադարյան նվրոպայի մարդիկգրեթե կյանքի մեկ քառորդը (միջին Հաշվով տարեկան երեք ամիս) տալիս էին կառնավալին: ժողովբրդական տոնական ծիժաղային աշխարճրնկալումնէականորեն լրացնում ճնշող լրջուէր պաշտոնական կրոնապետական դաղափարախոսության ու թյունն միակողմանիությունը Մ. Բախտինըտվել է կառնավալի արտաճայտիչ վառ բնութագիրը. «:.Կառնավալը չի ճանաչում կատարողների Հանդիսատեսների չեն դիտում՝ հրանով ապրում են, ն ապրում բաժանում...կառնավալը են բոլոբը, է: Քանի որովճեւտն այն իր դաղափարով համաժողովոդական դեռ կառնավալն ընթացքի մեջ է, ոլ ոքի ճամար ուրիշ կյանք չկա, բաի կառնավալից: նրանից փախչելու տեղ չկայ որովճետն կառնավալը չի ճանաչում տարածական սաճմաններ: կառնավալի ժամանակ կարելի չ ապրել միայն նրա օրենքներով, այսինքն՝ կառնավալային ազատուէ տիեղերական բնույթ, դա ամօրենքներհվ։ կրում թյան Կառնավալը է, նրա վերաձնությունն ու նորացումը, բողջ աշխարճի Հատուկ վիճակն են որոնց մասնակից բոլորը»): լիազոր Խեղկատակը կառնավալի Հերոսն է, նրա բարձրագույն ներկայացուցիչը: խեղկատակներըկոմիկ դերասան-իմպրովիզատորներ էին, որոնց Համար բեմն ամբողջ աշխարչճնէ, իսկ կատակերդականդործողությունը՝ բուն կյանքր: նրանք ապրում էին, դուրս չգալով կատակհրդական կերպարից, նրանց դերն ու նրանց անձնավորությունըՀամընկնում էին: նրանք այն արվեստն են, որը դարձել է կյանք, ն այն կյանքը, երկփեղկված էություն որ բարձրացվածէ մինչն արվեստ. խեղզկատակը ե, միանդգամժիըդ է իրական ապրում երկու միջավայրում. ազատ կերպով ու իդեալական(գեղարվեստական): ժողովրդատոնական,«կառնավալային» ծիծաղի տարերքը փոթոլկէր վումէր ոչ միայն քաղաքային Հրապարակում, այլն ներթավանցում մի ժանրում, գրականությանմեջ, որտեղ Հատկապես «նլում էր է: Պաշտոնական-եկեղեցականդաղափարախուուինչպիսին պաբոդիան սյուժեները, ինչպես նան այղ ղդաթյան Հիմնական գաղափարներն րաշրջանի գրական կարնորադույն ստեղծադործություններն ունեն իրենը

նափոխում

ու

:

'

'

ու

ու

ու

այնպիսի

ու

, շ.

156.

:

ու

տ

Մ., 1957,

ու

ԽՇԹԵՑ

թռչո տ

ՔԵՅՔ

Լւ

ԳԼ Ղրռքոճութօ Փքճոցաճ: ՔՅ66 ԽՆ, 1965, Ը. 10,

ՇՅ.

Ք

.171Եյ ոմքօոոճտ Ն

ք.

Շքճղաճօ6-

«րմմա ղզմաղականմիանաթ սախողա Սղվվաողվկ վիսոսխշ ոակոիան րա Հակոխակաքուր Մժղոջվեմզ ջաիեդձծգես -Մախջ մնաջվջ դակոոզտտավոամ մրոքքիիամատին վկզծաչ մմայոսչ դականմզմողժ ճոսջովտք (ղվեռտմո ղժղոջվեմը նստում (Բվճվր մրեսկմտռ վղվմեզ2-իսկվտնոր վիսո|զբ «մմոյոսջ ղոկողեզչփոսշ ղ մմարոււչ ղնոցվթ վնե վոոջ վմզղժուսնմտ -մոին վղգիջ (մժղաղեցչ կվտխզկո վողոմզ ղ մժղողեց: ղակակվաղոր տանի վզղլոշչ (մկողտամե ճնվյոմքուն փոքո, ՛մմոկղոմնուցվզվրով, «մնտվջ փառ քմզբ (նսկատտտկըմզր վզքղոմզյ մմարոաչ տլոճոաքլակ դատոտրվ վմզոտաի(մժղաջվեմզ մոշ մզր վզշմորայց մտվեոք մատչ ոճոովո|ղղմաղակատովատաղավնոս լմզր (նզնետմմղղզմաղակոտտովնվոտիկ մմզր վմզվար մժղատղեզչմմաղ անրբոնմցտավ) րբետմլմրետկմոո 1վյ -քոո| վիՓվիր 44վժմժ նվյոտամավզ1մոլյ "մժղոմնեոքվոսոիսեղ չորրոե ծնսմրտ վր վւզգեգտսզվնտջվջ 7 ջշոյկղմ ղձվրվժղաթվեմց ղ վմորաչշ վմետմջ դակոմազեվ վր մո-մղվ դարդափոմզի ոմղ «դաղվոտտոխուրաչ դաղաոչ մղաջիուղմաոտակղո տմղ բատմոխոտոն ղտիչոր «մշմոողվոտ բատոթ մյդտցվեսղ:1 նտջվջ դակաջվեմզ նաղճակմզր նաղոնհոմոռի 'վղո. ջմսն մնոջվջ ղոկորոկղմ մմզնտջվջ տմի վլրաղմզ ջնզկ ոտ -ոմ ղզնմո նզտոհր չմղոիլիսկամոռտչ այղնոտչ ոտղի ձմալ կաողանդմ վ մսիոնղատի ղզմաղտկողովճսո ղո մմղ ղսվճկոզս զ ղակաոռտնոմ ղվիածնամբտղչրաղմզ ճնս 1ո «մջվե ղվջղոսո զ (ո մմզ «7 ղոմ Մր չմմրախոմչ մվ 9 յրսղոխչուո ա

Հոս

ա

Հա

ղաքիստտնողղմ իսզղ «օտմճմզի մրտիքիսծնսմրտիխվղիողգրորսդղմտ -վ| վղտքմո մտկզլմօ վմայոսչ :մժրվչ վմոյոսչ վեսչզմոմ բաղճտաքակմղղ դլ դմզղդաքիամզը դարդ ճղզշ դպ դղոաքլիսկաղամածվմզղդաքիադոոր մա ղզ :մզբնակ մա-Հղվ -զմոմ մզր մմզդղաքլիամզը մզր վաո յոսոր մվ դմարոսշչմմսի ղվյոզեվ 7 յոսդողտ բատկղէմօ նսղտդոտտոտխորոչ ազիտքաոչաոնոմիվմմ 1կիոստ -ոժզթմո ծնսմիտ ղզմոաղակակաոմառտոչ |զմմոր ղտ 1զջմանտկմոտոակ) բրրստեջ ող իոզդեօ «ճվմզղղաիքիոամցը մս նոմ մոք ղ 1 նաջվց րտտողո «մղամլիոյ վլրաղմզ իոանլտքոչանույ ղզ բաբ -դո ղակորաոկզվում իաքրողմ կաոռցտումաի մշսրձսշ վնոթվք շմզմմոտ մզովա ղոկաղրվչ վրեվրակ ոզոմս մժղածվեմզ դմայոսշ սա

ՍՍՂՂԵՂՈՍԴԺՄՂ

ՎՍ ՂԺՂԵՎՏ

ՎՈՇՎՈՍԴ

'վմզովտ ղիսմ Հաղժղվ վրեվրոկ ղղ լոսիղուքոմ մոմաողտջվտոտժղամա(մմզղմեվկոոո| դակոջվեմզ ղ «ղոկատովմարա ղ Մրատոլթ դ Մրատոտոոչ ղ |

Հող

՛

ԹԵՄ»

6մճ14143

ՃԵաԱՕմե

մ

Հոցօվ

66246

'9961 "քմ 0986395ո5վ մ Օ8135ոմօ8լ "կվ պ Խուծզ

6400350 լ

ղղղա ղաքլիոքան յրսջովը իսժոզտ ջոիտողոոթն բոանոցվջ դվլոմոի -ողսող չտմիվմզդիողնվ պմետմջտոտոտչտողվկ ղոկոմե2 բոսիդրվջ մրոստոք յոսժղաջվեմց նատոնողղժ իսոմկկ մառ մչմոողվետբուհղը մրատոտոտջ ղբատո)ք ոսինկամզմոմոչ ղզ Խմզկ մզմմոտ բամզղջ մզմմոււտ :3 ղրամողոմն մոտակտվ կիոստ ղ ղիսհոմջմոմ վղակակվրաղ կոսո վմզղժղամեկո մաղոչնղմ ղոքքիուովեռնցե վղոկակվրոկ մղաը վնոջվք դվլոմոիողսոկ ղդ Հաղոկատնմիսանսքորոջ «միվակզաակ վոզն Չ վոսիկոչ տճվր (ղակոցվեմըբտկ դակաողստանմիանաթ տն վղվԼ) նոծվջք դականհմցկտտոակ վի դզիր ղղ նմոմ դակց վղպիո 13 դմզղղալքիամ նո մս «զմոմոջոսփ ջտիտակղ յոսմզղրյատվն մառ «ոզ բոացջոտը ոլօմրաղմգմախոդոտրլ յոաղսոն (մղակատոլթ) ղվ -զնոցվք Մղաքքիողակածնամբո պաոկզխոտ վչմոովետ է բի ղվլոնութվթ "կատմաո)իսդամն դոմղ յ լոամնտկոջ դզմվ ուան «րադն ճվյիաղազ մմ նսիմնութղզմվ «մնոցվջ։ նստո|ք դլուվը մոմողուց ՛մղոմութվեմզ :ճվնոցվց ղդոկոջվեմզ տան վկողուրոթ մոդ 3 ղիզր Տվմզղղահլիամ ս

ա

ոսբ

-ըմմոտ ղակոյ վնոքվք ղակաղատտնմիսնաք :""ճվշմոռվնո ձնսմրո նսի -մղտն լյոսկոջվի ղոքջիուզղվ) րաստճում փ ղզմվ դնեմախանաոք» մս ող -տմ ղիղ իզ չյոսղցոմզի 3 ոսնոտրք«ովնուտղաքցիամուչյոսկմուը -ղզ 7 վքոտխոուչուր «ոստտտոռչ «1 ղ բատոյք աղ պ զ վյամնոց ղվե մնո -ոջղն 7 ոիուիս կողորոքովը ցվք ները վ մրոէքիադոկոմզմոմուչ -աֆմոին մվ «խատկզխոռդվլոնաջվջ մվ յ լրաղահակմզղ մչմոռվեուձնսմ -րո «(րզն վմզդնանոջվջդամ ղաղ լոսիլ| նո) իզն վմասմ ղ վղվ ղզրո ա

1 ջատիննոււղժղվոո -ոդստ

ռս

նքո ող կաոփմախուրոց

ձոստ ղ 'դտկտնսիսնսքորով

դող

ան

մս

վճույ43նաջվք գակ

«1 բաճղ

մղվոոլույ -ր

մմզղղալքիսկտոչողջդոստ վնոջվք ղդվոամոխտադաոկ իսզջամմցի չրոսնուցվք դվլտլոիտդստկ ոոմաողցկ ղեանղոչ ոովոսկ տշզկ ա

-մոխղո մոմ ւ վմոցմոխն նքո ոսիմետտոանո ղղաքիողմ դատման մրաքլիաղակոքանն իաժզով «| իսմզքա մաղեսչ ոն -վփ իզ չվմզղժզքմո. մում ոո մշվղուի ա

ա

ա

դվլոկնմուր ղոկոկվե

ամզղժղարծդոչոխ ղկոջ յո

-վի դոկողմ ոմղ դոէքլիստճուխզմում ջնցկ յղմս նդոստ 3 վոսիղդունդմ ղմ մղաքջիադմ դակակվեվգ ող ղծշվղովու վղվ ղզրո ղնմոր «(դմ պ մմզդկամզմմուտղատկտեմզմնոջ «վեմզ (մմզղովնսմոխ «վմ վեղոմոլյ» մմաշ» (մհամատախ վմզդարգդվե») մմզդկողուրղդոկանմզկոտակ Հր

ւ

.

ւրոամուրատ

-հսկ վնոջվջ ղոկտվողամփ ղող իտտենլոսջոմոտ մենցե կոտ դոքիսն -զնետ վիուտատիսկղոլկվմզրը չրոսբվփաղվկ «մպղկտղորտք մող» ծղր վլողցժլր վմողիվի մմզմնոկ մախուոմղ վմզդիվղոթմոծ մսխիաոդրտտտ, ջտիճասոկ Ղ7 իսժդամեկո աա դխող վղվյոոբ վոբ ղոիցիամողեոս յոսայ| ղց մզր չամզղկանդեփղջ չղվոտ Ժ,զճնզղի» չփիվչմողմ վիատնդե ղզ յրաիմոչնղմ -նսկ մպմմտտժղոմղ «րրաղզղա վ. վելտ ազնտ -"«ճլոմ ղմղղժճողվ չտոիլմզ իսկանդե վր յոսետի | տմի վսոտոով չմմզդժճողե վ իամզդմաղոսղվլ յոսմտի ղորվնղոջրցն նդահրվր մզղմաիողցմյր վր մմո վր ղվի «մջոիրտտտո Հողծք 'ակմզ Հիսժղսմեկո վենզե լ Փոխնակ ովմտուսնղվ դրու -ռբակզա ղալկվմզրո տչը :յոսդաքիսքմկաժոնոժ -ոքմաո| ճղակնմոր 3 լյումսճաոտմոԴաիտոմտո եղոտիղո | ջոիմսիտե 'ն ք -դոմզ մմս լ րեվրսկ տվ, մեեզեղջ մաղվմայոսչ իոճոմոսո չօյրամզղկաղորտք ղոք ՀՀամուտկմյ կվնզնցե տող «մղոկլիստզվոտմղոչ | ղորղ մղվկ նիր» 'կող -վմօ Համաղմվր վենտվմ տուրը 'տկ1 «ղվա վլղոլրղոցջղո դղտկտմվիղմոր -ոջ վմս մրորնաձոստ վնոջվջ ջոիձմոնձ վկողքյք իսրեվղվճ կովդիոդ ոն լոստմախսվմարոսչ կով «մզղղահլիոր չո տմ ղ ոխուխաղոմյ յոսիտքիո «տտ ղտկոմսիսո ղվլ պջման մմզղմդոմտոխ ջոխկոտմող 1 ղկտիտհ դվ 1պնոաղմ պմզղղանչիս փուլով: դակակտմոոուչ տն տայետխոմկմզ կվենմոր ղվմս «'ղվղոմ դիո յ մնտջ տղովղտով, չմյոսղտխղտ Ֆեում ղվճզղց ղմս կտողտ րրստոչ ղոիջիստյրոմո աաա չղոն վմզղիովնվ եմոխ ղոկոմն ղղաքքիստտիոչշղը մղոաիջիսիոկտնոմ «ողտկամվլ մմզդժդամեկո դաիսմմոմնեց ղ ղդալիսմոռտիոչ դոիլիստ -ոհտ վլոինդտ ղոկտտոմկատ «ղոճորդող ջմոնոմզիղո ղմղդղաիքիամմո եմոխ ղվմղովկ -ովմտ ղզ 'ղոճողակամվ մմղղլովնվ նիտ մս իտջմոն ն ղոիքիսմիոմ լ ոտկոր չճվղաիիամջմոմ վմզդյողեվ դոտկոտդվափտնդչ մաղոչնղմրոծ զիմնուջ ա 1զճող -նց ա ղոիջիսմոոտիուչ». «ղոլքջիստտեո մոմ մ: ղդոիքխիատղոովրը Հոքմտ վնսիսո ղվ1 1զինոխոոտտ մմղղղաիցիամմո «մառ մոէ տմղ :ղվկ չդվիովտտմկստովմոմյ յոսկաց մքքտո| տանի -ոզտսսե իտնդտ խսխովլկղատքոմղտղղալիսդտովեվմցե րրսստիտեողմ Ծպիճոմցի ղվո չմմսյոսչ քմվկտմմղ ղոկտտոմկատովմտ ղող վմարոաչ «վմսիտետք«մղ ղ վոտոո ղոկոմսիտետքը Հովր տղչ վիովտոմկատովմտ 'ն Ոլ Հաիիսովափոնցչ ջզր ղոկավողամգ նճյկղսմ մմզ դվճմզի ղոկտվո :) կողվմօ Համաղմդոհիստրոմո Ամվկոմմղ ղոկոտոայոո«34 զքյաո մմաիտեուը» 'րաղող| -ղոմփ ո, /«4 կտոտտիոչմմսիտեոքի» |

րոսմովողոմգ

ա

ա

-Հոոտոխ ղ օղքյանոռ1. րրոկողոծղ «կոտոր» նտողվոտսոմ նվեզտոր դղլմյողոմֆ մ-օթօլոտ» չօտլոտ Տոմ տտ |01 5Ղ» 7 կողորտքովր յոսնոռվոսոմ, կրախվնմմզնոիտկ ղտղվոռտոխ վ ղզբամո ղոհիատրոմո 1գղվ| րրսղակղոն | ղոժմտ մժղվ մս «Քտոտ ղաոմղ ղ մղալլիստրոմո մվ 1զջմափճզերս մ-լյ ոսկվիանա րտեղո վր վելի ճվմզղղոկաոտողոխ մորտջ անմոր ղ «կտսո վր ա Հբոսմուոց մյ որստղելիտկտողտումտաի չմժղոիկ փոսիտոտողե մյ մջմոտմմղաքիսկտտչողջղոստ յՀամնոոիոսոոյյ մաղեսջ տմղ ղվչ լրաճամսժղամս «ղվլրաղմ վժղոկ վմզիտո|նստզոոմվա «մջմտմ դիտ վենհտղվ) յրսղողվոտտտոորուչ ղցմոաղտկատտվետեղե մղաը Հավնոջմոիխնեսչդտ «մով «մղոալցիողվաը տմղ մլ ղղջ դրանոմջմոմ ղոկտտտոռ ղդոկովո դոիջիստրյոմո: մնոովիոստմ մորտչ վիտվոաղմղզի -դոմֆ վմզմոն ըլ17--Ա417 Մոկոր վկտոցտ ղիանամջոք ղոմլիստր Հոմո ղլ լոսմեոմղի մետոիոսյոմ (ովը 'Ը մզճվբ: "ղ կիզմբ 2) մղզղնատ -ահոտզչ տամ վղակակվրողչիսկաղվմօ վլովողոմբ ժղգկմաղղժ ոլ, 2 ղաոկտոյաւիաիխ ղզմսղատկաորտոտխո մոաքքիիսկտովտատմաի ղվիոնետ տմղ «յոսղջ վեղկմկղտ ղզմաղիոնետ ովիոն | ոզնղոչ «վոս բրոամսիտեղոմզղվիոնետ ւՀվր մղոկոկվրոկ չիսցիադմ դորնահման դ իսմզղղանիսկատչադջղոստ ղվրոհետ վվրսկոծր ղոկոտվեանկե մաղոջչեղմ վնմիսնաթ ղիո րոկ ուտ ղող ողոձւղվ (մրտիլիսմկմոմտոչ տմղ մրորտտակղվտկղմօ /իսամզղ ՀԺղսմեկո ղտկատոտվետնդցետմուխանոն վողետտողիմտ ղ Դամզղղալիակ իխվտակլմօ վիոկմուո շղ ղզ յոսիճամս մփոձքա ղմղղջ վն -ատմողջղտատ տ դատկտտվետեզն 4 յոստհոչուտմո -ոջվր չմղանցիոտոմո դոիլցիսղոակոմվ ղդղաիքիսղտհտրետմ վմզղեղոմց «գղտվեզմ«կտտտկ«րետկ (նտոիոստմ -մտո (նտջվջ վնոջվը «տվլսսվճ'տվտտո «սսրմաց վվնոնռիտղսոկ) մոռ ակմց ղփվղզկոմող կով մոմտղակ «ղողմուտմոի ղվղմնեսղ ւղվոկմամամսկ«ղոտզֆ յ) յոսմեռք Պաղմ ղվիսմվվղոր 'իսմզդղաքքիամետրիվաղմ ղվիոմմրյա զմո կվրլվոս ս կվտորյք ղովր Վա ց րոատքօ ղվմղզղոսմցեչղոտրքահսն զր մմատվեսորոի վղվմեղՀ2 'ե Վ իսմզղորգք «վմղղվես» Փոս վան դոքքիստնքյումգ ր» Հավ ճվճվր վմզղմղանմտրոսիո 1 նեոջվը ձղոէլիսմո ղաոկտհովքոո վմլղ «դաքքիաջմանոջեցտո է ղալիսմոկի վր հո ղաոկտեմվցկտտտկտտծքոմդ, ճվրնակ ղոցիսղղժոմե դոկոմոն մյոսմցեւմո «վաովմողվրլը» :4մմ վրետկմտո րբտեղոտ՛վժղողեցչ«վմայոսչ ղղ լոսմղչ տոսխոմդիոօ

մասնագ

.

-ջմոն

-զղտտսող

«դոաիցիսդոսրը»դ յլրամզղդացիաջմանոջնկտո տալ» Հակոնմսուսր «ռռովմողվրվը»

-մանոչ 7

"ն 'Ո

ռտամտովիոլ»

չմղաիքիստծքոմղղող «ողոոհր

մղյաիջիստոմոչճնսմրտ նիտ վմղղեղոմղ վնոջվը վիսմտաի

լոսն

Բառախաղը,դրոտեսկըչ բլադգը, գեզդը ֆրանսիական Հումորի ձեվեր են, որոնք պայմանավորված են ազգի կյանքի բնույթով՝ նրա զարդացման տարբեր փուլերում: Ասվածըչի նշանակում, իճարկե, թե առաջ դրուռնսկ դոյությունչի ունեցել, կամ որ բառախաղը մեռել է արիստոչ կրրատիայի անկման «ճետ միասին: Ո՛չ, խոսքը կոմիզմի ալո կամ այն ծձրանդների,սրամտության այս կամ այն կողմի առավել զարդացման մասին է, հրկրի ղարդգացման տարբեր ժամանակաշրջաններում: Վ. Գ. Բելինսկին գրել է. «...յուրաքանչյուր ժողովրդի ազգային զաղտնիքըոչ քե նրա «ադղուստի խոճանոցի մեջ է, պատկանելության այլ նրա, այսպես ասած, իրերն ըմբոնելու եղանակի մեջ»: «Առարկաներն ըմբոնելու այղ եղանակի» սակայն, ոչ մի բանում այդղես պարցցուն չի դրսնորվում, ինչպես ազդայնորենդունավորված Ճուղորոշ ու

ու

մորում'

կոմիկականն ազդայնորեն լուրատեսակ է ե միննույն ժամանակ ն նրանում երնում են ինտեբնացիոնալ դժեր: Սոցիաճամամառդկային լական զարդացման օրենքներիընդճանրության պատճառով Ճաճախ միննույն երհույթների միատեսակ -անճաշտելիությամբ ծաղրում հն բոլոր

ժողովուրդները:

ԿՅԱՆՔԻ

ԿԱՏԱԿԵՐԳԱԿԱՆ

ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅԱՆ

ՊԱՏՄԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

Կուհիկականիէական առանձնաձճատկությունները փոփոխվում էին դարաշրջանիցդարաշրջան. փոփոխվում էր բուն իրականությունը, իսկ նրա Ճետ նան կյանքի կատակերգական վերլուծության ելակետային

դիրքորոշումը:

:

կատակերդական ճին դրականության մեջ քննադատություննընքաէ «նսջ»-ի տեսակետից: ելակետային դիրքորոշումն անձնական է, արվեստագետի Ճամակրախքըկամ ճակակրանքը: տպավոճությունն Հռոմի զարգացած պետականությունն անխուսավելիորեն առաջ է

նում

որն արտաբերում մտածողության ու դնաճատման նռոբմատիվություն, ու ն չարի, դրականի բացասականի ճատակբաժանՀայտվում է բարու ման մեջ (դա բնորոշ է, օրինակ, ճռոմեացի բանաստեղծ-հրդիծաբան Ցուվենալի ստեղծադործության ամար): կյանքի երզիծական վերլուծության ելակեւտ են դառնում նորմատիվային պատկերացումներն աշխարճակարգինպատակաճարմարությանասին:

ՐՂ

Թ աայած

ուօ2146ոի

-

օ

արօքոոքոօու

Հոծ,

11., 1954,

Լ

6.

577.

վերածնության դարաշրջանում երդիծանքի ելակետային նախաոր սկիզբ է ծառայում մառդկային էությունը,այնպատկեոացումը, մաոդն է

էրազմ Ռոտերդափցու աշխաբհի վիճակիչափանիշը: Այսպես, «Գովք

Հիմարության» երկում 4իմարությունը Հանդես է դալիս ոչ միայն որողես ծաղրի օբյեկտ, այլն որպես սուբյեկտ: «նորմալը, «չափաՄարդկային մաճավորա Հիմարութ,ունը,Հիմարությունը «չառիի մեջ»,դատում ու

ւլատժի է ենթարկում, ստորացնում ու ծաղրում է անսաճման, անխոճեւի,անմարդկայինճիմարությունը: Մ. Սերվանտեսը բացաճայտում է քաղաքակրթության զարդացման ռեալ Ճակասությունը։ Մի կողմից՝ անճնար է կյանքն այրված գրքերի մոխրակույտիվրայ անճնար է, որ ամեն մարդ ամեն ինչ սկսի սկզբից: չճենվելով նախընթացմշակույթի վրա: Մյուս կոլլմից՝ անընդունելի է նան մշակույքի դոդմատիզմը, նրա կտրվածությունը ժողովրդի պրակչ տիկ փորձից, մոլեռանդ ճամախոճությունն այն գաղափարներին, որոնք քարացել են, չեն Համապատասխանումպատմությանը, կյանքի ոռնալ Հանդամանքներին։Այդ կենդանի Հակասությունը ամեն մի բարի ձեոնարկում, ամեն մի դաղավար, որն ակամա իրականացվում է նման դոդմատիկ եղանակով, կարող է վերածել ողբերգությանու կատակերդության: երազողԴոն Քիշուտիվրա ճնշում են ասպետականությանբարոյական ճարկադրանքները:իր ամբողջ գոյությամբ, Համարյա որպես Տիղիկական տառապանց,նա ղգում է աշխարտիանբարհճաջողությունը: Որպես ասպետ, նա իր արրազան ճարոքր իր կոչումն է Համարում խառնվել ամեն բանի, «թափառել երկրով մեկ, վերականգնելովճըշմարտությունը ն վրեժ լուծելով վիրավորանքներիՀամար: Սակայն ոռնալիրականության ետ նրա վարմունքների անչամապատասխանույունը ծնում է նոր կեղծիք հ մարդկանց Համար նոր վիրավորանքներ: Սանչո Պանսայինյ, ինդճակառակն,խորք են ամեն տեսակ մարտնչող դաղափարները, նրանում ապրում են ժողովրդական Ճավատալիքներն նախապաշարմունքներըչ ժողովրդական իմաստություննու մոլորությունները, նորաՀամար Ճճամաշխարճային պրոբլեմներ գոյություն չունեն, աժռողջ աշխար4ը նա ինքն է ն նրա անմիջական չրջապատը: Սանչո Պանսան անչրաժեչտ չի Համարում խառնվել կյանքի ինքնին բանական ընթացքին: նա մարդկանց բաժին է թողնում ազատ ու անարգել ապրելու իրավունքնայնպես, ինչպես նրանք ցանկանում են: Դոն Քիշուտնու Սանչո Պանսան հրկու բոլորովին տարբեր մարդկային նախասկիզբներեն: Սակայնայդ մարդկանց բոլոր տարբերուու

թյուններով Հանդերձ, նրանց Հատուկ է մարդկային մի զարմանալի Հատկություն՝ անշաճախնդրությունը: նվ ճանուն այդ ճատկության մենք նեչ րում ենք ճերոսներին, նրանց բոլոր տարօրինակություններն ու խելա-չԴրա ճամար էլ դարությունները, թերություններն Ճիմարությունները: այդ ճերոսներն այս աշխարչճիցչեն, որ նրանք ավելի բարձր են ընչաքաղցությամբ տառապող այս աշխարճից: Պարզվումէ, որ խելագար Դոն Քիշոտն առավել նորմալ մարդ է, քան «նորմալ» մարդիկ, որոնք ճամակված են ագաճությամբ իշխանատենչությամբ: Սերվանտեսըբաէ աշցաճայտել կոմիկականիգեղարվեստականՀնարավորությունները՝` պատկերելով այն խարտճի հետազոտելու բունվինակը ընդունակությունը որոշակիտեսանկյունով, ե՛ աշխարձիգեղարվեստականկոնցեպցիան, ն՛ կյանքի վիթխարի ճամապատկերը տալու ընդունակությունը: կլասիցիզմիդարաշրջանում երգիծանքը ելնում էր բարոյականու ն երգիծական ծաղրի օբյեկտն գեղագիտական վեբացական նոբմանԵրից, անձն այն գործող էր, որն իր մեջ խտացնում էր վերացականորեն--ժրխտական այն գծերը, որոնք ձճակադիրեն առաքինությանը:։ Այդպես է առաջանում եբգիծանքըկեղծ բարեպաշտության, անկուլտուրականության, մարդատյացության ն այլնի նկատւքուիը (Մոլիեր): Սերվանտեսիավանդույթ՝ աշխարՀի վիճակի Հետազոտությունը, շարունակություն է գանում Լուսավորության դարաշրջանիերգիծանքում: նրա քննադատության սայրն ուղղվում է աշխարճի անկատարելության ն մարդկային լության դեմ: Զարդացվաննոր փուլի ղարմանալիոբեն ճիշտ արտաճայոությունը դառնում է 9. Սվիֆքի ստեղծած Գուլիխիստ Ճարվերի կերպարը: նա ՎերածնությանդարաշրջանիՃականերին մոտ է: է, որ Սվիֆթի ոչ թե ամբողջ Գումար մարդ-լեռ Բայց բնորոշ թույլ կողմերով, այլ միայն նրա մի մասը՝ առողջ լիվերն է իր ուժեղ բանականությունն է դառնում դարաշրչանի երգիծական վերլուծության չափանիշը: Խարազանելով չարիքը, Սվիֆքը ելնում է առողջ բանականությունից, քանի որ մարդու մեծությունն ու Հզորությունը նրա ճամար Հարաբերականեն: Պատաճականչէ, որ Հսկա լինելով լիլիպուտների երկ-րում, Գուլիվերը լիլիպուտ է դուրս գալիս ճակաների երկրում, Դուրս չգալով Լուսավորության դարաշրջանիսաճմաններից, անգլիացի երգիծաբանը կոաճում է նրա գաղափարներիուտոպիականությունը նկաՍվիֆթը Հեգնում է 1ուսարագրելով քաղաքական ծրագրիչներիդպրոցը, վորության որոշ կարնոր գաղափարներիանիրագործելիությունը.դրանք «բոլորովին ցնդած մարդիկ էին»: նրանք «միջոցներ էին առաջարկում ճամողելու միապետներին, որ նրանք իրենց ֆավորիտներ ընտրեն խե-

ընդունակ ն առաքինի մարդկանցից. սովորեցնել մինիստրներին Հաշվի առնել ճասարակական բարիքը. պարգնատրել Հասարակությանը ականավոր ծառայություններ մատուցած արժանավոր, տաղանդավոր լոք,

մարդկանց...»

ու

ի

Ռոմանտիզմըբացաճայտեց աշխարճի անբարեճաջող վիճակը

ու

`

անբարեճաջողվիճակի միջոցով, գեղարվեստական 4ետաղզոտությանենՀեգնանքը՝այդ «ծիծաղ-այսբերգը», թարկելով մաոդուներքինաշխաոճը: իր ստորջրյա բովանդակությամբ վերածվում է կոմիզմի գլխավոր ձնի: կատակերգական վերլուծությունը ելնում է աշխարճի անիրականանալի կատարելության մասին պատկերացումներից»որոնց օգնությամբ զգնաՀատվում է անչատըչ իսկ մյուս կողմից՝ անճչատիանիրականանալիկատարելության մասին պատկերացումներիցչորոնցով ստուղվում է աշխարչճը:, Քննադատության ելակետը շարունակ տեղափոխվում է պշաշխարճին։ չեզնանքը փոխարինվում է խարճից անչատին ն անճտատից ինքնաչճեգնանքով(օրինակ, Հ. ձայնեիմոտ), ինքնաճեգնանքը վերաճում է ճամաշխարձճայինկասկածամտության: Ռոմանտիկական Հճեգնանքի Ճամաշխարճային կասկածասխոությունըռուանտիկական ողբերգության Համաշխարճային վշտի ճարազատեղբայրն է: դարում կապիտալիզմիբուռն զարգացումը տանում է դեպի աշխարճի ճետ մարդու կապերի բարդացում ու ընդլայնում: Անճատըդառնում է սոցիալական լայն Հարաբերությունների ճասարա(տնտեսական, կական-քաղաքական,բարոյական ն այլն) կենտրոնակետը: նրա ճոդեկան աշխարճը բարդանում է: Այդ պատճառովքննադատականռեալիզմի արվեստում երգիծանքը ներքափանցում է ճոգեբանական պրոցեսի բուն միջուկը: Քննադատությանելակեւտըդառնում է գեղագիտական ծա-է ճասարականերժծում մեջ կյանքի, մարդու, որն իր վալունիդեալը, կան զարգացման, նպատակներիու լավագույն ձների մասին ժողովրըդական պատկերացումները: կյանքի վերաբերյալ ժողովրդական ճայացքը վերածվում է աշխարճի վերաբերյալ ելակետային տեսակետիչ Ծիծաղնիր օբյեկտը Ճամադրում է ժողովրդի կյանքի ճետ, ն դա է ռեալիզմի նվաճումը: նրգիծականպաթոսով է շնչում ռուսական արվեստի քննադատա-. կան ամբողջ ուղղությունը: ն. Վ. Գոգոլիներբեմն բավական է մի նախադասություն, որպեսզի երգիծական գործող անձի կեցությունը նրւս բոանչատական մանրամասնություններով վայրկենապես մտնի ճամլոր '

ու

ոդու

-

ՀՀռաշաւ Լ

Հ

Շուֆը

:

Ա. Լ

րճածօրրամ Ը.աթօքճ. 81., 1977, Ը. 378--379.

ընդճանուրի մեջ, Համադրվի աշխարճի կլանքի Հետ: Պլյուշկինը «պատըովածք է մարդկության վրա»: Դա ն՛ Պլյուշկինիբնութագիրն է, ն՛

մարդկության բնութադիրը, որի շապկի վրա Ճնարավոր է նման պատըովածք: Գոդոլյան երդիծանքը, գրողի բառերով ասած, «ռուսին դեմքով դեպի Ռուսաստանը»դրեց, մարդուն՝ դեմքով դեպի մարդը: Մողեռնիղզմն ստեղծեց «Ճակասատիրա»,որն իդեալները ծաղրում է եսակենտրոն, իո մեջ նեբամփոփված որի Ճամար անձիտեսակետից, կյանքն անձչեթեթ է, իդեալները, մարդկային ձղտումները, ճույսերը մրայն ծաղրանքի են արժանի: Մողեռնիստականերդիծանքը չի ճետազուում ճասարակական չարիքը կրողներին: Միծաղըճնչում է միայն չարիքի գոյության ճեւտնանքներիՃճասցեին:Բուն չարիքը ճանդես է դաիս ոլրվես ինչ-որ իռացիոնալ անճանաչելի բան: Սովետականարվեստում երգիծանքն ուղղված է այն ամենի դեմ, ձնչը թշնամի է անձի ու հասաշակության միասնությանը,թշնամի է դեմ մղվող պայքարի օգցիալիղմին։ երգիծանքըՀնի նականն է: Մայակովսկու «Բաղնիք» պինսի ավարտում ապագան իր սուրճանդակին՝Ֆոսֆորայինկնոջն ուղարկում է արդիականությունն իր «քնջներծծում մեր կլանքից ողջ լավադույնը՝ դեն նետելով վատը (ժամանակի մեքենան թոցնում է մարդկանց Չ2030-րդթվականը, դուրս է թքում Պոբեդոնոսիկովին մլուս բլուրոկրատներին):։Պինսի բուն դործողությունն ուղղված է ապադային: Մայակովսկու երդիծանքում ապագան Հենց գեղադիտականիդեալ է, որի դիրքից են դիտվում ամբողջ կյանքը ե նրա ստվերուս կողմերը, չափվում են արդիականության լավ մարդկանց արժանիքները ն վատերի արատները: ժամանակի մեքենայի բուն կերպարը, արադացրաժ--մամլած ժամանակի գաղափարը, որը ներթա«փանցվածէ Մայակովսկու «Բաղնիքում», մեծապես արդիական է: Այսպիսով, դարաշրջանիցդարաշրջան փոխվում է Ճուղական քննադատության հլակետը կոմիզմում. անձնական ճամակրանքը մասին պատկերաֆան). աշխարճակարդի նպատակաճարմարության որպես չափանիշ (Յուվենալ). մարդկային բնությունը Վանտես, էրազմ Ռուտերդամցի,Ռաբլե ), նորման (Մոլիեր). առողջ բա(Սվիֆթ).չիրականացված կատարելությունը (Հայնե), իդեալը (ՌԳոկյանքի մասին ժողովրդական պատկերացումն արտացոլող Այդ տեսակետը գոլ, ապագայի (Մայակովսկի): Սալտիկով-Շչեդրին), ունենում է այն նաճանջներով, «պրոցեսում, քեն ժամանակավոր տեղի ե իդեալիառաջադիմող ընդլայնումը վեճացումը,որի դիրթերիցկոմիղՀենվելով իրականության առավել մը վերլուծում է իրականությունը: ՛

ու

լայն ընդգրկման, անճատի առավել ղարդացած ճոդեկան Ճճարստությած վրա, այդ իդեալը դեմոկրատացվում է. ներծծելով իր մեջ ճիշտ կյանքի» բարության գեղեցկության մասին ժողովրդական պատկերացումները: կոմիկականի տիերի, ձների ն նրբերանգներիամբողջ բաղմաղապատմական ամբողջ լուրատեսանությամբ 4ճանդերձ,նրա աղդային կությամբ Ճանդերձ, նրա էությունը միշտ մեկն է. այն արտաճայտում է ու

ու

հա-հասաբակականորեն շոշափելի, հասարակականորեն նշանակալից

կասությունը, եբնույլթն ամբողջությամբվեոցբածկամ նբա կողմեռից բարձո իդեալնեոին: մեկի աննամապատասխանությունը գեղագիտական կատակերգական ծիծաղը պատժում է աշխարճի անկատարելությունը, մաքրում

խությունը:

սո-

բրրապրումնորի

ն

նորացնում է մարդուն

ի Ճաստատում

կեցության

ծ

ԳԵՂԱԳԻՏԱԿԱՆ

ՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ

ԲԱԶՄԱԶԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

ու

(Արիստո(Մեր-

ցումները նականությունը

ուրա-

ԱՅԼԱՆԴԱԿԸ

Գեղագիտության պատմության մեջ գեղեցկի ճակոտնյաները՝ այչունեն խոր տեսական ավանդույթներ» լանդակը, ոտորը, սարսափելին, ինչպես գեղեցիկը: Սակայն այդ կատեդորիաներըհս արժանացել են ուշադրության: Դեռիս ճին եդիպտացիներն ըմբոնելով գեղեցկի ն այլանդակի դիալեկտիկան, նշել են, որ ծերացման պրոցեսում ամեն այլանդակ, «լավը վերած առողջն դեղեցիկը դառնում են ճիվանդ վում է վատի, ճամը կորչում է...»ն Գեղեցկի այլանդակի դարձունա-չ կությունն փոխադարձ անցումը բացաճայտվում են հսիդայի մասիֆթ Հին եդիւլտական առասպելում: երիտասարդ դեղեցիկ հսիդային արնա դարձավ մի պագելված էր փոխադրվել կղղու վրաւ Այն ռավ, խաբեց կառապանին տեղափոխվեց: կղղու վրա նա ալրտառանեց կախարդանքիխոսքը ն կրկին ընդունեց գեղեցիկ աղջկա կերպա-ու

ու

ու

ու

ու

ժամանակ

ու

նըշ Ք:

ՂցքոօթԵ.

Տե՛ս

Ճ.

116րօքթոտ 11քշռոօոօ80610658, մ1., 1935, հուՓել, էջ 106: /1քօուշօրտոծոշճած

ԷՈՅՂԵՇ ԽՆ Յ.

.

1,

ՀՇ.

242.

Առաջինանդամ արվեստի մեջ այլանդակի մասին Հարցը տեսակաՀչ Ֆորեն դրեց Արիստոտելը:Գեղարվեստական միշտ ատեղծագործությունը գեղեցիկ ձն ունի, սակայն արվեստի առարկայի մեջ կարող է մտնել ոչ Ժիայն գեղեցիկը, այլն այլանդակը։ Կյանքում նույնիսկ զզվելի երնույթները, պատկերված լինելով գեղարվեստական ստեղծագործությանմեջ, դեղագիտականճաճույք են պատճառում: Այդ Հաճույքի Հիմքում ընկած չ այն իրականության իմացության ուրախությունը, որը ստեղծագործուԺյան մեջ վարպետորեն Ճճաղորդելէ արվեստագետը: «...Այն, ինչի վրա նայելը տճաճ է, հրա նհկարներըդիտում ենք Ճաճույքով, ինչպես, օրինակ, զզվելի կննդանիների դիակների նկարները»: Այլանդակն դեղեցիկը ճազարավոր անցումներով միմյանց Ճետ կապված ճակադրություններեն: Հիշենք շեքսպիրյան ձամլետի խոսքերն որ անդամ այնպիսի ինչպիսին արեն է, սայնմասինե, աստվածությունը, փաղաքշում է լեշր ն որդեր է աշխարճ բերում: Շեքրաճառագայթներով պիրն այդպիսի կերպարանափոխությունըճամարում էր բնության ,

ու

ու

ու

ճատկությունըը զաաարաոուքյան դանդակը վանում իակ գեղեցիկն ընդունակ է,

՞

է

մեզաճույք

ապլատճառել իր մի տեսքով: հսկ ի՞նչ բան է այլանդակը։ Այլանդակըբնորոշել որպես գեղեցկի ճակուտնյա, տրամաբանորենանբավարարէ: Ըստ Շ. Բոդլերի, այլան:

|

գակդեմքն աններդաշնակ, սվլաթոլոդիական,չոդեշնչված, լույսից, ներ-

Քինճարատությունից զուրկդեմք է։

այն առաբկաճեբի գեղագիտականճատկություննէ, Այլանդակը

ու նբա աշբտաոբոնց բնական,իսկականտվյալնեոըճասաբակության բացաբության զաբգացման աղի Դոն զո"Գոց Դ 1) պայմաններում ունեն Բ9 մակաոշղակի ՂԻ հասաբակական թեն մաոդկությանը լու՞ջ սպառսական նշանակություն, նալի չեն նեկայացնում, քանի ամփոփված այդ առաբկանեոում ուժեոբըլուբացվելեն մառդուկողմիցն ենթաոկվելնրան: ոբ

|

ՍՏՈՐԸ :

չին եդիւլտացիների մտածողության մեջ որպես Ճակադրություն վեճին ճանդնս էր գալիս ստորը, թեն բուն այդ ճասկացությունը դեռես դոյություն չուներ: Արնը մայր մտնելով, երկիրն մարդկանց գցում է ստոր վիճակի ժեչ։ Արնի մայրամուտի պաճը ն մաշվան այն ճամընդու

Դանուր սարսափը, որն զրվում է Ատոն աստծուն

11051813, 6. Ճքաշ1016տե.

նվիրված Հիմնում:

ընդօրինակում է արվեսորյ Արիստոտելը դեղաղիտական մտքի պատմության մեջ առացինանդամ խոսում է ստորի մասին ե որսվես օրինակ բերում Մենելաոսի բնավորությունը (նվրիպիդեսի «Օրեստ» ողբերդությունից), որի ստորությունն անճրաժեշտությունիցչի բխում:

է, առբտակաոգ այլանդակիծայբաստիճանն նեգատիվառժեք: ուժեր ոբոնք են, բացասական իբենցմեջ սպառնալիքեն թաքցնում ձամաբ, քանի մաոդկանց դբանք դեռնս ոչ լիովինեն ենթաբկված նշանցկամքին: եթե մարդկությունը Հի տիրապետում սեւիական արՍտոբն

'ԻՐանք

ոբ

սադրական ճարաբերություններին,ապա

կարող է դառնալ մեծ դըժբախտությունների աղբյուր: եվ այն բոլոր երնուլթները, որոնք բերումեն այդ աՃճեղվոանդին,բնկալվում են որպես ստոր (ատոմային դա

վերա-

այլն):

թունավոր սունկը, ֆաշիվմը, միլիտարիզմը ն Օրինակ, պատերազմի ստոր բնույթը խոր կերպով բացաճայտել է նկարիչ Ն Վ. Վերեշչադինը«Պատերազմիաստվածացումը» նկարում: նա այդ նկարը նվիրել է անցյալի, ներկայի ն ապագայի բոլոր «մեծ

նվաճողներին»:

"

Մարդկանցկողմից իրենց Ճասարակականճարաբերություններին̀ չտիրապետելու ոչ պակաս աճեղ դրսնորում է բոնապետությունը: ԱՀա, օրինակ, ինչպես է բացաճայտում նրա ստորությունը ՃԵԼ դ. ապրած ֆրանսիացի Հումանիստ Էտիենդը լա Բոեսին, մտոք ասած,-«ս..խղճի գրում է նայ-- մեծագույն դժբախտություն է կախված լինել մի տիրաէ է երբեք չես կարող կալի փ. քմաշաճ իմանալ, թե նա աճույքից, որի վերաբերյալ ճրբնք չըս դարող իմանալ, բարի կլինի արդյոք, մինչդեռ միշտ նրա ձեռքին է վատ լինելը, երբ նա այդ ուզենա»: կա Բոնսի ճամար մարդկանց անազատությունընրանց ճՃասարակական զարմանա ության է. Ի բոնակալն բակակ Որ լի կուրությ կալն «ինքն«ինք ՈՂՈՐ Ք արդյունքն ըստինքյան պարտված կլիներ, միայն թե երկիրը չճամաձայներ իր ատրկությանը: Ռչինչ արկավոր չէ նրանից խլել, Հարկավոր է միայն ոչինչ չտալ նրան: Հարկավորչէ, որ երկիրն իր օգտին ջանքեր դործողոչինչ միայն քեննա եմ Ես չեմ տի. չդործադրի... պաճանջում,որ

կա

ն Հաա

ադարնցեր նրա արի»

միայն նրան աջակցելուց, ն դուք կտեսնեք, թե նա ինչպես այն վիթխարի արձանի նման, որի տակից ճանել են Հիմքը, փուլ կգա սեփական ծանրության

48--49.

1 28

դեպքում ճամակում է մարդկանց, նկարա-

Քննելով իրականության դեղագիտական Ճատկությունները, որոնց

' Է

այդ

ոճ

Ծ05ՇԽԹԼՇՒ`

0 106ք0օտերծոմ քմ66186. հ,

ՔՇԸՄՀԵՂԾԱՈՇ

Դեղագիտություն

1982,

Շ.

7.

.

16:

լ

`

վմրոսս դվլուբաւոտ 1 ջաողեղակմդալիաիրվնոճուտ դոկտոցտտիովդզմ ղ «նվմոն ղոկոտովիվովեսխ ժղզ 1զնուտշկղղ Հաղտկտտովլիտղովնոս ղտ դմզղ ղզ |կջմտն ժղամսղվոտր վմզնտոտոաղվկ ««մղզղվտատովննամ ողեուղվ «ղոռոոողզի ղզ 1զոր ժղամս«մմզղղակիոր ղող Հղահչիսրտուո Հոտո մմրոսս ղվլարստոամղզ փոսմնղկղա ղվոտր վմզղնսցմսետղտլոջ '''«Հղզը '''մմզոտկ ղտոկաստջտտխս դղակիաղոմորումտ 3 րսղնմսկ մմս ղ մօ դրո հզի 1 բատտխածճմմ մմս մչմողվճո 1զմն լ ժտս մոժ -ոքսիուղտ «ս ղզմատտետղղստտաքվ"'""» ոոցչ տմն |զտողչ վիճոչ նսմոկ վ մոողիմո ղ Դզջմոն 1 տով ոզս մղաքլիսմտեովզո|վչմողվտ որու -ակմզդ մա յ լոաճղ մդարվը"բ 'ղ տանաղղժ վնողորմզետարղմը չղակվտ -զահ վմզդզիսղ վակֆաղ 'զ լոսմամաղմմլ դփաոմառ «ղոկամսիսը» չիսմզքոս մոսկ վրողէք դոանմոր տանգ ա յ մահալո) ոդ 1 փզփառ մս -մոո դ յոանդխր մտոզիմո մկովվի վչմողվծու ղակատովղսզեար չմրոյքիստուչուոոսչ մրսկ ռս իաջվվոյ փզղոլզղտալ վ մմս իոչվջ վժմոիզեսչ մվ լ յրսդն) մչմողվ «Հո տղ ովզղոզը 'վրոտոխղ ղաոկողումկղմս նղտստ 1զկզ զ «մոովնռ ղմո «կտց փզիմանսողեմս Հ յոսիմկկատխո մնմոր մնեողմ ղոբդոխւուտ ղց ցտի Հ-ողժղվ սս ղզ ղովոխղակաողոմտողվկղոիչտր ժղոմն մոսիուտկ մախաղվեգլո ա դմեվկոտովաղ -րձամն ժդամս մմզդյոսճանն դակոմուվճ զէ ղոկտնմլմնս մյոսղոցմսկ վո ղզ օոիխնորցող «վզփտոմտոռՄո `

-յո

-ամզշ :ղվմզղղուովո մսնեւչղարմվոոժլք 11 ղորդ մոսմլչ վմոկղ «մղոսհը Հաղախողժդվ անզվոլ դատող» վլամզմվլյ ՛զ «վմաոկդ վճոդախով

:(մուս4

մս «Ղաքտթետվստվետ տւսմՎ գտկտոզտզսսվՏվնղտուտ) լոսդտցջսսկ «Ղստվամքբն վլղօւսկտ իսկտնսակորգոէմորտախ րոծդտ ցղ րւաասզմ վչ դղաստտետ գնոր հղսասմսղդմիսի դող յղասս Ղ րւստղտտսվտ Վ բւսկսենդմդտվսսեզտտկ գիտ գտէմագտկտսվ վվղփտոստը

-ղսզ

վողզնղջտքոքինձփ'սդ չիոսմոխոմզկվմզմոսկ նսճողե փոտցվվստե ղոկարոտխո ղակլիսկնմոր ձնսմրոտ«մմակղ «մմզմոսը» Հատչ զ դտողվտմ լաղվմօ /հանմսնոչ լ ոսճանետչմողվծատ դոիխղդ վ) մրոէց վլերմյ ա ատաֆառւա: խափառմառվուաչջդը չտզնո մադաչնեղմրոչ ոզխոմ» 1 ցոսդմց յոսմզժլա վմզղնվկակաղորոք մյոակատմսո|վեմոկ դակոր «ոխ կոո վորս) վվզփտոմոո լ բսիոկղմ ովոջոչ մժմզեզվբ վկոճամլյ ճնսոիտ մուամի 1զկզ վլ ազն ամզղվմաողվոափ ղտմղ կով (մյոսիոկղմ վչ -մողճտ վր լ յոսիկտտմսո|մմզ /րամզղղոծմմոմոն ղվորոքուղեք

«26

"Սմ

«061

49 0961

"մզ 1

:ջ

Դամատուջակմց մզկմզ մվաղյ վհոջզջ

օ ՊՉզՎԼՇ հօծօ0գ ՉախյաանՉ36Վ ՉճացցեմԽՊՕպզՐ080մց01 չշվյոկոսո տովոլ "չ,օ «,վլոկոսո վլոկոսը

"Ի 6 Ֆ1 113

ն

351,

«

«ոմժոիմ

յ չջտնվն ամի ովոին ոմղժեզբ մամա ղոլլիսիտտմորոչ վճզիկմոնա 1ր իվշոչ դոլքիսջօ նղոստ 'ոցտղտ նմսնոչղը Մր վժդոձամնսմովժեզր վճզինոժ

«'իսվլ

«ողոմ ղոկատվետնգեվվլզփտոմոո լ ջաինտոժմօորտոխ վղակաիմլ վմվոոժզռ ղվկփոոմոո օրոստգիիոշ» 3 ղեղոմզ վղոկտեմզմնս չիսդոտ մլ յոսդճզվաի ղվմզդ Հոռտուն նզջտ ժվլտն ղ իսմզղծդոձղատղվլառվաթն մյ կրստոաչ ղակաղոմկդոլմանաղծվը «տմոխունցը մմս Վդուչիսնկատվեն ոզեմս դփզփոոմոլր տղաղվրսն ղակատվեանցեդարկակդաջմառղվմո չղվչմողվետյոստզխոում վմզդժդորտեղածմնմոր մկոսոկաչնեղմ (յոսվ -վո վ տղ Դ դիխամտո Դումցիչսն մվ լ յրստտտոոչ -զվտոմոր չամի վչմոողվեողդաէցիսղուղվծվ ողվմզի մս վղտժ ղ'անմուր 3 լոսղի դովղիսդ զ մմզտ վմզղժղորոածնղուչ 2 րոսղնոջզի իվղլողգրողսղյո աղ գ ազի մղալլիստովոմբն փոսղակտն եվմզղղուիլիսմ -մզմելչոսկողամոխ վ որսչ վրի Կ Հոմզիմետտունո «ոիթն նսոլնվ տմի ճղոմղ «նսիկմուվդգմծդամդ ՊսիկոջոմզիՀ ճվրնսկ ճղակնմոր «րոսմկ փ Հղվս նամսիխոոււ1ճզր մվ ղմս զ յոսղոցմակ բոն ղվղզփտոմոոտխտ ձզր տալ, 3 վոաոաչղտ (վյզդոլղտ գահլիստովաոմբն վլաոծախավդաս դրաց մվ տշվի մգականմզմնսզվզ 1 տվմսեզտոկ ճյոմ ճտսր ղվղտկահմվմնսղվվփոաոմոր մվնտկոտ ոզխոմսո| ղոմղ

ՂՎՂՂՓՈՌԺ ՈՌ

չիսնածվր«ոյզմնոն վկանդոմո հվրնակՀամո մ Հան մփ վմզժղոծ ղորմոչույնաջ վմստո վմո ժո «(ուր վղզիսչքղվ ղոհքիսջոնոակվն «իսնոձվր ղորտքոչոնոմ նտ դղղաջիստծքոմզ «վտմոճսր) ջտինմաղձվրմլ լոսնմոնոչ մմուհմզկ ալա «(ավղագրվոնմամզըսջ դվիակոտոսջ կ "ն) Հդոէիսկոգ «վր Հանդմ ալզմեամոկդ մմոմոմզկ վմատո վկանդոմտ ,վմաք 1զտզխոմվո 1 դյովր) նս փպիո մամատուրգրուչ մղաքլիստծքոմզ (նն ր-ար. վոոկսողմդվդվնեմիան 2 ծզի Կոզկմոլղզ ղվմզղժիսջոչտիժ ղոկուոովսեզ դոկակոմաոաջ ոմղ մղալիսմուտո ղոքլիս) «ղոջրսվվզմոխտատկդո ։

ա

«աք

-ոկողսմ մորտչ

վոովղոյոսծվճավողոմբչլ«վդվղ ւսճվունմոծ

ղ

կուռ

.

Ժոզջ դամցիսդակածնոմրը ւմղուցի րմուլ|դվժոսո| «մնղոսզ ւդվժոզջ «մղ

ս

-աքիանմախ դանիակդոր դվլոկեմուր դվչմտովեուլ այզղջմանումվի մմս «ղվոոր վղուծմճումունդոմմոն մող ժղոհումզ ոտ ղոխող ողումս ովլոն 2 ողն -դոչ մմոզեվ երր չմրոատեջանոդատնամգիմդոիջիսդակվոծնամրու վղրզմ -մզ վմզղղակատոան վեողն դող վոզն վտովիմո Տվկոկողուրութ 2 յոսնղ դոառոտը ք տոնողղժ վճտվողումբ :մղաքլիսկ դոիսնգնետ դոկոտվե -անցե վտողիմո դոկուտղզնոակդըն 3 ճղր դաքքիսջոիտոդոռ ը վմզդղաէը Հոն նու ժմուծ ձնսմրո վր 4 կրստուջ դոկաոտողխիոնգե մղոացիսկտոտ 2 ղրդմամո ձոմսղմվտողիմտ դուո րղւիո դղաիքիիսջտիտադոռւր

ղիսդումոլիտ ուի դաքքիսջտիխտողոռր «մդաքլիսդակաոծնամրո» երր չՔվջնո| լ «տունա» դմս ղ Հղվ ղցր 3 ջոիմտոամրաք| ղվմս Դրաիքիամսիոդ -ջդտ «կվստնոմ» ճնզքոս» «րոամովդորմդգ ղակուտովծուվղվկողուրոք մվ Սզիջնդատոռ մք /ովտ վովոնիո դոքիսմսաիողմ «ղտկոծնսմրոջ իսժոզտ դոսպմոխո մվ չմղաիցիսդուքուն դոիցիսվդուրնսկովըղրեվտուրուռ -խիո տիվակմզ դլ րոաղմզ դղմսատիուչոքոմ փոսդոմղդ9 նմոր վեսչղմոմ Քվղաքքիսղմդծսո մղզրղզք Ս մմզդղոաիքիսոռկատչ մամ ղղ Քոիտան ճվվր ղդոքլիսմախողմ տմղ մրոիսդեօ վոտմտխտ մսեչ վլոնդահուն -ամկյ չղվմզդյոզնվ վՄուլ, 2 յոսոտկոչ մղվ մյոստզղ ղվմղզղկտտուող շ-ոնսն ղատկատատովչմտ վղզրտ ղիտ րեվիվակցինաո մսոխողգրոա Փոկ -դմ յոսժրվչ ումլ,,մզղվդամզջ մզղոովղմղ «Ժիողոկ ղզ ժոսղսզր կողոր -ոք վմզդոաքվիախդավնոկսիսմո մմզ Գզր ղոիսճկոտվե «սջովը»

ղղջ

-

«ս

ս

վիոլ, մոսդոճուտ

վ մզիտո վր ա ղուրդոուտուռ րակ վջոկոող դաեմոկ ղորմսիուղջ ղդոէքիսնկուվե ղոկահոռոուր մղ կուռ ւումոնդուռո ղոիիսճցնետ դորիսքմկաժոնում դոկտոաքմիսմ 1 Կի ճվկաոկողուրոք -որոչ

«Ժաոյկ մչմոռ|նոմաղեսչ ող -տչ

նվժճո դոաքիսմախուղմ ղոկաճնամրոտ ոլյ ւմոսմղչ ուսմր վժմե «ղվճակվմղիտ նոնող»

ղդվճոստ «ՄՄ

ԱԱ

աճնփյոդրես

Հգարքոտրոծվր թոր ցոանդուովն ,

-

'Քվղոսիք|

Հաղոտվր ղվմմղղ կմտասն ղ Քվչմաովմտջտխմխոկ1 նաղսր մղաիիոմսի զմա Հուդ Հ բոռսզ մճխսմ ոմղ ղ Գզր նդակեմուր3 լոմ -հտ ղզք 1 նմուր կողէովր "ս ջաիմուժրնսկ վր նվմղոլկ ող ՛ջ սեզ ոցխադակաժանաոժ մմզիսագ :Քվկատոխդ դակտոդզկ մմզղղաիանոթ

վմզխսոգ:

ւ

լ

ԱՐՈՐ

խողո ամղրաքքիսնկոռովն "նվմզղիոզեվ դակաոողվի (ճվժճղուսումղոաէը կիսեն մմղղժղարնունն ղմզժտր -Համսխողդմ(Քվդարիսդակոծնամրո ղզ «3 ջախտտղոռր մչմոովետ ղակզեսչ վմզիստբ չտմի վնասն ղոկորտող Հ«ողվի 1ղտղվդմյ մյոսս մմս ղփալանօ դիտ րատմոխատտանվ տղ նիոմ ժղսմս «դվմ ղղ լրոսիղացմասկ «ճվմզդուվնակսիսմոտաճակվմզրանանոաո»թ 2 րան -զղչվկողմ նոանուռ| դոկունուտուն դտկոյրտոդողվի զ դվկուղում սա ս մզդժղարմոմտ մզժտր -կզմտկ տղ չմմզղդւաքքիանաջման մզղժղւր «Քտնե «իսլզինսջ մվնտկատչաղվրողղ լոսնկայսն նտնառր|դղզմսատտետ յ կաջմարուվ աղ (ճվղահլիսիդետ դվ տզխաղդանմօ «զր տամղչժայզո| յ դժղվ դակի վմա յոսմոժ -ակնմուր 1 կան կադորտքավր մմզիստագ »-իոհ դիտդոկակվոտյրոմն մսո լոսխոմն լ ժմվն ժանգ (Քվմղղժզքմտմալ մմա «կվդվճ Համ վչմաովետ ց Սզիոլվոսվչ յ կվախզկո յոսրողտղվի սա Հճվկուվնի վիլմզի դոկավեղա մմզիսոբ չմմզդմուխմկկղակաղդամողցի պոզի «ղվնոկվմզրոտնաոնող»վղվմզ, 'փ Ժղցղղժիսղաքկղտոցտնր չղվոռր վմզդովմ -ռեզտտկ մաղմոկ դակատվետնցե Հայդամրմ դտոզիմտ ճնվկակողուրտք ղ դոիցիսդատկածնսմրտ տոմս ղվոտր դոխքիսջոխտաղոուր |զոսո|3 վմ -ոկ ղզմավնաոխոմվ ղիորոեղավր «ոզեուոիր ղղ յոսղոտն չազգովսսեզտտկ պ դոամլիսկադածղ դոյ վիտ լոամզմ դլ ժսզջ ծզր դաքիստվեանգենվկ պռկողդուրտքդոաիիսկաղոձղ ղզումքիսՔակուռչ ղվլզղս րանուքդոտժղոմս. տոծ վտոզիմտ ղ դոիլիսդակամվ դոտոկտտվետնեցե «մզղղաքլիսկտոչ ման

սա

ո

ա

ԴՎՍՇԺՉՎՍՂՈՒՏՈՆՈԿՄՈ

««Մաճոկվմզրո նանտոլթ սազիտանո դվմզղվթրող 3 րաղնա ոդ «դու ճղոկ տ նզրդտ ղվիսմսնւմ իլկմի ղ մղոաիքիոնցչողաքմոո յլովղոակ4 նամ -ոկ ոմդ մմզ Գզր դոքլիսմնոմվ դիր :մդամքիսջոիտողդ դո մվ ւող» դոցիս դակումվ մվ ղդաիքիոդիոջուրոտղտ Տաորլնոչ 3 մոսջմուիմմզիսոբ նսխոսմուղ նվմզդդաքքիսոտկոչ

9 31 9561 51052

ԻՂ ՂՎՍՔԺՎՍՂՈԳՈՇՆՍԺՈՈ

|

չմեմակուրոչ դամվիստվեանվե նվկակադորոթ դոդ

դզ

1զար մմզդավմաեզտակ

ոմ, Ջո վրի աղնաան ր գանա» աա " : մոսիո դ

դոս'ր

ւ" : ամ Ի ") չ ոո ադորոչ «րատոքի ) ա , ի ՆՄ" կ վոք 7 աի ի" յրոսիր ցղդղաիցիոկ դոկ Մո7 ի

Վ դլ

մա

տկոտոտվետ

տվմսհդւո

դ

Դո

այ

-Ղ

ի

դո

յ

իմա Բուղ ա

ի

"

ցե

ո

ո

ա

Գզ

«մմատո վմ ոո ղվլզփտումոո Սկոնդաիր ՎՂզոյՂքմտիվտտեղզգ «մվզիաոմառ լ լոսիոափամզիդժդվոհտ Դողավն Հոսվ 3 լոսղառն րոստմախողիրմողեսչ նիո մղոկոանմզմելյ չմրեվրվողի ֆոմոտոտրոչ ղոտկարտախղ խպնդոտդալիսնմոմ վման մոխոի դլ 1զն «դոփոց| ձզր դոիչիսմեայիսդմ վկտվվի նմտ վչմառվնըւօլդծսո. վնդոսնդո

բերելուվարձը երբեմն շատ բարձր Բ գեղարվեստական մտածողության գոնճկացումը. Պրիմիտիվիստների գեղանկարչության Հաջողությունը Հենց նրանց ձեռք բերած ամբողջական Հայացքն է աշխարճի մասին, դա ինքնաչասարակացման ն հրեխայի մտածողությանը նմանակվելու ամբողջականություն է (տե՛ս, օրինակ, Ն. Փիրոսմանիշվիլու : «Ձկնորսը քարափների իջեր նկարը): ու Ամբողջական մասնատված դիտակցությանպրոբլեմը վաղուց արդեն դրված է սովետական գրականությանմեջ: Այդ պլանով Հետաքրքիր է Համեմատել Ա. Ա. Ֆադենի«Ջախջախում»վեպից Մեչիկի ն Լեինսոնի

բայց

|

կերպարները:

Մեչիկի ներքին աշխարճն ինտելեկտուալ կերպով ն Հուզականորեն խճճվածէ, Նրան տանջում կրծում են մշտական ինք-

բարդացված

ու

ու

ու

նրա բնավորության նավերլուծությունը, ինքնախարազանումը: Հիմնական գիծը կամազրկություննէ. նա սոցիալականբարդ պայքաիում առանց առանցքի, առանց որոշակի դիրքի մարդ է: Մեչիկին զբաղեցնում էր միայն մի միտք, որը Հայտնի չէ, թե նրբ է ծնվել նրա մոտ, ն այժմ նա անփոփոխ անդրադառնում էր ղրան, ինչի մասին էլ մտածելիս լիներ: Այդ միտքը ճանդում էր այն բանին, թե ինչպես կարելի է այս կամ այն ճանապարճովավելի շուտ ճնռանալ ջոկատից: Մեչիկը գիտեր, որ այդ միտքն ինչ-որ բանով վատ է, շատ ամոթալի, բայց նա դիտեր նան, որ այժմ արդենչի կարող Հրաժարվելդրանից, բոլոր ուժերով ձգտում է իրականացնել մտադրությունը: Լեինսոնի ճետ դիշերային զրույցում Մեչիկը խոստովանումէ. «... ինձ թվում է, որ ես ոչնչի ն ոչ մեկի պետք չեկող պարտիզանեմ, նավելի լավ կլինի, եթե դուք ինձ ուղարկեք... Ո՛չ, դութ չմտածեք, թե ես վախենում էմ կամ ձեզանից ինչ-որ բան եմ թաբցնում, բայց չէ որ ես իրոք ոչինչ չեմ կարող անել ն ոչինչ չեմ Հասկանում... Չէ որ ես այստեղ ոչ ոբի, ոչ ոքի ճետ չեմ կարող մտերմանալ, ոչ ոբից աջակցություն չեմ տեսնում, իսկ ժի՞թե ես մեղավոր եմ դրանում: ես բոլորին մոտենում էի բաղը սրտով, բայց միշտ դեմ էի առնում կոպտության, ծաղրուծանակի,թեն ես բոլորի Հետ միասին եղել եմ մարտերում ն ծանր վիրավորվել. ղուք այդ դիտեք...»1։ Մեչիկի հսակենտրոնություննու ինքնամփուբվածությունընրա գիտակցության մասնատվածության, ոչ ամբողջականության արդյունքն է: Լսելով Մեչիկի անկեղծ խոստովանությունները, Լնինսոնն անում է նրա բնավորության էությունը ճիշտ բնորոշող եզրակացություններ,«Ա՞լ

Քեզ անլուծելիշփոթ ստեղծող», «անպեւոք սնածաղիկ»,«ա՞յլ,շիլաշփոթ»: Գիտակցությունը՝շիլաշփոթ, բնավորությունը՝ շիլաշփոթ. աճա գլխավորը Մեչիկի անճատականության մեջ, հ Հակադրություն Մեչիկի մասնատված բնավորության, Լնինսոնի բնավորությունը միաձույլ է, միացյալ գիտակցված նպատակով: նրանում ապրում էր «վիթխարի, ոչ մի ուրիշ ցանկության ճետ չճամեմատվող նոր, գեղեցիկ, ուժեղ ն բարի մարդու ծարավը»: նման ամբողջականությունն ընդտանուր ոչինչ չունի միակողմանիության, սնանկացաժության «Հետ: Այն չի «ակասում ո՛չ բարձր, իսկական մարդկայնությաներ, ո՛չ իրականության բուն փաստերին: «Ամեն ինչ տեսնել այնպես, ինչպես այն կա. նրա Համար, որպեսզի փուիոխել այն, ինչ կա, մոտեցաճա թե ինչիսի դարզ նելայն,ինչըծնվումէ ն պետք է լինի»1,-դժվար իմաստության է ճանդել Լեինսոնը: օրինաչա" է արդյոք խոսել Ճերոսի բնավորության մասՍակայն նատվածության ն ամբողջականության մասին որպես դեղադիտական, ոչ թե, նրա բարոյական ճատկության մասին: իճարկե, մասնատվաայլ ծությունը որոշում է բնավորությունը նան բարոյական կողմիը, բայց բարոյազիտականն այստեղ զուդակցվում է գեղագիտականիճետ: Մար-. դու բուն բարոյադիտական,ինտելեկտուալչ Հուզական Ճատկությունները դարձել են ուղղակի դեղագիտականգնաճատականներիառարկա: Բնութագրելով բարոյագիտականի դեղագիտական նշանակությունը ռուսական դրականությանմեջ, Մ. Գորկին ընդգծել է, որ նրան Ճատուկ է արդարացիության գեղեցկությունը: 1. ն. Տոլստոյի Համար արվեստը բա|

:

րին

տարբերելու եղանակներից մեկն է, իսկ բարին արվեստի աղբյուրն է: «Արվեստը,-- գրել է նայ-- այն բանը պատկարնհորագույն կերելու կարողությունն է, ինչը պետք է լինի, այն, ինչին պետք է ձգտեն բոլորը, այն, ինչը մարդկանց առավել շատ բարիր է տալիս... Մարդկությունն այդպիսի երկու իդեալներ է ապրել ն այժմ ապրում է երրորդի ճամար: նախ ն առաջ՝ օգտակարություն, ամբողջ օգտակարը արվեստի ստեղծագործություն էր, այդպես էլ Համարվում էր այն. ապա՝ դեգեցիկը ն այժմ՝ բարին, լավը, բարոյականը»ը: իրոք, մարդկության պատմության մեջ, ինչպես արդեն նշվել է, փոփոխվում էր դեղադիտական Ճճատկություններիբնույթը: Սկզբում օդտապաշտականը,անմիջականորենօգտակարըՃանդես էր դալիս որպես ու

Փողծծթ Ճ. Ճ. Շօճք.

ՇօՎ.

5-ոռ Պ., ՈՂ., 1959,

Պ.

|,

Շ.

103. »

չարը

Փողծօթ Ճ, Ճ. Շօծք.

1օղօրօհ

Մ.

էԼ

ԸօԿ.

Օ տոյճքոոքօ.

., ՊԼ, 1959, 7. 1, Շոք. ՊԼ, 1995, 6. 303.

5-1

105-106.

պրակտիկայի ն դեղագիԱյնուճետն ձասարասկական գեղագիտական: բացաճայտեցչմասոականի միջն կապը բարդանումէր, մարդկությունը

իմաստաերնույթների գեղադիտական նավորապես, բարոյականության

վորությունը:

։

ՈՒ ԴՐԱՆՑ

ՀԱՍԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՆ

ԳԵՂԱԳԻՏԱԿԱՆ

ՀԵՏ

ԿԱՏԵԳՈՐԻԱՆԵՐԻ

ՓՈԽՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

ճամաբացիդեղագիտության կատեգորիաներից Գեղագիտական

են ճասկացությունները, որոնք չունեն այնքան լայն կարգում մտնում իմաստ ն նշանակություն, ինչպես կատեգորիաները:Հասկացությունճիմնական կատեգորիաների ները կարող են արտացոլել գեղագիտական օ րինակ, գեղեցկությանդրսնորումորոշակի կողմերը (նազանիությունը, ու կյանքի դեղադիտական արվեստի ներից մեկն է) կամ բնութագրել այն Հատկությունները, որոնք զարգացմանտվյալ փովում չունեն ընդ-

Հանրացնող նշանակություն: ն կատեգորիաների միջե անԳեղագիտականՃճասկացությունների են վերաճել երկանցանելի սաշճման չկա. առաջինները երբեմն կարող երնույթների գեղագիտական առաջատար րորդների։ Երբ դարաշրջանի առաջին է գալիս դուրս Ճւստկությունը մեջ այս կամ այն դեղադիտական ճատուկ գեղագիէ պլան, գեղադիտություննառանձնացնում այն որպես տական կատեգորիա: Այսպես, սենտիմենտալիզմի զարգացումը, իսկ առաջին պլանի վրա ղարդացումն ավելի ուշ բուրժուականմելոդրամայի

սբտաջառժու-

ինչլիսին Հատկություն) քաշեց գեղագիտականայնպիսի սկսվեց նրա մշատարբեր Համակարդերում թյունն է, ն գեղադիտական

կատեգորիա: կումը որւղեսդեղադիտական դեպի ճգնավորությունը նրա միտումարվեստին՝ դարերի Միջին որպես գեղագիտական ներով, Հատկանչական չէ Հրապուրվածությունը

գեղագիտության առջե Հաոկություն, ուստի ն այդ ժամանակաշրջանում մշակման խնդիրը: նրբագեղ ն նբրչէր կարող ծաղել այդ կատեգորիայի ձպտունը բին՝ գեղագիտականպաճանջմունքներիբավարարման գուրզ 81 դաքանսի ն բարոկկոյիարվեստում ժնեց կերպարներ,«որոնք որքան ճրան սական վեճ պարզությունից», «ոչ այնքան գեղեցկության, դրավիչ էչ զդայաչլուրիչի» որոնումներ: Հրապուրիչնզգայականորեն նրա հրանգր» ոչ որպես Լէ կանորեն սիրունը առանձնացվում զեղեցկից

Ռոնո-

կատեգորիայ ն դեղադգիտությունն որպես ինքնուրույն գեղադիխտական այն ընդգրկում է-իր Համակարգում: Գեղեցկությունըորքան ավելի շատ է ազատագրվում ֆիզիկական տարրից ն ներքավփանցվում ճոդեկանով, գրել է գերմանացի տեսաբան կ. Ռողենկրանցը, նա ավելի վեճ է. ընդճակառակն, որքան ավեայնքան լի է գերակշռում նրանում զգայական սկզբունքը, այնքան նա ճրապուրիչ էչ Պետերբուրգիգեղագիտության պրոֆեսոր է. Մակկետտինայդ կատեգորիանբնորոշում է Հետնյալ կերպ. ճրապուրիչը արտաքին զդգայություններին ուղղված գեղեցկություն է, «որի ֆիզիկական բավականություն է պատճառում արտաքին զգայությունները շոյելու իր ընդունակությամբ»2: Հրապուրիչըորպես գեղագիտականկատեգորիասկսում է ձեռք բերել կատեգորիալնշանակություն՝ երբ արվեստը սկսոմ է ցուպադրել Ճետաքրքրություն դեպի մերկ բնօրինակը, որն ի դեպ զուրկ Էէ. անտիկաշխարի սւն Միլոսյան Վեանկրքությունից (ճամեմատեցեք ն ներան Ժորջոնայի Պուսսենի Վեներայիճետ). ճրապուրիչի պրիղմայով ընկալվում են բնապատկերները,նատյուրմորաները,կենցաղային իրերը։ Հրապուրիչը Վերածնության արվեստի կողմից օղդտաղործվում էր որպես փաստարկ ն որպես զենք ընդղեմ միջնադարյանճղնավորական գիտակցության: տեսական մշակումը տարվում է ոչ միայն նոր արՀրապուրիչի վեստի եյութի վրա, այլն ալդ կատեգորիանկարծես շրջվում է դեպի անցյալը, ն արվեստի պատմության մեջ սկսում են ճրապուրիչը որոնել որպես ինքնուրույն դեղագիտական Հատկություն: ՃԱՆ դ. անգլիացի գեէ, որ Հրապուրիչը արվեսոում դովնրգում է ղադգետ Վ. Լեկկին դրում Համերաշի, է ժամանակակից կյանքի Հաճույքն ուրախությունը: Ճեւո, որը Հիմնված է ոչ թե նախկին ճգնավորական, այլ աշխարձայացքի նորադույն «ինդուստրիալ» փիլիսուրայության վրա: «Առաջինիլողունդը մարմինը մեոցնելն է, իսկ երկբորդինը՝զարգացումը: Առաջինըձղտում է նվազեցնել, իոկ երկրորդը՝ մեծացնել ցանկությունը»:: Ա. Շոենտաուհըն ընդունում է ճրառյուրիչի դոյությունը, բայց այն ճամարում է բացասական դեղազիտական Ճատկություն, որը կապված է «կոլիտ սուբյեկտիվ վավաշության ոգու Հետ: Ռատի արվեսաիմեջ ամնայլ

'

թոօէ

Շ. Քո6615 ժ'հլ510176 Վ6 նորէ.

Ք., 1886, ք. 329.

Քօշօոխոձո

(ճու

օ118

Ք. մ.

Ճշտէհօէե Յօղօրուն

մճտՏԷԼ:ՏՏԱՇհշո.

Խծուքթաետք,1853, Տ. 283. 8310Հ:6թյու Ո., 1917, 1. 2, 6. 48. օՕծմԱ6ոօօՄո։իօմ օէ Քոմօոշիտտ օ1 էհ 2156 շոմ Լոսշոշճ Տու

Լօշրյ. ԷԼՏէօրց օք էհ քոօքօ. Լ., 1866, «օԼ 2, ք. 395--396.

Այն

ու

նուրնք պեաք է խուսափել ճրապուրիչից» մ: Ընդճակառակն,մի

լավ է, վայ ինչ-որ ճարաբերություններո մյուսներում բրոմ Աոա ազան, ուրիշներում Հերոսական այլն: ննն

տե-

շարք

9. Ռյուկինը,5. կիոլսը, ն Չ, Մուրիոն սաբաններ (շ.րինակ, ուրիշներ),

ւատի ն

Հատշրապուրիչն առանձնացնում են որոլես ինքնուրույն դեղադիւտական կություն, որի իմաստավորման Համար անճրամնշտ է գեղադիոական ճատուկ կատեգորիա: Հնարավորչէ ըմբոնել ժողովրդականճեքբիաթիպեղազիտությունն առանց հՐաջալիի Հասկացության: Արչ Հասկացությունը կարնոր Է նան

պրոֆեսիոնալ արվեստի շատ

ստեղծաղործությունների(օրինակ, Ֆ.

Դոստոնսկու քննադատական վերլուծության ատեղծագործության)

բաղ-

ու

Շոճ. 1889, 1. 1, 6. 214. Լ1Չո61293թ Ճ. աք տու 0041 մ ոթ դործ, Գեղագիտական ճատկությունների լուրատնսակ ճամակարդ է արտացոլում, օրի-

որոնք պատկերում են ավանդու նակ, ճապոնական այն ղիմակների պատկերասրաձճըչ քային պերսոնաժների՝դեղադիոական կայուն բնուքադրությունննրով (վարի, Սիմբաբո, Տենցու, Տենդու-կարասու ն ուրիշներ):

ժու

|

.խառն,

որ

է

Լ

ու

սար-

ու

տ տմբձեախազով գեղագիտորեն տարբեր գույների զվարճալի կ

զու-

Բացումը Հատկություն, է1ռ Բնավորության Բոցոնսական Յոր փոնիվր: տրագիկոժիկականի աան որատվում նշել դրամատուրվիաԱր գանի Հ լոք էք եղան ո իկականի միացման օրինաչափությունը. քար եի դանվում շխնախասկիզբները թռ վիճակ ՏԻ բնությունն ինքը ե րար. ոո ո որոք» ուրջչին, ուրախը տխուրին չ աաա ղուզակցելուրինակ ւը ալոջը: վույթին, ճատուկ է նան Սերվանտեսի Թերես սանդծագործությանը: գեղագիտական այնպիսի որը չլիներ Դոն Քիչոտի մեջ: նրանում թն վեճ, թծ՛ գեղեցիկ, 0ծ՛ գնղադիկան գծեր, թն ռոմանտիկականը, Թո՛ ճրաշալին, թե՛ (ո 1 ախչ ամբողջ գեղագիտական սպեկտրիբաղմազան գույ-

ր

են

'

ձո

.

լում

յ

1Բ

մ

ու

է

.

՞

է

-

՛

են

որ»

՛

Ա

10:

ՐՐ՞

որ

/

ր

ճոսուն մազան է: չանդգամանքենրը փուխոխականնն, իսկ մարղը, մնալով ինքն իրենով, ամեն մի իրադրությանմեջ ճավասար է ն ճավասար չէ իրնն, նույնն է ն ժիաժամանակ տարբեր: նտ ինչ-որ ճարարբե :

ննրիխուժումէ

իտ

չ

։

բարդ

կությունների մեջ,

լ

ԵՎ ԱՐՎԵՍՏՈՒՄ

իրական աշխարծի Մարդու փոխազդեցությունն

բազմակողմանի, ծավալուն նրա գեղագիտական դիտված, տարբեր Հաչ

փակ ւ" մնկը՝ ֆրունառանձնաճատկություններից 2 զոնան աջա, րի «Համարայնջան վիրավորական, Վոլտերը 5 ի Մր ի անդամ ճարբաժ մետր վայրենի, ստորի, ա ի աոա զվարճալի է աղելիի,ճերոսականի խեղկատակայինի

"

ճա-

Բացաճայանլ բնավորու-

այդ փոխազդեցությունն ղիալեկտիկական ար-չանգամանջների նշանակում է կյանքն իջոցներով արտացոլել գեղագիտորեն `

ի

ԳԵՂԱԳԻՏԱԿԱՆ

ՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ

ԲԱԶՄԱԶԱՅՖՈՒԹՅՈՒՆԾ

ՈՒ ԴԻԱԼԵԿՏԻԿԱԿԱՆ

ԿՅԱՆՔՈՒՄ

ՓՈԽԱԶԴԵՑՈՒԹՅՈՒՆԸ

ու

ն

Պամարձակորեն ոոարգոի յուններում աազիրի խեղկատակի կատակերգականնախասկիզբ աչ. Ի

:

Է

ճետ

»:

)

:

Մ.

մար: ՀրաչալիիՃասկացությունն օգնում է իմաստավորելու է. Գոֆմանի ոտեղզժագործությունների սպոնտիկան,բալաճայտելու դոգոլլան «Քթի» Այդ յուրակերսպությունը: Հասկացությունը գիտական շրջանառության մեջ մոցրեց ե նախնական մշակումը տվեց Դ. Դիդրոն: նա գրել է, որ ճրաշալինսլեւոք է ղառնա արվեստի «Հիմնականառարկան, կապելով նրա արտացոլումը ստեղժադորժությանփիլիսսիայականության, կյանքի լայն ընդճանրությանճետ: Դիդրոնընդդծել է ճրաշալի ն բացառիկ Հանդաչ մանքների կարնորությունըգեղեցկի բացաճայտմանճամար: ն արվեստի դեղագիտական բազմազանությունն ու հրականության ճարատությունըպայմանավորում են, բացի ավանդութային ն կայուն կատեգորիաներից (գեղեցկի, վեճի, ողբնրգականի, կոմիկականի),այնպիսի Պատկություններարտացոլող նոր գեղագիտականկատեգորիաների առաջքաշումը, որոնք կյանքում ե գնդարվեստան ճասկացությունների կան ստեղծագործությանմեջ գտնվում են բարդ ն ճկուն փոխսկապակցումեջը Թյան, փոխադարձանցման ն փոխերանգավորման

`

'

|

/նալիստական կերալարում դեղագիտական տարբեր ճառկությունփոխազդեցության փոխադարձ հերքաղրանցման ճնունությունը՝

հերի

ու

Այչ կեր գեղարվեստական որոշակիությունից: կոսյաշի րան ղագիտական չի բացասում բազմաձայնությունը զեղա-ասած,

գ

նբա

գիտական դոմինանտր:ԴայմԺիշւո առավելապես վեչ, կոմիկականկամ ողբերգականկերպարէ: Աշճա կոմսուշուկերպարըԱ. Ս. Պուշկինի «Գրկուայա դամայում»: Այդ կիսամեռ մլառավը զուրկ է »ու ով ր ն ւգ ական ինտելեկտու՞լ, րոլանդակու-

Հ-ՐՐԱԱՀ ՅթոՇ |, Փ., Շռվ. է0, ՅՈՐՇՆԵ6 շր Ի, Ր2ա0Մքոշոոտ Հրա: Շշեր

ս

6.

174,

ըույ.

41.--մԼ, 1936, Ը, 251,

Սլունիցչ կանի որ նրանում արդեն խլացել է Հոգնոր կյանըը։ նրանում խելքն ու զղացմունքները Հաղիվճաղ են ջերմանում, առկայծում, ծլում, բայց արղեն ոչ մի կնրոլ չեն փայլում «արստությամբ բաղզմաղանուԱյա: այնուամենայնիվ այդ եվ կնլղարը բազմակողմանի է, ծավա լուն, սրովչեան պառավին տրված նն դեղագիտական տարբեր բնուքաե՛ վելսրեն գրումն ել. երա կեր լարում կա ե՛ դեղեցիկը,ե՛ այլանդակը, ն՛ ե՛ ե՛ վանմը, ստոր-«րեչշավորը, ողբերգականը, կոմիկականը։ Սակայնայչ կներլարի վնեղագիտականդոմինանտը սաորն այ(անդակն են: Դա կարժես այն ճիմժքնէ, որի վրա ծավալվում | դեղագիյ իր զուտ ֆիզիկական տական բազմերանզությունը: կոմսուճին զզվելի անկման մեջ. ճին արիստոկրատականվերջին տոչմի այդ նհրկայացուծնունդն է: իչը ոչ միայն «այն դարի», այլն կարծես այն աշխարտչի կոմ սունու կելողարի բուն զենլաղիտականդոմինանտը Հարուստ է նլբերանդներով։Ատա պառավի կննոտրոնական բնութաղրումներից մեկը. «նա մասնակցում էր բարձր Հասարակության բոլոր դղատարկարանությունենրին, քարշ էր գալիս պլարաճանդեսներում նստում էր անկյունում, կարմիր շպարով պատած ն Հին մոդայով ճադնված, որպես պալսոնարտճ րառանղդեսի ղաճլիճի այլանդակ ու անճրաժեշամի վղարդարանը. մոտենում ողջույններով: ոլալնս սաճմանված ծիսակատարությում,նրան էին նկող Պյուրերը, ե ճետո այլես ոչ ոք չէր զբաղվում նրանով Այստնղ նախադասության իմաստային ամեն մի օղակ ուժեղացնում է կերարի զնղազիտական «իմնուկան բնութագրությունը: կոմսուճքն՝ ղառդամյալ,դրեթե ջալբայված մասնակիցն է բարձր ճասարակությանբոլոր բառը նվաստացդատարկարբանությունինրի, («դատարկարբանություն» նում է թե՛ աջխար»ը, Թե՛ նրա դատարկաբանության մասնակցին):Պառավը չի գնում, չի այցելում, այլ քարշ է դալիսպարաճանդնսներում ու

ու

ու

է նրա բոլորովին ընդդծվում (դրանով

անպետքլինելը): Անքյունը, որտեղ հատում է պառավը պարաճանղդեսի ժամանակ, նույնպես նվաստացնում է նրա կելողարը (առաչանում է դուգորդություն այն անպետք իրի ճե, օրը խցկնլ են մի անկյուն): Գառավիդեմբի կարմիր շսլարը է՛լ ավելի է ընդգծում նրա ղառամությունը, այլանդակությունը:նա ծառայում է ռլալոսշանդեսի վատլիճի այլանդակ անչրաժեշտ մի զարդարանք, որին «խոնար» ողջույններով մոտննում էին եկող Հյուրերը»՝ սա կարծես ռոտորիտեսանելի սլատկերնք, որիհ «որպես սաճմանված ծիսակատոաաու

9»:: լարան |

24,

աՀ

՛ Վոււ Ջին: Լ11 յնուշետն մեջրնրումներն ,

էջ Հ74--Հ07:

"՛ բոտ՝

Է

Ս. Ա

Ս. .

հե Պուշկին, ծրկեր

ե

5.

4,

ար Ը )

բություն» խոնարչաբարովջունում են ունայն աշխարում: Բայց նույնիսկ ունայն, ինքնըսավխնքյան բոլորովին անպեւոք աշխարում Հարկավոր չէ ՄԴ «այլանդակ պարդարանքը», այլ պատճառով էլ պառավին ճետ խոնար» տալուց «այլես ոչ ոք չէր զբաղվում նրանով»: ողջույն կոմու չու այլանդակությունը, նրա Հոդեկան ամայությունը ն անաժ նրա առլր ալեւոքությունըյ կլանբի աննպատակությունն առղապրդյուչ են նուլմյունըլրացվում այլանդակի ղարձյալ մի նրբերանգով՝անկենդանությամբ. «...երկու սպասավորներ պառավին բարձրացրին ն ներս մացրին դոներիմիջով», «...կոմսուճու թներն ընկած տնից դուրս բերին սամույրքուրթովկոլոլված կորամեջբ ուդ ւառավին...2,«կոմսուճին, կենդանի ներս մտավ ու ընկավ վոլքերյան քիկնաքոռի մեջ»։ Անկենդանությունն արտարարովում է նան անոդեշնչվածությանմեջ. այղտոր աչքերի մնջ երնում էր մտքի կատարյալ բացակայու ճոնհրա Թյունս։ ճաղորդում 1 պառավի նողկալի նկարաղիրը: Այդ մոտիվն է Ճնչում նրա բենլու պատրաստվելու տնսարանում, սուր առանձնագես դեղին ղգեստն իջավ նրա ուռաժ ռաներին: Հերմանըտես«Արծաքակար նում էր երա Պարզարանըի նողկալի դաղատնիքները:..,.կոժսուչու բնափորության ստոր ղժերը թափանցում են նան նրա խոսելաձեր, որտեղ Հրաման է ամ վուրաբանչյուր նախադասություն ճիչ,«Հրամանկամ ճեզնական քմաշաճունու բծախնդրությունկամ կապրիզ: կոմսուճու կերոլարն ունի նան ուղղակի Հակադիր զեղագիտական չատկություններ։ Մի քանի առումներով նա ընթերցողի առջե կանգնում իր գեղեցիկ ն հույնիսկ վե«-վանմ նկարադրով,որ վերարտադրելէ նղինակն անցյալից: նրա ննջարանումպատիցկախված էր մի որ նկարել էր Ո1-Ո1Ը Լշեոսո-ր ն պատկերում չր նտ սանրած ու զեղեցկուշու մազերը քունքերից փոշճցան մաղերի փողո», Աղնվակիրթգեղեցկուճու ղիմանկամեջմր չոսյին կնրպարանքը «ամընկեում է այն բանի Ճճետյ որի ծագում է Տոմ«կու լատմաժ անեկդոտիյ: կությունը լուսավորում է կերպարընլոս կյանքի վերպառավի ակնթարթում: նվ հրն կոմսուճու այլլանդակություննընդգծվում է հրա մեռելայնության, տսլա դեղեցիկ դժերը բացաճայտվում են աշիւուկյանքի վերջին բռնկումները լուսավորում են կոմսուժացման միջոցով: Հու մեռելային կերչլարանըը ն կարծես մի պառ մարդկայլնացնումերուն: Անծանոթ տղամարդու՝ Հերժանիճայտեվելը կոմսուճու ննջաքանում նրա Գրա ումեղ սողավորությունէ գործում. «...ճանկարժ այղ մեռաժ դեմքը ու

շաղիվ

Դուշկինը

ծաղրանք,

Սակայն Հ

դիմանկար, Փարիզում արծվաբիք, «արել

Դնղեց ջին

՛

ա

դառարեցին

շարժվելու

նոսա ՇԻնունները ցին շարժվելուց» դաղ անբաղատին ոխմեղ զնսրը իճլի կերպով բաց ԷՒ փոխվեց սիարտասանած արիսաոկւտունու աչքերը կննդանացան.։.2: Հերմանի «Կոմղեմբը. ողողեց նրա րեցյալի անունը վերստին կյանքի լույսով քին տուրին, ըստ ելրնույժին, շփոթվեց: նրա դիմագոճըը տատկրբում ձեյւչու ատրճանակըՀերմանի Հոդու ուժդիս լարում... -- Օրրորդանդ արում ալ"ո րին եվ առսաաիներ «ուժեղ կոմսուրին տնեսնոլուն սլես Էյ

բին դգայումն ալիրան ամեր էլ որ Վերջաւղեսչ ինքնասզաշտպանության էհ վերջին անգամ մեռնելով, պառավը կարձես վերակենդանանում ըը ու «..նա բարձրի ձեռքը գլթով տրվ բոնկվում կյանքի կրուկուվու Էտ փորա... բնետվ մեջբի ասես կրակոցից պաշտպանվելով. Ապա ,

անչասժ»: Մնաց

եթե ճալրդն ընդունակ է Հողու ուժի: չարման, նե անդր վան ժամրն նրան լուսավորու 1 վերում գանադմախ վելնոի: -

թ Աի

նրիու

աո:

:ուո:

յակ ռիրայրն յան

մ

ս

առտմությունը իչելիճ, թի

անայն

մշ լուսը

կջախանոոմէ: այդ եի, մնացել

առար

լուռաղար դնդեցիկկողմեր: Պաուվի կերպարը զենաղարդված Լ դարձյալ մր ոնլաղիտական զույոա ողբի ճականությամ բո Ողբերգականէ այր, որ վել ակենդանանոմսութու ցումը վրա է ճոասնում միայն նրչս Մառամերձ ըոպեններին: է ոարսոտինլի է խորչրղավորությոմբ, ուսատվորված մաշը սպլարուրված չատկաիս օրը լուսո, գրամուոիկական լարվածությանտոկալու ոռնում էրչ ին ըոժ ատամի նլի է բնության մեջ. «եդաճակը դգացվյում որում «դու էին չոոյահը» փաթիլներով, նում Մաղ ձլաիր էր են

ոէ

ր Հի

արՄինն ո լ

գույն աժաույու լումա

ռւ

ա.

լավու ընքանում:է պիչերայինՀյորի սարանը ոլբերդականորձն

աղտա-

ն պառավի լոության չակաղոականֆոնի 2ճորդորանքների Տանդուցայուվրաւ Սարսավելի է այղ ասսարանիանող բալսվոժությոն ծումն հլա վերջին Համաձայխությունը: մեը անչարժ): Պառավն «րնկավ Մեջբի վրա Հիրմառըչ տրհչունյ-- առաց նրեխայությոններ «--Վերջ վեք ՄԱ արցնում, ուղում հ ինձ անդ ամմ' բռնելովնրա ձեռքը:-- վերջին այո՛, քն ո՛չ: Հայտնել ձեր երեք խաղաթժզթերը Հերմանըտեսավ, ոլ նա մեռել է»: կոմաոծին չէր ռպլատասխանում, շնշաված ոտորը Ինչպես որ կոմսուշու կերպարում այլանդակն սարտավիելիությունը են գեղեցկով վե՞ով,, այոպնս էլ տրադիղմն թե՛ մեռելայնությունը, Թե՛ են Հեդնականով երգիծականով: շնշտված մուտ է տառարկաչատ տսջկա կոմտուճու ֆանտաստիկվերածումը սնի

չանքների

ու

ու

ու

«ա

ու

ու

ու

ու

վացմուն այն ձերն, որն այնքան ատուկ |

Է

Գա

է ,

նրդիծականպատկերավորուծաղրով

Կարրի աա Մոոորնանիչը» ժամանակի ու: Իրա.ածան, աի Համոլության «հգնանքն րրա«շիր ր Դափաաածրի առավի շրթներին առարկալացվաժ ձո, Լ, " "Պիորոր առաջին անգամ «Հերմանը... վեր րու վրեց ալ" ԻՐրիա եը ա իագատգադ Վ "ը ՑՈււը, / ո / Թնջվոց»--. հրան թվաց, տիճանի իտպասվանդանի " ու

ւ

ւ

ՆՆ

շա-

որ

:

։

է

|

ուտի

նջ

,, իր մր, իի րն իւ Հալալ ԲԱՐ ո մ տչքի Ն թական կկոցումը ա երնան

(որվոյ

ռր

Մեռել

ուին ,

ա

լ

դիր

աշքը

ուն,

եգ

ու

են

կկոցելով»: Այդալիս արդեն

յանի աղչկա» դեմքին: «-Զեր ապջիկըխփված 1էչ-- փաղաքշանքով ասաց ՋԶեկալինսկին։ ցնցվեց. իրոր ողի փոխարեն երա մու մնաց «անի աղՀերմանը իր աչբերին, չմասկանալով, քենինքն ինչոլես չէր

Ա» յ.տ Պալատում ո" ԽՆ «անի աղջիկն»: կկոցեց ր ճայ«վեր: Աաաա երան. դարմացրեց աք ." ո. ւ ռ

:

չ

Ր"

,

լ

աչքը

ու

բմժի-

ք

Բոնվր»--մարսափաճար ար այնպիսի ճատկությունների ռավի կերպարն ունի զեղադիրաական ճչաց

նառ:

|

են, փոխանցում, լրացՀամակարգ, որոնք դիալեկոիկորնն փոռիխդործում նում, մեկը մյուսին չեշտում, շողշողում լուսավորվում: Բայց նրա ամրողջ կերպարահքի վրա քազավորում ու իշխում է մի գիժ՝ ՄնռելայԱյլանդակիդըսնհորմ վերջապես կարծես լիովին ա այդ ու

Կոնի յուքականացվում է

ձեր

|

վերածվում մաշվան բարացաժության: «Մեռած պառավը,նատել էր բարացած, հրո դեմն արտաճայտում էր սոր «անչ ու

Գոթ բաղմաձայնությամբ պայմայունների բռորադրուր զազիոայան է արդեատի խույլ է տալիս :

մճնտական եալորվածժ ությունը, լկաղիտականճՀարատությունը: իրականությանեալ որ

ոոլու

ո"

արտույո-

մացիույի ժամանակակից մասսայական միջոցներ. ատրվիստ" դորժու:: ննություն է, բայց աշխատանքըԺարղու զործարար Լության դոսնորման: գլխավոր ձեն է, որը վերափոխում է աշխարչը: «Փոխարինուինըը»չեն: փոխարինումարվեստիբաղզմաֆունկցիոնալության բազմարիվ սսպեկտհերին, կամ, ընդճակառակը,արվեստը չի փոլարինում մարդու գորժուննության ձենրից ոչ ժեկին, քանի որ լուրաքանչյուր գորձուննություն վերաստեղծում, մողելավորում է առանձնաչատուկ կերով: եվ այդ առանձնանատկության ըմբոնմանբանալինարվեստի այն փունկղիաներում է, որոնք ղործժեականորնն ոչինչ չեն կրկնում, Հանդի անաչով գեղարվեստականզործունեության եղակի արառնությունը՝ ալմէեսավիդր դաղիուական ղեղոնիստական ֆունկցիաների մեջ: Դեռես «նում նկատվել է, որ արվեստը «ուսուցանում է Հաճուվք սլատճառելով»։ Փոեդապիտական այն հերբգործության ձանույբի Միջոչ է լեղարվնստական սանդժադործուր ան ն արռով, որ մարյն տռանում վեստի ընկալման պրոցեսում, իրականացվում է հ՛ նրա դառաիչսրակչական աղզելոթյունը, ն՛ տեղեկացումը, ե՛ իմացությունը: ե՛ փորձի հէրյառարդուսիը, ն աշխարճի վիճակի վերլուծությունը, կոարուն. շեչող ներոսրծությունը: Պրոբլեմենրիայլ ամբովջ գումարը չնտաղուոէ մարդու բնույի դին անխուսյայինլիորեն չարցիո, ուր ն «Հանդեցոուժ բնորոշում գլո ուռի աշսոնձնաճատկությունը: կ. Մարքսն Ֆ. էնգելսր դեռես 411 դարում առաջին տաում մոտեցան մարդու թնհությանը նրա զործնական էության մ:նսակետիյ: իրին գործող անձի մեկնաբանությունը Ժարբսիստակաի Սերատի ավանդույթի անսանհկունով, առեղժավործաբալ վարղդացրեցԱ. Դրաքշին, որն ընղվծել է, ըս մարդն իր ղործողությունների պրոցեն է: Դրոբչուի Դաւյունլնմի կման ըմբոնումի ընկած |1րժամանակակից այն խոր եճրի ն արատի կառուցվաժբը բնորոշում են մարդկային դորՓոհնության Հիմնական տարրհրը: Բ. Գ, ՍՄնանիի առաչարկաժ մարդկային դոբջուինության կառուցիմացությում. շփում. մածջի սխհմալում կան հրեք տարընը՝աշխրատանը, Մ, Մ. կադանբլրացրեը այղ խեման հս Մն տարրով` ղեո չարութ յամ: ե մարդկային պործուննության մասին իր սգտատկնրացո "ր հերառեը արվետոխ բնույքի վերլուծության նկատմամ:բ։։ լգ պառտեերացումը. այնուսմենայնիվ, լրիվ ստացվել: Մարդկային գործուն: ությա Մ. Ս. դազախիառանձնացրած տիպերում լոսըն այլ դորձուննության

Գեղագիտությունը

արվեստի սոցիոլոգիանէ

»

գեղարվեստական (Գիտություն բնութի մասին) ստեղծագործության ճասարակական

ու

ՀՏ/2

ու

'

ԱՐՎԵՍՏԸ

ՆԱՆ Աա

`

ու

ԳՈՐԾՈՒՆՏՈՒԹՅԱԾ

ԱՐՎԵՍՏՆ ԱՆՀԱՏԻ

ՄՈԴԵԼՆ Է ԵՎ ԱՇԽԱՐՀԻ

ԱՐՏԱՑՈԼՈՒՄԸ

ու

Առա

ձին

գիտություններըն Հոդնսր

պրակտիկ զործուննության ճյուղերը յուրացնում են աշխսարճիղանաղան առոլիեկտները,բույլ լիս ձնավորելու ե իրականացնելու անձատի այլս կամ այն կողմը ն Համապատասխանորենստեղծում են մշակովիսյին որոշակի արժեբներ: հսկ արվեստն աշխարչի ընկալման երաշխավորն է նրա ամրովջականության մնջ անչատի ամբողջականության, մարդկության մշազույթը ե կենսափորձիամբողջականությանպաճապանը: ԱրվնաոիՀամաշխարճալին-պատմականայչ ղերը կլրանըիէ կոչում նրա բազմաֆունկցիոնալությունը, ապա չովում նրա անչրաժեշտությունն արժեքը մարղկության վարզացման բոլոր փողերի ամար» չնայած նրան, որ գնլարվնոտական սանհղծոդործությաւ փունկցիանեբից ՞ամարյա յուրաքանչյուրն ունի իր ռխոխարինողըՖզարգացածՃասարակականճամակարդում. արվեստն իմացություն է, սակայն կա տշխարչը ճանաչող վցիտություն. արվեւտը ղաստիարակություն է, բայց ծա մանկավարժություն, որն զբաղվում Լ այղ պրոբլեմներով: արվեստը լեղու է ն ինֆորմացիայիժիչոց, բայց կան բնական լեզունել, ե ինֆորու

/

`

սչա-

"-

:

չիմջում, դառուցվաժքի

ու

նս

Խուա

ԷՆ Շ. ԱՇՂՕՏՇՎՇԸԵՅՎ ՂՇՈՂՇԼԵԼՕՇ1Ե,

"

Գեղագիտության

ՀԼ. 1976:

Ժառսին4, որն ուղղված է, այսպես ասաժ, սոբյեկաիը ղուրս այլ սուբեկտից ներս, այսինքն՝ անձի ինքնասատնեղծման մասին: Այն կտրված Հէ երա գործուննությանժյուս ասպեկտներից ն կախման մեջ է դտնվում նրանցից: Գորժուննության այդ տիպն ապաճովվում է մարդու սուբյեկտիվ ուժնրի ծավալումովվդեպի դուրս ն միայն երանց ժիջոցով էլ իրականացվում է: Մյուս կողմից՝ միայն որոշակի կերպով իրեն գիտակցող ղնա ոււտույՀաղորդակցականե անձը կարող է վարելաշխատանքային: ճանաչողական գործունեություն: ինչպնս անչատը իր էությամբ ճասարակական կապերի միագումար է, ալիպես էլ հրա ճասարակական կա«երը նրա էության ապատոարկայացումն են ու ինքնաիրագործումը: Դիալեւտիկականայդ փոխններդործությունն առանձնապես կարնոր է այսօր, երբ անճուտի դերը բարձրանում է նրա սոցիալական բոլոր պրոԴ ցենսնիրում: նման անճատի դաստիարակությունը դառնում է վլարդացած ծոցիալիտական չասարակության գլխավորխնդիրը:

Այդ արվեսդառնում տի պրոբլեժները «իտաղզուելիս ճենվել մարդկային գործունեության հրտարրըերիցբաղկացած ժողելի վրայ որոնցից լուրաբանչյուրն իր Ճերթինբաժանվումէ ենքատարբերի: ուղղված դեպի դուրս. ա) իմամ. Սուբյեկտիդործունեությունը՝ ցություն, բ) գնաճատում, դ) աշխատանք,զ) շվում: 71. Սուբյեկտիզործունեությունը՝ուղղված դեպի ներս. ա) ինքնաճանաչում, բ) ինքնագնաճատում,դ) ինընաստեղծում,դ) «ինքնաշփում» է ամենը ճաշվի առննլուվ նոլատակաճարմար

մու

): (ինբնաչաղորդակցություն

«ինչնաշփումը» կարող է իրականացվելերկու պլանով. նախ՝ որ»

պես բարդ պրոբլեմի ներքին քննարկումը, «թերո-ի ն «ղեմ»-ի կշոադատումը, ներքին մննախոսությունը երկխոսության ձնով, որը ճշմարոությունը գտնելու եբնույթների դիալեկտիկական «ակասության վրա Հենվող լավագույն Միջոց է, երկրորդ՝ որպես Հարաբերություն,որը գոյանում է բուն իմաստով գիտակցության ու ենթագիտակցունյան միջն: Անձի դրանորմանայդ պլանը բացաճայտվել է ռնալիստական արվեստով, սիր տիրապնաումէ ճողերահականվերլուժության մեթոդին (1. Ն. հ կարողանումէ բազառայտել Թե՛ զիտակՏոլուոլ,Ֆ. Մ. Դոստոնակի) ցության Հոսքը Հասարակությանճետ նրա կապի մեչ, Թե՛ հնըագիտակդական պրոցեսները գիտակցության «նտ նրանց կաի ն նրանցըլեղվաան դրսնորմանմնջ։ Հնարավորէ նան փարդկայլինգործուննության այսպիսիտիպաբանություն.քննադատուքյուն, ըմբոնում, Պորինում:

«դեպի ներսդ դործուննություններըփոխկապակըցդնաչատման ե շփմամբ աշխատանքի:իմացության, Փոռրժելով վաժ ն ղարդացնումէ իր էապրոցնսում, մարդը ժավալում, Ճարստացհում ամեն ինքնածանամի ինքնագեա տուփ, կողմից, կան ուժերը: Մյուս ձնեավորող ն անձատին «ինբնաշչիում» ոչ միայն չում, ինքնառտեղծում կառուցող, այլե կյունքի մեջ մալրլու զորժարար ներխուժ:ոժը ձուլող'

«Դեպի դուրսն

ե

էն:

ու

արողես է: է որալնս ուխ հրբեմն ըմբոշովում Անչուռի դաստիարակուվյունը Ըեդ որում ընկալում: պասսիվ տի կոլմից արտաքին ներգործության արդելափանոցները: չեն առնվում նրա ննրքին ղիրքորոշումների Հաշվի ն Կարելի |, իշարքնյ աղդել փարդա դիրթավոոումների:նւրստւսկների ա-

Է մարդու շիմբի վրա: Սակայն հմար աղդնցությունն ընքանում ոչ Հետ մփոխներդոր» նրա Մրաղո այչ աղդելու, եշբքին կառուղմածքի վրա միշտ նան ինքնադաստիաբածության միջոցով: Դաստիարակությունը է սրբուդգրվում է, այաինըն՝մի պրոցես, որը վերա"սկվում կություն կամքով, ոչ միայն որսից եկոզ՝ այե բուն անդատի գիտակցությամբ տոմենանիրն այղ Միլս անձի կայմից դեպի ներս ուղղվող պլոցես: Ոճ

ու

ու

Հաշվի առնելու կարելի է Հասկանալ դեվոնիստական գեղագիտական ու ս(արտադիր հախասկիզբներնարվեստում որպես նրա աղողայմահ անձի Ռրանհբչի կարելի Ճասկանոչլ: չընդունելով Էուան ֆունկցիաներ: ու

արմնատիդէրը ռոդեչավորող-ձնավորողնրռորժության ինքնարժեքն այլն դեւի սեփականանձի կումեջ ոչ միայի առւթյեկտի«շնպի դուրս»։ վր ռուցումը ուլղված դորԴուննության կամ այր Հանգամարբների այժ կառա երբ իր ապատմազան ե ներգործելու նրան սլատճառով արվնաոր, մողելավոսնլով անչասին Կամար կենտրոնանումէ նրա ինքնարժեքի դրույ դառնում է ինքն իր է (ւերվեստր արվրոտի Համուր»), որն անձի մոխարեն ինդունում նրա առնում ռիսկուսչերի Հառտրակական ինքնարժիքը, սակայն Ճաշվի չի ու

հալմորություվը նրա ընդգրկվածության Հնյոնարար նան, էլ Նոլիքան միակողմանի,

տեմում

անօրինաչոռիէ մար-

մուանադավ անձի դուն դիտել միայն նրա կենսագործուննոթյանմնջ)

երա անկըկնելիության,նրա ինբնարժեքայնության,

սեփականոլարանջ-

միոյն մարդու պատմությանառջի, այլն ամպատասխանատվությունը ն Պասարաբալջությամբ վերցրած ճասարակության արվեստի՝որապլնս ճաանձի մեկի,պատասխանատվությունն կության ինստիոաւուտներից կատաղրի ու երջանկության Համար: Մ, կադանի առաջարկածանձի

մունքքերի մասին: Անճրաժեշտէ ուշադրությանտոնել

Հասարակական

ոչ

Ժողելը էնքաղրում է, որ անփոխարինելի Ժարդիկ չկան ե որ մի մարդու ըԴասարակական ֆունկցիան սկզբունքորենկարող է կատարել մեկ ուրիչ մարդ: իսկ »աշվի առնելու մարդկայինղորժունեության հրկու ոլլաննեՐը՝ «դեպի ղուրս» ն օդեսյի ներո», ստացվում է, որ մուրաքանչյուրմարդ է, անչատն անփոխարինելի անկրկնելիէ ն որ մարդու սեական պաոլետք է ոչ սակառ բավարարվեն Ճասարակության Չանջմունքները արվեստի կողմից, բան անմիջականորեն ելս սոցիալականորենօդաւակար պառահչմունքները:Ընդ որում մարղու «ներքին», ինքնարժերային պարանջմունքների բավարարումը՝բազմապատկելովնրա սատնդծագորՑական ուժերը, նույնպես տալիս է սոցիալականորենօդաասկարարու

դլունը:

Արշվեսորվերստեղծում է կյանքը նրա ամբողջականությանէնչ, որպնսղի ծրկարացնի,ընդլայնի, լսորացնի Ճասարակական մարդու

ուծնալ

վենստագիորձը: Այն մարդկային կենսադործունկհության պատկերավոր մո դելն է: «կրկնելով»մարդու դորժուննության երկուտխոլերը («զեղի

«դեպի ներսն ), այն վերարտաղրուժէ նրան` նրա ամբողջ բւողու Ա Մակողմանիությամը ամբողջականությամբ: ներղործում է Մարդու ու գորժունեության ամբողջ կառուցվածքիվրա, վփոիգիտակցության Ջործողումյան եջ մտնելով նրա կենսական ղզեղարվեստական փորձի ն

զուրս»

ու

Հեւ

կյանքիդեղարվեստական-սլաոոկերավոր մողելըոնալիստականչարվեստի մեջ իդեալում Հավասարաձնունակ է իրականությանը, նման է

ոնալականությանը: արվնեոտընուվլնականչէ ոնալիղմին: եվ Սակայն արդեն ռոմանտիկական կամ կլասիցիատական կերպարն ամենհին չի

ձում

չբիվ

ճավասարաձնունակ վնրալոտադրել աշլխարչը: Գոյություն

ու

ունի դնղարվնստական ճշմարտությանտիպերի, կյանքին արվեստի ապլատմական տիպերի պատմական բաղմաճՃամաղպատասխանության պանություն: նման աստիճանն Համապատասխանության բնույքը «ԿԿատմականորնն շարժական են ն կախված նեն մարդու դործուննության ձների տիպի ն բնույթի փովփոխություններից: Գեղարվնստականորեն պատկերավորմոդելի ն կյանքի Ճավասարաձնունակությունը ոչ քն արվնատի "ամըբնդճանուր օրենը էչ այլ միայն մարդկության զեղարվեստական դիտակցությանղարվացման պատմականժոմենաներիցմեկը, ոնաչիստական մտածողության աոմականորեն պայմանավորված օրինաչաիություն: Աշվեստի է գեղարվեստական ընդնանուրօբինաչափություն ու

:

զիտակցությանճՃամապատասխանությունը մարբղուգործունեության պատմականորեն կոնկրետձեերին: ՝

թ

:

:

ԱՐՎԵՍՏԸ

ՀԱՍԱՐԱԿԱԿԱՆ

ԱՐՏԱՀԱՅՏՈՒԹՅՈՒՆՆ

ՊՐԱԿՏԻԿԱՅԻ

ԽՏԱՑՎԱԾ

Է, «ՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ

ՓՈՐՋԻ»

ԸՆԴՀԱՆՐԱՑՈՒՄԸ

Մարքսը «Ֆոյերբախի մասին քեղիսներում» մտածողությունը պրակտիկայիճետ: նդ մեծ «այտնաչ կապի մնջ դրեց ճՃասարակական 2ճասարակությանզարգացման ընքացքում գիտության գործությունը ձեռք է բնրում նորանոր կողմեր: Այն առանձնակլես Հրատապ է ճեչում կենտրոնական բարձրագույն ներվային զոլրժուննումեր ժամանակում րյան Հոդերահության ֆիվզիոլողիայիբնադավասում մի շարք խոշոր է շայտնագործություննիրի կապակցությամբ: Արդի գիոությունը ցույց տալիս, որ Հոդեկանի կառուցվածքը ճամապատասխանումէ կենդանու ե մարդու գործուննության կառուցվածքին: Մարդկային ճոգեկան կափոփոխությունները որոշվում են նրա գործունեության ռուցվաժբիբոլոր մ կառուցվածըիփուխոխություններով կննդանինվարում է ճարմարվողական սողրելակերպ, ն նրա Ճոէ ղրան. մարդուն Ճատուկ է դեկան կերտվածքը «ճամառպատասխանում գործունեությանվներափոխո՞ող բնույթը, որը ճանգեցրել է կառուցվածքով, Ջոււնկցիանիրով,բնույթով բոլոլովին նոր Ճողեկան կերտվաժքիստեղժկ.

ու

սւ

մանը:

երկար ժամանակ մարդու ճոդեկան գործուննությունը ղզիտվու էր որպես աշխարձի ճայնլանման արտացոլում, որպես իրականությունից ճանված պատճեն, լուսանկար: Աշխարճնստեղծող մարդկային դիտակցության ակտիվության գաղափարըխորք էր մետաֆիզիկականմատե-

բիալիզմին:։

Սակայնշրջապատի ընկալման

ն իմացության րոցեսին միացված Ընդ որում մեր անալիզատորներն աշխատում նն Հեւոադարձ կապի սկղբունքով: ստեղծելով ինկալվող առարկայի Ճամադրական պատկերն ուղեղում, մեր "ոգեկան կառուցվածքը կրկին այն նետում է այդ առարկայի վրա՝ բաղդատելով պատկերը այդ առարկայի ճետ ն փորձելով նրա մեջ ղաննելայն, ինչը արդեն պարու մինչն նակվում է փորձի մեջ: ծվ նման աշխատանքը տեղի է ունննում

1 մարդու անցաժ ամբողջ փորձը:

Քիմիա: Հորրանուքու ո ԱԱ

ւյ ւլ ունի Տարբեր կողմերից ւ այա, ճատ 21:18 -է, ուն գ մԱը արվեստագիտությունից գեղազիտությունից Կո սովետական 2. կ. Սնոթինը, ն. ն, եռնանը ն ուրիշներ) դնում են դգոտակին,մ. 1. Ռուրինչտելեր, Դեպի մտածողական նե գեղարվեստամտածողականպրորնաներիբնույթի ջննարկումը: լ

ե

Լ

|

ու

մ

մն)

յ

ԱԼ

ԼԶ

տոն

ւ:

է Լ. .

'-

այն ժամանակ, քանի դնո չի ստեղծվում առարկային առավելագույն չափով Համարժեք պատկեր: Շատ որուժ «ետադարձ կապի ոկդրունքով չ աշխատում կան գնաճատման մեխանիզմը: Այլ կերա ասած, ընկալուժբ, դղացումը, առավել ես նորկայոայումն գեայատումը շատ բարղչ դինամիկ պրոցես են: Անցյաչիարվեստը նույնպես մարդու Հոգեկանի մեջ տեսել Էէ գլխավորապես միայն աշթրարչն արտացոլող մալելի։ 1. Մանոնի,Հ. Ֆիլդինռի, 9. Դիկկենսբմու է առարկան կամ տենում է շնելասբ տնսնում ի մյուս մարդուն ն նրան նկատառում ապորքիվ ալա րր յարոու երը: Մարդը միշտ Հավասար է եղել իրեր: աի արդեն կ, ն. Տոլստոյն սկսեց մարդկանց նկարագրել շարժման մեջ, ուլրոքեսում: նրան սհրքին աշխարձը Ճոսում է, մերք ծտնեժաղում1 մորը խոռրախում։Մուստհոլիքի ղաշաում պարկաժ ԱնղդրնլԲալկոնսկինոկցբում մառվի կարձե վանն այն ծառից, որ տեռնում վում է տմ ապիկից է իոչչոր նղ ,եովում։ Շա ն է ռօկսում մտածել ալդ ամապիկի արլ ծառի մառին այնպես, ինչպես կմտածեր առաջ ամնռ մի «Հերոս: Բայց չետո արլ մտածողության մաջ ննրքաշվում է նրա նախորը ամբողջ կենասփորձր: Ել կնրղ տսաժ, մեր առջե է մարդու չոզեկան կելոսվաժծբիշարժման ոծռսլ պատկերը, նրա շոգու դիալեկտիկան: ՀՎ. դ. ոհալիղմը ցույց տվեց, որ մարդու ւբտակցությույ: ձիոմորվում է Հասարակական սլրակտիկալի պրողեսաում, նոս «ադնկոաւն կերտվածբըննհիծծումէ իր մեջ ամբողջ եննսավփորձր:նվ այն փոփոխում :: Բալկոնակին սսորբնը , վեպը տարբեր էջերում: աս ոչ քե սսրդագես |: Հերոսն աղում | աշէ շփում աշխարի ճետ, դա փոխռ՞շարսաացում ն խարչխ վրա, աշթարՀը ներդորձում է ճերոսըք:/բա: Փիտակցությունն արտացոլում ու կերտում է աշխարչր, ն աշխա: մր վնրափոխթումէ այդ ու

դիտակցությունը:

ՖրանսիացիԿողոբան Ա. Գիեռոնը նորաձելի անվանել

է «մարդու

քեկնածու»։ մարդկային ցեղի լիարմեր ենրկալացուցիչ Մրայն տյն ժամանակ, երը չուրացնում է սոցիսվ-պատմական փորձի մինիմում: Դրանուտրան օգնում է մաաչողական գործուննուորոշ քյունը։ Մարզու մտածողություն վճռում Լ երիք լնղիլ:: 1) սոցիալ-ոլատ:(ամակննտրոնացումը, մական փորձի ըննադատական «վնրառումը, ռիստեմավորումըհ երա արտաճայտությունն այնպիսի ձներում, որոնք մարդիկ կարող են լուրացնել, 9) իրականուրյան ըմբռնումը այղ փորձի նա

է՞0

Է դառնում

Հասարակականպրակտիկայինոր պաճանչների «իման վրա, 3) իրականությունը վերափոխելուհախաղդծերիստեղծումը: բաղմաղզաԱշխարճին մարդու Հառարակականոլաճանջմունքների ձների նությունըկյանքիչ կոչում Ճւոսալակական գիտակցության բավմաղզանություն։Սրվնատր երեսն է եկել նրա ճամար, որպեսզի լուձի

ն

վերափոխման ուղղությամը Հասարակական մւտածողոււլրակտիկալի լուրաճատուկ խեղիրները: Փեղարվնստական նե արվեստի առանձնաճատկություններիըմՍյան լուրաճատկության բոնման բանալին պութ է որոնել ճասարակական պրակտիկայի»մարդփորձի կառուցվածրում: կանց սոցիալ-պատմական ընդունակ աշխարճինվերաբերվելու որսլես իրենից փարդն Միայն ն այղ էլ միայն մարդն է դառնում դպատճաոսվ տարբեր ինչ-որ բանի, նա նրա օբչեկան է, իրականության սուբյեկտը: Բայց միաժամանակ որպես այս կամ այն սոցիալականկառուցվածքի տարլո Լինելով միաժամանակգործունեության ե՛ օբյեկտը, հ՛ սուբյեկտը, երնեուլթներիվերափոխմարդը մասնակցում է սոցիալական բնական ն է այն իմաստով է Միայի ինքը: միաժամանակվերափոխվում մանը նա է: իսկ այդոլիսի սանղծոզ կաստեղծող մարդը մարդ, ինչ իմաստով մեն Լ լինել թէ՛ արվեստագետը)թո՛ բանվորը» թե՛ դիւոնականըա̀ հող ն անչատ ձնավորում է այն դելուրացնում է որպես ոք, ով աշխարչճը

աշխարչի լորացման

ու

ու

ղեցկության օրենքներով: Մարգո ունի դնաճատման երկու "ամակարգ. ըստ օրչնկտիվ նշաարտաղրության ճասարակական նակության (օբյեկտներիդնատճատումը ն իմասմեջ նրանց կարնորությանտեսակետից) ըստ անձնականության

իր մեջ միատի (ւուբչեկոիվը հ պատմականորեն ո"լայլմանավորվածը ճաւմաղատասխան): անչատական փորձին վորող մարդու դնաճատումն անձնական է այն իմաստով, որ արֆոդաղիտոական կայուն: տացոլում է սուբյեկտի ն օբյեկտի ճասարակական-լատմական անճրաժեշտկապը: ԱնձնականՀարաբերության միջոցով է րացաձճայտկարնորությունը: վում դեղեցիկ ոռաարկայիՀճամամարդկույին արվեստր ձնավորում պրոցնսում կարանի վրա իչ ենրդործության է ալն հ ձնավորվում նրա ճակաղարձառլգեցությամը:«Արվեսո:լուրացշամաընքերգող, ունկնդիր)»՝ դա ճակասղարձկապի նող (ճանդիսատես, կ. Մարքսը,-- ստեղծում է մի կարգ է: «Արվեսոի առարկան,-- դրում է Հասկանում է արվեսար ն ընդունակ է «աճույք որը Հասարակություն, ամեն ժի ալ արստանալ ղեղեցկությունից: նույնը տնեցիէ ունենում

դչունքի չնա մոդ սպատոառով արտադրությունն էւտեղծում է միոյն սուբյեկտի «ամար առարկա, այլն առարկայի Համար սուբյեկում Արվեստնիլը լսարանը ներբաշում 1 դաղավփարներ մշակելու ն սոխ ոլում է ընքերցողրըն,զիտտողին,ունկնդրին յուրացնել զեղարվեստական դաղավարնելն անչատականձնով:ել այտոնղիը բյաում է դեղարվեստական գաղափարներիանփոփոխակբապմաքանակությունը. միննուլն դեղարվեստական դաղափարըտարրեր մարդկանց մեջ բեկվում է տարբեր ձնով: Գիտությանմեջ միայն գաղափարների լուլազժուն մակարՀՐ-

-

հսկ

իսկ արվ արվեստում դայն է տարըեր։ բնր: դակը։ քն՛ բովանդագությունը. յունը Հույժ

տասրքեր րբեր

մարդը րդի

լուսաղման նն յուրացման ըե՛մակար ն:

թլ՛

պրոլւննղու սպրոյնկը

Է Է

-

մնոապոմիու դեդարվեստական ,

ատեղձագործության մճնջամփուիված սոցի ուլ- լոամական փորձն հր լ

ան.

մրա. դրա «հտնաքով առաջ 1 դայիս նրա անձեսկան վեՀատականի րարբերմ ունքնիրականությունն բարձլրուցլյաւծարորլեմենրիը ենատժամբ: Է Արվեստումարաատալտվում միալն սսացետե Տմո: մ արվ Ար ոչ միայն դետիշեձր։ վնեստադետը ոտեղժաղարոության մեջ արտացոչնլով մարղկանը դանդծառիաիւնձրաժեշտրը)յ կոջուն,ը կորնորը, երան ոաղիս է անփածննրի ե

Պատ

ականձի այսինքն

ոչ

առվի

բազարալաում

ւ

:

տշխարչի շիչալ

Ղ

ուն

Իո

լ

իչ

իւ

իր

Միշտ այղ վնրամարմնավորված է կաչալով դնրասահըմեո: ճամ Մոսկվին, այսինքն՝ հա դարժես ճայ ական պորձն անհցկաբնումէ իր է ուլ «եսի» ոիիդմայով: ԵԼՆ արվեստագ է արտաարոի դես

հյութ

մարդկանցփորձն անձնական ձեով, մս սլհտը է աայ բաղմաղան փսրձբ դարձեի հրենը: Սրվնառտագիտը դարծենսալհոք ք ապրի մայարավոթ կյանքեր, դրու: ննըժժի իր մեչ, հր ոտնդժաղործությանրջ: Ճիշտ 4 կարծել, քճ դեղարվեստական մքոբը մբայն կոնկրետ է, հսկ իեսականը՝ իայն վերացական: Գիապական մրտրը կուկըետ-2ամէչ այն ճշմարտություննբեկաու վերացարկում է, որը միշտ բնդճանուրթ կոննլելտէ: Տես կան բնորոշումների սածղժում են այն յանցը, որով մեր գիտակցություննընկալում է երքույքիկոնկրետությունը: Գեղար'

հլոքոշ Խ., ՅՈՐԵՆԵԸ Փ. ԸօԿ., 7. 46,

Կ

Լ

Ը.

28.

հարճրճի

հղարվնատական, գեղար լան,

կրոնական, կյ

Փեղարվնեստական ակ

Մ Մ ումից1:

գործնականորեն գործնականոլ

մտածողության յուն

Համար ալ

ռրովշնտն պատկերից պատկեոբավոբությունը,

թյան բին է'

գնոր յուր

ճոդեո

ուրու-

լուրածասյու

ընդչանրացածուչ նոնկրեւտությանղուղակցումն անչատական ձնի «նս անչճնա-

ու

Բարձրագույն,

բձիագույ

-

իրՍ, Միջորու: միջոցոմ: Դրանով արվեստոադի առբպում 1 Դասարակվությանը յուրացհելո։ իր կենորը ճարսաացածէ ժլուս մարդգեատնց ռափորձր, փորձի իմացությամբ, որպես երա սեփականը: Դերասանն, օրինակ, 4 անբոը կարող վարող ծ է արտաճարոն, ( « 1 մետլն7 իր մի ջոցով, միայն իր մարմնի, իր// ձայներ, առոդանումյան մեջոռու նա ձայ / յ / իջոցով, յուրացնում է աղզարավոր մարդկանց Հարաընլություններիփորձը ն Ճաղորդում այի, փենրամարժնավորվելուլ դործու, անձր մեջ: Մոկույն

իսկ

վնտտազանկերպարը ոչ միայն տիլոադնսում է ներկայացման կոնկրետության բոլոր զժերինյ) այլն իր ժեջ բովանղակում է մտածողական գործունեության արդյունքները վերառված տեսքով: Էտ Մարքսիլ տեսությունը տոաղիսէ ամբողջությունը «որսլես մտավոր ամբողջություն, մավոր կոնկրետություն ,..»: «Ամբողջը, ինչպես այն պատկերացվում է գլխում ոլալես Ճնարավոր ամբողջություն, մտաԺող գլխի արդասիք է, որն իլր Համար աշխարը լուրացնում է նրա ճաժար մբակ տհարավորհղանակով, եղանակ, որը տարբերվում է այղ աշ-

սողնայական

Ջիայակ

դուրս

«արաբներությունների լ րաբերում

ուլեր

գերը

սո-

ցեալ-պատմական փորձր արտաճալտության,ամրապնդմանն զնաճատման ձին Քե: Փեղարվնստակոան պատկերըպատմականորենճարմարեցված նման

որձի /

ամրատպենոման (ժսրիդ

ու

արաատալամ / Հ

ան

Համար: ր

Մարդկալին ՌԴԼՀԼ

ճոդեկաւն կերտվածոը տալիս է դնաձատակուններ. 1) ըստ նշանակուԹյան, որոնք արձանագրվում են Ճասկացություններում, ղատողությունններում, մտաճանգումներում (դլխոության ոլորտը): Չ) անձնական

նժՄասախեսըարտաալտվում ր /

«արնավոլ: հրավոլ

որում /

են

.

է

անձնական

իբորոլ

առօրեական բնակ

տորբքերի|

ն

ցղաղոունըներում)։ մ / դաց

իողար

դեղարվնստական յան

,

Ըստ

պը

ա-

ցումննըը, որոնը ձճարաբելությունների փորձի խոր ընիդճանրացման, իմաստավորման արդառիթ են (արվեստի ոլոլոոլ:)։ Արվեսարընրում Է ոչ քն տոօրնական, այլ դեղարվեստականռույգեր. Առօրնական"ովղելում միատլուսվում են կենսաբանականու ցիալական փորձր. ղեղարվեստական ճույզերը սսցիալական են: եթն նրանցում առկա հեն կենսաբանականՃույլեր, ասլա միայն որպես ֆոն կամ չոալր: Առօրհականճուվղերում մեծ դեր հեն խաղում շատ արադը, պատավականը. դեղալոյնառական ճույղերն ձաստագրում են ճենց ցիալչաատմփականը,անտրաժեշտը, կալունը, ժարդկանց բազմության շամար կարնորը: ԱռօբնականՃույլղերը կարող են լինել Ռե՛ դրական, 0ո՛ բացասավան: Արվեստումողբերգությունն անգամ ղրական չուլզեր է առաջ բեփում։ 1. Ս. Վիգոտսկինզեղարվնստական Հույլզնրն անվանն, է օխեսո-

սո-

ՊԱՀԸ ԽԵ, ԹԱՀՈՒԸ Փ. Շօր.

7.

46.

Վ.

բ,

ՅԳ.

Համար արվէյտը աշխարճի Համակողմանի վարզացման արդյունք է: աստիճանները Գեղարվեստական պրողեսի պատճառն ու շարժման նրա կողմից րառոմանտիկական) կլառիկական, (սիմվոլիստական, ստաեն այդ շարժման շարժումով, բացարձակգաղափարի ցատրվում

լացի Պույզելր. դրանք սոցիալապես արժերավոր «Հույզեր են, գրանց վերաղրումը զնղագիտականՀաճույբ է պատճաոում: Առօրեական Հույզերը կարող նն գոյություն ունենալ մեկուսի՝ որպես շատ արագ տրված ապրում. զեղլարվեռտական ույլզերը գոլություն ունեն միայն գեղարվեստական Համակարգում: եվ նրանք, ովքեր չեն լուրացրել այդ ձամակարգը,ոչինչ չեն կարող վերապրել արվեստի

չանղդիպելիս։ Գեղարվեստականճույղերը Հարաբերությունննրի են: , փորձիընղՀանրացմանարղդասիք Գիտակցությունըմիշւոիրականության պատկերն էյ փորձի «ամակենտրոնացված արտաճայտությունլը Փորձի ամեհապարղ սլատկերը պգայություններնեն, ավելի բարդը՝ ընկալումները, ամենաբարդը՝պատկերացումները: Պատկերացումննրը ընկալման Հասկացության միջն անցման աստիճան են: Դրանք ճասարակականպրակտիկայիամենաեն հղած են, լայն շերտծհրի ընդձանրացումն վերարտադրում փորձի էլ նրա արդյունքները: դՊատկերացումն վերասիոխում տպավորությունները իր մեջ պարունակում է յուրացվող երնույթի ինչպլնս նշանակությունը» այնպես էլ իմաստը: Ըմբոնողականնախասկիզբնառկա է ն գեղարվեստականմտածողության մնչ՝ նրբեմն թաքուն, իսկ երբեմն էլ նան բացաճայտ կերպով (օրինակ, ղրականությանմեջ, որտեղ օգտվում են բառից): Այդ պատճառով էլ զեղարվեստական ստեղծագործությանգաղափարական բովանդակությունը կառուցվածթով չատ բարդ է: Որպեսզի գեղարվեստական պատկերացումներիդառնան լսարանի սեփականությունը, Հարկավորէ դրանք օբյեկտիվացնել: Գելարվեստական կերպարը "ենց գեղարվեստական պատկերացումներիՀամակարգի օբյեկտիվացումն է: ճետ

ու

-

ԱՐՎԵՍՏԸ ՀԱՍԱՐԱԿԱԿԱՆ

ԳԻՏԱԿՑՈՒԹՅԱՆ

ՋԵՎ Է

երկարժամանակ գնլագիտականմտբրիներկայացուցիչներնարվեսորոնում էին Հասարակությունիցը տի զարգացման օրինաչափությունները դուրոո Աբբաժ. Բ, Դյուբոյի 1219 թ. Ֆրանսիայում Հրատարակված «Քննադատական խորչրդածություններ պոնղիայի դեղանկարչությած մասին»աշխատությունում արվեստի փուփոլությունները բացատրվում էին օդի փոփոխություններով: Կես դար անց գերմանացի փիլիսուիա ի, Հերդերըճշտնը ն առաջ տարավ (քեն ոչ շատ ճեռու) պրորլեմի լուծումը՝ արվեստը փոփոխվում է հղանակի փոփոխություններիներգործությամբ ն կախված է ժողովրդի ազգային բնավորությունից Հեգելի ու

երկրորդ կեսին ֆրանսիացի տեսաբան Ի. Տենը տվեց այլ բացարություն. արվեստն եր զարդացմանմեջ բնորոշվում է Հասարակական տրաժաղրության նե բարքերի մրաղումարով. «բնդճանուր տրամադրությունը»«ռոդնոր չերմաստիճան»է ստեղծում, որը բնոայնպես, ինչպես ֆիզիկականջերմասրոշում է արվեստի ղարդացումն ՃՆ դ. դիականությամբ:

Ֆրանսիացի տիճանը բնորոշում է ֆլորայի ն ֆաունայի զարգացումը: օրփիլիսոփաժ. Փյուլոն ենթադրում էր, որ արվեստըՀասարակական դանիվմի ֆունկցիա է: ճետ ընդԱրվեստի կապը Հասարակության կլանքի ապլայմանների դեմոկրատները: Արվեստի ստելզծադորգծել են Հեղափոխական կախբովանդակությունը ծությունների արժանիքը, նշանակությունը, Գ. վ. Բելինսկին: նշել է ված են ժողովրդի կլանքի բովանդակությունից, Հոգնոր գործունեության պրոցեսների դիտականչմատերիալիստա Ճասական բացատրությունըտվեցին կ. Մարքսր ն Ֆ. էնդելսը, որոնք րակական գիտակցությանձների վզարդացումըբնորոշող ձասարակական ոուս

միադումարից որոլես սկզբնապատճառառանձնացրին գործոնենրըի

ար-

տադրության եղանակը: իրականությանլուրացման պրոցեսը բնութաղրվում է երեք տարն րերի փոխներգործությամբ.օբյեկտի (ինչը ճանաչվում |). սուբյեկտի նրա պրակտիկայի (ով ն ինլի ճամար է ճանաչում). ձնի (ինչես, ինչ

ձնով է ճանաչվում): Ռեալ աշխարձճիօրյեկաիվ Հարստության ե մարդու սուբյեկտիվ Հարստության ու նրա գործնական պաճանչմունքներիբաղզմազանությունը կյանբի կոչեց Հասարակական զիտակցության զանազանձներ: Փիու կրոն) քաղաքական լիսուխայություն, արվեստ» բարոլավխոսությունյ աճա նրա այն ձեները,որոնցում դաղափարախոսություն. բրավական

խմաստավորվում,արավելի կամ պակաս շամապատասխանությամբ է տացոլվում աշխարձը: դիտակցությանբոլոր ձներն ունեն մի շարբ ընղնաՀասարակական նուր

գծեր:

նախ՝ մարդկությանճոդնոր կյանքը զարգանումէ պատմականիրակեցությունը Հասարակականության ննրգործությամբ: չձասարակական Լ55

կան գիտակցության բոլոր ձների ռեալ ճիմքն է: Դրանք կախված են տնտեսական կարդից՝բաղիսից: երկրորդ ճՃասարակական գիտակցության բոլոր ձնեերն ունեն ճարաբերական ինքնուրույնություն, Վերջինսակնառու կելրւլով դրսնորվում է այն բանում, որ արվեստի ղարդացման մակարդակը չի ճամբնկնում էկոնոմիկայի զարգացման մակարդակին: Այսպես, երբ Անգլիայում Հայտնվել Շեքսպիրը, այնտեղ տնտեսական ծաղկում չէր նկատվում, արվեստն ու փիլիսուիայությունը բարձր իսկ ՀԱԱ դ. Ռուսաստանում ղարդացման ճասանյ չնայած երկրի տնտեսական ճետամնացությանը: Հասարակականգիտակցության ձիերի ճարաբերական ինքնուրույնուչ թյունը բացատրվում է ճասարակության ճոգնոր կլանբի վրա սոցիալական պայքարիանմիջականներգործությամբ, «ասարակական դիտակցու-

թյան տարբերձների փոխադարձազդեցությամբ, եղառանդության, ավանդույթների, տեխնիկականունակությունների նակների (արվեստում),նախընթաց դարաշրջաններում կուուսկված մտածողական նյութի (փիլիսոփայությանմեջ), փաստական նյութի (չիտության մեջ) դերով: երրորդ՝ ճասարակականգիտակցության բոլոր ձները ոչ միայն արտացոլում են ռեատլությունը,այլե ճակադարձ ներգործություն են ունեստեղծադործականժաու

նում

նրա վրա:

վերջաւվես, դրանց բոլորին «ատուկ է իրականության ճանաչման միասնական ուղին՝ կենդանի ճայլնցողությունիցդեպի մտածողություն ն նրանից դեպի պրակտիկա Բացի ընդճանուրից Հասարակականգիտակցության յուրաքանչյուր ձն ունի իր առանձնաճատկությունը, տարբերվելով ժյուսներից իրակակապերի նկատմամբ առավել ուշադրունության որոշակի կողմերի թյամբ: Բացի ալդ, լուրաքանչյուրն ունի ճատուկ ֆունկցիաներ, առարկա, մեքոդ, բովանդակություն, զարգացման ներքին օրինաչափություններ, օգտագործում է տարբեր ձիեր (գիտական օրենքներ, փիլիսովիայական կատեգորիաներ,բարոյականնորմաներ, դեղարվեստականպատու

կերներ): Արվեստը որպես Հճասարակականգիտակցության առանձնաճատուկ ու

:

Տք՛ա

ՅԽՇԵ Ճ. Վ.

ՄՇՃաԸօՂ80

տ 52Պ6Ղ:ւճ.

81, 1975, էջ 76--101:

--

Այու

--

--

--

'

--

`

--

--

--

--

-

նրանք ուժե՞ղ են

Դ՛չ։

արդյոք:

Քաջարի՞են նրանք արդյոք: Ռ՛չ։ Մենք նրանց կսպանե՞նք: Այո՛չ Մենք նրանց կուտե՞նբ:

Այո՛։

գեՈրսորդականժողովուրդների (բուշմեններ, ավատրալիացիներ) ղանկարչության մեջ գերակշռում էին կենդանական աշխարճի մոտիվները ն բացակայում էր բուսական դրվադաղարդը: Քանի որ այդ ժողովուրդները ճողադործություն չգիտեին, ասլա բույսերի աշխարճըդուրտ էր նրանց Հասարակականպրակտիկայիասպարեզից: քաղաքակրթություններում հս արվեստը կախԱռավելղարդացած ված է Հասարակության ղարդացման մակարդակից, բնության յուրացչ Օ0Սակայնայսվածության աստիճանից, արտադրության բնույթից: Այն տեղ այդ կախվածությունը կորցնում է իր անմիջականությունը: գեղարվեստական բնույթով. միջնորդվում է Հասարակական պայքարի ստեղծագործության վրա ներգործում են փիլիսուիայությունը, բարոլախոսությունը, քաղաքականությունը, կրոնը ն Ճճասարակականգիտակպության մյուս ձները, ինչպես նան նախընթաց դեղարվեստականողբերգությունը:

՛

ճասարակական ճարաբերություննեպայմանավորվածէ բնության կյանքում: րի այն աշխարճով, որը շրջապատումէ մարդուն նրա առօրյա Այդ կախվածությունն առավել ակնառու կերպով է դրսնորվում ճին աշձն

խարտճի արվեստում, այն ժողովուրդների ուտեղծաղործությանմեջ, որոնք Հասարակական ղարդացմանստորին աստիճանում են դաոնվում։ Այսպես, ավստրալիացիների որսորդական պարն արտաճայոտվումէր կենդուրուի ու էմուի շարժումներն ընդօրինակելով. կամչատկայի բնակիչների ։պարը պատճենում էր արջի շարժումները, իսկ նոր կալեդոնիայի բնակիչների ոաղմական պարը վերարտադրում էր ճակատամարտիտեսարանները, ուղեկցվելով ճետելալ երկխոսությամբ: Գրոճո՞ւմ ենք մեր թշնամիների վրա:

ԱՆՀԱՏԱԿԱՆԸ,

ԻՆՏԵՐՆԱՑԻՈՆԱԼԸ

ԵՎ

ԴԱՍԱԿԱՐԳԱՅԻՆԸ,

ՀԱՄԱՄԱՐԴԿԱՅԻՆԸ

ԱԶԳԱՅԻՆՖԸ,

ԱՐՎԵՍՏՈՒՄ

անդասակարդճասարակուչ Մարդկության«նագույն ւպատմությունն է: դասակարգային բաժանումթ թյան պատմությունն Հասարակության

զժղվոտ /մղջյարմոմսժ մցս սց» չճվոտնոք քոնրոշ ջնզտոտղոՎմղոկ մս մտոմով դյո վ յուր -անմիանսքդոկամոիո ճվմոջ մվ յ կճոտո ոդ «դոտոնուլ, մկոդվնզչ չլուկոովի «տոխումզի

րվռ

Մ ջոի վիսցոնրոշ

փ իտ դվոոր ղաորմաղոմնոխսփդորուաքչովր վմղդմեվկոոովող ելո չմժջոիքասոկ դոլցիսն ղոկտտոզիմոնդը ճղր ղդոհքիսօմսետքեցտո փ ղոկոտկվտկզ| մաիոմզկտտիոդլ ոսճամս ժրոլքացմանմղղոխ -սցուր ղոկոլովնսռ«Մմզղղաքիսճոտկոռ» -ոտվնՔղղմվ ժղամս «Մմղզղմեվկոտովոտղ ղո տո Ժղալիսկեմոր--մենհո--մտտչղի դոկորտոխ-տզմկղակ ս

-ոտ

.

ս

'

Աննա տաի ախիաակ ոլթաղտկոմնե

ղոկտոյւսս

լոսմեկո-ն

Հ(ղտոկուտոմկսրգնոկուֆ

Սիակոնր «ացաիմամաղրնահ դուրմո րամզդղոմճոկուդուրութ

աի

(ղո

յՀակմզտկ րոսիակուր ղվլոննտ մարղոմաոմա րսմղդ վր) -ղորմոխ դոքքիսկտմոոտ» տմորոկոչֆ մս ՛ղոմդ 1 րոսղնցեղոչ մղում դվ՛ուիահոշր ղվլոեմոկոռուն վմզղժզրմու մտամ վմզդոախաոտկոչ դոկակամոոո» 3 ղմզղիոո Խիոատ դլիսղմ դվլտեմուվոռոն վտողիմը րոաիմաղոժն

ա

(Ըվտուջ

ւմդուքլիանկուտվե

ա Հոտմտ ղոլ սվճոնաին տ վմզղղաիքիայատկղկո վմղղղոաիցիսմնուրոմտ 01 մզտոտցովմոկ1ոլճուքղյո| ոստովմցվ» ղ «մրորձամողմվդվղզլ վ-ի մլստոսջ ղ '1 դադվմօ) մզդդալիսոտկոջ մզղջակոտկ մզդլոսդու» «ոտ վյաճոտմո ղ ժզթմորտջ էա |զդվ) | նամակմղաքիսվկոմամս եր լ յոստմոչ ղդզմաղլտեմտկտոտն վկտշամս չովնողեղսկ ղոկտոտողիմտնգե «տտմո ճնսմրտ վմզդմզկտոխ կվտոտո ղ վմզղմոփոնուն տշվր մմոլ Հս դժնոմուջմոփ դոլքրաջմահոջնզտո վտովիմը ս «Հտ ղղալքիսոսվտմոփունոն ցոիմսիողո րիո մղոաքիսղոմզես։ 2 րոստիուտտմո ձղր ղոլքիացմսետցնզտոմվ ղտղե՛ ղցմաղմտեմոկտոտն -ոտողիմը :մրաճոսղղմ ղվլտեմոկտոտն ր'սոմզղ ճձղոմղ լ յոսխնոտ: -մտ վմզղղահիակոմոռ՞ոջ տմորակոչ ղրիակոշր դվլոեմովոոուն ղող աղաիսկոմոոուչ կով (մղահքիստմորակոչ ղվլտեմոկտոտն լ րաղճոմ ղատկաոտովղարսկ -ցի մրեվովեսը չմղաքիատմորտկու ղվյտնմոկտոտն ք շամաղմմորու» ճղամս «մմղղովնորմագ ղակակամոոոչ ղոկոտովտտվոտկ ղ ղոկո ղորնոեման ոմդ առնսզգ «դոկոմվտոհմտո 3 րակմենղմ ղ 3

մղալիսճոննուչմուղվմո

ս

դոկոտոցիմոնդե ոմրոաղոթոմ

յս

ցս

վկոամ» դաքրատուջողե դտզետտոզիմո դուըրաղուկումվ դոէլիաջմսետջնգտո /Մդակրսդաժոդկգր Փոխմսիուդո քուտմու

մրոհլի 2 ովլոտ Հր «Մղաքքիամոդժ Հաղեօ վմս «Մժմոշամգվտախ զր րու ղղմսղիտեմտկոոտնիսիչոչ ղվէ վրսյղաոողցկվզը ղզ վժղոիկտոաղայքացմսեոթ ղոկոտողզիմոնգե -մցի ղղճվր դրվա վրւս ղւսյքիաք վտղետտողիմո -նդտո ոմղ ղ վմզղմնոլոջ ղոկտմտովփոնտե Հա նմու -սհ վիրու. հոկ վկտնլոս տմվր ա ղգ8 'Ս «Մրրողմ ջվեոնես վլոկվրողսկչ տզչ վտոզիմո «մոտիկ ղդտոյքիացմսետքնցտո ղոհիլիսր դվ) փիչոչ ղ րադ տզչ վմլոխոմվր մվ լոսդսո «կոտվե վապետատողիմտ -ողւտ ղվյ1 մմզղեսխվեսո կվա ն ւղոքիսչ վմղմտր ղակոտոզիմոնդի տոմ 1Ւո «(մմզղդդաչիատլոջումտ ՛մմյտիոճվր մբ մմզոտկ դաոկտողվկ Հանոց) իսմզղլոլիտ ղոկտմետողվկ զբ Լա Սոդաոկոռչ զ վիղմակ '1 դվա ՀԻոջտտմտ «ս ղմվրաքոակմզդ վեմոկտոռն մս մտզետտողիմո զ

ոի ղվիտնենովիսկմոր ւտովլողտաքուսս չմմդղղոաիցիսմսիտդմ "վմզղվճողոհով ղ 3 յոսմետմոկղդ րահ պ վղոնմաց' վճտկվմղրտ ղ -զի մ/զադվրզշ չտոամսկ դոիչիսկնմոր ճնսմրտ ողխոմս | րրաիմոոմ -զի մչտր վնսձդտմոր վր դզրտ րզն վրեվչոբ ւմխոկ դաոկոկվակցի դոէիակնմոր վվկոնց լ) յրսիտոտոո: ողջ -ովն վոսդոջնղմրոչ 3 յոսիմնոտնահ մջղոտ իողջ նկվտովմագո րոսդողողչ ւմղոմողմ վո. նքտ միզահդվր | մորտչ բոլ» մվ 1 1ղմջմունմմցսոմ -զի «րոսղտչ մեղատհ մեղոը 1 եզժ 2 յոսդջ ող «լոս Դ վղտմոչ ոզիոմդվմորու» կշ ծնսմրտ մորու րոս զը ոամճմոչ վր էզմմղ ղ վտուս /ոզչ դոմքիակնմուր անմոր 1 րոաղնցետիղ մոր ոզ ղտզջիսմս ֆղվ ղող րզ ղատկաողոտվր ՛ն 1 ղմե մդղալ, "գ ջնզտոողոմ վնճովեդո ժարդոժոմաքդ դդոկվտհզնովնվլողսվնոդ -մզտղվ ղ վղվլոննտ «վղակտդցդո 1զղատդամքիսմնոճարոստողիմո մ մսիոկմոչ տրհոտ տտ վոխա1դոլքիասդոտվրոսզվմաղոջչնդմղ վրլատոջ վդվջդոստ ջոաշղ վդվդզ| 'վ "ի ծդզղդմ մտոզիմո զգ -ողջգոստ

ճղոդնմուր

Մո ղվլյտեմտկտոտնվղոձմշոմ մզղրոաձամաղդրեսկ նսա -ոն մաղ 1զդոտջ-1ղծեզց ղ մմզքմտ Քղցմվ 1ցղոուուր իսմզմոն (մղաքիսկ վմզդնսջնցտո հեղոմնիմ1 դվլտոեմոկտոոն Հովտղորչտողտկորտտի ջղր ոն իզ 'քղ -կմոֆջոլքնոչ ովյտտ ջ 1րսը դվմղդղոամչիացմսետջեցտո չ-վտակեմորորտչ զ րոստլոջոտմո իխսծոզտջոիկզմիսհորեվմո վմզչ «ոք ջտիմսիտղորլոխ դզմսղ վկտմամս դոկտլովճաո մղամքիսեկտտվե ՀԱոենո ղզմաղմտեմոկոոտնվտղեոտողիմը /տզչ վղվլոկնմորորտչ դժովր էս րրսիղտե լ ճար ղաքցիսղոտվրդոկոկ դմտ «վղվլյտեմոկատոտն չ-վտկզյովն մղվլտենտ րոստոցզիմտմջմոմ ղոկտկով կողորտքովը դոլչիսդոկաիղետ մղ 'Ո "Ն յակոխակթզմզը

վլովեոաքմոամ չմմղղմնոԼոչ

Հաջմսեոջնղտո վուսվոխովը ՛ղ "ք

ով «վտովմ

ղդժղոայնմո

ղոլքավնունյալն ղոկոտ ղ յոյվմաը -ոտղամխո ւմղաքքիացմանոբնցտո վիոտոսե 'ղ Վ ձր 1 մոստմ|ոջտտմո ղղամքիսցմսետցեղտո -զիոջող

բարքն ու բնավորությունը բանասոեղծություններում պետք է մնան երկրորդ տեղում: իսկ առաջին տեղը պետք է դնել իր ժողովրդի բարքն «ւ բնավորությունը: Սկզբից դու լեռնցի նս, ավարացի, իսկ Հեւոո արդեն Ռասուլ ծամզաթով... հսկ եթե քո բանաստեղծությունները խորթ վինեն լեռնականների ողուն, նրանց բնավորությանը, ապա քո շարժուձեր կդառնա սեթնեթանք, քո բանաստեղծություններըկվերածվեն դգեղեՋին, գուցե անգամ Հետաքրքիր խաղալիքների:Որտեղի՞ց անձրեր, եթե չլինի ամպը: Որտեղի՞ց ձյունը, եթե չլինի երկինքը: Որտեղի՞ց Ռասուլ Համզաթով, եթե չլինեն Ավարիան ու ավարական ժողովուրդը»'ն Բայց ամբողջ սրտով իր ժողովրդին նվիրված բանաստեղծը չի փակվում ազգային շրջանակներում, այլ ամեն ժամանակ ուղիներ է Հարթում մչեպի մարդկությունը. «ես չեմ ուղում աշխարճի բոլոր երնույթները որո նել իմ խրճիթում, իմ ատուլում,իմ Դաղոտանում, Հայրենիքի իմ զգացման մեջ: ԸնդՀակառակն, Հայրենիքի զգացումը ես գանում եմ աշխարճի փոլոր երնեույթներում ե նրա բոլոր անկյուններում: եվ այդ իմաստով իմ Թեման ամբողջ աշխարչճն է»: «ես կպատմեմ իմ մասին»՝ այդղես էր Հնչում Վ. Վ. Մայակովսկու «Ամբողջ ձայնով» պոնմի տողերից մեկը պոնհմիառաչին տարբերակում: Սկսելով խոսել իր մասին, բանաստեղծըՀանգում էր դարաշրջանի իմաս«ռավորմանը: Պոնմի վերջնական տարբերակում այդ տողը ճնչում է. «ես կպատմեմ ժամանակի ու իմ մասին»: Համզաթովը, սկսելով պատմել իր Դաղստանիմասին, պատմում է իր ն իր ժամանակի՝ ժամանակակից մարդկության մասին։ Այսպես է իրականացվում արվեստում եզակիվ, առանձնաչճատուկին Համընդճանուրի դիալեկտիկան, անձնականի, աղզգայինի ն Համամարդկայինի դիալեկտիկան, որն ընկած է գեղարվեստական ստեղծադործության բուն գեղագիտական ճիքում: Գեղեցիկն արվեստի իսկական ստեղծաղործության անճրաժեշտ Հատկությունն է: Աշխարճն ու նրա նրնույթները յուրացնելով գեղեցկուտյան օրենքներով, արվետոտդետը դրանք անխուսափելիորեն դնաճատում է մարդկության Համար նշանակության տեսակետից: Ստացվում է այն«պենս,որ ճամամարդկային նախասկիզբն ընկած է գեղարվեստական ատեղծաղործության «իմքում, որն ա յսվիսով, ունի իմանենո Ճճումանիստականություն ն ինտերնացիոնալիղմ, դեղարվեստականստեղծագործության նույն այդ ֆունդաչ Սակայն քո

Ք. Շօճք. նույն տեղըչ էջ 68:

բոսուօք

օօ.

3-:

5.

ԽՆ,

7. 1969,

3,

«.

141.

Հիմքերն իրենց մեջ մենտալ այլն ազգային,

ոչ միայն ինտերնացիոնա դասակարգայիննախասկիզբը,քանի որ ճամամարդկային արժեքի բուն ըմբռնումը պայմանավորված է պատմականորեն, ն դասակարզգայնորեն ազդգայնորեն:եվ որքան ավելի ինքնօրինակ է աղգային Ճայհցակերպը,այնքան նա իր մեջ շատ ունի թանկարժեք, անՎոմեճլի Համանչանակայինգեղարվեստականինֆորմացիա ու Հարա-

ընդգրկում

ն

են

բերություններիփորձն Բայց նա այնքանով ավելի Համանչշանակային է, որքանով ճամամարդկայինն ինանրնացիոնալնավելի սերտ են շաղկապվում դասակարգայինի ազդայնորեն-ինքնօրինակի «ետ, Հէնց դա է ստեղծագործությանբարձր ե դեղարվեստականության Ճամաշխարճային Հնչեղության կարնորագույնպայմանը: նման միացման վառ ու

ու

օրինակ են սոցիալիստական ռեալիզմի արվեստի լավադույն նմուշները: Ազգայինի՝ որպես գեղագիտականկատեգորիայի, առավել լրիվ ու ճիշտ բնորոշումը տվել է ն. Վ. Գոգոլը. «ո.իսկական ազդայնությունը ոչ թե սարաֆանը նկարագրելումեջ է, այլ ժողովրդի բուն ոդում։։ Բանաստեղժը կարող է անդամ այն ժամանակ ազգային լինել, երբ նկարագրում է բոլորովին կողմնակի աշխար, բայց հրա վրա նայում է իր ազգային աչքերով, ամբողջ ժողովրդի աչքերով, երբ զգում ու խոսում է տարերքի այնպես, որ նրա Ճայրենակիցներինթվում է, թե դա ճենց իրենք են դզում խոսում»: Ազգայինմշակույթի «զրոբլեմն առանձնապես սուր է դառնում այժմ: շ շղրիտ ակտուալ ֆորմուլները, որոնք տարբերում են ճայրենասիրությունն նացիոնալիզմը: որոնք Հայտնաբերում են իսկական աղգայինը ի տարբերություն կեղծ աղդայինի, տալիս է Դ. Ս. մշակույթում 1իխ «իսկական Ճայրենասիրությունն, այն է, որ ճարստացնես ուրիշներին, ինթղ ճոդգեպեսՀարստանալով:հսկ նացիոնալիզմը, անջըր«պետվելովմյուս մշակույթներից, սպանում է եր սեփական մշակույթը, չորացնում է այն: Մշակույթը պետք է բաց լինի... չայրենասիրությունը աղնվագույնն է, Դա նույնիսկ զգացմունք չէ՝ դա Հոդգացմունքենրից ն գու անձնական ն՛ ճասարակականկուլոուրայի կարնորագույն կողմն երբ մարդը ն ամբողջ ժողովուրդի կարծես բարձրանում են իրենք է, իրենցից վեր, իրենց գերանձնային նպատակներ են դնում, հակ նացիոՖալիզմը մարդկային պեղի դժբախտություններիցամենաստորն է: Ինչնես ամեն մի չարիք, նա թաքնվում, ապրում է խավարում ն ձնացնում Հ, քե ծնվել է իր երկրի սիրուց: հսկ իրականում այն ծնվել է ուրիշ ժոու

ու

ու

աչեր.

ՐօՐՕոե ԷԼ

8.

Շօճք.

օգ.

8 6-չո

7.

ԽԼ, 1953,

Գեղագիտություն

ո.

6,

Շ.

34.

"

չղաքցիսմաիումզկաուն» :

,

դոկոտոցիմվտնցե լ լոսջնզտո զմս զր վջղոտղամ «վոկզիիսո փողն -ոտոզիմտ ղմզդժղամեկողվլտկեմորորոչ նմամմզ մժջոիմն վմզղր գի -մսմխոոնվոկողոձղ ղր մփաղոջչնղմ դոկոկով մոսդաքցիսջմանոցելզտո ղդոքքիսկտղուծմղ հղումն մուրոտ ղոքքիսկնմուրվժզք ամամկմըչճվտզկատողտ

«(վկողվլ յյ "ք

"հյ

ՀՔ

'6 ՅԱ 0861 271

մոզօլլ- 032544օ 111382ք

49 «մնզտ դրող ՛Չ

"1 քՉհծավբ

զ լ

վմզղտոուն սմմզդիան վմղզղվեքու«վմզտճոն «վմզդսզ|դլ յոսդկմկ մմզղխահ -ոջ մղոէլիսղմ ղզ լոսետո մմզղտուսնեովսոխիոկնոջ ճղոտկնմուրմմզջե իսոքրւմ վմզսոթ իսզղկմկ ղվոտզե ղղ լոսղկղմ իսմդիւոո -ոխփհս ՛դվմզդ վմզղսզ մֆջմոմ ղղ լոսմոփ մմղժնսմ ոմղ ղ ով «մոտտկ տուխատդսաջ վ ղվկոտվոո Փուճոկվծ մժղվկմղ չիսղմու ստի ղվլուիոմուչ1 ջոի -Ծզեոչ ղվիածնսմրո ղր չմմոկղ «դոտոտքնու»ը վղոքմոր"տ տջը չղղ մզմ «մոտ մմզղրըիվմանիողոկոնյաջ ղալիսվափուվմզչ վմզղեղոմղ (վմզղոսն «վմղզղժոսրնահե լրոսմզղժցուինասակ մղմմուտ ղվոննեու ղաքլիանսցուոր չղվաղոմ մախիոմզկտտկ) զուրտքուչ ոնում ղոիջիսկողվմօմաք վոողզիմո ղակոտողիմոնզն վկ 4 նզաոր ձճղրդոհլիսխմզկուխոք դոքքիսնսջուր Հ-ողվեղ»չ 3) լոսիմաղոմն մղալիսկտտջողջդոսո ղվլոնետ վտողիմը մվ րսեց1 մվ ղզմվ Հոմզղոխչոխ սշ«մքրակոձծը վեմիսնսք մժսվխ| ջոի ղվմժոփ վղեօ Վ չտղո մեմտաիսնսքջզը ։մտղվոամ "մնփաիսն -Բովր ողա մղ զըղ ողոտկտոչ վմում ԱՆՆԱ 1 մսիտտստոռ օզր ղվոնետ մվ աքոսկոձը Փզր մնտախսնասք -աք խիսմզղքիանգոիտ ղ վմղղյունոնն ղզվլտեետ Ճճրույ'մրոՒցիսղեօ ղդաոքլիսոսվամավփոանան ւնղղմվ 1զղուխ չո ղզզ յոստեջ ժղամս մմզղնմաիսնաք 1հոալ|մրտոռր ցղր ղղ լյոսիկաոմոիիսբեվիողավնող 1 լոսմաղոմն վբա տմղ զք Հող ղոք մրորտտկղ վմզղղաքքիսնետոաէր 1 մզմ -Հսհսք վենո ղրեվլտողովնճող «մուտղո զի Հո Մո մզոտնունով իտուզկ իվակտ1 մցոտնանուղ|տմվր մվ ղղաքքիսհեռ վոոլ "մղ ջոիխճկուվեղիսնումֆմում փոսմղղյոսմաղումն վմզքմո ղոկուվփղոմվ ղոմղ 1 յոսղնդեղովջղզմսվլզի Հորճկոտվե եմոխ -ոտսոդվղողո ուխտ մղաջիսջոիմնուրոմտ մաղոջնղմ ղոյմոկղմ վմզղ ծղր «անմուր վմղ չրոսղանղմ ղղ: մրեվ -ըիսկոձր մուտօ 1 րբոասծկամղզն վոոր վր վնմիսնսք մվ դող -ողսվնող մզժիս տմի ճղոմղ եակզ /տտմի հղզեղոտչվմղզղնմախանսք Հվմա ղղոսք «վղնղակճս զ նոի (մրեվղվիոն) ք «մչոմ ղվլոյլիսկոձւր ջմոնոողվափղ մժղոնմոաչ ջմունուղվուխ "":5 Համզա յոսժրվչ նղզմվ մյոսփմ ղոկտտողիմոնզն վմղղնմաիան Քղոմղ ղզղւս վմզղտոցիմտ ղվլրուն -աք մզմմուտ մղալիսճզննեուղվավղատոկտտոզիմոնցգե -նո (րոսստիտնողմ ղոմճվրոներ վլրսակոծր մ մզդղացիսմզմումուծ դժղվ դդաքիսհաք Խզնդոչ մվ 2 դեղադց ամն ճղղչ ղվլմզչ մվ յ դժղվ յլոսղջ 31 ղաքքլիսչտտոիղտղրեվիողավնող չմմզղմճոիտչ»չղոկուռ նվղոաիջիամոք ջոցյուտ Հովնողսվճող լբոսղոքտոմվք մմս «ճվղոահլիսզոտտ դմտ վեմիանաքդակոափզոմվ ղդ փԽզնեդաչ վմզդետաիսն Խզեղոչ վոր ա

-մոտ մոամ նղոմն ղվիտկնմուրուրոչ վ մզղիիողմղ ղղ մոսկմողղժ մոսճղոչ Հոմո մրանում աքղոկուտվեունցե իամզղժղղմօդոոէջիա վլիուղղուկտողցկ կ -նղեզե մրոսւտոջողն ղոկուովետնղն վաղ "Սմզղմտաքմեո ղոտկողրվչ յոէդտղզ» վղա ղյտղավնողմղողվ մղվլոկնմուրորուծ մոստոզիր

-ոտ

«մմսմ

-նզ մվ իսջն ղոքլիսկնմուր» «ամզղովտղվտազղոմուխո ովոտ 3 ոսք մմս ղաքլիսկաոնդոխամ դմտ ղ վոկնմորորոչ»չ ՛վղա ղոսքքիսթոիմախուղ Հո ոմի -ուրհոհ ղվլոնետ ս ղակորտուխ ղվլոնմոկտոռն դիուվրը ղոք յոսդն եյ ղժվղկ մվ ղմս մջղո ղամ վողետառզիմը Հաջշմահոջնցառ չմրոլիսկաղոմղ դվլոկնմուրորոչ մվ 1 յոսինմզի ժզքմո ղոկաոտվեոնվն աա ողջ վջմուիղվլոնետ ՛" ղոկողջղո մոսինկամզմոմոծ 3 Քվր' ողխոմս մս ղզ -նսկ վոզետտողիմո ղովր Հ" Ձրաղմզ մտսրղոժոմաք մոսմնոք «ղղ 11 ղղո1իո յակմը 1 ջոիճնկոմղմոմ '(վեզճ ողզումստզն ղդոքջիակնմոր -ոչտջ մղվ ղո ) ղվլոկնմորուրտտ ղ (ղվմզչոձ վմզղեիաիսեսք մոմ Քվկ -ոկտղդորաք լ լոսդողվոռտտխուրոծ մղվ ղո Սողսվճուղմզաղվ 'ղոո ) Հակմզ վղա ող ւրլոստողիմո ղղվլոկնմուրուրոչ 2 ղոմ Հղվ կով չմտողիմո վնմիսնսք փաձղածուխաիբոսնմանուչ եյ ղոկվոկվովն Խիո վղվոկնմորուոջ վղվլոնմուկա ուանվղուկող: վյողավնողմզտղվ վղվտենտ ատչտ իղ 48զր ղոքլիսրտտխովնմմի Հոնսք մարդտժոմաք լոսղաոնհղղ ղրամսդոմնկ հոմզկուտոՒ-ղգմողուկտա .

՛"

-ջղո

ւ

ս

Հտօղտ ճղզմվ ղմզղժղզմօ մաղաջնղմ մռա վղտոժ«զ վլզղկմկղտ ղր :իսմող -Ժղղմօ ղոկոկաոմոոոչ ղոկաղովը ղղ լոսջմանոջնզտո ս լոսմոտ ղմզղ մս վղոտժյ -նմփասիսնաք վզզղկմկղր '8զր ղոՒջիսվլղղկմկմվ 3 վելղկմկղո ղդջմոի ղակատողիոնգե ղ ղաոկորտոխ-ղզմաղոակոողցգկ ղվլոներ չիսես ղվոննետ զ ջոիմսեստ ղվիոճնսմրոտղմա «յոսմոկղ դծստ վզր լոսղստչ | ղիվղզե վմղոկ «մյոսկնութ վեմիսնսքնմոոոտվմց յս ղվա 1 ղղո վո ովուիսվղոտոտմոշուռ չյ կատ վմղժտս նղակեմուր դ բոսդտր մմզղմգիտո «րոսվվղցն զրիզմեյ ջաղեղակ մղմը :մչմտո| «Հտ 1զղողտ ողոնքո մյ նսմտկ մո ջոխմսիտղջ իսմ վտղետտողզիմո -զղսզ| եղկաքատ ջոճնոակվն իսղմու Հնվկ դվոիոմոչ ղմտվղ չղվժրցն: ճդոմղ յոսդն լ դժվղի մախաովեդաչ-դզմադոթան ղ կվճգնգե դզմաղակող մվ ղմս ղոմղ ղզ մոսղնողլտկնմոր (մղոքլիսդմ ղղ բտիհսջ կվնմութ

Ը

ս

-ատ

ԱՐՎԵՍՏԻ

ԺՈՂՈՎՐԴԱՅՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

ընկածլինեն նրա գեղագիտական իղեալների Հիմքում: Ժողովրդայնու-

ժողովրդայնությունը դեղագիտական կատեգորիա

թյունը ներառում է իր մեջ նան ազգային ինքնօրինակությունը պաւկերվող իրականությունը դնաՀատելիս: Այն Հատուկ է այն արվեստա-չ դետի ստեղժծադորժությանը,որին, ինչպես ճշտորեն նկատել է Ն. Ա. Դոբրոլյուբովը,՝ ճաջողվում է ամեն զդալ այն պարզ զգացումով,

որն արտաչ ժողովրդի էական է,

ճայտում է գեղարվեստական ստեղծադործության փոխճարաբերությունների ամբողջությունը: Արվեստի ժողովրդայնության: պրոբլեմն ունի մի շարք ասպեկտներ, որոնց քննարկումը թույլ է տալիս բացաճայտելու այդ կատեդորիայի էությունը որպես գեղարվեստական ստեղծագործության բուն բնույթի սուբոտանցիալ Ճիմբի: ու

ճշ

ստեղծագործության օբԺողովուրդըոջպես գեղաբվեստական յեկտ: Քննարկելով այս տեսանկյան տակ, արվեստի ժողովրդայնությունբ 1.

Հաճախ դեղագիտության պատմության մեջ մեկնաբանվում էր խիա պրիմիտիվ նույնիսկ սխալ. «ժողովրդականը» իջեցվում էր մինչի օ«ռոամկականություն»։ Այդ սխալը Ճամոզիչ կերպով քննադատել են ն. Վ. Ճեղափոխական-դեմոկրատականմտքի ներկայացուցիչԳոդգոլըն ները: նրանք ցույց տվեցին, որ արվեստի իսկական ժողովրդայնությունն: ամեննին էլ արմյակի կամ սարաֆանի պատկերման, Ճովիվներին դեղջկուճիներին, մորուքավոր Հովվուճիներին կամ «գյուղացիներին վաճառականներին քաղքենիներին» բեմ դուրս բերելու մեջ չե, այլ ժողովրդի կյանքի էական մոմենտների, իրականության էական կողմերի պատկերման մեջի Արվեստադետըպետք է ստեղծի «այնպիսի դեմք, որը ծառայում է իբրե ժողովրդական մեծ գաղակվիարիներկալացուցիչ:".55: Այդոլես, Պ. Բրելգել Ավագի «Գյուղացիական պարը» նկարը դիտելիս, գեկարելի է ասել, որ պատկերման բուն առարկան երնան է ճանում Սակայն ղանկարչության այդ ստեղզծաղործությանժողովրդայնությունըը պատկերման առարկան չի կարող արվեստի ժողովրդայնության գլխավոր չայիանիշ ծառայել: 2. ժողովոդի շաճեոի ցանկացած դզեղարվեստական ռւտեղժադործության ժողովրդայնության անճրաժեշտ պայմանն է: Արվեստագետը կարող է պատկերել նան ինչ-որ բոլորովին կողմնակի բանչ նրա ստեղժադործությանը Հատուկ կլինի ժողովրդայնությունը, բայց եթե ամեն բանի վրա նա նայի ժողովրդի աչքերով, երե կյանքի երնույքՃամապատասխանումէ իր ժոների բուն ըմբոնումը թելադրված է ղովրդի շաճերին ըմբոնումներին: Այլ կերպ ասած, ժողովրդի շաճերը ստեղծագործականդիրքը» պետք է որոշեն արվեստագետիկենսական ու

ռուս

ու

ու

ու

արտացոլումը ու

ու

ու

`

Տե՛ս

Ծոոմոշճու

յօ6քօ.օ008

8.

ԷԼ. Ճ.

Լ.

1Շու.

Շօծք. օօ.

Շօգ. ԽՆ, 1955, 7. 7, էջ 439: հ1., 1963, 1. 6, 6. 352.

Ըօ6ք.

ինչպիսինունի ժողովուրդը: Յ. ժողովուրդը Հանդես է դալիս ոչ միայն որպես օբյեկտ, այլն արվեստիսուբյեկտ: Գեղարվեստական ստեղծագործության բուն պրոցեսին ժողովրդի մասնակցությունըմատնանշում են արվեստի շատ ստեղծողչ լեզվաստեղծող էո, իսկ բանաստեղծը՝ նրա «ենթաներ: «Ժողովուրդը վարպետը» (Վ. Վ. Մայակովսկի),երաժշտությունը ժողովուրդն է ստեղժում, իսկ կոմպովզիտորներնայն միայն երանգավորում են (Մ. իհ. Գլինկայ ուսավորիչները(9. Վիկո, հ. Հերդեր, Վ. Հումբոլդտ ն ուրիշներ),՝ որոնք առաջիններիցժեկր մշակեցին ժողովրդայնության կատեգորիան, ճիշո էին ընդգծում պրոֆեսիոնալ գեղարվեսոական ստեղժադործուչ թյան կապը ժողովրդական մտածողության, ֆոլկլորի Հետ: ժողովուրդն է ստեղծում գեղարվեստականկերպարների զինանոցը, որից արվեստադետը քաղում է իր պատկերավոր Համակարգը 4.

Ժողովուրդըլեզվի

է, որոնց ոլորտում

ն

'

մշակույթի ստեղծողը,կոբողը,պաճպանողն

միայն կարող է ընթանալ գեղարվեստական ստեղպրոցեսը, կարող են իրականացվել նրա սոցիալական արդյունքները: ժողովուրղն իր պրակտիկայում մշակում պաճում է Ճիշողության մեջ արվեստի սոցիալ-պայմանական բոլոր նախադրյալները (որի շնորՀիվ գեղարվեստական կերպարների պայմանականությունը, արտաճայտման միջոցները դառնում են Հճամընդչանուր կարնորուԹյուն ունեցող ճասկանալի թե՛ ժամանակակիցների, թե՛ ճաջորդ սնրունդների ճամար): ձասարակության «ոդգեոր կյանքին առանց ժողովբրդի Հոդեոր մասնակցության անձճնարինէ դեմոկրատիա իրականացնել: ժ. Ժ. Ռուսոն իր ժամանակին նկատել է. «...ամեն ժի լեզու, որը Հասկանալի չէ ժողովրդի ժողովին, ստրուկների լեղու է»): 5. Արվեստի ժողովրդայնության մի կողմն էլ այն է, որ ժողովուրդն արվեստի վեշջնականհասցեատերնու սպառողնէ (ռնցիպիննոր): Պոտենցիալ ճանրամատչելիությունը գեղարվեստական ստեղծաղործության ոչ թե երկի պատկերպարտադիրՀատկությունն է, որը ձեռք է բերվում ման ամակարդգը ճասարակացնելով, այլ այն «ամապատասխանեցնելով ժողովրդական մտածողության կառուցվածքին: Ընդորում արվես-

ծագործության

ու

ու

ՍՈՐ Դ բջոօօ76.

Հ.

ԱՏՇքոճուծելծՇօՎՅՒՅՆԸՑ,

3-մ

1.

ԽՆ, 1961,

7.

1,

Շ.

267.

տագնտը չպետք է դնա լսարանի եւտնիցչ այլ պեռք է լինի առջնում, նրա «պեղարվեւտուսկանընկալումը բարձրացնելով մի նոր մակարդակի, դասսոիարակելով Հասարակության գեղարվեստական բարձր ճաշակները: դաղավփարըճակադրվում է արվեստի դասային աաճմանափակությանը, էլիտարությանը։ ժողովրդայնությունը ենքան նը: Մ Սակայն ն շա դրում է ալովետոիմատչելիությունը, մասսայականությունը:

ժողովրդայնության

։

ն

-

Հասարակության ո" ղրկված Հճադործողական լայմաններումժողովուրդը

արվեստի բարձր նվաճումներին ազատ շփվելու Հնարաչ վորությունից: Վ. Ի. Լենինն արվեստի ու ժողովրդի միջն ճեղքվածքը ճաղթքաձարելուուղին տանսնում էր Ճասարակության Ճեղավփոխական վերակառուցման մեջ... «Տոլոտոլ-արվեստագեոն աննշան փոքրամաս նությանն է Հարյոնի նույնիսկ Ռուսաստանում: նրամեծ երկերն իրոբ նե արել ո Համ բոլորի սնիականությունը դարձնելու Համար Հա Հարկավորէ պայքարել ոլայքարել այն Ճասարակարգի դեմ, որը միլիոնավորների ու տասնյակ միլիոնավորների դատաղարոել է խավարի, ծեծկվածության, տաժանա-չ ն աղքատության, ճարկավոր է սոցիալիստական Ճեիր է մշակույթի

ու

ու

Կիատանքի :

ովոդալնությունը կատեգոբիա կոնկբետ-պատմական

Հա

է, նրա

բո-

վանդակությունը պայմանավորված է պատմականորեն: նախնադարյանանդասակարգ Ճասարակությունում արվեստի զարդգազման առասպելաբանական մակարդակի վրա, ինչպես նան դեղարվետռական ստեղծադործության առավել ուշ ֆոլկլորային ձներում ուղէ արվեստի ժողովրդական էությունը:որի լրիվ դրսնորվուժ ղակիորեն

նում ամակե

զովոդիկողմիցժողովոդիճամար:

Հասարակությանբաժանումը, դասակարգերի ն անճաւտականատեղդործունեության մասնագիծազործողի երեան դալի, գեղարվեստական

(էլիտար միտումներին

մեջ անձի նա թանարին»

աան նա ա

էլիտար

ոցեսի՝

եղարվեւտոական

ու

մասսայական ար-

ավե վրա նրա խորքացնող ազդեցությամբ էլիտար արվեստն ավելի բարդացածություն է ձեռք բերում, իսկ լե ֆորմալիս տականգծեր ավելի է կեղծ ժողովրդական մասսաների Համար արվեստն ավելի ու

ու

ու

Վ. Ի,

Լենին, 51Ժ,

4.

20, էջ 22:

՝

ու

մոլո ենճշմաոտացիությունը,կուսակցակա ր Միասին ԲՐ ԱԱ Հաիոն ձնակերաեց գեղարվաՆ ի թյան չ Հիման Մ իԻ աք«Փրվեստը կ Ն էողոմրոում ոմա պատկանում ժողովրդին: ախոր իր ղր ույցում

Է

'

ոչ

:

ագործու

ք

մ

բը:

նա

ր

գ

.- Ք

մ

ա

մեն

արմատ-

ներով պետք է քափանցի աշխատավորմասսաների ամենախոր Հերն նա պետք է Հասկանալի լինի մասսաներին ե սիրելի, առնես, այդ մասսաների զգացմունքները, մտքերն

բը.

նա

ամ Էաիալորի

Սոցիալիստական Հառարավությանը Հատուկ կուսակցության սոցիալիստական ժողովրդի բրարնուքյունը ո արոտի ության ժողովրդայնութքյան Հորալիոի ժիասնության կենսակա մացավա է: ի ,

ու

ու

քն

ՍՄ

ԱՐՎԵՍՏԻ

ԲԱԶՄԱՖՈՒՆԿՑԻՈՆԱԼՈՒԹՅՈՒՆԸ

չոացումը բարդացնումեն, իսկ դասակարգայնորենՀակամարտ ճասարակություններում, ն Ճատկապես բուրժուսկան Հասարակությանմեջ, աղավաղում են արվեստի իսկական ժողովրդական էությունը: Դա անդրադառնում

էՀճասարակացրած, ծ, գոն գոնճիկ ու

ու

ն ստեղծվումէ ժոսվատմումէ ժողովոդիմասին ժողովողիտեսակետից

մ է առաջարկում

ն

-երկեր։ ԲՈ Ա յդ էրզաց-երկ կեղծ ժողովրդական ստեղծագործու քյանը) դիմակայում է բարձր արվեստը, որն իր մեջ ւլարունակում է. դեմոկրատական տարրեր ն ունի ժողովրդայնության Հատկություն: ռեալիզմը Ճճաղքաճարումէ գեղարվեստական գորՀՍոցիալիստական ծունեության երկատումն էլիտարի ն մասսսյականի ստեղծում է մի

երկու

ՀԱՍԱԲԱԿԱԿԱՆ-ՎԵՐԱՓՈԽՈՂ

ՖՈՒՆԿՑԻԱՆ:

(արվեստը որպես գործունեություն) դործնական վերավոխիչ նախասկիղբը դրոնորվում Արվեստի 1) գեղարվեստական

բանում,

է այն. դաղասիարադե-չ

ատեղծագործությունը

որ՝

ղագիտական ներգործություն է անում մարդկանը վրա. 2) մարդկանը ներքաշելով նղատակասլաց արժեքականորեն կողմնորոշված դգործունեության մեջ, արվեստը մասնակցում է ամբողջ ճասարակության կաժ ու

ՈՎ. Խ

Լենինըկուլտուրայի ն արվեստ, մասին, էջ

627:

'

,

"2-1 9661 "ՂԱ 1

ԲՆքը

"0գ61ԵԱՅԼու՝

զ

'1

-ոօշ -մջօ» Դոօլ1 81 8ԵՉ80ՊԵ6ՆՄ 2961 "ՖՎ ՛ոօ» "մց05 "Չ Թա

,

՛ս

մմս

-որխութ

:

ԲԹղքամայջօհիլ

--"ՊԵՉՕԿՎԱՅՆԵՑԼԱԹՄ

մրցմմսմիոո դնսնհոմաղմուկ վլոսկուր

-մոր 8 1

ո

,

263521

04125/25քլ Մ 6ճմօնմ,

ղարքիսրտոխ զվիակնմուր

յոսմնոլվղվ դաովնոզվնղակ վղզմՓոաի, ր դոմոոզտ Քվկակող վճավողումգ 1 մամաղմիոարոաստ երը չմյոսդանղդմ կաոփողուրջոռ վտոզիմո 7 վն վր Սոքթմոոն

դոիցիսզվղոացման դոկովովնսո փրադոուր նիտ

դորտտչողե

վրդմսամխ

ղր

դոիատվեռնգե

դոկոոոթմսկ 4(տզո

Հոոմ, -վ-տեղամըվ) մորու վփրուռտուկ «մորու վիոսովիչ մւոոիմու» ղը յոսնդխ ժղամս ՛ղզ ղմզցղովնխողնղակ դիո ղոկտոտվեոնցգն մնմակոստկ -ոէ տար դալիսջմսեմզդ Հվովսփոմզի-դոկակամառուտ վոոցիմը չմՀմո ով վժոսջոչ դակոտվետնցե մնո ովուիՔվղաիը `

Աաաա

աաա

անմար դմովր 9 կող ռ գոմլիսնաջման տզիողաքնմո» փո վզմոկ վ մղոսքքիսցմանաջնուռը ցմ իսհլնդիո«մմղդ ղոկուտողիմունըի -ովնխողնղակ" մորու վոողիմտ մոողիմոջ ղզ մոսիմնակոտմղորդոմ ղաոկատովոժմոր վաղն Կղմախոմցի-դղաոկակամոոռոտջ :

-րմ

վտոզիմը

չջմոիթն փզիտ ղզմոավյոնե դցճասոկ

հզղս

|

-

մժղոհլ

աթ

բ

Հղվ «ոզողլո տնվջ /ոմի վժջոխոմզկ վժղարնտեն նքո նղջմսեմզղ յոք մրոսճումզկատխ Տվրնսկ վմզղնամե ղակավողումգ վմուն լլ: 'Ղ Ղ դվճզդթ մմղիոզիփվոստուջ ամվո»կով /'ղվմզղղականառուստ մատ ղաիսնցնետ Լվմամսվտոզիմո դվլոո մնմոր ջտխմեուտատնտ նվվզդորեսն վմտխողձվի նզիմաիատղդջ «ղոռողղղս չմմզղիոզնվ դմղզղժնոոչոմղ «մրուր փոսդոձմծոմոն ղոնքիսղջոմզի Հ«ոտկղ վչմոոնո ղուվո վժղարմվմոմզի տմդ ղ մղաքքրամաիոդմվղիսջ

Աա

ո

մոռողիմո ղոկաղաչ ղվչ ջոջմանոտեօ ղնսղողվե ղվնդնամաիսդոմ տն վկոնուս վղս վմզդմոխմցկ տմղ դղահքիսղտմոնվվ,:դոալքիսջոիխոյակ Ժղամս«վմզղ դճվի վիռիովջդո դ «մտոզիմո 5 փոստմոչուոմո դշսքքիաքան Հոզեվ ղտ «վովտ դոհքրաճկաոտվեդոկտտոցզիմոնդե վղոձմշոմուզ, չմղաքքիսմսիողմ դվոանետ ղժղակ դվժմյդ Հաճոնդոմով ճվկաոկադարոթ մոդակոտչ յ մոդչջդո ուխսն մմզղոն նվնդոմդ րքիտ ղ «մժրղն մաղեսչ վնմիսնսք ղվնզմաիտաղջ Խկջմոն իստոտրվ Համս մչմողվնո վիամողչ նիտ նվղգրո ճլուց չմղոիքիսդակամվ նատոխոոճմծ դղվտաղորմոան ա

ռս

-ողրճդանցիսդակոմվ1 մա

՛2

ղո

մս 32 ղորդ չմողվմտ վրի ղոկտտովզիմոնցն մս-լղվ իսկզմախողջ մմզղ Հրսնոկդկտ մվ մ. յոսղնողտկամվ ողխցեսչ մեփսիսնսթ յոսմզղանոր վմոձտժ ղատկատննամրտ '«մզոտտտետղվյ /մզղղանտատնաննչոսմղչ յոսք -ման սս լոսմոիտ լոսնղամս մզղատանտո դոկ Թղջնցատո ոսմզղկողորտոք Հս դոիլիսրոտխո մվ դեփաիսնսբ ջոինակմտո ղատկանղդուով

:

`

-տոսմզջ

չղառղվոտտոխ

մոսծղոկ ոը

Դսհսրմափոկոջ դճովի մջ ոզ

«իայզմե ի 8զմո 1) երաճղգշ ՛դվկոիսկաքուր 1լժմզչ մմուխոնուն շնզի որը վիզմո,

91 մաղ Դ) Ամուչվ

դիմե դ ծքույ 21 մող մյզդսդը լոսժղուհը որ

-տրտչ ղվմղզդիազնվփվոզետտողիմտդղաքքիսջմանհոքնցտո լոսովսվոողոմ չտմի դալքլրսղատկոմվ Հոխմզկ 1 ղաքցիանաջման զղաքքիսցմսն մտողզիմը -մզղ «վոաիտմվի-դոկակամտոտչ վփոողվիմոդլ յոսրնակ մրտոհքրոճնագ նղղմվ ղմզղղոմխ մախմ նիտ ղոքքիազորսացման ողոմս ւտողիմը -րտ

«ոստոտոռ: ղժղոկ ոմղ խամղմ մյ վմու րան -տմղոչ մմ մղոսքքիսջնցտոողում Ո ոճ վղվղզոզ ղոկաոտնոաոմոմի ղոքքրսդոմցեստ դաիքիանմոոուտվմզ մվ շս «ոզխորը մղաքքիսմսախոդղմ ղժնոքա ո|ծո տմղ 4 մոսմսիտղջ խԽմզկ չմո "դիտ խակ ոո դտոզիմո ՛մզդրոսճամաղրնակ դվլումզթմո վջղո ոլարրաժղոււկ դոկ վկամամավրեվոսմչ նզդծ մրեվասմֆ վմզոզի վման բլ ոլո ս

դաքրաճգենտ դվկողուրութ

փամուջ

-

-ամվ դրամ

1 լյոսդափողմզիվստմ վղարդչ ՛վկմզդ վմորմոր տշվի մյոսջ -նցտո վլովղսգրվո վրզսո «վմոկդ վկանդուց մմոխմզկ լ յոսխոմզկ նվմս /մյոսկատշրվյլիսհղաողվքղտ աոմսյս վր դաքքիսգդացմանվացետտ մմողս մող իւն -ոզիմոԽոջմոն (ջ «մչմոողետ ղակաւտովիմոնգե ւղաքքի -զաոսստկ վմզղմզկտտխ լ յոսդսփտմդի մլիոլդ ղոկտողցկ մկողվեցչ դոսքքիսավփխոմզի վրտշչամսզոք սքակաղմը վմզատով վմզդղաքիոսմաի Հոխտ «ջտինոժ նվղաքիաղակամվ ղողնսմխ սմ դաքիացմոնաոցնղտո փոստոզիմո (ք 'դվմզդյուսվսիամզի դակամովնաո վմզբնակ ղվջդաոստոմդ

Հդմսցափ1 ՛ոմի վվրաղմզկարվիաջ մնվի ոծուղդումմ Հս /մմղոովողոան վմղզդժմվյո Լո (մղէոջ փմոՒճդմվո 1 մոսդնզնվ: մմս Մակմոոկ 1վիումե վի -ոտդե 4,օ 1ղոր դզ1 տճնարմագ վմգ'յ տոսմու վզիտ ճնվժղզմօ դմրսի մժղղմօ դոԼքիաքան / վլո տղմզ աա 7 փոսխդղովմըմ 7, իդ տմ րապ 7 յորմսֆ

-ղմղ

:

-անկուվն դ

Հոր

-զի

,

մաոցիմո Սորա» դաոմղզ տնվջ մոտի

"

յա

տ/րքրոքոսի

Քդո,

աան

ԹյԱ465օրվմ լօ օոծդցվյաա Գվ "

,

։

Ւ

Ի

ղախոհամուտ

ոո

աաա

Հասայոմ211

ձ մ Հ Հոմո Ի. մղաիցիսճկադոռր վտողիմը Հյոսմզղդո ճղոակնմուր ՛ ում դոքլիսրտախ լ վառեն ոզխակտաչ մղաիանցնեռ վտոզիմը :Ժրոքջիսննոս ալզդջմոն դառվոոտոխուր 9 լոսղնոնվվմուր մչմոողծճտ ղդաոմղ ռամգցովափոմզի խզեդոչ վմրբ դոկատտվեանցնվեղո իակմախողջ սկողնոնմզղ ղակոկամտոոչ «ացիոգամու մո Տայոսկատուխդ դզմող անմոր ղզ նոծվր դորճադլյմո ՄԱՆԻ ոմքիսիվակա նղակնմաոր մմզդնողեվ ղոլիակող

ոյ էր

Աոա զոք Մոր խա

,

։

մ)

նկփրուզ»

'

յայզդճոդքմո ղ

գր

ճո

"ո

արվուտչդո դոլքիսկոդնանմղդ վչմողծճո շոր ն ար որմնաոաղրեւրաի ղդ

ո դատո դորադոլ) սո

փղզեզչ չժրորտովղդ վմզդդաքքիամախոմող:Անն -

մոսդոոչ դոսքիսչատոիդո դրեվնոզեվ ղվորանոծմու դոքքիանաջուր դզնմո դաոկաքովսովվի «ոզխորը չմմզիտո վմզիտո մյ ոու Մղոալքիստոմուջ վմ դակոքոնն-տզմկդակ մյ

.

Անն

ոիճող7 փոսղամրմիսմզղմկկտոխռ մվ դմա դզ "Սմտոցիմը դմղդմգիւտո մուն ուն դոկոալիալդ մդատուլլ,ոյ մյ դղջ դվմուսոտդզրո դորդամրմ մսյսմ

ղատոլ, «(խոզառխզդգոոն հոզմանմոն ոզոմա իստոորվ

0չ1 .

ճու,

դոկոււին Օ՛լղ վմգ՛ չմղոքի աւն ղվզվր տուր յ ի ե 2դումա «մմզրնադ ղո վծշղոլկ յախդճումտալ դ` Հազա նուոմող) կաղանդմ դտոզիմը. «Փամճմցի դվոովր քվմզկմգ վմզղմվեուդոթվի «վմ Գգացետոզտդտ ՛վմզդդոմորտուխ ամզդազեոդոռրմամ վղոծմշումուն ղիռ ղոժ 1զնարվ 1 դոմ տտմ վզի դվոռր դո վժդոիկ սկաոմաոոու դոկավոդումգմժղվ ճվմզխոզի վկտնմույմա "մշ յոսոռ մանս դոլզեղց 1րող «գ փամղզդ վժղուկ մաղնսչ դվնոննմուր 1յդվմո ոս փ վմզմոկ 1 դիո դզ

ոլղզոմը

՛

մշ յամճվե մեզո մվ աճմյիվծմզի մմ

Հատմուրնջ մոոզիմո մորոչ դաոկոնոքողոջ վտոզիմո

՛

յա

ԱԱ

«սնմուր ՛

Մո ժ

3 զրոռոչ դվո ա ՛ 1զգեղակամզի շոնմղդ ջամճմսկ ձզր ղոքիոմողս -ողիմը ա, Հատես 3 ցափմակմմ վլովճկդսգ ղվոմստ դզմադմլոժգոմտո 3 լբաղճգեղուջ դրո «մղահքիսմաղմոկ ղոյկոալ -ովճառ վտ 7 "ղ Գղզ մոսդոզտ «Մդզմգուէլ, ողոմղվլ ւիսոմզկ ֆջմոն ամճմակ զնան «րոստմաա դոքլիամովս մմ ՍՄդորմսիովի Հո յրոստմոաս ղակոլողնվ 3 րիաղջմոնոմզի ղանմոր

մմղմվ

յյոփոնոն խոսվող ոկով 'ոմչղո

Մ իր ռիՅո Դ Հավ

ո

յ աման թոզ Հոմ»

դվուսմզրսջրանդու) դվմզդագետաոզիմո դոկ Քվղալքիստզխդոկոմոզնվ մոսմութ ոու. մզ ոծզթ մրորտոկղ

դղատուէլ, չմմոր մմոլ ողազվ,

հռոգիմո ղեգ 3 ոցնդո:

մ

» ամ դալիաման դաքչիսդակաոդմ ջաոմճմակ անմոբ ամա աաաոզոմա ովլտն | ողնդոչ մյոսնոնն դիտ դով մա Քա վժղուկ մրրատովուվ դաիաղոուվր դոկաղմնեկոռոի ողամուլ

Հոմո

:

մմս

ո

ւս

տմյվր մղաքքիստվեռնգն դոկատովյոոզեզ մտոզիմու)

"

ո

-

Սւսօիսմսիուուսմղ Ժվելտվծ ոզհւմս

Աաաա դո ացաախոմող»

տզչ դոլլիսղմ զր դոլքիսկոմտոռչ վնմը լօ մալամ ւէ նմոր» ցջոնդո դոլիսկնմուր մջմուի դակուովեոնղ Համոխոաղդոջվ դր Ա տոլ չդաէքիսնաջմանվողն յոսդոո| փոսից, մվ դժղվ դրսնմուր 7 ող -ոցմանոցնգւոո7 մոսդճանմոն ռողտջ ղտ զգացման նր սնվրնոկ ղաքքիսկոմոտոտչ մրոսոկղմ մղաքցջիա 7 մդաչիաջմանացջնզտովոզետտողիմո սակմզ վրաս ղմս զր ղջ դոըի ՀՀաղդացմոն ղոկատտոզիմոնցն | լյոսղովտ մղրաքիտկուչվոզ ռ մդզմգոաՒլ, Համո նը ։դովնանվղոյուսչոխտ մյոսնեմոկողվմօվր դաոկոովնսո սանմոր մժղողտղշչ : մախտեղոտի տտք յ լրսդոնսմոկ վ. «մմզղձվիա դզ րրսղդտ նո Հ այցաուտր ) ցաոխկմնտադ ՞

'

ՖՈՎՋՈՆՎՄԳԺ

ՃՎՏՈՎՄԻՎ-ՆՈՂՈՆՍՇՈՂՎՊ»

:

՝

դդ

դրաքիամոկիննսրոչ

դոլիսնցենո

Կոափումցի տոզիմո զղգրու նը մոմի վրա դոկոմուտգեմե դուրը առղվափոնդչ դոկտոումս Բղնե դոաքքիաջմանոջնցտո կով ՛Մդուր յակմոգ, ոխողջ դոիքիսոսովոմոուխունուննքո դորբմած մ) մոսճկոդոռր դ տտ տրբմոծ յս դոկոմետատտե ղակոուաա ",լքջ 41 ջոիխոկ մղրանքիսդոկումեն դակտուսա 'ողխոոհր:7 ուրան ոկ Քվջոկ "ղո րջողոկոմվ Սդորտոտմտո խո վող դութ դոքքիսովափունցչ ամեոտմվդամ դորցքոխ

.

դակատոմկարզնչ-դոկողվափունգչ

ե

ոցի"

Հաա իրա ո 3 ամ Հոգոց "7 Մ ո

«Քվրալիսկողանդմ

զ դոկողվափոնգչ մդորտոտմտոխուղվող դով

Մ

"

ղ 3 «որտ ղջղո րքէո դղաքիսկոդծանմգդ նր 1 դրզ ջոխտովաով դաքցիակադնոնմցդդվմմզդ վջղզտ ղ դոմլիսկողծանմգդ վչմոոյնո :

դ

ա

ն

վող իններորդ ալիքը,

մենք տեսնում ենք Հ. ն. Այվաղովսկու նկաԷ որի մեջ ապրում տարերքի ճղզորությունը: Ֆրի Հարյուրավոր նրա կոնկրետ զգայական ամբողջ ճարստությունը գիչ Ճատկություններ, են ւուսկանընդճանրացման սաճմաններից դուրս մնացել: եվ այուսրկայորեն-զղայական աշխարճի այդ ամբողջ ճարատությունն ըմբռնում, յուրացնում է արվեստը:Ն մեզ ցուցադրում է աշխարճն հր գեղագիտական բազմազանությամբ:Գեղարվեստական մտածողությունն իր կոնկրետ-զգայական բնույթի շնորճիվ բացաճայտում է նորը արդեն Ճա րոնի երնույթի պատկերումը որոշ իմաստով երերում:Արվեստում նրւս Հայտնագործումն է: Արվեստը կարող է աշխարճում ճայտնաբերել մինչն այժմ անճայտ պրոցեսներ (օրինակ, «Ճոդու դիալեկտիկայի» ճայոնաբերումի Լ. Ն. Տոլոտոյիկողմից),ինչոլես նան առօրեսկանի, սովորականի մեջ՝ անսովորը: Արվեստագետնիրերին վերադարձնում է նախառտեղծ ճրապույրը: Արվեստը սրում է մեր զգացմունքները, սովորեցնում չէ մել մարդկայնորեն ընկալել աշխարճը: նա կարծես քաղաքակրթուԹյան սզրիզման է դառնում մարդու աչքի ու բնության միջն: 0ակար Ուայլդը պնդում էր, որ Ու. Տյորների գեղանկարչությունը ամմում սւտեղծեց Այդ ո"լարադոքս-աֆորի ոնդոնի մ առախուղները: փուխված է արվեստի գործունյա էության գաղափարը: Այն ձեայորում է մարդկային զգայականությունը, աշխարճի տեսունակությունը, ստեղծում է աչք, որն բնդունակ է ճաճույը ստանալու գույների ու ձների գեղեցկուՍյունից, ականջ, որն ընդունակ է որտալու ճնչյունների ներդաշնակուրում,

որբ

ն

թյունը:

Արվեստի տարբեր տեսակներում րում

ծուն գործունյա

ու

Ճան ճանաչողական

"

:

ւ

ու

Պառկած Սնեժաժկ

"

արտաճալտչական, երգում է. Օջֆելյան

էր դաղզաղում անժածկ ղեմքով, րաց

ու

|

դեմբով...

Առաջին տողն ստեղծում է տեսողական որակել: Երկրորդըոչին ռւլատկերավորման լուծմանը:Պատկերավորության կետիցանիմաստ է «անժածկ դեւիքով» բառերից Ճետո ասել՝ «բաց դեմ-

տեսաւ

Չի ավելացնում

քով»:

Բայց այդ բառերն օգտագործվում "Միջոց, որելով, ընդղժելով

են

որպես

գեղարվեստական իմաստը:

Արվեստըմարդկանց լուսավորության

դում)

արտաճայտչական

(փաստե Է փորձի կրթության (մտածողության փորձի ն

ն

նեկ ՂոՐՐ ունակութ «

արգիրի, Համակ Փեռնիշեսկի ), որն ընթերցում անգամ նրանը, ովթեր ան Հեն սիրում: Արվեստում բովանդակվող ճանաչողական ենց,Ն ր Վիթխարի Այն էականորենլրացնում մեր

ճանրացման, փաստերի վերաբերյալ Հայացրեե ՐԷ դում) միջոց է: Այն ճանդես է դա լիս որպես «կյանքի ռ

ւ

բոդ-

ճաղոր-

դասագ

են

(ն. Գ,

տ

ի

այ

ո

-

է,

է

յ

աշխա ւ

մա

գիտելիքներն. ր ճի մասինը Մեր անձնական կենսափորձը մյուս մարդկանցփորմիացնելով 4 են արվեստր ծառայում է նան աշխարճիճան խոց ի

նաչ

խասկիվզբները դրսնորվում են տարբեր ձնով: Մտեղծագործության այն տեսակներում, որոնցում առաջատար դեր է խաղում գործունյա նաթաս ը, ավելի է զարգացած արտահայտչականկողմը (օրինակ, մեջ), իսկ այնտեղ, ուր ավելի լուրջ դեր է բաղում է պատկեբավոոմաննախասկզբի նշանակություիմացությունը, աճում նը (օրինակ, ճաստոցային նկարչությունը) երբ ճարտարապետը փորձում է շենքը լուծել պատկերավորման պլանով, նա խախաում է իր արվեստի առանձնաճատկությունը: Օրինակ, Մոսկվայում Մովեոական բանակի կենտրոնական քատրոնի շենքը կառուցված է Ճնգաթն աստղի ձնով: Փատկերավորմաննման լուծումը, որն սկզբունքորեն ճակացուցական է ճարտարապետությանը, մի շարք անճարմարություններ է ստեղԺե ւ շենքի ներսում, ստիպել է այնտեղ մտցնել անօգտակար, ոչ ֆունկցիոնալ կառուցվածբներ՝ առտողիճառագայթներ. ընդ որում շենքի (ասո-

Անան ա

ապի) պատկերավորման լուժումը կարելիէ բնկալելմիայն ուղղաթի ռից (ալլանը ), որը ճարցականիտակ է դնում վերնից այդ կառույցիբուն դգաղափարադգեղարվեստական լուծումը: նույնքան էլ չի արդարացվել անվան ակումբի Քուսակովի շենքին : ճարտարապետակա չական պատկեր տալու փորձը ա (ճարտարապեւ՝ ն վորի ոլ): ԱՐ րբրակինոն հ բեմական արվեստն ի կանությունը, են Վիճակի լուծելու երկու ի նդիրն էլ՝ պատկերավորման

:

աչման

,

հնքնաճանաչման եղանակ:

ո

'

ՖՈՒՆԿՑԻԱՆ

ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ-ԿՈՆՑԵՊՏՈՒԱԼ

(արվեստըորպես աշխարճիվիճակի վերլուծություն)

:

արվեսոի աւռեղծագործությունը դիտել ելաւ այական դաղափարների տեսակ պատկերա ք

է :

լիսուի

ն

որպես մի

քաղաքական

այս

կամ այն

Արվեստագետն եր ոտեղծադործության մեջ անպայման բեկում Աոա սհփական դիւտտարկունի Ի ները, ստեղծելով : կալան Անալ ոամբողջակա կո պնպցգիտա: Նուն հ

ն

ւ

ւմ

Թ

թյան յ

ո,

ռք

ովքեր քեր

է բերած

Հ

են, ավաստիացնում

Ա

արվեստը

ճշմարտությունների պարզ վերածումն

բի, իրականում Հանդես

են

գալիս

որպես

փիլիսուիայուէ

պաւոկերնեւ

իդեալիստական դեղադիսոու-

ճվիրված«Ճանապարճորդություն դեպի Մոսկվա» երՊեւոնրբուրգից կում Ա. ն. Ռադիշչերդեռնս 1590 թ. գրել է. «ես նայեցի շուրջս՝ Հոգիս փոողվեց տառապանքներով... ես զգացի, որ Հնարավորէ մարդկության

թյան էպիգոններ (Պլատոն,Հեգել), գեղագիտություն, որը ենթադրում է, որ արվեստն ստորադասված է փիլիսուիայությանն կրոնին որպես բացարձակ գաղափարի ըմբոնման ստորին ձն, որպես ճշմարտության իմացության ավելի նվազ կատարյալ ձի: չեդելը գրել է: «...կբոնը որու

կազմումԷ դիւռակցություն ճՃամընդճանուր չլես ճշմ արսոության

ամեն

նկրոչենարվեստը բնորոշում էր ոլոլես ինայն կրում է կոնցեպտու՞լ գիտելիքի բնույթ»

Բ.

ամենատտելի բնույթին Ճոդու ստրկությունը այդ ինքնակալությունը»,

ամենը «Ճանապարճորդության» ճեղինակիճամարՃւամաշխարձճայ են, մարդկության «զրոբլեմներ ւււ ճամընդճանուր անբարեկեցության նավոր դրսնորումներ: 2. Յա. մո Չաադանը ուվվի կապումէր Ռուսաստանն աշխարչը: Առաջին նամակում, (1829) նա զգում է նրա վիճակը «Փիլիսուխայական

ու

ու

Մեժ առեղծվածների,լուծման, աշխարճի վիճակի գիտակցման: Ճակատագիրը» ճետաքրքրում է ոչ միայն իր Ճերոսների արվեստագետին նա մուծում դաէ պատմության, ճակատագիրը» այլե մարդկության Հետ է միացնում, Հարաբերակցում րաշրջանի մասշւոաբներով, նրանց բովանդակությունը: ամբողջ իր ստեղծագործության Եվրիպիդեսը» կեղության գաղտնիքները լուծեցին Սոֆոկլեսն ստեղծեց Տիեզերքիւսմ-

ների

մարդկությունից դուրս

ու

առաջ քաշեց անճատի բարոյական ինքնակատարելաՏոլստոյն Գործման ակզբունքը որպես աշխարճը տանջող ճակասությունների լուծման ուղի: Ֆ. Մ. Դոստոնակին իր վեպերում պատասխաններէր որոնում

«արդուբնույթի մարդկության էության վերաբերյալ ճարցին:կեցուու

պրոբլեմներով գիտության ամենաարմատական այդմշտական ՀաՖե. Մ. դեցվածությունը է Ա. էյնԴոստոնսկուն, օրինակ, ճարաղզատացնում

թյան

մտածող

է կրկնապատկում արվեստագետը «ՓՖառուատտում» տվեց մարդու ն

խատության արժեքը:Գյոթեն թյան խոր կոնցեպցիան: հսկ ինչպես

հն

իր

աշ-

մարդկու-

արտաճայտումիրենց

դարաչ

էությունըԲեթճովենի,Վագների»Չայկովսկու,Շոստակովիչի շրջանի այնքա՛ն խորիմաստ հրաժշտությունը, էյզենշտեյնի ֆիան, Լե

կինեմատոգրա-

ճարտարապետությունը: կորբյուզինի

ամբողջությամբվերցրած 9գտումը դեպի փիլիսովայականությունը, մասին խորճրդածություններըվառ կերպով արտաճայտվեց աշխթարձճի մասին մտառուսական դասական դրականության մեջ: Մարդկության նշված ծողությունը տառացիորեն սկսվում է նրա ազատաւմտությամբ Ա. Մ. կուտուզովին առաջինստեղծագործությանառաչին

տողերից:

ՇՐՇյԵ,

օծում.

4-5 1,

ՊՆ, 1969, 1. 2,

օ.

240:

շտեյլնիՀեւո:չ Մեճ ֆիղիկոսն մեծ գրողը միշտ կողմնորոշված են դեպի Կաշխարճայացքի աւիենաբարձր պրոբլեմները: Մեր երկրի բուն պատմությունը, որի բաղզմիցաՌուսաստանի բախ«որ է աշխարճի բախտին, է մյոածողարվեստագետի մշակել միացրել ու

ու

որ

անճրաժեշտ Համարում մտնել այնտեղջ, ու

նովելի ժանրը: փիլիսուիայական զարգացրեց Վոլտերը գրկեց Շեքսպիրը: դրեց ինտելեկճՃաասարակությանը, 1եսինդը,Հետազոտելով նձին անձանց: նաս 4աստատեց,

Մ.

ե. ն.

կատակերգությունում» «Ատովածային Դանթեն ինդկոնցեպցիայով բողջականմոդելը: Աշխարճիվիճակը միասնական փորձեր, որոնց մեջ ներգրավեց իր պիեսների դործող

ն

Պուշկինը «ճամաշխարձային ղդայունությաւիբ» բանաստեղծ էր: նրւսբուն ճանճարը «ճամաշխարչճային ճամամարդկային էր»3. Ա.

ու

տուալ

իր նմաններիբարօրության Համարջն

տաճայտել է Ճամամարդկային իդեալներին նրա ՀամապատասխանուԹյամբ: Ռուս գյուղացու աղքատությունը,թշվառությունը, «մարդկային

տուիցիա ժատում էր, որ միայնտրամաբանական: որն իբր թե կարող է արտաճայտված լինել կրոչեն արվեստը ճամարում էր «իմացության Հասկացություններում: տարրական ձն», քան կոնցեպտուալ իմացությունը» առավել պարզ այն ձգտում է վփիլիսուիայականության, արվետոը սակայնճշմարիտ ւրոբլեմճամաշխարճային մտածողության, ձգտում է Համապարփակ ն

լինել մասնակից

Ա. ն. կոնկրեւտ-պատմական աղզդային դաղակվիարը արՌադիշչեն

Վան

ար-

վեստի Համար էականնախադրյալ'.-»):

իտալացի փիլիսովա

ինչի

ճորտականստրկությունիցռուսական գյուղացիության աղայադիրչ

|

ոի

ճամաշխարճային Հոգսերով, Համամարդկայինպրոբլեմատիկա-

վով:

Սվետլովյան«Գրծնադայի» լիրիկական Հերոսը լավ

է

արտաճայտել

եր ճեղափոխությանը Ճճատուկ երջանկության որոճամամարդկային նումների ոգին.

Թաորուճո Ճ. ԷԼ. 11օոււ. շօծթ. ՇօՎ. 8 2-: 7 ԽՆԼ,--ՄմԼ,1938, 1. 1. Ը, 227. ԱՅաոոօո Ո. Վ. ՓաղօԸօՓԱՎՑՇԽԱՇ ՈՍՇԵԽՔ. ԽոՅՀ.», 1906, էջ 7: 3 Տե՛ս )106106թաւհմ Փ. իէ. Շօ6ք. ԸօԿ. 8 10-որ 7. ՊԼ, 1958, ո. 10, էջ 456, 459: Տե՛ս ԽԱՅՈՇԱօՑ 5. Ւ, ողո օո, հԼ., 1963, էչ 87-88:

Տե՛ս

1»

ծո

տոմա

(իջ

քողի,

Գնացըկովելու,

ԱՆ լուղաց

նան

դ.

Հա-

մաշխարտճային Համար: ԴրաՀեւոմիակուլտուր-Ճճոգնոր իրադրության

սին ժամանակակից բուրժուական Արեմուտքի ճոդնոր կլանքում ուժեղ է նան «ակաինտելեկտուալ ալիքը, որը փիլիսուրայությանմեջ գալիս է Ա. Բերգսոնի ինտուիտիվիղմից, Ճոդեբանությանժեջ՝ 2, Ֆրելդից, ար-

վեստում՝` այնպիսիուղղություններից,ինչպիսիք են սլուրոհալիզմն իլ «բանականությանջախջախումը»սկզբունքով, «ավտոմատ գրելաձնով», ն «բանականությունն «երազներիԴամաճարակովդ անջատելուփորձով»: պսակբ դարձավ նրա գաղափարախոսական չակաինտելեկտուալիվմի խավարամիտձեր' ֆալիղմը, որր Հոչակեց՝ «ինտելեկտուալությունը վտանդավորէ», «խելքը վտանգէ բնավորուքյանձնավորմանճամար»: Ձնայածճակաինտելեկտուալիզմի գաղափարների դգեղարվիսոական պրակտիկայի արդի տարածմանը,շատ հիկրների (պուղ-արո) առաջադիմական արվեստըներքուստ Հակվում է դեպի փիլիսոփալակաու

նությունը:

Հեգելըկանխագուշակումէր

նա արվեստի կործանումը: Սակայն էր Հեդելին։ Արավելի կենսունակդուրս եկավ, քան ալդ պատկերանում վեստը մտքի ճնշման տակ չի չքանում: Բայց միտումը դեպի նրա ինտելեկտուալականացումը ռեալ է: եվ միանգամայնօրինաչափէ որպես ու մարքսիստ քննադատ եղրակացություն բերել անգլիացի գրող 2. (ինդսեյի խոսքերը.41 դ. ռեալիստականարվեստինբնորոշ է փոքի պատկերիընդճանուր ճաշվեկշոում: դերի աճր գեղարվեստական

ու

ճանգել ոչ միայն Քյունների ինդուկտիվ ճանառլարճով), այլե մեկ անդամ

ճիման վրա, դիտարկելու

կամ արտարկման չճիմանվրա՝ փաստերիու զարգացման ճավանական գծերի ապագայում: Ընդ շարունակությունը

ու

րում,գիտությունը բացաճայտում է

օբյեկտիվ պրոցեսներիէությունն

օրինաչափությունը, իսկ արվեստը`աշխարձի,մլուս մարդկանց,ինբն «ետ

իո մարդկայինճարաբերության էությունը, եթե գիտնականն ըեղունակ է նղրակացնկլապագայի մասին, ապա արվեստագետը կարող է այն գեղարվեստորեն սլատկերացնել։իչարկի, ռեալ պրոցեսում կանայդ երկու ուղիներն էլ միաճյուսվումեն ն խագուշակման փոխադարձաբար լրացնում միմյանց:

Գոյությունունի այսպես կոչված անմիջական,ներղգայական գի-Կտելիք,որն իրենից ներկայացնումէ ճշմարտության ուղղակի նկատում, այսինքն՝

«իրերի՝ապացուցման վրա

չճենվող օբյեկտիվ կապի նկազարգացումը թույլ է տալիս որոշ ճշմ արտուտում»:Մտածողության որպես ինքնակներն: գիտակցել թվին կարելի է Դրանց

Քյուններ կան

դասել

արվեստագետի կողմիցավելի կամ պակաս պարզությամբ Հակռաճված վաստիությամբ ապագայիպատկերները: Դրա վրա են Հիմնված արվեստիֆանտաստիկական, ուտոպիական,սոցիալ-դուշակողական շատ ստեղժագործություններ: ճաճախ կռաճել է սոդագան: Առաջինսուղանավից Փրականությունը ու

ջրի տակով 80 ճաղարլի անցավ ժյուլ Վեո«նաուտիլուսը» վեպում: նախքանիրականության մեջ տիեղերական ձի թռիչքներիկամ

նախասկիզբը»,կամ արվեստըորպես («կասանդրական

գազերի ճառագայթների գորժողուքյանիրականացումը, շատ

նախագուշակում)

կասանդրանՏրոյայիկործանումը ծաղկման դուշակելէր քաղաքի մեջ միշտ ապրել է «կասանդրաՀղորությանօրերին, Գրականության կան նախասկիղբը»՝ դալիքըկռաճելու ընդունակությունը: արժանիձնեՄարդուինտելեկտուալ գործունեությանուշաղրության րից մեկը «թռիչքն է» «ինֆորմացիայիխզման» վրայով, ժամանակոու

հ. ԸՑԺրօո

Հիման վրա' Դրաճետ միասին ստացվել են ընդչանրացման նելրոֆիճոդեբանական եհ ղիոլոգիական տվյալներ, որոնք նշում մտածոռության քոռիչքաձե բնուլքը, մատասծողություն, որն ընդունակէ եղրակացու-

ջատ առաջ

ԿՌԱՀՄԱՆ ՖՈՒՆԿՑԻԱՆ

ՆՐ

անդամ գալիք երնուլքների բացաճալյտումը ձլակետայինտվլալ-

ներիակներե անլրիվությամբ ճՃանդերձ: Հոպ. Հյումի ժամանակներից տատվել է մի կարժիք, թե մարդու մտածողությունը է, ճակինդուկտիվ ված է տրամաբանական հղրակացությունների՝ կրկնվող երնույքների

բ

Միտումըդեպի փիլիսուիայականությունը բնորոշ է

ն

դքօ1386րծոմտ. Ատնքթոճմածճ

8 2-5

1.

ՃՆ, 1965, 1. 1,

Ը.

37.

լավ իրա-

ն «ինժեներԳականացվեցին լուսնի վրայի», «Ահլիտայի» «Թնդանոթից էջերում: Ֆանտաստիբկալում, ճիպերբոլոիդի» ուտուլիաներում ապրում էր կասանդրայի ոդին:նրանք նտխաավաւտոպիաներում

ինի

ու

գծեցին մարդկությանտեխնիկականապագան,

փորձեցին թափանցել

ԶՆ

լ

|շ

օխ

8. Փ.

Լ1քօճոծսշ յդոջուոք

ս պողծմողյուծ. Փաղօճօֆյու ՊԼ,1965, Ը. 3..

Գեղագիտություն

ՏՅ

9:

6/1 0961 "705

ու-01

Ձ

"հօ3

-մցօ5

"Լ ունկ

ւ

8ել

-ովզտ ճնզջնդտոդղաքկմզղըչնվղուղո «վմետողզկ ա

Լ

«մողոնոկցն

վմուտվես

ա

վմա (մղդաքիսրտտխո ղաոկտնհմղանս փ րոքկմզղ| մատվեսխ ղովմեղը րոլ, դոիլիսնցկ տետիւտ նդոմն 1 ովոտ ղտ չմմզդղաքքիանորվով՞ող «մկ «ովի վըրսկուր մգ վմապեո ղակասաթմամ ճվկոդողորոթ մփ ղմավր ա 4 մոսջամղի րոախոզի մվ մղղոր ". «ուստուսոբ մոտկավյ» չոմի վեմտկորոչ վմզղմուխմ իսժտր իսի յկ Փոռիմսիոողւռ1 ա

ողխոր

-ղցտ

ղզ

ղոնոխո յոսկոծճան

-վր վմզղետմղ մլ լոսկաոնսն

ս

ն ղմզդտզետտողիմո-տովիոզս

Դաճոծ

ղվմզղ

ղոաիքիսղամ դոկոտովնոգ րանհղո դզմնորվն վեոզիւ դոքքիսուսմզտ «Մդանքիսկողան ոոմ

ղոքոնողվիտ ղզ

ոմ վմզդժլվովտ ձոամաղտ ղղզմակադածղորն «ոտտխոոմ յատաոսոյտորտետոխտնա 1 ղոկփողպմզ

ղորղ

ս

սս

-զոոմվո

մտփասղ ոոտոկվղ

վրոկզմոմ

-րակ ւմրոյմոէցք 7 լյոսիմտի իսնոաճվրղոքլիսրտտխոտովեղոչ դզմ -ռւտովիվոկց|մօ զ լյոսիոհաչտնոմ ղիտ «մժմվն վկողվեղչ 1 յոսիմնոկյու. վոսմզ» ղոքքիսջմսետքնեզոր մղյոիքիանսնոնետջմոո|ծո ճղր դոքքիս -ոմտոտչ ղտկոարքմտիամ 2 թախճումոր մմվետտոկուջ վտղզեոտողիմո ո: ղդրեվիորմոժ ղղ յոսջմկ ճվոմզղ մղաքցիաթմանո մմս

մղվկ ղվի -զ» լոսաք դզ նզտղիտիսմողղժզի վկողորոք զ (ճվիոնհտխտտ ղոկոջվե ո|մզդձղր ճղոմղ չմմզղղաքնիանմզկուսոկ -ոմսփուզ7 ցոսքոա վժվյո լ չիսմզղյրուն -մզ ռակոիսկտքուր "հ "ի ջռխմաիոումմ ղզ իսոսքիոխ նոնդասը 1 վ) «մեմզ վմիտչոկմմ ը» -ոնետոլող վկմալուի ղոկոովավխոնըտ կով «մմվկմլ ղոկոտոմկարդնողղվրո վչմոո|ենտվղվկ մղոտոտուսվյ մմզ վոզի «մմլող» րող «ղվոռր վկողորտթ ղլտ ղզ լոսեոմզ մմզղդոսմղզ» Լալիացմահացնգառ ակմով «ր վ լանջ մրառդտտորգու վլոհոհոր ոլամռողիմոՓոնոմիոմնց տող ողխողեստ կվոզիոխ ա «եսստ ԱԼ Ա ալա աաա դոքքիսկնեմուր մ վժո Հո ղզնմո ԻԶ "ումի յՀաջյամաիոոռ ճղոստ վղճուրմուն «վճղոխոսու Հոխո ողոմս ղղ 'ոմզմող ճտմի մվ 1 ղղոաիլիս տծքոմղ ղոիքիսկատոմոոտչ տն պ Գ ղդ "ոմի դոլքիստձքոմզ մմզղնեղամզգո ժվյուը :'"31 դաէքիսակղոձմը ոիուիս զիոտստվղվլկ դր մտ ղվիամոմամ ով տողզջոֆ վղփոուսովղյո Կողսոնկ (Ժզնոտոխուջ «մղաքքիսնսնտննոողվկ ձնսմրո վտողզիմո ղող «.ճղոկնմոր «ռոիտմոչուտմո ղզմակվողորոս ետիղ վզիո րբտկ«ղվնմմի ուրսն ատողզրիզ «ջօտիտմոխատտաոն ղտիչոր կող Հանք» ողզտարք ոնք -իովր «զր ղորճտուակզր մոտտկտվլ վիղտխոչկ մտողիմոտբրարոնտո տոմ մոռ ոկ ղզնմո «դմս ռալզղվ վլԼիատաձծ Կոսր ողողիո «ղաիքրիսվ ամա «վժնամղո դիտ նոմողբ տղչ ղոքիսն ղաքրսկոմտոտչ ւզժղվոնտ -ոռմտոտչ ցոիխլմկ» րզնսորգն ւնվղաքքիանացոխջմղջ ջմոոմ րումզիյո1 -զիտոահտրոսնն ժվմոկ լ դժղվ /մտոզիմաձնամրո ղող ոզուղվ «ող մմզ «ղոլիակմի մլ րոսմորյոտ ղզմվ «րոսժողն ղիո «ոձճվի ղատքքիամետտտետ դրահքիատծրոմզկաղաորտք Համա մս ժաինմո 274 վզնոջվղը» չիսմզղրուծ «ոսկ նղոտվոտոլիոմսռո| | վլ մոզի վղղոր "9 չմո րոչ ղակիսղցոմգի ղոկ -ակով վտոզիմո բումոսաջ լ ժրվչ ոն ղ մվետտակոցվ ոզուլվ ղզ վզո Հոկղտ դղաքքիսկղոձմը ղղահլիստտետ ղտալլիսկնմոր«մմզդղահլիաջ «մախ դակախատխ նղոմդ դզղվ) մդուջ 1լ դաժմս դլ յոդի մղաքլիսկ -նմոր «մնմտաիխանոք (մտտչղո մս «զ յոսնդո մղղողր "ը դոէլիսողտզսաջ «Պոկորտոխվղաիկմզղը կոստկոչ չմճաժղտ ղոիիատոչտուս: վնդմզո դալիս դակոմսիուտի ղզոկաղորմզե ցջտիրեվ կոտ ղոլլիատ վրիեվշոփ զմո «մլ ղկատղուլնուչ վրեվորմոգ ղլովր ա «մն եսմրտ -դ1

-Է

մու վուստոա ղիանոմջֆմում ոմղ իվղլողգրոոսղ ւմյոսապտիղ ոգ» կովյ» դոկտ «մմզղտկագվամո» «(մզղժջոտինաստկ դոկատողզչմո)

իզ

«Փոճոնմոմ -Հմբոմզ ջաիկմոիխծաւչղղզմատովիաղավնոս

մարտ փոնողաոկտիխոմ ղվես

յայզմնորվն մմզդդաքիսմախոմողչ ղվժմզղ վատտջչղոմս «Ծզիտ ճրսք մղդաքքիողոկումչմաղոչնդմրոաչ ա ղ ժզխսղզրտ ա իոնդ մյոսկատմ վջղըդ :լոսմզղղորիոխ մաիոճղմչողգրո փտեղո ղղոլիսղսմ լղմնոուր: -վն խիոճոնամոկղ նզիղոխչուռ«իոճորվն մեմոր իոկզ ուան զմոն -մոր տտի ղոկփող ղդոհորչմտոռորվ մաղոչնեդմ վլոկ վմզդրաջտսկ

-Փող | դվովոոքտ յոսճահե դաքլիսիզըզջդո վչմոողվնող դարկոտմսոի վջղո որաքքիստոչուու: Տ (րացի տուաչգը չրզն վմոՀ դոկոկվեվփ -զր վժղոկ տմորոկոտջնսմոկ վ մտտչղոտկով 1 ղվիոկնմորակոտ վտաղզջիսմա 1 ցտիտմտխուտոն մամ ոո (խոժվցմոոկ չղոմդ

վնոմլ,

տղ

դց բոսմոխոսոկ ղ վրոդճք| դլ 1զջմոն դոմղ ժդսմս մրզլմսմյո վմզբոադմոֆոնոաքյմաո| ղվոտչղո վ րոաղնզնումն չմղղնդո ղվղսգ ղուն դվմոկգար -ամվդտ դոմքիսրատխ ճվմզդդաքքիադոյրոմղոր դակումվ ջաիխմեուրան իսխմղկ Համսեմոխ մյոսքմոճոնցտ վկատծգմդոլլիսդոմորոմտ 1 ղով Քվմզղկողվմօ

-ատձղոկտտչ մորոչ

ձամաղմմվ, ոու

Խիո

վոզի

«ոզճամլյ» փոկֆուլ"բ

չմրոիքիսվնոուաչղտհսդճոքոյրո ղվես մոմմզմոմզի վճղվեղգցտղի

րոկ

եզր

ղզ

ոո

վ) մմզդյրուսչոսի

ղո ղորճոհմոն

-ոկոտմոուոչդսքիաիվոկտ դսքքիսքոիմոք ձր յոսղճողքմո -նմոր մմո ոկվտոտտղոփ «ղորնոճանեռովող» վդս դանի, յռ

Բղով

վա չմմվետտոակաջ

-ոռտղո կոծճանո ովղուկղ մոսժջաինաաոյվ տնոտխոո դոկոովնսո

ումդ:

-Ժսանոմտխո վղզիտ զ ցջաոինգնեու վլզղիտ վղիո «ակ «ղակողումոքու ղ վփոոզիմո մյ տչվր ղանց| ղոլլիսղոկոմն ղզվմաղոկամգմո ովավի

Աա

ղ ոմ

«ղղ

ղզ

մջմոմ մջ

2 ողոտկոմս ոզ

Ժղոմղ ղոմղ

«նո

վճուլ

մ

։

14 Պու

լ ժռատմմօ"ԱմՄ

ոնհուղվմօղո

ղդ

տոսմզղղոծղ է, ակ 17 դտով վղսմկ եզտոհը ձող կավե պք Ժանմոտ ղոտնտխոոզովը դզմվ ովլուտվ նմո Իտեդո ժս էո իղ ՛կվնմոր ղզ ցճոտոխու ղումնժմ դոմդ | ղղվբոմ ոպսփոփդոդղակիատվետիզ վ իղ ժղցմվ զ

յս

ս

:

-

՛դզ մզդոսհու ժղոամղզղց

դզղում

յս

ահոահու

ՏՈՐ

ա

"2 զմն որ "ք Փնզտոռղոմ վճովողոմէ մմզղդվյ դոքքիսջնցտոռողում «ղվոուրվմզդյուսկոծանո վող» 'ղլ մզղջ ղոր:

-տռան

չձզրիդղորցամ ղոկոմսովքղո ղոոմ լոր

ղանա

դոէիսղաքոկդո

վոխոմկ նսիչոսըչմմոխումղկ դոիքիովուոն մմոխմզկ վենմուց «դոքչիսմորմոչղվմոմդո

խոմզղկրամորուց ղվճղղազմոմղդուց

Ամս (մրոացոա)մառ ա Հվտհո վնսեվխոցդո Դլողվմօ չում «ճղիղոզ չիսոհո ղո րքմուծ դոկոր տոր ւսդոչեղմ վժղուիկ նստ մզինղդուխութմցղ մս -վոլ մաիեդաժումա դվղոմ դիտ իո չ Լ կաղոր ղվկոիոմուվղու՞ռը շր վողվո դոմքիսմնուրզմ «69--ֆլ վիսդոիվ ժճաղեոջոմ:» 'ի յոսղամ «տոյ դակատովիմանցեվիախկոսը մոտոծուսու :մկզի նվմզդժդամեեո դովոաջմանութնցտո լ լոսդսան վճդգեղգտդորնանմոն մլոստմոչունում վմզդիիաղմգ նսիմետմոկդ փոստոգ իմո ղոկովղոուի

ղոկուտզիսը

չմրոսոզտտոիդակ վողզնբատեջ ր «մամաջդա փեցն | /մզո դավեզոխ դոոմ մորաչ ակոխադոԼուր մմզդոսմ

աւսնմսնոց ողոմս մտողիմու) ԻՎ

ճղակեմուր ճքույ ո ԴՈՂ տակ յո կատսեողող

ծյր

ա

«վժ:վոց» ղուքիսնացուոր մոխոմցկտոխ փոն խո: «մողումն «դորժեզջ» նո ղղզրո մյոսողոաոյվղուկ կփոդարաս-ղոկուոյափխոնգչ մրաջոսը

-Քոքոլմզղիուոր

-ըջակոչ

նսիկուուսո| ջոխտմոչ դո մմզդոմ ժատզխդոա աա Ա մոմ ովիուտ ղց Հմոժ ոզչ նղղմվ ծոսմս «մմոումզկ վ մզդառոցովուվո Հողչ ղո վմզղղակուտոռվուխ նսիկիիճվկմաքուի ղակաովավոանգչ ղհո. -վր ա իոճաճոստ ոո ո: ղյ չիսմզժմվն ոլխեը Մոուտո րմուչղո տող ղլավր մյ փլմոկ 1 Դզդեղոկ Դոմ Հա մք ս մախուողչ մս անա ամա իսմզդկանդո Փ7ր իսմզդնախտկ

մրզմ ձնսմրը չմնցտակողում 7 բոասմղկոոյո վմզղղակաովնմոինկուռվոո

"ս

ղ

ՉՍՂԶՂԱՈՎՏՈՂՎՍԸ ՂՈղՂՈՏԵՈՆԵՍՍՆՈ»

Լոտ ո գն յո դակոդվաօգա ն ոզտոը տսվյղոմուղկղրբղտ իզ դոյզավն մղոաէլիսղմոզխոնմուխ լ ջմսփ ոլ, "րոմզդրսկաճոսն Լ,ս

չմղվիեզմ չմղվինեցի ղոհոմաի

կո ղաժ ղվ ղիա վպիո ղմղղդահիսմսիատմողչիվտորմսփղվ վոողի «Սո վտուլյ չիսինց) վմզոոմ ղովնորմսփղվ ղոմ նվրնսկ վմզղեմիաիանաթ ոոսքր լյոսինամաք 9 տղ» 1զիոսու լ վղզոոորամղոջ 1զիոսոա ղովնուր ղոկոսոմվ: (ղոք -մսֆղվ օաոինմանոչկաին փոողիմո իվտոմսկզն Հռաթմահտկոնդոժ«ղտիքիստզոամուոմոց ղահքիսմմակղոնյգն ՛վմոլյ դիովնդզտայոմաղեսչ դոհլիակնմոր լ րազնունմոմ ւմղաքքիսմղոչեղմ լ տզ տոմ ղցմսղակոմոումոովեո մոտոզիմտկով իսղոմվ, :նվդոմդ րդը ղվջմովփիղտ ղվիոնեռ ս ղով րտուխ իարաստ վղոճմմումոն մմ ղանմոր Դզկողդուռվ| ճղակեմար ՛«ալզիփծ ովիոոտ 9 դղոաքքիսմախամողչ ճղակնեմոր ղավնկղափ ղավնճորմաֆղվ-ղոկան՝ -ոլի մղմար ովիուո զ յիս -կատանմանոչ վտոզիմը չմնսղողվե վլրսհոտշր ղակոտողվիմանկն ղոք Պոռկնմոր ղղ լոսղնոր ղումն «տաորոտմդաչ ղզ լոսղջւոոն մե ւոն նո մյուսն ցօռիխմսիատդուրիոտ ղզմաղիոննո ղղվմաղոկորտոխ -որոչ «ուի չմեմո դ ղճվր վիրսկոձր րո չ վուրդ մլուսվիծ կոտ վմզղեմաիխսնաք դղմաղ մվ ղարքիսղակաղարիոոխ նհսկ ջոիմաիողուրնոախ ղղմողիտնետ Հողուրոտխովղա ղտողիմո (նմակորոչ վր ղցրո ղվողոձմղ ովխուղվ չճվողկաողտողաքհլիսողտվեմոտվիովնորմաֆղվ4 ժղբմոմջմում իսբուատ խվտորմագղվ «ղոէքխիսղոկաղոխոչտոմ ղլրոսնման հոմ /ճվմսիոմողչ մլ բառունումցն մմզտստովմը: -ոշ :։նվղտոկաղաոխոչղո չմողզղաս վնլզտմյ նսմուկ մժղվ «ղտ զ մղոկուղոխոչջ նում մջոչաոտոաոջ մողզնոտոզիմո մո «մլ յոսղտն տղ ոսմցկտոո րբրաղահքիացմանոցնդտո ղմա «մվրաղժ ղոկուռովիմանցե ք ջոխփափյրո Հրոսղալիաօմսհոցնցւո ղվաողոկողտխիոչ վխոավնորմագղվ| 1լջննղմ ղյ տստովմը ողոզվ, 'մղորճաողակատոավտվջմափ ղոկ -ուկումուռյուջ ղղաորնոմղաչեղմ վջմաի զոկոտաչղտ վիզղղաքքի ոիմ Հումոչ կ լոսմաստց մւխ նսճվր կատոչողջղաստ վոտկ ողիոմս նմոակուր ղվիողող ոզոմս մրոսկմողղմ ղակուովնեաղոծղ Հո» նուկ ովճուրմաֆղվ Քվկակողորտք ոմղ ք փոսիդրվ»ումի վղոմո ղոկոնկոնմանոչղոլ Հաճղկ վոոզիմը «(լամղ"մ ճող մու լյ "Ո «մզնմզշ'Վ եղվոզ| ".) ղր դոլիարտոախ ղալիատվեանցնե | 1լիջենղմ ոնվրնում տղզչ վիեզ| մղալի Հանկաննոտոմղ ղ 1 դահիանկանմանաչ ղտկակամտոոչ մտոցզիմը

(ոսփՀ

ՂՍՎՇԱՈՍՍԳՓՂՎ,

սային,Հուզականորենգ ռեղագիտականորեն ե շ արուստ, ավելի բնական, խոսակցական լեզուն: Արվե րվեստըմիացնում է մարդկանց: Երբճին աշխարճում ու

քան:

երկու

լալեզուցեղեր

այխաղաղություն էին Հաստատում միմլանց ոնց միջն միջն, նրանք. էին վար, որնն իր կազմակերոլում ռիթմովՀամախմբում էր պա

երեն դերին:

երկուցե-

--

երբ 47111

դարի վերջին 111 լ. սկզբին քաղաքագետները իտաչ լիան բաժանեցինԺանը ն իշրանուոլետությունների, կոմսությունների

թյունների, արվեստ ը Հարազատացրեց միավորեց նեապոլցիներին,. Ճռոմեացիներին Ո լոմբարդացիներին օգնեց նրանց միասնականազդ: ու

,

իրենց:

զգալու

նքան կութ աոներով ծվատվածչին Ն

մեծ

էր միասնականարվեստի

:

նշանակությունը երկպառա-Հ-

Ռուսիայի Համար իսկ ԽԵրլ

սաճմանագլխին իրենց կյանքում ուժ պոնզիայի միավորող "1 «լով զգացին գերմանացիները,

լր

ը

սուր

:

որ

կեր-

ժամանակակից աշխարճում ար վեստըուղիներ է

Հարքում ժողոազդիչ գործիք է սոցիալական տարբեր կարգ ունեցող սետությունն երի խաղաղ գոլակցության քաղա-

վուրդների փոխըմբոնման ճամար,այն քականության մեջ:

ԴԱՍՏԻԱՐԱԿՉԱԿԱՆՖՈՒՆԿՑԻԱՆ

կատարսիս. ամբողջական Հորվաւտը որպես ճնավորումը) զգացմունքների մտքերի Աա թուա մարդկանց դիտակցության ձների դաստիաա

ի

կա-

ու

րակական

մյուս րակչականներգործությունը կրում է մասնավորբնույք՝ բարոյլախուությունը ձնավորում է բարոյական նորմաները, Քաղաքական Հայացքները,

ն դրանով կարծես մաքրում նրանց ներքին աշխարչճը: Սակայն Հոգին մաքրելու ճամար ի՞նչ է զգացմունքների «նմանությունը». Ալմաստը Հճղկվում է միայն ալմաստով, իսկ մարդու Ճոդին՝ միայն բարձր, դգեղագիտական իդեալով լուսավորված մարդկային ճոդգուդրսնորմամբ: Արիովոուսելն այդ դրուլթները զարգացրեց ճանդիսատեսի վրա ողբերգական ատեղծադործությաններգործության նյութի վրա: Սակայն որոշ գիտնականներ ենթադրում են կոմիկական կատարսիսի գոյության «ավանաչ կանությունը «Պոետիկայի» կորած մասերում նրանց ենթադրությունները Համապատասխանում են կատարսիսի՝ որպես ընդճանուր գեղադիտական կաւոեգորիայիչ, կամեկնաբանմանգիտականավանդույթին, ոեդորիա, որն արտացոլում է արվեստի կոմպենսատորակատարսիսային ֆունկցիան, Վերջինս, մի շարք մատնագետների »» Գրինի, անգլիացի մարդաբան մ. Հարիսոնի, ամերիկացի մարդաբան Հ. Ուոլլեսի) կարծիքով, գեղարվեստական ստեղծագործության Ճճասարակական նշանակության կարնորագույլն ասպեկտներից մեկն է: Որոշ Հետազոտողներ (օրինակ, ֆրանսիացիսոցիոլոգ ն մշակույքի տեսաբան 4. Մորենը) ենթադրում են, որ արվեստի ստեղժադործությունների ընկալման պրոցեսում մարդիկ «նարավորություն են ձեռք բերում թուլացնելու ներքին լարվածությունն Ճուզմունքը, որոնք ծնվում են իրական կյանքից ն դոնե մասամբ կոմպենսացնում առօրեության միօրինակուչ ՈՐՄ Բո Արվեստի կատարսիսային-կոմպենսատորայինֆունկցիան ունի երեք Հիմնական ասպեկտ. 1) գեդոնիատական-խաղային, վպվարճալի. 2) կոմապենսատորային. 3) կատարսիսային։ Արվեստնիր ներդաշնակուԹյամբ ազդում է անձի ներքին ներդաշնակության վրա, նպաստելով Ճոգեկան Հավասարակշոությանպաճպանմաննու վերականգնմանը: Ընդ որում ճոգեկան աֆեկտի բնույթը, որը ծագում է կոնկրետ մարդու կողմից կոնկրեւտստեղծագործությանընկալման ճետնանքով, կախված է թե՛ ստեղծագործության բնույթից, Թե՛ անձի տիսից, կենսափորձից» կուլտուրական մակարդակից ն Հոգեկան վիճակից: կԿատարաիսային (մաշրող) ն կոմպենսատորային(մարդու ճոգեկան ներդաշնակությանը ձնանպաստող)ֆունկցիաներն անձիվրա աբվեստիղաստիաբակչական են: վորող ներգործության ասպեկտներն կաբնոռբագույն

(ֆինն սոցիոլոգ

:

ու

քաղաքականություն

փիլիսոփայություն աշխարճայացքը,գիտությունը մարդուց պատրաստում: է մասնագետ,ապա լեքս ազդում կերպով

այնպիսիմի անկյուն,

արվեստը կում,

չկամարդկային Հոու -

է

մտքի

որը

նա

ու

արտի վրա,

ն

չկարողանաշոշափել իր

Արվեստը ձնավորում է ամբողջականանչատին:

ազդեցությամբ:

էֆեկտի մասին խոսել (կատարսիսային) որո մաքրիչ մշակեց ո" լրիատոտելը մեջ գեղագիտության մտցրե աաիսի՝ աֆեկտների»( զգացմունքների) ժիջոցով մ, էն

ոլլուժագորականնե

Մա

ն

դեռես

«նման

կատեգորիան: Ցույց տալով ծանր փորձությունների միջով անճերոսներին,արվեստն ստիպումէ մարդկանց ապրումակցելնրանց

քրման ք

Ցած

18ջ

-ա---«---

Տե՛ս

հ. ԷԼ ՔԲ0խշոտա ՃքոշյօՓճոճ Կծքաաոճումմ

ՃքոշղօՓո. ՊԼ, 1956, էջ

101--103:

Ց. քշլւումօե 1էիողտտ Պ/ՅՐՏ28Կ8, 1971, Մ1Ա, 14.

մ

ՀՅԱԵՐԱՎԱԵՇ

16ծօքամ ՇԽՇ:ճ.--

|ոնօ Խոօքօոռ օտեճէյօշոճ -- Տէսմռ

օտէօէ)62ո6,

Արվեսոի ներգործությունն ընդճանուր ոչինչ չունի դիղակտիկ բա-` բոլախոսության 4ետ։ Այդ պատճառով էլ սնանկ է իդեալական Հերոսի

կոնցեպցիան, որը կոչված է իբր Հասարակության ճամար ակնառու օրինակ ծառայելու: Ո՛չ, արվեստն անձի վրա ներգործում է գեղագիտական այն իդեալի միջոցով, որը դրանորվում է թե՛ դրական, քե՛ բացասական

կերպարներում:

Բառափոխելով Պուշկինին, որ արվեստը: «կրճատում է մեր արագընթաց կյանքի փորձերը». այն թույլ է տալիս վերապրել շատ օտար կյանքեր որպես իրենը ն ճարստանալ ուրիշ մարդկանց փորձով, յուրացնել այն, դարձնել այն իր կյանքի փաստը» իր կենԴա է ամբողջական անձի վրա արվեստի ներդորսագրության տարըը: ծության աղբյուրը: Արվեստի կողմից ճաղորդվող աշխարճի նկատմամբ ճարաբերության փորձր լրացնում ընդլայնում է անձի ոհալ կենսափորձը Այդ լրացումը ոչ Ժիայն ոնալ փորձի քանակական բազմապատկման բնույք ունի, այլե տիրապետում է մի շարք որակական կարնորադույն առանձնաճատկությունների: Արվեստըլայնացնում է որոշակի պատմական դարաշրջանում ապրող անձի փորձի պատմականորեն սաճմանափակ շըրջանհակներըն նրան ճաղորդում մարդկուքյան պատմականորեն բաղմաղան փորձր. անձին զինում է գեղարվեստականորենկազմակերպված, ճավանության արժանացած, ընդճանրացված, իմասոտվորված փորձով. տալիս է արվեստաղետի կողմից գնաճատված փորձր ն թույլատրում է մարդուն մշակելու սեփական դիրքավորումներ ն արժեքային ոնհակցիաններտիպաբանական կենսական ճանդամանքների վերաբերյալչ տալիս է ճամակենտրոնացված, կոնդենսացված փորձ: Այսպես, այսօրվա կյանՔի պրոբլեմների վերաբերյալ երկմասանոց ֆիլմը մի տեսակ բնաշյութ է, որը լուփվելով մեր առօրյա ռեալ փորձում, նրան տալիս է է՛լ ավելի Մեծ սոցիալական ճաղեցվածություն: Արվեստի ճամամարդկային, պատմականորեն ն աղզգայնորենորոշակի, դասակարգայնորեն կողմնորոշված ներգործությունն ուղղված է ամբողջական անձի սոցիալիզացմանը: Ա.

Ս.

կարելի է ասել,

ու

Հին Հճունական ավանդությունը պոասոմումէ այն մասին, որ երբ երկադժվարին պատերաղմից ուժասպառ սպարտացիները դիմեցին րատն աթենացիների օգնությանը, նրանք ծաղրելու ճամար զինվորների փոխաերաժիշտ Տիրոնյին: Սակայն պարղկար րեն ուղարկեցին կաղ վեց, որ ճենց դա էլ ափենագործոն օգնությունն էր. Տիրտեյն իր երգերով ն նրանք Ճճաղթեղին բարձրացրեց սպարտացիների մարտական ողին, ու

ու

փխշնամիներին: Ներշեչումը մեծ դեր

խաղում Հնդկաստանիարվեստում, որը նըշվվում է Հնդիկ Հետազոտողների կողմից: նրանցից ոմանբ, մասնավոլրաապեսնկ. կ. Պանդին, գտնում են, որ ստեղծագործություննարվեստին չի է

ալատկանելու, եթե նրանում չի իշխելու ներշնչումը: աստվածային եվրոպական տաճարային ճարտարապետությունն Ճճանդեպսրբազան դող էր ներշնչում Հանդիսականներին։Արվեսկերպով դրսնորվում է այն քայլերգերում, սոի ներշնչող դերը պարղորոշ են առույգություն սերմանել մարտիկների քայլող զորաորոնք կոչված Հմայությունալուներում: հսկ ֆոլկլորային ստեղծագործություններում՝ ն գեղարներում, նղովբներում, ողբերում այլնչ ներշնչումը առաջատար է ֆունկցիա վեստասոցիալական Ժողովրդի կյանքի պատմական ժաժերին գեղարվեստականստեղառանձնաչ ծադործությունների ներշնչող նախասկիզբը ձեռթ է բերում մեծ պատերազմի ամեՀատուկ կարնոր դեր: Այդպես էր Հայրենական մալարված ժամանակաշրջանում:Դ. Դ. Շոստակովիչի Յոթերորդ սիմֆոՍ. Սուսնիցնիայի արտասաչճմանյանառաջին կատարողներիցմեկը՝ կին, նկատել Լ. «Բեթճովենի ժամանակներից ի վեր դնոնս չի եղել մի մասկոմելողիտոր, որը կարողանար ներշնչման այդելիսի ուժով խոսել

տւժերի

Հայրենական մեծ պատելաղմի սպոնզիայումբանաստեղծակա խոսքի ներգործունության ձգտումը կյանքի է կոչում ճնաղարյան այնպատվիրանները ն սպիսի ձեերչ ինչպիսիք են նղովքներըչանեծքները» այլն: ձայրենականպատերազմիճանրաճայտ երգերից մեկը, որը գովերկառուցված է ճմայությունների ճամար բնորոշ դում է քաջությունը, կրկնվող ասացվածի վրա» որը կոչված է ճամողել, ճմայնլ լսողին, նրան '

Արվեստի կարնոր քիչ Հետաղոտված ֆունկցիան՝ մտքերի զգացմունքների որոշակի կառուցվածքի ներշնչումը, գեղարվեստական' ոտեղծադործության լուրատեսակ, գրեթե ճիպնուտյին ներդործությունն: ու

ու

սաների Պետ»:

ՖՈՒՆԿՑԻԱՆ

ՆԵՐՇՆԶՈՂ

(արվեստի ներգործությունը ենթագիտակցությանվրա) ու

Հաճախ ստեղծագործությունը կարծես «մայում է: Արվեստի «ոգեկան այդպիսի նճրգործությունը՝ սուգգեստիան, ֆոլկլորում: Հատկապես նկատելի է նախնադարյան արվեստում Ավատրալիականցեղերն, օրինակ, գիշերը ճակատամարտից առաջ ձրգտում էին իրենց մեջ առնականության ճորդում առաջ բերել երգերով:

է մարդկային ճոգու վրա"

Ձեն Հասկանա չսպասողները,

ներշնչել ճամարձակություն Վարքադծի րք» ի նորմա. ր

Դ

ն

արձամարճանք մաճվան ճանդեպ որպես

Քե է

Քաջից գնդակն է վախենում, Քաջին սվինը չի խոցում:

կախարդանքներն Պոնհղիայում

անեծքները իրենց մեջ ընդգրկում էին իրերի մասին ազգային պատկերացուէները: Տաջիկ բանաստեղծ Խ. Յուսուֆին ձգտում է խոսքը գործողության վերածել, ն այն դժբախւտություններն պատիժները, որոնք նա կոչում է թշնամու գլխին, խիստ ու

ու

ճատկանշականեն, Ռր չորանա՛ նրա առուն,

հ ռր

փուլ գա՛ թշնամու տունըշ:

Այդպիսիանեծքի խմաստըՀասկանալի էր տաջիկ զինվորի Համար, խաղաղ ժամանակ ճողագործ էր ոռոդելի Ճողերում: ներշնչող ներգործության կողմնորոշումը բնորոշ է նան այդ ժամանակաշրջանի քնարական բանաստեղծություններին:Այդպիսինէ, օրիֆակ,կ. Սիմոնովի «Սպասիր ինձ» ճանրաճայտ բքանաստեղծությունը» որը

Հեղինակն արտաճայտելէ միլիոնավոր բաժանված մարդկանց Ճա«մար կարնորբանաստեղծականմիտքը: Զինվորներնալդ բանաստեղծություններն ուղարկում էին տուն՝ իրենց կանանց, կամ կրում էին սրտի «վրա՝ գիմնաստյորկայիգրպանում: իսկ երբ այդ միաքը նկ. Սիմոնովը միորձեց արտաճայտել կինոսցենարում,) ապա ստեղժագործությունը շատ միջակ աւտացվեց, քանի որ նրանում, թքեն մնացել էր նույն այդ ակթեման, կորել էր արվեստի ներշնչող ներգործության նպատատուալ կասլացությունը: Բանաստեղծական ներշնչման նուլն այդ ուժով է կառուցված նան օեթն թանկ է քեզ բո տունը», որը Սիմոնովիմյուս բանաստեղծությունը՝ է ներթափանցված ֆաշիստների Հանդեպ մաչշացու ատելությամբ: Քանի անգամ էլ որ տեսնես նրան, նույնքան անգամ էլ նրան սոլանիրշ:

|

ինձ, Սպասիր

ն ես

կգամ,

երբ ձյուն է նուռում, Սալասիր, Սոլասիր, երբ շոգ է, Սսղասիր,երբ ուրիչներին չեն սպասում, Մոռանալովանցյալը: երբ Ճեռու վայրերից Սպատիրչ

բնորոշ

պատմականորեն պայմանավորված մոլորություն, որը քելադրված է տվյալ ժամանակաշրջանում բանաստեղծականզարգացման Հոհնդենցի ճիշտ զգացմամբ: Հայրենականպատերազմիպոնհզիանձրգտում էր կյանքին ակտիվորեն-ներգործուն, անճչապաղմիջամտության ն ղրա ճամար 4ենվում էր ֆոլկլորային, ժողովրդի դարավոր գելզարվեսսուկան փորձով մշակված ձների վրա: Այդ ժամանակ պոհզիայի մեջ մտնում են նան այնպիսի Հնադարուստերը, տեյան ձեւեր, ինչպիսիք են նակազնեոր (պատվիրանները), սիլքները, երազները: զրույցները մնոյալների ճեւո, դիմումները գիտե րին, քաղաքներին,երկրներին: Բայց բանն ի՞նչ է այստեղ: Ինչո՞ւ, օրինակ, Պ. Տիչինան«Բարեկամիս թաղումը» բանաստեղծությանմեջ դրում Է մարտում զոճված ընկերոջ Թաղման՝ իր առջկ Հայտնված տեսիլբի մաԵ. ճետ, աին: այստեղ բացի սովո Դոլմատովսկինխոսում է Դնեպրի ու

ազանձրանան միասին:

ԱԱ

Գ.

Էրենբուրգը1945 թ. սկզբին դրականինստիտուտի ուսանողների Ճեւո ունեցած իր զրույցում ճայտնեց այն կարծիքը, թե պոնզիայի ճությունըճմայական խոսքի մեջ է: Դու, անշուշտ սլոնզիայի ն նրա ճնարավորությունների ոլորտի նեղացում է, բայց միաժամանակ խիստ ի.

Միայն չատ սպասիր: Սպասիր,երբ քախիժ բերեն Անձրններըգեղին,

Բոլորն, ովքեր սպասում

ինչսլես կրակի միջից

Սպասումովքո Փրկեցիրդու ինձ,

են

Տասներկուտողում ութ անգամ որպես ճմայախոսք կրկնված է

«սպասիր» բաոլո Բանն այստեղ ներշնչման ոնհալ կախարդությանմեջ է: բառի կրկնվածության իմաստային ամբողջ նշանակությունը, «Սպասիր» նրա ներշնչող ամբողջ ուժը ձւակերպվում է բանաստեղծությանֆինալում,

ու

'

օղոմն. ՇցքաօռՃ. 1156քռռոած

ր

օ»յել

ՇՕ86ՆԸ0Ր0

ՇոԽօաօտ Է. Շօծք.

Ղարա

«օգ.

81.--7Լ, 1947, 6.

682.

10-18

1.

264:

81., 1950, «. 110. 11., 1979, 1. 1, 6. 188.

, ,

է. Շօծք, նույն տեղը, էջ 107:

ՇրուօԷօթ

«օՎ.

10-18

7.

ԻԼ, 1979, 1. 1, -. 158.

Լ

՛ժ

Ֆօմքոկվ 555վտօն

Առյքսլը

|օ

195457

սՄ

'/ձ

մոքօվաց

ՎԵԼ

0961 "11 ոթմօգ1օոօ

հ

ուլ

'յ

զ

բճաճլ-650593յՐ

,

լ

Է

19 իսսոցջտտխո Հփոռռվետ 'ղվիփոՀ ղվժմղղ վիոկմաստ վր ղզրտ դնմուր ն Ւր 1 լոսղտողվոտտոխորո»ջ տմվր մմս «ճվղաքիսդղաքմսանե սանմոր «յլոստ Հոժղտղակ վմզդքիամն վոմմոր 'ղ ղվոր ղաիքիսմպմմոտղվրոժղամնեկո ղոիիագողսթման ադանդվկ ճվղահիոագվդացմսե անմոր հոնմոկ 1 ժողո մժովր Խիր 217 դվոր ամզդնողյմո րակուչ ղտսմ մրորտակղ ղոլ Հազղացմահողժղվ ղտոկուտովիմոնվգե ծղր ։անմոր վր ղզրտ 11 ղվիամոսժ մժուվ եզտոր 'ղվմզղտզեռտովիմո վղնողքմո լ փողի ծղր նղակնմոր սոողիմո մա «մզ բրրանդխ մղվղղը "վ "ի չվղւս դահքիսկողոծղ ղէոլ վելի ոճ ղավնկղագ ղտկոտվետնցե վոոզիմո դիոկոր մտո եհ կվնցն Հկեողզրոտ 1զմողմ ղ մղոմակտաղմ1զմսիոչոկ ի,ո1 վլզիտ կոսո եղը 4 ղո 2 ոսկաղոծմղ «մողմոկ ոսղումն ոկ ձղ.վ կով չմմղդկոծուց փոսղեօ ղոկուովետեցն մզր 7 լոսմո մտողիմը : նվլակաղոածղ Հվժ ղովնկղագ 1 նսմոկ դատկատվեոնզե փոողիմո զի ոի Ծվժնոհոչղվճուսր էրոսչմոո| -Հոռ մղղրոսնսմողրնսկ ղվիոժզքմոտիռուտ նղակնմուր (մղոլիսկամոոոտ 2 րրսնմանոջ մտոզիմո ղրանտնեննիդ դոիքիսդիոկողածղ ղոկուտվետն -ղե վժղոՒկ նատտոխոյոձմ: իզ 'ղաիքրաքմսհոջնզցտո ԵյԼՍյլ ) (տմոխողո ԱօԱ ղակոտողիմունգն«ճամոտմզկտոխ ղոկաւտողիմոնգե ղաքի սց -հղւոռոոտղոմվ լոսղատն դմմղեցվբժղզքմո ղակուովնոնցե ողոմս ովտն յ ոյնղոջչ ղճատ վմտ վջնցտոտղում մղաչիսղմ ՆԱ 'դղվոկողոանղ ղով -ստվետնեցե ողիոմս վ յրոսղեղուկ ծղզր ղաորմաղոմնտփսղաժուխաիմվ դծսո ղոքիլանկտտվե գցտիվմկաժտնոմ ղպմատովիմոնցն մշմոո|ճո ճնսժրը ածվի վորեվմո ղտիսմախոմզկտոխ զղողտ մմղոկ 1 մոսղդնզմաիխսո դոմղ մղաքիիսնկոտվե ղվիոժզքմո անմոր իսղմսիողը մտողիմո ղվես ղոկոջմսետքնցաոո վջղո չմմեվկոթոիլող ղակացմսնհատքբնցտո զղնողվմտ (շ «րաջչմոովետզմամողրնսկ ղզմաղլիոժզքմո ղոմղ կով իսղ Համե զ մմզղղաքիակողանդմ մմզղկոծոց մմզղժղարծղատտչոխ ղոկուտ -վեռնլե սսնմոր հլմսիողջ ւ "4 ղղաքքիսկաղանղդմ կատոտուղջղոսո հաիզվմողվափքիսղոմ վր ա վտոլղիմո ղովնկղագ ղոկոտվեռնղվ ԴՐ կպեղելե | ոի Կրո մառոզիմտմորոչ Համվղնոիղետղ ազմմոր դախեղծգելը :""ոմի վժղոււկ մաղեստՀանմոր զ ղղահիսնգնետ նսղնտիղետ ումղ մկուռոխող ղոկոդրվչ վաովիմատ»մա 9 րոոշղ մանո ե ղակողտվե կվնդչ նվկակաղոր չո) ճմտւմմե «ոք «մղացջիստքոշուոմո նո վոոտնվող իսիլմզածզր վկնվեղն ղոքիսկղոձմը «դոիլիսվումա «վժիաջոչ մաղոջչնղմրուծֆլոս Ցես

էւմվո վր ղ փիռոմոռ վնաիկմղ վժղոնկզմոկ վղո «ուք :մրոտիլքիսղեօ Խատցտոխ մղղղաը ղաոկուտվետնեզե -հվրսկ «(վմզդոտս) վմլղրյանտեն դղզ օտի 2վչմո ոն նտոտխոճձմ: մջմում ճվժղոքւկ սնմոր Հաղոավուխոմ ժղսմս «մզղմվկտտխ վովողդիո 1զջնդտո «մմղարնովչ վմղզդցոիտոտ մյ ըրոսղնոդջղոստ ցս

-նոժ

ոմաձ փոովիմո ղիսնետմաղմոկ հլճամոջ 'մզղկտոտոող

օնդտոտղոմ կվեղշ ունրաքքիսկողոնդ վլովն Ըն լ տր) լտոոտնվյուղ ողսզվ, վտովիմո ց հլիճկուտվե լրսմոնող -կղափ ղաոկաոտվեոնվն

ցվլուժղբմո

ղ ածս

(ըւսմսիողց վմզցրածսմսցրեսկ դտկուցմսեուցնղտո ողումս մտողիմո)

ՂՆՈՎՏՈՂՎՍՓ ԴՈղՂՈՏՎԵՈՆՑԵ

«"յոսհմոկորոչջ մաղոչ կովղիաղ ղրյմմզ 'օզր -նղմ վմզղովնկոագ վտովիմտ մզն մոտաձճոստ Հ յոսնոռվ լրոսմզղղում: մզմմուտ դոիլիս րտոխ մքո ղակահսր վժոսդ| ոմղ րոսղկղմրոչ վՀ ճոմ (ղվղոկոէկամուվխոոոն ոողչ ղդոկոցնդոոոողուլյ Հ կվոսը ովոողջղաոսոտ ղմս 1 ղավնկղուգ վաովիմո ղ բբոձղեմզղ մորտ» ղորճոմսո| վժղարնոահեսմվո վոմիսն ողվնղոչ վժվղցմիուջչ մլ տնզքոմջղո դրանտեն դոքիսրտոխ -սք կով մղահքրսրտախ տմղ մյ րրսիմսխոումմ կաճոճվի վմղստմ նո նվիունղտ վեմիսնսք «Մղաիցիսվդորոկղմ ղոկոջնեցտ ոստ ղոաիքիաւխոչ -ոտղոմ ոմղ ղ մղաքիսկտոչողջղատստ վրեռմվտտիո րոստքոչուոմտ ղվլ նո «եմոխ վեմղ վորոսկ-ղնգմզի "Վ 'ի սովն մմզստմ նսսուտմո

մրեոմզտուլյ չլղանումմո

դղոկանմիանսքմրեոմցտտխոց րաղորղյ

դակոցա վճոս չղվ) դղոսաիքիստքոչատմո -ոստ րզն վմվղչվրիիոն վյխողմ ղոկողզմքոչ ղտկոնմիսեսք վրետմղոտտխո ղակուտովճովւ մմղղրեվղսմոողտ վմզղմջոտիջմոն ղվիոմուռոկոովց նո ա ձնսմրոտ նո վմպղղոանքիսղչմօ վծժոսով«մմոճտոխոասոմ վմզոոիլլ մոմ «(«Ժմզղմտվողն ղզ րրստեջ մս (ղվմզղղախոտնմոր ղո 1զքտոախ Հռնուռոկ ա ողողո նղտոիս ող ղվիո վիսո ղվլոսոոդը»)վոսմղւոիս ղ փոսմղզղղաոմվիտտխ ը րոնտով») բյսմղսոմ վմղող վիսկմար «(ճոսնեմս մմս դվհս մփաղոչնղմ ղո դող տակ -5մօ յակոիսկտով 'ո3 բոսիմողումն ճվղջոցջս ղտոկաջնցտոտղոմճվղաէլիստտետ ղակաոցնդտոտղոմղոկոմ

սս

ա

անգամ ճը լուրացնում է գեղեցկության օրենքներով: Օ0»-Պատրաստելով օգտապաշտական առարկաներ (սեղան, չաճ, ն այլն), մարդը ճոդ է տանում թե՛ օգտի Ճարմարության, թե՛ գեղեցկության մասին:Արվեստը դեղեցկության մենաշնորչ չունի: Գեղեցկության օրենքներով է ոտեղծվում այն ամենը, ինչն արտադրում է մարդը: եվ նրան անչրաժեշտ է գեղեցկի զգացումը: Ա. ն. կոռնեյչուկի պիեսներից մեկի ճերոսը՝ վիրաբույժ Պլատոն կրեչետը,սիրում է ջութակ նվադել։ եվ դա կերպարը «ջերմացնող» մանրամասն չէ: Վիրաբուլժի դաստակը պետք է նույնպես ուժեղ, Ճարոլիկ, վարժ, նույնպես զգայուն, երաժշտական լինի, ինչոլես չջութակաճարինը։ Վիրաբույժի երաժշտական դաստակը պատկերմանրամասն է, որն օգնում է Հասկանալ ճերոսի էությունն այն գործի ճետ կապված, որով նա զբաղված է: կ. Մ. կարծիքով, այն «նյութը», որից ձնավորվում է Տիմիրլազնի մեժ զիտնականը, բանաստեղծի ստեղծադգործություննէ, փիլիսուիայի դիալեկտիկան, Հետազոտողիարվեստը: նշելով արվեստի մեծ նշանակությունը Հոդնոր կյանքի Համար, Հենց նան գիտական ստեղծագորմ. էլնշտեյնն ասել է. «Անձամբ ինձ ծության բուն պրոցեսիՀամար, բարձրագույն երջանկության զղզացումեն տալիս արվեստի ստեղծագործությունները: ես նրանցից քաղում եմ այնպիսի ճոգնոր երանություն, ինչպես ոչ մի այլ բնագավառից... Եթե դուք ինձ ճարցնեք, թե ով է իմ մեջ այժմ ամենամեծ 4ճնտաքրքրությունառաջացնում, ապա հս կպաինձ ավելիշառ է տալիս քան ստասխանեմ՝ Դոստոնակին... Դուտոնսկին ուղածղ գիւոական մտածողը, ավելի շատ, քան Գաուոր»ի կաՄարդու մեջ արթնացնել այն ստեղծողին, որը ցանկանում է է ստեղծել զեղեցկության օրենքներով, արվեոտի այդ ֆունկցիան փող «պետք է աճի Հասարակության զարզացման ճեյու Գալիքի մարդը Ճարկաղրված չի լինի աշխատել ոչ ուղղակի տնտնսականյ, ոչ արտաստնտեչ ական խթաններով. միակ խթանը կլինի զարգացած տոեղծադործական նախասկիզբը:հոկ այդ էլ ձնավորում է արվեստր: զուտ

ու

ու

ԳԵԴՈՆԻՍՏԱԿԱՆ

ՖՈՒՆԿՑԻԱՆ

Մծջբերումն րատ.

ՕԲԵՕԸԱՆՇՂԵՒՕՇԼ

հ0տ0թշճոտ տ

օծուն

ու

Արվեստի գեդոնիստական ֆունկցիան գեղարվեստական երկում աղբյուրները: Դրանք էլ այն ունի իր կեցության մի քանի սլլաններն Ճաճույքի գրավականն են, որ մարդն զդում է արվեստի բարձր նմուշների ընկալման ժամանակ: բազմազան կենսական նախ՝ դա արվեստագետի կողմից բարդ է: նյութին ազատ տիրապետելն Արվեստըմիշտ աղատության ոլորտ է, ու

ու

աշխարճի բոլոր Ճարստություններին վարպեւոորես տիրապեւտելուոլոլոո, կ աղատությունը, վարպետությունը ճաճույք են պատճառում ճիացմունք առաջացնելով աշխարճի ստեղծագորժականյուրացման ճրաշրի առջե:

Երկրորդ՝

արվեստագետիկողմից յուրացվող բոլոր երնույթների է մարդկության Հետ՝դրանց ռլարտաղիր դեղագիճարաբերակցությունն տականարժեքներիբացաճայտումը: դա

երրորդ՝ դա ձնի ն բովանդակության ներդաշնակություննէ, գեղարվեստական ձնի պարտադիր կատարելագործումն նրա ճամապատասխանությունը բովանդակությանը: ու

աշխարչն է, ղեղարդա կարգավորված Ջորրորդ՝ գեղարվեստական

վեստական ոհալությունը,

րով:

որը

կառուցված է գեղեցկության օրենքնե-

`

Հինդերորղ՝ դա ստեղծաղործության, ոդեշնչման մեծ սպոռթկումներին շփվլելու ուրախությունն է, որը թույլ է տալիս մեզ ճաշակելու ՀանՃարին իմաստակցելն ճամակրանքը, կարեկցանքը: ու

Վեցերորդ՝ դա գեղագիտական ստեղծագործության խաղային սւեկան է: Սխալ չի կարելի չնկաէ արվեստր ճանգեցնել խաղի: Սակայն տել, որ այն մոդելավորում է մարդու զործունեությունը իսաղայինյ,չշաաս-

ազատ հս դրսհորմ

դիսսանալով արվեստում աղզատության

Արվեստըմարդկանց գեղագիտականՀաճույք է պատճառում, նրանց մասնակիցդարձնելով արվեստագետի ստեղծագործությանը: Դեռնս Հին Դշօքու Օօ

վականություններից: Դա լուրատեսակ ճաճույք է՝ չճողեկան Ճաճույք, զարդարում է արվեստի բոլոր ֆունկցիաները: որն ուղեկցում

ճագրգոված անշաճախնդիրձնով: հսկ մարդու

:

(արվեսոր որպեսճաճույք)

Ճույները նշել են արվեստի պատճառած Ճաճույքի առանձնաձճատուկ,ոչ մի բանիչնմանվող բնույթը, ն այն տարբերում էին մարմնական բա-

Ճ.

ղել ՃործնօքրԹոմե. 1922, էջ 162:

ոտքոտած Խաթճ.

Ը

Յնուորճնւլ034

ան

սլես գեղարվեստականՃաճույք է պատճառում:

ուռեղծադործությունն Գեղարվեստական

ուժերի խաղը Ճանմի ոլլանը, նույն-

արժեքավոր է 4ենց նրանով, որ այն մարդկանց ճամար բացում է կյանքի ճշմարտությունը ն նրանց պատճառում գեղեցկության ըմբոնման մեծագույն ուրախություն

պիսոնականըաշխարճի Ճճեւտ Արվեսոտագետն

կապի տարբեր դործնական որոշիչներ Արվեստ ստեղծողն իրականությանը մոտենում է իր Ճասարակական նպատակով մղված, որը պայմանավորում է նրա ու

ԱՐՎԵՍՏԻ

ԱՌԱՐԿԱՅԻ

ՄԻԱՍՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

ՈՒ ՆՊԱՏԱԿԻ

ունեն:

Սկզբունքորեն անճնար է դտնել ինչ-որ Հատուկ ոլորտ, կենսական են արվեստի բացառիկ Ֆրնեույքներիճատուկ շրջանակ, որոնք կաղմում ճետաքրքրությունը: Ո՛չ բնության, ո՛չ Հասարակության մեջ, ո՛չ մարդու Ճողնեոր կյանքում չկան այնպիսի երնույթներ, որոնք անմատչելի լինեին նրան: երբ պուշկինյան Մարգարեի մեջ արվեստին կամ չՀետաջքրքրեին արքնացավ գեղարվեստական զգացումը, նրան Հասկանալի դարձավ թե՛ երկնքի, թե՛ ձովի, թե՛ երկրի իմաստը:

Աեսացի նրկնի սառանումն մե ու դող, Հրեշտակների թռիչքն երկնջում, Ծովի ճատակին ղեռունների լող,

Ողկույզի

աճումն

ն

մոխ Ճճովիտներում

Սխալ կլիներ իրականության մեջ ընքանալ ինչ-որ անձեռնմխելի այնպիսի տեղամասերի առանձնացման ճանապարճով, որոնք արվեստի առարկա: Ամբողջ աշխարճը ոչ միայն գիտական,այլն գեղարվեստական լուրացման օբյեկտ է: Այստեղ էլ չի կարելի չընդգժել պլրակժամանակ Աշխարճի երնույքների յուրացման սոիկայի կարնոր դերը «ետ, ինչ բանի այն Ճարկաձենը պրակտիկան է որոշում նրանց կապն Վ. Ի. վոր է մարդուն: Վերճիշենք այն օրինակը» որ բնրում էր ղեռնս ձնի ե՛ լսմելու գործիք է, ե՛ որոշակի երկրաչասիական Լենինը: Բաժակը է, պաշտպանումարմին, ե՛ թիթեռնիկի ղետեղարան,ե՛, եքն Ճարկավոր յ

դառնային

սաճմ թյան դործիք ն այլ Բաժակը լրիվ սարակականամբողջ պրակտիկան,բայց

է այղ

նրան

անման

ամեն

մեջ սլետք է մոնի անգամ մարդը

ճա-

մոտննում

եթե ելնելով դործնական որոշակի պաճանջմունքից: առարկային, է տանջում է ծարավը,նա բաժակնօգտադործումորսլես(մելու

խնդիրը: որի մեջ գործիք, եթե ճարկավոր է բացատրել երկրաչասիական կարելի է դիտել այդ բաժակը առկա է մխոցային ձնի մարփինչ աւլա առարկան տեսակետիդ: իմացության պրոցեսում պրակտիկանկարծես վարվել: բմաճաճորեն կարելի Լ տալիս Հարկավոր կողմը: Ջի շուռ ձուլել: Բայց Ճարմարվելով առարկայի օբյեկտիվ բաժակում պողպատ կոնկրետ Հատկությունների «ճետ, կարելի է յուրացնել այն գործնական Հետ, է եվ նթե բանն այսքան բարդ բաժակի ճամաձայնց ավաճանջների բաղզմանշաաշխարճը է՛չ ավելի բազմազան ասպա մեղ շրջապատող

ասենք,

սոնսանկյունը, աշխարճի վերաբերյալ նրա առանձնաձճասուկ, գեղարվեսստականճայացքըո

հսկ ինչալիսի՞նէ արվեստագետինշրջապատող աշխարճի Հետ միացնող այդ գործնական որոշիչր։ Ինչպիսի՞ն է պրակտոիկան՝ արվեստի նպատակը: Արվեստը գոյություն ունի Ճճանուն մարդկանց, նրա բարձրագույն մոլատակը հումանիզմնէ, անհատիեոջանկություննու լիաոժեքկյանքը: Քայց դա, այաղպեսասած, արվեստի չտարբերակված նպատակն է: հսկ եթե այն ղխիտենքվերլուծականորեն, ապա արվեստը ներկայանում է փը ամբողջ բազմաֆունկցիոնալությամբ. այն ներառում է իմացությունը, դաստիարակությունը, ասպադայի կոաճումը, ինչպես նան դերիմաստա-չ յին (բառերի,ղույների, ճնչյունների, ձների մոգությունը),երբեւն էլ դեղագզիոական-ճիպնուտայինաղդեցությունը մարդկանց վրա. այն ունի ղեդոնիատական այլ նշանույնողնս նակություն: Այդ ամենի մեջ էլ պարունակվում է Հասարակական սպրակստիկան,որը որոշում է արվեստի բազմակողմանի նպատակը: Արվեստիբաղզմաֆունկցիոնալությունը շատ բան է պարզաբանում նրա էության մեջ: Բայց դեղարվնուռական ստեղծաղզործությանէությունն եմբոնելու ճամար ճարկավոր է դանել ինչ-որ միասնական, նրա բոլոր բազմազան ֆունկցիաները միավորող գլխավոո Վերադաոնպատակը: նանք բաժակի օրինակին։ Այն կարող է ծառայել գործնական տարբեր Համար, սակայն այն, Հանուն ինչի ստեղծվել է, միարժեք է' նա փոմելու դործիք: Արվեստի պրակտիկան բազմակողմ է, բայց ունի նրա ն Քասձական մի նալատակ՝անձիսռցիալիզացիան ինքնաոժեքի

ինֆորմատիվ-Հաղորդակցական, ու

Քնդիրների

տատումը:

Արվեստիլուրաճատուկ միասնական ֆունկցիայի որոնումը կատար«ում է արդեն վաղուց:մյսղես, սովետական ճոգեբան |. Ս. Վիդուռսկին ընդզծում էր, որ արվեստն անձր դարձնում է իրոք մարդկային ն իրոք Ճասարակական, սոցիալական կյանքի շրջանակը ներքաշելով մեր էունման քյան ամննպանձնական կողմերը: դիրք է բոնում բուլղարացի Ա. դիոնական նատնը, որն արվեստի լուրատնեսակֆունկցիան տնսնում

ու

նակ ք ---ՅՆՎԵ

Մ:

.

Գուցկին, Երկեր Հինգ Հատորով,

1,

ծր-, 1954, էջ

305:

ՏՔ՛ս

ԹԵՐՕՈՇԿաՆԼ

Ը. 1Շաա0օԻ:Յ

1280քԿՇՇԼ82,

Դեղագիտություն

ՈՂ., 1964:

Արվեստի ներգործությունն ընդճանուր ոչինչ չունի դիդակտիկ բաբոլախոսության ճետ: Այդ պատճառով էլ սնանկ է իդեալական Ճերոսի' կոնցեպցիան, որը կոչված է իբը ճասարակության ճամար ակնառու օրինակ ծառայելու: Ո՛չ, արվեստն անձի վրա ներդործում է դեղագիտական այն իդեալի միջոցով, որը դրոնորվում է թե՛ դրական, թե՛ բացասական

կերպարներում:

ԲառավխոխելոմԱ. Ս. Պուշկինին, կարելի է ասել, որ արվեստը «կրճատում է մեր արագընթաց կլանբի փորձերը». այն թույլ է տալիս

վերապրել շատ օտար կյանքեր որպես իրենը ն ճարստանալ ուրիշ մարդկանց փորձով, յուրացնել այն, դարձնել այն իր կյանքի փաստը, իր կենԴա է ամբողջական անձի վրա արվեստի ներդորսագրության տարըը: ծության աղբյուրը Արվեստի կողմից ճաղորդվող աշխարճի նկատմամբ ճարաբերուքյան փորձը լրացնում ընդլայնում է անձի ռեալ կենսսոիորձը: Այղ լրացումը ոչ միայն ոնալ փորձի քանակական բազմապատկման բնույթ ունի, այլն տիրապետում է մի շարք որակական կարնորազույն առանձնաճատկությունների։Արվեստըլայնացնում է որոշակի պատմական դաանձի փորձի պատմականորեն սաճմանավփակշրրապրող ջանակները ն նրան Ճճաղորդումմարդկության պատմականորեն բազմաղան վորձր. անձին ղինում է դեղարվեստականորենկազմակերպված, Ճավանության արժանացած, ընդճանրացված, իմաստավորված փորձով. տալիս է արվեստագետիկողմից գնաճատված փորձը ն թույլատրում է մարդուն մշակելու սեփականդիրքավորումներ ն արժեքային ռեակցիաներ տիպաբանականկենսական չանդամանքների վերաբերյալ տալիս է Համակենտրոնացված, կոնդենսացված վորձ: Այսպես, այսօրվա կյանջի պրոբլեմների վերաբերյալ երկմասանոց ֆիլմը մի տեսակ բնաճյութ է, որը լուծվելով ոռնալ փորձում, նրան տալիս է է՛լ ավելի ժեր առօրյա մեծ սոցիալական ճագեցվածություն: Արվեստիճամամարդկային, պատկ աղզդայնորենորոշակի, դասակարդայնորեն կողմնորոշչվաժ ներգործությունն ուղղված է ամբողջական սոցիալիզացմանը: անձի ու

րաշրջանում

մականորեն

ՖՈՒՆԵՑԻԱՆ

ՆԵՐՇՆԶՈՂ

(արվեստի ներգործությունը ենթագիտակցության վրա) ու

ու

ու

Հորդում առաջ բերել երգերով: էին իրենց եջ առնականության է այն մասին, որ երբ երկապատմում Հին Ճունական ավանդությունը սպարտացիներըդիմեցին ուժասպառ ու դժվարին պատերազմից րատն զինվորներիփոխաճամար օղնությանը, նրանք ծաղրելու սրենացիների պարվբեն ուղարկեցին կաղ ու տկար երաժիշտ Տիրոտելին:Սակայն վեց, որ Հենց դա էլ ամենագործոն օգնությունն էր. Տիրտեյն իր երգերով ստում

մարտական ոդին, սպարտացիների բարձրացրեց

ե

նրանք

Ճաղթեցին

թշնամիներին:

արվեստում, որը նըշՀնդկաստանի Ներշնչումը մեծ դեր է խաղում վում է 4նեղիկՀետազոտողների կողմից: Նրանցից ոմանք), մասնավորաչի աես նկ. կ. Պանդին, գտնում են, որ ստեղժագործություննարվեստին պատկանելու, եթե նրանում չի իշխելու ներշնչումը: աստվածային տաճարային Քարտարապետությունն եվրոական ԱրվեսՀանդիսականներին: ներշնչում էր դող ուժերի Հանդեպ սրբազան է այն քայլերդերում, դրանորվում կերպով տի ներշնչող դերը պարզորոշ սերմանելմարաքկների քայլող զորա որոնք կոչված են առուլղություն

Հմայությունսոռեղժագործություններում՝ ալուներում: հսկ ֆոլկլորային գեղարն այլն, ներշնչումը առաջատար ողբերում նծրում, նզովքներում, ֆունկցիա է' Վեստասոցիալական Ժողովրդի կլանքի պատժական ժամերին դելարվեստականստեղծագործությունների ներշնչող նախասկիզբը ձեռք է բերումառւսնձնաչմեծ պատերազմիամեՀատուկ կարնոր ղեր: Այդպես էր Հայրենական զալարված ժամանակաշրջանում:Դ. Դ. Շոստակովիչի Յոթերորդ սիմֆոՍ. Կուսնիցնիայի արտասաճմանյանառաչին կատարողներիցՄեկը՝ ժամանակներիցի վեր դեոնա չի եղել ժի կին, նկատել է. «Բեթչովենի մասվլոմպողիտոր, որը կարողանար ներշնչման այդպիսի ուժով խոսել սաների

ճեւո»:

չձայրենական մեծ պատերազմի պոեզիայում բանաստեղծակա խոսքի ներդործունության ձղտումը կյանքի է կոչում Հնադարյան ույն ն չվիսի ձներ, ինչպիսիք են նզովքները, անեծքները, պատվիրանները դովերՃանրաճ ույտ երգերից մեկը, որը պատերաղմի այլն:Հայրենական ամար բնորոշ է Հմայությունների կառուցված է քաջությունը, ում լսողին, նրան Հմայել է ճամողել, կրկնվող ասացվածիվրա, որը կոչված -

քիչ ճետաղզուված ֆունկցիան՝մ.ոքերի որոշակի ղգացմունքների կառուցվածքի ներշնչումը, գեղարվեստական ատեղծաղործությանյուրատեսակ, գրեթե ճիսնուտային ներդործությունն

Արվեստի կարնոր

կարծես Ճճմաձաճախ ստեղծադործությունը սուգդնստիան, յում է: Արվեստի ճոդեկան այդպիսի ներգործությունը՝ ա րվեստում ֆոլկլորում: է նախնադարյան Հատկապես նկատելի Ավատրալիականցեղերն, օրինակ, գիշերը ճակատամարտիը առաջ ձրզ-

Հ մարդկային ճոզու վրա:

`

Վ95

89151

661114

28) 1-0լ

զ

՛ոօ5

Հ01

47 մեզա դրող

4902 լ

չ

6օհօտից

`

լ

ողչ 3 րաոսո| շ-ախսովնոմ նղտոնտ 'Ո չղվռ ղվկոիստորյով, վմյոզդվ, վմվոզտ ջո իղտիոչղճսո մվ ւորնու| ճամզկղմջոիչաե յոռւտմոր -որ յոսմե ձճզրդոմքիսջնցառտադում «մյունոլ| ովրոկզմույ» դոդվվջ 'լ դոդ -վմօ Դողվ չնդտոտ 7 Հվ ղղում2րոչյ'ղվմղղմկմղ ղվմղղմանոժ ղվմ «ըւողե մմզղյոսրվն (տզչ վմզղիտիողըմմղդնխամե«մմզղեոմզ «մմզղժվո -պտ մմզաոիս «(մմզդղոմվիտոր ) վազգետկողղզ Ժվովուղվ մզղջ ղու -մոնողչ վովողիո ղաղ ղզ յոսղտր ծր վովելսո կաողորութ նիր չոմի վմզղջ ջատիկածրիսջմավիղակոտ տոմ -ոզիմոնցե մսիոտմոն վեմիանսք ղվիոմ Փ մ. լոսիղդչ մատորտչ ակս դ ղոհքիատրոճվրնոխոչղդտ (ղսջմանեմզղ-ղգցմաիվակտ ղվժղուկ մՉ յոստ :։միորնտնհե տշվջ վնղզեղկո -եմջ ղավեցսո վրետմղտոխ ղզակաղզմիոջ ղորճոհմտն ղաոկոցեղտոտղոմլոսղոճմճակաղաորոք ոլիտ | ջոիխմն մմս ս «ոզ «ղոսքիսմոմսր ղղզմաղակաորտոտխ ջոիմաիատողորիոխ ծսմսղտ 4 րոսնոնզգղ վտմաս վմզդղաիքիսմախոմո չոովո| կողորոքովրը ճլոմ ղջ ումղղ փուվելոո դոճսծղո ով, :3 ղր վժոսո|ղոկոկորջ մղսքքիսց զը (մժվջմոկ ղտ նզղտիոջ յոսճրսմե մվ ջոնդղու յողտ վմղղ: վոովեղսխո -հասղտուսվտատվտողվղոկտմե ղվռճեկոքի շջել մեմամղզմկ"բ 'վ

Ջ9ԶԼ5

Ճ0Է0ՔԽ3 34-01 8 ՛հօ3 ՛մցօ9 լ 156261 0108315400 0961 "11 51619156 օաառմցոքլ / 604049 Ֆ61 "1Ր-- ԴՎ Հոույ

չ չ լ

յս

"րոս

ոմղ -տղվֆ ղոիչիսջնցտողոմ 4 յոսինմզկողջ մքոս ծնսմրոտնաշղծմզղ վսոմ «մվոտող» «Մղահջիսկողոծղճնսմրո ղվոտոռրվ դոիջիսջոիխղկմկ ողո դո րձղձմզղ նցտուտղղուչյչմատմ օ«մվոռփոոջ 1 ճղր դոհլիանմոռիոկ իս յոսնստ յսկմզղոոջ Ժոսովոիորչողոմս րտեղոա ջոիխղկմկ

չբղվոտվիղզ լոսոոխո մղզժիս «դմռմոչյ դողումդոթկ դղեմո մմզ «մվոոեր Հովլոծ ղզմ մզդկուրող ճվմզմմոի «ասզչ մմզ «մվոոմոր ձմոլնդտ իտմողոսսր (րսոտխո ղզմ դվմզգձվմամմղզ(մվոոխրը 2 հած մմզ մվոռոր

ն

3) գաջ մմզ մվոռհրը յոստոգ «դվեզն զմղդղմդը ղղմզմ ջվոյով մզ «մվոտեր մմվոոխո տաք դյուր ՛րտեկ ող ղ ջդվ մվոոհոր

չշմվղոխո ղոմղ 10 րտեդո ղոմղիսղ «ղոմդ ոզղողտ մս 19 բոհղո վղոց:

մա դող

տիոչամղոչ «ջղվ մվոոխղ» վիողորվը կ կող «Սղաիցիոջնցտոտղդոմ -վւմօ 9 ղվովոնէր 'ղվմզղղաքքիաջնեզտոողդում ղակոմուղմ վղոծճմծակատղոր

խզնդոջ վմզդտովոֆ 7 ջոինդուխուլմզդ. մրաքիամկտտ սքոչոր ուսը վիսղարվը ««մղատ սժ եղժ է կղոք մզ» ւմղալիսշնդտոոտղոմ շաոխնասակլ իսքոս նտ ղիսղ դորձղՀմղզղ ղոկոջնեղտոողույ

-ուք

նտ

«մորոչ

չմղաքցիանուոակ

դաղ

լ ձամաղմմրուսծամաղրնայկ ղոիլիսօմանմզղ նաեդծմզղ վզեսսս մշ շմսնանսջ կողուրոք նանոով մմս վժօզդո վովոնիր

չյոսմզնաչ

վմսիղվե կվճոտ ւց

մտոորվ վոողտկոոչ

սբմդատարոդձը չոն հափ

-ուտռոխղղաիկքիսցմանեմզղ նաձմզղ վոողիմոտմյ 1զմսկ «ղաորզքոստ մս ղզի -կո նո ղրսղ մլ վղոժ ճզինոտո կոճվր պզճաղը ՛լոաղոմղ տո մղաքիսցմանոցնղւթո տոտ «լոսմողզճոսղվկ տիա ւտուոմտ նզֆմավփխ նո մմզ կով չյոսղոոմե վիոկմախոռոդրվեմոմի' միսդորվը 'կ մժտովր վոմո ղվլ րոսմկ րակ (նղողտկ նղզմվ ղատ ղվլ յոսկմոնոս ղզմզդղանցիսթ -նցտոողոամ նիտ ղմզղմոիդվն: մութ: չմժովր ղակոցնզոտոտղոմ մաղմուկ ճղոկնմոր ջտոխղոքոմ մսիողավյվր 2 զատո չուոմո ղկողվեզջ

մա ղ

«ասո

ամ չողոմս: մլյ

դ ղակածղակտուչ տովո| ղվո|ն արտողծք1 լոսակ ող ժղամս«մմզղքվոտխո ղմզղոահլիստ -ովոմքն ղտ ղ Դզջոմզի ղաքիսնաջմանմժոսո|ց յոստեֆ ղվզոսուսք 'ղ կվճոջ մմզղյոսճոմցկտատխ ղվիոոնետղվոր վմզմվ ղվյ ջօնցտոտղոմ ցոսկմենղմ ծզի ճղզմվ մմզղժեզղոա ղմզղժղոնմտաոիոկ մոսմովեցոկ) ո

ս

ոլրոճսո| վմ մղվիո զվճոչ: էրոաղզոոի | գկոնդե 8վճուց:

«ոչ

ոլջդմ շան մվճյկմծ իսրուսոոխը աժ

ողոմս խԽզնղոչ ղոիխիչորմղոչմորոչմո

ճվվի վկոմկ ողխճղվ զ «մմզղեսոտխու ողոկոոծ դզծ

ղ

վջշեոմմոխի "ուրմաղ 1աղեմզղ ղաիցիսկաոֆմորոչ

րական բանաստեղծական ազատությունից, բանաստեղծական ոճաձնիտ կա նան այն ինդճանուր ոդին, որը դրանորվում է Մ. հսակովակուօրճնանքի բառերում («Փատդգամ ), մ. Սուրկովի պատվիրաններում որդուս» նա ութտհը անխնա ն ութտերում առվի ալվխին կատաղաչ («Անտառային բար պատժել այն մարդասպաններին, որ ձգտում էն ղեպի արնելք» ): բառապաշարը, խոսքի օրճնությունների այդ ամբողջ Ուխտերի այղ ծիսակատարայինղարձվածքների անախրոնիղմները ֆաշիստական ղավթիչենըի դեմ պատերազմիժողովրդական, ճայրհնականբնույթի ժ ոճական արտաճայտությունն ռացի Ր / էին: / ու

ու

`

:

տա-

Բնքանում է պատերազմը ժողովրդական, Պատերազմըսրբազան:

վ, ի,

երգի ալդ կեբեդն-նԿումաչի

պարզ,

բառերըՃիշւո

սրտառուչ

էին արտաճայտում պատերազմիառանձնաճատկությունըն նրա բանասչ տեղծական ընկալման էությունը: ժողովրղի անցյալից «ճարություն առած այդ բառերի միջոցով լուսավորվում էլ նիա պատմությունը, իսկ ժողովրդի պատմության զգացումն անճրաժեշտ էր «այրենիքի ճանդեպ սիրո ղդացմունքի խորացման «ամար: ներշնչումն արվեստի ֆունկցիան է, որն առանձնապես մոտիկ է չի ճամընկնում նրա բայց դաստիարակչականին,

ճետ:

Բանաստեղծական

խոսքի մոգական ուժը պատմության տարբեր շրջաններում խաղում է մեծ, երբեմն նույնիսկ առաջատար դեր արվեստի ֆունկցիաների ընդՃանուր Ճամակարդում:

ԳԵՂԱԳԻՏԱԿԱՆ

ՖՈՒՆԿՑԻԱՆ

(արվեստը որպես ստեղծագործական ոգու

ճնավորում) կողմնորոշումների

ն

արժեքային

ճնաղարում դիտակցվել է արվեստի դեղագիտական ֆունկպիայի նշանակությունը: Հնդիկ բանաստեղծ կալիդասան (մոտ Մ դ.) առանձնացնում էր արվեստի չորս կարնորադույն նպատակներ. Ճարուցել որոնք քաղՃիացմունքը. տտեղժել այնպիսի ապլառոկերներ, աստվածների են մարդու կյանքից: բարձր բավականուված աշխարճից շրջապատող թյուններ պատճառել դեղագիտական զգացումների (հասների) կոմիզմի, սիրո, կարեկցանքի, երկյուղի, սարսավիի ն այլնի օգնությամբ. ծաԴեռնս

ու

ՄԱՇ6Շոշտ-Ի ԱՅՂ 8.

ողջ ռայել «ամընդճանուր Ճճաճույքի, ուրախության, երջանկության ժաղեղեցկի աղբյուր: այղ արտաճայտությունը, կալիդասայի Մեջբերելով մանակակից Հնդիկ դիտնական Վ. Բաճադուրընշում է, որ «արվեստի ճիմնական նպատակը նիա ազնվացնող աղդեցությունն է մարղու Ճոդնեոր ն մ "Քր ե է" հ: | ազնեվացնելու նվաղնե Համ կյանքի 2 ոլո Համար արվեստը վրա աա/117271 Է եղե նիջ»1 է դեղեցիկ լինի» լիաք ֆունկցիան արվեստի ոչ մի բանով չիոխարինվող Գեղագիտական առանձնաձճատուկընդունակությունն է. 1) ձնավորհլ մժարղու դեղագիտական ճաշակները, ընդունակությունները ն պաճանջմունջները դրանով իսկ նրան արժեքայնորեն կողմնորոշել աշխարճում. 2) արթնացնել անձի ստեղծագործական ոդին,ստեղծագործական նախասկիզբը: մարղու արժեքային գիտակցությունը, արվեստը նրան Ձնավորելով սովորեցնում է կյանքը տեսնել պատկերավորության պրիզմայի միջով: Ամբողջաշխարձը դեղարվեատորեն քաղաքակրթված գիտակցության առջե իր լուրաքանչյուր դրսեորման մեջ կանգնում է որպես դեղագիտոու

։

-

-

ու

ինն

Բուն բնությունըբանաստեղծի նշանակային:

գալիս

տ

«0180թ.

ՔՆ, 1960,

շ.

141.

հ ն արժեք: ժեր: գեղազիտական :

աչքի առջի ճանդես

Տիեղե նում Տիեզերքը դառնում

է

է ւմ

ն եղբանաստեղ

նե ոշղ ե ե դեղարվեստակա հու եվ շրջապատող կյանքի դե) ստեղծադորժություն: (անավարտ ղագիտական նշանակայնության այդ զգացումն արվեստը ճաղորդում է ճասարակությանը: մարդկանց տալով արժեքային կողմնորոշումներ աշխարտճում: Առաջինճայացքից կարող է թվալ, թե արվեստի գեղագիտական ֆունկցիան ջիչ նշանակալից է: Արվեստը սրում է մեր դեղագիտական ճսշայները: հսկ ի՞նչ կա դրանում կարնոր: նշանակում է, այն օգնում է մեղ սոսկ ավելի լա՞վ կաճավորել բնակարանը ն ընտրել ամենագեղեցիկ վղե՞ստը: Սակայն արվեստի դգեղադիտական ֆունկցիան շատ ավելի լայն նշանակություն ունի: Վ. ի. Լենինը պնդում էր, որ արվեսոր մորդկանց մեջ պետք է արքնացնի արվեստադետներին։ Այստեղ խոսքը բոլորովին էլ ամեն մի մարդու մեջ գեղարվեստական ինքնադործունեության նկատմամբ բուռն ճակում արքնացնելու մասին չէ: Այդ միտքը ռւլետք է կարղալ մարդու դործունհությունից կենդանու գործունեության սկզբունքային տարբերության մասին Կ. Մարքսի ղրույթների կոնտեքստում, մարդու դործունեությունից, որը միշտ «ամապատասխանում է ամեն էլ մարղն աշխարմի առարկայի ներքին չափի: Այդ սպլաւոճառով

ծություն ություն,

Է

Ս. ԼԱշշոտ

որպեսե

ի ե ե ճ ն պատկերասրաչ, զեղարվեատական

Թոհճմասը ՀՄ. Ճո

օէ Ճտաքշշէ

1ոմմոո

Ճշտլհշէօտ.

Ճ1ոմոոՏտ,1956, ք.

17.

Հը յուրացնում է գեղեցկության օրենքներով: Պատրաստելովանդամ օգտապաշտական առարկաներ (ռեղան,ջաճ, ե այլն), ւմսրդը «ոդ զուտ տանում է Հարմժարության, թե՛ գեղեցկության մասին: Արթե՛ օղի վեստը դեղեցկության մենաշնորճ չունի Գեղեցկության օրենքննրով է ատեղծվում այն ամենը, ինչն արտադրում է մարդը: եվ նրան անճրաժեշտ է գեղեցկի զզացումը: Ա. ե. Կռոննյչուկի պիեսներից մեկի ճերոսը՝ վիրաբույժ Պլատոն կրեչետը, սիրում է ջութակ նվաղել: եվ դա կերոլարը «ջերմացնող» մանրամասն չէ: Վիրաբույժիղաստակը սլետք է նույնպես ուժեղ, ճարպիկ, վարժ, նույնպես զգայուն, երաժշտական լինի, ինչկես ջութակաճարինը: մերաբույժի երաժշտական դաստակը պատկերմանրամասն է, որն օգնում է Հասկանալ ճերոսի նությունն այն գործի ճետ կապված, որով նա զբաղված է: կ. Ա. կարծիքով, այն «նյութը», որից ձնավորվում է Տիմիրյազնի մեծ գիտնականը, բանաստեղծի տտեղծադործությունն էչ փֆիլիսուփայի դիալեկտիկան, Հետաղոտողի արվեստր: նշելով արվեստի մեծ նշանակությունը Հոգնոր կյանքի Համար, ճենց նան գիտական ստեղժագործության բուն պրոցեսի ճամար, մ. Իյնշւոեյնն ասել է. «Անձամբ ինձ բարձրագույն երջանկության զգացում են տալիս արվեստի ստեղծադործությունները: ես նրանցից քաղում եմ այնպիսի ճոդնոր երանություն, փնչղպեսոչ մի այլ բնագավառից... եթե դուք ինձ ճարցնեք, թե ով է իմ մեջ այժմ ամննամեծ ճնտաքրքրություն առաջացնում, ապա ես կղաինձ ավելի շատ է տալիս, քան սոասխանեմ՝ Դուստոնակին... Դոստոնակին ուզածդ գիտական մտածողը, ավելի շատ, քան Դաուսը»ո կուՄարդու մեջ արթնացնել այն ստեղծողին, որը ցանկանում է է ատեղժել գեղեցկության օրենքներով, արվեստի այդ ֆունկցիան տող Գալիքի մարդը ճար«պետք է աճի ճասարակության զարգացման4եո: կադրված չի լինի աշխատել ոչ ուղղակի տնտեսական, ոչ արտատնոեաական խթաններով. միակ խթանը կլինի զարգացած ուռեղծադործական նախասկիզբը: հակ այդ էլ ձնավորում է արվեստը: ու

ու

ԳԵԴՈՆԻՍՏԱԿԱՆ

ՖՈՒՆԿՑԻԱՆ

(արվեստը որպես ճաճույք)

Արվեստըմարդկանց գեղագիտականճաճույք է ւլատճառում,նրանց մասնակից դարձնելով արվեստագետի ստեղծագործությանը:Դեռնս Հին

Շ------Հ--»Մեջբերումն րու.

Օ

1Շօքի

ՕՆԼՕՇԱՇՈԵԼՉԸՆՔ

խնօտւ0860 էԼ

մտ /Ճ.

օ6ալ6

ԵՇ Ճղածեթը Յու. Խճքճ. 1922, էջ 162: Կճթրտծ

Ը

Թոաուծրլօ51

նշել Հույները

արվեստի պատճառած ճաճույքի առանձնաճատուկ, ոչ մի բանի չնմանվող բնույքը, ն այն տարբերում էին մարմնական բաեն

վականություններից: Դա լուրատեսակ ճաճույք է՝ ճոդեկան Ճաճույքչ զարդարում է արվեստի բոլոր ֆունկցիաները: որն ուղեկցում ու

Արվեստիգեդոնիստական

ֆունկցիան գեղարվեստական երկում աղբյուրները: Դրանք էլ այն ունի իր կեցության մի քանի պլաններն ճաճույքի դրավականն են, որ մարդն ղդում է արվեստի բարձր նմուշների ընկալման ժամանակ: ու

նախ՝ նյութին

դա

ազատ

բազմազան կենսական արվեստագետի կողմից բարդ էչ տիրապետելն է։ Արվեստըմիշտ ազատության ոլոր ու

աշխարճի բոլոր ճարստություններին վարպետորեն սիրառլնտելու ոլորսոչ ազատությունը, վարպետությունը ճաճույք են պատճառում ճիացմունք առաջացնելով աշխարճի ստեղծագործական յուրացման ճրաշքի առջեւ ն

երկրորդ՝ դա արվեստագետի կողմից յուրացվող բոլոր երնույթների պարտաղիր Ճարաբերակցությունն է մարդկության ճետ՝ դրանց գեղագիչական արժեքների բազաճայտումը:

երրորդ

ձնի ն բովանդակության ներդաշնակությունն էչ գեղարվեստական ձնի պարտադիր կատարելագործումն նրա ճամապատաս-չդա

ու

խանությունը բովանդակությանը:

դա կարգավորված գեղարվեստականաշխարճն է, գեղարՉորրորդ՝ վեստական ոնալությունը, որը կառուցված է գեղեցկության օրենքնե-

րով: '

ստեղծագործության,

ոգեշնչման մեծ սոռթկումնեՀինգերորդ՝ դա է է, տալիս մեզ ճաշակելու Հանրին շփվելու ուրախությունն որը քույլ ճամակրանքը, կարեկցանքը: ճարին իմաստակցելն ու

դա Վեղերորդ՝

դեղագիտական ստեղծագործության խաղային ւլեկան է: Սխալէ արվեստը ճչանդգեցնել խաղի: Սակայնչի կարելի չնկատել, որ այն մոդելավորում է մարդու գործունեությունը խաղային, չշաաս-

ճագրդոված անշաճախնդիր ձնով։ հակմարդու ազատ ուժերի խաղը ճանդիսանալով արվեստում ազատությանղրսնորման նս մի պլանը, նույնւլես գեղարվեստականՃաճույք է պատճառում:

Գեղարվեստական ստեղծագործությունն արժեքավոր է ճենց նրանով։ որ այն մարդկանըքճամար բացում է կյանքի ճշմարտությունը ե

նրանց պատճառում գեղեցկության ըմբռնման մեծաղույն

ուրախությոմո

"14

Շ61ՉՀոմօ8Լ

ԽԵԱՇԸՕոՅԼ1

տաքմստվծոնգ, Տլ :508

"Թ 1Ի ՍոոյմԱ0Վ8 ո,զ5

43 'թջ61 "մգ '1

"5

հոմստոչ եղվջ մզհմգ "զվկեսն 1

լ

"Ու

ոդ ՐՅկոդ ոո

նՆաւտոոխոոծմը եզր վզի 11 Հմոովծո ղոհուրնում -ոշղորեոմ վմզղձղոչոյո նմում ղաժոտ ղղամ զրից իզ էղ ոֆուրոչ դող» վկիոքոմ յ լ վիլմուկ "ողջ վմզղղաքիակտոտ ղք ղնա ւոզմկոսկղոկուղջմահ տախնսխ լոսկաքոմ փոոկմոստ իխանիմուրմոչ ճով մղիսջ վլզմոկ վ չմրնսկ մսխոկմուտովլրոտ զ Դզիմոի յոսողնսմխ ղոքքիսճուրը :ճվտղկաոողտ ղոկվոկոմխռ դատկմոսո ոզջցմոկ տխ դվրմոր վզջ ղվիանսոիր 1 ոկսո մո 1զավն լ վզմակ դկոքոմ 1զմտոոճումլ մախոկմուչ գյ "Ժվշմսե Տր վմս «մմվեղո| ղակափանոմկմզ ղկոքումող «միտմոց 3 րոաճղոտ ղոմղ ողխոմա1 յոսցմսնուռհօ յամզրո| իսնյղլը "դվիակմոստ նմո) Ա. «Քվմոարձդովուխվկոմամս դակոաղշման Տոմ ղակվտկամո ծնսմրո դոկակամուռ րոադզտար մեմոր րաեղո ղղրո դոց ղ Ժվջշման մկոքոց Մո Փոզվո ծգր ղաորղորչաո իվ -ոջ վղտր վեվղոզվը ղ ղվրմոր «ղոտմոնզտզե Հաղոխտնուխ "1 մսխակմուչ զո" 'Ժգվղզք ս

յոսղոցտ ղովնկոոսֆ կաոզտուհաիվթոզիմու դմս մղտող "դ Պոկողավն վճոմանիսմ յոսդսմ լ ժմվն ղարղ ։.լմժզրնսկ դողկուղջղուադգյո դոլ ոյ վժղոկ ղուկոնովնճսո «ղոկաոկամոոոտ մր իխսկզմոժմզղմկողոաձճմմ ժոմվ ղ ղվիոկնմոր ժսմվ 1 յոսղջմոն մջղո ղզառզիմտմս մզ լյոսջենդմ ղվկուսեվի «ր '1 ղոմզեսչ ղոկոտղիսո «ոզխոոր :Մսնաի ղզնմո լ յոսթ «Մաոտուկ մրոսդամսփովնկդաֆ դոկաղոտվր կրատոչուխոք վտոզիմը

:մրւստոտ

վզցտ լատոխդ վր դոկար -ոռց վչղթսադյյվ տսց Ղ դավճանվեովծսո 1 րնսկորնեոմ ղակվտկումո փոողիմը «ժվջմսն սամզրոի վոս տղ նլոմ ղակոո (մորոտ վմզղմվնղո) 7 ժզքմովը 7 |զիջնզտո վեղվ դաղտչ ղո 1զքոստոջ յ նսմտկ ղր չղվկողվմօ վկոքոմ ժղոդ մզմմուտ ղատկաողջմսե -առնամզի :մկատախցսսիովե նամսիավր մմզդոավնկոսգ ղդահորնհում մոսմ ամղ ղտկողոռտվր մս-1ղվ 1զղտն յ մսիայկմոչ մորոչ «ալզղամրմ մսզ ղոքլիսջմսեաջնզտո ղաոկոտոգիմոնգի հույ ձճզթղալիս) ոմդ դորա ոսղումունմոխ 9 ղամ տաք մղոսքքիսմաղսվնկղագորետմփոոզիմը մկուտտխողվղորնսկուրնոմ վոոզիմո | րոսծամսմմս ղաոկվո ) յոսիկողամոխ |լ ձզր վղզրու նը «ղոէլիսկոդ -կոմո դղաոկակոմոաոո ղովլատտովղսնգե -ատշղՄո ղտկոնկանմսնոչ-իվառրմագղվ ոզողիաղ դվտուսղխովչ-ղոկուվեան զի վղս ղո ամի նղակնմոր մղաքիսնզնետ՝ 1 ղրդմմզ ((մդոանջիմեսր վմզդջ ՛վմզղղաղչ ՛վմզղիսե վմզսում)ղվր վլուհուխտ -ուտոտրվմղզե զող ողոմղվ մյոսչոսկ մղաիքիսկամովոոոն ձնսմրտ մվ Մղաքքրսնուրվ 1 լոսստմզղ ղո :մրոքէլիսմողավնկղաֆգուրնոմ ախո 1 յոսղոքակմզղ մաոզիմո ղզմողակացայմզի ժղղզտվնդո զր կով :4 զկտտտող ջոիխկամզմմուու վտողիմո «շտոու ովխուղ ոն նուր ա

։մյցաքկչզբստվ դիսծոմջմոմ

ոս

Մկուտուհդ ցրսքմսկցուսզ վտոցդտՎ դրեվվարոաց դադտչ վղա տաիսմիսե մտողիմը՝

ամղ Քղոկնմուր

մկոտոխդ

1 ղչվովեուղվ վոողիմտ ղատկվոկոմտո մՀճվմամս ղակողցման նո նսղ -ճովր տզչ վչմոողմո նստոխոաձմք ղվոզեուռոզիմու 1 ղ վովուղվ կու /մժճոմոչ ղոկոտ -ոցիմոնզե գրստաոջչաղջղոստամղ ոլմզմոմգի վչմուովնո «մղշոսքկդուովզ թ տմղ 3 լյրսմսիտղորմոխ մմս (ջտինը իսկուոտհող ղոկակամտուտչ մվ 1 մղաքլիսդոկամվ դնաջեզտոտոզիմը :զզգա մզդեվեամսդոկող րոողցտար ցս Հքման մզմմուտ վոտկ տղչ վչմռղվնա մղոկոաղավիե ղոզետաոոգիմ

փվոկզիմս

ղզմաջոաչուրժ

ժդզոո:

փլթ դակոփոնուկմց վկոմոմս ղ 3 ժվջմսհ «այզրոյ դ մկաթով մս ժղզմվչմզի 'ղանմոր լ մոի «մկողվմօ ղո Վ 'ի ողազն մլ լյոամղմ ճղղչ լ ղակվոտկամխ «ոկմոչ «դվ «ողջ վղում դիո դխոկ Քղոմղ բանամա

ղորճոտաք վմզղվիողմդ կողորոաթ «կում

վչմոո|նր չ։մմզնմաղմակ վիոկվո

ղոկոտողի: վ 1 եզտոր :3 տիզիմօղո րճուտաՒ յզջենղմ վմոկ վոռողիմո. ղովր Վա մւմոովնո ճնսմրը չաոկմաոստ «մտնզե զմտ ղուկուովե

վովիուղիոո ղորճողջղուռվմզոռրունգտ «փիսաջմոխաղուջ ժղամս գվուղաոոն մո-4ղվ վելոյթղսցջդտ

ծղր

ոդուքլմ

մզղվյկ ո ոիր ղոքլիոդակոմվ

է

չլրամզդտվիսջոջ

դյոսջա

վերսկել)

որԱա րիխրաղոոաա վղկմզ վնոողը

«մտոուրվ վմկմզ գլ վիսջ ,դ1 վժղկմզ իոճողլմո խաջման վիաղակոտջ դամդ «մյրաճոնհն դակատտողիմանդե իոկ ղվտողիմո գր վզմաեմուր դողվկեախ մմզ :դոմդ դվզմժմժոատյգչմ մողնոչ ղվղղվ վլզեոուրդո ժղոմս մզղքրաղմց վովողիտ ղոկշ լոսժղուկ Հանմոր 1ս Գզի դաքլիսկամոռոջ Լս դոքլիողմ Լյ չմղյաիրսմժմժուովտ կվատճումվտոզիմո ղղ բոարետկ ժղոմս «կաղոճմք կատոաչ վմզդիիսղմգ կատա մո-շղվ յցղոն լ մաողջղտղցմաժղյամեկը ,

(տմոմս դոկաողգի

ՉՂՎՍՔԺՎՍՂՈՈՎՈ

ՎոՊՏՊԵՊ

ՎՍ ՎՔՈՒԺՈՎՄՆ

ՎՏՈՂԻՍՌ

«61 1 յոսդնասզչա-րոսծժ իսժսզջ ող զզք «իսզրտտխ ժվղոնոծ սն ողջմոկ դղվճտկո ամղ ոզ րանեմ ղզմածժղժ «ղվմզժլո նսճոսըմբ իսմզղդաքկղոդսքմոծ տմղ ոզ ոսի չ Սմզրնեղմվմցի "9 յոսԼ յով» Սզմսշ մմսիտնոք -ղտկտքում վժրցն վլոճցմվո մվ 3 աս ուտ դոքծւավ, ղվինդր իսմզրվկ, փո լլ Փնցտոող չՕլումոմոլվդակոար» ղոռուն

ոն

նով

-տմոտո

մմս

կվնղչ ղվղոիխչն դոնի սմնա րոմտ մոաոիոչում 1 ողողվ կողվմօ տը չիսմղղժղզմօ ղորմնորյոչվմզղիրողմցմզժմութղորճովր ղոկու -ոզիմոնզգե մ տսինաստկ մփարդաժում աքնվմզիովո նռ ղտքջիանացու՞ոթ մսիոմզկտոլ,«(վղախչն-ուոոս) դաքիսմնորտմւո ((վղաիչե-ատոտի) ժղոմոխոմզկղոկաջնցտոտղտմ «ով -ոմ

ւտոտրվ((վդոիչն-ոմոկրտո )

դակողրվչ ժզմզ մզղոս (վզոխջն) մղալլիսնսջոտր մախոմզկտատխ րատ չ-ոցիմա գակակնեդչդվչ դմաջորտչ ("ն չլ) վյաղոչնմաիոնդողը

չիսորայ մաղ ղզ լոսմսիտում1 մժղոկ ժղամս «լոսղոտ մզջքոկ դ նդաքրվր 3 տոսփո| ողջմոկ մմզղիիոսղմզ Հիսճաձվր ոյիսի մոզետտոցիմը վոոսիր մմս -զմց վր յ յրստմաչտնոամ «զ ժտվր դաոկտամզմաովխի «դակողումումու 'յլոստոզիմտ 1 ղջ դտէլիսնսջոտր մմզկտտո

ղակոտոցզիմունց ը

ով,

ՂՎՍՏԺՎՍՂՈՂՈՆՍՍԵՎՍՏ

«ՂՎՍՔԺՎՍՆՔՈՈԺՍՆՈՄՈՆ

ՂԱՍԲԺՎՍՂՈՂՈՍԶՄՈԼՓ

Վ ԻՎԾ ՆՈՏԶՎՍՆՍԳՈՈՏՈ

ՂՆՊՎռՈՏՈՎԻՄՈՆՑԵ

ՍՍՄՍՎՂՏՈՆ

"յվ ՕՅմօօոոցօ

մ

08139838|1"Մ 0316

ո,չ5,

ագր ոհ

դղւաիցիսկտտչամոաք (նսքզր ղակ պք «(մզկտտիո -ուտողզիմոնգե) վկտդտնզդոտ ասնսջոտր Վսիոտսզկտոռ դոկաոտոզիմոնգե) զր յոստոզիմո լ լոսմսիող վզջ գործու վվստովձտ -որմատխմղոամքիսկտոչամալվմզղկտտախղղդ վյակմաստ վտոզիմը մվ մաորտչ ղաքլիսկ ճղր ղոիլիսկաողոածղ «հմոր դյմողնա Պր գամքիպտոմաչզավատվոաղցըմվ «դոյքիսվոգոծդ ղակակտմոոտչ ղիոլողգրոտ մվ ղժղալկ «(կատվոխսլ վկուոտխղ ղզոկտտ -ովղուրոսչ վոոցիմտ ցոմնմղի 1 ղղամքիաոզս զոկմոսո վտոզիմը Մա վոզետղ "9 ՛ղ) մայրտչ անմուր ոզխմս «(վկողշվդազծ -ոուր «վղակատղտվե ոզխմս ս մորու Հանմոր «մղտկոմժմժուողչ մաղով «եղմ» փոզն «րոսմդուկ իամադրնակ 1 լոահվատռղվազետտոզիմաողվճ ջաիմն դճստ կրա -մզի կով ղ ակտաղցման Տումի չյլոսկամգրեոռ| վմնղո| նստտիոտճմ: ոլք վոլզետտոզիմո ղ վմզղղանիսկտոչ իվտկզլմօ վջչմոողծմտ -մտկ ովլմոն լ ղաղմզ ղտկմոստ վտոցիմը չմկոտոախղկատտջաման ոմղ ղամղ ղզ լոսղեօ ժղսմս «մմզրնսկ (մմզղղաքքիսկտոչ «մմ այգճողոկոմվ, -Սխակ ղիոռ իսլզկմենղմ րաղոմղ («մտզետտողիմո դող րբատվն 1 կտտ վորս վմակվտկոմո կատտչ մչմուղվծը :մմզղղալիակտտչ» ղ մմզրնսկ «մմզխուկվկտծամսոմղ 1 մոսղնմզի դ սժմզղ վոհու մակվտկոամոկատ -ոչումաի մվ 3 բոսմոկղմ ղո ղջ փարդատժումաի ղաոլիսնկատվե ղտկոկ մտկզլմօ ղանցիսնորվ վր ղզրտ մտկզմ -ոտմտոտճ ղակտր :7 ղամաովնտ -մօ ղոլիսքլուիսովնիի «վտոզիմտ 219 'ղտկմաստ ղոքքիսւովն 1 վլզղմատկ ղտկզքմօ տամղ լզմզմմոտ ղզմակատոչտ ՛ղավնկղագ ղակ -ողոտվի կստտոջչամտաի վտոզիմո իսզղնաողջղատստ ղցմաղտկտոցբ ոլծգրզոքլիսջմսեմցղ դակոծվրդտ ղ նդոկ «Հձակղտ ամի ղոքջիսմզմոմոաչմուովնու ղզտկտմվիղվջղո 3 ղակատոտուչղոտ

ՂՈՂՊՏՈՎՂԻԺՈՆՎԵ

լ

(յվուռը ցտնթիսնաջտտը

ցոկոտողիմտոնվզԵ դւսօիստվզ,) :

զ

ղուտծօոռսղոմոծորվ վտողիմո լ

յս

մղւաճոստվետնեղե

առ

ա

փայ ար

ՀՀղվ՛ովղզոսմո

դ

1Ւո

2,

Հ61

"1--Վ

ղո կաոդուրութ

ող

"ո6632294

ռժայլը

Քոր.

տասր յաղեոկ բղղոոչ

լ

ուզի

ւող» ''"վղամ մզո ՛դվոոր տկձնո դոր Հլ չդվոոր 'ղվոոր յաղցումտ կտդհովըղում վր մառիո մո-Հղվ 7 օվղոկտակով րանց արժեր» 1 համե միանեոմմը-ի «ը 'մզղղաքքիամգմոմուչմզբնակմս վմզդքհաղմցկողա ց լոստրոչունում իվչմողծ մմս

ա

«դվ տյոջդո

ոմն

մոր -վե

խիտ ղգվր

դվզոոկղո

ղ

ճվժճոքո չ

ղվճոստ 4 յոսխոկ

տոշվր մմուխոմզ կլ ան

հող»

մսրդամուման «ղց ջտինովըջ «յոսժղոծղուտ դոխչոր

1 լոսնկուտ

ոզխուդվժղամս իսճոձվր ճղակնմոր վմզմվ մաիտմու նու» զ "վմղկմզվճվազտուը Պ դոքլիսմզմումոչ զտ մաչ պ «ամվո Փոռքուտ մրորտտակղ վոճշոտողդ 3 քախոմուտնում մղամցիսմսիողմ յակողասկ -1ոռւյիղմեղը Օրոսդւաքլիանունոով դ փետմզտովյ» ւմմզողքիսի փատոյսջ ող

ոռ

-զմղ նատտխոոձմմ սնն ղզ ոմի Ձղումղ ժղամո իսնոճվր վմզղմզիտո "ո" վմզորոյ ղո դ ոմի վւմոովնո նստոխոոծմն ճղզմվ «ոմի վուսր մեղր ղզ բոսճե ժղոմդ ժղամս իաճոձվր վմզղմզիտոա վմզոհամդքո ղզ

յոսիտքոչոն

մմզղդոսմզ: տոամզոզի "Ո՛ՓԳղ փատուսբ ակողատու, 'ղ 1 Դլողվմց չմոիոմզկտոխ 7 Խղաիխղդո մմ յյ "Շի ղվկողվյո կոո մղոքքիսնսջուբ -զտուիալ ղեո դիաղ վղոս վնցտ շվի 17 նմում յիոստ րոտ մոսմզժոզն «ոմ

Հ-ողիմոո ճՐոո ւյ զր վեսդոնմուր ղոկաղավիլ

յսսոտղկտ ղոաժղիոտշվր մժջոիճասոկ

րուկ վոժղվփոոզոնղվ «1

վմոհումզկ դոկուտոզիմոնգ,

մ դանլիահսո| ցք մժվջմուկ ղո լ տոսիմսիոտուրմո մղանքիստզվոողսմ տսի վնսնմզլղմ ղ 'ովյոտ զ ժվյղտվե մաղ ղմա վոռխողո ղդյոսմնուրոտ վմզղկոյ Հոսզ» ճվճղոքրվը 1 դեսովոնմուր մմոկողոմ ղոկուղովի) տուղ «2 ղզբամսանմոր մոժղվգո րզ դլոկող մոմղվփո ղ Հղվ Դիաժղոամեկո ղի դիաղ դոքլիամզմողվավիխ ոսնուիութ4 ջոտինասոկ տար մմոխոմզկ վղով չլօմժղտկ ճղզմվ ղոտ յ ժազի «մս ղվիարղատժամաք ղորդ վնսո| «դզտվե դտզչիամս «ղզ մոսղցոյուխ ճվղվ ղզրո ղ իսմզղջակուտկ ղզ ղաճ -զ1 ոզոոտծր ժղոմղ "մմզղիոկաղսմ ղզ բոսոր հղզմվ 17 ովխոնիող ճղգ» չՔղոկնմուր ժտոզիխո 7 մորու վղվ զԱ իսմոդզտվե «մնղոտի նաճողստխո ղզմվ 1 մոսչոսկ ղզնեմո ո զոոճվիդո ող ոփզիոշ չճվոր վճոմ "ղումղմա 4,ո մեսոլմ 6 մա Ա էխ վոկոկ

Հո ման յն վղս Հողմ ող

նմա

ղվեսովԺղոուռ ժսզջ

լոսղմղ

Հոզրբսսչ

ղզ

իո

զմզ

Սոմուղուկ

չրյորսխոզիումղոթ վդովքըԽոմե

ղոկ

նքո մմզդղաքիակտոջողջղոստ վմոխմզը

/ճվղաքիանմսեմզղովսխ հղումն"ճվղաքցիոմն -որուծ հղումն7 յոսո|մոզոողոնմօ17ող տ նվումղվմզղ ոսիվոքու դակաոտողիմունվե

Հոկմաստ վեմուո|նողի

«լ դղարցիոգդոքլիսնսջոտը

1լ տ, 'մզղըրաղմզ մղ մմուո'ակմց ղզ յոսիմեուրուչ «իսճաճվրվուաքր ՛ վր տամոոմզը չմղաքիսոտնովստոր յուսիտիուտնոմղուկմոուստ մղրաքքիսնսջոտրղակ ոչ «դովովմոմզվչ վմզդիրաղմը լ լրրսղորչտո հողս տմղ մղաիցիամ ոմի վչմոո|շտ ղդղաքքիաւացիոմվո «ողումուրումբ 'անմուր վ լրախտմոչոնում իանսձվրդահլիսմնոհան -ահչ ղակամաիանուը ջոչուրժ վմսխոնուլ|վմզդդտնոն դ անմուր :դյմվ դժղվ չդ մղրաքքիսղմչդ անողոջ 3 յոսղեօ դանմուր մմս նքում կոյ մող վր տքոչղու ղղոլքիսղմ 2 յոսղաճոստ մս քոիխճովր ղզ ոզողքոտ ձզր վջամստ «մղվնոկնմութ» ճնամբըչիսնոծվր անմուր ցոինոկ Հնամյբոող զր անմոր «մղվիուցյանաոջ 4 Փաստ անտ

դյ»

Հոոտչ

2 աղ.

վստ ջոիմզկտոախ7 նմոր 1 դ «իանոաձվր "նմուր ա 14 Փաաոնմուր մոժղվփո ղակուռովեզ ղվշ ո,

մմղմմուտ վմզղդնաղթուռ|

1 բոսղ ձղր մվ ղմս «կոլ ջոիխղողամ -ուղ մվ 4 յոսնկոնան ղզվմաջոչուրժ պոճաոստ վմս զր վոոսքրը ցոսիցալ ղդ գ լյոսիղտխւտիո պ իսժղողտագցջ միսհղուժուխաք 6վնդոմղ մս «ոզողքո 1 լրսղնովր մմզղոկմոստ ղղաէը Հանսջոտր ղակոտողիմանցե նզտոր դզնսր վմոխմզկ ղոկատտոզիմուն ղ (մզդմուու -զե Խմոստց ղզ նամակ ղմ (դատող մ) դամզճնցեմուր «(ոստխվեցղվշ) մնեմոր իան վմոնող: ւմշոի -աշ ղվչ) մոսմիուտղզկ «տոտ ովմաղը «(ղոտոողվչ ղվշ) ղվջսջոիտոռ տի-խաղ մղսկոմն ղզ Ժվովուղվ «մմզդյրոսնոմզկտտխվմզդկովլ վովողլո ղոկոլզխոսը չիսմղոմոոմգկ ղվնոիվն ղ խողիմոր տուխոչողոքմո ղլարտեղավի մնսրտոտմմ 1 յոսդնախոկմզղ մկզյր ճվմզդկորվլ, :նղանրվը ղց բախուսքչավր ղզմսկվոոտտղոփ մմզղջ ս բոանղոմս "մզցղկորվն վմզղվղանղղկ դ յՀանմուր վովողիո ղվյ մզղմոկդ Փոիխջոմոտ տսի վմզեզն իսմզժրզն ղվլ չիսմզղքվվղոձաք վլոկոտիիր ղոկոկզոուտատ իսմզդ -ոտկեմուրիսմզղղովվ վմզղկջ մմզղղաՓվմե -Մատկ ա իխսմզկղաոջ մմզդատակ ձՎվտոշվեմմզդջ ղոկողտն վղոախսքի ա մմզղժղատմոնմտն -ղզկ հողա ղզ լոսնմահան ղղզմաջատչորմ ղմզղժղոմն «ոտմո ջոտոտմտտխ իսցս ղվլողոնհատնե» վմզղվմոկղ ղոկոյիաքկո «կաղվմը :իսոմցկ -աստղկտ 1զիոստ | լոսղաքակմզղ մլհսղմ ղոկում ա

յոսմզկմղ ղդոլմոնոդղշ -ղմուղվուի դոնքիսնսբուռի ղաոկտտողիմոնգն -րոչ

Հոմտ -ույոոչ -խմս

ղվոր վմիսմ չիսճոծվը դորմնորումտոսր» վմոչոմվո նսնեոմզ «ողն տկձնո 1 յոսինուտո վինզր նուց Աճմիած ոով,ձղաքիամնոր սմվո | լոսնմանուչ ղվնսնմզիղմ ղջնցտոտղոմ Սժղոսրբնատնե ջոկ ղվիոտղոքծավ,իսմզղաիղու ղզմավկուննուսնզտուր չ«յոսմզղյուղ

ող իզ յոսսուխուի ղաքի տմուրծց

Փանցր

չմմատկզղ

կով

"նվկոտուող մոտո ուրնԺսմվ

՛վղամաողցկ վժրսցաչ վմզղդլմն տմղ

ոլ

րորդ

Ուրեժն էլ ինչի՞ մասին է երգը Աղջկա մառին։ Իսկ արոսենին դործ ի՞նչ ունի, Մի՞թե իսկական աղջկան կաղնի է ճարկավոր:Բոլորոէ, երգը տտի՞մառին է: Ո՛չ: ճշմարտության վին պեսոք չէ: Նշանակում ճշմարտության մասին: Արվեստի ճշմարտության մասին: Անճավանական վի...»։

մասին...» :

ղուդորդական է: Ամպը նրա Արվեստագետի ւմտածողությունը է դաշնամուրի, մար, ինչոլես չեխովյան Տրիգորինի Համար, նման

Ճա-

իսկ «ամբարտակի վրա փայլում է ջարդված շշի վզիկը ջրաղացի է», իսկ աղջկա ճաանվի ստվերը՝ ն աճա լուսնյակ գիշերը պատրաստ կատագիրը նա բացաճայտում է թոլունի ճակատագրի միջոցով. «Փոքրիկ ո"լանոմվածքիսյուժե. լճի ափին մանկությունից ապրում է մի աղջիկ... սիրում է լիճը, ինչպես ճայը, ն երջանիկ է, ն ազատ, ինչպես մի մարդ եկավ, տեսավ Ճայը: Բայց ո"լատաճաբար ոլարառլությունից կործանեց նրան, ինչպես աճա այդ ճային»: Ռրոշ իմաստով կերպարը կառուցվում է արտասովոր ն, թվում է թե, անճեթեթ ֆորմուլով. «Բանջարանոցում՝թանթրվենին, իսկ Կինում՝ քետին»,միմյանցից շւկ Ճեռու դւոնվողհրեույթների«միացման» միջոցով: ն

սնանում

ու

Պամար ամուսնացավ: Դրանում ես դրանորվեց բնա«անսպասելիորեն» վորությանինքնաշարժվող Էմ մս Բովարին Գ. Ֆլոտրամաբանությունը:

բերի ճամար

«անսպասելիորեն» որոշեց Թունավորվել:

ճամար անսպասելի էին գաղափարական Տուրզեննի ն «Հայորոնք եզրակացությունները,իր մեջ կրում էր Բաղարովը որդիների» տերի ամբողջպրոբլեմատիկան: Հեղինակը «Հայրերի» այն

Օրինակ,

Ի.

Մ.

ու

կողմն էր, իսկ գեղարվեստական անողոք տրամաբաղությունը կերոլարի երա գրիչն ուղղեց այլ կողմ, ն երկի գաղափարական Հաշվեկշչիոր ղուրս ճկավ «որդիների» օսոին: Երկերի Հերոսներն Հերոսուճիներնիրենց ճեղինակների նկատմամբ դպաճում են այնպես,ինչպեսորդիներնիրենց ծնողների նկառ-. մամբ: նրանք ծնողներին պարտական են իրենց կյանբով, նրանը բնա-. ու

ռրոշ վորությունը

չափով ձնավորվել է ծնողների ազդեցության տակ), նրանց որոշակի Ճարդանք ւո ածելով,բայց ճեն որ. ձեավորվում նրանց ամրաղպնզվուժէ, սկսում են դորԲնավորությունը ծել ինքնուրույն, իրենց ներքին տրամաբանությամբ: նրանք «լսում

են»

ու

տ

ԻՆՔԽԱՇԱՐԺՈՒՄ

Գեղարվեստական կերոլարը

բերված ն ճրթիոի: ունի իր տրաջադրված Հետազծով աղատ թքոիչքում սլացող մաբանությունը, նա զարգանում է իր ներքին օրենքներով, ն այդ օրենքները խախտել չի կարելի: Արվեստագետն ուղղություն է տալիս պատկերի նա ոչինչ չի կարող փոխել, ուղղությունը, «Թոիչքին», բայց: տալով այդ բոնություն չդործադրելով դեղարվեստական ճշմարտության վրա: կննուէ իր ետնից, ն արկան նյութը, որն ընկաժ է երկիճիմքում, տանում վեստազետը երբեմն ճանգում է ոչ այն եզրակացության, որին նա ձըրգնման

է ուղեծիր դուրս

էր: 1. ն.

տում

առա-

նա

ստիպեց նրան կարենինի Տոլստոյի ներքին կողմնորոչումն ռեալիստական գեղարվեստական մտածողության բայց «Աննա կսրենինայի» ճեղինակին ճանդեցրեց ոբոտրամաբանությունը «լիսի ճեւռնանքների, որոնց մասին նա նախասլես չէր մտաձել։ Ս. Ս. Պուշկինի «եվգենի 0նեզինում» Տատյանան «խաղ սարքեց» ն ճեղինա կի կողը

լինել,

է

Ք՛, 1966, Ք Օճքոաօտ Շ. ԷԼԸբծքօտււռտոքոտոշ.-Ճ. Ո. ՇօԿ. /1., 1948, Դ. 11, Ը. 166, 168, 189.

15.

ԵՎ ԹԵՐԱՍԱԾՈՒԹՅՈՒԾ

ԲԱԶՄԱՆՇԱՆԱԿԱՅՆՈՒԹՅՈՒՆԾ

Եթե գիոատրամաբանական մեջ ամեն ինչ ճսուսկ է մուսծողության միարժեք, ապա պատկերավորմոածողությունը բաղմարժեք է: Գեւ Ղարվետտականկերպարն իր նշանակությամբ իմաստով ալեպես խոր Ճարուսո է, ինչպեսբուն կյանքը: երպարի բաղմարժեքության ասպեկտներից մեկի թերասածությունն է: մ. Պ. Ջեխովնասում էր, որ զրելու արվեստր ջնջելու արվեստն. է: հսկ է. Հեժինգունլը գեղարվեստական երկը ճամեւ առում էր այսբերգի Տնտ: նրա միայն մի փոքր մասն է երեում մակերեսի վրա, գլխավորն ու հականըքաքնված է ջրի տակ Հենց դա է ընթերցողին դարձնում ակտիվ, իմ րկի ընկալման բուն պրոցեսը վերածում Համաստեղծագործության Արվեատագետն ստխպումէ ընթերցողին, դիտողին մտորել, նկարելու

ու

ու

վերջացնել: Բայցդա

քմաճաճության մտածական ենթադրությունչէ:

ճամար ըբնկալողին Խորչրդածությունների րված

նրան առաջադրվում է որոշակի Ճուզական վիճակ ցիայի վերամշակման ծրագիր, բայց նրա

ն

ելակետային իմպուլս,

ստացված ինֆորմա-

ամար պաճպանված են ն՛ ե՛ կամքիազատությունը, երնակայության նարուռեղծագործական րնակայության լայնար

Գաթա

Ա6օր

է

Ն

խքանողլատկերի քերասածությունը Ընթերցողի մտածողությունը հուռ ոօո (վերջամասի բացակայու Հատուկ ուժով է դրսնորվում Քյուն, երկի անավարտություն)սկղբունքում: ինչսլես ճաճալ, «ատկաասումոլես 11 դ. արվեստում, երկը բառակեսում ընդճատվումէ, չի՛ սյուվերջացնում մեղ ճերոսների ճակատագրիմասին, չի՛ կաղպաղերժում ժետայինգծերը:

կերպար է, նրանում դարերով միշտ բաղզմապլանային իմաստի անդունդն է: Ցուրաքանչյուր դարաշրջանդաբացաճայտված եզրեր է դանում, նրան տալիս է իր ռական կերպարում նոր կողմեր դիտումէին առավելապես մեկնաբանությունը: դարում ձամլետին Մեծ կերոլարը

ու

դարն իր ոգուն Համապատասխան է մարտիկին: Այդ առումով բնորոշ է ձաժմլեւտի ի, Սմոկոունովոկու կողմիցռեժիսորկողինցնի ֆիլմեկնաբանությունը

մտավորական:17

որպես խորճրդածող մեջ տեսնում չափլետի

Անդամ այղ կերպարիորոշ ուղղման, ճատման գնով, կորուստների ու կրճատումներիգնով (բաց է թողած կլավդիոսի աղոթքի տեսարանը) Համլետը մեկնաբանվածէ որսլես չարի դեմ Հետնողականմարտնչող: եվ էլ օրինաչափեն: Հատկանշական է, որ երկումեկնաբանությունն մեծ կերոլարը՝ արքա է մյուս նույնքան էլ բազմարժեք շեքոաւղիրյան Ս. է. գրել Միխոելաը, մեկր՝ Վիրը:Այդ դերի լավագույն կատարողներից «Այն ավելի քան 900 տարվա ընթացքում, որ աղրում է այդ կերպարը, հղել են վիթխարիքանակությամբնրա ողբերգությանէության ղանաղան բնորոշումներ, Գտնում էին, որ «կիրը» ուխտադրժության դուստրերի ողբերգությունէ, ն այն վերածում էին մտերմական, ապերախտության ներսակողմային,ընտանեկան«փոքր ողբերգության», ինչ-որ տեղ նույԳտնում էին, որ Լիրի ողբերգությունիսկ ձայնը տալով մելոդրամային: է նը քաղաքականէ, քանի որ կիրը թագավորությունըբաժանում այն միավորման էր Ճուշում պաճին,երբ պատմականանճրաժեշտությունը մասնատում: ն Անձամբ ինձ թվում էլ, երկրի քաղաքականություն, ոչ թե

մում:

է, չեմինդուեյն իր «ՍՄերունին ժովը» վիպակի առթիվ տրված ու

Հարցազրույցում ճեզնական տոնով արտաճայտեցգեղարվեստականերկի իմաստային անվերջության մասին դրույքը. նս փորձեցի տալ իսկական ծերունի հ իսկական տղա, իսկական ծով իսկական ձուկ, ն իսկական շնաձկներ: եվ, եթե ղա ինձ ճաջողվել է անել բավականաչավ լավ ն ճշմարտացի, նրանք կարող են մեկնաբանվել տարբեր ձնով»): երե գեղարվեստականպատկերը լրիվ քարգմանելի լիներ տրամաբանուքյան լեզվով, գիտությունը կարող էր փոխարինել արվեստին: Մյուս կողմիը՝ եթե այն բացարձակապեսանքարդմանելիլիներ տրամաու

ո՛չ արվեստագիբանության լեզվով, ասլաո՛չ դրականադիտությունը, տությունը, ո՛չ գեղարվեստական դոյություն չէին ունեքննադատությունը նա: Բանն էլ ճենց այն է, որ սպլատկերը է՛ թարգմանելի է տրամաբանուՆա անթքարգմանելի է, որովճեւն վերթյան լեզվով, ն՛ անթարդմանելի: մնում է «դերիմաստայինմնացորդ»: նա քարդգմալուծության դեքում նելի է, որովճետն ավելի ավելի խոր թափանցելով երկի էության մեջ կարելի է է՛լ ավելի լրիվ։ ավելի բազմակողմանի բացաճայտելնրա ներՔին իմաստը: ճամաղատասխանում է բուն կյանքի բարդուՊատկերը է թյանը, դեղագիտական ճարստությանն ոաղմակողմվանիությանը, քննադատականվերլուծության Ճճարաբերությունըպատկերի նկատմամբ անվերջմերձեցման ու խորացման պրոցես էւ ու

ու

ու

որ

սնանկացած, կեղծ 1իրի ողբերգությունը

է»: բերգություն

ողդաղավարախոսության

:

բաԵրբ Գյոթեին Հարցրին,թե ինչպիսինէ «Ֆաուստի» դաղավփարը, արֆորմուլով նաստեղծը պատասխանեց, որ չի կարող գաղափարը

ՃաւարՃճարկավոր բացաճայտելու գաղափարը «Ֆաուստի» տաճայտել:

է կրկին դրել ճամակարդգէ:

այդ

կերպարըմոքերի ռտեղծադործությունը:

մի ամբողջ

ԱՆՀԱՏԱԿԱՆԱՑՎԱԾ

Գեղարվեստական պատկերն անճատականացված ընդճանրացումէ, բացաճարովում է անճատականիմեջ հ անճատականիմիջոցով՝ մի շարք երկույթների ճամար էական կոնկրեւո զգայական ձնում: Համբնդճանուրըկյանքում ներքափանցումեն մեԱնճատականն դոյություն ունի միայն կը մյուսի մեջ։ վ. ի, Լենինը գրել է. «Ընդճանուրը կ եզակիի դիալեկառանձինում, առանձինիմիջոցով»: ձամընդճանուրի տիկան մտածողությանմեջ ճամապատասխանումէ դրանք փոխադարձ ներթափանցմանըիրականությանմեջ: արտաճայտվածէ ոչ քե իր ճամ-. այդ միասնությունն Արվեստում մեջ՝ ընդճանուրը դրսնորվում է այլ իր եզակիության ընդճանրության, անչատականում կ անչատականիմիջոցով: Հիշենք 1. Ն. Տոլստոյի«Անորը

ու

օո

Ը.

հՆ

ԸՂձւԵս, Շ6շտղել, քօզտ. հ.,

1960,

6.

141.

ԸՆԴՀԱՆՐԱՑՈՒՄ:

ՏԻՊԱԿԱՆԱՑՈՒՄ'

ոքօՕտ386Ղ6ատ.8 2-1. Ճոտֆտի Յ. Մ3ճքոճրաաւծ վ. Ի, Անին, Ե(Ժ, Հ. 29, էջ 390:

ի1., 1959, 7. 1,

6.

20,

Կարենինադվեղից մի տեսարան: կարենինն ուղում է բւսժանվելչ կնոջից ն դալիս է դատապաշտոպանիմուռ խորճուրդ ճարցնելու: Դաուն պաշողպանըկարեկցանքով լսում է այցելուին: Գաղտնիզրույցը տեղի է ունենում գորգերով ծածկված Ճարմարավեւտ աշխսատասենյակում:ձակարծ սենյակ է թոչում ցեցը: Ու թեն կարենինի պատմածը վերաբերում ծիր կյանքի դրամատիկականՃճանդզամանքներին, դատապաշտպանն արէ դեն ոչինչ չի լսում, նրա ճամար կարնոր բոնել ցեցը, որն սպառնում է երա գորգերին Փոքրիկ մանրամասն իր վրա կրում է դաղավփարադեղարվեստական խոշոր բնոնվաւծք: Պարզվումէ, որ մարդիկ անտարբեր են ինքնակալական չինովնիկական 4ճասարակուչ միմյանց նկատմամբ ւդ ն թյան մեջ, մարդը, որ կյանքի դժվար պաճին աջակցության էր եկել սլուսի մուռ, չի «անդիպում ո՛չ ուշադրության, ո՛չ կարեկցանքի. իրերն ավելի արժեքավոր են դուրս դալիս, քան անճատը ն նրա ճակատագիրըո կարող է թվալ, քե քնարական պոեզիան դուրս է ընկնում պատկերի «եջ ընդճանուրի ն անձճատականիմիասնության օրինաչափությունից: Քնարական բանաստեղծության մեջ բանաստեղծն արտաճայտում է հրեն, իր մտքերն զգացմունքները, ն, թվում է, թե ի՞նչ ընդճանուրի մասին կարող է խոսք լինել այստեղ: Մտաբերենք, օրինակ, Ա. Ս. Պուշկինի «ես ձեզ սիրեցի» բանաստեղծությունը: իր սիրեցյալին բանաստեղծի այդ ուղերձում խոսվում է ամենանվիրականի, ամենամտերմականի մասին: Ամեն ինչ անկրկնելիորեն անչատական է։ Այդպես էր զգում մի«սյլն Պուշկինը: իսկ որտե՞ղ է ընդճանուրն այստեղ: Բանն այն է, որ արվեստադետի բուն անձատականությունն իր մեջ կրում է ճամընդճանուրը: Մեծ բանաստեղծը» գրել է Վ. Գ. Բելինսկին, խոսելով ինքն իր մասին, իր «հախ» մասին, խոսում է ընդճանուրի մարդկության մասին, որովճեւոն նրա բնավորության մեջ ընկած է այն ամենը, ինչով ապրում է մարդէիր կությունը, ն ալդ պատճառով էլ նրա թախծի մեչ ամեն ոք տեսնում տեսչ ն ամեն է նրանում ճանաչում իրենը ոք փսխիծը, նրա ճոդու մեջ նում ոչ միայն բանաստեղծին, այլն մարդուն, մարդկության գծով իր նա

Հ

ու

միասնության մեջ ճանաչում ենք սուբոռանցիոնալը...»ն անխզելի Արվեստագետըխոսում է ոչ թե դեկլարացիաներով, այլ կոնկրեւո-զգայական պատկերներով: եվ Հենց դա է արվեստի պատկերները ճարազա-չ տացնում բուն կյանքի ձների 4ետ, թեն, իճարկե, սխալ կլիներ այդ «աչառացիորեն ճասկանալ: Այնպիսի րաղզատությունը ձներ, ինչպիսիք են գեղարվեստականխոսքը, երաժշտական Հնչյունը կամ ճարտարապեւստա կան անսամբլը, բուն կյանքում չկան

|

Տե՛ս

Ֆշորւ

ոմ

ծ.

Լ. 11օու.

:

օօ6ք.

օօ.

ՈՂ., 1954,

7,

4,

էջ 486:

չեն կարող լինել.

Արվեստում ոլասկերվողլուրաքանչյուր

ճետ

միասին

դեմք տիպ է, բայց դրա որոշակի անձ՝ «ծանոթ անծանոթը»:

միանդամայն

նան

Տիպականացումը գեղաբվեստական ընդհանրացում է, ընդնանբացում անհատականացման միջոցով:

Արվեստագետը

երնույթների մեջ որսում է բնորոշը, էականը: Հին ճեդկական մի առակում ո ասոմվում է այն կույրերի մասին, որոնք ուղզեցին իմանալ, թե ինչ է իրենից ներկայացնում փիղը, ն սկսեցին շոշափել նրան: նրանցից մեկը գրկեց կենդանու ուռրքր ն ասաց, որ փիղը սյունի է նման. մյուսը շոշափեց Ճակայի փորը ն որոշեց, որ դա փալրոհ աման է. երրորդը ճպվեց պոչին ն Հասկացավ, որ փիղը նավի պարան է. չորրորդը օ4 է: ձեռքն առավ կնճիթն Ճայտարարեց՝ Սակայն փղին ճասկանալու փորձերն ապարդյուն էին, որովճեւտն նրանք ճանաչ չեցին ոչ թե երնույթի էությունը, այլ նրա պատաճականորենըմբոնած Ճատկությունները(թվացությունը):Այն արվեստագետը, որն իրականության պատաճական գծերը դարձնում է տիպական, վարվում է այն կույրի նման, որը փղին պարանի տեղ ընդունեց միայն նրա ճամար, որ նրան. չշաջողվեց բոնել ուրիշ ոչինչ, բացի սլոչից: ո.

սա

բուռն իրականության

Ճեղեղից երկրորդականը, ոչ բնորոշը, թվաչ զատելու, գլխավորը, էականը, բնորոշն առանձնացնելու կարողությունն արվեստագեւտիթանկագին Ճասոկություննէ.

ցողը

Քամիչների չարբում կա մի խիտ մալ՝ Թափանցիկպողպատյա մի մարմաշ,

եղբորըն կարելի է «բանաստեղծական պատկերացումը ներկայացնել որ«լես պատկեբավոր,քանի որ այն մեզ ներկայանում է ոչ որոլես վերացական էություն, այլ որպես նրա կոնկրետ իրականություն, ոչ որպես ալատաճականդոյություն, այլ այնպիսի երնույթ, որի մեջ անմիջականոըեն բուն արտաքինի ն նրա անճատականության միջոցով մենք հրա ճետ

ն

Որ մանը է ամենից:

Ու այդպես էլ ես պաճել ավազաճատիկեերը գոյի, մարդկային ճիշողության մեջ մշտաճոռ,

Սորգում էմ

-

Քր

ավա զը դրանբ, ինչպես Ֆատեն

ՐՏՐՇդե. ԹՇՐՇրքւո.

"

ԺԽճօք 8. )156րճեպօօ.81. 1950,

ԽՆ, 1971,

5.

3, 6.

Ը.

ծովիշ։ ժովի

384-385.

185.

Արվեստնընդունակ է, երնույթների կոնկրետ-զդայական բնույթից

լայն ընդճանրացումներ վերանալով, անել ն

կոնցեպցիան: ՋԳԱՑՎԱԾ

անդամ ստեղծել

աշխարչի "

ՄՏԱՅՆԱՑՎԱԾ

ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆԸ,

ՋԳԱՑՈՂՈՒԹՅՈՒՆԸ

Գեղարվեստական կերպարըմտածողությանե զգացմունքի, ռացիոնալի ն Հուղականի միասնություննէ, Այնտեղ,որտեղ չքանում է թեկուզ այգ նախասկիզբներից մեկը, այնտեղ սրոճվում է բուն դեղարվեստական մտածողությունը, վերջանում է արվեստը: 2ուզականությունը գեղարվեստական կերպարի պատմականորեն Հնագույնն դեղադիտորեն կարնորագույննախաչիմքնէ: Հին Հնդիկները գտնում էին, որ արվեստը ծնվել է զգացմունքների այնպիսի լցվածությունից, որն անչնար է զապել։ «Ռամայանալի» ստեղծողի մասին լեգենդում ասվում է, թե ինչպես իմաստուն գնում էր անտաՎալմիկին ռայինարաճետով: խոտերում նա տեսավ երկու կտցար, որոնք կանաչ քնքշորեն սիրալիր ձայն էին տալիս միմյանց: Հանկարծ Հայտնվեց չար որսորդը ն նետով խոցեց թոչուններից մեկին Զայրույթով,վշտով կարեկցանքով ՀամակվածՎալմիկինանիծեց որսորդին ն նրա զգացմունքներովլեցուն որտից դուրս քռած բառերն այնուճետն ինքնաբերաբար կազմեցին բանաստեղծական տուն «շլոկի» կանոնական չափով: Բրաճմա աստվածը ճետագայումՀրամայեց Վալմիկին Հենց այդպիսի բանաստեղծությամբ երգել Ռամայի սխրագործությունները։ Այղ լեգենդը ծագումըբացատրում է ճուղականորենվրդովված խոսպոեզիայի ու

ու

Քից: ,

մնանցողիկերկի ստեղծման Համար կարեոր է ոչ միայն բրականության լայն ընդգրկում, այլն գաղափարաճուղական, կեցության տռլա-

վորությունների ամար բավարար ջերմաստիճան: Գ. նիվերաձուլման վոլակայի «Ճակատամարտ ճանապարճին»վեպը շոշափում է ճասարակական կյանքի շատ պրոբլեմներ: Մակայնայն չդարձավ մեր ժամանաճի դեղարվեստականմեծ կտավ, քանի որ բազմազան կենսական նյուՔը չվերաձուլվեց միասնական գեղարվեստական աշխարճիմեջ Այդ կարելի է մտաբերել մի միջադեպ իտալացի քանդակապակցությամբ կագործ ԲենվենուտոՉելլինիի կյանքից: Մի անգամ, արծաթից ձուլելով կոնդոտխերիֆիգուրը, Չելլինին ընդճարվեց մի անսպասելիխոչընդուտի՝ երբ մետաղը լցվեց կաղապարիմեջ, պարզվեց, որ այն պակասում չ:

դիմեց Համաքաղաքացիների օգնությանը, Արվեստագետը

ն

նրանք

նրա արճնտտանոցըբերեցին արծաթե գդալներ, պատառաքաղներ, դանակներ, սկուտեղներ: Չելլինին այդ ամբողջիրեղենն սկսեց նետել Ճալված մետաղի մեջ: Երբ ձուլվածքը պատրաստ էր։ դիտողների Հայացքների առջն կանգնեց ճրաշալիչ ամենանուրբ մշակվածքի ֆիդուրը: Սակայն ճեծյալի ականջից կախվել էր պատառաքաղիկոթը, իսկ ձիու դաՎակից՝ գդալի կտորը: Մինչ քաղաքացիներըբերում էին իրենց արծաթփա իրեղենը, կաղապարիմեջ լցված մետաղի ջերմաստիճանն ընկավ» ն ոչ բոլոր առարկաները վերաձուլվեցին քանդակագործականՃճուշարԳանում:

եթե գաղափարաճուզական ջերմաստիճանը, սրտի շիկացածությունը ձի բավարարում կենսական նյուցը միասնական գեղարվեստականամբողջության մեջ վերաձուլելու ճամար, այն դեպքում ստեղծագործությունից կկախվեն իրականության չվերաձուլված կտորները, կկախվեն «պատառաքաղները», որոնց կդիպչի արվեստն ընկալող մարդը: Ֆրանսիացի քանդակագործ0. Ռոդենը նշել է գեղարվեստական ատեղծագործության ճամար թե՛ մտածողության, թե՛ զգացմունքի նշանակությունը: «Արվեսոր... մտքի աշխատանքն էյ, որը որոնում է աշխարՏի ըմբոնողությունը ն Հասկանալի է գարձնում այդ աշխարը... դա արվՎվեստագեոի սրտի արտացոլումն է բոլոր այն առարկաների վրա, որոնց է նախ Հապավում :

ԻՐԱԿԱՆ

ԱՇԽԱՐՀՆ

ՈՒ

ԱՐՎԵՍՏԱԳԵՏԻ

ԿԵՐՊԱՐԻ

Գեղարվեատական «վատկերը օբյեկտիվի Փյունն է։

ՇԻՆԱՆՅՈՒԹՆ

ԱՆՋԸ ԵՆ

սուբյեկտիվի միասնու-

ն

:

են իրականությանէական կողմերը, նրանումսորտացոլվում

մ-

միասին արբովանդակություն: Դրա սիուխվածէ օբյեկտիվ «վեստնաժեննին չի ենթադրում, որ նրա կերպարներըկընդունվեն իրաանության «իոխարնն: Դրանով նա տարբերվում է կրոնից: կերպարիմեջ մտնում են իրականության ոչ միայն արվեսոադետի ստեղծագործական ծրնակայությամբ վերամշակված փաստերը, այլն նրա անձնական վեզյաբերմունքըպատկերածինկատմամբ, ինչալնս նան կերոտողիանձի ամՀարատությունը, կամ, ինչալես այդ առթիվ նկատել է Պիկասսոյի փողջ բարեկամ Խուան Փրիսը, «արվեստագետիորակը կախված է անցյալ Հիորձի այն քանակից,րը նա կրում էիր մեջ»: ճետ

մեծ

թռղճաւ.Շ6օքուն .ԸՂ2161

Օ

18ՕքՎՇՇՆՑՇ. 81, 1960,

Շ.

123.

կարող է Հանդերձված լինել «տեսողությամբ» «լաելիքով», նա կարող է որոշակի ծրագրով վերամշակել կեցության ստպավորությունները:Բայց անդամ ամենախելացի կիբեռնետիկականուղեղը զուրկ է անՀատականությունից։ եվ, Հավանորեն, նման ռոբոտի գրած բանաստեղծություննանգամ կարելի է Հասկանալ, բայց չի կարելի ընկալել որպես պոեզիա-

կիբեռնետիկմեքենան ժամանակակից ու

ՄԻՋԱՏԸ Բոլոր երեխաները փոքր կեղառտ Էն, երկաթը կարող է աղոցել բոլոր գրակոններին, եվ բոլոր գունաթափ, կույր, Հնազանդ ջրերը մաքրվում Միջատը, Համր տոքակեզ, դալիս թրքուրից: է հնչպե՞ս է ժիջատն ընկնում այդ մորքու մեջ:

ու

ու

էնչ

ու

Դուրս

Մեքենայով զրված այս բանաստեղծության մեջ չկա պոեզիայի ճմայքը, որովչճետնչկա անձնավորությանճմայքը, այլ կա միայն Հասկացությունների մեխանիկական միացություն ն նախաղդասությունների չոր ղուդգակցություն,որոնք միասնական մտածողություն, աշխարճի վերաբերյալ միասնական անճատականճայացք չեն ղարդացնումվ: Արվեստագետի անչատականության դերը Հատկապես ակնառու է կատարողական արվեստում (երաժշտություն, թատրոն): Օրինակ, յուրաբանչյուր դերասան յուրովի է մեկնաբանում կերպարը, ն ճանդիսատեսի առջե բացաճայովում են պիեսի բոլորովին տարբեր կողմերը: Օթելլոյի 2171 դ. նշանավոր դերակատար Թոմազո Սալվինինռոման տիկական ոճով էր խաղում դյուրաճավատ նաճասպլենտականորեն միամիւո մավրի դերը, որը վատ էր կողմնորոշվում վենեւիկյան էտիկետի նբրբություններում: Հանդիսատեսների առջն ներկայանում էր ճիանալի գեներալը ձրաբխային խառնվածքով, բայց պարղամիտ, նաճապետականոըբեն-բնականմարդն ընդունակ չէ իր պարզասրտությամբ կռաճելու քաղաքակրթության խորամանկությունները: Ա. 0Օստուժնիճամար 0թելլոյի դյուրաճավատությունընրա բարձր կուլտուրայի արդյունք է: ներդաշնակ ինտելիգենտականության մավրը ցույց է տրված սովորական չինովնիկների, քաղաքամարդասեր գետների, նուրբ կուլտուրայից զուրկ մարդկանց Հետ ընդճարման մեջ: Լոուրենս տալիս է Ճակառոմանտիկա0լիվիենՕթելլոյիկերոլարին կան մեկնաբանություն: Անգլիացիդերասանի ճամար, ինչպես նան ՍալՎինիի ճամար, մավրը նույնպես «բնական» մարղ է, որի «չի դիանցված» ու

ու

ու

ու

ու

սպիտակներիքաղաքակրթությանմեջ: Բայց եթե 417 դարի դերասանի ճամար այդ անճամատեղելիության մեջ կշտամբանք կար զարգացած, նրբացած ն անխոճ բուրժուական ճասարակությանը, ապա 0լիվիեի մուտ ժավրի բուն նախնական վիճակը տրված է առանց որեէ ռոմանտիկական գունազարդման: 0լիվիեի Օթելլոն բարի Հրապուրիչչ չզարգացած գիտակցությամբ, քիչ թե շատ բարդ իրադրության մեջ կողմնորոշվելու ընգունակությունիցզուրկ մարդ է: կյանքի սովորական «ոսանքի առաջին հոկ խաթարումը նրան զցում է վայրենի քաոսային վիճակի մեչ: Մեթ առջե ոչ թե 0թելլոյի ն Յագոյի ընդճարման ողբերգությունն է, այլ բարբարոսական աշխարճի քաղաքակրթության, որը երբեմն դաժան է կեղծ, բայց իր վրա կրում է բազմադարյանճղկվածության կնիքը: Բարբարոսության ու քաղաքակրթության տարբերությունները ճարթվում են պատմական ղզարգացմամբ,բայց դրանք դեռես գոյություն ունեն, դրանք են՝ այսպիսին է Օթելլոյի ողբերդականիաղբյուր մեկնաբանությունն մուռ: Օլիվինի 0ատուժեը, 0լիվինն իրենց աշխարճաղգացողությանը, Սալվինին, իրենց տտեղծադործականանճատականությանըճափապատասխանտարբեր մեկնաբանություններ են տվել 0թելլոյի կերպարին: մեջ, իշարկե, ամեննին էլ նույնը չէ, թե ով է կատարում Գիտության Ճեւտաղուտությունը՝տաղանդավոր քե ապաշնորձչմարդ. Սակայն գիտնականի անճատականությունը Համեմատաբար քիչ է արտացոլվում գիտական տրակտատում: Այն, որ էներգիայի պաճպանմանօրենքն անֆին անդամ բացաճայտեց ոմոնոսովը, իսկ ապա` կավուաղիեն, դա, շուշյոչ ով էլ բացակարնոր է առաջնությունը պարղելու ճամար, բայց, այտեր այդ օրենքը, նրա իմաստը, նրա ֆորմուլը միշտ կլինեին միննույնը՝ նրանում ամփուիված օբյեկտիվ ճշմարտությանը ճամապասուսսՀ խան: Այ բան է արվեստում: Պատկերացրեք, որ Պուշկինը չէր Հուշել Փողոլին «Ռնիզորի»սյուժեն, այլ այդ ստեղծազործությունը գրել էր ինքը: Հավանորեն,ոչ միայն սյուժեն, այլն թեման այդ ստեղծագործության գաղափարը նման կլինեին դոզոլյան «Ռնիզորին», բայց դեղարվեստական ամբողջ մշակումը, կերոլարների ամբողջ ճամակարգն ուղղակի կախվածության մեջ կգտնվեին մեծ բանաստեղծի ստեղծագործական ձեռք կբերեր այլ ճնչեղուանճատականությունից: Սոեղծադործությունը առա-

ու

Ժյումո: է գեղարվեստականկերոլաՔանիոր կերտողի անձնարտացոլվում Ն

"բում,

որքան ավելի վառ Քան ավելի նշանակալից է բուն աղա

ու

ավելի նշանակալից է

այդ

անձը, այն-

ստնղդծագործությունը:

դամ

ստ

վետեզ, ֆլ

9961 "դվ ՛Փօո-մՉՈԹյյլլ

:հճոճալը

լ

7 դղաքքիսդակատոչդտվլղղկմկղո վն -սքնզտո ղոռր Հվնոանհակնում ոմղ մս վղոժ Դողվեվմօ վլլղութումղո ղղզմ »աժղոամեկո«1 վկտեց մմզկտոխ ղոկուոոզիմոնցն :մղոսհլիսփոմողվմօ «սղդունղմ ղովը 4 մոտւտու ոչ մմոզն կխոճոմ ջունոմոկղ ռարտհվղ "Ոզեզշ) «իսճաձվր դորճողակոամվղտմվ | լոսինուդուկոմվ» մժղզմց չմմոկդ փոզեոտ -ողիմո անն մշ ուսսնում ղմս «վոզմզկոր դո րդովզքուչ 3 Խլջոմզի զմո մս Դզկնչ մյ ողողմո ղմոժ մկզր ճվմզդտզետտոզիմո "մժվղտնուն մոսմում վմորոկ Սզցտսկմոխ ուսն օզո յիսմղղի ԽՄ սն ուի նզկողոամ -ոչ ղո ոմի վուսքր կով «իոճոն մմոկղ վկզր կող ճվմզտոխ վլումի ղտ ղ «ղվնզովոկ -տրոք ղվկմկ մմրսնումուխիսղուրովմչտ ղվշ վմոխոմսչ, ջոնորմոհ չմշ հզիղկմկ մրոքիուոձջղի ոմի վրնսկ մվն մմզղդնստվվ, -ոկտչ կով մոռկղտնմոն ղվլակզղոք ղիսնումմղ մյ ջոռխջնղւոո տսբրնսկ վր վմտրոկ '։մցկտոխ վր մաիսողո իոճոքԼոկմղղ ղմստ վժնոաոչ վմզղ -նստվն «ջտիղուչ մմիսնոմուխ սս մզ ջոխոմաոխո ղմղոաւողվնո մմղ ոլիվճգեցն մմզնմուն լոս «իոմ Սպիոստլ ղմոկղ րոլյ ւճամսկ ղոքքիսրեոմ վմզղնստվն մժճոքու դոսսզղ" իղ «Քվեզաճգր վմարտկ դատմճակջոց ղդզդոչկ մմ մզիղ մող ղվմզղժնոքու ղզօնզտոկ ժղամղ ղմտվղ

ՓԵՏ

՝0լ

Ն

9561 "վ

Օօ 831615 311009 "աթաօվ չ ՛մցօ9 "տաօլլ ց Քոյթճօտծիկ լ

Թ4139եմօգ1

ց

)ա-ջլ

՛հօ3

-ողտվե մցմմոտ ղզ լյոսիտմաջտնումոիովոչ մմզղժղզմօ դոկոտվվ, յողվեվմօ ժղզր վակղո Քվղ չչ«ժղզղվյկ -աոհզր կադուրութ ղո ղ մմզժսզջ ղզինոմեկ իսդոմղ դոժովող ՛իսճվր Հոմո մզր վդճդո դրոսդզվջտտխ նս» չվմզդղոաքլիսկտոչադջդոսո վկող տոմ վմեռսզջ ոմղ ւոոմ հ Լողոջ 1 վլղմոկ ղվկ -ոնզ ղոկուցմսեոթնգւոո վողզն -ատղվնել»վնսցմսնոիսիքՀչմղւաքիսղոկուռոտղո ղաոկոցմսնհոցնզոռո զոսդն «տւոողիմտ

«զղնսքնզտո

1 ղժվղկ մվ ումի Քղուէլ,էրոստմգկղյ

մզմմուտ

իսիզտմաոչոճաոմտմի ղորվչ

մզկմզ մլմմուտ վմզժմվն ղուկում

Հռվխոնոն միսղոջչնղդմ ղորզը դիսղղվր իսելդղճութաի մբիսղ դակտողզվկ դրխաղղվր փոնզը մոդվեվմօ ղղմսժղամեկո 2 վզղկմկղո ղմոխոմզկ

ՂՎՍՔԺՎՍՎՈՂՎԵՎ

«չյոսմուումղկ 1 ղնսրմսֆ վիվտկվիիսոռդ վի դակատոզիմատնցն դոքքիսնկոմզմոմուչ վկողորոք բցրտտիոկ «իստտոորվղու) չլ«ղվոռր րվ 17 նո Հվիոկզքմօ ղ վոոս ոժղվ ող» 'ղզ րոսՀղտմմզնստ նքո յոսկամզմմուռ ղաոկտաղձմյի «ղվոոր վղոճմմոմոն մվ զրտտխք նոմաոկ մշ մջնեղտուղում «օղվոռր մվ ղղոաքքիսրտտխոջ» իսզոկո (ճէոչյ չյոսկզր նվմղմեռիւիս ղվճոստ վրզսո «իսղիոջ ձնամրը» --«ռղվոռր րվ ճղվ» յակոիսկոուր"ե "ի ժղզ մոսնմոկ բզրտտիոկ ոժղվ ող» /իսմողնվ իսժղւսրնանն (իսժտր փողետտողիմո 1 ս

ւշ լ իծամլը /չպղոցտ մժմղոտոտղծտ նղորվր նսմոկ զվ 7 մմղդվմոկղ ղ մվ. Փցոիղոքոմ «իսմիսնոմոիխ մմորոկ Հպինոմզկ -որնակ մյ ղահլիսճմր կտողտոււմ ղճվր վմզղչվմոակղունգգ չմմղզտոխ ղղ Հվմոկղ յՀոկմղ ղվմղրնսկ յսկմղ ոմղ յոսոմզղ վմտրող զմոկղատնմոն չմորտկ ղզղատկաքնոչ ճզնաստկ ղվիտտխ վկաողոլքնոչ "մկղր ճվմղղմկմղ դարպղմաիսզջաիդ ոզուղվ զը դվոոր դիո դվճաողսեզկուր մնդաոժզյը Չ ոս րո 7 խմե մուկղ ժուն վր «ղորղդկմկջ չղվրտեվղ մջնզտոտղույյ ղդոնքիսօմսեաքնգոո(ղոնլիոստճոմ ճղասո մղզղժղղմօղոկմ ղլոկուր չժեղն վր ս ղորդկղմրտչ» վմզդղաքիսջմանոջնցտո վմզղտղնուռողիմտ մզմմուտ 1զնզ ր յոսժճոլղմ ղոիլիսրտտխ ճնսմրտ ղդախխոնորնեոմ վոոզիմո ղլոկտո 1 մախոմողչ չղվիճոջ մղոսքքիսղեմկ վմզդղանքիսջմանոդոքոտ ղոկտուովը ս հովեղդմզֆվն Սզեղոչ ղնսմաղժղվ խսյոսնոս ոոիմոուռ Խոմեզտղդվ ղոժ վպիտ ցմսաետորվր տզնամետովկ վճոսմղյվի ղվմեկո վմոն դվնզտքոչոնոմ կաղորոթովը Փոլչմյոսինոջ հոմեղտղվ հովճղգմզփվն ղճվղմիոլ "կտղվմը Հոոկղո նվուուրմկր նվրնեոկ վմզղղոկ ս

Մղատաղ

՛ս

""նռիոՀ օշոռիմսիտուս1 մղոաքքիսղտկոմվ ղոնլիսնկամղմոմոչ վիվոկղիմօ

րոսմոխմզկ ղոկուտովյոոզվյ պ վիվտկզմիիսո 1 ջտիղտոջտոհրտվի չդակք մզղղաքլիսոտկոչ դձվր վմզղյոսջաիղ դրսե վմզղտոճոր րոսմակղոսղջ ղուկ «ոմջֆմում վտողիմտ ղդոքլրոնկուռվե -ուրաատխմրդմամխ «ղաքլիսկամոոաչ վ տղզետտողիմո» մժղզղնմզիզքզ նմոմ նրոմ 1 1զն նվոկոդոճղ «դքոկտր րզն վմզղղոաքքիսցմանոջեղտո «ուս «զ մվ ղղսքքիստոնողդժ վիաողտկոտջղո դմցղկոնհվղ ղվմզղաոոոր» մս ղցզ մմզ Դզնզ ղի: շոմի ուսքր ղվի ղորվչ մզժողզն ւճվրնեսկ մջմում մամա մ մկտմս Նմա Քղսմս «մմզղղաքքիսջմսնացնղտո ղակուռողիմոնգն ղծստ ղտոիքիսկամոոո ղղ ղդրաքքիսնսճոտ փոսղվղա ծ իսմզղսովոտխ ղո տոկ ոո ղրզմմը սմզղդաքքիսոտկոչ զող ղզ մախոմաղչ նեզտուտղակ յան մկոՀոջ «2 «մկտչոջ ղդվմմղողգրտ վղոմոոք դակատքաոոոթ 7 կտղանդմ ղւռոզիմոջզղ ուստկզիրողվ 12 Համզմամոխում մո

-տո

«մոր

11շ

ձր ղոիքլիսրոտթ վոր ղաոկուռվետնգցե լոսիմսիոտոտրվ մլ ճանտի իսմզդրաղաիդո 17դ ղուվմանզտտկնո ղ Դզնսմոչ նսմուկ վ. ջոկոռկ րաայտքնղտ ղղաիքիաքան վնսվզր դատկաոտոզիմանցն դոկտոր :ղվկողվյյյ (ո մմզեզշ Լասմյզտստ -ովմը Վ, «մղատուլ Լս բրացացմսե ղզվյլ մղալիսնակոռչ նը :մնսքզր մաղ իոճոսն ղոկտտողիմոնցեւղսքքիսնոակոտչ փսողնոս մի վմզջյզի «մղոաէքիսկտտջուիաի վտոզիմու րոաիղստմյ վինոչ «մլ բրաճուկոամուռուտ մատիոնաողմ ղտլիսջմսնոցնցառ ղոկտատոզիմոնցնեղվյ բամնոոլ ոն «ափ ղզմավկոննւս ղեսզի ղակաքոփսովյվի ծղոմղ «բոատոզիմողղահը Հատնգքամջդգտվեսիզի ղակատտովիավմզտորուկվաոկզովն դվլ լոստուտ -ոտջչ մմղղղակոխոոս րրաղոձմմոկաողոյրտքղր ղվմզղմեկո վմզղղոկ -ոից| ղոկո-ըբ ղվմզճմզի վմզղղոկտիքըղտակտ-ըշ 1 1զնաոծոստղու ծզր դամլիստոնողղժ :1 դկզր ճվմզդավմսեզատկղակատտվետնվե դակոտգցիսը եմոոտտվմզողղրո ղնեսիզր (ղակացմսետջնզտո) դոկտտոզիմոնգը --

ՍԴՎՍՏԺՎՍՎ

ՎՆՍԺՎՈ

ԴՈռՈՏՈՂԻՄՈՆՁԵ

չճվնսիցբ ղտկուովն մղսիլիամղմմուտ ոմղ ղ մմզղղաիքիսկտուչոդջղուսռ յոսիմսղոմն ղղ րոողումն դոկատոզիմունյե մաղմուկ կստոչումոաք վնսլիզր մղաէցջիիստվեղոժ րոսիմզմումզի լ խմզկ քո դվտոոփ մտոզիմը մ չմտոորվ դոս դոց Հաֆջմանաոմվ ղակաորտոխ 1 զտիչ ում իսոմզկ մսիոմզկտոխ դ1Լո «ճվղսիքիստմուրծջղակուտովիմոնցգե1զծղոչտող վ ղովր ա տղ դիոկոր չմտմվո դոսմ վրոիկոսր ճվջջոջ ղր իսմզմնտոյափմմիոի դոլլիսնաջմսեն «ճվտոռուիտզմկղսկ 1 1զծձղուող մոզեոտոզիմը չծղր ղտոհլիսմնումվնմում վղոձմմչոմոն ղոհոսմոտոզո մրառղոմ վմզդմեվկոտովող դոկուոզիո ղոկ մսով վիտ զվմակղ 1 րոսղ -ոնմիսնաք ազտիոչտնոմ իսումզկ սուի -եօ չրամզդջ մվրմող «ղտվնոմսկզն» վկոմոխումչ ղոկոնմիսնեսք ղվիում -ռմկյավ: /վղոնղզկ 1 ջոխտիոչուռմո դզմոփտնոան ղիսղ նիտ վարմսիովը վվոտի ւմովժզչ վր վոսմուտօ վլովուս լյ ճբ վմս մմովուտ յամզդոմղդ նոն 3 յոսեռք լրոսղոզ վմզղկվբար յ" ճղողոկ կով "մմուվոո ղորմրո 1 րոստիոչումո իսմզղջ տովո| ղզմսղտկոամվոա ՀՀո րոոջ վղոտոտուսվ մմս «մմրզմը 1 բրաղամջմոմ յոսժղակվց ՛վնսմկմմեվկոտովաղնսղճող -ումողզկ (ղակատզիուվոսմոցվչղց լոսինոռ| մմզղժճոյոչ ճղոմղ .մճզ1 -զմտո նղտնաողչդտվ. իսքիամիոն ջողամ րսր նսիաոռի ղ մմոճ ղվժասզջ մմզղմսեվժ մաիտոն 'ակմզ ղզ յոսիոմե տրակտ ղղահլիամնածնսմզի ւ

ՀՈՐ

ղվմ մճզյզմտոօոիմսի' կսճտ) ղց ղունուղվիով, դ (յրսղու Ձիոույչժքողոկ ոկ վղոջոյոի ճտոսրիմց կուովոո«ջտիվջկղժ ստաժոր իսկվոիտՀ -ուռողզեն Տնսմրո վր վմզղրանղդու դ նզտղլո :1 որրոծ դ «ղզ ղմզղմսիդվե -ուտոր 7 դավո իծըմաղ դող. ոմի վիոող չմո րոջ վնմիսնոք ղուկուղումզեսչ ղոկ ղլոսջնգտո ղուէցիոմզտ ճյոմ 1 ղս իրիսբվնոճուու կողորոքթովը /մւոմուբ՝ մղայցիսրվնոծոսմ «ողոուվըմյոսճողսմողվը :17 կտֆմունում մզմմուտվմզղղոաիըիսո նսիղոն բոամզղդազդմ -զւոսն վմզղղաէքիսմսիողմ

մումփոլմեոտոկոֆ դովոոու դուրոյում դո

լ ղրոսոայչովր Հակոչ ղակտմուվնաո ղվմսիտեոը րողն 1 4գր ղծոտ վնստվլ,չղվնմիսնսք ճղոմղ. վմզջչոշ նղզմվ դվնճգըմանատեօ 'մորոջ «ոծվրղա դազեուտոզիմտ սմ ղջ ժղամս «մմզն ղուէքրսմո ոսմժմժոտ ղ ղվմզղեզյզմտո ղվնճզմուռ| վմզղ նո ոսին ասուկմյ ոմի դութ վ ղվիսկվմար չմղոսիցիամղտ ղոիքիում ղ Մնսնասոկ չմսկոս ճղամո «կվնմոր վեմիսնսք մմզղդնզյզմտո ղզ բոսիոլույ :1 դչոխ շոիմում մսնհչ մ-լ ոսմտզլը Ամզքյս տմոֆղտ -զտ տմի վիուտը տյուղվ "կում ղոկտուսս իսո ղոիցիսկամոռուչ վժղոկ սմ մմյոի դոէցիսնաջման -ոուումճ մսի ո|)ն վոոիկոսր ճնղովափոնեզտ «մմզղոռրոմղոր մայսմ վմ -ոկղ «մոսիոսո վքոտխոչոր ղոնզյզմոր» մմս "(թսջ ճու «միսկվմուղ նյտ ղակորտոխ սիլտվնղզմսվյուղուվչ -յոողզն մղոաիցիուտ: մմզղղաիցիսջմունոմվ) ոզ ոմաիխուռվյհ -Ետջ ղր ղոնզդս վնզո ոո «րոսկոմտոումչ մվրմող խոնզղա վնլզտ րծ 7 յոսնտիոնտ ող -մոո 1 ԱՂ ղնդխ 1 յոսոկո ղղո մորաո մքվտոխաչոր վմզղնգյզմտոք չնվոոոի 7 լոսձղուողղզմստտնոո ա

ս

7 մանոմոողի կով «ղոէլիսմոմաջնեզկ ղտզհուտոգզիմտ ղոժ

ոտ

մլղծճղոչող

չմղուկողտվե «րաիմզմումգի Քվոոտփիմորոջ վղաոկողտվը մղյ մնեսիզցրդո ղվմզտոփ «դվլաղ դոկտողցը մազեատոցզիմը ս դսյք ղզղ» 2 հոկ

տ

տմղ ղիտվր ղաոկմոստ մղոաէցիսկոնդուիս մ «մկոտոխող մտոզիմը կոտոտչողջղուտ ղզմսվղորնսկորոաչ

"2 Հակտոզտույո

ս

սս

ՍՏՈՈՓ

ԻՑ

ՍՏՈԶԻՍ՝ՈՀ)ՂզՎՍՔՋՎՍՏՎԵ

Վ ղՂՈՂՈՆԳՂՎ՛.ԲՑՎՍՆՍԳՈՈՏՈ

ՍՆՍԺԶԱՈ

ՄՍՍԻՈՄՑՈՏՈՆ

ՂՎոՊՏՈՂԻՄՈՆՑԵ

իրակա-

Արիստոտելը երեք ւոիւվի «միմեզիս» էր նշում արվեստում. այնպես,ինչպես նա կա, այնպես, ինչպես Խությանընդօրինակումն ն այնպես, ինչպեսնա են կամ խոսումնրա մասին շատերը» «տածում տար«ետք է լինի։ Այստեղ, ըոտ էության,խոսքն ստեղծագործության ճասկամեթոդ» բուն բեր մեթոդների մասին է, թեն «դեղարվեստական ցությունըդեռնս չկա: Ռ. Դեկարտն իր «Դատողություններ մեթողի մասին» փիլիսոփայասկզբունքները: (1637 Ք.) շարադրեց ռացիոնալիզմի կան տրակտատում գիտակցական մարդկանց գիտելիքների խատաղույն ճամակարգման, սկզբունքների ամբողջ գործունեությունն կարգավորող կանոնների կլասիցիզմի գեմշակման պաճանջները: Այդ սկզբունքները դրվեցին ու

մեթոդի «Հիմքում: ղարվեստական

հնչպես ճայտնի է, է. Զոլան գրում էր արվեստի էրոպերիմենտալ մեթող ճասկամեթոդի մասին: եվ ոչ այլ ինչ, քան դեղարվեստական դպրոցի» մասին մբտՎ. Գ, Բելինսկու «բնական ցությունն է կանդնածժ ուղղության» քերի ն ռուսական դրականության մեջ «քննադատական նանում:

Ջեռնիչնակուարտաճայտությունների մեթողի էությունը: Այդ ճարցի հոկ ինչպիսի՞նէ գեղարվեստական արվեսգիտության մեջ վեճեր են դնում: Որոշ գիտնականներ շուրջը ն Ժիջոցների ձների աի մեթոդը բնորոշում են որպես գեղարվեստական են նկատմամբ տնսնում իրականության «իադումար:Մյուսները նրանում սկզբունքներ: երրորդները արվեստի գեղագիտականՀարաբերության ն գաղասիարաաշխարճայացքային ընդճանուր՝ դտոնումեն, որ մեթոդն Քննենք այդ բնորոշումները: փոոսականսկզբունքների Համակարգ մեքողը ճանգեցնոլ ձոնրը դեղարվնատական կարելի" է արդոք էն միջոցոձրը սպասարկում ,միջոցներիմիադումարին։ Ջէ որ միննույն մասին

ն.

Գ.

է,

ո.

Երգիծական տարբեր. մեթողների:՝ Վերցնենք կատակերգագրությունը: կատամերկացումը, փոխադարձ Կ«ործող անձերի ինքնաժերկացումը, ե սրամտությունները բառախաղերը» կերգական ճաակադրությունները» ։

:

կերպով ամենաբարը աջու

ամբողջ Հավաքածուն այն` միջոցների այլ ռնալիզմին։ ի դեզ, ն՛ կլառիցիզմին, ն՛ քննադատական Փառայում էր միչո ցների իր ճամակարգը: Բայց լուրաքանչյուր: ժանր ունի ձների Վ. Մայակովսկինիր երգեդրանից ամեննին չի ճետնում, որ, ասենք, «211 օգտվում էր դեղարվեստական ծական ստեղծագործություններում են նպաստել կարող միջոցները «մեթոդից, քան լիրիկայում։ Միննույն ամենատարբեր խնդիրներիլուժմանը» երբ պաղափարադեղագիտական տարբեր մեթոդների: են դրանք ենթարկվում գեղարվեստական ու

Հավասարապես սխալ է ուտեղծադործական մեթոդր նույնացնել ձրականության նկատմամբ արվեստի դեղագիտական ճարաբերության Հետ. Միննույն ժեթոդի շրջանակներում 4նարավոր են տվյալ ճարաբե-

փության տարբեր սկզբունքներ: Այսպես,դումանտիխզմիտեսաբաններից ու պրակտիկներիցոմանց ճամար արվեստն արվեստագետի սուբյեկտիվ էին ռոմանտիկաարտացոլումն է, ոմանք նրանում տեսնում կան ճեղնանքի (իրականությանը կասկածամժտորեն-ժատական վերաբեր«ունքի ) սկզբունքի արտաճայտությունը. մյուսներին արվեստը ներկա-չ յանում էր անցյալի իղնալականացում, կամ ապաղայի կանխատեսում, կամ ցանկալիի պատկերացում: եվ նրանք բոլորն օգտվում էին միննույն գեղարվեստական ժեքոդից՝ ռոմանտիղմից: Մյուս կողմից՝ գեղարվեստական տարբեր մեթոդների ներկայացուցիչների մոտ իրականության նկատմամբ դեղագիտական Ճարաբերուքյան սկզբունքները երբեմն ճամընկնում են: Այսղես, գերմանացի ոոԺանտիկներՏիկը, նովալիսը փաստորեն ճանդես էին դալիս, իրականությունը բանաստեղծի սուբյեկտիվ երնակայության փոխարինելու օգտին: ընդունում էին միայն «ահսանելի ալխարճի սաճմաններից դուրս» քաԿիանցողարվեստը: Այդ սկզբունքը մոտ է սենտիմենտալիստներին: Ն. Մ. Կարամզինըգտնում էր, որ պոնզիան պետք է զբաղվի միայն նրբագեղով ն խուսաիի ստոր իրականությունից: Էնդ որում նա վկայակոչում Հր նան մյուս սենտիմենտալիստի՝Ժ. Ժ. Ռուսոյի, կարծիքը, որը դրել է. «Հենց միայն այն է գեղեցիկ, ինչն իրականության մեջ չկա: հսկ ի՞նչ է ատացվում։ եթե ղա գեղեցիկ է, թեթնե ստվերի նման, մշտապես փախչում է մեզանից, նրան տիրանում ենք դոնե հրնակայությամբ, նրան ձգտում ենք քաղցր անուրջների աշխարճում, պիտի խաբենք ինքներս ովքեր արժանի են խաբված լինելու» Եվ դրա ճետ միասին մեզ ն սննտիմենտալիզն արվեստի տարբեր մերողներ են. տոմանտիզմն 4Ճատկությունը սռւսջինի «ամար, օրինակ, դեղադիտական առաջատար վեն է, երկրորդի ճամար՝ սրտաշարժը: Պարզեցում կլիներ գեղարվեստական մեթոդի ընդճանութ գաղափարաթուական դիրքերին, գրողի աշխարճայացքին: Արվեստին նման մոտեցման դեպքում անճնար է ըմբոնել, օրինակ, ԲալՎաակի,Դոստոնսկու կամ Պիկասսոյի ստեղծագործության առանձնաչատկությունները: Գեղարվեստականմեթոդների բազմազանությունը (կլա«իցիզմ, սենտիմենտալիզմ, ռոմանտիզմ, քննադատական̀ ռեսլիզմ՝ ն. այլն) չի կարելի խցկել քաղաքական ճակադիր Հայացքների առաջադիմական), պարզունակ պատմագեղարվեստականօպոզիցիայի

աշխարճի

նրանց, ու

.

էությունը Հանդեցնել

(ոնակցիոն-

.

շրջանակներում: Անճրաժեշտէ (ռեալիզմ-Ճակառհալիզմ)

դեղարվեստական մեթոդը ջննել, ելնելով նրա սեփական գեղագիտական էությունից: Աշխարճայացքին մեթոդի փոխճարաբերությանՀարցի շուրջը շատ բուռն դիսկուսիա ընթացավ 30-ական թվավեճեր են եղել: Հատկապես կանների վերջերին: նրա մասնակիցների կարծիքները բաժանվում էին. ոմանք պնդում էին, որ արվեստագետն ստեղծագործում է աշխարճայացքի չեոոհիվ, ուրիշները՝ թե հակառակդրան: Բանավեճի կենտրոնում աշխարՀայացքի ն մեթոդի, Հայտնվեց երկու իդեալական փոխճարաբերություններիճարցը, այն դեպքում, երբ որպես ճիմնական պետք է լիներ օմեքող ն իրականություն» պրոբլեմը: եվ այնուամենայնիվ այղ բանավեքն օգտակար էր: նրա ընթացքում ծագեցին մի շարբթ արժեքավոր մտքեր թե՛ աշխարճայացքի ն մեթողի կապի, թե՛ այդ կապի միջնորդավորվածության առթիվ: Սակայն այդ ճարցերը բարդության ւոիվ չափով չի կարելի լուծել, չպարղաբանելով գեղարվեստականմեթոդի բուն էությունը, Ճաշվի չառնելով օբյեկտիվի ն սուբյեկտիվի դիալեկտիկան նրա առաջացմանպրոցեսում:

երնույքների՝

ու

պատմամտածողության պատկերավոր Գեղաովեստական մեթոդը տիպէ, որի ձնավորման վրասորոշիչ հերկանորեն պայմանավորված

գործություն են անում երեք գործոններ. իրականությունն իր գեղագիորոշաիր դասակարգային տական Ճարատությամբ, աշխարՊայացքն ն այն նյութը, որը կուտակվել է գեղարվեստամտածողական կիուքյամբ նախընթաց դարաշրջաններում: Արվեստիառարկան ճայելանման չի արտացոլվում դեղարվեստական ստեղժագործության մեջ Այդ պատճառով էլ վերջին Հաշվով մեքողն երենից ներկայացնում է արվեստի բովանդակության ճամանմանը, այաինքն' արդեն ընկալված, աշխարձճայացքիպրիղմայի միջով բեկված» ճամանմանը: դեղարվեստականորենմշակված առարկայի յուրացված Արտացոլվելովարվեստում, կլանքն իր գեղագիտական ճարոտության մեջ դառնում է նրա բովանդակությունը: Այղ բովանդակության մտածողության էական մոմենտները բյլուրեղացվում են պատկերավոր կառուցման ճանապարՀ կայուն ձեերում: Այսպես,ոչ թն արչձետոտական ու

ճով, այլ

բուն պրոցեսում է ստեղծագործության

ծնվում դեղարվեատա-

կան մեթոդը: Փեղագիտությունը,ընդճանրացնելով արվեստի բովանդաէ գեղարվեստական կության առավել էական մոմենտները, մասնատում արվեսփոխանցելով է տեսք՝ մեթողը, նրան տալիս գիտական ֆորմուլի

տագետին ներկայացվողօբյեկտիվ պաճանջները:

ն Արվեստի առարկան, բովանդակությունը գեղարվեստական մե-

Թոդը պատմականորենփոփոխականեն, Գեղարվնոտական նոր մեքողը քրնան է գալիս ամեն անգամ, երբ փոփոխվումէ իրականությանգեղագիտական Ճարոտությունըճասարակականպրակտիկայի տեղաշարժերի Պետնանջով,երբ տեղի է ունենում արժեքներիվերագնաչատում: Բայց որտեղի՞ցեն վերցվում տարբերգեղարվեստական մեթոդները միննույն դարաշրչանում, Այսպես, 11 դարում գոյություն ունեն ոոման-

տիղմը,մողեռնիզմը,քննադատական ռեալիզմը, սոցիալիստական

ռեալիզմը: Այդ բազմազանությունը բացատրվում է նրանով, որ դոլուունեն յուն ճասարակականպրակտիկայիտարբեր շերտեր ոլորտներ, տարբեր աշխարճայացքներ: Գեղարվեստական մեթոդն արվեստի առարու

դայի ակտիվ արտացոլման արդյունք է: Աշխարճայացքը Հանդես է վիս որպես միջնորդ արվեստի առարկայի մեթողի միջն,

գա-

իրականու-

ու

փյան | արվեստագետիմտածողության եղանակի միչն։ Այլ կերպ ասած, մեթողը կրկնում է արվեստի առարկայի այն առանձնաձատվությունները, որոնք երնում են գրողի պրիզմայի միչով, որոնք ար-

աշխարճայացքի հն

զՎեստի մեջ մել բովանդակության

որպես

ամենաէական մոմենտներ:

Այդ էլ Հենց տարբեր մեթոդներ է ծնում միննույնդարաշրջանում: իրականությունը որոշիչ կերպով Լ ներգործում մեթոդի վրա 0րի-

նակ,անտիկ դիցաբանականմտածողության ձներն անպետք դուրս եկան Հողագրական դազգաճի վառողի դարաշրջանի արվեստի

ճամար: կլասիցիղմն անընդունակ կլիներ գեղարվեստորեն իմաստավորելուաշմբարճը 14 դարում` պատերաղմներ, Հեղամիոխություններ, ատոմային, կիբեոնետիկ, տինղերական տեխնիկա, ճասարակական կբբերի Հաու

ու

կասությունների վիքխարիշիկացում... Դարաշրջանն իր պաճանջներն է ներկայացնում գեղարվեստական մտածողության եղանակին:

ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ

ՓԵԱԼԻԶՄ-ՄՈԴԵՌՆԻԶՄ

զո

Դ.

14:

դ.

զարգացում

ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅԱՆ

ստացավ

ՕՊՈԶԻՑԻԱՆ.

մի դաղափարադեղարվեստ

ձն ծագում: երնույթ՝ որի շուրջն մոդեռնիզմը, շրինաչափորնն վեճեր

ճախ այն դիտում

են

բարդ

չա.

պարզեցրած ձնով, որսզես մի մոդայիկ քամու փչոց

մշակութային կյանքում (կարծես Ռուսաստանում Արնմուտքի չկային հրենց մոդեռնիստները կամ նրանց ստեղծագործությունը ծնվել է արտա,աճմանյան նմուշների պարզ ընդօրինակմամբ, այլ ոչ թե սոցիալ-կուլ-

«յուրականպատճառներով): ոչ առանց ճիմքի, նշելով Մյուսները,

ար-

427Դ վեստի

տիպի ու արդի բուրժուական ճասարակության մշակութային: պրոցեսների ներքին կապը, ենթքադրումեն, որ ամեն ինչ որոշվում է գեղարվեստականայդ ֆենոմենի սոցիալ-դասակարգայինՀամարժերի պարզ` գտնելով (կարծնս քե իր բարդության ու ճակասականությանպատճառով մողնռնիղմն իր մեջ չի ներառում սոցիալ-բաղաքական ամենատարբեր՝ ճակափաշիստականիցմինչն պրոֆաշիստական,քրիստոնձակաթո-

տարբերության Ժեջ Ձնի տարբերությունը միայն կոորդինաոների Ռեալիստականբոլոր ձենըն էվկլիդեսյան աշսարչի անշարժ, չարք կոորդինատներիպատկերագժում են: Բնության մեջ ալդ կոորդինաոներըչ այղ սաշմանափակ անշարժ աշխար"չըչկա, ղա պալմահականություն է, վերացարկում, ոչոհալություն։ նվ այդ պատճառով էլ «սոցիալիստական» կաժ «բուրժուական» ոնալիզմը ոհալ չէ, ոհալությանն անփովփոթ կերպով ավելի ւՒուո է ծուռումուռմակերեսենրի վրա սլացող ոլսռոկելեկականից մինչնարնիստական, վնրացականորեն-ճումանիստականից՝ մինչե բացաճայտ ոնակցիոն ուղղությունները): Հաճախ գործը Հանդեցփաղժումը, այն, ինչ Հավասարասլես անում հն նոր մարքեմատիկան նում են մողեռնիղմի մեջ մոոնող գեղարվեստականուղղությունների շրր1օմիռ, այլԲԸՃԱԾՐՅ-ն հոր արվեստը: Ռնալիղժը ոչ պրիմիտիվ, ոչ ջանակըդծադգրելուն:Սակայն այն ընդգրկում է չափազանց շատ տարա-. սոնղաշարժման,աղավաղման, ծուռումուռության, ոլօբյեկտիվության մԺեջ տնսակ գեղարվեստականերնույթներ (կուբիզմ, սյուրոհալիզմ, պոպ-արտ՝ ք: Սբչեկոիվ է լուսանկարչական առպաբատի օբյեկտիվը: նոր ձնր ոչ ն այլն), որպեսզի նման շրջանակի դծագրումը կարողանա պատկերաբոլորի Համար է ճասկանալի, շատերի Համար դժվար է: Սովորականը, ցում տալ մոդեռնիզմի էության մասին: ծամժմվածը, իճարկե, ավելի Հեշտ է, ավելի Հաճելի, ավելի բարհնճարԴրա էությունը որոշելու բարդությունը, մասնավորապես, այն է, որչ. մար: Շատ պարզ է էվկլիղեսյան աշխարձճը,ե շտ դժվար է էլնշտենյավլա,. Հենվելով ոնակցիոն դգաղափարադգեղագիտական հը' ն այնուամենայնիվարդեն չի կարելի վերադառնալէվկլիդեսինո։ կոնցեպցիաների մոդեռնիվլմըճաճախ ծնում է ղեղարվեստականնշանակալից ստեղժաԱյստեղ ընդգծվաժ է ոդնեոնիղմի «ոչավանդութականությունը», գործություններ, որոնք ներսից պայլքեցլնում են ելակետային նեղ կանրա «րնդչակառակըո սկղբունըր ոհալիզմի նկատմամբ: իրոք, մոդեոնոնները: Բացի այդ, 41 ղ. շատ խոշորագույն արվնատադնտներդեպի նիղմը պատմական Հաջորդականության խզում է Համաշխարճայինմշառնալիզմ ընքացան մժոդեռնիզժիմիջոցով, Հաղքաճարելով մոդնոնիստակուլթում։ ՄոդնոնիզժինՀատկանշական է նան ժամանակակից գիտուկահ ազդեցությունները, օրինակ, Բ. Քրեխտը,Պ. էլյլուարը, Վ. Վ. Մայաթյունից արտաքին, Հաճախ մեխանիկական, նեռպոզիտիվիզմի ողով կովսկին ն ուրիշներ: Այդ ամենը թույլ չի տալիս ճրաժարվել մոդեռհիղկախվածությունը, արղի ֆիզիկայի են մաթեմատիկայի մտածողության մից որպես դատարկբանից ն կանգնել այն տեսակնտին, որը Վ. Իձենրի փոխադրումն արվեստի մեչ: ՍակայնԶամյատիննիր սաճմանմժան է անչիմն ժխտումո: «մերկ, անվանել էենինն մեջ ուշադրություն է դարձնում միայն գեղարվեստական դիտական Սովորաբարգեղարվեստականմեքոգը ն նրա ճնտ կապված արվեսմտաժողության ներքին պայմաններիվրա, իրեն ճաշիխիվ չչոոալով մողեոգիտակցում են իրենց: տի ուղղությունը տնսականորենճիմնավորում նիղմը ծնող սոցիալական պատճառներիմասին: Բացիայդ, նա սխալ է անՍակայն մոդեռնիզմն այդ առումով տեսական թեթնամտություն պատկերացնում ոկալիզմի ու մոդեռնիզմի պատմականճարաբերակցուչ Հոգություն դրսնորեց: նրա յուրաքանչյուր հոր դպրոցը բարձրաձայն,իսկ թյունը: նախապատվությունը տալով վերչինին, նա չի տեսնում, որ ռէաբայց սկղբունքները, գրելն. էր իր երբեմն աղաղակող կերպով Հոչակում վիզմը ոլ ժիայն Հարուստ անցյալ ունի, այլ ն՛ ներկա, ն՛ ապագա: ոչ ոք չէր փորձում տալ մոդեռնիզմի ընդճանուր բնորոշումը: ի մի բերել Մոդեոնիզմը,որն առաջացավ 411 դ. վերջին, ՀասարակականՀաճոսանքներիճամար բնորոշ դրույթները մոդեռնիստական ղանազան կասություններիու պրորլեմննրի անլուծելիության, կլանքում արվեստի Օրինակ, պոպ-արտը չի գիտակցում իր գեղագիտականճարավատություառաջ քաշաժ գեղադիատկանիդեալննրի անիրազործելիության ճակաղզնը սյուրոնհալիզմիչետ։ եվ դա մոդեռնիվմի ուրույն ճատկություններից՝ դումն էր: Քուրժուսկան աշխրարճիամենասուր ճակասություններն էլ մեկն է: ծենցին զեղարվեստական մոռածողույան ավանդուքայինից «եռացող ինքնորոշման փորձ ձեռնարՄոդեռնիզժիինջնավերլուծության մոդեռնիստական տիլ: «Գրականության,ճեղափոխության էնտրուլիայի՝ կեց ն. Զամյատինը Հաճախիրենք՝ մոդեռնիստներըբուրժուական աշխարձճումսուր անարվեստն մասին» (1923 թ.) Հոդվածում: նա դրել է: «Գիտությունն բավարարվածությունեն զգում արվնստի ղրությունից։ Ա. Քամյուն իրեն կոորդինատներումմիատեսակ մեջ ինչ-որ պատկերադծման աշխարճի նոբելյան մրցանակ ճանձնելու առթիվ ունեցած ելուլթում նշեց. «Քիչ է են:

8.

ու

'

.

ւ

ու

՝

ու

ու

ու

ու

ու

ասելը, թե արվեստին աղառնում է սպնտության նքն իշխանությունը: միայն ղա լիներ, բանր շառո ճնշ կլիներ. արվեստագետը կմարտեչեր ն անձնատուր կլիներ: Այն պածից, նրբ պարղ է դառնում, որ ճակատա-

Մարոնընթանում քան

չ

արվեստագետի ենըսում, ռլրոբլեմըդառնում

է

մառարեր, ատելությունը դեսլիարվեստը, որի ալեճիանալի օրինակներԼ տալիս մեր Հասարակությունը, կորայնքան

առավել

բարդ

կամ

ժանարարչէր լինի, եթն նրանով վարակվածչլինեին իրենը՝ արվեստագետները: Մեր նախորդենրը կասկածուժ էին սեփական

տաղանդի վլոռ

Այժմյան արվեստագետները կասկածում են իրենց արվեստի անձչրաժեշտության վրա, այլ կեր ասաժ, սեփականգոյության անձճրաժեշտության վրա: եվ մողդեոնիզմը մի վուրատեսակփորձ է խուսաղիելու գեղարդվեստակա

մոքի անգորժունության ի դդացումից: վիճակի չլինելով ամբողջականորիններգործելու մարդկային Հոդու վրա,մոդեոնիստները ձգտու են մի կերա շոշափել այն, անդամ թեկուզ վերը Հասցնելովխռր-. տակվող արվեստիբեկորնելով: '

Մոդնոնիլժըջարդեց դեղարվեստական ավանդութային պատկերը ե նրա առանձին տարըերը: Մողդնոնիզժի բացարձակացըիցը որոշ ուղղություններ բացարձակացրին պատկերի օբյեկտիվ բ ովանդակությունը (հատուրալիլմ),մտանել նրա Հաղերանական տովանդակայ՛նը ն կինո (չրականություն «զիտակցությանՃոսքը» ), հրրորդները՝ նրա Հուզական Տագեցվածությունը նրա կոն(էքսպրեսիոնիզմ), չորրորդները՝ ե այլն: ֆիգուրատիվ-կոլորիստական կողմը (աբստրակցիոնիզմ) Սրելով

ավանդութային սլատկերի տրոճման Հետնանքով ազատված նախասկիղբներից մուրաքանչյուրը, մողեոնիզժըմիաժամանակարվեստը վեէ ինչ-որմիակողմանի, րածում անկապբանի:

Մոդնոնիստական արվետոր ոռնալՀասարակականուժերն ընկալում էր որպես մարդու կողմից անվերաճակելի, անճանաչելի:նա ի վիճակի չեղավիմաստավորելու սոցիալական պրոցեսների խորքայինպատճաոերը ե ռակսեց ինչ-որ ինֆերնալ, չար կամբ, որը կուրորեն պատկերել լառավարումէ մարդուն: ի Հակակշիո մոդեռնիզմի17 դ. ոնալիստական արվեստն ամբողական մտածողության«իման վրա ներքաշում Էէ բազմակողմանի եղարվեստականմտածողության տարբեր տիպերի պատմականորեն եղարվեատական նվաճումները,այդ թվում նան մողնոնիզժի միջոցնեԽ եղանակների,գեղարվեստական տեխնիկայիպոզիտիվ մոմենտները: եալիզմը խորացրեցիր ինտելեկտութ՞թյլ բովանդակությունը,պսիխոլոու

դիղմը, ուղական ճագեցվածությունը, նորարարությունը ձհիի բնադավառում: Դա է մողեռնիղզմի պատմական ճաղթաճարման գրավականը: Մտածողության ոհալիստականեղանակըՀակադիր է մողեռնիղմին: ինչոլես Մոդեռնիղմը, վերը եշվեց, ճրյատված, անկապ մտածողություն ք, որը կողմնորոշված է դեպի բացարձակայցված օբյեկտիվություն (նատուրալիղմ) կամ բայարձակացված սուբյեկտիվություն (օջարոհալիզմ, աբստրակցիոնիղմն այլն): Ռոմանտիղմնամբողջական մտածողություն ձչ որը կողմնորոշված է դեպի վեղագիտական իդնալը ն այդ իդենալով լուսավորված սուբյեկաիվությունը: Ռճալիզմն ամբողջական միոածողություն է, որը կողմնորոշված է դեւպի իրականությունը ն երա էական սոցիալական պրոցեսների իմաստավորումը, ն որը կյանքը դեատատում է դեղադիտականիղեալների լույսի տակ: ճումանհիսաատական Ռետլիզժի ոլրոբլնմները տեսական սուր պայքարի ատղարնզ են: Ռեքոիոնիստականդիրքեր գրաված ֆրանսիացի տեսաբան Ռ. Փարոդին տեսականորեն անձին կերպով ջնջում է ոռհալիղմիսաշմանները, ներառելով անգոր Ֆ. կաֆկային այն «իման վրայ որ նա իր ստեղծագործու թյան մեջ շոշափել է օտարման պրոբլեմը ե դրա ճետ կապված անձնական պատասխանատվության ճարցլը իրոր, օտարման ռպրորլեմը՝41 դ աննոտուր պրորլեմներից մեկը, արտայոլում տավ կագկայի ստել ծաղորժության մեջ, ՍակայնՓարողինՀաշվի չի առնում, որ ոնալիզժը որպես մեթող մ միայն այն է, թե ինչ 2 արտացոլվել ստեղծաղործության մեջ, այլն այն, թե ինչպես է տրտացոլվել, ինչպիսի կոնցեպտուալ միջոցով: Արվեստի«ամար կարհոր է ոչ միայն թեմատիկան, այլն նրա լուծումը, ե սոնտիկան: իսկ աճա նաֆկայի նովելների Հենց սղոհտիկան ու գեղարվեստական կոնցեպցիան ոնալիստական չեն: է աշլաարձիճամատարաժու աննՆրա ստեղծագործությունը Ճառտատում լանելի քշնամանքը անձին, իսկ նրա տտեզծագործություններիպոնհտիկան միավորում է տրամաբանականն անտրամաբանականը:իրականն ու հրազատեսական անիրականը։ այդ արվեստագետիմատտծողությունը է. անչավանական կնրպարանավփոխությունները միաճլուսվում են իրական փաստերիճետ ն Հեղինակի կողմից ընկալվում նն որպես բնական: իչճարկե,շկման եզրեր կան Կաֆկայի«երազատեսությունննրի» ն ռհալության միջե, բայց դա ոռհալիղժիվկայություն չէ, այլ մտածողության

արվեստագե

'

ու

Համընդճանուր ճատկություն:

Ֆոլկները, Թ. Մաննը, է. Հեմինդունյը,Բ. Բրեխտըլայնացնում

են ոնալիզմի կայունացած շրջանակները: նրա ըմբոնումը լուրաքանչյուր Հետ խոշոր Ճայտնագործության պետք է ճարստանայ ստուդի իր իմաս-

կարնորեն ռնալիղմիառիբողջ դեղադիտական հր Մեջ Ճարստությունն

ոը:

ԿԱ" Գ

«Ռեալիստէ... ալ Հեղինա »Հո առանց իր փասնակցության մ

քանչ կն

զգում է իր

ի

որոնումները: Բայց անման աար

ք

Ն յուն

քա

Մ ունի

է

Ր աշխար ,

պատասխանատվությունն աշխարճի

այդ

դրանք ջնջում է. բացի

ըՈ..

իրենից ճեղիու

հման

ու նրա փուփոխուով տարբերվում է սոլիսլսիս ռից, ով գտնում է, որ աշխարձուի դոլություն ունի ոչ Բիալն իժ «եսը», արդեն իրավունքունի Ճավակեելուդնալիզժին: Ընդարձա-

Թյունների ճամար»: Սաացվում է,

դելով

որ

ամեն

ոք,

Գարոդին նեղացնում է «ռհալիզմի ափերը»,

նրան թվում դոնները:

ա 22 2.

արվեստի

որի-

ԷլլՊիկասոյին ոշոր արվեստագնհո հաչելու Համար անճրաժեշտէ նրան բարձրացնելռնալիստի աստիճա-չ

մի՞թե Մ. նիչԲայց է

ինդունելու Համար Ճար Վրուբելի մնծությունն նրան ռնալիստ Հայտարարել:եվ մի՞թե ք. Բայրոնինշանակությունը կարելի է պարղդելռոսկ ոռմանաիղզժից նրան ոնալիզմ ռիռԱ.

-

կավոր

ժի աաաաաազդուցթունների Կաոխոանների նշանակությունը ոոսոյի ոչ

եվաղում ալն բանից չ

Մ :» որ ՝

չի խամրում մեծությունը

նա

ՔՆ հղել

է

նրանից, որ

Նր սենտիժենտալի ստ, իսկ

Պ.

չի

կոռռնելի

կլասիցիղմիներկայացուցիչ|: կլասիցիղմիարվեստի կերսարի, որը ճանգեցնում է գեղագիտականմի Հատկության(օրինակ, եարամզինի թշվառ կիզայի արտաշարժությունըկամ ժոլիելրյան Տարսւլուֆի կոմիկական ռհալիստական գեղարվեստական բարեպաշտությունը), ի

ե սենտիմենտալիղժի տարբերություն

Անան

վում թե չ

նա

,

բազմակողմանի: էոհազանրանծ: հրիգորիՄելեխովըբացաչայտՕրի-

դազ

հոնում»

իր դրամատիկական Թե՛ վետ թոիչքնիրուէյ թե՛ անկուժներոմն,

Ակսինյայինտածաժ իր անարատսիրո գեղեցկության մեջ, Թո՛ ատոր (անկումը մինչնբանդային վարմունքներում Թէ՛, վերմասնակցելը),

ջապես, այն մարդու ողբնրգական փլուղման մեջ, որը չի կարողանում ճիշտ ուղի դանել պատմականբարդ իրադրությանմնջ: Վերջինս Փրիգորիի կերպարի դոմինանտն է: կ.

գեղագիտական

Մարքսնընդգծելէ. ճ.ժիննույն առարկանտարբեր ձեով է բնկվում տարբեր անճատներիմեջն իր տարբեր կողմերը վերածում է նույն քան տարբեր Ճոդնորբնավորությունների...2:Մարդը միննույն ժամա-չ

նակ

ազատ

ցում

են

է

ու

կախված ճանդգամանջներից:Հանգամանքներըքաիանմեջ հ կերտում են այն, բնավորությունը թաիան-

բնավորության

դրանք: Մու աթար ոը արար Իւաարու: ԲորԴոՀանդամանքների դիալեկտիկան `վեստականմորուք վերարտադրված է ռնալիստական: միջոցներովըմբռնված բբ

այդ

ու

գեղար

ու

արվեստում:

Ռեալիստ արվեստագետըերբնմն նաճանջում է ուղղակի ակներնուէ իրականությունն իր ամբողջ բարդությաւբ թյունից ե նկարագրում «ես իմ աղաո ճալացքն ունեմ իրականության (արոչմիարժնքությամբ: վերաբներյալ,--գրել է Ֆ. Մ. Դոստոնակինյ--ն այն, ինչ մեվեստում) անվանում է գրեն ֆանտաստիկ ու բացառիկ, այն: ծամասնությունն ինձ Համար կազմում է իրականիբուն էությունը: երնույժներիառօրնաու.

կանությունը ռնալիղժ չէ,

դրանց նկատմամբ ձնական ճայլացքը, ըստ իս, դեռես: անդամ ընդճակառակն...21: Ռեալիզմիկարնորադույննվաճումը ճանղիսացավ ժողովրդի ճայտնագործումըորպես սոցիալական ուժի, որի շնորճիվ վիքխարիորենընդլայեվում է արվեստի առարկայիմեջ մանող ասարակական կյանքի" ձեն առավել նույնամտածողության այլ ոլոլոոը: Գեղարվեստական կանորեն է արտացոլում իրականությունը գեղագիտականորեն ճարուստչ ամբողջականգեղարվեստականկերպարի օգնությամբ: Ճ2 դ. արվեստում՝ բարձրացելէ ինտելեկտուալ, փիլիսուիայականնախասկզբինշանակությունը: Ռճալիզմի կարնորադույնգեղարվեստական ոճաձն է դառնում` ն

այլ

պսիխոլողիղմը, որը թույլ է աալիս թափանցելու մարդկային «ճոգուխոր: դազտնարանները: Ընդ որում բացաճարովեց ճողզեորկլանքըիճարաբերական ինքնուրույնությունն իրականությաննկատմամբ: Այդ Հայլտնավեց: դորժությունը ճարստացրեց մարդու մասին գիտելիքը, թույլ ն արվետոում ճՃաղորդելու ճանաչելու նրա 4ոդու դիալեկտիկան, որսալու դիտակցության շարժումը կյանբի «ետ նրա բարդ, երբեմն միջնորդավորված կապը: Ռեալիստականարվետոր մշակեց աշխարճի կենսական: ճարստության Ճաղզորղման ամար գեղարվեստականլակոնիկ միջոցների ճամակարգ: ՃՃ դ. ռնալիզմը մարդու ն մարդկության զարգացման: ուղիներ է որոնում: Ռճալիստական մտածողությունը բարձրագույն ձնին ճասավ սոցիա-լիստականռեալիզմի արվեստում: «Սոցիալիստականոհալիզմ» բուն որոնումների ճասկացությունը մշակվելէ դիսկուսիաներիատնսական ու

'

ՈԱռթեճէ., Յուղ:

Փ. ԸՇՕ։.,1.

1,

6.

7.

10610686ճհմ

Փ.

հն. Ոոշծսճ.

81--մԼ,

1930,

-.

2,

Շ.

169.

ընքագքում, որոնք ճիրավի 20-ական թվականհհրի վերջերի 90-ական Սմականհերի սկզբի սովհտակախմշակույթի շատ գործիչների կոլեկտիվ գործն 1ին։ Ռրոշ դրողներ (ՏՖ. Վ. Գլաղկով։ Ցու ն. Լիբեղինակին ուրիշչներ) առաջարկում էին սովետական դրականության մեքողը սաշմանել որոլես «պրոլետալական ոռնալիղմ»: Վ. Վ. Մայակովսկին առաջարկեց մեր ղզեռարվնատական մեթոդը ճամարել տենդենցիոզ ռեալիզմ, իսկ Ա. ն. Տոյստոյը՝ մոնումենտալ ռձալիղմ։ Վ. Պ. ԱտավակուՃուշատետրումուշագրավ է այսպիսի մի ղրաոոսէ (1926 ք.) «...Մեր ոնալիզմը սոցիալիս«ռաւկանբովանդակությամբ»: 30-ական Սականներին դրողներն ավելի ու ավելի շատ էին «ամաձայնվում ստեղծադորժական մժերողը որպես սոցիալիտտականոնալիզմի մեթոդ սաճմանելու «նտ: օ«կիտհրատուրնայա դաղետայի» 1932 Ք. մայիսի Հ-ի առաջնորդող ճողվածումխոսվում ծր Հեղափոխականսոցիալիստական ոռհալիզմի մասին: Համանման ժաքեր էին արտաճալտվումազդույին ՃճանրապնաոյուններոսխԱյսպես, ուկրաինական ղդրողներիղեկավար Ի. Յու. նուլիկը (1932 Թ.) ասում էր. «եսայն մեթոդը, որի նկատմոաղժբ ժենք ձենդՃելտ կարող ենը կողմիորոշվել, պետը է ահվանել «ՀՃեղավփոխականչ-սոցիալիստական ոճեալիղմ»ո: է Բոլորի կողմից ընղունվաժ առել, որ սոցիալիատականոնալիզմը ղեղարվեստականմեթովղէ. որը ոլաճանջում Է իրականության ճշմարտւՋի ո պատմականորենկոնկըետ սպրուտկերում նրա ճեղափոխրական զարդայման մեյ: Մակայնեման սաշճմանումի,ինչպես մեղ թվում է, անբավարարէ արտաճայտում ուրույն գեղաղիոտական մոմճնոր: Այդ ղատճառով այն դժվար է կիրառել ճարտարապետության, կիրառականու դեկորատիվ արվեստի, երաժշտության ն գեղանկարչության այնպիսի ժանրերի նկատմամբ, ինչպիսիք են բնապատկերը,հայուրմորտը։ դրա--

կանության մեյչ՝ ինոիմ քնարերգությունը Ֆ. էնդելոր դրել է իրադարձություններիսլատմականորհն ղզիտակցվաժ իմաստի որպես ապագայի արվեստի կարնորագույն գծի մասին: ռհալիղմն իրաղարձությունների պատմական իմաստի Սոցիալիստական գիտակցումը մացրեց ղեղարվնստականմտածողության բուն եղանակի մեջ: Սոցիալիստականոնալիղմի տեսությունը պետք է ընդգրկի արվեստի ձենը բի ամբողջ ւ ճարստությունը, ներառյալ այն խրադաղրձությունների սչատկերումը, որը Ճճեռու է դրանը պատմական կոնկրետության վերարտաղըությունից: Այսպես, Ս. Մ. Էլգենշտեյնի«օՊոտյոժկին»զրաճակիրը» ֆիլմում վերջավորությունն առավել լավատեսական է, քան դա հղել է իրականում: Ապստամբածնավաստիները պարտություն կրնցին, իսկ ֆիլմը վերջանում է նրանով, որ ղրաճակիրը ճաջողությամբ անցնում է

նաաղմիլալական էսկադրայի միջով: Բայց նման եզրափակիչ մասը Հանջ չէր պատմական ճշմարտությունից, այլ սչատմական «եռանկորի արտացոլում, որի տնսակետից նավատորմում ապստամբության բուն մեժ Ճաղքանակի ճանափաստը դիտվում էր որպես փուլ պատմական պարճին։ Մյուս օրինակը: Բ. Բրեխոոիշատ պինսներում գործողության ժամանակն ու տեղի տրված են վերացական ձնով: «Սեղուանցի բարի ինչպես նշում է ճեղինակը, կարող մարդը» պինսի իրադարձությունները,

է տեղի ունենալ ուվլածդ վայրում, ոլոտեղ մարդը շաճադործում մարՀաճախ Հրամարվում է դուն: Բրեխաըիրականությունը պատկերելիս պատմական արտաբին կոնկրետությունից: Սակայն Քրեխտի այտեղժաեն

ոնալիստականէ, մարքսիստականգաղապատմական կոնկրետությունը«վերառածդ փարհերով տնսթով, ժամանակակից աշխար"ի ճիշտ բնութագրությանձեով, առկա ոնալիզժի Համար կարնոր էյ որ զատէ նրա երկերում: Սոցիալիստական մականորեն կոնկրետ լինի արվեստագետիպատկերավորմառսծողուհե՛ թյունը, իսկ այն կարող է արուաճայտվածլինել ուղածդ, այդ թվում

դորժությունը ճշմարտացի

ու

ներթափանցված)ն

ձնով՝ ճեբիաթային, ե՛ ռուանտիկականչ, ն՛ գիտաֆանթռաստիկական, զուրկ պատմականկոնկրետությունից: Սոցիալիստականոնալիղմն իր մեջ ոսմխուխումէ Հեղափոխակա բնտռոմանտիկայ երազանք, որն արադացնում է իրադարձությունների «նետ ն խորացնում նրա ճասկացուժը: կան ընքացբը, շփվում կյանքի պատկերավորձեն |, նորի կանխատեսման պատմական Ռոմանտիկան զգացման դրսնորման ն Հասարակականղարդացմանճեռանկարների ըմբոնման ձեր: Ռոմանտիկականնախասկզբիշնորճիվ էլ սովետական արվեստադետնիր մտածողությանմեջ Ճամատեղում է «երեք իրականուԱյսպես, Վ. Մայաթյուն» (Մ. Գորկի). անցյալը, ներկան, ապագան: կովսկին «Փայտոջիլ» ե «Բաղնիքը»պիեսներում մտցնում է կոմունիստական առագան իր պատկերածՉ0-ական

դրել 1. Մարտինովը մեջ:Բանաստեղժ

է.

իրականության թվականների

յ

Հա մո Քեզ կանգնած Միայն աճա այստեղ, դոյի մեջ: Ներկայում, յլ էրնակայիր ջեզ ընթացող Ասցյալիճետ գալիքի սաճմանով1:

ւ

լաքղակօթ 11. Շօճք.

օօ.

8 3-4

1.

ՃՆ, 1976,

7.

1,

6.

443.

Սոդիալիսյտական ռնալիղմիդեղարվեստական ժեքոդը ոլատմակա-

սոցիալիզմիե կոմունիզմիհամաբ մղվող պայքաբիփոռձինն իո մեջ է անցյալիղասականարվեստիլավագույն ավանդույթները: Դա կոմունիստական գեղագիտական իղեալներիդիոքեբիցիրականուներառում

Թան ճշմարտացի արոտցոլման եղանակ է: Սոցիալիստական ռնալիզմը մշակում է կլանթի ղարդացման լավաչ տեսականգեղարվեստականկոնցեսլցիան.ն մարդու ճնրոսական կոնցնպցիան։ Հերոսական բնավորությունն առաջատար տեղ է ղիավում սոցիալական արվեստում: Նրա ճերուներն այն մարդիկ են, որոնք ճնդասիոխություննեն կատարելն սոցիալիղժ կառուցել, իրենց նվաճուժները պաշտպանել ֆաշիզմից. ակտիվորեն ներխուժել կյանք, անճաշտ են բացասական երնույթների Հանդեպ: եվ անդամ այն ստեղժադորժություններում, ոլյոնցում անմիջականորեննման ճերոս դուրս չի բերվաժ, նրա շնչառությունը, նրա սեսակետն անատեսանելիորեն առկա են: նա ընԱ. Տ. թերցողի աոջն ճայտնվում է մերք որոլնս Տվարղովսկու«ՀեռւասՃնոաստանչ տանից՝ դոնի լիրիկական Ճերոս, մերք Մ. Փորկու «Կլիմ Սամղինի կյանքի» րացասական պերսոնաժի ստոր դծերին դիմակայող գելադիւտականիդեալ: Սոցիալիստական ոհալիղմի մեթողը սլառանջում է բացասականի դնղարվեստական բացաճայտում, չարի մերկացում: «Քարեպատեճժաանակ օգտագործվողօձի թույնը,-- ասում է |. Մ. |նոնովը,-- ոչ ժիայն ձի վնասում առողջությանը, ընդճակառակը՝նույնիսկ բուժում է, իսկ բժշկության խորճրղանշանումօձը պատկերվածէ ճառտուկլայն բաժակի րու, որպեսզի ոչ մի կաթիլ չքափվի ղուր տեղը: չաստատվումէ նան, որ, չնալաֆ սույն չարաբաստիկ առարկայի մաճաբեր ներգործությանը, գրական առօրյայում: Զուտ այն կենսականորեն անձճրաժեշտէ նան

տնսքով տեղնուտեղն սպանելու ճատկությամբ օժտվաժ լինելով, այն զրականության մեջ անբարեխիղճ օգտագործելու դեպքում ընդունակ է վիժվածքներարտաղրել ուրիշներին մնոցնելու ճամար, բայց թանաքից այն բռնությամբ ճեռաղնելը կարող է առաջ բերել բուն գրականության երկարատկմաճացումշո Սոցիալիստականոնալիզմի արվեստի կարնորադույն գիժը ժողոէ ոչ միայն որպես ճասարակականպրոցեսի օբյեկՎորրդիսպզատկերումն '

183633, տոտճքճրքեճա

յլե ռուբյեկոոի, որոչես սպառմությունը կնլոռողի, որոլես իր ճակաչ է տտգրի տիրոջ։ Հնձիակով կենսական դիրքորոշումը իւսացաճալրովում առաչին "երքին աշխատանքում: Ուստի արվեստն առանձին չպետք է սոլ:

նոլեն դիտակցված ռլատկերտովոր մաաժողության եղանակ է, որը ճամասյատասխանում է արդի իբականության գեղագիտական հաշստությանը,

այն գործից դուրս որով նա զբաղվում է, բայց ն չպիոք է մի բան: դառնա տեխնիկայի կամ ադրոտեխնիկայի «Հավելվածի նման է, որը մարդուն ըմբոնում | իր դրոնորումՍրվնսար Ժմարդադիտություն կերի ամբողջ ճարստությանյ, իրականության «նտ կապերի բավզմաղա-

ցույր

տա

նության մեջ: գ, Ա. դիր»

ռեալիղմի Սոցիալիստական

փանյում

՝

ստեղժագործությունները

(օրինակ,

Տրենեի«Լլուբով Ցարովայա»,ն. Ֆ. Պոդողինի«չրացանավորմարԲ. մ. ավրեննի«Բեկում» պիեսները,«ապան» կինոնկարը) քա-

սոցիալական այն դործոնների մեջ, որոնք ձնավորում են անձի Հողքկան կերտվածքը: Գրանցումժարղը ենիկայանում է ոչ միայն անմիջականորենիրեն շրջապատող միջավայրի, այլն իր դասակարգի ժոլովըղի ճետ կապվուժ: Ժողովրդիպատմական սխրանքներիէությունն բմրոնելու արվեստի ընդունակություն առանձնապես կարնոր է, հրբ պատեներմանաուսրկա են դառնում բեկումնային դարաշրջանները:նման ղարաշրչաններում ակնառու կերպով է դրսնորվում ժողովրղի դերի որոլես պատմության վճռական ուժի: նվ ոլատաճական չէ, որ 4Ճասարակության զարվացման ճենց այդ բուռն մամանակաշրջանները սոցիալիստանան ռհալիզմի ճամար ժառայում հն կենսական նյութի անոպառ աղբվուբնել ԸՆ. Վ. Մայակովսկու«ավը», Մ. Ա. Շոլոխովի «Խաղաղ Դո«1917 քվականր, հ. ք. Բարելի «Հեծյալ բանակը», Բ. Մ. Կաոռստողինի նի փճտրվալրի47-ը» նկարը ե այլն): Անցյալի չատ գրողներ երազում էին ընթերցող-բարեկամժի ժասին։ է Այժմ ժողովուրդը «անզես դալիս ոչ որպես «եռավոր ճասցեատեր, է պոետի բանաստեղծուսրին դարերի միջով վերջին ճաշվավ ճասնում Սլուսը կամ նկարչի կտավը, նա ապրում է նրանց կողքին նուլն քաղա-չ բում հ նույն փողոցում: Դա տալիս է կյանքի ալլ զղացում: Փովիոխյում ք ռոցլալչգեղորվնստական լուն պրակտիկան, որն ընկած է գնղարվիսատյսկան մտաժոլության ճիմժբում։ են

1968, 3 ՅոքՇոքն

զն

եղադիտություն

Գեղագիտությունը ա ր վեստի է գոլաբանությունն

Գեղարվեստականդլուխդորժոցները զարգանում հն ժարդկության չնտ միասին: Գրանց պատմական փուխոխականություննամփոփված է րուն դեղալվեստական ֆենոմենի ներքին «ակասություններում, նրա են այդ ներդաշնակ կառուցվածքի լարվածության մեչ: իսկ ինչպիսի՞ն

Հակասությունները:

ՀՀ7

լ

ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ

ՍՏԵՂԾԱԳՈՐԾՈՒԹՅՈՒՆԸ

ՈՐՊԵՍ ԱՐՎԵՍՏԻ

ԿԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՋԵՎ

ԱԱ

ստեղծադործությունն աղվեսի Գեղարվեստական

ՔԸ ԱԱԱՑԱՆ գոյությանձն

է,

գեղարվեստական կերպարների միասնական ամբողջություն կաղմող ոլորտն է: ՍատեղծագորժուՀամակարգ: Դա արվեստի գոյաբանության փոփոխվում է փոխզորժոպատմժականորնն թյունը, մնալով ինքն իրեն, նոր փորձի «եռն ղուբյան մեջ մտնելով կենսական գեղարվեստական ձեռք բերելով նոր ատկություններ: Այն յուրաքանչյուր նոր սերնդի ն այժմեական է ոքարժ Հետ աչքերով»: ր վերը որց վերընքերցվում են պայմանավորված տարբեր Ստեղծադործության ընթերցումները բնույթով ն հրեան երա ընկալման ու մեկնաբանման աշթխարճայացբային Մեծ են Հանում ստեղծադործություննբա պատմականշարժունությունը: են բոլոր նե մեր Հավերժական ուղեկիցներն ու ժամանակակիցներն ու

,

յ

ի

: 1:1172

եե :

բու

Մ4

Բայց ինչպե՞ս է իրականացվումստեղծագործությանոլաոմական ուժ։ Տարբեր շարժումը: Հատկապեսի՞նչն է շարժում նրան: ինչպիսի՞ դաց արտաքին Դոլնդաուիամբ ըեկալո՞ւփը:Բայց սռտեղժագործության որը ծոն է, որ կարիք ունի չենվելու ինչ-որ ներքին ձատկությանվրա, :

-

ստեղծագործությանըպատմականորեն փոփիոխականն

հրեն Հավասար լինելու:

մշակույթի (Գիտությունգեղարվեստական սոցիալական կեցությանմասին)

ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ

է տալիս

թույլ

Ատեղծադործությունն ինչ-որ նյուքական է ն միաժամանակ «ոգնոր։ Այն նյուցական առարկա է, որն ընդունակ է մշակույթի ոլորտում նրնան չանելու Ճոգնոր, գեղարվեստականՃասոկությունեերըե անելու 1.

սոցիալապես կարնոր ննըգործություն: 2. Սաեղծագործությունը ննքարկված է բարոյական սկղբունըին ն այն միաժամանակ բանականությանառարկա է: Դա իմաստի ե արժերի ժիասնությունն է: Ց. Ստեղծադործությունն անչատական է ու սոցիալական, այն արվեստագետիինքնարտաճայտումնէ, ե ՀՃասարակականպրոբլեմների (ուծումը, ս"ասարակականճոդեբանության հ գաղափարախոսությանար-

աաա Ստեղզծադորժության մեջ

գեղարվեստական գաղափարներն ռեալություն կազմող պլաստիկ սլատկերները զուգորդվում են: նրանում արտաայտվող աշխարճի գեղարվեստական կոնցեպցիան գոյանում է ու ղաղափարաճուղականՃամակարգիըց աշխարձի պլաստիկ պատկերից: ծ. Սահղժադործությունն իդեալականի իրականի զուգակցումն է. ն գեղարվեստական տեքստը նրա լեղուն վերաբերում են մի կողմից՝ երնեակայլական աշխարճին, մյուս կողմից՝ կոնկրետ օբյեկտներին: 6, Սոոեղծագործությունը գեղարվեստականկերպարների ամփբողջական ճամակարգ է: հսկ վերջիններսռացիոնալի Ճուզականի,օբյեկտիվի սուբյեկտիվի, գիտակցականի ենթագիտակցականի,անձատականի ընդճանուրիՀակասականմիասնությունն են: ս յդ բոլոր - ճակասական չ ան « ճատկությունները, Ժ նն ։ նն ստնղորոնք ծագործությանբնույիը, ազդում նն նրա իմաստի արժեքի միասնությունն ստեղծագործության վրա: Այսպես, է մեջ պաճանջում մեկնաբանման վլնաճատման միասնություն վերլուծության ժամանակ: Փեղարվեստականստնղժաղորժություննարտացոլում է աշխարձճը անձի նկատմամբ նրա ճարաբերություններիամբողջ բարդությամբ ն երա 4.

ու

ու

ու

ր

ու

ու

ու

որոշու

մերլուժության մոքոդոլոգիա

ու

ու

|

՛

դեղագիտականամբողջ Հարստությամբ(մարդկության նկատմամբ արչ ժեքային Հարաբերությամբ): ու մշխարճի գեղարվեստականկոնցեպցիայի վրա աշխարչճայլացքի իրականության ամբողջ որոշիչ նհերդործունյամբ չանդերձ գոյություն ունի նրա որոշ անկախությունը: Այդ Հարաբերականանկախությունն ակնառու կերպով դրսնորվում է, հրբ աշխարչի գելարվեստական կոնցեպցիան, արտատճայլտելով նրանից ավելի լայն է երնում աշխարճալյազցքի, կ ճաղքաճարում է նրա սաշմանավփակությունը: Անկախություննիրականությունից բացատրվումէ պատկերավորմտածողության բարձր ղերով: իսկ աշխարճայացբթից՝ բացատրվում է աշխարճիվլեղարվեսոականկոննրանում գաղացեպցիայի վերը եշված առանձնաճատկություններով՝ փարների Համակարգի (դաղափարաճուղական նախասկիզբը)ե իրականության պլաստիկ պատկերման (կոնկրնտ-զգայականնախասկիզբը) Ճամակարդիմիաճլուսմմամբ: Վերչինս կարծես ստեղծում է զեղարվեստական ոնալություն, որը տիրապետում է նախապես չտրվածության, պատաճականության,անմիջականության, ինքնադործուննության ճատկություններին, այսինքն՝ առաջին ճայլացքիցբուն իրականության շատկություններին, կյանքի անմիջական փաստի ստապտուսուի Սակայն այդ ու նախապեսչտրվածությունն ռեալությունը միայն պատրանք են: Այնուամենայնիվ, կլանքի անմիչականության վերստեղծումն իր նանից բերում է նյութի որոշակի իշրանություն արվհստադետիվրայ օբլեկտիվի ներգործությունը, իսկ երբեմն էլ տիրապնտությունը սուբյեկտիվի վոա նչ են նրա կատարման, նապաոաարվնստագետիՍՄտաճդացվան ճետնաբար, ու ոչ կի արդյունքի լրիվ «ամապատասխանություն:

Փիլիսոփայական դաղափարըմտնում

է ստեղծազործությանկազմի

մեջ որսլես աշխարճի գեղարվեստական էությունը ընորոշող Մոմենո, Համանշանակ չէ նրան: Միննույն փիլիսոփայականղաղզափարն գիտակցության ընդճանուր պրոբլնտիիմաստավորելով կեցության իսկ գեները, կարող է դրսնորվել տարբնը ստեղզժագործություններում: է ն միննույն դարվեստականդաղափարըմիշտ յուբատեսակ, անկոկնելի ժամանակ բազմաշեոտ,բայաճայտվում է թե՛ ուղղակիորեն արտասանվաժ դաղափարիմիջոցով, քե՛ պլաստիկ պատկերների կենսանման ճաաճում է ոնալության "ողի մակարղի միջոցով: ԱՍտեղծագործությունն վրայ որն ընկալվում է ամբողջ ժշակույթի՝ փիլիսուիայության,քաղաքտկանության, բարոլախոսության գիտության, պրիզմայի միջով: Սակայն արվեստը փիլիսոփայական,քաղարական, բարոլախուականկամ դիտական գաղափարների«ատուկ ձնի պարղ կրկնությունչէ: Սանհղծաղորժուբայց

ու

է, որ կարոզ է ընդգրկելնան այդ քյան կառուցվածքնայնքան տարողունակ ն դաղափալրները, կերպարներիպլաստիկայի միչոցով ճաղորդվող աշստեղժաղորխարճի դեղագիտական Հարստությունը: Գեղարվեստական ծության մեչ երնույթների ընվգրկման լայնությունը չի ճամեժատվում մշակույթի ուզածդ այլ ֆենոմենի «ետ: Քաղաքականությունըկենոորոնանում է դասակարգերի փոխճարաբներությունների,փիլիսուայությունը՝ մաաժողությանն կեցության Հարաբերությունների վրայ իսկ արվեստին ճետաքրքրում Է մարդու ն աշխարչճիճարաբերությունների ամրողջ »ամակարգը, անձի ճարաբերությունն իրչ ուրիշ մարղկանց։ ճասարակության, մարղկությանյ) բնության, «երկրորդ» (ձեռակերտ) բնության, ավելի Ճարուստ Տիեղերքիճետ: Այդ ճարաբերություններնավելի բարդ են ստացվում ամենախոր գաղափարներիՃամակարգից: Իսկական արվեստադգետըճավատարիմ է կյանքի ճշմարտությանը: նրբ մտտճայեպողականսխեման ճակասում է անձի ն աշխարչճիՃարաբերությունների որչքարդությանը, նա չի կարոլ դավաճանել ոռնալճարաբերությունների ն է է արվեստագետի մարտությանը դավաճանում սաեմային: Դրանում նկատմամբ ռնալիլլմի ճաղքանաաշխարձայացքի սաշմանավփակության կի իմառոր: ամեն է գեղաովեստաԳեղարվեստական մի ուղղություն ստեղծում իր մողելով։ Վերջինին ի" տիպն աշխարչտի կան ստեղծագործության Համապատասխանումէ սյտեղծադործությանկառուցվածքըկաղմող շերորոնց մեջ դրսնորվում են տերի դասավորության որոշակի ճինրարիխիան, տարբերմիջավայրնրի Հճեւո մարդու փոխներդորժունենրքին արտարին Թլան տիպերը: Առաջինշերտ («ես՝ հա նմ»). մարդու ներքին փոխներգործությունն ու

ու

է ինքն իր Ճետ: Ստեղծագործության այդ շճրտում գեղարվեստորեն արչաճայտվում են մարղու կողմից իրեն որպես անձի գիտակցումը, դիտակցությանու ենքագիտակցության կոնֆլիկտները: Այդ շերտը քացաճայլտում է «ճողու զիալեկտիկան», օդիխոակցությանճոսքը, ե փիլիսո իայական-ճոդեբանականրոբլեմատիկալի կրողն է, անձի վգեղարվես-

տական վերլուծության

ոլորտը:

ԵՐկբոբղշեջա («նս՝ ղու հա). մարդու Հաղորդակցումն ուրիշ մարՀետ։ դու Այդ շերտը բարոյաէթիկական պրոբլնմատիկայիկրոն 1։ ԵՐբորդշերտ(«Ես՝ մենք ենք»). մարդու շփման սոցիալականպլանհերը, անձի սողիալական կեցության ն սոցիալական միջավայրի, դանրա սակարդի, ազգի, ժողովրղի, Հասարակության, սլնետությանՀո

փոլխղորժծողության տաիբեր պլանները: ը: մՄյդ չերտը սոցիալ-քա լ-Ք ղաքական կրողն է: ենք»). անձի ի 4 Հարաբերությունը ՈՐՐոդ շեոտ («ես՝ԱՆ լք բոլորս մարգն նլդ ն նրա սլատժության Աա ից շերտը փիլիսոփայության վականչ-պատմական պրոբլեմատիկայիկրողն: Հենգի ական միջավ ւզ) չառվայր («ես ամեն ինչ եմ»). անձր ն բնական ո. շերտը բնավիիլիսո լիսոայական, փիլիսոփայակախ-էկոլոգիական Ր գրողն է. մենր 3 բտ («ն ե եմ»). անձը ն ձեռա«նս՝ Մեր մ ղջ ստեղժածն շե կենքտ«երկրորղ բնությունը»: Այդ շերտը փիլիսուքայական-ուրբանիստական, ստհղծադործական-դեղս դաղզիտականպրոբլեմների կրողն է, ամեն Սոթեբոողշերտ («ե ինչ եմ»). մարդը ե Ստեղծագործության կրում է կեցության էության բար լակաեւմեոաֆիղիկա կան բարձր պրոբլեմները: / մ մարդկայինգործունեության յան բոլոր բվող րվեստի կոլմից մոդելավորվող ան Հ Հարա անձի Հետ ՄԻՑ տիլերը, / յութ/ տիպերը արվեստը վերցշխալր ի ( բեն չյում է դրանը գեղագի ըդկության ճեւո դրանց չագիտական նշանակությւ կության, մարդկութ Հա ի է արվեստի Ճճումա րաբերակցությանմեջ: Դա է պլայմանավորում է բերում նրա դեղագիտականբնույթի Լունիստական բնույթը։ ճանդես Դ '

աաանագին ՝

բ է:

Գր

"7

ր

"

`

Վեցեբոող

ամբո

-

.

ի րոր

'

։

/

Տինդեր

ի

ա

Արվլ ,

ա էէ

փիլիսոփա

`

/

ե

:

՞

`

ա

`

,

-

ճ

թյունը:

յ"

Է

Է

|

է

Ի "1ա

է ՛

եե ա րամը ա

:

եանԲո

ամ

մա

Է"

չ

աա տոան

Հ

է

ճ

-

'

հում

կոնցնեացիայում:

արնատավան ստեղծագործության

ռն

կամ այն4 ղղության պատանչ լությունը որոշվում է նրա տիալաբան վաբանական գեղարվնեստակոնցեպն, տուալ կառուցվածքի բնույք ով: Մ Մեկուղղության շրջանակներում ձնամեչ, նա այնուամենայնիվ փոխվելով տարբեր ստե յոուրի կան կմախքը: պամպանուժ է իր են

ող սգամի

այս

ու

ի

արուի «մնակ

'

ԱԿՏՈՒԱԼՆ

մ

շ

Ռադիշչ իշչնի

Ն.

Ա.

ՈՒ

ՀԱՎԵՐԺԱԿԱՆՆ

շելածրից մեկը բաղա բաղմաշերտ է, ընդդարաշրջանի գաղափարական բականպայքարում

լ տեղծագորժությունը

է բական կեցությունն յունն

է,

Ս ՏԵՂԾԱԳՈՐԾՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ

|

ն1 յրա

Ր

«ճանա

,

դարս

ոյդուչ-

թյուն Պետերրու րգից Մոսկվա», կամ Ս. Ս. Պուշկինի«Պղ1 դնեձի չնիրոլը»» Հեն կամ ի. Ս. Տո: շերտն է ոսո» շում Հայրեր ե որդիները»): Հենց այդ ար ղժադործության նրու ոնչնզությունը, որը թուլանում ամբողջովին կորչ /որչում է քաղաքական Հանգամանքնքրի փոփոխությանՀետ, ն ստեղծագործությանը դիմող նոր :

ուրուի ր ր արդիական յամազոուալությունը, չ

.

մ

:

'

Հոն գրեն դադարում Հ նրանում քաղլասնրունդները " արիա: քական պրորլեմատիկայի ոնալությունը։ Դոստոնսկու հան մ իի» ակտուալ շերտը կաղմող բլեմատիկան նեչանականություբրա ութ տեռորիզմը, որոշակի ապագայում կարող թում արգիականորենՀնչել, իսկ ապա բունդննրին կարող է քվալ ւմ

ւ

ն

դգալ գալ

ն

Այս չես,

:

պրո

ր»

ն

՛

ան

/

նան

ի

այլ

ստեղծագորժությունը ը կկարող է ապրել կան (ան ոհալության այլ կետերի իի Հես:

նորր

է

(`

ատմականիրադրությունննրում ադե

բոլորովին աննչան։

Մ.

Ֆ.

՝

'

կյան կյանքով,

նույ փ

շփվելով

'

"ԴԴ

քաղա աքա

Հ

Ստե :

ժչ շե դժաղորժության ակտուալէ շերտը կողմնորո րոշված է տվյալ յասարակու Ժ նն րակության իսկ խորքային շերտերն մարդկությանը ն Ը» աւնոֆ են ագործությանը տալիս զոյաքան որեն հրկարատն տոատութչ քանի որ ալն ամբողջությամբ վեր ըջրած ոչ միայն արդիականության կոնկրետ ճրատապիրադրության ե, այլն նախատեսված չ հրկարատն ու նույնիսկ կԱ ք կլահքի ճամ ալո Քե շերը կողմնորոշված է դեւի աի։4/ն 11ակտուաթ: »

ի

ու

,.

.

թ

Հո"

«նազան

նրանով, ք1 Աշխարչի դեղարվե կոնցեալցիանորոշվում ժ. շերտե են բացա ար) շերտերից գերակշռում. ինչ շերտեր րդա շերտից ճինրարթիական ցածներեո ինչոլես է ղնաճատվում առկա րից յումիաս Հետ բասին ինչպիսի լաղարարանչյութը. չխարձի պլաստիկ մոդելի ի, քաղաքական, բարոյականն այլն լն) են մըտփարներ (փիլիսո մ ական ՛

թեկ ուղ գրկվածությունը (ճիշճնեք

՝

ՊԱ

Ն, Հարագան է: Հատկապեսբարոլաբաղաքա

չություն, բայց

անենհրի րածատակ Համակարգի

ու դաղավփարների Հ

,

ժիջոցով ջոցով է է

վում արվեստադեւի սոցիալական դի 9 Չէ որ այն որոշ դիրքը: մ դրավորում է գեղարվն ըվնատականսանդժագործության մլուս ու

ն

ֆ.

Ի

բոլոր

.

ժ

Ր

պարա

յար

ջի ընկալումը, իսկ երբեմն էլ հույնիսկ լոն անդգարում

է տեսնելու նրա խորքաւյին լ (գեղագիտական) եոդ

դգրսհոր-

չայիով

-

տարրերի մետրերի

//

,

որա

Տ Ցյուտչեն իր

շորը:

ն

ցսպնոյ, բանաս-

ժամանակակիցնն ախանաիաոտ նա նրանց ճամար քիչ է Հասկանալի: ն. Ա. նեկրասովի չամար Հոնի» 1820. ք. մա Տլոտչեր բարոկկոյի բանաստեղծ է: Որպես գեղարվեստական խոշոր դեմը Տ արի ընկավ չատ տարիներ ե:

,

երկրորդական չ

Գան

|

՛

՛

ար

Դա

բացատրվում Լ նրա որ բանաստոկ ներ: 12 ատեղժուեներում ալտ աբին ակտուալչ-սոցիալական այե ըչ որեն ուղղակի ՛

Սովացած էեր

ելքուներ ռեժ

,

աք, արդիականությունը: ի

Ա երտը

(դե լծագորժության ներքին քին (դեղագիտական) չերտ բը

,

կողմնորոշված դեպի տարածական Արվոստում պատմության անաթյունը ե ցունյան պրոբլեմը ձեոք Լ բերում երե րեք չափում անցյալ: ննրկա ն

մարրդկային չ

ոտեղժաղործության մեջ ապրում են Գեղարվնստպական մոարդկության-պատմականՀիշողությունն հր անցյալիմասին, ե՛ չն հլ առլագա:

ե՛ եւ-

դայի կանխաղզուշակումը: Արվեստադետը դիմումչ Թե՛ իր սոցիալական միջավայրին, ժամանակակիցներին,մերձավորներին», թե՛ «Հեռավորներին», մարդկությանը: նա ձգտում | ննրխուժել այսօրվա ճարաբհրությունների մեջ ու կտրել անցնել արդիականության սաճմանը, իր դարաշրջանի փորձը մոցնել աւղաղայլի մեջ ն արդիականությունը չափել Համամարդկայինանանց արժեքներիպարամետրերուրԳրանբն՛ բարոփազիտականճավերժական կողմնորոշիչլներնեն (բարին ու չարը), ն՛

Համամարդկային գեղագիտականարժեքները(զեզեցիկը ն այլանդակը)։ Ստեղծագործության նշանակությունն ամեն անգամ փոփոխվում է նրա ֆունկցիաների անկայունության պատճառով: Սակայն այդ շարժունությունն ինդճանուր ոչինչ չունի ճարաբերականությանՃետ. ստեղէ ժադգորժությանամբողջ փուփոխականությամբ«անդերձ այն մնում որոինքն իր Ճետյ նրանում պաճպանվում է գաղափարբագեղագիտական

շակիությունը: Ա. Ս.

ուշկինի «Եվգենի Օնեգինի» գերակշռող ֆունկցիան 1ՃԱ1 դարում այլ էր, քան մեր ժամանակ: ժամանակակիցընքերցողի ճամար դեկաբրիստներիքաղաքական գաղափարներն ակտուալ չեն: Սակայն խլապած ակտուալչքաղաքական պրոբլեմատիկան բոլորովին չի չքանում, այր պարզապես Ճճնչուժէ ույլ կերպ: Այղ չափածո վնպն այժմ դեպի ընթելյողն Լ դարձել իր այլ կողմով՝ ընկալվում է որպես ժողովրգի «ոդգնոր կենսագրության փաստերի սրոտմական վկայություն: Դեկաբրիստական լիրիկայի քաղաքականփունկցիան տեղաշարժվում է՝ դառնում սլատմաՀամամշանութային։ Դրա ճետ միասին շնորչիվ ալդ «ատնղափոխման կարգի» նոր դարաշրջանի ընթերցողը դիտակցում է ստնդծաղործության ուամական ակտուալությունը, հա պատկերացնում է տվյալ քաղալական գաղավարների նշանակությունն իր ժամանակի Համար: Դա ուժեդացնում Ճճուղական ներգործությունը,բանի որ Հոսէ ստեղծադործության է տատվում արվնստաղիտիազնիվ կերպարը, սրբ «ճշմարտությունը թագավորներինասում էր ժպիտով»։1. քեն այդ ճշմարտությունն արղեն դ

չի Համապատասխանում այժժրոն ընթերցողի Հալացքներին, հում

է բանատոեղծիարիությամբ

ու

Հիա-

ազնվությամբ:

դնեղարվեստականմի Ատեղծաղորժությունը ե՛

նա

ամբողջ աշխար" է, որն

Հարաբնրակաւն ինքնուրույնություն, հ՛ իր ավալատունությունը.ղա ոցու աշխար"ն |, որը բալոչությամբ ու մասշտաբացնությամբչի զիջում նրակահին։ մակայնանօրինաչավ է այդ իման վբա ստեղծագործության ունի

աշիչալոնըքննել կլանթի դետ կայից դուրս (ոլը Հատուկ է բուրժուական գրականագիտությանորոշ ուղղությունների ի Դրանով ջնջվում նն գրականության արվեստի արտացոլաճանաչողականՀնարավորությունները, ժատվում է զրանց վերարտադրելու,իմաստավորելու նրանց չատկությունը ն միաժամանակ բացարձակացվում են գեղարվեստական սաեղժադործությանցեղարվեսսոսկան հրնակայությունը, խաղային կողմը ն ստեղծող ասպեկտները: ու

ԱՇՄԱՐՏՈՒԹՅՈՒՆՆ

ՈՒ ԺՇՄԱՐՏԱՆՄԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

Գեղարվետոական ճշմարտությունն

նրա արտաճայոժան վարալետությունը գնաճատվում էին արվեստի մասին ամենաառաջին տեսականքննադատականդատողություններից սկսաժ: ու

Հին եգիպտական ՃարտարապետՄերախսենը (Մեննտութոտեպ փարավոնիդարաշրջան),դեռնս կենդանության օրոք իրեն տապանաքար սլատրաստծլով,նրա վրա գրեց ճնտնյալ ինքնաբնութագիրը, «...հս նղել եմ նան նկարիչ՝ իմ արվնատում փորձված, բոլորին իմ գիտելիքներով գերազանցող... ես կարողանում էի (ճաղորդել) մարդու մարմնի չարժումը, կեոջ քայլաձեր. սուրը շարժողի կնցվածքը ն պարտվաժի պալվաժ դիրքը:.. այն մարդու սարսափի արտաճայուությունը, որը վրա է տալիս քնածներին. այն մարդու ձեռքի դիրքը, որը նիզակ է նետում, ն կուզեկուզ փախչողի քայլաձներ։ ես կարողանում էի այնպիսի դրվագաղարդումներանել, որոնք չեին այրվում կրակից ն չէին փչանում ջրից»: ժեղարվեստականնյշմարտությունը գեղարվեստական ստեղժագործության գեղագիտական կարնորազույն օրինաչազություն է: Արվեստում ճշմարտությունը նույնական չէ ճշմարտանմանությանը, ալն կյանքի պարզ նմանությունը չե կա մի ավանդություն այն նկարչի մասին, որը ծաղիկներն այնալիսի «մատությամբէր նկարում, որ դրանք թարմ ժաղիկների տեղ էին ընդունում ոչ ժիայն մարդիկ, այլն մեղուննրը: նրանք նատում էին կտավի վրա մեզը ճավարելու: ինչ արած, երե արվեստը լսաբում է մեղուներին, կես դժբախտություն է, իսկ նթե ժարդկանց՝ դժբախտություն է. այն դառնում է իրականության կեղծում: Արվնստիմեջ ճշմարտությունն ճշմարտանմանությունը տարբերակելու օղտին երկխոսության ձնով «Համոզիչփաստարկներէ արտաճայտել դեռհս Վ. Գյոլմեն. տա-

ու

Տե՛ս

Բ18ԼԵՇ ԴԼ

3.

4-յօքրը

1Շր3«Շ1Ք4

«Լըճոոծր090:50:58.

«1, 1941,

1.

1. Հջ 16

«փի տող: Դուք ասում եք, որ արվեստի ատհղծագործությունըժիայն տղետի՞նկարեղէ թվալ բնության ոտեղժագորժություն: Չաշտպան: Անշուշտ,ճիշնցեք այն թոչուններին, որոնք քոն

Հավաքվեցին եժ վարպետի բալենիներին: Դիտող։ հսկ մի՞թե լա չի ապացուցում,

նկարվաժ:

Փաշտպախ

Ամեննինոչ,

որ

դրանք Հիանալի էին

ավելի շուռ որ սիեղել»: Մի Ժեծ բնախույզի մոտ, պատմում է ալնունտն պաշտպանը, առղրում: Լր մի կապիկ։ Մի անլամ եա գտավ նրան եր գրադարանում: Հաուտում մր եկարներում ռպլատկերված բզեղները: մղոակերը «Դիտ ող: Անեկդոտը բավականին զվարռալի է: Պաշտպան: եվ, Հուսով եմ, Հարմա՞րէ առիթին: հսկ չէ՞ որ այդ միֆ վարդանկարննրը վարպետի ստեղծադգործությունեներին ճավասար չ6ք դասի: բողներն

ճնճղուկներ են իսկական

ապացուցում է,

դա

Դիտ ող: Դժվարությոա՛ մբ: Պաշտպան: իսկ չե՞ք վարանի կապիկին անկիրը դիտողների

շարքը

դասել:

Դիսռող: Այո

ի դեպ նան ագաճննրիչշարբլո Դուք ինձ տարօրինա՞կ մտքի ռանգեցրիը: Արդյոք այլն պատճառով չէ՞, որ անկիրթ սիրողն պաճանչումէ բնականություն, որպեսզի ճաճույք ատեղժագործությունից ստանա նրանիցիր, «աճախ կուիտ գռնճիկ ձնով: Ես միանգամայն այդ կարժիքին եմ»)։ Դաշտ պա տեսակետից "ամաշխարչայլին արվեստում Դշմարատանմանության անօրինաչավ են շատ մանրամասներ, ճանգամանքներ,բնավորությունեն բրոնզե ձին, ւլղեձե ճիժյալը ե ներ, կերպարներ: Անճշմարտանման հրկաթն սանձը, որով «ճակատագրիճղոր տիրակալը» ծառս ճաննց ՌԹուսաստանը Ա. Մ. Պուշնինիսլոնմում:Չչ որ լ Փալկոնեիալողջ քանդանը ձուլված է բրոնզից: Սակայն ալդ բանդակի պուշկինյան բնուքագիրն օռնում է ընթերցողին լսհլու բրոնղի ղողանջը («ծանրաճնչեղ-աղմն թույլ է տալիս զգալու կալից դղրդյունը սալճատակի») «շինարար Հրաշադործ, քագավորի երկաթյա կառքը, «աղղնձն դլխով, նվզենիի վր խավարում վեր խոյացող Պետրոսի վեճ կերպարում զգալ նան փոքր մարդուն քշնաժի ուժը, նրանում տեսնել ոչ միայն «կուռքինս,(«ԽՆԱ ն

ու

ք2»), այլն «պարտ կուռթին», («ԻՕքՂԸՂԱՏՕ10 ԱՇՏԱՏոՒՅ»), այսինքն՝ գեղագիտորեն բացասականը: ճշմարաանժանությանանսակետից ոռնալ Վ. Ի. Սուրիկովի«Մենշիկովը Բերլողովում» նկաչէ ցածր առաստաղը բում, բայց "ենց այղպիսի առաստավն է օգնում գեղարվեստորենբացաճայոհլու աքսորի ճնշող մքնոլորալ ն «ողեկան այն վիճակը, որի մեջ դտնվում է Հերոսը: Արվեստն ստեղծում է ոչ քե կլանբի ձշմարտանմանությունը, այլ «ինչ-որ իրոք ճշմարտաջի, իսկ երբեմե էլ առավել ճշմարտացի, քան բուն ճշմարտությունն էո: Արվեստում ճշմարտությունն ամենհին էլ իրաՀետ իմաստուն կերով կանության նրա նմանությունում չէ: ի, Բաբելն նմանվի կյանքին, ասել է, ճարկ չկա որ լավ շնարվածժ ռլատմությունը կյանքն եր բոլոր ուժերով ձղաում է նմանվել լավ «նարված պատմությանը: Արիստոտելըբանաստեղծին պատմաբանիցբարձր էր դասում, քանի ռր պատմաբանըխոսում է սոսկ այն մասին, ինչ պատաճել է: այսինքն՝ ոչ միայն կական, այլն պատաճականնհրնույքների մասին, իսկ բանաստեղծըպայմությունի մաբրում է պատաճականից:Այն իրադարձությունները, որոնց մասին խոսում է սլատմաբանը, առավել Հավաստի նն, ավելի ճիշտ, դրանք բացարձակապես«ավաստի ենց որովճեւոն դրանք իրական են։ Արվեստըկյանքի պատճենաճանումը լէ, այլ նրա "ավանականությունը, նրա առավել Հնարավոր սսարբերակը:Այն իրաղարձությունները, որոնց մասին խոսում է բանաստեղծը, միշտ իրենց մեջ պարունակում են մոաւքիկողմից իմաստավորված, մշակված փաստեր: Այդ միայն որոշ առումներով ճիշտ, արիստոտելյան կոնցեպցիան ամենակաիր Հաստատումը գտավ կիրնոննտիկայում: կանումանասլասելիորեն

Արվեստիճանաչողականֆունկցիան Հանկարծ ներկայացավ մարնժատիկականիր ճիշտ չափումներում: կիբնեոնետիկույի ստեղծող Ն. Վիները գրում է. ճաշաղզդանչանով ինֆորմացիան կարելի է մեկճաղորդվելիք նաբանել,ըստ էության, որպես նրա նետրուղիայի ժխտում ն որպես նրա Հավանականության բացասական լողարիլիւի։ Այսինքն՝ որքան ավելի Հավանականէ Հաղորդումը, նա այնքան Քիչ ինֆորմացիաէ լարունա-չ կում: րինակ, կլիշեներն ավնլի քիչ իմաստաունեն քան չիանալի բա-

նաստեղժությունները»5: է

Է

ՄՏր6.

ԷԹՌՔՅԱՄԽԸ

Քո

13260

1աու

41.

1950,

Շ.

031,

Ը

3. ԷԵնըճու աը Ճ6դակոա»ի որժոՅՔՇՎՇԱԱ:`Ն 2-5 3, 3. 1 ՑՏոշթ ՒԼ Խոն ոօոտտ 1 ՊՅՈւժԸոռ, Ճ1., 1958. 6. 34,

Ը,

20.

Գեղարվեստական ճշմարտության ճավանականությունը միշտ

իր

մեջ պարունակում է անսպասելիություն։ եթե ստեղծագործության մեջ ամեն ինչ սպասելի է, նախօրոքՀայտնի,ասպա մեր աոջն ծեծված, գոնՀիկ։ առօրյա կիսաճշմարտության շտամժվնէ, Պատաճական չէ, որ Վ, Վ. որոնում էր Մայակովսկին անսպասելիՀանդեր. Ո

ԻՆ տարիֆովկգտնես չ

Հանգեր,

Դուցն Մի ՄԱ

Այն,որ

սյուժեի

մեկին նշան առաժ՝

սպանեն:

նա ո

«անու "ՅՐ

մնացածլինենն

ընթացքը պինդ բոնում է ընթերցողիուշամիայն դրությունը, նշանակության արտաբինդրսնորումնէ, որի գեղարճամարանսպասելիՀավանականություն վեստական ճշմարտության ունի ն. Մ. Պուշկինի ժամանակ» ստեղծագործու-չ «խնջույք ժանտախտի թյունում խնջույքին ներկաեն երկուկին,նրանցից մեկը բնբուշ է, թույլ: սարսափելիդիակառքըտեսնելիս Սակայն գիտակցությունը կորցնում է նա, որի մեջ, դատելովլեղվից, տղամարդուսիրտ կա: «Բայցմի տեսակ քնջուշիցավելի թույլ է դաժանը,ն սարսամինէ ապրում կրքերովտանչալից ճոդում..,ու Գեղարվեստական է, ճշմարտությունըպարադոքսային ն այդ պատճառով անսպասելի,իր մեջ ամփոփում է չնախատեսվածը, էլ այն ինֆորմացիոն կերպովՀագեցվածէ։ «Արվեստի ճշմարտությունը միշտ զարմանալի ճշմարտությունէ։ Արվեստըներթավանցումէ ծածկերը,«նախադասությունների «որոնում է քաքնվածը, Հճամակարդը» ժխտում է տարածվածը. այստեղիցէլ նրա «ճիանալիանճեթեթությունները», նրա սպասելիանսպասելիությունները, կիրբը դեպի անտինոմիաները ն նրա սեւվականկախարդական-անտինոմիական կառուցվածքը»2: ւ

Լ

Վ.

սուր

Մայակովսկի, Ընտիրձրկեր, Հ.

մաւքոօոճ

1360, Պե Ծ, Շ. 73.

է.

Ոճ

ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ

"

"`

ՈՃԸ ՈՐՊԵՍ ԱՐՎԵՍՏԻ ԳՈՑԱԲԱՆՈՒԹՅԱՆ

ԿԱՏԵԳՈՐԻԱ

«Ոճ»

ոաւ-

ռր

շ

1, էջ 403։ 111166ՆԱԿՇՇԵՅ: օ1քորիքճ 06ըն38.--

Թժոքոշուուօըճ ոտքի,

Հասկացությունըբազմիմաստէ, նրանիցօդտվում են տարբեր արվեստագիտությունը,լեղվագիտություններ(դգրականադիտությունը, ն բանությունը, մշակութաբանությունը գեղագիտությունը): նվ որքան է ավելի աղատ սկսում մեկնաբանվելայդ ճասկացությունը(«ճագուստի ոճը, «մոդայի ոճր», «վարբադծիոճը», «խաղի ոճը», «կյանբի ոճը», «մտածողությանոճը», ղեկավարմանոճը», «աշխատանքի ոճը»), այնէ ի մաստը: Քան ավելի ուժեղանում նրա մշակութաբանական Ոճր ներորը նրան տարկայանում է որպես ոբոչակիմշակույթիճատկություն, բերում է բոլոր մյուսներից, որպես մշակութիկառուցման կոնստբուկ-

տիվսկզբունէ: Ձեռք բերելով մշակութայինկարնորություն,առարկանձեռք է բե-

ոռականարտաճայտչականությու՝ որոշակիմշակույթի, նրա կամ այն շերտին պատկանելությանվկայուայս սոցիալ-պատմական ոչ ոճը քե պարզապես նրա արտաբին ձնն է, այլ քյունը: Առարկայի առաջինճերթին տվյալ մշակույթի ներսում նրա նյուցական ճոդնոր ասածյ ոճը երնան է Հանում առարգործառման բնույթը,այլ խոսբերով կայի կամ երնույթի ֆունկցիոնալ առանձնաձճատկությունները: Ոճիմշակութաբանականլալն սաճմանումիցնրա ըմբռնմանՀամար ն՛ գրականագիշատ բան են քաղում ն՛ արվեստագիտությունը, այսօր ե՛ դեղադիտությունը: տությունը, պրոցեսինպատակնընկածէ Գեղարվեստական ստեղծադորժծության նրա սաճմաններիցդուրս՝ ներգործությունը արվեստնընկալող մարդու (յուրացնողի)վրա։ Այդ նպատակըճետադարձկապի միջոցով աղդում 4 ոճականորեն երկի կերտման ամբողջ ստեղծագործական արտաճայտիչ ու ոճը ճասպրոցեսի նրա գործառության վրա: Արվեստագիտությունը ու օժտված որակական ոբոշակիությամբ կանում է որպեսկայունությամբ

րում

նան

ու

քանակություն: սաճմանափակ տարբերի

ո՛չ նույնիսկ դրանց ո՛չ բովանդակություն, միջոցով մեջ, Այդ կատեգորիաների միասնությունն ստեղծագործության ոճի բնորոշման բոլոր փորձերն արդասավորարդյունքներչտվին: Ոճը նույնպես վերաբերումէ ձնին, բովանդակությանն ղրանց միասնուՈճն

ո՛չ ձն արվեստում

է,

ու

թյանը, ինչպես կենդանի օրդանիղմում նրա «ձենդ ու ճբովանդակությունը» վերաբերումեն բջյի մեջչ գեն գենային ճավաքածուին: Գենի մա. են նավորում կենդանիէակի տվյալ կառուցվածքա ակ տոճմային տեսակային

Քըչ

որը Համապատասխանումէ արվեստագետիկոնկրետ անձին

տըվ-

ու

ալ մալդարաշրջ դարաշրջանին:

Ոճը ստեղծագործության սոցիալական կեցությանգոոծոնէ, դեիյ" անժաավան սպի ճասարակությունը արվեստագետի "կողմնորոշման իրականացում: նրա ե առանձնածատվուքյունները, տիպը: Ոճը մշակույքի «գենային Պայմանավորելով գեղարվեստական ստեղծումը, ամբողջականության կանության Հավաքածուն» է, մշակութայինամբողջականության ապաճովում որպես յուրաճատուկ այն դոյությունը տիպը: Այն ամբողջի րմրավորում Մասի մք: ոիդգագորգույան աի ԱԱրՔանչյուր սոնղգագորժության ուզածդ րա ներգործության գործոն է: Այն եզաւվեաակածն աան վածքային որոշում աճդարման դեղադիտականներդործուԿան ՆՆ բոդճանուր արանի ծադործության վրա հարուց» թյան կառուցվածքը կողմնորոշելով արվեստագետին դեպի Հասարակության բնույթը, ստեղծագործության աաակաաքան մշակույքիմի որոշակի տիպի որոշակի տիպը, իսկ դեպի գեղարվեստական արժեքների ւ

3.

ու

բողջա-

/

.

որը

է

ում

պայ-

է

ուրա

ն

Գե

:

.

,ո

որոշում

աաԱ

չ

ւ

է այդ

լությումա

վերջինիս՝ Լ

որո-

ունի ճոդնոր-։լատմաըոորողականությունն նրա ընտրոԲ ասպեկտները զատման նական դեղարվեստական ղականությունը կենսական նյութի, գեղարվեստական ճամամյլակունրաին աը ԿԻ ապաճովում տային Հասարակականնպատակների արվեստի միաձուլությունը ստեղծագործության ուր, ավարդումոնըի: «լրոցեսի առանց Աաորում ԿԱ» Տո վրա արվեստի ղ արվուտավան աց բանավան ոճր մարդկանցգիտակցության մոդելը, արվիկոմի, կոնօպերատիվ Ստեղծագործության ներգործության ե Արար արտածում Կաճգորի ցեպցիան ուղղված բանականությանը, կերպարներիիմաստը, որոշակի փուլում, Համակարգը՝ կան

ե

ոյր:

"է

Օճըբոլոր

նն

«կեն

Քը:

է նրա

(«թո ԼԱ

ն

Ոճն

աբանական

ու

՛

Եր

ման

ոլորտ

ՍՈՐ

գործոնէ,

որը

է այե միավորում

էղղում մ իաս ն ական ճունիմեֆ,արվեստագետին կողմնորոշում դեպի աշխարչը: Այն ապաճովում է կեցության բազմատեսակ տալավորությունների վերամշակումը միասնական ո

թե

գեղարվեստական Համակարգում, այշխճանկարորեն, 1 ամ-

ոչ թե էկլեկտիկորեն,

բողջական: 2. Ոճը արվեստիզարգացմանգործոնէ,

այլ

որն արվեստագետին կողմհորոշում է դեպի գեղարվեստական ռլրոցեսը: Այն ապաճովում է գեղարվեստականավանդույթի զարդացումը նոր միասնականՀիմբի է տալիս տարբեր դարաշրջանների իրականացնել գեղարվեստական փոխընդ որում չխախտելով դործողությունը,

ընկալողի մտբին ու զգացմունքին: Ոճը վայրկենաբար, միասնական ինմացիոն մանրամասնությունների է ֆորմացիոն ցատկով, առանց 7 Հաղորդում ճաղ Սյոոձրի ատեղծագործության ամբողջական որակի մասին: կարդացվածէ դեռես միայն պոեմի առաջին տունը, դիխովածէ ներկայացման միայն առաջին ու ընկալելով ստեղծադորՀ իսկ ընթերցողն ճանդիսատեսըի, արարվածը, բան գիտեն, իսկ ճաճախ էլ այն, քե պետք է ծության ոճը, արդեն շատ մինչն վերջ դիտել ներկայացումը կամ կարդալ պոեմը: արդյոք Այստեղ մենք բախվում ենք ոնի ինֆոբմատիվասպեկտիՀետ: Վերջինս Հանդես չ որպես. են բոլոր որի մեջ այն որոնք ձըդված են ստեղծագործության միջով արվեստագետից դեպի ընթերցողը, Հանդիսատեսը, ունկնդիրը: Այդ կետում ստեղծադործությանստեղծման Պրոցեսն անցնում է իր կեցությանը, իսկ այնոււետն գեղարվեստական

գալիս ճանգուցակետ, գեղարվեստակա Հաղոր

դակցման կիզակետ, միանում

ընկալմանը: կերտելով ստեղծադորժությունը,

վոտ րի ,

ստեղծագործության կառուցված-

էչ

ր"

ԲԱԶՄԱՊԼԱՆԱՑՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

բնույթի ըբմբոնումը: 1. Ոճը ստեղձագործական պբոցեսի

ոչ

լռա-

ն

են

հսկ ինչպիսի՞նէ ոճի դործառմվան Այդ ճարցի պատասասպարեզը:

խարչճի ուրացումը

նի

1ՈՐՅՑ-

շատ խանից կախվածէ տվյալֆենոմենի բանով սոցիալ-գեղագիտական

ն

ճանում

ամբողջությո

որն

ՈՍԿԻ ՖՈՒՆԿՑԻՈՆԱԼ

են

ու

ճէ

:

Ը

երնան

այդ

-

,

որն մ

ծ

տա

|

թելերը,

«մտածում է իբրն իր բնթերգրողը է առկա պլրոցեսում որպես նրա նպաՎերջինս ստեղծագործական ճանուն սոակը, որպես այն, որի արվեստագետն ստեղծում է: հր ճերթին գրողն էլ միշտ առկա է ընթերցողի գիտակցությանմեջ. Արվեստագետի

ողը»:

խիստ զարգացած սպառողին՝ գեղարվեստականի մեջ իրականի դժվաբացած Ճանաչման ճաշվին: Բայց այդ դեպքում արվեստագետը ռիսկի է դիմում ընկնելու չվերծանված մեջ կամ նույնիսկ ամոնհբուսության բողջովին իմաստազըկելու իր Այսպես կոչված

անվան Հմայքը,

նրա փառքի ձգողականությունը, ճաշակի Հեղինակությունը, վարպետի մասնադիտական ստատուսը։ ներշնչվել է քընորը նաղատության կողմից ճաստատվել Հասարակական կարծիքով, ծաու

նոթությունընախորդ որոնցումճւ ում չոլն ստեղծադործություններին, դում է արվեստագետի անձր.

ստեղծագործությունը:

-

մասսայականմշակույթին պատկանող արվեստում պայմանականության աստիճանընվազագույն է: Այդ արվեստն իր ըմբոնման Համար ինտոեջանքեր չի պաճանջում: Այն ճամարժեք է, Ճանրամատչելի, լեկտու՞լ բայց գեղագիտորենսակավ ինֆորմատիվ. նվազադույն 4աճույք է ռպատ-չճառում առավելագույն քանակությամբ կուլտուրապես անպատրաստըն-

էլ է՛

գեղարվեստական ընկալման պրոցեսի Հոդեբանական ֆոնն է, ն՛ նրա դրդիչ իմպուլսը, ե՛ այն մուռիվի, որը շարժում է այդ ամրողջ ինտելեկտուալ պրոցեդուրան: Այլ կեր ասած, դրողի ն ընթերցողի Հանդիպումը ստեղծադործության մեջ իրականացվում է միայն այն ժամանակ, երբ նրանք ակներնաբար ձրգտում են միմյանց, երբ նրանք մեկր մյուսի ճամար ցանկալի նապլատակ են, հրբ ճողդնեոր «փոխադարձությունը» դառնում է նրանց փոխադարձ ձգտումը: եվ աճա նրանց ճանդիպման կետի, նրանց ձղտումների տրամախաչման տեղն էլ ոճն է: Հենց դրա միջոցով գրողը «էստաֆետով» Հանձնում է իր Հեղինակության վկայականը, իր անձի նշանը, որն ընկած է ստեղծագործության լուրաքանչյուր բջիջում, ընդճուպ մինչն առանձին նախադասությունը, նրա կառուցվածքը, ոիքմը, ինտոնացիան ե այլն: Ստնղդծադործության «Ճասարակությունը ճանաչում է իր ոճի միջոցով սիրած արվեստագետին, զգում է նրա Ճարաղատությունը իր Ճողնոր լար-

մանը:

Ոճի մեջ իրականացվում

այդ

ամենն

իր պարզ ճանաչելիության, ռեալության Քերցողների

(լամ ընդճատվում է) գեղարվեստական

Ճճաղորդակցումը. իրականություն--կեհրտող-ստեղծաղործություն--կատարող--յուրացնող--իրականություն: Այդ շղթայիկի ծայրերին գտնվում է ռնալությունը, դա ընկալում է արվեստագետը ն դրա վրա էլ արվեստի ներգործության տակ ազդում է Հասարակությունը: Այդ իմաստով ոճի կուրոուրական ռնալության կատարելագործմանեղանակ է: Ոճն արտաճայտուէ է մարդու կողմից աշխարճի դեղագիտականյուբացման բնույթը, ուղղվածությունն չափը ն ճանդես է դալիս գեղագիտական արժեքի կրող,քանի որ այդ յուրացումն ունի ոչ թե սպառո ղական, այլ Ճոգնոր բնույթ: Ոճը,որոլհս դեղագիտական արժեք, զու դակցում է արվեստի իմաստային ն րստ էության արժեքային ասպեկոնան ստեղծագործության ները: Ոճը ճաճույքի աղբյուրն էչ այղ թվում ն նրա խորքային շերտերի անվերջ վերընդճանուր իմաստի լբոնումից ծանումից առաջացած Ճաճույքի: Արվեստիցճաճույք ստանալը նրա պայմանականության ճաղթաճարման, ուհալության «եւ դեղարվեստականի ւպլայմանականի բաղդատման, մեջ ոնալության ճանաչման արդյունք է: էլիտար արվեստը շինծուաբար դժվար ճանաչելի է: Այն ձգտում է առավելաչավփճաճույք պատճառել ու

բաղդատելիուու

ու

ռեալության դավորվող «մնացորդի»,

նրան

ոչ

թյան

.

է

Ճեյո

Միայն ոսկե միջինը՝ Ճճասկանալիության անճասկաթյանշնորճիվ: նալիության չափը, իմաստի արագ վերծանելիության դժվար ապակոճետ

արադ

բաղդատելիության ու՝

լրիվ ճամընկնման, ինտոնացիոն սովորականությանու

նորու-

զուգակցումը պայմանավորում են ստեղծագործությանիսկական արժեքը, ձնավորում են անանց նշանակության աճ, դեղարվեստական որի մեջ ժողովուրդըչի Հակադրվում դնաճատողին. ինքր ժողովուրդն է դառնում դնաճատող,իսկ գնաճատողը՝ ժողովրդական: Դրանով իսկ վեբանում է արվեստի «ամար ճակատագրականՃակադրությունն էլիտար մասսայական մշակույթի միջեչ ու

.

՝

ՈԾԻ

ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԸ

ն ամբողջությամբ առած Առանձին ստեղծագործության դգեղարվեստական մշակույթի ոճական կառուցվածքային կաղմակերոլությունը իաոդ բազմաշերտէ: Ոճն իր առանձին շերտերում ամփուխձնով պաու

թե՛ ճեղինակային անձի ամբողջությունը, թե՛ ստեղծագոր-չ ծության մտատղացվան ամբողջությունը, թե՛ դեղարդեղարվեստական ուղղության տիպաբանականգծերը, Թե՛ դեղարվեստական վեստական պատմական այն ավանդույքը, որի վրա Հենվում է արվեսմշակույթի

րունակում Է

տագեւտիանճատակոաւն ատեղծաղործությունըո Ոճ «Ճարուցող» խորքային շերար նրա այն ասպեկոն է, որն անվաչ նում են «նախաֆենոմեն»։ Այն թույլ է տալիս ճասկանալ ոճի մշակույթի գոյացման ու կեցության պրոցեսն ինչպես գեղարվեստականմշակույթի: էլ "դեղարվեստական այնպես ռ"լատմության մեջ, ստեղծագործության ստեղծման դոյության առանձին ակտում: ու

Գեղագիտություն

.

.

ՔԷՇ

' "

91. ՛ոօ5 4296լ "1ր--վ -մցօ-) "7 ոօւզ ' մայսմ վջս դոլցիսդղացմսե անմոթ չղվմզդտկզոոտ ԳԵՇ Հոտոտգա վազետտոզիմո ՛դվոտր դորճոյախաղսակ ՛դվոոր | դոմմանտդճվր յ րրսմզմոմզի մմս բոաիդոխչոխ 19 լոսճղոմն ղզք մզղեղում դակավս ղզղուս Վզմմուտ , վրրսկոծր քմտմտնոցվբ վմոնոդքվր 1 շոսոսո| դզմսվճռիտմվ դղվտոլու դմզդղոճմմոկոդորոթ Դ "դաւ -ոդկմզջ դոքքիսցմսհոթեզտո մմսո ոկվլ,"ք մցս ի "Ո'Ռղ չմլոսկմենդմ վլրսկտծր ջոմճմզի մրոլքիսծնսմրո ղտ վմզղղդզրադ փղոճմմաոկադուրոը 3 -զփ վոտոզիմտդքովր մո զդվր լրրսղհոնդմ դոքքիսմղոչնղմ դոկովս ղադ փկոծամո դոքքիացմահոցնզտո մ յոսեոջ դոջվտոտ ոդ դաորճոտզմկղակ Հս ոս ղտրտողոտար վմոկղորվն ղաոլումոգ ՛կոդվմօ)մկ մոսմցմ մսիտմոդչ (մջս ճվրեսկ ժսզջ մջս ղոկտտողիմուն զե դակուտոչղտ ւս ղզ Դոսիովաւի մմվորո դոկոուաո -զր ղղմսղոկոֆ նվմզմղտք կովղիսղ ղ (37ր դոլքիստդոտմուտմոց ղոժղլո մոսժճուիղմ կ դոկոցմսհոջնցտո վժղոր դլողվմօ)մկտոզտ կզր վոոզիմտ ղվր հողոնցղ ) նսմոկ մղաէլիսմ -ղռչջեղմ ղակովս ոմի վկտնմտկտր Խր «մս սկկսմոմ դաոկոմոտվ բո չլոսիաի վկաձսմս զորնտեմոհ վրեվճվոտյկ ղոկտվողովմգ 1 դվովոնիրը ը

.

Վ

.

.

Շպանաեեւարկաուշ--ռռյաոոոր

ԻԻ մ «ղիսնանմոիխ»

վոզետտոցզիմո Մրոսձամսղրնակ ղվլաոժզբմո "Մովտ դոիսնսշոտր Մորսմքիսդակոտուջղո ւմմզգդաքքիաճոակոռջ ճուն

"

ոյսփսփղոոսմատկ -տի մորտոչճ գոքքիսմնոըիաղմ վջղո ֆոիխմսիո 7ջ իզ չիսժղակ իվողվտ դմ 7 պոսմոտ դջդո ն ոմ լրակադուրութջաիխճո

շո

ղջս

ւոռ )-

Կրո ժլճրր

ղտկուռողիմոնգե դ ղոկորտտիո 1 շոսիղտե մմս մջս ղվմտնեռ վեմիսնսթ մոմզքմնմսձոչ դոկոջը/ յղմս ղժղվուտ 'զՎվցս 1տվնոտո-դվլոնետ զր ղոհքիսկտողտտմ

զրագակորտոլ,

31նսմող

ահսի. ա հո դոլյիականդովամ

Հաստջմափմս «ողջ վնսմե վր գզրը»

«ւիզոողողիո

ոզտ

մես

1 ղմե

ես

յ

"դ

՛

:

,

Հաք

«մասդոկուռոջղո

ձր վտոզիմտոսքքիիսկտոզտումաք հործզր նզմղմ դումքիսճկատվետղժղվ դոմքիսզղացման Դղտ ողովս տաամզդրածամսդրնսկ աա ղ

աղջ

յռ

վիրսկոծր կվտտրզը դ ղավճողստղվակվրիվս

ոսիտլոչատմո դակացս

ճ

1Ւտ

դակոտոզիմոնգե

«դվիեզ) ըրրսիճցեղոչ վլ մղամքիիսմղոջնղմղդվլոհետ վմեոտղմ3 բոսինտեն ղր ղոք

դվլտհեռ դատզչիսմս «(մտվմոյսկ

րակ նվղոկ չնվզակտվողոտմգ Հաղտբեմոց իտ) վմզղղաքքիսջնզտոռողուլ մնմոր մս Քղզ7 վտ դոիքիիսնսջտտր ոմ Տորքրնգովարտուն 1զմզմմատ զտկտուսս կտողիմո ժղզոտ Հ-ողորմզե մղաքացմսետջնզտո դկտնմոկոր ճատղզրտ քրաիուըվեմյան ՍԱ: Ինոր դոիտրտախ ՏԻ դոգամդոչն ո պար բո փոզեատոզխու տով աա -դոջնդմ դակտջս ղվլոհեր չտմի վջմսսի ղոկորտոխ վլիսկոձր վնմիսն անան Հո Արմ վ «դոքքիսմղոչնդմոլիղղ» ոի տսիղցտ ղվլ/տկոտնդտիսմ մոսմցզժժողզջ 'տվճիողեղսկ աճում ջ ագրղիա) կոր վամղուջեղ դոհցիսննւա կողույսոք Մնա ահրակաոայնրաան Հմոսմզդժղոուսծ ո մղաքցիսննոս վ տ,Ա ա աաա արարո ոէ Հ աաա աանգոհ ՀոնհաաաԱՆ -տցս-դվլոնետվլոսկտածր 1 լոմմսճոտմոտ մտմզծ նմամկմզդահտջլ արո Ար Աաաա հար Ա Դ8Ւ, դիտ րադողդքու Ցազր մրեվճվոռկ) Արարա Դոգ յամի զոյմականգոիսմ "զի զով աար 3վրատոորվույզբոու «մազդդալմասդավնղմ դսվծովստ դադաջսղուքրսնեսս դակոտոզիմտնո րակ չմ

Հողիմտեցո»

աովղ | լրոսմսճուռմո

ղմս

ո

ր

,

Ո

յս

-ռք

տ

մմս

ոո:

լոսմզղեամոն

զակ

դոֆջեդմ

ր Վտ

շանս

լոսդոկատխ դվմս

ղզ

լ ոսը

մաս

լ

Մրաքչիսննոա

դտզջաղիտ

ժդսմս

-գվ դ կվտորղմ ջախմաիաղուրմոխ մրտյիսդորդ վջմսի ղակաորտախ Քղոմղդ «մրամքիսդոտվրվմզմետտակաոց դտկարտախ վմզդեմաիսնսք դջ յցճուսհ ոցոողմեկո ձզր ղոլքիիսրտտխ վրիրսկտծր1 ողոնլտ տձվք

րաքքիսմուչեղ,

դմզդղաքքիսջմսեոբեցտո ա դոկուտովվոզս դորդ

)զնետ

դց

ոո

չժդոմն

դակատոզիմանցե |զմամսովիոտ դզղ:ս

«ոզխոոհր «ղոամքիսմղոջնեղմ կտոզտտոմում ղտկոջս7 մոսդոմսե Պղամա մզմմուտ մրոսդաքոմտմղ լոաղզոս վմզդտակիաննա

տջումը տր

րաոմզղ

վկանմակար

տմի

կղ տ

:մյզքստ

սս

դ դարզմ դաորճամոչ կով «զտվետղստդվ

դտոտրվ դլ

յոսի

/ վՎոսղոնմտմ մոժտդովվտոտ Հ«մղտետմի վկտնմտկտր «նսնամուջ» տոժզտ խմզկ ր Հչիսմղսոժ դոզնսմիո ն գոկատոգիմոնց) նստմորոկոջ րրսիմսիտտոզեն ղլտվր իղ 'ղորց վոզն /ոսիդոքոմ վ. իա րոսողնամի ՔՈգոգաքքուն -տծր դոկտտոցզիմոնգե -ոսղրեսկ ղակտտվետնցետժզքմտ ովյտտ ղվողճսմիոիղատկոցմսահաքնղտո ր դոճմմոկողարութ Սդյոսկ դոկտ վախդոյտւսէ ծվզդուսմէՎւսնեւս դկտջվիղոկանաչ վջնզտոտղոմ րրսնմսնոջչ «ղովճողստղվ դոկ Դ""ն եմ դղզմակվրքվս լոսիղք րրամեկո զք մյ Քոխտքոչտատմտ մողճսմթ աազե4 սծկտծ րջնցտո դոքքրաքեզտոտդոմ իսմզմետմոյվդ դվկոիսկոքուր «քտոտ

"ս

ղտ

ղղզրտ

նլտ

լրոսմամ

ստղ»

լ

չ

Հրաոսղդ

գիտատ ղզմս աաա

մմս

)

սս

զ -սմվր մտմզձ մս ցղանմասգոցնղմ

րրսոտ

'ե

ղո

՛ի

(անձն իր բոլոր, նույնիսվ ընդճանրությունը կան ոճով ամրապնդված է իր «եսի» միջուկը, պաճպանում տրակականվերասիոխություններում նույն այդ մառդը): է ե մեր աոջն ներկայանում մյուս

արագացված պատմականորեն արվեստագետների ինտենսիվէ ընթանում, Հանճարեղ կյանքն այնքան երբեմն մոտ

Հոգնոր է ձեռք ժամանակում ոճական ամբողջություն անկրկնելիություն

բերում գեղար-

տարրն որի յուրաքանչյուր ստեղծագործությունը» առանձին ։լեստական իա կնիքը, ամու

տր

իր վրա կրում է

այդ արվեստագետի

դարձյալ մի մակարդակ

ոճական ընդչանրության ոճը: ստեղծագուծության

կերպ ասած,

դ.

Ոճը մշակույթի որպես ամբողջության ցույցն է, գեղարվեստական միասնության տեսանելի նշանը: Քանի բարդանում է ամբողջը, նրանում այդ միասնությունը դտնելը դառնում է ավելի ավելի դժվար» Ալդ պատճառով էլ որոշ Հետազոտողներժխտում են ժամանակակից արվեսչռում են դեղարվեսդարաշրջանիոճի առկայությունը ն այն տեսնում սուսկան մշակուլքի վաղ ստադիաներում: Սակայն նոր ժամանակում նս, պրոցեսի ողջ բարդացումով, նրանում ուղղությունների ոճական լուրատեսակության ամբողջ աճում ով,իսկ դրանց ներսում՝ ու

ստեղծագործությունն ընդչանրության նույն ոճական լուրատեսակություն ձեռք է բերում Այ

վերցրած Համեմատությամբ: բողջությամբ մյուս դլուխդործոցների է Ջում

շրջանի գեղարվեստական երնուլթների ոճական ամբողջ բազմազանուփյունը նույնիսկ այն դեպքում, երբ դրանք պատկանում են ոճականորեն ճակադիր դեղարվեստական ուղղությունների:

դառ-

մի նոր շերտ»

այնպիսի ընդչանրության ոճական ադաջացավ է ոճն է: Այն իրեն դրսնորում տաբբի

այն

արատազան

ատեղծագործություններիոճական օրիգինալությամբ Հանդերձ, լի կորչում արվեստի դարաշրջանային տիպաբանականընդճանրությունը: Հենց դա էլ կազմում է դարաշրջանի ոճը: Ռրպես բարձրագույն ընդճանրություն, որը միավորում է բազմաթիվ մասնավոր միասնություններ, դա-

ստեղծագուծության են կոլլաժի սկզբունքով ինչպիսին որոնք կառուցված րաշրջանի ոճն արտաճալյտում է ոչ միայն անկրկնելին, անչատականը ստեղծադործություններում: դա առանձնապես»բնորոշ այլե արվեստադետի անձի պատմականորեն պայմանավորված աիալա հրեն «ատուկ ոճայինխճանկարայնությամբ: Համար: կոլլաժների բանությունը: հրաժշտության 4 գեղանկարչության են այլ ատեղծադործություններ, Այսպես մշակույթի զարգացման ընթացքում աճեց ոճական ընդճանկոլլաժում ոչ միայն մեջբերվում ու

ասիմիլացվում էր, միաժամանակ տեղի ունեցավ թե՛ ստեղծադորմեխանիկաբար օրինակ, Ի" Քախի է» անճամաքանակը, օ«սունձվում ինլպես, քոջոննորի դիտավորյալ թե՛ կաա աական ամբողջությամբ հեոզո Ֆ րադմենտներ, երկերի Այդ ությունների, ւռարրերը: օտարածին ասած, ոճականորեն ուղու բարդացում, առաջադիմության օրիԱյլ կերպ գեղարվեստական «ոեղելին,կցվում դեոնս ի. Ֆ. Ստրավինմոտ

են

օտար

«յլ

առած

են

որոնումներէ կատարել մյուս թյամբ առաչին անգամ ոճական ընդչանրության սկին, Քազմառճ ատեղժադործությումը է

ամբողջությունը: շնորձիվւպաճշպանում , Դո մակարդակների

մեկն ստեղծագուծության կառուցվածքի բառդացնաչափություններից ման ն նբանում անման,

նրա տարբերուշեբտեոի մշակութառնական ն մեծացման մյուս միաժամանակ մշակույթի աստիճանների Թյուննծրի

ընդչանրության դիալեկտիկական պրոցեսն է: բնագագառ ֆենոմենների ֆրանսիական, ոնական մարդը միայն Հասարակության մեջ կարող է մեկուՀայտնի է, ջբջանային-ստադիալ ունեն ոճական միասնական ռուսական կլասիցիղմներն ռանալ: Ընդճանուրի առանձինի դիալեկտիկան Հատուկ է գերմանական, նախ են, ն

Ոճական միասնության

նմանությա ն ատու

Այոպու ընդճանճությունը:

որոնք թելադրված առանձնաձճատկություններ: անավորումէ որը պայմ

փուլիընդչանրությամբ, կ ե կութային ե, Հետնաբար» մշակույթ սպի,գործունեության

նրա

պատմամշա-

ապրելակերոճիեղանակների

որ

ն

նման

նան

դեղարվեստականմշակույթին: Արվեստիառաջադիմություննուղեկցվում նմանության ր

Ժ ստեղծադործությունների անչատական ոչ Հասնում է դլուխդործոցի ժանրային որը

արձրաց

ոճական " ինքնատիպության

ն փոխգործողությունդեղարվեստակա կրկնելիության (Գյոքեի «Ֆաուստը», Պուշկինի«Պղնձե Հեծյալը», էւպիզմի մշակույթի կլասիցի աճում «Մճռած ն է

երկրորդ՝ ձների նմանությունը: էր՝ Ֆրանսիան ներով, որոնը կիզակետը

ու

Հետ

ոճական ընդամականորեն տվյալ

կենտրոնը: առավել լայն ունի նան պա տում է Գոյություն ոնը: Վերջինս արտաճայ դառաչոչանի Հանրություն՝

դարա-

Գոդոոճական ընդճոգիները» այլն), Միաժամանակ Ճանրության աստիճանը. 1) ռհդիոնալ ոճական միասնություն «ծնողը» 2) աղդային ոճը, 3) աղգային-ստաղիալ ոճական

վի

ընդչանրութ

) Հոսանքները)։

նահ նչպես ոճ չպես 4) ուղղության ոճր (ի տական ոճը, 6) արվեստաղետի տարրի ոճը (ոճի ոճըչ 8) ստեղծագործության 2) ստեղծագործության է դնում ոճի ոճը, որն իր կնիքն 9) դարաշրջանի կոլլաժայնությունը), շերտերիՎրա: բոլոր վերը թվարկած նա

ՈՃԻ ԿՅԱՆՔՆ

ժո զ

5) անձճաշրջանի ոճը» ատեղծադործական

ողները, դպրոցները

դիտում է

ու

ավա-

մարդկամո-

«պալատը

թվում էր

կղզի»): տխուր է,

Սամբո է տարերքը

որը մի եֆյալ Պղնձե Հեծյալը ձիու վրա -օգնությամբ: է այն երկաթնսանձի կառավարում ամենը այդ

էդիորոաի

Անան

է ննայի մասին, որը երբ Պուջկինը գրում ներկայանումէ ոչ միայն, բնասովարած ձի» ապա դետը Հակ» գործողությունները տարերք: Վարարման կան, այլն սոցիալական է որոլես գող, ննան իրեն դրանորում կործանիչեն' ցիալականործն որպես այլ ոչ թե որպես բնական, զակ, չարագործ,այսինջն՝ ննան Հեղափոխական: ննան մե՛րթ տիրական է, մե՛րթ ուժ: լին ղծ: բա առ ն Հուղմունքի խռովարար ուժին, ժողովրդակա ճեղե տեցնելով րչեղեղի (Ր կերպարը է պաշար ված Զմեռային պալատի

մեջ

սպասում պատժի:

ոեմի այլաբանական իմաստի ճամար էական է, որ գետը, որը ի ատեղծած առավնյա դրանիտով, փոանում է Պղնձե Հեծյալին, որը մարմնավորում ինչպես ւ ոլ պետակա ությունը,այնպես էլ եվգենիին՝ Հին տոծժ ի աղքատացած ներկայացուցչին, ինչպես ն ժողովրդին, որի բարիքին տարերքն անդառնալի կորուստ է Հասցնում: «Պղնձե Հեժյալի» Հանդույցն ու կոնֆլիկտայինիրադրությունը միանգամայն կլասիցիզմի ոդով են: Անձնականերջանկության գաղափարը, յ. էաաազերիայ" որի կրողը եվգենին Ի (անա

բնույք, ալաբանական-ւսիմվոլիւտական «շնչում է ինչպես ճակա-

օգտադործում

ն

ո

որա

:

ն

ազնվականական

ողցվածքին

«Պղնձե դիտենքԱ. Ս. Պուշկինի Ոճական չերտերիկենդանիկյանքը Հեծյալի» օրինակով: ունեն ընդչանրացված-փիլիսոփա- նութան «Պղնձե Հեժլալի» կերպարներն

լավանԷ

զայրուլքը

:

`

ԲԾՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ

ՍՏԵՂԾԱԳՈ

ովուրդը

աստծո

: ա (անական արինավանացյույ ելակի, գիտու: միա անի երրանկաքրան)-վեմ Նի կան լուծումը տեղի չ ունենում ն տ արդիականության, մ, պատմու Հարց արա մնի արտին, է ցրվում անության ա տւ Աաաա արի յան, անձի անեին ապրում պետականութ գա

եչ

աւր

է

մասին. Դու, ոՀ կախասկի, ճն ենթա Աղա

ու

ինչ-որ ներդաշնակության , ա ատարագաւթյան կքրությաւնը ռեալիստական որ որն մաամոթյան մն ենթարկման սուր զգացումը, պատմություն, որն շմանը պատմության օրինաչափորեն ներխուժում է ամեն ինչի մեջ, սրբազրում, այլափոխում 4 ամեն ինչ: Ռուսաստանի ամբողջ պատմությունը 4ամակենտրոնացված Հ պետականության մեջ, որը մարմնավորում է կարդավորվածություն կաղմակերպվածուքյուն Ֆրճեղեղը վերաստեղծվում է պոեմում սպլատմությանանկարդություն, նրա քաոսի մարմնացում: ինչպես որ կատաղած տարերքը խորտակում է մարդկանց կարդավորած առասիներն ու սալաճատակները, այդպես էլ խոովությունը խուժում է պետականուքյան մեջ ն խորտակում ոչ միայն այն, այլն առաջին ճերթքիննրան Դդի-

որպես

Քի ննա--պետավան փոխաբերակա իշխանություն---ժողովուրդ--խոովություն՝ «իմաստախատեղափոխումների,

օղակներ նշանակության բովանդաշղթայի իմաստային կասկադը» մերձեցումների մակայող նվզենիի մասնավոր կյանքը: ղի»,այլաբանական «գերխիտնյումեծ ծավալի պոեմն իմաստի Պոհմում Այդ Պուշկինը ճիրավի գեղարվեստական «այտնադործություն ֆեերիան։ կության ոչ միայն գ եղարվեստական ծավալը փոքր նրա է: ճ մի- դյների ոլորտում, որպես եզովպոսյան լեղու կատարում լեզվական կենտրոնակետ թի» է, այլն նրա իմաստի իխտացվածության արդյունք մեծ է ներբողական ոճը: «Պղնձե Հեծյալում» նա Հասնում Վիրառելով զգացման ժողոչափի են,

ոլ

նույնականչէ ուղղակիորեն նավորի ներբողական այնպիսի Հնչման, որ նրա միտքը ձեռք է բերում իՀարկեջրճեղեղիտարերքն շան: ունի որոշակի գեղարվեստականորեն 5 ակադրաքննչականպաշտպանություն. ստեղծվում է Պետրոսի ն նրա բայց վըրդականխոռվությանը, նման է ժողովրդական մերթ իրոք թ Հեղեղը ատեղծագդործության՝ Պետերբուրգի, կյանքի ողջ կառուցվածքի Համամոդելացնողնշանակություն: ննայի ափերին ձայնակցում է, կապվում տարած դովերդման ղզդացում: Շրջանցելով սոցիալ-դրաքննչականկաՀուղումին, մերթ ուղղակի իրական սպասող ոտա-

Դէ

Հանդուցալուծմանն

կանգնած իրադարձությունների ժոլովրդի ճետ:

ձնը միաժամանակ լուծում է հզովպոսյան Բարգարառւրը, գեղարվեստական խնդիր՝ ճեգնանքի արտաճայտությունը։ Այդ

նախ

ղուտ

ամենը

Հե

չմժդամեկոդորնոց վս երր չմոոր վր տոկ վր

մորու

Գյքլ

թն

6ԷՇ Ն

7-7

վ:

հորիւտ վմղմ տքոչ

-ոօշ

զ

մցօ5 ւ

ողո

Ձ

Կ050մգ

դոամքիսքոմմզթ մոատ.դոկաջնվտոռոդում վր

դոքցիսջմսնոցնցաո զթայմզի

ժմ աշմզդ

«աո

լ

յս

Վ

ւ

դվովենքո

«մոշուն

դոկոիխն

մ

վճնսմրու 7, դոկոխում

աո ոտ

վմ

են1 հսն

դոիո

Տ35

ոռոոտ

ւնի

«ամ

յ.

3 Աա մն

վմս

վոլ,

դու

յս

"7

տ

մ,«իոխոչ) «ոռը

այա

7 յոսիկողմա Հրոսմոդրաաը

մո

մմս

յա

դվմս «անմոր

իվմժաց

Դարիո) գյո դրադ վոսոլ

45»

ոն

«

««նցտ

մա

Հդմ 7

Մ

«մջմումղտ

թո

դոսղ

ւմ ս

1 բուդ

ճ

տատ

Պող

ող

մս Դդվկճոլ, .դգ»գլոկուր

ովիած

ող

«

"լյ

«դրզմա «ողխոը

վվդզեիզլ

ՑԵՇ

յա

բա

(ճղիդուշ

ող

՛

'ովեցզախ ով յ

ոը դոկոմսիսո

ոզոխգիոստ

Պտ

1գ.վ ժեմեմը

կրամ) մ իադմ ղվժլտ մ մառվտ ճղկսոխ աչ

Քոր

յզդվէ ճզիատՓոք

ստ դոտ

ոմ

'գորզ

չմդանքիսնամոկ «ամզսոմվկ դոկվդոյղտ դոկոամն դվլոջիսն մաղ ոոջ Հդոիտ մոռ դակացնըտոտդատմոմոփունուն դորցոամվմզդմվեդո) դոկատոտոզիմունցն ոմդ դ Մորսէքիսմումոմսդ տմդ ղդ /մգրաիքիսնտատմվի վջնզատոդում դ | ող Քաձվր դարճակմգը դ դարմոցգր դմմվ կադուրոբ մժոսո) դոկոնսմվմզղ 1 լյոսխվոո դղվկճակ) ստոորվ -ովր 1զղնցուսոք պ ոսոխ ղոկոտոնողղմ բրսաղոմդ մլ լոսմգմատողտլուչ ղզմավվզոտիխողտ ղնանմգքդմ «դոկտճովչ ողոմս մժտվր վջնցզտոտդոմ իսլզմոկղմ -տկզգք զվճացվախ դալիրաջմաեմզդ դակատոցիմոնցե գր մվ 1 յոսկանդաի -ոմ դվժմզդ նսնոջ դձվր դալլիսկունդոիխսմժզքմուրնոմ մղաիսոսկոչ «դոնուրնոմդզցմսավեոնգն ղդ վղջ զի ղվլոլիանդաիո ՛դոկոնսմմզղ չմժդոտոովնո 1վքուժքո-4 դաիանկոտվն «դոկատոանողդժ նդցմվ դց յոսմոտակ Գր վնեսճմզյի -դմ «իախյմուչ» մմզդմոփոնոն օջտոինգատոտ«յոսոմլզդ վժբոիճասոյկ :չմղաքքիսջտիմմս դվյտկադոխոն վմզդմովտանոհ դոկոնսմմզդ վրալ) ղոտկոտոնողդմ մժղսմեկո դոնքիսցմսեմվզդ դաոկուռողզիմանցեվրզսո փոսնեմսնո» վ տվ, դո նքոմ 11 ճվաոխոնուղմ ղոիցիսովն Վդվկոսնը -ոնզե /ըկմուչվ (մղդահլիստորզրու ներ չդադղուդղկ յ լյոսնսո| իսլզինմոս դմոնոն դ դիտոչ լյոսիիոչջ լոսոժսրոտո մկվախսկ ովլյտտ | հսկ մդահ -ոն «վղոս տսչ վոր մմա իսղջ վվվովկ յրսդճղաոո դիտ ղ դք լոսքոլյուի դջամոմոծ եվջ մստկ վր վկվմդուլ) վնզմ դակջ տցզկ՛կոդոնց դականմսո Հմս վր վովոուտ տկ տսր վմզդոսրբվկովքս դոկատոտոնոդղդմ ջոխդժուի ոոոսամմզդ յլոսմզմ դ7 Ժաղջ րբյստոմզտղակ դակովս վնսմմզդ «դվժջոի ՀԹաւստկ մսդոջնդմ վմոսո| ղզ բոսխիուսիովր ոցոտդոնմօ դմզսոմ ջոի դվլոնոնդզվ վաս ջոճոհսք «մոախոժնվի վժոսո)ղոկուռ մոմուտոնոողդժ չդջ -ողիմոնզի ֆուխիհսջ փոսժոինասոկ դոկոնասմմզղ դորմսխողրմուր 1Սո վոկոդ դակատտոզիմոնգնե(մմզդդանքիանացմսհդվոկնմորտկուչ -Ժդվ դ ճվրնեսկ վոմմջզչ» զջդնկ, մժդոջոով դաքան ամդ (րզն անմուր Վժափ մրքրսմմտե դակատմսիտեոտը) վղատկատոտնոմ վմստո կովղիսդ դոԼըքիսկդաոձմզղոկոդջցդտ տմդ մժղոկ մսիողուր այ (մմզդյոսդամս փվղզեիղ)վդոկաոզմօստ ՛վղվունոհղցկ մտ ոսզեմզիահ (մճեմյամմզոտ "պը Պամոչցի ջոիխդջ իսժրոկ ամդ /մմզդյոսնոնչոտր դաոկաղմեկոով Հս -ոդ մղի մջս դմովր խոջմոն վոսմոզվ) դոկանսմմցզդ տսր վդվկճոլ, չմոզնսմոռ :ն ք դ դտկոմե դ դոկտուաս վոզն լ յոսդն խամզդտուրմտմվ լլ Ն նո ղմա մլրանդոխո ճղոափոմզի ա ճզմտսկ մղդվկճալ,:մղջ դվոք Հոանդոխտ դոքքխիսկոնդտիսմմջմոմ լ 1զնը տմվր մջս դակոնսմմզղ Դիոր

«ժզաքցիսոնառվուղ

վոլ

-աբերաը դոքչիաջմար Աա ԱՄՍ Հորմոն Կայգոժուրսմ վճնսմրո Դ5(/ Ադանուխուվն հրո ՏՈՄ 2 զեգելք» դուդվի

"Բախ

աաա վինց1 դոկունսրտուխ վկոֆմոբոկամաս ովակ 1 ովխուտ դէդվր ճվիեղ| նսնողնե -ունսմմզդ դ

"ն դոէցիսդոկումի ՍՆՆ

տվմեճչ Վղոկաճով»-դզմադոկացեգառոաղում գի վմսաիսոդտ վդոկոանայրմղվկնլ, "/ մոսդտն

փդոկոզմօաո "փիվքուովմոռ 7 վգակողվեմո2

վամ ովմո ովկ» Բորա աոԻ՞Ֆ «զիոդոմվա Քվրնակ վնսրտուրմվ ի 51 լ մղոքքիսմնոմա ոմդ Դ7ԿԿ ար,ն թով յոսմզղդուր դոկոոի

բոնեդոոզոմս «դում Պ "վմզդնստուո ոնն դ ովդ մոսդոդութվու թմոկդու Հոմվւոմվ հյմճմցի մշ1 3 վր 27 ամ

) 2ազխ դվոր

բսմոսոջ

դղնեմտնզտուո դվղզեից» 7 «դոսմզչ մզր» ողոոնմո)թ առար ան ողո ՀՎղվիզ 'դվոոր վոսմոզլ, դովմ- յ ՆՏ յտոկդւոմվն իսմս իսին վ իսո րա, վո 7 մոսոկո մդոքրիսմեու

"Հարո -ող

վվ 33Բ4 դոքքիսիասով եի

ջան

կգ ֆոհց

դզ բսջնղտո Հարո

«ոնսմմ

անո գորտ

դմորոնդուվը ճու

ֆոր

|

«դոլ

մոռդաոն ճվդվիոոսվուռ -դոյը յրախտքոունում մս եզոդիր՝

ւմզծորձոժ վժջոիճասոյկղտկուտոզիմոնյգի

վրա

/նմոմ

մ տառսո|

'

Տառ:

դ

,

մ.

մոաղող

«մչմոո

խամզդժղզմշ անյակճզնղն

հաւ

զր

Ղզդս

ղ

տոաժվ

շու տ

դաոկատոգիմուն յն

"-

-

7 յրսղնող

ս

թ

օ

ո

ճ/ոմ

ի

յո

"

յի

չս

զ

տոտ

ւ

ս

ռո

«Մաքջզջ զդելը»

վոսրմսգմոնդտզջ մոտով

մ

ի

նո

ոո

երո

"

Ա

ղղդրտ ղտ վրզախ մոցզ» ներ չմմզղդանքիամնոմվ ցջղնկ»7 մոսջնցտո ղմզդմախմցկ վրցոտ ղդ րրսիտոննոմ տզչ ճղսմս ղ ղց յորսիկողվաիխ չավ մղսմս մմզդրգլմոմխ«մմզղդաքիաջմանոմվ մմզժիցն ղակաորտուխ վմզղղոնմմամուն-Ժղմզ նո դվմիոց ոյւսքր մչմողվմո ղոկաոտողիմոնդն 7 լոսիղտն ղվմիոթ վր դոքքիսմգմոառվուի նր ջոմցկտուխ-վջնցտոոդոմ չդանքնուոկոմզմողաի ջաոմճոմսո| ղզ յոսջնդտո էյ ղմզդրոսմնմգի նը դոմղվկճոլ, ) վ-լ Սոակվղ (մղդուճմճումունվնզնգ») ւ(մրաքիսղակուվնմո վ-լ մեղոոժցլրը «(Հրոսջեզտո վ-լ ոսմտցլ, -լոսրզոխ ղղ վեմտամմգտցվյ) լ) րոսիմն տղստ մղամս «ոմի վմզղղոձմծոմոն ժզմղ մոմ դոկորտոխ կաղդորոբովը մտոժզտ նստկուտտմտ ղանլիսմնտմվ վկոձամլ, «(փամ Հս -զղղաքքիսկատդածղ իստոտորվվմզղմզկտախ ՛վմզդդաէլիա տմովջատմոռ վր ոթման դզղա րոս մղաքրսղամոմոգտկզխոոռ «վմզոոմՆնռտո|) -Քչ զջղնեկյ»մմզդղաքլիակտուչ ղաոկաոկվակցովնվո ղողդվկծալ, չմյլոսնկատվե ղաէլատոնումուծ ա վժղորուղնը վմզղղաքիաղորղ վժղդորադձըիա ղաիքրստոռնոմոչ վմղդոաիքիամնակոտչ մսվ տմղ ղալլիսղակոկ ամցղնղո ղվուսմմըմկզր դատքքիսղակառոակու -վտկզիովն վմղոկ 1 րոսմկ ձր մվ ղցս ղամ վրզստ ղոլդվկոսկ ղմ ղ տոռրվղո մղահիսդակոաղում մրանցիսդակտադոմ մրոքքիսղուքոն ղուց Համոն «իսվլզբմանս մչգի «իսչըվի դղվեղրմանս(իսմջեմոմ մմջան «փամջոճ մմջմամ «իամու դվմամ "իսմում ամու «ոմզկ Մո | լոսիոմզկ ՛րնս մզ «մոօ ահմ ' ՛ վրվնկմզ 1 ովա էղվ դզրո րնսկ ակմց միջ «ակմզ վղա 4դվ ղզբո վրվեկմզ Հդվ վճեսմրո դզրո 1 տիտոնկմզ դղարսվկտկմզ վճնսմր դվ դզրը : 4 վոսմնանսն դոմքիսվկակմզ ջաիտուկմզ գղամքիսղակածնամրովրզահ կով :Վ ցում մամոսծուակսզցգալ մացոկաք վտոյզտ ոն «Վ ցւմմմացոռվր4ջլ/ -նսմրո րոսճվճմսամգայտաասէ չմմզդտովմմոկզն «մմզդմաոմախասո| մմզդմուհուզով զր ղղ ջոի -նոյվ նզտմս մնզտ դլտ դաոկորտոախ լ բրաղճզծվ: րակ «ոկ րակ դքու «րլ կտմոռոտ: ղվենկ ղիաո եիոմ «րրսենկ վիորտ 1-րոսղագր մոնհտզով «ող |

մառաղգրովժարդոկուջ -մահաբնգառ միռովի ՐԻԱ արաաարմա դամիադակամվ

զե

դակածնսմբո Փոիճասոկ

Հոմ մաս ի Խոտդզը դակիակաղմանմող օախմոմ 1 Ջակակվակզյտվն մջս

վմս Մամոտիոչ

դարճախեաջ)՝ "Մդոսնըիսկոդճունմգղ մեի դմզդժղամեկո բյսնաց ) իսճածվր ղոլլփ Պաճկամզմոմովավ Ան: աքայտ -մոնզե դովր գակոաքնամրո դոկուտոզի ովսու2»ավդոո միզր Տվմզդմեվկոռ վողՆԱՋ 7 կսանկումզե ոք բառոր վր վ

զր դէո րոկ դոքքիսոոնաովող բոռեդու լաս աաա դոքչիսդոովը վոտ ում դզմատոգիմոնգծ բոռջս ր մրզախ ովխողոնվօ -ամնակուջ Ա ադծոտոա դմզղղանը աարարորոծ: -ոնուդղմՄրոածմզիան դակոնոմմրղ Արի ոոոթ ղդուկուռ ճվիզնա դակութմ ոշնգտոտդո ՛դվրզոխ «մոնո: դամի իրա վմզդդաքցիամն

շիոչ դամջիսկնմ տկ

:

ղո

:1

չմջմամ ա յ փզրմանս 1 դչոր վվղցեիզ :մրտքիսկուղանղմ մվ ՛այզժասն Համ ց մջմոմ դ մրոՒլքիամտնտվո|մվ | վլզրմանս իսմզդետմղդմվ դձմաձ լ ցջաոնաջգի դ փիտատխ ղալիս ղակաողցկ մվ 1 մրաքլրասմն վակղզտ ղոմլքիատոաժետ մվ յ վելրմսնս րոամղդյոսճոնչոտր դատկուո :

ս

օոճոտոռիդ 4զր սմվո մվ 1 ցր դ ծր զվղղեից չմրոբտոկդ վջղո 1 ղոքն քոռ մմզմոտ տտետ -դո

րան

ն

՞

յր

մոսմոզլը1

ս

ցմահոմտմ մեզնղչ

Ազցվփոո

-մտո աչ կվճղեզն :ղվղզեիղ մեմամմզտզկ քղք մոսմտցկ, ըք 'մնզնզչ ողոմխկմց Լ դվ ղզրո վրվնկազ «ց դվլոդողհոկմգ 11 Մեմամմ «,եմամմզտազլ, ,զը 'վրվնկմ րոարգսլ չմրաքմոծ վնոտ ղ վնստատստժ վոտր մալղտժ վմամսկդ դզմվ վմսղոմնկ «վջմսեկ ղզմանգեդամժդամեկո նո իզ

իր ր դատն ղղ կուդոսնղժ Կդանիավդորնակորոչ «Մրնվրողվն դվժմզղ

ոզգդաքքիամնումվ մադ դախորտուխ ահդ.

դմզդմոխմցկ

րբոսժոզն վմ րոցն վիա

,

|

Հուխոք

Ճաշիվ են իրենց`

Գեղագիտությունը արվեստի հոգեբանությունը եվ ընկալման գեղարվեստական

Բայ Աի » մննտներում,

ռում,

|

շար

ՇՆ

ՀՈԳԵԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

ւ,

ժամանակին գեղարվեստական ստեղժագործությա (րոջ չաթ կանտն է. մասին ասել Նյուտոնն այլերը, որոնք նա պետք է աներ երկրաչափության առաջի էլ ներից մինչն իր մեծ խոր ճայտնագործժությունները, ակնչայտ ներկայացնել ոչ միայն ինքն իրեն, նց նախանշել մեկին ն նրանց Հաջորդման ճամար. բայց ոչ մի Հո նախ նախանշել են երնան գալիս Վիլաք Դ չե կարող Ր Հ տալ, թե նրա գլիո սմ ինչպես ցուց ն միավորվում ե ությաժբ լի միաժամանակ մտքերով երնակայությամբ ճարում

առեղժվաժալնության

Հ

ողորմելիընդօրինակողից

բն .

Դոր

6-71

7.,

7.

5, 6.

՛

327. 3250-3280.

միջն կամքի

ու

աշակերտից տար-

նրանից» ո

-

գիտություններ

Հետազոտության

արվեստի Ճատբոգեբանության Այսպես,9.

ու

կարգի, այլ քե ոչ Քն շփոթի է»5: Այդ դատողությունը ու

Ճա

ստ

աուն

Հասա կալող լող

՛

ում բնու բերվում է աստիճանով, այն դեպքում, երբ մ նա տարբերԹյունն օժտնլ է գեղեցիկ արվեստների ընգունակությամբ, եղեցիկ արվեստների ւոյ հրբեմն վում է ուրույն կերպով»):Նոր ժամանակի նտագետները

ր

կոմբրողոն գրել

է.

ս

ցաղափարները, որովճետն ինքն այդ չգիտի ի ն, ճետնաբարչ, դա չի կարող,», վորեցնել' ուրիշ ոչ մեկին։ եվ այսպես, գիտական բնագավառում մճ-

ք. Շօս.

օտա

ուժեղ աֆեկտներին ու անխոճեմ

ն,

իմպրովիզատորից,

կրքերին»: Սակայն,Ն. Վ. Գոգոլի իրավացիդատողության Համաձույն, «արվեստը Ճճոդու ներդաշնակության՝ մեջ Իդաշսակության

:

տ

արը

բացի բուն

ոք,

այդ տպավորությունների արագությունը, սեփական

թվա ճանճարեղությունը Հեւ տանջալից ննրողի նույնացնող տեսությունը, այն զուրկ չէ լուրջ ճիմբերից...»3: միտքն է արտաճայտում Ա, նույնայդ Շուենճաուերը. «ինչպես Ճայտնիէ, Հանճալ րեղությունը է ճանղիպում Հազվագյուտ ճետ գերակշռող բանականության դաշնակցած. ինդճակա«ակն, Հանճարեղ անճատները ճաճախ ենքարկվածեն

ր

ւ

Դաուն աինՄ

չո՞ւ բանաստեղծի գլխի

Ճանդերո վ զինված, ճամաչափ դեղա-

միատեսակ ուռքերով|: Այդպեսոչ

«Ռրքանէլ դաժան

ո

պաս ն ամ

միանգամայն ու

բան Մնում

գեղագիտությունը, Ռրոշտեսաբաններ են, որ ենթադրում գեղարվեստական Ճանճարեղությունը մտավոր ձ նե պաթոլոգիայի է:

ՈՒՆԸ

ՍՏԵՂԾԱԳՈՐԾՈՒԹՅ

իր

ա

ին

պատյանը

չորս

մեջ կոչված է իր ավանդըներդնելունան ժություն ձեռք բերած

ՆԱԽԱՏՐԱՄԱԴՐՎԱԾՈՒԹՅՈՒԾԳԵՊԻ

ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ

շատ

«Յուրաքանչյուր տաղանդ անբա-

կապիմեջ. Վերջինս վկայում է այդ միջնսաճմանային դուտուառկայությանմասին,որի

ՍՏԵՂԾԱԳՈՐԾՈՒԹՅԱՆ

ուտ

է.

այդ սերտ կապը...» Քննելովգեղարվեստական ստեղծագործության պրոցեսը,դեղագիտությունը չի կարող իր րությունից շեղել նան նրա այդ ճոգեչ ուշադ, բանական ասպեկտները: «Վերլուծական Հոդեբանության» Հիմնադիր շվեյցարացի Ք. Ճճոդեբան Յունգընշել է, որ ճոգեբանությունը ճոգեկան ։լրոցեսների մասին գիտության եր ճատկությամբ է դրվել գեղակարող գիտության ճել

ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ

ր

վրոցեսներում դեռես

այդ

Պուշկինը դրել

ողեշնչության արտաքին

արվեստի ընկալման ճոգեբանության մասին

եի

ստեղծագործության մոՃոդեբանության որոշ էլ

է գալիս արդեն

|.

«

Ս.

լիս

այսօր

չի կարող Հասկանալ,

Գիտություն գեղարվեստականստեղծագործության ն

ց

չր Հազարեթ»»

միտքը դուրս

է տեմությունն

տա

բա

՝

ն վ րա ակ րբակությա

ծության քայքայվածության

ու

է (՛ վերաբերում

եղժ

ժ ն ըտեղժագործությա

նե

արվեստն են-

Ժ ն ն՛ րգործությանը, արվեստագետի ստեղծագործական մտածողության պրոցեսին: ինչպես

արեր)

Տ

Սաո մսոք Շ.

ձ. Ը, ՈՇոլ. 0. Սլ

Րօրօղե էԼ

8.

«օ6ք. «օս.

Շօծք. ՇՕՎ. 71.

Ց

10-78 7.,

.. 6, 1965,

Ը.

7.

382.

6.

Ը.

380-381.

«Հողու Մ. Առնաուդովը,«Հոգ ճշտորեն ընդգծում է բուլղարացի ճետաղզուռող ամրությունը ն նորմալ չործական նվաՃումների անճողդողդնախասկիղբնեն: Այ հա ԱՆԻՆ Լւ ացառություն, Հար-

բարձր արժեքներ, մամարդկային

չ

րամաքանությունն Հան պար բաո խո

ի արո ԳԱՆԻ Հավառարակշւության մասին Գոյություն ունի արժեքային աստիճանների Հիերար աան հիի

վում

ըտեղծագործությունն այնարվ աշխարձճի փույթներին երեոմատական ւղղված լարված ոկավում .

ությունը): ճայեցությ

ու

Դ.

ան

ժոն

է

ն

ճայտչականության,

արոտա-

ն

աան օժտվածությունը Հաաա դրանք ՀիշոԲԱ, 1 առալեեղորեական ջակրւ քաղի էրեպայոթյածը Նոթոնիջ որու

ու

թյուն: Արվքատի

ս ճարուստ ճամակարգ մ,ցնելու

զ կարողաչ

Եվ երկար, երկար,

ան Աա" հրարվեա տական

Աննան Հաս

՛

ծնում Տաղանդը

2...

գեղարվեստա րդկա ի ն

ո

ի ակ ճանճարեղ նշանակություն:

անանց -

է

ատեղծոմ

արվեստագեւտ ն

/

Կ Ճքենտօ8

էի

է.

ԷՏոօ.

ԽՆ ԷԱԸՇրձօոօրոտՄխի

Ըօճք. «օգ.

13- ո Լ

ԹՐԾ

1.Խա

ՆԻ

Լ, 18օքվճոյթճ. ը, 7, էչ 91-92:

Ց, 1979,

6.

49.

դեո կլոնմ

կոծգաիոխնմ էս, քեզանով լի, ե՛ ժալո, ե՛ Ծովախորչերդ ստվեր,

|

Ե՛վ փայլ,

ե՛

երգը քո

ալիթներիշ,

Ստեղժագործության Հոգեբանական

մեխանիզմում էական խաղումներքին ազատագոմաճ մոմենոր, ՝

աար աա Ժ

ն

անճա

ն

ն

դեր Է որով լուծվում է ստեղժագոր ծան սրաԴանջը ն թոստովա ությա ն մեջ,չ, մերձա րձա

ցանկությունը,

լու

«ւ1

-

հս

իրիկնային ՔԹնդյունը Ճղզոր: եվ լուռ ստեպներն, մեր անտառնիիը

մվղ լա միայն`

զգալ

բարով, ժով, միշտ կճիշեմ

Քո

կամ այնն տս տեսակումկյանքի ալս կամ ալն ժամանաժողությամբ զբաղվում են շատերը կաշրջանում, գեղարվեստական ակաս գեղարվեստական ավելի կամ Ճաչողությամբ: Սակայ ն ն են ապաճովում Ճճասարակական Ճեւտաբրքրություն օժտված ներ ավացնեող գ արժեքներ: ԳՓեղարվեստորեն նթ ունեն ՀասԺ ուններ, է որոնք մարդն ստեղծում այնպիսի ություն Համար նրա զար-. տվյալ գացման

մնաս

Գեղեցկությունը ՔոռՃանդիսավոր,

ա

այս

ար: Ա նննր

դա

Դէ,

բյու

զուգորդումների կավերի

Արվեստագետի յելանփան,

կրում է

անցյալին այնուժեւղե Ճճիշողություններն արտաճայտեց ստեղժագործություններում: Բանաստեղծի Ճիշողությանստեղժագործական րագրում է Ա. Ս. աշխատանքը նկուՊուշկինը.

դրսնորումը:

մամբ ուշադրության սրություն, ղու

:

ընորողաստեղծագործական բնույթ:Հայտնի է, թե Ճիշողությունն ինչպիսի է ունեցել Մ. նշանակություն Պրուստի ատեղժագործութ Գաոնելով, որ իրականությունը գեղարվեստորեն ձնավորվում է Ճճատկա ես ճիշողության մեջ, նա Ճարություն տվեց |

եկտների մի դասից մյուսին անցնելու կարողուկամ օրիգինալության, դեղարվեսուրվաղգծերտալու կարողության

ս Անայի ճկունության

քյան,

Գեղարվեստական ստեղծագործության Հոդեբանական է կարնոր դորճիշողությունը: մուտ Ճա

կան չէ

՛

:

ուշադրությամբ|

է

հնթադրումէ «Հազվատպավորություններ», դրանք Հիշողության մեջ պաճելու ն իմասչտավորելու ճ...խմ բուն վպարողություն: Ճայեցությունը եմ մտածո ղությունը մտածողությու է, ությունը Հալե գյուտ

`

նո որոշ ոնոշկարծիքով արվեստագետի ճաննճաբեղությունը

'

րր

"հ

Մորուժով մարդկության վրա.ներդործուԽոն իբ ելա : աշխար յր ստեղծագործության Գիլֆորդընշում Ձյամբ Աժորիդացի պրոցեսում ատի վեցընդունակությունների՝ մտածողության արծա ռաճունության, ճակադրությունների, անմանությունների Վ.

Սանա

`

Ղ նճարեղություն: Սյուն--տաղանդավորություն--Ճանճարեղություն:

Ի.

բոլորժամանա

ՍՏԵՂԾԱԳՈՐԾՈՒԹՅԱՆ

Վիենա

չուտ

մ է ամ գեղարվեստականստեղծագործության նկատմամբ ւի Ր ու Ցագրու չ ան աստիճանը. ընդունակություն--օժտվածու նախատրամադրվա ությ

ունեն

ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ

ԵՄ եվ

ացատրել,

որոնք իմաստ

ներում:

ՐՏրծ,

1136թ աե ՓոօՕՇօֆոճխԸ ՈքՕոՅ86ղՇկտ. Ա. Ս. Պուշկին երկեր, 5 Հճատորով, 4. 1, եր:

ՈՂ. 1964, Ը. 277.

1954, էչ 359,

3 Այդ

Մասին ավել ի մանրամասն Ր տե՛ս, հ ՂքաճՆԱՉՑ չոռ էլ. 180քՎ6Ը182, էջ 180-194: 6.

81.

Ա 112040

Մ1ոծքո77քթոօ

Ներքին ազատագրությանպաճանջը,որի ծագում է ստեղծագործուքյան պրոցեսում, արտաճայտիչէ նկարագրում Դանթեն.«իժ աչքերն օրեցօր արցունքներ թափեցինն այնպես Հողնեցին, որ այլես չկարոզացան ըքնթնացնել իմ վիշտր:։Այն ժամանակ ես մտածեցի, որ Հարկավոր ծր Թուլացնել իմ տառապանքների ուժը ն թախիծով լի խոսքեր ճորինել: ես եվ որոշեցի գրել կանցոն, որի մեչ, գանգատվելով,խոսում նմ նրա մասին, որին ողբալով ես խոշտանդեցիճոդգիսչեվ ես սկսեցի» «Սրտադին վշտի... կանցոն»Մ Ստեղծագործական պրոցեսն անիմաստ է առանց եբնակայության, ռրը թույլ է տալիս կոմբինացիոնչ-ստեղզժադործաբար վերարտադրելու4իշողության մեջ պաճվող լատկերացումների տպավորությունների շղթան: երհակայությանշնորձիվ արվնստագետի գիտակցության մեչ առաջանումեն կենդանի պատկերներ.«...դեմքերը ճանդիստչեն տալիս, կպչում են, կեցվածք են ընդունում բեմերում, ես լսում եմ նրանը խոսակցություններիկցկտուրքները, հ ինձ ճաճախ թվում էր, ներիր տեր «ատված, որ հս դա չեմ ճնարում, այլ որ այդ ամենը պտտվումէ օդում իմ շուրջը, ն ինձ Հարկավորէ միայն նայել ու մտամուխ լինել»: ծրեակալություն շատ տարայոկսակներ ունի. ուրվատեսիլային՝ ու

Ֆ. ի. է. Հոֆմանիմոտ, փիլիսոփաքնարական՝

Տյուտչեիմոտ,

ռոոման-

Դալի Վրութելի մոտ, խորճրդավորությամբ լի՝ իհ. Ժնրգմանիմոտ, ոհալորհն-խիստ՝ երնակայությունը Ճաճույք "Ֆ.Ֆելլինիի մոտ ե այլն: Ստեղծագործական էչ պատճառում ու դրանով տարբերվում է ճալլուցինացիայից։«Մի նյունացրեք արվեստագետիներքին տեսունակությունը,-- գրել է Գ. Ֆլոբնինձ լավ են Հայտնի այգ երկու րբ Ի. Տենքնյ-- Հալյուցինացիայի ճեոչ նրանց միջն անդունդ կառ իսկականՀալլուցինացիայի ժավիճակները, մանակ դուք սարսա եք ճաշակում ն ղգում եք, թե ձեր «Քոր» փախչում է հ որ դուք մեռնում տեսունակությանժաեք: Բանաստեղծական մանակ, ընդճակառակը,առկա է ուրախությունը»3: Գեղարվեստական ստեղֆագործությանըմասնակցումեն գիտակցուՄ, ատիկորենչ-վեչ՝

Ս. ճիվանդագինչգենրաճած՝

Ա.

ժուռ,

թյունն ենթագիտակցությունը, բանականությունն ինտուիցիան: Ընդ որում հնքագիտակցականպրոցեսներնալստեղ Ճատուկդեր են խաու

ու

դում:

ռ

ՈԲ916 Ճտաւեօքո.ԷՂճրեւծ ոքցո:յոծոծուլտ. 81. 1908, օ. 41. ԸօոսձքօտԷ. Ճ. Ըօռճք.ՀօԿ. Է 8-ոս 7, ԱՖ, 1955, Դ. 8. 6. 71. 350. Լ» Էոսեծոէ Օ. Ըօքրոտքօոմշոչծ, ՌՒ» .

Լեռնարդո դա Վինչի Կպաքիսովտիկինը Մշ:

Զեչիլի Գալերանի դիմանկարը

Ֆ.

Բնոռնը տեստերի օգնությամբ Հետազոտել յիսունվեց դրողներիցբաղկացած մի խումբ՝իր ճայրնեակիոներին Ժ0-ը՝ Հայտնի, օրիղինալ ե ատեղծժագործորենընդունակ ե (խոթեցից ն ճանդել է այն եզրակացության, ոլո գրողների 28-ը՝ «արդյունավենտ») մոտ բարձր զարգացած նն Հուղականությունը ինտուիցիան ե դրանք են դատադականության անդե: փորձարկվածներից դերակշոում 26Շ-ր դուրս նկան «ինտուիտիվ անձնավորությունները(89 95), այն դեպբում, երբ ստուզիլ խմբում, որտեղ ներկայացված էին դգնդարվեսսական սաեղծագործությունիցմասնագիտորեն Ճճեռու մարդիկ, ղարդացած ինտուրցիա ունեցող անձինք ավելի քան երեք անգամ պակաս տտացվեցին ստնղծազործության մեջ ենքագիտակցու(25 աե ծենղարվեստական քյան եժ ղերը դեռնս Հին ճունական փիլիսուխաներիքն (ՃատկապեսԳլաչոոնին) ճանզեցրին այղ ֆենոմենի լնաճատմանը որպես դելագիտական, առտվաժաներշնչական,բաքոսական վիճակի: Հոմերոսի ճամար դուսանը վերուստ լուսավորված երգիչ է, իսկ Պինդարոսըբանաստեղծին Ամերիկացի ճողերան

չ

ու

Պ. Կոլփն ԱլեքսանդրՆեսկի

անվանում էլ/ մուսաների մարդարեչ

Դելխեկա Տիեվելլքը նվաճողները մ.

հդնալիստական կոնցեպցիաներըգեղագիտության մեջ բաղարձակացնում Լին տտեղծագործական սլրոցնեսում անգիտակցականիդերը Այչպես, Ֆ. Շելլինդըգրել է. «...արվնստաղետն ակամա ն անգամ իր ննրբին ցանկությանը Ճակառակբնդղրկվում Էէ սապնղդծաղործական պրոցեսում... նման այն բանին, ինչպես ղատապարտվածմարդն անում է ոչ քն այն: ինչ ուղում է կամ ինչ մտադրվում է տնել ինքը։ այլ կատաբում է այստեղ ճակատագիի նախասաճմանումը: որի իշանիմանալի խանության ներքո է վանվում ինքը, այդպիսին է ներկայանում | նան արվեստագետիդրությունը... նրա վրա դործում է այն ուժը, որը սաճման ձ ժում նրա ն մյուս մարդկանցմիջն, մղելով նրան պատկերելու ն արման այաելու այնպիսի բաներ, որոնք մինչն վերջ չեն բացվել իր ճայացճի առջն ն ունեն անիմանալիխորություն»: 147 դարում ստեղժադործական սպլրոցեսում ենքազիտակցականնիր վրա ճրավիրնեց Ջ. Ֆրելդի ու նրա ճոգեբանականդպրոցի ուշադրություչ եր: Արվնստագեւտը որվես ստեղծագործականանձ Ճոգեվերլուծողների ու կողմից վերածվեց քննադատության ինքնաճնետազոտման Ճետազուտման օբյեկտի: Հոգեվերլուծությունը բացարձակացնումէ անգիտակցականի դերն ստեղծագործականպրոցեսում, ի տարբերությունիդեալիս: Հ

Շ.

Տեա

Աոա

Թուօր

Ի, ՇՅԱ

Փ. 8.

360.

ՎՄ ճոմ Քաւտօոճլ Քրւօմօողւ. Թոլօծէօո,

1. ՇԱԸՂՇ

ՊքՀԱՇԱՑՆԱԱՐՆՈԵԼ0Լ0

"ն

ղագիտություն

հղճճղոառ.

1968:

41. 1936.

սական մյուս կոնցեպցիաների, առաջին պլան է մղուժ անդիտակցական սեռական նախասկիզբը: Արվեստագետը, ֆրելդիստներիկարծիքով, այն նձն է, որը սուբլիմացիայի է ենթարկում իր սեռական էներգիան ուտեղծադործուքյան բնագավառում, տրբ վերածվում է ներովի տեսակի: Ֆրեյդը ենթադրում էր, որ ստոնղծադգործության ակտում տեղի է ունենում արվեստադեւտի գիտակցությունիցսոցիալականորեֆ անչաշտելի նախասկիզբների դուրս մղում ն դրանով իսկ իրական կենսական կոնֆլիկտների

Ճեռացում |: Ըստ

գրել է. «Անդիտակցականնէլ բանականության ճետ Հ

.

Ֆրեյդի,չբավարարվածհրնակայության դըրցանկությունները

են: գիչ խքոաններ Բայց անդիտակցականը, դեղարվեստական էֆեկտի

անգիտակցական

ստեղծադործության

մեջ»2. Ֆրելդից Հետո տեղի ունեցած նրա ճոզգեվերլուծականգաղավարն ների վերակառուցումը քննադատությունըֆրեյդիստականդեղադիտության ճասցեին անդամ նրա աշակերտների կողմից երնան Հանեցին այդ ուսմունքի ճղնաժամը: մեջ ինտուխցիայի Ստեղծագործության ուշադրու Թյուն ձն դարձնում իրենք՝ արվեստագետները: ի. Վ. Գյոթեի բառերով, '

նշանակությանը

բանաստեղծություններիծննդյան

ու

ու

8ՈՑՂԹՈՒԾ

8 ՈՇԱՆՕՅաողՒՅ, : այ

ԽԱՐՕՂՇԽՒՑԼ

Ց:ԱԳԳԾ ԿԸճՇշ1Թ». 8, 1968,

71.

ՏԱ՛ս

Յաօրագո

Ը.

Ք.

ԱՇԽօտօում

Ո.

Քոոօոօքխ

Շ

Էճ.

Բելղ. -.

110.

81.--11., 1934,էջ

1, ԽՆ, 1922, էջ 28:

Ուքեն բանականության վրա տեղի ունեցած ստեղծագործական պրոցեսի բաժինը, «հնարավոր է, քանակապես չի դերակշոում, որակասլես այն բնորոշում է ստեղծագործության շատ էական կողմերը: Գիտակցական նախասկիզբը վերաճակում է նրա գլխավոր նպատակը, գերանդիրը ն ստեղծագործության գեղարվեստական կոնցեպցիայի Հիմնական ուրվադծերը, լուսավորում է արվեստադետի մտածողության «լուսավոր բիծը» ն նրա ողջ կենսական սիորձը գեղարվեատական է լուսային բծի շուրջը: Գիտակցական նախակազմակերպվում այդ ինքնա-չ ոռկիզբնապաճովում է արվեստաղետի ինբնաճեւտազուսումն վերաճսկողությունը, օգնում է նրան ինքնաքննադատաբար վերլուծելու ն դնաճատելու իր- ստեղծադործությունը, անելու տոտհղծադործական ճետագա աճին նպաստող եղրակացություններ: Գիտակցական նախասկզբի դերը «Հատկապես կարնոր է խոչոր մասշտաբի ստեղծադործությունների ստեղծման ժամանակ, եթե մանէ կատարել ներշնչանքով, րավեպը կարելի ասպա խոշոր ստեղծադորկշոադատման լուրջ ունի: կարիք Այդ կապակցությամբ ծությունը/ խոր, ն խաղաղուտեղին է ճիշել այն, որ 1. ն. Տոլոտոլը դրել է «Պաստտերաղմ թյան» առիթով. «Դուք չեք կարող պատկերացնել, թե որքան ղժվար է ինձ այն դաշտի խոր ճերկման նախնական աշխատանքը, որի վրա ես Ճարկաղրված եվ ցանել: կշռադատել մտածել այն ամենը, ինչ կարող է սվլատաճելառաջիկա շատ մեծ երկրի բոլոր ապադա մարդկանց ճետ, ն լավ քննել միլիոնավոր ճնարավոր զուղակցումներ, դրանցից 1/1000000 ընտրելու ճամար' սարսափելի դժվար էջը: Գիտակցականնախասկզբի նշանակությունը «կարամազով եղբայրների» վրա աշխատելիս ընդդըծել է նան Ֆ. Մ. Դոստոնակին. «Իսկ այժմ ի մի է բերվում այն արդյունքը, ինչը 3 տարի կշռադատվել, կազմվել, դրի էր առնվել... Հավատում եք արդյոք, չնայած որ արդեն երեք տարի է դրի էր առնվում՝ մի այլ գլխում դրում եմ ու խոտանում, կրկին դրում եմ ու կրկին գրում»8: է, երբ արՍոհղծաղդործական պրոցեսը Ճճատկապեսարդյունավետ Դա է ոդեշնչման վնստադետը զտնվում մտքի պալծառուվիճակում, քյան, նրա աշխատանքի ինտենսիվության, ղզուղդորդումներիճարատու-

:

ւ

ւղ 1րոոշք

Փ. ԸՍ6 ք. ԸՕՎ. 87 կԱ

Շ 3. ԽՆ 198777.1. /Ղ., 71ՇԲ ՂՕՈՇՒՕՅ 05 ԽՇՃՄՇԸՐԲՇ տ դարծքուքե. /4., 1958, 7. Լ, 6. 261---262. Փ. 11. ԼԱոշծռւտ. 8 4-7. 4106օ6ոշհու հՆ, 1959, Դ. 4, Շ. 198---199. Փ.

809:

|

ու

ես

ու

ստեղծում

ու

մի առաջադրանք

պրոցեսը երնում է այսպես. «նաչ ն ոչ խապեսդրանց մասին ոչ մի պատկերացում մի նախազգացում չունեի, բայց դրանք անմիջապես տիրապետեցինինձ ն «լաճանջեցին նհա անճապաղ մարմնավորում, այնպես որ պետք է տեղն ու տեղը, ակամա, ինչպես լուսնոտ, դրի առնեխ դրանք»3: Սակայն դեղարվետական ստեղծադործության մեջ անդիտակցական, ինտուիտիվ պրոցեսների ամբողջ նշանակությամբճանդերձ դրանցբացարձակացումըդիտականորեն սնանկ է, Ստեղծագործական պրոցեսում փոխադարձաբարգորժում են անդիտակցականն դիտակցականը,ինտուիցիան բանաու կանությունը, բնական ձիրքն ձեռք բերած ունակությունը: Ֆ. Շիլլերբ

միացած

ու

թեն կարնոր, սակայն ամեննին էլ միակ պատճառըչէ: «Միայն սոցիալական ճողեբանությունիցբոլորովին երես թեքելով ու իրականության դեմ աչքերը փակելով կարելի է Ճամարձակվել պնդել, թե դրողն ստոեղ-

ծագործության մեջ Հետապնդում է բացառասես կոնֆլիկտներ, որ գիտակցական սոցիալական ամեն ճեղինակի կողմից ամենեին չի կատարվում նրա

|: բանաստեղծ-արվեստադետին»

1.

.

արադության, կենսական պրոբլեմների մեջ խոր թափանցման, հնթադիտակցության եջ կուտակված կենսական ու դեղարվեստական նկ այն անմիջականորեն ատեղծադործության փորձի Հղոր «նետմանջ» Աժ ատնղծադործական-ճոգեբանական յուրաճատուկ վիաղ Ոդեշնչվածությունը ծնում է անսովոր ստեղծագործական հռանդ, չէ, որ այն ճամարյա ստեղծագործության ճոմանիշ է: Պատատճական ոլռեղիայի նե ոդեշնչման կերպարը Հին ժամանակներից ի վեր թեավոր ձին է՝ ԳՊեղասը:չ Ոդեշնչման վիճակում ձեռք է բնրվում ստեղծագործական պրոցեսում ինտուիտիվ ն գիտակցական նախասկիզբների լավոԳույն թյան

ու

եճրաոքլու

գուգա կցութ շ

ճո-

դերանությունը դեղարվեստականտոնհղծադործության 4ոդեբանուԳեղարվեստական ուռհղծաթյան նկատմամբ ճայելանման է. գործության ընկալումը բաղմապլանային է. այն իր մեջ ճամատեղում է՝ ոնմիջական ճուղական ապրումներ. Հեղինակի մոքի զարգացման տրամ մշակույթթ ափբողջ ոլորտը աբանության ըմբռնում. դեղարվեստական վուրացման ակոի մեջ ներքաշող զուդորդությունների ճարստություն ու Գեղարվեստական ընկալման մոմենտ է լուրացնողի կողմից կերպարների ու դրույթների զիոխադրումը» ստեղծադործությունիցդեպի «Հերոսի նույնականացումը սհվխականկենսական իրադրությունը, իր «եռի» Ճեւու նույնականացումը զուդակցվում է ճերոսին ընկալող սուբյեկյոթ դիմակայության ն նրան որպես ուրիշի նկատմամբ վերաբերմունքի Հետ: նման ղուգակցման չնորճիվ լուրացնողը ճնարավորություն է ձեռթ բերում երեակայության, գեղարվեստական ապրումի մեջ տանուլ տա կրանքում չխաղացված դերերից մեկը ն կենսափորձ ձեռք բերելու լու ոչ քե այդ ապրած, այլ կյանքի տանուլ տված ապրումներում:

կ

դրան: Բն նախապատրաստություն

դենետիկական կալման մեջ արվեստի այդ բոլոր էական մեջ լուրացնողը ձեռք է բեեն, իրադրության Խաղային նիրը կրկնվում կերպարներիՀարում մի փորձ, որը Հաղորդել է նրան արվեստագետը ընկալման մեջ լսամակարգի միջոցով: Այդպիսով, գեղարվեստական դհրծողությունէ, որը կատարում է ղային մոմենտը մի յուրատեսակ աշխարճընկալման գիտակբնֆորմացիան ուղարկողը մոմենո-

ու

լուրացնողի

ու

ցության վրա: յուրացման ամբողջ բւսրդ ոլրոզեդուրան Սակայն գեղարվեստական նրա մեխանիզմում չի կարելի Հանդեցնել քննարկված ասպեկտներին: լսողության տեսողության, է սինեստեզիան՝ օժանդակ կարնոր Ժոմենտ սրոարվեստի ընկալման ե այ փոխդործողությունն կեսում:

ՀՈԳԵԲԱՆԱԿԱՆ

ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ

ԸՆԿԱԼՄԱՆ

ՅՈՒՐԱՑՄԱՆ

ՄԵԽԱՆԻԶՄՆԵՐԸ:

ԴՐՈՒՅԹԸ

ճՃյուղավորվածություն:

մարդու

ն միննույնժուն պատճենում

զգայությունների

ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ

ՀՈԳԵԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

ԸՆԿԱԼՄԱՆ

Ռրոշակի իմաստով գեղարվեստական ընկալման (լուրացման)

մոմենտը Հենվում է Գեղարվեստականլուրացման մեջ խաղային վրա, ասոլեկտների որը ծնվում է որխաղային արվեստիբունբնույթի ընդորինակում,դրա յես աշխատանքային ՝ դործունեության

բննենք ւսյդ ճարցը, դիմելով դերազանցաԱվելիմանրամասնորեն Համար ընկալման

արվեստի տեսակի, ինչպիսին բարդ օրինակների: բերված բնագավառից որոշակի ներդործություն են պատկերները երաժշտականլսողական ունենում տեսողական շարքի վրա լուրացնողի երեակայությանմեջ: Դրա ճնչյունի դունավորվածությանպրոբվրա է Հիմնված բանաստեղծական լեմը, որը Հատկապես իրեն դրսնորեց սիմվոլիստների պոեզիայում: տեսունակության նույն այդ էֆեկտն է ընկած երաժշտության դունավոր կոմպոզիտորներու դեղանկարիչէին որոշ Հիմքում, որին տիրասղետում կապված է լուսաեջ այդ մոմենոի դիտակցումը ներ,Երաժշտության կուողխտոր ու էրաժշտության պրոբլեմների, մասնավորապես Ճճեւո։հսկ դեղա դաշնակաճար Ա. Ն. Սկրյաբինի ստեղծադործության Ճճատեկարչության մեջ երաժշտականնախասկզբի դիտակցմանճամար Կ. Մ. Չյուռլյոնիսը: կապես չատ բան է արել լիտվացի արվեստագետ պես

առավել

երաժշտություննէ,

ռուս

ման

Խան

Հեշյունի ընկալման լուսայինասպեկտը գեղարվեստականյուրացմեկն է: ճնարավորօժանդակ մեխանիզմներից Հոգեֆիղիկական երկրորդ

մեխանիզմը

կապված է

զուգոողումնեբիՀետ. սողաֆիգուշային

Ն տեգշական-սյուժետային նավ

Այդ մոմենտը

Ճատուկ է

երաժշտական ընկալմանը, ընդ որում ոչ միայն երաժշտական արվեստի այնպիսի ճամադրական տարատեսակություններին,ինչպիսիք են, ու օրատորիան, որոնք առնենք,օպերան, երգային ստեղծադործությունն

Ք92261 Ճելօօ1/ը

՝ճ4310:զքօլ ուօչվքօ

ճատլզօագ լ`

ղորիտկղմ վմզղկաոզտ ոար -ղվր ղտկոմ, մա մվ փորս կողորոք «մաորտչ մվ ղղահքիսղակոնսմոտակը ղող վոողիմո ոզուղվ "մրոսն «մզ վով 'լմնսղնուտաիղ (««տրուց «վ»: մնսստտոկ ղզ րաինկոանյան ծգր ղորիոկղմ ղակումն /ջտոտ խմզկ 1ր չզվնսմոտոկ փջղոտվր կողորոբ ձլր դորա տլոչաւտմո դակոմե մկլրյք ֆոիմսիոտմեոմ յ լսսղոզտ -ղ նստանտտղաչչզ1 ՛կողվմը :զ դակտնուտտակ խատոորվ մամս կաոոզւտ մտորդոժումաք վոտոզիմտմս /իսղոմղ լ) ջոիմսիտղորիոախ մկզր եվոզդ Հկաքլիսկտոչջողջգոստ վրեվղողվզր դարոկգմ դոկատոզիմունց ղորնուհմուն վզքյահո ղոկումե "(դՄմո ղ մլոսնճոմզկտոխ դվոր տնոտ ղորնոնմոհ լոստոզիմոխվավզկ «մյոսչոսկ «դոքքիսեզննուողչ ՛ոլզեղուվուրմ ծմբ դղաոնլիսդոմորոմտ զաջբմոծ «զէ տմղ ամի ղորվչ վժտր ղակոտոզիմոնցեն) մրածատա վրոտծետոտ դ (իոլոսքուր Հվճ անում մա «րուրքմզվղմ» վմզղղաքքիաֆջմոնոմվջանմսոող ղվմզգօտի չ-մզկտոխոձզր ղոիքիսնխոկղունցն /իսեղոչ յ լոսղոնգքս ղակզյոոտ նքո տոջնղմղա վջշտնմղիդլմ րոկ լոսովեզսխ .«րրստորդզրոչ ղորոկդմ փվշոոցւտկողոտրոք մս-Վղվ ՛վջոմնղկղ:ո ղզնմու)մլոսծուոսէ վնուճղոռ Աւ աա ղ մրոամոկդմ խԽոտոմ: վտոմժմզտղոկամե ջաոիճմզքղմ ղվչոռ դակոձվրդո դոկուոձմբ վիտտկ մրոաէղչ մաղմոկ ժզմզ չ լոսսամզդ մրայոկ ժոմիտ վջոմզկտոխ

ամի

-ամզ)Վրսհատասք վրոկսզգ մմոտ տազ «դմ ղալքիաջմանացջնցտր

-տտ

դվրոկտղուրոքոցոս վազդգւաքսնսսեւսծ

3 ջոխխուկ մրեվղառիգր նմսմմզ դորնումոք

դոկուտոզիմոնգ,

|

/դդուրնոմսոի

դաքունն դվլրոտոզիմո ղդոկատծքում, լ րոսդեօ «մրյաճմզքղո» դորոկդմ ղուրքմոք /վտոզթ դզ ջանոտոնոմոչվջ իվչ ղոահցիադիամուխ -մոկ) չտզչ վմզղ դոկոտձքոմզոտմը չրոսողնսմխո այն Ա վրովո մմզդղաքցիանմանոսծն ճնսմՎ իսճսծվբ ղոքքիստծքոմզ մջմսվխոողգկ -րամոտ ոմղ | րաիկզմ փզիտ վմ վզիտ 3 րրաղսոտնղո մրոսմոկ -րտ վմնղկղդվլ,րտիոջ -դմ դաքիստմթումց ղզ լրաղճոտոմուՆ մմզդոամիանմահաց:մզդդաիլը վմզդրամխտ դոկոողզկ ՛մզուտկ ղոկոտոզիմունգի Հանսձվչ ղվոռր -ոտմո ղոկուտոզիմունգհ մղղղւսիը ոզջ վմզտովի վղտլոչ վրսկոձի մկաղաձճմմ վմզդրանմանսը մմ սդմ դականոսեւսե ումդ | տկզխոոտ մաղմոկ ղորմուկղմ դոկոտոզիմունգք «3 զմո

Հադուրղ

-զումալո

մրուցիսձմոկղուն

|

զե

մրուլրամոկղ մսիոմզկտոխ

ա

-ոոզտ

ը'/սինոմե ժղամս տար Քղոկնմոր մզղմոկղ րոոմզմ ձաոստ լ դոցոչ

ղզ սս

`

ղո մզգդոմ ոցոակտոչ

ո

698.»

Շ9Շ 'ց9Վ ԳԶ6Լ "Դմ

ւ

ա-0լ

՝ոօօ

մցօ9

"լ

տայ

'

մս 9 1զտոմյղ մղամքիստծթումց ղամվլյ "Մ ղոմզեսչ վճովողումփ ոզոոհր չիսնսդողվնվմզդորաքըրսմաիոխտ դոկոոդգկ ղակատոզիմունցե ջութ Հչախ մրոիչջիսնաձվչիսջմավխոմղ դոլլիսջոխտքօ 'անմուր «մրոքքիսննա ջաիմսիողորմոխ մլիսղմ վմզղղաւքիանմսհան կոդարոթ զորոկ ա

/ոկք րրստովոռի "վմզդուրմաղ դոկուտճքումը դորդոկղմ ղոկոտաք -ոմզ յոսղումն :'վղոկոմե ից մ) մմզղմոխ վղոկոնսոզտ յոսոավխողջ -մզկ ղոկոտձծքումզ մղալիսքոկողմը վյղլոշ դլօ"""մզղդաքի ոնց ստի բանամ մլ լրսարտոխ ջգվ իսինցի վմզգգվիեամզվչնսղչ ղվղվգզոնոլ, "մզղմգկատոո մզղմոխմզկվյղդոոզւտ ղվյ փոաղսոչ ղծսո րվ տզջ դորմոջուխուլ մաղ մփախդոդոմաքվճստղտղկ ոմղ "":ջ» մմզղդղուլիոմսի -ղմ

ս

մա

-ախտ

մվ Փոճնոււոո ճնվեմզրոտջ Զի 7 մոսմեումովկդ վմոտոկոացիան ղ ղվո

-որ դոքիխակաղանդմանկղոցտ մահվփ դվլողիոջ ղոռղոռատտնխուրոջ դվիսվ| կաողորտթ վղաոտփադաժումաք ւզոէքիսնսողզտնմոմկմգ ղուկոււռ «Հմքումզ 1 լոսոսո| մոսկոխվի

օմմզդմղշվե ղոկոտղզմայը» դզղքոջ 'շ |

«րոսնմահյան

-մմենղդմ

Մո

ս դաոկոտտմքոմղզուտմո ղոկոնսոզտ

նսմոկ ձզր մվ ղլո

տմղզձուրնում

նմում

սա

ւմզդ

"ովեզտոզղվո հզմ մոզղնամխղորքուկ՝

"դմ դաքլիստածքաոմց յոսդակողջմավ, րզն ղդալիսվժուր դոիստնքումզ Հ ջմափոչջոր ողվքմզի մա ղ վդակոնսոզտ մղորնդուղվաիվժմոն ղվք. -ողոալքղչ վղաք ժվմոկ մղաքրիոտծքոմզմս «ղզ րսմնոմղց մղոաքաղ

"ոկոմամաչատմո դղանիխստոմոչ պակոփզո տմղ «մղալիաղրամա վիեզ| ղուկուտնքումզ իսմզջենդմ «մմզղդոմուողտ ուաը «դզ1 ժզթմուվմ դոր ոլաոր :.մզդզթյալո դվրոտոռրվ դոկ մմզդրոսմխոո ատճթումզ -ոնսոզտ դզ յոսիտիոջ ղզմսդորմոխղո դձատ տմղ մս «մմզղմոխմզկ կվտոովիո մմզդմոկղ վղոզտ 3 Ժոզե ոզ նոկղմ ոմվե րրամնուղղ մզղղոմոոզտ ձամլյ չմմզդղաքցիանմասն ղովի չս

-ղկղս մս Հոնսողտ

դղաքքիատծթումզ

դլ

դոկոմե

ս

ղզ

լոսղնեօ մարնմո

ղղորոկղմ -

դոդուանթոմզ ու

մոմ

Հաղզմր վմզղզմոմուկ ղվլոմզձվե ՛մմիախումչ ձվիսի վմզմիուիոմուին 7 րբողնմոյզ զր մվօ մոողզիմո չիսմզմո ճղոմղ զվ վկզմտսլ-ոսհսբ մուիմոկդմ նվրնսկ վվուքմզ վ, մմզդլզմտողղզըջոիխոկ տզջ

դոկաղաոմոոսնեղո մս

վնուծղյի

ղուկոչուտ ումրիղ որչսմզղմուոմղի ղոկոմե ղղւսիքիստծքոմզ ղվուամզվ,"լ մս զ րար

«ղոկաոնսոզտմֆ մոսհոյդմ տոհ

մեղսլ

:ր

վտսմոջոկողմունմսիողոծղ վճովողումգ: չմղոմբիուտ դմո ՛Ժրվչ ղվլուտ վկաշամս ղղզղո զքյաքո-ղոկումե

կվղոՓրվո «Հմթումզ

նույն

երկր կարելի է «կատարել իր Համար» տարբեր ձնով, այսինքն՝

մեկնաբանել տարբեր բանալիով: Արվեսոի ընկալման ճոդեբանական կարնոր զործոն է լուբացման դրույթը, որը «ննվում է նախորդ ամբողջ փորձով պատմականորենմեր գիտակցության մեջ ամրապնդված մշակույթի նախընքաց ճամակարգի կարդայ

ու

վրաւ Յութտցմանդրույթը

է դեպի նախնականտբամադովածությունն ապոումի ամբողջպոոզեընկալումը, ոբր գործում է գեղաբվեստական սի ընթացքում: Հենց նման տրամադրվածությամբ էլ բացատրվում է այն, որ երբ .

Համերդի ժամանակ առաջին թ. Ս, Ս, Պրոկոֆներ/հուսաստանում անդամ կատարեցավստրիացի կոմպողիտորԱ. Շենբերգիպինաները, դաճլիճում Հոմերական բրբիջ տիրեց. Իր՝ Պրոկոֆնի, երկրորդ սոնատը դրախոսության մեջ անվանեցին «ներդաշնակ անճեթեթությունների թվականների վերջին Դ. Դ. Շոստակովիչի վայրենի օրգիա»: 40-ական հ նույն ալդ Պրոկոֆնի ստեղծագործություններն անվանեցին օխաոնաշվոթություն հրաժչտության վոխարեն»: «նոր երաժշտություն» անվանվող երաժշտական նոր գաղափարների երեան դալը տեղի է ունենում ցիկլային կերպով (մոտավորապես 900 տարին մեկ): Յուրաքանչյուր «նոր երաժշտությունը» ներդաշնակության ճասկացության մեջ ճանդեցնում է արմատական փվփովփոխությունների: Արվեստում նորը յուրացնելու ճամար պածանջվում է Հին դրուլթից սպլատրաստություն,,այն արդիականացնելու ն ստեղծադարչ Հզաոռչելու Գությունն իռ ամբողչ անսովորության ու պատմական որիգինալության մեչ անկանխակալընկալելու ընդունակություն: Արվեստիւպատմությունը աովորեցնում է չշտապել դատավճիռներկայացնելիս. Արվեստինոնոր միջոցների ու սկղբունքների երնան բացումը,ստեղծագործության դալը չի նսեմացնում անցյալի գեղադիտական արժեքների նշտնակությունը: Գլութդորժոցներըմնում են մարդկության Հավերժական ժամանակակիցներ, ն նրանց գեղարվեստականՃեղինակությունը ընկալման ելակետային դրույթն է, տեքստի ընկալման ժամանակ կարնոր է Գեղարվեստական ման որը դոլանում է շնորչիվ այսպես կոչվա3 տբամադբությունը, յուացման նախազգուացման:Վերջինս պարունակվում է ստեղծադործության անվանման խ նրան ուղեկցող սաճմաններում պարղաբանուրներում։ Այսպես, դեռ դրական տեքստը կարդալ չսկսած, մենբ մ ն դրամատիկակա նե րկ էն ք ձ «րդ են Դ դիտեն Ք, որ չո փաժո, արձակ կամ ընկալելու, ինչպես նան ժանրը նշող ենքավերնադրց նհ ղանաղան

նրանց

յուտաց-

ու

/

'

-

Հատկանիչներից իմանում ենք, որ մեղ պոեմ կամ վեպ, ողբերգություն կամ կատակերգություն է սպասում ն այլն: Այդ նախազգուշացնողինֆորմացիան պայմանավորում է սպասմանմակաշղակըն որոշում չ կողմերը» յուրացման դրույթի որոշ Բացի ալդ, ստեղծադործության արդեն առաջին տողերը, տեսապատկերացում են տալիս նրա ամբողջակարանները, էպիզոդներ նության մասին, ատեղծադործականայն միասնության առանձնաճաւոչկությունների մասին, որը լուրացնողի պետք է գեղագիտորենլուրացրի Այլ կորպ ասած, ոճը, որը 1 աանդնագործության ամբողչության կրողը, երաշխիքը, արտաճայտիչնէ, նույնպես պայմա նավորում է ընկալողի տրամադրությունը որոշակի Ճուզական-դեղադիտական ալիքի վրա, Ոճի ուցեպցիոն-ինֆորմատիվ նշանակությունն էլ Հենց այն է, որ այն որոշում է ընկալման իմաստայինու արժեքային ինֆորմացիայի որոշակի ծավալ ընկալելու ոլասոլլաստությունը: է որոշակի լուրազմանսպասում, իսկ Ցուրացման դրուլթբ ծնում

աաա

պոտենցիալը, ալսինքն՝

:

Անա մեջ

այն

է

ստեղծումը

եՄ. Ի ենչաեյնն ամնոնվան րավագիո ում

ըն

ընկալողի

ոճական

տբամադոության

նշել է. օկաարանըոճականորեն այնպես է դաստիարակված Ձարլի նրանց որ Զապլինի կամ Խառնո Մարքսի վկատակերդգություններով, մի բանն արդեն կանխավ ընկալում է նրանց ոճական բանալիով

ամեն

Ժլոան ՀանիԱՆԻ նլ րից Բայց

ա

ատճաոռով

ո

թարիի անր

ողբերգություն

տե

ունեցավ

մի

ժան-

է,

օրինակ, սկսել աշխատել դրամայում կամ պաթետիկն ուզում է անցնել կոմիկական ժանրի, նրանք պետք է Հաշվի նստեն այդ երնույլթի Հետ»:

ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ

ԸՆԿԱԼՄԱՆ

ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՄԱՆ

ՊՐՈԲԼԵՄՆԵՐԸ

որն

Աբվեստիընկալումը ենվիբական,անձնական, ինտիմ պոոցես է, խորքում ն դժվաբ է ճաստա-ընթանում է մարդու գիտակցության

գովում դիտմանժամանակ:Այդ պրոցեսը կախված է կենսափորձից ն. անճատի կուլտուրական պատրաստությունը (կայուն դործոններ) ու

նրա տրամադրությունից,

ոժ, դործող

ր):

Հոդեկան

վիճակից(ժամանակավորապետ

դորժոծոններ

Առաչին անդամ դեղարվեստական ընկալման պրոբլեմը տեսակա-.

ՑԱոկաօքո

Շ. Լ.

ոքօտ3Յ8ծոծննք. Ս3ճքոճումած

6-1.

ՄԼ, 1966, 7. 6.

Ը.

273.

նորեն իմաստավորել է Արիստոտելը կատարսիսի մասին իր ուսմունքում։ Արվեստի գեղարվեստական ներգործությունը նրա կողմից ու սարսափիաֆեկտրրբոնվելէ որպես Ճողու մաքրում կարեկցանքի ների օդնությամբ: Գեղագիտությաներկարատե պատմության ընթքաց-

քում գեղարվեստական ընկալման տեսությունը մեծ ղարդացում չի այնպիսի դիսցիպլինների ղարզացումից ատացել իր բարդության ու կախվածության պատճառով, ինչպիսիք են ճոդեբանությունը, ճոգեֆիզիոլոգիան։ Այդ պրոբլեմի ուսումնասիրման ճիմնական եղանակը մրնում ստեղծադործությանվրա սեփաէր տեսաբանի դեղարվեստասկան բաղղատվում է ուրիշ մարդորը կան ռհակցիաների ինքնադիտումը, Այժմ կանց կողմից արվեստի ընկալման պրոցեսի դիտումներիեւու բացված են գեղարվեստականլուրացման փորձարարականուսումնա աիրման Հկարավորություններ. գեղարվեստական ընկալման բնույթն ու խորությունը լափելի են ն կարող են դառնալ ճոդեֆիղիոլոգիականդիտափորձի առարկա:

Գեղարվեստական յուրացման փորձարարական ուսումնասիրումն ակսվել է դեռես 111:դ. վերջին, Այդ ուսումնասիրումը կառուցվում էր այն բանի վրայ որ փորձերի ժամանակ ունկնդիրները բանավոր բնութադրում էին իրենց տեսողական ու ճուղական տպավորությունները տրոշակի ճարցերի՝ «բաց» (սեփականբառերով իր տրամադրությունների ու ղուգորդություններիեկարադրությունը)ն «փակ» (յուրացնողին մակդիրներ են առաջադրվում, որոնցից նա ընտրում է այնպիսիք, որոնք արուսցոլում են նրա տպավորությունները լսած երաժշտությանմասին), օգնությամբ: Արդյունքըլինում էր այն, որ երբեմն ստացվում էին լսած ձրաժշտության մասին տպավորությունների վիպագրական նկարադրույուններ: Այդ փորձերն անբավարար են բացաճայտում դեղարվեստական ընկալման մեխանիզմի բարդությունը, բայց երնան են Հանում նբա ու նբա երկու անհատական տաբբեբությունների ճաբստությունն ձնեշր. 1) բուն իմաստով ընկալումր (ատեղծագործության իմաստի գիտակցումը, նշանային Համակարգի վերծանումը ն հրաժշտական սոնքստի Ճճոդում ըմբռնումը: ). Հ) ընկալման ռեակցիան (լուրացնողի արթնացող զգացմունքների մտքերի շարքը)ի ընկալման փորձնական ուսումնասիրումը: բարչ Գեղարվեստական դակում է նրանով, որ լուրացնողը դրվում է անբնական տպայմաններում: Զգալով, որ իրեն զննում են, նա ընդառաջ է. գնում փորձարկողի ապասելիքներին,«բոնի կերպով» կենտրոնանում է, որպեսղի Հնարավորություն ունենաբնութադրելու իր տպավորությունները: ու

կախված է յուրացնողի կուլտուրականընդճանուր պատԸնկալումը րաստությունից դեղաղիտականփորձից, արվեստի տվյալ տեսակի չեզվի ն նրւս վերծանմաննրբությունների իքացությունից:Դրանից կախված կարելի է առանձնացնել լուրացնողների տիպաբանական տարբեր խմբեր,որոնք միավորված են արվեստի նկատմամբ միատեսակ վերաբերմունքով, միատեսակ արժեքային կողմնորոշումներով: նման խմբերի յուրաճատկությունն անտճրաժեշտ է Հաշվի առնել լուրացումն ուսումնասիրելիս: Օրինակ,խմբերից մեկին կարելի է դասել այն որոնք երաժշտություն են լսում պարի Հրապարակ երիտասարդներին, ու

ներում, Հաճախում են էստրադային ճամերդներ ն Հեռուստացույցով դիեն երաժշտական ճաղորդումներ, Մյուս. խումբը կաղմում է ալն հրիտասարդությունը, որը տարված է ջաղով ն երբեմն Հաճախում է օպերային թատրոն, երրորդը՝ այն հրիտասարդությունը,որը հրգուր է ժողովրդականերդեր, լսում է ռադիո ն մասնակցում ինքնագործունեությանը, որտեղ կատարվում են սովետական կոմպոզիտորներիերդեր: Չորրորդ խումբը՝սիմֆոնիկ երաժշտության սիրաճարներնենչ խիա. նալով, Թն այդ խմբերից որին է պատկանում ունկնդիրը, կարելի առավել կամ պակաս չափով ճրգրտորեն ենթադրել, թն նա ինչպես է ընկալելու գեղարվեստականտվյալ երկը: տում

է

Ց

ԱՐՎԵՍՏԸ ՈՐՊԵՍ

ԸՆԿԱԼՄԱՆ

ԱՌԱՐԿԱ

ԴԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ

ւէ

ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ

|

ՏԵՔՍՏ

ԵՎ

ՅՈՒՐԱՑՈՒՄ

Գեղարվեստական ընկալումն արվեստի ստեղծագործության յուփոխճարաբերությունն րացնողի է, որը կախված է վերջինիս սուբյեկ-ն տիվ առանձնաճատկությունից գեղարվեստականտնքստի օբեկտիվ ու

ինչպես նախ ճակություններից, գեղարվեստական ավանդույթից, ն կարծիքից լեղվանշանագիտական պայմանականու.-Հասարակական

թյունից, որը Հավասարապեսդավանում են ճեղինակը ն ընկալող սուբյեկտը։ Այդ բոլոր գործոնները պատմականորենպայմանավորվածեն. դարաշրջանով, միջավայրով, դաստիարակությամբ: Լնկալման սուբ267

տվյալ մարդուն Հատուկ անճատաօժավածություն, երնակայություն, կան առանձնաչճատկություններով՝ գեղարվեստականտիր անձնական փորձ, կենսական Հիշողություն, զգացմունքների մտքի պաշար, կուլտուրական սպավորությունների ընկալմանը յուրացնողի նախապատրաստություն Գեղարվեստական նա է անձամբ ինչ է կախված այն բանից, քե ռպատրաստվածությունը ն ապրել ինչ է իմացել գրքերից, քաղել արվեստի մյուս բնագավառներից։ Վերջինս կարելի կլիներ անվանել կենսական երկրորդ փորձա Գեղարվեստական տեքստն իր մեջ կրում է միտքը Թե՛ պլաստիկ ձնով, թե՛ գաղափարների ձնով, որոնք չեն միջնորդավորված: ՍտեղԺագործության իմաստաբանական կենտրոնը կարող է տեղաշարժվել ինչպես պատկերավորմաննախասկզբի կողմը, այնպես էլ ոչ պլաստիկ, բուն իմաստով ինտելեկտուալ նախասկզբի կողմլո Չի կարելի ո՛չ ժըխ«ռել, ո՛չ չափազանցնել ստեղծագործությանմեջ այդ նախասկիզբներից ոչ Այսպես, դեղանկարչության կամ քանդակադործության մեկր մեջ անվանումն իր մեջ ամփովում է յուրացման ոչ պլաստիկ ասպեկալի Գրական տեքստում պատկերավորմաննախասկզբի ճետ միասին առկա է նան ոչ պլաստիկականը: Այդ մասին վկայում է ինտելեկտուալ գրականության փորձը, ինչպես նան սիմվոլիկ կերպարների առկայուժանրերի գրական ստեղծագործու թյունը տարբեր ուղղությունների

եկտիվ

ասպեկտները որոշվում

են

ու

ու

`

ու

Թյուններում:իր տեսական մողզիչ կերպով

թը:

Գ, Լեսինգը ՀաՀետազուություններում

Հերքեց օպոնզիան խոսող գեղանկարչություն է»

դրույ-

բնկալու

Ստեղծագործությունըկառուցվածք է, որը որոշում է ապուբյեկտիակտիվությունն արթնացնող ընկալումը: Ուստի արվեստը, իսկ նրա ետնից նակ գեղագիտությունը, պետք է կողմնորոշվեն դեպի պարգացման պրոցեսում գտնվող իրենց ժամանակակցի յուրացման գի«ռակցությունը։ Այդպիսի կողմնորոշիչ պետք է լինի գեղարվեստորեն ընկալունակ գիտակցությունը, որն առաջ է անցել իր դարից: Ընդ որում կարնոր է ընթերցողին, ունկնդրին կամ դիտողին չճամարել գեղարվեստական Հաղորդակցման վերջնական կետր. Ջէ որ գեղարվեստական ողեշնչված, դաստիարակված, ներշնչանքով վաատեղզծագործությամբ փակված մարդը որոշակիորեն ներգործում է իրականության ն գեղար"վեստականՃճետագապրոցեսի վրա: եվ նման ներգործությունը նս վերջական կետ չէ, քանի որ նրանից է սկսվում գեղարվեստական ստնդծամական շարժումը: Պործության Հետագա

առաջադի

հացաճայտնլով ստեղծագործության գոյաբանության որոշ պարադոքսներ, գրականագետ Մ. նաումանը(ԳԴՀ-ից) նշում է, որ գեղարվեստական տեքստի տեսքով ներկալացված գրական-գեղարվեստական գործունեության պատրաստի արտադրանքի երնան գալով ստեղզծա-չ գործությունը լինելության փուլից անցնում է կեցության ստադիան, հսկ զործուննությունը վերածվում է «առարկայացած գործունեության»: Սակայն որպես «առարկայացած գործունեություն» ուզածդ գործունեուԹյան, արչ թվում նան գեղարվեստական, արդյունքը գոյություն ունի միայն «Հնարավորությանմեյ. Այն «իրականության մեջ» արտադրանք չ դառնում միայն սպառման պրոցեսում: Այդ պատճառով էլ, գրում է Մ. նաուվանը, «մինչն այժմ, քանի դեռ... ուռելլծագործությունըչի յուանշճարացվում ընկալման պրոցեսում, չի դառնում Հասարակական տական այն գիտակցության անբաժան մասը, որի առարկայացած ար» տաճայտությունն է նա, նրա գոյությունը լիարժեք չէ, այն դեռես «պատրաստ չէ, գոյություն ունի սոսկ որպես պոտենցիալ ստեղծա:

ու

գործություն»:

Ստեղծագործության աշխարճն առարկայացած

է լեզվում, ն ընկաքափանցում է այդ աշխարճը միայն այդ առարկալացածության մի-. ջոցով՝ գեղարվետոական տեքստի միջոցով, որը նշանների կարգավոր-չ ված, բարդ, Ճարաբերականորեն ավարտված Ճաջորդականությունէ, որը լողը

է կարգավորված, բարդ Համապատասխանում

ն

Հարաբերականորե

ավարտված իմաստաբանական կառուցվածքին: Այդ իմաստով տեքստը միշտ փակ է: իսկ գեղարվեստական ուտեղժագործությունը՝տեքոտ է իբ բացվածության, իր սոցիալական կապերում, իր ճասարակական ժագման կեցության մեջ, սոցիալական գործառման մեջ իր ընդգըրկվածությամբ: Ստեղծադգորժություն իրեն նույնական է միայն Հարարեհրականորեն: նա բացարձակորեն նույնական, իրնն Հավասար կարող էր լինել, եթե նրա իմաստն արտաճայտող նյութական օբյեկտները՝ նշանները, գեղարվեստական ընկալման պրոցեսում Հարաբերավցվեին չփուկոխվող լեզվով, իրականությամբ ն իդեալներով: Սակայն դա չի նշանակում ուռեղծադործության (լուծում նրա բնկալումդելլատիխվիստական ների անսաշման քանակության մեջ։ Ստեղծագործության ղզոյությունն ու

ու

ինլակումըՀկարիանավորող սոցիալական

(մշակույթի, Պորտերի

ԿՕեՐ

Տե՛ս ՕԱԱՇ6ՈՑ0,տաոօքաոըտ, հ1., 1978, էջ 69--70:

ՎՐԱա6.

ՅՇԱՇՐՀ6.

8օՕշաթմաւմ» ոօքնիյքըւ

»

269.

7Տօքծուվ

Ճասարակական կարծիքի, լեզվի) ամբողջ փոփոխությամբ անդերձ, նա այնուամենայնիվ իր մեջ պարունակում է յուրացմանկայուն ծրագիր: դա ողբերգություն է կամ կատակերդություն, դրա սյուժեն վերարտադրում է իրադարձությունների որոշակի Հճաջորդականություն.դրանում Ճաստատուն է պլաստիկ պատկերների ճամակարդը ե նրա ճետ կապված դաղափարների գնաչատականների Համակարգը: Վ. Գյոթնն ընդղժում էր, որ Հատկապես մարդկանցէ վիճակված «կյանքի» կոչել «Հոգու ն սրտի» ստեղժադործությունը, որը բաղկացած է միայն «բառերից ն տառերից»: Ստեղժագործությունը (ն դա է գեղարվեստական յուրացման յուրատեսակությունը) մտերմորեն դիմում է իրեն ընկալող է անձնական շփման մարդուն, նրա 4եւռ մտնում մեչ ն փոխներդործում է նրա անկրկնելի անձնական փորձի վրա: Այդ պատճառով էլ յուրաքանչյու ընթերցողի մուտ ստեղծվում է նատաշո: ու Ռոստովայիի՛ր կերալարը «Պատերաղմն ոաղաղություն» վեպի ի՛ր կոնցեպցիան:Որոշ իմաստով, որքան անղիսատեսներ, այնքան էլ Համլետներ: Ընդ որում ճանդիսատեսների բազմությունը բաղմապատկվում է դարձյալ նան կատարողների բազմությամբ. այնքան չամլետնծր, որքան անդիսատեսներ դիտել են չձամլետ-նմոկտունովակուն, ու

.

ձամլետ-Աքոֆիլղին, չամլետ-Վիսոցկուն։ եվ այնուամենայնիվ չամլեւր մեկ է միասնական՝ Վ. Շեքսպիրի ժամլետը, նա անփովոխ է, իոկ նրա կատարողներն լուրացնողները սոսկ տարափոխում են այդ ու

ու

կերպարում ամփոփված գեղարվեստական ինֆորմացիան: Մանկական թատրոնի Հանդիսասրաճում ներկայացման ժամանակ կարծլի է լսել, թմ ինչպես են փոբրիկ յուրացնողներն ընկալում սլիծսք դործողությունը. «ե՛տ նայիր», բղավում են նրանք կարմիր գլխարկին, ,

չի

որը

ն

ն ն. «Հեռացիր», «Հե վռնդում են նրան ՛րջ, վոնդու նկատելգայլին. գորշ ավազա բանք պաչում են այնպես, կարծես գեղարվեստական -

կին: երեխաներնիրենց

իր մե

ծԺննրան

ԱՆ աար աա արաց վա ՆԱ ոլ րոլոր նրա ական ի, է ակտիվանմիջաի մ ալանի հքստն

ար

ւ

ու

ա

կարե,

ԵՂՈԶ

վել

ի

ումը:

Շեքսպիրի «Օթելլո»

Հե

մի պատմություն, երբ Վ. ողբերգության ներկայացման ժամանակ միանգամայն չափաճաս ճանդիսատեսը մանկա կանորեն այնքան միամիտ էր ու չափից ավելի ակտիվ, այնպես էր գործողությամբ, այնպես էր զայրացած Ցադոյի ւտարված նենգությունից, որ թռավբեմ ու տպանեց Ցագոյին կամ, ավելիՃիշտ, այդ դերբ. '

Օօօքի»

3.

Կ.

Նուն»

(ԱԱշնոշոօք 17, 84: 38,Տ. Ճաօքճեօը,. Ճեէչմլսոք 279.

228.

ինքը,

Հանդիսատեսն ինքնասպան եղավ: Լեգենդը պատմում է,

այդ

որ

վրա դրեցին.«վավագույնդենրւսնըքաղեցքն միասին ե Հուշարձանի է արդբասանին Սակայն լավագո՞ւյն լավագույնՀանդիսատեսին»: ու

նազատ

մանկան Ճանդիսատեսը: Միշտ է արդյոք դորա ատեղծադգործությանը՝ընդունեԹյամբ վերաբերվել Թե դեղարվեստականյուրացման առաչ լով այն ռեալության փոխարեն: դեպքում գեղարվեստականճույզերը այն, որի Վել ճիշտ կլինի յոք

այդ

գեղարվեատական

ֆորմուլը զեղվում ի րոիմ ոջ 1 գեղարվեստա 77(չներգաշնակությամբ Գորողուի յան արբենում» «ստի վրա ապրումու գուցն գեղարվեստական մշակույթի լավագույն հսկ ցունք թափում»), "Հ

ար-

ու

յուրացնողն այն մարդնէյ որն բնդունակ է Օ«սառը դիտումների մտքի՞»: Լուծելով այդ երկինարանքը, ա 227 առանձնացնում է գեղարվեստա-չկան ընկալման եւե տիպ. 1) առանց դատելու դեղեցկությունից Ճաառանց Ճաճույք ստանալույ 8) դաՃույք ստանալը, 4) դատողություն, ն ե են «տողություն, ճաճույք առանալով, ն Ճաճույք ստանալը դատելով: Հենց

Աա ե հյոքնի ըրդոնան "Քոր որան (որջի կարծիքով, նորից վերաստեղծու լրդալյան աի են

ն

,

յունը"

ատնդծագործու-

«րոցեսը

է: նվ անգամ չատ բարդ տարողունակ չեն պաայդ դատողությունները անսականորեն տասխանում արվեստի ընկալման պրոցեդուրայի ճետ կապված բաղԱ Մարիվ րդյոք ընկալումը ակտիվ պիտի լինի ն

Դեղարվնատականյուրացման

Գյոթեի

ճարցճրխ ազաիպությանչափը:

՞

/

ինչպիսի՞ն "ն

ԼԱԴ Արդյոք ընկալումը ճեղինակակցությո՞ւն է, քե՞ ակաիվ ընթերցում է, տեքստի Ճուղամտածողական պատճննաճանում: Արդյոք պե՞տք է ընկալման ժամանակ տեղի ունենա դեղարվեսան կերպարների տարբերում տակա է արդյոք ՈՐ ոռհալներից,կամ թե պե՞տք : Հերասին նույնացնել ինչ-որ կենդանի անձի Հետ, ատեղժագործության Դոչպիսի՞նանտբ է լինի պոստոնցեպցիան, այսինքն՝ յուրացնուը պե՞տր է արդյոք ընդօրինակի Հերոսին ն Թե՞ դա նրա ,

ՐԲ"ր

։

ընկալման ծրագրում չի

մոնում:

ԼՐ"8,

նրագործողությունները,

գեղարվեստական

Այդ Հարցերի, ինչպես ն ընկալման. առեղծվածների. ու պարադոքսներիթիվը չատ մճժ է. ԱմենաբարդՀարցերից մնկը լուսաբանում է |. Ս- Վիգողակին, ցույց չտալով, որ ընկալման եւլրոզեսում յուրացնողի տնտակիտը տատանվում է Հայնեցողի ն Հայլեցյալի

գիրքորոջումների իջե. «Հերոսը: իջէԽոՓատր 2-1

Գողարվոատաական

տ

նելով Հեղինակն ստիպում է մեզ քննել մնացած բոլոր գործող անձերին տեղի ունեցած բոլոր իրաղարձությունները... Հեղինակի ողբերդությունը դիտում է երկու պլանով. մի կողմից՝ նա ամեն ինչ տեսնում է Համլետի աչքերով, իսկ մյուս կողմից՝ նա բուն Համլետին տեսնում է իր սեփական աչքերով, այնպես որ ամեն մի Հանդիսատես միանդամից Թե՛ Համլետ է, թե՛ նրա Հալեցողը»8 Ֆեղարվեստականլուրացսիւան բնույթը որոշվում է ոչ միայն գեղարվեստական տեքստով, այլն լուրացնողի առանձնաճատկություններով: նախքան ստեղծագործությանիմաստն արժեքն ընկալելը, լուրբրացնողնընկալում է նրա ինտոնացիոն-նուզական կողմը: Ցուրացման ամբողջ պրոցեսն ընթանում է ինտոնացիայի ֆոնի վրա ն նրա կատա լեզացնող ներգործությամբ: Ուզածդ գեղարվեստական տեքստի լայն բմբոնված ինտոնացիայի տիպերից մեկը լիրիկական սուբյեկտի «Ժեստն է»: Բ. Բրբնխտնընդդրծուի էրչ որ գեղարվեստական խոսքիամարկարնոր է ժնատային տեխնիկան. «Խոսքը պետք է ճշտորեն Ճեւոնի խոսող անձի ժեստերին»: ինտոնացիայի գեղարվեստական-Հչաղորդակցական Հնարավորությունները բացաշայտվում են տեքստում ընկած այդ ներբին ժեստում, որն ընդունակ է ներդործելու յուրացնողի վրա: Ոչ միայն դերասան-կաարողը, այլե ընթերցողը գրական երկի լուռ կամ բարձրաձայն րնԹերցման ժամանակ կիրառում է ժեստային սկզբունք, իրացնելով երկի ինտոնացիոն իր մեջ կրում է՞ն՛ իժաստապոտենցիալը: ինտոնացիան յին ինֆորմացիա, ե՛ արժեքային կողմնորոշում դեպի գեղարվեստոբեն լուրացվող աշխարտճրս Գեղարվեստականընկալումը գեղարվեստական ստեղծադործությունը վերածում է գիտակցության փաստի, իրականացնում է Հեղինակի գեղարվեստական մտքի յուրացումը լուրացնողի կողմից, որն իր ընդունակությունների չափով կուլտուրական պատրաստությամբ բարձրանում է մինչն շփումը Շեքսպիրի, Մոցարտի, Ռաֆաելի, Պուշկինի «ետու կյանքի նկատմամբ մեծ արվեստագետների Հարաբերության փորձը, նրանց աշխարճայացքը,չնրանց ստեղծագործականկոնցեպցիան այս կամ այն չափով դառնում են յուրացնողի դիտակցության բովանդակությունը, իրականության նկատմամբ նրա Հարաբերությանկողմնո-

ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ

ԸՆԿԱԼՄԱՆ

0ՐԵՆՔՆԵՐԸ

ն

ու

ու

բոշիչըո

՝

ԹԵՐՕՆՇՃոՑ

Թրօշշհէ 8. Սեօւ

11. Շ.

Առտաօոօրու

Լուն.

մոճցԸշոջ,

86օւրո-Չ/օրոու,

272.

Ը.

242.

1964, Տ. 101.

,

Գեղարվեստական տեքստի իմաստավորման ուղղությամբ յուրացհանույքի գործոններից մեկն է, նողի աշխատանքը գեղագիտական գեդոնիստական պոտենցիալի Ստեղծագործության մատչելիության միջն օրինաչափ կապ կա: ԴՂեղարվեստականտեքստի ճասարակացումը յանում է դեպի նրա վուրացման դժվարության նվաղեցում, որն իր ճերթին «անգեցնում է ընկալման դեղոնիստական ասպեկտների նվաղեցման: ու

Տեքաոխիբարդացումն, ընդճակառակը, ուղեկցվում է գեղարվեստական ընկալման դժվարությունների բարձրացմամբ, նվազեցնում է ստեղծա գործության մատչելիությունը, բայց յուրացման չանքերի մեծ ծախսումը պայմանավորում է գեղարվեստական ճաճույքի աճը, Այդ ճակադիր տենդենցներում ծայրաճեղ դիրքեր են գրավում, մի կողմից՝ բուրժուա-, կան մասսայական մշակույթն իր պրիմիտիվ պոպ-արտյան մանրը իրե-՝ բով (կիչ), իսկ մյուս կողժից՝ սնոբիստական էլիտար արվեստը: Իս կական բարձր արվեստը, գեղարվեստական կլասիկան միշտ դտնում է այդ երկուճակադիր տենդենցների փոխճարաբերության ճիշտ չափը,

ստեղծագոոծությանմատչելիության

հարաբերության չափը: մատչելիության Արվեստի

ու

գեդոնիստականպոտենգիալի.

ու մասսայականության պրոբլեմը երբեմն մեկնաբանվումէ շատ պարղունակ ն ուղղագծորեն։ Այսպես, դրաէ քաշում ճետեյալ թեղր. «Այն, կանագետ Դ. Շլենշտեդը (ԳԴՀ) աոաջ ինչին չի տիրապետել Ճասարակական անձերի մասսան, չի կարող նրշանակություն ունենալ ճասարակական տեսակետից, Առացվինճայացջից միտքը կարող է թվալ ճիշտ, սրված ընդդեմ «արվեստը արվեստի Համար» էլիոսր Թվում է, թե խոսբն այստեղ գեղագիտության. դնում է արվեստի ժողովրդայնության գործոններից մեկի՝ նրա մատչե-

լիության մասին, Աակայն ժողովրդայնությունը մատչելիության Ճճոմաեիշ չէ: ծվ նման Հասարակացրած մեկնաբանության ստվերի տակ Հեշտ են թարցվում մասսայական մշակույթի մանրըերնույթները: Այդ կապակցությամբ տեղին է Հիշել, որ անդամ այնպիսի կուսակցական ճրապարակախոսին ու դրականագետին, ինչպիսին Դեմյան Բեղնին էր, որի ստոեղծագործություննանմիջականորեն ուղղված էր մասսայական ընթերցողին, Վ. իհ. Լենինը քննադատեց նրա ճամար, որ վերչինս ընթանում է ընթերցողների ետնից, իսկ ճարկավոր է մի փոքր առւ

ԸԴ

ՅՇՈՇԵՆ6,

Օճալտորթօ, տարճքուքը, Ը.

174.

ԿՐՏԱԵՇ.

ԹՕշոբատու

տոծքուքա

շռբօտով6Ը

Օա

ջնում լինելս Արվեստըսոցիալապես կոչված է իր ետնից տանելու Հաաարակությանը: Այդպիսինէ Վ. Վ. Մայակովսկունորարարականստեղորի դեմ, ի դեպ ասած, ճետադիմականքննադատուՓագործությունը, թյունը պայքարում էր մասսաներին այդ ճասկանալի չէ» լողունդով: Արվեստումսոցիալականորենարժեքավոր է ոչ միայն այն, ինչին տիրապետել է մասսան, այլն այն, ինչը պոտենցիալ կերպով բովանդակում է դաղափարագեղարվեսաական բարձր արժեքներ, որոնց մակարդակին ճասնելը դառնում է մշակութային այդ ճարստությունների ստեղԺագործական լուրացման կարնոր խնդիրը. Այդ պատճառով էլ արվես«տի ճասկանալիությանկատեգորիան, որը կարնոր նշանակություն ունի դեղարվեստականընկալման տեսության մեջ, Հարկավոր է դիտել որպես փոփոխականկատեդորիա: «պատմականորեն Հաճույք դեղարվեստական յուրացման լուրաԳեղարվեստական է: Այն հրաշխիք ու ցուցանիշ է այն բանի, որ արվեսՀատուկ մոմենտ ճաստատում է անձի ինքնարժեքային նշանակություն ն նրան չի տը գիտումմիայն որպես սոցիալական դործառիչ, որը կոչված է վեռելու տրոշակի պատմական խնդիրներ. Արվեստի Հումանիստական կարնոր փմաստն էլ այն է, որ այն իր դլուխգործոցներում Հաստատում է. պատական առաջադիմությունը ոչ միալն պետք է կերտվի ջանմարդկանց երով, այլն Հանուն նրանց, այն պետք է իրականացվի ոչ քն Հակատակ անձի, այլ նրա միջոցով ու նրա ճամար: Անձիինքնաոժեքային է նշա նշանակության լբացու-

ու

:

հաստատումը դառնումսոցիալիզացման

«իչ խթանը: ժամանակակից գիտության մեջ գեղարվեստական Հաճույքի

պրոբ-

է քանակական ենթարկվել որակական մեծ է Հռչակ վերլուծության: ձեռք բերել ամերիկացի: մարեԱյսոեսյ մատիկոս ք. Բիրկչոֆի ֆորմուլը, որի ճամաձայն դեղադիտական չա«իը (ն) ուղղակի Համեմատականէ կարդավորվածությանը (0) ն 2աճամեմատական է բարդությանը (Ը): Բիրկճոֆի բանաձեր՝ են

արդեն մի անդամ չէ,

զագարծ (մակոյ մէ

որ

ու

կարծիքով, առավել ողիչ 1գեկի հսաԱյզե Ա-.-Շսնագայն, թեն այն չի ընդգրկում այնպիսի ֆենոմենի բոլոր լեռը, կողմերը, փնչպիսին գեղագիտական Այզեկը արծիքով,

ր

վել

Համ

է Գ.

տեսա

բարդ

չափն է։

գտնում է,

որ

գեղագիտա-

է, ն ոչ թե կարդավորվածության ատեղծագործությունն բարդության ճարաբերությունը ն առաջարկում է այսպիսի ֆորմուլ.

կան չափն

ու

աք

Տե՛ս

8. 1.

Մատ

օ

տատծքումքը հ

է1. 1979, չչ 641: ԿՇգբօօՐթօ,

կ ճաճույքի Եվ իրոք, գեղարվեստական ընկալման ինտենաիէ. ֆենոմենի կարՀամեմատական վությունն ուղիղ գեղարվեստական դավորվածությանն բարդությանը: Մյուս բոլոր Հավասարպայմաններում ավելի նվազ բարդություն ունեցող ստեղծադործությունն առավել մատչելի է, առավել մասսայական, բայց ավելի պակաս ներդորժուն։ Այղեկն ուշադրություն է դարձնում գեղարվեստականբնկալմահ բավաէական մոմենտների վրա, որպեսզի յուրացնողը լթիդության րարվածության զգացում ճաշակի, դեղագիտական ձեր պաճանջում է կրկնողությունն կարիքունի բազմազանության: է, ն այդ ակտիվ Գեղարվեստականընկալումն ստեղծադործորեն ակտիվությունն ուղիղ Համեմատական է զեղագիտականճաճույքի ինտենսիվությանը, որն իր ճերթին ուղիդ «Համեմատական է գեղարվեսե տական ստեղծագործության կարդավորվածությանն բարդությունը նրանում բաղմաղանության կրկնողության Հավասարակշովածությանը: Ընդ որում ստեղծագործության բարդությունը պետք է ուղղակիոն պայմանավորվածլինի նրա դգեղարվեստարեն ճամապատասխանի կան-կոնցեպտուալ խորությամբ: Ճշմարիտարվեստնընթանումէ ոչ թե յուբացնողիհտեից, այլ նբա առչջեից,մառդունե նբա գեղարվես--

81»-Օ5ՀՀԸ:

ու

|

ու

ու

տական առավելբարձբ ճաշակը բարձրացնելով Ցուրացմակաոդակի:

դեղարվեստական պոտենցիալը նողից արվեստի այդ առաջ ընթացող նրա կարնոր օրինաչափությունն է, որը պայմանավորում է նրա սպառման բնույթը: Հաշվի առնելով ամենը, ինչպես նան գեղարվեստական մշաայդ կույթի զարգացմանսոցիալական տենդենցը սոցիալիստական ճասամեջ, կարելի է անել ճետնյաչ եղրակացությունները: րակության դեղարվեստական մշակույթում կաճի կարդավորվածության նաղխ՝ բարդության մեծացման տենդենցը, ինչես նան միաժամանակեր:

ու

թե՛ բազմազաֆությունը,թե՞ կրկնողությունը: կո: ծայրաճեղությունները՝ անձի երկրորդ՝

վրա գեղագիտական ներգործության

խորացում

կղզուղակցվիմասսաների վրա արվեստի Լներդորժության լայնացման Ճետ՝ընդգրկելով չարունակ ավելի ավելի լայն շերտեր դրանց ներդրավումով արվեստի ամենաբարձր տփենաբարդ օոլառմ ան ձների ու

ու

` մեջ, "Երրորղ՝ ամեն

մի

աշխատանք

տտեղզծաղզործական:աշխատանքի

վերածվելու տենդենցիզարգացման կապակցությամբ գեղարվեստակար մշակույթում կաճի գեղարվեստական լեզուներ, բազմաղանության, արվեստիտեսակների բազմազանության պաճանջը»

Գեղագիտությունը

են նրանց աշխարձճալացքները, զուգադիպություն, ղզուգադիսյում ճիմնկատմամբ նրանց դեղագիտական ճարաբերության աշխարտճի

տեսական արվեստի է պատմությունն ի

նական սկզբունքները: Այդ Հիման վրա առաջանում են ոճական ղզուգա-

դիպություններ (ճմ.Ա. հլոկը նե Մ.

՝

'

«ռոյը,

ՀՆ

ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ

|

Մ

ՓՈԽԱԶԴԵՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

Գեղարվեստական մեկ կամ ժի ամբողջ փոխազդեցությունները

փումբ գեղարվեստական երնույթներիտարբերազդեցություններն են

մյուս կամ մի ամբողջխումբ երնեույթների վրա, դրանք ւտրվեստի,որ«լես զարգացող Համակարգի,տարրերի փոխադարձ կապեր են, Գեղարվեստական ամեն ընդչճանուրպրոցեսում ինչ միաճյուսված ք. չի կարելի Հանդիպելզուտ տեսքով ազդեցության միայն մի տիպ, իսկ

գիտական մուռեցումը«վաճանջումէ զեղարվեստական փոխաղդեցությունների Հ ի տիպաբանության իպ Ի հացաճայտում:

ներնունեն եր

Քոն կրոԱն

Ք) «սեռջ՝

աԱ»

Այդփոխազդեցություն(արլեատագնանա̀զդեջու-

Մթին դաս՝բավա երկու մառագրաջիականմիջամաավային (արան ժում).

) կ.րաժ հո (րատրուր շռությունը կինոյի,

ազդեցություն է գորվամ եմրկինմ-

է գելաներգործում նկարչության վրա, րայ ՐՀ երա կինոն գրականության Ճեռուստատեսության վրա):Միջտեսակային փոխա7` գեղարվեստական նման են ու

դեցությունները ման, Տեղե, ծաղիկների : խաչաձն " փոշոտման: հղի է նենում բանաստեղծի ու ն Բչի, վիպասանի հրաժշտի զեղարվեռ|

նկարչի 2 76

ու-

ու

Պ.

Ա.

ն. Վրուբելը,

ն.

Գեն

ն

Լ. Ն.

Չեխովը):

Ֆոլս-

ուղղությունների ե վեստագեւտների, գեղարվեստական ոսանքների, դոլրոցների, վերջապես, գրական ամբողջ դարաշրջաններիմակարդակով: Ստեղժագործականանձի մակարդակով գեղարվեստականներդործուՄ. Վ. Իսակովսկու թյան օրինակ է ն. Ա. նեկրասովիազդեցությունը «վոնեղիայիվրա, ուղղությունների մակարդակով սենտիմենտալիզմի աղզլեցությունը ռոմանտիկ արվեստի ձնավորման վրա, գեղարվեստական դարաշրջաններիմակարդակով`Հունական անտիկ աշխարճի աղՎերածնությանարվեստի վրա ն Հին Հռոմեական արվեստինը՝ կլասիցիզմի վրա: Աստ կաբնույթի գեղարվեստական փոխաղզդեցությունները են ատորաբաժանվել ջող ուծեղնեռին թույլերի: կա դրական այսպիսի մի գրոզ լսելով, որ քննադատը նրան վերադրում է մի առակ. Ճճայտնի

դեցությունը

ՊՐՈՑԵՍԻ ԴԻՆԱՄԻԿԱՅԻ

ՕՐԻՆԱՉԱՓՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

Լնիտանը ն

Ի. հ.

Ա.

վփոխաղդեցությունները դիտվում են տարբեր Գեղարվեստական առանձին արմակաոդակնեռում. ււտեղժագործությունների, առանձին

Գիտություն գեղարվեստական պրոցեսիմասին

ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ

առանձնաճատկությունների ամենաճաղվա-

տական մտածողության Հլուտ

Ձ.

Դ

ենսի

ավանդուլթնե դույ

ր

ժառանգում, գ

ասաղ.

ք

«Պա իզ

ում

է,

որ

դեռ մի գրող էլ կա, որին Որքան էլ դա պարագոքսային է, միանգամայն ճավանական է ինչպես գրողի, այնպես էլ քննադատի իրավացիությունը Գրողը կարող է կրել նախորդի ազդեցությունը, որի ստեղծաղործությանը նա նույնիսկ ծանոթ չէ: ձաճախ այնպես է լինում, որ մեծ արվեստագետը, կարծես լուծվելով Համաշփմարճայինգեղարվեստականպրոցեսում, Ճճամընդգրկելիներգործություն ես

է ունենում

պետք է կարդամ»:

նրա ղարգացման վրա:

նժան Անշուշտ,

«լուծումը» չի նսեմացնրա ստեղծադորձությանինքնուրույն նշանակությունբ: Ֆիզիկայի լեզվով ասած, դրանք թույլ փոխազղեցություններեն. կ ամենաբարդ դրանք ունեն ընդդրկման տիեզերական լայնություն

նում

ճանճարի

ու

պրոցեսների շերտերի թափանցելու վիքխարի խորություն Սահղժվում է յորատեսակ օդրավիտացիոն դաշտո, որի գործողության ոլորտն է ե ն էն Մ է մեն քընկնում ն որ դարաշրջանումնում անխուսափելիոր մի արվեստագետ, հտ մղվելով կամ ձգվել մոտենալով, ժխտելով ստեղծագործական կրեդոն կամ շարունակելով իր մեծ նախորդի ավանդույթները: Ֆ. Մ. օրինակ, չամաշխարճայինգրական պրոցեսի մեջ «լուծֆԴոստոնսկին, ա

վող» այդպիսի ճանճար չՀանդիսացավ.նրա ստեղծադործությունը շատ բան որոշեց Ճ7 դարի գրական իրադրությանմեջ: Մ. Գորկին ետ մղվեց Դոստոնսկուց,Ֆ. կաֆկան ձգողություն զգաց դեւի նայ, 1. Մ. Լեռնովը ղարդացավ նրա ավանդույթների Ճունում: :

Գեղարվեստական նման փոխազդեցություն արտաճայտվում է Հետադա սերունդների այս կամ այն ներկաոչ թե արվեստագետների անմիջական աղդեվրա մեծ նախորդի ստեղծագործության յացուցչի ցության, այլ յուրատեսակ ստեղծաղործական դաշտի ստեղծման մեջ, որի ներգործության ոլորտն են ընկնում նրանք: նման ազդեցությունթ Քիչ է նկատելի, բայց ավելի ներդործուն է: Ա, Քամյունն Բ. Բրեխտր ձնով, դաղավփարական տարբեր տարբերՀիմքի վրւս նե միաժամանակ ինչ-որ բանում շատ միանման ընկալեցին Դոստոնսկու՝ աշխարձճիամենափիլիսովայական բարոյական գրողներից մեկի, ստեղծադործա-. կան դաշտի աղդեցությունը: նրանց ինտելեկտուալ արվեստն սկիզբ է առնում նրա գեղարվեստական սկզբունքներից: Բրերստըն Քամյուն ատեղծում են կոնցեպցիա-պինսներ, կոնցեպցիա-վեպեր։ Բայց եթե Քամյուն չեշոր դնում է փիլիսոփայաբարոլական պրոբլեմատիկայի վրա ն իր կոնցեպցիայի կենտրոնում դնում անձին, ապա Քրեխտը դիմում է փիլիսուրայաքաղաքական պրոբլեմատիկայինե իր կոնցեիցիայի կենտրոնում դնում է ժողովրդին ու անձի Ճարաբերությունըժողովրդի Հետ: Փոխաղդեցություններիկարող են լինել երկու տեսակ. անճատական 1 ընդնանուր: Օրինակ, Դոստոնսկինչմտավ Բրեխոի «անճատաչ կանո, աքասնավոր», «անձնական ավանդույթի մեց ն նրա վրա ազդեց որպես «բնդճանուր» ավանդույթ (թուլ փոխազդեցություն),ինչպես գեղարվեստականայն նվաճումները, որոնք դարձան ամբողջ գիրականության սեփականությունը:հսկ «անձնական» ավանդույթը կապված է գրողի վրա նրա նախորդի անմիջական աղզդեցությանճետ (ուժեղ փոխազդեցություն): ու

|

նան

Գեղարվեստական փոխաղզդեցություններ ստորաբաժանվում մի

են

տի լերի Առաջին տիպ՝ ավանդույթնեւինռբաբաբական շարունակությունը: երկրորդ տիվ՝ ետ մղում, արվեստագետը նեղատիվ կերպով ընկալում է իբ նախորդի ստեղծագործության առանձնաձճատկություններբ

ն

շարք

`

ան

փոխազդող ստեղծադործությունների գեղարվեստական կոնցեպցիա-

ներն ստացվում

ՀՃակադիր՝ օրինակ, պայկերիան միջոցների ն գեղարվեստական ձների նմանությամբ կամ մերձավորությամբ Հանդերձ» են

սկղզբունքստեղծագործական ներե բարեկամություն-թշնամությունը: մի գեղարվեստական փոլւադրումը երրորդ տիպ՝ փոխառությունը, սխեմայի, Հանգամանքնե Համակարգի տարրերից (սյուժետային

Այդ

Հիմքում փոխազդեցության

ընկած է

մյուսին Այդ դեպկոմպոզիցիաների) բնավորությունների, Հերոսների են աղբյուրի դծերը: Սոմեջ նշմարելի քումնոր ստեղծագործության աննշմարելիոձուլվում են նոր կոլորիտին, կայնփոխառած տարրերը աա յլ մեկնակերպարների ռիթմին, բենփոփոխված դեղարվեստական բանմանը: չոր-

մոտ փոխազդեցության է դեղարվեստական Փոխառությանը օդտագորա րվեստագետն ժամանակ որի ազդեցությունը, րորդտիպը՝ փոոձիոբոշ կողմեոը: Այստեղ ծում է իո նախոոդի գեղաբվեստական է ոճական դեղարվեստ Հատկությունները բնադրի չեն պաճպանվում

է ամենաանսպասելիներգործությամբ: կան ազդեցությունը Հառնում է` Հիմնական ոճական առանձՀինգերորդ տիպը ընդօբինակումն Ֆաչատկությունների,կամ աղբյուրի ձնի, նախորդի ստեղծադործական

աղբյուրի օգտադործծղանակիպատճենումը: Ընդօրինակմանդեպքում ժամանակ, որովէ, քան փոխառության ժան աստիճաննառավել բարձր տարրերը, եսկ՝ առանձին աղբյուրի Հետե է միայն վերջինս պատճենում նրա բուն կառուցվածքը: ընդօրինակումը՝ է (պարոդիա), ընդօրինակումը Վեցերորդ տիպը ծաղբեոգումն կրկնումը, առանձնաձատկությունների չափազանցրած կերպով բնագրի որոշ վերաբերմունք է որն արտատայտում ծաղրական-քննադատական .

Հերոսների

աղբյուրի դաղավփարներինկատմամբ

ն

նրա ճնարավոռ

է մեձարմամբն անգամ նրա ՀատկություններիՀիացմամբ։ Այդպիսին « Լուկրեշեքապիրյան «լուշկինյան «կոմս նուլինիռ»փոխազդեցությունը

«Դոն պիոսի»լ Հետ, ինչպես նան սերվանտեսյան Քիշոտի» փոխազդե-, ցությունն ասպետական վեպերի «նտ: ընդօրիէ՝ ոչ ստեղծագործական Ցոթերորդ տիպը էպիգոնությունն ողորմելի Խուկումը, որը բնորոշվում է մշակման աննշան աստիճանով, գեղարվեստականպոընդօրինակությամբ,բնագրի ճետ Համեմատած `

ալի սոտնցի

ղությունն

նվազեցմամբ: էպիդոնությանստորին աստիճանը բանագոստեղծագործականլիակատար անզորությունը, գեղար-

է,

ղրոյականուտենստեղծագործական վեստական փոխազդեցություն է ոլարղապլես դրաղողության: ցիալով, որը վերաճում ւ |

ւ

Այդ մասին տե՛ս

Ոջազես

:

անն

ՀՅ

Աաաա

Ճ.

Շ.

Արո.

«06բ.

: :

Ըօ«.

Ց

10-78

7.

1.7,

էջ 226:

Ութերորդ տիպը մբցությունն է. արվեստագետըկարծես փոխներգործում է իր մրցակից նախորդի ճետ՝ որոշ առումներով սովորում,

առումներով ետ

այլ

է մղվում նրանից գիտակցե նմանո ցելով ոչ նրան ն ձգտելով ստեղծագործորենգերազանցել օրինակ, Մ. Յու, կերմոնտովի վերաբերմունքը9. Բայրոնի

ըն Արայան բ ն

ստեղծագոր-

ծությանը:

իններորդտիպըհամակենտոոնացումն է. խոշոր արվեստագետն

ամբողջացնումէ իր նախորդների

մի ամբողջ ժամանակակիցների եվ նրանցից շատերը Հետաշամաստեղության ստեղծագործությունը: ու

են դառնում սերունդների Համար ոչ այնքան բուն իմաստով գեղարվեստական,որքան պատմամշակութային առումով, որովճետն նրանը ստեղզժագործության ժեջ ողջ կարհորը ներծծված է մեժ արվեստագետի ստեղծագործությամբ,որի դլոււգորժոցներն էլ պաճղանում են անանց արժեք: Համար նման Հանճար էր Պուշկինը, Ռուսաստանի խտալիայիճամար՝ Դանթեն, Գերմանիայիճամար՝ Գյոթեն, Անգլիայի ւ.Ճամար՝ Շեքսպիրը:

Քերքիր

լում

Գեղարվեստական փոխազդեցության տիպն տասներորդ է

արտացո-

ճամակենտրոնացմանը Հակադիր պրոցես՝ փոոշոր գրողի ստեղ-

ժադորժությանլուծումը գեղարվեստական ճչնտագա պրոցեսում առանց նրա ստեղժագորժությունների գեղարվեստական գեղագիտական ինքնուրույն նշանակությանկորստի: (Հիշենք, որ դա արվեստի Հետադա զարգացման վրա ներգործությանՀատուկ ձն է) Գեղարվեստական փոխազդեցությունները կարող են լինել երկու ու

ն ազգամիջյան ներազգային: իրենցՀերթին, ազգամիջյան փոխազդեցություններն ստորաբաժանվում են ներռոեգիոնալների (օրինակ, փոխազդեցությունները սլավոնական գրականությունների միջն) ն միջռեգիոնալների սլավոնական ռեգիոնի ն ռոմանական գրակա(օրինակ, նություններիմիջն): Ազգամիջյան դեղարվեստականփոխաղդեցություններն ընթանում

սեռի.

են

ինչպես անձնական մակարդակով(օրինակ, Ա. Ս. Գուշկին--Ա. Միցկնիչ), այնպես էլ արվեստի առանձին տեսակների (օրինակ, լեճական գրական կապերը) ն ժողովուրդների ամբողջ դեղարվեստական մշակույթի մակարդակով (ճապոնական գեղարվեստական մշակույթն ազդեցություն գործեց 411 դ. վերչի--11 դ. սկզբի եվրողական ոուս-

վրա): գեղանկարչության Ազգամիջյան Համաշխարձային փոխազդեցություններըգեղար:

վեստականդարաշրջաններիմակարղակով առանձնապես խոր

ազդե-

ցություն են գործում մարդկության գեղարվեստականմշակույթի վրա: ճայտնագործությունները ներգործում Հի ժողովրդի գեղարվեստական հն շ շատ այլ գեղարվեստական մշակույթի վրա: Աղզգադ 41 ժողովուրդների միջյան գեղարվեստական փոխազդեցությունները սովորաբար ունեն ւ

երենը էպիկենտրոնը(ձունաստանն՝անտիկ դարաշրջանում, հտալիան կլասիցիզմի դարաշրջանում) Ռենեսանսի դարաշրջանում, Ֆրանսիան՝ Մարդկության սոցիալ-պատմական զարգացման միասնությունը, ինքնուրույնուչնայած արվեստիդինամիկ շարժման Հարաբերական թյանը, պայմանավորում է ն տարբեր ժողովուրդների գեղլարվեստա-չկան գիտակցությանընդճանուր գծերը, ե՛ ազգամիջյան գեղարվեստական փոխաղդեցությունների կենսական «իմքը:

ԱՆԿՐԿՆԵԼԻԻ

ԿՐԿՆԵԼԻՈՒԹՅՈՒՆԸ

տիպաբանությունը գեղարվեստական (զուդադիպությունների

պրոցեսում)

հսկ ինչո՞վ են պայմանավորված տարբեր ժողովուրդների արվեսոում ճամար նմանի դրոնորումները: ընդճանուրի, կոմպարատիվիստների ն նրւսդը(Է. Ն. Վեսելովսկին ճամեմատական դրականադիտության |

րոցը) ազգային մի արվեստի գեղարվեստական ներգործության գլխավոր ձնը մյուսի վրա, պատկերավոր մտածողության մեջ իբրն ճամամարդկային նախասկզբի գլխավոր կրող ծառայում էին, այսպես կոչված, քիափառողսյուժեները, Սակայն օքափառող սյուժեները» չեն կարող բացատրել բոլոր զուգադիպությունները տարբեր ժողովուրդների արվեստում: դիտվում է գեղարվեստական երնույքների նմանություն, ` ձչաճախ որս անբացատրելի է մի ազգի մշակույթի անմիջական ազդեցությամբ վրա: ժյուսի ճապոնական արվեստի զարմանալի ստեղծաՎերճիշենք դ. այդ որը կապված դորժությունը՝ «Քարերի կերտվածքը, այգին»:121117 Լ ձենբուղդիզմի ետ, իր մեջ բովանդակում է փիլիսուխայական խոր կերպարներ, որոնք Հատվում են արնեմտյանքաղաքակրթության գաւ ղավփարներիկերպարների «ետ: «Քարերի ալգին» խթոշորաճատիկ ոպիտակավազով ծածկված տարածություն է, որտեղ երնում են մամռաղպատ փոքրիկ կղզյակներ ն անաովոր քարեր Ոչ մի բնություն չի կարող ստեղծել այդքան ներդաշնակ քառս ն այդքան քաոսային ներդաշնակություն: Քարի վրա սառած մարդու չի խանդաշնչառությունը րում նրան մնալ նախաստեղծորեն բնական եվ «Քարերիայգին», ոչ Թե Վերաալի զբոսայգու խուղաժ գեղեցկությանճետ է «ճատվում», այլ ու

լ

ծնունդի՝ էկզիստենուշ ֆրանսիական մշակույքի առավել շուտ ցիալիզմի Հետ, որը ճոչակեց կյանքի անչեթեթության, աշխարը Ոչնչին Հավասարեցնող գաղափարները: «Քարերի այգին» պատկերավոր կերպով մոդելավորում էր տիեզերքը: Նարերն ավազի մեջ՝ «ճավերժության կղզյակներ են օվկիանոսում, կամ Ոչինչ», ինչոլես Հոչակել են իրենք՝ Միանգամայն տարբեր կենսական Ճճանդաայգին այդ մանքներ, բայց որոնք թե՛ մեկ ն թե՛ մյուս դեպքում կապված պատմական իրադրության ճետ, ժամանակակիցներին թվալով անելանելի, չանգեցնում էին անճեթեթ աշխարճի գաղասիարիյուրատեսակ գեղար-

ավելի

ստեղծողները:

վեստական մարմնավորման: 15 քարեր, են» Ճապոնական «փիլիսուիայական ալգում» ճաճում են բայց դրանք այնքան ճմտտորեն տեղադրված, որ ինչ կետից էլ նայես, երնում է 12--13, լավագույն դեպքում 14 քար: Մեր առջն Տինղերբի յուրատեսակ մոդելն է ե այն, որ մենբ երբեք բոլոր բարերը չենք տեսեի, դեղարվեստորեն արտաճայտում է աշխարճի անըմբոնելիությունը նրա լրիվությամբ անսատճմանությամբ:Տասնճինդերորդ բարը պատկերավոր ձնով կարծես կռաճում է «ինքնին իրիո կանտյան գաղափարը: Մշակութային օճատումների» այդ դեպքը Ճայոնապես անբացատրելի է գեղարվեստական մշակույթի ազգային ավանդույթների փոխաղզդեցություններով։ Սակայնտարբեր ժողովուրդների արվեստում ղուդաղրելի ու նման նախասկիզբներիառաջացման բոլոր դեպքերըենթարկվում են գիտական դասակարգման: Գեղարվեստական երնույլթիերի նմանության առաջին տիպն մռա ջանում է տարբերժողովուրդների ճանգամանքնեկյանքիպատմական բի ուղղակինմանությանշնորչիվ։ Տարբեր ժողովուրդների արվեստն իր զարգացման ընթացքում անցնում է նման փուլեր: Գեղարվեստական հրնույլթների նմանության երկրորդ տիպը ւլայու

մանավորված է գեղաբվեստական մշակույթի սպիջալաձնե զարգացման գալարի առավել բարձր վրա: տեղադրված դիալեկտիկայով: Սպիրալի կետում գտնվող երեույթքները նախորդ գալարի Համապատասխան կե"ի վերնում կրկնում են նոր Հիմքի վրա զարգացման նախորդ փովլի էական առանձնաճատկությունները:, Այսպես, Վերածննդիդարաշրջանում նոր Հիժբի վրա կրկնվեցին Հին Հունական արվեստի գծերը, իսկ կլասիցիզմում՝ Հոսռմի արվեստի որոշ ՛առանձնաճատկությունները. Գ. 1եսինգիռաքիոնալիստական,լուսավորչական դրամատուրգիան կրկնվում է Ք. Քրեխտիինտելեկտուալ, էպիկական դրամայում ն այլն: Գեղարվեստական երնույթների կրկնելիության երրորդ, ամենա282

գեղաոշվեսվրաց գ ոյությամբ: գիկլեոի տականմշակույթիզարգացման տաշբեր

բարդ

քիչ ուսումնասիրված

ու

տիղը պայմանավորվածէ

զխոնականՇ. նուցուբիձեն առաջ քաշեց արնելյան Ռենեսանսի դոյուն թյան արղյունավետ կոնցեպցիան, որն սկսվել է արեմտյանից առաջ եվրուլաունեցել է լուրատեսակ ճարուստ առանձնաճատկվություններ: կենտրոն կոնցեսլցիայից ճեռացումը թույլ է տալիս արվեստներիպատտեսության տնսադաշտում ընդգրկել դեղարվեստական մության ղարդացմանոչ միալն արեմտյան, այլն արնելլյան ցիկլը, այդ ցիկլերի Համապատասխանությունտարբեր օղակներում գտնել նման դծեր ներ. Ջարդացմանտարբեր ցիկլերում յուրատեսակորեն կրկնվում են Ոչ միայն եվրուլական, սվրոցեսիբուն սպիրալները: պեղարվեստական արվեստի աֆրիկական, ասիական, օվկիանյան այլն ամերիկական, մը-է գեղարվեստական Հետաղոտել ստիպում փորձի իմաստավորումն ն Ճարշակույթի տարբեր ճյուղերի պատմական զուգաճեր շարժումը կադրում է որոնել այդ ոչ նման, բայց վերջին Հաշվով ճամադրելի պրոու

ու

ըեսների ընդճանուր օրինաչավփությունները: Մարդկությունը դործ ունի միասնական նյութական աշխարճի, միտսնական, թել բազմազան, նյութական միջավայրի, միասնական ճասարակականչ-տնտեսականպրոցեսների ճեւու Այդ էլչՃամամարդկաազյին ընդճանրությունների, Հատումների, փոխաղդեցությունների դամիջյան երնույթների ճիժքն է, երնույթներ, որոնք ի Հայտ են դզալիս Դրա ճետ միասին տարտարբեր ժողովուրդների արվեստր ճամադրհլիս: ն դեղարվեստաբեր ժողովուրդների յուրատեսակ սոցիալ-լատմական նան է ուրիշ ժողովուրդներից եկող դգեկան փորձը պայմանավորում ղարվեստական երնույթների ազդայինչյուրատեսակ բեկումը, որոշում Հ ընդճանուր դծերի ուրույն դրսնորումը: ու

ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ

ԱՌԱՋԱԴԻՄՈՒԹՅՈՒՆ

ոչ ուղղագիծ: Այդ զարգացումը ԱրվեստըզարգանումԷ բարդ, է արդլոք, թե՞ նա առաջընթաց է ն արվեստում պարզ փովփոխությո՞ւն դոյություն ունի՞ առաջընթաց: հ. Գ. էրենբուրգը «Ֆրանսիականտեւո-

րեր» գրքում ժխտում էր առաջընքացի ճնարավորությունն այն ճիման վրա, որ ամճն մի դարաշրջան տալիս է իր մեծ բանաստեղծներին ն սվլարտադիրէէ, որ, առավելուշ ժամանակաշրջանները դեղարվեստոչ ն րեն բարձր լինեն, կամ «անճարների շարքում` ձոմերոս, Դանթե, Շեբսպիր, ՏՋոլուտոյ, կա ժամանակադրորենաճող գերազանցություն: Սակայն արվեստիառաջադիմության տակ Հարկավորէ ճասկանալ :

՝

քի արվեստագետների ճանճարեղությանչոսիը, այլ մի ինչ-որ ուրիշ բան՝ պատկերավոր մտածողության մակարդակի կատարելագործումը, ոչ

բարձրացումը:

Արվեստի որպես պրոցեսի իմաստավորումը Ճանդիպում է նկատելի Ճճակասության.մի կողմից՝ դեղարվեստական զարգացման յուրաքանչ չյուր ստադիա պատկերավոր մտածողության բարձրացմանաստիճան է, մյուս կողմից՝ ամենեին էլ միշտ չէ, որ պատմականորենբարձրը

բարձր է նան գեղարվեստորեն, Գեղարվեստականզարգացման ամեն մի ստադիա ոչ միայն Հարաբերականնշանակություն ունի որպես նախապատրաստություն, անցում բարձրադույն փուլին, այն ունի նան ինքնուրույն արժեք, անկիկնելիություն, Գեղարվեստականզարգացման ճանդերձ նրան Հատուկ է վերընթացբնույամբողջանուղղազծությամբ ասած, թը: Այլ կերպ չնայած ճակասություններին շեղումներին, արվեստի պատմության միջով անցնում է մարդկության գեղարվեստական մտածողությանշարունակ բարդացող, գեղարվեստորենե կենսականորեն ճարստացող գիծը: Օրինակ, ոնհալիզմնառաջացրեց գեղարվեստական մտածողության տիպի բարձրացում ն աշխարի ըմբոնման խորացում շնորՀիվ այն բանի, որ նա Հայտնագործեց Հոգեբանական վերլուծությունը, սովորեց բացաճայտել «ճոգու դիալեկտիկան» ն յուրացնել աշխարճի գեղագիտականՀարստությունը գեղագիտորեն բազմակողու

մանիկերպարում:

արվեստի կործանումը գուշակող ոչ բիչ վախճանաբահդնալիզմն նեւսկան ուտուպիաներէ ծնել: Դրունք (էսխատոլոգիական)-դեղադիտական հրենց ակունքներովսկիզբենառնում Պլատոնից:Արվեստի «ոռետեսական այդճայացքն իրենցորոշ արտաճայտություններով պաշտպանեցին

Ֆորստերըն Ֆ. Շիլլերը:Այն դրսնորվեց նան ի. Ֆիխտեի Ա. Վ. Շլեգելի վաղ շրջանի աշխատություններում։ Գեղագիտական վախճանա7.

ու

իր առավել վառ արտաճայտությունն բանությունն

ու

ավարտն է գտնում

«արվեստիվախճանի» ն նյութական ձեով չծանրաբեռնված զուտ Հոգեկանության թաղավորությունըվրա «ճասնելու մասին Հեդելյան մունքում։ Գեղագիտական բոլոր կոնցեպցիաներնայս կամ այն կերպ ուս-

նանմացնում էին նրա ճանաչողականդերը, նշում էին նրա անկատաու րելությունը փիլիսուխայության կրոնի Ճամեմատությամբ: կ. Այդ առումով Մարքսիդիրքը, որն ընդգծում է արվեստի ճանաչողական նշանակությունը,Հակադրվում է ոչ միալն գեղարվեստական

ճանաչողական Հնարավորությունները ստեղծագործության ժխտող դեղարվեստական ագնոստիցիզմին,այլե իդնեալիստաիդնալիստների

,

կան այն ուտուղիաներին, որոնք Ճճոչակում էին «արվեստի վախճանը»:

կլասիկների աշխատություններում Ռրոշիմաստովմարքսիզմի ուրվա-

գծված պատկերավորմտածողությանիմացաբանությունը ճանդիսուցավ արվեստի ապագա զարգացման տեսական երաշխիքը, առաջընթաց

շարժման նրա ընդունակության վկայությունը, առաջադիմության՝որպես գեղարվեստականպրոցեսի օրինաչափությանարտաճայտությունը: Ֆ. էնգելանընդգծում էր, որ ապագա դրամայում շեքսպիրյան կենսալիությունն ներգործությունը կձուլվեն գիտակցված պատմական իմաստի ճետ: Այդ դրույքն ունի ընդճանուր մեթոդաբանական սկրզբունքային նշանակություն, նշելով գրական պրոցեսի վերընթաց, ջադիմող բնույթը: Գեղարվեստական առաջադիմող զարգացման զաղափարն էլ մշակվում է |. ն. Տոլստոյի մասին Վ. ի. Լենինի Հոդվածնեմեժ րում Լենիննընդգծում էր, որ ռուս գրողի ստեղծագործությանմեջ ճեղավխոխական նոր դարաշրջանըՃանդես եկավ որպես մի քայլ առաջ ու

առա-

ղզարդացման գործում: մարդկության դեղարվեստական

Արվեստիպատմության մեջ առաջադիմությունը դրսնորվում

է

ոչ

միայն մարդկության կյանքի նոր, բարձրագույն ձների, նոր պրոբլեմննրի գաղափարներիարտացոլման մեջ, այլն դարաշրջանից դարաշրջան պատկերավոր մտածողության բուն եղանակի բարձրացման, կատարելագործման մեջ։ ու

ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ

ինչ Ամեն

ԱՆԱՆՑ ԲՆՈՒՅԹԸ

ԱՐԺԵՔՆԵՐԻ

անցնում է,

էին 4ները: եվ միայն դեղարվեստամասին ստեղծագործությանչի կարելի ասել՝ այդ էլ կանցնի: Այն ունի անանց նշանակություն: Այս կամ այն դարաշրջանի կոնկրետ ծեված պատկերավոր իրադրությամբ ձները ճետագա-չ մտածողության յում արդեն չեն կարող կրկնվել: Խոսելով այն Հիանալի արվեստի մառին. որ ծնել է մարդկության «նորմալմանկությունը» հ "աճ պանել մեղ ճամարորոշ իմաստով «նորմայի ն անճասանելիօրինակի» նշանակություն, կ. Մարքորգրել է. «Հմայքը, որ ունի մեզ ճամար նրանց ճակասությանմեջ չի գտնվում այն անզարդացաժծ արվեստը, ճասարակական աստիճանի ճետ, որի վրա նա աճել է: այդ ՃիԷնդճակառակը, մայքը նրա արդյունքն է ն անխզելիորենկապված է այն բանի ճետ, որ չճասունացաժ ճասարակական պայմանները, որոնց ժամանակ առաջացել էչ ն միայն կարող էր առաջանալ ալդ արվեստը, այլես երբեք արդեն չենկարող կրկնվել վաղ նորից»): Ռատկերավոր մտածողության կան

ասում

մեծ

'

փորա Խ., Յ:ՇՈԵԸ

Փ. Շօս.

դ.

46,

Կ.

Լ.

2.

48.

էական առարկան ն դարձնել այն ընդճանուր Հետաքրքրական:Իննախքան իրականությանառարկանիր պատչո՞ւ Է դա տեղի ունենում, կերավոր ճամակարդում մտցնելը, արվեստը գեղարվեստորեն մշակու ք այն. առարկաններկայանում է նրանում արդեն ոչ թե պարզապես իրականության առարկա, այլ մի առարկա, որը յուրացվել ու վերամբօրենքներով, այսինքն՝ դարձել է ընդճանուր ջակվել է գեղեցկության իմաստ ունեցող: Արվեստըմիշտ առարկանվերցնում է դեղադիտորեք մարդկության ճամար նրա արժեքայնությանմեչ, ն դա է գեղարվեստական գլուխգործոցների անանց նշանակությունը:

ձները, որոնք պայմանավորված են դարաշրջանով,չգիտեին ո՛չ տպագրական դազգաճ, ո՛չ վառոդ, ո՛չ նորագույն բաղաքակրթության այլ. առարկաներ,անկրկնելի են: նույնիսկ ըն«Արվեստիորոշ ձների, օրինակ՝ էպոսի, դունված է ասել, որ դրանք Համաշխարճային պատմության մեչ դարաշրջան կաղմող իրենց դասական ձնով այլես երբեք արդեն չեն կարող ատեղծվել, Ճճենցոր սկսվեց արվեստի արտադրությունըորպես այդպիսին, որ, ալդպիսով, բուն արվեստի բնաղավառում նրա որոշ նշանակալից ձենրը Հնարավոր են իայն արվեստի զարգացմանցաժը աստի-

ոչ

վերաբերյալ,

Ճանում»|:

մեժ Գեղարվեստական կերպարները պաճպանում են իրենց ինքնուրույն նշանակությունը մարդկության ճամար նան բաղում ճարյուրետո, նույնիսկ ամյակկներ անցնելուց այն դեպքում, երբ անցյալի ամենախոշոր գիտական ճայտնադործությունների ժամանակակից դիեն որպես միայն մոմենտ, որպես կողմ: Այսպես, տության մեչ մտնում նյուտոնի ֆիզիկան Էյնշտեյնիֆիզիկայի մի մոմենտն է, իսկ Հոմերոսը չի լուծվում ո՛չ Դանթեի, ո՛չ Շեքսպիրիմել, այնպես, ինչպես ն նրանը «չեն վերաովում» ո՛չ Տոլօտոյի, ո՛չ Դոստոնսկու կողմից: իՀարկե ո՛չ ամեն բան արվեստումե ո՛չ ամեն ժի արվեստ է Հավերժական:Թվացողիետնում էությունը տեսնելու, երնույթների մեչ կայունի հկատելու, այն անցողիկից, մակերեսալինից առանձնացնելու է: կարողությունն իսկական արվեստագետիմեժ ձիրքն :

դոխոննրիցոմանջ զավակներն Քն դարի, Ռ.րիշները ժնում են Հավերժությամբ բարի... իսկ ծառերը՝ լավ են դրանք թե վատ, իրենց տեսբը փոխելու են Ժժատնված:

դալով,

թե որտեղից է փչում քաժին, ձն ծառերը, բայց սոճին Թե ձյունի տակ ձմռան, թե ամառվա շոդին Վալելլատես կանաչ ունի միշտ Հագինջ:

Դունը փոխում

Արվեստն ամենասովորականառարկաները դարձնում է պատմական, եքե պատմությունը որպես գիտություն բացաճայտում է պրոցեսն Հական փաստերի միջոցով, ապա արվեստն ընդունակ է դարաշրջանի ճամար բնորոշմարդկային ճարաբերությունների մեչ ներքաշել նան -

իոքոշ Ք.

ՅորօոթՇ

46, Վ. Լ Ը: 47. 8 3-2 1. 81, 1969, 1. 2,

Փ. Շօվ.

ՐճպոուցքՔ. ՇՕ6ք. ՇօՎ.

:

7.

6.

15. ՏՏ

ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ

ՊԱՏԲԱԿԱՆ

ՊՐՈՑԵՍԻ

ԱՍՏԻՃԱՆԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ

-

ՈՒ

ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԻ

0ՕՐԻՆԱԶԱՓՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

-

ՈՒՂՂՈՒԹՅՈՒՆԸ

՝

ՈՐՊԵՍ

ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ

ԿՈՆՑԵՊՑԻԱՅԻ

ՏԻՊ

:

Գեղարվեստականսվտեղժադործություն արվեստի առավել ճավաստի շոշափելի ռեալություն է: Սակայն նրբախոր ուսումնասիրու մը ենթադրում է ոչ միայն նրա յուրատեսակության, այլն տիպաբանանող կատագետնե եղժագորմ յուս ն պատկանող ստեղծագոր կան նույն արվեստադետների ույն շարքին ճետ ճայտնաբերումը, այսինքն՝ որոշածությունների ընդճանրության կի գեղարվեստական ուղղության ճե նրա կապի դպրոցի, Ճոսանքի, մեխանիղմի բացաճայտումը: Ուղղությունը, գեղարվեստականզարգացման դիալեկտիկայի գըլխավոր կատեգորիան է, արվեստի զարգացման գեղարվեստականտենդենցը: Այն դրանորումէ իրեն ինչպես ստեղծագործություններիամբողջության միչոցով, որոնցում իրականացված են որոշակի դեկլարացիաներ ու ծրագրեր, այնպես էլ տեսական ծրագրային մանիֆեստներիմիչոցով: Հաճախտտեղծագործություններիամբողջությունը,որը ծրագրոու

Գեղարվեստական ուղղությունն այստեղ լուսաբանվում է Մ. Պոլյակովի ճետ 4հնե ՍՄԿԿ ղինակի պատրաստած կենտկոմինառընքեր ՀԴԱ-ում՝ «Արդի դրաքննադատուքյան մեքոդարանականպրոբլեմները» գիտատեսական կոնֆերանսում (1974 թ.) կաբդացած հյութերի Հիման վրաչ

|

'

Ն

դոքմստվետնզվ,

դամակ ՛ղոկուոչր ովսի .(մեվկուտոխող ողոմս վլովնիոզնղակ ղակուտողիմոնդն վեմուովծտ «աիղու)տղուվմուիղվ ղ Դ լյրսիղախչտխ մմ ովլոհ | ողնեղաչ մղալիսնոա դոկոտոտոզիմանցե -ովորկ ղտկաղրվչ վժջտինասոտկելտ կտոդաորտքուվր դլակոր «մղոքլիան նյա մզմմուտ խոէիտ ղզ լոսղակտտխ ժղսմս «րբամզղդդահքիացմահուքնգւոո' լ չյրոսիկողայի մզմմատտ տզմկղսկ դ յոսմզղնոմոն ա լրոամզղծժղտոսչ ղմա «ջոինաստկ մսիոմզկտտխ-ղվմաղտկոտ -աւի խոմզկղտ րտկ ոտ -ողիմոնզե վռզ ղկմկղտ ղակաղոմախվտ վ լոսղամսանրտեղտ ղղիր ղ ղակալսմտմ դակոժանաժ«ղոկամոփսովլվի) մզղմոփի (մտ 1ա -տնոն ղզ իոհջմտն ղակոտոզի րաավնողնղդսկ կվտոտմի լյրողտր վմզղմտփանտնվճնոլլ -մոտնցզեվչմտղճա «նվզնսիը կվտոտյո նտ ռոխհսրճղտժոմանվմղտմղծ տկստ լրոաիղամաղկզիվ ողոզղվ «լոսժջոինաստկ ղակացմսնեուցնցտո ղղ ժղսմս նվմզտմզծ 'մմզտմզք ոաէր ջոիմնտնզտ ղլ մրոհլք րոոմտկանոամ Հղվ նվոմղ: նասծկոմզե «ողմուղվ :նսաշկումզե ց ղմս ճվճ Հաղատկանմաճուչ վիովովմոմզվչ վմզտմղք ք «դամն զի 'ճվղամ ղտ :ճվղաքկքիամսիտոտն ջախովոկ մղաիայ վմս «իսճոձվի վլղնսր ղակատողզիմոնգնղակադոս վչմոով վչմտովչո լ րաինոմվ դովճոցգնղսկ ղակատտողիմտեցն -ոովո «Հո ղտաքքիանուս 1ոքիջ՝ ջոախոհաջոտմո յլոսմղզղղանքիացմանոցնցտո նմամկմղճնատոխուճմծ չմժզեզվտ դ մնմոր (2 "«մղաայքիոսդմ ղվջդո (2 ողա ղոէքիսկ ղվջղո (9 "մմ ոի տճվր դոկտղմ նատոփոյոծմծ -նմոր մղաքիամզմտմոչ վջղոտ (թ /մմզղղտո դակաոյավնսռվմզղդանը Հանզնհտոափղ ղորփք ՛անմոր (բ «տղ» «անմոր ձվմա ղրանկանման «ոտ «անմոր (շ 'տզչ մվ ղժղվ ղղահքիանցնետոխի ղվժմզդ:անմոր մ. ղակատոզիմանցե մզտմզն մոք ղաիսցջմսեոջնզտո Կրոաժցախնասոկվ դղալիասնցնետոսփմղ տզա վջղտ ք տոսան վր 1 րրսջնդտո ղմս զր մայսմ նոտ -ոտմտ ճվմղմմուո ը դմաղոժամաք ղտողզիմո վչմաոլ վժջտիմն վմզդրգյմամո ղրան չտզչ

-ոմջմոմ

դղոկաքովսովյվի

դոքջիանզկ

ռքաիոակ

ղդղմավյիաուսով

զռատոզիմո դրսանատմտ վմս մժմղեզվտ օմղահչիողմ նմամկմյ» -ղո ջոիջնզտո ճվրնսկ սանմոր ՛մմոխոճվր դոկողմ "Մղսաքոաղց դղալլիսկոմ ւմղաքքիակնմոր մղակքիստզո դղաքքիսնկոուակ/մմէոի դենտ Մեմտկտոտն մղչալքսկատմտոտչ ղաոկակաոմտոաոչ ա

-տոտչ

«մնմաիսնսք

տմղ «մժրոկ

-ոմզն

դմյոսո

-ոձվր

ա

սո

չա

չմղաքքիամսիողմ «օմմզդկորվն» ղորմոտոկ ղմզղկատոխ

ղմզղղաքիակղան մմզղրոատեջ սա

ա

-Մղ մմղղժղարնահե ս ղմզժտր «Մմզժմկ ղմղղրոսկոտ ՛ղովնիատոդվ մղ "Մղաքցջիսնկատվեոքիղղ ղղոաէքլիանկոատվե վջղտ "մազր սիտռ -ըտ մզմզ վմզմմտտ 1վնաճակնոմ նքտ վղա դաքիսմո, :մղաքիայ փ ղ մովո -ովերողնեղսկ ղակատոզիմանգն վոտ ղակորտոխ վժջոի -Բաստկ ղդակլիացմսետցջնեցտո ղակատտողիմանդն ղզ լրիսնամսմմզմմոտ ղակաղրվչ վչմտոխտ նսիաճատմո ծհվրնսկվտոզիմը չտզչ վեմոկարբ ա չոչ վմզղմզկտտիխկվտոտյո նազդա ղաքիակաղածղ1ոստխողզնղոկ էոուրվ նսղնոմղաչնղմ ղզ ջոխրսջ ժղսմա /իսնոճվի վեմոկորտ»չ վմզդ ղովնխոզնղսկղոկատողիմոնգը -մտփոանոնղո լ րրաիտիտջոտմատ չմմց ղժղոահն մո. ղակորտոխ ոզս ղալիսնցնետոափ ղտալրսմտմտմաղ վլիանղաիտ 9 յոսանճոտմո ովմսեհզտտկ դակատվեանըն վողնսմո ղակոատոզի ղաոկատվեոն -մոնզե ոզմոմս` «մղահլիսնեւլ, չմմզդղահքիակտատչաղջղոստ վո -զե-ղվիոժնաքոչմոովինո ղակտոսոդոմովխոանանչ-դոկատողիմոնգն նղղմվ ճղր ղոլիաննոլ, -զճամո դակատոզիմունընղզ լյրամզմատնան չրսովտ վկտձամս դոմքիստմուրն, ղակատողիմանցե լ լրոսմաղոմն դզմվ ղմո լաղանզ վր ղղահքիանեւս դոքիանսացոտի մսիոմզկտտո զ նախիր ջաոնատիվտկզլմօ յս

յո

`

:

սս

ը մոմ ղոկտտոզիմունգ

սդոմոխվտ

վլովճոզեղսկ դակտտողզիստեզԵ

յԱ վշդտ 7 րատիաոտմո ղտ մս 3 դլ դղաէչիսշ դամ մղ վցստովեոռ «Մղոալքիսկտոչողջղաստ մաիտորն 6ղաիքիաննաղակատոզիմունգը րզն ղոքքիսողտ Քոիջոմցի վժղողտիան ողոտմսիուոն 1 լոսղոլղմ ղմոժմոխ յոամզժ Հողն ղորղ չաժմզղ վոսղովչ ջաիկատձրղվմզղվմուտ ճարղմոող վժղար մուկ -մզմոտմզի մրորտտկղ ղահքրանոս ոլիտ ղղ լոսիղտե կաողաորտք ղվոռր վրեվն -մզ մմղղղոմտողտ տետտզչ "(ջոմճմզի մրոիքրոնճնսմրտ դվկողվզը "ե ՝ի «ողխոԼու)տմի վմզղդաը -վոտկ րոատանկվ ղղմատոոռ| Հաննա մասմ 3 րրաիբոմոտ մջզիողոմ մոսոնոտզշ չրցն վմզղղան ղատժմս «վմզղ վմղղտողֆվղոր սա վմղղղդանքիսովտ -վոլ դաղ ոզուղվ տմղ ղաժղիո 1ա լյրանր ղզ մտժքոխ ոլո Հվճանալոկմղզղ մուտտճոստ -ո» մմզղեմակաոստկտւչովղվճմզի չամի ղատրվչվլիսղ ղակունսքոտր ցտջեղտո վրեվնվոովկ մյ լյոսղտեմոն մղաքքիաղտկամեցաիձամաղրնակ Դյողվմը լրսղատոտուվ, րեվողորոս վոզն րանմասոժ ղվճոստ -ն լը չրոաժմզնղմվճսմիոն ճորղմովող յ լրսիճողակաոմվղզմաղակողբմահ մկ ղզմ մսիոմզկտախ վոզն |) օաոիճամաղրնսկ -ողոնզ մսղ դաոհքլրանսցոտտր .

Այսպիսով, ուղղությունը որպեսգեղարվեստական պրոցեսի կա-.

, տեգորիա, ծնվում է այն կոնկրետ գում, որոնք դասավորվում են միննույն

ստեղծագործությունների ճամակար--.

մոդե տիպաբանական ՛ ոբոշվումէ աշխարբի գեղաբվեստական կոնցեպցիայի տիպով վեստորենիմաստավորված աշխարձիվիճակով,

ղությունների աշխարծ ճերքափոխումը Բարձի ցիայիփոփոխման պրոցեսն է, րը դրսնորվում լ

ինկ ործ" քյան դարաշրջան

Տ»11

Սյու,

ւ

Մուրաքանչյուր

ո

ն

"

ար--

կոնռեւպյցեպ

է

դեղարվեստակածֆ-

կառուցվածքի տիպաբանության փոփոխմանմիյոառաջ

է քաշում

գերիշխող խող

զե,

գտավ Դանթեիմու, որի տիեզերքըդնում է շարունակությունը իր ղարվեստականկոնցեպցիայի կենտրոնում,

«Աստվածային կատակեր-

դությունը»տալիս է ւիեղերբիկառուցվածքը ն նրանում տեղ է Հաւոկացնումմարդուե Ճասարակության ճամար (դոմինանտ՝ յոթերո"7

շերտ),

,

Վերաժնությունը տիեզերքի կենտրոնում դնում է ինքնադիտակցողանձին (դումինանող՝ առաջին շերտ): կենտրոնում դնում Է պլեւռությունը կլասիցիզմը ն մարդուն ենթաար-

նրան (դոմինանտ՝ երրորդշերտի տարըը՝ պետությունը), Բոր ոմանտիղմըգեղարվեստական. կոնցեպցիայիկենտրոնում

անձի աշխարճը(դոմինանտ՝առաջին շերտի

դնում-

տարըը՝ սոցիալական ի

տակցությունը ) Ռե լիզմը ստեղծագործության դնումԼՈ» է կենտրոնում '

ժողովրդին, անձին ու Հասա րակությանը (դոմինանտ՝առա հրրորդ շերտի տարրերը՝ ժողովուրդ,

Դի-

մարդուն ջին շերտն

Սոցիալիստական ռնալիզմում պատմության շն

անձը «կաթիլովձուլվում է վորված ն ժողովրդի Հետ

ո ՛

միասին այն կերտող

7"

« ովրամա-

Թրգուտի՝ երուՀերա), (դոմինանտ մ

ն «Ծ

պրոբլեմատիկայի կենտրոնն է արարը Այսպես պատմականորձն փոփոխվել լ էն դեղարվես-դարաշրջանի ւուսկանոոձատար ուղղությունները,իսկ դրա Հետ- Ժիասին փուիԻվել է ստեղժադգորժությունների տիպաբանական կառուցված "Իբացում ամփովվաժ աշխարչի գեղարվեստական կոնցողվցիան:ո

ա

:

թ է տալիս առավել

ճը-

ժամանակակից զրական պրոցեսի ամորի լրիվ չի «ամընկնում դարաշրջանի ճիմնական բողջ տենդենցից ավելի ճարուստ, նըլինելով իր առաջատար ուղղությանը՝ րանում շատ բան կա չկայունացաժծ, իսկ ուղղությունը որպես ղարգացման օրինաչավություն վերցնում է միայն այն, ինչը կայունացել է վուն ընդգրկել պատմական

ու

բարդությունը,

արդեն:

ԴԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆԴԱՐԱՇՐՋԱՆՆԵՐ

ԱՆՑՅԱԼԻ

ՈՒ

ԱՐՎԵՍՏՈՒՄ

ՈՒՂՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

|

Անցյալում ուղղությունը, որպես կանոն, ճամընկնում էր գեղարդարաշրջանին,Այդ ճամբնկնումը վերանում միայն 114 դ. : 4երջերից գեղարվեստական պրոցեսի ինատենսիվուցյան ն նրանում գաղափարագեղադիտականպայքարի լարվաժության պատճառով: Փորձենք ճամառոտակի բնութադրել անցյալի արվեստի այն կարնորադույն ուղղությունները, որոնք առավելապես ճամբնկնում հն դեղարվեստական Վարդացման դարաշրջաններիճետ Գիտությանմեջ այդ պրոբլեմատի-

վեստական

ուսաբանման գործում դեռնս տեսակետչ չի մշակմիասնական շակ դորժում դեռես կայի լուսաբ իաս պնդում են, ռր ոնալիղմը ծնվել է Վերածնության վա, Այսպես, ոմանք դարաշրջանում, ուրիշներն ապացուցում են, որ այն ՃԱ դ. ղավակն է, երրորդները գտնում են, թե ռհալիզմը Հավիտենականէ ն որ ամեն մի ն արվեստ է Է ծ է: Վերջին վփսկական ոհալիստական տեսակետի կողմնակից-՝ ները վկայակոչում են այն, որ դեռես անտիկ արվեստը ոնալիստական էր, Մակայն, նախ՝ դա Հատուկ տեսակի ոձալիղմ էի (դիցաբանական տենալիզմ)ն, երկրորդ արվեստի պատմության մեջ ինքնուրույն նշանակություն են ունեցել ն աշխարճի իրենց յուրաճատուկ կոնցեպցիաներն են առաջ քաշել կլասիցիզմը, սենտիմենտալիզմը, ոոմանտիզմը ւն գեղարվեստականայլ ուղղություններ, հճարկե, է՛ կլասիցիզմը, ե՛ ես

ու:

Հասարակություն), կաթե Հեղեղում մասսայիՀետ, ատմությամբ թան

Հազոթյան պաճպանմամբ էության անդր ճիշտ թույլ ւղգության ւա ըմբոնումը

ուղղու-

ուղղու

Միջնադարյան արվեստը, առաջին պլան մղելով աստծուն, որպես , զորակչոող պրոբլեմատիկա,պատրանքայինձեով իմաստավորումէր. ը Տիեզերքը մարդուՃեւո նրա ճարաբերության մեջ, Այդ ւոենդենցն ի

է

փոխազդեցությունոբպես գեղաբվեստական պբոցես գեղաովեստական նեբի (տարբերմակաբդակների,տեսակներիու տիպերի)զարբգացած մտածողության համակարգէ, որն առաջադիմումէ գեղաոբվեստական տիպի բարձրացմանկողմը՝ ուղղություններիպատմականճեբթափոխ"ման ճանապարբով, անանցնշաավելի վաղ ստեղծված առբժեքնեբի

լոր ուլ Գեղարվեստական գեղարվեստաւան կ

եղժ

մի բերելով արդյունքները, կարելի է ձնակերոլել արվեստի կեության որպես պրոցեսի միասնական օրինաչափությունը, արվեստը ի

Լ

291.

տ

իրենը մեջ կրում են դեղարվեստականնեշմարտուսննտիմենտալիղմն քյան իրենց տիալը: անօրինաչափ է ալդ ճիման վրա Սակայն

անմիջական պրոցեսը բարմանկականորեն մտորենոհալիստական, վերադառնումէ դեպի մտաՀարստանալով կանալով դեղադիտորեն ժողության ռհալիստականեղանակը:

խոսել

տվյալ ուղղություններում ռեւսլիղզմի

ու

տարրերի մասին նման մուեցումը ոչ պատմական կլիներ ն Հաշվի չէր առնի այն, որ բուն ոնալիզմը լուրաճատուկ, միայն որոշակիդարաշրջաններին ճատուկդեղարվեստական ճշմարտության տիղ է: Գեղարվեստական ճշմարտության բազմազան բոլոր տիպերի ռւլատմականորեն Հեւ նույնացումը ռեալիզժի վերջին Հաշվով տանում է դեպի «անավ ոհալիղմիո սխալ կոնցեալցիան, Անտիկմիտքն աշխարձը բացատրում էր դիցաբանորեն, Դա աշխարճի վերաբերյալ միաժամանակ ոնալիստական ու

ինքն Վերածնության դարաշրջանըձդտում է աշխարճը բացատրել ոչ մի այնկողմնային կարիք չի զդում Աշխարչճը իրենով: ո՛չ աստժով, ոչ կանա բացատրվում է ո՞չ չար Հակատագդրով, քյան. Այստեղ գերբնական ուժերը կամ չար սատանաներով:

բացատրու-

խիարդությամբ

է Աշխարձը դործ չունեն, աշխարճիվիճակի պատճառր Հենց իր մեչ այնպես, ինչպիսին նա կա, ամեն ինչ բացատրել նրա ներտալ ցույց

է Սերվանտեսի,

ջին սնփական մատերիական բնույթով՝ այսպիսին տան Ռաբլեի, Շեքսպիրի ոնալիղմի նշանաբանը: ն անչատ մարդուն բացեց ռնալիզմը դարաշրջանի վերածնության Նրա Հերոսը տիտագեղեցկությունը: Հաստատեց նրա ճղորությունն է նական, իր դրսնորումներումազատ անձն Աշխարչի նոր կոնցեպցիան Վերածնության արվեստագետներից պաճանջումէր Հեռանկարի, ժարդկային մարմնի անատոմիայի նրա դգեղարվեսՀասակային, սեռական ն դինամիկական որոշակիության դեննրդաշնակության կոմպոզիցիայի տական լուրացման,

պատրանքա-չ

ֆանտաստիկական ճայացքէր, որն իր մեջ պարունակում էր տարհրային դիալեկտիկա: Անտիկ աշխարճի դիցաբանական ոհալիզմիՀամար բնորոշ են մարդու Հերոսական կոնցեպցիան,անճատի Հասարակության միասնությանճաստատումը, անճատի ներքին աշխարչճիներդաշնակությունը (էսքիլես, Սոֆոկլես, ծվրիպիդես),Հին Հունական արվեստն օրգանապես միացնում էր փիլիսուբայական,կրոնական, գիտական, բարոյական գաղափարները,ԱնտիկՀերոսն ակտիվ է, դորժուննա ամենից լա: Քիչ է նման տառապյալ անձին, որի վրա գերիշխում է պատմության կամ ճակատագրի Թել նա կամայականությունը, ենթարկե ճաճախ վաժէ անճրաժեչտությանը նույնիսկ ի վիճակի չէ Հաղթաճարել իր կորժանումը,բայց նա պայքարում է, ն միայն նրա աղատ դործողության միջոցով Լ դրսնորվում անձճրաժեշտությունը: Միջնադարյան արվեստըխլել իր Ճերուիը դործողության կամքր ն նրան վերավստաճեցաստծուն: Մարդը կրավորականէակ է, ամեն ինչ տրված է վերուստ, աշխարճը բացատրվում է աստծով. այսպիսիք են միջնադարյանարվեստի կոնցեպտուալ սկղբունջները,Այն լի : այլաբանություններով սիմվոլներով (օրինակ, դույնի ռիժվոլիկան բյու-

ու

ու

որոնման,

Համար գունային արտաճայտման վերաբերմունքի պատկերելին ապի

պրակտիկայի մշակում: ասպեկտներիօգտագործման տեսության Վերածնության դարաշրջանի ոնալիզմը անձին ազատագրեցմիջնակնոջ մարմնի, դրավչության դարյան ասկետիզմից: Մերկ բնօրինակի՝ հ ուժեղ փաստարկ էր ասկետիզմի դեմ մղվող տեսանելի պատկերումը Սակայն ճենց այդպիսի ազատադրմանմեջ, որն խրակապայքարում: ու

նացնում էր շարա ինլ ուղում էսռ սկզբունբը, ամփոփված էր Վերածընրեդի ոնալիզմի ոչ միայն ուժը, այլն թողությունը, որովչետե լայն ասպարեզ էր բացվում անձի ուզածդ պոտենցիալինչպես բարի, այնՅագոն որոդայթ պես էլ լար Հակումների Համար ինչո՞ւ է շեքուղիրյան են վրպատճառներ տարբեր Հետազոտողները Հ2յուսում 0թելլոլի դեմ, նախանձ, կարիերայի ձգտում, խանդ, աիստանալու կայակոլում. դեպի սնամորթը ն այլն: Սակայն տեն,ռասայական ատելություն են պատճառներ վկայակոչվումճենը նրա Ճամարյ որ այդքան չատ Շեթսպիրը չի նշել ոչ մեկը, Սադոն չարիք է դործում առանք պատճաՀ

ու

զանդականգեղանկարչության մեջ, քանդակադործական ֆիգուրների այլաբանականություն,Փարիզիաստվածամոր տաճարում):Միջնա-

`

դարյան արվեստն այնքան է ճաղգեցված որ սիմվոլիկայով, արդարացի կլիներ այլն անվանել

այլաբանասիմվռլիստական: Միջնադարյան սիմ-

վոլիզմի ներսում զարդանում Լին դեղարվեստական էրկուուղղություններ՝կրոնականի աշխարճիկ արվեստըո

Վեբածնության դաբաշոջանի ռհալիզմում տեղի է

ունենում

վերա

դարձ դեպի անտիկ արվեստի կարնորադույնգծերը նոր, բարձր Հիմքի Դա

վրա:

դիալեկտիկական վերադարձ է՝ Հարսռացածմարդկության հոր փորձով: Աշխարչիընկալման միագաղափարագեղարվեստական

`

եվ դա զարա ինչ ուզում ես» սկզբունքը: ոի, իր ձնով իրականացնելով ըմբոնումը: շեքսպիրյան ճղնա ժամի էր Վերածնության դարաշրջանի եթե իդեալներիճգնաժամից: ծնվել է Վերածնության բԲաբոկկոն սոսկ Հումանիստների մուս կլանքի արժեքականությանմեջ կասկածելը

Ճրա արգասավորությանն կարհորությանը ճավատացած լինելու մոմենտներից մեկն է, ապա բարոկկոյի ճամար այդ արվեստագետների կասկածը վերաճում է Հավատո Հանդգանակի,մարդկային գոյության ունայնության կոնցեպցիայի: ԲարոկկոյիւպոնտներիՀերոսները Հուղավառ նաճատակներեն, որոնք կորցրել են կյանքի իմաստի ու արու

ժամանակ կլասիցիզմըդիդակտիկէ, խրասլարզությունը։Միննույն միագույն են, նրանց Հատուկ րա ն Հուղական ձավալայնությունը, պլաստիկությունը, է կառուցվում էն լեզՍտեղժադործությունները ոճրս իր մեջ չի ներծծում ժողովրդական վական մեկ շերտով՝«բարձր գաղափարախոսքի լեզվական ամբողչ Հարստությունը կլասիցիզմի

դեղագիտորնն տական, կերպարները ինտելեկտուալ

ազմավողմանիությունըը

դեղարվեստական Քարոկկոյական Աարաաի խոավարն Ա ԿԱ

ՋԲ

ֆրանսիական աբսոլլուտիղմը

դ:

(անճամլին, Քագավոիր միջն փյան

էր ժողովրդակա թերագնաճատվում կոնցեպցիայում դեղադիտական որպես էր գնաՀատվում ականավո մասսաների դերը, պատմությունը

ռնդլամենտի ենթարկեց

նրաններփակելով կոշտ շրջանակներում: պետականության կարծես միչնորդդարձավբուրժուազիայի ազնվականու-

Այնպիսի պտուղ:

մի «բարձր ժանրում», ելած Հերոսի մուտքն արդելինչպիսին ողբերգություննէ, ժողովրդից կատակերդուված էր: չասարակ մարդկանց տեղ էր տրվում միայն անձերի դորժողությունների

ու

Հճավասարակչռեց նրանցՀակամարտությունը: Աբսոլլուտակ այդ ազգային միավորման մեջ Համաձայնեցվեց վաճանի տրզմի ն

կոնցեպցիանկլասիցիլմում երաովեստական քլունում Աջխարձի իր ժամանակի պրոբլեմ-՝ էր

անչամաձայնելին,միավորվեցանմիանալին ն Հանուն Հասարակա) ԱՆՆ Այդ կոնֆլիկտիգիտակցումը ն դրա լուծման պատմական անչնարինություն արտացոլվեցին կլասիցիզմիարվեստում (Պ. կոռնել, ժ. Ռասին, ժ. Մոլիեր), Հատկապեսայն պատճառով, որ կոռնելի

արտապատմական. ցիոնալիմտական

ազգատականը,

«Միդում» ամեն ինչ ներծծված է անձի անչատական

կան

ու

ու

ները լուծվում էին անտիկ, Հռոմեական, կամ այնքան վերացականնլուԹի վրա, որ տեղը կամ դարաշրջանըէական նշանակություն չունեինմ 7 կլասիցիստներիռացիոնալիզմի շարունակողն ու ժառանգորդն էր

ճասարակա-

նախասկիղբների ողբերգական այդ երկպառակությամբ, պիեսն

այսպես

նում

լրիվ էր արտաձճայտում կլասիցիզժիչությունը. անչատական

վոր

պարտքի խիստ նորմաներին,նրա աղատությունը գազան աբերված ճասարակությանն նրա ինստիտուտներին: անձը է աստծուն:Վերածըքնքարկված թաերիարլ եատոմ հնթարկված իրեն: կլասիցիզմում ճերոսի ու

է

ա

կամայականության ` աղբյուրի: շաճերին, ղգացմունքներիչալիաԱ արամվամբ,պետական անձի երջանկության ն նույնիսկ կլանքի պարտքին, առաքինությանվերացական նորմաներինՀեչ գոճաբերումը տ.

ԲԱՆՆ

բարոլական

ու

է

կլասիցիզմի դեղագիտական փդնալը:

քաղաքացիական պաթոսը, մատու ությունը, ճավատըբանականությանուժին,

Վոլտերը, Դ. Դիդրոնիրենց ստեղծաբանական նախասկիզբըն մարդու դործության մեջ Հաստատում բնականությունը, նրանցճամար ճասարակականբոլոր կոլիզիաների գր,

Ա.

Լեսաժը, Պ. Թոմարչեն,

|

են

կիտելիքներովմարդչ բանականությամբ, պալմանավորված լուծումը է տալիս իրեն

լուսավորելով: /|Այդ

զդալ դարաշրջանում կանց կլանքը վերածում մարդուն որը աշխատանքիկապիտալիստական առաջ չի | արդեն ուսավորությունն է մասնավորի» «մասնակիի»: արվեստը ինչպես Վերածնության Քաշում այնպիսի «զոր տիտաններ, կրքերի «Հսկայական չոդու Հղորությունը, ծությունը փոխարինվումեն Հերոսի՝ բուրժուսկան առաքինությա կըու

Ն

.

են

դեղագիտական

Հովանու աբսոլլուտիզմի միավորումն

,

Ժոայպիսին

արվեստը զարգանում է Հասարակական պայքարի սրան իրաժամանակա-չ նրբ բուրժուաղիայի ն ւաղզնվականության

շրջանակներում Հա քաղաքականության Լեսին9. Սվիֆթը, Հ. ազատությ Ֆիլդինդը, Դեֆոն, տատողքաղացացինուԴ.

թոն

է

Այդ դարաշրչա-. լուսավորչական ռեալիզմը:)

դառնում է

Է

գործողությունները ճիմնվում են թագավորինմարմնավորող Հասարակականանճրաժեշտության դիտակցման մեջ սաճկաւՒբի մանափակված բացարձակ միապետը Հերոսի ճակատագրում վերածվում ազատ

դ.

Հարձակումով։ |Աերածնության ենթարկված

ղու

ու

ւ

վերջի--ՃԵԼԱ

արիստակ փոխարինվեց ամրապնդված բուրժուաղիա տնտեսապես վրա տոկրատիայի դիրքերի ինքնակամ անչատապաշտի ն կլասիչյի Հպատակի փոխարեն արվեստիՀերոսը ցիզմի ոհգլամի

ու

Անձն

դ.

դրուքյան մեջ,

ղդացմունքի Հասարակական պարտքիկոնֆլիկտը: կլասիցիզմիՀերուն աղատ չէ իր դործողություններույէ, այլ ենքարկված է ճասարաեն

ռա-

թ

դնաճատականների ու Հատակությունն

բաժանումը,

ճամամարդկային

չիկա

ձեռներեցությամբ: րովի, ճարպկությամբ, Հնարամտությամբ,

Արվեստըդեմոկրատանում է

դիմում է կենսական նյութին

ն

ռլարի կառուցվածքում մի դեպքում դերակշոում է ռացիոնալ, մյուսում՝

Հա-

սարակության ամենատարբեր շերտերից, ներաոլալ ռտորին խավերը: Լարված կերպով է Հետաղուվում

նախասկիզբը: ճուզական առաջացել , Ռոմանտիզմն

էր բուրժուական ճեղափոխությունների հախափոթորկային ն ետփվփոթորկային Այն աղատուճիման վրա ճաթյան, Հավասարության ն եղբայրության սկզբունքների սարակության խելացի վերափոխման շնարավորությունների,. ՃատարւոՌոմանտիզմն կական Հույսերի Հիասթափությունների արդյունք էր։| առաջ քաշեց լարի ն նրա դեմ պայքարի ճավերժության անմաճության կոնցեպցիան. չարին դիմադրելը թեն նրան թույլ չի տալիս դառնալու աշխարճի բացարձակ տիրակալը, բայց չի կարող արմատապեսփոխել այս աշխարը, չի կարող վերջնականապեսվերացնել ռոմանտիղմում ռ"լոնհղիայով ամակված Սուբյեկտիվիստական սկզբունքը դարձավ | ընդճանրացման իդեալականացումը: առավելապես ճերոսի սեփական Հճողնոր աշխրսարչն " բնավորությունը կրում է իր մեջ աշխարճի ամբողջ է, Հերոսի աշխարճն Հէ: որ վիշտը նրա անկատարելության պատճառով: Փատատճական 2. Հայնեն եր «Ալմանղոր» ողբերգության մասին դրել է. «ես նրա մեջ ներդրի իմ սեփական «եսը» իմ պարադոքսների,իմ իմաստունության, իմ սիրո, իմ ատելության ն իմ ամբողջ խելագարության ճետ միասին» Սակայն, բացաճայտելով Հերոսի «ողու վիճակը (օճամաշխարճային վիշտը»), ռոմանտիզմը (Ֆ. Շիլլեր, Հ. Հայնե, Ֆ. Բայրոն, Գ. Շելլի, Ֆ. Ռ. Շատոբրիան,Մ. Ցու. Լերմոնտով)արտաճայտեցաշխարճի վիճակիկարնոր կողմերը: ողջ ուշադրությունը կենտրոնացրեց բնավորության 1Ռռմանտիզմը վրա, վերացարկվելով մարդու կյանանչատական յուրատեսակության Քի իրական ճանդամանքներից:Ւ Ռոմանտիկական «ճերոսը դառնում է սովորական, առօրեական կյանքիցպոկված ն դրված այն արտակարգ որոնցում բացաճայտվում է նրա ճողու ճղորություճանգամանքներում, անձ է, ն դա է նրա ճասարակական արժեքի աղբյունը:նա անկրկնելի ե աշխարճը նրա անկատարելության ըը: Դա Հպարտ միայնակության ' չընդունող Ճերոսն է: պատճառով "Եթե ռոմանտիզմը կյանքի նոր, բուրժուական կարգի անկատարելության նախազդացումը, կանխազգացումն էր, ապա քննադատական ռհալիզմը երնան ճանեց նրա Հակամարդկայնությունը: «Ռոմանտիզմի կարգերի առթիվ. կոնցեպցիայում դեռես պատրանքներ կային այդ

մարդկանց ճասարակական կյանքը:

առաջատար ժանրը դառնում Գրականության վերը:Արվեստագետների ուշադրության ոլորտը

է

սոցիալ-կենցաղային

լայնանում է: Դ. Դիդրոն այսպես է Հճոչակում այդ լայնացումը. ո... գնացեք գինետուն ն դուք կանանեք,թե ինչպես է երնում մոլեգնած մարդը: Ռրոնեցեքփողոցամին պատաճարներ, ուշադիր եղեք փողոցներում, այդիներում, ներում, տանը, ն դուք ձեզ ճամար ճիշտ պատկերացումներ կկաղմեք

ու

շուկա-

կենսականբոլոր

դործողություններում իսկական շարժման մասին»:

Լուսավորության ոնալիզմը տիպականացմանՀիմնական օբյեկտ դարձնում է բնավորությունների ռոցիալական էությունը, ի տարբերուԹել

չարիքը:

քննադատական ռեալիզմի, տիպական բնավորություններն ալաեն փորձարարական, ոչ թե տիպական այլ Հանգամանքններում: կուսավորության ռեալիղմն ուղղված էր ընդդեմ Ֆեոդալիզմի աբաոլյուտիզմի, բայց արիստոկրատիայի, նրա քննադատական սաթոթյուն

Ռոմանտիզմի

տեղ դրվում

բրի |

ձեռք չէր

տ

տալիսբուրժուազիային:

իմենտալիզմը ճակառացիոնալիստական է, ուղղություն

որն "

եր գեղարվեստական կոնցեպցիայում քնքշորեն իդեալականացնում է դրական ճերոսների Հատակ սաճման առաքինությունը, դժելով կլանն քում բարու չարի, դրականի ու բացասականի լիզմը (ժ. ժ. Ռուսո, Ժ. բ. Գրյող, ն. Մ. է իրակարամղին) կանությանը,բայց ի տարբերությունռեալիզմի այն աշխարճի մեկնաբանության մեջ ավելորդ կերպով միամիտ ու իդիլլիկ է: կենսական

միջն, Սենոիմենտա-

ազդված

պրոցեսների ամբողջբարդությունը բացատրվում է առավելապես Ճոգնոր պատճառներով: Սերատիմենտալիստական արվեստը Հուղականոչ

ոնալիզմի ն սենտիմենտալիզմի 1ուսավորության տարբերությունները բացաճայլտորեն երնում են ժ. Շարդենիե Ժ. բ. Գրյողիգեղանըկարչական ձեերը '

ճամեմատելիս: Շարդենիռեալիզմը

զղաստորեն

է Նրա նատյուրմորտներն ռացիոնալիստական արտացոլում ժուական կապվածություն իրերի աշխարձին, ամենօրյա

պարզ,

զդայուն

լավորակ պատրաստված է.

բուր-

գործածության

ճարմար առարկաներին: Գրլյողն է մարդկային առաքինու(«Անդամալույծը» նկարը ն ալլն), Գեղարվեստական կերնա

Թյունն երով ,

են

քնքշանում

տոտքօ1. Շօճք. օգ.

10-ող

ու

7.

ն

ճիանում

ԻԼ,

թրադրությամբ:|

3.

6,

Շ.

216.

:

ւ

բշրաճ Է,

Շօճք.

ՇՕՎ,

10-Ր:

.

ՈՂ., 1959,

Պ.

9,

6.

269.

ՌափալելՍանտի Տիրամայրըբավկաթոռում

էլ. Ժրեկո Տիրամոր գլուխը

Ռեմլրանդու

Սուրբ Մատթեսսը

Ֆ.

Գոյա

Սախաները պատշգամբում Կ. Մոնե

Նախաճաշ բնության գրկում

Դ. Վելասկես Ոտքայսդուստրը Մարգարիտի

դիմանկարը

Պ, Գոգեն

Տահիտյան հռվվերգություններ

մ. Մատիգս

Նատյուրմորտ

0.

Ռեասար

Դերասանուհի Ժաննա Սամարիի

դիմանկարը

Բոււլտիչելի

Ս.

Վեներայի ծնունդը

Ս.

Ա. Բենուտ

Պուշկինի «Պղնձե հեծյալ» պոեմի նկարավարդումը

Ա. Ս.

Դայի

Հիշողության քմահաճությունները ւռ

Ի.

Լերտան Երեկո

Մ.

Վրուբել Դնը

Հ. Գրաբար Մարտլան ձյուն

Վ... Մ. Ն.

Վ

Երմոլովսա

ոմանկա

«յե

տաշ,

Անշե» Ւ" `

ԳԱԿԱՆ

Ռիլով

Դ

Կադյուչտ

անաոձակութնոն մեջ

/

(17

Ն.

Փիրոսմանիշչվիլի

Գեղջկուհին երեխաներիհետ գնում Է ջրի

թ.

Կո'ստողին

փեւորվարիՀո

Ր

՛ք

|

Սարյան Հայաստան

Մ

Պ, Կոնչալովսկի ԿոմպովիտորՍ. Ս. Պրոկոֆնի դիմանկարը

քննադատական ոռնալիզմը«խորտակված պատրանքների զգաստ արիդեալները, որոնք առավել չափով ուղղակիովնստն է: Գեղագիտական բնն էին իրացվում ոռմանտիզմի դրական ճերոսի մեջ, ռնալիղմուվ բարդ կերպով միջնորդված են արվեստագետի վերաբերմունքը պատկեչ բելիի նկատմամբ արտաճայտող կերպարների ամբողջ ճամակարգի միջոցով: Քննադատականռնալիվմում գեղագիտականիդեալը «աստատվում է բացասման միջոցով Դա դատ է մարդուազատությունը խլող ճասարակության գեմ: Արվեստիխնդիրը դառնում է իլոսկանության

վերարտադրությունըենրա դատավճիոր կայացնելը(ն.

ՔՆՆԱԴԱՏԱԿԱՆ

Գ.

Ջեռնիշնսկի):

ՌԵԱԼԻԶՄԸ,

բուռն կերՍկսած414 դարի 20-ական թվականներիցեվրոպայում պով զարգանում է քննադատականոնալիզմըլ: Այդ ուղղությունը ժեծ անուններ տվեց Ֆրանսիայում (0. Բալզակ, Ստենդալ), Անգլիայում (9. Դիկկենս),Ռուսաստանում (1. ն. Տոլստոյ, Ֆ. Մ. Դոստոնսկի,Ա. Պ. քննադատականոնալիզմի լինելության պրոՋեխով)։ Ռուսաստանում ցեսն ընքացավ արագացրած գեղարվեստականվարդացվան օրենքներով՝ կարճացած ու ճամատեղված ցիկլերով։ Միննույն արվեստազետի

ստեղժադորժական ճակատադրում անցում տեղի ունեցավ ռոմանտիղմից ռնալիղժին (օրինակ, Ա. Ս. Պուշկին, Մ. Ցու. Լերժոնտով, ն. Վ.

Գոգոլ):

կապիտալիզմըժարդկության պատմության մեչ առաջին անղամ

ճաստատեց տնտեսության ճամաշխարճային սիստեմ կ Ճճասարակաւ կան արտադրության ոլորտում ընդգրկեց իրականության ամենատարընդլայնվում է նան արվեստի բնր խավերը: Համապատասխանորեն առարկան. Պասարակական կարնորություն, գեղագիտականարժեք ձեռք բերեցին ն՛ մարդկային Հոգեբանության ամենանուրբ նյուանսչ-՝ ները (ճոգեբանական վերլուծություն), ե՛ ժարդկանց կենցաղը (կենցաե՛ ե՛ իրերի աշխարտճը ղաղրություն), բնությունը(պելրգաժ), (նատյուր` դլխավոր առարկան' մարղը, խոր փուրոխումորու):Գրականության հրնան գալով ճասարակական կապերը թյուններ կրեց: Բուրժուաղիայի ձնոք բնրեցին Համընդճանուր, իրոք ճամաշխարձճայինբնույթ: Եվ մարդու Հողնոր աշխարճումչմնաց ոչ մի անկլուն, որը Ճասարակականլայն կարնորություն չունենար նե ճետաքրքրություն չներկայլացներարվեստի Համար: Բուն իրականության դեղագիտական «ատկությունների այդ

'

`

բոլոր

փոփոխություններըկյանքի կոչեցին քննադատականոնալիզմում

աշխար»չիգեղարվեստական կոնցեպցիայի նոր տիլ: մարմնավորված երնույթները քննադատական ոնալիղմի արվեստում իրականության Հանդես եկան իրենց գեղագիտական ճատկություններիաժբողջ բարբաղզմակողմանիությամբու ճարստությամբ՝բարդացած ու դությամբ, ՀարստացածՊՃասարակականպրակտիկային չամապատասխան:

Քննադատականոռնալիղմումընդճանրացման սկզբունքը տրպակաե տիպականճանդաչ նասումնէ. մանրամասների ճշմարտացիությունը դործող տիպական բնավորություններիցուցադրումը դառմանքներում նում է ոհալիզմի սկզբունքը: Քննադատականոնալիվլմը բացաճայտեց «ասարակարդիճակամալդկայնությունը, որը ճասարակությունըվերածել է «խավարի թագավորության», մժարդկանց՝ «ատորացվածների ու անարդվածների», «խեղո մարդկանց», իսկ մարդու տառապանքներնու Հիասթքավիությունննրը՝ «սովորական պատմությանը: 411 դարի ռնալիվժի սուր բննադատական ուղղվածություն, առաջին պլան է ժղում նրգիծանքն կատա-չ կերգությունը, Աշխարճի «աստվածային կատակերդությունը»ձեռք է բենլում իր առօրեական գծերը ն դառնում «մարդկային կատակերգությունը: իր վկարգացմանայդ փուլում ռեալիզմը Հրաժարվումէ բնական մարդու լոսավորչլական կոնցեպցիայիցն անցնում է հրա էության սոցիալական բացատրությանը: Արվեստըտանջալից կերպով որոնում է մարդու ն մարդկությանդարզացման ուղիներ, պաշտպանում է մարդասիրականիղնեալները,Հաստատում է ժարդուն որպես բարձրադույն արժեք,Այն հոր շատ բան է մտցնում մարդկային կյանբի իմաստի, բնության ճետ նրա փոխկապակցության բարդության ճանաչման մեջ, Հաստատում անձի պատասխանատվությունը պատմությանառջեւ 44 ղ. արվեստըբախվեց բարդացոաժ իրականություն, ճասարակականղարդացման աղետաբերույյան աճման, սոցիալական «Ճակասությունների սիմոն, դրտատեխեիկական ճեղափոության ծավալումից ծնված կոնֆիկտներիու կոլիզիաների,ճամաշխարճայինպրոբլեմները (բաղաքական, տնյոհսական, բարոյական) ճետ, որոնք շոշափում են ամբողջ նան լսարանի նոր սպլաշաճերը, չարգկության ճամապատասխանաբար հանջներիՀետ, Քննադատական ռնալիվմը, շարունակելով մնալ արմետի առաջատարառաջադիմականուղղություններից մեկն Արհժուտպատասխանեցայդ պատանջներին՝ իր կոնցեպտուալ ջանքերը արոնացնելովոչչաղորդակցականությանյ օտարացման, կոնֆորմեկուսացման պրոբլեմների վրա. Ու. Ֆոլկների, մարդկանց ու

թ

7. իզմի,

ղորմաիտվր ղվլակնմաորղ լյոսրնցոժսցջ Մոտ (ղտխատտ ղվիոսվյ|մչ վոդ ղզդոգ Ժվմոկ դղնմ զը մո 1 մսիտվկմուչ նղոմղդ"մկտմաոր յանխդնաք| կվնմոր ջոիմոիտվը :մժվողդսոախոդվորստտ մղոաիքիողվի«մդոանքիաք ղմ նճղամղդ ձղզրվմա րոսրհտկ -տխտտաճղաո վեղփտոմաողղզնմտմորտչ ղ մոաքքիաւոծքոմըդտ դզ մատխոճմածջաողամ նվժսղջ մոմվ կվնմուր յոսոկո իսդղորտմչ տմղ չլոսջայ վիողովչ մրտիլիսկվաիխրվո մրոք Հաղատորվ մվ յ լրսդտն ջմակղոջ ճոզչ վմզդոսմղչ մվ վղա վ զի «պւավել մմս մազետատողիմտցջաիճուտ: ղաիքիուռտչջոտուաչ գմրտիլիողակ -ողեօղտ մվ :մվկմլ |դճվ մսխտովնեդաչ իսկարնտ նվժնանդառտսվքի Հմմ: մդաիլիսրետմ անհզմորետմ լ յրաամնտկմոչմմսովքզո իզ 11 ժել մո -ուաոիտւվինվմպղղաքքիսոտկաջ նվմղղղանքիիանմամ դվիոմկմը չճվկոմ վ նլզտ վր ա -սար վկտհզ դնան ղ տրսխակ ճողիամաորմոչջմղր ատղե ող մմղդասդտչ ղվիոնտու վնդտավոք|մառ մնմոր Է. դամմա աան մող մս-4ղվ չամտովվետ 1 րոակմի մղախոտ վող դակում վր ճղամղ լոսդուտ ղ դվմղղմատքլմոդմ 3 յոսդսոխո չրրոաղաջմակղվլյողջամմոարատտ -զեղվո նճվկակաղարութ ղզ լոսիտոտմտտո կվնմոր 'մկտմուտճու "դոր դվմս ճվմկմզ ոու դորկմանոքի րակ վմտովվի մորու Հդոլզմույյ նվկակադորոք /մժմտո վովքմչ դակահակոչ լ ջաիճասակ աջա իզ :մմզդրգվմամխմսամ 1զջոա7 2 նամակ մմո «մհսրմա: վժղոիկ» դիո ղղ փոոդսմս մոսմղչ տմդ պ մկ ղզ4 դաքքիսկղածմղնդակնմուր ողազն իսժվշմոկ -տողվնղչ իզ ղմճոտչ ղակատդամկ «մմզղժղարուս ղակահտվառվլվի վվղվոլբ մմղդժվիուռտաիտչ ոմօ պղվր կվնմոր ննոմ չդղ տղռիտամքն «մմղղատղվմոկան դոկոաժունուց: ջատիոտ1ղվ ղզրտ ողքմակ չնղակնմոր վոտ (ղվ վովու նիոմ «ճղր ղոք Հացմահուցնդտո է լրրսղամսմտոորվ վմղոմկ տղ :1 ջղտ ղակացմանուք «մոսմղզչ վրմվգ ամսովքղզոաողվկ /«մդաիցիակոաղծոն -նդւոո եհսչոիխաաով րզմ ոռխսչ ող նլտմ կաղձուն -մզդ վամոովնո ղ վջղդտ«ապղանրոաղնմոակ տմն ղ րզ նմոր չրդ լոսդոմս ող Ս մորտչ ց նմոմ -մզղղտ մչմառվծր դվդվովբ 'բ րոսրմվ: «ոզկ ո ճին» ող» '31 տոսմումուոիոչ ողո մտմոջնցտո յ ջոիմո| մմ վժիսջ չՔվժդուտոաղվեո նաղնողմ ՛նսկոռոմոո| Մդոաքքիսդիոկ Հ-ոջ 1ոսր դիտ դղոանքիանասցման «մժղոալկմճնոց» չմորուչ դղահքիոտրդտլ) լրստտտոտչ -նմորակոաչ ճվկակադորաք «Քվմղդժզքոտ յոմոդատո րսաւ ճվղաքքիաքկմկոժոնոժ կաողորտքմմո (վժղատաովնտ մողես: ճվտոնղզոչ լոսդնոք վ. քա մդաէցիոդլակնմուր Մոտսր ղիռ դդահքրսնացմաննաղնաոքընսակատտմոով Հովլաչ ղդաքքիաւորդա3 ոատուռոտչ աղվենկ կմղզր» :։դվոտր վմղր ժղումն -նսկ մպմմուտ վլրողմղ ղիողղվր ղղ յուսով իսխոմզկսոսրտջչոավը ո

սո

սա

'ա

սա

"ս

ա

սս

դյակառ փամզդճնոճվր դակատոզիմոնցն,զլ| իոքիսմդ դակտոդզկ զր ղզ մվնոկոչ մմզր1վ: նիդ չմո ն դողմզ կաղատորտքովը «վժդոքկմճնո»

վվդվոցծ :Փ վճամատվղ ասենկ կմզը» վանդվը ստզդաղ մռովքզասղ -վկ վնաղսխտաջ պաղ 1 նվակոաղդոծղդ վիատսք ««մոռծվյ դով» զ անող Հրոշ» դվլ ժվովուղվ «Ման դոաղմզ կադորաքաովի վ մղզդղաքիոցմահոց -նցտո վովողիո ղակուոողիմունըն մ) դվիոոժանյոմոխ փոնողվմը մկզր ճվմզդկամ -պմմոտ դակուռողիմանդի վմուսիտնոն զաքիիսիտտադտղվոտոոխ Հանմոր 2 ղժրվ, ղակոմամոմ ղորտեջ դղաիցիսմոնմուդակամավճաովմղդոսմ զէ ատմդ | դղաքլիստմործջ նիդ :օմորոչ մվ դժղվ վենկ ողումա» մղղ -վ| մմս նմոր կէ մորոչ վլրսեղվրզշ չղվմոռիոնան տղջ ճդակնմոր, մնեմոր «մորոտ Քղակնմտր մնմոր 3 մոսնեղոչմիլոսեղվրգշյոսմզիո -զի «մեղատնրոաճդտնան3 մորու մլ» Վ Օաղդղդոմղ Սողզղլ» չմրոհլ| Հաղնակնմոր իորեվղոյրոսչ: մջմոմ դվ ջտիխտքօժդղամսդվ. կվնմոր դիո ղմղղուսմդչ մաիտորն փս ՛մորտոջ վկտջմո տուսմտջ իաջմավփտո "դզկ իսցիսհղ լ դղակադամոդզկ փիրսհղվրկշ մժավր երր ազմակ փ նտչ դամդ նիմ Դզլդտխո լ վլպմոկ դսանմո ր» "դաքքիսոանառիոդ վր տկ ձր դահլիաջմոահտքնդւոո դվիոմոահումդաչ «միսց ղ ղվղամղը» Հյոսդաքքիացմանոցնղւոո դիղւսնդվրզշ փլոսնղվրզչ միվոսրաղմ ղոր -տոֆադե յանմար | դվովոոքա մարտա ղարմատակ վմնդո| ջոկդմ դվբ -տմ ղղմվ 1զդո մյ նոմոկ 4ղվ (մղցրո ղո 1 1զմո դժղվ ք մղոսիքիսն -կոսովե դիտ 1Իոռ մդւոէքիսնոճոչ զի ո 3 լոսդնոմաոնմո դոանմուր չմւոկզխոտդաոկոժանուժյոմզդատվիծաչ նդաաստ ւճվղոոք -կդաողտ դահքիստվետքիամամ 3 րոսիմն ոսհավնողնղակ դակոտողիմտն -ղե վվմզեոսիեժը տղզո մրդմմամո դոքքիսկամատոտտչ զ «անմոր դիոկոր չմրոստումուի դոիլիսջոխտոածդտ ճդումդԶ դյուն Քղակնմոր մոստո դոքքիսցմանոքնղոո վժղոոկվվմղոոսքեժը :1 ցր զաիլիոստի ողը -Հմյ մկղր տմի վնտոտ մաիոաղտվր զքզ Ղզղվ նամակվ կվղածմզ շղմս ումի վմկմղ մնմոր մոա 1 դիո դմոսիանուն մախուո|լն «վղետիոժմա կվմ :դաքլիամքումնցփաղդոջնդմրտչնղակնմոր դադա -Ժոֆ» տամղ ովլոն 3 ողնդյուաղ :չմհսրմոփ մախոոն վմղժմե մախմ վնսմե ղվովխոՒ ւՕրց տխ իչս ող դրզմտաս րմ ող Քվկաղուր իվփոկո սնմոր :դվջղտ քղ» դտաքլիսնաջմոն 9 լոստոտտոտչ ղղո դվմղզոոսքեժը "դ չմդաէլիսջոիամոթ ս

սա

սո

-աոտն դվիաժղամեկո դաիքիոկադղրանմոր նախիհամոժ ճվրնսկ վրեվ/ -ավճդգտովեկ) այդճամգի յհսիկմողացջ ղզ մղջմափ յոսմզդոանլիսջ -վոհտջնղզտովմզղտղետտողիմո տովտղա տ վժտուս յում ղ վվդվովւբ "բ

մվղովղստդը ր

վդարծմզյ

՛վ

վվմզեոսմեժլ

տղցո

«վիրսծղվրղշ 1

'ր

հրաժշտություն, ժամանակակից աշխարչի ալդ մարդասիրական խորապես խաղաղ պատկերը, որը Հանդուցալուծում է Ֆելլինիի ամենա լարված կինոդրաման, սիմվոլիկ է ու պատմական մեծ իմաստով լի: Մարդկանց անջատվածությանբոլոր ձների Հաղթաճարման միտքն է նան ամերիկացի կինոռեժիսոր Ս. Քրալմերի ստեղծաառաջատար գործության մեջ: «Գլուխները չխոնարճածները» («Միշղթայովշղթայվածները) պատմություն է այն մասին, թե ինչպես տաժանակրությունից երկու փախստական՝նեգր Քալլենը ն սպիտակամորթ Ժեկսոնը, փշրել իրենց ձեռքերը շղթայած երկաթե կապանքները» կարողացան ն

դղասայականնախապաշարումները, որոնք կաշկանդել էին նրանց Ճոդին, ն նրանց այղ ապամարդկայնացնող կապերի փոխարենձեոք բերեի իսկական մարղկային կապ՝ բարեկամություն, Հետապնդողները չէիջ շտապում, ճավատացածլինելով, որ դարերով դաստիարակված սպիտակամորթիու նեդրի փոխադարձատելությունն ինքն «իր գործը կտեսնի». փախստականներնիրար Հետ կկովեն ու առանց իշխանությունչ ների ավելորդ դլխացավանքներիկընկնեն նրանց ձեռքը: Սակայնըսկրզբում 4ճանգամանքների ազդեցության տակ, իսկ Ճետո միմյանց մեջ ավելի ու ավելի խոր բացաճայտելով իսկական մարդկային Հատկությունները, փախստականներըձեռք են բերում ինչ-որ ավելի մեծ բան, քան ֆիզիկական ազատությունը, նրանք ազատագրվում են Հոգեպես» Թառիառումներիդրամատիկական Հանկարծական փովփոխությոն. ներն ապացուցում են Ֆեկսոնին, որ իր սնամորք ընկերը քաջարի է ու ընդունակ իսկական ընկերության: Նեդրի աղնիվ Ճատկություններըներդործում են նրա ուղեկցի վրա, որը դաստիարակվածէր ռասայակաֆ անճանդուրժողականության ոգով. եվ երբ տպիտակամորըըՀնարավոչ րություն է ստանում փրկվելու նեգրին մատնելու գնով, նա գերադասում է դուրս բերել նրան դժբախտությունից: Ֆիլմի վերջում ալդ իրադրուԹյունը կրկնվում էյ բայց այժմ Քալլենը Հայտնվելով ազատության շեմին, ճրաժարվում է դրանից ն չի լբում Ֆեկսոնին։ Սիմվոլիկ է այդ դրվագի տեսողական պատկերը՝ նեգրն սպիտակամորթը վաղում են դեպի գնացքը, նեգրը թոչում է վագոնի ուռնատեղին,ձեռքը մեկնում է լխոսպիտակամորքին։Մի քանի ակեթարը ճանդիսատեսը տեսնում ու շոր պլանով սնամորթի սպիտակամորթիխաչված ձեռքերը: Բայց վիրավորվելուց Հետո թուլացած Ցեկսոնն ի վիճակի .չէ բարձրանալ եվ այն ժամանակ Քալլենըվայր է թռչում սլացող պլատնատեղին: է: Մուեֆորմից։ Փախստականների միակ Հույսը՝ գնացքը, Հեռանում ճում է Հետապնդողներիխումբը: Քալլենը Քեկսոնի գլովաը դնում է-իթ ու

ուո-

Յ02

Ժնկներին

ու

Հասած երդում: Փախստականներին

եւտապնդողները

նեգրին՝ գրկած սպիտակամորթին,որը Ճճազարմանքով Բանտից փախած սնի ն «ատով սեղմվում է իր սնամորթ բարեկամին: մի շղթայով կապված կերպարը սիմվոլիկ է: Բաղզապիտակամորթի բազմանշանակ է այդ սիմվոլի ընթերցումը. մեկի մապլանալին սպիտակամորթիփոխադարձ կրօնքր կախված է մյուսից, սնամորթի են

տեսնում

ու

ու

է փոխադարձ բերումով վերածվում ճանդամանքների աւոնհլությունը մի ժողովուրդ (սպիլինել կարող սաջակցության օգնության. աղատ չի նա ճնշում է մյուս ժողովրդին (սնամորթներին)տակամորթ),եթե ապիտակամորթներին սնամորթներին գերությունից Հարկավոր է ազատվել միասին, «Փլուսները լխոնարճածները»ֆիլմում Քրալմերը ճակասության պպատրանէ տալիս «սպիտակամորթ-սնամորթ» ցույց ն կոնֆլիկտների ռեալուսոցիալական առավել բարդ քայնությունը ու

ու

թյունը:

ֆիլմում Քրալմերը լուծում է «Նյուրնբերգյան դատավարությունը» պրոբլեմը: ՉաԿարդկության առջե անատի պատապխանատվության րագործություն կատարող մարդը պատասխանատուէ իր արարքների Համար անգամ այն ժամանակ, երբ ճրամանէ կատարում,անդամ այն Ժամանակ, երբ Հրամանը չկատարելը մած է սպառնում, Անձամբ պաԿասխանատու է կ՛ Հրաման տվողը, ե՛ կատարողը: Տարբերությունը չափի մեջ է: Բայց ֆաշիզմի ճետ Կիբալն ալդ պատասխանատվության ճանցաամեն մի, անդամ ժամանակավորգործարքը, ըստ Քրայմերի, վոր '

է:

:

են շվեղ Անչճատականորենինքնատիպ ն աղզդալնորենլուրակերպ Ի, Բերգմանիու իտալացի Մ. Անտոնիոնիի ֆիլմերը: Այդ կինոռեժիՍաեն: աորների գեղարվեստական ճամակարգերը խորապես տարբեր կայն անճատի նրանց գեղարվեստական կոնցեպցիայում ընդճանուր

ջատ

բան կաո

ֆիլմերում Հաստատվում է մարդու կողմից Բերգմանիբոլոր մշակույթի նվաճումների մոռացության կամ անվստաճությանկորժաճարարությունը, լինեն դրանք բարոյական կանխադրույթներ,թե ոգեարտիատական վարպետության գաղտնիքներ, կամ քաղքեշնլման ի,

ու

նիական առօրեականությանը Հակադրված գեղագիտական արժեքներ, որոնք ստեղծում են թափառաշրջիկկրկեսի դերասանները: Հե. ի. Քերգմանի «Ցոթերորդ կնիքը» ֆիլմումմեռնում են բոլոր

րոսները.ե՛

ուժեղ,

Անտոնիուս Բլոկը,

ասպետ քաջարի ռացիոնալիստորեն-պասսիվ զինակից կենսականորեն-ակտիվ խորամանկ, ու

է՛

ենսր, որի ճամար գործելըմիշ

տեսնելնոր ափը»՝խոշորպլանը» թույլ է տալիս իրադարձությունը լույսով, նրան ճաղորդում է այլ իմաստո Պարզվում է, որ հրլրոասարդ խորքը ն նրան կինն իր սիրեցյալին «Հրապուրում է դեպի զբոսայգու ետնում մարդու թաքնված ձեռքին ատրճանակը դնում անճայտ, թփերի ու սարսափեցնում է կրակոցի տակ: Այդ ճայտնադործությունը ցնցում նա վաղում է ղբոսայդգիու լուսնի Չնայածուշ ժամի, լուսանկարչին: լույսով, վիթխարի ծառի տակ, որտեղ սիրաճարները գրկել էին միմ-

ավելիկարնոր է, քոն մաածելը,կ՛

անմեղ աղջիկը, որին մեղադրում էին սատանայի ճետ կասի մեջ, է՛ ասպետի ճավատարիմ կինը։ Այդ կինոառակի Հայտնութենական վախճանում երկնքի նհախալուսաբացային ֆոնիվրա ծագում են Ճերուների ուրվապատկերները:Դա մատճվանպարն է. ատվերներըբոնել են իրար ձեռքից հ նրանց իր հտնից տանումէ անաչառ անողոք կին-ճյուրը՝ սն փարաջայով, ճյուսակը ձեռքին, Մաշր ձեռք չի տվել միայն ամենաանմիջականներին միամիտնեւ անպաշտպաններին, մանկականորեն րին, ամենաթույլերին՝ թափառաշրջիկ արտիստներին, ծոֆին, նրա կնոջը՝ կիայինե նրանց որդյակին։ Միայն արվեստն է անմաճ, մնաած ամեն ինչ անցողիկ է ն անողոք ժամանակն ավլում,քշում է երկրի եհրեսից։ Արվեստըմիացնում է սերունդներին, էստաֆետ է անցյալից դեպի ներկան, ներկայից դեպի ապագան: Այդպիսին է ֆիլմի գաղաու

անց, դանում է տղամարդու դիակը: Հեղինակը կարծես ասում է ճանդիսատեսներին՝լավ նայեցեք կյանքին: նայեցեք նրան խոշոր պլանով, ն առավել սարայն ձեր առջն կկանգնի բոլորովին այլ առավել բարդ քշնամարդկային խորքացածությամբ սափելի,դավաճանությամբ,

ու

ու

ու

մանքով լի:

փարը: Մ. ԱԼտոնիոնիի նկարը, «Բլոուչառիջ

ինչպես, ասենք, նան իտալացի նշանավոր ռեժիսորի ամբողջ ստեղծադործությունը, նվիրված է մարդու օտարացման, մենության,անպաշտպանության թեմային: Ֆիլմի Պերոսը երիտասարդ, գործարար, տաղանդավոր լուսանկարիչ-արվեստագետ է՝ ամեն ինչի նկատմամբ ազատամիտ ճալացքներով, ներառյալ նան ինտիմ Ճճարաբերությունները, Ճանդուրժողաբար է վերաբերվում սիրելի կնոջ ճակումներին իրեն թույլ է տալիս կանանց ու

:

անճոգ կապեր, Սակայնխզելով սովորական նորմաներից կախվածությունը, Ճերոսն ընկել է սեռական ազատության ստրկության մեջ

Հրա

կնոջճետ կորցրած մերձավորությունը վերադարձնելու ճամարիրեն զգում է որեէ բան նախաձեռնելու իրավունքից զուրկ, առանը որի Ճատկապես սրվում է նրա մենակությունը: մարդու անօդնականություննանսպասելիորենբացվում Աշխարճում

ն

:

է Հերոսին

միայն իր ներքին սեփական ամայության միջոցով: Մի զբոսայգում մասնագիտական-ոնպորտյորական ավտոմատիզմով նա լուսանկարում է մի սիրաճարված զույգի: Սաոչ

անդամ առավոտյան

կայն երիտասարդկինը, որն իր Համար անսպասելիորենընկել էր կաղրում, Ճամառորենխնդրում է նկարչին իրեն տալ լուսանկարչական ժա-չ պավենը, նույնիսկ փող է առաջարկում: Թվում է, թե նա վախենում է ե սիրային կառիմերկացումից,

նրա անճանդատության պատճառն Քայց աճա արվեստաղետի, երնհակելով ժապավենը, ուշադրու թյամբ զննումէ, կարծեսթե, ճասկանոլի,տավուկ-ունճուի իրադրուայդ

է:

թյունը. լուսանկարի

առանձին մեծացրած

Ֆիլմի Հերոսը շնորՀիվ «բլոու-ափի» դառնում է դավաճանության ճանցագործության գաղտնիքն իմացող Այդ գաղտնիքը մենության Որքան էլ իր «արդիամեջ պաճելն անճնարին է, այն տանջում է Ճոդին: ցինիկ է Անտոնիոնիի ճերոսը, նա արվեսկանությամբ» արտաքուստ ու

մանրամասները,

«բլոու-

տաղզետէ

ու

նրանում ապրում է

զգացումը:Եվ

աճա

նա

տուն

պատասխանատվության սոցիալական

է շտապում իր մերձավոր մարդու` կնոջ-

կիսվելու ն նրան գտնում է անկողնում սիրեկանի ճետ: նա շտասեռական զդապում է ինկերների մուռ, բայց նրանք թմրադեղերի դելականության ամայացնող ճաճույքի շմոլքում են: Արվեստագետը կամ ուրիշ մարդսուդեն է ընկնում քաղաքով մեկ, բայց նրա շուրջը կանց ճակատագրին անտարբեր անցորդներ են, կամ կոլեկտիվ պսիսիրաճարչ խոզի մոլուցքի մեջ ընկած ուլորամողդոայիկ հրաժշտության ներ: Տեղի է ունեցել սպանություն, մարդ է սպանվել, աշլխարչն Հանանտարբեր է անձի նկատմամբ՝ այդ դաղտ-Հ ցավոր կերպով դաժան նիքը պայթեցնում է արվեստադետի սիրտը, բայց նա ո՞ւր տանի այդ դաղտնիքը: Մարդն ո՞ւր գնա՝ Դոստոնսկուայդ նշանավոր ճարցր Անն որոշակի պատասխան՝ ոչ մի տեղ: է սուր տոնիոնիի մոտ ստանում Ֆիլմի սիմվոլիկ ավարտը կարծես ի մի է բերում ելք գանելու, րացման պատր ճեղքել անցնելու երոսի ապարդյուն փորձերի արղդրիմավորված միմոսները թենիս են «խալունքը: Թենիսաճարթակում է այդ տարօրինակ թենիսային ղում» առանց գնդակի: Հերոսը Հետնում թատրոն, դեղարնրա առջեոչ այնքան սպորտ է, որքան ապարտիային: վեստական իմպրովիզացիա: Չճասկանալով տեղի ունեցածի իմաստր, նա սկսում է ճեռանալ երբ ճանկարծ բոլորն իրենց թենիսաճարթակից, են նրան. «դնդակը» «թռել» Հայացքը Ճառում «րնկել» էր լուսանկարչ Հետ

ու

ու

օտա-

ու

Գեղագիտություն

՛0ջջՉ

6 "1'666լ նվ

"հ03

"մց03 'էտօլլ

"լ

՛զ

մոամաաթջզ

լ

Լառա

|

|

Կառ

|

«ֆմում «անմուր ողոմլյ չտմի ղոաքիսջոնուվըիտղչ վեմիանսք՛ղոլիսջ -ոիկմենղմ տմղ ոսոզնուո ղոկորտոյռ վմովփոնոն ղոքքիսիտողուռի -ոտտոխ վոտչղո ղճաո ղոամքիարտոախ մյ յոսիմն մտշզն ումմովնիողն -ղակ ղակոտողիմոնցն վրնեվիոզս ճվմնկո ճղղ7 ղոկատովաուվնաո ղր զաքքիսջմանհտցնեղտո ղակորտուխ Խրիկմենդմղ ւտզտ վեմիսնսք յ 1զինսջ մմս «ղվջղոտվղղկմկղո ղզմաղտկուտուջղո «(իվոկտ ճզտոտոտջչ մմս ղավճողնղսկ ղտ ղոկատոզիմոնգն նզնոմ տմոխուղ -ոջ ղզմվ (տսր վմզղղոկոխխոյոս նքա վղոտվո մոբուջ վղոծմծումուն ղմա տշոխաոտեօ-ոավնսոտսի վմզդղտկոմողմզիո ւմջղա ղվլոողտոզղ -զս մախաժզքմողժղվ«տար վմզղդդուկուֆզմ ւմտովիվոկտ ջոիխճուտմուն -կուտո» ոսի վմզդտովիվոկամտողակ անմուրղակաոտովաղավնոս ղոիիսկոմուուոջհովմտոսսնդվ) լոսմոժտխ նսինի րզն ղորղդսմ -իմ ջամճակամտոոչ ղ վղորնսկավի անմար չոձման վիովնոզնղակ մսո վտոջղո յոսդովդմ մյ ջզիատդաոմ դակտմոփանանդվմզդղակտիք դ գուկու-ըշղզնմտ ծզր վոտողիմո ղոքքիստվետնզե ղտկատզիսը ձովճողնղսկ մող վչմոո| «Հո պ Հանմոր նցշոժ ձոստ կով զվճոսո ղուիճնուն ղվմզղկուրողուուտ «մոն մվ ղտոզիմո ղոկուոզիսո նղադց վմզմրղտկաչ փիամզղմավտոնուն ս Սսետչղակաոմետտոտնո իսմզդիիանդոխո ղակոք ղակամվոռղդվմիոջ սս -կամտվտոտն-դակակաոմաոտ:չ մյ ղտակատովոաղս մվ ղակ ղտոզիմտ -տոտն դակտուսս մլոմնաողվող ղակատտոզիմոնգեամափոանուն վրեվ -ողս 'ր ղաոկտտովոավնար :ղվկմոգզ, 'ըր իտջման մմվնողրվչ ուկ, :ղվմ Հեմկո ն տ ր"ողոտոտուվը 3 զեց մրեփոզս դոկատովհովճար մաքմզմոմզի վի -եվոզս ղաոկտոտովիովնսո ձնսմրտ վի վոոզիմո' ղզ վնճոման ղոալքիաննա -վտ վզի վժճոք 1 ղմղզժոսո|ոտ սսկոդվիզ յ Հլճոմի ղորճանմահ ս -ղմ ղաիակնմոր ծնսմիտ |ողզոա պակիանընետ իսժղատկզվլրնետ ճղզմվ ժղվոտ«ոսմետտտակոջղոլլիսկնմոր Սոնա մզն ղոկորտուխ ղտ ղովի -դվլոջչմոոլնորոջ ղզ ջատինսկժղամս (տսի վմզղնմտաիսնաք Խոն զզ նամոկ ղաղմզ մզղջեկտոտղոմ չղզանքիակաղոծղ ղտրղ գ ատոկտր "մ ողզղս ղղաիջիանցնեոտմղ մս Մո ուց Հ-տտխ-դվլոցստովծորով «ժվղղմքուչ մվ կաղզբ զը 1ս տաքլիսկադուղ ջզրբ գտկորտտխտաղզղա ղբնդտոտղտոմղվլոնետ մս 4 ւշղքտմջղվ» 1 ղմն ղվկողվնյ 'Ֆ ի չմժզքմո զոկ Կղոմուու մաղ սս ոսմզչ մաղ փոողիմտ դոկզ ղոռղմը մմզղյտզնվ ղվնզիվաֆմտզջ ղորքմտծ դոկ

-ոմաիղատմղտկաոքոռոտիմյրոսցոաւոմզո վորի դղաոկոտովրովնսո իտճեզղ: Պա վեզտ մղսմտղզկ դորքմոծ ճզիմնաովաոի դոտոտուվյ դակառղվա ղվմզղմեկո վմունՖա--ղվմզճմղի վմոն լը -զՏ

ղվոչմողվծորոչ

ՄԺՈՇՎԻՈՎՁՄՂՆՈռՈՏՈՎՆՀՈՎՏՍՈ

չմտոզիմո վրեվողզս ղաոկոտովովնսո նզմնանհմանմմ «մծղտոխ վիովնողնղսկ մսղ ղտոկոտոզիմանզեվչմոովմո նզակ վժղուկ ա Ալ Նր չմղահիամտտաոկատվ ղոքքիսդղոդոռտոխորոչ նտ ղ մդ Հոքքրո) վղոճմճումուն վնմտ մղանքիսղուվուոււուխուրոջչ ամղ «մղաիլիսիսք չմղ: կաղուրոքովի դ մքա տմղ «մղաքջիսդակոռակուչտմղ Ս ճվնեզտոր Պանքիսդակոււո րուկ «Մյոսնոմոտօ "Մղաքքիսմոնմաղոա3 փոռզոոմվո նզտմա (մրորտուկդ վչմոռղնո ղո միտրտտակղ վժղոկ ջոիմաիտոտնք նդակնմոի Քվմեկոաոիող վոսփամզի-իվակտո յ) կտան «մրորտոկդ անմոր յվմամղզըի մրեվղոլոսչ դարդ դիակար:մդահլիսդակառխվսի -ղտ կատոջչ ղվոողիմտ վլովնողնղակ դոկատտովլաուղս ղակաոտողիմունը 2 տն իզ չղվլովնոզեղակ ղոկուոզիմանգն ուծ ղոկոտտովղո վտտչղոի ջոիխմտ՝օյոսժվղկ նմոմզքսք» 'վ 1 րսղցտսիր մրորդամբմ մփ վղորեմզչյ ղահքիսկաղաովտ վչշմտո|վետ մղզսհլիսկաղոծղ նսղնողակուռովղո բոտ. վտոզիմո իսկզջենղմ «յոսփո-ա սյ» ղվղովղստղը "դ ողզտոհր չորս» դոքքիսմախոմաղչ գպարնաողիակնմոբր դահլիոդակոմվ դոաքան 2 յոսժ -մկ մրահիսդեօ վտողզիմո ոա վիիսկածի մրաջամանսհղոջ վրվբ վմզդձվտ չտզջ թ ոմղ նզիմն բտնեղողվճոս գ «լոս ս,վիռ ճղինկոնմանոջ ուղ «մղսկքիողղի -մք կվղածձմց դուրս տմղ յ րրսղմղ (րսժջոիղաոողվղակաոտողիմունգի, փմտկդտումմ մյ ջաղժ մս մղաքիսդակածվրդո ջմոկղու. ղակակղոր 'ս ղվղոզե իղ :մղահքիադեզար «ղոմքիանմբ դղվիոտմախո»յլոսղողտ «ղվկատվվողազջ»մմզղջտիմոչ «վկունդե» յ յոսու մոսմղչ իզ ճզր վո -ուվ լոսղնտի օղկանդեջ նտ «յ րոսոմա» մկզբ «ճվմզղղղրուղմսողր ղ մկատնղենանա յ դիտ լոսոզղ ղոահքիսման «յլոսղնոմջմոմ» ող. մամաղձտ ղանքրոսղակաղուրյոխ ղակատտողիմոնգնյլոսղզտր «մմզղղոբ մս Նի -տկ վնտո| 1 յոսդոանղմ ոզխոոծմզի տվմոկղտում1 «ղվժղոմտուխ դակատոզիմանցն յոստախոչ դզ ղզմստրձմմոզմողիո 1 ժղզմվ ժղոմղդդ ճզր ղաքքլիոաոզս վժղամողչ ղակտտոզիմոնգենղղմվ ղվմտկղտումմլոսդ: -նովտոտիոջչ ղզ ղղզմսղտկտսվիողողլտ իսմզտողք մմզղղոոտվզն ղլտկ տկ կատնդե վր ա մս 31 նոլ :։կտմտխտմչ օ«Ազտղղջսս օզկանդե» -որ «զղնմզի» ղոմղզ զղզ լոսմնղո| իսմզդղոծղ մմզղոսիվը տոր վմղժտս վե -

ս

,

-տտվեոնվն վմզղրոսղմզ

ս

ղ

րագույն արժանիքներսոցիալիստականոնալիղմի ստեղծագործություններում դովերգվում են չՀերոսությունը, անձնուրացությունը,անձնա-

ղոճությունը(Կ. Պետրով-Վոդկին, «կոմիսարի մաճը»),հնքնաձճատու-

ճոշոտելու»-- Վ. Մայակովսկի): Սոցիալիստականռնալիզմի արվեստը բացաճայտեց պատմական լան վատեսության սոցիալականիմաստով անճատիկյանքի ճազեցվածությանաղբյուշըիմաստավորված պատմական ստեղծագոոծության հետ նբա հաղոռդակցության մեջ: Հեղափոխական Հումանիզմի պաքոՍԱ.Սերաֆիմովիչի սով են ներթավանցված Հեղեղի», Դ. Ֆուր«երկաթե մանովի «Չապանը»,Վո. Վիշննկու «0պտիմիստականողբերդությունը», Վ. Մայակովսկու «Լավը» պոեմը, Ա. Տոլատոյի ուղի«Տառապանքի ներով» տրիլոդիան: մ. էյզենչտեյնի «Փործադով», «օՌույոմկին» ղրաճակիրը», «Հոկպումը («աիրտը ժամանակներինտալ

|

՝

եմբեր» ֆիլմերում անճատի ճակատագիրը միջնորդավորված է մասսայի ճակատագրով,սյուժե է դառնում այն, ինչն ավելի առաջ կարող էր լինել սոսկ նրա երկրորդական տարրը, «ռոցիալական ֆոնը, «ռոցիալական բնանկարը», «մասսայական տեսարանը», «էպիկական ղեզումը»: էյղենշտեյննիր արվեստի մարդկային բովանդակությունըչաղքատացրեց, պատմությանը չվոճաբնրեց անչատական ավանդութային Հերոսին: Ուժեղագույնկարեկցանքէ Հարուցում մայրը ՕդեսայիաստիՃաններիվրա դրվագում («օՊուտյոմկին» զրաճակիրը»), իր Հմայքով մեր ճամակրանքն է նվաճում օղավրաճադգործիդգնատը («Ալեքսանդրննսկի»)։ ՍակայնՃանդիսատեսի ապրումը երբեք չի պարփակվում գործող անձի անձնական բախտով, այլ դուրս է բերվում այդ սաճմաններից ն կապվում բուն պատմության դրամայի ապրումի Հետ: Սովետականարվեստի Հումանիզմում միշտ ապրել է աշխարձի ինտերնացիոնալ եղբայրության գաղափարը: Հերոսը ժողովուրդների մարտի գնաց ն մաճացավ ոչ միայն Հարազատկեչիների Համար, այլն նրա ճամար, ճեր Փրենադում Ճճողը գյուղացիներին տրվի», ամբողջ

հրջանկության ժարդկության

Համար: դաժան ժամանակում անճչատը լեցուն էր նախապատերաղմյան աշխարճիբախտի Համար իր պատասխանատվությանդիտակցությամբ. կա զգում

եմ

ստորգետնյա որոտ,

Հանդիսավորն անորոշ մի թնդլուն: Աշնտնղդարաշրջանն է բարձրանում-եվ

:

ԽՕ

Ա. Շատ.

ես

փամփուշոներ

80Շշոօեուոճուտ

օ

եմ

0516.

սաճում1չ

Ոպշծստ. ԿԼ. 1966,

Ֆաշիղմի դեմ Հայրենական պատերազմի ընթացքում աճեց ու Ճարատացավսովետական ժողովրդի ե նրա արվեստի կենսափորձը, խորուցավ Ճումանիզմի ըմբոնումը: Որպեսզիքաթը սարդային լսողա Մարդկայինսրբությունների մարմարին Փրկել աշքարչը, Ժոլորակը ժանտալվատից՝ Աշա Հումանիզմ: եվ Հումանիստ ենք մենք:

50-ական թվականների կեսերից մեր երկրի Հոգնոր կյանքը, իսկ չեռտնաբար,նան արվեստը թնակոխեցին նոր փուլ: Աճեք ու ճարոտացտվ դրականությանգեղագիտական իդեալը: Անճատին մարդկության կապի, ճումանիղմի առաջադիմության արաբերության պրոբլեմները ձեռք բերին կենսական բարդություն, դիալեկտիկական ճկունություն. արվեց գրականության քաղաքացիական պատասխանատվությ նը թե՛ պատմության, թե՛ անճատի առջեւ Ռչենչ չկորցնելով նախորդ տարիների այտնադործություններից։ ավելի վճռականորեն ճաստատելով պատմականորեն ակտիվ անէ՛լ ձին, մեր արվեստը, գուցե, առաջին անդամ լրիվ կերպով իմաստավոչ ոլ րեջ պրոցեսի փոխադարձություն՝ միայն անչատը պատմության Համար, այլն պատմություն անչատի ճամար: Արվեստն առաջ քաշեց մարդու ինքնարժեքի էլ սովետական արվեստը պրոբլեմը։ եվ այսօր ճաստատում է «սիրտը ժամանակներին Ճոշուտելալու մարդու Ճերոչ սական ընդունակությունը: եվ այսօր էլ մարդկային ճակատագիրը Հանդես է գալիս որպես ժողովրդական ճակատադիր: նվ այսօր էլ է մասսաների պատմական ստեղծա վետական արվեստը Հաստատում գործությունում անճատի ընդգրկվածության ումանիղմը։ Բայց թե՛ Ցու. Քոնդարնին Վ. Բիկովի վեպերում, թե՛ 9. Այքմատովիարձակում, քե՛ Մ. Ռոմմժին Ցու. Ռայզմանիֆիլմերում ոչ միայն Հնչում է ճասա-չրակության առջն անճատի պատասխանատվությանավանդական թեանման, այլն առաչին անդամ այնքան սուր 4նչողություն է ստանում ատի բախտի պատասխաՀամար հրջանկության ճասարակության նատվությանթեման: Մարդը պետք է իրեն ճանձնի մարդկանց, «լինի մարդ բոլորի Համար», հսամոլական ինքնամփուիվածությունըկյանքը զրկում է իմաստից, այն վերածում է անճեթեթության: Սակայն եթե մարդու աճը Հասարակությունից դուրս ճղի է անձի անկումով, ապա նան ճասարակուչ ու

սո-

Ը

ու

ԴՄ 6.

60.

'

ՄՈՀԵՀԻԾ Խոնծք 8. Շռճբ.

օօԿ.

4-2

7.

ԻԼ, 1965, 7. 1,

6.

476-477.

մդալիսկնմոր ձծնսմրտդան մտոորվփ -ախողջ Գզր սայզինկանմանոջչ ը/ժդոկ ղվտուչդո4 բոոսղեօղտոզիմտվրեվլրոզս դոկատտովլոավճարը ղյող յանմոր «ջղր-մժսփ» մս չղաոժոմ:սի չղոքլիսկդոձմղը ղ մդալիսիս նդակնմոր նստախոմմ: մղակիսխաադաղպոռտուխ «ոջ լ յոստոտոտչ անմուր դատ վնմիսնաքչս վմվդզմմաշ «ոդավոտտոախ ոմղ վլղտկ դտմն զրզ 2 չամժվղգմքոշ բոսծջոիիտորմվ ղիսոխխ "իստ -ոքնոչ 1դվ ղզրո դվջմախադաջմվ Դզդոտ 1ղվ դզրո տդոանամոկկ մմս «ոդ վջոկ դվուս դոկտմքուչ ղդ տդորվնկ մնմոր մտ վէ -ողոջզր մս նտ վլողգեոսկիզ :լոսդմաո: Դզջուտր -րակ վեջկղոդտ Մեմուր տմղ իսղստ մմջ վս դոմղ յոսոտխո դվ» "իստոիոջ միոտորտտկդ «մոմ կվղածմզ անմար լ լոստմոիտ դմջոիրտտհվորսջ վմետտտակոֆ ոմսմսմ ծղզր դուս' մկտդվեզչ ճով չդոմդ ժտմոխ ժղզ դաքքիսկդոձմվ ոմսմոմ ժղզր մս իանհղոմղմող մոր վովոնքտժտմոխ ժղզ ղոահքիսմնոծս դժջոիրտոխ վիսոխվաց վժսնսմ մաղտ 1 ջոինղովփոարմղդ վժղատուսուիտ մմս տմի վմկմզ | դկգոլք ջզր ժդուկ լ ժրտմիամտիքն Սզեմունոմգի ղտ 1 1զմնմսկմմս դվ) յոսցզջ զր ղոքքիսմզե դչղվ մմսսմ «ողզրո ձնսմրտ վմեռտուկ ղվմս ոսնմոր վր ճոջնո մոսովջ մող դահցիսնմոմ տմդ իսզտոդք վիշոչ տրմսղ ջոիճտտմտնդոտո վջե դակաողջղտ ոց տոմ դլովր 1զտանդանմոր վլմակ վր -տժմտի դոմղ իսմզճկվժմոմտ մսո միսոիաիշ չմորոչ մոնտ վվմաս ղ7 մրզմսմո յոսդն 3 իսխոմզկ տտ «մվ դհոփրա դոմդ մ) մսիոկմոչ ոն մմզ (կոդուրոբ դտ ճդզչ ճվգ ղվճզկմե մրտիլիստվեողոոր յՀայզտոոնո ՀՀաիցիսմսիտմողչ դտմղ վճզմնդո|ոզ 1) դաժմս «մկրսժմե դոկանմաստի ոզոնհը մոլե կով Ծզետի տս րվ 8պմճմզի չՔզոամ ճվդտզն ոզջմով մոսոզտստիո դոդ վղտքոչ Գն ժողոկ կոնտնո փոկզ ուան վնղնե մտի դոմդ 17 ոզ «ճզջատախիսկ վր նզտղյո կով վր «խաձվր վոզճ վյ րոսդե ՛վճզջ ճվիրոջ ղաղզժզրրվ լրոսմատոսո| «մսե ճլույ» "Ծդոդնմուրդզմվ իսմտտ«մզ վղոքտ ժնլր ոզ դվմզմրզվադ դո կման դո «ճվղյաիքիսմնոծնա ող ճղամս իզ միսակսը իխվդլոդզրոոսդյտ դդաիմեղոջդո իքլուտ 3 ոսդր ոմդ լոսղ վչմադմ դորճոհն դոիամախոդմոչ մվ գվեվմա ՛իվջմադն բոսդջմանոմգի առտնամզիժդոկ ի դժդվ ղտ դվլոնտ դաոտոախողո մսիոհ աղոջորկ մմ դոս ժղոկ ղիովր Հս մոսմզշ սդոքքիսճկզմակ մղր Դոքքիւգ «մոջ չ րալրսդեօ դվմս «դոնտ-մմսլոադսուն 1 տզկոդգչ նսնոճնսսու ստզջ ճվղաիցիսնդոիվ» -Ջջամզի տմղ իղ չմեմոր

Դզմոջ

ուսս

Դ

դվիսակոր

«դվմճոմջմում մեմուիանաթ

Փվղահիստոհոմոջզեսն

Խոջոր

մդոմկ 7 ոզեոշղվմիսյսկսը ջոիջղով ծնվրեոմզտուրբոսղսունումցի ճնսմրտ մվ 4 վժվղուողմ ւուիքնճղոնոփոք մոիթվ 'ղվոոր ղորղոջմակ

ԱՆ:

վոսդորվ րոսժվղցմմոչ տող ուրսն ճվդահցիամղե իսկզդջմո իսմզղղուրքի Համտիքնվմովրվի ,կաոտվծվոդսոխո ղոիչոր իխակիդատն «վժղզե գոկողորմգե ոստփ վ 1զրո|1 բշսիմոքոմ: ոդ ՛դվղովտիտան իսյզդոխո «ղր դոլլիսմզե զզմվյոսչտհ 1 3 յոսկմի վոր «ղվմտտողուրոմչ

ող

մառմավմոդոսմզշ յումովդուրմզ ծնսմրտլոսմտմտիոմ դվյլ ովմսմ -ամ հզր ՛փղմց «մմզդդոմաստիկով """դզդոխո ֆղմմց վեռզեոմս«մորտչ վղոմ ւա ովոատհմոխղվյ րոաջզը» 'իսձվի վմզդփտոմոո դոլիսմզե դոկատովչաֆ | յոսդնղա մմդվ ղոսմզշ ։մրհտմզտտխքզդոջմակղզմատ -նմոիգտգդգրտ նյո նոյ իտճոյիտ դզակիսդդոմմ, մդոտ ղ «դվնզի ՞դմջ մզդտոիմզվմամզրտ: դվ լրսմոր փաճաղուսրը ստաիաջմսծ -ոդտկուփ նզմսիսո ՛դոմոջմսնՑողվ,ճողր կողզոը դոքոջոր Քվիսո մգոտ տղ քսմժ դ մար մմլոչ կով ,ճոդր քնս 1 մորոչ տմն ռայզտուղվ «մտ մորտչ վմզդկտհակդոմոսըճզդկգր դվմուտԼոԼիսո վդոկոիքիոսկմզ շդաոոլ մզ յրոսկողոժ մվրմոկ կողորտք վրեոմզտտխո դղակովճոժոն -տժ 'ոմվ դաոկամսիսոջ մորով տմդ իսիոճ մժդուկ վիսխսկսը բոսմեկը 1 ժոիճդոփումզդ դ Խզնդոչ դոիսեսոջցր ղ դալիամնդոիովուշ դոէքիսվմտ վոսմզ։ իսժղարնովչ 3 դոսճզ1մժջոիրտոլ) չյոսժջտի չա"

չղսո

շմրտախ օմմվետտտկոջ ր» վիսոլանշ'Ո Ղզ լոսիտոտոռոչ մմզդ տանմո Հդոամիիսմզմոմոչ դոկոտովղոյոսջ դոմքիսկոմոոտչղ անմ ր մդոաքքիսց՛ա դտոորվ դոլքիսրտտխ1 զր վլոկվակզիովն նքո դ յանմոր դոքցիսկնմոր «դտ դադոչ փաճաձվր սանմոր ոդոլդմ ի ժտզխ մրոսծոծմտնդոլրակ -տմտոտչ կով «Քդակնմորդաղոչ "իսճոձվր ղողոցի դոիցիսկաոմտոոջ -դմ 1 մոզի մյոսջմսնովզմոտոկ տմղ մրոսնոեմոն յանմոր 1 դնրսն տդրուվ դոմիարվնոճոստ դակակոմոռոչ մրեվդորաշէ դակոճոմ -զի մղոաքքիսրվնոծոսո նո 1 իսստցտտոոխ Քղղչ ։վմզդդոսիցիատով «ոդ դյո (վմզգժվմոմմադդրովր ա մորտֆ ճդադեմորդզ Աիկմոռվաւի տչ Աղդրադլիացմաեադտմոչ լր դոլիարտոխ դոլկիսկենմոր դվտոչջդո վ բադճուդմամմս ««դվրեվիվտդզմ Հակ» դվիոոիսմրոդաոկտոսփոնդչ ջնզկ վմզղդակոնցչոմիրոջ ոիոջ ղող 1 մոսիմնոկոչ մտոզիմտ դակատովիովնսր :մդանիադոկոանղջումյու Դիոք րամը «զ մղակգիաարոոգ Ժվրնակ «մդակիամզմմուտդո զոկոնովճ մվրեսկ վր «մմզդմզբմտդտկատովդորրաչդրսոմեմում ղոյիսկ «որոր 1պկտտմաոի դց լոստեջ ժդամս"եմակտստդոչ տակմզ վղոսմատմվ Ղովճոզճդակդոդոտոցիմոնցեվրեկողս դոկոտովովնսո մօոր 21 դոկորվնոճոսո ղուլի

ոփ

«առ

«Հոյ

տոմ

վմզչտք ոմղ

կոստկոջ ճղտն

ս

ուսն

Խանմորմջո ղոք

րում է ներքին աշխարչճի ամբողջականությունը պաճպանող անձ,

որից չեն խլված ո՛չ բանականությունը, ո՛չ զդացմունքների Հարստությունը, Անձի բազմակողմանի ո՛չ Խիղճը, ո՛չ մարդասիրական իդեալները ղարդացումը, նրա ներդաշնակ միացումը պատմությանը, ճասարակությանը, մարդկությանը, սոցիալիստականոհալիզմի արվեստի բարձրաիդեալն է: դույն մարդասիրական Սոցիալիստական ոնալիզմի արվեստում անչատի կոնցեպցիայի կարնոր կողմը նոր, սոցիալիզմի ծնունդ ճանդիսացող մարդու` ժողովըրդի աղզդայինկեցության լայն ավանդույթի ճետ կապի պրոբլեմն է ն 9. Այթմատովի Վ. Բելովի,Վ. Շուկշինի երկերում Հնչում է այդ պրոբլեմատիկան, Սովետականարվեստն իր զարգացման առաջին տասնամյակներին անեոուն կերպով էր նայում նորարարականայն գծերին, որոնք վելի ավելի բացաճայտորեն էին նշմարվում սովետական ժարդու բնավորության մեջ նոր իրականության ազդեցության տակ: Վա. հվանովը ն Ա. Ֆաղենը ճեռավորարհելյան պարտիղանների կերպարներում, Դ. Ֆուրմանովը՝ Չապանի կերպարում, Մ. Շոլոխովը՝ Դավիդովի կերպարում, Ա. կոռնեյչուկը ն Վս. Վիշննակին իրենց «երոսների մեջ տհսնում են ճին աշխարճի ավանդույթներից ու կենցաղից պոկվող ե նոր փոխճարաբերություներ Հաստատող մարդկանց: Թվում էր, թի անձին անցյալի ճետ կապող անտեսանելի թելերի տեղի է ունենում վճուսկան անվերադարձխղում։ եվ անցյալի նրա ավանդույթների Հետ այդ խզման վրա շեշտը դնելը միանգամայն օրինաչափ էր նո" մարդու լինելության ժամանակաշրջանում: Վերջին երկու տասնամյակների արվեստը դորժ ունի շարժվող, անընդճատ աճող, բայց արդեն ճաստատվող նոր մարդու ճետ, որի կեցությունը դարձավ պատմության ու

ու

ու

փորձություններով ճաստատված ոռեալություն: Արվեստում տեղի ունեցավ ուշադրության տեղափոխում նոր մարդու լինելության պրոբլեմի այն բանի վրա, թե ինչպես, ինչպիսի գծերով է նա կապված բաղմադարյան ազգային, Հոդեբանական, մշակութային, աղգադգրական,կեն-

ցաղային, բարոյագիտական կ այլ ավանդույթների ճետ. եվ այդտեղ պարզվեց, որ այն մարդը, որը վերափոխումներինորարարականպոոթկման մեջ բոլորովին խզել է կապը աղդային ավանդույթից, զրկվում է սոցիաՀասարակականորեն նպատակաճարմար, մարդասիրական ն լիստական կյանքի ճողից որ այն ճշմարտությունը, քե իսկական նոու

րարարությունը շարունակում ն ղարգացնում է առաջադիմական ավան դույթները, ճիշտ է կիրառելի բուն մարդկային անձի վերափոխման ու

նկատմամբ:

'

Ալթմատովը վճռականորեն ժխտում է իր «Սպիտակշոդենավ» բռնակալ, չի Օրազկուլին, որը դաժան է Հերոսներիցմեկին՝ ն ոտնաճարում է բոլոր բարի բարիքը ժողովրդական պաշպանում պատավանդույթները, ժողովրդական կյանքի ավանդություններն են Օրազկուլի Հրամանով, վիճլասպանում դամները: 0լենիխան, որին կում մարմնավորում է ողչ շնչավորի, բնության նկատմամբ բարության կերդիղ ժողովրդի պատազգային խոր ավանդույթը ն խորՀչրդանշչում արտաճայտվումէ ոչ մական անցյալը: 9.

Վիպակի

ու

ու

0րազկուլի չարագործություն

կամայականուբոնակալական նկատմամբ շրջասլատողների Ժիայն մ դեւ ոտնձգությանեջ: սլատմության թյան,այլեիր ժողովրդի ն

Հակասությունները նրա կապը Անչատի ներքին իմպուլաներն բախտի Հետ՝ այս պրոբլեմպատմական Հասարակության ժողովրդի ներն են դրված սովետական արվեստի ուշադրության կենտրոնում: Համար կարնոր է գտնել ճիշտ չափ Նրա լավադույն ներկալացուցիչների ասպեկտների դիալեկտիարտաքին անճատի զարգացման ներքին 40--50-ական թվականներիկենսագրականմի շարք կանցուցադրելիս: ու

ու

,

ու

ֆիլմերում, արվեստագետի անձի սոցիալական պայմանավորվածուկախվածությությունը, ժողովրդի ճետ նրա կապը, Ճճասարակությունից օրինակ, Գլին(ճիշենք, ուղղաղծորեն էին մեկնաբանվում նը Հաճախ Բուն արվեսն ժապավենները): մասին ուրիշների կայի, Մուսորդսկու ակտիվուսռագետի ներքին Հակասությունները, նրա ստեղժագործական առնչուավանդույթի առնվում, Այդ թյունը Հաճախ ուշադրության չէին դերում՝ (գլխավոր թյամբ վիճելի է «Չայկովսկի» կենսագրական ֆիլմը ի. Սմոկտունովակի)։ Այդ ժապավենում Չայկովսկու ստեղծագործություՀետնանք կոմպոզիտորիբուն անձի ներքին որպես է տրված նը ցույց Ճիշտկլիներ: եվ դա խորապես լուծման: Հակասությունների Խորքային `

Ճասուն մարդու մեջ ոչ միեթե այղ Հակասությունները Հանդես դային «ծագել էին» որոնք կոմպլեքսների, այն որպես շարունակություն այն իրակաբարդ սոցիալական որպես Ֆրելւայի «Հոգնոր աշխարճում, այլե արվեստագետի Հետ փոխազդեցության ճետնանք: Խորանալով նուժյան ներբին աշխարչում ն դնելով անձի ներքին բախումների դերի մասին են կարնոր պրոբլեմը, «Չայկովակի» ֆիլմի «ՀեղինակներըՀրաժարվել ու մեծ կարեոր մի նվաճումից՝ ստեղծագործաառվետականարվեստի վերլուծությունից: կան անձի սոցիալական պայմանավորվածության խորապես մշակարվեստում ոնալիզմի սոցիալիստական Այսօր ապրում է ու Մարդն կոնցեպցիան: ճասարակության ված է անչատի հ ժողոէ, «առանց ինձ որ կատաղի աշխարճում» զդում «գեղեցիկ ու

ա

Լ

Ելք |

:

մմս վ վր ոկ. -ոնով, չիսկանցջ մոմողզկ իսն մմզսոք 1 յոսղդնգեու չեսք ա Հանտ մա 3 3 դոսիցիսմՄ մուս դաժու| ճվժլո մյոտ բոսինմուլյ լոսրոսութ վ ղր 1 կվնցեզի քմզիտաչմմա վեո ղզց ոսղամու վ վր տկ լյումզմրակ'/'5 -նվմզղղակլիամոմատլաչ վկոդվեզչ զը ա Մո

`

ա ճվղանլիամն նճղոջղո նսքմսե ճվլովնճվեստ ճվմզղդաքքիանացման -րոհ ոմղզ 31 րիս «մղոալիսկոնդոիամ տմդ 1 րրսկտրոչ մղահջիադիոմ ղիհողժ ղոլքիացմսեմզղ -ոիտնոն ղոլիացմանոջնվտրը չմղաէցիանեւասա ղոլիիսջմանոցնցոտոտոմի ճղոկնմոր դղ զոսճամաղտզտ ղոէքլիսղակատովի «մոնզե դլ քախնհսջ մդաքիսղականկտաուսկ (մղակիսղլոմովվոնու,

ողովճոզնղսկ դոկոտ Հողիմոնգն ղաքքիսցմանոջնցտո «մլհաղմ ա դղաքքիանյոս ղորկոծրումդի ս ոմն մղամս "մղաքիսկտտոչ բոսձամա «մղաքքիամտաղմ դլ վրիսլդոողվկ ղղաքքիոհմոո վմզժմվն դիո ղոկոմուխոնոտե «(մմզղմոզնվ ղոկտտուխըորակ վոզետտողիմո 1 լյոսմսխողորմոխ մժղամեյո ղոք վոզն մրուսծամասդրնսկ վկմոո Քվղաիցիիսղառղպծվ ը չմղուցիսցոիովոկ Պաղոկոնմբոուս

վնսփչպ2

դոկատովոմողտ զի յ մվնտկոչ մմա ղոսլիստ Մդոլիսբոկողժղվ Հոնոտ դոկատկով ղոքքիսցջմանոջնցտոչվ րոսկողածդ ղ ) լրամաղոմն ղիսն Հումջմոմ ղոլիսդիոնմոկտուն վոոզիմտ դժղամեկո նո ջոկտածրվղվղզը Մտ ղ լոսցջոինատչ աղայիրողդովումն րոսմզղղաիկիացմսեոցնկցտո "Վ "ի ղոկանկոուսկ ղ դալլիախմվվորհոկվ դոկոնկտոո լ» չվմրամեկողոր ոզվոտմովնսո ղուկ Հաղոկանկոուսկ ղլղվի խոզկտողոտ ցջտիխիձամողրնակ

-ոկաղտոզտ ՛ջոինկուովե ղդվր

շ-ոզիմատնցերոսմզղղանիսջմանհոջնցտո վրեվլողս

:

:

Ն

ւ

"

Եռոտմօգ03

ՏԱրառժց611"ԱԽԽՎՈՏՈՒԹՈՕԱՑ

մօր

գոճօցճմ

՞Գշ61 "ԴՎ ՝ՅԼ6օԱ 1աաա823860ց

Մ

չ

կաք Դպ Լ ՎԻ Տոռուռճ9614 զ (1 ու-06 '4ց09 ՛ք Մ հաօոմյյ օօ61 "3

ՏԱՐ

Շբ

'ֆ

9-1

՛հօջ

լ

-սո մսա ծոստ լոսձաժ «մդաքլիսգ վտ փոավճիունղակ ղաոկոտովիմանվգն. փ ղվովոոլտ սանմար ղյաղզոչջ մղոանլիակամաոուչ -ոչդտ ղ մորով նղոկ -նմոր մեմոր 'դվիչաոչ»վոտշղո ձող րզննղմ էս դոաէքիս բվնոճոսը

դ

յմորաչ

Կջմեմոր 9 լոսիկատմող զոզ ղսվնկուզս դմզդողմեսմխո մամուլ մլղվութ 1ս ղ րպ դիզմնդը ող վնմաջա 31 վոսղչ մյմոռվնը

չճզր ղոլքիսնաջմանհովախ ղորղ մոտկ ջմտոնուող» խոզդստվիչու- մրոհքիսնմոմ ճնսմրո ճղղմվ ղղ փոսիտվն մմզդդոաէք Համզմամոչջոխ վ ղալիսկոմաոռոչ ղ վոտջչղդտլոսժիոզն նքո ՋԼույ

ԼՄ

:

:

ճղոկնմոր

Է

«րգիամամ ոց

գրիցմս յք

"դաովճողնղսկ վտտջղո իխվոկո ֆ ղզմսդակորտոխ լրոսկոաջ.մտոզի Ստ վրեվիոզս դոկատովիովնսո ող բրոահսփվեմո ղաորնատնմոն մվ ԱԼ:: ղժղվ ճղղվ» մկուտոխղ. մորտոչ վեղվզո արդոժտմաք "մղղնածվր Սաղ'""մղղճղոջոխ մսդ դլ յոսղոճոստ ղվմաոխողով մղաէքիափուուվը մվ վղոս մզղոս ժղոլկ մսիղոժուռա ՛նղամզոմաիՀղոոժոււմ աի ղոճմձչ Համոն մարդոժուրաք '''ղաքիսկդորոմսո| (Ժզեակ զիվ Մտ կոտոխող աա: ղղզմաղոիչոողո ':'մյ ճվմեկո ղոժմս ղում ցը ա ղզկաոտտխող սզն "խԽմոխողաովւկով :''ղվմոխողով ղզ լրասղկղմ «դո 9 յոսղի զս մւսրվնոծոսը»ւմրորքիսմետկութ ղմզղջոնոճղաղչճրուոնոխո տողզրոչջ տմի վշամն ղ իոսրնզե մսիոանմջմաղվ ամիողոաղագմ ղդ րոսձոժ զր վվզճ մմզդկղց ղղվր «Ժղամս«մզդմսիտտողնո տորոմղոտդզղվլ մս ղվղոմ ղո խակ -«"ռազմոխ ղզ դմզդշվիս կողորոթ մա-ղվ տմի վմս «մոտսզտ ղիո ղղ լոսչտխո ժղսմա ղվոտո|ոմ վլզրմսնս վմզղտվնովմոկ ժզ յոստմոխոտուն նղտկնմոր ճվկոկողորոթ փան ""զմ.վր» 3 1զմե մղզճ ղ մոոչղոջ -/զա "վ 'ը ծր դղորղամրմվրզմմամո «մղանքիսարվնոճոստ նմահդոստքթ վմզղրանդտիո ղմմվ ովոն յ ողնդոչ ղակատատովղորաչ վոցզն մրեվոզս ղոկատովտվնսը :մլոսդանդմ ղոլքիսմողմոկ մորտ։ ումղ ղ վժյթմո ղիսփաղժղվ վջղո 1 յրամն «ՖՐ իվմլ մնտսի -ամո

:

չշմմաիաո) վմեկ իս 11 Թղզիմքաք ժղղզր զր ղ շան զիր դ /ոզի

մոք

:

`

վոսղոմջմում մոստողիմովրեվիուս

դաոկատովլավնսո մղոլլիսջմանոջնցոո 1 կատով ղոկոտողիմոնըն մս ձր ղոհլիսկոմոոոչ դվլոնեմոկոոոն մղոաքքիսղքոհմոկոոով,

հավ մջմոմ մոդ ոզոտկոմս դորճահմոն ղակաոտոզիմոնցեվրեվիողս յ յրաղջմոն մոովիմտ վփրեվիոզս դոկոտովլովնսո ոով, չիսժդողտղ» յՀամաճուոմո

Քվազյսվն վազդնոզնվ դատկտտվետեզե դտմածկտուսկ ցՎտկատովգւսր

| րորսղաճտատղովնողնդակ ղոկուտ -օկ 'վբեվլւսրսկ մղոաքքիիսդտկաոմվ

ղոկոտովլովճսդ

չմզդճվկտկողորոք

դոդրկ քմզիտչ մմզղդահլիաջմսեոջեգտո դիսետիոք վրեփովզս ղաոկուռ -ովլովնսո մս 3 ղղոակոխոմե վղոմ ղէ դվժճորդմ իվոկդիմօ դոէքիար «տտխո Ֆֆլյոսղկղմրո ա իսմզղլողնվ մջմոմ դոկոատովղոյոստ3 ջոիջջ -մցղ ղովնխցնղակ նլո մա ղո իղ չմոտողիմո վրեվյոուս ղոկատովավք

ղոկորտայո

-որղզ

մաղոչեղմ

մլոսմսիովրը վջդո ղվեմիսնսք. «(իսդստոէլ, ր)

այն փարը». անում

խոնավացնում է անտեսանելիորեն

ջուրն է, որն

Հողը

Հավատի պոռթկում» էին: Նրանց սկսած շարժումն էլ ճանկամքի որպես գեղարվեստական նոթ դեյրեց էքսպրեսիոնիզմի տեսական ուղիր ալդ մասին), Հոգչտանելով ուզղության: դությունը բավարարվեց առանց մանիֆեստների։ Անվանումը նրան տվել հե ոչ թե նրա մասնակիցները, այլ այն քննադաւությունը, որը բնուխաղրում է գեղարվեստական տենդենցներ, րստ նրանց դգերակշոող Հատկանիշի՝ ճուղական էքապրեսիոնիզմի: էքսպրեսիոնիզմը Հանդիսակավ իմպերիալիզմի դարաշրջանի ամենասուր ճակասությունների արձադանք ն Հստակորեն դրսեհորվածտուալ խորթացման դեմ անճատա-չ պաշտական բողոքի արտաճայտություն։ Տեխնիկականառաջադիմուրլունը էքսպրեսիոնիղմն ընդունեց որպես խարազան, սարսափ, քապաքական գայթակղություն, վտանգ: Ա. Վ. Լունաչարսկինգրել է, որ «էքապրեսիոնիզմը չասարակական սարսափելի ճիասթափության պըւ

ե

առաջացմանը ձեավորման

բույսերի արմատները»: Սոցիալիստական արվեստի բարձրդաղափարայնությունըյ կուսակչցականությունը նրան դարձնում են անճաշտելի սոցիալական անարդարության բոլոր ձների նկատմամբ: նման արվեստը Հատակ դիրք է դրաէ

վում արդի գաղափարական պայքարում, ակտիվորեն դիմակայում է բուրժուսկան մոդեռնիզժինը,

Սոցիալիստականարվեստի կուսակցականություննանբաժան է ժողովրդականությունից:Դա էլիտար ստեղծագործություն չէ, որը կարված է ժողովրդից ն ծաույում է «ճղվացած Ճերուսուճուն» կամ «վերին տասը ճաղզարին»: Սոցիալիստական ռեալիզմի արվեստն ուղղված է` աշխատավորների լայն մասսաներին, ունի իսկական դեմոկրատական, մարդասիրական բնույթ: Դա մարդկանց կոմունիստական դաստիարակության,բազմակողմանի զարգացած, ներդաշնակ անձի ձնավորման կարնոր միջոց է: Սոցիալիստական ռեալիզմի արվեստը ձգտում է ընթանալոչ թն լսարանի հտնից, այլ նրա առջնից, նրան տանելով իր հտնից, դեպի Հոգեկան Հարուստ կյանք, ղեպի բարձր իդեալներ:

ուղ

ու

։

-

(քննադատական վերլուծություն)

0ՏԱՐԱՑԱԾ, ՇՎԱՐԱԾ

ԹՇՆԱՄԻ

ՄԱՐԴԸ

ԻՐԵԾ

ԱՇԽԱՐՀՈՒՄ

դ սկզբին Գերմանիայում ծագեց մի շարժումդեղանկարչության մեջ դերիշխող ակադեմիզմի դեմ: նրա նախաձեռնողներնէին Ֆ. Բրեյլը, է. Հեկճարտարապետությանուսանողներ է. կիրխաները, ն կ. կելը, Շմժիդտ-Ռուլուֆը ուրիշներ,որոնք թ. Դրեզդենումմիավորվելէին «ԾՐԱՇԵԲ» («նամուրջ») անունըկրող խմբում: Խմբիմասնակիցներից ոչ ոք դեղանկարչության փորձչուներ, ե նրանց գեղար-չ վեստական գիտափորձերը, բոտ իրենց սեփականխոստովանության,

Բատմոօ8

Ք,

Շօծք.

Շ«0Վ.

8 3-2 1.,

Այդ մասին ավելի մանրամասն 1977, էջ 400-446:

ոիթմեր,

Հազասականությունը,

ՄՈԴԵՌՆԻՍՏԱԿԱՆ

ԷՔՍՊՐԵՍԻՈՆԻԶՄ.

է»::

էքապրեսիոնիզմըպարզունակ դարձրեց ձեր, մտցրեց նոր

բարձր, լարված Ճուղականության: ձգտեց ինտենսիվ գույների մարքսիստչ-քննադատ ժակ Պուլեն նշում է էքսապրեՖրանսիացի սիոնիստական թատրոնի ճեւտնյալ առանձնաձճատկությունները.ցնորա-չամեն կան վիճակի մեջ գցող ւեսունակությունը, փնչծայրաճեղությաի Ճճասցնելը. էպիզղողներիարագ ճերքափոխումը. միզանացենների Ճճուղզական 4ճնչման քաղաքականորեն ակտիվ, բայր անձատապաշտականբողոքը: Որպես «երու էքսպրեսիոնիղմն առաջ էր քաշում Ճուղական պոռթկումով Համակված տանձին,որն ապրում է ոտնաճարված, կրքերից խված աշխարճում: էքսպրեսիոնիզմի գեղարվեստական խորէ ծառայել է. Մունկի ճըրդանիշ ն նրա պատկերավորճամարժեք կարող «Ճիչ» նկարը: Որոշ վերացականորեն-ուրբանիստականտարածությանմեջ պատկերված է սարսաւիի անջատված, կատաղի ճիչով բեէքուտաղում րանը բաց արած մարդլո Ճչացող վիթխարի բերանի խորխորոաւոր կարծնս նկարի կոմպոզիցիոն կենտրոնն է: Ինչո՞ւ, ի՞նչ առիթով է ճչում

'

ՈՒՂՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

ու

1.

տե՛ս

3.

Շ.

1Աքօծոճոմու

աւն.

Լ,

ոչ

մի

:

Լ.

չի տալիս

եվ դիտողն իրավունք ունի տեսանելի վոռանդ:

31.

ԲՐօքօ8 Ճ.

ցույց մարդը:Նկարիչը

ուհալ,նրան սպառնացող մարդու ցաենթադրելու պատճա: սարս ասիիչ ճամընդճանուր վի, տառապանքի, Աշխարչինչ-որ այդ

'

ՄՅՎՅթնոմ Ճ. Թ. ՇոՂԵր 06 1ՇտՄՇՇՂԹ6. Ը. Քօստէ Շ. Լ62քոօտտլօոլտուծ մճոտ 16 էիճճեճ

Ք., 1972, Ին 52, ք. 68---69.

295.

ՇԱօքօճու--

էճ

ոօաածՇ

6ոլլլզսծ.

Ճըն ամբողջությամբվերցրած թշնամի է անձին որպես այդպիսին, անՎախ նրա ճատկություններից, Մեր առջե «մարդն է առանց ճատկու-

լճյունների».

աշխարճիճետ

նրա միակ կապը սարսավն է նրա անկա«ոսրելության, աններդաշնակության, ճակամարդկայնության պատճատով: Ռչացողբերանի շուրջը տարածությունն այնպես է կազմակերպված, որ դիտողի մուտ առայանում է այնպիսի զգացում, կարծես թե նրանից ցրվում են շրջանակներ, կարձես արտաճմլիկ ճիչի «ճնչյունը ճամակենտրոնշրջաններովտարածվում է աշխարճովմեկ, լցնում այն: ձյակայն աշխարճը մնում է խուլ ու անպատասխան.նա չի նկատում աարսավեցնող ճիչը, նա անտարբեր է անձին պատճառվածցավի Ճանդեպ, որն անօդնական է աճեղ իրականության առջն:։ հր նկարով Մունկը կարծես ասում է, որ այս օտարացած աշխարճում մարդուն մըխում է միայն ճչալ իր ցավի մասին, ճչալ առանց օգնության ճույսի, նչպես բնազդաբար ճչում է Հոգնարք ապրող կենդանի էակը: '

դառնում Խզվածությունը

արվեստի

է էքսապլրեսիոնիստական գեղագիտության

գեղագիտական կատեգորիա: Ռեալիստական ամբողջականանձին էքսպրեսիոնիզմը Հակադրում է աշխրարճիքաոսով խոոբվաճույղանճատականությունը, որն ընգունակ չէ ճարաբերությունների ներղաշնակության: էքսպրեսիոնիղմի «այդ առանձնաճատկությունըորոլես ուղղություն, ճատկապես որոշակիորեն գեղանկարչության գծանկարչության մեջ (է. կիրխդրանորվեց պարողները», 0. կոկոշկա։ «էտյուդ գրչով», «Վալներ:«Ամերիկացի Դենի դիմանկարը» ն այլն): ն քննադատները Արեմտյանժամանակակից արվեստագետները են դիտում էքապրեսիոնիզմը որպես մարդկության ոչնչացման սպաոՖալիքի արձագանք: եվ քանի որ այդ սպառնալիքն անսաՀմանորեն աճել է ատոմային զենքի երնան գալով, էքսպրեսիոնիզմի սռեղծագորՓությունը, նրանց կարծիքով, չի կարող Հաղթաճարված լինել ոչ մի ու

առաջատար

արվեստի առաջ

քաշած

ու

ուղղությամբ: էքսպրեսիոնիզմի տեսաբան

արվեստագետ Ֆ. Մարկն առաջ բաշեց այն թեղը, քե մտքերի ալսօրվա խառնաշփոթության առաջ կարողանալ կրկին մաքուր դառնալ Ճնարավորէ միայն սեփական կյանքի ահփականգործի լիակատար մեկուսացման օգնությամբ: Սեփական զլանքի մեկուսացման նախադրութով էքսպրեսիոնիզմը ճանապարչճ. Պարքեց ինչպես իրականությունից փախչող աբստրակցիոնիզմի անատարկայականությանը, այնպես էլ էկզիստենցիալիզմի Հիմքում ընկած ու

ու

անձի սկզբունքային մենակության գաղափարներին:

էքսպրեԳերմանացի դրող է. Տոլլերի«կերպարանափոխությունն քանդակագործՖրիդրիխըմեսիոնիստականվեպի ճերու երիտասարդ նակ է ն երազում է բոլոր մարդկանց եղբայրության մասին: Բայց իբ իղնալներն իրականացնելու նրա բոլոր փորձերը բախվում են չրջապատողների խորթացաձությանն ու թշնամանքին: Սկսվում է գաղութային պատերազմը:Ֆրիդրիխըկամավոր է գրվում ն ոազմաճակատմեկնում: Տառապանքներն մաճը ցնցումեն նրան: նա զգում է, որ մոլորվել էչ ճիացմունքով ընդունելով պատերազմը: Բայց պատերազմը շարունակվում է, ՎիրավորՖրիղրիխնընկնում է զինվորականճիվանդանոց, նտ այն թչերից մեկն էր, որինբախտ էր վիճակվել կենդանի մնալ: Բայց է: «Ազատագրական բանակը» կատարել էր ճակառակորդը պարտված իր առաքելությունը, Ֆրիդրիխին սպարդգնատրումեն երկաթե խաչով: Տուն վերադառնալով ն կրկին անցնելով քանդակագործիստեղծագործությանը, ճերոսը սՀայրենիքի Հաղթանակը» Ճուշարձանի պատվեր է ստանում: Մանդակագործն ստեղծում է մերկ տղամարդու վիթխարի արձան՝ բռունցք սեղմած վեր պարզած ձեռքերով: Արձանըկոչված էր ճղորությունը: Բայց խԽխորճրդանշելու «ազատագրական բանակի» ուժն աճա մի անգամ Ֆրիդրիխը «Հանդիպումէ պատերազմից խեղված մի Հաշմանդամի, որը ողորմություն էր խնդրում, ն ճանաչում նրան' իր նախկինզինվորին, որի Հետ միասին մարտնչել էին նրանք: Այդ Հանդիպումից ցնցված, քանդակագործըփշրում է արձանը ն ուղում է ինքնասպան լինել, Քույրը պաճում է նրան: Ֆրիդրիխը գնում է ֆաբրիկա բանվորներիմուռ, մերձենում նրանց ճետ ն աշխատանքովտանջաճար այդ մարդկանցմեջ ճոչակում է եղբայրության գաղափարներ: Տոլլերի ե նրա ճերոսի եղբայրությանկոչը ոչ այլ ինչ էչ քան ռոմանտիկ երազ: Գրողի քաղաքականճայացքները Ճեղճեղուկ պացիֆիստական են, աղոտ, իսկ դեպի սոցիալիզմ նրա ձգտումը չի ամրապնդված ոռնալ գործողություններով ն ուտոպիական է: Այսպես,էքսպրեսիոնիղմիձախ թնն անգամ անընդունակդուրս եկավ անձին առաջարկելու պայքարի ծրագիրը, գտնելու մենակության խորթացման աշխարճի ոռնալ երկընտրանքը: Պատերազմիխելագարության դեմ, դոլուիյան անելանելիության դեմ էքապրեսիոնիզմի բողոքող ճիչը ցավի անզորության ճիչ էրս էքապրեսիոնիղզմիխոշորագույն ներկայացուցիչ Ֆ. կաֆկան այն առաչին գրողներիցմեկն էր, որոնք զգացել էին մարդկանց ստեղժած, բայց նրանց վերաճակողությունից դուրս եկած ասարակական ինստիխտուտներից մարդու անպաշտպանվածությունը,. մարդը կարող է ճանկարծ ճետաքննությանտակ ընկնել, նրանով կարող են Հետաքըըու

ու

ու

ու

անճասկականգնած են մութ Քըրվել ուրիշ մարդիկ, որոնց ետնում մարդը կարող է զգալ իր իրավազըընալի ուժեր («Դատավարություն»). կությունը հ մինչն մաճր իզուր ձգտել այս աշխարճում ապրելու թույլկաֆկայի ստեղծագործություններում չկա ): սովության(«Փականքը» լավատեսականճեռանկար: Մարդու էքսպրեսիոնիստական կոնցեպցիայի իմնական գծերն ու

ակներնեորեն տեսանելիեն կաֆկայի«ՈրսորդԳրակխը» նովելում: պատկերված է Գրակխը

գոյի անդոյության միջն «կախված». նա ոչ նա կենդանի է, ոչ չի գտնվում ո՛չ այսկողմնային, ո՛չ այնկողմնային աշխարճում: իր մաշվանից Հետո Հազար ՀինգՀարյուր տարի Դրակխը լողում է Հին նավակով, «սլանում է առանց ղեկի քամու կամքին Հանձնված, որը փչում է մաշվան ամենաստորինոլորտներից»: Մի անգամ որսորդի նավակայաննէ այցելում մի լուր, որը խնդրում է ինչ է 4 պատաճն է Ճամառուռակի, ի, ւս ւսծ 4 ատմե , կապակցվ Ք ն ինչ բայց Հետ... Գրակխըդրան պատասխանում է, որ ինքը կապ չի տեսնում ո՛չ աչխարճի երնույթների, ո՛չ մարդկանց մտքերի մեջ, թեն նրանք Համառորեն բղավում են ամեն ինչի ու բոլորի կապակցվածության մասին: ու

մեռած,

իր

ալա

ՇեքսպիրյանՀամլետըողբերգականորենէր զդում ժամանակներիք

խզվաժ կապը: կաֆկայիՀերոսն ըմբոստանում է ամեն մի կապի դեմ, անդամ մտքերի շարադրման կապակցվածուրյան դեմ: էքսպրեսիոնիվՀաստատում է աշխարճիսկզբունքային քաոսը, մը ժամանակի ն տա-

րածության կտրվածությունը:

Միայնակ Գրակխըբացարձակապես «րաժարված է աշխարճից, վերանումէ ճակասությունը«եսի» լ իրականության, կյանքի կ մաճվան միջն: Ֆրակխը«գոյության» գաղափարիմարմնացումն է, որը ճակաղրվում է կենդանիկյանքին ն ռեալ աշխարճին: կաֆկայի «կերպարանափոխություն, վիպակում երիտասարդ Գրեն պարզվեց, որ ինքը առավոտյան արթնացավ ԳորԶամզան վերածվել է զզվելի միջատի: Գրեգորի ալդ ճակատրամաբանական կերպարանափոխությունն ընքանում է միանգամայնտրամաբանականն նույնիսկ առօրեականպայմաններում, ն այդ ամենի մասին արվեստագետըխոսում է արձանագրային անկրքոտությամբ ն անվրդովությամբ: Գրեգորի մարմինըզրկված է ձեռքերից ն ունի բազմաթիվ ոտքեր, որոնք նըրան վատ են ենթարկվում:Դրա ճամար էլ նա չի կարողանումբարձնրանում

Վ 1ֆոճ Փ. օխ,

1086ղտե,

ոքայցա.

ԽՆ, 1965.

Ը.

534.

թեն նրա բացակայությունիցանճանդստացած բացել դուռը, մածնողները տիրոջ ուղարկած կառավարիչըԽնդրում են նրան այդ սին:Այն, որ մերձավորներըչեն ըմբոնում իր ճետ պատաճատծը,Գրենա շարունակ ճույս գորին առանձնաճատուկցավ է պատճառում, բայց ճետ ճաղորէ տածում, որ որեէ մեկն իրեն կօգնի: Սակայնմարդկանց նրանց իր դրությունը բացատրելու, ըմբռնում առաջացնեդակցվելու, են փորձերն անճաջողությամբ բոլոր վերջանում: լու Գրեգորի

բանալ ու

ն

կաֆկայի «կերպարանափոխության»իմաստի ըմբոնմանը կարող «Ալ ծաղիկը» ճեբիաթր պատմում է է օգնել սլավոնական ֆոլկլորը: Հրեշ դարձածպատանու մասին: Բայց այդ Ճրեշր Հանդիպում է մի աղչըկա, որը նրա սարսափելիարտաքինկերպարանքիտակ կարողացավ սիրեց նրան. Սերը կերպարանափոտեսնել բարի, գեղեցիկ Հոգին խում է ճրեշին, վերադարձնելովնրան մարդկայինկերսպլարանք: Հեջիաթում կերպարանափոխությունըկատարվում է երկու անգամ. պատագեղեցիկ պատանի: եվ երկնին դառնում է սարսափելիՀրեշ, Հրեշ ու

պատճառ կատալիզատորէ ծառայում կերպարանափոխության մարդկային ճամակրանքը, կարեկցանքը, սերը, հսկ այն աշխարճում, որը նկարադրում է կաֆկան, կերպարանափոխություն անշրջելի է, Հնարավոր է միայն դեպի վատ կողմը, ե ոչ կերպարանափոխությունը ոք չի կարեկցում մարզուն։ Մարդըմիայնակ է, ն նույնիսկ մերձավոր մարդիկ դավաճանում են նրան թողնում բախտիքմաճաճույքին: Գրեսնմեռնում է ճենը նրա ճամար, որ նրա մենակությունն գորՁամզան չաղթաճարելիէ: ու

րորդ

ու

«Գյուղականբժիշկը» պատմվածքում Հիվանդուկաֆկայի տղայի

թյունն մաչը Հասնում հն կյանքի իմաստի ն սհրունդների Հաջորգականությանպրոբլեմի: եթե տղան ունենար իր առջե կյանքի նւաու

տակ, կարողանար պատասխանել«ինչո՞ւապրել» Հարցին՝նա կփրկվեր։ Նա կմնար ապլրելունան այն դեպքում, եքե ավադ սերնդի ն մասնա գիտականճատուկ փորձով ճարստացած մարդը բժիշկը, ճիշտ պա-

երեխային տանջող ճարցին: Սակայն այն տասխաներ

աշխարտճը,ուր ապրում նրա ճերոսները, այդ ճարցին պատասխանչեն տալիս: Չէ որ պատասխանն ընկաժ է ուրիշ մարդկանց մեջ իր Հոդեոր շարունակման այն եղանակում, որը տալիս է ճումանիզմով Ճադեցված մշակույթը: կողմնորոշվելովդեպի անձր, Կաֆկանճրաժարվեցմարդկությանը ծառայելուն ուղղված ումանիզմից, նե այդ պատճառով էլ Հլարողացավ գանել դեպի մարդկություննանձի ելքը, չկարողացավ իր է կաֆկան ն

Գեղագիտություն

անձի

չգիտի, ճետքեորկուելեն: Անձը սաճմաննեւի աշխաւհի է

ու

իմ ն որտեղ է վերջանումալն, որտեղ տղային դուրս բերել պատմությանայն ճանապարձը, որի վրա նրա է ս սվում իր «եսը» ք Գ. որտեղ Համար կպարզվերկյանքիիմաստի մասին ճարցի պատասխանը: Վ Հրե ենչբանէ այն: աշ լարվածէ: ՄիայՀամար Տիեղերքըդրամատիկորեն էքսպրեսիոնիզմի գեղարվեստականկոնցեպցիայի ուրոկալիգմի ճետ. սառն աշխարճի ու մարդն ապրում է ըշնամական աշխարճում,ն նա ելք չունի Ամեն ինչ ֆակ մարդը բախվումէ խորճրդավոր անելանելիէ, Անձիէական ուժերը խորթացածեն մարդուն դիմակալ-, Բթեւնիկը փիլխոփալական ն նրան Ճճասարակական ված թշնամիբուրժուաբյուրոկրատական ինս-| բացվեց, եվ այդպեսդեպիդժոխք պատուճան տիտուտներում: էքսպրիսիոնիստ-արվեստադետն իր ստեղժադործուտղամարդըկանդնաժէ դեռ մերկ կնոջ առջե... Դիմակավոբ ասում եմ է. «եւ ուղում մարդ լինել, բայց դա: թյուններում կարծես : կապը (իրակա դերոհալ է կիմաուիտիվ անչնարէ, աշխարձճը թշնամի անձին»: աշխարճի Արվեստադետի այլն արվեստնինոչ միայնստեղծագործողի, նում կտրվածությունը) մարդու ժրագիրն ն վերջիվերջո ընդճանրապես

»

ը

Համաձայն

Ա րյուն, ու

ՍՅՈՒՐՌԵԱԼԻԶՄ.

Հասարակության, կոնցեպցիայիհ այուրանձի սյուրոհալիստական է, ինտուիտիվիզմն չիմջն է: ստեղծագործական մԺեթոդի ռնալիղմի Հձոչակումէ աշխարձիքաոսը ե ձգտում է գեղարՄյուրոհալիզմը նւս կապը: խզված իրերի ու մարդկանց լալոլ

ԽՌՈՎԱՀՈՒՅՋ ՄԱՐԴԸ ԽՈՐՀՐԴԱՎՈՐ

ՈՒ ԱՆՇԱՆԱՁԵԼԻ

ԱՇԽԱՐՀՈՒՄ

-

ճասկացություննառաջինանդամ մփոցրեց ֆրանչ«Մյուրռհալիզմ» Գ, Ապոլիները, սիացիբանաստեղծ իր պինսիժանընանվանելով«սյուրՀ. դրամա: Ա--0-ական ռեալիստական քվականներինդրականնոթ: ուղղությունը նրա Հիմնադիրները՝ բանաստեղծներԱ. Բրետոնըե Ֆ. Սուպոն, սկսեցինանվանել «սյուրոհալիզմ» բառով: (դերոհալիզմ) Հետ Մյուրոհալիզմիտեսաբաններընրա նոր ոնհալություն՝ առավել ռեալ, թան շրջապատող կառուցելու ճույսեր էին կապում: աշխարտճը, «ճանում է Սլուրռեալիզմը,պնդում էին նրանք, իրականությունից ստեղծում անճշմարտանմանության քողը», ոնալություն,կերտում երկ,

`

Ռոս՛"ասլուրոհալություն: «իսկական» Այստեղիը՝ իրականություն՝ ճետ մարդուդեղագինիավերածումնաշխարճի բացարձակացումը ն լիի «Չկաոչինչ, բացի ւռայան առաջատար կատեդորիայի: Հարաբերության ռհալությունը,խորճրդավորի` Ճրաշալիից» (է. բրետոն):Գերռհալականի րորդ

դառնում են արիսկությունը, առօրեականիանճավանականությունը դլխավորթեման, ինչսլես պատկերավորկերպով ասել է վեստադետի զ, ֆրանսիացիբանաստեղծ էլյուարը, մի բաժակ ջրում այնքան 4ճրաշք- : ներ կան, որքանդրանքօվկիանոսիխորքում են: Գեղարվեստական ուղղությունում մարդը, աշխարճը, իրերը, ալդ են, դրանց ժամանակըՃոսող ճարաբերական բունտարածությունն հն: Որոշակիոչինչ չկա, ամեն ինչ աղավաղվում :

ձեով վերականգնել վեստական

լանսաշման աղատուհրնակայության արվեստագետի որեէ տրաանվերաճսկելիությունը ւպրոլեսի ստեղծագործական թյունը, ՄՍ, Դալիի ստեղծադործուԱյսպես, անձը մաբանական նախասկզբով: կոմպլեցսներով թյունում ապրում է ֆրեյդիստական ն իրականությունն ոսկրիանցքից (Հենց այդպեսէ ներկայացված ընկալում կոնքազդրային նկարներիցմեկում): այդ արվեստադետի բնապատկերը ինտելեկտուալիզմը Այդ ուղղությանճամար բնորոշ են իռացիոնալ

Հաստատում

ռացիոնալիստական զգացմունքների կեղծճուղականությունը, ձգտումը:«Ապրումը, «ղդայաղրկելուռ անհստեղիանյիրականությունը են այղ ՀույզիՀաղորդման պուցադրումիջոցների Հույլզըփոխարինվում սառի

մովոէ:

Հրաժարվումէ Սլուրոնալիղմը

վերաՀսկել ն՛ ստեղծագործական ն՛ անձր որպես այդպիսին բարոյական դեղագիտակա «դրոցեսը, սոցիալական, որեէ նորմայով. ձգտում է մաքրելանձնավորությանը է օկեղնից», Հոչակում նողկանքսոցիալաբարոյւսկան ն անճատական

ոով անանորըը 7 րն իկան ԻԷըրո Հն աոեր »ի |"ոլր

ու

կան կյանքինկատմամբ.

ու

ու

է

Դ:

փոխաբեռականությ սկղբունքը պոնհտիկայի Սյուրռհալիստական կողմից բացարձակացվում սյուրռեալիզմի Փոխաբերականությունը

|

աշա

անձճատի տուքյան,անձճատիշճապաիրակության միջե Սյուրոհալիղժի ու

կոնցեպցիանկարելի կլիներ ձնակերպելայսպես. ես մադ եմ, բայց

՝

ԳԼ

8-6էօդ

/.

ԼՇ 10167

ձ Շիծնճսչ ելռոօտ. ք.,

Ոօուճճաաճը 1. 10. Առտոտւռ Օօքբճճույաճ. ԽԱՕղՇքՀԱՅԼ ԲՆ 1967, Շ. 179.

Հ94

1932.ՇոունքշճոաՅո 27.

--- Եք

ԱԿ

|

86ԵՃ

անսպասելիմիացման, ճաճասցվում անմիանալիառարկաների մտածոչ մադրություններիքմաճաճ կամայականության:Պատկերավոր վերաճում է օրիգինալությունանելու: Ռորեմղության օրիդգինալությունը ները վերածվում են փոխաբերություններիլեղարվեստական"ճանրաանոթներում» դրել է. «Միմդիտարանի։Ա. Քրետոնը«Հաղորդակից ճեռու երկու յանցից առավելապես գտնվող օբյեկտներիճամեմատուձնով դրանց մատուցմանայլ եղաթյունը կամ դրավիչ ու ճանկարծակի նակը պոնղիայիամենաբարձրը նպատակիճիմջն է»: Այուրռեալիստամոնտաժը, արկան պոնհտիկայի միջոցներեն արտատրամաբանական տաիմաստայինծայրակցումը, նախադասությունների, բառերի, տեսողական տպավորությունների իռացիոնալ կապը: Մյուրռհալիստական պոտկերիկառուցմանիդեալականմոդել է դառնում կարի մեքենայի ն ճովանոցիճանդիպումըվիրաճատական սեղանի վրա Մյուրոնալիղմի ծնում է առեղծվածոարտատրամաբանական փոխաբերականությունը ն ըեն-դգունեղ խորչրդավորկերպով երերուն պատկերներ. է

ու

Քո

կանքի ցանցնէ ընկել բնությունը: նառր՝ ստվերըքո մերկացնում է մարմիննիր. երկինքը:

աաանագաամաիր եվվայն, այն,

ինչ ասում ինչ

ես

Քո

բո

ու

Ռեալություննանճետանում րակցություններից:

սեղանից«Ճճոսում ինչպես

տեսակ ճարաբեէ, այն տարճոսում |,

ամեն աշխարճադրական

էո ժամացույցը Ս.

քըԴալիի«Հիշողության

նկարում: ժամանակնու տարածությունըանճետափաճաճությունները» նում են, ոռնալիզչքանում էւ եվ եթե սոցիալիստական Պատմությունը է պատմական նվիրված անճատին, ստեղծագործությանը մը ճռչակում ապա սյուրոհալիղմըձգտում է ապացուցելպատմականբուն պրոցեսի բացակայությունը, ժամանակիարտապատմականությունը. «անտարբերություն պատմության նկատմամբ»(Ռ. Շար). «չկա պատմություն, բացի ճովու պատմությունից» (Սեն Քոն Պերա). «անտարբերություն աշխարճում ամեն բանի նկատմամբ»(Ա. Քրետոն)։ ԱռողջբանականությունըՀակացուցականէ սյուրոհալիղմիարվեստին, արվեստագետը կողմնորոշվումէ դեպի պատրանքը,երնակա-չւ

քՕՇՏԼՇՏԱՐ ՇՃԱՏԼ6

Յդօշբ Ո. Շոու. ՊԼ,

ԼՅ

քոք 36ռո-Նօստ 1971. Ը. 45.

8օԱօպո.

Ք.

իրաազատության

սուզվելը ալիքներում» քնեցումը, «անուրջների բանականության վուգորդականությո լ. Արադգոնը), ինտուիտիվնախասկիղբը, (վաղ են սյուրռեալիստի րելու «ավտոմատիզմը»(Ա. Քրետոն) դառնում ի

ավՋուտ Ճոգեբանական սկղբունք. «Սյուրռնալիզմ: ստեղծադործական

կողմից բանականության թելադրանք՝ Մւոածողության տոմատիղմ: Հանդերձ,դեղագիտակա բացակայությամբ որեէվերաճսկողության

դուրս...31: որեէ մտաճոգությունից կամ բարոյական Հետ ճամեմատած մեկուկես ճարյուր(նանտ) Փիլիսուիայության ձնի մեջ առաջ դեղարվեստական սյուրռեալիղմը ուշացումով ամյակ դաղափարը,ճայտա(այնկողմնայինի) տրանսցենդենտության քաշեց ե րարելովինչ-որ դերոհալության գոյության մասին, որը կանգնած այդ ուղղություննանկսաձռեալ երնույթներիետնում: Գեղարվեստական ն այն ճասցման է դարձնում մտքի բազմիմաստությունը պատկերավոր աստիճանի: նում է մինչն գեղարվեստական ագնոստիցիզմի

ԷԿԶԻՍՏԵՆՑԻԱԼԻՋՄ.ՄԻԱՅՆԱԿ ՄԱՐԴՆ

ԱՆՀԵԹԵԹՈՒԹՅԱՆ ԱՇԽԱՐՀՈՒՄ

նչումշ: ունքում է չոչ քիդունքում

ու

են

ոլորտը: կանացման

ոյա դու, դոս

էչ Սյուրռեալիղմնսկզբունքորենկոնկրետ չէ ն արտապատմական միշտ Այսպես,Սեն Ջոն Պերսըպնդում էր, որ իր ստեղծագործությունը ն նա ձգտել է օրենքներից կտրված, որ ղարդացելէ ժամանակից

խուսափել պատմական

անուրջը, Ճրաշքը, որոնքիբր կազմում յությունը,

ուղղություն ճիմնըորպես գեղարվեստական էկզիստենցիալիղզմը վրա: Այն առավելլրիվում է կյանքի անճեթեքության կոնցեպցիայի նրա վությամբ արտաճայտվեց Ա. Քամյուի ստեղծագործությունում:

ւանձ՝ Կոթարը,որն «ժանտախտ»վեպում կա մի տարօրինակգործող ուրախանումէ քաղաքի վրա տեղացածդժբախտություններիցփորէ, թե մարդ ինչպես կարողէ Հըրճձանքննրից:Պարզապեսզարմանալի ն որից են նրա Համաքաղաքացիները վել ժանտախտից,որից մեռնում հա ինքն էլ չի ապաճովագրված: Պարզվումէ, կոքարովճնտաջրքրվում կ, հքե Համաճարակըչլիներ, նա արդեն ձերբաէ ոստիկանությունը չհկալված ն դատի տրված կլիներ: չամատարածդժբախտությունը, աշխատանղելով պնտականկույր մեքենանիր միապաղաղպարտադիր ճհփրկում է նրա վրա կախվածոառնալիքից. նրան քից,կոթարին տւում կն արդեն առանց դեմքի, առանց անվան, առանց որոշակի նշանների մարդիկ: ժանտախտովպաշաիված քաղաքի միանգամա բնական պատկերում,փիլիսոիայականվեպի իրական կոնտեքստում ու

1964, ք. 338.

Թրօ(օո

Ճձ. ԽԼճո1Լ6516 ձա Տսղծ81տոծ. Ք., 1929.

վմզդ ները»'դվիսեցվյ յ բոսգարվեդոչ մյալնզմվո իզ 'մղդոսքջիադոաղվծվ չկմտսեզդյաղ վմզդմաղղա(մյրսդոքոմ վմզղտոաժնու ղ վմզդտոսմոչ մղ Հաէքիսմատռախտջղո ղվկոաողդ| յթաղստնոամզիղղզմուովավի դոալլրասմոոուի պճառտ վտողվուողուք -աչ վմախմ նր դահլիսկմեիոմվ կով մղաքիսղուն -ոբետմ դվչ վմզջուր լոսղսանումցի ց աովափորմցչ մդաիչոր կառ -կտտվր մորոչ վմաամ լյոսմյղղոմաոսոի վմզդղոմանվկուվվ,չդվնմմի -անսք մվ մ 1զղավախանղզնմո րունղոտվր մմս «մմվմռիտստկղվչ րոսղ Հատնոմզի լ սայզդվմողվավի դոմդ կով մժանաժ յոսդնսք մտոխոտդոթ1 ողեոշղվ զը ՛ղզ լյոսղոզտ ճվղտջատուխ ժղովմղդ (մեոնլզմվո տմղ լ ջոտ Հոմդ լոսդմզիառին վնեսդաղ ը չմջոր դակափզո լ յոսմտդմ դսեզվվ, վջղտ իաժվջմոկ ովուտ վ ժզ կվղոճմղ վր ա մդալքիիարտտտո վտաի ղդղլովի լոսիկմաոճտստ փոմրոց -ղճվր վղրսհամոլվաոտի դոէք ղովնխղզնդսկ ղակատովլիավեղղզտովեկ: 4 դալիսմատղմ ղվջղո մս 3 Պարտուխ 4 լոստլոչտնում մմս (րոսոցվո նո ձոմաղյ չյոսչմոոնո վջդո ան դ դզմվ լ յոսդ 1 ղղջ կավր դարճադակոամվոդծժդվ 01041 վժնո -Քոմվ դեմուր ծզբ դաչիսմտղմ տանտ 'մկզր նվմզդիրամնաղվդակ լ յոսինովկնար նզտոր ոսո -ոչմոողվմո դոակատովուվնդզառվեկը ղզդնսքկ ժղոմղ րտկ ՛մժ կով մժոնտժ -Հվ նզտղքու ոդրկ մապվուտղատթ -ոնոժ վդնսքկ մտոտտդաք ղ դզիղախո լ ժտզխոմյոմճգմվո ամղ րակ Վզմոտոկ տաքիամտդմ|) յոսիկմածաստ դվսեզվլյ չդոքցիսկդարոմ ող յոսիմրովուրուծ ղվկմկ մմզժմոծ վմ ղղ մաղ յ լոսբվն մտոխուտդուք Հառվ յումո| ղսեզվվ, -ըղմրոտոխո ղդ Սմողտ կվտոտմոմու յ լոստզղ չդալիսկաստխհկմ, 9 յոսդոճուսռ վղաոժվր մվ ղ դոմդ վմզգմրատոխու ողեոնհր փոամզժմած ւվմզդվրողծը 3. բոսծդքճվժղուկ վճոժոանաժվր ծվմս լ բոսմո|մմտզտ ճվնմաճդո նու ա «ղվմզղվրողծը|մվ 3 լոսձղծ նվղամղ մնմանդո նսդտե մմտղտտնասջ մվ ջ լուոզղ ւաքջիակդուրումա ով 3 ոսրվն մտոխուռղոբ տմմոզտանաց ոխ ղղ յոսկտղդամածնակմզղո ժղոմղ նուլ կողորոթ ւ / մմուժք մաոռիոտղուք «ճղակնմոր վղոնդզկ մաիումունոչ վ յոսճդն ճՔվմզղկանան ղվմզղվնաժանոժուրոչ ղանդվլ վ դալիս մրոտոխո ձրոամզմ ուսն նքում դոդզովուի ճվգոմղ ղզ յոսմոնան կվնմոր զիվ Դ ղակադեօղո ՛դվմսհշդաժոամամալզդճուգա կաղդանդմդ լ մանոդզրտ տդ 'մ4վդ Հտնոն ճվմզդվնոժոնուց լոսդորվ մկզր դահզվվ, վտպուտդութ չմեմակ վրվճդգիույ ա

ղվ)

բոսղազի

'

-

:

-մզկ նզքյա ողո

ի

լ

զկզ

մա

նվմզքյա ղվլակնմու րակա: վրող ողջղուո նղիմաղումն

ա

`

յու մեոո կվնեմորոմզ

սս

նո

-ատքաչ չողատդաք | յրաղաիխդուղզմվ դնմուրոնտ իսդոաջդոա իզ կոփ «մժոնտժ լ յբողնսը մոչովոռոմոո չսզբրաովկղզ յոսդ մվմոտիտատկ -կդմ դմզդկատութ նսնկզոս «ակմզ ղ «ղոաղոհհտ 'ակմզ լոսձղ նվղումղ /մմտզտոանաց 3 լոսդոչ մղվկ քսդուցդու նում ղվմզղմսիկզ 1լմոկոմ -մզջ դզ յրաջմաի դակովեմոին ակմվ փիադուրոմչվնամաիխոսուկ զդ -Քմցի մժոզջ մվ դղաքքիսղուղվծմվ մաղցեւակ մս 9 յոսմամոտքոչ ողվճմզի ձնմորանտ ղ ղվկ իողոջդտ վր րբրսդզտար ղղ դվղսվմբը ողբ ոավփախ -ղո վ ժողո (ղվ դզրտ ղլաոֆուրտչվմս (մժղամեկո ղտ դորմոխոստկ մվ իսխակալակի դվմզղեվկադմ 1զդճոտոնդոչջ| լբոսջմսվ նվղսվմբու ղզ ղ "նտո ջոխնոասչ հ վնմուր դլոկոմվջ չճվղոձղ նտ դահիստովխոմբն -ովե մլ 1զնուղմզ լոսժղկմզ «պիջնզտո մվ դղահքրաջոիխմու յոսժանուժ վր մա-1ղվ չրոսոզվո «դալիամն՝ ջոիմաձոլյ» փաէրուչ 1 լյոսիտքուչութ -ոմ դավնխոզնդակ դոկատովյավեղզտովեկ վովճամո ղակուրտուվ, ւրսմզդժնաքուծ վմաեզկմղվղ-ը ոոառ դզ ջաիխղծողը մմզդժղւսկու դուկոքուիսովլվի «վվփ վնովղուն վմուն լլի ուվղ կով (ճվրեվղսվողմտոժցլրոսղստ լ մեվկո իսմղզղժղակտղոկտտողի «մտնզե մվ դրեվլավճղգտովեկչ :օվե ղզոչրսդոկունղաւռբ է բոսղնղո ղփարույւ նվլոկգուլ: ղուղչիամլ րբոստզի վնամե վճավողոմգ րաղտար ղղաքիիսմսիոմցկտուռ դակոաոզտտնում,վակգաղ լքմաո| «ղդվլջղակատովնողավճուս փաքրու 3 «չողվ դլակոր փոն ողոողանմօ զԱ ողջմոկ

ա

ճնսմրո սսնմոր ծղզի դտքլիստզիո «Հմ ղղմվ ղղամքրաջոիդուխտծուխդո չմմղզիտողո վկոդորտթք մղոջ ղակաոտովձով ղակուտովնով ոզոակտոշ 9 ջոկղմ ամի դոլքիսրտոխ պձվր վմզիզմուտ «ազմե «մտղվոտդուք»դ "այոլնղա կվտսը 1զմսիոտոռրվ մ րրսջմափ դա «մղահցիսմուիուտուլ» վմզքյա նվլոսնդոոտղՏ բղնդոտ յոնմուրնսոտնումզն -բոժ յլոսմոխմզկ չշտիկնո| լոսջջոր դոտուսմկամե դակոնճումղիմտոլուտդոթ պվմորքսղ վմզղուրմսղ կման ծճվրակիսկոնդոիսմ դվրոկնմութ վմզդղաղակ րզնդտ իաջմաոնմնմոր տար փո «ուիմզմ չան մղոիցիսխմգցկորնտկ պ «վիոկփոկ իզ (ոզի «դահլիսմոիուտովյջ ՛տկփուղ Լ) մնսմե. «իո դյա 1լճամս լ7 մաիբվ, 1ո վր եմակարուչ դոկուտոցի: Կճվդահլիաջմահութնգտո

հղի մյս դզնոտչ 3 բոակմունա վճովոդումփ

յոսոցի վաքրույ չրամզածգրՀմաոնզեծնսմրու վր վմղժտրի1 բոսիկմենդմ ղղ յոսնդխոտզջ ՛դվմոբսկ ղզ բող -մզկտոխ 4 բոսեռը չդխողվոմբն Հատխո դմզդդուկոխխանը :նվմզքսա դվլողրնակգքուդակակվտովր գ

2 ոսմսիանոք| բյաժոնույ ոռյկի ւմեմտկ ղոկուոովճոգ վտովուտդոթ

-մմտ յ ճմզի բքմո ոմզկորետկդո

մժանաժ մա ոսմզմտիատստակ դտ գմղանքիանմուկ

/րոամում

իդ

ժդամա մզղամտամզդկոյ

դոկավվղո

ղզ վոտբյառիոզղ, ղվիսմոմսմ

62-Ը

մմրոսոոկտոսմչ րոսոմզղ դալիսնդոիվջ սս

շվդոնմչմսով-մոմզկ փղորնակուր

Է28

վր նմոր դաքլիանսդամրվղո տամգոտժուխսք դլ ջ մոնադափ ջորտմոխ -ոտոն դլ կողզր դզմաժղոււմեկո Դոփմոխհողդծղվ կվնմոր չղղաիրիսք «դաքլիսճուրվմաքը» ջոմուտուրոջ մղաքլիսկում

կաջմաճոժ հրամտո դոքըիսդոկաղմօսթ «պրզչաղո տոտ,

ունել դզմվ ղ մղալիստանտ վմրտկ վիճոմվ վեողոմս Ողզջմսն3 տճզթ -աոմչղտ դիակտոՂզոլսփ չմողվշտ նսմոկ վէ մեմոր մս 3 ցտճուռտի -տչ մրեվլովճղղտովեկըմյան ղաիչոր 1 րոսճկցնւս ժզմփաղզրտ զուն «մող '1 գվժնսկ սժ տճվր դտ «փզդկմկգո ղ լ փղփտոմաոմոոչդը վմոնատժջատինանս իողմտ |կկմոտնա«'դվմզղովղստնսկտոո չմմզդնճանսվի մմ դ 7ոդողդիմտ 1 նամոկ տղ րոնղո մո վմզղտսոք մմս 3 չոր վմղո| | Փաողժկողարտբ ստ կաողարոաք մատուռ -դոք դվոտվր տզչ տմ, «եմոկ դուքան կատուջ վժղոկ ճղակնմուրպլա ղովր Հ. ո, :3 շեոմ կտդանսմոտ յոսողի դադորոչ փալրոյլ "րղ մտովտտդտբ չտոտրվդտ 1 յոսդսոն մժղոլ չդանմոր 3 րսձղձ տղ :1 կաջմանտմ մչտր կտղորտք ղո ղ /վղալ տեռոոտ ոլ 2 ջտիկմեզքմտ դղզմսդակակամտոտտ»տ տղ տախտ ՛րամտոիո 3 դժզքմո կտվր տղ զր 1 հտղզբ մնմոր զրիզճՄոյյղր դոքլրակնմոր2 բոռկ -ադոամտմք դզմվ դնմոր սզն վղոժ ղմվի ծճղակեմորդղղա ղալիսիսն մզոտկ սզն վդոժ 1 մզիզչգո դժղահլ :դվմոփոանոան դոլիատոտրվղո վժղոկ 1 յրադնղեղոչ ղդզմսղոմտրոմտ մղաիսկողզր զվիոժղոմեկո ջակտաչ փոտվճիզնդսկդաոկոտողիմանզեդոկտտովլովնեղվտովեկը չմղոսիլիավեի տուռվ «դտ ղաքքիսցջատիմտկ նվնդաորվը ճղակնմտր իմզտտտոտչ «տմի անտ դոիդտքոմ ճդոմղ ղվնղեղակ մմզդտգետտոզիմտ տովիովճղզտովեկ մզղջ ա մզմրվչ դվլակնմտր (դակատկով ղզմոոխավի Հախկդսմս դորմսիովը ձղր մվ ղժղվ փողն րոատեջ վոուսովուի բամզժ1 ճոստ տոր ճղոկնմողր վմզդտուրովճդգտովեկը մեովտ դարդ դորմախովր ճդոկնմոր :րոսդովք -ավխմջդտ 1 լոսիղը մղտկատոջղտ րոսնղսմս "մզովտ վովոդիտվուր -մռաիտվրնդակնմտր դաճատմոսղմրոսջնզտո վրեվղոոիկր նմոմ գակ -տտզխ նասքո|մմզդվեսչ դվիակեմուր /մյուճովր դակակվդոովգր դոկ տոսն -տղջ ճղակնմոր ձզր վնեմո մղ ղոհլիսկամտոռչ դակաուսբւմւմ Հալքիսդսմողգկտով դզ 1զղջ մժմվն նտ դակտկամառտշչ :մմզդկողվբ մոիոդավվր» վիզն ) րոսննա դղալլիոցմսեաոջնդտոմվ դաքրոչ մզնսր վիովճոզնդսկ դտկոտ -ովլովնդզտովեկը անմոր ղ վչմոոճո 4 դվովոնքը :'դորտոմուի ղդոՒր նու մժմսո| /աեսչ րոսփածեք վ ղտ Է իսստացտաոխ Հակոդզր լրսդոտ զմտվր 3) լյոսդոըդմ դրավճ ճղատկնմորսոզչ նդո վ: ղ դզմսողմզկոտր -իվր րոսիեկունմանո» դզլ մմզղչմտո տ ելո ճլույ 1 չմտոյճտ ձեսմրս

-ովեկ

քնսմրտ դվլոկնմոր մչմոո|նու ճեսմրտ «մորոչ վրեվնովճդզտ ջամճմզի մրալիսձնսմրտ ղ ոզեոմգվ«որաչ փարույ -ը չմղոքլիոդոխո ՛անմս Խճկոդոտր 3 նսմոկ դձվր Տդտկեմոր մմզխով մոյամ

մմլոր րտեդո

մս

Փոխեով

դպ

գաղտ

դվոկնմոր 3 կաջմտճում մղոացիսկողզր տոց 4 յոսիկմող. ոիաքրութ -ազջ ղտ վմ ղոսդոծ. Մկոտոհդ ղո 3 րոուտովքտուսժմզղ մղսմչիոն -աքմսն մա ՛9 լյոսինմոխ "մժղոամեկո դոմքիսիվոռոխ վեջղտ յոստոտ լոս իսոզվո նո ոզջմակ չտար դարա ճդամդ դակզ ղվդմղվ իաղե մս դոիքիսքմանհանղոչ 1ողուտո ղվշ բոս ղդմղզմցոտողտտ «մմզնսբ չխոսզր մղոք ղ "իակզ տաճ խմզկ 1տ Հղվ դզրտ դյիոկոր:մդոամլիսկոդզր ոմդ մզտոմուխ վնողոմս զր քսմժ յա մար մզոսո| մղոալմո «մդոտ դզլոդոց վեողոմս դզմվ մս /մչ յոսհոս դդոք ՛իմտծե կաղզր դզմվ «:Աճամժ դմար մող -ոմակմզդ իսոմզկ ոլտխեջ մժղվ կով «ղոլտսիոստ Լոն մոդե նմսքու մձամժ մը մպմնդո| տղ չճվսախահամմոց դմարմվ 1զտտնտ ղ հողե դատ 1 տոսճամս (իսմտդադուարո մղուք ժսզջ իսմզմ նսփ ոչտ իզ ճվղոտ մ) 1զճասզչ մորոչ ազկտտոտի ճանաի կտդորտք մս-(ղվ ղմս մմոմ տն մս -նց փոզմոր զ յոսինհմտխո դդոք ղ մդվկ վջատնոչուր3 ով) ճղղզմվր'սկմորդզ դզ վղժ դտիչոտորժղոմղ -ուն դոմտսիոսը վմ: դ դտմդ |զեսրտչ 3 րոսինսձուջ դվոքմոր ճոմ մմ 9 րոաիդոտոատ ր չդվմսիդզկ դտկոլմզչ 1զղոխո մարտ ամողոտոմոչ մմսր 1 րոսեսրոտ ճիտմ դոքմող զիոլսփոնզատժոնոժօր զ Ալժտիոչ նափ դգ լոսնտմզ ոոսչոի ղզ ճաղումտաէւ /րոսստիոն ղզ ոսմոետդտորմուր ակվմնո մվ ա դմմոր լ եմտխ դզթաո «րոսոզվե (յֆել) «րսլլիսճորվմոց» 3 վոցզվլ, փամզմ զալրոյ իսդոո դվանոնդզկ «դտկատդջղտ11ո դոկորտոտ «դվիաչմաոարու զը ա րաեղո ոո դովճիզեդսկ ցում ոմղմղցվը «մգաքլիսջվլովճեզնդսկ դոկորտուխ վրեավճդզտովեկ) տղ, :վժղոքկ դոէլիսկնմոր 3 րաիտոտխ կոտոխղղոտնզր վմս «միվդտվա Հայկո դոլիսրտոխ դլովի տկ ոկ ըոաքմոճ ճորդմմգի դվտտի բադ -ոտնատմզիզվկմի ղ մդիսետմտրվտոիվեոզնճվտտի 1 տոսիթմոծ մղամքի կտդորուք վմա 4 ղորստխոմմք վժղոիկմտոորվ վոզվկ յս

ա

արտո

վղիտ -ատ

ճլոտմ մոտտ

' տոի մղաիսմտդմ մվ մս ավե սմվո մզր մզքմտք դվմտտ մանո

կք դահչիսմտղմ խոմ 17 դժղվ դսեզվլ, չօղոսմ

մոտտ

վծղոմկ վժոնոծ

էկղիստենցիալիզմի սպոնհտիկայի առանձնաձճատկություններն են

ինտելեկտուալիղզմը, Հեղինակի կոնցեպցիան բացաճայտող երադրուպայմանականության գեղարվեստական մոդելավորումը, թյունների խզումը (ռրինակ» բարձր աստիճանը, բարոյականի ու դեղադիտականի Ժ. Պ. Սարորն է խղճի ճոդեկան աշխարճից բացառում իր Հերոսների ն Բեքեթ որը Անչնեքեթական ուրիշներ), թատրոնում (Ս. կատեգորիան): է անճեթեթություէկզիստենցիալիզմի ավանղույթները, շարունակում նը ոչ միայն դառնում է բովանդակություն, այլն ննրկայացման գեղարվեստական ձն. դործող անձինք խոսում են միլյանց ճակառակ ն նրանց անձճաղորդակցականությունը դրւահատիկակւանտեքտտի ներսում վերածկապերի ում է դեղարվեստական սղման: էկզիստենցիալիաոսկան արմրադրնված աշխարճի վերլուծությունը:

Աի

աի Ա

եւն Հաաա

'

ԱՆՋԻ ՓԱԽՈՒՍՏԸ

ԱԲՍՏՐԱԿՑԻՈՆԻԶՑՄ.

-

ՃՂՃԻՄ

ՈՒ

դունավոր Արարոն Ն» արրամին Ռրոտրակցիոնիղմը

արվեստագետի ճոդ վիճակի ինքնաարտաճայտություն Քպուլսային աշխարճի գեղարվեստական ըմմայրկննական նկարաճանում, անձի : Մա Աաաի: Թյունից սկզբունքային Հրաժարում: ու

աաա" իԱՑ մոգագայու է իմպրեսիոնիզմի ԱՆ ւ. աինԱր, Սմ Վ. Վան պարանի Աբստրա

ոնիղմը

տաղմնավորվել

ն

ուշ

որը

պոսո-

եղբորն ուղղա նամակում «...հթե փորձնի Հեռանալ իրականությունիքը հ Բայց ստեղծե նմանություն Ղ ինձ ճաչ կսեի գ ունով հրաժշտության չ Ր ք : շմարտությանք թ ախի շմարտությունը, չավիաղանը թանկ ար ես որոնումննրը: ինչ արած, այնուամենայնիվ գերադասում եմ կոշկակար լինել, քան երաժիշտ, որն աշխատում է ներկերով»): ԱբոտրակցիոՖիզմը ծնվել է այխարճի մասին իմպրեսիոնիստական տպավորությունՆերի խալտարդետության փոխակերպումներից։ Ա. Մատիսի մոտ արփոխակերպումների ճայտանիշերը: 1 հն կարելիդիտել այդ «Սար»բ ստեղծեց երեում 7909 Ք. Վ. Կանդինակին "Րր վրա նկարը, ՐԸ» Ր Դ որի ղոր ՀՐ

Գոգի գեղարվեռտական խորչրղածությունները նա...

դրել է.

է

ո

քէ Իվ

ւն

'

է

:

:

ՏԱ՛ս

Ո

ի-

Թօթողեր

յլե.

71.--իԼ., 1ՇՇուխոքոօօտօետտու

1962, էջ 230:

կ. Ս. Մալնիչի։ Դ. կանդինսկու,

Մոնդրիանի սսհղծաղործուչ թյունները, որոնք կյանքի Հակասություններից ելքր որոնում էին իրաթք. աբստկանությունից փախլելու մեջ, վկայում էին, որ 1912-1913 բակցիոնիզմը ձնավորված էր որպես գեղանկարչության քանդակադորձության ինքնուրույն դեղարվեստական ուղղություն: Արեմոլան արվեստում բուռն կերպով աբստրակցիոզարգացող Վ. Վ.

ու

սիմ ազան արավ Խիո աաա աոան Հորջրին րի, քննադատների ն գողանկարչության տեսաբանների ՐՂ

յը. Այդ տարիների աբատտրակցիոնիզմիճամար

ճատկանշական է որի սկիզբը դրել էր կանդինակին: են Աբստրակցիոնիղմում Հետնում ճատակորնն արոաճայտված երկու ր նախաճա1ՐԸ կանտենդենցներ: Առաջինը` 8ր"ը որ 97"Ր հոգեբանականը, Ւ ը, ռրի դինսկին է, ինտուխտիվ-ճուզական, «քնարականջ այն վնրացարկումների ճեղինակը, որոնք տալիս նն մարդու ճոդեվիճակի վայրկենական նկարաճանումը: իր կտավներում կանդինսկին ստեղծեց դույնի սիմֆոնիան, որբ հրաժշտությանը նմանվող Հուզական ներդորժություն է շրջանում:

Հետագա խզումն իրականությունից,

ԻԲԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԻՑ

ՊԱՏՐԱՆՔԱՅԻՆ

Լին լեռան նմանվող ուրվագծեր: նկարում գույնը դառնում է զուտ արաաճայտչական, բոլորովին զրկվելով արտաճայտչական որնէ զուղորդությունից, ն այդ նկարը գեղանկարչության մեջ անցում է դեպի ուրվանկարայնությունիը:

ունենում:

է, որի Աբստրակցիոնիզմի երկրորդ տենդենցը ինտելեկտուալն նախաձճայրըճոլանդացի արվեստագետ Պ. Մոնդրիանն է, երկրաչափա-չ-

կան այն վերացարկումներիՀեղինակը, որը ձղտում էր այդ ճանապարՀ «ճով բացաճայտել գեղեցկության տրամաբանությունը Մոնդրիանի ն նրա ճետեորդներիերկրաչափական աբստրակցիոնիզմը տվեց ճարքու-

քյողների կոմբինացիան, մարմիր, դեղին, կապույտ գույնով ներկված ճարթությունները չներկված, սպի տակ ճարթությունների ճետ ղուդակցված ապտեղծում էին ստատիկորեն ճավասարակշոված, ոխթմիկ ներն ազ կոմպովիցիա: Ժ ինտեչե տնտքլոկաուալ լուծումները նշանակալից ատաց72 Հ Աորադուն արտա եաուքյան, փոդոարխալ արվեատի, ինի ճամար, ճամար, ղայնի գրքեր շենքի ներսակողմեր ձնավորվելու ամար Բնորոշ է Մոնդրիանի այն նկարը, որն իրենից ներկայացնում է շեղանկ/ոնածն կտավ, նրա միապաղաղ սպիտակ ֆոնի վրա նկարված հն տարբեր Հճաստությաներկու սն գծեր: հրենը՝ աբատրակցիոնիստների տեսական մանիֆեստները, արտո Ճայտությունները ն այդ ուղղության պատկերավորման Հիմնավորումու

,

ու

/

ներն արվեստում, որ ձեռնարկել էին բուրժուականարվեստագետներն ու սկզբունքները: դեղադետները,բացաճայտում են աքստրակցիոնիղմի Պատկերավորության արտաճայտչականության,գեղանկարչությանու գործնական ասպեկտների արտացոլված բքանդակադործության ու խզումն Հակադրոմը աբստրակցիոնիզմի ելակետային տեսական են: նախադրյալներն Կանդինսկին բնական ձնհրում խոչընդոտներէր տեսնում արվեստի Հալմար։ «Արվեստում ճոգեորի մասին», «Կետն ու դիծը ճարթության նկատմամբ» դիրքերումպլատոնական իդեալիզմիոդովնա ապա-` ցուցում էր, որ Ճասարակությանմոդելը բուրգն է: նրա ճիմքում առավել նյուքական ու պարզունակ մարդիկ են, դագաթինմոտ՝ ոդեշնչվածժդադաթին արվեստագետն է՝ մտքերի ու սրտերի ները: Ամենաբարձր ղեկավարը(Պլատոնիսխեմայում զադաթինմոտ փիլիսուիաներնէին): Ըստ կանդինսկու, արվնստադետըմիշտ Ճճայացքըկտրում է արտաքին աշխարճիցն այն ուղղում իր վրա, արտաճայտելով իրեն. Այստեղից էլ դեղադիտությանե կանդինսկյանու ամբողջությամբվերցրած աբստրակցիոնիզմիդեղարվեստականպրակտիկայի էլիտար, սնոբիստական ու

ու

բնույթը:

Աբստրակցիոնիզմը դիտակցաբար Ճոչակում է իբականությունից աշվեստիկապերիխզումը: Աբատրակցիոնիղմի տեսաբաններըենթաղ-

րում են, որ լուսանկարչությունըդգեղանկարչությունից խլել է պատկերավորությունը, վերջինի թողնելով միայն արտաճայտչական4Հնարավորություններ արվեստագետի սուբյեկտիվ աշխարճիբացաճայտման Համար: Ընդ որում Ճաշվի չի առնվում, որ լուսանկարչականարվեստն ունի պատկերավորմանայլ բնույք ն գեղարվեստականընդճանրացման այլ սկզբունքներ, նարավորություններ ու սաճշմաններ, քան

կերպարվեստը:

:

Աբստրակցիոնիստներն այդ ուղղության ներսում առաջ չեն քան չեն կարողքաշնլ ստեղժադորժությունը սպեկուլլացիայից, լըրջությունը կատակից,տաղանդն՝ապաշնորճությունից,վարպետություշում

նը՝ աճպարարությունիցտարբերելու օբյեկտիվ արժեքային լափանիչներ: եվ նման չափանիշներիբացակայությունը ծանրակշիռ փաստարկ է արվեստըխորտակողայդ ուղղության դեմ: իսկ ինչպիսի՞ն է սոցիալական պոտենցիալը, ինչպիսի՞ն աբստրրակցիոնիզմիառաջ քաշաժ անձի հ աշխարճի դեղարվեստական կոնցեպցիան: «Առարկաներն սպանված են իրենց նշաններով», ուստի, գաբստրակցիոնիստների պետք է առարկարծիքով, դեղանկարչությունը

.

լինի, կայազուրկ

հրականությունիցփախչելու կոնցեպցիանչէր կարող

լինել մարդկության ճամար, նշանակալից

չէր կարող նրան տանել

ոչ

մի տեղ, բացի միայն անձի մեկուսացում, մարդկանց բաժանում: էին իրենց ստեղծադորժությամբճաստատում Աբատրակցիոնիսոներն Դա անձի Հեռացումն աշխարճից, անդամ ընդճուպ խզումը նրանից: իրականությաննկատմամբ սուր քննադատականվերաառցիալական բերմունքիյուրատեսակ ձն էր, որը Հասնում էր մինչն այդ իրականումոդելավոթյան լրիվ ու անելանելի չընդունման: Աբստփրակցիոնիղմը որի անձին, է կտրված, ապադաղափարականացված աշխարճից րում

ազատությունը զգացումների, ընկալումների ե ինքնաարտաճալտման քմաճաճույքն է՛ Վ,

աբստրակցիոնիղճիմնավորելով կանդինակին, տեսականորեն

մը, Հենվում էր 0. Ուայլդի Հետեյալ աֆորիզմի վրա. «Արվեստնըսկրսվում է այնտեղ, որտեղ վերջանում է բնությունը»: կանդինսկին հնքադրում էր, որ արվեստի ստեղծադործությունը մի կոնստրուվցիա է, որի մեջ օգտադործվաժէ ձեի ն դույնի բոլոր Ճնարավորությունները, իրականացվածէ ձնի Հարմարեցումըներքին նշանակությանը: Արէր ինքնաարտաճայտումը: Դրանով կանդինակին բացարձակացնում Հ. Ռիդն աբստրակցիոնիղմըՀամարում է վեստի անգլիացի տեսաբան ժամանակակիցանմարդկային աշխարձչիանխուսափելի ծնունդ Անձին խորտակող օտարացմանըՌիդը ճակադրում է անձչատի գիտակցական օտարացումնիրականկլանքից, փախուստըդեպի բծերի ու գծերի խայատաբղետությունը, մաքուր ձների ու գույների տարերքը: նքն իրականությունը խորտակում է մարդուն, ապա, թվում է թե, Ռիդը ճիշտ է. աշվարձից փախուստիմեջ է նրա փրկությունը: Սակայնիրականությունից մարդու օտարացման ուղածդ ձեր միայն նրա 4նտ կապի ձե է: Միակ ելքն իրականության մարդկայլնացումն է, սակայն ենց այդ ուղին էլ մերժում են աբստրակցիոնիստները: իչարկե,բացի բաղմաթիվ ապաշնորձն սպեկուլլատիվ արվեստագետներից, աբատրակցիոնիստների մեջ կային նան տաղանդավորներ, ինչպիսիքԼին Վ. Վ. կանդինսկին, Պ. Մոնդրիանը, Վ. ե. Տատլինը, կ. Ս. Մալնիչը,որոնք որոշակի Հետք թողեցին 171 դարի դեղարվեստական մշակույթում (ճարատացրինգեղանկարչության գունաբույլքի ու ռիթմիկադինամիկարտաճայտլականության էքսպրեսիան, կռաճեցին պլաստիկ-տարաժծական լուծումների կարնոր սկզբունքները ժամանակակից ճարտարապետության մեց, ազդեցություն գործեցին դիղալնի, ե ինդուստրիալ,կիրառական դեկորատիվարվեստիզարգացմանվրա):

"

«68

|

Ա:

|

ղվմվզղոսնղաիտ վրեվիվտկամտողսկպ վնսմոն «ոհ «ոփ Ս Բց6լ մտմո-խսխ Հա ղաոկաովփանոմկմց ՛վրեվղսվճնկամտոմո նզմճուվիբ ֆոաու|» ուսի վտմո-ոսխ յ լոսղնուտոնոմուծ: մտմո-խոց .տզտ վմղզղժղաոռսչ չս լոսղեզտսր մտողիմո նքո ղլվրոաղմ դակոտովեղտետխոսմոորոյկցտ դոքիստվեոնցե վտմո-ոօ ղլոկաոո ղոբկմաոճումզի մջմոմ 1զիոսո 1 յոսղոտ մ մոզեուոովիմոյոսմս նղց չիվչմաղծ Քվղաիցիստզմկղակ վմզղկտստիոկո տքնատզի նանոսքիմը(վմզժմառ նսիտտխթ. վմզմո1 ղվլողան ղվիլ «վմզղվմոչ «մրոլքխիողեօվմզղտկզգյ ղզակակվատախօ Հոուամ րաիխջնըտոյ միոխիոճվրկյստոչ ղակոտվեունցյ,մոմի վոմսխաղ: վմոիաոծվը նստոխոձճմմ ղանմոիր 1 ջոիոխսփոնգւո ճվշմողվմո` սս

ա

-քմր

«ս

վմզմվ ղդտշզմձր վմս ՛7 ղժղոոստ վովողլտ վոմո-խոսխ մտսո-խլ) նստոխոածմծ ղ դո (մզղաովճվեսոխրսկ դվոցտտովեդոչ) մզղտակմաստնսիքմոծ մրոՒջցիսղեօ: ւմու-մկօ «(մզղովնկամտողսկ վմզղվքմաոծոմտկգը)տմո-Վ1 «(մմզդովճողվմրսկ ջոինաողաոկովուոմ: վմղջե «մմզդտկցգ) ղաոկակվտխօջտիեհմզկաորետկղզմ `

ս

-կմզ վմզջմ

սա

(մզղժղոոոչ)

տմո-խոօ Հաղմոկտտոզիմոնցե)

չՓոինկանսե

:

Ր `

տզչ

ղոքլիաթ

Հ«խանակոնդաժ վքոմոսի դրզմմզ «ց ովճվնախորսվվմզղուկմուոո զվուն -ոճղզկ մտմո-խոսլյ 'ղտկվոցսո վրոկկցս ղաքի ստվնոնցե իխայզջման -ոտեօ մորտչ տմն «ղալլիսվղնտուր «դոքրիսղոաղկտ «ղոքլիսնսկուցժեա նղզմվ 1զղոտչ ղզ յլոստեջ մմզղտզետտոզիմո պմզղղանքիացմսեոցնցյտոո 3 բոսղաուն մլոսնուտվետեցե վչմուռի վտմո-խոլ)չմժղյսմեկո վովո-խսխո «Հո ծնսմրո վմզմվ չիսճաքվրամզոմցկորնակ տոժզտղսկ վկոձամս զոր մոտ Հոկդղմ փոկմտստ նո մզղղաէքիսկտոաոչ ղոկոտոզիմոնգե ղվլ -ոկմատստղոտկամսիսոո «զ ղրբրրացեզտո վիոկմոստ ղակատոզիմոնգե ՎԱ ա մմվնղո| վոզեռտոզիմու նվնզտոր :մզղղանքիսկտոչ ղոկտտովի -մոնվկե լրամզմ ղզ ժսզջ ղ մղաքքիակողոչշղղոկողմեկոտոխող նղզմվ զզ լորսղճմսկմմզմվ զր ղորճովր 'ս ղոիրճողվմրակ (իսժվցմոկ ճղոմղ ՀղոՒցիսցմանոջնցտո փոողզիմո յ րրսիջամզի լրստոժզտղսկ վկտծշամո մս ղզ տկմոատ լյոսնղո մմզղղոմոոզտ վոմո-խոլ հողս տատո ղակոտվետնցետտովի -մոնզե ց յոսիմետմզի ղվմս «մչմողձո տվոսկ վմզմվ ղոկոլքլիաղ ճզմնուլ մտմտ-խրախ -տչ մղորմոքոմչ ղոտկոտովղսվճկոմտոմո նվրամզկտուխ յս ճվյոսմովղմ ղոԼչիսմոզվյ ։տվճկողզսկտողտտոմավրեվղավնկոմտոժո ոզխոմսկովղիադ ղղ յոոտվն մտմո-խսխ մզղնատսնուզչ մամս ղոէտրդմը չիոաժղողազչղդոլքիաղդտողվեվմկե դտատմտկմզ րոատոզի վրեվլավնկոմտոմտ -մտ դահտյրվմո 1 1զիդց մս 9 ղրրսճոմվ դրամոմոիոմ ղտկուտոզի -վմոնզնե «վտսմոկ մրորտոկղ ղոքիսդոկուոկմտատա մտմո-խալ, ղովնվեսոօ ղոկոնմիսնսք-ղոկ -ոմտոոտր ջաիխմսիտգմեկո յոստողիմտ վ դտմո նճանոխի լրոսնդիտմրտ -ոսխ ղահլիսննասդոկոտողիմոնցե ոզաոմլյ:"ի օց6 մզոասմը| տոն -ողղժ ) կզմնտր մղվիմզտ (տոզիմո վզնոուրոմղոտ) «ոմո-խսլյ» սս

'ս

տարոդոժուրար

մզդդաքցիակոոզտոմու

ժմոչ վի վս ղաքքիսնոս ղոկտտոզիմոնցե ոզխոմսմոմո-խսլ մքուտղասրոտսփ իսլոսնկորաչ ղսվնվեսիորսի վմզմվ դվ: դ վմզղկվատտոխվմզդմակդ վմզլմզք դոդ խիաջմոնոկզբ Քվմզղկտղոնը տամղ իամզղդտոմոխտ նսմետղլոջ չ յոսիմսաիողաողջ Ամա աղամքիամտկղոնկնե գցախճողվմրսկ նհցջեզտո ղեմզմղզոստվչ նլ «ղտլքիսնմոկդտ դոկոտողիմոնգեչ 3 յոսդճոծ վճոյ չիսժղամեկո -նսմյթո ղզմվ տղ ձճզր ղոլիազղացման մող տմղ չբոսղի | մուտոծոսու դրզյմսմխ գղաորխոմզկորետկ ղվյամվ ղոաքլիսջոմուտմսղմակ ղոծժղու, 3 Սլճղո ղեմզժ: մորոտչ վրբզմղդ ճնամոին ղոքիսմմոկղունցն վակխոմզտոալք| -ղզծաովյ 'վյ չմյոսմսիողջ վմզբնսկտոմզղղվլոնոճղզկ ւմղվղի ոու, Ք բ յոսմետազջ ղոկոացմսնուջնցտովեմաժ «մքոմսկ 0 ղոտրոմղուր մՀամաղմ -դզեմը 'կ ոսմզղտ դալիսջողսզջ «դտկոտոգիմոնցե»ջ իսմզղդիվմարոտ -իտ ջտիհվջ վղս յոսկտչ մղցազմրգծ"Ն սմյոսնուվեողութ 'ոզոոհր մզմմուտ վտմո-խալ) «ղվլոմղոթջ նղզմվ ղզղա մզղտզվետտողիմտ չմմզղոսարղոնան ղակոտոցիմոն -զե վոմո-խախ ղզ ժվովոուոտմզչոմ սս մզյիսն ջոիոյտկ նվմզղոքնծ դվչ «մզղովճվեսորսկվմղո ճոււո վմզղկվլոոտեոն դվչ բոկ Քվմզնան կվշսկ ջտոխինոր ջոիկմզղ իսկմցղանսք կատվոռ /մզղվբմոծոմտկգ ղատոխատսջոխ վիոչ ջոիմն կոտ վքիսկջոց զկոխտ մզղովնվե ջոմնկովփ տմի վմզնկմ Հախրսկ նաղճովի մզղկվատտտխ վմզղեձվգտ վմզքմզը 'մզղմոկղտուսմ ջոճողադվ մզղմվմորստիո ջոաիյոյք

յա

Վ ՂՂՈ

ԳՈՒՏՈՆՈՒՈՄՍՈՓՈՆՈՖՈՆՈ

«ՆՈՈՎՈՆՈ

ԽՈՃՈՇՈՈՈՈՈ»

ՂՈՔՎՍԳՈՍՈՈՈ»

ՍՆՍՍՂԺ

ԺՍԶԾ

"ՏՄՈ-ԵՍՆ

:

մմզղրգվմսմո վմոն աալ կողանդմղո 9 նսմոկղո մս 9 բաիեմուխ մչմուվծոտ «սնսչ ջտնոքորտ մվ վոզն ը րրսինդոմուտի «Քվոոկ կոտոզտղցիտ տզչ դմ ճվրաձողոջ ումդ ճվրոսմսիոտոռորվ մմս մւտոչղո ջոկունջ վչմաղվծո ղոկոմվ դլովր ա վ յոսիմոքոմ։ :յոսմզղղաքիսղկաիոչ ճղցմվ սաոտ ղովնխոզնղակ վրեվղսվնկտմտոժմղ վղոծմմտմուն վնմո 6րրսմսիտոին ղակոտոզիմոնգեչ-ղաոկոմուվվսաովվվի ճղիկմուդց վոոմկ մրեվղսվնկոմաոմո ջմզնդոչ խիսմսսմնո դրոկոր ս

դ

Հոսանթներ որոշակի աղդեցություն գործեցին վրա, նրա առանորոշակի բնագավառների գեղագիտության կենցաղի արվեստ: ձնավորելու որպեսցուցանակներ

Պոպ-արտիորոշ

շինգտոնի ազգայինթանգարանումկարելի էր տեսնել փայլուն պղնձալարերից մի վիթխարի կոմպոզիցիա: Սպ-արտիայդ ստեղժադործուՔյունը պատկերում էր արնր, որը «երկնքի պղնձյա սարդոստայնի ֆոլուսն էր: կոմպոզիցիան օդի ամենաչնչին շարժումից ճանդիստժփում. շողշողում պղնձյա Ճազարավորնրբաղույն թելերով։ ձր 1964 թ. Ամստերդամի ազդալինքանգարանում, այն սրատներիկողեն նկարները, բացվեց պոպ-արտի ին, ուր կախված Ռեմբրանդտի Աճա ցուցաճանդեսը։ այստեղ ներկայացվածօկո-աբտի օրինակը.պա-

ընկալվեցին ձինտարրերն

ու

Վիտույթննրը ի .. գանի Ճայելակալի առչն փվափկաթոռիկ. Բոլոր ոմ ավազա նրսկիանդամայն իրականեն, սակայն փիափկաթոռիկին Կարա գիպսե ֆիգուրը, Այդ գիպսե ե Պն անա ա կինը Ի աի լ մր ր: աան է աաա Համա մազերը: ոմպլողիցիալի Ֆնհոր՝

ճնասե

վուր

ղը»

պետք է տլուրմորտները

ու,

ֆիգուրի Հետ

եալկա

ռխք

իրական "

ծուությունը:

էյ

ր բնորոշ գիպս չգունամշակված Հ առարկաների ն " րի «ազադրումյան ապչոցնող չին ,

ե.

Նուլն այդ ցուցաճանդեսի մլուս ցուցանմուշը պատկերացումէ աղա լիս էէլշարտիժ մասին:ն Սրաճիմեշտեղում պատվանդանինդրված էր բազմաբարդ մի մեխանիղմ, որը ճիշեցնում էր ծանրակավորժամացույցիեժ ացրածժ ներքին կառուցվածքը: Սակայնի տարբերություն ժամացույցի մեխանիզմի՝ անվակնե րից, ժանանվակնե րթութամ«անանգավերրիը, աժ ներից ա կ Հոլովակնե Նո

,

բուք իջ,ԱՑԻ քա. Հետնողական բանական ինչ-որ դտնվում էլեկտրաշարժիչր Դիտողըպետք ու

ալարղզությունից:

1Դ

ոնստրուկցիալ

ներ-

է մոտեղ էր տենար ստեղծագործությանըն սեղմեր կոճակը, դրանով իսկ կարծես մտնելով ճեղինակիՀետ Համաստեղծագործության մեյ: ԴրանիցՀետո ու կառույցը կյանքի էր կոչվում. անվակներն ժանանվակներըսկսուտ էին պտտվել, ն շարժումն աստիճանաբար 4աղորղվումէր ներքնից վերն ու ն վերջապեսշարժուտվելի ավելի բարձր գտնվող ժանանվակներին մը ՊՃաղորդվում էր մետաղյա ձողիկ-վաքսանդիկին,որը տեղադրված էր կառուլցի վրա: Վերն ցցված ալդ վաքսանդիկնսկսում էր դանդաղ. ապտտվել Պտուլտնուղեկցվում էր դիտմամբ դիտողներիգլթաավերնում: վաքսանդիկիծայրին Հագցրած թրթռացող ղանգուլակիղողանջով, Մի քանի պտույտ կատարելով, վաքսանդիկըլռում էր, մեխանիզմըկանդ փր առնում մինչն այլն ժամանակյ քանի դեռ Հաջորդ դիտողը կոճակը: անղմելովկրկին այն շարժման մեջ չէր դնում, սում

«մասսայակա

ագափոխարինենդաղափարախոսությանը,

փոխարինված մղված գրականություն,օգտակարությամբ

նյութակա փոխարինած պաճանջմունթներին Հոգնոր գեղեցկություն, է պող-արտր ինչ քե ազաճություն՝

մից

|

լ

ռքու

ն

բառեր, իրերի կողնենդափոխված անձր, Ապրանջներով իդեալական

օդեկոլոն, դիմափոշինրբափետրիկ, մանի-

տ

նրա

կակալն միանդամայնակներն է պոպ-արտի ու դաղափարական Հասարակությանանձի կոնցեպցիայի սպառման» սնանկությունը, Մարդ-սպառոչ Հավակնությունների գեղարվեստական նադեղագիտացվաժ կոմպոզիցիաների որի Համար ապրանքային

ւ

գուրս

աճա

պաճանչմունքների ապրանքային

է մասսայականոչ

Այդ ուղղությունն սկզբունքորենկողմնորոշված ինքնուրույքնուրույ տածողությ նձին զրկ ած է մտածողության անձին, որը ստեղծագործական մասսայական ն «իր» մտքերը փոխ է առել ռեկլամից ու

ությունից

Ա քաղաթ Քուրժու նե քՔուրժուական միջոցներից: Հաղորդակցման

որու

ակրթության

օտա-

կրող այդ անձին պոպ-արոթ Հնազանղդորեն րացնող ազդեցությունը դերերիկաառաջադրված է ձեռք բերողի ն սպառողի ծրադրավորում անձն ապադաղափարակա Հաստատած տարման Համար: Պոպ-արտի չի շոշափում . ասարակա նացված անձն է: Որպեսկանոն, պոպ-արտը դեպքերում,երբ ելք է առաՍակայնայն բացառիկ կան պրոբլեմատիկաս ճարցերը, պոպ-արտիարվեսջանում դեպի ուղղակի Հասարակական էլանե ան ապրելակերպը Մե քում է է գովաբանու տագետը «պոպ-արտի՝ Այդ ուղղությունը ներկայացնող բնորոչ ֆիգուր են նրան Հարը», ինչպես անվանում գ ղագիտակա սկզբունք է. Ուորոլն է: նա իր ստեղծագործությա լ

Մ

:

ամերի

.

րթ

րգար ամերի

ռեկլամի այնպիսիսպեցիֆիկ առանձնաչճատկություննե դարձրեց

է Հանդիսատեսի ինչպիսիքեն շինծու ճղեղանությունը,որն ուղղված պրիմժիձդողությանը,տափակությունը, ուշադրությանմադնիսական ե նման անձին կողմնորոշվելը միջին վիճակագրական

տիվությունը, միջակ անձի ձնավորումը:

Հատուկ իրերի դեղադիտականացումն Պոպ-արտին Հանդիպելէ արէլ նոր հրեույթ չէ ն բաղմիցս ափմեննին կանացումն նատյուրմորոօրինակ, «փոքր Հոլանդացիների» վերճիշենք, վեստում: ու

Չ9

Գեղագիտություն

իդեալա-

Ները:երիտասարդ բուրժուազիան, որը

«արձ,

«պույրը:

դուրս էր եկել պատմական կենսուրախէր նայում աշխարճինն գովերգումէր իրերի ՀրաԲայց այն ժամանակ բուրժուսկան արվեստն խրերը բանասաս-

կարողությունների»ազատագրում, էքատաղզ,որը օխոռովուփոխական

տեղծականացնում էր որպես մարդու ձեռքիստեղծագործություն, որպես նրա ստեղծագործական աշխատանքի արտադրանքներ: Պոպ-արաում է որպես «մասսայական փորը գեղագիտացվում սպառման»առարկա «մասսայականՃասարակությունումը: Առաջանում է սպառհմանգեղագիտացվածֆետիշիզմ, իրերիպաշտամունք:

Դա է պոպ-արտի առանձ-

նաճատկությունը: Հաստատելով մարդ-սպառողին,յ պոպ-արտը է կա՛մ այն իրը, տեղժականացնում

պետք է

բանաս-

«Խոճանոցը»)): Փուղ-արտի ոնկվամային-դեղագիտական մյուս եղանակըՀին, մաշված, իրի կոտրված Ցուցադրումն է, որը բացասման միջոցով պետք է ճաստատինոր, լիարժեք արտադրանքը: պոպ-արտի գեղագիտությունը միշտ

,

Այսպիսով,

Չգտապաշտության է, երբեմն կնիշճիլիստական, դեղադիտություն որը Քացասման միջոցովՀաստատում է իրի ֆետիշը: Պոպ-արտնարտաքուստ խոռովարարական, ազատ, անարխիստական է, բայց ըստ իր հության քողարկված ճավաքագրողարվեստ է, տրը պաշտպանական կարնորֆունկցիա է կատարում,այն ծառայում է

մարդու ճարմարեցմանը կապիտալիստական իր այդ ճասարակարդին: առցիալական նշանակությամբ պու-արտիճյուղերից մեկը միակցվում Հր «նոր ձախերիդ որոնումներին սոցիալական նիչտիլիզմին, որոնց կյանքիբովանդակությունը դարձել է Ճամընդճանուր ճամար բացասուվը, փոր հպատավը՝ճամընդճանուր,կոլեկտիվ էջստազը. եվ արվեստը ու

Պանդես էր գալիս որպես

նման ստեղծման միջոց:«նոր ձավիճակի են այն մերի» մեջ Հանրաճանաչ արվեստները,որոնք ճանդիսակաղմի մոտ առաջ են բերում առավելագույն որը նրանց կողմից դիտէքստազ, Վում էր որպես ամենօրյաօտարացված զսպված զճեղաչգոյությամբ

ավելի ավելի լասրանն ու

ընդունվիմասսայաչան սպառման, կա՛մ այն իրը, որն արդեն եղել է դործածությանմեջ, Հնացել է, բայց դեռիս իր վրա պա:շում է սպասարկել-վերջացրել, մարՊու օգտագործման կնիքը (գաղզասալիկներից, դողերից, եռածալ Հալե(ինձրիցբաղկացաժչոմպողիցիաները), են իրի Պոպ-արտին Ճճատուկ ուլղակի ռեկլամայինպրոպագանդան ն նրա նկատմամբ փետիշային Դա վերաբերմունքի Հաստատումը: ձեռք է բերվում կ. օգնությամբ(օրինակ, 0լդենրուրգի կոլաժների կոմկամ ձնավորվաժներսակողմի «լովիցիաներում) օգնությամբ(օրինակ, շղքայիցկախ տված բաճը՝ ,9. Դայնի որը

ն ամեն տեսակ ձների: Պաթյան ակտ» է ընդդեմ խորթացմանբոլոր նրւս աղդեցություն չէ, որ ճենց պոպ-երաժշտությունը, տաճական մասսայական լսարանի վրա դառնում է արվեստի ասարակակախ ՛ մոդելը: իրականացման ֆունկցիայի մեկը պատկեֆիլմում «Բլոու-ափ» Անտոնիոնիի տեսարաններից րում է պոպ-երաժշտությանկոլեկտիվ ընկալումը:երիտասարդակա

է

շիկանում պոպ-երաժիշտների կատաղ

ոիթմերից, արտաճայտչությունից, ուզական գրոճից: Ունկնդիրների պլուխները,ուսերը, ձեռբերը սկսում են օրորվել ռիթմի տակտով, շարժումն աճում է: Լսարաննընկնում է էքստազի կատաղիմոլագարության մեչ, ալքերը լցվում են ոչ միայն բուրժուականճասարակության,այլն: մարդկային նորմալ Համակեցությաննորմաների դեմ ամեն ինչ ժըխկոլեկտիվ խոովությանըմասնակցելու քաղցը Ճրճվանքից:Ճիչերի տող մեկի հրաժիշտներից ցնցում են դաճլիճը: Վերջապես վայնասունները իր կիմոլեգնության Ճրճվանքովայնպես է խփում ստեղծագործական նետում է իր դործիթառին, որ այն փշրվում է: եվ ապա երաժիշտը Հասած նետվում ունկնդիրների բազմությունը Փը, իսկ կատաղության է դեպի այն, ն լուրաքանչյուրը ձգում է ձեռք գցել կիքառի որեէ կըՖելմի Հերոսը տառացիորենիր կյանքը վտանգելով կորզում է տորը: ճալաժերկրպագուներից կիթառի լարատեղընհ, պոպ-երաժշտության ված, փախչումդեպի ելքը: իսկ շեմքից այն կողմ, պոկվելով ճետապնդումից, Հերոսն անխռով ղարմացածդիտում է անպետք ֆետիշթ ն նետում է անտարբերանցորդմայթի վրա, ուր այն ընկած մնում ֆիլմի այդ էպիղոդը բացաճայտումէ ների ոտքերի տակ, Անտոնիոնիի «դնղադգիտական խոովարարության» էությունը, որպես բուրժուսկան Հասարակությանըանձի ճարմարվելու միջոց, «մասսայականսպառման» մասսայականօտարացմանշվայտ խրախճանքինընտելանա լու եղանակ: ԳՖՀ-ում ուսանողականՀուղումների թեժ պաճին տողերիս ճեղինակին Համբուրգում ճարկ եղավ զրուցել «Դի ցայտ» ճայտնի թերքթ քաղաքականմեկնաբանի ճետ: նա ընդունեց, որ, քեն այդ Ճճուվումները Ճճաճելիչենյ բայց չեն ճադրանը առանձնակի անճանգստություն րուցում, քանի որ չեն սպառնում դոյություն ունեցող Հասարակական սիստեմի կայունությանը. երիտասարդներըկխելոքանանն կդառնան «մասսայականսպառմանջ Ճասարակության բարեկարգ քաղաքաղի ու

ու

ու

ճեր: Աղ կերպ ասած, սապաոո առու

ճլոպշարտը,

որի

մարդու մեջ

ձնավորում է

Հասարակության Գեղագիտությունն Ան տ ոիոր»Լրաայում անարխիստական Հիպի-անձի կ 2 խոռվարար րի" «ոին է կեղժ բացասումով չաշառական ձնաբանությունն արվեստի աաաաի սոսկ ն մաման միալն իրի նկատմամբ բացաճալտվում ի

,

ակա

,

' ագոատու է

հնթադրում է անառակ բական դիրկլո բողոքը ոո

ա-

է բուրժուական

ուրժուական

յուլու

որդու

մ արդի:

ա

Ա Այդ

ժամանակավո վերադարձը չաճառության

Հայ

Գիտություն գեղարվեստական ստեղծագործության |

տեսակների ճամակարգի մասին

ԱՐՎԵՍՏԻ

ՏԵՍԱԿՆԵՐԸ

«ԱՐՎԵՍՏԻՏԵՍԱԿՆԵՐԻ

ԲԱԶՄԱԶԱՆՈՒԹՅԱՆ

ԱՂԲՅՈՒՐԸ

Արվեստը դոյություն ունի իր կոնկրետ տեսակներում դգրականուգժանկարչություն, դեղանկարչություն, քանդակադործություն, սվարարվեստ, երաժշտություն Ճարտարապետություն, կիրա«ական դեկորատիվ արվեստ, կրկես) դեղարվեստականլուսանկարչություն, կինո, Հեռուստատեսություն։ իսկ ո՞րն է արվեստի այդ բաղմազանության աղբյուրը: կանոն տեսնում էր սուբյեկտի ընդունակությունայդ աղբյուրը հների բաղզմաղանության, Հեդելը՝ օբյեկտիվ գաղափարիներքին տարբերակվածության մեջ, ֆրանսիական մատերիալիստներըբգեղարվես-. տական այն միջոցների տարբերության մեջ, որոնցից օգտվում են բանասունղծները, գեղանկարիչները։ Մակայն Թե՛ Կաներաժիշտները, թե՛ Հեգելը,Թե՛ ֆրանսիական մատերիալիստները աի բացաճալրոում նն ոչ թե արվեստի տեսակներիբաժանման պատճառը, այլ պատայղ ՝

թյուն,թատրոն, ու

ճառի Ճարուցաժ Ճետետնքները:

Արվեստի տեսակների բաժանման իսկական պատճառր մարդու ճասարակական պրակտիկայի տիպերի բազմազանությունն է աշխարձճի դեղարվեստական յուրացման ոլորտում, որր Հենվում է իրականության դեղադիտական Ճճարստությանվրա: Մարդկության ճամաշխարճային-պատմականպրակտիկայի ճիման վրա, մարդկանց աշխատան341

Քային

դորժունեության սրոցեսում առաջացավ մարդկային

Մրոաությունը, րաժշոական: ականչը,

կությունը,

ոդու

մարդու դեղագիտականզդացումները,

զարգացան

աչքը,

Փա-

ներառ

է իմբոռնել կարողանում ձեի դեղեց-

որը

գեղեցկությունից Ճաճույք ստանալու

ընդունակությունը:

.ո8 առանձնաճատուկ ի րաանքյան ան Հատկությունների ընդունո՞ւմԷ չս լր իճարկե աի Աարրակա իրականության ոնի -. ՑորԻ Բանի որոշակք առավել կողմիեկատմաւմ ականչի աի Համար առան ան Բ ա առդովքյունը օբլեկրու գուցե աշխարճի օբյեկտիվ գեղագիտական շարատությանընէ ինչ-որ ,

Ն

որ

մն գՎողմնը ափով

վերցնում է իոշ չ «երա բաժշտական սրտի ճամար տում

Ռ. Ռոլանը:Բայց րեն

գա

դծեր, քան տեսողությունը ինչ երաժշտություն է»,-ասել է երաժշտությունը ծնում է նույն այն աշխարտճը, յլ

ու

ամեն

գեղանկարիչը: է, թե ինչես նրա վեպի նկարագրում Ռոլանը հրաժշտականոչ

«որ հր աոջը

Ռ.

այդ

րո

ա

օժտված

ամանում

երոս

է

ժան

Քրիստոֆը«ունկնդրում

նվագախմբին,խեժառայոսոճիների

մուռ

էր

անտեսանելի

արնի ճառագայթում խենթ տվող միջատների շուրջպարի երգին, տարբե-

Հաժառությամբ ալտույտ էր մժղուկների շեփորանվագները, իշամեղուների հրդետոնայիթ բզզոցը, ծառի կատարի շուրջը դալարվող վայրի մեղուների զանգակային սուլոցը, անտառի աստվածային շշուկը, քամու թեթն զարկանվագը սաղարքներում, խոտերի քնքուշ խշխշչոցն օրորվելը, կարձետ քամու թեթ շունչն է, որից կնճիոներ են անցնում լճի ճաճանչավփայչ Ճակատով, կարծես լսվում է թեթե զգեստի հ ճաճելի ոտիկների շրշյունը, աճա նա մուհնում է, անցնում կողքով ն ճալվում օղում: Այդ բոլոր աղմուկները, այդ բոլոր ճիչերը Քրիստոֆը լսում էր նան ինքն իր մեջ: Այդ բոլոր Հոսում էակներից ամենամանրում ն ամենամեֆում էր կյանքի նույն այն գետը, որը ողողում նան էր իրեն: եվ այսպես, ն նրանցից մեկն էր, արյան Ճճարաղատություն ուներ նրանց Հետ. նրանք ուրախություններն տառապանքներնիր մեջ ծնում էին եղբայրական նրանց ուժը տասնապատկում էր իր ուժը, այդպես է լայչարձագանք, ֆանում դետը իր մեջ թափվող ճարյուրավոր գետակներից»|: բնության պատկերն ընկալում է լսողությամբ, գեկոմպոզիտորը ղանկարիչը նույն այդ պատկերի կընկալեր տեսողությամբ՝ Ճաճույք ատանալով ոչ թե 4նչյուններից, այ ձենրի գեղեցկությունից, գծերթ րում

ու

ու

,

Գ

թօղղճւ

թեթ դունախաղեգույներիվառվոումիցչլուսաստվերների բոաղից։ ճարազատ ու

ու

ընկալվում արդյունքում Բայցայնուամենայնիվ միջոցով: անորումների արտացոլվումէ միննույն իրականությունը: է Մարդկության գեղարվեստականզարգացումն իր մեջ չանդիպականէրկու պրոցեաւ Առաջինը:դնում է սինկրետիմից են սարի, երգի, զատված, միաձույլ արվեստից, որում զուգորդվել ար ժըշտության, թատրոնի, դրականության տարրերը) դեպի արվեստի արառանձին տեսակների դոլացում: Պատմական առաջադիմությունն ու

ներառո

(:մաս-

էլ արվեստի տեսակներիընձյուղմասնավորապես, մինչն Վեստում, Ճճեռու է (44 ժան առանձնացման ավարտված պրոցես լինելուց օրա

օգ.

հ1,

1955, մեք

Դ.

3.

Ը.

300-301.

շաւո

ու

ձնավորվում կինոն, դարում, օրինակ, որ։պնս արվեստի սոեսակներ սինէ արվեստների ընթանում Միաժամանակ Հեռուստասոնսությունըիի օրիմագիկան», «լատնրնա Հակառակ պրոցես (չեխոսլովակյան եի ն նակ, միավորում է կինոն, թատրոնը, պարարվեստը են

այլն)»,

են Արվեստի զարգացմանճամար Հավասարապեսարդյունավետ առանձնածատկուսհվական փնսվես արվեստներից յուրաքանչյուրի որոնփոխազդեցությունը, մասնատումը, այնպես էլ մուսաների Թեն արՑից յուրաքանչյուրը ձեռք է բերում իր անկրկնելիությունը: Հ ակում ձուլման ա նդամ որոշակի միավորման: վեստիտեսակները առանձնաճատունեն, կարնոր է դրանցից յուրաքանչյուրի սռղեջիֆիկ նան աշխարճի գեկությունների զարգացումը, քանի որ դրանք բոլորը յուրացման մեջ, մարդկությանգեղարվեստականմշաղզադիտական իրենցը, նորը, ինքնատիպը։ Արվեստի կուլրում մտցնում են ինչոր տեսակների բազմազանությունը Հնարավորություն է տալիս դեղադիճարստուստտորեն լուրացնել աշխարճն իր ամբողջ բարդությամբ երկրորդական արվեստներ,բայց յուրաթյամբ Չկան գլխավոր Համեմատած Հետ ունի քանչյուր տեսակ արվեստի մյուս տեսակների թույլ կողմերը: Քր ուժեղ արվեստների միջն, նրանց մեծ կամ փոքր Հարաբերակցությունն մներձավորությունը, նրանց ներքին նմանությունը, փոխադարձ ձգումն |

թյան

ու

ու

ու

Արվեստի տեռակների բաժանման էՕ. Թռշղճմաճ 8 501617 ԵԽօքօտ Ֆուլնպես

թ, Շօծք.

մերձավոր

այլն: Միննույն առարկան մարդուն կյանքը:որի մասնիկն է զգում նա իրենչ-- ըմբռնվումա բնության ե՛ երաժշտի կողմից ե Համապատասխանորենարտացոլգեղանկարչի, դըըկողմերի վում է արվեստի տարբեր տեսակներում, իր տարբեր ն

րից

ու

դասակարգման սկզբունքների մասին գրքում: Մ.,1965,

էջ

242--252:

տետ

Շֆճ

ԱՎ '096լ մտո

ոոյաւգ407

լ

.

ֆեն

փվատվելստ վիմոմտիոմ վ. ժս ա մս չջ «իողջ դոկիսկտոտջողջցղուստ մլրադմ վոզիմկ վդվ փ տվ դհակոր:լովմզկմզդճդոստ մգ կզմամս ճղաստ ղղսմտոլ| վեղտ. ճղոսո: դղալքիսմոկղոնցե ղահրիսոսո|կմզ յ զվմողջչդտ տամղ նղոսո 1 զդջ ղղալըիսցնցտոտղոմոցզողվ դո վուկմի Ժզեակ-զքզ /ողդ՛պոսժրվչտմղ | ջոկղմ տմվր դուկվմտղգճոմ) ճլոմ '1 կտողտոինոմ մոզկմի"2 "2 լրսղտե մղվմտվիլ, "սբ «"ղոմտոզտ կոսո զնսհ կով 1 տոզիմո զլ| ողջմոկ «Ժալնմտ ց տո զիմտ տն տմղ ) ղմլյ տն չ տոզիմո էղ,վ 'մկզր իզ մղոալքիսկտովոտղջղտստ յ ոփատտմղոակիստվետնկե Քվմզղկամզդտչնմաոմողգիոտ մոցվկմը Կ տոզիմտ ղորնգքմոխ դակատնբոմզ«վտոզի վմզդվղունդզկդահչիսճոդեովջ «փիակվմտղվճոժ «մա դակոաջոմնաջ վմզղուսկաֆ ։դոլիսջողագք վնողվոձդի դուք Հանմորողիմար ՛դահիսճանադոմա վլոկվտոմամկտ դոզկմը -

-

ՈԶոՍԴդ մյոսճոհման դամ վղիտեվն9 յուիոկո ղ մեվմոկղ ոտն | դաիասմնոտմտտչտ նույ միսկողտնըկ ղվլյողատմոցմսե ժղամսճվյոմի վմզդ ղզ լոսիտոտմտտխո ղո ղժվղկ դոլքիսղակոտոջղո վնսցնցտորող : վղիոյս վկիո ղրսնոտհմտեղոկիսմնոտմտ լոսկողտրութ մսղ յմժորչ վեդո ճնսմիտ յա վնղոնոտ վմզդմսիոտովչմո վմզղտզետտոզիմովմզդեսց «մահոջեզտռճղզմվ դպ բոսղախջախժղամսղզ մզդղահիաջմահոջնգտո՝ վկաեց ժղամլ, /մղաքիսիտմձ դաքչլիսվվդկմկղոդակատոչղա զդա կաղորոբ մտկմց ազն մմզմվ նոլ չմղաքքիսղոտվիղդակլիսկնղեցն վմզղավնկուսՓյոսմզմ ժազջ ք դահիակադածդ մաղմակբոաղոձմձումոն դոքիսղջոմցի փլոսիեոիմն դզ տոասմոչ փպիտ դմզմվ մզզջ դոկոտ -կխոմատմոջ ղ մզջե ղվյաժոմո-նոմոաչոննա1լղճդա դլ բառկո մի սս Մո վտոզեհ վմոսչ դակասոմվկ վմզղդամիաջմսնտջեգտո վտոզիմտ ։մյունկահան վմջոխնասով չա վժդատմանման յոսդատն ջ մամողի -ող մորոֆ վմզմվ դակասումվկլրաղոմմըոս կիաստ դորնահմոն ղոմցիսկ՝ -ոմոոտֆ դոկամանազգ: «վխաղմդոկատճախոտեօ«ղոքոն դզմստովլոդ. տան իմոտ դոմդ «տմի վտոզիմտգոկոսոմ՝ «ավաս Դվախամտոդակ -վի մն մ ժվդկ Ճրսկիսմսիողեջ ղոմմոնոդծվը(րասշ վդոմմքոմոր:

Արեն

չս

ՖԵՏ 3.

Ք.

161 "դմ ԹՈԱՅԼՇ

ՊՐ)

լ

դոքիտտգխամդոչ) մմզմվ նախմզմմուտ իսկոչոց տովո (դոտոողդ դվչ) մմզմվ մորմոչ կվճզեզե ((ոստխովեղ ղվչ) ղվլ ղմզղոկմոտտ "ս

վժղոցմզյո մմզղղաքլիսցմսեհտջնզտո վոողիմո ղոկտսոմվկ բոսղ»

ոմղ տ

«մղոիջիսզղաջման ղոկոմնոտմո

ղվնունղգի

ոմղ 3 ջոիճցտսր ովխոճվրղո

Քվմզղժվուտտիու (Քվմզղղաիիստրն 8վմզղղանրիոմսիսո վնմիսնսք

յոսիղք ղտ Դեաքիսղմղամ մվ 1 ղվմտենտղտողիմու դոկասումվը ամմզդվանածն վտոզիմտդեղվիՍողոմջմումղզ նսմոկ «րում շղոքկ ամմօատ մզր եզր ղղ յոսկմոռոխթո «մնոնղվկմզի «Սղաչիսճզկո ՛արմոչ մզր յոսջնցտո ՛Խզր դզ յոստախաճմք փղսմս «մմզմվ չպխսմ դէր Գրո րոր դյրտ 1 մօ դզրո դղարիսցմսեմղղդահատվետնզե վտ Հզիմտ դակասոմվղ ։մազկտուն գակտտոզիսոնգե հզզսվ

եստնոցոտտոռ

գկոտոհդ հգոսնցզրս կվեզեզեողուսսզո «սոկոտիօոզոսս դհովր Հս գղ րոսիտտուտուխ ֆղսսս դզ սզսվգցոսվ, չիսսղգչդղսօ ցում սկճզն -ղե գզ րւսիցեզտոլղասս "րսսզդոկստսո գլո վնոծցղկՎ րոսիճոդոկ Հառվ ցիր :1 գտոզիսուցոկոսոսվկՄիգ նվմզդկտոցա նաճոհմոե րմբ դոդվր ՛ա դվ, Սիատստղոլիացմսեոցեզտո -7տ

դոկոտոզիմոնզվ,

ՏՈԶԻՄՈ

ՂՈՂՈՎ՝ՈՄՎո

դվտոզիմտ դակատմբումց դոճզտորղ ճվղուհը Համոկգանցե տար մղոիսդաոկոմե «դվլոտգբահո դաճոսպչ ծղոմղ Հդամիատճբոմց վղիսծ դաջման մմզդմոկգճղոմղ մմզդտովղսվովմխրվ պվմճոդտկամվդդաիսզմածմոր նո դոգելջ /լոմգուլիսկոդղոն -

ցե մողզոսը 14 փոսոկոմրորճոեմոն

տետտզչ վֆզվյս

մդաէքիսցմ

լթկանդոժ ոզեւլվ «Մդոմլիստնթոմ Սողզատաի րաոկո ի դացվտոոողէոո արաքիսկաղմանմցդ ակճանոռվ|ղ մբուրուամչովըՄրուքսմնուկոջ ճղոմն «մրակխանմոդոկ իաոժղարմոամ փաժոր վմզղատմվ ղղաը Պամակդանցե կով խադոմնղ «մղահջիսկոնդափսմ դորմզկտոխ դվ) ավժմժատզչ չ լրամանուն դվժնակտմղ մս դահիսկոդոշղհմակողճուսոո Վովողմա Էյմզմ ժազջչ նամակսմմզիվզմվի մղաիանմոռիոկ վմզնոողվող Հ մր""» աղոմիամակդոնցն մրաիաջոիկածդոլիխաքմսնոկոն շզաժ յ մամիադոկոդտիխաոչ դորնցեմգի դոլիամոդդոնգետզչ գոլը 1կատանոդդոի մզ տվե դհարտեդովր Գողվմօ դլզեզշ ա

ԼՀրտճթումց ւ«յյաբմտծ յռ

ղղ

դոկողվաիոիխ դղզմաղոկորտութ մոաիյիստմորակոջ մե

այսոլիսիբնորոշումով՝ բանաստեղծո ւթյունները

Հանդավորված տողեր ճանդըպոնղիայիՀա տվանիշէ էլ այդալես Ճիշտ էքոցենտրիկությունը չի կարողկրկեսիգլ խավոր ճատկանիշը կարնոր Հ գտնել նրա լինել, առա բովանդակության իսկ դրա Հանձնաճատկությունը, մար Հարկավոր է խորչել կրկեսային ներկայացման նպատակի մասին,-. որ Առաջինը, Միշտ չէ

ամենաակնառու, շոշափելի ն Հճամողիչկերպով Ֆրա աշխատանքում Հանդես է դալիս կենդանիբնությանաշխարճինազատ ու լիովին տիեթէ մարդն ընդունակ |, Հաղթաճարծլովդարավոր բըՀարկադրելուդազաններիթաղավորինկրակի միչով ու է ուզածդ կենդանինկենթարկվի նշանակում կծառայիմարդուն:չ չել, աչքի է ընկնում կրկեսի առանձնաճատկությունը բւոցառայտելուփորձիդեպքում"նրա կատարել,ապա առավել երն կարելի է շանը սովորեցնել մաճախռիչք է», կատար«աննպատակությունն հս կարելի է նրան ստիպել սպաճպանելտունը կամ ճոտը, օգնել որս չող ճամարների քիչ ն չատ ուղղա 1ի գործնական անելուննույն ալդ սկզբունքն է ընկած նան ակրոբատիաշխատանբոճքակայությունը: իմաստ ունի՞ արգյո քում, որն իր գլխապտույտ խքռիչքովբացաճայտում է մարդու աղատ Օրինակ, Ք ոռյուժին միջով իր մարմնի պլաստիկային,ճավասաթոչելը:Ո՞ւմԷ պետքայն շունը, օղակի մոիրապետումը տարածությանը, Պաչում է այնքան ն այլն: Կրկեսի արտիստը անդամ, որքան դա պաճանջում է կարծես զերխնդիրէ լուծում, տայկշոությանը կարաժ քվանշանը։ նա իրի մեջ դտնում է նրա գերչափըմ ստեղծում էքսցենտրիկության նը9է ռր առյուծը երբեք Հրշեջ չի դառնալու, ի սկ շունը՝ մաքեմատիկու: օրենքով: նթե գեղեցիկը մի երնուլթ է, որին ազատ տիրապետումէ են:

որ

բառլետումբճ

ֆաղդները,

քըո-

նշանակության

սովորեցնել

"ՐԸ «զազանդորձն վրա վարժեցնողի րատախտակի

կրկեսի բնույթնըմբոնելու ուղին սկզբունքորեն գտնվածէ դեղագիտության կողմից կիրառական արվեստիատեսությունը փշակելիս,9է որ դեռես կրկեսից

գոյություն ունի նույնքան «անօգտակարջ մի գործողություն, ինչպե շանը մաչճաթռիչք (սալտոորան) կատի վարեն առաջ

ծնվել

ու

առայսօր

Գա

դարա ն Ան '՞Եվ 4իրավի,ի՞նչ գործնական նշանակություն կամ օղերը, Թվում է Թե, ի՞նչը կարողէ ավելի անօգտակար լինել կերչի աշխատան նա Հ ճղկում ից. նքից:. է ալմաստը, Թ,ոց ստիպում նրան փայլել: գոճարըոչ թե ճրարզապեսփայլում է, նա արտաճայտում է մարբնությանվրաւ:եքե մարդն ընդունակէ լ աշխարձի անդամ ամենակարծը լ ազատորեն Հանքաքարը՝ ալմաստը,ապա իշխում է

ար ա

ու

իչրանություը

ճանքաքարերի

ամբողջ քաղավորության վրա, աշխարձճում չկա մի այնպիսի քար, րը չնվաճեր մարդը» Ոսկերչի «անօղտակար» զբաղմունքը խոր իմաստ ճիմք ունի,նրա ե

ո

ու

ստեղծած արժեքներն ընկալվումեն որպես դեղեցիկ, Չրկեսի արվեստընույնպես որոշ իմաստով ոսկերչի արվեստէ, երկեսի արտիստը ոսկերիչէ ոչ միայն նրա Համար, որ նրանից պաճանջվում է աշխատանքի չ նույնա իսի , նույնպիսիճշ դրթուչ ու այլն նրա որ իր բուն ն

վարպետություն» ֆիլիգրանություն,՝ Համար, քու իմաստով շանակուցյամբ նրա նման ,

ռըն ադամանդէ

աշխատանքը

ռաճման

է այն մարդու աշխատանքին,

«ղկումշ-Վարժեցնողն իր կամբինէ

ենթարկումգաակնառու բա ցաճայտում մարդոււն.

զանների կլ դրանով քազավորին

կենդանիների իշխանությունը ամբողջ թագավորության վրա»

Պոր

ունեն (ուլունքները ու-

նս

մարդը, վեճը մի երնույթ է, որին մարդը գեռես ազատորենչի տիրա։լետում, ապա էքսցենտրիկըդժվար յուրացվող առարկայիճարտարոինն աղատ տիրապետման ոլորտն է: Ե Կրկեսում ոչ քե պարզապես ձն է, այլ դեէքսցենտրիկությունը է արվեստականճատուկ բովանդակություն, որը բաացաճայտում ժարք ե՛ թե՛ կենդանիների, ' իր զգացմունքների ամբողջ իշխանությունը վրա, այլն է` անսաճման իշխանություննամբողջ աշխարճիվրա: դ. վենետիկցի ճանապարճորդ ՄարկոՊոլոն պա ձեռնածունետիրակալ Կուբլայըիր երկրից ջշեց ինչպես Չինաստանի այնքան չատ էին ն այնքան լավ էին րին ու ակրոբատներին»չ՛նրանք անալեռներ տիրապետումիրենց զենքին, որ պատներ,նվաճում էին ՀեռավորերկրներըԿրկեսայինարվեստի ր աարածվածություն, կարելի է բացատրելմիայն նրա կենսականանՀրաժեշտությամբ:Չի կարելի չճամաձայնել Վ. Շկլովսկու Հետեյալ ոլնդման ճետ. «կրկեսըեղել է իրականվտանդըճաղթքաճարելու վայլրՒ ծվ այաօրվա կրկեսում էլ... իրական անդունդիվրալով մարմնամարերկյուղի Հանդեպյ,անղիկը թոչում է դեպի ճոճաձողը։ Հաղթանակը Հն ը ինության լ Հանդեպ, որն արդեն զրկվել է մաճացու ելբից՝ կրկեսի Հ-ի ն է, արբերությունըըատրոնից»: իմջն Ր նրա տարբերությունը Գերխնդիրլուծելը՝ ճաղքաճարել տարածությունը, կենդանական աշխարճի, իր մարմնի վրա իշխանությունցուցադրելը դեռես բավաչ կան չէ, որ կրկեսային ճամար ստեղծվի: Մարզիկը,որ ցուցադրում է -

եԷ

անցնելով բազմաթիվ ու

նման

Է

Ըօթօրօւն

մտքե, 1960, Ին 12,

6.

2.

ռեկորդային նվաճում, նույնպես դերխնդիրէլուծում, բայց, անդամ իքի այդ անի կրկեսի ճրապարակում, դրանով արտիստ չի դառնա: արտիստըոչ միայն Հասնում է դրեթե գերբնական արդյունքների,այլն ստեղծումէ այն մարդուկերպարը, որը լուծում է գերխնդիր, ատեղծում է դեղարվեստական սատեղծագործություն Ճամարիոիթնա

Գրկեսի

կոմպոզիցիոն կազմակերպվածության, տրյուկների մտածված Հետ Հերքափոխման, խաղընկերոջ արտիստական շփման շնորՀիվ: Օդային մարմնամարղուշին՝ ավարտելով կարծես դժկամուՀամարը՝ միկ

ու

քյամբ է ձեռքը կտրումշտամբերտից:Դա կա՛մ մշակվածմանրամասն է, կա՛մ արվեստագիտական ժե: ինտուիցիայով թելադրված Բայց առանցնման «մանրուքի» ապորտայինդժվար վարժությունը չի վերաձի կրկեսայինՀամարի, Միայն պատկերավորուժ ձեռք բերելով է տրյուկը դառնում

գեղարվեստորեն կրկեսըթատրոնից: արտաճայտիչ:: են իրողությամբ (բարձրացվում իսկական ծանրությունեն իրական ներ,ճաղթաճարվում բեմն խոչընդոտներ)» Բայց կրկեռային Հրապարակն ունեն նան ընդճանուրբան՝ պատկերավորություն,. տարբերվումէ

ու

վարպետություն:`..-

Կոկեսըռեկռոդսմենություն չե, այլ այն մառոդու կեբպառը, որ. է իր ցուզադրում բարձբագույն հնաշավոճությունները: ՛

թրինթովորոք ռի ջու

Բ

րանը

է «երկրորդ բնությանջ բաղկացուցիչմասը՝նյութական միջավայրը, որն ստեղծված է մարդու աշխատանքովն որում ընքանում է նրա

դործունեությունը: կյանքն ձգտում է անսամբլայնության:նրա կաՌարտարապետությունը ռույցներիճամարկարեոր է ներգրվածությունըբնական (ոչ արձեստա-չ կամ ուրբանիստական (քաղաքային)բնապատկերում:0րինակ, կան) Մոռկվայի պետական Համալսարանի նոր շենքին գեղարվեստական է տալիս այն, որ այն կառուցված է Լենինյան այդաճայտչականություն բլուրննրում, որտեղիցբացվում է մայրաքաղաքին ճեռուները գնացող միջին ռուսական ճարթավայրիտեսարանը:Մուկվայի բնապատկերում Հաջողէ ներդրվածՏՓԽ-իշենքը, որը նման է բացվածգրքի: կառույցներիճարտարապետական ձնեերըկախված են աշլրարչադրական կլիմայականպայմաններից,լանդշաֆտի բնուլթից, արնի ն այլն: լույսի ինտենսիվությունից,երկրաշարժական անվտանգությունից Բնականշրջապատը տարբեր ձնով է գնաճատվումճարտարապետների կողմից՝ կախվածստեղծագործության ճաշակներից սկզբունքներից, են որոնք պայմանավորված ղզարՌարտարասլետության սոցիալապես: գացումըկախվածէ Հասարակությանսոցիալականկարդի,գեղադիտական իդեալների, օգտապաշտական գեղարվեստական պաանչջմունքըսերի բնույքից: Ճարտարապետությունն ավելի սերտ, քան մյուս արվեստները,կապվածէ արտադրողական ուժերի ղարդացմանճետ, տեխթնիկայի ղարդացման"ետ: Այն թե՛ գեղարվեստէ, թե՛ ինժեներություն, թե՛ շինարարություն:Թերես արվեստի ոչ մի բնադավառչի պաշանչում կոլեկտիվջանբերի նյութականմիջոցներիալնպիսիՀամակենտրոնացում, ինչպես ճարտարապետությունը:։ Օհսակինյան տաճարն, է օրինակ,կառուցել կես միլիոն մարդ քառասուն տարվա ընթացքում:. ստեղժաղործություններնստեղծվում են դարերի Ճարտարապետական Համար: «Քարեգրքի» Հեղինակն նրա Հիմնական«ընթերցողը»ժողովուրդնէ: ու

ու

ՍԱՐՏԱՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ:

աշխատանքիդործիքներպատրաստել,ապա:

դարձավ ոչ թե որջը կամ բույնը, այլ

նպատակաճարդեղագիտական տեսք: Շինարարությունը դարձավ ճարտարապետություն: է գեղեցկուՃաբտաբապնաությունը իբականության ձեավոբումն թյան ար

առանձնա-չ Վ. Սմոռնոսովը,բնորոշելով ճարտարապետության արվեստըչլարելով դրել է. «ճարտարապետական Հատկությունները, ու մեժ ն ծանր քարերըբնակության ծառերն ուժեղ ուսերը շուռ տալով ճամարամուր տեսողությանՀամար գեղեցիկ, երկարատկության Հարմար, առաջանում է շնորճիվ Ռարտարապետության շենքեր կանգնեցնում»:

Մ.

կառույցը, որն աստիճանաբար ձեռք է բերում

օբենքնեբով այնպիսիշենքեր կառույցներ ստեղծելիս,ոբոնք կոչվածեն ու բնակաբանիճանոային ծառայելու չենքե՞իգծով մառդկանցպաճանջմունՒներին: Ճաբտաբապետությունն ստեղծումէ օգ-յուրացվածինքնապարփակ տապաշտոոեն-գեղաբվեստական, մի աշ-ու

որը սանմահազատված է բնությունից, է տաբեխաոճ, հձակադովում ե

բայինմիջավայբին թույլ է տալիսմաողկանց օգտագործելու մաոդայնացածտառածությունը ու իրենցնյութական ճոգեորպահանջմունք-

ներին համապատասխան: Ճարտարապետական պատկերիդեղարվես-

ու

ու

ու

ու

տականություն անբաժան է կառույցի ֆունկցիայիցն օրգանապետ արտաճայտումէ նրա

նպատակըո

'

ՊՓԽօաէօո

հն. 8. ծո.

օօ6ք. օօ.

81.--/1., 1959, 1. 8,

6.808.

Ճարտարապետության ստեղծադործությունը, Վ. ձյուղոյի բառեչ րով, կարծես քարե վիթխարի սիմֆոնիա է, մարդու ն ժողովրդի Հզոր «եղծադործություն, Օմիասնական ու բարդ, ինչպես «հլիսականն» ուժերի միավորման ղար«Ռուանսերոնն, ամբողջ դարաշրջանիբոլոր Մորոնի արորը Ճարտարապետություն՝ կարող է ճամադրության մեջ մտնել մոնումենտալ գեղանկարչության, քանդակագործության, դեկորատիվ ն կոմպողիցիաարվեստիմյուս սոեսակների եւո: Ճարտարապետական յի Հիմքը ծավալատարածային կառուցվածքն է, չենքի կամ շենբերի անսամբլի տարրերի օրգանական փոխադարձ կապը: կառույցի մասշբանով որոշում է զեղարվեստական պատկերի բնույթը, տաբը շատ նրա մոնումենտալությունը կամ սերտ կապը: Ճարտարապեւտությունն անմիջականորեն չի վերարտադրում իրավանությունը, այն կրում է ոչ քե պատկերավորման, այլ արտաճայտչական բնուլթ: Սավալային, ինչպես նան գծային ճարաբերակցությունների ոիթմը նրա արտաճայոչականության կարնոր միջոցներից մեկն մ, ժամանակակից դեղարվեստական կառուցվածքի բնորոշ առրանձնաՀոռոկությունը՝ առիքմիան ոիթմում, աններդաշնակությունը ներդաշնակության մեջ Հատուկ են նան ժամանակակից ճարտարապետության օրինակ, Բրազիլիա քաղաքի շենքերի անսամբլին: նվաճումներին, Ճարտարապեւտությունըսաղմնավորվել է խոր ճնադարում, բարԲարոսության բարձրադույն աստիճանում, երբ շինարարության մեջ սկսում են դործելոչ մի լն անճրաժեշտության, այլն դեղեցկության օռրենքները: Հին նդիպտոսում կառուցվում էին վիթխարի դամբարաններ բուրգեր (Քերիսի բուրգը Գիղեում ունի մոտ 150 մ բարձրություն), բաղ մաթիվ Հղոր սյուներով տաճարներ (մառնակումԱմոնի տաճարի սյուների բարձրությունը 20,4 մ է, իսկ տրամագիծը3,4 մ): Այդ ճարտատապետության ամար բնորոշ են ձների երկրաչոոիականպրիմիտիվ որոշակիությունը, անդամաճատությունների բացակայությունը, կառույՋի ու մարդու մասշտաբների չղուդակցվածությունը, անձին ճնշող մոնումենտալությունը, Վիթխարի կառուլցներն ստեղծվում էին ո թե ժողովրդի ոռնալ պաճանչջմունբներըբավարարելու ճամար, այլ ճանում պաշտամունքային նպատակների, փարավոնների բոնապետական իշխանության մեծարման: ճարտարապետությունըձեռք է բերում դեժոկրաՀին տական տեսըբ: Պաշտամունքային կառույցները (օրինակ, Պարթենոնի

ու

տաճարը)իրենց

են

Հույն քաղաքացու աղատությունը, ստադիոնթատրոնների, կառույցների՝ են Հասարակական Առաջանում իրենց ատեղծաճարտարապետներն ձնա-Մերի,դպրոցների,նոր լոհսակներ: որը սկղբունքին, այն են գ եղեցկության մեջ Հեւոնում մեծ, դոլծության ոչ ւեւոք է լինի ու չավիաղանց

նը,

չ Արիստուռելը:դեղեցիկը կերպել Հանդես է դալիս որպես դեղեցկուր։ Մարդն այստեղ փոք չարաղանց Հին Հոռմում ճարտարապետնե կառույցիմասշտաբներ: խյան չավ կոնսու

ու լայնորեն կիրառում էին կամարային

կամարաձնբետոնե

նոր տիպեր, ամֆիթատրոններ երնացին կառույցների սրուկցիաներ: էին պետաՀաղքական կամարներ,որոնք արտաճայտում ֆորումներ, Հզորությունը: ռազմական դաղավարները: կանության դառնում է արվեստի Միջին դարերումճարտարապետությունը մայոտեսակը, որի ոլատկերները ամենամասսայական րը

ու

առացատար

ժողովուրդը ղրկված օդտվելուց ֆունկցիաներից

մարդկանց: Սակայն չելի էին նույնիսկ անգրագետ

ուտիլիւոար կառույցների էր Հիանալի արտամարտարապետության ծվարում էր ողորմելի Հլուղակներում: ԳոթակաղԻ օգտվում էր եկեղեցին: ՀայտչականՀնարավորություններից արտաճայտվում էր ոչ գծերում տաճարների դեպի երկինք խոյացած մասի աստ առ վածչ այլն երջանկության միայն կրոնականպոռթկումն

ժողովրդիերկրայինկրքոտ երազանքը: նում

ղարդաց-

ճարտարապետությունը դարաշրջանում Վերածնության ձները նոր Հիմքի վրա սկզբունքներն է անտիկ դասականության ու

կլասիցիզմի

կանոնիղացվել եղանակները կոմպողիցիոն Հնադարի պետու3711 դ. կեսերը: ազգային էին

արվեստում:Ճ71 դ. վերջերիցմինչն որն ուղեկցվում ձր արթյունների լինելության բարդ դարաշրջանում, ղարդանումէր բարոկկո ոճը: Այդ ոճուի յունաճեղ պատերաղմներով, ժելվիածո մեծ

քանակությամբ էին շենքերը տարբերվում կառուցված տարածականՀարաբերակցումասնատումների զարդարանքներով,

ու

էմոաշխուժությամբ, պարադայնությամբ, թյուններիբարդությամբ, Բարոկկո ն ձների Հակասականությամբ: ցիոնալ Հուղավառությամբ մթ ծառայում էին աբսոլլուտի կառույցներ ոճով կատարվածմի շարք ձոռմի ն (ռրինակ, (ռրինակ,Վերսալի պալատը) կաթոլիկականության ճասփառաբանմանն Սանտա Մարիա դելլա Վիտտորիաեկեղեցին) ու

մտաոմանը:

Հելլադայում

Հաստատում դեղեցկություճարտարապետությամբ արժանապատվությո

47111

Է

ոարածվեց ն եվրուղայո ւմ սկզբին Ֆրանսիայում ժագոց աքտաճալտուոճը որպես արիստոկրատիայի

տոկոկո

դ.

ճաշակների

Թյուռ:Դրա բնորոշգծերն |

գարդամոլությունը, ձեք բթմածամ գրով շա/որությունը, ժիտումնավոր անճամաչավփությունն գալարուն դլ րի բարդությունը (այդպիսինէ Դոտադաւմի Սան Սուսի իլ նն

ու

անթյերում նրնան

ննոր,

քյու,

են

որոնք ոնք ստեղժուժ

Մ

ռլայատը), դարդանկարներն մեծ Տայել

ջալիս ճարումա իծ

ու

ատեիի թեթնություն

աննյութականու

ու

ռրկրորդկեսին ռոկոկոն տեղը դիջում է ափապիրին՝ ոյա կերտ, վնճասթախ: ոճին: Ամիրը ճննվում է կլասիցիզմը ավանդույք նենըին Հոոշմականկայսրակաւն դարաշրչանի ոճի վր, Այն արտաճայ տում է իշխանության դինվրական Հղորությունն արքայական վե տությունը(օրինակ, վիթխարիՀաղքական զ.

ու

կամարըՓարիզիէտուտ Պոշպարակում, որը դերազանցումէ Հին աշխար"«ինուլնանման դա.

հա Վանդոմյան փարներին, ելունը,

սյունը):

որը

կրկնում է

Ճարտարապետության պատմությանմեջ

վում

չեի ընկնող տեղ | գրա.

ճարտարապետությունը: նրա նվաճումներն արո.

ռական

Հատված

ա

ՀոոմիՏրոյանուլ

են

միջնաբերդում, ամրոցայինկառույցների անսամբլներում այլատներում,պաշտամունքային քաղաքացիական շնեքերում: Ռուսական ճարտարապետությունը Հարուստ է

Մը

բ

նոր միջոցներ: Քաղաբա-չ դեղարվեստականչ-արտաճայտչական

: արար րն աան չու լ արար

մեջ, օրինակ, առայանում չինության գեղարվեստական շենքների ման »

մ

այական

կառուցապատՄԱ

:: որով առաջ ղանչ ր Զարդաժոլությունը, լրջորեն արգելակում էր կրա զարգացումը: Հրատալ աղետությունը։ դրանիցոչ ՇՀմիայն էժանացնում է շինարարությունը ն մեժացմտրո՛ 7 Մ: ու տնմպերը, նում նրա մաստաբներն ՛

ԱՆ աՆ .« մաստով ճարտարապե, ընն պարդ» Սիոագորը» Պիոներ» Այդ ախիԲ ուցադրական տականլուծումներ գտնելուն: -

ուղղում միտքն

է դարաշրջանիոգուն արտաճայտիչ ե,

շա

"4 ոսկվա ի Կալինինի սլոեն

Դ

Կինոյի վետերաններիտունը, մ ններիպալատը, չենքնրի դոտայի կոմպլելսը: արձի տարեվրությունը, Ր Ճարտարապետություննանվանում են աշխար մ ն՛ երգերը, է՛ ավանձն նա խոսում է այն ժամանակ, հրբ արդեն լոու ոէ Նէ, ն Մ ու երբ արվեն ոչ մի բան չի ճիշեցնում աությունները յոշմճեռացած ժողովրդի մասին: «Քարն դրքիդ էջերում դրոշ անվերադարձ են մարդկությանպատմության դարաշրջանները: վաժ

ԻոՂԻ . 7/"1

եմ

ս

ու

թ

նրանելո, Ռուոտնան ինքնակաաղդգալին ավանդույթները դրսնորվում ր", չրույաւյա աաույցների փրյո՝ դրանց կոնստրուկտիվ է Հատակլումումհլու 7 դրվաղային Հարո: ձենլով (օրինակ, որնդեցիները կիժաում )։ «Ռուսական րարոկկուի» կառույցներում «ուճաթը ): յ"

ուղ

Հաստատում էր ուսա կան լնտության ժիասնուրյան, տղգային կյանբի փերելթիզաղափարը (որինակ,շշմ ո

ուային ոյայոխու:

,

Ցարսկոյե հնչույի՝ Ռաստրելչիի տեղ

ու

շաղորժությունների անսամբլը):ՃՂՎԱ-ՈԼ կան կլասբգիզմի Հիմնական

մշակվում

դղ.

են

ողւսա-

սկզբունքները. Հարտարավնոական

սյռոաւկերիժողովրղայնությունը, ոլարվությունը Թյունը, որոնք ձեռք ին բերվում պարդ

ն

արտանալտչականու-

կոնստրուկտիվդեղարվեստական

Ժիջունէրով:

ԴԵԿՈՐԱՏԻՎ

իսկական

ազգային օտեղ(Իվան Մոժի դանդակատունը, շառործությունննրով Վասիլի

ու

ՀԻՏ "ղ միշա վայրի Դեկորատիվ առվեստը մառդուն Նվ ժում մաոդկանց չ։ տականչութացումն Այդ արվեստը էիչ

չ

ինդուստրիալ մերողներով՝

աոարաստման

շինարարությունը տարվում

:

հոր նյուննրի ու զործարահային ստանդարտտարբերի Դա փոթում / օվտագզորժամով

Ճարտարապետության շատ դեղագիտական չափանիշներն

՞ ՛

աան ոյ

Դոր

գե

ատ

լ

ղագի-

ո եՆ ԱԱ ա մխու թյունը»՝շենքերը, կառույցները, Կարող ակներ ն

առօրյա

կր կյանքր, գելլաովեստորեն

զ

ան

փողոցները, Այն գեղ նանապարբները: լ

ի

:

Ր

ըչ

ւ

"

Աաաա

Ու

լ

ոն ներ է ստեղժում բնակելի ու ճանրային շենքերի ներ րրա կորաաիվարվեստի ատեղծադգոր նղժագործություններ յ կարող են լինել դռան" բրո ւ ու ջաՀը ՀԱ , նակն ու ցանկապատը,ապլատուճանի ապակին է մմ արվեստիիյ մյուս տեսակԴեկորատիվ արվեստն իր մեջ ներառում ու ների, Հատկապես գեղանկարչության թանդակագործությաննվաում ճումները:Բուն իմաստով գեղանկարչությունըորպես գոյություն է ունեցել պատի (ժայռի) տեսքով,

Հերտա ,

դ. երնան են դալիս շննթերի նոր տիպեր. արդլունաքնրականյ ասաժ՝ դեկորատիվ գնղանկարչություն, վարչական,տրանապորաւային, քաղ ոածարկ բնակելի տներ ամբովձորվեց դաղգաճային գեղանկարչությունը: ջական պանցվածիել: Դարտարացնտական ու

ԱՐՎԵՍՏ

Ն այո

մոռ 4րո ա Ն երիմեկր քանդակագործությանը: Դեկորատիվ արեատի րու է նուժենտալ զեղանկարչություննէ, կատարված աիվ (որմն ճամադրությանմեջ նանկար)

որը

չնա

մո-

պ

հ

ա

է գտնվում ճարտարապետականպատ394

Դեղա գիտություն

աին

կերի Ճեւու Որմնանկարչության անվանումն առաջացել ք նրւս ւեխեիկայից. «ալ ֆրեսկո»ջ՝նշանակում է թաց սվաղի վրա չրով րացած ննրկերով կատարված եկար, չՀամայշխարձային արվեստի բազմաթիվ ժեծագույն ստեղժագործություններ(շրինակ, Միքելանջելոյի, Ռաֆալելի որմնանկարները)պատկանում են մոնումննտալ-ղեկորատիվ ստեղծա-

ՎերածնությանՃումասրաչ արվեստը, որը դեկորատիվ Հավքրժացրեց իդեալները: տական

Դեկորատիվարվեստը զարդարման ն ոչ քն լարդամոլության արվեստ է: Այն օգնում է ճարտարապետական ամբողջական անսամբլ ատեղժելուն Դեկորատիվ արվեստի ստեղժագորժությունները ոչ թե մեռած խորձրդանիշներ են, այլ մարդկային գործերի, ձգտումների,

դործություններին:

արվեստի զարմանալիստեղժագործություններին Դեկորատիվ ի վերաբերում Վատիկանի Ստանցադելլա Սենյլատուրան (ւյն սենյակը, որտեղ տաղի

ղատական թղթեր էր ստորագրում):Այդ ոննյակի պատկերի նկարները, որ կատարել է Ռաֆայելը, նվիրված են աստվածաբանությանը, արդարադատությանը, փիլիսոփայությանը,զիտությանը, պոհցիային «Աթենքի դպրոցը» նկարը ալասկերում է Հին ունական փիլիսոփաներիչանդիզումը: Գրեթե ձիսուն ֆիգուրներ տեզադրվաժ նն կոմպոզիցիոն կոլորիտային զարմանալի վարպետուԹյամբ։ Նկարում խայտաբղետություն չկա, այն աչքի է ընկնում դույ-. ների խիստ ներդաշնակությամբ. Այդ որմնանկարի դեղարվեստական տպավորության գաղտնիբներիցմեկն այն է, որ այն ներգրվելով իրեն ճատկացված պատին, ստեղծում է ձեռանկարի օրենքով առրող պասոմեծ կեր: Գեղարվեստական տպավորության է ճասնում դեղի խորքը գնացող Հեռանկարայինկոմոլոզիցիան, չատակի վրա քառակուսիների երկու շարքը դիտողի Հայացքի շարժումն ուղղում են դեռլի նկարի խորՔը: Այնուճեւոն այդ անշտապ, «անդիսավոր շարժումը շարունակվում է վնճասքանչ սանղուղբի աստիճաններովն ավարտվում է խորքը գնացող կամարներիսենեկաշարքով: Առաջին լանի վրա են փիլիսոփաների նատած ու ճակված ֆիգուրները: Այնուշետն ոլառտկերվածնեն մի քանբք փիլիսոփաներ,որոնք բարձրանում են սանդուղքով, ն Դիոդենեսը՝աստիճանննրի վրա ոլառկած:Դրանով իսկ իրականացվում է որմնանկա-. րի առաջին ե ետին պլանների կոմպոզիցիոն կապը: նվ վերջանա, կենտրոնում, կապույտ երկեքի ֆոնի վրա անտիկ փիլիսովիայության երկու կորիֆեյների՝ Պլատոնիու Արիստոտելի, ֆիզուրներնեն, Հոյակապ շենքը: որը մտաճղացել ու «կերտել» է Ռաֆալելը, Հիանալիորեն կաղմակերպում է նկարի ողջ կոմպոզիցիանն թույլ է տալիս, չնայած որմնանկարի խորքի գնացող ճեռանկարին, պաճպանելու նրա ճորիզոնական, գծային պլանը ն ատի տեսողական ամբողջությունը Այդպես ռննեսանսային բարձրագույն կոմպոզիցիոն-Հեռագեղանկարչության ն նկարային կոլորիտային սկզբունքները Ճարոտացրին մոնումենտալ պապը

մտաճղացումների կենդանի գրառումներ: նրանցում զգացմունքների,

չափով արտացոլվում է դարաշրջանիոճը: Արվեստազետն ու «նագետը դռան բոնակի բեկորով կամ պատի նախչերի մնացորդնեբով կարողանում են նույն ւսլն ճշգրտությամբ վերականգնել դարաշրըջանի տնսքը, ինչպես Հնէաբանները մեկ ատամով վերականգնում հն կենդանու ն նրան շրջապատողբնության տեսքը: վաղուց մեռած ամենամեծ

առաս-

ու

ԳԵՂԱՆԿԱՐՉՈՒԹՅՈՒՆ

ու

`

՛

'

ԵՎ ԳԾԱՆԿԱՐԶՈՒԹՅՈՒՆ

եբնաԳեղանկաոչություը արվեստագետի ստեղծագործական

-

իբական աշյխառհի պատկերնէ կայությամբ կերպարանափոխված վբա: Բաբթության Հին նկարիչը չէր ընկալում բնապատկերիգեղեցկությունը: Անգլիակուլտուրան» Հնագետ Է. Թեյլորը «նախնադարյան Ցի ազգագրագետ մի բնագավառում, այն է' լանդգրքում գրել է. «Գեղանկարչության ու

մեջ, նոր նկարիչները, անկասկած, գեչաֆտային՝դեղանկարչության բազանցում են ներին. Հնում, որքան էլ ճիանալիորեն նկարված լինեին ֆիգուրները, կուվիտ Հնադարյան լեռները, անտառները ն տները ձտին պլանի վրա դնոնս գտնվում էին գաղափարադգրական նկարչուծառայում էին որոլես արթյանը մոտ վիճակում. դրանք ավելի շուռ տաքին աշխարճի նշում, քան այն պատկերում էին այնպես, ինչպես նա կա: Հին արվեստագետ-որսորդիամբողջ ուշադրությունը կենտբոնացվաժ էր այն բանի վրայ, ինչը կազմում էր նրա կյանքի աղբյուրը: Նա Հիանալի անիմալիստ էր: Հին գեղանկարչության մեջ աշխարճչիպատկերվող նհրնույլթների . ոչ այնքան տարածականէր, որքան իմաստալին: Տարաբերակցությունը Չեմ կղզու վրա ծոց) կա մի ճին Մվսոռրալիայում (Սարսպենտարիա Քարանձավ որտեղ սպիտակ պատին սն ու կարմիր ներկով նկարված են կենդուրուներ, որոնք ճալածում են երեսուներկու որսորդ, նրանցից

ՂօգոօքՅ. 116քոօճեւււատ Խ«7ՂԵՄքշ. հ1., 1939, Ը.

174.

ճերթականությամբերրորդըբոյով երկու անդամ բարձր է մնացածներից, քանի որ ներկայացնում է առաջնորդին: Հին հգիպտականնկարիչները նույնպես իմաստային առանձնացման Համար զորաչրամանատարիֆիգուրը մի քանի անդամ մեժ էին նկարում, քան նրա զինվորների ֆիգուրները,Դրանք կոմպոզիցիոնառաջինշեշտադրումներն էին, որ անում էր գեղանկարչությունը՝ այն ժամանակ չգիտենալովոչ դծամին, ոչ օդայինՃեռանկարները: դարաշրջանում կոմպոզիցիոնշեշտադրումներըվեՎերածնության րածվեցին կոմպոզիցիոնծավալուն սկղբունքներիչնկարում ֆիգուրների այս կամ այն դասավորությունը բացաճալյտումէր նրանցփոխչճարաբերությունը, բնավորություններըն նրանց փոխազդեցությունը: կոմպողիցիան ծավալվելէ տարածությանմեջ: մոտ Հնում գծանկարչությունն էին ոչ միդգեղանկարչությունը այն միմյանց, այլն գրականությանը,Հին չինական ն ճին հղգիպտական դեղանկարչություններին Ճարազատացնում է նրանց մի ընդճանութ առանձնաձճատկությունը նկարը Հաճախ իրապատմողականությունը: դարձություններիշղթա էր, մի շարք ֆիղուրներում ծավալված պատարդեն զարգացման ալդ վաղ փուլում դեղանկարչումություն:Սակայն է տալիս թյունը թուլլ արտաճայտելու արքության վրա առարկայի վերաբերյալ տարբեր տեսակետներ:չին նգիպտոսինկարիչներըկիսադիմի պատկերվածդեմջի վրա նկարում էին երկու աչք, իսկ ծչարավաին Մելանեղիալի դեղանկարիչներինկարներում պատկերվումեն ուղնկարղակի Հայացքից թաքնված մակերեսներ, մարդու գլխավերնեում է է ծորակ, կամ սկավառակ, որը նշանակում վում կրկնակիդեմք, որը ճաղորդումէ «բոլորածիրՀայացք: Միջնադարյանգեղանկարչություը տալիս էր աշխարճիպայմանական-մակերնութայինպատկերացումը:կոմպոզիցիանճաշվի էր նում դիտողի աչքից, այլ նրա ոչ թն առարկայի «նռացածությունը իմաստն նույն այդ առանձնաձճատկություններթ նշանակությունը: ճատուկ են նան ռուսական սրբանկարներին: է վերածնության դարաշրջանում գեղանկարչություն «ասնում է զարգացման, այն դառնում որոշ իմաստով առաջատար այնպիսի որ արվեստ. Դարաշրջանի«ակաճգնավորական,Հակասխոլաստիկական պաթոսը, խոլանքը դեպի պրակտիկան,դեպի կյանքի ճարստությունը, նրա Հոդնոր զգայական ուրախություններն ամենից ավելի լավ ու կարող էին գտնել ճատկապես դեղաարտաճալտություն ավելի լրիվ

անատոմիան(երեխանէեռնարդո դա զորզումեն մարդու Հասակային է, այլ իսկական ձեռքերում ոչ թե գաճաճ իտտիտիրամոր Վինչիի անատոեն մարդկային շարժվող մարմնի վերարտադրում մանուկ), :

:

զղալարանի՝

կանում, բացի ալն,

ու

ու

մեջ(Մ. Բոտիչելլի: նկարչության

ճա«Գարունս),Գեղանկարիչները

որ

լավ

ճակատամարտի պատկերեր դեղանկարիչր ճակատա-

ուրիշ որ բանաստեղծընկարագրերմի կատաղությունը, իրար կողքի: ն

ու

աո-

միան: են Հաստատում գեղանկարչության Վերածնության նկարիչները նման, ուրիշ նշանակությունը,որը» դրականության Համամարդկային «Տիրամայրը»): լեոկարիք չունի (Ռաֆալելի թարգմանվելու լեզվով է բանակածառայում նարդո դա Վինչին գրել է. «եթե բանաստեղծը արժանավոր առավել միջոցով, ապա դեղանկարիչը՝ նությանը ականջի չեմ ցանես ոչինչ ուրիշ Քայց նրանցից աչքի միջոցով:

`

Դու մարտ, ն որպեսզի դրանք երկուսն էլ ցուցադրվեն ավելի նրանք որտեղ կառնեն դիտողները, կանգ որտեղ կտեսնես, թե դովեստ կլրոորտեղ ավելի շատ շատ դատողություններկանեն, որսվես շատ ավելի վի ն որն ավելի չատ կգոչացնիւ իճարկե, նկարը, բանաստեղծին, Ընտրիր օգտակար ու դեղեցիկ, ավելի շատ դուր կդա... դեղանընրա ընտրիր որը նկարագրերկնոջ դեղեցկությունը սիրածին, ուր ն կտրադու կտեսնես, թե դեպի նրան, կարչին, որը ւպատկերեր մադրի բնությունը սիրաճար դատավորինո): նկարների մեջ դույնի ու լույսի օգնուՌենեսանսի դարաշրջանում բացաճայտողդունաթյամբ դրվում հն գլխավորը, կենտրոնականը Հիմքերը (ալդ առումով բնորոշ է հեոնարկոմպոզիցիայի նկարչական իր դիմանկարՌեմբրանդտն դո դա Վինչիի«կղաքիսիմորթով կինը»): է սն լուսային շեշտադրություն, ստեղծում ֆոնից, ներում օգտվելով նրա դեմքն առանձնացնումէ մարդու մեջ ամենաարտաճայտիչը՝ որն

ձեռբերը: Դրանք կարծես ելնում

ու

են

ամեն խավարից՝

րոպե

պատ-

ալդ կոմգունանկարչական Ռեմբրանդտի մարդուն: ետնում խորմտորումներ: կան փիլիսոփայաողբերգական պոզիցիայի կամ ավելիլայն՝ օրենքները բացեցՀեռանկարի Վերածնությունը

կուլ

րաստ

տալու

տիրապետումը:Հեռանկարի գաղափարըմշակել են Բրունելլեսկին ե Ալբերտին, որոնք սովորեցրին տարածությունը նկարում այնպես կազմակերպել,որպեսզի այն կառուցվեր առարկանեՀատած բուրդի ըսրից մեր աչքին ընկնող ճառագայթներովգոյացող է ոչ մասին խոսում տիրապետելու Տարաժությանը կրզբունքներով: տարածության ազատ

Է ՛

մօօոռքրօ

ոճ

Բազե.

ՔՍճրուաեւծ ոքօայտծճետտ. ԻՆ, 1935,

7.

2,

6.

82--83.

միայն Հեռանկարի կառուցումը (օրինակ, էեոնարդո դա Վինչիի «ԽորՀըրդավոր ընթքրիքում»),այլն «ապանյութականացված»տարածության

ստեղծումը: Այսպես, Ռաֆայելը «Սիքստինյան տիրամայրը» նկարում

պատկերել է մի կնոջ, որը քայլում է բեկորներիվրայով առանց ոտքերի տակ նայելու: Տարածությանապանյուքականացմանայդ տպավորությունը ձեռք է բերվում ճեռանկարի տեղաշարժումով. դեմքով դեպի դիտողներըդարձած երկու Հրեշտակ նկարի առաջին պլանում դտնվում են աստվածամոր առջեում, բարձրացել իրենց չայացքներն բայց ճառել են նրա վրաւ Չոնղաշարժվող ճեռանկարի բոլոր օրենքների Ճամաձայն նրանք չեն կարող նայել տիրամորը, քանի որ նա գտնվում չէ նրանց ետնում, բայց նրանք ապրում են անմարմին տարածության ն մեջ, նրանց աչքերի առչն ճրաշք է տեղի ունենում ձեռքերի վրա աստժուն տանող կնոջ ճայտնությունը, ուստի ն անճնարինը Հծնարաու

վոր է:

ավարտվում է գեղանկարչության գծանըկարչության սաշմանազատման արդեն ավելի վաղ նշված պրոցեսը: ժծանկարչությանառանձնաչատկությունըգծային ճարաբերակցություններն են, Այն վերարտադրելովառարկաների ձները, ճաղորդում է դըբանց լուսավորվածությունը, լույսի ստվերի ճարաբերակցությունը ն այլն, Գեղանկարչությունը վառ կերպով արտաճայտում է աշխարճի գույների ոռնալ ճարաբերակցությունները,գույնի մեջ գույնի միջոցով այն արտաճայտումէ առարկաների էությունը, դրանց գեղաղզիտական արժեքը, ճշտում է դրանց ճասարակական նշանակությունը, դրանց ճամապատասխանությունըկամ Հչակասությունը շրջապատին: Սկզբունքային տարբերությունը գծանկարչությունից պարզորոշ դրսնորվում է իմպրեսխիոնիստների դեղանկարչության մեջ. Այն ոչինչ չի Հաղորդում գույնից դուրս, ամբողջ գծայինն այնտեղ երկրորդականդեր է խաղում: ոտեղժաղործություններիդեղաղիտական իմաստի ՃիմԳեղանկարչական նական կրողը դառնում են ոչ թե նկարը, այլ պատկերվող առարկաների դ.

խորանում

ու

ու

ու

ու

դունայինճարաբիրակցությունները:«Գեղանկարչությունը... վերածվում է ւլոեմի՝ անկախ արտաճայտչությունից, ոճից նկարից, որոնք կազու

նախկին գեղանկարչության գլխավոր նպատակը: Գրեթե անՃրաժեշտ է ուրիշ անվանում ճորինել այդ առանձնաճատուկ արվեստին, է դրաորն այնքանով է մուռենում երաժշտությանը, որքանով ճեռանում մում

են

կանությունից...»:: ՌՂՕԵղճքէ.

|

1980.

շ.

22.

ՔՐՕ 11ԱՈքՇշՇոօՕտայմ.

տրօքոտ,

ՇԻՕ

96161Բ

ոճ,

6-0 Խրճքճ.

3Լ., :

,

նա նկարում է լույսի, կիսաէ լուլսը, Գեղագիտությունըլուրացրել լույսի, մառախուղի, օղի, ստվերի, կիսաստվերի գույնը: Այսպես» կ, Մոնեինկարներում, որը նկարումէ լոնդոնյան մառախուղները, բնեն լույսի ամենանուրբ գունաարտաճայովում կերպով վառ կալվում խաղերը, Գեղանկարչությանմեջ բուն կոմպոզիցիան դառնում է գունանկարչական (օրինակ,վ. Վան Գոգի 0. Ռենուարի,է. Մանեի, ու

Ս.

դեղանկարչության ժամանակակից նկարները): Տուլուղզ-Լուտրեկի

մեջ,

ասում

է

է Պ. Պիկասսոն, յուրաքանչյուրվրձնախաղղարձել ճշգրիտ

Ասենք, նկարում ես գործողություն՝ ժամագործի աշխատանքին: ինչ-որ գործող անձի մորուքը. այն շիկակարմիր է, ե այղ շիկակարմիր դույնն ստիպում է ամեն ինչ տեղադրել անսամբլում, արտանկարել է շղթայաձն ոնակցիայի' դա նման այն ամենը, ինչ կա շուրջը. ձ1 բնույկերով փոխվում է դեղանկարչության դարում կտրուկ վրա ազդեցություն տեսունակության Թր: Աշթարճի դեղանկարչական ու են զարգացումը, տեխնիկայի կինոն, գորժում լուսանկարչությունն նման

ժամանակակից մարդու տպավորություններիլայնությունը,ճարստուհ Հոգեբանական թյունը ն բազմազանությունը, նրա ինտելեկտուալ աշխարչի խորացումը, Դա ձգտում է առաչ բերում գեղանկարչության մեջ ընդգրկել առարկան նրա կինոտեսանելիությանձնով, որը ենթադրում է բազմակողմանի ղիտում տեսողության փոփոխվող, շարժվող կետերից: Լուսանկարչությաներնան գալը ն նրա կողմից լույսի յուրացումը գեղանկարչությանառջն նոր լնդիրներ դրեց: նբյեկտը պարզասպեսՀիշելու ճամար դրոշմել կարող է այժմ լուսանկարչությունը: 11 դ. է սուբյեկտիվ նախասկզբի դերը, սըրգեղանկարչության մեջ աճում է կյանքի անչատական ընկալման տեսունակության, անձնական վում

նշանակությունը (վերչիչշենքթեկուղ

ի.

Գրաբարի«Մարտյանձյունը»):

ՔԱՆԴԱԿԱԳՈՐԾ

0.

պատկերելով արարչի ձեռքը, պատրաստեց կավ տրոՌողենը, աշխատանքն իրոք նման է Քանդակագործի ձեռք, բողքանդակագործի արարչի կողմից աշխարՀի լեգենդային ստեղծմանը:

է, որն տաբածական կեպարվեստ Քանդակագուծությունը ոբոնք

աշ-

վառ խաորճը յուրացնումէ պլաստիկ պատկերներիմիջոցով, են ե՞նույթնեոիկենսակեոպն ճաղոոդելու ընարտահայտվում կերպով

դունակ նյութեոում:

ո

մժսփ վր մմորմոր մմիսղ Դրամի ոոզդյի զոն» /ոզխոքտ գաքոսմվը Բան մեղոնօ Ա" աճման անողԲուժ ոդ ր ո/ րոդւմ ոգխթոոտոտ Ազադ աոա դեգու» »սյզ ԲԱ աայ թա րոռփԲժթրահարանոք զայցիաճցննտ շո

դալ

տտ

`

ր

"

մզդճաճվր

ս

ա

ս

,

/զիղց

ղղ

նքո

մ

ԱԱ

Գորզոնի

դազմտս

ղղո

տարո

դո

վոք

Սալոզ

ոս"

ինքըս

Աա»

ե

-ղտչ

որք" ոու ա ոի"Տո ո, ո

համ.աի

վլալզձղուզժփը

«Ճնդուդ

:ղվջար

այից Ն"

ր իոիո45

մոսծջ

ողո" իորգգայթաախուոգ»

տզչ ղեզքիղվո ղտաքլիաջմսետկոնղաժ:

-ոխոտ

դոբիսղաննմուխովմզժղոճ վնսղսզր բաժխոզնզորվափասփմոզ վոզկու» Փոկղմ մսեղա զ լոսղմզցզվկմկ|ղ իսոմակոաս1 -վ, սմկունղածողրմուր «վդեղոկկ մջակղմ մս «ամոտոիխոչ զվկոնդոժ կող լ դոկտիամ ճլոմ մնսքող ղ ղզնմո ) տոռմտոխ 1 լոսջմուի լոսկոնղոժ վաճղոք մզմմուտ տմղ ղզ լրստքուուն մկսմտո նաղսզր -ոմ մուակտս ղոքքիսոցտ մլոսոխփոփֆ ղվոմոիոջ ձցի դորմզկտոտոխ ղակաոցմսետկունղոժ րակ վմմվն մլյոստվն մվջոմսմայՀրոմքովճվես 3 րոսիջմանոտեօ ղ մրաքմոտծ ՛ակնմսնոչջ Ֆ յոսղեօ ոով,'մոմոնմսճոջ ) լոսղաքղմ տձվի մյրոսմակղմ ղաէցիսջմսետկունդույբ ղ զր վկողորոք ։աքիադուկոնոքոջուտմո կվրողվն յ լոսնմանոչ զվկանդոժ ով, :1ժ ձնսմրո 3 լոսմկ տմի մվ դիտ ճամ Հախ վր -վղկ վնմսձոչ ղ վնմաովիող ղմովր ղուցիսնսցման տկ կոտ դտիիոմնորաոմտ վջշմսհոկոնղուվ ` ։մղուրկղո ղունղզկդո ելո 3 րրամնուրվնողջ «մոկ կաողարտքովըղ ճվմզղկղց մար 1 րյաղկղմ ղմս (յոսղրմոր սցտոռ մր -վեմա լ ջաղժ մյոսթմուշ չյոսկոնդոժ «ուտզվկ» ջոկսուխ վձսո վմզղկղը մսրտջոիխտոտ Համզկտոախ վոստովմչ ջոսզր ղվովոնհր չմմզժղտծ ղվճմղզիջոստո ղոհտվիոչ վմոժլուխբոկ մտովե ձզր վդրմուր 3 րրանմսնուչ ղվմմզի տմղ «լոսքմոն ջոիխղժոյլ սն) -ղոչ անմոր ջոճոչոր Մճղզիվկաողորաբ մյոսմզկտոտխղակոցմսանեատկոնղաժ դՄո. «դաէլիսցոմուտղովր Հո կաջվի ղակաջոմաոտ«ղոկողտ ոզեւմս մաովե րոսքմտմ ղվժմլզղ ողխոմսլ լոսբյակղմ ձզի ղաոքքիսցմանհաոկոնդտժ յաքմոծ տձվր րոհ մզիոն' մոտոկովամե 108 Հլրանմանո չ 1 ՐԲ

իլ

՛ր ոք մառ մկանղաժ զեղամմ զրղզ '/ոմի վմզդնստվն յոսջմմե լ դոկոտվետնցե մմս ՛նտո| դակաջամոտ վմզղջ ղզ րոաջեցտո ՛մմզիտո տ» փազնե ա ղոհսմմ խայանտտմտ «մմզղոզմզկոր ա ղմզղղոէցիսքմո ղց ղոհս) բոաքաոստք փտփսեվփ ջաիկանղու մմզիտո ւա) դորմաիոմցկտոխ ղուքքիսցմաեականդու Հաղոկանուտումա

չմյոսճամղոչջնղմ ոմղ ց րոսմո| 2 դալիս մսի հտիդ վ «մղիսետվր ղոժ «րոսղնսը մրոսնմոնհողահն -լիտ դղաքլիաջմանոկոնղոժջաինմահադան մս 1 1զծղ մղվկծալ, 'ը 'ը «մլուճոմղուչնղմ ղքա լ ջոկղմ րաքիրաղմ ղամ դորկոնդուչ վ| իստոոբվ կվսիրվո ջոիխճոմդոչնդմ փայլ որոսմզղմուխմզկ -ղոզժվր ղդ բրսղսոչ մկոջվիղոմքիսկնմոր ղ մմզղկողորտք վժղոքկ «մղաքչիսմոչ զվլիոկնմոր պտ «մկաղորտք վմլմօ ղովր լյ յս 3 ղլոսնոչջոր «մղոաժար դրոաճուղքմոսես» ղվակնմուր տվ, :3 վիտ տած մտոտրվ ճղոմղ ղվոովր տղզչ ոմ, «մղաէջիսկտղոծղ -մջ զմո

դիոռուն հա ախար նսդ

«իոքոքողժ ողողիաղ ալտ պինջ 1 ըսսոկո ղնմոր ոզջմոկ 1 բոսդոմ ճաղկշակ -ֆմոմ վկողքոմ դ մկղրսրմո ղդվր 1 օտիոցմժազջ վտսեվֆ մտսիտսը ամի վո ովոջ նամզկտտոխ Հստխոաովկ մժտս ձո | '(ոմի վմնետ «ռու մորս (մղոմողզչ իսմզդնմսկ գ լոսչոռ ջոկ ցոսդատոհղու ղզմսրտկղո դժսզջ ումր ամղ ղվմոզջ յաւտրոսջ Հատխոաովկ մնմոր «դակզմց1 լոսմախողրմուր մմզդմանվգ «ակզմզ»ղ ռտսի րրաղտր զց ձզր վմրտողո նր :րումովճղզմոբ մղոմումբուն իի -տսկ» Համսդմվլրոողո ոզխղրաղ 1 կողվմօ չ-վեզոջոջնցտո վալզձդոյզժվը վմզդնիասոկ ղակուռզխտմոտմոջ ղ դոքրաջմանականդոժ:7 դդսհլի նոիսծ Հատմզկոմուղվքվիմկզր

իտու:

մք -ողմ ՛ վիլնտուր նղոմղ ղ «մղոէքիմուկդացն ղղոիցիոնմոկդտոնգ ղզ լոաղզֆմղր «մկաոնղոժամջմամղ մկոնղուժուցլմուջ ողեւղվ «մմզղկուռ -պտ ղորդ ղաչիացմանուկունդույմմզղոտրոմղուր վմլոխոձվի նստոխ -ոզմք նամակ լ դանմոխ դիտվի 1ջնզտոմզի մրսքիացմսծովունդու լրոսջնզտո ղմզղտովարվդիը .մպղմածեվգ վմզղվղոնդղգկ ղզ կամայ 1 ղակմոսոտ կովր նամ «մախոոքեղդալիաջմանաոկոնդոժ մնմոր չմզղղաքքիսօմահոցնկտոնախիտոոմ -տոփլ Թվմզջիսհղ դր «ճվղստզմ «ճվոտխնսխո ղ Քվմցղոոոռրտոմի "Մկաոդաժ վմզցիող վղոտվո մաորտչ ղոլքրացմսեակոնղոփ 1զնաոձոստ 3 կճոլպիա լոսմզդկողուրուք մող 8զր վեղսմմ «վոսհալ ճոլկաոմոաի մղ 1զիոստ լոսհսվ տնոտզչ 3 րթսիմնորվղզմտմամսիսո ովղտողվծո իսճղոմն «մսիտկողորոք ղզ բրոսիմոբտչ մմզիսքղ կափոֆ :ճվիով բաջմսանովխիդըջ Սվմզստջ րբյատտչ «ճվմզմոժ մո ղզ ճվովղոմե «ճվմուր «մտի ղզ լոստմզկ մմզղղաէլիսօմանոջնկոո ղաոկաջմսնոկտնղույբ

ո

մ, Հում ս լ ր" ողդամջմոմ -ատուն դվյմկ ղոիխչոր 1 րոսդկղմղվկմկ մրոսճոհե -մափ կադամոմչ մզման ոզխեը :չիսորաչ 1 բոսիդվմողվափ

Շ9Շ

տիսղմ ղտկոնսմուռ -ոկ մա ճղմզմ ժսզջ մջվե ղատկատղրվչ ղուրճունմոն ղոքքացմանոցնեցտո Կսիողոմ դհոկոո «(մամկսգ) ղաճատվլչղու մմղղդջ ղոկոնսմուտոն «ոմդ խայոսնածոսո ղաքքիսղակամնմսիոմլը :իսոմզկ մսիողում ղբովր «զղս դամքումսն մս վլաժ «ոողիվռ ղակոնամտտտկ| 1զնգ լոսմեկո դոլիսրտոյո մվ դղաքքիսդակոմ, :ղղղաք Ժվմակ վնմաղձվրղատկոջմած -Խջնցտո ղձվր վղոմտո դ վկոզվնեղչ (դակիսմակղանդն ղսհքիիսքմած. »-ուլկաոնդոժ)մմզղտողիմո ղոկտնսմուտոկ 4 ւմմզղմղկտոո Քոքնգւոտ Վնսքմսնեռջեզոռո վեմանուչ ղվղամատումմս «տզետտոզիմո նսմոտոկ դլ րոսճղաչւխ մորոչ ացմսեմզղ ղակատտվետնցե ճղզմվ (ղամ ղաքի -տոլը "տողիմոմոխ ղաէքիստքմթոմղ) մմզղտոզիմո դոկանսմոտոյկ «մղաքքիսկաղանդմկվսանոմ

դաքքիսադոզումե ամզստնատմմ նվղցմվ ղղաքիսնկկ ղոկողմ դ "մղաէք Հաղոկորոփսովվի յի զ վտուս ոսզիոմեմզղ ձզրիղոքլլիսկոնղտիսմ Ժվ դմզդջ գվժատմո վմղղյիադմզ գմ մմզժտր ,ք 1 1զմղ մեզ չիսճոճվր դորտլաչջաոնաոդողժղվ ղակոմողժ վչմողեո դվժմզդ սանմոր ր,ոկ դաքէլիսրտտխ դոկուկվոլ վմզդդաքիաջմանոմվր ոկ

«ղզոհքիսմնուտմումզի ղոկատկվատրոմն դոքքիանացման իոկ մբիսէդնո 3 րոակմենդմդղսիքիսդոկոմե տոամզմղոքմզմմուտ մ.) ւմմզղժդարնոնն մյլոսքմոչ տմղ «մժղոկ մաղնսչ անմոր վմզղտոռտրղոկոնմիսնսթ ղմզղրեվկոտաոկ վմոտոիվվիդոկտյատվնսո մմզղիոդմզ ղոկտկոմ բրրստմսխա դղմ դտկողմ զզ լոսղտր տմդ բիթը3 փոսիդքովնղմ Հոոտչ տմդ -անցձղտ ճամ ջվետննա ղոտոկմտոստ դղվ| :իսյոսվ դտկտտոզի մղւաքմւսդակոսգը Հառտեզե մվստովշտկ րմասդնաւտսք զղսստվետնեզծ Հա

ս

ՂՎՍՔՋՎՍԴՈՒՈՄԵ

չրատողզիմոտմղզկ մմզղղաքլիիոմսիոմողչ դարտքոտտտմտվժղոմկ մաղեսչ վղոձճմմոմտն ղզ րոաիդքամնդմ «ժղաքք զորմզկտաոխ ց յրհաղոմսո|(գվմզղիաջ ռականդախսմ գակոդոմցես, մրտնիքիսնուսդորմզկտտխ տվմմե եյնղատնամվեփ մողջղու լոսղումն) 4 ոսղոնմունմղւաքցիսջմսե -2մց 1ցիոստ վղրմոր ղվլոինմուրո նող Հոկոնդոժ ղաքլիասդոմողկզր կվսիրվո կովղիսդ դրզմմղ ՛դաոկամ ղղ բոսւտեջ շղոջնղմ կիատստխոտ ղվմզղմտխոմզկղտկոջմսետկատնղոժ մմղզղդքմսեատկանղդաոժ «մմղղրաջտիղ փրեվրողզսիսվղոխչոխ ն չը չդումցիսձսմաղմղակողոամզեսչ ոս ղվիոնոնդցկ «տղմիղսկ ղակ յոսմզմ ղզ մսզջ մմզզմոխմզկ չմզղրոսմվկտոխ վղորնսխոր Հորտտո

(ԳԱՅ -նոմ ճղոկնմոր ղզ ջոսջնդտո ղմզղթմսնակոնդո ղզմադոկատվեանդե յոսիտոտ ղզ յոսկնոջ մմլղջ ղակատովյոցս ղոէջիաջմսետկանղոժ ա

ղոկ ն ղվքոմուկդորվն չմղշոքցիամեացիաղմ լի ոսկ ոտ խսխոմզկ Հանմոբր վելն 1զիկուչ 1 յոսոկո ղղաքլիսջմոահոկո -Հողոմղեսջչ-1ովնսո ն իվղետ 31 կատու դոմղ /րցոի տովեղոչ «դաքցիսեմար դլ

-ո

-ղոժ

վրեվճ «ղղաքքիսջմսետկաոնղոժ մկոտսոկոաչնգմ ղուկուովողավնոս

խուսեղո ղմյսմ Հվոոմը :իսնողվ մողչոտր ղակումոկղանցե զորսդ վորսմ վ «դոկտդոտ մէ ղվիոո նսիկաոսոսկ վմզիտո վմզցղոռոռոր սկկսմոչյ մղոաքքիսջմսհոկանդոժ -սրախ-մաիոովնղոջ (ն Ամ) չՏոմոտմղկտոխվմզդ Հմոխմզկ ստի դղաոկտտուգտ Քղաոկնեմոր մաոմոջմսհ դսղաղջողվոդ ղտէլիսղօոամզի վղոձմմոմատն ղվորտկ ղզ |զջնցտո ղմզցղջմանտկտնղուժ ւ(մմզղազիվմվմովոտ մսրտջոիտոտ վեվմոֆզ կողվմօ) մզղմոոմզկ ովլտե ղզ դողմղ չմժղոկ մադեսչ ղոդ կվմսետրոոտղուգ-ղվածղոմտոխ ճոիմոյդվ) լոսնմսնոչ ժղոմս /տզչ դոէցիսդակակվրողվն ղաէքիսիվտ վմղղ դոկոտովումատող -ոմակզն վմղզդմյսեվֆՓ մղոսքքիաղուրամդուր ղոկոցքիսգ,ճզր վեք -իոտղզն մչ լոսնկտեահ մղշարքիսցմսեականդոժ ղվլ բոսիդոն ղամա (մմզդջ տմզկոմող -ղվո տղ» ղաոլքիստգիոտմոտմուց ղոճոնմահ ողոտկտու յոսմոնողձվր -Քվի ղոէիիացմսետկանղդտժ վմոխմցկ յոստոյոռ) ) մորսէքիակողձոնմզղ կտգվմօ '(օմղսսկաոոլ» վ. մժղոխոասոտ կովղիող րատմոնո վ. մժրգն ոմղ յոսկոնղոքո ղվժմզղ ) իսղոխաոխ ղ 1 նղտկնակղտ ղոսմղչ մղաքքիսիտոխողոթմո տէվր ծղզր ղոքքցիսքցմսծ չմրոսճոնե ղոքիստտնո ղվժմղդ 1 րբորսմոտ նղղ» մչ լոսոտկ մղոճ -տկաոնղոմկվողը :տվչ ղոէլիսջմսետկանդգոժ մս զէ դակաչատուլյ վյան -մմչ ղակտոան վտոցիմտ դզեց (կվաղո) փոողոատոզաջ մղյալքիսջմանակոնդոժ մջմոմաղղրո իոոոչ -մոկոր վմզղմաեվփ վողն մյոստեջ Սյոսճոկտմոռու ղվշ /մղաքքիսկվտոտո ամս 3) հԽատու մղոՒչիսքջմսետկո'ն վմղղջ Մղոաէլիստմզկոմոոիվվի մոժ -դոժ ղտկողսա ղվշ չմզղկանդոժ նաղտոմուչ 1զջնզտո (տոնով տոճ Կոդոմվց մվրմոկ «ավղոմե «վմքոր փղոդոժվլ) նվմգքիւդ մարտ մ րոսխվտո «մմզկտոխ անմար վ վղանղգկ ազն վղած 1 վղանդյկ դվե աջ զի Մժրարնորոչ դլտ դակուղամը։տգչ վժգարատձոխ վմզղջոսգր փոսուտիովեղղվշ ղվդ մղաքքիսջմսնոկանդուժ մյ ջոիխոտկղզմաւոմղո «ոճմչամախ վքվավզյտո ղյ փոսմզմոմգի մմզղղոջմորա» ղվճուստ տմղ 1 ղիցր ճվմզգկտոզտդիաձողչ վտոցիմտ գղոոմցիացմաետկոնղուժ մդաքչիսդոակջ ղղաքքիսմմղ վղբմոր ճողկ 1 բոսնմանոչ մրաէցիստր։ վողորմոն ս

"ս

յա

Գրականութ յունը պատժականորեն փոլիոխակա ն է ն Վի ըջինս Հա են միայն հրես նրան րանում ա րտացոլվող կնեեսակո երնույթնեերի: աշ այացքային դիրքերին նրրա ստեղծողներիիդեպ ' ների փոփոխ, ություն, որպես գեղաիվնստական վե նոր միջոցների, ն 1 նակն րի ձների ներնանգալը: Բմմ ց բանն այդ չէ միայն: Գ / րականու թյան յան բուն առանձնաչատկո ւթյունը պատմական կան երնույթ է, գրակ րազա ռտեղժագցորժ գործության բոլոր տարրերն րիերն բաղադրամասն թյան բոլոր առանձնաձճա գտնվում նն շաական փուիո , խության կանությունը ոչ չունը կկենգանիշարժուն գաղա դափարագն գեղար վեստականՀաա կարգ է, որնզղայուն կերպով արձագան: է կյանք ճախ ճասկանում

խար

,

ու

-

Աա

ու

մեչ:Գրակրոիքանդորը '

չ

չ

ո

փոփոխություններին:

Գրական ն ության դարդացման պրոցե ք

Ն

կայունության

Քոր Խորարա րության ժառանգականության

ու

փոփոխ ո

այ" ԿԱԴրականու պատմական Արարա "եյպանողական»կողմ: ԳրականութԱՔ: թադրում փոփոխու Թյուններն ամեննին, չեն բերում բուն էության խորտա րտակում-

կան

ու

ք յուն

ն

է:

է

ն

բուն

1.

նան

առաջ

ներր

,

փոխա

փիլիսոփայությամբ

լան

ն իա

րինումն եր, ինչպես ենթադրում Հ են Հավերժականսկ որոնք ընկաժ էլ որոտ բուն բնույթում, Այսպեան կյանքը ժողովրդի չ ն ժողովրդի կյանքն աշխարձչում, այսին յսինքն՝ մարդն ու Հասա րակությունն իրեն փոխՀարաբերո բերություններում գրական անության Ճավերժական եա արը ։ առարկա: Մարդկանց է Հասարակության ոչ Հակառականչատի աղջատացման ճաշվին այլ անճատ ի ւսնության միչոցով՝ իսկական ն է շաական իղդնալն / է: հակ հրա մըշ-

ելը: գքլը'

ն կան

ա րավ,

րորքոոր,

Մա

բո

բջանգությունը, րական .

,

աթար

ձն. գեղե ը պատկնրավորություննգեղեցկությունն տական են, ու

Բա ռը

խու

կերպարի

մ

է

աա

է

ի

խաւ

:

ոյ

բուն

ո

՞

7 աա

"

0րփնու ն Ամֆիոն երն տեղագազաններին ։ ըգերով գիչնորը ու Անա պատում ւա քարերը: ծառերը գնում էին 0ր/ չին ծառերն այնան դ պուրակներ դառնային: վին. Ա Ամֆիոնիերորպեսզի / ետնից, փոսի ր գի տակ քարերն իրենք էին շարվում քաղաքի պարիսպների վրա '

իրականության

"

արտա

ստական ցումը: Համա րում գնլը բառը էր անմիջական ա. ջականորեն ոգուն պատկանող դնղակերտն յութ։ Գրական ստեղժաղործության մ / նջ բառ ը ճկուն է, ՛ ն ն եր շտրժուն, փոփոխակ ն իմաստի մե չ որոշակի:Նալբանաստն ղծի ձեռքում ք պրաում է դո ինչես Հենց քո ր բռնած ձ ուկը: խոսջե նն բզործուն ուժի մ ասին ասում են շատ Բանաստեղծական

Ի'

բ

,

է

ու

դդողում,

ի

րաարոչագան

անսաճմանկ նեա կարադոԽոսքի ճկունության ներժժե է գրականությունն չ բժժելու ընդունակ իր մեջ րությունների գեղա ժ արվեստի դեզարվեստական ն կան բովանդակության տարրերը: ԲԲԸ ցանկացած է փոխադրել արվեստի մ յուս տեսակների կարն րելի լեզվի Գրականության «Պատե 0 Օրինակ,է. ն. Ֆոլատոյր չնրազմ կ խաղաղություատկերնե 1 րը: գրեքե «ւմ», է նում», նատաշա նկարադրելով Ռոստովալի պարը, ստեղծում ղծում

շնորճիվ: ո

«Փարիզի արթ Հ. Հյուգոն ,

տե պարարվեստի պանն

Աբա

տաճարում»

է ճարտարապետական ստեղծագործութ ՐՐ

դրում

պատկեր:

է բբեմն եմն են բը ստեղծագորժություննե ընդճու մոտենում գիտականճետազոտություններին որոնք նույնպես մարմնավորված 0րին ձն բանավոր, լեզվական ձն ակ, այնպիսի մասշտաբի մեմուար- . ն խոճնրը», գտնվում մ ները, ինչպիսին է Ա. ի. Գե ըցենի «եղելություն շիտ են պատմության փիլիսովիալության զրականության սաճմանի էլ վրա, իրենց մեջ ներառում են «ցյան փիլիսոփայուցյունը: Բա եքն գիտական միտքը կարն չ Հավասար Պաջողությամբ ապա գ ե ղարվնեստա ՛ ան մ իտքը կարող տարբերբառերով, բ նս է ճշգրտորեն արտաճայատվել միայն որոշակի կարգով դրված որոշակի

գ րական

:

փ

ւ

ար

ով:

7 է

ու

ւ:

արարել

լ առավով է

:

աա

առ բառն Առանձինգիտություններ վերացարկում

արարում

: մարմնի, ձրնոյքի, գե Ի գիտության, գեղարվեսմեկը», յուն կողմերից յան, երնու նհրա է գրականուքյունը ( ընույթբ վերցնում լ: ամբողջության մնջ, նրա րա տարբեր «ատկությունների ւանձնաճատկությունների Հ իրա րական միաճլումման ժեջ։ մյդ սլատճառո էան

ու

մ

ա:

հ վուրացանչյուր մաորջության :

"2:

իակ Հնարավո ախա- Թարստեղծագործության -

,

շարժում

հա աաա ըս ժողովրդի տարըքը: Ասո ն է

դրական

շինանյութն է. Այն իր պարունակում է լեզուն իր մեջ ներծծում րա ամբողջ փորձ իձը ն դառնում տածողության ձե 1. զվի գոյացման պատմական բուն պրոցեսը, որն քո մեջ մտցնում է երնեուլթից դեպի երբնույթ նման ցնում գծերի ան ցու Հ առե գեցրել է այն աշխարճի ասհցիա տնսունակությամբն

Հույները պատմում էին որ ավանդություններ: Լոռե Հճնաղանդեցնումէին վամրի

դեղով ոտտաղան Ա

լ

շ

"

ձե

ոչինչՀ Հչի կարելի 0փովփոխն խել 4:նոչականությանն յանն իմաստին մեռ են չանչրն արտացոլում է նրն ր ուվթներն երենց սելու:Փրական կերպարն բնն

յժեղ

առանց9

ստն

է, նրանում :

ւր

բ

տա

ու

.

մե ն խոսքի ամենանուրբ դամաչ ութ ատվածամբողչության հրանգներնն ալ նշան ւա տեղ ձնոք են բերում մբքխարի շանակություն: Գրականկկեըպարի ադ ՀԼԸ այս-

:

.

ԼԻՆ .

Ի,

Ե1Ժ, Լենին,

Հ.

29,

մօ 59 405ս 1

ս մչ "դաքքիիսքառվտ տաիքիսղակողմ լոսնմանոտ կվտդտ ալ :'մոռր վր վժդոմկ ղամ ոցջմոկ իսողր ոսկ դվղամտով մ. րորսինիոց մոմոմսիսո մղաէջիանասցման վմզղյոսնոք «մմեդոհլիսդմ -ոկմղզղ ղվչ մոնո ղսովչ մամու ղմղվր զվ յոսի «Ժոխոչ ղվմղղլոսնոքակմղզդգտղզչ վղոմտու ջզբ մզղա ցման մղաւոոլ| կվտղը :ր'սնմոնողան 'ա րոսձուն վղբմուր ղվլ լոսիսումվկ կատու վյ րյ"սիջոջմսն կողորուք դորմուտուկ մզղկտրվն մզղտոզեն ջոիճաղակամգտույվվմզողց ովովոջ ։ղմոո ղ ձգի դղաորղոջչողցվվատխ դակորզտատ յոսմզո

չմզդողտոովնդուչ

բոսչմոռվնու

լհսմզմոխ վմզդդաքքիամսիսո վմզղվդոնդցկ -զջ

-ոդչ

ղոմմոնաղդպող ողսզն ղվիտկ մմղզմմուտ: ղիսնոմսղմուկ ոմղ մառ

:մոն

վոզն7 յոդի Հ

գոկոմզտույ "4 դոոցիմո խոմգդգոորոո` մղ

ոոզջպ̀ոզատավնդոջ մյլոսփծ վդղուն դետվժեռ՝փդոմում` Կանուջնգտռ

ձճոստ -ղզկ նվղզրուղ /լոսղնմակ լ դոմ տաք մրոաճոքոկմղ վղառոամզն :իսմղղղգջտոխ մախոմտաքմոչ 1զմսիոքոմվտ ջաիղոչ ամի վղզիոխութ փ մս վղտժ ՛ղսղվկ ղոմ 1 տողիմտ Ջլոսճուքոկմզղ. մվ բոսղոնսմուկ

դվոովր տզչ ամ մջմափ դոր դակոքառոոր հտիդվկիո դդռամտույ| յրսղստ | վիմոչ «իսմզդոաքցիսջունմչմսո| «փմք մվ տղ վոզտաովեդու, մոդ 1 բոսդնոտոմոչ մդուռամզն բում դոակտողգկ Դիամզդրոսկմոտվն վմզվ, «Մղկքիսգկզբ դոքլիսկվիոմն կֆատոչ վի «ոտակ ոնհտաոպ:

դզրո

3 րոսղումն իղ չմոցզնսմո յ ղժղվ բրրսղսմտոլի -ողջղոսո դորճոքուկմզղ 3 լոսղողտ վոզճսմխղակուջմանուքնզատո մողատտովնղան «մժդրաէնմո

մզդդաքքիսմսիոմոդ»` զոսդոլյդմ (մոմի

վմո ովի ղոլքիսնզնեո՝ ղաոկզնսչ լումողվը «փղո: ոմի վղումուոմմղամտույ|՝ փվջմսդը տմվ,ողծատ-վմտ վմզղողտոովնդոչ 1 ջոջնցտո:վղառոմզե). ապտկտ դոմքրսջմսնեաջնղտո մս վղսմտոյց նզտոքո Դ դրո ղ մտողր ղմ

(մաղմուկ դղաիակտաջողեդաստ

`

Ն

՝

.

Հոր

՛

-նդմ)

մմզղդոնդ տաղոջնղմաղգրու վմլոխոգվի նստոախուձմն «միուս փղծգեսՆ "րմ մզդուվ Թոմեիցն

իղ ւմրաիիստմուրծջ -աոկոջեղմ վջնեոժմուիղակուրզվ մվ Ժղոմն մղտոամզն զիզ (մմֆոստոսմ ցոսզր ղողիկ` -6Լում «մժոլտ ալո

վկոմ վճսնսփվժոնոժ- "Մմլկտոխտղը-՛մրնեսկոծնղ

մրուչիստծջ

գմ. Դաքչիսդուկումգ

-ղզո կոջմոնում . ոմի:՝ վր 1զցնդաոոմզի 1 վզփեզ չոմի Վրզմ վ իխաիդտիտղվ ղվղղրո`՝ ղՒո՝ յոսնմանոջ՝ ույ ա լոսղնտի 4

Պտ

ն ող Կմմդրաճունչուութ վմսովբզե ձր դոքլրսնսջման դզ իսճսծվր. ոմղ գեմոր զսիմսիոկրիմոի սմղառոմցն»ջ ` `

վետատուրոմն

«մչշիսհլոռղվծ» ոսդեմաոովը պաոավ ՝ Պեռւկոտողիմունգեչ Հդոնդըի :

է

եսմրո ոմգ որոտ ոկիճննա ղ զր «դխժոլղմ: մղորճանեուր զուրճոուկմյղ 4` բամսիուղրմար. մազվե՝ վետստուր Հոմն զմա «մմյոսպոմզտույ ովվոո-ջ կաքլիսկոմոկկզի 3 լոսմոիոկզն ԲՋրՈ:

գքովր

Հա

աղ

մմռովքղա յոսղեղոկ վ ոիսեվիվակլասկ նաջնդտո լոս

Հոմոկմզղսմրաոդու | լոաղաան մժտամեկո ղոկադրվչ դուրնումուկմգդ փր Պվշ`Մոսղուվի՞ դՏզթԿվոջաջ` վջդո՛ մնսմուտոոկ

տաքահուոզ» Քո

Հո

Հին

`

Բ

ը

-

Է

:

յ

ձզրբմվ 3

տոսգնուոսը մոն՝ Պ՝կոո» Վյատուց զզոստովիատով» ՊԲփոռզիչտ «դլ մ

ւ

ՂՆԱՍՏՈՀՑ).

։:

աար

:

.:

ոռ7-

Լ

ԼՈ

րն

ա

ԼՀազութ» ւ:

:

Է

ՓՈ

Հ

աի

ապոթ

ւ

Ն

գար

ն

խն

Հեր

Գոր

ԼՈ

:

տ

ՂՑՋՅՈԼ ԱԼՈ»

ԸՐՅ

ոք

Ն

ամակ

։

Հաւ

Հ

ւոմի դոիճոնմոն

դահչիատըննը ՛

է տարր` Կազդկոոզտ փաջման՝ ղակոլ`Իոսիում վտոզիմո՝ Հմե ց նղ: մոտոճումու ոնն վտոլիմու բոնեմովուրոջ դգակչիսդոկու ղ` դոքքիսոստվոսմու Վմզղջ դոքլիսնկոտվի՝՝ "դոկակոմոոոչ ուր. 1յտատոովոկ տժզո՛մզղ «դաքլիսդոկոժանաժ` «դոէլիսքովսունվի,

10"

՝

`

դու դաոկատվեանգի Հոոզեվդաոկաժունուժղովը ո զտ դոկակամառոչ՝ մղջ ղվլոսում դոլիսկովոմկ եղէց Պիոր` մո

-Լոչտտմու՝ դոմղուտ

՝

|

դակոդովող" վդեմտույ:` Աոսմգորոջվառտ դուրնաեմոհ դեմատուրուն` Կամզժղոծ վղումոմզն: «ստվիթհորսկ դովոջմանուջնցտո

«յաակղ "դլ 3կր"Գուրճոքովկ «վմսովբզա՝ լոսիմախեվը փետստորամն՝ «մզղ «մլրսղմ իվտկզոիտոմդ վտոզի մղումլիսդուկոմնուրտչ ֆչվոսմսմս

ւմն ար" "ոդվկ տնքում դոկոմզտուց ոահչիս Հդրգմմց «(թվճումսիզ ի տիազմուկ գոսհլիսովխումուուրոջ` տրվմմգ՝ Հորոքլիոճմահոկոնդած եմա դվոտվր Կող սոմ,'1 ղավիմատուր ոսկմենդմ

մղոնզն

«ոմն. մժրվչ փվլամտույիսնոձվր, պատկտկվտորտսն Հխզդրնսննսնմօսսե` Չաստտոկվոզդգտոտսգն Ղճատվլձտ վոզցոզտտովնդավ մցմուվմու

:

:

՛

աղակիաղոնուրնում Կգադվառութ

ղսվճողուողվ ՛մղսնցաղ դովվրվր Հոկսսուիո ղզ ժվովուղվ(Մզղնսձվրվովողքո դոքքրսդոկոնուոչուռ մո սմզղ որաքքրանամոկ ղսլջիսմոկողմզ` Հոդզրոմզխրզտ որսքիսնոձվ» "ղաէլիոմնումղաիսղակ դոկտողզկ ՀՔոմդոչնդմ պ »այզմտղմ դրիսհղ՝ -որնստվն լնդունուտ 4 ոսձդոջամմ մղոարստզոմոի ղոկուվուո մրստոչ` Փոմնոցվղղ դոքլիսնաջմանհ «ոմն յոսմլոիոճվը՝ դոհջիսմնումվ դէո` մաիմսիադբմորոմգի վոլվխ՝չմզոսիղտան ողտնամ մմս զր անմուր

դակոմգտաքըդզ լոսմեւտ (լոսղամաոը շոլ մղոոոմգն 101 Դիոժղոիկ ճտյոհոխդ մոկ. ողեողվ«իսմզդղակիսմեոկուր վմվռոժզցդրոդվմծ:

վամոոոչ /օվեքու»` ամզդկոտոիոտ՝ բուլ:«դատոովոտ»

)

դոլիոդորհմուլի՝ ղդոՒչինջմանոջնղո Պոկոտոզիմունցե Հոամոիթն «կողվմօ '1՝

ղլղվր Խո

ժիմսխողուրնոխ միոքքիսկտոչվողջզոսթ

Հոտր ճվիեղ| վր

Միջին դարե Ր րում քատրոնը դարգանում Է բ րկու ձնե րում. ժդ ւ Ա նն ն վըրրդակա պաշտոնական-կրոնա Վերջինս ծագում է արին րագային դրամա ն արար որպես հկեղեցակա Մ դդ, ծագում մաս: արարողություն յունից անջատ ե " դեցական բեմադրում դրումների ինքնուրույն ժանրելբ ընբ՝ միստերի'ա, միրակ որոնցում լյա փանցում են ժ մոտիվներ րկայացումնի ողովրդական ւ

ւ

աԺորնաարւ

Աման

՛

:

ն

ե

ու

Թա

'

րոնի պարդացմ ցման դեմոկրատա կան գիծը մարմն ավորում է ժո 1 վբրգի ինքնուրույն ստեղժագորժ են դ ր ալն ի ությունը, ս րասանների րի քափառողթամբե ոը» 18 գ. առաչա ցավ միջնա թատ ջնադարյան Ըմ րոնի ռավել դեմոկրատ ան ժանոր՝ ֆ արսը, րը՝ իը սրա: տորեն ար մ դրում էբ իր Ր ժ ամանակի գի կենցա: Վերածն ության դարա մ երնան քատերական ար վես Ամ ված (դիժակներ ա

Ա

ի

ո

ԱՐ

ո.

անա

րրա Ժողովրդական ա կատակերգություն թատրոնըՀագեցվ Ար փիլիսովա յական խ խա» ոճ ակի վճԻլու աշխարծի ս

ա

վո

Արական

մի

(Շնբսպիր)

ծության ջոց դե Վեգա),

անանկ

կ լաս

սու

ի

պայքարի միջոց (1ոպ պա

իցեղմի թատրոն բորը («71 դ.) կառւուցվում որմատիվգե ղա գիտության բազայի յե (Բուալո) ն փիլի լիսոիայո մո: թ յան (Դեկա (Ո վրաս երա Հիմքում ընկած ընկ էեր աղբնրգական (Ռասին 4 ձըգ կոռնել)ը ատակնրգական (Մոլիե լեձր) մեֆ դրամատուրգիա, ի որը տում Վ րոսներ, ժա ղրել էր ստե ղժել իդն ճամժամարդկայի վո դեալական Դե րասանը ձ դտում էր մ անձ անց Ճա. ԻԷ: է գործող արատնն արմնավորն մամա րդկային գծերը դժ ն ր ամարճումձր նրան9 (ոնկրե կրետ-պատմա. կան ուա զգային ռանձնաճատ կու են լուսավորչական 22771դ. մնջ գաղա. ցու եւ փարներ է ֆնոդալիվժի Լեսինգ), ի դառնո նռ ի ք ատրոն դեմ երրոր դասի ցիալակ լական պայքարի մ իջոց:Դէշիասաննե իր ձգտում ե արտա: էր

ն

ա

տ

ար

ր

ավեի

աան" ,

ւմ

չ

պա

ն

»ոլվտնլ գործ անձ անց սոցի րժող ցիալական դրություն ը, ոնա լիստական յԱ գծեր:

բում

Ֆեր

դալա

Աաաա ում

կան

ձնեքրո: րը:

ձող՝

Ա "1

կարգի էյ զարբդակում ե ն նրա շն

դալիս

տա

պալման լ

մասսա

» ասարակ ժողո

արվե բզիստը

Հ ոո լ

ձեռք է բն

թատրոնլ

յական, ժողովրդա՛' Էն վրդի ճամար նախատես: բ

(ելո

վվարային» (ՓաԲիզ), «փոքր» յու Ցո ըք), արվա ռո: քատհոներ (Վիննն ) 11 դարի այու կեսին ե անտիկակա քատրոնը, որն նա է ֆրա րանս իական բուրժուա: ն կան 4է դավփոխութ անբքով առաջաքաժ Հ ասասրակակա Հիաս«բո

մ

:

բարձր «ու ղակակութամբ, իրիզբունտարականպաթոսով, պատ կերվող պերսոնաժների բնոր: ով, մով ո՛22 ղ ուղդ. 0-ական թվականներինլքաչտրոնում գերիչշխո շությամբ: քննադատական ոնա չիզմը, լուն դառնում է ւր : զա որբ լությունը յ Շող փ 0ստրովսկու,Ա. Պ Ջեխովի, Հ. իբաենի ն. Վ. Գոգոլի, մ. ն ա է խորավեսլ աղմի Հիման վրա։ Թա րոնը դառնում դրամատուրգիա

ա):

ում

ՍԱԱո Լ

իէ

ր

ը

,

ս

Բ,

,

:

ո

գային: :

եմ

ի

սոցի ռնալիղմի,

վ

ռո

պրո

սուր

Կանա բաաաթյան, աա աի բոա

բեմ դարի սական բնմական

ւս

անձի Հողերանական ա Անան յանքի խոր եպականաջման Ժերկացման, բ

է,

է

ա

որը

նրա

ժայ

սուր

-

մ

լուժության:

լ չոլետական թատրոն ոսը

դույթները տական թյան եռ ը ձներով առաջ ավան

ն

լիս-շարունակեք դասավան արվիստի ոհալի մտածո բնմա կան ցրեց Հարստացըն դրանք ք ժի շելով փայլուն արտիստների քաշե բողջ

աար

,

՛

ճամաստե ստեղություն: .

ր ատրոնի Սովետական

մ գործում ցման

ղարդա

գո

վսկուն: տանիսլա

մե ծ

ծառա

յություն-

մշակեց ու դեղաըդե էմարժն աղի ըմնավորնհըդերասանական|ս յում ալրակտիկա վն, ոռական չ լավսկու ամակարքնելը իված սկզբունքնն Ստանիա րեն չճիմնավո սականորնն է բնմական այնպիսի վարքա բոււ գր ենթադրում դե ի.լրիվ վվերաժարմ ելաչաի երտ խն կնլովարում դերասան Եե. Բ Վաի ն ի խուՎ. է. նջ ը դնրասան ըճոլդը սրանդով ե կատադերի րից: ւ4ը3 րելիք ՐՈՒ ներսար տարացում կասում սկղբունբ ղարձրին պաշն է յուն , հողն ուլվում, նրանցմիջե տարածութ կերոլարը չեն միաձ ուոնոժ ո այտել յոլնվում, է չռալիս րը թուլ ատեղժողին Հլ վառուստ " րոնում «Արքայա չխոսի նկատմամ է նոր ճնարավ լ կաճայոցողվն բանցուտ» ներկայացման մեջ բացատ լորություն. ճերԻոոս դերասանն էին մի կե յերպառում, մերթ վում մերթ միաձո

պատկանումկ

Հայյանալիխտալան ան

սո

Այն արբի րվում քափությունը:

ները

1են

ղա

Ս.

,

Ս

՛

նա

ո

Ի

ն

խանը:

է Հանգեջնո

Ք,

,

ի

արաածա Աաաա ի հն Հախթանգովի

,

ու

,

"Ր

-

'

,

ու

բաժանվում:

Է

՛

Թո

ՆՋ Ջ.

րոնի նոր կարնոր Գո դոդինը, Բ. Ս.

Աո րջադեռյն ար

որոր

Աաաա ռ

մոցրին

|

ւ

Ան մատո

Վա. Վ.

տնսարա րաններ,

որոն Ը Ք

կատմականալրոցեսումայլն):

,

է

Գեղագիտություն

բազաճայտեցի) ,

որոն րոնք

բեմ

մտածողութր սկին,

յան գրաֆիկ իական ւո բուռն գործողության

Հերթամվոխ ում, որընքաց ռ

Գին

աճատկութ

առանձն

արտացո 1ում

են

ժռ

ական

տարրն րբեր

տեմ

,

Ընդօրինակողը մեջ, նա հրբեջ նրբեք չի լուծվումընգօրինակլալի նա, ում ոնում չի դա

րը

րկայացման արվեստն վերամարվնավորման բասահական ստեղծագործության երկու են:

արվե ով ատբ

ու

է։ Միրո ընդօրինակում

ղ

Վերջնականապես Մարմնավորվողըբ "է թե մարմնացում: :

Դրանց աին ԱԱ ինտելեկտու՞լ թա,

դերազանցապես

այսօր առաջինը

Ր

քո

Հա

կան

Հրթիոնե

կիր: Այդ

(2

ա

ծր

ոա

չլ

բառի

--

չ նշանակել կարելի ն

կ.

միտք

ն

միտք-զդացմունցք(Բ. Բրեխտ ի էպիկական գրամայի սկզբունք:

դրամայում, Ձեխովյան յան

'Ստան

Քը

է

պետք Ք է

կիչ, առած

չ

ա

Հան ճամար ճանդիսատեսի

լինի վառ

նին ամակո ու

Հոն

«ֆո վոնոր»: դերասանի Լզաջմունքների Հանդի

Հանդիսատեսիմոտ

արքնացնի«նման

առաջանա

արա

պետք է

գացմունըների առսվրումն ուղղելով որոնրա միտքը որոշակի կողմի

(արարական), աաա

քատ խոտ

:

ու

|

ա

նա ու

դերասանական բնականության մեջ որոդեղարվեստական

պարձը: կյանքի Հաղորդման "ետ

կ այդ

էլ բեմում պատճառով

ընքանաայլ

ուղղ"

շարադրել ե շա

վեր-

թյամբ.կյանքիինտելեկտուալ վիճազի: աշխարի

խորճրդածություն լուծություն, փիլիսոփայական խոր ընդշանրացում: մասին, մարդու բնավորության

ԵԲԱԺՇՏՈՒԹ

եւաժ չու յր ջրաժշտութթամ

4 ասարա

առելէ ծաղել

կականղար զա

բխում էր

էր

ամրապնդում

երաժշտությունն հական ոլրոցեսում: ձայնայինչիմա ճետ կապված տակային խառքի

Ց"

աս

-

նպաստումառավել արտադրողա միաշմիավորմանը ծառայում էր Մարդկանց /

տական դեր. եղանակը "ւ էր դրանք մից, թեթնացնում

ոիքմը աշխատանքին.

ածը ացման

օգտապաշառավելապես ոիքշարժումների այշխատանքային

կատարում տիճաններումայն ժամանակ ն

ամ-

էպիկական թատրոն բոնի Քրեխանայսպես է . սկզբունքները: դերասանական ' ատեղծաղործության չ

թատրոն: վերադարձրեց կինոն թատրոնին է, Տարօրինակ լուսանկարչական դեկորացիաների տանափակեց իրականթյան՝ ընդօրինակման իստական նատուրալ վարբի քատրոնըչի կարող

'

`

Մխ

պում այն», նրան ուսումնասիրել ձությանը ե ստիւվում

խամը պետը է

Աաաա Արեն արար արա» ամոթը լիրանանը 1 աի պետք աաա աալ» «Ամենօրյա թատրոնի մասին» բան

սռի-

է Բրեխտը» «Հանդիսատեսին էպիկականթատրոնը, ճակաղրումէ իրադար» ընդունել», «Հանդիսատեսին «դիմում է բանուէ որոշում ասում

մրցելկինոյի

բի է կան ը ուղղում շակի Հունի մեչ, քատրոն վրա: Բրեխտիէ պիկականթատրոնում շարունակությունն են գրտ-. ռա նում րո Դիդրոյիլապավորյական սկզբունքվերջինս արտաչայտել է քս դերասանի մասինչ Հ մեծ Դ ձնացող է, որն նեի չ օգնությամբ, այլ իր ուղեղի գիտակցական Ճանգիստ մտքերի սառն ջանքերով: նա նան ամեն է րում թվում զգացինչ, այդ Ճճաղորդիչը։Միտքը 1

մունքները: Դերասաննն

Էանգնածէ իրեն օտար

իր բոլոր ղգացմունբները, է ձեզ ցուցադրում ձեր առջն պատկերողը մարդունը: ու

կանությանը»:բայց

իսլավսկու Համա կարգի դասաՀամ ան է, ամապատասխանությունն զ գործողությունն ամաամրնոը Հ մունԲն րուցում, զգացմունքը միտք է կրում: Դերա որը

միր "1"

աժի

նի

գիան

ները)

աաա որ:.: բաթանոր իրեն "աճելով

օդչօդ, հրկիր-օդ, օդ-ել նշանակում է, քե որտեղից

ձամանմանորն ուղղված:

է

նրա

երկուսիցբաղկացած, կրանց կարծես սիրտ ն

ւ

այն թատրոնի ալայծր (մ. Բլո րլ ԳԱԲ ՎՑացմուք կի դրամատուրգիան), զգացմուն ( Չեխովի դրամատուր անսուրայի սկզբունքները),միտք. Ս. Ստանիսլավակու

սկսվում թռիչքը: իսկ երկրոր

ընդօրինավոզը»

զգացմունքները:

Ձի բաժանում գիտե նա նրա մառին Ոչ նրա Հայացբները: մեջ նմանակման ու Սոսկ մի ջիլ: նբա մյուսից: իրենից, նրանիը երբորդ՝ ինչ-որ Չի առաջանում ինչ-որ երրորդեչ ոչ

չ

տ

քա"

ցի ձուլվել նրան,--

ամ նյ գլխավորապես, ճոլ կենցաղային դրամայում րոնում, երկրորդի՝ ճիմ բանական թատրոնում, որի հր ն հական առանձնաճատկութ մուն է լավ Պ Ա. Ս. Բնորոշել ուշկինը. «կրբերի ճշմարտությունը, վգացմունքնե| ճշմ ՄՍ ան) անությունն է ենի դլ վո 7 Տ սն Ն ծ / ք

է ցուցադրող,

Նա ժնում

է

է

ԻԼ. 1956, թքաւմ Ե. 11Ե6ՇԵԼ.

6.

7.

ու

զարգացնում

ֆունկցիան:

Սկզբում երաժշտությունը ղպարգանումէր գրականության Հեպ անխղպելի կապի մեջ: Բանաստեղծականերկը հրանդավորվում է մեղեղիով, նրդվում։ նման ճամաղրության մեջ էին դտնվում նան հրա

է բ, Ասաֆեր,

ինչպեսընդգծել միտքը, պեսզի

դառնաՀեչյունա-

է ինտոնացիա': ա ոիչչ դառնում է, Այն առանձնամիայն դինամիկ իր շարժումը,դրանց ար"ա տությունն բնույթով Հնչյունների ալք Հնչյուններէ: այլն առակի պարը: ժըշտությունն ԳԻՆ մարդկայի ճոսում է ժամանակի մեյն արտաձայտում է»: նրաժշտականարվեստն ստեղծում է ճատուկ Հատկություն ունեմ պոեզիա Դա «Հնչյունի Ար աանոն անսաչման ելեքէջը: «նչյուններ, որոնք չկան բնության մեջ նե որոնք դոյությունչունեն պատկերներում քնդձանրաջվ Հնչյունային պրոցեսները: լ. Բեթշովենի ինաժշտությունը Իսկ որտեղի՞ց են վերցվում ալդ ճնչյուններ երաժշտությունից է կյանքի էական «ճիշտ այնպես, ինչպես գեղանկարիչնընդօրինակում է բնության լ ալատաձայտում դաժան իրադարձու Հնչում րազմական մի Դագործություններում վերն դգույները,-Էգրել է ժ. Բ. Դյուբոն,--այդպես էլ երաժիշտն:

խ1

ոչ

ա

'

ու

որը

ցող

ո

դուրս:

են

ու

Ն Հաղքանավեղրի ւնների, էե Արանեա ինտոնացիաների արոտ երթերի խական բբչպուլնա,դազմական Է. օրինակ, գործողուարշավանքների փառապանժ ու

Բոդի ամիկու լնէջները, խոսքով, այն

է «Հնչյունները, ինտոնացիաները,

առաչները, ձայնի

«նչյունները, որոնց օգնությամբ բուն բնության մեջ արտաճայտվում են զգացմունքներն կրքերը»: Հ. Սպենսերը նույնպես ճաստատում է, օր երաժշտության աղբյուրը կերպով Հուզված խոսքի ինտոնացիաներն են: երաժշտական «նչյունն ունի ինտոնացիոնբնուլք։ ենրաժշտական առաջին գործիք եղել է ձայնը: երաժշտությանՀիմբը ոիքմն ներդաշնակությունն որոնք իրենց միացմամբ տալիս նն մեղեդի: խոսքի նրամշտական հախնական ընդճանրացումը տեղի է ունննում ժողովըրդական մեղեդիներում, որոնք ստեղծվում էին ու Հղկվում Ճարլուրավոր տարիներ: Մարդկայինխոսքի ինտոնացիաները,որոնք ընկած են երաժըշտական կերպարի ճիժքում, միշտ ճուղլականորեն «ադեցված նն Հենց այդ էլ կնիք է դնում նհրաժշտությանառանձնաձճատկությունների որը մարդկանց ճետ խոսում է «ճոգու ահմիջական լեզվով», «ուվում է մարդուն, նրա մեջ ճարուցում ուրախության), տխրության, քախժի զգացումներ, ճույզերի ն դրանց երանգների անսաճման բազմազանություն նրաժշտական կերպարն ամբողջովին Հյուսված է մարդկային զգացմունքներից: երաժշտություննիր մեջ ընդգրկում է ձայնաընդօրինակում,նրանում կան նան կերպավորմանմոմենտներ, բայց դրանք չեն կազմում նրա առանձնաճատուկ գիժը: երաժշտական կերպարըզուրկ է գեղանկարչության անմիջական տեսանելիությունիկ ե բառի կոնկրետությունից: նա ճշգրիտ Հասկացություններչի Հաղորդում, տեսանելիորեն շափելի պատկերներչի ստեղծում, իրադարձություններչի վերապատմում։ Երաժշտությունըոչ այնքան առարկայական աշխարչի պատկեէ, րում որքան մարդկային զգացմունքների ու ժտքնրի արտացոլում: բոլոր

ու

կրքոտ

ու

ո «ինգորորդ նրա Հինդգե

սին է,

է փառքի յունն անվանել երաժշտութ էրաժչտություն: 1 լիրխարիՀաղքանակների բարդ առանձնաձատուկ արվեստի որպես վրա ենաժչտության ֆունկցիա» կերպավորող

աների

չունեն զարգացած պատկերները որի կոնցեպցիաներըը սակի գեղագիտական հվա էին ինտուիտիվիստական բնորոշումէր որպես իետոնացիաների հրաժշտությունը Ռա ոպենտաարը, իոնա իզմը (Դ- Լայբնիցը) վարժոլոծ։ վարթվաբանական ԱՐ ցարեված մետաֆիզիկական գաղտնի Է երաժշտությունը կույր»անգիտակից» ում չի կարող փիլիսութայել, կարծիքով, Հէյ րի

բ

(ու րագրուքյուն:

՞յ-

Հե՛ս

Իք0շշՇ Յ. ԷԼբօԱՇԳՕ2:Ղ ԱԲ ԽՇխտՇՇրՑը. Լ,

1899, 1չ 260:

Հե"

Ա.

Պոգու

ր

ոն

նա

որջը

:

ուք

Շոպենչաուհրի

անմիջականկերպարը: աքլնագո կամբի աշխարի խորք երաժշտությունը անկախ է նրանից խարչը մասին: ձան

ն

է

ր իմայությանը ոալեստնե

տեսանելի

աակ մու

կարող էր

Համա ր ում էր չլիներ, ինչը ո բոլորովին երաժշտությունը ընդչակառակը: 0. Շպլենգլերը: ն ձեր: Սակայերաժշտության բարձրագույն է

առար

ան բարձր իմացության

մարդ արդկային մ

,

ո՛չ ո՛չ չա փազանցումը, ձճնարա վ որությունների

Ի

ժխտումը: չեն

կոնցեպցիաները նե ինտուիտիվիստական ռացիոնալիստական, ապրումները Հուզական աչողական

ր

ո՞:ի

էուքլնը» բացաճայտումնրա իս կական թն Ա

գաղափ

Է

ոին աբտահայավու են կած աք

կ

զզալմունքովգունազաոդված Ե ոբոեց միջոցով» կերէ Խբաժշտական հատուկտեսակի ճեշլուննեոի այսպիսին մաշղկայինլեզվի ինտոնացիանեւը՝

բնույթը:

պարի Է

-

։

ւ

Տե՛ս Հեա

բիմլում

լ

ՃոճՓեծթ Ե. Ի1:3եանՂԵՒ 41. Ինչտեսն Պոտ ԸԼՉԵՕոՇԽոն

ֆօքաւ ԹՇՇՃ

:

ԻՋ՝ վե,

Ղէ:

մ «1.

211: ցօ3Դ, էջէջ 2 1999,

ՌԻՍԱՇՇՇ-

չջ 23:

ԱՀԸ.

երաժշտականլեզվի կարնորագույն տարրերն

ու

ժ. ժ. նովերը գրել է. «Բնության արվեստիՀիմնադիր Բալետային է Մ իր ետնից բեսերբ դեպի երաժշտությունն ո եջ ներդրված

եղբայրներեն, ւր երկուարվեստները «ր ի Կր Բոուի լոմալոլիցիան, ներդաշնակինտոնանրանցից եկի

արտաճայտոյլաչ

կան մելոդիկ-ինտոնացիոն կառուպվաժքը, ներդաշնակությունը, գործիքավորումը, ռիքմը, տեմբրը, դինամիկան: եբաժշտություն մոտ է ճարտարապետության նրանում ոիթմի վիքխարի կարնորությամբ, ե՛ բուն կյանքի ձներիլ Ճեռու իր կերչարների ձներով, ն՛ կոնկրետ կենսական նյութից, որը «վերառված» տնսէ կերպարի մեջ, գեղարվեստականվերացարկմանբարձր քով մտնում մասաստիճանով, է՛, վերջապես, ոչ թե կյանբի առանձին կողմերն նավորությունները, այլ Ճենց նրա միցուկն արտացոլելու բացառիկ մեֆ Հնարավորություններով

միջոցներն եք`

իմ ի անցից անբաժան: են բերում մյուսի Ն: Լ 1առաջ

ի

ու

շարժումները, Հաճելիարտաճայտիլ

տեսողության իրենցից ներկայացնում մրի ամատե պատկեր». Դոն Հրապութիծ ամա Բյ նվաճում Հանդիսատեսի միաձուլումը ներդաշնակ Լեստների ամենաչճիանալինո:: ճաշակել ճաճույքներից տի, դեռես նախնադարյան է խոր Հեադարում, առաջացել արն յա որպես ախ ալնական կարգի պայմաններում, ու վերար ի գեղարվեստական Ր

ւ

է

նրան

ուժ

Ր

ճա-

-

ւք

:

նրա

պրոցեսներ տանքային

ՊԱՐԱՐՎԵՍՏ

արձագանքնէ, մելողիկ Պառըեբաժշտության

ոիթմիկ ճնչյուն, է որը դառնում մաոռղկային մարմնիմելոդիկ ոիթմիկշարժում, բաէ բնավոբությունները, ն բանց զգացմունքներն ցահայտում մարդկանց խոհերն աշխաբճիմասին: Սարարվեստի կերպարը ծագում է երաու

ու

ու

ժըշտառիթմիկ արտաճալտիչ շարժումներից, որոնբ ճաճալվսլրացվում են մնջախաղով, երբեմն կենցաղային, աշխատանքայինկամ ռազմական գործածության զգեստներով ու իրերով (զենք, բքաշկինակ, ամանեղեն ն այլն): Մարդու Հուզական վիճակն արտաճալտվում է ոչ միայն ձայնի մեջ, այլն ժեստիկուլլացիայում, շարժումների բնույթում: Անգամ մարդու քայլվածքը կարող է լինել սրընթաց: ուրախ յ ավսուր:Առօրյա կյանբում աշխատանքում մարդու շարժումները միշտ այս կամ այն կերպ ն ենթարկված են որոճուղականորեն ինոոնացված են, արտաճայտիչ շակի ոիթմի։ Պարը դարերով «ղկել ընդշանրացրել է ալդ արտաճայն է բուն իմաստով ղարի առաջացել տիչ շարժումները, արդյունքում շարժումների ամբողջ ճամակարդ), մարդկային մարմնի պլաստիկայի հր գեղարվեստաարտաճայրրչլական Պարն ազգային է, այն լեզուն ընդճանրացվածտեսքով արտաճայտում է ժողովրդի բնավորությունը: Պարը, ինչպես երաժշտությունը, սկզբում գոլություն ուներ միաժամանակ որվես ստեղծագործականն կատարողականարվեստ (ճեմիաժամանակ նան կատարողն էր), Ավելի ուշ, այդ արվեստղինակը ների բարդացման ճետ, ճորինողը (կոմպոզիտորը, բալետմայստերը) առանձնացավ կատարողից(նրաժշտիքը, պարողիցի ու

ու

-

Օրիէր մարդկանց: ան մեջ լարը միավորում Հասարակությ նադարյան մասսայական մոտ պարով էր նշվում ց եղերի նակ, ավստրալիական կարնոո ամեն տեսակ Հասարակական պաճանջող ժողություննե պատանիներ

աան

որի Հար աարի արշավանքի: ռազմական

լոչում Հին Հնդկաս բալը)

ճանում

մ

րի շինանՀ ի Ե

աը

արու մշակվել էին տարբեր միմիկայով չին դպրոցներ: ոճեր պարի մի շարք ու

շարժումներով ծիսակատարության մեջ, մտնում էր ժամերգության մամ էր (գեղագիպալտամունքի ա նույնպես ի պատիվ

Հալտչական

ու

պարը

պարը

Հանդիսավոր՝

սաճուն, ի պատիվԴիոնիսոսի, ատլե(ռազմական), էին «պիրիկ» ի ալդ: ղարդացաժ

ն ի),րւ էին երիտասարդութ որոնք նպաստում պարերը: իե) չ այսպես նկարագ Լուկիանոսն "ի Ռո աաիարակությանը: ուժեղ է «... շուրջպարըվարում պարային Հ ազան րերը. դրանքպլեւոքկգան նրան Հետագայում պատանին. րի կատա իգականսեռին պարկե տի 11"

տա

չոր-

ե

եր րազմը

ո

ժ

ոարո

ող

ան

Հետնում

ախ ազչիկը,

ն

չուրջովարը

է

Համեստությունից արիուայդպիսով պարնուներ է մի շղթա» չին ձռոմում ու

ժերիիաճլուվում Հասարակությա բարձ բյ" ռ1ով ականչին նշանակություն: էրոտիկ) ւղ (մասնավորապես, ղվարճալի աա վում իջ

ն

նան

խազի բարերը, Քր

-Ծ

Կ

24. 4.

ԱԽՀԵԿՃ

յուս,Ըօծք.

ԷԼԹո6ըք

:

'

'

լսողու-

ու

հն

կ

ու

ա

նուրբ

ՇԱՎ.

ՊՃԱԱԸ

հԼ.--մ1.,

է

ճերօո8:,

1935,

7.

2.

օ.

օ.

236-237.

Միջին դարերում պարարվեստը ենթարկվեցպաշտոնական իշխանությունների ճալաժանքի սակայն ժողովրդական պարարվեստըշարունակեց զարգանալ: Վերածնության դարաշրջանում պարը կրկին չ

է ձեռք բերում: մասսայականություն

դ:

առաջանում

ձնեերը. պավանոայկուրանում(դանդաղ ) (արագ):1661 թ. Ֆրանսիա լում ստեղծվեց նոր

ն

են

գալլարդա,

լարային

զարգացման գործում,

ում

ԵԱԼ

դտան

դ.

պարաճանդեսային րերը դավոտը, ւլոլոնեղը, մենունտը: Ֆրանսիական լուսավորությունը (Վոլտեր, Ռուսո,Դիդրո), ճանդեռ դալով արիստոկրատիայի աբսոլ/

մ"ւտիզմի դեմ,

ու-

ու

նան քննադատության ենթարկեց

դրանց ժնունդը՝ ալա/լատական բալետըզարդամոլության, անխոչտեմ զվարճության պաշտամունքի,թեթնամտության, շտամպների, Հնամոլության ճամար:

Է«Վել արաւ զարգացմանը,

ավելի լայն զարգացած սլուժենալաստումէ բալետայինար-

ու

իմք,

զ

վեստի "

որը

Ռուսաստանում «Բալետ 0րփեոսի էվրիդիկեի մասին» ու

ւյարային ներկայացումը

1629 Թ.: բեմադրվեց Չայկովսկու նրաժշտությունը, Շ. Դիդլոբալետմայստերներ Դետիպայի Ա. հատոմինայի օտեղժագորժությունը, ն Ա. Պավլո-

Գ, Ի.

յի նՄ.

ավորեցին ռուսական բալետի ինքնակաար-

Սովետական բա լետը շարունակեց սնցլա ցյալի Գ,

Հեան ճի

ալի ավա դույթ 0. Ուլանովայի Մ. 1եպեշինակալայի, Վ, Հաւ Մ Պլիսեցկայայի, բուկիանիի ուրիշների ոտեղժագորժության մեջ: մն Միաժամանակ զարգացում

ները

չարք

կից

յ,

արմարատծր Ֆոլինը,

գրել է. «Պարըչպետք

տեսակմտաճնար համաջնի մն կոչված թռիչքարտաճայտելու բոցառապես

ամին

Ջո իի:Ժամանակակից չ

գործողությաններքին էու-

բալետը կառուցված է ե, Համապատասխան որոնց Ի

ճեւո ծողության

Հ ԱՀՀ Փու

հն.

ն

ակզբունքներով, «յարարվեստը նտք է օրգանապես լինի դորնրանից անբաժան: Դա «լարային

Աքօրոթ ՊՇԿՇԱոը.

այն

ւյ Վուժել: ճամարներով

Հ.--իԼ,

1962, 6.

425. Վ26.

է. Դագերնառաջին անդամ դյուտարար առջն շ«րապարակորենցունկարիչների գիտնականների ֆրանսիացի արծաթնթանթիկի վրա ստացված պատկերները: Դրանք ցադրեց աստվածամոր էին: Լուվրի տեսարանի,Փարիզի նկար-մինիատյուրներ Սենի ափը, նկարչի արվեստանոցիանկյունը: աշտարակները, տաճարի Գտնվեց օպտիկայի ն քիմիայի օրենքների կիրառման օգնությամբ

թ. ճունվարի 7-ին

ու

լուա ա-

լուսանկարման,վերարտադրության եղանակը: Այդպես ռարկաների

նկարիչ ԴագերըՀելիոգրաֆիայի Հայտնագործող ժ. նիեպաիՀետ սկիզբ դրեց լուսանկարչությանը: Անմիջապեսժագեց լուսանկարչության արվեստի րության պրոբլեմը: (ուսւապատկերումների առթիվ նկարիչ լարոշը մի գրություն ներկայացրեց զիտություների ակադեմիա, որի մեջ նղգժում էր լու . արվեստի առջն լուսանկարչության բացած ճնարավորությունների. «Այդ օրվանից դեղանկարչությունը մաճացավջ: կան «եսոտեելոթ անդեսը «ակառակ կարծիքի էր. «Ընդճանրապես ասելով, լուսանկարչության գյուտի բարձր ունի գիտության ճամար հ շատ սաճմանափակ նշանակություն կերպարվեստի Համար»:

աար

ու

Պ.

Դերմանա-

նշանակություն

(1966 ք.) Փարիզում

|

բացաճայտելով ժամանակա«պարարվեստի առանձնաճատկությունն շիբ,

շ:

ք

ստացավ ժողովրդական արի արվեստըժողովրդական մթ անսամբլներում («Քճնրյոզկաջ, «Ռերո» ն այլն»: աա փ

է իրենից րենից նե

ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՁՈՒԹՅՈՒՆ

վոլտ

սարի Թագավորական մի շամակարդյ լարարվեստի որի ի

զարդարում չէ, այլ նրա բացաճայտումը մարդկային շարժումների ինտոնացված պլաստիկայով:

Աո արնի ետիտեսակ իր

ում

ելու

Հետ»։

ա զու ո ար: ար աի Համազորժակ(ույս

առաջին

դա

տեսա

ՄիշելՖ.

լուսանկարնե

առիթով

բերվու

ւյ

է

Այժմ Հիրավի լուսանկարչությունը

ուրույն առանձնաճատկություններով:

ղարձել է

ար-

ուսանկարչությունն ընդունակ է իրականացնելու Գյոթեի Ֆաուստի այն երազանքը, որի Համար նա Հոգին Հանձնեց Մեֆիստոֆելին.կանգ առ, ակնքարք, որքա՛ն չքնաղ ես դուս: Լուսանկարչությունն Հավերժորեն դրոշմում է կյանքի փաստը: Իր դարն ապրելով ճանցավոր ու սուրբ, ճնարելով սարքը լուսանկարչական բնակիչներն ճողադնդի ճենց վերջերս ծոթ բերեցին բերեցին անմաճու ն դր ավական: 4եռք անմաճության

հ՛նչ է

Ճճայելին:

Մ77

իաչմոխողդոջ

.

ս

-տ

ՀԷ-ցի

2261 "զ

«-ջ

ք

'ո03

-մց05

"ատչաղիդոստ դահոաովծառ փկադուրութ դխահումս Լան դողմց ոմղ կոտ դոմցիանցնետ վմզղժղարձղու ձաստ ճվդզրո դաղվկ ւիսմզդրաջոխղ ղտկուվե Ղմովր 1զմտոնում փեմոկ փ մեղողը

"ք Յօոաւթաշ ՀԱՑՆ

յ:

ռետ փվ: ԱՏ - փով, վգամեատուր մ աա ոն ո

Աոա (մյոատքոչունոմ դոմքիսկողանղմաղուն ջոր "Դ չուի,

ՀյոցոոիդՇոմզմ ժսզջ մրոկվղոզտ

դ

փու -վֆ Բ.

յ

մս

յս

դ

|

վղոձմչոմոն ֆ լյրսնմսնտչ ղողվղ մրտ մ սղտետրեոմս մրտձակոդ շվ գյդոմկ 6վկտկադտրտք -ոձդ ձնսմրտվտկտտվետնեզծ մսլզկսենղմ. կարսնցմ չղզասս «ազցսզկտոխ 4զր ֆարցեզտովազգսզկ

զասցրո զ

-տտխ դվւսքսատմ դտկտնսոզտմղաքջիոչմակդանցե մղաքլիսղակոմե «ղվղ -սմտտք ) յրսնղտետմզե ղաղվկչտկլ տվովմոմզվչ ճի վմզդտողիմը | վեմակ մմզղժղակտ տոմդ «(ճուտ վզիտ ղող 1զմզմաողտմատ ղմակտո յոսղաքքիսցմանացնզտո վեռսմտոնվյ ապմոռկղամնոջվնովդ -ռն մյլոստվը ձի վկտղատրոթ ղզ լոսիլտիո հղիմսիողիմտի նքո) լոսմս մժջռխիրտտխոսեվ ղզմատղթյանո մմպդողաքրիսջմատնոմվ րոսղտւտո 1 յոսճանման զի մյոսճղոփ դամիոմակղոջվ «(զդար ՛մոսսղցզվյ) վորոմ '(ոնզվ,) մմցղրոսթմոծ ղակուռ -ոքմզղ ջմոնոսվաի վմզիտո -վեողոոր ղաոկոմետքիսղմմառ նղակնմոր ((դվոցլյիսկվմար) ղոկվր -ողվն ղառրքմատծ վմզղտոոոր ղոկաոնմիսնսք1զնմանոչջ ղզմսվլզղտողւո 3 րոստեջ ղր մմզղոտրոմղոր մողմտկ 1զիոսո մորու դոհլիսմետք (ձզի ղուրմզկ Հաղմ վոկմոստ իսլզջենդմ «դղոմո մաճսո| նզջմանատտեօ -տատխ դտոիլիսղտկտատմվ նզնոմ մզղղոմո մղզմմուտմղոալցիոշմոկղոնգգ, մղ Հաքցիոմմակղացե ղղամքիամակղանգնղող ղվճղնկողուխ մղոլքիստ -ոտմտախուղվող դակատոզիմոնցե վփամեստոարգղվկը չոմի վմզդղոալլիսկ ուտ Հարոչողջվզոաստ ղտկաոտիաոչտտմա վաղվկ ղաջմանումեղո ղղցրո. ղակոկ ւճվրնսկ յակոիտմովղոտըմլոստմուանոմ վոտկ ղոանլիսնսցման չ-վեվփ տվ» վկտջվի ղվմմզղ 'անմոր ողեսոմսրաղոռր մրոսօմսնոմզմոտ -տկ փառկվղովզտ ղտկտղտոտմզն (մտոժցտտրղղ ղլոլ ղակտողգվկվմզղ -ոզվո «դող տոմզթոատղար» մ մզդմատկ վիսոցը վղզուվ վժջոիրտտխ իոճորղմ սաղ յոսդումղ մյոսնտնեմոն վղքոոմողոր Հաոջնեղմ մսծառ|) րոսղնաղջղոսո տզչ ղորկմենղմ ղմտլ ղտոկոկվո) ղոցիսղակումվ3 րոսնկանան մղաիքիսկաղսովտ վմզղղաքքիողոոր -ոմղտր ղզլաղցրտ վժղուկ (վկողատոսվ, մատո Ղանղզտը ՛կոնմույ) մոեզի վկաղտրտք մսղ .մմզղրավտիղ վմզղտոցիմտ ղվրոոզիսնղտի ղվլ ջտկղմ ըրաժիվչ ղարջնցտո վմզղիումնտոիողտմղ ողվլ (ոզ: վմզղտմայսղոնողան ղոքջիսղոկումվ ղղսմցիսնսջմածսփ անմտրի տզտչ վմզղղանքիսջմանոմվվմզմմտջ ուսէր տմղ մոտկ վմզղղաքիիաջմանոմվ ջոնզդա վնզտ իբոսմմոցվր վնղետնոջ ետմո «յոսղաքցիաքու մուռ ղակտմետջմառղծո. ղթմատծատնցտ ղոքքիանաջ Հին ) մյոսնուվսո| ղբողմոնղմ ղոիցիիսցաիովակ ջմոն ոռվավի վմղզղովն Հ-ամո մզմմոտտաղգրտ փակվրաղվն վժղուկ զի մջո փաղատչեղմ ղոր Հտմզկ դակատնկատտվե ղտալքիսրտտխմրոսճոժմզղ վմզղջաինղտն մսիտդ -ափվբ Սմիտվ դտմատղցիա վմղղրուքմտծ ղակտնմիսնսթ մմզղղաքիսկ

»

դոչիսավե

վղիտ

դնմամղղոուտ հզր վդոքկմէուի վմդոնուվունդուն փո)2,"միոո սվե

ժո

դամյիսնսողտ դ -մտկզչ «փոակվդոզտստասգ վիով 7/7 «ակվա մեռե ջաիխմախադորմախ դողմզ տմղ '3 դհոխոն -ն / 1Ն ղողվկ

ՍՆվՎզ

'ղվրզշ ղոիմցկատոխ ղոկովփոմեսվաւ

յ ղխսե յզմզմ 7 ժողջ շամզմաղմդաո

«

դմախաջ վչմոոյնտ | շոդեղակ

սմ մղոսքցիսմոկգոո: ԲՔիր չիսնսճվի

դոքցիսնսմո դ դորդոչտոմուվղ իոճոճվր ղուրեմանուտ ՛վմզղոժզյգզ վմյղատկմոսո ւՂժղվոռ

վնօ Քոմնոձոսո

շս

շում

չդ

Աա

Ի

ղորղդոչումոկղ

(օվմզդզմոստոգ» կոոզտ իաճոճվրվուրսկոս

ղորդճոմ վմղղմղիտո վոհո1 րրսիոՒղ տտմո ղժուս իմոց

վտկզ1մօդժդարմդմումզի դվաեո Արեա

՛

դ

7 ահորորտ

մո

.

ղոկոմմաոկղտումմ խոոջմուն մախոմող», տզա դարեՐ եան ղդոիջիստզիո «մոխ ղուրմ վլոկվղովզտ տմտկղտումմղվոովր ւո 2 ոմ րն մմոլ մ

ո

՛

սո

ի

ն

մոսմցկաո

տեւո

շոտմայս

-ոզիմունցձ դլ բախմնոդափ ճվամանսղոքվիս -ում1 նղդոստզիղմե մմզաոոփդոկոո 371 չ

դակոտ

վուն դորկտածր աաքիսոկղդոուսի մ

"4ի

դում ացակոսվ Հսիտտիւտցոքսո ր ԱԱ

դտ

մրոզ փոիրմա «զկ

եր

-տտիղ Հվտժոցոտատ զ ովնոտ ուք, դղսստոզիսոնզծ էօ

տստյ

Ղ

ոյ մաատդտ

դժվվնումզուկոս»

դոամցիսղոկ -ամեռատոտֆ ոտոզիմոխումգկ դարգիակոդուշղ գակամեւը 7 ովոտ դղոոքքիակաոտույաէ վտոզիմո դոկո ոփ տկղոուս)

ղմտ

մս

Դ ղո

3 յոսչախ ար արոոծ փորդաղամգո լլ

թա,Դիոր ՄՂԻ Դոզաղ աի աար

ս

Փական

կմզր ջոնորորտ

դաման դոքիաճաասր փի ճդտ ցեսմ փր «Սսոզղկո փր

դինամիկան՝ Հմտորենօգտա գորժելով ժամանակը րպես արտաճալտչականության միջոց,այն ընդունակ է , Ճաղորդելու երի որընթաց իրադարձությունո

դրանց ճներթափոլթը

ներքին

Միաժամանակ առումներով շատ

կինոն տրամաբանությամբ,

նյ արվեստներին

զիջում է մյուս դերասանի անմիջականշփումը ն նրա Ճետադարձ կապը

էս

Հ լարանի իսկ «վայրկ աեր

ինչպես արդեն նշվեց,

թատրոնի առավելություննէ, կանգնեցնելու» ընդունակությունը, էական բատն դիտման իրադարձությունը երկար ճամար փաստագրականորհն դրոշմ ելը լուսանկար "4 խյան առավելություննէ, '

ու-

-

իո Գինոն

նրա որպես

բնույթով սինթետիկ առվեստ է. բաղադրիչ օրգանականտարրեր մտնում

Քյունը (սցենար, երգ),

է՛

մն կինոպատկերի են

|՛

գրականու

գեղանկարչությունը (մուլտֆիլմ, դեկորացիա

սովորական ֆիլմում, իսկ գլխավորը՝կերպարվեստի փորձր),

ն՛

թատրոնը (դքճրասանների խաղը): Հնչյունի չրարածության ներխուժում ն

ձիոխելով կինոպատկերի. (ստերեոկինոն), բուն բնույթը, Հարատա ոեր հրաժշտությամբ: Երաժշտությունը դարձավ ո՛չ ցում, ո՛չ ուղեկ, տեսողական տավորությունների (րացում, այլ միասնական այն խոսքով ու

տնետալսողական պատկերի ստեղծման միջոց: "Խինոն անմիջականորեն Հենվում

է ոի

նիկայի վրա, Կինոյի բուն առանձնաճատկությունը շարժական է է փոփոխվում է տեխնիկական նոր միջոցների գեղարվեստական ղարգազման Հեւու Սկզբում կինոն դոյություն ուներ ճայտնագործման որպես «մեժ Հեղ ճամ», տեխնիկան (ֆոտուլեմենտների ճայտնագործումը) թույլ տվեցմիաժամանակ գրանտելու ձայնն տեսողական պատկերը: Դիշտ է, սկզբում կինոն դժվարությամբ էր գեղարվեստորեն յուրացնում ձայնը: Հեչուն ֆիլմոԱռաջին ու

ու

ու

ըը

ձրնան եկան

Թ.

բայց

9.

Չապլինը որ ինքը ճայտարարեց,

Հնչունֆիւմին նվիրվածՃոդվածը նա անվաԲոն դնելու: նց «կինոյի «Մ եժ ինքնասպանություն», քաղաքիկրակները», «նոր ժամանակները» Չապլինը նկարաճանեց որպես անճնեչուն նա վաֆիլմեր: խենում էր, որ ձայնը էկրան Հի նկարներ

կբերի վատ թատերականություն ն կկորչի կինոյի առանձնաձճատկությունը: Սակայն ճնեչուն կինոյին Հետ անցնելու կապված ճգնաժամը Ճաղթաճարվեց, ձայնը յուրացվեց որպես

բունիմաստովգեղարվեստական միջոց: «Մ եժ

դեպի Հնչուն կինոն,Հնչյունից Հճամրից» դեպի գույնը, դեպի Վայնեկրանկինեմատոգրաֆի ստերեոսկոպիան

աիներաման՝ այսպիսիք

ու

են

բավորությունները:

ստերձոֆոնիան, դեպի

կինեմատոգրաֆի Հնսգեղարվեստական ՛

ՅՏ0

կինոյի Համար բնորոշ է ոչայնքան բանավոր: որքան տեսողական դործողությունը: ժենց այդ պատճառովէլ բաղմաթիվ կինոսցենարները առումներով մուտ են ոչ թե դրամային, այլ էպոսին (վիպակ, վել): կինուցենարիստը ի տարբերություն դրամատուրգի, աղատ է բեմի բազմաթիվ սաճմանափակություններից. Կինեմատոդրաֆինմատչելի է ցանկացած իրադարձությունն հրնույթը, որքան էլ դրանք մասշտաու

բային կամ մանրըլինեն, որքան էլ դրանք վիթխարի չափեր ունենան ժամանակիու տոնրածությանմեջ, կինեմատոգրաֆում բեմն ամբողջ աշխարճն է, գործողությունը Հեշտությամբ ն ազատորեն կարող է տեղափոխվել ժամանակի ու տարածությանմեջ: կինոն Հիրավի ինտերնացիոնալ է: նրա տեխնիկական ու գեղարվեստական կատարհլագործմանմեջ իրենց ավանդն են ներդրել տարբեր ազգեր: «ՕՊոտյոմկինոզրաճակիրը» ֆիլմում Ս. Մ. էյզենշտեյնի գեղարվեստական 4այտնագործություններից «Հետո մոնտաժն ամբողջ աշթարճում անվանում են «ռուսական մոնտաժ»: Հարուստ ու բազմազան են կինոյի գեղարվեստական միջոցներըմոնտաժ, ճանդիսատեսի ն տեսարանի միջն տարածության շչարժունությունը (խոշոր պլան, միջին, ընդճանուր), կինոկամերայի կողմից ֆիքսացվող իրադարձության տեսանկյան ճերթավփոխումըն այլն: Կինոպատկերի օնախատարրը»կադրն է: Այն ֆիքսացնում է արվեստագետի ուշադրության առարկան, կադրում շեշտը դրվում է ոչ Թե այն բանի վրա, թե արվեստագետն ինլպես է տեսնում աշխարձը, այլ այն քանի վրա, թե նա ինչ է ընդճակառակը,առաջին Հերթին տալիս է օբյեկտը տեսնելու որակն ու բնույթը, օգնում է աոանձնացնելու երանում գլխավորը: Մոնտաժի շնորճիվ բացաճայտվում է կադրերի իմաստային կապը ն Ճաղորդվում է կյանքի շարժման ոռիթմը. ճերոսիներբին վիճակը: Կինոյում կերպարը ժամանակավորէ, շարժվող, նա ունի իր տեմՆա որոշվում է ոչ այնքան դերասանականստեղծաղործական պառիթմը։ բացաճայտում է էպիզոդի Հուվարքագծով, որքան մոնտաժով, որը մոնտաժն ղական բովանդակությունը: «Դանդաղ» ընդունակ է Ճճաղորն դելու ճանդիստ դիտողի տպավորություն բացաճայտելու այն իրադարձությունները, որոնք ընթանում են սաճուն, առանց ընդճատումների: «Արագ» մոնտաժը Ճճաղորդումէ դիտողի նյարդային լարվածության բուռն ընթացքը| Արվեստաբարձր աստիճանը ն իրադարձությունների դետ վարպետի ձեռքերում կինոկամերան տիրապետում է ոչ միայն ֆիքսացնելու ընդունակությանը, ալլն ստեղծագործաբար վերամշակում

տեսնում: յՄոնտաժը,

ք կյանքի

պատկերները: Հիշենք,օրինակ,

Մ.

կ.

կալատողովի «Թռչում

կռունկները» ֆիլմում Քորիսի մաճվան Ճճուզականորեն արտաճայտիչ տեսարանը: էկրանի վրա պտտվող կեչիների շուրջպարը Ճճաղորդումէ մաճացու վիրավոր զինվորի վերջին տպավորություններըհ ճաստատում այն կյանքի գեղեցկությունը, որից նա բաժանվում է: կամերայի շարժման ռակուրսը գործնականորենանբազմազանությունը, նկարաճանման սաճման են, հ այդտեղ են թաքնված կինոյի գեղարվեստականճարուստ են

Հնարավորությունները:

ժամանակակից կինեմատոգրաֆը տիրապետում է արվեստների մյուս տեսակների այնպիսի բարձր ճայտնագործությունների, ինչպիսիք են սիստեմը, Հոգեբանական վերլուծության մեթոդը, Ստանիսլավակու փնտելեկտուալիզմը: Մարդու միտքը, նրա ոդերանական կներքինաշխարճը դարձան ֆուտոգենիկ: կինոարվեստըճւաստատուն կերպով մտավ ճամաշխրարձճային քաղաքակրթության գանձարանը: կինոյի գլութգորԺոցները ճավասար դարձան ամաշխարճային գրականության, գեչքանդակագործության գլութգործոցներին։ կինեմաղանկարչության, տոդրաֆի «ետադա առաջադիմության Հնարավորություններն անաւղպառ հն:

ՀԵՌՈՒՍՏԱՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ

ին

չոլե՞ս բնորոշելՃճեռուստատեսությունը: ի՞նչ է

այդ:

կինո՝ տան

Ոմե՞ջ: Տեսարա՞նւԺուռնալիստիկայիտի՞պ։ Արվեստինոր տեսա՞տկ։ մանք այն անվանում են «միաչքանի ճրեշ», ուրիշները «անուրջների արկղ», երրորդները՝«աշխարճի ութերորդ ճրաշալիք»: ինչ է դա՝ տեխոչ մինիկայի կամ գեղագիտության նորո՞ւյթ: Հեռուստատեսությունը է, այլե արվեստի մի նոր այն մասսայականտեսաճաղորդման միջոց «տեսակ, որն ընդունակ է տարածության վրա ճաղորդելու կեցության դեղադիտորեն վերամշակված տպավորություններ: իր մասոայականությամբ Ճեռուստատնսություն այսօր անցել է կինոյից: Երկրի վրա Հեռուստա են Ճճաղորդող վնրաճաղորդող ճաղարավոր այժմ դործում կայաններ: Դա փուբոխում է նուլնիսկ մեր մոլորակի տիեզերական որոշ պուցանիշներչ մուտեցնելով նրան գիգանտ աստղերի ռաղիոբնութադրուԺյանը։ «Ոչ մի ուրիշ պաշտամունք չի կարող ճավաքագրել այդքան այլախոճ կողմնակիցներ» ,-- ասում է ֆրանսիացի ժուռնալիստ Պ. ՌոնՀԱ 1965, Թժռեօք Ո. Քոտառւմղծեւտ Օօ Հօոճուոծամո--11աօօրքճամոտ ղուծքոոքճ, ու

Է

Տ

ԴՅ

ունի միջոցՀեռուստատեսությունն Որպեստեսաճաղոբղման սաշման-

սո-

ցիալական վիթխարի արժեք: Հեռուստատեսային տեսածրի ներն ընդլալնվում են: Այժմ արդեն կարելի է Հեռուստատեսաճաղորն անդում իրականացնելերկրից, գետնի տակից, ջրի տակից, օդից նան այնտեղ, դամ տիեղերքից- Հեռուստաաչքն ընդունակ է տեսնելու «Ավելի լավ է մեկ անգամ տեսնել, քա չի տեսնում: ուր մարդու աչքը անսպասելիորեն ճարյուր անգամ լսել»: Այս ճին ասացվածքն այսօր ռադիոյի ճանառավելությունները բացաճայտումէ Հեռուստացույցի է դեղ ն մասամբ պատասխանումէ այն Հճարցին,թե ինչու տեսությունը ձեռք բերել սեփական գնղարվեստաարտաճա Մե

զ

Գրոտ

ճնարավորություններ:

ւ

արտաճայտչական պատինչպիսի՞ք են Հեռուստատեսության Հեռուստաէկրանը լուսակերավորման առանձնաճատկությունները: ունի մի քիչ այլ շերտի վրա է տալիս պատկերը, որն այդ պատճառով ու

եք քոն ո» ռազուրս»

այլ օրենքներ, կոմպոզիցիայի ֆակտուրա լուսավորման» ու

արտաճայտչականունոէկրանի վրա: Լույսը Հեռուստատեսությանմեջ Հե ընկալման թյան ուժեղադույն միջոց է: Առարկաների առարկա նե տամոնտաժը, կամերայի շարժումը պատկերավորմա են արտագեղարվեստական Հեռուստատետությանըտալիս մուտեցնելը -

,

Հեռուստատեսությա մենծ Հնարավորություններ: Հայտչականության մոնտաժը նրա

սաճուն «թաքնված» Համար բնորոշ է ռիթմիկորեն ւոնղափոսնս պասելիտեղաշարժումով, շադրության նոր օբյեկտի վրա ու-

խումով: յ ւ ությամբ, եր ամբողջ փաստագրակա Հեռուստատեսությունը, ճանդերձ,ունի խրոնիկալությամբ բնության մուռիկությամբ,

հրավա Հնարավորություններ: ընտրության մեկնաբանման ության լ է մարդկանց մտածողության էրա

ու

: միասին նա եր մեջ թաքցնում «մասսայաչ դարտացմանվտանգ:Միատեսակճոգնոր արտադրանքի Հասարակական է է, ընդունակ 'կան սպառումը», եթե նրա որակը ցածր տուն

-

Զատաճա-

մեջ առաջ բերելուշաբլոններ շտամպներ: պիտակցության առավել ակտիվ էկանչէ, որ այսօր ճատկապես ճեռուստատնսությամբ Այդ պատմասսայականմշակույթը: "րենէ դրսնորումիրեն բուրժուական ու

'Քառով էլ Հեռուստատեսության մեջ առանձնապես

վեկտորն դումների դեղագիտական

կարդակը:

ու

կարնոր է ճաղորչ

մադրանց դեղարվեստական

նրաար

(որը առանձնաճատկությունները Հեռուստատեսության Ր էն ընկալմա գեցնում է կիրառականարվեստին)պայմանավորված

տա

Օ6 ձատվեռնգի ր

ՊԲ

ջոինցետչ մլ մրոքլիսդակ հո մ21 րյամնոտմոամզի ճղոկեմտ 1ովս 15 դսկմզ նղիմոս դամզղղսմաղվվոտոթ ղ մմզղմոջճղորվր դոոզտ տմի վղոմկլ մզըրզմղղրո նիր չմոմվ Քղոկ Ջվյողրոսերա» «մղոսլչիսճկտու| րոնղո ղվմոստ ժղսմս ղվնզո) դս իսոսովոսզչ դճվր վյտետմլ վիտիկոսր -նմտր դտ փոճզդա վնզտ կով 'ղվոոր չղվոոր մար մվ մվժ ակվճնո դվնզոոկնղոմղղվոր նիր ղմմոր չկվմնտ մոր դվնզի տկճնտմվ իտոզտ ր1վժ ղղմսվվզոտխողո ղմօ վլոիկոսր 1 վյոնոմլյդվրոք

ԾԱ

ատեց ամտո

"ս

-տ

յս

ս

գ» -մվիոմչմպղտվնատոտտումմ դոամքիսկոդոոխ փ վմզրմվվ ժսմօո|վողղ «դվեզմոտուկ ցոիմսիողորմոխ դոմչլիսողտոտումն յ» վլավկտիսք չմմզղճվկատողմո

դտզտաղիր դիսղ չոմի վղզիոոոք ժդոմղ -ոոպզք գվճգկմոդացդամ ոչ |զեւս տղ ղվ «մղզրո դո նիտ ։մմզտոնղզեսչ մվ յզոտ լ լոսոս նտ ղվճ ղ մղյատ ձողի ղվեղկմոձուտ չդոմղ 1 իլմեղնմս մգ» ղ -աղվկ վմտիկոսր -ոդե մմզղմաիտմսխղատտոււ հկտ իսմողորվ ղվմզղեսղը ՛ղվոոր

ոռ

աա

ւ իաոզտտտտառլջ հաճոնլը

«պտ

յանմոկ ոկոսղչ մմլոր վմսիդվն մտտկասց: լոսմտիոկզն մմս վր Դլյվձնտ 4 1զմճմոկ լուսրնոմզտոխ դոկոմզդսվո կովղիսդմկզր Քվմղղտակած իսղաղդոոմղ 1 րոսիակ ոսմվս ղզ րոռչվչ ումղրոսեմոչ «ղվկվտմոր վմոնոմ կով մկոտտճվչ ջոինր լոստմոր մս ճնճղինմոլյ :1 ջաինոյ|11 նզտղքո նյո բոսժոնոժ մկվտմոր կվմժոփ դակով 1 1գիջոն վիզր քվմզդժանոժ մորոչ մղորեզմզն«անմռ օզո մս դզեմուո նղինսձոչ փամզղդաքցիսմոիքնմմս «ճվկոր լրաղսմս մլ դոկողզմքոշ ցաիջսեկոդորոբ վրետմզտոխ նզիոկոՀղվ

ա

լ

9 րաիտմզկմղսցիսրտոխ Հս

վ

«զա

ոսը

դ

3 նսմ

գե2օ

Վ

դսս

տղ

ան

ի

դմոկ

դիսմզդղոահլիս

մայսժ

տո

Հա

նսկզ ուսան մզըզ

սա

տզչ

Նո մղոամցիսոզտոատուասգշ ոատեւի ,

"ո

ղտճվղոփումվ

փփեղո

տնդանաոտ

չլոսկտոզտմաղոՒո' վտոզիմո

նաջմսե «մզդմոհազհ

ւ

Խն ղզ

հրզ

ղզ

«տ

ա

դոհլիս ուտում: մղոահլիսմսիուխտ նսիմտտտկ ղոլլիսջմոնտմվ 1 րարվն մղէ ղո ղվհոկվդսմո|սդվի վղոխչախ1 ժատզիո

|

«ման

1 ր

ղ

ղզ

րա

Ի

վմպղղայչիսքնզտոողոմ

ո)

Ի

ժԽզջ միվոսմեող ւիսմո ոզթ բատ իմոի" Հղոմղ սամզիտքլուչտնոմ եվոռ ախար քիսճկտոսոինղտկձտկղո 1զչաժմող . «ոաջնցտո բաղոնամով աո

ղորնմոնոչ մկողոր 1 մՎտոտիում դոկտասվ մմց իղ չգվկագտրաթ Ն «Հաողզաուոուսնզ ղոկոտոզիմունցզ, կողորոր վբտտմսողատտուսնղծ գվլագասկզ "լոգոն դրատոնդոջոիող «տք

«վ

րմոո| դրսլիսղու|/րուրամզ դուշ «րոսսիլիսկմողրվչ Ամս «դամզրոկատոտւգջ

-զղնսնսփդվժնուդմվժղոկ տովոլ1 դ1դվ31 904 մախոժգթմու -տը վղս մզղոաքլիսմսիոմոդչ

ԷՅ

Բո փ կոտր մզղլմզժմ ղտկողստ ԱԱ մն Նր ա. 77ոո վմզղտովմսեվգսմտաֆ վո ուհվնդոջ րիո ախս փոսջմսետտեօ քոտմսո Իր" ատու «գրոաափետն Պոչ դահոզվիղու ահաո մղյամքիսմոկղոնգն յլոսո| րահքաս դոկվղսմոխղվի բիո ոմ թ ՄԲ աղամտույ Խամ դոր ոուաո «մլզկսենդմ մեռի -ոհ որ 8 բոսդգոմղմ դգտքմասցստնտսվ մղ" վյվտոսցգետ ոն ո րր ծվխքտի բստմ» դվիամսսմ դոկոզվ դբտտմսհոս մ ոլ«Սզնի Իրնն դակատտվետնցե ոգուն խակաուջ խաթա , Աա

Ան աը ,դալքիսղաոկտոսովոկոմոխոմ ր: աոուրտ րաքիավճոծոնոժ «ոզեոձմզի ՞) 6 ղոիջնդտոոցմոն 7ՈոՑադողանը ժիսղակողղվկմտիփովճ «դոջ «դակիատրոմո ահջիատ ա ո ղամչիստրչ ժԼուրչ յամզիճկոն «յոգա «դակիսդոկողմ 7 ատել» որ «Վանոչ վմսովքզս «վտովլողսաբ Քղոփեմուր Ն «Ր:ՍԱ վջմսե վտոզիմտտտուսսկ7 «վդոռումզն վմսփովը փոս

րոցն դոկոտողիմոն ր 17) րաղսոն պե ղտ «կվնմոր վժղա ո որտհ աար աան " մորի «դոմհվ ովլոհ «մմզղմվջմսեն ղոկոկում յո 1"5 Արո ժո րդոնի ւահսջ ոֆոտոաակ տմդ րբաինզհդզմ իզ »

ջոիննոսղղոքլիսողտոտուսսգ» ծաղկվր վճողվոմկվա չող դով «մմղդնստոոինո նսձու փալձվչմզի միղր Քվմզղրանմանոծ ղզբը լզրտո դվոտր վղեոֆո աաա դ «առզտուտուսագչդակադամտդգկ յը «մսղմոկ մորուչ դոքլիսողտոտուսա -վքղս խատտջվողջգոստ ոկմղղ վնստվնկոդ Հայզիդտն չմժղւմեկո -որտք

տոտչ «Սմզդմոմոմսդ «մմ 1 ժտզխոիսոմզկ դակողմ տանու փախմզիղոփողմ խոլ դզղ Փտկղմ14 մզժղոմ վմզժդոք ջզր դո «մ Համմդո Հնսմրո ՛ Կեսջ տռածմզդ Ա դվմզդճվիոոամել դմ վփտվոզտտովեդոջչմմս «մմնոմջա «վղոնդգկ

ւտտչոնմորվմ

ղվ վջնղտոտղտամ ելոյ 1

եշ

Սստխ

Քր

| մրւմե

դո

Բոն տի Սգայիսոգաատուսսցր հովում մնմոր «քտիճաուան «ջութ

մո "1 գոռան ոջ լուվոն ելորաի կրակոոզտ Հան մղհղտշղգե) րան Ար, մարյա "որն վարմ ամրուիադոկողա «

,

ոչ"

'ր

կողանդմ փսմզժէտվղոմտողկզի մժճոզդ:մ թ" «աղզտվն» ժսզո| ղ փսմզմմող վլոմզրոկոատութացջ

ղորջնզտոոցմոկղդոչ

ՈՂ

դո

տ

ո

խոճղգկմզր ջոտկզ դղատ մզր

ղո

(ովրտմողչ յս

ցաջմոն

ո

մո

ոլ,

որոնք բնավորությունները, զգացմունքները,

երնացել էին անսովոր դաղտնիքը նոր ն բուն

Այդ ճաղորդման ամբողջ Հանդամանքներում: իմաստով Ճճեռուստատեսայինոճաձնի մեջ է՝

մառդկային բնավորու-

առարկան ամբողջ աշխարճնկէ: Մուսա-պատա-չ Հեռուստաարվեստի չին ճասակ է առնում, ձեռքբերում իր ձայնը, կյանքի իր տեսունակուժյուն իրե ե երմունքն ն նվատմամբ,իր ն ն մամբ, իրերի քունը, իր վերաբերմունքն պոհտիկան: |

թյունների,զգացմունքնեՐի, խոճեբիբնական ելքի ճամար իբադոության որոնումը:Հեռուստատեսության «Համար կարնոր է պատկերվողի

«անպայմանականության տպավոռությունը»:

Հեռուստացույցը մեր տեսադաշտում կարող է ընդգրկել ամբողջ աշխարճը։ նա ընդունակ է դիտողին ստիպել մտածելու ամբողջ ժողովրդի, ամբողջ երկրի, ամբողչ մարդկության կատեղզորիաներով, ատիպելխորճելու աշխարճի ճակատագրիմասին: Ն ճնարամվորություն ունի վերլուծելու աշխարճի վիճակը ն բացաճայտելու այն կենդանի, տեսանելի պատկերներով: Առանց նման փիլիսուիայականությանՃեռուստատեսության մեջ երեն չի գա իր կլասիկան, իսկ առանց դրան չի ապըի արվեստի ոչ մի տեսակ: 2Հեռուստատեսություն՝«Ճաղորդման «զոր միջոց է, որը կարող է ունենալ նան գեղարվեստական բովանդակություն: Հեռուստացույցի աշխարճի գեղարվեստականկյանքի խոշոր իրադարձությունների ճիա1921 նալի վերաճաղորդիչն է: Դեռնս թ. բանաստեղծ Վ. Խլեբնիկովը, կառխագդուշակելով 4եռուստատեսությունը, երազում էր տեսողական պատկերների Հաղորդման մասին: օեքե առաջ Ռադիոն ճամաշխարճային ձայն էր, այժմ նա աչք է, որի Համար տարածությունչկա»: ժամանակակից տելնիկա ական ճրաշքն ստիպում է դիտնաա աւ ա Հեռուսկաններին, տատեսության ապադա նոր ճնարավորություններիմասին: ,

,

Ֆ

լ:

րա աա րողեերին -

րաոր արար ժն որայրուրը ւ:

ճնեռուստատեսության ցիալական ճնարավորությունների, վտանգների ն բարերար Հեռանկարների մասին դրում են. կարող է ամմախ «Հեռուստացույցը դառնալ է միջին մարդու ուղեղն կան ձի, որը մտնում ճեգին ն դավաճանում նրան, դարձնում քաղքենի սրիկա, բանդիտ մարդասպան: Տրամաբանական վախճանը, երբ ճեռուստացույցը դառնում է թմրադեղ, ի

-

սո-

ու

ու

ու

մարդուն դարձնում է իր ստրուկը, ինչպես

ցույց

է տալիս

Բրեդբերին,

ճեռուստացույցը կարող դիտելովԱմերիկայի կյանքը:Սակայն նալ նան մարդու մեծ ուսուցիչը, օգտագործելով ժիշտ նույն դական ընդունակությունը: Դրա մեջ է բարիքը»: է

Մեջբերումն ըստ

նույն տեղը,

մ:

Ե՛լ,

127, էջ

1966,

Կ

18,

էջ

2:

6.

է

այդ

դաո-

ձգո-

ՏԵՍԱԿՆԵՐԻ

ԱՐՎԵՍՏԻ

ԴԻՆԱՄԻԿԱՆ

Պ ԱՏՄԱԿԱՆ

Կ

ՊԱՀԱՆՋՄՈՒՆՔԸ

ՍՈՑԻԱԼԱԿԱՆ

ՏԵՍԱԿՆԵՐԻ

Արվեստի տեսակները կազմում նորեն կանոր

ժուն շարժուն

են

մի

ԵՎ ԱՐՎԵՍՏԻ

ԶԱՐԳԱՑՈՒՄԸ

Համակարգ, որը պատմաՃաճասկանալու կ

լուրաճատկությունը Ուստի կությունը նրա յուր Սւստինրա

է:

մար անճրաժեշտ է ոչ միայն բացաճայտել այդ Համակարդի՝արվեստի տեսակի ամեն մի տարրի առանձնաճատկությունը, այլե Հետազոտել ղրանց պատմականչարժումը, դրանց փուխոխվող փոխազՃաշվի առնելով ճետնյալ մոմենտները: դեցությունը՝ որպես գեղարվեստական մշակույթի բառային դրականության՝ Հիմքի ազդեցությունը մյուս արվեստներիվրա. արվեստի յուրաքանյուր կոնկրետ տեսակի առաջացման ժամանաՎը, նրա կեցության ինտենսիվությունը, նրա սոցիալական ու ներգործությունը տվյալ դարաշրջանում, արվեստի տարբեր տեսակներումսոցիալական պաճանջների

յուրաքանչյուր

գործառում

յ

պատմական փոփոխությունը.

արվեստի տեսակների ճլուղավորման (դրանց միմյանցից անջատումը, անկրկնելի ուրույնության, անփոխարինելիության, ն դրանց միացման սաշմանափակումների ձեռքբերումը) (:ճնթեզի պրոցեսը ն նրա տիպերի բազմազանության ավելացումը)

առավելու-

Քյունների ու

'

բնույթը:

ամեն

մի

արվեստի ակտուալ (տվյալդարաշրջանի դարաշրջանում

առցիալ-գեղարվեստականպաճտանջներինառավել լրիվ «ճամապատասմասսայական, ձանրամատչելիչ իր ազդեցությամբ ավփոսն,առավել տիվորեն ամենալայն լսարան ընդդրկող) ե ներկայացուցչական (գալիք դարաշրջաններինտվյալ դարաշրջանիգեղարվեստականմշակույթն առավել լրիվ

առաջքաշումը: տեսակետների ներկայացնող)

ման

Արվեստի որոշվում են տեսակները վրա դրանք կառուցվումեն,

կ՛

ն՛

կենսական որի Հի-. նյութով,

դրանց ստեղծողի,կերտողիանձի

պատմական հնչպեսդործունեության բնույթով: ցանկացաժ տեսակում, դեղարվեստական մեջ նս տեղի է ունենում մարստեղծագործության դու էական ուժերի առարկայացում դրանցկոնկբետ պատմական յու-

"ատեսակության մեջ: Այդ վուրատեսակությունը է դեղարդրսնորվում վեստականգործունեության բոլոր ճաչիմնական ֆունկցիաներում՝

ստեղծման աշխարճիճետ շփման մեջ, նաչման, դզնաճատման, ինչոլնեսնան նրա սուբյեկտի՝ արվեստագետի անձի,ինքնաճանաչման), ու

ինքնադնաճատման, ինքնաստեղծման, ինքնաշվման (ներքինճաղոիդակցման) մեջ:

ծումը, դեպի անճայտըներքին մշտական ձգտումըներքուստՀատուկ արվեստին,բայց դրանքչեն գեղարվեստական զարդացման ղլխավոր զսպանակը:նրա մեխանիզմում Հճիմնական ղերը խաղում են սոեն

ն այն, ցիալական պահանջնեոր

թե արվեստիտվյալ տեսակըորքանով է ընդունակբավարարելու այդ պաճանջներըԴա կարելիէ Հեշտությամբ Հաստատել զարղացման օրինակով, կերպարվեստների բացաՀայտելով պատմական այն վիքխարի թռիչքիպատճառը, որ

կատարեցին Վերաժնության դարաշրջանում, կեն դանիների անատոմիան լավ

դրանք

էր ճայտնիՀին

ժողովուրդներին» արանձավային դեղանկարչության մեջ կենդանիների պատկերումները զարմացնում են ձների Ճշդրտությամբ, ծ նրանց մարմնի կառու ցվածքի կենդանուն սպանելու ճամար արվավոր էր գիտենալ նրա առավել խոցելի տեղերըն նրա վարքա-

»

:

աաա ամամի'

էր

գիծը, սպանված կենդանու մաեղիքըբաժանելու Համար Հարկավոր նրա կառուցվածքը, գիւոենալ իսկ ճենց մսեղիքի բաժանումը անաչ տոմիայի ակնառու դաս Մ: էր ծառայում: '

տական

ղբաղվելըՀնադարյան արվեստագետին դարձնում էր ճիանալի անիմալիստ: վերարտադրելով որսորդական փորձը, արվեստազետթ ժողովրդի միննույն ժամանակօգնում էր իրեն տոչմակիցներինառավել գդայուն ճշտորենվերաբերվելիրենց կենսական արտադրականշաճերի Ընդ որում օգտապաշտականը, օբյեկտին: ինչպես միշտ, նախորդում էր գեղադիտականին. օղուտը ժնում էր դեղեցկություն, իսկ դեղեցկությունը սովորեցնում էր էլ ավելի ճշտորենօգուտ քաղել, էլ ավելի խոր յուրացնել բնությունը: ու

ու

Հին աշխարճի արվեստագետնարդեն շատ լավ գիտի ոչ միայն կենդանու,այլն մարդու անատոմիան: Քաջ ն ուժեղ զինվոր դաստիա-

հ մասնակցում են մարմնամարզությունը, երաժշտությունը րակելուն որն զդում է մարդկային մարմնի դեղեցկությունն կերչլարվեստը, ու

պատուժը: Սլիմպիականխաղերը կ ճերոսների քանդակադործական են կատարում ըստ էության, մերձակերումները, սոցիալ-դեղադիտական դեմոկրատիայի ճամար վոր ֆունկցիաներ: Ստրկատիրական կ նրա տնտեսական վերարտադրուվոր է զինվոր,Հելլադայի պաշտպան ու ձեռք ղարդացմանճամար բերող: ստրուկներ թյան կերՀունական սլարվեստի Հնտաքրքրությունըմարդկային մարմնի ուժի ու դեղեցկուխոր արմատներ: քյան նկատմամբունի կոնկրետ-պատմական

ճարկա

Մարդկա

ձղտում է թափանցել նրա ճոգու խորքը" ներքին աշխարճը, մարմինը կորցնում է իր ինքնուրույն նշանակությունը,Մերկ Մա գեղեցկությանըփոխարինելուէ գալիս

հրով առավելաթե

ած

նա Մի ժն

մ

արոր

տւմոււ

ալ

Ժանր» աքլրա մարդուն դարձնում Դրան, չմ

տ ազգում

անակա

ը

Ցի ի ուրվաղծերը: Արվեստը ոք դեռիս չգիտի չափաճասի երեխայի իակա. ւս Լո բնորոշ

քն

|

է մն անձն, աննկատելիդարձնելով

հրա

ները: ԱԱ

"

ր

Ի

ի

ու

պապա

ուն

թ.Քրիստոսը չափաճաս ր

մանուկ

-

մարդ

է՝ փոքրացվաժ չափերով:

ՎերածնությունըՀարություն է տալիս մերկ մարմնի պաշտամունԻ,ին, ընդգժելով ոչ միայն նրա դեղեցկություն ճզորությունը,այլե ն ն Հճոդեկան դ այական Հրապույրը: կեցությանուրախությունը, կյանքի են թափանքում վերածնության գեղանկարՀաճույքը ու

|

գայական

նոջ մարմնի մարմնիՀրապույրը, նրաջորջոնջորջ Հրապույրը, նրա չության մեջ, որը գովերգում է կնոջ երկյան ողջ առաջինությունը, ռուբենսյանշքեղությունը, տիցիանական րային ու հրկնայինգեղեցկությունը,էլգրեկոյան սգեշնչվածությունը: ճանաչումեն ոչ միայն մարդու Վերածնությանարվեստագետները անատոմիան ընդճանրապես,այլն Հասակային անատոմիան: նրանք ըմբռնում ու ճշտորեն վերարտադրումեն երեխայի, չափաճասմարդուչ ծերունու մարմնի մասերի Հարաբերակցությունները, բացում են մարդու դինամիկ անատոմիան՝շարժման տարբեր տեմպերի սրության, կուրսների,ուղղություններիժամանակ: կեռնարդո դա Վինչին վերածնության դարաշրջանի արվեստների տեսակներիճամակարդում զեղանկարչությանառաջատար դերին տվել է պատմականորեն պայմանավորված բնորոշում, նա գրել է. «երբ ու

Ցքց

ռա-

ղվոոր վմզվղաքլիսջ ջովմոիոց տրսքջիսրտոխ -վՓ վմզղղոմոոցզտ վմզղղաքքիսձմմտկղտնզն Հ«իոնտմվ ղվյ լյոսմտի մմզդղանքիաջմսետջնցտո ղտկտտխովեզ ղվչ սաղտկողվլ ղվչ ՛ողտոհր չմղոաիքիսղոկոնսրտոխ տղչ ղտհլիաղ ամղ մ: չվղոնան վոտկ կվտղմկղվո դալիս մոկղոնցնե -տկոտմ,մզի դոլցիակվտարղոքլիսմոկղոնգն մղոցիսդտկտմե ղո մղ ղովր Լս ճողմզ մրեվտզմկղվո վտոզիմտխոմզկ ղվշ -ոՒջիսնմովղաջե մզղժղամեկո ղամոխոց ւղատջֆմոն ղվճուստ ղսվճվե վբովճվեսորսկտա վիտ Գղամս «մմզղիոսմնաուտծզն Հախրսկ իխսզջնցտո զր դոլքիումտկղոնդն ՛իամզիփոլվեսիմզկտոխ մ բոսիջենղմ ղլոսնողջկղտստ ղվիոտոորվ ղվոոտոտրվ ղոմմս «մզ դոկ մղալիանկամցմաոմոչ վմզդիսղմը յոստոցիմո -տջոմուտ ղտաժղլտս Քղոմն ղտ մղիսե մղաքքիսնկոմղմոմու ղվշ չճզր ղոքքլիսցոմուտ Հա վմզղոկմուտ նանն ղեմոր ւմրոսցտիղ ղոլքիսմոակղոջե զղջ ղովր տն ղ մմզղմակղտազջչ զտկտջ 918 խկոջմոն պմ դոէլիոաձմտկղոնգե -տմոտ մմզդլվմտկղ վղոձմմտամտն ղվճզտիատչանոմ ղ ոքքիսղջոմզի ղ վղիսն չմղաքի սմզմմուռ վնողտակ մզիճունսմ ճվրտեղովր ղզ ղմզղիսն -ողկեմզ ղվզտվել մմզղիսչ ողազվ, Հա մայսմ լ 1ցնզ մյլոստզոիտմվտվղիսվ, :մմզղ :ողճսմո ղատկորտտիո ղմզղիսն նղոտմնզմնտտմոմզի ա 1զմզմմոտ ատող մմզղջ -եղոմղ 1 զմսիստո մն կվտոտվիո ղմզբետիիս վմզղոտոկմոստրտիոչումո 9 1զնմաոիող մոր ր'ամեկը ւմղոՒիոամտոկղոնգեն մղոաիցիոձմո կղուջգ, ջոինմոն մ) դալիսատկղատջե ղվլո Հ: -ողասն մղաքլիումտկղոնցգ, ւմզղդաէքիսմզմմտտ դվլյոկատողտ չմզմղտբ դղտկտղոտվրվտոզիմտհոմզկոզոմս ղվյ րոսղոն պճվր ճղատմղ «իոն դղաիսմակղտնգե մզստն տատե 'իատնդվաք մղաքքիսմտկղոջե վնլտ ճվրտնդղովի տն զակտր .մկզր ճվմզղկովոանգղոիրճուհաքվչ էյստոչ մլ րասղնողջվղուստ -մոովճոտոզիոմս ղո փոսղնոծեմոնղ րոաւտոմամս :։լոսնտեհ Լողոցատմղոտ։զիոստ դրաճահե նո 6 ղղամքիսմմտկգոնցկ, ղ զտկոտմմտտ ղակտտվնտեզե մյ յլոսղտիղտ ղոժմողր 'ղ մմս մրոսճ Հտեն ց ջտկղմ րոաժրվչ ղոլքիսամոկղոնդը վղիսե ղակոովետնցե ղոլլիսղ իսմզղկողվմօ վմզղղահցիսմղմամոչովսփ տղզչ ղոլքիսմակղոնդըն րոսղմզ լ իո Հոկոտմե ղոջիմակղոցե ույ կտոզտումա ղղաքքիսրտտխսալզմզմմայլֆ մղզղղաքքիսկտոջողջցվոստ ղորմսիտնանց նղոմն մղահքիսրտտո վմզղկտոզտ վմզղտոզիմը ւ

.

ա

ս

յս

սս

յս

ս

ՍՏՆԶՆՖՂՏ

ՂՈռՊՈՏՈՆ

ՂՆԱՈԺՍԻՈՆՎՍՔԶ

ՎՍՎՆՏՈԶԻՍՆՐ

ՂՋ

Յ

ԱՉԱՅԱՏԵԾՅԱ

ՀՎ:Լ6Մ96յլ»

'Խհխոց օն օՄմ.ա0Չլր լ

վմզղկտողտ ուալի վտողզիմտդող զղոզտ չիսկոտղվմօ 13 վղմոկ մրեվղոռոգցի ղրաղ նտ ղորքմոք «մմզղմոտոկ սես ղվլոծ -մտոչորտչ վոեզն նզքմոձ մտոզիմոխմզկ մճղոչտխ

ղդատկովովճար չմդովճվբ

մոդզտալյ դվղզվի սնմողսցլ դզ ժվովոզդվ ՛մզղմվմոկգանգեզր մո 34 վովողնո նցիտ մղոծմշումտն դոիքիաղցոմցի ղոկոչոտտխ իզ չոսոռիոնդտ վոնվտկոմո տշզքոտմչղոողգրո ղակակամոուտտչով -տե ղզ ղողմվ տճշվրմմզցղմոտջղտչ .ծզր ղտոիլիսմոկղոնգեոզոտկտոջ յզիտիոջտտմտ մյ նսմտկ իվ վզիո ճվղզրտ իտ վիտ Քվղցրո Մմզդղաէքառդոււս ղատկտլաոնհն մաղես» տմղ վոզն (մղոաէքիստոմոչ վժղակ վոզն «զոկվտկոմխո վոզն մժճոյո ոմղ «մոսքոխ դղոկոտովղոթ Հաչ /յվտոտխաոռղոտկոջ («ղաոկոմսիտղեջակոջվղոձճմմոմտվ, 'ղզ մզժտր մոսո վղոմտոզտ նսճտծեն փխսխոմզկ մնցա մոտտճուտ դոլքրիսմմակդ տն

ա

-զե յոսեմտկորտչ վմզդկտոզտ վտողիմտ վղաձմշոմոն ղոհլիսդջումգի դմ կաիտ "վոզետտողիմո խԽցնդաւվմզղկտողո ղսիքիսիտոխուռվող ուսի վտողիմո ւվտողմտ մվ ղովր Լա ժղոմվ,չլ«ժղումն փոսդոտն ղզ ղմզղակմտստ ճղամս ղձվի վմզղղուքցիսիտեն դղտովոտտոխոր տկ ղվովուղվ «վր ղոցիստվեվջնզտոտղումղ ղոլքիստվե փմտկղտն մոմ -լե վղվմ 1 մտզի ղոսէջրիսմզ ուծ վովողքտ մս րզ փոամմոլիղզ մ

ւ«մժվյզոյ դած ղոմքիսմմոհե վղոքմո յզիոստ այզիուտք ղտնց ոիսթ -ողսցջ ծճղղվմվծղցմվոմզժազջ մս 41 'ոմի տմդ ոմզժմո իխսյզսոտ ՛իսժ -ազջ չսկմղ րզ |զղսմ մղլաքքիսջմսնուցնցտո կով կոտ դոՒլիոմմտկղոնգե սժ ոց մս ովկղարմո վմն մղահիիսջմսահաոջնցտո (մորով վղոմ ղէտ մղ Հոամտղմրվ մվղտրվեղոչ վր ղ Դզու ղովր աղ Ռզփտծածս լղոզտ ոզ մս «ղտմ Հղմս ջղվ մորտջչ վմզմխակ3 ջոիոցտողի րտղոնամոյ ւմսբ մմս -ող ՛մղլսժ ղոժ ՛վողարճոնն ղրսետիո)3 լրեուսոք մմոկղ ույդ սն Հբրոսոտ ող ղվ ՛ռզվել /ճտոտ մորուս (մվ) ՛օնզտոտղոմ 0» յացտվն մմցղաոկմոստմրոտ»ղզ փոսղորվնեղոջ ղդզմվմս «իսկզոլ մմսի «ռեոյվ կոդորութ գիր ոմմոկդ մրոջ դոժ ց տկմոստ ճփադոնդոխամ ան փզիտ ան մս ոտենհկ դ «ոնեմտկ ՛աոնմոկ (մսիտեոք ը» ճոռ իսքնրասմիոնմջեղտոտղոմ կողորտք դլ չտմի տմղ Քզոատտչ մժնոՒ -ոտւ իսժղարնտվչ ջզր ղ մմոկղ վոցն իոկ ամ մժմվե վջնցզտոտղոմ ճկու ովոտձվրղո դմսիոետ| խտ ՛մմոկղորվն վրուճզմվո ոմղ ղոմղ ճզմվիղ տվմոկղոնգե կով 'վչմտո|ո ղւսքքիսմօմոժ վ զմսիոծն Հոլ նլտ հզիղց մմղ մմօ ղտ մ րոսեմցիսե մմս /դսքքիսջմսետջնղտռ վր նզնատոր ղոմղ մջնդտոտղոմ մմօ դոնղղջ -տ

վմսիտեոլը ոսղքոր

`

գուրների ամբողջ շղթայում,

նկարչական ստեղծագործություն, այլ ամենից առաջ որպես ստեղժագործական պրոցես) իրեն անջատեց ե՛ դծանկարչությունից, ե՛ գրականությունից:

պատկերում էին էպիզոդների Հաջորդականությունը:Արտաճայտիչպլատմելու ավանդույթը Հատկապես կավուն երկարպաշպանվեցորբանկարչությունում: ու

Գեղանկարչության Ճճետադա զարգացումը ճանդեցնում է նրա բյումի առանձին, րեղացմանը ուրիշ ոչ մի արվեստով տնչիոխարինվող

ԱՐՎԵՍՏԽԵՐԻ ՓՈԽԱՋԴԵՑՈՒԹՅԱՆ

տակի մեջ. Վերածնությանդարաշրջանը կարնոր փուլ է ալդ պրոցեՆվ այնուամենայնիվ դեղանկարչականմտաճոդությունն այն ժամանակ լրիվությամբձեռք չբերեց տարբերությունը պոնհտիկականից: Դեռես 21711 դ.--ՄԼԱ գ. առաջին կեսերին գեղանկարչություն պոնզիան տեսականորենիրենց յուրաճատկությամբ գրեթե չեն տարսում,

.

ւ

ու

բերվում: Վ. Ֆ.

«առաջվա

նշել Ասմուսը

է,

որ

ՃԽԱ-1ԻոԼ

նման

ու

ու

լ

ՃՇդյԸ 8.

Փ. ԷՇ:

ՃՄԼԹ6տտ.

81., 1962,

Ը.

92.

մեչ արվեստների տեսակների ճյուղավորման անճատական լյուրաճատկության բացա-չ միասին ընթանում է նան ճայտման ճետ «ճանդիպական պրոցես. ե ձեռք բերած արվեստների ինքնուրույն անկրկնելի վուրատեսակություն փոխազդեցությանու 4ամադրության ուժեղացում: ննդ որում ավելանում է դրանց դեղարվեստական ճամադրության բազմաղանությունը: Դրանցպատմականորեն չարժուն տիպաբանության ուսումնասիրումը ճրատապ է արվիստի ոչ քե դասակարդման, այլ դիալեկտիկականձնա բանության կառուցման ճամար: չամադրությանճատուկ տեսակը սինկոետիզմը, «Հին աշխարճի արվեստի գոյության ձեն էր: ձամադրության ձնը բնութագրվում է այդ որպես մշակույթի պատմական միասնական սկզբնածին բնից դեռես չընձյուղված տարբեր արվեստների չմասնատված օրգանական միսսնություն, մի մշակույթ, որն իր յուրաքանչյուր ֆենոմենում ընդգրկում էր ոչ միայն դեղարվեւատական գործունեությանտարբերտեսակների բարոյասաղմերը, այլն գիոական, փիլիսոփայական, կրոնական կան գիտակցությանսաղմերը: Արվեստների «ամադրության երկրորդ ձեր համաստոբաղասո թյուննէ, որի դեւղքում արվեստի մի տեսակը գերակշռում է նրա ճետ նման տեսակի «անդե: փոխճարաբերուճամագործակցող յուս թյուններն սկսեցին գոյանալ դեռես Հին աշխարճի ճարաարապեւտուԹյան մեջ, որը փոխղործողության մեջ մ/տավ մոնումենտալ քանդակա դործությանյ դեղանկարչության, խճանկարչության ճետ: Այդ ճամադրությունում գերակշռում է ճարտարապետությունը: երբեմն նույնիսկ ճատվածի, գրական դրականությունը մակագրության (բանաստեղծական ն ճարաբետեքոտից մեջբերման այլն) ձնով ճամաստորադասության Ճեւու նախ մտնում ճարքանդակագործության րության մեջ է չայտնիէ ճետ Ճամաստորադաս սիոխաղպդեերաժշտության տարապետության ցության դեպք: Բիրմայական ժմեճյաններից մեկում կախ են տրվաձ ու

ու

գեղագիտական իմաստի ճիմնական կրողնեատեղծագործությունների Ըը: եվ դրանով դեղանկարչությունը (ոչ միայն որեւ արդյունք՝ դեղա-

մշակույթի պատմության Գեղարվեստական ու

դդ. տեսաբանների Համար

բնորոշ է պոնզիան գեղանկարչության ճետ նույնացնելու միտքը.նրանցմիջն եղած տարբերության առանձնաչատուկ դծեն չեն բը չեն առաջբքաշվում ընդգծվում»): Պոնզիայի ն կերպարվեստիառանձնաճատուկտարբերություններն առաջին անդամ խոր կերպով բացաճայտում է Գ. 1եսինգը: Այդ տարբերություններըոչ միայն տեսական մտքի ղարգացման արդյունք են, այլն բուն գեղարվեստականպրոցեսի, որի վեկտորն առանձին արվեստների ուրաճատկության խորացումն է, ԱԼ դ. վերջում խորանում է նան դեղանկարչության գծանկարչության ասճմանազատման։վրոցեսը: Գեղանկարչության մեչ դեղարվեստական մտածողությունն արդեն ամուր կերով կապված է դույնի Ճեւո,այն արտաճայտում է աշխարճիբաղզմագունագեղությունը որսես իր ն գեղագիտական ճարստությունը դույնի մեջ, գույնի միջոցով արտաՃայտում է առարկաներիէությունը, որոշում դրան, ճառսարակական նշանակությունն արժեքը: 17 դ. սաճմանագլթին գեղանկարչության դգծանկարչությանարվեստի ինքնուրույն տեսակների բաժանման պրոցեսն ավարտված էր: իմպրեսիոնիստների գեղանկարչությունն արդեն սկզբունքորեն տարբեր է զծանկարչությունից: Այն ոչինչ չի՛Հաղորդում գույնից դուրա. նրանում ամբողջղծայինըերկրորդականդեր է խաղում: Ո՛չ թե նկարը, ո՛չ թե սյուժեն, այլ պատկերելի առարկաների են գունային ճարաբերակցություններն ղառնում դեղանկարչական

ՈՒ ՀԱՄԱԴՐՈՒԹՅԱՆ

ՊԱՏՄԱԿԱՆ

ՏԵՆԴԵՆՑԸ

"

`

: `

զանգակներ, որոնք կառույցի շուրջը ստեղծում նեն ամենաթեթն ու ամենանուրբ ղողանչի արծաթյա ամպ: Միչնադարյանմիստերիաներումժագեց, իսկ 11 դ: չեխական «մակրկնվեց արվեստների Համադրության տերնա-մագիկայում» դարձյալ մի ձն՝ դրանց կոլլաժայինփոխաղդեցությունը, տարբեր արվեստների առանձին տարրերի«սոսնձումը»: Համադրության չորրորդ Արվեստների ձնը նրանց «Համակեցությունն է, որի ժամանակ արվեստի տեսակներն իրավաճավասարկերպով փոխաղդումեն, ձուլվելով մի ինչ-որ երրորդի մեչ։ Այսպես, ՃՄԱ-ՃՈԱ դարերում մեծ ղարդացում է ստանում օւղերան, որը Հանդես չ զալիսորպես դրամային երաժշտության իրավաճավասար փոխաղդեցություն:էստրադան որպես արվեսոյ ծնվում է 111 դարի վերչին դարում, Ճճանդիսանալովգրականության, երաժշաության, բալետի, թատրոնի, կրկեսի ն այլնի իրավաճավասար փոխազդեցության արդյունք:էստրադան«խայտաբղետ լսարանինուղղված մասսայական տեսարան է, ուժեղացրած Ճետաքրքրաչարժ-զվարճալի նախասկղբով: էստրադան վրա թողնում է այնքան միասնական Ճանդիսատեսի ռաձնաճատուկգեղադիոսկան ներգործություն, որ կարելի է խոսել մի շարք արվեստների իրավաճավասար գոյակցությունից արվեստի նոր տեսակի առաջացման մասին: :

ու

ա-

-

Գեղարվեստական ճինգերորդ ձնը՝ վեբառումը, ճՃամադրության բնորոշվում է նրանով, մի որ արվեստը դառնում է մյուսի 4իմքը, իր Հիմնական տարրերով ուղղակիորեն չմասնակցելով գեղարվեստական արդյունքին,

առկա լինելով օվերառած» տեսքով: ԱյդպիսինԼ, օրինակ, դրականությանպարարվեստի փոխճարաբերությունը բալետում: Բալետի գրական Հիժքը (բրետոն, սյուժետային Հենքը), անշուշո, ն

ու

կարնոր է, սակայն գեղարվեստականարդյունքում բալետային ներկա-չ լացմանմեջ, դրականությունը Հի ներկայացված հր ճիմնական տարբո բառով: Արվեստների ճամաղրության այդ ձեր Ճամեմատաբարուշ 17111 ղարդգացավ՝ դարում: վեցերորդ տիպի՝ ձամակենտբոնացման, Համադրության դեպքում մի արվեստն իր մեջ ներքաշում է ժյուսին՝ ինքն իրենով ե պաճպանելով իր բնույթը: Օրինակ, լուսանկարչուդեղարվեստական թյունն իր մեջ ներառում է գեղանկարչության ու դծժանկարչության փորձը, չլուծվելով նրանց մեջ, կինոն՝ գեղանկարչության, գծանկարչության, թատրոնի, գրականության ն այլնի փորձը: չամադրության է արվեստի Ճամադրման Ճարուստ այնպիսի մի այս տիպը Ճառոուկ

մնալով

տեսակի, ինչպիսին թատրոնն է, որը գեղարվեստականփոխդործողուեհրաժշտության, գրականության, գեղանկարչության մեջ է մտնում թյան, ճարտարապետության,պարարվեստի, իսկ ավելի ուշ' լուսանկարչության, կինոյի ն այլնի Հետ: Ընդ որում պաճպանվումէ թատրոնի սեփականանկրկնելի լուրաճատկությունը: վՎերջաղզես, արվեստի ճամաղրության լոթերորդ: տիպը վեբահաէ ղոբդմանլծոոդումնէ, որի դեպքում արվեստի մի տեսակը դառնում Դա Հեռուստատեսուէ ճատկապես բնորոշ մյուսի ճաղորղման միջոց: թյան, ինչպես նան կինոյի ն լուսանկարչության ամար, որոնք ավելի կամ պակաս լրիվությամբ արդյունավետությամբ աղորդում են արդքատրոնի, էստրադայի, բալետի ն արվեստի այլ ւտռեսակների յունքները ձամակենտրոնացումն վերաճաղորդման լծորդումը ճատկապես նորագույն ժամանակի «ամար բնորոշ արվեստների Ճճամադրության այդ ձնեերըծնվում են առավելապես 41 ղ. ձներ են: ծամժադրության «տեխնիկական» արվեստների՝ կինոլի, Ճճեռուստատեսության,լոււանըկարչության, Ճճիմանվրա: ու

,

`

:

ու

|

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

ՀԻՄՔՆ

ԽՈՍՔԱՅԻՆ

ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ

ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ

ԱՌԱՋԱՏԱՐ

ՏԵՍԱԿԸ

Է, ԱՐՎԵՍՏԻ

`

անբավարար Տեսականորեն

«գրականություն ճանաչված է մնում արվեստ» լայնորեն տարածված ձնակերպումը: Գրականությունն արվեստի տեսակներից մեկն է, ինչպես թատրոնը, քանդակադործությունբ կամ պարարվեստոլըԲայց ն այնալես ոչ ոք չի ասում, օրինակ, «թքատրոն ն արվեստ»: երեի, գրականությունը «ՀՃավասարներիմեջ առաջին» արվեստն է ն մասամբ նույնիսկ ոչ բոլորովին կամ ոչ միայն արվնստչ եթե այն կարող է նման տարօրինակ կերպով առանձնացվել զեղարվեստական մշակույթի ընդճանուր կառուցվածքում հսկ ինչոլե՞սե ն արվեստը: նրանց փոխճարաբեգրականությունը Ճարարբերակցվում է ի՞նչն պատմականորեն կայուն, սուբստանցիոնալե րություններում արվեստր կաղժո՞ւմ են ի՞նչն է անցողիկ: Արդյոք գրականությունն որոշ օւպողիցիա,քե նրանք ինչ-որ մի միասնական ամբողջի անիրավաչ Ճավասարմասեր են: ի՞նչնէ նրանցում ընդձճանուրն ի՞նչն՝ առանձնա Հատուկ: Այդ բոլոր ճարցերը պրոբլեմների պարղագույններից ն չինները ամենաբարդերից վերջիններն են արվեստի տեսակներին գեղարվեստականմշակույթի կառուցվածքի ռպրոբլեմում: հ

ու

առա-

մուտոմոյթ ղոնցիսղմ ղ դզ լյոսդոր դ /մչմուո|ձտ չղոքկ ղակակամուոտտջ ը ոմղ բքիր չվոս նղգնղգտ ղորդլովնղմ ղակմոսու ղոքքիսղակում

չմղոսիցիիսկտգ

«մաիողում «ոշդ Հվամսաղզրո վժբվչումղդզդոկանսոցտ ղող յոսից չոռ մղաքլիսղակոմթ մվ զ յոսղոմո վլրսկոնր ննսմյո ղոտկոտողզիմոնդե տիձուս ոո ղմակոր 9 1զնոցգր բոնղո իվքորոմ մմժեվովճութը ղուրդ մոսծ՝ ղոկունսովտ -մագղվ. ղակտնսոցտ բքյո Ժսմվ չղավճուրմագղվ մախտղում մվեղտ վղա ղում Հմամմզ «վնաողոմզմմաիխոմեմոսնմամկմց Ժզմզղորճանմոն. Հակողոաձղ 1Լվմամսյոսղվճուստդոճմմակաողորոք "ՈՌ զբ ,դրսոկուր ձգի ղոքլիսրտոխ վլիսկուր տմղ վ յրաղոզտ քվմզղվեսմոժ ղոմարղմտ վրեվճվդոյյտ «ոզխոհր փվմամս ոզխակոմս՝ յոսդջման յ դովճուրմսֆղվ մսիոդոց զ նաճղահոմգն ոզխակատդաժ ղոքքիսողտտտուսսզծ7 մմվ «Մմրոսճտնմուն ղոկոնսողտ նյո

զք

Հո

Մո

րբա վիաղվղ:1 Նիովոփ դզմադակոյլ դլրամն Հվշոմս վմզղտոզիմո ուսի մղոսիցիսկողոձղ նքա

մս

«մորոջ

զզ յումնոցղց` դոքչիսղոկամե

ձամլյ ղաքի անսմուկ «մզղնստսետտղզջ յոք: յումոճդո իսզղուսնղմ ոամզղնեջ տզչ վտոժզտ դոկատոզիմոնցե: ռայդտուննյոմ -կոմզմուխոտ վկտովտ յոմիտ վտողզիմոմժրվչոլյդզղտկտմե զ յլոսճղոջ, օաոմնատծոստ 1 րոսմնուվդգ ղասլլիսօոնոնմոկ «ոմատհսկ ղոկոտմե վկտձամա -ոխ

վմղզղկիտողտ վտոզիմըմմզղմախմցի մյոսմուկղմղուկուտողիմոնցե ոշոր ղզ յոսիլտկղմ րուստ նսիօնվտո յոսմղզղտոզիմտ ղոկաոտողիմոնցե մասմ վտոզիմտյոսղնսը1 ղշսիքիսնգն, -ոժզտաղսկոմղ ոոմի վմզղկտոզտ մամ

ոմի ղորվչ ղոմչի վկոչսսս մղշաիցիսղոկումե (Վրեակարզտովո) Դառվխոը ղոկատողիմոնգն ղցոսկոտնր

Հեռ

Համախողում| յոսիջնցտո

չյոտսժրվջվլովճոցնղաի

ղ վլովճվեսխրսկ վղք'ալովմզղղաքցիսօմանութնգառ ղոտկաոտողիմոնցե ռոք ղվլոմեում«փոմզխոօվտզոմ «վղսմտոք շվմս ղ ղաքցրստձշքոմզ դաքխսջմանակունղոժ ղաիանակղոնցե դլ ջոկղմ ղմզդիվտար Հո մյոսղսմրմ ղուկումե վմզղմգկտութ ղոկաղումունվվ, ղմզղզքոալո նսձամս մխվտ ղոքլիստզ թում վմղղյոզնվ ղակտտվեռտնցե վժղոքկ 1 վնլտ յոսղջ ղվլոժոսովոմղ չմույոոն յոսղզղյա իսղոմ տո -տտմուջ Լս մղշսիքիսղոկտոմվ, ուսր ղաղ ց մսղմոկ ոտկոխ վմզղտոզիմո մղտքքիսղոկոմե | ղոկուտ ա

ա

ս

/իսովռ -մոխ ովողխաղվայոսնոց մվ ղղաիքիստձքոմզ իստոորվ -որ չոմի ղոլրվջ վփաինաստկ ղսվնողստղվ վժոսո|ց 1զնաջ ղզմաղովի -որտոխ «տշվջցվիտ «րոկ 4զր վսոմ զ ջոխղդժուվմժղվ ղո լյոսժխզն նմոմ ղլովր յ Քվկոննտ ծր վտոզիմտ ղվա. «մղարդչ ղաոկատծքոմղ Հսմս

նիտ

9:61

՛2

ծն 9961 "11-25 81-02

՛ոօ9

'մցօ9

"էլ ՝ԼՐ 1015տ6օլ .

ղտկտմե տոտրվ ղտոկտտողիմոնյգե իսիզմզմ չյոսղանքիսցօմանոքնցտո -ոյ ժազջ ,ճզիմաիուտոտրվոմգի դզմավզղկմկղո ղ յոստոժզտղակ դոկտտոցի -մոնզե ճղիիումեմզղ«րոսժմոձք ղվիաոսում վկտձծամս նզղեղակ տղ մմզ Փողստ 7 դոաիքիսկանղոիամ ձր դակավուվճսո Քվղումղո ողսզեն Փոխվխսփյրու վատ ւմիսլղ-ստմ ջոիմաիողսզմ ղզմողոկոմավնսո ոզվոողոաղղո ղքրող (8զբ վղմտ ղ վկմզղ վիոկ ղող տկ ողվճմզի)«օտնաղիոնմուր» ողվխտոոաղ ղովր Լս մյիաղաողվնղոլիող «ոիկատծր ղղզմաղակատմովնսո -ակամե վմզքիսմղողվծ 1ո վփաղվկդաքիսմակղոնցն ղաքլիսցման -ոկանդոժ ղ վղզիատխոթսղվկ 'վկմզդ վիտկ դաքքիսմղմմուտվ :«(վկոիսկ «Գ տզոմտիտվղվ -'"նզղչ» «տասի վնմիսնաքօնզտոռի -ոմուր ի) Սո -հզ)ջ ող հլոսմցժմառվ| յանսչ ղաոկտնմիսնսք րոսմզղնսղոտոզչոխ ղահիսդմ զի ա յ րարմացմոչ մլիսդողվն դոքլիսդուկումե մնամ չմստժ 1 |զնզ յոսմեկո ուխ -նո հղզ» լղնղղա 7 վեղտ մամ ովնո ղոկոտտոցիմոնդն ղոլ Փոցնցատո, ոխո Հաղտկատմնհ վեմուովեո լոսմատտնում3 ղվմաղիաժղումտոր «(Մյոսետք նտ մղոաքքիսոտնտղվաող զյզ :։ղվոտր ղորօնզտո վմմզեցվբ մղած մստմ լ 1զնը յոսմնկը մորով ղորղսմրմ -տիտորղյոսոտ լ ողխոնը մսիոմզկտոյո «իվատվճսոտ վչմոովետ 1զտոտմտութողյողղ մրոիքիսմսի Հոմզկտոխռ ղաոմղ ց 1զմճզետ»չ մոզնսմո ղակորտտխ ղսմ ղորնճահմուն .մզմմոտ ղոաիքիսմսիոմցկտատխ 9 լոսկողամախ րոսմ վիեվ| ղակտաղյ -զղժղոսկտ ղամ մվ տղ :մժրվչ իսղոջ ղոիլիսմսիտմղզկտախ տմղ 1 ղղջ ղճոճվր ղտկտձտլոչտտմո ղալիրսղտկամե մսույ դականսջոտր չվղյս մզղոսքիամսիտմողչ ս մզղմվեղո|Հվիս տղ օոզչ ղոլքիսն -մոկղաոնզե 1զնեմինսմտկ վ մղահքիսղտկամեձզր ղորմսիոմզկտախ ջտոտ խմզկ 1ր :լ(մզջմսեմզղ ամի ջղվ տղ լ ոզխուղվզը Դզմնոմոկղ 2 փկմակ ճոռոմ զմեռմակղ -դանմոի վյպմոկ վ դահլիսց տոմ -:-» 9 1զշղ միստովա բ 'Ղ 1 մտմաս ձնսմրտ վվիսկուր ղակատողիմու -զե սազղճտմմ իաղզմվ ովատ ղզլ1 ոս մղոլի|վաղակտմե«ֆմզնղուչ ճնսմրո կող ումղ ւմղաիքիսկովփողուրչուռ մրոիլիսկափմուխուրուչ -որոտքովր ղղաքքիսմսեչ տմղ չմղաիքիսնղուխովողվըտ մղաքլիսվի -զկմենղմորոտչ ղալիսղակամե լ զր ղոլլիաջտիրտկ տամօղորտտոմղ վլոկվոկոմո ղակոտլաովնսո ղ վջմափաողզկվնմիսնսք Պոտղոտոտումտչ ձմզիղո ղ ղոքլլիսջտնտեմտն ղտկոմովն ոոմցիղլովնղմ րբտք ղզրտ տվմղ վյրողմ ճղոփատլվողցիրո նսկմենղմ ելվ ղզրտ ղոէլիսկուի -մոխոտրու մղանիսդոկաոմե լ յրսիտեօ նվմս վինեց| ռլոկողյյ»

ս

՛ս

-սաո

առավելլիակատարգեղարվեստական նը, վեճչ-իդեալականը է գանում տաճարային ճարտարապեւությւ պատասխանություն

ն՛

անճատի ճողեկան վիճակը, Գրականություննիր տարբեր ժան այդ նյութը մե՛րթ գործողության դրամատիկական վերարտադրությանմիջոցով, մե՛րթ իրադարձություններիմասին էպի կական պատմության միջոցով, մե՛րք մարդու ներքին աշխարչի լի' րիկական բացաճայտմանմիջոցով:

Քը,

րերում ընդգրկում է

երկինք՝ տեսանելի նյութա բերում գոթական տարածական ե դառնում է արվեստի այն ւո ձներում։Ճարտարապետությունը միջոց1 Հերթին ապաճովվումէ նյութատեխնիկական որն առաչին գեղարվեստական է, Միջնադարյան խթանվում որից ղար դացումը ակտուալությունը Հույթի Համակարգումճարտարապետության դարաշրջանի գե կանորեն Հիմնավորվեց ամրապնդվեցայդ մեջ: Զգտումը դեպի սրբանկարչության

է ձեռք արտաճայտություն

չու

.

ԱՐՎԵՍՏԻ

ԱԿՏՈՒԱԼ ՏԵՍԱԿԸ ԵՎ ՆՐԱ ՊԱՏՄԱԿԱՆ

ու

ՇԱՐԺՈՒՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

զուն կապում է իրերին

Արվեստիակտուալ տնսակն առավել լրիվ է բավարարում իր դարաշրջանի սոցիալ-գեղագիտական պաճանչմունքները,Այն պայմանաչ

կանորեն փուիոխականէ, որը պայմանավորված է այդ պաճանջմունքների, ինչպես նան գեղարվեստական առաջադիմության վրա որոշակթ կերպով ազդող սոցիալական սուբյեկտի փովփոխություններով(նյու-՝ թական միջոցների առանձնացումն ու Հճողնոր ուժերի կենտրոնացումբդեղարվեսոական մշակույթի այս կամ այն տեսակների ն ռեգիոնների ղարդացման վրա): ձասարակական տւշադրության ուղղումն արվեստիԻ այս կամ այն տեսակների վրա ստեղծում է դրանց առավել ղարգաց-՝ ման ճնարավորություններե նրանցում աճած սոցիալական ։վառանջ-:

մունքների վկայությունն է: Անտիկ ճասարակությունում ղդղեմոսի դեղագիոական ճաշակը, որնարտաճարոում էր ազատ քաղաքացիների գեղարվեստականպաճանչմունքները, գեղարվեստականզարդացմանղեկավարուժն էր ն ռրոշում էր` ակտուալ արվեստների առանձնացումը: Այդ ճաշակը տարերային լայր: դրսնորման Համար ճնարավորություն ստացավ թատերական ներկազոր-` յացումների ն նման այլ մասսայականդեղարվեստտամշակութային ծողությունների ժամանակ: Անտիկ դեմոկրատիայի դեղարվեսուսկան՝ պաճանջմունքներնարվեստր կողմնորոշում էին դեպի մատչելիություն:, ն խքանում էին նրա այն տեսակների զարգացումը, որոնց զեղսրվեստական ներգործություն ուղղված էր պոլիսի բոլոր քաղաքվլցիներին: Այդ պատճառով էլ այղ ժամանակաշրջանում առավել ինտենսիվ եր զարգանում ակտուալություն ձեռք բերում քանդակագործությունը,. թատրոնը ն ճարտարապեւտությունը: Միջին դարերում արվեստի զարգացումը որոշող սուբլեկտ է դառնում եկեղեցին: Անձի կողմնորոշում դեպի երկնայինը, ոչերկրայի,

ու

Յ98

.

էր ճարտարապետ: ընդդծում Այսպես,Ավգուստինոսն Կ«ոությամբ: Հանդեպ, քանի որ վերչինս գեղանկարչության առավելությունը ճա

'

ն

2եռացնում արարչից»: Տաճարային

"դեղանկարչ, մեջ է Համադրության րապետությունը երդեցողու (նկեղեցական (սրբանկարչություն ), երաժշւոության Ճեւո: օրճներգեր) բաղմաձայն պատարագներ, ծնեց մեկենասության ինստի: դարաշրջանը Վերածնության ձեր, Նր մատնում

վարձաշրավիրման արվեստի կողմից արիստոկրատիայի ուշադրությունը սրում է արվեստագետների Վվանավորությունն

աշխարճայլացքի վրաւ Միջնադարիճգնավորական Կպարվեստների առավել լրիվ '

բավարարումն տեսողական,զգայա քանդակագործության

մանոննեսանսային ւպաճանջնիր

ւս

գեղանկարչության րեն Հրապուրիչւզատկերներում: ու

մշակույթի գեղարվեստական դարաշրչանում կլասիցիզմի ուշ.

Վար ուժը դառնում է

Նրա շաճագրգոված ժիաղետությունը:

է թատրոնի վրա, տեղափոխվում թյանկենտրոնը ներգործելուձնը

կան մշակույթի զարգացմանվրա

իսկ գեղարվ

դառնում է

ձուլվ Նրա պաճանջները դեղագիտությունը: նորմատիվ ցիղմի որոնք ուրույն կերով

նորմատիվներում, գեղարվեստական դրույթներն սոցիալ-քաղաքական իմաստավորումեն պալատի

ո '

Հանչմունքները:

արվ: ռումանտիղմի սենտիմենտալիղմի, Լուսավորության, սոցիալականազ վրա ղարգացման մշակույթի գեղարվեստական

է: նրա վերջ միջնորդավորվում բարդանում ոլոլոռու չաճերի նրա բայց դառնում է բուրժուազիան, սուբյեկտը ն. են բերում նրբացաժություն վեստի ընդգրկման ձները ձեռք փիլիսուիայագեղա առագետիվրա Հոգնոր, աշխարճայացքային,

թյանբնույթը

ու

ՆՈՐ

Ց99

|

կան ազդեցության բնույթ, որը երբեփն ղուգաղցվում է տնտեսական ճարկադրմանձեւ: Սոցիալական ուշադրության կենտրոն են ընկնում գրականությունն թատրոնը,որոնք ընդունակեն առավել ուղղակիորեն

ԱՐՎԵՍՏԻ Վ

ՏԵՍԱԿՆԵՐԸ Ե

ՊԱՏՄԱԿԱՆ

ԴԻՆԱՄԻԿԱ

ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՑՉԱԿԱՆ

ԴՐԱՆՑ

ու

արտաճայտելու աշխարճայացքային գաղափարները: Ռնալիստական արվեստը զարգանում է

ամենալայն դեմոկրատասոցիալականՀիմբի վրա: նրա դրդիչը երրորդ դասն է, իսկ ավելի ուշ՝ երբեժն նան գյուղացիությունն իր բոլոր ուժեղ թույլ կողմերով ան

ու

ճակասություններով, Այսպես,գյուղացիության ազդեցությունըԼ. Ն. Տոլատոլի ստեղծագործության վրա խոր վերլուծության է ենթարկել ն

Վ. Ի. Լենինը,

Ռճալիստական

արվեստի վրա սոցիալականորեն թյուն տվող ներգործության ուղղուգլխավոր ձնր դառնում է գեղարվեստական քննադատությունը: ձեռք է բերում ակտուալուՖրականությունը

թյուն:Սոցիալիստական արվեստն է ռեալիզմի արտացոլում պրոլետարիատի շաճերը, իսկ ավելի ուշ՝ սոցիալիստական ՀամաՃճասարակության Փոզովրդականշաճերը, Գեղարվեստական մշակույթի զարգացման զեկավար ուժի դառնում է կոմունիստական կուսակցությունը: Արվեռտի վրա նրա ուզզություն տվող ներգործության ձները բազմազան են.

ղարվեռոտական ն մ։ռավորականության ամենից

գե-

սւտռեղծագործա-չ կան երիտասարդության կոմունիստական դաստիարակությունը, արչ վեստի զարգացման մասին սլեւտության ճողաւոարությունը, սոցիալականորեն արժեքավոր տենդենցների բարոյական նյութական լ րախուսանքը, գեղարվեստական Քննադատության ներգործությունը: Հիմժնական առաջ

ու

Հետաքրքրությունը կենտրոնացվում է

բական տեսակներիգ̀րականության,

արվեսոի ամենամասսակինոյի ե ավելի ույ՝ Հնռուստա-չ

տեսության վրա, Արվեստագեոներն իրենց ստեղծադործության ժեջ ու դիտակցաբար Հետնողականորեն անցկացնում են կոմունիստական կուսակցությանսկզբունքները:

լոոգիոով, աոջիալական չաճերի կենտրոնումտարբնր դարաչրջան-

ներում, արվեստի տարբեր տեսակներ

ին

դարաշրջան փոխվել են

զոոնվել:Դարաշրջանից

գեղարվեստական մշակույթը վարձաճրավիրող տոցխալական աուքյեկտը, ն այգ մշակույթի կարգավորման ձենրը: Հաադատասխանորեն փոխվել է նան արվեւտկ ակտուալ տեսակը, որն առավել լրիվ է բավարարում իր դարաշրջանի սռցիալ-գեղարվեստա-

դան պաճանջմունքները:

Տե՛ս

Վ. Ի, 1Ֆեին,Ե1Ժ,

4.

12.

նույն տձզը,

4.

20,

Գեղարվեստական մշակույքը «աղորդվում

ինչպես «ճորիղոն: լուրաքանչյուր կոնկրետդարաշրջա) այնպես էլ ճուղղաճայացչ՝ Հաջորդ դարաշրջանները շրջանակներում), մարդկանցսերունդներին. Արվեստիայն տեսակը,որն առավել լլ ։ պատմական փոխճաղորդման դեր, կոչվում է ներկայ: Արվեստիտեսակի ներկալացուցչականությունըորոշվում ժամակակակից գեղարվեստականմշակույթի էությունն առավել լրիվ ա, տաճաղտելու ն ճասարակական զարգացման ճաջորդ փուլերին ճաղո ճյու ընդունակությունով: Աշխարչըփոփոխվում է, ն կուլտու որակը» էլ ավելի նուլնականորնն է Հաղորդումգ վեստական տեղի է ունենում արվեու մյուս տետակը՝ ացուցչական տեսակի Հերթափոխությու: Արվեստիտեսա ֆունկցիան առպլաճովումէ մշակուքային ավա ՛ ի անընդճատությունըն նպաստում է պատմականնոր դարս ձեռ ինքնազվիոակցության լինելությանն տեսակներըոչ միալն պատկերավոր կերպով ում իրականությունը ն մարդկային գործունեությանպրա լն դեղարվեստորեն վերարտադրումեն անճչատիկոնկրեւ կանդ

ու

ավալ ճասարակության

է

ն

կատարում,

զուզչական: Ն

ատմավան, նր ջակութի բերվաացուցյական ույթնն անր կուորական վետ Համան կինք բ» " տիկան, ա

ո" ւ ա

ու

.

չությունը: տական ստեղծագործությունը Գեղարվեստական եր մա

ն այն չասիո մարդկային Հատկությունները, դ ցուցադրումն ըմբռնում է տվյալ սոցիոկուլոուրակս իրադրության պատմականորենառավել բնորոշը, կարելի է թ. / մասին: կամ այն տեսակի նծրկայացուցչականության մշւ Խոր դարաշրջան անցյալի գեղարվեստական տենա կութո վխորձումէ տեսնել արվեստի ներկայացուցչական ի մեջ: երբեմն նման «ամբնկնումը լինում է ոնալությոն( Սակայն միշտ չէ, որ արվե անդակագործությունը)։ աե որն առավել լրիվ է ներկայացնումիր դարաշրջա: ճա Հաջ ժամանակաշրջաններում(ներկայացուցչականություն), է արվեստի այն տեսակի Հետ, որն իի ժամանակին առավ առավել ինտենսիվ է գործել նան իր Հասարակո

է իր

ուցադրում

հեաաա «աժար թ շր 9,

քանչյուր

տուա

անտիկ ինակ աի տեսակը, կոո Նան մատչելի

թյան իր մեջ (ակռուալություն), թատրոնն կլասիցիզմի ու

Գ

դարաշրջա:

ակտուալ արվեստն է: Այն գտնվում է ն. Բուալոյի շադրության կենտրոնում. նրա վրա են կենտրոնացվածպալատի

98 Գեղագիտություն

՛

գ

ղարվեստական ճետաքրքրությունները: Այն առավել լրիվ է բավալյարում Ճճասարակությանգեղարվեստական պաճանջմունքները: Սակայն կլասիցիզմի դարաշրջանի մասին առավել լրիվ պատկերացում է տափս ոչ թե այլ գրականությունը, քանի որ թատերական ներկալացգու ստեղծագործո ն ուն ղծադործությունը աւմանակավոր րկայտցումը, չունի ուղղակի ավան ն պաճպանման ճամապատասխանպվատմականկոնսերվացման 4Ճնաուսվորություն։ Մեր ժամանակի արվեստի ակտուալ, առավել մասսալական տեսակը ճեռուստատեսություննէ: Սակայն նա դեռ չի ստեղծում այնպիսի կլասիկաչ որն ընդունակ լիներ Ճաջորդ սերունդներին ճաղորդելու մշակույթի ոգին, մեր դարաշրջանի էությունը ներկալացուցչան ն առավել լիիվ ենեն կկատարում դան այդ կինոն, լ լուսանկարկար յան կինոն, րում ֆունկցիան

ազդեցությունը նե Հար ունակեցին իրենց պաճանջմունքոորը ղագիտական ծնո մնդբ (իրականությանը

թատրոնը»

գունավոր ծավալային

դ դտոնյվա

է

ն

քանղակադործությու ն,,

չ

7.

բանն

ր

առաջ

ն,

ր

ության վրա

ե ճարթք թ ունը Հեռանկարըկառուցում ժամանակ կորցնումէ ոչ թե

չությունը

ն

այդ

պատճառով

կադրի ծավալային Բոծոմ աճաղորդմանանկատարելությունից: իսկ գույնի քանդաղագ յությունից, բան թատրոնը ճարտարապետությունը ունը, կորցրու ք ծավատեսակներին Արվեստի ճեռուստաճաղորդումից: լքկսային ավելի ճշդրիտ վերաճաղորդման Հեռուստատեսությունն ախ Ստալն ային Վարշավայի նոր եղանակ կտա: կոնսերվացման ւք պատերազմից ամրոցի Պեւորոպալատի Թագավորական ի"Ի Լաստի վերականգնումը կառույցների եզակի տակված ԲոնԱԱ լիներ դիմելու նրանցմոսին ան չթե ճնարավորություն ։ զրաքա կատարելու ու ատ աար ջագրական ն ուր այլ

ա-

են

շատ

ը

«դ

|

ուն

ն

ե

ԶԱՐԳԱՑՈՒՄԸ

ԵՎ ԱՐՎԵՍՏԻ ՏԵՍԱԿՆԵՐԻ

ՀԵՌԱՆԿԱՐՆԵՐԸ

ՓՈԽԱԶԴԵՑՈՒԹՅԱՆ

շատ

գա-

Մոսկվայի, Փարիզի»չռումիփողոցն աթյանը աղդային րուր ւսրվեստի ժողովուրդների աի Ուրիշ պարակներով: ընկալման դեղագիտական Հաղորդակցումը Համաշխոո Հնարավորություններ վիթխարի

Մ

՝

արդու

.

Տեխնիկայի ն մասսալական ճաղորդակցության

ամա

ւ

սկա

Ճուշարձն

:

ն

եման

ՄԱ" Ր Հնարավորությունն Բոր Սոհրեոչեռուստատեսությունը իրենց բ Այդ արվեստներն առջեւ քատրոնի " ոմ հրաժշտության դաճլիճումԽո Բորը Համերգային ,, կմոտենան Հաղորդմամբ նույնականը իրադրությանը: ընկալման րդուոը ւռ ավանդութային էլ Հաղթաճարելի) մար մնում է վերջին (ոնխնիկապես խում բացակայությու կապի մեջՀետադարձ ր ոլա ռուստաճշաղորդման յուրացման մշակույթի

ու

պաճանգեղարվեստորեն նպատակաուղղված առսականորեն,

է

,

ոմ

մեծ

ու

ո

ու

են

նրւս ամբողջ իր նախ մշակույթին: հաա ղարվեստական կադրի ծավալայի ունի Համար կարիք վերաճաղորդման նույնանուն թատրոն: Գեղանկարչութատր Բարտարապետություն,

գրականությունը: Արվեստի տեսակի ներկալացուցչականությունը ենթադրում է նրա շրջանակներում դասական գեղարվեստական օրինակների ստեղծում, յրովճետն միայն դրանք են պաճպանում նշանակությունը նոր դարարջանի ամար ն պատմական՝ ճուղղաճայացով» Ճաղորդում են իր ատեղյամանակի ոգին ու իր մշակույթի էությունը: Գեղարվեստական ադործաւթյան Համամարդկային կարնորությունը՝նրա խորքային էու ժյանն Ճամապատասխանողոլոսկը,։ իրականացվում է արվեստի ներկայացուցչականությանմեջ:

միջոցների զարլացումն ընթանում է դեղագիտական պաճանջմունքների անմիջական յերգործության տակ Հձեռուստատեսությունը,օրինակ, առաջացել է Ճրատապոիրաղդարձությունները յամանակակից կլանքի փաստերն չեն հ փվաստադրականորեն-ակնառու, ռեալ-նուլնական ն գաղավփարա-չ մշակելու Թեն է շատ պաճանջմունքներ սոցիալական չից: Հնռուստատեսությունը են Հատկապես դրանք: Սակայն։ ավարարում, նրա ծննդյան խթանն կատարելագործմանը(կադրի պատկերման նայած Ճեռուստատեսային ատկության մեծության աճը, դույնի երնալն ու բարելավումը),լույս սրձակող էկրանի արդի տեխնիկականվիճակը դեռես չի բավարարում սլն պաշանջները։ որոնք դրան ծնող խթանն էին: Այսօր ճեռուստավաստկերումըդեռես լիովին նույնական չէ իրականությանը. բացակաում կյանքի կոչող դգեէ ծավալայնությունը: Հեռուստատեսությունը

ն

Ը

ն

ՏԵԽՆԻԿԱՅԻ

ԳերաՀոդ

արդ ստեղծման տեխնիկականսկզբունքներ

այլ ճետ ղուղակցված: ստերեոֆոնիայի ամբողջականությունն մարմնացումնէ: նքների դեւ Հեռուսուաւոեսությունը ամբողջադրական է ր տալու դրա

եվ

|

գույնի վրւս,խթանեցին զարգայման աստիճան)ն

այժմ նոր Համապատասխանության խրանում կադրի Հեռուստապատկերման

նրա

«ե.

ուժեղացնուը ի

Հերուստատհսությունն Ամբողջագրական

Հաղորդման ժամանակ

նուլնիսկ ժամանակ

ոչ

«ներկա

Ի լինելու»տպավորությու ան2ել

բունիմաստովդեղարվեստւն միայն ,

|

«րապարակախուսասկան

ղուտ ինֆորմատիվ ծրադրերը ձեռք կբերեն պեղագիտական ներգործությանբնույթ: Սակայն ռեալության Ճեռուսոսուլատկերման Համապատառխա-չ հության ավելացումն իր Հետնանքներով ձակասական է, Դրական կողմն է՝ «ներկայության», դիտողի «ընդգրկվածության», փաստադրականության,Ճաղորդումների Ճճամողչության ն դրանց դաղավփարաչ ու

-

գեղագիտական տպավորության ուժեղացումը, բացասական ճեռտկանքը՝ մերձեցումն անտարակուսելի «զատկերման ոհալության ուռատուսին, առաջ կբերիամեն մի արվեստին Ճճատուկ պայմանականության խախռում: Ռեալության ճեռուստապատկերմանճամապատասխանության

բարձր աստիճանն ընդունակ է

առաջ բերելու նրա փոխարինման այնքան ուժեղ տպավորություն,որ դիտողը կունենա աշխարձճի իրադարձու-

ներկա տյուններին

դոնվելու ն մասնակցության պատրանքային զգացում, ընդ որում մնալով բայարձակապես պասսիվ: կառաջանաճայեցողականության, դիտողի քաղաքացիական պոտենցիալի նվազեցման դիտող, որն իր ամբողջ ակտիվությունը Վտանգ, կկարողանաիրացնել

.

Պեռուստատեսությանձաղորդած աատրանքային ռեալության պայմաններում կենսականիրադրություն ձխաղալու» մեջ: Միաժամանակ ջանում է նան դիտողի շուղղակի» ոչ քն կյանքին, այլ նրա պատկերմանն ուղղված ակտիվությանՀակադիր վտանդ: իսկական-գեղարվեստական Միայն ներգործությունըկարող է դիառաչ

տողի

վերապրում ի փիլիսուրաբարոլադգեղադիտական աաշխարճայացքային որոնք ծնում են ոչ թե բեմախորճրդածություն, կան իրադարձություններին, կենսական իրադրություններին այլ ուղիղճետնում ված ակտիվություն:Դրանից է, որ ձեռուստոաճաղորդման մուռ

առաջ

բերել

նատուրալիղացիան պետք է զուգակցվի արվեստին «ատուկ պայմանական մոմենտների ուժեղացման Հեւտւ Այստեղ մեժ դեր կարող են

խաղալ բանավոր միջոցները, Հենց խոսքն է ընդունակ վերականգնել կերտելպայմանականության չափն անպայմանականանձճրաժեշւո ծավալային պատկերման մեջ: Ուստի, ճավանորեն, ապագայում ճեռուստատեսությանմեջ նրան է պատկանելու նոր վիքիարի դեր: Այդ դուշւսկությունն ապագա տեսողական» քաառումով Մ. Մակլյուննի մասին սխալ Բ 2Հեռուստատեսության ղաքակրթության ղարդացման շնորձիվ մարդու կլանքում տեսողական պատկերների դերի ուժեղացումն ավելի ու ավելի կՀավասարակչովիբանավոր նախառկզբով,.Այլ կերպ ասած, ամբողջագրական Ճեռուստատեսության նրան դալով կառաջանա ճեռուստատեսությանու գրականության նոր ճամադրուչու

Սյուն, որի առաջատար նեշանակությունն Օ0ապադայում արվեստի մյուս անսակներինկատմամբ դարձյալ կուժեղանա: Գրամոֆոնային գրանցման առաջացումը երաժշտության պատմուքյան մեջ որակական բեկում էր, որի ճետնանքները դեռես լրիվ լափով չեն բացաճայտվել: երաժշտական կուլյոուԳրամոֆոնայինդրանցումը րայի պատմության մեջ առաջին անդամ ստեղծեց գդեղարվեստական ՀճնաՀելուն ատեղծագործությանտիրաժավորման կոնսերվացման Դա ունի իր նե րավորություններ: ճետնանքը՝կոմպողիտորի ունկնդրի միջն միջնորդավորողնոր օղակի երնան գալը: Ավելիվաղ գոյություն. ունեցած միջնորդավորող «օղակին՝կատարողին, ավելացավ դարձյալ մեկը՝ ձայնապնակը, մագնի տաժապավենը,որոնք ֆիքսացնում վերարտադրում են կատարվողստեղծադործությունը: կատարմանբուն բնույթը փոխվում է դրամոֆոնալին սկավառակների վրա գրանցելիս: նոր միջնորդղավորողօղակից բացի կատարոդն ստիղված է ճաշվի առնել նան այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են ունկնդիրների ճետ անմիջականշփման բացակայությունը, կատարման բնույթի «միջակացումը» որն առաջանում է դեպի մասսայական ունկնդիրը կողմնորոշումից: Գրամոֆոնային սկավառակները, միկրոֆոնը, մադնինվադակցման բնույտաֆոնը ստեղծեցին երաժշտական կատարման «անտեսանելի» թում մի շարք տենդենցներ, անմիջականորեն մինչհ պարղդեցգեղարվեստական լսարանին «բղավելով ճասցնելու» ձղտումը ման ձայնի բարձրացման միջոցով.պուլ-արտիաւյրական տենդենցները. «անձայն» վոկալի երեան գդալը. տեքստի պարզեցումը «անրամատչելի երաժշտության մեջ, որը «ղի է դռեճկացումով: Փրամոֆոնայինսկավառակի դարում այդ պրոցեսները չեն կարող չանդրադառնալ նան երաժշտականկլասիկայի վրաւ Ամենիցառաջ ընդայն զրկվել է էլիտալայնվել է դասական հրաժշտության լսարանը, ձայնի րության լուսապսակից։ Գրամոֆոնային սկավառակների ն մյուս ձներն առաջ բերեցին երաժշտական կլասիկայի կատարողականության դեմոկրատացում, լայն ճնարավորություններ բացեցիննրւսմասսայականացման ճամար: Գրամոֆոնային սկավառակներն ու ֆոնոկուլտուրան դարձան արդի գեղարվեստականմշակույթի բաղկացուցիչ մասը, ներխուժեցին ժամանակի մեջ, որն ճատկապես էական է ազատ ժամանակի աղատ ու

ու

ու

ու

գրանցման

կապակցությամբ: Գրամոֆոնային սկավառակների որպես մասսայական ճաղորայնպիսի տեսալսողական դակցման միջոց ճամանմանություն ունեն աճման

Հոմ

1981 411

է0Է .-01

"05

909."

՝

,

ղր

՛

՛

արգ»

| |

ԵԱ:ւօ1.

մոնոզն :լ«ղւքք ն ոտ ղոկտտողի տոոծդորնկանմս նո ղոկտմոմոջմս փխ ղղ լոսիտմլուջոն ղոլլիսմնոմվ

մզրեսկ ղոկոզ

Ասճկոյում ղո 8մ2 վմզդնաճմզըղմ Հակնմոր ուիսիսնսը եմոկտոոն մորու վժուչ 4 մսաիուկմոչ ազղմնմամկմզ -հտ մն (նսղկմտնղաքքիամնոճս «մզղորո ումս զկմուվ մզղղաքլիսջնցտոողոմ ղոկոքմսեաոջնզտրը որս Ժղմմղ ղվչմոռվ այզղոզտ վ. "մզոզի ժանմտ ժվզմեկ Փալ, յայզդողտ ժզ1 մճմղի «Հտ ժղ յոսղնսըՓան 1ղվ ղէո ղ վկոշ ղվլոկնմուր Փյսն չվենիկողմտն ղղ ժղզմ նետը ս ժզ շտիեսրոչ մզմօ մզջ դղվր դակոք /եզբ» դանչիսմնումվ վր 1 պազղ մտոլոմ նվնսմե րոնղո վր միստոյսբ'ղ 'ը 1 1զմետմտկղ վր վովխոոԼտ -տկողմզ ող

ՀՍՂԽՎՏ ՎՍ

ԴԱՈԴՈՏՈԶՑԻՄՈՆՂԵ

ՂՊՂՈՏՈՈՆՍՍՆՈՀ

Ղ./ՂՂԺՈՈՒՏՎՍՄՈԴԳ

ՍՍՆՎՀ

ԱՈՎՍՏՈՈՆ

ՈՆ ԺՏՈԶՂ

ԴՈոՊՏՈԶՑԻՍՄՈՆՁԵ

|

:

Տ դվոոր

վտոռորվ դվլույուծց չս վմզեմտակուրուց

եոշիսկոշը վմղցժվուծմու ովարու ուրնմսնույոսփ քոսնոստվ՝ծ

դողուտողիմոնղծ ցունոսղըւացմսծ

,

ղոհլիսկոմ չմմզղղաքքիամսիտմողչ

ղվողսփար վջղո 1 փսկոֆմոնդմ ղրոսնղատմե -ովտոտն ղոկոտվեոնզե մա" չմմզղղա րկղտ մսռիասզչ վջմոռղետպղվր 1ցղճոտ: 5 մրտրմոտտ կ 7ղ սրոր -ոմզ ովտտ ղղ 1իսք ժղումլ,չիսր ղիսետիո| ղիսետիոԼմղոաքքիստձքոմդ զվղտկողսեվմաչ»վլիսկոչր ղակատողիմոնցեղաղ մղաքլիսկ ղվլողսփսրոմե4 2 -ողոտձղղտոկտմատիսկորոչ վմզղկտստիտկո ճատ Քվղաէլիսջմսեաղտմլոչ վղահլղչ ղվլողսփաղմզտողղ յզինղոմե տմի վմզղկաողխող ղորնտոժվգ վմզղրուսնղամեռղղվր ղոաորձղջսզմղտո «ոջ ժղսմս ««ճմրոսղեղտկոմզի» վմզղտշվքամզջղր Հվիս ղ վխեսմտկ'4 ՛վղվոոոոշ վ 'Փ դվճզե մվնդո|ղոկտտվեանցեոլիսկուր մաղմակչա մոդ դակոկվդովգտ նզմոջղով ղտկուէրտմզ |զրչամնմոր լոսմս եղ չղվմզղեսմտտտկ -ոջ ղտկ վմզդնղամցոտետիոտ ովիտտղղ յիսը ժղոմն մղյաքիսկատղոձղ Հաստ

մյոկղոազծ

յա

-ո«շ

իսր -ուիստիսկ մաղոչեղմվմզղկոստիտկողվլողսփսրտմե վմոովիվի ղոկորտոխ վլիսկոչր ղոկոտողիմոնցգը «վճոտլոչոննաջ չմմղզղդսքքիսմսիումողջ դոՒքիստձՀրոմց -յոստ

մսիտղան ող րոսիղիոնեղմ կողորտրտվր տղ» ոմ. չր աէլիսջոմոտ դվրոդիաջ ՛ավղագսզմզտո նղդը մյոսիոյզմտմ վմզդղաքիսմսիտմողչ դակակվղվզտ դորճտոժվգ վդաք .մզդրոսնդոմեվղմտ ղ վմզղեմգր վմզղղոաքիսջմսնոցնդտո ջզի 'վմզղոզիոմ վմզղոմզխօ կվղսՓֆրվո ճնսմրո ովլոն ղղ ղողմը չրոսղլովնղմ փոսնոջցվը վմղղղաքցիսմսի Քղոմն վողն ղզ լոսղոտ «ոմողչ Նմա դ ղտկատտվեոնդնտտողիմոնզե կվտորզը վմզղկողոողլոջ «մտե ղողմղ վմզդկտղի մմզղւացոտմտիտչ -ողլիոջ հտիղոմոկմց մրոաղլոնղմ վղսետխտվն ղոլլիսդտկտռիով մրոսղլոմեղմվմզմետը վմզդրոսճդամետղիոֆ) Ա Ա Արարա Աորդդող չոմի վմզղկտստիտկո մզուոն դվլողսփսրտամե յ ա վմղդողվզմզ ոո 11 մատօ մորոչ ցտավմղչՄե ղոկակվեվգ մնտաճղզկ իսոմցկ դստտտոտչ ղոմփստիսկսղսգցջոի ղղ լոսիցմսեոտեօ ղզմսիվտկո ղզնեմոմիտոուր մմզդղաքցիոմսի -Քտոժվզ վղլո ղ վմզդովնվեսորսկղակոմե վմզղյուն երդ չմյոսճղոմե -ոլոկմյղ ղտակատմզտտք վմզղնսժղսրոտ մրոլիսննւս դոկոտտձքոմ տշթոսգ «Վա վղա մզդմոկղաաղջ մզղդաքիսմաիտմուղչ ջզի ղորնոնմոն ղոմ նսդնտոժվվիսրոսսո երը դատե դատղմզ վմվղտկզխոտ Հատիսկաղսֆ մոդ ղտոքլքլիսմնորտ» տղչ դոքքիսնացմմեղսվփ դ ղոաքքիստձրոմզ (ոը «յսոզտոռուսաղ։ ՛ղսմտտր «սդվկ) վմզդկտողտՄո վտողզիմտ ղվմեղն մլոսնոխմղոդսի դղ մյոսմաիտրոմվտ՛մյոսնտոմվգ ղոլլիստձմթ

՛ս

ր Արուցմսնոյգմուտուկ ,

Կ

ս

լ ի վումոսդտմումստ որոԱրար վտողիմո Հոու: ՂԱ ղումմւատվեողդոծդ ղոլմսհկոնմսնով Ղ ղղւմանոսողտ Ն ղք ղողոտողիմո 1Ա

դոդ ոջ

.

յս

յս

մումատվեոնդԵ

-դոչ

ղադվկդզ ժվովուղվ «տզչ վմզղդնածվր -ոմզ ւմդյաքքիսողտոտոսասղ» յս

'60Է

նախմոտակմրալիսդես վմզդ -ոցնե չիաճաճվր դորղ դորնմանաջոսվի դոքլիսմեոր -Քածվր ղորճկանմանոչ ղատկոքտոոտր դժղվոյտ «փանճաձվր զ -տտուսսզվ դղաորճտղոմկչաղվկ դայզտվն(ղսմտոլի) -զմավնտս դորնմգկդմդմվի դարմոկդմդոկոտ գրաճոքակմզդ«(դահջիադակամե) -ոզիմտեզե վկմզ վղոս ղացման դալիսմզմմոտ ղվլոժդամեկը ոտկվյմօ դաորխաուսդգտլմսոզտ դարծկտնսսնոյ դտկաքտոռտր լոսդստն մովնսմո նտ տխտ լոսեմսնտչոսի մսիտսղչ (8գր վկտդոր ղզմաղոկտմեոչ -տթ) ղզվադոկորտտախ դոլ (գր դտաքլիսջտմոտ) ղ մռնչ -մաովեո ղզ լոսիսչտհտ ժղամաիամզղնոձվբ նվկտկատղորոք դակտտողի դոկածկանմանաչ դամդ չ րոսդոտչ մդամիաջմանաոջնեզտո -մոնզե կով դտռոոիր ովլտն | ողեղոչջ րոսմզն վնեսղնոմայզքվզ'ջ :մզւալտսոզտ ս

ա

Է`

:

80Է

դոզավվեվզավվոխդորմոկդմ չ բադղժ մմս «փրամսոզտ զործուոսէ 1 րրսմվոտղրաու ղկոնօ դակատողիստեզի երը է) դյոսմտկղմ ղոկտտ դորնկոնմանու ղտկատտողիմոնգը 'ֆ -ոզիմոնցն մկոնօ դտկոջ

ՆՐ

ԱՐԼ

մրսքտսոզտ վլովճար

-մսֆղվդոկատողիսանզեն 7 Բոսմվոողյոսումդմա «լոսնմանոչ վիովճոր -մաֆղվ դակուտողիմոնգե ղզ րողճոմոկմզղ ճվնճղղմվ դրոոնոկղմ տեոտ "85

ս

7 րոսդղժ դաիլիանաքմաեղվաի (դոմլիսկամտոու)ձամվտ դտրնկանսսիտց -ոզճուտչ ղ (վոզետտոզիմու)վմետզնոո: իսնաչվր դոքիաջմահաջնցտո չ ոզխմս մոզճամի փադաջնղմդորնկոնմսնոչ դակատոզիմունցկ չմո սշլիսքամմզիղվլոժղքմո ղոիքիսաջմանոք -հցտո նաիդլչ ամի տմե ղ կմտամսողտ վլզբսա) մրս փացտմայզթ մախմ -տո ) րոատլաջտճաոմ չդայիստանտ ղորմսի մմզդտկզխոոտ նը -տդրմոր դղորնատնչոտր ողզիոմս ղտցիսցմանոքնզտո (դաէլիստղիմոի) ղսլիստտնտ դվլյոկտղվեզչ ալտզոտմվտ ղվմզղտրմաղվտոզիմտ ոզոմս ղադ ողխողվղալլիսկողոձղ ղոիքիսք ղտկտակվղդվզտ ղվմզղնաճվի -Մանոցնզտոմորտ» դոքյքիսկեմորոզիոմսլ րրստիոչոնամդզմվ -ողվճ մտոտրվ ղովր զս ղոիցիսքմսետցնղտո ղոկ -մզի չմժզթմտ մղ պո -տտոզիմտեզնլ լսկմենղմ դրանկոնմանոչ ղտկոտտողիմոնգվ, ց 1 րոսկոչր մղալլիսոցտ ղորդսիրց չղովնոզնղսկ չդտկվտղդղրսղվ 1 ցտիտմոչոտմո դակուոողիմտնզն ղոտրիսցմսետքնցտո « րատոմզտ ղմա ղվես վրլրակոծր :(մյոսդոմատնմաոխ ճղումն) մմզեզտ լիսի ջոնզ '8 զոտ տղ էլվ «դտ պ րոսդոմդ «մտոտրվ վտոժզտ դակտտոզիմանվե Դզոտ մյ րոսես տդ 1դվ դո .«(մջդտտմդ) դվկոդվնլչ 'մդաքջիսմողս ճվկոկադորոթ ,դվնսդճոմ:մմ«մդալիակուս դակորտոխ ջոմզկտոխ վկտդվելտչ «Ազդամրմլ րոսմնովզ մտկզոոտ նո դորնկոնմանո» ւրոստոժզաողսկվժվմտկ ղոկտկատմտոտչ վրլխակոծր դոկտտոզիմտնզվ, դտոկտտողիմտնցզե ՛ղոմլիսմոզս դակոտովնսողոլլիսրտտխ մյրոսնմզը -ղմ ոմղ «խսճաճվր դ աորդսմրմ ղոկուռողի վտոտրվղոիլիսջմանոքնցտո «մոնցզայ յոսինտղակտմվ դյոսնկոնմաենոջչ դղտակոտոցզիմաոնցը :6 ԱՆԱաղ ժիսջոչ դտկտտվնոնգե/րոսաղմմզղ ղտկոտողիմոնղդե «ովեզտողդվո «յոսճողակաղդիադ) մմզդրեվդաղվգբդոկատվետնցեյս

ամդ դրոսջնզտովտոժզտդոկատտոզիմոնը վնսդճումոամ ըբ

մոմսմ

նտ

յա

չմրսէմտովիտգոծդ 1 ոսմվոտղրոաում վտոզիստ վմզղտկզխոո վոզնամլյ /մրոամոկղմ դորնմանոչ ղ (մրամսիոնսկոխ

մրադոջմզիվեմտկորտչ դվյոդտշդլոողզղա 1 վեզտ կողորոթ ղոր -իոկղմ վտոժղտճվրնսկ ւմտոժզտվիմզ Հ րոորեոկ ղ մմս վնսդճոփաք Բոահմոկորտչ վկաքսմադվոդուդ լ րաիկոսոսվ մժտվր բոխմախոն ան վազեատոցիմը 1 րաիմախտնսկ դրոքլիսդեօվինզմ ՛րոսիմետկջուց փլտոցտ մոիտ վտոզիմտ դժտվի դակատողիմոնգե րոս նղ) ճվր «րոմ վեսդճոմամ 9 լրհախմոդդմ դազտադիտ դմս Դարաջնցտովաոժյա

1 րբսիտմտիո ղողնսմիո դոկոտոզիմանդն 'շ դոկոջմսետջեցտր 1 /ոամվոտղրուռ Հմրսքմոգամզեսվ վտոզիստ

դմզդրզյմամի նը «մրաճոմալ մաղեսջ վմզդդաքքիացմանոց դոկտտոզիմոնցե մոզճսմի ղոկաջմսնոջնղտո դորջնզտո զ ղոր "մոիտդրմոր գորնոնչոտըր վկմզ «ղզ րսիսչոտոոժղամսիսրադղժ տս

վմզդրեվղողվղը 7 րոսիցմանտողզկ մաղեսչ մյոսմվոտդիոսուս դուրճկոն ղդոկտտողիմունդե իսսովտտիո երր չնվողնամոդոկոցմսհոը

«մանու -նզտո

տետտղ»ոմդ ոմիվղոմոոլց ղորքնցտո դոմքիանննտ վտոժղզտ դրոանկոնմսնոչ լ դոկոտոզիմոնգվ,

դոկատոգիմոնգե 1 րսիոկո

դփովճովն

րոատոտչվր 1 րամվոտդրոսուս ղմաքդոծոմաի ճվմղինակ ս -կանօ դոկոյ դորճկտնմանոչ ձողծամի դոկոտովիմոնյը

Քվմղղ

դոկոտոզի

«մոնցե-կոդվեզ»

Ղազճումաք-կողվեգ» ովտ "ղոսմքիադոկոմվ-կողվեզչ Ժլմց վմզդդաքիամգմոմտչ վ լրանտց տար (փոզետտոզիմտ) վնոմե «ոզժոոչ րոաժճուդմ դործիտնմանոչ դոդոտողզիմոնը մեսմոտտհ դոդ (դամտո| րով աիխատքրումզ) րամզղտողիմոդոկոնսմոտոկ կով '4 ցում մացսսծտշնզտո մկոնօ նամսիտնմաղձ դակատոզիստեզե դորնմանոչ երը չրոսնսսնով վլտվեորսսփդվ դատկատողիստեզ նսկ ՇազաստեւՎզդրամոմսդրնսկ ատկ ցվլոյզքստ«ովեխզեգսկ ցտկատ

"ոս մսազմասուց -ոզիստնղե վկտչասսմրորտակց վկսովշո ովվվզի Վ դյոսնատգտկասվ դամ սճկորտկոխսփ դակտտողիսոնզգ,

վակացսսհտջնզտո-Լ վեսցհտտաքս -զտգվ վկտցվեղց մրոսճկտնասնակ

քերում գեղարվեստական միտքն ստացվում է ոչ միայն ուրիշ գեղարվեստական միջոցներով:ուրիշ լեզվով արտաճալտված,այլն իմաստաբանորեն այլ: Արվեստի տարբեր տեսակների տարբեր ռեզոնանսըչի կարող ծառայել իբրե դրանց մեծ կամ փոքր արժեքի վկայություն: Արվեստի յուրաքանչյուրտեսակ ծնում է գեղարվեստականյուրացման իր տիպը: որի կանալով ընթանում է յուրաճատուկ ներգործություննանձի վրա, ն որը չի փոխարինվում դեղարվեստական ընկալման ոչ մի ն ռաղիոուրիչ տիպով: Արսպես, չնայած գրական նրկերի ճեռուստաբեմադրությունների էկրանացումների ստեղծմանը, դրանց ընթերցումը մնում է գեղարվեւտականոչ մի այլ տսլավորությամբչփոխարինվող: Լնթերցմանուժեղ կողմերը որպես դեղարվեստականյուրացման տիպ բացատրվումեն նան ընթերցողի փորձը լուրացման մեջ ներբաակտիվությամբ, ն բազմադարյան ավանդույթի վրա Ճենվելով, ն՛ քանավոր պատկերավորության ընթերցողիերնակայությանն ուղրղված արտաչալտչական միջոցների գործունեությամբ մշակույթի աղդգային բնույթի Հետ ունեցած կապով, ե՛ ամբողջ մշակույթի Համար գրականությանՀիմնարարնշանակությամբ (բառի շնորճիվ), ն՛ բնական լեզվի վրա բանավոր արվեստի ետադարձ ճարստացնող ազդեությամբ: Ընթերքումըչճենվումէ գեղարվեստականխոսքի պլաստիկ դաղափարականվիթխարի պոտենցիալիվրա, այլալեզու ազդային մշակույթի թարդմանությանու շփման «նարավորությունների պատմական փորձիվրա: Ընթերցման կողմն է կանդնած Հճամաշխարճային արժեքներիդգեղարվեստամշակութային ամենաճարուստֆոնդը, արժեքեն ներ, որոնք ստեղծվել Հոմերոսի Պանթեի, Շեքսպիրի»Տոլստոյի, Դոստոնսկու Հանճարով։ն դեղարվեստական դրականությանընդունակությունը՝ ճկուն ն ուղղակիորեն կապվելու փիլիսուիայության, մյուս ձների ճետ բարոյախոսության,ճասարակականդիտակցության վերջապես,ընթերցումը պաճանջում է ինտելեկտուալ մեծ ջանքեր Համապատասխանորեն ունի դեղոնիստականբարձր էֆեկտ, Այսպես, դրականություննիր իսկականտեսքով անձի վրա թողնում է ոչ թե ազ«խճանկարային»,ոչ քե ձեռնածուական, այլ աշխաոճայացքային.

շելու

ավելի ընկալունակէ ինֆորմացիան վրա: Գեղագիտական ղորգման Հանտարրերի անճանդուրժողէ օտարածին նկատմամբ, արգելքների կատեքստը Այսպես, եթե դիտական քան իմաստաբանականըո

դեպ, կամ առանը մեժ կորուստների» վերապատմել րելիէ ուրիշ բառերով մաթեմատիկայիլեզվով, գե-

արտաձայտել անգամ նույնականորնն կամ այլ միջոցտեքստը նման ձնով վերապատմելու ղարվեստական ղեղադիտաավերվումէ: Բացի այղ դեպքում ներով արտաճայտելու է տարբերվում կողի ո-

իմաստարանավանից նցոամայիան (շրինակ,գեղարվեստակա «լիառատությամբ» ստանդարտությամբ, Հաղորդվումէ միմյանց կբննող մի քանի սիստեմթատրոնում միտքը

ա

յուրօրինակությամբ: սկղբունքային ներով), ինֆորդեղագիտական կարծիքով» Մ.

մացիան

ու

ու

ու

դեցություն:

Գ. Ֆրանկ, դեղադիտությունը (Մ. Բենղե, Տեսական-ինֆորմատիվ

Մոլ)

ինֆորմացիանբաժանում է երկու տիպի. իմաստաբանական (օրինակ, գիտական)ինֆորմադեղագիտական:իմաստաբանական ցիան շեշտը դնում է իմաստի, փաստերիփորձիՀաղորդմանվրա, իսկ փորձի Ճադնաճատականների,Հարաբերությունների դեղագիտականը՝ հ.

ն

ն

նրա

Հետնորդների

ճիման վրա» լեզվի նշանները Հագեղարվեստական

է առանց բնորոշվում

ու

ու

Բենլեի

՛

նշանի նշանակության

կեցությամբ:Այլ կերպ ասած, են առարկայական նշանակությունից ղորդումեն իմաստը,բայց զուրկ չի Համապատասորը կրում են անօգտակար իֆորմացիա, այսինքն՝ դատողությունն նպատակին:Մ. իննդեի վյալ խանում հրեակազուրկ արդյունավետ նպատակից որպես արտաքին արվեստվ՝ լտնեսաՀաղորդումէ կանտյանՀին գաղափարը յության խաղի մասին)

գործնական

դգաղավարի ինֆորմացիան դեղարվեստական Հետ չի կարելիՀամաձայնել,որովշճետն դեղարնշանակություն՝ այլնառարկայական ունի ոչ միայն իմաստ, Այդ

տերմիններով: դեղադիտության կան-ինֆորմատիվ

մարդկությանՀամար: բնութագրում

արժեք, որպես արժեքականություն վեստական Հետնեյալ կերպ է

գեղագիտությունը ինֆորմատիվ Մինիդոլության պայմանները: ստեղծադործության գեղարվեստական մատեորոշում են նրւս ֆիզիկական կեցությունը. մում-պայժանները Հաղորմարմնավորվածությունը): (առարկայական րիականությունը ճաղորորպես ինֆորմացիայի (գործառությունը դակցականությունը ձեռակերտությո (շարձեստականություն», դիչ),կատարվածությունը ապաՄաքսիմումպայմաններն արդյունք) գործունեության մարդու նշա-

ռհալությունը, դեղագիտական ստեղծադործության առարկան փոխարինե (ովլալ առարկայով մյուս նայնությունը Հովում

են

կաղմակառուցվածքի ինթարկելը, (իմաստին կարգավորվածությունը ղանաղանմեկնաբա-

(իմաստի անորոշությունը կերպվաձությունը), նշանակուարժեքը (առարկայական Հնարավորությունը))» նությունների ճետ մարդկության Համատարածլայնությունը, թյան նությունը):

Համապատասխ

ֆեղարվեստական ատեղժագործության թե՛ կերպարների«ամակարդում ապրող քննումըմիայնտեսականկոնցեպցիան,թե փարը, է ինֆորմատիվ տեսանկյունով միակողմանի բուն ոճր: Արվեստի ստեղծագործության մի քանի տեսակներում((Իլուսաբանում արվեստի Հաղորդակցական ֆունկցիան,մի կողմ թողնելով նրա մտածում է կարծես ոճով, վերջինս րառական մյուս կարնոր արվեստ)արվեստագետը ԴրաՀետ միասին ֆունկցիաները: կրում է գեղարվեստական ինֆորմացիայի գլթավոր չոսքը: Ոճը դեպի տեսական-ինֆորմատիվ մոտեցումը նրա Հանում չաիավոր է կիրառման երնան դեպքում կողմնորոշված սաչմանից դուրս «ալտնաբերվածդեգեղագիտության յուրացնողը գիտականկարնոր

թյանլ

ստեղծումը:

խնդիր՝ գեղաբվեստական տեսուհաղորդակցման

ու

է: չաղորդակաշխարչի ներքին անձճրաժեշտությունն ղարվեստական պականառումով ոնը գեղարվեստականտեքստում «Ճաստատված իլր

միջնորդությանօգնությամբմիմյանը Հետ շփվող ճեղինակի Հասարակությանփոխըմբռնմանծրադիրնէ: ուրացման տեսակը, մեկնաբանության հն անջատի ամբուչ չուցյունը պայմանավորված 'ճերչ բաժանվումէ երեք տիպի. դիտական(գիտական աշխատանքը, ղեկուցում կամ ճաղորդում, դասախոսություն),«պրակտիկ, գործնակա (նամակ, փաստաթուղը,ոնպորտաժ, պամֆլետ, շրագիր) ն գեղարու

ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ

ՏԵՔՍՏԸ ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ

ՀԱՂՈՐԴԱԿՑՄԱՆ

ԿԵՆՏՐՈՆԱԿԱՆ

Է

0ՂԱԿ«,

Պլատոնը «իոն» հրկախոսության մեջ, նկարագրելով արվեստի

ստեղծումնու

:

դործաաւմը,առաչին անդամ այն զնաճատում է որպես

աղորդակցական պրոցես, մուսան ոգեշնչում նրանիցձգվում է մյուս ոդեշնչվաժների շղթան,

է

արվեստագետին, իսկ

մառնիսի կողմիցիր ուժր երկաքե օղակներինՀաղորդելուն, տեքստնիր մեջ կրում է կոնցեպտուալ կերպով ն արժեծանրաբեռնված Քականորեն կողմնորոշելի ինֆորմացիա,Գեղարվեստական որը

նման

է

Հաղոր-

շասցեադրից (Հեղինակից) ճասցեատիրոջը (լուրաց)։ Դեղարվեստական նողին ստեղծագործությունն ինֆորմացիան ուղարն կողի այն ստացողիմիջն ոլորուն է, «լարվածության»

ժեղարվեստական ստեղծագործության կյանքը,նրա սոցիալական դոյաբանությունն սկսվում է նրա սոցիալականդործառման պաճից,

որի առաջին փուլը ընկալումնէ, արվեստի «սպագեղարվեստական ռումը), վերջինս ծագում է

Ճասարակության ստեղծագործության փոխգործողությունից: Այդ փոխգործողության մեջ ետադարձ կաղ քա ոլ միայն ու

ծում

|

ստեղծագործությունն է ներգործում ճասարավուքյան ճասարակությունն էլ իր կարծիքով ըմբոնմամբ ներգոր-

սոցիալականգործառման ն

ու

իրեն որպես ատեղծագործությունն

գեղարվեստական մշակույթիփաստ իրականացնելու վրա: Ընկալման

գեղարվեստական «րոցեսում ատեղծագործության որն կառուցվածքը,

ունի պլաստիկա,կարծես շրջվում

ու

շարափոխվում է յուրացնողների

նկատմամբ՝ կախվածնրանցկողմնորոշումից: վրա ներգործումէ կսարանի

Թե՛ ուղղակի արտաճայտվածժ դաղա-

Անա որակում,

վեստական: չի պաճանջում. ընթերցումը տերստիմեկնաբանություն Գիտական

ընթերցվումէ միարժեք,շնորձիվ իմաստի միարժեքությանն գիտական տերմիններում ամփոփված մտքի ծավալի որոշակիության» «Գործնական»տեքստի մեկնաբանությունը պայմանավորվումէ Հաղորդակցական իրադրությամբ: Գեղարվեստական տեքստիմեկնաբանությունըենթադրումէ օնժահետ նրա համանմանության բացա-նությանմիջոցով»իջբականության Այդ պատճառովի տարբերությունգիտական տեքստի, գեհայտում: տեքստրըկարող է ունենալ բազմաթիվընթերցումներ: ղարվեստական տեքստի ընթերցման բազմիմաստուդեղարվեստական Սակայն լիր սաշճմաններնունի: նրաթ թյունն անվերջչէ, բացարձակչէ, այ է որոշակիաժպլիՀատուկ իմաստիճառանցքի»չուրը տատանումների տուղ. այն կողմ ընծայրակիտերի ս աշմաններից ամպլիտուդի Այդ Թել թերցումը դառնում է տեքստինանչամապատասխան:դեդարվեստականտեքստիընկալումը վարիատիվէ, ալն բովանդակումԷ ալո յուրացման ընթերցումներիինվարիանտըն տալիս է գեղարվեստական կենսաանձից, նրա տրամադրությունից, ձուրացնողի կայուն ծրագիր: փորձից ամբող կախվածությամբՀանդերձ կան դեղարվեստական տեքստիօբյեկտիվբովանդակուայդ ծրադիրնունի գեղարվեստական ճաստատուն ապմուր, պարամետրերյորոնք թյամբ պայմանավորված ն են դեղարվեստական արժեամրապնդված կոնցեպցիայով նրանում քային կողմնորոչիչներով: նա

Գեղարվեստական

դակցման ակտր իմաստային ինֆորմացիայի, գեղարվեստական արժեՔր Հաղորդումնէ

վրա, այլն

լո,

ու

Գեղարվեստական ճաղորդակցման ԲաՐաԱՀ.. պրոցեսում յութացնողի բերությունների ասպարեզը ճաղորդմանընկալումը որոշող օբյեկտիվ սուբյեկտիվ գործոնների է, Ընկալումը միագումարն կախվածէ

Պւ

որո-

նախադրյալներից՝ շակի գիտելիքներից, ղդացմունքներից, յուրացնողի

ճաղորդմանբնույթից ե դրա ստացման վերապրուժներից, ճանդամանքերից (ժամանակից տեղից): չաղորդման ակտուալությունը որոշու

վումէ ստացողի դրա Համար այն իմաստով, կարնեորությամը որը նկատի ունի առաքողը:

Հաղորդակցման

պրոցեսն իրացվում է, երբինֆորմացիան ատացողի ոլորտը ճարաբերությունննրի ձամընկնումէ առաքողի տեքատը որոշող ճարաբերությունների ոլորտին: ի տարբերությունգործնականտեքստի,գեղարվեստական Հաղորէ ճաղորդակցական դումըկառուցվում չարաբերությունների յուրաճա-

«ուկ մոդելի վրա: Փեղարվեստական տեքստի ճամար բնորոշ է. 1) ամբողչականությունը, ավարտվածությունը, անդրսից

միջամտելու

ն Ճնարինությունը միաժամանակ իմաստի որն փովփոխականությունը,

գեղարվեստական

ատեղծում է Հաղորդմանորոշակիոլորտ որպես Հաս. դորդակցման յուրաճատուկմիջավայր.2) այն առարկան, որի մասին խոսքը գնում է տեքատում, այդ տեքստից դուրս գոյություն չունի. ւ) ճարաբերությունների ոլորտը, որի ճիման վրա առաջանում է Հայղորդակցումը մտացածինտեքստի Հեւ, գոյություն չունի մինչե այդ

մշակույքի չեղարվեստական

ուսումնասիրման մեջ նշանադիտության արդյունավետ օգտագործման ամար Սովետական դաղափարների Միության մեջ արվեստի նշանագիտականուսումնասիրմանպիոները՝ ելել է Ս. Մ. էյզենշտեյնը,որի ստեղծագործությանետ կապված է նոր կինոլեզվի ծնունդը, որը պաճանջումէր նան որոշակի տեսական որոնումներ,Դրանքվարում էր կինոռեժիսորըՀոգեբաններ1. Մ. Վի-

ն լեզվաբան ն. Ցա. դոտսկու,Ա. Ռ. Լուրիայի Մառիճետ: Արվեստթ նշանագիտությանուսումնասիրման,նրա լեզվանշանայինասպեկտների ըմբոնման մեջ ճետադալումիրենց ավանդըներդրին այնպիսիգիտնականներ, ինպիսիք են Վ. Ցա. Պրոպպը, Պ. Գ. Բոդգատիրնը Մ. Մ. Բալրտինը, 0, Մ. Ֆրելդենբերդը։ Վ. Վ. հվանովը,Դ. Ս. Լիլաչերչ

Մ.

մու.

Մ. Յա. Պոլլակովը: կոտմանը,չ

ն գեղադիտական՝ գործունեության Արվեստի

նշանադիտությունբ է: կանբ կ արնոր կապակցությամբ արդի գեղագիտության բաժինն Այդ առնենք արվեստիլեղուն ճասկանալու ճամար նշանագիտությանճիմնական դրույքների նշանակությանվրա ն քննենք ճասկացություններթ Հճետեյալէական չղքայիկները. աղզդանչան-ճատկանիշ-նշան-արտա Հայտություն». «նշան-կերպար-դեղարվեստական արտաճայտություն-

դեղարվեստականտեքստ-դեղարվեստական ստեղծադործություն-մ

տանշան»:

տեքոտիընկալումը:Յուրացնողը, ներդործումէ զգացմունքների վրա հ առարկայ որը ընկալելով տեքսգեղարվեստական Ազդանշան. «որ, ներգրավվումէ հնաբովինծնող կրում է այս կամ այն ինֆորմացիան: համաստեղծագոոծության մեջ, Տեքստինկատմամբ յուրացնողիՀարաբերությունը մեկնումնէ: որը կրում է չնախամտածված,չմշակված, Հատկանիշ. ազդանշան, |

ինֆորմացիա:Ամպը, տրված իմաստով գիտակցորենչծանրաբեռնված է ո՛չ թե նշան) Արտացոլելով օրինակ, անձրեի «Հատկանիչ (այլ այն իր «ճետ չի բերու

:

ՈՐՊԵՍ ԱՐՎԵՍՏԸ ԼԵԶՈՒ:

ԴԵՂԱԳԻՏԱԿԱՆ

ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ

ՈՒ

ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ

ՏՈ

ՆՇԱՆԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆԸ

ՆՇԱՆԸ ԵՎ

նուր

ՆՐԱ

ԴԵՐԸ ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ

ՄՇԱԿՈՒՅԹՈՒՄ

նշանների նշանային նշանագիտությունը համակաոգերի ընդնաու

տեսությունէ: նչանագիտության (ճիժնադիրնել՝ ամերիկյանփիիսոփաներ9. Գիրսն 9. Մորիս) ժննդյան պրոցեսին ղուդընքացտրամաբանության լեզվաբանության շրջանակներում ընթացավարվեստի լեզվականասպեկտների գիտակցման որը Հող պատրաստեց պրոցեսը,

ան

կրում է իմաստ, իմաստաբեռնավոր մեջ մյուս նֆորւի պուսիկայիԻ առարկա,որը Հճարաբերության ինֆորմացիա. Պարաբերությչ էէ մյ անում չետ, մատնացույց է նրանյ նշանակումայն: «նշանիդերը վար-

Նշան.ազդանշան,որը

քաղծում (ճոդգնորգործունեության ն կուլտուրական վարքագծո Յու. Ք.) նման է աշխատանքային գորգործողությանմեջ աշթրատանքի աշխատանքիգործիքի «ամար ընդճանուրբ ծիքի դերին»):նշանի ֆունկցիան է, իսկ դրանց տարբերություննայն է միջնորդավորման ու

ու

ԱԱ ԱԱ

Մատօթ Շ,

Ճ.

Խու

ոքոքռրուն

հռ

7Ղ07ՇԸՂԻՇԵ010

476.

780քվ667ո0.

Շօֆատ,1979.

Ճրապարակախոսական ու

ղուտ

ինֆորմատիվ ծրագրերը ձեռք

ներգործությանբնույթ: դեղագիտական

կբերեն -

Սակայնռեալության ճեռուստապատկերման Համապա տառ լխւա-

նության ավելացումն իր

եւտնանքներով Հակասական է: Դրական կողմն |՝ «ներկայության», դիտողի «բնդգրկվածության», փաստագրա-

կանության,Ճաղորդումների ճամողչության գեղագիտական ւուղավորության ուժեղացումը.

ե

դրանց գպաղափարա-չ բացասական Հետնանքը՝

պատկերման մերձեցումն անտարակուսելի ռեալության ստատուսին, առաջ կբերի ամեն մի արվնստին Ճատուկպայմանականությանխախգոուի: Հեռուստապատկերման Համապատասխանության բարձր աստիճանն ինդունակ է առաջ բերելու նրա փոխարինման այնտան ուժեղ տպավորություն, որ դիտողը կունենա աշխարի իրադարձուՔյուններին ներկա դատնվելուհ մասնակցության պատրանքային զգա ցում, ընդ որում մնալով բացարձակապես պասսիվ: կառաջանա Հայեպողականության,դիտողի քաղաքացիական պուռենցիալի նվազեցման դիտող, որն իր ամբողջ ակտիվությունը կկարողանա իրացնել փոանգ, ՃեռուստատեսությանՀաղորդած պատրանքայինոռնհալության պայմաններում կենսական իրադրություն «խաղալուռ մեջ: Միաժամանակառաչ ջանում է նան դիտողի «ուղղակի» ոչ քն կյանքին, այլ նրա պատկերմանն ուղղված ակտիվության Հակադիր վտանգ:

Ռեալության

ներգործությունը կարող Միայն իսկական-գեղարվեստական

է դիբերել բարոլազգեղադիտական վերապրում ն փիլիսուիամաաշխարձճայացքային որոնք ժնում են ոչ թն բեմախորճրդաժություն, կան իրադարձություններին, այլ կենսական իրադրություններինուղիղ-

տողի

ված

մուտ

առաջ

ակտիվություն:Դրանից ճետնում

է, որ Պեռուստաճաղորդման նատուրալիզացիանպետք է զուգակցվի արվեստին Ճատուկ պայմանական մոմենտների ուժեղացման Հեւու Այստեղ մեծ դեր կարող են խաղալ բանավոր միջոցները, Հենց խոսքն է ընդունակ վերականգնել կերտել պայմանականությանանձճրաժեշտ չափին անպայմանական.պատկերման մեջ: Ուստիչճավանորեն, ապագայում 4եժավալային ղՂուստատեսության մեջ նրան է պատկանելու նոր վիթխարի դեր Այդ առումովՍ. Մակլյուննի գուշակություն ապագա «տեսողական» քաղաքակրթության մասին սխալ է: Հեռուստատեսության զարդազման շնորճիվ մարդու կյանքում տեսողական պատկերների դերի ուժեղացումն ավելի ավելիկճավասարակշովիբանավոր նախասկզբով: Այլ կերպ ասած, ամբողջադրական Հեռուստատեսության երնան գալով ու

ու

դրականության

նոր ճամադրու-

ու

ու

ու

ու

կառաջանա Ճեռուստատեսության

Սյուն, որի առաջատար նշանակություն ապագայում արվեստի մյուս տեսակներինկատմամբ դարձյալ կուժեղանա: դրանցման առաջացումը երաժշտության պատմուՓրամոֆոնային Սյան մեջ որակական բեկում էր, որի ճետնանքները դեռես լրիվ չափով չնն բացաճայտվել: Գրամոֆոնային գրանցումը երաժշտական կուլտուբալի պատմության մեջ առաջին անդամ ստեղծեց գեղարվեստական ՀնաՀեչուն ստեղծագործության տիրաժավորման ու կոնսերվացման Դա ն ունի իր ճետնանքը՝ կուպոզիյտորի ունկնդրի րավորություններ, ժիջն միջնորդավորող նոր օղակի երնան գալը: Ավելի վաղ գոյություն ունեցածմիջնորդավորող օղավին՝ կատարողին,ավելացավ դարձյալ մեկը՝ ձայնապնակը, մաղնիտաժապավենը, որոնք ֆիքսացնում վերեն ալտադրում կատարվողստեղծադործությունը: կատարմանբուն բնույթը փոխվում է գրամոֆոնային սկավառակների վրա գրանցելիս: նոր միջնորդավորող օղակից բացի կատարոդն ստիպված է ճաշվի առնել նան այնպիսի դործոններ, ինչպիսիք են ունկնդիրկատարման բնույթի ների 4ետ անմիջական շփման բացակայությունը, է ղեպի մասսայական ունկնդիրը «միջակացումը», որն առաջանում կողմնորոշումից: Գրամոֆոնային սկավառակները, միկրոֆոնը, մազնիտաֆոնը ստեղծեցին երաժշտականկատարման ու նվագակցման բնույ«անտեսանելի» կում մի շարք տենդենցներ, անմիջականորեն մինչն պարղեցճասցնելու» գեղարվեստական ձգտումը «բղավելով լսարանին ման տենդենցձայնի բարձրացման միջոցով. պոպ-արտիստական ները. «անձայն» վոկալի երնհան գալը: ւնքուռի պարզելումը ճանրամատչելի երաժշտության մեջ, որը ճղի է գոնեճկացումով: Գրամոֆոնային սկավառակի դարում այղ պրոցեսները չեն կարող չանդրադառնալնան երաժշտականկլասիկայի վրա: Ամենից առաջ ընդլայնվել է դասական երաժշտության լսարանը, այն զրկվել է էլիտաձայնի րության լուսապսակից։ Գրամոֆոնային սկավառակների ն դրանցման մյուս ձներն առաջ բերեցին երաժշտական կլասիկայի կադնեմոկրատացում,լայն ճնարավորություններ բատարողականության ճամար: մասսայականացման ցեցին նրւս ֆոնոկուլւոուրան դարձան արՓրւսմոֆոնային սկավառակներն ներխուժեցին դի գեղարվեստական մշակույթի բաղկացուցիչ մասը, ժամանակի մեջ, որն Հատկապես կական է աղատ ժամանակի աղատ աճման կապակցությամբ: Գրամոֆոնային սկավառակները որպես մառուսցական Պաղորայնպիսի տեսալսողական դակցման միջոց ճամանմանություն ունեն

"

կությունը) բացաճայտումը: նշանային իրադրությունում միշտ դրսեւ քաղրումէ նշված օբյեկար ներկայակցյություն:Այսպես,ըստ դասակարգվորվում է ե՛ նշանակությունը, ե՛ իմաստը Այդ բաղադրամասերից ման այղ Ճամակարգի կայծակը ամպրոպի նշան-ինդեքսն է: Սակայն մեկի բացակայությունը խորտակում է նշանային իրադրությունը: Այսավելի ճիշու ասաժ՝ նման դեպքում ենբ դործ ունենք ոչ թն նշանի, այլ պես, եթե ճանապարճիեզրին կանգնեցվի չնջված նկարով ճանապարՀ չՀատկանիշիՃեւտ (ոչ լեզվային նշան): հսկ վերջինս ուղղակի կապ չուՀային նշան, այն կունենա առարկայական նշանակություն (վերաբեւ եի արվեստինշանադիտությանճետ: րում է ճանապարճի տվյալ ճատվածին), բայց կիմաստաղրկվի: եվ, Մարդկային զդացումներին իրենց ուղղվածությամբ, սենսոբաընդճակառակն, նթքն ճանապարճային տարբեր նշանները թափված գեղարվեստականմշակույթի նշանները բաժանյին ներգործությամբ լինեն կույտով։ ապա դրանցից լուրաքանչյուրը կունենա իմաստ, բայց վում են աուդիո (լսողությանն ուղղված), վիզուալ (տճսողությանն չե ունենա առարկայական նշանակություն (չի «արաբերակցվի ոնաչ ուղղված) ն լսատեսողական: Գեղարվեստականմշակույթի նշանային առարկայի՝ճանապարճիայս կամ այն ճատվածիՃեռ): չամակարզի ծնունդը «ենց նշանների այդ տիպերի Հիման վրա բացանշանները լինում են տարբեր տիպերի:նշանների դասակարդուժտրվում է. նախ՝ նրանով, որ ի տարբերություն ճաշակելիրի, Հոտոտելիննըն առաջիններիցմեկն առաջարկելէ ամերիկացիտրամաբան Չ. ՊիրՔիչ շոշափելիքի, որոնը պաճանջում հն կամ ուղղակի շփում, կամ առարու է ընտրել նշանակության ռը, որբը որսլես տիպաբանությանճիմ. կայի «ետ մարղու սերտ մոտիկություն, տնհսողությունն լսողությունն նա առանձնացնում էր նշանների իմաստի արտաճայլտմանեղանակը: ընդունակ են ինֆորմացիանտանել մեծ տարածությունների վրա, հրկերեք տիպ՝ սրբապատկերային,սիմվոլիկ ն ինդեքսներ: բորդ՝ նրանով, որ լսհլիքը, իսկ ավելի ուշ (գրականությանառաջացման ունեն նշվող օբյեկտի նշանները նմանություն Սբբապատկեբային ճո) նան տնսողությունը պատմականորենկապված ստացվեցին բաճետ, նրա մասին տալիս են կոնկրետ-վդգայականպատկերացում, Ճանավոր ճաղորղակցմանճետյ որը սոցիալապեսճղկել է ալդ զդալությունղորդում նն նրա արտաքինուրվապատկերը,կերպարը: ները ն ստեղժել իրենց միջոցով ստացվող ինֆորմացիայի սոցիաղչկուլօբյեկտի ճետ դատնվումեն ղուդորդական կապի տորական բեռնվածության ավանդու: նշան-սիմվոլնեբն մեջ։ Դրանք արճեստականորենկառուցվաժ նշաններ են, որոնք կրում Գեղարվեստականմշակույթի նշանների տիւղպարանությունըենեն ծավալուն, երբեմն ընդճանրացված կերպով ճասկացություններթ Սադրում է նան դրանց տարբերումը ճետնլալ ճիմքով. դրանց դործառման բնույթն մի ամբողջ ճամակարգ մատուցող կոնցեւպտուալորեն բեռնավորված նպատակը: ինֆորմացիա: Սովորաբարնշանների այդ տիպին վերագրում են ՃեԱյստեղ ամենաէական տիպը մշակույթին պատկանելունշանն է, րալղիկ (գերբերը), ապրանքային (ֆիրմաների նշանները), դրամադիորը նշում է տվյալ ֆենոմենի առանձնացումը բնությունից նրա տական (դրամներիվրա), սերրագիստական(մամովի), ֆիլատելիսմիացումը մշակույթին: Վերճիշենք նշանավոր «Քարերի այգին» ճաոնկլամային, պլակատային, ճրատարակչապոնիայում, որտեղ ճատուկ կերպով դասավորված են բնական քարերը ուսկան(նամականիշերի), է այն նշանը, որ դա ոչ թն բնական, այլ մշակուԱյցելունստանում կան սիմվոլներ ն այլն: հրենից ներկայացնելով մտքի ընդճանրացմա ն կոնցեպտուալ արտաճայտման բարձր աստիճան, սիմժվոլ-նշանը մեծ հային երնույթ է: Դիտումըկատարվում է տնոասից, որից ասաիճանզարգացման ննոն իջնում են այգի» սակայն վերջին աստիճանը չկայ, ն սանդուղքը դեր է խաղում գեղարվեստականմշակույթի ստեղծման ե վնրացականնա-: կարժես կտրվում է, չշփվելով գետնին. դրանով իսկ այցելուն ղգուշացդորժում: Զգայական իմաստային, կոնկրետ վում է, ոլ, այգում զբոսանքն անճնարին է. ղա ոչ թե բնության, այլ խասկիղբների միաձուլման «նետնանքէ սիմվոլացումը՝որոլես գեղարձն»|: մշակույթի ստեղծագործությունէ: վեստական մտածողությանճիմնական Հետ է բնության ոռնալ կերպով գտնվում Արվեստումիրականության արտացոլումը ենթաղրում է՛ պայմաօշբյնկտի Նջշան-ինդեքսը ենն անճրաժեշտաքար նականությանորոշակի չավ: Վերջինիսխկախտումըտանում է դեպի մեջ գոյություն ունեցող բնական կապի մեջ աջա. ճշմարտանմանություն, որի ժամանակարվեստի նատուրալիստական ւ ՈՕոճիօճ ՊԲՇրւօն օճաճայմաք. մ ԻԼ, 1978, 1. 4. Թօղքօշռւ ոօտրու ղնե մշակութային իմաստը չքանում է: Այստեղից արվեստի ճամար դգործՇ. 41. նշաններն նականՀետնություններն են. որքան արվեստի հլակետային ու

ու

ու

ու

ու

.

ավելի մոտո նն բնականներին, այնբան պայմանականության ու բնու թյան ճակադրվաժության մեժ աստիճանըալեւոր է տվյալ արվեստոթ պաճի կա՛ժ ուրիշ նշանների, կա՛մ դրանը զուգակցումների, կամ յեկտիվ նախասկզբի դերի ուժեղացման Հաշվին: Այդ պրոբլեմն առանձ

սուբ-

նապես

գեղարվեստական լուսանկարչության առջեչ իրականությանպատկերման ճամարժերությունն այստեղ ձեռք է բներբուն տեթնիկայով, ն նկարիչը պետք է Հատկապես վում 2Հեշտությամբ ուշադիր վերաբերվիլուսանկարի պայմանական օբլեկտիվ ասպեկտսուր

է դրվում

ու

ների ուժեղացմանը:

նշանը ընթերցողին,դիտողին, ունկեղրին Ցուրացման սպասման

նախազգուշացնումէ ստեղծագործության բնույթի (տնսակի, սեռիչ նշանը նպաստում է ժանրի) մասին, որը նա պետք է ընկալի. այդ մարդուներքին տրամադրությանըորոշակի յուրացման ալիքի (ողբնըվրա, գության կամ կատակերդության,սիմֆոնիայի կամ Հնարավորություն է տալիս ճովեպես նախապատրաստվելուստեղծագործության ընկալմանը: Ցուրացման սպասման նշաններ են նան թե՛ ժանրի նշումը գրական երկի Հրատարակման ժամանակ, ըէ՛ նախերգանըքնօպերայում, թե՛ չաստուշկայի դրառման «ամար ներածական հրաժլտական Ֆրաղը. Թե՛ ցուցաճանդեսի տիպի կամ քեմատիկ ։լրոֆիլի նշումը: Որպես գեղարվեստական տեքստի նախասկզբնական տարրեր, արտանայտություննենշանները դասավորվում են գեղաբվեստական

չաստուշկայի)

բում:

կարնոր դարձնելիմաստաբանորեն

գեղարվեստական արտանայլտու-

նրա լեզվական կազմակերոլությանը: թյանը, Արվեստում որպես նշանենրի առարկայական եշանակությունների ու իմաստների Համակարգճանդես է գալիս գեղաբվեստական պատկեԴա արտաճայտության մի տիպ է, որը կրում է Իր: գեղարվեստական, անմիջականորեն օգտապաչտականխնդրին չուղղված, ճամաժարդկայհորեն կարնոր ինֆորմացիա: Ունենալովնշանային ծագում, նշանային արտաճայտվածություն, բուն գեղարվեստական պատկերը նշան չի Հանդիսանում: տեքստըկերպարներիմլադումար Լ, Գեղաբվեսաական

արտաճայտությունների Ճամակարգ, դիզարվեստական է որը

ձն տականճաղոոդակցման

գեղաշվես-

ստացել: նշանը գեղարվեստականտեքստի նվազագույն միավորն է: նշանի հ արտատայտության տարբերությունն այն է, որ ճաղզորղակցմանպրոչ ցեսն խրսսկանացյնելու լինի, իսկ Համարնշանը սլեւոք է նանաչված արտաճայտությունը՝հասկանալի:Արտաճայտություններիամակարզը կաղմում է գեղարվեստականտեքստը, որի իմաստաբանականբովանդակությունը գեղարվեսական կոնցեպցիան, պետք է մեկնաբանվիու

լրաճատվի:

Գեղարվեստականտերստն առաջանում է նշանների մակարդակից բովանդակությանառարկայաիմաստայինմակարդակին անցնելու ճՃանապարճով: «կարծես լեղուն դադարում է գոյություն ունենալուց, նա կատարում է ընթերցողի ստեղծագործության կապի ֆունկցիաե սանղդծագործությանճոգնոր... բովանղակությանիբագզման ֆունկցիա: մեջ ամփոփված աշխարճի նրա վերաբերմունքն Ստեղծագործության առնս, արժեքների նկատմամբ, իրացվում է ինԼնաանձհայտացու նշաններում, արվեստի մեջ լեզվի ն նշանային ճամակարգի ինքնալուծվող բեույժում։ Այդ պատճառով էլ գեղարվեստական տեքսար մեղ ուղարկում Լ ոչ քհ ղեպի լեղուն... այլ դեպի առարկայություն Ճողլեկանուեն մժեկը Թյուն, որոնք ահրաժանելիորեն միաճյուսվում վերալցվում ժյուսի մեջ տտեղծադործության ներքին աշթարճում»ն: Գեղարվեստական տեքստի կառուցվածքը գոյանում է դեղարվեստական կերպարներից,իսկ վերջիններս՝նշաններից: Սակայնէ՛լ ավելի բարձր մակարդակի անցման (նչանի՝ գեղարվեստական արտաճայտությանը, այսինքն՝ կերպարին, կերպարների ամակարգից՝ գեղարվեստական որատեքատին)յուրաքանչյուր փուլում տեղի է ունենում ու

ու

ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԵԿԱՆ

ԼԵԶՈՒ: ՍՏԵՂԾԱԳՈՐԾՈՒԹՅՈՒՆԸ

ՄԵՏԱՆՇԱՆՆ

ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ

Է

Արվեստիլեզվի Համար, ինչպես ն ամեն մի այլ լեզվական ճայՀ մակարգի Համար անճրաժեշտ է ճատուկ (տվյալ դեպքում՝ ղեղարվեսկոդ՝ նշանների օգտագործման կանոնների ղինամիկ Ճճամատական)

կարգ:

մշակույթի վերաբերյալ անարդյունավետէ այն Գեղարվեստական մոտեցումը, որի ժամանակ քննարկվում է միայն նշանների ամավերցրած առանք, «աշվի առնելու կարդի ներբին տրամաբանությունը՝ նշանները լրացնող իրական նշանակությունները: Գեղարվեստական այդ ուշադրություն պետք է մշակույթի նշանագիտության մեչ ատուկ

ու

ու

Յ. Օճուռը Քաաաածւ ՈՕոճաօռ

շ

Բ.

4.

ՊեորՑոժո1ուճ,

ՈՍ Թօոքօցճնւ

ՈՒՄ

81., 1971. էջ 89:

ԸՇԱՅԱՆՈՒ

47/1026ՇՇՂԱՇԱՒՑԸ

Ն, Ը.

42--43.

կական ըոխչք, նախընքաց մակարդակի վերառում ն իմաստի նոր որակի ու դեղարվնստականմաբի նոր նշանակությունների առաջացում ու

բազմացում:

Գեղարվեստական (փակ Համակարգ) մեքուտը

ռոյիալական կե. ցության մշակութային «աղորդակցման պրոցեսում ձեռք է բերում

ատեղժագորժության (բաց ճամակարդ) Ստեզծաղործություեը, լինհլով նվազագույն միավոր, դնեդարվեստական մշակույթի տարը,

չեղոննը),

ն

այդ իմաստով գեղարվեստական մշակույթում մենը գործ ունենք ոճական քաղմաղանության որլես բազմալեզվության Հեւու Գեոճի էական լուրաչատուկ հշանացիտական ասպեկտ է Հեղարվեստական

դինակային «ձեռագիրը, գեղարվեստականմշակույթի Խշանների Օաար-

տասանությունը»:

ստատուս:

Հանդես է պոլիս որպես նրա նշանը, ավելի ճիշտ, մետանշանը, այսինքն` առավել բարձր իմաստային չադեցվածության ն աոավել լայն առարկայականհշանակության նշան, բան պատկերը կառուցող սովո քական նշաններլոը Գեղարվեստական մշակույթը որոլեսամբողջություն, դոյանում է մետանշաններից՝ դգիղարվնստականտտնեղժազործություն-

ներիդ:

ինչալես

ենք, դեղարվնստական պլոցեսի դիալեկտիկան նրանում զուգակցվում են հշանայինն ոյահույրնը, նշանենրից ոլսակակուն թոռրչքիմիջոցով ցոլանում է վեղարվեսոական արտաճայաությունը գեղարվեստական կերալարը (ոչնշանային գսյաՋումը), կերպարներիցդոլանում է գեղարվեստական տնքաոր (նոր Սոռիչըյ, որի մվացումը սոցիալական ղզործառմանը այն վերածում է ատեղժաղործության՝դեղարվեստական մշակույթի մնտանշանի: ՄԵտանշանը(ստեղծագործությունը) կոն» ունի իմաստ (զեղաովեստական գեպցիա)ն առասկայական նշանակություն(աշժեր մարդկությանճաբարդ

ՈՐՊԵՍ

ԱԼԲՎԵՍՏԸ

ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ

ՖԵՆՈՄԵՆ

ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ

ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ

ԲԱԶՄԱԼԵԶՎՈՒԹՅՈՒՆԸ

Գեղարվնատական դեղադիուսկան անբոլոր դորժունեության նն իրենց սակներն ստեղծում տարատեսակությունները: 2ոմանիչներով արուստ լեզուները) ն միայն դրանց շնորճիվ կարող են ղոլություն ու

տեսնում

շատ

ծ

|:

ու

մաբ):

հմաստարանությունն իմաստավոլում

դնեղարվեստականզրո նան ցեսի ալդ բոլոր մոմենտները, ինչոլնս արվեստի դոլաբանության ն դեղարվեոտական ստեղծագործության մշակութաբանուցյան «իմնական դեղագիտականկատեգորիաները, Այսոլեսյ) ոճը նշանադիտության իմաստավորմանմեջ ննրկայլանումէ սրպես «ներլեղվային բազմալեզվության» նրնույթ, ոլոլենս տարբեր ոճերի սկզբունքային Ճճամարժեքության ճանաչում, որպես արտաճայտության իմաստի մեկ միկրո լեզվից (ոճից) մյուսին թարգմանելու (իճարկե որոշակի շրջանակենրում) ընդունակություն: Ոճի այղ թարդմանելիությունը (նման մի լեղվից մյուսին ըարդմանելու Հետ՝ ելակետային իմաստի «իմնական դլարամետրերըպաճպանելով Հանդերձ) լավ է երնում կատարողական արվնստներում, որտեղ Հնարավոր են միննույն ստեղծագործության կատարման տարբեր ոճական ձենր։ Մի լնդվի ներսում (մժակրուամաոճական տարատեսակություններն(միկրոկարդ) գոյություն ունեն

է

ու-

հնհալ արվեստի տարբեր տեսակներ:

նշան է: Հաշվի առնեյով ալո, Քառրբանավոր

նշահադիտորենկա իմաստավորվելարվեստի տարբեր տեսակների փոլաճարաբերության կարնոր պրոբլեժները, այդ թվում՝ գրականությանառաջատար հջանակությունըդրունը Համակարգում: Բառն ուղեկցում կամ մեկնաբանում ե գեղարվեստականստնեղծաղործության ոչբանամոր տիպերը: ուդ սրում բասի կոնստրուկտիվ Հատկանիշէ նշանակություններիբազչող

ծն

մարանակությունը:

շաղորդում էք, որը Թատբռնր

ծավալվում է բեմի տարածությունում Թատերականլեվի կարնհորաղուլն է հնչունակխոսքր: Սակայն թատերական լեղվի նշանային յուրը ամակարգըմիացնում է ինչպես րբանավոր, այնպես |լ ոչբանավոր ընդ սրում բանավոր նշանենըն ընդզրկում են թմ՛ նշան-ինՀաքսնեչ»ը (օրինակ, Վ. Շերոպիրի«կիր արքա» ողբերգության բեմամեջ որոտը փոթորկի տեսարանում ), թե՛ սբբանկաոային դրության Կ շանները (ղեկոբազիանեոը), Թե՛ եշան-սիմվոլնեոը(օրինակ, ճայթ դատկերումը ՄԳԱԹ-ի վարագույրի վրայ Թատրոնըբեմական նշանների ինֆորմացիոն բազմաձայնություն կաղմակերպվածդինամիկա է, երբեմն «ճանդիսատեսըմիամաժահակ ստանում է վեց-յոք Ճճաղորդում,որոնք գալիս են դեկորացիաներիո, պգնստներից,լուսավորությունից, տարածության մեջ դերասանների տեղավորվածությունից, նրանց ժեստերից։ միմիկալից ու խոսբից: հ"

տնքանում է ժամանակի մեջ:

«շանն քը:

ո"

Թատեբականնշանը բարբդ կազմությամբ, կոմպլեքսային,բազմա կողային է: ներկայացման բաղզմակադությունը ճնարավորություն է տալիս թատերական արվեստին միաժամանակ դիմել

նե՛

գիտակ-Հծանւ

դիսատեսին, որը կարող է ըմրոնել ներկայացման լրիվ իմաստը, տիւ բապեաենլոլ նրա բազմաթիվ կողերին, ե՛ այն մասսային, որը կարող է Հասկանալ բեմական դործողությունը, տիրապետելով կոդերի մի մաալո ինֆորմացիայիկանալների ե կոդերի կրկնօրինակումը, փոխլրապումը քատերական ներկայացումը դարձնում են գեղարվեստականՃաղորդակցմանՀատկապեսՀուսալի ն դործոն միջոց: Եբաժշտությունիմարդկային խոսքի ինտոնացիաների րընղճանբացման ու մշակման ճիման վրա մշակում է իր լեղուն, որն իրենից ներկայացնում է մակարդակների առանձիննշաննեի, հրչակապակՀինրարխիա։ եվրողական երաժշտության ցություննեոի, ակորդների Ճնչյունաշարքը բաղկացած է յոք Հիմնական տոներից: երեք ե վելի տոների ժիաժամանակյա զուղակցումը տալիս է ակորդ: երամշտուձայնի թյան մեջ նշանային, իմաստակաղմականդեր են խաղում նահ բարձրությունը.տեմպը, ոիթմը ն ուրիշ տարրեր Այդ նշաններիը գովանում է երաժշտականֆրաղը, որը գեղարվեստական արտաճայտուէ, թյուն երաժշտական պատկեր, իսկ նրանց ճամակարդը կաղմում է երաժշտականտնքոտ: | Բնությանմեջ երաժշտական 4նչյուն չկա, այլ կա այս կամ այն «նչյունը Օ։0ենրաժշտական աստիճանի կազմակերպվածությանաղմուկ գեղանկարչության մեջ պույնը կարելի է մշակույթի ֆննոմեն է. են ճետ «ամեմատելու ժիջոցով (դեղին՝ ծղու, նկարադրել առարկայի կիտրոն), ապա երաժշտական «նչյունը կարելի է աղորղել միայն փոխաբերականնկարագրության միջոցով (աշնանային յջութակների երկարատե ճեծկլտոցը»)։ «կոնկրետ հրաժշտությունը» աղմուկները ղրկում է նրանց բնական ճատկություններից, վերածելով դրանը կեղծ Հնչյունների: չավակնելովինչ-որ կոնկրետ իմաստի արտաճայտություն, | այն, ինչպես իրավացիորեննկատել է կ. Լնի-Ստրոսսը,«սոսկ քավփա- | ռում է իմաստի շուրջը»: | նչանադիտականվերլուծությունը ցույց է տալիս, որ փոփոխելով երաժշտական լեղվի նշանների իմաստը, «կոնկրետ հրամշտությունը»խորտակում է բուն երաժշտությունը: կինոյումդեղարվեստականարտաճայտության միավորը մոնտաժային ֆբազն է, ռրը Համր կինոյում ճաճախ ուղեկցվում էր բանավոր արտաճայտությամը(օրինակ, «արյունոտ ռպանդը» մ. Մ. էլղենշտեյնի

«Փորժադուլում»),իսկ Հնչուն կինոյում նրան ուղեկցում վոդը:

|

կադո-էպի-

կերպարվեստի նշանային »ամակարդը գոյացել է պատմականորեն այժմ գտնվում է ղինամիկ վիճակում: Գեղանկարչության Ճճամակարենն. մշակվածճաոթ գի իմաստակաղզմի տարրերի մեջ մտնում նիմքը, հ

նկարիճիշտ եզրերը ե շրջանակը(ժայռափոր գեղանկարչության մեջ ա'դ գորժոնները բայակայում են): նոր ժամանակում ներեան եկավ մի

դեղահկարչություն, որը չի պատկերում խորքային տարածությունն ու չի եղերապատված:նրա ճամանմանը դարձավ քանղդակադործությունն առանց պատվանդանչԻ կախվաժ կամ գետնի վլոա կանգնած: ունեն իմաստ նշանային պատկեբավուման հաշթության մասերր, ոռարկայի պատկերման տեղը հրա վրա: է. Մունկի դիմանկարում իր մոթերի մեջ խորասուզվածսուբչեկոր ահղադլված է մի րիչ կողբանց՝ դատարկ տարաժության մեջ: Դա Թողնում 1 դեղարվեստտիմաստույին տպավորություն որն ումնեզանում է շիորճիվ այն քանի, որ կննորոնացված դիրբը ն պատկերման մյուս յոարըերը խորացնում են տխրուլան ու օտարացման արտաճայաայքյունը: Նկարիչ Խ. Գրիսր նշել 1, որ դեղին բիծը տեսողական տարբեր «կշիոս ունի ղատկերման դաշտի վերնում ն ներքնում: «Վերհի»ջն «ենրքնիջ նշանային իմաստր դեղաննարչության մեջ կառղված է մարդկային մարմնի ուղղաչտայաց դիրքի: ծանրության ումերի ուղղության, զնտնի ու երկնքի տնսունակության փորձի ճեյո։ «Աջեջ «ձախը» որոես պատկերավորման մտեն մասեր կարդակի ձեռք բերում նշանային որոշակիություն մշակույթի ավանդույթների, մասնավորապես պատմականորեն առաջացած դրականության տիպի (ընթերցման ն դության ուղղություն) կապակցությամբ, ինչպես նան աջ ու ձախ ձեռքի անճամաչավփության կասլակցուԹլոսքբո են նան ժեղանկարչության լեզվի մեջ մանում նկարիֆոբմատնու այս կամ ,:յն ֆիգուրի պատկեբմանչափը: Քանդակաղզործական կամ՝ պեղանկարչական ֆիգուրները, որոնք գերազանցում են մարդու բնական չավիսերը, նշում են սատկերվող անձի վեճությունը, իսկ մանրանկարչական դեղեցֆորմատը Հաղորդում է օբյեկտի ժմատնրմությունը, Թանկարժնքությունը:։ ՁՕՀին արվեստում գլխավոր ֆիգուրը կությունը, եկարվումէր երբեժե ոչ միայն մյուս ֆիդուրներից, այլն անդամ ծառեհից լեռներից ավելի մեծ: Վերածնությանգարաշրչանումպատկնրվող՝ սոցիալական կարնոլրություննսկսեց արտաճայտվել նշանային ֆիգուրի այլ միջոցներով, ճագնվելուբնուլթով, աաոբեբանջաննեբով, դիրքով» ու

ու

պատկերման դաշտում

տեղաղրվելով մյուս

բնրակցությամբ:

ճետ ֆիգուրների

նշանակություն ունեն հմաստագոյացուցիչ

ճարա-

նկարի այնպիսի տարրերի, ինչպիսիք նշանակիր մատերբիան՝մատիտով, գրչով, վրձնով գծեր կամ բծեր քաշելը (արճնստականնշումները): իմպրեսիոՖիստոներըգեղանկարչության մեջ մտցրին նոր նշաններ, որոնք ընդունակ են ճաղորզելու լույսը, օդային միջավայրը, գույների փոխազդեցությունը, «նկարում պատկերված ծառի մասեր են Հանդիսանում ալն Քծերը, որոնք ձնով գույնով նմանություն չունեն իրական ծառի ժա սերի Հետո Այստեղ, ըստ նրնույթին, գեզանկարչությունի ձեոը 1 բերում բանավոր նշանների որոշ Հատկություններ: Սառի նչանն ամբողջու. թյամբ վերցրած ճաճախ կոնտեքոտից ճանաչվում է որպես ծառյ բայց ու նրա առանձինմասերը շատ քիչ են Հիշեցնում տերնեներ ճյուղելան չենց որ գոյանում է ճկուն, ճյուղավորված, ճոմանիչորեն Հարուստ նշանային ճամակարդ, խոսքն այդ լեղվով ձեռք է բերում գեղարվեսՀոական ճատկություններկամ տեքստ կավպմողբուն լեղուներն օժտվում հեն գեղարվեստականարտաճալտչականությամբ: Ոչ միայն բուն իմաստով արվեստը, այլն զեղազիտականդործունեությունը մշակում է իր ուրույն լեզուն, որը ե 4ետազա ներգործություն է ունենում գեղարվեստականմշակույթի վրա: Սրինակ, գեղագիտական գործունեության այնպիսիմի ձե, ինչպիսին կառնավալն է իր Հատուկ լեզվով, թափանցում է գեղարվեստականմշակույթի Ժեչ, ռրո«կառնավալը մշակեց առանձնաչճատկություններ: շնլով նրա շատ բարդ սիմվոլային կոնկրետ-զգայականձների մի ամբողջ լեզու մեծ մինչն կառնավալային ռանձին. Ժասսայական դործողություններիը ժեստերը: Այդ լեզուն դիֆերենցացված է, կարելի է ասել, Հոդաբաշխոարտաճայտում միասնական (բայց տեն էր (ինչլնս ամեն մի լեղու որը աշխարճաղզդացումը, քափանցել էր նրա կառնավալային բարդ) ձեեհրում: Այդ լեզուն չի կարելի ինչ-որ չափով լրիվ ն հույնաբոլոր կանորեն թարգմանել բանավոր լեզվով, առավել ես վերացական ճասկացություններիլեզվով, բայց այն ենթարկվում է ռրոշակի փիոլնադրման

բնույթի իրեն կոնկրետ-ղզդգայական պարների լեզվով,

հան

են

ու

ու

՛

ւ

Արուքօ

ՇՇջԱԹՆՈՒՑ

Ո.

Մշակույթի

«ՂՅօրմոօ

քՔՇաօրոօթաբ ոքօնտճոելՇՇաօրաամ Լ,

1612766180Շրատ.

«կառնավալացման,

Փքճաոցճ ԹոնՂՇ

գրքում (Մ., 1965):

1972,

Ք

6.

8:ՅՄՑԵԼՕՐՕ

199.

պրոցեսը

Մ.

մոքօղաճմ 87Ղ01քն

Մ.

--

ԱՇԲՄՇՇՐՔՃ.

Բախտինը ճետազոտելչ

օքճնոծըօօոեղ

քմ

Քճղշօոաօճ»

ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ

ԳՈՐՍԱՌՄԱՆ

ՄԵԽԱՆԻԵՄՆԵՐ

Մշակույթը

գորժունեությունէ ն մարդու դորժունեությանարդասիք. մարդկության ոչդենետիկական, սոցիալական իշողովյուն: Գեւ ղարվեստական մշակույթն իր փոփոխականության ժեչ առավել կայուն Հումանիստական ռեգիոնն |:

«շակույթի

մշակույթն ուհի բարդ կառուցվածք,ըչղգրկելով Գեղարվեստական 1) այն ճամակառգ. ճիժնարկությունների (արվեւտի սարկայա-

եկու

ձներն Հասարակություն ֆաննցիոնալ որոք մեջ) ճամակարգըչ

ապա-

հողում նն զնդլարվեստական մշակույքի արտադրության պալմաններըչ կադրերի պատրաստումը, կառավարումը, բաշխումը, տտրաժումնու սպառումը. 2) արվեստի ու նրա արտադրանքների ճամակորգը։ Սլդ մուրաքանչյուրն ունի իր ննքաճամակարդերըո "չամակարգերից

Գեղարվեստական մշակույթիկեցության սոցիալականղործառության ճամար բնորոշ են եւեէ հականպոոցեսներ (ն այղ այումով էլ ու

գեղարվնատական արտադրությունընման | ճասարակականատաղրուլան մյուս տիպերին ). 1) դեղարվեստականարժերների արտադբուըյունը. 3) գեղարվեստական արժեքներիբաշխումը. 3) գեղարվեստական արժեքների սպառումը, Այդ հրեք սկզբունքները շոշսվփումեն դեղարվեստական մչակույքի երկու Համակարգերը,ալսինը)՝ն՛ Հիմե՛ բուն իմաստով նարկությունեերը, արվեստլո Արվեստըորպես մշակույթի ֆենոմեն ստրոբաժանվում է մի շարք անսակների, որոնցից վուրաքանչյուն ունի, ինչպես ասվել վերնում, իր լուրաճատուկ լեզուն, իր հշանային ճամակարգը, Գեղարիստական մշակույթի ենթադրում է, որ ստեղծազործական' բաղմալեզվուժյունը մարդըպետք է չինի կուլտուրականբաղմժալեվուանձ իրոք, ճոգնորմշանույթի ոլորտում ստեղզժագործականակտի ամենաճասարալմոդելը` Պետազարձ թարգմանությունն է: Օրինակ, որեէ ճաղորդում բանավոր" լեզվից պատկերավորմանթարգմանելիստեվի է ունենում նաիասկրղբհական Հաղորդմանփոխանցում նշանային այլ ճամակարդիժիջոցով: հլ«գ եթե արվի ալդ Հետադարձ թարգմանություն նշանային ՀամակարԻ

ռարազատ դեղարվեստավան կեր-

այսինըն՝դրականության լեզվով:

Իոյա

ՈՅ. Բ.

Ո031աեն Աթօճոթխել

/106ՂՕՇԹԸԽՕՐՕ.

81, 1963, Շ. 163,

նացումն

գից նախնական ձերն, ապա նման պլրոցեղուրան կշանդեցնի նախնա կան Ճճաղորդգման այնքան էական վնրամշակժան, որ մենք կունենանք մի նոր տնքստ։ որը երեան է եկել ստեղծաղործական ակտի Հետեան-

ու

ու

:

վարալետորեն ատեղժված մշակութային ֆենոմենում:

դարվնստական տրվաժ

են

ուրույնության արժեքների

ալդ

Գեւ

բնութագրությունն

փիլիսոիայական-արժեքաբանական մոտեցման դիրքից

որն ուղղված տեսանկյունից,

առեղծագործականամեն քուխՄշակութային,

մի գործողություն ղրանով իսկ ենթադրում է առնվազնլեզվական երկու ճամակարգ: Փեղարվեստական մշակույթի լեզվական «ամակարգերի եաղմազանությունը պայմանավորում է արվեստի կարնորագույնֆունկցիաներից ժեկի՝ զեղադիտականի, դորժուննությունը. արվեստը Ժարդու մեջ արթնացնում է արվեստադետին՝ դեղեցկության օրենքներով ստնզծվող նյութական Հողնոր բոլոր արժեքները կերտողին: Ասլաճովելով մարդկային ճողու կրեատիվությունը (ստեղծագործելու ընդունակու թյունը), զեղարվնատականմշակույթի կարծես մշակույթի ընդլայնված հրաշխիր է. Այդպիսով, գեղարվեստական ինքնավորարտադրության մշակույթի երեք օղակնիրի։՝ արտադրություն--բաշխում-սպառում, բաղկացած պրոցեսը ոչ քն ուղղազիծ, այ վերընթաց զծով ղարդացող պրոցես է: Փեղարվեստական մշակույթի ստեղձազործաբար ստեղծվող երեվուլթները ե՛ իրենց արտադրությամբ, ն՛ իրենց սոցիալական գորժառությամբ ն՛ իրենց բաշխմամբ ու սպառմամբ ենթարկվում են սոցիալականորեննպայմանավորված շատ գդորժոնններիու օրենքների Միայն այդ օրենքներիբայաշայտումն էլ կարող է ապաճովել դեղարվեստական մշակույթի երհույքների ըմբռնումն կանխադուշակումը: մյլ կնրպ ասած, գեղարվեստական մշակույթի ամեն մի նախադգուշակում Հնարավորէ միալն այն ժամանակ, երբ մշակված է նրա տնսուքյունը ե երբ այդ տեսությունն ավելի կամ պակաս չափով ստույգէ ձՃաստագրումարվեստի կեցության օրենքները: այն աոԳեղարվեստականմշակույթի ոլորտը գեղաբվեստական ԺԵԼնԵբիոլորտն է, որոնք իրենցից ներկայացնում նն գեղագիտական արժեքների ձեռակերտ բարձրձենբր: Վերջիններս, ներբաշված լինելով մշակույթի մեջ, կամ կարող են պածպանել իրենց բնական ինքնավաությունը (գեղեցկությունը բնության մեջ), կամ դառնում են բուն մշակույքի օրգանական մասը (դիզայնի արտադրանքները):եթե-ընդՀանուր պոմամբ ինութագրենք բնության մեջ գեղարվեստականարժեքների տարբերությունը գեղագիտական արժեքներից, ապա կարելի է նշել, ռր գեղարվեստականարժեքներն արտաճայտում են ` աշխար:ի օբյեկտիվ դեղագիտական «արատությունը, ժարղու զեղագիտական ՀարաբերությանմարմՃարաբերություննիրականության ճետ ն այդ

են

է

այդ բոլոր գեղագիտական

ու

արժեքների

այլ ամենից առաջ ընդճանուր բնույքի տարբերությունների, Համար օբյեկտիվ բացաճայտմանը (մարդկության արժեքականու-

ոչ

թե

Քյունն

ազատության ոլորտր): Պրոբլեմիքննումը մշակույաբանանշանաբանական դրանց իմբոնողական մոտնցումննրի դիրքերից՝ ապարատի գործադրմամբ,Թույլ է տալիս տեսնել դեղարվնեստական ար ժեքների որոջ կարնոր վուրաճատուկ բնության գետարբերությունները ղագիտական արժեքներից: ի տարբերություն բնական ծրնույթի գեղագիտականարժերի, դգնմի արժեր է, որբըծագում է լեզվական արժեքի զարվեստական նշաննեկան

ու

ու

նեռով հաղոողվող ճաղոբդակցական-լեզվական իջադոության մեջ: Դա

քննենք կոնկրետ օրինակով: եղանակի փոփոխուՍիածանը թյան վուրատեսակվկայություն է անձրնից դեպի արեր: Բնականայդ շճրնույթըշատ զեղնցիկ է (գեղագիտորեն գեարժեքավոր): Սիածանի

դեցկությունը նշան-ինդնքրաս է (ճամամաւյն վերը բերված կշանների դակամ սակարգման) երնույթի գեղագիտական օբյեկտիվ Հատկության Հատկանիշ: Այդ նշանը գտնվում է ամենեին ո՛չ լեզվական ն ո՛չ Հաայլ միայն յուրացման իրադրության մեջ, որտնեդկա զորզակցման, Ժիայն առարկան (ծիածան),նրա Հատկությունները (գեղեցկություն արտաճայտման զգայական ձեր (յոթ դույների ղուդորդումը կամատում), որը նշանի ինդեքս, կամ, ավելի ճիշտ, ատկանիչի դեր Լ խազում, Հատկանիշը է առարկայի Ճատկությունը (ծիաժանի ճաղորդում

գեղեյկությունը):

Այլ բան է գեղարվեստականարժեքը, որը տճաղորդվումէ միայն սիմվոլիկնշաններով (բայց ոչ Ճատկանիշչներով): մյղ նչանները գանվում են Հաղորդակցական(գեղարվեստական մտքի փոխանցումըճեղինակից լուրացնողին) ն լնղվական իրադրության մեջ. առկա է նշաններիընթերցման մշակութային կոդը, դրանք Հարա-

աոբանկառային ու

ծն գեղարվեստական բճրակցված իմաստի (այլ ոչ «էտ,

Թե

Հատկության)

շփման ուրաճատուկ ձեի միջոց են, ստեղծված են կանխամտած-

վածորձն, մարդուց մարդուն

ինֆորմացիա աղորդելու

նպատակով:

Հա

Այգ պրոբլեմներըմենը մանրամասնորենբննելլ

Ժարդկալին արժեքների արժերաբանությունն էս բաժնում:

ենք8նբ

նր «Գե «Հեղազիտությունը

ՀճամաՀամա

արժեքն Գեղաշվեստական (կանխամտածված, նպատաինտենցիոնալ կաղոված,ուղղված) լեզվականնշան է: Ի տարբերություն բնական նրնույթի գեղագիտական արժնքի, գեղարվեստական արժեքր շփման միջոցէ, մի մառդուցմյուսին արժեքայինկողմնորոշիչների հաղոոդման

արժեքն ըմբոնելու միջոց:Գեղարվեստական

ճամար կարնոր է օտեղժագորժության գնաճատումը որպես գեղարվեստական մշակույթի ժե. տանշանի(անբաժանտարրի): աոսանձնածատ» Գեղարվեստականարժեքի վերը թվարկած բոլոր կությունները վերաբերում են հան զեղազիտականձեռակերսոարժնքին (դիզայնի արտադրանքին):Տարբերությունըդրանց մեչ միայն այն է, որ դիղայնի արտադլոսնհքիգեղագիտական արժեքն աբտաճայովում է այն նշանների»ամակարգիմրչոցով, որոնք կրում են ոլ միայն արժեքային (առարկայական) այլն ֆույց են տալիս զեղանշանակություն, դիտական տվյալ արտաղրանքի դորժնական նշանակությունը: Գեղարվեստական արժեքի նշանակությունն այնքան լայն է ու ճամամարդկաչ ին, որ այն այստեղ ձուլվում է, Համբնկնուժ արժեքային նշանակության ճետ, Այն չափով, ինչ չափով դիզայնի արտաղրանքիդործնական նշանակությունը պատմականորեննվաղում է, «նանում, նրա գեղագիչ տական արժեքը բարձրանում է մինչն գդեղարվեստականի։Օ00Սրինակչ ջրմուղի առաջացման ճեւտ կավադործական անոթների ուղղակի (օգնշանակությունը ջուրը փոլադրելուն ու պաճպանելուն տամպաշտական) օդնեելը,վերանում է, հշանակությունը կորցնում նե դրանք ձեռբ են բնու դտած բում դեղեցկի, կատարվածձնի Համամարդկային վարալնտորեն նշանակություն, այսվինքն՝դրանց գեղագիտականարժերը բարձրանում է գեղարվեստականի մակարդակի: Պատաճական չէ, որ մեր օրերում պաճվում Ճին «Ճուվլների կավագործականսափորներն ու այ ամանները են արվեստի թանդարաններում։ Դրանք ծնվել են որպես գործնական գեղագիտականարժեք» անճրաժեշտության առարկաներ, որոնք ունեն Բայց դրանց մշակութային ինքնաշարժումբ ճասցբել է դրանց գեղար վեստպարժեքային նշանակություն ձեռք բերելուն. Այսպիսիքեն դգեղագիտականձեռակերտ արժեքների շարժման ն գեղարվեստակա մշակուլթի ոլորտը դրանց մուտք գործելու մեխանիզմն ու պատմական

դիալեկտիկան:

Գեղագիտությունը գեղարվեստական

տեմություննԱԼ քննադատության է մեթոդաբանությունն

Գիտություն արվեստի վերլուծության խնդիրներ գործիքների մասին ու

Հ/շ

ԳԵՂԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆԸ

ՔՆՆԱԴԱՏՈՒԹՅԱՆ

ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆՆ

Է

ԱԲՎԵՍՏ--ՔՆՆԱԴԱՏՈՒԹՅՈՒՆ--ՀԱ

պրոցեսը բաղկացած Փեղարվեստականչատեղծադգործական

է

մի

օղակներից՝ իրականություն--աիվեստադետ-ստեղծագորժուԹյուն-- յուրացնող (ընթերցող: դիտող, ունկնդիր)--իրականություն:Արշարք

է իրականությունը. այդ իմաստավորմա վնստագետն իմաստավորում է արդյունքն ամրապնդվում է ստեղծագործության մեջ, որն ընկալում որոշակի Սասարակությունը,լսարանը, ճաշակելով զաղափարագիտական եներդորժություն.այդ ներդործությանտակ նա իր ճերթքինսոցիալապես ակտիվորեն ազդում է իրականության վրա որոշակի ուղղությամբ: հոսկանությունիցսկսվում ն նրանով վերջանում է գեղարվեստականստեղծագործականպրոցեսի տարրերի փոխներգործության շչղքան:

ճանղեսէ գալիս ոբպեսայդ պբոցեսի կազմակեոՔննադատությունը ն նուս պիչը ազդում օղակնեբիու նբանցմիչն տեղի ունեցող բոլոր վբա: Ազդեցության ճառագայթներից յուրափոխնեորգործություննիրի քանչյուրն ալսուսցոլում է քննադատության գորժունեությանասպեկտնրա Ճճատկություններից ներից,նրա ֆունկցիաներից, մեկը:

կողմիցաշխաշներգործումէ արվեստագետի Քննաղատությունը

13)

վբա (իրականություն-ընկալման արվեստագետօղակը), ստեղծողին դեպի կյանքի այս կամ այն կողմի կողմնորոշելով ըմբոնումը, առավե դեսի այս կամ այն քնմփատիկան: ուշադրությունը հրադորժելով այր ֆունկցիան, քննադատությունը ձդգտում է սուր սոցիալ-քաղաքական ե փիլիսուխայական պրոբլեմներդնելուն:

ճի

"

ներգործումէ Քննաղատությունը

|

աբվեստագետի վոա, վրա, ձնավորելով Միտ

նրա ստնդծագորժական անձատականության

աղգոլոժ

ինքնավերաճակողությունը իրագործելով գեղարվեստական գործու ե

նեության սոցիալական լայն

կանոնավորում: Արվեստագետի անձի Մտնում ցնալ-ստեղծագործական են ասպեկտները Հե. քննադատության ն նրա տաքրքրությունների ոլորտը բովանդակության մեջ: ՍՄԿԿ կենու կոմի

սռ-

«Գրական-լնղարվեստական քննադատության մասին» (1922

որոշման մեջ ընդգծվում է.

թ.)

ամենաճնարավոր

կարիք ընքնաժխտմամբ»նո: Արվնստագետը

ունի

որն անխուսափելիորեն «ենվում է քննադաինքնավերաճսկողության,

տության վրա:

Գեղաբվեստական ներգործում է աբվեստագեքննադատությունը

էլ իր սպլատճառռով տի կողմիցեբկի ստեղծմանպոոցեսի վբա ն այդ ն գելարվեստամեջ ննրառում է ստեղծագործության Հոգեբանության ,ոբլեմներ։ բ ն Մյուս կան բոշ ապրոբլ արվեստադնտների չ վարպետումյան ր ր րել տվլրալ ճեղինակին նախորղած ստեղծագործույյան բննաղատական վերլուծությունը ներգործում է հրա նոր երկի ստեղծման ստեղժաղորժական պրոցեսի վրա, այդ պրոցեսին տալիս է կարեոր իմպուլսներ ե որո

Լ

կողմնորոշիչներ: Գեղաբվեստական քԼննաղատությունը փոխգործումէ ստեղծազոո-

«ՓԳրական-գեղարվնստական քննաղատու- ծությանհետ,

Հասկանալով նրա իմաստը ե նրա շուրջն ւտնղժելով շաթյունը կոչված է եղասոելու արվեստագետի սարակական կարժիքի մթնոլորտ: Արվեստն ամեննին չի ստեղծում գաղափարականմատու ընդլայնժանըն նրա վարպետության բիզոնի որոնք միայն քննադատն է վերամում գեղագիկիսաֆաբրիկատներ, կատարելագործմանը»). ն դրողի նա որչլես Քննաղդատի սական սպառման առարկայի ճղորադյես կատալիղատոր փոխճարաբերությունների վերաբերյալ կաֆ տարբեր է մեջ տնսակետնելը Մճկը դրսնորվեց ուժեղացնում սանղծադործության ամփոփվոժ գեղարվեստական տ ե, արվեստագետ եի «Քննադատությունն այն է, երբ Հիմարներըդատում են խելոբներիմակոնցեպցիայի ըմբոնումն ու լուրացումն րնեթներյցողիկողմից։ Ֆննառին», քննակատըձախողակդրող է դատողություններում: դատությունն Օ0սկսվումնե վերջանոմ է սիրով գեպի արվնոտը: Մյուս տե Ա. Ս. Պուշկինը գրել է. «Ռրտեղ արվեստի նկատմամբ սեր չկայ ռակնոր, մասամբ սրելովպրոբլեմը, Ա. յն Մ. արտաճայտելէ նան «Քննադատը դիողի ուշադրության իրավունքն ունենալու ճամար տեղ չկա բննադատություն: Ուզո՞ւմ ծք արզյոք գիտակ լինել արպետք է ավելի տաղանդավոր է Վինկելմանը: նրանից վեստներում,-- ասում Աշխատեցնը սիրել արվեստուլինի, ավելիլավ իմանա իր երկրի ւաոմությունն ու կենցաղը,քան գրողը ն ընդճանրապես՝ բանականությամբ դետին, դեղեցկություններ որոնեքեք նրա սատնհղժագործություններում»7: ավելի բարձր լինի գրողից»: Քննադատության Ստեղծագործական պրոլեսում կարող են առաջանալ անուղղելի մեջ միշտ ն ինքնասիրությունը խոցող բան կայ բայց ձախողումներ, եթե ըննադատություն ահրնդունակ լինի ժշակելու իայնպես առանց դրա չկա ե արվեստագետի իսկական ատեղծագործական ամ. Ա. Մ. հական չոսիանիշների չամակար ժամանակակից դրականության Պուշկինն երենից ներկայացնում էր քննադատության երկերը լզնի պատմականորեն օրինագեղարվեստական կարնորագույն նկատմամբճեղինակայինվեՃանձն ու ճամախոճ չասի տեղերում: վերաբերմունքի օրինակ՝ 42օդույոարվեստի: շկար-` դալով ամենաանբարյացակամ ստեղծում է Հասարակական կարծիքի «մավզՔննադատությունն վերլուծությունները, Համարձակվումեփ ասել, որ ժիշտ աշխատելեմ փնել իմ քննադատի նիսական դայտՖ, որտնղ իրականացվում է դեղարվեսատկան նրկի Ժեջ մտաժելակերպի ն Հետեհլ նրա բուն իրական ն կեցությունը որպես առարկայականորնեն-ֆիղիկական, ան դատողություններին, չճնրքելով դրանք ինքնասերայւիբերությամբ, այլ ցանկանալովդրանց Հետ Համ որպես ճառապրակականորեն-ճոգեռր,իդեալական երնույթր: Քննադաչաձայնել Հեղինակային տության կարնոր ֆունկցիաներից մեկը ստեղծագործության չուրը Հասարակականկարծիքի ձնավորումն է, որը նւղպաստումէ նրա սո-

Գորկին.

Հեղինակային

«ՍՄԿԿ

դազափարախոսական աշխատանքիմասինչ, Հայաստան, 1980, էչ 7. 37--38, Ը. 453. Րօքեռսնիճ. Շօճք. ԸօԿ. Ց 30-78 7. ԻԼ, 1955, 7. 29, Ը. 196.

16թորցքոօ6 ՍԱՇՂ6ՂԸ 80.ԽՆ, 1939, մԱ

680» '

Ոաճաք

Ճ.

նույն տեղը:

Շ. ԱՇտհ,

«օ6ծթ.օօ.

10-ի

7.,

1.

7,

օ.

167.

"909

Ք

"1

1-1

-ֆ

զ ՉԱնմւ

հ0աանեմշւամ

Փ

ԱՄՅԼԵՏԵՄ

312544.

Վ լրասիողորոխ մու ձւստոնոդգչչոմքոոչոննառ ղակտրտոխ տմղ ղող 1պղստվոտկդ վ մսիտկմոչ ղլոկոռ «դղվոորվոմզծ օղակողան մլ յոսղե. մժոսո| րբտ ղղվրը «վոչ» վովնսմս դղակտտողիմոնցե մղաքքիսվճոտմորձցղոկտտոզիմուն |զցամզի ղոմղ ովլոտ ք մրս մմս (մկաղոճմ «զե ղոքքիսջմանոջնցտո ղոկոտտվետդոորվտտնտղղժչ լրրսղոտոր մղաքիամվո գոքքստոտմատխ -ադրասուս վժդոմկդմո «վտոզիմո դլովր 1լ 3 դկյր ճվմզգվուսդողոյ դոք Կայզնղոփոքմզղ8գի վժղոքկ մմս մզղղաքլքիստորգրոչվկտննուս յա կ րողա դղալքիստոնողղ ի սղօմրոհը ղոքքիսջմսետցնզտո Հյսդոկումվ ոզխուտ (մսիողոտր ցջտիճաոկմզղ րոմ «պացյամմզի վտոտփ ջաոո վնսմե չ րրսղոմաումմմտոնողղժ մմս (դտ ղ -զղղաքիաջմսաեոջնցտո տոն վղվ)) մոփոնտե ջոիմն գոկտտոզիմոնցնե ղատկտոսովոկտմատխոմ։ յոսջննղմ ղդակղզյամակ 'ֆ 'ի 1 Ղիզր ղզմսկոտոչ | մսիտկմոչ» մս մյ ղոցիսկտմտոոչ մղաք ձվմղղկողոնց դոց ացամզի ղոկոովեսո Հատտնողղմ ղակոտոցիմոնցգեկով իսղոմվ, դազ :դտկտտտացտգե իս| մրտքմսցսսծոգնզտո Հատսնխզիպակոճվրդտ՛ըզտիսսիտնսսդճվր ւս

«տտ

դոասդ

Վ լոսկսսհսզըմուսիստտնագդ 'տսի դտքփաղտկտսվ

լ մողմոկ չմմեվկոտովաղզաոկովնոժոնաժ-ղակտուսղվտկտմոխոմչ զոժղլո մորտչ դոլիստունովղղժ |է իսստջտտխնը զր վտոժզտղսկ լրոսհառտմսով ղտ րզժ վժղոտլկդակտկոմ Վմոժոո ղակատկովճսո րոսմղվ 1 ուան մղոսքքլիսցմսետքնզոո ղտկտտոզիմոնդեմղումը -տուռչ Հատտնոաղղյչ.լոսժղոլկ լզնոկնեղո ժղտմն ողատնսմտկմտ ող Հյուս մղղժղարնսրոչ դամոկ ղլովր ա լ մսիտտմտփղ ոսվտկտմտխումչ ր 'բ 31 Վղվլ 1 ժողո տանաղղժվր ղզրտ մս իսզջենդմ ՛ղվկողատոսվ, նո տղշղ մղոսքլիսկտոչաողջցղոստ ղոլիստոնտողղչ չտմի ղոլքիսիվտ -կտ ղակոկովճսո ղ ղտլիանկտտվե վնսղնոմաԼ ալզջմսեմզդ 3 կտղոան ղտկովովճառվկուն -ղմ իսմղդղաքիանստոն փամղղղալքիսնոկոմեղ մրոքլլխսղտմտդկզրմվ ղոքլրիաջմսետջենզտո ղղալիատոնողղ ի ա

-նա

ղ

իվտկտվջդտնսնոկդմդտոզիստղր վյդտքկովեոտ չԱղործղուփոմսզդ

ՀՎ ամմաննասզ րոսդաոմվմրամստոնողղ) դատկտտոզիմտնզգ չրսժղուոովո վոտտնող -ղմժ լյոսճոմջմտմ վմզն վմեկտոտլողղտկոտուչղտ 1 րոսծճղոչտյխո (ղճստ վմտ ղդաքլիսկամաոոչ ղոահրրացմանտջեղտո) «մրաճտղոկամզտուվ» ղորդ ղդոլլիսնսջտտրղատկոտտնողղ չ չմրաղամս վոր ղոկոտտնող ղոկ ղամ ղոլքիսցախզի զմո մժղանմտ ղոլքիասջայմցի Հղմմ մոզճամխո

ւ

:

'01

Ա "1":

11-01 զ

"ԻՕՉ

՝ժցօ7

ի

Պ/ 90151001

լ

դԼավր մս 1զղտճոմ -ուոնուղղմ ղոիքիսցմսեոջնցոոդոկոտտոզիմանցե ղվնսճմզը ղավմատոմունուղտքքիիստոնոտզչ դծտ տամղ(մղջ աղճոր մղակիստոնոդղժ ֆ մողմոլ :դվտոզիմտվ բրսղնեզտսր -ղմ 1գշմահուտեօ նո դիող ակոդվզյ դալիասկնցն մրոսջոյ վմնղո| .(լրսմզդջաոինաչ նր դալիաղտկուտքուտտմո ղ զանքիսղակահած. -ցե ղդաոքքիաղաոմաորտմտ ղո, վջս) իսմզղնաճվրղոկուտտնողղժիստոորվ դաժ ղղմսղակուճծվրղու տոասու ճվմզդդոաքցիսց՝ «((բամզդջոինսչակոդվելյ «ե ՛ի մմզդյոամզմքգր -նզտոտղտմ վղվկճալյ'ը "ը դ մրսրտտխոմզի տասր դվտոժոտ"հողվմօ) իսմզղճածվր վոոզիմո ղովր ա ոմի վնաճմոլղմյըջմսեմզղ ղղմատ" -վետնցե ք զջմոփխ նանտիտոմ մղալիստոնտդղ չ 4 զղաքլիոչմսդնոդ' ճզր ամղ ) յոսղնոդքմո -ջդոստ փվտովիմտ վես ղակաոցմսաեոջնեցտո ղմտ դտկտտվետեզե մի վոլիակոմոռոշ ղմս ՛մղյաքքիսջմաեմզղ ղոկտվնալ չմմզղղաքքիիստսհոտզջչ ղզ յոստոռխող մղորողոց վլհաղմ -ավնսո-ւողմկղսկ դոքլիոյ ՛վմզղ -րեվղտովիզր :3 ղամքիսջմսեմզղ ղոմիատոնողղմ տմի ղոմքակտմտոտշ դիեզրճվմզվդտդզրորմաղմակդտքլիստոնատղղմ ղակոտտոզիմոնգե մյոսհ «մոդղժ ղվլոժզքմտ վմզղիրաղմ, :չմմզղրյամամադրնսկ դոկատտոցիմանգը, վղոմտու վտկովտվնսո ղմզղկոնոց ղտկոտողվիմաոնցե տմղ իսմզմսի «ողջ ճտսի վլտստոլվտոզիստ Վ րոսօսսհսզը մղւամստանոաղդչ չմո բո դոթլամրբմ տ դորակղմ վմոսո| մոդ լոստոզիմտ լբրրոոտոտմտոխոաղվոաղ վլ դոմոոէ 2 ջողեդոկ վէ վմոն ղվկանմտկոր մղալլիստոաոնտողղժ զքզ (մորոչ ղո Հաղաոկաովեմոողր ջոմսկ 3 նսմտկ մղաքլիոնլէղես մոդ վտզեուտոզիմը Հաքլիաջզրծնսմրտտմղ 1զճկտտվելվմոկ մշ դզեմո ստզչ ճվմզղցոի -նսչ ակով ղվոոր վղվկծո ւմմզղմուրծոր վմոցղոչ տմղ "փ "ի լ, բոսղամրմմչ1 իվմ) ղվկորզետքի րոկցմոմ վղվկճալ րտեղը -ր լ էլ 'դավեմզդը ջոխղժու ոսմզղժղոմոնութ յոուռքոչանուժ յս դմվետաղջչ) րրաղնմզի տղ մմզ «ղվմեղո|վմսովրզս| տար մմվեղդվ վոտնողղը» 1 զմե մատոխբ:ղ ը ոլմնտ ղոքլիսնկտտվե վղոմտոԼ ֆ մմս բոսդոմզկտոխ կոտ վորա վմզդղաքիսմտտնոժ տմղ «րսկգղոմողդ -կզր դալզնմզքղմ մվնոծյս մղաքջիսաջմանոջնցտո ղոկուռոզիմյոնըձ ս

չս

ոսղեց չտմի վկտնօ վոզնճամո ղոտկտտողիմունգն «նսղճոմաէ-դանտաջ -ասեաջեզտո» վ րւսցսսեսղըմրսքմստտնտդդցոկտտոզխատեզգ,

զր դոլքիանզկդամ դոլքիսջմսնոջնցտողոկվտկզյովն վղոկոմ -ոզնեվ դ վղոկոքաղ 1ողոկոոչ վ րաղեօ «մղորնողտկոմվղտկովովն

այն

ուժագծերի բնույթն

ու

ուղղությունի, որոնբ գալիս են տական ա ե վանղույթից ւթյան ազդում Են գեղարվես ույ վում քննադատության դրականադիտությ կան պոոցե սի րոլոր նուտառշեոի վբա (քլ եքե ըքննադատությու ժիայն փոխճարաբերությ գրականու ականություն-` ար ետա, է: քյու Շեն դաոությունն օգնու Ամեն ժի մտածողություն ունի իր «դործիրը»՝ մեթոդը: լ իսկ ո՞րն չ մեկ կողմնորոշվելու դեղի ժա այ. Թե դեսի ն» ն քննադատությա մեքոդը: հնտուխտիվի՞գմբ ե՞զմլո գճդարվեստական ճոչռացիոնալիստակա դասական մոդան, Թէ՛ հպքում ո՞րն է ռուսական քննագ ննադասոուժառանգությունն նրա իռացիոնալի՞զմըո գնպ| չովին վերցրածողջ ավանդույթները, Թե դեպի թյան դիմակայություն արեմտյ Ճնացած օրինակնեամբող. գնգարվեսռտանան մշակույթը: ն, հակ նթե քննադատությունըզրականություն է, հա, ճավանու մսն մեջ / փոխգորժողությ Մտնույ է օգտագոր

արնԱրո գեղաովեստական-ստեղծագուծըը ՞

|

ու

`

Բոց ԱԱ

ու

արվեստագետի, արվեստի ճն: իրականության

վառքար ու

,

ո որպես մտածողության գործիք պետք վեստակա՞ն մեթոդը: ա ար ոչգիտականության

ո

ամ

: ն

ՔՆՆԱԴԱՏՈՒԹՅՈ

ՒՆ Ը

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

Է:

ՔՆՆԱԴԱՏՈՒԹՅՈՒՆԸ

ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ

՞ն

մ

Միր

րա

'

," ու

իա

Կիմ տ

լ

հղադիտակա եմի վրա նայհլ ընդ նդչանուր դեղադ ննա ձալոո ի գ ց Բյ" Դ Ռի ր ան ն չանտիճո մ.միայի ւՀ լ ծ ակ: ե 4 ջին տարիներ» .դեղագիտական մաններից: ե՞նչ անել «քննադատություն-քատլոն) օքննադատույունծն տեսության փյուններ մեջ դատողու նրեացել, որոնք բացարձակացնում եխ մ ե Հիւու կինո» քննադատուեն այլ փոխճարաբերությունների գրական Բնույթը ն ժխտում ք նրա քննադատության Ժ Հարկ կլինի դիտ ե ար Աո նջ նավագառու խասկիգբը: ն աԳիտական սկիզբը ( արվեստ իսկ գեղանկարչության քննադատությունը Վնաս է «ռացիոնալիզմը» ) այդ տնսակետից` ոռ դ քննադատության ուն է: Ճամարյ քանի բ նաճանջէ մի Բայց դա անճեթեթությ մասը: գույքից,դիջում 20. ական ազգային ավանչ` որպես նան չի կարելի դիտել որպ ղուտ դիտության Քննադատությունը Խմականների ցիանձրինու արեմտանվրոպական Փեն կոնՉնղարվեստական ֆորմալիսթներին, ք ննաղատությունը գեղ նղարվեստական պրոց հոլոր: դար հրականում քննու մասն է Մնրանից, նրա ս եհլվիական է, այն աճում զատությունի ար բաղկացուցիչ ոյաէ իր եոկմիասնական տրոշ ֆունկ բնույթով. հր ն ն կողմիցարվեստի դոր Հանջմունքների Հիման վրա ձ, իսկ գրականություն միջոցներով այն ծածման մյուսներով՝ վրա: Գեսոցիալական առանձնանձնաչըատհու գիտություն Քեն Հետ նո Գրականության դատությունը ւյնացնելուն ներանուի մանային էո, այն արվեստի գիտական

Է

են

արդյոք

պրոբլ

ճ դուրս

չո

)

մյ

տու

Լ

նա Ս

Ա արաե

Բ բոր նրարարվլստի

գիտատրամաբանական

ո

Է

Լ

-

ունը `

նան

|

յրանձրով,

առանձնաճատկությունեերով, ,

տական)նախասկիզբը ժխոնլու

շատ

դնաքուվժագում

Հարցեր:

նն

(ճռսցիոնալիսւ

տարակուսելի ՝

ինչպե՞սկարելիէ պնդել, Թճ քննադատության Ժծջ գիտականնդ. ոչ ռուսական փմասկիզբը մանդույք է, եթե Ա. Մ. քն ա

Չուշկինն ասում էր, «քննադատությունը գիտություն էչ, եթ մ. Գ, Բելինսկու «քննադատությունը Համար շարժմոդ էո, իսկ Գ. Վ, գեղագիտություն նովի Ճամար՝ Չլեխագիտասոցիոլո դիական մճրլուծության ոլ որու: է արդյոք Հարկավո՞ր վախննալ Քննադատության Մեջ «ասոր դի«ումներիմռթից», ոթն առանց դրանց Ա. մ. նան Չուշկինի պոնզիայ որն այդ Համար չկա միտումները ճետ: ժիավորում է «որտի նշանների» ՛

Տմ՛ս

Ծջքոռր ք. Խա:

Ց էտը

:

է

"

"ա

փո

պան

են

գրք ծրը

ու

ա-

ու

ու

ե

Է

չի

ոչ

նման

ես-

են

»

չում

մի ճատուկ

Ժեջ,

բ

ստա

նո րքչ.ը «գիտականՔ ննադատությա ինչ-որ նագավառում

Կն քննադատությաԱ գեղարվեստակա

արդյունքների

գ

|

'

Գիտական ան

«1116քթ817ք4 71, 1976:

խրա կախթաոնն գարդեատական Աաաա ականն Ր ինքնակարգավորիչ արմնատ Գ Հասարակության գործության իմացության ոլորտում: իճարկ րա» աաա ական ր բանավոր ենթարկվում ձնռագրորն հ անքի դնաճատականներն ն Խոսման. աաա գիոավան ճյուղային Հաքախ, Հրապարակվում րր Արայ Ն ր ամբողջ օգտակար տությա ճամախմբվում գեղարվԱն մի կեր թյունը

յազանի

նչ-որ նմանություն

աժատազանը, '

ընթերցողի

437`

մ կողմեորոշումը

ունեն դեպ

ստեղծագործական պրոցեսի նվաճումներ լուրատեսակ մի լոցիա է դրքերի ծովում, Սակայնգիտության մեջ այդ գրախոսություններն օժանդակբնույթ են կրում, որվես կահոնյ) չդառնալով բուն գիտաստեղծագործականպրոցեսի բաղկացուցիչ մասը: Դա բացզասրվում է երկուճանդամանքով: նախ՝ գիտական ոկղբում ուղղված նվաճումներն

ռում

նը,

իր դործադրությամբ,քննադատություննազգակիցէ գրականությա-

մեթոդոլոդիամտածողության եղանակով, Հատկություններով՝

այլ

յի վրա չենվելով։ կատեգորիական սեփական ապարատի տառկայուԹյամբ՝ գիտությանը:

լինում մասնագետներին միայն ստուգվելով արմատավորվելով դառնում

ՓՈՐՋԽ

ՈՒՔՆՆԱԴԱՏՈՒԹՅՈՒՆԸ

.

են

են

ն,

լայն շրջանների նվաճումը: Երկրորդ՝գիտական արդյունք-

կարողեն ապրոբացվել փորձիօգնությամբ,ուտուգվել "պրակտիկայում, տեխնիկական շաճագործման ւլրոցեսում, Աշխարչի գեղարները

վեստականյուրացման արդյունքներն ալժմ, որսլես կանոն, անմիջասվես ե ուղղված են մասսայական լսարանի ընկալմանը, դրանք դլխավորը՝ ոչ մի կերպ չեն կարող փորձնականորեն ստուգվել: Հենց որ արվեստի դարձավ դործածումը

գիտության

ԿԱՐՏԱՍԱՆՈՒԹՅԱՆ

ու

Ճա

արվեստի միջե Հատուկ «սաճմանապաճ» ոլորտի՝ գեղարվեստական քենադատության, Ռրոշ իմառտով անճրաժեշտությունը: քնեադատության գեղարվեստական ճաշակն էլ վորձառման դործիք է, որը թույլ է տալիս ապրոբացիա կատարել ն գնաճատել քյունը: քննադաՓիլիսովու լության,ինչես ն կոնկրետ դիտությունների, տությունը չի առանձնադվում որւես դորժունեության «ատուկ ոլորտր ձեով մտքի պարգացումն անխուսափելիորեն կապված է Բանավեճի դրական աշխարճայլացքայինտեսակետի բացաճայտման ճետ. Փիլիսուիայելու քննադատական ձենն ըստ էության սոսկ փիլիսուիայական ճետազոտության որոշակի ժանը է, որը չի առանձնանում որպես դործուննության ճատուկ բնադավառ, ինչպես դա տեղի է ունենում արվեստի վերաբերյալ գեղարվեստական քննադատության «ետ. Փիլիսուկայական ն գիտական քննադատությունը դուրս չնն գալիս փիլիսոփայության գիտության ոլորտից ն տարվում են նրանց «լեզվով» ու նրանց կատեղորիաներում: նման դեպքերում գիտության նկայոմամբ չի ստեղծվում ո՛չ այլ լեղու, ո՛չ տլլ Համակարգ, ո՛չ այլ դիրքորոշում: ու

ստեղծադործու-

|

ա

ու

յանում է ոբպես Գեղարվեստականքննաղատությունը այլ դիոքոոռշում: ներկայանում է արվեստի գեղագիտության«սամանագծում» ն գեղարվեստականխոսթը վերածում է մի այլ նշանային Համակարգի: Այս իմաստով գեղարվեստական բջննադատությունըեղակի երնույթ է մշակույթի բնագավառում: Այն իր բուն էությամբ հրկակի է. որոշ Ճաւկուու

Քյուններով՝ մտքերն արտաճայտելու ձնով, գեղարվեստական պրոցե-

ոլորտների 2եւո քննադատության էական կողմերը բացաճայտվիոխճարաբերությունների ժամանակակից

Հոգնոր գործունեության կից

:

լայն խավերի հվաճումը,սրվեց սարակության

Իսկգեղաբվեստական աշվեստինկատմամբնեոկաքննադատությունն

ՇԱՐԺՎՈՂ ԳԵՂԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ

ՈՐՊԵՍ

քննելիս: «վում են դրանցծագման պատմությունը

միտքը ծնվել է բանաստեղծական բուն Գրական-քննադատական

ն սկսել է իր բերել դատողականություն Հոմերոսի ւլոեմից, իսկ ազա՝վաղ լիրիկայում մեջ ներառել (օոկսած

«ոհքստիներսում,որը ձեռք Վ.

է

սյուժեի,մանրա դատողություններ

ողբերգության մեջ) արժեքային

հ գեղարվեստաճՃշմարտանմանության ստեղծադործության ամասների,

կան արժանիքներիաստիճանի մասին:

Գեղարվեստականստեղծագոր-

դիմադատողությունների ծությանմասին, ոլրոլեսներբանաստեղծական փ իլիսուիայուկայություն,Հին Ճունական մշակույթում (գլխավորապես տեսականչդեայան մեջ) առաջացան ւսրվնոտի փորձնընդճանրացնող Այլ կերպ ասած, քննադատությունն ղագիտականառաջին դրույթները: առաջացավ շնորճիվ գիտության ու արվեստի Հանդիպականշարժման: 17 դարից սկսած սաղմնավորվում են ճարտասանական ք. դւղրոցներ, որոնք ձնավորում են Հռետորական արվեստի նորմաները: Պոլիսի դեմոկրատիսւն պաճանջում էր այդ արվեստոր, իսկ երբեմն էլ

Մ,

ա.

ճարտասանությունը սոցիալական բարդ պատասխանը եղավփՃարտասանությունը՝ «ալդ պաճանջմունքների փոփոխականՀարաբերություններիմել էր գտնվում փիլիսոփայու թյան Հետ ն միաժամանակ Հենվում էր նախընթաց գրական-գեղարվեստական փորձի վրա' Աստիճանաբար առաջացավ ճՃարտասանո պրոցեսը: Փրագրաքննադատության անջատման թյունից ինքնուրույն

ունակություններ, «դեմադգոգիայի

ն

».

վկան քննադատության

ծնունդ տվող վերաբերմամբ ճարտասանության

նշանակությունը ճույժ կարնոր է հրա բնույթը, ֆունկցիաներն մեՔոդը Հասկանալու Համար: ճարտասանությանփորձին կամ, ավելի Ճիշւտ, նրւս մտավոր նյութն արդի գրական (է ավելիլայն ու

վերադառնա ՛

:

։

-

ւ

:

/1քօԹոօքօգ6ոքոտոորօքույքոռտ

Տե՛ս

:

ճքողուճ.

|

|

:

ԳԼ, 1975, էջ 5:

). դիսցիլլիններով (արժեքաբանություն մշակող «կրոցեդուրաները ն կինո երաժշտություն, այլն)» (քատրոն, 5) արվեստի տեսակներով ընդունակէ լինելու Հետազոտությանոչ միորոնցից լուրաքանչյուրն

ամբողջ-գեղարվեստական) մեթոդոլոդիայի քննադատության զինանոցթ

մատնելը ճենվում

է ճոգեոր

պատմության վրալ

դորժունեության այդ

ոլորտի առաջացման

Գրականքննադատության ձնավորման վրա ազդելու մեչ պոհզիաւմի ն փիլիսոփայության մրցակցությունն այնուճետե փոխարինվում է դեղադիտության ն ճարտասանությանմրցակցությամբ. Այդ իմաստով կարելի է ասել, որ քննադատություննիր ժագումով շարժվող դեղագիչ տություն է ն ոչ թե բանավոր, այլ դրավոր, «ոճաբանորեն ոլիտակավորվածե,դեղարվեստական խոսքի վերլուծությանն ուղղված ճարտա-չ

սանություն:

Այսպիսով,քննադատությունը ժեվել է գեղադիտության ճարտասանության Հետ պոնհզիայի փոխաղդեցության պրոցեսում՝ դրանք կոնկրեւո դնաճատամեկնաբանական դատողությունների չվրոցջեդուրայում ու

ներքաշելու ճանապարճով: Քննադատության ծննդի պրոցեսն իր մեջ բովանդակում է մի շարք մեխանիզմներ,որոնք ուղղակի կամ անուղղակի բացաճայտում են նրա էական առանձնաճատկություններըն նրա ժամանակակից փոխճարաբերությունները Հոգեոր գործունեության կից ոլորտների «ճեւու Գեղագիտականգիտելիքների պատմականորեն ավելի վաղ, ջան դրական բննադատության առաջացումը, վկայում է այն մասին, ոթ դրանքդորժունեության երկու ուրույն ոլորտներ են, Մի կողմից՝ քննազատության ծագման պատմությունը բացաճալտում է նրա ներքին կապերը դեղագիտության (տեսության ոլորտի), ճարտասանության (որն այդ պրոցեսում մարմնավորում է մեթոդոլոդիան) ն բուն կմաստով պոեզիայի ճետ (որը կարիք ունր գեղարվեստական չափանիչների հ այդ պատճառով էլ խորչրդածում էր, տաեղծելով ինջնադնաՀատման սկղբունքներ պրոցեդուրաներ): Գիտենալով քննադատությանգոլացման պատմությունը, կարելիը է Հասկանալ նրա ժամանակակից կառուցվածքը ե նրա «ոդնհորփոխաղդեցությունների ոլորտր. 1) դրականության ն արվեստի տեսական

Այդ մասին էջ 119--170:

տծ՛ս.

Ոօոցաօ

հ.

4.

Թռոքցշռ

ոօտորճմ

`

ՇճԵՃիմրղո2ածՇԴՔՅԱԱՕՔ

(մոնտաժ,պլան, կադր):Ավելի Հասկացությունները կինոտեսության տերմինը դարձավ Մազելի աշխատություններում «մոնտաժն, Շոստակովիչի երաժշյոությանվերլուծությանգործիք:Արվեստ

ուշ. Դ.

Դ.

Հաքննադատությունը տեսակներիօդտադործումը օզերացիոն նոր տեխնիկայով ն փրստացնումէ նոր եղանակներով,

ների

տարբեր

էր դգեղադիտությունէ»,- ասում ճշգրտուդիտական ո՛չ Վ, Գ. Բելինատկին, իճարկե, փոխաբերությունը ունի ն միշտ Հավակնություն թյան, ո՞չ էլ ընքերցման մլբարժեքության ն նրա Համեմատությամբ ունի զիջում է գիտական սաճմանմանը, բայց արտասսռավելություն. ճուղիչ Համողչականություն, ակներնություն էության երնույթներիվփոխչարաբերությունների Հայտչականություն, ու

ակնթարթայինըմբոնում: Բելինսկու աֆորիզմը կարելի է մեկնաբանել «ետնյալ կերպ:

Գե-

մարդկության գեղարվեստական ընդճանրացնելով ղաղզիտությունը,

ու փորձը, մշակում է մի շարք տեսական նախադրույթներ, օրենքներ են ու պատմության փոփոխվում կատեգորիաներ, որոնք զարգանում "

ուսումնասիրման (գեղագիտություն, բնադավառներով դրականության

Ռուե,

՞

կատեգորիալապարատով: «Քննադատությունը շարժվող

ու

տեսություն, արվեստագիտություն, պոհտիկա). 2) մեկնաբանման մեթոդոլոդգիայի«ճետ կապ ունեցող դիսցիպլիններով (ճարտասանություն, օգնող դիսցիպլիններով (կամեկնություն). 3) տեթստը վերլուծելուն ռուցվածքային լեզվաբանություն ). 4) գնաճատման սկղբունքներն ու

այն օբլեկտ, այլն գորժիք, Խոսքը քննադատական մաքի ղարդացման ն ոլորչոների արվեստագիտության հոր ։ոենդենցի՝ տարբեր արվեստների Մ. Մ. Բախտինը երաժչտուէ. Այսպես, մասին փորձի օգտագորման օղուբազմաձայնությունը) թյան կատեգորիաները (պոլիֆոնիան, Ս. Մ. էյղենՖ. Մ, վերլուծելիս: Դոստոնսկու պոհտիկան գործում էր Ա. Ս. Պուշկինի պոհղիանՀետաղունհլու Դամար կիրառել է ջտեյնը

.

դեղարվեստական դատողությունները ընացքում, Գեղագիտության են: երբ քննատեքստի քննադատականվերլուծությանտեսականճիմքե Ճասնում է նրան արայն Հրաժարվում է դեղադիտությունիցը, դատը ն կոմպիլյատիվ դաՀետադիմական վեստի մասին ամենամիամիւո, է մերձենալ կարելի դիտությունից, տնկաբով: Փախչելով տողությունների դեղարդատողությունները մարդու միսյն տգիտությանը: իսկ անկիրթ ճաշանրա ամբողջ կիկնտուիցիայով, նվաճումների չուրջը,

վեստական

արտա ոելու կարուողավորությունն իր գեղարվեստական ճեռու ո՞չ տանի չեն դրականության ա մեննին ճանդերձ, ղությամբ մասին գիտությունը,ո՛չ բուն դրականությունը: Քննադատությունը չարժվող դեղագիտությունէ այն իմաստով, որ

կով

ե

քննադատական վերլումությունն արդյունավետ

երբ նրա պրողեսում

շարժման մեջ է դրվում

միայն այն դեպքում,.

է

դեղագիտականկատե-

տեքստի Հետազոտությունը ճենվում է մարդգորիաների կության«վերաոռաժը գեղարվեւտականփորձի՝դեղագիտության վրաւ. փոխդորժումէ ընթերցողի, Պատկերավոր միտքը ճանդիսատեսի, ունկնդրի անձնական փորձի ապարատը

ն

Պատկերի իմաստը միանչանակ լէ:

Հել

Մակայննրա րնքերցման

ճամար տեղ չկայ մեջկամայականության ունեն բնթերցման Գոյություն Չւսլո-մեկնաբանության աաչմաններ: կերը տալիս է կենսական ու

նյութի որոշակի շրջանակի վրա խորՀրդածության Հավաստի ծրագիր: էն ԴրանիցՀետնում մի շարբ եզրակացություններ, որոնք վերաբերում են քննադատությանը. Փննադաը: պետք է յուրացնի կենսական դեղագիուսկան փորձի ամենայայն՝ ու

բայց նրանց դատողությունները նույնություն, բոլոր ոարբերություններով ճանդերձ պետք է մնան դեղարվեստականստեղծագործության: աոաջադրաժ ծրագրի ճունում,

Քննադատության Հ2ետազուղության օբյեկտ

է

կաւ

այս

այն ստեղ-

ծագործությունն գեղարվեստականպրոցեսն ամբողջությամբվերըրած, Վերջինսչի կարող ներկայացվելորպես առանձին գեղարվեստաու

պարզ Վ. Գ. Կսրոլենկոն գումար ատեղժագորժությունների ճեռանկարում» պետք քննադատությունը «ներդաշնակ ունենա

կան

ընդգծում էր, է

որ

գեղարվեստական

ամբողջ մասսան: ատեղծագործությունների

չամաշխարձային մշակույքի գեղարվեստական

կողմնորոշման ճամար Մ6ջ քննադատության դեղագիտությանվրա «ենվելը, Ա. Ս.

տարածության

բարդ

մեծ

նշանակություն ունի Պուշկինը նշում է, որ քննա«Հիմնված է այն կանոնների կատարլալ դատությունը իմացության վրա, որոնցով ղեկավարվումէ արվեստագետը կամ գրողն իր աւռեղժա-

դորժություններում, խոր ուսումնասիրման ն ժամանակակից տիպարների Հիանալի ձրհույթների քոանդուն Հետազոտման վրառշ: Պուշկինիայդ դաղավփարներն իրենը շարունակությունն տեսական ավարտը գտան ՀՅ. Հիշյալ ֆորմուլում: սիստեմավորում է իմացությունները, Հիմնական նաու

Բելինսկու Տեսարանը խադրյալների քանակությունիք ոչ

մեժ

դուրս

է բերում

փաստերի զանգվածը: Փաստերով Հաստատվածվարկածը լ

ՏԱ՛ս

0 226 ՔեՇՇեա6ոպոճւնու Ոջառիւ Ճ. Շ. Ոօու. Շ06ք. ՇՍԿ.

բհօիլորո.

Ծ 10-7ա .,

1.

Ծ 4-2

7,

Ը.

159.

7.

կուտակված

վերածվում

3, էջ 656:

իմացության: Գիտությանմեջ գոյություն ունի «դիտելիքների պաշար» փաստեր, որոնք դեռես չեն յուրացվել տեսության կողմից: իմացության կառուցվածքի մասին այդ ժամանակակից պատկերացումներն էլ բացուտրում են գեղագիտության վերջինս գեղագիտության փննաղատության փոխճարաբերությունները: ն նրա աոռջնդնում է այն Համար ստեղծում է «գիտելիքների ոլաշար» շճարցերը, որոնը լուծումն առաջ է շարժում տեսությունը: Քննադատումասնա Թյան առաջին դիտումների արդյունքները վարկածային են ամեն վորչ բայց լուր. քննադատի մոտ ինչ կողմնորոշված է դեղի առեղժադործականօշրինաչաղփությունների բացաճայտումի, դեպի ընոՀանրացումը: Դա առավել ես վերաբերում է գրականագիտությանը ն արվեստագիտությանը,որոնք գործ ունեն պատմական որոշակի տարա-չ ժության փրա գտնվող Համեմատաբար կայուն պրոցեսի ճետ: Իսկ դեղագիտությունը կոչված է սիստեմավորելու քննադատության ու գրականագիտության (արվեստագիտութցյան) կուտակած դիտելիքները), կամ բարձրացնել. ստուգել, երքել վարկածայինիմաղություներն մինչն օրենքների ու կատեգորիաներիմակարդակիճ Տեսությունը քննադատական վերլուծության գործիք չէ, ձետազո-չ տողի ու ճետաղոտության առարկայի միջն ընկած են ոչ միայն կյանքի տվլալ ոլորտի մասին տեսական դատողություններ, այլե դրանցից բխող մեթոդաբանություն. Այն էլ Հենց տալիս է վերլուծության գործիքներ: Այլ կերպ ասած, ստեղծագործության քննադատականընթերցման «Համարքիչ է գեղագիտությունը, նրա «Ճասկացական կատե-

1 առավել բարձր կարդի խան

ու

ու

ու

դորիալ ապարաւտր շարժման մել դնելը, Հարկավոր է նան զինվել արվեստի ճանալված օրինաչափությունների Հիման վրա մշակված դրույթներով, սկզբունքներով, ձնեերով, ։պրոցեդուրաներով, որոնք էլ միսգումարուցյամբ կազմում են Էննադատականվեոլուծության մե-

իրենց

թոդը:

ւ :

Քննաղատականդիրբորոշումը կառուցվում է սովորաբար ճանաչողական, զեղագիտականկամ որե այլ դիրքորոշման վրա: Պոզիտիվիզմը փորձում էր քննադատությունը վերաժել զուտ մեկոլգնաճատու դործունեության, տեքստի իմաստին նաբանական ն վերագրելով օբյեկտիվություն, իսկ նրա արժեքը վերածելով անձնական խորտակվում էր ճաշակի սուբյեկտիվիզմի ոլորտի: Դրանով իսկ

Քննադատութ

Քննադատականվերլուծության ամբողջականությունը, իր գնաճատու ֆունկցիաներում ճենվում է արժեքների տեսության` աոժե դեղագիտական ասպեկտների վրաս Իսկ քանի որ Էաբանության,

խոսքը գնում է

ոչ

միայն ճանաչողական, այլն մեկնաբանական դոր-

ծողությունների աւա մասին, քննադատության փլուս ասպեկտըկապէ

ված

ճեոմենետիկայի Հետ:

ՔՆՆԱԴԱՏՈՒԹՅՈՒՆԸ

ԵՎ ՀԵՐՄԵՆԵՎՏԻԿԱԾ

Հերմեննետիկան մեկնաբանության տեսությունէ, ուսմունք՝ մասին: չերմեննտիկան, ինչպես ն իմացաբանուն թյունը(եմացության տեսությունը) արժեքաբանությունը (արժեքների տեսությունը), փիլիսուվայական դավալունՃճամակարգի անբաժան մասն է կազմում, Հերմենետիկան ճոգեոր գործունեության այն ոլորտնե է, որի միջով անցնելովէլ քննադատությունը կարողէ իմաստավորել իմաստն ըմբռնելու

իր խնդիրները:

«Համասեռ Հերմենետիկան

երեույթ չէ, նրան են ոլատկանում, նրան այն մտածողները, ներկայացնում որոնքտարբերձնով են կողմնորբոշված կ՛ տեսականորեն,կ՛ սոցիալ-քաղաբականորեն» |: Պատվա-չ փոխվելէ այդ դիսցիպլինի կանորեն ոչ միայն տիպը,այլն նրա դործունեության առարկան, ոլորտը,

նպատակը:Անտիկ մշակույթում սաղմ-

նային վիճակում կայինչերմեննետիկայի բոլոր առանձնաճատկությունները, այդ թվում նան նրա գրաքննադատական բեկման մէջ, որն Հայտվում էր, օրինակ, այլաբանական Հոմերոսի

արտա-

մեկնաբանություննե-

Հերմեննտիկայի պատմության մեյ իրենց դրանորելեն մեկնաբանությաներկու տենդենցներ, որոնք ճիմքերըդրվել են դեռես անտիկ պատմականն սիմվոլիկ-այլաբանական աշթարճում. ուղղություն, որի քաքնվածէ ոչ թե տեքստում տրված պատկերացումների Հճամակարգում, այլ իրեն՝ մեկնիչիպատկերացումների աշխարճում:Սակայն անտիկ աշխարճում մեկնաբանության ծավալունսկզբունքներըդեռես էին դոյացել, րում,

չերմենետիկան իր ղարդացումն ատացավմիջին դարերում,

աոռ-

վածաշնչային տեքստերի մեկնաբանության կաանճրաժեշտության ՍկսածՎերածնության պակցությամբ: ավելի դարաշրջանից

ու

ավելի

ճաստատվում տեքստային-պվատմական ուղղությունը, որի նպատակն է ոչ պարզ բառերի նշանակության պարզաբանումըն իմաստիպատմական կոնտեքստիվերարտադրությունը, Մեկնությանլուսավորչական կոնցեպցիաները (հ. Մ. Խլադենիուս,Տ. Ֆ. Մայեր) կառուցվում էին պատմական ճիմբի վրայ, ելնում էին այն դրույքից, որ դրույթների է

"

Րճրղծաւօ Ո. Ո. Փողօճսֆոճճտ

ՐՇԹԵՏԱ6ՑՈԱՆ2 Խ

ՃՆ, 1975, Կ. 1, 6. 209.

Յմճեհտ. Փուղցեփօաօոօ

1բսքօոը ՈքՕ616ե18ւտ. --

իմաստի պատմականկոնտեքստի վերարտադրություն նպաստում է ճեղինակի ընթերցողի միջն ճեռավորությունը վերացնելուննե մեկնաբանության ճիմնական խնդիրն է: Մեկնիչը Հանդես է գալիս լուրատեսակ մի կուլտուրականոգեմիջնորդ,քարգմանիչ ու միջնորդ տարբեր մշակույթներիդարաշրջաններիմիջե: 1ուսավորիչները պատմությունը: էին որպեսփոփոխությունների Հասկանում մի ընդճատ շարք ն նրան մեթողաբանություննուղղված էր գեղարվեստականտեքստի պատմականորեն անկրկնելիլուրատեսակությանպաճպանվանը: 1ուսավորիչների կողմից գեղարվեստական տեքստի ըմբռնումը ենթադրվում Է որպես 4ճեղինակի լուրացնողի «Ճամաձայնեցում:Ընդ որում վերարտադրելովճեղինակի մտաճղացումը,լուրացնողը բոլորովին պարտադիր չէ, որ միանա նրա տեսակետին:երբեմնընթերցողնավելի շատ է Հասկանում, քան ենթադրում էր արտաճայտելճեղինակը, ն դա նորմար ձրնույք է մեկնաբանությանպրակտիկայիճամար, որովճետն մեկնիչյուրացնողի տեսակետըպատմականորենպայմանավորվածէ ն իր մեջ կրում է սուբյեկտիվունյանտարը: Լուսավորչական Ճերմեննտիկանըմբոնման պայման Համարում է առարկայիգոյաբանականկայունությունը, որին ձգտում է մեկնաբա-չ ու

ու

ու

նությունը:

պատմության մեջ Հերմենետիկայի

դարձավ 41 դարի սկզբի գերմանացի փիլիսուիաՖ. Աստի մեկնաբանությանտեելնում է «ետնեյալ նախադրույժից. մարղկության սությունը, որի պատմությանմիասնությունը ճոդգումիասնությանմեջ է. Հոգու ճասկապությունը ղառնում է գլխավորիՕտեքստի ըմբոնման ն նրանում անվերացման դործում: Ուստի դեղարվեստական ստեղպարզղությունների նան թե՛ փիլիսուիա, թւ՛ դեղածագործությանմեկնիչը պետք է լինի դետ, որովճետն պարտավորէ խորանալ ոդու էուքյան մեյ: եթե. չափվում էր: Խլաղենիուսի ճամար մեկնաբանության պարզությունը ետնում արտաքինաշխարճիառարկաների տեսնելու աստիտեքստի ապա ճանով, Աստիճամար ըմբռնումը Ճոդեկան մտքի պայժառացու՝ է, Հոքնոր Հարստության լուրացում, այսինքն՝ շեշտը փոխադրվում է Հոգնոր գործունեությանոլորտը: Աստի,իսկ ապա նան գերմանացի: մոտ ըմբոնվան առարկան դառնում է Ֆ. Շլալերմախերի փիլիսուրա Հեղինակիսուբյեկտիվ գորժունհությունը, նրա ըմբոնումք ն նրա վերաբերմունքը տնքոտին, ն մեկնաբանությունըձեռք է բերվում Ճոգնորթ ճամակողմանիության,այլ ոչ թե կիրառականմտավոր պրոցեդուրաներիՀիմանվրայ ինչպես գտնում էին լուսավորիչները:

ճաջորդ

քայլի

չէք

վմս

| |

9 յոսիիոկղմձր վմս չմղաէքիսցմսեոցնցառ վտոժզտ «Արոսդիոնղմ (ջմսփ ղակողջղա ըրսկոձր «դաքքիսղակաոմվ) վոսմզչտկոչ -դսկ ղտ վղսեվմսչ մաղեսչ վնսդնտմաք (» մրորտոկղ` «տզչ վոսմզ, դակաեմզմնա մժղարմզմամզիդաոկոտտնողղժգպակավեզվ "տզչ վնսդճոմ մղամքիատորզրո դականկցմակ մվ պվրոովոստտատկ մվ դմս /տզչ վոսմզչ դոկ Հալ) փպփաարաչ ձր դալիխադոկազմօստ 'մմվնակոչ դվյովնվ րակ «ոզմօստ մմզտարգրոջդզմվ կվտղզտտխրվո մյոզնվ ) րոամսիողրմորմմս «տզչ վոսմզչ դիսեատաիրակ դիսետիո մյզտարզրտ։ ղզմվ իվտասվրնտ-մդոքքիանաջմսծ դզմավպփոմորաոջդտ | լրոսճկողոոր ղատկտ՛տկողմ, դվոնտո| նսնճզդավնզտ րոստմատղվլտ մմս մյզտ տզչ վոսմզչ դաքիացմածաջեցտո նաջմսե վի ոզխմս վջդտո 'դզ դմզեվտ «(տզչ -որզրոչ զզմվ ,դատկտնսսեսե դորճաղակադրաղ մմզղմախմզկ վեմսփ դակատվեանցեմվ ղդ վջղո մվ ք րրստորզրոչ մյրողամրմ դոկոտովիմաոնցե մնսդքտմտա)իխողջ դատրնտդգտկադիսդ ղվլտնկոր մաղեսչ վտոմցա ղակատտողիմտնցի, (8 :.մրոսնղտփոլրլմող Համոտ վտոժզտ «մյզիմոր ծզր դաոլիսդամաորտմտ դակատտոցիմոնցե «մոշը (չ '«(րաճաճվբ՛այզտտրգրոտչտզչ ղդոէլիսղտկոմվ«վրսնղտիտ դվլոցիակածրկադվմօ) իսճաճվր«վնստազ»յ դլոսդսմրմ («մէվմոռ) վտոժզտ նճվրեսկ(«ողջ»)վտտնողղչ (7 չով, չմմզղղաէքիսնսցմսե դիսե | փզմակրբքլտ ղզնմո նոմ -տմաղմտկ ղտ 1զղտիղոտ (ոսղոցվտոտ դահիսգդվ| 9 յոսիդտե ողսգն դակվնսիզր դակակվտղղվրմգչ մաղավճոսվ դո ղոկոքահեմզղ դլովր ա Սողդր դով Դզդվլջտիղվե ղցմսղոմոնոսք 3 նսմտկ մտկտ դոմքիսղոմողկգը եսմտկ վլԼ մտտնաղղժ րուսժոզն ազինամաղրնսկմմզղըիողմց ղակ -զր Հոտովիվտկզիմսողորղ վխոզվ, չոկվնսըզր վր ո 'այտղակոտչմտոտրվ վէ մս ղզ րյամնոլվղզ իսխոմզկիռո|ո ղոքքիացմանետքջեզտո 1զղվ) նսամոտկ ղատկոփզովնսղճտմալ ղղ լոսմորտճ մժվջմսե կաովր վ մղոաքքիիսնկաոտվե ղոքիսդոմողկզի վտոժզտ դղտկոտողվիմոնցե(7զֆ) մմզրոնով -ե դ (թվողոմփ) մմղկկվյ 'կ ոզխոհր ։մզղդգամոոցտ տած դոմտրդմո զզմախիվտկցիիւսո մտդզրոր դվճմզի վլակվողդգրմգչ լոսնե դզ ուսն

ւմղաքիսդտկտածնեսմրո

մվ ճլոմ աքմոք ղուր 3 ղտոորվ հղողտ դրաքիսկտղոածղ րոսձամա ոմղ զվ ա դ Գ կվճ քաիխղժոլ|յոսղոմղ Մտ մղջ դակոացիսքղ Հետողո մղյսքիացմսեոջեզտո մորտչ ղտալիսղամողկցիկով չիսնսճվր ղափո վմզղոմոանգճամո(նստտղոտր«նսմոչ) ղակաոցայմզիղլովր 1լճղոփտոը ջոխիսփրո յլոսղտմղ ռոիկոփ 3 վպմտոկ գր

րսքքիսծնսմրո

"Տ

'6961 '8Թվլթթյլլ

Չրլոօստայոլ

15վտցաթլլվտտ

իսղջ ղտկոքիսհղ՛ճղոփոքղո մոռրոչղորոկղմ վկտննաողոմս ջ փոսղժմզիմղոաիքիսքմսետջեզտո մղաէքիսքայմզի ւմմեվկոտովող ղակող Հոյ չյոսնկանոան վմզղմեվկոովող դակոքաննմզդ դակողում րոֆ -մցմ | ժազջ մգր դարղամրմտմդ իվչմսղմ վմս «դալիսդադողկզրոմղ ոմքիսջամցի վտոծզտ դ | յոսմնորղց ղաքի ստոնուղդլը ա

«(Սլոաջարմզդ վտոորվ ցախի «ոքոչատմտ ղդ գակաճակոչ-օոխճոմտալ լաոկվտկոմխ ղոկոողզե Մղաքքիսոխփսփվեվտ վջետժմոի ոմդ (մյոսճոտոմ ոջ վջմոփ ղոկո «ավճաո վջղո) փմրսքփասոսվկ (8 «(իսմզդճոճվրվիեզմ դոքիսմետժ -Հոկդ մրուտքլոչուտմտվոոուրվ դոկոճակոոչ)

(: մուսէմսղամոհստ

«(Մագակոտչմտոորվ վտոժզա)մրճսդսմրմ(լ "ովա ժզմզ դալիողուժ -ադվցր վատոժզտ | լրադնողթդոստ ղակվողդգբմզշ 1 դտդզրար տմղթ -ամչգտ գարքմյիդմ տամդմզաիխադամադկզր ղոքիաջմսեոջեզտը

էՔվողկտովտվքրաղմմաղեսջ ճղտմն ղդ ղմզղուանդնասմխ ոսմ ղակաոնսջուռր մտկցլօ տմղ իքիր մմ մարան վմզդոմանցնոմո վմզղկոդանցղո տոմի վլակվեսի «զի ղաորղդսմրմ մ ր"սղտտվեողոոր դոկվտղղղրմգչ ճուր չմրորտոկլ ) 1յիմո ղախամնոնս փոոկփողգցրմըչ մրաիանկոխակվմզղրաղ ղոկավեսանսքիզիձղր դոէցիստանտաղղժ ոմգղվմոտ դվմզի ա

-ոմս

մրոսծո| (դվիատոոորվ) դոդողոմզ

եջ դոկոդոկոմցմ դալիադոմադկգր քղզչ | դոկամեոչիաղռ մորոչ գալիատանողդժդակոմե վեմտ դոլտրղմո կով մդաիսղոկոճնոմրո» դղաքիսղոտվը ղոքիսղկղր ղակողոմգեսչ յս

րսիսչոխո ղորղդսմրմ

)

յռ

դոքքիսղոմողիզը դոկողումգ դոՒլիսղում

ղտկողոտկոմզժ ղովր 9 տկմոստ -ռչ յոսնոնեմզղ վժտր ոզխոմս մրոսղսմր վ 3 տկմոսո -կզր ղզտկաղտկոմզժ մոկզոխոտդոկոիխեզ|դորդամրվմզխովտ մամու» ղահլիոքսն ղիակտղմտոորվ մողեսջ

ռս

վմզղղաքիսղոմողկզրղզղոս

ոմղ 1զիղսամրմ փ ազն վղոժ տոտփ վինզ| ոզիոմս յջիդամրմնսմոն մա «յ ո մուռ յլհաղտզչ քվդոմ, /լտոոփ վար ողխմս մրսաղոմբմ ժոսվ դ տոտփ վինզ) ոզեոմս մյադսմրմ վժոսվ -տղզրար յոկմց յոստկտ դոկտկվողղգրմգչ 7 յոստոնողորջոո

դիտ դակարտոխ-տգմկդակ ղտ

մմգո)ուրմզ էո «բ

ջոխոքոչուտմո ղմսՊղաքվչամե

«Ամղորդսմրմվեմակարտչվմղդմուփ

վկտղվեզ» ղովր վղվ ջտիննեւս1 ժող մղսքիսդոմողիզթ ճվրնսկ ղոքքիստանողղժ դահլիսջմանտջեզտը դոկատովիմոնգեվեմո-ոնոն

Հս

յիիոկղմ

մրոքքսճնսմրոնսմտկ ղզէ մմզղյիոմն

նո

Ժիմոչվ

Այդ

ն

ուրիշ Մմտասծա

հան Դոր ղությունների օգնությամբմեկնա մանությունն ստեղծադորժական լրա ն է

փմաստի«աճում»,

,

տաղան փորձի վրա, գրով, որն ընկաժ է

որը

բայց

դործո

Հերին ււ արարմա

միջոցով տալիս

կամայական ւէ, արա /

ոնքուտու լ ստեղծագործության ր

թՔա"իբանում է այն ժրա-

Չ

ԳԵՂԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆԸ

ՔՆՆԱԴԱՏՈՒԹՅԱՆ

ՄԵԹՈԴԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆ

Է

ՄԵԹՈԴԸ ԵՎ

ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԸ

Ա անուքյան մեթողն արվեստի վերլուծուցյան գործիքն Քննադատության " թ միայն առանձին Քննադատիմիտքը քիչ արդյունավետ երբ այն չի ճենվում գիտական ճաղթաճարու շրջանակը: ստեղծադործում մեթոդաբանության վրա «աչքաչափով», «ներշրնչԱյս ճեղքում Հոգնոր լեր փ"միր որն յլամի քյան ի բանանն ամբողջականությունը, չումն հրբաոր ԱԴ լորն: ԱՄ որզնաբանուհբողջավանության բնույքն այնպիսին

դժվար լուծելի պրոբլեմներից մեկը Հերմենետի ակ շրջանակի պրոբլեմն է, Ինչպե՞ ես ճասկանալ Համոնոճ լ ընդճանուրը) երբ մեկնաբանո. յուրաքանչյուր տվյալ պատին գ ործ ունի ու ի երմեննատիկան պատասխանում է. ր ըմբոնման Բուն ո

Փֆոր/ունքը,

ամեն

է այդ

քա

է,

անուրը:

բղոր

որ

,

ր մեջ ամեն

որ

"-

ենթադրում բու ու

ուսները,

բեր

աշան-

դ

քննադատության գործիքների տեսությունը նրւս Համարունի

աթարի նշանակություն: ըմբոնման

ը

ըմրոնում է

Սական

է

րար աաա ւսն ամարագնտ Դ. Շոնդիի

թուա, ՞

ե

Ա

Հերմենետիկայի

Պ-

սիորձի մեջ ուսցիոնալ Հատիկը խիստ էական է

/

Ճար: այան քննադատության ուսմունքը, նախ՝ ական

ագ

Պրոբլեմը, թե ինչ պետք է նակի անձը, կամ

առաջ

Մեկնաբանության է

քաշում

այն

իպատմական յա.

տեսնել ետնում ստեղծագործության (65

արդիդարաշրջանի կամ ճարցերը,

ոնալությունը, որը ծնել է տվյալ : Հմրտանի կամ սանղժագործությունը, մշակութային ավանդույթը). տալիս է երկրորդ՝ մե մեկնաբանության փողական դործիքներ. երրորդ՝ է դեպի կողմնորոշում մշակույթի կոնկե

ընտ-պատմական բովանդակությունը ամբողջական, կոնցեղտուալեն «իիլիսուփաջական, էմպիրիկ Ժոտեցումն ստեղծագործության վերլու

Գությանը:

է:

է

ն

հն

մր

մեթոդաբանակոաւն

գործ

է,

ո

օռտագոր-

ռուբյեկտիվիզմ: բով զ իճարկե, Ա ճաշակի անան շ Հղկվածության քննադատի գր գրական դեպքում նրա ինտուիտիվ դատողությունը կարող է բացաճայտել ստեղծագործության էական առանձնաճատկությունները Սակայն ամեննին

ԱԱ այլ

ուղաժդ

օբյեկտ

ությա

ջ

ա

բրթավփանցելու

աաա Դամար

անչրա-չ

ժեշտ բավական են մտածողական աջորդական չորս .գործողություններ, որոնցից առաջանում է վերլուծության գիտական մեթոդը: ու

արավան Աաաա

Հերն քննադատություն ն ր ծե ննտիկա 1 12 Մի լոժելու անձրաժեշտուՔյունը: Շոնդիննեղացնում է քննադատության պրոբլեմային Արո» որ Հաշվի չառնելով, այն լուծում է ոչ միայն , մեկնաբան բաության, այն դնաճաուին խնդիրը: `

ՆՐԱ

է,

մամբ»:

մա

մասնավորա ան աարանուը ակառակը: որ

տ

1,

Համրնդ4 ընդ՞անուրը

ելու)

Այժմ ճերմենտնիկան դարձել

փանակաւն

է

ն

մի առանձին մոմենտ, իոկ ստեղծագդորմի առանձին մոմենտ իր մեջ բովանդակում է Հա հմբոն ր/դ-

Հովան որ

Հ

Ւ

ո,

է իր վանդակում

ոը,

ՔՆՆԱԴԱՏՈՒԹՅԱՆ

`

Մ

տած

ան

առաջին

աարաք արոինն՝ վելուծութ որբծոդությունը՝

նախազգուշացումը,

ուղղության 11" սկզբունքների որոշումը: Աշխարճայացքային այդ սիուլը ՒՄ տալիս է օբյեկտի տեսունակությունն ընդճանուր պլանով, լայն կոնորոշում ն իր վերաճակողության տակ է Նախազգուշացումը ւնքոաոռում: ճաջո երե ալլերը։ Մկզբնական աճում մոածողական պաճո ջորդ Սկզբնականդիրքավոր ղակ երեքքայլերը: ման ընտրությունը պայմանավորված է մշակունամտածողական ավանդուլթովչ գիտության տվյալ բնագավառի նախորդ «մտածողական նյութով», ինչպես նան ճետազոտողի սոցիալական կողմնորոշումներով: ավոր-

եոբկոոոդ գործողությունը`մռտեցումըն շբջանցումը, Մտածողական

այսինքն՝ մոտեցումն օբյեկտին ընդճուղ մինչն նրա ճետ անմիջական «շվումը», որը թույլ է տալիս այն տեսնել միջին ն խոշոր ոլլանով, դրա շնորճիվ բաացաճայտել նրա դիտել լրջորեն ն տարբեր կողմերից նշանակությունը: արտաքին կապերի իմաստն այսինքն՝ եբբոբդ գոոծողությունըն̀երթափանցումը, Մտածողական շարժումը Ճետաղզուման ենթակա առարկայի ննրսը՝ օդտաղործելով օպերացիոն տեխնիկան, նրա արտաքին թատարբեր եղանակներ ղանթի բացումը, նրա խորքը ներթափանցելը, նրա կառուցվածքային տարրերի մասնատումը: Այդ փուլում բացաճայտվում է ճնետաղուվող ու

ու

ու

Դեղագիտություն

օբյեկտի ներքին կապերի, նրա կառուցվածքի, մակազմակերպման, սերի ն տարրերի ամբողջացման իմաստն

նշանակությունը: Մտածողական չոբբոբդ գործողությունը՝ էությունն ըմբոնելը, սինքն՝վերլուծության ու

նրա Ֆոխընթաց ձների վերլուծուցյան բանալին: Ցուրաքանչյուրխոշոր գեղարվեստական Ճճայտնագործություննոր իմպուլս է տալիս քննադատական վերլուծության սկզբունքներին, մոտեցումներին ն եղանակ-

ներին: Համադրություն, երբորդ՝

նախընթացփուլերումռտացված ընդճանրացման արդյունքների միջոցով առարկայի վերաբերյալ ճայացք ձեռք բերելը: ամբողջական Համադրությունը Տետազուտողին վերադարձնում է իմացության դալարագծի նոր փաքում դեպի ընդճանուր պլանը,բայց առարկայի ճարոտացած Ժոտամանրամասնացած պատկերով՝ նրա արտաքին ներքին կառուցվածքի մանրամասնություններոսմ Մտածողական չորրորդ գործողությունը տանում է դէպի առարկայիմասին կոնկրեւո ՀամրնդՀճանուր ու

ու

դատողություններ: Մեթոդի առաջարկված կառուցվածքի օգտինճամողիչ է փաստարկ ծառայումայն Հանգամանքը, որ փիլիսոփայության ն կոնկրետ գիտու-

թյունների պատմության մեջ

մեթոդաբանության ղզարդացումն անցել է որոնք Համապատասխանում փուլեր, են վերը բնութագրված մտածողու կան չորս գործողություններին (ֆիլոգենեզղն օնտոգենեզըՀամընկնում ու

են): Իրոք, մեթոդաբանության զարգացման ճին ճունական փուլը կապված է աշխարձճը չմանրամասնածընդճանուր ոլլանովքննելու Հեւ, որը տալիս էր տարերային դիալեկտիկան, Մետաֆիղիկան բացարձակաջնում էր առանձին մոտեցումները, իսկ ավելի

ուշ շրջանում՝մասնատող դործողությունները, որոնք տանում էին աշխարճի կառուցվածքի առանձին տարրերի քննարկումը՝ վերցրած դրանց ընդճանուր կենդանի փոխաղդեՋությունից դուրս: Արդի դիալեկտիկական մտածողությունը վերադարձել է հրեույթների նկատմամբ ամբողջականՀայացքին, որը Հարստացել է տ կոնկրետությաժբ մանրամասների իմացությամբ: Գեղաշվեստական քննադատության մեթողը պայմանավորված Է

ճինգգործոններով: նախ ն առաջ դա բուն աբվեստնէ, Քննադատության մեթոդը նրա առարկայի՝ դրական-գեղարվեստական պրոցեսի ն նրա օրինաչավությունների, գեղարվեստական ե ստեղծագործության նրա առանձնա-չ «Համանմժանն» է: շատկությունների Գեղարվեստական փորձի ընդՀանբացումն ընթանում է դեղարվեստական պրակտիկայից ղեպի տեսուչ թյուն ն դրանից՝ դեպի մեթոդաբանություն, իսկ այնուճետն՝ դեպի դրական քննադատական վերլուծությանպրակտիկա: դա դեպի արդի երկրորդ, աշվեստի է ն այր փորձը կողմնորոշումն ամբողջ պատմագրական պրոցեսի ուսումնասիրման վրա տարածելը:

Գեղարվեստական ստեղծագործության ակտութ՞ը վիճակը դառնում

է

վերլուծության առարկայի (ստեղծագործության,գեղարվեստական պրոցեսի) ընկալումն է ո՛չ ուղղակի, ո՛չ Հայելանման, այլ աշխարհայացքային այն դոույթնեոիպրիզմայիմիջով, որոնք քննադատին կողմնորոշում են դեպի այս կամ այն գեղարվեստականերեույքը, ուղղությունը, ճոսանջները: դա

են, նրա Չորրորդ՝ ղա քԷնեադատության սեփականավանդույթներն սկզբունՀ «մտավոր նյութը» (Ֆ. էնդելսի տերմինը): Պատմականության

մտքի նախընթաց դգեղարվեստական-քննադատական վերլուծությունը թույլ է տալիս բացաճայտելու նրանում իր զարգացման

քի ճիման վրա րդի

փուլի ճամար մեքոդաբանորեն

ողջ

արժեբթավորը:

Հինգերորդ՝ դա մյուս գիտություննեոիմեթոդաբանական փորձի եկավ գրականության օգտազոոծումնէ: Այսպես, արդյունավետդուրս կոնկրեհտ-սոցիալական Հետազոտման մեթոդների կիրառումը, գեղարսոցիալական ստատուսի ն դգորՀեստական ստեղծագործությունների ծունեության, ճառարակության ճաշակների ն գեղարվեստական նան վիճամար: Մաթեմատիկական խապատվություններիսաչմանման են մուրեցումները կիրառելի դրական Ճակագրական եղանակներն Լեզվաբանության ։ոեքստի ոիթմիկ կառուցվածքն ուսումնասիրելիս: փորձն օգնում է դեղարվեստականստեղծադործության նշանադիտական վերլուծության ժամանակ: մաման ման վերլուծության մեթոդաբանության Գեղարվեստական Հետաեն Համար էական ճետեյալ երեք Ճարցերը: ինչո՞ւ,ինչպե՞ս,ի՞նչը զոտել դեղարվեսատկան ստեղծադործությունումի: ֆննադատական վեոլոծության նպատակը(ինչո՞ւ) ներգորժուօղակների վրա. իրչականուԺյունն է գեղարվեստականպրոցեսի բոլոր Թյուն--արվեստագետ--ստեղծագործություն--յուրացնող (ճասարակուու

թԹյուն)--իրականություն:

Տեքոտի գեղարվեստական վերլուծությունը

պետք է ընդգրկի ն՛ գեգեղարվեստական կոնցեպցիան, (Ի՞նչ) ե՛ ղարվեստական ներդործությունը, դեղադիուսկան կարնորությունըչ ե՛

լեղուն,

ն՛

ոճը,

ն՛

այսինքն՝ ստեղծագործությանիմաստային արժեքային բոլոր ասԻսկ դա ձեռք է բերվում ստեղծադործության համակարգապեկտնեոբը: վերլուծությանմիջոցով: ամբողջական (ինչպե՞ս) ու

կարնորադույն պրոբլեմն առժեքային Արտակոտման ըլուծության օրգանական ղուղակցումն է, ձեռք է որվ, ի նկատմամբ վերլքննարկված թառաստիման այիՑ հորանանչրորի կիրառության Ընդ ճանապարճով: որում ատեղծագո ար յ քային ծութ շերտերից մեկի վերոր է մեկնաբանական լոժությունը «րեկա ւցվում» վերլուծությաննրան:

Ա

ի

որը

Ղ

ամեն

չորո

ր

Հարարերու բաբորող

մ

մակարդակում:

աԱՅ դատարա Այո

կառնենք գեղարվեստական բոլոր չորս փուլերի

բլուժության

մրա

ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ

ԳԱՏՈ

ՂՈՒԹՅՈՒՆ

ՍՏԵՂԾԱԳՈՐԾՈՒԹՅԱՆ

ՄԱՍԻՆ

ար վեւլոծու Քննադատական

գնաճատԻԻ թնոցման սկզբուեքնեչի Ա ՆՈՏ վրա իրականացվող ակնադիրքի ընտրուէլ լակոտային թյունն է, որե իր մէջ ներժեում է ւ7 ը ախը թաց մտածողական ամբողջ փորձը: Այդ փորձը կա ր" է դնում ստեղծագործության վրա, արդյունքում նրա ասինՄիջ է ընդճանուր դատողություն, ւն երա վորվում աարի ղմակողմանի,մանրամասն, ամբողջական թենարկման ո ւ փկավար սկզբունքները: թեն ար Հ Հետաղոտելու է ենթադրաբարիմանալ, թե ինչ ուղում գաներ, է արդավոր ատեղծելէ այն բժշկի կերպարը,որն ամբողջ կյանքում բ գիտափորձերդնելով, ն.: Պոր ոչինչ չի ման

դրույթների աշխարծայացրի Հիման

ու

տի

ու

չ.

"

ն

ձեն

Հետա

դրու

ւ

ո

կա

կարողացել քանի

դու

կանե լ,

թ

րձել,

բայց

չգիտեր, ինչ որոնել: իճարկե, դրույթներն տեղծաուֆ դժագորժության քննարկման պրոցեսին կայուն ամրապնդվածուղտվողը չեն: նրա վերլուծության

Դոք

որ

ենքացքումիրականացվումէ արդյունքը«շտկում Լ» դրույթը:Վերլու-

աան պարերն նախադրյալները

հւ

իո ծագործութ մա րանառաջին անու ՞բայացմը, նրա մասին դեռես

միայն տալիս արդյունքի ճետ: ոչ

իրար

են

" շ Բագ ատովում Դրույթի տեքստի ճանդիպումը են

»

չ

ան

է բ "Դ

ւ

որը թյունը, կան»

:

նա-

է սռեղ-

վերաբերյալ

չմանրամասնած դատողուդեռնս չի կոնկրետության մեջ, նրա «վնրացախորացել Այնուճեանընդճանուրդատողությունը ե՛

Բոր րցումը» արի Արու, դրույթն ււ

ծնում

մակարդակըն̀րա

աբանման

նրա

ր

Մոլը

.

է

՛

կկոնկրե։

«շտկվի» վերլուծության պրոցե-

Պատմականությունըմեկնաբանականգլխավոր դոույթն է, դգե-

ղարվեստական քննադատական վերլուծությանաշխարճայայքային ձնեգլխավոր սկղբունքը, որը որոշում է նրա բոլոր մոտեցումներն նրա բոլոր վերաճսկող ուղղություն տվող դգործողություններն ըը պրոցեդուրաները: Հենց ստեղծաղործության պատմական քննարկումն է դիտականորենարդյունավետ: Պատժականությունըպաճանջում է քննադատական վերլուծության թե ինչպես է առաջացել տվյալ երնույթը, իր պրոցեսում բացաճայտել, դարգացման ընթացքում ինչ գլխավոր փուլեր է անցել այն ն տվյալ իրն ինչ է դարձել այժմ: Գիտական մոտեցումն այն չէ, որ գնեղարվեստական ճանդելվեն դրանք ճարուցող օբյեկտիվ «ասարակական պատճառներին,այլ այն, որ տվյալ ճասարակականճարաբերություններից դուրս բերվի այղ ձների առաջացման անճրաժեշտությունը: Պաոմականությունը «ենվում է դիալեկտիկական մտածողության վրա ն աաա կապի մեջ, արդիականության փորձի րնույթների ճետ պատմականորեն լույսի ներքո, այսինքն՝ բարձրագույն ձեերի օգտագործումը նախորդներն ըմբռնելու ճամար Պատմականություննստիալում է գեղարվեստական ոտեղծագործությունը դիտելորո լես գեղարՀ վեստական պրոցեսի օղակ, որպես որոշակի գեղարվեստականուղղության պատկանողհ ավանդույթի «ետ ճամեմատությանմեջ: ու

ու

ու

ձեերը

կաա

փոխադարձ

Աաաա

ԱԻ

Մաոդկությանճամար նշանակությունըգնաճատու դբույթն է, ոռի Մեկնաբանականառաչին քայլին, մեջ բեկվում է պատմականությունը: վերլուծության ելակետային դիրքի ընտրությանը ճամաղատասխանում է նան գնաճատու առաջին քայլը՝ ելակետային դիոքի ընտոությունըե

տվյալ ստեղծագործությանարժեքի մասին նախնականընդհանուր

պատկերացում կազմելը: թույլ Արժեքային վերլուծությունը

է տալիս որոշել ստեղծագործուճամաշխարճային գեղարվեստական ոլրոցեսում:1եճ գիտնական ե. Կմիտան ընդգծում է արժեքային չոռիաշարժունությունը. անցած դարաշրջանների դգենիշների պատմական են չնկատված մինչն այն երնույքներ մնում ղարվեստական որոշ ժամանակ, քանի դեո չեն ձնավորվում արժեքային ճամակարգեր, որոնց տեսակետից այղ ներնույթներըբարձրանում են ամենակարհորների մա-

թյան ոնհալ տեղն

տաղգային

ու

կարդակին

ւ

Բուն

Էյշշոծ,

1.

ոռսի |ոնօ մյտօքկոճ հստճուտեյօշոճ.-- Տեսմտ Խ162104010816

1979, Ա 1, 5. 43-63.

8102օ-

արժեքի ումր Ստեղծազոոծության նբա այդ մակառդակով հա մառդկության Սոտության ոբո

,

ւ

թ

ֆ»-

նշանակության մեկնաբանության աանդռբանց Աաաա Ե,ն Պոր վոբելն մեջ ազատության աստինանը է,

Ա բերելը:

ճայտնան

ւվլյուրալիզմի ն էկլեկտիղմիչ այլ դառնում է ստեղծագործությանամբողջական վերլուծության գործոն:

Ռեալությունը ստեղծագործության իմաստի բանալին է, որովշնոն-

այն արտացոլում է սոցիալական իրականությունը: Ստնղծագործությ ճնյտ կապված ասպեկտները մո-բացաճայտում է սոցիոլոգիական. տեցումը,որը ճակադիր է դռեճիկ ռոցիոլոգիղմին՝ սւոնեղծագործակա դրա

ՍՏԵՂԾԱԳՈՐ

(ԳԵՂԱԳԻՏԱԿԱՆ

ԿԱՊԵՐԻ

ՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆ

ԱՐՏԱՔԻՆ թ)

ՈՐՈՇՈՒՄԸ

ԻՄԱՍՏԻ

Մեթոդ ը որպես իմաստի է Ւննադատի ոբոշակի նրա ճետ: միջականշփումը

ՈՒ

ԱՐԺԵՔԻ

Կոնտնսական բոլոր պրոցեսների ափբողջ բարդությունը ւատճառներին

Հանգեցնելուն:

սոեղծագործորեն: աշխհսարձը միշ ղար լո՛ւժյ Գեղարվեստական շհարչբ միշտ ոնհալուցյան ղժագործոր է: նվ արտացոլումն իմաստավորումն վերափոխված ստեղծագորե անծության այդ Ճատկությունն առաջ է բներումնրա նկատմամբ իմացաէւո ւսկ Ժ աւո է բանականմոտեցմանանճրաժնշտություն (գեղարվեստական ճշմար ն նրա Հետ բաղմակողմանի, ացվի տացիության աստիճանի որոշումր, արվեստի «Ճամապատասխանուտարբեր կողմերից, Հնա րավոր բոլոր մոտեցումներն օգտագործելով Հանդերձ, )։ հմացաբանսկանմուտեցման բացարձակացումը թյունը ռեալությանը տանում է կամ նատուրալիզմի ոգով դեպի նկարաղարդվածության Գիտականորեն արդյունավեսըդ եղար, ղարվնստական-քննադատական արվեստի պարզունակըմբոնում: մուրաքանչյուր մուեցում հմ

լ

ապաճովում մայում գելիզրարկման արավկ,Ն զոգույունը շփումը աարիո 1.

ժեքի

ո

"

ԿԱՆ

ու

ք

տիպ

ա

։

՞

մ

աղպաճովումատեղծագործության դիտումը որոշակի,յուրաճասռուկ ման մուոնցումնե կողմից,Ե միաբան է Հենց նրայ նրւս քանակությունը որի»

լ

Հաավությւննայի ամո ո Մուեցումների ւ

տեսքի» «ընդճանուր Ճաջորդականութ նը աայէ ընդճանուրից մանավորված դեպի մասնավորը, : շարժումով, այսինբն՝ռհալությունից է (սոցիոլոգիական Ճճեսու

կոնկրեա,

դեպի մշակու մուռեցումներ)

մատական ն մոտեցումներ) նրանից դեպի գործական

պրոցեսը,

ենն «եղծա ստեղծ

((ենսագրական, ներ):

ու

ծ

ա

ու ,

աթե

ր վեստագետ գոտը,

նրա

ատեղծա-

ճակատագիրը

գոյաբանական մուտեցում-

«մի աշվխում» Բասցի որոն Է մ մուռեցումներից, հո Դողրքու նե նմրվալանում ն ծությունը աւտեղծագորքորը է կարծես խոչոր պլանով, բացածարտվումէ նրա կողմերիցմեկը, դոյություն ունեն «բաղմաշվխում» մուռեցումնե որոնք թույլ են տալիս ,

Մշակույթը ստեղծագործությանմեկնաբանությանբանալինէ,

քանի որ այն առաջանում է որոշակի մշակութային ավանդույթի «իման վրա ն գոյություն ունի շարժվում է, սոցիալապես իրականացվում նրա Ճունում: Հատկապես մշակույթի ոլորտում է արտաճալովում, ամն րապնդվում փոխանցվում ուրիչ մարդկանց գեղարվեստական զա,Հ նանի Տոնի արարեր աա գար թայ տալիս կարդալ, ընկալել, ճասկանալ ստնեղծագործությունը:Հետնաբարչ միայն մշակույթի ոլորտում կարող է ստեղծաղործությունն իրականացնել իրեն որչվես սոցիալական ֆենոմեն, Գեղարվեստականստեղծաղորորպես Ճովնոր մշակույթի մասին, ըմբռնումից էլ, նրա մեկնածության՝ բանության մեջ ետ է մղվում պատմամշակութաբանական մոտեցումը: է արվեստի ուշադրությունը սնեռում Պատմահամեմատական մոտեցումն մի տեսակի ներսում տեղի ունեցող փոխաղդեցություններիվրա: Այդ մոէ տեցման մեթոդաբանական իմնական գաղափարները մշակել Ա. Ն. Վեսծհլովոսկին: վերլուծությունը բացաՓատմաճամեմատտական Ճայտում է գեղարվեստական պրոցեսում փոխազդեցության Հիմնական գծերը, գեղարվեատաղան հրնույքննրի տիպաբանականընդճանրությունկապերը դրանք ծնող ները, տարբեր ստեղծագործությունների նման ձնա, Համեմատականմոտեցման բաջարսոցիալական իրականության է դեպի քննադատական վերլուծության այլ տիձակացումը տանում ն նրա սոցիոլոգիական ճիմբնճրից ճրաժարում: սերի թերագնաչատում

երեւ Պատմականությունը ճանդես է դալիս որպես մեթոդաբանության մոնիղմինրաշխիք:ՔԲաղմամոտեցումը, ապաճովելով Ճեւտաղուտման միանգամից ընդգրկելուդեղարվիաւտական ն են կարծես բացջաճայոում նրա միջին պլանը:

վույքի երկու-երեք կողմ

առարկայի բազմակողմանի ընդգրկումը,

ների կողմից վերաձակողության ն բոլոր

«սոցիոլոգիական բնույթի շնորճիվ

Հի

յն թաշխարճայացքային

միասնական

մոտնցումների վերածվումմեքոդաբանական

պատմամշակութային մուռեցումը Այսոլիսով,

ճենվում է մշակույթի լայն ոլորտի ն, մասնավորապես, արվեստի մյուս տեսակների «ճետ ստեղծագործության փոխաղդեցության վրա, պատմաճամեմատական դեղարվեստականփոխաղդեցությունների վրա, որոնք ամեն մուտեցումը՝ անդամ ընթանում են գեղարվեստական մշակույթի որոշակի շերտի ներառումն վերաբերում են բովանդակությանը, մտածական նյութին, ձնին, նշանային ճամակարդին, գեղարվեստական լեզվին. Գեղարվեստական փոխաղդեցությունների տիոաբանություննռտեղծադործության արդի պատմամշակութային ն պատմաճամետմասոական մոտեցման տեսական Ճիմքն է, որոնք իրենց ամբողջության մեջ ընդգրկում են դեղարվեստական փոխաղդեցություններիայդ բոլոր ասպեկտները:

Աշվեստագետին ստեղծագործությանճակատազոեորնույնպես են: Ստեղծագործությունը միշտ եղական է իմաստի բանալին

նբա

ու

օրիգինալ. նրանում արտաճայտվում է իր՝ ստեղծադործողի անկրկնելի անձր: Գեղարվեստականատեղծադործության այդ առանձնաճատկուէ թյան վրա ճենվում նրա նկատմամբ կենսագրական մոտեցումը, ռոբը

ձեղինակիանձի միջոցով գեղաբվեստական եկի ընթերցմանեղանակն է։ Արվեստագետի դառնում է նրա ստեղանձճատական ճակատագիրը ծագղործությունների մեկնաբանության բանալի:։ Օ0Վ.չՀյուղոն գրել է. «Շուտով բոլորը կճասկանան, որ դրողներին պետը է դատել ոչ քե այն կանոնների ժանրերի տեսակետից, որոնք գտնվում են բնությունից ն արվեստից դուրսչ այլ Ճամաձայն այդ արվեստի անվփուիոխօրենցների ն այն ճատուկ օրենբների, որոնք կաղված են նրանցից լուրաբանչու

լուրի անձի Հետ»ի:

դաղավփարներբդարձան ֆրանսիացի գրականադեւտ Սենտ Բլովի կողմից կենսագրական մոտեցման մշակման մեկնակետ, նրա անվան ճետ են կապում վերլուծության այդ տիռղի առաջացումը: «ինձ միշտ ճրապուրել է,-- դրում է Սենտ Բյովը,-մեծ գրողների նամակների, ղրույցների, մտքերի, բնավորության տարչ մի խոսքով, բեր առանձնաճատկությունների, բարոյական կերոլարի՝

կենսադրության ուսումնասիրումը ...»5:

Տինյանովը,Բ.

էլխենբաումը մտցրին կենսագրական մեթոդի ճամար էական՝ «դրական կենցաղ» ճասկացությունը, ուշադրություն դարձնելով արվեստագետների փոխսճարաբերություններին.նրանց Ն.

ր օրբօ 8.

Ըճու-ԵՅ»

Շօծք. ԼԱ.

էր բացաճայտվում:

Գրողի անձնավորությունն այնքան ամուրէ դրոշմվում տտեղծադործության մեջ, որ նրա ճեղինակին Հնարավոր է պարզել բոտ կառուց-

(արտաճայոճի, րստ անկրկնելի «բառերիշլթայակցման»ջ Ֆ. Մ. Ռոստոնսկին): Սատություն, որ սիրում էին Լ. Ն. Տոլստոյը ն նրա սոցիալական Ճիմքը բոկայն կենսադրական վերլուծությունը դեպքում կամ կտրելու մոտեցումներից վանդակաղրկելու, մյուս մեջ ենթագիտակցականմոմենտնեչստեղծագործության արվեստադետի րի դերի չափաղանցմանդեպքում դառնում է կեղծ: նան վերլուծության երկրորդ աստիճանն րնդգրկում է իր մեջ մոտեցումը:իմանալու ճամար, թե ստեղծագոոծական-գենետիկական ն. Վ. Գոգոլի «Շինելը», Ճարկավոր է գիտենալ, թե ինչպես է արված

վածքի

ու

Ն. այդ ինչպես է ատեղծվել այդ սոտնեղծադործությունը: Պիկսանովի ասում էր: Պիկսանովն ճիմքում: մոտեցման միտքն էլ ընկած է տվյալ կաձ եր, «Գեղագիտական ուղածդտարրը, ուղածդ բանաստեղծական մինչն ամենակատարչալներնու ռուցվածքը, ամենապարղունակներից առավել զգայուն կերոզովչ նրբորեն բարդերը, կարող են դիտականորեն ն.

Հասունացդրանցսաղմնավորման) միակ ճիշտ կերպով գիտակցվել մեջ»: Ստեղծադգորչ՝ ման ավարտման լիակատար ուսումնասիրման Համար անճետաքրքիր չէ նրա ստեղզծադգորմեկնաբանության ծության ն. ծական պատմությունը, Հորինման բուն ակտը, գրելու բուն պրոցեսը ն

ու

դեղադիտական Ռոմանտիկների

Ցու.

անձնական առանձնաճասկություններին, նրանց ճոդեբանությանը: Դու վերլուծության մերձեցուխորացրեց դեղարվեստական-քննադատական ճե: որ բանասեվ պատաճական չէ, մը գեղարվեստական արձակի Ճաճախ վեպի կերմասին Տինյանովի ճետաղուությունները տեզծների առաձնաղես ստանում, կենցաղն որտեղ դրական Ճարուստ արանք էին

ԸՕԿ.

18-ո:

Մ.

1.

ԽԼ, 1956,

71ուծքոյտքիուծդօքոքծրե.

1.

14,

-.

Ճճողեվիճակը». Հոգեբանական (բանաստեղծի նրա բոլոր ասպեկտները: նրա ստեղծագործական ապրումները), տեքստաբանական (ոտեղծա-. են սնադրությունՀ գործության տարբերակները, որոնք Հճաստագրված ժամանադրելու ներում),ժամանակագրական (ստեղծադործությունը օբյեկտիվՀանդամանքները)» ընդճանուր կը), կենսական (աշխատանքի է գրված այն)»Ստեղֆիղիկական (ինչպիսի թղթի վրա, ինչպիսի դրչով մոտեցումն էլ շեշտը դնում է երկի ստեղծծագործական-գենետիկական

պատմության քննարկմանվրա երբեմն արվեստագետնինքն է ձնակերպում իր

ման

128.

Խքոյքաօօրքծ Օզօքոռ.

Ռ1., 1970,

օ.

109.

րրոօճոօթ

ԷԼ. Ք.

Ղօքզօեշոտ

ոՇւօքատ

«Լօքտ

օո

առ».

ատեղծադործու-

11, 1928, Ը. 22.

6ԶՆ

-կրատդրսուսվոսնգտյոատսն Ղ վաղսստտ մրոստտգուրտս Քվճգասն զ մրոսցսզց Հ«մրձսսզմագտհով վյօտինւսսուկգոքմաօսսծուջնզտո «մյսսվ վտկզ4օ դումմւստսեոտզց 1 րչսիսմտխոտ հվտ վազզջ մրւսծցոփումսզց վազդաւմմմսնսօսսԵ Հստոցուվնզ դակացտմովկզր ողոսս մնսմզը Ղ

ԺՈՎՍՏՍՄՄ

ՎՍԳԵՈՂ

ՎԺՊՔՄՈ

ԴՎԺՍՉԴ

ԻՃ ՎՏՈՂՈՎ

(ԿԺԴՈՈՒՉՎՍՄՈո)

ԴՈՏԺՎՍՂՄՍԵՈՂՆԳՏՈ

մդաքլիստոմոջ

՛

ղակատվետնցե 1 ձվղոփոաչ ղիսետմջմում նզտոր ձճզրբվլրսնդոիո դակատովիմոնդն վղածմմամուն| 1լիճաողալակ մմս «ազչ «վլորմող» ղո վ ղլոսմնորոչ վմզղղոաքցիսմղմամոչ ղակոտվետնցն` ջաիտքոջ -ուոմտ ղոմանցնսմո ղոկացամմզիտժղքմըմղ ծզր ղաքքիսջմանոցնզառր ղաորնատոմտչ ցոմղմ ժսզջ ղոքլամզմոմ -որղորչոռ ղորդլանղմ լոսղոմղ լ ջտիննւս ղոկատվնոնվն վողզետտովիմտտղզտ վման "ս

Հոչ

վմզոտկ ղդվժտտմտղտիլիսջմանոջնցոր դղսքքիտոսնուտղջ վմզքմո չմղաքցիսկողվմօմամ

զսա

-մո

ղակոտվեաոնցե ջոխոլոչջուտ դղաքլիստոմտչ վմղզդղոացքիսմղմոմտչ ղղզմստողիմոանըն յոսդոմղ ւմյզքստ վսզոտկ ցվրյոտստ տսդ րբյողոչ

3 ղաղմց մղաջվտոտ նմամկմզ ղալիսցոմզի

ղալիաջմանաջնզոր ղղ

ղկզր

Փվմզղվոաղամ ղատկողաոմողկզինվկտկաողորտք տմղ ղմոտ «մոյսոտջ ղակատողիմանվե ղղ մղիոսղղվի ղովր դորճմզվղմ վճնաջմանհորոմն Հ" ղ ղոմիսմնոնա ղալիսկամառատ ղո ղորկակղմ մղոմիսրտոխ տմղ ծճվրնսկղտհլիստտնողղմ /(վիոմրոջչ» ղակ վոզն ղորտոչողն ս ղոռստ -տկոմտոււծ ղոքիսջմանոջնդտո ղվրմզջ մվ չմղոսքցիսղամոման դղ լրոսմամսմմզղղաջմաննր չիսնսծ ղտկոմովնսո վնաջմսանոխսին -վի «ոպղոմաղկզբ ղո ծվինսկ ղոմլիստտնողղժ վժվջմոկ ղաոկոկում -ոոատչ ՛զոքլիսնսջմանոսի տմղ տղզչ վղոմտոլ /ղորկատմոտոմչ ոմղ 2 յոսիճողակումվղղւաքքիսճղկղակոովճսո ղոքցիսջմսետջնեզոր "իստոոչրվ 1ոստխղնճղակպ «ճվտզկտողտղոալիխսկաողոաձղ ղոկ -ոտոզիմոնդի պ 1 բոսցո ղժզքմողոնքիսջմանոջնզտոզր րոսժճուքղմ դոքլիսրտոլ) չմղաքքիակաղոձծղղտկատոզիմոնցձնղաքցիիսջմանոջնղտռ 3 լյոսիղվսփաի իսժղողոաղտ ում, չիսղաքկղաողտ ձվմս ի յոսիտվն մե «մաոկորոտ ձճնսմրտվմզտմղ: /կտոտ ղոաքիսցմսեմզղվտմոլս մաղ ղվլոք Հակոձրորտոխ ղց ոռիքմոծոնգտ դովճկղաֆ նսսածկոմղգե ղտզկոան

ղզշ լրոամզդղանլիսմ դուքիաջմածուջնդտո ադողարութ զժմցդ թով

«Վի դվրոժգթմո վվրակածր Աաաա մաղ զ լրամեո ՀԻ

մա

Սո

ԿԱ

ա

մող բաղոգմճոման րակըիացմահուջնգառ

Դափղուկ չնոատվո րո կոփողդորչոո ամն ղոքչիսթ ղղք «Հւտոորվ "սփոփի ղզղոս ղմզղղաքցիս վմղզղյոսդուուտ 2 ժտղզխղզնմո մաղ ոդոքիղմ -մսնոջնղառր ղող

ղոկոքմոշ

չիսմզջն

մող ղ զոսղոծմձումոն ղոկտտոզիմոնգն ղղաքցիացոամմգի

անար

զկ ոմղ 3 յոսիվսփսփ 2 յոսիմնողվոի ձնամրտ ղոկաողամոժզքմո 1 յոսմխո լոսմս «ճվղաաէքիոջ -տեհվկղվլոժզքմո ղոլքիաջմսհաջնգար դոլ ջոախոոկ ,փաժգբմո դադամավճաո «ոմատ ղլտ դվլազիակոմբ բոկ յոսոտկտոդո «մղալքիսղոաքմծ «ուտոզիմանդեմվ յոսդովցիո չմո 3 ղողմզ ղ իսքրաղմ ղվլոժճոքա տմղ լոսդոտ դակարտուխ ջոիմսիոդորմոյռ մղաէքիոքսւն "ա

ղորմովղմամղ

ղարղաոմոդկզիղ

Վ

չ«իսմզժձո ղոքրքքտ

մզմմուտ ղուհքիսջմանոջնցոր վմզղրոսճմզքիղմ մղղ մող մտոխղդաժուխաք ղո նվրնսկ վեղմղզո բոսինմզքղմմզի ձր ս

բմոլ»

«"իսզդոբթ մաղ բոամզմ3 ժողջ մղաքցիսջմահաջնղտո -ղոալցիսկտոջ տզչ վջմսփ մաղ ղոկոտողիմոնգն ղակտողվը դոլլիսճզննաղվաի րոմի վոոորվ ոմգ յո

դոյզսփո

որա

մող

ղզ

ղոկոք կողանդմ ղմղղժղորտեղոչ ղորճողոկոտմվ

չճղ-րդոլքրորտոխ ղակոտտողիմտնզ:, ղաիքիաջմսնոջնդտո -ոովնսո

ղոք

ղորջնդտո մղոլչիսրտախ տմդ յոսիկաղաամոծ Հանզկ ղդակոմավճսո լրոսդտն լ դղոաքցիսկող Գզր գուրծզտսրցակազումոաքսծ վկմզ դտղզջիսմս Համտք

-վր

ելո ղ

մվ ղրոսճզտար

ղալիսղոմաղկզր ղ

"ղոկոցմսեոջնդտոորտովյ ղատկաոկվողզղզն չվնսծ

ղոլքիսջմահոջնցտոյոսջոմղի մմղցիսքղ դվլակողվնեզ: 1 պոսձամսղմ

մոյսժ

ղորճանմոհ վժոր մղոսքքիաննժս

մյոսղդե

վմզդղաքքիսմետղո ղոկոտոտմոտխոառղվող վմզղրոսսոմե ԱԶ

ղոկողումուտոժգբ վմզդկամզմմոտ ճ,դաքքիսջոյմգի «մրոատաննում

Հոտո

ւյոսկոծրոմգի մսքմոոտ

չեղվչ ւ«մմահվղվյ» մղվ դՀղվր 3 յոսիինոտ «յոսոոջատոխ Սվժլղղ»՝ վստոխչջ 'Ղ 1 «ոմա դ բետմղտոլյ» ւ«մղաէցիսնոնուռվ վածսք ի ՛Ղ

ղոկողրվջ ժլմզ վղս «մոտջատտխ Բվժլցոլ»վիսն /ղաքցիսմեոմրո| ղուրմնուի կողվմը 3 կողոնզ վլոուաջ ղո րտիոջչոնոմ "Ո Ո Հզէսմվմ., ղ ղմ ղակատողիմոնգնմղոալքիսրտոխղոկոցմանոջնցտո-ոտոտխղդ յս" Հոտոժղտ ղոքցիսջմանոջնդաոկով չլոսնն ի Ժվմոկ ղորկտծ բտեղոտ 1 րոս ղորդոջմվի 14 ղրղմմզ ղոքքիսղոմողկզր մյոսմակ վկաղվնեցչ «Մյոսճոնչոտր դուք) դ նլոմ մորոտ վնստսհոտղտ նո կվղոծմզ -Խողզն

յո

գործողության երրորդ աստիճանն է, որն է կառուցվածքային ն ոճական վերլուծության օպերացիոն ընդգրկում թույլ է տալիս Ճասկա-չ միկրովերլուծության ձները, որը տեխնիկան, նալու գեղարվեստական տեքստի ներքին կառուցվածքի իխմաստակազմիչ նշանակությունը: ստեղծագործության ներքին կազմվածքում, Գեղարվեստական դեղարվեստական ընկալման մեջ կա ոչ դործառության, ցիալական դրսնորվում է ոիթկողմ, որը միայն որակական, այլե քանակական գեղարվեստաճանդերի, բառերի, կամ այն միկ կառուցվածքում, այս մեջ, կան միջոցների օգտագործման ճՃաճախականության յուրացնողի վրա չափման ենթակա ներգործության ուժի ն տարբեր, սոցիալական միջավայրերում տարածվածության աստիճանում: Մտեղծադործության քանակական այղ պարամետրերնընդունակ է ճայտնաբերելու վիճաՍակայն դա միայն այն ժամանակ կարող է կագբական մեթոդիկան: դիտականորեն արղյունավետ լինել, երբ սոցիալական ճիմք ունի: Վերարվեստի նկատմամբ լուծության պոզիտիվիստական մաթեմատիղացիան, մաթեմատիկականմոտեցումների բացարձակացումըչեն օգնում ստեղըմբոնմանը:Միայն մաթեմատիկական ե «արվեստաչածագործության փական» այլ եղանակների գիտականորենբարեխիղճ կիրառումն է դրական արդյունք տալիս: Այդ կապակցությամբ տնղին է Ճիշել կիբեոնետիԴ. Նեյմանի կայի նախաճայրերից մեկի՝ ամերիկացի մաթեմատիկոս նա զբաղդիտողությունը, որն ընդգծում է, որ այն զիտությունը, որով վում է, կյանքի միայն շատ փոքր ն շատ պարղ մասն է: եթե մարդիկ չեն ճավատում, որ մաթեմատիկան պարզ է, ապա դա միայն նրա ճամար, է կյանքը: նվ որքան բարդ որ նրանք չեն գիտակցում, թե որքան բարդ

բումը:

Դա մտածողական

սո-

կավելացնեինքմենք: Գեղարվեստականտեքստի մեջ

է արվեստը,

զորօպերացիոն ներթափանցման է է,

վեռլուծությունն ծիքնեւից մեկը կառուցվածքային

տաբույլ լիս գեղարվեստականստեղծագործությունըճետազոտել որպես կաղզմակերպված քանակություն, որպես տարրերի ճամակարգ։ կառուցված-

որը

քային վերլուծությունն ուսումնասիրման ակզբունպատմականության օպերացիոն տեխէ (լա՛ց-վերլուծություն)» քով վերաճսակվողմոմենտ նիկա, որը թույլ է տալիս թափանցելու ստեղժագործության ներսը, Հետազոտելով այն որպես եղանակների Համակարգ, որը պայմանավոր

Պարամնետրերի միասնությամբ: ված է դեղարվեստականառաջադրանքի ճերթավխոխման ճերթավոխման, Հիմքերի ազատ բաժանման տարրերի տալիս վերլուծությանը կառուցվածքային ճնարավորությունը

է

ճկու-

ետազոտության ամար, թույլ նություն, լայն ասպարեզ է բացոմ է տալիս «տարբեր անկյունների տակ» «ՃՀատել գեղարվեստական տեքստը ն թափանցել նրա կառուցվածքի ներար, Հայտնաբերելով նրա բուն կազմվածքի կոնցեպտուալ իմասոր: են. «իմնական դբույթներն կառուցվածքային վերլուծունյան օբյեկտում նրա անբաժանելի տարրերի տարբերումը. ամբողջի ղդիոումը որպես մի ճամակարգի, որը չի ճանդում տարրերի պարզ ղումարին հատնում ձնափոխության, փոփոխության, ինչամբողջի պես նան ինքնակարդավորման րնդունակության, փուխոխությունների սլրոցեսում իր բնուլքը պաճպանելու ընդունակության ճանաչումը: կառուցվածքային4ճետաղուռությանժամանակ ւտնղծադործությունն փմաստային բաղաղրամասերի բաժանելը սոսկ վերլուծական գործողություն է, որը չի սպառնում նրա ամբողջականության խորտակմանը ն չի Հակասում գեղարվեստականամբողջական ընկալմանը: Ստեղծագործության կառուցվածքային վերլուծության ճիմնական սկզբունքներննն. տարրերի բաժանման Հիմբի (գույն, ժամանակ կամ տարածություն) Հայտնաբերումը. ոչ քե առանձին տարրերի, այլ նրանց փոխադարձ կապերի, տարրերից բաղկացած ամբողջականության Համակարգի ուսումնասիրումը. Համաժամանակյա մոտեցումը, որը ենթադրում է ոչ թն գեղարվեւտական տեքստի առաջացման պատմու թյունը, այլ նրա կառուցվածքը, նրա գործառումը: Ստեղծագործություն Օ0ամբողջական,փվակշբաց «Պամակարգ է: ԱՍտրուկտուրալիզմբձղտում է Հերմետիզմի (փակ դիտման), այն ըմբոնում է տվյալ ճամակարգի ինքնամփուիությունը: Պատմականությունն ըմբռնում է ստեղծագործությանցրվածությունը: Այլ պատճառով էլ փակի-բացի դիալեկտիկան կարելի է Հասկանալ միայն պատմական մուտնցումների զու(դիախրոնիա) ն կառուցվածքային (ւ"ինխրոնիա) դակցման դեպքում: Ընդ որում կառուցվածքային մոտեցումը ոպլատմաէ, ինչպես Հանգիստը՝շարժման մոմենտը: կանի մի մոմենտն կառուցվածքային վերլուծությունը, նրա որոշ ընդդիմախոսների կարծիքով,«երաժշտությունը Հերձում է ինչպես դիակ», այսինքն՝ է, այլ ոչ թե քննում կենղանի ստեղծուղործությունը: Այդ դիաճատում ռլատկերում կա որոշակի ճշմարտություն: Սակայն դեռես մի բանի դար առաջ նկարիչները (նրանց մեջ նան մեժ Միքելանջելոն) բժիշկներն քաբուն, կլանբը ոիսկի ենթարկելով խախոոում էին արգելքը ն ճերձում էին դիակները, որպեսղի ընբոնեին կենդանի մարդուն: Տեղին է «իշել նան Ն. Վ. Գոգոլի խոսքերը Պուշկինի մասին, որը խիստ բարկացել

(ճամակարգի)

ու

Ք9Է

'վիղոմ

-ողկզր 1 ժտզխողո իսնսճվր Ծղսմս ղ ղզմվ 1 փոսղնողակտմվղղուքի Հաջմսանտջեզտո լրոաճղամա՛մզղտմոախ նսջմսեղավ մմաՀ վր ա չոզջ դոհքիսկաոմտոտ: «վտ -զդքիաղմց Լա դակոտոզիմոնգե «վմոխոձվր «վողնսմխ ղակոացմսեոց: -նցտո «վիկտղվեզչ մոսմցոակ մսյսմ ղակաոքմտք ոմղ մժղոՒկ դաոկոմվ ոմղ զկմենղմ «մզկտոխ ղիո1 վմզղղուսմըիածզնետովաի դոքքիաջմսնտջնզտո 1ըջնեզտոմցի լ նսամոկ մնստսեոտզչ «մյլոսմետմզի ճղորվը ղրոսղջոմ -տո| վմզդտմայս մզմմոտ ղվլոցիսկոծշիիսզղսո վիչոչ չվողճսմի կվ» -կոմխ-մսղեսչ ոզոմս լ լոսղզտոր մղորդսմրմ վտոզիմո «Փվովմսեզտ : մտան «ոկ վտմայս 3 լոսիտեօ ղմա Մղդաաէլիաղամոնսքիզրը ս

դվլոժոսվ

-ոձր ովոծ 1 ողնդտց 3վօսսծդսվճոսզիօ դումաքւսնզի ոզխոմսմմզ էրախտքաչոնոմ ղզ իսխմզկ իվմ) 1զիոստ դղաէլիսվղորնսկուրնոմ ո

վոզնսմխ դոկոտոզիմոնգն դղաէլիսնմոմ դ դոքլիսջմանաջեզտը մրհվեսավնսո,

Պրեվիվտոմոխրսի «մճսմեն դակարտախ-մստիակ ղզ բաիկոջ իսփող ղտ րակ ոքո ղվովա նմսմմզ ղարնցտսր :մրեվուստկամտո մրեվիվտվեսխսղղ «մրեվիվ-վեսո մրեվլորմսփ լյոստնեջղզ ղվովտ նմսմկմզ դորեզտար չղամզիղյչ տմի ղոքքիսղակածնսմրողոիջիսցմսնեաջնեզտո կ ջոիկոչ մրեվիվտվոտ» չրոսմզղնամխն մզմմուտ -ղվ ղվճ իսղջ մզմմուտ մզմմոտ նքո ղորտսեոտղծ ղոէմ -զինողակոմվ մմզղվեոս ամի դոլիսնաջմսեպավփ Հաջմսեաջնզարը ղձվր վմզոռր ղ վմզոր տզջ վմզմմոտ «տմի ղոէջիսվզղոքոմ ղոՒջիսդուկաձնսմրո

29:

՛1

զ «"հօ3 'մցօՉ "1

ց

զ

չոօլլ `ոօ:

"լ 9

-մ907 8

8ոյթոտմյզ

քլ «ոօս01

չ լ

։մղոջ «վտոտ նմամմամ վնոքզր լ րսդնզեղոչ կ ղղարջմանոմգի նմա քղզշ «սա օղղալլիադանդցկ»մվ լ լոսղջմանոմզի ղոմղ չ«մդամլիադաջմսեմզղ» տփատհեղո ղզրտ ղտզտաղո նոմ մղահլիսցմսեոջնցտո ղոկոտոզիմոն -զե օյ յոսղնսզի» մամատձմգքամչղտ յոսկզր նվմզիսփ մվ ղմս "մկոնծ վղվ) լյ ժոցո մղալիսջոայմզի գլո դամ ստսետտղց դտկոձնսմրտ ճնսմրո |1զստխողզ տոոմ գվլաժջաոինաստկղլակտար չմղահլիսցոամմզի «տոտխո ՛ոմյզղնազը» նլոմ նո մոմոիխիոմղտ /տշղզքոմչջղո զց լոսղնակաֆջմոնոմ ժղսմս «մմզղճսմխնղո վրեվոամտատկամոր լ րաինակ էչօղալքիստոնոաղղժ» չղակոմվ 1ս 6Ւոմ նսճղղոս ղողնամիո ա ղզմսկվմվոր) ղոաէքիսէսն ղովր 3 վոսմոմոուռքյւծ ժղումնղ վոսղտն վ/ մղզմվ 1Վղվռ մղոսէլիսղոկ -աղոմ րանդամս մզդլիաղմզ վովոդլտ դհավր դզ րոադսզր քվոցճսմխ զոէլիսղակողոմ նսջւմոմմոջ ճղզր տմղ | լոսղտե ղզմվ տղ զրզ իսժ մող մտրոջ մվ ղո վղճողոնղզկ վեողոմս -ղոէկ մողդ մրոքցիսկնզնցնե «մորոչ տմղ մրքրտղմզ3 լոսկոտմսոլ| չմղուսէքիսկ մղաէչիսղոկոդուլ -ողոշղ ուդ վշամս վեռցխոմս «մորտջ մղ մլիողմց կվճեզնզե լ ոսկ Էլ դվղղզրտդղոոէլք -ոտմս ոիմմ 1 ովճամխ վյիեն ղակոտոսոիորնոկ Հանաջմսե նո ղդոքլիսղտկողոմ իզ չմլիսղմզ 1ոէիտ րակ մղոաէլիսւտ չմո ժղամս«մրոազսմյմզի րձջմոլիտ ղզ յոսղնուան ճվնճղղմվ վմզմմոտ ղ/ո «մյզդաքոմ ծճվլջ մմզղմոփանանւ,ճաճծվր վր ղ չմոխողոջ վր ղովր» մս մֆ վղս ովլղմվողյոսում ղտոզիմտ ղղւալքիիսղատկողոմ վոսջենղդմ մս. «4 զվկողվոյ 'ե'ի դղիսփ ղոկոչատտլ, տշզքոմչջղո ղոր «դամմրմվղորնսկորնոմ ոմդ «մյզղճոզը» ղոիղ 403 լոսղնսդրջ դմոկոր դոմղ իստոտրվ վկոճամս մղսէլիսցոոյմզի ղ 3 րհվղ դվիոժջոիխճաստակ

իմովնոմցեօ

դահատանոաղղժ-ղոկոատոզիմունգն

վճեսմրո րոկ

նտ րբոկ ղոՒլիսղաոկոճնամրոտ "լուսին ւոծզծ 3 ասի վդվ ղ4 (ճվղում դո 1 լոսիոխփավ ղզմսժղամեկո ղղաէլիսղոմոնսքզը ճամ մմզտմզմ ղվյոաոտոտրվ դահողտհ մղ ) լոստլոջոնոմ մեստ չանհոտզջ յոսժողն դոհիսցամմցի: բեվղոնմօ վղոնղզկ ջտիղց ճվն «փաղատո|ձնեսմրտվր վմզղղարմսնմաղեսջ մղահցիսցմսնաջեցզտը

դոքքիսցովմզի

.

։

Ը

մզում անզկ

-տեմօ

զոկտովքսո տմղ տ ղվժջոիրետկ ղվժմզղ վցիսղմզ ղաոկոտոզիմունըն մս վղոժ ք ո 3) րոսմզմաոմզի մղցրտ նո «մղաէլիսոլսփափ վտղողվը -ան մաղսվնկղսփղ վոզկոնվկ ղակտղամաոծզթմո ոմղ ղդ վտոռիվ տամղ (խկ դակտմավնսողադ դոքքիսցմսեացնզտո յզղսորմ նո նսմոկ մ մղոսքքիսցոյմզի Քոց 'Սմյլոստլոչոնոմ դոՒլիսկողոձղ Հվրձակատոորվ վմջտինասատկ մղ ղ մրոստվն վժջշտիրետկղվմմզղ դոլիաջմանաջնցտո| լոսիսջաոխո. ղմս 2 գոր Հվմնոնոմ ղո դուր

վղոնդզկ մղաքքիսջմսեոջնեզտո ղոկոտոզիմոնզգե ՛զկմոջվ

չ«ղորղոր

'

-ետոջ տմղ ղաղոջ «ղորջմղչ» ղտկոցոայմզի նմսկատսոկուջ ղդոլքիսը «/անաոցնզտո 1 ղվղղզրո վրեփոմատկամտո րզն դակոտտողզիմոնգե -նդմ 1լննս լ ջատիդսնդմ դմս «կովն ողզիոձղվ նզջմղ» տղ մղաքլիստշմք Ն ՛մկողվեզջ վիսրմսփ ղո ժղ լոսղողտ ոզուղվհլՕղացիսք «մսետջնցտո վր ղզրտա դակոաւտոզիմանցգե 1զշամսղ 1զղոքոմ վմզոոր ոզիողէտ նամակմ «Ճակոիսրոքվճոմ ժս 1ս իսժվջմոկ :լոսմե ոմղ վ' դալիստանողդժ ող մս մորոչ տամղջ ոմի ռսկոիսկոուք "ղդ 'ի մ)

/դոլիսկողոշղ

թրք

ղակտտվե վնմո ղղացիսցամմզիղվիոժջոինաստկ ԿՊաղոմանալիզիր

Նշանագիտական ոլոբտը թույլ

է տալիս Հասկանալ նշանների է

ճա-

մակարգը բացաճայտել դրանց իմաստը: Այնձնավորվում լեղվան

կան կուլտուրայից, բնական ն կոնվենցիոն լեզուներից րառման ըմբռնման ունակություններից:

ն

դրանց կի-

ու

Հասաբակական-պատմական ոլորտը

ստեղծում է լարվածություն,

որը պաճում բացաճայտում է ստեղծագործության սոցիալչսեմանտիկական իմաստը: Այդ ոլորտը ձնեավորվում է քաղաքական գաղաու

փարներից ու ճիմնարկություններից, կլանքի կենցաղային ու պետական ձեերից. այն թույլ է տալիս Հասկանալու ստեղծաղզործության ցիալական պայմանավորվածությունն բեռնվածությունը: է ոլոբտը տեսնել թույլ ալիս ստեղծագործությունը Մշակույթի Հնեաներսում ն նրա Հեւ շփվող մարդուն մշակութային ավանդույթի րավորություն է տալիս «ասկանալ ու մեկնաբանել գեղարվեստական սո-

ու

տեքստը:

այս կամ այն կոնկբետտեսակիոլորտը Աբվեստի

բուն իմաստով է ստեղթույլ տալիս Հասկանալ զեղարվեստական ավանդույքն երանգները: ծագործության որւվես արվեստի փաստի իմաստի բոլոր . է ճասկանալ տալիս ստեղթույլ ոլոբտը Հասաբշակական կարծիքի նրա տեղը դեծժաղործությանսոցիալչ-գեղարվեստական ստատուսը, է,

որբ

ղարվեստականարժեքների ճիներարխիայում:Այդ ոլորտը ձնավորվոմ է ստեղծագործության շուրջը գեղարվեստական քննադատությամբ ու բանավոր «ճամքավով»: դոլացող ոլոբտը թույլ է տալիս ճասկաՀեղինակային ստեղծագործության նալ ստեղժադործության գեղարվեստական կոնցեպցիան՝ կապված ճեղինակի ընդճանուր ճայացքների «ետ, որոնք արտաճայտված են նր գրական ժառանգության մեջ: Այդ ոլորտը ձնավորվում է արվեստադեճետ տվյալ ստեղծադործության փոտի ամբողջ ստեղծագործության խազդեցության շնորճիվ: ոճական իմաստը բացաճայտում լեզվական Ստեղծագործության ոճական վերլուծությունները: են նշանագետանան կան վերլուժությ րը շանագիտակ վեոլուծությունը ծհնքադրում է գեղարվեստական Նշանագիտական դիտումը որպես նշանային «ամակարդի ն ելնում ստեղծադործության է «արվեստըլեզու է» դրույթից: նշանների Համակարգն իր մեջ կրում է նշանակությունների (արժեք) Համակարգը ն Ճաղորդում է իմաստը (գեղարվեստականկոնցեպցիան): նշանագիտական մոտեցման ելակետային դրույթներից մեկն է. «... գեղարվեստականստեղծագործությունը իմաստալի է ամբողջովին վերցրած: Այստեղ ժմարմին-նշանիբուն ու

ու

ատեղծագործումնառաջնակարգ նշանակություն ունի: Տեխնիկապետ ուստի ն փոխարինելիտարրերըՃասցված են նվաղզածառայական» գույնի»), «շշ. մշակույթի բնագավառում մարմնի իմաստի միջն չի կասաճման բելի բացարձակ անցկացնել...»: Մ. Մ. Քախտինիճաղորդակցանչանային վերլուծության մեջ նրո» որոշ աշակերտները ն «ետհորդները մտցնում են երմեննտիկայի ճասկանալ նշա-չ դրույթներ,ընդգծելով, որ ուրիշի արտաճայտությունը նակում է կողմնորոշվել ղեպի նա, նրա ճամար ճարկավոր տեղ ղտնել Համապատասխան կոնտեքստում: Ամեն մի ըմբոնողություն երկխոսական է. այն դիմակայում է արտաճայտությանը, ինչպես երկխոռուէ ռեպլիկին: Այդ գաղափարը Ճճատթյան Ժեջռեպլիկըդիմակայում մանրազնի կապեսարդյունավեւո է բարդ սիմվոլիկ նշանադիտություն, ունեցող ծածկագրված բովանդակություն ստեղծադործությունների վերլուծման ճամար: նշանագիտականվերլուծությունն ստեղծագործության արդի լեզվաբանական վերլուծության տիպ է, որը տարվում է կառուցվածքային ստեխնիտեխնիկայի ճիման վրա: Վերլուծության այդ ամբողջ բարդ կան ծնվում է Վ. Յա. Պրուլպի աշխատություններից: նրա մշակումը Բ. Պոշարունակեցին ֆրանսիացի ստրուկտուրալիստչ-գրականադգետներ ն Ա. ժ. տիեն Գրելյմասը։Այդ տեխնիկան ենքադրում է ստեղծագործության գործող անձերի բաժանումը միմյանց դիմակայող գործչի Ա. Ս. Պուշկինի «Պղնձե ճերոսի (օրինակ, քադավոր Պեւտրոս--եվդգենի ու

ու

հիժյալում»):

Ոճականվեոլոժությունըկառուցվում է երկու զլխավոր օպերա-

ցիաների վրա. քերականորեն նորմատիվ նախադասության վերակառուցման, որն ընկած է ոճական նախադասության ճիմքում, ն այդ երկու նախագասություններիմիջն փոխճարաբերության բացաճարոման վրաւ ոնական Այդ փոխճարաբերություններնէլ իրենց մեջ ամփուփում են են ոճական առումով «սովորական» նախաորոշում որոնք կանոնները, Ոճական կանոններում դասությունների վերածումը դերակշոողների: գլխավոր դեր է խաղում տեղադրման ձեը՝ տեքստի մի տարրի փոխա-րինումը մյուսով, տվյալ ինֆորմացիան նոր «ձնակերպմամբ» ներկաացնելը: «նորմատիվային, առօրեական» լեզուն, որը ոճական վեր:

ԷՏՏԱՇՔՈՒՇ

ուսու

11,

Ը.

11.

Է.

Փօքառղերուն

Խտօտղ

240.

մ.

1Տքարասծընօ6 ուօքուքօՕ8ՇղՇա մ1Լ, 1928, 6. 22.

ՇՕԱՄ1811ԸՐԻՎՇԸՄԾ ԱՕ.

ԷԼՕՑուտ ուաք, 1970.

80381028410ՇՐՋուտ.--Կ. ՈՆ ՇաՇՈՇՇ ԱՕՊԵՅՕՑՀՂԵՇՆ

ԽԼՇոՅօոթ

Գեղագիտություն

լուծության

4ՃամարՃճաշվարկման կետ է, տարբեր կոնցեպցիանելում տարբեր ձնով է նշվում (ռրզես Կոնհրմինաբանորեն «քերականորեն նորմատիվային նախադասություն», որպես «ճիշտ կխոսք», որպես «ոճաբանորեն չպիտակավորված տեքստ», ոլոլես «դպրոցական լեզու» ն այլն). Սակայն բոլոր դեպքերում խոսքը լեղվի չեզոք 4իմքի որոնման անձմասին է, որից շեղվում է իր սոցիալական կողմնորոշումներն նական ճոդնոր ճատկություններն արտաճայտող արվեստաղզետիանՃատականոճը: Ստեղծագործությանոճի դիտումը «ճիշտ» խոսքից նբա շեղման բնույթի ու աստիճանիմիջոցովՀերմեննտիկայի սկզբունքի կոնկրետ կիրառում է. որպեսղի «Ես» ճանաչեմ «Մլուսին», անճրաժեշտ է «նրու

"

տերմինաբանության ժեջ): Ոճա(«միջինտերմին»Վ. Դիլտեյի

րորդը»

մեջ ճերմեննտիկական երեք տերմինը կոնկրեճետնյալ կերպ. «Ես» ստեղծադործությունը Ճետաղոտող քննաղատն եմ. «Մյուսը»՝ ոճականորեն պիտակավորված տեքատը, որն կան վերլուծության

տանում

են

ապրտաճայտումէ արվեստագետի անձճատականությունը. «Սրրորդը» («Միջինսնրմին»)՝ այն ինֆորմացիան, որն ամվփովփվածէ պիտակավորված տեքատում: սակայնարտաճայտված է ոճականորեն չպիտակավորված («դպրոցականլեզվով» )։ Առաջին ճայացքիկ տարօրինակ է «նչում պուշկինյան Հայտնի

փանաստեղծությունը:

Առանց քերականական սխալի Ռուսաց լեզուն ես չեմ սիրի: :

է տարօրինակ

Տթվալուց, ճենց

որր աի կերպով, խանական

ենք, թե Պուշկինն

տբ մենք գիտակցում ստորեն ոճավորված, այսինքն՝ րական նորմաներից չշեղված խոսքի մասին: «նորմալ», բնական լեզվի ճամեմատությամբ:

այստե

ոսում

Ոճը

է

ժիշտ

գեղարվես-

«ախալ է»

ստեղծագործության նեբքին կազմվածքիգնաԳեղաբվեստական Ճատականը,նբա ներքին կապերիարժեքիոբոշումը նախ ն առաջ ենճամակաոգիճարստությանբացահայտում, թադրում է նբա ինտոնացիոն այսինքն` ստեղծագործությանինտոնացիոնվեոլուծություն Գեղագի`

:

Տե՛ս

Րա

աաօ

Ո.

Ո.

11քոքօոճՓեղօշօֆոտօրօՅԱոխՏ,

Փրաոօշօտոաստտ Րծքխակօունեն ս.

1, էչ 145:

պոոցեսի բովանդակալիցտաո-ճաղոբդման միչոց է, ինֆոջբմացիոն փոբձի ակտիվ կոողը, հուզականոբենճա-Բը, ճաբաբեբություննեւի մոտորաինտոնացիան ձայնային գեցվածմտքի կենտոոնացումը: տե-է ուղածդ արվեստի խաղում դեր յին (ժեստ, միմժիկա),կարեոր

ու

ու

սակում:

ն պառոկեինտոնացիան դտնվում է դեղարվնստական դգայման մտածողության միջն: րավոր կերպով ձնավորված գեղարվեստական է դաեղած սաճմանի վրառ ինտոնացիոն վերլուծությունը ենթադրում Ճեւո ինտոնացիոն սւոնղծագործության րաշրջանի ինտոնացիոն ֆոնդի

վերլուծությանճնտնանքով՝

Նման Համեմատություն: Համակարգի

Հայտնաբերվում է ստեղծագործությանինտոնացիոնազատության չաարճՃամակարդգի ինտոնացիոն փր ն որոշվում է ստեղծագործության Արժեքի չափանիշ են՝ դեղարվեստականտեքստի ինտոնացիոծ: ժեքը: լարվածությունը» ճարատությունը, նրա Հուղական բովանդակությունը, ճաադեցվածությունը: տրամաբանական նշանադիտական ու

Ենթաղոում ռբոշումը արժեքի ներքինկապեոի Ստեղծագոոծության

է

նան

նշանում

ստեղծագոոծության ճեղինակի գեղաովեստական ու

աստի-ճաշստացման նոբմաների վաբպետության բանաստեղծական Արվեստի գեղարվեստականնորմաների բնդբացաճայտումը: ճանի

զարդացնում է նրա ճուղական-նշանադ լալնումը արատացնում ն ճՀնարավորությու դեղարվնստական-կոնցեպտուալ տական ոլորտը ները: Վերջինս իր մեջ թաքցնում է արվեստի արժեքային պոտենցիալը ղարվեստական առաջադիմությունը: խթանում ն դեղադիտուու

հնչպես չրթներն անժպիտ,

Այդ խոստովանությունը դադարում

տական ապրումն արտաճայտվումէ ինտոնացիայում, որը մարդկային: դործիք է: Ինտոնացիան մաքիհաստատման: կոլեկտիվ դիտակցության

տ

Շ6

ոքօճդծուոուաճ.--

արարի

Կարոն րակտիկան,

.

Գարուն աաա րաի " - ն րգա արան ոի Մ արա զար վեստական ստեղծագործության բազա Իրան հարմարը արար շնորճիվ փոփոխվում լայնանում թոք Գարի հութ գործությունների, որոնք արվեստը

թյունը ձնակելրղում

է

էական արվեստի

վորող դրույթներ, Գեղարվեստական ունեն թյանչափով այդ դրուվթներն ն

են

գ

շարժու

ու

վերլուչության աւ ազիտով,

ղիՊԱ

զ

ու

մյ ւ

առաջադ

-

ո չած.

երրորդ աստիճանում ռրոչվում է ստեղ-

արժեքը՝արվեստագետի վարպետուկապեոի ներքին ծագործության գեղարորին ցուցանիչ է ծառայում նրանում վեստականնորմաներիարժեքը:

թյունը,

մարմնավորված

ՍՏԵՂԾԱԳՈՐԾՈՒԹՅԱՆ

չոոբորդ Մտածողական

Է ունենում

ՈՒ ԱՐԺԵՔԸ

ԻՄԱՍՏՆ

գոոծողությունը՝ էությանըճասնելը, տեղի

առառբկայի ամբողջական տեսունակությանմիջոցների,սինտեխնոլոգիայի օգնությամբ,ոռբոնք թեզիգործիքների, ընդնանբացման ու են իրացնում են ելակետային դրույթն ճամակարգի բեբում ստեղծագործությանաբտահինու ներքինկապերիվերլուծությանառդլունքնեբր: ԱյստեղմեթոդրՀանդես է գալիս որպես համաղբող պոոցեդուրանեւի ե ընդհանրացման ոբոշակիտիպ: Այդ պրոցեղուտեխնոլոգիայի բաների ճետնանքով ձեռք է բերվում առառկայի ընդհանբացված-տե-է մտածողական երկրորդ սականտեսունակությունը, որբը հարստացել մ. երրորդ գործողություններիպրոցեսում ձեռք բերված մանբամասնուիմացությամբ:Առաջանումէ ստեղծագործության ամբողջաթյուննեբի կան տեքստը,գոյանում գեղաբվեստական մասին ճանկոնցեպցիայի այսինքն՝ կոնկրետ-ճամընդճանուր դա-չ դատողություն, ագումառային «տողություն,որն ստեղծագործականիմաստին տալիս

բնութագիր:

է

ամբողջական

ամբողջական քննադատական վերլուծությունը Ստեղծագործության ենթադրում է վերլուծության բոլոր ասպեկտների, բոլոր մուռեցումների արդյունքների միասնական ճամակարդիՃամադրումը: Ընդ որում ստեղամբողջ պրոցեսը ներթափանցող պատմածագործության քննարկման կանությունն ապաձճովում է վերլուծության մոտեցումների բոլոր ու ասպեկտների «միացումը» մեկ՝ միասնական ամբողջական ընթեոցման, կիղակետում: Միայնմիաժամանակ բաղմակողմանի ն միտսնական պատմական ձճալացքով«կենտրոնացված» մեթոդաբանությունն է ընդունակ Ճճամադրելուատեղծադորժությանվերաբերյալ բազմապիսի դրանք ձուլելու նրա միասնական Հոեսակետները (մոտեցումները), ընթերցման, ամբողջականվերլուծությանմեջ: Ամբողջականվերլուծության ասպեկտներից մեկը գեղաբվեստաու

ու

Ն օբիէ, նրա Քճաբստությունների կան կոնցեպցիայի գնահատականն գինալությանբացահայտումը:Գեղարվեստականկոնցեպցիայում ճաորոնք ստեղծագործումախմբվում են բոլոր այն ճատկությունները, նրանում րնկած է յանը տալիս են որոշակի արժեքային ստատուս:

սւռեղծագործությանարժեքային միջուկը, որը «վերառված» տեսքով բովանդակումէ իր մեջ իրեն նախորդող արժեքային բոլոր շերտերը: աստիվերլուծության չորրորդ Ստեղծագործությանքննադատական ճանը բացաճայտում է կյանքի կոնցեպտուալ ըմբոնման մեջ աղամտու-

«աճը» աշխարճի մասին դաղափարների Թյան ոլորտի ընդլայնումն Հետ ճամար սովորականպատկերացումների դրանց տվյալ դարաշրջանի է ռտեղծադորՀ Այդ դեպքում որոշվում ճանապարտճով: Համեմատության ճամապատասնրա արժեքը, կ ոնցեպցիայի ծության գեղարվեստական ու

սոցիալական կոնկրետ-պատմական Համամարդկային վփանությունը ն

խնդիրներին: աստիճանի բարձրադույն լաԱրժեքայինվերլուծությանչորրորդ գեղարվեստա «իանիշր գեղարվեստականկատարելություն է, նորմաների Հարստացած ա րվեստի ստեղծագործության գլուխգործոցը սոցիալական ընդծանուր արտաճայտված Հիման վրա վարպետորեն է վմառստունեցող կոնցեպցիաէ, որը պատասխանում ճասարակության

անձի ձնեան ստեղծագործական ինքնարժեքային սոցիալիղացված Հիմնարարպաճանջմունքներին: պՎորման վերլուծության չորս աստիճան արժեքային Ստեղծագործության ստեղծագորնկատմամբ դրույթը:իրականության ները(արժեքային արժեքի քննումը. գեղարծության դեղագիտական Հարաբերության արժեքի ճայրոնաբերուվեստական յոեքոտիներքին կառուցվածքի բացաճայտումը)ուղարժեքի մբ. գեղարվեստական կոնցեպցիայի են դտնվում նրա մեկնաբանաՀ եջ ղակիՀամապատասխանության ճեւո (աշխարձճայացք աստիճանների կան վերլուծության չորս կաերի իմաստաբանությո արտաքին դրույթը-ստեղծագործության դգեիմաստաբանությունը ւռեքուոիներքին կապերի գեղարվեստական իմաստը): կոնցեպցիայի ղարվեստական Հւյարդյունքների վերլուծության չորս աստիճանների Արժեքային ու

մադրման

դեղարվեստականստեղծագնաճատականը(նրա արընդճանուր Հանրագումարային

միջոցով

ձնավորվում

է

պործության ստատուսի որոշումը): Ժեքային արժեք Ստեղծագործության

այ նրա բոլոր բաղադրամասերի դաւոոարժեքային բողջական արդյունք է, իսկ նրա մասին ընդճանուր է բերվել ձեռք որը ղությունը՝ այն բանի ընդճանրացմանարդյունք, դործոՀետաղուռության ընթացքում դգնաճատումտածողական բոլոր

Կլություններով: արդի դինամիկաշխարճագեցված Սոցիալականդրամատիզմով Հում,

մասին

երբ Հատկապես սուր

ճարցը» արվեստի

պրոբլեմը ձեռք արժեքի

է

կերպով դրվում է բուն

կյանքի իմաստի

գեղարվեստակ ստեղծագործությունների

բերում

դործնականն ընդդեղագիտական,

նշանակություն: էական փիլիսուքայական Հանուր

.

Եվրափակում

|

Գեղագիտության

պրոբլեմների Բետազոտության տեսականու գործնակառ

ԳԵղագիտական կատեգոբիանեհբի տիպեոր։ կատեգորիաների լուրաքանչյուր տիլ ճամապատասխանորենգեղագիտական երնույժի։ դեղարվեստական ստեղծագործությանկամ գեղարվեստական պրոցեսի վերլուծության վերլուծության այսկամ ապարատն այս կամ այն այն տիտիպի ապարատնէս

Ախոն

եզրակացությունները

Պամագարգն իր

ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ

ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ

Գզարվոատա քո թեան

ե ի՞ականությաննկատմամբ ԳեղագիտականԲատկությունների Ճրվեստի ճաբաբեբության կատեգոբիանեոր (գեղեցիկը, վեճը, ողբերարպականը, կոմիկականը, այլանդակը, ստորը) իրականության

ՓԻԼԻՍՈՓԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆ

Է

ու

ապարատն

առարկայի ' Հիմնական

տազոտություններիե՛ վերջն րագումարըգիտության դ

շոր ամաժուքյունների ըմբռնումըՀե-

պատակն է, տեսական մելիրիք ճանրագումարը կազմում է նրա փիԼիշովայավան աին ինքնինտնսամեթոդաբան

Հան-

նական դիացիաչին արանը գիտություններից մեկը: Սա նրանում կայն արարի . ամավան աորաց Ճանրագումարային Բննում է բաժին, դԼ գեղագիտական նան ստական ինչպես գեղագիտական Գոա գործունեության, կատե ես

որբ

ընդհանուր իսկ օրենքները:

ինչպիսին է

Ա

ա

ա

"հ ն

տիպաբանությունը բնորոշող դեղագիտության լք օրենքները

են «րոնքենրի ըմբոնումն ապաճովող նրա

կատեգորիար

պրոբլեմները կարնորագույն զողագիտության բնութագրվել դեղագիտական

ում

Բ

ր

ճիմնականկատեԾարոլու ընքացքում Մի Բերելով այժմ կփորձենք դրանք ներկայացնելմթ» մրնակաը Էամակաճգում. առանձնացնել ճիմնական լուսաչ

են

ր

դրանց

տիպեոը, որոշել դրանց կապերի,ինչպես նան դրանց ճե ՀասՃճամաստորադաս կացությունների բնույթը, ընդ որում Ճճաշվի առնելով,

փան լՄասկացությունների անցնել մեկը մյուսին չկա,

որ

որ

դեղադիտա-չ

միջե անճաղթաճարելի կատեգորիաների դրանք կարող են |

ան

.

գեղարվեստական «վեստի դեղագիտական ճարստության վերլուծության լ օրենքների Դոգաապան մասին» (գեղարվեստական Աբշվեստի իմացաբանության կատեգոբիանեոր

Գ գե

հորացման

իր

ամակ, ավ)

ոնա եապոկա Բադեն

ԳԵՂԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆԸ

ԳԵՂԱԳԻՏՈԿԱՆ,որ

(Գիտություն աշխարճի որո

արդի

Մետակատեգոբիա (գնղագիտական): Գեղագիտական գործունեության կատեգոբիանեոր (գեղեցկության նաօրենքներ,դեղադիտական յուրացում, դիղայն,

Հ/շ

աի

Է

են.

կերպար, մեթոդ, գեղարվեստականճշմարտություն

գեղարվեստական արվեստի Ճճամապատասխանության Բնույթը բացաճայտող իմացաբանական վերլուծության ապարատն են:

կոնցեպցիա) իրականությանը

Աշվեստի սոցիոլոգիայիկատեգորիաներ(դասակարգայնություն, Վուսակցականություն, ժողովրդականություն, գաղափարայն սոցիոլողիական ինտերնացիոնալը, աղզդգայինը, Համամարդկայինը) վերլուծության ապարատնեն:

(գեղագիտական Աբշվեստիարժեքաբանությանկատեգոոիանեոր

արժեքային մփդեալ, արժեք, դգեղարվեստականություն, դլուադործոց) Վերլուծության ապարատնեն:

Աբվեստի գոյաբանության կատեգոբիանեոր(գեղարվեստական ատեղծադործություն, կլասիկա, մասսայական ն էլիտար արվեստ, ոճ)

գոլաբանական ու ոճաբանականվերլուծության ապարատնենւ կատեգորիաները Արվեստիդիալեկտիկայի (գեղարվեստականպրոցես, ուղղություն, Օգեղարվեստական փոխազդեցություններ. ավանգույթներ, վանում, ազդեցություն. գեղարվեստականառաջադիմություն) Համեմատական վերլուծությանապարատն են: :

(արվեստագետ կատեգորիաները մաոբղաբանության Աբվեստի

ոտեղծադործության էտապ, ստեղծագործական վերլուծության ապարատնենչ

ուղի) կենսագրական

(Ժտա-

Աշվեստիստեղծագործական գենետիկայի կատեգաբիանեոը

Հղացում, ուրվագիր, սնադգրություն, տարբերակ) ստեղծագործագենետիկական ն տեքստաբանական ապարատն են, վերլուծության

Մբվեստի ճոգեբանության կատեգորիաները (ընդունակություն,

տաղանդ, անճար,

ոդեշնչություն, ստեղծագործական ֆանտազիա,

դեղարվեստականերնեակայություն) ստեղծադործաճոդեբանական վերլուծության ապարատն են,

Աբվեստիընկալմանկատեգորիաները (դեղարվեստականՀաճույք,

գեղարվեստական ընկալում, կատարսիս, «յուրացման կարդակ»)լուրացման վերլուծության ապարատն են,

սպասման

մա-

ՄՐվեստի ձենաբանության կատեգոոբիանեոը (տեսակներ՝ գրակա-

նություն, թաւորոն, կինո, գեղանկարչություն ն այլն. լիրիկա, դրամա, դազգաճային գեղանկարչություն,

սեռեր՝ էպոս,

մոնումենտալգե-

զանկարչությունն այլն. ժանրեր՝ գրականությանմեջ` վեպ, պատմըվածք, նովել, ւպոնմ, լիրիկական նույն ձնով նան բանաստեղծություն, արվեստի մյուս տեսակներում) է միջտեսակային կան վերլուծության ապարատն են:

կուլտուր-պատմա-

Արվեստի կառուցվածքիկատեգոբիանեոր (գեղարվեստական տեքուո, կոնոեքուո, դեղարվեստական ժամանակ, տարածությունը դույն) կառուցվածքային վերլուծությանապարատն են: ն Աբվեստիգեղաբվեստական հաղոոդակցման նշանագիտության տեսությանկատեգոբիանեոը (ճասցեատեր,Հասցնագրող, նշան, ժե ւտանշան, կող,դեղարվեստական Ճճաղորդում, ինտոնացիա) նշանադիտական, ճաղորդակցականն

ինտոնացիոն վերլուծության ապարատն

ենւ

'

ղաովեստական տեսության ու մեթոդաբանուԷննադատության թյան կատեգոբիանեոը (մեկնաբանություն, գնաշատական, ստեղծագործության գեղարվեստականստատուս. մոտեցումներ. սոցիոլոդիական, կոնկրետ-պատմժական, Համեմատական, կենսագրական, ստեղծագործագենետիկական, կառուցվածքայինվերլուծություն, միկրովերլուծություն, ուշադիր ընթերցում) ատեղժագործության գեղարվեստական-քննադատական վերլուծության ապարատն են, Գե

Գեղագիտական ընկալմանկատեգոբիանեոը (անձի բաղմակողմանի զարգացում, Հոգնոր Ճարատություն, անձի գեղագիտական շչաճերպաճանչմունքներ)արվեստի գեղագիտական ներգործությանվեր-

ու

լուծության ապարատն

են:

Գեղարվեստական մշակույթի ղեկավարման տեսության պբակ-տիկայիկատեգոոիանեոը մեկենասություն, (վարձաճրավիրում, ու

սու

ցիալական պատվեր, մրցանակ) դեղարվեստական քաղաքականության վերլուծության ապարատնեն: կատեգորիալ ապարատի արատտացումը տեղի է Գեղագիտության ունենում, նախ՝դեղարվեստական երնույթների ն պրոցեսների տեռական նկարադրության արդյունքների արձանագրման ճանապարտճով (օրինակ, կատեգորիաներ՝ռեալիզմ, ոոմանտիզմ, սենտիմենտալիղմ). երկրորդ՝ դեղադխոության մեջ մշակույթի մյուս բնադավառներից տերմինների փոխադրման ճանապարճով: Այսպես, ճարտասանության տերմինը՝ վեճը, ժամանակի ընթացքում ձեռք է բերել ընդճանուր գեղադիտական իմատտ, փիլիսուխայությունից ըրնդունվել են այնպիսի կատեդորիաներ, ինչւլես մեթոդր (դեղարվեստական կոնցեւցիան (ռն), ոդեբանությունից՝ ընկալումը զարվեստական), (գեղարվեստական). ձրրորդ՝ արվեստագիտականապարատի տերմիններին լայն նշանակություն տալու ճանապարճով.կինոդիտությունից գեղագիտության մեջ արմատավորում են մոնտաժ, ընդճանուր, միջին ն խոշոր պլան, երաինտոնացիա, ռիթմ, մեղեդի, բաղմաձայնություն. ժրշտադիտությունից՝ պեղանկարչությունից՝ դույն, կոլորիտ ն այլն. չորրորդ՝ ավանդութային կատեգորիաների փոխազդեցության ճամադրության ճանապարճով (օրինակ, տրագիկոմիկականը).ճինդնրորդ՝ տարբեր ժողովուրդներին ճաստուկ դեղարվեստական երնուլթների տեսական տեսունակության ավանդույթներովգեղագիտությունը Ճարստացնելու ճանապարճով. վեցերորդ՝ դիտական նոր դիսցիպլինների կատեղորիալ ապարատի կոեկտ օղոտադործման ճանապարճով| նշանադիտու(ոոորուկտուրալիղմի, թյան, մասսայական ճաղորդակցման տեսության, դիտությունը վարելու արվեստի ն այլն): Գեղագիտությանկատեդորիալ ապարատիընդլայնումը թույլ է տաբազմազանուլիս Հասկանալ արվեստն իր ամբողջ բարդությամբ ճկուն ձնեակերպել աշխարճի թյամբ, օդնում է առավել ճշտորեն գեղագիտական գեղարվեստական յուրացման օրենքները: Արվեստը միաժամանակ Հասարակական գիտակցության ձներից մեկն է ն գեղագիտական գործունեության տիպ, ընդ որում նրա Դրան Ճճամապատասխան այն ենթարկվում է ոչ միայն ուրույն ոլորտը: Համար ընդճանուր օրենքբոլոր ձների Հասարակականգիտակցության արաբերական ինքնուներին (կախվաժ է էկոնոմիկայից, ունի որոշ պայմանավորված է եր դարրույնություն, սոցիալ-պատմականորեն իրականուդացման մեջ, ճակադարձ ակտիվ ներգործություն է անում թյան վրա), այլե դեղագիտության մատաօրենքներին,ինչպես նան բուն ու

ու

ու

ու

ժղսմս մղաքլիսկտղոճղ նղողո վմզղժցքմտղո ղոկատտոցզի ղզ յոաղի -մաոնզե ջոխջնղւոտոոստ (ն փիավն վզի իսզղուխչոխռ կաոդորոքովը Հա վմզղքրակոծը մ յ ականմտկոր ղամլիսիվնոձոստ րսաղոլիղմ (ն ղ վմղղնամոն վմզղմղտո վմղզղղոճմմամանծնսմրո ղոտոկատտոցիմատնցվն -ռաէ ղաոկատոզիմունցն ««վմզղկողվեզչ ղվջղոստ ղզ րոսղոյքղմ ժղոմս ղոկատոզիմոնցե դալվրտնենտ Դաճոձվի վմղդղաքքիանընեողպվուխ դվժմզղ մզմմոտ. ղղմաղոմուխվատ (2 իսճոաձվիվմոժլատխս ղալիս -վմ) վմզդղոաքցիսաննս ղակոտոզիմունցե 1 յոսիճողակամվ (տ :մողճամիւ մմցիտկ տծզքոմչղտ ս ղոկոց ղորճանմաոնղտոկոր ղոկուռողիմունցզ, Հտտխո վլրսկամր ղակուտողզիմանգե ղոջիսկնմաոր ղ վլակվոկզյավն վ» -ողիմտ ղզ յլոստքոջատնոմ մազդչգզսօ վոզծսսռ դտկտտոզիստեզգ չճվղաքքիոանմոմ ճվղաիոջտի մղաքք -մսաիտեմոկ ղոաքլիացմանհոջնցտո ղատկատտոզիմոնցն 7 ջտիխոլվակ ղոկոցմար վժիովուչ ղակատվեոնցի (ն մղշալքիսիվոկո «ՀՀոիվողղողվ նո 1 լոսղալցո| մմս «րսաւ -ոջնցտո ղորոկղմ զոտկուտոզիմանցի 3 յոսստցտտխ (5 'իողջ վջմուի ջոխկզմ ողխոուռոջղդովվոսկուր 7 դղանցիսղոմաղկգրի ղոմքիսջմանացնցտո(2 յոսղնոր մղակոտոչջողն «(նսմոտտկ զաքքիսջմաեոջեգյտո մարտչ մվ ղժղվ ՛նսռնճկաջմոնտթ -նցատո ճվկոկաողվնցչ» ոզոմս ովտե լ ոզնղով մնսղնուռա) 1 իվո -կտ դղզմաղակացմանատջնցառ (տ -մոզնամիո դորիոկղմ դոկոտողզիմոծ չմմզոիտկ տծզթոմշղտ ղակոյ դղոարճոամմա «զե ղդղոկտտոցիմտն «դե ղզ լոստմոււունում մսզդմղզսօ դորլոկդմ դտկտտոզիստնգգ, թղմ ճՔվրավ '(մզղծվղոակտոջ դոմղ 1զկմոմզղ) ղոանմոր 1զղճոնվլուվնառիբսճածվթ դզմաղաոկակամտոոջ վմզղովնկդւգ ղատկատտվետեցն «ղակովատամտվտոտն զակաոնտտղոավ(ե ղ մրաքիսկաղաշղ մվ ղջղատ 1զտատտոռչ խանսձվ: (Հիսցաոչ ղտկոտ է լոստեջ (4 :մլրաղմ տմդ ֆ -ողիմանզե) վմավնկղագ դղակտտովղսնցն յոսկտտմսվ ղդ րոսնոիոնո ղրոսնաիխունողուրծձամաղիեսկ ղզովատովղոթ Հաջ վտողիմո լ ջտիչամաղինակղզմատովղայոսչ(ո 'մտոզիմր (2 ովնիողզճղակվկոմամս ն անզղոս ղակոտտողիմունցն Գզքմո ղոկտտվեոն ցե: 2 յրսնմանոչ ծճղակնմոր ղ մմզղդսիակտոչ մվ ղականկոանմանաչ մրոմզմ զ տու վ յոստմոյս վժվջմոկ ղոկակոմտոտտ լոստմախս վլրսն -դտիտ ղ վլրականի ոմս ղոկտտոզիմոնգե «դոճղ տկմոսու ղտկոլիսրւ ոցոմս յ յրաինողտկոմվ ղմս (Ճ «ղալքիսմետլիադմղատկոջս ղ ոսք ղվլոմղոք դվլոսցո «ղվմլուկաոզտվաս ղմա (մ 4 դղաքք Հավկածոամռ Հաջմանոջնզտո դոկատոզիմանցե (ո մղջ ղոաքլիսքսն վտոզիմը (ր չմմցիոտկտշցքոմչղտ ղ ղակայ դաոկտճկաոնման ու ղոկու» սպ. դակատղոմաղջ վլովեսմավնուո, վատողզիմոռ դոքքիսղոմտաքսե ՛ս

ս

ո

սս

-վետղոձղ

Ղլ

լոստքոչատնոմ մազգլգզսօ գտլտսծզկ դգակտլովծսո վտոզիը

չմջղո վկտղվեցչ 1 լրսղճողիմոի 1 լյիսխճատմո ղմս (զ ճմտոտ ղտկատոցղիմոնյգե զ մղաիսոցս կտաղվմօմիադղզմավյզղկմկղո3 յոսիջնցտո րսժճոքվղմ վմս (ն աղջ (ն /ոմի ղաորվչ վնսըզբ դաքցիսնսցոտի մաիոմզկտտխ լյ րոողոաորղմ վկոաշամա ղդակատոցզիմունցն (4 «ճվինսկ վիվտկցակ րբտկ վջեղտջոխտոքօ յոսիճոդուկտմվ (տ մղաքքիսջմահացնցոր դղմատոզիմտանգե չմմցխնոյվտշղքոմջղո ղ ղոկոյֆ ղոքքիսդոմանուրվ դակատցմսնեոցնգտո վտողիմտ ղզ զ «ղաքքջիսղամոնմուր» "«վլոկվոցզղցե» Փոստքոչոնոմ մազղյդզօ գալմացսսետջնեզտո դտկտտոզիստեզգ, չմմզղժղղմօ վոզճամիողատկուտողի -մոնզե ղ ղորիոկղմ ղտկտտոցիմանգե ղոլլիանգկ ղակտլավնսո վո ղակատտոզիմունցն -ողիմո «ղոքլիսջմանոջնցտառ լոսղոկտատխ ղղ ճդում:, սմղզղմղվմօ կատտչոմա պող ղղ յոսջման Քվմզղժղցմօտտզը վնոմ նզտմս զ ղտողիմտ ղղջ ղրսանամջմումղորնումո ղակոտվետնեցվ, 2 ղտմայս ղոլքիստտնո վնսստխո ս վնսց -նցտո վժմղոմնոտմո ղակատտվետնղեմժղալնմտ ղոլլիսջմսնոցնուռո Հա վղոտժճտկզգլ ղակաովնսո նսղնոլմավակաչ վղա (ն -դորցնղոո Հժզթմտ ճղողո ղվլյոկնմաորտիտչ9 յուստեջ (4 4զի ղոքլիսղողվոուռ -ոխորտչ տզչ վմղզղաոզնվ՛անմոր փին ղվժմզղ վոկմաստ նսի -ճամոլ լ յոսինատղակոամվ (ո "ղաքքիսզդաջման ղոկոտվետեղի (շ Հղր ղոքլքիսմզմոմո:ջ ղվլուժզքմոտմրորտակղ ղոմքիսկնմուր ցոսդն ժղոմն ղդ մմզդվրաղմզ վջմոաղվծու յոսկմենղմ լ դտմոասվլոկվո մս -կամո մվ դեմոր բրառզնսմո ղաքիասզղացման իվչմոաղ: վղոմ ղլտ դլ յոսնատջ փմցղղաքքիսկտտչ ղակտտվեատնցեղալլիսղակտմվ (լ ս

"ղվլոէղազջ

զզ յիսեղոչ ղ մղոոմքիսչվողլճսմո ղորբնումումղակատտվետնցե վչմտով Հա դզ լյոսծամաղմ մսզդգտծդտազր դաքտազուսցմսե դակոտվետնզվ, չմրսեմոկատոտնճղոմղ յ բրսղտղվոտտոախուրու, դտմլ, չյոսովնամիո զորճահմոն դոյրյոկղմ վտողիմտ ղոքջիաճցկ դոկահովնճսո ղոք Հոաջմանոջեցտաոդակատողզիմանցեղ ղդամքիսզղաջմաեդակտտվետնցն գղ րոսետջ ժղամս մմզոակ ղյա տմզքտմչղո ղ ղատկոլ զզ լոստմոջ -ոճոամ ժղամս «մմրոսո|'ակմզ ղվճմզի ղտ վմզղժղզմօ ղզ փմշսդտր լուստ -մոմս վմզղղակիասեմետչած ղոքիս տվե ողզխոմս ղոքլիստվեունգվ, 'դվմ ղաքքիսցղացմսաե ղակատոզիմոնցե իստոտրվ յս

-պղժղցմօ

կատտչոմա

բոլոր

դարաշրջաններում մարդկանց

ժամանակակիցները:

ԳԵՂԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆԸ

ավիտենական

ԱՐՎԵՍՏԻ

ՆԵՐԳՈՐԾՈՒԹՅԱՆ

ուղեկիցներն

ՎՐԱ ՍՈՑԻԱԼԱԿԱՆ

ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ

Է

Արվե ե (Արվեստի կուսակցական ղեկավարման առաջատար Հասարակության

ու

պրոբլեմները)

ուժերն անտարբեր չեն նրա գեղարվեստասական մշակույթի եկատմամբ ն միշտ փորձում են ազդել նրա զարղացման բնույթի Ո ուղղության վրաւ Ընդ որում պատմականորեն վփոփոխվում են ն՛ այդ ազդեցությունն իրականացնող բուն սոցիալական ուժերը, ն՛ նրա ձները: Վերը մենք քննեցինք գեղարվեստական մշակույթի վրա սոցիալական տարբեր ուժերի ներգործության պատմականորեն միմյանց փոխարինած այնպիսի ձները, ինչպիսիք են մեկեդեղագիտության նորմատիվային դիկտատը, որն արտանասությունը, Հայտում էր պալատի ճաշակները, վարձաճրավիրումը: Սոցիալիստական ճասարակության մեջ նման ներգործության կարնորագույն ձն է դառնում գեղարվեստական մշակուլթի ղեկավարությունը կոմունիստական կուսակցության կողմից: Գեղագիտություն աղպաճովում է այդ պրոցեսը տեսականորեն, Հանդես է գալիս որպես հասաբակությանղե-

կավար ուժեբի կողմից աբվեստի վոա սոցիալական նեբգործության

տեսություն:

Հասկանալովարվեստի օրենքները ն ճենվելով մարքսիզմի կլասիկ-

ների դաղափարներիվրա, մարքո-լենինյան դեղագիտությունը մշակում ու ձնակերպում է գեղարվեստական քաղաքականության գիտական սկզբունքները, որոնք ն ընկած ենն սովետական արվեստի կուսակցական ղեկավարման ճիմքում: Գեղարվեստական մշակույթի զարգացման ՍՄԿԿ ղեկավարությունթ է իրականացվում բազմակողմանիորեն, կազմակերպական-ստեղծա-չ գործական զանազան ձներով ն իրացվում է կուսակցության ծրաղդրաչ յին փաստաթղթերում, ՍՄԿԿ կենտկոմի ռրոշումներում։ ՍՄԿԿ Կենտկոմի որոշումները գեղարվեստական ատեղծագործության պրոբլեմների վերաբերյալ ոչ միայն կուսակցական ղեկավարման գիտական սկղզբունբքների կենսագործում են, այլն մարքաո-լենինյանգեղագիտության Ճեւոււդա ղզարդացում Ճճարուռացումեն, Հարուտացում՝սոցիալիստական գեղարվեստական մշակույթի կառուցման պրակտիկայի ընդճանրացման ճիման վրա: մլդ թվում նան դեղագիտության Ճետ ուղղակի առնչություն ու

|. ի. Բրեժննի խոսքերը. «...մեր Ճասարակականգիտության առջհ կանդնած խնդիրները կարող են լուծվել կյանքի Հետ նրա ամենասեր» կապի պայմանով միայն: Սխոլաստիկական տեսականացումըսոսկ կա-չ րող է արգելակել մեր առաջընթաց շարժումը»): մշակույթի կուսակցական ղեկավարությունը, որն: Գեղարվեստական է կուսակցական իրականացվում մարմինների՝ ՍՄԿԿ Կննտկոմիըցմինչն կուսակցության շրջանային կոմիտեները, ճյուղավորված սիստեմի, մշակույքի պետական ճիմնարկությունների ստեղծագործական միությունների գործունեության միջոցով, գրականչ-դեղարվես տականքննաէ դատության միջոցով,ուղղված արվեստի սոցիալական նախատեսման դաստիալրիվ բացաճայտմանը, ժողովրդի դղաղափարադեղագիտական րակության, բազմակողմանի զարգացած, ճողեկանորեն ճարուստ անձի ձնավորման գործում նրա դերի բարձրացմանը: Մարքսիզմի կլասիկները ճանդես էին ղալիս ինչպես գեղարվեստա կան պրոցեսի ղեկավարման անարխիստական ժիատման դեմ, այնպես էլ արվեստի ոլորտում վարչարարության դեմ: Գեղարվեստականմշագոյացել են, կույթի կուսակցական ղեկավարման տեսական իմքերբ ու վոլլունտարիլմի դեմ, որոնք մի կողմից, դոնեճիկ սոցիոլոդիզմի կուսակցական ղեկավարությունը ճանգեցնում էին դիկոատով նենդափոխելուն, մյուս կողմից՝ այնալիսի իբր Սե անկառավարելի օբյեկտիչ ինչպիսին արվեստն է, որեէ ղեկավարությունից Ճճրաժարմանտենդենցի դեմ մղվող պայքարում: Ֆ. էնգելսը բացաճայոնցին արվեստի սոցիալական կ. Մարքսն ու ակտիվությունը, անձի վրա նրա ներգործության ընդունակությունը ե ճեւտնողականորեն պաշտպանեցին դեղարվնստական ստտեղծադործուԹյան միտումնավորության գաղափարայնության գաղափարը: Վ. հ. կենինն ընդգծում էր արվեստի բարձր ճասարակականկոչումը, բացաՀայտում նրա կուսակցականությունը: Դրա ճետ միասին նա նշում էր, որ, ճաշվի առնելով գեղարվեստական ստեղծագործությանլուրաՃաւոկությունը, անճրաժեշտ է ապաճովել նրանում անձնական նախամտքերի երնակայության, ձեռնության, անճատական ակումների, ն ձեի բովանդակության լայն ասպարեզ: «Տաղանդը ճաղվազյուտ զգուշորեն վաշտպանել բան է. ճարկավոր է սիստեմատիկաբար ու խմբագրությանը, այդ սկզբունքի այն»2,--գրել է կենինը «Պրավդայի» ունեն

ու

ու

ու

ԼՆ.

Համադումարի նյութերը: «Հայաստանո,1926, էջ 5. 48, էջ 188 (ոուա.)։

1 ՍՄԿԿ

2Վ

Լենին, Ե1ժ,

Ի

109:

աթ մյ

մը

ճամ ամար

տ

ՍՄեկԿ 147

ե

(ով

«

մեծ

մեղք... ղք

«ամ ամագումարում

բանվորական մ

ճետագա զարգացում Ն

դեմոկրատիայի ստացան մշա-

«ի դեկավարփպ արքս-լենինյան սկզբունքները: վի Վրոց զոք նտկոմի` կուսակցության ճամագումարին տրված ճաշվետու զեկուցութային

ե

ե

ման

մ

ՍՄԿԿ

-լե

ն արվեստի ճարցերի մեջ |. ի, Բրեժնեն ասաց. «Գրականության նկատմամբ կուսակցական մոտեցումը ենթադրում է գեղարվեստական

ման

փնտելիդե ի Ճանդեղ լիգենցիայի Հանդե

զղզգայուն

կան որոնումներում նրան

ստեղժադործա վերաբերմունքը, -

ցուլց տրվող օգնությունը զուդորդել սկզրունհսկական տաղանդը ձազվադեպ է պատաճում: Գ, տաղանդավոր ստեղծաղործությունն է»: յի եվ նքն առանձին աշխատողննը ցուՆ ցաբնրու էմ ռ"լարվունակ մոտեցում, փորձում են վարչարարություն ոլորտում, եկավարման անել գեղարվեստականմշակու ր չ քայնության

ճետ

է

իյաիաարուի ՀԻ Արագա որուն ախի իլ կաի որ ի անցնում, աաության ազդում ու

ապա

կու-

թյունը:

նենտկուի որոշումները գեղարվեստականմշակույթի պրոբլեմների վերաբերալ օրգանապեսղզուդակցում են զգայունությունն ու ոկղբունքայնությունը, արվեստադետներիստեղծագործականորոնումննրի նկատմամբ ուշադրությունն ու պաճանջկոտությունը: կուսակցական ղեկավարությանէական կողմ է ատեղծագործական ինտելիգենցիաճետ նրա կապերի մին աշխարձճալացքային դաստիարակության,կյանքի ամրապնդման մասին Ճճոդատարությունը: Այդ գործում ճատուկ դեր է խաղում կուսակցական լուսավորությունը, որի խնդիրն է արվեստագհմակարդակի բարձրատի գաղափարականն տեսականչ-դեղագիտական ՍՄԿե

ցումր:

ՍՄԿԿ 117

մասին (1926 Թ-) աշխատանքների տարվող

ն

Համագումարի նլուքերը, եր., 1976,

էչ

120--121:

պրոբլեմին Է

կուսակցական),

նպատակամղում կաղմակերպություններին Հասարակական դգաղամասնագիտական երիտասարդության

պետական ե է ստեղժա 127:

ռրոշումըչ որը

ործական

-

ու

արյականադգնտների,

եւ ԱՐ, ատնե ս-լենին փայրական ի դամտիարավու լ ՊԱ Հայրենակա ն անըաղից մ վիատագհանորի, աշխարչարոցիԻ յան կության, »

երիտասա

մուտ

մա

Հա-

Կայ

նկատմամբ փորձի յուրացման մշակույթի մաշխարճային Հետագա սրմանը: քամշակույթի բնագավառում կուսակցության է գոականմիջոց իրականացմանկարնորագույն Դեռես Ռն (բ)յն կենտկոմի 1925 թ. քննադատությունը: գեղաովեստական բնագավառումկուդրականության «Գեղարվեստական ուշադրության

Փեղարվիստական ղաքականության

:

Հունիսի 8-ի

Վերին թոռ բատա

սակցության տրո կա մասին» քաղաքականության գծվում էր

դ րո ջննադատության

-

Արա անա հ

ոո

Աոք ի դաստիարակչական զխագոր կուսակցությունը լագործման ականչգեղարվեստակաա 1922 ե 21-ի որո է մե «ա պարունակվում է Ն. Հ Ռրովերում կան քննադատուքյա Տի» ՆԱ «խորապլ տենդենցնե Դ քեն մոր խ նդիրնիրի երա հ սակա լուժծլ արդի գողարծ ել նիԱրք լլուսակցակ ամրապնդմա ինանռունքների ի ՛

աաա

Ր

«Գ

Հուն

ՍՄ

ան

մ

ՆԱ

Ի

յ

ոշ

ե

երնու

պայքա-

Կգանաարվեստի րոլ ուրժոււսկան ա դավի մուչոր աատությա դաղզափալրայիք արա րնա ճարստացա

բարձր մակարդաղավփարագեղագիտական նդդեմ

է

ստեղծագործական Արվեստիկուսակցական ղեկավարությունը ստեղժաինտելիգենցիայի դաստիարակություն իրականացվում է Սոցիալիստական դործական միությունների գործունեության միջոցով: պետությունն աջակցություն է ցույց տալիս ստեղծագործականմիություններին, նրանց զարգացման ճամար ստեղծում է նյուքական անՀրաժեշտ պայմաններ:նվ այդ դրույքն ամրապնդվածէ ՍՍՀՄ սատմիությունների կարնոր խնդիրն է Ատնղծագործական մանաղրությամբ: դեղարվեստականինտելիդենցիայիերիտասարդ անրնեդի դաստիարակությունը, նրան մշակույթի գործիչների ավագ սերնդի լավագույն

Այդ

ն ավանդույթներիՀաղորդումը: ստնհղծագորժակա Հեւ երիտասարդության կենտկոմի «Ստեղծագործական նվիրված ՍՄԿԿ

,

մ

բ

մշակույթներիփոխադարձ վոր խնդիրն է նպաստել ազգային մանն

ու

մերձեցմանը:

ամբողչ ռեալիզմի արվեստի զարգացման Որպես սոցիալիստական քննաազդեցությանգործիք, գրական-գեղարվեստ պրոցեսի վր դնաճատակա դատությունը կոչված է ղուգակցելու «դաղափարական ՀԱՇԸ ԱՇ

Է

1. 03.

օ թ

էաֆեծ. ՊԼ, 6ջոեոյքօ, Ոքօօ861ածտամ, օնօյոա8, հ քաածաայւ քօՅօոացաաւ

1963,

6.

153.

ճօոֆծքծեւաատ ՈղԱՈԾ5

ԼԵՀ

ների ճշգրտությունը, սոզիալական վերլուծության խորությունը պեղաղիտական պաճանջկուռության, տաղանդի, ստեղծագործական արդլունավնտ որոնումների նկատմամբ ճոդատար վերաբերմունքի Հետ»: ԱՄԿկ կենտկոմի որոշումը ոչ միայն ու ձաանում էր դրականգեղարվեստականքննադատության վարգացման ինդճանուր գիծը, աւյլե նշում էր երա մի շարք կոնկրետ թերություններ. դեոնս ոչ քիչ տեսուկրում են թյուններ, Հոդվածներ ն դրախոսություններ մակերեսային բնույթ, աչքի են ընկնում փիլիսոփայական ու գեղագիտականսչ բարձր մակարդակով, գնաճատականներիսուբյեկտիվիղժով, խմբակային կողմհապլաճություններով.արվեստի շատ սանզծագործություններ դուրս են մոում աշխատանքում բիչ են քննադատական վերլուծությունից, այդ գեղագիտության, տնսության ե արվեստի բնդրրկվում մարքոալենինյան մասնագետներ, սովետական պլատմության բնագավառի առաջատար մշակույթի վարպետներ: Որոշման մեջ նշված է ունեցած թերությունների վերացման միջոցառումներիՀամակարգ: ՍՄԿԿ դիրեկտիվ փաստաթղթերում ամփոփված է զարգացած պիալիստական Հասարակության գեղարվեստական մշակույքի չինաբարության բնագավառումկուսակցության կոլեկտիվ փորձի ընճանրա-

նացիոնալիզմի ն շովինիզմի առանձին դրսնորումները, արգտած պատմականիրադարձություններիդնաչատմանը ոչտեղ վեստում մոտեցման նաճաղնտականությունըդովերդասակարգային փաստերը, նում

են

ցելու փորձերը:

շինարարության բնագավառում զարգացած սոցիաՍուլտուրակուն լիշմի կարնորազույն խնդիրներիցմեկը ճասառակությանզեղագիտա-

է, կան կովտութայի բարձրացումն

դեղագիտության ներթափանցումը սովետական մարդկանց աշխատանքում կենցաղում: Այն քրացնելու պրոցեսում իրեն ղղացնել է տալիս Հետադարձկապ մեր կյանքում պեղագիտականիխդնալների ներթափանցման իրական պրակտիկայից դեպի բուն այդ իդեալների ն դեղագիտության ամբողչ ձՃամակարզի այդ դրոցեսին ուղղությունտվող ՍՄԿԿ կենտկոմի որոդարզացումը շումնհրում: 70-յական թվականների երկրորդ կեսին ընդունված ՍՄԿԿ կենտեռմբ որոշումներում կուլտուր-գեղագիտականկարնորագույն պրոբչնմներ նեն դառնում ապրանքների ն սպասարկման որակի, ժողովրդական կրթության սիստեմի տարբեր օղակներում ուսուցման որակի, է քաղաքացիական չինարարության որակի բարձրացումը։ Դա ցույց տալիս կուսակցության աճած ուշադրությունը սովետական մարդկանց ՍՄԿն 2417 «կյանքի» դեղագիտական որակի» նկատմամբ: Այդ որոշումների բոցումը: Այդ առումով կարնորադույն նշանակություն ունեն վանղակությունը երնան է ճանում սովետական ասարակության ամճամագումարի նյութերը: ՍՄԿԿ 147 Համադումարում |. ի. Բրեժննն արդի գեղարվեստական բողջ ապրելակերպում ղզեղագիտականնախասկզբի ուժեղացման տենդենցը: պրոցեսի քեմատիկ գլխավոր ուղղությունների մեջ նշեց «արտադրաէ կուսակցությանորոշումներն ընդզրկում ծն դեդագիտական զե իսկական բերել դեղարկանս թեման, որը վերջին տարիներս ձեռք մեծ ժողոտնսակները Էական ուշադրու ղարվեստականդործունեության բոլոր պատերազմի, խաղաղության վեստական ձե, Հայրենական «Մեժ նշանակություն են ճամար մղվող պայքարի, աշխատավոր- թյուն էր դարձվում եաբտաբապետությանը:։ վուրդների ազատագրության նան բաձեռք բերում քաղաքաշինությունը,| ճարտարապետությունն պլանա ների ինտերնացիոնալ ճամերաշխության թեմաները, ինչպես Համագումարում ընդգծվեց զրականության վորումը բարհկարդ, ճարմարավնետ,շինարարության ու շաճագորժման բոլական սղրոբլեմատիկան: մնջ խնայողականբաղաքներին այլ բնակավայրերի, արտադրական, դ արվեստի վիրխարի դերը սոցիալիստականանձի ճոգնոր մշակույթի նճչասարակականչննքերի ստեղծմանճամարո |: ճարտարապետբարձրացման, անցյալի մնացուկների, այդ թվում մասնավորսհյվիակա-բնակելի ն բյումիության կոնդրեսի մասնակիցներին ուղղված ների մթջաղգային դուխողությսն բաղքենիության, նատիրական տենդենցների, ի. Բրեժննն ընդգծեց. «... 1. նեք կոչում մենք շարունակում մեծացնել հսամոլուրոկրատիղմի ցեմ, ճովանավորականության կարիերիղմի, շինարարության տեմպերը: ավելի ավելի մեծ նշանակություն տալով քյան ղոռովամտությանդեմ մղվող պայքարում: ն աշ փասչ նրւս որակին,գեղեցկությանը բարեկարդությանիշ7: ՍՄԿԿ 127 կուսակցական Համագումարը վոճունակությամբ արձանադրեցյ որ քաշատ ճարտարապետությանթերությունների (երկրի տաթղզթերում ինտերնացիոնալ դաստիարակուխատավորների ճայրենասիրական վերաւ պտուղները. իր տվեց ս Թ ՀԱՇՇ

ՇՖՇՅՈ0Ց,

թյան ուղղությամբ տարվող աշխատանքը քշած ձօհֆծքշաւանո ոոճւյուօտ ԼԼՇ. քօյօոօւմւ ու

սո-

ու

ու

ու

ու

ու

ու

ա

ր ԱՇՇ -

ի

Ց

ը650:101184

բաշ

ւ. ՇՆտո8, (դար:

ետաօըշուաւմ մմ ՈՊՇԼ33105 ԱՐՈ

,

4 1972, Դ.8, օ.268. ՊՆ,

րԹԻԼՀ.

նինյան

զուրով,

ծր., 1980,

ՅԼ

Գեղագիտություն

6.

7, էչ 671.

Ցրլ

«օոմւշտս

ս

41 7961

ջ8 'մզ մղոսկիսմնտղսղոկղդ մմվեոմջ կղղը

«Կ0Մ6ՅՉ ցոուվթօմյֆոօա

ճտյտայմ

ո

99 3 Ղլր ւ 2761 տճտոոցաօծ4 ճ 5ՉԼԸ ւ

դոլիակամովտոուն դոկուտվետնգվ,

յոսնողվ

ս

յս

1 աան

ս

«ո

-

յ

"

լոսնանղվղ

-

29:

ՊՕՄՏՉՎՉ նռտութգյֆաօա

չմղորճոմջմում վմզղղաիքիսկտոչ դտկուտվհ'

դակահոռոոր «մղարճամսղ հվտուր՝ վմզղժդումխոս վեմոձդոջու

ատա

226լ նզտ

ս 41ոցա0894 կթլոջմ

դրող բ

չմնղտ ղոսղ շ 961 «Լ

3:21 ա

,ՉԼԼ

,

-ցտովո Հաղոկաոզտ վժղոմնուտմո նսիկմանոըյոսիջմտն 3) ղւսմիոմկ -ոս ոզոտողջղոստ բոսմզքնքիուտոուի ղոկոնկտուսկ ղվք վմզդվմուռ "մզի րոսմցմ ժազջ ) մզղտկգխոտմազ կադամոշ ղ ղզմարոկուտուտուոչ 3 մոսիճոմվ դալջիսմնուտմոտ դաորնովզիո) (մրոսմմսդրնսկ վմզղծդոմ -Խո ջջոիմախոթգիո ջախիմոնմոչ իո նսիդտե ոմի վկանմոի "տր վմզղյոսջոիղ դվլոչմոողվեուրոջ մոսստիոնողմ նքո ղ նսղոովոուռ վմզդնասոխոդող ոզխղվ իսմ յս

շախորոչ

դվմզդկանոջ դահորեոմ

մաղ ղոկտնսստխո «իսմզղինսր ճվկոկողորուք» -զղղոսմքիսկտտչ չմմզնմոչ

:ամզջոմ Հալկդնիխաղջ մսդ դվճգիտ աաա: դէտ1նաիմնոտմու դաոսմ վղմոհվն ղդրսճաեմոհ ոսկտրողոուտ եր Տաոոտ դ

յս

մ

ադ

աա

աշ մմլոսջեցտո վմզղդուրքոմո մորոֆ դորնաեմոհ ւովտ «վդիռեվն դոմքիազդւաաջման դակատվեոնցն ղակոձկոմով» «Մղոսլջիսկաղոձղ

դակտոզտղտոանմիանաթ դորնդոփումզղ դոկ վմեկոռովող

ձր դոմչիսմոմողվշ դոքքիամզմողաէնմո մ բոսիջենղմ Հոոփնողցն դորձամս «դվոր ղորնոնմոհ վմզդրուսանսծվր «ա

47ր

ղոքքիստվետեզն

գակոմնատմո դոկոակվղովզբ» վրոկտղվկհետո 'մ 5961 ողսզվ, վսոջտոխ դրսքքիսդվուխս 3 ժտզո Հղվ չշ(նդակեմուր դղրո մող» «մղաքլիսննւսմսդոչնղմ դոէքիսղակտժոնոմ դվ/ ջոմոի դաքլիսնկոոոոկ 1 դվովունքո վմմոի "«րոսմսիողֆանցե -աճվր նատոախոձմշ դանմոր դակոտզիսո

փոսդոմակուղմ

Հոժոադոծբ

փնոճղզկվղոմոկողչյ

Ա

չոյզտ մմտոզիչտ 'ռդոկասուվկ 51622.378 իվտոսսկզն դեմը ջախսկ դղղորճղափոլմզղ դոմլիստվետնցե

ոտող

:909 43 '01

«լ .

ղակոտովղոսրսկ :""մղուրմախողջ վժճոմոչմոո|նո դոքղվղց1-ոժմոթ վմզղտոոտորդլոմողորո տապտոտող ղղմսիվոկտ | ջտինակ» դր :2 դադվկդվովուղվ (տոցիմտ վովողլո ղակտտամկարզնչս ղաոկաքուսոոթ 3 մզնեղաջմսն ղր ւմմզճմոջ ղոքլիսոսովոմու: -ոնտե ղ վրլրսկոծը ղզ բոսկմողղժ Հմղսմս «լոսմզքնքտտոտփմոմ ղականկոռակ ջտիջման լ ղամլիիսմնոնս դղղորջմսեալզմուոտկ ղո ոմն մա Հ ղոկոչուս տո իզ ղվոր վճ սնոկկնոմ ղոլքիիսկամովոոոն ղակատովոսրսկ վմզղմաիոտովտ մդտէմւսկուտվտոտնգտակտտվե ղամմս մղամլիսնկտուսկ զը ով -տնզեոսղնակտատչ) կզտ մատղլմակ -ուո ոս ղց Քրսն ղ մղամքրակաղածղ ղղաքիսմաո|ճնսմրտ ղաիքիսնցնեռ: մաղեսչ վտողիմո մի վջղո ղզ լյոստքոչանոմ մմղզստմ ոլո վմեումք վնանասսոկմչմտովեո մաղ ղզ բրրաղճոտեմոն հղտը Հ-շ«մցղղոաիքիսկտոչ ձր սանմոր դղտկտւողիսո մտոզիմտ ղղաքքիսղակատմե ղակոտզի ) բսղձգես դ1Մոր :ղսնմտի ղզցմվյ լյոսղճաիղետ«մժղատտովնո Հար» «մնոճղգկ 3) րոսմանմոհ ղիովր Լս մմեվկոտոլող ղակոտոցիմտնցը չլ(ազղկաոզտՄո. վմ Հզղմղամնուտմոտ վմզղղամողցկջտիզոմաոսովփղոկուռողիմանգե նսղոր: բշանոձոստ ղղզմաղոկոյրոտխ -Տոո մմզղղայքիստրբ»ղվլիոժղուտտովմնո ղմզղժղամեկո ղոկոջմաեոցնցտո ղ մմցեմսե մմզղմղումանմոն «մղոաիքիսմետմութ զոռ ոմի վնոտզր մրոսետիմն «մղանքիսջմանոտոսմմ վմոժ ղ վմսկոս մկոմղոք «ղվկոխողջմո «ղուտոլիամե վոքոի «մղւսքք լոսղկղմ ղզ վտ իսմզղմվղոքմտ մջմոմ Հաշմակղոմղոր տտխածոլ

ղոիցիստվեռնգե դակուտվետնցլ մմզղնաձվր ղդոկոտնուտչոտմո

աոգոյուժա

մ մ մ «ոմ Բ մ զ մտոզիմո ղդուկամզմողալնմո ոխ3 րյոաղնոտոմու դարմսիողջ վմզդկոծով դակատոզիմանցեզ յրսջմսեմզդ դզմսիվոկո 3 մմս վլրսկոծի ղոկոտովիավնսո ղակատտզիսո մտոզի ղոոտր ղոբոմղո -մո '9 ջոիոտ ծզբ զուբձամս. ղակոաստմվկչ-իվոտմսկցն դակտնմիանսք» «ղվոորթ վմզդտողչմտղոկոտոզիմակնցեղոկտնմիանսք» վ-ճշ վմոիդւոչ Լ) -

«ոնզե

/լճկվնցեզն"ոէ

.

հոմո "րակճ 1այնոր վն

կն զոսսրը

վժ ծնսմրո դուկատ աո վմզղմտնոաժ ոմոամյ, ի մոր դորիոյրմու կողմ վմկմզ «դորմախոդոնխփաղղղու Մ վեղկողմ Դոկիսչոխա վմզդտ Հ«ոմջմոմ վեռեհ փու գոգ յ րոռիճդողոոր ՛ոզոոհրը չրաստիոծողմ դոմբիամումուղվշ ր Քվղգրո լր յաա րացրոգոնժոդումով րար լոգոն Աղը վմզղ լուրեվոի, ՞

-ոզտ

'''ջ

գ

չմղաքքի ուոշ

մ

,

դ

ս

սս

ղրոստ

3)

ճու

Լ

ո

«Ժղաքնմուոոմղ ու տոզիմո ղիսեողչ արո | րախմտ մղամիատոնուղղժ դղ ղո իս յուոոմչղո զ ովա ղոհցիսնոն ոխովր ումղ ոսմգղդոաճ ւն ղորտոխոմսսոկ ղակոքոոոոր վմզղժոն ո

'

ոո

բարոյական սկզբունքների ճաստատմանը»: Հենց

պատճառով էլ

այդ

կուսակցությունը

է տալիս կինոֆիլմերի դաղանշանակություն փարական-գեղագիտական ուղղվածությանը, Կինոարվեստիառցիալական, կազմակերպական ն գեղագիտական ճարցեիը, կինեմատոգրաֆիայի ն Հեռուստատեսության փոխավզդեցությունների պրոբլեմները» ւե ծ

սցենարային դործիչ ռեպերտուարային քաղաքականության զարդացուվերլուծված են ՍՄԿզ կենտկոմի «Սովետականկինեմատո-չ գրաֆիայի ճետադա ղարդացման միջոցառումների մասին»(1972 թ.)

մբ դրված

ու

որոշման մեջ:

Փեղագիտական դաստիարակությանատուկ ձե, «ժողովրդական մասսաների կուլտուրականվերելքի, նրանց քաղաքական աշխատանքային ակտիվության, ազատ ժամանակի կազմակերպման կատարիլադործմանչշ կարնոր միջոց է գեղաովեստականինքնագոոծունհուարվեստն այժմ դարձել է սոցիալիստական մշա թյունը:Ինքնագործ կույթի անբաժանելի բաղադրամասը: օ«ձասարակության դեղարվեստական դանձարանի զարգացումն ճարստացումը ձնոք են բերվում մասնհ սայական դեղարվեստական ինքնադործունեության պրոֆեսիոնալ արվեստի զուգակցման ճիման վրա» Գեղարվեստականինքնադործումասնակցում է ավելի քան 25 միլիոն մարդ, աճել է այն նեությանը ինքնագործ կոլեկտիվների վարպետությունը, որոնք ճանդես են գալի» ոչ միայն երկրի բնակչության առջե» այլե արտասաճմանում: Դրանցից ու

ու

է ժողովրդական շատերին շնորճված կոչում: թատրոնների ՍՄԿԿ-ն

ձղտում է այն բանին, որ գեղագիտական դաստիարակության գծով աշխատանքը տարվի դիֆերենցացված՝ճաշվի առնելով երկերի բնակչության պրոֆեսիոնալ ճասակային զանազան խմբերի պաճանջմունքները: ա որում առանձնաձճատկությունննրըչ շաճերն Ճատուկ ուշադրություն է դարձվում երիտասարդության ոդղնոր գաստական ստեղժագործուտիրակությանը, նրա մուտ օդեպի դպեղաբվնս քյունն ակտիվ շաճագրդոությունների,տաղանդների բնդունակությունններիարթնացմանըջ":Դրա ճամար ճարկավոր է երեխաներին ամենաու

ու

ու

ՍԱԱՇՇ

:

Դ.

11,

Շ.

ո

137.

քօտօօւաա

ս

քճոծան

ՇՖՇՅՈՉՑ,

ճօաֆճքճաւամս

2Օ

ոց ԸճոՕօտճմեսօ80 ճղեստիաճց քատաւօ աճքու օտ Լ100Ր2ԵօԹճխաՇ ԽԱՇՇ ԼԱԼ խճքոռ 1978

ՂՏՕքՎՇԸՂՑՃ.

Ի0Րօ ք26018ուճ. ԻՆ, 1979, Թեւո. 19, 6. 363.

Ն.

8,

ՀԱՇԸ

Շ.

ողճայաօտ

ԼԱ

:

քօտօյաօւատտ հ

քոմմօոտտա օ6ՅՈ68,

296.

նույնտեղիչ

Պ.

8, էջ

.-ՃՂ026ՇՇՐՏՇՒԱԼՕՐԾ

"7.

Շդքոտօգաուոշքոող-

վաղ Հասակից Ճաղորդակից դարձնել գեղեցկի աշխարճին, զարգացնել ձիրքերն ու ճակումներըո ստեղծագործական նրանց Դեռես ք. ՍՄԿԿ կենակոմն ու ՍՍՀՄ Մինիստրների խորճուկրթության սիստեմի ուսումնական «Պրոֆեսիոնալ-տեխնիկական դի

ճեՀաստատություններումորակյալ բանվորների պատրաստության մասին» որոշման մեջ ուշադրուբարելավման միջոցառումների տւսդա երիտասարդսերնդի շրջանում թյուն դարձրին բանվորդասակարգի դաստիարակության ուժեղացման, բանվոր երիտասարչ դեղագիտական դությանը մշակույթին ն արլեստին Հաղորդակից դարձնելու անճրաժեշտության վրա։ Այդ նպատակով, մասնավորապես, հրաշխավորվեց ճետ: Այդ ուժեղացնել կապերը պրոֆտեխկրթությանուսումնարանների ն ՍՍՀՄ ՍՄԿԿ խորնան Մինիստրների Կենտկոմի մասին խոսք եղավ որոնք ուղղված են պրոֆտեխկրթուորոշումներում, Հետադա այն Հրրդի սվրոդաստիարակության թյան սիստեմի սովորողների ուսուցման բ անվոժամանակակից ծչոգալով ցեսի Ճետադա կատարելագործմանը: րի «Հոգնոր կերպարումդեղագիտական նախասկզբիուժեղացման քաշեց գեղարվեստականինքնադործուառաջ մասին,կուսակցությունն ն ուսումնական Հաստատություններում այդ նեության ղարգացման ու

բարձրացմակարդակի դասավանդման Հիմունքների գեղագիտության Հրատարակխնդիրը: Այդ դասընթացի ծրագրով պատրաստվել գասագդիրքը: Հատուկ վում է «Գեղագիտական դաստիարակություն» ակդեղագիտական դաստիարակության Գյուղական բնակչության տիվացմանը նպաստում են դյուղում կուլտուր-լուսավորական իմ-

ընդլայնման նարկությունների ցանցի գործունության բարելավման ն են ՍՄԿԿ Կենտկոմի ՍՍՀՄ Միմիջոցառումները, որոնք անցկացվում կուլտուրական պաչ նիտտրների խորճրդի «Գյուղական բնակչության մասին» 1972 թ. միջոցառումների Հետագա սարկման բարելավման նոյեմբերի 10-իշ որոշմանըՀամապատասխան: ՍՄԿԿ կենտկոմի չավանությանն արժանացավ Հնդամյակի ճարհ այլնի նկատմամբ շեֆուկառույցների՝ ԲԱՄ-ի,կԿամԱԶ-ի վածային թյուն ստանձնելու վերաբերյալ մշակույթի աշխատողների արժեքավոր Թատերական կոլեկտիվների ե գրողների ժողոնախաձեռնությունը: կառույցներին շեֆության նշանակությունն այն է, որ «տեղի վըրդական ու

`

ձօոֆօքծաւմտ ո ողճայաօթ ԼԱՃ,

Տե՛ս

ԱԽ,

481:

ու

ման

Հ. Չ

11,

Տե՛ս

ԽԱԼԸՇ

ո

քօՅ0

հ

քշուծիճտո

527:

12, էջ էջ 106, նույն տեղը, 2. 12, էջ 4.

ՇԵօյոօը,

ճօմֆօքճուտմ ս

ոյծոյոօ5 '

570:

Լապուրչատ

«յե

Հ8Ե Հ» ջաինոչ «Հ ոին Հչել "մզ (մօ դակոդրվշ) մոաքլիամն դոմլիավը վաղդղանիսազեումդոջ լ դուդոտովովճար դոկոտղիաը ողջ

յոսոզնամի

դոիիսկամավտոն

ղոկատտվետնցը մդաքմասսիողմ

Կսնտթ զիտ մազգյվզտվե գրովր Հս Վ րյոսսսս զ Վ փզկսենցմրավ չմզղժվյաոտվեղակտտվետնգե 1 մուս մ սկոււտվտոռն դտկտտվետեզզգ, մյոսնասուսղատկուվետնեզ չմմզդիրումն պք «մյխողմ ղոհյիսն վմզղժղարնոնն 18 մղաքքիսմսո| ղոքլրիանսթ -ամտղմ52 «Մղոաէքրամմղ տմղ զր մմզղտմոմս մոամ ղաիջիսցղացմանոողզգկ -ոտր Հանմոր 3 յուն «ղտփատչմզդղը չմմզբնսկ վճոմսղինսկաժզքմո ղվիորտկ «ղոկտնհոչ Կոռոս ավցգտղվ տմղ խոլցկմեեղմ (մղորմոխողջ վջղտ ղդաոկոձնամյոտ ղակ -ոդջմսհտջեզտո ց ջատոիննադղղաքլրիոկամովտոտնղոկոտվետեզվ,

ովլուռ

`

-ոշ» հրում, :

տնոտվ:

-ոժ

98: ք 2-25

«դատո

մզ վ-92 վմ վգակոիը 0261 դվոր վրսհողգկ հղրը ղորիայզմում վմղոտոասվո ղոկուկամովոտոան-դոկաժոնոժ դոկտոսվամոփանո,

ա

43 "մզ

մմզքիսքգ վմայոսնորաչ

լմ

կետը

|

Բոխհագարմո

տշղը

դմս 1 ղժգաիամվ վյղախակդա վմզղվնաոժոն Հղարիստտնտ ղաքլիսջմսետջնզտո ղակուոցիմոնցբ ո«մրորտոկղ ղործոնհման անտազչ նղոմն իսմյմզժ

վղորնսկարոչ զի վկոջվի ղոՒջիսզղաջմած դոաիլիսմուտոնսչ «պր ղոքիոզղածման վմշղիվ» դոկատոզիմոնըն փվոոզիմոխմզկ

-ոճասն

-ողժղվ

վմզդղոմտտը էզճղովոյ| մոռ վլիո ճվմզժմվն ոս)"'"լոսջմսե աաա ղոչլիսկամովտոտն վմզմնոկ դակոջմահոցնկցտո տ

-տովմզդորտտջաոդե

նմո

ղակոմզկղմ

վմզղղաքիացման Գդոչուխոտողվ

Հոջնցատո (ղր ղոմքիսցսոնմ զի վմզդլոսովը ղորնտեմոն վտոզիմո ՛ղոհջրիսղոկումե մղոսիջիսղղոացման վմղղղաիքիսվը դաոկոցմսետքնղառ ս

(Վ օտոռրվ ւս ցկտտոթց ցոսեոմշմոմ վտողիմո 1ս ցուչծնստվետնղԵմրեվլցռրա»չ) Հ

ՂՎՍՔԲԺՎՍՈԶՑՏ

Դ՝ՈՏՉՎՍԵՈՄՈՎՏՈՈՆ

ԴՈՂՈՏՎԵՈՆՑԵ

1յղճաիվակը :""ղվոտր դարճանմոն դոլրսիվակո ղատկաոցմսհաքնղւո ճղոմղ ՛դարկամովտոտն դալիսադակավճածոնաոժ «ղոիլիսղքոմովուն մջմամ վմզդաովադատաթ վմզղձվջմսծ վյադվկ ա վղամտոլ|«վմզղ բանե

ՍՂՎՄԲԺՎՍՏՎԵՈՆՑԵ

-մոտվեսիրսկվմզղչվմոկդ

/) Խողվմօ ղաորնոստկ վլրոկոծր զորճկահոան ղոաոիլիսովտտյզչ վոատկվոկոմոի «մլոսիսչտխոտ ղակուռողիմոնցե ղդոաքքիսկոմառրտչ վրեվիովճսո ղարոչ վմզդճոճվի մորաչ ղարա վմլնմոչ ջտճոաղաոտ» «մրոակոչր վմզղ «յոսսանոձվի ղտրնոմցի նղամն ս ղղոքիստոնուղղմ վմզդղաէքիսմզը «մրոսխոմզկողջ տզմկղոկ «մժջոիմն ղակաղջմանե վմզղրդոամո ղամ վմզքնքոտ զրոսմաժծասո վմզղվիսմն ղակտողտ մժջոինոստկ «ոափ գդականկառւակ ջատիմվիդ դվյրսկաշի դակտտոցզիմոնցյ, ճողզչ ղահլիողակաոնկաոյակ ղոկ ճղամղ ղժղվուտ (աղջ -տտովղաորսկ «ղորձամաժմվնղուկատջմսանհոբնգառ Համգկուխովտոտն իսես վմղզղիոզնվ"ա վմզղավտնած ղակուոովղարսկ վմղզղմոիոտտոնոտ «տղզչ ղատրձամոաղրնսկ դականկոտվե վազեռտոզիմոտ զղորմախուլջ վչշմտոմո մաղեսչ կաղձտնմզղ վջղտ ղաոկուտովլաովճաո 34 յոսիրտկ մրզմմոմո ղակլիստտետ ղոաիիսքցմսեոջնզտովփողզետտողզի -մտ րոսմզքնիվոտոտփի ղոկոնկտուսը :լղայիստտետ ղորնոնմոն ղո վոռողիմո ղաիիսղակոմձե ղաքիսջմոնաքնցտո ղակուտողիմոնյգե 3 մոսիմսխողվոմց դվմզդվճաժոնոժ դողոտտախորոֆ դվմզդ րշրը -կատտահողղտաիքիսմտմողվՆ ղտկտտովղսրսկ 'ճզի ղաոլիրսմնաղաորչտո ո

յո

«ս

վմզղնոմե Խոնսչ

ոցոուոճրը ւմղաիջիսքմկ

ղաղվղղվ-ոժմոր դ մղոքիսկամավառան ղոր դաոկոժոնաժաոմաոփոնոն Կաղակամսիոտի ղակտտողիմոնգի լջմոնոտկմատտտակ ջտիմն մվնղո) պատ վմզղղոծլիովը ղակաջմոնոցնցվտո ՛վմզղդղաքքիսմոցատմցե ս

վմյղկմողրվչդակոոսդվամովունոն «վմզղղվրմոր վլոուրոտհոկ վմզղ -դոսիքիսոմցկորետկ դակոնկոուսկ» 'վ յոսիոտ ձր ղուրձամլ) միրոր -տակղ վտ ղակաողտ ղ ղակոժանոմաոմովփանոն ոմղ մղոսքքրսմոտո -ոչ կստտչ ղոքքիսճկառակ ւճվնեցտոր 'ղովնղգեվղողվ ղաոկատոզի -մոնզե ղակոտզիսո յոմոնաովիմլն շզր 3 ջաոիխձակ յոսղուկ, :ճղվոութ գորխոմմամ անատզչ վժղոտոռվմա

դակաշկամովառուն -ղոկոժանուժ

մրոսծոմսվ-ցշ փվմխո. "Ա 626. վրոկաղգը ղակառսոիոմովխոնում» փոսմոկի յ դվոր ղղո ղահլիսմտտտես»չվմոոյվվի ղոիլիսնկտուսը մրորտոկղ ողջ ղուրմսի մողեսչ յոնմուրդոկառցիող վմոխոմցզկ մղորնողակումվ ցտրցուտազո վմոսկածրտզց վյգա՛կ մսիտմոն վմզղտովղոյոստ» ղց յոռտոտեղ դ

աժդանոմզ վնսիսնսջթ

տմի ղաքիսկաոնդտիսմվմզղժզբմտղոկոտւտվետնգե ղզ ցոսջմսնմզղղզմ նքո -աժղամեկո ղմղզղողնոմոմոմ ղորճոտոմկորգն վլոսկուր մտ ոլճողճամիո մուղղկղո թնկանմանոչոտետւող» վմզղջոիխնղոն դաոկամախատաովմա դափվրորնոժ դվմզդժզթմտ վյրսկանի «ճվրեսե յուղղճուոմոչ մրոքքիսճորվ վժղոիկմտոզիմո յոսղզդա ոաիր

Պ

3)

մովտ նտ ղոքչիսկ ղադ 3 յոսցոո1 «մզղմվնդով դոկտկվտովսիզածասիտուս| ղդոէքիոմնտմղ նաինի մորոչ ղդուրիոցմոմ Հումվոոոով, ղվմոմոխ ղ նվմզղյոսմոո ւիսռիւտ վշմողվծտ ղոմղ խոզտոտմտոխո ոսջմո վնա գրանմոր «մզդմվեդո| դվլասստտոլզիրսկդոգ դակաողցկ իալնցմ

"ս

ս

ս

ս

զ

«242

"Իշ

Բօ6լ «նվ

ցր

ց

՛հօօ

դվ

Վաոմօվ

յա

ղոկոտվեռնցք մդաէցիսկամավտուտն թ) վոսցու1կողորտաթոավր

դվոմզկամզջման նաճոցիղմլոսմմտ -կզխո դոլ վմզղղալչիսմնամվ 1ոզս ժվլատծղվժղակ 1 ոստոտմաոհւ կվոկամո վխոզնձգր -տոիող դանմոր Ստ ՛մղդայիսնաջմաննոխոչդո ոլիտ րամնոլիղց վ: ժզ մմս «րաքլիսնկուվն «րոսժոցն ղոհլիսմնոմվ դալիսմնոմվ վմղատտաովնոցջամճանցթա դվմմզդ դոքքիսնկոտվե զի ղմզղժղուրնանն սանմուր լոսիմո մմզժտր զաքիսմեղվոչջածղտ ղզ «Հր «ղաքջիսմնոմվ դվանողվ» 1 լոսդոյդմ դղւքչիսկամովոոան ոուս դմոտ «մոմամզմողժղվ ՛վրսմջդաջղոտ դիովր ղդաոկուտվետնեց, Հա յ յբսղջմտն մոզնամո նտ դվ ՛իողջ վմզղյսմոտ վժիսջոչ ղակ -ատվեռնցե լ յոսդոլվղմ դպյոսմսիողջվջղտ "մտկզփՀդտկտտովցսեզե դոքչիսկամավտոոնղոկոտվեոնցվ, 2 տկցզխոտղիսմտս կատոջ ղզ յոսմկ ծզր դոկատվետնցե դսլքիսկանղդաիամ վմցդջ ոալր ճղղվմվ ժղամս Ժրոքցիսղեօ վմզղոտկցոխուտ ղուկուովետեզն զոհլիոնսցմսն ղ վամախո «վղմոեվն չ յոսիմոտ դյոկտո (մմս մճաճվր լ դկաճվր մախոն ղոկոտվեսնցե մտոզիմը դոիջիսկաոմավտոտն 'ղվկածոց մջմտմ դզ յոսդողվոտտտխուրոչ դմջղտաքման մովտ իվդետ վջետժմուի Ժդամս Մժոզտ դվժոտմտ դակողջղո ճղոմն դլզ դմզղղաքցիսնաջմսն «մյխողմ ղտատկամվոսանմոբր զրստաղծղվ տամղ մշվղունան կավր ղոքլիսջտիկամավտոտն դոկ դցմաղմոկնմորորոջ «մոմոճ -ոսովեռնցե վջղը չիսոմցկ մսիոտտոտիվ -որվքմոն դողի տղաէնմո մատմոնախողմՇԲոտոտկոտտխող«քոինսրոջ «այղջմանղ փաժղոկ ղոկամվոռնմոր Հանկմոտղանմոր ովոտ 1 Ա) մջմոմ ղակտտոչղտ վղոս ղմա մր ղտկատտվեատնցե տղվ «ամստիսկ մախոժզբմտ ոզխոոո1 ղդզմադակաջմանաջնցտոռ Պամսխիողջվջղտ իխվակտ դակոծնսմիտ ը ղժղոաքնմոդիսետիո -ավճսո ղ ղվղժղվ լատդճոնմզղ ւմջղո ձնսմրոտղաղ յուղ «վյոկղոճ դալքիսկամտվտոտնդակաոտվետնեզ մմզդ մվ ղո ղիոկոռ ՛մմզդձվղոփոձծ -ճմզի 4 ղդտմոս դոլցիացմսեմցդ

ղվլոմզքմո «մկատձովդակոտ -ըքրոմն՛մմզղմոզնվ«մմզղրոսծամսղդինսկ -վետնզե դամ սծկտտվե դզմսդտկածվր դտկատվետնղԵ Սստիտետդմ ծոստ ղ դող ջ յոսմո մղալիսկամտվտոտն ղատկտտվետնցե -զտ չմմալժնտ ղորդիոտնղմտետխտ դոէլիսկ զյ ղոլիսկամովտոտն ղակ -ողոձշղ

վամսմս զվ

՛դոլլիմոոստկտ

«ղզմսդլակնմար ժամվ 1զիմցմամզիդվ -ատվետնցե լ 8գր վղզրտ նը ղակաջմսնոցնղւոո մմզղղաքքիիսկաողանղմ -մոոիճոողոմղ 7 յոսղնզցմաիաո չանմոր լ լոսղնոտեմոն մղաքլիսկամտվտոտնղակատվետեզը:«Հվղոփու ղտալիողղացմաետողցկվջղտ ոզոմս մղաիլիսկ զ Հվմամսդինսկռոմմմս հոքիտ ղիովր ծնսմրտ իսիճոչ ղվճմզի աա «մղոսքքիիսկտմտոտջ -նմոր Հս վղա վտտկղ դտկուովեանցգետեոո «Այոսմսի մղալիսկամովտուոն -ոոլջ «անմոր իսմզղձվղակտաչ դտկոմավնսո մուստկտ դոհչիսկամտոռ ՀոՏ 1ոքիտ ) լոսմնտիդվ մղաքիսկամտվտոտն ղտկաքսմոմ զքզ չմդաիքիոմսիուտոորվղակոկ վկաննա 1 րում Հոմտոտչ ղոլ վոզճամո յ յոսիմտղուս նամ մաոահօ մս ղզ ղտ ղաժղիո ղմզղկատտխղ ղոլիսկամատվոոտն ղակ -ոկոնոմ 1ս (ճորտկ-նաորակ մվեղովտչածղտ վ յոսղ -ուռվետեղլ, չ։մսիտղդրստովր -տվղմ մի ղղաքիաջմաեմցղ վջդը 7 ղղաքքիմատկանոմվլոկվոկուն -վն յոսղտոմղ մրնսկ նցքս ղաքքիսկոմովոոտն ղակոտվեռնց, չմրոսնոմզկտո ղղաքքիատվնուսմոժմ վահտխտ մղանցիստվետնվե» 11 դակաոչջոտտիռ վոոոլ) :մղջ ղիսնոմջմոմ ղորճտհվիոովնսոշոնմոր 3 ղղջ ղիսեումջմում տզչ Հաոմզինկանմոանոչ ղտոքչիսկնմոր ռսնմոր ղտ մս Դղորճոմսվ -աղժղվ ղղորձողովտաղծղվվջղո չ յոստոտխող մո մս 9 ղո դժզթմո դատոտվողջցղաստ ղոիիսկումտվտոտն ղտկուտվետնցվ ւղաքլիսցոիկետ դոքլիսմախողմ ղոսլքլիսքտինսրոչ ղոալլիսքոիխիմախոտուսմ դտ «ղահլիսք -տիլվմկ ղտկատվետնցեղովր մս 3 մոսճղոջչախոն կով /չտզտ վմղղյում -աղոմնողմղվ վմզդրոսծոմսղինսկ ֆվոտփատդվ տմղ լոսմզղտմաասմո ղոիցիսզղոացմանմղւարցիսղոտվը վմզղժղարեսրտչ ղակուվեռնեղ) մս

չս

-սմ

վջղտ լոսմնոզղց մղամիսջատոիկամատվտուն ղոկտտվետնեցը դոքչլիսկնզնգե մղաքլիոջ Դիամզղժդզմօ -մահոքնցմոո 10 ողզողքո «մյոսճուհա«մյոմմոկղմ (վմզղժզբմո ղոկոտ -ողիմոնցե ղ վմզոռրամնոնտմ ժղմզ ղվճտատղոալյիսց ղոկոսվետնեզե) -մսեմզղ նո ողոձղվ լոսկմենղմ ղմս դոէջիսզղա ցմանդոկուտվեան -ցե ղտակափցո ղ վմղզղղդաքքիսցմանոցնցտո վոռոցզիմտվժղոքկղոկակոմ սս -տոտչ ղտկաղմ ՛ղտլչիսողււտողակտավնեոնըն ւ1 ղո «մրոլլիոցմսծ -մզդ դտկաձնսմրտ վմզոտրտմնտնտմ ոմսք լ լոսիմախիտղջ մջղտ ամղ մս վղտժ «մոտր վր մվ ղամ ոզբմակ ) լոսղստն Մո «ժվլզտվե վկոմամաոզխո -մս ճվրնոկ «անմոր յ յոսինուխսք ոզոտեմտխ զ 1ս մղաիստվեուն

:

1Թջ Հվնեոձաստ ղուկակվղովղո ոզխղխաղ յոսքորվոսմվչ

մղաքքուր ղվլութ

:րրսկտհղվո մզր մղաոմոաղսաո -ոտղ ղ ոզխլղվ .1 կոխան վովեողէուղոլ Պոռրվնոճաոստ ղակակվղովվտ «ճղակնմտր ղվյ լոոծղոտ օմմզդոմտիս» զոկվաոտովչավփմրալիսդեօ վմս վ նսձվի «ղսատզդեարոմտկզվ ղոց նքո Հաղոմոո ղատրղոջմսկ ձճքղիջոմղզի մնսստի չդվշսփ փ դլտկուղ -վմմչ ճցմզմաղտքոչ մճմտիշ յ ղոտկտղոխղոմմանաղձվրը :վմզղժվմու մաղ մորտւչ ծՆղոկնմոր դմ վմզղժվմոմ մաղ ղովը Հա մ յոսիջոմզի զաքքիսցմանհողտիխուջ վի ղղզրո ղակակվղոիղզտվզրղմե մղոճմճակաղորտք ձնսմրո ղորնտեմտն ղոկուռովղսետողտ ղոէքիսկամտոոչ 3 1զղոիղո ղոժվո ր կ ողուղվ ճրոսժճոցիղմ ղոիցջիսրտտխոոռվող ղոքցիսկնմոր դզղոա դոալքիսննս վկտծմամստվի դղժղվուտ«ղզ մզղոանքիսցզբ զվլոմստկցի մրաքիարվնոճասռո դակոկվգոկտ ղ դակոտվե «ղակակամուռուշ չ/իսմզղճոճվըդո Հս մ բրսմնորվն ղվմոՀ դտոշվչ դով, դոսե կով 1 .վճամանմտ մմոփանաոնհ ՛այզմնուրվնն ժրտլիաղսմ զգվմու զնավ, չվժվմու տտի վիտ «մաղ լ լյոսիջոմզի մրոաղոսմա վժվմ -ոմ Վզղախատչտխլղզմվ ողո ղոմղ զոնա ղանտ «յոսմզիբնսկ նո ճողմզ ղվկմկ մաոցխոտմմզ իզ :ղվիիոչ կվմժափի նզջզջ նզքս վիտ ճվղ մո Քղզ» -աիձասո «վղվ| դոքոան վճ -ոմոնմողտ ողվձճմզիզքզ իսմաոնմոջզինաոչճաողստխողճսամվտբոեղտ դ ղմանտ ջնզո| ճզղոխտշոխ խվդեո դոքչիսմ ղով,նողոմս դռաձվչ վժղաճղատն մժսվխողղրտմզ յոսօզջ մմղտ ղվմս «մմոխ -անմը մորտչ -մզկ ղտաքոզտղոիխմզո վիխսչ հվմժսփ րաքասուց լ Հվղոնմչմսոլ մարոտ վ. զմլժ մտվամ վրնեվղուրյոչ ճզբ ղոքիսրտտխ ղլոկոր ս

դմզա: մոզխոո: «իոճասզչ,

ճԼույ

"ս

«ոմն

ւրաղաքքիակոմառոջ

"

ջոտինաստկ իխսմզղժղամեկողակուռովղոյրյոչ վիոմվչ ղովր 1զիմախողջ 2 նամտկ մնմոր ղաոկորվենտձոստ1ա ոզխոմառաիխոչջ վոողովշ դ զոքրիսվ տոմ վմզատծանմոր կաոսոկտչ մտ ղալիակոտմառոոաչ ղ ուան ճվղաքքիսղլոժղբմողժղվ դակատովղորոաչ ամղ մջո վջղո ղլակողր 'ղոԼցիս մզի զչղտրրսջոմցի ղտ (ճվտոռորվ1 լյոսկմն մժղոլկ մղ 'ողոոո ղոկարտոց «մուրտոչվմղզղծվտա նմոր Պարջիսջախիվիոափրողծժղվ վով) «ճղոկնմաբր վմվիղ ղզմվ լ ժտզխ չլոսջահման ղակուկով մնեմուր ուան Հանմոր ակ չղորնոնոմեզն իվմ) վղվլոկնմուր ծճվրեվղայոսչ ձնս զր «անմուր 1 յոսիջոմզի մրոսճոնմտոն տոչեղմղո ջոմճունոմու տմի վժրվչ 'վղալ մզղկոտտխղ ծզր ղոք Ղոքքիսմախուղժ ղոկոխրտող ոմյան ճվղզմվ ՛1 փսփրողժղվ մամողսմողզկտող դ Հակամոոռոչ մենմուր փսմզղմոիխտնտեղոկուտովղոյրուտ ջոիմոխոուո1 մ մջո նքո զրիզ «մմզղ «Ժդողտզչ վջո ստտջնղմղովջղտ ղղ ժվովխոնր :': մմվց վժմողեսչ ճողկ ս

լոմ «լրոսխոտծ1 ղատ տող անմա 1ցմ իխայզճամ մասն 1 թասի 41 ծղզր վիոոմտո մմքոչ /'ճվտսնղմաո|ղոյրճտեմտհ Հ-Հոախողոսք

մվ 3) րրսու

տետատզ5 մվ ոզխմս ճղոամղ վղճուղմակդզմահոմող բղն վմզղնսղթ խայոսճահմտն մջմոմ վմգղրյոտեջ «մռմատողտկաղժ տող տեկ ոռճ վքոո) տմղ մրորտատկղ ղոաքքիսճմր վիշղկ զվմոտ նմամզճգի '''տսր Հըմզ մոնտխեր» լ րբոսնմոկ նզամս «մմտցտ իխսմեողմզի «ղալ, դո ճվղոմղ դ տասր վրով մուոկան յ լոսդն մմ 5

-զմղ

2 յոսվ վլտետխղ»

վեզծ չճվճղակեմոր յոսդոմունօ3 վի ջոնուտոնղոջղո ճվջոնցղոա ողոիմախիսողտն վզիտ կաղամոն կողանդմ դզմաղոկոնկանմը «ղոո|զմղ -Ժճումչ ոՒրոճնցի ղքոկողր չփղս բոուռվրղորնոնդքա -տ

«ս

-մոն

տետտպչրոհնղտ կվոտխոմաոնաչմմս «ր'սմզղղորլոխ դաոէցիսճկոնմը հողորվն ադանամոդ դտոլմզ մա պլա վեցն ք դնա կովր աղոտ ղաքցիսմվոտոց «Մտոտրվ վտ ջոմնոն մյլոսքոնմոն ղդանքիսղոքտան -աոմո տմղ «ղմզղդալքիսմզիտստդղտկտակովվլոովզմզ-ժնոմ: զ րոստ Հոտաճոմ մրավլ մատկոն ոցխոճմցի չյոսնմակ մզժմե րոսղակզմոտ րրսկտոտչ ղոկոլի| շսկմզ «րոռոսո|«ա լյոստոս 3 ղժղվ ղզնմո ղատոիզմզ -ամաշճցի 4 դվիոցավժզչ վիոմվչ մժղուննմը :1 ջոխդանդմ դղոաքքիսկ ղզ1 մմզդնաղթղդ մաղանման Հիսմզոնսչ ոմդ բ'սիղազմոմղուց -փմոճոսը ղոկակվեվֆ .«վղոլքո| վտ մաղեսց ղկաղոր ղցմսետմտ լ յոսոկո 1 ղվմզղրաոկցմոմ մվ 1ղզկմատճատսո մորոչ վլտովզմ ծճղտոտմղ հլմողդջ լ րբյսղնգեղու մմս «ո մով մատկավլ,-""վմզղժղողտգչ վփղզփտոմաո Ֆամճահոմտոչս տաչնղմղո վջղտ 3 լոսկաոնսն րոսժջտիրոտի «տոիզմզ մեվոզշ 'ն տոտտղոփ վճակվմզրր զղվ) մվնակաչ վլաննա -Ժճումշ» ս ղպ նամոկ մմզղժղոաինմտ ղմզղղանքիանոսվցտ նտ ղլոկտրը :ղավճ -Խզքղակ սանմոր նսցո տաչնղմղո ճզմաժ ճոստ ղտոզիմո ն լ չմյոսն ս -ոնեմոն մրարտտկղ վվրողմ ղոկ ղոքչլիսկաղանղմ վժղարձղոչտխ «ղորակղմ ղատկացմանոցնղւոռ վոողի -ոՓմսեոցնցտառ ղոաջիավցղյաջմահ -մո յս վչմաողմտ «մզդճաղյմտ դղվոզեռտոցիմտ ձճգրսանմոր մ Կսիվտոզսկ «ճզր վջղո ղյոսկմամզղ ղոքլիսկողոանդմ Հայզմողմ ղաքքիսն -1ոս նա ղ ազճասոկ դաղոտտոխոարոչ դոքլիսգուաջմահ ղվեմոկարոաչ հմոկարտչ ջոխխմզկորնակ դզմամաղվմամզվչ վմզցդժզքմտՊայզտաչադե մմզդվրաղմզ վտողիմտ ղ ղալլիսդոկոմվ ւմտկզգգ ձվճասդրնսկայզբստ սս ս ղյոսմո «Մրոաջմանովպվմոտոակ վմզղկատծոց վմղղժղիարճանն յանմոթ դմզդդաքքիսկտոչողջդոստ Խողովնկղաֆ մս սդոկտտովտսո ղզ մտ դաքիսկամավտոոն գղակոտտվետնցենտ վճոույչ/իսջմսփիղակատվե -անցե խամզղժվյցտվե մող այոդաոտոմոչ ոզիոզեսչ ղանմոր իսմզղեօ ս

ա

ս

ա

մության ծնոմնդ է: Հումանիզմից չկա ճասարակության իսկական դուրս առաջադիմություն, չկա իսկական ճումանիզմ ճասարակությանառաչ չաղիմությունից դուրս: Իսկ ինչպիսի՞ն է արվեստի դերը ժամանակակից Մի աշխարճում: ժամանակՖ. Մ. Դոստոնակին ճոչակեց. «Գեղեցկությունը կփրկի աշխարճը»: Սակայնինչո՞ւ այն ժինչն Հիմա չի փրկել նրան: Մի՞թե արվեստի քիչ գլուսգործոցներ կան մարդկության պատմության մեջ:

Սվիֆթը «Գուլիվերի ճանապարճորդության» ճրատարակությունիցճետո

սպասում էր աշխարճի ուղղմանը, չարիքից, անարդարությունից նրա եվ երգիծաբանըշատ էր վշտացած, որ աշխարճընույնիսկ փրկությանը: եր երկի լույսընծայումից տասը տարի անց էլ չի ուղղվել: հսկ ինչպե՞ս է ճույստածելարվեստի Հանկարելի Ճասարակական ներգործունության

դեպ, հթե պատմության փորձն այնքան տխուր է: «Ռնիզորը» լոչնչացրեց ո՛չ կաշառակերներին,ո՛չ բյուրոկրատներին։ Շեքսպիրը չփրկեց աշխարձճըլագոներից, Պուշկինը՝ սալինրիներից,Մոլինըը՝մարդատ-Հ սուտ յացներից ճգնավորներից։ Գ. Ուսպենսկին պատմում էր, թե ինչպես Միլոսյան Վեներան ուղղել է կյանքի կողմից ճնշված, կքված մարդկանցիցմեկին: Բայց որքան մարդիկ մնացին կթված, կուռրված նույն այն աշխարճում, որտեղ կա է՛ Միլոսյան Վեներա, ն՛ Ռաֆայելի «Սիքստինյանտիրամայրը»:։ Ֆաշիստական ճամակենտրոնացման ճամբարների շատ պաճակներ երաժշտության սիրաճարներ էին ն նույնիսկ բանտարկյալներից նվագախումբ էին ստեղծում: երաժիշտները վերաճսկիչներինգեղեցկություն էին բերում, իսկ վերաճսկիչները երաժիշւոներին՝մաճ: եվ աշխարճը դարչնագույն ժանտախտիցփրկեց ոչ թե երաժշտությունը,այլ զենքի ուժն մարդկանց ճերոսությունը: մեջ շատ ուժեր են գործում, ն գեղեցկությունը, Հասարակության արվեստը սոսկ մեկն է դրանցից: Գեղեցկություննընդունակ է «փրկելու աշխարճը», բայց այն դեպքում, երբ մյուս ուժերի ճասարակականորեն խորտակիչ գործողություններն արմատից չեն ոչնչացնում այն ամենը, ինչ ստեղծում է արվեստը: Արվեստնառավել մեծ ուժով է կատարում իր ճասարակականդերն այնտեղ ն այն ժամանակ, որտեղ ն երբ Ճճասարակական, գիտական ն տեխնիկական ամբողջ առաջադիմությունն ուղղվում է մարդու ն Ճճաստաստման կողմը, մարդկայնության ներդաշնակության այսինքն՝ որոշակի իմաստով ենթբարկվումէ գեղեցկության նպատակներին: Գիստությանբարձրագույն նպատակը մարդկանց գիտելիքներ տալն է: բարձրագույն նպատակն է գիտության ձեռք բերաժ գիխոեՏեխնիկայի ու

ու

492.

ճոգնոր գիքների վրա «Հենվելովբավարարել մարդկանը նյութական «զաճանջմունքներն ու շաճերը։ Արվեստի բարձրագույն նպատակն է ու

սոցիալապեսկարնորու ինքնաոժեքային զաոանձի բազմակողմանի գացումը:Ուստի արվեստն ընդունակ է ոգեշնչել գիտական տեխնիկական առաջադիմությունը, լուսավորել այն ճումանիզմի գաղափարու

ներով։

էին թիչ կոնցեպցիաներ, որոնք Հաստատում անճատի ն ճասարակության ներդաշնակության սկզբունքային անճամաձայնությունը: Օրինակ, իդեալիստ փիլիսոփա ն. Ա. Բերդյանը կոնֆլիկտլո:: դրել է. «Անճաւոին ճասարակության ակասությունն պատկանում են մարդկային կյանքի ճավերժականողբերգականության մարդկության նը»: Սակայն սկզբուն-` ներդաշնակությունն անճչատի քորեն ճնարավոր է. այնտեղ, որտեղ ճասարակականառաջադիմությունն ապաճովում է անճատի երջանկություշեը ն որտեղ այլն ընդմիշտ այնտեղ ամեն մի «իրկվում է եսակենտրոն պարփակվածությունից, դեպի առաջ չի վերածվում մարդու նոր անազատության: Մարդու Քայլը անցումը «անճրաժեշտությանթաղավորություկից ազատությանթագաՎորություն» կոչված է ապաճովել կոմունիզմը որպես իրական ճումաանընդճատ կատարելագործումն նիզմ. մարդու զարգացումը, նբա է ընթանում ճասաբակությանմիջոցով, ճանուն մարդկանց»իսկ ձաճանուն անճատի:Մարզաբգացումը՝մաոռդու միջոցով, սպաբակության ու գու ն մարդկության այդ դիալեկտիկայում է պատմության իմաստն չությունը, Անճատիբազմակողմանի զարգացումը, Պասարակության Հետ, մարդկության ճետ նրա ներդաշնակ միավորումն արվեստի բարձրագույնմարդասիրականնպատակն է:

դ.

առաջացան

ոչ

ու

Բրեյլ Ֆ.-- 316: Քրետոն Ա.-- 322--325: Քրլուսով Վ. 8ա.-- 249. Քրունելլեսկի Ֆ.-- 3574 322. Բրն Մ. Ֆ.Քուալո ն.-- 6, 12, 66, 75, 368,

ԱՆՎԱՆԱՑԱՆԿ

357: Ալբերտի Ա. Բ. Ալեքսանդր1 -- 250: Ալնքսանդր Մակնդոնացի

113, 102,

--

109,

209:

ԱյզեկԳ.-- 224, 225. Այքմատով9Չ.-- 309, ԱյվազովսկիՀ. Կ. --

Անանն

Բ. Գ.

ԱնտոնիոնիՄ.-ԱպոլիներԳ.-Ապոլլոդորոս ԱռնաուդովՄ.-Բ. Ասաֆն

Բենղե

339.

74: 255:

Բեռոն

122, 392:

Ավգռւստինու երանելի --

399.

825:

12,

32,

68,

65,

31,

102, 108,

110,

18,

128, 181--183,

211,

235,

266,

351,

212,

Արիստոֆան --

19: -Արջիմեդ

9,

120,

354,

370.

183:

է.-- 225, Բաբել Բալզակ 0.-- 30, 74, 98, 121, 213, 298, ի.

235:

329:

Բախ ի.-բախտին 242,

244:

Մ,

Մ.--28,

415,

426, 427,

ԲաճադուրՎ.-Բայն Շ.-- 136:

Բայրոն 9.--

96,

115,

112,

441,

465.

189,

220,

Ա. Գ.-Բառաիգարտեն

12,

6,

192,

202,

280, 6:

297,

118,

ժ.--

Ի.--

Պ.--

Ֆ.-.

18,

122,

155,

212,

288,

Ցու.

256,

300, 119, 176:

Ա.-

303,

Քուրսով

436:

Բ.

ի.--

Ն.

Ն.--

493.

245,

1.--

228,

ԲրեյգելԶ.--

306»

252:

Ի.--

Գե

Ֆ.--

:

Գոգոլ

370»

131,

164:

220,

221,

280:

ն.

Վ.--

98,

119,

120,

125,

161,

164, 202,

245,

253,

298,

369,

452,

458,

462:

111, 461,

223,

Գրաբար

295» ' :

106:

223.

Գրամշիմ.-Ա. Գրնհյմաս

է.--

195,

302,

է..-

432,

121,

423,

138,

295,

296,

'

Դիլտեյ Վ.-- 466: 150, 227, Դիկկենս Չ.--98, Դիոգենես 354: Դմիտրին Ցու. Ա.-- 345: Դմիտրինան. Ա.-- 236, Դյուբո ժ. Բ.-- 154, 372:

ԴյուֆրենՄ.--

Դոբրոլյուբով

Ա.--6,

ե. Ա.-Դոլմատովսկի

Դոմիե 0.--

18,

164,

138,

146,

125,

259,

227,

119:

Գոնատելլո -- 29: 159,

Մ.--9,

190,

197, 213,

228,

286, 298, 305,

435, 441,

457,

221,

231,

3289, 410, 422,

498:

--

|

165:

182:

եգորով Ա. Գ.-- 316: Ծղովպոս 119: Ծսենին Ս. Ա.-- 169, նվրիպիդես -- 129, 174,

'

.

298.

169, 170: ն.

488:

465.

368,

--

1298,

358:

Գրիրոլեդով Ա. Ս.-- 458: Գրիգորյան Ս. ն.-- 38: Գրին Գ.-- 132: Գրին Ի.-- 183, Դրիս Խ.-- 205, 425. Պոլոզ ժ. Ո... 295: 49: Դորախուսվ.-- 382,

Չոսսռն

158,

145. ժմ.--

368:

370, 376:

Գուտոնակի Ֆ.

228,

224,

հ.

372.

295:

Դոնն 9.--

88:

54,

262:

Դիդլո Շ.- 376. Դիդրո Դ.--66,

126,

9,

124,

379:

ԴեֆոԴ.--

:

155:

Գորկի Մ.--

222,

466: 220:

Գոյա Ֆ.-- 114, 115, 119: Գոնչարով Ի. Ա.-- 256:

343:

370, 371,

419:

--

432.

Գոլիկով Վ. Վ.--

324:

282,

ԳյույոԺ.--

93,

290,

Փ.-Գելարոշ

255, 258,

254,

92,

286,

Դեկարտ Ռ.-- 96, 212, Դեմոռկրիտ 61: Դեմյան Բեղնի -- 279: ԴնասուարՄ.-- 427:

190:

222,

--75,

280, 283,

Դերբլուսիկ.--

401:

324:

335, 338:

Դանթե Ալիգիերի

Դեղա է.--

Գադամեր Գ.-- 447: Գալլայ Մ. Լ-- 33, 34: Ֆայդենկո Պ. Պ.-- 444, Գարոդի Ռ.-- 39, 219, Գառան.

ժ.--

256,

Դերչվին 9.-- 99: Գերցեն Ա. Ի.-- 18, 107, 314, 365: Գիլֆորղ Դ.-- 254: Գինզբուրգ Մ. Յա.-- 43: Գիպպիուս 9. ն.-- 159: Գլադկով Ֆ. Վ.-- 222: Գլինկա Մ. Ի.-- 106, 165, 313. Գյոքն ի. Վ.-- 9, 44, 124, 200, 233, 234,

42:

Բրեդբերի Ռ.-- 386: ԲրեժնենԼ Ի.-- 422, 478, 480: 216, Բրեխտ Բ.--85, 219, 222,

462.

119,

Բոմարչե Գ. 0. ն. դե-- 118, Բոնդարն Յու. Վ.-- 309: ԲուտտիչելլիՍ.-- 356: Բորիս ԳՓոդունով--97, 98, Բորն

98,

211,

Բեքեթ Ս.-- 330։ Բիդատրուպ Հ.-- 379. Բեկով Վ. Վ.-- 309: ԲիրկՀոֆ 9.-. 274, Բլոկ Ա. Ա.-- 72, 243, 277, Բյոլ Հ.-- 99: Բյորկ է.-- 26, Պ. Գ. 415. Բոռգատիրն Բոդլեր Շ.-- 128: 129, 130. Բոնսի է. ղե լա-9. Բոլլուեն

83,

410, 411.

ԲերգառնԱ.-Բերդյան ն. Բերենս

445:

Արիատունլ--6,

Մ.--

Բերգման

Վ.-- 373.

Ն.ՀԱրագոն

164,

ԲերանժեՊ.

180:

Վ. Փ.--

Աստ Ֆ.--

172:

99, 300, 303--306,

254,

Գ.--

82,

373,

434, 436, 441, 445, Բելուլ Վ. ի.-- 312. Բենվենիստէ.-- 421:

313,

149,

--

Բելինսկի Վ.

13,

185,

302,

312,

107,

--

9,

124,

130,

163,

145:

--

ԱնդերսենՀ. Ք. ԱնոխինՊ. կ.--

Ասմուս

108,

85:

Դայն9.

՛

:

Բեթչովեն Լ. վան--

--

ՔովդակովւՄ.--

|.-- 322: Դագներ Դալի Ս.-- 256, 3243,

լ

Ձամյատին ե. Ա.-- 216 Զելիգ Կ.-- 16: Ճելինսկի Կ. |.-- 70, Ձեմպեր Գ.-- 32-33: Զիս

Ա.

Ցա.--

Ցոլա է.--

212,

156:

452,

292, 212.

էչբաան 197: էլլութը Չ.-- 216, 322. էլոունլ 1.-- 334: 61: էմպեդոկլես էյզենշչտեյն Ս. Մ.-- 85,

223,

--

էյխենրաում

էյնշտեյն

Պ.

Ֆ.--

90,

19,

139,

220,

222,

265,

415--4127,

424,

44Ը

30,

53,

54,

286,

Լեսինգ

121,

477:

երմոնտով

էվկլիդես -- 217:

էրազմ Ռոտերդամցի -իհ. էրենբուրգ

Թեյլոր Է.--

Գ.--

182,

Պ.--

ի.

119, 283:

355:

60,

--

Պոլ (Ռիլտեր 103,

126:

ի.

Ֆ.)--

Պ.

110:

68,

ոմոնոսով

102,

1ոնգին

462:

վավրենկ

Բ.

209,

Ա.--

Լավուազիե Ա.

225,

Լ--

Լեկկի Վ. է. Գ.--

լենին Վ. 159,

ի.--

հ.--

Բ.--

կ.--

ի.--

կադան Մ.

Ս.--

կալատողով Մ.

188:

54,

166, 167, 189,

86, 192,

202,

368:

Ն--

35,

201,

216,

ի.--

325,

Պ.

Դ.--

1.--

262,

227:

160,

48, 341:

49,

145, 147:

Ս.--

185:

Բ.

Մ.--

225:

Ա.

Մ.--

123:

26,

252»

359:

Մանն

Թ.--

85,

Վ..Ֆ.--

94,

Մարքս Մարքս

126,

Խ.--

265:

Կ.--

22,

Մեդիչի --

5,

6, 17--19,

174,

176,

363,

364:

235,

65--62,

110,

114,

154,

203, 208,

211,

341,

98--99,

158,

199,

30,

155,

422, 29,

244,

219:

-

38:

122,

233:

53,

139,

189,

54, 145, 220,

68,

20, 71,

149,

151--

284--286չ

491:

361:

Մեդվեղե Պ. Ն.-- 465: Մելնիկով Կ. Ս.-- 128: Մեյման է.-- 62: Մենդելեն Դ. հ.-- 15: Մենտութուտեւ 11 -- 238: ՄերեժկովակիԴ. Ս.-- 158: Մերտիսեն 233: Մբխոելո Ս. Մ.-- 200: Միցկնիչ Ա.-- 280: Մբքելանջելո-- 29, 81, 354,

300:

216»

229:

99,

90,

391,

344,

219,

14, 32,

1. ն.-Մարտինով

2727, 110:

98, 101,

128, 129,

Մատին Մ. Է.--58, Մատիս Ա.-- 330: Մարկ Ֆ.-- 318: 316:

126,

212,

369:

Ցա.-- 415:

--158,

Հերակլիտ 60--62: Հերդեր հ.-- 154, 165, Հիջմեր Ն.-- 314: Հոմերոս--121, 252,

է.--

ն.

236,

Ձ2Զ5

119,

444:

Մանե

Մառ

208,

396։

Ֆ.--

5.

179,

Վ. է.-Մայերճոլդ

--

110,

308,

88,

121,

201,

223,

224,

Մանրո Թ.--

Ս.

Հեկկել է.-- 316. Հեմինդուն, է.--85,

382.

66,

Գ.

169,

165,

222,

Մալեր

292:

22, 89,

22, 28, 30, 31, կ.--

Հեգել

445.

326:

Մազել 1. Ա.-- 100, 441: Մալեր Գ.-- 95: Մալնիչ Կ. Ս.-- 331, 333: Մակլյունն Մ.--392, 404: Մայակովսկի Վ. Վ.-- 84, 86,

347:

Հաշեկ Ցա.-- 118: Հարիսոն 2.-- 183: Հարտմվան Նն.--68,

424:

183:

Ճաբուկիանի Վ.--

326:

256.

308:

կողինցե Գ. Մ.-- 200: կոկոշկա 0.-- 318: կունին Պ. Վ.-- 2, 20: Կոռնել Պ.-- 96, 220, 294, 368: կոռռնեյչուկ Ա. ն.-- 99, 190, 312: կորբյուզին Լէ -- 124: կորոլենկո Վ. Գ.-. 435, 442: կրամեր Ս. Ն.-- 52: Կրոչե Բ.-- 68, 124, 181. կրուզենշտեռն ի. Ֆ.-- 87:

83:

444:

Ձեմիդոկ Բ.--

318:

չամզաթով Ռ. Գ.-- 159, 160, 286, Հայդն 8.-- 105, 1183» Հայնն Հ.-- 56, 88, 96, 119, 125,

312:

415:

--

կանտ

319--

226:

կուսեիցկի կուստոդին կուտուզով

կալիդասա 188, 189, 195: կանդինսկի Վ. Վ.-- 330--333:

1089, 158,

296:

228,

կուբլայ Բ. ԳՓ.-- 125: Կուղնեցով Կուլիկ ի. Ցու.-- 222:

349:

415:

Խլաղենիուս հ. Մ.-- 444, Խլեբնիկով Վ. Վ.-- 386. Խոլողով Ցու, Ն.-- 264: խուբով Գ. ն.-- 98:

869:

415»

77:

Լնեիւտանի.

137:

58,

Ռ.--

Լեբ-նտրոսս

323։

162,

219,

325:

1նենծաուպտ Ա.

207:

(եբեդե-նումաչ Վ.

25,

139,

Մ.--

--

Ա.

նեկ 222»

298:

220,

213,

178,

131,

Վ.--

Ա. Լունաչաբսկի

վ.--

292,

280,

268.

253:

ու.

1ուկիանոս

ուրի

181,

25:

Լտման

62:

այբնիցԳ.

8ու.--

Լոպե դե Վեգա--

Ա.--

Ա.--

392:

124,

262:

--

իբսեն Հ.-- 369, 379: Ինբեր Վ. Մ.-- 203, 309: իսակովակիՄ. Վ.-- 188, հստոմինա Ա. ի.-- 376: հվանով Ա. Ա.-- 8. Իվանով Վա. Վ.-- 180, 312: հվանով Վ. Վ.-- 415, 412: ալո Շ.-ամարթին

368,

Մ.--

Ն.

439,

Հոֆմանէ. Տ. Մ.-- 138, ՀյուղոՎ.-- 350, 365, 456: Հյում Դ.-- Ց6ն, 127: Վ.-- 165: Հումբոլդտ

133:

կարամզին կաֆկա Ֆ.--

կոզան

Մ.

Մ.--

Լոնգ

ժեմեկ Ե.-- 263: ժոֆրուա ն.-- 77:

ժուկովակիՎ.

326:

139,

410,

152:

կիրխիներե.-- 316, կմիտա ն.-- 453: կիերկեղոր Ս.-- 23,

278։

91,

Ի.--

ժ.--

321,

149։

Մ.

9.-1ոմբբրոզո

62:

66.

12,

9,

1իբեդինսկի Յու. Ն.-- 222: Լիլով Ա.-- 415: 1իխաչն Դ. Ս.-- 24, 26, 161, 1ինդսել 9.-- 176: միղո Տ.-- 62, 120, 138: մբսիցկի 1. Մ.-- 43: վլյուղովիկոս ՃՄ -- 120:

258:

ԹովմաԱշվինացի6, ժան

123,

կասսու

390:

224,

է.-295,

կաչալով Վ.

կարուզոէ.-- 406:

Գ.

282,

427»

43:

Մ.--

Ա.--

(եսաժ

էսքիլես-- 91, 292: էվելին .9.-- 24,

էջերման

ի.--

400,

87:

1եւղեշինսկայա0. Վ.--

21,

20,

155,

451,

389,

Աեոոնտե Ա. Ն.--

286:

153,

152,

2242, 285,

Ի.

1եռնով |Լ. 190,

կ.-- 42:

145,

358,

եռնիդով

365,

Վբրնլի--6,

դա

352,

456:

22,

315,

Լեոն-Պորտիլիա

175,

16,

23:

եոնաբդո 174,

Մ.--

Բ.

Ա.--

էնգելմայեր

էնդելա

384,

381,

285,

ն.--

Մ.--.

--

308,

274,

1ենոտը 1.

324:

Գեղագիտություն

4257, 288,

4286,

461.

360,

361,

Մոդոլի-նադ Լ-Մոլ Ա.-- 410: ՎՐոլիեր Ժ. Բ.--9, 368,

Տ

119,

126,

124,

294,

492:

Մոկլեր Կ.-Մոնդրիան 4 ոնե

Շելլիդ Դ.-- 490: Շելլեինդ Ֆ. Վ. Ի.-- 110, 287: Շենբերդ Ա.-- 264: 43, 45: Շքատոպալ Յա. ծ.--34, 13, 66, 82, 93--97, Շեքսպիր Վ.--9,

43.

358: Պ.--

Կ.--

331,

359,

190,

Մ'ոսկվին Մ.-

124, 362,

259,

284,

423,

410,

72,

113,

311,

316.

85, 99,

ճառն

Շչեղրին Ռ. Կ.-- 120: Շպենգլեր 0.-- 323:

Ցուվենալ-- 192, Ա.--

նաուման

193, Մ.--

Նեկրասովն.

126.

Շռու

194:

231,

ի.--

209,

Չ52,

նՆովալիս -- 6, 213: Նովեր ժ. ժ.-- 13, 325. Ֆուցուբիձն Շ.-- 283,

ՇալյապինՖ.

ի.--

277,

ՇապիրոՄ.--

Շար Ռ.-Շարդեն

-

Շելլի Պ.--73,

85,

Մ.--

100,

ՉայկովակիՊ. 326.

369,

87:

Պ.--

320,

ՉեմբեոլենԴ.-Չճոնիշնսկին.

292:

67,

68,

296: 297:

130,

112,

441:

369.

|

125:

100,

198,

174,

380,

72, 94,

332,

Ռենուար Ռեպին իհ.

199,

222,

417.

298,

6,

110,

139,

220,

243,

202,

202,

12,

--249,

121,

174,

231,

253,

80,

175,

--

ե.

8,

492:

330, 352»

--

329.

յ

Ա.--

Ռոդչենկո Ա. Մ.-- 48. Ռոզենկրանց Կ.-- 132: Ռոլան Ռ.--85, 342,

431,

Ռոմմ

Ռուսո

Մ.

83, 184,

272,

Ժ.

Ռնալդ9.--

76,

ի..

11ջ»

359:

323.

3089,

84, 192,

236,

Ժ.--

165,

97,

Սարտր ժ.

198,

Սեն

245--

229,

280,

Սենտ

432,

433,

436,

Սենտ

794, 212,

434,

441,

442,

461,

465,

466,

492.

Պ.--

Ե.--

119,

126:

330:

Բյով Շ. 0.-էքզյուպերի

126, 139,

293:

456:

Ա.--300:

Ս.--

Սերվանտես Մ.--95,

296, 326»

Ֆոն Պերա-- 324.

ՍերաֆիժովիչԱ.

137,

290,

213,

՛

330:

Սալտիկով-ՇչեդրինՄ. Սալվինի Թ.--206, 502. Սակկետոի1.-- 132: ՍարյանՄ.-- 162,

370,

Ն.--

358,

329.

ն.

361,

Պուսսեն

352,

Ռոնդինը Պ.-- 382: Ռուբենս Պ. Պ.- 390, Ռուբինչտեյն Ս. 1.-- 149, Ռուսակով հ. Վ.-- 173:

232, 234, 255,

112.

335.

354,

յոսկին 9.-- 41, 1398: Ռոդեն 0.-- 70, 205, 208,

298,

30,

115,

Ռիկի Կորսակով

51,

18,

123,

141,

426.

Ռիրձրա Խ.-- 131. Ռիրո Թ. 362: Ռիդ Հ.-- 383: Ռիլկե Ռ. Մ.-- 100: Ռիկեր Պ.-- 447,

28:

Ս.--10,

140,

106,

359,

0.--

317,

Ա.

96, 293,

Ռեմբրանդո ն. վան Ռեյն

354:

Փուտեբնյա Ա. Ա.-- 181: Պուտին Բ.-- 465: Պսանդո-վոնգին 9, 10, 75, Պրոկոֆն Ս. Ս.-- 85, 264: Պրուլպ Վ. Յա.-- 415, 465: Պրուստ Մ.-- 255.

Պուլե Ժ.-Դուշկին

95,

126,

Ռելո Ֆ.--4Ռ

342,

ն.--

118,

Ռաֆայել--222,

Պլատոնով Ա. Պ.-- 85, 314: 69, 436. Պլեխանով Գ. Վ.--51, Պլիսեցկայա Մ. Մ.-- 376: Պոդոդին Ն. Ֆ.-- 225, 369: 323: Պողդոյեցկայա հ. Յու-Պոլյակով Մ. Յա.-- 282, 415, 418, Մ.--

29,

Ֆ.--

ՌաուշենբերգՌ.--

308.

67,

--

335,

Գ.--

284,

252,

Ռաբլե

132:

Վ, Վ.-- 355: Ռասորելլի

234,

211,

358:

ՕոապելովԳ.

Ի.--86, 98,

329,

210,

««0.

312:

119,

84,

238, 88,

Պիկսանով Ն. Կ.-- 457: Պինդարոս 9, 252: Պիրս 9. Մ.-- 414, 418: Պլատոն-- 6, 9, 62-65, 211,

կ.--

Ռադիշչն Ա. Ն.-- 125, 231 Ռայզման Յու. Յա.-- 309: Ռայկին Ա. Ի.-- 105. Ռասին Ժ.-- 96, 294, 368.

Պեւռրով-Վոդկին Կ. Ս.-- 99, Դերգոլեզի Ջ.-- 106: Պերիլ-- 73. Պիեռոն Ա.-- 150, Պիկասսո Պ.--85, 205, 213,

դոլո

Ձապեկ Կ.-- 102, 108, 109, Ջապլին 9.--85, 121, 265, Ֆելինի Բ.-- 204, 205.

ջճխով Ա.

333,

118:

Պ. Ցա.-Ջատդան

:

313,

Պ.

138,

113,

Շուման

324,

ժ.-

132,

114,

Ռ.--

286:

225,

481:

Շուկչին Վ.

426.

Ֆ. Ռ.-Շատոբրիաան

119,

ճարաուս հ.-Փորերտ Ֆ.--

406.

Շանկարա -- 48: Շանտեպիդե լա Սոսել

Դ.--

264,

Բ.--

Նեյման Դ... 460, նիեպս Ժ.-- 327: Նիզամի Գյանչնի-- 209: նիկոլայ 1-- 250: նիկոլանա Գ. Ե.-- 204. Նյուտոն

94,

220,

119,

2վարց ն 491

269:

Ա.--

Բ.--

1--

ՑՓորչոնաՖ.

118,

--

110,

ՇոստակովիչԴ. 185,

183: 261:

242--250:

347.

Կ.--

ե. 186. ֆուջի

124,

416:

312,

823.

445,

223:

Շոնդի Գ.-- 448: Շուղեն Ֆ.-- 96. Շուենչաունր Ա.--

48,

258,

284:

Շկլովսկի Վ. Բ.-Շմիդո-Ռոտլուֆ Շոլոխով Մ. Ա.-310,

492:

96,

ն.-կ.--

ՊագանինիՆն.-- 262: Դանդի Կ. Կ.-- 185: ՊաստեռնակԲ. 1.-- 56. Պավլովա Ա. Պ.-- 326: Դետիպա Մ.-- 376: Պետրոս

Ֆ.--

Շլեգել Ա. Վ.-Շլենչոնդ Դ.--

313:

Ք.

156, 293,

շլայերմախեր

|

Տունը

139, 286,

282.

155.

Փ'ուտեզիուսԳ.--

130,

283,

Շիլլեր Ֆ---9Ջ,

Մորեն է.-. 183, 41. Մորիս Ու. Մորիս 9.-` 414, Մորուա Ա.-- 169, Մոցարտ Վ. Ա.-- 83, 130, 322, Մունկ Է.-- 312, 318, 425. ՄուսորգակիՄ. Պ.-- 97, 98, 106, 120,

128, 280,

368,

Մոնտեսբյո 6Շ.-- 110: Մոչկովակի Ա. Պ.. ի.

104,

2270, 222,

103,

333,

379.

ՋեռնյավակիՄ. Ջյուռոլյոնիս Մ.

308:

108,

123,

124,

Վինկելման հ.--

Սիմոն Կ.-- 131: Սիմոնով Կ. Մ.-- 186, 187: Սինդո ".-- 300: Սկրլաբին Ա. Ն.-- 261: Մմելլակով Յա. Վ.-- 328. ե. Մ.-Սմոկտունովոկի

270,

200,

Սվիֆթ 8.--

125,

կ. Ս.-Ստանիսլավակի

180,

313.

295,

369,

Տեն

Մտեոն

Պ.--

224:

Մ.--

98,

320,

Յու. Տինյանով

Ֆլորենր

Տոլստոյ

323: 244:

Վան ԳողՎ.--

Բ.--

330,

Վ. Մ.-Վասնեցով

Վելդե Վնոն

Խ.

ժ.--

վան դե-177:

ՎեռնաղակիՎ.

ՎեսելովսկիԱ.

հ.-ն.--

ՎերեշչագինՎ. Վ.-Վիգոտսկի 1. Ս.-221, 272,

Վիլանդ ե. Վիկո 9.-Վիներ Ն.--

ն.--

Մ.--

67:

0ատուժն

4527.

456,

ի.--

Ֆ.

231,

386:

256:

|

49, 222, 308, 402, 434: 9,

135,

146,

159,

166,

168,

172,

125, 192,

198,

201,

259,

227,

283,

285,

286,

298,

365,

329,

396,

400,

410,

457,

Տ.--

ՏվարդովակիԱ. Տվեն Մ.-- 119: Տրենն

Ս.

Ա.--

Տրոնսկի հ.

119,

224:

225:

Մ.--

116:

'

Ա. դն-- 262, 359, Տուլուղ-Լուտրեկ Տուրան Բ. Տուրգենն

369:

Ա.--

ի.

127:

Ա.--

199,

231:

359:

Ցադաս Հ.-- 159: Ցայղինդ Ա.-- 103: Ցետկին նկ.-- 54, 1627:

113:

42:

՛

Ցեցիլիոս 74,

39:

291,

--

455.

Ցուկեր

Ա.

Մ.--

25:

112.

129:

148,

153,

193,

150,

158,

458.

329:

Ուայլդ 0.-- 172, 333: Ռւլանովա Գ. ՍՄ.-- 376: Ռւոլլես է.-- 183:

259,

415:

252:

165:

Ուորոլէ,--

235,

332:

ՈւսպենսկիԳ.

ի.--

492:

Ա.-

206,

. :

207:

Ֆադեն Ա. Ա.-- 99, 134, 135, 312, Ֆալկոնն է.-- 234: Ֆարաբի Աբու նասր իբն Մուշամմեդ--39: Ֆեդոտով Պ. Ա.-- 9:

319:

Ա. Նն.--

Ա.

:

օվալաննիկովՄ. Ֆ.-- 57: Խ.-169։ 0րտեգա-ի-Գատսնտ

182:

Տոլատոլ կ. նՆ.--8չ

42:

124:

Վախքանգովն.

ն.--

3.--

Տոլլեր է.--

Է

ՄարուգացկիներԱ, ն. ն Բ. Ջ.-322: ՎՄուպո Սուրիկով Վ. հ.-- 210, 235, Փուրիո Ա.-- 22: Մուրիո Պ.-- 138: Սուրկով Ա. Ա.--186, 1898: Մքոֆիլդ Պ.-- 220: Վագներ Ռ.--

Պ.

ծյուտչն

Ֆ.--

256:

Տիցիան --Ու.--390: 123:

379:

44:

--

2277:

.

99,

Ֆիլդինգ Հ.-Ֆիրտէ հ.--

284:

Ֆիդիաս -- 62:

325-329.

Օբբազցով Ս. Վ.-- 192, 198: Օլդենբուրգ Կ.-- 335, 338: Օլեշա Ցու. կ.-- 23: Օւեվին Լ-- 202: Օատրովսկի Ա. ն.-- 369.

Ֆ.--

Ֆելլինի

134։

217, 228, Քամյու Ա. Քեովփս 350: Քրայմեր Ս.-- 302, 303։

43, 333.

155,

Տերտուլիանոս 6, 66, Տիկ 1-- 213, Տիմիրյազն ն. Ա.-- 190:

Տիչինա 298,

Փիբոսմանիշվիլի ն.--

369:

45:

256,

220,

Ե.--

14,

43,

--

150:

Մտոլովիչ 1. ն.-- 53: Ստոլլարով Յա. Վ.-Սաոկովսկի Ն-- 13, Պ. Ս.-Վաորախով Մտրավինսկիհ.

Ի.--

34,

Ա.--

Վրուբել Մ. Տալին Վ.

3292, 382:

Վ. Մատավսկի ՄտենդալԱ.

312,

308,

326:

Վորոնով ն. Վ.--

68.

295, 492,

126,

99,

Վիսոցկի Վ. Ս.-- 270: Վյազեմսկի Պ. Ա.-- 434: Ա. Ա.--314: Վողնեսենասկի Ֆ.-Մ. 66, 106, 119, 139, 124, Վոլտեր

,

Վոլլերտինսկի ի. Ի.-- 86: Սոկրատ -- 6, 48, 49, 62, 63, 64, Սոֆոկլես-- 91, 174, 282: Սպենսեր Հ.-- 372: Հյպինոզա Բ.--93: Նվեւոլով Մ. Ա.-- 126: 119, 124,

433:

Վիշնեսկի Վ. Վ.--

256, 295։

150,

Ֆիշեր ե.-- 120: Ֆիշճը Ֆ. 5.-- 99: Ֆլոբեր Գ.-- 199,

300--302։

256:

Ֆոլկներ Ու.-- 85, 99, 219, Ֆոկին Մ. Մ.-- 326: Ֆոլերբախ Լ--109, Ֆորստեր Գ.-- 284: Ֆրանկ Ֆրանկ Ն-- 99: Ֆրանս Ա.-- 119,

299,

149.

Գ.-.410,

Ֆրանցիսկ Ասսիզացի -- 66,62. Ֆրեյդ 9.-- 120, 126, 252, 258. Ֆրելդենբերգ 0. Մ.-- 415, 412. ՖուրմանովԴ. Ա.-- 308, 312:

Գեղագիտությունը

եեր ձեո

լ արժեբների

ամարդկային ճամամ րդկ

արժնքա-

Ներածություն Գեղագիտությունը

կոզմից

.

ու

Է

.

.

Ուժ նինչի

.

.

ն

ն

`

.

«ամար է Հարկավոր

արվեստն

.

.

մաները

ՎԵճը

արՈՐ

գեղագիտությունը :

ՎՈՎ

Ը.

ի

.

-

.

.

Գիտություն յուրացման աշխսարճի ճափամարդկային մասին սլեկաների

.

.

շշ

'

ձների բազմա-

.

.

.

.

.

իայն

.

.

.

.

.

.

.

.

՛

՞

՝

Գեղագիտության պոոբլեմայինդաշտը

Գործնականգեղագիտություն Տեխնիկականգեղագիտություն

.

՛

.

.

՛

-.

.

.

.

.

.

:

ն

ւ

ւ

.

մ

տնմաս

ւ

.

ւ

:

յ

յ

ւ

ւ

ԶՐՈ

.

-

`

.

.

.

.

ի

-

.

ու

ստեղծողը ծիծաղում Խորտակողն նրբերանգները Կոմիզմի տիռլերն .

ու

..

՛

.

.

..

.

.

պատմա-Հ վերլուծության կյանքի կատակերգական է2շ

ի

կանությունը

աա

.

.

.

՛

.

.

բազմազան

ճազությունների Գեղագիտական .

.

.

-

..

.

.

.

.

ի

.

.

.

.

Այլանդակը

Ամբողջականությունմառնատվածությու

,

ո

«որ

արա

՛

.

.

.

.

Լ փելին

՛

.

.

.

.

՛

.

"

ն

ար

Գեղագիտական Հասկացություններն

ու

դրանց

կատեղորիաների սփոխճարաբերությունները Հետ

.

է -ոեալություն կոմիկականը ռոցիալ- ուլտուրական

թունմը

.

ընկալումը որպեսՀակառություն կոմիկականը

--

՛

.

ու

,

Կոմիզմի արտաճայտությունն

1ջ

.

.

.

.

:

,

ի

յ

յ

ւ

կրմիկականը

ու

Դ.

--

.

.

.

Գեղագիտական գեղարվեստական դգործունեության ճարաբերակցությունը

աս-

Ց6

Հ

.

,

ւ

ի

յ

`

.

.

Ողբերգականնարվեստում Ողբերգականիէությունը

յ

յ

Գեղագիտական գործունեությունը

թյունԷ

.

աս-

--

յ

յ

,

.

Հա դամոոում Հության փիլիսոփայակա ընդՀանուր Ողբերգականի պեկտները

:

/

ի

Գիտականմեքող

զանությունը

մեչ պատմուքան

մորի

..

:

։ Համակարգ ի

գործունհունյան Գեղազիտական

տեսուծունեության

.

'

՛

՛

ի

Ողբերգություննանդառնալիկորուստ

Գիոոլիոոր»ի ճամակառգայնու-

Գիտությունը

գորգեղագիտական

.

`

:

ՎՐԱՈՈԿ

Համակարգիմիասնությունը (մոնիզմը) լ

`

ԴՈԴՈ

.

:

.

Ողբեբգականը

ծ

'

'

.

.

"

նորմաներ տալիս է

Գեղագիտական թյունը

Գեղագիտությունը

-

Կ. ապաթկան աաո ատում ի

արվեստին (դեղադիտությանՃճարաբերությունը գեղարվեստական ստեղծագործության նկատ-

-

.

Դ

ու

ընկալող Հասարակության

արդյոք Գեղագիտությունն

.

Գեղեցկության տեսական ըմբոնման

Ց

Հ

պառանջմունքներինկատմամբ)

մամբքբՁՈ.

.

`

.

2.

(դեղագիտության ճարաբերությունն ստեղժաղործողի

.

.

.

Գեղեցիկը ղրական ճամամարդկայինարժեջ է

գեղագիտությունը (դգե-

է ուսումնասիրում

նկատմամբ)

թյունը

.

-

.

ն օգտակարը Գեղագիտականը Գեղադիտականըորպես արժեք ԳեղագիտականիճՀամակարգաստեղծ նշանակու-

մասին Հարստության

յ

ւ

խնդիրներ

ղագիտությանՃՀարաբերությունն

որպես գիտություն

մոդելները .

:

.

Գեղագիտության առաոկան հնչ

ճիմնական

ու

-

:

արգեղեցիկը իրականության պատմությանմեջ Գեղեցիկը գեղագիտության վեստի գեղագիտական ռլարադիգ-

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Հեղինակի

.

.

.

սոնհսական Գեղաղիտականի

Է բանությունն

Գիտություն

էությունն

Նբա Գեղագիտականը:

.

.

.

«

'

.

՛

'

ԳեղագիապկանՀողոկությունների բյավմամայնությունն

դոխազգեցությունը

դիալնեկուրկական կ արվեստում

ու

կյանքում լ

Ւեղագիտությունը

արվեստի գիան է

սոցիոլո-

.

խա

ր

"լ

Կա

:

.

։

արտա

Ին Մոն

«.

.

ՀԱՅԸ: Ան

յ

թ հակավան, կտակկաքան աաա

Բույ» որւցի"

ձե .

-

.

բազմաֆունկըիռնալությունը ծովեստի

|

'

.

16շ

մետր ւորգ

.

Լ

|

արեն

հ

ղն

,

-

րր որոնեն

,

ար

հազարի դաբաստի գոյաբ

նությունն ՞

,

'

Կ

|

Է

.

ո

|

Գեղագիող գի ւթյու թյ

նը

արվեստի

"-

րվեսար առարկայի

ւթյուն դեղարվեստաան մտածողության բ

:»

մա-

Գեղարվեստական պատկերր զեղաշվեսաական մտածողությանձե ) Ֆոխաբնրականություն, սարադորսայնություն «Հ Գլ

:

Ս.

.

է իմացաբանությունն դուգերդականություն 9 իւ:

ր

կատակի միաւնությունը

ու

,

:

'

.

,

:

|

,

հեռանա Արառածու ազմանչանակայնություն հ» Տիլականուընդչանրացում: անակադացված Ը ցու |

ե

մեՀ

Ա

Բ

լուն

Մ

ի

մռա

կությունը,

.

յանա արը արժ

.

աղողի:

.

:

Գիտություն

ՊԱ ՀԷ,

»ք5

որպես

տադեմ

բաւ

տն առնեվծադործությունը

`

ե

լ

|

Հավդրմականն ստնղդծավորմուլյուկատուայն գեղարվեստական սոջիամ

մշակույժի մա կան կնցուրյան Մասին

|

ու

նում

աարատնման |

Ոլմարտությունն

ա

ո"

ոն Գեղա"փեստական լան վոյարան րո /ր որալես ըվնսաի հագր վոն ' բավմապլանայնա Ռի ֆունկ ոնալ

"

մ:

՞232

`

»

,

"

ը

|

ԴՃի վառուցված ործուր ւ. կչանքն աղա ՌՀի '

:

Գ

| եղագիտությունը

՛

ի

Ն

՛

ն նում

"

«ո

է

`

`

Ր

:

'

Կտեղծագուծուրյա

Դեղաբվեստական

հռգերա-

|

բռիմեղարվեատա Ր" հախատրամագրվածություն աիքուը վեստական ընկալԲոր ագո Գեղաովեստական հոգիրանա Կտեղծագործության Է ման տեսությունն արվեստի Բոգե ՆՐ ճությունը ն գեղար-

ոնի

Հեք

.

`

ը

|

ան յան

ժ մայն լեացված

ղղա

-

իտությու քվ Չի

7:

ն

շ'

մնխանիզմնեո, "

.

.

,

|

.

.

,

կ

ընկալմանճոզեբանությունը Դեղաովեստական Ը Ի ն

.

ղարվեստական

իզմները: Յուրացման հաա խանիգմները: Դ Կո փան խախ

ստեղծա ղծագործության , ծ ր ն արվեստիընկալ-

Ծան

եմե ։րոբլեմները

Հոգրանությոն :

Աի

Դասին

ի

մենի.

(

թթ լ

-

2.

Ա

աաա Անա

:

:

|

|

:

յ»

"՛

Գնդարվեստական տեքոտ ն զեղարվեստական թոր Կոո թաթար ոն

|

ո

/ .

|

.

։

Փոնոցիան

)

'

.

-

-

կարան

դնոնիզա

տնալիղմ-մողե

վա

.

|

ժեքոդի էությունը

-

է.

.-

ստնղծազործ զոբծությունը Գեղաշվեստական

`

2:

|

ն

|

|

,

թ

|

ատոլ

|

արվեստը

Սարն

ւ

Հաաա վրա աեեյյաւն ար» վեատը որչդնոռ գործունեուգյուն ) գումա քիան (արվես12 ' ո ուի Է ետելիքզո լուսավսրություն ՈւռրԳեղարվեսաական-կոնցեպտուալ աշխարչը վիճակի վերլուծություն) հաչման փֆանկյիան(օկառանդրական նախա՞ սկիդբը», կամ արվեստը որպես նախուղուշակո առակում) 1ջ "ո որմացիոն ե Հաղորդակցական ֆունկցիունն151 ԻՐ (արվեստը որպես չազորդում ն իու) հ հաստիարակչական ֆունկցիան (արվեսուր ր ր ոյլուլես Հորի» ' 18) Կավանո երշնչող ֆունկցիան (արվեստի ներգորժությույ նքագիտակյաքյան րայ. ղաղիտոականֆունկցիան (արվեստը որպես ն սանդժազորժական ողու արժեքային կողմնոա բում) բոշումննիի ձեավորում) 9ինդոնիսսակա (արվեստր որդիս |

նԽլանակչա |

'

«զարալ

դեր-

յորվեստազետիանձը

`

պուրյան չար

.

Ա

ան

յ։խարչն ու

սսոսկանմեթսղը պատ կեբավորմտածողարվե

"Լ

շ

ջ ի

ար

փ,

ե

է

Մ է, օ«մարաբերույունր Հալաումյունն աատամարայուն Է ԱրվեստըՀառարակականդիտակյության չմ Բ. այլը ն Համոամարդկայինը արվեստում իրմեատի մողովիղալյնույուն լնուրյունը

ված

գեղարվեստական

եարն րակական թեան

-

Արվետոն անատի գզորբժուննուքյան մոդելն աշխարձի արտացոլումը

ություն

։

.

'

ար

ր

"

|

,

Ն բուն

|

ԱրվեստըդբպեսսոցիալականԵբեույթ

աա

|

,

"

Գ

եղագիտությւն ը արվեստի տեսական է

է

լթ Ի ԿԳնղաոբվեստական լ չափությունները .

օ08

' .

Ր" ի"որ հնայի `

`

")

"ո .

9»«

Հեռուստատեսություն

փոխազդեցությունները Աոգարվատական կրննճլիութ իության որի աիպարահութթանըղան ո գեղարվեստական եե

ԸՈԳՈԿՈԳՈԿ

պրոցեսի մասին եղար առաջադիմություն Տե, "լ

պատմությունն է

՝

նենրգեքյիի

"-

'

լիություն

հիստակա

ւե:

"6 սավան

:

28:

բնու լարմեստականարժեքների անանց բնոնը

"եղա

պբոցեսիպատմական աստի Աա անականության կառուցվածքիօբինաչափությունները որսլես տելարվեատական կոնցե /ւղդությունը ցիայի տիպ -եղարվնատայկան դարաչրչանննրն ուղզություն-

2 Գե

Աա

ւ

`

.

'

:

:

ի

լա

՛

ներն անցյալի արվեստու մ

ի

անալիզը

.

որական թա) բարքի օտարացաժ վե

`

:

.

շվարած

յ)

իրեն քշնամի աշխարչում

"

հյուրոնալիզմ, խոովածույզ մարդը անչ

ր

մարդը

Լ

-

.

իղավոր

ոի

ախաատը

ճղճիմ

շչ»:

'

ի

ի"«-325 ու

.

: :

ոպ-

՝

՝

չ

այո. ՞

անչ

:

ւ

ձնաբաարվեստի ճութունն

է

|

րվես ապե

որ »

լ

|

|

սիաագոը բազմազանության ,

,

պտի

ատ

Արան

մր

ծրկես

՛

.

աարի

տ

.

-

:

1յ

ւ

/

.

ո

.

.

34չ

աղբյուրը

,

/

ւ

'

'

.

յ

'

--

:

,

:

՝

:

Դարտարազքտուիյուն հղանկալրչութ ւթյուն վծանկարչուրոս

՝

:

Փիտություն ըտեղծա Ղ ոէ

գործության

սակների «ամա-

մ կարգի Ոգ ասին

բ

ատրոն

..

..

.

՛

'

-

:

'

:

ԱՆ

Վ

ՅԹ

.

.

ՐԱՆԳ

ուսանկարչություն 2.

'

`

՝

ԱԶԱՆ

.

ԱԿՆԱ

ծրաժչտաւցյուն Պարարվեոտ կինո

ն

:

..

իր

տեսակը

ն

հրա

.

Գեղագիտությունը ի

՛

գեղարվեստական ճաղորդակցության

Դ

վի պարսացումը

ն

ԵՆՈՐ

արվեստի :

տեսակնե `

նդանկարները

Հ

`

40»

.

ՏՈՐ

՝

աար տւ

ս

Է...

ՏԸ

եզարվատական ոա:

արքան

ան

Գիտություն

"մի ան :

,

:

Ւ:

նշանը «ասր

ն

ւզիտությունը

նշանս Ըն

բ

-մշավուլրում նը գն Սոեղծագործությ

երա դերը դնելարվեստական

լեղու: Գեղարվեստական

"

ոնն ոուվեսմշակույթիֆենոմեն մշակուլրի

ՅԱ

։

ու գեղաոլեզու: Գեղագիտական

որպես "լվ սստական րան վործունեու

տնե,

է

դակն ղորդակցմանկենտրոնականօղակն

վեստի նշանագիտությունն ու կուլտուրա-

սփոխճասիբների մասին, ռորդման

վան

ճաղոբղակգում եա: ոբպես գեղաովեստական Հաղորգակցման ԴԹուցվաք ԱԿ

լ

ու`

" անություն ր

պատժա ,

ՏՏ

դվսազդեցում 2ո2 Վ չան

աք

`

է

մետանչանն

՛

'

'

աի

րեյոլ .մշակույթի բազժալեզվությունը հվքատական «լնղարվոստական աա սմակուլմի գորառշան 'ԻԱե

Վ.ղ

նշանային

աբ

`

Հ

Ա

ւ

`

"

մե

Հանրա Մ ակարգերի մշակու-

ի

մ

ի

'

ն

Քանդակաղործություն Փրականություն

'

'

նիլմենրը

.

..

.

ՈՀ

.

Ժ9

՛

անսանսելը ներկալացույչական

Տեխնիկա

գեղարվեստականգորոլ ծունեության արգա-

ապ

'

Գեղագիտությունն

.

դիւտհց ոլատմական դինամիկան |

-

մ

"

ն

յ

տեսությունն է, ար-

խորչր

`

.

.

:

անճանաչելի աշխարչում էնղիսաննցիալիղմ.միայնակ մարդն անչերն բ թյան այխարձամ ան ք Հո" ճիժ Արատրակչիոնիվմ. անձի փախուստ, ամ. ը վատրանքայինիրականությունից , եռ ձեոք բերովը «մասսայական սղպաոասարակոաթյան ոլագաղափարակաչ անձն է ցված ացված ու ու

դեվ: ետի

`

-

"

չոնիղմ.

հ

'

-

.

.

ակոուսլ արմունություն ունը

շք8

"

ԼՐննաղա ուղղությունները

Մ

տական

.

.

ի

`

Թզը

Սու է վեստի

.

ա

ի

Սոջիալիւտական .

"

.

՛

խա Մ ր

ու

թ. ննադատականոհալիզմբ

--

.

իսան

ցեպ-

'

'

:

օ

|

,

`

"

՛

պատմական ահեգենցը գեցարվեստական մչաղույքի տէեյին Հիմբն 1, արվնատիառաջատար

-

ե

ու

՝

պատմական, դեն ի սիբիաղգեյոյան մոլեշանն "7չամադրությ

.

'

.

՛

.

Սոցիալականպաճանջմոտքը ը 1 արվեստիտեսակների զարգացումը աննԱրվեստներիոլ"ոգավորդան

-

'

ւ

-

Աշվլատիտեսակների

'

է

պատմական դինամիկան . -

շ

՝

'

'

:

:

։

:

.

.

ԲԱՏ ԳՐԿՈՑՈ ԴՈ

ՑԹ

ասին

գիտությունը Գեղագիտ գեղարվեստական քննադատության տեսությունն ու մե-

տն դատության տեսություննե Գելաղիտությանը ԻՂ թյանը Բինադատության մրվե Հասարակություն մրվեսու- բննաղզատություն--

թողաբանություննԷ

զրականությո՞ւն |: Աենադատությունը ռիտությո՞ւն է տությունը

Փիտություն

արվեստի վերլուծուանդիրներիու գորժիքներիմառին ւ

յան

Քննաղա436

,

ճարտասան ն փորմն իտասանության

`

որոլես չարժվող

քննադա

ու

փ

ությունը

գելաղիխւսություն .

ն Հնրմեննորկան Քենաղատուրյունի

2 "Ին

,

-

.

-

.

'

մեթոդարայ0րադատության

ղազիտությունը

նությունն է Քենուղատության մոիրողըե հրա Ընդչանուր դասոդուվյուն -

մատին

.

-

դիառուցվաժիր

,

.

.

.

Կողոագոոթայան

արտաբիե կապերի (դեղազի-

մանղժադորժուրյան

(

տական յարաբ հրությունեերի) ժնքի որոչումը

իմաստի

ու

ար-

նե թին Սաեզծագորժության կառղերի /(կառուց.

ՀԱԱ

Եզիափակում

Փեղաղիուության

րորլնմննրի «նտադոտության տեռական ու

գործնական հղրա-

մացությունները

Աի

ւ

.

.

Ն

չն

արժեքը

ու

՛

.

«ԱՍՏԱՆ»

ԼՈՒՅՍ Է

Դեղազիտությունը զեղագիտական գեղաոբվեստականզարծունեության է փիլիսոփայությունն

ՀԲԱՑԱՐՍԿԶՈՒԹՅՈՒՆԸ

ԸՆԾԱՅԵԼ

1952 ԹՎԱԿԱՆԻՆ

ու

ե զե(գիտությունաշխարհիգեղագիտական ղարվեստական յու"այման օբշենքհերի մասին)

Գեղագիտությունըարվնստի վրա սոցիալական ննրդործությանտեսություն

(արվեռոի կուսակցակախ վեկավարման լրոքլեժները)

Դնգաղիաույունըզեղաղիտական դասաիարակուու

'

՝

|

'

:

ԼԵՆԻՆ

Վ. Ի.--

ՍՄԿԿ-ն

Մ.

ա

'

Վ.--

Սուրեն Սպանդարյան

Վ. Մ.--

ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

Կ,

ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ

Խ.

Տ.

սովետական սահմանադրության մասին

Ընտիր երկեր

Ս.--

ԱՐԶՑՈՒՄԱՆՑՍՆ

ԱԲԱՍՅՑԱՆ

նացիոնալիզմիդեմ պայքարի մասին

Վո ԱՄԿ-ն

ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

քյան ոնսություն է ("ումանի ժը դեվլագզիոուբարձրագույն հպատահն

իոնհ արորի կալան7 : '

Վ. Ի.--

ւռ

ՍՊԱՆԴԱՐՅԱՆ

է

..

ԼԵՆԻՆ

Ս.--

Հայլիենի կոթողների ճնոիճակատագիրը

1.-- ՀայկականՍՍՀ-ումվերականգնվածհուշարձանները

Հ.--Կուսակցությունը սովետական ժողովրդի ավանգարդն Է ՀԿԿ

գործունեությունը քրդերի կուլտուր-լուսսվորական վԵե-

իելքի ասպարեզում 1920--1980 ԳԱԼՈՅԱՆ

ԿՈՎՆԱՏՈՐ

ԻՈՎՉՈՒԿ ԱՄԻՐՑԱԽ

Տ., ԿՈՒՐԲԱՏՈՎԱ

Ն.--

Ա.

ՄԵԼԻՔՅԱՆ

Մ.

Մ.--

ԽԱՆՈՅՍԱՆԽ Ս. Մ,--

ԱՌԱՓԵԼՅԱՆ

Պ.--

ԱԲՐԱՄԴՎ

Ի. Ն.--

ՊլեխաճովԳ. Վ.

Հոդվածներ

Ա. Մ.--

ԲՆԿԶԱՂՅԱՆ

ՀՈԼՐԱԽ

0լգա Ուլանովա

Ռ. Ա.-Մ.

թթ.

Պատմության քառուղիներում

Փ, Ա.--

Նամակներ, Բոդվածներ, ւլիաստաթղթեր Ընտիր երկեր

Ընտիր երկեր

Գ. Ա.--

Հեռավոր ափեր

Գրպանի աստվածաբաճություն

Ա.--

Կրեմլի պատի

մոտ

Հուշեր, նամակներ, փաստաթղթերՍ. Սպանդարյանիմասին

ՍԱՐԿԻՍՈՎ

Բ.

Ե.--

Սովետականժողովուրդների

մեծ

ընտանիքում

ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

1., ԽԱՁԱՏՐՑԱՆՆ

Հ.--

ՍՍՀՄ-ում

ազգային-պետական շինարա-

հութան սահմանադրական ճիմունքնեիը

ՄԻՄՈՆՑԻԱՆ

Հ.

ՒԽ--

Արդի գիտատեխնիկակաղ ճեղափոխություն

ն

նրա

Կոցճիաււ-քայւտրականձետնանքները

ԿՈՒԼՒԻՉՆԵԽԿՈ Մ.

ԺՎԱԿՅԱՆ

ՍՍՀ

Ի.--

Ղ.--Լտեր

1.

Միության կազմավորումը

ն

զարգացումը

Լեռնային Ղարաբաղի կուլտուր-կիթական կյանքի

ատատմությունիը

ՊՈՂՈՍՑԻԽ

ՎԱՐԴԱ

(ԵՎԻՑԿԻ Ֆի

Մ.-

Ս.

ԿԻԻԳՋՈՐԾԻ::

Ա,

ՅԱԿ

Մ,

Գ.

ՅՌԽ--

ՆՍԶՋՅԱ

Վ.

Կարսի մուրզը Ռուսաառանի կազմում

Գ.--

Հայաստանի ժամանկակից ճարտաիապետությունը

Ս.--

Մարդիկ ն պոլիմերները

Կին

Վ... ԱՎԵՏԻՔՅԱՆ

Ա.

Մ.--

Կամրջաշինարարությանզարգա-

Սումո Բալկական ՍՍՀ-ում

ՏԱ2 է ԿազմիառաջինԵրեսինզետեղված Մ. Ի. Կոզլովսկու մուսայի» «Երկու ռելիեֆը,վեշջինեբեսին՝Ռաֆայել Սանտիի«Պառնաս» նկարիֆբազմենոոը:

Հ. Ս. էդոչան Խմբաղիլր՝

Հրաս. խմբավիր՝ կ. է. Սառիրեկյան

նկարվչ՝ Ս. Գ. Սաֆյան Գեղ. խմբազիր՝ է. Ա. Մճավականյան Հերն. խմբագիր՝ Գ. Ք. Կահապետյան Վերոուղող թրլ'աղրիլ՝ է, 2. Ներսիսյան

ՑուրիԲորիսովիչ Բորն

ԳԵՂԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ

էՕրոնԵօքաշօոավ5օքօտ

ՉՇՂԷ՛ՐԱՒՃ

ւն 8քոք 811068231826) Ըքոոոի, 1982,

շանձեվաժ|Լ շարվածքի26. 05. 1983 մաորադրվածէ տռազրության ժ. 12. 1982 ֆորմատ՝ 605284 /լ6: Թուզը տպ՝ 27ն Տառաանսակ՝ «ֆրի սովորական: պագրուՅյուն՝ բարձր: 3009 պայմ. տպագր. մամ., Հթատ.՝ 2249 փամ.-ՀՏ նէրդիր, Պատլեր՝ 1048, Տպարանավ՝50.000:

Ժիեր՝ Ձո.

Հ0

կուլ.:

«ձայաստանս շրատարակրչություն, Երնան--9:չ Տորյան 91: 15141ԸՂԻ0Դ8Ծ «ՆՈՅԸՆՈՒ»,Էքծտու-9,տ. 16քճեճ,

91,

ՀՍՍՀ Հրատարակչությունների,պոլիգրաֆիային --

դիբի առնետրի գորժերի պետական կոմիտեի Մճղապարտի անվան պոլիզիաֆկոմբինատ,

Հ.

նրեան--9,Հերյան 91, Ծար

աԾաւլու մմ,

ԽՕՊԱՆՂԱ

Փու

մ

ոօ

Խաաուօն

Ճ.

հրճրոքճ

ԱՅՂՅՂՇՂԵԸԻՑ,

ճո

70քրօոատ

ոճս-9, 71. 1Շքյոո, 91,

Լ0Շ-

ոօղորքո-

Ճքով.ՇՇՔ,

եքծ-