Գերմանիան 1871-1896 թվականներին

ԳԵՐՄԱՆԻԱՆ

1871-1696

ԹՎԱԿԱՆՆԵՐԻՆ

(դասախոսություն)

00602--62 Բ

.-------ՎՏ-

76ա4(05)--78

(Շերհանիամա

ո.

լուար

7Ե

անի

Տրատարակչություն,

վ

-

ոզ

'

ԳԵՐՄԱՆԻԱՅԻ ՄԻԱՎՈՐՄԱՆ ԱՎԱՐՏԸ ԵՎ ԳԵՐՄԱՆԱԿԱՆ.

ԿԱՅՍՐՈՒԹՅԱՆ ՍՏԵՂԾՈՒՄԸ

ք

"7

կեսերին Գերմանիանդեռա շարունակումէր մնալ քաղաքականաես մասնատված ժի երկիր: որոլեսԵվրոպայի նրա միավորման ճամար անզիջում պայքար էին մղում դերմանական երկու խոշոր ժիապնտուվմյուններ՝Պրուսիան ն Սվստրիան։ Թե՛ մեկը Է թե՛ մլուսը ձգտում էրն առաջնություն նվաճել Գերմանիայի միավորման գործում ն իրենց ավարտվեց գերիշխանությունը Հաստատել: Այդ պայքարը պատերազմով Սադոռվայի տակ թ. ավատրոչպրուսական տեղի ունեցած ճակատամարտում, Պրուսիայի լիակատար էս Հարկադրված Հաղքանակով:ցախջախված Ափվաոռրիան Գերմանիայիմիավորման Հեռանալ գերմանական դգործերից՝ Խնդիրը վերապաճելովՊրուսիային։ Այդպիսով, Ավստրիաայի լում: տիրաղնտող Հաբսբուրգլան դինաստիան Փերմանի Պրուսիային,որը նոր միավորման առաջնությունը զիջեց ուժով առաջ տարավ ՀոճենցոլեսներիդայլիսոնիներքոԳերգործը: մանիան միատավորհլու

դ:

պատնրագմի ԱԱարորաավան,

Ալաղես, Ըեարակաը:

եզշանը, `

|

ցին Աաալին, ու

անեի

Ր". լ

1862. .

երրր. րիլի

ա`ր աշբ Հաստատեցնորաստեղծ

«դիրմաւն, միության

ի թյունը, որը ուժի մեջ մտավ նույն թվականի միության մեջ գենրիշ| սանությ Հլուսիս-դերմանական

:

|

էր Արրանում

"2

Պրուսիային:

Ավոտրիայի պարտությունիցէ Հյուսիս-դեր, մանս

վիճակի

չէին դիմադրելու Դարմշտադտը, ի իշխանական ձղտումներին:

Պրուսիայի, գ '

ամիսներինՀարավ-գե թ. օգուսոու-ճոկտեմբեր մանական սլետությունները ռազմական դաշինքկ Պրուսիայի ճեւո, իսկ 1862 թ. շունիսին կնքվեց մա տարավ:հր միության Հլուսիս-գերմանական միության մանական սլետությունների միջն: Ա լուղիսով, ամբողջ Պր մանիայում ստեղծվեց ոսզմատնտեսական միություն՝ սիայի գլխավորությամբ: Մնում էր կատարել վերջին թայ -.8 քաղաքականապես միավորել փերմանիան: Սակայն կենտրոնականԵվրոպայում միավորված ու4. գերմանական սլխոության առաջացումը լուրջ անճչանդստ թյուն ու տազնապ էր «արուցում բոնապարտիստակ: ճ Ֆրանսիայիկառավարող շրջաններում: Սադովայից ն պաշպա Փարիզում ծրագրում էին ջախջախել Պրուսիան

լ

ու

Էն

Գերմանիայիմասնատվածությունը, որը Համարվում էր բուղայումՖրանսիայի գերիշխանությանաաա :

| Ս

Ավելին, երկրորդ կայսրությանկառավար պվականը: ր

Աարորրը ԱԳԱ

ից Հույս ունեին պարտվածՊրուսիայ

ՀՀ

լ

Դարձեք Արական

նւ

Գր

աերարարՀաակեն

ԱԱ ռլետությունում։Գերմանիայի միավորումը, պատնրազմենըի տարվեցվերնից, այսինքն՝ դինաստիական «երկարով արլունով»: Այնուամենայնիվմիտոմիջոցով, պատմակաչ դերմանականպետության առաջացումը նական նորեն առաջադիմական երնուլթ էր: ըք. Հունվարի 18-ին ջախջախված Ֆրանսիայի երբեմնի թագավորանիստ քաղաքում` Վերսալում, Գերմանիան

աաա, միու

լ

ու

շոչակվում

է

ԳԵՐՄԱՆԱԿԱՆ

|

կայսրություն:

ԿԱՅՍՐՈՒԹՅԱՆ

ՍԱՀՄԱՆԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

1871թ. ապրիլի 16-ին Գերմանականկայսրության «իմնադիր ոալաստագը ընդունեց «Համադերմանական նորաստեղծ այնտության քաղաքականկառուցվածքի սկզբունքները` սաճմանադրութ ունը: Դրա Համաձայն կայսրությունը կրում էր

ֆեդերատիվ բնույթ: նրա կազմի մնջ էին մանում Յ2 միասղեաոաթյուններ՝իրենը քազավորականկամ իշխանականկնայեն տիաներով (այդ թվում Պրուսիան, Սաքսոնիա, Բավա- 1

րիան) ն երեք Համբուրգը:

թ"

«ազատ

քաղաքներ»՝ կյուբեկը, Բրեմենը

Նա

վերածԱՅԳ

ՀԱՒ. ԱԻՆ ա

ու

|

աղան ԱաաաՆամ

անությունը:

լսրության ղեկավարը`պրեզիդենոր,պետք էո Պրուսիայիքաղավորը,որին միայն

ՀՎ

լ.

չնորճվում «

ԱԱ

ՍԱ

էր Նաորա ո: աղաք

Ն ր: օրե

ար.

տարաբերութլյուններում,իրավունք նա

միչ ուններ պս

Տարտարարելու հ «Հաշտություն կնքելու, դաշինքներ ուռորադրելու: նա էր նշանակում բոլոր մաձալնադգրեր սերական պաշտոնյաներին: կայսրին էր վերա ու

մոմն, Ճետաձղզման արձակման իրավունքը: նար Արոն բոլոր զինված ուժերի զլիաավորՀրամաղատարլ ու

Փիրմանականկալսրությունը չուներ ռայի ստագին վետու ճամակայսերական կառավարություն: Միակ կայսերական մինիստրը կայսրության կանդ:երն է ն նշանակվում պաշտոնաթողէր արվում կալարի կո պատասխանատուէր բացառապես նրա առաջ: ւաշտոնը վերապավում էր միալն Պրուսիույի րեմ որը վարում էր կայսրության բոլոր նիստրին, գործերը բությանառանձին գերատեսչություններ ղեկավա, շտատս-քարտուղարների կողմից, որոնք Հանդիսս

կանցլերիօգնականները: դաարրական կայսրության առաջին կանցլեր Արիրմանական |

է».

ՎԻ

մինիստրռոմերադ «պրեզիդենտ,

արար

արը 50

մ.

տարի

աոա

Բ.

տղամարդիկ, Բ թրինլրացրած

Ռալխստագն օժտվածէբ կինծառալողների:

'

օրենս

սլետք որի օրինագծերը, նախաձեռնությամբ, սակայն, ք են.

խորշրդդի «առստատվեին միութենական անպայմանորեն մերժվածյուկայսրիկողմից։ Այնուշետի, ռոայթստադում րաթանչլուր օրինագիծ կառավարությունը կարող էր այլ.

լամբագրությամբ, բայց նուլն բովանդակությամբ անցկացռնլ միուրենական խորչրդում։ Ռայխստագըզրկված էր նան իրամինիբատրությունների դործուննությունըվերաչսկելու վունքից: Այդ ուղղույյամբ կատարված փորձերը չեղզոքացվում էին կանցլերի հ մբուքենական խորչրդի կողմից: իրավունք: Մո.ուներ բյուջեի Հաստատման Ռաալխատագն կալն կառավարող շրջանները աշխատում էին զրկել նրան ալդ արտոնությունից: միուՀամագիրմանականպառլամենտի վերին պալատը Րննական խոր"ուրդն էր, որի անդամները նշանակվում էին կայսրության մեջ չոխող ոլետությունների կողմից: Միութենական խորշրդի 58 տեղերից 17-ը պատկանում էր Պրուռիային։Գերմանականմյուս պետություններից Բավարիան ունէր6 տեղ, Սարսոնիանն Վլուրքեմբերգը՝4-ական տեղեն. այլն: կայսրության սաւմանադրության փոփոխման առաչ Խորչթրջարկը «Համարվումէր մերժված, երն միուրենական ձար Քանի որ միութեն: դում նրա դեմ տրվում էր խորչճիդում17 տեղ Պրուսիայինէր պատկանում, անցս էր սոտպալել 74 ղմով կարող լ

-

|

ղ

)

տ:

/ուրաբանչյուր,

իրավունքը, վճռական ձայնի ի" որի նախազաճին, խորչրդի վան

Հաեցլերի կայսրության պ.

ԱՆ նշում Կազցեեր արք

է Էնդելոը,

ՊԱ

կոչված էր պաշտպանելու Գերմանիայում: Պրուսիայի դերիշխանությունըմլ կառուցվածը կան խորճրդումն ամբողջ ւղետական ոն րապնդվում էր գերմանական մանը ոլետությունների ի

չար

է նշել, որ նի մատնահսականթուլությամբ:Բավական սիան գրավում էր կայսրության տերիտորիայի կեսից լին, որտեղ բնակվում էր ամբողջ բնակչության 60:Ե-լ նախ ն վելով ստեղծված պետական սիստեմի դ րուսիայլի ոազմական ուժը վրայ յունկերամիլիտո տական կառավարող շրջանները «ետնողականորեն վ. .

ու

ո

ու էին Գերմանիայիդրուսականացման քաղաքականուը, ձղտելով գերմանական չՀողերում արմատավորել ֆեոդալ

"դասայինտարաբերությունների արատավոր մնացուկ

ռա

դիսացող

թ. սլրուսական Ժերմանականկայսրությունը

սաճմանադրությունը

ուտիկանական-բյուրոկը: տական,կիսաաբսոլլուռտիս տական խի ւդետությու Նրա սզլետականկառուցվածքը Մարքսը բնութագրել էո որը

խառնված, վելվածներով

արդեն

ազդեց, բուրժուազիայի

թյան տակ գտնվող,բյուրոկրատորենկառուցված, նական ուժով պաճպանվող ռազմական

առյվ

աականաիիը

|

ՀԻ. 1րբ:

Փ.

" '

ՉԵՐՇՈԵՇ,

Շօզ.,

1,

21, Շ1ք.473.

բումէին ԲԱանոթ, աճերի են աապոթեմրի

հ՛ ձնով, ոլաշպանելով ամենաաննպատակ յնտ: թյունը, ե՛ ազնվականության հ՛ արտոնությունները,

սար

մլ

վազրկությունըգլուղում,

ցորգներ»":

ԳԵՐՄԱՆԻԱՑԻ

ն

միջնադարիշատ

ութիշ

ւ

ԿՈՒՍԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ

Փերմանական կայսրությունում գոլություն - ունեին 1/2 հ շարք աղնվականական-կալվածատիրական բուրժուական". քաղաքական կուսակցություններ: Հենց ալդ կուսակցություների միջոցով սալթար էր մղվում բուրժուաղիույի տարբորԻ. նան խմբերի: ինչոյնս բուրժուակիայի կալվածատերերի

ավ

Մ

ու

|

Մ

Ւ իջե

ալում ֆենրմանի

տիրալ հատողդիրք Այժմ Համառոտակի կանդ առնենք այդ

դասակարգային "նենարանենրի վբա» ու

նվաճծլու Համար:

կուսակցությունների

քաղաքական

ձղտումների, ուռ

ՉոԱրնելլան Պրուսիայիլունկերների ն մերանիալի, հրանդենբուրդիխոշոր Հողատերերի շատերի արտաչճայտիչնէր պառոլանողականների կուսա. յութ,

մաց

Մաջսոնիայի,

| որնադնո ՍԱԼ

«2

ն.ՀՈՂԵՐ Աա

սկս:

է վախենում Պաճպանողականները Պրուսիան Հետնանքով կատ միավորման Հիտխան որի մեջ, նականԳերմանիայի ինի

կզրկվի վան լունկերությունը

բոլոր

Ուստիմինչն 70-ականթթ. վերջը

այդ

ար

աա:

ոն

կուսակցությ

ճանդեղ մնաց օղլողիցիո Ժարկիքաղաքականության ո

միապետությանամրբասլնդումըն լունկերության արտ

իյունների պլաճոլանումը: Սաշմանադրությունը Օ:ապարովում էր յունկերո ռազմաքաղաքական գերիշիաանությունը Գերմանիա '

ուի ալասպանողական կուսակցությունը)որպես ալդ

աւսկարդի շա՞երի արտարալտիչ, ինքնաբնրաբար դա էր տիրապետող: Պաճղպանողականննրն էին դրա վում բուրյան բարձրագույն պաշտոնները ոլեւուսկան ե դիվ

՝

մարմիններում,բանակում, դատարանում: դիտական նակը «Համարելովիրենց տիրապետությունը սլածշոլան միջոցը՝ պառդպանողականները կարնորագույն շարուն

չճանդեսէին գալիս Հօդուտ Հակալական ոատղզմա օղու բանակի շարատնե «ճղորացմանն բա ծախսերի,

բար --

է

անագիպայքար էին

մղում բանվորականի սոցիալի

ամենադաժանմիջոցներով շարժումները ճնշելու կողմե. կիցներ: Ս ամենամեծ Խյդկոսակցությունը ազդեցությունն ն բնշրրանում՝ Պրուսիայում, պրուսական լանդատ |

ե

իր

էր:

Պ

սնողականների կուսմ

թեն «ոչ

կապված էինլունկերությանՀետ: ֆոն կարդորֆը, ֆոնՇտումմը: կուսակց

«արն էր խոշոր արդյունաբերող ֆոն Տումմը պանողականները անվնրապաչորին աջակցում չի մ կին ն ֆրաքաղաքականությանը: սեր Այղ կուսակցությու

Հարաբերութլուններ ուներ պարդպանողականների Հես ւ. ր

Հետ նրանց

միասին պայքարում էր բանվորական դեու մոկբատակուն շարժման դիմ, Հանդես էր Հանուն ւ դալիս իյ. տիվ գաղութային ն « քաղաքականության կան

մառսերի։

| ովանավորողա-.

ֆնրմանիայում առաջացել էր բուրժուսականսազատամիտ առաջադիմականկուսակցությունը, որն արչ. տաշալյտում էր խոշոր հ մասամբ միջին բուրժուաղիայի շաշեիը, 18617

րթ.

ճուոկապես այն մասի, որը կապված էր արտաքին Հե: Ս շուկաների .յդ կուսակցությունըդաշտղանում չբ Պրուսիայի դլխավորությամբ Քերմանիայիմիավորման դաղասվիարը, սակայն «Հանդեսէր դալիս պառլամենտական կարգերի Հաստատման ոլառանջով:Մռաջադիմականները |

դեմ էին

մաքսային շովանավորական քաղաքականությանը, բանակի ն ռազմական բյուջեի մեծացժանը: 1867 ք. այդ կուսակցության աջ Ռնի նախկին անդավները ատնհղծեցին «ազգային աղզղատաժիտների կուս Սլունը», ց

էր Հռննոսյան ներկայացնում շրջանի, ն ֆալիայի, Սաջթսոնիայի Սիլելիայիխոշոր ալ կան ն որը

բուրժուազիայի շաչերը Հանդես էր զալիս Հ դյունաբերության Հետադա զորացմանու, թալինքաղաքականության ծրադրով: նաւ

Արե

պատասխանատու

Վ

Հետ

Լ

Է

աղատությանը,. մամուլի

ս կառավարութ յունկերության կիր կնքեցին ոնակցիոն 1 ողականների միասին նրանք ս

հ

`

ոնֆորմների Սոցիալական

ն

դիմ սոցիալական

եզր "ււ

|

անցկացմանը: բանվոր դատական Ազգային ազատամիտները շարժման կատաղիթշնամիներնչա ցիալիստական բայ ցում էին Բիսմարկին՝ամենադաժան կերոչով Ն. վորական շարժումը: վ, ի. կենինը,բաղաայտելոը մ

"

Հարկլո աջ.

: Դ

-

հրնուլթը, նշում է. «Գերմանական բուրժուազիան պիր տարիատի ինքնուրույլնությունից վախեցած, տեսնե, Հիմնարբկներիցօգտվում են բան դեմոկրատական դ իրենը օգտին ն ընդդեմ կապիտալիստների,երես դեմոկրատիալից, խալտառակորեն դավաճանեց ազատո կալ էր, ե շրջվեց դեպի թյանը, որն առաջ պաշտուղլանում կղերականների տաոռաջ լակելություն վածատերերի լը»: Աղգալին աղատամիտները կուսակցությունը ճ ամենա թր. առաջին կեսին վերածվեց ուռ ||սաոագի կուսակցության, Բիսմարկի ամբողչ ներբին ու ալ քաղաքականությանգլխավոր «ենարանի: 1824 թ. թյուններում այն շաչճեց 1 ժլն 400 Հաղ. ձայն հ ոյր գում ստացավ150 պատգամավորական տիղ աղատամիտներիկուսակցությանտպագիր Աղդային փին «նացիոնալ կալտունդը» ն լ

ու

«

|

:

աՆ. |

"

Արոն

Սաղաց րում, ԱՈՒԿՀովանավորողա: ան

ո

աԱ

ԱԲ

(արք

'

ցին: ր Ն Հաաա րեու միջին ւ

Աո

շարերըո

շրջանում այս կուսակցությունը Սկդբնական '

էրգալիսՀօգուտմի շարք բուրժուականազատամիտ պաճանջելով ների՝ լիբնրալացնելԳերմանիայի սաշմանաղդրուչ :

ր

թյունը,ստեղծել ռայխսաադգի առջն պատասխանատուկառա.

վարությունհն այլն: Սակայն աստիճանաբարաղատամվոներլ: Հեռացան բուրժուակուն լիբերալիզմիը՝ աջակցելու

կառավարությանռազմական ծրադրի ն քաղաքականության իրականացմանը: կուսակցությանառաջնորդներնէին եվ. գենի Ռիխտնրը, 1898 թ. ՌուդոլֆվՎիրխովը,Գ. Ֆ. Սիմենաը: ա այդ կուսակցությունը պառակովեց հրկու մասի, որոնք |

|

խ. կբկին մտան առաջադիմական ժողովրդական կու սակցության մեջ: Աղատամիտները մարբսիլմի հ սոցիալչ. դեմոկրատիայիթշնամիներն էին։

1870--718271քր. ֆերմանիալումառաջացավ մեկ բուրժուռկան կուսակցություննսա։ Դա կարոլիկական «կինտրոնն» էր: զՎարոլիկպատգամավորներըռալխհաստագում ղբա-. դեցնում էին կենտրոնական տեղերը,որտեղից ի առաջացե է կուսակցության անունը: «կենտրոնը»ժիավորում էր Գեր-: մանիայի չարավային ն արնեմտլանՀողերի, Պրուսիայիլե-

շական տերիտորիաների սոցիալական տարբեր շերտեր, առաջինճերքին՝ բուրժուսկան, որոնք դժգո՞ էին աե

ոլրուսականացնելու քաղաքականությունից:

տակ էին դտնվում, դերմ Հարավ ազդեցության ԱՐԵ.

բ

.

ո

Ֆում

ին Ս

նիայում Պրուսիայիգի

դեր էր կայսրությունում

:

ւա

եկեղեցու լ կաքոլիկական նուրույնության,

եկեղեցին Դրանով կարոլիկական պաղափարը:

դիրքերը Գերմանիո: ուժեղացնել իր քաղաքական Հենարանըընդլայնելու Համար «եննտըո սոցիալական մում էր քաղաքական դեմադոգիայի, օրինակ` ձնա Հանդես էր գալիս մանը «Հողատիրությանպաշտպա բանվորական օրվա կրճատման ն աշխատանքիսլա բի բարելավման լողունդներով, ինչպես նան՝ ազգային րամասնությունննրի իրավունքների ճանաչման ղա, Ֆ. էնգելար, վերլուծելով կենտրոնի ազդեցության պաս ները, նշում է. «կենտրոնը ուժը, այնուամենայնիվ,. նում էր ոչ այնքան կաթոլիկական կրոնի մեջ, որքան հում, մասոունի որ ալն արտաճարտում էր ժողովրդական արդաճատանքը լուրօրինակ սպբուսականությանը,որն նր

ճավակնում էր

տիրասլետության «ւղսնել

Դերմանիայումջ

«ԿՈՒԼՏՈՒՐԿԱՄԿՖ»

-

ԼՈ

ճա նապլարձին, այի ոլրուսականացման Արմանը

մի խոչընդոտ՝ «կենտ սով,կարնշանակալի

ն,

ոչ մի

ի».

րիի աանՀամար փառը տորոի ր»

»-

դալով կաթոլիկական հկեղեցու քաղաքական դեմ` կանցլեր Բիսմարկըմիաժամանակձրգ-. ազդեցության

-

էր գերմանական պրոլետարիատի ն աշխատավորուչ քյան ուշադրությունը չեղել դասակարգային պայքարից: Վ. ի. 1ենինը նշում է, ռր «կուլտուրկամոյֆի» քաղաքակատում

լ

նությամբ Բիսմարկը «բանվոր դասակարգի ու դեմոկրա- "ո տխայի որոշ խավերի ուշադրությունը դասակարգային ութ դափոխականսլայքարի կենսական խնդիրներիցդարձից, `: ամենամակերեսույինթուրժուական կեղծ Հակակղերականության կողմը»՝։

|

ու

՛

կաթոլիկական եկեղեցու

քաղաբական ուժը Գերմանիա վում կորելու նայատակով70-ական թվականներիսկղբին Հոընդունվեցին մի շարք օրենքներ: 1871 թ. դեկտեմբերին դնորականներին արգելվեց ղբաղվել քաղաքական ագիտացիայով: Հաջորդտարվա մարտին ընդունվեց օրենք, ըստ որի

|

ա

լ

ուսումնական »աստատությունների վերաչսկողությունը անցնում էր կառավարությանը: 1812 թ. Հունիսինռայխըս» տաղն օրենք ընդունեցճիղվիտներին արտ ճւբ-: Ֆերմանիայից անհլու մասին: թ. ժմալիսին նիստ Ֆալկի նախաձնոնությամբ ոայլխստագն ընդունեց չորս օրենք, որոնք չայտնը են «Մայիսյանօրեն "

լ

սպլաշտամունքների

Հաք ց

իրն

մանր» ե... աան ԱաաաՄՏԱՀա ին,

4. 15, Լջ 502։ Երկեր, Ւ-

ո. `

Աշ

Աա նա `

Աաաա

կյա եկամուտներ

զրկվումէր նլույական միծ Հոգնորականությունը կաթոլիկական Պիոս

չով բոլկոտ Հայտարարեց ալդ օրենքներին: կւ թյունը խիստ ճալածանքներ սկսեց. անչնազանդ պլոսներին ն քաշանաներին բանտարկում էին, ճե դրաված սպլաշտոններից:Վերացվեցին գրեթե բոլոր կ.

կականմիաբանությունները, փակվեց200 վանք: ՍԽ վերջին Հաշվով, Բիսմարկի պայքարը կաթոլիկական

«կենտրոնի» կուսակցության դեմ անչաջողու ավարտվեց կարոլիկական զործիչնեըը օճավատի Համ կրած տառապանքները» օդտադգործեցինժողովրդի ղմ ' րանքը շաշելու չամար։ Ուժեղացավ «կենտրոնի» կուսն պության դերը: երն 1871 ք. ոալխստագի ընտրություն րում նա ստացել էր ն3 պատգամավորական տեղ, ապ 1874 թ. շաճեց 93: Ռալխտտագում նրան էին պաշ լեւական, էլզասյան դանիական 30 պատգամավո Ալնուշետն, օկուլտուրկամոլֆը» չդադարեցրեց ի դրված մյուս քաղաքական խնդիրը: Նա բանվորներին դասակարգայինպայքարից: Սոցիալիստական բան կուսակցությունն արագորեն աճում էր ու ամր: շրջանների «Համար դառնալով վե կառավարող քան կարոլիկական«կենտրոնը»: պու

ե

)

ու

Բանվո

ազե»

| |

բանել

ծող դասակարգերի Ուստի շրջանում: ճնշելու Համար «կենտրոնը»

մր Տաու

Ան

Ար

՝

աաթկարափյանըը «Մի

-

ոեչնեո տարերյաւ Վ

մա

"

ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅՆՆ ՆԵՐՔԻՆՌԵՖՈՐՄՆԵՐԻ

ԿԱՅՍԵՐԱԿԱՆ

:

կայսրության ճոչակումից

րեց մի

«ետո

հրականացչ Բիսմարկը ե

Հարմարեցե

ոնհֆորմներ, որոնց նպատակն էր ֆերմանիայի զարգացումը բուրժուսկան ուղուն: 18231875 Թր. անցկացվեց դրամական ռեֆորմ, որի | ամբողջ կայսրությունում դրամական ճամակարգի չիմբում, դրվեց ոսկն մարկը։ 1875 թ. պրուսական ալետական բանկը վերածվել կայսերական բանկի՝ ստանալով երկրում Բորա դրամ բաց խողնելու մենաշնոր»ի իրավունըը: «6-8 Անցկացվեցուսղզմականոնֆորմ, որի շետնանքով վեց միասնականկայսերական բանակ: Դրուսականտաղզմաչ կան սիստեմը տիրապիետող դարձավ ամբողջ փերմանիալում: 1824 թ. ընդունվեց օրենք, որի «Համաձայնռազմայն շարք

Հետնանքով՝ :

:

ստեղծ-.. զ

է Հաստատվեր բլուջեն ռայխաստագի կողմից ոչնաոք լոթ Սրա» Մյդ օրենթը ստացավ «Սհեպտենատ» բինժեն անդամ: ննա նը: Ալշպիսով, փաստորենվերանում էր բյուջեի .

իրավունքը: ռտայխստագի վերաճակողության "

ե ամրասլնդման Պետական ապարատի

Հաք

երի ավելացման նպատակով1824.

կենտրոնացված բուն կանին

|

այ

ի,

այն

բ

Աու

լ

ւ

ՀԱՆ

.:

` ,

միասնական օրենագրթեր: վ 7823թ. Բիսմարկի Պրուսիխայումկատարեց

` տեֆորմ,որի Հնանանքովզլուղում վերանում էր

ա

.-

պերի ճայրննակալվածքայինիշխանությունը: Ֆլու իշլշանությունն անցնում էր ընորով| Համալնբքներում ներին, իսկ վերադառ վարչական մարմիններում ները դարձան նշանակովի:Ալաոլետ, դավառակիոլետ նան մանը,ինչոլնս շրջանի ոիյոը՝ լանդրաւորյ նշող էին սլրուսական քաղավորի կողմից ալն Թեկնածուն որոնց ներկայացնումէին տեղական ընտրական ժողով Ատմանները ղեկավարում էին ընտրովի ավագների ժիջ. իսկ լանդրատներին կից ստնղծվեցին շրջանակին խոր ներ` որոնք ընտրվում էին դասային եոպատիճան Է Ս լսսիսով, հան ախատետուվ: իչոլես պարզ եհրնում ի լա լ կերների ռայրհնակալվածքույին իրավունբը տեղերում րացվում էր սոսկ ձնականորին, որովնտն րնտ կարգի դասային բազմաստիճանբնույթի ' Հետնանքով կանալդ մարմիններումդեկավար դիրքը կոկին անցնում Լն |

-

վունկերներին:

Ինչպես նշում է

մ

էնդելար, տերերի մն ս ենլորալ Դողանիշխանուցյունը«վերացվեցխոսբով,որպես ֆ զական արտոնություն, սակայն փաստորեն կրկին . ինքնուրույն Սանդնվել՝ դեմոտվալյին շրջաններիռան կալվածատերը կամ ինքն է Հանդես տրորցում Ֆ.

զա

արուիյունըփատաորձն վերակա

ԼԸԲՈԵԸ.,

(Ըս

դ

4.

:

(դ

ոնֆորմ

արան

ա իրենք անեցին չոչնչացրեց, այլ աոսկ Այդ ոռնֆորմը Հանդեպ: իշխանությունըբնակչության վածատերերի Պրուսիան մարկը ամեննեին չէր «ոլատրաստվում մեջ, այլչ ընդճակառակը: մոադիր է ԳՓնրմանիայի -

ձեւա:

ը:

վ աճանգեեիի առա

լագույնս ամրապնդել այդ վեց արորի 12: ւլրուսականությանամրոցը»

ԱՐԴՅՈՒՆԱԲԵՐԱԿԱՆ ՀԵՂԱՇՐՋՄԱՆ ԱՎԱՐՏԸ ԵՎ

ԳԵՐՄԱՆԻԱՅԻ ԿԱՊԻՏԱԼԻՍՏԱԿԱՆ ԻՆԴՈՒՍՏՐԱՑՈՒՄԸ:

ՄՈՆՈՊՈԼԻԱՆԵՐԻԱՌԱՋԱՑՈՒՄԸ

արդլունա-

20-ական քվականներին դերմանական ճյուղերում տիրապետող դարձավ բերության գրերն բոլոր ֆաբրիկա-դործարանային արտադրությունը: ԿՎ դարի 60ական թվականներին տնտեսության մեջ սկսված ղոր Հեղաշրջման տեմպերը ուժեղացան երկրի միավորման ավարյոից շհտու Դրաշնորչիվ կայսրությունը կարճ ժամանակում վերածվեցառաջնակարդարդյունաբերական յին Գերմանիայում բուռն զարգացում Միավորված ս ու առնտուրըն կարճ ժաման յո ժի լ ճյուղերում Գերմանիան սության

դ.

աաա |

արդյունաբերությունն շարք

ծանը արդյունաբեր: ստացան լին այդ կննտրոններում Թ. շա Քարածխիարդյունաճանման ր 2215 Հանքաճոր։ եթե 1871 ը. Գերմանիայում արո ումէ Հետելալից։ 9 ւլն րերա քարածուխ, ասլա նրա շանույթը 1. ե" տոնն այ: 149,8 ւթյուն

|

Մ ր.:

մլն

արտադրության մեջ նշանակալիորը Համաշխարճային է Գերմանիայի բաժինը նակն չուգունի | բարձրանում

Մ

|

կազմեց

|

|

Սլուդես, 1871 "ատի ձուլման բնագավառում:

թ. ձ տոննա 1,5 ժլն չուղունի փոխտբեն 1900 թ. գերմանա Ժանը արդլունաբերությունը տոտացավ8,5 ժլն տոննա, 0,3 մլն տոն վողպատի ձուլումը «ամապաոտառխւանաբար ՖալիցՀասավ 6,6 մլե տոննայի: նուլնոլիսի աճ տեղիէր տմնննում նան երկաքի արդլունաանման բնագավառը թ. ատացվեց 89.521 «աղար տոննու: Փերմանիանալժմ տչ միայն սկռում է բավարարել երկաթի սնհվփական պաճանջները, այլն՝ արտաշանել այլն: Միայն 1872 թ. երկարի արտաճանումըՀասավ 929 Դաղ.տոննայի: Այսպիսով,

-.

Մ

'

տաղիխոշորադուլյն ներմուծողից ֆնրմանիան վերած աշ7 ԱնգլիայիցՀետո, մետաղիխոշորագույն արտաճան Է--ր 20-ական թթ. Ժերժանիան կապարիէ ռատկասդես լ է.

,

ԷԼ

արտադրությամբ առաջ

Անդլիալից, իսկ ի արտադրությամբգերազանցում ա ք որ է բոլո ա փվում՝ Խան ԱՄՆ-ին։ Ճեւտո Ժերմանիայի միավորումից է անցնում

եկ

:

ռի

լ

2.

|

ր..

յին

գերմանական ննրդեկ կապիտալիստել

շինարարուվ վանմեջ Լք

1820 թ.

ներ

արգեն ք. Հասավ2,5.

ի

ռն

երիանչ

ո

երանական արդյուն: մեքենաչինական տադ,անքիոչ լրիվ սլատկերը:Մէբենաշինությո ՀոննոսյանմարզըչՎերինն ներն էին Սաքսոնիան, ի

|

ՀարավայինԳերմանիան: էին Արագորենզարգանում

|

մոք

արդյունաբ ն բիճլուղերը՝ էլեկարատեխնիկական նան ծանը

թյան հրիտասարղ Հատորոնք Գերմանիայում միական արդլունաբերությունը, մեծ կշիռ: կապես աստանում են ն մանավանդ 90-ական թականնեւ դ. 80-ական րին

ՀՆ

արագորեն ձեռնարկությունները էլեկտրասոնանիկական

Արդեն 1595 թ. հրկրում գործում էին 599 էլեկբաղմացան: որոնցում ղզբաղտրըատնխնիկականձեռնարկուփյուններ, սք բանվորներ: ված էին 77022 ընդճանուրաթ էլեկտրատեխնիկականալոոադրության -

228.7 մլն մարկ: էլեկտրատեխնիկսԺեքը 1891 թ. կաղզմժեց կան արտադրությամբ Գերմանիան ԱՄՆ-ի Հետ աշխարձոմեկկ ռրավեց սռաջին տեղերից մեկը: 1897 թ. Գերմանիայում որոնք գործում էին 30 կենտրոնական էլեկտրակայաններ, յ: ասլացարկում էին 35 բնակավայրեր: ոլետք է շեշտել քիմիական արդյունաբեՍռանձնառլես է, որ բուրյանարագ վարդացումը: չձատկանշական բնագավառումԳերմանիան«սկալական չափերով աուսջ ցավ Անգլիայիցու Ֆրանսիայից՝գրավելով երկրորդ.

ա ք. քիմիական առնտրիշրջանառությունը «ասավ 645մլն տանքի ինդ որում 361 մլն մարկը

ԱՄՆ-իցՀետո: աշխարձում՝

յա.

ոնք

մոջ: աարդլունարերության ` Ն-ՋԲ:

Հետ միաժա, մայ Սանըարդլունաբերության ռլ

Ց

էր թերնարդլունաբերությունը: ն 1որարին վրա: էլղասի արտադրության /բ ման Հետնանքով բամբակեղենի արդյուն

նում

ւ

արտադրվող մանվածքները նհ գդործվա' Համբավ բերեցին դերմանական արտադրության կ. մարպերից բացի տեքստիլ արդյունաբնրության էին Պրուսվայի Հոննոսյան ավազանը, Վյուրթեմբի լեղիան, Սաքսոնիան,Վեստֆալիան: մալ Տեքատիլ արդլունաբերության արագ զարգացմավ էր վկալում ճետենլալփաստը. Մերձշռենույան Գրո, 1688 Մ. գործում էին 40 ֆաբրիկա, իակ 1897 թ., բ ոոմար տարի անց: այստեղ քաբրիկաների թիվը ճառս Տեքատիլ ֆաբրիկաների քիվը Վեստֆալիայում ռում

Համապատասխանորեն՝15-ից 7892 թ. միալն

«ասավ 33-ի:

Մերձշռննույան Պրուսիալումն Վե

յում գործումէր 55 տեհքստիլագործական ֆաբրիկա: Այժմ նշենք այն ոլատճառները, որոնք ա դ. վերչի

պայմանավորեցին գերմանական րության բուռն վերելքը:Երկրիտնտեսական արո ցումը նախն ուց նրա քաղաքականէ իւովոր իա քառորդում

'

`

Այա

է, ք

նազան ներքինշուկայի ձնավորման '

աշ

ոա արդյունաբերության (ժրծլտի ունն, ` սնա «ՔԱաաա. նք

ՍաոՀր: ո.

Հի

է աերղեց արխ Արքա»մաՀ

ւ 0-ական թվականներինԳերմանիան ուրներ, Սւստի գերմանական բուրժուազիանիր կ ու

ՈԼ

|

չո

ների մեծագույնմասը Հարկադրվածէր: ներդնել երկրիարդյլունարբնրության Մեջ, ռքը նղաստեցկայսը ո վերելթին։ տնատհսության յ

Փերմանական բուրժուազիան

Հակալականշոռ Քոն. պրոլետարիատիանխնա շաճաղործումից: վորներին տրվող ցածր աշխատավարձի Հնարավորություն ծր ստեղծում արդյլունաբերության միջ լրացուցիչ ներ ներդնել։ Փերմանիույի տնտեսական վերելքն նպաստեց նան գերմանակուն ժողովրդի աննախընքացաճը: ինչես նշում է Մարքսր, արտադրությունը չի կարող դոլություն ունենալ բնակչությունից դուրոյ այն «նախ հ աուսջ սկավում է բնակչության աճով»: ւ Գերմանիանիր կառլվոոալիստական արդլունաբերությունը տտեղծում էր օգտագործելով գիտության ն տեխնիկայի բոլոր Խորագույն որի շնորճիվ մեծունվաճումները, նում էր արտադրողականությունը: Փերմանական արդյու. տատանում

'

կազիժանվ

որոշակի -

ն

|

սարքավորումները, նաբերական մեքենաները, օրինակ՝ լ լնոնագործության բնադավառում, ավելի նոր ն կատարյալ. ին, քան կապիտալիղմի «ճիներկրներում Անգլիայում ն Վ

Սվելի բարձր մակարդակուներ Հմակում: ի կառավարումը: հրպումը Սո.

արտադր

Գերմանիայի նան չՔը:որոշակիխցանէր ստանում դրս

ի վ

շարինրյա տաճովքներ,

մեժ

բարձր արան աշակվ, տաաթդակը,՝

թյան չականունակությունները, ինչպես նախոո ի

`

` «`

կան կարգի մի շարք կարնոր գործոններ: ղպալմաններնէին, որ նպաստեցին դերմանա

|

նաբերության ճակալաքայլ առաջընթացին: միլիարդների ստացման տարիներին (1821--1 նիայում սկսվեց զանազան բնույքի ակցիոներ, բություններ Հիմնելու կասութղի ենդ՝ գրլունդեր ժում։ Դրւս տիեւոնանքովվ երկրի ոնտեսությոնմեջ առաջացան 928 կապիտալիստական ընկել որոնք ունեին 2 մլրդ 2751 ժլն մարկ ընդճան բ. տալ 1: Ինչպես նշում է Ֆ. էնդելսը, ալդ չորս տեվ ո

մ

մ.

,

ՀԷՑ

ընքացթում ստեղծվեցին ավելի շտտ երկաթուղիներ, զոլ էր այլ րաններ, «անքաչորեր ն այլն, քան ստեղծվել դարի նաբերության նորմալ զարգացման Քառոոը քում» 15։

կան արարեր

կասլիտալիստական դարդացումըուտիճ անաբար շանդեցրեց

"

Վ տագա

արտա

կապիտալի Համակենտրոնացման, այսինքն` Հասոկանշական ներիառաջացման պրոցեսին: ավե մանիայում ժոնաղդոլիաներըստեղծվեցին երկրներում Ալսոլես, առաջին չորո 1865 թ.։ Սակայն «զ 8վմնադրվեցին ա/դ ն 7870 թ. մոն դանդաղեց, Վ

ամ.

ե...

Ձ

Աո

Հի տարի

րնդամենը

ս

երձուալի ավելացավ ե

Ավան բուրժուազիան

նախ

ն.

առաջ

Մոնո, լ

ման էր ենքարկում ծանը արդյլունաբերությունը, մասն

զապես՝ ռազմական արդլունաբերությունը: վ նշենք մբ քանի առավել «զոր մոնուղոլիաներ: շիմնվում է Հոննոս-Վնստֆալլան

,ԻԽՒԽՒ,|

չուցունաձուլական յ ոնլը, "Պաջորդտարում` Փլանժան դործարանների դերմա- շտ նական միությունը, որն իր մեջ էր միավորում Վերին-նիլեզան, Հռենու- Վեստֆալյանկարտելներըի

1886թ.

կենտրոնական թ. արեմտադեր-թ աուսջանում է կոքսի 24

Գերմանիայի

ձեռնարկությունները:1890

Ը

|

մանական քարածխային ավազանում արտադրության սինդիկատ, իսկ 1893 թ. ռտեղծվում է Հոռննոս-Վեստֆալյլան քարածխային սինդիկատ: Այս վերջինի Տիժնադրմամբմոնուլոլացվում է ֆերմանիայի Հիմնական Փարածխային ավազանի արտադրությունը:Անչրաժեշտ ւէ նշել, որ գերմանական արդլունաբէրությանՀիմնական մողերը՝ քարածխային, մետալուրգիական, քիմիականն էլեկտզգալիորեն մոնուոլացվել չիատեխնիկական, էին դնա մբնչեիմպերիալիստական ժամանակաշրջանիԼրիվ վորումը, այսինքն՝ 211 դ. 80--90-ական Հաա 7897 Թ. դերմանականծանը մե: արղյունաբերության

Ձ |

-

|

մրա

բնագավառումստեղծվեց 80 մոիզման ունաբերությունում` 58, քարածխային՝ 77, նիկ լման՝ 15, 82,

Աթ

ՆԱՎար»Երր. ե

«ավը

այր լե

ի շարք խո րագույնբանկեր: կանթոկ ալում գործումէին 31 ակցիոներ' Գրլունդնրույան՝ մլե մարկ կապիտալով: մլն մարկ կա առաջացաննա 107 բանկեր՝700 էին արդվունաբոքը ֆինանսավորում Ալդ բանկերը սամ անում նրա ձներով վերաճսկողություն

է

տարբեր

այնպես է կառլիտալիչ ինչալեսվարդլունաբերական Գերման, կային կասլիուռոլիՀամակենյորոնացումթ էր ավելի արագ տեմալեհրով,քան եվրու կատարվում մեջ ամեննանջան մյուս երկրներում։ Երկրի տնտեսության այնպիսի ֆինանսական ճակ կալիդերը սկսեցինկատարել

բանկը,Դրեղզդենյան ներ, ինչպիսիք էին՝ Փերմանական բանկը,Առհտրականն. չաշվ կը, Գերմանիայիաղդգալին բանկը, Հաշվային ընկերությունը: նրանք իրենց ձի տնտեսական ուժ: 7912 ք. Գե կենորոնացրինվիրխաարի բանկի կապիտալը «ասավ 250 մլն մարկի,այն նական մանակ, երբ 1870 թ. այն ընդամենը կաղզմում էր 15. սրում: մարկ: Հաշվային ընկերության կաղիտալը Դասա 30 իլն մարկից ասավ 300 միլիոնի: խաուսբար՝ կապիտալիստական նկատելի զարգացի Գերմանիայում նան դգլուղատնտեսության մեջ: էր տեղի ունենում բնուլք, կատարվում քք սա էր վուրաճատուկ կրում:

քյան Համար տանջալիցուղիով, Հանդգեցնումէր անտեսականբալքայլմանը, վորգյուղացիների մար

«Կ

ւ

պատմության Փերմանիայի անդրադառնանք ճարաբերություններին: ազրարային նա

ի

էյ

բուր

ո.

ա

րզիբմանական՝ Իա ԱՊ Աաթնկված՝

յան աղնվականդասակարգերը նառլոլեոն տնակցիոն շրջանում հ դրանից Հետո նախաձե տերաղմների |

ոու)

ազատագրել,

դլուղացիությանը ճորտական վիճակից բնից» (օրինակ՝ագրարայինոնֆորմներըՊրուսիույում): Սակայն այղ «ազատագրումը» կրում էր խիստ տնողական բնուլը, ծանը պայմաններէր ստեղծում գլուղացիների Համար: Դրա Հետնանքով գերմանական,Հատկապես չրուսական ցլուղացիության Հիմնական մասը ընդճուպմինչն 11 դ. 50-ական թվականները շարունակում էր տառա-. ալել ֆնոդալական ճնշման պայմաններում: 1848. 1849 քը. գերմանական բուրժուա-դեմոկրատական ճեղափոխությունը նս չկարողացավ լուժել ագրարային Հյարպը ՞օգուտ դգլուղացիության։ Գերմանականդլուղում սպա՞սպանվեցին կոռը, բառրան ն ֆիոդալական մի շարք ոյ Ի2 չսվ(արձակներ տուրքեր: Սակայն ապրանքային տնտեսու. լան ճետագա զարգացման շաները, արդլունաբերության վերելքը ն գլուղատնտեսույյան մեջ կապիտալիստական շարաբերությունների աճը, դլուղադիության տակաֆեոդալական, սոցիալ--դասակարդալին պայքարի ուժեղացումը ստիռպլեցինմի շարք դերմանական պետությունների, այդ թվու է ն Պրուսիայի (ուր գյուղացիներիֆեոդալական շաչագ: ուժեղ էր) կառավարող ժումըՃճատկապես շրջաններին օրակարգի ճարց դարձնել ֆեոդալական. յորալ կարգերիվերացումը: Այսպես, 1850 թ. ալ օրենք Հրապարակվեց Պրուսիայում

անչե-

ու

ոլ-

ազնվականակա

Սզնի կարդա: ծատերերի »արաբերությունների ա»

աշ -

-

...ր

ԲԵԵՋ

գլուղացիների

էր

լ

ք

տ

աՀ4

արար

--

հր կողմիցմշակվող Հողակտոր էին Հիմնականում անձնական բնու | Ը պարչճակներ, որոնք փաստորենարդեն վերացվել էին ե արդեն լիովին սպառի ընքացքում - Հեղափոխության իրենց: ոռ

՛

,-

ռեֆորմի Ագրարային

պայմանների Համաձայն գյո կայ ցին իր փրկազինը պետք է վճարեր կամ դրամով, որոշակի մասով: նման ճաղզատագրմա Հողակտորի պրումական գյուղացիների չափազանց թանկ վճ Ֆ. էնդելաի չՀաշվումներով,կալվածատծրերինն ոլն վճարված դումարը կաղմում էր Հավանաբար1 մլրդ Սակայն այդ Հաշվումները կատարված են միայն ճայտ պաշտոնական գործարքների Հիման վրւս, իրականում գ ղացիները Հարկադրված են եղել ամելին վճարելու: Ռրոշժամանակ անց կառավարությունը Հրաոլւրա նոր օրենքներ,որոնք գլուղացիության Համար ա ելի դժվարացնում ֆեողալական պար"ակների հտդնում ո. դյունքը հղավ այն, որ գյուղացիության խոշոր մասը ի րողացավ վճարել նախատեսվածմեծ փրկագինը ն պատճառով պարչակննրիետգնման ընթացքում կորցրեք "

ր

է

|

լ

է.

լ

աւ»

Լ)

Ս

Մ լուս սնանկացավ: ճողերը, կողմից, կապիտալիզմի աա, գլուղ լրչորեն Հարվածէց նան գլուղակ փանցումը

Մյս բոլորի Հետնանքով մեծ չ վ ըր նազործությանը: ինը աշխատավոր գյուղացիների ոլա աղքատացումը, ստեղծվեց քիզացիան, ընչազուրկների մի ստվար բա ների

7114.

:

ա

Աա

-

«նուլ

ւջ.

մ Նխ

Համե

Խոտը

ուժեսոցիալական շերտավորեան ղավ արիության ղացումը,նրա փոքրը մասի «արստացումը, կայականո տ. խավի առաջացումը: ռրոսբաունրների,

Փերմանիայիմիավորման շրջանում պրուսական ն ընդՀանրապես գերմանական դլուղում դոլություն ունեին մի շարք սոցիալականխավեր: Դրանք էին՝ չքավոր, մակն ուննոր գյուղացիները, ճողաղուրկ գյուղացիները (բատրակծառալանին։ Առավել ծանը էր չքաներ), կալվածատիրական վոր ն ճողաղզուրկգլուղացիների, բատրակների նյումական

շճողաղուրկ գլուղացիների սոցիալական վիճակը: կամ բատրակների մի մասը կալվածատիրոջիցստանում եր խրճիթ ն փոքրիկ »ողակտոր, որի դիմաց նհրանք պարտավոր էին դաշտային աշխատանքներիընթացքում իրենցըենտանիքներովաշխատել կալվածատիրոջ Համար, բալը անխնա շաշճագործմանէին ենթարկվում Հողատերերի հողմից, գանվում էին ողբալի վիճակում, կրում էին նլուքական մեծ զրկանքներ:Սանը էր նան կալվածատիրականծառայանույ Թել

ու

կառաղան-. անասնասպա"չների, Հողաղուրկբատրակների՝

ների, Հովիվների վիճակը:

նրանց նկատմամբ կիրառվող

էին: արդարացվում տեսակի կամայականությունները ամեն ոնա1810 ,

Վ.

ինջ

ի.

«ապ

թ. ընդունաժ «կանոնադրություն օրենքով:

Լենինը, Աոա

թա

յան

տնտեսու աԱ մ.

'

|

:

-.

-)

տ:

ն

է Մեկլենբո հաաա ա

Ֆրանց:

Հ ԱԿՆ

ԱՅ

օգտ

է այն փանոր ականների: աու նանշում

աան

վաստանակ մանը տնտեսություններ տոռանցկողմնակի դի ոլա չեն զնում»::: Մանրաղնին ջննությանենքարկելով մանրդլուղացիական տնտեսություններիճնարավորուլդ թյունները՝Լենինըհեղրակացնումէ. «9-ից պակաս ճեկտաբ ճնշող մեծամասնությունը չի կարող գոլություունեցողների նր պաչճպանելմիալն «ողագործությամբ ն ապրում է վաս տակներով, այսինքն` վարձու աշխատանքով»: Փյուղացիական օժանդակզբաղմունքի ձներն էին. «վարձու գլուղաւտընարդյունաբերու չոնսական աշխատանք, տնալնագործական շածագործման ք լուն՝ հն ԱՏ ՈՂՎԱՏԼր1Բ,«կասլիոալիատոական ամենանողկալի այդ սիստեմը». աշխատանքը ֆաբրիկալում ն «անքերում ե այյն»ճ։ Գյուղումկապիտալիզմի զարգացման պրուսականուղին, ալնուամենայնիվ, որոշակիորեն նպաստում էր ագրարային առաջընքացին։ինչես նշում է Վ. Ի. Լենինը, «արդի շոդացործության մեջ տեխնիկական առաջադիմությանկրողը բուրժուսղզիան է՝ ինչպես մանըը, այնպես գլուղական խոշորը,ընդ որում խոշորը... այդ տնսակետիցավելիկաբնոր դեր է խաղում, քան ժանրը»:

եՆա» Հոոմի շերի ՀԱԲ:

-

:

|

կ

ի

որոնր ախր յաոան ԵՑՀի

դ

|

ո

ը»

կենտր թորԱրոյան ՀնՂե Ա

4իրխարի արե Արա»

չաբարի արտադրությունը, ոի"եթռիչքապրեց այս բնագավառում Գերմանիան արդեն Տնական անքով Մեժ

ւ.

ո

|

գրավեց առաջին թվականներին

1871-1822

տեղը

աշխարճում: նքե

թք. Գերմանիայում վերամշակվել երն) տոննա շաքարի ճակնդեղ, ապա 1896-1892 թթ. վերատոննա: մշակվեց73,2 մլն Մեծ դարդգացումտեղի ունեցավ նան անասնապաճության ու անասնաբուծությանբնագավառում: եղջյուրավոր չանսյ15,8 միլիոնից բարձրացավ 17,5 Ժիլիոնի, ռսունների բանակը: իսկ խողերինը՝ 9,2-ից 12,2-ի (1583--1895 թթ.)3։ Գյուղատնատնհսության վերելթը ն դրա Հիման վրա զար-

|

վերամշակող արդլունաբերությունը «անդիսացավ տնտիլունկներության ն բնդշանրապես խոշոր Հողատերերի սական շղորության «ճիմբը: Անչճրաժեշտէ նշել Գերմանիայումկասի տալիզմիղարգացմանը լուրաճատուկ ալնպիսի մի երնույլք, ինչպիսին էր դացող

ձին ներկայացուցիչներիկողմից կապիտալների ներդրումը ոնդլուղատնտեսության մեջ: իրենց «Հերթին, աղդրարային ֆորմի, աշխատավոր գյուղացիության շաշաղործման ՃեխիաւոՀճարստացածկալվածատերերը, լունկերները տնանքով իրենց դրամազլուխների մի մասը փոխադրում էին արդլուոլորտ: Այս Հանգամանքը նպասնաբնրական-ֆինանսական

տում

էր արդյունաբնրական-բանկայլին բուրժուազիայիու

կալվածատիրության, լունկնրության տնտեսականու

քաղա-

շաճերը«երր Ա ոորմածր: Յունկերության քական ել |

ագրիորան յունկերները, '

ճետ:

111. էկալվա«

ր

Ուրա:

քինթ

Ա եՒեւ: մթ: Արամը արի

կազմումէր. հա ընդչանուր արտաճանումը նքներք միդ մարկ ոսկով,ապա 1900 ք. այն «ասավ

ն

առնտրիընդլայնմանընպաստումէրտգե մարկի։Արտաքին

Է

մանականապրանքենրիՀամեմատաբար ցածր ինքնարժեք տեխնիկայիկիրառմանն աազոնվկըալ որը նորագույն խընա շաճագործմանճետնանք էր: Մլուս կողմից, արտո քին առնետրիընդլայնումը պալմանավորվածէր նան դե մանականներքին շուկայի սաշմանափակությամբ, որը -. յն տենանքէր աշխատավորության ցածր գնողունակուք Արտաքինառետրի ծավոլման գործում մեծ դեր սկսեց յ" տարել դերմանականառնետրական նավատորմը, որի տարո ղությունը 111 դ. վերջին մեծացավ երեք անդամ: մա կ նիայիարտաքինառետրի կեսից ավելին աաա գերմանականնավատորմիմիջոցով ն Հատկապես այն որոնք երկիրը կապում էին ուղիներում,

Գեր, ել

|

կըրներիՀետ: Ժերմանական բուրժուաղիան

է անդրժովլան

մեժ

շաչույթներ

ի: ստանալնան կապիտալի արտաչանման

ր վում Արոր Ի՞ մեծ ղ

շնորչիվ:

|

գաղութներումն թույլ լարգացած երկրներ ր չնարավորություններ որտ կային գերշաշուլթնե Գերմանական զելու Հափորո կաս երկարաժամկետ է (ինվետոիցիաները) արտասաճմանում14 ն Ժոռ 5 մլրդմարկ, իսկ տասը

ոմ

բումն

արի դ. սկզբին սարժնք արտասաձմանր լ

Դ:

անյ

Հե.տնեն ՆՏ.

:

Փց

կապիտալի Բի կրակ լորկավքյուններք ՀԱՋ»: մթերքները «ր արո եց: հսկ ամերիկյանդլուղատնտեսական չուկան՝ արագորեն իջեցրին Ճեղեղելով եվրոպական գները: ճգնաժամերըկրկնվեցին 1882 Տնտեսական

ն

1890 թվա-

կաններին, որոնը Հնտնանքով քայքայվում էին մանը ն քույլ ձեռնարկատերերը, արճեստավորները,առնտրականները, ինչպես նան մանը միջակ ոնտեսություններըգյուղում: ճդնաժամերի ամբողջ ծանրությունը նախ մ. ուղուց ընկնումէր աշխատավորության,բանվոր դասակարգիվրա Ճղնաժամի Հետնանքովփակվում էին մեծ թվով արդյունա բերական ձեռնարկություններ ն տասնլակ շազարավոր փողոց էին նետվում: Այսլես, կրուռյի, Բորզիբանվորներ գի, Վոլերտի, էդելաի ն այլ խոշոր կապիտալիստների գոշարտադրության կրճատման Հետնանքով աշխածարանների տանքը կորցրեց արդյունաբերական բանվորների 1|3-ից3/4-րդ մասը: Տնտեսականճգնաժամերըսրում էին դասան սոցիալական կարդայինՃճակասությունները պայքարը: Փիրմանիայի միավորումը,կապիտալիստականտնատեռության վերելքը թւրանեցին գերմանական բնակչության աճըհ գերմանականբուրժուական ազգի ձնավորումը:1870 թ. Գերմանիայի բնակչությունը ճասնում էր 41 միլիոնի: 1888 ր. այնկազմեց 48 միլիոն, իսկ առաջինճամաշխարչձալին պատոնրազմի նախօրյակին ֆերմանիանուներ 67 ժիլիոնանոց Թյուն։ ընդամենը 42 տարվա բնքացքում ու

Հ

|

Է

Տկոոիռու, Ֆրանսիայի ցնակոցյան, աքը

ալնբնակչությունն ավելացավ26 միլիոնով,

մ

կ։

՝

՝ -

լ

:

բնակչությունը քաղաքների նարերական հնոլինի բնակչությունը առթյան մայրաքաղաք մլն 100 «Հազարի: ունեց, ւ

:

զարգացումը աննախընիաց կապիտալիզմի Հետնանքը: «կապիտալիստնե

խոշոր Հասարակական արդլունաբերու նշումէ Ֆ. էնգելաը,--զարգացնելով ո

արժեք.նր: ստեղծում ոչ միայն դրանով Այդպիսով, են նան պրոլհտարներ»..»՝: ստեղծում կլանքումարագորենձնավորվում լ նիայի Հասարակական ուժ՝ պրոլետարիատը: | դարդանումէր նոր դասակարգային նոլ պրոլետարիատը: արդյունաբերական առանձնապես՝

Հավելյալ

են

Մետա-. արդլունաբերության, վ արդլո բնագավառներում հ մեքենաշինության լուրգիայի 1882 ք. կազմեց ՛ միլի, | պրոլետարիատը նաբերական ալ նային, իմիական,տեքսոիլ

մարդ: Հաղար

Մ. Հիշյալ

բնագավառներում

ավելաքավ700 Հաղարու պրոլետարիատը դլունաբերական

(33.-ով),

ուղեկցվում ր ւնտեսությանզարգացումը Գերմանիայի |

Ա

բանվոր դասակարգի ամենադաժանշաճազործումու:, նույնիսկ աշխատանքիամենաբարձր լարվածությամբ: բննաջինականգործարաններում,որոնք ճագնցված

ո.

ւն

բանվ նորագույնսարքավորումներով, տեխնիկական մնաք 12 ժամ։ Այդ վիճակըանփոփոխ Փբը տնում էր

աշխատավար"ը` 1900քք. ընքացբում։Բանվորական նշում մումից։Ինչպես

է Վ. Ի. Լենինը, այո

2Ր

էր"

քուստի արժեքըԳերմանիայում բարձրացել

բանվոր ատանկեկան թ կ աշովիամ կայնորեն ասնխն: անդամ: իրավունքներն տարքական է Հմեւ անչավփայասների ախոէր ենքարկվում Տնտեսականաննախընթացչեն

ի

,

ու

աշխատանքը: վորունիների

գործո». Փիերմանիալումհրբեք չվնրացավ բելքինՀակառակ բանվորնեչԹ. միայն արդլունաբնթական րի շրջանում դործաղրկությունը կաղմեց 6,3 տոկոս:

դրկությունը։1892

ԲԱՆՎՈՐԱԿԱՆ ՇԱՐԺՈՒՄԸ

շաճագորժման Դասակարգային

ուժեղացման Հետնանքթով գերմանական պրոլետարիատը պայքարի ելավ իր կեղեքիչ- . ների դեմ: շ0-ական թթ. սկղբներին ծ-ժամյա աշհաատաբային օրվա պաշանջով գործադուլներ տեղի ունեցան Քլոլչ

նում, խեմնիցում, Լալպցիդում, ՀՖրանկֆուրյթոում, որտեղ դուքերը արյունալի ընքացք ստացան: Համար անպայքարի «աջողության Դասակարգային ճրրաժեշտ էր միասնական ղեկավարություն, որը բանվորականչարժումը կտաներ Հեղափոխական ուղիով: Սակայն դ. 20-ական թթ. սկզբներին գերմանական բանվոր ջի ինչպնս քաղաքական, այնպես էլ արձմիութնդասակի չէր: ԻնչպեսՀայտնիէ, շարժումըդեռհս միասնական ճակեքն մայիսինԼայպցիգումտեղծվել էր Ք-

ԱԱ

Հան րազմ ակեր ՀամԱաակագան պագրեան

Ն

|

'

:

ան

ոմն

ամե

ի

լ

-

լ

ԵՏ

Ար

չա

Ար

Է

ա

լ

մանիայում տասնչինգամյա թմրությունի: 21.

եւ

արու.

Երարը

անմա: ծառայությունը» է նրա դիսանում

Գ:

Ս ի

Լ |

:

ՍՏ. ի

իո»

Հոնի

կաստալի մատուցած Տոմ էր, որ «Փերմանիայում պաուանա բանվորդասակարգը վանմեֆ ծառայությունն այն էր, որ պոչ լինելուց վերածեցինքնուրույն լիբերալբուրժուազիայի | Փաղաքականկուսակցության»՝: Ր:

Վ

միաժամանակ նշում Հին, որ Լասսալը դարձավ օպորտունիզմի տարատեսակնեբիցմեկի՝ լասսալականության,ստեղծողը ն թույլ տվեցմի շարք խոշոր սխալներ:3։ Այսպես, քաղաքական կարնոր ճարցի` Գերմանիայիմիավորման ուղիների կասղակցությամբ Ֆ. կասսալը գրավել էր Կ. Մարսի ն Ֆ. Էնգելսի Հալացքնի-

Սակայն մարքսիզմիկլասիկներբ

| |

բին Հակառակ դիրքավորում. նա պաշտպանեցմիապետա-չ | կան Պրուսիայիգլխավորությամբ միավորման | Ժերմանիայի

ռեակցիոն, բիսմարկյլան տեսակետը: Համընդճանուր գերմանական բանվորականմիությունում Սարալումէին նրա ղլրեզիդենՖ. կասսալիմանրբուոռտայացքները: |, ժուական-ոնհֆորմիստական Միության գորժիչմեծ մասը Հետնում էր Լասսալին։ ների ՄԱՀ ինչու Մարքսը|, |

|

ո

դ

Էնգելսանճրաժեչտէին

Համարում վարել

սկբզկար հայացքների ու լուրջ,

դեմ: նրա գաղափարների մանրբուրժուական-ոկֆորմ լ իստական տեսակետներին Մարքաոր `

ՖԺ՝

իր ԱԱ

թան ՍՏ ՍՏ

|

տախգոլեիչ րված ՐԻ Հարվ | ծ րագրի «Գորայի աօցրոց Հայտն քննադատությունը» Ի. Հա

նք

տության մեջ: ն էնգե Մարքսի յր եզի րցախ Ա. Բեբելի| Հոսանքը՝

աշխա-

Մարքսի Լ չնորձիվ միությա " Աաաաձնավոր:

յ

ՀրաՔաղաքում ի դրեցԳերմաՐԸ "իմք

ճամագումար: Այդ ՀամաՆմա:

յ

սոցիալ-դեմոկրատական աա ո

Ս

ոչն

Բ

«է ք

Ս ԼԿ

|

22-ի ի

ատմ.....

ԿՐ: աաա կպատկան Լ

երկուբանվորականկուսակցություններ: Միասնական չէին, նան արձեստակցական միությունները։ Դրանըմի Հատվածը կազմում էին բուրժուսկան առաջադիմական կուսակցության գործիչներ ՄաքսԳիրշի ն ՖրանցԴունկերինախաձ... խությամբ 1868 թ. ստեղծված ար"միությունները, որոնք

Հ -

կրում էին տրեդյունիոնիզմի ոնֆորմիստական ողդեցությունը: Ժիրշ-դունկերյան արչժիությունների գնրազանցաաես միավորում էին բարձը որակավորում ունիցող ն լավ վարձատրվող բանվորներին, Հիմնականում ժեքենաշինան մետաղագործներին։ րարների ՕԱյդ արչճժիությունների ղեկավարները ձգտում էին գերմանական պրոլետարիատին շեղել ճեղափոխական սպալբարիդ հ խոչընդոտում էին բանվորների շրջանում մարքսիզմի տարածմանը: 1820 թ. սատնղծվեցՓոխօգնության շամընդչանուր միությունը, որբ փաստորեն «Հանդիսանում էր Համընդչանուր դերմանական բանվորական միրության(լասսալականննրի)կցորդը: ունեին նահ այսպես կոչված քրիստոնեական Ժոյլումյուն «սոցիալական դնմադոդիայիփ որոնք արճմիություններ, ռոցիալիզմի» թարովով իրենց կողմն էին «քրիստոնեական ք

Արոմոլան գրավում

վորներին ա ու

ու

ՀարավայինԳերմանիայի արչեստաՀ

կրո.

արչմիո

ա/դ

|

|

|

'

"ոռ պ

"պ,

վ

ք

-"Ջ «կ

էր «Ֆոլկ պաջտոնաթրքն մախ ետկար հաթաանենրի ո

ելում

է ճայ մեծադույն առավելությունն շարժման կազմակեը որ արճմիուքենական այնփասոը, կա տված աշխատում է քաղաքական ձեռք-ձեռքի Հետ»: Դրա շնորճիվ ինտերնացիոնալիստա պության ւմ

սոցիալ

դեմոկրատա տնվում էին կան արձմիուքյունները գաղաոիարական ան կուսակցության(ալզենախականների) Փաղաքականազդեցության տակ: շ20-ականքթ., երբ դասակարգայինՀակասություններ սկսեց ուժեղանալգերմանականոլրո րման պայմաններում

Ս Ս թ

-

',

անչրաժեշտ հղա լետարիատիդասակարգային պայքարը, վերջսոռլ բանվորականն սոցիալիստական շարժման աա ռակատաված վիճակին։ Քանվորական շարժումը միասնական Հունի ժեջ դնելու ղեկավարելու ճամար պետք էր միավորել լասսալլան դերմանականբանվորական ժիությունը. Է--. ՀՃամընդճանուր ա.-դ. այզենախական մյ բանվորական կուսակցությունը: արդենվերացել էր նրանց միջն եղած ամենալով Մ շրջանում Ժեկը՝ Գերմանիայի միավորմա տարաձայնություններից եղած տարակարծությունը, բանիոլ Ա 2քրիվերաբերյալ միավորումըդարձել էր պատմական իրողո որմանիայի թ պարազլուներ Հասսելմանը խըն այզննախականներին՝ դիժեցին միավորվելու Բ կան շրջաններումիրենցաղ անվորա Ն

վասսալականների հնալով

դամ ավյալ մոմենտինՀարմարեցրած նրա բարեփոխվաֆ

ճթատարակությունըՊ: ը

՛

ժրադրի նախագիծլը: մշակելիս դաավփարակաւն անքուլլատրքի դիջումներ արեցին լասսալականներին: բաղա

րել

«վ

Սակայն այզննախականների Ա. Բեբեառաջնորդները՝ ն Վ. կիբկնենլխոլ,, «աստոկաղպես միացյալ կուսակցության:

Ինչո՞վ ժամանակ անց Ֆ. Էնդելաին 'տ '

Մրավորումից որոշ ք նամակում Ս. Բեբելը լասսալականնխերի սխալներիթ.

դա:

դրած

շանդեհոլդրոհորուծ Հանդուրժողականությունը բացասորում էր բանվորական շարժման միասնության շառհրով:«Հակառակ

-

ի

դեպքում,--արդարանում էր Բեբելը,-- այդաիսի աղմուկով ավդարարված միավորիչ «ամագումարը կավարտվեր կո-

:

ձախողումով...»44:Այզննախականների առաջնորդն իչ իը Ճամողվածէին, որ ժամանակիընթացքում կկարողանան ն նրանց կդնեն 4եվերադաստիարակել լաստալականներին ղափոխական ուղու վրա": կյանքը ցուլց տվեց այդ Հույսեր անչիմն լինելը։ Այղ էր պատճառը, որ Մարքսն էնդելոր: ամենախիստ քննադատության ենթարկեցինԳոքալումբնեդունվաժ ծրագիրը՝ Հայտարարելով. Մենք միանգամայն մասնակից չենը ճիշլալ սկզբունքայինծրագրինն նրա ճետ տարյալ

ու

. կ, Մարքս, Ընտր էնգելս, 36:

1950.

4. 2,

էջ

հրկնը

ճատորով, ծ

հրկու

|

տեղում:

ԹԲ1Ե, ր

Է15 068 ատար ՊԼ, էջ509-510.

տեղում,

-

1963, Շրք.509, ւռ" :

ՅԵ

ւ

-

"

արն

աա

Ւ,

-

զիջումները, արված խոշոր ալականներին արմ

միավորիչ Համաղումարումընդունված դրում անտեսված էին մարքսիվմի կարհոր Հեղասիոթ չկար պրոլետարական ՛ `

խոսք

ան ի

Ա

գերմանական բանվոր րաության,

պարտականությունների ինտերնացիոնալ

պարունակում էր բոր լաասալական դրույքներ:

ռակ դրան, ծրագիրը

քվատական

Ա

լոկ մի ոնակցիոն զանգված անրը

Դրանգից

են։

տեղ էին գատնլ«աշխատավարձի

Աո

ճաղատ

վետության»,

Այնու

սիստեմ|

ԲԱՔնան սղ

Նանոր աջ...

'

-

-

Գոքալի ծրա խորապեսբացաճայտեց

քօր

պորտունիստական սխալներըն ապացո. լականդրույթներիսնանկությունը:Այսպես,նա ցուլը որ լասսալյան պնդումները, քն բանվոր զաս Հանդեպ ժյուս բոլոր դասակարգքրի լոկ մի ոնակցիոն ապ են, լիովին կեղծ են: կասսալիալս տեսակետը, սդար-. դարանումէր Մարքսը,բացառում էր բանվոր դասակարգի:, զս

մաս

դաշինթը մյուս աշխատավոր խավերի Հետ ն նրան մեն մճնակէր թողնում կապիտալիդեմ մղվող պալբարում: Հետազայում այդ դրուլթի սուր բննադատությամբ Հանդես եկավ նան Վ. Ի. Լենինը: Մարքսը քննադատեց լասսալական «աշխատավարձի երկաթե օրենքը», նշելով, որ սիստեմի կասսալիկողմից Հնարվածայդ օրենքը Հենվում ր" Մաղլքուսիռեակցիոն դեմ ռունյան վրա ն կոչված բ «ւմսլաւցուցելու»,որ սոցիալիստոյական Հասարակարգը չի կարող վերացնել հ որ "4 աղքատությունը, վերջինս իբը Թե ունի բնական ծագում: «ծերնալդ չոնաու՛ Թյունը ճիշո է,--Էգրումչ Մարքար,--ասլա ուրեմն ոչ մի

կեպ. չեմ կառբող «երկաթյա օրննթը» վերացնել, կքե նույնիսկ յարլուր անդամ վերացնելու լինեմ վարձու աշխատանքի,

որով հտն օրենքն ալղ՝ իշխում է այս դեպքում ո՛չ միալն վարձու աշհսատանքի սիստեմի, այլն ամեն Հասարակական. սիստեմիվրա: Հենցայդ անսության վրա Հենված՝ | Հիսուն են, ավելիտարուց ի վեր տնատնհսագետներն ապացուցում չր յիալիզմը չե կարող վերացնելբնությամբ պայման այլ՝ միայն ընդնանբացնել քշվառությունը, ված տորապես այն տարաժելով ամբողջ Հասարակու| քն

այ

լ

Ժոքայիծրագրիգերմանական բո

ատ

առատ

'

Ֆ

յ

վ եր

աա

Լ

բ

ՈՔ,

նո

2մ1 եջ ՀԵ

"Դ

ն

ռ

մ յաւ

լ

լ.

«Ամբողջական կան արտադրությանտարրերիչտեղծմանը: շառաչ սոցիալիստականկազմակերպությունն» աշխատանքի

փո սջանում է» ո՛չ քնե ՀասարակությանՀեղափոխական կերպության պրոցեսից, այլ «ղետության օժանդակություընկերություն նից», որ նա մասոուցում է արտադրողական ներին, որոնք «կյանքի են կոչվում»ո՛չ թե բանվորների,այլ պետությանկողմից: Սա միանդամայն արժանի՛է Լասսալի երնակայությանը, թե իբը սլետական սուբսիդիալով կարելի ինչպես է նուլնքան "եշտ կառուցել նոր Հասարակություն, -

նոր

երկարուղի»""։

օՓնրմանական բանվորական կուսակցությունը ն է աղատ պետության ձգտում միջոցներով օրինական Հասարակության»-- նշված է ծրագրում: ցիալիստական նան «ազատ ւլեւտուՀամոզիչ կնրպով ցույց տվեց ամեն սո-

Մարքոը մասին պետության թյան», այսինքն վնրդասակարդային վերՔննադատելով /, կեղծությունը: թեզի սնանկությունը ճամարոլհտությանմասին լասսալական

դասակարդային

այն «Ազատությունն

Մարքսըշեշտում տակությունները» վերադասօրգանից ԱՀասարակության է, որ պետությունը ա: Մի՞թե նրան հնքակաօրզանի...»55: ամբողջովին րբածվի է.

բուրժուականպետության '

ր

--

աք

թ-

րավոր էր յուրաքանչյուր կարթ ներկա դեպքում`այրուսական-դերմանական միջոցներու»,ինչո" Հավա րցա մեչ, «ամեն օրինական Հասարո անցնելսոցիալիստական չին լասսալականները, ա

ոմ

աաա աա Հաաա»

«արն

լ

-

Լ

"

մ,

էջ 27:

Ն

"

Ւ՛՛

Հերերծեհաաաակաանն ,

տողու

Վարգային պայքարի ժխտման «օրինական աղոււո պետություն» վերաբերյալ: ստեղծելու :

է,

ալնտությունը Հանդիսանումէ տիրապետող Ո

ը իր ազատադրման Համար ։րոլետարիա զ է առեղծի սեփական ոլեւտությունը՝ պրոլետարիատի փոխական դիկտատուրան:Այսպիսով, իր «Դիտող. ներում» Մարքսը Հանճարեղորեն նշեց

դործիքը,

ն

:

մունիզմին անցնելու,

աղագա

նրնու փուլերի մասին

թեզը:

կապիտալիզմից

կոմունիստական

Հր նար Այդպիսի անցման միակ ժի-

դրոլետարիատի Հեղափոխական Հասդիկտատուրայի տատումն էր։ Ալս կապակցությամբ Մարքսըդրում է. «կոռիտալիատականն կոմունիսռական ճասարակությանմիջն բ ընկնում է մի շրջան, երբ առաջինը Հեղոսիոխական ձնովփոխակնրովում է քրդրորդին։ Այդ շրջանին Համապատասխա: նում է նան անցման մի քաղաքական շրջան, ն այդ ."ՂԻԿԻԿՂ| նի սլեւությունն ուրիշ ոչինչ չի (արող լինել, բացի պողեջոցը

յ

աք

տաբիատի հեղափոխական դիկտատութայից»54: Մարբսը Հանդես եկավ նան պրոլետարականինտերնա: ցիոնալիզմի գաղափարների սկզբունքային պաշտպանու:

թյամբ, մերժեց պրոլետարական ինտերնացիոնալիզմը միջազգային եղբայրության» (ողոր ղովուրդների բինելու փորձերը, լողունդ, որը փոխ էր առնված

ոի բ

,

կանպացիֆիստների ն քաղաքական բառարանից:

դրումէր, որ Փոթայիծրագրումոչ Ժունքովվ Լ մի զորմանական բանվոր դասակարգիմիջազգային ֆ

ԱԵ Ա:

էջ

ՅՈ

.

մեջ որի թյանը, նրա դեմ,

Ա

մղում ւշառօրլա,

«ամար դպրոց է | ն ամենադաժան ոնակցիանիսկ (ինչես այժմՓարիզում) չի կարող այլնս խեղդել»"": ամեննին իր «Դիտողություններում» Մարքսը ճանգաչ Այսպիսով, Ս ենքարկից լասսալական բոլոր մանորեն քննադատության ն ավեց Հեղափոխականսոցիալ-դեմոկրատիայի Ս դրույքները ծրագրի քննադատության» նշածրագիրը: «Գոթքայի (ունըբաց բացառիկորենմեծ է։ Մլն Հանդիսանում է բ բաննակությունը րը

կապիտալի

որը

ա,

Հոնի

Ս

քնակո

ա

-

ո՛.՞Ր Հ

ԱՔ Ի

'

ա

դեմ ու ղղ ած անպայքարիփայլուն օրինակ: Մարքսի «անճարեղ աշ-

շարժման ական շար որական

Լո»

խատությունը

յուսը

ալժմ ալ

մեջջ օպղորտունիլմ «այոր զ ես

կոմունիստական կ

|

կուսակցություննեցությ

բի ձեռքին պլալքարի"ղոր զենք է ընդդեմ օղպլսորտունիղմի, ազատամտության,ոնիղիոնիղմի ն բանվորաբուրժուական ան շարժմանը բքշնամիլլ դաղասիարախոսությունների: միավորումըկատարվեց սխալ ճիմունքնիԹենԳոթալում Հետո բան րոյ Ար

արուամոնայնիկ Հոմագումարիը միավորիչ Ն.

ի

աշ:

զարգանալ ու

առաջադիմել:

Սոցիալիստա-

կենտրոնականօրգանը ոնվորական կուսակցության քերքը։ Բորա) Արո»

երվբացի, չինպասկանավվ Ն կուաակջությանը րք Դրանից

յուններ: Աճնցբանվորների քաղաքական ակԳ

ՍավանԱաաա

«ա կա ր ններըլուրջ տագնասղը Գերմանիայի առաջացրին Հարմար առիթէր վարող շրջաններում: կանցլեր Բիսմարկը տրոնումբանվորականշարժումը տրյան մեջ խեղդելու նստոցիալիստականկուսակցությունը ջախջախելուճամար: Այդ այլա

յությունից:

Մ

"յ

այիսի առիք

Վ

-

ԶԱ

դարձավ 1878 թ. մայիսի 11-ին անարխիստների կողմից կայսր Վիլճելմ 1 դեմ կատարված անչաջող մաճա-

|

|

փորձը: 0ժղպտվոլովդրանից, Բեւմարկը մառափորձիպաչ միտումնավոր կերպով գցեց սոցիատասխաանատվությունը լ(իստներիվրա: նա օրինագիծ մոցրեց ոայխաստադգ ընդդեմ առցիալիատների։Սակայն ուսլխաստաղըմերժեց այն: Շուստով, Ճունիսի 2-ին, կատարվեց երկրորդ մաճափորձը: եա ռավարող շրջաններին «այտնի էր, որ ալդ մաշափորձ՝ եե

|

լ

Չ

:

Է

մի առնչություն չունեը սոցիալիստների ճն: Սակայն -, Բիսմարկը որոշնըդօզտվել սզատեչությունից: Հունիսի 12-ին նա ցրեց ոալիստադը ն տեռորի պայմաններում անցկացր քեց նոր ընորությունննը: «Ընտրականպայքարը տարվում ձը աննախընքիաց դաժանությամբ: Բիսմարկի նախընտրաչկան ծրագիրը չխանգարեց բոլոր բուրժուական կուսակցուԹուններին՝պայքարը ժեր դեմ Համարել իրենց ամենատոաջոչ

ճաճերըխնդիրը։ «Սոցիալ դեմոկրատիան սռպետք է փոնդվի Ոչ մի սոցիալդեմոկրատ չպետք դլառլամենոից։ մի»,-- այսպիսին էր նուլնիսկ առաջավոր մամովի ճ

ա լ

ՄԱ

Ցու

4 Ս.

Բեբելը "ո:

ռնակցիայի

աայ

տր

-

:: ոչ մեծանա նր,րու արմատը |

թե

առակորդները կպարտվեն»55:

գում այդ օրենքիշուրջը

ջ .. Ի

ՅՐ

ովը

10,

իսկ

մե1

բուռն վիճաբանու

կիոաիք: ԿԱ

ի

ի Ար«գաք: ովնարկեցին 28Հայի առավկոցյամը |

Հղաքկ

Լ

աերտատիկանական աարություը

' Դրանց խստության ճամար լածանքների:

0րենքի հսկ 900 Հարոն սակցության անդամների,

ցավ «բացառիկ օրենք»անունը:

երկրից: կուսակցության47 ըերքնրից արդելվեց գրականություն վեցին սոցիալ-դեմոկրատական կող 16 տպարաններ,իսկ նրանց գույքը ԽԱ

շոր

թյուն»:

մտցվեց

աշարաղանդրու «փոքր երի

Այոպիսով,բանվորականշարժման ն նրա սոքա: կանկուսակցությանդեմ կառավարողշրջանները ծ:

ա

զատաղի ԳԱԱ

ԱԱ "128

ոս

էրով լի մի ժամանակաշրջան:Ինչպեսնշումէր առաջնորդ Ավգուստ Բեբելը, «ոչ ցության մի կու

|

ցությունԳերմանիայում չէր

Հարվածներ»:

ստացել

ն

չէր կրել

|

այղ

Բայց կուսակցությունը պատվով

դուրս

եկավ

այդ

ծ

Նույ ցուլը սիորձությունից: տվեց իր կնենսունակությ ն դաժան Հալածանքների "լայմանննրում մնաց որպեսբան

. |

վոր դասակարգիխանականդեկավար: Ուղղություն ւ լով շամաշխարձալին պրոլետարիաոիխ առաջնորդներ Մարք սխ Էնգելսի կողմից՝ Ա. Բեբելը ն Վ. էիբկնեխտը կուսակ ցության Հեղափոխական կորիզի ժիջոցովմշակեցին ւլ բի լեգալ ն անլեգզալ մերոդներիՊամատեղմաննոր ճի ատակտիկա: ոն

ու

դեցնելովընդտատակ, կուսակցություն,միամամանի խելացիորենօգտազորժում է (եզալ աշխատանքի

'

յուրաքանչյուր Հնարավորություն: Լ, Ցիզումատեղծվեցօգնությանկոմիտե, որը փատտոր վրա մերցրեց կուսակցության կննտկոժի պարտականը ները: Էնդճատակի ծանը պայմաններում կուսակցու ատնղդծեց հր տպարանները:

Թ.

Ժյու սեպտեմբերին Լոնդոնում կուսակցու յունը սկսնց Հրւ Վել իր կենտրոնական օրգա խում

արք

ՏՐ

ն

ասլա

|

ֆանոնորնն տարաժվամ

Օր. «Սոցիալ-դեմոկրատ էր

դեմուղղված Փիալիստների օրենք| Ւ

ամ

աատմ.2.

1.

Գամ

աաա

|

ՆԱաւաորիը ա ն:ական Քարեվ Հավի ի

նրանց

տրամաղրությունների արտաճալտիչնէր «ցլուրիխյան եո

ճալակը»՝ Հեխբերզը,Շրամմժըն Բերնշտայնը:«Հետադարձ Փերմանիայում սոցիալիստական շարժմանը»Հողյացք վածում, որը Հրապարակվել էր 1879 թ. Ցյուրիխում, նրանք Հանդես էին գալիս կուսակցության պրոլետարական բնույ-

թի ն դասակարգայինպայքարի դեմ, պաճանջում էին վերացնել անլեդալ կուսակցական աշխատանքը հ առացջարչ կում էին «բացառիկ օրենքը» Հաղքաչարել»օիինականու«Ժամանակի ոդուն «արմարվեչ թյան խստիվ կիրառման լու» միջոցով: «ծլուրիլոլան հռլակը» կուսակցությանը մէղադրում էր, որ նա «վանեց բուրժուական դեմոկրատիան», տանդես եկավ որպես ղուտ բանվորական կուսակցություն հ «միակողմանիորեն»պայքարեց "անուն բանվորների շառերի: Մարքսըն էնդելսը վճռականորեն «անդես հկան ալդ կապիտուլլանտականգծի դեմ։ 18579 թ. սեհւղտեմբերիննրունք ռատուկշրջաբերական նամակով դիմեցին Ս. Բեբելին,վ. Վ. Բրակքեին, ուր խստորեն քննադատում էն. 1իբկնեխոին, դիրքը": Մարքսիու «ցլուրիխ յան հոլակի» «ալացքնըն Դրա ունեցավ մհծ նշանակություն: էնդելսիմիջամտությունը շնորչիվաջերը կուսակցության ներսում Հակաշարված հ ռպարտությունկրեցին: .մթացան

Վ '

ո

,

"Վ

ու

ու

Ի

շարժման մեջ Վիր: Փերմանական սոցիալիստական նան ուլտրաձավո, ը ներկայացնում անարխիստ ե: որք գլխավորումէին ձասսելմանը մ

նռսաա

.-

-ք

|

2:

ա. ճ

« մ

սկանՃալածանքներից՝ Ա. Բեբելը ույ չխստազի Հայտարարեց, որ տիրապետող՞ապախորեն բ Ք է տապալվի բոնի կերով": Դ ալ ու անլեգալ մեքոդների ճիշտ ն Հմուտ : Հճետնանքով, «բացառիկօրենքի» դործողության, ,

թյունը,Հակառակ ոնհակցիայի Հաշիվների. Ս չողությունների: .յդ մասին էին մկայում, մենտական ընոլությունների արդյունքները: նա Բ- ընտրություններում ուտացավ Հ

ի.՝

ր

1 մլն

Հաղար: Հաջողություն:

իննան արչմիութենական շարժման ակ բ «միություններում քաք50 Ք. նոնցքիվը Հասավ ջ յն րածվում էին

Ր

թ

էԼ

գելսրնշելով«բացառիկօրենքի»

պա

ում լմաններ

կուսակցությանաջողությունները՝ գրում էր, որ այսպիշի ենդյունքը եզակիէ իր բնույթի մեջ ն շ2ալածանթների տչ մի կուսակցություն չի կարող նման արդյունքով Այդպիսով, «բացառիկ օրենքի» դործողուՀպարտանալը:։ բանվորական կուսաղթյան արիներին սռցիալիատական

Հավատ,

|

պությունը դարձավ «զոր քաղաքական ուժ: Վ. ի, Լենինի բնուքազրմամբ, դա գերմանականսոցիոլդեմոկրատիայի «տերոսական»:7շրջանն էր: ը

ՄԱՔՍԱՅԻՆ

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

(վոոտեկցիոնիզմ)

ՀՈՎԱՆԱՎՈՐՈՂԱԿԱՆ

20-ական թվականների վերջերին Բիսմարկըանպավ մաքսային ճովանավորողական քաղաքականությանը, որը ելնում էր խոշոր արդյունաբերական բուրժուաղիայի ն սաճմանել յունկերներիշաճերից: Պաշանչելով բարձը մաքսեր ու դլուղատնտեսական ապարդլունաբերական ներմուծվող շրջաններըցանրանքների վրա՝ բուրժուակալվածատիրական ն էին ներքինշուկան ազատել մրցակցությունից վանում րենց Համար «աստատել մենաշնորչային վիճակ:Մլուս

դ.

մաքսային Սավանակորողական Քաղա գաոա ն մոմից,

՞

«որան բուրժուազիայիո Արաննրի, «

մար:

են 1878 ը. մաքսային նը 101 մլ. 7100 տաղա մարկ, 65,8 լե . մարկի։Բացի

Ւ

դրանից, բարձր գների միջոցով Գել Ե Սնր թալանելու Հեոնանքոիը ս ծանրորեն անդրա

ությունը

է

ն զաակրաան,

Արո Մանեի բ

Ի

լիչավ,

անի աքսային տարիֆների բարձրացումը նշանավորում ր«

Քեւ

|

խոն

մանԻՄ ոգու: աա

Է

ո

ՑԱ

մարկիկառավարությանքաղաքականության ոնակ-

էության առավել սաստկացումը:

ՍՈՑԻԱԼԱԿԱՆ

՛

Ւր

ՕՐԵՆԵԴՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

բանվորական շարժումների նկատմամբ կիրառվող Հաղզուդաճեռ, Փերմանիայի կառավարող շբրբածանքներին ջանները ստիպված էին իրագործել որոշ չասիավոր սոցիոզականդեֆորմներ, որոնց նպատակն էր բանվորներին դուրս բերելսոցիա:-դեմոկրատներիաղզղեցությունից ն թուլացնել աշխատավորների սոցիալական դժդոտությունը Այդ մասին վկայում է ինքը՝ Բիսմարկը։ «են ժեղանում չլինեին սոն մարդիկ, որոնք վախննային նրանցիալ-դեմոկրատները ապա չէին իրականանա սոցիալական ոնհֆորմների

Ցից, գո ն

Լ

ալդ չափավոր Հաջողությունվառում նուլնիսկ ինչկիրակնօրյաաշխատանքը, 19:Սաճմանափակվեց ի: վճարելուսիստեմը, մըերքներով աշխատավարձը ,

դրամականաշխատավարձ:

Արգելվեը մինչն12

|

| -

ակ շաճագործում: օրենք,ն պաշտպանության

"

ՍՈ: `

Ւ

ճյուղերում նրանց աշխատանը կաղժելով11 ժամ։ Արդելվեց նրանց աշխատ Զեռնարկություններում շճորհրում։ Հակելու նպատակով նչանակվեցին ֆաբրիկա-պործալա

շարք

աշխա

լ

"

տեսուչներ:

թր. ընդունվեց օրենք արո բանվորներինՀիվանդության դեպքումապաճ սին։ Սակայն դա կառոարվումէր ի Հաշիվչուս ֆոնդի 2015-ը պետք սլես, տռլաճովագրման ն միայն 30-ը բանվորներիմուծումներից 1883--1884

բերի մուծումներից: Ալնուճետեչընդունվեցի հ ալ ատովագրելու պատաճարները դժբավտ երին նոլաստներ սաճմանելու րին ղառամյալն ու

Համար մ որ ծերության է նշել, սլեւոք տեղ նա, ով իր մուծումներըկատարել էր առանալ ն Հասել էր 70-ամյա նս

շարունակ շատ

չէին բանվորներ

է, ինչպես երնում

ա

Հասնում

այդ

արա

այդ

աաա

` ապակի դունում էր չիոզ նշված ոհֆորմների իրագործի Գերմանիա յու առի

էին, որ սաշմանավիակ աստիճանի Ի Բիր

Ա

դրանցչախաոր

գայինռսլայքարը

(է. ԱՅՆ...

յ

'

"

ի շաա Արեմտագերմանական Ժ. Ռուֆելո» |. սո՞: ո : Ցեխլին, |

Բ

:

ի

էՍ

|

եա::38

Ա 1

մ

ւ

2.

ապացուց` 7,

|

լ

ստրուկը ճարուստների չի կարողչլինել շաճագործուկառավարությունը վոր1

րա,

մի

բուռ

դաշնակիցը, նրանց ամննաչավատարիմ խով ճո պլաճաղանը: աիրապետության լինելու ճամար ժեր ժամանակներում բավաաալի դլաճապան բարեկամն ամենաչավատարիմ

՝

ու

ն կան չեն ընդանոթները,սվինները մտրակները. պնտք է ներշնչել, որ կառավարուջանք Թափելշաշագործվողներին

բարձր թյունըդասակարդերից

է կանզնած,

որ

նա

ոչ

քն

ազնվականներիբուրժուազիայի շաճերին է ծառայում, շառերին:որ նա «ոդ է տանում թուլլերին արդարության այ ու

պաշտպանելու մասին՝ ընդդեմ ճարուստաղքատներին ներիհ ուժեղների ն այլն: Նապոլեոն11-ը Ֆրանսիայում, ու

Բիսմարկնու Վիլչելմ 11-ր Գերմանիայում բիչ աշխատանք "հտ ալսալիսի սիրախաղ անելու չեն քավել բանվորների

վրա»:

բանվորական կայսրությանտիրասղոտողդասակարդերը շարժմանՀետապնդման«ետ մեկտեղ, վարումէին ազգային ասիմիլլացմանցջաղաճնշման փոքրամասնությունների ու Այն տարածվում էր լեշականմարզերի քականություն: |

|

ու

խլված էլզաս-Լոթրինգիայիվրա: Այդ շոգիՖրանսիայից մարէր ազգային նապաստակն նիստական քաղաքականության նրանց բնակչության ` առսիմիլլա բոնի դերմանացումը, զերի 1886 թ. ստեղծվեց դաղունացման որք ճանձնաժողով, ցիան, դերմանաէ նպաստերլետճականճողերի յուրացմանը պետք (ժն կողմից:Մոտ 80 ճաղ. լեճերբոնուդգաղուիաբնակների ոֆոտ տօրօքաօր

..

ար

աե

փ

պտ, ՅՈ

ճւռու ւ

Ղ:01օքաւտմբեոտ ո .

(«Լօբառ

1871-1914 ո. ո.

ա

ւ

ԲՆ

.

վ

Ն |

Ղ

վ

|

ակսեց

ի

Ս

տարվելմիայն գերմ,

գերմանացման քաղաքականությու

նաճանգների» վարիչները տ «կալահրական վրա ֆրանտերեն ի անգամ տապանաբարերի

1870-իը մլ 100000 էլզասցիներդիմեցինՀարկադրական թվականը տագաղթիիրենց Հայրենի ճողերից:

` մանալով ծանր

սղզգայինճնշմանը

'

ԱՐՏԱՔԻՆ

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ:ԳԱՂՈՒԹԱՅԻ

ԳՎԵԼԹՈՒՄՆԵՐԸ

փ

ռազ թթ. ֆրանս-դրուսական սլատերաղմի ղաքական ճնտնանբքները«ակալական էին: Ջա

1870--71

նո ժամանակավորագես ԹուլացավՖրանսիան:

էր արժանացել եվրոպական մեկ այլ խոշոր որը պարտություն էր կրել Պրուսիս Ավստրիան, չատերազմում: որ Այդպիսով,եվրոպայում առաջացավ Փական ճզոր ուժ: Գերմանականկայսրությո

/

ԱԱ:

նոր

Ն

Ս Գրիշխողդիրքգրավելմայրցամաքում:կայ' այն կարծիքինէին, որ Ս վարողշրջաններն ճ մնական: Աոննիրի,

զ

Հեզո 7821 թ. մարտի18-ի պրոլետարական

էինԲիսմարՓարիզիկոմունան սարսափեցրել կառավարողշրջաններին:հնչոլես վլաերմանիայի ւմ է ինքը՝ Բիսմարկը,այդ դաշինքը պետք է նպաստանը կարզերի պաճպանմանբ նվրոպական ան միապետական նր

ն

ի

ու

երում: ի այնտությունն

20-ական թվականներինքաղաքական նպաստաստեղծվեցին Բիսմարկիայս ծրագիրըիրա՝ վոր պալմաններ Համար: Այդ շրջանում Ռուսաստանիճետ ճականացնելու Խրնդէր ձղւոուժ Խան Ա վատրոչ-Հունգարիան: մաձայնության `

1`

գ.

Ռութի լուծումը դլուրանումէր նրանով, որ Բալկաններում սաստանի ն Ավատրո-չունգարիայիմրցակցությունը չէր վախենում դրսնորվումսուր ձնով։ իր "երթին, Ռուսաստանը դաշինքից ն ձգտում էր չեզոքացր ավստրո-գերմանական

տ

-

Համաձայնությամբ: նել այն ավատրո-ոուսական երեք կայսրերի միջն տեղի ունեցած մի շարք ճՀանդիՀեւտոո 1873 թ. շունիսի 6-ին Վիեննայիցոչ Ճեռու պումներից ՖրանցպտնվողՇյոնբրուն ամրոցում կնքվեց պայմանագիր հոսիֆԱ-ի ն Ալեքսանդր 11-ի միջն: երկու միապետները Ճար Հգուլ կոնկրետ պարտավորվումէին Համաձայնության դեպքում, ցերի շուրջ առաջացած տարաձայնությունների եթե երրորդ տերունանմշակելմիասնական վարքագիծ, ժամա փյան կողմիցնրանց «ամար ստեղծվերսպառնալիք:

|

|

տեղռազմականգործողություններ վարելուանչրաժեշտու-

դեպքում Սյուն առաջանալու ատուկ

կոնվենցիա:Մյդ

պետք

է

կնքվեր ռազմական

էր Գերտեղյակ պայմանագրին

|

ալ)

վի մյուս կողմից՝ Ռուսաստանի յին մեկուսացնելու ն եվրուղայում գերիջլ գերմանական ձգտումներըււ թյուն Հա աաատելու էին Պետերբուբլգում տիրող Ս ալեստարբերվում տեստ :, բից:Լուրջէին նան այն ճակասությունները, որ գոլ ն լ. Հարցում Ռուսատանի Ավոտը ունեինԲալկանյան միջե ն որոնք ցավագին կերպով դրսեդ պարիխայի 1877--1878 քք. ոուս-քուրքական պատերազմիժա յալ ն

ն

|

Տ

տիշտ է,

Է

ի. երեք կալոարերիդաշինքը

սա Թարմացվեց,

վայն մի քանի տարի անց լիովին սպառեց իրեն

ու

իջ

Տ

Ս

թ. Բիսմարկը Ռուսաստանիեւո երեք սռարվա ժամկետովկնքեց այսպես կոչված «վերապաճովագը

|

ըստ պայմանագիր»,

է

որի

կողմերը ոլետք

եթե նրանցից որեւ պաճպանեին,

հ

|

վերաց.

է

չեզոքու

մեկը սյատերավմի մի

մտներորեէ մեկ այլ տերության «չնտ։ Ալդ պալմանա իր ուժը կորցնում էր ալն դեպքում, եքն Գէ տակայն, նիանՃարձակվերՖրանսիայի, իսկ Ռուսաստանը՝ Ավ. Հունզարիայի վրա: Այսպիսով,եվրոպական ճա (ննտրոնական տերությունների Ռուսաստանի միջ «եք սուր ճակասությունները խորտակեցին |ել դաշինքը:Այդ էր պատճառը, որ կայսրությունների ու

Բիսմարկի գել

ն

կանցլերը իր ողջ ուշադրությունըուղղեց կան

կայսրության պաճպանումը գէ

4 առաջին աԱ տազմա-բազ,

տեղժվում

«այրոնիէ «եռյակդաշինք» ան / Ռուսաստանի Ֆրանսիայի ր դեմ:Հեն,7. "տ դաշինքիվրա ն «լոմ̀ օգտագործելով եվրոպական Հակասություննեսը՝ Բիսմարկը ամրանի յունների դիրքը միջազգային ասպարեզում: իրմանիայի առավել ազրեսիվ քաղաքականություն էր զանկատմամբ: Գերմանական րում Ֆրանսիայի կայսրության շրջանները ցանկանում էին նոր, կառավարող կործանիչ 1570--71 ոչնչացնել Հաթվածով թթ. պատերազմում կրած տրագդորենչսլաքինվող Ֆրանսիային . պարտությունից իրենց գեռիշլանությունը ՀաստատելՍրնմայան Եվրույալում։ Այղ նպատակով 1825 թ. մինչհ 1887 ք. Գերմանիան ըը

|

մ.

կ

լ

ՍԱ

`

|

` `

Քրամարկը

"

մի քանիանդամ առտեղծեցալսոլես կոչված «ոազմական տազնաի» դրուբյուն, Սակայն Ֆրանսիայի վերջնայան «Հակասում էր ինչաէս Անգլիայի, ալյնղես ի ջախջախումը շաշերին։ Գերմանիայիբացարձակ դերիշխա.Ռուսաստանի Հաստատումըլրջորեն կողառնար ճենց Ռուսաստա-չ նության նի անվտանգությանը: Ալդ էր ռլատճառը, որ «ռազմական

տագնասների» շրջանում Ռուսաատանը

Հա

դես եկավ Ֆրանսիայի պլաշտոլանությամբնեկանխեց

մանիայի կողմից վերջինիս

Հակ-

Փիր-

հոջ

դեմ նախապատրաստվող

սլատհրազժը: 17: գ. 80-ականթվականների սկզբից գերմանական կաշրջաններն սկշնցին իրականացնել գաղութային Մ) մների իրենց օթաղաքականությունը:Գերման

Ար 1արգս

Արո

ատանենչր կր

իաՀաաԱ

|

|

|

անն անաթյ նավ աղա ր,

ԿՏԱ հեռու

ար

բ

լ

կգամ

վայում

աայ

Հետո

եվրո Անրոնում էին

|

այի

մարկ

գերի

Գերմանիայի րցը: Մ տատման Խնդիրը կալսրություն

ԱԱ,

ԱՆ

կանցլէր Գաբեն

էր:

մանիան այդշրջանում նշումէր նան ճարցիտնտեսա զ

աան

ՀԱԻ

Կա

1.

Մ

ՀԱ

.

'

լականնյութական ծախսերի, կպաճանջեր լրացուերի դանձում բնակչությունից,մի բան,որից Բիս- Գ ։

)

,

:

ա

էր խուսափել: ցանկանում

`

`

|

|

ն ակայն70-ական թթ. վերջին 80-ական թթ. «կզբին, սկսվեց իմպերիալիստական զավթրումների րբ աշխարճում Գերմանիայի այդ սպասողական դիրքը փոխնոր շրջանը» վեց:Բիսմարկըվախենում էր, որ Գերմանիանկարող է ուշա1881 ք. ալն զրկվել գաղութներիիր բաժնից: եվ իրոք, եդիպտոսր գրավեց Թունիսը, շաջորդ տարում Ֆրանսիան Անգլիայի գաղութը: Կոնգոյում, նիգերում ն Հարադարձավ գաղութային էքսպանսիայի լայն ծավավայինԱֆրիկայում լումըցույց տվեց, որ օրակարգի«արը է դարձել եվրողական միջն այդ վիքխարի աշխարչամասի վերչտերությունների

| |

նականբաժանումը: Մյուսկողմից, Ռուսաստանը ձեռնարկել էր ՄիջինԱսիավի նվաճումը»որը խիստ կերպով սրեց նրա տարաբերությունհ Անգլիայիշետ։ "Աֆղանստանում Միչին Ասիայում `

Ֆերը

Հչետ մրցակցության "արցերը դրավեցին այդ Ռուսաստանի րջանումԱնգլիայիուշադրությունը: Ֆրանսիան իր "երթին ն էր Հնդկաչինինվաճումով: Այսպիսով,Անգլիան գրաված արոսիանԼրջորեն չէին կարող խանգարելԳերմանիային | Սներ ձեռք բերելու Աֆրիկայում: Վերջինսդարձա օբյեկտը: առաջին դաղութային դավրումների նական Վ չէր դճբմայրցամաքըբնավ անծանոք աշխար" ո Համար: Դեռնես 111 դ. կնսւձեռնարկատերերի աղո

՛

`

|

-

անական

կաաշխուժ

առնարականտները սկսհցին

րամ

հանի2 բ :

:

ԱԱ Արեյան իսպանական էլոբիում, սկտորիաներ

.

Պատկապես՝ բուրական ճա Աֆրիկայում, Հարավ-Արեմտյան գործում էր բրեմենյան վաճառական Կրություններում իբնրիայումն

բոնում,

`

ցում,

ձեռնարկումներից բա որն առեւտրական 1լուդերիցը» զբաղվում էր նան ծխախոտի մշակու պլանտացիաներում յ

Թլամբ ջալլամարուծուքյամը: առնտրականները Գերմանիայից Աֆրիկա Գերմանական ն

տա

Վ

էին արտաշանում տեքստիլ արտադրանք, ովղելիցխժիչք աղ,դենք, բրուտագործականարտադրաղք,զարդեղեն՝ դրանը ն ներկանյութերի ճետ: փոխանակելով փղոսկրի, կաուչուկի Ալդ առխոուրը գնալով ընդլայնվում էր: նրա ւմնժ ծավալի մասին էր վկայում այլն փաստը, որ 1882 թ. ԱրնմտյանԱջրիկալից Համբուրգժամանեց 36 նավ՝ 25 «ազ. տոննա բն. ռով ն այնտեղից Աֆրիկա մեկնեց 96 նավ՝45 Հազ. տոննա բեռով: Արեյան Աֆրիկայի շետ դերմանական ուունտուրը զիջում էր միայն անգլիականին,այն էլ ոչ մեծ տարբերու-

ք

խքլամբո։

Է՞-

'

առետրի մեջ տաղութային դերժանականխոշոր |

ման մի ներգրավվեցին շարք

բանկեր, որոնք սկսհցին վարկավ գաղութային առետուրը5:. Չաղութների Հարցում մեծ ցուցաբերեց խոշոր արդյունաբերական բուրտաքրքրություն

ժուաղզիան:

:

ուժէողիզրա70-ավան քք. վրջից Գերմանիայում ՄԱՄ

Ց" ո դազումաին զավթումներիպրոագանդան, է ին Ֆախաձեռնողներից գերմանա, ո8 անր

նբ արորն

|

-"Է

.

ա» աեր ցիցմեկը, ոմն Ֆաբրի, Հրատարակեց զկնշո: ՆՐ ն դլոթ Գերմանիային գաղութներ»րակր Ալան

-

.

արն

եց

'

ա,

ու

Ի

է:

ի

).

յ.

ՆՁ

Է

ԱԱ

կ

Զո

Հիշյալ ընկերությունը ակտիվ սվրողագանդա: Այդպիսի աճայտվում նահ ' ունկերութ, էր արոտ չ

,

Վ

էր սռլիրտի ն օղու արտաճան Հադրգոված «ր Էլ ժիության»Բ. ականէ, որ «Փաղութային ան ձոչենլոն էանգենբուրգը,որը Վիլչելմ Էխ ազզա-. իցե ն պրեզիդենտը: ռայխատաղի էր մք

ոա

Ա

կանն

80-ական թվականներին Գերմանիայի կլալխաով, իշ. Համար սք դասակարգերի գաղութայինզավթումներիիրախող դարձավ անչետաձգելի նդիր: Դրա լուծման. կանացումը

Ր

`

2Համար,վերը Հիշված միջազգային իրադրության ոլայման1883 էր բարենպաստ վիճակ: ներում, ստեղծվել թվին վյուդղերիցըՀձարավարհմոյան Աֆրիկայի մի ցեղապետից

1500 Մարկին 200 Հին չրացանի դիմաց գնեց Անդրա-Պեկիմուտ 900 քառ. նա ծոցը՝ Հարակից ծովասիով՝ կմ. տարածությամբ: 1884 թ. ապրիլին Բիսմարկը այդ տարածքը պաջտոնապեսՀալտարարեցդգնրմանական: Նույն տարումԳերկՍամերունը:Դրանք առաջինգերղավքնցՏոդոն մանիան մանական դաղութներն էին։ ճաս1885--1890 թթ. Գերմանիան իր տիրապետությունը Արհելլան Աֆրիկայի մի մասում ն Զանղիբարկրղտատեց զում, որով ձնավորվեց դերմանական Արնելյան Աֆրիկա

|

զ |

ու

Միաժամանակ Գերմանիան գաղութային զավթքումննը սկսեցԽաղաղ օվկիանոսում: 1884 թ. օգոստոսիննա ձեռք կղղուՀյուսիսային մասը ն նրանչարակից րումԳվինեա Է

ամրաոր:1899 թ. Գերմանիանվերջնականապես ա Մարիանյանհ կարոլինյան արշալլան, կղզիները

գ

ի վ

Կ

զա. շաճ անխնա չարք

Ան

`

Ի

ԼԻ».

ԲԻՍՄԱՐԿԻ

ՎԻԼՀԵԼՄ11:

-՛

տ

ՀՐԱԺԱՐԱԿԱՆԸ

|

Էհխամարձը ՀԱՑ |

Աջ

Լարա

18717

թ.

ճան դմոց

անըն

80-ական «ԵՎ ԱԱաաինրըս

որկի Աո

Ի,

Ժալարագանո ը

այքարը

աանԱրա ՝

ՆՐբԱատիկանությոն, միջե, եր.արեն Հարրի առիկ օրենքի» ձախողմանմասին: |

լ

թ:

ո

Ի

Դա թոր

ճիտս-

պոճշությանտեղիք էր տալիս Բիսմարկի նան արտաքին քՔաղաքականությունը: 18868 թ. մարտին մաճացավ Վիլճելմ 1 կայսրը, որի ժամանակ կալարության կառավարման ղեկը փաստորեն գըրունրվումէր Բիսմարկի ձեռքին: նոր կայսր դարձավ Ֆրիդրիչ" 111-ը, որը, սակալն, զաշակալնց ընդամենը 99 օր: Նրա սիաճիցՀետո կալսհրական դատըանցավ Վիլշելմ 1-ի քոռանը` 28-ամյա Վիլչում 1-ին (1885--1918): Շուտով ինքնաչ վատա"ն փառասեր երիտասարդ կայսրի ն կանցլերի միչ լուրջ ՀԺազեցին

տարաձալնություններ ներքին

ու

արտաքին

Քաղաքականության ճարցերի շուրջը: Դրանք մասնավորաայլեսվերաբերում էին բանվորական շարժման դեմ պալյքա" բելումեթոդներին: Վիղճելմ11-ր բանվորական ե սոցիալիսա ականշարժման՝ Բիսմարկից ոչ պակաս կատաղի թշնամի ՝ էր: Սակայն ալդ ճարցում նա գրավում էր ղգուլշ ն ճկուն դիրք, օրինավ՝ նա այն կարծիքինէր, որ միայն «բացառիկ միջոցով Հնարավորչէ վերացնել լայն ծավալ ստաիոնքի»

ել՝

ապութմեկի ավելի ճկուն, արտաքուստ աայ «մոտրակի ն

սոիկայ

որջ

բջ քաղցրավենիքի» տակտիկա:

կային արտաքինքաղաքատարաձայնություններ

Բյա

Աչ"

ջո

Հաաա ան, արական Վիլչելմ 1-ը

Հ.արա բոր աաա:

արել

գւ

Բ"

'

`

Հ ռրուի անո յունը». աան)

լ

ն հրա դեմկարող էր կործանարար ճամար: Դրան Հակառակ, երիտասարդ նիալի միայ 6 Մողված էր, որ Ռուսաստանի ջախջախումը Գերմանիայիիրական գերիշխանությում պորկդարձնի խիտ դիրք Եվրուայումնե ս։աճանջումէր վելի նկատմամբ: Այս տարակարծությունները թոուսաստանի տնանքով կայսրի ն Բիսմարկի ճարաբերությունները նեցին լարված բնույ: Վիլճելմ11-ը ցանկանում էր Դալա նությունից «եռացնել ըմբոստ կանցլերին: ն ոալխստագդում Բիսմարկի դեմ աոս շրջաններում 1890 ր. յարտաճալտվեց դժդոճությունըբացատայտորեն մեկ մերժեց նրա պաճանջը՝ վարին, երբ ռայթստագը ւթյ ռամ նս երկարացնելու«բացառիկ օրենքի» դործադրով ժամկեւոր:ԶայրացածԲիսմարկը ցրեց ռալխստագը: փետրվարի 20- ին կայացած պառլամենտ: Սրմականի նոր ընտրություններիժամանակ կանցլերի դեմ Հանդես ճե լայն օլողիցիան ճաջողության ճեր վ: Բիսմարկի նը ճանդիսացող պա՞պանողականները ն ազգայինաւ միւները կորցրին իրենց տեղերի մի մասը: Ընրութ մի րում մեծ ակտվություն ցուցաբերեցինբանվորները գամանք, որի շնորչիվ սոցիալիստական կուսակցո նվաճեց 35 տեղ: նման պալմաններում ռայխստագում ած Ռ.

ր

լ

ի

լ

սս

ե

՛:

.

քբ ԳԱՎ

ՀԱ

աաա դեմ«2մ

րության գործերիցարդենմեկուսացված Բիսմար Վերջինսպալշտոնաթող Էլ Ն րականը: արվեց: Սամ ժամանակչտվեցին Հանգիստպայմաններում տելուկանցլերի ռեղիդենցիանԲեռլինում։ «Մ արտի29-ին հա խողեցի Բեոլինը,--դառնությամբ գրում էր նա իր

Հուշերում,--քանի

րանքով ազատել

Հարկադրվածէի մեծ աճապա» | իմ բնակարանը: կայարանում կայսրի որ

հս

կարգադրությամբ ինձ ցույց տվեցին ռազմական պատիվներ, որոնք ես լիակատար իրավունքով կարող էի անվանե, առաջին կարգի թաղում»: .

ԿԱՊՐԻՎԻԻ ԿԱՆՑԼԵՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

(1890-- 1894):

«ՆՈՐ ԿՈՒՐՍԻ» ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

ք. մարտին գերմանական կայսրուքյան կանց դարձավ գեներալ Լեո ֆոն կապրիվին, որը միաժամանակ

նշանակվեցՊրուսիայի մինիստր-պրեղիդենտ:կապրիվիի շրջան շրջանը Գերմանիայի քաղաքական կանցլերության

Հորջորջվեցորպես «նոր կուրսի» ժամանակաշրջան: ներում «նորկուրսի» էությունը ՀիմնականումՀանդում էր սոցիա-

ալն խուսանավման քաղաքականությանը, ուներ ազատամիտգունավորում:Այսպես, բանվորակապրիվինանշրաժեշտ էր Համարում ճարցում արտա-

ական

«եջ օ.

ոշուռքո, նշվ.աշխ., 4-3, .

ԿՂ

էչ88.

ա.

ն Բենի

ի գիա " Աամավագ: բաներ ԻԻ մի ի նկցիոնի ՀայանԱԱ Ա պրո ԱՈ

յրի

լ

:

'

Սր.

ն ոս շինա արդլունաբերողներին՝

րանքը իրենց շուկաննրումիրացնելու ուղղությամբ: Ա

թթ. կնքվեցին երկարաժամկետ ՆՀ րականպայմանադրեր եվրուլական մի շարք Հետո: թվում՝Ռուսաստանի Նոր կանցլերի այս քաղաքսկանությունը բամաղպատ մազնատների, նախն, էր արդյունաբերական խանում ձեռնալ: հն տեքստիլ արդլունաբերության: մ. հնաշինական քանի որ բացում էր է տերերի շածերին, գերմանական առնտրի տառաջ: ՆՆ երի դոնորը Փիվր»

`

` `

1891--1894

երկրների ան

|

արտաքին

մպ |

Բայց նաղրիվիի կուրսը», կորյուն: պլուղատնանհսական ժթքերքների առանձնապես՝ «նոր

ն

ը

Պա

ռո

գերմանական չուկա, դժդոչության յունկերներիշրջանում: Դրա Հ

ԻԱ

էոքոմակ առերվաժ րոպ

`

ԳԵՐՄԱՆԱԿԱՆ

ՄԻԼԻՏԱԲԻԶՄԸ:

ՊԱՆԳԵՐՄԱՆԱԿԱՆ

ՄԻՈՒԹՅՈՒՆԸ

տնտեսական Գերմանիայի

ղարդացման ետի, վանքով գերմանական արդլունաբերությանը անչրաժեցա : էին Ճումթի նոր աղբյուրներ ն վաճառածչանման շուկաներ, Ձեռք բերված գաղութները բնավ չէին բավարարում գերմանական կապիտալիստների ճարաճունպատանջները: Սլդ ր այատճառը, որ 90-ական թվականներին Գերմանիավի տիրապետող դասակարգերը առաջ քաշեցին բաժանված աշթարճը իրենը օդոիխ վերաբաժանելու, «արնի տակ տեղ», յի «կենսականտարածություն» ունննալու իրենը զավրողա1697 տ Մ. գերմանական լունկերության ն հան պաճանջները: " բուրժուաղիւյիառավել աղրեսիվ հ ոռհասկցիոն շրջանները ստեղծեցին«Սանդերմանական միություն» շովինիստական ռ որի շիմնական նպատակն էր իմղեհալիստկանդավրումներիոլրուղլագանդումն ու պատե բո մի ռաղափարական հախասլատրաստուժմը: Աչխարձը՝ ան /բամանելուիմալերիալիտական քաղաքականության տ ինկած էր ոնակցիոնքաղաբականմի նոր տամո. ոնի դարձավ «գհուոլիտիկա»ջ անունով:Ալդ ուշ էր աշխարչագետե «շիմնադիրներիցը արդ

|

։

`

Ա...

տ

ոեր:

մոր

միության»:անդամ եգերմանական 1891թթ.

ար.՛տումո. ԱՐ2

աաա Արաաայ «մոաաի մ

«ա

վ

լ

լ ,

,

հոթալո մեվորավան, տ ատմտար

Հ

ալդ թվում՝ արքունական Հիմնարկությունները

ու խորչուրդը։կայսրի անձնական ռազմական ականկաբինետները,Հատկապես բանակի զը-

:

տարը, Հանդիսանում էր ոնակցիայի, միլիտամիջնաբերդը: լխավոր շտաբի ոիլմի ն պրուսականության կալված էին բոլոր շովինիստական ու միՀո անրտորեն

|

որը

կաղզմակերոլություններն միությունները, վիտարիստական քվում՝ «Փանդերմանականմիությունը», որոնց թիկունկորը ու

ջումկանգնածէին

մոնուղոլիտական

բթուրժուաղիանու

լունկերությունը: տենդորեն նախասլատրառավում էր պատեԳերմանիան Հետո: Իմ դերի ալիս տական Հակաիր մրցակիցների րազմի՝

աշխարչի վերաբաժանման «Համար մղվող տությունների, սարման պալմաններում ոալաստագը 1898 Մ. Կլայքարի ռազմածովային ինդունեց օրենջ լումասին,Այդ օրենքը Հայտնի

"ղոր նավասոորմ կառուցեն է նրա «եղինակ ծովակալ

անունով:«Գերմանիանծովում այնքան ճղոր պետջ Ֆիրպիցի որ լինի,

նալ

ամենաուժեղտնհրությունը չկարողանանրունՀասնելու ամենաչնչին Հուլսով ան-.

Արշո

աու 2

ս

Հաւ

,

աքա

է, ո քնատ: իստ տերեր րանի առանցՏնականյոք Արու ւկը: Մենք,ալսսլիսով, ենքարկ ռրԱնդլիանկմիանաՖրանսիային Ռու ՛,

մ

ռին,

ն

Բա

ավ ին, իսկալդ մեղ Համար չափազանց . ՍակայնԳերմանիայի կառավարող շրջանները արբ: երկրի աճող չղորությունից ակիգեներալները էին, որ կայսրությունըի վիճակի է ոչնչաց ամողված լինեն նրանք առանձին, խմբ. ի սկառակորդներին՝ սլատրանընէ ա7 բոլորը միասին։ Ողնորվելով յդ ` տո դ. վերջերինգերմանական իմալերիալիղմը ռքառավել ագրեսիվ,իսկ նրա ձռտումները`առավել Հաց սկիզբն էր, որը պետք է Հանգ ". ծրկրորդռայխիկործանմանը:

ե

դա

:

Թ

րության

թ.-.,

ո.

բ

ՔԱՆ

ԱՐԱՆ, ՀՏՄ:

ԵՎ

Ք

ԻԱ

Ա

դուո. Աոա, անզ.

ջո,

ԱԱՑա» 8,

յուվ

շրջան

բոա"

ու

ք

Արա

«-

Յ1ՈՄԱՎԸՕՈԱԱԲ

11214111 Ո

41:24

Թ.

-

կնք

ԱՆ ո

Հոր

-

ՌՐԱՃԱՃԱԺԱԱ

Ա ԿԸ

լ

16121281

աա

ՌՏՎաԱ

Ն

Ջա

տակզանչԹ- աոցիալ-դեմոկրատիալի ազդեցության միավորված էին 350 ճաղ. արձճմիություններում վորներ,իսկ դարասկզբին այդ քիվը կրկնապատկվեց:

ՏՐ»

Է `

ն

.ՊՎ

ւ

1892 թ. ստեղծվից արչմիությունների Համագերմանական ղեկավարություն,որը զտնվում էր տոցիալչդեմոկրատիայի |

:

ազդեցության տակ։ Սակալն գերմանական արչմրումենաչ ղեկավար գործիչներկան շարժման մի չարք գերադասում արչմիոձին միայն տնտեսական սլայբարը: փերմանական էր անդրադառնում Թննական շարժման վրա բացասաբար | էին սոսկ ւ հան այն, որ արչմիութ յունները կաղմակերոլված խանՍյդ Հանգամանքը ռկզբունքթով: նեղ մասնադգիւուական դարում էր սրոլետարիւստի :«ճամախմբմանըն բուրժում-. ` դեմ մղվող երա պայքարին: զիայի նԱմ դ- ծ0--90-ական ըվականներին Գերմանիայում ու անդիունեցած տնտեսական քաղաքական տեղաշարժերը դործեցին իրենց ազդեցությունը Էջ տական կուսակցության վրա` նրանում առաջացնելով դա ճգնաժամ նավխ՝1620-- 1898 թր. արաքաղաքական մեջ ւք ճգնաժամի «հտնանքով կուսակցություն նսական ն

|

լ

Լ

/

Աշ:

սոցիալիսչ

բաղզմարքիխիվ տարընը:Գրո աից մոլ մանրբուրժուական

կի իլ. րումի»դաղափարախոս:ական Հան,

Ֆոլմարըհ նրա խմբավորումը աշխատանքը գործունեությանը` էին սոսկ պառլամենտական

բողջ նում

էության մերժելով մասսաների «եղափոխական գդասակա դայինպայքարը:Ֆոլմարի օպորտունիութական Հայացքների «Ի Ա. տարբերություն բուրժուս. Բեբելը։ դեմ Հանդես եկավ զիալի,-- նշում էր Բեբելը-- որը նախ իր ձեռքն էր վերցնում տնտեսական գերիշխանությունը հ ասլա Հետագայու՝՝ իշխանությունը, սպրոլետարիատինանճրաժելւը

ա" սկսել տակառակծայրից. Է

գրավել քաղաքական հես թյունը` բուրժուական ճասարակության սհիականազրկման միջոցով տնտեսականտիրասլետության Համար)8: Հասնելու |

Միաժամանակ դերմանական սոցիալ դեժոկրատիա ման շարքերում սկսեց ձնասվոր ձախ վել անաբըաթաիստական Ր բուրժուական խմբավորում կաղմված «երիտասարդներից»: Օգտագործելով աջերի ռեֆորմիստականելուլթներԲ «երո

`

տասարդները» սոցիալ-դեմոկրատիալինմեղադրում. Չպորտունիղմ, «պառլամենտականսոցիալիլմ» դավանն

դեմագոգիկ ձնովներկայացնում էին իրենց իբրն փոքրամասնություն»: ղափոխական հ

մ

«

պայքարի էինպառլամենտական

Հրաժարով ժն մանայլերից, եթե դրանք չէին նախ «աւ

սոց «ԷԱա արթ

ն

ռյայթյուն:իրենց

զդ

դեմոկրատ Կոցիալ-

"լ

Ն

ը

օրենքի» «բացառիկ առնալով ստեղծվա' յանական սոցիալ-դեմոկրատիայում, ճն «, մ Վ. ի. Լենինը դրումէ. «կուսակցական տապալ

ն

էր 70-ականթվավորապեսնույն բնույթի, ինչպիսին «վոր կանների կեսերին,կրկնվեց նորից: Մի կողմից՝ պատրաստէին օգավոլ Ֆոլմարի գլխավորությամբ նիստները Հրաժարվեն անկրճատ լոզունգլեղալությունից, որսպեաղի տակտիկայից։ Մյուս կողմից՝ ներից ն անճաշտվողական ձախությունէին խաայսպես կոչված «երիտասարդները»

Վ

| |

ն

տատանումնելին որոնք հրկու իբկնելխոոը, տվին»: ամենաամուրՀակաճարվածը

բելն

|

|

պլորվում էին դեպի անարխիզմ: եղավ շատ կարճատե ի ճղնաժամը Ա.Զ կուսակցության մեժ երախտիքունեն ՀատկապեսԲջլուրջ, ապա այստեղ

ղում ոչ

.

ու

լ

|

ա

Վ

ԿՈՒՍԱԿՑՈՒԹՅԱՆ

ՍՈՑԻԱԼ-ԴԵՄՈԿՐԱՏԱԿԱՆ

ԷՐՖՈՒՐՏԻԾՐԱԳԻՐԸ

|

Ն

թ. Հոկահմբերի 14-ից 21-ը

|

էրֆուրտում տեղի

քք

կուսակցունեցավԳերմանիայիսոցիալ-դեմոկրատական ընՀերթականՀամագումարը: Ալդ Համաղումարում էր եց նոր ծրագիր, որբ սկզբունքորենտարբերվում ն Հիմնականում յ. Փոթայում ընդունված ծրագրից փրլառբնույթ:ՍրագրիցՀանված էր մարքոխատական ն

մինչն դրույքներիճնշող մասը: Դրաննպաստեցին ար, «. 8,

95232...

.

..

մեի

ր

-

աԱ"

ո»

|

`

էրԻ : ն

Հնտնանքով ճասարակույյան մեջ գնալովավ

լ

սոցիալականչակամարտությունը, ավելի կա,

յր Ժ ատանում դասակարգային սլայքարը: Դասակա ոչնչացման նպատակով ֆերմա յին շաճադործման աոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությունըանձչրաժեշտ ր

ՍԿ

Համարում արտաղրությանմիջոցների Հանրայնացումը ն սո.

սռականՀասարակարգի կառուցումը:Սրաորում նրջ-

եր,

բանվոր դասակարգիազատագրումըոչ բե. ին, այլ սոցիալական պրորլեմ է, որի իրականաց: ար Հավասարչափով պայքարում են բոլոր կապիտալ շր

յան երկրներիբանվորները: ճայ կապիտալիստական

րզիդեմ մղվող դասակարգայինպալբարում գե ոմ սոցիալ-դեժոկրատիան Հանդես էր գալիսոչ մ րոլեիտարիխատիխ ներկայացուցիչ, այլ բոլոր շա ու ի ճնշվողների շաճերիպաշտալան։ նացիոնալի ակզբունքներին՝ սոցիալ-դե սակցությունըիր Համերաշխությունն էր ին պրոլետարխատին իր դասակա ա

ծավս

գոող

տ:

Արայանը արարի

ն տիրապեթուլացնելու

նվազեցնելու նպատա-. դասակարգերի ազղդեիցությունը առաջ էր քաշվում կայսրության մեջ ժողովրդիինքնապետը է իրականացվերպետուորը

աը |

ը

«զգիունթի, վարության

դրույքները: Արանրն ակզրոմնքալին, արի էրֆուրոի են

|

Ծրագրի պատմական նշանակությունը կալանումէր նրաԽում, որ այստեղ կապիտալիստական արտադրանղանակը տրվեց ջավջավխիչբննադատությանն ցույց ննքարկվեց ոլուոմական պիայիատական Հասարակարգի տշաղքանակի անխուսասիհլիութ յունը: Դրանով «շոչակվեց ոլբոլետարիատի սլայքարի վերջնական նպատակը ն ընդդըծդասակարգային որոլես աշխատավորների դասա-չ վեց բանվոր դասակաորգի՝ ուժի, դերը: ոլալթարի տռաջատար կարգային Վր Ֆ. էնդելար, որ Մարքսի մառճից «ետո դլխավորում բանվորական շարժումը, նոր ծրադրի մասին ` միջազգային «3 ցոչճունակություն մեզ, մարքսյան քննադատուսո-

ի

ի

,

վերջին վականություն --

Ա»

էր

՞ռ....

Հետքերը»:4: «ձամենալն --ծրագրի

արագու, րայ Խոն 4իմիբան աիոճխ վիճելի

նա

ո

ոչ

բերված»՝:

մ ձեռքէ ւՓ.

ՇՕՎ.,1. 38,Շրք.158.

ՅԵՐՇՈԵՇ,

էջ204:

դա

Չա

ճիտ

պրոլետարիատ

ս

Նր

մե, կակգործնականապքս Բար եավապե լիջում է Ս," կապի ըք ծրագրում ոչինչ չէր ասվում ` Ալնուճետն, «ոռոջադ սոցիալիզմին անցնելու ձենրի մասին, չր Հոու ում ուն լողու դ մոկրատականՀանրապետության վերաբերմունքը գյո չէր որոշվում բանվոր դասակարգի բան"ա դլուղատնտեսական ցիության ե մասնավորապես: Էնգելսի, ոլրոլետաններինկատմամբ: ճանձինս որոնը, ստ ն բնական ձնոքրէ բերում «իր առավել մեծաթիվ րիտատը դաշ-

օպորտունիստներին»"":

Ը

2.

|

լ» |

"

|

հակիցներին»95:

Օրագիրըչէր աուջադրում եկեղեցինսլետությունիըանՀ. ֆատելու Հարցը: կրոնը ճարտարարվում է մարդկանը մաս-չ՝ նավոր դործը:

գ

..

`

ՅԱՋ

ալդ բքերությունները վերացնելունպա-՝ Փաղափարական Ֆ. տակով էնգելսը դեռես 1891 թ. Հունիսին Հանդես եկավ

գերմանականսոցիալչդեմոկրատական կուսակցության ծրա գրի նախադձում տեղ գոտած ախալներիքննադատությամ Նա կուսակցության ղեկավարության ուշադրությունըտրաչ իրեց այն կարհոր Հանդամանքի վրա, որ գերժանակ , տեակցիոնմիապետունյան պայմաններում անչնարին

ճանապարճով ծր խաղաղ իրականացնել կուսակցության

գրիքաղաքական

պաճանջները:4: Էնգելար նախազգուշաց

էր կուսակցությանը,որ սոցիալ-դեմոկրատիան վճո ն

«Վ

ճարցըպետք իշխանության դասակարգը

եվոր «ո

կարողէ

է

լուծիՀեղափոխական

իշխանուքյան գլ

Հաստատման տական Հանրապետության

փալարությ

աւ

նան դերմանական կապված «արյՑ վերափոխելու, կանոնակցիոնկառուցվածքը չարցը:ԴեմոկաԶվերացնելու սականճնշող ազդեցությունը ետ

էր

սղեւու

-

1 դենտրալիզմի սկզբունքների «իման վրա պետք է ա գերնոր, միասնական դերմանականպետություն, ատեղծվեր

Վ

անբաժան Հանրապետությու: տեղական լայն մանական ինքնավարությամբ:։Միայն այն դեպքում ժողովրդական

Ը |

|

)

| Ս

ու ղանդվածներըկօգովեին իրական ազատությունից դեմոկրատիայից։ Այդ սկզբունքների իրականացումըուղի կճարթնը պրոլետարիատիդիկտատուրայի Համար: Ֆ. էնդելաի քննադատությունից ՞հտո կուսակցության ընդունված ծրագրում, նախնական նախաճամագումարում նշանակալից փուվփոչ կառոարվեցին դժի Համեմատությամբ: առւթյուններ։ Սակայնէնգելսի «իմնական դիտողությունները իրենց արտացոլումը ծրագրում չգտան: էրջֆուրտիծրագրի դաղափարականթերությունները բա-չէին ոչ միայն կուսակցության ղեկավարներիորոշ պատրվում շարժսխալչայացքներով, ալը սոցիալ-դնեմոկրատական ման խաղաղ ղարգացմամբ,կուսակցության ներկարբատե ն քաղաքական"ին ձների ռպայսպանմամբ կազմակերպական հ ներգործությամբ: Ջնալած նշված ընրություններին, էրֆուրտի ծրաղիրը: վերցրած, որոշակիորեն արտա"այտում էր գիամբողջովին "այլացքները:Այս «անտականկոմունիզմի չճիմնադիրների |

դ:

մանքը նշանավորում էր դերմանական բանվորական տեղում, էջ 237: տնույն

ույն տեղում, էջ 239: 60ԱՅՂԷւ ըօքառաեոօի Յքբֆյթոժծւտ դքօրքնեւյտ Ցքօ Թ ՍՕ0806 քթ360Վ66 (Բշքոտաօոօ6 »,ՊԼ, 1962, օք. 147--148). լ"

Օոճքծոո,

ճոաղոծ,

'.

սոցիալ-դնմոկրատիայի ազդեցու նական

ա

1898 Մ.

Աաաա ԲՅԱ )

աաա

Վ. Ի. Լենինը դրում է.

«Գերմանական Հեղ աոցիալ-ղեմոկրատիան ամենից ավելի Ժոիկ էր կուսակցության,որը պլնտքէ Հեղախոխական պիսի պ տարիատին, որպեսզի նա կարողանա չաղթել»142: Վի 3. դերին,

կան

սԿիոխվեց

՝

ր

սկղբին՝ ագրեսիո| մբուրժուայունկերական պերխալիզմի վերջնական ձեավորման չրջանում, երբ գեր. ւ

դ.

մանական տոցիալ-դեմոկրատիայիներսում

Հատակորձն երեք տարբեր Գնավորվեցին գաղափարականչ-թաղաթ

Հոսանբքներ՝օոլորտունիստական, ցենտրիստականն:

ո:

Այն ժամանակ, երը օղորտունիստներըկ նրանց, «Հռ 2աշտվող տննարիստները բստ էության յին բ դավաճանի `

Ա իքսիղմին, գերմանականպրոլետարիատի դասակարդուլի կանդենցին կապիտալիստական զանկրին, կարգերիբացա ճայտ

պաշտպանությանդիրբերի վրա,

ձախերը՝ Ո

ե կարլ անմբուրդի 1իրկնեխատի գլխավորությամբ,

իմ մնացինմարքսիզմին,նրանք գերմանական բ Ի

|

Հակակապիտալիստական պայքարը ուղղում. էին ականչունով։ Սակայնփոքրամասնություն կալ

մնջ՝ ձախնրըչկարողացան կուսակցության չե,

աշխարճալին նախօրլակի պատերազմի -. "7...

55... աի»

Ի

1Լուբ

Դենին,

:

`

-

ռոլ. Օրկեր,

«Թ: 2. 31,

Է.

1:41

Հարի

շշ:

լ

մղ

|

"թամ

սսունւ

բ

սական ա

"7

նանխանգարել չկարողացավ իչ

ո:

բուրժուազիային յունկերությանը՝ սանձ

ու

պատերազմը: իմպերիալիստական

1871-1596

ԹԹ. ԳԵՐՄԱՆԻԱՅԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ

ՊԱՏՄԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

պատժությա

դարի վերջին քառորդի ՖԻնրմանիայի ւն ուսումնեասիրունյանՀամար չավփաղանցմեծ նշանակությ ունեն միջազգայինպրոլետարիատիառաջնորդներ կ. Մարքռի, Ֆ. էնգելաի ն Վ. Ի, կենինի աշխատությունները: Դրանքի են լայն շնարավորություն ընձեռում խորապեսշասկանալ ՛ ղդ. վերչին դերմանական պատմու յալ տասնամյակների թյան մի շարք ։վրոբլեմներ,ալդ թվում՝ գերմանականբանվորական ու սոցիալիստական շարժման Հետ կապված Հարցեր։ Մարքսիզմիդասականներըառաջինն էին, որ գիտականորեն լուսաբանեցին նշված շրջանի Գերմանիայիսլատփությունը նրանց աշխատությունները կազմում են

լ

ռ

տվյալ

դասախոսության տեսական-մեթողոլոգիական Հիմքը: Գերմանական բանվորական շարժսոցիալիստական ման Մարքսի էնդելսի առանձնաճատուկ Հե չանդեալ բխում էր նրանից,որ, ինչպես երե: Փորքրությունը Ս.

ու

ու

կոմունայիպարտությունիցՀետաճող Փարիզի Հեղափոխական խարճային չարժմանկենտրոնը ն: նշում,

`

Չե

Ա

ն

արակել ռովետական պատո

ճատկապես միժ ուշա, նասիրութլուններում

ն դարձված գերմանականբանվորականշարժմանը Դա Հասկանալի է 47 դ. կղ դեմոկրատիային: Հեղափոխականշարժման կենտրոնը Ժաշխարճային Փերմա:

Ռուսաստանին գիճո նիայից տեղառիոթւվեց Ռուսաստան: ՏոՅա «մանն Լոր «ռագինըբորտավել իմպերիալիրկի Ր

Սհոն

որ մշա իրականացնելդիտական սոցիալիզմի սկզբունքները, կել էին Մարքոն 11 էնգելսը:Հաղթանակած պրոլետարիատի ճայլրենիքում «շնտաքրքրությունը դերմանական բանվորա.

ն

ք

սոցիալիստական շարժման նկատմամբ ուներ թ... միայն դիտական, այլե քջաղաքական մեծ նշանակություն,մ Դրանով պետք է բացատրել, որ արդեն 30-ական թվականներին սովետական սլ սոոմաբանները Հանդեսեկան դնրմանական բանվորական սողիալիս տական շարժման վերա- 5 բնրյալ մի շարք աշխատություններով 25: Այստեղպետք1 նշել ակադեմիկոս Ն. Մ. Լուկինի «Գերմանիայի Օ0-նորագույն պատմության ուրվաղզծեր (1890--1914 Թթ.) 5" աշխատությունը, որտեղ նշանակալի տեղ է Հատկացվածբանվորական ու սոցիալ-դեմոկրատական շարժմանը: կաբեռը է այն «անգամանքը, որ ն. Մ. |ուկինը Հանդես է, ր. կան

ու

-

ու

|

Ն

ի

Արա էնչ

88.

Մոճճաօ:, Էնա մօոտ, ՇԱՆ, 1905. 8. Մոճճոօո Պ.--71., 1926. Խօխոքօդտշօօր, 10141. Քօ66րե,113ոօօ1 յաղյոտ, ՊՆ, 1963. 5. Փ., /թքուը, ԷԼԸԼօթոատ քաուշռօն 601111-1610Խթ871ի

մն

'ճ

ՇՈ6, 1919. `

"

Է. Շ1Րռուու, 8. 11 շող 10866

Պա.

տ

բորը է

«քու

:

«Ո

(

`

ԱրանՍՄԿԿականբարծ'թազույնկուսակցական տր նա

բ

է

դպրոցում:

Չն

լուծ

աաա խորության

ւյթին՝ այն, բննարկած տարցերիղիտական շ ը:իվ, ճանաչումէ զանլ որոլնս դերմանակոաւն բանվորտ-

`

,

վանշարժմանը .ա նվիրված/ուրջ աշխատություն: : Փերմանական բանվոր դասակարդի նրա Մ. է Մ. քյանդորժունհությանն նվիրված Միրկինդիուսոս ու

Թէ. ՝

աաա

հառիրությունը 141:Սշխատության մեջ քննարկված

Էն՝

ւ-

սո-

Ս Ք ալ-դեմոկրատական կուսակցության կազմակերման,

նրա չակաիմպերվալիռտական տակտիկայի, ուննու-

թ ան,կուսակցության կողմիցբանվոր դասակարգիՀրա ԱԱ

ննրիպաշտպանությանե այլ կարնոր աաա» 1871--1823 Հր Գրչին թթ. Հ պատկանում

: ։ վամ ՍԿ

7...

նիր

Հետ Հոն Իան : առ ակրի,

լուսաբանմանը:եւե կարհոր Հանգամանքների շարք շարադրում է Հանգամանորեն չարենկոն

1Սշ.

գո՞այն հուսնդուն ծունեությունը, որ ծավալել էր Ֆ. էնդելաբէրֆուրոտիծրագի Մշակման,նրանում մարքսիզմի դրուլըների Հաստատման

Ս. շկ

ուղղությամբ: Ն"

9.:ե.

դերմանական սոցիալդեմոկրատիայի Օվչարենկոն

զ

ար

80--90-ական քվականնեսի սպղատմությանվերաբերյալ ՃՈնղներկալացընլ է «Հեղափոխական եր տւսումնասիրությունը

|

Համար Մարքսիզմի

|

-զ

ոռ

մղվող պայքարում» արժեքավոր աշ խատությանմեջ, ուր նա քննարկում է գերմանական սոցիալ ու դեմոկրատականկուսակցության տեսության, տակոխկայի

ապրոբլեմննրը: պազմակերպական

|

ի

բանվորական շարժման պատմության Ֆնրմանական ի, Մ, են

|

որո-

ներկայացված կրիվոգուղի«Միջազու բանվորականշարժման շիմնական շրջաններն

սկիՀարցեր

պ

բային

ռ

Հ :

ՅԼՆ

-

-

...Ամոս

գերմանիայի

ավանդառնի որո, Հարցերի ճանաչված ժասնագետ-. Ֆեր Ա. Ա. Երուսալիմսկին։ հր «Գերմանական իմապերիալիզմի արտաքին քաղաքականությունը ն դիվանագի թյունը 111 դ. վերջին»16 Հայտնիաշխատության մեջ սովետական անվանի պատմաբանը խորապես բացաճայտել Գնրմանիայի լունկերաբուրժուականկառավարող ռեակցիոնարտաքին քաղաքականությունը: գեծ

թաղաքականության

`

-ի

` շրջանների

ի

թ

իր Հետագա աշխատություններում Մ Ա. Ս. ծրուսալիմ-՝ է գերմանական կայսրության ըսկինուսումնասիրել ք առաջին տասնամյակների միլիտարիտուսկան ա Ն

Լ

Է

|

.

Հիվանագիայ

անմիջականնպատակները, գործունեությունն արդյունք նան ները,ինչպես գաղութային քաղաքականությանը չմի շարք կարնորՀարցեր: րաբերող ու

'

ՍՏ

կայզերական Գերմանիայի ագրեսիվ արտաքինՔաղ

-

Հարցերըխորասես ուսումնասիրվածեն քականության ո

է-

"Ա1.

Է թատօ3, Օ-աՇՕՑոելԲ

Ո6քՈ0ՂԵԼ

նա

06քոօշմ ղ8աշածոււմ

թՅՇՕՎ6Ր0

տօ /ոնքօրւօրօ ՉԵՐՑՇթա բ. ին, 1976. Է. ուժ, Ճորցոլ ՕԲվոքծ Ֆ666յթ,11. 1963: 8. Թ. Ն Թողերօղեխ մլղԾուճյո «Օղու բօոցոլօլլյա »

ՒԼ

11 ՅՅ:

ոն.

ճո

(Օմ

--

(1826--194 )

ր

ած են ճումքի

լու

ի

էշ

վաճառաճանման շուկաների հար գերմանական իմպերիալիստների մղած պայքարի բ, ըչ գաղուքատեր տերություններիՀետ իմղերիալիստական Հակասությունների սրման ֆոնի վրա ցույց է տբրված գերմանական բուրժուայունկերականշրջանների գաՊուքային էքսպանսիան Աֆրիկայումն Խաղաղ օվկիանոսի ու

ւյ

շրջանում 21:

Գերմանիայի պատմությանՃԱ

վերջին քառորդի ներարտաքին քաղաքականությունը լուսաբանված է նակ կոլեկտիվ աշխթատություններում ե ակադեմիականճրտ-չ ստաիակություններում։ թ. որպես ձեռնարկ լույս տեավ «Գերմանիայի պատմության ուրվագծերշնադույնժ.:մինչե 1918 թ.»122 կոլեկտիվ աշխատուՄմանակաշրջանից Քին

դ.

ու

փլունը։ նրանումնշանակալիտեղ է ՀատկացվածԳենրմանիայի 411 դ. վերջին քառորդի ողատմությանը: 7960 թ. ՍՍՀՄ դիւոությունների ակադեմիան լուլսմ ընծալեց «Համաշխարչային ո ղատմություն» ֆունդամենտալ ճրատարակության շ-րդ Հատորը 123:նրա չորրորդ գլուխը ի. 1. (ճեղինակ ֆինցբերգ)նվիրված է ՃԱ գ. վերջին թառորդի լունկնրաբուրժուականԺերմանիալի պատմությանը:

Շցզ., Ս

Դ.

բ, 8.

5, Խ., 1958.

15-Փ.Ն

Ն

12, Լ--Լ, ՏՈՊ Ա

Ղոքոօ, Քրքօու

Ֆոօձ

ր

ի,Լալ ոճթու:

Թցղոօն

1960,

րօթումաղօաճաու 2. Է. Շ Վծրիեւմ, էԼսոյօ

աառտճքաճղոտան, 1871-1919, օ1առածուտ

(8870թ1օոռ 8.

ԿՀ

Լ, Ճ806708),

ՃՕղօաոաղեսօի 5Շոմ տար Ճ. եՆ, 1970. 1ոիտօք 8. ԹՇյաււօը,Շուտ 1Թ6ք086ա08

աՕյովթ

ոօ-

1963.

ո. Բշքառոու

ւա

ն

Իօթաճգու

լ

գերմանական պատմությանճանաչ Մ. ի. Ե ԷԼԱՆ աներ Ն. Դալկինը, Ա. Այզինը, ի. Մ. եկոն, Կրիվոգուղը: ու Թ. ՍՍՀՄԳԱ սլավոնագիտության բալկանս գրել

են

Գինցբենրդը,

Բ.

|

Է :

/որոն

,

ան,

Արնելյան

ւրդները 1871--1918

Այդ

Ը:

--1918

`

Ը

Հարավ-արնելյան Եվրոպ.ի ըթ.»125կոլեկտիվ աշխատու

հ

ուսումնասիրության միջ բացաճայտված

են

Թր. «Գրո դեւի

Սրնելք» գերմանական քաղակայզերականԳերմա-. յի արտաքին աԱ քաղաքական կոնցեպցիաները, ինչես նան մանական «արնելյան քաղաքականությունը» գն

կալարուչ

Թան առաջացումից մինչե առաջին շամաշխարձային ւլա-. ատրրազմը:Ուշագրավէ, որ աշխատության «Հեղինակները տվել Փույց սոցիալական ` են տարբեր խավերի վերաբերմունջր

մանականէքսպանսիայի նկատմամբ:

են ջանիՀետաքրքրություն ներկայացնումԳերժանիա-

տարբեր բնապավառնկրին տճության վերաբերողժտ ւն

րը: Այդ առումովարժերավոր է «Գերմանական ան տարեգիրքը» 5",որը

ՒՅՑ Էօրօթար Ց 10806

ք

թվականից պարբե»

ՒՕ86իյյ66 Ցթե,

1.

1-9, 1 ր

ՕՎ1101

5:

ԱՏ

րցեր

ւն |

են Տիրկայաթնուփ գերման»

:.

Հառքար: զբաղվողների նիայինոր դարի պասոժության

ասիրության

գործիմեջ լուրջ ներդրում են կառ Պետք է 2ճիշատակելՑու. կ պատմաբանները: Ս. Շրայների 28,է. կունդելի29

ւ.

մ

աե կկ աշթամություն ն

ւթ. 6 ըճբունուո,.

ԷՕ, Խազուու, ԼԷրօքատՖԸղօՕ811 թոն Ս6ե., 41.. 1949: էՕ, Խնուս ամ, Օսճքոայ ոտքաա6ո010 161օթոււ ՊոՅ Խճ. Ո6ք, Շ Ք6ԵԼ., 1. 1. ԷԼ, 19592. 128 ՏՇԱՐԲԼՈ6Ը 4. Ըճտշհլշհլծ մ» ժ6ճաէտճիճը 1871-- 1945.8., 1955.

որա

ք

.-

ի

ՃատՏօոքօւի

աոմօ1

ԼԵՏՈՆ

Է,

հու

ՈւՒ61Լ,8.,

սոմ

1262.

լու ։Բղքտյտ

Ճոտք

աո

օա

՛

01ԱԱԹոՅրն ՝

«Վ

:

աֆ.

ծրազը

ր ւնը ենա ատ սդատութ Է":ը:

րկել Ընտիր. ել -

ր

ի

կ

բ

լ

երմ

Ա

աայ տ

ԴԼտք.,

ԱԱ Շ0Վ., 1. 19, օք.

Արա

դործ

Ը

Ողշեօ

161--175.

Ա

ն

փյ"

Ք

.1լ27-7163101թ258Վ66601 լ ոք

ուրներ Աղբ

ԱԸԽՑՈ,ՆՇԱ

մ

806ՇԱ0ամճւմ.

7.

ՔՆ, 1963. 2013.ւ,

ՍՂՅԵՄ7

11-11.

ՃՆ,

1940-- 194: ր

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

այի միավորմանավարտը դերմանական ԳԱՐԵ 3 բ ատեղծում Ջ րմա հական կայսըությանսածմանադրությունը ջ ն

|

-

Գերմանիայի

ն.

.

՝

աղաքական կուսակցությունները :

կամոֆ» «կուլտուր

.

.

:

.

.

ոնֆորմները նրբին կառավարության կայսերական

դապլի-

:

Գերմանիայի ԱրդյունաբերականՀեղաշրջման ավարտը առաջատալիստականինդուտորացումը:Մոնուղոլիաների ն

ցումը շարժումը Քանվորական |

|

:

.

.

.

։

:

:

:

..

ցպիոնիզմ) Սոցիալականօրենսդրությունը քաղաքականությունը: Արտաբին

՝

,

:

.

:

։

:

աթ

:

.

..

:

:

տվ

:

|

:

|

ի

|

Գաղութային ,Խ,,...։. պզքոաները `

Վիլճելմ11. Քիսմարկի ճրաժարականը Արա կանցլերությունը կապրիվիի

:8

ւ.

աար. րաո անդերմանական շրենթի» «նոր

կանությունը Գերմանականմիլիտարիզմը: Հաա շարժումը ն սոցիալ-դեմոկրատիան Բանվորական վերացումից"ետո

:

է

1871--1896 թթ. Գերմանիայի

աե"

։

.

չ

ցանկ դրականության

աղբյուրների ու

| "լ

ը

.

.

|

Հրազիրը րֆուրաի դոտանքունյան Ձ«պատմությանպատմագրությունը ..

դեմոկրատական Սոցիալ-

եանի: բքաղաքա-

,

| |

:3

.

:

|

՛

Ա

(պրոտեկՀովանավորողական բաղարբականությունը Մաքսային :

1Բ

.

.

.

.

-

լ

Լ

ր

Խմբագիր` Գ. Մ. Հարությունյան Հրատ. խմբագիրներՀ. Ի, Պետրոսյան, Է, Մ,

Գաբբիելյան Մ. Թովմասյան

|

Փեղ. խսմբադիր՝ն. Տեխն. խմբագիր՝ Ս. Ա. Ղալթախչյան Վերստ. որբագրիչ՝Մ. Գ. Յավոլոն

08925

Դաովեր չ ՀԱԱ գոն7/1

-

|

|

'

Ց լ

'

Տղաքանակ1500

ար :

աայ Իա է

|