Գործարարության գործավարություն

Ս

րաաաաատատաատաաատաաաաաաաարաաարաաաատտատատատատատաաատաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաա ՋՏ'ՑՋ2.

.ՕՕՏ6ՏՕՏՏՏՏՆՆ

Լ

Պ.

ՔԱԼԱՆԹԱՐՅԱՆ

ԳՈՐԾԱՐԱՐՈՒԹՅԱՆ

`

ԳՈՐԾԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒ

Պ. Ա. ՔԱԼԱՆԹԱՐՅԱՆ

ԳՈՐԾԱՐԱՐՈՒԹՅԱՆ

ԳՈՐԾԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

ՁԵՌՆԱՐԿ

ՈՒՍՈՒՄՆԱԿԱՆ

ԵՐԵՎԱՆ

«ՏՆՏԵՍԱԳԵՏ»

ՀՏԴ

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Վրատարակությանէ երաշխավորել ԵՊՏԻ գիտական գիտականխորհուրդը խորհու

35.077.1(07)

ե5.050:9(2)2973

ՆԵՐԱԾՈՒԹՅՈՒՆ

Մասն.խմբագիր

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆԸ

ՀԱՍԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

ՀԻՄՆԱԿԱՆ

պրոֆ. Գ.Ե.Կիրակոսյան

տ.գ.դ.,

1.1.

Մ-ԳՔ. .Գթ.,

աաա

աաա

աաաաաաանաաաա

ց Գործավարությանհիմնականհասկացությունները...........

ԳԼՈՒԽ 2. ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԻ ՁԵՎԱՎՈՐՈՒՄԸ

2.1. Փաստաթղթերիձնավորմանըներկայացվողընդհանուր

նյան իգրանյա Գրիգորյան

դոց .ԻՏ.Տ դոց. Ս.Ա.

ԵՎ

Գործավարությանբովանդակությունը,ծագումն ու

զլարգացՈԼւմը Լ.Ն

1.2.

Գրախոսներ՝

աաա

լն

1. ԳՈՐԾԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ

ԳԼՈՒԽ

|

ն

պահանջները... Լե աան16 ու Թղթի ձնաչափն լուսանցքները 2.1.2. Փաստաթղթերիպատրաստմանըներկայացվող պահանջները... Լանա տվյալների կազմը........................... 2.1.3. Փաստաթղթերի 2.2. Փաստաթղթերիտվյալների ձեավորմանկանոնները 2.3. Փաստաթղթերիձնաթերթերը(բլանկները) 2.4. Փաստաթղթերիտեքստիններկայացվողպահանջները..40 ե...

2.1.1.

Քալանթարյան Պ.Ա. Ք 147

Վ...

Ուս. գործավարություն: Գործարարության

Եր: Տնտեսագետ,2005,

էջ:

ձեռնարկ.:

աաա

Ձեռնարկում ներկայացվում են գործավարությանհիմնականհասկացությունները, պաշտոնականհաղորդակցմանասպարեզում Ա գործարար կյանքում առավել տարածված փաստաթղթերի(պայմանագիր, կանոնադրություն, կանոնակարգ, հրամանագիր, կարգադրություն,հրաման, որո-

Յ.1.

բացատրատեղեկանք, զեկուցագիր, ում, արձանագրություն, քաղվածք,

ձիր,

ձնավորման,գրանցման,հաշվառման, ձեաաթերթերի նաճակ այլն) ինչպես նան ընթացիկ ն արխիվայինպահպանմանկանոններնու նորմատիվային պահանջները, շարադրանքիձնը, ոճային ն կառուցվածքային ն

ու

առանձնահատկությունները: է

Ձեռնարկը նախատեսված ուսանողության,ինչպես նան պաշտոնաու հասարակությանլայն կան ն գործարար ոլորտների աշխատակիցների խավերիհամար:

3. ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԻ

ԳԼՈՒԽ

ԿԱԶՄՈՒՄԸ

ՎԱՄԱԿԱՑ Փաստաթղթերինախապատրաստման համակարգ միջոցները

:

Լ

Լ...

ԳՄԴ

719(01)--

ԱՌԱՆՁԻՆ ՏԵՍԱԿՆԵՐԻ ՁԵՎԱՎՈՐՄԱՆ

ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

Կազմակերպաիրավական փաստաթղթերըն դրանց ձնավորման առանձնահատկությունները

65.050.9(2)2973

4.1.2.

4.1.5. 4.1.6. .

ԱԱՂԱԱԱԱՂԱԱԱՎԱՂԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱՎԱՎԱՅ

ՀԱՑԱՎԱՆ

ԱԱՁԱՅԱՂԱԿ

ԱԱ Ա:65 Պայմանագիր

4.1.1.

|ՏՑի 99941-925-7-4

-

աա.

4. ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԻ

ԳԼՈՒԽ

4.1.3. 4.1.4.

ԵՐԵՎԱՆ

Լե...

4.1.

1203020200

ԱԶԱԱԶԿՎԱՎԱԿԱՎԱԱԳԱԱԼԱՑԱԱԱԱՑԱԿԱՂԱԿԱԿԱՎԱՑԱԱԱ

ԱՎԱ ԱԱ ԱԱ

ԱԱԿԱԿԱԱԱԱԱՂ

Փաստաթղթերիտեքստիկոմպոզիցիոնկառուցվածքը....47 3.3. Փաստաթղթերիտեքստայինբաղադրիչներիհամակարգ49 չային նախապատրաստման փուլերն ու կանոնները 3.3.1. Տեքստի շարվածքը 3.3.2. Տեքստի բաղադրատարրերի ձնավորումը............... 3.4. Փաստաթղթերումաղյուսակների կազմումը 3.2.

:

4.1.7. 4.1.8.

Վիմնադիրպայմանագիր Կանոնադրությունը Կազմակերպությանկանոնակարգ............................ 0 Կաուցվածքայինստորաբաժանմանկանոնակարգ Կազմակերպությանկառուցվածքն հաստիքային միավորներիքանակ................................................... 75 Վաստիքացուցակ.... Պաշտոնականհրահանգ........................................... 78

Լ...

ԼԼ...

Լ.Լ...

աաա

ՋԱ.ԱԱԱԱԱՎԱՎԱՅԱԿԱԱՅԱՂԱԱԿԱԿՎԱԱԳ

ԱԱԿ ԱԿԱ ՒՈՒ .. 80 փաստաթղթեր Կարգադրական Ե ո ոու՛7,։,»:։»թ»։»,»5,»0թԽՒՒՆ.

4.2.

ՆԵՐԱԾՈՒԹՅՈՒՆ

ԻԻ

ԿԱՈԳաԱՌրՈւթյՈԼԸ

վճիռ) 4.2.3.Որոշում 4.2.2.

նանան նաաացաան

աաա

ՀրԼԱՃան Վրահանգ Լ... փաստաթղթեր Տեղեկատվական 4.3.1. Արձանագրություն

42.4. 42.5.

4.3.

կապարը88

աւակաաա

ա

աւասաւաաաաաաաաաաանա

աաա

«աոան»

Աա

ԼԱԼ

432.

Քաղվածք

աաաակաաաարա 43.3. ԱՄԻ 4:3.4. ՋեկոԼցագիբ ԼԼԼ

4.3.6.

ՆՆՆԼԼՎԱԼ

ԼԼ.

ե

4.3.5.

աաաաաաաաւասա

աապաաւապասաաաաաաաաա»

Լեն...

,

Պետական ն ոչ պետական,առնտրայինն ոչ առնտրային, մեծ ն փոքր ցանկացած կազմակերպությանգործունեությունն առանց փաստաթղթավորման հնարավորչէ արդյունավետ կազմակերպել: Տարբեր կարնորության ն ծավալի փաստաթղթերիկազմումը, ըստ նշանակության դրանց օգտագործումնու տարբեր ժամկետներով պահպանումը բարձրացնում են կառավարչական աշխատանքի որակը, ապահովումկազմակերպությունների արդյունավետգործունեության իրավական ն տեղեկատվականնախադրյալներիստեղ-

աաաաաաաաաաաացաաաաթաա

աաա

ո.

Լա

աաա

աաա

Բացատրագիր Լ.Լ ՋեղեկԱնձք (կարծիք) եզրակացություն

աաաաաաաակապաաաոաան»

97.

ծումը: Այդ աշխատանքների պատշաճկազմակերպումնսկսվում է գոր-

ճիշտ բնորոշումից, ծավարությանհիմնական հասկացությունների ըստ նշանակության փաստաթղթերի դասակարգումից,դրանց նա4.4. Գրագրություն (թղքակցություն) խապատրաստման,ձնավորմանն պահպանմանընդհանուր պա101-4.41. ամակ. հանջների, սկզբունքներիու կանոններիսահմանումից:Դրանից ել148` ենե... աաաաասսաապաաաաաւաւասապաա 4.42. Վեռագգիբ նելով է ձնավորվելսույն ձեռնարկիկառուցվածքը:Սկզբում առանձ120

ԱԱԿԱՎՎԱԱԱՈԱՅՎԱՎԱՎԱՎԱՎԱԱՅՑԳԱՎԱԱՑԱԱՌԱԿԱԱԱՈՑՅՒ»Ու

4.4.3. Ֆաքս (հեռաֆաքս) ն հիմնական ական ն հասկացությունները, ապա՝ նացվել են գործավարությա հասկ ...122

ՁԵՎԱԿԵՐՊՈՒՄԸ

ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԻ

փաստաթղթերի ձնավորմանը (նան դրանց

ԳԼՈՒԽ 5. ՎԱՇՎԱՊԱՀԱԿԱՆ

գրանցմանը)ն տեքստիններկայացվողընդհանուրպահանջները,

ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒՄԸ

ԳԼՈՒԽ 6. ՓԱՍՏԱԹՂԹԱՇՐՋԱՆԱՌՈՒԹՅԱՆ

տարբեր տեսակի փաստաթղթերիպատրաստմանառանձնահատներկայացվող 6.1. Փաստաթղթաշրջանառությանը կությունները: ընդհանուրպահանջները... նա են կազմակերպաիրա131 6.2. Փաստաթղթերի գրանցումը կարգադրական ն տեղեկատվականբնույթի փաստաթղթերի հիմնական տեսակներինախապատրաստման,

ԳԼՈՒԽ 7.

ստեղծմանն օգտագործման յուրահատկությունները: ԱԱ. պահպանման Փաստաթղթերի ընթացիկ փաստաթղթաշրջա4.3.7.

ԼԼ

ԼԼ

աակաապաասաանաւա,

աաա

ԼԼ

ԼԼ

զՆա»

Լար»

աաաաաաաաջաաաաաասաան

ա

աաա

պարտադիր տալներ

ԱՋԱԿ

արեն րեր կալան, կարվա

Աաաա»

աապարաւաաաաա

Լա

ԼՆ

ԳԳԱՆԱԱՆ ԿԱԶՄԱԿ 1. ԱԱ

աաա "կազմակերայումը, համար գործերի Արխիվայինպահպանման

7.2.

աաա

Աաաա

Աաաա

,

անական

ԱԱ ղո կազմումը Գործերիգույքացուցակների ԱաԽ.«.«««»00թ»..Լ.Լ.թֆթԵ

7.3.

Լ...

եղանակով աաա

աաա

ՕԳՏԱԳՈՐԾՎԱԾ ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

Վավելվածներ ԼԸ...

աաա

աաա

աա

Լ.Լ

աաա

կակաոն

Ըաւաաասաաաաաթ

ասպաչաաակաաաւաաաակաաաաաաաա

կառոթյաըն Տրա

աստաթղթերի

ձնդարձել կազմակերպմանհ

Ա անմունե Աակերմանը

գրանցման

հաշվապահականփաստաթղթերի լրացմանըներկայացվողպահանջներնու կանոնները: ե մ Ձեռնարկիվերջին ցիկ տնականպահպանման,ինչպես նան փաստաթղթերիպահպանման ժամկետներիորոշման համար դրանք ըստ կարնորության գործերըձնավորելու, դրանքարխիվան գործերի ույքագործե գույք յին պահպանման համար նախապատրաստելու ցուցակներըկազմելու կարգերը: Մեծ ծավալի պատճառովձեռնարկում միտումնավորչեն վերլուծվել զուտ գերատեսչական փաստաթղթերին դրանց ձնանմուշու ների ստեղծման լրացմանառանձնահատկությունները: Հավելվածայինմասում ներկայացվելեն առավել կարնորն լայն կիրառությունունեցող փաստաթղթերի օրինակներ: :

ն

Արոն եղանակները,

ԳԼՈՒԽ

1. ԳՈՐԾԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆԸ

ԵՎ ՀԻՄՆԱԿԱՆ ՀԱՍԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

`

1.1.

Գործավարության րծավարութ)

Ագան

բովանդակությունը, թյունը ծագումն Գ

ու

(Բոլոր

Գործավարությունը գործունեության առանձնահատուկ ոլորտ է, որի իմաստը կազմակերպության (ֆիրմայի, ձեռնարկության,հիմնարկի) փաստաթղթերիստեղծումը, ձնավորումը,մշակումն ու պահպանումն է: Փաստաթղթերիճիշտ կազմումիցն ձնավորումից մեծ չափով կախված է կառավարչականորոշումների որակը: Փաստաթղթերում արտացոլվում ն հաշվառվումեն կազմակերպությանգործունեության բոլոր կողմերը, այդ պատճառովշատ փաստաթղթերի կազմումը նախատեսվում է օրենքով: Կազմակերպությանաշխատանքի ստուգման ժամանակ առաջինհերթին ուսումնասիրվումեն այն փաստաթղթերը, որոնցում ամրագրվում են տվյալ կազմակերպության գործունեությանառանձինկողմերը: Տարբեր իրադարձություններիվերաբերող տեղեկությունների

ասրագրման (փաստաթղթերի ստեղծման) անհրաժեշտությունը առաջացել է վաղուց, անհիշելի ժամանակներից:Մեզ են հասել կավն տախտակները,քարե սալիկների ն այլ «կրիչների» վրա գրանցւած՝ տարբեր դարաշրջանների«փաստաթղթեր»:Տեղեկատվության դրանցման եռանակներնէլ տարբեր են եղել. նկար, գրաֆիկ, գոաՎոր նշումներ: ուն գործավարությունը, ողպես մարդկային է դույն ն պետական թյան կյանքի այս կամ այն կողմի կանոնակարգումը

հետ ՆՆ գել պետության երր թանք միասին" նու լ

ձնստիտուտների(արքունիք, զորք, գանձարանն այլն) ստեղծումն ու դրանց գործունեության կարգավորումըդարձել են անհրաժեշտություն: Ստեղծման պահից մինչ մեր օրերը գործավարությունն անընդհատ փոփոխվել ու կատարելագործվելէ հարմարվելով տվյալ ժամանակաշրջանում գործող առավել կարնոր օրենքների պահանջներին» Մեր երկրում այժմյան գործավարության հիմքը դրվել է ցարական իշխանությանտարիներին,էականորենփոփոխէ խորհրդային իշխանությանտարիներին վել ու կատարելագործվել

Գոա

ն մասնա

տարբեր

|

ԻՐ իա աաա անտեսական յուրա-

ոփոխություններո

առվում

է

հիմա:

քանչյուր նոր համակարգ ձնավորումէ իր իրավականդաշտը, ստեղծում իր օրենքները, որոնք պահանջում են փաստաթղթավորման նոր կանոններ սահմանել: Հրատարակվումեն օրենքների նախա6

գծերի առաջադրման,դրանց հաստատման, ստորագրման, հրապարակման ն ուժի մեջ մտնելու, ինչպես նան պետական զինանշանով կնիքների օգտագործման կարգերը, փաստաթղթերիվավերապայմանների կազմը, դրանց ձնավորման ն փաստաթղթի վրա տեղաբաշխման ուրվապատկերներըսահմանող նոր օրենքներ: Սահմանվում են կազմակերպություններիբլանկների ձներն ու դրանց պարտադիրվավերապայմանները: ժամանակներումգործավարության զարգացման հիմնական ուղղություն` համարվել է կառավարման փաստաթղթային ապահովման օրենսդրական կարգավորմանկատարելագործումը, ստանդարտացումը,համապետականգործողության նորմատիվային ն մեթոդականփաստաթղթերիմշակումը) Մեր երկրում գործավարության ասպարեզում բարձրագույն իրավական նշանակություն ունեն Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրությունը ն ՎայաստանիՀանրապետությանօրենքները: Օրինակ` «Հաշվապահականհաշվառման մասին» ՀՀ օրենքը, նշելով, որ հաշվապահականհաշվառումն իրականացվում է բոլոր տնտեսական գործառնությունների համատարած, անընդհատ ն փաստաթղթայինհաշվառման միջոցով,միւսժամանակհատուկ հոդվածով սահմանում է սկզբնականհաշվառմանփաստաթղթերիձնակերպմանկանոնները:Փաստաթղթավորմանպարտադիր պահանջներ են նախատեսվում նան «Բաժնետիրականընկերությունների մասին», «Սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունների մասին», «Կենտրոնականբանկի մասին», «Իրավաբանական անձանց գրանցման մասին», «Անհատ ձեռնարկատիրոջ մասին», «Պետական տուրքի մասին», «Հարկերի մասին», «Լիցենզավորման մասին», «Ֆիրմային անվանումների մասին» ՀՀ օրենքների, «ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի», «ՀՀ վարչական խախտումների վերաբերյալ օրենսգրքի» ն այլ օրենքների որոշ հոդվածներով, ենթաօրենսդրականակտերով,կառավարությանն գերատեսչությունների որոշումներով, հանձնարարականներով:Ասվածիցհետնում է, որ պետական ն ոչ պետական կազմակերպությունների գործունեության տարբեր ուղղությունների փաստաթղթավորման, . այս կամ այն տեսակի փաստաթղթի ձնավորման,դրա բովանդակության ն տեքստերի կառուցվածքի վերաբերյալ ՀՎ գործող օրենքբազմաթիվնորմեր, կանոններն պահանջներ են նախատես-

վու '

Ինչպեսքաղաքակիրթերկրներիմեծ մասում, այնպես էլ Հայաստանի Հանրապետությունում, գործավարության ընդհանուր մեթոդական ղեկավարությունըպետք է իրականացնենարխիվային մարքանի որ ընթացիկաշխատանքումօգտագործվելուց հետո

մինները,

առավել արժեքավոր փաստաթղթերըտնական կամ մշտականպահպանությանեն հանձնվումպետականարխիվներ: Գործավարությանճիշտ կազմակերպմանհամար յուրաքանչյուր կազմակերպությունիր տրամադրությանտակ պետք է ունենա նորմատիվային ն մեթոդական համապետականնշանակության փաստաթղթերիփաթեթը,որի մեջ մտնում են, 1. ՍՏ 105-95 Գործավարությունն արխիվային գործ. Տերմիններ ն սահմանումներ:Այս ստանդարտովհաստատագրվածտերմինները բոլոր տեակի գիտատեխնիկական,ուսումնական ն տեղեկատու փաստաթղթերումպարտադիրեն կիրառմանհամար: 2.3ՍՏ 62-98 միօրինականացված համակարՓաստաթղթերի գեր. Հիմնականդրույթներ: Այս ստանդարտովտրվում են հիմնական հասկացություններիբացատրություններըն սահմանվում են դրանց (բայց՝ միանշանակ)տերմինները: համապատասխան 3. ՉՍՏ 63-98 Կազմակերպակարգադրական փաստաթղթերիմիօրինականացվածհամակարգ. Փաստաթղթերի ձնավորմանը ներկայացվող պահանջներ:Այս ստանդարտըտարածվում է կազմակերպակարգադրական այնպիսի փաստաթղբերի վրա, ինչպիսիք: են՝ որոշումները, կարգադրությունները,հրամանները, արձանագրությունները, ակտերը, նամակներընայլն, որոնք ամրագրում են վարչական ն կազմակերպականհարցերի լուծումները, ինչպես նանղեկավարման, համագործակցությանապահովման ն կարգավորման հարցերը պետականն տեղականինքնակառավարմանմարմինների, ձեռնարկությունների, միավորումների,կազմակերպություններիե անհատ ձեռներեցներիգործունեությանասպարեզում: Սույն ստանդարտով սահմանվումէ փաստաթղթերիտվյալների կազմը, այդ տվյալների ձնավորմանը ն ձնաթերթերիններկայացվող պահանջները, փաստաթղթերիձնավորմանըն ձնաթերթերիններկայացվող պահանջները,11 պետականզինանշանովձենաթերթերի պատրաստմանը, հաշվառմանը,օգտագործմանըն պահպանմանըներկայացվող պահանջները: 4. Չ7 նախարարություններումն գերատեսչություններում գործավարության տիպայինհրահանգը,որը սովորաբար հաստատվում է արդարադատությաննախարարությունում: Այն ներառում է ինչպես ու ձնավորման տարատեսակփաստաթղթերինախապատրաստման ընդհանուր կարգը, այնպես էլ առանձին փաստաթղթերի(հրաման, ցուցումներ, հրահանգներ, արձանագրություններ) Ննախապատրաստմանառանձնահատկությունները: 5. Գերատեսչականարխիվների աշխատանթի հիմնական կանոնները: Պահպանմանենջակա փաստաթղթերիցանկը` նշելուլ մ ւ դրանց պահպանման ժամկետները: Առնտրային կազմակերպու `

:

թյունների համար, որոնք, որպես կանոն, փաստաթղթերըպետական պահպանմանչեն հանձնում, այլ պահում են իրենց մոտ, այս բաժկում նշված կանոններըշատ դեպքերումչեն պահպանվում: 6. Պետական մարմիններում, ձեռնարկություններում,հիմնարկառաջարկնեներում ն կազմակերպություններում քաղաքացիների րի, դիմումների, բողոքների հաշվառման,խմբավորման,դիտարկման ն նրանց պատասխանելուփաստաթղթավորման (գործավարության) տիպային դրույթները, որոնցում նկարագրվումեն այդ կարգի կազմակերպման փաստաթղթերի հետ տարվող աշխատանքների առանձնահատկությունները, սկզբունքային դրույթները (գրանցման գործերի ձնավորումը, դրանց պահպանկատարմանժամկետները, ման ժամկետները այլն): ն Դրանից բացի, անհրաժեշտէ իմանալ, որ փաստաթղթերիորոշակի տեսակների հետ աշխատանքըկանոնակարգվումէ հատուկ ակտերով: Այդ փաստաթղթերիփաթեթը,նորմատիվայինն մեթոդական ակտերինորացմանըզուգահեռ, պետք է մշտապես թարմացվի: Վամապետականնշանակությունունեցող նորմատիվայինն մեթոդական փաստաթղթերիփաթեթը, որպես տեղեկատու, պետք է ունենա գործավարականյուրաքանչյուր ծառայություն: 1.2.

Գործավարության հիմնական հասկացությունները

Գործավարությունըպահանջումէ մասնագիտականգիտելիքներ հմտություն, որոնց ձեռքբերմանհամար,առաջին հերթին, պետք է ծանոթանալ փաստաթղթերիհետ տարվող աշխատանքումհաճաԽակի հանդիպողմասնագիտականհասկացություններին: Գործավարությունը փաստաթղթավորումըն փաստաթղթերի հետ տարվողաշխատանքիկազմակերպումն ընդգրկող գործունեություն էժամանակակիցգործավարությունըներառումէ. փաստաթղթերիժամանակինստեղծման ն ճիշտ ձնավորման ապահովումը (փաստաթղթավորումը), փաստաթղթերիհետ տարվողաշխատանքիկազմակերպումը (ստացումը, գրանցումը, հաշվառումը,մշակումը, փոխանցումը,վերահսկումը, պահպանումը,համակարգումը,փաստաթղթերինախապատրաստումըարխիվհանճնելուն, ոչնչացումը): «Գործավարություն»տերմինին զուգահեռ վերջին տարիներին փաստաթղթայինապահոօգտագործվում է նան վում» արտահայտությունը: Վերջինիս ի հայտ գալը որոշ չափով է կառավարման պայմանավորված համակարգաշխատանքներում չային համակարգերիներդրմամբ: ն

»

»

.

«կառավարման

Սիասնականացված փաստաթուղթը միասնականացվածձնի ձնավորված ն իրավաբանավրա ստեղծված, սահմանված կան ուժ ունեցող փաստաթուղթնէ: Արժեքավոր փաստաթուղթը այն փաստաթուղթն է, որն ունի քաղաքական, տնտեսական,գիտական,սոցիալ-մշակութայիննշա-

Գործավարության միասնական պետական համակարգը կառավարչական գործունեության փասւոաթղթային ապահովման համակարգն է, որով որոշվում են փաստաթղթերի ստեղծման ն դրանց հետ աշխատանքի կազմակերպմանտիպային գործընթաց-

կարգուլ

ները:

Փաստաթղթավորումը փաստաթղթերիստեղծման ն ձնավորման գործընթաց է (սահմանված կանոններով տեղեկությունների գրանցումն է տարբերնյութականկրիչներիվրա): Ներկայիս կառավարչականպրակտիկայում օգտագործում են գրառման որնէ ձնով ստեղծված (ձեռագիր, մեքենագրված,տպագիր, համակարգչային), ինչպես նան գրաֆիկական, նկարչական, լուսանկարչական, ձայնագրմանն տեսագրմանեղանակներովարտահայտվածն հատուկ նյութերի (թուղթ, կինոֆոտոժապավեններ, մագնիսականկրիչներ, կոշտ, ճկուն ն օպտիկականսկավառակներ ն այլն) վրա ամրագրվածփաստաթղթեր: Փաստաթուղթը ժամանակի ն տարածության մեջ տեղեկատվության ամրագրմանն հաղորդմանհամար մարդու կողմից ստեղծված որոշակիտվյալներով յութ Լեր նյութական օբյեկտ է: Փաստաթղթերը տեղեկատվությունկրող են, օգտագործվում են գործունեության ն կյանքի տարբեր բնագավառներումու համարվում են գիտության շատ ճյուղերի ուսումնասիրմանօբյեկտ: Այդ պատճառով«փաստաթուղթ»տերմինըբազմանշանակէ, որի իմաս-է նրա կիրառմանբնագավառովու նպատատը պայմանավորված կով: Այսպես, իրավմբանի համար փաստաթուղթը,ամենից առաջ, համարվում է ապացուցման միջոց կամ ինչ-որ բանի վկայություն, պատմաբանի համար պատմական իրողությունների փաստման աղբյուր, կիբեռնետիկիհամար՝տեղեկատվությանկրող, իսկ կառավարման կամ բիզնեսի բնագավառի մասնագետի համար` կառավարչական կամ գործարար վճիռներիամրագրմանն փոխանցման

բ)

գր Աթյան աարարչական նախ լինի

հ իմնականպահանջ:

:

միջոց: Փաստաթղթի տեքստը գրի ցանկացած տեսակիկամ ձայնա`

գրության ցանկացածհամւսկարգիմիջոցով ամրագրվածլեզվական

է: տեղեկատվությունն Գրավոր փաստաթուղթը այն տեքստային փաստաթուղթնէ, որի մեջ պարունակվողտեղեկատվություննամրագրվածէ գրի ցանկացած տեսակով: Ձեռագիր փաստաթուղթը այն գրավոր փաստաթուղթնէ, որի ստեղծմանժամանակգրանշաններն արվում են ձեռքով: մեքենագիր փաստաթուղթը այն գրավոր փաստաթուղթնէ, որի ստեղծմանժամանակգրանշաններնարվում են գրամեքենայով:

նակություն ն ենքակա է պետականհաշվառմանն պահպանման: Փաստաթղթի կրկնօրինակը բնագրի իրավաբանականուժ ունեցող պաշտոնականփաստաթղթիկրկնականօրինակն է: Փաստաթղթային տեղեկատվությունը մարդկանց, առարկաերնույթների ու գործընթացների, փաստերի,իրադարձությունների, ների մասինտեղեկություններեն՝ անկախդրանցմատուցմանձնից: Մարդկային գործունեության յուրաքանչյուր ոլորտում տեղեկատվությունն ունի իր առանձնահատկություններըն այդ պատճառով լինում է գիտական, տեխնիկական,տեխնոլոգիական,բժշկական, ռազմական,կառավարչական ն այլն: ւ

Լ երկու աննակից ա ին,երկ երկրորդ լ

ասա

վագույն վճիռներ կայացնելու համար` բավարար: Ներկայումս տեղեկատվության ծավալը կրկնապատկվում է յուրաքանչյուր երեք տարվա ընթացքում: Հասարակությունը տեղեկատվական բում է ապրում, ն այդ պայմաններում թե՛ յուրաքանչյուր կազմակերպություն ն թե՛ արատ կարող է արդյունավետգործել միայն տեղեկատվության փոխանակմանպարագայում: Ներկայումս, երբ շատ արագ փոփոխվում են իրավիճակները, օրենսորություն ազմակերպությունները կարող են գոյատնել են թե ինչ, որտեղ, ինչքան ն ինչ գնով կարելի է ձեռք բերել: Այլ կերպ ասած՝ ով տիրապետումէ տեղեկատվությանը,նա էլ իրավիճակի«տերն» է: Փ աստաթղթերի հետ աշխատանքիկազմակերպումը կառավարման ապարաւոում փաստաթղթերիշարժի, տեղեկատվական նպատակներո անց օգտագործման ն պահպանման ապահոէ որպես «փաստաթղթաշրջաէ: նառության կազմակերպում»,այսինքն կազմակերպությանընթացիկ գործունեությունումփաստաթղթերիպահպանումն օգտագոր-

ԱԱ

`

պետք

ժամանակին ւմերե ն վերանում .

,

Աք մեկնաբանվում տերմինը վումն ծում:

Փաստաթղթաշրջանառություն է կոչվում կազմակերպության ներսում փաստաթղթերիշարժը՝ դրանց ստեղծման պահից մինչն կատարմանավարտը կամ առաքումը: Փաստաթղթերիհետ աշխատանքիտեխնոլոգիաններառում է. փաստածղթերիընդունումնու սկզբնականմշակումը, նախնականդիտարկումնու բաշխումը, »

»

» » »

» »

գրանցումը, կատարման վերահսկումը, տեղեկատվական աշխատանքը, առաքումը, (գործի կազմումը) համալլարգումը (Գործիկագ

պահպանումը:

ն

փաստա թղթերի սփ ընթացիկ

գրանցումը սահմանվածկարգով փաստաթղթի Փաստաթղթի ստեղծմանկամ ստացմանփաստիարձանագրումն է՝ դրանց համարակալման ն դրանց մասինհայտնի տեղեկությունների գրառման

միջոցով:

Փաստաթղթերի կատարման

Կութ

վերահսկումը

ման ճիշտ ժամկետն ապահովող Արխիվքայն հիմնարկնէ կամ նրա այն

րաբաժանումը,որը,

Է բբորություն կառուցվածքային դրան

ատար-

ստո-

հետադարձ փաստաթղթային տեղեկատվու-

թյան օգտագործմաննպատակով, է իրականացնում

փաստաթղթերի

ընդունումըենպահպանումը: մրիսիվայինգործը արխիվայինփաստաթղթերի պահպանման ն օգտագործման կազմակերպման հարցերնընդգրկողգործունեու.

:

թյան բնագավառէ:

Գործըմեկ հարցիկամ գործունեությանմեկ ոլորտի

վերաբերող

կամ առանձինշապիկի մեջ զետեղամբողջությունը փաստաթղթերի

ված մեկ փաստաթուղթն է: Գործի կազմավորումը փաստաթղթերի տեղադրումնէ որոշակի գործում ն փաստաթղթերի համակարգումը գործի մեջ, այսինքն` կատարողական փաստաթղթերի է գործերիանվանախմբավորումն ցանկինհամապատասխան գործի ներսումփաստաթղթերի համակարգումը: Գործի ծնավորումը սահմանված ձնով գործի նախապատրաստումն է պահպանման համար: '

ն

,

Փաստաթղթի ռեքվիզիտը"(վավերապայմանը) փաստաթղթի համարսահմանված անհրաժեշտ ' են կամ դրանց հաժոշտ տվյայն տվյալները

ամբող

ջությունը:

-

Ռեքվիզիտըպաշտոնականփաստաթղթի ձեավորմանպարտադիր տարր է: Տարբեր փաստաթղթեր պարունակումեն ռեքվիզիտների տարբերհավաքածուներ: Ռեքվիզիտների քանակը որոշվում է փաստաթղթի ստեղծմաննպատակներով, նրա արժեքավորությամբ, նշանակվածությամբ, տվյալ փաստաթղթի Լ. բովանդակությանը ձնիններկայացվող պահանջներով:

Պաշտոնական փաստաթուղթըորնէ իրավաբանական կամ պաշտոնականանձի կողմից ստեղծված ն սահմանված կարգով ձնակերպված ու հաստատված փաստաթուղթն է: Դրանց ճեջ առանձնահատուկ տեսակ են աստաթղթերը, որոնք որպես պաշտոնակա աստաթղթեր Օգեն կազմակերպության ընթացիկգործունեության մեջ: Որպես տեղեկատվությանկրողներ, փաստաթղթերըհամարվում են ցանկացած հիմնարկության, ձեռնարկության,ֆիրմայի ներքին կազմակերպմանանփոփոխ տարր ն ապահովում են դրանց կաու ռուցվածքային ստորաբաժանումների առավարրի միջն փոխգործողությունները:Դրանք գործարար չական վճիռների հիմքեր են համարվում ն դրսնորվում են որպես ընդհանրացումներիու վերլուծուդրանց կատարման ապացույց, ն գործարար թյունների աղբյուր: Կառավարչական գործունեությա ն՛ է մեջ փաստաթուղթըհամարվում աշխատանքիառարկա, ն՛ աշխատանքիարդյունք: Կառավարչականն գործարարգործունեությանշատ ձներ արտահայտվում են հաճապատասխան փաստաթղթերիմիջոցով, այդ պատճառովդրանք դասակարգվումեն ըստ իրենց նշանակությանն համարվում են. գործունեության կանոնակարգման(հիմնադիր պայմանագիր, կանոնադրություն, դրույթներ, կանոնակարգեր, հանձնարարականներ նայլն), կարգադրական գործունեության (հրամաններ, կարգադրություններ, որոշումներ,հրահանգներն այլն), » տեղեկատվությանկուտակման ն ընդհանրացման(հաշվետվություններ,արձանագրություններ, զեկույցներ ն այլն), տեղեկատվությանփոխանցման(նամակներ, հեռագրեր, հեռախոսագրեր ն այլն) միջոցներ:

Աոոծվում

մնառավա ծառայողական առանձին աոան

»

»

»

Չաշտոնական փաստաթղթի ձեւաթերթը թղթի ստանդարտ թերթ է, վրա վերարտադրվածէ փաստաթղթիհեղինակկազմակերպության մասին անփոփոխ տեղեկատվություն ն տեղ է համար: թողնվածփոփոխականտեդեկատվության

ոի

Պաշտոնականփաստաթղթիցքաղվածքը նրա այն պատճենն

է, որը վերարտադրումէ փաստաթղթիորեէ մասը ն հավաստվածէ

սահմանվածկարգով: ՛

.

Փաստաթղթի ոեքվիզիտ,փաստաթղթի տվյալն փաստաթղթի վավերապայման բառերը տեքստումայսուհետ օգտագործվումեն որպես հոմանիշներ:

անձը իշխանությունների Պաշտոնական ներկայացուցչիգործողություններ իրականացնողկամ կազմակերպակարգադրական, կամվարչատնտեսական պարտականություններկատարողանձն է:

Փաստաթղթի իրավական ուժը պաշտոնական փաստաթղթի հատկությունէ, որը գործող օրենսդրությամբնրան հաղորդումէ այն հրատարակողմարմնի իրավասությունները: Այս բնորոշումից հետնում է, որ փաստաթուղթը թողարկող կառավարմանմարմինըկամ պաշտոնատարանձը պարտավորէ. դրա նախապատրաստման ժամանակ պահպանել գործող օրենսդրությաննորմերը, փաստաթղթերը հրապարակելմիայն իր իրավասությունների »

»

շրջանակներում,

պահպանել փաստաթղթերի համակազմման ու ձնավորճման պատասխանկանոնները: Փաստաթուղթըծագել է, առաջին հերթին, տեղեկատվությունն ամրագրելու ն դրան իրավաբանական ուժ տալու նպատակով:Կառավարչականն գործարարգործունեությանհամար փաստաթղթի իրավաբանական ուժը չափազանցկարնոր է, քանի որ միայն այդ դեպքում է այն ամփոփվածտեղեկատվությանիսկականապացույց »

համարվում:

Իրավաբանական տեսանկյունիցփաստաթղթի առավել կարնոր տվյալներ են համարվում. Հ կազմակերպության անվանումը, Հ ամսաթիվը ն փաստաթղթի գրանցմանհամարը, Հ

Հ ծ

ստորագրությունը,

կնիքը,

համաձայնեցման ցն ն հ

աստատման

մակագրությունները: :

Տարբեր փաստաթղթերում դրանց իրավականուժը հավաստ-

հավաքածուներով: գործարար պրակտիկայում, իսկականու-

լում է տվյալներիտարբեր

Կառավարչականն

.

թյան աստիճանիցկախված, ընդունվածէ տարբերակել փաստաթղթերի հետնյալ տեսակները. .

» » »

սնագիր, մաքրագիր, իսկական, պատճեն:

Փաստաթղթիսնագիրը ձեռագիրկամ մեքենագիրայն փաստաթուղթն է, որում արտացոլվում է փաստաթղթի տեքստի վրա հեղինակի կատարած աշխատանքը: Սնագիրփաստաթուղթը պարունակում է միայնտեքստըն իրավական ուժ չունի: Փաստաթղթի մաքրագիրը ձեռագիր կամ մեքենագիր այն փաստաթուղթնէ, որի տեքստը տպագրված է սնագիր փաստաթղթից կամ գրված է առանցջնջումներին ուղղումների:

այն փաստաթուղթնէ, որի ստեղծման Փաստաթղթի իսկականը ժամանակի, տեղի ն (կամ) հեղինակի մասին տեղեկատվությունները, որոնք պարունակվում են նրանում կամ բացահայտվելեն որնէ ճանապարհով, համապատասխանումեն իրականությանը: Իսկականը պաշտոնականփաստաթղթիիրավւսկանուժ ունեցող առաջին կամ միակ օրինակն է: Փաստաթղթի պատժեն այն փաստաթուղթնէ, որը վերարտադրում է մեկ այլ փաստաթղթումպարունակվող տեղեկատվությունը ն նրա բոլոր արտաքինհատկանիշներըկամ դրանց մի մասը: Պատճենների բոլոր տեսակներըիրավականուժ չունեն, եթե սահմանված կարգով չեն հաստատվել: Կազմակերպությունների գործունեությունը ձնակերպվում է փաստաթղթավորման համակարգու որը ծագման, նշանակվածության, տեսակի, գործունեությանոլորտի ն դրանց ձնակերպմանը ներկայացվողպահանջներիմիասնությանհատկանիշներովփոխափաստաթղթերիամբողջություն է: դարձաբարկապված Իրենց համատարած կիրառման հատկանիշի շնորհիվ կառավարչականգործունեությանփաստաթղթավորմանհամար շատ կարնոր նշանակություն ունեն Մազմակերպակարգադրականփաս: տաթղթերը, որոնցում ամրագրվումեն վարչական ն կազմակերպական, ինչպես նան իշխանությանմարմինների,բոլոր կարգի կազմակերպությունների, նրանց ստորաբաժանումներին պաշտոնատար անձանց գործունեության կառավարման, փոխգործունեության ապահովմանն կարգավորմանհարցերի որոշումները: Փաստաթղթավորմանկատարելագործմանհիմնական ուղղություններ են ստանդարտացումնու միասնականացումը: ն կիրառՍտանդարտացումը ստանդարտներիսահմանման ման գործընթաց է: Ստանդարտը նորմատիվատեխնիկական մի փաստաթուղթ է, որը սահմանում է ստանդարտացմանօբյեկտին ներկայացվող նորմերի, կանոնների, պահանջների համալիրը: Ստանդարտընման այլ օբյեկտներիհետ համեմատելու համար որպես ելակետ ընդունվողմոդել է: Միասնականացումը ինչ-որ բանի վերածումն է միասնական համակարգի,ձնի, միակերպության:Այլ կերպ ասած` միասնականացումը արտադրանքի,գործընթացների,ծառայությունների, դրանց պարամետրերին չափսերի նշանակություններիբազմատեսակության օպտիմալնվազագույնքանակիընտրություննէ:

ԳԼՈՒԽ

«2.1.

2. ԿԱԶՄԱԿԵՐՊԱԿԱՆ ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԻ

ՁԵՎԱՎՈՐՈՒՄԸ

Փաստաթղթերի ձեւավորմանըներկայացվող ընդհանուր պահանջները .

կառավարման Փաստաթղթերիձնավորումըկազճակերպության կազմման, համաձայապարատում դրանց նախապատրաստման, վավերացման,առաքման, պահպանման նեցման, վերարտադրման, ընթացքումօրենսդրականակտերով,նորմատիվայինն մեթոդական պահպանումնէ: սահմանվածպահանջների փաստաթղթերով ն փաստաթղթերի մեթոդական ն որմատիվային Օրենսդրական, սահմանում է փասկազմակերպություն հիման վրա յուրաքանչյուր հետ արտացոլո րոնք պահանջները, իր աշխատանքի տաթղթերի հիմնականդրույթներում,կանովում են նրա կանոնադրությունում, նակարգերում, հրահանգներում:Դրանցում ամրագրվում են փասորոշակիկանոնները,որոնցից են. տաթղթավորման Հ փաստաթղթերի պաշտոնաձնավորմանընթացակարգերում իրավունքներն տար անձանց ն առանձինաշխատակիցների

պարտականությունները, կառավարման ապարատումօգտագործվողփաստաթղթերի ու

Հ

Հ

»

կազմը,

ղեկավարի,նրա տեղակալներին միջին օղակներիղեկավարկարգադրականբնույթի տարբեր ների իրավասությունները, հարցում նրանց իրավունքհրատարակման փաստաթղթերի

ները,

փաստաթղթերիստորագրման,համաձայնեցման,վավերացման

կարգը,

Հ»փաստաթղթերիձնավորմանըներկայացվողպարտադիրպա-

հանջները,դրանցհետ աշխատանքիկարգը: գորեղանակից,կառավարչական Անկախփաստաթղթավորման ներկայացվում ծունեության ոլորտում կիրառվողփաստաթղթերին են հետնյալ հիմնականպահանջները. իրավականուժի ապահովումը, փաստաթղթերի օպերատիվկատարմանպայմաններիստեղփաստաթղթերի -

-

ծումը,

-

մշակմանհաստեղծման,պատճենահանման, փաստաթղթերի օգտագործմիջոցների տեխնիկական մար համապատասխան ման հնարավորությունների ստեղծումը:

Գործող պետական նորմատիվատեխնիկական փաստաթղթերով նախատեսվումեն նան փաստաթղթիարտաքին տեսքի ապահովման պայմանները: Կառավարչականզանազան գործողություններիփաստաթղթավորման համար օգտագործվող փաստաթղթերիբազմազան համակարգերի մեջ հատուկ նշանակությունունի կազմակերպակարգադրական բնույթի փաստաթղթերիհամակարգը,քանի որ դրա մեջ մտնող փաստաթղթերըկիրառվումեն կառավարմանբոլոր մակարու հիմնարկներում,գործունեուդակներիկազմակերպություններում թյան ուղղություններում,սեփականությանձներում: 2.11.

Թղթի ձնաչափը (ֆորմատը) ն լուսանցքները

Փաստաթղթերիպահպանման համար հարմարանքներիզանգվածային արտադրությունը (թղթապանակներ,տուփեր, ծրարներ, գրասենյակայինսարքավորումներնայլն) ն դրանցհետ աշխատան-

պահանջում են թղթերի ձնաչափերիկանոնավորումն միօրինականացում:Այդ աշխատանքներըմեր երկրում կատարվելեն տակավին 1920-ականթվականներին,երբ առաջին անգամ մտցվեցին թղթի ձնաչափերի արտադրականն սպառողականփոխկապված համակարգերը,որոնց հիմքում դրվեցին լայն տարածում ստացած գերմանականձնաչափերը՝Օ/Ա-երը: Թղթի ձեաչափերիստանդարտացումըորոշակիկարգուկանոնէ մտցրել նրա արտադրության, գրասենյակային իրերի պատրաստման մեջ, սահմանել է փաստաթղթերի պատրաստմանհաճար օգտագործվողթղթի ձենաչափերի սահմանափակման համակարգ:Ներկայումս մեր երկրում գործող ստանդարտը հասմապատասխանեցված է ստանդարտացմանմիջազգային կազմակերպությունում (ՏՕ) ընդունվածձնաչափերին: Ձնաչափերիչափման համար ընդունված է մետրականհամակարգը: Հիմնականձնեաչափի՝ 40-ի (841մմ»«1189մմ)մակերեսըմոտավորապես հավասար է մեկ քառակուսի մետրի: Յուրաքանչյուր հաջորդ ձեաչափ ստացվում է նախորդից՝երկար կողմը կիսելու նման են: միջոցով:Բոլոր ձեաչափերըերկրաչափորեն են /ճ4 Փաստաթղթեն առավելապես ձնակերպվւմ ն (210մմ»297մմ) (148մմ»«210մմ)ձնաչափերիթղթերիվրա: Աղյուսակներ ն գծանկարներպարունակողառանձինփաստաթղթերձնակերպվումեն Ճ3 (297մմ»«420մմ)ձնաչափիթղթի վրա: Սպառողականթղթի ձնաչափերըտարբերերկրներում չեն համընկնում: Եվրոպայումառավելտարածվածեն գերմանականձնաչափերը, իսկ ԱՄՆ-ում` հյուսիսամերիկյանը, որտեղ ամենատա-

-քը

:

րածված ձնաչամփը,այսինքն՝ Ճ4-ի նմանակը, ունի 2185,9մմ»«279,4մմ

չափսերը:

Ցանկացած ւիաստաթուղթ պետք է լուսանցքներ ունենա, այսինքն՝ թղթի թերթի եզրի ն տեքստի միջն պետք է որոշակի տարածություն լինի: Դրանք անհրաժեշտ են փաստաթղթերըգործերի մեջ կարելու ն ծառայողական որոշ նշումներ կատարելու համար: Ստանդարտի պահանջներով՝լուսանցքների չափսերը պետք է լինեն ոչ պակաս, քան. ձախ կողմից՝ 20մմ, աջից 10մմ, վերնից՝ 15մմ ն ներքնից՝ 20մմ: Դրանից ավելի թույլատրվում է, իսկ պակաս ոչ: 2.12.

Փաստաթղթերի պատրաստմանը ներկայացվող պահանջները

Գործավարության կանոնավորումը, փաստաթղթերի կազմման ընթացակարգիպահպանումիցբացի, ներառում է նան դրանց պատրաստմանը ներկայացվողորոշակիպահանջներիկատարումը,ինչը դրանց ձնակերպմանմիասնականոճ է ապահովում: Կառավարչականփաստաթղթերըպատրաստումեն համակարգչով, իսկ դրա բացակայության դեպքում` գրամեքենայով: Փաստաթղթերը պետք է լինեն գրագետ ն խնամքով շարադրված` առանց ջնջումների ն ուղղումների: Տպագրականսարքերովփաստաթղթերը պատրաստում են որոշակի կանոններով, որոնց պահպանումն ապահովում է բոլոր տվյալների լավագույն տեղաբաշխում, փաստաթղթինտալիս է պաշտոնականբնույթ, ապահովումնրա որակը: Տեքստից բացի, փաստաթղթիմնացած բոլոր այն տվյալները, որոնք բաղկացած են մի քանի տողից, տպագրում են միջտողային մեկ ինտերվալով: Դրանց բաղկացուցիչ մասերը մեկը մյուսից առանձնացվում են 1,5-2 ինտերվալով:Տվյալները միմյանցից առանձնացվում են 2-3 ինտերվալով: Յուրաքանչյուր առանձին տվյալի (բացի տեքստից) տողը առավելագույնըպարունակում է 28 նիշ: Բ4 ձնաչափի բլանկի վրա տեքստը տպագրում են միջտողային 1,5, իսկ Ճ5-ի վրա՝ 1,0 ինտերվալով: Փաստաթղթի վրա ռեքվիզիտների տեղաբաշխման ն փաստաթղթի ձնակերպմանգործող կանոններըհետնյալներնեն. Հ Ձախ լուսանցքի եզրից (սահմանից)տպում են. «տեքստի վերնագիրը», «տեքստը», «հավելվածի առկայության մասին նշումը», «կատարողի ազգանուննու նրա հեռախուի համարը», «ստորագրությունը», «համաձայնեցմանգրիֆ» ռեքվիզիտներում (վավերապայմաններում)պաշտոններիանվանումները,«ճիշտ է» վավերացնողմակագրությունը,«ծանոթություն», «հիմք» բառերը՝ հրամաններումն կարգադրություններում՝«հրամայում եմ», «առա18

«Լսեցին», «Արտաջարկում եմ» բառերը, արձանագրություններում՝ բառերը: «Որոշեցին» «Վճռեցին», հայտվեցին», Ձախ լուսանցքի եզրից տպագիրհինգ նիշ բաց թողնելով՝տպագրում են պարբերությանսկիզբը: Աջ եզրին հավասարեցնելովտպագրում են «հասցեատեր», «փաստաթուղթնօգտագործելու թույլտվությանսահմանափակման Գրիֆ» ն «փաստաթղթիհամաձայնեցմանգրիֆ» ռեքվիզիտները, ինչպես նան «ստորագրություն»ռեքվիզիտի պաշտոնատարանձի ու ազգանունը: անվան ու հայրանվանսկզբնատառերն 2:13.

Փաստաթղթերիտվյալների կազմը

բնույթի փաստաթղթերիհամաԿազմակերպակարգադրական

կարգի համար սահմանվում են 25-ից ավելի տվյալներ. 01- ՁայաստանիՎանրապետության պետականզինանշանը, 02- կազմակերպության կամ ապրանքանիշը խորհրդանշանը (ծառայությաննշանը՝ առկայությանդեպքում), 03- կազմակերպության կոդը, 04- փաստաթղթիձնի կոդը, 05- կազմակերպության անվանումը, 06- տեղեկատվական մասին (կատվյալներ կազմակերպության պի սպասարկողձեռնարկությանինդեքսը, փոստային ն հեռագրային հասցեն, հեռախոսի համարը, բանկային հաշվի 07080910-

համարը),

փաստաթղթիտեսակիանվանումը, փաստաթղթիթվականը(ամսաթիվը), փաստաթղթիգրանցմանհամարը, փաստաթղթիգրանցման համարի ն թվականի վկայակո-

չումը,

տեղը, փաստաթղթիկազմմանկամ հրատարակման փաստաթղթինծանոթացումըսահմանափակողգրիֆը (օգկնիք-մակատագործելութույլտվությանսահմանափակման գրությունը), 13- հասցեատերը, 14- փաստաթղթի հաստատման գրիֆը (կնիք-ստորագրությունը), 15- մակագրությունը, 16- տեքստիվերնագիրը, 17- վերահսկողության վերաբերյալնշումը, 18- փաստաթղթիտեքստը, 19- հավելվածներիառկայությանվերաբերյալնշումը,

ստորագրությունը, համաձայնեցման յմնց փփաստաթղթի փաստաթղթիհամաձայնեցմանվիզաները (նշագրումները), ր կնիքը, պատճենիվավերացմանվերաբերյալնշումը, կատարողիվերաբերյալնշումը, փաստաթղթիկատարմանն գործի մեջ դնելու վերաբերյալ

թղթի

212223242526-

գրիֆը

շումը,

Ո

կազմակերպությունումփաստաթղթիստացման վերաբերյալ

փաստաթղթիավտոմատորոնմանվերաբերյալնշումը:

նշումը,

Հայաստանի ստանդարտովորոշվում է փաստաթղթում յուրաքանչյուր տվյալի տեղաբաշխմանտեղը: Տեղաբաշխման սխեման այնպիսին է, որ հնարավորություն է տալիս տեքստի (որը յուրաքանչյուր փաստաթղթիհիմնականտվյալն է) տեղաբաշխման մակերեսը հասցնելու առավելագույնի:Տվյալների ստանդարտինհամապատասխան տեղաբաշխումը զգալիորեն բարելավում է փաստաթղթի որակը, նրա արտաքինտեսքը: Փաստաթղթի ձնաթերթի (բլանկների) պատրաստման համար օգտագործվում են 01, 02, 03, 04, 05, 06, 07 տվյալները, ինչպես նան տվյալների դասավորմանհամար նշումները՝ 08, 09, 10, 11, 13, 16, 17, 18: Փաստաթղթերի ձնանմուշային տեքստերի կիրառման ժամանակհնարավոր է 18 տվյալի օգտագործում: Փաստաթղթերիձնավորմանժամանակօգտագործում են հետն-

յուՀար ՅՑ8: 48,

չ

2.2.

29,

26,

21,

10, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22,

«ՀԺ:

Փաստաթղթերի տվյալների ճնակերպման կանոնները

3այաստանի Հանրապետության պետական զինանշանը ձնաթերթերի (բլանկների) վրա զետեղվում է «ՀՀ փաստաթղթերի պետականզինանշանիմասին»կարգինհամապատասխան: 2, Սեփականությանցանկացած ձնի կազմակերպության`սահմանված ձնով գրանցված /սորհրդանշանը կամ ապրանքանիշը (ծառայության նշանը) կազմակերպությանբլանկների վրա զետեղվում է կազմակերպությանկանոնադրությանըհամապատասխան: ՎայաստանիՀանրապետությանպետականզինանշանով բլանկի վրա կազմակերպությանխորհրդանշանըչի զետեղվում: 3. Կազմակերպության կոդը (ծժաժկագիրը) դրվում է ըստ ձեռնարկություններին կազմակերպությունների ազգայինդասակարգչի ն օգտագործվումէ էլեկտրոնայինկապի միջոցովփաստաթղթավոր7.

համար: Կոդը համար-

արագ փոխանցման ված տեղեկատվության ն) տարր: (ճանաչմա նույնականացման վում է փաստաթղթի է ըստ կառադրվում ծնի կոդը ձնաթերթիվրա է ն համարվում դասակարգչի

աաաթիթի ազգային

վարչականփաստաթղթերի տարր: նույնականացման փաստաթղթի 5. Փաստաթղթի հեղինակ

րա անա կազմակերայությո անկախ նրանից, թե այն ձնաթերթիկա սովոր կազմված,պետք նշվի ցանկացած ւ ձնաթերփաստաթղթի Փաստաթղթիհեղինակկազմակերպության վամ է է

թի վրա նշում

ն

ՔՂ

ա

են ճիշտ այնպես,ինչպեսնշված է Սա

մակերպո ության

դաամրագրվ ոմերբ մեջ կանոնադրության` ՀԱԱ Կրճատ անվանուփաստաթղթերում: հեմնադիր ոաալերպության ներքն փակագծում:ԿազԼ

է

,

զ

մը տեղադրվումէ լրիվ անվանումից

անվանումիցվերն նշվում է վերադաս կազմակերմակերպության բացակայությանդեպքում`լրիվ անվաօտարալեզուանվանումն կադրո ԱԱ ւաթարթի մակերպության (ամրանախատեսված ա

այն դեպքերում,երբ տացոլում Օտարալեզու կանոնադրությամբ: ած)կազմակերպության ներքն: տեղադրում հայերենանվանումից վանումը բաժանմունքի, մասնաճյուղի,տարածքային Կազմակերպության անվաստորաբաժանման կառուցվածքային ացուցչության հեղինակն երբ փաստաթղթի այն դեպքում, նում նշվում անվանումից զետեղում կազմակերպության Նժանումը ներք: ներՓաստաթղթիհեղինակկարող է լիներ կազմակերպությունը դա

են

ա

է

նեռա

ան-

են

այդ

է

է ն

ստո-

են

անձը: կայացնողպաշտոնատար վերաբերյալ տեղեկատու տվյալ ներն 6 Կազմակերպության Գեր ն հասցեն, հեռախոսներիհամարները ում են. ր ն նան այլ տվյալներ հայեցողությամբ` տելետայաի հասցեն, համարը, համարը, հեռագրային փոստիհասցեն): յին հաշիվներիհամարները,էլեկտրոնային 7. Փաստաթղթի տեսակի անվանումը բոլոր տեսակի պարտադիրտվյալ է (բացի նամակից): տաթղթերիձնակերպման է փաստաՓաստաթղթի տեսակի անվանումըպետք արտացոլի ու հեղինակի դրա բովանդակությունն

Ա

ուտային

ակերպության

(ֆաքս

Ի, /կափամ-

գործողության թղթավորվող

ն համապատասխանի տեսակնեփաստաթղթի իրավասությունները րը սահմանող դասակարգչին:

է դրա

Փաստաթղթի թվականը (ամսաթիվը)համարվում կոլեգիալ մարմնիկողմից ընթվականը(ամսաթիվը). ստորագրման թվահամար՝ նիստի (որոշմանընդունման) դունվող փաստաթղթի 8.

կանը, հաստատվող փաստաթղթիհամար՝ հաստատման ամսաթիվը, ակտերի ն արձանագրություններիհամար՝ իրադարձությանթվականը: Թվականը դրվում է փաստաթուղթնստորագրող պաշտոնատար անձի կողմից: Եթե փաստաթղթիհեղինակներեն մի քանի կազմաապա փաստաթղթիթվականէ համարվում ստորակերպություններ, գրմանամենաուշ թվականը(ամսաթիվը): Թույլատրվում է ամսաթվի ձնակերպմաներեք եղանակ: Փաստաթղթի տեքստում պարունակվող թյան, հաստատման, վավերացման,ստորագրման, գրանցմանթվականը ձեավորվում է արաբականթվանշաններիերեք զույգով՝ հետնյալ հաջորդականությամբ. ամսվա օրը, ամիսը, 27.11.00: Թվականը գրվում է առանց թավան բառի կրճատ գրու`

համաձայնեցման, մակագրու .

տարին: րին:

թյան:'

Թույլատրվում է թվանշանների դասավորման նան երկրորդ տարբերակը՝տարին, ամիսը, ամսվա օրը (00.11.27): Այս տարբերակը համապատասխանումէ արեմտաեվրոպական երկրների ավանդույթներին ն ամրագրված է միջազգային ստանդարտով: Տարեթվի նշված՝ կրճատ կարգովգրությունը կարող է որոշակի անճշտություններիտեղիք տալ, որից խուսափելուհամար նպատակահարմար է տարեթվի ամբողջական գրությունը` 27.11.2000 կամ

2000.11.27:

Նորմատիվային ն ֆինանսականփաստաթղթերիպատրաստժամանակ թույլատրվում է նան թվականի ձնավորմանբառաթվային եղանակը,օրինակ՝23 ապրիլի 2003թ.: ման

9,

Փաստաթղթիգրանցման համարը դրա հերթականհամարն

է, որը կազմակերպությանհայեցողությամբկարող է լրացվել գոր-

ծերի անվանացանկիվերաբերյալ դասիչով (ինդեքսով), թղթակցի, կատարողներիմասին տեղեկատվությամբն այլն: Փաստաթղթի գրանցմանհամարըդրվում է փաստաթղթիհեղինակկազմակերպությունում դրա գրանցման ժամանակ: Գրանցմանհամարը, որպես կանոն, կազմված է փաստաթղթերիգրանցվողզանգվածում տվյալ փաստաթղթիհերթականհամարից:Փաստաթղթիդասիչը, հերթական համարից բացի, կարող է ներառել կառուցվածքայինստորաբաժանման դասիչը, ըստ անվանացանկիգործի դասիչը, պաշտոնատար անձի դասիչը ն այլն: Պատասխաննամակիառաքմանժա1

ՀՍՏ 6.3-98, Կազմակերպակարգաղրական Հայաստանի ստանդարտ փաստաթղթերիմիօրինականացված համակարգ.Փաստաթղթերի ձնավորմանը ներկայացվողպահանջներ: Պաշտոնականհրատարակություն,Երնան, 1998: ՏՕ 8601. 1988. Տվյալներիտարրերի փոխանակման ձնաչափերը:Տեղեկատվությանփոխանակությունը: Ամսաթվին ժամանակինշումը: Տես

«գ.

է

մանակ ընդունված նշել երկու դասիչ. մեկը այն, որ փաստաթղթին տրվել է հեղինակ կազմակերպությունումնրա գրանցմանժամաեղել է ստացվածփաստաթղթիվրա ն դրվել է

տա գուի կողժիլ» -

համատեղկազմած փաստաՄի քանի կազմակերպությունների թղթի գրանցմանհամարը բաղկացած է այդ կազմակերպություննենչյուրի դրած գրանցման համարներից: Փաստաթղթի րից յուրաքանչյուր համարներըդրվումեն միմյանցիցթեք գծիկով անվրա գրանցման համապաջատելով՝ փաստաթղթիհեղինակներիհերթականությանը

տասխան: 70. Փաստաթղթի

գրանցման համարի ն թվականի վկայագրանցմանհամարը ն թվակոչումը ներառում է այն փաստաթղթի կանը, որինպատասխան է տրվում: 71. Փաստաթղթի կազմման կամ հրատարակման տեղը նշվում է ընդհանուր ձնաթերթիկամ փաստաթղթիտեսակի (հրաման, որոշում ն այլն) ձնաթերթիվրա այն դեպքում, երբ դա դժվար է որոշել ըստ «Կազմակերպությանանվանումը» ն «Կազմակերպության վերաբերյալտեղեկատվություն»տվյալների: Այդ ռեքվիզիտը տեղեկատվությունէ պարունակում այն աշխարհագրականվայրի որտեղ գտնվում է մասին, որտեղ գրանցվածէ կազմակերպությունը, տեղը մտնում է Եթե կազմման ա նձը: փաստաթղթի իրավաբանական փաստաթղթիհեղինակ կազմակերպությանանվանման մեջ, ապա կարելի է այն բլանկի վրաչնշել: 12. Փաստաթղթին ծանոթացումը սահմանափակող գրիֆը («գաղտնի», «հույժ գաղտնի», «միւսյն ծառայողականօգտագործման համար» կամ գաղտնիությանտարբեր աստիճաններսահմանող այլ նշումներ) դրվում է փաստաթղթիառաջինթերթիվերին աջ մասում՝ առանց չակերտների:Այն լրացվում է պետականգաղտնիքի ն գաղտնի տեղեկատվության վերաբերյալօրենսդրությամբնախատեսվածտվյալներով: 13. Փաստաթղթի հասցեագրումը: Փաստաթղթերնուղարկվում են կազմակերպությունների, կառուցվածքայինստորաբաժանումների կամ պաշտոնատար անձանց հասցեով: Հասցեատեր կարող են լինել նան ֆիզիկականանձինք: Փաստաթուղթը կազմակերպությանըկամ կառուցվածքային հասցեագրելու դեպքում հնարավոր է՝ դրա ղեստորաբաժանմանը կավարի ազգանունըուղարկողինհայտնիչլինի: Այդ դեպքում կազմակերպությանանվանումըգրվում է ուղղականհոլովով ե հասցեագրումը ձեակերպումէ հետնյալ կերպ.

"

կրթությանն գիտությաննախարարություն Կադրերիվարչություն

Փաստաթուղթը պաշտոնատարանձին հասցեագրելու դեպքում կազմակերպությանանվանումը գրվում է ուղղական, իսկ հասցեաու ազգանունը՝ տրականհոլու|ով: տիրոջպաշտոնն

կրթությանն գիտության նախարարություն Կադրերիվարչությանպետ պարոն Կ. Վ. Պետրոսյանին

Կազմակերպության ներքին փաստաթղթերի հասցեագրումը ձնակերպվում է կամ նշելով կոնկրետպաշտոնատարանձանց, կամ ընդհանրացված:Օրինակ, ռեկտորի հրամանը կարող է ունենալ այսպիսի հասցեագրում. Ֆակուլտետներիդեկաններին, Ամբիոններիվարիչներին-

Փաստաթուղթը կազմակերպությանղեկավարին հասցեագրելու դեպքում նրա անվանումը մտնում է հասցեատիրոջպաշտոնի կազմի մեջ: Օրինակ՝ 0 կոնսերվատորիայի կոնսել Երնանի պյե րնամի պետական

ռեյտոր Ա.Վ.Սարաջյանին

Փաստաթուղթը մի քանի համանման կազմակերպությունների կամ միննուն կազմակերպությանմի քանի կառուցվածքային ստորաբաժանումների հասցեագրելու դեպքում դրանց ղեկավարների ազգանուններըբաց են թողնվում, իսկ պաշտոններընշվում են ընդհանրացված:Օրինակ՝

«Հասցեատեր»տվյալի յուրաքանչյուր բաղադրատարր տպվում տողից՝ միջտողայինմեկ ինտերվալով:Հասցեատիրոջազգանունը հասցեի մյուս մասիցառանձնացվում է 1,5-2 ինտերվալով: 74. Փաստաթուղթնիրավականուժ է ստանում համապատասխան կարգով հաստատվելուց հետո: Փաստաթուղթը հաստատվում է պաշտոնատարանձի (անձանց) կամ կոլեգիալ մարմնի կողմից, կամ հատուկ հրատարակվածփաստաթղթով: Պաշտոնատւսրանձի կողմից հաստատվելու դեպքում թղթի հաստատման գրիֆը պետք է կազմվածլինի ՀԱՍՏԱՏՈՒՄ ԵՄ (առանց չակերտների) բառից, փաստաթուղթը հաստատող անձի պաշտոնի անվանումից, նրա ստորագրությունից,անվան սկզբնատառից, ազգանունիցն հաստատման թվականից:Օրինակ՝ է նոր

փաստ

ՉԱՍՏԱՏՈՒՄ ԵՄ

«ԳԱՄՄԱ» ՍՊԸ գործադիրտնօրեն

ՉայաստանիՀառրապետությանպետական բուհերի ռեկտորներին Փաստաթուղթը չպետքէ պարունակիչորսից ավելի հասցեներ: Երկրորդ ն հետագա հասցեներիցառաջ «պատճեն» բառը չի նշվում: Յուրաքանչյուր հասցե մյուսից առանձնանում է 2-3 տողաչափով: Անհրաժեշտությանդեպքում «հասցեատեր»տվյալի կազմի մեջ կարող է մտնել նան փոստային հասցեն: Փոստային հասցեի տարրերը նշվում են փոստային կապի ծառայությունների մատուցման կանոններով սահմանված հաջորդականությամբ:Այդ դեպքում նախ նշվում է կազմակերպությանանվանումը, իսկ հետո` փոստային հասցեն: Օրինակ՝ |

Անա

աԱ

Մ

Փաստաթուղթը ֆիզիկական անձիհասցեագրելու դեպքում նշվում է փոստային հասցեն, ապա` անվան սկզբնատառըն ազգանունը: Օրինակ 772012 Երնան, Կորյունի փողոց, 8, Ա. Գալստյանին

բն. 14

Ստորագրություն 7. Բադալյան 76.06.2004

Մի քանի պաշտոնատարանձանց կողմից փաստաթղթիհաս-

դեպքում ստորագրություններըդրվում են միննույն մակարդակիվրա: Փաստաթուղթը կոլեգիալ մարմնի որոշմամբ, ժողովի (նիստի) կամ վերադասմարմնիհրամանովհաստատվեարձանագրությամբ լու դեպքում հաստատման գրիֆը պետք է կազմվածլինի ՀԱՍՏԱՏՎԱԾ է (առանց չակերտների) բառից, հաստատվող փաստաթղթի գործիականհոլովով, թվականից,համարից: տատման

Ծականվանումից

ԶԱՍՏԱՏՎԱԾ

կամ՝

Է

Բաժնետերերիընդհանուր ժողովի կողմից 21.07 1999 թիվ 3 արձանագրությամբ

ՀԱՍՏԱՏՎԱԾ է

նախարարի Արդարադատության 18.09.2001 թիվ 38 հրամանով

Անի

իլնԳրիՖը: Ա Ալ

ետի

րի, նորմատ հաշվետվուառաօադրանքների, հրահանգների, կարգերի, պլանների, դրույթների, ծրագրերի, ցանկերի, թյունների, ստանդարտների, տարիֆային նախահաշիվների, վարձաչափերի, կանոնադրությունների,փասդրույքների,կազմակերպությունների տաթղթերի միասնականացվածձների, հաստիքացուցակների ն վրա: դրանցփոփոխությունների 25. Փաստաթղթիվրա ժամագրություն դրվում է համնապատասխան պաշտոնատարանձի կողմից` մուտք արված կամ ներքին դիտարկմանժամանակ` դրանց կատարումը կազփաստաթղթերի մակերպելու համար: Մակագրությունը կատարվում է ձեռքով՝ ւիաստաթղթի առաջին էջի վրա: Մակագրությանմեջ նշվում են կատարողների անունների սկզբնատառերը,ազգանունները,հանձնարարության բովանդակությունը,կատարման ժամկետը, ստորագրությունը ն մակագրության թվականը:Եթե մակագրությունըմի քանի դրվում է պատասխանաամսաթիվ է պարունակում, ապա սկզբից տու Օրինակ կատարողիազգանունը:

Մ.Սբրահամյանին Մարգարյանին /Ննդրումեմ կազմել նախագծի քննարկման Ռ.

ժամանակացույցըմինչն 27.05.04

Ստորագրություն

03.05.2004

Թույլատրվում է նան մակագրությունըկազմել առանձին փաստաթղթի տեսքով:Այդ նպատակիհամար սովորաբարօգտագործում են Ճ6 ձնաչափիձնաթերթեր:

դեպքերում,

76. Տեքստի վերնագիրը կազճվում է բոլոր այն երբ փաստաթուղթըձնակերպվում է Բ4 ձնաչափի թղթի վրա: Եթե փաստաթուղթը ձնակերպվում է Ճ5 ձնաչափիթղթի վրա, ապա կարելի է վերնագիրչկազմել: Տեքստի վերնագիրնարտահայտումէ փաստան համաձայնեցվումէ փաստաթղթի համառոտ թղթիտեսակիանվանմանհետ: է տալիս արագ որոշելու փաստաթղթի կարնորությունը, դրա կատարմանհրատապությունը,այն ստանալու կամ դիտարկելուժամանակօգնում է արագ կողմնորոշվելու նրա բովանդակությանմեջ:

բովանդակությունը հնարավորություն Վերնագիրը

է հարցերին. պատասխանել հետնյալ Վերնագիրը կարող Ինչի՞մասին(ո՛ւմ մասին),օրինակ -

յրաման գույքագրմանհանձնաժողովիստեղծմանվերաբերյալ:

-

Ինչի՞(ո՞ւմ), օրինակ՝ Գլխավորմասնագետիպաշտոնականհրահանգ. յ

Ձնաթերթի պատրաստմանժամանակփաստաթղթիվրա վերնագրի տեղը սովորաբար նշվում է անկյունիկներով:Վերնագիրըտեղադրվում է տեքստի վերնում՝ ձախ կողմից: Այն տպագրումեն մեկ ինտերվալով ն վերջում որնէնշան (վերջակետ, միջակետ)չեն դնում:

Վերահսկողության մասին նշումը արվում է միայն այն փաստաթղթերիվրա, որոնց կատարմանընթացքը կամ ժամկետները վերահսկման ենթակաեն: Վերահսկողությանմասին կատարվում է նշագրում «Վ» տառով, «Վերահսկողություն»բառով կամ դրոշմակնիքով: 77.

տեքստը ձնավորում

են անկետայի, աղյուսաՓաստաթղթի կի կապակցվածտեքստի կամ դրանցմիացմանձնով: Փաստաթղթիտեքստնանկետայիձնով կազմելու դեպքում բնութագրվողօբյեկտի հատկանիշներիանվանումները պետք է արտահայտվեն գոյականի ուղղականհոլովով (ծննդյան վայրը, կրթությունը, սոցիալականծագումը ն այլն՝ ներկա կամ անցյալ ժամանակի հոգնակի թվի երկրորդ դեմթի բայի հետ բառակապակցությամբ (ունե՞ք կառավարականպարգններ,ստացե՛լ եք վարչական տուժեր, եղե՛չ եք արտասահմանումն այլ: Բառերով արտահայտված բնութագրերըպետք է համաձայնեցվենհատկանիշներիանվանումների հետ: Փաստաթղթի տեքստն աղյուսակի տեսքով ներկայացնելու դեպքում աղյուսակիսյունակներըն տողերը պետք է գոյականի ուղղական հոլովով արտահայտվածվերնագրերունենան: Սյունակների ն տողերի ենթջավերնագրե ետք է համաձայնեցվենդրանց վերզբաղեցնելուդեպքում է իսկ հաջորդ էջերում՝ պետք համարակալվեն, սյունակները ների տրվենմիայն աղյուսակի համարները: Փաստաթղթիկապակցվածտեքստը,որպես կանոն, կազմվում երկու մասից: Առաջին մասում նշվում են փաստաթուղթը կազմելու պատճառները, հիմքերը, նպատակները: Երկրորդ (եզրափակող) մասում՝ որոշումները, եզրահանգումները, խնդրանքները,պահանջները, առաջարկությունները,հանձնարարականները: մեկ եզրափակիչ մաս պարունակել: Տեքստը կարող է Օրինակ, հրամանները կարգադրական մաս` առանց արձանագրման, դիմումները, նամակները խնդրանք` առանց բացատրության, տեղեկանքները, զեկուցագրերը փաստեր, ամփոփումներ՝ դրանց գնահատմամբ: 78.

արիթեմ: Մեկի ավելի էջեր

աղյուս է

միայն

կամ այլ կազմակերպությունների Ավելի վաղ հրատարակված վրապատրաստվող հիման փաստաթղթիտեքստում փաստաթղթիանվանումը,կազմակերպության անվանումը, փաստաթղթի հեղինակները, թվականը, գրանցման մասեր զրափակիչ մասեր էէ պարունակում, ակում Եթե տեքստը քա մասնատել բաժինների, ենթաբաժինների,կետերի ն դրանքհամարակալելարաբականթվանշաններով: Միանձնյա կառավարմանսկզբունքով գործող կազմակերպուփաստաթղթերում(հրաման, կարգադրություն թյան կարգադրական ն այլն) տեքստը պետք է շարադրվի եզակի թվի առաջին դեմքով հրամայում եմ, կարգադրումեմ): Այդպիսիկազմակերպությանղեհասցեագրվածփաստաթղթերումտեքստը պետք է շարադրվի եզակի կամ հոգնակի թվի առաջին դեմքով (առաջարկում եմ, խնդրում ենք): Կոլեգիալ մարմիններիկարգադրականփաստաթղթերումտեքսշարադրումեն եզակի թվի երրորդ դեմքով (որոշեց, հանձնարա-

ԽԱ

իուները` կծ

տեքստի համարը, մերնագիրը:

է ապա. պետք

վարին

տը

րեց):

Համատեղ կազմվածկարգադրականփաստաթղթերումտեքստը շարադրվումէ հոգնակի թվի առաջինկամ երրորդ դեմքով (հրամա-

յումենք,որոշեցինք):

Արձանագրությանտեքստը շարադրվումէ հոգնակի թվի երրորդ

Ելույթ ունեցան (Արտահայտվեցին),Որոշեցին): դեմքով (մսեցին,

Կազմակերպությունների,դրանց կառուցվածքային ստորաբաժանումների ն պաշտոնատարանձանց իրավունքներն ու պարտականությունները սահմանող փաստաթղթերում(կանոնադրություն, հիմնականդրույթներ, պաշտոնականհրահանգ), ինչպես նան նկաագրություն, փաստերիգնահատումկամ ամփոփումպարունակող (ակտ, տեղեկանք, ամփոփագիր)տեքստը շարադրվում է եզակի կամ հոգնակի թվի երրորդ դեմքով (քաժինը ատարում է.., ֆակուլտետի կազմիմեջ մտնում են..., գլխավոր մեխանիկը իրավունք ունի...) Նամակի տեքստը շարադրվում է եզակի կամ հոգնակի թվի առաջինդեմքով (/Սնդրումեմուղարկել..., հարկ եմ համարում տեղեկացնել..., առաքել ենք...) կամ եզակի թվի երրորդ դեմքով (շանը հավանությունչի տալիս..., վարչությունըչի առարկում...)

փաստա թղթերում

Փաստաթղթի տեքստը սովորաբար տպվում է տեքստի վերնագրից3-4 տողաչափ ներքն: Երկու ն ավելի էջերի վրա կազմվող փաստաթղթերումերկրորդ ն հաջորդ էջերը համարակալվում են արաբականթվանշաններով:

79. Չավելվածի առկայության մասին նշումը նախատեսվում է փաստաթուղթնստացողի կամ առաքողի ուշադրությունը դրա վրւս բնեռելու համար: Եթե փաստաթղթիտեքստում հիշատակվումէ հավելվածի անվանումը,ապա հավելվածիառկայությանմասին նշումը կատարվում է հետնյալ կերպ.

Հավելված.8թ,

3 օր.

,

Եթե փաստաթուղթնունի հավելված, որը տեքստում չի հիշատակված, ապա նշվում է դրա անվանումը,թերթերի ն օրինակների

քանակությունը: Մի քանի հավելվածների առկայության դեպքում դրանք համարակալվումեն: Օրինակ՝ :

Համեմված վելված.

7 ՍԱ

-

1.

ԵՈՐ/

օր: ՛

Հավելվածիտեքստըտպագրվումէ միջտողայինմեկ ինտերվալով: Եթե մի քանի հավելված Է, ապա դրանց միջն պահպանվումէ 1,5 ինտերվալը: Եթե հավելվածներըգրքույկի տեսքով են, ապա թերթերիքանակությունըչի նշվում: Կարգադրական փաստաթղթիհամար հավելված համարվող փաստաթուղթըպետք է շարադրվի թղթի ստանդարտթերթի վրա: Առաջինէջի վերին աջ անկյունում գրվում է «Հավելված», նշվում են հիմնականփաստաթղթիանվանումը, թվականը,գրանցման համառեքվիզիտներ:Օրինակ րը ն այլ

Հավելված 2. Ինստիտուտիռեկտորի 10.11.2003 հրամանի

թիվ 17/24

'

Եթե փաստաթղթին կցվում է ուրիշ փաստաթուղթ,որը հավելված ունի, ապա հավելվածիառկայությանմասին նշումը ձնավորում հետնյալ կերպ. են

Հավելված. Հայէկոնոմբանկի 15.05.2004, 24-02 դրան կցված հավելված,ընդամենը՝18 թ.:

նամակ ն

հասօեներով, աանոչի զրոն մամա առկայության մասին Եթե հավելված

ուղարկվում

հետնյալ կերպ.

Հավելված.8 թ,

4 օր.

առաջինհասցեով:

20. «Ստորագրություն»»տվյալը ներառում է. փաստաթուղթը ստորագրող անձի պաշտոնի անվանումը(լրիվ, եթե փաստաթուղթը ձնավորվածէ թղթի սովորականթերթի վրա ն կրճատ, եթե փաս29

ձնավորված է փաստաթղթիձնաթերթիվրա), անձնական անվան սկզբնատառըն ազգանունը: Օրինակ՝ ստորագրությունը,

տաթուղթը

«Հրազդան»ՍՊԸ տնօրեն գործադիր կամ Գործադիրտնօրեն

Ս

քարտուղարը:

Ս. Եսայան ստորագրություն

Ս. Եսայան ստորագրություն պաշտոնատար անձի ձնաԵթե փաստաթուղթը ձնավորված Էէ ,

ապա

ստորագրությա

ն մե ջ այդ

նձ անձի

պաշտոնըն

չի

Փաստաթուղթը կարող են ստորագրել երկու ն ավելի պաշտոնատար անձինք, եթե դրա կազմման ն բովանդակության համար պատասխանատուեն մի քանի պաշտոնյաներ:

Եթե փաստաթուղթը ստորագրում են միննույն կազմակերպության մի քանի պաշտոնյաներ, ապա նրանց ստորագրությունները դրվում են մեկը մյուսի տակ՝ըստ պաշտոններիաստիճանակարգի: Այն փաստաթղթերը,որոնք դրամական, նյութական, վարկային բնույթի տվյալներ են պարունակումկամ փողի ու ապրանքանյութական արժեքների ընդունման-հանձնմանհիմք են համարվում, ստորագրում են ն՛ կազմակերպության ղեկավարը,ն՛ գլխավոր հաշվապահը: Օրինակ՝

Գործադիրտնօրեն

ստորագրություն

Գլխավորհաշվապահ

Խ. Բաբայան ստորագրություն

Մ.

Եսայան

Եթե փաստաթուղթը պատրաստվումէ երկու կազմակերպության կողմից ն ստորագրումեն հավասար(համարժեք) պաշտոններզբաղեցնող անձինք, ապա նրանց ստորագրություններըտեղաբաշխվում են երկու խմբով միննույն մակարդակի վրա: Այդ դեպքում «Ստորագրություն» ռեքվիզիտի կազմի մեջ մտնում են նան այդ կազմակերպությունների անվանումները:Օրինակ,

վարչությաննախագահ

«Հայէկոնոմբանկի»

«Հրազդան»ՍՊԸ գործադիրտնօրեն

ստորագրություն Ս. Բադալյան

ստորագրություն Ս. Եսայան

Այդպիսի դեպքերում փաստաթուղթըձնավորում են ոչ թե ձնաթերթի, այլ սովորականթղթի ստանդարտթերթիվրա ն ստորագրում են այնքան օրինակ, որքան կազմակերպությունմասնակցումէ դրա պատրաստմանը,այսինքն` յուրաքանչյուր կազմակերպություն ունենում է փաստաթղթի`պաշտոնապեսձնակերպվածիսկականօրի-

նակը:

Երկու ստորագրություն է դրվում նան խորհրդակցական(կոլեգիալ) մարմնի փաստաթղթերիա̀րձանագրությունների ն դրանցից քաղվածքների վրա: Դրանք ստորագրում են նիստի նախագահն ու

Հանձնաժողովի կողմից կազմված փաստաթղթերումնշվում են անձնացպաշտոնները, այլ հանձոչ թե փաստաքուղթըստորագրող նաժողովում նրանց ունեցած կարգավիճակները՝ըստ դրանց բաշխման: Օրինակ

դանձնաժողովինախագահ Հանձնաժողովիանդամներ

ստորագրություն

`

ստորագրություն Լ.Սարգսյան ստորագրություն Ը. Դավթյան ստորագրություն Մ.Մհերյան ստորագրություն Ա.Ավագյան

Կառավարչականփաստաթղթերիստորագրմանիրավունքը համարվում է կազմակերպության ղեկավարի կամ, ըստ բաշխված նրա տեղակալներիիրավասությունը: պարտասկանությունների, Զեկույցները, տեղեկանքներըն տեղեկատվականու վերլուծական բնույթի այլ փաստաթղթերըդրանց հեղինակ կամ կատարող պաշտոնականանձը կարող է ստորագրել միայն այն դեպքում, երբ փաստաթղթումորոշվող հարցերը դուրս չեն գալիս նրա իրավունքների ն իրավասություններիշրջանակից: Փաստաթուղթը կարող է ստորագրելպաշտոնատարանձի պարտականություններըկատարողը՝ նշելով իր փաստացի պաշտոնը ն անվան սկզբնատառնու ազգանունը: Չի թույլատրվում դնել «Փոխարեն» բառը, «Տեղ.» կրճատ գրությունը կամ պաշտոնիանվանումից առաջ դնել թեք գիծ: Փաստաթղթի համաձայնեցումը կատարվում է այն դեպմ ն ն նձան կողմից դրանց բո որոշակի պաշտոնատար անձանց վանդակության գնահատման անհրաժեշտություն է առաջանում: Գնահատականըտրվում է փաստաթղթիստեղծմաննպատակահարմարության, գործող օրենսդրությանը դրա համապատասխանության, դիտարկվող հարցի շարադրմանու ձենակերպման ճշտության ն այլ տեսանկյուններից: Փաստաթղթի համաձայնեցմանգրիֆը կազմված է ՀԱՄԱՁԱՅՆԵՑՎԱԾ է բառից, այն անձի պաշտոնիանվանումից, ում հետ համաձայնեցվածէ փաստաթուղթը(ներառյալ կազմակերպությանանվանումը), անձնական ստորագրությունից,անվան սկզբնատառիցն ազգանունից,համաձայնեցմանթվականից: 21.

երում, ե րբ քոր

-

Գ.Տոնոյան

Օրինակ՝

Դիտողություններըկցվում են

ԴԱՄԱՉԱՅՆԵՑՎԱԾ

Գ. Սարգսյան ստորագրություն

Է

7112-2005

Դարոցներիվարչությանպետ

Աարաագրություն

Ասատրյան

Եթե համաձայնեցումըկատարվում է նամակով, արձանագրությամբ ն այլն, ապա համաձայնեցմանգրիֆը ձնավորվում է հետնյալ

կերպ.

է

ՀԱՄԱՁԱՅՆԵՑՎԱԾ

-

յայաստանիՀանրապետության

գ/ուղատնտեսության նախարարության արտաքին կապերիվարչության

թիվ 23.04.2004

նամակով

կամ՝ Ւ

ՉԱՄԱՓԱՅՆԵՑՎԱԾ

աի22104

Ո

հորհրդի

արժանագրությամ,

Մի կազմակերպությունումնախապատրաստված ն մյուսի շահերը շոշափող փաստաթղթերինախագծերը նրանց հետ համա-

ձայնեցվում են սահմանվածհերթականությամբ: Այդ դեպքում համաձայնեցումը ձնակերպվում է փաստաթղթի նախագծի վերջին թերթի վրա՝ բոլոր ստորագրություններիցցած, կամ գրվում է համաձայնեցմանառանձինթերթի վրա, որը համարվումէ փաստաթղթի իսկականիհավելվածը:

Մի կազմակերպության

անա յնի վկ փաստա լրա ձայճեջումը կատարվում վիզայով (նշագրությամբ) փաստաթղթի 22.

շրջանա

լ

ման

հաՎիզայի տեսքով վորվում է՝ ներառելով վիզան դնողի պաշտոնը (անհրաժեշտությանդեպքում), ստորագրությունը,անվան սկզբնատառը ն ազգանունը,թվականը:Օրինակ՝

մաձալնեցումը յնեցումը

ձնա

`

-

ՈՅ

Տնտեսականմասի պետ

222037

ստորագրությու

մ. /

Ղազարյան

Փաստաթղթի վերաբերյալ դիտողությունների առկայության է հետնյալ կերպ. դեպքում նշագրումը ձենակերպվում

Դիտողությունները շարադրում են առանձին թերթի վրա, ստորագրում ն կցում փաստաթղթին: Կազմակերպությանհայեցողությամբ թույլատրվում է փաստաթղթի ն դրա հավելվածի յուրաքանչյուր էջի նշագրում: Այն փաստաթղթի վրա, որի իսկականը մնում է կազմակերպությունում, նշագրումը կատարվում է վերջին էջի դարձերեսի ներքնի մասում: Այն փաստաթղթի համար, որի իսկականը կազմակերպությունից դուրս է ուղարկվում, նշագրումը կատարվում է պատճենի դիմերեսիներքնի մասում: 23. Կնիքով վավերացնում են հատուկ նորմատիվ ակտերով նախատեսված,անձանց իրավունքները հավաստող, ֆինանսական միջոցների հետ կապված փաստերն ամրագրող փաստաթղթում պաշտոնատար անձի ստորագրության իսկությունը: Փաստաթղթերի վավերացումը դրանց իրավական ուժը հաստատելու հատուկ եղանակ է: Կնիքները լինում են զինանշանով ն սովորական:Զինանշանով կնիքը կլոր է, որի կենտրոնում պատկերվում է ՀՀ պետականզինանշանը, իսկ շրջագծով՝ կազմակերպությանանվանումը: Պետական զինանշանի արտացոլումը կենտրոնական,գործադիր ն պետական իշխանության մարմիններիկնիքի վրա պարտադիր է: Ոչ պետականկազմակերպություններումօգտագործվում է ֆիրմային կնիք, որը հավասարեցվում է զինանշանով կնիքին: Դրա կենտրոնականմասում դրվում է կազմակերպությանխորհրդանշանը կամ անվանման հապավումը,իսկ շրջագծով՝ կազմակերպության լրիվ անվանումը: Հասարակ կնիքները կարող են լինել ուղղանկյուն, կլոր, եռանկյուն, օվալաձն, քառակուսի: Դրանց վրա նշվում է կազմակերպության ն նրա այն մը, որը տվյալ կնիքն օգտագործում է իր գործունեության մեջ: Այդպիսի կնիքների դրոշմվածքներն օգտագործվում են տեղեկանքների, փաստաթղթերիպատճեններիվավերացմանհամար: Կնիքի դրոշմվածքըփաստաթղթիվրա դրվում է այնպես,որ այն ընդգրկի փաստաթուղթըստորագրողիպաշտոնի անվանմանն անծնական ստորագրության մի մասը: Ֆինանսական բնույթի փաստաթղթերի վրա կնիքը դրվում է առանց պաշտոնի անվանման ն ստորագրության մի մասի ընդգրկման`այդ նպատակի համար հատուկ առանձնացված տեղում: Որպես կանոն, այդ տեղը նշվում է «Կ.Տ.»

կառուցվածքային ստորաբաժանման անվանո

տառերով:

Զինանշանովկնիքի դրոշմվածքը դրվում է յուրաքանչյուր կազմակերպությանհամար անհատապես որոշված փաստաթղթերի

Որոշ կազմակերպություններում վավերացման ավելի կոշտ կարգ է սահմանվում, որի դեպքում բնօրինակի հետ պատճենի հավավերացնելուց բացի, այն կնքում են: մապատասխանությունը Պատճենների վրա կնիք դնելը պարտադիր է, եթե փաստաթուղթը ներկայացվում է այլ կազմակերպություն: Թույլատրվում է փաստաթղթիպատճենը վավերացնել կազմակերպությանհայեցողությամբորոշված կնիքով:

վրա: Սակայն գործավարությանպրակտիկայում ընդունված է զինանշանով կնիքի դրոշմվածք դնել այտերի (շինարարական ավարտված օբյեկտների,սարքավորմանմոնտաժման, կատարված աշխատանքների ընդունման, դուրսգրման ն այլն), արխիվային տեղեկանքների, արխիվային պատճենների,լիազորագրերի, պայմանա-

գրերի, առաջադրանքների,եզրակացությունների ն կարժիքթների, դիմումների (ակրեդիտիվների, ակցեպտից հրաժարվելու մասին), Գործուղման վկայականների, ծախսերի նորմաների, ֆինանսատնտեսական գործառնություններ կատարելու իրավունք ունեցող աշխատակիցներիճտոճայգրություններինմուշների, բյուջետային, բանկային, կենսաթոշակային, վճարման հանծնարարությունների, կազմակերպությանկանոնադրության,պարգնատրմանկամ խրախուսման միջնորդության,չեկերի, բյուջետայինհանձնարարությունՍերի օռանցման գրքի (ռեեստր), ժա/նսսերի նախահաշվի,համաճձայնագրերի, տիտղդոսացուցակների,վնայականների, հաստիքացուցակների վրա:

258. Կատարողի վերաբերյալ նշումըներառում է փաստաթուղկատարողի ազգանունը (կամ անունը ն ազգանունը) ն նրա հենշումը տեղադրվում է ռախոսի համարը: Կատարողի վերաբերյալ կամ դարձերեսին՝ստորինձախ անկյունում: վերջին էջի դիմերեսին Օրինակ

թը

-

Փաստաթղթի ատճենի վավերացման վերաբերյալ նշումը դրա բնօրինակի բոլոր տվյալների վերարտադրության հավաստումն է: Եթե պատճեն Է հանվումքաղաքացիների իրավունքներինն շահերին վերաբերող փաստաթղթերից,ապա փաստաթղթի վերին լուսանգքում գրվումէ «պատճեն» բառը: Գործավարության պրակտիկայում սովորաբար պատճենահանում են ելքային փաստաթղթերը, որպեսզի կազմակերպությանգործերում մնան դրանց պատճենները: Պատճենները վավերացնում են գործավարականծառայության աշխատակիցները: «Ստորագրություն» տվյալից ներքն նշվում են «Իսկականի հետ Ճիշտ է» արտահայտությունը,վավերացնողանձի պաշտոնը, անձնականստորագրությունը, անվան սկզբնատառը ն ազգանունը, վավերացմանթվականը:Օրինակ՝

Գասպարյան

65 2745

կամ

ԱղասիԳասպարյան 65 2745

24.

Ստորագրություն Իսկականիհետ ճիշտ է Դեկանատիգործավար 10.12.2003

Հ. Ենգիբարյան ստորագրություն

Արձանագրությունիցքաղվածքը վավերացնում է արձանագրությունը կազմող ն դրա պահպանումն իրականացնողքարտուղարը, իսկ հրամանիցքաղվածքը՝ այն քարտուղարը, ով պատասխանատու

.

26. Փաստաթղթի կատարման ն այն գործի մեջ դնելու վերաբերյալ նշումը ներառում է փաստաթղթիկատարմանթվականի ն համարի վկայակոչումը կամ, եթե այդպիսի փաստաթուղթը բացակայում Ի համառոտ տեղեկատվություն կատարման վերաբերյալ, «Գործի մեջ» արտահայտությունը ն այն գործի համարը, որում պետք է պահվի փաստաթուղթը: Փաստաթղթիկատարման նգործի մեջ դնելու վերաբերյալ նշումը պետք է ստորագրի փաստաթուղթըկատարողըկամ այն ստորաբաժանմանղեկավարը, որտեղ կազմվել է փաստաթուղթը: 27. Կազմակերպությունում փաստաթղթի ստացման վերաբերյալ նշումը ներառում է ստացված փաստաթղթիհերթական համարը ն ստացման թվականը(անհրաժեշտությանդեպքում` նան ժամը ն րուվեն): Փաստաթղթիստացման մասիննշումը կարելի է կատարել ձեռքով կամ դրոշմակնիքով (շտւսմպով): Դրոշմակնիքում նշվում են կազմակերպությանանվանումը, մուտքագրմանհամարն ու ամսահաշվառման համարը դրվում է

ԱԱ

լուսանցքի

աջ

անկյունթի անկյունում:

Փաստաթղթի ավտոմատ որոնման վերաբերյալ նշումը սովորաբար ներառում է ֆայլի անունը, օպերատորի ծածկագիրը (կոդը), ինչպես նան որոնման համար կազմակերպությունում սահ28.

2.3.

Փաստաթղթերի ձեռաթերթերը(բլանկները)

Հ

Պաշտոնական փաստաթղթերը,որպես կանոն, ստեղծվում են ձնաթերթերիվրա: Ձնաթերթի վրա պատրաստվում է փաստաթղթի առաջին էջը, իսկ մնացած էջերի համար օգտագործվում են ձնաթերթիչափի թղթի ստանդարտ թերթեր: Փաստաթղթերիերկրորդ ն հաջորդ էջերը հահամարները դրվում են թերթի վերին դաշտի մարակալվում են, են

կենտրոնում

Ձնաթերթերի պատրաստմանհամար հիմնականում օգտագորն Ճ5 ձնաչափի թուղթ: Առանձին դեպքերում թույեն երկու` 4 է լատրվում ձնաթերթեր պատրաստել նան ՃՅ ն Բ6 ձնաչափերի թերթերիվրա: ձնաթերթերը պատրաստում են սպիտակ կամ

ծում

արորի Փաստաթղթի ձնաբթերթերի համար սահմանված լուսանցքների

բաց գույնի

թղթից:

դվազագույն հավերն արի«0 վեէն̀ 2006 եեք են,

.

ԱԱ

ն

,

ոին

փաստաթղթիձնի կոդը, անվանումը, կազմակերպության » կազմակերպության մասինտեղեկատուտվյալները: են նան Դրանից բացի, նամակի ձնաթերթիվրա տեղադրվում տվյալներ: այլ համարը փաստաթղթի ամսաթիվը, գրանցման ն Նամակի ձնաթերթի վրա փաստաթղթի տեսակի անվանումը («նամակ» բառը) չի նշվում: Ընդունված չէ նան գրել «գործարար առաջարկ»արտահայտությունները: նամակ» կամ «առնետրային կախված,քնդհիմնադիրփաստաթղթերից Կազմակերպության հանուր ձնաթերթը կարող է պարունակելհետնյալ վավերապայմանները. » ՀայաստանիՀանրապետության պետականզինանշանը, Հ կազմակերպության կամ ապրանքանիշը, խորհրդանշանը Հ կազմակերպության կոդը, Հ»

'

Ձնաթերթերի պատրաստման առավել տարածված եղանակը տպարանայինն է, սակայն դրանք կարող են պատրաստվել նան օպերատիվ տպագրությանմիջոցներով կամ որոշակի փաստաթղթի պատրաստման ժամանակ անմիջականորենվերարտադրվել հաշվողական տեխնիկայիմիջոցներիօգնությամբ: Բացառություն են Հայաստանի Հանրապետության պետական զինանշանով ձնաթերթերը,որոնց պատրաստման, օգտագործման, հաշվառման, պահպանման ն ոչնչացման հատուկ կարգ է սահմանված: Ցանկացած կազմակերպությունումպատրաստումեն առնվազն երկու տեսակիձնաթերթ.ճամաների համար, որն օգտագործումեն արտաքին միջավայրիհետ շփվելու համար ն շճդհանուր ձնաթերթ, որն օգտագործում են կազմակերպությաններսում փաստաթղթերի ձնակերպմանհամար: Կազմակերպությանհիմնադիրփաստաթղթերիցկախված, ճամակի ձնաթերթի վրա կարող են տեղադրվել հետնյալ վավերապայ-

մաններրը.

ՎայաստանիՀանրապետությանպետականզինանշանը, կազմակերպությանխորհրդանշանըկամապրանքանիշը Հ»կազմակերպությանկոդը Հ »

ո

կամ հրատարակման ազնման նախատեսվումամսաթվի բացի, լ

անվանումը,

տեղը: ձնաթերթիվրա տեղ է փաստաթղթիգրանցմանհամարիհամար: Այս կարգի ձնաթերթնընդհանուր է կոչվում, քանի որ

Նշվածից

Կ կ

ում

դրա

վրա

է է փաստաթղթի տեսակի րանին լրացվում Երե որանուր տվյալ տեսակի փաստաթղթի վավերապայմա

ույն

հավաքածուն:

անվանումով, ապա այն դառնում է (հրաման, արձանագրությունն այլն) ձնաթերթ: Որոշակի տեսակի է, եթե ձնաթերթերիստեղծումը նպատակահարմար փաստաթղթերի են տեսակի փաստաայդ օգտագործվում կազմակերպությունում թղթերիմեծ քանակներ: Երկլեզու ծնաթերթերնօգտագործումեն այն դեպքերում,երբ թղթակցությունէ վարում արտասահմանյան կազմակերպությունը հետ: ձնաթերգործընկերների(կազմակերպությունների) Այդպիսի ն են հայերեն անգամ` երկու կրկնվում ռեքվիզիտները թերում բոլոր օտար լեզվով: խոշոր Կազմակերպությանձնաթերթիցբացի, կառավարչական ստորաբաժանումստեղծում են կառուցվածքային ապարատներում ների ն առանձին պաշտոնատարանձանց ձնաթերթեր: Այդպիսի ձնաթերթեր ստեղծում են այն դեպքերում, եթե կառուցվածքա իրավունք ունի: Թե ղեկավարըստորագրության ստորաբաժանման ն ստորաբաժանումների թե՛ պաշտոնատարանկառուցվածքային կամ պաշտոնիանվանումը ձանց ձնաթերթերումստորաբաժանման անվանումից նշվում է փաստաթղթիհեղինակ կազմակերպության հետո:

Հայաստանի Հանրապետության պետական զինանշանով ծնաթերթերը կարող են ստեղծվել միայն տպագրականեղանակով` գործունեության հաճապատասխանտեսակի թույլտվություն ն տեխնոլոգիական հնարավորությանառկայության մասին հավաստագիր (սերտիֆիկատ) ունեցող պոլիգրաֆիկականձեռնարկություններում: Զինանշանով ձնաթերթերիվրա թղթի թերթի ներքնի աջ կողմում կամ դարձերեսին տպարանային եղանակով կամ համադրոշմիչով դրվում են հերթական համարներ, իսկ անհրաժեշտության դեպքում՝ նան այդ համարներիսերիաները: Զինանշանով ձնաթերթերը ենթակա են հաշվառման, որը կատարվում է ըստ ձնաթերթերի առանձին տեսակների: Հաշվառումը վարում են գործավարականծառայությունները(գրասենյակ)` գրանցումահաշվառման ձնով (քարտում, մատյանում): Ա. Ձնաթերթերի ստացման ժամանակ. համապատասխան քարտում (մատյանում) գրանցում են. Հ զինանշանով ձնաթերթիանվանումը, Հ ստացման թվականը(ամսաթիվը), Ց ուղեկից փաստաթղթիհամարը, Հ զինանշանով ձնաթերթերը մատակարարող կազմակերպության անվանումը, Հ օրինակների քանակությունը, Հ զինանշանովձնաթերթերիսերիան ն համարը: Բ. Գործավարականծառայությունը (գրասենյակը) ձնաթերթերը տալու ժամանակձնաթերթերի գրանցման մւստյանումնշում է. » զինանշանով ձնաթերթերիտեսակի անվանումը, Հ օրինակներիքանակը, Հ զինանշանով ձնաթերթերիսերիանն համարը, » կազմակերպությանկառուցվածքային ստորաբաժանմանանվանումը, Հ

Հ Հ

Նառնոյնունը, ՆԱզբնարառը վար զինանշանո

տացո

ԳՈ4

տոնատար ածի անձի

ան-

ստացմանգրանցումը(ստացողի ստորագրությունը), ծանոթությունը(ոչնչացման մասին նշումը ն այլն):

Զինանշանովձնաթերթերիոչնչացումը ձնակերպվում է ակտուլ՝ համապատասխան նշում կատարելով գրանցման ն հաշվառման ձներում: Զինանշանով ձնաթերթերը պահվում են հուսալիորեն փակ ն կնքվածպահարաններում: Զինանշանով ձեաթերթի վրա պատրաստվածն այլ կազմակերպությունների առաքվող փաստաթղթեր` պատճենահանվում ն

պատճենի յուրաքանչյուր օրինակը կնքվում է փաստաթղթիհեղիկնիքով: նակ կազմակերպության Բոլոր տեսակի ձնաթերթերիվրա ստանդարտովնախատեսվում է տվյալների երկու տեսակի տեղաբաշխում՝երկայնականն անկյունային (եզրային): Առաջին դեպքում բոլոր տվյալները տեղաբաշխվում են վերին լուսանցքի երկայնությամբն հավասարեցվումկամ ըստ լայնության, կամ էլ ըստ կենտրոնի: Անկյունային (եզրային) տեղաբաշխմանժամանակ տվյալները թղթի թերթի վերին ձախ անկյունում զբաղեցնումեն 72,8մմ»88,6մմ մակերես ն հավասարեցվումեն կամ ըստ ձախ լուսանցքի, կամ ըստ հատկացված մակերեսիկենտրոնի: Հայաստանումավելի հաճախ կիրառվում է տվյալների երկայնական տեղաբաշխմանտարբերակը: Ձնաթերթերի վրա թույլատրվումէ անկյունիկների, նշագծիկների (շտրիխների) կամ այլ նշանների ձնով սահմանափակիչ նշումներ տեղադրել: Չի թույլատրվում. Հ ձնաթերթիվրա տեղադրել փաստաթղթի հեղինակ կազմակերպությանմիայն կրճատ անվանումը, ն կազմակերպաիրավաՀ գերատեսչական պատկանելության կան ձնի բացակայությունը, » փաստաթղթի հեղինակ կազմակերպությանմասին տարբեր տեղեկություններպարունակողերկլեզու ձնաթերթիկազմումը

(պատրաստումը), ձնաթերթի «զարդարումը» նկարներով,որոնք կարող են ընդունվել որպես խորհրդանշան, Հ ձնաթերթիվրա հեղինակիվերաբերյալպետականգրանցման տվյալներին չհամապատասխանողտեղեկատու տվյալների տեղադրումը, Հ ստանդարտիպահանջներին տվյալնեչհամապատասխանող րի կամայականտեղաբաշխումը, » ձնաթերթի ձնավորման ժամանակ լրացուցիչ տարրերի (ավելորդ գծեր, նախշեր ն «գեղարվեստական»այլ զարդեր) տեղադրումը'

Հ

2.4.

կամ նվազագույնիէ հասցնում տեքստի երկիմաստ ընկալման հնա-

Փաստաթղթերի տեքստին ներկայացվող

պահանջները

Տեքստը փաստաթղթիգլխավոր տվյալն է, որը ներկայացնելու համար այն կազմվումն ձնավորվում է: Փաստաթղթիկազմման ժամանակ առաջնորդվում են հետնյալ `

կանոններով:

Նախ ճշտում են փաստաթղթի նպատակահարմարությունը, նպատակըն լուծման ենթակահարցերիշրջանակը: Դա հոնարավորություն է տալիս կառավարչականորոշման ամրագրմանհամար ճիշտ ընտրելու փաստաթղթիտեսակը, ձնը ն մեծ չափով կանխորոշում է տեքստիշարադրմանոճն ու բնույթը: Այնուհետն ուսումնասիրում են փաստաթղթում առաջ քաշվող հարցերի լուծման եղանակը կանոնակարգողօրենսդրականակտերը, կառավարության որոշումները, գերատեսչականնորմատիվային ակտերը: Դա փաստաթուղթը պատրաստողներիմասնագիտական ունակություններըցույց տվող գլխավոր փուլն է, հատկապես եթե նման հարցը փաստաթուղթըկազմողը լուծում է առաջինանգամ: Հետո ուսումնասիրում են ինչպես վերադաս, այնպես էլ իրենց կազմակերպության՝նախկինումհրատարակածփաստաթղթերը,որպեսզի խուսափեն հակասություններից ու կրկնություններից ն հիմնական ուշադրությունը հրավիրեն փաստաթղթում շոշափվող հիմնախնդրիչլուծված կողմերիվրա: Յաջորդ քայլով ձեռնամուխ են լինում փաստաթղթումառաջադրված հարցի էությանը վերաբերողտեղեկություններիհավաքմանը, որի համար օգտագործում են զանազանտեղեկանքներ,հաշվետվություններ, ակտեր, նամակներ ն տեղեկատվությանայլ աղ.

բյուրներ:

Դրանիցհետո, իմանալով, թե օրենսդրականու նորմատիվային ինչպիսի փաստաթղթերիհիման վրա ն ինչպես են լուծվում նման հարցերը ն հավաքելով անհրաժեշտտեղեկությունները,կազմում են փաստաթղթինախագիծը: Փաստաթղթավորմանպրակտիկայում ձնավորվել են փաստաթղթիտեքստիններկայացվողմի շարք ընդհանուրպահանջներ: Ծառայողականփաստաթուղթը,ամենից առաջ, պետք է ինչ-որ գործողությանդրդի, համոզի:Դրանկարելիէ հասնել ներկայացվող փաստերի ու փաստարկումներիհիմնավորվածությամբն տրամափաստաթղթերի բանվածությամբ:Կարնորէ նան, որ ծառայողական տեսանկյունից լինեն անթերի, իրավաբանական ձնեակերպումներն հավաստի տեղեկությունները լինեն փաստաթղթերումամրագրված ն օբյեկտիվ:Փաստաթղթիառավել հակիրճությանհամար կարնոր է տեղեկությունների լրիվությունն ու ճշգրտությունը, որը բացառում

րավորությունը: Փաստաթղթիպարզության ապահովմանըն իմաստի միանշանակ ընկալմանը մեծ չափով նպաստում է բառերի խնամքովընտրությունը, տեքստի ճիշտ կառուցվածքը,ձնակերպումներիկշռադատվածությունը,նախադասությանմեջ բառերի ճիշտ շարահյուսական կարգը, երբ ստորոգյալը հաջորդումէ ենթակային,որոշիչը նախորդումէ որոշյալին: Գործարարոճի տարածված առանձնահատկություն է համարվում լեզվական կայուն դարձվածքների անփոփոխտեսքով լայնորեն կիրառումը:Դա, մի կողմից, պայմանավորվածէ կառավարչական իրավիճակներիհաճախակիկրկնությամբ, իսկ մյուս կողմից՝ գործարարլեզվի սահմանափակությամբ: Ծառայողականոճի փաստաթղթերին բնորոշ է նան կայուն բառակապակցությունների կիրառումը, քանի որ գործարարական փաստաթղթավորման մեջ բառերի մեծ մասն օգտագործվում է մեկ կամ սահմանափակ քանակի բառերիհետ: Օրինակ, այտը- կազմեյ, ստորագրել,հաստատել,հայտը տալ, կատարել,ընդունել, մերժել, բավարարել ն այլն: Մասնագիտական տերմիններիօգտագործման հետնանքով փաստաթղթիտեքստի ընկալման հարցում կարող են որոշակի դժվարություններառաջանալ, այդ պատճառովդրանց կիրառումն անհրաժեշտէ հնարավորինսսահմանափակել: Այն դեպքերում,երբ գրության հասցեատիրոջը տերմինըկարող է անհասկանալի լինել, ն այն հնարավորչէ փոխարինելայլ բառով, փակագծերումտրվում է -.

դրա

բացատրությունը:

Ծառայողական փաստաթղթերին ընդհանրապես բնորոշէ չեզոք ոճը: Գրագրությունը,որպես կանոն, վարում են երրորդ դեմքով՝ եզակի կամ հոգնակի թվով, դերանուններըփոխարինումեն գոյականներով:Օրինակ`ֆորմաննդրում է. բանկըչի առարկում, կամ՝ ուղարկում ենք, հնարավոր ենք համարում,փոխանցումենք ն այլն: Կարգադրական բնույթի փաստաթղթերում արտացոլվում է մի-

անձնյա կառավարմանսկզբունքը, ն տեքստը շարադրվում է ջին դեմքով:Օրինակ՝հրամայումեմ,առաջարկումեմն այլն:

առա-

Կոլեգիալ մարմնի կարգադրական բնույթի փաստաթղթերում տեքստըշարադրվումէ երրորդդեմքի եզակիթվով: Օրինակ՝/սռրհուրդը որոշեց, վարչությունըվճռեց ն այլն: Համատեղկազմվածփաստաթղթերում տեքստըշարադրվում է առաջինդեմքի հոգնակիթվով (որոշեչ ենք, մ/ճռելենք, առաջարկում ենքն այլն):

կազմելիս տեքստը շարադրվումէ երրորդ Արձանագրություններ (/սեցին, արտահայտվեցին,ելույթ ունեցան, հոգնակի թվով դեմքի որոշեցին), իսկ ելույթների գրառումը կատարվում է երրորդ դեմքի այլն): եզակի թվով (Դազարյանը առարկեց,... նշեց,...առաջարկեցն Ծառայողականփաստաթղթերումկիրառում են կրճատված բաինչը, առանց փաստաթղթիբովանռեր ու բառակապակցություններ, վնասելու, նվազեցնումԷ դրա ծավալն ու արագացնում դակլությանը իմաստի ընկալումը: Վասցեատիրոջը հասկանալի լինելու համար պետք է կիրառվենբոլորի կողմից ընդունված կրճատումներ ն հապավումներ(օրինակ` տ, (/գ, մ. թմ, /սմ, կմ, ՆԳՆ, ԱԺ ն այլն): Խորհուրդ է տրվում տեքստում հապավումն առաջին անգամ օգտագործելիսփակագծերումտալ դրա վերծանումը,բացատրությունը:

հարցերի քանակից կախված՝ փասՇոշափված (քննարկված)

տաթղթերը լինում են պարզ ն բարդ: Պարզ փաստաթղթերը,որոնք մեկ հարց են պարունակում, բավականաչափհեշտ է մշակել ն հաճախ մի քանի ինքուղարկել կատարման: Բարդ փաստաթղթերը նուրույն հարց են պարունակումն, որպեսկանոն, վերաբերումեն մի քանի կատարողների կամ կառուցվածքայինտարբեր օղակների: Այդպիսիփաստաթղթերիցհարկ է լինում կամ պատճեն հանել կամ սահմանել կատարման հերթականություն:Դրանց մշակումը որոշ դժվարություններէ հարուցում: Արձանագրությունները,հրամանները, որոշումները իրենց բովանդակությամբսովորաբար բարդ են: Դրանք ձնավորվում են որպես առանձինգործեր, որոնց կազմի վրա ցույց են տալիս միայն փաստաթղթիտեսակը,հեղինակըն ամսաթիվը: Փաստաթուղթը կարդալիս կարնոր նշանակություն ունի ներկայացվող տեղեկատվության հաջորդականությունը, դրա հիմնական մասիհստակ առանձնացումը: Փաստաթղթիտեքստում սովորաբար առանձնանում է իմաստային երկու մաս: Մեկում շարադրումեն փաստաթղթիկազմմանպատճառները, հիմնավորումըկամ նպատակները, իսկ՝մյուսում` եզրակացությունները, առաջարկները, խնդրանքները,որոշումները, հանձնարարականները,կարգադրությունները: Տեքստի ընկալումը հեշտացնելունպատակովն դրա հիմնական իմաստն առանձնացնելուհամար խորհուրդ է տրվում տեքստը սկսել եզրափակիչմասից, այսինքն` հարցի էության շարադրումից (խնդրանք,առաջարկ)ն հետո տալ դրա հիմնավորումը: Փաստաթղթիարագ ընկալմանհամարնրա տեքստը բաժանում են պարբերությունների,այսինքն`տեքստիպարզագույն բաղադրատարրերի: Դրանք սովորաբար կազմված են մեկ կամ մի քանի արն բնութագրվում են տահայտություններից(նախադասություններից) իմաստի հարաբերականավարտունությամբն միասնությամբ:Նոր

պարբերությունիցէ սկսվում յուրաքանչյուր նոր միտք: Մեր երկրում ընդունվածէ պարբերությունըսկսել հինգ նիշ խորքից: ԱՄՆ-ում ն Մեծ Բրիտանիայում պարբերությունները միմյանցիցանջատվումեն ն սկսում են լուսանցքից (տողի սկզբից): Բարդ ն ծավալուն փաստաթղթերի տեքստը բաժանում են մասերի, բաժինների, ենթաբաժինների, կետերի, ենթակետերի,որոնք համարակալումեն արաբական թվանշաններով: Ընդ որում, համաժամանակյուրաքանչյուրմասիհամարըներառումԷ նարակալման խորդ ավելի բարձր աստիճանի բաղկացուցիչ մասի համարը: Այսպես, ենթակետի համարըներառում է բաժնի, ենթաբաժնին կետի համարները, որոնք միմյանցից անջատվում են կետով, սակայն վերջում կետ չի դրվում (օր. 7.2. 7.3, 42325 92327ն այլն): Առանձին տեսակի տեքստի կառուցվածքը փաստաթղթերի կարող է կանխորոշվելայնպիսի նորմատիվային ակտերով, որոնցում ցույց է տրվում, թե ինչ մասերիցէ կազմված փաստաթուղթը: Այդպիսի փաստաթղթերից են, օրինակ, հաստիքացուցակները, կառուցվածքայինստորաբաժանումների կանոնադրությունները: Հատուկ պահանջներեն ներկայացվումհաշվապահական փաստաթղթերի կազմմանը:Հաշվապահական առաջնային փաստաթղթերը, որպես կանոն, լրացվում են միասնականացված բլանկների վրա, որոնց կազմման ժամանակգրանցում են տեքստիմասերը: Ֆինանսականն հաշվապահական առաջնային փաստաթղթեկատարվումեն թանաքով, գնդիկավոր գրիչի գրանցումները կամ էլ գրամեքենայով (կամ մեքենայականայլ միջոցածուկով ներով): Ազատտողերումամբողջերկարությամբ գիծ է քաշվում: Սկզբնական(առաջնային) տեղեկությունները փաստաթղթերում են ն' տեքստային,ն՛ ամրագրվում թվային տեսքով: Ի տարբերություն փաստաթղթերի մյուս համակարգերի, փասհաշվապահական ջնջումներու չվերապահվածուղղումներ չեն թույլաԵթե սխալէ թույլ ապա ոչ ճիշտ տեքստըկամ գուտրվում, արը (թիվը) չի կարելի ջնջել՝ սխալը քողարկելով, այլ պետք է մեկ գծով այնպես ջնջել, որ ջնջածը հնարավորլինի կարդալ Ա դրա գրել ճիշտ բառը կամ գումարը: Այնուհետն հարկավոր է «ուղղված է» արտահայտությամբ, ստորագրել ամսաթիվը:Որոշ տեսակի ֆինանսականփաստաթղթերում ն բանկային)ուղղումներ կատարելընդհանրապես չի կզբնական հաշվապահական փաստաթղթերում,սխալներից խուսափելու համար, դրամականգումարներիցուցանիշները հաճախ արտահայտվումեն ոչ միայնթվերով, այլե գրվում են նան բառերով:

կրկնակի ինտերվալով

րում

տաթղթերում

տրվում:

վերնում

վերապահել ջ Տար «1 արկղային (դրա

Բատրղում:

փաստաթղթերը,թղթայինիհետ միաժամաՀաշվապահական կրիչների վրա` պահնակ, կարող են ստեղծվել նան մեքենայական Փաստաուժ պանելով դրանց իրավաբանական տալու կանոնները: վրա կրիչի մեքենայական համար երի տեսողականվերահսկման պահանջով վերափոխում օգտագործողի են ընթեռնելի թղթային ձնի: Մեքենայականկրիչի վրա ստեղծված թղթայինպատճենիվրա լրացուցիչ դրվում է կազմափաստաթղթի մակերպությանդրոշմակնիքը(շտամպը)կամ կնիքը, վավերացնող ստոկագրությունըն այն հաստատող պաշտոնատարանձի լրիվ

Իր ածված փաստաթուղթը

րագրությունը: իսկականիփոփոխուՄեքենայականկրիչի վրա փաստաթղթի թյուն կարող է կատարելմիայն այն ստեղծող կազմակերպությունը ու հիմնավորումըն բովանդակությունն գրանցելովփոփոխության անձին: համար պատասխանատու կատարվածփուիոխությունների ստեղէ փաստաթղթերը կատարում գրանցումը Փոփոխությունների է պահում ն տեղյակ գրավոր մասին դրա ծող կազմակերպությունը

օգտագործողներին: կատարելիսպետք է նշվեն Փաստաթղթերումփոփոխություններ կատարմանթվականը դրանց պատճառները,փոփոխությունների նրա (ամսաթիվը),փոփոխություններկատարող անձի պաշտոնը, ն ստորագրությունը դրա վերծանումը:

բոլոր

ԳԼՈՒԽ 3.1.

3. ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԻ

ԿԱԶՄՈՒՄԸ ՀԱՄԱԿԱՐԳՉՈՎ

Փաստաթղթերի պատրաստման համակարգչային Վիջոզնե իջոցները

Հաճակարգիչներիհամատարածկիրառումը զգալի փոփոխություններ ն նոր պահանջներէ մտցրել փաստաթղթերիհետ տարվող աշխատանքներում: բոլոր կազմակերպությունների համար ընդՈրոշփաստաթղթեր են (օրինակ՝ սկզբնականհաշվապահականփաստաթղթերը, հանուր սկզբնականվիճակագրականփաստաթղթերը նայլն): Դրանց ձները մշակում ու հաստատում են համապատասխան գերատեսչությունները: Եթե փաստաթղթիհաստատվածձն չկա, իսկ փաստաթղթավորման ենթակա իրավիճակը կրկնվող է, նպատակահարմարէ նախապես տրված պարամետրերովստեղծել այդպիսի փաստաթղթիձնանմուշ (շաբլոն): Դրա ստեղծմանժամանականհրաժեշտ է ճիշտ տեղաբաշխել յուրաքանչյուր տեսակի փաստաթղթիտվյալները: Բացի որոշ փաստաթղթերիլրիվ կազմված տեքստից, վերջերս հաճախ օգտագործվում են ստանդարտ դարձվածքներու արտահայտություններ: Փաստաթղթերը սովորաբար ներառում են տեքստային, աղյուսակային ենգրաֆիկականբաղադրիչներ:Դրանցիցառաջիններըգերակշռող են ն կրում են փաստաթղթիհիմնական իմաստային բեռնվածությունը: Փաստաթղթի տեքստային բաղադրիչի նախապատրաստման համար կարող են օգտագործվելիրենց գարծառնական հնարավորություններով միմյանցից տարբերվողհամակարգչայինմի քանի ծրագրեր` տեքստային/սմբագիրներ,տեքստային պրոցեսորներ ն սեղանիհրատարակչականհամակարգեր Տեքստային խմբագիրները տեքստը հավաքելու ն դրա հետ խմբագրականհիմնական գործառնություններ(տեքստի առանձին հատվածներիտեղաշարժ, հեռացում,պատճենահանում,փնտրում, փոխարինում)կատարելու հնարավորությունեն տալիս: Տեքստային պրոցեսորները,տեքստային խմբագիրներիբոլոր հնարավորություններիցզատ, օժտված են տեքստինհամապատասխան ձնաչափ տալու, տառերի, վերնագրերի,պարբերությունների, էջերի, բաժինների ձնավորման,ցուցակներին դասիչների(ինդեքսների) պատրաստմանն փաստաթղթերի ձնակերպմանմյուս հնարավորություններով: Սեղանիհրատարակչականհամակարգերըտեքստայինպրոցեսորների բոլոր հնարավորություններինավելացնում են թղթի թերթի

կամայականէջատման ն գրաֆիկականնկարազարդումներիմշակման գործառութներիկատարումը:Այս համակարգերնառավելապես նախատեսվում են բազմաթերթ ն տւպագրականբարձր որակ պահանջող փաստաթղթերի(նախագծային,տեղեկատու ն գովազդային նյութեր) պատրաստմանհամար: Համակարգիչներիօգնությամբ հատկապեսհեշտանում է աղյուսակների կազմումը: Աղյուսակը թվային տվյալների համեմատության հւսրմարության ն տեսանելիության լավագույն ձնն է: Աղյուսակների ձնավորումըկանոնակարգվումէ ստանդարտով,որը նշում է աղյուսակի պարտադիրտարրերը ն դրանց գրաֆիկական տեղաբաշխումը: Տեքստում կատարվում է աղյուսակների միջանցիկ համարակալում: Յուրաքանչյուր հավելվածի համար աղյուսակները համարակալվում են առանձին`արաբականթվանշաններով: Աղյուսակը կարող է ունենալ վերնագիր,որը կարճ ն ճիշտ արտացոլում է նրա բովանդակությունը: Այն գրվում է աղյուսակի վերնում` մեջտեղից` մեծատառերով: Եթե աղյուսակի վերնագիրն ու ենթավերնագիրը մեկ նախադասությունեն, ապա ենթավերնագիրըգրվում է փոքրատառերով: Եթե ենթավերնագիրնինքնուրույն իմաստ ունի, ապա գրվում է մեծատառերով:Եթե աղյուսակըտեղաբաշխվումէ մի քանի էջերի վրա, ապա աղյուսակի վերնում կամ պետք է կրկնվեն սյունակների վերնագրերը, կամ էլ պետք է առաջին էջում սյունակները համարակալվեն, ն այդ համարները կրկնվենհաջորդ էջերում: Համակարգչով աղյուսակների պատրասւոմանհամար կարող են օգտագործվել համակարգչային տարբեր ծրագրեր` տեքստային այոցեսորներ, ունիվերսալ աղյուսակայինպրոցեսորներ ն մասնագիտացվածայլ ծրագրեր: ժամանակակից տեքստային պրոցեսորներըհնարավորություն են տալիս այնպիսի ոչ բարդ աղյուսակներ պատրաստելու, որոնց տարբեր տարրերի միջն կապերիառկայության դեպքում բարդ հւսշվարկների կատարում չի պահանջվում:Այդպիսիծրագրերը հիմնականում նախատեսվում են կառուցվածքով ն բովանդակությամբ պարզ, բայց տեքստային մեծ ծավալի հատվածներ պարունակող աղյուսակների պատրաստմանհամար: Ունիվերսալաղյուսակայինպրոցեսորներըգործնականումցանկացածձնի, բովանդակությանն ծավալի աղյուսակներնախապատրաստելու, բարդ հաշվարկներ կատարելու ն տվյալների բազաներ ունեն: կառավարելուգործառնականլայն հնարավորություններ Աղյուսակներինախապատրաստմանմասնագիտացվածճրագրերը նախատեսվումեն մեծ քանակի ն տարբեր ձների աղյուսակների մշակման հետ կապված որոշակի ոլորտի փաստաթղթերի (հաշվապահականն ֆինանսականհաշվարկների,պետական կա46

ռավարման տարբեր մարմինների ներկայացվող հաշվետվությունների ն այլն) նախապատրւսստման համար: Տեղեկություններիընկալումը զգալիորեն հեշտանում է դրանց թվային արտահայտությունները փաստաթղթերիգրաֆիկականբաղադրիչների՝ գծապատկերների, ուրվապատկերների, տրամագրերի, հիստոգրամներիտեսքով պատկերելուդեպքում: Տոկոսային հարաբերակցության գրաֆիկական ներկայացմանհամար ավելի հաճախ օգտագործում են շրջանաձն տրամագրերը(դիագրամները): Փաստաթղթերը կարող են ձնավորվել նան զանազան նկարների, բացատրող կամ ուշադրությունհրավիրողմակագրությունների օգտագործմամբ: Փաստւասթղթերիգրաֆիկական բաղադրիչների նախապատրաստման համար կարող են օգտագործվել տեքստային, աղյուսակային ն գրաֆիկականպրոցեսորներ: Ժամանակակիցտեքստային ն աղյուսակային պրոցեսորները, համապատասխանաբար, տարբեր ուրվապատկերներին տրամագրերի պատրաստմանհնարավորությունեն ընձեռում: ունեն գրաֆիկական պրոցեԱվելի լայն հնարավորություններ սորները,որոնց միջոցուվպատրաստվում են գիտական,պատկերազարդման ն առետրայինգրաֆիկների համակարգեր: Գիտականգրաֆիկների համակարգերը նախատեսվումեն քարտեզագրման,ինչպես նան քիմիական, մաթեմատիկական, ֆիզիկական ն այլ բանաձներ պարունակողգիտականհաշվարկներիձնավորմանհամար: Պատկերագարդմանգրաֆիկների համակարգերը նախատեսվում են շնորհանդեսներում,գործարարբանակցություններում, կոն-

ֆերանսներում օգտագործվող փաստաթղթերիգրաֆիկական ն տեքստայիննյութերիորակյալնախապատրաստման համար: Առնտրային գրաֆիկների համակարգերը նախատեսվումեն տնտեսական,ֆինանսականն սոցիալականօբյեկտներիու գործընթացների վերաբերյալ էլեկտրոնայինաղյուսակներում,տվյալների բազաներում ն առանձին տեղային ֆայլերում տարբերտիպի երկչափ ն եռաչափ գրաֆիկների տեսքով պահվող տեղեկատվության ն արտացոլմանհամար: նախապատրաստման

3.2.Փաստաթղթերիտեքստի կոմպոզիցիոն

կառուցվածքը

կազմում նրա բաղադրատարրերի(առաջին հերջաստաթղթի տեղաբաշխումը որոշում նրա կոմպոզիցիոնկաաաա բ

է

Կազմակերպակարգադրական փաստաթղթերը սովորաբար են փոքր ծավալ ն տեղավորվում են 1-2 էջում: Դրանց բաղադրատարրերիտեղաբաշխումն ու ձնավորումը բավականաչափ հստակ որոշված են համապատասխանստանդարտներով ու նորՍակայնծավալուն փաստաթղթեր մատիվայինայլ փաստաթղթերով: կան, որոնց կազմումն ու ձնավորումը շատ բանով նման են հրատարակչականգործունեությանը: Դրանք ինքնուրույն կամ որպես կազմակերպակարգադրականփաստաթղթերի հավելվածներ օգտագործվող տարատեսակվերլուծական, տեղեկատու, նախագծայինն հաշվետու փաստաթղթերնեն: Տեքստային բաղադրիչներիմեծ ծավալի պատճառովայդ փաստաթղթերը բաժանվում են այնպիսի կառուցվածքային տարրերի, որոնցից յուրաքանչյուրը մյուսներից տարբերվում է իր բովանդաունենում

կությամբ:

Սովորաբար առանձնացվումեն տեքստի հետնյալ կառուցվածքային բաղադրիչները. » »

»

մաս,

գրերի համարակալումըհարկավոր է տեքստի ներսում առանձին ենթաբաժիններինհղումներ կատարելը հեշտացնելու ն տեքստի կառուցվածքի տարբեր աստիճաններիբաղադրատարրերիսահմանազատումն ակնհայտ դարձնելու համար: Վերնագրերիհամարակալման համար կարող են կիրառվել հետնյալ համակարգերը. ամբողջ փաստաթղթիհամար՝ միջանցիկ, ըստ բաժինների(յուրաքանչյուր տեսակիբաղադրամասիներսում կատարվում է նոր համարակալում), դասիչային (յուրաքանչյուր վերնագրի համարակալում կազմվածէ մակարդակովբարձր վերնագրերի դասիչներից ն տվյալ վերնագրի հերթական դրանից կետով անջաւոված համարից: Օրինակ՝ 3.2.2 նշանակում է 3-րդ գլխի 2-րդ պարագրաֆի 2-րդ ենջապարագրաֆ), խառը (միջանցիկը՝ըստ բաժինների,դասիչայինը՝միջանցիկի, դասիչայինը՝ ըստ բաժիններիհետ): Վերնագրիթեմատիկմասը սեղմ արտահայտությամբ(մեկ կարճ նախադասությամբ) արտացոլում է տեքստի մասի բովանդակությունը: Տեքստն ամենաստորինաստիճաններիբաղադրամասերիմասնատելու ժամանակ դրանց վերնագրերըերբեմն թեմատիկ մաս չեն ունենում: Սովորաբարայդպիսի վերնագրերկիրառվում են տեքստի այն մասերի համար, որոնցում, որոշակի թեմատիկ բովանդակության շրջանակներում,կատարվումէ համասեռ բաղադրատարրերի (օրինակ՝իրավունքների,պարտականությունների) թվարկում: Փաստաթղթի տեքստի ամենափոքրկառուցվածքային տարրը պարբեությունն է, որն առանձնանում է կամ առաջին տողի սկզբում ազատ տեղի առկայությամբ,կամ վերջում` տողի ոչ լրիվ երկարու.

»

»

.

առանձնացվող

բաժին,

գլուխ,

պարագրաֆ(դրվագ), ենթապարագրաֆ, պարբերություն: Ընդ որում, բաժիններըհամարվում են մասի, գլուխները՝ բաժնի, պարագրաֆի,պարպարագրաֆները՝գլխի, ենջապարագրաֆները՝ բերությունները` ենթապարագրաֆիբաղադրիչները:Նույնականացման կամ ցանկի կազմման համար տեքստի այդ բոլոր տարրերը փաստաթղթումպետք է ունենան իրենցվերնագրերը: Փաստաթղթիտեքստը մեծ կամ փոքր բաղադրամասերիբաժանելու նպատակահարմարությունը պայմանավորվածէ փաստաթղթի նշանակվածությամբ:Յատկապեսմեծ է հրահանգչական,նորմատիվային ն տեղեկատվականփաստաթղթերիմասնատման անհրաժեշ» »

»

տությունը:

Տեքստիկառուցվածքում աստիճաններիթիվը (տեքստի տար-

բեր բաղադրատարրերիվերնագրերիմակարդակները)պետք է հա-

մապատասխանիփաստաթղթիհնարավոր հասցեատերերիընկաԸնդ որում, մեկ աստիլունակության առանձնահատկություններին: ճանի տեքստի բաղադրիչներիթիվը պետք է համապատասխանի մարդու ընկալման ն հիշելու հնարավորություններին,այսինքն՝ չպետք է պարունակի5-9 տեքստայինբաղադրիչիցավելի: Տեքստի բաղադրատարրերիվերնագրերն ունենում են թվային կամ տառային համարակալմանն թեմատիկբաղադրիչներ: Վերնա48

թյամբ: 3.3.

Փաստաթղթերի տեքստային բաղադրիչների նախապատրաստմանփուլերն ու կանոնները

համակարգչային

Յուրաքանչյուր փաստաթղթի` ցանկացած եղանակով նախապատրաստմանգործում կարելի է առանձնացնելմի քանի փուլ. Առաջին փուլում ուսումնասիրվում են գործող օրենսդրական բազան, նորմատիվայինն մեթոդականփաստաթղթերիպահանջները, ինչը փաստաթղթերի ավանդական եղանակով նախապատրաստմանժամանակմեծ աշխատաւոարությանպատճառովբաց էր թողնվում կամ կատարվումէր զգալի թերացումներով:Ներկայումս

բազմատեսակփաստաօրենսդրականն նորմճատիվամեթոդական ե արունակող իրավալլանու իրավաբանականտվյալների է տալիս զգալիորեն կրճահնարավորություն տելու այդպիսի փաստաթղթերիորոնմանու ուսումնասիրմանաշպատրաստ ն բարձրացնումէ փաստաթղթերի խատատարությունը ման որակը: երկրորդ փուլում ուսումնասիրվումեն տվյալ հարցին առնչվող Մինչն վերջերս կազմակերպություններում նախորդ փաստաթղթերը: գրանցմանհամակարգը բավականին դժվարացփաստաթղթերի նում էր անհրաժեշտ փաստաթղթերի որոնումը: Վամակարգիչների լայնամասշտաբ կիրառմանշնորհիվ հնարավոր է դարձել անհրաորոնման ավտոմատացումըն դրանց միջն ժեշտ փաստաթղթերի կապերիսահմանումը: որոշա ուլը Երրո ավիճակի վերաբերյալ տվյալների կարող են օգտագործվելինչստեղծած կազմակերպությունների պես ձեռքբերովի, այնպես էլ տվյալներիբազաները: Չորրորդ փուլում տեքստային տեղեկատվությունըմուտքա ում է համակարգչի հիշողության մեջ: Տեքստի մուտքագրումը կատարվում է ստեղնաշարիմիջոցով. սակայն բղթի այլ տիպի կրիչների վրա արդեն գոյություն կամ տեղեկատվության ունեցող փաստաթղթերիցմեծ ծավալի տեքստային տվյալների ու մուտքագրմանհամար կարող են օգտագործվելնան այլ սարքեր սկավահարմարանքներ(սկաներ, կոշտ, ճկուն կամ օպտիկական

առկայությունը բանկի

ւ

Բ տաանի համար հավաքումն

ւ

հիմեականուն ռակներ):

Հինգերորդ փուլում խմբագրում են մուտք արված տեքստը են (ճշտում են մուտքագրելիս թույլ տրված սխալները, կատարում դրա ն ճշգրտումներ, տեքստի բովանդակային շարահյուսական ն խմբագրական այլ աշխատարբեր հատվածներիսրբագրական

տանքներ):

Վեցերորդ փուլում ձնավորվում են տեքստի բաղադրատարրերը, այսինքն`մուտքագրվածն խմբագրվածտեքստային տվյալեն փաստաթղթի տվյալ տեսակին ները համապատասխանեցվում պահանջներին: ներկայացվող Փաստաթուղթնամբողջությամբպատրաստ լինելուց հետո այն անկամ պահպանման տպում են, իսկ դրա հետագա լրամշակման հրաժեշտությանդեպքում՝գրանցում են համակարգչիհիշողության մեջ կամ որնէտեսակիսկավառակիվրա:

3.3.7.

Տեքստի

կանչըքեր Ցանկա ցած տեքստի առաջին

մուտքագրման ժամանակ պետք է պահպանել որոշակի

մուտքագրելիս պետք է տարածություն թողնելով: Մի փաստաթղթի շրջանակներում բոլոր պարբերություններիսկզբից թողած ազատ տարածություններրըպետք է հավասար լինեն: Այդ հավասարությունը կարող է խախտվելմիայն այն դեպքերում, երբ տեքստի տողերը պահանջվումէ հավասարեցնել այլ կանոններով (օրինակ` համարակալումովթվարկումներիժամանակ նոր տողերի սկիզբը հավասարեցվում է ամենաշատ թվանշաններ ունեցող համարով տողի սկզբի հետ, իսկ քիչ թվանշաններ ունեցող համարներով տողերի սկզբից ավելի շատ ազատ տարածություն է թողնվում): Պարբերությանվերջին տողը սովորաբարկիսատ է լինում, բայց չի բացառվում, որ այն զբաղեցնի ամբողջ տողը: Պարբերության վերջին տողի նվազագուն երկարությունըպետք է 1,5-2 անգամ գերազանցի պարբերության առաջին տողի սկզբից թողած ազատ պարունակիառնվազն7-9 նիշ: սկսել խորքից`տողի սկզբից

տողը

ազատ

տարածությունը, այսինքն՝

ուն հանդիպում, չեն, թողնում: (հաճախ Էթտարալեզ փաստ Ե ղթերում) րապ պ արբերության Աոանձնաճան նպատակ դր |

է

վերջին տողը պետք լրիվ չլինի: Պարբերության վերջն տողը նան չպետք է բաղկացած լինի միայն հապավումիցկամ կրճատվածտեսքի թվից (օրինակ` 78սմ): Չի կարելի տողի վերջում թողնել համարակալման համար օգտագործվողկետով կամ փակագծովթիվ: Տողի վերջում չեն թողնում մեկ-երեք տառից բաղկացածնախդիր կամ շաղկապ, եթե նախադասությունըսկսվում է դրանցով:

Օրինակ,ճիշտ չէ.

«ես

կամ |

կամ`

Ի

տարբերություն... «Եվ այսպես.......

«Ընդ որում.......:

Խորհուրդ չի տրվում նան տողի վերջում թողնել նճախադասության մեջ կիրառվողմիատառշաղկապը:Այսպես,ճիշտ չէ.

շարվածքը

..Սեղան

|

նստարան... ««ներս

կամ

ու

դուրս.....-

Չի թույլատրվումտարբեր տողերում տեղաբաշխել անվան ն հայրանվան սկզբնատառերը,անվան ն հայրանվան սկզբնատառերն ու ազգանունը, բայց թույլատրվումէ ազգանվանտողադարձը: ճիշտ չէ. Օրինակ,

«Դ. Մ.Բարսեղյան...

կամ`

ԴՄ

Բարսեղյան... .«.Դ.Մ.Բար'

ճիշտ է՝

բայց

սեղյան.....

Զի թույլատրվումնան տարբերտողերումտեղաբաշխելհապավումներնու ազգանունը,ինչպես նան թիվը ն դրան վերաբերողհապավումը կամ նշանը: Այսպես,ճիշտ չէ.

կամ`

...պրոֆ. Գաբրիելյան.... `

կվտ...........

«107

կամ |

Տեքստի շարադրմանժամանակ տողադարձերըկատարվումեն քերականությանկանոններով, սակայն համակարգչայինհավաքման դեպքումհաշվի են առնվումհետնյալ սահմանափակումները. » նպատակահարմարչէ իրար հետնից տողադարձ կատարել ավելիքան չորս տողում, հինգ տող շարունակ ավարտելտարբեր կետադրականնշաններով(կետ, ստորակետ,վերջակետ,բութ ն այլն), . տեքստից անջատված բոլոր տեսակի »

Մրեն կատարել րնագրերում,

»

այնպիսիտողադարձերկատարել,որոնքբառիերկիմաստընկալման տեղիք են տալիս կամ բառի անբարեհնչունմաս են

ձնեավորում:

Տեքստի մուտքագրմանժամանակ որոշակի կանոններ են կիրառվումնան կետադրականնշաններիհամար:

Տեքստից առանձնացվածվերնագրիկամ ենթավերնագրիվերջում կետ կամվերջւսկետչի դրվում: Գրաֆիկականպատկերներիտակ գրվածի, աղյուսակի վերնագրի, ինչպես նան աղյուսակի ներսում գրվածի վերջում վերջակետ չի դրվում: Կետը, ստորակետը,վերջակետը, բութը, չեն անջատում դրանց նախորդողնիշից: Թվի ամբողջ ն կոտորակայինմասերը միմյանցից բաժանելու համար օգտագործվողկետը ն ստորակետըչեն առանձնացվումնախորդողն հաջորդողթվերից: Տեքստի ներսում անջատմանգծիկն առանձնացվումէ նախորդ Ն հաջորդ սակայն միջակայք ցույց տվող թվերից չի աննիշերից, ջատվում: Օրինակ:Մ/-ՀՀԹ« կամ 18-25: Փակագծերը չեն առանձնացվումներառվածբառերից(թվերից), իսկ փակագծից դուրս գտնվող բառերից(թվերից) առանձնացվում են րը

սովորականմիջբառայինմիջակայքով(արանքով): Վիմնականտեքստում հանդիպողբոլոր կետադրականնշաննեդրվում են փակվող փակագծից հետո` դրանք միմյանցից չա-

ռանձնացնելով:

Տեքստում օգտագործվումեն երեք տեսակի գծիկներ: Դրանցից մեկը ժուսմցման գծիկնէ (դեֆիս «-»), որն օգտագործումեն առանձին բառերի միացման համար, ինչպես նան տողադարձի ժամանակ: Օրինակ` հնչ-որ, մարդ-մեքենան այլն: Երկրորդ տեսակը անջատման գիծն է, որը նախորդիցզգալիորեն երկար է «--»: Երրորդ տեսակը մինուսի նշանն է («-»), որն օգտագործում են բացասական թվերի ներկայացման ն մաթեմատիկական բանաձներումհանման (նվազեցման) գործողություն ցույց տալու համար: Դրանից բացի, խորհուրդէ տրվումայնօգտագործելնան միջակայքնշող թվերիմիջն: Տոկոսի (45), աստիճանի("), րուվեի(՛) ն վայրկյանի(") նշանները կիրառվումեն միայն դրանց վերաբերողթվերի հետ: Առանցթվերի՝ դրանք պետք է փոխարինվենհամապատասխանբառերով: Այդ նշաններնիրենց վերաբերող թվերից չեն անջատվում, բայց տեքստից առանձնացվումեն միջքառայինմիջակայքով: Եթե այդ նշւսններըվերաբերումեն մի քանի թվերի, ապա դրվում են վերջին թվից հետո: Օրինակ՝5, 15, 2596 կամ 30, 32, 385: Որնէ համակարգովջերմաստիճանցույց տալու դեպքում տվյալ ալ մ չի անջատվումաստիճանինշանից: Օրինակ

Կի Ժ-"

,

շունը -

Փաստաթղթի տեքստի ծավալը փոքրացնելու նպատակովհաճախ զանազան հապավումներ են օգտագործում: Հայոց լեզվում տարբերումեն հապավումներիհետնյալ տեսակները.

»

»

»

տառային, այսինքն՝ լրիվ անվանմանբառերի առաջին տառերից կազմված(օրինակ՝4/1/Կ,(Պ3, ԱԺ բուհ այլն), ն բարդ կրճատված,այսինքն՝ նոր բառը կազմվումէ կրճատված բառերի մասերից կամ կրճատվածն լրիվ բառից (օրինակ՝

3այպետհրատ,Հայձյոնոմբանկ, նայլն), Պետռեգիստր

ըստ առաջին տառերի(օրինակ՝ «տարրտ., ն այլն), -

» »

»

շենք

-

չ.,

դար

-

դ.

բառի մասերի(օրինակ`ֆոանսերեն - Ֆո., բնորոշ տառերի(օրինակ`մոյհոն մլն կիլովատ (վտ, այարոն - պրնն այլն), չափման միավորներիտառային նշանակմամբ(օրինակ` սմ սմ, կգնայլն): ըստ ըստ

-

Վիմնականմակերեսը(դաշտը) տեղաբաշխվումէ լուսանցքների շրջանակներում ն պարբերություններիբոլոր ելուստներն ու ազատ տարածություններըսահմանվում են ոչ թե թղթի թերթի, այլ դրա եզրերի նկատմամբ: էջատիտղոսները տեղաբաշխվում են հիմնական մակերեսից վերն ու ներքն ն նախատեսվումեն էջի համարի, բաժիններիանվանումների, փաստաթղթիհեղինակի ն շատ փոքր ծավալի այլ տեղեկատվության տեղաբաշխմանհամար:

--

երիդաշտ ն

Ն-՛

Չափման միավորներիտառային հապավումները գրվում են փոքրատառերով՝ առանց կետերի: Վապավումներում հանդիպողցուցիչներն ու հատուկնշանները

Վերին

տղոս աի էջատիտղ

երբեք չեն առանձնացվումայն ցույց տվող սիմվոլներից(1/գ/2մ՞ Կրկնակիտառերովկրճատման դեպքում դրանց միջն կետ չեն դնում ն իրարիցչեն առանձնացնում (ԶՈ դդ. կամ 1992-1994թթ.): 3.3.2.

Տեքստիբաղադրատարրերի

ծն

ավորումը

Փաստաթղթիտեքստի ձնավորումըներառում է չջի, տառաշարային, պարբերությանն տեքստի բազմաէջ հատվածներիձնա վո-

րումները:

Ծավալուն փաստաթղթերը մի քանի էջ են զբաղեցնում, ինչը պահանջումէ նախապեսորոշել դրանց ձնավորման պարամետրերը: էջը թղթի թերթի մեկ երեսն է, որի վրա տեղաբաշխվումեն փաստաթղթիբաղադրամասերը: էջի կառուցվածքը ներառում Է (գծապատկեր 1). լուսանցքները(վերնի, ներքնի,ձախ, աջ), փաստաթղթիբովանդակային բաղադրամասերի տեղաբաշխման հիմնական մակերեսը(դաշտը), վերնի ն ներքնիէջատիտղոսները: Լուսանցքների չափը ցույց է տալիս, թե թղթի թերթի համապատասխան եզրից ինչ հեռավորության վրա է գտնվում փաստաթղթի բովանդակայինբաղադրամասեր պարունակող հիմնական մակերեսի(դաշտի) սահմանը:Սահմանված են լուսանցքների հետնյալ նվազագույնչափերը.

Ձախ դաշտ

Հիմնականդաշտ

Հ

Սջ

Հ Հ

«4

»

» »

»

-

երնիո28: :

րեր րը" ո

ի

Ստորինէջատիտղոս

Ն

'

Ստորինդաշտ

Գծապատկեր1. Փաստաթղթիէջի կառուցվածքը 5Տ

տ

Տեքստի բաղադրիչների ձնավորման հիմնական գրաֆիկական տեսքը որոշվում է օգտագործվող տառաշարերի պարամետրերով (առանձնահատկություններով)բնութագրվող նիշերով: Տառաշարը որոշակի այբուբենի տառերի, այդ նույն այբուբենին համապատւասխանող կետադրական նշանների ն թվանշ րակազմն էԸստ գրաֆիկական կառուցման, այսինքն` ցայտունության ն նշահատման չափսի ու ձնի, տառաշարերը բաժանվում են մի քանի խմբերի: Տառաշարի հիմնական բնութագրիչըդրա տեսակաշարնէ, որն իրենից ներկայացնում է տարբեր չափսերի, ուրվագծերի ն խտության, բայց միատեսակնախշի տառերիլրակազմ: Մեկ ւոեսակաշարի տառերը կարող են տարբեր ուրվագծեր

աջ

ման:

:

լ

հեշտացնելուհամար:

Կենտրոնավորմանեղանակիդեպքումտողերը երկու կողմից անհավասարտեսք ունեն: Այս եղանակնօգտագործումեն վերնագրերի համար:

ձնավորմանժամանակնշում են էջեԲազմաէջփաստաթղթերի րի համարները,էջատիտղոսները,տողատակերըն տեղեկատուցուցակները(առարկայականն անվանականուղեցույցներ, վերնագրեր նայլն): Տեքստի կարնորհատվածներըընդգծելու համար օգտագործում գունային ձնավորմանհնարավորությունները:Սակայն պետք է նկատի ունենալ, որ սն-սւպիտակտպիչ օգտագործելու դեպքում որոշ գույներ շատ մուգ հիմնագույն(ֆոն) ունեն ն առանձնացված տեքստը դարձնումեն դժվարընթեռնելի: Տեքստի ընդգծման(առանձնացման)մյուս եղանակըշրջանակների կիրառումնէ, այսինքն՝տեքստիտվյալ հատվածինեռառումնէ շրջանակիմեջ: Այս եղանակնառավելհարմարէ կազմակերպչական փաստաթղթերի(հրահանգների,կանոններին այլն) բացատրության համար: Դրանց միջոցով կարող են նշագրվել այն կետերը, որոնց առաջնահերթկատարումըպարտադիրէ կամ խիստ կարնոր: ժամւսնակլրացուցիչ օժանդաՏեքստի նախապատրաստման կություն կարելի է ստանալ հոմանիշների, հականիշներին բացատրական բառարաններից,որոնք կարող են մտցվել համակարգչի հիշողության մեջ:

են

Այս պարբերությանհամար թղթի թերթի եզրից ազատ տա. րածություն է թողնված ձախ մասից: Օգտագործվում է այն դեպքում, երբ անհրաժեշտէ փաստաթղթումառանձնացնել ինչ-որ հատված կամ միտք:

թերթիերկու կողմերից:

ձախ կողմըհավասար պարբերության տողերի է,

Երրորդ եղանակըկիրառում են փաստաթղթիտեքստին գեղագիտական տեսանկյունից հղկված տեսք տալու ն դրա ընկալումը

մանում:

Որոշ դեպքերում, այլ փաստաթղթերիցխոշոր հատվածներ մեջբերելիս, ազատ տարածություն են թողնում թղթի

.մ

Երկրորդդեպքում պարբերությանտողերիաջ կողմն է հավասար, իսկ ձախը՝անհավասար:Այս եղանակնօգտագործումեն փաստաթղթերիհաստատման կազմակերպական-կարգադրական կամ համաձայնեցմանենթակատարրերիձեավորմանհամար:

Պարբերության ձնավորումը ենթադրում է պարբերության առաջին տողի սկզբի ազատ տարածությանկամ ելուստի, թղթի թերթի եզրերից ազատ տարածության(լուսանցքների), միջտողայինմիջակայքի, պարբերության սկզբից ն վերջից ազատ տարածությանմեծության ն տողերի հավասարեցմանսահմանում: Պարբերությանսկիզբը կարող է ունենալ ազատ տարածություն, ելուստ կամ էլ ո՛չ մեկըն ո՛չ էլ մյուսը: եզրերից պարբերության բոլոր տողերի աջ, ձախ, Թղթիթերթի կամ էլ ն աջ, ն ձախ կողմերիհամար ազատ տարածություն են սահ-

Այս պարբերությունն էլ թղթի թերթի աջ մասից ազատ տարածություն թողնելու օրինակ է: Սա նույնպես օգտագործվում է փաստաթղթի տեքստի այս կամ այն հատվածն առանձնացնելուհամար, բայց նախատեսվումէ նախորդի համեմատ ավելի ցայտուն միտք ընդգծելու համար:

դեպքում

իսկ ձնավորում են այս եղանակով,քանի որ տարբեր նմուշների գրամեքենաներիօգտագործմամբպայմանավորված` շրջանում այդ ծնն է գերակշռել: նախահամակարգչային

ունենալ:

`

,

Հոր Անի Անան անիավակարբ ավականըը մեծ

Առաօին

անների

Փաստաթղթերումհիմնական տեքստը հավաքում են ուղիղ ն նորմալ ուրվագծի տառերով, իսկ մյուս ուրվագծերն օգտագործվում են որնէ բառի, արտահայտությանկամ տեքստի հատվածի առանձնացման համար: Խորհուրդ չի տրվում միննույն փաստաթղթի տառաշարային ձնավորմանժամանակօգտագործելավելի քան 3-4 տարբերակներ:

Պարբերության տողերը կարող են հավասարեցվել ըստ ձախ, եզրերի, ըստ տողի ամբողջ լայնության ն ըստ կենտրոնավոր-

`

3.4.

Փաստաթղթերում աղյուսակներիկազմումը

Աղյուսակըուղղահայաց սյունակներին հորիզոնականտողերի միջոցով կազմված՝ յուրահատուկցանցի տեսքով բառաթվային ե՛ սյունակի,ն՛ տողի մասն է: նյութ է, որի յուրաքանչյուր տարրը անՍյունակներնու տողերը վերնագրերունեն, որոնք միմյանցից ջատվումեն գծերով: ն. նյուՍյունակի ն տողի հատման տիրույթումսյունակի տողի իմաստամիջն գրաֆիկական թերը միավորողհասկացությունների հեշտացնումէ աղյուսակի էականորեն է ինչն ստեղծվում, կապ յին ու վերլուծությունը: տվյալներիընկալումն տեսՈրոշակի պայմաններիառկայությանդեպքումաղյուսակի իճաստչունի: Այսպես. քով նյութերիներկայացումն չկա, եթե ներկայացվող նյուաղյուսակիանհրաժեշտություն զբաղեցնումեն միայն մեկ չեն, բնույթի թերը տեղեկատվական են տող, որից էլ ոչ բոլոր տեղեկություններնօգտագործվում, աղյուսակը զիջում է տեքստիտեսքով տվյալների ներկայացմանը, երբ մի քանի թվային տվյալներ ընդգրկելու համար մասի բարդ կառուցվածքունեհարկ է լինում վերնագրային ցող ն շատ տեղ զբաղեցնողաղյուսակկառուցել, աղյուսակը խորհուրդ է տրվում փոխարինելգրաֆիկով կամ տրամագրով,երբ հարկ է լինում ակնառու ցուցադրել ընթագործընթացներիբնույթը, արտացոլել կառուցվածքը, ցող ցույց տալ թվերիհարաբերակցությունը: ստոաղյուսակը բաղկացածէ ենթակայիցն Տրամաբանորեն

:

՞

Յ

Բ

Յ

ԺՆ:

Ց

ՀՔ

Փ

-ան "|.

Յ,Շ Յ|ոՏ

Ցթ 3 Յ:Փ Ց

Ծ

Յ

|

`

Էշ ճ|

Ց

Ջ

Տ

-

|Ջ|

»

Թ/|ՓՋ `

Թ|Ց

Է

6.

Յ՝

Յ

5.

ՏՀ

Ց Ձ

3: ԷՅ

Շ-

աք

Է: Յ

--

Յ

ԳՏ

ռ

`

9:

Ը.

Թ

Փ

Տ

Ց

շք

ԷԲ ԷԷ| ԹՈ ՀԱՅՏՑ

ՋԱՏ) ԷԷ Է Յ Է: 5.

-- ԷԹ

ԱԷԲԷ 3-ԷԻ

ԱՏ

ԷԷ ՅԵՏ Բլ Յ

ՅԷ

ԲիՅ ՏԱՏ 5/5

ԵՐԻ

Տ

Ք Ց

չՏ Է

3/5Յ ՅՅ Ց ՅՑ Յ||25 ծ ՏԲ 5552Թ ՅՏ --

ՅԹ

ք

Թ

այաՂ

Յ

Հ

Յ

Ց Յ

Յ

թ:

Ժա

ծ

"Չ

ՀՐ

Դ

Յ

Տ

Յ

Է|

ՀՅ

՞|Ծ

8 Փ:Էլ|Ց| ծ

` Ց

օբյեկտների

Ջ|տ

"Ը Յ ՅԾ - «ԵԷ - Հ`

-Յ

որի դի-

-

-

է: ամբողջությունն բնութագրերի ՝`ամարակալման,թեմատիկն ընդհանուրվերնագրերը,լուսանմասը (ոքօքոֆոճ) ներառող ցագիրը (6օեօՅչո) ն աշխատանքային 2-ում: է գծապատկեր պատկերված աղյուսակիկառուցվածքը է. Աղյուսակկառուցելուհամար անհրաժեշտ Հ ձնակերպել աղյուսակի ենթակայի ցուցանիշները,այսինքն՝ այն, ինչը պետք է բնութագրվիաղյուսակում, « ձնակերպել աղյուսակիստորոգյալիցուցանիշները,այսինքն՝ ենթավերնագրելայն տվյալները,որոնքպետք է բնութագրեն կայի ցուցանիշները,

պ

-

է աղյուսակը: տարկմանհամար ներկայացված ու Ստորոգյալը ենթակայումնշված երնույթների

Ց.

Է

Յ

-

րոգյալից: Ենթականայն երնույթի կամ օբյեկտի անվանումն է,

Յ|Ճ

ւ3

«ԱՀՓառ|

Հ|

ԽՒ09Քթ2,ԽՒ

ՇՏ-Շ

ՏՏՑ

Յ335 ՅՅՅ Հ.Բ. Ը.

0-112--

Թ

||Փ

ԱՎ

Փլ|)

աղյուսակում պատկերներ ներառել միայն այն դեպքերում, երբ առանց դրւսնց աղյուսակի ընկալումը հնարաւլոր չէ, կամ երբ պատկերի մակերեսը շատ քիչ է մեծ մյուս վանդակներում տեքստի զբաղեցրած մակերեսից, » աղյուսակը կառուցել այնպես, որ լուսանցագրում քիչ քանալյի տողեր լինեն (եթե դա չի հակասում աղյուսակի խնդրին ն տեխնիկապեսիրագործելիէ): Աղյուսակի հիմնական տարրերի (համարակալում ն թեմատիկ վերնագրեր, սյունակներ, գլխագիր, լուսանցագրի վերնագիր, աշնույնպես որոխատանքային մաս, ծանոթություններ)ձենավորմանը են պահանջներ ներկայացվում: շակի ծ

ենթակայի ն

որոշել ստորոգյալի ցուցանիշների տեղը: Որպես կանոն, ենթակայի ցուցանիշները նշում են սյունակում (աղյուսակի լուսանցագրում), իսկ ստորոգյալինը՝ընդհանուր վերնագրում (աղյուսակիգլխագրում), Հ»կառուցել ենթակայի ն ստորոգյալի ցուցանիշների տեղաբաշխման նախատեսվածպլանին համապատասխան աղյուսակի կմախք (մոդել) ե դա լրացնել տվյալներով, Հ որոշել աղյուսակի թեման ն այն դարձնել աղյուսակի թեմատիկ վերնագիր: Հ

Աղյուսակի կառուցման տրամաբանականությունը, կարդալու հարմարությունը ն խնայողականությունն ապահովելու համար հարկավոր է. Հ աղյուսակի ստորոգյալը տեղաբաշխել աշխատանքային մասում, այլ ոչ թե ընդհանուր վերնագրումկամ լուսանցագրում, Հ ապահովել աղյուսակի տվյալների ճիշտ, տրամաբանական տ համաստորադասում (սյունակի տվյալները` նրա վերնագրին, տվյալները լուսանցագրի ցուցանիշին կամ վերնաՀ

ծ

Հ

աի

Գայ էաղյուսակի կապը ղում կատարելը աարմեցնոշմ որտեքստի

որնէ մեկ

մարակալումը ը »

»

ենթակասյունակներում ապահովելբաժանմանտրամաբամնա-

կանությունը,

.

համեմատվող թվային տվյալները տեղադրել ուղղահայաց ն դրանք հավասարեցնելըստ տասնորդականստորակետի, համեմատվողսյունակներնու տողերըւոեղադրել կողք-կողքի, սյունակներն ու տողերը տեղաբաշխել համակարգված (ըստ նվազող կարնորության՝ընդհանուրցուցանիշներից մասնակիճերին ն որոշակիներին,իսկ ցուցանիշներիհամարժեքության դեպքում` ըստ այբբենականկարգի, ըստ աճման կամ նվազման հատկանիշին այլն), աղյուսակի վերնագրում սկզբից նշել ստորոգյալի ցուցանիշների անվանումները,իսկ հետո՝ ենթակայինը, առավելապես օգտագործել երկայնակի աղյուսակներ (լայճակիաղյուսակներըկարելի է դարձնելերկայնակի), աղյուսակի գլխագրում հարկաշարքերիքանակը հասցնել ճվազագույնի ն ապահովելյուրաքանչյուր վերնագրի հակիրճությունը (լակոնիկությունը), բոլոր պարզաբանումներըտեղաբաշխել թեմատիկ վերնագրում կամ աղյուսակի տակ՝ ծանոթություններում, աղյուսակը կառուցել ենթակայիհամասեռ ցուցանիշներից, աղյուսակի սյունակներում ներառնել միայն պարւոադիր ն սահմանափակծավալի տեքստեր,

»

ւ

Հ

Հ

Ֆ

Հ

Հ

Հ Հ

.

»

ն

ԱՅ

թույլատրվում է թույլատրվ

մ

ե

ձնավորել վորել հետնյալ յալ

ն

տարբերակնե րբերակներից :

թեմատիկ վերնագրի վերնում՝ հավասարեցնելով աղյուսակի աջ եզրի հետ ն «Աղյուսակ» բառից հետո տեղադրելով դրա .

համարը

թեմատիկվերնագրից առաջ՝ «Աղյուսակ» բառից հետո տեղադրելով դրա համարը ն դնելով կետ, որից հետո մեծատառով գրվում է թեմատիկվերնագիրը, ն այդ ամենը հորիզոնական կենտոոնավորվում, թեմատիկ վերնագրից առաջ՝ համարի ն կետի տեսքով, որից հետո գրվում է թեմատիկվերնագիրը,ն այդ ամենը հորիզոնական կենտրոն րոնավորվում, չի կատարվում, նթե տեքստում աղյուսակը

Բ իաաեք

.

աղյուսակի շարունակության վրա գրում են «աղյուսակի 1.-ի շարունակությունը»,ն դա հավասարեցնումաղյուսակի աջ եզրին, բոլոր աղյուսակները

էճեավորվեն Ա անրուն պետք միճոււն

-

Թեմատիկվերնագիրըհնարավորությունէ տալիս աղյուսակի նյութերնընկալել՝ առանց տեքստին անդրադառնալու: Դրա ձնավորմանժամանակհաշվի են առնում, որ. թեմատիկ վերնագիրը պարտադիր չէ, եթե դրա աղյուսակի նյութերն անհրաժեշտեն միայն փաստաթղթիընթերցմանընԲ.

»

»

թացքում,

՛

աղյուսակի շարունակության վրա թեմատիկ վերնագիր չեն դնում, |

»

թ թեմատիկ իկ

վերնա հորիզոնական կենտրոնավորվում վերնագիրը հորիզոնական կենտրոնավորվ

է:

Գ. Աղյուսակի գլխագրում (ընդհանուր վերնագրում) սյունակների ձնավորմանժամանակպետք է նկատի ունենալ, որ. յուրաքանչյուր սյունակ, այդ թվում՝ նան լուսանցագիրը, պետք է. ունենա իր վերնագիրը,քանի որ դա պարզեցնում է աղյուսակը ն թույլ է տալիս վերնագրերըձնակերպել հակիրճ, եթե սյունակի վերնագիրը բաղկացած է մի քանի տարրից, ապա դրանք միմյանցից բաժանվում են ստորակետով(բացի բառային ն տառայիննշանակումներից) ն տեղաբաշխվումեն հետնյալ հերթականությամբ. ա/ սյունակի տվյալների բառային նշանակումները, բ/ սյունակի տվյալների տառային նշանակումները, գ/ չափման միավորներինշանակումները, դ/ սահմանափակմաննշումները (մինչն, ոչ ավելի, ոչ պակաս): » սյունակի վերնագիրը գրվում է ուղղական հոլովով եզակի դեմքով (հոգնակի թվով գրվում է միայն այն դեպքերում, երբ սյունակի ցուցանիշներիցմի քանիսը հոգնակի թվով են, կամ երբ սյունակում տրվում է մի խումբ օբյեկտների քանակական

«հերթական համարը» սյունակի վերնագիրը ձնավորում են տեսքով, սակայն թույլատրվումէ նան այդ սյունակի փոխարեն լուսանցագրիյուրաքանչյուր ցուցանիշի առջնից դնել համարըն կետ, համապատասխան աղյուսակում «չափման միավորը» անվանումով առանձին սյունակ չեն ներառում, եթե աղյուսակիբոլոր տվյալները արտահայտվումեն միննույն չափման միավորով,ապա այն նշում են թեմատիկվերնագրից հետո՝ անջատելովնրանիցստորակետով, եթե աղյուսակում տվյալներն առավելապեսարտահայտվում են չափման մի միավորով, բայց կան նան այլ միավորներով տվյալներ, ապա գերակշռող միավորը նշում արտահայտված են թեմատիկվերնագրիցհետո, իսկ մնացածները՝համապահետո, զոասխանսյունակներիվերնագրերից են տարբեր չափարտահայտվում աղյուսակիտվյալներն եթե են համապատասխան ման միավորներով,ապա դրանքնշվում

»

հ/հ

»

»

»

»

»

|

»

.

»

»

»

բնութագիրը),

սյունակի վերնագիրը գրվում է առանց բառերը կրճատելու, բացառությամբայն դեպքերի,երբ տվյալ հապավումը հանրահայտ է կամ կիրառվելէ տվյալ փաստաթղթիտեքստում, սյունակի վերնագիրը կարող է ներառել չափման միավորներ (կգ, մ, քմ), իսկ մի քանի հասկացություններիհամար՝հատուկ նշաններ (-Շ, 96, ֆ նայլն), սյունակի վերնագիրը վերին հարկաշարքումսկսվում է մեծատառով, իսկ ստորինհարկաշարքում՝միայն այն դեպքերում, երբ վերնագրերըքերականորենչեն կապվում վերին հարկաշարքի միացյալ վերնագրին (մնացած դեպքերում ստորին հարկաշարքի վերնագրերըգրվում են փոքրատառերով), եթե աղյուսակի տողերը դուրս են գալիս էջի սահմաններից, ապա հաջորդ էջերի վրա աղյուսակի յուրաքանչյուր մասում դրա ընդհանուրվերնագիրըկրկնվումէ, սյունակների մեծ քանակի դեպքում թույլատրվում է աղյուսակը բաժանել մասերին դրանք մի էջի վրա տեղաբաշխել իրար տակ, սյունակներըհամարակալվումեն միայն այն դեպքերում, երբ փաստաթղթիտեքստումհղում է կատարվում դրանց, կամ երբ անհրաժեշտէ սյունակի տվյալներնօգտագործել գործնական հաշվարկներիկատարմանհամար, ,

»

``

»

Անգ

.

մ լուսանցա

Արհանուր վերնագրում այնպես երնա

հետո,

(գլխագրում) «Ընդամենը»վերնագիրըվերաբերումէ մասնակի, այսինքն՝ միջանկյալ արդյունքներին,իսկ «Ամբողջը» վերգումարին, նագիրը՝մասնավոր արդյունքների աղյուսակիլուսանցագրում «Շնդամենը»ն «Ամբողջը»վերնագրերը հավասարեցվումեն ձախկողմից: Դ. Աղյուսակիլուսանցագրիվերնագրերըձնավորելիսհաշվի են առնվում հետնյալ պահանջները. եթե դրանք տեղավորվումեն մեկ տողում, ապա գրվում են լուսանցագրի եզրից, իսկ եթե 2-3 տողում, ապա առաջին տողը գրում են խորքից,ինչպեսպարբերությանսկիզբը, մի քանի աստիճանիդեպքումառաջին աստիճանիվերնագիասրը գրվում է ինչպեսնշված է նախորդկետում, իսկ հաջորդ համեմատ աստիճանիվերնագրերի տիճաններինըն̀ախորդ մի փոքր խորքից, «Այդ թվում» վերնագիրըխորհուրդ է տրվում գրել այնպես, ինչպես գրվում են այն վերնագրերը,որոնց դրանք վերաբերում են, վերնագրերըգրվում են մեծատառերով, առաջինաստիճանի մասը լուսանցագրում եթե մինչն աղյուսակիաշխատանքային է վերնագրերըվերջամնում, լուսանցագրի ապա ազատ տեղ նում են կետաշարերով, չնայած դա պարտադիրչէ, կետաշարիբացակայությանդեպքում վերնագրիցհետո ոչ մի նշան չեն դնում, այլ կետադրական »

»

»

»

» »

»

.

եթե լուսանցագրում վերնագրերնիրար հետնից կրկնվում են, ստորիններումյուրաքանչյուր բառը լարող է փոխարինվել «,» նշանով, իսկ մի քանի տող վերնագրիդեպքում գրվում է «նույնը» բառը, իսկ հետո դրվում Է «,,» նշանը:

4. ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԻ

ԱՌԱՆՁԻՆ ՏԵՍԱԿՆԵՐԻ

ՁԵՎԱՎՈՐՄԱՆ ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

ԳԼՈՒԽ

ապա

Ե. »

»

»

»

»

՝

Աղյուսակիաշխւստանքայինմասում տվյալների ձնակերպու

մը պետք է կատարվիըստ հետնյալ պահանջների. նելու տվյալնե դեպքումհամապաւտասխան վանդակում կամ գրվում է «Տվյայներ չկան», իսկ երնույթիբացակայությանդեպքում՝ գծիկ Է դրվում, մեկ տասնորդականից շատ փոքր թվի փոխարենաղյուսակում գրվում է 0,0, իսկ մեկ հարյուրերորդականից շատ փոքր լինելու դեպքում` 0,00, մի սյունակում միննույն ցուցանիշին վերաբերող թվային

ամմամա ոու

տվյալները հավասարեցվումեն ըստ տասնորդական ստորակետի, իսկ տարբեր ցուցանիշներինվերաբերողտվյալները՝ են, կենտրոնավորվում եթե աղյուսակի աշխատանքային մասի տողերում թվերը մի շարքով են, ապա այդ տողերը հավասարեցվումեն լուսանցագրի համապատասխան վերնագրիստորինտողին, եթե աշխատանքային մասի տողերուճ երկու ն ավելի շարքուլ| տարրեր կան, ապա բոլոր տողերը հավասարեցվումեն ըստ լուսանցագրի վերնագրիվերին տողի (նույն կերպ են հավաաղյուսակի,աշխատանքին գանիտեքստայինտողերը,

էմեծատառով Նաարտիը ե, ատեքնտը սկսվում նշան չի դրվում :

Դ

յ

կրկնւսպատկված,եռապատկվածաղյուսակները միմյանցից սովորաբարանջատվումեն զույգ գծերով: Զ.Աղյուսակիծանոթությունները ձնակերպումեն հետնյալկերպ. եթե ծանոթությունները վերաբերումեն տողերի մեծ մասին ն ծավալով մեծ չեն, ապա դրանք ձնակերպվումեն առանձին սյունակիտեսքով եթե ծանոթությունները վերաբերումեն միայն տողերիմի մամեծ են, ապա դրանք տեղադրվումեն րակի ամ աղյոռագի տակ, աղյուսակի համապատասխան տեղերի (թվային կամ աստղանիշային «

:

»

"

.

"

լով

ծանոթություններն րին մուգ Արարա րիս ցուցիչնսրի

տեսքով):

Այսպիսով,ժամանակակից համակարգչային ծրագրերըամենաբարդ փաստաթուղթըբավականաչափ արագ ն գրագետ ստեղծելու ն գեղեցիկ ձնավորելու են տալիս: հնարավորություն

Կազմակերպաիրավական փաստաթղթերը ն դրանց ձնակերպման առանձնահատկությունները

4.1.

-

Կազմակերպաիրավականբնույթի փաստաթղթեր են համար-

վում.

պայմանագիրը, հիմնադիրպայմանագիրը, Հծ կանոնադրությունը, ծ կազմակերպությանկանոնակարգը, Հ կազմակերպությանկառուցվածքնու դրույքների քանակը, Հ

Հ

Հ Հ

Հ

հաստիքացուցակը,

կառուցվածքայինստորաբաժանմանկաճոնակարգը պաշտոնականհրահանգը: ՝

Հ.

Պայմանագիր

Պայմանագիր է համարվում երկու կամ մի քանի անձանց համածայնությունը, որն ուղղված է քաղաքացիականիրաւունքներ ն սահմանելուն, պարտականություններ ն` այն չուն , այսինքն` փոլխսրարաայ սուբյեկտներիտնտեսականկամ այլ կարգավորող բազմագործառնական իրավական

փոփոխելուն իա ժագա

բորությունննրր Բանկ նե օրենսդրությունումպայմանագիրըհամարվում ակի ց

քաղաքացիների, քաղաքացիներ ների. ու. կազմաներաությունների զ ինչպես նան կազմակերպություններիմիջն ն բնույթի հարաբերությունները ակա սահմանող որ պայմանագրեր կազմվում են առք ու վաճառքի, վարձակալականհարաբերությունների ձնակերպման, արտադրանքի մատակարարման,գնագոյացման, շահույթի բաշխման, ձեռնարկչական հարաբերությունների սուբյեկտների փոխհարաբերությունների, ինչպես նան որոշակի ձնի ժնետիրական նայլն) (բաժնետիրակ յլն) ստեղծման ղ փասկազմակերպությունների է

տական կան հիմն

է իրով հահմանվում Աաաոքը

՛

Տես

ՀայաստանիՀանրապետության քաղաքացիական-օրենսգիրը, հող. 436:

տաթղթավորմանդեպքերում:Պայմանագիրը կարող է կնքվել գրավոր` համապատասխան փաստաթուղթստեղծելու միջոցով, որը ստորագրում են կողմերը, ինչպես նան փոստային, հեռագրային, հեռախոսայինկապի միջոցներով`փաստաթղթերի

փոխանակման

միջոցով:

Պայմանագիրը, որպես կանոն, ներառում է. այն կնքող կազմակերպությունների անվանումները, հղումը նրանց հիմնադիրփաստաթղթերին,պայմանավորվող կողմերիներկայացուցիչների ազգանունը, անունը, հայրանունը,կողմերի պարտականությունների ճասին տեղեկությունները, փոխադարձհաշվարկների պայմաններնու ձները, պարտավորությունները ժամանակինչկատարելու դեպքում կիրառվողպատժամիջոցները, պայմանագրիգործողության ժամ-

կետը (հավելված 1): Պայմանագրիհիմնականմասը շարադրվում է կողմերի իոխադարձ պարտավորությունների բաժնում, որը պետք է լրիվ, հստակն միանշանակկարգավորիկողմերի փոխհարաբերությունները, նրա առանձինկամ հատուկկողմերը: ժամանակակից օրենսդրությունը չի կանոնակարգում պայմանագրի բովանդակություննամբողջությամբ,բայց սահմանում է կողմերի պարտականությունները, ինչպեսնան նրանց գործունեության այս կամ այն կողմը, կամ այս կամ այն գործունեությունը փաստաթղթավորող ն պայմանագրի տեքստը ընդգրկող պայմանները: Դրանք, բացի վերոհիշյալից,կարող են լինել վնասի փոխհատուցման պայմանները,վեճերի լուծման կարգը, գույքի տիրապետմւան, տնօրինման, օգտագործման իրավունքները,կամ էլ այս կամ այն գործունեությունն իրականացնելու համար անհրաժեշտայլ պայ-

մանները:

են. կողմերիներկայացուցիչՊայմանագրի վավերապայմաններ

ների ստորագրությունները,նրանց իրավաբանական հասցեները, բանկայինռեքվիզիտները,պայմանագրի օրինակներիքանակի մասին նշումը, կողմերիկնիքները,գրանցման համարը: Պայմանագրի կարնորտեսակէ ֆիզիկականկամ իրավաբանական անձանց,ինչպեսնան ֆիզիկականն իրավաբանական անձանց միջն նոր իրավաբանական անձ ստեղծելումասին կնքվող հիմնադիր պայմանագիրը:

մակերպմանն լուծարման ասպարեզում համատեղգործունեության կարգը: Իրավաբանական անձի հիմնադիր փաստաթղթում պետք է նշվեն տվյալ իրավաբանական անձի անվանումը, նրա գտնվելու վայրը, գործունեության կառավարմանկարգը, ինչպես նան համապատասխանտեսակի իրավաբանական անձի համար օրենքով նախատեսվածայլ տվյալներ: Ոչ առնտրային, իսկ օրենքով նախատեսված դեպքերում` նան հիմնադիր փաստաթղթեորոշ առնտրային կազմակերւվությունների րում պետք է նշվեն իրավաբանական անձի գործունեության առարկան ու նպատակները:Առնտրայինկազմակերպություններիգործունեության առարկան ու նպատակներըհիմնադիրփաստաթղթերում կարող են նշվել նան այն դեպքերում,երբ օրենքով դա պարտադիր չի համարվում: Վիմնադիրպայմանագրումկողմերըորոշում են ստեղծվողիրավաբանականանձինիրենց գույքը հանձնելուն նրա գործունեությանը մասնակցելուպայմանները: Վիմնադիրպայմանագրովամրագրվումեն նան կողմերի միջն շահույթի ն վնասների բաշխման, իրավաբանականանձի գործունեության կառավարման, նրա կազմից հիմնադիրներիդուրս գալու

կարգերը:

Իր կատարմանբնույթով հիմնադիր պայմանագիրըընդհանուր համաձայնությանփաստաթուղթէ ն ուժի մեջ է մտնում միայն կողմերի միջն համաձայնեցվելուցհետո: Իր նշանակությամբայն կազմակերպականփաստաթուղթէ: Հիմնադիրպայմանագրիկնքման,կազմմանն ձնակերման,ուժի մեջ մտնելու, ուժը կորցնելու ն մյուս իրավականկողմերըկանոնակարգվումեն ՀՀ օրենսդրությամբ: Հիմնադիր պայմանագիրըկարող է բաղկացածլինել հետնյալ բաժիններից. 1.

2. 3. 4.

5.

6. 4.72.

3իմնադիրպայմանագիր

Հիմնադիր պայմանագիրնիրավականփաստաթուղթ է որով կողմերը(հիմնադիրները) պարտավորվումեն իրավաբանական անձ ստեղժել Կ որոշում են նրա ստեղծման,գործունեության,վերակազ66

7. 8.

9.

Ներածականմաս, Պայմանագրիկնքմաննպատակը, Կազմակերպության անվանումնու իրավաբանական ձնը, Գործունեությանառարկան, Կազմակերպության գտնվելուվայրը, Իրավաբանականանձըստեղծելիսհիմնադիրների պարտականությունները, Գույքի ստեղծման(ձեավորման)կարգը, Իրավաբանականանձ ստեղծելու գործում յուրաքանչյուր մասնակցիպարտականությունները, Շահույթիբաշխմանն վնասներիմարմանկարգը,

10.

11. 12.

Իրավաբանականանձի կառավարմանկարգը, Վիմնադիրներիիրավունքներնու պարտականությունները, Պայմանագիրը խախտելու համար կողմերի պատասխանա-

տվությունը,

անձի կազմից մասնակիցներիդուրս գաԻրավաբանական լու ն նորերի ընդունման կարգը, 14. Վեճերի քննարկմանկարգը, 15. Պայմանագրի փոփոխման, իրավաբանականանձի վերակազմակերպմանն լուծարման կարգը: Յիմնադիր ւվայմանագրով,եթե անհրաժեշտ է, հաստատվում է տվյալ պայմանագիրըլրացնող, կազմակերպությանկազմակերպաիրավականկարգավիճակնամրագրողն նրւս գործունեության տարբեր կողմերը կարգավորողկանոնադրությունը: Վ`իմնադիրպայմանագիրնուժի մեջ է մտնում պահից, եթե պայմանագրովայլ ժամկետչի նշվում: Կազմակերպությունը հիմնադրվածէ համարվում ն իրավաբանական անձի իրավունք է ստանում պետականգրանցումից հետո: Հիմնադիրպայմանագիրըշարադրվում ն ձնավորվում է Ճ4 ձնաչափի թղթի վրա: 13.

ստորագրման

4.13.

Կանոնադրություն

Կանոնադրությունը պետությանկամ կազմակերպությանկողմից սահմանվաժ կանոնների ժողովածու է, որով կարգավորվում է կազմակերպությունների(ընկերությունների,ֆիրմաների), հիմնարկների, քաղաքացիների գործունեությունը, այլ կազմակերպությունկաների ու քաղաքացիներիհետ նրանց փոխհարաբերությունները, ն տնտեսականկամ այլ տեռավարմանտարբեր մակարդակներում սակի գործունեության ասպարեզներումնրանց իրավունքներն ու

պարտականությունները: անձի հիմնադիրփաստաթուղթընրա հիմնաԻրավաբանական դիրների հաստատած ն սահմանված կարգով գրանցված կանոնադրություննէ: անձը գործում է այդ Մեկ հիմնադրիստեղծած իրավաբանական հաստատած կանոնադրությանհիմանվրա: հիմնադրի Իրավաբանականանձի կանոնադրությամբ սահմանվում են իրավաբանականանձի անվանումը,նրա գտնվելու վայրը (փոստահասցեները),իրավաբանականանձի կառային ն իրավաբանական վարման կարգը, ինչպես նան պարունակումէ համապատասխան

տեսակի իրավաբանականանձանց համար՝ օրենքով նախատեսված այլ տեղեկություններ՝(հավելված 2): Ռչ առնտրային կազմակերպություն համարվող իրավաբանական անձը, օրենքով նախատեսվածդեպքերում, կարող է գործել

տվյալ տեսակիկազմակերպությանմասին ճհմնականդրույթներով: Գործունեության որնէ ոլորտի համար ընդհանուր կանոնադրուեն պետականիշխանության ն կառավարթյունները հաստատում ման բարձրագույն մարմինները: Ձեռնարկությունների,հիմնարկների ն կազմակերպություններիկանոնադրությունները հաստատում են կառավարմանվերադաս մարմինները(նախարարություն,գերատեսչություն): Հասարակականկազմակերպություններիկանոնադրություննեհամարը ընդունում ն հաստատում են այդ կազմակերպությունների գումարները: Կանոնադրությունը սեւիականության ն կազմակերպաիրավական տարբեր ձների կազմակերպությունների(ֆիրմաների, ձեռնարկությունների, հիմնարկների) գործունեության հիմնական կազմակերպական փաստաթուղթնէ: Այդ փաստաթղթովորոշվում է կազմակերպությանստեղծման կարգը, սահմանվում է նրա կառուցվածքը, իր գործունեությանըհամապատասխանող ոլորտում նրա իրավունքներն ու պարտականությունները, կառավարմաննգործունեության կազմակերպմանկարգը, գործառույթները,խնդիրները,վերակազմակերպման ն լուծարման կարգը, կարգավորում են տվյալ կազմակերպությանհարաբերություններն այլ կազմակերպություն-

րւ Սո ային կանոնադրությունումսահկազմակերպության

ներին

ական անձանց

հետ:

մանվում են նրա գործունեության առարկանն նպատակները,իսկ առնտրային կազմակերպությանկանոնադրությունում՝դրանք կարող են նախատեսվել: Կանոնադրությանփոփոխությունները երրորդ անձանց համար իրավականուժ են ձեռք բերում դրանց պետականգրանցման պա|

Օրինակ`բաժնետիրականընկերությանկանոնադրությունը,ըստ «Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիականօրենսգրքի»(հոդված 110) ն «Բաժնճետիրական ընկերություններիմասին» ՀՀ օրենքի,բացի նշվածներից, պետք է տեղեկություններպարունակի նան ընկերությանկողմից թողարկվելիք բաժնեդրանց անվանական արժեքի ու քանակի, ընկերության տոմսերի տեսակների, չափի, բաժնետերերի իրավունքնեկանոնադրական հիմնադրամի (կապիտալի) րի, ընկերությանմասնաճյուղերին ներկայւսցուցչությունների, ընկերությանկառավարման մարմիններիկազմի ն իրավասությանու նրանց կողմիցորոշումներ ընդունելու կարգի մասին՝ Լերառյալ այն հարցերը,որոնց վերաբերյալ որոշումն ընդունվում է միաձայնկամ ձայներիորակյալ մեծամասնությամբ:

հից, իսկ օրենքով նախատեսվածդեպքերում` նման գրանցում կատարող մարմնին ալդ փոփոխությունների մասին տեղեկացնելու պահից: Սակայն իրավաբանականանձինք ն նրանց հիմնադիրները նման փոփոխությունները հաշվի առած երրորդ անձանց հետ հարաբերություններում իրավունք չունեն վկայակոչելու այդ ւիփոփոխությունների գրանցման բացակայությունը:' Կանոնադրությունը համարվում է պարտադիր փաստաթուղթ, որը պետք է ներառի. կազմակերպությանանվանումը, նրա տեսակը, գտնվելու վայրը (փոստայինհասցեն), գործունեության առարկան ն նպատակը, ունեցվածքի (հիմնադիրկապիտալի)կազմավորման(ձնավորման) կարգը, շահույթի բաշխման կարգը (շահույթի ստացման նպատակ հետապնդողկազմակերպություններում), իրավաբանականանձի կազմավորման, գործունեության ն գործունեությանդադարեցմանկարգը, կառավարմանմարմինները: " " " "

"

»"

»

Կազմակերպությանտեսակիցկախված՝տիպայինկանոնադրությունում կարող են ավելացվել այլ տեղեկություններ. բանկերիհամար՝ բանկիկողմից կատարվող գործառնությունների ցանկը, բորսաների համար`անդամներիառավելագույնքանակի վերաբերյալ տվյալները, դրանց ընդունման կարգը, իրավունքներն ու պարտականությունները, վեճերիլուծման կարգը, բաժնետիրականընկերություններիհամար` թողարկվողբաժնետոմսերիմասին տվյալները, դրանց տեսակները,ձեռքբերման պայմանները,յուրաքանչյուր մասնակցի մասնաբաժնի չափը նայլն: -

-

-

2.14.

Կազմակերպության կանոնակարգ

:

Կանոնակարգիհիման վրա են գործում պետականն տեղական Դրանք առաիշխանությանոչ առետրայինկազմակերպությունները: են: Կանոնան մարմիններն կառավարման վելապես իշխանության կարգի հիման վրա են գործում նան առնտրայինն ոչ առնտրային մասնաճյուղերը, ներկայացուցչություննեկազմակերպությունների րը, բաժանմունքները: կանոնակարգերըկարող են լինել տիԿազմակերպությունների պային, օրինակելի, անհատական:Տիպային ն օրինակելի կանոնակարգերը մշակվում են կառավարմանմարմինների համակարգում հավասար հիերարխիկմակարդակումգտնվող ն միատեսակգորկազմակերպուծունեություն իրականացնողենթագերատեսչական բաթյունների, նրանց մասնաճյուղերի, ներկայացուցչությունների, մշակվումեն ժանմունքներիհամար: Անհատականկանոնակարգերը հիման վրա: տիպայինկամ օրինակելի կանոնակարգերի Ներքին կազմակերպականկառուցվածքունեցող կազմակերպությունների վարչարարության պրակտիկայում կանոնակարգը համարվում է յուրաքանչյուր կառուցվածքայինստորաբաժանման գործառույթներիամրագրմանն սահմանազատմանհամար նախատեսված հիմնականփաւտաթուղթը: Կազմակերպությանկանոնակարգը իրավաբանականուժ է ստանում վերադասիկողմից սահմանված կարգով հաստատվելուց հետո: Կազմակերպությանկանոնակարգը,որպեսկանոն, հաստատվում է կարգադրականփաստաթղթով(հրաման, որոշում, կարգադրություն),սակայն դա կարող է կատարել նան վերադասկազմափաստաթղթիհրակերպությանղեկավարը՝առանց կարգադրական պարակման(«Հաստատում եմ» գրիֆը իր ստորագրությամբն կնիքով վավերացնելումիջոցով): Կանոնակարգը ձնակերպումեն կազմակերպությանընդհանուր ձնաթերթիվրա, այսինքն`այդ փաստաթուղթըպարունակումէ կազմակերպությանանվանումը, կառուցվածքայինստորաբաժանման անվանումը,փաստաթղթիտեսակիանվանումը,ինչպես նան ամսագրիֆը: թիվն ու կազմակերպության է ներառիհետնյալ բաժինները. տեքստըպետք Կանոնակւսրգի ընդհանուրդրույթները, նպատակներըն խնդիրները, գործառույթները, իրավունքներնու պարտականությունները, ղեկավարումը, կապերը), (ծառայողական փոխհարաբերությունները վերահսկումը,ստուգումըե վերստուգումը, ն լուծարումը: վերակազմավորումը -

Կանոնակարգըկարգավորականբնույթի ամփոփիչնորմատիվային ակտ է, որով սահմանվումեն կազմակերպության կարգավիճակը, նրա խնդիրներնու գործառույթները, գործունեությանկարգը, ներքին կառուցվածքը,իրավասությունները,պարտականություննեԲը, վերակազմավորման լուծարման կարգը:

ն

Տես

-

-.

-

-

-

:

-

«ՀայաստանիՀանրապետության քաղաքացիականօրենսգիրք»,հոդված

55, կետ 3:

-

Ընդեանուր դրույթների բաժնում նշվում են կառուցվածքային ստորաբաժանման ճշգրիտ անվանումը,նրա ինքնուրույնությանաստիճանը, ենթակայությունը(կառավարմանմարմինը): Այս բաժնում տրվում է նան այն հիմնական իրավական, ղեկավար(դիրեկտիվ),

նորմատիվայինն հրահանգչական նյութերի ցանկը, որոնցով տվյալ ստորաբաժանումն առաջնորդվում է իր գործուկառուցվածքային նեությունն իրագործելիս: Նպատակների ն խնդիրների բաժնում ընդհանրացվածձնակերպվում են կառուցվածքային ստորաբաժանման գործունեության հիմնական նպատակնու խնդիրները: Գործառույթներիբաժինըհամարվումէ հիմնականն ընդգրկում է կառուցվածքայինստորաբաժանման գործունեության համակողմանի բնութագիրնու հիմնական խնդիրներիլուծումն ապահովող բոլոր գործառույթներիմանրամասնցանկը: Իրավունքների ն պարտականություններիբաժնում թվարկվում են կառուցվածքայինստորաբաժանման առջն դրված խնդիրների լուծման ն նպատակների իրականացմանհամար անհրաժեշտ իրավունքները:Վերջիններիսշարադրման ժամանակ ընդգծվում է դրանց համապատասխանությունը գործող օրենսդրությանը,Կառավարության նորմատիվաիրավական փաստաթղթերին,ինչպես նան տվյալ կազմակերպության գործունեությունըկանոնակարգող ներքին փաստաթղթերին: Ղեկավարման բաժնում նշվում են ստորաբաժանման ղեկավարի պաշտոնն ու նրա կրթականմակարդակին ե. գործնական աշ: խատանքիստաժին ներկայացվողպահանջները:Ղեկավարիպաշտոնական պարտականություններն առանձին փաստաթղթովչեն կանոնակարգվում,այդ պատճառովէլ դրանք առանձնացվում են, որոնց թվում նշվում է կառուցվածքային ստորաբաժանման գործունեության կոորդինացման(համաձայնեցման) գործառույթը, նրա աշխատանքի պլանավորումը, աշխատակիցներիգործունեության վերահսկումը, կառուցվածքի կատարելագորկազմակերպչական ծումը ն այլն: Ստորաբաժանմանն նրա ղեկավարի իրավունքների տարանջատմանհամար այս բաժնում սահմանվումեն ղեկավարի անձնական իրավունքները:Դրանց թվին են դասվում իր ենթակաների իրավունքների սահմանումը, որոշ փաստաթղթերիհաստատումը, որոշակի հարցերի շրջանակներումկարգադրություններ կատարելը, ենթականերիաշխատանքինշանակելնու աշխատանքից ազատելը կամ դրանց վերաբերյալ համապատասխան փաստաթղթերի ներկայացումը,խրախուսմանն տուգանքների (պատիժմիջոցներձեռնարկելը ների) ն այլն: `

Այլ ստորաբաժանումների հետ փոո/սհարաբերությունների բաժնում որոշվում են այլ օղակների հետ փոխադարձ կապերը, որոնք ւսռաջանում են արտադրական,տնտեսականն կառավարչական գործունեության ասպարեզներում, հաստատվում են փաստաթղթային կապերը, փաստաթղթերիանվանումները, դրանց ներկայացման հաճախականությունը,փոխադարձպարտավորությունները, այլ ստորաբաժանումներիհետ համատեղ մշակվող փաստաթղթերի կազմը: Կազմակերպությանգործունեության վերահսկման, ստուգման ն վերստուգման բաժնում սահմանվումեն, թե ում կողմից են իրականացվում ֆինանսատնտեսականգործունեության վերահսկողությունը, ստուգումը ն վերստուգումը, դրանց պարբերականությունն ու ժամկետները,ամփոփփաստաթղթերի ներկայացմանկարգը: վերակազմավորման ն լուծարման բաժնում սահմանվում է, թե ինչ կարգով ն ում կողմից է իրականացվում կազմակերպության վերակազձճավորումը լուծարումը Կանոնակարգըստորագրումեն այն մշակող պաշտոնատարանձինք, նշագրում է (վիզա է դնում) իրավաբանականծառայությունը կամ իրավախորհրդատուն,հաստատում է կազմակերպությանղեԴրույթները իրավական ուժ են ստանում հաստատման

ն

կավարը: պահից:

ժ, ստորաբաժանման կանոնակարգ 4215.Կւառուցվածքային

Կառուցվածքային ստորաբաժանման (կոլեգիալ կամ խորհրրդակցական մարմնի) կանոնակարգը նրա կարգավիճակը, գործաու ռույթները, իրավունքները, պարտականություններն պատասխանատվությունըսահմանողիրավականփաստաթուղթէ: Այն կարող է լինել ինչպես տիպային, այնպես էլ անհատական:Տիպային կանոնակարգը մշակվում է միատեսակ կազմակերպություններին կառուցվածքային ստորաբաժանումներիհամար: Տիպայինի առկայության դեպքում անհատական կանոնակարգերըմշակվում են դրա հիման վրա: Կոլեգիալ կամ խորհրդակցականմարմնի կանոնակարգմշակվում է կազմակերպությանայն մարմիններիհամար, որոնք ղեկավարմանգործառույթներեն իրականացնում:Հիմնարկի,կազմակերպության, ձեռնարկությանկազմակերպաիրավական ձնից կախված՝ դա կարող է լինել. Տնօրենների խորհրդիկանոնակարգ(բաժնետիրական ընկերությունում), Վարչությանկանոնակարգ(բաժնետիրական ընկերությունում, կոուպերատիվում),կոլեգիայի կանոնակարգ (իշխանության ն կառավարմանմարմիններում),Գիտատեխնիկա"13

կան խորհրդի(գիտահետազոտական,նախագծայինինստիտուտներում), Գիտական խորհրդի կանոնակարգ(ակադեմիական ինստիտուտներում, բուհերում) ն այլն: Կոլեգիալ կամ խորհրդակցականմարմնի կանոնակարգովսահեն տվյալ մարմնի կարգավիճակը, նրա իրավասությունմանվում

ների ոլորտները, կազմը ձեավորման սկզբունքները (անդամները նշանակվում են, ընտրվում են), անդամների լիազորությունները, նիստերի անցկացման ն որոշումների ընդունման կարգը ն ճի շարք նման այլ հարցեր: Կառավարմանկոլեգիալ մարմնի կանոնակարգըհաստատվում է կազմակերպությանկառավարմանբարձրագույն մարմնի կողմից: Օրինակ` Տնօրենների խորհրդի կանոնակարգը հաստատվում է բաժնետիրական ընկերության բաժնետերերի ընդհանուր ժողովի կողմից, բուհի կանոնակարգը`բուհի խորհրդի կողմից ն այլն (հավելված Յա): է Խորհրդակցական մարմնի կանոնակարգը հաստատում կազմակերպությանղեկավարը: Կառուցվածքային ստորաբաժանմանկանոնակարգըձնակերպվում է կազմակերպությանընդհանուր ձնաթերթիվրա, որը ստորագրում է ստորաբաժանման ղեկավարը: Կառուցվածքային ստորաբաժանումների կանոնակարգերըկարող են հաստատվել կարգադրական փաստաթղթով (որոշում, հրաման, կարգադրություն ն այլն), եթե հաստատման հետ միաժամանակդրա կիրառմանվերաբերյալ հանձնարարությունէ տրվում: Կառուցվածքային ստորաբաժանման(կոլեգիալ կամ խորհըրդակցականմարմնի) կանոնակարգիպարտադիրվավերապայմաններ են համարվում. կազմակերպությանանվանումը, հաստատման մասինկնիք-մակագրությունը(գրիֆը), հրատարակմանտեղը, փաստաթղթիտեսակի անվանումը՝տեքստիվերնագրով, տեքստը, Ստորագրությունը, նշագրումները(վիզաները)

է

»

»

ն

» »

« » »

4.16.

»

»

» »

»

Կառուցվածքայինստորաբաժանմանկանոնակարգընշագրում կադրերի բաժնի վարիչը, իրավաբանը,կազմակերպությանղեկավարի այն ւոեղակալը, ում խնամարկությանտակ գտնվում է տվյալ ստորաբաժանումը,ինչպես նան այն ստորաբաժանումների ղեկավարները,որոնց հետ աշխատանքիընթացքում փոխգործակցում է տվյալ ստորաբաժանումը: են

Գործառույթներ, Իրավասություններ ն պարտականություններ, Կառավարում, Պատասխանատվություն, Փոխհարաբերություններ, Վերակազմավորումկամ լուծարում":

Եթե կառուցվածքային ստորաբաժանումնիր հերթին բաղկացած է ստորաբաժանումներից,ապա հիմնականխնդիրներիցհետո ներառվում է «Կառուցվածք» բաժինը (հավելված 3բ): Կոլեգիալ կամ խորհրդակցականմարմնի կանոնակարգը, որպես կանոն, բաղկացածէ ավելի շատ բաժիններից(հավելված 3ա):

|

»

Կառուցվածքային ստորաբաժանման կանոնակարգը ներառում հետնյալ բաժինները. Ընդհանուր դրույթներ, » Վիմնականխնդիրներ,

Կազմակերպության կառուցվածքն հաստիքային միավորների քանակ

ու դրույքային միավորների քանակը իրավական սԿառուցվածքն տաստաթուղթէ, որով կանոնակարգվում ն ամրագրվում են կազմակերպությանկառուցվածքայինստորաբաժանումներիկազմն ու յուհաստիքներիմիավորները: ոաքանչյուր ստորաբաժանման Այս փաստաթղթիձնը միասնականացվածէ: Հաստիքայինմիավորների քանակին վերաբերողփաստաթուղթը կարող է նախատեսվել կանոնադրությամբ կամ կազմակերպությանկանոնակարգով: Այն ձնակերպվումէ ընդհանուր ձնաթերթիվրա ն ունի հետնյալ վակազմակերպության անվանումը, փաստաթղթի վերաւպայմանները. տեսակի անվանումը, ամսաթիվը,հրատարակմանտեղը, տեքստը, նշագրումը ն ստորագրությունը:Այս փաստաթղթիտեքստը կազմակերպությանղեկավարիհանձնարարությամբկազմում է կադրերի բաժինը` աղյուսակի տեսքով, նշագրում է գլխավոր հաշվապահը, ստորագրումէ կադրերիբաժնիվարիչըն հաստատում է կազմակերպությանղեկավարը,որի ստորագրությունըվավերացվումէ կնիքով: Կազմակերպությանկառուցվածքնու հաստիքներիքանակը սովորաբար հաստատվում է օրացուցային տարվա համար: Այդ փաս-

"

Փոքր ստորաբաժանումներիհամար վերը թվարկածորոշ բաժիններկարող են միացվել:

տաթղթում կարող փոփոխություններկատարվել կազմակերպության ղեկավարի հրամանով: Այս փաստաթղթիտեքստում նշվում են կառուցվածքային ստորաբաժանումներիծածկագրերը(կոդերը), դրանց անվանումներն ու քանակը: հաստիքների են

Ա ԱԱ

ԿԱ

Արի

ՀԱՍՏԱՏՎԱԾ

ՀԱՅՎԱՌԵԼԻՔ»

է ՓԲԸ

տնօրեններիխորհրդինիստում. արձանագրություն թիվ3 12.03.2003թ.

«ՀԱՅՎԱՌԵԼԻՔ» ՓԲԸ

ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԸ ԵՎ ՀԱՍՏԻՔՆԵՐԻ

ՔԱՆԱԿԸ

Այս փաստաթուղթը կազմվում է կազմակերպությանկառուցվածքըն հաստիքների քանակը ցույց տվող փաստաթղթիհիման վրա, ձնաընդհանուր ձենաթերթիվրա ն պակերպվում Է կազմակերպության րունակում է հետեյալ ռեքվիզիտները.կազմակերպությանանվանումը, փաստաթղթիտեսակի անվանումը, ամսաթիվը,հրատարակման տեղը, հիմնարկի գրիֆը, տեքստը, նշագրումը, ստորագրությունը: տեքստը ձնակերպվում է աղյուսակի տեսքով, ՀՎաստիքացուցակի որի սյունակներումնշվում են կառուցվածքայինստորաբաժանումների անվանումները ե դրանց ծածկագրերը, պաշտոններիանվանումները, հաստիքային միավորներիքանակը,պաշտոնականդրույքաչափը, աշխատավարձիամսական ֆոնդը ն ծանոթությունները: .Յաստիքացուցակըստորագրումէ գլխավոր հաշվապահը, նշագրում են կառուցվածքայինստորաբաժանումների ղեկավարները ն կադհաստատում է հիմնարկիղեկավարը, որի ստորերի բաժնի վարիչը, է րագրությունըվավերացվում կնիքով: Հաստիքացուցակումփոփոխություններկատարվում են կազմակերպությանղեկավարիհրամանով: Սաստիքացուցակիօրինակ

անվանումը Ստորաբաժանման

«ՀԱՅՎԱՌԵԼԻՔ»

ՓԲԸ

ՀԱՍՏԱՏՈՒՄ

ԳԼԽԱՎՈՐ

ա

ԵՄ

Բ. ՈՍԿԱՆՅԱՆ

ՏՆՕՐԵՆ

նոյեմբերի2003թ.

ՀԱՍՏԻՔԱՑՈՒՑԱԿ

Պահան

ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ

ՖԻՆԱՆՍԱՏՆՏԵՍԱԳԻՏԱԿԱՆ

Ի

ԲԱԺՆԻ

(03)"

Գործողությանմեջ է դրվում01.01.2004թ. Ջե

Ա

Տես

յթ

տնտեսո

Պահեստային

Պաշտոնիանվանումը

տնտեսո

Տ

տնտեսո

1. 2.

|Առաջատար տնտեսագետ

Առաջատարֆինանսիստ 4. |Ավագ տնտեսագետ 5. | Գործավար 3.

ծառա

ԼԲաժնի պետիտեղակալ

Մեկ դրույքի | Ամսական Գաստի- ամսական աշխատա-| վարձի քային աշխատաճիավորը ֆոնդը վարձը

ւն

Ընդամենը

Պատտիքացուցավը

77600

77600

75400

75400

75400 70250

35000

`

|թու-

թյուն

75400 290000 35000 553400

Պ. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

Գլխավորհաշվապահ

42.71.7. Գաստիքացուցակ

փաստաթուղթէ, որով սահմանվում են կազմակերպության հաստիքների քանակը, պաշտոններիկազմն ու դրանցաշխատավարգիչափերը-

Օանո-

հասԿազմակերպությանհաստիքացուցակըբոլոր ստորաբաժանումների

ամբողջություննէ: տիքացույակների

4. 7.8.

Չաշտոնական հրահանգ

Պատասխանատվություն, Փոխհարաբերություններ: «Ընդհանուր դրույթներ»» բաժինըներառում է. պաշտոնի անվանումը` կառուցվածքայինստորաբաժանման

»

»

Պաշտոնական հրահանգը կազմակերպությանաշխատակցի կազմակերպաիրավական վիճակը, նրա պարտականությունները, ն արդյունավետ աշխաիրավունքները, պատասխանատվությունը տանքի պայմանների ապահովումըկարգավորելու համար հրապարակվող փաստաթուղթէ: Կառավարման կառուցվածքի սկզբնականտարրը պաշտոնն է: Պաշտոնների համակարգի ձնավորումըկախված է կազմակերպությունում իրականացվողգործառույթներիծավալից, կազմից ն բնույբաժանմանն կոոպերացմանստեղծված մակար-

»

»

» .

ԱԱ տանքի

»

դակից.

տարբեր

»

ապահովելու, աշխատողների գործունեուփոխկապվածություն թյունն օբյեկտիվորեն գնահատելու դրան զբաղեցնողների

ն

աշխատանք

՛

ներհամապատասխան

տալի: կազ-

գործության միջոցներ կիրառելուհնարավորությունէ Պաշտոնականհրահանգներիմշակմանժամանակ մելուն, բաժինների բովանդակությանձնակերպմանը,դրանց շարա դրման հաջորդականությանը միասնականմոտեցում է ցուցաբերվում: Դրա հետ, այդ հրահանգներըպետք է պաշտոնական պարտականությունները, լիազորությունները պաունենան հստակ ն համառոտ ձնակերպում-

»

Ի

եր ճկու" ր,| իրեն ուս.

մշակվում

կազմակերպու-

կամ կազմակերայության կանոնակարգով:

անվանումը, տեքս-

»

» »

արտոնա հատուկ

սահմա յանմատն բաժնում

գիտելիքների ն հմտության

թյունը ն նշվում են. (ված

րամի կոյ գերի աշխատանքի

նկատմամբ

պահանջները:

տեղամասը(լուծման ենթակահար |

տեսակները

(նշվում է ոչ միայն աշխատանքների առանձինտեսակներիբովանդակությունը, այլ նան դրանց

կազմակերպաիրավական բնույթը. «ղեկավարում է», «հասէ», «պատրաստում է», «ապահովում է», «քննարկում

տատում

արտացոլեն աշխատողի ն

են հաստիքացուցակով Պաշտոնական հրահանգները նախատեսվածբոլոր պաշտոններիհամար՝բացի ղեկավարի պաշտոնից, որի գործունեությունըկանոնակարգվումէ թյան կանոնադրությամբ Պաշտոնական հրահանգներըձնակերպվումեն կազմակերպության ընդհանուր ձնաթերթիվրա: Պաշտոնականհրահանգի պարտադիր ռեքվիզիտներ են. կազմակերպության անվանումը, հաստատման նշագրությունը, փաստաթղթի տեսակի տի վերնագիրը, կազմմանտեղը, ստորագրությունը: Պաշտոնականհրահանգիտեքստը,որպեսկանոն, բաղկացածէ հետնյալ բաժիններից. Ընդհանուր դրույթներ, Պաշտոնականպարտականություններ, Իրավունքներ,

վում), պաշտոնի նշանակմանն պաշտոնիցազատման կարգը, նորմատիվայինն մեթոդականայն փաստաթղթերը,որոնցով ղեկավարվումէ տվյալ պաշտոնըզբաղեցնողը, որակավորմանը ներկայացվողպահանջներրը(կրթությունը,

վում է աշխատողի գործունեության կոնկրետ բովանդակու-

անկրվնակման Ա աաւթանըը

պաշտոններ

տվյալ պաշտոնի ուղղակի ենթակայությունը(ում է ենթարկ-

ստաժը),

Պաշտոնական հրահանգներըկազմակերպական,կանոնակարե կարգավորող դեր ունեն: Այն աշխատողներիպարտականություններն ու իրավունքներըհստակորենսահմանազատելու, առանձին աշխատանքներիԱա

գող

ացառելու,

նշումով,

է

Ե»

,

թ): «կատաճում ր

,

:

թվարկելիս նպատակահարմար հետք բաժանել անները ոոոանի ցերին վերե փմտաթոքեր զամ հրահանգ մշակման, նախապատրաստման 4.տվյալ

ությու

ելիս

աշխատո

ավասության

ն

այլն)

դրանքնպատակահարմ դրանք

շրջանակներում գտնվո

կամ

այդ

աշխատանքներին մասնակցությանպարտականություն, 2.տեղեկատվության(ամփոփագրեր,հաշվետվություններ, տեն այլն) ժամանակին ղեկանքներ,բանավորտեղեկատվություն ն որակովհավաքման,մշակման, վերլուծությանն օգտագործման պարտականություն, Յ.կազմակերպական, մեթոդական,հրահանգչական,վերահսկողական-տեսչականն նման կարգի այլ աշխատանքներիկատարմանպարտականություն: |

««Իրավունքներ»»բաժնում սահմանվում են աշխատողի պարտականություններիկատարումն ապահովող նրա լիազորությունները.

նի միայն գործադիր իշխանության բարձրագույնմարմնի ղեկաուի,

որոշակի հարցերի վերաբերյալորոշումներիընդունման,ցու ինքշրջանակներում իր իրավասությունների տալու, ի րավունք, ստորագրելու նուրույն միաստաթղթեր -

ցումներ

»

»

իրավունք, վերադասինդիմելու առացարկներով անունից այլ կազկամ կազմակերպության ժանման

մարմինները

ունենալու

թյում

Ա

.

.

ծունեությանը

աեր,որատասգ

յեր:

փաստաթղթերըհրապարակվում են ու

րադաս վրա ն

ններ

:

Կազմակերպությունները(ընկերությունները, հրատարակում են հրամաններ, կարգադրուն

տարման համար

ւ կան նայլն)

.

թյումներ.

կոոպերատիվները, (ներկայացուցչություն) եր կայացուցիչ ըներում իրավունք հիմոարգությունները) վերաբերողհարցերի քննարկօրենքների Կարգադրական մասնակցելուիրավունք, ա իդակքություններին իշխանության կամ կառավարության օրենսդիր գործադիր անհրաժեշտ տեղեկարգադրություններիհիման մարմինների որոշումների տնտեսական,կառավարչախա պահանջելու վիճակագրական, դրանց բացի, իրավունք, բնույթի պահանորոշակի գործողությու իրավասությունների ՈՒՑ բաժնում Անն իրենց լիազորությունների «Պատասխանատվություն»» իրականացնելու տ

.

վարը՝ երկրիՆախագահը: Տարածքային ներկայացուցչական ն գործադիր իշխանության հրատարակում են որոշումներ, վճիռներ, կարգադրու-

սահմանվում են աշխա անձնականպան աշխատողի չափանիշներրը -

տանքի գնահատման են համարչափը: Գնահատման չափանիշներ համար տասխանատվության ժամանակինությունը բնութագրողՕօբ-

վե-

ու

կատարմանհամար: Դրանից կարգադրական փաստաթղթերըհրատարակվումեն ղեկավարների կողմից՝ ու շրջանակներում` առջն դրված խնդիրների լուծման ընթացքում ազմակերպության ործադիր ն կարգադրական կարգադրական իրականացնելու հահա գործունեություն դիր ն գոր թյուն

մար:

Կարգադրականփաստաթղթերինախապատրաստումըկարող է հանձնարարվելմեկ կամ մի քանի կատարողների(պաշտոնյաների, կառուցվածքային ստորաբաժանումների):Բարդ ն պատասխանատու կարգադրականփաստաթղթերիմշակման համար ստեղծվում են աշխատանքայինխմբեր, հանձնաժողովներ՝այդ աշխատանքներում ընդգրկելով պրակտիկմասնագետներինն գիտնականներին: Կարգադրականփաստաթղթերինախապատրաստումը կատար-

ոտասխա մի նատվությունը Աշխատողի ն է գոծող օրենսդրությամբ եորը: կարող լինել կարգապահարոշվո ոջվում կան, վարչականկամ քրեական: ումի՞ց, ի՞նչ բաժնում նշվում ոխհարաբերություններ» է ստանում տեղեկատվություն ինչպիսի՞ աշխա ժամկետներում ինչպիսի՞ ի՞նչ ժամկետներում տեղեկատվությո վումհետնյալ փուլերով

ր

ն

գոր

է

է.

Է

ն

տողը,

է

ն

ու՞մ,

փասնախապատրաստվող տալիս, ու՞մ հետ է համաձայնեցվում նահամատեղ նացնում փաստաթղթի ու՞մ հետ է տաթուղթը,

հ

է իրականաց

(հավելված3): խապատրաստումը

է

"

»"

" "

4.2.

փաստաթղթեր Կարգադրական

բնույթի փաստաթղթեր համարվում.հրամաԿարգադրական որոշումները,հրամանները,հրանագրերը, կարգադրությունները, փաստաթղթավորման գործունեության հանգները: Կարգադրական փաստաթղթիտեսակի ընտրությունըկահամար նախատեսված մարմնի,կամ էլ պաշկամ կւսռավարման տարվում է իշխանության որոշումների ընդունման տոնատար անձի կողմից`կառավարչական են

կարգով:

գործադիր իշխանությանմարմիններըհրապարակում որոշումներ, հրամաններ, հրամանագրեր, կարգադրություններ, հրատարակման իրավունք հրահանգներ:Ընդ որում, հրամանագրի են

ՀՀ

ն հս կառավարչական հարցիուսումնասիրում, փաստաթղթինախագծինախապատրաստում, փաստաթղթիհամաձայնեցում, փաստաթղթիստորագրում:

Կառավարչական հարցի ուսումնասիրումն սկսվում է պատրաստվող փաստաթղթերի իրավական հիմնավորումից` գործող օրենսդրական ակտերի ն գործադիրիշխանության վերադաս մարմինների որոշումների ուսումնասիրումից: Այնուհետն կատարողը որոշում է փաստաթղթումարտացոլվողհարցերիշրջանակը, ուսումնասիրում է տեղեկատվությունը, անհրաժեշտ փաստաթղթային նյութերը: Այդ ժամանակէլ որոշվում է նախկին փաստաթղթերիկամ դրանցառանձինկետերիփոփոխմանանհրաժեշտությունը: Փաստաթղթի նախագծի նախապատրաստումնսկսում է դրա հրապարակմաննպատակիորոշումից, որը շարադրվում է ներածական մասում: Հիմնական ուշադրությունը դարձվում Է կարգադրական գործողություններիձնակերպմանը, որը պետք է լինի շատ որո81

շակի, չթույլատրվի տարբեր մեկնաբանություններ,չհակասի ճախկինումհրապարակվածփաստաթղթերին: Փաստաթղթի համաձայնեցումն իրականացնումէ այն կատարողը, որը նախապատրաստելէ տվյալ փաստաթուղթը:Եթե համաընթացքում փաստաթղթիբովանդակությանվերաբերյալ ձայնեցման. էական դիտողություններ են կատարվում, այն կազմվում է նորից, որի երկրորդ խմբագրությամբտարբերակը համաձայնեցվումէ ամբողջությամբ,այլ ոչ միայն փոխվածմասով կամ կետերով: Որոշումներն ու վճիռները ռամաձայնեցվում են կոլեգիալ (խորհրդակցական) մարմնինիստով: Եթե նախագիծըլուրջ լրամշակում է պահանջում, հաստատվում է հաջորդ նիստում: Փաստաթուղթը ղեկավարին ստորագրել տալուց առաջ մանրազնին ստուգման է ենթարկվում: Հատուկ ուշադրություն է դւսրձվում թվային տեղեկատլլությանը, ազգանվանը,անվանը, հայրանվանը, կառուցվածքւսյինստորւսբաժանման ւսնվանմանը:Ստորագրումից հետո փաստաթղթում որնէ փոփոխությունչի թույլատրվում: 42.2.1.

Դրամանագիր

յՀոամանագիրըերկրի ղեկավարի մենաշնորհ համարվող կարգադրականբնույթի փաստաթուղթէ: Վրամանագիրնիր իմաստով համապատասխանումէ ֆրանսերեն Ժ66/6/ անգլերեն Օ/26/հասլկացություններին: ՀայաստանիՀանրապետությաննախագահը հրամանագրեր է հրապարակում Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությամբ ն ՎայաստանիՎանրապետությանայլ օրենքներով իրեն վերապահվածլիազորությունների շրջանակում: Այդ հրամանագրերը չպետք է հակասեն ՎայաստանիՀանրապետությանՍահմանադրությանը ն ԳայաստանիՀանրապետությանօրենքներին, Վայաստանի Հանրապետությանկառավարությանօ̀րենքի ուժ ունեցող որոշումներին, Հայաստանի Հանրապետությանսահմանադրականդատարանի որոշումներին, ՀայաստանիՎանրապետությանԱզգային ժոԱզգայինժողողովի որոշումներին,ՎայաստանիՎանրապետության վի վավերացրածմիջազգայինպայմանագրերին: Վայաստանի ՀանրապետությանՆախագահն ընդունում է ոչ միայն նորմատիվային,այսինքն` իրավականնոր նորմ սահմանող, այլն ոչ նորմատիվայինկամ անհատական(պաշտոնի նշանակման կամ ազատման, պարգնատրման)հրամանագրեր: Ոչ նորմատիվային հրամանագիրնուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից, եթե հրամանագրումայլ ժամկետչի նախատեսվում՝: Տես

«Իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքը,հոդված 13:

Հայաստանի Հանրապետությաննախագահի հրամանագրինախագծի նախապատրաստումնու ձնավորումը իրւսկանացնում են գործադիրիշխանությանմարմինները: Հայաստանի ՀանրապետությանՆախագահի հրամանագրերը ձնակերպվում են հրամանագրերիհամար նախատեսվածբլանկի վրա: Հրամանագրերիվավերապայմաններեն համարվում. Հայաստանի Հանրապետությանզինանշանը, փաստաթղթի տեսակի անվանումը, տեքստի վերնագիրը, տեքստը, ստորագրությունը, հրապարակմանտեղը, թվականը, համարը,նշագրումները: Հրամանագրի վերնագիրը տպագրվում է կենտրոնավորված եղանակուլ թղթի թերթի վերին եզրից առնվազն 10 սմ ներքն: Վերնագիրը սկսվում է մեծատառովն, որպես կանոն, պատասխանում է ինչի՞ մասին (ու՞մ մասին)հարցին: Հրամանագրի տեքստը վերնագրիցառանձնացվումէ կրկնակի միջակայքով: Հրամանագրիտեքւտը կարող է ունենալ ներածական ն որոշող մասեր: Ներածականմասն ավարտվում է ցրիվ շարվածքով տպագրված«որոշում եմ» բառով: Հրամանագրիբուն որոշման մասի յուրաքանչյուր հանձնարարություն նշւլում է առանձինկետով ն համարակալվումարաբական թվանշաններով: Այդ կետերը իրենց հերթին կարող են բաժանվել ենթակետերի, որոնք նույնպես համարակալվում են արաբական թվանշաններովկամ փոքրատառերուլն փակվում կլոր փակագծով: Անհրաժեշտությանդեպքում հրամանագիրըկարող է առանձին կետ պարունակելորոշման կատարմանվերահսկմանվերաբերյալ: Ստորագրությունըտեքստից առանձնացվումէ 2.5 միջտողային միջակայքով, բաղկացած է «Հայաստանի ՀանրապետությանՆախագահ» բառերից,Նախագահիանվան ու հայրանվանսկզբնատառերից ն ազգանունից: ՂՎրատարակման տեղը ստորագրությունից առանձնացվում է միջտողային4 միջակայքովն տպագրվում է տեքստայինմակերեսի ձախմասից: Ամսաթիվը ն գրանցման համարը դրվում են փաստաթուղթը ստորագրելուց հետո: Ամսաթիվը ձնակերպվում է բառաթվային եղանակով,օրինակ՝ 21 հուլիսի 2004թ. (հավելված 5): ՀայաստանիՀանրապետության Նախագահիհրամանագրինախագծի համաձայնեցումըձնակերպվումէ նշագրությամբ(վիզայով), որը ներառում է նշագրողի ստորագրությունը,նրա պաշտոնը, ստո-. րագրության վերծանությունըն ամսաթիվը:Նշագրումը կատարվում է նախագծիառաջինօրինակիվերջին էջի հակառակ հրամանւսգրի երեսին՝ թերթի ներքնի մասում: Նախագծիվերաբերյալ առարկություններն ու դիտողությունները շարադրվում են նախագծինկցվող առանձինտեղեկանքում:

Հավելվածի առկայության դեպքում հրամանագրի տեքստում անպայմանհղում է կատարվումդրան: հրամանագրիհաՀայաստանիՀանրապետությանԿՆախագահի

Սա Վավեվածի Աունի փամրադթի Վալ Ամուշներ ակարգեր առանձին: ելված

կարող

են

լինե

ույթներ, աղյուսակներ,

ցուցակներ, ըն-

թերթերը համարակալվումեն 4.2.2.

Կարգադրություն

Կարգադրությունը իշխանության տարբեր մակարդակներիղեկ(ավարների(երկրի նախագահի, Կառավարության ղեկավարի, տարածքային միավորի ղեկավարի /մարզպետի,քաղաքապետի, թաղապետի, համայնքապետի, գյուղապետի/ իշխանության կոլեգիալ մարմնիղեկավարի,հիմնարկի, կազմակերպության,ձեռնարկության ղեկավարի) (ողմից ընթացիկ ն շուտակույթ լուծում պահանջող հարցերի միանձնյա վճռման համար հրապարակվող միանգամյա կատարմանիրավական փաստաթուղթէ: Կարգադրություններտալիս են նան ղեկավարի առաջին տեղակալները,գլխավոր մասնագետները, կառուցվածքային ստորաբաժանումներիղեկավարները՝ իրենց իրավասություններիշրջանակներումգտնվող տնտեսական, արտադրական,վարչական գործունեությանօպերատիվ հարցերի Կարգադրությանհրապարակմանիրավունքը ղեկավարին ամրագրվում է կազմակերպությանհիմնադիրփաստաթղթերում(կանոնադրություն, հիմնականդրույթներ), իսկ մյուս պաշտոնատար անձանց կազմակերպաիրավականն կարգադրականփաստաթղթերում (կազմակերպականստորաբաժանումներիմասին հիմնական դրույթներ,պաշտոնականհրահանգներ): Կարգադրությունըկարող է վերաբերել կա՛մ որոշակի անձանց (կազմակերպության որնէ աշխատակցի), կա՛մ կազմակերպության այս կամ այն ստորաբաժանմանը: հանձնաԿարգադրություննուժը կորցնումէ համապատասխան րարականիկատարումիցհետո: Հայաստանի ՀանրապետությանՆախագահը կարգադրություն"ներ է հրապարակումՀայաստանի ՀանրապետությանՍահմանադրությամբն ՎայաստանիՀանրապետությանայլ օրենքներով իրեն վերապահվածլիազորությունների շրջանակում: Հայաստանի ՀանրապետությանՆախագահի կարգադրություններըչպետք է հակասեն Հայաստանի ՎանրապետությանՍահմանադրությանը,Հայաստանի Հանրապետությանօրենքներին,ՎայաստանիՀանրապետության կառավարության՝օրենքի ուժ ունեցող որոշումներին, Հայաս84

տանի Հանրապետության սահմանադրականդատարանի որոշումներին, ԳՑայաստանի ՀանրապետությանԱզգայինԺողովի որոշումնեՆախագահի հրամանագրերին, րին, Հայաստանի կՎանրապետության ՎայաստանիՀանրապետությանԱզգայինժողովի վավերացրած միջազգային պայմանագրերին: Վայաստանի Հանրապետությաննախագահն ընդունում է միայն նորմատիվայինկամ անհատականկւսրգադրություններ՝: Ջնակերպման ն վավերապայմաններիկազմի առումով Հայաստանի Հանրապետության Նախագահի կարգադրությունը նման է հրամանագրին(հավելված 6): Կարգադրությունըձնակերպվումէ ընդհանուր կամ կարգադրության համար նախատեսված հատուկ ձնաթերթի վրա: Ռեքվիզիտների կազմով ն դրանցտեղաբաշխմամբկարգադրությունըչի տարբերվում հրամանից, սակայն հաճախ չի պարունակում արձանագրող (հավաստող) մասը: Այդպիսի դեպքերում տեքստն սկսվում է «ԿԱՐԳԱԴՐՈՒՄ ԵՄ» բառով ն անմիջապես կարգադրիչ գործողության ձնակերպումով: Եթե փաստաթղթի հրապարակման բացատրություն այնուամենայիվ կա, ապա կարգադրականմասի տեքստն սկսվում է «ԱՌԱՋԱՐԿՈՒՄ ԵՄ» բառով:

Որոշումը կառավարման կոլեգիալության սկզբունքի հիման գործող մարմնի (կառավարություն, նախարարություն, տեղական կառավարման մարմիններ, գիտական ն մեթոդական խորհուրդներ, տնօրենների խորհուրդ, բաժնետերերի ընդհանուր ժողով, կոոպերատիվիվարչություն ն այլն) (ողմից հրատարակվող կարգադրականփաստաթուղքէեն հետնյալ ռեքվիՈրոշումները, որպես կանոն, ձենակերպվում զիտները ներառող ձնաթերթիվրա. պետականզինանշանը (եթե որոշումը կայացնում է կառավարությունը),կառավարմանմարմնի անվանումը, փաստաթղթիտեսակի անվանումը,փաստաթղթիթվականը (ամսաթիվը), գրանցման համարը, տեքստի վերնագիրը, տեքստը,ստորագրությունը,փաստաթղթիհրապարակմանտեղը: Որոշման տեքստը սովորաբար բաղկացած է արձանագրող ն կարգադրող մասերից: Եթե որոշումը կայացվում է կառավարման տվյալ մարմնիկողմից, ապա արձանագրմանմասում նշվում են նրա կայացման պատճառներնու նպատակները:Եթե որոշումը կայացվրա

'

Տես

«Իրավական ակտերիմասին» ՀՀ օրենքը, հոդված 13:

վերադաս մարմնի կարգադրականփաստաթղթի հիման վրա, ապա արձանագրմանմասում հղում է կատարվումդրան: Որոշման կարգադրականմասը սկսվում է այն կայացնող մարճնի անվանումից Ա «ՈՐՈՇՈՒՄ է» բառից: Այդ մասը, որպես կանոն, բաղկացած. Է մի քանի կետերից, որոնցից յուրաքանչյուրում ցույց է տրվումկատարող կազմակերպությունըկամ պաշտոնյան, նախատեսվող գործողությունըն կատարմանժամկեւոը: Որոշմանվերջին կետով նշվում է այն անձը, որի վրա դրվում է կատարման վերա-

վում

է

հսկումը:

Որոշումը իրավական ուժ է ստանում կոլեգիալ մարմնի նախագահի ն քարտուղարի ստորագրելուց, գրանցման համար ն ամսաթիվ դնելուց հետո (Վայաստանի Հանրապետությանկառավարության որոշումները վավերացնումէ ՎայաստանիՀանրապետության Նախագահը): Որոշման ամսաթիվ է համարվում կոլեգիալ մարմնի այն նիստի անցկացմանամսաթիվը,որում ընդունվել է այդ փաստաթուղթը (հավելված 7): 4.2.4.

Հրաման

Կազմակերպությանառջն դրված հիմնականն ընթացիկ խնդիրների լուծման նպատակովնրա ղեկավարիկողմից միանձնյակառավարման սկզբունքի հիման վրա հրապարակվողփաստաթղթիառավել տարածվածտեսակը հրամանն է: Հրամաններտրվում են նան իրավական լուծում պահանջող վարչական հարցերի վերաբերյալ: Հրամանը ձնակերպվումէ ձնաթերթիվրա (ընդունելի են տվյալների ն եզրային, ն՛ երկայնականտեղաբաշխմանտարբերակները),որտեղ ցույց է տրվում տվյալ կազմակերպությանանվանումը, փաստեղը, ամսաթիվը ն տեքստաթղթի տեսակը, նրա հրապարակման տի վերնագիրը: եղանակիցկախված՝հրաԲովանդակությունիցն ձնաակերպման մանները լինում են հիմնականգործունեությանը ն կադրերին (անձնակազմին)վերաբերող: Հիմնական գործունեությանըվերաբերողհրամանները կարող են հրապարակվելինչպես սեփականնախաձեռնությամբ, այնպեսէլ վերադաս կազմակերպությունների,իշխանությանն կառավարման մարմիններիկարգադրություններիկատարմանհամար: Երկու դեպհիմնական լինում արձանագրող (հավաստող) ն կար-

չական գործողությունների նպատակներնու խնդիրները, տրվում է հրամանի հրապարակմանհիմնավորումը: Երկրորդ տեսակի հրամանների արձանագրող մասում նշվում են հրամանի հիմք համարվող փաստաթղթի տեսակի անվանումը, հեղինակը, ամսաթիվը ն այդ փաստաթղթի համարն ու վերնագիրը:Եթե նախատեսվողգործողությունները բացատրման կարիք չունեն, արձանագրմանմասը կարող է բաց թողնվել: Գրամանի կարգադրականմասն սկսվում է «ՀՐԱՄԱՅՈՒՄ ԵՄ» բառով, որը գրվում է մեծատառերով՝նոր տողից: Հրամանիտեքստը սովորաբարբաժանվում է կետերի,որոնք համարակալվում են արաեն կատարբականթվանշաններով:Հրամանիկետերըձենակերպում ման բնույթով տարբեր գործողություններ:ՎՁրամանի կարգադրական մասի յուրաքանչյուր կետը սկսվում է կատարողին նշելով: Տեքստում նախատեսվողգործողությունները ձնակերպվումեն անորոշ ձնով (ապահովել, պատրաստել,բեռնել ն այլն): Հրամանում նշված գործողութան կատարման ժամկետները նշվում են կամ յուրաքանչյուր կետի համարառանձին,կամ ամբողջ հրամանիհամար` առանձինկետով: Առանձինկետով նշվում է (են) նան այն անձը կամ անձինք, որի (որոնց) վրա դրվում է հրամանի կատարման վերահսկումը: Այն դեպքերում, երբ հրապարակվող փաստաթուղթը (հրամանը) չեղյալ է համարում նախկինումտրված հրամանըկամ նրա որնէ կետը, ապա վերջին կետով նշվում է «ուօր կորցրածհամարել...» (հավելված 8 ա):

Անձնակազմինվերաբերողհրամաններըկիրառվում են կադրերի աշխատանքի ընդունման, տեղափոխճան, աշխատանքից ազատման ն նրանց այլ տեղաշարժերիփաստաթղթավորման համար: Անձնակազմիվերաբերյալ հրամանները,կատարմանենթակա կարգադրականգործողություններին դրանցառնչվող անձանցքանակիցկախված,լինում են պարզ ն բարդ: Պարզ հրամաններըպաեն միայն մեկ կարգադրական իսկ բարրունակում գործողություն, դերը՝ մի քանի այդպիսիգործողություններ՝մի քանի աշխատակիցկամ մի տեսակիգործողություն՝ մի քանի անձանց

նկատմամբ, երի

երաբերյալ) հրամանզմի վերաբերյալ (ուսանողնե Անձնակա ների ձնակերպմանլ հիմնականգործունեությանըվերաբերողհրամաններից:Այսպես,պարզ հրամանի տեքստի վերնագրումնշվում են աշխատակցիանվան ն հայրանվան սկզբնատառերը,ազգանունըն հակիրճ ձնակերպվում է կարգադրականգործողության բովանդակությունը, իսկ բարդ հրաում ձնակե են ընդհանուր ընդհան մաննե տեքստե երնագրե աամերավում ձնով

զ վորաբնրող հրամանների ԱրԱոնւթյանը, ջում տետԱաացն -

Սեփական նախաձեռնությամբտրվող հրամանների արձանամասում շարադրվումեն հրամանովնախատեսվողկառավար-

գրող

ատմամբ:

ան աճոնները կիորեն

«Անձնակազմի վերաբեր հն

են

Անձնակազմինվերաբերող պարզ հրամանի տեքստը սկսվում է նախատեսվող գործողությունը մատնանշող բառով (ՆՇԱՆԱԿԵԼ,

ԳՈՐԾՈՒՂԵԼ, ԸՆԴՈՒՆԵԼ, ԱԶԱՏԵԼ, ՀԱՏԿԱՑՆԵԼ, ՓՈԽԱԴՐԵԼ նայլն),

որը գրվում է գլխատառերով՝վերնագրիցցած (հավելված 8բ,գ): Վրամանըուժի մեջ է մտնում ստորագրումից ն գրանցումից հետո, եթե նրանում այլ ժամկետչի նշված: Հրամանի գրանցումը կատարվում է մյուս փւսստաթղթերից առանձին: Գրանցման համարը հրամանինտրվում է օրացուցայինտարվա սահմաններում: 4.2.5.

Հրահանգ (ցուցում)

Հրահանգը կազմակերպությունների, հիմնարկների, ձեռնարկությունների, պաշտոնյաների ն քաղաքացիների գործունեության կազմակերպական,գիտատեխնիկական, տեխնոլոգիական,ֆինանսական կամ այլ հատուկ կողմերը կարգավորողկանոններ սահմանելու նպատակովհաստատվող կամ հրատարակվողիրավական ավտ է: Որպես փասւոաթղթիտեսակ, հրահանգը գործողության մեջ է մտել 1970-ական թվականներիցն̀ախկինում այդ նույն նպատակներովօգտագործվողժառայողականգրությունների, ժառայողական կարգադրություններիփոխարեն: Հրահանգըառավելապեստեղեկատվական-մեթոդական հարցերի, ինչպես նան կառավարմանտվյալ կամ վերադաս մարմնի հրամաններին կարգադրականբնույթի այլ փաստաթղթերիկատարման կազմակերպմանհետ կապված հարցերի վերաբերյալ պետական կառավարմանմարմնի կողմից հրապարակվողփաստաթուղթէ: Հրահանգներտալու իրավունք ունեն նան կազմակերպությունների ղեկավարները`արտադրական ն վարչական օպերատիվ հարցերի լուծումների ձեաակերպման ժամանակ: Կառավարչականպրակտիկայումօգտագործում են ինչպես տիպային, այնպես էլ անհատականհրահանգներ:Տիպայինները սովորաբար հրատարակվումեն իշխանությանկամ կառավարմանմարմնի կողմից՝ միատեսակկազմակերպությունների համար: Հրահանգը ձնավորմանառումով չի տարբերվումհրամանից ն ինչպես ռեքվիզիտներիկազմի, այնպես էլ դրամց տեղաբաշխման տեսանկյունիցունի նույն ցանկը:Սակայնհրահանգը պետք է որոշակի հասցեատերունենա, իսկ կարգադրական մասըպետք է սկսվի «ԱՌԱՋԱՐԿՈՒՄ ԵՄ» արտահայտությամբ: Հրահանգը պետք է ձնակերպվիընդհանուր ձնաթերթիվրա ն պարունակիհետնյալ ռեքվիգիտները. կազմակերպության անվանումը, »

» ,

» » » »

»

փաստաթղթիտեսակի անվանումը, ամսաթիվը, հրատարակմանտեղը,

տարածմանոլորտը, հիմնւսրկիգրիֆը, տեքստը ն ստորագրությունը:

Հրահանգի վերնագիրը պետք է հստակ որոշի այն հարցերի, օբյեկտներին անձանց շրջանակը,որոնց այն վերաբերումէ: Որպես Լլանոն, հրահանգիառաջինբաժինը կոչվում է «Բոդհաճուր դրույթներ», որում գույց են տրվում հրահանգի հրատարակման նպատակը,տարածմանոլորտը, օգտագործմանկարգը, իրավական նորմատիվայինկամ կարգադրականբնույթի այն ակտերը, որոնք հրահանգիմշակմանհիմք են ծառայում: Հրահանգը երկարատն օգտագործման փաստաթուղթ է, որի գործողությանժամկետընշվում է «Ընդհանուրդրույթներում»: Հրահանգի տեքստը կազմվում է բաժիններով,ենթաբաժիններով, կետերով ն ենթակետերով,որոնք համարակալվում են արաբական թվանշաններով:Հրահանգի բաժիններն ու ենթաբաժինները պետք է ունենան իրենցառանձինվերնագրերը: Հրահանգի տեքստը շարադրվում է եգակի կամ հոգնակի թվի երրորդ դեմքով: Տեքստում պարտադիրօգտագործվումէ «պետք է», «հարկավորէ», «անհրաժեշտէ», «չի թույլատրվում»,«արգելվում է» արտահայտություններիցորնէ մեկը: (վարՀրահանգըստորագրումէ այն մշակող ստորաբաժանման չության, բաժնի) ղեկավարը:Հրահանգըկարողէ գործողության մեջ դրվել կազմակերպությանղեկավարիկողմից հաստատվելուց կամ փաստաթղթիհրապարակումիցհետո: էլ հատուկ կարգւսդրական -

4.3.

Տեղեկատվականփաստաթղթեր

Տեղեկատվականփաստաթղթերեն համարվում արձանագրությունները, քաղվածքները, ակտերրը, զեկուցագրերը, բացատրագրերը, տեղեկանքները, ամփոփագրերը, եզրակացությունները (կարծիքները), նամակները,հեռագրերը,ֆաքսերը,: Այդ բոլոր փաստաթղթերընախատեսվածեն կա՛մմի հասցեատիրոջիցմյուսին տեղեկություններիփոխանցման,կամ էլ ինչ-որ տեղեկություններիամայս փաստարագրմանհամար: Ի տարբերությունկարգադրականի, թղթերը կարող են կատարում չպահանջել: Նրանցում ամփոփված տեղեկությունները կարող են որոշակի գործողություններիդրդել ն կարող են կատարումչպահանջել: Դրանցումամփոփվածտեղեկու89

թյունները կարող են որոշակիգործողություններիդրդել ընդամեննընդունվել որպես ի գիտություն: 4.3.1.

ն

կարող են

Արձանագրություն

Կազմակերպակարգադրական բնույթի փաստաթղթերիհամակարգում արձանագրությունը հատուկ տեղ է գրավում: Մի կողմից այն կարելի է վերագրել տեղեկատվական փաստաթղթերին, քանի որ ինչ-որ կառավարչական հարցի քննարկման ընթացքի մասին տեղեկատվությունէ պարունակում, ի սկ մյուս կողմից՝ արձանագրությունը որոշման մաս է ն դրանովկարող է դիտարկվել պարունակում որպես կարգադրական փաստաթուղթ: Արձանագրությունըժողովներում (խորհրդակցություններում, նիստերում, կոնֆերանսներում)հարցերիքննարկմանն որոշումների ընդունման ընթացքն ամրագրողփաստաթուղթէ: Դրանովփաստաթղթավորվումէ մշտականգործող կոլեգիալ մարմնի գործունեու-

թյունը:

Արձանագրությունների բոլոր տեսակները ձնակերպվում են կազմակերպությանընդհանուրձնաթերթիվրա" ե պարունակում են հետեյալ ռեքվիզիտները.կազմակերպությանանվանումը, փաստաթղթիտեսակիանվանումը,ամսաթիվը,արձանագրությանկազմման տեղը, տեքստի վերնագիրը: Արձանագրությանամսաթիվը համարվում է համապատասխանժողովի (խորհրդակցության,նիստի, կոնֆերանսի) անցկացման ամսաթիվը:Եթե այն շարունակվում է մի քանի օր, ապա արձանագրությանամսաթիվըներառում է նիստի սկզբի ն ավարտիամսաթվերը(21-23.01.2004): Արձանագրության համարը համապատասխանժողովի (նիստի, խորհրդակցության,կոնֆերանսի) հերթական համարն է: Արձանագրությունների համարակալումըկատարվում է օրացուցային տարվա շրջանակներում, կամ էլ կոլեգիալ մարմնի լիազորությունների ժամկետիսահմաններում: Արձանագրությանտեքստի վերնագիրը, որպես կանոն, արտացոլում է նիստի կամ կոլեգիալ գործունեության տեսակը ն համաձայնեցվում է փաստաթղթիտեսակիանվանմանհետ: Օրինակ՝ Արձանագրություն կոլեգիայի նիստի, կառուցվածքայինստոն այլն: րաբաժանումներիպետերի խորհրդակցության Արձանագրությանտեքստը բաղկացածէ ներածականն հիմնական մասերից: Ներածական մասում, վերնագրիցհետո, նշվում են նիստի նախագահին քարտուղարի ազգանուններնու անուններիսկզբնատառերը (կարճ արձանագրության դեպքում դրանք բացակայում են): հետո, այբբենական Նոր տողից, «Շերկաէին» արտահայտությունից կարգով թվարկվում են կոլեգիալ մարմնի մշտական անդամների ազգանունները,անունների սկզբնատառերը(եթե քիչ են"), մյուս տողում «յՀռավիրվածներ» բառից հետո` նրանց ազգանունները, անունների սկզբնատառերըն պաշտոնները:Ընդլայնված նիստի արձանագրությանձնակերպմանժամանակ մասնակիցներիազգանունները չեն թվարկվում, այլ թվանիշերով ցույց է տրվում նրանց ընդհանուր քանակը: Մասնակիցներիհաշվառումը կատարվում է ըստ գրանցման ցուցակի, որը տրվում է ժողովի քարտուղարին ն դառնում է արձանագրությանհավելվածներից մեկը: Հաջորդ տողում գրվում է «Օռակարգ», որին հաջորդողտողերում արաբական թվանշաններովթվագրվում են նիստում քննարկվող հարցերը` զեկուցողներիկամ ելույթ ունեցողներիազգանուններով:Նիստի օրա--

Պարտադիրարձանագրմանենթակաեն բաժնետերերիժողովները ն տնօրենների խորհրդի նիստերը: Դրանց արձանագրությունները գրանցմանհամարներկայացվում են պետական իշխանության համապատասխան մարմիններին: ն Նիստի տեսակից կոլեգիալ մարմնիկարգավիճակիցկախված՝ արձանագրության ձնը կարող է լինել կարճ, լրիվ ն սղագրական: Կարճ արձանագրություննամրագրում է նիստի ընթացքում քննարկվածհարցերը, ն զեկուցողների ազգանունները կայացրած որոշումները:Խորհուրդէ տրվում այդպիսի արձանագրություն կազմել միայն այն դեպքում, երբ նիստը սղագրվում է ն զեկուցումների ու ելույթների տեքստերըտրվում են քարտուղարին,կամ՝ երբ նիստն օպերատիվբնույթիէ:

Լրիվ արձանագրություննամրագրում է ոչ միայն քննարկվող հարցերը, կայացրած որոշումները ն ելույթ ունեցողներիազգանունները,այլն նիստիմասնակիցների ելույթներիու զեկուցումների, արտահայտածկարծիքների,դիտողությունների, հնչեցված հարցերի ու առարկություններիբովանդակությունը: Լրիվ արձանագրուէ տալիս փաստաթղթավորելու թյունը հնարավորություն նիստիմանրամասն պատկերը:

Սղագրական արձանագրությունըկազմվում է նիստի մասին սղագրական հաշվետվության հիման վրա ն բառացիփոխանցումէ յուրաքանչյուր հարցիքննարկմանն դրա վերաբերյալորոշման ընդունմանողջ ընթացքը:

օ0

"

Հրամաններինման, այստեղ ես ընդունելիէ տվյալների ն՛ եզրային, ն՛ երկայնականտեղաբաշխումը: լինելու դեպքումկցվումէ նրանցցուցակը: "

Շատ

9լ

րով. ԼՍԵՑԻՆ (մեջբերվում է հարցի ձնակերպումը), ԱՐՏԱՀԱՅՏՎԵՑԻՆ

կամ ԵԼՈՒՅԹ ՈՒՆԵՑԱՆ

(թվարկվում են բոլոր արտահայտվողների ազգանունները, բայց նրանց խոսքերը չեն առանձնացվում, իսկ կրկնվող մտքերը խմբավորվումն վերաշարադրվում են երրորդ դեմքով՝ բաց չթողնելով եզրակացության համար հիմք ծառայող --

կարգը, որպես կանոն, կազմվում է նախօրոք ն պետք է ընդգրկի օպ-

տիմալ քանակի հարցեր: Արձանագրությանհիմնական մասի տեքստը կազմվում է օրահամակարգում դրված հարցերի քննարկման հաջորդականությանը Դրան համապատասխան պատասխան: բաժինները համարակալվում են: Յուրաքանչյուր բաժին բաղկացած է երեք մասից. «ԼՍԵՑԻՆ.-», «ԱՐՏԱՀԱՅՏՎԵՑԻՆ.-» կամ «ԵԼՈՒՅԹ ՈՒՆԵՑԱՆ.-», «ՈՐՈՇԵՑԻՆ.-», որոնք տպագրվում են նոր պարբերությունից, որպեսզի հիմնականզեկուցողի, մաստեքստում քննարկման առանձնացնեն նակիցների ն ժողովի որոշմանմասին գրառումները (նյութերը): Այդ տեքստում ելույթ ունեցողների նույն նպատակովարձանագրության ազգանուններն ու անվան սկզբնատառերըտպագրում են նոր տողից` ուղղական հոլովով: Ելույթի նյութի շարադրումը ազգանունից առանձնացվումէ գծիկով ն ներկայացվումէ երրորդ դեմքով: Արձանագրությունըկազմում է նիստի քարտուղարը ն ստորագրում են նախագահնու քարտուղարը (հավելված 9): 4.3.2.

Քաղվածթ

(արձանագրությունից) մի մասն է ն վերաբերումէ ժողոՔաղվածքը արձանագրության վի (խորհրդակցության,նիստի, կոնֆերանսի)օրակարգի այն հարէ: Քաղվածքը կազմվում ն տրվում է ցին, որի համար պատրաստվում պահանջի դեպքում, երբ քննարկված հարցն ու դրա վերաբերյալ կայացվածորոշումը հետաքրքրումեն որնէ մեկին: Քաղվածքն ու արձանագրությունըձնի առումով որոշ տարբերություններ ունեն: Նախ, եթե քաղվածքը ներկայացվումէ

այլ կազմակերպություն, նրանում վերարտադրվումեն արձանագրության ձնաթերթի բոլոր վավերապայմանները,ներածական մասը, օրակարգի այն հարցը, որի համար պատրաստվումէ քաղվածքը ն հարցի քննարկումն ու որոշման կայացումնարտացոլող տեքստը:Եթե քաղվածքը այլ կազմակերպությունչի ուղարկվում, ապա կազմվում է ավելի պարզ սխեմայով: Այդպիսիդեպքերում էջի կենտրոնում գլխատառերով ն ցրիվ շարվածքով գրվում է Ք. Դ Վ Մ. ՕՔ, հաջորդ տողում նշվում է, թե որ կազմակերպության, երբ տեղի ունեցած ն որերորդ է : արձանագրությունից Երկրորդ,քաղվածքումչեն նշվում ժողովի (խորհրդակցության, նիստի, կոնֆերանսի)նախագահի,մասնակիցների,հրավիրվածների ազգանունները,այլ անմիջապեսներկայացվումէ արձանագրության տվյալ հարցինվերաբերողմասը՝իր երեք բաղկացուցիչ մասեապա

--

դրական

--

բնութագրումները, դիտողությունները, առաջարկները),

(ամբողջությամբն անփոփոխմեջբերվում է արձանագրության մեջ եղած որոշմանտեքստը): Եթե քաղվածքը տրվում է այլ կազմակերպություններկայացնեՈՐՈՇԵՑԻՆ

լու

--

են ժողովի համար,ապա այն ստորագրում (խորհրդակցության,

նիստի, կոնֆերանսի) նախագահնու քարտուղարը միասին ն վավերացնում կազմակերպության կնիքով: Մնացած դեպքերում քաղվածքը կարող է ստորագրել միայն քարտուղարը`նախագահին իր ազգանունների միջն ընկած տողում գրելով «Իսկականի հետ ճիշտ է» վավերացնող արտահայտությունը(հավելված 10): 4:3.3.

Ակտ

Ակտը որոշակի անձանց խմբի, հիմնականում`հանձնաժողովի կողմից կազմվող փաստաթուղթ է, որը հաստատում է նրանց պարած փաստե ամ իրադարձությունները:Ակտերը կազմվում են գույքագրման, ապրանու քանյութականարժեքներիհանձնման, նոր ապրանքներիփորձարկման, ավարտած օբյեկտներըշահագործմանհանձնելու ն նման այլ դեպքերում: Որոշ դեպքերումայն կազմում է մեկ պաշտոնյա(ֆինանսատնտեսականգործունեության վերաքննման,ապրանքների առկայությունը ստուգելու դեպքերում): Իրենց բազմազանությունից անկախ, ակտերը, որպես կանոն, կազմվում են կազմակերպության ձնաթերթի վրա` միննույն սխեմայով ն պարունակում են հետնյալ անվանումը, կառուցվածվավերապայմանները.կազմակերպության քային ստորաբաժանմանանվանումը,փաստաթղթիտեսակիանվանումը, ամսաթիվը, կազման տեղը, տեքստի վերնագիրը, տեքստը, օրինակներիքանակի մասիննշումը ն դրանցգտնվելու տեղը, ստորագրությունները(հավելված 11): Ակտիկազմմանամսաթիվնու տեղը պետք է համապատասխանեն ակտավորվողիրադարձությանամսաթվինն նրա կազմմանտեղին (վայրին): Վերնագիրըհարաբերակցվումէ փաստաթղթիտեսակի անվանմանըն ձնակերպվումէ սեռականհոլովով: Օրինակ` ԱԿՏ «Սարքավորմանընդունման-հանձնման մամսին»Ակտի տեքստը բաժանվում է երեք մասի՝ ներածություն, արձանագրող մաս ն եզրակացություններ:

վերումոի հետազոտությունների,

Ներածության մեջ անպայմանորեննշվում են ստուգման հիմք համարվող փաստաթղթիանվանումը,ակտ կազմողներիազգանուններն ու պաշտոնները: ն նեԱրձանագրմանմասը շարադրվում է նոր պարբերությունից է րառում հանձնաժողովի աշխատանքներիկատարման ժամկետները, վեր. հանված փաստերի էությունը, ստուգման անցկացման մեթոդը, նրա արդյունքները: Անհրաժեշտությանդեպքում տեքստը կարող է բաժանվելկետերի:

մասի այս

Հանձնւսժողովի եզրակացությունները,առաջարկները, եզրափակումները շարադրվում են նոր պարբերությունից:Դրանք էլ կարող են բաղկացած լինել մի քանի կետերից:Տեքստի վերջում նշվում են ակտի օրինակների քանակը, հասցեատերերը կամ դրանց գտնվելու վայրը: Ակտի վերջում ստորագրությունները տեղաբաշխվումեն ներածական մասում ազգանունների թվարկման հաջորդականությանը համապատասխան՝ առանց պաշտոններընշելու: Ակտի եզրակացության հետ անհամաձայնություններունեցող հանձնաժողովիանդամներընույնպես ստորագրում են ակտը, բայց իրավունք ունեն ստորագրություններից հետո կամ առանձինթերթի վրա շարադրել իրենց դիտողությանհիմնականիմաստը, որը կդառնա ակտի հավելված: Ակտերի որոշ տեսակներ իրավականուժ են ստանում միայն հաստատումիցհետո: Օրինակ, կազմակերպության լուծարման ակ-

տը` վերադաս կազմակերպությանղեկավարիկողմից հաստատվեու գորլուց հետո, պահպանմանժամկետըլրացած փաստաթղթերի ծերի ոչնչացման ակտը՝տվյալ կազմակերպությանղեկավարի կողմից հաստատ վելուց հետո: Ակտում հիշատակվածբոլոր անձինք ն հատկապես նրանք, ում

Էծա աշխատանքի անպետք վերաբերյալ դիտողություններ նոթանանակտիբովանդակությանըն 4.3.4.

դրա

համար ստորագրեն:

Զեկուցագիր

Զեկուցագիրը որեէ հարցի հանգամանալիցշարադրանքը ն ու վերաբեյալ կազմողի եզրակացություններն առարարկները ն ստորաբաժանման ղեկակազմակերայության կամ է: ար, ասցեագրվող փաստաթուղթ Զեկուցագիրը կազմվում է ինչպես հեղինակի նախաձեռնությամբ, այնպես էլ ղեկավարի գրավոր կամ բանավոր ցուցումով՝ բոլոր այն դեպքերում, երբ հարցի լուծման համար պահանջվում է վեդրա

Աա

րադասի որոշումը:

Ըստ բովանդակության՝զեկուցագրերը լինում են նախաձեռնողական, տեղեկատվական ն հաշվետու: Նախաձեռնողական զեկուցագրերըկազմվում են հասցեատիրոջը որոշակի վճիռ կայացնելու մեջ դրդելու նպատակովն այդ պատճառով էլ ոչ միայն որոշակի փաստեր, այլ նան առաջարկներ, կամ եզրակացություններ են պարունակում: հանձնարարականներ Տեղեկատվական զեկուցագրերը կազմվում են կանոնավորապես ն տեղեկություններ են պարունակում աշխատանքների կատարման մեթոդների ն մանրամասներիվերաբերյալ: Հաշվետու զեկուցագրերը տեղեկացնում են աշխատանքների, դրանց փուլերի ավարտման, ցուցումների, կարգադրությունների կատարմանմասին ն այլն: Զեկուցագրերըկազմվում են թղթի Բ4 ձնաչափիթերթի վրա: Զեկուցագրերը լինում են արտաքինն ներքին: Արտաքին զեկուցագիրը պարունակումէ հետնյալ վավերապայմանները. կազմակերպության անվանումը, ամսաթիվը, կազմման վայրը, հասցեատերը, տեքստի վերնագիրը, տեքստը, ղեկավարի ստորագրությունը,կատարողիազգանունը, նրա հեռախոսիհամարը: Ներքին զեկուցագիրը պարունակում է հետնյալ պարտադիր ռեքվիզիտները. կառուցվածքային ստորաբաժանմանանվանումը, փաստաթղթի տեսակի անվանումը, ամսաթիվը, հասցեատերը, տեքստի վերնագիրը,տեքստը, ստորագրությունը:Ներքին զեկուցագիրը ստորագրումէ այն կազմողը: Զեկու թյուցագրի

ՄԱՔՍԱՅԻՆ ԳՈՐԾԻ

ԱՏԵՆ

ԱՄԲԻՈՆ

ՎԵԿՈՒՑԱԳԻՐ

21.01.2004

ՊԱՐՈՆ

ՊԱՐ

օրիմակ

ԱԱ

ՏՆՏԵՍԱԳԻ

Գ.Ե.ԿԻՐԱԿՈՍՅԱՆԻՆ

Ամբիոնինասպհրանտուրայի տեղերհատկացնելումասին

կալավ արականրիցերին առնել հանաավին ործ, անագա

ն նկատի ունենալով, որ ամբիոընտրովիդասընթացներիավելանալուհանգամանքը նի սակավաթիվաշխատակիցների ուժերով դժվարկլինի դրանց պատշաճ մակարդակով դասավանդմանկազմակերպումը, առաջարկում ենք 2004թ. «Մաքսային հատկացնելասպիրանտուրայիերկու առկան մեկհեռակաուսուց-

գործ» ատող:ամբիոնին Ամբիոնիվարիչ՝

Ժ.Կարապետյան

Քացատրագրի օրինակը

Զեկուցագրիտեքստը կազմվումէ երկու կամ երեք իմաստային են մասերից: Առաջինմասում շարադրվում փաստաթղթի իրադարձությունառիթ ծառայած փաստերը, պատճառներըկամ նկարաէ իրավիճակը, ստեղծված ները: Երկրորդում վերլուծվում Երտարբերակները: հ նարավոր են հարցի կարգավորման գրվում

ստեղծման

ներկայացվումեն փաստաթղթիհեղինակի եզրակաԶեկուցագրիտեքստի երկցություններն առաջարկությունները:

րորդ մասում

է ն կարող չլինել:

րորդ մասը

զո ցագիրը ստորագրումէ այն կազմողը, իսկ կազմակերպության

ղե-

ղեկավարը: կավարինհասցեագրելիս՝ստորաբաժանման

Բացատրագիր

4,3.5.

Ար

ի

համարվումկազմակերպուկամ աննախաձեռնությամբ իրենց կողմից աշխատակիցների թյան գործունեության միջական ղեկավարիցուցումով աշխատանքային վերաբերյալ կազմվող ընթացքում ծագող հարաբերությունների են ստանդարտ իրավիճակնեոչ Դրանքկազմվում փաստաթղթերը: կարգապահախախտման, կարգապահության րի, աշխատանքային ու արարքների դեպքերում: կան այլ խախտումների է ստանդարտթերթիվրա ն թղթի ձնակերպվում Բացատրագիրը պարունակումէ հետնյալ պարտադիրռեքվիզիտները.կառուցվածտեսակի անվաանվանումը,փաստաթղթի քային ստորաբաժանման հասցեատերը, համարը, գ րանցման նումը, թվականը(ամսաթիվը), տեքստը, ստորագրությունը: տեքստիվերնագիրը, հանտեքստը պետք է արարքներըմեղմացնող Բացատրագրի հաստատման փասմասին գամանքներիկամ էլ ինչ-որ փաստերի տարկներպարունակի: սովորաբար գրվում են ձեռքով, հասցեաԲացատրագրերը են հեղինան գրվում են այն պահանջողղեկավարին ստորագրվում կի կողմից: .

14.12.2004

գծով աշխատանքների պարոն Լ.Ա.Տիտանյանին

պրոռեկտոր

կաքառման Աաաերի հետլանոով երեի նվեր հանուն

Սույն

թվականի դեկտեմբերի 13-ին

կառավարման

ֆակուլտետի Կառավարման մասնաշենքիպարետ

պարունակում:

են տարատեսակներ

Երեանի

ֆակուլտետի մասնաշեն

է երրորդ Դեպքի վայրում ունեցած վթարում ես, որպես մասնաշենքիպարետ, մեղավոր չեմ, քանի որ ինստիտուտիտնտեսականճասի պետ Ա.Ղազարյանինն գլխավոր ինժեներ Մ.Կարապետյանիննախկինում բազմիցս գրավոր ե բանավոր զգուշացրել եմ էլեկտրալարերիմաշվածության ն այդպիսիվթարի մեծ հավանականությանմասին: Հրդեհը կարճ ժամանակում մարվել է ն մեծ վնաս չի պատճառել:Վթարիհետնանքներըվերացվել են երկու ժամվաընթացքում:

Բացատրագիրը վերադաս պաշտոնատար անձին ներկաաշխատակիցը յացվող փաստաթուղթ է որում կազմակերպության պատճառդեպքի կ ամ պատահարի է տալիս որնէ գործողության, իր բովանդակությամբ Բ ացատրագիրն ների բացատրությունը: ն զեկուցագրից տարբերվումէ նրանով, որ եզրակացություններ առաջարկնե

ԲԱՑԱՏՐԱԳԻՐ

Կառավարմանֆակուլտեի մասնաշենքում մասին տեղի ունեցած հրդեհի պատճառների

ու

ղեկավարինհասցեագրելուդեպքում Ստորաբաժանման

րատիվանական պետականտնտեսագիտական

43.6

Վ.Ասատրյան

Տեղեկանք

Տեղեկանքը փաստերը կամ իրադարժություններընկարագրող հաստատող (հավաստող,վավերացնող)փաստաթուղթէ Տեղեկանքը արտացոլում է կազմակերպությանհիմնականգործունեությունը (կամ դրա որնէ ոլորտը) կամ հաստատում (հավաստում, վավերացնում) է ծառայողականկամ անձնական(կենսագրական) բնույթի տեղեկությունները: ու

Կազմակերպությանհիմնականգործունեությունըկամ դրա որնէ ոլորտն արտացոլող տեղեկանքներըլինում են արտաքին ն ներքին: Արտաքին տեղեկանքներըկազմվում են վերադաս կազմակերպությանը, իսկ ճերքինները`կազմակերպությանղեկավարությանըներկայացնելու համար: Արտաքին տեղեկանքները կազմվում են կազմակերպության ընդհանուր ձնաթերթիվրա ն ստորագրվումեն կազմակերպության ղեկավարիկամ նրա տեղակալիկողմից:Ֆինանսականբնույթի տեղեկություններ բովանդակողտեղեկանքներըստորագրում են կազմակերպությանղեկավարն ու գլխավոր հաշվապահը ն այն վավերացնում կնիքով: Ներքին տեղեկանքներըկազմվում են թղթի Բ4 ձնաչափիթերթի վրա ն պարունակումեն այն նույն վավերապայմանները,ինչ որ՝ զե97

է կուցագիրը: Ներքին տեղեկանքը ստորագրում կառուցվածքային մասնագետը: կազմող այն կամ ղեկավարը ստորաբաժանման են փաստաթղթի Տեղեկանքի տեքստում հակիրճ շարադրվում ն արտացոլող էությունն կազմման առիթ դարձած փաստերը հարցի տեղեներկայացված տեքստում Եթե որոշակի

տեղեկությունները:

Ծառայողական կամ անձնական բնույթի տեղեկանքները ձնաձեաթե կերպվում են Ճ5 ձնաչա տնյալ պարտադիր փաստաթղթի տեսակի անվանումը, թվականը (ամսաթիվը), կա ման տեղը, հասցեատերը, տեքստի վերնագիրը ո գրությունը, կնիքը:

Ն իտները հազմակերպութ անվանո մը: մ տոլ տեքստը ը,

թվանշաններո թեմատիկ մերից անմարներով բաղկացած տարբեր ութունը թի ունեցող րանցաի աք կազմակերպության խ ազակիցներիը: վերնագրերն ինքնուրույն իրենց համարակալվում տեղեխատավարձի,աշխատանքայինստաժի նմանատիպ փաԵ համակարգված ժիններ: Եթե տեղեկանքըմիայն անքի

տեքստում

առանձնացվու են

արաբական

համասեռ

Անձնական

բա-

կատվությունէ պարունակում,ապա աղյուսակիտեսքով: կազմվում ն ներկայացԾառայողականբնույթի տեղեկանքները ինչպես նան պահանջով, վում են վերադաս կազմակերպության դատական,պետադատախազական, կողմնակի(հետաքննչական, հարցմամբ: Տեղեկանքկան հսկողական)կազմակերպությունների են նան կազմակերպությունների առանձին ներսում՝ ներ կազմվում ղեկավարիհարցմամբ: բնույթի տեղեկանքիօրինակ ծառայողական ՀՀ

ԵՐԵՎԱՆԻ ՊԵՏԱԿԱՆ

ն գիտության կրթության

նախարարություն

ա պայլ

փաստեր

հաստատելու համար: տեղեկանքն Անձնական բնու յին նազմը ծել տրաֆարետայինտեքստեր, որոնց հիմնական մասը տպագրվում է, իսկ մյուս մասը` լրացվում է ձեռքով: այրանունից. բնույթի տեղեկանքի տեքստը սկսում են անունից հայրանուն ազգանունից ն գրում են ուղղականհոլովով: Չի թույլատրվում օգտագործել այնպիսի հնացած դարձվածքներ, ինչպիսիք են, օրինակ, «Սույն տեղեկանքը տրվում է ...», «Սույնով հաստատվում է, որ ...» ն այլն: ներկայացման վայրը (կազմակերպության անվան ումը) պարտադիր նշվում է տեղեկանքիտեքստում

օգտագո դրանց թույլ էտալիս ձնակեիպման ժամանակ ե ոախամ

Անձնակ

բ

ողեկանքի

Ֆին վարչություն ինանսական

ԵՂԵԿԱՆՔ ՏԵՂԵԿԱ 31012004

ն

ն

նրա տեքստը ձեավորվում է

ՏՆՏԵՍԱԳԻՏԱԿԱՆԻՆՍՏԻՏՈՒՏ

բնույթի տեղեկա

Անձնականբնույթի տեղեկանքիօրինակ

ԵՐԵՎԱՆԻ ՊԵՏԱԿԱՆ

ՏՆՏԵՍԱԳԻՏԱԿԱՆ

ԻՆՍՏԻՏՈՒՏ

քննությունների 2004թ. ընդունելության նպատակուդիմորդներից շո մակերպման

ն դրանիցծախսված գանձվածքննավճարների վերաբերյալ գումարների

ինստիտուտդիմած1644 դիտնտեսագիտական 2004թ. Երնանիպետական 12328683 դրամվճարվել է պետականբյումորդներիցգանձվել է 7395500 դրամ,որիցթղթապանակներ ն գրենական պիտույքներ 504000 ԱԱՀ, դրամծախսվել է ջե՝ որպես է ձեռք բերելու նպատակով,120000 դրամ վճարվել ծախսվածէլեկտրաէնՍերգիայի, 110000 դրամ՝տրանսպորն կոմունալծառայությունների, դրամ տնտեսական 2046583 դրամ): է ծ ախսվել (ընդամենը դիմաց տի սպասարկման կռ 15.08.2004թ. մնացորդըկազմումէ 5348200 դրամ:

80000

ընդունողհանձնաժողովի քարտուղար պատասխանատու ԵՊՏԻ գլխավորհաշվապահ

ԵՊՏԻ

Կնիք

ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ

23.03.2004 76204 Տրվում է ԾովինարԱրամայիսիԲաղդասարյանին, որ ճա սովորում է «Արտար քին առնտուր» մասնագիտության4-րդ կուրսում՝վճարովի Տրվում է ներկայացնելու Երնանի Մ.Հերացու անվան բժշկական համալ-

հիճունքներով:

սարան:

Ս.Տիրատուրյան (ստորագրություն) Գ.Հարությունյան

Գործավար (ստորագրություն)

Կնիք

ՖԱԿՈՒԼՏԵՏ

ՏԵՂԵԿԱՆՔ

Դեկան

Մ.Թավադյան (ստորագրություն) Ա.Պետրոսյան (ստորագրություն)

ՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ

4.3.7.Եզրակցություն(կարծիք) Եզրակացությունըորնէ փաստաթղթիկամ հարցի վերաբերյալ հանձնաժողովիկամ մասնագետի կարծիքն ու կազմակերպության, փաստաթուղթ է՛ արտահայտող(պարունակող) եզրահանգումներն կազմվում են օրենքների,որոշումների,կաԵզրակացություններ ն նման այլ կարնոր ստանդարտների հրահանգների, նոնակարգերի, ներկանախագծերի,գիտականաշխատանքների, փաստաթղթերի փ որձանմուշների յացվածտվյալների վերլուծության,արտադրանքի հետազոտման արդյունքներիվերաբերյալն այլն: պարտադիր ռեքվիզիտներ են համարվում փաստաթղթիտեսակի անվանումը,փաստաթղթիթվականը,գրանց-

եզրակացության

համարը, տեքստի վերնագիրը,տեքստը ն ստորագրությունը: մատեքստը սովորաբար բաղկացածէ երկու Եզրակացության են շասից: Առաջին մասում ներկայացվում հարցի էության հակիրճ վերլուծուառաջարկների կամ դրույթների հիմնական րադրանքը, Երկրորդ մասում շաթյունը Ա տրվում է ընդհանուրգնահատական: էությանը վերաադրվում են քննարկվողհարցի կամ փաստաթղթի

ման

եզրահանգումներն Արողւթյունները, հերո որոշակի երկրորդ մասը կարող է կազմվել առանառա-

ու

ջարկները:Եզրակացության թվանշաններով: արաբական ձին կետերովհամարակալվել

ն

օրինակ Եզրակացության

ՑՈ

ԱթԱաաա աոա

Հաբաակայ

ՀԱՍՏԱՏՈՒՄ ԵՄ

Ձ-Ջ /ԲՏ3

ԼԱԲՈՐԱՏՈՐԻԱ

001. 1119.2001

ամբիոնիվարիչ արո 05.

ղազարյան

ԵԶՐԱԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆ

Ը

ո ՅՑ

-

«Յրազդան»ն «Գյումրի»հայկական մասին կոնյակներինմուշներիփորձարկման 35/193

17.05.2004թ.

ուղեկցո

ությամ

ԱԱ կոնյակներինմուշները էթիլ սպիրտիծավալայինմասի, շաքարի զանգվապղնձիզանգվածախտության, ծային մասի, մեթիլ սպիրտիզանգվածային համախտությանցուցանիշներով յին խտությանն երկաթիզանգվածային են ՀՍՏ 181-99 պատասխանում

նՀՀՏՊ

կատարողներ Պատասխանատու

2279-00

կամ նրա վարը տեղակալը, Գրում մասնագետը, ԽԱԻՐվ ՝

Եզրակացությունըձնաթերթիվրա չկազմելու ն այն այլ կազմաե կերպություն ուղարկելու դեպքում կազմվում է ուղեկցող նամակ, որը է եզրակացության հեղինակկազմակերպությանղեկա-

արը Գրում նշանակությամբ :

ՐՐ է /արժիքը,

ձնավորմանեղանակովեզրակացությանը քննարկմաններկայացվածորնէ աշխատանքի վերաբերյալ կազմակերպությանկամ մասնագետի եզրակացությունն ու գնահատականնարտահայտողփաստաթուղթէ: շատ

մոտ

4.4.

թյա

ն

որը

Գրագրություն (թղթակցություն)

կազմակերպությունների միջն տեղեկատվուԹրագրությունը րատիվ փոխանակումնապահովող, բովանդակությամբ

ծոփաստաթղթերիընդհանրացվածանվանումն է: Գրագրու-

տարբեր

թյունն օգտագործվում է ինչպես համաենթակա,այնպես էլ տարբեր կազմակերպությունների միջե տեղեկատվական ապեր ստեղծելուն պահպանելուհամար: աչջի է բնկրում տեսակայինմեծ բազնազանու գրագրությունը թյամբ`պետականմարմիններինորմատիվայինբնույթ ունեցող նամակներից ու հեռագրերից մինչն քաղաքացիների դիմումներն ու տիպայինհայտերը: Գրագրությանբովանդակությունըկարող էլինել հարցում, ծանուցում, համաձայնություն,վնասապահանջ,հիշեցում, պահանջ, պարզաբանում,խնդրանք,հաստատում, երաշխիք, հրավեր, առաջարկ ն այլն:

Աա

աե

4.4.

հնյկական զմի» ԱՊ) Ավան մԳրազդան» փորձարկման տեսչության

Եթե եզրակացությունը ստորագրումէ կազմակերպությանղեկաապա ձնակերպվում է կազմակերպուընդհանուր աթերթի վրա: Եթե եզրակացությունը ստորաթյան է ապա ձնակերպվում է թղթի ստանդարտ(Բ4) ստորագրությունը վավերացվում է կազմա-

պահանջներին:

արարի

(ստորագրություն)

Դ.Ն.Բաղդասարյա (ստորագրություն) Մ.Ն.Հակոբջանյան (ստորագրություն)

նամակ

գործունեության ասպարեզում տեղեկատվաըառավարչական

կան փոխանակությունիրականացնելու համար լայնորեն օգտագործվում են փոստով կամ ֆաքսիմիլայինկապուղիներովառաքվող

ծառայողականկամգործարարբնույթինամակները: տարբեր այն մաստաքղթերի ընդ, անրացված անվանումն է, որոն ԱԱ ԱԱ թյան փոխանակմանամենատարածվածեղանակն է: նամակները

լյամակը Բոզանդակությամբ ամ Անո ակաման

-

արբիտլինում են. ուղեկցող, տեղեկատվական.երաշխավորական, հանդիմանական, պահանջատիրական, շ նորհավորարաժական, հիշեցնող, ծանուցող ն այլ տեսակների:Նամակկան, գովազդային, ն ողբերգականդեպքերում ցաներ են ուղարկում նան դրժբախտ հայտնելու համար այլն: վակցություն ն Նամակագրությանմիջոցովտեղեկատվությանփոխանակությունը նպատակահարմարէ միայն այն դեպքերում, երբ դժվար կամ անհնար են կարծիքներիփոխանակմանմյուս եղանակները(հեռախոսազրույցը, անձնական հանդիպումըն այլն), կամ եթե նամակը գործարար շփման կարնոր իրավական տարր է համարվում, այսինքն` պարունակում է պարտավորություն,երաշխիք, հաստատում

նայլն:

Նամակներըձնակերպում են փաստաթղթիայդ տեսակի համար նախատեսված ձնաթերթի վրա (Ճ5 չափի ձնաթերթի վրա, եթե տեքստը չի գերազանցում7 տողը ն Ճ4-ի վրա, եթե տեքստըմեծ է): Ծառայողակամ նամակներիբոլոր տեսակներիհամար պարտադիր են համարվում հետնյալ վավերապայմանները. ձնաթերթիվավերապայմանները(կազմակերպությանանվանումը,կազմակերպության մասին տեղեկատուտվյալները, նամակի ամսաթիվը,գրանցման համարը, հղումը ստացվածփաստաթղթիգրանցմանհամարին ն ամսաթվին), հասցեատերը,տեքստիվերնագիրը(բարդ տեքստով նամակներիհամար), տեքստը, ուղեկցող նամակներում՝նան հավելվածի առկայությանմասին նշումը, ստորագրությունը, կատարողի ն հատուկ վավեմասին նշումը, երաշխավորական,

ֆինանսական նան կնիքը:

պահանջողայլ նամակներում՝ րացում

Ծառայողականնամակիձնաթեիթիվրա կարող է լինել նան Հայաստանի Հանրապետությանպետականզինանշանը կամ կազմախորհրդանշանը(ապրանքանիշըկամ սպասարկման

Անյան շանը):

պետական զինանշանը ՀայաստանիՀանրապետության

ձնաթերթիվրա տեղադրվումէ «ՀՀ պետականզինանշանիմասին» կարգինհամապատասխան: Կագմակերպության խորհրդանշանը (ապրանքանիշը կամ սպասարկման նշանը) նամակի ձնաթերթի վրա տեղադրվում է մականոնադրությանկամ կազմակերպության կազմակերպության Կազմակերպությանխորհրդասին դրույթներինհամապատասխան: նշանի մշակման,գրանցմանն օգտագործմանկարգըսահմանվում է «Ֆիրմային անվանումներիմասին» ՀՀ օրենքով: Կազմակերպության խորհրդանշանըձնաթերթիվրա չեն վերարտադրում,եթե դրա պետական զիվրա տեղադրված է ՎայաստանիՀանրապետության

նանշանը:

Ձնաթերթի վրա կազմակերպությանլրիվ կամ կրճատ անվանումը նշվում է նրա հիմնադիրփաստաթղթերին համապատասխան: Ընդ որում, կրճատ անվանումը տեղաբաշխվումէ լրիվ անվանումից հետո: Կազմակերպությանօ̀տար լեզվով անվանումըգրվում է այն դեպքում, երբ դա նախատեսված է կանոնադրությամբն տեղաբաշխվում է հայերեն անվանումից հետո: Կազմակերպությանմասնաճյուղի, տարածքային բաժանմունքի, ներկայացուցչության,կառուցվածքայինստորաբաժանմանանվանումը նամակի ձնաթերթիվրա նշվում է այն դեպքում, երբ դրանք համարվում են նամակի հեղինակ ն տեղաբաշխվում է կազմակերպությանանվանումից հետո: Նամակի հեղինակ կարող է լինել կազմակերպությունըներկայացնող պաշտոնատարանձը: Եթե նամակը պատրաստվում է համատեղ` երկու կամ ավելի կազմակերպություններիկողմից, ապա կազմվում է թղթի ստանդարտ թերթի վրա: Այդ դեպքում նամակի հեղինակ կազմակերպությունների անվանումներըտեղաբաշխվումեն կառավարմանմարմիններիաստիճանակարգում նրանցզբաղեցրածտեղին համապատասխանհաջորդականությամբ:Հավասարդիրք ունեցող կազմակերպություններիանվանումները տեղաբաշխվումեն միննույն մակարդակիվրա: յալ

ԱԱ

ն ն Ագաբաո -

-

թվայինեղանակով(21 հուլիսի 2004 թվական): Նամակի ամսաթիվըմտնում է ձեաթերթիվավերապայմանների կազմի մեջ ն վերջինիսպատրաստմանժամանակդրա համար տեղ է թողնվում «Գրանցման համար»վավերապայմանիհետ միննույն մակարդակիվրա: Նամակի գրանցմանհամարը գրանցմանպահին նրան տրվող թվային կամ բառաթվայինպայմանականնշան է:

Հղումը ստացված փաստաթղթի գրանցման համարին ն վրա դրվում է այն երբ վերջինս հար ցված փաստաթղթի պատասխան:

մարվի տացված

դեքում,

Հասցեատերվավերապայմանընամակիձնաթերթիտվյալների անկյունային տեղաբաշխմանդեպքում դրվում է ձնաթերթի վերին աջ անկյունում, իսկ երկայնականտեղաբաշխմանդեպքում` ձնաթերթիտվյալներիցներքն՝աջից: Նամակը կարող է հասցեագրվելկազմակերպությանղեկավարին: Այդ դեպքում«զասցեատեր»վավերապայմանը ձնակերպվումէ հետնյալ կերպ.

Նամակի տեքստի վերնագիրը արտահայտումէ նրա համառոտ բովանդակությունըն պետք է պատասխանի«ինչի՞ մասին» հարցին: Նամակի գրանցման ժամանակ տեքստի վերնագրի առկայությունը հնարավորություն է տալիս կրճատելունրա մշակմանտնողությունը:

«Առասպել» արտադրական կոոպերատիվիվարչության նախագահ Ռ.Կ.Ասատրյանին

լուո, Նամակը կարող

դեպքում հասցեատիրոջպաշտոնը գրվում է տրական

հո

Նամակի տեքստը կազմվում է հետնյալ սխեմայով. ներածություն (բերվում են նամակի շարադրմանշարժառիթները),ապացույցներ (տրվում է հարցի հիմնավորումը),եզրափակում (կատարվումեն եզրակացություններ,առաջարկություններ): նրա տեքսՆամակի տեսակից ն բովանդակությունից կախված՝ Նամակի պարզ տեքստը կարող պարզ կամ բարդ: լինել տը կարող է է բաղկացած լինել երկու մասից՝ ներածությունիցու եզրափակումից ն վերնագիր չունենալ: Բարդ տեքստով նամակներիհամար վերնագրի առկայությունը պարտադիրէ Ներածությունում տրվում է հարցի հիմնավորումը,այսինքն՝ դրա ծագմանպատճառներըկամ համառոտ պատմությունը:Եթե նամակի կազմման հիմք է ծառայել ինչ-որ փաստաթուղթ,ապա հղում է կատարվում այդ փաստաթղթին: Ապացույցներիկամ նամակիտեքստիհիմնականմասում շարադրվում է հարցի էությունը, բերվում են ապացույցներկամ տրվում են հերքումներ: Նամակի տեքստի այս մասը պետք է առավելագույնս համոզիչ լինի: է նամակի

-

է հասցեագրվել կազմակերպությանըկամ նրա կառուցվածքային ստորաբաժանմանը:Այդ դեպքում դրանց անվանումնե րը գրվում են ուղղական հոլովով: ղղակ լովով:Օրինակ՝ Օրինակ

երնանի պետականտնտեսագի-

տական ինստիտուտ Մարքեթինգիամբիոն

Թույլատրվում րվ

է նան

Օրինակ,

կը

նաճակո

հասցեագրել ցեագրել

նձի: որոշակիանձի

որոշա

տնտեսապետական Գոա,յ: ստիտուտ թերթիխմբագիր Երնանի

«Տնտեսագետ»

մ..Դովհաննիսյանին

Անհրաժեշտության դեպքում «Հասցեատեր» վավերապայմանի

կազմումկարող է նշվել նան փոստայինհասցեն: Օրինակ՝

երնանի պետականտնտեսա-

գիտական ինստիտուտ ծերնան, նալբանդյան

|

Նամակը ֆիզիկական անձի հասցեագրելու դեպքում սկզբում նշվում է փոստային հասցեն, հետո՝ ստացողիազգանունըն անվան ու հայրանվանսկզբնատառերը:Օրինակ՝ -

975101, Երնան 107 Ավան3-7

անցիւյան Բաղաման, բնակարա ,

ԴԱ.

Մարտիրոսյանին

Նամակը կարող է ուղարկվել մեկ կամ մի քանի հասցեատերերի: Երկրորդ ն հաջորդ հասցեատերերինուղարկվող նամակների վրա «պատճեն» բառը չի գրվում: Տիպայինբնույթի նամակներըմեծ քանակությամբ հասցեատերերի ուղարկելու դեպքում կազմվում է առաքման ցուցակ` նշելով կազմակերպությունների անվանումներն ու նրանց հասցեները: Այդ դեպքում նամակի վրա հասցեատերը նշվում է ընդհանրացված:

Աաազումն ծնամերպ լուն մար. Աա րխնո

խնդրանքը,պահանջը, բողոքը, տակը՝ առաջարկը, ծիքը ն այլն: Առանձինդեպքերում նամակըկարող է

նել միայն եզրափակիչմասից:

հիշեցումը,

կար-

բաղկացած լի-

Նամակների մշակման գործընթացըպարզեցնելուն դրանց արագ կատարումնապահովելու համար գերադասելի է, որ մի նամակը նվիրվածլինի մեկ հարցի ն ծավալով չգերազանցի երկու մեհեքենագիր էջը: Նամակի տեքստըպետք է լինի տրամաբանական, ն վճիռ կայացնելու պարզ, հստակ, հակիրճ տնողական,համոզիչ, կամ եզրակացությանհանգելու համար բավարարն օբյեկտիվ տեղեկություններպարունակիդիտարկվողկամ հիշատակվող որոշակի իրադարձություններիմասին: Նամակի համոզչականությունըկախված է այն կազմողի ունակություններից,նրա խնդրանքի,առաջարկի,հանդիմանության,պահանջների ճիշտ փաստարկումներից:Ընդ որում, նամակը չպետք է մեկնաբանության: վերածվիվերլուծական-տեղեկատվական Նամակների տեքստը շարադրվում է առաջին դեմքի հոգնակի թվով (ուղարկում ենք, խնդրում ենք, ներկայացնումենք, առաջարկում ենք ն այլն) կամ առաջին դեմքի եզակի թվով (/Խնդրում եմ, առաջարկում եմ, հաղորդում եմ, երաշխավորումեմ, հրավիրում եմ

ն այլն): Սովորաբարգերադասելի է առաջին դեմքի հոգնակի թվով դիմելաձնը,քանի որ գործարարբնույթի նամակներիմեծ մասն արէ տահայտում կոլեկտիվ սուբյեկտի՝ կազմակերպության,հիմնարկի, ձեռնարկության,խորհրդի կարծիքը, չնայած ստորագրվում է ղեկավարի կողմից:Կան նամակի առանձինտեսակներ(օրինակ՝ նամակհրավերներ,երաշխավորական նամակներ ե ւսյլն), որոնցում կարելի է ն հարմար է կիրառել առաձին դեմքի եզակի թվով դիմելաձնը: Բոլոր դեպքերում ծառայողական նամակներիտոնը պետք է լինի չեզոք, անձնական բնույթ չկրի, քանի որ պաշտոնական փաստաթուղթ է ե նախատեսվումէ գործարարշփման համար: Ծառայողական նամակները գրվում են միմիայն հարգելի, պաշտոնականգործարարոճով՝ առանց ջնջումների ն ուղղումների: Անթույլատրելի է նան կոպտությանկամ հեգնանքիդրսնորումը: Ղեկավարին հասցեագրվածն հարցի լուծման համար նրա հւստուկ ուշադրությունը պահանջողնամակներըկարելի է սկսել հարգալից դիմելաձնով(օրինակ՝ «Վարգելի պարոն Նախագահ», «Հարգելի պարոն նախարար», «Հարգելի տիկին Սահակյան», «Հարգելի պարոն» ն այլն): Այդպիսիդեպքերում նամակիվերջում, տեքստից ներքն գրվում է քաղաքավարությաննշան համարվող` «Վարգանքով» եզրափակիչ բառը, որից հետո առանձինտողի վրա դրվում է պաշտոնատարանձիստորագրությունը: Ուղեկցող նամակներիպարտադիրվավերապայմանէ հավելվածի առկայության մասին նշումը՝ անմիջապես տեքստից հետո: Եթե նամակն ունի հավելված, որի մասին տեքստում չի հիշատակված, ապա հավելվածիառկայությանմասին նշման մեջ ցույց է տրվում նրա անվանումը, թերթերիԱ օրինակներիքանակները: Մի առկայության դեպքումկատարվում է դրանց

ԱՈ

ԱԱ

Ստորագրություն վավերապայմանիկազմում մտնում է նամակը ստորագրողի պաշտոնի ընդհանրացված անվանումը, նրա ստորագրությունը ն դրա վերծանությունը: անձնական պաշտոնատարանձանց ձնաթերթիվրա ձնակերպելու : ում ստորա ությու Յ միջտողային մի

նամակը ջակայք ցած՝ աց առանց Ամիաոոնը ստորագրում կազմակերպության ղեկավարը,նրա Նամակը ղակալը՝ իրեն տրված իրավասությունների շրջանակներում ինքնու-

-

լ

է

տե-

ն

րույն

ստորաբաժանման ղեկավարը, եթենրանտրվածէ այդ իրավունքը: Նամակիթվականէ համարվումայն ստորագրելուամսաթիվը: Կատարողի մասին նշումը ներառումէ փաստաթուղթըկատարողի ազգանունը(կամ ազգանունը, անունը,հայրանունը)ն նրա հեռախոսիհամարը:

Կնիքը վավերացնում է փաստաթղթիվրա պաշտոնատար անձի ստորագրությանիսկությունը: Փաստաթղթիվրա կնիքի դրոշմվածքը պետք է լավ կարդացվի ն դրվի այնպես, որ ընդգրկի ստորագրողի պաշտոնիանվանմանմի մասը: Ֆինանսականն հատուկ վավերացումպահանջող այլ նամակներում կնիքի դրոշմվածքը դրվում է դրա համար հատուկ նախատեսվածտեղում: :

Նամակի յուրաքանչյուր տեսակ ունի իր նպատակըն տարբերիչ առանձնահատկությունները: Այսպես. Ուղեկցող նամակներն օգտագործում են անհասցե փաստաեն թղթերի առաքման համար: Այդպիսինամակներիտեքստն սկսում «Ձեզ ենք ներկայացնում»(եթե նամակըհասցեագրվում է վերադաս կազմակերպությանը),«Ձեզ ենք ուղարկում» (եթե այն հասցեագրվում է կողմնակիկազմակերպությանը)արտահայտություններով: Նամակը միաժամանակկարող է նան լրացուցիչ տեղեկություններ պարունակելայն կառավարչականիրավիճակիվերաբերյալ, որում նախատեսվումէ իրագործել գործարար շփումը: Ուղեկցող նամակի տեքստը կարող է հավելվածի նյութի հետ կապված խնդրանք կամ բացատրությունպարունակել:

մատանի օրիմա սինստիտ որտես

ԱԱԱՏՈՆՈՄԻԿԱՅԻ

տի Խան աԱ Ռողոցող

ՊԱ ՊԵ22852 Ֆար Ց ՀՀ

հոկտեմբերի2004 7

Ր

Նր

փոզաաոին

33/951

ՊարգելիպարոնԿիրակոսյան

պետական րրԱու ՀԵ» տեմ երաժոավերի կեր Հեն ր գիծը րում ենք ստու ողների գոուներ: ան կիանոնակարգի» աւ ագրո: այնԲենարկել ատիտումում տալ Ձեր ղեկավարած ն

ի

ն

ե

՛

օօնա ն կազճ ավելի լի պետավա պետական մասնակ ասնակցությամբմբ առնտրայ առետրային ազնաավելված. « «906 Վավելված. (վերստուգողների)գորկերպություններում վերստուգողհանձնաժողովների ծունեությանկանոնակարգի» նախագիծ,15 էջ, 1 Օրինակ:

Սաֆարյան աան Բրո սագրություն ն

Պ.

Գեղամյան

522422

Նամակ-խնդրանքի նպատակը նամակի հեղինակ կազմակերպությանն անհրաժեշտ ապրանքների, ծառայությունների ն տեղեստացումն է: Այդպիսինամակներիտեքստում պետք է կատվության խ հիմնավորվի նդրանքը ն շարադրվի բուն խնդրանքը: Խնդրանքի հիմնավորումըկարող է ե չլինել դրա ակնհայտ կամ տիպային բնույթիդեպքում, ինչպես նան այն դեպքերում, երբ խնդրանքը բավարարելունուղղված գործողությունների իրագործումը հասցեաէ: տիրոջ պարտականությունն է Մի նամակըկարող մի քանի խնդրանքպարունակել: Նամակ-խնդրանքի տեքստում պարտադիր է «/Ծնդրում ենք» -

.

արտահայտությունը:

.

Նամակ-խնդրանթիօրինակ

ԵՐԵՎԱՆԻ ՊԵՏԱԿԱՆ

ՏՆՏԵՍԱԳԻՏԱԿԱՆ

ԻՆՍՏԻՏՈՒՏ

«Հաճույք» ՍՊԸ գործադիրտնօրեն պրն Կ.Խաչատրյանին

Նալբանդյան 128, Երնան375025 Հեռ. 522020 Ֆաքս 525565 12.11.2004

Սարալանջի25, Երնան375029

ՀարգելիպարոնԽաչատրյան կառավարության հանձնարարությամբ «Փոքր բիզնեսիզարգացման արդի վիճակն ու հեռանկարներըՀՀ-ում» թեմայի կատարմանհամար ենք ինստիտուտիհետնյալաշխատակիցներին թույլատրել ծանոնդրում համապատասխան նյութերին. Ձեր ՀՀ

դավան բանալու աաա `

Յ.

Գասպարյան

Խորեն Արտաշ

ես

Աբրահամյան ԱստղիկՏիգրանի ԱպրեսյանԱլեքսանդրՀարությունի

ՔՆՆՉԱԿԱՆ

ՎԱՐՉՈՒԹՅՈՒՆ

գործադիրտնօրեն պրնՄ-Մսրյանին

Տնտեսական

բաժին հանցագործությունների 375001, Երնան, Շահումյան յ Հեր

641242

21.09.2004 Փ

76:01-12/087

ե մադրման մասին աստաթղթերի տրամադրմա, ի

խնդրումենք տրամադրել Անցկացվողստուգումներիկապակցությամբ պատճենները. հետնյալ փաստաթղթերի 1.Կազմակերպությանկանոնադրությունը, գրանցմանվկայականը, 2.Կազմակերպության ԲԲԸ ընկերությանհետ գազի մատակարարման պայմա

3 ագիորոգազ»

լ

եկանքը: դեկանքը

ստորագրություն

Բաժնիվարիչ

Ա.Եսայան

նամակ-պատասխանն ուղարկում են ճամակ-խնդրանքիկամ նամակ-հարցմանհեղինակ կազմակերպությանը:Նամակ-պատասխանի շարադրման ժամանակ պահպանվումէ լեզվական զուգահեռության սկզբունքը, այսինքն` օգտագործվումեն այն նույն լեզվակիրառել է նամակ-խնդրանքիկամ նա ղինակը: ակ-հարցմա

ինչ-որ յան դարծղառքները, լ

Հ

Մ

ՐԱԼ

Նամակ-պատասխանիօրինակ

Հարգանքներով՝ գիտականաշխատանքների գծով պրոռեկտոր ստորագրություն Ա.Սարգսյան

ԵՊՏԻ

Գոհգորյան 521297

«ԳԱՄՄԱ» ՓԲԸ

ԿԱՐԵՎՌՐԱԳՈՒՅՆ ԳՈՐԾԵՐԻ

4.15.06.2004թ. դրությամբ մեկ խորանարդմետր գազի արժեքի մասինտե-

Ի9501-22/097

Տվյալների տրամադրման մասին

2.

Նամակ-հարցմանօրինակ

ՀՀ ԴԱՏԱԽԱԶՈՒԹՅՈՒՆ

:

,

Նամակ-հարցում կատարում են պաշտոնականտեղեկություններ կամինչ-որ փաստաթղթեր ստանալու նպատակով:Այդպիսինամակներում հիմնավորվումէ հասցեատիրոջկողմիցորոշակի տեղեկություններ կամ նյութեր տրամադրելուանհրաժեշտությունը,մատնանշվում են դրա օրենսդրական ն նորմատիվայինհիմքերը ն շարադրվում է բուն հարցումը: Նամակ-հարցումըկազմում են նամակ-

ղեկավարը եյազճագորքպության ր դր լիազորված պաշտոնյան:

,յԽ,ԽՔԵՒԽՄԽ,,ԻՄ/

.

«ԱՌԱԳԱՍՏ» ՍՊԸ

«ԳԱՄՄԱ» ՓԲԸ

Գործադիրտնօրեն

375025, Երնան,Իսահակյան2

Հեռ. 565665 25.08.2004 լ

պրն Կ.Եղոյանին

ին 02-54/117-05

մասին Գոլորշիմատակարարելու Ուսումնասիրելովձեր ընկերությանըօրական 750 խմ գոլորշի մատակարարելու առաջարկը`հայտնում ենք, որ սեփական կարիքներիցավելի մենք կարող ենք օրական արտադրելմիայն 580 խմ գոլորշի, ուստի չենք կա աժամանակ տնտե կահայտնումենք, ջերմային տնտեսության որայժն մերր ջերմային նոր կաթսաներիգործարկմանաշրողություններիմեծացմաննպատակով խատանքներեն տարվում,որոնք կավարտվենմիայն սույն թվականինո-

ընդունել իառաջարկը:

նկ

յեմբերին:Ձեր առաջարկին դրա մանրամասների քննարկմանըկարող ենք միայն 2005 թվականիսկզբին: անդրադառնալ Գործադիրտնօրենիտեղակալ

Ս.

Նամակ-հաստատումը կարող է ավւսսրտվելխնդրանքու, ցանկությամբ կամ առաջարկով:

Սուրադյան

Շեկոյան

42477774

Նամակ-հաստատմանօրինակ «ԳԱՄՍԱ»

Բացասականպատասխանըպետք է լինի հիմնավորված: Նամակ-մերժումներումխորհուրդ չի տրվում տեքստի շարադրումը սկսել բուն մերժումից, այլ նպատակահարմար է սկզբից շարադրել դրա պատճառները:Ցանկալիէ հասցեատիրոծթը հուշել, նա կարող է ստանալ իրեն հետաթե որ կազմակերպությունից Քրքրող հարցերիպատասխանը:

Նամակ-հադորդումով հեղինակը հասցեատիրոջը տեղեկացփոխադարձհետաքրքրություն ներկայացնող ինչ-որ իրադար-

նում է

ձությունների կամ փաստերիմասին: Այդպիսի նամակը կարող է լինել ինչպես նախաձեռնողական, այնպեսէլ դիտվել որպես ճամակխնդրանքիկամ նճամակ-հարցման պատասխան: նամակ-հաղորդման օրինակ

«ԳԱՄՄԱ» ՓԲԸ

«ԱՌԱԳԱՍՏ» ՍՊԸ

գործադիրտնօրեն

Երնան,Իսահակյան 35025.

2568-2006 ի

պրն Կ.Եղոյանին

01-86/748

Բանկայինռեքվիզիտների փոփոխման մասին Հայտնումենք, որ մեր բանկայինռեքվիզիտները փոխվելեն: «ՀԱՅԷԿՈՆՈՄԲԱՆԿ» առետրային բանկումմեր նոր հաշվի ռեքվիզիտներն են. հ/հ 76 254361245000121, իբ 512364563002147: թղթ./հաշիվ Գործադիրտնօրենիտեղակալ

Ս.

Մուրադյան

«ԱՌԱԳԱՍՏ» ՍՊԸ

ՓԲԸ

գործադիրտնօրեն պրն Կ.Եղոյանին

375025, Երեան,Իսահակյան2

Հեռ. 585665 30.07.2004

6 01-38/248

ենք, որ Ձեր առաքածջեռուցիչների 2-րդ խմբաքանակի դիմաց մեր ընկերությանկողմից վճարումը կատարվելէ դրանք «Կարմիր Բլուր» երկաթուղայինկայարան հասնելու օրը: Վճարումը հաստատելու վճարմանհանձհամարՁեզ ենք ուղարկում 27.07.2004թ. կատարած565 նարարականիպատճենը: Հաստատում

Հավելված՝մեկ թերթ,մեկօրինակ Գործադիրտնօրենիտեղակալ

Ս.

Մուրադյան

Նամակ-շնորհավորանքները կազմվում են հասցեատեր կազմակերպության կամ պւսշտոնյայի կյանքում նշանակալի իրադարձությունների հետ կապվածհանդիսավորդեպքերում: Նամակ-շնորհավորանքներըշարադրվում են ազատ ոճով ն կարող են ձնակերպվել ինչպես կազմակերպությանձնաթերթի,այնպես էլ նախշազարդ,գունային տարբերերանգներին մեծ խտությանհատուկ թղթերի վրա: Նամակ-շնորհավորանքիտեքստի պարտադիր բաղադրատարր է «Շնորհավորում ենք Ձեզ..», «Անկեղծորեն շնորհավորում ենք Ձեզ...», «Ընդունեք մեր անկեղժ շնորհավորանքները...» «Ձեզ սրտանցշնորհավորում ենք...» արտահայտություններիցորնէ մեկը: Նամակ-շնորհավորանքիօրինակ

ԵՐԵՎԱՆԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ՏՆՏԵՍԱԳԻՏԱԿԱՆ

Շելոյան

ԻՆՍՏԻՏՈՒՏ

375025, Երնան,Նալբանդյան128

427774

Հեռ, 522020

կիրառում են տեղեկությունների, Նամակ-հաստատումը փաս-

տաթղթերիկամ այլ նյութերի ստացումը, կամ նախկինումձեռք բերած համաձայնությունը (մտադրությունը) հավաստելուհամար:եթե է նախնական հաստատվում ապա տեքսպայմանավորվածությունը,

Է դրա համառոտ ներկայացվում բովանդակությունը, եթե հաստաւովում է փաստաթղթերի կամայլ նյութերիստացումը, ապա հիշատակվում են դրանց անվանումնե րը. Նամակ-հ կ-հաստատմանտեքստիհամարպարտադիրէ «7աստատում ենք» արտահայտությունը: տում

,

:

22.04.2004

ֆաքս 525565

անվան Բանն Մ.Քոթանյանի ՎՎ ԳԱՍ

01-31/045

մանուն տնարեն, բորանի պրնԱ.Ս.Արզումանյանին

ՀարգելիպարոնԱրզումանյան Անկեղծորենշնորհավորում ենք Ձեզ ՀՎ ԳԱԱ Մ.Քոթանյանի տնտեսագիտությանինստիտուտի տնօրենընտրվելուկապակցությամբ: Ձեր փորձը, խորը գիտելիքներնու կազմակերպական ունակությունները կծառայենգիտությանոլորտում Ձեր ղեկավարածինստիտուտիհեղինակությանամրապնդմանը:

անվան .

փոխշահավետհամագործալյցուՀուսով ենք, որ մեր ինստիտուտների թյունը կամրապնդվիու կզարգանա: ենք Ձեզ առողջություն,աննկուն եռանդ ն բեղմնավորգոր-

ուա

Հարգանքներով |

Գ.ե.Կիրակոսյան

Ռեկտոր

կամ հավաստումէ երաշխիքայիննամակը պարտավորություն Այդպիսի պարունակում ն հասցեագրվում է կազմակերպությանը: նամակով կարելի է երաշխավորելաշխատանքիկամ ծառայության վարձատրությունը,ապրանքի դիմաց վճարումը, վարձակալության պայմանները,աշխատանքներիկատարմանժամկետները,արտադրանքի որակը նայլն: Երաշխիքայիննամակիտեքստիպարտադիրբաղադրատարր է իրավաբանականնշանակություն ունեցող «ՎԾարումը (որակը, ծառայության մատուցումը, աշխատանքիպայմաններըն այլն) երաշխավորում ենք» արտահայտությունը:Վճարում երաշխավորելու դեպքում նամակի հեղինակըհաղորդումԷ նան իր բանկայինռեքվի-

զիտները:

Երաշխիքային նամակը պարտադիր ստորագրում են կազմակերպությանղեկավարն ու գլխավոր հաշվապահը նկնքում: .

երաշխիքային նամակի օրինակ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ

«ԳԱՄՄԱ» ՓԲԸ

պրնԱ.Բ.Գրիգորյանին

375025, Երնան,Իսահակյան Դեռ, 565665

14.10.2004

.,

ԺՏՆՑ

գլխավորտնօրեն

7Թ 01-03/047

Խնդրում ենք Ձեր ղեկավարածցուցահանդեսիտարածքում 2004թ. կազմակերպվողսննդիցուցահանդեԾննդյան տոներիկապակցությամբ սին մասնակցելուհամարսույն թվականինոյեմբերի15-ից մինչն դեկտեմտալ 150 քմ ցուցադրաբերի 31-ը մեր ընկերությանըվարձակալության տարածք: ենք: Վճարումըերաշխավորում են. «ՀԱՅԷԿՈՆՈՄԲԱՆԿ» առնտրային Մեր բանկայինռեքվիզիտներն

բանկումհ/հ

)ճ

76 512364563002147: 254361245000121,թղթ./հաշիվ

Գործադիրտնօրեն հաշվապահ

Գլխավոր

ստորագրություն ստորագրություն Կնիք

Շեկոյան 477774

Մ.Մսրյան

Ա.Բաբայան

Տեղեկատվական նամակը կազմվում է հասցեատիրոջըպաշտոնական բնույթի տեղեկություններ հաղորդելու համար: Այդպիսի նամակները հաճախ լինում են տիպային ն իշխանության կաճ կառավարման տարբեր մակարդակներիմարմինների կողմից առաքվում են ենթագերատեսչականկամ որոշակի տիպի կազմակերպությունների: Տեղեկատվական նամակներում կարող են բառացի մեջբերվել օրենսդրականկամ իրավականայլ նորմաւոիվայինփաստաթղթերի առանձինդրույթներ, հատվածներ, պարունակել հանձնա-

րարականներն առաջարկներ: Տեղեկատվականնամակում կարող է օգտագործվել «Տեղեկացնում ենք» արտահայտությունը: Տեղեկատվականնամակը կարող ունենալ նան հավելված: Տեղեկատվական նամակի օրինակ

ՀՀ ԿԳ ՆԱԽԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ ԱԶԳԱՅԻՆ ԻՆՍՏԻՏՈՒՏ

Դպրոցների տնօրեններին

Ուսուցիչներիվերապատրաստման վարչություն 375016,

Հեռ. Տլ

12.11.2004

Երնան, Տ իգրանՄեծիՄեծի

7601-11/114

Դեռահասների սեռականդաստիարակության մասինգիտախորհրդատվական սեմինարի ձասին

անցկացման

Տեղեկացնում ենք,որ Կրթությանազգայինինստիտուտիուսուցիչների վերապատրաստման վարչությունը«Դեռահասներիսեռականդաստիարակության հիմնախնդիրները»թեմայով կազմակերպում է գիտախորհրդատվական սեմինար: է նրանով,որ դեՆշված թեմայիարդիականությունը պայմանավորված ռահասներիհամար ավանդաբարփակ մնացած այս ոլորտը լրատվամին գրաքննության բացակաջոցների գործունեությանազատականացման ու հեյության հետնանքովհեղեղվել է ցածրորակհրատարակություններով ն դաստիառուստահաղորդաշարերով, որոնք հեռու են տեղեկատվական րակչականխնդիրներլուծելու առաքելությունից: Ուղարկումենք 2005թ. սեմինարների անցկացման ժամանակացույցը: Սեմինարիաշխատանքներին մասնակցելուեն ՀՀ ԿԳՆ Կրթությանազգային ինստիտուտի,ԵրնանիՄ.Հերացուանվանբժշկականհամալսարանի ն մանկավարժականհամալսարանիառաջատար մասնագետները: Սեմինարիավարտից հետո ունկնդիրներինտրվելու է սահմանված նմուշի վկայական: Լրացուցիչ տեղեկություններիհամարկարելի է զանգահարել541221 հեռախոսահամարով:

անվպն Երնանի Խ-մբույանի

Հավելված.

1:Սեմինարների անցկացման ժամանակացույցը դ

նը:

լ

ստորագրություն Ա. Բադալյան Կարապետյան

Վարչությանպետ

577857

Շամակ-ծանուցումը կիրառում են հրապարակային մրջոցառումների (ցուցահանդեսներ,խորհրդակցություններ, կոնֆերանսներ, սեմինարներ ն այլն) մասին տեղեկացնելու համար: Այդպիսի նամակները սովորաբար առաքում են կազմակերպություններիբավականաչափ լայն շրջանակի անցկացվող միջոցառումներին նրանց հրավիրելու կամ նրանց մասնակցությունն ապահովելու նպատակով: Որոշակի իրավիճակից կախված`նամակ-ծանուցումը կարող է հաղորդել միայն միջոցառմանանցկացման մասին, անցկացման ժամկետների ն տեղի մասին, սակայն կարող է նան հրավիրել մասնակցելու միջոցառմանը, հաղորդել դրան մասնակցելու պայմաններիմասին ն այլ տեղեկություններպարունակել: Նամակ-ծանուցումը կարող է մասնակիցներիկազմը, միջոցառումների ծրագիրը, մւսսնակցի անկետա կամ այլ օժանդակ տեղեկություններ պարունակող հավելված ունենալ: Նամակ-ծանուցումը կարող է միաժամանակ լինել նամակ-հրավերկաճ էլ հրավիրող առանձինւիաստաթուղթունենալ: Նամակ-ծանուցումը ստորագրում է կազմակերպությանղեկավարը կամ.նրա այն տեղակալը, որը պատասխանատուէ տվյալ միջոցառման անցկացման համար: Եթե միջոցառումնանցկացվում է մի քանի կազմակերպություններիհամատեղուժերով, ապա նամակծանուցումը ստորագրում են դրանց ղեկավարները: Նամակ-ծանուցմանօրինակ

«ՀԱՅԽՆԱՅԲԱՆԿ»

առնտրայինբանկ 375001,

Երնան, Նալբանդյան

18.01.2005

ՆախկինԽՍՀՄ Խնայբանկի

ավանդատուներին

76 01-01/104

Ավանդներիվերադարձմանմասին ՀայաստանիՀանրապետության ԱզգայինԺողովին ՀայաստանիՀանրապետությանկառավարությանհամատեղ որոշմամբ նախկին ԽՍՀՄ Խնայբանկիավանդատուներին ավանդներըվերադարձվելուեն 2006 թվականի մարտի 1-ից 1000 խորհրդայինռուբլին 10000 դրամ հարաբերակցությամբ: Ավանդներիվարչությանպետ

Լ.

Աբգարյան

Նամակ-ծանուցմանտարատեսակէ Ձամակ-հրավերը: Այն նամակ-ծանուցումիցտարբերվումէ նրանով, որ կարող է ձնակերպվել ցանկացած ձնաչափինգույնի թղթի թերթի վրա, ունենալ նախշեր, նկարներ ն տեքստի զարդարմանայլ տարրեր: Որպես կանոն, նամակ-հրավերըհասցեագրվումէ որոշակիանձի: Նասմակ-առաքարկը հնարավոր

ուղարկզող գործընկերոջը ր

աաա ային անազարկ դիտվում որպես է ձներիառաջարկ եր

Անում

է:

սի

նամա

ր

է

Եթե նամակ-առաջարկըհասցեատիրոջնուղարկվում առաջին անգամ, ապա տեղեկություններէ պարունակումնան հեղինակ կազմասին: Նամակ-առաջարկըկարող է առաքվել ինչպես մեկ, այնպես էլ մի քանի հասցեատերերի: կարող է առաջարկի կարնոր կողմերի մասին մանրամասնտեղեկություններպարունակելն դրա հաջորդ քայլը կարող է լինել պայճանագրիկնքումը, կամ ընդհանուր բնույթի տեղեկատվություն տալ, որը կարող է հետագա համագործակցուսկիզբ դառնալ: թյան մասին բանակցությունների է «Առակարնոր բաղադրատարր տեքստի Նամակ-առաջարկի արտահայտությունը: ենք» ջարկում

մակերպության Նամակ-առաջարկը

«ԳԱՄՄԱ»

օրինակ Նամակ-առաջարկի

ՓԲԸ

Իսահակյան 375025, Երսան,

--

նք

Հարգելիպարոնայք Մեր ընկերությունըվերջինհինգ տարիներինմասնագիտացելէ պահաբնագավառում:Այդ ընթացծոների թիթեղյատարաներիարտադրության քում ընկերություննիրեն դրսնորելէ որպեսհուսալի ն բարեխիղճգործընկեր, որակուվԱ սահմանվածժամկետներումկատարումէ իր բոլոր պատսահմանափակումներից: վերները՝անկախդրանցչափիցն ժամկետային համաԱռաջարկումենք Ձեզ օգտվել միջազգայինստանդարտներին ն մատակարարման մեր թիթեղյատուփերիարտադրության պատասխանող ընկերությանծառայություններից: համար կարելի է զանգահարել (3741) Լրացուցիչ տեղեկությունների 565685 հեռախոսահամարով: Ակնկալումենք արդյունավետհամագործակցություն: Հարգ Ւոքներով՝

Մ.Մսրյան

Գործադիրտնօրեն

են այն դեպքերում, երբ գործՆամալվ-հիշեցումն օգտագործում ընկեր կազմակերպությունը չի կատարում ստանձնած պարտավորությունները կամ ձեռք բերվածպայմանավորվածությունները: Նամակ-հիշեցմանտեքստը սովորաբարբաղկացած է լինում երկու մասից.

կողմերի պարտավորություններնամրագրող պաշտոնական փաստաթղթերինհղումից, այն հանգամանքների թվարկումից,որոնց հետ կապված՝կազմակերպությունըպարտավորէ որոշակի քայլերի դիմել կամ գործո»

»

կատարել: ղություններ ամակ-հիշեցմանտեքստի պարտադիր

արության

բաղադրատարր

է «3ր-

շեցնում ենք...», «Կրկին հիշեցնում ենք...», «Ձեր հրավիրում ենք...», «Ձեզ տեղեկացնումենք...» արտահայտություններից որնէ մեկը: Նամակ-հիշեցումըկարող է ավարտվել այն պատժամիջոցների նշմամբ,որոնց հարկադրված կլինիդիմելնամակի հեղինակ կազմակերպությունը,եթե հասցեատերը չկատարի ստանձնած

պարտավորությունները:

Նամակ-հիշեցմանօրինակ

«ԳԱՄՄԱ» ՓԲԸ

«ԱՌԱԳԱՍՏ» ՍՊԸ

գործադիրտնօրեն 375025, Երնան,Իսահակյան

Յեռ. 565665. 30.11.2004 իո 01-13/032

պրնԿ.Եղոյանին

21.10.2003թ..ԻՔ 215.01 պայմանագրի պայմաններիկատարմանմասին 21.10.2003թ..76 215.01 պայմանագրիհամաձայն՝Ձեր կազմակերպությունը պարտավորվելէ 2004 թվականիապրիլ ամսից սկսած յուրաքանչյուր եռամսյակմեր հասցեովառաքել 50տ խնձորիխտանյութ: Սակայններկայումսդեռես մեր հասցեով չի ուղարկվել2004թ. 4-րդ եռամսյակիխտանյութիխմբաքանակը: Հիշեցնում ենք Ձեզ, որ 2004թ. դեկտեմբերի15-ը խնձորի խտանյութի է: "առաքմանվերջինժամկեւտն Խնդրում ենք նշված ժամկետում ապահովել խտանյութիառաքումը: Հակառակդեպքում հարկադրված 2.8 կետիհամակլինենք, պայմանագրի ձայն, ուշացրած յուրաքանչյուր օրվա հաճար ժամանակինչստացված խտանյութիարժեքի 0,2546-ի չափով տուգանքային պատժամիջոցկի-

րառել:

Գ ործադիրտնօրեն

Մ-Մսրյան

Նամակ-պահանջըկազմվումէ այն դեպքում, երբ նախնական պայմանավորվածություններից զգալի շեղումներ են թույլ տրվել ն հարկավորէ հասցեատիրոջըստիպել կատարելուստանձնած պար-

տավորությունները:Խամակ-պահանջները սովորաբար բարդ կառուցվածք ունեն: Դրանցում պարտադիրշարադրվում է ստեղծված» իրավիճակի էությունը, թվարկվում են կնքված համաձայնագրերի պայմանները,հիշատակվում են պայմանագրայինփաստաթղթերը, կատարմանպահանջները ձնակերպվումեն պարտավորուբյունների ն նախազգուշացնում են պարտավորություներըչկատարելու դեպքում պատժամիջոցներիկիրառման մասին: Այլ կերպ ասած՝ նամակպահանջըքաղաքակիրթսպառնալիքէ: Նամակ-պահանջներում պարտադիր է «Պահանջում ենք...», «Անհապաղպահանջում ենք...» արտահայտություններիցորնէ մեկը: կամապահամքի -

օրիմամ

«ԿՈՄՈՒՆՇԻՆՆՈՐՈԳՈՒՄ»

«ԳԱՄՄԱ» ՓԲԸ

ՍՊԸ

գործադիրտնօրեն 375025, Երնան,Իսահակյան

90065 զեր ին01-13/032

պրն Ս.Դավթյանին

Արտադրական շենքերիտանիքների հիմնականնորոգմանմասին Հարգելի պարոնԴավթյան չնորոգելու հեԱրտադրական մասնաշենքերիտանիքներըԺամանակին տնանքով տեղումների ընթացքումկաթոցներիպատճառով հնարավորչէ նորմերինհամապատասարտադրությունըկազմակերպելսանիտարական խան: Տանիքների վիճակն այնպիսինչէ, որ սեփականուժերով ընթացիկ նորոգմանմիջոցով հնարավորլինի վերացնել կաթոցներըն արտադրության համարնորմալ պայմաններապահովել:2004թ. մայիս-հունիսամիսների ընթացքումմեր ընկերությունըհարկադրվածէ եղել ինն անգամընդհատել արւտադրական գործընթացը,որի պատճառովչի թողարկվելշուրջ 4.5 մլն դրամիարտադրանք: Պահանջումենք ժամանակինկատարել մեր ընկերությանարտադրական մասնաշենքերիտանիքներինորոգմանՁեր ստանձնած պարտավորությունները,հակառակդեպքումՁեզ կներկայացվիվճասի փոխհատուցման հայտն գործըկհանձնվիՏնտեսականդատարան:

Հարգանքներով՝ Գործադիրտնօրեն

Մ.Մսրյան

Նամակ-շնորհակալությունը կատարած որոշակի գործողության համար կազմակերպությանը, պաշտոնյայինկամ քաղաքացուն ուղարկվող երախտիքի արտահայտությունէ: Այդպիսինամակները ձնակերպվում են ավելի ազատ ոճով, քան նամակներիմյուս տարատեսակները: սովորաբար օգտագորՆամակ-շնորհակալության տեքստում ծում են «Շնորհակալություն ենք հայտնում...», «Մեր անկեղժ շնոր117

հակալությունն ենք հայտնում Ձեզ...» արտահայտություններից որնէ

մեկը:

նամակշնորձակալության օրինակ

ՅՆԱ

«Մ.ՔՈԹԱՆՅԱՆԻ ԱՆՎԱՆ

ՏՆՏԵՍԱԳԻՏՈՒԹՅԱՆ

ԻՆՍՏԻՏՈՒՏ

է սովորական:Հեռագրի տեղ հասնելու արագությունըկախված նրա կատեգորիայից: սոՀեռագիրը ձնակերպում են հատուկ ձնաթերթիկամ էլ թղթի ծառայոունեն տվյալները. հետնյալ վորականթերթերիվրա, որոնք ման ղական վերնագիրը, նշում հեռագրի կատեգորիայի տեսակի սին, ստացողի հեռագրային տեքստը, գրանցմանգործավարական համարը, ուղարկող ն տային հասցեն, պաշտոնատարանձի ստորագրությունը,կնիքը է ն ուղարկողի նշվում ամսաթիվը: Հեռագրի կատեգորիան տեսակը կողմից՝ հասցեից առած: ատր այն բոլոր բնորոշ Հեռագրի հասցեն պետք է պարունակի որոնք անհրաժեշտեն առանց հասկանիշները (ատրիբուտները), հան նրա մասին տեղեկություններ լրացուցիչ որոնելու ցեատիրոջը վաքելու հեռագիրըտեղ հասցնելու համար: Հեռագիրը կարող է ունենալ մեկ կամ մի ղար հեռագիրտալու դեպք Միննույնտեքստով բազմահասցե ն է կողը կամ հեռագրի մի քանի օրինակ կազմում յուրաքանչյուրի է հասցեների ցուցակ, նշում հասցե, կամ կազմում շ ր վրա. որոշակի հասցե: ն ն մ ասցե. որում թույլատրվումէ նշել մինչ Վեռագրերըկարող են հասցեագրվել. լրիվ հասցեով, կամ կրճատվածհասցեով, պայմանական

(պայմանակ հասցեն վամ լրիւ) -

ԴԵՅՐ»

Դեռ: 994455

Երեանիպետականտնտեսագիտական ինստիտուտիռեկտոր ն

Գ.Ե.Կիրակոսյանին ՆՈՐ

Սույն թվականի նոյեմբերինՁեր ղեկավարածինստիտուտում«Մարդ-

Աա ուր

մնՆա հաղթահարձան գիտական հոնԱրեն է

խորագրով անց

են

կացվել գիտական

նստաշրջան,

որին

ակտիվոր

մասնակցել նան մեր ինստիտուտիաշխատակիցները: Նստաշրջաննանցել է գիտականբարձր մակարդակով,հանրապետությանտարբերգիտականն ուսումնականհաստատությունների գիտնականների լայն մասնակցությամբ:Նստաշրջանիմասնակիցներըհնարավորություն են ունեցել վեր հանելու մեր երկրում աղքատությանհաղթահարման ասպարեզում առկա հիմնախնդիրըն կատարելու իրենց առաջարկները դրանց լուծման համար: Շնորհակալություն ենք հայտնում Երնանի պետականտնտեսագիտական ինստիտուտիկոլեկտիվին գիտականնստաշրջանիհոյակապկազմակերպման ն հանրապետությունումտնտեսագիտականմտքի վարկանիշի բարձրացմանուղղությամբկատարվածհսկայականաշխատանքիհամար: Ցանկանում ենք ստեղծագործական Հուսով ենք, որ ապագայումես սերտորենկհամագործակցենք:

հաջողություններ:

Դարգանքներով:

»

՞

. յ

»

լ

Ա.Ս.Արզումանյան

Ներկայումս նամակների բոլոր տարատեսակներըկարող են առաքվել ոչ միայն փոստով,այլ նան համակարգչով(էլեկտրոնային փոստ) ն ֆաքսիմիլայինկապիմիջոցով: Դեռագիր :

Հեռագիրը տեքստիփոխանցմանհատուկ եղանակիցկախված՝ բովանդակությամբտարբեր որոշակի կատեգորիայիփաստաթղթերի ընդհանրացվածանվանումն է: Փաստաթղթի այս տեսակն օգտագործվումէ այն դեպքերում,երբ անհրաժեշտէ դրա շտապ ստացումը հասցեատիրոջկողմից:Հեռագրերըլինում են կատեգորիայից դուրս, արտահերթ,կառավարական,միջազգային, շտապ, մամուլ,

՞

»

տնօրեն, հտտիտուտի Դա ԱԱ

4.4.2.

հասցեա քանի .

ցպահանջ,

համարով, արկղի աբոնենտային

համարով, մասի զինվորական համարով, դաշտայինփոստի ծովայինկամ գետայիննավերի հասցեով,

ստացվածհեռագրի համարով: է Պայմանականկամ կրճատ հասցեն հասցեատիրոջըտրվում կողմից: տվյալ տարածքիկապի օպերատորի ն Վեռագրի տեքստնաչքի է ընկնում իր յուրահատուկոճով ծայրահեղ հակիրճությամբ:Վեռագրերումգործարարնամակներինբնոչեն օգտագործում: րոշ բարդ ն բազմաբառճախադասություններ մեկնաբանություննեէ տարբեր չեզոք, տրվում Նախապատվություն Հեռագրի տեքստը րի տեղիք չտվող գործարար բառապաշարին: հակիրճ արտացոլող էությունն է իրավիճակի որոշակի պետք միայն պարունակի: տեղեկատվություն կամ Հեռագրում թվերը կարող են նշվել կամ թվանշաններով, ճըշթվերի պարունակվող տեքստում հեռագրի Եթե լրիվ բառերով: են տությունը հասցեատիրոջհամար կարնոր է, ապա դրանք նշվում միայնլրիվ բառերով:Հեռագրի տեքստըչպետք է ավարտվիթվով: .

Հեռագրի տեքստը ձնաթերթի վրա տպագրվում է առանց պարբերությունների, բառերի տողադարձի, ուղղումների ն չպետք է գերազանցիերկու մեքենագիր էջը (300 բառը): Վեռագրում ստորագրությունը ձնակերպվումէ առանձինտողով, որում պետք է նշվի է հեռագրիհասցեատիրոջազգանունը: Հեռագրի ներքնի մասում նշվում է ուղարկողի հասցեն ն կառուցվածքային ստորաբաժանմանլրիվ անվանումը, հեղինակի պաշտոնը, ազգանունը, ուղարկմանամսաթիվը: Կապի նոր միջոցների (էլեկտրոնային ն ֆաքսիմիլային) զարգացման ու տարածմանհետնանքով հեռագրի գործածությունն աստիճանաբար նվազում է: Սակայնքանի դեռ կապի նշված միջոցները բոլորին չեն մատչելի, հեռագիրը շարունակում է մնալ հաղորդակցման ն տեղեկատվությանկարեորմիջոց:

հեռահաղորդակցությանավտոմատացվածհամակարգերըստորագրությունների նույնականացմանհամապատասխանծրագրատեխնիկական միջոցներ ու թույլտվություն (լիցենզիա) ունենան ն պահպանեն դրանց օգտագործմանսահմանված ռեժիմները: էլեկտրոնաթվայինստորագրությանծրագրատեխնիկականմիջոցների ստեղծման ե համապատասխանիրավական դաշտի ձնավորման առաջին քայլերը Հայաստանի Հանրապետությունում կատարվել են 2003 թվականին:

Հեռագրի օրինակ

ՎԱՆԱՁՈՐ ԵՐԵՎԱՆՅԱՆ 15 ՂԱԶԱՐՅԱՆԻՆ

ՈՐԱԿԻ ՍՏՈՒԳՄԱՆ ՀԱՄԱՐ ԵՐԵՔ ՕՐՈՎ

ՑՈՒՑԱՏԱԽՏԱԿՆԵՐԻ

ՀՐԱԶԴԱՆ ՄԱՐԶԱՀԱԴԱՇՏ ԳՈՐԾՈՒՂԵՔ ՈՐԱԿԻ ՄԱՍՆԱԳԵՏԻ

ՇՏԱՊ

375007, Երնան,Աբովյան24 Ֆիզպետկոմիտե Շահագործմանվարչություն

Վարչությանպետիտեղակալ 18.10.2004

42.4.3.

Ս.Ա.Ասրյան

Ֆաքս (հեռաֆաքս)

Ֆաքսը ֆաքսիմիլային կապուղիներովհաղորդվողն թղթե կրիչի վրա ստացվող փաստաթղթի (ձեռագիր, տպագիր, գրաֆիկական) պատճեն է. Կապի այս եղանակըհնարավորությունէ տալիս ստանալու ուղարկվող (հաղորդվող) փաստաթղթիճիշտ վերարտադրությունը: Այդ պատճառովֆաքսիմիլային կապուղիներովհաղորդման ենթակափաստաթղթերիձնավորումըենթարկվումէ այն նույն պահանջներին, որոնք ներկայացվում են փաստաթղթերիհամապատասխանտեսակներիձնավորմանը: Զնայած գործարար կապերումդրանց անընդհատաճի միտմանը, ֆաքսագրամներինիրավականուժ տալու հարցը դեռես մնում է բաց: Որոշ երկրներումդրանքիրավականուժ ունեն, քանի որ նրանցում ճանաչվում է նան էլեկտրոնաթվայինստորագրությանիրավական ուժը: Դրա համար էլ անհրաժեշտ է, որ տեղեկատվականն

ԳԼՈՒԽ

5. ՀԱՇՎԱՊԱՀԱԿԱՆ ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԻ

ՁԵՎԱԿԵՐՊՈՒՄԸ

կազմաՀաշվապահությունումփաստաթղթաշրջանառությունը կերպվում..է«Յաշվապահականհաշվառման մասին» ՀՀ օրենքի ն հաստատած նորմաֆինանսներին էկոնոմիկայինախարարության համապատասխան: պահանջներին տիվայինփաստաթղթերի Հաշվապահականհաշվառման գրանցումներըկատարվում են հիման վրա, որոնք արձասկզբնականհաշվառմանփաստաթղթերի նագրում են տնտեսականգործառնությանփաստը: իրավականուժ տաՍկզբնականհաշվառմանփաստաթղթերին տեսակիանվանումից, հերլու համար դրանք պետք է փաստաթղթի թականհամարից, կազմելու թվականից(ամսաթվից)բացի ունենան նան հետնյալ վավերապայմանները. բովանդակությունը, տնտեսականգործառնության գործառնության մասնակիցների (մասնակցի) անվանումը » »

(անունը, ազգանունը),

տնտեսականգործառնությանչափմանմիավորները՝բնեղեն ն արժեքայինարտահայտությամբ, կատարմանն ճիշտ ձնատնտեսականգործառնությունների անձանց պաշտոնների կերպման համար պատասխանատու անվանումները, նրանց անձնական ստորագրություններըն դրանց վերծանությունները: Սկզբնական հաշվապահականփաստաթղթերում,անհրաժեշտության դեպքում, գործառնությանբնույթից ն տվյալներիմշակման համակարգիցկախված,կարող են ներառվել նան լրացուցիչ վավեկարող են սահմաԼրացուցիչ վավերապայմանները րապայմաններ: նել հաշվապահականհաշվառումը կարգավորողպետականմարմինը ն (կամ) կազմակերպությունը: կազմվում են գործառՍկզբնականհաշվառմանփաստաթղթերը չէ, գործառնուհնարավոր նության կատարմանպահին, իսկ եթե դա հետո: թյան ավարտիցանմիջապես Սկզբնական հաշվառմանփաստաթղթերըժամանակին ն ամբողջականձնակերպելու, սահմանված կարգով ն ժամկետներում հաշվապահականհաշվառման մեջ արտացոլելու համար դրանց կրում են այդ փաստաթղթեպատասխանատվությունը փոխանցման ն անձինք: րը կազմող ստորագրող »

»

Վաշվապահականհաշվառման փաստաթղթերըստորագրելու որոշում է կազմակերպուիրավունք ունեցող անձանց` շրջանակը է նան գլխավոր հաշվահարցնում թյան ղեկավարը (սովորաբար է ստորագրության սահմանվել կարող Ընդ որում, պահի կարծիքը):

իրավունքի պաշտոնակարգություն` կախվածտվյալ անձի զբաղեցրած պաշտոնից, գործառնությանոլորտից, էությունից ն դրամական արժեքի մեծությունից: Սկզբնական հաշվառման փաստաթղթերում սխալի ուղղումը պետք է համաձայնեցվի տնտեսականգործառնության մասնակիցների հետ, հաստատվի տվյալ փաստաթուղթը ստորագրելու իրավունք ունեցող անձանց ստորագրություններովն նշվի ուղղման ամսաթիվը: Դրամարկղային ն բանկային փաստաթղթերումուղղում չի թույլատրվում: Հաշվապահականհաշվառումըկարգավորողպետականմարմինը կարող է սահմանել սկզբնականհաշվառմանփաստաթղթերիօրինակելի ձներ: Կազմակերպությունըկարող է օգտագործել այդ ձները կամ, «Դաշվապահականհաշվառմանմասին» ՀՀ օրենքի 14-րդ հոդվածի համաձայն, դրանք սահմանելինքնուրույն: Սկզբնական հաշվառման փաստաթղթերումպարունակվող տեղեկատվությունը կուտակվում ն համակարգվումէ հաշվապահական հաշվառմանգրանցամատյաններում(ռեգիստրներում): Վաշվապահական հաշվառման գրանցամատյաններումտնտեսական գործառնություններնարտացոլվումեն ժամանակագրական հերթականությամբն խմբավորվումեն ըստ հաշվապահական հաշվառման հաշիվների: Գրանցամատյաններըժամանակին ն ամբողջական կազմելու պատասխանատվությունը կրում են դրանք վարող անձինք: Գրանցամատյաններում չծանուցված ուղղումներ չեն թույլատրվում: Դրանցում սխալի ուղղումի պետք է հիմնավորվի ն հաստատվի տվյալ գրանցամատյանըստորագրելու իրավունք ունեցող անձի ստորագրությամբ՝ նշելով ուղղման ամսաթիվը: Սխալներն ուղղելու եղանակներըսահմանվում են հաշվապահականհաշվառման ստանդարտներով: Հաշվապահականհաշվառումըկարգավորողպետականմարմիէ գրանցամատյանների օրինակելի նը սովորաբար սահմանում ձներ, որոնցից կազմակերպությունըկարող է ինքնուրույն ընտրել իր կողմից կիրառելիձնը կամ, ելնելով «1Ղաշվապահական հաշվառման մասին» ՎՀ օրենքի դրույթներից ն հաշվապահականհաշվառման ընդհանուր մեթոդաբանականսկզբունքներից,ինքնուրույն սահմանել գրանցամատյանների ձները: Փաստաթղթերիավտոմատացված կազմմանն մշակմանժամանակ սկզբնական հաշվապահականփաստաթղթերիռեքվիզիտները կարող են ամրագրվելծածկագրերի(կոդերի) տեսքով: Վաշվապահություն մուտք արվող սկզբնական փաստաթղթերը պարտադիրստուգվում են ինչպես ձնի (փաստաթղթերիձնակերպ123

էլ

լրացման),այնպես լրիվության ն ճշտության,ռեքվիզիտների օրիգործառնությունների (փաստաթղթավորված ովանդակության

ման

համաձայնեցվածության) ցուցանիշների աւարձին բության, ղեկավարըհրամանպատակովկազմակերպության ը

առումով: Այդ

նով նշանակում է

օգտագործվողփաստահաշվապահությունում

իրակաթղթերի ընդունումըգլխավոր հաշվապահիհսկողությամբ նացնող որոշակիաշխատողների: վրա նշում է կատարվում Մշակում անցած փաստաթղթերի օգտագոր(նշան է դրվում), որպեսզիբացառվիդրանց կրկնական է հաշվառմանմատյանում դրվում դեպքում մշակման ծումը (ձեռքով մշակելիս կատարվածգրանցմանթվականը,իսկ համակարգչով ն ելքի դրամարկղային օրդերին հսկիչի դրոշմակնիքը):Մուտքի հաշինչպես նան աշխատավարձի կցվող բոլոր փաստաթղթերը, ենթակա նույնպես վարկմանհամար հիմք ծառայող փաստաթղթերը է» են դրոշմակնիքով մարմանկամ ձեռքով «Ստացված կամ «Վճարնշելով թվականը(ամսաթիվը): ված է» մակագրության՝ հիմնական փաստաթղթաշրջանառության Յաշվապահական այլ կամ կազմակերպությունստեղծումը փուլերը փաստաթղթերի մշակումը ն ներից դրանց ստացումը, հաշվառմանընդունումը, է կազմակերպության հանձնումը կանոնակարգվում պահպանման Փաստաթղթաշրջանահաստատած ժամանակացույցով: ղեկավարի ռության ժամանակացույցը կարող է ձնակերպվելփաստաթղթերի ստեղծման,ստուգմանն մշակմանսխեմայովկամ աշխատանքների փասցանկով: որպես հաշվապահական Բոլոր կազմակերպությունները,

պարտավորեն կազհաշվետվություն:Բյուջետայինկազմակերպումել ֆինանմական դրա ձները ն դրանց թյունների ֆինանսականհաշվետվությունը, ն հաստատում է սահմանում լրացմանվերաբերյալհրահանգները նախարարությունը: Ֆինանսներին էկոնոմիկայի չծավալող ն ապրանքնեգործունեություն Ձեռնարկատիրական կազմակերհասարակական չունեցող րի իրացմանշրջանառություն ն ստորաբաժանումների պությունների դրանց կառուցվածքային հաշվետվության համար սահմանվում է տարեկանֆինանսական պարզեցվածկազմ: Ֆինանսականհաշվետվությանկարգավորումիրականացնող հասշրջանակներում, մյուս մարմինները,իրենց լիազորությունների ն ընկերություններիայլ տատում են բանկերի, ապահովագրական ձները ն հաշվետվության ֆինանսական կազմակերպությունների Դրանքչպետք է հակասենՖինանսդրանց լրացմանհրահանգները: նորմատիվային ակտերին: ն նախարարության ների էկոնոմիկայի

վերջնականտարր, տաթղթաշրջանառության

Կազմճակերպություններիֆինանսական հաշվետվությունները ներառումեն. հաշվապահականհաշվեկշիռը, շահույթների Ա վնասների վերաբերյալ հաշվետվությունը ն նորմատիվայինակտերով նախատեսվածդրանց հավելված»

«

ները,

Ֆինանսական հաշվետվության հավաստիությունը հաստատող աուդիտորական եզրակացությունը, եթե օրենքով դա ենթակաէ պարտադիրաուդիտի, բացատրագիրը: Տարեկան ֆինանսական հաշվետվությանբացատրագիրըպետք է տեղեկություններ պարունակի կազմակերպության,հաշվետու ն դրան նախորդողտարվա նրա ֆինանսական վիճակի գնահատման մեթոդների ն. համատեղելիության,ֆինանսական հաշվետվության էականհոդվածներիվերաբերյալ: Բացատրագրում հաշվապահական հաշվառման կանոնները չկիրառելու մասին նշվում է այն դեպքերում, երբ դրանք թույլ չեն տվել արժանահավատորենարտացոլել կազմակերպությանգույքային վիճակն ու գործունեությանֆինանսական ռակ դեպքում հաշվապահականհաշվառմանկանոններըչկիրառելը դիտվում է դրանց կիրառումիցմիտումնավորխուսափում ն օրենսդրությամբճանաչվում է որպեսխախտում: Հաջորդ տարում հաշվառման իր քաղաքականության փոփոխության մասին կազմակերպությունըհայտարարում է ընթացիկ տարվաբացատրագրում: Մինչն կազմակերպությանպետական գրանցումը կատարված տնտեսականգործառնություններիտվյալներըմտցվում են առաջին հաշվետու տարվա ֆինանսականհաշվետվությանմեջ: Ամսականն եռամսյակայինհաշվետվություններըհամարվում են միջանկյալ ն կազմվում են հաշվետու տարվա սկզբից` աճողական »

»

արդյունքները: Հակա

կարգով:

Բյուջետային կազմակերպությունները ամսական, եռամսյակատարեկանհաշվապահականհաշվետվություններըներկայացնում են վերադաս կազմակերպությանը՝ նրա սահմանած ժամկետներում: Մյուս կազմակերպությունները ֆինանսականհաշվետվությունը, հիմնադիր փաստաթղթերինհւսմապատասխան, ներկայացնում են հիմնադիրներինկամ էլ նրանցգույքի սեփականատերերին, ինչպես նան վիճակագրությանազգայինծառայությանմարմիններին: Գործադիր իշխանության մյուս մարմիններին,բանկերին ն այլ օգտագործողներինֆինանսականհաշվետվությունըներկայացվում

յին

ն

ԳԼՈՒԽ

Հանրապետությանօրենսդրությանըհամապատաս-

Նանի Ֆինանսականհաշվետվությաններկայացման

օր է

փոստովդրա

առաքման կամ

ըստ

համարվում

նշանակությանփաստացիփո-

խանցմանամսաթիվը: գրանցամատյանՍկզբնականհաշվառման փաստաթղթերում, համար կազմվածհաշվետվություններում ն ներքին օգտագործման համարվում է առնտրաներում պարունակվողտեղեկատվությունը է յին գաղտնիք,որին կարելի ծանոթանալմիայն կազմակերպության հիմնադիր փաստաղեկավարիթույլտվությամբ՝կազմակերպության ն ն դ եպքերում նախատեսված կարգով: թղթերով օրենսդրությամբ ծ անոթացած տեղեկատվությանը համարվող Առետրայինգաղտնիք պարտավորեն պահպանելդրա անձինք ն կազմակերպությունները գաղտնիությունը:Դրա հարապարակողներըպատասխանատվություն են կրում Հայաստանի Հանրապետությանօրենսդրությամբ սահմանվածկարգով: «Հաշվապահականհաշվառմանմասին» Հայաստանի Հանրահաշօրենքով նախատեսվումէ, որ հաշվապահական պետության նան վրա կրիչների էլեկտրոնային ինչպես վառմանփաստաթղթերը, փաստահաշվառման գտնվող տեղեկատվությունըս̀կզբնական ֆինանսականհաշվետվությունները, թղթերը, գրանցամատյանները, քաղաքականությանըվերաբերող հաշվառման հաշվապահական հաշվառման մեքենայական հաշվապահական փաստաթղթերը, կողմից պահպանվումեն կազմակերպության ծրագրերը մշակման սահմանվածկարօրենսդրությամբ ՀայաստանիՀանրապետության ն հինգ պակաս,քան ոչ տարի: բ այց ժամկետներում, գով հաշվառման Իրավասու մարմիններիկողմից հաշվապահական առգրավումըկարող է իրականացվելմիայն օրենփաստաթղթերի իրաքով սահմանված կարգով: Ընդ որում, կազմակերպությանն կրկնօրինակել վունք է վերապահվումառգրավվողփաստաթղթերը ն

պահել իր մոտ:

6.1.

6. ՓԱՍՏԱԹՂԹԱՇՐՋԱՆԱՌՈՒԹՅԱՆ

ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒՄԸ

Փաստաթղթաշրջանառությանըներկայացվող ընդհանուր պահանջները

Փաստաթղթաշրջանառություն, կազմակերպության ներսում փաստաթղթերիշարժն է դրանց ստեղծմանկամ ստացման պահից կամ առաքումը: մինչն կատարմանավարտը Փաստաթղթաշրջամառության կազմակերսյումըայն կանոնների մշակումն ու պահպանումն է, որոնց համապատասխանկազմակերպությունում իրականացվումէ փաստաթղթերիշարժը: Փաստաթղթաշրջանառությունըգործավարության հիմնական օղակներիցմեկն է: Այն որոշում է ոչ միայնփաստաթղթերիշարժման մակարդակները(կառավարչականօղակները), այլ նան այդ շարժման արագությունը: համարԳործավարությանմեջ փաստաթղթաշրջանառությունը է է հագործառույթ, որի իրագործումը պետք վում հաղորդակցման մապատասխանեցվիգործավարությանընդհանուր նպատակներին, այսինքն` կառավարմանապարատիգործունեության տեղեկատվական ապահովմանը, դրա փաստաթղթավորմանը, նախկինում ստեղծվածտեղեկատվությանպահպանմաննու օգտագործմանը: Ներկայումս փաստաթղթերիշարժման ոչ հստակ կազմակերպման հետ են կապվում կառավարմանապարատիգործունեության ապահովմանբազմաթիվթերությունները:Այսպես, փաստաթղթային կառավարչականորոշման փաստաթղթայինապահովմանգործընթացը երեք բաղադրիչներունի. 4.որոշման տեղեկատվական ապահովումը(օժանդակումը), 5.որոշման փաստաթղթավորումը(կարգադրական փաստաթղթերիստեղծումը), 6.դրա կատարմանհսկումը: Ըստ գործառնությունների՝ այդ գործընթացըբաղկացած է տեղեկությունների հավաքումից, փաստաթղթինախագծի նախապատրաստումից,դրա խմբագրումից,համաձայնեցումից,պատրաստումից ն վավերացումից: Յուրաքանչյուր գործառնությանկատարումուղեկցվում է կառավարմանապարատիկառուցվածքայինմի օղակից մյուսը փաստակատարողներիցմասնագետներին, թղթերիշարժով, տեխնիկական իսկ հետո էլ` ղեկավարներինհանձնելով:Վետնաբար,փաստաթղթերի շարժման արագությունը ն յուրաքանչյուր գործառնության կատարման որակն ազդում են կառավարմանողջ ընթացքի վրա: Այդ .

Վերընթաց հոսքերը մուտք արվող փաստաթղթերնեն, որոնք կազմակերպություններիցստանում են դրանց վերադաս մարմինները: Վարընթաց հոսքերը իշխանության վերադաս մարմինների կողմից ենթակա կազմակերպություններինուղարկվող փաստաթղթերնեն: Ըստ կառավարչականօբյեկտի` տարբերում են մուտքային, ելքային ն ներքին փաստաթղթահոսքեր:

գլխավոր կանոնը հապատճառովէլ փաստաթղթաշրջանառության մարվում է ժամանակի ն աշխատանքինվազագույն ծախսումներով փաստաթղթերիօպերատիվ շարժման ամենակարճ ուղու ապահովումը: Այդ կանոնիպահանջներիկատարումըհնարավոր է միայն փաստաթղթերիանցման ուղու որոշման ն այն խիստ կանոնակարգելու միջոցով: Դրանից բացի, փաստաթղթաշրջանառությանկազմակերպմանժամանակ անհրաժեշտ է պահպանել հետնյալ կանոն-

ստորադաս

ները.

Ցանկացածկազմակերպությանմուտքայինփաստաթղթահոսքը գոյանում է. » փաստաթղթերից(նորմավերադաս կազմակերպությունների տիվային ն մեթոդականակտերը՝հրամանագրերը,օրենքները, որոշումները,կարգադրությունները,ցուցումները, հանձնարարականները, հրամանները,նամակները,հրահանգները,մեթոդականցուցումները ն հանձնարարականները), ենթագերատեսչականկազմակերպություններիփաստաթրղթերից, համատեղ գործողություններիհամաձայնեցմանկամ այդպիսի գործողությունների դրդման նպատակով ոչ համաենթակա. ուղարկվող փաստաթղթերից, կազմակերպություններին ոչ համաենթջակակազմակերպությունների փաստաթղթերը, որոնք ուղարկվում են համատեղ գործողություններիհամաձայնեցման կամ այդպիսի գործողությունների դրդման նպա-

ՓՓաստաթղթի անցման աստիճանների (կառավարչական օղակների) առավելագույն կրճատում: Դրան կարելի է հասնել փաստաթղթերիմշակման տեխնոլոգիականգործառնությունների ն կառավարչականայն օղակներիբացառմանշնորհիվ, որոնց գոյությունը պայմանավորված չէ գործարարանհրաժեշծ

Հ

տությամբ:

Փաստաթղթերիհետադարձ շարժման բացառում կամ առավելագույն կրճատում: Յուրաքանչյուր փաստաթղթի տեղաշարժման միատեսակացում ն յուրաքանչյուր տեղաշարժման արդարացվածության

»

»

ապահովում:

»

մասին օբյեկտիվ տվյալներ կաՓաստաթղթաշրջանառության

րելի

է

ստանալ նրա պարամետրերի որակական ն քանակական

ագի: ն աստաթղթաշրջանառության

րաբերում.

ն

երինեն րակ կան ի բնութա Գրերի

որակակա

մվե -

փաստաթղթահոսքերիբնութագրերը(փաստաթղթերիկազմը, դրանցբովանդակությունը), փաստաթղթերիշարժմաներթուղիները, պարբերականությունը (փաստաթղթաշրջանառությանփուլերը), շարժման ուղղությունը (ուղղվածությունը): Փաստաթղթահոսքը տեղեկատվականհամակարգի շրջանակներում տվյալների կազմակերպվածշարժումն է որոշակի ուղղությամբ, պայմանով, որ այդ տվյալներն ունեն ընդհանուրաղբյուր ն ընդհանուրընդունող: Գործնականում փաստաթղթահոսքերըլինում են ըստ ուղղության ն ըստ կառավարչականօբյեկտի: Ըստ ուղղության տարբերում են հորիզոնականն ուղղահայաց (վերընթաց ն վարընթաց) փաստաթղթահոսքեր:Առաջիններըմիմյանց են կապում կառավարման.միննույն, իսկ երկրորդները`տարբեր մակարդակների կազմակերպություններ (օրինակ՝ իշխանության ղեկավարմարմինըն նրան ենթակակազմակերպությունները): »

» »

»

|

տակով '

որական

դիմումները (առաջարկներ, բողոքներ

ն

այլն):

Ելքային փաստաթղթահոսքը բաղկացած է տվյալ կազմակերպությունում ստեղծվող ն նրա սահմաններից դուրս ուղարկվող

փաստաթղթերից: Ներքին փաստաթղթահոսքըբաղկացած է հենց կառավարման ապարատում ստեղծվող ն օգտագործվող փաստաթղթերից: Այդ փաստաթղթերիծագումը համընկնում է դրանց կիրառման ոլորտին: Ներքինին են վերաբերում այն կազմակերպականփաստաթղթերը, որոնք որոշում են կազմակերպությանն նրա կառուցվածքայինստորաբաժանումներիխնդիրները,իրավասությունները,պաշտոնյաների իրավունքներնու պարտականությունները: Ներքին փաստաթղթահոսքիինքնուրույն խումբ են կազմում ու ակտերը, պլանային ն հաշվետու փասարձանագրություններն ն տաթղթերը այլն: Մուտքային փաստաթղթերըձնավորում են շարժման երեք ուղղություն.

1.

2.

Յ.

կազմակերպությանղեկավարին, կառուցվածքայինստորաբաժանման ղեկավարին, անմիջաբարմասնագետներին:

մարմինների ուռճացումը, քաղաքացիների իրավունքների ոտնահարումը: Կառավարչական կառուցվածքներիաշխատակիցներիկողմից օրենսդրության ն նորմատիվայինակտերիպահանջների չիմանալն ու դրանց չպահպանելն է: Դրա հետնանքով փաստաթղթերի նկատմամբ անվստահություն ն դրանց վերստուգման,այսինքն՝ նոր փաստաթղթերիստեղծման անհրաժեշտությունէ առաջանում: Կարգադրականգործունեության ոչ որակյալ փաստաթղթավորումը: Օրինակ, ոչ հստակ առաջադրանքներ պարունակող կամ նախկինում հրապարակվածհրամաններինհակասող հրամանների ձնակերպումն անպայմանորենհանգեցնում է լրացուցիչ պարզահոսքի: բանումներիհամարկազմվող նամակներիու զեկուցագրերի Առաջադրանքների,հանձնարարություններիկամ պայմանագրային պարտավորություններիոչ ժամանակին ն անորակ կատարումը: Արտադրական, ւոնտեսական, կառավարչական խնդիրների լուծման ասպարեզում կառավարմանանձնակւսզմի ոչ իրավասու լինելը: Պատճենահանող տեխնիկայիլայն տարածումը ն կազմակերպություններում դրա անվերահսկելիօգտագործումը հանգեցնում է փաստաթղթերի պատճեններիքանակի հսկայական աճի, որն իրականում օգտագործվում Է աննշանչափով: Սուբյեկտիվ պատճառներինկարելի է վերագրել նան փաստաթղթավորման նոր տեխնոլոգիաները,որոնք կրճատելով տեքստի պատրաստման,դրատպագրմանն պատճենահանմանժամանակը, ավելացրել են փաստաթղթերիհոսքի բազմատեսակությունը, սակայն չեն վճռել այդ հոսքերի կառավարմանհիմնախնդիրները:Այդ եզրակացությանն են հանգել նան փաստաթղթավորմանկւսռավարման ասպարեզի արտասահմանյան մասնագետները: գող

»

ի: աագեագրվում աստաբոերի մեծ վարությանը, կողմից տեղեկատվական գերբեռնվածություն Այդ հոսքերի հարաբերակցությունն հ

անհավասարաչափ էէ է ստանում,

մի իսկ մյուս կողմից՝ իր իրավասություններին չվերաբերող զգալի քանակությամբ տեղեկատվություն: Ելքային փաստաթղթահոսքը, որպես կանոն, առնչվում է կառավարչական ամբողջ կառուցվածքին: Ինչպես նախաձեռնողական, այնպես էլ տեղեկատվականփաստաթղթերըպատրաստում են կւառուցվածքայինստորաբաժանումներիմասնագետները:Դրանց երթուղին կախվածէ ինչպես համաձայնեցմանաստիճաններիքանակից, այնպես էլ տեքստիվերատպմանտեխնոլոգիայից: որը

Առավել չկանոնակարգվածեն ներքին փաստաթղթերիերթու-

ղիները:

Փաստաթղթաշրջանառության ծավալը հաշվարկում են գրասենյակում (ընդհանուր բաժնում)` փաստաթղթերիհաշվառման մասին տվյալների հիման վրա: Քանի որ գրւսնցումը կատարվում է փաստաթղթերիառանաձին խմբերի շրջանակներում (հրամաններ, արձանագրություններ, հաշվետվություններն այլն), այդ պատճառով փաստաթղթաշրջանառությունն էլ է հաշվարկվում ըստ գրանց-

խմբերի: Փաստաթղթավորման ծավալն ամբողջ աշխարհում անընդհատ աճում է արագացված տեմպերով:Կառավարչական փաստաթղթավորման ծավալների մեծացումը կատարվում է արտադրանքիու Դա փաստածառայություններիծավալի աճին հւսմմամասնորեն: թղթակազմավորման, այսինքն` փաստաթղթավորման առաջին օրինաչափություննէ: Արտադրությանծավալի աճը հանգեցնումէ տեղեկատվությանաճի: Միննույնժամանակ,արտադրությանոլորտում աշխատանքիարտադրողականությունն ավելի արագ է աճում, քան կառավարմանոլորտում: Այդ խզումն ամբողջ աշխարհում կառավարմանապարատիաճի հիմնականպատճառներից մեկն է: Փաստաթղթաշրջանառության ծավալի աճի պատճառները ն' օբյեկտիվեն, ն՛ սուբյեկտիվ: Հիմնական օբյեկտիվ պատճառը տնտեսությանզարգացումը, թողարկվող արտադրանքիանվանացանկիընդլայնումն ու կառավարմանգործընթացներիբարդացումնէ: Սուբյեկտիվպատճառներինեն վերաբերում. Կառավարմանապարատիբյուրոկրատացումը,որի հետ կապված է ստուգող օղակների ու աստիճանների ավելացումը,վերստուման

»

»

.

»

»

6.2.

Փաստաթղթերի գրանցումը

Փաստաթղթերիհետ տարվող աշխատանքում առաջատար դեր խաղում դրանցգրանցումը: Փաստաթղթերիգրանցումը դրանց ստեղծման կամ ստացման փաստի արձանագրումն է` փաստաթղթերի համարակալման ն դրանց մասին հայտնիտեղեկություններիգրառմանմիջոցով: Փաստաթղթերիգրանցման ճիշտ դրվածքը դրանց մասին ցանկացած ժամանակ անհրաժեշտ տեղեկություններ տալու ն տվյալ փաստաթուղթը գտնելու հնարավորություն է տալիս: Դա կարելի է է

կատարելմիայն այն դեպքում, երբ ձեռքի տակ կա տեղեկատվա-

"

ռեսուրսներիամբողջությունը: կան-փաստաթղթային Փաստաթղթի գրանցումը նրան իրավականուժ տալու առաջին է դրա ստեղծման կամ ստացման քայլն է, քանի որ հաստատում փաստը: Քանի դեռ փաստաթուղթըգրանցված չէ, չի ստացել իր համարը, կարելիէ համարել (կարծել), որ այն գոյություն չունի: Գրանցումըհետապնդումէ երեք նպատակ. 1. փաստաթղթերի հաշվառումը, 2. դրանց կատարմանընթացքի հսկումը, հետ տեղեկատվական 3. փաստաթղթերի աշխատանքը:

Գրանցմանգործընթացնիրենից ներկայացնում է փաստաթըղթից ռեքվիզիտներիդուրս գրում ն դրանց գրանցում որոշակի մատյանի, քարտի կամ համակարգչիհիշողության մեջ, ինչը հնարավորություն է տալիս կազմակերպությանփաստաթղթերիվերաբերյալ տվյալների բազա ստեղծել: Այդ կերպ գրանցման ընթացքում համատեղեկատվական-որոնողական կարգի հիմքը: Գրանցման ենթակա են հատուկ հաշվառում պահանջող, կատարման ն տեղեկատվականնպատակներովօգտագործվող բոլոր փաստաթղթերը անկախ դրանց ստացման եղանակից: Իսկ այն փաստաթղթերը,որոնք ստացվում են որպես գիտություն, պատասխան չեն պահանջում ն ենթակաչեն կատարման,չեն գրանցվում: կա ԳԱԱ Փ գովազդային ն բնույթի բոլոր նամակնե նամակները, հեռագրերը,հրավիրատոմսերը, Հ սեմինարների, խորհրդակցությունների, կոնֆերանսների :

.

էկազմակերպության դրվում ի

նութ ոլոր շրորհաղորակա

Հ Հ Հ

Հ

ծրագրերը, գրքերը, գրքույկները, ամսագրերը,

«անձամբ» մակագրությունովծրարները, նորմատիվայինփաստաթղթերի,պետականմարմիններիորոշումների ն կարգադրությունների պատճենները, տեղեկատվականնյութերը:

Մուտքի, ելքի

ն

ներքին փաստաթղթերիգրանցումըկատարվում

է առանձին: Գրանցմանժամանակմուտքի փաստաթղթերիցգրանցման տվյալ ձնի մեջ (մատյան, քարտ, համակարգչի հիշողություն) " "

"

» » »

" »

"

Առանձին տեսակի փաստաթղթերիգրանցման դեպքում (ներքին, քաղաքացիներիդիմումներ ն ելքի փաստաթղթեր)գրանցման ձներում գրանցվող տվյալները հաճախփոփոխվում ն լրացվում են: Ներքին փաստաթղթերիգրանցման ժամանակստացման.ամսաթիվ չկա, այլ կա միայն գրանցման ամսաթիվ, որը համընկնում է ստորագրմանամսաթվիհետ: Ի տարբերություն ելքի փաստաթղթի,ներքինն ունի գրանցմանմիայն մեկ համար: են լինել Փաստաթղթե անցման ձնե արող լինել երեք երեք տեսա-

կի.Աա,

ստացող

արեն

Գրանցան մատյանային համակարգը պետք է այն ժամանակ,

ա (կանխութ Աու րազիների ումի ահանջախ ե

աստաթղթերի

հաշվառումը

համարվում

է առաջնային

նպա-

թյունները, կոնֆլիկտային իրավիճակները):Դրանք, որպես կանոն, այն փաստաթղթերնեն, որոնց գրանցմանդասիչը (ինդեքսը) կազմված է հերթականհամարից:Գրանցմանմատյանայինհամակարգը կիրառվում է սահմանափակ մատչելիության փաստաթղթերիհետ աշխատանքում: Մատյանային համակարգը հարմար է նան այն դեպքում, երբ կազմակերպությունմուտք են գործումքիչ քանակի փաստաթղթեր:Մեծ քանակի փաստաթղթերստացող կազմակերպությունում գրանցման մատյանայինձներչի կիրառվում, քանի որ հնացած է ն ունի մի շարք էականթերություններ. են փաստաքանի որ մատյանումգրառումներըկատարվում ե գրանցում կարո է հաջորդականությամբ, թյամբ, գրանց կ կարող ացման »

"

հետնյալ տվյալները,

գրվում ստացմանամսաթիվը, մուտքի գրանցման համարը (դրվում է պության կողմից), փաստաթղթիամսաթիվը,

դուրս են

»

փաստաթղթիգրանցման համարը (դրվում Է առաքող կազմակերպության կողմից), հեղինակը (ում փաստաթուղթնէ), վերնագիրը(ինչի մասին է փաստաթուղթը), մակագրությունը, կատարմանժամկետը, կատարողը(ով է դրա հետ աշխատում), կատարմանընթացքը, գործի համարը (կատարումից հետո փաստաթուղթըորտեղ է տեղադրվում):

կազմակեր»"

Ամին

մար

մեկ գրանցման մատյանայինձեն անխուսափելիորեն տանում է ործառնության քանի ո որ փաստա թղթի վենակման, քանի թյան կրկնակ այդգոր րաբերյալ տվյալները պետք են ոչ միայն գրասենյակում, այլ նան այն կառուցվածքային ստորաբաժանումներում, որտեղ դրանք ուղարկվում են կատարմանհամար, մատյանայինհամակարգըփաստաթղթերիհետ տեղեկատվական աշխատանքըգործնականումդարձնում է անհնար,քանի

որ

ժամանակագրականգրառմանդեպքում փաստաթղթիորո-

նումը խիստ դժվար է առանց դրա ստացման գոնե մոտավոր

ԳԼՈՒԽ

7. ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԻ

ՊԱՀՊԱՆՄԱՆ

ամսաթիվնիմանալու:

Նշված թերությունները հնարավոր է հաղթահարել գրանցման քարտայինհամակարգի միջոցով: Այն ստեղծվել է 20-րդ դարի սկզբին ն լայն տարածումէ գտել եվրոպականերկրներում: Գրանցման այդ համակարգնունի հետնյալ առավելությունները. գրանցմամբմիաժամանակկարող են զբաղվել մի քանի աշխատողներ, քարտերը կարող են պատրաստվելանհրաժեշտ քանակի օրինակներով, ինչը վերացնումէ կրկնակի գրանցման անհրաժեշ«

»

տությունը,

»

»

քարտերը հնարավորէ խմբավորելըստ տարբեր հատկանիշների ն ստեղծելքարտադարաններ, գրանցմանքարտային համակարգըհնարավորություն է տալիս քարտի մի օրինակն անմիջապես հանձնելու ժամանակային քարտարան` դրա կատարմանընթացքը վերահսկելու

նպատակով:

է Այսօր ձեռքի քարտային համակարգնամենուր փոխարինվում համակարգչումփաստաթղթերիգրանցմամբ: Գրանցման հիմնականնպատակներիցմեկը կազմակերպության փաստաթղթերիվերաբերյալ տվյալների բանկի ստեղծումն է, որը հնարավորությունէ տալիս անմիջապեսպատասխանելուերկու տիպի հարցերի. ու՞մ մոտ, որտե՞ղ, աշխատանքի. ո՞ր փուլում է գտնվում ցանկացած փաստաթուղթ, որոշակի հարցի վերաբերյալ ո՞ր փաստաթղթերումկարելի է գտնել անհրաժեշտ տեղեկությունները: «

»

Համակարգչայինտեխնոլոգիաներըհնարավորություն են տալիս շատ կարճ ժամկետներումտալու այդ հարցերի պատասխանները ն զգալիորեն բարձրացնելուկառավարչականորոշումների ու փաստաթղթերիորակը:

7.1.

Փաստա

ԸՆԹԱՑԻԿ ԵՎ ԱՐԽԻՎԱՅԻՆ

ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒՄԸ

ե նթա ահպանման ընթացիկ թղթերի պահպ ու կազմակերպումը

Կատարումից հետո փաստաթղթերը որոշակի ժամանակ պահպանվում են կազմակերպությունում:Դրանքհեշտությամբ գտնելու ն օգտագործելու համար, անհրաժեշտ է կատարված փաստաթղթերի որոշակիհամակարգում,այսինքն՝ դրանց խմբավորում: Գործը մեկ հարցի կամ գործունեության ոլորտին վերաբերող փաստաթղթերիամբողջությունը կամ փաստաթուղթնէ՝ զետեղված մեջ: Որպեսզիգործը ճիշտ կազմավորվի ն ապաառանձին շապիկի հովվի անհրաժեշտ տեղեկատվությանօգտագործմանհնարավորությունը, փաստաթղթերըդասակարգում են, այսինքն` ըստ պահպանման ժամկետներիդրանք բաժանում են խմբերի: Գործերում փաստաթղթերիտեղաբաշխմանկարգը որոշող դասակարգմանհատուկ տեղեկատու է համարվում գործերի անվանակարգը: Այն հիմնարկում կազմվածգործերի անվանումներիհամակարգվածցանկ է, որի է սահմանված մեջ նշվում է պահմանժամկետը ն որը ձենակերպված կարգով: Գործերի անվանացանկըբազմագործառնական փաստաթուղթ է, որն օգտագործվում է տարբեր նպատակներով:Այսպես օրինակ, գործերում փաստաթղթերիբաշխման ն խմբավորման ժամանակ այն օգտագործվում է որպես դասակարգմանսխեմա: Ռրպես հաշվառման փաստաթուղթայն օգտագործվում է վերգրման (ցուցակի) փոխարեն՝մինչն 10 տարիպահպանմանժամկետունեցող գործերն արխիվ հանձնելիս: Այն օգտագործվում է նան կազմակերպության փաստաթղթերի տեղեկատվական-որոնողական համակարգի կառուցման ժամանակ: Կազմակերպությանկառուցվածքի ուսումնասիրման ժամանակ գործերի անվանացանկն ունի տեղեկատվականնշանակություն: մտնող մեջ յուրաքանչյուր գործում ներառված Անվանացանկի փաստաթղթերնունեն իրենց պահպանմանժամկետը: Ռրպես գործավարությանհիմնականգործիքներից մեկը, գործերի անվանացանկըպետք է բավարարիմի քանի պահանջների, որոնցից գլխավորներնեն. կազմակերպությանգործունեության ընթացքում ստացված բոլոր փաստաթղթերի ընդգրկում, գործում մշտականն ժամանակավորպահպանմանժամկետներով փաստաթղթերի առանձինխմբավորում, »

«

»

գործերի վերնագրերի որոշակի ն հատուկ ձնակերպում, որն ամբողջությամբ պետք է արտացոլի դրանցում ընգրկված փաստաթղթերիկազմն ու բովանդակությունըն բացառի այն փաստաթղթերիընդգրկումըգործի մեջ, որոնք չեն համապատասխանում դրա բովանդակությաննու պահպանման ժամ-

կետներին,

անվանացանկիներսում գործերի համակարգում`ըստ դրանց կարնորությանն պահպանմանժամկետների: Տարբերում են գործերի անվանացանկիերեք տեսակ. տիպային, օրինակելի ն որոշակի: Տիպային անվանացանկըհամարվում է նորմատիվայինփասն կազմվում է այն կազմակերպությունների տաթուղթ համար, որոնք իրենց գործունեության բնույթով ու կառուցվածքովհամասեռ են: Տիպային անվանացանկն այդպիսի կազմակերպությունների համար սահմանում է գործերի տիպայինկազմ ն այդ փաստաթղթերիմիասնական ինդեքսավորում: Գործերի օոհնակելի անվանացանկըգործունեությանբնույթով համասեռ, բայց կառուցվածքովտարբեր կազմակերպությունների համար սահմանում է գործերի օրինակելի կազմ Ա հանձնարարական բնույթ է կրում: Տիպային ն օրինակելի անվանացանկհերի առակայությունիցանկախ, յուրաքանչյուր կազմակերպությունկազմում է գործերի ո/ոշայի կամ իր անհատականանվանացանկը: Կառուցվածքային բաժանում չունեցող փոքր կազմակերպություններում կազմվում է մեկ անվանացանկ: Գործերիանվանացանկիմշակումըկատարվումէ հետնյալ փու»

լերով. »

» » » »

րոշում

անվանացա

նկի մեջ ընդգրկվող փաստաթղթերիշրջանակի

գործերի վերնագրերի(անվանումների) կազմում, անվանացանկիդասակարգմանսխեմայիմշակում, գործերի պահպանմանժամկետներիորոշում, գործերիինդեքսավորմանհամակարգիորոշում:

Գործերիանվանացանկըմշակվում է փաստաթղթայինապահովման համար պատասխանատուծառայությանկամ անձի կողմից ն համաձայնեցվում է կազմակերպության արխիվի հետ: Փաստաթղթերըկատարումից (իրագործումից) հետո տեղադրվում են համապատասխան գործում ն համակարգվումդրանց ներսում: Գործը համարվումէ բացված նրանում առաջին փաստաթղթի ներառմանպահից:

Գործերի անվանացանկինհամապատասխան կատարված փաստաթղթերի խմբավորումը որպես գործ ն նրա ներսում դրանց համակարգումըկոչվում է գործի ձնավորում: Գործի ձնավորումն սկսվում է օրացուցային տարվա սկզբից, երբ անվանացանկումնշված յուրաքանչյուր գործի համար բացվում է նոր թղթապանակ: Առկա նորմատիվների վրա հիմնված գործերի ձնավորման, պահպանմանն ձեակերպման կարգը պետք է հաստատվի կոնկրետ կազմակերպություններիգործավարությանըվերաբերող հրահանգներով, քանի որ դա հնարավորությունկտա հաշվի առնել նրանց աշառանձնահատկությունները: խատանքին փաստաթղթավորման Գործի ձնավորմաղռ(կազմավորման)աշխատանքըբաղկացածէ երեք փուլից. օ ըստ թղթապանակների կատարվածփաստաթղթերիբաշխում ն դասավորում, օ գործի ներսում որոշակի հաջորդականությամբ փաստաթըղթերի տեղավորում, օ գործի շապիկիձնավորում (ձնակերպում):

Բացվող յուրաքանչյուր գործի շապիկի վրա գրվում է կազմակերպության լրիվ կամ պաշտոնապես ճանաչված կրճատ անվաԱյնուհետն նշվում է ըստ անվանացանկիգործի դասիչը: Օրինումը: նակ` գործ ո 03-08, որտեղ 03-ը կառուցվածքային ստորաբաժանման դասիչն է, իսկ 08-ը անվանացանկումգործի հերթական համարն է: Դրանից հետո գրվում է գործի վերնագիրը,որն առանց փոփոխության տեղափոխվում է անվանացանկից:Ընդ որում, նշված շապիկի վրա նշվում են գործի բացման հենց տվյալները

ոա

սԿզբից-

Գործում կարող են կարվել միայն անվանացանկովնախատեսված փաստաթղթերը:Նոր փաստաթղթերի հայտ գալու դեպքերում դրանցից ինքնուրույն գործ են ձնավորում ն դրա վերնագիրը(անվանումը) պահուստային համարիտակ մտցնում են անվանացանկի մեջ: Կարնոր նշանակություն ունի գործի ներսում փաստաթղթերի ճիշտ տեղաբաշխումը: Դրանիցմեծ չափով կախվածէ անհրաժեշտ տեղեկությանորոնմանժամանակը: Գործի ներսում ւմիաստաթղթերը համակարգվում են որոշակի սկզբունքներիցելնելով: Առավելէական ն գործնականտեսակետից ավելի հարմար են հարցատրամաբանական, ժամանակագրական, այբբենականն համարակալությանսկզբունքներրը:Այդպիսիհամակարգումը համընկնում է փաստաթղթերիժամանակագրականտեղադրմանհետ:

Այբբենական համակարգման դեպքում օգտագործում են փաստաթղթերի ազգանունները,թղթակից հիմնարկների անվանումները,վարչատարածքային միավորների անվանումներըն,

հեղինակների

այլն:

Յամարակալմանկարգովխմբավորումեն համասեռ փաստաթղթերը (արձանագրություններ, հրամաններ,անդորրագրեր նայլն): Փաստաթղթերիտարբեր տեսակներ ունեն համակարգման իրենց առանձնահատկությունները: Այսպես. Կարգադրական բնույթի փաստաթղթերը գործում կարվում են ըստ փաստաթղթերի տեսակներին ըստ ժամանակագրության: Հիմնական գործունեությանը ն անձնակազմին վերաբերողհրամանները խմբավորվումեն առանձին: Գործում արձանագրությունները խմբավորվումեն ժամանակագրականկարգովն ըստ համարների: են օրացուցային Գրագրությունները խմբավորում տարվա ընթացքում ն համակարգում են ժամանակագրական հաջորդականությամբ:Փաստաթուղթ-պատասխանը տեղադրում են փաստաթուղթհարցումիցհետո: Պլանայինն հաշվետուփաստաթղթերը պահպանվումեն այն տարիներիգործերում, որոնց դրանք վերաբերումեն իրենց բովանդակությամբ՝անկախկազմմանկաճ ստացմանժամանակից: Ֆինանսականդրամական փաստաթղթերը (դրամարկղային օրդեր, կանխավճարային հաշվետվություններ, բանկի քաղվածքներ ն այլն) են ըստ համարների: խմբավորվում Նույն կերպ դասավորվում են անդորրագրերը, բեռնագրերը այլն: Անձնական գործերում փաստաթղթերը տեղաբաշխում, ղասավորում են հետնյալ հաջորդականությամբ. անձնական գործում ունեցած փաստաթղթերի ներքին ցուցակը, աշխատանքիընդունման դիմումը, կադրերիհաշվառմանթերթիկը(անկետա0),ինքնւսկենսագրությունը, կրթությանմասին փաստաթուղթը, նշանակման, տեղափոխման, ազատման մասին հրամաններից քաղվածքները, կադրերիհաշվառման թերթիկիլրացումները,տվյալ անձին վերաբերողտեղեկանքները (բացի առողջության կամ բնակության տեղի մասիներկրորդական ն այլ տեղեկանքներից) փաստաթղթերը: Այս խմբիշրջանակներում փաստաթղթերը դասավորվումեն ժա»

»

»

»

»

»

ն

մանակագրական հաջորդականությամբ:

Գործերի ձնավորմանժամանակփաստաթղթերի համակարգսկզբունքներիհետ միասինպահպանվում են նան բոլոր կատեգորիաներիփաստաթղթերի համարպարտադիրմի շարք կանոններ. ման

»

Գործում կարվում են միայն կատարվածփաստաթղթերը:Չկա-

ենթակափաստաթղթերը գործում կակամ վերադարձման տարված է:

րելն արգելվում Գործում կարվող յուրաքանչյուր փաստաթուղթ պետք է ձնակերպված լինի գործող ստանդարտներինն նորմատիվայինմյուս ակտերինհամապատասխան: Փաստաթղթերըգործի մեջ դրվում են մեկ օրինակով:Սնագրեե րը բազմացված պատճեններըբնօրինակներիհետ չեն կարվում: Բացառություն կարող են լինել միայն առանձնապեսկարնոր փաստաթղթերի սնագրերը կամ պատճենները,որոնցում առաջին օրինակներիբովանդակությանըլրացնող նշումներ, մակագրություններ ն նշագրություններկան: . պահվող փաստաթղթերըխմբաՄշտականն Ժամանակավոր վորվում են առանձին գործերում: Բացի փոխանցվողգործերից,գործի մեջ խմբավորվումեն մեկ օրացուցային տարվա փաստաթղթերը:Գործերի առանձին տեսակներ ունեն իրենց կազմավորմանառանձնահատկությունները:Օրիեն նակ, անձնականգործերը կազմավորվում կազմակերպությու տվյալ անձիամբողջ աշխատանքիընթացքում,ընտրականմարմինների գործերը ձնավորվումեն դրանցգումարման(հրավիրման) ըն»

»

»

թացքում:

Յուրաքանչյուր գործի հաստությունըչպետք է գերազանցի30կազմում է մոտ 250 թերթ:Եթե գործը մեծ է, բաժանումեն հատորների:Յուրաքանչյուր գործի հատորներիքանակը նշվում է անվանացւսնկում՝տարվա վերջին: Գործում փաստաթղթերիճիշտ խմբավորումը զգալիորեն հեշտացնում է փաստաթղթերիարժեքավորությանփորձաքննությունը, հետագա պահպանմաննօգնախապատրաստումը փաստաթղթերի »

40 մմ, որը

տագործման:

Մինչն կազմակերպությանարխիվ հանձնելըգործերը պահվում կազմավորմանվայրում` կառուցվածքայինստորաբաժանումնեգործերը պահվում են քարրում: Փոքր կազմակերպություններում տուղարի մոտ: Գործերը դասավորվումեն փակվող, չհրկիզվող պահարաններում: Դարակներիվրա գործերըդասավորվումեն ուղղահայացդիրհամապատասքով` անվանացանկումնշված հաջորդականությանը խան: Յուրաքանչյուր գործի շապիկի կռնակի վրա նշվում է ըստ փակցվումէ պաանվանացանկիդրա դասիչը, իսկ անվանացանկը հարանի դռաններսի կողմում: Մշտականկամ ժամանակավոր(10 տարուց ավելի) պահպանման ենթակագործերի որոշ կատեգորիաների փաստաթղթերի հաշեն

`

վառման համար կազմվում է փաստաթղթերիներքին ցուցակ: Դա գործի փաստաթղթերիցանկը պարունակողհաշվառման փաստաթուղթ է, որում նշվում են` փաստաթղթերի հերթական համարները,դրանց դասիչները,անվանումները, ամսաթիվըն թերթերի համար-

ները:

:

կազմվումէ այն գործերի համար, որոնք հատՆերքին ցուցակը կապես արժեքավոր, սահմանափակմատչելիության, անձնական գործերին վերաբերողն նման կարգի այլ փաստաթղթեր են պարունակում: Ներքին ցուցակը դրվում է գործի սկզբում: Նրանում ներգրվում են տվյալ գործում կարվող յուրաքանչյուր փաստաթղթին վերւսբերող տվյալները: Արդեն գործի մեջ մտած փաստաթղթերը տարվա ընթացքում կարող են պետք գալ կազմակերպության աշխատակիցներին: Այդպիսի դեպքերում դրանք գործից հանվումեն գործի կազմավորման ն պահպանման համարպատասխանատու անձի կողմից:Գործի մեջ դրանց փոխարենդրվում է թերթ-փոխարինիչը, որում նշվում է՝ երբ, ում ն ինչ ժամանակովէ տրվել փաստաթուղթը: Գործավարական տարվա ավարտից հետո գործից առանձին փաստաթուղթտալն արգելվում է: Անհրաժեշտության դեպքում ժամանակավորօգտագործման է տրվում գործն ամբողջությամբ:Այդ դեպքում լրացվում է քարտ-փոխարինիչ, որում նշվում է տրված գործի համարը,տրմանամսաթիվը,ում է տրված գործը, ինչ ժամկետով, ստացման ն վերադարձումիցհետո ընդունման մասին գրությունը (ստորագրությունը): Քարտ-փոխարինիչը դրվում է տրված գործի

տեղը:

Գործն այլ կազմակերպության տալու կամ տրամադրելութույլտվություն կարող է տալ միայնկազմակերպության ղեկավարը:

Իրավասու մարմինների(օրինակ` դատախազության) կողմից գործից կարող է փաստաթուղթհանվել միայն այդ մարմինների ն կազմակերպության գրավոր կարգադրությունից ղեկավարիթույլտվությունիցհետո: Այդ դեպքում փաստաթղթի բնագրի (իսկականի) վերցնելումասին անպայմանակտ է կազմվում:Հանված փաստաթղթի փոխարենգործում կարվումէ դրա վավերացվածպատճենը: 7.2.

Արխիվայինպահպանմանհամար գործերի

նախապատրաստումը

հետ աշխատանքիավարԳործավարությունում փաստաթղթերի տական փուլը հետագապահպանմանն օգտագործման համար գործերի մշակումն է: Այն ներառում է փաստաթղթերի գիտական ն գործնականարժեքավորության գնահատումը (փորձաքննությունը),

գործերի ձնավորումը, մշտական ն ժամանակավոր (10 տարուց ավելի) պահպանմանգործերիկազմումը: Կազմակերպություններիգործունեության ընթացքում ստեղծվում են գիտական ն գործնականտարբեր նշանակությանփաստաթղթեր: Դրանց գերակշիռ մասը տարբեր բնույթի տեղեկություններէ պարունակում: Օպերատիվ նպատակով այդ տեղեկությունների օգտագործումիցհետո այդպիսիփաստաթղթերըկորցնում են իրենց նշանակությունըն դրանց հետագապահպանումն աննպատակահարմար է: Մյուս փաստաթղթերնիրենց նշանակությունը պահպանում են տարիներ:Սակայն կան փաստաթղթեր,որոնք գիտականն գործնական նշանակությանարժեքավորտեղեկատվությունեն պարունակում ն պետք է պահպանվենմշտապես:Դրա հետ կապվածէլ որոշվում են փաստաթղթերիպահպանման տարբեր ժամկետներ: Պահպանման ժամկետը կարող է լինել ժամանակավոր՝մինչն 10 տարի, ժամանակավոր՝10 տարուց ավելի ն մշտական:Մշտականն 10 տարուց ավելի պահպանմանժամկետունեցող ավարտվածգործերը երկու տարվա ընթացքումպահպանվում են կառուցվածքային օղակում` տեղեկատուաշխատանքիհամար: Դրանից հետո դրանք հանձնվում են կազմակերպությանարխիվ կամ մնում են կառուցվածքային օղակում, եթե դրա վրա դրված է համապատասխան գործառույթ: Պարունակածտեղեկատվությանկարնորությունիցելնելով` կատարվում է փաստաթղթերիարժեքավորության փորձաքննություն, որի հիմնականխնդիրներնեն. "՛ պետական արխիվ մշտական պահպանմանհանձնելու նպատակով քաղաքական,տնտեսական,գիտականն մշակութային կարնորնշանակությունունեցող փատաթղթերիընտրում, ՛ ժամանակավորպահպանմանհամար գիտականն պատմական արժեք չունեցող, սակայն գործնականնշանակությունը պահպանող փատաթղթերիընտրում, ՛՛ գիտական արժեք չունեցող ն գործնական նշանակությունը կորցրածփաստաթղթերիառանձնացումն ոչնչացում:

Փաստաթղթերի գնահատման չափանիշներ են

համարվում

դրանց ծագումը, բովանդակությունըեն արտաքին առանձնահատ-

կությունները: Ծագմանգնահատմանչափանիշներեն համարվումտվյալ կազմակերպությանդերն ու տեղը պետականկառավարմանհամակարգում, նրա կողմիցիրականացվողգործառույթներինշանակությունը, փաստաթղթիստեղծմանժամանակնու տեղը: Բովանդակությանգնահատմանչափանիշներ են համարվում. փաստաթղթերումարտացոլված իրադարձություններինշանակու141

թյունները, դրանցում պարունակվող տեղեկատվության կրկնությունն այլ փաստաթղթերում,փաստաթղթինպատակային նշանա-

պատերազմների, հեղափոխությունների,տնտեսության արմատաեն, որոնց ընթացքում կան վերակառուցմանժամանակաշրջաններն ստեղծված փաստաթղթերիգնահատման ժամանակ կարնոր նշանակություն ունի դրանց ստեղծմանտեղը: 4. Իրավական ուժ ունեն գլխավորապես ճիշտ ձնակերպված փաստաթղթերը(իսկականները):Երբեմն իրավական ուժ ունեն նան պատճենները,սակայն տվյալներիճիշտ ձնակերպմանդեպքում: 5. Փաստաթղթի կրկնակվաժության չափանիշը կարնոր նշանակություն ունի պետական պահպանմանհամար փաստաթղթերի նտրությաան ժամանակ: Կրկնակված փաստաթուղթը իսկականի՝ բազմացված օրինակնենյութերը տրվում են տարբեր րից մեկն է: Եթե կազմւակերւվության արխիվներ, ապա այդպիսի կրկնակվածությունըերկրի արխիվային ֆոնդի մասշտաբովնպատակահարմարէ: 6 Բովանդակության կլանելիությունը որպես չափանիշ կիրառվում է պլանային ն հաշվետու փաստաթղթերիփորձաքննության դեպքում: Ամսական պլանների ն հաշվետվությունների բովանդակությունը կլանվում է եռամսյակայինով,եռամսյակայինը՝կիսամյակայինով, կիսամյակայինը՝տարեկանով,կառուցվածքային ստորաբւսժանմանը`կազմակերպությանպլանով կամ հաշվետվությամբ ն

կությունը, տեսակը: գնահատՓաստաթղթի արտաքին առանձնահատկությունների ման չափանիշներեն. իրավականհավաստիությունը (ստորագրությունների,ամսաթվերի, մակագրությունների, կնիքների առկայուփասթյունը), տեքստի փոխանցման առանձնահատկությունները, տաթղթինյութական կրիչը ն դրա ֆիզիկականվիճակը: Դետարկենք

որոշ

չափանիշներ.

տարբեր եանակներից մեկով հնարավոր

Այն կազմակերպության կամ անձի կարնորությունը, որի գործունեության արդյունքում ստեղծվել փաստաթուղթը: Վասարակական գործունեության ընթացքում ստեղծվում են տարբեր գործառույթներով հսկայական թվով կազմակերպություններ` իշխանության ն կառավարման մարմիններ, արդյունաբերական, գյուղատնտեսական,տրանսպորտային,առնտրականձեռնարկություններ, գիտահետազոտականն նախագծային ինստիտուտներ, մշակույթի, հասարակականհիմնարկներ,ուսումնական ն այլ կազմակերպություններ: Դրանցից յուրաքանչյուրում ստեղծված փաստաթղթերի արժեքավորությունը որոշվում է կառավարման, գիտության, տնտեսության,մշակույթի ն այլ ոլորտներում այդ կազմակերպություններիկարնորությամբ:Այդ պատճառով էլ պետւսկան արխիվ հանձնվողգործերն ընտրվում են հասարակությանկյանքում առավել կարնոր դեր ունեցող կազմակերպություններից: Արխիվներիհամար որոշակի հետաքրքրություն են ներկայացնում նան պետական գործիչների, գրողների, նկարիչների, երաժիշտների ու այլ ոլորտների գործիչների ստեղծագործականն արտադրականգործունեությունն արտացոլող փաստաթղթերը: Փաստաթղթի բովանդակության կարնորությունը: Փաստաթղթերի ամբողջ զանգվածում կան այնպիսիք, որոնք արտացոլում են կազմակերպությանգործունեությունը ն այնպիսիք, որոնք օժանդակ դեր են խաղում ու օգտագործվում են կազմակերպությանընթացիկաշխատանքում: Առաջինխմբին են պատկանումկազմակերպությանգործունեությունն ավելի ամբողջությամբ արտացոլող կազմակերպական ն կարգադրականփաստաթղթերը: Երկրորդ խմբի փաստաթղթերը տեղեկատվական նշանակություն ունեն ն մեկ, երկու, երեք, հինգ տարի հետո կորցնում են իրենց

է

կարնորությունը: 8.

Փաստաթղթի ստեղժման ժամանակն ու տեղը: Հասարակության կյանքում լինում են ժամանակաշրջաններ, որոնք հագեցած են առանձնահատուկ կարնորությանիրադարձություններով:Դրանք

այլն:

7. Փաստաթղթի ֆիզիկական վիճակի չափանիշը կիրառվում առանձինդեպքերում: Եթե փաստաթուղթըխիստ վնասված է, բայց առանձնահատուկարժեքավորությունունի, ապա այն պետք է վերականգնվի: Եթե կա պատճենականօրինակ, ապա այն պետք է կցվի վնասվածփաստաթղթին:

է

.

Այս չափանիշներից բացի, փաստաթղթերիարժեքավորության փորձաքննության հիմք են համարվում նան փաստաթղթերի տեսակների ն կատեգորիաներիհամակարգված ցուցակները, որոնք նրանց պահպանմանժամկետներիվերաբերյալնորմատիվայինցուցումներ են պարունակում: Գործավարությունում փաստաթղթերիարժեքավորությանփորձաքննություն կատարվում է անվանացանկիկազմման, գործերի ձնավորման, փաստաթղթերը այս կամ այն գործին վերագրելու ճշտության ստուգման ժամանակ, ինչպես նան գործերը հետագա ն գործերը ոչնչացման պահպանմանհամար նախապատրաստելիս համար առանձնացնելիս:Կազմակերպություններումայդ նպատակների իրականացման համար ստեղծվում են մշտական գործող Նրանց աշխատանքիարդյունփորձաքննականհանձնաժողովներ: քում կազմավորվում են սիաստաթղթերիպահպանման տարբեր ժակետներովբնորոշվողչորս խմբեր.

'

ւ

1) պետականարխիվներում մշտական պահպանման ենթակա

փաստաթղթեր,

2) գերատեսչական արխիվներումժամանակավոր (10 տարուց

ավելի) պահպանմանենթակափաստաթղթեր, տարի) ենթակա

3) ժամանակավորպահպանման (մինչն 10

փաստաթղթեր,

4) պահպանմանժամկետը լրանալու հետնանքով ոչնչացման

ենթակափաստաթղթեր: Մշտականպահպանմանենթակափաստաթղթերիցուցակները հաստատելուց հետո արխիվային հիմնարկը կազմակերպությանըթույլ է տալիս ոչնչացնել ժամանակավորպահպանման ենթակա փաստաթղթերը:Փաստաթղթերի ոչնչացումը ձնակերպվում է ակտով:

«Ծառայողական օգտագործմանհամար» գրիֆով պահպանման անցած ժամկետով փաստաթղթերիոչնչացման կարգը որոշվում է հատուկ հրահանգներով: Մշտական ն ժամանակավոր(10 տարուց ավելի) պահպանման ենթակա ավարտվածգործերը օրացուցային տարին ավարտվելուց հետո ձնակերպվում,ցուցակագրվումն արխիվեն հանձնվում: Գործի ձնավորումըենթադրումէ փաստաթղթերիկարման, թերթերի համարակալման, վավերացնող մակագրության կազմման, փաստաթղթերիներքին ցուցակագրման,գործի շապիկի վրա ռեքվիզիտների ճշտման աշխատանքների համալիր, կազմակերպության անվանման գործավարականդասիչի, գործի վերնագրի,գործի ամսաթվիճշտում ն այլն: Գործի ձնավորումըսկսվում է գործավարությունումդրա բացումից (ընթացքի մեջ դնելուց) ն ավարտվումարխիվ հանձնելու նախապատրաստմանընթացքում: Ձնավորումը կարող է լինել մասնակի կամ լրիվ: Մինչն 10 տարի պահպանմանժամկետով գործերը ձնավորվում են պարզեցվածեղանակով(մասնակի): Դրանք մնում են թղթապանակներում,թերթերըչեն համարակալվումն արխիվ են հանձնվում ըստ գործերի անվանացանկի:Այդպիսիգործերը կարող են ն արխիվ չհանձնվել, այլ տեղեկատվական նպատակներովօգտագործմանհամարպահպանվելտվյալ օղակում: Միանգամայնայլ կերպ են ձնավորվումմշտական անձնակազմին վերաբերողն 10 տարուց ավելի պահպանմանժամկետունեցող գործերը: Դրանք ենթակա են լրիվ ձնավորման:Դրանցից հանվում են մետաղականամրակները, գործերը կազմվում կամ 3-4 անցքով կարվում են ամուր թելով, թերթերըհամարակալվումեն, կազմվում է վավերացնող մակագրություն:Առավելարժեքավոր փաստաթղթերը (ձեռագրեր, գծագրեր) չեն կարվում, այլ տեղադրվում են տուփերի

կամ թղթապանակներիմեջ: Եթե այդպիսի փաստաթղթերըշատ չեն ն մեծ ձնաչափի չեն, դրանք տեղադրում են ծրարների մեջ, որոնք նույնպես կարում են գործին: Փաստաթղթերի անվնաս մնալու ն դրանց օգտագործման հարմարությունն ապահովելու համար գործի բոլոր թերթերը համարակալվում են սն գրաֆիտե մատիտով: Համարներըդրվում են թերթի վերին աջ անկյունում՝ չկպչելով տեքստին: Վամարւսկալմանժամանակ թանաքի կամ գունավոր մատիտներիօգտագործումն արգելվում է: Ներքին ցուցակագրման թերթիկըհամարակալվում է առանձին, իսկ վավերացնողմակագրությանթերթիկըչի համարակալվում: Եթե գործը բաղկացած է մի քանի հատորից, ապա յուրաքանչյուր հատոր համարակալվում է առանձին: Մի կողմից (եգրից) կարված ցանկացած ձնաչափի թուղթ, եթե նույնիսկ այն ծալված է, համարակալվում է որպես մեկ թերթ, իսկ երկու կես ծալված ն մեջտեղից կարված փաստաթուղթը համարակւսլվում է որպես երկու թերթ: Նկարազարդման նյութերը ն լուսանկարները համարակալվում են հակառակ երեսի կողմից համարը վերին ձախ անկյունում գրելով: Գործին կարված մակագրություններովու ներդիրներով ծրարները նույնպես առանձին են համարակալվում: Ծրարների ներդիրները համարակալվում են ծրարից հետո: Վաճարակալմանժամանակ ոչ մեծ քանակի թերթերիբաց թողնմանդեպքում դրանց վրա դրվում է նախորդ համարակալվածթերթի համարը՝ ավելացնելով «ա», «բ», «գ» ն այլն: Նույնը կատարում են, եթե կից մի քանի թերթերի վրա դրվում է նույն համարը: Եթե համարակալման ընթացքում շատ

սխալներ են թույլ տրվում, ապա բոլոր սխալ համարներըջնջվում են, ն սխալի առաջացմանտեղից գործը համարակալվումէ նորից: Մշտական ն ժամանակավոր(10 տարուց ավելի) պահպանման ենթակա գործերում թերթերի քանակի հաշվառման համար կազմըվում է վավերացնող մակագրություն: Այն կազմվում է առանձին թերթ-վավերագրիվրա ն դրվում է յուրաքանչյուր գործի վերջում: Նրանում թվանշաններովու տառերովցույց է տրվում գործի համարակալվւսծ թերթերի քանակը ն առանձին`«Հ» նշանից հետո, ներքին ցուցակի թերթերիքանակը, եթե դրանք կան: Վավերացնողմակագրությունումարտացոլում են փաստաթղթերի կազմում կատարվածփոփոխությունները(վնասվածք, փաստաթղթի իսկականի փոխարինում պատճենով ն այլն), ինչպես նան թերթերի համարակալմանառանձնահատկությունները, տառանշանով համարների առկայությունը, բաց թողնըված համարները, սոսնձված լուսանկարներով ու լրագրերիցկտրվածքներովթերթերի համարները, խոշոր ձեաչափերիթերթերի, ներդիրներով ծրարների համարներընայլն:

ձ

ծայրահեղ, այսինքն՝ սկզբի նակը ե փաստաթղթերի ամսաթվերը,

Գործի շապիկի վրա կամ վերջին թերթիհակառակերեսին վավեկազմումն արգելվում է: րացնող մակագրության

ՓասԼոաթղթերիկարումից ն թերթերի համարակալումց հետո ձնավորվում է գործի շապիկը: Գործը վարելու (սկսելու) պահից շաւպիկիվրա, ըստ գործերի դուրս են գրվում հետնյալ տվյալները. անվանացանկի, կազմակերպությանլրիվ անվանումը նշելով նրա գերատեսչական պատկանելությունը, կառուցվածքայինստորաբաժանման անվանումը, գործի գործավարականդասիչը, գործի վերնագիրը, գործի պահպանմանժամկետը: ն արխիվհանձնելու Գործը պահպանմաննախապատրաստելու ն են: ժամանակ այդ տվյալները ճշտվում լրացվում

»

»

»

»

» »

7-3.

Գործերի գույքացուգակների կազմումը

Մշւոական ն ժամանակավոր(10 տարուց ավելի) պահպանման ենթակա գործերի համար կազմվում է գործի ցուցակը` գույքացուցակը, որը գործավարությունումհամարվում է փաստաթղթերիհետ աշխատանքիեզրափակիչփուլը: Գործերիգույքացուցակըարխիվայինտեղեկատուէ, որն իրենից ներկայացնում է գործերի վերնագրերի համակարգվածթվարկություն ն նախատեսվում է գործերի կազմի ու բովանդակությանբացահայտման,ֆոնդի ներսում դրանց համակարգումնամրագրելու ն գործերի հաշվառմանհամար: Մշտական ն ժամանակավոր(10 տարուց ավելի) պահպանման ենթակա ու անձնակազմին վերաբերող բոլոր գործերը հանձնվում են կազմակերպության արխիվ: Գործերի հանձնումը կատարվումէ միայն ըստ գույքացուցակին արխիվիվարիչի կազմած ու կազմակերպությանղեկավարիհաստատած ժամանակացույցինհամապա-

տասխան:

(մինչն 10 տարի)պահպանմանենթակագործեԺամանակավոր րը, որպես կանոն, արխիվչեն հանձնվում: Գործերն ընդունելիս արխիվի աշխատակիցըյուրաքանչյուր գործ մանրամասնհամեմատում է գույքացուցակի հետ, ստուգումէ դրանցկազմավորմանն ձնավորմանճշտությունը: Գործերը պետական պահպանմանհանձնելիս կազմակերպությունը պետականարխիվէ ներկայացնում. պետականարխիվիղեկավարությանանունովգրություն` նշելով կազմակերպությանանվանումը,գործերիընդհանուրքա»

վերջի

հանձնաժողովի փորձաքննական-ստուգողական օրինակից, երեք գույքացուցակները՝ պատմականտեղեկանքը, եթե գործերը կազմակերպության

արխիվի

հաստատած

»

»

ն

|

պետականարխիվ են հանձնվում առաջին անգամ, մասին տեղեոչ լրիվ պահպանվածության փաստաթղթերի կանք, եթե ինչ-որ գործերկորցվածեն:

Դրանիցհետո գործերը շիֆրավորվումեն, որը դրվում է շապիկի վրա ն ներառում է ֆոնդի, գույքացուցակին գործերի համարների նշումները: Գործերի հանձնումը ձնակերպվումէ ակտով: Հանձնուլ կազմակերպությունըն պետականարխիվըստորագրումեն գույքացուցակհանձնման ակտը: Գույների բոլոր օրինակներըն փաստաթղթերի ն մի օրինակը մնում են պեակտի օրինակները քացուցակի երկու տական արխիվում, գույքացուցակիերրորդ օրինակը ն ակտի երկեն կազմակերպությանը: րորդ օրինակը վերադարձվում 7.4.

Փաստաթղթերիպահպանումը էլեկտրոնայինձնով

Համակարգչայինկրիչների վրա (կոշտ, ճկուն ն օպտիկական տեղեկատվության պահպանման սկավառակներ)փաստաթղթային ժամկետներըորոշվում են ընդհանուրհիմունքներով՝ըստ համապատասխանցանկիհոդվածների: նախատեսվումէ, որ փաստաԱրխիվայինգործի պահանջներով այն կրիչի վրա, որի է թուղթը պետք պահպանվիտեղեկատվության կրիչների վրա է: էլեկտրոնային Այդ պատճառով վրա ստեղծվել առանձնապես չի բայց չի արգելվում, պահպանումը փաստաթղթերի էլ խրախուսվում: ավելի հուսալի ու էժան կրիչ, քան Մինչ օրս տեղեկատվության է կարդալու ն պահպանմանտեգրելու, է, հարմար թուղթն որը շատ չի ստեղծվել: տեխնոլոգիաներում սանկյունից, գրասենյակային Հարկավոր է նան նշել, որ անկայուն հանովի կրիչների վրա հաճախակիստուգումներն փաստաթղթերիտնականպահպանումը յուրաքանչյուր կես տարին մեկ` երկու օրինակովվերագրառումեն արխիվայինտեղեկատվության պահանջում:Կոշտ սկավառակներով տնական (10 տարուց ավելի) պահպանումընույնպես հուսալի չէ՝ դրանցխափանումներիպատճառով:

Ներկայումս արխիվային փաստաթղթերիգրառման միակ հնարավոր կրիչը կարողէ համարվել չվերագրառվողօպտիկական սկաչեն: վառակը,չնայած դրանք նույնպես կատարյալ ընթացքում էլեկտրոնաՀամակարգչային փաստաթղթավորման յին կրիչների վրա ստեղծվածփաստաթղթերին տվյալների բազայի մեծ ծավալի -պատճառովդրանց պահպանմանհամար գործող արխիվներումառանձնացնումեն ինքնուրույն պահոցներ:

ՕԳՏԱԳՈՐԾՎԱԾ

1.

Ալավերդյւսն Ռ., Մեքենագրության ձեռնարկ: եր., Հայաստան,

2.

Ավետիսյան Յու.Ս., Պաշտոնական գրագրություն (ուղեցույց ՀՀ ԿԲ համար): Եր., 43 կենտրոնականբանկ, 2001 Գաբրիելյան Վ.Ա., Գրավոր խոսք (ձեռնարկ): Եր., Երնանի համալս. հրատ., 2004 Հայաստանի ստանդարտՀՍՏ 105-95, Գործավարություն ն արխիվային գործ. Տերմիններ Ա սահմաՇումներ: Պաշտոնական հրատարակություն,Երնան, 1995 Վայաստանի ստանդարտ ՀՍՏ 6.2-98, Փաստաթղթերի միօրինականացվածհամակարգեր.Հիմնականդրույթներ: Պաշտոնական հրատարակություն,Երնան, 1898 Հայաստանի ստանդարտ ՀՍՏ 6.3-98, Կազմակերպակարգադրական փաստաթղթերիմիօրինականացվածհամակարգ. փաստաթղթերի ձնավորմանը ներկայացվող պահանջներ: Պաշտոնականհրատարակություն,Երնան, 1998. Հայաստանի Հանրապետությանօրենքը «Իրավական ակտերի մւսսին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքը «Հաշվապահական հաշվառմանմասին» Հայաստանի Հանրապետությանօրենքը «Բաժնետիրական ընկերություններիմասին»

Յ.

4.

5.

6.

7.

8. 9. 10. 11.

12. 13. 14.

15. 16. 17. 18.

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

ԳայաստանիՀանրապետությանօրենքը «Սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերություններիմասին» ԳայաստանիՀանրապետությանօրենքը «Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնականբանկիմասին» ձայաստանիՀանրապետությանօրենքը «Իրավաբանականանձանց գրանցմանմասին» այաստանի Հանրապետությանօրենքը «Անհատ ձեռնարկատիրոջ մասին» Յայաստանի Հանոապետությանօրենքը «Պետական տուրքի մասին» ԳայաստանիՀանրապետության օրենքը «Ղարկերիմասին» ՎայաստանիՀանրապետությանօրենքը «Լիցենզավորման մասին» ՂայաստանիՀանրապետությանօրենքը «Ֆիրմային անվանումների մասին» ՎայաստանիՀանրապետությանկառավարության1998թ. հունիսի 8-ի՝ «Պարւոադիրսոցիալականապահովագրությանվճարնե149

19.

20.

րի մասին» ՀՀ օրենքի կիրարկումնապահովող միջոցառումների մասին թիվ 352 որոշում

Հայաստանի Հանրապետությանկառավարության2002թ. մարտի 2-ի «Սահմանափակ պատասխանատվությամբընկերությունների մասնակիցներիգրանցամատյանիվարումը կանոնակարգելու մասին» թիվ 194 որոշում «Յայաստանի Հանրապետությանֆինանսների ն էկոնոմիկայի նախարարության գործավարությանհրահանգ», հաստատված Հայաստանի Հանրապետությանֆինանսների ն էկոնոմիկայի նախարարի2003 թվականիդկտեմբերի9-ի թիվ 896-Ա հրամա-

նով Պողոսյան Պ.Մ., Խոսքի մշակույթի ն ոճագիտության հիմունքներ, գիրք երկրորդ:Երնան, 1991 22. Քաղաքացիական իրավական պայմանագրեր (օրենսդրական պարգաբանումներով),խմբ. Վլ. Նագարյան: Երնան, 1999 23. 116ոօոթօ1380162180: Օ6քոտմթղ ԾՔ ԹԷ ԵԼ. Օքոճւտճոտմ տտ 16ւօոօոտտ ՈՃ 8շոծո, 13ր-80 քո6Օ51.Ի, Աքօօոծայ, 24. ՏՕ 8601. 1988. Տվյալների տարրերի փոխանակմանձնաչափե21.

Տեղեկատվությանփոխանակությունը: Ամսաթվին կի նշումը: րը:

ժամանա-

Հավելված ԱՆՇԱՐԺ

ԳՈՒՅՔԻ

ԲԱԺՆԵՄԱՍԻ ԱՌՔՈՒՎԱՃԱՌՔԻ

ՊԱՅՄԱՆԱԳԻՐ

Երկու հազարչորս թվականիհոկտեմբերիտասնութին Երնան Մենք՝քաղաքացիԱրտաշեսԲաղրամյանս՝բն. Երնան, Ե.Չարենցփող. 52 տուն, (հետագայում`«Վաճառող»)ն քաղաքացիՀովհաննեսԱբգարյանս՝բն. Երնան,Արշակունյաց պողոտա 48, շենք, բնակարան14 (հետագայում`«Գնորդ»), կնքեցինքսույն պայմանագիրըհետնյալիմասին. 1. Վաճառողըվաճառումէ, իսկ Գնորդըձեռք է բերում Երեանի Զարենցիփողոցի թիվ 45.(քառասունհինգ)հասցեում գտնվող անշարժ գույքի 1/3 (մեկ երրորդ) մասը: Ամբողջ անշարժ գույքը բաղկացածէ 156,3 (մեկ հարյուր հիսունվեց ամբողջ երեք տասնորդական)քմ բնակելի տնից ն 0,1422 հա փաստացիհողամասից(հետագայում՝անշարժգույք): 2. Անշարժ գույքը սեփականության իրավունքովպատկանումէ Վաճառողին՝ համաձայնԱնշարժգույքի կադաստրիպետականկոմիտեի«Մարաշ» տարածքային ստորաբաժանման կողմից 18.04.2004թ. տրված 1245632 սեփականության իրավունքի վկայականի,ն այն ազատ է երրորդանձանց իրավունքներից(այլ անձանցվաճառված,նվիրվածկամ գրավ դրված չէ, արգելանքիտակ չի գտնվում) համաձայն Անշարժգույքի կադաստրիպետականկոմիտեի«Մարաշ» տարածքայինստորաբաժանման կողմից28.09.2004 տրվածԱԱ 120365 տեղեկանքի: 3. Վաճառողը պարտավորվումէ սույն պայմանագիրը կնքելուց հետո մինչն 2005թ. հունիսի 1-ը Գնորդին հանձնել անշարժ գույքը, դրա պատկանելիքները (դրանց առկայությանդեպքում), դրան վերաբերողփաստաթղբերըն հաշվառումից դուրս գրվել յոթնօրյաժամկետում: 4. Վաճառողըմինչն սույն պայմանագրիկատարումըծագած հիմքով երրորդ անձանց կողմիցանշարժ գույքն առգրավելուդեպքում,հատուցել վնասները: 5. Եթե Գնորդը ժամանակին չի վճարում սույն պայմանագրինհամապատասխան վաճառված անշարժ գույքի արժեքը, Վաճառողնիրավունք ունի պահանջել վճարելուգինը ն տոկոսները՝ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի411 հոդվածովնախատեսվածկարգով: 6. Գնորդըպարտավոր է՝ Անշարժ գույքի վաճառքի արժեքը պայմանագրիկնքման պահին սույն պայմանագրովնախատեսված չափով: «Գույքի նկատմամբիրավունքներիգրանցմանմասին»ՀՀ օրենքի 23 հոդվածի համաձայն,պայմանագրիցծագող իրավունքներըգրանցել ՀՀ կառավարությաննառընթերանշարժ գույքի կադաստրի«Մարաշ»տարածքայինստորաբաժանումում՝երեսուն օրվա ընթացքում: Անշարժգույքի նկատմամբսեփականության իրավունքըձեռք բերելու պահից իր հաշվին կատարելանշարժգույքի շահագործմանն վերանորոգմանհետ կապվածծախսերը: 7. Անշարժ գույքի վաճառքիգինը կողմերիհամաձւսյնությամբ կազմում է յոթ միլիոն դրամ:

մակերեսով

վճարել

-

-

-

«Գույքահարկի մասին» ՀՀ օրենքի 8 կետի համաձայն՝ վաճառվող անշարժ գույքի համար սույն պայմանագրի կնքման պահին չմարված հարկային պարտավոանցնում են Գնորդին: րություններն 9. Գնորդինեն ւիախանցվումվաճառվողանշարժ գույքի համար չվճարված կոմունալ վճարումները: 10. Սույն պայմանագրիկնքման հետ կապված պետական տուրքի վճարումը կատարումէ Գնորդը: 11. Սույն պայմանագրիբոլոր լրացումները,փոփոխությունները,պայմանագրի լուծումը կատարվում է կողմերիհամաձայնությամբկամդատականկարգով: 12. Սույն պայմանագիրնուժի մեջ է մտնում ն կողմերիհամար պարտադիրէ առընթերանշարժ գույքի պետականկադառնումկնքմանն 3Հ կառավարությանն դաստրումսեփականությանիրավունքիգրանցմանպահից: 13. Սույն պայմանագիրըկազմվածէ հայերեն՝չորս հավասարազորօրինակից, որից մեկ օրինակը պահվումէ 33 Կենտրոննոտարականտարածքում, մեկ օրինակը տրվում է Վաճառողին,իսկ երկուսը՝Գնորդին:

Հավելված 2

8.

ՎԱԱՌՈՂ

(ստորագրություն)Ա.Բաղոամյան

ԳՆՈՐԴ

(ստորագրություն)Հ.Աբգարյան

հոկտեմբերի2004թ.

Գրանցվածէ

Հաստատվածէ

ՀայաստանիՎանրապետության ձեռնարկություններիպետական ռեգիստրիկողմից 01 ապրիլի2003թ. գրանցմանթիվ 264.140. 00201 վկայականիթիվ 010. 00004 ՊետականռեգիստրիԱրաբկիրի շրջանայինբաժնիպետ

«Հայվառելիք» ՓԲԸ

բաժնետերերիընդհանուր ժողովի կողմից

մարտի2003թ.

արձանագրություն 7Թ 01/02 Գլխավորտնօրեն

Բ. ՈՍԿԱՆՅԱՆ

Ն

«ՀԱՅՎԱՌԵԼԻՔ»

Սույն պայմանագիրըվավերացվածէ իմ: 43 Կենտրոննոտարականտարածքի նոտար ժաննա ԱլեքսանդրիԱսրյանիսկողմից: Կողմերը պայմանագիրըստորագրեցինիմ ներկայությամբ: Կողմերի ինքնությունը, իրավունակությունը,ինչպես նան անշարժ գույքի նկատմամբքաղաքացի ԱրտաշեսԲաղրամյանիիրավունքներըստուգվածեն:

ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի563 հոդվածիհամաձայն՝սույն պայմանագրից ծագող իրավունքները ենթակաեն գրանցման 3Հ կառավարությաննառընթերանշարժ գույքի պետականկադաստրիհամապատասխան ստորաբաժանումում:

ՓԱԿ ԲԱԺՆԵՏԻՐԱԿԱՆ

ԸՆԿԵՐՈՒԹՅԱՆ

ԿԱՆՈՆԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ

(նոր խմբագրությամբ)

12542 Գրանցվածէ սեղանամատյանում

Կնիք

Գանձվածէ տուրք ն ծառայությանվճար՝ համաձայն«Պետականտուրքի մասին» ն «Նոտարիատիմասին» ՀՀ օրենքների Նոտար` (ստորագրություն) Ժ.Ասրյան

ԵՐԵՎԱՆ

2003. տ

մա

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

կետերի, ավտոլիցգքակայանների,գազակարգավորման գազաբաշխման ն շահագործում, շինարարությանկազմակերպում վորմանճնշակայանների պաժամանակակիցչափիչ-հսկիչսարքերին գազայինսարքավորումների,

»

1. ԸՆԴՅԱՆՈՒՐ

ԴՐՈՒՅԹՆԵՐ

»

1.1. «ՅԱՅՎԱՌԵԼԻՔ» փակբաժնետիրական ընկերությունը(այսուհետ` Ընկերուանձի կարգավիճակ ունեցող կազմակերպություն) հանդիսանումէ իրավաբանական նկատմամբբաժկապիտալըբաժանվածէ ընկերության թյուն, որի կանոնադրական

իրավունքըհավաստողորոշակիթվովբաժնետոմսերի: նետերերիպարտավորական 27.11.97թ. թիվ 538, Հ1 կառաԸնկերությունըստեղծվելէ ՀՎ կառավարության վարության18.09.98թ. թիվ 568 որոշումների, ՀՀ էներգետիկայինախարարության 14.08.98 թիվ 256-ԳՄ ն 31.03.99թ. թիվ 43-ՄՄ հրամաններիհիման վրա ն ՀՀ կառավարության18.12.99թ. թիվ 961 որոշմամբ«Հայվառելիք» ՓԲԸ պետականսեփականություն հանդիսացողբաժնետոմսերիկառավարմանՀՀ կառավարությանլիազոր մարմնիիրավասությունըվերապահվելէ ՀՀ ֆինանսներին էկոնոմիկայինախարարությանը 5096 ն 33 էներգետիկայինախարարությանը 5096` «Բաժնետիրական ընկերությանմասին» ՀՀ օրենքինհամապատասխան:

կազն արդյունաբերական ապրանքներիարտադրության շինարարական մակերպումն իրացում, արտադրամակազմակերպում, աշխատանքների ջերմամատակարարման սի շահագործում, պարտքերիմարման աշխատանքների դեբիտորականն կրեդիտորական

»

»

կազմակերպում,

արժեթղթերիթողարկիրականացում գործարքների ֆինանսատնտեսական

«

ցեսիայի,հիպոթեքի,լիզինգայինն այլ գործունեուման, ֆակտորինգային,

թյանծավալմանճիջոցով, ապրանքներիներմուծներքին ն արտաքինշուկայի ուսումնասիրություն, ման, արտահանման իրականացումն իրացմանկազմագործունեության

--

--

«Հայգազն ԺԱ վկայական` 000004), (կայական առ 03.05:94թ.. Ա.

առ 00000: 264.140.0

վկայական՝ «Վայգազ» (վկայակա 036706), «Հայտրանսգազ»(վկայական04 Ա 036770), «Երնանգազ»(վկայական01 Ա (վկայական01 Ա 038373), «Ստորգետնյա 041406), «Գազավտոտրանսպորտային» 03.05.94թ.,

,

(վկայական01 Ա 039214), «Տրանսգազշին»(վկայական մետաղապաշտպանություն» Ա 041489), «Հայգազշին» (վկայական01 Ա 038485), «Արմավիրգազմեքենա» մատակարարումն կոմպլեկտա(վկայական01 Ա 038236), «Նյուջատեխնիկական

վորում» (վկայական01 Ա 038200),«Շինանյութերիարտադրությունն շինարարական աշխատանքներ» (վկայական01 Ա 038374), «Գազկապշին»(վկայական01 Ա 018897) պետականփակբաժնետիրական ընկերությունների իրավահաջորդը: 1.2. Ընկերությունըիր գործունեությանընթացքումղեկավարվումէ ՀՀ օրենսդրությաժբն սույն կանոնադրությամբ: 1.3. Հիմնադիրներին Ընկերությանմիջն հարաբերությունները կարգավորվում են ՀՀ իրավականակտերով սույն կանոնադրությամբ: ն 1.4. Ընկերությանֆիրմայինանվանումն է՝ հայերեն՝լրիվ «ՎԱՅՎԱՌԵԼԻՔ» փակբաժնետիրական ընկերություն հայերեն՝կրճատ«ՀԱՅՎԱՌԵԼԻՔ» ՓԲԸ

ԱԱ ԱՒԱՐ ռուսերեն: ԱՐՄԱ ՀԱ ՍԱԳԱԽՑ ԱՐ: անգլերեն: երեն՝

երեն՝

1.5.

հեստամասերիարտադրումն իրացում,

»

Ծ

ՅՀԵքԻԼՒԾԾՇ

չ

"Թէ

կզ" Շ(օՏ6ժՍՓոէ-

"ՃթԱՈՂՕՂՈ

ՕԴոՂ00

Տէ ՏԵ0Ի

»

Օժրբճո), Բճբաեիօ0 Պոոծոթ '

|

Ընկերությանգտնվելու վայրը ն իրավաբանական (փոստային)հասցեն է՝

ՀՀ, ք. Երնան,Թբիլիսյանխճուղի,43

2. ԸՆԿԵՐՈՒԹՅԱՆ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ՈԼՈՐՏՆԵՐՆ

-

ՈՒ ՆՊԱՏԱԿԸ

2.1. Ընկերությանստեղծմաննպատակը տնտեսականգործունեությունիրակաՓԲԸ-ի կազմանացնելուճանապարհովշահույթիստացումնէ ն «ՀայՌուսգազարդ»

նախկին

վորման հետ կապված՝3 գազի համակարգիընկերություններիցփոխանցված պարտքերիսպասարկումը: 2.2. Իր առջն դրված նպատակներնիրականացնելուհամար Ընկերությունը զբաղվումէ տնտեսականգործունեությանհետնյալհիմնականուղղություններով՝ գործառնություններկ̀ապված «ՀայՌուսգազարդ» առնտրամիջնորդական ՓԲԸ կանոնադիրհիմնադրամիհամալրմանդիմաց տրամադրվողբնական ն իրացմանհետ, գազի ներկրման,տեղափոխման մազութիգնում ն իրացումսպառողներին, բնականն հեղուկ գազի գնում ն իրացումսպառողներին, `

«

կերպում

կացա որենթն աան ծունեություն:

»

չարգելված ականացնել օրենսդրությամբ չարգելմ կանացնել.օրենսդրությամբ

ցան-

3. ԸՆԿԵՐՈՒԹՅԱՆ ԻՐԱՎՈՒՆՔՆԵՐԸ

Ընկերությունըհամարվումէ ստեղծվածն կարող է գործել Ընկերության՝ սահմանվածկարգովպետականգրանցմանպահից: 3.2. Ընկերություննիրավունքունի օրենքով սահմանված կարգով բանկային բանկերումինչպես դրամով, հաշիվներբացել ՀՀ ն օտարերկրյա պետությունների այնպեսէլ արտարժույթով: հայերեն, ռուսերենն անգ3.3. Ընկերություննունի իր ֆիրմայինանվանմամբ ՅՀ դրոշմներն ձնաթերբեր, կնիք, կլոր պատկերով զինանշանի լերեն գրառումներով, ինչպես նան կարող է ունենալ օրենքովսահմանվածկարգովգրանցվածխորհրդանիշ, ապրանքային,առնտրայինն այլ նշաններ: է համար պատասխանատու 3.4. Ընկերություննիր աճբողջգույքով: իրեն պատկանող չէ Բաժնետերերի պարտավորություննե Ընկերությունը պատասխանատու չեն Ընկերությածպարտավորություննե համար: Բաժնետերերըպատասխանատու համար: ն տեղականինքնակառավարման 3.5. Պետականկառավարման մարմինները համար: պարտավորությունների չեն կրումԸնկերության պատասխանատվություն ն չի կրում պետականկառավարման Ընկերությունըպատասխանատվություն համար: պարտավորությունների մարմինների տեղականինքնակառավարմած 3.6. Ընկերությունն իրավունքունի. ՀՀ օրենսդրությամբ չարգելվածբոլոր ձներովձեռք բերել գույք, այդ թվում րինել դրանք ն դրանցից ժեթղթեր, տիրապետել, Լ. օգտագործել օգտագործել ու տնօրինել 3.1.

պարտավորությունների

»

եկամուտը լորել իր ֆինանսականռեսուրսները,այդթվում՝փոխա Գերգոավմամը, ինԱրո ՀայաստանիՀանրապետությունում երի թվում ստանալ բանկային առնտրայինվարկեր, պետություններում

ԿԱ

»

«

»

»

ո

ենքնուրույն

կազմա

:

մ

Լ

ն այլ

ն

արտարժույթով,

այդ

օրենսդրությամբսահմանվածկարգովիր անունիցթողարկելե տարածել արժեթղթեր, ՀՀ օրենսդրությամբսահմանվածկարգով կնքել պայմանագրերն կրել

պարտավորություններ,

ինքնուրույն ընտրել իր արտաքին տնտեսականգործունեությանվարման կարգը. այն իրականացնելանմիջականորեն,առանց միջնորդի կամ այլ կազմակերպության միջոցով, ունենալ միջոցներ արտարժույթով, դրանք ստանալ որպես արտաքին տնտեսականգործունեությանարդյունք ն ՀՀ օրենսդրությամբչարգելված բոլոր միջոցներով ձեռք բերել ն ինքնուրույն տնօրինել, այդ թվում ՀՀ

.

.

տոմսերի քանակի սահմաններումն միայն նախկինումտեղաբաշխվածբաժնետոմսերի լրիվ վճւսրվածլինելու դեպքում: Ընկերությունը իր գործունեության ֆինանսականարդյունքներն ամփոփելուց հետո կարող է՝ շահութի մի մասը ներդնել կանոնադրականկապիտալում տեղաբաշխելով նոր բաժնետոմսեր, կապիտալի չափիցավելի զուտ ակտիվիրենպատկանողկանոնադրական ները կամ դրա մի մասը փոխւսնցել կանոնադրականկապիտալ: Ընկերությունը չի կարող բաժնետոմսեր թողարկել իր տնտեսական գործունեությամբ առաջացած պարտքերի մարման համար: 4.2.2.Կանոնադրականկապիտալիչափի փոքրացումը: Ընկերության կանոնադրականկապիւոալիչափի փոքրացումը կարող է կատարվել` բաժնետոմսերիանվանական արժեքիփոքրացմամբ, բաժնետոմսերիընդհանուրքանակի կրճատմամբ,այդ թվում օրենքով նան մարմամբ: խատեսվածդեպքերումդրանց մի մասիձեռքբերմամբ Ընկերությունն իրավունքչունի փոքրացնելկանոնադրական կապիտալը,եթե դրա հետնանքով դրա չափը կդառնաավելի փոքր օրենքով ն այլ իրավականակտերով սահմանված՝Ընկերությաննվազագույն կանոնադրականկապիտալից: Կւսնոնադրականկապիտալիչափի փոքրացմանհետնանքով մեկ տարուց ոչ պակաս ժամկետումԸնկերությանըչվերադարձվածբաժնետոմսերըկարող են համարվել անվավեր:ԴրանցփոխարենԸնկերությունը կարող է թողարկել նոր բաժնե»

սահմանվածկարգովվաճառելպետությանը. օրենսդրությամբ կազմակեր-

»

»

»

3.7. »

.

«

»

պություններինկամ քաղաքացիներին, ինքնուրույն պլանավորել իր գործունեությունը,որոշել թողարկվողարտադրանքի, կատարվողաշխատանքների, ծամատուցվողծառայությունների վալները, գները, իրենց մատակարարներին ն արտադրանքը սպառողներին, եթե օրենսդրությամբ այլ բանչի նախատեսված, ստեղծել մասնաճյուղերն նեկայացուցչություններ օրենքի ն այլ իրավական ակտերիդրույթներինհամապատասխան, հիմնադրելիրավաբանական անձի կարգավիճակունեցող դուստր ն կախյալ ընկերություններն մասնակցելդրանցում: Ընկերությունըպարտավորէ. Օրենքով ն այլ իրավականակտերովսահմանվածկարգովվարել հաշվապահականհաշվառումն ներկայացնելվիճւսկագրական հաշվետվություն, ապահովել Ընկերությանփաստաթղթերի (Ընկերության կանոնադրության, գույքի նկատմամբգույքային իրավունքները հաստատողփւսստւսթղթերի, Ընկերությաններքինփաստաթղթերի, ն ներկայացուցչումասնաճյուղերի թյուններիկանոնադրությունների, տարեկան հաշվետվությունների, հաշվապահական հաշվառմանփաստաթղթերի, հիմնադրիորոշումների,օրենքով ն այլ իրավականակտերով նախատեսված այլ փաստաթղթերի) պահպա-

»

.»

տոմսեր:

Ընկերությանկանոնադրականկապիտալիփոքրացմանն Ընկերությանկանոնադրությանմեջ համապատասխան փոփոխություններկատարելու մասին որոշումն ընդունվումԷ Ընկերությանբաժնետերերիընդհանուրժողովի կողմից: Ընկերությանկանոնադրականկապիտալիփոքրացման պատճառովբաժնետիրոջ վճարումներըկատարվումեն Ընկերությանկանոնադրության փոփոխությունների պետական գրանցումիցհետո:

նումը,

հրապարակելկախյալընկերություններում իր մասնակցության վերաբերյալ

տվյալներ:

4. ԸՆԿԵՐՈՒԹՅԱՆ ԿԱՆՈՆԱԴՐԱԿԱՆ ԿԱՊԻՏԱԼԸ

կանոնադրական կապիտալըկազմում է 104 000 000 000 151:Ընկերության կազմում է սովորական104 հատ անվանական բաժնետոմս,մեկկան անվանական բաժնետոմսի 000գրան արժեքըկազմում է 1 000 000

5. ԲԱԺՆԵՏՈՄՍԵՐ

դրամ, որը

Բոլոր

սովորական բաժնետոմսերը տեղաբաշխված

ելԸնկերությունը

ՀՎ աի Հանրապետությանը, րինում տիրապետվում կայաստանի նախարարության ֆինանսների բաժնետոմսերի Ն: ժն ա համապատասխանաբար ն Նոք արույր նալով ն ՀՀ

այի

են ն

սաոմասվաժ մ

պատկանում են

Ե

են

ն էկոնոմիկայի նախարարությոն

բաժնետոմս:

տոմսեր:

կողմից`

ված

ակի ակի

Ընկերությունն իրավունք ունի տեղաբաշխել միայն սովորական բաժնե-

օրենքով

'

:

ռեքվիզիտներ:

Իաժննտոսսն

անբա

լի

ակտերով սահ-

է:

Ընկերությանլրացուցիչ տեղաբաշխվածբաժնետոմսերըպետք է վճարվեն դրանց տեղաբաշխման մասինորոշմամբսահմանված ժամկետում,բայց ոչ ուշ, քան դրանցտեղաբաշխման պահիցմեկ տարվաընթացքում: 5.6.

է ընդունել լրացուցիչ բաժնետոմսերի տեղաբաշխմանմասինմիայնԸնկերության կանոնադրության մեջ հայտարարված բաժնե-

սահմանվաժ

ՀՀ պետք է համապատասխանի Հավաստագիրը .9.

-

իրավականակտերուլ

Ըտպագրական ավագին վածտեավիիմ իրավական պահանջներին: մանված ՀԱԱ

ւ

-

-

անուն են: ինի Ընկերությունը կարող որոշում

այլ

Ընկերության

Ընկերության բոլոր բաժնետոմսերը սովորականեն: Ընկերությունը կարողէ կանոնադրական կապիտալիչափը փոխել բաժնետերերիընդհանուրժողովի որոշմամբ,որը ուժի մեջ է մտնում սույն կանոնադրության մեջ համապատասխան փոփոխություններ կատարելու ն կազմակերպությունների պետականռեգիստրումօրենքով ն այլ իրավականակտերովսահմանվածկարգով գրանցելուպահից: 4.2.1. Կանոնադրական կապիտալի չափի մեծացում: Ընկերության կանոնադրական կարող է մեծացվելԸնկերուԲաժնետոմսերի անվանական արժեքիավելացմամբ կամ լրացուցիչ բաժնետուճսերի տեղաբաշխմամբ, եթե բ նախկինում տեղաբաշխված ՝ դաքաշխված բ բաժժնետո տոմսերը լրիվ իրաց ն 4.2.

բյան

կարող է տեղաբաշխելօրենքովն

արժեթղթեր:

Ընկերության կողմիցթողարկվածսովորական բաժնետոմսերիանվանական արժեքը պետք է լինի միննույնը: 5.3. են բաժնետոմսերըտեղաբաշխվում բաժնետեԸնկերության րերի ռեեստրում՝բաժնետիրոջանձնական հաշվումգրանցմանտեսքով: 5.4. Ընկերությանպետականգրանցումնիրականացնելուց ն բաժնետոմսերի արժեքը լրիվ վճարելուց հետո ԸնկերությանբաժնետերերինԸնկերությանկողմից տրվում է բաժնետոմսերիհավաստագիր (սերտիֆիկատ): եղանակովԱ պետք է պարու-

ը

ամտի չափը

ԵՎ ԱՅԼ ԱՐԺԵԹՂԹԵՐ

Ընկերության բաժնետոմսերին

այլ

դրամով. արժեթղթերով,այլ իրականացվել նամ

Անուան ԱԱ որը

ա

ավունքներով,

որոնք

ունեն ե

արժեթղթերիդիմաց վճարումը կարող է կամ իրավունքներով,

դրամական գույթով գնահատական: գույքային ի րեա րոնց դիմաց վճարումը

պետության կողմից լիազորված մարմիններն իրավունք թյան լուծարումը դատական կարգով:

6. ԲԱԺՆԵՏԵՐԵՐԻ

նա-

խատեսվածէ ոչ դրամականմիջոցներով,դրանց ձեռքբերմանժամանակվճարվում է լրիվ արժեքով: Ընկերությանհիմնադրման ժամանակԲաժնետերերիկողմից,ինչպեսճան լրացուցիչ տեղաբաշխվողբաժնետոմսերին այլ արժեթղթերիոչ դրամականմիջոցներով ձեռքբերմանժամանակ,բաժնետոմսերի դիմացվճարվողգույքի դրամականգնահւստականըսահմանվումէ պետականկառավարմանլիազորվածմարմնի կողմից`աուդիտիգնահատմանհիմանվրա: Ընկերությանտրամադրության տակ փոխանցվածբաժնետոմսերը(չվճարված կամ վերադարձված)ձայնի իրավունքչեն տալիս, հաշվի չեն առնվում ձայներիհաշվարկման ժամանակ, այդ բաժնետոմսերուլշահաբաժիններչեն հաշվարկվում:Այդ բաժնետոմսերըպետք է իրացվենԸնկերությանկողմից` դրանք ընկերությանը փոխանցելու պահիցմեկ տարվա ժամկետում:Հակառալլդեպքում Ընկերությանբաժնետերերիընդհանուրժողովը պետքէ որոշում ընդունի նշված բաժնետոմսերիմարման ճանապարհով Ընկերությանկանոնադրական կապիտալի փուիոխմանմւսսին: Տ.7. Ընկերություննունի պահուստային կապիտալ: Ընկերության շահույթից մասհանումների հաշվին ստեղծվում է պահուստային կապիտալ՝կանոնադրական կապիտալի15 տոկոսից ոչ պակասչափով: Երե պահուստային կապիտալը կազմում է Ընկերության կանոնադրությամբ սահմանվածիցավելի փոքր մեծություն,հատկացումներնայդ կապիտալինկատարվում են շահույթի 5 տոկոսիչափով, ինչպես նան Ընկերությաննոր արժեթղթերիթողարկման արժեքի ն դրանց անվանականարժեքի միջն եղած տարբերությունից ստացվող միջոցներից: Պահուստայինկապիտալնօգտագործվում է Ընկերությանվնասներըծածկելու, ինչպես նան Ընկերությանպարտատոմսերըմարելու ն Ընկերությանբաժնետոմսերը հեւո գնելու համար, եթե Ընկերության շահույթն այդ նպատակիհամարբավարարչէ: Պահուստայինկապիտալըչի կարող օգտագործվելայլ նպատակներիհամար (բացի օրենքով սահմանվածդեպքերից): 5.8. Բաժնետերերի ընդհանուրժողովիորոշմամբԸնկերությունըկարողէ ստեղծել նան սպառման,կուտակման, սոցիալականզարգացմաննայլ կապիտալններ: 5.9. Ընկերության զուտակտիվներիարժեքըգնահատվումԷ հաշվապահական հաշվետվությանտվյալներով՝ՀՀ իրավականակտերովսահմանվածկարգով: Եթե Ընկերությանգոյության երկրորդֆինանսական տարվա ավարտիցսկսած Ընկերությանբաժնետերերի ընդհանուրժողովի հաստատմանը ներկայացված ընկերության տարեկանհաշվապահական հաշվեկշռիցկամԸնկերությանաուդիտորական ստուգման արդյունքներիցպարզվի,որ Ընկերությանզուտ ակտիվներիարժեքը Ընկերությանկանոնադրական կապիտալիցփոքր է, ապա Ընկերությունըպարտավորէ իր կանոնադրական կապիտալիչաւիիփոքրացմանմասին,պայմանով, հայտարարել մեծությունըԸնկերությանզուտ ակտիվներիարժե-

6.1.

ԵՎ ՊԱՐՏԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

Սովորական բաժնետոմսի սեփականատերհանդիսացող բաժնետերերն յ

իրականացնելԸնկերությանկառավարումը, ստանալ Ընկերությանգործունեությանվերաբերյալ ցանկացած տեղեկատվություն, ծանոթանալֆինանսատնտեսական գործունեությունըբնութագրող հաշվապահականհաշվետվություններին, կատարելԸնկերությանկառուցվածքայինփուիոխություններ,վերակազմավորել Ընկերությունը, փոխել նրա իրավականն տնտեսականկարգավիճակը՝ նպատակունենալով բարելավելԸնկերությանտնտեսականգործունեությունը, որոշում ընդունել Ընկերությանլուծարման մասին կամ անհրաժեշտության դեպքումպահանջելընկերությանլուծարումը դատականկարգով, որոշում ընդունել Ընկերությանկողմիցայլ ընկերություններումորպես հիմնադիր,բաժնետեր,փայատերհանդես գալու մասին: 6.2. Բաժնետերերըպարտավորեն՝ ձայնի իրավունքովմասնակցելԸնկերությանընդհանուրժողովին, ն կանոնադրությամբ բ սահմանված կարգով ն կատարել մած կարգով թու3ի ֆինանսա»

«

»

»

«

»

.

»

ԱԱ ային Սերո

չհրապարակելԸնկերության գործունեությանվերաբերյալգաղտնիք ներ-

կայացնող տեղեկություններ:

6.3. Բաժնետերերի պարտադիրցուցումները՝ Ընկերությունը իր սեփականությունըհանդիսացող121,5 մլն ԱՄՆ դոլար գնահատված արժեքով հիմնականճիջոցների ներդրմամբձեռք է բերել »

«ՀայՌուսգազարդ»ՓԲԸ կանոնադրական կապիտալիհամալրմանհամար լրացուցիչթողարկված270,0 մլն ԱՄՆ դոլար անվանականարժեքով բաժնետոմսերի45 տոկոսը,հաշվառելովայդ մասնակցությունըսեփականհաշվեկշռում, որոնցից բխող բաժնետիրոջիր իրավունքների իրականացումը, իր բաժնետիրոջպարտադիրցուցումին, առանցժամկետային սահմանափակման փաստացիհանձնել է Ընկերությանբաժնետեր հանդիսացող ՀայաստանիՀանրապետությանէներգետիկայինախարարությանը, վերջինիս կողմից այդ իրավունքներըիրականացնելիս,որպես անվանական բաժնետեր, «ՀայՌուսգազարդ» ՓԲԸ կառավարմանմարմիններում որոշումների լիիրավ կայացմանիրավունքով: Անկախ «ՀայՌուսգազարդ»ՓԲԸ-ում վերը նշված մասնակցությաննկատմամբիր սեփականության իրավունքիառկայությունից,Ընկերությունըհամաձայնվել ն ընդունել է, որ «ՀայՌուսգազարդ ՓԲԸ կանոնադրության ն բաժնետերերի ռեեստրում, որպես այդմասնակցությանբաժնետեր(անվանականբաժնե-

ենթարկելով բոլոր կայացված

ք կանոնադրական Աի է գերազանցի:

պահանջել Ընկերու-

իրավունքունեն՝

քիցչպետք

Եթե Ընկերությանգոյության երկրորդֆինանսական տարվա ավարտիցսկսած Ընկերության բաժնետերերիընդհանուրժողովի հաստատմանը ներկայացված Ընկերության տարեկանհաշվապահական հաշվեկշռիցկամ Ընկերությանաուդիտորական ստուգման արդյունքներիցպարզվի, որ Ընկերությանզուտ ակտիվներիարժեքը օրենքով սահմանվածկանոնադրական կապիտալինվազագույնմեծությունիցփոքր է, ապա Ընկերությունը պարտավորԷ որոշում ընդունելիր լուծարմանմասին: Եթե սույն կանոնադրությամբ նախատեսված դեպքերումԸնկերությանկանոնադրականկապիտալիչափի փոքրացմանկամ Ընկերությանլուծարմանմասին որոշում չի ընդունվել, ապա Ընկերությանբաժնետերերը,պարտատերերը, ինչպես նան

ԻՐԱՎՈՒՆՔՆԵՐՆԸ

ունեն

ն,

»

ն

կայացտանի Էներգետիկ Պանիապետության նախարա Ընկերությունը իր սեփականությունըհանդիսացող մլն արժեքովհիմնականմիջոցները գնահատված «Գազպրոմ» կանոնաիրավաբանականանձանց փոխարեն«ՀայՌուսգազարդ» կապիտալումկատարվածներդրմամբձեռք բերել մլն խոդրական րանարդ մետր բնական գազի պահանջի իրավունք «Գազպրոմ» աժնետեր

148,5

ՌԴ

ԱՄՆ դոլար ն «Իտեռա» ՓԲԸ

է

ՌԴ

ե

իրավաբանականանձանցնկատմամբ,այդ ակտիվը հաշվառԸնկերությանսեփականհաշվեկշռում, Ընկերությունըստացվող գա-

«Իտեռա»

վում է

հանդի-

'

իրացման իրացումիցստացված դրամականհասույթի զի օգտագործման, հարցերում անվերապահ ենթարկվում է բաժնետերերի օգտագործման ցուցումներին: պարտադիր ն

7. ԸՆԿԵՐՈՒԹՅԱՆ

ՇԱՀԱԲԱԺԻՆՆԵՐԻ

ՎՃԱՐՄԱՆ ԿԱՐԳԸ

7.1. Ընկերությունն իրավունք ունի հայտարարել (որոշում ընդունել) տեղան (կամ) տարեկան դիմացեռամսյակային, կիսամյակային բաշխվածբաժնետոմսերի վճարմանմասին: շահաբաժինների Շահաբաժինները վճարվում են Ընկերության ընթացիկ տարվա զուտ շա-

տարեկան,այնպես էլ եռամսյակային կիսամյակային շահաբաժիննեԹԻՆ պես վճարմանձնի մասինորոշումն ընդունում րի վճարման,շահաբաժնիչափի հու

'

ն

է

ե դրա

բաժնետերերիընդհանուրժողովը: Ընկերության

Ընկերությանբաժնետերերիընդհանուրժողովն իրավունք ունի որոշում ընդուչվճարելու կամ ոչ լրիվ չափով վճարելու մասին: Այդորոշումների նել շահաբաժիններ ժամկետըսահմանում է Ընկերությանընդհանուր Ժողովը,բայց այն չի գործողության կարող մեկ տարուց ավելի լինել: Շահաբաժիններիվճարմանամսաթիվը սահմանվումէ ԸնկերությանբաժնետերերիընդհանուրԺողովի՝շահաբաժիններվճարելու մասինորոշմամբ: 7.2. Ընկերությունն իրավունք չունի հայտարարել(որոշում ընդունել) տեղաշահաբաժիններիվճարմանմասին,եթե՝ բաշխվածբաժնետոմսերի « »

»

լրիվ չի վճարվելԸնկերությանկանոնադրական կապիտալը, շահաբաժիններվճարելուպահի դրությամբԸնկերությանտնտեսականվիճակը համապատասխանուէ օրենքով սահմանված անվճարունակության սնանկացման) հայտանիշներին, կամնշված հայտանիշնե յտանիշներըի հայտ հայտ կգկգան

նահարաինոցրի ոմնԱրան

զուտ ակտիվներիարժեքը փոքր է ԸնկերությանկանոնադրաԸնկերության

կան կապիտալիե պահուստայինկապիտալիգումարիցկամ այդ գումարից փոքր կդառնա)շահաբաժիններիվճարմանհետնանքով:

8. ԸՆԿԵՐՈՒԹՅԱՆ

8.1. « » »

ԿԱՌԱՎԱՐՄԱՆ ՄԱՐՄԻՆՆԵՐԸ

Ընկերությանկառավարճան մարմիններնեն բաժնետերերի ժողովը, Ընկերությանտնօրեններիխորհուրդը, գլխավորտնօրենը: Ընկերության

:

ընդհակուր

9. ԲԱԺՆԵՏԵՐԵՐԻ

ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԺՈՂՈՎԸ

9.1. Ընկերությանբաժնելթերերի ընդհանուրժողովըԸնկերությանկառավարէ: բարձրագույնճարմխնն Ընկերությունըպարտավորէ ամեն տարիգումարել բաժնետերերիընդհանուր ժողով՝ բաժնետերերիընդհւսնուր ժողով: տարեկան Ընկերությանբաժնետերերիընդհանուրտարեկանժողովըգումարվումէ հերբականֆինանսականտարվաավարտիցերկու ամսից մինչն վեց ամիսժամկետում: Ընկերությանբաժնետերերիընդհւսնուրժողովի վարմանկարգի մասին որոշումներ ընդունելու կարգըսահմանվումէ Ընկերությանկանոնադրությամբ կամ Ընկերությանբաժնետերերիընդհանուրժողովիկողմից հաստատվածներքին փաստաման

թղթերով:

Ընկերության բաժնետերերիընդհանուրԺողովնիրավունքչունի փոփոխելԺողովի օրակարգը, ինչպես նան որոշումներ ընդունելօրակարգումչընդգրկվածհարցերի վերաբերյալ: Բաժնետերերիտարեկանժողովից բացի, Ընկերությանբաժնետերերիգումարվող ընդհանուրժողովներըհամարվումեն արտահերթ:ԸնկերությանարտահերթԺողովներ գումարվումեն անհետաձգելիհարցերքննարկելունպատակով: Ժողովում իրավունք ունեն մասնակցելընկերությանբոլոր բաժնետերերը, անկախ իրենց պատկանողբաժնետոմսերիքանակից, կամ բաժնետերերի պատշաճ կերպովլիազորվածներկայացուցիչները: կարող են լինել ճշտականկամ ճշանակվել ներկայացուցիչները որոշա են

աակ տոս:

9.2.

բաժնետերերի ընդհանուրժողովի բացառիկիրավասությանն Ընկերության

պատկանում ա) Ընկերության կանոնադրությանմեջ ւիոփոխություններին լրացումների կատարումը, Ընկերության կանոնադրության հաստատումընոր խմբագրությամբ, բ) Ընկերությանտնօրեններիխորհրդի քանակականկազմի հաստատումը, նրա անդամներիընտրությունըե նրանց լիազորությունների վաղաժամկետ դադարեցումը, գ) Ընկերության տնօրենների խորհրդի անդամներիվարձատրությանկամ փոխհատուցմանչափի ն վճարմանկարգիսահմանումը, ո) բաժնեւոոմսերի ծավալի առավելագույն չափի սահմա-

այտտրարված ւեր,

ե) բաժմեւոոմսերի անվանականարժեքի ավելացմանկամ լրացուցիչ բաժնեաարոով Ընկերությանկանոնադրական

կա լիտափի դո մազը ցումը,

զ) բաժնետոմսերիհետ գնման ն մարման միջոցովԸնկերությանկանոնադրական կապիտալիչափիփոքրացումը. է) Ընկերության վերստուգողհանձնաժողովի (վերստուգողի)ըճտրությունըն նրանց(նրա) լիազորությունների վադաժամկետ դադարեցումը, անձի հաստատումը, ը) Ընկերությանաուդիտնիրակաճացնող թ) Ընկերությանտարեկան հաշվետվությունների,հաշվապահականհաշվեկշիռների, շահույթներիու վնասներիհաշվի, շահույթների ու վնասների բաշխման հաստատումը,տարեկան շահաբաժինների վճարման մասին որոշման ընդունումըԱ տարեկանշահաբաժիններիչափի հւսստատումը, ժ) բաժնետոմսերիանվանականարժեքիմեծացումըն փոքրացումը, ի) Ընկերությանգույքի օտարմանն ձեռքբերմանհետ կապվածխոշոր գործարքներըկատարվումեն «10.2 է» ենթակետի2-րդ պարբերությամբսահմանված դեսյքում,ինչպեսնան այն դեսլթում,երբ գործարքիառարկահպնդիսացողգույքի արժեքըգործարքի կատարմանմասինորոշում ընդունելու պահինկազմումէ Ընկերությանակտիվների հաշվեկշռայինարժեքի 5096ից ավելի, գործարքիկատարմանմասին որոշումնընդունվումէ Ընկերության բաժնետերերի ընդհանուրժողովի կողմիցժողովինմասճակցողբաժնետերերիձայներիերեքքառորդով: լ) Ընկերությանգլխավորտնօրենինշանակումը,վարձատրության պայմաններըԱ նրա լիազորությունների վաղաժամկետ դադարեցումը, խ) Ընկերությանաշխատակազմի պահպանության ծախսերիառավելագույն

մեծությունը,

ծ) Ընկերությանկողմից դուստր

ընկերություններիստեղծումը,դուստր կախյալընկերություններում մասնակցությունը, ն ներկայացուցչությունների կ) Ընկերությանմասնաճյուղերի ստեղծումը, ն այլ արժեթղթերի հ) պարտատոմսերի տեղաբաշխումը:

ն

Ընկերությանբաժնետերերիընդհանուրժողովի իրավասություններնիրականացնումեն բաժնետերերը կամ նրանց կողմից լիազորված անձը` սահմանված շրջանակներում: լիազորությունների 94. Բաժնետերերիլիազոր ներկայացուցիչկարող են նշանակվել միայն մարմիններիապարատիպատասխանատուաշխատողները: 9.5. Սույն կանոնադրության9.2. կետի ե, ի, ծ, կ, հ ենթակետերով նախաընդունվում են բաժնետերերիընդհանուր ժողովի տեսված 9.3.

պե լ

տական կառավարման

դեպքերում որոշումներն ԱԱԱր կողմից ժողովին բաժնետերերիմեկից եսնրերի րդի ւնուր րի աաա ոձարնի ՍԱ րարը Անին նողո րնգացի համ Է

ե

ընդունւլու

երհ

ասնակցող

մասն

համապատասխան

ձայ

րավունքով

լիազոր-

ված լիազոր ներկայացուցիչներիձայներիպարզ մեծամասնությամբ,բացի սույն կա9.5. կետում սահմանվածդեպքերից:Իսկ սույն կանոնադրության9.2. ՍՕոնադրության կետի ա, դ ,ի ենթակետերովսահմանվածհարցերի մասին որոշումներնընդունվում են ձայներիերեք քառորդով: 9.7. Ընկերության բաժնետերերիընդհանուրժողովինխորհրդակցական ձայնի իրավունքովմասնակցելու իրավունք ունեն Ընկերությանգլխավոր տնօրենը,ինչպես նան վերստուգողհանձնաժողովի անդամներըն աուդիտնիրականացնողանձը: 9.8.Ընկերության բաժնետերերիարտահերթընդհանուրժողովներըգումարվում են սեփական նախաձեռնությամբ,վերահսկիչ հանձնաժողովի,ընկերության աուդիտնւսնցկացնողանձի կամ պահանջըներկայացնելուդրությամբԸնկերությանառնվազն 1025 ձայնի իրավունք տվող բաժնետոմսերի սեփականատերհանդիսացող բաժնետիրոջպահանջով: Ընկերությանբաժնետերերիարտահերթընդհանուրժողովի գումարմանվերաբերյալ. Ընկերությանգլխավոր տնօրենիներկայացմամբ,սահմանվումէ բաժնետերերի ընդհանուր ժողովի գումարման ձնը՝ բաժնետերերիհամատեղներկայությամբ կամ հեռակա կարգովքվեարկությանմիջոցով: .

10. ԸՆԿԵՐՈՒԹՅԱՆ

ՏՆՕՐԵՆՆԵՐԻ

ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ

10.1. Ընկերությանտնօրեններիխորհրդիանդամներըընտրվում են Ընկերությանբաժնետերերիտարեկանընդհանուրժողովում`մեկ տարիժամկետով՝«Բաժնետիրական ընկերություններիմասին» ՀՀ օրենթովն Ընկերությանկանոնադրությամբ սահմանվածկարգով: Ընկերությանտնօրեններիխորհրդիքանակականկազմը սահմանվումէ Ընկեության կանոնադրությամբ նդհանուր ր ժողո դրությամբ կկամ Ընկերության կերութ) բ բաժնետերե րերի ընդ ժողովի

մամբ, Ընկերությանտնօրեններիխորհրդինախագահըընտրվում Ընկերության է

տնօ-

րենների խորհրդիանդամներիկողմից տնօրեններիխորհրդիանդամներիընդհանուր քանակիձայներիմեծամասնությամբ: Ընկերությանտնօրեններիխորհուրդը կարողԷ ցանկացածժամանակվերընտրել նախագահինկաճ ընտրել նոր նախագահ`տնօրեններիխորհրդի անդամների ընդհանուրքանակիձայներիմեծամասնությամբ: Ընկերությանտնօրեններիխորհրդի նախագահին գլխավոր տնօրենի պաշտոնները կարող են համատեղվել«Բաժնետիրականընկերություններիմասին» ՀՀ օրենքի 89 հոդվածովսահմանվածկարգով: Ընկերության բաժնետերերի ընդհանուրժողովը կարող է որոշում ընդունել Ընկերությանտնօրեններիխորհրդիցանկացածանդամի(բոլոր անդամների)լիազորումասին: թյուններիվաղաժամկետդադարեցման Ընկերությանտնօրեններիխորհուրդնիրականացնումէ Ընկերությանգործուայն հարցերի,որոնք «Բաժնետինեությանընդհանուրղեկավարումը՝բացառությամբ րական ընկերությունների մասին» ՀՀ օրենքովն Ընկերությանկանոնադրությամբ վե162

րաբերում են Ընկերությանբաժնետերերիընդհանուրժողովի բւսցառիկ իրավասությանը: Ընկերությանբաժնետերերիընդհանուր ժողովի որոշմամբ Ընկերությանտնօրենների խորհրդի անդամների համար կարող է սահմանել վարձատրությունկամ փոխհատուցումնրանց այն ծախսերիդիմաց, որոնք կապված են տնօրեններիխորկատարմանհետ: հրդի անդամիպարտականությունների Վարձատրությանկամ փոխհատուցմանչափը ն վճարմանկարգը սահմանվում են Ընկերությանբաժնետերերիընդհանուրժողովիորոշմամբ: են պատկանում. 10.2. Ընկերությանտնօրեններիխորհրդիիրավասությանն ա) Ընկերությանգործունեությանհիմնականուղղություններիորոշումը: բ) Ընկերությանբաժնետերերիտարեկանն արտահերթժողովների գումարումը (բացառությամբ«Բաժնետիրականընկերություններիմասին» ՀՀ օրենքի 74 հոդվադեպքերի): ծի 6-րդ կետովնախատեսված բաժնետերերիընդհանուրժողովիօրակարգիհաստատումը: դ) Բաժնետերերիընդհանուրժողովի գումարման,տեղի, ժամանակի,անցկացման ն օրւսկարգիմասինԸնկերությանտնօրեններիխորհուրդըտեղեկացնումէ բաժնետերերիընդհանուր ժողովիանցկացմանօրից ոչ ուշ, քան երեք շաբաթ առաջ: ե) Ընդհանուր ժողովի ընթացքիվերաբերյալ 15 օրվա ընթացքում2 օրինակից արձանագրությունէ կազմվում, որոնք ստորագրումեն ժողովի նախագահնու քար-

Գ)Ընկերության

|

տուղարը:

զ) Գույքի շուկայականարժեքի որոշումը` «Բաժնետիրականընկերությունների մասին» ՀՀ օրենքի 59 հոդվածովսահմանվածկարգով: է ) Ընկերությանխոշորգործարքներիկատարման պահին,որի առարկաէ հանդիսանում գույքը, ն որի արժեքըգործարքիկատարմանվերաբերյալորոշում ընդունելու պահի դրությամբկազմում է Ընկերությանակտիվներիհաշվեկշռային։սրժեքի 2Ք-5056-ը, պետք է ընդունվիԸնկերությանտնօրեններիխորհրդիկողմից՝միաձայն: Եթե գործարքի կատարմանմասին որոշումն Ընկերությանտնօրեններիխորհրդի կողմից չի ընդունվել, ապա խորհուրդնիրավունքունի որոշում ընդունել հարցը Ընկերությանբաժնետերերիընդհանուրժողովումքննարկելու մասին: ընկերության ղեկավարպաաոնաւա անձանըլախավորտնօրենիտեղակալների,գլխավորհաշվապահի)նշանակումըն նրանցաշխատանքիվարձատրման պայմաններիորոշումը: ժ) ՎՀ օրենքով նախատեսվածդեպքերումԸնկերությանտոռեղաբաշխված բաժն այլ արժեթղթերիձեռքբերումը: նետոմսերի,պարտատոմսերի ի) Ընկերության աուդիտն անցկացնողանձի վարձատրությանչափի սահմանում ուսը:

լ) Ընկերությանբաժնետոմսերիդիմաց վճարվող տարեկանշահաբաժինների չափի ն վճարմանկարգիվերաբերյալԸնկերությանբաժնետերերի ընդհանուրժողովի համար առաջարկությունների նախաւվատրաստումը: խ) Ընկերությանբաժնետոմսերի միջանկյալ(եռամսյակայինկամ կիսամյակային) շահաբաժիններիչափի ն վճարմանկարգիսահմանումը: ծ) Ընկերությանվարչակազմակերպական կառուցվածքիորոշումը: կ) Ամենամսյածախսերինախահաշվիհաստատումը: հ) Ընկերությանստորաբաժւսնումների ներքինկանոնակարգերի հաստատումը:

11. ԸՆԿԵՐՈՒԹՅԱՆ

ԳԼԽԱՎՈՐ ՏՆՕՐԵՆԸ

11.1. Ընկերությանընթացիկտնտեսականն ֆինանսականգործունեության ղեէ Ընկերությանգլխավորտնօրենը,որը հաշվետու է Ընկավարումն իրականացնում կերությանբաժնետերերիընդհանուրժողովին: Ընկերությանգլխավոր տնօրենի հետ կնքվում է աշխատանքայինպայմանագիր՝ երեք տարիժամկետով: `

11.2.

Ընկերությանգլխավորտնօրենը՝

ա) տնօրինում է Ընկերությանգույքը,

այդ թվում ֆինանսականմիջոցները,գործարքներ է կատարումԸնկերությանանունից, բ) ներկայացնումէ ԸնկերությունըՀայաստանիՀանրապետությունում ն արտա-

սւսհմանում,

գ) գործում է առանցլիազորագրի, դ) տալիս է՛լիազորագրեր, ե) սահմանվածկարգովկնքում է տնտեսական ն ֆինանսական գործունեության վերաբերյալպայմանագրեր, այդ թվում աշխատանքային, զ) բանկերում բացում է Ընկերությանհաշվարկային(այդ թվում` տարադրամային), վարկայիննայլ հաշիվներ, է ) առաջարկություններէ նախապատրաստում Ընկերությանվճարվողշահաբաժիններիչափի ն վճարմանկարգիվերաբերյալ, ը) խորհրդի հաստատմանն է ճերկայացնումԸնկերության աշխատանքային ներքին կանոնակարգը, առանձնացվածստորաբաժանումների կանոնակարգերը, վարչակազմակերպական կառուցվածքը, թ) իր իրավասությանսահմաններումարձակումէ հրամաններ, հրահանգներ, տալիս է կատարման համարպարտադիրցուցումներն վերահսկումդրանց կատա-

րումը, ժ)

է ընդունումն աշխատանքից սահմանվածկարգովաշխատանքի ազատում Ընկերությանաշխատակիցներին, ի) հաստատում է Ընկերությանհաստիքացուցակը ն որոշում աշխատակիցների վարձատրության չափը, լ) աշխատակիցների նկատմամբ կիրառում է խրախուսմանն կարգապահական

պատասխանատվության միջոցներ:

Վերստուգող հանձնաժողովիանդամների(վերստուգողների)վարձատրության կամ վճարվող փոխհատուցմանչափերը ն պայմաններըսահմանվում են Ընկերության բաժնետերերիընդհանուրժողովիորոշմամբ: Վերստուգող հանձնաժողովիանդամ (վերստուգող) կարող են լինել Ընկերության կառավարմանմարմիններումչընդգրկվածֆիզիկականանձինք: Վերստուգողհանձնաժողովինախագահնընտրվում է վերստուգող հանձնաժողովի անդամներիձայների պարզ մեծամասնությամբ: Ընկերությանբաժնետերերիընդհանուրժողովի որոշմամբ վերստուգող հանձնաժողովի իրավասությունները կարողեն դրվել վերստուգողիվրա: 12.2. Ընկերությանֆինանսատնտեսական գործունեությանստուգման նպատակով Ընկերությունը կարող է ներգրավելարտաքինաուդիտորների (կազմակերպայմանապությանկամ ֆիզիկականանձի)՝ կնքելով նրանցհետ համապատասխան գրեր: Ընկերությանաուդիտնիրականացնողանձը Ընկերությանֆինանսատնտեսական գործունեությանստուգման արդյունքումներկայացնումէ գրավոր եզրակացու-

թյուն:

Ընկերության աուդիտն իրականացնողանձը հաստատվում է Ընկերության բաժնետերերիընդհանուրժողովի կողմից: անձիհետ պայմանագիրըկնքվում է Ը0Ընկերությանաուդիտն իրականացնող կերության գլխավորտնօրենիկողմից, իսկ աուդիտնիրականացնողւսնձի ծառայությունների համար վճարվող գումարի չափը որոշվում է բաժնետերերիընդհանուր ժողովի կողմից՝գլխավորտնօրենիներկայացմամբ:

43. ԸՆԿԵՐՈՒԹՅԱՆ

13.1.

12. ԸՆԿԵՐՈՒԹՅԱՆ

ՖԻՆԱՆՍԱՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՀՍԿՈՒՄԸ

12.1. Ընկերությանֆինանսատնտեսական գործունեությանվերահսկումնիրականացնելուհամար Ընկերության բաժնետերերիընդհանուրժողովնընտրում է Ընկերության վերստուգողհանձնաժողով (վերստուգող): Վերստուգողհանձնաժողովը (վերստուգողը)հետնում է Ընկերությանկառավարման մարմիններիորոշումներիկատարմանը,ստուգում է Ընկերությանփաստաթղթերի համապատասխանությունը օրենքներին,այլ իրավականակտերին ն Ընկերության կանոնադրությանը: Վերստուգողհանձնաժողովի (վերստուգողի)գործունեության կարգը սահճանվում է Ընկերությանբաժնետերերի ընդհանուրժողովի կողմիցհաստատվողներքին փաստաթղթերով՝ վերստուգող հանձնաժողովի (վերստուգողի)կանոնակարգով: Վերստուգողհանձնաժողովը(վերստուգողը)իրավունք ունի իրականացնել Ընկերության ֆինանսատնտեսական գործունեությանտարեկանարդյունքներիստուգումը, ստուգել Ընկերությանֆինանսատնտեսական գործունեությունըսեփական նախաձեռնությամբ, Ընկերությանբաժնետերերի ընդհանուրժողովի որոշմամբ: Վերստուգողհանձնաժողովը (վերստուգողը)իրավունքունի պահանջելԸնկերության բաժնետերերի արտահերթընդհանուրժողովիգումարում: Վերստուգողհանձնաժողովի (վերստուգողի)պահանջովնրան պետք է ներկայացնեն Ընկերության,նրա մասնաճյուղերի ե ներկայացուցչությունների ֆինանսատնտեսական գործունեությանըվերաբերողբոլոր անհրաժեշտփաստաթղթերը, նյութերը ն բացատրությունները: Վերստուգողհանձնաժողովի անդամները(վերստուգողները) ընւորվումեն Ընկերությանբաժնետերերի ընդհանուրժողովիկողմից՝երեք տարի ժամանակով:

ՄԱՍՆԱՃՅՈՒՂԵՐ ԵՎ ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՑՉՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

ԸնկերությունըՀայաստանիՀանրապետությանտարածքում ն նրանից ն ներկայացուցչություններ չունի: ներկայացուցչությ

ուրս մասնաճյուղեր յուղեր դոր

ն

14. ԸՆԿԵՐՈՒԹՅԱՆ ԿԱՆՈՆԱԴՐՈՒԹՅԱՆ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

ԵՎ ԼՐԱՑՈՒՄՆԵՐ ԿԱՏԱՐԵԼԸ

14.1. Ընկերությանկանոնադրության մեջ փոփոխություններն լրացումներկատարելը,ինչպես նան Ընկերությաննոր խմբագրությամբկանոնադրությանհաստատումըտեղի է ունենում Ընկերությանբաժնետերերի ընդհանուրժողովիորոշմամբ: 14.2. Մասնաճյուղին (կամ) ներկայացուցչության ստեղծմանկամ գործունեության դադարեցմանհետ կապվածտեղեկություններըմտցվում են Ընկերությանկահետ կապվածկանոնոնադրությանմեջ: Այդ տեղեկություններիփոփոխությունների նադրության փոփոխություններըուժի մեջ են մտնում պետականգրանցում իրականացնողմարմիններինծանուցելուպահից: 14.3. Ընկերությանկանոնադրությանմեջ կատարվածփոփոխություններըն լրացումները,ինչպես նան Ընկերությաննոր խմբագրությամբ կանոնադրությունըերրորդ անձանց համար ուժի մեջ են մտնում դրանց պետականգրանցմւսնպահից, իսկ սույն կանոնադրությամբ սահմանվածդեպքերում`պետականգրանցումն իրականացնողմարմնինծանուցելուպահից:

15. ԸՆԿԵՐՈՒԹՅԱՆ

ՎԵՐԱԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒՄԸ ԵՎ ԼՈՒԾԱՐՈՒՄԸ

15.1. Ընկերությունըկարող է վերակազմակերպվել օրենքով սահմանվածկարն վերափոխման գով՝ միաձուլման,միացման,բաժանման,առանձնացման միջոցով: է համարվում,բացառությամբմիացման Ընկերությունըվերակագմակերպված միջոցով վերակագմակերպմանդեպքերի, վերակազմակերպմանարդյունքում ստեղծվածիրավաբանականանձանց պետականգրանցմանպահից: Ընկերությունն

այլ

Հավելված

ընկերությանմիացմանմիջոցով վերակազմակերպմանդեպքում առաջինը հա-

պետականգրանցումն իրականացնողմարմնի կողմարվում է վերակազմավորված մից այդ ընկերությանգործունեության դադարեցմանմասին գրառումը կատարելու պահից: արդյունքում ստեղծված ընկերությունների պետական Վերակազմակերպման արդյունքում իրենցգործունեությունըդադարեցգրանցումըն վերակազմակերպման գործունեությանդադարեցմանմասինգրառումը կատարվում րած ընկերությունների է օրենքով սահմանված կարգով` պետական գրանցումն իրականացնողմարմնի

կողմից: 15.2. Ընկերության լուծարումը հանգեցնում է

Հաստատվա Է

«Հայվառելիք» ՓԲԸ բաժնետերերիընդհանուր ժողովի կողմից 765 01/02

Ընկերության գործունեության

առանց Ընկերությանիրավունքներնու պարտականություններըիրադադարմանը՝ կարգովայլ անձանցփոխանցման: վահաջորդության

Ընկերությանլուծարման դեպքերնեն՝ 1. Դատարանի կողմից Ընկերությանպետական գրանցումն անվավեր 2. Յ. .

նաչելը.

րոր"

այլ

Օրենքով նախատեսված հիմքերով: 15.3. Ընկերությանլուծարման ն լուծարայինհանձնաժողովիստեղծմանմասին կետի 2-րդ ենթակետովնախատեսվածդեպքում կայացնում են 5.

Անուն կայացուցիչների պետք հատի ոնդհանոժոուը գլխավոր տնօրենի որմի ներաագվանոի '

հանձնաժողովիկազմում պետք է ընդգրկվենբաժնետերերիներ ՝

Նախքան

լուծարման մասին

որոշում

ընդունելը Ընկերության

բաժնետերե

է

փոփ հաշվեկշիռըն Ընկերությանլուծարմաննախագիծը: Լուծարումն իրականացվումէ օրենքով ն այլ իրավականակւոերով սահմաց ված կարգով: Ընկերությանլուծարումը համարվում է ավարտված,իսկ նրա գոյությունը` դառեգիստրիմարմիններումհամապատասխանգրառում կատարելու պահից: լ

պետական դարած,

ԿԱՆՈՆԱԿԱՐԳ

4. ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ

ւ

մարտի 2003թ.

արձանագրություն

Տնօրենների խորհրդի

ճա-

Ընկերության բաժնետերերիընդհանուր ժողովում Ընկերության առանց հրավահաջորդիլուծարման մասինորոշում ընդունելը, Ընկերությանըսնանկ հայտարարելումասին դատարանի՝օրինականուժի մեջ մտած վճիռը, թունը լուծարելու մասին դատարանի՝օրինականուժի մեջ մտած

Յա

ԴՐՈՒՅԹՆԵՐ

Սույն կանոնակարգնընդունված է «ՀԱՅՎԱՌԵԼԻՔ» ՓԲԸ (այսուհետ`Ընկերություն) Կանոնադրության 8-րդ հոդվածիհիմանվրա: 1.2. Կանոնակարգըկարգավորում է Տնօրենների խորհրդի կարգավիճակը, ստեղծմանկարգը ն իրավասությունները,Տնօրեններիխորհրդիանդամներիլիազոնիստերիհրավիրմանն անցկացման,որորությունները ե պատասխանատվությունը, մների ընդունման ընդունմանն ձնակերպման շումների ձնակերպման կարգը 1.1.

ն

2. ՏՆՕՐԵՆՆԵՐԻ

ԽՈՐՀՐԴԻ

ԿԱՐԳԱՎԻՃԱԿԸ

2.1. Տնօրենների խորհուրդըհամարվումէ Ընկերությանկառավարման մարմին, Ընիսկ բաժնետերերիընդհանուրժողովներիմիջն ընկածժամանակահատվածում՝ բարձրագույնմարմիննէ: կերությանկառավարմւսն Տնօրեններիխորհուրդնիրավասուէ Ընկերությանգործունեությանբոլոր հարցերի վերաբերյալորոշումներընդունելու, բացի նրանցից, որոնքԸնկերությանկանոնադրությամբն ՀՀ գործող օրենքներովԸնկերությանբաժնետերերիընդհանուր ժոեն պատկանում: ղովի բացառիկիրավասությանն 2.2. Տնօրենների խորհուրդըկոլեգիալ մարմին է Ա բաժնետերերի ընդհանուր ետու ընտրվումէ բաժնետերերիկամ նրանցլիազոր

Ա

արիա

խորհրդի

Տնօրենների թվայինկազմըհաստատում է բաժնետերերիընդհանուր ժողովը ն պետքլինի կենտ: 2.4. Տնօրեններիխորհուրդնիր կազմիցընտրում է նախագահինն նրա տեղակալներին: 2.3.

3. ՏՆՕՐԵՆՆԵՐԻ

ԽՈՐՀՐԴԻ

ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

Տնօրենների խորհրդիհիմնականխնդիրներնեն համարվումԸնկերության շահութաբերությանն մրցունակությանբարձրացմաննուղղվածքաղաքականության մշակումը, նրա ֆինանսատնտեսական վիճակիկայունությանապահովումը,բաժնետերերի իրավունքներիպաշտպանությունը,նրանց ներդրուների արդյունավետության ապահովումը,ինչպես նան Ընկերությանկանոնադրականայլ նպատակների իրագործումը: են պատկանում. ԸնկերությանՏնօրեններիխորհրդիիրավասությանն Ընկերությանգործունեությանգերակաուղղություններիորոշումը: Ընկերության բաժնետերերիտարեկանն արտահերթժողովներիգումարումը (բացառությամբ«Բաժնետիրական ընկերությունների մասին»ՀՀ օրենքի74-րդ հոդվածի6-րդ կետովնախատեսված դեպքերի): 3.1.

" "

" "

"

"

"

»

:

"

"

"

"

" " "

"

»

"

"

"

" »

երկու երրորդը: Հանձնաժողվիորոշումներնընդունվումեն նրա նիստին մասնակցողներիձայների պարզ մեծամասնությամբ: 3.5. Տնօրենների խորհուրդը հանձնաժողովի անդամներիցմեկին նշանակումԷ հանձնաժողովինախագահ: Հանձնաժողովինախագահըիրավունքունի հարկ եղած դեպքերումհանձնաժողովիաշխատանքներում ընդգրկելՏնօրեններիխորհրդիմյուս անդամներին,Ընկերությունում աշխատողբաժնետերերին,ինչպես նան համապահամարհրավիրելկողմնակիփորձագետների: տասխանխորհրդատվության

Ընկերությանբաժնետերերիընդհանուր ժողովի օրակարգիհաստատումը: Բաժնետերերիընդհանուրժողովիգումարման,տեղի, ժամանակին օրակարգի մասինբաժնետերերինընդհանուրժողովի անցկացմանօրից ոչ ուշ, քան երեք շաբաթ առաջ տեղեկացումը: Ընդհանուր ժողովի ընթացքի վերաբերյալ 15 օրվա ընթացքում 2 օրինակից արձանագրությանկազմումը, որը ստորագրում են ժողովի նախագահն ու

քարտուղարը:

Գույքի շուկայական արժեքի որոշումը` «Բաժնետիրականընկերությունների մասին» ՀՀ օրենքի 59 հոդվածովսահմանվածկարգով: Ընկերության ակտիվների հաշվեկշռայինարժեքի 25-5096-ի չափով խոշոր գործարքների հաստաւոումը(այս որոշումը ԸնկերությւսնՏնօրենների խորհրդի կողմիցպետք ընդունվի միաձայն): անունից գլխավոր տնօրենի հետ աշխատանքայինպայմանա-

4. ՏՆՕՐԵՆՆԵՐԻ

րրա

է

արին

լրացած

Երկրորդ ն հաջորդ ընտրություններիհամար թեկնածուներիցուցակը ե քվեաթերթիկներըպատրաստում է Տնօրենների խորհրդիքարտուղարը: Քվեաթերթիկները Ընկերության բաժնետիրոջըկամ նրա ներայացուցչին է ուղարկվում (տրվում) բաժնետերերիառաջիկա ընդհանուրժողովի անցկացմանմասին ծանուցմանհետ:

աումը րոնների իրավասությանշրջանակներումԸնկերության ներսում կառավարչական, ֆինանսական, կադրային ն այլ հարաբերություններըկարգավորող լոկալ նորմատիվայինակտերիընդունումը: Բաժնետերերիարտահերթընդհանուրժողովներիօրակարգմտցվող բոլոր հարցերի նախապես ուսումնասիրումը Ա դրանց վերաբերյալ եզրակացություններ տալը: Ընկերությանղեկավարպաշտոնատարանձանց(գլխավոր տնօրենիտեղակալների, գլխավոր հաշվապահի)նշանակումը ն նրանց աշխատանքիվարձատրմանպայմաններիորոշումը: Տնօրեններիխորհրդիքարտուղարինշանակումը: Տնօրեններիխորհրդինիստերիանցկացման ընթացակարգի սահմանումը: ՎՀՕօՕրենքով դեպքերում՝Ընկերության նախատեսված տեղաբաշխվածբաժնետոմսերի,պարտատոմսերի եայլ արժեթղթերիձեռքբերումը: Ընկերության աուդիտն անցկացնողանձի վարձատրությանչափի սահմա-

5. ՏՆՕՐԵՆՆԵՐԻ

նումը:

Իր

ենկամ ինրոի որոշումներ մնդունում, որոնք Աերանբուն ախագա` տեղակալն

հը, կամ նրա

իրավասությունների շրջանակում գտնվողհարցե է

ու

երաբերյալ Տնօ-

քարտուղարը:

Տնօրեններիխորհուրդըանհրաժեշտությանդեպքում կարող է իր անդամն մշտականաշներից ե Ընկերությանմյուս բաժնետերերից ստեղծել ժամանակավոր խատանքայինհանձնաժողովներ:Հանձնաժողովներն իրավասու են որոշումներ ընեն հանձնաժողովի դունել, եթե նրանցնիստերինմասնակցում անդամներիառնվազն 3.4.

ԽՈՐՀՐԴԻ

ԱՆԴԱՄՆԵՐԻ ԼԻԱԶՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

5.1. Տնօրեններիխորհրդիանդամները պարտավորեն իրենց պաշտոնական կատարել բարեխղճորենն այնպես, որը նրանք Ընկերուպարտակամությունները համարումեն լավագույնը: թյանշահերի ւտտեսանկյունից 5.2. Տնօրենների խորհրդիանդամներըիրավունքունեն իրենց պաշտոնական կամ Ընկերությանբաժնետերերիընդհանուր ժողովի, կամ պարտականությունների ՏնօրեններիխորհրդիորոշածհատուկլիազորություններիշրջանակներումԸնկերությանանունից հանդես գալ որպեսնրա ներկայացուցիչ: 5.3. Տնօրեններիխորհրդիանդամներըկարող են իրենց լիազորությունները կատարել անձամբկամ վստահվածանձանց միջոցով: Տնօրեններիխորհրդիանդամ հված անձ ծել միայն ն նոտարի մից հ հաստատված ծ լիազոր ն կաբող գործելմիայն կողքից

ի իման վրաւ է

Ընկերության բաժնետոմսերիդիմաց վճարվող տարեկան շահաբաժինների չափի ն վճարման կարգի վերաբերյալԸնկերության բաժնետերերիընդհանուր ժողովի համար առաջարկությունների նախապատրաստումը: Ընկերությանբաժնետոմսերիմիջանկյալ(եռամսյակայինկամ կիսամյակային) շահաբաժիններիչափի ն վճարմանկարգիսահմանումը: Ընկերությանշահերը դատարաններում,իշխանությանն կառավարմանմարմիններում,այլ մարմիններում ներկայացնելը: ն կազմակերպություններում Ընկերությանվարչակազմակերպական որոշումը: կառուցվածքի Ամենամսյածախսերինախահաշվիհաստատումը: Ընկերությանկառուցվածքայինստորաբաժանումներիներքին կանոնակարգերի հաստատումը:

3.3.

Ա ԱԱ

Ընկերությանբաժնետերըկամ

դրումը: 4.3.

թ)

ար րենների

ԸՆՏՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

խորհրդի անդամությանթեկնածությունը առաջադրում են բաժնետերերը:Թույլատրվում է Տնօրեններիխորհրդիլիազորություններիժամկետը անդամներիթեկնածությանառաջադրումը, ինչպես նան ինքնաառաջա-

Գլխավոր տնօրենի ներկայացմամբԸնկերությանՎարչության կազմի հաստատումը: ն Վարչության Գոր ավոր Ընկերո գործունեության մասին տնօրենի ին գլխավոր րենի հաշվեհաշվ Իր

ԽՈՐՀՐԴԻ

խորհրդիանդամկարող լինել Տնօրենների է

4.1.

-

5.4. Տնօրեններիխորհրդիանդամներնիրենց պարտականությունները կատարում են նրանց ընտրողբաժնետերերիընդհանուրժողովի ավարտմանպահից մինչե Տնօրեններիխորհրդիլիազորությունների ժամկետիլրանալը, քանի դեռչեն ընտրվել ն իրենց պաշտոնական կատարմանըչեն ւսնցել Տնօրենների պարտականությունների հ ն նդամները: անդամները խորհրդի

նոր

6. ՏՆՕՐԵՆՆԵՐԻ

ԽՈՐՀՐԴԻ

ՆԻՍՏԵՐԻ

ԳՈՒՄԱՐՈՒՄԸ ԵՎ ՕՐԱԿԱՐԳԻ ՁԵՎԱՎՈՐՈՒՄԸ

Տնօրեններիխորհրդիորոշումներըկայացվումեն նիստերիժամանակ: Տնօրեններիխորհրդինիստերըգումարվումեն անհրաժեշտությունից ելնելով, բայց ոչ պակաս, քան ամիսըմեկանգամ: 6.3. Տնօրենների խորհրդի նիստերից մեկը (տարեկան նիստը), Ընկերության տարեկանհաշվետվության, հաշվեկշռին սռուգումներիարդյունքներիհիման վրա հաստատման նպատակովգումարվում Վերստուգիչհանձնաժողովիեզրակացության է ֆինանսականտարվա ավարտիցոչ ուշ, քան 60 օր առաջ: 6.4. Տնօրեններիխորհրդինիստի մասինխորհրդիյուրաքանչյուր անդամնիստիզ 10 օր առա ավոր ծանուցվում է: Ծանուցագոում պետքէ պեւոք նշվեննիստի Գանուցագրում է նշվեն իստի անօ-անց 6.1.

6.2.

'

Ա

աման

Աաաա

կցվում են օրակարգիհարցերինառնչվողբոլոր անհրաժեշտ Ծանուցագրին

նյութերը: թ

Տնօրեններիխորհրդինիստերումչեն կարող քննարկվելծանուցագրում չնշված հարցեր: նախորհրդինիստիօրակարգեն մտցվումխորհրդի 6.6. ՀարցերըՏնօրենների ն բաժնեԸնկերության հանձնաժողովի վերստուգիչ խագահի,խորհրդիանդամների, առաջարկով: հանդիսացողբաժնետերերի տոմսերիառնվազն596-իսեփականատեր ձեավորմանառաջարկ6.7. Տնօրեններիխորհրդիառաջիկանիստիօրակարգի տրվումեն նիստիցառնվազն15 օր շուտ: ները խորհրդին նախագահը: նիստըվարումէ Տնօրեններիխորհրդի 6.8. Տնօրենների խորհրդի մեկը, դեպքումնիստըվարումէ նրա տեղակալներից բացակայության Նախագահի է ընտրում նախագահող նիստի է խորհուրդը ում նախագահող նիստի ընտրում ներրհուրդը բացակայության սկ նրանց

րին: խաՆա անդամներից

յեր

վը, Տեօրենների ընթացքի ք -

10. ՏՆՕՐԵՆՆԵՐԻ

ԽՈՐՀՐԴԻ ԱՆԴԱՄՆԵՐԻ ՊԱՏԱՍԽԱՆԱՏՎՈՒԹՅՈՒՆԸ

առջն պատասխանաՏնօրեններիխորհրդիանդամներըբաժնետերերի ու մրցունակությունն ապահոտվությունեն կրումԸնկերության շահութաբերությունն մշակմանն իրագործմանհամար: վող տնտեսականքաղաքականության 10.2. Տնօրեններիխորհրդիանդամներըհամապարտպատասխանատվություն են կրում Տնօրեններիխորհրդիլիազորություններիշրջանակիցդուրս կամ սահմանընդունվածորոշումներիհետնանքների համար: ված կարգիխախտումով Հատուկ կարծիք ներկայացրածանդամներըազատվումեն Տնօրեններիխորի րդի կայացրածորոշումներիհետնանքների համարպատասխանատվությունից: 10.3. Եթե Տնօրեններիխորհրդիանդամների՝իրենց լիազորություններիգերալ ցումով կամ սահմանվածկարգի խախտումովգործողություններըհետագայում ավանությանեն արժանանումԸնկերությանկողմից, ապա այդ գործողությունների անցնումէ Ընկերությանը: ամբողջ պատասխանատվությունն Ըն10.4. Տնօրեններիխորհրդիանդամներըիրավունքչունեն հրապարակելու ե րության մասինգաղտնիքպարունակող կամառնտրային գաղտգործունեության իրենց հայտնիտվյալները:Այդպիսիտվյալներիկազմըորոշում է Ըն10.1.

8.ՈՐՈՇՈՒՄՆԵՐԻԸՆԴՈՒՆՄԱՆ ԿԱՐԳԸ

կամ Քվորում է համարվումնիստինՏնօրեններիխորհրդիանդամների երրորդի ներկայությունը: երկու առնվազն նրանցլիազոր ներկայացուցիչների ընդունվումեն ձայներիպարզ 8.2. Տնօրեններիխորհրդիբոլոր որոշումներն դեպքումնախագահողի բաշխվածության հավասար Ձայների ճեծաճասնությամբ: է համարվում: ձայնըվճռական Եթե Տնօրեններիխոր8.3. Քվեարկության եղանակըորոշումէ նախագահողը: կատարելու է քվեարկություն խնդրանքով, գաղտնի դիմում մեկը հրդի անդամներից ապա անց է կացվումգաղտնիքվեարկություն: նա խորհրդիանդամըչի կարող մասնակցելնիստին, 8.4. Եթե Տնօրենների արտահայտվե«դեմ» գրավոր`«կողմ» կամ իրավունքունի իր կամքնարտահատել ծանոնախապես դրվող այն որոշմանվերաբերյալ.որի նախագծին: լով քննարկման 8.1.

:

է: թացել 85.

կարծիքիհետ չհամաձայնված Տնօրեններիխորհրդիմեծամասնության հատուկ կարծիքը:արձանատ ալ իր ընթացքում օրվա մեկ անդամըիրավունքունի գրությանըկցելու համար: դեպքումՏնօրենների 8.6.Շուտափույթ որոշումկայացնելուանհրաժեշտության է որոշում ընդունել կարող նախաձեռնությամբ նախագահի խորհուրդըխորհրդի հարգմանմիջոցով: անցկացնելուդեպքումՏնօրենների 8.1. Հարցմանմիջոցովքվեարկություն հարցը ն որոշումէ է ներկայացվող քվեարկության ձնակերպում խորհրդինախագահը քվեարկումիջոցով Հարցման ժամանակահատվածը: անցկացման քվեարկության նիստիհարցերը: խորհրդիտարեկան թյանչեն կարող դրվել Տնօրենների արհիմանվրա կազմվումէ Տնօրեններիխորհրդի 8.8. Հարցման արդյունքների Տնօրեններիխորհրդի են կամ թերթիկները հարցման որին կցվում ձանագրությունը, հաստատող այլ գրավոր փաստաանդամներիկաճքի (կարծիքի)արտահայտումը ու են Տնօրեններիխորհրդինախագահն ստորագրում Արձանագրությունը թղթեր:

քարտուղարը:

դեպքումՏնօրեններիխորհրդիորոշուքվեարկության մեթոդով Հարցման անդամներիկողմիցառարկություններ բոլոր է խորհրդի համարվում մը ընդունված չլինելու դեպքում: որոշումըիրավական ընդունած 8.10. Վարցման մեթոդովՏնօրեններիխորհրդի որոշմանը: ընդունած ն իստի է խ որհրդի Տնօրենների հավասարազոր տեսակետից 8.9.

9. ՏՆՕՐԵՆՆԵՐԻ

կատարելու համար Տնօրեններիխորհուրդը իր կազմից պարտականությունները ցանկացածբաժնետիրոջ: ընտրումկամ հրավիրում է 9.2. Արձանագրության մեջ ամրագրվումէ նիստիանցկացման տեղը,ամսաթիխորհրդիներկագտնվող անդամներիկամ նրանց լիազորվածանօրակարգը,զեկուցողներին մտքերի ձանցազգանունները,քվորումիառկայությունը, ժամանակելույթ ունեցողների ազգանունները, հարցերիքննարկման փոխանակման համառոտ շարադրանքըն քվեարկության արդյունքները: Արձանագրությունները պահվումեն Տնօրեններիխորհրդի քարտուղարի ի ոտ կերությանիրավաբանական հասցեով: ռ 4. Արձանագրությունն ապացույցիուժ ունի:

զա

ն համարվող կիք

բությունը: Տնօրեններիխորհրդիանդամները իրենց

աշխատեայդ կարգավիճակում իրավունքչունեն հիմնել կամ մասնակցելԸնկերությանհետ մրցակայն դեպքերի,երբ դա թույլատրվել է բացառությամբ խորհրդիչշահագրգռվածանդամների մեծամասնության կամ բաժնետոմս մասիսեփականատեր համարվողբաժնետերերի կողմից: 5.1, 10.2, 10.4 ն խորհրդիանդամներըսույն Կանոնակարգի կետր, 105 կետով նախատեսված իրենցպարտականությունների խախտման կամ ոչ պատն սույն Կանոնակարշաճ կատարման, ինչպեսնան ԸնկերությանԿանոնադրությամբ գով նախատեսվածիրենց այլ պարտականությունների չկատարմանկամ անփույթ պատճառածվնասի համար պատասխանակատարմանհետնանքուլԸնկերությանը են կրում հասցրածվնասի (ներառյալնան բաց թողածօգուտը) լրիվ փոխատուցմանձնով: 10.7. Տնօրեններիխորհրդի անդամըկարողէ ազատվելիր պարտականություննե րի կատարմանընթացքումԸնկերությանըպատճառածվնասի փոխհատուցման ն պատասխանատվությունից, եթե նա ղեկավարվել Ընկերությանփաստաթղթերով որոնցիսկությանըկասկածելուհիմքերչեն եղել այնպիսիայլ տեղեկություններով, կամ նա գործել է նորմալտնտեսական ռիսկիսահմաններում: 0.5.

րիըրթացքում Յուձեռնարկություններում, մների րիո եջ .5

օրենների

տվություն

է

ԽՈՐՀՐԴԻ ՆԻՍՏԵՐԻ ԱՐՁԱՆԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

կազմումէ Տնօրեննիստերիարձանագրությունները Տնօրեններիխորհրդի քարտուղարի նիստի դեպքում ներիխորհրդիքարտուղարը: Նրաբացակայության 9.1.

-

Վավելված ավելվ

«ՅԱՅՎԱՌԵԼԻՔ»

ՓԲԸ

տնօրեններիխորհրդինիստի ու 16.04.2003թ.թիվ արձանագրության

ԿԱՆՈՆԱԿԱՐԳ

բ

Կադրերին հատուկ բաժնի 1.

.

Ընդծանուր դրույթներ

1..Կադրերի հատուկ բաժինըհամարվումէ «ՀԱՅՎԱՌԵԼԻՔ» ՓԲԸ ինքնուրույն կառուցվածքայինստորաբաժանումը: 1.2.Բաժինը իր գրոծունեությունն իրականացնելիսղեկավարվումէ 33 օրենսդրությամբ, մասնավորապեսՀ̀Հ Աշխատանքայինօրենսգրքով, ընկերության բաժնետերերի ընդհանուր ժողովի որոշումներով, ընկերության կանոնադրությամբ, ընկերությանգլխավոր տնօրենիհրամանով,հրահանգներով,սույն կանոնակարգով ն աշխատանքային ներքինկարգապահությանկանոններով: 1.3.Բաժիննիր գործունեությամբանմիջականորեն ենթարկվումէ ընկերությանգլխավոր տնօրենին: 1.4.Բաժնի կառուցվածքը ն աշխատողներիթվաքանակըորոշվում է ընկերության հաստիքացուցակիհամաձայն: ն

2.Բաժնի հիմնականննդիրները

ԿԱՆՈՆԱԿԱՐԳԵՐ

«ՀԱՅՎԱՌԵԼԻՔ»

ՓԲԸ

ստորաբաժանումների

2.1.Ընկերությանկենտրոնականապարատին նրա ենթակայությամբգործող ստորաբաժանումներիղեկավարներիու մասնագետներիընտրությունը,տեղաբաշխման կազմակերպումը: 2.2.Ընկերությանբարձրագույնն միջնակարգմասնագիտական կրթությամբմասնագետներինմեթոդական օգնությունցուցաբերելը: 2.3.Իր իրավասություններիշրջանակներումկազմակերպումէ քաղաքացիների նաբողոքնե ննարկումը ն դրանց դիմումների, մակների, խ րի, բողոքների քննարկումը րիպ ատն դրանցպ պատասխաննե

րանա

2.4.Ընկերության կենտրոնականապարատի կառուցվածքայինստորաբաժանումների ղեկավարներիհետ համատեղիրականացնումէ ապարատիաշխատողների ընտրություն Ա նրանց նշանակմանկամ տեղափոխմանվերաբերյալ ներկայացնում է առաջարկություններ: 2.5.Ապահովում է կադրերիռեզերվի ուղղությամբ անհրաժեշտմիջոցառումներիկատարումըն համակարգիղեկավարկադրերիու մասնագետների ատեստավորման անցկացումը: 2.6.Մասնակցումն մեթոդականցուցումներ է տալիս համակարգիկադրերի պատն մասնագետների րաստման,վերապատրաստման որակավորմանբարձրացման աշխատանքներիկազմակերպմանը: 2.7.Առանձնացված կարգուլվարում է հատուկ հանձնարարությունների, որոշումների ու կարգադրություններիգործառույթները, սահմանված կարգով ապահովում է դրանցգաղտնիությունը: 3.

Երնան2003

Բաժնի գործառույթները

կադրերին բանվորականանձնակազմիտեխնիկականուսուց3.1.Մասնագիտական ման, ինչպեսնան նրանցճիշտ ընտրության ապահովումը: 3.2.Ապարատիաշխատողներիհաշվառման, կադրային փաստաթղթերիվարման, դրանց պահպանման ապահովումը,ապարատիաշխատողներին համակարգի կազմակերպությունների ղեկավարկադրերիաշխատանքային գրքույկներիճիշտ ն ժամանակին լրացումը,հաշվառմանն հուսալի պահպանման ապահովումը: 3.3.Վսկում ն վարում է ընկերությանկենտրոնական ապարատիաշխատակիցների աշխատանքների հաշվարկային(տաբելային)հաշվառումը,ընկերությաններքին աշխատանքային կանոնակարգի պատշաճ կատարումը: է նախարարությունների 3.4.Սերտորենհամագործակցում կադրերիվարչությունների, հատուկբաժիններին կառուցվածքային հետ, պատմյուս ստորաբաժանումների

րաստում ԱԳԻ

պահանջվող էրաց աողմից

է րին չհակասող չհակասող հաշվե մասին» հաշվետվություններ, տվյալներ աարօրենքիպահանջներին ն

ն ՀՀ

«Վիճակագրության ի

ն

ԿԱՆՈՆԱԿԱՐԳ

3.5.Կադրերի բաժնի բոլոր աշխատողները, իրենց անձիջական պարտականություններից բացի, պետք է իմանան բաժնի բոլոր գործառույթները, որպեսզիանհրաժեշտության դեպքում կարողանան փոխարինել մեկըմյուսին:

Բաժնիդեկավարումը 4.1.Բաժինը ղեկավարում պետը, որը նշանակվումն պաշտոնից ազատվու է

Վարչատնտեսականբաժնի 7.

2.

ՎԱՌԵԼԻՔ»

ամանում Բաժնի երց անհատական աա

ՓԲԸ

«ՀԱՅ-

գլխավորտնօրենի ա է կրում բաժնի տասխանատվություն խնդիրներիու գործառույթների պատշաճ կատարմանհամար,կազմակերպում է բաժնիամենօրյա աշխատանքները: 4.2.Բաժնի պետը բաժնի աշխատակիցների միջոցովն համակարգի կազմակերպությունների օժանդակությամբ ապահովում է նախարարությունների հրամանների կարգադրությունների, կոլեգիայիորոշումների,ինչպեսնան ընկերության վոր տնօրենի հանձնարարությունների կատարումը, մասնակցումէ անհրաժեշտ փաստաթղթերի կազմմանը,հսկողությունէ իրականացնում բաժնի իրավասությանը վերաբերող հարցերիկատարման նկատմամբ: 4.3.Իր իրավասություններին վերաբերողբոլոր հարցերովմասնակցումէ ընկերության գլխավորտնօրենության նիստերին,գլխավորտնօրենին նրա նեմոտ տեղակալ րի անցկացվող

գլխա-

ն արտադրական կազմակերպական խորհրդակցություննե-

րին:

4.4.Ղեկավարությանն է ներկայացնում առաջարկություններ բաժնի մասնագետների նշանակման, նրանց գործարար գնահատման,խրախուսման հատկանիշների կամ կարգապահական տույժի ենթարկելու վերաբերյալ: 4.5.Ընկերության գլխավորտնօրենի բ ապահովումէ քաղաքացիհանձնարարությամ ների դիմումներիե բողոքների կատարմանընթացքը,կատարումէ

տասխանառաջարկություններ ն

եզրակացություններ:

համա

1.2.

աբաժանում:

կկարչատնտեսական բաժինն իր գործունեությունն իրականացնելիսղեկավար-

վում է ՀՀ օրենսդրությամբ, ընկերության բաժնետերերիընդհանուր ժողովի որոշումներով, ընկերությանկանոնադրությամբ,գլխավոր տնօրենի հրամանն աշխատանքային ներքին կարներով, հրահանգներով,սույն կանոնակարգով գապահությանկանոններով: 1.3. Ընկերությանբոլոր փաստաթղթերը ենթակաեն հաշվառմանու պահպանմանն կարող են օգտագործվելմիայնծառայողականնպատակներով: 14. Ընկերությանհամակարգումգործաւլարությանու թղթակցությանաշխատանքների կւսզմակերպմանն այդ գործում պատշաճ դրվածքի ապահովմանպակրում են նրա կառուցվածքայինստորաբաժանումների տասխանատվությունը

ղեկավարները:

բաժինըիր գործունեությամբանմիջականորենենթարկվում Վարչատնտեսական է ընկերությանգլխավոր տնօրենին: Բաժինըղեկավարումէ բաժնիպետը:

1.8.

1.6.

2.

2.Ղ. 2.2. 2.3.

5.Պատասխանատվությունը

Ընդհանուր դրույթներ

բաժինը համարվումէ ընկերությանկառուցվածքայինստոՎարչատնտեսական

1.1.

Բաժնի հիմնականխնդիրներնու գործառույթները

Աործավարության ն

նուր ղեկավարում:

ճդհաթղթակցությանաշխատանքներիկազմակերպմանընդհա

Ընկերությունմուտք գործող բոլոր փաստաթղթերի ընդունումն գրանցում: Թղթալկլցություննընդունելիս ստուգում է լինելը, աստաթղթերում ստորագրությունների հավելվածների առկայությունը: ս թվարկված հավելվածների կամ կից փաստաթղթերիբացան առաքողի ն: կայությանդեպքումանմիջապեսհայտնումէ փաստաթուղթն նդունում է ստորագրությամբ: մակներն ու ու հեռագրե Փոստատարիբերածնամակներն գրերը ընդ գր երի ծրարները ն կցկցումէ այդյդ փաստապահպ փաստաթղթերի ծրարները պահպանում

ր Հր

որան աա: սանմանված կնքված աաադությանբ պայմանագրով ն գուլ պատասխանատվություն կարգով նախա տեսված իր բոլոր

սույն

պարտականությունների

կանոնակարգու|

ն

24.

-

կամ ոչ պատշւսճ մակարդակով կատարման, ինչպեսնան բաժնի վրա դրված աշն

խատանքայինկատարողական կարգապահության խախտման համար: 6.

6.1.Բաժիննիր

Բաժնիփո/սհարաբերությունները

պարտականությունները լիս համագործակցում կատարե է ընկերուԹյան կառավարման կենտրոնական ապարատի մյուս բաժինների Ա համակարգի ստորաբաժանումների հետ: մասնաճյուղերի ղեկավարների

ու

7.1.բ "գիա

7. Բաժնի7/ լուծարում,

մամ վերակազմավորումը կատարվում վերակազմավորումը

լուՓարումըկամ Գլխավոր տնօրենիհրամանով:

Կադրերին

Ռատուկ բաժնի զարիչ

է «ՎԱՅՎԱՌԵԼԻՔ» ՓԲԸ

1.Բադալյան

2.5.

-

կոգ

աոա

Ընդունածփաստաթղթերը գրանցումէ մուտքիթղթակցությանմատյաններում: հետո վարչականբաժինըստորագրությամբ Ղեկավարությւսնմակագրությունից փաստաթղթերըհանձնում է համապատասխան կառուցվածքայինստորաբաժանումներին՝կատարման,նշելով հանձնման ամսաթիվը՝ 2.8.Ընկերության կողմից ուղարկվող փաստաթղթերըգրանցվում են ելքի մատյա2.7.

2.8.

նում:

Առաքվողփաստաթղթիերկրորդօրինակըստորագրումէ կատարողը ն ստորաբաժանմանղեկավարը,որը պահպանվումէ վարչատնւոեսական բաժնում: 2.11. Ելքի փաստաթղթերըԸնկերությանստորաբաժանումները հանձնում են վարչատնտեսականբաժնին`պարտադիրնշելով կազմակերպության(քաղաքացինեհասցեն ն փոստային դասիչը: բաժինըկատարումէ ելքի փաստաթղթերի առաքում ւիոս2.12. հանձնում է կատարողին: տի միջոցով, որի անդորրագրերը 2.13. Կատարումէ բողոքների,դիմումների,առաջարկությունների Ա զեկուցագրերի ընդունումն գրանցում: 2.14. Կատարում է ծառայողականգաղտնիքպարունակող մուտքային ն ելքային փաստաթղբերի ընդունում,ձեակերպումն առաքում: 2.10.

Ա

եկան

Առատրայինկամ ծառայողականգաղտնիք պարունակող փաստաթղթերը թղթակցությունիցդրանց հաառանձնացնումէ ընդհանուրգործավարության մար վարումէ առանձինհաշվառում: ն գրանցում: է գործուղման պատրաստում փաստաթղթերի Իրականացնում է Ընկերության տված ԿԱՑ Իրականացնում

2.15.

2.16. 2.17.

2.19. 2.20.

.

ն վկայականների Աղուն ն ծանոթացում ընկերությանաշխատաԱաաումրեցի՝ մշակում: Մերդրում ործավարության

ո

ծառայության

կատարելագործմանն

ուղղվա

կիցներին:

մեքենագրումը: փաստաթղթերի ԱպահովումԷ ծառայողական է փաստաթղթերի հետագա պահպանումը: Նախապատրաստում 3.

Բաժնիղեկավարումը

ԿԱՆՈՆԱԿԱՐԳ

հաշվառում» բաժնի «Վաշվապահական ւ

1.1.

1.2.

|

է 3.1.Բաժինը ղեկավարումէ պետը, որը նշանակվումն պաշտոնիցազատվում «ԳԱՄՄԱ» ՓԲԸ գլխավորտնօրենի հրամանով:Բաժնի պետը անհատական պաու գործառույթների է կրում բաժնիվրա դրվածխնդիրների տասխանատվություն է ամենօրյա աշխատանքբաժնի համար, կազմակերպում կատարման պատշաճ

4.3.

ները:

վերաբերողբոլոր հարցերով մասնակցումէ Ընկերության 32.Իր իրավասությանը մոտ անցտնօրենությաննիստերին,գլխավորտնօրենին նրա տեղակալների ն խորհրդակցություններին: արտադրական կացվող կազմակերպական է ներկայացնում բաժնի մասնագետների առաջարկություններ 3.3.Ղեկավարությանն նշանակման, նրանց գործարար հատկանիշներիգնահատման, խրախուսման տույժի ենթարկելումասին: կամ կարգապահական է քաղաքացիապահովում գլխավորտնօրենիհանձնարարությամբ Յ.4.Ընկերության է ների դիմումներին բողոքներիկատարմանընթացքը, կատարում համապան եզրակացություններ: տասխանառաջարկություններ

1.4.

1.5.

ճ.Պատասխանատվությունը բաժնիպետը ՀՀ 4.1.Վարչատնտեսական

պայմանագրով խավար որ կատարման,

ն սույն է կրում կնքված աշխատանքային տասխանատվություն իր բոլոր պարտականությունների նախատեսված կանոնակարգով ինչպես մակարդակով թյուններիչկատարմանկամ ոչ պատշաճ ն կարգապահությանխախտմա բաժնի աշխատանքայինն կատարողական

5. 5.1.Բաժին

Բաժնիփոխհարաբերությունները

ն բաժանումների

6.

համագործակցումէ Ընկեիրականացնելիս

բաժինների,կառուցվածքային մյուս անապարատի մասնաճյուղերիղեկավարների

արտականություններն

ստորա-

հետ:

Բաժնիլուծարումըկամվերակազմավորումը

է «ՎԱՅՎԱՌԵԼԻՔ»

կատարվում 8.1.Բաժնիլուծարումըկամվերակազմավորումը գլխավորտնօրենիհրամանով:

բաժնի պետ Վարչատնտեսական

ն հաշվապահականհաշվառումը վապահականհաշվառմանստանդարտների կարգավորողիրավական,գերատեսչականն այլ նորմատիվակտերիհիման վրա, ընկերությանբաժնետերերիընդհանուրժողովի ն տնօրենների խորհրդի սույն կանոնակարգովն աշորոշումներով, ընկերությանկանոնադրությամբ, խատանքայիններքին կարգապահության կանոններով: Հաշվապահական հաշվառմանբաժինըղեկավարումէ գլխավորհաշվապահը: 10.2. կետի համաձայն, Գլխավոր հաշվապահը,ընկերությանկանոնադրության պաշտոնի է նշանակվումն պաշտոնից ազատվում է ընկերությանբաժնետերերի ընդհանուրժողովի որոշմամբ`«Վայվառելիք»ՓԲԸ գլխավորտնօրենիհրան անմիջականորոեն ենթարկվում մանով Է նրան: Հաշվապահականհաշվառմանբաժնիաշխատակիցներինգլխավոր հաշվապահի ներկայացմամբ աշխատանքինշանակումն ազատումէ զբաղեցրածպաշտոնից ընկերությանգլխավորտնօրենը՝աշխատանքայինպայմանագրերի հիման

վրա:

Վաշվապահական հաշվառմանբաժնի կառուցվածքը,աշխատողներիթվականակը ն պաշտոններըորոշվում են ընկերությանկառուցվածքին հաստիքացուցակիհամաձայն:

գործառույթները

ՓԲԸ

Ընկերությանհաշվապահական հաշվառումը իրականացվում Է հիմք ընդունելով ՀՀ կառավարության 1998թ. նոյեմբերի26-ի «Հաշվապահականհաշվառմանբարեփոխումներիմասին»թիվ740 որոշմամբհաստատվածհաշվապահական հաշվառման մասին կանոնադրությունը: հաշվառմանբաժնիհիմնականխնդիրներնեն. 2.1. Ընկերության գործունեության տնտեսական գործառույթների ն ֆինանսական արդյունքների մասին ամբողջականն հավաստիտեղեկատվության ձնավորումը, որն անհրաժեշտէ օպերատիվ կառավարմանն ղեկավարման, ինչպես նան ներդրողների, մատակարարների,գնորդների,բանկերի ն. այլ շահագրգիռ կազմակերպությունների կողմիցօգտագործմանհամար: 2.2. Գույքի առկայության ն շարժի, նյութական,աշխատանքային, ֆինանսականռեսուրսների օգտագործմաննկատմամբհաստատվածչաւիանիշների, նորմերի, ն նախահաշիվների նորմատիվների համաձայն՝հսկողությանապահովումը: 2.3. Բացասականերնույթներիմասինժամանակիննախազգուշացումը,ֆինանսատնտեսականգործունեությանընթացքում ներտնտեսական ռեզերվներիվերհանումը ն հավաքագրումը:

Պաշվապահական

Գգ.Մանուկյան

3.2աշվապահականհաշվառմանբաժնիաշխատանքների ն պատասխանատվությունը կազմակերպումը 3.1.

ՓԲԸ ինքՎՁաշվապահական հաշվառմանբաժինըհամարվում է «ՀԱՅՎԱՌԵԼԻՔ» նուրույն կառուցվածքայինստորաբաժանում: Հաշվապահականհաշվառմանբաժիննիր գործունեությունըկազմակերպումն ղեկավարվումէ «Հաշվապահականհաշվառմանմասին» ՀՀ օրենքով, ՀՀ հաշ-

2)3աշվապահականհաշվառմանբաժնի հիմնականխնդիրներըե

օրենսդրությամբսահմանված կարգովպա-

համար:

փ Ընդհանուրդրույթներ

Ընկերությանգլխավորտնօրենըսահմանում

է՝

»

հաշվապահականհաշվառմանքաղաքականությունը վարելու

վասարթու ո

|

եղանա

,

րի,

ն

,

:

ջությունը, նկատմամբ իրականացվող վերահսկողուանականգործառնությունների ,

հ

Ն

հա

ու

ճ ան

ն

րի

ի

է

ան

ն

յ

ն

ը

3.4

ը

ա

ն

մնե

Վ

35.

ր

Ի Իր

բոլոր

ան

ՀՀ

է

նան իականիր

Մ

արվեր մման

վերաբերող բոլոր հարցերովմասնակցում է ընկերության բաժնետերերիընդհանուրժողովներին,տնօրենների խորհրդի նիստերին Գլխավորտնօրենիմոտ անցկացվող ն կազմակերպական արտադրական խոր-

Չ.

հրդակցություններին:

3.6

Գլխավոր հաշվապահը կատարումէ բաժնի աշխատակիցների պարտականություններիբաշխում, տալիս է պարտադիր ն ցուցումներ, հանձնարարականներ է բաժնի իրականացնում աշխատանքների կազմակերպմանն ա չխատա կիցներիղեկավարման հետ կապվածայլ լիազորություններ: Սկզբնականհաշվառման ն ներքին փաստաթղթերում, գրանցամատյաններում օգտագործմանհամարկազմվածհաշվետվություններում պարունակվող տեղեկատվությունը համարվումէ առետրայինգաղտնիք:Բաժնի աշխատակիցները են պարտավոր պահպանելընկերությանհամար առնտրայինգաղտնիք հանդիսացող

6.

-

37.

տեղեկատվությունը: Վերջինիս դեպքումնրան հրապարակման խան են կրում օրենքով տասխանատվություն սահմանված

կարգով:

4.

-

Բաժնիփոխհարաբերությունները

4.1.Բաժին Բաժինը իր պարտականություններն իրականացնելիս է Ընկեհամագործակցում րության կառավարման ապարատիմյուս

բաժինների,բոլոր կառուցվածքային

ն մասնաճյուղերի ստորաբաժանումների հետ: ղեկավարների

5.

Բաժնիլուժարումըկամ

վերակազմավորումը

վակ ըկերարվում լուծարման: նաւմ վերակազմավորումը կանոնադրության նախատեսված դեպքերում:

5.1.Բ

Իրավաբանականբաժնի

առան կեա եանի կոգնի մամոնների,ձների ն արարողակարգերի ամբող-

հաշվա ահական Ընկերության ընդհանուրվարումը ֆինանսականհաշվետվուուննե տշվառ ի կազմումը ազմ իրականացնում է գլխավոր հաշվապահը: Գլխավոր վաս հաշվապահական հաշվառումը վաԼ ֆինանսական էհաշվետվությունները աոասխանատու ժամանակին կազմելու ներկայացնելու համար: 3.3. համար անհրաժեշտտվյալների փաստաիի գաշվառման նեական կապվածգլխավորհաշվապահի պահանջների կաՔղԲ րի, րկայաց հետ ան աշխատողների համար: հաա ջնկերության գլխավոր ի աշխատակիցների միջոցովապահովում հաշվապահական հաշվ վարմանհիմնականկանոնների, կառավարուՆախարարության որոշու հրամանների, ընկերությանտնօրենների րթ ինչպես գլխավոր թար տնօրենիհանձնարարությունների, իհ Նորո որոշու ՅԵՄ փաստաթղթերի, պայմանագրերի կազմմանը, Ն հսկողություն բաժնիիրավասությանը վերաբերող տա իկ աշխատանջնե իոականացնում նկատմամբ: իրավասությանը 3.2

ԿԱՆՈՆԱԿԱՐԳ

ֆինանսա-

ա

ընկերության

կետով

է «ՀԱՅՎԱՌԵԼԻՔ» Փբը

15.2,

1.4.Իրավաբանականբաժինըհամարվումէ «ՎԱՅՎԱՌԵԼԻՔ» ՓԲԸ կառուցվածքային ստորաբաժանումը: 1.2.Իրավաբանականբաժինը իր գործունեության ընթացքում ղեկավարվում է ՀՀ օրենսդրությամբ,ընկերությանբաժնետերերիընդհանուրժողովի որոշումներով, ընկերությանկանոնադրությամբ,գլխավոր տնօրենիհրամաններով,հրահանգներով, սույն կանոնակարգովն աշխատանքայիններքին կարգապահությանկա-

բաժինըիր գործունեությամբանմիջականորենենթարկվում Իրավա նական նշանակում ընկերությանգլխավոր տնօրենին, բաժնի աշխատակիցներին նոններով:

13.

Կ.Ներսիսյան

է ն

որը

ազատումէ զբաղեցրածպաշտոնից՝աշխատանքային պայմանագրիհիմանվրա: 1.4.Իրավաբանականբաժնի պետ կարող է նշանակվել այն անձը, որն ունի բարձհինգ տարուց ոչ րագույն իրավաբանական կրթություննե իրավախորհրդատուի` պակասաշխատանքային փորձ: Իրավաբանականբաժնի իրավախորհրդատուներ կարող են նշանակվել միայն բարձրագույնիրավաբանական կրթությունունեցող անձինք: 1.5. Իրավաբանականբաժնիկառուցվածքըն աշխատողների թվաքանակըորոշվում է ընկերությանհաստիքացուցակի համաձայն: 2.

բաժնի հիմնականննդիրները Իրավաբանական

2.1.Գործողօրենսդրությանսահմաններումն ընկերությանգլխավորտնօրենիհանձնարարությամբայլ հիմնարկներում,կազմակերպություններում, ձեռնարկություններում, դատարաններումն իրավապահմյուս մարմիններումիրականացնումԷ նկերության ար չ շահերի պաշտպանությունը: 2.2.Ապահովումէ օրենսդրությամբսահմանվածնորմերիճշգրիտ կիրառումնընկերու.

թյունում:

2.3.Կազմումէ ընկերությանշահերիպաշտպանությաննուղղվածփաստաթղթերը: 2.4.Կազմակերպումէ անհուսալի դեբիտորականպարտքերը դատականկարգով բռնագանձելուաշխատանքները, պաշտպանումէ ընկերությանշահերը դատարանում մյուս բոլոր հայցերով: :

3.

Բաժնի գործառույթները

3.1.Կազմում է իրավապահմարմիններին ուղղվածբոլոր փաստաթղթերը: ն պաշւոպանում 3.2.Դատաքննչական մարմիններում մասնակցումԷ քննություններին է ընկերության շահերը: 3.3.Հսկում է ընկերությանօգտին կայացվածդատա՛լճիռների,վճիռներին որոշումների անթերիկատարմանընթացքը: 3.4.Ապահովումէ ընկերությանշահերինհակասողանօրինականու անհիմն դատաճիռների, վճիռների ն որոշումների բողոքարկումը: տնօրենիքննարկմանըներկայացվողիրավա3Հ օրենսդրությանըն նշագրում համապատասխանությունը

Աաաա ԱԱ արար րանր տաթղթերի 4.

գլխավորհաշվապահ

Ընդհանուր դրույթներ

1.

Բաժնիաշխատանքներիկազմակերպումը

4.1.Բաժինըղեկավարումէ պետը, որը նշանակվումն պաշտոնիցազատվում «ՀԱՅՎԱՌԵԼԻՔ» ՓԲԸ գլխավորտնօրենիհրամանով:Բաժնիպետը անհատականպա179

տասխանատվությունէ կրում բաժնի խնդիրներիու գործառույթների պատշաճ է բաժնիամենօրյաաշխատանքները: 4.2.Բա պետը բա աշխատակիցներիմիջոցով ն համակա ազմակերպություններիօժանդակությամբապահովումէ գադրությունների, կոլեգիայի որոշումների, ինչպես նան ընկերությանգլխավոր տնօրենիհանձնարարությունների կատարումը,մասնակցումէ անհրաժեշտփաստաթղբերիկազմմանը,հսկողություն է իրականացնումբաժնի իրավասությանը վերաբերողաշխատանքների կատարմաննկատմամբ: 4.3.Բաժնի պետը իր իրավասությանը վերաբերողբոլոր հարցերովմասնակցումէ ընկերության տնօրեններիխորհրդինիստերին, գլխավորտնօրենի ն նրա տեղան արտադրական խորհրդակցուանցկացվողկազմակերպական

կարան աի աեր

ԱԱ

թյու

նախարարության հմակագրավերաու-

ա

ԵՐԵՎԱՆԻ ՊԵՏԱԿԱՆ

ԻՆՍՏԻՏՈՒՏ

ՏՆՏԵՍԱԳԻՏԱԿԱՆ

ՀԶ

օրենսդրության

աասխան:

պետ Իրավաբանալյան բաժնի

Գ. Ղազարյան

ԵՄ

ՌԵԿՏՈՐ

Խ

տ

.6.Բաժնի աշխատակիցները պարտավորեն պահպանելընկերությանհամարառնտրային գաղտնիքհամարվողտեղեկությունները:

ՀԱՍՏԱՏՈՒՄ

ՀՐԱՀԱՆԳ

ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ

ԳԵ-Կիրակոսյան

Հ...

Երեան

:

4.4.Բաժնի պետը կատարումէ բաժնի աշխատակիցների միջն պարտականությունների բաշխում, աշխատակիցներին տալիս է պարտադիր կատարմանցուցումներ ն հանձնարարություններ, նրանցներկայացնումԷ խրախուսմանն կարգապահաէ ներկայացնում կան տույժի, առաջարկություններ նրանցգործարարհատկանիշների գնահատմանվերաբերյալ,ինչպեսնան իրականացնում է բաժնիաշխատակիցներիղեկավարմանհետ կապվածայլ լիազորություններ: 4.5.Աշխատանքայինպարտականությունների բաշխման համաձայն՝բաժնի աշխատակիցները իրականացնումեն իրենց լիազորություններնու պաշտոնական ն հաշվետու են բաժնիպետինն գլխավոր պարտականությունները տնօրենին: Բաժնիաշխատակիցները պարտավորեն ենթարկվելընկերությաններքինկարգ ու կանոնին,բարեխղճորենկատարելընկերությանգլխավորտնօրենի ն բաժնի պետի հանձնարարությունները, աշխատանքային գործունեություննիրականացն ընկերությանկանոնադրության նել ՀՀ պահանջներինհամա'

Հավելված 4

հոկտեմբերի2003թ.

(Կադրերի բաժնի տեսուչի համար) 1. 1.1.

ԸՆԴԱՆՈՒՐ

ԴՐՈՒՅԹՆԵՐ

ենթարկվումէ կադրերիբաժնի Կադրերի գծով տեսուչը անմիջականորեն

վարիչին:

1.2. Կադրերիտեսուչը պաշտոնիէ նշանակվումն ազատվումպաշտոնիցկազմակերպությանղեկավարիհրամանով՝կադրերիբաժնիվարիչի ներկայացմամբ: 1.3. Կադրերիտեսուչն իր աշխատանքում ղեկավարվումէ Հայաստանի Հանրանորմատիվային պետությանաշխատանքայինօրենսգրքով, ՀՀ համապատասխան ակտերով ն մեթոդականփաստաթղթերով,Երեանիպետականտնտեսագիտական ինստիտուտի Կանոնադրությամբ,ինստիտուտիռեկտորի հրամաններով, կադրերի բաժնիկանոնակարգով ն սույն պաշտոնականհրահանգներով: 1.4. Կադրերի տեսուչը պետք է իմանակազմակերպության կառուցվածքը,ղեկավարությանանդամներիմիջն պարտականություններիբաշխումը, անձնակազմի հաշվառման, կենսաթոշակների ձնակերպման,աշխատակիցներիաշխատանքային գրքույկներիԱ անձնականգործերի վարման ն պահպանմանկարգը, ընդհանուր ն կազմմանն ձենակերպման անընդհատստաժի հաշվարկմանկարգը,փաստաթղթերի կանոնները,աշխատանքի, կանոնները,աշխատանքայիններքինկարգապահության անվտանգությանտեխնիկայի,արտադրականսանիտարիայիպահպանմանն հակահրդեհայինպաշտպանության կանոններնու նորմերը:

2. ՊԱՐՏԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

Կադրերի տեսուչը պարտավորէ.

Վարել կազմակերպությանն նրա ստորաբաժանումներիանձնակազմի հաշվառումը,ձեակերպելկադրերիհամարսահմանվածփաստաթղթերը: 2.2. Աշխատակիցների ընդունման,փոխադրմանն ազատմանձնակերպումները կատարել աշխատանքայինօրենսդրությանը,կանոնակարգերին, հրահանգներինե հրամաններինհամապատասխան: 2.3. Ձնավորել ն վարել աշխատողներիանձնականգործերը, ինչպես նան նրանցում աշխատանքայինգործունեությանհետ կապվածփոփոխություններկատարել: 2.4. Որակավորմանն ատեստավորմանհանձնաժողովների համար պատրաստել անհրաժեշտփաստաթղթերըն աշխատողներիններկայացնելխրախուսման: 25. Լրացնել, հաշվառել ն պահպանել աշխատանքային գրքույկները, կատարել աշխատանքայինստաժի հաշվարկ, աշխատողներինտեղեկանքներտալ անցյալ ն ներկաաշխատանքիվերաբերյալ: 2.6. Կազմակերպությանաշխատողներին ն կերակրողին կորցրած նրանց ընտանիքներին կենսաթոշակներնշանակելու համար անհրաժեշտ տեղեկանքներ ձնակերպելն դրանքներկայացնելսոցիալականապահովագրության մարմիններ: 2.1.

2.7. 2.8.

Վարել աշխատողներին արձակուրդտրամադրելուհաշվառումը:

Վերահսկելկազմակերպության ստորաբաժանումներում աշխատանքային կանոնների ներքինկարգապահության պահպանմանվիճակը: 2.9. Կատարել աշխատանքային կարգապահության խախտումների հաշվառում ն ապահովելղեկավարությանկողմից համապատասխան վարչականմիջոցների ժամանակինիրականացումը: 2.10. Ապահովելկադրերիգծով սահմանված հաշվետվությունների կազմումը:

Հավելված

ՀՎԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Կադրերիբաժնի ղեկավարությանը զեկուցել իր իրավասությունների ոլորթերություններիմասին: 3.2. Առաջարկություններ կատարել սույն կանոնակարգովնախատեսվածիր հետ կապվածաշխատանքների կատարելագործման վերա-

ԱԱ ԳԱԱ

3.1.

բացատայտված բոլոր

պարտականությունների բերյալ:

4. ՊԱՏԱՍԽԱՆԱՏՎՈՒԹՅՈՒՆԸ

Կադրերիտեսուչըպատասխանատվություն է կրում. 4.1.Սույն կանոնակարգովիր վրա դրված պարտականությունների անփույթ կամ ոչ ժամանակին կատարման, ինչպես նան աշխատակիցներիվերաբերյալ գաղտնիւովյալներիհրապարակճան համար:

Տ. ՓՈԽՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

5.1. Կադրերիբաժնի ղեկավարությունից ստանում Է կարգադրական փաստաթղթերը,բաժնի աշխատանքներին է տեղեվերաբերողցուցումներըն ներկայացնում կանքներ,զեկուցագրերու հաշվետվություններ:

5.2. Կազմակերպության ն աշխատանքիընդունվողանաշխատակիցներից ձանցից ստանում է դիմումներ, անձը, կրթությունը,ստաժը հաստատողփաստաթղթեր, բացատրագրեր, նրանց տալիս է տեղեկանքներ, աշխատանքային գրքույկներ,ւիաստաթղթերից քւսղվածքներիպատճեններ:

ԱՈ ԿՅԱՆ

ՆԱԽԱԳԱՀԻ ԱՇԽԱՏԱԿԱԶՄԻ ԿԱՆՈՆԱԴՐՈՒ-

Ծ

Հիմք ընդունելով «Պետական կառավարչականհիմնարկներիմասին» ն «Քաղաքացիականծառայության մասին» ՀայաստանիՀանրապետությանօրենքները՝ որոշում եմ. 1. Վաստատել Հայաստանի ՀանրապետությանՆախագահի աշխատակազմի կանոնադրությունըն կառուցվածքը՝համաձայն1-ին ն 2-րդ հավելվածների՞: 2. ԳայաստանիՀանրապետության Նախագահիաշխատակազմի ղեկավարին մինչն սույն թվականի հոկտեմբերի1-ը հաստատելՀայաստանի Հանրապետության Նախագահի աշխատակազմինոր հաստիքացուցակը, կառուցվածքային ստորաբաժանումներիներքին կառուցվածքը ն անցկացնել այլ միջոցառումներ. անհրաժեշտ կազմակերպական Յայաստանի Հանրապետությանօրենսդրությամբսահմանվածկարգով համապատասխան միջոցներ ձեռնարկել ւսշխատակազմի` աշխատանքից ազատման ենթակա աշխատողների աշխատանքայինիրավունքները ն երաշխիքներնապահովելուհամար: 3.Ուժը կորցրածճանաչել Հայաստւսնի Վանրապետության Նախագահի՝ ա/ 1998 թվականիօգոստոսի 5-ի «ՀայաստանիՀանրապետության Նախագահի աշխատակազմիկանոնադրությանն կազմակերպական կառուցվածքիմասին» ՆՀ-97 հրամանագիրը. բ/ 1999 թվականիօգոստոսի 3-ի «ՀայաստանիՀանրապետության Նախագահիաշխատակազմիկառուցվածքիբարելավմանմասին» ՆՀ-361 հրամանագիրը. գ/ 2000 թվականիփետրվարի3-ի «Գայաստանի ՆախաՀանրապետության գահին առընթերազգայինանվտանգությանխորհրդիաշխատակազմիմասին» ՆՀ471 հրամանագիրը: 4. Սույն հրամանագիրնուժի մեջ է մտնում պաշտոնականհրապարակմանը հաջորդողօրվանից: -

-

Հայաստանի Հանրապետության

Նախագահ

2002թ. օգոստոսի20 Երնան

:

ՆՀ-1159-Ն

'

ՆԱԽԱԳԱՀԻ

ՎՐԱՄԱՆԱԳԻՐԸ

3. ԻՐԱՎՈՒՆՔՆԵՐԸ

տում

Հավելվածներըչեն բերվում:

Ռ.Քոչարյան

Հավելված 7

Հավելված 6

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Հ

ՆԱԽԱԳԱՀԻ

ԿԱՐԳԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

ԴԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

2002թ. օգոստոսի20

Երնան ՆԿ-1170-Ն

Ռ.Քոչարյան

ն

նոյեմբերի 2004թ.

ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

նոյեմբերի 2004թ. 761480-Ա

`

ՀայաստանիՀանրապետության կառավարությունը որոշումէ. 1.ՎաստատելՎայաստանիՀանրապետության կառաւլարության2004 թվականի նոյեմբերի3-ի իճ 1466-Ա որոշմամբստեղծվածմրցութայինհանձնաժողովիկողմից ներկայացվածմրցույթիարդյունքները«Ղ-Տելեկոմ» փակբաժնետիրական ընկերությանըհաղթողճանաչելու վերաբերյալ: 2.ՂայաստանիՎանրապետության տրանսպորտին կապինախարարին՝ ա) ՎայաստանիՀանրապետության օրենսդրությամբսահմանվածկարգով «Ղ-Տելեկոմ» փակ բաժնետիրական ընկերությանը(լիցենզառու) տրամադրել հեռախոսայինծառայություններիմատուցմանլիցենզիա՝համաձայնհավելվածի. բ) ձեռնարկել անհրաժեշտ քայլեր` լիցենզառուին ռադիոհաճախականություններտրամադրելուհամար. գ) կազմակերպելքննարկումներլիցենզառուին «ԱրմենԹել»ՎՁ փակբաժնետիրական ընկերության մասնակցությամբ հեռախոսահամարների ընթացիկ ծրագրում լիցենզառուիհամարհամապատասխան հատվածնախատեսելու նպատակով. դ) լիցենզառուինտրամադրելկետի միջազգայինազդանշանային կոդ՝ |ՏՔՇ: Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսների ե էկոնոմիկայինախարարին՝ ՀայաստանիՀանրապետությանարդարադատության նախարարիհետ համատեղ «Ղ-Տելեկոմ» փակբաժնետիրական ընկերությանբաժնետիրոջհետ կնքել համապատասխան պայմանագիր,ըստ որի բաժնետերը Հայաստանի Հանրապետությանը 1,5 մլն ԱՄՆ դոլար, 2008 թվականի ընթացքում կվճարի 2004-2005 թվականներին մեկ մլն ԱՄՆ դոլար, 2007 թվականիընթացքում2 մլն ԱՄՆ դոլար, 2008 թվականիընթացքում:0,5 մլն ԱՄՆ դոլար: 3.Առաջարկել«Վայաստան»համահայկական հիմնադրամին «Ղ-Տելեկոմ» փակ բաժնետիրական ընկերությանբաժնետիրոջհետ կնքելու համապատասխան պայմանագիր, ըստ որի հիմնադրամինկվճարվի2004-2005 թվականներին՝մեկ մլն ԱՍՆ դոլար ն 2006 թվականիընթացքումմ̀եկ մլն ԱՄՆ դոլար: 4.ԱռաջարկելԼեռնային ՂարաբաղիՎանրապետության կառավարությանըընդունել «Ղ-Տելեկոմ» փակ բաժնետիրական ընկերությանառաջարկությունըԼեռնային ՂարաբաղիՎանրապետության կապի համակարգում2 տարվա ընթացքում10 մլն ԱՄՆ դոլար ներդրում կատարելու վերաբերյալկ̀նքելով համապատասխան ներդրումայինպայմանագիր:

ՉայաստանիՀանրապետության

վարչապետ

2004թ. նոյեմբերի4 Երնան

ե

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ ՇԱՐԺԱԿԱՆ ԿԱՊԻ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

ՄԱՏՈՒՑԵԼՈՒ ՀԱՄԱՐ ՄՐՑՈՒՅԹԻ ԱՐԴՅՈՒՆՔՆԵՐԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ԵՎ ԼԻՑԵՆԶԻԱ

ՏՐԱՄԱԴՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

թյունը.

Նախագահ

ԳԻ ՏԵՐԻ

ՈՐՈՇՈՒՄ

Հիմք ընդունելով ՀայաստանիՎանրապետության նախագահի2002 թվակաՆախագահի աշխատակազմի նի օգոստոսի20-ի «ՀայաստանիՎանրապետության ն կառուցվածքիմասին» ՆԴ-1189-Ն հրամանագիրը՝ դրոշում եմ. կանոնադրության 1. ուժը կորցրածճանաչել Վայաստանի Վանրապետության Նախագահի՝ ա/ 1998 թվականիդեկտեմբերի17-ի «ՀայաստանիՀանրապետության Նավարչության կանոնադրությունըհասխագահիաշխատակազմիպետաիրավական տատելու մասին»ՆԿ-204 կարգադրությունը. բ/ 1998 թվականիդեկտեմբերի17-ի «այաստանի ՀանրապետությանՆահասխագահիաշխատակազմիտնտեսագիտական վարչությանկանոնադրությունը տատելու մասին» ՆԿ-205 կարգադրությունը. գ/ 1998 թվականի դեկտեմբերի17-ի «ՀայաստանիՀանրապետությանՆախագահիաշխատակազմիգործերի կառավարչությանկանոնադրությունըհաստատելու մասին» ՆԿ-206 կարգադրությունը. դ/ 1998 թվականի դեկտեմբերի18-ի «Վայաստանի ՀանրապետությանՆան տեղեկատվության խագահիաշխատակազմի հասարակության միջոցներիհետ կապերի վարչության կանոնադրությունըհաստատելու մասին» ՆԿ-209 կարգադրու-

ՀայաստանիՀանրապետության

աար

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՄԻ ՇԱՐՔ ԿԱՐԳԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ՈՒԺԸ ԿՈՐՑՐԱԾ ՃԱՆԱՉԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

ե/ 1998 թվականի դեկտեմբերի18-ի «ՀայաստանիՀանրապետությանՆախագահիաշխատակազմիքարտուղարությանկանոնադրությունը հաստատելումասին» ՆԿ-210 կարգադրությունը. զ/ 1998 թվականիդեկտեմբերի21-ի «ՀայաստանիՀանրապետությանՆախագահի աշխատակազմիներման,քաղաքացիության,պարգեներիե կոչումների վարչության կանոնադրությունը հաստատելումասին»ՆԿ-220 կարգադրությունը: 2. Սույն կարգադրություննուժի մեջ է մտնում պաշտոնականհրապարակմանը հաջորդողօրվանից:

«Վավերացնումեմ»

Շի Հան

ճԱ.մարգարյան

Հավելված 8

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ

ՖԻՆԱՆՍՆԵՐԻ

ա

Հավելված Կ

ԵՐԵՎԱՆԻ ՊԵՏԱԿԱՆ

ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ԵՎ ԷԿՈՆՈՄԻԿԱՅԻ

ՆԱԽԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

08 դեկտեմբերի դեկտեմբերի2003թ,2003թ

թիվ

09092200

896-Ա

ֆինանսներին

արձակուրդհատկացնելուվերաբերյալ

էկոնոմիկայի նախարարության գործավարության հրահանգը»հաստատելումասին

ՀԱՏԿԱՑՆԵԼ

ուսումնական մասիավագ տեսուչ, 2004 թ. ՄարզարիտաՍարգսի Աբգարյանին՝ հերթականարձակուրդը՝24 աշխատանքայինօր տնողությամբ, ս.թ. հուլիսի 20-ից մինչն օգոստոսի18-ը ներառյալ:

ՀՀ ֆինանսներին էկոնոմիկայի նախարարության փաստաթղթերի շրջանառությունը կանոնակարգելու, «Քաղաքացիականծառայությանմասին» ՀՀ օրենքին ն այլ իրավականակտերին,ՀՀ կառավարության 23.09.2002թ. ՀՀ ֆինանսներին էկոնոմիկայի որոշմամբ հաստատված նախարարության բ ' կանոնադրությանըհամապատասխանեցնելու նպատակով

դրանից բխող

Իթ460-Ն

:

։

ԵՄ

ԵՐԵՎԱՆԻ ՊԵՏԱԿԱՆ

ակա

:

Նախարար

3իմթ 0.Մմբգարյանի դիմումը

Վ.Խաչատրյան

75.07.2004:

'

ԳԵ.Կիրակոսյան Ռեկտոր (ստորագրություն)

1. Գաստատել«ՀՀ ֆինանսներին էկոնոմիկայի նախարարության գործավարության հրահանգը»նոր խմբագրությամբ: 2. Սույն հրամանիուժի մեջ մտնելուցառաջ արձակված նսույն հրամանի1-ին կարգավորվող հարաբերություններին վերաբերող անսներ ոնոմիկայի նախարարության հրամաններըգործում են այնքանով, որքանովոր չեն հակասումնշված հրահանգին: Յ. Սույն հրամանի1-ին կետովհաստատվող հրահանգիբնօրինակըի պահ է հանձնվումիրավաբանական վարչությանհամակարգողին: 4. Ուժը կորցրած ճանաչել ՀՀ ֆինանսներին էկոնոմիկայի նախարարության 2001 թվականիհուլիսի 20-ի թիվ 254 հրամանը: 5. Սույն հրամաննուժի մեջ է մտնում 2003 թվականիդեկտեմբերի30-ից:

իան

ՀՐԱՄԱՆ

Մ.Ս.մբգարյանին

Երնան

ՀՐԱՄԱՅՈՒՄ

3076/39 ա

Երնան

ՀՐԱՄԱՆ «ՀՀ

ԻՆՍՏԻՏՈՒՏ

(

Տ56-

ՏՆՏԵՍԱԳԻՏԱԿԱՆ

ՏՆՏԵՍԱԳԻՏԱԿԱՆ

12.10.2004

Հավելված 8

գ

ԻՆՍՏԻՏՈՒՏ

24695/24

ՀՐԱՄԱՆ

Արժմացազմիվերաբերյալ

Երնան

ԻնստիտուտիԴիլիջանումգտնվողմարզաառողջարարական ճամբարումգարն'-ռային հեղեղումներիհետնանքներըժամկետիցշուտ վերացնելուհամար

ՀՐԱՄԱՅՈՒՄ

ԵՄ

բրիգադիներքոհիշյալաշխաՀայտարարելշնորհակալություն շինարարական տակիցներին .Ա.Գ.Սարգսյան`թիթեղագործ 2. Կ.Բ.Կարապետյան՝` սանտեխնիկ Յ. եռակցող-փականագործ Ռ.Մ.Մարգարյան՝ 4. ԴՀ.Կ.ԲԲադալյան՝ էլեկտրիկ

իմք՝

մասիպետիզեկուցագիրը: տնտեսական

Ռեկտոր

(ստորագրություն)

Կադրերիգծով տեսուչ (ստորագրություն) 12.05.2004

Գ.Ե.Կիրակոսյան Գ.Վ.Ներկարարյան

Վրամանին ծանոթացելեն (ստորագրություն) Ա.Գ.Սարգսյան Կ.Բ.Կարապետյան (ստորագրություն) (ստորագրություն) Ռ.Մ.Մարգարյան (ստորագրություն) Հ.Կ.Բադալյան 13.05.2004

8 բ

Հավելված

«ՄԵՏԱՂԱԿԱՆ

ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔՆԵՐԻ ԳՈՐԾԱՐԱՆ»

ԲԲԸ

ԱՐՁԱՆԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

Բաժնետերերիընդհանուրժողովի

Ա.Պ.Ստեփանյանին 2005թ. առաջին եռամսյակիԸնկերությանծախսերինախահաշվիհաստատում: Զեկուցմանտեքստ քստը կցվում է: -

Նախագահ Մ.Ն.Վայրապետյան Քարտուղար Ն.Յ.Ալեքսանյան --

ԱՐՏԱՀԱՅՏՎԵՑԻՆ.

--

համարՆերկա էին Ընկերությանսովորականբաժնետոմսերիսեփականատեր վող ն ձայնի իրավունք ունեցող 115 բաժնետերեր(ցուցակը կցվում է)": Գրավիրվածներ՝ՀՎ ֆինանսներին էկոնոմիկայինախարարությաններկայացուցիչ Կ.Ս.Աթաբեկյան, ՀՀ առետրիե տնտեսականզարգացմաննախարարության ֆինանսականվարչության պետ Ա.Ա.Շահնազարյան ՕՐԱԿԱՐԳ

Ընկերությանկանոնադրական կապիտալըմեծացնելու մասին Զեկուցող՝ԸնկերությանՏնօրեններիխորհրդինախագահԳ.Հ.Զաքարյան" 2. 2005թ. առաջինեռամսյակիԸնկերությանծախսերի նախահաշվի

հաստատում

Կ.Գ.Յոլչյանը,Հ.Մ.Նիկողոսյանը, Լ.Մ.Մեժլումյանը: Նրանք հավանությունտվեը նախահաշվի ն առաջարկեցին ցին նախագծին այն հաստատել:

ՈՐՈՇԵՑԻՆ.

խահաշիվը:

Վաստատելլ Ընկե ն 2005 թվականիառաջին Ընկերության եռամսյակիծախսերինա-

Բվեարկությանըմասնակցելեն սովորականբաժնետոմսիսեփականատեր հան ձայնի իրավունքունեցող 115 բաժնետերեր, որը կազմում է ձայների9256-

մարվող ը: Կողմ» - 141 ձայն: 0ձայն: «Դեմ» ՞

լ

Զեկուցող՝Ընկերությանգլխավոր տնօրենիտեղակալ Ա.Պ.Ստեփանյան 1.

-

-

2.ԼՍԵՑԻՆ.

դեկտեմբերի2004թ.

Երեան

1.

«Կողմ» 113 ձայն: «Դեմ» 0 ձայն: «Ձեռնպահ» - 2 ձայն: Անվավերքվեաթերթերչկան: Որոշումն ընդունվածէ 113 ձայնուլ:

.ԼՍԵՑԻՆ.

Գ.Հ.Զաքարյանին Ընկերության կանոնադրական կապիտալը մեծացնելու մասին:Զեկուցմանտեքստըկցվում է:

«Ձեռնպահ» 4 ձայն: Անվավերքվեաթերթերչկան: Որոշումն ընդունվածէ 111 ձայնով: -

-

ԱՐՏԱՀԱՅՏՎԵՑԻՆ.

Լ.Հ.Առաքելյան Հավանությունտվեց Ընկերությանկանոնադրականկապի12 միլիոն ավելացնելուն բաժնետոմսերի էմիսիայիառաջարկին: դրամով -.

տալը

Նախագահ

(ստորագրություն) Մ.Ն.Վայրապետյան

Քարտուղար

(ստորագրություն)Ն.Հ.Ալեքսանյան

Ս.Ա.Գաբրիելյան ԱռաջարկեցԸնկերությանբաժնետոմսերիլրացուցիչ թողարկման մասին տեղեկատվությունըհրապարակել «էկոնոմիկա ե ֆինանսներ» ե «Կապիտալի շուկա» ամսագրերում: -

ՈՐՈՇԵՑԻՆ.

1. ՄեծացնելԸնկերությանկանոնադրական կապիտալը12 միլիոն դրամուլ: 2.ՎաստատելբաժնետոմսերիէմիսիայիմասինՏնօրեններիխորհրդիներկայացրածհայտարարության տեքստը: 3.Ընկերությանկանոնադրության մեջ փոփոխություններկատարելԸնկերության կանոնադրական կապիտալը12 միլիոն դրամովմեծացնելու ն 50 միլիոն դրամդարձնելումասին:

Քվեարկությանըմասնակցելեն սովորականբաժնետոմսիսեփականատերհամարվող ն ձայնի իրավունք ունեցող 115 բաժնետերեր,որը կազմումէ ձայների 92:92ը:

է

Ցուցակը ն զեկուցումներիտեքստերըչեն բերվում:

Վավելված 10

Հավելված

ՔԱՂՎԱԾՔ

ԵՐԵՎԱՆԻ ՊԵՏԱԿԱՆ

ՏՆՏԵՍԱԳԻՏԱԿԱՆ

ԻՆՍՏԻՏՈՒՏ

ինստիտուտի Երեանիպետականտնտեսագիտական ամբիոնի կազմակերպման» «Գործարարության նոյեմբերի24-ին կայացածնիստիթիվ 3 արձանագրությունից ԼՍԵՑԻՆ

Մ.Գասպարյանի հեղինակած «Գործավարություն»դասընթացի երաշխավորելուհաուսումնականձեռնարկը հրատարակության մար ֆակուլտետիխորհրդիններկայացնելումասին հարցը:

-

Ա.Բարսեղյանը: ԱՐՏԱՀԱՅՏՎԵՑԻՆ-Բ.Վարդերեսյանը, Նրանք նշեցին, որ ձեռնարկը ներառում է դասընթացիծրագրով նախատեսվածբոլոր թեմաներնու հարցերը, հավելվածայինմաեն առավել հաճախօգտագործվողմեկ տասսում ներկայացված ձնավորմանօրինակներ:Այն նանյակից ավելի փաստաթղթերի բարձրագույն ուսումնական խատեսվում է տնտեսագիտական ուսանողներին դասախոսներիհամար: Կահաստատությունների բնագավառիաշրող է օգտակար լինել նան. համասլատասխան

ՈՐՈՇԵՑԻՆ

-

խատողներին:

ֆակուլտետի խորհրդին Դիմել ընդհանուր տնտեսագիտության վերնագրով ուսումնական Մ.Գասպարյանի«Գործավարություն» երաշխավորելուհամար ձեռնարկըհրատարակության ւ

Ժ

Նիստինախագահ Իսկականիհետ ճիշտ է

Նիստիքարտուղար

Կարապետյան

ՀԱՍՏԱՏՈՒՄ

ԵՄ

Գ.ԵԿիրակո

Ռեկտոր ԱԿՏ

Երեան

18.20.11

Գյումրու մասնաճյուղիֆինանսատնտեսական գործունեությանստուգման ԵՊՏԻ

Հիմք` ԵՊՏԻ ռեկտորի 13.11.2003 7635 հրամանը`«ԵՊՏԻ Գյումրու մասնաճյուղի ֆինանսատնտեսականգործունեության ստուգմւսն հանձնաժողով ստեղծելու մասին»: Կազմվածէ հետնյալ կազմովհանձնաժողովիկողմից. Նախագահ` «Հաշվապահականհաշվառում ն աուդիտ» ամբիոնի դոցենտ Ռ.Պ.Համբարձումյան. Անդամներ. գլխավոր հաշվապահի տեղակալ Ա.Կ.Զարչյան, տնտեսագետ Ա.Ս.Բաղդասարյան, հաշվաւվահ-վերստուգողՄ.Դ.Գյոզալյան: 2003 թվականինոյեմբերի18-ից 20-ը ընկածժամանակահատվածում հանձնաժողովը կատարել է ԵՊՏԻԻ Գյումրու մասնաճյուղիֆինանսատնտեսական գործունեու թյան ստուգում: Ստուգմանընթացքումպարզվել է. վճարովի հիմունքներովսովորող ուսանողների ուսման վարձը զեղչվել է սահմանվածնորմատիվների խախտումով, 2002 թվականիմայիս ամսվաաշխատավարձիտեղեկւսգրում,առանց համապատասխան լիազորագրի,ՊողոսյանԳոհարիփոխարենստորագրելէ ԳալստյանԱնուշը: Ֆինանսատնտեսական գործունեության այլ խախտումներհանձնաժողովըչի հայտնաբերել: -

Շ.Գայստյան

Կազմվածէ 3 օրինակից. 1-ին օրինակը՝ԵՊՏԻ հաշվաւպահությանը, 2-րդ օրինակը՝Գյումրու մասնաճյուղիտնօրենին, 3-րդ օրինակը` 2001թ. 7» 12-23 գործ:

Նախագահ՝

(ստորագրություն)

Ռ.Պ.Համբարձումյան

Անդամներ

(ստորագրություն) (ստորագրություն) (ստորագրություն)

Ա.Կ.Չարչյան Ա.Ս.Բաղդասարյան Ս.Դ.Գյոզալյան

Պարույր ԱնդրանիկիՔալանթարյան

Գործարարությանգործավարություն (ուսումնականձեռնարկ)

Հրատ. խմբագիր՝Ռ. Վարդանյան Սրբագրի:չ՝Ջ. Հովհաննիսյան

Պատվեր՝477: Զափս՝ 60 շ 84 1/16: 11 հեղ. մամ., 11,2 հրատ. մամ., 12 տպ. մամ., 11,116տպ. պայմ. մամ.: Տպաքանակ՝500:

«Տնտեսագետ»հրատարակչություն Տպագրված է-««Տճոճնմագետ» հրատարակչության արտադրամասում Հ

տպագրական128

29, Նալբանդյան, Երնան