Գործավարության հիմունքներ

(75: ՇՀ

ԿՐԹՈՒԹՅԱՆԵՎ ԳԻՏՈՒԹՅԱՆ

`

-

մ

122272

|

|Ն«-47

ԵՐԵՎԱՆԻ

ՊԵՏԱԿԱՆ

ՆԱԽԱՐԱՐՈՒԹՅԱՆ

ՔՈԼԵՋ

ՀՈՒՄԱՆԻՏԱՐ

ՀՀ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ

ԵՐԵՎԱՆԻ

ԵՎ ԳԻՏՈՒԹՅԱՆ

ՆԱԽԱՐԱՐՈՒԹՅԱՆ

ՀՈՒՄԱՆԻՏԱՐ

ՔՈԼԵՋ ՊԵՏԱԿԱՆ

Ս.Յու.

Լալայան, Թու.Կ. Լալայան

ԳՈՐՄԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ

ԼԻՄՈՒՆՔՆԵՐ

ԵՐԵՎԱՆ

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

ՀՏԴ 35.077.1 (01) ԳՄԴ 65.9 (2) 218773 Հ

ՆԵՐԱՍՈՒԹՅՈՒ

է ՀՀ կրթության Ա գիտության նախարարության Գաստատված կրթական բարեփոխումներիկենտրոնի կողմից որպես ուսումնական ձեռնարկ

Երաշխավորվածէ տպագրման Երնանի պետական հումանիտարքոլեջի մեթոդականխորհրդի կողմից

ԼՆՍՌԱԲԿԱն

1.1. Գաղափար գործավարության մասին 12. Գաղափարփաստաթղթի մասին

ԱԿԱ ԱԱԿ նեն ԱԱԿ:

ԼՎԱ

ոու.

ԸՆԴԼԱՆՈՒՐԿԱՆՈՆՆԵՐԸ

2. ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԻԶԵՎԱՎՈՐՄԱՆ

Ձնաթղբեր(բլանկներ) ննԱնն ԱԱ ԱԱԿ ԱԱԱ ԱԱ ննես Փաստաթղթերիտվյալների ձնավորմանըներկայացվռղպահանջները 22. Լ ՀայաստանիՀանրապետության պետականզինանշանը 2.2.2. Կազմակերպության խորհրդանշանըկամ ապրանյյանիշը (առկայությանդեպքում ծառայության շանը) 2.2.3. Կազմակերպության կոդը ԱԱ ԱԿ ԱԿԱՆ 22.4. Փաստաթղթիձնի կոդը ԱԱ

ՅԱԿԱԱԶԱԱԱ

ԱԿԱ ԱՂԱՆ 2.2.5. Կազմակերպության անվանումը 2.2.6. Տեղեկատվական մասին տվյալներ կագմակերպության 2.27 Փաստաթղթիտեսակի անվանումը 2.2.86. Փաստաթղթիթվականը Լ... ԿԴԱՌ 22.9 Փաստաթղթիգրանցմանհամարը 2.2. 10. Փաստաթղթիգրանցմանհամարը

2...

ու-ն

2.2.

Գրախոսներ`

ԱՆ

Վ.Վ...

Է.Պ. Իգիթյան, Առետրին սպասարկման քոլեջի մասնագետ,դասախոս

ՍՏ...

Մ.

Ասլանյան,Մասնագիտական կրթության

դեպարտամենտի առաջատար մասնագետ

Պատասխանապու խմբագիր`

Հ.Ա.Հակոբջանյան, բան.գիտ.թեկնածու. դոյենտ

Յ

2.2. 13.

-

-

2.2. 15.

Ձեռնարկումլուսաբանվում են գործավարությանկալրգավորման, կառավարչական փաստակազմման ն ձեավորմանհարցերը: Վատուկառանձնացվածեն ության այնպիսի կարնորագույն ուղղություններ, ինչպիսիք են փաստաթուղթ հասկացությունը, փաստաթղթերի տեսակներնու տարատեսակները, ձնաթղթերիպատրասւոմանպահանջների,փաստաթղթերիռեկվիզիտների ձնակերպումը, ինչպես նան կազմ զմակերպակարգադրական ւիաստաթղթերի մեջ ընդգրկվածհիմնականփաստաթղթերի կազմմանկանոնները:Ներկայացվում են թերի հետ տարվող աշխատանքները,ներառելով փաստաթղթաշրջանառության կազմակերպման խնդիրները,փաստաթղթերի գրանցման կարգը, փաստաթղթերի կատարմանժամկետներիվերահսկումը:

կաղավարգական պոյժաւ

2.2. 16.

2.2. 17. 2.2. 16. 2.2. 19

փաստաթղ`

2.2.20. 2.2.21. ՍԱ

2.2.24.

աշխատանքներին:

Ձեռնարկընախատեսված է ԲՈՒՀ-երիուսանողներխ ն դասախուների, կազմակերպությունների ղեկավարների, պետականծառայողների ե կառավարման տվյալ ոլորտով հետաքրքրվողների համար: 0003(01)--

2.2.25. 22:26. 2.2.27. -

ԳՄԴ 65.9 (2) 21873

2.2.28.

3.1։ 3.2. Օ

|

|

|

ԿԱԿԱԿԱԳԱԿԱԱԱԱԿկԱԱԿԱ

Փաստաթղթիկազմմանկամհրատարակմանտեղը... ծանոթացումը սահմանափակող տվյալ Հասցեատերը

ԱԱԱԱԿԱԱԱԱԱԱԱԱԱՂԱԱԿԱԿԱԱԿԱԿԱԱ

ԱԱԿ ԱԱԿ ԱԿ ԱԱԿ րիր արն ատար Սակագրությունը կեա Տեքստի վերնագիրըՍ... ԱԿԱ ԱԱԿ Ա Վերահսկողությանմասիննշումը Փաստաթղթի տեքստըՏ... Հավելվածներիառկայությանմասին նշումը Ստորագրությունը Փաստաթղթիհամաձայնեցմանտվյալը ԱԱ Ան

ոնն

ԱԱԱկԿԱԱԱԱԱԱԱնԱԱԱԿԱԱնկԱնն

ՎՎԿ

ԱԱԱԱԱնԱԱԱԱնն

ՎԸ

ՆՆ

ԱԱԱԱԱԱԿԿԱԱԿ

ԱԿԱԱԱԱԹԱԶԱԱԱԱԱԱԱԿԱԱԱԿԱՂԱԱԿն

աաաՆ: ԶԱ

Ան

ԼԼԸԸԸԸԸԸԸՎՎԱ

ԱԱնիննն ԱԱԱԱՅԱԱԱ Ն

Պատճենիվավերացմանվերաբերյալնշումը Կատարողիվերաբերյալ նշումը կատարմանն գործինկցելումասին նշու Փաստաթղթի Կազմակերպությունում փաստաթյյթի ստացմանվերաբերյալնշումը որոնմանմասիննշումը 6 Փաստաթղթիավտոմատացված ե.

3. ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԻՀԵՏ ԱՇԽԱՏԱՆՔԻԿԱՏԱՐԵԼԱԳՈՐԾՈՒՄԸ

|ՏՅԻ/ 99930-2-654-9 Օ ՄՅու,

|

|

փարա

ջանան Աաաա

Առանձին ուշադրություն է դարձված գործ ե րծավարությունումԻ փաստ խթղթորի հ ն պահպանման արխիվհանձնելունախապատրաստման

կրատախաախունմնոն,,

|

հետ 22. 12. Փաստաթղթի

Լալայան, Գործավարությանհիմունքներ/ Պատ. խմբ.՝ 3.Ա.Յակոբջանյան: Եր., Զանգակ-97, 2003թ., 180 էջ:

,

|

|

Լ

22.11.

Լ203020200

.

ԱՂ

թղթերի

ԿԱՂ

Ա

ը

Ս.Ադամյան,ԵՊՀՔ ավագ դասախոս, Վ.Գարեգինյան,ԵՊՀՔ ավագդասախոս

3 140

ԱԱԿԱԱԿԱԿԱԿ

ԶԸ

Խմբագիրներ`

Մ.Յու.

ՎԱԿ

Վ.Վ.

Լալայան, 2003թ. «Զանգակ-97»հրատարակչություն. 2003թ.

3.3.

ԸԸՎԸԸԸԸԸ

Միօրինակացում,ստանդարտացում,դասակարգում Փաստաթղթերիձներիաղյուսակ. ՄոՂԼՎ Փաստաթղթերիստեղծմանու գործավարության կազմակերպմանբնագավառումժամանակակից տեխճիկականմիջռցներիկիրառումը

ԱԱԱԱԿ նԱնն

ԼՎԱ

ՈՏ

ՎԱՂՆ

ՈՈՈՆ

4. ԿԱԴՄԱԿԵՐՊԱԿԱՐԳԱԴՐԱԿԱՆ

ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԻ

8.3.

ՄԻՕԲԻՆԱԿԱՅՎԱ1ԱՄՍԿԲՐԸ

յ Ձզ 4.1. Կազմակերպականփաստաթղթեր.

.Ն.ՆՎՂՎՓՎՎԱԳՎԿԼ

4.2. Կարգադրական փաստաթղբեր ուՄոՆՎւՓՎւՎՓ՝Լ ԳԼԱԿԱ

...........Ձզ.

ԿԸԼԼԱ,

Մ

ՎԼ

4.3.

ԱԼ

Անն

ԱԼԱՆ

Հաղորդա-տեղեկատվական փաստաթղթեր 4.4. Անձնակազմի վերաբերյալ փաստաթղթեր 4.4. 1. Աշխատանքի ընդունումը

ԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱ 70

44.2. Լշխատողիտեղափոխումն աշխատանքի"ճաշտոնի այլ 44.3. Աշխատողիազատումը

ԼՎԱԱԼԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱՅԱՑԱԱ

ԱԱ ԱԱ 71 4.4.4. Դիմումների կազմումնու ձեակերպումք 4.45. Աշխատանքային պայմանագիր«տամաձայնագիրԶԼԱԱԱԱՆ ե...............,

ՎՎԿ...

Ն.Վ

ԱՆ

ԱԱ

ԱԼԼԱ

ԱԱ

ԱՂԸ

Աշխատանքային

4.46.

ձնեակեյոպումն ուվաոամնմ.....

գրքույկնելըի

ՀԱ 4.4.4.

4.4. 10 424.1. 4.12.

«ր

Անճնակամգործեր ԱԱ Կադրերիհաշվառմանանձնականթերթիկը Լ.Լ

4.49.

շ

Անան

Ը

ՎԱՆԱ

Ինքնակենսագրություն Ռեզյումե

ւո

ԱԱԱԱ ՅԱՅ ԱԱ

ՎԱԹԱԱ

ԼԱՎԱ

ԱԱ ԱԱ

ԱՆԼՎԱ

վերաբերյալ

աը

ԱԶԱՆ

4.5.

ԱԱ

Քաղաքացիների առաջարկություններ, դիմումներ,բողոքներ

«0

9. ԳՈՐԾԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ

ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԻ

ատա րանն կազմակերպումը որ Մ աաա - որ ր : տ ւ լ աաա Մժան ՐՈՆ

|

ոՊ

/

52 Ելից փաստաթղթեր 5 13.Ներքին փաստաթյթթ

Արքյո ԿՈՍՍԱԱԱԹԻՈՎՐ

ՄԱՆ ՏՏ

.

ա

ՀՈԴ

ԴԴթ

'

ԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱ,

/

ժենրմուդրամց ացումը '

6.2.

72.

7.3.

աաաաաա

ու Հսկողությաննշանակությունն տեսակները Փաստարղթերի կատարման համակարգչային հսկողությոնը

ՆՆ

ՓԳ

.

կազմակերպականձեր Գործավարական ծառայության

ՆՆ.

ԿԿԿԳԿԳԿԿԿԳԿԿԳԿԿ

Ա

ՊԱԼՊԱՆՈՒԹՅԱՆԿԱԶՄԱԿԵՐՊԱԲ

Գործերի անվանակարգը

մն

տակա փորճագի ո

անե

8.2.

Գործերիանվանակարգի տեսակները

Ն`

ԼՎԱ

ԱԱ,

ԶԱԶԱԱՂԱԱԱՂԱԹԱԱԱԱԱԱԱ

ԱԿԱ Ա ԱԱ

արժեքավորման

ԱԱԿ

հանձմաժողովները Փորձագիտական նԱնԱն 9 3. Արժեքավորմանփորձաքննության իրականացումը 9.2. Գործերի ձնավորումը տե ԱԿԱ ԱԱ Ա ԱԱ Ան 9.3. Գործերիցուցակների

ԱԱԱԿԱԶԱԱԱԹԱԱԿԱԱԱ

ՌԱԿ ԱԱ ԱԱԱԱԱԿ Ան 9.4. Գործերն արխիվ հանձնելու կարգը եո. Անն 9.12.

Վ...

Ա

ԱԱ

ն

՛

-:5

ԱԱՌԱԿԱՆԱԱԱ

ԱԱԱԿԱԱԱԿԱԱԱԱ

կազմումը

ԱԱ

Ան

10.ԱՐԽԻՎԱՅԻՆՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԻ0ԳՏԱԳՈՐՍՈՒԲ

10.1. Իրավաբանականանձանց ն քաղաքացիների

10.2.

բավարարումը հարցումների

ՏՏՏՕՈՋՈՌՂՈ

ՈՈււ

Ատանա գիտական, մ։ԿԱ քաղաքական, ութայլ

Արխիվային

Նո

ԿՎ,

մշա

ն այլ նպատակներով կրթական ստեղծագործական

ճա

11 ԷԼԵԿՏՐՈՆԱՅԻՆՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԻ ՊԱԼՊԱՆՈՍԸ

11.1. 112.

(13 3.

Փաստաթղթերիհամակարգումը

Իր

ո

6...............

ՄՓՆւՂւՂՎԼԼՎԼՎՎՎՎԼԼԼՎԼ

նն Հ.Վ.

ուրԱպահովումը

խ0ՏՏՏՏՏՏՏՏՏՍ

որո նային

ե

Առ

ԱՈՈՈՈՒՒՒՒՒՒՒՒ

ՒՒՒՒՒՒ յրնպ ին ահպանումը Արխ իվա

1ԱՎԵԼՎԱՍՆԵՐ

աան

Ւ

ՕԳՏԱԳՈՐԾՎԱԾ

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆՑԱՆԿ

.........Ձ.

ՄԼՆ

նը

1Աե3ՆեԼդՒ Լնմնր | արժեքավորումը,

8. ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԻ

ԸՆԹԱՑԻԿ/0ՊԵՐԱՏիվ/

8.1.

Աո

ր աաա

ՏՏ

ՀՈրՏՀ

ո որոշումք

ԿԿԿԿԿԿԿԿԿԿ-....

ի

շա

կազմակերպականկառուցվածքը Կառավարմանփաստաթղթային ապալուվման ծառայության աշխատողներիպաշտոնեականկազմը Լ.

Ն

7.4.

9|

ՏՏ

ա

|.Փաստաթղթերիփորձագ 21.1 Փաստաթղթերի

ո

եեւ

Ըմդհանուրպահանջներ. հետ աշխատրանքների Փաստաթղթերի

ՀՏ

1 ԳՈՐՍԱՎԱՐԱԿԱՆ

ՍԱՌԱՅՈՒԹՅԱՆ

ԱՇԽԱՏԱՆՔԻ

ԿԱՂՍԱԿԵՐՊՈՍ

7.1.

«

ՈՆ

Փաստաթղթեյի Ա հնդեքսավորու անման

ի: : : : ' ||' "" ՈՄՈՄԾ

6. ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԻ

ԿԱՏԱՐՄԱՆՀՍԿՈՂՈՒԹՅՈՒՆԸ

6.1.

ւռ

ՍՕՍՕ9ՈՎԸԸՂԸԿԸԱԿՂԱՅԱՂԱԱԿԱԱԿԱԿԱԱԱՅԱՂԱԳԱՅԱՅԱԱՅԱՂ

2 աարի ՀԱ:

5.2. 1.

ԼԱՄ

Լան

նն

Գ.գերկծելՉնեմՆ ԼՐԽԻՎ ԱԱ

ԱԱԱԱԱԱԱ ԱԱ 79

ն

Ա

Ա

ԱԱ

ը ր դասակարգ դասավորությա ՀՒ թթ» ը արան կետների աոոոոո-որ Գոր կնկԱնԱԱննԱԶԱԿԱԱԿ ն րի Գան արանազարգի հաստատմանկագ`, ։։Շ`

Անվանակարգի /գործերի 8.86. Գործերի պահպանման 8.9. Գործերիհամարները/ի 8.10.Գործերի

8.7.

9.

ԱԱ

ԱԱ,

Ց

ԱՆԱՆ

ՐՐՈՐՐՄ

8.5.

Ր

Աաաա աաարամամմերի Անմն,

ԼՆ,

ՎԱԱԼ,

եթ

հրաման

7:

կազմումը Գործերիանվանակարգի անվանակարգի Գործերի Անվանակարգում

Ա ԱԿԱ ԱԱ ԱնԱնն մշակումըԱԱ ընդգրկման թամա փաստաթղթերի Եաորոոոորթորրոի շրջանա կազ որոշո ԱԱԶԱԶԱԿԱԱԿԶ վերնագրերի 8.6.Գործերի ը Բ էլ: 8.4.

ԱՒ

Ւ

ԹԹ

ՆԵՐԱՍՈՒԹՅՈՒՆ

1.

Գրագետն ճիշտ կազմվածփաստաթուղթը բարձր է գնահատվում ինչպես կառավարչականպրակտիկայում այնպես էլ գործարար աշխարհում: Անկախգործավարությանվարման տեխնիկականմիջոցներից` փաստաթուղթըպետք է ձնակերպվիսահմանվածկանոններիհա-

1.1.

մասին:

Ձեռնարկը կազմված է փաստաթղթերիվերաբերյալ պետական ստանդարտների պահանջների համապատասխանն հեղինակների այս բնագավառումբազմամյափորձի ընհանրացմանհիման վրա: Համոզվածությունկա, որ այն դրական դեր կխաղա հանրապետությունում փաստաթղթերիհետ աշխատանքի կազմակերպմանասպարեզում միօրինակությունմտցնելուգործում: Գործավարությանճիշտ դրվածքը հանրապետությանպետական արխիվները Հայաստանիազգային արխիվային ֆոնդի փաստաթղթերով անկորուստ համալրելուգրավականն է:

-Ք-

ԳՈՐԾԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ

ՄԱՍԻՆ

Գործավարությունըգործունեությանբնագավառէ, որն ապահովում է պետականկառավարմանմարմիններում(նախարարություննետարածքային կառավարմանու տերում ն գերատեսչություններում) դական ինքնակառավարմանմարմիններում, ձեռնարկություններում, (այսուհետն՝ Կազմահիմնարկներում ն այլ կազմակերպություններում կերպություններ)փաստաթղթավորումըն պաշտոնական փաստաթղթերի հետ աշխատանքիկազմակերպումը: Կազմակերպություննունի որոշակի կառուցվածք, ներքին կապեր, որոնք ի հայտ են գալիս ղեկավարությանն կառուցվածքային ստորաբաժանումների(առանձին կատարողների)միջե փոխադարձ կապիտեսքով ն արտաքին կապեր՝իշխանությանմարմինների նգործարար շրջանակներիհետ: Կազմակերպությանինչպես ներքին, այն-

մաձայն:

Մշակված են մի շարք ստանդարտներ,հրահանգներ,մեթոդական ցուցումներ, որոնք լայն ճանաչում չեն ստացել: Սույն գիրքը նպատակ ունի տալ ընդհանուր պատկերացում փաստաթղթերի կազմման ն դրանց հետ հետագաաշխատանքիկազմակերպման մասին: Փաստաթղթերի հետ աշխատանքի կազմակերպմանդրվածքը ազդում է կառավարմանապարատի,առանձինկատարողներիաշխատանքի ն ամբողջությամբվերացրածկազմակերպությանգործունեության արդյունավետությանվրա: Կազմակերպությունների շատ ղեկավարներ ն գործավարության համար պատասխանատուաշխատողներ,դժբախտաբար,ծանոթ չեն գործավարությանտարրական կանոններին, էլ չենք խոսում փաստաթղթերիհետ աշխատանքինրբություններիմասին: Գործավարությանկազմակերպմանտարրական սկզբունքներին պետք է ծանոթ լինեն երկրի բոլոր քաղաքացիները: Դրանք անհրաժեշտ են փաստաթղթերի բոլոր տեսակների կազմմանհամար: Սույն ձեռնարկինպատակնէ ուսանողներին ն մյուս ընթերցողներին ծանոթացնելկազմակերպություններումգործավարությանկազմակերպման,փաստաթղթերիհ̀ատկապեսկազմակերպակարգադրական ծնակերպման,ինչպես նան առանձին փաստաթղթերիկազմմանը ներկայացվողպահանջներիհետ: Ձեռնարկում տրվում է նան ընդհանուր պատկերացումգործավարությամբ ավարտված փաստաթղթերիհետ հետագա աշխատանքի

ԳԱՂԱՓԱՐ

ԱՌԱՐԿԱՆ

լ

պես էլ արտաքինկապը հանդիսանումէ տեղեկատվությանկապ: Գործավարությունըկառավարմանապարատիայն գործունեությունն է, որն սկսվում է փաստաթուղթը ստեղծելու պահից, ներառում՝ այդ փաստաթղթերիհետ անհրաժեշտ աշխատանքներըն ավարտվում կազմակերպությանարխիվ հանձնելու համար դրանց նախապատրաստմամբ: Գործավարությանկարգը սահմանվումէ օրինակելի, տիպայինն անհատական հրահանգներով:Անհատականհրահանգները հանդիեն տվյալ կազմակերպությանգործավարության առանձնասանում հատկությունները սահմանողչափորոշիչ (նորմատիվ) փաստաթուղթ: Դրանք կազմվում են գործավարության օրինակելի կամ տիպային հրահանգի հիման վրա ն բովանդակում են փաստաթղթերիկազմման ու ձնակերպման կանոնները,փաստաթղթերիհետ աշխատանքիտեխնոլոգիան, կազմակերպությունումհաճախակի օգտագործվող փաստաթղթերինմուշներ նայլն: Գործավարությանանհատական հրահանգը գործողության մեջ է դրվում կազմակերպությանղեկավարիհրամանովն պարտադիրէ կատարման համարտվյալ կազմակերպությանշրջանակներում: Ներկայումս «գործավարություն» եզրույթը (տերմին) հաճախակի օգտագործվում է որպես «կառավարմանփաստաթղթայինապահովում» (ԿՓԱ) եզրույթի հոմանիշ: Յուրաքանչյուր կազմակերպությունպարտավոր է փաստաթղթավորել իր գործունեությունը:Կառավարմանապարատի փաստաթղթային ապահովումըպահանջումէ ստեղծել կառավարչականփաստաթղթերի մի շարք տեսակներ,առանց որոնց հնարավոր չէ լուծել պլանա``

վորման, ֆինանսավորման,վարկավորման, հաշվապահական հաշվառմանն հաշվետվությունների,օպերատիվ կառավարման, կադրերով ապահովմանհետ կապվածհարցերը: Փաստաթղթերիհետ աշխատանքըկազմակերպելիս անհրաժեշտ է ղեկավարվելՀայաստանի Հանրապետությունումգործող չափորոշիչ որոնք հնարավորութպետականստանդարտներով, փաստաթղթերով, յուն կընձեռենխուսափել նույն գործընթացներիվերաբերյալ տարբեր մոտեցումներից ն միօրինակությունկմտցնենկառավարմանապարատի փաստաթղթայինապահովմանհարցերում, անկախայն հանգամանքից, թե այդ աշխատանքներն իրականացվումեն ավանդական, թե ժամանակակիցտեխնիկականմիջոցներով: Փաստաթղթայինապահովմաննորմերըկիրառվումեն անկախսեփականությանձնից: Դրա հետ միասին փաստաթղթային ապահովումը ենթադրումէ ինչպես ժամանակակիցպահանջներիհաշվառմամբփաստաթղթերի, այնպես էլ ձեռագիր փաստաթղթերի/դիմում, բացատրագիր ն այլն/ ստեղծումու ձնակերպում,առանց որի անհնար է պատկերացնելկազմակերպությանարդյունավետաշխատանքը: Կազմակերպությանգործունեության բարձրորակփաստաթղթայինապահովումըկարնոր գործոն է կառավարման,արտադրական, առնտրական ն այլ ուղղությունների աշխատանքը նպատակասլաց կազմակերպելուհամար:Հայտնի է, որ կառավարմանոլորտում աշխատողները (ղեկավարներ, մենեջերներ, մասնագետներ) իրենց աշխատաժամանակիմինչն 7595 ծախսում են փաստաթղթերի հետ աշխատանքի վրա, որը ներկա շուկայական հարաբերությունների պայմաններումանթույլատրելիշռայլություն է: Անհրաժեշտ է նշել, որ մեր «մինչշուկայական» անցյալում, չնայած ծաղկող բյուրոկրատիզմին, հիմնականում թերագնահատվումէր գործավարության,գործնական թղթակցություններինշանակությունը: Այս բնագավառում բարձրագույն բարձրագույն կրթությամբ ությամբ մասնագետներ յս բնագավ գ ր) Հայաստանում չէին պատրաստվում: Այսօր էլ այդ հարցը իր լուծումը չի ստացել: Հայտնի են մի քանի մասնագիտական կրքօջախներ,ինչպես ասենք Երնանիպետականհումանիտարքոլեջը, որտեղ ուսանողներն ստանում են մասնագիտականբավական լուրջ գիտելիքներ, մնացած դեպքերում առանձին էնտուզիաստներ,հիմնականում մայրենիի ուսուցիչներ, որոշ տեղեկություններեն տալիս իրենր սաներին տարածված փաստաթղթերի մասին (դիմում, ինքնակենսագրություն ն այլն): Ինչպես փորձը ցույց է տալիս զարգացող շուկայական հարաբերությունների պայմաններում,ծաղկող գործարարը, որ ոլորտում էլ նա գործի, բացի մասնագիտական ն անձնական բարձր հատկանիշներից, պետք է ունենա թղթի վրա մտքերը հստակ ու շահագրգիռ շարադրելու ընդունակություն:

Գրչի արվեստին տիրապետելու անհրաժեշտությանմասին ասվում է ԱՄՆ-ի հայտնի ս հաջողակ մենեջերներից մեկի Լի Յակոկկի «Մենեջերի կարիերան գրքում»: «Որնէ գաղափարի շարադրման գրում է նա, հստակ կարգը, այն կյանքի կոչելու առաջինքայլն է... Երբ դուք ձեր մտքերը շարադրում եք թղթի վրա, տեղի է ունենում ինչ-որ բան, որը դրդում է ձեզ թափանցել մանրամասնությունների մեջ, դրա հետ միասինդժվար է շփոթությանմեջ գցել ձեզ... »: Կազմակերպության կառավարումը կարելի է դիտարկել որպես տեղեկատվության ստացման (ընդունման), մշակման, որոշումների ընդունման ն կատարողներինհասցնելու գործընթաց: Կառավարման գործի կարնոր մասը որոշումների ընդունումն է: ճիշտ որոշում ընդունելու համար անհրաժեշտ է ամբողջական,օպերատիվ ն հավաստի տեղեկատվություն:Կառավարմանբնագավառում այդ տեղեկատվության մի զգալի մասն արտացոլվում է փաստաթղթում:

.

'

1.2.ԳԱՂԱՓԱՐ

ատակ,

:

ՓԱՍՏԱԹՂԹԻ

ՄԱՍԻՆ

Մարդկային հասարակությանկողմից աշխարհի գիտական ճանաչողության ճանապարհին մեծ նշանակություն ունեցավ գրավոր խոսքը: Հին ժամանակներում մարդիկ հասարակության կառավարումն իրականացնումէին բանավորխոսքի ն ավանդաբարփոխանցված սովորույթների միջոցով: Ինչպես հայտնի է, բանավորխոսքն ունի այնպիսի թերություններ, ինչպիսիք են ժամանակի ընթացքում ն տարածության մեջ նրա հաղորդման ն ընդունման անկայունությունը, թռիչքայնությունը,փոփոխականությունըն այլն: Փաստաթղթիերնան գալը պատմականորենկապված է առանձին նշանների, պատկերներիու գրի միջոցով կենդանիխոսքն արձանագրելու հնարավորությանհետ: Արձանագրվելով,կենդանի խոսքը ձեռք է բերում ապացուցման,վկայության, հաղորդման, վճարման ն ուրիշ գործողությունների իրականացման նշանակություն: Այն հանդիսանում է որոշակի գործողությունների կատարման պատճառ կամ առիթ ն ծնում այնպիսիհետնանքներ, որոնք այլ երնույթների ու գործողություններիպատճառկամ առիթկարող են հանդիսանալ: Այս պատճառահետնանքային կապի արտացոլման շնորհիվ հանդես է գալիս որպես տեղեկատվությանամենափաստաթուղթը կարնոր կրող, որպես նրա պահպանմանմիջոց ու եղանակ: Փաստաթղթայինտեղեկատվությունը հիմք է հանդիսանումկառավարման հարցերի վերաբերյալ որոշումներ ընդունելու համար, հանդես է գալիս որպես նրանց կատարմանապացույց ն արդյունքների ընդհանրացման աղբյուր: Կառավարմանգործունեության մեջ միաստաքուղթը աշխատանքիառարկան է ն նրա արդյունքը:

Մարդկային հասարակության«գրավոր» պատմության ի հայտ գալու ժամանակներիցի վեր, փաստաթղթերըհանդիսանումեն մարդկանց անցյալի գրավոր վկայությունները:Պատմության ուսումնասիրության համար օգտագործվում են մեր նախնիներիկողմից պատրաստվածն օգտագործվածբազմաթիվ իրեր ու առարկաներ,աշխատանքի գործիքներ ն նրանց զարգացման տվյալ ժամանակաշրջանի մակարդակըորոշող այլ արժեքներ: Սակայն այդ բոլորի թվում գրավոր փաստաթղթերնիրենց առանձնահատուկ ն պատվավորտեղն են զբաղեցնում: Նրանց տվյալներն ավելի արժանահավատեն ու ստույգ ն ավելի ճիշտ ու ամբողջականպատկերով են արտացոլումժամանակի ոգին ու տրամադրությունները,ցույց տալիս տվյալ պս.մական պահի առանձնահատկությունը,վեր հանում հասարակության ն անհատի շահերի փոխհարաբերությունըն. այլն: Փաստաթուղթը հասարակական լայն գրանցում է ստացել: Այն օգտագործվումէ մարդկայինգործունեությանբոլոր ասպարեզներում: Այժմ գիտությունը, արտադրությունը, տեխնիկան, մշակույթը, հասարակական ողջ կյանքն առանց փաստաթղթերի,առանց տեղեկատվությանայդ կարնորկրողների,պատկերացնելհնարավոր չէ: Փաստաթուղթը զարգացմանբարդ ու երկարամյաուղի է անցել: են ենթարկվել նրա ձնն ու բովանդակությունը: ԸնդարՓոփոխության են նրա գործունեության շրջանակները,ի հայտ են եկել նոր ձակվել գործառույթներ, կատարելագործվել նրա ստացման եղանակները: «Փաստաթուղթ» հասկացությունը դուրս է եկել «փաստի» ն «թղթի» շրջանակներից: Մարդն այժմ գրի է առնում իր աչքի համար անտեսանելին ականջի համար անընկալելի երնույթներ ու իրադարձություններ, թղթի փոխարեն օգտագործելով բազմաթիվ նորագույն նյութական կրողներ: Ռուսաց լեզվի մեջ «ռօ» բառը մտցվել է Պետրոս է-ի կողմից ն թարգմանվել որպես «գրավոր վկայություն»: Այն վերցվել է լատիներեն«ԺօՇսոթոխոտ» (ապացույց կամ վկայություն) բառից: Հայերենում «փաստաթուղթ» հասկացությունըգործողության մեջ է դրվել ավելի ուշ ժամանակաշրջանում:Պետք է ենթադրել, որ այն «ՌՕԻՅՈՎՏՒՐՆ» բառի թարգմանությունն է ն շրջանառության մեջ է դրվել 20-րդ դարի սկզբներից:Այսպիսիենթադրությանհամար հիմք է հանդիսանում այն իրողությունը, որ «փաստաթուղթ» բառը մենք հանդիպում ենք նշված ժամանակաշրջանիցհետո ստեղծվածգրավոր աղբու յուրներում ե հասարակական-քաղաքական գիտական-գեղարվեստականգրականությանմեց: Սակայն, ինչպես ռուս, այնպես էլ հայ իրականությանմեջ նախկինում «փաստաթուղթ» բառի փոխարեն ավելի լայնորեն օգտագործվում էր «թուղթ» բառը:

Դեռնս հայ առաջին մատենագիրներնիրենց աշխատություններում օգտագործել են «թուղթ» բառը, նրան տալով, այժմյան ըմբռնմամբ փաստաթղթիիմաստ: Օրինակ, Մովսես Խորենացին «Պատմություն Հայոց»-ի մեջ, մի դեպքում թուղթն օգտագործում է նամակի մի այլ դեպքում խնդրագրիկամ դիմումի («աղաչական իմաստով, թուղթ»), հրամանի, հրովարտակի ն այլն, Եղիշեն «Վարդանանցպատմության» մեջ թուղթն օգտագործում է նան արձանագրությանն հավատարմագիր իմաստով: Մաթնոս Ուռհայեցին իր «Ժամանակագրության» մեջ օգտագործել է «երդման թուղթ». «գիր», «միության գիր» (պայմանագիր, դաշնագիր), «հավատո գիր» (հավատարմագիր), «ինքնագիր», «բարեկամականդաշինք գիր» (դաշնագիր) անվանումները: Ուռհայեցու մոտ «գիր» բառը թուղթ ն փաստաթուղթբառերի հոմանիշն է: Մինչհեղափոխական ժամանակաշրջանումավելի լայն ի-

մաստով է օգտագործվելնան «նամակ»հասկացությունը: Դայ մեծանուն երգիծաբանՀակոբ Պարոնյանի ստեղծագործություններում հանդիպումենք արձանագրություն, մանիֆեստ, շրջաբերական, ծրար, կոնդակ, տեղեկագիր,ցուցակ, գրություն, դիմում, բողոք, ծրագիր, կանոնադրություն ն փաստաթղթերիտեսակներիայլ անվանումների, իսկ Ալ.Շիրվանզադեիստեղծագործություններում՝

«գործնական նամակ»-ին, կամ «գրագրուքորը ներկայիս «գրության» յան» իմաստն ունի: Նա օգտագործում է նան «հաշվեթղթեր» անվանումը, որոնք կարելի է նույնացնել այժմյան «հաշվապահականփաստաթղթեր»անվանման հետ: Դետնելով փաստաթուղթ(թուղթ) հասկացության էվոլյուցիային, տեսնում ենք, որ նրա տեսականինհետզհետե ընդարձակվումէ: Հաու անհատական սարակական-տնտեսական, պետական-քաղաքական կյանքի տարբեր երնույթներն ավելի ամբողջականարտահայտելու համար ստեղծվում են փաստաթղթերինորանորտեսակներ: Մինչն այժմ հրապարակիվրա գտնվող ն ոչ մի բառարանումչի կարելի գտնել «փաստաթուղթ»բառի սպառիչ բացատրությունը:Այդ նույնը կարելի է ասել նան «փաստաթղթավարություն», «փաստաթղթավորում», «փաստաթղթաշրջանառություն» կամ ավելի ստույգ «փաստաթուղթ» հիմքի վրա կազմված բոլոր բառատեսակներիմասին: Եթե Ստ.Մալխասյանցի «Հայերեն բացատրական բառարանում» փաստաթուղթը բացատրվում է որպես ձեով կազմված որնէ թուղթ, որ կարող է ծառայել իբրն ապացույց մեկի այս կամ այն իրավունքի կամ պարտականությանկատարման»համար ն սահմանափակվում դրանով, ապա նրա հոմանիշ «թուղթ» բառի իմաստըմանրամասնորեն բացատրվում է 12 առանձին կետերով, գումարած «թուղթ» արմատովկազմվածնան մյուս բառներիբացատրությունը:

«օրինական.

Մարքս-լենինյան փիլիսոփայության պահանջների համաձայն, փաստաթուղթը սահմանվում է որպես օբյեկտիվ աշխարհի երնույթների, իրադարձությունների,փաստերի, առարկաների ն մարդկային մտածողության արդյունքների այս կամ այն եղանակով արտացոլում որնէնյութականկրողիվրա: Դեռ այսօր էլ, իր սկզբնական իմաստով, մեր ժողովրդիխոսակցական լեզվի մեջ պահպանվել է «թուղթ» հասկացությունը: Յաճախ կարելի է հանդիպել «թուղթ վերցնել», «թուղթ ստանալ», «թղթերը հանձնել» ն նման այլ արտահայտությունների:Այստեղ «թուղթը» մի դեպքում օգտագործվումէ «տեղեկանք», մի ուրիշ դեպքում` «ծանուցագիր» իմաստով:Մի այլ դեպքում, երբ «թղթերը հանձնելը » վերաբերում է աշխատանքիընդունվելուն, ապա նկատի են առնվում պահանջվող փաստաթղթերիբոլոր տարատեսակները (դիմում, անձնական թերթիկ, ինքնակենսագրություն, կրթությանվկայականի պատճենը, աշխատանքային գրքույկ, լուսանկարն այլն): Փաստաթուղթը վերացական հասկացություն է: Փաստաթուղթը մտովի առանձնացումնէ այն ընդհանուրհատկանիշների,որոնք յուրաեն տեղեկատվության բոլոր տեսակինյութականկրողներին: հատուկ Այսպիսով,փաստաթղթիմեզ ծանոթ բոլոր կոնկրետդրսնորումների համար ընդհանուրնայն է, որ այն ինչ-որ ինֆորմացիաէ պարունակում, ն այդ ինֆորմացիանարտացոլվածէ որնէ նյութականկրողի վրա: Իրենց ստացմանկամ արտացոլման եղանակովտարբերվում են փաստաթղթերի հետնյալ հիմնական տեսակները. տեքստային (գրավոր), ձայնային (ձայնագրություններ),պատկերային(նկարներ) ն զուգակցված (պատկերիու ձայնի համադրություն): Փաստաթղթերըմիմյանցից տարբերվում են նան իրենց նյութական կրողով, ասինքն՝ այն նյութով, որի վրա արտացոլված է տվյալ փաստը, իրադարձությունը,երնույթը: Այս առումով փաստաթղթերը բաժանվում են երկու մասի` թղթային հիմքի ն ոչ թղթային հիմքի վրա արտացոլվածների: Ռչ թղթային հիմք են հանդիսանում ժապավենը, գործվածքը, մետաղը, ապակին, քարը, մագաղաթը: Նշված յուրաքանչյուր եղանակով ստացված փաստաթղթինյուրահատուկ է ոչ միայն տվյալ ձեի ստացման համար անհրաժեշտ տեխնիկան, այլն նրա նյութական կրողը՝ նյութը, որի վրա արտացոլված է ինֆորմացիան: Օրինակ` տեքստային փաստաթղթերիստացման անհրաժեշտ պայմաններ են տպագրականտեխնիկան,գրիչը, մատիտըն թուղթը, ձայնայինիհամար՝ձայնագրողսարքն ու ժապավենը: Անկախստացման եղանակներից,բոլոր փաստաթղթերնունեն իրենց մեջ ամփոփվածտեղեկատվությանհաղորդման ն կապի, պետական, հասարակական,անձնականկյանքի երնույթների արտացոլման,

Կատարելով ժամանակիընթացքումհաղորդմանդեր, փաստաթղթերը պրակտիկայումոչ միայն աշխատանքի կազմակերպման միջոց ու նրա արդյունք են հանդիսանում,այլն իրենց առաջացման պահից սկսած ձեռք են բերում պատմականսկզբնաղբյուրի հատկություն: Փաստաթղթերի հիմնականհատկությունըտեղեկատվության արտացոլման, պահպանմանն ժամանակի ընթացքումու տարածության մեջ այն հաղորդելուհատկություննէ: Փաստաթղթին վերագրվողմյուս բոլոր հատկությունները ստորադաս են այդ հատկությանըն պայմանավորվածեն նրա գոյությամբ: ն դասակարգային Դասակարգերի պետությանհանդեսգալու ն հասարակության հետագա զարգացման հետ միասին փաստաթղթեր կիրառումնանընդհատընդարձակվում է: Նրանք ձեռք են բերում բազմաթիվ գործառույթներտ̀եղեկատվության, հաղորդակցման, մշակութային, սոցիալական,կառավարման, իրավական,հաշվառմանայլն: Փաստաթղթիհեղինակըտվյալ փաստաթուղթը կազմելիսսուբյեկտիվորեննրան վերագրումէ այն գործառույթը,որը հանդիսանումէ նրա ի հայտ գալու պատճառը,բայց օբյեկտիվորենայն ձեռք է բերում նան մյուս բոլոր գործառույթները: Փաստաթղթիհիմնականգործառույթըփոփոխական է Այն փոփոխվում է ժամանակիընթացքումիրեն վերագրվածդերը խաղալուց հետո փաստաթուղթը կորցնումէ հաղորդակցման, կառավարման, իրավական, որոշ դեպքերում նան հաշվառման գործառույթները: Այս գործառույթները օպերատիվբնույթ ունեն, իսկ տեղեկատվության, սոցիալական ն պատմականգործառույթներըմշտականգործող են: Ժաճանակի ընթացքումփաստաթղթերի ն հիմնական,ն օժանդակգործառույթներըփոփոխությանեն ենթարկվում, իսկ մշտականգործառույթները, ի հայտ գալով փաստաթղթի առաջացման հետ միասին,թեն որոշ ժամանակաշրջանում գործում են որպես օժանդակկամ հիմնական գործառույքներ,բայց երբեքչեն դադարում մշտականլինելուց: ն նրանց Կազմակերպությունների կառուցվածքային ժանումներիփաստաթղթերն ընդունված է միմյանցիցզատել հիմք ընդունելով դրանց գործունեության առանձնահատկությունն ու կազմման փաստաթղթերի անվանումներն վայրը:

ն

.

ստորաբա

կառավարմանգործունեության իրականացմանհատկություն:

ՁԵՎԱՎՈՐՄԱՆ

ԿԱՆՈՆՆԵՐԸ

ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԻ

2.

ԸՆԴԼԱՆՈՒՐ

ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԻ

2.1.

ՁԵՎԱԹՂԹԵՐ

/ԲԼԱՆԿՆԵՐ/

Փաստաթղթի ձնաթուղթը սահմանվածչաւիի թուղթ է, որի վրա արտացոլվածէ տվյալ կազմակերպությանվերաբերյալմշտական տեղեկատվությունը ն տեղ է թողնված փուոխական տեղեկատվության համար: Բոլոր կազմակերպություններ, փաստաթղթերը պետք է պատրաստենձնաթղթերիվրա: Բացառություն կարող են կազմել այն փաստաթղթերը,որոնք պատրաստվումեն մեկից ավելի կազմակեր"պություններիկողմից` համատեղ: Ձնաթղթերի կիրառումն արագացնում է տեղեկատվության արտացոլումն ու ընկալումը, կրճատում է փաստաթղթավորմանհամար անհրաժեշտ աշխատաժամանակը,նախադրյալներէ ստեղծում փաստաթղթում բովանդակվող տեղեկատվության օգտագործման բնագավառում ժամանակակից տեխնիկական միջոցներ կիրառելու համար ն վերջապեսբարձրացնումէ գործավարությանկուլտուրան: Ձնաթղթերի կազմմանը ներկայացվող հիմնական պահանջները տրված են ՀՍՏ 6.3-98, Տ54 Գայաստանիստանդարտում: Կազմակերպություններըգործնական աշխատանքում օգտագործում են ձեաթղթերիերկու տեսակ՝նամակին ընդհանուր

ՀԱՅԱՎԱՏՆՈՒԻ ՀԱԱ

ի ոԱՍԱԿՎԱ

ՄԱՔՍԱՅԻՆ

Պ 215.

ի իՊո Աթ ' դրլ րն

ԿՈՄԻՏԵ

ՆԽՏ11/43

եՏԱԿԱՆ

ՅՄ

Երնան

են

է հանդիսանո Ընդհանուր միմյանցից: ձնաթուղթը հիմք" արաւ Այս ձնաթղթերն

իրենցձնով

ու

բովանդակու

կերպակարգադրական փաստաթղթերիբոլոր կազմելու համար, բացի նամակից: -

տեսակներիձնաթուղթ |

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ

ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆՆ

ԱՌԸԵԹԵՐ

ՄԱՔՍԱՅԻՆ

375015

Հեռ.

Կ

ոմ

ՊԵՏԱԿԱՆ ի Ե

Տ

ՀԱՅԱՑՔ ԿԱՎ

ՀԱՆԻ

ՆՏԼԹՑՆԱ,

ԱԲՄ1119314Ն ԱՆԱՆ

ՄԱՔՍԱՅԻՆ

ՊԵՏԱԿԱՆ ԿՈՄԻՏԵ ՀՐԱՄԱՆ

Երնան, Խորենացի 3

Ձճշ

ԺՄ

ճմ

Երնան

-

Փաստաթղթերիմյուս տեսակներիհամար ձեաթուղթպատրաստելը նպատակահարմար է, ինչպես ցույց է տալիս դրանց գործնական կիրառման ուսումնասիրությունը, այն կազմակերպություններում, որ-44-

տեղ տվյալ տեսակի փաստաթղթերիքանակը տարեկան անցնում է 200-ից: Մյուս դեպքերում ընդհանուր ձնաթուղթը, որտեղ փաստաթղթի տեսակիանվանումը բաց է թողնված,կարող է հեշտությամբմեքենագրականկամ այլ եղանակով անհրաժեշտ փաստաթղթիտեսակի անվանումընշելով, ստանալ այլ տեսակներիձնաթուղթ (հրաման, որոշում, տեղեկանք, զեկուցագիր կամ կազմակերպակարգադրական փաստաթղթեր նայլն): Ընդհանուր ձնաթուղթնիր մեջ ներառում է հետնյալ տվյալները (ռեկվիզիտները). ՎայաստանիՀանրապետությանպետականզինանշանը կազմակերպությանտարբերանշանըկամ ապրանքային նշանը (եթե այդպիսիքթույլատրված են կազմակերպությանկանոնադրու-

ԱԴԵՖՈՒԹՅԱՈ,

ՀԱ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ

ՅՈՒ 4ՄԵՆՈԽ ԽԱՐԱՄԻ |

ԱԻ

ՄԱՔՍԱՅԻՆ

ԱՇԽԱՏԱԿԱԶՄԻ

375015

Հեռ.

2»:

»

»

»

՝

ՂԵԿԱՎԱՐ

Երեան, Խորենացի 3

536051

Մ

»

»

ՊԵՏԱԿԱՆ ԿՈՅԻՏԵ

թյամբ)

. կազմակերպությանլրիվ անվանումը

տեղ է թողնված փաստաթղթիտեսակի (տարատեսակի) անվանման համար փաստաթղթիթվականնու ինդեքսը տե նամման կակամհրատարակման (բնա րատարակման տեղը կազմման

թի այր

Նաճակի ձնաթղթում տեղադրվում են նան «տեղեկատվական ն ին «Կ ձե ձեռնարկության նե մ մասին», մասին»,«Կապի կազմակերպության տվյալներ ն ն դեքսը», «փոստային հեռագրականհասցեն», հեռախոսի ֆաքսի համարները,«բանկում հաշվարկայինհաշվի համարը» (առնտրա-արտադրական բնույթի կազմակերպություններիհամար),«մտից փաստաթղթի ինդեքսի ն թվականի վկայակոչում» (Ձեր ԿՕ0-00/00 թիվ ին-

00.00.00):

Պետական կառավարման,տարածքայինկառավարման,տեղական ինքնակառավարման մարմիններն ու առանձին կազմակերպություններ օգտագործում են նան այսպես կդչված պաշտոնեական4նաթղթեր, որտեղ ավելացվում է փաստաթղթիմեկ լրացուցիչ տվյալ՝ «պաշտոնիանվանումը»: Պաշտոնեականձնաթղթումտեղադրվածտվյալներըիրենց կազմով ու տեղադրման ձնով պետք է համապատասխանեն նամակի ձնաթղթիհամար սահմանվածկարգին: «Պաշտոնի անվանում» տվյալը տեղադրվումէ «կազմակերպությանանվանումը»տվյալի տակ:

Վերադասիթույլտվությամբ կարող են մտցվել նան կառուցվածքային ստորաբաժանումներիանվանումներովձնաթղթեր, որտեղ կաանվանումընշվում Է «կազմակերպության անվանումը» տվյալի տակ: Փաստաթղթերի ձնաթղթերը հիմնականում պատրաստվում են՝

աոան ատորաբաժանման անկե

ԿԱ»

վրա: նան ձեաչափերի թոթերի

առն աստաթղթերը ձնաթղթերը նախագծելիս պետք է վի առնել հաշվի հետնյալ ազատ դաշտերիպահպանմանանհրաժեշտությունը: Թղթի ձախ կողմը(կարաբաժին)պետքէ ունենա 20մմ ազատ դաշտ. աջկողմը (լուսանցք)պետքէ ունենա 10մմ ազատ դաշտ վերին ազատ դաշտը պետք լինի 20մմ է ստորինդաշտը չպետքէ պակաս լինի 10մմ-ից: Փաստաթղթերի ձնաթղթերնանհրաժեշտ է պատրաստելսպիտակ կամ բաց երանգունեցող թղթից: Ձնաթղթերիտպագրմանհամար օգտագործվում է 6 մինչն 16 կեանգել /տպատառիմեծություն/ տ։պատառեր:«Կազմակերպության վանում» տվյալը կարելի է տպագրել նկարչականեղանակով,պահպանելով 6 մինչն 24 տպատառերիչափերը: Տպատառերիչափերն ընտրվում են կախված կազմակերպությանանվանման մեծությունից /տառերիքանակից/: Ձնաթղթերիտպագրմանամենատարածված եղանակըտպարանայինն է: Պարտադիրտպարանային եղանակովեն պատրաստվում փաստաթղթերի տեսակներիանվանումովձնաթղթերը/հրաման, որոշում, կարգադրությունն այլն/, իսկ համակարգչիմիջոցով կարող են պատրաստվելնամակներիձնաթղթերը: Ձնաթղթերըպատրաստելիսթույլատրվում է նրանց վրա տպագրել սահմանափակողնշաններ /օրինակ անկյունիկներ/,որոնց մեջ »

» »

՛

-«Վ6-

Նան լերնելն Գիրը աըուան մասին հասցեատերը, Սահմանված ձնաթղթերումտվյալների զետեղմաներկու տարբեառանձին տվյալներօինակ`

տեղադրել

փաստա

երնա

,

է

րակ՝անկյունայինն լայնակի(թղթի վերինդաշտիամբողջ լայնքով): Խորհուրդ է տրվում օգտագործել տվյալների անկյունային դասավորությամբձնաթղթեր,որոնք փաստաթղթի դաշտերի խնայողության ն տեքստի ձնակերպմանհարմարավետությանհնարավորություն են ընձեռում: Այդ հատկապեսի հայտ է գալիս, երբ փաստաթուղթնունի «հասցեատեր»ն «հաստատման գրիֆ» տվյալները: Տվյալների անկյունային դասավորությամբձնաթղթի պատրաստմանը մեծապես խանգարում է նան կազմակերպությանանվանման բազմաբառությունը:Եթե կազմակերպությանանվանմանմեջ թվարկված են նրա մի քանի գործառույթներ(օրինակ. այաստանի Հանրապետության մշակույթի, երիտասարդությանհարցերի ն սպորտի նախարարություն),ապա նպատակահարմարէ նրա ձնաթուղթը կազմել տվյալների լայնակի դասավորությամբ: Մի քանի. լեզվով նամակի ձնաթուղթ ստեղծելիս «կազմակերպության անվանումը»,«տեղեկատվականտվյալներ կազմակերպության մասին», ն «փաստաթղթիկազմման կամ հրատարակմանտեղը» տվյալները պետք է թարգմանվեն: Կարելի է պատրաստելնան տվյալ կազմակերպությունումավելի հաճախակի օգտագործվող փաստաթղթերիձնաթղթեր /տեղեկանքներ աշխատանքիվայրի, աշխատավարձի,բնակավայրիկամ ակտեր՝ ընդունման, նյութական արժեքների դուրս կատարված գրման նայլն/: Նման փաստաթղթերիձնաթղթերումմշտական, հաճախակի կրկնվող տեղեկատվությունըպատրաստվում է տպարանային ն տեղ թողնվումփոփոխականտեղեկատվության համար: Հանրապետության ձնաթղթերըհաշվառ-. զինանշանով ման թակա պոլիգրաֆիական արտադրանքեն: Զինանշանուլ ձնաթղեն միայն պոլիգրաֆիականն դրոշմակափորագթերը պատրաստվում րող ձեռնարկությունները,որոնք համապատասխանտեսակի գործունեության համար ունեն լիցենզիա ն պատշաճ որակովնշված տեսակի պատրաստման համար տեխնիկականն տեխնոլոգիամասինսերտիֆիկատ: կա ենթակա են հաշզինանշանով Այդ թղթերի վրա տպարանային եղանակովկամ համաեն հերթականհամարներ,իսկ անհրաժեշտութդրվում րադրոշմիչով նան այդ համարներիսերիաները:Առանձինմատյաննեքարտերում գրանցման միջոցով կատարվում է զինանշաով ձնաթղթերի հաշվառում, ընդ որում հաշվառումը կատարվում է

աշխատանքի

եղանակու Հայաստանի Ն

արտադրանքի արարավորությումմերի աոայության ազ ճնաթղբաերը Ն ԱՐՔՔԵ վառման: :

անդոպքում րումե

փաստաթղթերում նշվում

ըստ ձնաթղթերիտեսակների:Հաշվառման են հետնյալ տվյալները. » » » » »

ստացմանժամանակը .-ձնաթղթերի ձնաթղթիանվանումը զինանշանով ստացմանթվականը համարն ու թվականը ուղեկցող փաստաթղթի ձնաթղթերը զինանշանով մատակարարող(պատրաստող) անվանումը . կազմակերպության քանակը օրինակների ստացված ն համարը: սերիան տալու դեպքում հաշվառմանմատյաՁնաթղթերըսպառողներին նում (քարտերում)նշվում են. անվաստորաբաժանման կառուցվածքային կազմակերպության նումը, զինանշանովձնաթուղթ ստացող պաշտոնատարանձի անվան սկզբնատառը ն ազգանունը անվանումը տեսակի ձնաթղթերի տրված .. տրված օրինակներիքանակը զինանշանովձնաթղթերիսերիանն համարը . ստացողիստորագրությունը ծանոթություն(ոչնչացմանմասիննշումը նայլն): ն Զինանշանով ձնաթղթերը պահվում են հուսալիորեն փակ Զինանշանովձնաթղթերիոչնչացումըկակնքված պահարաններում: նշում է արվում տարվում է ակտով, որի մասին համապատասխան

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

փաստաթղթերում:

հաշվառման ն Զիանանշանովձնաթղթերի պատրաստման,օգտագործման է կազմակերպութիրականացնում պահելու հետ կապվածխնդիրներն պատասծառայությունը: Այդ աշխատանքների յան գործավարական հրամանովդրվում ղեկավարի կազմակերպության խանատվությունը է աշխատողիվրա: Զինանշանովձնաթղթերիհաշհամապատասխան գործերի ընդգրկվումեն կազմակերպության վառմանփաստաթղթերն է օպերատիվ Թույլատրվում մեջ: անվանակարգի տարվա տվյալ տպագրությանմիջոցներովբազմացնել այն փաստաթղթերը,որոնք են զինանշանովձնաթղթերիվրա բաժանմանհամար, պատրաստված յուրաքանչյուր պատճենը վավեայն պայմանով,որ փաստաթղթերի կնիքով: րացվի կազմակերպության համակարգեր: ԿազմաԸստ «Փաստաթղթերի փաստաթղթերիմիօրինակացվածհամակարգ: կերպակարգադրական 6.3Փաստաթղթերիձնավորմանըներկայացվողպահանջներ», ՀՍՏ ձնավորմանժամանակ 98 Վայաստանիստանդարտիփաստաթղթերի են հետնյալ տվյալները (ռեկվիզիտներ). օգտագործվում

միօրինակացված

1. 2. Յ.

4.

նե Փաստաթղթիտվյալների զ ետեղման դ ի սխեմատիկ կառուցվածքը

15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24.

25. 26. 27. 28.

չափսի թղթի վրա

չաղո

Մ

::

Աաաա

ՎԱՅ

Գո

(վիզաները) կնիքը պատճենիվավերացման մասիննշումը կատարողի վերաբերյալ նշումը փաստաթղթի կատարմանն գործում տեղադրելուվերաբերյալ նշումը

60595800

Ր".

ՏՐ :

Է լթ

Լամ

ՐՐ

ՐՐ

լ

Է

կազմակերպությունում փաստաթղթի ստացմանվերաբերյալ նշումը

փաստաթղթի մեքենայացված /ավտոմատ/որոնման վերաբերյալ

: ասում

նեւ

ե35:| Ն:

փաստաթղթի համաձայնեցման գրիֆը փաստաթղթի համաձայնեցման նշագրումները

297/

31.

տեքստիվերնագիրը վերահսկողության մասիննշումը փաստաթղթի տեքստը հավելվածների առկայությանմասիննշումը ստորագրությունը

ՖՋՁ"ՐՋՁ(ՈՐԼ(ՁՈՁ(`Ը(`

Բ

«

Դն

մակագրությունը

նում

/210

կազմակերպության անվանումը տեղեկատվական տվյալներկազմակերպության մասին 7. փաստաթղթերի տեսակիանվանումը 8. փաստաթղթի թվականը 9. փաստաթղթի գրանցմանհամարը 10. փաստաթղթի հւսմարին թվականիվկայակոչումը 11. փաստաթղթի կազմմանկամ հրատարակման տեղը 12. փաստաթղթին ծանոթացումը Գրիֆը սահմանափակող 13. հասցեատերը 14. փաստաթղթի հաստատմանԳրիֆը 5. 6.

`

Վայաստանի Վանրապետության պետականզինանշանը. կազմակերպության կամ ապրանքանիշը խորհրդանշանը (ծառայության նշանը՝առկայությանդեպքում) կազմակերպության կոդը փաստաթղթի ձնի կոդը

ԼԵ

Վ: Հ

ՖԻ

բաւ

աաա ա

ԳԿԿ

ԼԱԼ

աաա

նանան

աու

Ն

ՆԱՆԱՆ.

աա

անո

ա

աաա»... :

27| |

2.2.

ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԻ

ՏՎՅԱԼՆԵՐԻ

ՁԵՎԱՎՈՐՄԱՆԸ

ՆԵՐԿԱՅԱՑՎՈՂ

ՊԱՀԱՆՋՆԵՐԸ

2-2. 7. 77

զինանշանը

11 զինանշանը դրվում է այդ զինանշանըիր ձնաթղթում րելու համար իրավասու կազմակերպությունների ձնաթղթերիվրա: Զինանշանը դրվում է ռեկվիզիտներիդասավորությանկենտրոնում`

տեղադ-

վերնից:

տեղադրվում է միայն ընդհանուրձենաթղթիհիման վրա առանձինձն. պատրաստելուընթացքում՝մեքենագրականեղանակով: Նամակի ձնաթղթումփաստաթղթիձնի կոդը տեղադրվումէ «տեղեկատվական տվյալներ կազմակերպությանմասին» տվյալի տակ, կազմակերպությանկոդի հետ նույն տողում, քիչ իս նակություն, աստաթղթերիմյուս ձենաթղթերի վրա փասվերնի աջ անկյունում, որպես ր կոդի հայտարար: կազմակերպության զ 2.25.

22.2.

Կազմակերպության խորհրդանշանըկամ ապրանքանիշը (ծառայություննշանը)

Կազմակերպության կամ ապրանքանիշը(ծառախորհրդանշանը յության նշանը) տեղադրվում է կազմակերպության ձնաթղթում նրա մասին կանոնադրության համաձայն: Խորհրդանշանըկարող է ունե-

-

նալ միանգամայնտարբերպատկերումներ,բայց այն պետք է սահմանված կարգով գրանցված լինի: ՂայաստանիՀանրապետության պետականզինանշանը տեղադրելու իրավասությունուձնաթղթիվրա կազմակերպության խորհրդանշանըչի տեղադրվում:

ԿՆ արա

իղադրվում էԹոթի Ա կոր: Հտաթղթի Կազմակերպությանանվանումը

Կազմակերպությանանվանումը, որը փաստաթղթի հեղինակն է, պետք է համապատասխանիհիմնադիր փաստաթղթերում ած նրա անվանմանը:Կազմակերպությանանվանումից վերն նշվու կրճատ, իսկ դրա բացակայության դեպքում լրիվ անվանումը: "Կազմակերպությանկրճատ անվանումը տրվում է այն դեպքում, երբ այն ամրագրվածէ կազմակերպությանհիմնադիր փաստաթղթերում: Կրճատ անվանումըտեղադրվումէ լրիվ անվանմանտակ: Կազմակերպության օտարալեզու անվանումը ձնաթղթում տեղադրվում է այն դեպքում, երբ այն ամրագրված է կազմակերպության կանոնադրությամբ:Օտարալեզու անվանումըդրվում է հայերեն անվանմանտակ: Կազմակերպությանմասնաճյուղի, տարածքային բաժանմունքի, ներկայացուցչության կամ կառուցվածքային ստորաբաժանմանան-

Արազը

է երա Ազմակերպույյան

անպայմանորեն

նեցող կազմակերպության

Կազմակերպության կողը

Կազմակերպության կոդը դրվում է ձնաթղթիվրա ըստ ձեռնարկությունների ե կազմակերպությունների պետական դասակարգչի: ն փաստաթղթի Կազմակերպության ձների կոդերի կիրառումըհնարավորություն է ընձեռում ավելի դյուրին դարձնել փաստաթղթերի հաշվառման ն օգտագործման աշխատանքներիմեքենայացումը: Կազմաձնաթղթերի վրա կարելի է տեղադրելայն պատրաստելիս: Ընդհանուր ձնաթղթիվրա կազմակերպության կոդը տեղադրվում է թղթի վերնի աջ անկյունում` համարիչում, իսկ նամակիձնաթղթում «տեղեկատվական տվյալներ կազմակերպության մասին» տվյալ անվանմանտակ՝ձախից:

կողը

ա

227:

Փաստաթղթի ծնի կողք

պետական հական ուն ՈԱամ

Փ

կակ տաԲղ-

թերի րանային եղանակով պատրաստվում են փաստաթղթերի առանձին տեսակներիձնաթղթեր:Ընդհանուրձնաթղթումայն բաց է թողնված ն

ո նշում նրան աքում անվանումները մեդաղը ան մաաաւթղթի զի ան. ա նվանման տակ: վու կազ աերՔ)ւ վերադասի ընդունա Է ուղղական տազ րաո հոլովով ստորադասի անվանումները վանումը

Աե

րը

ն, ըրա

տեղադրել

2:26.

դ

ն

հոլովով:

Տեղեկատվականտվյալներ կազմակերայության մասին

Կազմակերպությանվերաբերյալ տեղեկատու տվյալները ներաեն փոստայինհասցեն, հեռախոսներիհամարներըն կազմակերպության հայեցողությամբայլ տվյալներ (ֆաքս, տելեքս,բանկային հաշիվ, էլեկտրոնայինփոստի հասցե ն այլն): Այս տվյալները վում են միայն նամակի ձենաթղթի վրա, որովհետե սա փաստաթղթ այն եզակիձնն է, որն իրականացնումէ կազմակերպությանկապն արտաքին աշխարհի ն դրանով իսկ տարբերվում է փաստաթղթերի մյուս տեսակներից:

ռում

ԿԱՒ

հետ

2.2.7.

Փաստաթղթիտեսակիանվանումը

Փաստաթղթի տեսակի անվանումը ցույց է տրվում բոլոր փաստաթղթերիհամար, բացի նամակից: Փաստաթղթի տեսակի անվանման նշումը պետք է համապատասխանի գործող չափորոշիչներիպաանհահանջներին: Փաստաթղթիայն տեսակները, որոնք ունեն տական ձնաթղթեր(հրաման, որոշում, արձանագրություն,տեղեկանք ն այլն) կարող են պատրաստվելտպարանայինեղանակով: Մյուս դեպքերում փաստաթղթիտեսակի կոնկրետ անվանումը գրի է առնվում մեքենագրականեղանակով` ընդհանուր ձնաթղթում այդ նպատակովթողնված տեղում: Գործնականումհաճախակիհանդիպողսխալներից է, երբ փաստաթղթիտեսակիանվանմանհետ միասին ձնաթղթում նշվում է նան նրա հեղինակի անունը: Օրինակ «նախարարիհրաման», «պետի հրաման», «տնօրենի հրաման» ն այլն: Հեղինակի անվանումը նշելն այստեղավելորդ է, որովհետնձնաթղթումայն արդենկա: Փաստաթղթի տեսակի անվանումը ձնաթղթումնշվում է միայն ուղղական հոլովով: Այս տվյալը ձնաթղթումտեղադրվումէ «կազմակերպությանանվանումը» տվյալի տակ: Փաստաթղթի տեսակի անվանումը, որպես կանոն, նշվում է մեծատառերով:Բացի փաստաթղթիտեսակիցկարելի է ցույց տալ նան փաստաթղթիտարատեսակը,եթե այն տվյալ կազ-. մակերպությունումմեծ թիվ է կազմում (շուրջ 200 ն ավելին, որը պայմանականթիվ է): 2.28.

Փաստաթղթիթվականը

Փաստաթղթիթվականըփաստաթղթերի բոլոր տեսակներիհամար ուժ: պարտադիրտվյալ է: Այն իաստաթղթինտալիսէ իրավաբանական Փաստաթղթիթվականըայնպիսիփաստաթղթերի համար, ինչպիսիքեն հրամանը,ցուցումը,կարգադրությունը, նամակը,տեղեկանքը,զեկուցագիրը, դիմումըն այլն հանդիսանումէ դրանց ստորագրման թվականը,որոշման,վճռիհամար՝կոլեգիալմարմնիկողմիցդրանցընդունմանթվականը, կանոնադրության,հրահանգի,հաշվետվության,պլանի ն այլնի հահամար`դրանց հաստատման թվականը,ակտի,արձանագրության մար` դրանցումարտացոլվածիրադարձությանթվականը,վերջինս, որէ այդ փաստաթղթերի պես կանոն, համապատասխանում թվագրմանը: Փաստաթղթումբոլոր թվականներըձնակերպվումեն թվերիմիջոցով:Ե-՛ թե փաստաթղթի հեղինակներեն մի քանի կազմակերպություններ, ապա փաստաթղթիթվականէ դառնումստորագրմանառավել ուշ թվականը: Փաստաթղթի թվականըձնակերպվումէ 3 զույգ արաբականթվանշանով հետնյալհաջորդականությամբ՝ ամսվա օրը, ամիսը, տարին:Այսպես15 15.01.01: հունվարի2001թ.պետքէ ձենակերպել`

:

Թույլատվում է թվականըձնակերպել հետնյալ հաջորդականությամբ՝ տարի,ամիս, ամսաթիվ: Նորմատիվ (չափորոշիչ) ն ֆինանսականփաստաթղթերիպատրաստմանժամանակթույլատրվում է թվականիձնավորմանմեջ տարեթվի տառաթվայինեղանակը(առանցչակերտների)օրինակ՝ 1 մարտի 2001թ.: -

2.2.9.

(ինդեքսը). Փաստաթղթերիգրանցման համարը

Փաստաթղթերը գործավարական ծառայությունում ստանալիս կամ առաքելիս դրանց վրա դրվում է գրանցման հերթականհամար ն անհրաժեշտ պայմանականնշաններ: Դրանք ցույց են տալիս փաստաթղթերի կատարմանն հետագայում պահպանմանտեղը, ինչպես նան օժանդակումեն փաստաթղթերիհաշվառման, դասակարգմանն գործընթացին: դյուրին հայտնաբերման Փաստաթղթերիգրանցմանհամարը, որպես կանոն,բաղկացածէ լինում կառուցվածքայինստորաբաժանմանհամարից, անվանակարգրանցմանմատյանի (քարտի) գում գործի համարիցն փաստաթղթի 7-72/300 ինդեքսում 1-ը կառուցվածհերթական համարից: Օրինակ` է, 12-ը անվանակարգումգործի քային ստորաբաժանմանհամարն համարը, իսկ 300-ը գրանցմանմատյան(քարտի) տվյալ փաստաթղթի հերթական համարն է: Այս ձեր նպատակահարմարէ ելից ն ներքին փաստաթղթերիինդեքսավորմանհամար, մտից փաստաթղթերիինէ գրանցմանհերթական դեքսավորմանժամանակնպատակահարմար համարըդնել սկզբում: `

2.2. 710.Փաստաթղթի գրանցմանհամարին թվականիվկայակոչում

Այս տվյալն իր մեջ ներառում է այն փաստաթղթի գրանցմանհաու մարի թվականիվկայակոչում, որին պատասխանվումէ: Այս տվյալի կիրառումը հնարավորությունէ ընձեռում ոչ միայն փաստաթղթիպատասխանըձնակերպելհստակ ու կոնկրետ,այլն՝ այն ճիշտ խմբավորել գործերում (երբ գործում փաստաթղթերըխմբավորելիս հարցում փաստաթուղթընախորդումէ պատասխանփաստաթղթին):Այս տվյալը փոխարինումէ նախկինումկիրառվողն այսօր էլ դեռես հանդիԻ 000 նապող նման ձեակերպմանը.«Ի պատասխանձեր 00.00.00 մակի, Երնանի պետականհումանիտարքոլեջի «Թարգմանությունն արխիվավարություն»բաժնի երրորդկուրսի ուսանողներիարտադրական պրակտիկան պետական արխիվներում անցկացնելու մասին, հայտնում ենք, որ...»: «Փաստաթղթիգրանցմանհամարի ն թվականի վկայակոչում» տվյալը կարող է փոխարինելնան պատասխաննամա-

կի վերնագրին:

22:11.

դժվարություններիհետէ կապված, ապա այն ձնակերպվումէ այսպես՝ ՀայաստանիՀանրապետությանկառավարություն: Գգ եթե նամակը հասցեագրվում է կառուցվածքային ստորաբաժանման ղեկավարին,որի պաշտոնն ու անուն-ազգանունըհայտնի է, ապա այն ձնակերպվում է այսպես. Հայաստանի Հանրապետության կառավարություն (ուղղական հոլովով), իսկ դրա տակ նշվում է անմիջական հասցեատիրոջանվանումը (տրական հոլովով), օրինակ Սոցիալական հարցերիվարչությանպետ Կ.Հայրապետյանին: դ. եթե նամակը հասցեագրվումէ կառուցվածքայինստորաբաժանման ղեկավարին,որի պաշտոննու անուն-ազգանունը ճշտելը կապված է հետ, ապա այն ձնակերպվումէ անորոշ դժվարությունների լրացուցիչ կերպով ուղղական հոլովով, ինչպես կազմակերպության,այնպես էլ կառուցվածքայինստորաբաժանման անվանումները,օրինակ՝

Փաստաթղթիկազմմանկամ հրատարակմանտեղը

նշելիս պետք է նկաԱյս տվյալը ձենաթղթում կամ փաստաթղթում տվյալ ժամանակաշրջանիվարչատատի ունենալ հանրապետության րածքային բաժանումը: Անկախ այն հանգամանքից,թե կազմակերպությունը որ բնակավայրում է տեղաբաշխվածու գործում, փաստաթուղթը կազմելիս պետք է նշել այն բնակավայրիանվանումը,որտեղ տվյալ փաստաթուղթըկազմվումէ (ստուգման ակտ, արտագնանիստի

արձանագրությունն այլն): Բնակավայրըձնաթղթում(փաստաթղթում) տեսակի առաջինտառը ն բնականշվում է ցույց տալով բնակավայրի գ. Լճափ: վայրիընդունվածլրիվ անվանումը: Օրինակ՝ ք.Գավառ, 22.12.

տվյալը Փաստաթղթիհետ ծանոթացումըսահմանափակող

Այս տվյալըդրվումէ ելից փաստաթղթիառաջինէջի վերնիաջ անկյունում, իսկ ներքին օգտագործմանհամար փաստաթղթումստորագօրինակիգտնվելուտեղը: րությանտակ, ձախից, նշելովյուրաքանչյուր Հայաստանի Հանրապետության«Պետական ն ծառայողական գաղտնիքի մասին» օրենքը (ընդունված է ԱԺ կողմից 03.02.96), ելնելով պետականն ծառայողականգաղտնիք կազմող տեղեկությունների կարնորությունից,բնույթից, դրանցպաշտպանությանհամար անհրաժեշտ միջոցներիծավալից, սահմանում է գաղտնիությաներեք աստիճաններ. 1. «Վատուկ կարնորության», 2. «Հույժ գաղտնի» ն 3. «Գաղտնի»: Նման փաստաթղթերիհետ աշխատելու իրավունքը ձնակերպվում է սահմանված կարգով:

'

``

-

ե. Եթե նամակը հասցեագրվում է միատեսակ կազմակերպութքյուններին, ապա հասցեատիրոջանվանումըցույց է տրվում ընդհանրացված, օրինակ՝

Երնանի հանրակրթական դպրոցներիտնօրեններին:

.

՝

2.2. 13.

Չասցեատերը

Հասցեատեր կարող են լինել կազմակերպությունները,դրանց պաշտոնատարկամ Ֆիզիկառուցվածքայինստորաբաժանումները, "կականանձինք: «Վասցեատեր»տվյալը նշվում է հաղորդատեղեկատվական փաստաթղթերում,նամակներում, զեկուցագրերում, բացատրագրերում,որոշ տեղեկանքներումն այլն: Այն դրվում է փաստաթղթի վերնի աջ անկյունում: Թույլատրվում է «Գասցեատեր»տվյալի ձնակերպմանմի քանի տարբերակ. ա. եթե նամակը հասցեագրվում է այնպիսի կազմակերպության, որի ղեկավարիպաշտոննու անուն-ազգանունըհայտնի է, ապա այն ձնակերպվում է այսպես` Հայաստանի Հանրապետությանվարչապետ

Ա.Մարգարյանին: է այնպիսիկազմակերպության, բ. եթե նամակը հասցեագրվում

ո-

րի ղեկավարի պաշտոնը

ն

անուն-ազգանունը ճշտելը լրացուցիչ

ՀայաստանիՀանրապետության կառավարություն Սոցիալականհարցերիվարչություն:

նամակը տարբեր կազմակերպություններ հասցեագրելիս զ. «հասցեատեր» տվյալը չպետք է բովանդակի չորսիցավելի հասցե: Այդ դեպքում «Պատճենը» բառը երկրորդ ն հաջորդ հասցեատերերից առաջ չի դրվում: Տրամաբանականէ, որ առաջինհասցեատերըստանում է նամակի առաջինօրինակը,իսկ մյուս հասցեատերըհաջորդ օրինակներըըստ նամակում ցույց տված հերթականության: Եթե նամաէ կը հասցեագրվում չորսից ավելի հասցեատերերի, ապա դրանք բազմացվում են համապատասխանքանակությամբ, կազմվում է առաքման ցուցակն յուրաքանչյուր փաստաթղթիվրա ցույց է տրվում մեկ հասցեատեր: «Հ եատե ր» տվյալի կազմում կարող է ցույց տրվել նան

փոսային հանեն, պարտա են մասնա որոնք Անա րում, ուղարնվում կրծանմ Հասցեն

երպով

ցույց

է տրվում '

375033,

Երեան

Հ.Քոչարի փող. 11, բն.3 Գասպարյան Հ.

այն

փաստաթղթեՔղթ

վրա, որոնք ուղարկՀասցե ցույց չի տրվում այն փաստաթղթերի թղթակիցներին: մշտական կամ մարմիններին վում են կառավարական փոստային հասցեագրելիս Փաստաթղթերըայլ կազմակերպությունների կամ անվանման կազմակերհասցենցույց է տրվումկազմակերպության ու անուն-ազգանվան տակ,օրինակ պաշտոնի պությանղեկավարի '

Երնանիպետականհումանիտարքոլեջ Հ.Արղության1 375051, Երնաճ,

կամ պետականհումանիտարքոլեջի Երնաճնճի

փաստաթղթի վերնի անկյունում: Եթե փաստաթուղթըհաստատվում է մի քանի պաշտոնատար անձանց կողմից հաստատման տվյալները տեղադրվում են նույն մակարդակի(բարձրության)վրա: Հաստատման տվյալներըտեղադրվումեն թղթի վերնի հատվածից 4-5 միջտողայինտարածությունտակ: Մեկ տողում 28 նիշից ավելին չպետք է տեղադրել: Տվյալների բաղկացուցիչ մասերը միմյանցից պետք է առանձնացնել մեկուկեսից-երկու միջտողայինտարածությամբ: Յաստատման ենթակափաստաթղթերի ցանկը կարելի է տեղադ`. գործավարությանհրահանգում: րել կազմակերպության Հաստատման

աջ

ը

2.2 15.

տնօրենՀ.Հակոբջանյանին

375051, Երնան, Հ.Արղության1 2.2. 714.Փաստաթղթիհաստատումը

տվյալը փաստաթուղթըգործողությանմեջ դնեէ ակտերի,պայմանագրերի, լու հատուկ եղանակէ: Այն դրվում որոշ վրա: ն հրահանգներիայլ փաստաթղթերի Փաստաթղթերը հաստատվում են հաստատման գրիֆով կամ ղեկավարիկողմից արձակվածկարգադրական կազմակերպության ունեն միջոցով: Հաստատման այս երկու եղանակնէլ փաստաթղթի ուժը: նույն իրավաբանական պաստատման գրիֆը բովանդակումէ հետնյալ տարրերը՝ գլխան տառերով,ՀԱՍՏԱՏՈՒՄ ԵՄ բառը՝ (առանցչակերտների կետադրակազ(ներառելով կան նշանների)հաստատողիպաշտոնիանվանումը փասչէ), անվանումը,եթե այն ձնաթղթիվրա նշված մակերպության ու դրա վերանձնականստորագրությունն հաստատողի տաթուղթը ծանությունըն հաստատման թվականը. «Հաստատում»

|

ՀԱՍՏԱՏՈՒՄ

ԵՄ

Ա.Դուրյան Նախարար (ստորագրություն)

09.04.01

փաստաթուղթ Եթե փաստաթուղթը հաստատվումէ կարգադրական է հետնյալ կերպ. ձնակերպվում այն ապա միջոցով, հրապարակելու

ՀԱՍՏԱՏՎԱԾ

Է

Տնօրենի 15.01.01 Կ 125

հրամանով

տվյալները տեղադրվում են

Մակագրությունը

Մակագրությունըպաշտոնատարանձի կողմից փաստաթղթերի կատարմաննուղղություն տվող տվյալ է: Մակագրությունըդրվում է պետականստանդարտներովդրա համարսահմանվածտեղում՝ փաստաթղթերիվերնի աջ մասում, հասցեատիրոջանվանումից ցած, իսկ եթե այդ տեղը զբաղվածէ, ապա մակագրությունըկարելիէ դնել փաստաթղթիառաջինէջի տեքստիցազատ յուրաքանչյուր դաշտում,բացի լուսանցքի համար հատկացվածդաշտերից: Մակագրություննիր մեջ ներառում է հետնյալ տարրերը. ցույց է տրվում կատարողը:Այն կարող է լինել անհատ անձ, պաշտոնյա կամ կառուցվածքայինստորաբաժանում, օրինակ պրն ՊողոսյանինկամԳլխ. հաշվապահինկամ կադրերիբաժնին: Եթե մակագրությանմեջ նշված է մի քանի ազգանուն(կատարող), ապա պատասխանատուկատարող է համարվում մակագրությանմեջ առաջինընշված կատարողը,որը ն պատասխանատուէ փաստաթղթի կատարման ժամկետին որակի համար: Նրան իրավունք է վերապահկատարման դեպքում, հրավիրել համահետ կապն կապված հարցեատարողներին ն մանրամասնել կատարման ր ի րը, կատարելաշխատանքի Փաստաթղթի կատարմանառանձնահատկություններից ելնելով՝ պատասխանատուկատարողը կարող է բազմացնել (քաղվածքներ ոնկհանել) փաստաթուղթըն յուրաքանչյուր Վկատարողի ի հանձնե լ րետ առաջադրանքը. միանշանակցուցում փաստաթղթիկատարմանուղիների, միջոցների ն ներկայացվելիք փաստաթղթիձնի մասին, օրինակ` ներկայացնել կոլեգիայի որոշմաննախագիծհարցի լուծման ուղիների վերաբերյալ`համաձայնեցնելովշահագրգիռկողմերիհետ: »

-

բարդ փաստաթղթերի լում արում:

իր գու

»

»

» »

ժամկետըցույց է տրվում մակագրուկատարման փաստաթղթերի սահմանել նոր ժամէ թյան մեջ, եթե ղեկավարըհարմար գտնում չափորոշիչ փասկետ.ի տարբերությունտվյալ փաստաթղբում, կողմից վերադաս կազմակերպությունների տաթղթերումկամ սահմանվածժամկետների: ստորագրությունը: -մակագրողի թվամակագրմանթվականը(նշվում է երեք զույգ արաբական է ղեկավարի նշաններով): որպես կանոն,արտացոլվում Մակագրությունում, ո-

լուծմանուղիներիվեբարձրացված հարցերի րոշումը փաստաթղթում է, որ հարցի է, րաբերյալ:Եթե ցուցումը, բացակայում այդ նշանակում է կատարողը: Հալուծման ուղիներիմասին որոշում պետք ընդունի «Ի «Ի եմ կատարել», «Խնդրում ենք կատարումը», ճախ հանդիպում բնույթի «Խնդրում եմ տնօրինություն»կամ նախապատրաստական իրավիճաեմ հանդիպելինձ»,«Զեկուցել խոսել ինձ հետ», «Խնդրում դրվում անմիջականորեն որոնք կը» ն նման այլ մակագրություններ, չի խուսափել նման վրա: Եթե են փաստաթղթի մակագրություններից ալին է առանձին բղերի Բար կարելի, ապա դրանքկարելի դնել է տալիս, (ֆիշկաների)վրա: Սակայն փորձը ցույց նարարականների պոկվել ու կորչել կամ մակարող են փաստաթղթերից որ թերթիկները ուղղում, որը կակագրությունըկարող է փոխվել,կամ նրանումարվել ն ուրիշ տհաճութնվազեցնել րող է մակագրողիհեղինակությունը

հանդիսանալ: յուններիպատճառ առանձին թերթիկիվրա մակագրությունն Այդ պատճառով է վերադարձման է միայն այն դեպքումերբ փաստաթուղթը ենթակա ն հնարավորչէ ակաճ այն կազմվածէ այնպես որ չկա ազատ տեղ, ռանց տեքստը վնասելու դնել մակագրությունը:

դրվում

2.2. 16.

Տեքստի վերնագիրը

համառոտ բոէ Տեքստի վերնագիրնարտացոլում փաստաթղթի ընկալումնու է Այն դյուրին դարձնումփաստաթղթի վանդակությունը: գործը,այլն հնաԱյն ոչ միայն հեշտացնումէ գրանցման կատարումը: փաստաթղթի նշանաէ ընձեռումհեշտությամբճշտել րավորություն ու հրատապությունը: կարնորությունն կությունը, վերնագրիհամա-

Գրանցմանհսկիչ քարտ անցկացվածտեքստի խորագիրը,որտեղ այն պետք է տեձայն, ճշտվում է քարտարանի հայտնաբեղադրվի ն դրանովիսկ ապահովվումայդ փաստաթղթի ու րումն Օգտագործումը:

``

Վերնագիրըկազմվում է Ա. (2102:297մմ) չափսի թղթի կամ ձնաթղճի վրա պատրաստվողփաստաթղթերիհամար, անկախ այդ փաս. տաթղթիտեսակից: Վերնագիրըպետք է պատասխանիինչի մասին (ում մասին) հարցերին, օրինակ` «... հատկացման մասին», «... դուրսգրմանմասին», մասին» ն այլն: կազմակերպման Վերնագիրըկազմվում է փաստաթղթինախագծի հեղինակի կողմից: Վերնագիրըմեքենագրվում(հավաքվում) է փոքրատառերով չի ընդգծվում:Վերնագրիծավալը չպետք է գերազանցիմեքենագրական տեքստի 5 տողը, իսկ տողի երկարությունըչպետք է գերազանցի28 տպագրականնիշը: Եթե տեքստի վերնագիրըմեծածավալէ, ապա այն կարելի է երկարաձգելմինչն փաստաթղթիաջ դաշտի սահմանները`. Բարդ ն մեծածավալ փաստաթղթերի համար կարելի է կազմել ենեն Նման թավերնագրեր: փաստաթղթեր հանդիսանումհրահանգները, հաստիքայինցուցակները, կանոնները,կանոնադրություններըդրույթ» ները այլն: Վերնագրերում թույլատրվումէ օգտագործելհապավումներն համընդհանուրճանաչում ստացած կրճատումներ: Խորհուրդ է տրվում խուսափել տողադարձից: Վերնագրիվերջում վերջակետչի դրվում:

ն

ն

2.2. 17,

Վերահսկողությանմասիննշումը

Փաստաթղթերիորոշակի բովանդակությամբտեսակներիկատարումը ենթակաէ հսկողության:Նձան փաստաթղթերիցանկը սահմանվում է տվյալ կազմակերպությանգործավարությանհրահանգով: Այդ իսկ պատճառով, «վերահսկողությանմասին նշում» տվյալը դրվում է այն փաստաթղթիվրա, որը վերցված է հսկողության:Նշումը ներառում բառը, որը դրվում է գունավոր է «Վ» տառը կամ «Վերահսկողություն» մամատիտով(գրչով) կամ հատուկ դրոշմակնիքով:Վերահսկողության սին նշումը դրվում է փաստաթղթի ձախ դաշտում (կարաբաժնիհամար սահմանված)«Տեքստի վերնագիր»տվյալի կողքին՝ձախից: 2.2

18.

Փաստաթղթիտեքստը

Տեքստը բովանդակումէ փաստաթղթիհիմնական մասը ն նրա հիմնական բաղկացուցիչտվյալն է: Փաստաթուղթնանհնար է պատկերացնել առանց տեքստի Ծառայական փաստաթղթերիհամար հնարավոր է բովանդակությանհաղորդմանտեքստային ն աղյուսակային ձնի համադրումը:Փաստաթղթերի տեքստի հաղորդմանձնը շատ դեպքում կախված է տվյալ փաստաթղթիտեսակից: Դրա հետ միասին կարելի է առանձնացնելփաստաթղթերիտեքստին առաջադրվող ընդհանուրհետնյալ պահանջները՝

» » »

»

.

շարադրանքիհամառոտություննու հստակությունը. օբյեկտիվություննու հավաստիությունը. տեղեկատվության հնարավորինսպարզ, մեկ հարցի վերաբերյալ, փաստաթղթերի կազմումը դրանց հետ աշխատանքիկազմակերպմանդյուրինության ապահովմաննպատակով. (փաստաթղթի տեքստի կառուցվածքայինստեղծում, բաժանում (նամասերի, ին ն ե ն րատոյոն ն (ա

մարի

այուիչի րաղագոծի հվ '

չական կառավա

ավանդական իրադարձություններում ր կրկնվող ր րադարձությ ն տիպայինտեքստերիլայն կիրառում: Մեծ ծավալի տեքստերն ընդունված է բաժանել առանձինհատվածների, կետերի, ենթակետերի`կիրառելով արաբականթվանշաններ կամ տառեր, որոնք տեքստից առանձնացվումեն կետերով: Ծառայական փաստաթղթերիտեքստերըկարող են ձնակերպվել անկետայիտեսքով (օրինակ՝ խրախուսմանմասինհրամանները),կապակցված տեքստի տեսքով (կանոնադրությունները,հրահանգները, այդ կականոնները),աղյուսակի տեսքով (գործերի անվանակարգը), ռույցների միակցմանտեսքով (օրինակ` ակտըկարող է իր մեջ բովանդակել ն անկետա ն աղյուսակ ն կապակցվածտեքստ): Տեքստում ամփոփվածտեղեկատվությունըպետք է հավաստի լիիսկ շարադրանքը`համառոտ, հավաստի ն հարնի,

Հ

-

Աաաա Խորհուրդ տրվում տեքստը կառուցել

գալից

տոնով:

նախադասությունների միջոցով, հայոց լեզվի քերականությանկանոնների ն ուղղագրության խստիվպահպանմամբ: Ծառայական փաստաթղթերումտեքստի շարադրանքի ձնը կակարգադրականփասրող է լինել տարբեր: Կազմակերպությունների ղեկավարինհասցեագրվածփաստաթղթերումն կազմակերպության տաթղթերումտեքստերըշարադրվումեն եզակի թվի առաջին դեմքով («Հրամայում եմ», «Պարտավորեցնումեմ» կամ՝ «Խնդրում եմ»): Կոլեգիալ մարմիններիկարգադրականփաստաթղթերումարտացոլվումէ կոլեգիալությանսկզբունքը, այդ իսկ պատճառովդրանց տեքստը շարադրվում է եզակի թվի երրորդ դեմքով («Որոշում է»), տարբեր կազմակերպությունների համատեղ ընդունված կարգադրական փասէ եզակի դեմքի հոգնակի թվով է

պարզ

աի ՆԱՆՑ Այու Արձանագրությանտեքստը շարադրվում «Հրամայում

ենք»,

«Որոշեցին»):

է երրորդ դեմքի հոգնա-

կի թվով («Լսեցին», «Արտահայտվեցին», «Որոշեցին»): Ծառայական նամակներումօգտագործվում է տեքստի շարադրանքի տարբեր ձներ, առաջին դեմքի եզակի ն հոգնակի թվեր

(«Խնդրում եմ...», «Խնդրում ենք...» կամ երրորդ դեմքի եզակի թիվ («Վարչությունը նպատակահարմարէ գտնում...»): Կառավարչականիրադրություններըհաճախ կրկնվում են, որը ն հնարավորությունէ ընձեռում միօրինակացնելփաստաթղթերիորոշ տեսակներ:Մշակել հաճախակիօգտագործվողփաստաթղթերիտրաֆարետ ն տիպային տեքստեր, որոնք լայն կիրառումեն ստանում ժամանակակիցգործավարությունում: է հաջո րաջարեո տերտերը տական տաեկառվջյոն ղումներ (անհատականտեղեկատվություն)բովանդակողփաստաթղթերի նախագծերնեն, որոնք ենթակա են միայն փոփոխականտեղեկատվությամբլրացման: Դրանք պատրաստվումեն տպագրականեղանակով, որտեղ մշտական տեղեկատվությունը գրանցվածէ ն ազատ տեղ է թողնվածփոփոխականտեղեկատվության համար: Տիպային տեքստերը կարող են ձնավորվել միօրինականացված

Իագրե արբեր պոն կարելի Աոնակներով փաստաբան

տեքստերի

ժողովածուների

տեսքով:

:

Տեքստերի

նման

ծ

ժո

ն

բաստելիս:

Կատարողըժողովածուիցընտրումէ համապատասխան փաստաթղն պատվերէ թի տեքստը,այն լրացնումփոփոխական տեղեկատվությամբ իջեցնումմեքենագրական (համակարգչային) բյուրո, օրինակ. «Խնդրում եմ մեքենագրելՎ...տեքստը ... օրինակ:

Ներդիրներ

1.

2. 3.

Կատրող

հեաոսա

Ը

»

ն Մեքենագրուհին,ունենալով փոփոխականտեղեկատվությունը է ժողովածուն,ձնակերպումփաստաթուղթը: տեսքստերի տրաֆարետ

2.2. 719. Հավելվածներիառկայությանմասիննշումը:

Եթե փաստաթուղթըհավելված ունի, ապա նշում է արվում նրա առկայությանմասին:Այդտվյալը տեղադրվումէ փաստաթղթի տեքստի տակ՝ տեքստին «Ստորագրություն»տվյալի միջն ընկածդաշտում: Գոյություն ունի հավելվածներիձնակերպման մի քանի տարբերակ. 1. Եթե փաստաթուղթը հավելվածունի, որի անվանումընշվում է հավելվածի առկայությանմասիննշում կատարվում

են

Առդ|

,

՝

2օրՀՔ. Զր..

Եթե փաստաթուղթը հավելվածներ ունի, որոնք տեքստում հիցույց տալով դրանց անվանումները,թերթերիու օրինակներիքանակը,օրինակ՝ 2.

շատակված չեն, ապա դրանք թվարկվում են,

Ֆավելված.

Հավելված

7.

Կատարված աշխատանքներիընդունման-հանձնման ակտ Յթ. 1 օր. Կատարվածվերանորոգման աշխատանքների ցանկ 6թ. 2օր.

ԱԱԱԱԱՈԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱ

ԱԱյիը

8.

Եթե փաստաթուղթը հավելվածներունի, որդնք տեքստում լրիվ հիշատակվածեն, ապա հավելվածում ցույց է տրվում միայն Քի տեսակը, թերթերի ու օրինակների քանակը, օ-

Յ.

Անան

րինակ.

ընկերության 17.04.01 Հավելված. «Գարուն» բաժնետիրական ԿՎ138/1-2 նամակըն նրանկից հավելվածը, ընդամենը Տթ.: պետք է ունենան համապատասՓաստաթուղթ-հավելվածները խան նշումներ, որոնք ցույց կտան դրանց կապը հիմնական փաստաթղթիհետ: Նման նշումը դրվում է փաստաթուղթ-հավելվածի վերին աջ անկյունում, օրինակ՝

Ակտ 3թ. 1 օր. 6թ. 2 օր. Ցանկ Եթե հավելվածն ուղարկվում է փաստաթղթումնշված ոչ բոլոր հասցեատերերին,ապա հավելվածի մասին նշումն արվում է հետնյալ կերպ.

Հավելված 1 Հաստատված կառավարության է ՀՀ

2.

ՑՈՒՑԱԿ

հհ/հ

»

|

բ.

Փաստաթղթերիանվանումը

՛

նամակիհավելվածների

Օրինակների

քանակը քանակը

շ

ր երծանուոն

աան

Ցու |

Ուղեկցու նամակը տարվան ոա

Հավելված3 «Գարուն» բաժնետիրականընկերության գլխ. տնօրենի 17.04.01 Ի/ 15 հրամանին կից

«Հավելված» բառը անկախ կցվող փաստաթղթերիքանակից օգտագործվումէ եզակիթվով:

ն :

Ստորագրությունը

ստեղծված է հավաստում փամտաթ բովանդակության համար ությու իրավական կրո ու ն Կրավ աան

Ստորագրությունտվյալը

3. ս

որոշմամբ

՛

'

Տեսու չ

կամ

2.2.20.

Թերթերի

000Ի

.

Հավելված.6թ. 3 օր. երկրորդհասցեատիրոջը 5. Եթե հավելվածը բրոշյուրավորված է, ապա թերթերիքանակը ցույց չի տրվում, օրինակ՝ Հավելված. Բրոշյուր 13 օր. 6. Եթե հավելվածները մեծ թիվ են կազմում, ապա դրանց.անվանումները, որպես կանոն, չեն թվարկվում ուղեկցող նամակում: Նման դեպքերում նպատակահարմար Է կազմել հավելվածների ցուցակ (կամայինեղանակով), օրինակ՝

«

ցուցակի:

Եթե փաստաթղթիհավելվածը նույնպես հավելված ունի, ապա դրա առկայությանմասին գրառումնարվում է հետնյալ կերպ.

Հավելված 1. 4.

ըս

թվագրվում: |

ը

ա

ովանդակու

Միանձնյա ղեկավարությանսկզբունքով գործող կազմակերպութ-

յուններումփաստաթուղթըստորագրում է մեկ պաշտոնատարանձ՝ ղե-

կավարըկամ նրա տեղակալը:Այդ իրավունքը վերապահվումէ կազմակերպության կանոնադրությամբ,գործավարության հրահանգովկամ ղեկավարիհրամանով:Կազմակերպությանղեկավարըկարող է իրավունք վերապահել նան կառուցվածքայինստորաբաժանումների(ծառայությունների) ղեկավարներինստորագրելիրենց անմիջականիրավասությաններքո գտնվող հարցերով փաստաթղթերը:Վերադասկազմակերպություններին,թերթերի ու ամսագրերի խմբագրություններին ուղարկվող,ինչպես նան կազմակերպությանկարգադրական փաստաթղթերըստորագրումէ ղեկավարըկամ նրա տեղակալը'

է «Ստորագրություն» տվյալն իր մեջ ներառում փաստաթուղթը ստորագրող անձի պաշտոնի անվանումը(լրիվ, այսինքն` կազմակերպությանանվանմաննշումով, եթե փաստաթուղթըպատրաստված է ոչ ձնաթղթի վրա ն կրճատ՝ առանց կազմակերպությանանվանման,եթե է ձնաթղթիվրա), ստորագրությունըն փաստաթուղթըպատրաստված դրա վերծանությունը,օրինակ՝ `

«Գարուն» ձեռնարկության "գլխավորտնօրեն ստորագրություն Ս.Սնյան

կամ

Ձեռնարկությանտնօրեն ստորագրություն Ս.Սնյան

Մի քանի պաշտոնատարանձանց կողմից փաստաթուղթըստորագրելիս նրաց ստորագրություններըդրվում են միմյանց տակ իրենց զբաղեցրածպաշտոններինհամապատասխան, օրինակ՝ Ձեռնարկությանտնօրեն ստորագրություն Ս.Սնյան Գլխավոր հաշվապահ ստորագրություն Ա.Տերյան

Փաստաթուղթը

22.21.

ՀԱՍԱՁԱՅՆԵՑՎԱԾ Է

Վարչության պետ ստորագրությունՎ.Վարդանյան

քանի հավասարազոր պաշտոնյաներիկողմից, նրանց ստորագրությունները դրվում են նույն մակարդակիվրաձախիցաջ այբբենականկարգով, օրինակ՝ Գարուն» ձեռնարկությանգլխավոր տնօրենստորագրություն Ա.Սնյան

Եթե փաստաթուղթը ստորագրվումէ հանձնաժողովիկողմից, աեն տրվում ոչ թե նրանց պաշտոնների անվանումները,այլ հանձնաժողովումնրանց պարտականությունները:Հանձնաժողովի անդամներիստորագրությունները նշվում են այբբենական կարգով: «Հանձնաժողովի անդամներ»բառերիցհետո միջակետչի դրվում: Եթե պաշտոնեձտար անձը, որի ստորագրությունըպետք է դրվեր փաստաթղթի վրա, բացակայումէ, ապա փաստաթուղթը ստորագրումէ նրան փոխարինողանձը կամ տեղակալը: Այդպիսիդեպքերումչի թույլատրվումգրել «Ի տեղի», ձեռքովավելացնել«Տեղակալ»կամ դնել թեք գիծ փաստաթղթումնշված պաշտոնի դիմաց: Անպայմանորեն պետք է ցույց տրվիփաստաթուղթը ստորագրողիպաշտոննու ազգանունը: պա ցույց

-

Ց36-

տվյալը՝ Փաստաթղթիհամաձայնեցման

հարնախագծումբովանդակվող Համաձայնեցումըփաստաթղթի տեքստի նախնական ցերինախնականզննումն է, փաստաթղթերի համար: Վաընդունելու որոշում կառավարչական իշտ քննարկումըճ̀ ներսում մաձայնեցումնիրականացվումէ ինչպես կազմակերպության ուրիշ էլ ա յնպես կազմակերպությունների համաձայնեցում), (ներքին պաշտոնատարանձանց հետ (արտաքինհամաձայնեցում):Արտաքին (արհկազմակերպությունների է համարվում նան հասարակական աշխատանքային կոլեկտիվմիութենականկազմակերպությունների, ն այլն) հետ համաձայնեցումը:Ներքին ն արտաների խորհուրդների են տարբեր ձներով. ներքին համաձայնեցումներնարտահայտվում քինի համար օգտագործվումէ փաստաթղթերի նշագրումը (վիզա), գրիֆը: համաձայնեցման իսկ արտաքինիհամար՝փաստաթղթերի գրիֆն իր մեջ ներառումէ. "Ձամաձայնեցման

ՀՁԱՄԱՁԱՅՆԵՑՎԱԾ է

բառը (գրվում է մեծատառերով),անձի (ճարմնի) անվանումըորի հետ համաձայնեցվումէ փաստաթուղթը անվանումը),անձնականստորագ(ներառելով կազմակերպության ու թվականը,օրինակ. րությունը,դրա վերծանությունն

Եթե. փաստաթուղթըստորագրվում է մի

տնօրեն «Արայ» ֆիրմայի գլխավոր ստորագրություն Ա.Աբրահամյան

ստորագրողներիազգանուններըփակագծերի

մեջ չի կարելի ներառել:Ստորագրվումէ որպես կանոնփաստաթղթի առաջինօրինակը:

210401

կամ

ՀԱՍԱՁԱՅՆԵՑՎԱԾ

Է

Նախարարությանկոլեգիայի20.02.01 նիստում,արձ.

Համաձայնեցման տվյալը տեղադրվում է «Ստորագրություն» տվյալից ցած` ձախից: Եթե փաստաթղթիհամաձայնեցումն իրակա(անձանց) հետ, ապա նացվում է մի քանի կազմակերպությունների թերթիկիվրա: է ձնակերպել համաձայնեցման դրանք կարելի առանձին, Արտաքինհամաձայնեցումը,փաստաթղթիբովանդակությունից կախված,խորհուրդ է տրվում իրականացնելհետնյալ հաջորդականությամբ. » հետ, որոնց շահերը շոշափում է այն կազմակերպությունների փաստաթուղթը, » հետ, որոնք փաստաթղթումշոշափայն կազմակերպությունների են կատարում, ուսումնասիրություններ ված հարցերովգիտական `

-3Յ7-

»

»

»

հասարակականկազմակերպություններիհետ (անհրաժեշտության դեպքում) բնապահպանության, որոշակիբնագավառներում (սանիտարական, հետ հակահրդեհայիննայլն) պետականվերահսկիչմարմինների վերադասկամ միջճյուղայինմարմիններիհետ, երբ օրենսդրությամբ նախատեսվածէ կառավարմանգործունեությանիրականացման դեպքում: հնարավորություն միայնայդ մարմինների թույլտվության -

2.2.22.

``

վրա, ոկնիքներըդրվում են այն փաստաթղթերի նանշանի:Զինանշանով անանհատ են դրամական ծախսմանփաստերը, րոնք հավաստիացնում են որոնք սահմանված չափորոշիչփաստաթղթերով ձանց իրավունքները, կնիքներըկարող են լինել տարբեր ն այլն: Առանցզինանշանի հասարակ) են ձների՝կլոր, քառակուսիկամեռանկյունի:Վասարակկնիքներըդրվում կար(հիմնականում դուրս տրվող փաստաթղթերի կազմակերպությունից օրինակբազմացված փաստաթղթերի վրա, կարգադրական գադրական) է հանախատեսված ն վրա, որոնցկնքումը ների վրա այն փաստաթղթերի

Աի նոման

մապատասխան ա

Փաստաթղթիհամաձայնեցման նշագրումները(վիզաները)

2.2.24. :

Կնիքը

եղանակեն պահանջում:Կնիքներըլինում են զինանշանովն առանցզի-

վերաբերյալ նշումը Պատճենիվավերացման

Փաստաթղթերիիսկականըձնակերպվումէ սահմանվածկարգով: ուժ Փաստաթղթերիերկրորդ ն հաջորդ օրինակներըիրավաբանական են ստանում, երբ դրանց առաջին օրինակը ստորագրելուց հետո «Ստորագրություն» տվյալից ցած դրվում է «ճիշտ է» գրառումը: «ճիշտ» է գրառումիցցած, նոր տողից գրվում է պատճենըվավերացնող անձի պաշտոնը, անձնականստորագրությունը,անվան սկզբնատառն ու ազգանունը, վավերացմանթվականը(դրվում է պաշտոնի անվանտակ՝ ձախից),օրինակ. Ճիշտէ Կադրերի բաժնի պետ (ստորագրություն)Ա.Սարյան

17.05.01

-

Հայաստանի ստանդարտով(ՀՍՏ 6.3-98) թույլատվում է փաստաթղթի պատճենը վավերացնել կազմակերպությանհայեցողությամբ որոշվածկնիքով: Ավելի պարզունակ ձնով, առանց վավերացնողիպաշտոննու ստորագրությունընշելու, ձնակերպվումեն փաստաթղթերիայն պատգործավարությունում: ճենները, որոնք մնում են կազմակերպության ուղարկելիսկամ Փաստաթղթիպատճեննայլ կազմակերպություն առձեռն հանձնելիսվավերացման գրառմանվրա դրվում Է նան կնիք: 2.2.25.

Այս տվյալը դրվումէ այն փաստաթղթերի վրա, որոնքիրավաբանական ուժ ձեռք բերելու համարիրենցիսկությանհավաստիացման հատուկ

ասրանվանմանու ստորագրությանմի մասը

պաշտոնի

րառի ղեկավարի

Ն.Միրզոյան

2.2.23.

Կատարողիվերաբերյալնշումը

Փաստաթուղթը կատարողի(կազմողի) վերաբերյալնշումը ներա-

ռում է

փաստաթուղթըկատարողի(կազմողի) ազգանունը(անհրաժեշ-

կար-

ի

Իրավախորհրդատու

Փաստաթղթինախագծիներքին համաձայնեցումըն̀շագրումը,իրականացվումէ կատարողների,աշխատողների,փաստաթղթիկատարման համարպատասխանատուների, կազմակերպության ֆինանսական ստորաբաժանումների, իրավաբանական ծառայություններիհետ նայլն: Կամակերպություններում. փաստաթղթերի հետ աշխատանքի կազմակերպումըավելի բարձր հիմքերի վրա դնելու նպատակովկարելի է կազմել նշագրման ենթակակարնոր փաստաթղթերին դրանցից յուրաքանչյուրը նշագրելու համար կոչված անձանց ցանկ: Նման ցանկըկազմում է գործավարականծառայությունըկամ նրա մասնակցությամբ ղեկավարի կողմից նշանակված հանձնաժողովը(անձը) իրավաբանիմասնակցությամբ:Ցանկը համաձայնեցվում է կազմակերպության կառուցվածքային ստորաբաժանումների (պատասխանատու կատարողների)հետ ն հաստատվում ղեկավարիկողմից: «Փաստաթղթիհամաձայնեցման նշագրում»տվյալը դրվում է փաստաթղթի առաջին օրինակի վերջին էջում «Ստորագրություն» տվյալից ցած` ձախից: Հնարավոր է կարգադրականփաստաթղթինշագրումըձնակերպելառանձինթերթիկիվրա: Ելից փաստաթղթերի նշագրումնիրականացվումէ կազմակերպությունում թողնվողօրինակիվրա:

ունեցող ոոակը-գոյություն աաբդթերի աստաթղթերով:

ղեկավարը,որը ն գի համաձայն, հաստատում է կազմակերպության կամ նրա փաստաթուղթը է Եթե հ րահանգին: կցվում գործավարության է որ նեէ այնպես, դրվում ճենը այն ապա կնիքով, պատոսսը վավերացվում

«Նշագրում» տվյալն օգտագործվում է փաստաթղթերիներքին համաձայնեցմանժամանակ:Նշագրումը ներառում է նշագրողի պաշտոնը (անհրաժեշտությանդեպքում), անձնականստորագրություննու դրա վերծանությունըն թվականը,օրինակ`

07.05.01

չափորո

-

տության դեպքում ավելացվումէ նան անունը) ն նրա հեռախոսի համարը: Այս տվյալը տեղադրվումէ փաստաթղթի վերջինէջի երեսիկամ հակառակկողմում, ներքնիձախ անկյունում, օրինակ` Սեթյան 22 22 22 կամ Արմեն Սեթյան 22

Ստորագրություն25.01.99

կամ

22 22

:

Եթե փաստաթուղթըենթակաէ բազմացման, ապա կատարողի վերաբերյալնշումը տեղադրվումէ փաստաթղթիվերջին էջի երեսի կողմում:Այս տվյալի տեղադրումընախաձեռնող ն պատասխանփաստաթղթերըկատարողների (կազմողների)միջն անմիջական կապի հնարավորությունէ ընձեռում: Անհրաժեշտության դեպքում, կազմակերպության ղեկավարիթույլտվությամբ(կամ ըստ գործավարության հրահանգի)կատարողի ազգան, վանն ծառայական հեռախոսի տակ կարողեն ցույց տրվելնան մեքենագրուհու ինդեքսը(անվանն ազգանվանառաջինտառերը),մեքենագրված օրինակների քանակը,մեքենագրման թվականը,իսկ որոշ դեպքերում նան յուրաքանչուր օրինակիհասցեատիրոջ անվանումը, օրինակ.

18.05.01

Փաստաթղթի կատարման ն այն գործին կցելու մասին տվյալը տեղադրվումէ փաստաթղթիվերջին էջի ներքնի աջ անկյունում: Կազմակերպությունումփաստաթղթերիստացման վերա բերյալ նշումը 22.27.

աերրա ԱաթԼ գրական դրոմակի հատում: հատա Գրի ճաքը

Աո ԳԱԱ որը սովորաբարունի քի օգնությամբ(կամձեռագրով),

|

|

3-րդօր.

-

-

օր.

4-րդ

2:226.

-

անվանումը Կազմակերպության

| Թերթերիքանակը »

վերահսկողության ծառայություն կցել գործին Է

5.10

ն գործինկցելու մասին Փաստաթղթի կատարման նշումը

Գործում կարվողփաստաթղթերը պետք է անպայմանորեն ունենշում կատարմանմասին: Այն պետք է ներառիհետնյալտեղեկությունները«կցել Ս գործին», փաստաթուղթը կատարողի կամ կառուցվածքայինստորաբաժանմանղեկավարիստորագրությունը,նշումը կատարելու թվագրումըօրինակ. նան

Կցել Վ1-12 գործին ստորագրություն20.01.99

Գրանցմանդրոշմակնիքը դրվում է փաստաթղթիառաջին էջի ներքնի աջ անկյունում: Եթե կազմակերպությունըգրանցման դրոշմակնիք չունի, ապա գրանցմանվերաբերյալ գրառումները անվանումըչի նշվում: վում են ձեռքով,ընդ որում կազմակերպության `

կատար-

2.2.28.

որոնմանմասիննշում Փաստաթղթիավտոմատացված

Նէփաստաթղթի տվյալը դրվում Աունի

Փաստաթղթի այս ներքնի աջ անկյունում ն իր մեջ ներառում փաստաթղթ ը տացվածորոնմանհետնյալ որոնողականտվյալները`ֆայլի անունը, օպերատորիկոդը ն որոնման համար կազմակերպությունումսահմանվածայլ տվյալներ:

կամ ԿցելՎ 1-12 գործին

01.12.01 Պատասխանը

տեսքը.

Ստ.

կադրերիբաժին

հաշվապահություն

յալ

Թվականը

ԱՀ 4 18.05.01 -

-

ԱՀՀ

1-ին օր. 2-րդ օր.

.

Կցել Ի 1.5 գործին Հարցը վարչության պետի կողմից լուծված է հեռախոսային խոսակցությամբ: Ստորագրություն 15.11.99

ԱՇԽԱՏԱՆՔԻի

ԿԱՏԱՐԵԼԱԳՈՐԾՈՒՄ

ՓԱՍՏԱԹՂԹԻ

3.

ԼԵՏ

ցանկ Փաստաթղթերի միօրինակացված համակարգերի

`

3.1.

:

ՄԻՕՐԻՆԱԿԱՑՈՒՄ,

փաստաթղթերիմիօրինակացված Կազմակերպակարգադրական

1.

'

ՍՏԱՆԴԱՐՏԱՑՈՒՄ,

ԴԱՍԱԿԱՐԳՈՒՄ

2.

միասին զարգացում Հասարակության զարգացման րում նան փաստաթուղթը: Ի հայտ են գալիս փաստաթղթի նոր տեսակներ,տարատեսակներ ն փաստաթղթերի ամբողջական համակարգեր:Դրանց քանակի ու ծավալի աճ է նկատվում ինչպեսմեր երկրում, այնպես էլ ամբողջ աշաճն իր դրական կողմերի հետ խարհում: Փաստաթղթի տեսակների միասին ունի նան բացասականկողմեր: Համանման երնույթները գրի առնելու համար օգտագործվումեն հոմանիշ՝ձեով ու բովանդակությամբ մոտ մի շարք փաստաթղթեր: Օբյեկտիվորեն անհրաժեշտություն է առաջանումգտնել այն մեթոդներն ու եղանակները,որոնք կարող են տանել դեպի կառավարման ապարատիհամարանհրաժեշտու բավարար փաստաթղթատեծավալի սահմանման: սակներիքանակի ու դրանց Համակարգիչներիներդրումը, ինչպես երնում է չի տանում դեպի «անթուղթ գրասենյակների»ստեղծում, այլ ընդհակառակընպաստում է փաստաթղթերիձների ու քանակությանավելացման: Աշխարհիզարգացած,համակարգչայնացված երկրներըանցել են համակարգիչներիներդրմանհետ կապվածդժվարություններիհաղթահարմանուղիներըն մենք կարողենք ընդօրինակելնրանցփորձը: Հասարակությանըտեղեկատվությամբբավարարելու ճանապարհին աճում է փաստաթղթերիմիօրինակացմանու ստանդարտացման նշանակությունը:Մշակվումեն փաստաթղթերիմիօրինակացվածգործառույթային ն ճյուղային համակարգեր,որոնց շրջանակներում էլ իրականացվումեն միօրինակացումնու ստանդարտացումը: հետ

է ապ-

Փաստաթղթերի միօրինակացված համակարգը /ՓՄՀ/ գործունեության որոշակի ոլորտում կառավարման համար անհրաժեշտ տեղեկատվությունպարունակող միասնական կանոններով ն պահանջներովստեղծվածփաստաթղթերիհամակարգնէ:

համակարգ

'

. Առաջնայինհաշվարկայինփաստաթղթերիմիօրինակացվածհա-

"մակարգ Տնտեսության ճյուղերի վերաբերյալ հաշվետվական-վիճակագրականփաստաթղթերիմիօրինակացվածհամակարգ 4. Հաշվապահական Ան բանկային հաշվարկային փաստաթղթերի միօրինակացվածհամակարգ 5. Շուկայականպահանջարկին առաջարկությանվրա կենտրոնական բանկի ներգործությունըկառավարողփաստաթղթերիմիօրինակացվածհամակարգ Դրամական վիճակագրության ն բանկային հաշվետվության փաստաթղթերիմիօրինակացվածհամակարգ 7. Ընթացիկ գործողություններիվերաբերյալ վճարման հաշվեկշռի միօրինակացվածհամակարգ փաստաթղթերի 8. շարժմանհաշվեկշռի փաստաթղթերիմիօրինակաց«Դրամագլխի ված համակարգ 9. Համաձայնագրերի ն կոնվենցիաներիվերաբերյալ միջազգային ներկայացվողտեղեկատվականփասկազմակերպություններին համակարգ:Տնտեսության ճյուղերի տաթղթերիմիօրինակացված ն բաժինների վերաբերյալ ազգային հաշիվների փաստաթղթերի միօրինակացվածհամակարգ ԱՎ0. Արդյունաբերականսեկտորի գների վիճակագրությանվերաբերհամակարգ միօրինակացված յալ փաստաթղթերի 11. Բնակչության վիճակագրության վերաբերյալ փաստաթղթերի միօրինակացվածհամակարգ 12. Աշխատանքիվերաբերյալ փաստաթղթերիմիօրինակացվածհամակարգ 13. Սոցիալականհարցերի վերաբերյալ փաստաթղթերիմիօրինակացվածհամակարգ 14. Արտաքինառնտրիվիճակագրությանվերաբերյալ փաստաթղթերի միօրինակացվածհամակարգ 15. Կադրերի պատրաստմանն վերապատրաստմանվերաբերյալ փաստաթղթերիմիօրինակացվածհամակարգ 16. Գյուտերի ն հայտնագործություններիբնագավառիփաստաթղթերի միօրինակացվածհամակարգ Յ.

.

`

-

:

րը

Փաստաթղթերիգործառույթայինմիօրինակացվածհամակարգեն (հաշվապահական ն բանկային, կազմակերպակարգադրական

այլն)

այս

ծում

են

բոլոր կամ այլն չափով յուրահատուկեն կառավարման

ՆԱ

Տեղեկատվականապահովմանկարնոր միջոց են հանդիսանում դասակարն սոցիալական տեղեկատվության ցիալակ ղեկատվությանդասակար

-

է համակարգերը ճյուղային միօրինակացված ղթերի ճյուղային գերա(նախարարություններում,

մարմիններին, ուստի այն կարելի անվանելընդհանուր:

մարմիններում

գոր-

են տեսչություններում,ճյուղային բաժիններումն այլն) ն արտացոլում ն այս կամ այն ճյուղի առանձնահատկությունները այդ իսկ պատճառով կարող են անվանելյուրահատուկ(առանձնահատուկ): Փաստաթղթերիտեսակների, քանակի ն դրանց պատրաստման կրճատումըպետք վրա ծախսվողաշխատաժամանակի է հանդիսանա առաջնահերթխնդիրներիցմեկը: Այդ բոլոր կազմակերպությունների ձնի ն խնդրի արդյունավետլուծմանուղիներիցէ փաստաթղթերի ու դասակարգումը: ստանդարտացումն միօրինակացումը, դակության ձն /ՓՄՁ/ ասելու նկաւռի է Փաստաթղթի միօրինականացված (ռեկվիզիտների) տվյալների անհրաժեշտ առնվում փաստաթղթերի ծնափաստաթղթի ընտրություն, քանակի լավագույն տարբերակի կերպմանհամար թղթի չափսի սահմանում, թղթի վրա փաստաթղթի տարբերակի ընտրություն: տվյալներիմշտականդասավորության հասկանում են անելով ստանդարտացում Փաստաթղթերի նորմաներիու պահանջներկայացվողմիասնական փաստաթղթերին ների սահմանում: Փաստաթղթերիծները պետք է համապատասխանեն հանրապետությունում գործող ստանդարտներիպահանջներին: պարտավորեն իրենց ձնաթղթերընախագԿազմակերպությունները պահանջներին համապատասխան: ծել ստանդարտների ավելի մեծ չափերիհասնելու Փաստաթղթերիմիատեսակության է համար, անհրաժեշտ սահմանել դրանց ձնակերպմաննկատմամբ /հիեմիասնականպահանջներ,որոնք կառավարմանստորակարգից կախում ն առանձնահատկություններից րարխիայից/ գերատեսչական չպետք է ունենան: 1998թ. կեսերիցընդունվելն գործողությանմեջ է դրվել հետնյալ `

բովան-

ստանդարտը. 6.2-98: ՀՍՏ

:

Փաստաթղթերի միօրինակացվածհամակարգեր: Հիմնականդրույթներ: Սույն ստանդարտովսահմանվում են տնտեսավարմանտարբեր մակարդակներում փաստաթղթերիմիօրինակացված ձների մշակման,գրանցման,վարմանն կիրառմանկարգը ն դրանցներկայացվող հիմնականպահանջները: պարտադիրեն նախարարությունՍույն ստանդարտիդրույթները ների, պետականայլ մարմինների,ինչպես նան տնտեսվարողսուբյեկտների կողմից կիրառմանհամար, ասված է ստանդարտի«Կիրառմանոլորտը» ենթավերնագրում:

»

-

երը: են, որոնքապարունաչափորոշիչ փաստաթղթեր Դասակարգիները

տեխնիկատնտեսական կ

ժողովածուանվանումների զումեն պայմանանշաններով, առարկաների է ընձեռումդրանք Փաստաթղթերի դասակարգումը հնարավորություն ձճանապարհով միօրինակացնելու կրճատելհամանման փաստաթղթերի ն ները դրանքհարմարեցնել մեքենայական մշակմանհամար: Կազմակերպությանաշխատանքիհամարանհրաժեշտ ու բավարար փաստաթղթերիտեսակներիընտրությունը կատարվում է նրա կոնկրետ տեղամասերիու հարցերիդասակարգիչներիհիմանվրա: Դասակարգիչըկազմվումէ կազմակերպության, նրա կառուցվածն քային ստորաբաժանումներիվերաբերյալ կանոնադրությունների պաշտոնեականհրահանգներիհիման վրա: Դասակարգիչըկազմելիս կարող են օգտագործվելնան գործերիանվանակարգերը,փաստաթղթերի պահպանությանժամկետների նշումով ցանկերը, մշտական ն ժամանակավորպահպանմանգործերիցուցակները: Փաստաթղթերիդասակարգումնինքնանպատակչէ, այն կազմահետ աշխատանքիբոլոր կերպվածությունէ մտցնում փաստաթղթերի փուլերում: .

3.Զ.

ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԻ

ՁԵՎԵՐԻ

ԱՂՅՈՒՍԱԿ

Փաստաթղթերի ձների աղյուսակը` աստաթղթերի իրավաբա-

նական կարգավիճակի ն փաստաթղթավորմանփուլերի բնութագրմամբ ցանկ է, որն անհրաժեշտէ ն բավարար կառավարչականգոր-

ժունեությանխնդիրներին գործառույթների իրականացմանհամար: Փաստաթղթերիձների աղյուսակը /այսուհետն` Աղյուսակ/ ցանկացած կազմակերպությունումկատարում է տեղեկատուի գործառույթ, որի մեջ փաստաթղթերիձները ընդգրկվածեն կարգավորված տեսքով, ն այն կիրառվում է կազմակերպությանկառավարչական գործունեությունըփաստաթղթավորելունպատակով:Աղյուսակըհնաձրավորություն է տալիս իրականացնելանհրաժեշտփաստաթղթերի ների օպերատիվ որոնումը հաշվի առնելով փաստաթղթերիպատրաստման ն ձեավորմանբոլոր կամ հիմնականփուլերը: Աղյուսակըկազմելու համարանհրաժեշտ է կատարել` մինչնախագծայինհետազոտություն, որի ընթացքում ուսումնասիրվում է կիրառվող փաստաթղթերիկազմը, պարտադիրփաստաթղթավորմանենթակակառավարչականգործառույթները:Աշխատանքայինայս փուլում ուսումնասիրվումեն փաստաթղթավորման ընթացակարգըսահմանող օրենսդրականակտերն ու չափորոշիչ-մեթոդականփաստաթղթերը,ինչպես նան կազմա..

»

`

է կազմակերպությունում Ալբոմինպատակն օգտագործվողփաստաթղթերիձնի ն բովանդակության կանոնակարգումը:

կերպության պաշտոնատար անձանց իրավասություններն ու փաստաթղթերիհետ աշխատելու կարգն ամրագրողկազմակերպականփաստաթղթերը/կանոնադրություն,դրույթ ն այլն): Աղյուսակիկառուցվածքիորոշումը:Այն կարող է կազմվել գործառույթայինկամ կառուցվածքային սկզբունքով:Առաջինդեպքում որպես Աղյուսակիհատվածներեն հանդես գալիս կառավարչական գործառույթները,երկրորդ դեպքում կառուցվածքայինստորաբաժանումներիանվանումները:Հատվածներումփաստաթղթերը դաեն ըստ նշանակության կամայբբենականկարգի: սակարգվում Աղյուսակի ձնի ընտրությունը:Այն իրենից ներկայացնում է ցուցակ, որտեղ հորիզոնաբար թվարկվումեն փաստաթղթերիանվանումները,իսկ ուղղայաց սյունակներում նշվում են փաստաթղթավորմանընթացակարգիբնորոշումները:

»

»

ՕՐԻՆԱԿԵԼԻ

աղյուսակի

ՀԱՍՏԱՏԱՈՒՄ

ԵՍ Թվագրումը

ոն թղթի պատրաստող, թյուն կանությունը ծնիհաստատման արբերա-

ա

»

ը

Փաստաթու

Ծանոթու-

ստորաբաժա-

րանում 1:

նումը

»

Տ

Աղյուսակը կարող է համալրվել այլ սյունակներով,օրինակ՝ փաստաթղթի ձնի պայմանանշանը,հսկողությանհամար պատասխանաձեաթղթերիտարեկանտպաքանակը տուն, ն այլն: Աղյուսակիկիրառումըհնարավորություն է տալիս՝ » նոր ձների ստեղծումը, բացառել անհիմն,փաստաթղթերի » գործառույթներիհամաձայնկազմասահմանել` կառավարչական կերպությանփաստաթղթերի ընդհանուրդասակարգումը, տեսակներին ձներիքանակը: հաշվառելփաստաթղթերի է Ադուսակին համատեղ կազմել նան փաս »

տաթոթերի ձների Աոոն ձների Ալբոմը տաստաթղթերիմիօրինակաց-

՝

Փաստաթղթերի ված ձներիչափանմուշների/էտալոն/ժողովածուէ-46-

վում, պահպանվում,հաղորդվումն օգտագործվումեն փաստաթղթավորված տեղեկատվության մեծ Առանցժամանակակից զանգվածներ: տեխնիկական միջոցներիկիրառման՝լրատվության այդ հսկա զանգվածների հետ աշխատանքիկազմակերպումը գնալով էլ ավելի է դժվարանում:

Կառավարչականինժեներատեխնիկական աշխատանքի մեքենայացման ն ավտոմատացման է անվանել միջոցներըընդունված կազմակերպական տեխնիկայի(կազմտեխնիկա) միջոցներ,իսկ դրա այն մասը, որն օգտագործում է աշխատողըկոնկրետ աշխատատեղում անվանում են փոքր կազմտեխնիկա (անհատական: համակարր գիչներ, հեռախուներ, ֆաքսեր, մինչն մատիտ,գրիչ, քանոն, սոսինձ ն ն.

ստորագրությանվերծանությունը

'

աշխատանքիփաստաթղթային Կառավարման ապահովումն իէ կառավարման րականացվում ապարատի գործունեությանգործավարական սպասարկմանճանապարհով: Դրա հետնանքովստեղծ-

:

պաշտոնը, Ղեկավարի

ն անվա- թվագրումը Օումը հաստատող

ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԻ

ՍՏԵՂԾՄԱՆ ՈՒ ԳՈՐԾԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ԿԱՋՄԱԿԵՐՊՄԱՆ ԲՆԱԳԱՎԱՌՈՒՄ ԺԱՄԱՆԱԿԱԿԻՑ ՏԵԽՆԻԿԱԿԱՆ

ՄԻՋՈՑՆԵՐԻ ԿԻՐԱՌՈՒՄԸ

Ձն

փաստաթղթերիձների Նախարարության /գերատեսչության/

-

3.3.

մանրուքներ): Ներկայումսկազմտեխնիկայի կազմի մեջ մտնողմեքենաներն ու մեծ զարգացում են ապրում: սարքավորումները Դրանք օժանդակում այլ

մարդունփաստաթղթերի ստեղծման, պահպանմանն օգտագործբնագավառումավելի սակավֆիզիկականաշխատանք ծախսելու ճանապարհով հասնել ավելի մեծ արդյունքի: Կառավարմանբնագավառում հաշվիչ տեխնիկայի միջոցների ներդրումըհրամայականպահանջ դրեց մեքենայածին փաստաթղթերին տալ իրավաբանական ուժ: Այս խնդրիլուծումը պետք է իրականացվիմիջազգային չափորոշիչներով: Սովետականժամանակաշրջանում, հատկապես1970-1980-աթվականներին, գործավարությունը զգալի զարգացում ապրեց: շակվեցին գործավարությանմիասնականպետական համակարգ, վերաբերյալպետականստանդարտներ, փաստաթղերի միօրինականացված համակարգեր այլն: Տեղեկատվության արդի պայմաններում աճում է միջազգային մաշտաբովփաստաթղթերի ն միօրինակացման ստանդարտացմա նշանակությունը, քանի որ համակարգիչնե առման է ստեղծվում տա նտե հանրությանհետ կաեն

ման

կան մուտաբղթերի ն

առանձին կերւթյին Հաա համար հնարավորություն տարե ղեկավա Ա ԳԳային նիջոցով, ՛

յ

ակում:

Ժամանակակից համակարգիչներիօգնությամբ կարելի է կատարել փաստաթղթերիհետ աշխատանքի այնպիսի սիք են. փաստաթղթերինախապատրաստումնու խմբագրումը, ներքին համաձայնեցումը,գրանցումն ու կատարման հաղորդումը, պահպանությունը(օթըպերատիվ ն երկարաժամկետ): Փաստաթղթերիհետ աշխատանքում ժամանակակիցտեխնիկական միջոցների ներդրումը առաջ է բերում փաստաթղթերինոր տեսակներ(մագնիսայինժապավեն,մագնիսայինկրիչ, կոնպակտկրիչ ն այլն)որոնք կարող են ընթերցվելմիայն հատուկ մեքենայիմիջոցով: Լ անվանվում են մեքենաընթեռնելի

տեսակներ, ինչպի-

հսկողությունը,

.

ամենն տաթղթերը լավտրոսայրն: աս

:

ա իիսանում Է Այն երնույթ ՆԱարոնմին տեքստերի ողջու բովանդակու

յուն, որի ներսում կարելի է անցում կատարել միմյանց հետ կապվածմի տեքստիցմյուսը: Այս դեպքում փաստաթղ-

թի հիմնականտեքստինկարող են ավելացվելքննադատական հողվածներկամ գրախոսություններ (մեջբերումներ),տեքստերորոնք լուսաբանում են տվյալ պահի սոցիալականն պատմականիրադրությութ նը, ինչպեսնան տեքստիլուսաբանման հետ կապված Հաշվողական տեխնիկայի ներդրման հետ կապված փորձի կուտակման է «էլեկտրոնայինօֆիս» հայեցակարգը,որն իհարկե, սկզբնական շրջանում հատուկ նախատեսված: չէր Հոոտանքիավտոմատացման համար: «էլեկտրոնային» օֆիս հայեցակարգը, որը կապված է փասու տաթղթերի նախապատրաստման հետ, նախատեսումէ ն` ծրագրայինմասնագիտացված տեխնիկական մշտական կատարելագործում, դրանք ավանդականից ի բերում, ինչպես նան օգտագործողներիմիջն դրանցումբովանդակվող տվյալներիփոխանակում:

հարցեր ո

է

Տեխնիկականմիջոցներու ստացվածփաստաթուղթըպետք ունենա ամբողջականությանու հավաստիությանհատկանիշներն լրիվ

բավարարիսպառողների պահանջարկըհ̀ատկապեսներկայացման օպերատիվությանու որակի առումով: Փաստաթղթերիհիմնականհատկանիշներիցեն նան իր մեջ ամու օգտագործման համար մատփոփվածլրատվությանպահպանումն չելիությունը: Ստեղծվածկամ ստացվածփաստաթուղթըպահպանության ապահովման նպատակովհամակարգիչի հիշողության մեջ է մտցվում գրանցելով ֆայլի կամ կոշտ կրիչի վրա,կամէլ ֆիքսվում է համապատասխան դիսկետիվրա: պահպանՓաստաթղթայինտեղեկատվությանավտոմատացված ման ն օգտագործման համար օրինակ կարող են ծառայել փաստաթղթերիհետնյալ տեսակները (խմբերը)օրենքները,որոշումները, նորմատիվփաստաթղթերի համաձայնագրերի մեկնաբանությունները, տեքստերը,նախագծերը,նիստերիսղագրությունները,հրամանները, կարգադրությունները, ցուցումները, պլան-հաշվետվական փաստաթղթերը նայլն: Փաստաթղթերիտեղեկատվությունըհամակարգիչմտցնելու ն որոնելու համար որպեսպատրաստիսխեմա(ծրագիր)կարողէ հանդիսանալ տվյալ կազմակերպությանգործերի անվանակարգիկառուցվածքը: Այն միաժամանակհնարավորությունկտապահպանելավանդական մեթոդներովն համակարգիչներովլրատվությանպահպանման ու օգտագործմանմիջն կապը: էլեկտրոնային ու համակարգչայինսարքավորումներիընձեռած հնարավորություններնօգտագործելու հետ միասինուշադրություն է դարձվումնան ավանդական՝կազմտեխնիկայի մեխանիկական միջոցների կատարելագործման վրա: Փաստաթղթերիավտոմատացվածորոնումներըկարող են կազմակերպվելտարբեր տեխնոլոգիաների որոնողական փաստաթղթերի

տվյալների, փաստաթղթերի ամբողջ տեքստերի,հիպերտեքստային վկայակոչումների գերտեքստորոնմանհիման վրա: ՀՎիպերտեքստ աստաթղթագիտության բնագավառո

վո արիան հիման գավորվումն արշա հեռա փաստաթղթերի` իա

մշակման միջոցների տեն էլեկտրոնային կա փաստաթղբե

գ.

ԿԱՂՄԱԿԵՐՊԱԿԱՐԳԱԴՐԱԿԱՆ

Բի

ՄԻՑՕԲԻՆԱԿԱ2ՎԱԾ

ՓԱՍՏԱԹՂԹԵ-

ԿԱՋՄԱԿԵՐՊԱԿԱՆ

4.1.

ՀԱՄԱԿԱՐԳԸ

ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐ

Կազմակերպականփաստաթղթերեն հանդիսանում դրույթները, հրահանգները,կանոնները,կարգերը ն այլն: կանոնադրությունները, միջոցով կանոնակարգվումէ կազմակերպության Այս փաստաթղթերի կամ նրա գործունեությանառանձին ուղղությունների, կարգը: յին ստորաբաժանումներիաշխատանքիկազմակերպման Կազմակերպությունների(կառուցվածքայինստորաբաժանումների) մասին դրույթները (կանոնադրությունները) որպես կանոն

մակեր կարդարրովերի փաստաթղթե,

շարքում հաՓաստաթղթերիմիօրինակացվածհամակարգերի տուկ տեղ է զբաղեցնում րի համակարգը: Այս համակարգի համար սահմանվել է հետնյալ

ստանդարտը: ՀՍՏ

6.3-98:

Փաստաթղթերի միօրինակացված համակարգեր:

ԿԱԶՄԱԿԵՐՊԱԿԱՐԳԱԴՐԱԿԱՆ

ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԻ

ՄԻՕՐԻՆԱԿԱՑՎԱԾ

կառուցվածքա

ենհետյալ պառուցվածքով, կազում «Ընդհանուր

Սահմանվում կազմակերպության(կառուցվածքային «Կիրառման երքավեյն պահանջներ ոլորտը» աղ ժանման) իրավականկարգավիճակը,նրա ենթակայությունը, ղեկա-

ՀԱՄԱԿԱՐԳ: Փաստաթղթերի

ձնավորմանը

ներկայացվո

:

Ստանդարտի «Սույն ստանդարտըտարածվումէ կազմակերպակարգադրական փաստաթղթերի միօրինակացվածհամակարգով նախատեսված այնպիսի կազմակերպակարգադրական փաստաթղթերի վրա, ինչպիսիք են որոշումները,կարգադրությունները, հրամանները, արձանագրությունները,ակտերը(վավերագիր), նայլն, որոնք ֆիքսում նամակները են վարչական ն կազմակերպական հարցերի լուծումները, ինչպես նան ղեկավարման, համագործակցության ապահովմանն կարգավորման հարցերըհետնյալ գործունեություններում. մարմիններին տեղական ինքնակառավարման մար-

-

պետական

դրույթասր» է

ստորաբա-

պաշտոնից

ազատելու, բացավարին նշանակելու կամ զբաղեցրած կայությանժամանակ նրանփոխարինելուկարգը: Այստեղթվարկվում են նան այն իրավականակտերնու նորմավորող փաստաթղթերը,ո(կառուցվածքային րոնցով պետք է առաջնորդվի ստորաբաժանումը)իր գործունեությանընթացքում:

կազմակերպությունը

«3իմնական խնդիրները»

հ

րի,

ենտվյալ կազմակերպությու կառուցվածքայի աժար) Գործա թեր

ստորա-

ո

ր

թյան Բր տետակներ ման) արտադրատնտեսական գործունե անհատ ձերի ենիմրորումների, «Իրավունքներն (քԱեր այարտ պարտականությունները» ւթյ Ցույց է տրվում կազմակերպության(կառուցվածքային տաթղթերի Գավ րմանը տվյալներիժանման) իրավունքները, որոնք անհրաժեշտ իր գործառույթներն կազմը, փաստաթղթերի տենալների ներկայացվող հան նե .

Թվարկվում

ն կազմակերպությունների

է

կազմակերպության (կառուցվածքայինստորաբաժանետ

`

ր

Ս

անջները,

ր

լողպահանջները, արանիավա ն հաներ յաւնը. րդ Կազմակերպակարգադրական հաստա երի կազմի րը փաստաթղթերի հետնյալհիմնական խմ կազմակերպական կարգադրական են զ

մե ջ

բորը.

»

'

.

Իհաղո

րը

պա-

ե ոն ձնավորմանը մ ն ձնաթղթերին փաստաթղթերի ներկայացՀայաստանիՀանրապետության զինանշանովձօգտագործմանըն պահ-

մտնում են

ու

ու

պարտականությունները կատարելուհամար:

ե

ն կատվական,

.

ները, դիմումներնու բողոքները:

առաջարկություն-

՛

«Պատասխանատվությունը» է

Օրենսդրությանհամաձայն սահմանվում ղեկավարությանպատասխանատվությունը կազմակերպության ստորա(կառուցվածքային բաժանման)առջն դրված գործառույթները ոչ ժամանակինու ոչ որակյալ ն վերապահված կատարման իրավունքները չօգտագործելուհամար: «Փոռխհարաբերությունները» Որոշակիացվումեն կազմակերպության(կառուցվածքայինստորաբաժանման) փոխհարաբերությունները այլ կազմակերպությունների (կառուցվածքային ստորաբաժանումների)հետ արտադրատնտեսական գործունեության, փաստաթղթերի համաձայնեցման, աշխան ն այլ հարցերի շուրջ : տանքներիհամատեղ կատարման

ոենանարմի ի վերաբերյալփաստաթղթեր: Ո այազ փաստաթղեն թերի աշ մում Ոնոգրկու քաղաքացիների նան բԱաղարարդադրական ջարկությ »

ստորաբա-

են

-50--51-

«Աշխատանքիկազմակերպումը» Սահմանվումէ կազմակերպության (կառուցվածքային ստորաբաժանման)գործունեությանկարգը,կատարմանհսկողությանն գործունեությանստուգման, նրա կազմակերպման ու լուծարման կարգը:

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ

նամազ 411

ՀԱԱԱՊԵՏԱԹՅԱՅ,

ՀԱՍՏԱՏՈՒՄ ԵՄ

ԹՅԱՆՆ4181ժեր Կոմիտեինախագահ

ՄԱՔՍԱՅԻՆ

ՊԵՏԱԿԱՆ Ստորագրության վերծանությունը ԿՈՄԻՏԵ

Թվագրումը

ԻԱ ունում

ԿԱՆՈՆԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ

Մ

Երեան

Իրավաբանական բաժնի Լ.Ընդհանուրդրույթներ 2.Հիմնականխնդիրները 3.

Գործառույթները ներն պարտականությունները

Հ-իրավունք ՑՓոխհարարերումունյունը 7.Աշխատանքի կազմակերայումը ու

Նջագրումները բաժնի Իրավաբանականթրի

պետ

տորգրոթյամ

ստո

վերծանությունը :

«Ընդհանուր դրույթներ» Սահմանվումէ տվյալ մասնագետիգործունեությանոլորտը, նրան աշխատանքինշանակելու ն աշխատանքիցազատելու, բացակայության դեպքում փոխարինելուկարգը, որոշակիացվումնրա որակավորմանը ներկայացվող պահանջները, ենթակայությունըն իր ղեկավա: րության տակ գտնվող պաշտոնական անձանց շրջանակը: Այստեղ թվարկվումեն այն իրավականակտերնու չափորոշիչփաստաթղթերը, որոնցովպետքէ իր աշխատանքումառաջնորդվիտվյալ մասնագետը: «Գործառույթները» Սահմանվումէ մասնագետիգործունեությանուղղությունները: «Պաշտոնեական պարտականություններ» Թվարկվում են մասնագետիառջն դրված կոնկրետ խնդիրները, նշվում է կառավարմանգործընթացիննրա մասնակցությանձնը. ղեկավարում է, վավերացնում է, ապահովում է, նախապատրաստումէ, քննարկում է, կատարում է, հսկում է, համաձայնեցնում է, ներկայացէ ն այլն: նում «Իրավունքները» Ռրոշակիացվում են մասնագետի իրավունքներն իր վրա դրված պարտականություններնու գործառույթներըկատարելու համար: «Պատասխանատվությունը» Սահմանվումէ մասնագետի կողմից իր պաշտոնեականպարտականություններըժամանակինու որակյալ չկատարելու ն իրեն վերապահվածիրավունքներիցչօգտվելու դեպքերում պատասխանատվության տեսակները: «Փոխհարաբերությունները» Թվարկվում է պաշտոնեական անձանց շրջանակը, որոնց հետ մասնագետը մտնում. է ծառայական հարաբերություններիմեջ ն կատարում տեղեկատվությանփոխանակում.նշվում են տեղեկատվության ստացման ն ներկայացմանժամկետները, սահմանվում է փաստաթղթերիստորագրման,համաձայնեցմանն հաստատման կարգը: Պաշտոնեական հրահանգը կազմվում ն ստորագրվում է կառուցվածքային ստորաբաժանման ղեկավարի կողմից, կառուցվածքային ստորաբաժանմանբացակայությանդեպքում (փոքր հիմնարկներում), այն կազմվում ն ստորագրվում է տվյալ պաշտոնը զբաղեցնող մասնագետների կողմից: Բոլոր դեպքերում պաշտոնեական հրահանգըհաստատվումէ կազմակերպությանղեկավար կամ կոլեգիալ մարմնի կողմից:

ւ

Դրույթները(կանոնադրությունները) դասվում են այն խմբերիշարքը, որոնք սահմանվածկարգով փաստաթղթերի ենթակաեն հաստատման, ուստի այն, որպես կանոն, պետք է ունենա հաստատման Գրիֆ (հավելված Խ): Դրույթներում (կանոնադրություններում) փոփո-

խություններու լրացումներ կարելի է կատարելմիայն այն հաստակազմակերպության հրամանով: Կազմակերպության աշխատողիիրավականդրությունը սահմանվում է պաշտոնեականհրահանգով,որը,ը, որպես կանոն պետք պե է ու որպես կանոն, նենա հետնյալ կառուցվածքը. տող

-

ՀԱՅԱ ԱԾ

ՆԱՍՏԱՏՈՒՄ

ՀԱԻԱՊԵՏԱՆԼԹՅԱՆ

Թետ

նԿԱԱԱՎԱԲԱԼԹՅԱՆՆ

մն

ՔՍԱՅԻՆ

ո վերծանությունը

տն ՊԵՏԱԿԱՆ

ԿՈՄԻՏԵ

ԵՄ

Կոմիտեինախագահ

Ստորագրության

:

Թվագրումը

(Ղայաստանի

ՊԱՇՏՈՆԵԱԿԱՆ ՀՐԱՀԱՆԳ

Երնան

ին `

`

Իրավաբանական բաժնի

մասնագետի գլխավոր 1.Ընդհանուրդրույթները

2:դործառույթները պարտականությունները

Իրալունքները լ

Հ

5-Պատասխամատվությունը

6.Փոխհարաբերությունները Իրավաբանական բաժնի պետ

Նշագրումները 4.2.

ստորգրության

վերծանությունը

ԿԱՐԳԱԴՐԱԿԱՆ ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐ

Կարգադրական փաստաթղթերը հանդիսանումեն միջոց, որով ղեկավարը ենթակա կազմակերպություններին, կառուցվածքային ստորաբաժանումներին կամ առանձինկատարողներին տալիս է գրավոր ցուցում: Այդ փաստաթղթերով ձնակերպվումեն կոլեգիալ մարմինների ն միանձնյաղեկավարների կարգադրական նը, որը սահմանվածէ տվյալ կազմակերպության գործունեությումասին դրույթներով

(կանոնադրությամբ):

են հանդիսանում Կարգադրական փաստաթղթեր որոշումները վճիռները, կարգադրությունները, հրամանները, հրահանգները, ցուն

ցումները որոշ դեպքերումնան արձանագրությունները, եթե դրանցից որոշումներըչեն առանձնացվում որպես առանձինփաստաթուղթ: Կոլեգիալ ղեկավարմանմարմիններում հիմնականկարգադրական փաստաթուոթ է հանդիսանում Որոշումը: Որոշմանհիմնաձննիր

մեջ ներառումէ հետնյալ տվյալները՝Գայաստանի Հանրապետության զինանշանը, կազմակերպության(նան վերադասի,եթե ունի) անվատեսակիանվանումը,մեծատառերով(ՈՐՈՇՈՒ նումը, փաստաթղթի Մ), հրատարակման տեղը, թվականը,ինդեքսը, վերնագիրը,ստորագկամ գործերի կառավարիչ), րությունները (նախագահ,քարտուղար նշում համաձայնեցմանմասին: Որոշման տեքստը կազմվում է հիմնականում երկու մասից` արձանագրայինն կարգադրական: Արձանագրայինմասում շարադրվումեն տվյալ որոշմամբնախատեսվող գործողություններիշարժառիթները,վկայակոչվումորոշման Հանրապետությանօրենք,նախաընդունման հիմքերը գահի հրամանագիրնայլն): Կարգադրականմասը սկսվում է կոլեգիալ մարմնիանվանմամբն

«ՈՐՈՇՈՒՄ

է» գործողությանարտահայտբառով: Կարգադրական ման նման ձնը կոլեգիալությանսկզբունքի արտացոլումնէ: Հետագա տեքստը շարադրվումէ հրամայականտոնով:Որոշմանյուրաքանչյուր (կոնկկետում թվարկվումեն կատարմանենթակագործողությունները րետ), կատարողները(կազմակերպությունը,ստորաբաժանումըկամ անձը) ն կատարմանժամկետները: Որոշմանթվականէ հանդիսանումկոլեգիալ մարմնի նիստիթվականը (որտեղ տվյալ հարցըքննարկվել է): Ֆրամանը միանձնյակառավարմանմարմիններումավելի հաճախակի օգտագործվող կարգադրական փաստաթուղթ է: Այն արձակվում է կազմակերպությանկամ կառուցվածքային ստորաբաժանման ստեղծման,վերակազմավորման,լուծարման, վերանվանման,դրույթների (կանոնադրությունների),հրահանգների, կարգերի, պլանների, կառուցվածքներիհաստատման նայլ հարցերիմասին: Գրամանինախագիծըպատրաստվումէ կառուցվածքայինստորաանձի կողմից, որի գործունեութբաժանմանկամ այն պաշտոնատար հրամանումբարձրացվող յանն ավելի շատ է վերաբերում հարցը: Հիմնական գործունեության վերաբերյալհրամանի արձակման համար հիմք է հանդիսանում օրենսդրականն պետականկառավարման մարմիններիիրավականակտերի ցուցումները,հրամանի հեղինակի (ստորագրողի)նախաձեռնությունը,կառուցվածքայինստորաբաժանմանառաջարկությունի:` Վերջին` դեպքում հրամանի արձակման համարհիմք է հանդիսանումզեկուցագիրը: Սովորաբարհրամանիտեքստը բաղկացածէ լինումարձանագրային ն կարգադրական մասից: Առաջինումշարադրվում են այն փաստերն ու դատողությունները, որոնք հիմք են հանդիսանումհրամանի համար,իսկ երկրորդումթվարկվումեն նախատեսվող գորարձակման

կարող է արձակվելնան առանց արձանագծողությունները:Վրամանը մասը հիմնավորման կարիքչի զգում: րայինմասի,եթե կարգադրական սկսվումէ «ՀՐԱՄԱՅՈՒՄ ԵՄ» բամ ասը Հրամանիկարգադրական ռով, որը գրվում է նոր տողից, մեծատառերով:Կարգադրականգործողության նման ձնակերպումըարտացոլումէ միանձնյա ղեկավարման դեպքում հրամանիտեքստը բաժանսկզբունքը: Անհրաժեշտության որոնք համարակալվումեն արաբական վում է կետերի, ենթակետերի,

Ի

է շահագրգիռկազմակերՀրամանինախագիծըհամաձայնեցվում պաշտոնատար պությունների,կառուցվածքային ստորաբաժանումների, հետ` կազմակերպության գործավաանձանց Ա իրավախորհրդատուի րությանհրահանգովկամ ղեկավարիկողմիցսահմանված կարգով: Հրամանի նախագծիհեղինակըկազմումէ նան այն կազմակերն պաշտոնապությունների, կառուցվածքային ստորաբաժանումների տար անձանց ցուցակը,որոնց պետք է ուղարկելհրամանըայն ստորագրելուց հետո: Հրամանն ուժի մեջ է մտնում այն ստորագրելուպա-.. հից, եթե նրանում այլ ժամկետ նշված չէ: Հրամանի թվականն այն ստորագրելութվականնէ: Հրամանը կարող է պատրաստվել Ա, կամ Ատչափսի ձնաթղթի է հրամճավրա: Ձնաթղթիչափսիընտրություննուղիղ համեմատական նի տեքստիծավալին:

20434542»

ՀԱՆԻԱՊԵՏԳԵՎԹՅԱՆ

Դ/ԼԹՅԱՆնՆ

ԿԱՌԱՎԱ ԱԱԽՆՑՆԻ ՊԵՏԱԿԱՆ

ՄԱՔՍԱՅԻՆ

կՈՄիՏե

ՀՐԱՄԱՆ

00.00.00

մ

Երնան

Գործավարության հրահանգը

-----------Շ-Շ-ՇՀՇե---

/նշվում է հիմքը

Հաստատել Կիրառել 3. Կառուցվածքային ստորաբաժանումներիղեկավարներին------Ը«-ՇՀՇ-ԸՇՀԸ«ռաոե 3.1.Ապահովել 3.2.Պահանջել 4. Ուժը կորցրածհամարել 5. Հրամանիկատարմանհսկողությունը 1.

2. |

՛

:

ո»

Աաաա :

ստորագրությանվերծանությունը :

Արձճանագրություն՝ կազմակերպակարգադրականփաստաարտացոլվումեն հարցերիքննարկման Արձանագրությունում ընթացքըն ընդունվածորոշումները: Արձանագրությունը,ինչպես ն բոլոր կազմակերպակարգադրական փաստաթղթերըկազմվում են կազմակերպությանձնաթղթիվրա: Արձանագրությունըկարող է ունենալ նան իր տեսակիանվանմամբձնաթուղթ (կոլեգիայի նիստի արձանագրություն,գիտական խորհրդի..., ժողովի..., խորհրդակցության...ն այլն): Արձանագրությունըկարող է ունենալ հետնյալ տվյալները`կազմակերպությանանվանումը,փաստաթղթիտեսակիանվանումը, նիսարձանագրությանհամարը (թիվը), նիստիտեղը (վայտի թվականը, րը). հաստատման գրիֆը (եթե այն ենթակաէ հաստատման),տեքստի վերնագիրը(այս դեպքում`վերնագիրէ հանդիսանումարձանագրվող միջոցառումը`խորհրդակցություն,նիստ, ժողով ն այլն, ն կոլեգիալ մարմնի անվանումը),տեքստը, ստորագրությունները: Արձանագրության տեքստը բաղկացածէ երկու մասից ներածաէ հիմնական կան ն հիմնական:Ներածականմասը բովանդակում լրատվություն (նախագահ,քարտուղար, ներկա էին (անդամները),մասնակն փոփոխական ցում էին(հրավիրվածները) (նախագահի,քարտուղարի, ն ներկաների մասնակցողների Եթե հրավիրվածանուն-ազգանունները: է կազմելաներիքանակնանցնումէ 10-15 մարդուցնպատակահարմար ն ռանձինցուցակ(այբբենական կարգով) կցելարձանագրությանը: Ներածականմասն ավարտվում է օրակարգով: «Օրակարգ» բառը գրվում է նոր տողից՝ մեծատառերով,դրվում է միջակետն յուրաթուղթ է:

հաստատելումասին

------Շ-------ՀՇեոեեեեշաաաաաոոա-

ՀՐԱՄԱՅՈՒՄԵՄ

թվանշաններով:է

համար ունենալ մեկ Հրամանը կարող բոլոր կատարողների ընդհանուր ժամկետկամ յուրաքանչյուր կետ ու ենթակետ կարող են անհատականժամկետներ,որոնք պետք է դուրս ունենալ կատարման համար սահմանվածընդհանուրժամկեչգան հրամանի կատարման տի շրջանակներից:

կատարումն

Ներկա էին. 15 աշխատակից կցվում է/ /ցուցակը

քանչյուր հարց շարադրվում նոր պարբերությունից:Վարցերըհամարակալվում են արաբականթվանշաններով: Օրակարգիհարցերը, զեկուցողների պաշտոններն ու անուն-ազգանուններըտրվում են ուղղական հոլովով: Տեքստի հիմնական մասը կազմվում է օրակարգիհարցերին հահարցիքննարկմանգրառումն իրա

ՕՐԱԿԱՐԳ 1.

7.ՆԱՅԻՆ

անուրաթանչում

ար

ԱյդբառեԼսեցին-արտահայտվեցին-որոշեցին: գրվում են մեծատառերով:«Լսեցին» բառից առաջ դրվում է օրակարգում այդ հարցի հերթականհամարը,իսկ արտահայտվեցինբառից. առաջ ելույթ ունեցողների հերթական համարներն ավելացվում են հարցի համարին (օրինակ 1-ին հարցի կապակցությամբելույթները կնշվեն 1.1., 1.2., 1.3. ն այլն, նույնը` մյուս հարցերի համար): Եթե ելույթ ունեցողը (արտահայտվողը)գրավոր տեքստ չի ներկայացնում, ապա արձանագրության մեջ նրա ելույթի բովանդակությունըշարադրվում է անուղղակիխոսքիձնով, եզակի թվի երրորդ դեմքով: Յուրաքանչյուր հարցի վերաբերյալ ընդունված որոշումները պետք է լինեն կոնկրետ ն ցույց տան գործողությունը, կատարողը ն կատարմանժամկետը: Լրիվ խմբագրվածն սահմանվածկարգով ձնակերպվածարձանագրությունըստորագրվում է այդ մարմնինախագահին քարտուղարի կողմից: Միանձնյա կառավարմանմարմիններիկոլեգիաների որոշումները կատարողներինեն հանձնվում, հրամաններիձնով:

/հարց/

Լ.ԳԱրւան

. ՈՒՆԵՑԱՆ

ԵԼՈՒՅԹ

րը

Ա. Գ.

`

Ն

Կկայիակրան աուն

Հակոբյանը-/ելույթիհամառոտ շարադրանքը/ Սարգսյանը-/ելույթի համառոտ շարադրանքը/

ՈՐՈՇԵՑԻՆ...

1.1.Հավանությունտալ...

12.

2. ԼՍԵՑԻՆ

"

ՈՒՆԵՑԱՆ.

ԵԼՈՒՅԹ

ՈՐՈՇԵՑԻՆ.

.

Նախագահ Քարտուղար

ստորագրությանվերծանությունը ստորագրությանվերծանությունը

:

ՀԱԿԽԻԱՊԱՏԱԹՅԱՆ

ՀԱՅՎԱՏԱՆԻ

ԿԱՌԱՎ

ԱՄՆԵԳԺնտ:

ՆԱՈԴՈՒԹՅԱՆՆ

ՄԱՔՍ

ԱՄ ի ՝ Ջ

ԱԿԱՆ

4.3.

ԱՐՁԱՆԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

00.00.00

մ

Կազմակերպականն կարգադրականփաստաթղթերիմյուս տեսակներիձնակերպմանըչենք անդրադառնումքանի որ, դրանք հիմնականում կազմվում են նույն սկզբունքով:Օրինակ` ցուցումը ն կարգադրությունըձեակերպվումեն հրամանի նման, տարբերությունըկայանում է միայն նրանում, որ փոխվումէ կարգադրականփաստաթղթերի տեսակի անվանումը (հրամանի փոխարենց̀ուցում, կարգադրություն) ն կարգադրականգործողության անվանումը(«Հրամայում եմ» բառիփոխարեն՝«Պարտավորեցնումեմ», «Առաջարկումեմ»):

Երեան

ՂԱՂՈՐԴԱՏԵՂԵԿԱՏՎԱԿԱՆ

Հաղորդատեղեկատվականփաստաթղթերն օժանդակ բնույթի փաստաթղթերեն: Այդ փաստաթղթերի օգնությամբ է իրականացվում կազմակերպությանկազմակերպականու կարգադրական ն մյուս գոր-

ծառույթները:

Կոմիտեիխորհրդի նիստի

ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐ

.

Դաղորդատեղեկատվական փաստաթղթերիշարքն են դասվում ծառայական նամակները,հեռագրերը,տեղեկանքները,զեկուցագրերը, ակտերը, պայմանագրերը, լիազորագրերը,ստացականները նուրիշ փաստաթղթերը:Հաղորդատեղեկատվական փաստաթղթերիորոշ

Նախագահ՝ Քարտուղար՝

տեսակներիկազմման ու ձնակերպմանառանձնահատկությունները կտրվեն ստորն. Ծառայական նամակ՝ բովանդակությամբտարբեր փաստաթղթերի ընդհանրականանվանումը, որը ձնակերպված է ստանդարտների պահանջներիհամաձայն ն ուղարկվում է հասցեատիրոջը փոստով, կապիմիջոցով,ֆաքսովկամ այլ եղանակով: սուրհանդակային աԾառայական նամակըյուրաքանչյուր կազմակերպությունում մենատարածվածն ամենաբազմաքանակփաստաթուղթն է: Այդ իսկ պատճառովանհրաժեշտ է, որ ծառայականնամակը համապատասխանի իր գործնականնշանակությաննու ունենա իրավաբանական ուժ, իսկ մյուս կողմից` այն պետք է համապատասխանիգործնական գրագրությանէթիկային ներկայացվողպահանջներին,քանի որ համիմճախ հենց նամակն է հանդիսանում կազմակերպություններին յանց կապողառաջին, իսկ որոշ դեպքերումնան միակ օղակը: Որպեսզի ծառայական նամակը բավարարի նշված բոլոր պահանջները, այն պետք է ճիշտ կազմվածու ձնավորված լինի ն համապատասխանի6.3.98 ստանդարտիպահանջներին: Ծառայականնամակիկազմիմեջ մտնում են հետնյալտվյալները՝ ՀՀպետականզինանշանը. խորհրդանշանըկամ ապրանքանիշը(ծառակազմակերպության. յության նշանը) առկայության դեպքում. կազմակերպությանկոդը. ձնի կոդը. փաստաթղթի . անվանումը. . կազմակերպության մասին (բնակատեղեկատվական տվյալներկազմակերպության վայր, փոստային հասցե, հեռախոսներ, ֆաքս, հաշվարկային հաշվի համար գանձապետարանի տարածքայինբաժանմունքում (եթե դա անհրաժեշտէ) նայլն). փաստաթղթերի գրանցմանհամարը. մտիցփաստաթղթի գրանցմանհամարին թվականիվկայակոչումը. փաստաթղթինծանոթացումըսահմանափակողգրիֆը. » հասցեատերը. տեքստիվերնագիրը. տեքստը. հավելվածներիառկայությանմասիննշումը. ստորագրությունը. փաստաթղթիհամաձայնեցմաննշագրումները(վիզա). կատարողիվերաբերյալնշումը. կնիքը. . փաստաթղթի ավտոմատացված որոնմանվերաբերյալնշումը: . :

»

»

» »

»

»

»

» »

»

:

»

»

» .

»

» »

|

որոշ տվյալներըկարող են տեղ չգտնել: Կոնկրետնամակներում Ծառայական նամակի հեղինակէ հանդիսանումայն կազմակերպությունը,որի անունից ուղարկվումէ նամակը: Երբեմն ծառայական նամակիհեղինակ կարող է հանդեսգալ այն պաշտոնականանձը, որն ունի իր պաշտոնիանվամբձնաթուղթ: Ծառայական նամակիձնաթուղթըկարող է պատրաստվելԱզ ն Աչ չափսի թղթի վրա: Նամակի տվյալներըկարող են տեղաբաշխվել թղթի վերնի դաշտի ամբողջ լայնքով կամ թղթի ձախ անկյունում: Տվյալների դասավորությանընտրությունըկապված է կազմակերպության անվանման բազմաբառության հետ: Սակավաբառկազմաէ նախագծելտվյալնպատակահարմար ձենաթղթերը կերպությունների ների անկյունայինդասավորությամբ: անվանումը, եթե այդպիսին կա, Վերադաս կազմակերպության է ցույց է տրվումձնաթղթումայնպես, ինչպես այն տրված այդ կազմաձնաթղՉի կարելի կերպությանվերաբերյալիրավականակտերում: առողջապաՀանրապետություն թում նշել, օրինակ «այաստանի հության նախարարություն»: Անհրաժեշտէ օգտագործելհետնյալ ձնը՝ «ՎայաստանիՀանրանախարարություն»: պետությանառողջապահության է նամակը կազմել մեկ կոնկրետ ծառայական Նպատակահարմար էլինի. պետք Այն վերաբերյալ: թեմայի(հարցի) Ֆամառոտ. նամակի ծավալը չպետք է գերազանցիմեկ, իսկ եթե դա հնարավորչէ հինգմեքենագիրէջը: աԵթե ծառայականնամակիտեքստը չի գերազանցում5 տողը, պա կարելիէ օգտագործելԱ» չափսի ձնաթուղթ: Այդդեպքում նամակի տեքստը մեքենագրվումէ մեկ միջտողայինտարածությամբ,իսկ պարմիջնեղած տարածությունըկրկնապատկվումէ: բերությունների Ամբողջական (լրիվ). չնայած. ծառայական նամակի համառոտությանը` նրանումքննարկվողհարցը պետք է լուսաբանվիամբողջությամբ(լրիվ), որպեսզի բացառվենլրացուցիչ գրագրությունը,հեֆաքսերը ռախոսազանգերը, նայլն: Ստույգ ն օբյեկտիվ. ծառայականնամակներըպետք է բովանդակեն միայն հավաստի տեղեկատվությունն բացառենանորոշ կամ բազմանշանակըմբռնումը(մեկնաբանությունը): Քաղաքավարի. ծառայականնամակի տեքստը կազմելիս անհՇարադրաժեշտ է ճիշտ ընտրել բառերնու արտահայտությունները: րանքիտոնը պետք է լինի չեզոք: Նամակիտեքստիցպետք է զգացվի նրա հեղինակիհարգալից վերաբերմունքըդեպի գուցե ն անծանոթ հասցեատերը: Ծառայական նամակի տեքստը հիմնականումբաղկացած է լիմասում նում երկու մասից: Առաջին (ներածություն)ձնակերպվումէ .

նամակի թեման, տրվում իրադարձությունների,երնույթների, փաստերի (որոնք հիմք են հանդիսացել նամակը կազմելու համար) նկարագրությունը: Եթե նամակի ներածականմասում հղում է արվում, աու նրա հեղինակի պա անհրաժեշտ է ցույց տալ այդ փաստաթղթերի անվանումները,թվականը,համարը, վերնագիրը: Նամակի երկրորդ մասում (եզրափակիչ) արվում են եզրակացություններ ն առաջարկություններ,արտահայտվումխնդրանքներն այլն: Ծառայականնամակներըհիմնականումստորաբաժանվումեն ելից նամակների՝կազմակերպություններին ուղարկվող, մտից՝ կազմակերպություն ստացված, պատասխան պահանջող (խնդրանք, առաջարկություն, հավակնություն ն այլն) ն պատասխանչպահանջողնաէ

մակների:

մեկն էլ Գործնական գրագրության առանձնահատկություններից այն է, որ ծառայականնամակիյուրաքանչյուր տարատեսակին յուրահատուկ են որոշակի, ստանդարտացվածլեզվական արտահայտու՝

թյուններ:

Նամակ-խնդրանքը արտահայտումէ խնդրանքինչ-որ գործողություններ կատարելու վերաբերյալն իր տեքստում սովորաբար ունենում է հետնյալ բառակապակցությունները` «Խնդրում ենք հավաստել...», «Տնօրինությունը խնդրում է... (հատկացնել, հայտնել)» ն այլն: Նամակ-պատասխանը հանդիսանում է նամակ-հարցման, նա- ` մակ-խնդրանքիպատասխան:Նամակի այս տարատեսակումօգտագործվում են տարբերլեզվաոճեր. «Այդ կապակցությամբխնդրում ենք հավաստել (ճշտել, ստուգել ն այլն)...», «ԲարեբախտաբարՁեր պահանջը կարող ենք բավարարել...» ն այլն: Ուղեկցող նամակը հայտնում է հասցեատիրոջն ուղարկված փաստաթղթիկամ այլ նյութականարժեքի մասին,օրինակ՝ «Ուղարկում ենք...» «Ուղարկում ենք Ձեր խնդրած...» ն այլն: Սովորաբարուղեկցող նամակում նշվում է, թե փաստաթուղթըկամ մյուս նյութն ինչ նպատակով է առաքվել ն ինչպեսպետք է վարվել նրա հետ: Նման նամակները պարտադիրկերպովհղում են ունենում հավելված(ներ)իմասին: Երաշխիքային նամակները հավաստում են կազմակերպության կողմից որոշակի պարտավորությունների,առանձին խոստումների կատարման մասին, ասենք կատարվածաշխատանքի կամ գնված ապրանքի համար վճարման երաշխիքներ ն այլն: Նամակների այդ տարատեսակումլեզվական ձնակերպումներըհանդես են գալիս որպեսնամակիտեքստի կարնորմասեր՝տալով նրան իրավաբանական ուժ: Օրինակ` «Վճարումը երաշխավորվում է», «... որակը երաշխավորվում է» ն այլն: Նման նամակներըղեկավարի հետ միասին ստորագրում են նան այդ բնագավառիհամար պատասխանատուանձինք (գլխ. ինժեներ,գլխավոր հաշվապահ ն ուրիշներ): -Բ2-

ինչ-որ հաղորդում:Սովո«Հայտնում ենք Ձեզ, որ ...»,

բովանդակումէ Նամակ-ծանուցումը են

նման նամակներըսկսվում «Տեղյակ ենք պահում,որ ...» ն այլ բառակապակցություններով: Նամակ-հիշեցումըկրկնակի նամակէ, որը որոշակի տեղեկութՆման նամակներումկարող են յուններ է հաղորդումհասցեատիրոջը: դեպքումինչպիսիմիջոցներկձեռնարկվեն:Այդ նշվել, թե չկատարման «Հիշեցնում ենք Ձեզ, որ ...». նամակի հանգուցայինբառերն են «Հայտնում ենք, որ...»: հավաստումէ ինչ-որ նյութերի կամփասՆամակ-հաստատումը է ներոտաթղթերիստացմանփաստը: Նման նամակում կարելի նան նշելով համար` ուշացման ղություն խնդրել նամակի պատասխանի վերջնականժամկետը: Այդ նանամակ-պատասխանի պատճառները, ստացմանփաստիհաստամակը սկսվումէ նյութի կամ փաստաթղթի խոսքով, իսկ երբեմն էլ նատումով ն ավարտվումշնորհակալական ավարտվումէ խնդրանքով,դիտողություններով մակ-հաստատումն կամ առաջարկությամբ: ստորադաս Շրջաբերականնամակները վերադասի կողմից համանուն ուղարկվող բովանդակությամ կազմակերպություններին են ունենալ հետնյալ ձնակերպումները են: կարող Դրանք նամակներ «Ի կատա«Նպատակ ունենալով...», «ՎՀամապատասխան...», նանան են ա զդագրային, առնտրային, րումն...» ն այլն: Վանդիպում միմյանցից ն բոլորը Սրանք հրահանգչականայլն: մակ-հրավերներ, իսկ ձնակերպման տարբերվում են միայն բովանդակությամբ, են: սկզբունքովնույնն

րաբար

'

2ՀԱՅԱԱՏՎՈՈ

ՀԱԿԻԱՊԿԱՏ193Յ40Ո

ԿՂԱՈՒԱՎԱՔԱԹՅԱՐՆ ԱՄԵՆԱ:

ՊԵՏԱԿԱՆ

ՄԱՔՍԱՅԻՆ

ԿՈՄԻՏԵ

ՁԺ:

375015

Հասցեագումը

Երնան, Խորենացի 53 6051

Հեռ.

մ Մ

Տեքստի վերնագիրը

Տեքստը օր. Հավելվածներ...5թ.,1

վերծանությունը ստորագրության Պեռախուահամարը՝ :

Պաշտոնի անվանումը

Կատարողը

-Բ3-

,

:

է, որը հատարատեսակ

Վեռախոսագիրըծառայականնամակի են ավերպվնել ղորդվում է հեռախոսով:Հեռախոսագրերըկարող մատյաններում: կ ամ ձնաթղթերում թղթերիվրա, հատուկ տվյալներնեն՝ Վեռախոսագրի

փաստաթղթերիտեսակներ են հանՀաղորդա-տեղեկատվական դիսանում նան. հեռագրերը, հեռախոսագրերը,տելեֆաքսերը (հնացած), ֆաքսերը: Վեռագիրն ուղարկվումէ այն դեպքում,երբ անհրաժեշտէ տեղեհետզհետե կատվությունը շտապ հասցնել հասցեատիրոջը (այն են է ֆաքսը, էլ.փոստ): մղվում կյանքից, դրան փոխարինում դուրս են միփոստային հեռագրասարքի բաժանմունքներից Դրանք տրվում ն ծաէ ըստ ջոցով: Հեռագիրը նշագրվում,ստորագրվում գրանցվում կանոնների: ռայականնամակներիձենակերպման Վեռագրիտվյալներն են՝ փաստաթղթիտեսակիանվանումը. նշում հեռագրի տեսակի մասին (կառավարական,միջազգային, շտապ այլն). ն հասցեատեր. տեքստ. գրանցմանհամար. մտից փաստաթղթիվրա հիմնվելու մասին վկայակոչում. ստորագրություն. անվանումը. հեղինակ-կազմակերպության հասցեն. հեղինակ-կազմակերպության անձի պաշտոնըն անուն-ազգանունը: փաստաթուղթը ստորագրող է ունենալ Վեռագիրըկարող լրիվ, կրճատ կամ պայմանականհեռագրայինհասցե: Եթե կազմակերպություննունի ընդունված(գրանցված) կրճատ կամ պայմանականհեռագրայինհասցե, ապա այն անհրաժեշտ է ցույց տալ ծառայականնամակիձնաթղթում: Հեռագրի տեքստը պետք է համառոտ լինի: Համառոտագրելիս պետք է հետնել, որ տեքստի բովանդակությունըչխեղաթյուրվի: Հեռագրերում խորհուրդ չի տրվում օգտագործել բարդ նախադասություններ: Կետադրականնշանները նշանակվում են կրճատումներով (կապի նախարարությանկողմից սահմանվածկարգով): Հեռագրերում թվերն առաջարկվումէ գրել տառերու:

» »

»

ստորագրությունը. . հասցեատերը. հաղորդողին ընդունողիմասին (ազտվյալներհեռախոսագիրը գանուն,պաշտոն,հեռախոսիհամարը): թվականէ համարվում նրա հաղորդմանթվակաՀեռախոսագրի հեռահամարը կարող է լինել միայն ելից: Եթե նը: Վեռախոսագրում է հասցեամի քանի խոսագիրը(ինչպես նան հեռագիրը)ուղարկվում ցուցակ նրանց հեռախոտերերի, ապա կազմվումէ հասցեատերերի բնօրինակին: ն կցվում հեռախոսագրի սահամարներով են շտապ տվյալները, հայտնվում հեռախոսագրով Սովորաբար պահանջվում(խնդրվում) որոշակի հրավիրվումխորհրդակցության, տեղեկություններ: տեքստը, որպես կանոն, չպետք է գերազանցի Վեռախոսագրի ու բառակապակցուբառեր բառը ն չունենա դժվար արտասանելի բառերիցխուարտասանելի դժվար թյուններ: Եթե, այնուամենայնիվ, առ տառ: տառ է հաղորդել պետք դրանք ապա սափել հնարավորչէ, ձնակերպվումեն մեկ օրինակից,որը ստորագՀեռախոսագրերը կաղեկավարըկամ պատասխանատու րում են կազմակերպության

»

»

» »

»

» »

»

'

»

»

տարողները:

ծաընդունելուց հետո նրա բովանդակությունը Վեռախոսագիրն նոթացնումեն ղեկավարությանը:

անվանումը. Կազմակերպության :

375015

տեքստը.

»

»

Հասցեն Տեքստը

տեսակիանվանումը. փաստաթղթի (հայտնելու)ժամանակը. ընդունելու թվականը, համարը. գրանցման

»

»

|

անվանումը. կազմակերպության

»

Հեռախոսագիր հաղորդողի պաշտոնը,անունը, ազգանունը, հեռախոսիհամարը,ընդունման ժամանակը /ժամը, րոպեն/

ԱԱ

Երնան, Խորենացի 3

ՀՀ կառավարությաննառընթեր

Երեան

մաքսայինպետականկոմիտե

Հասցեատերը Հեռախոսագիր ընդունողի պաշտոնը,անունը, ազգանունը, հեռախոսիհամարի, ընդունման ժամանակը ժամը, րոպեն/

Ի

Տեքստը

Գաշտոնի անվանումը

ստորագրությանվերծանությունը

Թվագրումը

վերծանությունը ստորագրության

Պաշտոնի անվանումը

ւ65-

Ֆաքսը (տելեֆաքսը) մի սարք է, որը հնարավորություն է

ընձեռում թղթե հիմքով ցանկացածտեղեկատվություն (տեքստ, աղյուսակ, լուսանկար,գծագիր այլն) հաղորդելն ընդունել հեռախոսակապի կամ ռադիոկապի միջոցով:եթե կազմակերպությունն ունի ֆաքս, ապա նրա համարըպետք ցույց տալ ծառայական նամակիձնաթղթում:

ն

"

է

Ֆաքսերը(այդպեսեն անվանվումֆաքսով ստացված պատճենները) նույնական(ֆաքսիմալ) պատճեններեն ն ունեն իրավաբանական ուժ: Այդ իսկ պատճառովդրանք պետք է ձնակերպվեն ծառայական նամակների մյուս տարատեսակների նման: Տեղեկանքը է, որը բովանդակումԷ փաստաթուղթ կազմակերպության գործունեության որնէ հարցիմասինտեղեկատվություն ն հավաստում է ինչ-որ իրադարձություններ, փաստեր: Տեղեկանքը կարող է հասցեագրվել կազմակերպության ղեկավարին կամ վերադասկազ-

մակերպությանը: » » » » » » » » » »

Տեղեկանքի տվյալներնեն' կազմակերպության անվանումը, փաստաթղթի տեսակիանվանումը. թվականը. գրանցմանհամարը. կազմմանտեղը (բնակավայրը). տեքստիվերնագիրը

» » ՞

հասցեատերը:

մշտական տեղեկա հաշվապահը:

լ

.»

»

»

»

»

Հաճախ համանման տեղեկանքների համար օգտագործվում են տրաֆարետային ձնաթղթեր, ունենում են որոնք վություն ն ազատ տողերփոփոխական լրատվությանհամար: Տեղեկանքը ստորագրում է կազմակերպության ն ղեկավարը վավերացնում կնիքով:Եթե է նան տեղեկանքը բովանդակում ֆինանսական կարգիտվյալներ,ապա այն ստորագրումէ նան գլխավոր

ությունը.

հասցեատերը:

|

(կառուցվածԶեկուցագիրըհասցեագրվումէ կազմակերպության քային ստորաբաժանման) ղեկավարությանըձեռագիրկամ մեքենագիր վիճակով առանձին թղթի վրա, եթե ձնաթուղթ այդ նպատակով նախատեսվածչէ: Զեկուցագրիտեքստը սովորաբարբաղկացած է լինում երկու մասից: Առաջին մասում շարադրվում են զեկուցագիրը կազմելու համար պատճառ հանդիսացածփաստերը, իրադարձությունները, իսկ երկրորդումարվում են եզրակացություններ,առաջարկություններ առաջինմասում շարադրվածփաստերիվերաբերյալ: Զեկուցագրերըլինում են ներքին ն արտաքին:Ներքին զեկուցագիրը (կազմակերպության ղեկավարությանը հասցեագրված) ստորագրում է կազմողը, իսկ արտաքինը(վերադաս կազմակերպություններին հասցեագրված)ստորագրումէ կազմակերպության Վերջիններս կարող են ձնակերպվել կազմակերպության ձնաթղթի վրա ն ունենալ գրանցմանհամար:

դեզավար

Կազմակերպությանանվանումը Հասցեատերը

ԶԵԿՈՒՑԱԳԻՐ

00.00.00

ԻԼ000

Երնան Տեքստի վերնագիրը

ՏԵՂԵԿԱՆՔ

00.00.00 Վ.000

Երնան

Տեքստը

Տեքստի վերնա քստի վերնագիրը

Պաշտոնի անվանումը

Տեքստը

Պաշտոնիանվանումը

ղեկավարությանը

.

տեքստը. ստորագրությունը. կնիքը.

Կազմակերպության անվանումը Հասցեատերը

Զեկուցագիրը փաստաթուղթէ, որը տեղյակ է պահում ղեկավարությանը առանձին փաստերի(իրադարձությունների)մասին ն անում եզրակացություններու առաջարկություններ: Զեկուցագրերըկարող են կազմվել ղեկավարության կատարման արդհանձնարարության ա յս այն կամ աշխատողինախաձեռնությամբ` յունքում կամ իրադարտեղյակ պահելունպատակով: ձության մասին Զեկուցագրի տվյալներնեն` կազմակերպության անվանումը. . փաստաթղթիտեսակիանվանումը, կազմմանտեղը (բնակավայրը). թվականը. տեքստիվերնագիրը. տեքստը.

ստորագրությանվերծանությունը '

ստորագրության վերծանությունը

Բացափտրագրերը կարող են ունենալ տարբեր բովանդակություն՝ պլան, հաշվետվության կամդրանցառանձինկետերիվերաբերյալ, որոշ փաստերի,ապրանքների(ղեկավարության հանձնարարությունը չկատարելու, աշխատանքայինկարգապահությունը խախտելու ն այլն) պարզաբանմաննպատակովն այլն: Նման բացատրագրերը պետք է համոզիչլինեն: Դրանքգրվում են թղթիվրաձեռագրովկամ մեքենագիր:

'

՛

Ակտը (վավերագիր) հաղորդա-տեղեկատվական փաստաթուղթ է առանձինփաստեր,իրադարձություններ, գործողություններ: Ակտըկազմվումէ հանձնաժողովի կողմից:Այդ հանձնաժողովը կարող է լինել մշտականգործող կամ հատուկ նշանակված: ընդգրկումեն այն մասնագետներին, Հանձնաժողովում որոնք ունակ են ուսումնասիրության ենթակափաստըպարզաբանելու:Որոշ դեպքերում ակտը կարող է կազմվել մեկ պաշտոնատարանձի, օրինակ՝ հաշվապահի, վերահսկիչի կողմից ն այլն: Գոյությունունեն ակտիբազմաթիվտարատեսակներ.հանձնմանընդունման,լուծարման, փորձարկման, դուրսգրման ակտ նայլն: Ակտիտվյալներնեն՝ կազմակերպության անվանումը. աստա տեսակի կի անվանումը. անվ ը է: Այն հաստատում

»

. :

Բի ականի համարը.

գրանցման կազմմանտեղը(բնակավայրը). տեքստիվերնագիրը. տեքստը. նշում հավելվածի առկայությանմասին. ստորագրությունը. Գրիֆը(եթե դա անհրաժեշտ է): Ակտումբերված փաստարկումները պետք է ստուգված ն վերստուգված լինեն հանձնաժողովի կողմից : Ակտի թվական է հանդիսանումակտավորման պահը, այլ ոչ թե ակտիձնավորմանու ստորագրմանթվականը: Ակտիտեքստըկազմվումէ երկու մասից`ներածականն արձանագրային, ներառելուլ եզրակացությունները: Առաջինմասում նշվում է ակտի կազմմանհիմքը(հանձնաժողովը ստեղծածփաստաթղթի հեղինակ-կազմակերպության անվանումը, կարգադրական ու փաստաթղթի թվականն համարը),թվարկվումհանձնաժողովի կազմը`նախագահ(պաշտոնը,անուն ազգանունը)ն անդամներ(պաշտոնները, անուններնու ազգանունները), որոնց ազգանունները նշվում են այբբենականկարգով:Երբեմն ցույց են տրվումնան ներկաներին (պաշտոնը, անունը,ազգանունը): Ակտիերկրորդմասում շարադրվում են ակտըկազմելու շարժառիթները, նպատակնու խնդիրներըն արձանագրվում ստուգմամբ »

» »

» »

»

հաստատման

.

փաստերը: Ակտը, որպես կահայտնաբերվածիրադարձությունները, է նոն, ավարտվում փաստերիպարզ շարադրանքովն սովորաբարեզչեն տրվում: րակացություններչեն արվում ու հանձնարարականներ Ակտըստորագրումեն հանձնաժողովի բոլոր անդամները:Ակտին կարող են ծանոթանալ շահագրգիռ անձինք, որոնք էլ նշագրում են այն, իսկ որոշ դեպքերում նան ավելացնում լրացուցիչ բացատրություններ ու պարզաբանումներ: Կազմակերպության անվանումը ԱԿՏ

00.00.00

Ի

Երնան Տեքստի վերնագիրը |

ՀԱՍՏԱՏՈՒՄ

ԵՄ

Պաշտոնիանվանումը Ստորագրությանվերծանությունը Թվագրումը

Հիմք ՛

Կազմված է հանձնաժողովիկողմից

Նախագահ Անդամներ1.

հետնյալ կազմով. -

/պաշտոնը,անունը,ազգանունը/-----------------

2.

ւ Տեքստը

Ներկա էին

Ակտըկազմված է

2 օրինակից. օրինակը-Կցվել է 01-12 գործին 2. օրինակը-Կցվել է 03-14 գործին

1.

ատորագրության Հարենացողովի անհաններ վերծանությունը անձնաժողովի

նախագահ

ստորագրության

վերծանությունը

՝

Փաստաթղթերիմյուս տեսակներնու տարատեսակները, որոնք իրենց կառուցվածքայինսկզբունքներով նման են բերված տեսակներին, այստեղ չեն քննարկվումհաշվի առնելով նան նրանց սակավկի-

րառելիությունը: |

4.4.

ԱՆՁՆԱԿԱԶՄԻ

ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ

ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐ

Անձնակազմիվերաբերյալ փաստաթղթերըստեղծվում են բոլոր անկախ դրանց կազմակերպաիրավական կազմակերպություններում

կարգավիճակից:

է կրում ղեկավարը պատասխանատվություն Կազմակերպության հետ վերաբերյալ փաստաթղթերի աշխատանքիճիշտ անձնակազմի համար: կազմակերպման

՝

Կազմակերպություններումկադրերի հարցերովզբաղվում է առանձին կառուցվածքային ստորաբաժանում (կադրերի բաժին) կամ առանձին պաշտոնականանձ (տեսուչ): Փոքր կազմակերպություննեկազմ ունեցող) կադրերի րում (աշխատողների ոչ մեծ հաստիքային հարցովզբաղվումէ քարտուղարուհին(գործավարը): Անձնակազմիվերաբերյալ փաստաթղթերը ստորաբաժանվումեն երեք հիմնական տեսակների կազմակերպական, կարգադրականն

ն ք ր ստորագրելուց հետո լրացվումէ անձնականքարտը ն աշ աշխատանքամասին: ընդունման արվումգրառում աշխատանքի յին վրա

գրքույկում

-

ո երի ԽԱ ման Կազմակեր քարտ, բազար անձնական 4:4.2

հաղորդատեղեկատվական:

ՆՈՐ

Կազմակերպականփաստաթղթերեն հաստիքայինցուցակները, պաշտոնեականհրահանգները,ներքին կարգապահությանկանոնները ն կազմակերպականգործունեության առանձնահատկությունից բխող այլ փաստաթղթեր: Կարգադրական փաստաթղթերեն անձնակազմիվերաբերյալ հրամանները, կարգադրությունները,կարգադրագրերը,բոլոր այն է կադրերի կարգադրականփաստաթղթերը,որոնցով՝ իրականացվում ն ընդունումը,տեղափոխումը ազատումը: Ֆաղորդատեղեկատվական փաստաթղթերեն զեկուցագրերը, բացատրագրերը, տեղեկանքները,ակտերը,դիմումները նայլն: Կադրերի հետ տարվող աշխատանքում օգտագործվում են նան այնպիսի փաստաթղթեր,ինչպիսիքեն աշխատանքային պայմանագրերը (համաձայնագրերը), աշխատանքայինգրքույկները,կադրերի ն այլն: հաշվառմանանձնականթերթիկները(անկետա) 4.4.1

տողի աշխատող

ում

ում հրամանի

իսկ

գործ:

հիման

՛

այլ

(պաշտոնի) Աշխատողիտեղափոխումն աշխատանքի

իրա(պաշտոնի)տեղափոխումն այլ աշխատանքի Աշխատողին որոշ համաձայն,իսկ դիմումի է աշխատողի կանացվում հիմնականում ակէ զեկուցագրի, իրականացվել կ արող դեպքերումտեղափոխումը տվյալ ելնելով վրա, հիման փաստաթղթի այլ կամ տի, տեղեկանքի բնույթից: անձի պաշտոնիցու տեղափոխման ներհետ կիրառվումէ տեղափոխման աշխատանքում Կադրերի է ձն, ներառում կայացման փաստաթղթիմիօրինականացված որը հետնյալ տվյալները՝ անվանումը. ստորաբաժանման կառուցվածքային անվանումը. տեսակի . փաստաթղթի թվականը. գրանցմանհամարը. կազմելուտեղը (բնակավայրը). հասցեատեր վերնագիր. .»տեքստի » »

»

ԳՅ.

Բ

Աշխատանքի ընդունումը

» »

.

տեքստ.

ստորագրություն: ղեկավարի կողմից պատստորաբաժանման Կառուցվածքային հասցեագրվումէ ներկայացումը մասին րաստվածտեղափոխման ղեկավարինն նրա համաձայնությունիցհետո այդ կազմակերպության տեփաստաթուղթըհիմք է հանդիսանումաշխատողիննոր պաշտոնի ղափոխելումասինհրամանարձակելուհամար: մասին հրամանում նոր աշխատանքի տեղափոխելու Աշխատողին ստոեն կառուցվածքային պաշտոնը, տրվում ցույց կ երպով պարտադիր պատճառըն տեսակը, տեղափոխման տեղափոխման րաբաժանումը, հետո հաշվաչափը: Հրամանիպատճենըստանալուց աշխատավարձի կադրեն կադրերիբաժինըտվյալ անձիաշխատավարձի պահությունը ն են գրառումներ: կատարում համապատասխան րի փաստաթղթերում

Օրենադրությագը աշխաւոււնջային

Քաղաքացիներինաշխատանքիընդունումնիրականացվում է համաձայննրա դիմումի կամ սահմանվածայլ կարգով: Քաղաքացինաշխատանքիընդունվելիս պարտավորէ կազմակերպություններկայացնելաշխատանքային գրքույկը, կրթությանկամ մասնագիտության որոշ դեպքերում նան վերաբերյալփաստաթուղթը, ուրիշ փաստաթղթեր(զինվորական գրքույկ,տեղեկանքվերջին աշբժշկական տեղեկանք խատավայրից, ն այլն): Նրա կողմից լրացվում է (ձեռագրով)կադրերիհաշվառմանանձնական թերթիկը,գրվում ինք-

նակենսագրություն: Աշխատանքիընդունման վերաբերյալդիմումի հիման վրա

``

ար-

ձակվում է ղեկավարի հրամանը: Հրամանումպարտադիրկերպով ցույց են տրվում աշխատանքիընդունվող:պաշտոնը,կառուցվածքային ստորաբաժանումը,աշխատավարձի չափը, իսկ անհրաժեշտության դեպքում նան այլ տվյալներ: Եթե աշխատանքի ընդունմանթվականը հրամանումչի նշվում, ապա աշխատանքի ընդունմանօր է համարվում ղեկավարիկողմից հրամանի օրը: Հրամանը ստորագրման

»

|

44.3.

ազատումը Աշխատողի

է նրա դիիրականացվում Աշխատողիազատումնաշխատանքից սահման օ րենսդրությամբ կամ աշխատանքային

ոի կարգով

-

7.

ն

Ազատմանվերաբերյալ հրամանի համար հիմք կարող է հանդիսանալ աշխատողիդիմումը, աշխատանքայինպայմանագրի(համաձայնագրի) ժամկետի լրանալը, փաստաթղթեր:Աշխատողիազատման մասին հրամանում պարտադիրկերպով ցույց է տրվում ազատման պատճառը (վկայակոչում է աշխատանքայինօրենսգրքի համապատասխանհոդվածը): Աշխատողիազատման մասին հրամանի պատճենը ստանալուց հետո հաշվապահությունը նրա հետ կատարում է վերջնահաշվարկ, իսկ կադրերի բաժինըլրացումներ է կատարում նրա անձնականքարտում (գործում) ն լրացնումաշխատանքայինգրքույկը: Աշխատանքիընդունման,տեղափոխմանն ազատմանմասին հրամաններիցբացի կադրերիբաժինըձնակերպումէ նան անձնակազմիվերաբերյալայլ հրամաններ. կազմակերպության աշխատողիգործուղման մասին,արձակուրդ տալու մասին,խրախուսման մասինն այլն: ի 4.4.4.

Դիմումներիկազմումն ու ձնակերպումը

Ֆոտո

» ՞ »

»

00.00.00

Խնդրում

»

Որոշ

44.5. '

ն անհատ

ֆոնդապահ: Դիմող

ինձ

ո հաստատման հարաբերություներ

խատանքային

ոուը կազ

Ոից:

ունի հետնյալ տվյալները պայմանագիրն Աշխատանքային

տեսակիանվանումը. փաստաթղթի

»

ձե

աշխատանքի Ի» քի ՁերՉորա

Լ-

գրավոր համաձայնություն րություններըկարգավորող (համաձայնագիրը) պայմանագիրը է Աշխատանքային ուժ ունեցող օրինակ իրավաբանական համահավասար երկու` իսկ մյումնում է կազմակերպությունում, մեկ օրինակը

"

աշխատան չխ

թվականը. համարը. գրանցման փաստաթղթի վայրը. կազմելու

»

Քի

»

»

խԽտորագրությունը/

անձի միջն աշայդ հարաբե-

մոտ: սը՝ աշխատողի

Երնանի քաղաքային պետական | արխիվի տնօրեն Գ.Սարգսյանին

ընդունել աան

(համաձայնագիր) պայմանագիր Աշխատանքային

Պայմանագրի

00.00.00 եմ

օգտագործումեն դիմումներիմիօկազմակերպություններ

կազմակերպության Այս պայմանագիրը

.

Խնդրում

Ն.Սարգարյան Ա

/ատորագրությունը)

անցնելու, արձակուրդ ձներ, դիմում այլ աշխատանքի րինակացված ն այլ հարցերիմասին: ազատվելու վերցնելու,աշխատանքից

-

տեքստը.

ԴԻՄՈՒՄ

աշխատանքի

ազատել ինձ աշխատանքիցայլ

Բաժնի վարիչ

փաստաթղթի տեսակի անվանումը

ընդունվելու.

եմ

պատճառով: տեղափոխվելու

-

թվականը.

պաշտոնիանվանումը/եթե աշխատում է /. ստորագրությունը, անուն, ազգանուն: Ստորն ներկայացվում մումի երկու է Դաոմի այոց ար

պետական

ԴԻՄՈՒՄ ն

»

.

Կիճոֆոտոֆոնո փաստաթղթերի կենտրոնական

բաժին

Լ.Քոչարյանին արխիվի տնօրեն

Դիմումներըհիմնականումկազմվում են ձեռագիր: Դիմումները հասցեագրվում են կազմակերպության ղեկավարին՝ խնդրանքիտեսքով: Դիմումիտվյալներնեն՝ հասցեատերը. /եթե աշխատում է. կառուցվածքայինստորաբաժանումը քյան »

ազատվելումասին: աշխատանքից

Ա.

ում արխիվ

որպես "-

Սահակյան

տեքստը.

»

՛

»

աջ"

. ստորագրությունները.

աշխաբովանդակի տեքստը պետք է մանրամասն Պայմանագրի ու տանքի, աշխատավարձի,

աար ագրու Աաանան աշրանեղի հարցերը: կապված ավարտի

նությունների, հանգստի պայմանների,սոցիալական

սկսման աշխատանքի թյան. կարող Պայմանագիրը(համաձայնագիրը) հետ

ն.

պայմաններ:

է

ապաոո

բոլոր

բովանդակելնան

-

այլ

Աշխատանքայինպայմանագիրը, որը ստորագրվածէ կազմակերպության ղեկավարի ն աշխատողի կողմից, պահվում է աշխատողի անձնականգործում, իսկ մի օրինակըհանձնվումէ հաշվապահություն: 4.4.6.

կրճատումների).

Բոր հիման վու:ան

ծննդյան

»

է անձնա ադակո է

թվականը (նշվում

են

ն նի օրինակ՝ մարտի1976թ.). տվյալները կրթության (միջնակարգ, միջնակարգ մասնագիտական, բարձրագույն)ն մասնագիտությանմասինլրացվում են համապատասխան հիման վրա: փաստաթղթերի Այդ նույն թերթում, աշխատանքայինգրքույկի լրացման թվականը նշելուց հետո, աշխատողն իր ստորագրությամբ հավաստում է լրացվածտվյալներիճշտությունը:Տիտղոսաթերթըստորագրումէ աշխատանքայինգրքույկը տվող պաշտոնականանձը ն դնում կազմակերպությանհամապատասխան կնիքը: Աշխատանքայինգրքույկի հաջորդէջերումնշվում են աշխատանքի վերաբերյալտեղեկություններ:Գրառումներըսկսվում են կազմակերպությանլրիվ անվանումընշելով (գրառումըկատարվումէ առանց էջի ամբողջ լայնքով): Այնուհետն լրացառնելու, »

մենայն անեի սյունակները՝,

ու

.

գրառմանհամարը(Ի), 81ԽՍ Զ թվականը(անձնակազմիվերաբերյալհրամանը

սյունակ սյունակ

-

մեջ մտնելուամսաթիվը, ամիսը ն տարին, գործողության ցույց է զույգ արաբական թվանշաններով, օրինակ՝ 01.07.02), տրվում երեք

|

րությամբն կնիքով: Աշխատանքային գրքույկը կորցնելու դեպքում աշխատողին տրվում է «Կրկնօրինակ»,որի մասին նշում է արվում տիտղոսաթերթի

Գ նաիվ ամիս Աաեթիվ: վկայակա-

աշխատանքիընդունելու, տեղափոխելուն ազա(ցույց պ յց է տրվում է տրվումպ պատճառն ու համապատաս-

տվյալներ -

լրիվ, առանց

ամ ծննդյան

մասին

սյունակ Ա 4 ինչի հիման վրա է գրառումնարվել (փաստաթուղթը (օր.՝ հրաման),նրա թվականնու համարը): Աշխատանքիընդունելիս,տեղափոխելիսկամ աշխատանքիցակատարվում են զատելիս ԿԽ 3 սյունակում համապատասխանաբար

ԱԶԱՏՎԵԼ է (հ

ՏԵՂԱՓՈԽՎԵԼ

ԸՆԴՈՒՆՎԵԼ

է, է, հետնյալ նշումները. ու է դեմք, անցյալ ժամանակ):Այնուհետննշվում բաժինն պաշտոնը: գրքույկում, Բացի վերը նշված գրառումներիցաշխատանքային նան են հիման պարգնատվրա, արվում հրամանների գրառումներ րումների ու խրախուսանքների վերաբերյալ: Դրանք արվում են բաժնիսյունակներում: գրքույկի համապատասխան Աշխատանքայինգրքույկում յուրաքանչյուր գրառում արվում է կարգադրականփաստաթղթիհամաձայն,առանց ջնջումների: Աշխատաքային գրքույկում բոլոր ուղղումները վավերացվում են ստորագ-

է՝

հայրանունը (գրվում

-

ի

Աշխատանքայինգրքույկը քաղաքացու աշխատանքայինգործունեության վերաբերյալհիմնական փաստաթուղթնէ: Չի թույլատրվում մշտական աշխատանքի ընդունել քաղաքացուն առանց աշխատանքային գրքույկի: Առաջին անգամ աշխատանքիընդունվածանձանցհամար լրացվում են աշխատանքայինգրքույկներ ոչ ուշ քան աշխատանքիընդունվելուց հետո մեկ շաբաթվաընթացքում: Ընդունվածէ աշխատանքային գրքույկի առաջին լրացումն իրականացնելաշխատողիներկայությամբ փաստաթղթերի(անձնագիր, կրթության մասին փաստաթղթեր,զինվորականգրքույկ ն այլն) հիման վրա: Աշխատանքայինգրքույկի տիտղոսայինթերթում աշխատողիման

Ա 3

Կներ ել»հիմնավոր ԵՑ

տելու

Աշխատանքայինգրքույկների ձեակերպումնու վարումը

լրացվում սին ազգանունը, անունը

սյունակ

.

վերին ներն անթային ԽՄ շխատանքային

գրքույկներն

ամ ռիամբողջ աշխ աշխատողի աշխ հ աշխատանքի են կադրերի բաժնում: Անհրաժեշ-

ժամանակաընթացքումպահվում տության դեպքում աշխատողըկարող է իր աշխատանքայինգրքույկը ստանալ սեղմ ժամկետով,ստացականով: Աշխատանքիցազատվելուդեպքումղեկավարությունըպարտավոր է առանցձգձգմանիր նախկին աշխատողինհանձնել նրա աշխատաքայինգրքույկը՝ազատմանմասինգրառմամբ: Վերջին գրառումըաշխատանքայինգրքույկում վավերացվում է կազմակերպությանղեկավարի(պաշտոնատարանձի) ստորագրությամբ ու կնիքով: 4.47.

քարտ Անձնական :

Անրրացվում անան նյան աննե հետը: եվոր

Անձնական

նելուց

քարտ

ը

լրացվումէ աշխատողինաշխատան

նդու-

է էլ մշտականաշխատանքիընդունվածներիհամար:Այն լրացնում է կադրերի բաժնի աշխատողըմեկ օրինակից անձնագրի(ծննդյան վկայականի), աշխատանքայինգրքույկի, զինվորականգրքույկի, կրթության ու որակավորման մասին ն այլ փաստաթղթերի հիմանվրա: է հեԱնձնականքարտի միօրինականացված ձնըբաղկացած տնյալ բաժիններից՝ 1. ընդհանուրտեղեկություններ,

տվյալներզինվորականհաշվառմանմասին, նշանակումներու տեղափոխություններ, 4. արձակուրդներ, 5. լրացուցիչ տեղեկություններ, 6. ազատմանթվականնու պատճառը: Բոլոր տեղեկություններնանձնականքարտ են մտցվում առանց կրճատումների:«Ընդհանուր տեղեկություններ»սյունակումնշվում են աշխատողի ազգանունը, անունն ու հայրանունը,ծննդյանթվականն ու վայրը, կրթությունը(մանրամասնտեղեկություններ),ընդհանուր ն անընդհատաշխատանքայինստաժը, ընտանեկանդրությունը, անձնագրայինտվյալները,բնակությանհասցեն ու հեռախոսը: Քարտի «ընտանեկանդրությունը» սյունակը լրացնելիս օգտագործվում են հետնյալ ձնակերպումները` «ամուսնացած», «ամուրի», «չամուսնացած»,«այրի», որից հետո ցույց են տրվում ընտանիքիյուրաքանչյուր անդամիազգանունը,անունը, հայրանունը,ծննդյանտարեթիվը:Կրթությանմասին տվյալները լրացվում են հետնյալձնակերպումներով. «բարձրագույն»', «քերի բարձրագույն»շ, «միջնակարգ մասնագիտական», «միջնակարգ» (ոչ լրիվ միջնակարգկրթության դապքում նպատակահարմար է ցույց տալ՝ 7-ամյա, 8-ամյա, 9-ամյա ն այլն), «տարրական»: ու Աշխատողիմասնագիտության որակավորմանմասին տվյալլրացվում են համապատասխանփաստաթղթերի հիման վրա: յդ սյունակն ավարտվում ստորագրու վարտվ է չխ աշխատողի ղի անձնական կ րագրությամբ 2.

4.4.8.

3.

ու

,

4.4.9.

ան,

՝

այժմ՝ մագիստրոսկամ դիպլոմավորվածմասնագետ: չբարձրագույն, թերի այժմ՝

բակալավրական: բարձրագույն, միջնակարգմասնագիտական, այժմ` միջին մասնագիտական:

Կադրերիհաշվառմանանձնական թերթիկ.

Կադրերի հաշվառման անձնական թերթիկըտեղադրվում է աշն իրենից ներկայացնումէ աշխատողի խատողի անձնական կենսագրության, կրթության, ընտանեկանդրության, արտասահմանում գտնվելու մասին ն այլ տվյալներ: Կադրերիհաշվառման անձնականթերթիկըլրացվում է՛անձնագրի, զինվորականտոմսի, աշխատանքայինգրքույկի, կրթության մասին փաստաթղթերի հիմանվրա: Պատասխաններըպետք է հստակ ձնակերպվենառանց կրճատումներիուղղումների: Կադրերիհաշվառմանանձնականթերթիկըլրացնում ն ստորագրում է աշխատանքի ընդունվողանձը: Հարցերին տրված պատասխանների ճշտությունը համապատասխանփաստաթղթերիհիման վրա.ստուգվումէ կադրերիբաժնում: Կադրերիհաշվառմանանձնական թերթիկինանհրաժեշտության դեպքում կցվում է «Կադրերիհաշվառմանանձնականթերթիկի լրացում», որի առաջինբաժնում տրվում են տեղեկություններաշխատողի ն ազատմանվերաբերյալ(նշելով պատճառնետեղափոխությունների րը), իսկ երկրորդում`տեղեկություններ կրթության,ընտանեկանդրության, որակավորմանն այլ բնագավառումտեղի ունեցող փոփոխությունների մասին:

գործում

Զինապարտության մասին տվյալները լրացվում են քարտի երկ-

րորդ մասում:

Անձնականքարտի երրորդ բաժինը անվանվումէ «նշանակումներ ն տեղափոխումներ»: Այստեղգրառվում են նշանակումը,տեղափոխումներնու աշխատանքիցազատումը (յուրաքանչյուրգրառում ենթակաէ աշխատողիկողմից նշագրման): Չորրորդ բաժնում արձանագրվում են արձակուրդները (բոլոր տեսակի)նշելով հրամաններիթվականներնու համարները: «Լրացուցիչ տեղեկություններ»բաժնումնշումներ են արվում, երկրորդ մասնագիտության ձեռքբերման,ատեստավորման,որակավորմանբարձրացմանմասին նայլն:

Անձնականգործը աշխատողին նրա աշխատանքայինգործունեության վերաբերյալփաստաթղթերի ամբողջությունէ: Անձնականգործեր ձնավորվումեն ղեկավար աշխատողներին առաջատար մասնագետներիհամար: Մյուս աշխատողներիհամար բավարարէ միայն անձնական քարտիլրացումը: Անձնականգործում տեղադրվումեն հետնյալ փաստաթղթերը՝ դիմում աշխատանքի ընդունվելու մասին, անկետա (կամ կադրերի հաշվառման թերթիկ),ինքնակենսագրություն, կրթությանմասինփաստաթղթիպատճենը,նշանակմանմասինփաստաթղթի պատճենը(կամ քաղվածքը), բնութագիրը,երաշխավորագրեր, աշխատանքայինպայմանագրեր, իսկ հետագայում անձնականգործում տեղադրվում են նան այլ փաստաթղթեր.բնութագրեր,ատեստավորմանթերթիկներ, կենսագրական տվյալների փոփոխմանվերաբերյալ փաստաթղթերի պատճեններնայլն: Քանի որ անձնականգործերըերկարաժամկետ պահպանության գործեր են, ապա փաստաթղթերըդրանցումպետք է ձնակերպվեն անսխալ ն խմբավորվենժամանակագրական կարգով:Անձնականգորներքինցուցակ: ծը պետք է ունենա իր մեջ ներառվածփաստաթղթերի

,

ները

Անձնականգործ

ն

ն

՛

Երբեմն կադրերի հաշվառման անձնականթերթիկինփոխարիէ անկետան,որն իր բովանդակությամբ նման է նրան: Անկետան է ստորագրում ոչ միայն այն լրացրած անձը, այլե նրանում նշված տվյալներն ստուգող համապատասխան աշխատողը:

ծննդյանտարեթիվընվայրը, քաղաքացիությունը, ընտանեկանդրությունը, կրթությունը, աշխատանքային փորձը, հավելյալ տեղեկություններ ստորագրությունը, թվագրումը: Ռեզյումեի տեքստում ցույց են տրվում անհատական տվյալներ (ծննդյան թվականը, ընտանեկան դրությունը, ընտանիքի կազմը): Կրթությունըն աշխատանքայինփորձի տվյալներըցույց են տրվումհաԱնհրաժեշտէ ցույց կառակժամանակագրական հաջորդականությամբ: տալ կրթօջախը,ուսումնառության ժամկետները,ստացվածմասնագիտությանանվանումը:Եթե նա ավարտելէ մի քանի ուսումնասկանհաստատություն,ապա դրանքպետք է ցույց տալ հակառակժամանակագրականհաջորդականությամբ: Կարելի է ցույց տալ նան դասընթացների ն ժամկետները: նումը դրանցումուսումնառության փորձիմասին,երբ Այնուհետնռեզյումեումնշվումէ աշխատանքային երպությունում ն որ կազմակերպությ է աշխատել, շ զբաղեցրածպաշտոնըն պաշտոնեականպարտականությունները: Ռեզյումեումկարելիէ նշել, թե պաշտոն հայցողը ինչ հմտություններունի (համակարգչի հետ աշխատանքի փորձ,օտար (նշելով որ) լեզուներիիմացություն,ստացած սերտիֆիկատներ, մեքենավարելուիրավունքե այլն): Ռեզյումեիվերջումնշվում է հայնոր աշխատատեղի վերաբերյալ: ցողիցանկությունները

»

նում

» » » »

4.4. 710.Ինքնակենսագրություն

» »

Ինքնակենսագրությունըանձնականգործում տեղադրվող փաստաթուղթէ, որը բովանդակումէ աշխատողիկյանքի ն աշխատանքային գործունեությանհիմնականփուլերը: Ինքնակենսագրության տվյալներնեն՝ փաստաթղթի տեսակիանվանումը. տեքստը. ստորագրությունը. թվականը: Ինքնակե ն տեքստում նշվում է հեղինակի:անունը, քնակենսագրության հայրանունը, ազգանունը, ծննդյան թվականն ու վայրը, այնուհետն ժամանակագրականհաջորդականությամբհայտնվում է ստացված : կրթության մասին (երբ նոր ր մասին(երբ, որտեղ, ինչ պաշտոնով է աշխատել) ն աշխատատեղերի ու տել ն ա ազատման նշվում է նան հասարակական կյանքում ունեցած մասնակցությանմա-

»

»

» »

"

»

անվա ումն կան հաստատությունը աար: ղափոխոււնների ին: րատճատների մամինի Ինակեր Ա աւր նագրուգունոմ կարելի Ման անձնագրին տվյալները,բնակարանիհասցեն հեռախոսը. սին ն տովում

տեղեկություններ

ոնտ

ւ

ու

44.11.

4.4.12

Ռեզյումե

' այսպես, կոչված կմակեր կություններում ձնակերպվում աշխատողիյուրատեսակայցետոմս:Այդ փաստաթղթերում

(հատկապես Ներկայումս,աշխատանքիտեղավորվելիս.

մանյան ռեզյումե՝

արտասահ-

Ն:

Անձնակազմիվերաբերյալ հրամանները կազմվում, ձնակերպվում ն պահվումեն կադրերիբաժնում(կադրերիգծով տեսուչի մոտ): Անձնակազմիվերաբերյալհրամանիտվյալներնեն կազմակերպության անվանումը. փաստաթղթի անվանումը. թվականը. գրանցմանհամարը. կազմելու տեղը (վայրը). տեքստիվերնագիրը. տեքստը. . ստորագրությունը: Հրամանիթվականընրա ստորագրմանթվականնէ: Անձնակազմի վերաբերյալհրամանները(ընդունում, տեղափոխումն ազատում) հա-

» »

» »

»

»

»

:

տեսակի

»

»

»

ու

ծնակերպումը :

հա-

մառոտակիարտացոլվումէ անկետայինտեղեկություններ, տրվում տեղեկատվությունկրթության ն մասնագիտական ունակություններիմասին: Եթե ինքնակենսագրությունում տրվում է կենսագրական կարգիտեղեկություններժամանակագրական կարգով,ապա ռեզյումեի հեղինակը կարող է նշել իր ցանկությունները. ինչ պաշտոնիէ ձգտում,գործունեունա թյանոլորտը, որտեղ կարող է իրենդրսնորելնայլն: են՝ Ռեզյումեիտվյալներն հեղինակը(ազգանուն, անուն, հայրանուն), հասցեն, հեռախոսը,

Անձնակազմի վերաբերյալ հրամանների կազմումն

մարակալվումեն մյուս հրամաններիցառանձին,սկսելով ն ավարտելով տվյալ օրացուցայինտարվա ընթացքում:Անձնակազմիվերաբերյալ հրամաններիհամարներինավելացվում է՝ «ա/վ» (օրինակ, Վ 10 ա/վ): Այս հրամաններըըստ ՀՀ կառավարության1998 թվականիդեկտեմբերի25-ի Ա 833 որոշմամբհաստատված«Փաստաթղթերի`ըստ տեսակներիպահպանմանժամկետներինշումով ցանկ»-ի 18բ հոդվահարցերի, արձածի պահվում է 75 տարի, իսկ վարչատնտեսական կուրդներին գործուղումներիվերաբերյալհրամաններիպահպանման համարժամկետ է սահմանված3 տարի(հոդված 18գ): վերաբերյալանհատականհրաՏեքստի վերնագիրըանձնակազմի մաններում ձնակերպվումէ տրականհոլովով ցույց տալով կոնկրետ աշխատանքիընդունելու (տեղագործողությունը(օր.` Ս.Պետրոսյանին վերնագիրըճփոխելու,ազատելու)մասին,իսկ միացյալ հրամաններում է վերաբերյալ»): ձնով՝ «անձնակազմի նակերպվում ընդհանրացված Անձնակազմիվերաբերյալ միացյալ ն որոշ անհատականբնույթի հրամաններկարող են բաղկացածլինել միայն կարգադրականմասից: Դրանք սկսվում են գործողությանանմիջականանվանմամբ(օր. նշանակել, տեղափոխել,ազատել), իսկ այնուհետննշվում են տվյալ անձանց անուններն ու ազգանուններըտրական հոլովով: Հրամանի վկայակոչմամբ,որը հիմք է. տեքստնավարտվումէ այն փաստաթղթի հանդիսացելտվյալ հրամանիընդունմանհամար: Անձնակազմիվերաբերյալ հրամանի նախագիծը նշագրվում է կազմակերպությանիրավախորհրդատուին մյուս շահագրգիռպաշանձանց կողմից: Հրամանը ստոտոնյաներիկամ պատասխանատու է ղեկավարըկամ նրան փոխարինողտերագրում կազմակերպության

:

'

ղակալը:

Անձնակազմիվերաբերյալհրամանըգրանցվում է հատուկ մատյանում կամ գրանցմանքարտերում, որտեղ գրառվում են հետնյալ տվյալները. յՀրամանիթվականնու գրանցմանհամարը, բովանդակությունը ն ում կողմիցէ ստորագրվաժ: Գոյություն ունեցող կարգիհամաձայնանձնակազմիվերաբերյալ բոլոր անհրամանին պետք է ծանոթացնել նրանում հիշատակված է Այս հարցը ավելի կարնորվում աշխատանձանց` ստորագրությամբ: քային վեճեր լուծելիս: 4.5.

ՔԱՂԱՔԱՑԻՆԵՐԻ

ԴԻՄՈՒՄՆԵՐ

ԱՌԱՋԱՐԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ,

ԵՎ

ԲՈՂՈՔՆԵՐ

Քաղաքացիներիդիմելաձները/առաջարկություն,դիմում, բողոք/ ն պաշտպեք է դիտել որպեսմարդու իրավունքներիիրականացման պանմանկարնորմիջոց:

՛

:

Դիմելաձներըկարող են արտահայտվածլինել ինչպես բանավոր այնպես էլ գրավոր տեսքով: Դրանց մեջ կարող են բարձրացվել հարցեր որոնք անմիջականորենառընչվում են ինչպես դիմողիիրավունքներին ն օրինականշահերին,այնպես էլ ուրիշ անձանցկամ հասարակության շահերին: Առաջարկություն ասելով սովորաբար նկատիէ առնվում քաղաքացու իրավունքներինն շահերին անմիջապեսչառնչվող, պետական մարմիններիգործունեության,շուկայական տնտեսության հասարակական հարաբերությունների այլ ոլորտների բարելավմանն ու կարգավորմաննուղղված դիմումը: Առաջարկությունըդիմողի ցանկություննէ ներգրավվելհասարակական կյանքին, անմիջականորենմասնակցելկառավարմանձների վերջապես դա քաղաքացու կատարելագործմանը, քաղաքականակտիվությանարդյունավետմիջոց է: Սովորաբարառաջարկությունըբաղկացած է լինում հեղինակի սեփականհետազոտություններիտվյալներից կամ աշխատանքային փորձից,որտեղ շոշափվում են պետական ն հասարակականկյանքի խնդիրներիլուծման թերություններնու ներկայացվումդրանքշտկելու ուղիներնու միջոցները: Դիմումը քաղաքացու անձնականիրաւունքներին օրինականշահերիիրականացման նպատակով, բայց դրանցխախտմանհետ կապ չուէ: Իրավաբանական նեցող դիմելաձեն հանրագիտարանը տալիս է դիմումի հետնյալբացատրությունը. «Դիմումը անձի/կամ անձանց/պաշտոնական դիմելաձնն է կազմակերպությանը կամ որնէ պաշտոնյայի,որը կապվածչէ... քաղաքացուիրավունքներին օրինականշահերիխախտման հետ ն այդ պատճառովչի կարողպահանջներընդգրկելդրանցվերացմանհամար:Դիմումըներկայացվումէ առաջինըք̀աղաքացու իրան երկրորդ, վունքներին օրինականշահերիիրականացման նպատակով... ն կազմաորպեսզիհաղորդվիայս կամ այն ձեռնարկության, ր կերպության թերությունների մասին.. գործունեության Բողոքը նույն հանրագիտարանումբացատրվում է հետնյալ կերպ. «Բողոքը դիմալաձն է ուղղված պետական,հասարակական մարմիններինկամ որնէ պաշտոնյայի քաղաքացու, հասարակական ն իրավունքներին օրինաան շա ախատման պատճառով» ֆ.' կամ ճրա (ամ նորա օրինականշահերի պահանջ: Քաղաքացիներիդիմելաձներիհետ աշխատանքն ունի իր առանձնահատկությունները, րը,որոնք կկանոնակա կութ) ա կարգվածեն «Քաղաքացիների

հիմնարկի

այլնի կախի ախԳեաասրկության

ականգոման որոնք

Օրատգօօեստ Տե տեղում, էջ Նույն սմ

5/1

օՈ62ՈԿՇՇԽսո

-

օոօոձթե... Խ1.: ՇՕԵՇՈԵԻՏ:( ԱՍ ՈԾոօղոչն -

95:

՛

1984, էջ 108:

Տաումնամիրության խան, հարցի ազմակողմանի արդյունքով:

սին»: Գանա յոզոքքերը ու քննարկելու դայաստանի Գարի -

ուրաքանչյուր

յդ պատճա-

ռով այն տարվումէ ընդհանուրգործավարությունից առանձին:

» » » »

» »

»

»

»

իրակա-

քաղաքացիներիընդունում, գրավորդիմելաձների ընդունում ն նախնական մշակում, դիմելաձների գրանցում, դիմելաձների ուղարկում քննարկման, դիմողին դիմելաձնն այլ կազմակերպություն ուղարկելու մասին

ծանուցում,

դիմողինծանուցելը դիմելաձի պատասխանի երկարաձգման մասին, փաստաթղթերի կատարմանն դրանց հիման վրա կայացված -որոշումներիհսկողության ապահովումը, հետ կապված դիմելաձների տեղեկատվական աշխատանքները, դիմողինծանուցելնընդունվածորոշման մասին,անհրաժեշտության դեպքում, կատարմանհամարորոշման համաուղարկումը պատասխանմարմիններին, դիմելաձներիխմբավորումըգործերի մեջ ն դրանց ընթացիկ

պահպանումը,

Հասցեատիրոջ ճշտությունըստուգելուցհետո ծրարները բացվում

են, ընդ որում ծրարները չեն ոչնչացվում,

քանի որ նրա վրայի կարողէ ծրարիստացմանն դրա ժամկետիապացույց դրոշմակնիհանդիսանալ: Այդպատճառով ծրարըպահվումէ մինչնհարցիվերջնական լուծումը: դիմելաձների գրանցմանհիմնականսկզբունքները Գրավոր նույնն են, ինչ ընդհանուր գործավարության փաստաթղբերինը: Սակայն պատահում է, որ ծրարին կազմակերպությունում արդեն գրանցվածնամակի թվագրումները չեն համապատասխանում: Դրա պատճառըայն է, որ փոստը միշտչէ որ նամակը տեղ է հասցնումնույն օրը: Այդիսկ պատճառուլ դիմելաձնիկատարման ժամկետիսկիզբըհամարվում է կազմակերպությունում գրանցմանթվագրումը: Այս սկզբունքըկարնորէ պահպանել, որպեսզիօրենքովսահմանված քննարկմանժամկետները չխախտվեն: Մեկ նկատառում եվս: Թվագրումից բացի դրոշմակնիքիվրա գրանցմանհերթականհամարիդիմաց դրվում է դիմողի ազգանվան սկզբնատառը, օրինակ՝Հ-47: Գրանցվածփաստաթուղթը ներկայացվումէ կազմ զմակերպության ղեկավարին կամ նրա տեղակալին:Քաղաքացիների դեմելաձների քը

`

"`

օրենսդրոթյանըհամապատաս-

Դիմելաձներիքննարկմանամբոջ ընթացքը ենթակաէ պարտա դիր հսկողության: Դրանցքննարկմանժամկետները,համաձայն«Քաղաքացիներիառաջարկությունները,դիմումներըն բողոքներըքննարկելու կարգի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի, հետնյալն են: անձանց առաջարկություննեՔաղաքացիների,իրավաբանական ու բողոքներինընթացքեն տալիս հարցնըստ էության րին, դիմումներին լուծելու համարպատասխանատու պետականմարմնում,տեղականինքէ դրանքստանալուց մարմնում,կազմակերպությունում նակառավարման ն հետո մինչնմեկամսվաընթացքում,իսկ լրացուցիչ ուսումնասիրություն ու ստուգումչպահանջողդիմումներն բողոքները՝ օրվանիցոչ ուշ: Այն դեպքում, երբ դիմումին կամ բողոքին ընթացք տալու համար անհրաժեշտէ կատարել ստուգում, պահանջելլրացուցիչ նյութերկամ: ձեռնարկել այլ միջոցներ, դիմումին կամ բողոքին ընթացք տալու ժամկետները,բացառությանկարգով,համապատասխան մարմնիղեէ կամ նրա տեղակալը կարող երկարաձգել, բայց ոչ ավելի, կավարը քան 15 օրով՝ այդ մասինհայտնելով դիմումկամ բողոք տված անձին: անձանց առաջարկությունՔաղաքացիներին իրավաբանական ների, դիմումներին բողոքներիընթացքըհամարվումէ ավարտված, երբ ըստ էության ձեռնարկվածմիջոցառումներիմասին պատասխանվել է քաղաքացուն ն իրավաբանական անձին: Պատասխանը տրվում է գրավոր կամ հեղինակիհամաձայնությամբ՝ բանավոր: Բացասականպատասխանիդեպքում այն պետք է փաստարկներով ն իրավականակտերովհիմնավորվածլինի: Դիմելաձներով ավարտված գործերը կազմակերպություններում ն այլ նպատակներով: պահվումեն տեղեկատվական Այս տեսակիփաստաթղթերիպահպանման ժամկետներընշված են տիպայինն գերատեսչականցանկերումփաստաթղթերի պահպանման ժամկետների նշումով: Սովորաբարանձնականն երկրորդականբնույթի հարցերով դիմելաձներիպահպանմանժամկետները կազմում է հինգ տարի, իսկ այն դիմելաձներըորոնք ներկայացնում են պատմականարժեք ն ունեն գործնականնշանակություն պահվում են մշտապես: Մշտական պահպանմանժամկետովգործերը գործավարականտարինավարտվելուց հետո հանձնվումեն կազմակերպության արխիվ,որն էլ իր հերթին ժամանակավորպահպանմանժամկետները լրանալուց հետո դրանքփոխանցումէ պետականարխիվ: ւ

՛

ստացվածդիմելաձների վերլուծությունը: Բոլոր գրավոր դիմելաձներն ընդունվումեն կենտրոնացված կարգով մեկ տեղում: »

կայացվում է

,

աշխատանքներն նացվում են հետնյալ հերթականոթյամւ »

որոշում

`

Խոշոր

ԳՈՐՍԱՎԱՐՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ

ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԻ

ԼԵՏ ԱՇԽԱՏԱ ՆՔի

ԿԱՅՄԱԿԵՐՊՈՒՄԸ

8.

հետ Գործավարությունում փաստաթղթերի

:

աշխատանքիկազմակերպումն իր մեջ ներառում է փաստաթղթաշրջանառությունը, փաստաթղթերի լրատվաորոնողականհամակարգի ստեղծումը, փաստաթղթերիկատարմանհսկողությունը ե փաստաթղթերի նախապատրաստումըգերատեսչականարխիվհանձնելու համար: -

ՓԱՍՏԱԹՂԹԱՇՐՋԱՆԱՌՈՒԹՅԱՆ

5.1.

ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒՄԸ

-

Փաստաթղթաշրջանառությունը կազմակերպությունում փաստաթղթերիշարժն է՝ սկսածդրանց ստեղծմանկամ ստացմանպահից մինչն դրանց հետ աշխատանքիավարտումը ն համապատասխան գործերումտեղադրումը: ճիշտ կազմակերպված փաստաթղթաշրջանառությունը բարձրացնում է կազմակերպության կառավարմանապարատիաշխատանքի կազմակերպման արդյունավետությունը: Փաստաթղթաշրջանառությունը կարգավորելու, փաստաթղթերի թվաքանակըկրճատելու ու դրանցորակը բարձրացնելու,փաստաթղթային լրատվությունը ժամանակակից տեխնիկական միջոցներով. մշակելու պայմաններստեղծելու, կառավարմանապարատի աշխատանքի արդյունավետությունը բարձրացնելու նպատակովմշակվում են կազմակերպությունում հետ աշխատանքնեբոլոր փաստաթղթերի րի կազմակերպման նկատմամբմիասնականնորմեր ու պահանջներ: փաստաթղթերը Բոլորկազմակերպությունների կարելի է բաժանել երեք խմբերի`մտից, ելից ն ներքին: Դրանցից յուրաքանչյուրի հետ աշխատանքի կազմակերպումնունի իր առանձնահատկությունը: 5. 7.1.

ան

Ստիցփաստաթղթեր .

փաստաթղթերն ընդունված ստացված ԱԱ մտիցփթանում Կազմակերպությունում աստաթղթեր: մտից փասէ

լ

տաթղթերնանցնումեն շարժման հետնյալ փուլերը՝ ընդունումն որոշարկում. զննում. . գրանցում. քննարկումկազմակերպության ղեկավարիկողմից. տեղ հասցնում(կատարողներին հանձնումը). կատարմանհսկողություն. տեղադրումգործում: . կատարվածփաստաթղթերի »

» »

» »

» »

-Ք4-

ընդունման փաստաթղթերի կազմակերպություններում հա-

ն

գոծավարական նախնականմշակմանհարցերով ծառայությունները(գրասենյակ,ընդհանուրբաժին, վարչատնփաստեսականբաժին ն այլն), ոչ մեծ կազմակերպություններում են կազմակերպության հանձնվում տաթղթերը (թղթակցությունները) (ղեկավարիորոշմամբայլ պաշտոնատար ղեկավարիքարտուղարին

արն

զբաղվում են

ն

այլն): անձանց՝գործավար,գործավար-քարտուղարուհի

«Անձամբ» Ստացվածծրարները բացվում են, բացառությամբ ն կազմակերպություններին գրառում ունեցողներից հասարակական Ծրարները բացելիս ստուգվում է փաստաթղթեհասցեագրվածներից: Եթե նկատվումէ ծրարի ն րի ն ծրարներիհամապատասխանությունը: կազմվում է համարներիանհամապատասխամնություն, փաստաթղթի է մյուսը ակտ երկու օրինակից,որից մեկն ուղարկվում թղթակցին,իսկ է գործավարությունում: մնում

է

ստացվող թղթակցությունըենթակա Կազմակերպությունում անկախծառայողաաշխատողներին, գրանցման:Կազմակերպության կան դիրքից, արգելվում է առանց գրանցման,անմիջականորեն ներկայացուընդունել այլ կազմակերպությունների թղթակցությունն անձանցից: ցիչներիցկամ ֆիզիկական մասին նշում է արվում փոստայինառաԾրարի վնասվածության քումներիցուցակում(ռեեստր)ն ծրարիվրա: ն կցվումեն փաստաթղթերին այն դեպքեԾրարներըպահպանվում փաստաթղհասցեն, թղթակցի է որոշել րում, երբ միայնդրանովկարելի բացակայում ծրարում երբ ն ժամանակըկամ, ստացման թերիառաքման գորեն առանձինփաստաթղթեր: Ծրարներըկցվումեն նան դատական քաղաքացիների գանգատներին, վճռաբեկ ծերին, հայցադիմումներին, չվաու (չստորագրված, Սխալ ձնակերպված բողոքներին: դիմումներին վեփաստաթղթերը ն ուղարկված կ ամսխալ վնասված այլն), վերացված Այկամ առաքվումըստ պատկանելության: րադարձվումեն թղթակցին է փաստաթղթերի նուհետն իրականացվում որոշարկումը: չ է Փաստա երի որոշարկում ճշանակումէ փաստաթղթերըղեհանձնելու, գրանցմանանհրաաաա կամ կատարողներին կատարմանժամկետներըսահմանելու հա-

ժեշտությունը որոշելու, մար դրանցառանձնացում.Փաստաթղթերիորոշարկումը՝նախնական է տվյալ օրվա ընթացքում, իսկ հեռագրեքննարկումնիրականացվում ա նմիջապես: ֆաքսերը՝ րը, հեռախոսագրերը, Փաստաթղթերը որոշարկելիս անհրաժեշտէ ղեկավարվելկազկաստորաբաժանումների ն նրա կառուցվածքային մակերպության անգործերի հրահանգներով, պաշտոնեական նոնադրություններով, շարժիսխեմաներով: փաստաթղթերի վանակարգերով, լինում են՝ փաստաթղթերը ա րդյունքում Որոշարկման

.

գրանցման ենթակա.

գրանցմանոչ ենթակա. ..ղեկավարի քննարկմանըենթակա. առանցղեկավարիմակագրությանկատարմանուղարկվող: ն մյուս վերադասմարմիններիցստացված, Կառավարությունից ինչպես նան ղեկավարությանորոշումը պահանջող մյուս կարնոր փաստաթղթերը գրանցումիցհետո մակագրությանհամար հանձնվում են կազմակերպության ղեկավարությանը: հետ աշխատանքի Մտից փաստաթղթերի մյուս փուլը գրանցումն է: Այն իրականացվում է հետնյալհաջորդականությամբ՝ գրանցվումեն ստացվածփաստաթղթերի տվյալները՝թղթակիցը,փաստաթղթիստացման թվականնու ինդեքսը,համառուռ այնուհետն բովանդակությունը, փաստաթուղթը հանձնվումէ ղեկավարին քննարկմանհամար,որի մակագրությունիցհետո գրանցումըշարունակվումէ, գրանցմանմատյանում /քարտում/ նշվում է մակագրությանտեքստը: Փաստաթղթերի գրանցումն ավարտվումէ այն կատարելուց հետո, երբ գրանցման փաստաթղթի համապատասխան սյունակում գրառումէ արվում փաստաթղթի կատարմանմասին:Որոշ կազմակերպություններում կիրառվում է ոչ ընդունելիտարբերակ,երբ փաստաթղթերի գրանցումն իրականացնումէ ղեկավարիկողմիցդրանքքննարկելուցհետո: Այս ամենից հետո մտից փաստաթղթերն ուղարկվում են կառուցվածքային ստորաբաժանումներ (առանձին կատարողների)կատարման համար:Փաստաթղթերի ընդունումըն դրանց հետ աշխատանքների կազմակերպումն այնպեսպետք է կատարվի,որ փաստաթուղթը կատարմանուղարկվի ստացման օրը: Որոշ հրատապ դեպքերում փաստաթուղթը կարողէ տրվել կատարողին ծանոթանալումինչն այն ղեկավարիքննարկմանըհանձնելը:Եթե փաստաթուղթը պետք է կատարվի մի քանի կառուցվածքային ստորաբաժանմանկամ պաշտոնատար անձանց կողմից, ապա այն նրանց է հանձնվում հերթականությամբ (ըստ մակագրության, այբբենականկարգի կամ ինդեքսավորման)կամ բազմացվումն բոլոր կատարողներին է հանձնվումմիաժամանակ:Փաստաթղթերի առաջին օրինակներըհանձնվում են պատասխանատուկատարողին:Թղթակցություններն ընդունվում Աեկատարողներինեն հանձնվում, սովորաբար,տնօրենիմակագրությամբ, քանի որ տնօրենը պետք է իրազկ լինի բոլոր գրագրություններին: են կարնորլինել, կոնֆլեկտայինիրավիճակների սկողության երցված լինել: Երբեմն կատարողին են հ անձնվում առանց ստորագրության եթե սովորական, կրկնվող են անկնկալում: աստաթղթերըպետքէ կատարվենսահմանվածժամկետներում՝ ս պառիչպատասխանտալով բարձրացվածհարցերին: »

5.12.

'

ընդունդուրս ուղարկվողփաստաթղթերն Կազմակերպությունից ն է մշակվում Ելից փաստաթղթերը ված անվանել ելից փաստաթղթեր: կենտրոնացվածկերպով կառուցվածքային ստորաբաժանումներից առաքվումեն դրանցկազմմանօրը: Փաստաթղթերիառաքումը փոստային կապի կամ սուրհանդակի միջոցով չի թույլատրվում, առանց գրանցելու ելից մատյանում: համար նախաԵլից փաստաթղթերըմինչն դրանք առաքման են անցնում հետնյալուղին պատրաստումը նախագծիկազմում. փաստաթղթի փաստաթղթինախագծինշագրում, համաձայնեցում(անհրաժեշտությանդեպքում). ստորագրում(հաստատում). փաստաթղթերի . գրանցում. փաստաթղթիառաքումհասցեատիրոջը: Փաստաթղթինախագիծըկազմվում է մասնագետիկամ մասնագետների խմբի կողմից /այսուհետն` Կատարող/: Կատարողը փասսկսում է հարցի վերաբերյալ տեղետաթղթի նախագծիկազմումը կատվությունհավաքելով:Վավաքվածտեղեկատվությանվերլուծությունը թույլ է տալիս որոշել բավարար է այն փաստաթղթինախագիծը կազմելու համար: Հաջորդ փուլում փաստաթղթինախագիծըուղարկվում է համաձայնեցման/անհրաժեշտությանդեպքում/, որից հետո, ներկայացվում հիմնարկիղեկավարին`ստորագրության:Ստորագրվածփաստաթուղթը Կատարողըհանձնում է գրանցման: Գործավարականծառայությունում կատարողներիցփաստաթղթերն առաքմանհամարընդունելիսպարտավորեն ստուգել` թղթակցիհասցեիճշտությունը. փաստաթղթին կից հավելվածների վրա անհրաժեշտ ստորագրություններիառկայությունը. կազմակերպությանգործերում թողնվող փաստաթղթերիպատճեններիվրա նշագրումներիառկայությունը. փաստաթղթերի վրա հավելվածներիմասին նշումների առկայու-

»

»

հրոավո խիստ ՈծնՆա

Գործողություններ

Ելիցփաստաթղթեր

,

«

»

» » »

`

»

»

»

»

թյունը.

:

ձնավորմանն դրանցվրա ըստ ՀՍՏ 6.3.98 ստանփաստաթղթերի դարտիանհրաժեշտռեկվիզիտներիտեղադրմանճշտությունը: Եթե փաստաթուղթըենթակաէ վերադարձման,նրա բնագրի առաջինէջի վերնի աջ մասում գրվում Է «Ենթակա է վերադարձման»: այլ բնակավայր Փաստաթղթերն առաքելիսծրարիվրա անհրաժեշտ է ցույց տալ կազմակերպության փոստայինլրիվ հասցեն՝կազմակերպու»

անունն ու ազգանունը, փոստայինինթյան անվանումը,հասցեատիրոջ դեքսը,քաղաքը (մարզը),փողոցը,տան (բնակարանի) համարը: Ելից փաստաթղթերը գրանցելիս,գրանցմանքարտում կամ մատյանում նշվում է փաստաթղթիհամարը(ինդեքսը), գրանցմանթվականը, փաստաթղթիվերնագիրը(համառոտ բովանդակությունը)ն այն գործի համարը, ինդեքսը (ըստ գործերի անվանակարգի),որի. մեջ պետք է պահվի դրանց պատճենը:Սուրհանդակիմիջոցով առաքվող փաստաթղթերըհասցեատիրոջնեն հանձնվումցրիչ մատյանում(հատուկ այդ նպատակովբացվածմատյան)ստորագրելու միջոցով: Հրամանների,որոշումների,ծրագրերի(պլանների), հաշվետվութն ներքինայլ փաստաթղթերի յունների, արձանագրությունների բնագրերը, որպես կանոն, թողնվում են կազմակերպությունում: Եթե անհրաժեշտ է այդ փաստաթղթերնուղարկել այլ կազմակերպություններ, ապա ուղարկվում են այդ փաստաթղթերի սահմանվածկարգով վավեծ պատճենները ծքները): րացված (քաղվածքները) 5.13.

``

:

5. 1.4.

Յուրաքանչյուրկազմակերպություն իր առջն դրված խնդիրները . վճռելու համար ստեղծումէ այսպես կոչված ներքին փաստաթղթեր: Դրանք ստեղծվումեն հիմնականումներքին բնույթ ունեցող հարցերի լուծման համար:Նման փաստաթղթերի շարքն են դասվումհրամանները, հրահանգները, կանոնները, զեկուցագրերը, բացատրագրերը նայլն: Այդպիսի փաստաթղթերիցմեկը (հրամանը) մինչն գալը անցնումԷ հետնյալփուլերը` նախագծիկազմում. փաստաթղթի նախագծինշագրում. փաստաթղթի ստորագրում. գրանցում. ազմացում ն հանձնում կատարողներին. րողների

:

վերջնական ,

» »

» . .

կատարման կորություն:

կատարվածփաստաթղբիկցում գործին: Հիմնական գործունեությանվերաբերյալհրամանը ստեղծվում է կառուցվածքային ստորաբաժանումներիկամ կազմակերպության պատասխանատուաշխատողներիկամ առաջատար մասնագետների կամ էլ վերադասկազմակերպության նախաձեռնությամբ, հանձնարարությամբ: Կազմակերպության ղեկավարնէ որոշում այն անձանց (անէ հրամանի նախագծիպատձին) շրջանակը,որոնց հանձնարարվում րաստումը: ն ձնակերպվումէ ըստ ՀՍՏ Հրամանինախագիծըպատրաստվում 6.3.-98 Հայաստանիստանդարտի: Հրամանինախագծիհետ ծանոթա»

են.

'

Ներքինփաստաթղթեր

տեսքի

ն շահագրգռված իրավախորհրդատուն կազմակերպության է իսկ ղեկավարի ստորագրուբոլոր անձինք, այնուհետնհանձնվում թյանը: Ստորագրվելուցհետո հրամանն անպայմանենթակաէ սահմանված ձնով գրանցման:Գրանցմանմատյանում(քարտում)նշվում է հրամանի համարն ու թվականը, վերնագիրը(համառոտ բովանդակությունը), այն ստորագրողի ազգանունը,կատարողները: Գրանցելուց հետո հրամանըբազմացվումէ անհրաժեշտքանակությամբ: Հրամանի բնօրինակըկցվում է գործին, իսկ պատճենները հանձնվումեն կատարողներին: Ներքին փաստաթղթերը, սովորաբար, իրենց պատրաստմանն նման են ձնակերպմանփուլում ելից փաստաթղթերին,իսկ կատարման փուլում` մտիցփաստաթղթերին:

նում

`

հաշվառումը Փաստաթղթերի քանակի

Կազմակերպությունումփաստաթղթաշրջանառության կատարելագործման համար անհրաժեշտ է տանել փաստաթղթերիքանակի հաշվառում, որը պետք է ներառի բոլոր մտից, ելից ն ներքին փաստաթղթերը:Նման հաշվառումը մի կողմից հնարավորությունէ ընձեռում կրճատել փաստաթղթերի թվաքանակը,իսկ մյուս կողմից`ընտրել ավելի նպատակայինտեխնիկականմիջոցներ փաստաթղթերի հետ աշխատանքիմեքենայացման համար: Փաստաթղթերի քանակությունըհաշվելիս որպես հաշվառման միավոր է ընդունվում փաստաթղթերիյուրաքանչյուր միավոր, այդ թվում մեքենագիրն բազմացված(անկախբազմացմանեղանակից): Փաստաթղթերիբազմացմանծառայություններումն մեքենագրական բյուրոներումհաշվառվումեն փաստաթղթերի պատճենները: Բացի է իրականացդրանիցմտիցն ելից փաստաթղթերի հաշվառումըկարելի

ն ոնելի տիրքկան նելԳՄ ՐՏջենն ավո արորիհագան Սնքենարսթեռնելը փաստաթղթերի հաշվառումը իրականացվու րով. է հաշվողական քարտերի(մատյանների) գրառումների հիմանվրա:

Կազմակերպությունումփաստաթղթաշրջանառության հաշվառտվյալները պարբերաբարամփոփվումեն ն արդյունքներըներկայացվումղեկավարությանը,որի հիման վրա մշակվում են միջոցահետ աշխատանքներըկատարելագործելու ռումներ է ուղղությամբ: Մշակվում փաստաթղթերի կազմի ն առանձին ձների միօրինակացում: Ստորն ներկայացնում ենքփաստաթղթաշրջանառության ծավալիհաշվառմանձնի օրիանկը: ման

փաստաթղթերի կառավարչական

Զ002թ. ապրիլի փասատթղթաշրջանառության ծավալը Փաստաթղթիձնը Փաստաթղթի տեսակը

Ճ 4 չափսի Փաստաթղթերի քանակը փաստաթղթեՊատ/

Մտից. ՞Ներբին

Գերատեսչական

ըստ

Գործավարականծառայության կողմիցգրանցմանռչ ենթակափաս-

3.

4.

6.

7.

պատասխաններ Գրազրություն

2.

Հ5

մճե

Հեռազրեր Կարգադրական աստաթղթեր

1. Ի

թերթերի

Քաղաքացիների ախ փաստաթղթերի

5.

8. 9. 10.

11.Հաշվապահական փաստաթղթեր.

-

ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԻ

ԳՐԱՆՑՈՒՄԸ

12.

:

13.

Փաստաթղթերի գրանցումը (/աստաթղթերիստեղծման կամ է փասստացմանփաստի արձանագրում 6 որն ք տաթղթիվրա գրանցմանինդեք տում գրառելու միջոցով թերի մասինտվյալներըգրանցմա է գրանցումն փաստաթղթերի Կազմակերպությունում

դրանց Խան որոնմա

Ա

Տպագիր հրատարակություններ/գրքեր,ամսագրել, բյուլետեններ/. Գիտականհաշվետվություններ /ըստթեմաների/.

հաշվետվություններ. Գ իրականացվում իշՎիճնաշ վետվությունների Հասարակականկազմակերպություններին մնրքվաղա է լու,փաստաթղհասցեագրվածթղթակցություններ ներ /պատճեններ/. անհրաժեշտ Ստանդարտ Անձնական կադրերիվերաբերյալթղթակցություններ. աայ ամոթա: ազմակ 19.Կազմակերպության աշխատակիցներին 16.

18.

ր տաթղթերի մակե Շում դրանք ը են միայն մեկ անգամ,մ մտիցը՝ կազմակերպությունում գրանցվում են ն իսկ ելից ներօրը (հեռագրերը գրանցվում անմիջապես), ստացման

ն

-

եր կում րում ա տացված ներքին ոչ ունն ե նթակա այն փաստաթղթերը, Գրանցման փաստաթղթերը: (տեղերոնք պահանջում հաշվառում,կատարում օգտագործում կցվում տվյալ կատու նպատակով): Գործավարությանհրահանգին

քին Սար բոլոր

գիտությունստացված նամակներիպատճեններ. Հեռագրեր ն նամակներգործուղումների,արձակուրդներիթույլտվության մասին, ն օրաԾանուցումներնիստերի, ժողովների,խորհրդակցությունների կարգերիմասին Ժամկետացանկեր,կարգագրեր,կարգադրագրեր, հայտեր. Ի գիտությանուղարկվածամփոփագրեր ն տեղեկատվություններ. Ուսումնական ծրագրեր,պլաններ/պատճեններ/. Գովազդային ծանուցումներ, պլակատներ. խորհրդակցությունների համաժողովներիծրագրեր, Գճացուցակներ. Նյութերի ծախսմանչափաքանակներ: Շնորհավորականնամակներ. ՝

Ընդամենը 5.2.

ՑԱՆԿ:՝

տաթղթերի

րի ծավալն

Կառավարական Ելից

ՕՐԻՆԱԿԵԼԻ

են

ո-

ն

են

է

ակցություններ/չեն չ բացվում/ թղթ

Որոշ կազմակերպություններ գործավարությանհրահանգինկցում գրանցմանենթակափաստաթղթերի ցանկը, նշելով դրանցիցյուրաքանչյուրի գրանցմանտեղը, (հաշվապահություն, գրադարան նայլն): են

.

5.27

ոչ ենջակափաստաթղթերի գրանցման ցանկը: կազմակերպությունում

ման

անձնապես հասցեագրված

:

Փաստաթղթերի ինդեքսավորումը

Փաստաթղթերնինդեքսավորել նշանակումէ դրանց տալ գրանցհամարներ: Փաստաթղթերիգրանցման համարը կազմված է

4.6,11, 12, 13, 14, 15, 16, 18 կետերումնշված փաստաթղթերը համակազմակերպության պատասխան ծառայությունում /հաշվապահությում,մատակարարման, կադրերի, գիտատեխնիկականտեղեկատվությանբաժիններ, գրւսդարան, հասարակականկագմակերպություններ/ենթակաեն հատուկհաշվառման:

գրանցման փաստաթղթերումգրանցման հերթական համարից, գումարած ըստ անվանակարգիգործի ինդեքսը, իսկ որոշ դեպքերումավելացվում են թղթակիցներիդասակարգման,փաստաթուղթը ստորագրողների,այն կատարողներին ուրիշ այլ տարբերանշաններ: Փաստաթղթիգրանցմանինդեքսը, սովորաբար,բաղկացած է լինում գրանցմանհերթականհամարից ն ըստ գործերիանվանակարգի ինդեքսից, օրինակ՝ 1.1/100 կամ 2.1./200, որտեղ առաջինթիվը ցույց է

Ներքին փաստաթղթերի գրանցման մատյանի ձն.

Թվա-

։

գրում

ն

|

Ով է ստորա-

ինդեքս գրել

:

Համառոտ

Նշում կատարմասին

Գործի համար

բովանդա- ճան կություն

բաժինը, գործի Փաստաթղթերի գրանցման մատյանայինձնի դեպքում փասաղին , երգրորդ Խամարը, թիւը Գրանց է կապված, հայտնաբերումը տաթղթերի դժվարությունների վոր Լորանի վերը մուն: բենԱ երկնի» ավելացնելովքանի փաստաթուղթըկարող է գրանցվածլինել մի (օհետ

որոշ

միանիշ թվերից առաջ՝ Օ, բացի դրանից հերթականհամարինկարող են ավելացվել նան լրացուցիչ նշաններ: Հերթականգրանցման համարըհատկացվում է գրանցմանենթակա փաստաթղթերիյուրաքանչյուր խմբերի սահմաններում: Օրինակ, առանձին են գրանցվում կազմակերպությանղեկավարիհրամանները հիմնական (արտադրական)գործունեությանն կադրերի վերաբերյալ: Դրանց հերթական գրանցման համարներ են հատկացվում սկսած ընթացիկ (տվյալ) տարվահունվարիառաջինաշխատանքայինօրվանից (ըստ փաստաթղթում նշված թվականի), այսինքն Վ 1-ից ն գործը է տվյալ տարվա դեկտեմբերիվերջին փակվում հրամանի թվականով ու համարով: Անձնակազմիվերաբերյալ հրամանների համարներին կարող են ավելացվել («ավ», «անձնակազմիվերաբերյալ») կամ այլ

տարբերանշաններ:

Գրանցմանձներն ու դրանցլրացումը

5.2.2.

Վամառոտ

Նշում կա-

բովանդա- տարման

կություն մասին

» » » »

դեքսը).

փաստաթղթիվերնագիրըկամնրա համառոտ բովանդակությունը. մակագրություն. կատարմանժամկետը. նշում կատարմանմասին: Քարտի «Հեղինակը» սյունակում նշվում է այն կազմակերպության անվանումը, որից ստացվել է փաստաթուղթը(մտից փաստաթղթեր գրանցելիս) կամ այն կազմակերպությանանվանումը, որին ուղարկվում է փաստաթուղթը (ելից փաստաթղթեր գրանցելիս): Քարտի «Փաստաթղթի թվականը» ն «Փաստաթղթի ինդեքսը» սյունակներումնշվում է հեղինակիկողմիցայդ փաստաթղթին տրված .

»

Ելից փաստաթղթերիգրանցման մատյանի ձն

Թղթակից

մատյանում

որ

րինակ՝«մտից»), իսկ պատասխանըմեկ ուրիշում (օրինակ՝ «ելից»): Փաստաթղթերի գրանցման ամենատարածվածեղանակը դա գրանցման-հսկիչքարտերով (ԳՀՔ) գրանցումներնեն: Այդ քարտերը կարելի է օգտագործել ելից, մտից ն ներքին փաստաթղթերիգրանցումների համար: ԳՀՔ-երը կարելի է խմբավորելքարտարաններում տարբեր հատկանիշներով,որն էլ հնարավորությունէ ընձեռում արագ գտնել անհրաժեշտ փաստաթուղթը, անգամ փաստաթղթաշրջանառության մեծ ծավալի դեպքում: Այդ քարտերը կարելի է օգտագործել նան կատարման են հսկողության նպատակով: Դրանք ենթարկվում նան մեքենայացվածմշակման: Գ3Ք-երի քանակը որոշվում է տվյալ փաստաթուղթըկատարողների ն հսկողություննիրականացնողների քանակով: Գրանցման-հսկիչքարտի ձնաթուղթը պատրաստվումէ Աչ չափսի, բաց երանգներովթղթիվրա: Սահմանվածէ գրանցմանտվյալներիհետնյալ պարտադիրկազմ` հեղինակը(թղթակից). . փաստաթղթիտեսակիանվանումը. . փաստաթղթիթվականը. փաստաթղթիինդեքսը(փաստաթղթիստացմանթվականն ու ին-

հետ կապված,ելից, մտից ն ներքին Փաստաթղթաշրջանառության գրանցման համար կազմակերպությունըկարող է ընտփաստաթղթերի րել գրանցմանտարբերձներ՝ գրանցմանմատյաններ,գրանցմանհսկիչ քարտերկամհամակարգիչներ (ավտոմատացված այլ միջոցներ): Ոչ մեծ կազմակերպություններումբոլոր տեսակներիփաստաթղթերի գրանցմանհամարօգտագործվումեն մատյաններ:

Թվագրում ն ինդեքս

|

»

Գործի համար

»

թվականն ու ինդեքսը, իսկ «Ստացման թվականն»ու «Ստացման ինդեքսը» սյունակներում նշվում են կազմակերպությունումփաստաթղթերի ստացման թվականն ու գրանցման ինդեքսը: Այդ տվյալները առաջին էջի ներքնի աջ անլրացվում են նան մտից փաստաթղթերի կյունում դրվածդրոշմակնիքում: «Համառոտ բովանդակություն»սյունակում ցույց է տրվում փաստաթղթիվերնագիրը, համառոտ բովանդակությունը,իսկ որոշ դեպքերում փաստաթղթիտեսակը (02 սյունակի փոխարեն): Երբեմն այդ սյունակում նշվում է նան տվյալ փաստաթուղթըստորագրած նականանձիտվյալները: սյունակում նշվում է հանձնարարությանբո«Մակագրություն»

պաշտո-

»

»

:

»

իրականացնելփաստաթղթերի/ինչպես ներքին այնպես էլ մտից/ ապակենտրոնացվածգրանցումը կառուցվածքայինստորաբաժանումներում,համախմբելովգրանցմանտվյալները կազմակերպության տվյալներիմիասնական բազայում, տվյալների հիման վրա կազմակերպել տեղեկատվական աշխատանքները, կազմակերպելփաստաթղթերի կատարմանհսկողությունը:

բազայի

Ստորններկայացվումէ համակարգչային գրանցմանքարտի ձնը

վանդակությունը:

Փաստաթղթիկատարմանմասիննշումն իր մեջ ներառումէ քարտի այն սյունակները,որոնք վերաբերումեն փաստաթղթիկատարման ընթացքին.այստեղ նշվում են նան պատասխանփաստաթղթիթվականն ու ինդեքսը, բովանդակությունըն վերահսկիչ նշումները: Վերջում նշվում է այն գործի համարը, որում կատարվածփաստաթուղթը տեղադրվելուէ: Փաստաթղթերնարխիվ հանձնելուց հետո լրացվում են ԳՀՔ-ի վերջին սյունակները,որտեղ նշվում են արխիվում դրանց պահպանման տեղը (ֆոնդ, ցուցակ, գործ):

լ

ռե Ս

:

ն

.

2021222324

1 2345678910111213141պ161718

26 27

Մուտքի| Փաստաթղթիթվագրումը

Ստացմանթվագր

28 29 30

պ

Խ

է

Հակառակկողմը Կտարմանընթացքը

Գործի Ա

`

Կազմակերպությունում փաստաթղթերիգրանցման համար ներկայումս օգտագործում են հաշվողականտեխնիկա ու բազմացնող սարքեր: Համակարգչիմիջոցովփաստաթղթերի գրանցումըհնարավորություն է տալիս գրանցել տարբերաշխատատեղերում, փաստաթղթերը »

-ց5-

|

-

Թաստաթղթի շարժ

լ Նշում կատարմանմասին | չունե

րավ

Դ

6.

ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԻ

6.1.

ՍԿՈՂՈՒԹՅԱՆ

ԿԱՏԱՐՄԱՆ

ՆՇԱՆԱԿՈՒԹՅՈՒՆՆ

ժամկետներ:Անհատականժամկետներըսահմանում է կազմակերպության ղեկավարը (գրավորկամ բանավոր), իսկ տիպային ները սահմանվումեն նորմատիվփաստաթղթերով: Այդ ժամկետները սահմանվումեն անհատականորեն փաստաթղթերի առանձինտեսակների կամ տարատեսակների համար:Տիպայինժամկետները սովորաբար սահմանվումեն 10-օրյա սահմաններում, օրինակ, ծառայական նամակները, հեռագրերը (բացի շտապ հեռագրերից, որոնց ժամկետները սահմանվումեն մինչն 2 օր), այլ փաստաթղթեր: Հայաստանի Դանրապետության նախագահի Ազգայինժողովին կառավարության հանձնարարությունները պետք է կատարվեն ոչ ուշ քան 15 աշխատանքայինօրվա ընթացքում,եթե հանձնարարության մեջ այլ ժամկետ չի նշված:Ավելի երկարժամկետներ են սահմանվում բարդ փաստաթղթերիհամար(ընդունման ակտեր, մատակարարման կարգագրեր, նախագծային աշխատանքներ նայլն): Փաստաթղթերի կատարման ժամկետների փոփոխությունն իրականացվում է միայնղեկավարիցուցումով: Փաստաթղթերի կատարման նկատմամբ հսկողությունը սկսվումէ այն հսկողությանվերցնելուպահից: Վերահսկվող փաստաթղթի վրա վերնագրիուղղությամբ ձախ դաշտում (կարաբաժնի համարնախատեսվածտեղում)դրվում է «Վերահսկողություն» («Վ») կամ «ԱՎ» (Ավ-

1 ՍԿՈՂՈՒԹՅՈՒՆ

ժամկետ

ՈՒ ՏԵՍԱԿՆԵՐԸ

«Կառավարմանգործառույթներիցմեկը հանձնարարությանկատարմանհսկողություննէ: Կատարման հսկողությանենթակա են կատարումպահանջող ղեկավարի որոշփաստաթղթերը,ինչպես նան կազմակերպության մամբելից, մտից ն ներքինկարեորփաստաթղթերը: Կատարմանհսկողությաննպատակնէ առաջ քաշված հարցերի ժամանակինն որակյալ լուծման ապահովումը: Կազմակերպությունում կարող են կատարմանհսկողության վերցնել նան ղեկավարի Իր բնույթով հսկողությունը բաժանբանավոր կարգադրությունները: վում է՝ ըստ էությանհարցի լուծման ն ըստ ժամկետներիկատարման: է, թե ինչքանովէ Ըստ էության հսկողությունը դա գնահատումն ճիշտ, հաջող, ամբողջականլուծվել հարցը: Պատասխանատվություհարցերիճիշտ ն ժամանակինլուբարձրացված նը փաստաթղթերում են ղեկառուցվածքայինստորաբաժանումների ծելու համար կրում ու աշխատակիցները: կավարներն Փաստաթղթերի կատարմանժամկետներիհսկողությունն իէ գործավարական ծառայությունը: րականացնում Փաստաթղթերի կատարմանժամկետներիհսկողությունն ունի հետնյալ տեխնոլոգիական կառուցվածքը՝ հսկողությանվերցնելը, փաստաթուղթըկատարման հանձնելու փաստի ժամանակինկատարողներին (փաստաթուղթը

տոմատացված վերահսկողություն) դրոշմը,որից հետո

թը

ստուգումը,

հսկողության ենթակա փաստաթղթերիտվյալների ճշգրտումը հետ, կատարոկապված կատարմանժամկետներիփոփոխման փոխանցումը, ղից կատարողինփաստաթղթերի ղեկավարնեստորաբաժանումների հիշեցումը կառուցվածքային մասին, չկատարվածփաստաթղթերի րին ու աշխատակիցներին վիճակի ն ընթացքիմասինղեկավափաստաթղթերիկատարման րությանըտեղեկացնելը, մասինտվյալներիգրանցումը, փաստաթղթերի կատարման գործերիընդհանուր վիճակի ն կատարողակազմակերպության մակարդակիվերլուծությունը: կան կարգապահության ժամկետներըհաշվվում են օրացուՓաստաթղթերիկատարման ցային օրերով, սկսած ստորագրման(հաստատման)թվականից,իսկ Գոյ մտից փաստաթղթերիհամար` սկսած ստացմանթվականից:ԳՈյուկատարման տիպայինն անհատական թյուն ունեն փաստաթղթերի

»

»

»

» »

Ի

:

փաստաթուղ-

ըստ կատարման ժամկետների: Փաստաթղթի կատարման ը նթացքի մասին տվյալներըմտցվում են քարտարանի համապատասխան սյունակները: Ընդորում նախկինգրառումները չեն ջնջվում:

» »

հանձնվումէ կատարողին, իսկ քարտը զետեղվում

հսկիչքարտարանում: Քարտերըհսկիչ քարտարանում են խմբավորվում

Քաղաքացիների ն առաջարկությունների, դիմումների

Մ

բողոքների կատարման հսկողությունն է նամակների իրականացվում քարտարանով (խոշոր կամ տեղեկատուքարտարակազմակերպություններում) ճի առանձինենթաբաժնով: Փաստաթուղթը համարվումէ կատարված, երբ լուծված են դրանում առաջ քաշված ն թղթակցին հարցերը տրվել է բավարարպատասխան,կատարված է պահանջվող ն այլն: Կատաառաջադրանքը հետո փաստաթուղթը հանվում է հսկողությունից, որի վերա-

րումից

վրաքարտում (համակարգչում) արվում է հան րյալփաստաթղթի Հլեն: է հանել հսկողությունից կարող Փաստաթուղթը յնհսկողության այն հսկողության վերցրածանձը: Կատարված ն

փաստաթուղթը (հարտեղադրվի գործում պատասխան-փաս(մյուս տաթղթի օժանդակփաստաթղթերի) հետ միասին:

ցան«փաստաթուղթ) պետք է

ն

6.Զ.

ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԻ

ԿԱՏԱՐՄԱՆ

ՀԱՄԱԿԱՐԳՉԱՅԻՆ

Տեղեկանք Ա.Խաչատրյան կողմից կատարմանենթակա փաստաթղթերիմասին

ՀՍԿՈՂՈՒԹՅՈՒՆԸ

է փաստաթղթերի կատարմանհսկողությունն Առավելարդյունավետ միջոցով: Փաստաթղթի գրանցմանքարտի համակարգչի իրականացնել դաշտը լրացնելու /Հսկողության թվագրումը» ժամկետը «Կատարման է հսկողության: անցնում մեքենայորեն փ աստաթուղթը դեպքում կատարման հսկողությունն ապահովող Փաստաթղթերի ամեն օր աշխատանքըսկսում է համակարգչիցուցասարք ա իսկ անհրաժեշտության դեպքում թղթի: վրա ցուցակը, որոնց կատարմանժամկետտպելով, այն փաստաթղթերի ծրագրավորմանդեպքում ները լրանում է այդ օրը: Համապատասխան այդ ցուցակը կարող է մեքենայորենտպագրվել աշխատանքայինօրվա սկզբում: կազմակե որում, կկաաշխ զազմակերպություննններում, էլեկրոնայինփփոստուլ վ աշխատող կատարմանժամկետներըլրանալու մասին տարողներըփաստաթղթի հաղորդագրությամբ/ըննախօրոք զգուշացվումեն ծանուցումով): դունմանպարտադիր Հատուկ ծրագրերըհնարավորություն են տալիս, համակարգչի ցուցասարքինպատկերել,այն փաստաթղթերիցուցակները որոնց

Իթան

անվանումը

ծում: Նման

ժամկետները լրանալու որոշակի ներկայացվում

ցուցակի

ձնը ստորն

ներքին Կազմակերպության

ցանցերի

ները լրացած, չկատարվածփաստաթղթերիցուցակները ըստ ժամկետների, կատարողների,փաստաթղթերիտեսակներին ծրագրված

տվյալների այլ տվյալների: |

Համառոտ

ժամկետը բովանդակությունը

Համապատասխանծրագրերի կիրառման դեպքում, առաջադրված ձնով կազմվածվերլուծականտեղեկանքները կարող են անմիղեկավարիհամակարգչի ջապես պատկերվելկազմակերպության ցուցասարքին: Այսպիսով հստակ կազմակերպվածկատարման հսկողությունը հանդիսանում է աշխատողներիարդյունավետ աշխատանքի միջոց, կազմակերպությունումձնավորում է աշխատանքայինբարենպաստ մթնոլորտ, ինչն իր հերթին ապահովում է այն բանի ընկալումըոր ցանկացած հանձնարարություն պետք է կատարվի ժամանակին, ճիշտ, որակովն այլն:

համակարգըհնարավորությունէ տաՀսկողությանմեքենայացված այնպեսէլ կատարողնելիս հետնել ինչպեսկատարմանժամկետներին, է տալիս որոշել աշխատողների ծանրաբեռնրին,ինչը հնարավորություն է առավելագույն օբհետնաբար դրա հիման վրա կարելի վածությունը, սահմանելաշխատողների պարգնատրումները: յեկտիվությամբ մոտ գտնվող փաստափղթեէ կատարողի Ստորն ներկայացվում ճնը: րի տեղեկանքի

գործածությանդեպքում

էո կատարմա հիմարող ԱՔ համակարգի ցաննացած ժամկետ

ԵՄ

Կատարման

թաքա

՛

անվանումը Կառուցվածքային ստորաբաժանման

ՄուտքիԹվագրումը | Կատարողի

որսն

է:

ազգանունըհամարը

ր,

քանակը

ժամանակահատվա-

են

բովանդա փաստա կատար |լիոագրումը համարը գրումը

առապա | Պատա մազան |

էլեկտրոնային

կատարման

Թվա- ՀամառոտԳործ Խ.

Մտից

գրումը փաստաթղթի

ա

բերելով, դուրս վրա

Թվա-

Ելից

1.

ԳՈՐԾԱՎԱՐԲԱԿԱՆ

ԾԱՌԱՅՈՒԹՅԱՆ

աննհեհենն ԸՊՈՒՄԸ

ԱՇԽԱՏԱՆ-

իրավունքների,գործառույթների,պարտավորությունկարգավիճակի, հնարավորությունըենթադրում ծառայության րիրագի դրանից կողմից ստեղծվող փաստաթղթերիորակի հսկողության ապահովումը,

ր երի ամրագրումը:

է

այս

7.1.

ԸՆԴՎԱՆՈՒՐ

:

ՊԱՀԱՆՋՆԵՐԸ

Գործավարություն փաստաթղթերիհետ աշխատանք իրականացնող տարբեր կազմակերպություններումկառավարման գործունեության բնագավառ է: Կազմակերպություններն իրենց գործունեության ընթացքում ստեղծում,ստանում ն օգտագործումեն տարբերեղանակներովստեղծված. ձեռագիր,մեքենագիր,էլեկտրոնային,կինոֆոտոֆոնո (տեխնագիր)նփաստաթղթերի այլ տեսակներ: Կազմակերպությունների փաստաթղթերը հանդիսանումեն տեղեկատվականաղբյուրներն իրավաբանական ապացույցներ: հետ աշխատանքըկազմակերպելուհամար Այդ փաստաթղթերի կազմակերպությունները ստեղծում են տարբեր կառուցվածքային ստորաբաժանումներ, որոնց անվանումներիխայտաբղետությունը վկայում է, որ այս ր աշխատանքներիկազմակերպումը դուրսէ պետականհսկողությունից: Ներկայումս գործավարությամբ զբաղվող հետնյալ անվանումները.աշխատակազմ,գործերի կառավարչություն, ընդհանուրբաժին, վարչատնտեսական բաժին, արություն, գործավար,գործավար-մեքենագրուհի, քենագրուհի, ն այլն: Այս անվաի աար նագրի նումների բազմազանությունից խուսափելու համար այսուհետն կօգտագործվի«գործավարական բառակապակցությունը: ծառայություն» Գործավարականծառայության աշխատակիցներիաշխատանքի արդյունավետությունը զգալիորեն կախված է նրանցորակավորումից, աշխատատեղերիտեխնիկականհագեցվածությունից,ինչպես նան, գործավարականծառայությունը ստեղծելիս տվյալ կազմակերպու-՝ ն կազմակերպական թյան տեխնիկական,իրավաբանական հնարավո-

օրենսդրության,պետականչափորոշիչների, ստանդարտներինհամապատասխան: հնարավորությունը տվյալ կառավարչական Կազմակերպական ապարատի գործավարականծառայության լավագույն տարբերակի մշակումն է: Նա իր մեջ ներառումէ՝ հետ աշխատանքիլավագույն ծնի ընտրությունը. փաստաթղթերի ծառայության ներքին կազմակերպչականկագործավարական ռուցվածքիմշակումը. ծառայությանաշխատողներիպաշտոնեականն գործավարական կազմիորոշումը, ծառայությանն նրա ներքին կառուցվածքային գործավարական խնդիրների ն գործառույթներիսահմանուստորաբաժանումների մը, ինչպես նան ծառայությանաշխատողների կարգավիճակին »` »

»

ոդությունից

ագա քարտուղաունի,

կանոնակարգումը. գրոծաույթների Ի տեխնոլոգիայի ր ՀԱԱ ունեն ծառայությունները պայմանների կազմակերպ Անն տանքային գրամեզյան, քարտու

րություններից: Տեխնիկական հնարավորություն ասելով` `

հասկացվումէ այն տեխնիկականմիջոցների,գնման,տեղադրման,շահագործման, կշռադատվածքաղքականության իրականացումըորոնք օգտագործհետ աշխատանքներում,սկսած վում են փաստաթղթերի ամենափոքր ն վերջացրած տեղեկատվության գրասենյակայինկազմտեխնիկայից ն կապի միջոցների: մշակմանժամանակակից համակարգչային Իրավաբանականհնարավորությունընախատեսում է գործավարականծառայությանգործունեությանիրավականհարցերիլուծումը, այսինքնհամապատասխան փաստաթղթերում, օրենսդրականակտերի, չափորոշիչ-մեթոդական փաստաթղթերին համապատասխան բոլոր

:

թվային

»

։

ո

.

ա

նտոութընտրութ

՛

երա-

.

:

|

»

ծառայությանաշխատողների որակավորմանբարձրացումը: |

7.2.

ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԻ

ՎԵՏ ԱՇԽԱՏԱՆՔՆԵՐԻ

ՁԵՎԵՐԸ

ԿԱԶՄԱԿԵՐՊԱԿԱՆ

հիմնական խնդիրը

ձառայության Գորժավարական տվյալ կազմակազմակերպմանկ̀ենտրոնացված, Սերպությունում,գործավարության կամ խառը ձներից որեէ մեկի ընտրությունը, ապակենտրոնացված սպասարկման կարգի մշակումն ու կիրառումնէ՝ հաստաթղթային է Կենտրոնացված կոչվում գործավարությանայն ձնը, երբ փասհետո կենտրոնացտաթղթերըստացվում,գրանցվումն են տեղում՝ գործավարական ծառայությունում: վում մեկ է կոչվում գործավարությանայն ձեր, երբ Ապակենտրոնացված փաստաթղթերըստացվում,գրանցվում ն կատարումից հետո պահհամապատասխանստորաբաժանումնեվում են կազմակերպության Գործավարության ա յս ձենընպատակահարմարէ կիրառել այն րում: երբ կազմակերպության կառուցվածքայինստորաբաժադեպքում, են, ցրված են տվյալ բնակավայրիայլ նումներնապակենտրոնացված կամնրանից դուրս: թաղամասերում

կատարումից

կոչվում գործավարությանայն ձնը, որի դեպքում փաստաթղթերիմի մասը գրանցվում է գործավարականծառայությունում, իսկ կատարուիսկ մյուսը` կառուցվածքայինստորաբաժանումներում, հետո է, իսկ մյուսը մասը կենտրոնացվում մից փաստաթղթերիմի թողնվում տեղում: ձնն ունի մի շարք առավելուԳործավարությանկենտրոնացված է թյուններ: Այն հնարավորություն ընձեռումավելի արդյունավետ օգմիջոցների հնարավորուտագործել ժամանակակիցտեխնիկական սպասարկման գործը ն թյունները, էժանացնում է փաստաթղթային բարձրացնում կառավարման ապարատիաշխատանքի արդյունաանձնակազմիաշխավետությունը, բարելավում է գործավարական տանքի կազմակերպումը: Փաստաթղթերիհետ աշխատանքիկազմակերպմանամենատաժամանակգործողություններածվածըխառըձենն է: Այս ձնի կիրառման րի մի մասը /հիմնականումելից ե մտից փաստաթղթերի ընդունումնու ժամկետներիհսկողության մշակումը, դրանց գրանցումը,կատարման ապահովումը,բազմացնելը, կենտրոնացումնէ գործավարականծաստորաբաժիններումիրկանացռայությունում, իսկ կառուցվածքային վում են փաստաթղթերի փաստաթղթի նախագծիմշապատրաստումը, կումը, համաձայնեցումը, պահպանման ա պահովումը: ստորագրումը, միջոցների օգտագործումը գորԺամանակակիցտեխնիկական է ծավարությանբնագավառում, ենթադրում առանձինգործընթացնեճանապարհով: րի իրականացումդրանց մեքենայացման գործաՄեքենայացումը է յուրաքանչյուր կազմակերպությունում պայմաննէ: վարությանռացիոնալդրվածքիպարտադիր ծավալԿազմակերպություններում փաստաթղթաշրջանառության ների միջն եղած տարբերությունըպայմանավորում է մեքենայական որն արտահայտվումէ տեխտեխնիկայիմիջոցներիտարբերակմամբ, այնպես էլ քանանիկականմիջոցների ինչպես անվանակարգային, կականկազմիմեջ: Գործավարությանբազմակողմգործունեության կազմակեպման ու կենսագործման բնագավառումի հայտ են գալիս մի շարք սկզբունքներ, որոնք կարելի է բաժանելպետականգործունեության ընդհանուր սկզբունքների ն գործավարությանկազմակերպմանյուրահատուկսկզբունքների: Պետության գործունեության ընդհանուր սկզբունքները բնութագրականեն պետականապարատիամբողջ գործունեության համար. դրանք տարածվումեն նան գործավարությանկազմակերպման այդ բնագավառում սկզբունքներ: վրա, ունենալով յուրահատուկ յուրահատուկ սկզբունքնեԳործավարության կազմակերպման րը տարածվում են միայն գործավարության բնագավառիվրա: Այս Խառն

է

ն գործունեութմեջ չեն մտնում պետակա սկզբունքներըհակասության են գալիս դրանցհետ հետ, այլ հանդես յան ընդհանուրսկզբունքների են համակցված,իսկ մի շարք դեպքերումհանդես գալիս, որպեստվյալ ն կոոր կոնկրետացում: քաղաքականության պետության բնագավառում

7.3.ԳՈՐԾԱՎԱՐԱԿԱՆ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅԱՆ ԿԱՋՄԱԿԵՐՊԱԿԱՆ

ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔՆԵՐԸ

կառուցվածքի ծառայությանկազմակերպական Գործավարական է կազմակերպուցանկացած ընտրություննուղղակիորենկախված

ծավալից: թյանփաստաթղթաշրջանառության մեծ ծավալով կազմակերպությունՓաստաթղթաշրջանառության փասկամ գերատեսչություն/ ներում /օրինակ` նախարարություն իրականացնելու կազմակերպումն տաթղթերիհետ աշխատանքների ափ աստաթղթային է կառավարման ստեղծել առաջարկվում համար կամ բաժիններ: պահովմանվարչություններ Այդ վարչությունները|բաժինները/իրենց մեջ հիմնականում հետնյալ ստորաբաժապետք է ներառեններքին կառուցվածքային նումները՝

(գեորի կազմի մեջ մտնում են նախարարի քարտուղարություն, օգնականները, խորհրդականները, րատեսչությանղեկավարի/ քարտուղարությւնը /խորհրդի/ քարտուղարները, կոլեգիայի ղեկավարին/առընթերվերահսնախարարին/գերատեսչության

»

»

կողությանծառայությունը,որը հետնում է օրենքների,Հայաստանախագահիհրամանների,կարգադրունի Վանրապետության ն վարչապետի որոշումների,նախաթյունների,կառավարության ակտերի կարարի հրամաններին այլ չափորոշիչ-իրավական տարմանընթացքը է փաստաթղթերի ընդունումնու գրասենյակ,որն իրականացնում առաքումը, գրանցումը,հաշվառումը,փաստաթղթերիկատարման հսկողությունը,բազմացնելը է փաստաթղթերի ընարխիվ,որն իրականացնում կենտրոնական ու օգտագործումը: հաշվառումն դունումը,պահպանումը, ապահովմանվարչություններում փաստաթղթային Կառավարման կադեն ընդգրկվելնան իրավաբանական, կարող կամ բաժիններում ծառայությունները: րերի ն լրատվական միջին ծավալով կազմակերպութՓաստաթղթաշրջանառության հիմնարկնեյուններումիչպես օրինակ /պետականկառավարչական նախագծակոնստինստիտուտներում, րում, գիտահետազոտական բյուրոներում,բարձրագույնուսումնականհաստատուհետ աշխատանքների կազմակերպումը թյուններումփաստաթղթերի .

.

»

»

րուկտորային

իրականացնելուհամար կարող են ստեղծվել կառավարմանփաստաթղթայինապահովմանբաժինները կամ բաժանմունքները:

Նշված նպատակներինհասնելու համար Վարչությունը լուծում

հետնյալ խնդիրները`

փոքր ծավալով կազմակերպուՓաստաթղթաշրջանառության թյուններումկառավարմանփաստաթղթայինապահովումն իրկանացնում են քարտուղարները:

Կատարելագործումէ փաստաթղթերիհետ տարվող աշխատանքների ձներն ու մեթոդները: 2.2. Ապահովումէ փաստաթղթավորման, տեղեկատվակամ-որոնողական համակարգի,կատարմանհսկողության,փաստաթղթերը գերատեսչական արխիվ հանձնման նախապատրաստման ընդհանուրկարգը. 2.3. Միջոցներէ ձեռնարկումփաստաթղթերի, փաստաթղթիձների ն կրճատման համար: փաստաթղթաշրջանառության 2.4. Իրականացնումէ ճախարարության ն համակարգիկառավարման փաստաթղթայինապահովմաննուղղված չափորոշիչ ն մեթոդական փաստաթղթերիմշակումնու ճերդրումը: 2.5. Ապահովում է հաշվողականն կազմտեխնիկայիկիրառմամբ հետ տարվող առաջավոր տեխնոլոգիաների ներդրումըփաստաթղթերի 2.1.

'

ԿԱՆՈՆԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ

|

00.00.00 Երնան

Կառավարմանփաստաթղթային ապահովմանվարչության 1.

:

Ընդհանուրդրույթներ

1.1. Նախարարության ղեկավարմանփաստաթղթային ապահովումն է կառավարմանփաստաթղթային իրականացնում ապահովման/ԿՓԱ/ վարչությունը/այսուհետն`Վարչություն/: Վարչությունըղեկավարումէ Վարչությանպետը,որն անմիջականորեն ենթարկվումէ նախարարին: Վարչությունըկարողէ ղեկավարելմիայն համապատասխան /փաստաթղթագետ,արխիվագետ, պատմաբան/մասնագիտական կրթություն ն փաստաթղթերի հետ աշխատանքիփորձ ունեցող մասնագետը: 1.2. Վարչության կազմի մեջ որպես առանձին կառուցվածքային ստորաբաժանումներմտնում են` քարտուղարությունը, նախարարին առընթերվերահսկողության ծառայությունը,գրասենյակը,կենտրոնական արխիվը: Վարչության,կառուցվածքային ստորաբաժանումների կանոնադրություններըն աշխատողների թվաքանակըհաստատում է նախարարը: 13. Վարչությունն իր է Հայաստանի գործունեությամբ ղեկավարվում Հանրապետության Սահմանադրությամբ, ՀայաստանիՀանրապետության օրենսդրությամբ, ն սույն նախարարության կանոնադրությամբ: 1.4. Վարչության լուծարումը, ն վերակազմավորումը կանոնադրության մեջ փոփոխությունները կատարվումեն նախարարի հրամանով: 1.5. Վարչությունն ունի իր աճվանմամբկլոր կնիք, դրոշմակնիքներ,

ձնաթղթեր:

աշխատանքներում:

Վարչությաննպատակներնու '

խնդիրները

Վարչության ճպատակներնեն` կառավարման փաստաթղթային ապահովման աշխատանքներիկազմակերպումը, ղեկավարումը,հա-

մակարգումը,վերահսկողությունը:

3.

:

՛

Վարչության գործառույթները

Իր առջն դրված խնդիրների կատարումն ապահովելու համար Վարչություննիրականացնումէ հետնյալ գործառույթները՝ 3.1. Նախարարությանկողմից օգտագործվողփաստաթղթերիմիօրինակացվածհամակարգի մշակումնու ներդրումը: 3.2. Կատարում է փաստաթղթերի որոշարկամը, գրանցումը, հաշվառումը, տեղեկատվական աշխատանքներիկազմակերպումը: 3.3. Ապահովում է իրավական ակտերի ճիշտ նախարարության կազմման հսկողությունը, ձնավորումն ու համաձայնեցումն անկախ նրանիցթե ում կողմիցէ այն պատրաստվել: 3.4. Կարգավորումէ փաստաթղթերի շարժը, հսկում կատարմանը0-

'

թացքը: 3.5.

Կազմակերպումէ փաստաթղթերիմեքենագրման,պատճենա-

հանման, բազմացմանաշխատանքները:

Մշակում ն ճախագծում է նախարարությանձնաթղթերը: Պատրաստում է ճախարարությանԿՓԱ հրահանգը,կազմում գործերի ամփոփ անվանակարգը, կազմակերպումգործերի պահպանման ապահովման ն տեղեկատվությանօպերատիվ օգտագործման աշխատանքները: 3.8. Կազմակերպում քաղաքացիների առաջարկությունների,դիմումներին բողոքների հետ կապվածաշխատանքները: 3.9. Հայաստանի ազգային արխիվային ֆոնդի մասին օրենքի համաձայն ապահովում է կենտրոնականարխիվիգործունեությունը: 3.6. 3.7.

:.

:

2.

է

|

:

`

Կազմակերպում բարձրացումը:

3.10. ման

4.

է

վարչության աշխատողներիորակավոր-

ու պատասխանատվությունը Վարչության իրավունքներն

5.3. Առաջարկություն է ներկայացնում նախարարին վարչության աշխատակիցներիճշանակման, տեղափոխման, ազատման, խրախուսմանն տույժի ենթարկելումասին:

6.

Վարչությունն իրավունքունի՝ 4.1. Կանխել նախարարության կառուցվածքային ստորաբաժանումներիկողմիցչսահմանվածձների փաստաթղթերիպատրաստումը, ավելորդ գրագրություննու դրանից բխող կառավարման համակարգի ուռճացումն ու բյուրոկրատացումը: 4.2. Պահանջել նախարարությանկառուցվածքայինստորաբաժանումների ղեկավարներիցհսկել ն պահպանել փաստաթղթերիհետ տարվող աշխատանքներիկանոնները: 4.3. Կառուցվածքային ստորաբաժանումներիցպահանջել բաժնի աշխատանքներիհամար անհրաժեշտ տեղեկատվություն: 4.4. Նախարարի հանձնարարությամբուսումնասիրել գործավարության դրվածքը նախարարությանապարատում ն դրա հիման վրա ստեղծման, լուներկայացնել առաջարկությունստորաբաժանումների ծարման,միավորմանվերաբերյալ: 4.5. Սխալ կամ թերի կազմված ն ձնակերպվածփաստաթղթերըվե-

Փոխհարաբերությունները

Վարչությունը փոխգործակցումէ՝ 6.1. Նախրարարությանկառուցվածքային ստորաբաժանումների հետ կառավարմանփաստաթղթային ապահովմանհարցերով: 6.2. Իրավաբանական ծառայության հետ փաստաթղթերիպատրաստմանիրավական ապահովմանհւսրցերով: 6.3 Կադրերիծառայության հետ աշխատողներիընտրությանն տեղաբաշխման,որակավորմանբարձրացմանհարցերով: 6.4. Գործերի կառավարչությանհետ նյութատեխնիկական մատակարարման ն տնտեսականսպասարկմանհարցերով: 7.4.

ԱՊԱՀՈՎՄԱՆ

ԾԱՌԱԿԱՌԱՎԱՐՄԱՆ ՓԱՍՏԱԹՂԹԱՅԻՆ

ԱՇԽԱՏՈՂՆԵՐԻ

ՊԱՇՏՈՆԵԱԿԱՆ

ԿԱԶՄԸ

ՅՈՒԹՅԱՆ

-

րադարձնելկատարողին: 4.6. Նախարալրիհանձնարարությամբ կառուցվածքայինստորաբաժանումներից ներգրավել համապատասխանմասնագետներ,նախապատրաստվողկարնորագույն փաստաթղթերինախագծերըկազմելու

համար:

'

Վարչությունը պատասխանատուէ՝ 4.1. Նախարարության կառավարման փաստաթղթայինապահովման ճիշտ ն որակով կազմակերպման,հիմնական խնդիրներին գործառույթներիկատարմանհամար: 4.8. Նախարարի հանձնարարականների անթերի ն ժամանակին կատարելուհամար: 5.

Վարչությանղեկավարումը

պետըսույն կանոնադրությանհամապատասխան` Վարչության 5.1.

Հաստատում

հրահանգները:

է

վարչության աշխատողներիպաշտոնեական

Իր իրավասություններիսահմաններումստորագրում, մակագրում ն մշագրում է համապատասխանփաստաթղթեր,տալիս ցուցումներ ն ստուգումդրանց կատարումը: 5.2.

Կառավարմանփաստաթղթայինապահովման ծառայության աշխատողներըբաժանվումեն երեք խմբի` ղեկավարներ,մասնագետներ ն տեխնիկական անձնակազմ: Ղեկավար կազմիմեջ են մտնում ծառայությանղեկավարըն ծառայության կառուցվածքային ստորաբաժանումներիղեկավարները: հիմնականգործառույթներնեն` աշխատանքիպլանաՂեկավարների վորումը ն բաշխումը, կադրերիընտրություննու տեղաբաշխումը,աշկախատողներիգործունեությանհամակարգումը,աշխատանքների տարմանհսկողությունը: Մասնագետներիկազմի մեջ ընդգրկվումեն` փաստաթղթագետը, արխիվագետը,կազմակերպության ղեկավարիխորհրդականը,օգնականը, կոլեգիայի քարտուղարը: Մասնագետներիգործառույթները կախվածեն ինչպեստեխնիկականն օպերատիվխնդիրներիլուծման, այնպես էլ տեղեկատվությանվերլուծության ն ընդհանրացման,կազմակերպությանղեկավարիհանձնարարությամբփաստաթղթերի նախագծերինախապատրաստման աշխատանքներից:Ստորն որպես օրինակ ներկայացվում Է նախարարությանկենտրոնականգերատեսչական արխիվիգլխավոր մասնագետ-արխիվագետի պաշտոնեական հրահանգը:

ՊԱՇՏՈՆԵԱԿԱՆ

ն 3.4.Կազմում է գործերի ամփոփցուցակներ /փաստաթղթերի կազմի բնույթի մասին/պետականսլահպանության հանձնելուհամար: 3.5-Մասնակցումէ ճախարարության գերատեսչական փորձագիտական հանձնաժողովիաշխատանքներին:

ՀՐԱՀԱՆԳ

00.00.00

`

Երնան Գլխավոր մասնագետ-արխիվագետի

`

4.

Ըրդիանուբդրույթները

Իրավունքները

Արխիվագետնիրավունքունի՝ Իր իրավասության սահմաններում ստուգելկենտրոնական ապարատի ն համակարգի կառուցվածքային ստորաբաժանումներում հիմնարկներում արխիվհանձնվողփաստաթղթերի կազմման պահանջների ապահովումը: 4.2.Պահանջելգործավարությամբ ավարտվածգործերիհանձնումն արխիվ՝համաձայնարխիվիպետիկողմիցհաստատված ժամանակացույցի: 4.3.Կենտրոնական ապարատիկառուցվածքային ստորաբաժանումներից ն համակարգիհիմնարկներիցպահանջել տվյալներ իր աշխատանքմերի համաչափկազմակերպմանհամար:

1.1.Կենտրոնական գերատեսչական արխիվի /այսուհետն` Արխիվ/ գլխավոր մասնագետ-արխիվագետը /այսուհետն` Արխիվագետ/իրականացնում է փաստաթղթերիընդունումն արխիվ, կազմակերպում դրանց ու պահպանությունը,հաշվառումն օգտագործումը: 1.2.Արխիվագետն անմիջականորեն ենթարկվումէ արխիվիպետին: 1.3.Ամրխիվագետի պաշտոնի 0շանակվում են բարձրագույն մասնագիտական կրթությամբ, 5 տարուց ոչ պակաս արխիվային աշխատանքի ստաժ ունեցողանձինք: 1.4.Արխիվագետը պաշտոնինշանակվումն ազատվումէ արխիվի պետի ներկայացմամբ,նախարարիհրամանով:

4.1.

'

"

5.

Պատասխանատվությունը

5.1.Արխիվագետը պատասխանատվություն ,/ Հանդամետոթյան Հայաստանի Հանրապետու պարտականությունները նախարարության արխիվի կանոնադրություննեՓոխհարաբերությունները իաանփեռնարկներու: 1.5.Արխիվագետն

յան օրենսդրությամբ,

իր

ղեկավարվում

գործունեությամբ

է

Հայաստան

ն

արխիվային գործի վերաբերյալ չափորոշիչ-մեթո 2.

6.

6.1.Արխիվագետն իր գործառույթներնիրականացնելիստեղեկատվական կապի մեջ է մտնում կենտրոնականապարատի կառուցվածքային ստորաբաժանումներին համակարգիհիմնարկների իր իրավասության մեջ մտնողհարցերովզբաղվող անձանց հետ:

Գործառույթները

Արխիվագետնիրականացնումէ հետնյալ գործառույթները` 2.1.Կազումէ համալրմանաղբյուր հիմնարկների /անձանց/ ցուցակները: 2.2.Հսկողություն է սահմանում գերատեսչականարխիվների ւսաշխատանքի ու համակարգիհիմնարկներիգործավարական ծառայություններում փաստաթղթերի ճիշտ ձնակերպմաննկատմամբ: 2.3.Մեթոդականօգնությունէ ցույց տալիսհամակարգիհիմնարկներին գործավարության հրահանգներմշակելու, գործերի անվանակարգեր, արխիվներիկանոնադրություններ կազմելու գործում:

Կենտրոնականգերատեսչական արխիվիպետ ստորագրության վերծանությունը

Տեխնիկական անձնակազմ /կատարողներ/այս կազմի մեջ ընդգրկվումեն ցրիչը, գործավարները,մեքենագրուհիները, սղագրողները կազմ-տեխնիկանսպասարկողօպերատորները:Տեխնիկական կայանում են տեղեկատվութա ա ոխանցման, հաշվառման, գրանցման, պահ

:

3.

Պաշտոնեականպարտականությունները

Արխիվագետը՝ է

արմնակազքի պարտազարությունները

ի նմանն Ապահովման

3.1.Ստաւգումարխիվ հանձնվող գործերի ճիշտ ձնակերպման

կազմմանկարգը:

,

-

դասակարգում, 37հաշվառում Արխիվ է փաստաթղթերի Խորճնվող Գործերը բում, կարգագրուն, տեղադ ապահովում պահպանությունը: ն 3.3.Պատրաստումէ արխիվայինտեղեկանքներ,պատասխանումհարցումներինն իրականացնում դրանց հաշվառումը:

կրում սույն հրահանգով չկատարելուհամար: է

իր վրա դրված

'

։

-

,

ն գերատեսչությունների Նախարարությունների համար գործավարականծառայությանաշխատակիցների թվի լավագույն հարաբերակցությունըաշխատակիցներիընդահանուրթվին համեմատ կազ-

մում է 12-1590:

՝

8.

ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԻ

ՊԱԼՊԱՆՈՒԹՅԱՆ

ԸՆԹԱՑԻԿ

/0ՊԵՐԱՏԻՎ/

ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒՄԸ

»

Կառվարման ապարատի գործունեությանկատարելագործումը, հարցերի լուծման օպերատիվություննու որակը զգալիորեն կախված է փաստաթղթերի պահպանման կազմակերպմանաշրատանքից, այձնից: Փաստաթղթերիգիտասինքն` փաստաթղթերի դասակարգման կանորենհիմնավորվածդասակարգումըմեծ նշանակությունունի ինչպես հիմնարկներիօպերատիվ աշխատանքում, այնպես էլ հետագայում գերատեսչական ն պետական արխիվներում փաստաթղթերի պահպանմանն օգտագործմանմեջ: Նման դասակարգչի դեր է խաղում կազմակերպության գործերի

անվանակարգը: 8.1.

ԳՈՐԾԵՐԻ

ԱՆՎԱՆԱԿԱՐԳԸ

համար Գործերի անվանակարգըբոլոր կազմակերպությունների պարտադիրփաստաթուղթէ: Գործերի անվանակարգը՝սահմանված կարգով ծեակերպված պահպանությանժամկետների նշումով գործերի անվանումների հացանկ է: մակարգված Գործերի անվանակարգըբազմաֆունկցիոնալփաստաթուղթ է, որն Օգտագործվումէ՝ կատարվածփաստաթղթերըգործերում ըստ առանձին հատկանիշներիխմբավորելիս. նրանումտեղ գտած գործերիանվանումներըգործերիշապիկների վրա տեղափոխելիս. ժամկետներիգործերումխմբափաստաթղթերն ըստ պահպանման ըստ պահպանման վորելիս, /այն հանդիսանումէ փաստաթղթերն առաջինփուլ). արժեքավորման ժամկետներիփորձագիտական համակարգստեղծելիս. փաստաթղթերի տեղեկատու-որոնողական .»փաստաթղբթերը գրանցելիս (ըստ գործերի անվանակարգիգործի ինդեքսըներառվում է գրանցմանինդեքսիմեջ). ժամանակավոր (մինչն 10 տարին) պահպանությանժամկետ ունեցող գործերը գերատեսչականարխիվ հանձնելիս ծառայում է որպես դրանց հաշվառմանփաստաթուղթն միաժամանակհիմք է հանդիսանումերկարաժամկետ(10 տարուց ավելի) ն մշտական պահպանությանգործերիցուցակներըկազմելիս. տեղեկատու նպատակով (կազմակերպության կառուցվածքը, ածքը է գործավարության դրվածքը ործունեության ուղղությունները, րը, գործավարության »

»

-

»

:

»

»

»

այն ուսումնասիրելի:

»

ո

»

»

8.2.ԳՈՐԾԵՐԻ

-

»

մորժերիանվանակարգերիկազմմաննկատմամբներկայացվում հետնյալընդհանուրպահանջները. այն պետք է ընդգրկի կազմակերպության գործունեությամբ ստեղծվողն դրսիցստացվողբոլոր փաստաթղթերը, մշտական ն ժամանակավոր պահպանության փաստաթղթերի տեղադրումառանձինգործերում, գործիվերնագրիկոնկրետն հստակձնակերպում,այնպես, որ այն լրիվ ընդգրկիգործումտեղադրվածբոլոր փաստաթղթերիբովանդակությունըն բացառի այլ բովանդակությունն պահպանության այլ ժամկետունեցողփաստաթղթիտեղադրումըտվյալ գործում, անվանակարգիբաժիններիներսում (կառուցվածքային ստորաբաժանումներումկամ գործունեության ուղղություններում) գործերը խմբավորելըստ դրանց կարնորությանաստիճանին պահպանությանժամկետների: են

ԱՆՎԱՆԱԿԱՐԳԻ

ՏԵՍԱԿՆԵՐԸ

Գոյություն ունի գործերիանվանակարգիերեք տեսակ՝ տիպային, օրինակելին անհատական: Գործերի տիպային անվանակարգըկազմվում է իրենց գործունեության բնույթով ու կառուցվածքովմիասեռկազմակերպությունների համար, սահմանելովդրանցհամարգործերիտիպայինկազմ, գործերի միասնականինդեքս: Այն հանդիսանում է նորմատիվային(չափորոշիչ) փաստաթուղթ: Գործերի օրհնակելի կազմվում է իրենց գործուանվանակարգը նեության բնույթովմիասեռ,բայց կառուցվածքովտարբերկազմակերպություններիհամար: Այն հանձնարարականբնույթ ունի, Օգտագործվում է անհատականանվանակարգ կազմելիս: Յուրաքանչյուրկազմակերպություն,անկախ տիպային կամ օրինակելի գործերիանվանակարգիառկայությունից,պարտավորէ կազմել գործերիանհատական(կոնկրետ)անվանակարգ: Գործերի անհատական անվանակարգըմեկ կազմակերպության գործավարությունումորոշակիօրացուցայինտարում առաջացող գործերի կոնկրետվերնագրերիհամակարգվածցանկ:է: Գործերիանհան անվանակարգըկազմվումէ կազմակերպությունումգործերի ձնավորմանու հաշվառմանապահովման, փաստաթղթերը կատարված ու ինդեքսավորման, գործերումխմբավորման,գործերի համակարգման սահմանման նպատակով: դրանցպահպանմանժամկետների Գործերի անվանակարգըհանդիսանում է գործավարությունում փաստաթղթերիհաշվառմանհիմնական փաստաթուղթը: Գործերի անվանակարգիտվյալներնեն

տակա

.

`

.

8.4.ԳՈՐԾԵՐԻ

անվանումը. կազմակերպության

4.

տեսակիանվանումը. փաստաթղթերի թվականը. գրանցմանհամարը. . կազմելու վայրը(տեղը). . տեքստիվերնագիրը. տեքստը. ստորագրությունը. ն հաստատման գրիֆները: համաձայնեցման անվանակարգիառկայության դեպքումգործեԳործերիտիպային են կոնկրետ/անհատական/ անրի վերնագրերըլրիվ տեղափոխվում անվանակարգից ընտրվումեն այն գործեվանակարգ,իսկ օրինակելի րի վերնագրերը,որոնքառաջանում են տվյալ կազմակերպությունում: որոշ գործեր կարող են միավորվել Օրինակելի անվանակարգի մեկ գործում կամ բաժանվելմի քանի գործերի ելնելով կազմակերառանձնահատկություններից: Բոլոր դեպքեպության գործունեության գործերիպահպարում թե՛ տիպայինթե՛ օրինակելիանվանակարգից նության ժամկետներըանհատականանվանակարգեն տեղափոխվում /ժամկետիկրճատմանկամ ավելացման: Այսառանց փոփոխության կամ օրինակելիանվանակարգերի առկատիպային պիսով գործերի անէ կ րճատում կազմակերպության կոնկրետ յությունը զգալի կերպով համարանհրաժեշտ աշխատաժամանակը: կ ազմման վանակարգերի »

»

»

»

8.3.ԳՈՐԾԵՐԻ

ԱՆՎԱՆԱԿԱՐԳԻ

ԿԱԶՄՈՒՄԸ

անվանակարգիկազմմանընախորդումէ կազմակերպու-

ր իոնդրվածխնդիրներիլուծման ընթացքումառաջացած թյունում բովանդակության ուսումնասիրությունը: Գործերի

Ուփաստաթղթերի կազմիու ու նրա են կառուցվածքային ստորակազմակերպության սումնասիրվում ինչպեսնան նախկին բաժանումներիմասիննորմատիվփաստաթղթերը, պահպանմանգործերիգիտատեղեկատուապատարիներիմշտական փաստաթղթերըն այլն: Սակայնամերատը, գրանցման-հաշվառման են իրենք՝փաստաթղթերը: նագլխավորաղբյուրը հանդիսանում ժամկետներըորոշելու համար ուղեԳործերի պահպանության պահպանությանժամկետների փաստաթղթերի ցույց են հանդիսանում նշումով տիպայինն գերատեսչականցանկերը,ինչպես նան գործերի անվանակարգերը: տիպայինն օրինակելի կազմմաննանհրաժեշտ է մասնակից Գործերի անվանակարգի ու ղեկավարությանն առաջատար մասդարձնել կազմակերպության տվյալ ճիշտ ընտրվի տարում կազմակերնագետներին, որպեսզի ստորաբաժանումների/ կարնոր հարցերն պության /կառուցվածքային ու փաստաթղթերի կազմը:

ւ412-

Գործերի անվանակարգիմշակումն իրականացվումէ մի քանի փուլերով՝ «գործերիանվանակարգումընդգրկմանփաստաթղթերիշրջանակի որոշումը. կազմումը. գործերիվերնագրերի/անվանումների/ անվանակարգիդասակարգմանսխեմայի/գործերի դասավորության կարգի/մշակումը. փաստաթղթերի պահպանության ժամկետներիորոշումը. ինդեքսավորմանհամակարգիորոշումը ն գործերի ինդեքսների »

»

»

ՄՇԱԿՈՒՄԸ

»

»

»

ԿԱՐԳ

ԱՆՎԱՆԱԿԱՐԳԻ

»

.

»

»

սահմանումը.

»

գործերիանվանակարգի ձնավորումնու վավերացումը:

8.5. ԱՆՎԱՆԱԿԱՐԳՈՒՄ

ԸՆԴԳՐԿՄԱՆ

ԵՆԹԱԿԱ

ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԻ

ՇՐՋԱՆԱԿԻ ՈՐՈՇՈՒՄԸ

Անվանակարգիկազմմանըներկայացվողհիմնականպահանջը կազմակերպության գործունեությամբառաջացող բոլոր փաստաթղթերի ընդգրկումնէ: Պետք է հաշվի առնվեն ինչպես կազմակերպությունում ստեղծվող բոլոր փաստաթղթերը, այնպեսէլ մտից բոլոր թղթակցությունները,ինչպես նան գրանցման քարտերը, մատյաններըն ուսերիշ քարտարաններ,վերադասի կարգադրականփաստաթղթերի, փականկարգադրականն ուրիշ այլ փաստաթղթերի գրանցման/հաշվառման/մատյաններկամքարտարաններ: Գործերիանվանակարգում պետք է ընդգրկվեն կազմակերպության որնէ կոնկրետխնդիրներլուծելու համարստեղծված,Ժամանակավորապես գործող հանձնաժողովների, խմբերի,հասարակականկազմակերպություններիփաստաթղթերը: Գործերիանվանակարգումընդգրկվում են նան գործավարությամբչավարտվածկամ մեկ տարվաընթացքում ն շարունակելուհամարհաջորդտարիտեղափոխված չավարտված /փոգործերը: Տարվաընթացքումանվանակարգը խանցիկ/ կարող է լրացվել չնախատեսված, բայց տարվա ընթացքումի հայտեկածհարցերիվերաՆման գործերի համար անվանակարգի բերյալ փաստաթղթերով: բաժիններիվերջումթողնվումեն պահեստայինհամարներ: Անվանակարգումչեն ընդգրկվում տպագիրհրատարակությունները/ժողովածուները,տեղեկատուները նայլն/:

Գործերի անվանակարգկազմելիս ամենաբարդ աշխատանքը գործերի վերնագրերի կազմումն է: Գործի վերնագիրըպետք է ընդհանրացվածձնով հակիրճ, հստակ ն միանշանակ արտացոլի փաստաթղթերիբովանդակությունը,քանի որ գործերի որոնումնիրականացվում է վերնագրերով: Վերնագիրըպետք է կազմված լինի այնպես, որպեսզիբացառի տարաբնույթ մեկնաբանությունները,ինչպես «ընդհանուր գրագրություն», «տարբեր փաստաթղթեր»ն այլն: Գործի վերնագիրըձնավորվում է հետնյալ բաղկացուցիչներից՝ 1. փաստաթղթերիտարատեսակներիանվանումից/հրաման,արձանագրություն ն այլն/ կամ գործի տեսակից/գրագրություն,փաստաթղթեր,գործ/, 2. փաստաթղթի հեղինակից /հիմնարկի անվանումը,կառուցվածքային ստորաբաժանումը, Յ. թղթակցից/այն հիմնարկի անվանումը, ում հասցեագրում կամ որտեղիցստացվումեն փաստաթղթերը/, 4. համառոտ բովանդակությունից, հարցիկամգործիփաստաթղթերի 5. տարածքի/վայրի/ անվանումից,որի հետ կապվածէ գործի փաստաթղթերիբովանդակությունը, 6. որին վեթվագրումից /իրադարձությանժամանակահատվածը./ րաբերումեն գործի փաստաթղթերը, պատճենահանմանմասիննշումից: «գործիփաստաթղթերի օրինակ՝ փաստաթղթերից, Երբ գործը բաղկացածէ կարգադրական հրամաններիցկամ արձանագրություններից, այդ դեպքումվերնագրում տարեթիվը,հեղինակըն տեսակը.օրինակ' ցույցէ տրվումփաստաթղթի «2003թ. տնօրենի հրամաններըհիմնական գործունեությանվե-

՛

'

`

րաբերյալ»,

«2003թ. տնտեսականխորհրդինիստերիարձանագրությունները», անվանումը (Կախված գործիտեսակիցվերնագրում փաստաթղթի տրվում է ինչպեսեզակիայնպեսէլ հոգնակիթվով, օրինակ՝ «Դիմումներիհաշվառմանմատյան», «Խորհրդի նիստերի արձանագրությունները»:' Գրագրությունիցկազմվածգործերիվերնագրերումպարզաբանվում է ում հետ ն ինչի մասին է հարցը: Սակայնթղթակցիննշելիս պետք է հաշվի առնել հետնյալը եե. գրագրությունըտարվում է մեկ թղթակցիհետ, նրա անվանումընշվում է վերնագրում.օրինակ` «ԳրագրությունԵրեանիքաղաքապետարանի հետ հողհատկացման վերաբերյալ»: Եթե գործը կազմված է միատեսակթղթակիցներիհետ տարվող գրագրությունից, ապա նրանց անվանումները վերնագրումնշվում է

'

սագրքերձեռք բերելու վերաբերյալ»: հետ տարվող Եթե գործը կազմված է միատեսակթղթակիցների են ապա նպանույն գտնվում գրագրությունից, որոնք տարածքում, «Գրագրութէ մասին. օրինակ` այդ նշել վերնագրում տակահարմար յուն Լոռու մարզի ձեռնարկություններիհետ հարկային պարտավորություններըժամանակինկատարելումասին»: հետ տարվողգրագրության դեպքում Տարատեսակթղթակիցների ՀՀ ԿԳ վերնագրումնշվում է հարցի էությունը. օրինակ`«Գրագրություն հետ հումանիտար Երնանիպետական կրթօջախների Մասնագիտական ու ձներիննվիրվածկոնֆեքոլեջում պրակտիկայիբովանդակությանն համար»: րանսիկազմակերպման Վերնագրումնշվում է նան գործում տարատեսակփաստաթղթերի ն առկայությունը. օրինակ` «Հաշվետու ժողովի արձանագրությունը սղագրությունը»: Երբ տարբեր փաստաթղթեր վերաբերում են մի հարցի, բայց ապա վերկապվածչեն դրա լուծման ընթացքիհաջորդականությամբ, է Այդ տերմինը: նագիրը կազմելիս օգտագործվում «փաստաթղթեր» են հետո թվարկվում փակագծերում դեպքում «փաստաթղթեր»բառից է օրիգործը. որից բաղկացած անվանումները, այն փաստաթղթերի նակ` «Փաստաթղթեր/ծախսերի նախահաշիվներ, աշխատանքային զեկուցագրեր, ժամանակացույցեր,ֆինանսայինհաշվետվություններ, աշխատանքներիընդունման ակտեր/ Երնանի պետական հումանիշինարարությանմասին»: տար քոլեջի կաթսայատան Վերնագրերումգոոժ հասկացողությունը,որպես գործի տեսակ, օգտագործվումէ դատական,քննչական, անձնական, արբիտրաժային ն այլ գործերում,երբ փաստաթղթերըվերաբերումեն մեկ առանձին հարցի ն կապվածեն միմյանցհետ հարցի լուծման ընթացքիհաօրինակ` «Կենտրոնականապարատիաշխատաջորդականությամբ, կիցներիանձնականգործեր»: Վերնագրումորպես տաստաթղթիհեղինակ նշվում է հիմնարկի անվանումը,որտեղստեղծվել է /կառուցվածքայինստորաբաժանման/ փաստաթուղթը, օրինակ` «Երեանի պետականհումանիտարքոլեջի խորհրդինիստերիարձանագրությունները»: Վերնագրումթղթակցիննշելիս, գրվում է հիմնարկիճշգրիտ անվանումը, օրինակ` «Գրագրություն31 արտաքինգործերի նախարարության հետ...»:. Հարցը կամ գործի փաստաթղթերիհամառոտ բովանդակությունը վերնագրում ձնակերպվում է այսպես` «Գրագրություն Երնանի պետական հումանիտար քոլեջի ն դպրոցների միջն ուսանողների մանկավարժականպրակտիկանկազմակերպելումասին»:

'

:

-

Վերնագրում տարածքիանվանումը նշվում է եթե գործը կազմված է վարչատարածքայինմեկ թղթակցի հետ տարվող գրագրությունից, օրինակ` «Գրագրություն ՀՀ ԿԳ նախարարությանհետ..»: Երբ գործը կազմված է մի քանի միատեսակ վարչատարածքային թղթակիցների հետ տարվող գրագրությունից, վերնագրումնշվում է նրանց ընդհանուր անվանումը,օրինակ`«Գրագրություն մարզպետարանների հետ ձմռանըդպրոցներումդասերը անխափանանցկացնելումասին»: ո1Գործի վերնագրումկարող է նշվել այն ժամանակահատվածը, րին վերաբերումեն փաստաթղթերը,օրինակ` «2002 թ. ամփոփ հաշգործունեությանվերաբերյալ»: վետվությունֆինանսատնտեսական Եթե գործը կազմված է լրացված վիճակագրականհաշվետվությունների ձներից, ապա վերնագրում նշվում է նրանց կարգահամարը /կոդը/,օրինակ՝ «2002 թ. վիճակագրականհաշվետվություններ գծով /Ձն թ. 1-ԱԹ: ւ Գործերի վերնագրերում անհրաժեշտության դեպքում նշվում է փաստաթղթերիպատճենահանմանմասին, օրինակ՝«Հիմնականգործունեությանվերաբերյալ տնօրենիհրամաններիպատճենները»: Եթե գործը կազմված է մի-քանի մասերից կամ հատորներից, մակազմվում է ընդհանուր վերնագիր: Անհրաժեշտությանդեպքում սերիվերնագրերումկարող են կատարվել ճշգրտումներ: :

աշխատանքի

8.7.

ԱՆՎԱՆԱԿԱՐԳԻ

ԴԱՍԱԿԱՐԳՄԱՆ

ԴԱՍԱՎՈՐՈՒԹՅԱՆ)

ՍԽԵՄԱՅԻ

ՄՇԱԿՈՒՄԸ

(ԳՈՐԾԵՐԻ

Գործերիվերնագրերըկազմելուց հետո իրականացվումէ անվանակարգումդրանցհամակարգումը,որի համար հիմք է հանդիսանում կառավարմանապարատիգործառույթներիիրականացումնապահովող կազմակերպական-կառուցվածքային բաժանումը կամ գործունեության ուղղությունները: Կազմակերպությանգործերի ամփոփ կազմվում է կառուցվածքային ստորաբաժանումներիանվանակարգերի հիման վրա: Կառուցվածքայինստորաբաժանումների անվանումներըհամարվում են ամփոփանվանակարգի բաժանումները/հատվածները/, որոնց է հիմնարկի դասավորությանհերթականությունըհամապատպսխանում հաստատվածկառուցվածքինն հաստիքայինցուցակներին: Ամփոփանվանակարգիբաժանումներըսկսվում են գործավարական ծառայությունով/ընդհանուրբաժին, գրասենյակն այլն/, վերջանում` հիմնարկությունումհասարակականհիմունքներովգործող կազ-

անվանակարգը

մակերպություններով:

Այն հիմնարկներումորտեղ չկան կառուցվածքայինբաժանումներ անվանակարգիհատվածներեն համարվումգործունեության հիմնա-116-

.

կան ուղղությունները ղեկավարում, հաշվառում, նյութա-տեխնիկական ա պահովում, կադրեր,քարտուղարություննայլն: Փնտրվող գործը ն անհրաժեշտփաստաթղթերնարագ հայտնաբերելու համար վերնագրերի դասավորությունն անվանակարգում պետք է լինի կայունն միատեսակհիմնարկիբոլոր կառուցվածքային համար: ստորաբաժանումների առաջինը զետեղվում են վերադաս-ղեկավար Անվանակարգում փաստաթղթերպարունամարմիններիկազմակերպակարգադրական կամ կող գործերը, որից հետո՝ ամբողջականորենկազմակերպության գ ործունեությանը վերաբերկառուցվածքայինստորաբաժանումների փաստաթղթեր պարունակող գորվող կազմակերպակարգադրական եթե կազմվում է կառուցվածքադ րույթներ/, /կանոնադրություն, ծերը յին ստորաբաժանումներիանվանակարգ:Այնուհետն դասավորվում են կազմակերպության կարգադրականփաստաթղթերով գործերը /հրամաններ, կարգադրություններն այլն/: Այս խմբին հետնում են պլանային ն հաշվետվական/տարեկան, եռամսյակային,ամսական/ գործերը: Եզրափակվումէ անվանակարգը գրագփաստաթղթերով ն րությունով այլ փաստաթղթերպարունակողգործերով: Թվարկվածխմբերիցյուրաքանչյուրում գործերըդասավորվումեն օրինակ`սկզբից տարեկանպլաններով գործերը, ըստ կարնորության, Նմանօրինակ այնուհետնեռամսյակային՝եզրափակումամսականները: են հաշվետվականփաստաթղթերով գործերը: ձնով դասակարգվում Գրագրությունովգործերը դասավորվում են հետնյալ կարգով՝ նախ, վերադաս-ղեկավար մարմինների հետ,այնուհետն այլ հիմնարկների` եզրափակումենթակա հիմնարկների,մասնաճյուղերի, ներկայացուցչություններիհետ տարվողգրագրությունով: 8.8.

ԳՈՐԾԵՐԻ

ՊԱՀՊԱՆՄԱՆ

ԺԱՄԿԵՏՆԵՐԻ

ՈՐՈՇՈՒՄԸ

գործունեությամբառաջացած յուրաքանչյուր Կազմակերպության փաստաթուղթունի իր արժեքը:Դրանցմի մասի ստեղծմանանհրաժեշ'

է սահմանափակ տությունըպայմանավորված ժամանակահատվածում օպերատիվգործունեությանհամար, այդ պատճառովերակարաժամն անարդյունավետ է: կետպահպանումնաննպատակահարմար Փաստաթղթերիմեկ այլ խումբ ունի գործնականօգտագործման մեծ ժամանակաշրջան, ներկայացնումէ գիտապատմական արժեք ն է պետք մշտականպահվիպետականարխիվներում: Այսպիսովգործերիպահպանմանժամկետներիորոշումը կարնոր դեր է խաղումարժեքավորփաստաթղթերիպահպանումնապահովելու համար,բացառումմեկգործիմեջ մշտական,մինչն 10 տարի ն 10 տարուց ավելիպահպանման ժամկետներովփաստաթղթերի ընդգրկումը: յ Պահպանության ժամկետներիորոշումն իրականացնում է հիմհանձնաժողովը՝ նարկի փորձագիտական փաստաթղ-Մ7-

ղեկավարվելով

ժամկետներինշումով տիպայինն գերատեսչաթերի պահպանության կան ցանկերով: / Պետական արխիվներիկողմիցմշակվածտիպայինցանկերըսահմանում են այնպիսիփաստաթղթերի տեսակներիպահպանման ժամկետները,որոնք առաջանում են ցանկացածկազմակերպության, հիմընթացքում: Այդ ցանկերը ներկայացնումեն նարկի, գործունեության ընդհանուր գործառույթներ ու հարցեր /ղեկավարում, հսկողություն, հաշվառում,հաշվետվություն,ֆինանսավորումն այլն/: պլանավորում, Տիպայինցանկերըչեն կարող ընդգրկել տարբեր ոլորտներինյուրահատուկփաստաթղթերը:Այդ պատճառովնրանց հիման վրա գեմշակվում են գերատեսչական րատեսչություններում ցանկեր, որտեղ կազմակերպության համակարգի փաստաթղթերի կազմն ու բովանդակությունըտրվում է առավելագույն մանրամասնությամբ: Տիպայինն գերատեսչականցանկերումչնշված փաստաթղթերի ժամկետներըորոշվում են ԿՓՀ /կենտրոնական պահպանման փորձակողմից՝ տվյալ գերատեսչությանԳՓՀ /գեգիտականհանձնաժողովի/ փորձագիտական րատեսչական հանձնաժողովի/ ներկայացրածփաստաթղթերիհիմանվրա: Պահպանման ժամկետիճիշտ որոշումը բավարար չէ կայացնել միայն ցանկի հոդվածի հետ գործերի վերնագրերի համնկնումով: Անհրաժեշտէ նան իրականացնելգործում առկա փաստաթղթերի բոուսումնասիրություն:Եթե գործը բաղկացած է մեկ վանդակության տարբեր կարնորության, տարբեր պահպանման հարցի 5 տարի, 10 տարի/ փաստաթղթեէ առավելագույն աառպազմա ր ժա դեպքում 10 տարի): ։ ործի պահպ կետը հաշվվումէ գործավարական տարվան հաջորդողտարվա հունվարի 1-ից: Օրինակ` 2002թ. ավարտված գործի պահպանման ժամկետըհաշվվումէ 2003 թ. հունվարի1-ից:

րաբաժանումումն կառուցվածքայինստորաբաժանման անվանակարգումգտնվում է «03» համարիտակ: գործերի ինդեքսը պետք է հնարավորինսկաԱնավանակարգում յուն լինի ն կարող է փոխվել միայն կազմակերպությանկառուցվածկամ գործավարությանդրվածքիփոփոքային ստորաբաժանումների խությունների հետ կապված: / 8.10.

ԳՈՐԾԵՐԻ

ՁԵՎԱՎՈՐՄԱՆ

ԱՆՎԱՆԱԿԱՐԳԻ

ԿԱՐԳԸ

ՆՂԱՍՏԱՏՄԱՆ

ԵՎ

-

Գործերիանվանակարգիձնն ունի հետնյալ տեսքը

|

Հատվածի (կառուցվածքայինստորաբաժանման) անվանումը

:

Գործի

ինդեքսը

'

վերաբերյա. օրի Հարարի,որոշվում ժամկետներով ազ, աաիիեղ ժամկետը րից: Ն ի Ցեփաստաթղթով տալ

.

8.9.Գ

ՈՐԾԵՐԻ

ՎԱՄԱՐՆԵՐԸ

(ԻՆԴԵՔՍԸ)

գործնականօգտագործման համար մեծ նշանաԱնվանակարգի ունեն գործերին կություն տրվող պայմանականնշանները` գործերի

ինդեքսները:

մեծ չէ ն չունի կառուցվածքային ստոԵթե կազմակերպությունը ապա անվանակարգը րաբաժանումներ, կազմվումէ ըստ գործունեուԱյդ դեպքում գործի ինդեքսը կլինի անվանաթյան ուղղությունների:

կարգինրա հերթականհամարը `01,02,03 ն այլն:։ Ամփոփանվանակարգումգործի ինդեքսը բաղկացած է լինում ստորաբաժանմանինդեքսիցն նրա ներսում գործի կառուցվածքային հերթականհամարից:Օրինակ՝գործի 02-03 ինդեքսընշանակում է, որ ստոտվյալ գործըձնավորվելէ «02» ինդեքսըկրող կառուցվածքային

01-01.

|

Գործի

Գործի

|

վերնագիրը

Հիմնարկիկանոնադրությունը

քանակը

Ծանոթություն

(հատոր, համարհոդվածների արի. Ի ա

01-02 Աոաննեիր `

Գործի(հատոր,մաս) պահպանմանժամկետը ն

ք

Մշտ-հոդ 30

Մշտ.,հոդ.37

Անվանակարգիառաջին սյունակում դրվում է գործի ինդեքսը: Անվանակարգիյուրաքանչյուր հատվածի վերջում թողնվում են պահեստայինհամարներնոր գործերի համար: Երկրորդսյունակումլրացվում են գործերիվերնագրերը: Ցանկացածգործ կարող է բաղկացածլինել մի քանի մասից: Դա "

միպատճառով Արու նրանը արվումրում, Չորրորդ սյունակումնշվում

հայտնի է )

դառնում

գործավարական

ավարտվելուց տարին

հետո:

է տվյալ գործի պահպանմանժամկե(կամ հոդվածիհամապատասխան գրառումը)ն հղում է կատարվում օգտագործվածՑանկի(տիպայինկամ գերատեսչական) հոդվածիվրա: Փաստաթղթերիորոշ տեսակներ չունեն կոնկրետ պահպանման դրանք նշված են` «մինչն անհրաժեշտությունը ժամկետ, ցանկերում կորցնելը» (օրինակ` ի գիտություն ուղարկվածները),«մինչն նորով փոխարինվելը»,«պայմանագրիժամկետըլրանալուց հետո» ն -նմանատիպայլ ձնակերպումներով: Բացի վերը նշվածից ցանկերում հաճախ հանդիպում է փաստաթղթերիկոնկրետպահպանման ժամկետներիհետ «ՓՀ» հապավումը, դա նշանակումէ որ տվյալ գործը ենթակաէ փորձագիտական արժեքավորման, ն որոշ փաստաթղթեր կարող են առանձնացվել մշտական պահպանությանհամար: տը

Ծանոթություն սյունակում նշվում է գործերն արխիվհանձնելու, շարունակվող գործերի, օգտագործված Ցանկերի անվանումները, գործերըոչնչացմանհամարառանձնացնելուն այլ տվյալներ: Տարեվերջին անվանկարգումկատարվում է ամփոփիչգրառում, որտեղ նշվում է ընդգրկվածգործերի բնույթի ն քանակիմասին: Ծ

ած

ա

ն ույթի գործերի բնույթի

Ըստ

ԿԱՄ

(Ս

տարուց

ե

Ալդ

ջվում

ող

«Փ3»

|

9.1.

ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԻ

1 ԱՆՉՁՆԵԼՈՒ

ՄՐԽիվ

9. ԳԵՐԱՏԵՍՉԱԿԱՆ

ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԻ

ԼԱՄԱՐ

ՆԱԽԱՊԱՏՐԱՍՏՈՒՄԸ

ԱՐԺԵՔԱՎՈՐՈՒՄԸ

ՓՈՐՁԱԳԻՏԱԿԱՆ

սանդղակիամենաբարձրաստիդասակարգման Փաստաթղթերի է ֆոնդը, որն առաջանումէ Հափաստաթղթային զբաղեցնում ն առանձին կազմակերպությունների յաստանի Հանրապետության հետնանքովստեղծված անձանցգործունեության ու մասը, որն ողջությունից: Այդ ֆոնդի փաստաթղթերիայն հասարակական,քաղաքական,սոցիալական,տնտեսական արժեք անկախ դրանցծագման նշանակությունն գիտապատմական ձնից կազմում է եղանակից,ժամանակից,վայրից ն սեփականության Վայաստանիազգայինարխիվայինֆոնդը: Հայաստանիազգայինարխիվայինֆոնդը հայ ժողովրդի հոգնոր ժառանգությանմասն է, պատմությանն մշակույթի հուշարձան, որը է օրենքով: Պետություննայդ ֆոնպետությանկողմիցպաշտպանվում ն Վայաստաարխիվներում: դը պահումէ պետական գերատեսչական մասը պահվում է մի նի ազգայինարխիվայինֆոնդի փաստաթղթերի ն անհատ մոտ, պարտաորոնք անձանց ոչ պետականարխիվներում վոր են ապահովելայդ փաստաթղթերիպահպանությունը: փաստաթղթերիհետ աշխատանքիեզրաԳործավարությունում փակիչ փուլը հետագա պահպանմանն օգտագործմաննպատակով գործերիմշակումնէ: գիտական Գործերիմշակումնիր մեջ ներառումէ փաստաթղթերի ձնակերգործերի ե գործնական փորձաքննությունը, արժեքավորման /10 ն ավետարուց պահպանման պումը, մշտական երկարաժամկետ ն հանձնումը գերատեսչադրանց կազմումը լի/ գործերիցուցակների կան արխիվ: գործունեության ընթացքում առաջաԿազմակերպությունների նում են փաստաթղթեր,որոնք ունեն տարբեր գիտականն գործնական նշանակություն:Այդ փաստաթղթերիգերակշռող մասն իր մեջ կրում Է միանգամվա,այսինքն` սահմանափակօգտագործմանբնույթի Տեղեկատվություննօպերատիվ նպատակով օգտեղեկատվություն: տագործելուցհետո այդ փաստաթղթերըկորցնումեն իրենց արժեքը ե դրանց հետագա պահպանությունըիմաստչունի: Փաստաթղթերիմեկ այլ տեսակ պահպանումԷ իր արժեքը որոշակի ծում: Սակայնկան փաստաթղթեր,որոնք իրենց մեջ պարունակու ' համար տեղեգիտականն գործնականնպատակների պահպանվենմշտական: կատվությունն պետք Էէ

ճանն

փաստաթղ անի

հոգնոր

:

.

Ամփոփ գրառումից հետո կազմողը ստորագրում,վերծանումէ ստորագրությունըն թվագրում: է ընթացիկ Առաջիկատարվա գործերի անվանակարգըկազմվում ն հաստատվետարվա վերջին եռամսյակում ղեկավարությանկողմից լուց հետո գործողությանմեջ է.դրվումհաջորդ տարվահունվարիառան ջին աշխատանքային օրվանից: Այն պետք է ամեն տարիվերանայվի գորճշտվի, իսկ ոչ ուշ քան հինգ տարինմեկ կամ, կազմակերպության ծառույթներնու կառուցվածքըփոփոխվելունպես նորիցկազմվին համաձայնեցվիհամապատասխան արխիվի հետ: պետական ծառաԳործերի անվանակարգըկազմվում է գործավարական հետ: ն յության կողմից համաձայնեցվումկազմակերպության արխիվի ծառայության ղեկավարի կողմից ստորագրվելուց Գործավարական հետո` այն հաստատում է կազմակերպությանղեկավարը:Եթե կազպահպանման մակերպությանփաստաթղթերըենթակա են պետական հանձնելու, այդ դեպքում գործերի անվանակարգընախօրոքհամաձայնեցվում է պետական արխիվի հետ, որից հետո միայն հաստատվում հիմնարկիղեկավարիկողմից: Կառուցվածքային ստորաբաժանման գործերի անվանակարգը կազմվումէ երեք օրինակից: պահվումէ գործավարական ծառայությունում,երկրորդը`արխիվում, երրորդըմնում է կառուցվածքայինստորաբաժանումում: է Հիմնարկիամփոփ անվանակարգընույնպես Գաստատվում ն համաձայնեցվում երկու է որից օրինակը, րինակից: կը պահվումէ էմշտական պահպանմանփաստաթուղթ,երկրորդ օրինակը պահվումէ պեէ, իսկ տական արխիվում, որի հետ անվանակարգըհամաձայնեցվել երրորդ (չհաստատված)օրինակը համարվումէ աշխատանքային: .

Մեկ օրինակը

ւ

կազմում Ք

Նհամարվում Գայաւթյունում գործավարական մե-,

«

ժամանակա

օգտագործման

-

Այս է պատճառը, որ գոյություն ունեն փաստաթղթերի պահպանտարբերժամկետներ:Պահպանմանժամկետներըկարող են լինել ժամանակավոր՝մինչն 10 տարի, երկարաժամկետ՝10 տարուց ավելի ե մշտական: Մշտական նե երկարաժամկետպահպանման ավարտվածգործերը տեղեկատվականն գործնական նպատակով երկու տարի մնում են կառուցվածքայինստորաբաժանումներում,որից հետո այդ գործերը հանձնվում են գերատեսչականարխիվ: Փաստաթղթերի արժեքավորմանփորձաքննությունըտաստաթղՔերի ընտրություննէ պետականպահպանմանհամար ն սահմանվածչաժամկետների որոշումը: փանիշներիհիմանվրադրանցպահպանման Փաստաթղթումներառվածտեղեկատվությանարժեքով է պայմանավորվումնրաօգտագործմանհնարավորություննու ժամկետը: Արժեքավորմաննպատակն Էորոշել, թե որ փաստաթղթերնեն առավել ամբողջությամբապահովում պետությանը, հասարակությանը, գիտությանըն անհատինանհրաժեշտ տեղեկատվությամբ: Փաստաթղթերիարժեքավորմանփորձաքննության խնդիրներնեն` քաղաքական, տնտեսական,գիտական, մշակութային նշանակություն ունեցող փաստաթղթերիընտրությունն ու մշտականպահպանմանհամարպետականարխիվ հանձնելը, պահպանմանհամարայն փաստաթղթերիընտերկարաժամկետ րությունը, որոնք չունեն գիտա-պատմականարժեք, բայց ունեն գործնականնշանակություն, գիտականարժեքչունեցող ն գործնականնշանակությունըկորցրած փաստաթղթերիառանձնացնելըոչնչացմանհամար, պահպանմանժամկետներիորոշումը կամ փոփոփաստաթղթերի

1.

ման

2. Յ. 4. Տ. են 1.

.

2. Յ.

4.

»

»

խումը:

Փաստաթղթերի արժեքավորմանսկզբունքներն են պատմակաու ամբողջականությունը: նությունը, համակողմանիությունն Արժեքավորման սկզբունքները կիրառվումեն փաստաթղթիծագումը, բովանդակությունը ն արտաքինառանձնահատկությունները չափանիշների

համադրմամբ: 9771.

նիշները 1. 2.

3.

Փաստաթղթերիփորձագիտականարժեքավորմանչափա-

Փաստաթղթի ծագում չափանիշինեն վերաբերում՝ հասարակության կյանքում կազմակերպությանկամ անձի զբաղեցրածտեղն ու դերը, իրականացվող գործառույթների կարնորությունը,փաստաթղթերում արտացոլված իրադարձության,երնույթի, փաստի,առարկայի նշանակությունը, փաստաթղթիստեղծման/ծագման/տեղնու ժամանակը:

Դիմնարկիկամ անձի կարնորությունը, որոնց գործունեության ընթացքումառաջանումեն փաստաթղթերը: Հասարակությանգործունեության ընթացքումստեղծվում են տարաբնույթ գործառույթներով կազմակերպություններ: Դրանք պետական կառավարմանմարմիններնեն, արտադրական,գյուղատնտեսական, տրանսպորտային, առնտրայինձեռնարկությունները, գիտահետազոտականն նախագծային ինստիտուտները, մշակույթիհիմնարկները, հասարակական,կոոպերատիվ,բաժնետիրական,կրթական ն այլ հիմնարկները: Վերոհիշյալ կազմակերպությունների գործունեությամբառաջացած փաստաթղթերի արժեքըպայմանավորված է նրանով,թե կազմակերպությունն ինչ տեղ է զբաղեցնում կառավարման, գիտության, ժողովրդականտնտեսությանն այլ ոլորտներում:Սա է պատճառը,որ պետական պահպանման համար ընտրվումեն այն կազմակերպությունների որոնք առավելկարնոր դեր են կատարում հասարակության կյանքում: Անձնականծագմանփաստաթղթերը, որոնք արտացոլում են պետական գործիչների,գրողների, նկարիչների ն այլոց ստեղծագործական ն արտադրական գործունեությունը պետականարխիվներիհամար նույնպես գիտականհետաքրքրություն են ներկայացնում: 1.

»

»

Փաստաթղթիբովանդակություն չափանիշինեն վերաբերում՝ փաստաթղթում արտացոլված իրադարձության արժեքը, փաստաթղթում առկա տեղեկատվության նշանակությունը, կրկնվածություննայլ փաստաթղթերում, «տեղեկատվության Կփաստաթղթի նպատակային նշանակությունը, «փաստաթղթի տեսակն ու տարատեսակը: Փաստաթղթի արտաքին առանձնահապվկություն չափանիշին վերաբերում՝ իրավաբանական արժանահավատությունը /ստորագրության, կնիքի, թվագրման,մակագրության, նշագրման առկայությունը/, փաստաթղթիբովանդակության հաղորդման ձեր, «փաստաթղթի ձնակերպման /ինչ նյութական կրողիվրա է/ ու վավերացման եղանակը/այդ թվում փաստաթղթի գեղարվեստական, հնագրագիտական, լեզվականառանձնահատկությունները նայլն/, ՛իաստաթղթիֆիզիկականվիճակը: Քննարկենքայդ չափանիշներից մի քանիսը:

-

փաստաթղթերը,

2.

Փաստաթղթիբովանդակությանկայնորությունը: Փաստաթղթային ընդհանուրծավալում, կան փաստաթղթեր,որոնք են կազմակերպության հիմնական գործունեությունը,ն արտացոլում

փաստաթղթեր,որոնք կատարում են երկրորդականդեր, կազմակերպությանանհրաժեշտ են միայն օպերատիվգործունեությանհամար: ն վեԱռաջինխմբին պատկանումեն տվյալ կազմակերպության րադաս մարմիններիկազմ-կարգադրական փաստաթղթերը,որոնք աեն ռավելագույնս արտացոլում կազմակերպության հիմնական գոր-

ծ.

"

ծունեությունը:

Երկրորդ խմբի փաստաթղթերնունեն տեղեկատվականնշանակություն /օպերատիվ, հաշվապահականհաշվետվություններ, հաշվառման ն այլն/ ն կորցնում են իրենց գործնական նշանակությունը1, Յ կամ5 տարի հետո:

Իւ

ընդգրկողականհատկությունը Փաստաթղթիբովանդակության Այս չափանիշը կիրառվում է պլանային հաշվետվական փաստաթղթերի փորձաքննությանժամանակ: Այսպես. ամսական պլանային ցուցանիշներնու հաշվետվություններըամփոփվումեն եռամսյակայիններում, եռամսյակային ցուցանիշները տարեկաններումկամ կառուցվածքային ստորաբաժանումների հաշվետվություններն.ամփոփվում են հիմնարկի հաշվետվությունում:Պետական պահպանման է առանձնացվումառավել ընդգրկուն, ամփոփ փաստաթուղթը,որի բովանդակությունը: մեջ ներառվածէ սկզբնականփաստաթղթերի 7.

3..Փաստաթղթիստեղժման /ծագման/ տեղնու ժամանակը: է Այս չափանիշը կարնորներիցմեկն փորձաքննությանհամար: Մեր հասարակությանպատմության ընթացքում եղել են ժամանակաշրջաններ, որոնք հագեցված են եղել կարնորագույն իրադարձություններով: Դրանքխոր, հաճախծանր հետք են թողել երկրիզարգացման ընթացքիվրա /ինչպես օրինակ`համաշխարհայինպատերազմները, եղեռնը, հեղափոխությունը ն այլն/: Սա է պատճառը որ, երկրի պատմության հատուկ ժամանակաշրջաններում ստեղծված փաստաթղթերը գնահատելու համար խիստ կարնոր դեր են կատարում դրանցծագմանտեղն ու ժամանակը:

8. Փաստաթղթիֆիզիկականվիճակը Այս չափանիշըկիրառվում է առանձինդեպքերում: Եթե փաստաթուղթն իրենիցմեծ արժեք է ներկայացնումն վնասվածէ, ապա այն պետք է վերականգնվի:Եթեգոյություն ունի այդ փաստաթղթիկրկնօրինակըկամ պատճենը,ապա դրանքկցվում են վնասվածփաստաթղթին: Փաստաթղթերի արժեքավորումըկատարվում է՝ ցանկերի հիման

՛

Փաստաթղթիիսկությունը /բնօրինակը/ն պատճենը: Պահպանմանհամար ընտրություն կատարելիս նախապատվությունը տրվում է փաստաթղթերիբնօրինակներին:Գործավարության կանոններիհամաձայն, կազմակերպությանկողմից ուղարկվող փաստաթղթերիպատճեններըպետք է վավերացված լինեն, ունենան համար ն թվագրում: Գործավարականծառայությանաշխատողներըպետք է. ժամանակին ն պատշաճ ձնով ձնակերպենփաստաթղթերիպատճենները,առավելապես մշտական պահպանմանփաստաթղթերիպատճենները: Դա անհրաժեշտ համար:ր է հետագա շ Գոր օգտագործման Օգոս գոր 4.

5. Փաստաթղթերի իրավաբանականուժը Իրավաբանական ուժ ունեն հիմնականում ճիշտ փաստաթղթերը/բնօրինակները/:Երբեմն իրավաբանականուժ կարող են ունենալ նան պատճենները, եթե ճիշտ են ձնակերպված: Ուստի խիստկարնոր է գործավարությանընթացքումփաստաթղթերի ճիշտ

վրա, որոնք փաստաթղթերիխմբերի ն տեսակներիցուցակներ են՝ պահպանմանժամկետներիմասին վկայակոչումով: Փաստաթղթերի պահպանման ժամկետների նշումով ցանկերը հնարավորություն են տալիս որոշել մեծաքանակ կառավարչական փաստաթղթերիպահպանմանժամկետները՝ լրացուցիչ ուսումնասիրության: առանց 9.12.

ծեակերպված

ձնակերպումը:

Փաստաթղթերիկրկնօրինակումը

Այս չափանիշը մեծ դեր է կատարումփաստաթղթերըպետական պահպանմանհամար ընտրությանժամանակ,քանի որ փաստաթղթելայն տարածումէ ստացել: րի կրկնօրինակումը Փաստաթղթիկրկնօրինակըբնօրինակիբազմացվածժօրինակնելինում են մեքենագիր,կամ բազմացնող րից մեկն է: Կրկնօրինակները մեքենաներիմիջոցով ստեղծված:

» »

» .

»

Փորձագիտական հանձնաժողովները

Փաստաթղթերիփորձագիտական արժեքավորումնանցկացվումէ՝ ա) կազմակերպության գործավարությունում՝ գործերիանվանակարգկազմելիս, գործերը ձնակերպելիս ն փաստաթղթերըգործերում տեղադրելու ճշտությունը ստուգելիս, գործերըոչնչացմանհամար առանձնացնելիս, բ) գերատեսչականարխիվում՝ համար նախաԳործերը պետականպահպանության հանձնելու

պատրաստելիս,

» »

տեսչական փորձագիտականհանձնաժողովների ստեղծման մասին տիպային կանոնադրությունով:Այդ տիպայինկանոնադրության հիման վրա մշակվումէ կազմակերպության ԳՓՅՀ կանոնադրությունը:

գ) պետականարխիվում՝ չկարգավորվածֆոնդերը մշակելիս, փաստաթղթերինպատակայինփորձագիտականարժեքավորում

անցկացնելիս,

:

գործերընկարագրելիս, արխիվայինգործերի ցուցակներըվերամշակելիս: Փաստաթղթերիփորձագիտականարժեքավորումը կազմակերպելու ն իրականացնելուհամար ստեղծվումեն՝ 1. կազմակերպություններումփորձագիտական հանձնաժողով/ՓՀ/ փաստաթղթերիփորձագիտական արժեքավորումը,պահպաներ նությաննպատակովդրանցընտրություննիրականացնելու համար, ն գե-. 2. Հայաստանի Հանրապետության նախարարություններում փ որձագիտական ոատեմչություններումգ̀երատեսչական հանձնաժողովու պետափորձագիտական արժեքավորումն ներ /ԳՓՀ/ փաստաթղթերի կան պահպանությանհամար ՀԱԱՖ-ի փաստաթղթերիառանձնացումը, ինչպեսնան ճյուղի ն համակարգիհիմնարկներումփաստաթղթերի փորու անցկացմաննկատմամբհսկողությունն «ձագիտական արժեքավորման իրականացնելու մեթոդական օգնությանկազմակերպումն համար, Յ. պետական արխիվներում մեթոդական փորձագիտական հանձնաժողովներ/ՄՓՀ/ ՀԱԱՖ-ի փաստաթղթերի"փորձագիտական արժեքավորումը,պետականու գերատեսչականարխիվների փաստաթղթերովհամալրումը,համալրմանաղբյուրների գործավարություճում փաստաթղթերիհետ տարվող աշխատանքներիկազմակերպումը, ինչպեսնան դրանցումգործողԳՓՀ-ներիմեթոդականօգնությունն ու դրանցնկատմամբհսկողություննիրականացնելուհամար: ՓՀ ստեղծվումէ կազմակերպության ղեկավարիհրամանովն սո"վորաբարիր կազմումընդգրկումէ 3-5 առավել որակավորում ունեցող աշխատողներ, որոնք ունեն աշխատանքայինգործունեությանմեծ կառուցվածքը,գործառույթները, փորձ, լավ գիտենկազմակերպության գործավարությունըն փաստաթղթերիկազմը: Հանձնաժողովի կազմի մեջ պարտադիրմտնում է արխիվի ղեկավարը կամ արխիվիհամար անձը: ՓՀ նախագահ է նշանակվում կազմակերպատասխանատու պության ղեկավարիտեղակալներիցմեկը: ԳՓՀ կազմում ընդգրկվումէ նան պետական արխիվի ներկայացուցիչը: Նիստերի արձանագրությունները ստորագրումեն հանձնաժողովինախագահըն քարտուղաէ գործավարությունը ն ապահոբը: ԳՓ3Հ քարտուղարնիրականացնում վում հանձնաժողովիգործունեությամբ առաջացած փաստաթղթերի »

»

`

:

պահպանությունը:

մ

աշխատանքներիկազմակերպմանընդհանուրկարգը սահմանվումէ արխիվներիգործունեությունը կարգավորողիրավան գերատեսչությունների կան ակտերով, նախարարությունների գերաԳՓՀ

/ՓՀ/

|

ՀայաստանիՀանրապետության կառավարությանն առընթեր մաքսայինպետականկոմիտե

՛

ՀԱՍՏԱՏՎԱԾ

Է ՀՀ մաքսայինպետական

կոմիտեինախագահի

00.00.00

Վ

հրամանով

ԿԱՆՈՆԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ

00.00.00 `

Երնան ՀՀ

մաքսայինպետականկոմիտեի փաստաթղթերի արժեքավորման գերատեսչականփորձագիտական հանձնաժողովի 1. 1.1.

Ընդհանուրդրույթներ

ՀՀ մաքսային պետական կոմիտեի/այսուհետն՝Կոմիտե/ գոր-

ծունեությամբ առաջացած փաստաթղթերի փորձագիտական արժեքավորման ն պետականպահպանությանհամար դրանց ընտրությունը կազմակերպելուն անցկացնելունպատակովՀայաստանիՀանրապետության կառավարության` «Փաստաթղթերի փորձագիտական արժեքավորման ն Հայաստանիազգային արխիվային ֆոնդի կազմում ընդգրկմանկարգըհաստատելումասին» 04.09.99 ԻՎ599 որոշման համաձայն ստեղծվում է փաստաթղթերի արժեքավորման գերատեսչական փորձագիտական հանձնաժողով/ԳՓՀ/: 1.2. ԳՓՀ խորհրդակցական մարմին է: Նրա որոշումները ուժի մեջ են մտնում Կոմիտեի ղեկավարության կողմիցհաստատվելուցհետո: Անհրաժեշտությանդեպքում /տես կետեր 1.5..2.2..2.3..2.4/ ԳՓՀ որոշումները ուժի մեջ են մտնում Նորագույն պատմության պետական կենտրոնականարխիվի /ՆՊ ԿՊԱ/ կողմիցհաստատվելուցկամ նրա հետ

1.3.

հետո: համաձայնեցնելուց

ԳՓՀ կազմը՝ ռչ պակաս,քան 5 հոգի, հաստատվումէ Կոմիտեի նախագահիհրամանով:ԳՓՀ նախագահնշանակվում է Կոմիտեի աշխատակազմիղեկավարը:Հանձնաժողովի կազմիմեջ պարտադիրկարէ կենտրոնական գով ընդգրկվում գերատեսչական արխիվիղեկավարը: 14. ԳՓՀ իր գործունեությանընթացքում ղեկավարվում է «Հայաստանի ազգային արխիվայինֆոնդի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով, այլ օրենսդրական ակտերով,Կոմիտեինախագահի

ընտրությա

հրամաններով, հրահանգներով, ցուցումներով, արխիվային գործի ն գործավարության վերաբերյալ չափոլոշիչ-մեթռդական փաստաթղթերով ն սույն կանոնադրությամբ: 1.5. ԳՓՀ կանոնադրությունըհամաձայնեցվում է ՆՊ ԿՊԱ հետ ն հաստատվումԿոմիտեի նախագահի կողմից: ԳՓՀ գործառույթները Գերատեսչականփորձագիտականհանձնաժողովը՝ 2.1. Կոմիտեի կենտրոնականապարատի գործունեությամբառաջացող Հայաստանի ազգային արխիվային ֆոնդի փաստաթղթերի լավարկման /օպտիմիզացման/նպատակովմշակում է առաջարկություն| ներ ն հանձնարարականներ: ԿՊԱ 2.2. Քննարկում, հավանություն է տալիս ն ՆՊ մեթոդական փորձագիտականհանձնաժուովին /ՄՓՀ/ է ներկայացնումգերատեսչության համալրման աղբյուլւլ հիմնարկներիցուցակները,գործւսվարության մասին հրահանգը, գործերիամփոփ անվանակարգը,համակարգի հիմնարկներիփորձագիտականհանձնաժողովներիու գերատեսչական արխիվային գործին ու գործավաարխիվներիկանոնադրությունները, րությանն առնչվողայլ չափոլրոշիչ-մեթոդական փաստաթղթեր: ԿՊԱ 2.3. Քննարկում, հավանություն է տալիս ե ՆՊ ՄՓՀ հաստատմանն է ներկայացնում. փաստաթղթերիպետական պահպանությանհանձնման ժամկետա-

պանության ապահովման, փաստաթղթերի ամենամյա անցկացման նայլ հարցերիմասին: հանձնաժո3.3. Պահանջել ն ստանալ համակարգիփորձագիտական ու փաստաթղթերի առաջարկությունները ղովների եզրակացություններն վերաբերյալ: պահպանմանժամկետներիորոշմանկամ փոփոխման 3.4. Իր նիստերինանհրաժեշտության դեպքում որպես փորձագետ, խորհրդատուհրավիրել ինչպես համակարգի, այնպես էլ պետական արխիվի աշխատակիցների:

2.

,

`ԳՓՀ

աշխատանքներիկազմակերպումը

կազմակերպում է ՆՊ ԿՊԱ ՄՓՀ իր աշխատանքները հետ համագործակցելովն̀րանից ստաճալով անհրաժեշտ կազմակերպական մեթոդականցուցումներ: 4.2. ԳՓՀ իր կատարածաշխատանքներիհամար հաշվետու է Կոմիտեի ղեկավարությանը: 4.3. ԳՓՀ նիստերըհրավիրվումեն ըստ անհրաժեշտության, բայց ոչ են: ԳՓՀ արձանագրվում անգամ: նիստերն մեկ պակաս,քան տարին 44. ԳՓՀ նիստերը ն ընդունած որոշումները իրավազոր են, եթե քվեարկությանմասնակցել են անդամներիընդհանուրթվի 2/3-ը: ն ապահովում 4.5. Քարտուղարը վարում է ԳՓՀ գործավարությունը ԳՓՀ գործունեությամբ պահպանությունը: ւսռաջացած փաստաթղթերի 4.1.

,

-

.

ԳՓՀ

-

-

ցանկերը,

մշտականն երկարաժամկետպահպանմանգործերիցուցակները: 2.4. Քննարկում է փաստաթղթերի պահպանմանժամկետներիորոշման, փոփոխման, ճշգրտման վերաբերյալ առաջարկությունները,ոձեռնարկներոնք նախատեսվածչեն գործող չափորոշիչ-մեթոդական րով ն իր եզրակացությունները ներկայացնում ՆՊ ԿՊԱ: Կազմակերպում է խորհրդակցություններ կենտրոնականապարատին համակարգի արխիվային գործի ն գործավարությանբնագավառիաշխատակիցների, որակավորման նպատակով: -

բարձրացման

ԳՓՀ իրավասու է.

ԳՓՀիրավունքները

Կոմիտեի կենտրոնականապարատիկառուցվածքայինստորաբաժանումներին ն համակարգի հիմնարկներին տալ հանձճնարարականներ փաստաթղթերիփորձագիտականարժեքավորման հալցերի վերաբերյալ, պահանջել գրավոր բացատրություններփաստաթղթերի անօրինականոչնչացմանկամ կորստյան մասին: 3.2. Իր նիստերում լսել համակարգիփորձագիտականհանձնաժոդովների նախագահներինփաստաթղթերիճիշտ ձնավորման, պահ3.1.

Պետականկազմակերպություններին այն կազմակերպություննեորտեղ պահպանվումեն Վայաստանիազգային արրի արխիվներում, խիվայինֆոնդի պետականսեփականությունհանդիսացողփաստաթղթերը, ԳՓ3 որոշումներնիրվականուժ են ստանում, եթե համապատա պետականարխիվիՄՓՀ որոշում է կայացրելհավանությունտալ` ԿԳԱ համալրմանաղբյուր հիմնարկներիցուցակներին, գործավարությանմասինհրահանգին, գործերիամփոփանվանակարգին, համակարգի հիմնարկներիՓՎ ն գերատեսչականարխիվների

խան »

»

»

.

.

»

»՞

ուգործավարության գործի առնչվող չափորոշիչ արխիվային փաստաթղթերի նախագծերին, ր

յին

գոր

գոր

րությ

չկող

չ

րոշիչ

մեթոդական պահպանմանգործերիցուցակներին, մշտականն երկարաժամկետ (փաստաթղթերիպետական պահպանությանհանձնման ժամկետացա նկերին/գրաֆիկ/, փաստաթղթերիպահպանման ժամկետների որոշման, փոփոխման, ճշգրտմանվերաբերյալ առաջարկներին, որոնք նախատեսչափորոշիչ-մեթոդական ված չէին ձեռնարկներով:

գործող

Ոչ պետական կազճակերպություններնինքնուրույն են իրականացնում փաստաթղթերի արժեքավորման փորձաքննությունը: Սակայն նրանք նույնպես, համաձայնՎայաստանիազգային արխիվային ֆոնդի մասին օրենքի, կարող են օգտվել պետականարխիվներինկից գործող մասնագիտականխմբերին փորձագիտականհանձնաժողովների ծառայություններից: 9 1.3.

Արժեքավորմանփորձաքննությանիրականացումը

հանձնաժողովներիգործուարժեքավորման Փորձագիտական ժամպահպանման տարբեր նեության արդյունքումառաջանումեն չորս խումբ կետներովփաստաթղթերի պետաորոնք ենթակաեն պահպանման մշտականպահպանման՝ կան արխիվներում, պահպանման երկարաժամկետ 10 տարուց ավելի/ գերատեսչահամար, պահպանման կան արխիվներում 10 տարի/պահվումեն հիմժամանակավորպահպանման՝ |մինչն ստորաբաժանումներում, նարկներիկառուցվածքային ժամկետներըլրացած: ոչնչացմանենջակա՝պահպանման պահպանմանգործերի ցուցակներըհասողմից մշտական թույլ է տալիս կազմակերպութլրացածփաստաթղթերը: ժամկետները պահպանման յանը ոչնչացնել է ակտով: Ակտը ստորագձնակերպվում ոչնչացումը Փաստաթղթերի հաստատում կազմարում են ԳՓՀ /ՓՀ/ նախագահըն անդամները, կերպությանղեկավարը: »

»

»

Մշտական,երկարաժամկետն ժամանակավորպահպանմանհամար փաստաթղթերիընտրությունը, ինչպես նան գիտապատմական արժեք չունեցող ն գործնականնշանակությունըկորցրածփաստաթղթերի առանձնացումըոչնչացման համար կատարվում է կազմակերպությունների կառուցվածքային ստորաբաժանումներում ԳՓՀ /ՓՀ/ հետ համատեղ ամենամյա արժեքավորման փորձաքննությանմիջոցով, ԿԳԱ /ԳԱ/ անմիջական մեթոդականղեկավարությամբ,գործերի բովանդակությանփաստացիուսումնասիրությամբ: աստաթղթերիգիտապատմականարժեքը ն պահպանմանժամպահկետներըորոշվում են գործերի անվանակարգին փաստաթղթերի ւ ժամկետներինշումով ցանկերով,գործի փաստաթղթերի թերթային ուսումնասիրությամբ:Ընդ որում՝ չի թույլատրվում փաստաթղթերի ընտրությունըինչպես պահպանման,այնպես էլ ոչնչացմանհամար կատարելգործերիվերնագրերիհետ ծանոթությանմիջոցով: Եթե գործերի ուսումնասիրության ընթացքում գործերի մեջ հանդիպում են միասին կարված մշտական ն ժամանակավորպահպանման փաստաթղթեր, ապա այդպիսի գործերըվերակազմավորվումեն. մշտական պահպանման փաստաթղթերնառանձնացվումեն ժամանակավորպահպանմանփաստաթղթերից: առավել ամբողջականն դասակարգվածթվարՓաստաթղթերի կումը տրվում է գերատեսչականցանկերում: Ցանկերը պարունակումեն փորձագիտականհանձնաժողովների մասին հատուկ նշումներ: Այսպես`եթե ցանկում տվյալ փաստաթղթի պահպանմանժամկետի հետ առկա է «ՓՍՀ» հապավումը,դա կում է որ տվյալ փաստաթղթիպահպանմանժամկետի մասին վերջնականորոշում կայացնում է

փաստաթղբտրի

խանն

»

ղմիԱրտական արխիվը տատելուց Հ

հերի Ար արություն

«ԿՓՀ»:'

՛

'

Վ կառավարության25.12 98 Ի 833 որոշմամբ հաստատված«Փաստաթղթերի՝ ըստ տեսակներիպահպանմանժամկետներինշումով ցանկ»-ում փաստաթղթերիպահպանման ժամկետներիհետ հանդիպում է ՓՍՀ /փորձագիտականստուգող հանձնաժողով/ 04.09.99 | 559 «Փաստաթղթերի հապավումը, որը ՀՀ կառավարության փորձագիտական արժեքավորմանն Հայաստանիազգայինարխիվայինֆոնդի կազմումընդգրկման կարգը հաստատելումասին» որոշմամբ փոփոխվեցԿՓՀ /կենտրոնականփորձագիտական հանձնաժողովի:

ԵՄ

պետ հարկային տեսչության բաաին տեսություն խԽտորագրության Սպանդարյանի

անի տարածքային թո

վերծանությունը/

ԿԼ-ՀՀաաա»-

Ա

՝

նշանա

ի ԱՍՏԱՏՈՒՄ

տ

Լ

տարածքային

աաւաւաւաաաաաաաաաաա»

2002թ

ԿՏ

00.00.00

նան

ԵԱ

փաստաթղթերը 1993-1996թթ. ՐԻ: ժամկետանց ոչնչացմանհամար առանձնացնելումառին «Փաստաթղթեկառավարության ն շումով ցանկը ժամկետմճերի րի՝ հաստատելու մասին» 25.12.98 ԻՎ 833 ռրոշմանհիման վրա ոչնչացման համար առանձնացվելեն Սպանդարյանիտարածքայինհարկային նշաարժեք չուճեցող ն գործնական տեսչությանգիտա-պատմական ու գործերը. ճակությունըկռրցրածհետնյալ փաստաթղթերն

Պատաարի պահպանության ալաստանի

Հանրապետության

աան

Հ.հ.

աար վերճազիրը բանանը "ժամկետր նը Կար տարեթվերը Գործ

յ

կամ փաստա-|

հոդվածի համարն ըստ

թղթերի

անվանումը

Ընդամենը

թյուն

ցանկի

|

.

գործ

տառերով/ /թվերով ն

1993-1996թթ. մշտական պահպանման գործերի ցուցակները հաստատվածեն, իսկ անձնակազմի վերաբերյալգործերի ցուցակները

համաձայնեցված`

ԱՆԱՆ աաա

ՄՓՀ հետ /պետական արխիվիանվանումը/ ԱԾԱՆ

ՆԱԵ

ԵեՇաա--

/արձանագրություն

Պ----

/

արժեքավորումը իրականանա Փ

ՓՀ ռախագահ Աոաո. Աարոն թյումը Անդամներ երջան րագրության ը վեր ությունը աշտոն

)

ստորա

ՀԱՎԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

Է ՏՎԱԾ 9.Չ.

ՓՀ

աշխատանքըսկսվում է գործավարությունում Գործի ձենավորման ն արխիվ գործի բացմանպահից վերջանումգերատեսչական աշխատանքներիընթացքում:Գոր լու համար նախապատրաստական ծերի ձենավորումըիրականացվումէ հիմնարկիգործավարականծաստորաբաժանումներում: ռայությունում ն կառուցվածքային կամ ամբողջաՁնսվորումը կարող է լինել մասնակի/պարզեցված/ կան /լիակատար/:ժամանակավորպահպանմանգործերը ձնավորվում են պարզեցվածեղանակով:Փաստաթղթերըպահվումեն արագակարեկարգովչեն դասավորվում, գերատեսչական րում, ժամանակագրական արխիվ հանձնումը/հազվադեպդեպքերում միայն կազմակերպության կատարվումէ գործերիանվանակարգով: կարգադրությամբ/ ղեկավարի ժամանակավոր պահպանմանգործերը հիմնականումպահվում "են կառուցվածքայինստորաբաժանումներումն օգտագործվումեն նպատակով: տեղեկատվական մշտական,երկարաժամկետ պահպանԱյլ կերպ են ձենավորվում ` են ամբողման ն անձնակազմիվերաբերյալգործերը:Դրանք ենթակա ջականձնավորման:Այդ ձնավորումնիր մեջ ներառումէ փաստաթղթեպարտա րի մեջ, անցքսրով,ընդ որում կարելիս պարտադիր փաստաթղթերից թելով, հեռացվումեն բոլոր տեսակիերկաթյաամրակները,քորոցներըն այլն: Փաստաթղթերնանհրաժեշտէ կարել այնպես, որպեսզիհնարավորլինի ազատ ընթերցելփաստաթղթիտեքստը,ինչպես նան վերջինիսվրա ն այլնի ' ատարված բոլոր մակագրությունները,թվագրումները է Ա մաքուր ձն, իսկ սկզբում, անհրաժեշտությանդեպքում, փաստաթղթերի ներքին ցուցակի ձնաթուղթը:

հանձնե-

.

Ար որղիլին Ան աիոդ

վեին երթ լումվավերացման ածում որպես թերթիկի

արձանագրություն

ԳՈՐԾԵՐԻՁԵՎԱՎՈՐՈՒՄԸ

Գործերի ձնեավորումը սահմանվածկանոններովգործերի նաէ հետագապահպանման /խապատրաստումն համար: Հետագա պահպանմանկամ գերատեսչական. արխիվ հանձնելու համար գործավարությամբ ավարտվածմշտական ն երկարաժամկետ պահպանմանգործերը,գործավարական տարին ավարտվելուցհետո ենթակաեն ձնավորման՝ համաձայնգործավարության կազմակերպման ն արխիվների պահանջների գործունեության հիմնական կանոնների: Գործերիձնեավորումն իր մեջ ներառումէ փաստաթղթերի կարումը, թերթերիհամարակալումը, վավերացման գրառումը, » ներքին ցուցակի կազմումը/անհրաժեշտության դեպքում/,՝ գործի շապիկի վրա ճշգրտումներկատարելը/հիմնարկի անվանման, գործավարականինդեքսի, գործի վերնագրի,թվագրմանն այլնի համապատասխանության ստուգումը գործում կարված հետ/: փաստաթղթերի

երին

մոր

ԻՎ(.-------ՀՀՀՀՀ-« ԽԵ

գործի փաստաթղթերիներքինցուցակ

Գործա-

Թվա-

գրումը վարական

--ԷՋՒ-Լ-գ-ԻԼԻԱՅԻ

Ընդամենը

.

»

Փաստա-

թղթերի

ն

/թվերով տառերով/

Թերթեր| Ծանոքուի թյուն

Տ

ը

փաստաթուղթ

»

»

Ներքին ցուցակի թերթերիքամակը վ

Ներքին ցուցակը կազմողիպաշտոն Թվագրումը

ն տառերով/ /թվերով

ստորագրությանվերծանությունը

Գործավարությունում հատկապես արժեքավոր փաստաթղթերի, ինչպես նան չվերադարձվածանձնականփաստաթղթերի/աշխատանքային գրքույկներ, անձնագրերն այլն/ առկայության դեպքում, այդ փաստաթղթերըտեղադրվումեն երեք կապերովգործերիշապիկների կամ տուփերի մեջ, եթե դրանք մեծ չափերի չեն, ապա դրվում են ծրարների մեջ, որոնք կարվում են գործում: Այդպիսի մեծաքանակ փաստաթղթերի առկայության դեպքում, դրանք կարող են հանվել գործից, ն դրանցհամար պետքԷ կազմել առանձինցուցակ: Գործերում,փաստաթղթերի պահպանմանապահովման ն օգտագործման հարմարությանհամար բոլոր թերթերը համարակալվումեն սն մատիտով, թերթի վերնի աջ անկյունում, չդիպչելով տեքստին: Թերթերի համարակալմանհամար թանաք, գրիչ կամ գունավոր մՑ տիտներօգտագործելն արգելվում է: Ներքին ցուցակի թերթերը համարակալվում են առանձին:Վավերացմանթերթիկըչի համարակալվում: Եթե գործը բաղկացածէ լինում մի քանի հատորից/մասից/, ապա դրանց թերթերըհամարակալվումեն առանձին: Մեկ եզրից կարվածցանկացածչափսի թերթը համարակալվումէ որպես մեկ թերթ /եթե անգամ նա ծալված է/ իսկ երկտակ ծալված ն մեջտեղիցկարվածփաստաթուղթըհամարակալվումէ երկթերթ: Նկարազարդվածփաստաթղթերը,լուսանկարներըհամարակալվում են հակառակերեսի վերնի աջ անկյունում: Գործերիմեջ կարված ծրարներնիրենց պարունակությամբհանդերձնույնպես համարակալվում են: Ծրարի մեջ գտնվող փաստաթղթերըհամարակալվում են ծրարիհամարինհաջորդողհամարով: ՀՎամարակալման ժամանակ փոքր քանակությամբբաց թողնված թերթերիվրա դրվում են նախորդհամարները՝ավելացնելովայբբենական տառերը:Օրինակ 13ա, 13բ, 13գ ն այլն: Նման կարգըկիրառվումէ նան են նույն թվանշաններով: այնդեպքում,երբ թերթերըհամարակալվել Եթե համարակալմանընթացքում թույլ են տրվել բազմաթիվ սխալներ, ապա այդ համարներիվրա գիծ է քաշվում, ն նոր համարակալումը սկսվում է այն թերթից,որից առաջացել է սխալը: Մշտական,երկարաժամկետպահպանմանն անձնակազմիվերաբերյալ գործերիթերթերիհաշվառմանհամարկազմվում է վավերացման թերթիկ,որը կարվումԷ յուրաքանչյուրգործիվերջում:Դրանումթվերովն տառերովնշվում է համարակալված թերթերիքանակը ն առանձին «Հ» նշանովներքինցուցակիթերթերիքանակը,եթեկա այդպիսին: Վավերացմանթերթիկում/համապատասխան ակտի վկայակոչումով/ նշվում են փաստաթղթիկազմի փոփոխությանն վիճակի մասին /վնասված,բնօրինակներըպատճեներովփոխարինմանն այլն/, ինչպես նան համարակալման առանձնահատկությունները՝ բաց թողնված թերթերի համարները, լուսանկարներով, լրագրերի կտրածոներով -

ծրարներին նրանց թերթերիհամարները, բոլոր չափսերիթերթերի , թերթերիհամարներընայլն: պարունակության Չի թույլատրվումվավերացմանգրառումը կատարել գործի շապիկի, կամ գործի վերջինթերթիհակառակկողմի վրա: ձեռագրով: գրառումըկատարվում է դյուրընթեռնելի Վավերացման են Վավերացմանթերթիկի գրառումներըեզրափակվում կազմանուն նշումով ն ման թվագրումով,կազմողիպաշտոնի, ազգանունի ստորագրությամբ: -

թերթիկ գործի վավերացման Գործում կարվածն համարակալված թերթել: լիտերային թերթեր թվում այդ համարներ Աք ճերքինցուցակիթերթեր Վ-.....-

|

է

թվերով նտառերով/

բաց

թողնված

ԷՏ

ռռառչաթաւառայա

Գործի ֆիզիկականվիճակի ն ձեավորմանառանձնահատկությունները

Թերթերիհամարները »

թերթիկը Վավերացման կազմողի պաշտոնը Թվագրումը

վերծանությունը ստորագրության |

.

Փաստաթղթերը կար ն համարակալելուցհետո կատարվում է գործի շապիկիձնավորումը: հետնյալ Երբ գործը ձնավորվում է, գործերի անվանակարգից են վրա շապիկի գործի փոխանցվում տվյալները նշումով, . հիմնարկիանվանումըենթակայության անվանումը, ստորաբաժանման կառուցվածքային

» »

»

». Բ

»

ինդեքսը` բաղկացածկառուցվածքային գործի գործավարական ինդեքսից ն ըստ անվանակարգիգործի հաստորաբաժանման մարիցկամ ցուցակիտարեկանհատվածի հերթականհամարից, գործի վերնագիրը, համառոտ բնութագրումը/եթե գործը բաղգործիփաստաթղթերի է կացած հատկապեսարժեքավորփաստաթղթերից/, գործիթվագրումը, գործի թերթերիքանակը, ժամկետը, գործիպահպանման գործի համարները/: ն գործի ցուցակի գրանիշը ն գրանիշը ր /ֆոնդի, /ֆոնդի,ցուցակի գործիարխիվային '

»

» »

»

ն

Գործը պահպանման համար նախապատրաստելուկամ գերատեսչական արխիվ հանձնելու ժամանակ վերոգրյալ տվյալները ճշգրտվում ն լրացվում են: Մշտական պահպանման շապիկի վրա նախատեսվում են հատուկ տեղեր պետականարխիվիանվանման ն պայմանանիշերի համար: Կազմակերպությանանվանումը գործի շապիկի վրա տրվում է ուղղական հոլովով: Եթե տարվա ընթացքում հիմնարկիանվանումը փոփոխվել է, ապա գործի շապիկի վրա փակագծերի մեջ ցույց է է տրվում նախորդանվանումը,իսկ նոր անվանումըգրվում հնի տակ: Եթե գործը բաղկացածէ մի քանի հատորից/մասից/,յուրաքանչյուր հատորի վրա գրվում է, ինչպես գործի ընդհանուրվերնագիրը այնպեսէլ տվյալ հատորիվերնագիրը: Հարկ Է նշել որ գործի վերնագիրըպետք է ճշգրիտ, հակիրճն ամփոփ ձնով ներկայացնիփաստաթղթերի հիմնականբովանդակությունը: Ընդ որում, փաստաթղթերում արտացոլված փաստերն ու իրադարձություններըպետք է բացահայտվեն: Կարգադրականփաստաթղթերից կազմված գործի վերնագրում նշվում են դրանց համարները:Օրինակ՝ Կազմակերպության տնօրենի հրամաններըհիմնականգործունությանմասինԽ 1-125: Եթե գործը բաղկացածէ փաստաթղթերի պատճեներից,ապա դրա մասին նշում է կատարվումվերնագրում:Օրինակ` Կազմակերպության տնօրենիանձնակազմի վերաբերյալհրամաններիպատճեները: Գործերիշապիկիպարտադիրտարրերիցէ թվագրումը:Այն գործեն այլ րը, որոնք բաղկացած են կարգադրական,ստեղծագործական /նամակներ,սղագրություններ,զեկուցագրերն այլն/ փաստաթղթերից, որոնց համարստույգ թվագրումնունի կարնորնշանակություն,ինչպես նան այն գործերը,որոնք բաղկացածեն մի քանի մասերից/հատորներից/,գործերիթվագրումէ համարվումփաստաթղթերի տարեթվերը,այսինքն գործում ամփոփվածամենավաղն ամենաուշ փաստաթղթերի գրանցման/կազմման/թվագրումը/ամսաթիվ, ամիս, տարի: Կոլեգիալմարմիններինիստերիարձանագրություններից կազմված գործերի թվագրում է համարվումառաջին ն վերջին արձանագրություններիթվագրումները: աշխաԱնձնականգործի թվագրում է համարվում տվյալլ անձիամծի աշխ տանքի ընդունմանն ազատմանհրամանը: Եթե որպես գործ է հանդես գալիս հրամանների,կարգադրությունների ն այլնի մատյանը,ապա դրանց թվագրումը է առաջինն վերջինգրառմանօրացուցային թվագրումը: են փաստաթղթեր Եթե գործի մեջ ներառված /օրինակ՝ ներ/,որոնցթվագրումըչի համընկնում գործիթվագրմանհետ, ապա նման

դեպքումթվագրմանտակ դրա մասինկատարվումէ հետնյալ բովանդափաստաթղթեր»: կությամբգրառում.«գործումառկաեն թվականների Թվագրումը կարող է չնշվել գործի շապիկի վրա, որոնք բաղկացած են տարեկան ծրագրերից ն հաշվետվություններից,քանի որ դրանց թվագրումըարտացոլվումէ վերնագրիմեջ: ն փակվելմեկ ուրիեթե գործը բացվել է մի կազմակերպությունում է շում, ապա գործի շապիկիվրա նշվում երեք թվագրումգործը տվյալ բացելութվագրումը,այլ կազմակերպություն մուտքագրվելու հիմնարկում ն երկրորդ ավարտման թ վագրումը: թվագրումը հիմնարկում գործի .

գործերի

:

Գործ Վ

ՑուցակԽ

Ա Ֆոնդ

՛

ն կառուցվածքային /կազմակերպության

ԳՈՐԾ Վ ՀԱՏՈՐ պ

Թործի Գոր վերնագիրը/ բշագրրը

/թվագրումը/

,

Թերթերիքանակը Պահել

,

'

Նանան մա

`

|

Գործ հ

Ցուցակ Ի

Ֆոնդ Ի

շապիկի կարնոր տարրերիցէ թերթերիքանակի նշումը, հանդիսանում որը Գործերի դրվում է գործի վավերացմանգրառմանհիմանվրա: ներածություն- Պահպանմանժամկետիմասին գրառումը դրվում է գործի շապի-

-

կի վրա համաձայն կազմակերպությանգործերի անվանակարգի,

փաստաթղթերի պահպանմանժամկետներինշումով գերատեսչական հետո: Մշտական պահպանման գործերի ցանկի հետ համեմատելուց վրա գրվում է՝ «Պահել մշտական»: արխիվայինգրանիշը դրվում է կազմակերպության արխիԳործի է ֆոնդի համարը, ցուցակի ն գործի մեջ պարունակում իր

Ն մում

ասարսերը:

9.3.

ԳՈՐԾԵՐԻ

ՑՈՒՑԱԿՆԵՐԻ

»

»

»

ՆՈՅԱՆ րաբաժանոմ Ցուցակների ժամանակին ուցակներ ր

նատվությունըկրում

կավարները:

են

կազմվում կազմվ

են բոլոր բոլոր

կկառու ցվածքային ստո

-

-

ն

որակովկազմելու պատասխակառուցվածքայինստորաբաժանումների ղե-

Մշտական,երկարաժամկետ պահպանմանն անձնակազմի վերաբերյալ գործերի ցուցակների տարեկան հատվածներըկազմվում են սահմանվածձնով: Ցուցակում յուրաքանչյուր գործի նկարագրմանամբողջական տարրերը կոչվում են նկարագրականհոդված:

» »

»

»

րարակությունների համան

»

»

ԿԱԶՄՈՒՄԸ

Մշտական,երկարաժամկետ պահպանմանն անձնակազմիվերաբերյալ գործերի համար կազմվում են ցուցակներ:Ցուցակներիկազմումը համարվում է գործավարությունումփաստաթղթերիհետ տարվող աշխատանքների վերջին փուլը: Գործերիցուցակըարխիվայինտեղեկատուէ, որն իրենիցներկայացնում է գործերի դասակարգվածցանկ ն կոչված է բացահայտելու գործի կազմը ն բովանդակությունը, ֆոնդի ներսում դասակարգման ամրագրումը,գործերիհաշվառումը: Գործերի ցուցակը միաժամանակ հաշվառման փաստաթուղթէ ն փաստաթղթերիգիտատեղեկատուապարատի հիմնականտեսակը, որն ապահովումէ փաստաթղթերի օպերատիվորոնումը: Այսպիսով`ցուցակը հաշվառմանփաստաթուղթն գործերի բովանդակության տեղեկատուէ Ցուցակը բաղկացած է լինում տարեկան հատվածներից:Այն կազմվումէ առանձին՝ մշտականպահպանմանգործերիհամար, երկարաժամկետպահպանմանգործերիհամար, անձնակազմիվերաբերյալգործերի համար, յուրահատուկ, միայն տվյալ հիմնարկինբնորռշ փաստաթղթերի /դատական, քննչական, ըստ թեմաներիգիտական հաշվետվուունների ն այլն/ ինչպես նան Գոր գերատեսչա գործերի,հոմ ժաման հրա Գործե

Կառուցվածքայինստորաբաժանմանգործերի ցանկի նկարագրականհոդվածըիր մեջ պետք է ներառիհետնյալ տարրերը՝ գործի /հատորի,մասի/հերթականհամարն ըստ ցանկի, գործի /հատորի,մասի/ինդեքսը, գործի /հատորի, մասի/ վերնագիրը,որն ամբողջությամբհամապատասխանումէ գործի շապիկիվերնագրին, գործի /հատորի,մասի/թվագրումը, գործի /հատորի, մասի/թերթերիքանակը, . պահպանմանժամկետը, ծանոթություն: Մշտական պահպանման գործերի ցուցակում «պահպանման ժամկետը» սյունակը չի կազմվում: է ինքնուրույնհերթականհաՅուրաքանչյուրգործ ցուցակագրվում մարով:Մի քանի հատորների/մասերի/առկայությանդեպքում նրանցից յուրաքանչյուրինտրվում է հերթականհամար:Գործերիդասակարգումը ստորաբաժինների ցուցակներիհամացուցակում ն կառուցվածքային է րակալումն իրականացնումկազմակերպության արխիվը: Ցուցակի վերջում կատարվում է ամփոփիչ գրառում, որում թվերով ն տառերով ցույց է տրվում գործերի քանակը,առաջինն վերջին համարներիթվերը: Գործերի ցուցակըստորագրումէ կազմողը՝նշելով իր պաշտոնը: Ցուցակը համաձայնեցվումէ գործավարական ծառայությանղեկավարի հետ ն հաստատվում է կառուցվածքայինստորաբաժանմանղեկավարիկողմից:Կառուցվածքայինստորաբաժանման գործերիցուցակը կազմվում է երկու օրինակից:Առաջինօրինակը մնում է կառուցվածքային "ստորաբաժանումում,երկրորդը գործերի հետ միասին փոխանցվում է գերատեսչական արխիվ,որտեղ ծառայում է որպեսհիմք գործերի տարեկան ամփոփ ցուցակը կազմելու »

»

ազամերպության ինարեր գորի ուցակի, Արիիպառպանմ տարեկան պետական արխիվի կողմից: Ցուցակը կազմվում օրինա:

Հե րի ցուցակի

տարսվան ՄՓ3Հ

ռատվածսնրը,

սսթակա

աստատոա

է չորս հավանությանարժանանալուց հետո

հասկից, ԳՓՀ /ՓՀ/ կողմից է տատվում կազմակերպությանղեկավարիկողմից: Կազմակերպությունըպարտավոր է գերատեսչականարխիվում մշտական պահպանմանգործերի համար սահմանվածժամկետները լրանալուցհետո, դրանքհանձնելպետականարխիվպահպանությանը: Ստորն ներկայացվում են մշտական ն երկարաժամկետպահպանմանգործերիցուցակներիձները.

Մ ԵՄ

ՀԱՍՏԱՏՈՒ

Վատ, մ

Բար

ՀԱՍՏԱՏՈՒՄ

ո

ն

ն

պետ

Հ. Գնորգյան

.

/թվագրումը մ

Ի

Թ: ԳԱԻ

ՖՈՆԴ

պ

երկարաժամկետ պահպանմանգործերի

պահպանմանգործերի ՀՀ Կ

|

ոդ

ապարատ մաքսայինվարչությանկենտրոնական

Գործի

հորը

Գործի

իա

Գործի

հարի ,

վերճագի ընագիրը

|

.

մինչն

-

բանանը

պ

Է

թվագրում

ՍԱ Կրոն

ՀԱՍՏԱՏՎԱԾ

|

վերնագիրը

թվագրումը

թերբերի

քանակը

պահպանման ժամկետը

Ցուցակում ընդգրկվածէ

թվում

ԱՐԱՏ ՅՈՆ

միննՎ`

,

արձանագրություն ԱՐՀ ագր

/թվերովն տառերով/ |

թռիչքային բաց թողնվածԻՎ Ցուցակըկազմողի պա շտոնի անվանումը

Է

Պետական արխիվի --

այդ

վերծանում/ խԽտորագրության

'

`

Տ.

Գերատեսչականարխիվիպետ (պատ. անձ) Է ՏՐՎԱԾ

ՀԱՎԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

ՀիմնարկիԳՓՀ արձանագրության

սը.

:

չ

թռիչքայինԻՎ բաց թողնվածԻՎ Ցուցակը կազմողիպաշտոնի անվանումը

Գործի ԾանոԳործի Գործի Գործի /հատորի, /հատորի, Ռատորի, թություն մասի/ մասի/ մասի/ մասի/

/հատորի, ւ

գործ,

/թվերովն տառերով/

|

մաքսայինվարչությանկենտրոնականապարատ

Գործի ո/կ| ինդեք- | Խ

Վ

ՎՀ

Գործի/հատորի,|՛ Ծանոթուն եի մասի/ ո

վագրում թվագրուսը

Ցուցակում ընդգրկվածէ

ի)

Վ

19921996թթ.

ը

մ

/թվագրումը/

Վ

ՑՈՒՑԱԿ

թթտավա

Ան

ր

ՀՀ մաքսայինվարչության

` Գնորգյան աք

ՖՈՆԴ

ԵՄ

Գ

ԳՈՐԾԵՐՆ

ԱՐԽԻՎ

այդթվում

/ստորագրության վերծանումը/

երատեսչականարխիվիպետ (պատ. անձ) 9.4.

գործ,

/Խտորագրության վերծանումը/

ՎԱՆՁՆԵԼՈՒ

ԿԱՐԳԸ

արխիվ հանձնվում են մշտական, երկարաԿազմակերպության ժամկետպահպանմանն անձնակազմիվերաբերյալգործերը:Գործերի հանձնումըկատարվումէ միայն արխիվի ղեկավարիկողմից կազմված ցուցակներով ե կազմակերպությանղեկավարիկողմից հաստաւոված ժամկետացանկով:Գործերի հետ միասին արխիվ են հանձնվում նան գործավարական ծառայությանգրանցմանհսկողականքարտերը: ժամանակավորպահպանմանգործերը, որպես կանոն, հիմնարկի արխիվչեն հանձնվում:

Գործերնընդունելիսարխիվիաշխատակիցըմանրակրկիտձնով

ՀԱՍՏԱՏՈՒՄ

ցուցակի հետ, է դրանց համապատասխանությունը համեմատում ստուգում է գործերիճիշտ ձնավորումնու կազմումը:Արխիվիղեկավարը ստորագրում,թվագրումէ գործերն ընդունելու մասին ցուցակնշում ընդունվածգործերիքանակը: ներիբոլոր օրինակները, է Ցուցակի տարեկան հատվածիմեկ օրինակը վերադարձվում մնում է արխիվում: հանձնողին,մյուս օրինակը Պետականպահպանմանհամար գործերը հանձնելու դեպքում, է պետական կազմակերպությունը գրություն պետականարխիվիղեկավարիանունով` նշելով կազն մակերպությանանվանումը, գործերի ընդհանուրքանակը տարեթվերը, ծայրային փաստաթղթերի երեք օրինակները, ցուցակների տեղեկանք,եթեգործերը մասինպատմական կազմակերպության են անգամ, հանձնվումառաջին պետականպահպանման /նման փաստիգոմասին կորստյան տեղեկանքփաստաթղթերի

Վ.

/Խտորագրության վերծանումը/

ԿՏ.

թվագրումը:

Գ

կազմման վայրը

հանձնման-ընդունման «Ազգային արխիվայինֆոնդի Հիմք՝Հայաստանի Հանրապե րապետության ն «Ազգային մասին» Գերատեսչական արխիվում մշտական պահպանման գործերի ժամկե ն մ հիմն ամկետըլրանալու (կամ հի ԹաԲ.

»

օրենք

»

արկի Աա Ց պետական թթմշտական պան» պահպանության ընդունում պանման գործերը, դրանցապահովագրական զիան, արճենները ար իլեկատու որճնարկի անվանում

ա-Պ

է

Ն

"

ապարատը:

աի

ւ

Ցուցակի Ցուցակների համարները Գոմերի | Գործերի քանակը

շ

`

Ապաբովապ

Ընդամենըընդունվածէ

անոր

Գրական լ

ություն

ատճեններ բ

:

գործ

/թվերովն տառերով/

(այդ թվում ապահովագրական պատճեններ) Պետական արխիվումֆոնդինտրվումէ Վ ՀԱՆՁՆԵՑ

ԸՆԴՈՒՆԵՑ

Հանձնողիպաշտոնը

Ընդունողիպաշտոնը

խԽտռրագրության վերծանումը/

/ստորագրությանվերծանումը/

/թվագրումը/

արխիվի տնօրեն

Գործերիպետականպահպանության

»

յությանդեպքում): Այնուհետնգործերը գրանցվումեն: Գրանցումնիր մեջ ներառում տեղադէ գործի շապիկիվրա ֆոնդի, ցուցակին գործերիհամարների հետ համեմատված ն գրանցցուցակի րումը: Վանձնող հիմնարկում են /կապվում/: Գործերիհանձնումը ձված գործերըփաթեթավորվում նակերպվումէ ակտով: ն Վանձնողնու ընդունողըստորագրումեն ցուցակների ակտերի ն Ցուցակներիերկու ակտի մեկ օրինակըմնում բոլոր օրինակներում: է պետականարխիվում,ցուցակի երրորդ ն ակտի երկրորդօրինակը է հանձնող հիմնարկինն մշտապես պահվումէ գորվերադարձվում ծավարականծառայությունում:

Պետական կան ա

/ստորագրության վերծանումը

ԱԿՏ

|

ՀԱՍՏԹՑՈՒՄԵՄ

ղեկավար

Կ.Տ. /թվագրումը/

արխիվ ներկայացնում

»

ԵՄ

պաշտոնի անվանումն Հիմնարկի

/թվագրումը/ ւ.

10.

10.1.

ԱՐԽԻՎԱՅԻՆ

ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐի

0ԳՏԱԳՈՐԾՈՒՄԸ

ԻՐԱՎԱԲԱՆԱԿԱՆ ԱՆՁԱՆՑ ԵՎ ՔԱՂԱՔԱՑԻՆԵՐԻ

ՀԱՐՑՈՒՄՆԵՐԻ

ԲԱՎԱՐԱՐՈՒՄԸ

՛

1810 թվականինկայսր Նապոլեոնըգեներալ Դյուրոկիուղեկցությամբ այցելում է Օտել Սուբիզում գտնվող ՖրանսիայիԱզգայինարխիվ: Նրանք ժամանում են հասարակ կառքով, առանց ուղեկցող պահակախմբի,հասարակ հագուստով: Քանի որ նրանց ոչ ոք չէր սպասում, նրանքանարգելմտնում են գլխավոր բակ: Այնտեղինչ որ ծառայող չճանաչելով նրանց հարցնում է, թե ինչ են ուզում: Այցելուները խնդրումեն կանչել արխիվապահին:Երբ ծառայողըբացատրումէ, թե ինչպես նրանք կարողեն գտնել արխիվիստԴոնուին,Դյուրոկըբացում է անձրնանոցը կոճակըցույց տալու համար իր կոչումը: Դրանիցհետո միայն կանչումեն Դոնուին,որն էլ ուղեկցում է հյուրերին արխիվ: Նապոլեոնը ամեն ինչ շատ ուշադիր դիտելուց հետո, արխիվիստինբացատրում է, որ ինքը ցանկանումէ, որ իր կողմիցնվաճվածբոլոր երկրների արխիվներըտեղափոխվենՓարիզ: Կայսրը համարումէր, որ այդ արխիվների կողմից տրված փաստաթղթերի պատճեններըկբերեն զգալի ֆինանսականօգուտ: Ֆրանսիականարխիվների պատմության այս հետաքրքրաշարժ դեպքով էլ սկսենքայս գլխի հետ ծանոթությունը: Արխիվի հիմնականխնդիրներիցմեկն է փաստաթղթերիօգտա-

գործումը:

Հայաստանիազգային արխիվայինֆոնդի պետականսեփականություն հանդիսացող փաստաթղթերիօգտագործումը մատչելի է փաստաթղթերը ժամանակավոր կամ մշտական պահպանության հանձնելուօրվանից: Արխիվայինֆոնդի փաստաթղթերնօգտագործելուիրավունք ունեն ՀայաստանիՀանրապետության ն օտարերկրյապետությունների ու իրավաբանականանձինք առանձին քաղաքացիներ,ինչպես նան միջազգայինկազմակերպությունները: Պետական ն գերատեսչական արխիվներին հանձնված փաստաթղթերնօգտագործմանեն տրվում առանց սահմանափակումների, պետական ն գերատեսչականարխիվներիընթերցասրահներում կամ գրավոր հարցումներիմիջոցով, եթե դրանք պետականն ծառայողական գաղտնիք չեն պարունակում, իսկ գաղտնիք պարունակողները՝ գաղտնազերծելուօրվանից: Կախվածարխիվի փաստաթղթերիօգտագործմաննպատակներից /քաղաքական,կառավարչական,գիտական,մշակութային,լուսա-444-

:

վորչական,տնտեսական, իրավաբանականն այլն/ ն տեխնիկական օգտագործմանձնը: ընտրվումէ փաստաթղթերի հագեցվածությունից, փասգերատեսչականի, ի տարբերություն Պետականարխիվներում են, սակայն առավել ձներն բազմատեսակ տաթղթերիօգտագործման համարնույնն Է Այսպեսբ̀ոբոլոր արխիվների դրանցմեծամասնությունը պարտավոր ենթակայությունից, անկախգերատեսչական լոր արխիվները, են քաղաքացիներին ն կազմակերպությանը տեղեկանթտալ արխիվային արխիվայինպատճեններ, սոցիալ-իրավականբնույթի փաստաթղթերի իներ ն դրանցիցքաղվածքներ,որոնք անհրաժեշտեն քաղաքացիների համար:Այդպիսիօրիրավունքներին օրինականշահերի ապահովման ստաժին աշխատանականշահերինեն վերաբերումաշխատանքային հասարակավարձի չափի, բանակայինծառայության,ընտրությունների, իրաաշխատանքային կան կազմակերպություններին անդամակցության, տրամադրումը: վունքների ն այլնի մասինտեղեկությունների ուժ ունեցող որոնողաԱրխիվայինտեղեկանքը/րավաբանական գործի, կան տվյալների/ֆոնդի, ցուցակի կամ գործերիանվանակարգի, վավերացված թերթերիհամարներիպարտադիրնշումով,պաշտոնապես կամ հաստատվում փաստաթուղթ է, որում ներառվածեն տեղեկություններ են արխիվում պահվողփաստաթղթերում առկատեղեկատվությունը: Իրենց գործունեությանըվերաբերողարխիվայինտեղեկանքները տրվում են հարցումների համաձայն, քակազմակերպություններին ղաքացիներին՝անձնականդիմումներիհիման վրա: Թույլատրվում է գրավոր դիմումի հիման վրա գործերից հանել ն տիրոջը տալ իր անձնականփաստաթղթերը/քաղաքացիականկացության վկայականը, աշխատանքային գրքույկը, կրթության մասին ատեստատը,դիպլոմը ն այլն/: Արխիվայինտեղեկանքներն ու փաստաթղթերիբնօրինակները անձտրվում են հայտատուներինկամ նրանց հավատարմատարներին նագրիկամ անձըհաստատողայլ փաստաթղթի ներկայացման դեպքում: Արխիվայինտեղեկանք կամ անձնականփաստաթղթիբնօրինակ ստացողը պարտավորէ ստորագրելարխիվում թողնվող արխիվային տեղեկանքիպատճենի կամ անձնականփաստաթղթիպատճենի հակառակ երեսի վրա, նշելով իր անձնագրայինտվյալները: Աշխատանքային գրքույկը ստանալիսդիմողը ստորագրումէ դիմումի հակառակ երեսիվրա: Եթե դիմողը փաստաթղթերը ստանալուհամար չի կարողանձամբ ներկայանալկամ ուղարկել իր վստահվածանձին, այդ դեպքում արխիվայինտեղեկանքներըկարող են ուղարկվել դիմողի հասցեով հասարակ,իսկփաստաթղթերի բնօրինակները՝գնահատմաննամակով: Քրեականպատասխանատվության ենթարկելու,դատվածության, քաղաքացիականիրավունքիցզրկելու ն վերականգնելու, ոչ աշխա|

տանքայինգույքային իրավունքին ոչ աշխատանքային գործունեության վերաբերյալարխիվայինտեղեկանքներըքաղաքացիներին անձամբ չեն տրվում այլ անհրաժեշտության դեպքում ուղարկվում են շահագրգիռկազմակերպություններին: Արխիվայինտեղեկանքըկազմվում Է կազմակերպության ձնաթղթի վրա, որը գրանցվում,ստորագրվումն կնքվում է տեղեկանքըտվող կազմակերպության կնիքով, որն էլ օրենսդրությանհամաձայն պաէ կրում ներկայացվողտեղեկատվության հատասխանատվություն մար: Տեղեկանքըմեկից ավել թերթերիվրա կազմելու դեպքում վավերացվում է յուրաքանչյուրթերթը:

ՀԱՅԱՍՏԱ:

ԿԱԽԱ

ՀԱՆԻԱԳՉԵՏԱԼԹՅԱՒ

ԱՍՔնթնի

ՄԱՔՍԱՅԻՆ

ՊԵՏԱԿԱՆ ԿՈՄԻՏե

ՊԽԻԳԱՅԻՆ

375015

Հեռ.

375052.երնան,

Թբիլիսյան խճուղի 10, բն.12 Պարոն Գ. Մանուկյանին

'

Երնան, Խորենացի3

53 6051

12.03.02

ՁՓ

ՏԵՂԵԿԱՆՔ

`

Ճ7

010302

Կադրերի հաշվառման թերթիկները,հարցաթերթերը,ինքնակենսագրություններըչեն կարող տեղեկանքիտրման հիմք հանդիսանալ: բացակայությանդեպքում արխիՎամապատասխանփաստաթղթերի վային տեղեկանք կարող է տրվել ծառայողականտպագիրնյութերից: անվանումԱրխիվայինտեղեկանքումտրվում են փաստաթղթերի ները, թվագրումը ն դրանց տեղեկությունները շարադրվում են փասկատարմանժամանակագտաթղթերումառկա իրադարձությունների րական կարգով: Փաստաթղթերիցմեջբերումներն առնվում են չամակերտների մեջ, կազմակերպությունների, ստորաբաժանումների սին առաջինհիշատակումներըգրվում են լրիվ: Տեղեկանքին կարող հաստատեեն կցվել փաստաթղթերի պատճեններկամ քաղվածքներ՝ լու համար բերվածտեղեկությունները: Որոշակի, այդ թվում ն կենսագրականտվյալների չհամընկնելու դեպքում, դրանք ընդգրկվում են արխիվայինտեղեկանքում այնպես, ինչպես նշված է արխիվայինփաստաթղթում,հետնյալ վերապահությամբ՝ «տեքստումայդպես է»: խանում տվյալ տվյ արԱյն դեպքում, երբ հարցումը չի համապատասխանում խիվի պրոֆիլին, ինչպես նան արխիվում չկան պահանջվող տեղեկություններըհաստատող փաստաթղթեր,կազմվում է պաշտոնական պատգրություն, որտեղ նշվում է փաստաթղթերի ճառները ու դրանցորոնմանհնարավորհասցեն: որստյան կկամ ոչնչացման չնչաց Տեղեկությունները փաստաթղթերիկորստյան են մասին,նույնպես վավերացվում կազմակերպությանկնիքով: Արխիվային պատճենը ար/սիվիկողմից վավերացվածմեքենագրական, կեկտրագրաֆիկական, լուսանկարչականն այլ ձնով փաստաթղթիտեքստիբառացի վերարտադրություննԼ: Արխիվային քաղվածքը փաստաթղթիտեքստի հատվածի բառացի մեջբերումնէԱրխիվայինպատճեններիու քաղվածքների վավերացումնու որոնողական տվյալների նշումը կատարվում է փաստաթղթի ինչպես դիմային, այնպես էլ հակառակ կողմի յուրաքանչյուր թերթի վրա: Կազմակերպությանղեկավարի ստորագրության վավերացումը կնիքով կատարվումէ «պատճենի /քաղվածքի/վերջին թերթիվրա: Առանց ֆոնդապահի համաձայնությանարգելվում է արխիվի կողմից պատրաստվածպատճեններն քաղվածքներ բազմացնելը:

լոցակայության

01-12/

47.215

ՀայաստանիՀանրապետության մաքսային վարչության արխիվային ֆոնդիփսատաթղթերի՝ 1994թ.աշխատավարձի վճարմանգրանցմանմատյանում կան տվյալներավագ տեսուչ Գրիգոր Մանուկյանիվերաբերյալ: Հիմք. ֆոնդ 1, ցուցակ 1, գործ 4, թ.թ. 2-16: Տեղեկանքըտրվում է աշխատանքիվայր ներկայացնելուհամար:

Աշխատակազմի ղեկավար

/ստորոգրության վերծանումը/

Կենտրոնականգերատեսչական արխիվիղեկավար

/ստորոգրության վերծանումը/

Զինանշանովկնիքի տեղը

Արխիվայինտեղեկանքներըկազմվում են արխիվում պահվող, հարցմանըվերաբերողփաստաթղթերի բնօրինակներից /կամ վավերացվածպատճենից/:Տեղեկանքումպարտադիր նշվում է չվավերացված փաստաթղթերի պատճենների օգտագործմանմասին: -

-

ՕԳՏԱԳՈՐԾՈՒՄԸ

ՔԱՂԱԳԻՏԱԿԱՆ, ՄՇԱԿՈՒԹԱՅԻՆ, ԿՐԹԱԿԱՆ, ՍՏԵՂԾԱԳՈՐԾԱԿԱՆ ԵՎ ԱՅԼ ՆՊԱՏԱԿՆԵՐՈՎ

190.2. ԱՐԽԻՎԱՅԻՆ

ՔԱԿԱՆ,

ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԻ

Արխիվային ֆոնդի փաստաթղթերիօգտագործումն ու հրապարակումը, որպես գիտահետազոտական աշխատանքիտեսակ, նպատակամղվածէ հասարակականպահանջարկիբավարարմանը: Ղայաստանիազգային արխիվայինֆոնդի պետական ն. գերատեսչական արխիվներումպահպանվողփաստաթղթերիցանձնական նախաձեռնությամբգիտական, ստեղծագործական,սոցիալական ն այլ նպատակներովհետազոտություններկատարողանձինք օգտվելու իրավունք ստանում են պետականարխիվիտնօրենին կամ գերատեսչության ղեկավարին ուղղված դիմումներով`ուսումնասիրության թեմայիու նպատակինշումով: Արխիվներիընթերցասրահներումաշխատելու իրավունքը ձնակերպվում է անձը հաստատող փաստաթղթերով:Ընթերցասրահիբացակայությանդեպքում գործերը կարող են տրվել ժամանակավոր օգտագործմանհամար: Ընթերցասրահներումուսումնասիրողներին, պատվերը /հայտ/ լրացնելուց հետո, ստորագրությամբտրվում են միայն թեմայինվերաեն կրում բերող գործերը:Ուսումնասիրողներըպատասխանատվություն գործերի պահպանվածությանհամար: Ամեն օր աշխատանքներնավարտելուց հետո, ուսումնասիրողներըգործերը հանձնում են ընթերցասրահի վարիչին /աշխատակցին/: Վերջինս ստորագրումէ հայտում գործերնընդունելու մասին:Եթե գործերըվերադարձնելիսհայտնաբերվում են փաստաթղթերիկորստյանկամ վնասմանփաստեր,ապա դրա մասին կազմվում է համապատասխան ակտ: Եթե պարզվի, որ գործից գողացվել են, վնասվել կամ փաստաթղթերի տեքստի մեջ կատարվել են փոփոխություններ,ապա նման արարք կատարողըօրնքով սահմանվածկարգովենթարկվում է պատասխանատվության: Ազգայինարխիվայինֆոնդի փաստաթղթերըն դրանց պատճենները օգտագործմանու հրապարակման տրամադրողպետականնգերատեսչական աբխիվներնիրավասու են սահմանել այդ աշխատանքների իրականացմանհատուկ պայմաններ,ինչպես օրինակ վճարման ենթակալրացուցիչ ծառայություններիմատուցումը: Հայաստանի Հանրապետությանպետականարխիվներինժամանակավորպահատվությանհանձնված հասարակականու հասարակաու քաղաքացիներիսեփական-քաղաքականկազմակերպությունների կանությունհանդիսացողփաստաթղթերիօգտագործումնու հրապաԷ երկկողմկնքվածպայմանագրի րակումըիրականացվում համաձայն:

ապահովեպահպանությունն Արխիվայինֆոնդի փաստաթղթերի են արհամար տրվում օգտագործման որպեսկանոն, լու նպատակով, պատճենները: խիվումպահվող փաստաթղթերի ու հրաօգտագործման փաստաթղթերի օգտվողները Արխիվներից հիմքեեն փաստաթղթերի. վկայակոչել դեպքումպարտավոր պարակման համարները/: ֆոնդի,ցուցակի,գործի,թերթերի ա նվանումը, /արխիվի րը ն գերապետական ֆ ոնդի Հայաստանիազգայինարխիվային Հայաստանի փաստաթղթերը պահպանվող տեսչականարխիվներում արգելտանելն դուրս սահմաններիցմշտապես Վանրապետության ու օգտանելն դորս ժամանակավորապես վում է: Այդ փաստաթղթերը գիտական, տագործելը թույլատրվումէ միջազգային,քաղաքական, նպատակով: մշակութային ու տնտեսականհամագործակցությանՀանրապեչեն տարածվումՎայաստանի Սույն սահմանափակումները ի պահ հանձնված սեփականության արխիվներին տությանպետական նկատպատկանողփաստաթղթերի քաղաքացիներին իրավունքով չէ: նախատեսված այլ բան պայմանագրով մամբ, եթեպահատվության բարձրացարդյունավետության Փաստաթղթերիօգտագործման են արխիվային տեղեկազմակերպում ման նպատակովարխիվները ուսումնասիրություն: պահանջարկի հասարակական կատվության են նան դասախոսությունձներից օ գտագործման Փաստաթղթերի հեռուստա ն ռադիոհաղորդումների, զեկույցների,ցուցահանդեսների, հետ հանհասարակայնության էքսկուրսիաների, ների պատրաստումը, տպագրությունը: մամուլումհոդվածների կազմակերպումը, դիպումների են հրապարակվել կարող փաստաթղթերը Արխիվայինֆոնդի /մատենաշարայինժողովածուներ ժողովածուների փաստաթղթերի պատհուշագրությունների, հավաքածուների,քրեստոմատիաների, ալբոմների,բուկլետնեուսումնասիրությունների, մափաստագրական կազմակերպու արխիվային կամ անհատապես ն այլ տեսքով, րի հետ համատեղ: թյունների ձների բազմաօգտագործման փաստաթղթերի Ներկայացնելով ազՀայաստանի թեպետ որ նշել, զանությունը՝հարկ ենք համարում օՀանրապետության Հայաստանի ֆոնդի մասին գային արխիվային ֆոնդի պերենքը սահմանում է, որ այաստանի ազգայինարխիվային ն գերատեսչական պետական հանդիսացող տականսեփականություն անվճար օգտագործումն պահպանվողփաստաթղթերի արխիվներում արխիվային պայմաններում արդի է այն չի համապատասխանում գործիզարգացմանը: սկզբունքը համաշխարՓաստաթղբերիանվճար օգտագործման է 1794 թվականի հռչակվել մեջ առաջին անգամ հային պատմության օրենքով: առաջինարխիվային հունիսի25 ֆրանսիական ``

Վեղինակիկարծիքով, ավանդույթի ուժով մեզ

հասած

ձեր |

Գործերի պատվիրաթերթի /երեսիկողմը/

այս

սկզբունքը կարիք ունի իրավական առումով տարբերակման:Այսինքն` անհրաժեշտ է օրենսդրորենհստակեցնել, թե փաստաթղթերի օգտագործմանոր ձներըկարողեն լինել անվճար,որոնք՝ վճարովի: Ստորն ներկայացվում են ընթերցասրահումօգտագործվողհիմնականձները.

լ

ք

ԹՈՒՅԼԱՏՐՈՒՄ

ՊԱՏՎԻՐԱԹԵՐԹ

ԳՈՐԾԵՐԻ

/ւսումնասիրողի հարցաթերթիձեր

անվանումը/

հս

/արխիվիաճվանումը/

/տորագրության վերծանում/

Է

ԵՄ

Գործեր դուրս տալ (պաշտոն) ,

«6»

ՈւսումնասիրողիհարցաթերթՎ

ջ.|

,

Ազգանուն

Անուն, հայրանուն Ծննդյան թիվը

'

անձնական գործիԻՄ սկզբնատառերը, /ուսումնասիրողիազգանունը,անվան-հայրանվան

/ուսումնասիրությանթեման/

Աշխատավայրը, պաշտոնը

Կրթությունը,գիտական աստիճանը, կոչումը (Ուսումնասիրության թեման, ժամանակագրական

Ֆոնդ պ

շրջանակնե

|

Ցուցակ պ

|.

Գործ պ

քանակը| ճասիրողի

գիրը

ստորա-

| Ծանոթություն

գրությունը

Թերթերի Ուսում-

Գործի

վերնա

ձնի Գործերի պատվիրաթերթի /հակառակկողմը/

Ուսումնասիրությաննպատակը ԼԼ տան Համզեն,

հեռախոսը

3Լ3531Լ

Ը

/ուսումնասիրողիստորագրությունը/

««ԴՓՋՏե"

թ.

Պետականարխիվիընթերցասրահներում աշխատակարգիհետ ծանոթացա, սլարտավորվում եմ դրանք կատարել ն արխիվ ներկայացնել հրատարակածաշխատանքի մեկ օրինակ:

(ուսումնաս

ի

ստորագրություն

/թվագրումը/

Լ

Լ

|

օգտագործմանձների Փաստաթղթերի հաշվառման քարտ -

Օգտագործմանձնը

քարտի ձնի

/արխիվիանվանումը/

/երեսի կողմը/

(ցուցահանդես,էքսկուրսիա,դասախոսություն,ռադիո-հեռուստւստեսայինհաղորդում,

Ուսումնասիրողներին ուսումնասիրվող թեմաներիգրանցմանքարտ

փ. հավաքածու,նախաձեռնողական տեղեկատվություն ն այլն)

Օգտագործմաննպատակը(քաղաք., տնտես., սոցիալական,գիտական,մշակութ.,

Ուսումնասիրմանթեման /անվանումը, ժամանակագրականշրջանակ-

ստեղծագործական)(անհրաժեշտնընդգծել)

(ժամանակագրական շրջանակները) Անցկացմանտեղը (հրատարակման) այցելուների քանակը Թվագրումը Եթեր թողարկման ժամանակը ծավալը Արխիվիմասնակցությունը Պատրաստված նախաձեռնողական-տեղեկատվականփաստաթղթի Թեման

տեսակը Ում

է ուղարկված

նախաձեռնողականտեղեկատվականփաստաթուղթը

ները/

անձնակւսնգործի Պ/ /ուսումնասիրողիազգանունը,անվանհայրանվանսկզբնատառերը,

"|Պաշտոնը, գիտականաստիճանը, կոչումը

գործուղված Ուսումնասիրմաննպատակը Օգտագործմաննպատակը /քաղաքական,տնտեսական, գիտական,մշակութային,ստեղծագործական/

Ում կողմից է

սոցիալական,

/անհրաժեշտէ ընդգծել/

`

քարտի ձնի

/հակառակ կողմը/

Օգտագործվածֆոնդերին գործերիհամարները Ֆոնդ Վ

Ցուցակ

ԱՊ

վերծանումը/ /պաշտոնը,ստորագրության «

»

թ.

Գործ Վ Յ

11.

ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԻ

էԼԵԿՏԲՈՆԱՅԻՆ

ՊԱԼՊԱՆՈՒՄԸ

11.1.

'

ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԻ

:

ՎԱՄԱԿԱՐԳՈՒՄԸ

Համակարգչայինգործավարությանիրականացմանդեպքում առաջանում է մի նոր խնդիր,էլեկտրոնայինփաստաթղթերիկարգավորման ն պահպանմանապահովմանառումով: Փաստորենեթե թղթային հիմքով փաստաթղթերիպահպանման տեխնոլոգիանբավականինմշակվածէ, ն դրա մասինգոյություն ունի մեծաքանակ նորմատիվ-մեթոդականգրականություն, ապա էլեկրրոնային փաստաթղթերիպապահպանմանկազմակերպումը հիմնականում իրականացվում է տարերայնորեն: Չկարգավորվածփաստաթղթերիպահպանումն առաջացնում է անհրաժեշտ փաստաթղթերիորոնման ժամանակի զգալի վատնում, քիչ չեն նան այդ փաստաթղթերիկորստյանդեպքերը: էլեկտրոնայինփաստաթղթերըկարող են ստեղծվել կազմակերպության աշխատողներիկողմից համակարգչի,ստացված էլեկտրոնային փոստի ն ֆաքսի միջոցով: Բացի այդ, այսօրշատ կազմակերպություններ ավանդաբար թղթային ձնով ստացված փաստաթղթերի մի մասը տեսածրիչի /Տօճոօմ միջոցով վերածում են էլեկտրոնային Սա էլ ավելի է սրում էլեկտրոնայինփաստաթղթերի փաստաթղթերի: կարգավորմանն պահպանմանապահովմանխնդիրները: Ստեղծված կամ ստացված էլեկտրոնային փաստաթուղթը անհրաժեշտ է պահպանել համակարգչի կոշտ սկավառակի, դիսկետի, մագնիսականժապավենին այլն վրա ֆայլի տեսքով: Ֆայլերի մեջ պահպանմանկարգը պակաս կարնոր չէ, քան ավանդական թղթային փաստաթղթերինը:Փաստաթղթերը կարող են պահպանվելանձնականհամակարգչի կոշտ սկավառակիվրա, հատուկ առանձնացված համակարգչի/ֆայլ-սերվերի/ ինչպես նան փոխվող կրիչներիվրա: Նախ ն առաջ անհրաժեշտ է կոշտ սկավառակիվրա ստեղծել թղթապանակներ/դիրեկտորիաներ/,որոնց մեջ պետք է տեղադրվեն

փաստաթղթերը:

|

Վամակարգչիմիջոցով ֆայլերի պահպանման կարգավորման սկզբունքը շատ նման է թղթային գործավարությանը: Ինչպեսթղթային փաստաթղթերնեն տեղադրվումգործերի մեջ, այնպես էլ ֆայլերն են տեղադրվում թղթապանակներիմեջ /երբեմն օգտագործվում է «կատալոգ« կամ«դիրեկտորիա»եզրույթները/:Յուրաքանչյուր թղթապանակ կարող է ունենալ իր մեջ տեղադրվածթղթապանակ,վերջիններս իրենց հերթին նույնպես կարող են ունենալ իրենց մեջ տեղադրված

Առաջանումէ թղթապանակների թղթապանակներ: բազմամակարդակ են՝ հիմնականում քիչ փաստաթղթերը Ե թե հիերարխիկկառուցվածք: ստեղծվումէ մեկ թղթապանակ: անվանուԽՏ Օքոօօ փաթեթըստեղծում է «Իմ փաստաթղթերը» որի մեջ տեղադրվումեն նոր ստեղծվածֆայլերը: մով թղթապանակ, աԵթե մեկ համակարգչիվրա աշխատումեն մի քանիաշխատակից, են կոչվում նրանց անուններովօրինակ՝«Արմեպա թղթապանակները նի փաստաթղթերը»,«Գնորգյանիփաստաթղթերը»ն այլն: Սակայն մեծաքանակփաստաթղթերիառկայության կազմակերպություններում հետ ն աշխատանքիկազմակերպումըմի քանի աշդեպքում դրանց խատակիցներով,պահանջում է փաստաթղթերիտեղաբաշխմանառավել հստակ համակարգիստեղծում: որոշումը, որը չի պահանջումհատուկ ծրագրային Ամենադյուրին դա թղթապանակների/կատալոգների/ համակարգի ապահովում, ստեղծումն է, որի հիմքը կարող է հանդիսանալ կազմակերպության գործերիանվանակարգը:Որպես դասակարգմանհիմք կարող են ընտեսակները: դունվելփաստաթղթերի փասԹղթապանակիանվանումըպետք է համապատասխանի արձանագրութտաթղթի տեսակին /հրաման,ակտ, հաշվետվություն, յուն, զեկուցագիր ն այլն/: Այնուհետն փաստաթղթիբովանդակությունը հստակեցվումէ ըստ հեղինակի, հարցի, թղթակցի, ժամանակաեն փաստաթղթերը): հատվածի/որի ընթացքումխմբավորվում է ըստ աշխարԵրբեմնհարմար լինում խմբավորելթղթակիցներին Մեծ փասկազմակերպություններում հագրական հատկանիշների: է համակարհատուկ առանձնացվում համար տաթղթերիպահպանման գիչ, որն ունի իր սեփականբաժիններըանձնական փաստաթղթերը բաժիններիհամար ինչպեսօրիպահելու ն համատեղօգտագործվող հետ» ն Վ կազմակերպության «գրագրություն «զեկուցագրեր», նակ` համարայս այլն: Նման սերվերը կարողէ սահմանելաշխատակիցների օգտվելու սահմանափակումներ: կամայն կատալոգներից ֆայլերի պահպանությունըիրաԸնթացիկ գործավարությունում կանացվումէ համակարգչիկոշտ սկավառակիվրա: Ցանցում աշխատելիս օգտագործողինկարող են հասու լինել այլ համակարգիչների կամ դիրեկտորիաները: սկավառակները Օգատգործողների միացումը որոշակի հեռավորության վրա գտնվող համակարգչինկարող է կատարվելըստ անհրաժեշտության կամ միաժամանակ: Վերջինդեպքումօգտագործողներըկարող են մշտապես օգտվել ն ֆայլերից, ինչպես դա այլ համակարգիչներիթղթապանակներից են այս դեպքում բոլոր Սակայն սեփական համակարգչով: անել կարող այն համակարգիչներըորոնցից հնարավոր է օգտվել, պետք է միաց-455-

ված լինեն: Առաջարկվումէ համակարգիչներիավտոմատ միացում տեղադրել միայն մշտապես օգտագործվողռեսուրսների /թղթապահամար: նակներ,սկավառակներ/ Ավելի դյուրին է այս խնդրի լուծումը այն կազմակերպություննեփասատթղթերի րում, որտեղ մեծ ծավալով համատեղ օգտագործվող ֆայլ-սերվերներ,ոհամար առանձնացվածեն հզոր համակարգիչներ՝ րոնք նախատեսվածեն անընդհատաշխատանքիհամար ն ապահովում են միաժամանակյամուտք հարյուրավոր ն անգամ հազարավոր օգտագործողներիհամար: Սակայն փոքր կազմակերպություններում նույնպես անհարժեշտությանդեպքում, կարող է համակարգիչնեից մեկըառանձնացվելորպեսֆայլ սերվեր: Դա չի բացառումայդ համակարգչի միաժամանակյաօգտագործմանհնարավորությունը որպես որնէ աշխատակցիաշխատատեղ,քանի որ ժամանակակիցմի քանի սկավառակիվրա կարող են տասնյակ գեգաբայթ ծավալով կոշտ գրանցվել հազարավորփաստաթղթեր: ստեղծմանն խմբագրմանընթացքում,սնագրերը Փաստաթղթերի ն անձնական ը պետք է գտնվեն միայն աշխատակցի

`

`

աաանակում պեք փաստաթղթերը Գործավարական

թղթապանակում:

է գտնվեն ընդհաանվանակարգի: համաձայն գործերի նուր թղթապանակներում, բոլոր

11.2.

ԷԼԵԿՏՐՈՆԱՅԻՆ

ՓԱՍՏԱԹՂԹԵՐԻ

ՊԱՀՊԱՆՈՒԹՅԱՆ

ան տրոնային գրավականն ացու իրաոման: ոլոգիաների փաստաթղթերիպահպանմանապահովումը: Ցանկացած

կազմակերպության

համար

համակարգչային տեխէ

էլեկտրոնային փաստաթղթերիպահպանումնապահովելու համար անհրաժեշտ է՝

» ի

.

Ամենա ի

ուն

պ յինպ պաշտպանու կավիրուսային ավիր թ) աոնամ ն ե ր րոշ րագրերի կիրառմամբ ախտորոշում

ո

Հ

իաաահպանուն:

նա-

Թերես ամենահեշտ լուծվող հարցը, համակարգչիանխափանէապահովումնէ: Դա իրականացվումէ մի սարքի մի լեկտրասնուցման ջոցով որն այդպես էլ կոչվում է անխափանէլեկտրասնուցմանաղ,

բյուր /ԱէԱ/:

ւ

Պահեստային պատճենահանմաննշանակությունը կայանում է մեջ: կորցվածփաստաթղթերիվերականգնման

փաստաթղթերիպատճենահաՊահեստայինպատճենահանումը է փոխվողարտաքինկրիչի /դիսկետ,մագնիսականժապավեն, սկավառակ,ՇՇ-ԹՕԻ/ նայլն/ վրա: մագնիսա-օպտիկական Պահեստային /ապահովագրական/պատճենի առակյությունը հնարավորություն է տալիս, վերականգնել անզգույշ, պատահականորենն վթարիհետնանքով ոչնչացվածփաստաթղթերը: Պահեստայինպատճենահանմանընթացակարգը շատ ժամանակ չի պահանջում: Սակայնկարնոր է ապահովելնրա ճիշտ կազմակերպումն ու պարբերականությունը: Միայն կարնոր փաստաթղթեր կորստյան դառը «փորձն» է ստիպում աշխատակիցներիմեծամասնությանըժամանակինկատարելպահեստայինպատճենահանում: Անհրաժեշտէ աշխատակիցներին,բացատրել, որ միայնպարբերաբար կատարվողպահեստայինպատճենահանումնէ ապահովում փաստաթղթերի պահպանումը: Պատճենահանման պարբերականությունըկախվածէ փաստաթղթերի ծավալից, նշանակությունիցն թղթայինպատճեններիառկայությունից: Գործավարությանհամար պատասխանատու անձը, սահմանված պարբերականությամբպատճենահանում է ամբողջ թղթապանակը, ամ միայն նոր ն փոփոխվածֆայլերը:Պատճենահանման կազմանումն

կերպման համար իրենց կարէանաննիցները կողմից սերժ, ված փաստաթղթերըտեղադրեն համապատասխանթղթապանակնեա

րի մեջ: Ամենօրյատվյալների արխիվացումըկարող է պահանջելընդամենը 5-15 րոպե ինչն ամբողջովինփոխհատուցվումէ տեղեկատ. վության պահպանման ապահովումով: էլեկտրոնային փաստաթղթերիպահպանմանապահովման հաջորդ ուղղությունը հատուկ ծրագրայինապահովմանկիրառումնէ, որը պաշտպանումէ տեղեկատվությունը վիրուսայինոչնչացումից: Հակավիրուսայինծրագրերըպաշտպանումեն համակարգիչները վիրուսային ներթափանցումից,հայտնաբերում են տեղեկատվական ֆայլերը ն կատարում վնասված համակարգչի«բուժումը»: Առավել վտանգավորեն ներքին ցանց թափանցածվիրուսները, որոնք կարող են վարակելցանցի մեջ գործող բոլոր համակարգիչները: Վիրուսներիհիմնականաղբյուրներնեն՝ անլեգալծրագրայինապահովումը /հիմնականում խաղերիտեսքով/, վարակվածդիսկետները, որոնքգտնվումեն բեռնավորման բաժնում, » »

միկրովիրուսներովվարակվածԻ/Տ Մ/0/ժ ն Բ»6| փասաթղթերը: Յուրաքանչյուր աշխատակիցդիսկետներիփոխանակմանդեպքում, պարտավորէ նախ ն առաջ հակավիրուսային ծրագրովստուգել նրա վարակվածությունը: Այս արարողությունը պետք է պարտադիրլինի բոլոր աշխատակիցների համար,որոնքաշխատումեն դիսկետներով: ,

Համակարգչիստուգումը, վիրուսների հայտնաբերումնու դրանց են մի շարք հակավիրուսային ծրագրեոչնչացնումը իրականացվում Ճոնմոռ| 1օօխէ րով: Առավել հայտնի են /44516Տե Օօօթօո Մ/6Ե, ժու Քրօ, Կօղօո Ճոն Մատ ն այլ ծրագրեր: Եվ վերջապեսչորրորդ պայմանը`հատուկ ծրագրերիկիրառմամբ է տալիսկանխելայսորը հնարավորություն ախտորոշումը, համակարգչի կործանումը»: պես կոչվածհամակարգչի«կախումը»,կամ «համակարգի են տվյալների պահպանումը ապահովում Այսպիսիօժանդակծրագրերն դեպքում: խափանման աշխատանքների ապահովման ծրագրային կապհաճախակի խափանումները աշխատանքի Վամակարգչի ված են ծրագրային ապահովմանթերություններիցկամ ծրագրերի Դրանից խուսափելուլավագույն տարբեանհամատեղելիությունից: րակն է չտեղակայել համակարգչիմեջ նոր ծրագրերավելին` քան անհրաժեշտէ: Որքանքիչ ծրագրերեն տեղակայվածհամակարգչում, այնքան փոքր է խափանմանհավանականությունը:Այնուամենայնիվ եթե անհրաժեշտ է տեղակայել նոր ծրագիր, խորհուրդ է տրվում օգտագործելհատուկ ծրագրեր որոնք հետնում են տեղակայմանընթացդեպքում իրականացնումհամապատասքին ե անհրաժեշտության խանգործողություն: Ի վերջո համակարգչինորմալաշխատանքնապահովելուհամար անհրաժեշտ է պահպանել քիչ ժամանակ պահանջող հետնյալ կա-

Ս

՞

.

:

"

նոնները՝

»

»

»

մշտապեսֆոնային ռեժիմովպետք է աշխատի հակավիրուսային ծրագիրը,համակարգիչըվիրուսիցպահպանելուհամար, ուրիշ համակարգիչ մտած ցանկացածդիսկետ, էլեկտրոնային պետք է անփոստովստացվածցանկացածհաղորդագրություն, ստուգում, հապաղանցնիհակավիրուսային աշխատանքիարդյունքներնանհրաժեշտ է պարբերաբարպահպանել փոխվողկրիչի վրա:

ղեկատվությանծավալից, դրանք կարող են լինել դիսկետներ,մագնիսականժապավեններ,ՇՕ-ՔՕԽ/ կամ այլ արխիվայինկրիչներ: մեծ ծավալով կազմակերպությունՓաստաթղթաշրջանառության ներում մշտականն երկարաժամկետպահպանման փաստաթղթերը գրվում են ՇՕ-ԹՕԽէ վրա, իսկ ժամանակավորպահպանմանփաստաթղթերը այնպիսի կրիչների վրա որոնց տեղեկատվությանպահպանման ժամկետներըլրանալուց հետո կարող են մաքրվել ն դրանց վրա արտագրվելնոր տեղեկատվություն: Փաստաթղթերիպահպանմանժամկետներըկախվածչեն դրանց գոյության էլեկտրոնայինկամ թղթայինձներից, դրանք որոշվում են փաստաթղթերիպահպանմանժամկետներինշում ունեցող ցանկերով: Բացի դրանից, յուրաքանչյուր կազմակերպությունունի գործերի անվանակարգ,որը նույնպեսներառվումէ համակարգչիմեջ ն հանդիսանում է տվյալ կազմակերպության փաստաթղթերիվերաբերյալ տեղեկատվականինքնուրույնհամակարգ: «էլեկտրոնային արխիվ» ծրագրի առկայության դեպքում փաստաթղթերիհաշվառումըն պատճենահանումըկատարվում է ավտոմատ եղանակով:Փոքր կազմակերպություններում դա իրականացվում է ձեռքով. փաստաթղթերը բաժանվում են ըստ պահպանմանժամկետների, ստեղծվումեն ցուցակներիտարեկանհատվածներինհամապատասխանող թղթապանակներ:Միննույն պահպանմանժամկետով ոչ մեծաքանակփաստաթղթերըտեղադրվումեն մեկ թղթապանակիմեջ: Մեծ քանակությամբփաստաթղթերի դեպքում, հատկապեսմշտական պահպանման,դրանք տեղադրվումեն ցուցակի տարեկանհատվածի համապատասխանկառուցվածքային ստորաբաժանման թղթապանակներում: Կոշտ սկավառակիվրա որոշակի ժամանակահատվածում փաստաթղթերը կուտակելուց հետո կատարվում է դրանց`պատճենահանումն արտաքինկրիչի վրա: Մեկ կրիչի վրա պատճենահանվում են միննույն պահպանման ժամկետն ունեցողփաստաթղթերը: Եթե փաստաթղթերն օգտագործվումեն օպերատիվաշխատանքի են կամ մրրագ վերագա, վառ Սի վրւս համար,նրանքկարող մնալկոշտսկավառա

.

'

|

"`

-

11.3.

ԱՐԽԻՎԱՅԻՆ

ՊԱՀՊԱՆՈՒՄԸ

տարին ավարտելուցհետո էլեկտրոնայինփասԳործավարական տաթղթերնուղարկվում են էլեկտրոնայինարխիվհետագա պահպանպահման համար: Դա ապահովումէ փաստաթղթերի կենտրոնացված ն ցաններքին ինչպես մատչելիությունը պանումը, արագ որոնումը |ոէՑոոծէ համար: օգտվողների -ի միջոցով հեռախոսի ցից, այնպեսէլ ն Փաստաթղթերիտվյալների բազան ձնավորվում է գրանցման աշխատանքընթացքում:Դրանքօգտագործվումեն տեղեկատվական ներում ն կարող են արտագրվելարտաքինկրիչի վրա: Կախվածտե-

ր րաժեջաւթյան ըրա վրա հեաո: րանցվել Այն

.

կազմակերպությունները, որոնք ամբողջովին անցել են էլեկտրոնայինփաստաթղթաշրջանառության, հնարավորություն ունեն խնայել զգալի տարածքներ, որոնք նախկինումզբաղեցնում էին արխիվապահոցները: Անհրաժեշտությանդեպքում էլեկտրոնայինփաստաթղթերըթղթային կրիչի վրա են տեղափոխվումիրավապահ, վերահսկողմարմիններիկամ գործընկերների պահանջով: Սակայն դեռեսկազմակերպությունների գերակշռող մասը մշտական, երկարաժամկետպահպանմանն անձնակազմի վերաբերյալ -Վ59-

փաստաթղթերըձնավորում են թղթային կրիչի վրա: Ավտոմատացված տեխնոլոգիաներըայստեղ նույնպեսհնարավորեն դարձնումզգալիորեն կրճատել գործավարականաշխատանքներըփաստաթղթերը արԱյսպես՝համախիվայինպահպանմանհամար նախապատրաստելիս: կարգչով կազմվում են մշտական, երկարաժամկետպահպանմանն անձնակազմիվերաբերյալ փաստաթղթերիցուցակները, փաստաթղթերը ոչնչացման համար առանձնացնելուակտերը, գործերի ներքին ցուցակներըն այլն: Այս գործողություններիավտոմատացմանհամար անհրաժեշտ է կատարվածփաստաթղթիգրանցմանքարտում նշել գործի համարը,որի մեջ տեղադրվածէ թղթայինփաստաթուղթը: Գործավարականտարին ավարտելուց հետո կատարվումէ կազմակերպության փաստաթղթերի տվյալների տեսակավորումն ըստ գործերի: Կազմակերպությաննախորդտարվա փաստաթղթերի մասին տվյալներըօգտագործվում են գործերի բոլոր փաստաթղթերըցուցակագրելու համար: Գործերի ներսում փաստաթղթերըտեղաբաշխվում են ըստ մուտքագրման/հիմնականումժամանակագրական կարգով: Ցանկանում ենք եզրափակելայս գլուխը հետնյալ հետաքրքիր տեղեկատվությամբ:Ըստ )4ՔԼՕՃ ընկերությանտվյալների`թղթայինՆ. հինգ տարի հեէլեկտրոնայինփաստաթղթերի հարաբերակցությունը տո հետո է կազմելու 50-5046, տասը տարի դա կկազմի30-704-, քանի որ էլեկտրոնայինփաստաթղթերիքանակը մեկ տարվա ընթացքում կրկնապատկվումէ, իսկ թղթայինըաճում ընդամենը7Չ6-ով:

`

ԼԱՎԵԼՎԱՍՆԵՐ

'

Լավելված

ԴԱՅ

ԱՍՏԱՆ

ԵՏՈ

ԱՆՐ

ՒԹՅԱՆ ՛

"

Ընդունվածէ ԱզգայինԺողովիկողմից 17 նոյեմբերի1997թ. ԱԶԳԱՅԻՆ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ

ԱՐԽԻՎԱՅԻՆ

ԳԼՈՒԽ

ՖՈՆԴԻ

ՄԱՍԻՆ

:

Ընդհանուր դրույթներ ,

ֆոնդը ազգայինարխիվային Հոդված1. Հայաստանի

ազգայինարխիվայինֆոնդը հայ ժողովրդիհոգնոր, Հայաստանի հասարակական,քաղաքական,սոցիալական,տնտեսականնշանաամբողարժեք ունեցող փաստաթղթերի կությունն գիտապատմական ժամանակից, եղանակից, ծագման վայրից է ջությունն անկախդրանց ն սեփականության ձնից: ֆոնդը հայ ժողովրդիհոգնոր ազգայինարխիվային Վայաստանի ն մշակույթի հուշարձան,որը ժառանգությանմասն է, պատմության Հոդված 2.

|

՛

:

օՀայաստանիազգայինարխիվայինֆոնդի մասին

րենսդրությունը

ֆոնդի մասինօրենսդրություՀայաստանիազգայինարխիվային Սահմանադրությունը բաղկացածէ ՎայաստանիՀանրապետության ակտերից: նից, սույն օրենքիցն այլ իրավական

հիմնական օգտագործվող Հոդված3. Օրենքում հասկացությունները հասկաՍույն օրենքում օգտագործվումեն հետնյալ հիմնական ՝ ությունները. հայ ֆոնդի փաստաթղթեր` ազգայինարխիվային Վայաստանի ժողովրդի հոգնոր, հասարակական,քաղաքական,սոցիալական, ն գիտապատմական արժեք ունեցող տնտեսականնշանակություն տեձայնագրություններ, տեքստային,էլեկտրոնայինփաստաթղթեր, գծագրեր, լուսանկարներ, լուսակինոժապավեններ, սագրություններ,

իա

սխեմաներ,նոտաներ, քարտեզներ:

հաստատություն: ե/ Գերատեսչականարխիվ` Վայաստանիազգային արխիվային ֆոնդի պետականսեփականությունհանդիսացողփաստաթղթերիժամանակավոր պահպանություննիրականացնող ն պետականկառաու տարածքային մարմնի, ինչպեսնան պեվարման հանրապետական անմիջական տական ձեռնարկության,հիմնարկի,կազմակերպության ենթակայությամբգործող արխիվ: զ/ Ոչ պետականարխիվ՝Հայաստանիազգայինարխիվայինֆոնդի ոչ պետական սեփականություն հանդիսացող փաստաթղթերի պահպանություննիրականացնողարխիվ: է/ Արխիվայինֆոնդ` Հայաստանի ազգային արխիվայինֆոնդի միավոր, որը կազմում է պետահաշվառմանն /կամ/ դասակարգման կան պահպանությանընդունվածպատմականորենն /կամ/ տրամաբանորենմիմյանցհետ կապվածփաստաթղթերի ամբողջություն: ը/ Արխիվներիհամալրման աղբյուրներ` պետական կամ գերատեսչականարխիվներինփաստաթղթերհանձնող պետական կառավարման հանրապետականն տարածքային,իչպես նան տեղական ինքնակառավարմանմարմիններ,ձեռնարկություններ,հիմնարկներն կամ ֆիզիկականանձինք: կազմակերպություններ թ/ Փորձագիտականհանձնաժողով`հանձնաժողով,որն իրականացնում է փաստաթղթերիարժեքավորումը`դրանք պետականպահպանության հանձնելու կամ դրանց ժամկետներըորոշելու նպատակով: ժ/ Փաստաթղթերի կարգավորում`փաստաթղթերիհետ տարվող որն է 1Գգործեգիտականաշխատանքներիաճբողջություն, թր ավարտվում ազարովում ա րի ցուցակ կազմելով: ժա/ Մասնագիտական խումբ՝փաստաթղթերկարգավորողարխիվագետների խումբ: Հոդված 4. Հայաստանիազգային արխիվային ֆոնդի կազմը ն փաստաթղթերի ձնը սեփականության .

.

է օրենքով: պաշտպանվում

բ/ Անձնականծագմանփաստաթուղթ`ֆիզիկականանձի ստեղբնույթչունի: փաստաթուղթ, որը որպեսկանոն, պաշտոնական գ/ Արխիվա̀ռանձինհիմնարկ ն /կամ/ պետականկառավարման ն տարածքային,ինչպես նան տեղականինքնակահանրապետական ռավարմանմարմնի, ձեռնարկության,հիմնարկի, կազմակերպության կառուցվածքային ստորաբաժանում, որն իրականացնում է փաստաթղթերիընդունումը,պահպանությունըն օգտագործումը: դ/ Պետականարխիվ` Հայաստանիազգային արխիվայինֆոնդի փաստաթղթերիմշտականպահպանություննիրականացնողն Հայասկառավարությանլիազորածպետականկատանի Հանրապետության ռավարմանմարմնի անմիջականենթակայությամբգործող գիտական

ծած

պահպանության

-

Հայաստանի ազգայինարխիվայինֆոնդը կազմվում է պետական պետականսեփականություն հանդիսացողփաստաթղթերից: Հայաստանի ազգային արխիվայինֆոնդի պետականսեփականությունն են՝ ա/ ՎԴայաստանի ՀանրապետությանՆախագահի,Ազգայինժողովի, կառավարության,սահմանադրական դատարանի, բ/ ԴայաստանիՀանրապետությանկենտրոնական բանկի, ն տարածքային գ պետական կառավարմանհանրապետական մարմինների, դ/ դատականն դատախազական մարմինների, ե/ քաղաքացիականկացությանակտերիգրանցմանմարմինների ն նոտարիատի,անշարժգույքի պետականկադաստրվարող մարմինների, զորամասերի ն զորամիավորումների,զինվորական կոմիսարիատների,ռազմաուսումնականհաստատությունների, / պետական հի րկների ն կազմա կազճակեր րկությունների, հիմնարկների ձեռնարկությունների,

Հայաստանիազգային արխիվայինֆոնդի պետականսեփականություն հանդիսացողփաստաթղթերիօտարումն արգելվում է: Հայաստանիազգային արխիվայինֆոնդի ոչ պետականսեփականություն հանդիսացող փաստաթղթերնօտարելիս պետությունն այն գնելու առաջնայինիրավունքունի:

ն ոչ

պությունների», գիտության, մշակույթի կրթությանպետականհաստատութէ/

յունների,

ն

լ

ն

ը/ զանգվածայինլրատվության պետականմիջոցների ն պետական հրատարակչությունների, թ/ օտարերկրյապետություններումՅայաստանի Հանրապետուառետրականն այլ ներթյան դիվանագիտական, հյուպատոսական, ա ռաջացածփաստաթղթերը, կայացուցչություններիգործունեությամբ "ինչպեսնան՝ ժ/ սահմանված կարգով պետությանը որպես սեփականություն հանձնված՝Հայաստանի ազգային արխիվայինֆոնդի ոչ պետական սեփականությունհանդիսացողփաստաթղբերը: Հայաստանի ազգային արխիվայինֆոնդի ոչ պետականսեփականություննեն՝ կուսակցությունների,տեղականինքնակառավարման մարմինների, արհմիությունների, հասարակական,կրոնական, մշակութային ն այլ կազմակերպությունների, ոչ պետականձեռնարկությունների ու հիմնարկների,անձնականծագման ն /կամ/ ֆիզիկական անձանց սեփականությունհանդիսացողփաստաթղթերը: Պետական ձեռնարկությունների,հիմնարկների,կազմակերպութդեպքում` դրանք յունների լուծարման ն /կամ/ սեփականաշնորհման Հայաստանի ազգային արխիվայինֆոնդի պետական սեփականություն հանդիսացողն սահմանված կարգովՀայաստանիազգային արխիվայինֆոնդին դասվածփաստաթղթերըպարտավորեն Հայաստանի Վանրապետության կառավարությանկողմիցսահմանվածկարգով հանձնելպետականարխիվներին:

ԳԼՈՒԽ

Արխիվայինգործի կառավարումը

Հոդված 5. Արխիվայինգործի կառավարումը ազգային արխիվային ֆոնդի պետականսեփակաՀայաստանի

նություն թյուն

հա պահպանության, հաշվառման հանդիսացող փաստաթղթերի պահպանության, հաշվ ղթերի ցող ն համալրման օգտագործմանաշխատանքների պետականկառավարումը, ինչպեսնան ՀայաստանիՀանրապետությունում գործավարության կարգի նկատմամբ պետականվերահսկողությունն իրականացնում է Վայաստանի Հանրապետության լիազորածպետակառավարության կան կառավարման մարմինը/այսուհետ՝լիազորվածմարմին/: Հայաստանիազգային արխիվայինֆոնդի ոչ պետականսեփականություն հանդիսացող փաստաթղթերիպահպանության ու հաշվառման նկատմամբ պետական վերահսկողություննՀայաստանի Վանրապետության կառավարությանսահմանած կարգովիրականացէ լիազորվածմարմինը: մարմնի իրավասությունըսահմանվումէ սույն օրենԼիազորված ն այլ իրավականակտերով: քով, իր կանոնադրությամբ գործի կառավարումն իրականացնումէ լիազորված Արխիվային մարմինը՝պետականն գերատեսչական միջոցով: արխիվների Պետականարխիվներիհամակարգըմիասնական է: Արգելվումէ պետականարխիվներիհանձնումը այլ նախարարությունների ն գերատեսչությունների ենթակայությանը: ,

նում

:

`

Հոդված6. Արխիվների պետականգրանցումըն արտոնագրումը ազգային արխիվայինֆոնդի պետականսեփականու ա յաստանի անդիսացողփաստաթղթերի պահպանություննիրականացթ)

նո ղ պետական ե ն գերատեսչական արխիվներըլիազորված մարմնի կողմից ենթակաեն պետականգրանցման: Հայաստանի ազգային արխիվայինֆոնդի ոչ պետականսեփականություն հանդիսացող փաստաթղթերիպահպանությունն իրակա-165-

նացնողոչ պետականարխիվներըենթակա են արտոնագրման՝ լիազորված մարմնիկողմից: Արխիվներիպետականգրանցման ն արտոնագրմանկարգերը հաստատում Հանրապետության կառավարությունը: է Վայաստանի Սահմանվածկարգովչգրանցված ն չարտոնագրվածարխիվների գործունեություննարգելվում է: Սույն հոդվածի գործողությունըչի տարածվում սեփականության իրավունքով ֆիզիկական անձանց պատկանող արխիվային փաստաթղթերին հավաքածուների վրա: |

ԳԼՈՒԽ

այաստանի ազգային արխիվայինֆոնդի փաստաթղթերիպահպանությունը

Վոդված7. Հայաստանի ազգային արխիվայինֆոնդի փաստաթղթերիպահպանության ապահովումը

ՂՎայաստանի Հանրապետության պետականն ոչ պետականձեռնարկությունները,հիմնարկներըն կազմակերպությունները, ինչպես նան քաղաքացիներըպարտավորեն ապահովել Հայաստանիազգային արխիվայինֆոնդի` իրենց սեփականությունը հանդիսացողփաստաթղթերիպահպանությունը: ԴայաստանիՀանրապետության կառավարությունը Հայաստանի ազգային արխիվայինֆոնդի պետականսեփականություն հանդիսացող փաստաթղթերի պահպանությանհամար ապահովում է անհրաժեշտ պայմաններ: Հայաստանիազգային արխիվայինֆոնդի պետական սեփականություն հանդիսացողփաստաթղթերի պահպանությանկարգը սահմանում է լիազորվածմարմինը: Արգելվում է պետականն գերատեսչականարխիվներիտեղաբաշխումըկայաստանիազգային արխիվայինֆոնդի փաստաթղթերի պահպանության պահանջներըչբավարարողշինություններում, իչպես նան վտաճգահարույց օբյեկտներիանմիջականհարնանությամբ: Հոդված8. Ղայաստանիազգային արխիվայինֆոնդի հատկապես արժեքավորն հազվագյուտփաստաթղթերը

Հայաստանիազգային արխիվայինֆոնդի հատկապեսարժեքավոր ն հազվագյուտփաստաթղթեր են հանդիսանումպատմամշակութային հատուկարժեք ունեցողփաստաթղթերը: լ

Հայաստանիազգայինարխիվայինֆոնդի փաստաթղթերըհատկապես արժեքավորն հազվագյուտ ճանաչելու կարգը սահմանում է կառավարությունը: ՎայաստանիՀանրապետության Դատկապեսարժեքավորն հազվագյուտ փաստաթղթերիապահովագրական պատճենների ստեղծումն ու բնագրերից դրանց ապարտադիրէ: ռանձնացվածպահպանությունը Հատկապեսարժեքավոր ն հազվագյուտփաստաթղթերըսեփականությանիրավունքովպահպանողանձինք պետականարխիվներին հնարավորությունեն ընձեռում ստեղծել այդ փաստաթղթերիապահովագրական պատճենները` հետագայում դրանք սեփականատիրոջ թույլտվությամբօգտագործելուիրավունքով: Հոդված 9. Վայաստանիազգային արխիվայինֆոնդի փաստաթղթերի մշտականպահպանությունը

Հայաստանիազգային արխիվայինֆոնդի պետականսեփականություն հանդիսացողփաստաթղթերիմշտականպահպանություննիրականացնումեն պետականարխիվները: է Հյաստանի Պետական արխիվների համակարգը հաստատում Վանրապետության կառավարությունը: Վ`ոդված 10. Հայաստանի ազգային արխիվային ֆոնդի փաստաթղթերիժամանակավորպահպանությունը -

Հայաստանիազգային արխիվայինֆոնդի պետականսեփականություն հանդիսացող փաստաթղթերը, մինչն պետական արխիվներին մշտական պահպանության հանձնելը, ժամանակավորապես պահպանվումեն գերատեսչականարխիվներում: Գերատեսչականարխիվներն ապահովվում են փաստաթղթերի պահպանությանհամարանհրաժեշտտարածքով: Գերատեսչական արխիվներումՀայաստանիազգայինարխիվային ֆոնդի փաստաթղթերի պահպանությանհամար անհրաժեշտպայմանայդ տարածք չունենալու դեպքում դրանքկաչապահովելու, թվում ներ: րող են սահմանված կարգովի պահ հանձնվելպետականարխիվներին: Պետականն ոչ պետականձեռնարկությունները,հիմնարկները, կազմակերպությունները, ինչպես նան ֆիզիկականանձինք` սահմանեն ված կարգովկարող արպետական,ինչպես նան գերատեսչական խիվներինի պահ հանձնել իրենցպատկանողփաստաթղթերը: Կուսակցությունները, տեղականինքնակառավարման մարմինները, արհմիությունները,հասարակական,կրոնական, մշակութային ն այլ կազմակերպությունները, ոչ պետական ձեռնարկություններն ու

|

տատեղեկատու փաստաթղթերովտեղափոխվում

հիմնարկներըինքնուրույն են որոշում սեփականության իրավունքով իրենց պատկանողփաստաթղթերի պահպանությանձել: Հոդված 11. Հայաստանի ազգային արխիվային ֆոնդի փաստաթղթերըգերատեսչականարխիվներումժամանակավոր պահպանելու

ժամկետները

Հայաստանի ազգային արխիվայինֆոնդի պետականսեփակա-

նությունհանդիսացողփաստաթղթերը գերատեսչական արխիվնեպահպանելուառավելագույնժամկետներնեն րումժամանակավոր

կայաստանիՀանրապետությանՆախագահի,ԱզգայինԺողովի, կառավարության, սահմանադրականդատարանի,պետականկան տարածքային,տեղական ռավարման հանրապետական ինքնակառավարմանմարմինների,ՀՀ գիտություններիազգային ակադեմիայի, ա/

Վայաստանի 27" զոդված 13. ան

.

'

գործնական անհրաժեշտությունը կորցնելը,բայց 10 տարուց ոչ ավելի. դ/ ձայնագրությունների, տեսագրությունների, կինոժապավենների ն դրանց տեքստային փաստաթղթերի, լուսանկարների,լուսանկարչական ժապավենների նէլեկտրոնային փաստաթղթերի համար՝3 տարի. ե/ պետականն ծառայողական գաղտնիք կազմողտեղեկություններ պարունակո դրանցսահմանված աստաթղթերիհամար, ը, դրանց կաով կար

Յամիս. հերոթ գաղտնազերդումիը Սույն հոդվածում նշված ժամկետները

գով

հաշվվում են

տաթղթերի հանձնումը տանեն խանում Հոդված

12.

Հայաստանի

ազգային

ա

ային յին

ֆոն ֆոնդի փաս-

Հայաստանիազգային արխիվայինֆոնդի պետականսեփականություն հանդիսացողփաստաթղթերի ժամանակավոր պահպանության ժամկետներըլրանալիս, դրանք կարգավորված վիճակովն Գի-168-

են

Հայաստանի ազգային արխիվայինֆոնդի պետական սեփականություն հանդիսացող փաստաթղթերիգիտական դրանց դասակարգումը, որի կարգը որոշում է լիամ ընկած է ման ն հաշվառման է, տրոհման: միավորըարխիվային ֆոնդն որը ենթակաչէ հիմնական Հայաստանի ազգային արխիվայինֆոնդի փաստաթղթերըմեկ ե ելն իրիրականացվում է փասց պետական արխիվից մմյուսը ։:տեղափոխելն տաթղթերիդասակարգման կարգիհամաձայն:

Կգան ըՓո տաթղթերի Լ ամինը Կրած դաւակարգ ԳԼՈՒԽ

Ղայաստանիազգային արխիվային ֆոնդի փաստաթղթերի պետականհաշվառումը

Հոդված 14. կայաստանի ազգային արխիվային ֆոնդի տաթղթերիպետականհաշվառումը

փաս-

Հայաստանիազգային արխիվայինֆոնդի փաստաթղթերըլիազորված մարմնիկողմից ենթակաեն պետական հաշվառման: Հայաստանի ազգային արխիվայինֆոնդի փաստաթղթերիպետականհաշվառման կարգը հաստատում է ՀայաստանիՀանրապետությանկա-

ռավարությունը:

ԳԼՈՒԽ

ՂԶայաստանի ազգային արխիվային ֆոնդի համալրումը

փաստաթղ-

թերը գործավարությամբավարտելու տարվան հաջորդողտարվա հունվարի1-ից:

հանձնվում Վ

ազգային արխիվայինֆոնդի պետական սակարգում ե դասակարգումը սեփականությունհանդիսացողփաստաթղթերի

ձեռնարկությունների, հիմնարկների,կազմակերպությունների` պետական արխիվներիհամալրմանաղբյուր հանդիսացող փաստաթղթերի

համար՝ 10 տարի. բ/ քաղաքացիականկացությանակտերիգրանցման մարմինների ն նոտարիատի, անշարժգույքի պետականկադաստրվարողմարմինների, դատականն դատախազական, ներքին գործերի ու ազգային անվտանգության/լրացվել է 05.03.01 ՎՕ-151 օրենքով/ մարմինների փաստաթղթերի համար՝75 տարի. գ գիտատեխնիկական բնույթի փաստաթղթերի համար` մինչն

ն

հպանության:

Հոդված 15. Վայաստանիազգային արխիվային ֆոնդի համալր ի

ման աղբյուրները

ազգային

յ Հայաստանի արխիվայինֆոնդը համալրում են սույն օրենքի 4 հոդվածումթվարկվածմարմինները,պետական ն ոչ պետական ձեռնարկությունները, ալ հիմնարկները, նան ինչպես նան ֆիզիկական անձինք`սույն օրենքով ն այլ իրավակա սահմանվածկարգով ող փաստաթղթերըպետական կամ գերատեսչա րխ ր հանձնելուն /կամ/օտարելու միջոցով:

ակտերով ՛

:

րավան գիտապատմական Ա ալխիվե լ

Վ-այաստանի ազգային արխիվայինֆոնդի պետական:սեփականություն հանդիսացողփաստաթղթերիհամալրմանաղբյուրներիցուցակները հաստատում է լիազորվածմարմինը: Պետությունը հատուկ հոգածություն է ցուցաբերում Հայաստակում ե ԳայաստանիՀանրապետությունիցդուրս գտնվող ն հայ ժողովրդի պատմությանըվերաբերողփաստաթղթերովՀայաստանիազգային արխիվայինֆոնդը համալրելու նկատմամբն ֆինանսավորում է այդ փաստաթղթերիորոնման,հայտնաբերման,հաշվառման ն ձեռքբերմանաշխատանքները: Հոդված 16. այաստանի ազգային արխիվայինֆոնդի կազմում փաստաթղթերըընդգրկելու կարգը Հայաստանի ազգային արխիվայինֆոնդի կազմում փաստաթղարժեքավորմանմիջոցով: թերնընդգրկվումեն փորձագիտական արժեքավորմանսկզբունքներըն Փաստաթղթերիփորձագիտական ժամկետներինշումով չափանիշները,ըստ տեսակներիպահպանության ցանկը ն Հայաստանիազգայինարխիվայինֆոնդում ընդգրկելուկարգը հաստատում է Գայաստանի Հանրապետության կառավարությունը: մարմիննեԿուսակցությունները,տեղական ինքնակառավարման րը, արհմիությունները,հասարակական,կրոնական, մշակութային ն ոչ պետականձեռնարկությունները, հիմայլ կազմակերպությունները, նարկները, ինչպես նան ֆիզիկական անձինք սահմանված կարգով կարող են օգտվել պետական արխիվներինկից գործող մասնագիտական խմբերի ն փորձագիտականհանձնաժողովներիծառայություններից փաստաթղթերիփորձագիտական արժեքավորմանն Վայաստանի ազգային արխիվայինֆոնդի կազմում դրանք ընդգրկելու աշխատանքներնիրականացնելու նպատակով: ԳԼՈՒԽ `

Գայաստանիազգային արխիվային ֆոնդի փաստաթղթերի օգտագործումը

Վոդված 17. Հայաստանի ազգային արխիվային ֆոնդի փաստաթղթերիօգտագործումը ՂՎայաստանի ազգային արխիվային ֆոնդի փաստաթղթերնօգտագործվում են քաղաքական, տնտեսական, սոցիալական, գիտական, մշակութային, ստեղծագործական,ՀայաստանիՀանրապետության ն օտարերկրյա իրավաբանականն ֆիզիկական անձանց իրա-170-

ապահովելու, վունքներիու օրինականշահերի պաշտպանությունն նպատակով: այլ նան ցանկացած օրնքով չարգելված ինչպես ՛

ազգայինարխիվայինֆոնդի պետական Հոդված 18. Վայաստանի կարգը օգտագործման փաստաթղթերի հանդիսացող սեփականություն .

Հայաստանիազգային արխիվայինֆոնդի պետականսեփակաէ նություն հանդիսացող փաստաթղթերիօգտագործումըմատչելի փաստաթղթերըժամանակավոր կամ մշտական պահպանության հանձնելու օրվանից: Պետական ն գերատեսչականարխիվներինհանձնված փասեն տրվում առանց սահմանափակումների, տաթղթերնօգտագործման ն եթե դրանքպետական ծառայողականգաղտնիքչեն պարունակում: արխիվներըպարտավորեն ՊաՊետական ն գերատեսչական օրենսդրությամբվահմանված կարգով յաստանիՀանրապետության օգտագործումը: ապահովելայդ փաստաթղթերի Հայաստանիազգային արխիվայինֆոնդի պետականսեփակաօգտագործմանն հրապարակնություն հանդիսացողփաստաթղթերի սահմանում է Հանրապետության Հայաստանի ման ընդհանուրկարգը .

Կառավարությունը: :

Հայաստանիազգային արխիվայինֆոնդի պետականսեփականություն հանդիսացող պետական ն գերատեսչականարխիվներում օգտագործումնանվճար է: պահպանվողփաստաթղթերի ԳԼՈՒԽ

Յայաստանիազգային արխիվային Պատասխանատվությունը ֆոնդի մասին օրենսդրության խախտումներիհամար

ազգային `Գայաստանի ՀՎոդված19. Պատասխանատվությունը խախտումների համար արխիվայինֆոնդի մասին օրենսդրության փչացՀայաստանիազգայինարխիվայինֆոնդի փաստաթղթերը անփունելու, հափշտակելու, կորցնելու, թաքցնելու, պահպանման խախտմամբ օրենսդրության թութան, ՀայաստանիՀանրապետության նան այդ ի նչպես ՀայաստանիՀանրապետությունիցարտահանելու, ն գաղտծառայողական փաստաթղթերումպարունակվողպետական ն քաղաքաանձինք նիքը հրապարակելու դեպքում, պաշտոնատար Հայաստանի Հանրապեցիները կրում են պատասխանատվություն` կարգով: տության օրենսդրությամբսահմանված

ԳԼՈՒԽ

Ղավելված շ

Միջազգայինպայմանագրերը

Հոդված20. Միջազգայինպայմանագրերը

Կառավարման փաստաթղթային ապահովման գործունեության ընթացքում կիրառվող եգրույթների

Եթե ՀայաստանիՀանրապետության միջազգայինպայմանագրե-

րում սահմանվածեն այլ նորմեր,քան նախատեսվածեն սույն օրենքով, ապա կիրառվումեն պայմանագրինորմերը:

.,Ակտ մի քանի անձանց կողմիցկազմվածփաստաթուղք,որը հաստատում է հայտնաբերված փաստերնու իրադարձությունները: Ամփոփագիր փաստաթուղթ, որն իրենիցներկայացնումէ մեկ հարցի վերաբերյալընդհանրացված տեղեկությունների /առաջարկութ-

-

2. ԳԼՈՒԽ

-

անի ր ամանն յունների, Անկ իրավական Ձկտ ա որն Վ ակա-- հաաա ա կամ մշտական բնույթ, նախատեսված անգան կամ բազման

3.

Եզրափակիչդրույթներ

ատական

Անցումայինդրույթ :

Հայաստանիպետականարխիվինեն հանձնվում բռնադատվածների վերաբերյալխորհրդայինիշխանության1917-1987 թվականների տաճանանաշրջանի բոլոր փաստաթղթերը: Այդ փաստաթղթերիՕԳսահմանում է Հայաստանի Հանրապետության առավարո վարությունը:

կարգը ակայն Հոդված դվա22.

4.

:

5.

`

Ե զրափակիչդրույթ

6.

Սույն օրենքն ուժի մեջ մտնելու պահից ուժը կորցրածճանաչել թվականի հունվարի 8-ի «Հայաստանիազգային արխիվային Ֆոնդի մասին» ՀայաստանիՀանրապետության օրենքը, Հայաստանի Գերագույնխորհրդի 1992 թվականի դեկտեմբերի «Ղայաստանիազգային արխիվայինֆոնդի մասին» Վայաստանի Հանրապետության օրենքիկիրարկմանկարգիմասինորոշումը:

ՂայաստանիՎանրապետության Լ. Տեր-Պետրոսյան Նախագահ Երնան 12 դեկտեմբերի 1997թ.

ՅՕ-161

կի կիրառմանհամար,չի պարունակումիրավականնորմ ն սահմանում է վարքագծիկանոններմիայնդրանումուղղակի անհատապես աննշված /նախատեսված/ֆիզիկական կամ իրավաբանական

համայ Ա ետական ամ համայնքային հնմնարկների Անձնական փաստաթուղթ, ծառայում

է կադրերի որը շարժի վերլուծության հաշվառման `Առաջարկ զեկուցագրիտարատեսակ,որը բովանդակումէ որոշակի հարցիվերաբերյալկոնկրետառաջարկություններիցանկ: Արխիվ առանձինհիմնարկ ն /կամ/ պետական կառավարման հանրապետականն տարածքային,ինչպես նան տեղական ինքքարտ

-

համար:

ն

՝

-

-

նացնում

է

,

մա-

օգտագործում: : ԳԱ ն' քոն ինփա աի Աովան կարման: թղթերի

ը

'

,

ն

`

ՐՈՒ

8.

9.

10.

ժամանակավոր

ն,

-ի

|

է,

մանմարմնի, ձեռն Ն ռուցված ԱԱ հիմն նոլնհոմա րության" բային փաստաթղթերիընդունումպահպանում հաշվառում

Աաաա

ի

ունի

է

Հ ոդված ծ 21.

ՑԱՆԿ

ՀԱՄԱՌՈՏ

կազմակերպման հարցերը: Արճանագրություն փաստաթուղթ,որն արձանագրումէ ժողովներում, խորհրդակցություններում, կոնֆերանսներումն կոլեգիալ մարմիններինիստերում հարցերի քննարկման ու որոշումների ընդունմանընթացքը: Բացատրագիր փաստաթուղթ,որը պարզաբանումէ հիմնական փաստաթղթի /պլանի, հաշվետվության, նախագծի/ առանձին դրույթներիբովանդակությունը: Գործ Մեկ հարցի կամ գործունեության ոլորտին վերաբերող փաստաթղթերիամբողջությունը կամ մեկ փաստաթուղթը`զետեղված առանձինշապիկի/թղթապանակ/մեջ: -

-

--

Գրախոսություն փաստաթուղթ, որը բովանդակում է կազմակերպության կամ մասնագետի կարծիքը քննարկմանն ուղարկված որնէաշխատանքիառթիվ: 12. Դրույթ իրավական ակտ, որը սահմանում է հիմնարկության, կառուցվածքային ստորաբաժանման ստեղծման կարգը, իրավունքները, պարտականություններըն աշխատանքիկազմակերպումը(տես նան՝ կանոնադրություն): 13. Եզրակացություն փաստաթուղթ, որը բովանդակում է որնէ փաստաթղթիկամ հարցի մասին հիմնարկության,հանձնաժողովի, մասնագետիկարծիքը,ենթադրությունը: 14. Ջեկուցագիր փաստաթուղթ,հասցեագրվածտվյալ կամ վերաէ որնէ դաս կազմակերպությանղեկավարին, որը բովանդակում հարցի հանգամալից շարադրանքը` կազմողի հետնություններով ն առաջարկություններով: 15. Ջեկուցում փաստաթուղթ, որը բովանդակումէ որոշակիհարցերի, հետնությունների,"առաջարկությունների շարադրանք ն նաէ բանավորընթերցմանհամար: խապատրաստված 16. էլեկտրոնային փոստ / Է -ոշմ Թ / էլեկտրոնայինցանցերով տեղափոխվողտեղեկատվություն: 17- Ինտերնետ / |ոէ՞ոծԷԼոէՅոՅնօոմ| ԽՏիԿօո« / Վամաշխարհային սարդոստայն: Միջազգայինցանց: Աշխարհիբոլոր 1ՇՔ/ |Խ արձանագրություններն օգտագործող,իրար հետ կապվածցանցերի խառնակույտ: 18. Իրավական ակտ փաստաթուղթորով սահմանվում են պարտադիր ճանաչման, պահպանության,պաշտպանության,կատարման կամ կիրառման ենթակաիրավունքներ, պարտականություններ, պատասխանատվություններ, պարտավորություններ,սահմանափակումներն այլ կանոններ:Իրավականակտը կարող է ունենալ ժամանակավորկամ մշտական բնույթ, կարող է նախատեսված լինել մեկանգամյակամ բազմակի կիրառման համար: Իրավական ակտերնիրենց բնույթով լինում են նորմատիվ,անհատական ն ներքին: 19. Իրավական նորմ վարքագծիկանոն է, որն ունի ժամանակավոր կամ մշտական բնույթ, նախատեսվածէ մեկանգամյակամ բազմակիկիրառմանհամար ն պարտադիրէ անորոշ կամ որոշակի /բայց ոչ անհատական/անձանցհամար: 20. Ծանուցում- փաստաքուղթ։որը տեղեկացնումէ առաջիկամիջոն ցառման` նիստերի, ժողովների, կոնֆերանսների առաջարկի մասին: դրանց

11.

21.

-

22.

-

,

-

23.

-

24.

-

25.

-

-

26.

-

28.

29.:

--

Կանոնադրություն իրավականակտ, որը սահմանում է կազմակերպությանկառուցվածքը, գործունեության կարգը, խնդիրիրավունքները: ներն ու գործառույթները, իրավական ակտ, որը հրատարակվում է Կարգադրություն գլխավորապեսպետականկառավարմանկոլեգիալ մարմնի ղեկավարիկողմից միանձնյաօպերատիվհարցերի լուծման նպատակներով: Որպես կանոն, ունի գործողության սահմանափակ ժամկետ ն վերաբերում է կազմակերպությունների, պաշտոնատար անձանցու քաղաքացիներինեղ շրջանի: ՂՊաշվետվություն փաստաթուղթ,որը բովանդակումէ պլանի, կատարման, միջոցառումների առաջադրանքի նախապատրաստման, հանձնարարություններիու միջոցառումների անցկացման մասին վերադաս կազմակերպությանը կամ պաշտոնատարանձին ներկայացվողտեղեկություններ: Հեռագիր տեքստի հաղորդման հատուկ եղանակով, առանձնացվող բովանդակությամբ տարբեր փաստաթղթերիընդհանրացվածանվանում/հաղորդվումէ հեռագրամեքենայով/: նեռախոսագիր տեքստի հաղորդմանհատուկ եղանակով առանձնացվողբովանդակությամբտարբեր փաստաթղթերիընդհանրացվածանվանում /հաղորդվումէ հեռախոսովն գրի է առնվում հատուկ ձնաթղթերիվրա/: Դրահանգ - իրավականակտ, որը հրատարակվումէ որոշակիգործունեությանոլորտներումկանոններիսահմանման նպատակով:' Հրաման - Իրավականակտ, որն արձակվումէ միանձնյահիմունքով գործող ղեկավարի կողմիցտվյալ մարմնիառջե ծառացածհիմնական ն օպերատիվխնդիրներիլուծման նպատակներով: Առանձին ու պաշտոդեպքերումկարողէ վերաբերելկազմակերպությունների նատարանձանցլայն շրջաններիանկախենթակայությունից: Ղրամանագիր Հայաստանի Հանրապետությաննախագահի կողմիցընդունվողենթաօրենսդրական իրավականակտ: Մոդեմ սարք, որը միացնում է համակարգիչը հեռախոսային գծին ն հնարավորությունէ տալիս տվյալների փոխանակումկատարել մեկ այլ համակարգչիհետ: -

-

-

-

-

-

-.

`

մասնակցելու

հրավիրման

|

Հրահանգչականբնույթ են կրում ճան գործնականումլայնորեն կիրաովողայնպիսի ակտեր, ինչպես«կանոններ», «հանձնարարականններ». «մեթոդականհանձնարարականներ», «մեթոդականցուցումներ»ն ուրիշ փաստաթղթեր,որոնք ունեն միատեսակ իրավաբանական բնույթ: Իրավականակտերի համակարգում միօրինակությունմտցնելու ն միատեսակբնույթ ունեցողակտերիձների կրճատմաննպատակով ճպատակահարմարէ վերը թվարկաված բոլոր սկտերը միվորել«հրահանգի»մեջ:

Նամակ տեքստի հաղորդմանհատուկ եղանակովառանձնացվող բովանդակությամբտարբերփաստաթղթերիընդհանրացված անվանում/ուղարկվումէ փոստով': 31. Ներքին ակտ փաստաթուղթ,որն ունի ժամանակավորկամ մշտական բնույթ, նախատեսվածէ մեկանգամյակամ բազմակի կիրառմանհամար ն սահմանում է վարքագծի կանոններ,որոնք տարածվումեն միայն անորոշ կամ որոշակի /բայց ոչ անհատական/ այն անձանց վրա ովքեր՝ գտնվում են դա ընդունող մարմնի հետ աշխատանքային, վարչականկամ քաղաքացիաիրավական հարաբերություններիմեջ կամ օգտվում են դա ընդունող մարմնի ծառայություններիցկամ աշխատանքներիցկամ, դա ընդունող իրավաբանականանձանցհիմնադիրներ/մասնակիցներ,անդամներ, փայատերերն այլն/ են: Ներքին իրավականակտն ընդունվում է միայն նորմատիվիրավականակտի համաձայն ն դրա սահմանած շրջանակում:Ներքին իրավականակտում առկա այն դրույթները, որոնք պարունակումեն սույն մասովչնախատեսված այլ անձանց վրա տարածվողիրավականնորմեր, իրավաբանական ուժ չունեն: 32. Նորմատի իրավական ակտ փաստաթուղթ, որն ուղղված է իրավականնորմերիսահմանմանը,փոփոխմանըկամ գործողության դադարեցմանը: Իրավականակտը համարվումէ նորմատիվ, եթե պարունակումէ թեկուզ մեկ իրավականնորմ: Նորմատիվ իրավական ակտ է համարվում նան նորմատիվիրավական ակտում փոփոխություններկամ լրացումներ նախատեսող, ինչպես նան նորմատիվիրավականակտի կամ դրա մի մասի գործողությունը դադարեցնողիրավականակտը, նույնիսկ այդ փոփոխությունների կամ լրացումների իրավական նորմ չպարունակելու դեպքում: 33. Որոշում իրավական ակտ, որն ընդունվում է բարձրագույն ն կոլեգիալ կառավարմանմարմիններիկողմիցառավել կարնորու սկզբունքայինխնդիրներիլուծման, կայուն նորմերի, վարքի կանոններիսահմանման նպատակներով: 34. Պայմանագիր փաստաթուղթ,որն արձանագրումէ որնէ հարաբերությունների հաստատման ն այդ հարաբերություններիկարգավորմանվերաբերյալ կողմերիհամաձայնությունը: 35. Պլան փաստաթուղթ,որը սահմանում է կատարմանհամար նախատեսվածաշխատանքներիկամ միջոցառումներիստույգ ցանկը, դրանց հաջորդականությունը,ծավալը, կատարմանժամանակը,կոնկրետկատարողներին: Յ6. Սերվեր հատուկ մեքենա որը մատչելի է դարձնում 30.

--

37.

-

ՅՑ.

39.

40.

ն կոլեՍղագրություն- ժողովներում, խորհրդակցություններում Գգիալմարմիններինիստերումզեկուցումների,ճառերի ն այլ ելույթների բառացիգրառումըարագագրություն մեթոդով: Տեղեկանք փաստաթուղթ որը բովանդակումէ այս կամ այն փաստերին իրադարձությունների նկարագրություննու հաստատումը: Տեսություն փաստաթուղթ,կազմվածսեղմ կերպովորնէ բնագավառի աշխատանքներիկամ որոշակի ժամանակաշրջանում կազմակերպությանը տեղեկատվություն հաղորդելու համար: Ցանկ փաստաթղթերի կամ այլ առարկաների,օբյեկտներիկամ աշխատանքներիհամակարգվածթվարկում կազմված դրանց որոշակինորմերիկամ պահանջների տարածմաննպա-

--

--

Աո տակով:

41.

42.

-

43.

Ցուցակ փաստաթուղթ,որը բովանդակումէ անձանցկամ առարկաներիորոշակի կարգով թվարկում, կազմված տեղեկատվության կամ գրանցմաննպատակներով: Ցուցում ակտ, որը հրատարակվումէ պետական իրավական կառավարմանմարմնի կողմից առավելապեստեղեկատվականմեթոդականբնույթի հարցերի, ինչպեսնան տվյալ մարմնիու կառավարմանվերադաս մարմիններիհրամանների,հրահանգների ն այլ ակտերիկատարմանկազմակերպմանհետ կապվածհարցերի վերաբերյալ: Փաստաթղթերի տպագրման, բազմացման պատվեր- բովանդակում է .խնդրանքորնէ եղանակով փաստաթղթերիվերարտադրմանկամ բազմացման մասին: --

-

--

-

-

--

Փրագրերի ծառայությունները:

ցանցային

-

0ԳՏԱԳՈՐՍՎԱԾ

10.

11.

12.

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ

ՏԱՆԿ

«Հայաստանի ազգային արխիվային ֆոնդի մասին» Հայաստանի Հանրապետության1997թ.նոյեմբերի 17 օրենքը: Հայաստանի Հանրապետության1998թ. մայիսի 5 «Քաղաքացիական օրենսգիրքը»: «Քաղաքացիների առաջարկությունները,դիմումները ն բողոքները քննարկելու կարգի մասին» Հայաստանի Հանրապետության 1999թ. նռյեմբերի 24 օրենքը: «Պետական կառավարչական հիմնարկների մասին» Հայաստանի Հանրապետության2001թ.հոկտեմբերի 23 օրենքը: «Քաղաքացիականծառայության մասին» Հայաստանի Հանրապետության2001թ.դեկտեմբերի4 օրենքը: «Իրավական ակտերի մասին» Հայաստանի Հանրապետության 2002թ.ապրիլի 29 օրենքը: Հայաստանի Հանրապետության Նախագահի 1995թ. հուլիսի 25 «ՀայաստանիՀանրապետությանկառավարության կառուցվածքը ն գործունեությանկարգը սահմնելու մասին» հրամանագիրը: ՀայաստանիՀանրապետությանկառավարության1994թ.մայիսի 25 «Հայաստանի Հանրապետությունումարխիվային գործի ն գործավարության կազմակերպմանպետական հսկողության կարգը հաստատելումասին» Ի 284 որոշումը: ՀայաստանիՀանրապետությանկառավարության 1998թ.ապրիլի 22 «Հայաստանի ազգային արխիվային ֆոնդի մասին» «Հայաստանի Հանրապետությանօրենքի 14 ն 18 հռդվածներիկիրարկումն ապահովողմիջոցառումներիմասին» Ի 246 որոշումը: ՀայաստանիՀանրապետությանկառավարության1988թ.դեկտեմբերի 25 «Փաստաթղթերիը̀ստ տեսակների պահպանության ժամկետների նշումով ցանկըհաստատելումասին» 3/ 833 որոշումը: Հայաստանի Հանրապետությանկառավարության 1999թ.սեպտեմբերի 4 «Փասատաթղթերիփորձագիտականարժեքավորմանն Հայաստանի ազգայինարխիվային ֆոնդի կազմում ընդգրկմանկարգը հաստատելումասին» Ի 559 որոշումը: Գործավարությանմիասնական պետական համակարգ /հիմնական դրույթներ: Մ.,1975 Հայկական ՍՍՀ մինիստրություններում, գերատեսչություններում, ժողովրդականդեպուտատներիտեղականսովետներիգործադիրկոմիտեներում, հիմնարկություններում, ձեռնարկություններումու կազմակերպություններում գործավարության օրինակելի հրահանգ- Երնան, 1979:

ՀՍՏ 105-95. Գործավարություն ն արխիվային գործ: Տերմիններ ն սահմանումներ: Տ54 Փաստաթղթերի միօրինակացված 15. ՀՍՏ 6.2-98 համակարգեր: Հիմնական դրույթներ: 63-98 16. ՀՍՏ Փաստաթղթերի միօրինակացվածհամակարգեր: հա"Կազմակերպակարգադրական փաստաթղթերիմիօրինակացված մակարգ: Փաստաթղթերի ձնավորմանը ներկայացվողպահանջներ: 17. Լալայան Յու.Կ. Հասկացությունփաստաթղթի ն դրա տեսակների մասին,Բանբեր Հայաստանիարխիվների,(3, 1978: Օ-աօուեւթ 18. ոքմոտոճ ք8601ՔԼ 86ղՕԽԸՂՔՇԷԼՒԼԵՇ: Յքատոօտ.-- Ի/, 1986. 19. 23--26 Խ/(26ք. տեւՃԼ 167 ոՕդ7քճշօճ ձքտրօտ Վքօրոօրօ ՎՑՐՄԸՂՑ 19885. 112թաշտ.--ԽԼ,1989. 14.

|

20.

Ղոոօրճգ

`

ոօ տաքա ճճոօոքօտտթօրութՄ 8 Խ:4ՇՂՇքԸՂԲՅՀ

ԵՕՇՇԱԱՇԵօՄ

Փճրճքուու. ԽԼ, 1992 ՃՕԻԼԸ ՆԲՀԼ --

ՈՕՇՕԾՔ6.

Ճճոօոքօ8380ռՇ78օ. ԱքմժարԱՎ6ՇԽՕ6

21.

Ճքրքճճրճ Ւ/., 1998.

22.

ԽՅԲՇԱԾԲՃ 1.8.

8.1.

ՊոոՕոքօտ38ՕխԸՐՔՕ /Օքոճտճոձոտտ8 |

(16

24.

--

ՇՏ

ԵՕրօյամ ԷՈւ1.

օքոճում38ւաու. ԴԵՒՕՇՐՔ հ.

--

հ/Լ, 1998.

ՕՇԾ6ՇՈ6ԿՇ:Ա6 ոքճտոծ-ՃՕԽՄԿՎՇԵՈՅԱՈՕՔ:06

1քճ:ա:ՎՇԸՅՕՇ ոՕՇՕ686. Խ/., 2000. --

վերաբերյալ

ՄՎ66Է:06 ոօշօ686.

էՕ.

-

13.

Ղ6:ԵՕՃՕ--

ՊՕԽՄԱՎՇԵԼՑԱԾՕՒՒԱՕՕԾ6ՇՈՇՎ6318491ՄԱքճտոճԷ(11/. Խ/., 2000.

ՐՏԿԵՈՈՒԾԲՅ 1.8. 11ԹՎ:116088. Ճ.8. /ՃՕ17ՈՇԷՐՑԱՑՕՔԵՕՇ

ՕԾ6ՇԱԲՎՇ-ՐԱ.

23.

-