ՀՀ ներմուծված պտղա-հատապտղային տեսակների սորտերի և դրանց պատվաստակալների նկարագիրը

Է

Հ

Ր

է:

ՊՏՂԱ-ՀԱՏԱՊՏՂԱՅԻ

ՆԵՐՄՈՒՄՎԱԾ

ԴՐԱՆՑ

ՍՈՐՏԵՐԻ ԵՎ

ՏԵՍԱԿՆԵՐԻ

ՆԿԱՐԱԳՐԵՐ.

ՊԱՏՎԱՍՏԱԿԱԼՆԵՐԻ

ՊՏՂԱ-ՀԱՏԱՊՏՂԱՅԻՆ

ՍՈՐՏԵՐԻ

Սորտը

ՏԵՍԱԿՆԵՐԻ

ՆԵՐՄՈՒԾՎԱԾ

ՆԿԱՐԱԳՐԵՐԸ

Նկարագիրը

ԽՆՁՈՐԵՆԻՀիվանդություններինկատմամբ |

յ

ԽՈւՆ ԱԱ

ՏԿՎԵԼՆՄԻ(

ան

ա

դոռե.-

|

Սույն գրքույկը հրատարակվել է Հազարամյակի Մարտահրավեր Հիմնադրամ-Հայաստանի «Ջրից դեպիՇուկա» ծրագրի շրջանակներում,որճ իրականացնում է ԷյՍիԴինյ/ՎՕԿԱ, ՄոթՄաքդոնալդ-Եվրոկոնատնե ՎԻՍՏԱԱ Պլյուս կազմակերպությունների կողմից: Գրքույկում ներկայացված են ծրագրի շրջանակներում ՀայասսւանիՀանրապետություն ներմուծված պտղա-հատապտղայինտեսակներիճոր սորտերի, ինչպես նան դրանց համար նախատեսված թզուկային ն կիսաթզուկային պատվաստակալների բնութագրերը:Գրքույկը օգտակար կլինի տնկարանճատերերի, գյուղատնտեոլորտի աշխատողների, մասնագետների,ինչպես նան ուսանողների

աղար

Կազմեցին՝Վ. Թոռչյան, Գ. Սանթրոսյան, Ա. Հովհաննիսյան,Ա. Ասատրյան

րաո

Հ,ՕՇՃ 5ՆԱՏԼՂՂ

Օլքաութ)էեցս նոբտոմմաք

ռ

Գ/ո«11աւմ4

Երնան,

ղ)

Ար

|

ՊՐԻՍՏԻՆ

|

Աաաա Ր:

| |

| լ

| ՝

ԼԻԲԵՐՏԻ

ոմ

Աաաա լանիանների զտաման կե .

կայն զգայուն են բակտերիալայրվածքինկատմաճբ:Հասունացման սկիզբը հուլիսի առաջինտասնօրյակն է: Հասուճացած պտուղներըթափվում են: Այս սորտը կարող է լավ փոշոտիչ հանդիսանալ տարբեր ժամկետներումծաղկող խնձորենուսորտերիհամար:

|

|

կայուն, վաղահաս սորտ է: Պտուղները հարթ, փայլուն, դեղինմաշկով են, աչքի են ընկնում շաքարների բարձրըպարունակությամբ: Պտուղը սեղմված տեսք ունի, խրթխրթան |ամուրպտղամսով,քաղցրահամ է:

(ԱԵօոջ)

Միջին չափի, աղանդերային խնձորիսռրտ է: Պտուղը՝ հիմդեղին նագույնի վրա 9052 կարմիր գունավորությամբէ: Ծառը խոշոր է, ուժեղ ճյուղավորվող,պտղաբերում է առանց պարբերականության: Հնարավոր է պահպաճել մինչն ՞՛ փետրվարամիսը:Պահպանմանըն|թացքումբույրը դառնում է ավելի ինտենսիվ: Հիվանդություններին նկատմամբ ամենադիմացկուն սորտմէ (դիմացկուն է խնձորենու քոսի, միլդիուի,պտղատուների բակտերիալ այրվածքի նկատմամբ):Ցրտադիմացկուն է, առատ պտղաբերմանդեպքումպտուղներըմանրանումեն, ուստի անհրաժեշտ է նոսրացնել, որպեսզի լինեն խոշոր: Հասունանում է սեպտեմբերի վերջերին:Վաղ ծաղկողսորտ է ն կարող է փոշոտիչհանղդիսաճալ այլ ժամկետներումծաղկող սռրտերիհամար:

Բ"

Ուշահաս, մուգ կարմիր գունավորմամբ խնձորենու սորտ է, միջինից խոշոր պտուղնճե( րով: Ծառերը խոշոր են, սաղարթը տարածվող,ամենամյա ԿՐԵՐ ԱՅՍ պտղաբերմամբ:Դիմացկուն է (Էուօթոտօ) խնձորենու քոսի, բակտերիալ այրվածքի,խնձորենուժանգի,ալրացողինկատմամբ: Այս սորտն ունի հանգստի երկար շրջան (աչքի է ընկնում ուշ ծաղկմամբ)ն կարող է լավ փոշոտիչհանդիսանալտարբեր ժամկեւոներումծաղկող սորտերիհամար: խնձորենու

ԳՈԼԴՐԱՇ

Հայտնի է իր լավ պահունակության (10-11 ամիս), քաղցը համի ն խրթխրթանպտղամսի շնորհիվ:Այս սորտը դիմացկուն է պտղի կտրելուց հետո դիտվող օքսիդացման (ժանգոտման) նկատմամբ: Ծառն ուղղաձիգ է, կիսաճշտարի տեսքով: Դիմացկուն է քոսի ն միլդիույի, բակտերիալ այրվածքինկատմամբ:Հասունանում է «Ֆուջիից» հետո ն խորհուրդչի տրվումհյուսիսայինն լեռնային շրջաններում մշակության համար: Հասունանում է հոկտեմբերիվերջին նոյեմբերիսկզբին, ոսկեգույնէ: Լավ փոշոտիչ պտուղը էուշ ծաղկող սորտերի, ինչպես նան վեգետացիայի կեսերին

Աաաաաի

ՖՈՒՋԻ

(ՕզչԵՐ6ոե Բն) յ

ԳԵՅԼ

(Է1օոլոշ)

ԳԱԼԱ

(Օոլօ Օոն)

| | |

Հիվանդություններինկատմամբդիմացկուն սորտ է, կայուն է ճան քոսի նկատմամբ:Հասունանում է ուշ աշնանը: Պտուղները միջինից խո|շչոր են, շատ քաղցր, մուգ կարմիր գունավորմամբ, համեղ ն անուշ բույրով: Պտղամիսը սպիտակա-28 դեղնավուն է, հյութալի, խրթխըթան, թույլ թթվաշ: Պահունակությունը բարձրէ:

ՖԼՈՐԻՆԱ

Պտուղը 90-10025 կարմիր է, մուգ կարմիր գծերով: Հասունաճում է սեպտեմբերին:Այն կարմիր Գալայի ճոր, բարեփոխված ր տարբերակն է: Պաղի չափը, ամրությունը ն համային հատկությունները համադրելի եճ մյուս Գալա սորտերիհետ: Ունի քաղցը համ, խրթխրթան,ամուր, հյութալի պտղամիս: Այս սորտը աչքի է ընկնում ուշ ծաղկմամբ(հանգստիերկար շրջանով) ն կարողէ փոշոտիչհանդիսանալ խնձորենու ավելի վաղ ն ուշ ծաղկող սորտերի համար: Պահունակէ: ք

(Օօ1գոստե)

ծաղկողների համար:

«Ֆուջիի» վաղահաս տարբերակն է: Պտուղները խոշոր են, պտղի մակերեսի6072-ըկարմրանարնջագույն գունավորմամբ: է սովորական Հասունանում «Ֆուջիից» 6-8 շաբաթ շուտ ն սեպտեմբերիսկզբինհնարավոր է հավաքել բարձրարժեք պտղի բերք: Միջահասսորտ է, ծւսղկում է սովորականիցավելի ուշ ն լավ փոշոտիչ է տարբեր ժամկետներում (վաղ,միջին ն ուշ) ծաղկողսորտերիհամար:

՛"

ՖՈՒՋԻ

:

|

Միջին աճեցողության, երկար ճյուղեր առաջացնող սորտ է: Դիմացկուն է քոսի, բավական դիմացկուն ալրացողի նկատմամբ: Ծաղկման շրջանի երկար (Էր) |տնողությամբմիջահաս սորտ է: Պտուղն օժտված է գերազանց համային հատկություններով,հյութալի է, քաղցր խրթխըթան, սերուցքագույնպտղամսով:Հասունանում է հռկտեմբերի վերջերին:Պահունակությունըտնական է, այդ ընթացքումպտղամիսըչի փափկում:

Միջին աճեցողության, չափավոր տարածվողսաղարթով սորտ է: Դիմացկուն է քոսի նկատմամբ, չափավոր դիմացկունւսւլրացողի ն բակտերիալայրվածքի նկատմամբ: Աչքի է ընկնում ծաղկմաճ երկարշրջանով: Պտուղներըմիջին չափի են, հարթ մակերեսով, գրավիչ կարմիր գույնի, խրթխրթան, հյութալի, մի փոքրըթթվաշ: «

Ք

ՊՐԻՄԱ

(թուոճ)

|

Հասունամում է շաբաթ

շուտ:

տնականչէ:

«Ջոնաթան»-ից2 Պւասհունակությունը

Պտուղները միջինից խոշոր են, կլոր, համաչափ: Պտղամաշկի 802» կարմիր է, եճթամաշկը՝ծղոտագույն: Ճտղամիսըսպիտակէ, ամուր,խրթխրքան,հյութալի, բուՋԵՐՍԵՅՄԱԿ |րավետ,թթվաշաքաղցը: Ազատ (ՕՅօՄաճճ) |աճող սաղարթով, ամենամյա պտղաբերող, բերքատու ծառ է, դիմացկուն է հիվանդություններինկատմամբ: Կախված է հուլիսի վերջերից մշակության տարածքիցհասունանում օգոստոսի կեսերն ընկած ժամաճնակահատվածում: Փոխադրունակ,շուկայում պահանջարկվայելող սորւո է: Կանադայում ստացված խնձոէ: րենու ամառային սորտ Պտուղները միջին չափի են, համեմատաբարհամաչափ,կլո-

Համաչափ, միջինից խոշոր, կլոր-ձվաձն պտուղներովսորտ է: Հասունանում է օգոստոսի կեսերից մինչն ամսվա վերջ, խրբխր|թանէ: Ոսկեգույնիցդեղին գումաԸՐԼԻ ԳՈԼԴ վորմամբ,հարթ մաշկով է, ունի (Բույ Օօ1ձ) յուրահատուկ համ: Պտուղներն ամուր են, թթուների բարձր պարունակությամբ: Պտղաբերում է ամեն տարի: Ինքնափոշոտվող է ն լավ փոշոտիչայլսորտերի է:

արա...

աաա ուն: ազան մու ո

|ր

ԿՎԻՆՏԻ

ի

(բու)

Փոխադրունակություն

,

համար: Պահունակ

ՕՈՒԹԸՄ ՌՈՋ

|

ՖՈՒՋԻ

(Ճոոտո

Բօ56

Բայ)

ե

մ մ կարմիր թշով: Պտղամիսը կա ճաչավուն է սերուցքայիներանգով,խիտ, հյութալի, թթվաշաքաղցր, համեղ: միջին է, պա10 են սկսում հունակությունը մինչն օր: Ծառերը շուտ պտղաբերել, պտղաբերման պարբերականություն չի նկատվում:Ցրտադիմացկանությունը միջին է, չորւսդիմացկուն է ն դիմացկունշոգի նկատմամբ:Սորտըզգայուն է քոսի ն դիմացկունալրացողինկատմամբ:

ա"

«Ֆուջիի» բարելավված տարբերակն է, որը պահպանելէ բնօրինակի լավագույն հատկանիշները: Պտուղները խոշոր են, ամուր, դեղնավուն ֆոնի վրա կարմրաշերտ գունավորմամբ: Հասունանում է նոյեմբերիսկզբներին: Ծաղկում է համեմատաբար ուշ, լավ փոշոտիչ է վաղ միջին ն ուշ ժամկետում ծաղկող սորտերիհամար:

Հ

է

ԷԼՍԹԱՐ

(Էտ)

`

Լայնորեն տարածվածաղանդերային սորտ է: Պտուղճերը դեղճակարմիր են, շատ համեղ՝ «մեղրահամ», |հյութալիէ: Պտղամիսըկիտրոնա|գույն է, խրթխրթան: Ծնողական ձներից է Գոլդեն Դելիշեսը, որից ժառանգելէ մի շւսրք դրական հատկաճիչներ:

ՌԵՆԵՏ

ՍԻՍԻՐԵՆԿՈ

(ԽօոՇԵՇ

|

|Պո

Տոոոծուօ)

ՏԱՆՉԵՆԻ

Ձմեռային սորտ է, բարձր շիվառաջացման ունակությամբ:Պտուղները խոշոր են, բարձի կոնաձն կամ տափակ, լավ ամրացված ծառերին: Պտղամաշկըհաստ է, կանաչ, հասուէ ծղոտադեղին ճանալիս Սն: փայլուն է, չավ նկատելիսպիտակ ենթամաշկային կետերով: Պտ-

ստանում

թրմ անար րարըոն հատին լ ւու Նե

բուրմունքով: ղները վերջից մինչն հոկտեմբերի կեսերը ն օգտագործում սկսած նոյեմբերի կեսերից: Սորտաը չորադիմացկուն է ն քամեդիմացկուն: Բրդապատ լվիճի նկատմամբդիմացկունությունը թույլ է: Խոնավ վայրերումպտուղներնուժեղվարակվումեն քոսով: Իթ

շաք

ԱԻ»

ամեղ

ան Օթոթօ)

լ

թույլ

|

ր հավաքում ենճսեպտեմբերի

ՍՓԸՐ

Ա աա Տքս») րՐ

(Օլօքօո

է: ղահաս

-՛

պտուղ-

գեղեցիկշախոշոր, գունավորմամբ, գանակագույն խրթխրթան, հյութալի, քաղցր

քք

համով: Մյուս ասիականսորտեավելի ձմեռադիրի համեմատ ն նախատեսվածերժացկուն է պահպանմանհամար: Ծառն ուժեղաճ է: |լկարաժամկետ Տանձենու ինքնաստեասիականսորտերը մեծամասամբ են րիլ են, լավագույն արդյունավետություն դրսնորում, երբ հարնանությամբտնկվումէ մեկ այլ ասիականսորտ (տարածբում պետք է լիճի առնվազն երկու սորտ): Այդ որպես փոշոտիչ ծառայում են այլ ասիանպատակով` կան սորտեր: բարձրորակ սորտ է, է սեպտեմբերի

որը հասունանում

ձմեռային սորտերից է: Պտուղներըխոշոր են, լայն կոնաձն, գեղեցիկ ոսկեգույն: Պտղամաշկը անհարթ է, փայլուն` պատված նոսը դասավորված մանր դարչնագույն ԳՈԼԴԵՆ | խլանանման կետերով: Պտղամիսը ԴԵԼԻՇԵՍ | սերուցքագույնէ, միջին ամրության, (Օօ1Աշո հյութալի, հիանալի բուրմունքով ն Շօշրօ105) գերազանցհամայինհատկանիշներով:Բարենպաստ պայմանճերումպտուղներըհասունանում են սեպտեմբերիվերջիճ կամ հոկտեմբերիսկզբին: Միշտ չէ, որ ապահովում է կանոնավորպտղաբերություն: Լավ փոշոտիչ է համարվում խնձորենու այլ սորտերի համար: Ունի միջակ դիմացկունությունցրտերին ալրացողի հանդեպ: Ունի շատ գեղեցիկ պտուղ, ծառը մեծ . ե, տերնախիտ, կարող է ար ի դիմացկուն է ի իվանդություններինկատմամբ,վա- 1,

կլոր են, ները

Տանձենու

Լավագույն

ՕՐԵԳՈՆ

Այս ասիական տանձի

կեսերին:

Պտուղը

խոշոր

է,

գեղեճարնջաշագանակագույն, գագաթով: ԸճՕմոտտոլ)ցիկ շագանակագույն

ՅՈԻՆԱՇԻ

Պտուղները խրթխրթան են, հաճելի բույրով, ամուր պտղամսով:Ծառերը ուղղաձիգեն, միջին բարձրության:

Ծառը կանգունէ, հզոր: Համեմատած այլ սերկնիլենիների ծառերն ավելի դիմացկուն են հիվանդությունների նկատմամբ:Անանասիհամով սերկնիլ ԱՐՈՄԱՏՆԱՅԱ | է, այնքան քաղցը, որ կարելի է թարմ (Ճոօոուոտ»8) ուտել: Ունի եփվելու լավ հատկություն: Միջին չափի, դեղին,կլոր, անուշաբույր պտուղներովսորտ է: Հասունանում է հոկտեմբերին:Պտուղներըխոշոր են, ամուր ն դիմացկուն նկատմամբ: բակտերիալ բծավորության

ՍԵՐԿԵՎԻԼԵՆԻ

'

ՀԱՐՎԱՆ Ռո)

Խոշոր

տանձանման

պտուղներով

Պտղամիսըսպիտակ է, ավելի քաղցր, քան ամերիկյանսորտերը: Հասունաճում է սեպտեմբերիվերջերին:

սորտ է:

ԿԵՌԱՍԵՆԻ

ԲԼԱՔ

ԳՈԼԴ

8182մ Շօ)մ

ԼԱՊԻՆՍ

(Լոքւոչ)

ՍԱՍՄԻՏ

(Տսոուէ)

(Մուգ կարմիր պտուղներով կեռաս է: Ծառերը ուշ են ծաղկում, տալիս են բավականին մեծ չափսերով ամուր պտուղներ: Ինքնափոշոտվող է, խաչաձն փոշոտմանկարիք չունի: Մուգ կարմիր պտուղներովկեռաս է։ Պտուղները դիմացկուն են ճաքելու հանդեպ,չափերով խոշոր են ն համային լավ հատկություններով: Ծառերը շուտ են բերքի անցնում ն շատ պահանջկոտչեն: Ինքնափոշուռվող սորտ է, ճան լավ փոշոտիչ: Հասունանում է «Բինգ»-ից 10-14օրհետո: Վաղահաս սորտ է: Պտուղը խոշոր է, սրտաճն, բալագույն, համեղ, ճաքելու Էր նկատմամբ մասնակի դիմացկուն: Պետք է տնկել 2-3 սորտերիհեւտ,քանի որպահանջում Է խաչաձն փոշոտում:

Միջավաղահաս, խոշոր, սրտաձն, հա- Գ8 մեղ, հյութալի կեռաս է, ալ կարմիր...

ՏԱՐՏԱՐԻԱՆ

մաշկով: Ծառն ուժեղ աճող է, լավ է մ (8/ոշէ պտղաբերում, այլ սորտերի համար բ Ց Ղոճղոոշո) լավագույնփոշոտիչէ: ԲԼԱՔ

ՇՄԻԴՏ

(Տօհոում է)

Մուգկարմիրպտուղներովսորտ է: Պտուղներըհյութալի են, բարձրորակ:Ծառերնուժեղ աճեցողությամբ են, դանդաղեն անցնում պտղաբերման: Ծառը միջին չափի է, առատ պտղաբերում է, վաղահաս է, ցրտադիմացկուն:Խաչաձն փոշոտվողէ:

ՍՈՒԻԹՀԸՐԹ

(Տածժիօմ)

ՐԵԳԻՆԱ

(ՀՏջ ոչ)

Կեռասի վաղահաս, վառ կարմիր, հաճելի բույրով, միջին չափի. պտուղներով սորտ է: Պտուղները խոշոր են, մուգկարմիր,կարմրումէ |հասունացման վերջում: Հասունա|նում է «Լապինս» սորտից 5-7 օր անց: Հարմարվողէ մշակողի անփորձությանը,սակայնպահանջումէ էտ՝ կանոնավորելու համար պտաղաբերումը: է, զուրկ է պտԻնքնափռշոտվող ղաբերմանպարբերականությունից: Ուշահաս է, պտուղներըբավական ամուր են, մեծ ն բարձրորակ,չեն ճաքճքում: Պտուղները մուգ կարմիր են, քաղցը: Փոշոտումը կատարվում է խաչաձն, հետնաբար ի պետք է տնկվի այլ սորտերի հետ

համատեղ:

Արտադրությունումերկար ժամաճակ հայտնի ստանդարտ սորա է: Այն մշակվում է ողջ Հյուսիսային 222

ՄՈՆԹՄՈՐԵՆՍԻ

լ Ամերիկայում, համարվում է վե-, (Խ1Ծուտօրծոօ»)|րամշակմանհամար նախատեսված բալենու լավագույն սորտ: Պտուղը վառ կարմիր է, միջին չափով, հյութալի պտղամսով: Ինքնափոշոտվողէ, ռադիմացկունն շատ բերքատու: ԲԱԼԵՆԻ

ՆԵԿՏԱՐԵՆԻ

ՖԱՆՏԱԶԻԱ

ո) (Էռոռտ

|Ստեղծվել է Կալիֆորնիայում: Պտուղներըբարձրորակ են, պտ-. ղամիսըդեղին, կորիզիցհեշտ ան|ջատվող(ճղովի): Պտուղըխոշոր է, գրեթե ամբողջությամբ կարմիր, հարթ, գագաթի մասում փայլուն: Ծառերն ուժեղ աճեցողության են, ն շատ բերքատու: ցրտադիմացկուն

ձմե-

բարձրորակ,ուշահաս ճեկտարենու սորտ է: Պտուղը խոշոր է, ճղովի, գերազանցհամով Լ գույնով: Պտղամիսը դեղին է, ամուր, ինչը այս սորտին տալիս է բարձրըպահուճակություն ն փոխադրունակությում:Պտդաբողրոջեն: ներըբավականինցրտադիճացկուն Շատ

ՌԵԴԳՈԼԴ (1649619)

բարձրորակ, միջահաս, դեղին պտղամսովնեկտարենուսորտ է: Պտղի |2ուրջ 75 «6-ըկարմիրէ, մճացածը՝դեղնավուն: Ունի շատ լավ ապրանքային տեսք:

ՍԹԵՆԼԻ ՓՐՈՒՆ

(Տեոլօ7 ֆուոծ)

ԾԻՐԱՆԵՆԻ

Շատ

ՍԱՆԳԼՈ (Տսոքթօ)

:

ԳՈԼԴԿՈՏ

(ՇօԼԱ6օէ)

Դեղին պտղամսով,վաղահաս զեկտաԲՅՈՒԹԻ է, պտուղներըմիջին չափի րեճու

սորտ (Տ են, ամուր,հաճելիգույնով: Բծուծ) ր

Դեղձենու սյունաձն ն ուղղաձիգ աճող սորտերից է: Միջահառսէ: Պտուղըխոէ, ամուր ն լավ գունավորված:Այս ՍՈՒԻԹ-ԸՆ-ԱՓյշոր ծառերն առատ պտղաբերում (ՏաօօէԻ-Սք) |ուղղաձիգ են՝տալովբարձրորակպտուղներ:

ԴԵՂՁԵՆԻ

գրավիչ արտաքինով,դեղին պտղամսով դեղձենուսորտ է: Պտուղները խոշոր են, ամուր ն դիմացկունբակտերիալ բծավորությաննկատմամբ:Ծառը կանգունէ ն հզոր: Շատ

ԷՆՔՈՐ

(1ոՇՕԷ6)

ՀԱ»

Նրա)" ՏՈՒ

Ճապոնական սելեկցիոնսալոր է, որը է օգոստոսի վերջին: Պտոտըմիջինից խոշոր չափի է, կարմրամանուշակագույն,շատ ամուր,դեղին պտղամսով: Ծառերը ոսլղաձիգ են ն ուժեղաճ: Ցանկալի է այգոււ ունենալ փոշոսւիչներայլճապոնական սորտերից:

ՀԱՐՈԲԼԱՇ

ՌՈօեխչե) (եռամկարայինարմ)

ՀԱՐՈՋՈՅ

Ռ1ոոօ)օ») (հեռանկարայինսորտ)

Պտուղը խոշոր է, ամուր: Մաշկը մուգ կապույտ գույնի է, իսկ պտղամիսըկաճնաչադեղնավուն, հյութալի ն քաղցը: Ծառը կանգուն է ն. դիմանում է բերքի մեծ ծանրաբեռնվածությանը: Պտուղըմիջին չափի է, կլորավուն: Պտղամաշկը հարաբերականորենհաստ է ն ամուր,գույնը ոսկեգույն: Պտղամիսը նույնպես ամուր է, գույնը դեղնանարնջագույն: Սորտն ընդհանուր առմամբ բարձր բերքատուէ: Վաղահաս սորտ է: Պտուղներըգրավիչ են, կիսով չափ կարմիրգունավորմամբ, երկարավուն, միջին չափի, պտղամսի լավ որակով,հեշտությամբանջատվող կորիզով: Պտղամիսը խրթխրթան է, չափավորդիմացկունծակոտկենբծավորության ն պտղի ճաքճքումների նկատմամբ: Ծառերը ցրտադիմացկունեն, բերքատու, սաղարթը ազատ աճող ն դիմացկունեն քաղցկեղինկատմամբ: Վաղահաս սորտ է: Պտուղներըգրավիչ են, կարմրաթուշ, միջինից մեծ չափի, փոքր-ինչ հարթ մաշկով, ամուր պտղամսով, լավ համային հատկություններով ն հեշտ անջատվողկորիզով: Պտուղները դիմացկուն են ծակոտկեն բծավորության, գորշ փտման ն մաշկի ճաքերի, քաղցկեղի նկատմամբ: Ձափավորպտղաբերումէ, ցրտադիմացկունէ:

հասունանում

ՀԱՐՎԱԼ

Օո:լ) (հեռանկարայինսորտ)

Ուշահաս սորտ է: Ռւճի խոշոր,գրավիչ պտուղներ,որոնք վառ ճարնճջագույն թշով: են,կարմիր

Պտուղները միջինից խոշոր են, վառ նարնջագույն: Պտգրա ղակոթունը մնումէ կաճաչ`անգամ լրիվ հասունացման փուլում: Փոքր-ինչ վաղահաս է, զգայուն ծակոտկեն բծավորության նկատմամբ: Պտղամսիորակի,հյութալիությանն համիշնորհիվ շուկայում այսսորտն ապահովումէ մեծ պահանջարկ:

-

ՎԱԼՎԱԳԼՈ

(ԿՃԽՅջ|օ)

(հեռանկարայինսորտ)

ՄՈՐԵՆԻ

ՀՈՐՇԻ՞Ը | Պտուղները ամուր են,

՛

գույնի, փայլուն բուրավետ:Բույսը հզոր է, դիմացկուն, կանգունն բարձր բերքատու:Այս սորտն ավելի դիմացկունէ հիվանդությունների նկատմամբ քան մյուսները, ներառյալ նկատմամբ: անտրակնոզի սն

ն

ՋԵՎԵԼ (6ածի) (սն մորի)

ԱՆՆԱ

(ՃԻՆ) Ա

Միջաուշահասսորտ է, խոշոր, կոնաձն, քաղցրահամ, դեղին Միջինիցխոշոր թփեր են, է անեմիան արտահայտված:Սորտր դիմացկուն է արմատայինփտմաճնկատմամբ:

րանա

րկվու րո

յ2

աա

Վաղահաս, կիսականգունթփով սորտ

է, տալիս է խոշոր, հյութալի, շատ

ԹՐԻՓԼ

պտուղներ: Բարձր բերքատու ՔՐՈՈՒՆքաղցրը է: Հասունանում է հունիսի վերջերին:

«ր լ ԸԸոօաո) (1ոթյօ :

մոշ) (անփուշ

Օգտագործվումէ թարմ

ն

յացման համար:

պահածո-

|Խոշորապտուղ, գեղեցիկ կարմիր, ամուր պտուղներով սորտ է: Վաղահաս է: Ցրտադիմացկունէ, թարմ վիճակում հարմար է տեղափոխման |համար:Թեթն հողերում մշակության |դեպքումպտուղները ամենահամեղն են: Հիվանդությունների նկատմամբ դիմացկուն չէ, խորհուրդ է տրվում թմբերիվրա: Պտղի միջին զանգվածը՝10.6գ, մշակել բարձը

ԵԼԱԿԵՆԻ

ՀՈՆԻՕՅ

(Լլօոշօյօ)

բերքատվությունըէ̀5.4տ/հա:

Լայնորեն տարածվածն ամենահարում մարվածսորտերիցէ: Օգտա է թարմ վիճակու է: է Տալիս խոշոր, ամուր, լավ գունավորված, քաղցըն բարձրորակպտուղներ: |Թիչ է վարակվում պտղափտումով, շնորհիվ ամուր պտղամաշկի:Դիմացկուն է հիվանդությունների նկատմամբ: Պտղի միջին զանգվածը՝ 18.6գ,

2 ոխադրունակ

ոք

Վաղահասէ: Բույսերն ուժեղաճեն, կանգուն, մինչն 1.5մ բարձրությամբ:Հասուճացած պտուղները ստանում են մուգ կարմիրգունավորում:Դրանք ամուրեն, քաղցր, քիչ են վարակվումպտղափտումով ն արնայինայրվածք չեն ստանում: Պտուղն ամուր ամրացածէ պտղակրին: Հասուն վիճակումպտուղներըհեշտությամբ հավաքվումեն:

ԺԱԿԼԻՆ Օոօծո)

:Թ-

ՄՈՇԵՆԻ

ԱՐԱՐՔԸ

ՋԵՎԵԼ Ժօոօ0ծ

բերքատվությունը1̀8.0տ/նա:

ԿՈԿՌՈՇԵՆԻ

|

Կոկոռշենու այս ճոր սորտը տալիս է խոշոր, քաղցր, մուգ կարմիր, համեղ պտուղներ: Ցրտադիմացկունէ, հիԲԼԱՔ ՎԵԼՎԵԹ | վանդությունների նկատմամբ դի(8Թօն ԿօխօՕ| մացկուն, հեշտ է մշակվում, առատ պտղաբերումէ անգամ ամենացուրտ վայրերում:

է

ԻՆՎԻՔՏԱ

Առւօէ3)

ԹԱՆԹՐՎԵՆԻ

Նոր. միլդիույի նկատմամբ դիմացկուն սորտ է: Հեշտությամբաճեցվում է, հարմար է նույնիսկ օրգանական համար: Պտգյուղատնտեսության | ղաբերումէ առատ, տալիս է համեղ, խոշոր կանաչ պտուղներ, որոնք դասավորված են ճյուղի ամբողջ երկարությամբ,թուփը կոմպակտ է, ուժեղաճ: Պտուղներն օգտագործվումեն թարմ վիճակում, սառեցման համար, եմ Ցան ջեմ: պատրաստում

|Կայունպտղաբերումէ, շատ հեշտ է Հոու, «րերի» մշակել ն խնամել: Ծաղիկներն ու Բա, են, ունեն պտուղներնօգտագործվում ն նշանասննդային դեղագործական կություն: Նախընտրում ենճ արնոտ եցի տարածքներ. սակայն դիմանումեն ցեք լորոչակիստվերին:Նախընտրումեն նյութերովհարուստ, օրգանական հողերը: Մացառներնու կտրոններըհեշտությամբ արմատակալում են: Պտուղներն ավելի շատ վիտամին Շ են են գիճի, քան նարինջը: Դրանից պարունակում, շամպայն. կոնյակ, պատրաստումեն դոնդող,թեյ:

հ1-9

Ցածրաճ պատվաստակալ է, հարմարխիտ տնկումներիհամար: Ստացվում են լրիվ թզուկ ծառեր: հ/-9 (337)-ը Խալնոջ9-ի վիրուսազերծ կլոնն է, որը հաջողությամբ կիրառվում է ամբողջ աշխարհում: Պատվաստված ծառերը շուտ են պաղաբերում, (337) պտուղներընորմալ չափիեն, լավ գունավորությամբ,դիմացկուն տարբեր հողային ն կլիմայական պայմաններում: Այս պատվաստակալմերի թույլ արմատներին թույլ ամրացման պատճառով ծառերըմշտականհենակների կարիքունեն:

բր

ՏՆԹ9

ք

ՋԱ:

ՆՈՎԱ

(օո)

ցը

դրենաժով ապահովված Աաաա

ՏԵՍԱԿՆԵՐԻ

ՆԵՐՄՈՒԾՎԱԾ

ՊԱՏՎԱՍՏԱԿԱԼՆԵՐԻ

ՆԿԱՐԱԳՐԵՐ

ՊՏՂԱՏՈՒ

Ս

Ձնը

ԽԼՑ-ՎԼԸ

պատվաստակալէ, որն ապահովում է թզուկ չափի ծառեր, ինչ որ հ/1-9 դեպքում: ՑՍթ 9-ը շատ ցրտադիմացկունէ, դիմացկուն արմատավզիկիփտման ն ԽԷ9-ի համեմատ ավելի է բակտերիալ այրվածքի |դիմացկուն նկատմամբ:ԼԼյս պատվաստակալի դեպքում խորհուրդ է տրվում օգտագործել հենակներ: Ծառերը լինում են սերմնային պատվաստակալների30-4052-ի Գաճաճ

չափով: է

Ստացվել 1981թ.-ին,այսպատվաստակալնապահովումէ 19-ի չափերի ծառեր, որոնք շուտահաս են, բարձր բերքատու, բնի ՇԵԽԻՔՆՃ | հիմքից արձակվող արմատճեր ն արմատային մացառներ չի 16 (Շ.16) |առաջացնում:Շատ դիմացկուն նկատէ բակտերիալ այրվածքի մամբ: Խորհուրդէտրվում օգտագործել Հարմարվող հենակներ: է տարբերհողատիպերում:

Այս պատվաստակալիվրա պատվաստվածծառերն իրենց չափերովմիջին տեղ են գրավումհ/9-ի ն հ/17-իմիջն: Բերրի, ծանը հողերումազատ աճում է, սակայն ցածր բերրիությամբհողերում 26 | կարիքէ զգում հենակճերի:Խ/126-ը դիմացկունչէ արմատներիխոնավացման,բակտերիալայրվածքի բրդապատ լվիճի նկատմամբ: Ծառերը հասնում են սերմնային պատվաստակալների

ԽԵՉՈՒՆՆՈՒՊԸՎԱՑԱԿԱՆԻ

| Նկարագրություն ՔԽԼ.Ճ

Բելգիայում տարված հ/ոլհոջ 9-ի սելեկցիայի արդյունքում ստացվել է հ19-Իօ29 ձնը, որը խորհուրդ է տրվում օգտագործել ավելի թույլ աճեցողությամբսորտերի հետ, ինչպիսիք 29 | են Բոքոտկամ8օոօյօոտթ: Այն մի փոքր ավելիուժեղաճ է, քան նույնն Խատմնոջ 9-ի մյուս կլոնճերը,իսկ մնացած բնութագրերը են սերմնային պատվաստակալների են: Ծառերը հասնում 30-409օ չափի: բարձրության

ն

բարձրության 40-5076 չափի:

«4-13

ծ,

.

Հեղինակն է Վ.Ի.Բուդագովսկին:Այս պատվաստակալի վրա պատվաստված ծառերը լինում են միջին աճեցողության, համատեղելիությունըսորտերի հետ ե ցրտադիմացկանությունը լավ են: Կողային շիվերը հաջողությամբ արմատակալում են: Ընձյուղները ունեն մուգ կարմիր տերնճներ ն բնափայտ: Արմատներըդիմանումեն մինչն -16Շ ցրտերին:

/

ԽԼ/ԵԽԱ/Ճ

միջանկյալը թույլ

է տալիս ստանալ միջին

չափի (Ռ/26-ի չափի) ծառեր: ԷԼյն կրում է Խ1/1111-իլավ ամրացումը հողին, արմատավզիկիփտման նկատմամբ դիմացմիջանկյալ կունությունը ն միջանկյալ հ/9-ի ցածրաճություննու շուտւա(ինտերկալյար) հասությունը: Լավ է դիմանում համեմատաբար աղքատ հողերում:Կարիքունիժամանակավորհենակների: ԼՑ

ԵՒԼՆ

Մտացվել է 1974թ-ին:17-ի համեմատ, այս պատվաստակալն ապահովումէ փոքր-ինչ գաճաճ ծառեր: ՕՇՈօՅ 30-ը աչքի է ընկճումշւաւռ բարձրբերքատվությամբ:Երբ աճի սկզբնական տարիներինծառըչափիցշատ է բեռնավորվում(ծանրաբեռԱՇԽԿՊՎԵԽՃ վում բերքով) դրանք չաւիերով մոտենում են 126 արմատա30 (Շ.30) կալին: Օ6ոշնճ 30-ը շատ դիմացկուն է բակտերիալ բաղցկեղի, արմատավզիկիփտմանն բրդապատ լվիճի ճկատմամբ:Ծառերըվաղահասեն, լավ են ամրանումհողում: Հարմարվումեն տարբերհողատիպերում:

հ17-իհամեմատ փոքր-ինչ մեծ ն հողում լավ ամրացողպատվաստակալ է: Դիմացկուն է բրդապատլվիճի նկատմամբ,հազվադեպ է առաջացնում արմատային մացառներ,իրեն լավ է ԵՈՂԼ.4Ճ 106 դրսնորում չորային տարածքներում:Այն զգայուն է արմատա| յին փտման նկատմամբն խորհուրդչի տրվում տճկել խոնավ կամ ծանրկավայինհողերում:Ծառերըհասնում են սերմնային պատվաստակալների բարձրության65-7596 չափի: 62-396

|

Օ1Լ 4 Բ87 (Բոստ Օմ Թու

ԵՌԼ,4Ճ 7

ԽԼՆ/4

Ներկայումս ամենատարածված, առանց հենակներիաճող կիէ: սաթզուկայինպատվաստակալ Խ17-իվրս պատվաստված ծառերը դրսեորում են ազատ-տարածվող աճեցողություն ն ծառերը չափերով մոտ են դեղձենուն:Լավ են ամրանում հողում, ցրտադիմացկունեն ն չոր եղանակներինստացվում են լավ չափերովպտուղներ:Խ17-ըխորը չտնկելու դեպքում հակում ունի առաջացնելու մացառներ: Խորհուրդ չի տրվում տնկել ամուր ենթավարելաշերտ ունեցող հողերում: Ծառերը հասնում են սերմնային պաւտտվաստակալների բարձրության 55-6526 չափի: Ազատաճող կիուսթզուկայինպատվաստակալէ, որի կիրառումը թույլ է տալիսստանալ Ի/15Խ/1106-ից փոքր-ինչմեծ ծառեր, են ն որոնք լավ արմատակալում ամրանում,դիմացկուն են արմատավզիկիփտման ն բրդապատ լվիճի նկատմամբ:Լավ են աճում տարբեր հողատիպերում:Առաջարկվում է ծանը, վատ ջրահեռացմամբհողերումն այն վայրերում, ուր հաճախակի է երաշտը: Ծառերը հասնում են սերմնային պատ75-8522 չափի: վաստակալներիբարձրության

Կարմիր տերններով տիպիկ թզուկային պատվաստակալէ: Հաջողությամբբազմանումէ վեգետատիվ ճանապարհով,ունի ցրտադիմացկունարմատայինհամակարգ:

4(

աաա

Կիսաթզուկային պատվաստակալէ, դիմացկուն տանձենու չորացման ն արմատային բակտերիալ քաղցկեղի նկատմամբ: Ապահովում է բերձը բերք: Համատեղելիէ սորտերի մեծամասնության հետ:

Հողում լավ ամրացող,ազատ ն ուժեղ աճեցողությամբ պատվաստակալ է: Ապահովում է վաղ ժամկեւոի, առաւո բերտանձենու ն արմաէ քատվություն: Դիմացկուն չորացման ՕԷ Կ Բ97 տային բակտերիալքաղցկեղի Ակւսստմամբ: Լվելի բերքատու (թուտ Օմ Ե/Օոծ 4 է, քան Ք7ուտՇօտոռսո)տ-ը: Հարմարվողակաճությունը տարբեր 97)

ՔՈՒՌԱՈՔԱԿԻՑ

հողատիպերումբարձը է: Ցրտադիմացկուն է, համատեղելիէ տանձի բոլոր սորտերի հետ, հաջողությամբբազմանում է բուսաճային(վեգետատիվ) եղանակով:

ԽՈօնՇոծՇ

Օաոօծ

|

Սերկնիլենի է, տանձենու թզուկայինպատվաստակալ:Ծառերի չափերը հասնում են 2.5-3.5մ բարձրության:Այն վաղահաս է ն շատ բերքատու:Այս պատվաստակալըդիմացկունէ տանձենու չորացման լ արմատայինբակտերիալ քաղցկեղի նկատմամբ:Լավ է ամրանում, ազատ աճում: Ապահովումէ վաղ, առատ բերք: Եվրոպականսորտերըհամատեղելիեն այս պատվաստակալիհետ: Տնկման հեռւավորությունը՝ 2.02.7մ: Ցրտադիմացկուն է:

աաա ..

Սերկնիլենի է, վաղահաս, բարձրբերքատուէ ն դիմացկուն արմատային բակտերիալ թաղցկեղի ն ճեմատոդճերի ճկատմամբ:Օգտագործվումէ որպեսւռանձենու պատվասԻլօմոօծծ .|տակալ: Մի փոքըավելիուժեղ աճ է, քաճ ԲՈօՆծոծծ Օստօօ-ը: ՕտոօծԹ/.-296 | Հարմարվածէ տարբերհռղերում՝ հատկապեսծանր հողերում մշակության համար: Աճեցողությունը թույլ է: Դիմանում է մինչն -20"Շ ցրտերին:Լավ համատեղելիէ Ըօոուօօ ն հեդ: Ղ8310Բ5Օօասորտերի Կիսաթզուկայինպատվաստակալէ՝ նախատեսվածտանեվրոպականե ասիական սորտերիհամար:Ծառերը հասնում են 3.5-4.5մ բարձրության:Մերկնիլեճնու վրապատՕ11 24 Բ333 | վաստված ծառերի համեմատ ստացվում են ավելի խոշոր (ԲոռոչՕմ հնռուօ մ | ծառեր:Դիմացկուն է տանձենու չորացմանճկատմամբ:Ցըքոունթմուն:333) | տադիմացկունէ, հողումլավ ամրացող,բերքառատ:Պետքէ տնկել 3.0-3.5մ հեռավորությամբ: Ավելի քիչ դիմացկուն է բակտերիալ այրվածքի ն ծծող միջատների նկատմամբ, քան սերմնայինպատվաստակալճերը:

Միջինաճ պատվաստակալ է, լավ համատեղելիծիրանենու սորտերի ն սալորի սորտերիմեծամասնությանհետ, դեղձը, շլորը համատեղելիչեն: ԱրմատայինհամակարգըցրԴռուժբա ճեմա(մաճրաբալենի տադիմացկուն է, ղիմացկունհողի գերխոնավության, տոդների ն բւսկտերիալ թաղցկեղի նկատմամբ: Երիտացածրաճ սարդ բույսերը թույլ են ճյուղավորվում: Լավ է բազմանում ծիրան) կանաչ կտրոններով, ավելի վատ՝ փայտացածկտրոններով ն հորիզոնականընձյուղներով: Մացառներչի առաջացնում: բոլոր

՛

ձենու

Այս պատվաստակալիվրա պատվաստվածծառերն ապահովում են ավելիխոշոր, որակյալ պտուղներ, ծառերը վաղ են սկսում պտղաքերել,լավ ճյուղավորվումեն, հասճում եճ Խ142227Վ ԲԽՂ,/'Ճ ՇՕԼՆ| (թ, տտսո)-իբարձրության 75-8552-ին:Ցրտադիմացկունութ(Փոստ ոմա » 8 |յունը շատ բարձրչէ: Դիմացկուն է բակտերիալ արքաղցկեղի, է բակտերիալ քաղցկեղինկատմամբ:Լավ արամամատների քՏ9ԱՄօ661ո505) | տանալում, համատեղելի է կեռասենու տարածված քաղցր, թթու, դեկորատիվսորտերիհետ: Լավ է ամրանում,սաղարթն ազատ աճող է: Լավ է դիմանումծանր, կավայինհողերում: Միջին աճեզողությամբսլատվաստակալ է, լավ համատեղվող դեղձենու,սալորենու, շլորեճու սորտերի հետ: Արմատային համակարգը բավական ցրտադիմացկուն է, դիմացկուն Պերխոնավությաննկատմամբ, կրի գերքանակների,նեմա|ղղդների, բակտերիալ քաղցկեղի նկատմամբ: Լավ բազ(անում է կաճաչ ն փայտացած կտրոններով,իճչպես նան հորիզոնականընձյուղներով:Մացառներչի առաջացնում:

Էվրիկա

| Սապաոշրր Քաղասաթճ

Օալիչնիցա)

Այաբ 1 Օլորենի, տնկի ԻԹ

ւ

ծիրան)

Կուբան 86 ճամրաչլոր Հ

ղեղձ)

Միջինաճ պատվաստակալ է համատեղելիծիրանենու,սահետ: Արմատալորենու, շլորենու, դեղձենուբոլոր սռտրտերի յին համակարգըմիջին ցրտադիմացկունէ, դիմացկունհողի գերխոնավության,նեմատոդներին բակտերիալքաղցկեղի նկատմամբ:Երիտասարդբույսերը թույլ են ճյուղավորվում: Լավ է բազմանումկանաչ կտրոններով,ավելի վատ փայտացած կտրոններով ն հորիզոնականընձյուղներով: Մացառներչի առաջացնում: Ուժեղաճ պատվաստակալէ, լավ համատեղելի դեղձենու, նշենու, սալորենու, շլորենու բոլոր սորտերի ն ծիրանենու շատ սորտերի հետ: Հզոր արմատայինհամակարգը դիմացկուն է ճեմատոդների,արմատայինքաղցկեղի նկատմամբ, ծանը հողերում մշակության համար: Հաջողությամբբազմանում են կանաչ ն փայտացածկտրոններով,մացառներչի առաջացնում: Հզոր աճի շնորհիվ այս պատվաստակալի վրա պատվաստված ծառերը պտղաբերում են 1-2 տարի շուտ:

Թ87Ճ-|Լ (մանրաբալենի թաղիքային »

շլորենի)

Ցածրաճ պատվաստակալէ, լավ համատեղելի դեղձենու, սալորենու բոլոր սորտերի,ծիրանենու շատ սորտերի հետ: Արմատայինհամակարգը շատ ցրտադիմացկունէ, չորադիմացկուն,լավ է տանում հողի երկարատն գերխոնավացումը: Դիմացկուն է նեմատոդների նկատմամբ, սակայն տուժում է արմատային քաղցկեղից: Լավ է բազմանում կանաչ,բավարար՝փայտացածկտրոններով:Մացառներչի առաջացնում: Այս պատվաստակալը արագացնում է պտուղներիհասունացումը 5-106րով` առանց վատացնելու դրանցչափերն ու որակը:

Օտա

5ն7

Ստացվել են Գերմանիայում: Դրանց վրա պատվաստված ծառերը շամ փոքրտարիքում առատ պտղաբերումեն: Այս պատվաստակալների աճի միտումը ոչ թե ուղղաձիգնէ, այլ տարածված (փռվող): Ծառերի մշակության ընթացքում հենակների կիրառումը պարտադիր է: Տնկման հեռավորությունը՝ 3.01: Լավ մշակության դեպքում այդ հեռավորությունը կարելի է հասցնել Օ156խ 5-ի համար 2,7մ ն ավելի քիչ, իսկ Օտօ187-ի համար՝3.0մ-իցպակաս:

Օլ5618 5

Դիմացկուն է վիրուսների ճկատմամբ,լավ է աճում ծանը հողերում: Որոշ դեպքերում դիտվում է մացառների առաջացում: Ցրտադիմացկունէ, պատվաստվածսորտերն առաւտ է շատ սորտերիհետ: պտղաբերող:Համատեղելի

Օ1561ր 6

է: Լավ է աճում Կիսաթզուկային պաստվաստակալ ծանը հողերում: Դիմացկուն է կեռասենու վիրուսներինկատմամբ, մացառներ չի առաջացնում: Լավ ամրանում է, բայց սկզբնական շրջանում հենակների կարիք ունի: Պտղաբերումէ առատ, տալիս է որակյալ պտուղներ: Ցրտադիմացկունէ, մասնագիտական էտի կարիքունի:

Օլտոն 12

Կիսաթզուկային պատվաստակալէ, պտղաբերող է, ծառերը հասնում են փ/2722ոմ-ի բարձրության 8052 չափի: Առաջանում են ազատ աճող, միջին չափի ծառեր: Մացառներչեն առաջանում,լավ ամրանումէ, սակայնկարողէ հենասյանկարիք զգացվել: Ցրտադիմացկունէ, մասնագիտական էտի կարիք ունի: