ELIB – Էլեկտրոնային Գրադարան | Գրքեր, նյութեր, հոդվածներ

ե ՀԱՅԱՀԼ պու ԵԽ

«նդ

ԽԱՆԻ

ՌՈԿՒԵՈՀԻ ԹթռնԲմենթՈՅԺԸ (ՏԿԹԻՐ

4ԳՐՊ-Ոք:

ՄՇԱԿՄԱՆ

ՀՆԴԿԱՑՈՐԵՆԻ

ուղեցույց

Ծրագրի ֆինանսավորողներ Կասա

Հատ

ՃՍՏԼԵԼՃԿ

ԾքԱԵԼՕԹԽԷԿԸ

ՇՕՕԲԷԽՃՆ

ԾԱ ՍԽէռ

ՔՍՔՕԹԵՃԻԱՎ

ՍԻՒԱՕԽՏ

0Էմքլ օ1իւու

ԽՃՈՕԿ5

ՈԲԺՒԿԼՆ ՕՋՇՃուչ212ՈՒ

/ /

թր

Հե

Է:

Հնդկացորենիմշակման ուղեցույց Հեղինակ` Բորիս Վորոնիչն, գյուղատնտեսական զիտություններիթեկնածու Երնան, 2016 թ.

Ուղեցույցում ներկայացված են հնղկացորենի պահանջներն աճեցման պայմաններին ն դրանց համապատասխանությունը Հայաստանի կլիմային ու հողին, նկարագրված է հնդկացորենի մշակության, բերքահավաքի ն հետբերքահավաքային մշակման տեխնոլոգիան, նան տրված են օգտակար տեղեկություններ ու խորհուրդներ: Ուղեցույցը

նախատեսված է

ընթերցող

լայն

հնդկացորենիմշակությամբզբաղվող

զյուղատնտեսությանբնագավառի մասնագետների ն

0շրջանակի՝ ֆերմերների, ուսանողների

համար:

Ուղեցույցը պատրաստվել է «Արտադրողխմբերի ն արժեշղթաների զարգացում» տեխնիկականաջակցության ծոագրի շրջանակում, որը Եվրոպական հարեանության

(ԷԳՋՔՂԵՕԶ)

գյոււատնտեսությանն գյուղի զարգացմանժրագզրի է է: Եվրոպական Օրագիրըֆինանսավորվում բաղադրիչն ժհության ե Ավստրիականզարգացման գործակալությանկողմից: Շոագիրըհւսմատեղ իրականացնումեն ՀայաստանումՄԱԿ-ի արդյունաբերականզարգացմանգործակալությունը(ՍԽ/Օ) ե ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագիրը(ՍԽՔԲ): Տվալ հրատարակությանբովանդակությանհամար ամբողջ ստննծնում է հեղինակը. Այն չի պատասխանատվությունն ու հայացքները: տեսակետներն արտահայտում Եվոամիության

տաթ

ՏՍ ՍՈՑԱ

ԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

ՀՆԴԿԱՑՈՐԵՆ...

ՀՆԴԿԱՑՈՐԵՆ

Հնդկացորենի (լատ. Բճցօքոնտ) հայրենիքը Հիմալայան ն են լեռների արեմտյան հարթավայրերն մշակվում է ավելի քան հագարամյակ, չորս պատմական Հայաստանի տարածքում` մոտ ապաաւաւաաապապաաՏ կես հազարամյակ ավելի ուշ:Այն հնում համարել են ունդ ն «սն անվանել են բրինձ»: Արաբները բերել են այն Պիրենեյան թերակղզի, որտեդից էլ տարածվել է Եվրոպայում: Հեւտաքրքիրէ, որ ռուսները բույսն անվանում են «գրեչիխա» (հունական), այնինչ | հույները ն իտալացիներն այն անվանում են «թաթարական»:

| |

Ն.դրանց աճերման «ոդկացորենի պահանջների պայմաններին համապատասխանությունը Հայաստանի առաշ

ապա

կլիմայինն հողին

Զերմաստիմեմն-11Ն /ԽոնավՈւթյուն.111 Լլյեւււաամաաապանաւ ն...

աաա

աա

աաա

աւ

կաւ

կաա

աաա

ՀՀՌհ եւեւ

աաա

ԱԱ

ԱՆ

ՆՒ

ւա

ԱԱ

ԱՆՆ

ԱՂԱԼ

աա

մշակության, ացումի նհետբերքահավաբաին Սական վաքի ա

ւական

աաա

աա

աաա

աա

աաա

րանա

համար առաջարկվողտեխնոլոգիան...

մեջ դնելը Ցանքաշրջանառության

նախորդները ւՆ...

ւա

աաա

անա

«նղկացորենը որւկես նաաորդ այլ

Տեսակները...

Աա

ԱՆԱ

Ղ0

ԱԱ

աա

հատիկը պարունակում

արժեքավոր րժեքավոր

է մեծ

է, որի մշ մշակաբույս քանակությամբ սպիտակուցներ,

ն Օսլա, ճարպ, հանքային ադեր, վիտամիններ այլն: Հնդկացորենի

ՆՆ:Վ2

ԱՆԱՆ Լ 18

Պարարտանյութերի կիրառումը... Ը

ԱՑ0 ոո ՀԱՅԵ

ԱԱԱաԱՄ

Հնդկացորենիբերքատվության ապարարտանյութերի չալհաբաժիններից

Սերմին

թյու

..18

ցանքի նախապատրաստումը...

ւն

Բերքահավաք, հետբերքահավաքային մշակում ն պահեստավորում...

Սերմնացանըհնդկացորենիցանքին ճախապատրաստելու ցուցումներ

....30

Հավաքման լրակազմությանու ճշտությանստուգումը...

Խուհիկներիդասավորումը ըստ միջշարքայինտարածու թյունների

Սահմանվածլայնության

ԱՆ ԱԼ ԱԱ Ն

Սարքերը սարքաբերումը՝ըստ սերմերի ու ապարարտանյութերի ցանքի սահմանված նորմայում Ղա ԱԱ

Պարարտացնող սարքերի՝ լիսեռին փոխանցվողատուրոները.................. Սերմնացանմեքենայիաշխատանքը ն նրա կարգաբերումը դաշտում Հնդկացորենիբերքահավաքի Ժամանակկոմբայնի հիմնական նենրա աշխատանքիորակի կարգաբերումներըք անողությունը

ծաղիկները

մշակաբույսերի համար .................11

սանական

ձավարային վարայի

թեփը պարունակում է զզալի քանակությամբ սպիտակուց, ճարպ համարվում է լավ անասնակեր: «Հնդկացորենի հարուստ են նեկտարով ն հաճարվում են լավ մեղրատու:

Հնդկացորենը դկացորենը

ՅՑ

են

Հնդկացորենիպահանջներնաճեցմանպայմաններինն դրանց Հայաստանիկլիմայինն հողին համապատասխամնությունը Հնդկացորենը միամյա էնտոմոֆիլ, գարնանացան տեսակի ծաղկող խոտաբույս է, որի բարձրությունը հասնում է 40-50-ից մինչն 120-150 սմ-ի ն ճյուղավորվող ավելիի, ունն առանցքային արմատ, որը մինչն 80 սմ խորությամբ թափանցում է հողի մեջ, ցողունը ծնկաձն ծռված է ն սնամեջ, տերնները սրւտաձն են` միջին ն խոշոր են չափի, հասունանալիս ստանում կարմիր գույն ն թաւիվում են: տեսակների Առավել|Րիրտարածված 70-110 վեգետացիան տատանվում է օրվա միջն: Բարենպաստ պայմանների դեպքում սերմերը հողում ցանելուց մինչն ծլարձակումը տնում է 5-7 օր: Հնդկացորենի ծաղկումն սկսվում է են տնում հետտ է 5-6 ծլարձակումից 1525 օր շաբաթ՝ աստիճանաբար ցողունի ներքնի ծաղկաբույլերից բարձրանալով վերն, որով էլ պայմանավորված է բերքի ոչ միաժամանակյա

հասունացումը:

Հնղկացգորենի պոտենցիալ բերքատվությունն առավելագույնի հասցնելու համար պետք Է իմանալ արտաքին միջավայրի հիմնականգործոնների հես: նրա կապի մասին:

Ճերմաստիճան Հնդկացորենիհատիկի բերքի ձնավորման համար անհրաժեշտ է ակտիվ (105Շ-ից բարձր) ջերմաստիճան: Չնայած ակտիվ ջերմության համեմատաբար ոչ բարձր ընղհանուր պահանջին` հնդկացորենը ջերմասեր մշակաբույս է: Դա նախ ն առաջ պայմանավորված է ջերմաստիճանի բավականին բարձր կենսաբանական օպտիմումով` ըստ օրզանոգենեզի փուլերի. ծիլերի առաջացման շրջանում` 15-18'Շ, սերմերի ուռչելու 1300-1600-Շ

կոկոնակալման-ծաղկմանշրջանում` 16-20"Շ, պտղաձնավդրման.17-21"Շ: փուլում` վերջնական սերմերի հասունացման Հնղկացորենն աճի բոլոր փուլերում զգայուն Է սառնամանիքների ժամվա ընթացքում օդի ջերմաստիճանի նկատմամբ: 4-6 նվազումը մինչն -1"Շ զզալի վնաս է հասցնում ծիլերին, իսկ մինչե դեպքում` ամբողջությամբ ոչնչացնում: Միննույն ժամանակ, հնդկացորենը վատ է դիմանում նան բարձր 25"Շ օղի ջերմաստիճանը ջերմաստիճաններին: Օրինակ` են վատթարանում աստիճանից բարձրանալու դեպքում փոշոտման ու բեղմնավորման պայմանները, նվազում է բույսերի բերքատվությունը, ինչն էլ հանզեցնում է բերքի կորստի: -2.0-2.5-Շ

աստիճանի

Սակայն ագրոտեխնիկական լավ միջոցառումների ղեպքում, Բարենպաստ ավելի սաստիկ շոգ եղանակից հետո հաստատվելու պայմաններում, ջերմաստիճանայինֆոն է հնդկացորենը կարողանում վերսկսել իր արագ աճը, ծաղկումը ն պտղաձնավորումը ապահովելով հատիկի լիարժեք բերքի

Սոացում:

Խոնավություն

Հացահատիկայինմշակաբույսերից հնդկացորեննամենախոնավասեր բույսն է: Հնղկացորենի չոր նյութի միավորի ձեավորման համար պահանջվում է միջինը շուրջ 530 միավոր ջուր, որը նկատելիորեն գերազանցում է գարու, վարսակի, սիսեռի կողմից ջրի սպառումը, 2 անզգամգերազանցում է ցորենի, իսկ 2 անգամ՝ կորեկի տրանսպիրացիոն զործակիցը: Բերքի ձնավորմանհամար կախված հողի սպառման չափը ւստատանվում է ջրի բերրիությունից: Լրիվ հանքային պարարտացման ղեպքում, չպարարտացված մշակաբույսերի համեմատությամբ, հնդկացորենի տրանսպիրացիոն գործակիցը նվագում է մինչն 7076: Իր արմատային համակարզի առանձնահատկությունների հետնանքով (ոչ խորը թափանցում հողի մեջ, սահմանափակ լայնակի տարածում) հնղկացորենը համեմատաբար քիչ է օզտազործում հողում առկա խոնավության պաշարները, հատկապես նրա

` Ջ ստորին հորիգոններից, միննույն ժամանակ, հնղկացորենի զարգացած տերնային մակերեսը բավական արազ գոլորշիացնում է խոնավությունը: Միջին հաշվով 20 ցենտներ հատիկի ն 50 ցենտներ ծղոտի բերք ստանալու համար հնդկացորենին անհրաժեշտ է 3500 տոննա ջուր: Հողի խոնավության նկատմամբ բույսի պահանջկոտությունը տարբերվում է ըստ զարզացման փուլերի: Ծլարձակման ժամանակ հնղկացորենիսերմերը կլանում են իրենց քաշի 45-5006-ի չափով ջուր: Համեմաւտաբար ավելի քիչ ջուր

են սւոանում Ներքնի շարքի տերնեներն ավելի քիչ լուս հատկապես առավոտյան ն երեկոյան ժամերին: Սա հարկավոր է հաշվի առնել ցանքի մեթոդի ընտրության, ցանվող սերմի նորման, ցանքի ժամանակ շարքերի ուղղությունը սահմանելու ն ցանքերը խնամելու ժամանակ: Անհրաժեշտ է ուշադրություն դարձնել նան նրան, որ հնղկացորենի ժամանակակից տեսակների մեծ մասը չեզոք է ցերեկային լույսի տնողության նկատմամբ:

է սպառում ծլարձակումից մինչե կոկոնակալման շրջանում

(ընդհանուր պահանջի մինչն 1146): Ամենաշատ քանակությունը (մոտավորապես 5346) օգտագործվում է ծաղկման սկզբից մինչն հասունացման սկիզբն ընկած փուլում, իսկ շուրջ 3696-ը հասունացման ժամանակ: Հնղկացորենի հատիկի լավ բերք է ստացվում ծաղկման փուլի առաջին կեսի ընթացքում տեղումների բավարար քանակության դեպքում (60-90 մմ), նույնիսկ եթե ավելի վաղ փուլերում բույսը խոնավության պակաս է գգացել: Աճման ն հաւոկապես բույսի զարզացման առաջին կեսում տեղումների առատությունը նպաստում է հատիկի վեզետատիվ զանզվածի ե արագ` է աճին նվազեցնում բերքը: Ծաղկման ն պւտղաձնավորմանփուլում, հողի անբավարար խոնավության պայմաններում օղի բարձր ջերմաստիճանը ն չոր քամիները բացասական ազդեցություն են ունենում բույսի բերքաւովության վրա: Հետնաբար, հնղկացորենի ծաղկման ն պտղաձնավորման համար առավել բարենպասւո պայմաններն են պարզ, տաք ու հանղարւո եղանակը` օդի չափավոր խոնավությամբ ե կարճատն օբ-ը`

անձրեներով:

չույս Հնղկացորենի համար լուսավորվածության առավել նպաստավոր ժամ պայմաններ ստեղծվում են օրվա մեջ 17-19 լուսավորվածության ղեպքում: Հնդկացորենի ծաղկման ն պտղի ձնավորման համար անհրաժեշտ նվազագույն լուսավորվաէ, մինչղեռ ցորենի ն գարու ծությունը 850-1100 լք համար 1800-2200 պահանջվում է լք: Հնղկացորենի տերնեներիհորիզոնական դասավորվածությունն ստեղծում Է անհավասար լուսավորություն, ինչը նվազեցնում է լուսասինթեզի արագությունը:

Հող Հնղկացորենը

է կարող աթ գ տիպի հողերում, սակայն ավելի լավ

աճե լ

ԱՐ ոմ իջ Բան արա ր ավազային ե Է ն

մէ

ու

Գ:

րում, որոնք արագ տաքանում են, լավ են օդաւիոխվում ե բավարար չափով

ապահովված են սննղանյութերով

խոնավությամբ:Նրա համար են անբարենպաստ ծանր, կարծրացման ու կեղնակալման հակված հողերը: Այս մշակաբույսը լավ է զարգանում թույլ թթվահիմնային ռեակցիաունեցող հողերում, սակայն կարող է աճել նան քՒ-էի տատանման բավական մեծ միջակայքեր ունեցող հողերում: Պարզվել է, որ հնդկացորենի համար առավել բարենպաստ է աղային մզվածքի քՒՒ5-6 մեծություն ունեցող հողը, որոշ չաւիով վատ է զարգանում քՒՒ4-5-ի ղեպքում, իսկ քՒՒ 8-9 միջավայրումնկատվում է բույսի աճի արգելակում:

ու

ՏՏ

Հնդկացորենիմշակության,բերքահավաքի ն հետբերքահավաքայինմշակման համարառաջարկվող տեխնոլոգիան

Զանքաշրջանաթության մեջդնելը

Տարիներ շարունակ հնդկացորենի բարձր ն կայուն բերք ստանալու համար կարնեորազույն պայմանը ցանքաշրջանառության մեջ նրա տեդի ճիշտ որոշումն է:

Նախորդները

Հնղկացորենի կենսաբանական .առանձնահատկությունները պայմանավորում են սնուցման պայմանների,խոնավության, օդային ու ջերմային ռեժիմներով ապահովվածության,հոդերի բուսասանիտարական վիճակի նկատմամբ նրա պահանջները: Հնդկացորենը բերքի ձեավորման համար արդյունավետորեն օգտազործում է այն պարարտանյութերիհետազդեցությունը, որոնք կիրառվել են նախորդմշակաբույսերի համար. նրա համար նախընտրելի են նախորդները, որոնք հոդը հարստացնում են խոզանի մնացորդներով ապահովելով արմատային շերտի փխրուն կառուցվածքընսարդյունավետորենճնշելով մոլախոտերի աճը: Գիտական հետազոտությունների արդյունքում պարզվել է, որ հնդկացորենի տեդաբաշխումը աշնանացան հացահատիկային, հատիկաընդեղենն արմատապտդավոր մշակաբույսերից հետո ապահովում է 15-4095-ով ավելի բարձր բերքի ստացում, թան հատիկային նախորդներիցհետո: Եթե հնդկացորենի բերքատվությունը ընդունենք 10095, ապա առվույտից հետո այն կկազմի 1409. 1299. 12596, սիսեռից հետո կարտոֆիլից հետո հետո 1159, աշնանացան ցորենից հետո .849,, զարուց հետո 7996: վարսակից Նախորդների ընտրության ժամանակ հարկավոր է հաշվի առնել նան այն, որ հնդկացորենը զզայուն է առանձին թունաքիմիկատների հետնանքների նկատմամբ: Այս առումով ցանքաշրջանառության կոնկրետ դաշտում հնդկացորենի տեդաբաշխումը պլանավորելիս անհրաժեշտ է պարզել նրա վրա նախորդ

մշակաբույսի համար կիրառված թունաքիմիկատների բացասական ազդեցությաններզործությանառկայությունը:

ենը ո,

այ

ու

այ

Նախորդի որակը որոշվում է հաջորղ մշակաբույսի վրա նրա ազդեցության աստիճանով ու բնույթով, որոնք կախված են նախորղ մշակաբույսերի կենսաբանական առանձնահատկություններից ն կատարվում են հողի միջոցով:

Հնղկացորենը բերքի հետ դուրս է բերում հանքային սննդատարրերի չափավոր քանակություն, իսկ նրանից հետո մնում են խոզանի ու արմատային մնացորդներ,որոնք մեծ քանակությամբ են Մեկ հեկտար դաշտում 0-20 սմ խորությամբ հոդի շերտում հնդկացորենի արմատային զանզվածը կազմում է 1.5-2.0 տ, որում պարունակվում է ընդհանուր ազոտ մինչն 22 ՔչՕչ կգհա. մինչն 10-11 ԽչշՕ կգհա, մինչե 22-24 կգ/հա, ՇՅՕԾ 53-55 կգ/հա:

անդանյութեր արոտա" Ճար

տեաոոր

ԻՑԱՀ

Հնդկացորենի արմատային համակարգն օժտված է ֆոսֆատների լուծելիությունը բարձրացնելու հատկությամբ նպաստելով հաջորդող մշակաբույսերի կոդմից դրանց դժվարամատչելի միացությունների յուրացմանը: Հնդկացորենը համեմատաբար ուշ շրջանում ցանելու շնորհիվ Հզախոտարի ոչնչացան նպատակով հնարավոր է. կատարել հողի լրացուցիչ մշակում: Մոլախոտերի աճի ճնշմանը նպաստում նան են մշակաբույսի ցանքից մինչն ծլելն ընկած կարճ Ն ժամանակահատվածը. բույսերի արազ աճը զզալի տերնակալումը:

Հնդկացորենի ազրոտեխնիկական միջոցառումների բարձր մակարդակիդեպքում ապահովվում է խոնավությանկուտակումը, պահպանումը ն ռացիոնալ օզտազործումը, ինչի շնորհիվ հնդկացորենի ցանքի տակ զտնվող դաշտերում նրա պարունակությունը

ավելի մեծ է լինում, քան այլ մշակաբույսերով համատարածցանքի տակ գտնվող ւտտարածքներում:

սովորաբար

Համեմատաբարկարճատն վեզետատիվ շրջանը, վերը նշված այլ հետ միասին,թույլ է կենսաբանականառանձնահատկությունների տալիս հնդկացորենը լավ նախորղ համարել աշնանացան ու գարնանացան հացահատիկային մշակաբույսերի, եզիպտացորենի, կարտոֆիլի համար (տվյալներ կան այն մասին, որ այդ դեպքում նրա պալարներում բարձրանում է օսլայի ն սպիտակուցի պարունակությունը):

Տեսակները Հնդկացորենի բերքատվության չափը մեծապես կախված է ոչ միայն մշակության համար կիրառվող ագրուտեխնիկական միջոցառումներից,այլն նրանից, թե ցանքի համար որ տեսակի սերմն է օգտագործվում: Վերջին տարիներին սելեկցիոներները ստացել են հողակլիմայական պայմանների լայն ղիապագոնին հարմարեցված տեսակներ, որոնք աչքի են ընկնում տարիներով բարձր ն կայուն բերքատվությամբ, ցածր ջերմաստիճանների, պտղաձնավորմանԼ, սերմերի թափվելիության շրջանում երաշտի նկատմամբ ղիմակայունությամբ, ապահովում են հատիկի բարձր որակ ու բերքատվություն, բավարարում են արտադրության այլ պահանջներ: Սելեկցիայի առավել արժեքա-

վոր նվաճումներից են սահմանափակ ճյուղավոր-

ցողունների սահմաունեցող նափակ աճ (ղետերմինանտ) տեսակները: Նշված տեսակներն ավելի շատ հարմար են բարձր ջերմաստիճանով ն ոչ կայուն խոնավությամբպայմանների համար: Նման տեսակներից,որոնք ստացվել են Ռուսաստանի Դաշնության առաջատար սելեկցիոն ն ձավարային կենտրոնում Օրյոլ քաղաքի հատիկաընդեղենային մշակաբույսերի համառուսաստանյան գիտահեւոազոտական մամբ

ինստիտուտում, ն որոնք միջազգային ճանաչում են ձեռք բերել, Հայաստանի Հանրապետության համար առավել զործնական հետաքրքրություն են ներկայացնում«Դեվյատկաե», «Դիալոգ» ն «Դիկուլ» տեսակները:Ստորն ներկայացվում են նրանց համառուտ ագրոկենսաբանականբնութագրերը:

Դեվյատկա: Ռուսաստանի Դաշնությունում ռեկորղակիր է հնղկացորենի տեսակների մեջ իր բերքատվությամբ 49 ց/հա, բնութագրվում է վաղ գարնանային սառնամանիքների ու չորության նկատմամբբարձր դիմակայունությամբ,մրցունակ է մոլախոտերի նկատմամբ,կարողանում է աճի ու զարգացման համար հողից մոբիլիզացնել ֆոսֆորի ղժվարամատչելի միացությունները, աճի տեսակը ղետերմինանտ (սահմանափակ, ոչ անընդհատ), ցողունն ունի 80-130 սմ բարձրություն, ամուր է, գրեթե զետնամած չէ, վերնամասային ծաղկաբույլը երկար փունջ է, ծաղիկները սպիտակավարդագույն են նեկտարի բարձը արտաղրողականությամբ, ծաղկումն ու հասունացումը բուռնընթաց են, միջահաս է (վեգեւտտացիոն շրջանը 83-95 օր), պտուղները խոշոր են, 1000 հատիկի քաշը 30-36 գրամ է, հատիկների հավասարաչաւիությունն ավելի քան 80:76 է, խոշորաձավարի միջուկի ելքը կազմում է մինչն 7046, բարձր տեխնոլոզիականտեսակ է, կարելի է մշակել լայնաշար ցանքում ցանքի ցածր նորմաներով, հարմար է միանվագ բերքահավաքի համար: «Դեվյատկա» տեսակն արժանացել է Համառուսաստանյանցուցադրական կենտրոնի (ք. Մոսկվա) «Մեծ» ոսկե մեղալի:

Դիալոգ:Բարձրաբերք է (մինչն 45 ց/հա), միջահաս (82-88 օր), աճի դետերմինանտ տեսակով: Աչքի է ընկնում մեծ ճկունությամբ, ապահովում է բարձր բերթատվություն հողակլիմայական պայմանների լայն տիրույթում: Գետնամածության դեմ ղիմակայունությունըբարձր է: Դյուրազգաց է հանքային պարարտանյութերիչափավոր չափաբաժին ներմուծելու նկատմամբ (բերքատվությունն ավելանում է մինչն 2826-ով): Լավ Է օգտազործում հանքային պարարտանյութերի հետազդեցու12

թյունը: Հասունացման բուռնընթացությունը բարձր է: Հարմար Է միանվագ բերքահավաքիհամար: Խոշորահատիկ տեսակ է. հատիկի քաշը 32-34 գրամ է: Արժեքավոր է հատիկի որակով, աչքի է ընկնում բարձր բերքատվությամբն հատիկաձավարիխոշորությամբ:

Դիկուլ: Բարձրաբերք ( մինչն 44 ց/հա), միջահաս (85-92 օր), աճի ղետերմինանտ տեսակով, ծաղիկները սպիտակ են ն սպիտակավարդագույն նեկտարի առատ արտադրողականությամբ, աչքի է ընկնում պարարտանյութերի նկատմամբ ղյուրազգացությամբ, ընղ որում, արտաղրանքիմեջ չի կուտակում աղտոտիչ նյութեր (ծանր մետաղներ, ռաղիոակտիվ տարրեր ն այլն), ձճնավորումԷ խիտ, բուռնընթացհասունացող, 70-125 սմ բարձրությամբցողունածածկ, դիմակայուն է գետնամածության նկատմամբն հարմար է միանվագ բերքահավաքի համար, բերքահավաքայինբարձր ցուցանիշը (30-35965) ն տեխնոլոգիականությունը 15-2096-ով նվազեցնում են բերքան հավաքի բերքի հետբերքահավաքային մշակման հետ կապված էներգետիկ ծախսերը: Այս տեսակի բնորոշ առանձնահատկությունը խոշոր հատիկի բացառիկ հավասարաչափությունն է (1000 հատիկի քաշը 32-37 գ է) հատիկաձավարի բարձր բերքատվությամբ,որն աչքի է ընկնում հրաշալի խոհարարական, ղիետիկ ն բուժիչ-նախապահպանական հատկու-

թյուններով:

Հողի մշակում

արթ"

Հողը մշակելու գլխավոր խնդիրը մշակաբույսերի աճի զարգացման համար լավագույն պայմաններստեղծելն է:

ու

Խոգանային նախորդներիցհետո ( ցորեն, գարի, սիսեռ ն այլն) հնդկացորենիհամար հողի աշնանայինվարը սկսվում է 6-8 սմ խորությամբ սկավառակավոր ցաքանուլ .տափանումից (երեսահերկից),որը կատարվում է ՈՈՐ-10Խ1 երեսավար գութանտրակտորներով, կամ ՓՔՈՒ-Յ ցաքաններով, կամ ղրանց փոխարինող մեքենաներով: Գյուղատնտեսական այս հնարքը

կատարում են նախորդների բերքահավաքից անմիջապես հետո: Դրա նպատակն է առաջ բերել մոլախոտերի սերմերի ն նախորդ մշակաբույսերի թափված սերմերի ծլում, տափանել բուսական մնացորդները, նվազեցնել հողի մակերնույթից խոնավության կորուստը հողի վերին շերտում մագանոթային (կապիլյար) ցանցի ոչնչացման հաշվին: Երեսահերկի (սկավառակավոր ցաքանով տափանման) նկատմամբ հիմնական ագրոտեխնիկականպահանջներն են թերավարուկների բացակայություն, սահմանված խորությունից ոչ ավել, քան :1 սմ շեղում, մոլախոտերի լրիվ ոչնչացում ն խոգանի մնացորդների լավ ՛

արողեսնուի 15-20

օր հետո

կատարում են 2025 սմ խորությամբ ցրտահերկ (կախված շերտում բուսահողի պարունակության հգորությունից): Հողը շուռ տալով հերկելը նպաստում է հնղկացորենի համար արմատային շերտի 1.05-1.20 գ/սմ: լավագույն (խտությանը, խոզանի մնացորդների ն մոլախոտերիլրիվ տափանմանըհողում, որտեղ նրանք ոչնչանում են ն հանքայնացվում: Նան օժանդակում է գյուղատնտեսական տեսանկյունից հողի շղթայական կնձիկային կառուցվածքի ստեղծմանը, բերքի ծավալների ն նրա որակի վրա բացասական ագղեցություն ունեցող վնասատուների ու հիվանղությունների թվի կրճատմանը, խոնավություն կուտակելու համար լավագույն պայմանների ապահովմանը: «Վարը պետք է կատարել ՌՈՒ 4-35, նախագութանիկ ունեցող գութաններով (ՌՈՒ 5-35, ն այլն): Համահարթեցված դաշտերում սահմանվածից միջին փաստացի խորության շեղումը Հ1 սմ է, իսկ անհարթ ռելիեֆով հողակտորներում :2 սմ: Հողի վերին շերտը հարկավոր է շուռ

առանց ղատարկ Ընղ որում, թեքությունը տարածություններ առաջացնելու: (այսինքն, երբ ղաշտի մակերնույթի եզրագծի երկարությունն ունի 10 մ միջակայք) չպետք է գերազանցի 10.7 մետրը: Տափանված խոզանի մնացորղների, մոլախոտերի ու հանքային պարարտանյութերի քանակը պետք է կազմի առնվազն 9576: Չպետքէ թույլ զութանի հարակից անցամասերի միջն խզում, չհերկված տալ հողակտորներ ինչպես ողջ արտում, այնպես էլ ակոսի ելքի ու մուտքի մոտ: Հերկելուց հետո խառնիխուռն կոշտերն ու փլված ակոսները հարթեցվում են, իսկ արտի ծայրերին շրջաղարձային եզրազծերըհերկածածճկվումեն: տալ,

փշրել

մանր կոշտերի

խիտ փռել

Հողի գարնանային մշակում: Դաշտային աշխատանքներըսկսելուց մինչե հնղկացորենի ցանքն ընկած երկարատն ժամանակահատվածի շնորհիվ հնարավոր է ղառնում մի շարք ազրոտեխնիկական միջոցառումների արղյունավետ իրականացումը` ուղղված հողում խոնավության կուտակմանն ու պահպանմանը, ինչպես նան մոլախոտայինբույսերի ղեմ պայքարին: Հողի վարի գարնանային առաջին ազրոտեխնիկականմիջոցառումըտափանումն է: Այս հնարքը նպաստում է հողի մակերեսային շերտի փշրմանը մանրըկոշտերի, մոլախոտերի ծիլերի ու շիվերի մասնակի ոչնչացմանը, արտի մակերեսի համահարթեցմանըն խոնավությանզոլորշիացման գործընթացի ղանղաղեցմանը: Տափանումը կատարում ն ՔՅՇՇ-1.0 են ԵՅ7ԼՇ-1.0 ատամնավոր ցաքանների շղթաներով (զիզզազ) առավելազույնկարճ ժամկետներում հողի չորացմանըն ֆիզիկական հասունությունը հասնելուն զուզընթաց: վրա Հողի փխրեցված շերտում 20-50 մմ տրամաչափուլ կոշտերի քանակը չպետք է զերազանցի 2056-ը, ղրանից մեծ չափերի չի կոշտերի առկայություն նպատակով թույլատրվում: /Թերավարուկները բացառելու է անհրաժեշտ ապահովել, որ ազրեզատի հարակիցանցամասերը ծածկվեն առնվազն 35 սմ: Ճիշտ կատարված տափանումը թույլ է

տալիս ոչնչացնել մոլախոտերի ծիլերի առնվազն 7096-ը: Թեք հողակտորներում տափանումը կատարում են թեքությանն ուղղահայաց կամ 5-6 աստիճան անկյան տակ` հորիզոնական

ուղղությամբ: Հողի վաղ գարնանայինտափանումից հետո մինչն հնդկացորենի ցանքն սկսելը սովորաբար 3-4 շաբաթ ղեռ կա: Այղ ընթացքում են միաժամանակյա ընղհանուր փխրեցում կատարում է տափանձամբ: Առաջինը կատարվում այն ժամանակ, երբ հողը 10-12 սմ հասնում է ֆիզիկական հասունության վիճակի

ցանքը խորությամբ, երկրորղը անմիջապես ցանելուց առաջ տափանելուխորությամբ(4-6 սմ): Փխրեցումը բարելավում է հողի օղային ու ջրային ռեժիմը, նպաստում է մանր կնձիկներով փխրուն շերտի ստեղծմանը, խոչընդոտում է խոնավության մազանոթային մակարղակի բարձրացմանը ն նրա ուժգին գոլորշիացմանը, ինչպես նան օժանդակում է մոլախոտային բուսականության ն արտի մակերեսի համահարթեցմանը: Հողը ոչնչացման մշակելու ժամանակ պետք է հետնել, որ ստորին շերտերը մակերես չբերվեն: Մոլախոտային բույսերի առնվազն 9595-ը պետք է ոչնչացնել: Թույլատրվում է ազրեզատԴՐԻ

ների հարակիցանցա-

մասերի միջե առնվազն 15 սմ թաքնված մոլախոտերի ցաքաններ քանակություն: Փխրեցումը կատարվում է ԵՅՇՇ-1.0 ԽՈՇ-4 գութանով կամ նրան փոխարինող մեքենայով: ունեցող Շարժման ուղղությունը ուղղահայաց կամ անկյան տակ վարի ուղղությամբ, իսկ կրկնակի մշակումը կատարվում է նախկին փխրեցումների հակառակ ուղղությամբ, թեքությունների վրա հորիզոնականուղղությամբ:Նախացանքային վերջին փխրեցումը սովորաբար կատարում են ուղղահայաց կամ անկյան տակ հետագա ցանքի ուղղությամբ:

Պարարտալկյութերի կիրառումը

Պարարտանյութերի մակերեսային ներմուծման համար օգտագործում են ՒՍ5/-0.5, Խ87-5 մեքենաները ն նրանց փոխարինողները: Ցանքի ժամանակ պարարտանյութերնակոսների մեջ ներմուծում են սերմնացան մեքենաների պարարտանյութի ցրիչներով ՇՅ-3.6, Շ3-5.4 ն այլն: Այս մեքենաներով հանքային պարարտանյութերի ներմուծման չափաբաժինները կարգավորվում են շահագործման ցուցումներին համապատասխան(պարարտանյութցրող սարքերի վրա փոխանցումայինհարաբերությունըն բաժնաչափիչի բերանակալի վրա բացվածքների մեծությունը փոխելումիջոցով):

կգ հատիկ ն բերքի համապատասխանքանակությամբ ոչ հատիկայինմաս ձնավորելու համար հնդկացորեննօգտագործում է Յ.0-3.4 կգ ագոտ, 2.5-3.1 կգ ֆոսֆոր ն 4.5-5.6 կգ կալիում: Ընղ որում, պետք է հաշվի առնել, որ հնղկացորենի արմատային համակարգնօժտված է բարձր ֆիգիոլոգիականակտիվությամբն կարոդանում է հողից յուրացնել ֆոսֆորի ու կալիումի դժվար լուծելի միացությունները, որոնք անհասանելի են ղաշտային բագմաթիվ այլ մշակաբույսերի համար: Հնդկացորենը լավ է օգտագործում նան ավելի վաղ ներմուծված պարարտանյութերի հետազդեցությունները:։ Սակայն չափից շատ ազոտային սնուցումը հանգեցնում է վեզետատիվ զանգվածի բուռն զարզացմանն հատիկի բերքի նվազման:

նախապատրաստումը Սերմի ն ցանքի

Հնդկացորենի բարձր բերք ստանալը մեծապես կախված է ՇճաԹոմ ոԲ զմ սերմացուի որակից: «Օ7 ոռօ0/Ծ 7«0ք0ա6/Թ

ՈՈՏԽԾԵԽ»

«Վատ սերմից լավ սերունդ մի սպասիր»:,- ասում է ժողովրղական իմաստությունը: Եվ իսկապես, լավ բերք կարելի է

Հնդկացորենի բերքատվության կախվածությունը կիրառվող

հանքային պարարտանյութերի չափաբաժիններից

Գործնականում հնդկացորենի պարարտացմանհամար

են սովորաբար օգտազործում բարղ պարարտանյութեր (նիտրոֆոսկա, ազոֆոսկա, նիտրոամոֆոսկա) ն պարարտանյութերի խառնուրղ 1 հեկտարի հաշվով 100-150 կզ ֆիզիկական քաշի նորմայով: Դրանք ներմուծում են կամ նախացանքային փխրեցմանժամանակ, կամ սերմնացան մեքենայով ցանելու հետ միաժամանակ(հանքային պարարտանյութերիպակասի դեպքում տվյալ մեթողը առավել արդյունավետ է): Տեխնիկական ու հնարավորությունների աշխատանքայինռեսուրսների առկայության դեպքում հանքային պարարտանյութերը ներմուծում են թե նախացանքայինփխրեցման ն թե ցանքի ժամանակ: Հնդկացորենի ցանքի լրացուցիչ պարարտացում հազվադեպ է կատարվում սովորաբար այն հարմարեցնելով կոկոնացմանծաղկման սկզբի փուլի հետ: Մակերեսայիններմուծման դեպքում պարարտանյութերի բաշխման անհամաչափությունը, ըստ ընդզրկման լայնության, տարվա կտրվածքով չպետք է գերազանցի 2546-ը, ակոսների մեջ սերմնացաններովպարարտանյութի ցրիչով

ներմուծելիս 15:4-ը:

Ան,

աշ:

աՅն

աջ

աար

ստանալ միայն տեղի հողակլիմայական պայմաններին լավ հարմարված տեսակի սերմից, որը բերվել է ցանքի համար անհրաժեշտ բարձր վիճակի, երբ ծլունակությունն առնվազն 9296 է, այլ բույսերի սերմերի պարունակությունը 20 հատ/կգ-ից ոչ ավել, այդ թվում մոլախոտեր 10/կզ-ից ոչ ավել, խոնավությունը 1596-իցոչ բարձր, 100 հատիկի բարձր քաշով ն առնվազն 98.596 մաքրությամբ (ԳՕՍՏ-52325-2005): Սերմի ծլման ն դաշտում ծլունակության էներգիան բարձրացնելու ամենապարզ ու արդյունավետ եղանակներիցմեկը ջերմաօղային տաքացումն է:

ասր ՎՆ»Ը-«աաականատատառատատաատատատառատաաատռտաատաախատակատաատաատաատաաաաաըաաաարաաաաաաաաաաաաատտա»-6--առատատատատապատատատաաա-----.---.---Ը

իԱԶ».աւաատա թական բորենու րանա աատատււապառույայմյ».....Ը

«ԷՀ

աաա

ատո

Ֆինանսական հնարավորությունների առկայության դեպքում դրական արդյունք է տալիս հնդկացորենի սերմերը բիոխթանիչներով մշակելը «Միվալ-Ագրո» (5-10 հա/տ), նատրիումի հումատ «Սախալինսկի»՝ 3-5 լ/տ, «Ալբիտ» (30-40 մլ/տ) ն այլն: Ոչ մեծ քանակությամբսերմացուիմշակման համար լիովին կիրառելի է ձեռքի սրսկիչը: Աշխատանքային հեղուկի ծախսումը կազմում է

(

խոնավ ախտահանման համար օգտագործում են ԼԽո1ղա4-6 լ/տ չափաբաժնով (սերմերը բորբոսնելու, որոշ 9բակտերիական ն հիվանդությունների,մոխրագույնփտախտի պերենոսպորոզիդեմ): Սերմերի նման մշակումը կարելի է կատարել նախապես ցանքից առաջ, սերիականախտահանիչներով(ՈՇ-10 ՃՄ, ՈՇԱ1-10):

Ցանք

վճռորոշ Աաաա, կտաճայու

պաա

Հեղկացորենի ցանելու նորման կախված. էյ տեղանքի հողակլիմայական պայմաններից,ցանքի ժամկետից ու մեթոդից, արտերը մոլախոտերով աղբակալվելու աստիճանից, տեսակի առանձնահատկություններից: Որպես կանոն սերմերը ցանելու նորման տատանվում է հետնյալ միջակայքերում նեղշար ն սովորական շարային ցանքերիի դեպքում 2.5-3.5 միլիոն ծլունակ սերմ 1 հեկտարի հաշվով, իսկ լայնաշարի դեպքում 1.5-2.5 միլիոն:

Ագրոտեխնիկականլավագույն ժամկետներում կատարվող ցանքը հնդկացորենի բարձր բերք մեկն է: Ցանքի լավագույն ժամկետը պետք է ապահովի այնպիսի ապայմաններ, որ ծիլերը չընկնեն գարնանային ցրտահարությունների տակ, իսկ 0ծաղկման-պտղաձնավորման շրջանը, որը տնում է միջինը 40-50 օր, չհամընկնի չոր ու շոգ (530"Շ) եղանակի հետ: Ցանքը սկսելու Ժամկետը սահմանում են` ելնելով կոնկրետ եղանակային պայմաններից, հողի տիպից, տեղանքի. ռելիեֆից,

տանեն,

Հնդկացորենը ցանում են նեղշար (միջշարքային տարածությունը: 7.5 սմ), սովորական շարային (միջշարքային տարածությունը 15 սմ) ն լայնաշար (միջշարքային տարածությունը 45 սմ) ցանքերով: Ցանքի տեսակիընտրությանժամանակհարկավոր է հաշվի առնել են այն, որ լայնաշար ցանքով սովորաբար ցանում սերմնաբուծության առաջնային օղակներում նոր տեսակների բազմացման համար նախատեսված հողակտորներում մշակովի դարձրած ն բարձր բերրիությամբ հողերում ապահովելով ցանքերի ժամանակին ն բարձրորակ խնամքը (2-3 միջշարքային փխրեցում): Ցանքի նեղշար ն սովորականշարային եղանակներն ավելի լայն կիրառություն են գտնում արտադրականցանքատարածություններում, որոնցից ստացված բերքը հիմնականում օգտագործվելու է որպես ձավարեղեն վերամշակելու համար:

լ/տ սերմացու:

Եթե հնդկացորենի սերմերի բուսաախտաբանական անալիզի արդյունքում առաջանում է դրանք ախտահանիչներով մշակելու անհրաժեշտություն(ինչը, իմիջիայլոց, խիստ հազվադեպ է լինում),

աաա

տեսակի առանձնահատկություններից ն այլ գործոններից: է, Գիտությունն ապացուցել իսկ պրակտիկան` հաստատել, որ հնդկացորենի ցանքի համար լավագույն ժամկետն սկսվում է այն ժամանակ, երբ հողը 8-10 սմ խորության վրա կայուն կերպով տաքանում Է մինչն 12-14"Շ:

Այն կատարում են ցանքից առաջ 4-5 օրվա ընթացքում հետնյալ կերպ. արնոտ ու տաք եղանակին սերմերը բարակ շերտով (5-7 սմ) փռում են կոշտ մակերես ունեցող բաց տարածությունների վրա ն ժամանակառ ժամանակ բահով շրջում են:

10-12

Բուռնընթաց աճող ծիլեր ստանալու, բույսի համաչափ զարգանալու համար հնդկացորենի սերմեր, պետք է հողով ծածկել միենույն խորության վրա հողի խոնավ շերտում: Սերմերը տափանելու խորությունը նախ նե առաջ կախված է հողի մեխանիկականկազմից, նրա խոնավությունից,ջերմաստիճանից, սերմերի խոշորությունից ու քաշից: Ծանր, խոնավությամբ արագ հագեցող հողերում տափանման լավագույն խորությունը 4-5 սմ է, 7-9 մշակովի դարձրած ստրուկտուրային հողերում 5-6, նույնիսկ սմ, եթե վերին շերտը չափազանց չոր է: Ընդ որում, ցանելու

սահմանված նորմաներից թույլատրելի շեղումը պետք է լինի ՀՏօ6-ի սահմաններում, առանձին խոփիկներով ցանելու անհամաչափությունը 342, սահմանված խորությունից շեղումը է 0.5

խոնավության հոսքը ն ավելի խոնավ հողի հետ սերմերի շփումը, ինչը սպաստուռ է նրան, ոռ արագանում է բուռնընթաց ծիլերի առաջացումը: Գլանումը կատարում են օղակավոր անվաբութակներով (ՅԿԽԼ/ՏՑ6),օղակավոր ատամնավոր (ԿԵՒ-2,9) ն հարթ

սմ:

նշված բավարարում են են հողի պահանջները միայն այն դեպքում, երբ հետնում խելնի ն. տախատանքային Լաքանուն, Հիխրեմում) մնանան ն մշակման բոլոր ագրոտեխնիկական պահանջնեին օգտագործում են որակյալ սերմ: Դրանից բացի հարկ է նշել, որ միայն ճիշտ սարքաբերված ու կարգաբերված տեխնիկան կարող է բավարարել հնդկացորենի ցանքի պահանջները: Միայն այղ ղեպքում է հնարավոր այդ մեքենաների որակյալ աշխատանքը մեծ արագության պայմաններում, իսկ տեխնիկայի անցնելուց հետո դաշտը կմնա հարթ, առանց կոշտերի, ակոսների ու թերավարուկների ինչպես արտում, այնպես էլ շրջադարձային եզրագծերում: Ժամանակակից

սերմնացանները

Նեղշար ն սովորական շարային եղանակով ցանքերը կաւտարում են պարարտացնող սերմնացաններով (Շ3-3:6, ՇՅ3/-3,6) ն նրանց փոխարինող տեխնիկայով: Հնդկացորենը լայնաշար եղանակով ցանելու համար օգտագործում են ՇՇ124(թ) սերմնացանը կամ նրան փոխարինող տեխնիկա:

ցանի.

Ցանքերի խնամքը. Հնդկացորենի ցանքերի խնամքի ժամանակին ն որակյալ աշխատանքների կատարմամբ մեծասյես որոշվում են բերքաւովության պայմանները: մշակաբույսի գարգացման ու բերքատվության րը: Ա Այղ շակաբույսի գարգաց պայ շրջանում հիմնական ագրոտեխնիկական միջոցառումներն են հետցանքային գլանումը, հողի Օ։:ցանքերի., տտափանումը, միջշարքային տարածությունների (լայնաշար ցանքի դեպքում) մշակումը (փխրեցումը ն մեղուների միջոցով հնդկացորենի փոշոտման կագմակերպումը: Առանձին դեպքերում հնդկացորենի ցանքերը կարող են պահանջել հեղուկ ն (կամ) հատիկավորված պարարտանյութերով հավելյալ սնուցում, աճի խթանիչներով (ղրանց կիրառության համար կանոնակարգերով սահմանված չափաբաժիններով) ն, բացառության կարգով, բույսերը վնասատուներիցպաշտպանելուհամար քիմիական նյութերով մշակում:

Գլանում կատարում են, եթե հնդկացորենըցանել են ոչ բավարար խոնավությամբ հողում: Այղ դեպքում հարթեցվում ն պնղանում է է հողի վերին շչերտը, ուժեղանում ստորին շերտերից

ջրաշարծ Գլանիներուլ. (ՅՏՔԼ-4,4):

Լգրեգատի անցնելուց հետո

մար շողի գիշտերգվ մերում շգրն: ձիա. Կոշտերի մմ-ից

Հետք, լ

| '

| |

ոչ մեծ: չափը 50 Անթույլատրելի է բարձր խոնավությամբ հողերի չափից ղուրս կոշտացումը ն ուժեղ ոա Ար ԱԻՄ անակ ազրեգատի շարժման ուղղությունը կա ուղղահայաց է, կամ ցանքի նկատմամբ անկյան տակ: Ցանված Ն ձակերեսների վրտ. բանթողուները փղի կրկնակի են: ծանրաբեռնումն անթույլատրելի

լրիվ

արի աարի

րրԳԱՆ

ոն

Մոլախոտերի ղեմ պայքարի ն հողի կեղնակալումը քայքայելու համար, ինչը երբեմն առաջանում է հորդառատ տեղումներից հետո, կարող է պահանջվել ցանքերի տափանում ծլելուց առաջ ն հետո: Այս աշխատանքի համար սովորաբար օզտագործում են ատաճձնավոր ցաքաններ (3ՕԲ-0,7 ՅԵՈ-0,6, ԵՇՕ-4Ճ, Ք3ՇՇ-1.0 ն այլն): Նախքան նք

ծիլերի ջացումը իլերի առաջացումը

(ծիլերի

առաջացումից2-3

օր

ցաքանման կկաւոարվող րվող ցաք

մ առաջ) հողի մշակման խորությունը

ժամանա

չպետք է գերագանցի սերմերը հողով ծածկելու խորությանը զ-ը: Հողի վերին շերտի մանրացումը պետք է լինի այնպիսին, որ 30 մմ

տրամագծով կոշտերը կագմեն ընղհանուր թվի 1096-ից ոչ ավելին, իսկ մոլախոտերի ոչնչացումը 65-8096, ագրեգատի շարժման ուղղությունը ցանքին ուղղահայաց կամ նրա նկատմամբանկյան տակ, արագությունը 1.6-2.2 մ/վրկ:

Ավելի լավ է հնղկացորենի ծիլերի ուղղությամբ ցաքանումը կատարել առաջին իսկական տերնի փուլում: Ծլելուց հետո ցաքանման ընթացքում մոլախոտերի ծլարձակումների ն նան ցողունների ոչնչացման հետ միասին է վնասվում հնդկացորենի բույսի մի մասը: Այղ պատճառով այս ագրոտեխնիկական գործողությունը պետք է կատարել հատուկ 1.0-1.5 ուշադրությամբ մ/վրկ արագությամբ, ցանքին ուղղահայաց կաճ նրա նկատմամբ անկյան տակ, ցերեկային լուսավոր ժամերին, երբ հնղկացորենի բույսերը կորցնում են տուրգորը, 3 սմ-ից ոչ ավելի խորությամբ: Մոլախոտերի ոչնչացումը պետք է լինի առնվագն 5026, հնղկացորենի ցանքերի նոսրացումը նվագագույն: Անթույլատրելի են հողի ստորին շերտերի ծանրաբեռնումնու մերկացումը:

Համատարած շարային ցանքերի համեմատությամբ լայնաշար ցանքի միջշարքային տարածություններիմշակումը նպաստում է հողի օդային ու ջրային ռեժիմների բարելավմանը, ցանքերը մոլախոտերից մաքրելուն, ինչն էլ որոշակի մեծապես նպաստում է բերքի ավելացմանը:

պայմաններում

Միջշարքային տարածություններիառաջին մշակումը կատարում են շարքերը գծանշելու ժամանակ, որն ագրեգատի շարժման համար ծառայում է որպես ուղեցույց, երկրորղը կոկոնակալման փուլում, երրորդը շարքերը փակելիս: Միջշարքային տարածություններում հողի փխրեցումը պետք է լինի հավասարաչափ արտի երկարությամբ ւ. ագրեգատի ընդգրկման տարածքին ուղղահայաց ուղղությամբ: Առաջին մանրըփխրեցման ժամանակ սահմանվածխորությունիցշեղումը չպետք է գերագանցի 1 սմ-ը, իսկ երկրորդ ու երրորդ ավելի խորը փխրեցումներիժամանակ 2 սմ-ը:

Պաշտպանիչ գոտու լայնությունը պահում են շարքի առանցքից 1012 սմ սահմաններում առաջին մշակման ժամանակ: Սահմանված մեծություններից թույլատրելի շեղումը 42 սմ է: Կուլտիվատորի անցնելուց հետո թույլատրելի է 1,5-2,0 սմ խորությամբ ակոսների առաջացումը, հողը պետք է լինի մանրը կոշտերով: 20 մմ տրամագծով կոշտերի քանակությունը պետք է լինի 20:65-ից ոչ ավել: Միջշարքային տարածություններումմոլախոտերը պետք է ամբողջությամբ ոչնչացնել, պաշտպանիչ գոտու շարքերում առնվագն 4056-ով, իսկ հնղկացորենի վնասված բույսերի քանակը պետք է լինի 446-ից ոչ ավել: Այդ նպատակով ագրեգատի շարժման արագությունը սահմանափակումեն մինչե 1.5 մ/վրկ: Հնղկացորենի միջշարքային տարածությունների մշակման համար օգտագործում են 5՛Շի/Կ«-5.4 կուլտիվատոր կամ նրան փոխարինող տեխնիկա, որոնք հագեցած են միակողմանի ճանկ-կտրիչներով, ռոտացիոն մարտկոցներով ն պաշտպանիչ սկավառակներով:

Հնղկացորենը ժամանակակից

հողագործութան 0սակաայն վաթիվ մշակաբույսերից է, որը չի պահանջում մոլախոտերից, վնահիվանղուսատուներից ու թյուններից պաշտպանող քիմիական նյութերի պարտաղիր կիրառում, ամպպահովում է ինչն էկոլոգիապես մաքուր արտաղրանքի ստացում: Հնդկացորենի պաշտպանության հիմնական միջոցները նախ ն առաջ իրականացվում են ագրոտեխնիկական համալիր միջոցառումներին (ցանքաշրջանառություն,պարարտանյութեր, հողի մշակման հնարքներ, սերմի նախապատրաստում, ցանքի ժամկետներ, ցանքերի խնամք) խստորեն հետնելու միջոցով: Միայն հագվադեպ տարիներին, երբ տեղի է ունենում վնասատուների (ուտիճ,

մի քանի այլ) գանգվածային նան բագմացում, ինչպե հիվանդությունների 5:ւտարածում (հիմնականում մոխրագույնփտախտ), կարող է ցանքերի մշակման անհրաժեշտությունլինել նախքան ծաղկման շրջանը օգտագործման համար թույլատրվող միջատասպաններով ու բվիկ

սնկասպաններով: Մոլախոտերի դեմ պայքարի համար երբեմն նախորդներիբերքահավաքիցհեւոո կատարումեն արտի մշակում համընդհանուր ոչնչացման ազդեցությամբ թունաքիմիկատներով (Ոաունդափ, Ուրագան. Տորնադո. ..) 2-3 զ/հա չափաբաժնով: Հացահատիկային մոլախոտերի վնասաբերության տնտեսական շեմը բարձրանալու (2.5-3.5 միավոր/մ) դեպքում նախքան

հնդկացորենիկոկոնակալմանփուլն արդյունավետ է «Ֆյուզիլաղա Սուպեր» թունաքիմիկատիկիրառումը 1.0-1.5 լ/հա չափաբաժնով: Այս թունաքիմիկատներըչեն կուտակվում վերամշակման ենթակա հնղկացորենիհատիկում ն հողում:

Հնդկացորենըխաչաձն փոշոտվող փոշոտում են մեղուները:

բույս է, որի ծաղիկների

9596-ը

Լավ փոշուռման համար հնդկացորենի ծաղկելուց մեկ-երկու օր են առաջ մեղվանոցից դաշտ տեղափոխում 2-3 լիարժեք

մեղվաընտանիք 1 հա ցանքի հաշվարկով: Մեղուների միջոցով հնղկացորենի ցանքերի փոշոտման կազմակերպումը թույլ է տալիս զգալիորեն բարձրացնել բերքատվությունը, ինչպես նան ապահովել ամեն մեղվաընտանիքիցմինչն 50-70 կզ հնղկացորենի արժեքավոր մեղրի ստացումը: եթե .մուռակայքում չկան ապա բերքատվությունը զգալիորեն կնվազի: մեղվափեթակներ,

մլն

մեր

(մանո

Էշ

ՍԱԿ)

մշա

Այէ1

(տ

Մե

(Ոլ

Հնդկացորենիհասունացման ժամանակահատվածը երկար է, ինչը որոշ չափով դժվարացնում է բերքահավաքի ճիշտ ժամկետի որոշումը: Վադաժամ բերքահավաքը նվազեցնում է բերքը փուչ հատիկների քանակի ավելանալու պատճառով: Բերքահավաքի ուշացումը հանզեցնում է բերքի կորստի հատիկները թափվելու պատճառով: Հնդկացորենիբերքահավաքի ժամկետների որոշման ժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել, որ նրա մուռ հնարավոր է վերսկսում այն ժամանակ, երբ չոր եղանակից պտղաձնավորման հետո, որը համընկնում է պտղաձնավորման սկգբնական փուլին, սկսում են անձրնային տեղումներ, նե հաստատվում է օղի բարեխառնջերմաստիճան: Կիրառվում է հնդկացորենիբերքահավաքի երեք եղանակ: Առաջինն առանձինն է: Այն սկսում են 75-8096 ձնավորված պտուղների զորշանալու ժամանակ: Նախ հնդկացորենը հնձում են կույտերի՝ 263Ե-4.2, »ԲԵՑ-4.2, շ«8Ո57-6 այլ

լիսեռներ ունեցող հնձիչ

մեքենաներով: Հատելու

լա-

վազույն բարձրությունը 15-20 սմ է, նձան խոզանի ղեպքում բույսերը չեն տապալվում զետնին, արազ ն լավ չորանում են: Կարժառի պտտման հաճախությունը սահմանում են այնպես, որ նրա շերտաձողիկների շրջակա արագությունը հնձիչ մեքենայի առաջընթաց արագությունից 1.213 անզամ քարձր լինի (այնպիսի հաշվարկով, որ հնձվող զանզվածի բաժինը ենթարկվի կարժառի շերտաձողիկների միանզամյաազդեցությանը):

երբ հնձած կույտի կանաչ զանգվածի խոնավությունընվագում է մինչն 30-4096-ով, իսկ հատիկինը մինչն 15-1746-ով,հնձած կույտերը հավաքում են ն կալսում: օր

հետո,

Այս նպատակներով, ինչպես նան միանվագ քերքահավաքի ժամանակ հատիկազատման համար օզտազգործումեն Շխ-5Ճ

«ԷԽՔՅ», ՈՇԻ-15005

բունկերային գանգվածն արտից բերելուց հետո պետք անմիջապեսգտել ն, անհրաժեշտությանդեպքում, չորացնել:

ն այլ

հատիկահավաք կոմբայններ, որոնք են կարզաբերված այնպես, որ հնդկացորենիհատիկի կորուստը, թափվելը ն փշրվելը հնարավորինս քիչ լինեն: Կախված գանգվածի խոնավությունից թմբկազլանի պտույտների թիվը սահմանում են 400-500 րոպեում պտույտի շրջանում, կալսատախտակիշերտաձոդերի ն թմբկազլանի ձողերի միջն բացակները մուտքի մոտ 18-24 սմ, իսկ ելքի մոտ 4-8 սմ: Կոմբայնի, այղ թվում հովհարիչի պտույտների վերջնական կարգաբերումըկատարումեն փորձնական կալսմանժամանակ: Հնղկացորենի բերքահավաքի երկրորդ եդանակը նախատեսում է ցանքերի դեսիկացման(չորացում) կատարում ն իրականացվումէ խոշոր, լավ տերնակալաձ հողակտորներում,երբեմն մոլախոտային: առատ բուսականությամբ .հողակտորներում, առատ տեդումներով անկայուն եդանակի կանխատեսման ժամանակ: Ռրպես չորացնող նյութ` օգտագործում են «Ռեգլոն» (2-3 լ/հա), «Ռաունդափ» (2-3 լ/հա) ն նրանց փոխարինողնյութեր:

Հնդկացորենիբույսերի վեգետատիվզարգացման այն փուլը, որն ապահովում է ցանքերի քիմիական մշակման արդյունավետությունը, նույնն է, ինչ բերքահավաքի առաջին մեթոդի ժամանակ պտուդների 75-8096-իգորշանալու ժամանակ:Բույսերի չորացման դեպքում կալսումը կատարում են միանվագ բերքահավաքիժամանակ հատիկազատմանմիջոցով:

Բերքահավաքի երրորդ եդանակը մեկ իուլով միանվազ բերքահավաքիժամանակ հատիկագատումնէ, որը սովորաբար կատարում են ժամանակակից սելեկցիայի համեմատաբար բուռնընթաց հասունացոդ դետերմինանտ տեսակների (Դեվյատկա, Դիալոգ, Դիկուլ ն ալլ) ցանքերում: Հնդկացորենի բույսերը պետք է լինեն լրիվ հասունության փուլում նե ենթարկվեն որակյալ կալսման: ,

Կոմբայնովկալսած հնղկացորենիհատիկը, որպես կանոն, բարձր խոնավություն ունի, պարունակում է մոլախոտերի սերմեր, ցողունների ու տերնների կտորներ, ինչի պատճառով կարոդ է ինքնաջերմանալ, ինչը բացասաբար է անդրադառնում նրա սերմնային ու արտաղրական որակների վրա: Այղ պատճառով

Հատիկահավաք կոմբասյնից

մեծ

քանակությամբ ստացված հատիկների նախնական զտման համար օգտագործում են ԽոՕ-50, ն այլ ՕՑՇ-25 մեքենաներ: Առաջնայինիհամար ՇԽԼ4, Ի/Շ-4,5, Կ-531/1 ն այլ օդային-մաղավորմեքենաներ:

)

Հնդկացորեննի հատիկի ու սերմացուի բարձրորակ զտումն ապպահովելուհամար անհրաժեշտ է առաջնային ու երկրորդային գտճան օդային-մադավորմեքենաներում տեղադրել բաժանոդ մադ 4-5 ձմ անցքերով կամ եռանկյունաձնանցքով 5.5 մմ չափով, առաջնային մաղ 5-6 մմ չափի եռանկյունածն ցանցերով, լրացան մադ 2.6-3 մմ չափի երկարավունկամ 2.5-3 մմ չափի կլոր ցանցով, տեսակավորող մաղ 3.Ե-4.0 մմ չափի կլոր ցանցերով:

Սերմանյութ ն որպես ձավարեղեն վերամշակելու համար նախատեսված հատիկը, որը պարունակում է դժվարությամբ

առանձնացվող խառնուրդներ (վայրի բողկի

սերմեր,

հացաբույսերիսերմեր ն. այլ), պահանջում են լրացուցիչ մշակում օդաճնշիչ տեսակավորող սարքերի (ՇՈՇ-5, ԽՕՇ-96), օդաճնշիչ զատիչ մեքենաների(ՇՈ-5, ՈՇ-30) վրա, ն այլն: Սերմի ն ձավարեղենիվերամշակհամար նախատեսված հատիկների պատշաճ պահպանությունն ապահովվում է նրանց 1596-իցՑ ցածր խոնավության պայմաններում, ըստ այդմ, որոշ տարիների կարող է բերքահավաքից հետո ղրանց չորացում պահանջվել: Կախված հումքի ծավալներիցու նրա խոնավության աստիճանից` չորացումը կատարում են կամ բնական եղանակով ման

օգտագործելով արնի ջերմությունը, կամ տարբեր կառուցվածքի ու արտադրողականության չորանոցներում: Հնղկացորենի սերմանյութի ու պարենի համար նախատեսված հատիկը պետք է պահել օդափոխվող զետեղարանում, պարկերում, ամեն մի բաժինը ղասավորել առանձին դարսակով փայտյա ընղկալների վրա: Դարսակի բարձրությունըպետք է լինի Ց պարկից ոչ ավել, լայնությունը 2.5 մ-ից ոչ ավել: Սերմացուն ն ձավարահատիկն առանց ւտարայի պահպանելու դեպքում նրա (կույտի) բարձրությունըչպետք է գերագանցի2.5 մ:

Ցանքի գործողությաննպաւոակն է ցանել սահմանված նորմայի սերմ ն այն պահանջվող խորության վրա տափանել հողում միաժամանակ, ըստ անհրաժեշտության, ներմուծելով հանքային պարարտանյութերի մեկնարկային չափաբաժին: Ընղ որում, սերմը ցանելու սահմանված նորմայիցթույլատրելի շեղումը պետք է լինի Հ596-ի սահմաններում, հանքային պարարտանյութերինը 1046-ի սահմաններում, առանձին խոփերով սերմը ցանելու անհամաչասմ, փությունը 3465, սահմանված խորությունից շեղումը 0.5 հարակից անցման ղեպքում ծայրակից միջշարքային տարածություններիլայնությանթույլատրելիշեղումը չ5 սմ: Արղյունաբերությունը թողարկում է տտարբերփուփոխություններով պարարտացնողսերմնացան մեքենաներիմեծ ընտանիք: Սակայն առավել Հայաստանի 6Հանրապետությունում բագային ն ն Այս

ՇՅԷԼՅՑ-ը

0ՇՅ-36ը տարածված մողելներն են սերմնացաններինախապատրաստումնաշխատանքին ներառում է ճշտության ստուգումը, հավաքման լրակագմությաանու խոփիկների ղասավորումը, սերմերի ու պարարտանյութերի սահմանված նորման ցանելու համար ցանող սարքերի սարքաբերումը, ինչպես նան ակոսիզների (մարկերների) ու հետագծիքանոններիկարգաբերումը:

լրակազմության Հավաքման Սերմի

ու ճշտության ստուգումը

պարարտանյութի արկղերում ստուզում են ճեղքերի ն օտար առարկաների բացակայությունը: Առանձնակի խնամքով պետք է ստուգել ցանող սարքերը լիսեռի (Թո) պտույտի թեթնությունը, ցանող գործիքների իրաններն արկղերին ամրացված լինելու հուսալիությունը, կոճերի (ոյա) աշխատանքային երկարությունը ն կափույրների (տոհ) բացվածքի մեծությունը: Սերմնացան մեքենաների լիսեռները պետք է ագատ շարժվեն առանցքի ուղղությամբ ցանքի կարգավորմանլծակներով (քԵԿՅՐՅում քՇո/Ո/քՕ8մ

ԲԵՇ6ՑՁ)- Երք

կոճերն ամբողջությամբ մտցվում են իրանների մեջ, նրանց գլխանիստերը (օքվե) պեւտք է տեղավորվեն վարդակների (քօ36ոՅ) հարթությանը համահավասար: Առանձին կոճերի ելուստները հեռացնում են ցանող սարքերի իրանները կոճերի նկատմամբ տեղաշարժելով իրանները արկղի հատակին ամրացնելով գամերի (6օոո) տակի երկար բացվածքների հաշվին: ու

Մեքենայի սերմնախողովակներն ստուգում են, որպեսզի նրանցում ծլած սերմերի կամ պատահական առարկաների հետնանթով խցանումներ չլինեն: Սկավառակային (դտօս) խոփիկների մոտ սւոուգում են սկավառակների պտույտի ազատությունը, ինչպես նան

լինի:

կտրող եգրերը, որոնց հաստությունը

0.5

մմ-ից մեծ չպետք է

Ձնավոր սեպերը (առում) պետք է տտեղաղրված լինեն խոփիկների երկաթաձողերի միննուն բացվածքի վրա: են Բացառություն այն խուիիկները,որոնք գտնվում են տրակտորի անիվներիերկայնքով: Նրանց գսպանակների (ոքյթոտե եւ)Ճնշումը պետք Է ավելի մեծ լինի, քան մյուսներինը:

Օղաճնշիչ հենակետայինշարժահաղորղ անիվների խցերում (8

ԽՅԽԹքՅ»: ՈՒՇՅԵՅՈՃԿՑՇԵ/:

Օոօքոօ-ոքմՑՕՈՒԵռ: «ՕՈ6Շ) օղի ճնշումը 0.15 0.20 պետք մեգապասկալ: է լինի --

ղարա

Խոփիկների

դասավորումը

ըստ

միջշարքային տարածությունների

սահմանված լայնության

Ավելի լավ է խուիիկները դասավորել տեղակայման տախտակի վրա, որի վրա նշում են սերմնացանների կենտրոնը տախտակը նախապես դնելով նրա անիվների արանքում ն նրա վրա արված նշումը համընկեցնելով սերմնացանիկենտրոնիուղղալարի կետի հետ: Դրանից հետո թուլացնում են խուփիկներիկորացումների ամրակապումները նե նշումներով խուրիկները տեղադրում են տեղակայման տախտակի վրա, որի վրա գծանշված են 30 սմանոց միջակայքեր խոփիկների առջնի ն հեւտնիշարքերի համար:

Սերմերի ցանքի փաստացի նորմայի ստուգումը կատարում են հետեյալ կերպ. նոմոգրամով (նկարում) ցանքի սահմանված նորմաի եՆ ապատույտափոխանցիչում (թօռյաօք) հնարավոր փոխանցումայինհարաբերությանհամար սահմանում են կոճերի աշխատանքային մասերի երկարությունը:Օրինակ հնղկացորենի սերմերի ցանքի նորման 100 կգ/հա է: Այս նորման կարող է հասանելի լինել 1) կոճի աշխատանքային մասի 17 մմ երկարությանն 0,616 ւիոխանցումայինհարաբերությանղեպքում ն 2) կոճի աշխատանքային մասի 25 մմ երկարության ն 0.428 փոխանցումայինհարաբերության դեպքում:

Սարքերի սարքաբերումը

ըստ

սերմերի

ու

պարարտանյութերի

Գաջ

որտեդ 15 -ը սերմնացանիանիվների պտույտների համար ընդունված թիվն է, Զո

ք8-

ն՝ -

ցանքի սահմանված նորման, կգ/հա,

314,

ն`անիվի տրամազիծը,մ, ն՝ սերմնացանիընդգրկման լայնությունը, մ, Օ -ն՝ 1.05 գործակիցն է, որը հաշվի է առնում

անիվների տեդապտույտը,

-ը՝ թիվ, որը ցույց է տալիս, որ հաշվարկը կատարվում է սերմնացանիմիայն մեկ հատվածի համար:

Տէ

Ցանքի նորմայով սերմնացանի սարքաբերումը կատարում են նախքան դաշտ դուրս գալը: Նախ կատարում են սերմերի ցանքի նորմայի գ (կզ) հաշվարկ ըստ հենակետային շարժահադորդ

15070206.

ՅԼ

ցանքի սահմանված նորմայի

անիվների (օոօքեհօ-ոքյժՑՕԴԿԵռ: հօոծօ) պտույտների կոնկրետ թվի (սովորաբար ընդունելի է 15 պտույտը) ըստ հետնյալ բանաձնի (1)

ԷՅ |

շոր

Բու. 7Աւու Իա

ԱԾ

ատամ

ուՎ 1ՀՅՆՈւււՀա: Թածոաթռ Թ

«ԱՉԱԽ

166օԲթռոզո

ԾԹ.

աաասարմնեւս

,«

Աո

օք ոճ մուտ Հ

ՀՅԹ ԽԻՐԺՇՆաւ

ոք

ՒՇ)

ՅԶ

տո,ո

յօ

օյ

ծՎԵԻԵՇԾՒաԾՆՇ-

էու: ոթ-

Աշխատում են, որ ցանքի նորման ապահովվի կոճերի աշխատանքայինմասի առավելագույն արտածքով ն փոխանցման սխեմայում հնարավոր նվազագույն փոխանցումային հարաբերությամբ: Այդ դեպքում սերմերը ցանվում են ավելի հավասարաչափ ն ավելի քիչ են ջարդվում: Մեր օրինակում նախընտրելիէ երկրորդ տարբերակը: Այնուհետնեպտույտաւիոխանցիչումհարակից ատամնանիվներիօգնությամբ տեդադրում են անհրաժեշտ փոխանցումային հարաբերությունը(մեր դեպքում 0.428):

Հնդկացորենի ցանքի ժամանակ սերմնացան մեքենայի կցորղիչի կափույրի ն ստորին կողի միջն բացակը սովորաբար սահմանում են 1-2 մմ միջակայքում: Այնուհետն սերմնացանի շրջանակն ամբարձիկով (Պօաեքո՛) բարձրացնում են այնպես, որ անիվներից մեկը կարողանա ազատ պտտվել: Բարձրացվածհատվածի սերմի արկղը 1/3-ով լցնում են սերմով, իսկ նրա փոխիկների տակ փռում են բրեզենտ կամ աարկիկներ: տակ սերմնախողովակնեի կապում են են 2-3 անզգամ,որպեսզի ցանող Շարժահաղորդ անիվը պտտում սարքերը լցվեն սերմերով, այդ ընթացքում թափված սերմերը հավաքում են ն կրկին լցնում սերմի արկղի մեջ: Խոփիկների տակ նորից փռում են բրեզենտ: Անվի վրա կավճով նշում են կատարում ն այն 15 անգամ պտտում են մոտավորապես այն հաճախությամբ, համապատասխանում Էէ ցանքի ժամանակ ագրեգատի որը շարժման արագությանը (մոտավորապես 40 պտույտ 1 րոպեում) ի Ցանված սերմերը հավաքում են ն կշռում մինչն 1 գրամի են բանաձն (1)-ով ճշտությամբ: Ստացված քաշը համեմատում հաշված, սահմանված քաշի հետ: Եթե հաշվարկված միավորի հետ քաշի շեղումը չի զերագանցում :չ396-ը, ապա կարելի է

միայն կոճերի պտտման հաճախությամբ: Պարարտանյութերիցանքի նորման նույնպես կարելի է մի փոքր ուղղել արկղի հետին պատին ելքի պատուհանների (3888»2ԵԽՈսողնակներով) կտիվածքները փոփոխելու միջոցով: Ա, Բ ԳնեԴ է ստանալ ատամնանիվնեը փոխելով կարելի վաղ փոխանցումային հարաբերություն, որն ապահովում է 36-ից մինչն 235 կգ/հա հատիկավորված հանքային պարարտանյութերի ցանք: Նորմալ խոնավություն ունեցող սապարարտանյութերիցանքի ժամանակ կոճերի զամերի Լ կափույրների միջե բացակը սահմանում են արկղերը դատարկելու լծակներով, որը հավասար է 8-10

ՍարքաԱրո

Պարարտացնող շարքացանների պարարտանյութ ցրող սարքերն ունեն առանցքի ուղղությամբ չշարժվող կոճեր զամերով, այղ քանակությունը գցգանվող ։պարարտանյութեի պատճառով

սարքերի`

ն փոխանցվող լիսեռին

պտույտները

հանքային

րի ամաս րիի ո

յուն

Յ0

ՏԸ

ԹՐԻ

Ց6

-»

Հ-ի

Ւ25

2»

0.232

128-143

0.268

133-163

0.386

199-235

651565

նոր-

38-38

ՓՅԹԻ

Հաա |

աթ

մեծացնել կոճերի աշխատանքային ընղհակառակը, նորմայի համար մասը ցանքի Սերմնացանի երկրորղ են է սերմնացանի առաջին նույն կերպ: Կարելի սարքաբերում կեսի կոճերի աշխատանքային մասի երկարությամբ ձնանմուշ կազմել: Նման ձնանմուշից օգտվում են ղաշտում սերմնացան մեքենաներով սերմերի ցանքի նորմանստուգելու ժամանակ:

մմ:

Պ արարտացնող

համարել, որ սերմնացանըճիշտ է սարքաբերված սերմի ցանքի սահմանված նորմայի համար: Եթե բրեզենտի վրա սերմերի ավելի շատ կամ ավելի քիչ քանակություն է թափվել, ապա պետք է կարգավորիչով համապատասխանաբար փոքրացնել կամ, երկարությունը ւ փորձը կրկնել: Ստուգելուց հետո կարգավորիչի լծակներն ամրացնում են սահմանված դիրքում:

փոփոխվում

36|125|

Ո5

151363

36141511

Հանքային պարարտանյութերի ցանքի սահմանված նորմայով սերմնացաններիսարքաբերման մեթոդը նույնն է, ինչ սերմերինը: Սերմնացանը համարվում է ւպարարտանյութերիցանքի սահմանված նորմայով սարքաբերված, եթե փաստացի ցանքը նորմայից տարբերվում է ոչ ավելի, քան 1075-ով:

Սերմնացան

մեքենայի

աշխատանքը

ն նրա

կարգաբերում

դաշտում

Դաշտերը ցանքին նախապատրաստելը ներառում է շրջադարձային եգրազծերը ծեծելով ուղղելը, դաշտը հողակտորների բաժանելը ենառաջինանցմանգծի սահմանները ձողանշելը: Առաջին անցումներում ճշգրտում են ցանքի նորման: Դրա համար սերմերի արկղը լցնում են հատակից 5-8 սմ հավասար շերտով սերմով ն ղրա մակարղակը գծանշում են գետեղարանի (6/հածք) են սերմերի ծախսումը պատին (կավճով): Հաշվարկով սահմանում (կգ) ագրեգատի երկու անցման ընթացքում (ստուգիչ կշռվածք) հեւտնյալբանաձեով.

զ-280:

որտեղ

Լ-ն՝

30-50

արտի երկարությունն է, մ (կարելի է ընդունել

մ),

Ց- ն՝--

ընդգրկմանլայնությունը, մ,

Զ -ն՝

սերմերի ցանքի նորման, կգ/հա:

Ատուզիչ կշռվածքը լցնում են սերմնացանի սերմի արկղի մեջ, սերմերը հարթեցնում են ն երկու անցումից հետո սերմի արկղի պատին արված զծանշումով ստուգում են, թե ստուգիչ կշռվածքից որքան սերմ է բանեցվել: Անհրաժեշտության ղեպքում ցանքի կարզավորիչի լծակով. այնուհետն նորմաները շտկում են են: ստուզումը կրկնում Խոփիկների ընթացքի խորությունը կարգավորում են խորության կարգավորիչի պտուտակով, որը գտնվում է սերմնացանիկցիչի վրա: Խոփիկներն առավելագույնս խորը կզնան, երբ պտուտակն ամբողջությամբփակված լինի:

Սերմնացանսարքը զինում են հետագծի քանոններով: Հետագծի քանոններով աշխատանքի ժամանակ բեռների ուղղալարերը պետք է անցնեն սերմնացանի անիվների հետագծերով, որոնք մնացել են նախորղ անցումից:

Հատիկահավաք կոմբայնի աշխատանքի որակը որոշվում է հատիկների կորստի մեծութամբ ն նրանց մաքրությամբ: Ագրոտեխնիկականպահանջների համաձայն` հատիկի կորուստն արտի մակերեսին, մղեղում ն ծղոտում չպետք է գերազանցի բերքի 1,525-ը, իսկ գետեղարանում (յոք) հատիկների մաքրությունը Օպետք է լինի 9596-ից բարձր` սերմային նշանակության հողակտորների կալսման ժամանակ ջարղված հատիկների 145-ից ցածր պարունակությամբ. իսկ պարենային նշանակությանհողակտորներում` 395-ից ցածր: Հնղկացորենի բերքահավաքը կատարում են հատիկի 15-17925 ն ավելի ցածր խոնավության պայմաններում: Բերքահավաքի

ամենատարածված ն նախընտրելի եղանակը միանվագ բերքահավաքիժամանակհատիկազատում կատարելն է: Կոմբայնի

հնձիչ մեքենան Թռոտ) ունի աշխատանքային զործիքների (կտրող սարք կարժառ, 0բաժանարարներ, պտուտակրիչ, լողացող փոխակրիչ) (բաւ օ .ճոոմքտ,

ՃԱՅՈՒԼԾՈՑՔ,

297ԼքմոՇոօքլճքճ) տեխնիկական ու տեխնոլոգիականկարգաբերումների մեծ շարք, որոնք գրեթե բացառում են բերքահավաքի ժամանակ հատիկի ու բույսերի կորուստը: Այսպիսով, բույսերի հատումը թույլատրվում է սԱսմից ոչ բարձր բարձրության վրա Կարժառների շերտաձողիկների (ոՌՈՅԽՕԿ Խօտօտտոճ)արազությունը պետք է մոտավորապես 1,2 անգամով գերազանցի կոմբայնի առաջընթաց արագությանը: Դանակի նկատմամբ կարժառի դուրս հանելն իրականացվում է այնպես, որ փոցխի հետագծի ստորին մասը կտրող սարքից հեռացվի ցողունի հատվող մասի զ երկարության չափով: Հնձիչ մեքենայի պտուտակրիչի (ահօժ ն հատակի միջն բացակը սահմանում են 10-15 մմ միջակայքում:

Խ0Օ1ՕՑՅՈԾ,

ԼՍԱԾԵՁ,

ՊՈՅԹՅԹԾՆալ6ոԾ

Անհրաժեշտ է հատուկ ուշաղրություն ղարձնել կոմբայնը հնղկացորենի կալսմանընախապատրաստելուժամանակ կալսիչ

սարքթաբերմանը:։ Առաջին հերթին ստուգում են տեխնիկական անսարքությունը ենթաթմքկագլանի(ոօոծճքճԾՅՒԵՑ Նե ձողերի վրա վնասվածքների, դրանց ծռվածքների բացակայությունը, կալսման բացակների ն թմբկագլանիպտույտի հաճախությունը կարգավորելու հնարավորությունը, հերմետիկ փակում են հատիկի հնարավոր կորստի բոլոր տեղերը: Այնուհետն անցնում են տեխնոլոգիականսարքաբերմանը:Պրակտիկանցույց է որ կալյսիչ թմբկագլանի պտույտի լավագույն տվել, պտույտի հաճախությունը գտնվում է րոպեում 350450 ե ենթաթմբկագլանի միջն միջակայքում, թմբկազլանի ձողերի սարքի

բացակը մուտքի մոտ 25-27 մմ է, իսկ ելքի մոտ` 6-8 մմ: Կալսիչգատիչ սարքի վերջնական կարգաբերումը կատարում են դաշտում:

Հատիկահավաք կոմբայնի աշխատանքի որակի հաճար պահանջվող պարամետրերիհիմնական խախտումները, դրանց առաջացման պատճառները ն վերացման եղանակները ներկայացված են

աղյուսակում: Հնդկացորենի կալսման համար հատիկահավաթ կոմբայնի աշխատանքի որակն ու շահագործման արդյունավետությունը լինել նան նրա շարժման ուղղության կարող են պայմանավորված ու մեթոդի ճիշտ ընտրությամբ ն ղաշտի՝ հունծքին նախապատրաստությամբ:

բարձր '| պտույտի

Իջեցնել ենքարմբկագ

ԱԱԱՆԱ:

ստորին մաղը աաակալսիչԲացել

Անն Ա Ա)" աշխատանբաին

Փակ է ստորին մաղը.

Կազանի

Մաքրել

վնասվածքներ գործիքների թերի մասերը |

Կալսիչն հատիկ

մասերում փոխադրող

փշրանքների

տեր

ու

աւա.

Արարա

Վ.»«.«աԼ

տառա

Հնդկացորենի աճեցմանտեխնիկական սխեման (էներգապաշարներ խնայող)

տա

արտա կանքի րութ իր

եոկբուա

հակառ

անցամասերի է

ԳԱԱ ԱԱ.աան

ն գյուղի Եվրոպականհարնանությանգյուղատնտեսության ծրագրի

(ԷԱՔՃՔՕ)

գարգացման

տեխնիկականաջակցության բաղադրիչ «Արտադրողխմբերին արժեշղթաներիգարգացում»ծրագիր Հասցե`ք. Երնան 0010, Տիգրան Մեծիփող., թիվ 4 շենք, 4/6 տարածք Էլ.փոստ`6ոքճոմ.ՅոտճուռԹցո2.Շօտ

Տպագրվածէ «Լուսաբաց հրատարակչատուն»ՍՊԸ-ի տպարանում Հեռ: Է374 055784787