Հոնենու մշակությունը

Ա.

ՆԱՐՈՅԱՆ

ՈՆԵՆՈՒ

ՍՄԱՌԹԺՈԼՒ

Ա» Ղ.

ՆԱՐՈՅԱՆ

ՀՈՆԵՆՈՒ

ՄՏԱԿՈՒԹՅՈՒՆԸ

«ՀԱՅԱՍՏԱՆ»

.ՀՐԱՏԱՐԱԿԶՈՒԹՅՈՒՆ

ԵՐԵՎԱՆ1989

չեր-

ճամար:

մոտ ԿքօՕգրգ բ

Է(զքօ0տ բ դ ճքումՀ

Էքծոու

--

19609

ոէ)

«Ճեճողոր»

եՕ

111Ո3361ԵՇ180

(Թո

80ՏՈՀԴԱՈՅԻԽՒՇԽԱՅԱՈՑ

Պթժոոն

տարբեր Գրքույկում նկարագրված են ժայաստանի Հռնենու բազմացման տարբերակները, տարածված չաններում նախատեսված ն մշակության եղանակները:Աշխատությունը է ն պրակտիկալգեգործնձրի պտղարովծ գլուղատնանաների

ն 41

684.1

:

տրրությունն այժմ աշխատա շրջաններում ճիմնելու շարը մասսիվ այգիներ: Մքնչն այժմ կարժեր կուլտուրայի մշակելի չնչին տեղ նն գրավում: Մինչդ օգտագործվողպտղատեսակն տնտեսություն, որ տարվա բոլո տաղօրծի ճոնից պատրաստ էլ ինչու Համա պաճածոներ: ունեք ղ մեր սովխողներն ու րը չունենան ճոնենու կուլտու

ՍՍՀ Գյուղա Հայկական

ու

դարձել է գլուղլատնտեսությ բեր ճյուղերից մեկր: Պողա ձորախորչերից ճովիտներ սել է լեռնային բարձունքնե է տարվում մեր այգիներում չես պտղատու կուլտուրանե

Մծր Հանրապետությա

ՆԵՐԱԾՈՒԹՅՈՒՆ

«Համեմատած

ղբաղվողների աշխատանքները:

գինեգործությաննե պտղաբուծությանգիտաճնետազոտականինստիտուտում կուտակված փորձերը՝ ճեշտացնելու ճոնենու կուլտուրայի զարզացմամբ

նալի բնբք են տալիս: Շատ ցանկալի է այդ թանկարժեք ծառատեսակները բւսղմացնել մեր մյուս շրջանների այգիներում: ձոնու ժառերի բաղմացումըկադվաժ է որոշ դժվարությունների Ճետ՝ կորիզի ծլեցումը, կորոնների արմատակալումը» անդալիսը ի այլն: Հաշվի առնելով այս ամենը: մենք սուլն բրոշյուրում օգտագործել ենք Հայկական խաղողագործության,

են

Հոնենու

խոշորապտուղ ծառատեսակներ անհցՆոյեմբերյանի չրջանի «Պողնի» սովխովուժ ղում, որոնք ճարմարվել են տեղիկլիմային ն ճիա-

ճետ, ոտղատուծառատեսակների

Հժոնհնու ծառը կամ թուփը

ուբիշ ավելի շուտ է օրինակվ՝ճոնենին պտղաբերում է ո"լտղարբերում, 3--4 բացի տարեկանՀասակում:նրա պտուզը Թոլու վիճակում օգտադորժելուց, լավագույն Ճումք է քանկարժեքպաճածոներպատրաստելուամար: Ուստի մեր գիտնական հ պրակտիկոլտղաբույ:մների կարմորխնդիրն է Հոնենու նոր այգիներ ճիմնելուն զուղրնթաց ստեղծել ն այնսլիսի ժառատեսակներ, ոբոնց պտուղը լինի է՛ խոշոր, ե՛ Ժսալե, ն՛ կորիզը փոքր:

տնտեսությանճամար:

գի, երբ այն ճամնմատոաբար ավելի եկամտաբեր է

ՆՇ

ղրել

ե

Հ

օգտագործե ձի

Հին ժոմանակներում

տագործել են մսեղենի Հետ' երա սլտուղներիօգտագործ ժըշկության մեչ, իսկ տերե կաշեհգոիծությանմեջ: Պող մուրարա, պավիդլո, չեմ. սիրու: :զլուրնչ ժմարմալադ

բաստած պաճածոներով բու դաիերում ճոնի պտղից պա

մանիայում Ճոն ճոտավե խառնելովու ձեթով վերա գործել են պանրի փոխար Հոնի ւաուղներըօղտ թյան մեջ վերքերբուժելու ճ

են

նջ:

հսդաճածոնե Հրուշակեղենի

Հոնենիներըայն ծառա սկսվել են օգտագործվելդ հից 10--12 առաջ: դար Բե

ՀՈնի ՏեՏԵՍԱՆԱՆ

ու

ու

ծանը էյ

լավ 4ղկվում է, որի շնորչիվ այն օգտաղործում են փայտե կոճակներ, ղարդարանքներ, զանազան գործիբրներիբոնիչներ, սայլերի ն ջրաղացների անիվների առահցքակալներ պատրաստելու Ճճաժարչ Հոնենու փայտից պատրաստում են նան Ճոն ձեռնափալյո: բոնակորք վանոցի Հոնենուկուլտուրայինշանակությունը պալմա-

,

նջ: Հոնենու փայտը բավականինամուր է

12--12370դււիլ տարմատները՝ վուղ, իսկ սոհրնների աղանյում, որն օգտագործումեն կաշեգործության

չ

մուրարա վիճուկում։ Զորուցրածպտղից որմտրաստումհն ընտիր սպառ (նռնի փշե ջուր), որոլես Համեժիչ գսրծաչ են միլավի»չրալվիճաշերի ն մսեղենի մեջ, որը ծում է տոմատին: Հոնի ո"լաստեղը ուր խոլխաիինոսք էն Ը է այն օդտագործում ոլսրունակուժ վիտամին, էինդախաըբուժելու ճամար: Բոված աղացած կորիզից պատրաստում են սուրճ, որն օգտագործում են փորլուծի ե Հելորոլի դեմ: կԿռրիզի միջուկը պարունակում է 34 տոկոս

հ չորացրած,ոլաստեղ ն թարմ

հն

որը Ճոնի պողի խառնում անկոս ու է խմիչքի արոմատն որակը: բարձրացնում Հոնի օսդագործում Հայաստանիբնակչությունը

Հյուքը

կիսաքաղցրաթթու քաղցուներին րատտելիս, նրանց 8--Ց

պատ-

կռնօղի,

Տանձիե խնձորի պտուղներիցխմիչք

ն այլն: ֆետների խճուղոակ

են նան

ջրեր: Դարատտում դովացուցիչ

շուտ

ճոնենին տարբերվում է

մաղ գարնանը

մյու

ծա

Հոնենուուժեղ տրմատւայ տարածվում է Հորիվոնս: Հում է Հողաշերտի: Ուստիմե լեռնային թեք լանջերում ճոնհ տեղծելու միջոցով կարելի Լ Հ էրողիայից

Այդ առանձնապես կարն ճամար, որտեղ վաղ գարնա չինում: ձայաստանիպայմա նակ ճոնենին արգեն լրիվ ծ իններով, որը նկարողէ գլուղ տուրանհրը պաշտպանելվն

ու

Հոնենին լավ բազմանում նային մացառներով ոնդա ներով: Դաշտապաշտպան անտ շատ ճարմար ծառատեսակ կարնանը բացվելու նրա ա Հնարավորությունէ տալի ճ չվատնեշ ստեղծել անտառաշ ջին մառերում:

նավորվածէ ոչ միայն նրա աննդաիարնե փայտի բա ման ճատկություններով, այ նիքներով:

է

ՀԱՄԱՌՈՏ

`

:

են

ոկսում Դողոշիվերը

աճել

ու

դարգանուլ

սակին: աշխարճում գոլություն ունի Հոնենու Աժբողզջ 50 տեսակ, որոնցից ՍՍՀՄիությանմեջ տարածված է 10-ր, այդ թվում սովորական ճոնենին (ՇօրոսՏ 14ո85Շն1ոՏ Լ.), որը լինում է ծառ ն թուփ: Կլիմայական ճամապատասխանպայմաններումմեկ բըէ շուրջ 10 մ բարձրություն ն նանի ծառն ունենում 2--8 մ տրամագծով ոլսակ:Հոնենինլինում է նան Թիով՝ 2--8 բնաճյուղով, որի ձեր լինում է կլոր» կլոր-անկլունավոր: ճոնեննու ծառի ընի կեղեր լինումէ Հաստակավոր ուժեղ, միջակ, երբեմն էլ թույլ ցանցանմանճաքճշվածքներով: նայած տարբերակին, պատկըլինում է լայն: բակլորավուն, կլոր, ուղղաճայաց-տավակավունյ, հ ժակաձե, ճովանոցաձն բուրգաձինՄիամյաճյուեն կանաչ, դորչ կանաչ, կարմիր, իսկ ճ վերը լինում շիվերը լինում են թավուտն ճկոմո միամյա

Հոնենինպատկանումէ Ճոնավգիների(ԸօւոՇՇՅՇ)ընտանիքին,ԸՕԼՈԱՏ ցեղին, 1ՈճՏԸԱԼՅՏ տն-

ԲՆՈՒԹԱԳԻՐԸ

ՀՈՆԵՆՈՒ ԲՈՒՍԱԲԱՆԱԿԱՆ

նն

քրխուր

փեորվար«քարսո

նրա ծաղիկննրիցառատ ամիսներին: վերցնում մեղուները

ձայաստանումայլն ծաղկում

1.

2--

Ց

աճող չիվլ

Պտղաբո

ներու:

աղան ուտ Աա

7-աճող չհվ, զեմ մարը

նկ.

որոնց ատաչացմանը վունքը վաղ գարնանը, են հազմամյապրածաղկարողրոչները: գոլանում ղաճյուղերիվրա ծաղկաբողբիչներըդասավորված հե լինում Հովանոցանժան,փնչաճե:

Հոնենու վեգետացիայի սկիզբը կախվաժ է կլիմայականպայմաններից ն նայաժ տարվաեղաուռչում են տարբեր նակին ծտղկարողբոջները ժամկետներում:ՀչոնենինՀավաստանիարավային պայմաններում բացվում է փետրվար-մարտ բյավակաՉնայած Ճճոնննու բույսր ամիսներին: նին դիմացկուն է օդի ցածր ջերմասյոիճանի երկատմամբ, բայց նոր բացված ծաղիկները վնասվում են 7--10- ցրտերից: նրա ծաղկման պրտու

վրա ղակալման

ազգում ուժեղ սառնամանիքները,քամիները, երկտրոռոն տեղումները ն մառախուղային օրերը: Մեղմ հ արն բացասաբար

են

ավելի լավ է. կաօրերին ծաղիկների փոշոտումը ն է բարձր ստացվում տվյալ տարում տարվում ունեն ճոնու բնրք: Գոյություն ինքնավփոշուսմամը պտղաբերող շատ սորտեր ն այնպիսի սորտեր, որոնք փոշոտվում են խաչաձին լավ բերք են տաչիս: Բայցլրացուցիչ խաչաձի փոշուռմուն դեսՔում բոլոր սորտերն էլ տոոլիս են ավելի առատ

բերք:

Հաշվի առնելով այս Հանդամանքըպետք է նոր

տնկարանում տնղադրել Համապատասխան փվոշոտիչ սորտեր՝ միջսորտային սիոշոտումն տւղաՃովելու ճամար:

Հոնենու ծաղկաբողբոչի ուռչելուց մինչն նրա օր, ծաղկարույլի թեբացվելը տենում է 10--15 փուկների բացվելուց մինչն ժաղիկների բացվելը 1--2 օր. առանձինձների ծաղզկմանտարբերուօր» թյունը լինում է 2--9 երնանի ճամեմոաությամբ Մեղրու չրջանում է ծաղկում, իսկ ՇամՀոնենին 30--45 շր, շուտ Չ5--Յն օր ուշ է ժաղկոսք, քան շագինի շրջանում

Մեղրիոսք:

կարկոր նշանակություն ունի ճոնի պաուղնեբի տարբեր ժամանակներում ճասունացումը: Դա նպաստում է պտուղների օզտագործմանն վերամրշակման ժամկետների երկարացմանըո

Վաղաճաս սորտերի բերքը շրում, միջաճասներինը՝150

Հասունանում

օրում,

է

ուշու-

Հասներինը՝ օրում, ամենավաղածոաւց պհորՀ

տինի ասունանում

է

օրում,

նում

իսկ

ուշա-

օրում: Հոնի պտզի մակերեսըլիէ ճարթ ն ալիքավոր: դույնը՝ կարմիր, Ժուգ

ճառսինը՝190

կարմիրչ սնին տվող

վարդագույն:

կարմիր

ն |

Պտուղըունենում

թյուն, 0,7--2,2

բաց կարմիր,

է

12-85

սմ

երկարու

Հաստությունե3--6 գ կշիու Պաղագադաքների վրա լինում են ձագարանման փոսիկներ,որոնց շուրջը ուժեղ կամ թույլ ակոռներ կամ ուռուցիկներ են լինում: սմ

Հոնենուպտուղը է, որը ունի մեկ կորիզանի երկու բուն, իսկ առանձին դեպքերում մեկ բուն՝

2ասԿ երկարությաժբ, 0,3--0,6 ԼՈՄ տությամբ, 0,2--0:2.գ կշուփ Թիւ Հոնենին ավելի յերմասհր էյ սակայն ավելի լավ է դիմանում կլիմայական խիստ այչ մաններին, բան նշննին, կեռասենին, դեղձենին ն Ադ կուլտուրան լավ ճարմարվում է ծիրանենին: ՀայաստանիՀյուսիսային, ճարավ-ճարավարնելյան շրջանների անտառային, ինչպես նան Հոկշրջանների չորային տնմբերյանի,Արտաշատի կլիմային, որտեղ ամառվա չոդին յերմությունը ճասնում է 40"-ի, իսկ ձմեռը մինուս 31--32"-իւ նրա պտղաշվերն ծաղկաբողրոյները դիմանում՝ են նշված սառնամանիջներինն պտղաբերում հն: առրաջտՀոնենու վեղետատիվ բողբոջների, են աճող շվեր, աղաշիվեր, նում տերնհներ,իսկ սպաղատու բողրոջների:՝ ծաղիկներ ժծաղկակիցների Հոու Սաղկակիրշիվերի մեժ ժասի վրա վեգետացիայի ընթացքում կազմակերպվում են նոր ժաղկակիր շիվեր, որոնց լուրաճատուկ աճի շնորչիվ զարգանում եհ օղակաձն բաղզմամբս սպտղա-

0,6--1.7

սմ

ու

'

ճյուղեր:

ԱյԹ1 Հոնենու | ճյուղը, Հժաղկակիր փաղկաբույլի Փաղիկները 3-կոկոն՝ Վրճակում, ձաղկարույլի ծաղիկներըբացված մէ1--

ծաղիկը.

Հոնձնու

ճակում 4--

127:

աոիթ

ծաղիկ,5--

մ

վարաանդը՝նսպին.

"

'

Գարնանըծառի ընդճանուր աճի ետ րսկըսվում է հան ծաղկաբողբոջներիզարդացուժըչ իսկ լիի ծազկման շրջանում առաջանում նն տերեները։ Այդ ընթացքում ծաղկաբույլի ճիմ-` քում

սկսում

առաջանալ նոի բողբոջներ, որոնց աստիճանական զարգացումը նալաստուժ են

ե տարվա րերթին

ե

մ

մ

:.

Հոոոր ո (կազմակերպվող) նիզակների

ձեոն ճետնյալ

ուոս

գա-

ճում

են

նոր

սմ

.

նլ

ոշ

ռր

ավելի

ծեն

՝

հրբ

պտզաչիվի

Գարհանը

Այս ճանգամանքը բավականին

Աաաա: բիներին,

ծաղկուն

աճիշնորճիվ 3--4

րում Պտուղները կաղմակերպվում

են

քում իրենց ուժեղ

բարար

տալիս են ուժեղ շիվեր: որոնք աստիսղտղազ մ ճանաբար վերափոխվում են բազմտմյա Ող 2--4 շիվերի: նրանք տռաջին տարիների ընքսց-

սկգրին նորից

երսովոժառերը երիտասարդացաժ կտրությումբ:

շիվեր՝3--4

պայեստային օրգաններ: Այս ամենի շնորճիվ այն տարբերակները, են առաջանում այորոնց վրա մեծ թվով շեր սինքն, որոնք բնական կերպով երիտասարդանում եք` վելի շատ բերք են տալիու 5--Ց տարեկան տարվա ճյուղերի վրա յուրաքանչլուր աջորդ

,

Տերհարողբոչներիաճից քեփուկառոջացմանի: են ՛ են, միջի Հեռանում նե րը իրարից Դր Հրց ՐՐ ՐՈՑ իո նավականման ծոված տերնիկներ, որոնք լի՞ են րաց նում կանոչ գույնի, քավոտ ն իրար վրա խիտ դասավորված: Հառակավործառերի վրա առաջայած շիվերը նույնոլնս Հեւոհլալ տարինվերափոխվումեն ծաղկակիր շիվերի, ե այդպիսով աճող չիվերը անչ դիսանում. են Հետնլալ տարվա ճամար ծաղկի

էլ Հանգստացող

մբ է մասամբ

ն

ու

սոր

Դ

7"

՛

ր-

ն Ճետա-

Ն

աան

։

"վերջե

բրա ԻՀ/ կնծըը

սովորական նրանք աչքով նկատվում են Հունիսի առաջին Հեգօրյ դասեղիզլիիկի նման կ ԱԱ ա զգալի չափո

չ

մինչնասի ՄԱՆ առանօոր ա ակը: ին

զա

տարվա ճամար ներ ծաղզկաբողբոջ Սյաղկաբոզբոջներ ի Հիմնադրումը սկսվում է ապրիլի

ւում է շիվեր

է

էն

հրառ իշ ի ռաջի ա ուի ՀԱ թոր մո արջ կազ ակ

զարդուց

ցած

թուլ// լերը, որոնք լինում են դերի ներքնի մասերում, չեն պտղաբերում, բայց

ց

կողերին(տերնածոցու

ամբողջերկարությ

որոշ

անսակներ ն

ՀՈՆեՆՈՒ ՎՐԱ

ՊԱՅՄԱՆՆԵՐԻ

ձներ

առում

նն

ԱԶԴԵՑՈՒԹՅՈՒՆԸ

ն

խիստ կլիմայական պայմաններում չեն ցրոնՀարվում։ 0րինակ, Հայտատանիայլմաններում 30-32" սառնամանիքների դեպքում ոչնչանում են ծաղկաբողբոջներիորոշ մասը ն միամյա շի: վերի ծայրերը: Ավելի ցածր ջերմաստիճանիդեպՔում ցրտաճարվոսքհն միամյա շիվերի մեծ մաոր, իոկ եքէ ուժեղ ստոնամանիքները կարոտս նեն լինում, ցրտաձճարվում է բաղբոչնիրի աղա դգալի մառը, որանց փոխարենգարնանըբացվում հն քնած բողրոջները: իսկ դրանից ավելի ուշ ճիմնական աչքերը: մնացուծ առողջ Յրաադիմացկունություն, կախված է ժառի ընեդշանուր վիճակից, «Հասակից։ խնամքից, ժառանգական ճատկություններից ն. բնափայտի ճասունության աստիճանից: ավելի պայրքանկերումճոնեկու, Հայաստանի մեծ նն վնաս պատճառում վաղ գարնանն ու վաղ աշնանը տեղի ունեցող ջերմաստիճանիտատանումները: Այդ տատանումներից առանձնապես

չոնենու

Կ1ԻՄԱՅԱԿ

ՎՆ

կամ մուգ կարմրած:

տարի: Փայտի Հոնենին ապրում է 250--300 ե. քէ, սպիտակադեղնավուն ողիտտկ դույնը ձարդագույն կարմիր, երբեմն միջին մասը կարմրած էն

վեգե

դեկորատիվ

ու

կատարել այնպիսի ողա քե քիչ չափով պաշտպա սառր ճոսանքիերից ք

,

դոտնում ենք Ճարփար. ո պայմաններում կարելի է Խ 7541 4 ո Իբո/ ոնրակ

ռրողարերեցին, քեն այդ չէին նախասոդարաատվ Մեր կատարած ուռում են տվել, որ երնանի Ք ավելի չատ է վնասվում, վերջինս ավելի է վնասվո կը։ Այս ճանդամունքները

ծառերը Ճամեմոսոարարլ

ապտղասոու ն

Հոնի ծառերն ավելի լա երկարատե ձմոան ցրտեր կանի ձմոսն ռառնամ տումեքին Երհանիշրջակ

ու

չմարուցած վերերկրյա մ նանը նոր րացված ծ նրեները։ Մակայներբ պող եղանակի տատանո ճառն, Հոնու ծաղիկներ չեն կորցնում փոշոտվե ն յդ Ռառսուսնումներիըց չե նեին Ժլուս կանաչ մաս

տուժում

ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ ՏԱՐԱԾՎԱԾ ՀՈՆԵՆՈՒ

տվյլալնեքը, կլինի:

ՀԻՄՆԱԿԱՆ ՋԵՎԵՐԸ

է

ն

լավ աճում է նակ ցածրադիր վայլրերուԻ նոտի, թուղի Հետ: Այողիսով, «ոնենին Հարմարվել է թե՛ բարձրադիր, ն թե՛ ցածրադիր գոտիներին: Պարզ

զոհալ տյրոսբարձրության Ճոնենու ժումը սերտ կապ ոմնի ալխարձագրականլալնութան, ճետնապես հ չերմային պայմանների Ճեյու նրա աշխարբճագիական է, արձալը թեն մեձ կայն ճոնենու մշակությունը ոչ մի տեղ ժասսիվներ չի կազմում, այլ տարածված է միայն անտառային զոառիներում, տյն էլ սաճմանավիսվ տարածություններովբնական վիճակում: Առանէ,

որ

բաո

սա-

ձին մասսիվներով տարածված է նոյեմժբերյանի Այս ճանդամանքը Ալավերդու շրջաններում: է դժվարացնում ծառերի ճիշտ ճաշվառումներկա-

ն

տարելուն: ծառ

40000 դոլություն ունի շուրջ Հայաստանում Հծ0 «ճեկտար),որոնը ճիմ(Ժոտավորապես

նականում տարածված

ծեն

Գորիսի, Ալավերդու,

Շամշադինի, Ննոլեմբերյանի։ Մեղրու ն հջնանհի, շրջանների այզիներում: հսկ եթե նրկաՂուփանի

տի

ունեհխանք անտառվարչությունում

ծառերի քանակը ավելի

Հապաստանում տարածված

Հոնենին սովորաբար նախալեռնային տանձենու, լեռնային դուոիների խնձորենու, կաղնու ն եղենու անտառային մասիվներում: Այն աճում

ապա

հղած

շատ

տարբերակները իրարից տարբերվում են շըջադաի պատ առանձնաճասոուկարտաքին սլայմանների ճառով: Սրինակ,Շամշադինի, հչնանի, Ալավերդու, նոլեմբերյանի մեզմ ե խոնավ կլիմայական բազմապիսի պայմանների շնորչիվ ոնենու են ընկնում բարձր բերբատարբնրակներըաչքի ոնկնու

ավությամբ: Մեղրու Հի» մերձարնադարձա անում հե

կլիմայի լայլմաններում նույնպես հավականին քով տարբնրակներ,ոլոնը բնրքը որոշակի նշանակություն ունի պաճածոնեիիարդյունաբերության ճամալո Փորիոքշիջանում տարածված «ոնենու տարբերակները նուլնպես ճետաբքրքրությու նն ներ-

կայացնում իրենց որակական ցուցանիշներով: շրջանի անտառներում ու այդինեչ Ղափանի որոչ րում նույնպես տարածված են ճոնենու տարբերակներ: նրանք միմյանցից թիստ տար բերվում են քերքատվությամբ, ճասունանալու ժամկետով, պտղի ձնով, մեծությաժը, որակով, ն մի չարք դրական այլ կորիզիփոքրությամբ ճատկանիչներով: նրանքմիմյանցից տարբերվում են նան մորֆոլոդիական մի շարք առանձ. պսակի ձենրով, ժոաղկանաՀծատկություններով ծտղտերեներովի կիր ճյուղերի Ֆրկարությամբ, ծաղկաբողբոչկակոթունների երկարությամբ,

ւո

քոկային ճատկություններիը, կախված է նան ժառի աճեյողության աստիճանից նե կիրառվող ազրուռիխնիկական Միջոցառումների: Տարբեբակը բնորոշելու «ամար սյետք է նկատի ունենալ տատկանիշների ամրողջ կոմպլեքսի: Այդ 2 կանիչներից չատերի բավականին մեծ չափով փոփոխության են հնքարկվում արտաքին այ մանների աղդելության «ետնանքով, ինչպես օրինակ`պտղի մեծությունը, կշիոր, ձեր: ճայ,

խմբի տարբերակներնէլ ունեն տարընի բերքուռվություն, որբ անկախ տարբն-

վերընշված

է տարբնրբը Պասունանում Տարբերակների բեր ժամկետներում: Վաղաճաս տարբերակների է օգոստոսի առաջին կեռին, բերքը ճասունանում սն միջաճասներինը՝ տնմբերի ընքացքում, ուշաճասնեիինը՝ մինչե ճոկատեմբերի վերջերը:

։

ների խաշորությամբ։ ծաղիկների դասավորությամբ ն այլո ճայլտնաինրվածՀճոնենու ատարՀայաստանում բերակներնիրենց ձնով բաժանվում են 5 խմբի՝ շշաձե, անձաձի։ դլանաձի, տակառաձե հ ձվաձե (նկ: 8): Այղ խմբերիցլուրաքանչյուրն իր ճերՍին բաժանվում է 38 հնքախմբի՝ վաղաճաս. Միջատասյ,ուշաճառ, ըտտ վպուլնի կարմիր, մուղ կարմիր, րաց կարմիր ե սհավուն կարմիր: Սրանք «ամոլ իրարից ուսրբերվում ենն մեծությամբ, (քաղցը, քաղցրաթրու, թթու, իբվացաղըր): Ճլութալիությաժբ նե պաղի մակերեսի անհսրով:

են, միջակ մեծությա

60--70 Հայաստան

թվականին ՀՍՍՀ դ նիստրության կողմից տնկի ե տն շշաձենեիցը շիջանի Պաողավանսով

վել է

շր բերյանի ե Ալավերդու նում ն Աբովյանում եղա Ղրիմիշշաձն տուրուկան՝

վաքաղցը: Այս խմբին պատկան

թյամբ, ծաղկարողբոչներ կավուն, երկար տափակ վուն, կանալ, գորջ-կան Ծա ժաղիկնքնը: կան 9--28 վասար բարձրությամբ, ծ րը՝ դեղին: Պոուղները խոշ կ կամ կարճ պարանոցով: ղուէ երբեմն մսային ուռո կերեսը ճարի է, կարմիր միր,բույլ թավույ կշիոր

շոր

ժիջակից աճնցողությունը

Շշաձե խմբի մեջ մ փովաժ կոնաձե է, ճյուղեր

մսայնությունընե այլն, Ս փոփոխականլինեն, այնո ամբողջ կոժոլլե ների Համար: տարբերակների

մ

նժու-

բաց

կաւ-

Քաղցր

ն

թթու Այս ձեր տարածված է Շամշադինի,Գորիսի,

քերըիկները ված դեպի եզրերը, ծաղկապաակի 4-4 մմ քհրկարությամբ, դեղին, դեղին, րաց մմ լայնությամբ: 1,5--2 Փաուղնեերըտարբեր մեծությամբ են, տանձաձն, կոթունի ճետ միացման տեղում Հարք, փոքլ: ուռուցքով,Թոլ ձադտրով, որոշ տարբեձրակները օրաժայր ճիժբով: Մակերեսը արք ն ալիքավոր, զույնը բաց կարմրից մինչի սմյավուն կարմիր, կշիոր Չ-3,5 եց պտղամիսը թթվաքսղցր: քաղցրաթթու,

ցրը-

ծաղիկներով:

կանաչ են, Ճուտ

Ծաղիկներըանձավասարբարձրությամբ:

նաչ, ծաղկաբույլը

6--Ց2

մուլ Ծաղզկաբողբոջները

լայնությամբ:

երկար ձվաձի, բողբո ջները՝ թյամբ, նշտարաձել լինում են՝խոշորչ միջակ տարբերակների: նետած սմ սմ երկարությամբ: 0,4--06 ն փոքր, 0,4--0,7

խոշոր,միջակ ղությունը լավ, տերնեները

ծության: վրա: Այդ նույն սորտից սնրժացանքը միջոցով բնական «Հիբրիտիզացիայիճանապաիխստացվել են Հով ժառանգական ձճնեղքավորմամբ նոր տարբերակներ շշաձն (այրական ձնի նրման), կարճավիզ: շշաձեյ շշատանձաձն խոչորատուղ (Ճ գրամ միչին քաչով ի: Տանձաճնխումբ. Դոակբ՝փռված բրղաձեյ աճեցոբաժակաձն, ուժեղ ն միջակ խաությադմբ, սմ

երկարությամ

8--8

սմ,

բոզբոջն Ծաղզկաբույլի

երկարությունը

բրգաձեն,տարբեր խտությ մեժությամբ: ձվաձեչ նշ

Ջվաձե խումբ: Փաա

կարմիրը

ճալտնարբնր շրջաններու Աչավերվու

Դյոուղները լինում են գլանաձի, 2ինդճանրասյես կարմիր, կարմիր, բոց կարժիլո Այս ձեր տարածված Լ Գորիսի, նոլեմբերյանի, Դափանիշրջաններում, իս

կոմպակտ

6-.24

ծաղիկ: նաղիկննրը շվերի վրա սար բարձրությամբ, ցրվ

կլոր երկարավուն: թուլ: կանաչ, բուց կտնտչ, դորշ

0,4--0,2

խ նաղզկաբողբոջնե

բրգաձե, միջակ ն թույլ խ ցողությամբ,ունրեները լե ծությամբ, թույլ բսովոտ:

Գլանաձնխումբ: Պսա

մասամբ էլ նրնանիչրջակ

նոլեժբերյան Ալավերդու,

|

Մի

ՔԱՆԻՍԻ

ՀԱՄԱՌՈՏ

ՀՈՆԵՆՈՒ

ւ

Մեք «փտաղոտել ենք ճայկական ՍՍ4 14 չրրֆան, որտեղ ճայտնարբերել ենք Հոնենու 28 մարչ

ԵԿԱՐԱՓՐՌՒԹՅՈՒՆԻ

ՏԱՐԲԵՐԱԿՆԵՐԻ

ՀԱՄԱՐ ՊԻՏԱՆԻ

ԲԱԶՄԱՑՄԱՆ

ու

Տերեներըխոշոր, միջակ, փոքր» ձվաձե, արրտաձելյ Սաղկուբողբոչները՝ կլո կլորզիեդաձեիլ տափակավուն,կլոր-երկարավուն: Պտուղըտակառաձն է, խոշոր, երկարությունը Ճավասարէ տրամազծին (11 կամ 2:6), երբեմն յորամագծից փոքր կս ավելի մեժ։ Փույերկարմիր, մուգ կարժիր։ սնավուն կարմիր բաց կարժիր, Հոը քաղցը, քաղցրաթքու, քթվաբքաղցըրչ տտիղ: թթու: Այս խմբի ծառերից լինում են Շամշադինի, հջնանի, նոլյեմբեիլանի,Ալավերդու,Միդթու, Ղափանի ն Գորիսիշիջաններում:

Ժլատը:

Պտուղը լինում

կլեր-տավփակավուն տարբերմեժությամբ: է ձվաձն։ խոշոր, միջակ կամ փոքր հծությաիր), Չ--4 գ կշռով: Այս ձեր Ճանդիպում է Շամշադինի, Փռրիսի, ն նոյնմբերյանի, հջնանի,Ալավերդու,ղդափանի Մճղրուշրջաններում: Տակառաձն ճովանաձնէ, կլոր խումբ: ԴՊռակը բաժակաձել խիտ, միջակ կամ թուլ աճեցողու-

ձե,

որոնց բեր

հարմ

սխուված

մմ

լ

է չՀանձնարարվուէ րազմա

խիստ տասկառաձն2--3

Պտուղները միջակ մեծությ

մուժ ծաղիկներով:

ձաղկակիրհյուղեբի աքը Մո Մոագատը քե, կլոր ձվա ակից Ցածր մեծության է, Հ

դիծով,

տարեկանումունենում 1 4մ եր՝ 4 բնաճյուղով, 0,3 մ բար Դոակը միջանկ խոտությո

նշանակությունունի: կարնոր Շամշադինի տա թովուզի

12 տարբերակ,

թյամբ ն որն. մյս ամենըՃաշվի առնելո

տարբերակներ, կզեոը է ճՃ որոնց ոլթուղը աջի 1 ինկջո լիությամբ, չոր նյութի բյարձ Քաղզցրությամը,լմոլձունքաւոլ Խավորաղես մոնոշաքարհնր

Արդյունաբերականնշա

բերակ (ռորտ)։ որը կազմու հղած սորտերի միայն մի մա Հոնենուայդ բազմաթիվ բից տարբերվում են տլրտ րով: Ուսռի նրանցիցոչ բոլո չՀսռիովպետք է մշակել մեր

է

`

4.

պտուղը:

Շամշաղինի Թովուզզլուղի ճոնենու տակառաձի

դուրս

գեպի թույլ կերոլով ցրված ծաղիկներով: Դուղնները միջակ Ժեծության, տանձաձն, որոնբ կո-

նաղկաբույլը փոքրը, ովխոնոցաձն,

Տնրեներըփոբը' նրիկարավուն ձվաձեյ աստվիճուշ նաբար դեղի ծայրի բարակող, ճիժթում՝ ուղիղ» կամուչ քույլ բավոտ։

Նկ.

է բեկանում բարձրություն, բունը՝ մ բարձրությամբ, 6--10 սմ 0,1 արամագծով: Պսակը միջակ խաությամը, սոված կոնուձես

.

ն Շամչագինի թովուզիտանձաձե: Մառը40 տո4 մ ունենում

շրջաններում:

ե Աշտարակի Ալավերդու, Աբովյանի իջնանի,

տանձաձն

պտուղ

չժջանի Թո Շամշաղինի

Ճճուժքէ ճ Բարձրորակ

8.

սմ,

է

4 մ

տա

ղեպի ծայրը առտխիճանաբար

կողմը՝ թույլ կանաչ,արնոտ Տերեներըխոշորրե,

մուզ 5մ տրամազծով խիտ սակը՝ միամյա ճյուղերի աճը միջ

բարձրությունը

տարնհկանումունենում

Շամշադինի թովուզ՝

դգորժածությանն կոնսերվաց

նյու:

Նկ.

«ետ

միանում են սրա կիլոգրամիմեջ պարունակում ռր միջտկից բարձր բերք է տ րունակում է 127 թթվությո

քունի

2իԼքում

ուղիղ: ժուզ կանաչ, միջակ քավուու խոշոր էլ ճովանոցաձեւ Սաղիկները Ծաղկաբույլը միջակ մեծության են, պսակաթերթիկները երկար լեղվաձն, բաց դեղին գույնի Պտուղներըխոշոր են, տանձաձն: Բերբնուշ է Հառնում, 1 կգ-ի մեչ միջին Թվով ինոսէ է 342 Հատ որոուղ: Բերքը պիտանի է պաճածոների արդյունա-

բերության Համար: Այս օորտ ցրնել զանի, Աշտարակի, Արոաշատի2 ներում:

ամշաղինի, րանը Աբովըլավերդու արելի է

շրջանարտա

Շամշաղինի բռվուզիզյսնաձե:Ծառը6

ինենանում ունենում Մժեժ

ջրվոաժ՝մ

ու

առեւ»

է 2 մ բարձրություն:

աս.

Պոակը՝

տրամավժով։ Տերհներըիւո-

շոր

են,

առաիճանաբար ծձաղըը նշոարաձն՝ դեզի

բարակող։ երկար սուր ծայրով ԾաղկաբույլըԽուլնսյես խոշոր էլ Ճովանոցաձի, դեպի դուրը թույլ ցրված ծաղիկներով: լեզՍաղիկները խոշոր են, պսակաթերթիկը վաձե, նշտարաձե, դեղին, մուղ դեզին փայլուն

հրնսով:

Պաուղներըմիջակ մեծության են՝ գլանաձեւ երանցմեջ չոր նյութը կազմում է 41, 2240: է, որը կազմում է կորիզը միջակ 12, ո-բ: Բերքը վաղաճաս է, մրո"լտզիկոխ ջակ բնրքաովությամբ: Պիտանիէ պաճածոների Համար: արդյունաբերության Խորճուրդէ արվում նշված սորտը տարածել Շամշադինի, նոյեմբերյանի, հյնանի, երնեանի, Աբովյանին Աշտարակիշրջաններում: գլանաձնե: ,7ոտրեկաՇամշաղինի թովուգի

մեծուքյան

բարձրությում, 20 սմ ցրված կոնաձե, տարեկանծաղզկակիր ճյուղերի աճրմիջակ,նույի տարվուշվերը՝ բաց կանաչ, արնի կողմում թույլ կարմրավուո Խոշոր հն: Պռակաթերթիկները Ծաղիկները սուր լեվվաձն, դեղին գույնի, ուժեղ փայլուն հրեսո: Պտուղներըլինում էն միջակ մեծության գրլանաձեչ 1 կզ-ի մնջ ոյտուղների միջին Թիվը նում

ծառը

է 6 մ

ունենում

խիտ է, ճառտություն: Պոաակը

Եկ.

ւթ

6.

|

նոնենու զլանաձե Շամչաղզինի Փոռվուզի փոուղը:

ճասնում

է

1912-ի

-

ն. աղբյուր

|

գյուղի գլտնաձե:

հ

Աշտարակը

մ տրամաղծով:Տերհներըխոշոր

բաց

խոշոր նհ

երկարավուն զույնը՝ ակատոաձեիլ կարմիր, պտղամիսը ճեշտությամբ սլոկվում ք կորիդիյ. "լութալի, 0թվաբաղցըճամով: Սորռի միջին վոաղոճաւսէ, 1 կզ-ր մնջ պտուղների

ոլսակը՝ խիուլ են, կլոր հրկարտավուն: ձվաձն, «իմքում կլոր չշճակառակ աղելնաձն, կանաչ մրչան քավո, երնոր ավելի ուժեղ քավոտ: Սազկարովլը միջակ մեծությամբ 1, ճովանոցաւձիր ուղները

տակառաձն:Ծառը բարձրաչասակ Բլ Իջեւանի

շրջաններում:

լավնրդու, երնանի, Արովյանի

Սաոր 50 տարեկանում ունենում է 3,5 մ րարձրություն: Պաակըունի միջակ խտություն:Բրգաձնէ, տարեկան ն ծաղկակիր ճյուղերի չաճր՝ քույր Ծաղկալրուլըմիջակ է, ճովանոցաձն, 8--25 Պաւռ իռվաճ տարբեր բարձրունյամբ ն գեղի դուրա են միչակ մեծաղիկներուն Պտուղներնունննում ծություն, ընդճանրոսդես ղլանաձե եհ: հլութերը կազմում նն Պոուղների մեջ չոր ՀԽ վ 0նդյոնուր շարքր 16,140թիվությունը՝ 8.0270: Դոուղը չլիտանի է ոլաշաժոների արդյունաբերության հ քարմ ձեով օդտաղորժելու Համալ: Սորոր կարելի է տարածել Շամշազինի,

ՇամշադինիՆ.

մար:

Միջաճասէ, միջակ բերքատվությամը: Բերքը պիտանի է պաճածոներիարդյունաբերությանՀա-

7.

Խեանիջբչկենտշ տակտոաձս

բարձրություն, ընի բարձ խոշսր ճե, երկ Տերնները ճանաբար դեպի ծայրը բարա 3 մ

ռեվազլուգլանա Իջնանի միջակ խություն ն 60 տար

շրջաններում:

Արովլլանի,Աշսսորակի,Շաճ

նկ.

/

հջնանի,Շամշադինի,նոլեմբե

է 294 Հատիչ: թեվը Հասնում պածաժոներիարդլունաբերութ գործելու ձամար։ Հանձնա

դուրս

քավոսո

նաղկարովլը թույլ Ցրված

Լ

2202-ի,

Հառ-

շաքարը՝ խնձորաթթվի՝ 3.22 6:

ընդշահուր

պտուղը: գլանաձնե

14,5ո,

նյութի պարունակությունը

գյուղի Տոնու շրջանիՌնեազլու իջշնանի

չոր

'

"2

ու

Բերբը թթվությունը քո է ոլիունը 1 ոյաշուժաների արդյուն ի թուիչուն օղդուադործելու Համար: Մալոորկարելի է Թա

հում

Խկ. 5.

Պաղիմրջ

Համով:

ԴրոԴտուղները լինում են խոշոր զլանաձե: ն ոոդակոթը "եշտու՝ որողից դամիար կորիվից թյամը պոկվող, Հյութալի, թրվաթազոո դուրեկան

ծաղիկներով:

:

միջակ հանա: իչակ կ աղզեղնաձե, խոշոր Է: ճովանոցուձե,դեսի

հջնանի,

Շամ

նույՖ՝

ն

եչվա տարածելու

մնը առանձին կոլտնտնսությ ծառերը կանոնա խեր չոնննու

թյան,

«աղարուծության ն գ տաճնտաղզոտական ինստիտու Բոաւղմաթյվօրինակներ կ

Դությունննրում հ քե ճուոչ-չատ Այդ դործին կարող էիր խ շօղնություն դույ ոռոլ Հայկակ

բազմացնելու

ղարույլժներին 0«ոնենու

Ուսոի խորճուրգ է տրվում ների կոլտնտնսությունների ն

Մոզյու տակասաձեր ն այլն: նշված սորահրից ատացվով խեչսլնս արմ վիճակում օղտ այհոլես էլ պաճածոներ սպա

եի ն Սլսռաշատի չրջաններու շչաձեր, Գորիսի ճել Դոնենու վու ատռնձնոձնլրը. շր Դավաւնի

որ

Ալավերզու,հջին Աշտ Շամշադինի,Աբովյանի,

նկարադրել: Ուստի անճրաժեչ

Մյս փոքլւսծավալ աշխա վոր չէ սոնկման Համար սլիտ

Արարատիշրջաններում:

երհանի, Աբովյանի,Աշտա

տարաձել

այդ

ամեն

ՖԻԶԻԿԱԿԱՆ ԿԱԶՄԸ

որ

ամենախոշոր

ն

Երեանի1 1, Շամշադինի4 Մ 28, 42,8, 59, 120, 16, հջնանի 1: 8, Գորիսի 4 9 տարբերակները: ՍՍՀ ճոնու սրոուղները ՊՃամեմաՀայկական տհլով մրության այլ շրջաններում աճող ճոնհենիտանսակների ների պտուղների «նետ, ժեր որոշ են ոլտուղներն իրենց լխոշորությամը«ամընկնում Շամ-. միության այլ շրջաններումհղածների չետ: շաղինը շրջունի Թովուղ գյուղի "ոնի ոլաուղների ն Ռ/ւկրաիկշիսր ճամբնկնում է Դաղոռանում դտուլների Պնեսո նայլոմ աատրածվածՀոնի զտուղերնանի շրջակա այգիների ճոննենու են Ղրիմում եղածների ճամընկնում ննթը Հետ: Պտղի որակը դնաճատելիո Ռեծ մասայիլ: հրա մեջ հղած չոր հլուքելըր Հաշվի են ասնում քանակով: Պետք է նշել, ոլ տյա ռնաոկետիդ

ղված է, ունեցողը

ամննաբարձր կշի» տարբնրակի որոույն է: երհանի նան իոշորությումբ աչթբիեն ընկնում Պտուղների

ու

ինչպես ոլաճածոներիարզլունաթնրույյան: ճամար կարնոր այնոլես էլ քարժ օդատաղործման Հճոնենու ֆիզիկապտզի ֆիմիական է իմանող կան կազմը: Հատուկ անալիլների միջոցով պար-

ՈՒ

մեծ

եկամուտներ են ըրսմշակո քանկարժեք կուլտուրայի տարի

ՀՈՆԻ ՔԻՄԻԱԿԱՆ

թյունից:

տանում

նորձիվ

ենն

տար ների ողդեցությոմո շտրարի ումով հ ուլլն։ Մյս նղանակսվ պատրա /իկյոր (նալիվկա), մալունլյա

դեպքում կիրառում

Հոնի սպրաուղը վերամշակում ե կա, թիմի ական հ րբխոջ մի ձեի վերամշակումը ղա սղառ է ումիմուր որի հ աածված

ջանի Շինուշայր դլուղի տա Թովուզ զյուղի դլանա շրջանի Հոնի սզտուլը լարմ վիճ երկար պա"ել: Սակայն նրա խոմ նեն երկար ժամանակ ն

Հուրոառանի ոնի ըերթը շարարի արձ "Ս-ով։ Այս է տորալունուկյում ոտանի շր «Բաղա-րուրջի»շշաձե ճանի Քիչ սակավ շաքար են յզարու

Ղասիանիշրջանում տարածվ 2.6 աարբերակիոխռուղբ սպ չոր հյու: Դրանիցժի քիչ պ դարունակում Գորիսիշրջունի ձաձեր, Շամշազինիշրչանի երհանիտանձաձել: Մինչդն իջ Հոր հյութի տռկուտր12,

տրվում է ժե աաոջնությունը մնջ աճող ոնենիների պտ

է

բազմացնել սճիքիով,

են

առած

սլտղի սերճերը

ցող

վաղակավային,

Ցանքըկատարումեն

ունն-`

խոր վարելաչերտ կավատվազային,թեթն

սերմը լինում է բարձրորակ:

տոկոսանոցծծժբարոպե սլոճում են 5--10 Քոթդվիլուծույթը մեչ: ՑանքիՀամար սերմը վերբնում են ռռոդվող ծառերից, քանի որ նրանց

քան դանը կատարելը

յսնղալիսի միջոցով ն կուրոնննրով: մեացիխսոներուվվ, նրան սերմերով լբաղմացնելիդժվար է, այղ պատճառով էլ այլկնպանները խուսափում են բազմացման այս ձնից, որովճետն երս կորիզը այն էլ սովորսկան ձեով ծլոսք է 2-րդ դարում, հն տվել, որ չճասած ճոՓորձերըցուլց ոչ Հաջող: նի տղի ռնհրմերը (օգոստոսի1--15-ի. ավազի են մեն տարա ընքացքում ն նրան) ծլում մեջ) ծլունակության տոկոսը տվելի բարձր է' տատուֆ կորիզները ծլում են նրկու տարվա ընքացբում: Դլժուն տոկոսը ավելի բարձր է լինում, երբ հախ-

չոնենին կարելի

ԲԱԶՄԱՑՈՒՄԸ

պաճպանում պտուղները

2ՈՆԵՆՈՒ

մեթոդի դեպքում ակ գրած:

ն

ոչ միայն ֆիզիկական քիմիական միջոցներ, այլե բիոքիմիականգործոններ,օղի ն այլե: Այո

եե ձնի դեպքում օգտադորժում իիոքիմիական սմ

պետջ

են

ԿՄԴ--Չ,5

այդու

նն

անմի

են

ն

հրոլհողի սերմերը Հ

ԴրանիցՀետո

սաշմանննրում են

կարմրեբ

այ

ժիրհերը: նշված ոռուղներ

րանք օկսում

են

մանքիճամար անրմաց

-ի

ճսվաքը կատարում

85"

ետ խոնավությունը կորում ն

են

սվ:

առ

ավազ, որի Ճ անցնի Հ սմ-ի ց։ Ավոաղ Ռե ծածկում նն 3 սմ չառ

լընում

կողերին պատրաստում

ռատրաս տած նախօրոք

ձեռքով: խածությունները՝ ան ավազային Ճարումտ Ճ

ոտորով, իսկ ժոռդավեննե

աարում

օնոավորություն: Միջշար

կատարելու զեւզքում չար մեկը ժյուսից թողնում են ռործվ մշակելու Պու ուր: շարքերի միջե դնռլքում 22-30 սմ, իսկ ժապավե

Ց-աջ

խորության մա ն կարությունը ուղղու առնելով ջրելուպայմա

«ետո

սենդարուր Հա նյութերով

ճերկելուց

հ ռին ենթարկումեն ստրատիֆիկացիայի մար-

Դոկտեմբերամսին: գերում ցանում Հասած պոաուղներիսերմերը ռովորո՛չոնի էն տարվաընքացքում,իսկ կիերկու ծլում բար սածասածինը՝մեկ տարում, բայց այս դեպքում է ծլում: Այս ճանգոէլ անրերի միայն 50-Ք հն

"ւժանքը ճաշվի առնելովժեկ ճեկտար յուաիաժու625000 Հատ խակ թյունում ցանում են 260 կգ կամ տողոծ ոնրմացու օրոուղ: երե անձրաժնեչա | ցահքի չաջորդ տարում

առողաշ Դաղդերը հոռրայնում են, ալնուննհում ն մարդերը բյոզեն ռնույում բուլսերին տալիս 3--4 ու Հանոսի անցամ սիխրեցնում: եյ. գեղ նույնոլետ դաշտային խոնավուբու) մարգերում մ

Ձյունը

Ճասնուէ

է

85--89000-ի:

ԻԼ

ունինում Հոնենուբուսակները սովորաբար չով դարգացած արմատային սիստեմ: փինջաձի կատարում հն Ուստի նրանը պսասովաստումը ա-

Բույ-

ռահց բուսակները ուրիչ տեղ փոխագրելու ՝ սերը լով խնամելու դեսքում հիամըս Հասակում նրանց վրա կարելի է ղատվառտ կասուբել:իսկ ն րու երե տարին լինում է անբարենդաստ

ապա նրանց վրա նվա, հակները լինում ոլասովուոտկոտարում են 2-րդ տարում: իսկ նթե անրմերը վերցվել են խոջորապտուղ սորտերից, ուզա այդ դիւղքում անկիները կարելի է յոնկել /զատտեղում առանց իրենց ճիմնական

են

վատոելու

Մեր կողմից կատարածփորձերի ընթացքում պարզվել է, որ սերմացանքից ստացվածբույսերը. պաճպանել են իրենց ծնողական «Ճատկությունները: Քացի այդ ճռնենին ունի նան մի լավ ահս: Սառրերիտասարդացնելունբուսվելություն կատակով կմախքային ճլոպերը Ճեռարնելույ Հետո, պաղիորակը լավանում 1

բավականին

(պտուղներըխոշորանում են): Այս եղանակով Հոնենին բաղմացնում են խառվորապես սելեկցիոն նպատակովբարձր

գրլորո-

պատվաստակալնե

հի տարբերակներ հ առաչ նալու, ինչպես նախ դաշտապաշտպան անտառադուսիների ճիմնադրման նրանցխտացմանՀաու

Մար: Ըստ

ու աճհդմուն պայմանտարբերակների ների «ներմաբույսերը ակսում են պաղաբերէլ ոարեկուն ճասակում |, ավելի ճուտ, բայց ուշ, բան, անդալիսիցստացված տնկիները Աճդսվիս:Պողաբուձության մեջ ընդունված ն լայն տարածված ձենրից Դեկն է Հոնհնու բաղմժուցումը անդալիսի միջոցով: Վաղուց Հայտնիէ սնգալիսի Ժ ձեերը սովորական, ուղղաճալաց ն

ավելը

Հորիզոնական: Սովորական անդալիոի սռնննու

բնի

շուրջը Հողը նկ 20.--10 սմ

խորությամբ

փորում են

«Համար

15--25

սմ

երկարությամբ: Աա

բնի վրա աճած միամյա շիվեր կամ պսակի վրայի 1, 2, Ց-ամյա ճյուղերը մնկականպառկեցնում եք փոսի մեչ: ՃյուղերընախքանՀողի մեջ պառկետեելը նրանց վրա մինչի կամբիալ շերտը, Չ-4 :

են անում: կտրվոածքնել: երկարությամբ են

Աե-

Այդ

`

նախ-

Ճողի

շերտով

աճած

չորի

տեղը

կեռ

քար

դեպքում

վրա անում րի ներքնի մասում մինչի ամրացնելը Սյ" շիվերը հույն ձեի կորվածքներ: սկզբում ճոեն աստիճանաբար ճողով ծածկում

են

փայտիկներովկամ Հողի դնում, Ակոռներումպառկեցրածշիվեեն

արությամբ ամրացնում

ծառի բնից կոմ նական անդայիո. կատարելիս չիվերն ամբողջ երկապաակից միամյա առողջ սմ նն նախօրոք 1 0--20 ությամբ պառկեցնում ն իորված ակոսների Հատակին

կամ չինական անղալիս: 4/Հոռիգոնական

իրենց մշտական գարնանըտեղափոխել

պեաք է նույն

բնթուցջում

կառի Հիմբից

ամառմիամյա շիվերը տալիս են լավ դարդացաժար փա մատներ: նախքանճողով ծածկելը, արմատակար է լումբ արագացնելուճամար, ցանկալի կամ որոՎրա կարվածջներաննլ։ Այղ շիվերից տնկիները ն արմատակալված լավ ղերից առողջ վաղ տարվա աշնանը կամ ճաջորդ

19-25

սմ

Հեւո միառինխոնավ (նրա երիտաստրդ շիվերի

անդալիս: Վաղ գարնանը Ուղղահայաց են ճողը լավ փխրեցնում քան ծառի Հյումաշարժը բունը ծածկելովՃոհի է կատարում են բուկլից՝

տնկվածցցին:

արմատներ" կարված տնղից առաջանում ծայրը Պողից"` բարակ դալիսի արված ճյուղի ն կապում կողքին ուլղաճայան քում հն դուր,

սմ են

անդալի

ա

2--3

Սովորաբար կտրոննե

օգտագործելն ժեկ տարեկան ճյուղերից վերցված կտրոն պետք չ լինի 4, կարությունը

կտրոններով բազմացմ

բազմացումը Հաղվա մեր փորձերիարդյու Սակայն ցին, որ ճոնհնին կարելի է բ եշվաժ եղանակով՝լրացուցիչ լու Համար,

հենու

Կտրոննեբով բազմացում

փափիցճնտո բացում են ոնջատում ն օգտադործում ո ներ: Սովորաբարանդալիս ծառերը անճրտժելտ է լավ Հայտնի է, որ ճոնծնին բ Այս եղանա մացառներով: տարում են անտառային պ

մինչե

նույնտարվա աշնանի կ Ճյութաշարժությոշ

նական անդալիսի ժամա ավելի տարիք ունեցող ճյուղ կեցնում են նախօրոք 15--2 փորված Կակոսների Պառա

ինչպեսմյուս

լացնում

ղաշերտը պետք է լինի Փայրից նոր շչիվեր են

են

վ` 16--20"

ջերմատներու

լայմանջերմության

Հ աչքլ ոլեւոք է ունենա առնվազն կտրոնը ներում: են ավաղի մեջ, խաղում որոնցիցներբնի աչեր ավազիցդուրեո իսկ մյուսը թողնում ոլոռեղ փայտե դարակները» Ֆջերմատան ուեն, պեւոք է ցնում արմատակալա կտրոններն որոնց Հասռակին սմ խորություն, 18-20 ինան իսկ վրրչինիս վրա 4Հողախառնուրդ' փռել Չ սմ սմ Հաստությամը ավաէն 12--15

ավելացնում

զի շերո:

բի

գետակների աւիերին,ծանք

"ողերոսմ:

Բայց

յ"ոնենին տիննույն

այդ

բոլորի

արդյունքը

խռնավ կուպայմաններում

ու

ալի:

Սանը

անծաժե

չի

կավային Հչողերում Հոնենին տալիս է ` թույլ աճ ու սակավ ընրք: նտ վուտ է աճում Հոնան չոր, քոարքարուռ կամ դերում, որտեղ վելի "ՐԻՔ ժեղ է դղացվում, Բոլորղեւղբերում: երբՀոնենին աճում, փատ պայմաններում է ափով իջեում են տն է բերքը, ոուղները "ը Բո ծերանում ն շուտ էլ տալիս որձր բե մ

ատ

նա

լիու

զա գար ,

գալի (ինում

ալ

ատածարվու մ Ան «ննդանլուքնրով :

Է

ՀՈՆԵՆՈՒ ԱՅԳՈՒ ՀԻՄՆՈՒՄԸ

Հոնենու

տեղն

այգու

բածություններում: յ

անձճրուժեշտ ընտրելիս առանձնաճասո-

բիոլոգիոյվյան Հողային ւալե կությունները կլիմայական անճնար է Հոնենու

Հաշվի տոնել նրա

ու

մանննրը:արը վայրերում Հարքավայր)։ անչրդի շակումը (Արարատյան նան ջրի սպաճանչը: է Հաշվի առնել ուր

անձրաժեշտ

այղում ոլելտքք նոր Հիժնադրվող

սահղծելոգի

պայմաններ մեքե-

մշակմոնաշխատանքները

ճամալո հայացնելու

նչկոտ է Հողի նկատմամբ:

քիչ աճա չոնենին աղքատչ աճում Լ ինչպեսսննդանյութերով

Այն ու խիստ թեքուտջիպեսէլ ոչ իյոր վարելաչերտ ջրերինմոչո հ սոսքերկըա թյուն ունեցող չոր Շան փոս տեղերում, աոունեն՝ Հողերում: Աճ» չ

(Ո

են ցույց Ուսումնառիրությունները

ոխ

տա

լիս

ՊՐ

որ

խոր վորելուշնրտունեցող ճողերում շոհենու արմատները ավելի խորն են գնում ե չուտ ոդղտողաբերում: Հոնենին բով է պարղանում ն կայուն բարձլ: 47: բերք Լ տալիս նոլնմբերյանի, Ալավերդու, Շաժ ց շադինի, հջնանի, Դասիանի, ն

ղդովաո րիսի,

ԱԱ

Աշտարակի,երնանի (Շաճումյանի.), Սիսիանիշրջաններում: Այդ կուլտուրայի Հետագա է կաղմակերոե ուսրածումը նպսսոակաճարմար Ի"41 նշված շրջանների լեք լունչերում, անտ: բացատներում, փոսերում: Մեր անտառապին Հանձնինգրաղեցնում է զցալի ոյնրածություններ: Այգ տոսբածություններումմիա

արոր որոշ տա:

է Հիմնադրել կուլտուրական Հնարավոր գամայն

այգիներ, որոնցից ստացած բերբլ կօգտագործվիպաածոների արդյունաբերության

ճոննհու

ճամար:

|

ներկայումս աշխատանքներ են կոսոարվում Հայաստանի Ճյլուսիսայինշրջաններում «իմնելու 300 հ ճոնենու նոր այգիներ. Մեր կարժիքով լով կլինի Հոնենու այգիներ ճիմնել նան Արդեր-Շամիրում չրանցքի տակ ընկնուլ՝ լվացման ենքակա լանջային տարածությունննրում, փոսերում, ձո-

ո

ել:

նայած ճողին տեղին, այդ ամենից շեյոո կառոտրում են ճողի ճիժնաշրջում` անտառամերձ սմ: իսկ քարքարո. 40--45 Խոնավ ողերում՝ ու

ճողերում` 60--65

սմ

Դրանիցճեր խորությամըո

տրակտորային ծանը տափանով ողը ցնում են

«ճարքե-

40 5« 50 սմ փո0Թն ճողը Հիմնաշրջված չէ կամ տնկումը կատարվելուէ քարքարոտ ճողամասերում, ապա պետք է 50 սմ-ից ոչ պակաս ե

սմ-ից է, Ընդունված ոչ

պակաս

խորությամբ

լայնությամբ փորելփոսերը:

որ փոսերըփորելիս վերին չերտբ սննդանյութերովՀարուստ Հողը կուտակում են

առանձին ն լպնում արոտների վրւս: Հոնենին (լուսառնը է: Լուլո տեղերում այն լով է աճում | լավ էլ բնրք է տալիս,իոկ ծառերը ատովերում հղած ծառերը թեն ծաղկում են, կույնտակավբերք են տալիս:

`

բակներում հ այլ տարածություններում: նոր այգի Հիմնելու Համար անճրաժեշտ է այդ նպատակով շգտագործվելիք տարածությունը նախօրոք նախապատրաստել.եթն տարածությունը քարքարուռ էլ պետք է ճավաքել քարըչ ալնուՃեւոհ Հարթեցնել, ձանապարճնեերվատրաստել, իսկ հթե թեք տոսրածություն 1, աղա անչրաժեշտ է դարավանդներպատրաստել: Սնտաարո ածուտարածությունում ճոնենու մառսիվ տատո թյուն Հիմնելու նպատակով սլետք է վերալնէլ Թիուները, ճարթեցնել ճողը ն ճահասլարճնեիս սլուռրաա

Արմատակալները տնկում են

քնրու:

սա-

'

Ուստի սննդանյութերով Ճարուստ ճողերում պետք է նոր տնկվող ծառին Հատկացնել վելի Մեծ աարածություն,իսկ աղքատ Ճողերուժ՝`բիչ: Բացի այլ: նայած ռորանրի ճոաճեցողությանը, նենին պետք է անկելշարքը մ. իոկ շարքից ծառը ծառից 5 մ ԴաշտաԴնեռավորությաժբ:

անտաոաշնր տերում ուժեղ աճեցողու«աշտպան Թլուն ունեցող ծառերը վեաք է տնկել 222 կամ 3248մ հսկ կանաչցանկառյա«երում՝ 4242 մ ճեռավորությամբ:

ճ»ժռավորությա:բ,

Անտառաժերձ շրջանենըի Հաա-. սննդանյութերով

ճողերում փարքամացող սորտերը անճրաժնջա է տնկել 6546 (222 ծառ մեկ ճեկտարին), իոկ

րուստ

ճամեմատաբար թույլ ՄԱ: ունեցողները (ռակառա-չ մ ճտրի վրա: ձեծրը, |

կրարատյանճարթավալրումն

ուրիշ ավելի

աղքատ

ու

որ Հողերում«8 կամ քուփ մեկ ճեկոտ-

չոր

ջարջարու

մետրի վրա (416

բին),տանձաձն

ծառ ն

ուժեղ դլանհաձն

ամա

6206, իակ Քոլ թյուն ունեցող սորտերը՝ 4244 ժեր

ղությունունեցող առրտերին

կամ րությամբ

ծառ

Հոռնենու տունկը

մեկ

ա

ոցո-

Հեռավո-

ճեկտտրին:

ւ

պետք է կատարելայնպ

փոշոտումը: ապաովվի միջոորտային չոփերու Րարզգալի Հաջող ընքացրի դեպքում ձրրանումէ Հոնի բերքատվությունը: ան լրաժծշտ նենալով Հոնենու այս Հատկությունը: 2--Ժ պոր որը

որ

նատի Ւ՞

դասավորել Հողամասերում

է բոլոր

սոր" շարքումամեն մի Պեյոո յթւբաքունչյուր տնկելով 3--4 որից

որը որոշ

ժեկ

շարք

քանակությամբ՝շարք, ուրիչ

Հաջորգարար:

սորտ

ոլողես

սովորաբար

Հոնենին

ն ստլդպոս փոշոտիչ

են

ւնկում

Ճո

-

չճաջողվի աուրկ եթե աշնանը ամիսներին: գարնանը:

կարելի է տնկել վաղ ավելի Գարնանը տունկը բոլոր դեպքերում Կորդյունքէ տալիս, ելե տնկվոզ առլաճովվածլ ոռոդվող ջրով: ծառի Տնկելուց առաջ պետք է կտրել

կատարել,ապա

մեժ

տարածովյունն վնասվար

ապա արմատները ամարմատները,թարմացնել,

քարմ նռար կավային քաթախել բողջովին ժեջ, որպեսգի ու

լուծույթի մաղբովատրաստված

դո-

ս

"

|

|

ներ»:

|

|

աստիճան թեքություն ունեցող Հողամասերում տնկումները կատարում են ուղիլ շարքերով, իսկ 10 աստիճանիցավելի Բեքություն ունեցող տարածություններմ պատ-... հաստում են ճորիվլոնականղիրքով դարավանդեր, ն շախմատաձեւ

«Հարք մակերես ն

.

տունկը կատարում,

աշնանը

Տնկելու ամիսներին: Հոկտեմբեր-նոյեմբեր ամմար պետք է Հողամասը նախապատրաստել ոն

բարձր. Հողին լավ կպչի. ու. կպչողականությունը վրա լլվելիք ճողին պետք է լինի: Արմատների կգ խառհել 9--8 կգ փտած դոմաղի ն 12-15 ճող: պարարտ նոր անկածծառերի էտր լավ է կատոսրելգարնանը Դա նպաստում է ծառերի լավ թիիակապը:. վելուն: Ոռոգվողտարածություններում, անչձրաժեշտ է ծառերի շուրջը պատրաստել «Բաժակ-

|

ՀՈՆԵՆՈՒ

ԱՅԳՈՒ

ՄՇԱԿՈՒԹՅՈՒՆԸ

Վ

ԽՆԱՄՔ"

տատրի Պոնի բարձը բերք ստանալու Հաչ ` մար ճարկավոր է անթերի կատարն այգու խընամքն մշակությունը: Ամենից առաջ .արկավոր է պարբերաբարփխրեցնել«ոնենիների միչու միջբնային շարքույին տարածությունները: Հա-սակավոր ծառհրը խոր էտի միջոցով երիտա- . սարդացնել, երանց վրայից ճեռացնելով3--4տա-: րեկան ճյուղերը, չորուկները ն մացառնեիը: նշանակությունունի նան Հոնննու ձեառ--: կարնոր Ամեն

ու

`

|

475:

ցու

ճարը, առաջին

փ" Տնկիներըիրձնց ճխմնականտեղը (այլի) առաջին է Հետո Հարկավոր ոլսակի խադրելուց սմ րարձր կալոո 40-80. «յուղից Հարկի վերնի է բաղկացածի` կերպել 2-րդ ճարը, որը ետք Կմ Հոր 4-Ի". 3-4 իրար կից կամ. հրարից նի ճյուղերից։ այն ճաշվով, ոբ ղասավորված ազոտ 2-8 կարգի կԸծառի վրա օսլաճպանվի առաջին մախքայինճյուղ: 8-րդ կմախքայինճյուղը ձե-

Հեռացնել:

իշ

ուղնն9"1, որպու աչքերից

մյուսը առաջացած չմերը Հետագայում դառհոկ ո'ղոքում ձն ժառի սրսազի ոն ժառ ջող (6-րդ ըլի) վրա կազմակերպում ետո տնկենու վրա մյուս ճարկը: Զնավորելուց պետք է որոնք բճաշվեր)յ կարող են առաջանալ

Հեռացնում,

Բնի դեպքում

տնկարանում 2-4 սիստեմով իրավի"

ծրիտասարո րր րանց երկարակեցությունը: ձնավորում հն ո նոսր ճարկային, անչար Հարկային, ԲորոծՏեկին ճարկային էղանակով ձւավորելու էն 4-8 միմյանց մից ջում նրա վրա թողնում բարձրու կմախքայինճյուղ: նյո ամ" 50-70 ողո է պաճպանվոմ Քոնը 6-7 ԲողբոչԱյդ բողբոջ: ճյուղի վրա թողնելով 1ն առաջին ա ներից առաջանում 15 16 ո Դ է դային միմյանց կից Ճյուղոր» իոկ մեկը ածում են շչվերից ուժեղ առաջացած քերից

ու

պտղաբերությունն Ծ«ոո

միրոջու արահնոն

երիտասարդ ծառերի

նավորման վորումը:

են

2--Փ

ավան

առաջին զույգճյուղե սմ ճյուղից8-20 Հե

Հա

աաակբ ձեավորելու վիա թողնվում է առաջին ճյու մրա նրա ճակառակ դիրջ Այս ծձրկու ճյուղերը (կա

Ձնավորման ընթացքում սլաճոլանվումէ 50--60 սմ:

աճպանում լին ճյուղեր,

ըրլք

վորելու, ճետո ւլետը մ Հեռ ուղեկցողը այն Հաշվով, որ ծ 4 մետրից չանջնի,. նոսի ճարկային ձեավորմ դսակը ձնավորում են մճմյա մախքային ճյուղերից: Այս բարձրությունը նույնպես ետք Պսակը կազմակերպումեն կի որը ն ճանդիռանում է ռակի Զնավորումըշարունակում են խագրելուց «ետու հր Դիմնա սմ առաչին ճարկից՝ 30--50 բ Հարկ կազմակերպելու նպա 2-3 միմյանց կից Անճարկ ձնավորման սի յուս սիստխիներից տարբեր այս ղեպքում ծառի կենտ վրաղի վրա իրարեց.8--20 սմ

թողնում ծն մի 3-րդ ճյուղ, որը սլետքէ լինի խաչաձն դիրքով առաջին ն երկրորդ ճյուղնհի նկատմամբ:3-րդ ճյուղիը 8---20ոմ 4եռավորության վրա թողնվում է 4-րդ ճյուղը: որը ն 3են խաչաձն միասին ունենում րդ ճյուղի Հետ ն դիրք առաջին երկրորդ ճյուղերի նկատմամբ: ՏեկարանումՀոնննու երիտասարդծառը. րաժական ձնավորում հն այն դեպքում, երբ այն ունենում է քուլլ աճեցողություն: Ձնավորման այդ սիստեմի առանձնաճատկություննայն |, որ ձե: վորմուն ճենց սկղրից կտրում հն ծառի ուղեկցող ճյուղը: Դրա չնորձիվ արգելակվում է պռակի են

հիկարացում րացի այդ սատույլներըլինում ավելի զունեզ: Ձնավորման ընթացքում ծառի րիճլուղ, իսկ ուղեկցոզ նից վեր թողնում են 4--5 ճյուղը ճեռացնում են: ծիմնականտեղ (այգի) փոխադրելուց «ետո ծառի վրա թողնում նն 4 ուժեղ ղարդացած ճյուղ, իոկ փյուս ավելորդները ճնռացնում են Հոնձնինթփաձզնձնավորկլու ընթացքում նրա են 20--30 ս: Այս բարձրությունը պոաճտդանում դեպքում կմախքային առաջին կարգի ճյուղերը առաջամնում են քիի շրմքին մոտ դասավորված բողրոջներից:Ուստի Հաշվի են առնում տեսակի ն աորոոիառահձիաչճատկությունըն դրա չշիման վրա թփի վրա թողնում են առաջին կարդի 7--6 կմախքային յուղ: ն

ո

բոլոր տնսակի ձնավոերիտասարդչոնենիների

րումները կատարված են. 5ամարվումայե դեւլՔում, հրք ձնավորժան տվյալսիստեժին «աժոադատասխան «ոնծնու

7-8

ճատ

վրա վարգացաժ

են

լինում

կմախքային ճյուղ, իսկ վերջիններիս փր» 2-րդ, 3-րդ ն 4-րդ կարգիկմախրայինճլու-

չեր:

Այդ ամենից Հետո անչրաժեշտ է ամեն տարր ծառերի վրա առաչացող Ժմաբրել շան ըը ավելորդ

պետք Լ մաքրելհան Ծառերը չորուկներից որոնք խիստ բացասական մնասված ճյուղերից, են տչ

ազդեցություն թողնում պտղարերության վրա Բերքըսակավ ն անորակ է լինում նան այն երբ ծառերըտնկում են խվո, դեպքում, երբ նրրանց վրա ճյուղերի Թեմընախատնավածից ոլ-

լինում, երբժամանակին Հետեանչէտելու խճճվում ճյուղերը միմյանցեն խոսռնվում: աննորմալ Ճյուղերի ճետնանքով. դըժխաության վարանում է ն մելի է

քով

ու

օդի լույսի մուաքը ալսակի մեջ: Հոնենին կայունբերք է տալիսճ-ից մինչե 9տա-

ինկան ճառսակը, որից ճետո

է ծառի նվազում պիտ-

դոզալումը ն մանրանում են պտուղները: Ուստբ խիստ կարնորէ պարըձրաբար ծառի

երիտասար-

պետք է աստիճանաբար դացումը: Ծառերը ների որպեաղի տասարգացնել, միանգամից չնվազի Բերքը: -

նրխտասարդացման ընթացքում «գետքէ

կարճացնել70--80 աարեկան ծառերի կմոխքային ճյուղերը, իսկ Թիային Տոնիներիը երբտասարդացնելիս /ւնՀրաժեշ տ է նրանց Հիմքից աո5|

որոնք զբազեցնելայնպիսի կուլտուրաներով,

բնայինճյուղերիորոչ Հեռացնել տիծանաբար մասը:

Շատ ծերացած ծառերի բները կտրում են նն

գետնի երեսիցոչ բուրձր, որոլեսղի ավելորդ չի՞ լինի վեր չտան։ իսկ նոր նին փոխարինողը Սովորաճյուղը: վելի ուժեղ՝ շուտ պտղարնրող կուլտուրականՀոնենիների մեծ մառը բնի բար է բաղմաթիվմացառներ, վրա զարգացնում ճիմնաորոնք ճյուծում են ճողը ե խԽվաղեցնում ա-

կան որողաբերող ճյուղերի սնունդը: Ուստի Հրաժեշտ է գարնանը կամ աշնանը եռացնել այդ թողնելովմիայնայնպիսին, որը մացաոռները է նախատեսվում ժներացածբնին: փոխարբնելու ան

"

Ճար:

խնամքի միջոցով, կարելի է ժառնրից ծձատուկ որոլնս առեցնելմացառներ ն այն օղոագործձել մեջ ընդունված նկանյութ։ Պողաբուժության

չորուկները մաքրել Հաստերը սղոցով, թյունը կատարում տրելի է:

այգու

այդ

կացինով, որը

ինչես չողիմշակումը: էլ

ե

դործողու-

անքույլա-

մյուս

պրողատու

ճոնենու

այղզու

կուվճողի

տուրաների, այնպես Հոնենու մշակությունը կատարումեն միսսոնսակ: Հետո չշկղբի երիտասարգ այգիները Հիմնելուց ծառե15-20 տարիների ընթացքում, քանի դեռ միմյանց չեն միախառնվել: միջպաակները իի շարքային ազատ տարածությունները պետք է

տա-

մկրատով, իսկ ավելի

անդամ

չատ

են

/

նպաստեն ճողի բերրիության բարձրացմանը՝ չւվացնեն նրա կաղմը: Քանչարանոքայինն այլ շարաճերկ կուլտուրաներ մշակելու դեպքում արՄատապալարատուղնեիը ( կարտոֆիլ,ճակնդեղ, գազար)ն լոբազգիները (սիսեոր, ոռպըչ լոբին, Ճոզը Ճարստացնումեն աղոտախոտոաւրույսերը), կան նյութերով: տարածությունՄիջշարքային ները մեքենաներով մշակելիս ծառերին մեխանիկական վնասներ չճասցնելու ճամար պետք Լ օժանդակ կուլտուրաների ցանքը միջշարքային չալրոսծություններում կատարել ճոնենու ծառերից մ վրա): որոշ Ճեռավորության(0,5--1 Այգում նորատունկ ծառերի բների շուրջը (առաջին Հ-.Ժ տարիներին) փորում են 1--1,5 մ տրամագծով, իսկ Հետադա տարիներին նրանց ինային տարաժությունը՝ սաղարթի տմբողջ տրմեժությումբ: խով կլինի ընային բամագժի րածությունը փորել աշնանը ն ուշ գարնանը, իս ամառվա ընթացքում փխրեցնել 3-9 տնտ Միջշարքայինտարածությունները խոր մչակելու դեպքում կարելի է խույրի4նձից Ճնոոռ մշսկել շո րաճերկ կուլտուրաներ վարունդ սեղանի ճակընդեղզ,լորի հ այն: նպատակաճարժուր է Դոնենու երիտասարդ ծառերի միջաշտրքային տարածությունների ժչակման ետելալ «աջորդա-

ւ

կանությունը:

չա ա) Քազմտամ

խոտաբուլսէր՝ երկուտորի: ՞

հնյ որպեսկաօգտադործում

տարուց

են բնական քողնում

Հետո

ցանումկամ

հ

էլ

մե

ստաց

կե առաջին վեգետացիայի Փոմանոսկա

վերդու, Շամչադինի ն հչ տառամերձ տարածություն է լ րին ֆուրը անձրամել

է

առանց ձում նի լավ րերք

կա

պայմաններում խոնավ ոռողման։ Այ

ոռոգմանանճնարին է ծա ատանալը: հսկ ավելի բա

յան

Հայտնի

խալեռնայինցածրադի

։

ոռոզումը: ուիդաշտի, այնպես էլ

են

մշակել:

Հասած

էլ ստացվում կուլտուրայից ուր

Միջշար-

մշակմանՀաջորդականությունը: հն աշնանը ե մեկ-

այգու

բերջատվության

Չ4

մյուս գործոնների ասպարեզում: բարձրացման վճռականնշանակություն Հեւո միաժամանակ

ժոնենու Ռոոգումը:

ցուն:

ցանում երկրորդկեսին ցելում պարարտականաչ նրանց որպես օգտագործում

բերի խոր վարը

կատարվում Ամառվա որպես սն ցել: թողնում ն չոարի երկու են սիդերատներ

ների

Փոխվումէ նյոն.

ուրիշկուլտուրաներ կարելի տոլրածու|լյուն միջշարքային

րեր:

վոզ

սք 6--8

ցու

Ե

ւ

ի

որ

Հոնինու

ցվեն ավելորղ մաց

,

ն

մեժ

աաա:քանակու րի Հողից նրանց պ շեր բերք վորցնում ւք Ածառերիվրայ բացի Արան

դեպքում

բավականբարձը է լինում։ Հողի դաշտ վերիէ պաճպանել 85--9 ԿԱ

ոռովումբ' հատ դեպքում ծառերի պտղակ

լ

զազալման վայր շալ անգա այգում ատա հելի է պողաբերման Հոնենու ջր որդյունք ս լինուք, խոշորացած բարձր սաղարթները ծառերի չի էԻՔՐից իրագործել ծառերի բաժ տարածություններում միջշարքային կրանց փորձերը

ճյլուծվում

Այգում

ավելի չի կարելիմշակել ճողի Այդպիսի դեսլքում կուլտուրոն: մինհույն իսկ մշակեն նվազ, նում է, ծառհրը է խիստ սակավ

վիճակում: 2--Ց

են

տաբույսեր

բաներ (մեկ

ճաւ:` կարարում

կուլտու՝ բանջարանոցային ւ) Հարածերկ խոբազմամյա տարի): "րից

ում:

երկրորդ կեսին,որն

գ)

:

կուլայուն ի) ծարաճերկբանչարանոցային սորի»" երեք բաներ ցանքսամաճվըո Սե ցիլ ե սիդերատների

դարարտանյութ:

Փոսֆորական՝ 3-4 ցն Բացի ազոտական պր«-

կալիական՝15--2,4 գ: /քլուս բոլոի տեսակի պարարտաբարտանլյութիը նյութերը տրվում են Հիմնական վարի տակ կոմ ժառեիի «բաժակները» փորելու ժամանակ: Թեք ծառելանջերի այգիներում պարաիտանյութերը

2-3. ց. աղոտական՝

ն ամեն տարի: ցումը կուոարում են ժաս-մաս տարեկան ծարերին պետք կյո դեղքում մինչն է տալ 6--Ց կզ, իակ պտղաբերող մեծատասակ ծառերին մինչե10-15 կգ, դոմաղբ: չանքային պարարտանյութերը ժեկ ճեկտարին տրվում են

երե Հեարավորություն չի լինում սյքան գոչ ։պարարտաչ մաղի միանգամից կուտակել, ապա

60տ

թին «ոնեհնու ճողը պարարտացնումեն տեղական պարարտանյութերով (գոմաղբ, կոմպոտ» թրոչնաղբ): Արդյունքըավելի րարձր է լինում, երբ տելական պարարտանյութերի ճեըտ օգտադորժում են նան (ազուռական|ֆոսֆորականե կալիական) պարարտանյութերը Հոնննու ճողը պյարարտացհում են Ճճաշվի առնելու հրա մեջ եղած սննգանյութերի չաիը ն միջշարքնիի արդյունավետ օռզտագործումը՝յլ կուլտուրաների մտակ։ Հոնենուսյվին վոմաղբով սլարարտայյհում եր Չ--94 տարին մեկ անդամ, ճեկտարին տալով 90-

ողի այլն ժամանակին պարարտացվի այգու Բարձրարդյունքն է ստացվում, երբ առաչին ճեր-

Տ

ԲԵՐԲԱՀ

պետք է լավ

մաքրել խ

Բերքաճավա ոերի Վերջը: ն տակը

՞դոստոսի բին ու

10--15-ից նայած շարունակվու սորոոնրին

Հոնննու ոյողի Հասու ն

ՀՈՆԻ

կգ կալի

Բերքը Հավաքելխ Բուր» Թառի «ուլ, հղած

Հավաքելու ճամա

Հոնն ունի,

անգույն:

մ:

Հ ւս

.

նրանով, ոի

երկ Հասունությ տեխնիկակ Բն ր մաքի մանակը որոչվում է

ն

կունացման,

հրքը պետք է ճավաքել րս երբ տուղենրի /իորքն վերանում է քավը,ո/յտ մաշկը ստանում է փայլուն եւն շուտ Ճավաքած«րռուղենրը լինո

"7

ՈՐտակ սավան Պարն փոնլփափու Աո ճնշ "

«բաժ միայն

սկ Մինչե բերքաճավա 185: ունենալ սանդուղքնե ՛

նն

բումՀասակավորամեն մի 70 կգ գոմաղբ, 0,8--Մկգ ֆ էլ ազոտական է 0,5

բին տալիս

է նորմալ մեծության, ճյուղերից

Հեշտ են պոկ-

կարմիր, մուգ կարմիր, սկաբաց կարմիր ն կարմիրդեղնավուն: Բացիայդ ամենից, պակասում է պտուղնեչ իի թթվությունը, տտիպությունը, լավանում է Ճամը ն քաղցրությունը: Տեխնիկական ճասունության ժամանակ պըտուղները լիովին պիտանիեն լինում գործածության ճամար: Սպիտոյվդեղնակարմժիր ղույնով, Հետո Հավաքած տպաուղները որոշ ժամանակից վում, լինում դույն կարմիր,

են

են: Հոնննու ատամառակարմբում ն Հասունանում յին կամ վաղաճաս սորտերը պետք է Հավաքել տեթսնիկականՃասունացումից մի քանի օր առաջ: Վերամշակմանկամ ճեռավոր վալրնր ուղարկելու նպատակովճոնի պտուղները պետք է ճավաքբել այն ժամանակ, երբ սրոուղներըճասնում են նորմալ մեծության, բայց դեռ ամուր են լինում:

ՀՈՆենՈհ

ՎՆԱՍԱՏՈՒՆԵՐԸ,

ՀԻՎԱՆԴՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ԵՎ ՆՐԱՆՑ

ՊԱՅՔԱՐԻ

ՀոնեհինՀամեմատած

ԴԵՄ

մյուս

սվտղատու

ծառա-

Հխվանղդու: թյուններին հե վնասատունհրին: Իչհանի, Ալավերդու ե Շամշադինիշրջաննեբուժ բուվականին տարածված է՝ զ1օՇօՏթօք1աղ«8 -

Լ

սունկը,

որբ

առաջացնում է պտուղների

Հիվանդությունը է պտուղների զարգանում

տերնեների վրա: Հեվանդ պտուղը «սկզբումսնա"

հում

է ապա չորանում: Ջորանումեն նան Հիմանդ տերններըն չատ դեպքում տեղի է ունենում տերնաթափ:

Հիվանդությունը վերացնելունպատակով,

Հարկավոր է

Հիվանդ ժառի տերհները, ճավաքել չորուկները: պտուղները ն ոչնչացնել: նախքան բողբոչների Գարնանը, բացվելը ծառծրը է պետք

սրսկելծրկաց-արջասպի 500-ա-

եռց լուժոյքով կամ կով: Վնասակար

բորդոյան 110-անոց

4ճնղու-

դեմ սլայքարելու միջատների

վերչինիս վրա ավելացնում են նպատակով

լիտր Ճեղուկին2

ոիոշ չաններում նու

գո

չեկ

փարիզյանկանաչ:նուլն շբր-

չափով տարածված է նան Հոնկլվիճ: Դրանքկանաչավուն փոքրիկ միջատոեր էն, որոնք տեղավորվումեն տերեների ներոի քրնին ն ժժում են տնրնեի Հութը։ Գրանց դեմ, ճիվանդ ժառծիըարկում են

կան ճեղուկով:

ՄԻՋՈՏՆԵՐԸ

տեսակննրի ճետ, ավելի դիմացկուն է

ԸՕՐՈՅՆ

փտում:

կալիֆորնիա-

(ըր

բազմացումը

Հոնենու

՝

`

.

՛

"`

Փփ'ս

.

ւ

-Վ:`

Գ

այդու

այգու

Հիմնումբ :

.

.

,

.

՛

՛

,

'

`

'

,

՛

.

'

.

.

.

.

Նարոլան

'

՛

ցա՞

Յ6

'

ՀՍՍՀ

պովելտիմամուլի պնտական կոմիտեի Մինիսռրների պոլիգրաֆարդյունաբերությանզլխավոր վարչության 17 ոպարան, Ալավերդյան փող. մն 685. երնան,

է Հանձնվածէ տրտադրության2/1 1969 թ. Ստորագրված տպագիության 27111969 8.. Թուղը՝ տպագրական4: 2, 27059015, տով. 1.87 մամ.-8,19 Հրատ. 1,7 պայմ. մամ. մամ. ՎՖ 09488. Գինը" 5 կու.: Ժատվեր70 Տերաժ 1000 Հճրատարակչություն, նրնան--9, Տերյան 91, «ձայաստանջ»

Խժբագիր՝Ա, Ա,

նկարիչ՝ Ռ.ՓԲղետբոսյան, Տիտանլան, գեղ. խմբագիր՝ Ագ. Ա. Ասատրյան, անի. խմբագիր՝ Հ. Ս. վերստուղող սրբագրիչ՝Ալ. 4. Մարգարյան: Խալաթյան,

:

Հոնենու մշակությծեքը Ֆո.

ԱրմենակՂազարի

ւ

մշակությունը ե խնամբը ` Հոնի բերքաճավաքը Հոնենուվնասատուները, շՀիվանդություններըե Ֆրանց դեմ պալքարի միջոցները

Հոնձնու

Հոնննու

.

բնուքագիրը ճոռնինու վրա կլիմայականպայմաննեխիի ազդեցությունը տարածված ճոնննու Հիմնականձները Հալաստանում Բազմացմանճամար պիտանի ոնենու տարբերակ24 ների մբ ջանիսի ճոմառոտ նրաիագրությունը հն Հոնի քիմբական ֆիզիկական կազմը

բուսաբանական ճամառոտ

Հռնննու

ւ նշանակությունը չոնի տնտեսական

.Զ Հֆրաժություն

ՔՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ