ԻՆՖՈՐՄԱՏԻԿԱՅԻ ԵՒ ՏԵՂԵԿ. ՏԵԽՆՈԼՈԳԻԱՆԵՐԻ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ

ԻՆՖՈՐՄԱՏԻԿԱՅԻ ԵՒ ՏԵՂԵԿ. ՏԵԽՆՈԼՈԳԻԱՆԵՐԻ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ

Լեզու:
Հայերեն
Առարկա:
Ինֆորմատիկա
Տարեթիվ:
2026
≈ %d րոպե ընթերցանություն:
≈ 29 րոպե ընթերցանություն

ՍՊԱՐՏԱԿ ՍՈ­ՂՈՅԱՆ

ԻՆ­Ֆ ՈՐ­Մ Ա­Տ Ի­Կ ԱՅԻ ԵՎ

ՏԵ­Ղ Ե­Կ ԱՏ­Վ Ա­Կ ԱՆ

ՏԵԽ­Ն Ո­Լ Ո­Գ Ի­Ա Ն

­ Ե­Ր Ի

ԶԱՐ­Գ ԱՑ­Մ ԱՆ

ՊԱՏ­Մ ՈՒԹՅՈՒ­Ն Ը

Ո Ւ Ս Ո Ւ Մ­Ն Ա­Կ Ա Ն Ձ Ե Ռ­Ն Ա Ր Կ

ՀՀ կրթության և գիտության նախարարություն Գյումրու Մ. Նալբանդյանի անվ. պետական մանկավարժական ինստիտուտ

ԳՄԴ 73

Ե­րաշ­խա­վոր­ված է հրա­տա­րակ­ման Գյում­րու պե­տա­կան ման­կա­վար­ժա­կան ինս­տի­տու­տի գի­տա­կան խորհր­դի որոշ­մամբ

Սո­ղո­յան Սպարտակ Ին­ֆոր­մա­տի­կայի և տե­ղե­կատ­վա­կան տեխ­նո­լո­գի­ա­նե­րի զարգաց­ման պատ­մու­թյու­նը

նո­լո­գի­ա­նե­րի դա­սա­վանդ­ման գոր­ծում մաս­նա­գի­տա­ցող ուսա­նող­նե­րի հա­մար:

տի­կայի պատ­մու­թյունն ուսում­նա­սի­րե­լիս:

ԳՄԴ 73

)3 . մ

օ

հա­սա­րա­կու­թյան կյան­քում�����������������������������������������������������������������������6 3. Մե­խա­նի­կա­կան հաշ­վո­ղա­կան հար­մա­րանք­նե­րի և մե­քե­նա­նե­րի � 6. Գեր­հա­մա­կար­գիչ­ներ����������������������������������������������������������������������������� 7. Ան­հա­տա­կան հա­մա­կար­գիչ­ներ������������������������������������������������������������� տեխ­նո­լո­գի­ա­նե­րը �������������������������������������������������������������������������������� Օգ­տա­գոր­ծված գրա­կա­նու­թյան ցանկ�������������������������������������������������������

Ա­Ռ Ա­Ջ Ա­Բ ԱՆ

հայ­թայ­թե­լը և վե­րամ­շա­կելն է:

Ակ­սել Ի. Բերգ

րում է ընդ­հա­նուր կր­թու­թյան նկատ­մամբ նպա­տա­կաուղղ­ված

Աշ­խա­տան­քում բա­ցա­հայտ­վում են տե­ղե­կատ­վա­գի­տու­թյան

ղե­կատ­վու­թյան դե­րի մա­սին և այլն: Աշ­խա­տան­քի բա­ժին­ներն

տեխ­նո­լո­գի­այի հի­ման վրա և այլն: Աշ­խա­տան­քում ժա­մա­նա­կագ­րա­կան կար­գով ներ­կա­յաց­ված են հիմ­նա­կան տե­ղե­կու­թյուն­ներ մար­դու կող­մից հաշ­վի և հաշ­վիչ

ման հետ:

օ մ

օ

մ

օ մ

հա­մա­մարդ­կային նշա­նա­կու­թյան վրա՝ ժա­մա­նա­կա­վո­րա­պես

1. Ին­ՖՈՐ­Մ ա­Տի­ԿաՅի ԵՎ Տե­Ղե­ԿաՏ­վա­Կան ՏեԽ­նՈ­Լ Ո­Գ ի­ա­նե­Րի Դե­ՐԸ Հա­Սա­Րա­ԿՈՒ­Թ Յան ԿՅան­ՔՈՒՄ

Ա

մ

օ

գո­յու­թյուն են ունե­ցել և իրա­կա­նում գո­յու­թյուն ունեն օբյեկ­տիվ մ օ

օ մ

նե­րին վիր­տուալ աշ­խարհ­նե­րում ընդ­գր­կելն է: Գրա­կա­նու­թյան

տուալ աշ­խար­հը կա­րե­լի է մեկ­նա­բա­նել նաև որ­պես տեքս­տե­րում

տա­ցոլ­ված ան­ցյա­լի վիր­տուալ աշ­խարհ: Ան­ցյա­լի աշ­խար­հը

գոր­ծու­թյուն­նե­րի ավար­տի վեր­լու­ծու­թյամբ:

կույ­թի և քա­ղա­քակր­թու­թյան աշ­խարհ:

տակ­նե­րին՝ ապա­գայի վիր­տուալ հայե­ցա­կար­գային մո­դել­նե­րին հաս­նե­լու ճա­նա­պար­հին: Զար­գաց­ման գոր­ծում դրա­կան կամ բա­ցա­սա­կան իրա­կան մ

օ

մ

օ

մ

մ

օ

օ

մ

մ

օ

դու­նա­կու­թյու­նից: Ան­ցյա­լում հնա­րա­վորն իմա­նա­լը հա­ճախ ունի մ օ րե­լու հա­մար: Մի ան­գամ չի­րա­կա­նա­ցա­ծը կա­րող է իրա­կա­նա­նալ օ

մ օ

ուսում­նա­դաս­տի­ա­րակ­չա­կան

գոր­ծըն­թա­ցի

ամե­նագլ­խա­վոր

Վիր­տուալ իրա­կա­նու­թյան մա­սին պատ­կե­րա­ցում­նե­րի լույ­սի մ

տում:

մ

օ

օ

մք օ մ օ

մ

ք

ք

(ԽԼԽ 3 ՕՒ ԽՋԷ Ճ Օ

օ մ

օ

սահ­ման:

Ան­տիկ ժա­մա­նակ­նե­րի հին հու­նա­կան գիտ­նա­կան­նե­րի հա­մար

ք մա­սում կա­րե­լի է տար­բե­րել երեք հիմ­նա­կան թա­ղանթ. Երկ­րի նի և ան­կեն­դան բնու­թյուն­նե­րի:

մ մ

օ ք ք

քօ

մ օ

օ

մ

վար­ժա­կան հա­մա­կար­գե­րի սուբյեկտ­նե­րի նկատ­մամբ կրում են

Տե­ղե­կատ­վա­բա­նու­թյու­նը

հան­դես է գա­լիս որ­պես մե­տա­գի­տու­թյան և տեխ­նի­կայի մյուս

1978 թ.

օ

մ

տի­վո­րեն օգ­տա­գործ­վում են տե­ղե­կատ­վա­բա­նու­թյան մե­թոդ­ներն

պու­մը և այլն:

թյու­նը հա­մա­տեղ ար­տա­ցո­լում են ժա­մա­նա­կա­կից գի­տու­թյան

և գի­տա­ման­կա­վար­ժա­կան դպ­րոց­նե­րը: Դրանք էլ հա­մար­վում են

օ

մ

մ օ Վիր­տուա­լիս­տի­կան՝ որ­պես տե­ղե­կատ­վա­բա­նու­թյան բաժ­նի

մ օ թյան ին­տեգ­րա­տիվ աշ­խար­հը: թա­ղանթն է՝ որ­պես կո­մու­նի­կա­տիվ հի­պեր­տեքս­տային ցան­ցի հան­գույց­նե­րում ան­հա­տա­կան կամ հիբ­րի­դային գի­տակ­ցու­թյան ծե­լով հա­տուկ ին­տուի­ցի­այով օժտ­ված յու­րա­քան­չյուր մտա­ծող

րագն­դի ընդ­հան­րաց­ված բա­նա­կա­նու­թյու­նը՝ խել­քը:

հաս­կա­ցու­թյուն­նե­րը կորց­նում են իրենց իմաս­տը:

ԽԽ

ԽՒԽ

մ

օ

մ

օ

ճա­կա­տագ­րա­կան գի­ծը և կդա­դա­րի գո­յու­թյուն ունե­նալ: րադ­րան­քը: տից: օ

մ

մ

ք

օ

թյան օր­գան­նե­րը: Մարդն ավե­լի ու ավե­լի շատ էր մտա­ծում այն

նե­րը մատ­նե­րի վրա հաշ­վել չես կա­րող: Այդ­պի­սիք են սու­պեր և

խիչ­նե­րը կի­սա­հա­ղորդ­չային հե­տե­րոան­ցում­նե­րում:

քի ար­դյուն­քը:

ար­տադ­րանք­նե­րի կյան­քի ժամ­կե­տը և ծնն­դյան տա­րեթ­վե­րը:

մ

88) օ

մք

օ

կայծ­ քա­ րե սուր դա­ նակ: Նույն մա­ սում դնում էին նաև մսային

վի հետ­քեր են:

8)8 8)8

ղորդ­ման տեխ­նի­կա­կան կա­տա­րե­լա­գործ­ման՝ օգ­տա­գոր­ծե­լով 1956 թ. մար­տի 14–ին

0 8

օ

մ

միկ­րոօպ­տոէ­լեկտ­րո­նի­կան հաշ­վո­ղա­կան տեխ­նի­կայի հիմ­քե­րից րի պատ­րաստ­ման տեխ­նո­լո­գի­ան:

րեթ­վե­րը: Հար­կա­վոր է պատ­կե­րաց­նել գի­տա­տեխ­նի­կա­կան

կա­նու­թյան ուս­մուն­քը և այլն: տա­րեթ­վե­րը և մաս­նա­կից գիտ­նա­կան­նե­րի անուն­նե­րը բեր­վում

ժա­մա­նա­կա­կից կա­յաց­ման հետ:

կողմ­նո­րո­շիչ­նե­րը կամ յու­րաց­նել աշ­խար­հի տե­ղե­կատ­վա­կան

հիվ: 8)8

մ սա­րա­կու­թյա­նը:

օ

Գի­տու­թյուն­նե­րի

ին­տեգ­րա­ցու­մը

մե­տա­գի­տու­թյուն­նե­րի

և

լո­գի­այի՝ ման­կա­վար­ժա­կան պա­րա­դիգ­մա­լային կոն­ցեպ­ցի­այի

թյան մա­սին:

օ

մ

նում­նե­րը:

հիմ­նա­կան մր­ցահ­րա­վեր:

88)

Հա­վա­նա­բար հարկ է այդ­պի­սի մր­ցահ­րա­վեր­նե­րին հա­վե­լել

մ հա­մաշ­խար­հային կարգ ու կա­նո­նի ճա­կա­տա­գի­րը՝ արդյոք այն օ

մ ք

օ Մ­շա­կույ­թը տեքս­տե­րում ար­տա­ցոլ­ված վիր­տուալ աշ­խարհ է:

թյան այդ խնդ­ րի լուծ­ ման հա­ մար էլ նա­ խա­ տես­ ված է հի­ շյալ

հիմք: 2. ՄաՐ­Դ ՈՒ առա­ջին ՀաՇ­վաՐ­Կ ի Հա­Մա­ԿաՐ­Գ ե­ՐԸ ԵՎ ՀաՇ­վՈ­Ղ ա­Կան Մի­ջՈՑ­նե­ՐԸ Մ.թ. մոտ 30 հա­զար տա­րի առաջ — Պե­ղում­նե­րի ժա­մա­նակ մ օ

Մ.թ. մոտ 4 հա­զար տա­րի առաջ

սիր­վում էին մա­թե­մա­տի­կայի հի­մունք­նե­րը: Մ.թ.ա. 3–րդ հա­զա­րա­մյա­կի վերջ

Մ.թ. մոտ 2 հա­զար տա­րի առաջ

Մ.թ.ա. 1350 թ.

)

ճյու­ղի վրա: Մ.թ.ա. 2–1Մ դդ. — Չի­նաս­տա­նում պե­ղում­նե­րի ժա­մա­նակ բե­րել են այն ժա­մա­նակ­վա թվե­րի սիմ­վոլ­ներ: Մ.թ.ա. Մ111–Մ11 դդ.

Մ.թ.ա. Մ1–1Մ դդ. քի ներ­դաշ­նա­կու­թյան աղ­բյուր: Մ.թ.ա. Մ դ. վերջ–1Մ դ. սկիզբ տակ­վում է մատ­նե­րի վրա հաշ­վե­լու տա­րած­վա­ծու­թյան մա­սին.

Մ.թ.ա. Մ–1Մ դդ. մ մ մ

օ

օ օ

մ

օ

մ

օ

Նկ. 6. Հու­նա­կան աբակ

մ

օ

Մ.թ.ա. 1Մ դ. նել է դե­դուկ­տիվ տրա­մա­բա­նու­թյու­նը: Մ.թ. մո­տա­վո­րա­պես 120 տա­րի առաջ նկա­րագ­րու­թյու­նը պահ­պան­վել է մինչև մեր օրե­րը: Նրա ուսու­ցիչ մ

օ

մ

օ

Մ.թ. սկզբ­նա­վո­րու­մից առաջ պես հաշ­վի հա­տուկ քա­րեր: Մ.թ. 111 դ.

մ

օ

Մո­տա­վո­րա­պես 628 թ. մ

օ Մ11 դ. վերջ–Մ111 դ. սկիզբ մ

օ

տար նկա­րագ­րու­թյու­նը: Նա գրել է. «Աշ­խար­հում շատ դժ­վար օ Մ111 դ. — Չի­նաս­տա­նում ստեղծ­վում է գր­քատ­պագ­րու­թյու­նը 12 դ. առա­ջին կես

մ

մ

օ

նոն­նե­րի հի­ման վրա: 2 դ. օ

1030 թ.

1040 թ.

մ

))

օ

1134 թ.

1202 թ.

մ

բե­րել է թվե­րով գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րի ալ­գո­րիթմ­ներ: Մո­տա­վո­րա­պես 1274 թ. մ օ մ օ

օ

1276–1277 թթ. գամ նկա­րագ­րում են մե­խա­նի­կա­կան ժա­մա­ցույց­նե­րը: 2111 դ.

ներ: Մո­տա­վո­րա­պես 1390 թ.

1436 թ. ներ: 1489 թ. — Չեխ գիտ­նա­կան Յան Վիդ­մա­նի «Ա­րագ և գե­ղե­ցիկ օ

1500 թ. գոր­ծու­թյուն: 2Մ դ.–2Մ1 դ. — Եվ­րո­պա­յում տա­րած­ված է գծե­րով հաշ­վու­մը րով: 2Մ1 դ. սա­կան հա­մա­կար­գով: 1522 թ.

մ

1544 թ.

օ

մը: 1564 թ. մ

օ

մ

օ

մ օ 1585 թ. մ օ րով հաշ­վում­նե­րի մե­թոդ­նե­րը: 1591 թ. — Ֆրան­սի­ա­ցի մա­թե­մա­տի­կոս Ֆրան­սուա Վի­ե­տը

2Մ1–2Մ11 դդ. սահ­մա­նա­գիծ Հոբ­սը կոչ էր անում մարդ­կային մտա­ծո­ղու­թյու­նը պատ­կե­րաց­նել մ ք

օ

րաստ­ված մե­քե­նան

1614 թ.

մ

օ

մ

1617 թ. օ մ

մե­թոդ: 1620 թ.

օ

րիթմ­նե­րի իր աղյու­սա­կը: 3. Մե­Խա­նի­Կա­Կան ՀաՇ­վՈ­Ղ ա­Կան ՀաՐ­Մ ա­ՐանՔ­նե­Րի ԵՎ Մե­Քե­նա­նե­Րի Դա­ՐաՇՐ­ջա­նԸ 2Մ դ. վերջ–2Մ1 դ. սկիզբ

)

1622 թ.

մով:

1632 թ.

օ

մ օ

մ

1623–1624 թթ. ված­քը:

մ

օ

տար­վում են մե­քե­նա­յաց­ման տար­րե­րով:

մ

օ

1642 թ. հաշ­վո­ղա­կան մե­քե­նայի առա­ջին մո­դե­լը կան գոր­ծո­ղու­թյուն­ներ:

մ

1645 թ. մ

օ

օ 1649 թ.

քի թա­գա­վո­րա­կան ար­տո­նու­թյուն. մինչև մեր օրե­րը պահ­պան­վել են նրա ար­տադ­րած ութ մե­քե­նա­ներ:

մ

օ

1654 թ. մինչև մեր օրե­րը: 1658 թ. մ

1666 թ.

1657 թ.

օ

մ

օ

խա­տում էր ոչ տաս­նոր­դա­կան հաշ­վար­կի հա­մա­կար­գով: 1670 թ.

տար­բե­րակն ավարտ­վել է 1710 թ.

)

1683 թ.

1700 թ. մ

օ օ

մ

օ

մ

բա­նա­կան գոր­ծո­ղու­թյուն­ներ կա­տա­րե­լու գի­տու­թյու­նը:

մ

1761 թ.

2Մ111 դ. վերջ (1770 թ–ից ոչ ուշ)

օ

րով: 1770–1779 թթ. — Վյուր­տեմ­բերգ­ցի քա­հա­նա Գա­նը ստեղ­ծում մ օ 1770–1779 թթ. — Անգ­լի­ա­ցի կոմս Չ. Ստեն­հոու­պը ստեղ­ծում է մ օ 1791 թ. — Ֆրան­սի­ա­յում մշակ­վում է մի­ա­վոր­նե­րի մետ­րա­կան

2Մ111 դ.

1801–1804 թթ.

1820 թ.

1823 թ.

մ

օ

մ

մ

մ օ

մ

օ

օ օ

օ

մ

մ

օ

մ

օ

ներ: 1828 թ.

1845 թ. դո­վ յան մր­ցա­նակ:

1846 թ.

մ

օ

նան: 1847 թ. օ

մ

մ մ

օ կից մա­թե­մա­տի­կա­կան տրա­մա­բա­նու­թյան հիմ­նա­դիր: 1850 թ. 1857 թ.

1860 թ. նոր տար­բե­րակ: 1863 թ–ից մինչև 212 դ. վերջ

տպում էր գլա­նին ամ­րաց­ված տպագ­րա­կան նշան­նե­րով:

օ

1867 թ.

1867 թ. սկ­սում է մեծ թվով ար­տադ­րել Ֆ. Ռե­մինգ­տո­նի մե­քե­նա­շի­նա­կան մ օ 1868 թ.

մ

օ 1868–1869 թթ.

մ

օ մ 212 դ. երկ­րորդ կես

օ

թյան հի­մունք­նե­րը: 1877 թ. մ 1878 թ.

օ

ժան­ման կցա­մաս: 1880 թ. 8)8

մ

1884–1887 թթ. օ 1885 թ.

օ

մ

տպագ­րում է ելա­կե­տային թվե­րը և հաշ­վարկ­ման ար­դյունք­նե­րը

ԹսոոօսghՏ 212 դ. երկ­րորդ կես

մ

օ

1890–ա­կան թթ. սկիզբ

կե­տե­րի: 1892 թ.

օ մ օ մ օ 212 դ. վերջ — Պոր­տու­գա­լա­ցի գիտ­նա­կան Ա. դի Պայ­վան և

1893 թ–ից

մ

օ

1904 թ.

1907 թ. 1924 թ. ստեղ­ծում է 1ԹԻ )ԽՏ ՕԽ ՏՒԽԽ Խ ԼՋՒԽ ՋՋ

8ՇՒԽ Ջ

տադ­րու­թյան գոր­ծում: 1928 թ.

պրակ­տի­կա­յում: 1931 թ.

1928–1933 թթ.

մ

օ

1938 թ. — Ամե­րի­կա­ցի Ռ. Ռի­շը ցու­ցադ­րում է մե­խա­նի­կա­կան

4. ԷԼեԿՏ­Ր ա­Մե­Խա­նի­Կա­Կան ՀաՇ­վՈ­Ղ ա­Կան Մե­Քե­նա­նե­Րի ՓՈՒ­Լ Ը

ման վրա: 1831 թ. դուկ­ցի­այի երևույ­թը:

Նկ. 37. Մայքլ Ֆա­րա­դեյ

1831 թ. էլեկտ­րա­մագ­նի­սա­կան ռե­լեն

1832 թ.

1834 թ. տեխ­նիկ և մա­թե­մա­տի­կոս Անդ­րե Մա­րի Ամ­պե­րը լույս ըն­ծայեց մ օ մ օ մ օ

1837 թ.

ապա­րատ: 212 դ. 30–40–ա­կան թթ. — Ամե­րի­կա­ցի գյու­տա­րար և նկա­րիչ

1864–1865 թթ.

մ օ տրված է էլեկտ­րա­մագ­նի­սա­կան դաշ­տի ճշգ­րիտ սահ­մա­նու­մը:

1873 թ.

1875 թ.

1876 թ.

1878 թ.

1888 թ.

1895 թ. ապ­րի­լի 25 մ

1895 թ. օ րադ­րան­քը:

օ

մ

1900 թ. — Ա. Ս. Պո­պո­վի ղե­կա­վա­րու­թյամբ իրա­գործ­վեց մ

օ

1901 թ. 1938 թ. ցույց տվե­ցին մա­թե­մա­տի­կա­կան տրա­մա­բա­նու­թյան ապա­րա­տի

1939 թ. մ օ թյուն­ներ՝ դրանք ներ­կա­յաց­նե­լով երկհն­գա­կան հա­մա­կար­գում: մ

օ

1940 թ. մ օ

1936–1942 թթ. : : : : գիչ­նե­րը: Այդ հա­մա­կար­գիչ­նե­րի աշ­խա­տան­քի հիմ­քում դր­վե­ցին

: :

:

:

մ

օ

մ

օ

րեր հա­մա­կարգ­չի օգ­նու­թյամբ: Այդ հա­մա­կար­գիչ­նե­րը լայ­նո­րեն

մա­պա­տաս­խան գի­տա­կան մշա­կում­նե­րի գաղտ­նի­ու­թյու­նը թույլ

: տվյալ­նե­րը նե­րած­վում էին ստեղ­նա­շա­րի օգ­նու­թյամբ՝ տաս­նային

մ

1942 թ.

ԽԽ (օ

1942 թ. մ

օ 1944 թ.

մ

)

)ԽՏ ՕԽ ՏՒԽԽ Խ ԼՋՒԽ ՋՋ

8ՇՒԽ Ջ

Օ8 օ

պա­վե­նի վրա կո­դա­վոր­ված տաս­նա­կան թվե­րի հետ և կա­տա­րում

պատկ­ման հա­մար մե­քե­նային հար­կա­վոր էր չորս վայր­կյան: 1944 թ. — Ամե­րի­կա­ցի մա­թե­մա­տի­կոս Հոր­վարդ Այ­կե­նը Հար­վար­դի հա­մալ­սա­րա­նում ստեղ­ծում է «Մարկ–1» ավ­տո­մատ

5. ԷԼեԿՏ­Ր Ո­նաՅին ՀաՇ­վՈ­Ղ ա­Կան Մե­Քե­նա­նե­Րի ՓՈՒ­Լ Ը լեկտրոնային լամպեր ժամանակաշրջանը

ին սերնդի թթ

1884 թ. կան:

1883 թ. էլեկտ­րո­նային լամ­պը

ների

հիմ­քը: 1897 թ. կան և էլեկտ­րա­կան դաշ­տե­րում: 1904 թ. երկէ­լեկտ­րոդ սար­քի՝ դի­ո­դի ար­տո­նա­գիր: 1906 թ. տրի­ո­դը:

1907 թ. օգ­տա­գործ­ման իր ար­տո­նագ­րի մա­սին: 1916 թ. ծե­րի կո­մի­տե հայտ է ներ­կա­յաց­նում «է­լեկտ­րա­լու­սան­կար­չա­կան օ րում:

1918 թ. կող­մից կոչ­վել է տրի­գեր

1929 թ. հա­մար: 1936 թ.

օ

մ

1936 թ.

տանք­նե­րը: 1937 թ. մա­կար­գի լուծ­ման հա­մար լամ­պային սխե­մա­նե­րի վրա հիմն­ված

1940–1950–ա­կան թթ. վրա: 1943 թ.

մ ԽԽԽՋՋԼՋ օ

ուժե­րի ծած­կագ­րած հա­ղոր­դում­նե­րի վեր­ծան­ման հա­մար: 1943 թ.

ԽԼՕԼՏ Օ

մ

Օ8 օ

ԷN1ձՇ

.)

Խ 8ՏՕԽԽՒ8 .ԼԼ ՕՒ8 Խ )ԽՏ

Օ ՏԽՕ

ԽՇ

.)

.)

1944 թ. 1945 թ.

մ

Խ 8ՏՕԽԽՒ8

օ

ՒՋ8Օ Տ 6 ՕՒ ՃԽ

ԽԼՕԼՏ Օ

մ

օ

գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րը կա­տար­վում էին մի­ա­ժա­մա­նակ նրա բո­լոր կար­գե­րով:

1945 թ.

րյալ: Զե­կու­ցու­մը ուղարկ­վեց շատ գիտ­նա­կան­նե­րի և ստա­ցավ

1946 թ.

1947 թ. — Չե­խոս­լո­վա­կի­այի գի­տու­թյուն­նե­րի և ար­վեստ­նե­րի

1947–1948 թթ. րո­նային հաշ­վո­ղա­կան մե­քե­նայի ստեղծ­ման աշ­խա­տան­քը: 1948 թ. մ օ

1948 թ. օ 1948 թ.

մ

1949 թ.

1949 թ. 1949 թ. ԷDSձՇ 1949 թ.

1951 թ.

5.4)6

1951 թ.

մ

օ

մ

օ

1948–1951 թթ.

ծու­մը: 1950–1959 թթ.

1951 թ. МЭСМ БЭСМ

1952 թ. մ օ իրենից ներ­կա­յաց­նում էր մագ­նի­սաց­ված պող­պա­տե խա­ղա­լիք՝

1952 թ.

1952–1953 թթ. օպե­րա­տո­րային մե­թոդ: 1953 թ.

մ

օ 1953 թ.

կերպ­ման մատ­րի­ցային սխե­մա: 1953 թ. — Մա­սա­չու­սեթ­սի տեխ­նո­լո­գի­ա­կան ինս­տի­տու­տի մ

օ մ

1953 թ.

50–ա­կան թթ. մ

օ

մ

օ

մ

մ օ 1953–1956 թթ. մ օ

մ

օ

օ

1953–1957 թթ. մ

օ

մ

օ

օ

մ

1953 թ.

օ

1953 թ. — Ֆոն Նեյ­մա­նի ղե­կա­վա­րու­թյամբ ստեղծ­վում է

1954 թ.

մ

օ մ

մ

օ

օ մ

օ 1956 թ. ԵՄՄԳՀԻ

մ 1958 թ. մ

օ

օ

մ

1959 թ.

օ

մ

օ

ուղ­ղորդ­ման հա­մար: 1959 թ.

1–ին սերն­դի ԷՀՄ–նե­րի հատ­կան­շա­կան բնու­թագ­րե­րը

ունե­ցող մաս­նա­գետ­նե­րի հա­մար:

րանզիստորներ րդ սերնդի ների ժամանակաշրջանը թթ

մ

1826 թ. մք

օ օ օ

գեց­րեց միկ­րոպ­րո­ցե­սոր­նե­րի ստեղծ­մա­նը: 1920 թ.

22 դ. 30–ա­կան թթ. կե­սեր

մ

1932 թ. մ

օ

և կի­սա­հա­ղոր­դ­չային այլ սար­քե­րի աշ­խա­տան­քում: 1947 թ. տրանզիս­տո­րը՝

1948 թ.

նակ: 1948 թ.

1950 թ. 1950 թ.

Օ Խ

քուր շեր­տե­րի վրա ին­տեգ­րա­լային տեխ­նո­լո­գի­այի մե­թո­դով 1952 թ. դիչ­նե­րի ստաց­ման մե­թո­դը: 1952 թ. — Ամե­րի­կա­ցի գիտ­նա­կան Ու. Շոք­լին ար­տա­հայ­տեց

1954–1957 թթ.

. 2

. 2

1956 թ.

նե­րի գոր­ծա­րա­նում: 1957 թ.

մ

օ

մ

1957 թ. օ 1957–1958 թթ. մ

օ

օ

մ

1958 թ. 1958–1970 թթ.

ցով

մար­դու

մտա­վոր

1959 թ.

օգ­տա­գործ­մամբ:

1958 թ.

Լ Լ ԽՏ ՏՒԽԽ 2 Ջ Օ8Շ

հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րի

ԽՏ Օ ընդ­լայն­ման

օպե­րա­ցի­ոն հա­մա­կարգ: 1958 թ. մ

օ օ

մ

մ

1959 թ.

մ

օ

օ

)

)

Լ ՒԽԷՕ Լ

թյուն արա­գա­գոր­ծու­թյամբ: 1959 թ. )

ԼԽՇՒԷՒ8 ՏՒԽԽ

)

1959 թ.

1959 թ. մե­քե­նա:

)

մ

օ

մ

1959 թ.

օ

մշակ­ման հա­մար: 1960 թ. 50–ա­ կան թթ. վերջ

մ

օ

նե­րի հա­մար: 1960–1961 թթ.

մ

1960 թ.

օ

1960 թ. մ

մ

օ օ

1960 թ. կան ցան­ցե­րի ստեղծ­ման ուղ­ղու­թյամբ: 1960–ա­ կան թթ. սկիզբ — Ակա­դե­մի­կոս Վ. Մ. Գլուշ­կո­վը

ծը: 1960–ա­կան թթ.

մ

օ

մ

օ

մ

օ

մ

օ

մ

օ 1960 թ. ԽԼԼԽԽ

օ մ

օ

մ մ

օ մ

օ

մ օ

ԼՋՒԽ ՋՋ ԽՕՒ ԽՏ Շ , Խ Լ

մ

1961 թ.

օ

1961 թ.

ԽԽ

1961 թ. 0ԼԽ8Շ 3ԼԼԽԽ8յ Ջ մ .)4 օ

մ .)4 օ

1963 թ. ված է յու­րա­քան­չյուր աշա­կեր­տի որո­շա­կի ծա­վա­լի ու որա­կի տե­ղե­կատ­վու­թյուն հա­ղոր­դե­լու հետ:

Ւ ՒՏ Խ ՔԼՒՕԼ ԽՏ

1965 թ.

0 0

1967–1969 թթ.

մ օ

մ մ մ

օ

օ

օ մ

օ

մ օ ան­գամ իրա­կա­նաց­վում է լու­սային գր­չա­ծայ­րով: Այդ նույն օրե­րին վա­քե­լու և դրանց մշակ­ման տեխ­նո­լո­գի­ա­կան գոր­ծըն­թաց­նե­րը

մ մ

օ

րով: 1967 թ.

օ

քե­նան մ

ուներ օ մ

ավ­տո­մատ օ մ

ծրագ­րա­վոր­ման օ

մ 22 դ. 60–ա­կան թթ. վերջ

1969 թ.

օ

հա­մա­կարգ

1970–ա­կան թթ. առա­ջին կես նա­կան ներ­գոր­ծու­թյուն­նե­րի գլո­բալ հետևանք­նե­րի գնա­հատ­ման

1970–ա­կան թթ. երկ­րորդ կես

մ

օ

մ

օ

1970 թ.

մ մ

օ

օ մ մ

օ

օ

կան աստ­ղա­դի­տա­րա­նի աշ­խա­տա­կից Չ. Մու­րը հայտ­նա­գոր­ծում մ օ ԽՕՏՇ ցավ ար­հես­տա­կան ին­տե­լեկ­տի հա­մա­կար­գե­րը շա­րադ­րե­լիս: 1970–1980 թթ.

մ

օ

1970–1980 թթ.

0 ԽԽ ԽՏԽ 2 Ջ Օ8Շ

մ8 ՕԽՊօ ԽՏ Օ

0 2

2–րդ սերն­դի ԷՀՄ–նե­րի հատ­կան­շա­կան բնու­թագ­րե­րը

րը: ոն գոր­ծ/վրկ է:

հա­մար ան­հրա­ժեշտ է հա­մա­կարգ­չում մշ­տա­կան հի­շո­ղու­թյան նե­րի տար­բեր հա­մակ­ցու­թյուն­նե­րի:

նտեգրալային միկրոսխեմաներ ների ժամանակաշրջանը

րդ սերնդի թթ

1952 թ.

Նկ. 63. Ռո­բերտ Նոյս

1959 թ.

)ԽՏ Խ

րո­նային սխե­մա­նե­րը ան­վա­նե­ցին ին­տեգ­րա­լային միկ­րոս­խեմա­ներ կամ չի­պեր տում­նե­րի ժա­մա­նակ հո­սանք­նե­րի ուղի­նե­րը և հաշ­վարկ­նե­րի .)

գամ մե­ծաց­նել ին­տեգ­րա­լային սխե­մայի մի­ա­վոր մա­կե­րե­սի վրա

1959 թ. տեգ­րա­լային սխե­մա­նե­րը: 1961 թ.

լային սխե­մայի օրի­նակ:

1962 թ. վա­ծային թո­ղար­կու­մը: 1962 թ. «Նաի­րի»

մ

օ

մ

օ

մ

մ

մ

օ

օ

մ

օ

օ

մ

օ մ օ օ

մ

մ

օ

օ մ

օ մ

օ օ

մ

մ մ օ

Նկ. 67. Գեր­ման Օհա­նյան

մ)

1964 թ. մ)

օ

օ )ԽՏ ՕԽ ՏՒԽԽ Խ

ԼՋՒԽ ՋՋ

8ՇՒԽ Ջ

մ)

օ մ)

օ

)

մ6 8

մ) մ0 0

օ մ0 0

օ

մ6 8

մ

1965 թ.

ՋՒԽ

մ

մ)

օ

օ

օ

օ

3)

օ

օ

մ

1965 թ. մ ՋՒԽ օ 1965 թ.

ՋՒԽօ

)

1966 թ.

մ

օ

1967 թ. 1968 թ.

մ ԼՕՕԽԼ ՇՋ ԽՕՕԽՕ ՏՒԽԽօ

1970 թ. օ

մ)ԽՏ Խօ

օ մ

տեգ­րա­լային միկ­րոս­խե­մա­ներ: 1970–ա­կան թթ.

մ)

մ

օ մ

օ մ

օ

օ

մ

օ

օ

մ

մ մ

օ

օ

մ

օ

70–ա­կան թթ. սկիզբ

1971 թ.

մ

օ

-

մ

օ

մի­ա­ժա­մա­նակ մշակ­վում են ՄՊ կոմպ­լեկտ­ներ: 1972 թ. . 3

մ

)6օ ողո­ղող օդային հո­սանք­նե­րը: 1972 թ. մ

օ մ օ

գի մշակ­ման աշ­խա­տանք­նե­րին: 1972 թ.

1972 թ.

1973 թ.

ԽԽ , ՃՋօ

մ)ԽԽՒ 8 )6օ

էր: 1973–1980 թթ.

0 2

5.)8

մ

մ8 ՕԽՊօ մ ԽՏԽօ

մ8 ՕԽՊ

ԽՏԽօ

մ3Տ Օ

մ4 Պ 8 ՒԽՋՏՕԼԼ ԽՏՋօ

սխե­մա­նե­րը մեկ բյու­րե­ղում տե­ղա­վո­րե­լով:

օ

70–ա­կան թթ. կե­սեր

1974 թ. մ

օ թյան մա­սին հիմ­նա­կան տվյալ­նե­րը: 1974–1975 թթ.

սո­վո­րա­բար մշա­կել էին դրանց ար­տադ­րու­թյան նպա­տա­կով մ)ԽՏ Խ

օ մ

օ

մ

օ

մ

)ԽՏ Խ )43

մ

ՋՒ8օ

մ Ւ8ՕԽՋԽԷՏօ

մ8 ՕԽՊօ

մ ԽՏԽօ մ

1976 թ. մ ՕՕԽ

օ

մ ՕՕԽ օ

օ մ ՕՕԽ

մ ՕՕԽ

օ

օ

մ,ՒՋ օ մ ՕՕԽ օ

մ 8ՒԽՏԽՋՇօ

մ 8/Ջօ մ

օ

մ

8ՒԽՏԽՋՇօ

1975–1976 թթ.

ավ­տո­մա­տաց­ման հա­մար և այլն: 1976 թ. մ

օ

մ Օ 2 օ

1976 թ. մ 70–ա­կան թթ. վերջ

օ

1978–1991 թթ. մ

օ

մ

օ

օ

մ

օ

մ

մ Օ 2օ մ օ է պատ­կա­նում ծրագ­րի ճյու­ղա­վո­րում­նե­րի կան­խա­գու­շակ­ման մ

2)3

օ

հա­մա­կարգ­չային ծրագ­րե­րի ներ­կա­յաց­ման հա­մար. ներ­կա­յումս մ Ս օ մ)ԽՏ Խօ մ0 ԽՏՒԼԼօ ) 1979–1980 թթ. մ)1

օ մ4 մ, Խ Լ

մ,-

խա­րի­նող մո­դուլ­ներ: 1980 թ.

օ օ

4Օ ԽՋԽ ՏԽՕօ

մ

օ

3–րդ սերն­դի ԷՀՄ–նե­րի հատ­կան­շա­կան բնու­թագ­րե­րը

կա­յաց­նում են եր­կու կանգ­նակ՝ մո­տա­վո­րա­պես մե­կու­կես տեղ­ման հա­տուկ դահ­լիճ: քա­նի մի­լի­ոն գոր­ծ/վրկ:

նե­րը:

երմեծ ինտեգրալային սխեմաներ սերնդի ների ժամանակաշրջանը 1971 թ.

րդ թթ

հով­վում էր շատ լավ հու­սա­լի­ու­թյուն: Սկս­վեց ան­ցու­մը չոր­րորդ գերմեծ ին­տեգ­րա­լային սխե­մա­ներ

գեր­հա­մա­կար­գիչ­նե­րը ան­հա­տա­կան հա­մա­կար­գիչ­նե­րը: 1981 թ. — Տե­ղե­կատ­վու­թյան մշակ­ման կենտ­րո­նի ճա­պո­նա­ցի

մ

օ 1981 թ. մ) ) մ)ԽՏ Խ օ )

մ)ԽՏ Խ

մ)

օ մ)

մ)ԽՏ Խ

օ

օ

օ

օ

մ)

օ

)

) մ)ԽՏ Խ

)

օ

մ)ԽՏ Խ մ) օ

օ

) մ)ԽՏ Խօ մ Ւ8ՕԽՋԽԷՏօ մ

մ ՋԼՋօ մ Ւ8ՕԽ3Տ Օօ 1981 թ. մ

նե­րին: 1983 թ.

ծից հե­տո: 1983 թ.

օ

7ՒԽՇԽՄՋ

7ՒԽՇԽՄՋ

7ՒԽՇԽՄՋ

մ

7ՒԽՇԽՄՋ

8 ՕԽՊ Ջ 0 ԽԽ ԽՏԽ

7ՒԽՇԽՄՋ

8ՒԽՏԽՋՇօ

օ մ6) օ

օ

1983–1992 թթ.

մ

ԽՏ Օ 0 2

7ՒԽՇԽՄՋ

7ՒԽՇԽՄՋ

7ՒԽՇԽՄՋ .4

ղա­կան ցան­ցե­րի ար­դյու­նա­վետ օգ­տա­գոր­ծու­մը: 1983 թ. մ օ մ օ թղթա­կից ան­դամ Յու. Կա­րաու­լո­վի ղե­կա­վա­րած խում­բը: 1984 թ. մ Օ 2օ 8 0

1984–1985 թթ. մ օ սա­րա­կար­գում: 1991 թ. մ 1992–2000 թթ.

օ

մա­տի­կայի հա­մա­կար­գում ՌԴ ՊՆ ծրագ­րե­րով ու գրանտ­նե­րով: 1993 թ. մ)ԽՏ Խօ 0 ԽՏՒԼԼ մ)ԽՏ Խօ )

մ)ԽՏ Խօ րի ամե­նա­խո­շոր մշա­կո­ղը և ար­տադ­րողն է ԱՀ ամե­նա­մե­ծա­թիվ 0 ԽՏՒԼԼ մ -ՕՒՕՏԽԽ

-

օ

)

մ)ԽՏ Խօ

1996 թ.

0 ԽՏՒԼԼ 0ՕԽ

(Ւ Շ , Ս Խ

մ0 ԽՏՒԼԼ

մ օ

մ0 ԽՏՒԼԼ

մ0 ԽՏՒԼԼ )) 8 ԽԽօ

մ)ԽՏ Խօ

1997 թ.

-

8օ ,ԽՄ , Ս Խ

մ0 ԽՏՒԼԼ )) - ՏԼ Ւօ (Ւ Շ , Ս Խ

մ Խ ՕԽԽօ ,ԽՄ , Ս Խ

մ օ Խ ՕԽԽ

1999 թ.

մ)ԽՏ Խօ

0 ԽՏՒԼԼ ))) 8 ԽԽ

մ0 ԽՏՒԼԼ ))) - ՏԼ Ւօ (Ւ Շ , Ս Խ

մ օ մՏՇԽԽԽօ

մ0 ԽՏՒԼԼ ))) - ՏԼ Ւօ

2000 թ. մ)ԽՏ Խօ

մ0 ԽՏՒԼԼ ))) - ՏԼ Ւօ

ԽՕՕ ՕԼՒԽ օ

մ

մ

Խ ՕԽԽ ))օ

ԽՕՕ ՕԼՒԽ 4ՇԼԽՇ ՕՃՒՕՇօ

ԼՕԽԽ Խ ՕԽԽ ))օ

2001 թ. մ)ԽՏ Խօ րի­այի թո­ղար­կու­մը: 2001 թ.

-

մ0 ԽՏՒԼԼ )))

մ(Ւ Շ , Ս Խ

0 ԽՏՒԼԼ )6

մ

մ0 ԽՏՒԼԼ )))

Խ ՕԽԽօ

օ

դեպ­քում պատ­րաստ է ան­հա­տա­կան հա­մա­կար­գիչ­նե­րի հա­մար մ օ մ0 ԽՏՒԼԼ )6օ քիչ ծախ­սեր: 4–րդ սերն­դի ԷՀՄ–նե­րի հատ­կան­շա­կան բնու­թագ­րե­րը­ ծում:

6. ԳեՐ­Հ ա­Մա­ԿաՐ­Գ իՉ­նեՐ

Ա

Լ ՒԽԷՕ Լ

վա­կան գոր­ծա­կա­լու­թյուն­նե­րում և հրա­տա­րակ­չու­թյուն­նե­րում:

րե­րը: 1976 թ. — Սկ­սում է ար­տադր­վել չոր­րորդ սերն­դի ամե­րի­կյան մ Օ 2 օ մ Օ 2 2 Ջ Օ8Շօ օ մ Օ 2 օ

մ Օ 2 օ

1980 թ.

մ

օ

գում: 1985 թ. Օ 2 2 Ջ Օ8Շ

մ Օ 2

օ

քե­նան էր:

մ Օ 2

օ

մ

1985 թ.

օ

թյան հա­մա­կար­գում: 7. Ան­Հա­Տա­Կան Հա­Մա­ԿաՐ­Գ իՉ­նեՐ

Ա

ն­հա­տա­կան հա­մա­կար­գիչ­ներն այ­սօր ստա­ցել են այն­պի­սի

կրկնվել նա­խորդ բա­ժին­նե­րից: 1970 թ. — Հա­մար­վում է ան­հա­տա­կան հա­մա­կար­գիչ­նե­րի

մ)ԽՏ Խօ

վեց «1ուօ|–4004» առա­ջին միկ­րոպ­րո­ցե­սո­րը 1971 թ. մ)ԽՏ Խ

օ

մ ԽՒ 8օ

մ)ԽՏ Խ

1973 թ.

մ)ԽՏ Խօ

1974 թ.

մ)ԽՏ Խօ մ)ԽՏ Խ

օ

մ)ԽՏ Խ

օ

օ

1975 թ.

մ)ԽՏ Խ

օ մ

լայն­ման բլոկ­ներ: 1975 թ. մ օ մ օ

օ

մ

ՋՒ8օ

կարգ­ չի հետ և հեշ­ տու­ թյամբ գրել դրա հա­ մար ծրագ­ րեր: Դա մատ­չե­լի­ու­թյա­նը:

1977 թ. — «ձքք|օ Շօտքսւօո»

մձքք|օ 11» մ մ ՕՕԽ ))օ

օ

մ

օ

1978 թ.

7ԽՕՇ 3Տ Օ

1981 թ.

օ

6ՒՋՒ

մ)

օ

)

Խ8

մա­սե­րի և դրանց մի­աց­ման եղա­նակ­նե­րի ստան­դար­տա­ցու­մը: ) )ԽՏ Խ

րար­ված էր ոչ մեծ «ԻicոօՏօfւ»

)

8. Հա­Մա­ԿաՐԳ­Չ աՅին նա­ԽաԳ­Ծ աՅին ԵՎ Հե­Տա­ԶՈ­Տ ա­Կան Հա­Մա­ԿաՐ­Գ եՐ

Տ րա­մատ­չե­լի­նե­րի ստեղծ­ման տա­րեգ­րու­թյու­նը: 1973 թ.

3 Խ 8ՏՕՒ8 Խ Խ ՒԽ ՕՒԽ ԽՇ ԽԼՕԼՏ Օ 38Ւ Խ8 Ջ

30)

3ՒԼԼԽ ՏՒԽԽ 0ՕԽ Օ Լ ՄՒՏՇ )ԽՏ

Օ Տ Շ

ՒՕ8ԼՒՏ

ԼՕՇ ՋՒՋ

1979 թ. 4,

ՏՕՒՊ , ՃԽՕ ՏԽՕ2

Խ Ս

ԽԽ Օ

4, ,ՒԽԼՊ

8 /3

Ւ8ՕԽՋԽԷՏ 7ՒԽՇԽՄՋ

,ՒԽՕ 8յ

)30

-

վեց մյուս հա­մալ­սա­րան­նե­րում: Մինչև հի­մա էլ հա­մա­ցան­ցում մ օ ԽՇԽ .

8յ ,ՒՏՏԽ

ՏՇ7ԽՕյՋ մ օ

3Տ Ս 4,

Խ ՕՏ մ օ 4,

մ մ

4,

օ

օ

Նկ. 76. Քլիվ Մոու­լեր

3Օ 8ՏՕԼԼ 3ԽԷՏՄ Օ

1982 թ.

Ւ8ՕԽ Օ որը նա­խա­տես­ված է էլեկտ­րա­կան և էլեկտ­րո­նային շղ­թա­նե­րի անա­լո­գային և թվային մո­դե­լա­վոր­ման ու նա­խագծ­ման հա­մար: Ւ8ՕԽ Օ Ւ8ՕԽ Օ

. ՏՒԽԽ Խ )ԽՋՏՕԼԼ ԽՏՋ Խ 8ՏՕԽԽՒ8Ջ

, Ճ6) 7

, ՃԽՕ ՏԽՕ2

)ԽՋՏՕԼԼ ԽՏ ՏՒԽԽ Խ ՒԽ ՕՒԽ 7ԽՕյՃ Խ8Շ

1986 թ.

. ՏՒԽԽ Խ )ԽՋՏՕԼԼ ԽՏՋ Խ 8ՏՕԽԽՒ8Ջ

8ՒԽՏԽՋՇօ

6ՒՕՏԼ Խ

մ օ , Ճ6) 7 մ ՕՕԽ

5.)8 ,ՒԽԼՊ

8 /3

Ւ8ՕԽՋԽԷՏ 7ՒԽՇԽՄՋ

հա­մար նա­խա­տես­ված վար­կած­նե­րը: 1986 թ. — Մա­սա­չու­սեթ­սի տեխ­նո­լո­գի­ա­կան հա­մալ­սար­անի ՏՇ8 Շ որը թույլ է տա­լիս կա­տա­րել տար­բեր գի­տա­կան և տեխ­նի­կա­կան ՏՇ8 Շ ՕԽ

-

1987 թ. 4յ

Տ

մու­լ յա­տոր:

4 , 4յ

ՕԽ - ՕԽ Խ

ՏՇՋԽԷՏ

Լ0

1999 թ.

, Ճ8 ԽՏ Օ

0ՕԽՏ ԼՋ

Խ 8ՏՕԽԽՒ8Ջ

7ՒԽՇԽՄՋ

0ՕԽՏ ԼՋ 63

ԽՇ ԽԽՒԽ 1999 թ.

0ՕԽՏ ԼՋ 6ՒՕՏԼ Խ 32ՋՏ Լ

Խ 8ՏՕԽԽՒ8Ջ 7ԽՕյՃ Խ8Շ

ԼԽՏՒՋՒԼ

. ՏՒԽԽ Խ )ԽՋՏՕԼԼ ԽՏՋ

7ԽՕյՃ Խ8Շ

0ԽՄ Օ0ՕԽ

ՕԽԼՕ

.) ԼԽՏՒՋՒԼ

Խ 8ՏՕԽԽՒ8Ջ

Խ 8ՏՕԽԽՒ8Ջ 7ԽՕյՃ Խ8Շ

. ՏՒԽԽ Խ )ԽՋՏՕԼԼ ԽՏՋ Խ 8ՏՕԽԽՒ8Ջ

ԼԽՏՒՋՒԼ

2001 թ.

.5 0, 7ՒԽՇԽՄՋ 8 /3 8

ԼԽՏՒՋՒԼ 5ԽՏՒՃԽ ՕՇ

ՕԽ

,ՒԽԼՊ Ս 3ՄՒԽ ,Խ ՒՋՒԼ ,Խ ՒՋՒԼ

ԼՕ8Շ

,Խ ՒՋՒԼ

Ւ8ՕԽՋԽԷՏ

,Խ ՒՋՒԼ

2004 թ. 1Լ8Ջ 2005 թ.

,Խ Ւ8

ՋՒ Խ )Խ8

ՒՕ8ԼՒՏ ,Խ ՒՊ 0ՕԽ

րու­մը մեկ լրիվ ծրագ­րում: 9. Ժա­Մա­նա­Կա­ԿիՑ ԷՀՄնե­ՐԸ 20012014 ԹԹ.

20–րդ դա­րի 90–ա­կան

1993 թ. մ)ԽՏ Խօ տային հա­ճա­խու­թյամբ «Քօուiստ»

մ)ԽՏ Խօ

8 ՋՇ մ0 ԽՏՒԼԼօ մ0 ԽՏՒԼԼօ

1997 թ. — Սկ­սում է ար­տադր­վել «1ուօ| Քօուiստ 2»

1999 թ. — Սկ­սում է ար­տադր­վել «1ուօ| Քօուiստ 3»

2000 թ. — Սկս­վում է «1ուօ| Քօուiստ 4»

. Տ ԼՕՋՏ

2008–2014 թթ. — Ար­տադր­վում են «1ուօ| Քօուiստ5» մ1ուօ| Քօուiստ 6»

մ ԽԽ 0Օ 8ՒՋՒԽԽ

օ մ)ԽՏ Խ 8 ԽԽօ Ըստ հաշ­վո­ղա­կան հզո­րու­թյան՝ ժա­մա­նա­կա­կից ԷՀՄ–նե­րը դա­սա­կարգ­վում են հետևյալ տե­սակ­նե­րի: Մի­նի–հա­մա­կար­գիչ­ներ:

Միկ­րո­հա­մա­կար­գիչ­ներ:

իրար հետ:

Սեր­վեր­ներ Ջ ՕՍ ցած հիմ­նար­կում ան­հա­տա­կան հա­մա­կար­գիչ­նե­րը մի­ա­վոր­վում են մի ընդ­հա­նուր տե­ղային ցան­ցում. դա թույլ է տա­լիս ապա­հոել

մ3

օ

վող հար­ցում­նե­րի մշակ­ման հա­մար: Սեր­վե­րը տրա­մադ­րում է

վող­նե­րի աշ­խա­տան­քի հս­կո­ղու­թյու­նը:

մ3

Նոութ­բուք

ԽԽՏ ՃԽԽյ

օ

օ

հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րը և տեխ­նի­կա­կան բնու­թագ­րե­րը լի­ո­վին Շ ՋյՏԽՕ

նե­րից: Ան­հա­տա­կան հա­մա­կար­գիչ­նե­րի այս դա­սի ծրագ­րային

, ՕՏԽՕ պա­նակ: Այս ան­վա­նումն ավե­լի ճշգ­րիտ էր ար­տա­ցո­լում դրանց այդ­պես էլ չար­մա­տա­վոր­վեց:

հեշ­տու­թյամբ տե­ղա­վո­րել այդ հա­մա­կար­գի­չը աշ­խա­տան­քային

Նոութ­բուք­նե­րի բո­լոր մո­դել­նե­րը կա­րե­լի է պայ­մա­նա­կա­նո­րեն կոմ­պակտ: Հա­մա­պի­տա­նի նոութ­բուք­ներ: Հան­դի­սա­նում են սե­ղա­նի

Բիզ­նես–դա­սի նոութ­բուք­ներ:

2/

Կոմ­պակտ նոութ­բուք­նե­րը

ան­հա­տա­կան հա­մա­կար­գիչ­նե­րից: 2006 թ. 3)

Ւ8ՕԽ 3Տ Օ)ԽՏ ՕԽ ՏՒԽԽ Խ

2009 թ.

3 3Տ ԽՏՇ , ԽՕ ՕՇ Օ 8Շ

ԽԼՒԽ ՏԽՕ

Գր­պա­նի ան­հա­տա­կան հա­մա­կար­գիչ 0Խ8յ Տ նել հի­շո­ղու­թյու­նը կամ ավե­լաց­նել այլ սար­քեր: Մարտ­կո­ցային սնու­ցու­մը ապա­հո­վում է աշ­խա­տան­քը եր­կու ամս­վա ըն­թաց­քում:

0 ԽԼՏԽՕ

նում ակն­թար­թո­րեն: նի հա­մա­կար­գիչ­նե­րի հետ: Դա լի­ո­վին բա­վա­կան է տեքս­տային

ԽԼ ՏԽԽՏՇ

0Խ8յ Տ 0

Է­լեկտ­րո­նային քար­տու­ղար­ներ

Ւ ՒՏ Խ ՋՋՒՋՏ ԽՏ

0 ՕՋԽԽ Խ

Է­լեկտ­րո­նային ծո­ցա­տետր

ԽՕ

ԽՒ Օ

պա­նու­մը մինչև հինգ տա­րի:

Ս­մարթ­ֆոն

ՋԼ ՕՏՕՇԽԽ

գնի հետ: 10. Ան­Հա­Տա­Կան Հա­Մա­ԿաՐ­Գ իՉ­նե­Րի ԶաՐ­Գ աՑ­Մ ան Մի­ՏՈՒՄ­նե­ՐԸ ԵՎ աՊա­ԳաՅի ՏեԽ­նՈ­Լ Ո­Գ ի­ա­նե­ՐԸ

Ն օգ­տա­գոր­ծու­մը: Ան­հա­տա­կան հա­մա­կար­գիչ­նե­րի հաշ­վո­ղա­կան վե­րային լու­ծում­նե­րում: Այդ­պի­սի տեխ­նո­լո­գի­ա օգ­տա­գոր­ծե­լիս մշակ­վել ժա­մա­նա­կի պա­հին: ԷԽ ՋՇ

ԽԼ 2 2

րով հա­մա­կար­գիչ­նե­րը: Օպ­տի­կա­կան հա­մա­կար­գիչ­ներ: թային սի­լի­ցի­ու­մային սար­քե­րին ան­հրա­ժեշտ է ամեն ան­գամ կա­կան ման­րա­թե­լերն ավե­լի նա­խա­պատ­վե­լի նյութ են: Ուս­տի

խա­տանք­նե­րը տար­վում են մի քա­նի ուղ­ղու­թյուն­նե­րով: 1990 թ.

Ւ ՒՏ Խ /ՕՏՒ8 Խ

2003 թ.

մ, ԽՋԽ Տօ Խ,Ւ ՇՏ

ԽԼՕԼՏ Օ

մ /

))օ

ղադ­րա­մա­սե­րով:

րը: 2008 թ.

)

2009 թ. — Մա­սա­չու­սեթ­սի տեխ­նո­լո­գի­ա­կան ինս­տի­տու­տի

Կեն­սա­հա­մա­կար­գիչ­ներ: հա­մա­կար­գիչ­նե­րի

ստեղ­ծու­մը

հիմն­ված

մեր ուղե­ղը կեն­սա­հա­մա­կարգ­չի օրի­նակ է:

է

մո­լե­կու­լային

1994 թ.

նում կո­դա­վոր­ված տես­քով ներ­կա­յաց­ված է եղել խնդ­րի լու­ծու­մը 1999 թ.

օ

օ

1999 թ.

2001 թ.

տար­րա­կան հաշ­վո­ղա­կան մո­դուլ­ներ: Ար­դյուն­քում հաշ­վարկ­նե­րի արա­գու­թյու­նը կա­րող էր հաս­նել մեկ վայր­կյա­նում մեկ մի­լի­արդ

լու­ծում էին մի­ակ խն­դի­րը: Սա­կայն իրա­կա­նում դրանք կա­րող են մա­նակ լու­ծել տար­բեր խն­դիր­ներ:

2002 թ.

մ/Խ2ԼՕԼՋ /ՕՏՒ8 Խօ

2004 թ.

Է ԽՋ

ՇՍ Խ8 Շ 2 Ջ Օ8Շ 0ՕԽ| 8ՏՋ ՒԽ

Խ82

ԽԼՕ

ՒԽ 30)

Ք­վան­տային հա­մա­կար­գիչ­ներ:

օ Ք ՃՒՏ տար­բե­րակ է:

օ

գիտ­նա­կան­նե­րը պետք է լու­ծեն նաև այլ խն­դիր­ներ: Ամե­նից

նե­րից մի քա­նի­սը: 2009 թ.

մ)

2012 թ.

օ

2012 թ.

մ

2007 թ–ից մ

7 Ս

7 Ս օ

բուն­քը: Այդ ըն­կե­րու­թյու­նը 2011 թ–ից

32ՋՏ ԼՋօ

մ

7 Ս

/Խ օ

խնդ­րի լու­ծում: Հա­մա­կար­գի­չը աշ­խա­տում է հա­տուկ գեր­ցածր 2014 թ.

7 Ս

11. Հա­ՅաՍ­Տ ա­նԸ ՏՏ ՈԼՈՐ­Տ ՈՒՄ

Տ

ե­ղե­կատ­վա­կան տեխ­նո­լո­գի­ա­նե­րի ոլոր­տում Հա­յաս­տա­նը իր

բեր հաշ­վարկ­նե­րի Հա­յաս­տա­նի գի­տա­կան և տեխ­նո­լո­գի­ա­կան

ան­կա­խու­թյու­նը իր հետ բե­րեց լի­ո­վին նոր հնա­րա­վո­րու­թյուն­ներ

են երաշ­խա­վո­րում: Պատ­մա­կան նա­խադ­րյալ­ներ: Հա­յաս­տա­նի ՏՏ ոլոր­տի

ղե­րից մե­կը: Խորհր­դային Հա­յաս­տան (1920–1990 թթ.): Ոլոր­տի հիմ­քը

նե­րի

շնոր­հիվ

հիմք

դր­վեց

Հա­յաս­տա­նի

գի­տու­թյան

և

հա­մա­կար­գիչ­նե­րի և հա­րա­կից սար­քա­վո­րում­նե­րի նա­խագծ­ման մ

օ մ

օ

մ

օ

մ0 0օ

մ)

մ Ւ ՒՏ Խ օ

ՔԼՒՕԼ ԽՏօ

գի­տու­թյան և ար­դյու­նա­բե­րու­թյան ոլորտ­նե­րում:

մ)

օ

մ

օ

մ

մ

օ

մ

օ

օ

ներ և ին­տեգ­րալ միկ­րոս­խե­մա­ներ ար­տադ­րե­լու նպա­տա­կով:

վեր­ներ: Այս ըն­կե­րու­թյուն­նե­րի գոր­ծու­նե­ու­թյու­նը հիմ­նա­կա­նում

մ

օ

Ան­կախ Հա­յաս­տան (1991–2009 թթ.):

նե­րի իրա­կա­նաց­մա­նը:

ԽԽԼ Օ Խ 3ԽԷՏՄ Օ

Օ Շ Խ8 32ՋՏ ԼՋ 60. Օ2 Ւ 4 8ՇԽԽԽԽ Ւ Ջ )0 0 8 6ՒՕ

2ԽՒԽյ (0, 4 8ՇԽԽԽԽ Ւ Ջ ,Խ Ւ8

Հա­յաս­տա­նում ծրագ­րա­վոր­ման ոլոր­տի կա­յաց­ման գոր­ծում և

պե­տա­կան գոր­ծիչ­նե­րի և մաս­նա­գետ­նե­րի մեծ ուշադ­րու­թյան

որով պայ­մա­նա­վոր­վե­ցին կի­սա­հա­ղոր­դիչ­նե­րի նա­խագծ­ման գրա­վիչ է խո­շո­րա­ծա­վալ օտա­րերկ­րյա ուղ­ղա­կի ներդ­րում­նե­րի , 32ՋՏ ԼՋ )Խ8

րո­նի ստեղ­ծու­մը: Կենտ­րո­նում ուսա­նող­նե­րը հնա­րա­վո­րու­թյուն

32ԽԽՕՋ2Ջ )Խ8

6,3)

32ԽԽՕՋ2Ջ

ՕՋ Տ

4 8ՇԽԽԽԽ Ւ Ջ

32ԽԽՕՋ2Ջ

6ՒՕ

,Խ Ւ8

3ԽԽԼՏՒԽԽՋ )Խ8

,

32ՋՏ ԼՋ

ԽԽՏ Օ 2 (0,

32ԽԽՕՋ2Ջ

ԽՏԽՕ

Օ ՕՇՒ8Ջ )Խ8

0ԽԽՏ

. ՏՒԽԽ Խ )ԽՋՏՕԼԼ ԽՏՋ

հիմ­նադր­վել է Տե­խաս նա­հան­գի Օս­թին քա­ղա­քում և ունի ավե­լի

. ՏՒԽԽ Խ )ԽՋՏՕԼԼ ԽՏՋ

ավ­տո­մա­տաց­ված թես­տա­վոր­ման սար­քա­վո­րում­ներ և մշա­կում է

. ՏՒԽԽ Խ )ԽՋՏՕԼԼ ԽՏՋ

հա­մե­մա­տա­բար ցածր ծախ­սե­րը: Այդ ըն­կե­րու­թյուն­նե­րի թվում 32ՋՏ ԼՋ ,28ԽՋ ԼՕԽՕ ,ԼՊԽԷՏ

Ւ8ՕԽՋԽԷՏ

ԽՕՕԽՕ ՏՒԽԽ

35.

Ւ8ՕԽՋ2ՋՏ ԼՋ

ԽԽՃ Խ

Ս ԽԽՕԼ ԽՏ

35.

մ ԽԽՒ Խ8

Ւ8ՕԽՋ2ՋՏ ԼՋ )Խ8

Խ8 Տ Խ 3Ւ Լ ԽՋ

օ

Հա­յաս­տա­նի ՏՏ ոլոր­տում շա­րու­նա­կում է իր ուրույն տե­ղը կան նե­րուժն ուղ­ղել է հան­րա­պե­տու­թյան խն­դիր­նե­րի լուծ­մա­նը և

Շու­քու­րյան­նե­րի անուն­նե­րի հետ: մ

մ

ք

ք

օ

ք

ք օ որ այդ հա­մա­կար­գի մշակ­ման գլ­խա­վոր կոնստ­րուկ­տորն է եղել

գետ­նե­րի ու գի­տա­ման­կա­վար­ժա­կան կադ­րե­րի պատ­րաստ­ման

մ

մ

օ

օ

հաշ­վո­ղա­կան հա­մա­կար­գե­րի միկ­րոծ­րագ­րային հար­մա­րեց­ման

մը։ Մշա­կել է նոր մո­տե­ցում­ներ և ար­դյու­նա­վետ ալ­գո­րիթմ­ներ

6ՒՕ

,Խ Ւ8 ԽՕՕԽՕ ՏՒԽԽ

մ

օ

ՍԵՐ­ՏԻ՛Ր ԱՆՑՅԱ­ԼԸ, ԿԵՐ­ՏԻ՛Ր ԱՊԱ­ԳԱՆ:

գտագործված գրականության ցանկը )ԽՏ Խ 8 ԽԽ ,

0ՕԽ ՇՏՏՕ ՄՄՄ ՏՇ ՕԼ 8ՕԼ ԽՃ ԽՕ ՒԽՏ Խ Պ ԽԽ

Ս

Տ ՋՏ ՒԽՇ Պ ՇՏԼԽ

մ

օ

մ

.

մ

օ

մ

օ

ՇՏՏՕ ՕՕԽԷՃ 8յԼ Խ

Խ ՕԽՇ ՕԼ 6

ՃՒԽյԽԼՕ 2ԼՏ Օ2 ՒԽՒ ՇՒՍ2

ՒԽՏ ՕԽ Տ ԽԽՒԼՕՒ Շ

օ

մ

օ

ՇՏՏՕ ՊՕ Է Օ Տ ՕԼ

յԽԼՕ 2ԼՏ Օ2 ՇՏԼԽ

ք

ՇՏՏՕ ՄՄՄ Խ ԽԽԼ Տ Օ ՕԼ

ՇՏԼԽ մ

օ

,/ /3 մ

օ

օ մ

մ

88)օ

մ

օ

մ

մ

օ

օ

օ

ՇՏՏՕ ՍԽյ Ջյ Խ ՕԽՇ ՕԼ 8ԽԼՕԼ ՇՏԼ Խ 8Շ

մ օ

ՇՏՏՕ ՕԼ ՄՒյՒՕ ՇՒ ԽՕ ՄՒյՒ

ՏՇ8 Շ

մ

օ մ

մ

օ

օ

մ օ

ՇՏՏՕ յԽԼՕԼՋՏ ՕՕ ՕԼ յԽԼՕՒԼՏ ՕԽՒ Տ 8ՇԽԽԽԽ ՒՒ

ՇՏՏՕ ՄՄՄ Ջ8ԽՕ8Շ Օ ՕԼ ՕՏ ԷԼՏԼՕ ՋԽ8Ւ Տ2 Է ԼՏԼՕ

ՋԽ8Ւ Տ2 ՕՇՕ

մ

օ

մ

օ մ

օ

մ

մ

օ մ օ

ՇՏՏՕ ՕԼ ՄՒյՒՕ ՇՒ ԽՕ ՄՒյՒ

օ

ՋԽՕԼ8ԽԼ

ՇՏԼ

ՇՏՏՕ ՄՄՄ 8ԽԼՕԼՏ Օ ԼԼՋ ԼԼ ՕԼ ՇՒՋՏԼՋՋՕ ՍԼ

ԼԼՋ ԼԼ ՕԼ ՇՒՋՏԼՋՋՕ Խ ՒՕՒ

օ

ՕԼ ԽՒ

մ օ

ՇՏՏՕ ՄՄՄ 8ԽԼՕԼՏ Օ

ՇՏԼ

ՇՏՏՕ ՕԼ ՄՒյՒՕ ՇՒ ԽՕ ՄՒյՒ

մ օ մ մ մ

ՕԼ ԽԽՏ ՃԽԽյՋ Օ ՍՒ Մ Լ ՒԽ Օ Խ

Ջ Ջ Լ Օ8Շ

օ

մ

օ

ՇՏՏՕ ՕԼ ՄՒյՒՕ ՇՒ ԽՕ ՄՒյՒ

4,

ՇՏՏՕ ՋԽԷՏՕ ԽՒ Խ Տ ՋԽԷՏ

Լ ՏՇ8 Շ Ս Պ

ՇՏՏՕ ՄՄՄ ՃՒՃԽՒԽԷԽԽՇ ՕԼ ՍՒ Մ ՋՕՊ ՒՇ

ՇՏՏՕ ՃՋԼՕՇԽՕ ՇՒ Խ Տ ՄՒյՒ

, ԽՏՒԽ 4 0Օ 2Ճ2Ջ 3ԼՒՕԽԽՍ 9Լ Տ

ԽԽ ԽՒԽ ՕՕԽ8 ՋՋԽՕ

ԽՕԽ ԽԽ 5ԽՒՍ ՕՋՒՏ2 ԽՒՃՕ

ՇՏՏՕ ՕՊՒՍ ԽՕ ՃՋ

0ՕԽ Օ ԼԼ ՃԽ ԽՇ ԼՏԽԽԽԼԽԼՋ 8ԽԼՕԼՏՒԽ Լ

մ. ՏԼՕ օ

Պ

օ

ՇՏՏՕ ՄՄՄ Է ՕՕ ՕԼ

ԽԽՏ ՃԽԽյՋ

օ մ

ԼԼԽՏՒ ՕԼՋ ՇՏԼԽ

)ԽՏ Խ ԽԽ ԽՏ Խ Խ Լ ԽՏ ՒԽ

Օ2 3ԼՃԼՒՏՏ Շ ԽԽ

ՔԼ ԽՏԼԼ Խ

8ՇՒԽ Լ Շ ԽԷ ՃՒԽԼԽԽ 8ՒԽ Ջ

Սպարտակ Սերյոժայի Սողոյան

ԻՆ­ՖՈՐ­ՄԱ­ՏԻ­ԿԱՅԻ ԵՎ

ՏԵ­ՂԵ­ԿԱՏ­ՎԱ­ԿԱՆ ՏԵԽ­ՆՈ­ԼՈ­ԳԻ­Ա­ՆԵ­ՐԻ

ԶԱՐ­ԳԱՑ­ՄԱՆ ՊԱՏ­ՄՈՒԹՅՈՒ­ՆԸ









Պ մ ՄՄՄ

օ Խ

ՒԽԷԽ Խ յ Լ

յ Լ ՄՄՄ ՃԽԽյ Լ ՄՄՄ Շ Ջ ՒՕՔ Լ