Քաղաքացիական պաշտպանություն

ՔԱՂԱԹԱՑԻԱԿԱՆ

ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

ՔԱՂԱՔԱՑԻԱԿԱՆ

ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

է ՍՍՀՄ Հաստատված

պաշտպանության քաղաքացիական

պետի կողմից որպես ուսումնականձեռնարկ բնակչության ճամար

«ՀԱՅԱՍՏԱՆ» ՀՐԱՏԱՐԱԿՉՈՒԹՅՈՒՆ

ԵՐԵՎԱՆ--1984

ԳՄԴ

68.69 Ք

`

ՆԵՐԱԾՈՒԹՅՈՒՆ

կոմունիստականկուսակցությունը, սովետական կառավա-

Ռուսերենից թարգմանեցԱ. ԳԵՎՈՐԳՅԱՆԸ

են մղում կուսակցու րությունը ճետնողական, անդուլ պայքար ն Հճամաղզոմարների ճոչակած ն ՍՄԿկ 2771 թյան Համագումարի կողմից զարգացրած խաղաղության ծրագիրի կենսագործելու ճամար կոմունիստական կուսակցության ն

,

Հեղինակայինկոլեկտիվ՝ Ա. Պ. Զայցե, Ա. Վ. Կոբժավին,Ա. ի. Կոբնե, Կաստբով,Մ, Տ, Մաքսիմով,Ֆ. Գ. Մալանիչե,Դ. Ի. Միխայլիկ(կոլեկափվի դեկավար), ձու. Ս. Սիպայլով,Ա. Ա. Չուգասովն Ա. Ն. Չուլկին: հանակի դեներալԱ. 5. Ալտունինի խմբագրությամբ: մ,

Մ,

լԸ 1ԱՅԿ

2" ՊԲԱԴԱՐՆԱԿ

Լ-Կ ք

| թաքա «աաա ԿՐԵՐ

Ը: Ուս.

է

'

ԻՔԻ

ՇԸԲԲԹՏՃՐ1լմ

.,

Տ

ո արին

ձեռնա

ՍՏԱ

յե-

ամեն

ԴԵ

Ալտունինի խմբ),

ԸաԵՇԱԾԱԾՅՔԻԹՈԳՅե՛ն

Հակո: այաստանչ 1984.-ԱՖ

չկա ավելի կարնոր խնդիր քան

ռպլաշտսպլանուխաղաղության

ժյունը: «ՍովետականՄիություշը ն նրա դաշնակիցներըչ-"նդգծվեց ՍՄԿԿ 24271 ճամադումարումյ-- այժմ ավելի քան սրբնիցե, ճանդիսանում են խաղաղության գզլխավորճենարանն

ոշխարճում»: Ցավոք, 70--80-ական

ԿԱԽ .ԻՈք, թա" Վ :

ճամարմիջազգային ։լլանում կառավարության սովետական

ռուս

թարդմ. էջ, նկ.:

թվականների սաճմանադգլխին մի-, ր են բարդ ա կ. ք ո ն լրջորեն ուկ եէ կերա ով զգայինն իրադրությունը ցավ: մփորուլ ն, առաջին սճեց իմպերիալիզմի ամերիկ լուն, իմպեչչերթին, փալիզմի քաղաքականության ագրեսիվությունը:ՋՁկատենալով Ն Հաշվի առնել: ժամանակակից աշխարչճի իրական լ,ԱՏ0 ի ԱՄՆ ւ ի գլխա բլոկի ղեկավարները միլիտարիստական ա

ա

յ

ավ։

ճողմերը, ի

ի

դիտաճանրամատչելի ձեովպատմվուժ է ՍՍՀՄ քաղաքացիական կուրս են վերցրել՝ |որությամբ խախտել ստեղծստեղժվան ն ղարզացաշխարճում ռլաշտապանության ման սպլատմության,նրա ն կազմակերման ճիմունքների խնդիրների, |ած ռազմական ճավասարակշոություննիրենց օգտին, ի վնաս մասսայական բնաչնչվան զենքից բնակչություն պաշտպանությաֆ ուլ, Մ ն Համ ագորչ խության նհա Մ բողջ սոցիալիստակա եղանակների, երեսաների սլաշտպանության առանձնաճատկություն-ով տակա աաակուն

առ

խակցության,ի վնաս միջազգային լարվածության թուլացման բոնարն բնույքի` եղանակների, Աարիաժեքրի բնակության բապոարաղայական տոներանական աես փողովուրդներիանվտանգության: Այստեղիցէլ իմպերիալիզմի րաստման մասին: յան

ոխադարձ

հան

օդնություն

Աաաա,

նախատեսված

1804070090 (1)

ցու

ն.

խնչոլե

տա

նրա ճանցակիցներիդիծը՝ ուժեղացնելու սպառազինությունների մրցավազքը, պրովոկացիաներ կազմակերպելու մոցիաիստական ն մյուս անկախ պետությունների դեմ, ստեղծելու 'արվածությանօջախներ: '

Ձեռնո,

դեպքում ինքնապաշտպանու-

148-84

է

ա

ու

ն

Ճարցե

ծ

'

`

ԳՄԴ

ՅԾ ԹՇՕՇՃաՅոՀՆ.1999

Ը) Թարգմանվածէ ճալերեն, «Հալաստան»ԲՔրատարակչություն,

68.

::

ՍովետականՄիության կոմունիստական կուսակցությունը անշեղորենշարունակում է պաճպանելու ղարդացնել միջազգա-Հ

ՍՄԿԿ 2171

Համագումարի նյութերը, էջ

5:

ւ

վին լարվածության թուլացման կուրսը: ՄիաժամանակՍՄԿԿ-ն է, որ իմպերիալիզմի ն խաղաղության մյուս թշնամիոնում ների մեքենայությունները սովետական մարդկանցից սպաճանջում են մշտապես զղոն լինել ն ըստ ամենայնի ամրապնդելմեր պետության պաշտպանունակությունը, որպեսզի ձախողվեն ռազմական առավելության ճասնելու հ ճամաշխարճային դիկտատ իրականացնելու իմոլերիալիզմի պլանները: Օյ. կուսակցությունըն պետությունը»-Յ ասվեց ՍՄեն 2171 ճամադումարի Ճաշվետու զեկուցման մեջյ-- ոչ մի օր աչքաթող չեն արել եբկբիպաշտպանական հզորության, նբա զինված

ուժերիամբապնդման ճարգեոը»): բանակի ն ռազմածովային նավատորմի մարՍովետական

տիկները, որոնք անսաճմանորեն նվիրված են կոմունիստակած կուսակցությանն սոցիալիստականճայրենիքին, ճավատարիմ են լենինյան պատղամներին մարտականփառասլանծավան-չ-դույթներին, Վարշավայիպայմանագրի մասնակից պետությունների եղբայրական բանակների ճետ միասնական շարքում արն ժողովուրդների թուն կանդնած են սոցիալիղմի նվաճումների են անվոանդության պաճպանության դիրքերում ն պատրաստ կործանիչ ճակաճարված տալ ցանկացած ագրեսորին: Սակայն ներկայումս գործնականորեն մասսայական բնա-չ ջնջման տանողզենքի ստրատեգիականմիջոցների անսաճմանա-չ վակ ճեռավորության ճարձակման ճնարավորությունները անճրաժեշտ են դարձնում մոբիլիզացնել երկրի ամբողջ բնակչությանը ամենաակտիվմասնակցություն ունենալու պաշտպաչ նական միջոցառումների անցկացմանը: Այդ թսնդրի կատարչ ման ՍՍՀՄ քաղաքացիա-չ գործում կարնոր դեր է Ճճատկացված կան պաշտպանությանը: Սույն ուսումնական ձեռնարկում պատմվում է ՍՍՀՄ քաղաքացիական պաշտպանության,նրա ստեղծման, ղարդացմանչ կազմակերպման խնդիրների, քաղաքացիականպաշտպանուքյան գործում բանկչության պարտականությունների։Օ6մասսաչ յական բնաջնջման զենքից պաշտպանվելու եղանակների, քաղաքացիականպաշտպանության տեղեկացման ազդանշաններով դործողությունների, վնասվածօջախներումն տարերայինաղետ- ` մասինչ ների ժամանակ անճրաժեշտ դորժելակերպի կանոնների ու

ու

.

Է

ՍՄԿկ 2171

Համաղումարինյուքերը։ էջ

102:

Այստեղ խոսվում է

կազմա-չ երեխաներիպաշտպանության վնասբնույթի տարբեր

նան

կերպման առանձնաճատկությունների, ն վոդեսլքումկիրառվող ինքնապաշտպանության վածքների ռպլատեժամանակակից օգնության եղանակների խադարձ դործողություններին ծավալվող բազմի բարդ պայմաններում ու

Հողեբանական բարոլաքաղաքական բնակչության մասինը րաստման սպլաշտ-Հ Ուսումնականձեռնարկը մշակվել է քաղաքացիական ուսուցման դծով բնակչության պանության աան պատ-

ու

ժրագրին ։

-

պաշ ՍՍՀՄ քաղաքացիական սւասխան,որը Հաստատվելէ կողմից: նուքյան պետի -

այն կոչվում էր տեղականՀակաօդային իշխանուՏՀ04) Հիմքը դրվեց սովետական ՏՀՕՊ-ի բյան 2:աաստայոմանՀենց առաջինտարիներին: 1918 թ.

թյան(մինչն 1961 թ.

պաշտոլանություն՝

Գլուխ:

ավիացիայիկողմից մարտին, դերմանական

|

ՔԱՂԱՔԱՑԻԱԿԱՆ ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅԱՆ

ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԻՑ

«Պորտ-Արտուրի

1905 թ. դրած Լենինը դնոնաս անկուընղդծել է, որ ժամանակակիցպատերաղմները ոչ թե վարձու ղվ բանակների, այլ ժողովուրդների ուժերով: Մեր երկրում քաղաքացիական պատերազմի տարիներին, նշելով ժամանակակից պատերազմների կարնոր մի առանձնաԻ. նա, Վ. Ճճաւկություն Լենինը ցույց տվեց, որ «ինչպես ճարկն ք պատնրադմ մղելու ճամար անձրաժնշտ է կազմակերպված

Վի,

որ» որմածում մու

աա

չիալ

աաա ունը»),

արյուն ան ը

դոլու

շր "ա-

կողմերը կձգտեն առավելագույն չափով կազմալուծել ճակառակորդիթիկունքը: մարտնչո բոնչող

Առաջին անդամ թիկունքի այղպիսի կազմալուծման «նարավորությունը ի Հայտ եկավ 1914--1918 քք. Ճամաշխարճային պատերազմի տարիներին, հրբ պուտերազմականգործողություներում կիրառվեց մարտական ավիացիան, որն ընդունակ էր ճակառակորդի թիկունքում ճարվածել բնակավայրերին: Այս օդային Ճարվածներիցխոշոր քաղաքների պաշտվանությունը կազմակերպելու անճրաժեշտություն առաջացրեց: Զորքերի կողմից իրականացվողՃակաօդայինպաշտպանության ակտիվ միջոցառումներից բացի օդային թռիչքներից բնակչության ն արդյունաբերականձեռնարկությունների պաշտպանությունը աղաճովելու ն ավիացիոնթոիչքների 4ետնանքներըարագորեն վերացնելու կոչված միջոցառումներին մասնակցելու գործում սկանց ներգրավվել բնակչությունը: Դա ճանգեցրեց քաղաքների խաղաղ բնակչության վրա ճենվող տեղական ճակապաշտպանության Համակարգի սփեղծմանը: օդային ՍովետականՄիությունում քաղաքացիական տպաշտպանու-

Հանգամանքը

-

Վ. Ի, Լենին, 6 ծրկժրքլիակատար ժողովածու, Ն

,

պատորա

Քաղաքացիական

ոմբակոծությունից: ետո: առաջին տարիներին

Ար

մի

առաչին

են Պրւորոգդրադում, իրականացվել միջոցառումներն քաղաքի օղային

4.

88,

19 488:

ՏՀ0Պ-ի

էին մի

երբ օղային

միջո Մ առումներին

դործու մասնակցելու

բնակիչները» քաղաքների լի աոջոր

սպառնալիքէր ստեղծվում: թռիչքների ն

ավիա-

պատերաղմիփորձի Հենվելով քաղաքացիական կավրա, սովետական նշանակության ցիայի աճող ռազմական է չարք մի թվականիցսկսած ընդունել որոշումներ, նվիրված երկրի Հակաօդային ստեղծմանն ամրառլնդմանը:

ռավարությունը1925

պաշտպանությ ընդունեցՊՏ0 ՍՍՀՄ որոշում ժողկոմխորշը քվականին ւ

ու

ւ

շմեւտը

ժամանակ կառուցումների գոտու սաճմանամերձ

ճա-

մասին: ժամա-

միջոցառումների պաշտպանութ կաօդային դործողություբի ավիացիայի նակի մարտական ան

ննե

ավ շառավղ

ով

էր նախատեսվում սաճմաններում դոտու այդ պայմանավորված ն ժողովրդական բնակչության ղուդընքաց նոր շինարարությանը

ինժեներատեխնի-

սլաշտպանության ոնտեսության օբյեկտների իրականացնել: միջոցառումներ Համապատասխան կական ն պաշտպանության Հաջորդ տարում ՍՍՀՄ աշխատանքի որը պարտադրում (ՍՍՀՄ ԱՊԽ)որոշումընդունեց, |րորճուրդը սաճմաններումճա-

էր

սպառնացողդոտու հրկաթուղայիններին

Մաս անցկացնել: միջոցառումներ պաշտպանության կաօդային կից պետք է

կալարաններին նավորապես,երկաթուղային Հակաօղային ն ստեղծվեին կառուցվեին առպղաստարաններ

ու

Հատուկ կազմավորումներ: Հակաբիմիական ՍՍՀՄ աշխատանքին սպաշտպա1922

թ.

Հրապարակվեց

օղաՍՍՀ Միության տերիտորիայի նության խորՀրդիորոշումը Այդ

մասին:

կազմակերպելու պաշտպանություն յին-քիմիական սաճմանաՀչ բաժանվեց որոշմանՀամաձայն երկրի տերիտորիան ն թիկունքի: Սաճմանամերձ դուտում դուտու մերձ ակսեցին կոչվել ՀՕՊ-ի քաղաք-կեբոլոր քաղաքները

(սպառնացող)

բւթնվող

ղեկավարություն ընդճանուր ՀՕՊ-իմիջոցառումների տեր: նույն ժողկոմատի ն դործերի վրա: դրվեց ռազմական ծովային ժողՍՍՀՄ թվականին

լ ԱՊԽ-ը ռազմական ծովային դործերի

խորճուրդը ճաստատեց ՍՍՀՄ ճակաօդային պաշտպանության նոր կանոնադրությունը,որի ճամաձայն տեղական ակաօդաչ կոմատին պարտավորեցրեց ստեղծել քաղաքացիական ժողկոյին պաշտպանություննառանձնացվեց որպես սովետականսլեմատների կարիքների Համար օդային-քիմիական պաշտպանուպաշտպանության ամրողջ ճամակարդգի Հակաօդային տության թյան ղեկավար կադրերի պատրաստման ճատուկդասընքացինքնուրույն բաղկացուցիչ մաս: Այդ ժամանակից էլ ընդուններ: Այդպիսի դասընթացներստեղծվեցին Մոսկվայում, Լենինված է Հաշվել ՍՍՀՄ քաղաքացիականպաշտպանության նաղրադում, Բաքվում,կինում ն Մինսկում: խորդի՝ Համամիութենական ՏՀ0Պ-ի սկղրնավորումը: 1928.թ. ռազմական ն ծովային դորժերի ժողկոմի ճաստաՏՀ0Պ-ի Հիմնական խնդիրներն էին՝ ընակչությանը նախատած ՍՍՀՄ Ճակաօդային ռ։լաշտպանության կանոնադրության կդուշացնել օղից Հարձակման վտանգի մասին ն վտանգն անցմեջ գրված էր, որ Ճակաօդայինպլաշտոլանության նպատակընելիս տեղեկացնել. օդային ճարձակման ժամանակ իրակաԱնչՀՄիուրյան պաշտպանությունն է օդային Հարձակումներից նացնել բնակավայրերին ժողովրդականտնտեսության օրյեկտնչպես ուղմական, այնպես էլ քաղաքացիականն ճամապաների քողարկումը (առանձնապեսլուսաքողարկումը),վերացնել տասխան ճասարուկական պաշտպանականկազմակերպությունօղային Հարձակման, այդ թվում նան քունավոր նյութերի կիներին սլատկանողուժերի միջոցների օգտագործմամբ:Հարդի րառման Հետնանքները. րնակչության Համար պատրաստել այսպիսի դրվածքից ելնելով անճչրաժեշտէր կազմակերպելօդաօդային ճարձա-չ ոմրապաստարաններն գազապաստարաններ. քիմիական ճարձակումից պաշտպանվելու բնակչության մին,ն կումից տուժածների Համար կազմակերպել առաջին ըրժշկական ուսուցման դործը։ Այդ խնդրի կատարմամբ ղրաղվում էին դըլն քուժական օղնություն. անասնարուժական օգնություն ցույց ն կարմիր խաչի ու ԿարմիրկիսախավորապեսՊաջավիաքիմը տուժած կենդանիներին. ապաճովել ճասարակականկարգի լուսնի ընկերությունների միությունը, որոնք ուսուցման ոլորն սպառնալիցգոտում իշխանության ու ՏՀ0Գ մարմինների կողտում ներդրավեցին տեղական Հակաօդային սլաշտոլանության մից սաչշմանված ռեժիմի պաճպանումը: Այդ բոլոր խնդիրների Ճարյուր ճաղարավորակտիվիստների: էր իշխանության տեղական մարնախատեսվում կատարումը հ ճակաքիմիական պաշուանության Հակաօդային դծով ուժերով ու մինների ն ժողովրդական տնտեսությանօբյեկտների բնակչության մասսայական պատրաստությունը թույլ տվեց միջոցներով: Դրանով էր որոշվում նան ճակաօդային պաշտո1932 թ. ստեղծել ՏՀՕՊ-ի 3 ճազարից ավելի կամավորական պանության տվլալ Համակարգիանվանուժը: ազմավորումներ: Ավելիքան 8,5 միլիոն մարդ ապաճովվեցին ՏՀՕՊ-ի շտարները, ծառայություններնու կազմավորումները Ճակագաղերով, սպառնացող ղոտում ընակչությանը պատսպաստեղծվում էին միայն այն քաղաքներումն արդյունաբերական ճամար փելու պատրաստվեցինմի քանի Ճճազարոմբապաստա-չ ճակառակորդի ռրլեկտներում, որոնք կարող էին Հայտնվել րաններ ն ղազապաստարաններ: Միջոցառումներիրականացավիացիայիզործողությանշառավղում: Այդպիսի քաղաքներում վեցին սպառնացողզուտու քաղաքներիլուսաքողարկման ն ճՃարճակաքիկ օբյեկտներում Հակաօդային պաշտպանության ձակման սպառնալիքի մասին բնակչությանը տեղեկացնելիս միջոցառումներըանց էին կացվում տարագ գործող ճամակարդգ ստեղծելու ուղղությամբ: լրիվ ծավալով: Այսպիսով, թ. երկրում կազմակերպականն. նյուքական որոշվում էր նրա անձճրւսժեշտնախադրյալներստեղծվեցին տեղական 4ՃակաօդաՀչ սլաշտանուՀակաօդային Քանի որ այն յին պաշուղանությանմիասնական 4ամապետականճամակարգ մասն էր, ուստի հրկքյան ամբողջ Հաժակարղիբաղկացուցիչ ատեղծելու ճամար: Մինչդեռ խոր բքիկունքում գտնվող օբյեկտրում ՏՀՕՊ-ի ընդչանուր Հարված Հասցնելու ճամար մարտական ավիացիայի ռազմական ն ծովային զորժերի ժողկոմատը (1934 թվականից էր կատարելաաճը սպլաճանջում արաղ ճնարավորությունների ՍՍՀՄ ժողկոմատը), իսկ ղինվորական օկպաշտպանության գործել բնակչության հ ժողովրդականտնտեսության պաշտպաթյունը: պաճմանձերում՝նրանց Ց նության կազմակերպման 4ետադա աշխատանքները: 1932 թ. Հոկտեմբերի 4-ին կոմիսարների ժողովրդական :.

ու

տալ

պաշտպանության միական

ու

-

կառուցվածբը ՏՀ0Պ-ի կազմակերպական

խնդիրներով:

իրականացնում ղեկավարությունն էր

ներին

բուդների

Ց

երկրի

Հրամանատա»»

ՏՀ0ՕՊ-իխնդիրները լուծելու Համար կազմակերպվում էի ուժեր՝ զինվորական օկրուդների ճրամանա Համապատասխան տարությանը ենթակա ՏՀ0Պ-ի զորամասեր ն ՏՀՕՊ-ի կամավո

րական կազմավորումներ. քաղաբային շրջաններում՝ տեղամա սային խմբեր, ձեռնարկություններում՝ օբլեկտային ջոկատնել

տնային կառավարչություններին առրնթեր՝ ինքնապաշտպանո: քյան խմբեր: ՏՀ0Պ-ի կաղմավորումները ստեղծվում էին 4ե հ. ձեռնարկություններու տնյալ Ճաշվով՝ ճիմնարկություններում 15 մարդ 100--300 ե բանվորից բնա ծառայողից, ն 200--500 կիչ ունեցող տնային կառավարչություններոմ: Տեղամասայի:

ջոկատներըբաղկացած էին տարբեր ճատուկ կաղմավորումնե. րից, իսկ ինքնապաշտպանությանխմբերը, որոլես կանոն, վե սատորաբաժանումներիը՝ բժշկական, վքարավերականգնողական ճակաճրդեճային պաշտպանության, կարգի պաճպանության 1 վերաճոակման,դազաղերծման ն ապաստարաններիսպասարկման: Տեղամասային յոկատները ն ինքնապաշտսլանության խմբերը ենքարկվում էին միլիցիայի բաժանմունքի պետին:

ՏՀՕՊ-ի կադրերի պատրաստումնիրականացվում էր ՏՀՕՊ-ի Ճատուկ դասընթացներում,իսկ բնակչության ուսուցումը՝ ճասարակական պաշտպանականկազմակերպությունների ուսումնական ցանցի միջոցով: թվականից բնակչության ճակաօղային ն ճակաքիմիական պաշտպանության գործը ավելի լալն քավ է ընդունում, մասնավորապես սաշմանվում նեն «Պատրաստ ն Հակաբիմիական Հ0ՔՊ» կրծքանշանի նորմատիվներ: Բնակչության սլատրաստությունը կատարելագործում էին ՏՀ0Պ-ի կազմավորումները: Համե(բ)ն 19935

պատրաստման

(Հակաօդալին

:

ժողկոմխորճի 1935

գիտելիքների ն «մտուՍանիտարականչղպաշտպանական ձները կատարելագործելու նպատակով թյունների տարածման մտցվեցին մեժաճասակների ճամար «Պատրաստսանիտարական պաշտպանության» (ՊՍՊ)հ դպրոցականներիճամար՝«եղիր պոառորա սւ սանիտպրական (ԵՊՍՊ)Համ ւսպաշտպանության» 2ճանձներդրումը 1իրների նորմատիվներ: Այդ նորմատիվների

սո-

գժով:

ւ

:

թթ. Հայրենականմեծ պատերաղմից ոչ շատ առաջ ավարտվեցին ՏՀ0ՕՊ-իտարբնր ծառայությունների՝տեղեկացման ն կապիչ բուժսանիտարականչ կարդի պաճպանության ն անվտանգության,ապաստարանների, տրանսպորտի առնետրի հ 2ճասարակական սննդի, ջրամատակարարմանն կոլուղու, շենբների,ճանասպարճներին կամուրջների վերանորոգման,լուսաչ 1941--1945

Ծառայու-

փողարկման ստեղծումն ու նախապատրաստումը: էին իշխանության քաղաքային մարմինիոնները հ հերի ճամապատասիան յունների բաղայի վրա. այդ աշխատանջներին ին մեծ քվով մասնադետներյ որոնք նլումական ն տեխնիկակա գալի ոնսուրսներ ունեինո Այդ նույն ժամանակ սպառնալից գտնվող քաղաքային բոլոր Հո լան ճակածդային աջապանոի ոնարկության դիրքկկոռ կարնոր օրյեկաներում մոցվեցի ռորի ՏՀ0Պ-ի դծով տեղակալի ճաստիքային պաշտոններ: Այսաիսով, մինչն Հայրենական մեձ պատերաղմի ակիզրը մեծ աշխատանք կատարվեց սաճմանային սպառնալից ղզոտու ռնակչությանը ն քաղաքները Հակաօդային ն Ճճակաքիմիական պաշտպանությանպատրաստելու գործում: Բավականէ ասել, ամբողջ բնակչությունը պատկերացում որ ուներ օդային Հարձակման միջոցներից պաշտպանվելու եղաՀամար ձեռք նակների մասին, բնակիչների

տտնդծվում

|

ձեռնարկությունների վաղմազորպ

մասնակցո

պաշտպանության)

ՍՍՀՄ թ. օգոստոսի 8-ի որոշմամբ «ՊատրաստՀ0ՔՊ» կրծքանշանի նորմատիվները ճանձն ՏՀՕՊ-ի նելու ճամար բնակչության նախապատրաստումը կազմավորումների ստեղծումը դրվեցին Պաջավիաքիմի վրա:

կենտկոմինե

կիսալուսնի

նարարվում էր կարմիրխաչի ն Կարմիր ընկերուՍլունների միության կոմիտեներին: 5Հ0Պ-ի ամրապնդման ճանապարձճինկարնոր ուղենիշ էր ն կինիտեղական(քաղաքաՄոսկվայի, Լենինդրադի, Բաքվի պաշտպանությանմասին ՍՍՀՄ ԺողՀակաօդային Սիսական) կոմխորճի 1982 ք. ճունիսի Չ0-ի որոշումը, որը մի շարք նոր Իիջոցառումներ նշեց ալդ քաղաքներում տեղական ՃակաօղդաՀչ վին պաշտպանությունը ուժեղացնելու վերաբերյալ, մասնավոբառղլեսՏՀՅՊ-ի անմիջականղեկավարումը դրվեց իշխանության տելական մարմինների՝ աշխատավորների դեպուտատների վենտների վրա, իսկ այդ քաղաքների քաղաքային սովետի դգործկոմների կազմում մտցվեց աշխատավորների դեպուտատների սովետի գործկոմի նախադաճի տեղակալի պածտոն ՏՀ0Պ-ի

Հրոնարգովո լուրըտեղա-

յոտում

ոըրոյի

բոա»

դուտու սպառնալից

ցին

մեֆ

քաղաքների

քանակությամբՀակադաղեր:

բերվե1

ն ՏՀ0Գ-իմարմինների ուժերի գործունեության տեղական

բնույթի

կապակցությամբ ե

ջանքերըզինված ուժերը

ՍՍՀՄ պաշտպանությանժողկոմատի

ՍՍՀՄ

սաճմաններինմոտեցած պատե-

իրենց: ՏՀՕՊ-ի ուժերը պատերազմի տարիներին «րդարացրին կատարեցինիրենց խնդիրը: նրանք վերացրեցին

Հաջողությամբ Ճազարից ավիացիայի ավելիթոիչքների ֆաշխատական կանխեցին ժողովրդական տնւոնսուոնանքները:յ

Ճե-

նախապատրաստման բաղմին անծրաժեջտությունից ելնելուՈ7«Ն օբյեկտների քաղաքներում Ճազարից ավելի վքարներ, ՍՍՀՄ Ժողկոմխորճի 1940 թ. Հոկտեմբերի 2-ի որոշմամբ ՏՀ-Ի վնառա430 ճազարից ավելի ավիառումբ ճամարյա 2,5 միՍՍՀՄ ղեկավարությունը ճանձնվեց ներքին դործերի ժողկոմադերծեցին լիոն արվ ական: ՏՀ0Պ-ի կազմավորումների զորամասերի

լուրջ

ն

տին, որի կազմում ստեղծվեց ՏՀՕՊ-ի գլխավոր վարչություն: 1941 թ. Հունիսի 22-ին ՏՀՕՊ-ի բոլոր շտաբները, ծառայուպատրաստության բերվեղին: թյուններն ու ուժերը մարտական կ ախի Բյ բ րվեցի առաջինիսկ` օրերը Համոզիչ կերպով ցույց տվեցին Պատերազմի ՏՀ0Պ-ի սիստեմի բարձր պատրաստվածությունըն, միաժամա-չ նակ, բացաճայտնցին մի շարք թերություններ, որոնք արադորն

վերացվում էին:

։

ն

ու

ջանքերով վերացվեց 90 ճազար ճրդեշ: Մի խոսքով, ՏՀՕՊ-ը պատերազմի տարիներին ղինված ուժերի զորամասերի ճամաղորձակցությամբ էական ներդրում կատարեց բնակչությանն ու ժոյովրդական տնտհտությունըֆաշիստական ավիացիայի ՀարԳակումներիցպաշտպանելուգործում, մի շարք դեպքերում նրա ուժերը մասնակցություն ունեցան նան քաղաքների վրա ճակա-ՀՊավորդի ցամաքային զորամասերի գրոճենրը դա մղելու գոր-

Սովետական Միության վրա ֆաշկատական Գերմանիայի ժում: ճարձակման առիթով ծառացած խնդիրների ճաջող լուծման Հաչ ժամանակաշրջանում,ճենվելով Հայրե ետպատերազմյան մար ՏՀՕՊ-ը մոբիլիզացնելու գործում կարեոր դեր խաղաց մեծ պատերազմի ճարուստ փորձի վրայ ՏՀ0Պ-ը անշենական ՍՍՀՄ ժողկոմխոր4ճի 1941 թ. ճուլիսի Չ-ի որոշումը Ճակաօդա-չ ղորեն շարունակում էր կատարելագործվել: Գործողությանմեջ վին պաշոպանության գծով բնակչության ճամընղճանուր պարղիվեց տեղական ճակաօդային պաշտպանությաննոր կանոնատադիրպատրաստությանմասին: Այդ որոշման ճամաձայն16-ից վրությունը, որում արտացոլում դտավ ՏՀՕՊ-ի նախորդ դգործումինչն 60 տարեկան սովետական բոլոր քաղաքացիները պեւոք հնության ողջ դրական փորձր: ՃշտվեցինՏՀ0Պ-ի խնդիրներըն է տիրապետեինՏՀՕՊ-ի ռիտելիբներին. Բացի դրանից, կազմակերպականկառուցվածքը: 16-ից մինչն 60 տարեկանտղամարդիկ ն 18-ից մինչն 50 տաԱՄՆ-ի զինված ուժերի վղվինանոցումմիջուկային զենքի րեկան կանայք պարտավոր էին ընդգրկվել ինքնապաշտպանուն դրա պաշարների արազ ավելացումը Հարկադրեց թյան խմբերում: կատարելովկուսակցության ն կառավարուչ Դայանվելը 1956. ք. 8204-ի կազմակորալությունը: ՍՍՀՄ թյան պաճանջը, ներքին գործերի մինիստրությունը Դամ 5204-ի դարձավ ճամապնտականմիջոցառումների ճամա1941 թ. Հովիսի 3-ին Հաստատեց բնակելի աների, Հիմնարկ. ների ն ձեռնարկություններիինքնապաշտպանության Խմբերի կարգ, որոնք իրականացվում էին բնաջնջման ժամանակակից պաջոպանովյան, օգային ճար5ՀՕՊ-ի ակտիվացման գործում կարնոր դեր կանոնադրությունը: ձակման պայմաններում ժողովրդական տնտեսության օբխաղաց հ. Վ. Ստալինի1941 թ. Հուլիռի 3-ի ճառը, որում նըշվնկտների աշխատանքի Ճուսալիության ապաճովման ն փրկավում էր անճապաղ «տնհղականճակաօդային պաշպանություն |

կոաջին ոյ-

վերանայ

Միջոցնրից բնակչության

կազմակերպելու» անճրաժեշտությունը: ՏՀ0Պ-ն արագորեն զարգանում Պատերազմի էր: տարիներին

թիվն անցավ 6 միլիոն մարդուց. տեկազմավորումների ղամասայինկազմավորումները ՏՀ04-ի վերակազմավորվեցին

նրա

ղորամասերիչ իսկ վնժեներաճակաքիմիական քաղաքային զոբամասերի Թիվը զգալիորեն աճեց: ՏՀ0Պ-ի ուժեղացման ուղղությամբ

ն կառակոաակցության

իրականացված միջոցառումները արության կողմից -

լիովին

Բ

7.

անձետաձգելի վքարավերականգնողական աշխատանք

հերի կատարման նպատակներով:Չնայաժ միջուկային զենքի անունը չէր տրվում, սակայն միջոցառումների Ճամաջանքերն ուղղված էին «նենց դրանից

ՏՀ0Պ-ի

կարգի գլխավոր «ԲրՀՐ, պանվելու նղատակին: ՏՀՕՊ-ի վրա դրվեց երկրի ազգաբնակչության Ճակաօդային, ճակատտոմային, ճակաքիմիական ն ճակաբակտերիոլոգիական նախապատրաստմանգործի պատասխանա-չ

պաշույանության

Ա

ավությունը: ՏՀՕՊ-ի պետը ՍՍՀՄ միներքին գործերի նիստրն էր: Միուքննական ն ինքնավար ճանրապետություններում 5ՏՀ0Պ-ի պետերն էին ներքին գործերի "Մմինիստբները, սակայն ՏՀ0Պ-ի միջոցառումների անցկացման ընդճանուր ղեկավարությունը դրված էր ժիուքննական ն ինքնավար ճանրապետությունների մինիստրների խորճուրդների, իսկ մարղերում,

Ավելի մասսայական ուժեր դարձան ՏՀ0Պ-ի Հանրապետաչ կան, երկրամասային, մարզային նե շրջանային ծառայությունների կազմավորումները ջոկատները, բրիգադների, ջոկերի |: այլն: Քաղաքներին ավաններիբնակելի ղանդվածներումառաջ վա պես նախատեսվում էր ստեղծել ինքնապաշտպանությաթ խմբեր: բնակչության սության օբյեկտների պաշտպանությանեղանակները:

ԱՄՆ-ի ե ՆԱՏՕ-ի երկրների արկածախնդրականքաղաքաՀ կանությունը, ԱՄՆ-ի ն իմպերիալիստական մյուս տերությումների ստրատեգիական Հրթիուսմիջուկային ուժերի արադ զարդացումը, ինչպես նան միջուկային զենքը տեղ ճասցնելու Ճարաճուն ճնարավորությունները 60-ական թվականների վերջեհին ոչ միայն զինված ուժերի, այլն բնակչությանու ժողովրդա կան տնտեսության պաշտպանությանվերաբերյալ միջոցառումների սիստեմի ճնտագա կատարելագործմանանճրաժեշտություն քաչ առաջացրին:1961 թ. Հովիսին ՏՀ0Պ-ը վերակազմտվորվեց ճասղաքացիական պաշտպանության Այդ նույն թվականին ՍՍՀՄ քաղաքացիականսպլաշտպանության կազմակերտատված ալական կառուցվածքը սկսեց առավելագույն չափով Համապատասխանել երկրի թիկունքի պաշտպանության կազմակերպման աճող պաճանջներին:

ամ Ժորա Կարաանրոթն Հր

թիկունքը դարձել է Ճաերբ կադակորդի զի արձակման Հիմնական օբյեկտներից մեքաղաքացիականպաշտպանությունըճանդես է դալիս որապաճովող կարհոթ ոլ

1»

պլաշտպլանունակությունը " Արոոիյան

գործոն:

ՔԱՂԱՔԱՑԻԱԿԱՆ

ՊԱՐՏԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

ԳՈՐԾՈՒՄ

ու

՝

նե ժողովրդական տնտնչ

ՔԱՂԱՔԱՑԻԱԿԱՆ ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅԱՆ

ԽՆԴԻՐՆԵՐՆ ՈՒ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒՄԸ: ԲՆԱԿՉՈՒԹՅԱՆ

պաշտ-' Համապետական Քաղաքացիականպաշտպանությունը մասն է, միջոցապանական միջոցառումներիբաղկացուցիչ տումներ, որ խաղաղ տարիներինն պատերազմիժամանակ անց են ժողովրդականտնտեսուկացվում երկրի բնակչությունն ն թյունը Հակառակորդի մասսայական ոչնչացման զդպենջից Հարձակման ժամանակակից մյուս միջոցներից պաշտպանելու, ինչպես նան վնասված օջախներումն աղետալի ճեղեղման դո-

՛

վերանայվեցիննան

ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅԱՆ

երկրամասերում, քաղաքներում, շրջաններում, մինիստրություններում, դերատեսչություններում աշխատավորների դեպուտատների սովետների դգործկոմների, մինիստրությունների ն դերատեսչություններիվրա:

՝

Գլուխ

անճետաձգելի «տիներում փրկարար ճամար: կ ատարելու կան աշխատանքներ ու

`

վրարավերականդնողա-

կոչված է ՍՍՀՄ զինված պաշտպանությունը Քաղաքացիական սլաշտՀետ Համատեղ իր դերը կատարել: Անցկացնելով ուժերի

սլաշտպլանություքաղաքացիական միջոցառումներ, սանական ներգործության

նը պետք է ապաճովի Հակառակորդի ղենքի

քուլացումը,եթե քաղաքների» արդյունաբերաչ տռավելագույն ճանդույցների ն մյուս երկաթուղային կան ձեռնարկությունների,

կարնոր օբյեկտների նկատմամբ կիրառվի այդ զենքը: տնտեսության օբյեկտներում քաղաքացիաժողովրդական

փորձը) բաղումղզորավարժությունների կան պաշտպանության են, որ վկայում տվյալները դիտական ուսումնասիրությունների լավ դրվածքի» բնակչության պաշտպանության Փաղաքացիական ն երկրի ժողովրդական տնտեսության օբեկտների պաշտպախելացի իրականացման Համալիրի նության միջոցառումների ճակառակորդիկողմից է նվազեցնել զգալիորեն դեպքում կարելի կործանարար կիրառման ոչնչացման միջոցների .

:

արավ

հտնանքները:

ՍՍՀՄ քաղաքացիական կազպաշտպանությունը Այսպիսով, Համապատասխան որ է այնպես, իրադրությանը մակերպվում

Հնարավորլինի

բոլոր

անճրաժեշտդեպքերում անճապաղ ն լրիվ

իրականացնելնրա դործնականորեն ձավալով `

միջոցառումները:

1.

ՔԱՂԱՔԱՑԻԱԿԱՆ ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅԱՆ

տուժած քաղաքների ն շրջանների բնակչության կենառտեղծեւ ճամար: սացզործունհության ն աշվթարավերականգնողական անչճետաձգելի Փրկաիար տուժած են վնասված օջախների ճետախուղելը խատանքներից բնակչությոննըվնորելն ու փրկելը: նրան անճրաժեշտօդնությում՝ վքարների տեղափաճրդեճների դեմ պայքարը» տալը». ցույց օբյեկտնեՀ տնտեսության ժողովրդական վերացումը կումն կառուցտարածքի, մշակումբ, սանիտարական րում, մարդկանց ն պարենի վակոշկեղենի Հադուստի, վածքների, տեխնիկայի, րակաղերծումը ռադիոակտիվթունավոր նյութերից կամ բակ-

ԽՆԴԻՐՆԵՐԸ

'

Քաղաքացիական պաշտպանությանգլխավոր խիդիրը բնակէ: չության պաշտալանությունն ինչպես Հայտնի է, մեր սոցիալիստական պետությանճամար ամենաթանկըմարդն է: Մեր բոլոր պաշտպանական միջոցառումների կարնորադույն նպատակը սովետական մարդկանը անվոանգության ապաճովոմն է: Բնակչության պաշտպանության խնդրից է կախված ինչպես քաղաքացիական պաշտպանության, այնպես էլ ընդճանրապես պետության պաշտոպանության մյուս բոլոր խնդիրների լուծման Ճաջողությունը: Պաշտպանելբնակչությանը, պաճպանել մարդկանց կյանքը" քաղաքացիական պաշտույան նմ մարդա այսպիսին է ՍՍՀՄ Քաղաքացիական պաշպանության Ն. պատակը, որը պատասխանումէ աշխատավորների: ռիրակայ

ու

տերիալ միջոցներից:

-

2.

արմատականշաճերին: «Այն ամենը, ինչ ժողովուրդն է ստեղծել, պետք է Ճուսա-չլիորեն պաշտպանվի»: Այս ճանրաճայտ դրույթը, որը գրված է ՍՄԿԿ որոշումների մեջ, է քաղաքացիակած պաշտպանության ճետնեյալխնդիրը՝ ապաճովել ժողովրդական ն ճյուղերի կայուն աշխատանքըպատնտեսությանօբյեկտների տերազմի պայմաններում: ՛

ն ճյուղերի կաժողովրգականտնտեսության օբյեկտների

:

ՈՒԺԵՐԸ

ու

ու

Այդ աշխատանքներիՀիմնական նպատակը բնակչությանը տալը փրկելն է ն տուժածներին անճրաժեշտօգնություն ցույց Առանց նման աշխատանքներիճաջող իրականացմանճնարավնասված օբվոր չէ կարգավորել ժողովրդականոնտեսության յեկտների, ճյուղերի... դործունեությունը, նորմալ պայմաններ

ԵՎ

կաղմա-Մեր երկրում քաղաքացիականպաշտպանության կոմուՄիության Սովետական սկզբունքը Հիմնադիր կերպման է միջո-բոլոր այն դերն ղեկավար կուսակցության նիստական են իմ-կապված որոնք դործում, ցառումների իրականացման ճայրենիքի՝ ազրեսիայից մեր սոցիալիստական պերիալիստական ՍՄԿԿ կենտկոմը ն սովետականկառա-Հետ: պաշտպանության են դարձնում` վարությունը մշտական չքուլացող ուշադրություն ոլաշողանության զարգացման գործին, որոքաղաքացիական միջոցա-շում նրա գործունեությանՀիմնական սկզբունքները» ՍՍՀՄ ՄինիստրներիխորՃճուրդը»ծավալը: ռումներիբնույքն ՍՍՀՄ` ինչպես ասված է ՍՍՀՄ Մինիստրներիխորճրդի մասին բննստաշրջանի 9-րդ դումարման -9-րդ սովետի Գերադուլն

-

տիներում:

ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅԱՆ

Ս ԿԶԲՈՒՆՔՆԵՐԸ

Տ»

պայմանավորում

յուն աշխատանք ասելով պետք է ճասկանալ պատերազմի ժամանակ Ճճամապատասխան պլաններում նախատեսվածծավալ ների ն նոմենկլատուրաների արտադրատեսակներթողարկելու կարողության պաճպանումը(նյուքական արժեք չքողարկող օբյեկոների: Ճյուղերի ճամար՝ տրանողոր:ոչ կապ ն այլն, իրենք ֆունկցիաների կատարումը): ճետ սերոորեն կապված է քաղաքացիանշված խնդիրների կան պաշտպանության նս մի կարնոր խնդիր փրկարար ն անաշխատանքների իխրաճետաձղելի վքարավերականգնողական ն աղետալի ճեղեղման զոկանացումը վնասված օջախներում

ՔԱՂԱՔԱՑԻԱԿԱՆ

Կ

ԿԱԶՄԱԿԵՐՊԱԿԱՆ

է ՍՍՀՄ դունած օրենքի 14-րդ Հոդվածում, իրականացնում

քա--

ղեկավարությունը: ընդճանուր ղաքացիականպաշտալանության երկՄիուքենականն ինքնավար Հանրապետություններում,

հ դգյու-քաղաքներում մարզերումշրջաններում, բամասերում,

ամբողջ` սլաշտպանության ղական վայրերում քաղաքացիական ն է կուսակցական իրականացվում դործունեությունն պրակտիկ սովետականմարմինների անմիջական ղեկավարությամբ:

կազմակերպական պաշտպանության Երկրի քաղաքացիական սիստեմով,» է կառուցվածքի Համապետական Հճիմքը որոշվում մարմինե. կառավարման իշխանության պետական պետական ների կառուցվածքով,մերԻՀաարակական անքի ամբողկա17-

չցութաձնով: Քաղաքացիական պաշտպանությունը այնկես է է նյումական որ կառուցվում, ապաճուվի մարդկային ճեսուրոների առավել շաճավետ օգտագործումը, իր խնդիրնեիր լուծի հ ճաջողությամբ նվազագույնս կտրելով ամենօրյա մարդկանց «արտադրականդործունեությունից: ՛

Քաղաքացիական պաշտպանությունը կազմակերպվում է Դա ոնրիռորիալ-արտադրական սկզբունքով: նշանակում է, որ

միջոցոռումները պլանավորում ն անցկացնում են Փնչպես ժողովրդական դեպուտատների սովետները։ այնպես էլ նրա

բոլոր

արտադրական

ու

ու տնտեսականդերաւտեսչություններն ճիմ-

ՆՖարկությունները:

'

Միութենականն ինքնավար ճանրապետություններում քա-

Աշխատավորների դեպուռատների շրջանային, քաղաքային ոու,պարտականություն Հիմնական իրավունքների սովետների

-

հ շրջանային քաղաքային սովեաները:

բխում է ՍՍՀՄ սաճմանադրությունից պատասխանատվությունը (Հիմնական օրենքից), որի 146-րդ Հոդվածում ասվում է, որ :

պնդմանը»: Քաղաքներում,

են

երկրի

սլաշտպանունակության ամրա-

ավաններում, գյուղական սովետներում քաղաքացիական պաշտպանության անմիջական ղեկավարումն

մրականացնոնմ ժողովրդականդեպուտատների սովետների դործկոմների նախադաճները:Հիշլալ անձինք քաղաքացիական պետերն են իրենց դլիավորած քաղաքնեպաշտպանության փում, ավաններում, գյուղական սովետներում ե պատասխաչ են

'

ու

,

ժողովրդականդեպուտատների այդ տեղական սովետների

նրանք աջակցում

կրում սաճմանված ժամկետներում մասսայա-կան բնաջնջմանզենքից բնակչության ն ժողովրդական տնտեսության օբյեկտներում ճարկ եղած ծավալով պաշտպանական անցկացման ճամար: միջոցառումների Այն փաստը, որ քաղաքացիական պաշոպանության գլութ են կանգնածսովետական իշխանուրյան դործադիր մարմինները» նրա ստորին օղակներից սկսած, քաղաքացիական պաշոպա-նությանը բացառիկ նպատակաուղղված,ճեղինակավոր հ զոր-ծուն բնույթ է տալիս: Քաղաքացիական պաշոպանության ճիմնական ուժերն են ոչ ռազմականպցվածկազմավորումները: Փոյություն ունեն քաղաքացիական պաշտպանության ոչ: ռազմականացված կաղմավորումների երկու տիալեր՝ ընդճանուր նշանակության ն ծառայությունների: ԱռաջինընախատեսՀն անճետաձդելի ված է փրկարար վթքարավերականդնողական ինքնուրույն աշխատանքները, իսկ երկրորդը՝ ճատուկ խնդիրներ իրականացնելու ն ընդճանուր նշանակության կաղզմավորումները ուժեղացնելու ճամար: Դրանից բացի, կազմավորումտերիտորիալ. օբյեկտային ները կարող են լինել օբյեկտային կազմավորումները, սովորաբար, փրկարար-վերականդնողաՀչ են երենը օբլեկոներում, տեն կան աշխատանքները կատարում ըիտորիալ կազմավորումները նախատեսվումեն ավելի կարնոր օբյեկտներում աշխատելու ճամար (ինքնուրույն կամ օբյեկտային կազմավորումներիճետ ճամատեղ): Քաղաքացիականպաշտպանությանուժերը փրկարար ն անաշխատանքներ տանե Հետաձգելի վքարավերականզդնողական լուց բացի կարող են ներգրավվել մասսայական անտառային ճրդեճների դեմ պայքարիչ ինչպես նան տարերային աղետների ն արտադրական վբարների ճետնանքների վերացման գործում .

ղաքացիական պաշտպանությունը ղեկավարում են ճանրապետությունների մինիստրներիխորճուրդները,իսկ հրկրամասերում «ե մարղերում՝ ժողովրդական դեպուոատների սովետների պործադիր կոմվոնները: Այդ մասին, օրինակ, խոսվում է ՍՍՀՄ սովետի 10-րդ գումարման 8-րդ նստաշրջանի 'Փճրագույն կողմից ընդունված ժողովրդականդեպուտատների երկրամասային ն մարզային խորճուրդներիՀիմնական լիազորություններիվեիաբերյալ օրենքի Չ1-րդ ճոդվածում:

ների մասին ՍՍՀՄ Գերագույնսովետի նախագաճության1921 թ. մարտի 19-ի ճրամանագրով շիջանների հ քաղաքների տարածքում քաղաքացիականոլաշտպանությանվիճակի Համար պաեն ապախանատվություն կրում ժողովրդականդեպուտատների

են նատվություն

՛

3.

ՔԱՂԱՔԱՑԻԱԿԱՆ

ԺՈՂՈՎՐԴԱԿԱՆ

ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

ՏՆՏԵՍՈՒԹՅԱՆ

ՕԲՅԵԿՏՆԵՐՈՒՄ

-

Քաղաքացիական կազմակերպման գորպաշտպանության կարնոր դեր է պատկանում ժողովրդականտնտեսության արդլունաբերականն մյուս ձնեոնարկություննեօբյեկտներին՝ ծում

րին, տարբեր կազմակերպություններին, «իմնարկներին ն ուսումնական ճաստատություններին, կոլեիտիվ պետական ու

ռոնտնսություններին, դյուղատնտեսական

արտարութըգնպաշտպանության կազմակերպմանվիճակի Համար ոլաւտասԲլոմոներին։ ժողովրդական տնտեսության օբյեկտները տնտեսության օբյեկտում ժոռովրդական

մյուս

քաղաքացիական

նե

տն

քաղաքացիական պաշտպանության սիստեմի ճիմնական օղակն են: Նրանց վրա քն

փանատվությունը կուսակցության ն կառավարության որոշմանը ճամապատասխանկրում է նրա ղեկավարը, նա է օբյեկտի քաչ ղաքացիականպաշտպանությանպետը: Քաղաքացիական պաշտանցկացման վերաբերյալ նրա պանությանմիջոցառումների Ճրամաններն կարդադրությունները պարտադիր են օբյեկտի ամբողջ անձնակազմիճամար:

«Հիմնվումքաղաքացիականպաշտպանության

բոլոր միջոեն ցառումները: Այստեղ կատարվում բանվորներիծառայողների ու

պաշտպանության, պատերազմի օբյեկտների ժամանակ հ անճեկայունության ապաճովման, փրկարար աշխատանըի

ու

Ներկայումս Հանիմազարականգնողական աշխատանքեր ապաքաքյաե Խեան Աաաակաի դասակ. Պոուբյուն պաշտպանության անոր

ՀԺ

կզբունքա ԱԻ» ցույց

կազմակերպման

տրված նկարում:

ճա-

ւ

մ

մեր երկրում, ըստ էության, չկա ժողովրդական ի արս որ մղեր անար» կազմակերպվածչլինի: Եվ դին գործարանըկամ ֆաբտիկան, 4իմնարկությունը կամ ուսումնական 4աստատությունի, ը

կոլեկտիվ տր

.

ԷՐ|

|։ ծառայություն - Ժազացացիավան |

ՔԳ շտաբ

որոտ

Ը

ՀՀ-Ը

ռլաշտպանության|ՔԳ

--

Հ

Ս

է

րա

՛-

Տ

Հ | '

(ՀԱ

||

՞

Հ

.-

-

ի

կասի

-

-

մ

Հաա.

| |

|.

դեճային

գրաաշատա արա ջոկատ

:

ոկ

1 |

մ ենելա ՛

-

քան

-

մտնում աովորաբար

են

կուտակցական կոմիտեի քարտուղարը (կուսակցական կազմակեր«լության ղեկավար), տեղական կոմիտեի նախագաճը (արճմիութենական կազմակերպության ղեկավար) ն 1ԿԵՄ կոմիտեի

Հասարակական

րու մտ

-

(կոմերիտականկազմակերպությանղեկավար): Օբյեկտի քաղաքացիական պաշտպանության . ղեկավարունման կազմը ապաճովում է նրա խյան (Հրամանատարության) մեծ Հեղինակուվյյունն իրադեկությունը: իսկ այն Ճանդամանոր օբյեկտի քաղաքացիականպաշտպանության պետը քաքը, ղաքացիական պաշտպանությունըղեկավարելիս ճենվո է կուկոմերիտասակցական ե ճասարակականարճմիութենական ուննե ակե կան թնթնացնում է քաղաքա-չ ղա ակերպությունների ծման գործը ը ն Հնապիական պաշտպանությանխնդիրների լուծման րավորություն է ընձեռում ավելի որակով կենսագործել նրա միջոցառումները: ալետին առընՕբյեկտի քաղաքացիական պաշտպանության

Փարտուղարը

| ւ

ր ան

ազմավորումր

ներ

ու

՛

`

ու

Ժողովոդական

Նկ. 1. տնտեսության օբյեկտում քաղաքացիական պաշտ«պանության կազմակեբպման սկզբունքային սխեմա Էնդճանուրնշանակության կաղմավորումները ստեղծվում են տարաբաշխ,|

ժաժ՝' խոշոր օբլեկաներում կարող են ստեղծվել բոլոր «րշլալ ջոկատները,. օբյնկաներում՝ ջոկատներիցմի բանիոր, ինչպես նան ջոկեր կամ խբեր:

աաա

Հրամանատարության)խմբի մեջ

-

ման

Հակաչըը-

Իբր

"

ղե-

քա-

| Ըաաա: ոառարողոկոն

ան

ԱՑ

Լ) ի".

առա

նան

Օբյեկտի քաղաքացիական պաշտպանության պետին օգնեճամար նշանակվում է տեղակալ (խոշոր. օբյեկտներում կաեն մի քանի տեղակալ բող նշանակվել): Բացի ալդ: օբյեկտի քաղաքացիական պաշտպանության պետի (ղեկավարության,

Աբւ րաՔոոժ ման ՛

--

լուծվում

զու

ապաստարանի»

մ

|

ՀՔՊ

"

|

յ

Ր

ն

ոտեցող

են

լաքացիական ճարցերը: պաշտպանության

--

--

.

կավար, ապա այնտեղ վստաճորեն ն ճիշտ

Էնդճանուր կազժավորումներ նշանակության Ծառայությունների

Սազմավորումներ Պոոախո| ա

պետական տնտեսությունը պլխավորում է ինչպես

ճմուտ,

ներ

-

Լ.

ու

այնպես էլ տրրմականորոը աի տումրագրության» ցանկացած գործին սպետականորարդու

:

զագս

1 ք ա,

դա

-

ու

օպերատիվոր

թերստեղծվում է

Ֆառայուժյուններ. քաղպաշտպանության շտաբ՝ քաղաքացիական դեսչքում դրանը

կառավարման մարմին, քաղզաքացիապետի անքան պաշտպանության գործունեության Աաաա ն ԱԱ ճարցն

ան

տիկ

է օբլենտի, մեծությանն

"

ու

ծով

օբյեկտ

-

կարնորությանը ճամապատասխան

քաղաքացիական պաշտռլանությանՀաստիքային աշխատողնեչ բից

|

իրենց ճիմնական

պարտականություններիը չաղատված

պաֆտոնատար անձանց ճաշվին։ Շտաբնիր աշխատանքը՝կաղմակերպումն անց է կացնում օբլե բյեկտի քաղաքացիականոլաշտպանությանպետի որոշումներով: ՀՀո.

վ

շտաբի պետը Քաղպաշտպանության

օրյեկտի քաղաքացիապաշտպանությանպետի տնղակալնէ, իսկ այլ անլակալչ ների առկայության առաջին տեղակալը: նրան իրադեռլքում՝ վունք է տրվում քաղաքացիական պաշտպանությանպետի անունից Հրամաններ ն կարգաղդրություններ արձակել օբյեկտի քապաշտպանությանճարցերի վերաբերյալ: ղաքացիական

կան

ժողովրդական տնտեսության օրյեկտներում ստեղծվում

նանքաղպաշտպանության տեղեկացման է

են

կաւպիչ բժշկական,

ճակաճրդեչուլին, Մ վքարատեխսնիկական, Հակաճառագայթային ճակաքիմիական ռպլաշտղանության, ապաստարաններին քաքրան տոցների, էլեկտրամատակարարման Հւալուսաքողարկման, սարակական կարգի պաճաանության, նյուտրանսռլոլոույին, քատեխնիկական մատակարարման ծառայություններ: Անչրաչժեշտության ն Ճճամապատասխան բազայի առկայության դեռլքում կարող են ստեղծվել նան այլ Գյուղաչ ծառայություններ:

տնտեսական արտադրության օբյեկտներում վերոճիշյալից ցի ստեղծվում է դլուղատնտնսականկենդանիներին

բույսերի

նախապատրաստել փրկարար-

են

Փոքրաքանակ աշխատողներ ունեցող օբյեկտներում կարող, չոտեղծվել քաղաքացիական պաշտպանության շտաբներ

ու

անցկացման օբյեկտների

ղեկավարման ստրուկտուրային մարմինները: մովորաբարժողովրդական տնտեսության օբյեկտների քադաքացիական պաշտպանության ուժերը քաղպաշտպանության ոչ ռազմականացվածկազմավորումներն են: Գործողօրենսդրույան ճամաձայն կազմավորումների կաղմժում կարող են ներդրավվել բոլոր աշխատունակ մարդիկ՝ բանվորներ, կոլտնտեռականներ, ծառայողներ, սովորողներ: կաղմ ժեն ն մն մ նեն: զն Աոմապլե Կ արտադրական սկղբունքով՝ ըստ արտադրամասերի, բաժիններիչ բրիգադների ն արտադրության մյուս տեղամասերի Օ0Րնդ որում Հաշվի են տոնվում արտադրության առանձնաճատկությունը բանվորների, ծառայողների, կոլտնանսականների, աշմատանքային ունակությունները, ինչպես նան արտադրության մեջ օգտագործվողտեխնիկա ն դույք ունեցող կաղմավորումների Ճադեցման ճնարավորությունչո Սովորաբարկաղմավորումները ատեղծվում են արտադրական տեղամասերում, որտեղ կան առավել մեծ քանակությամբ բանվորներ, ծառայողներ, կոլորնմեսականներ. դրանք ստեղծվում են այնպես, որ բանվորական Հերքափոխը կամ բրիգադը լինեն ինքնուրույն կազմավորումներ վամ դրանց ստորաբաժանումները: Արտադրականայն տեղամասի մարդիկ, որոնհդ կազմավորումներ չեն ստեղծվում, կարող են միանալ ճարնան արտադրական տեղամասերի կազմավո

ամորոո

:

բումներին:

:

Օբյեկոների կոմպլեկտավորվոա են փրկարար իմբեր, որոնք կազմվում են ճամապաջոկատներ, ջոկեր կոասխանաբար ջոկերից, խմբերից ն օղակներից, լոպես նան սանիտարականդրուժինաներից: կազմավորումներիվրա դրվում ծն տուժածներին փնտրելու, փլվածքների տակից նրանց վու, ավերված շենքերից պաշտպանականկառուցվածքներից դուրս բերելու ն առաջին բժշկական օգնություն ցույց տալու փրկարարները կարողանան սվարոտականությունները։Արես: կատարել փլվածքները մաքրելու, փլված կառույցները բացելու Վ. մարդկանց փրկելու ճետ կապված աշխատանքները,կազմաինչպես վորումները ճադեցվում են անճրաժեշտ ատհխանիկայով, նան կարող են ուժեղացվել մյուս կազմավորումների տեխնիմեծ

մասում

ու

բա-

պաշտպանության ծառայություն: Ծառայությունները կոչված են անճրաժեշտուժեր |. միջոցներ վերականգնողական աշխատանքներկատարելուՀամար ն ղեկաչ վարել այդ ուժերի նշված աշխատանքներիժամանակ: Ծառայություններըդլխավորում են այն օբյեկտների Համապատասխան բաժինների, արտադրամասերի,բրիգադների ն լուս ստորաբաժանումների որոնց բազայի վրա դրանք ղեկավարները, ստեղծվում են:

անձճրաժեշտմիջոցառումների

են այդ ֆունկցիաները կատարում

:

ու

ճայի Հաշվին,

ճանե-

Բացի դրանից, թոշոր արդյունաբերական ներում կարող են ստեղծվել Համաճտավուք ջոկատներ

ձեռնարկություն(ջոկերչ

խմբեր)է աշխատանքների մեքենայացման ճամաճավաք ջո-

փատներ(ջոկեր)։ Այդ կազմավորումները մարդկանց փրկելուը բացի կոչված են նան անճետաձգելի

վթարավերականգնողական աշխատանքներ կատարելու,ճրղդեշներմարելու, տեղանքըչ տրանապորոն տարբեր առարկաներ վարավաղերծելու, որի ու

ճամար նրանք զինված են Համապատասխան տեխնիկայում: Համաճավաք ջոկատների (ջոկերը, խմբերը) ձեռնարկությունների առավել արագաշարժ | լավ «ագեցված րումներն են: Դրանքմշտապեսւլետք է պատրաստ պես պատերազմի,այնոլես էլ խաղաղ ժամանակ

կաղզմավոչ

լինեն ինչ-

խնդիրներլու-

ու

"

Էնդճանուր նշանակության Հիշյլոլկազմավորումնեիից բա-

ցի օբյեկտներում ստեղծվում

են

ծառայությունների կաղզմավոչ

րբումներ՝ խմբեր (օղակներ), Հետախուզական ճառագայթային ն

քիմիական դիտակետեր, կապի խժբեր (օղակներ), սանիտաՀ րական դրուժինաների (սանիտարական

ջոկատներ դրուժինաներ)ն. սանիտարական կետեր, ջոկեր (բաժանչ Հակաճրդետային մունքներ, օղակներ), վքարատեխնիկական խմբեր,Ճճակաճառաչ ն ճակաքիմիական պաշտպանությանխմբեր (կետեր, զայքային կայաններ), ապաստարանների թաքստոցների սպասարկմաթ կարդի պաճպանության օղակներ, Հասարակական ջոկեր (խրմբեր), ճասարակաւկան սննդի առետրի ստորաբաժանուժներն ու

ու

աա

.

հ ուսումՀիմնարկություններում, կազմակերպություններում

նական ճաստատություններում կազմավորումներըստեղծվութ են դլխավորապեսիրենց օբյեկտներում Ժարդկանցփրկելու մի-

ջոցառումներ ւսնցկացնելու ճամար:Բարձրագույն ուսումնական

Ճաստատություններում,. դրանից բացի, կարողեն ստեղծվել կազմավորումներ, ճետախուղականլխմբեր (օղակհ ուսումնական ներ),ճասարակական կարգիպաճաանության

փրկարար

Հաստատությանբնույթին ճատուկ այլ ջոկեր (խմբեր), կազմավորումներ քաղաքների Լ շրջանների քաղաքացիականպաշտ-

կազմավորումներ,առավելապես վթարատեխնիկական խըմ-"

բեր (օղակներ)» ճառագայթային ն քիմիական դիտակետեր, ապաստարաններն թաքստոցներնսպասարկողօղակներ, 4աաարակական կարդի պաճպանության խմբեր (օղակներ) են ատեղծվում նան քաղաքների բնակելի թաղամասերում ն բանվորական ավաններում, բնակշաճադործմանգրասենյակներին ե նային կառավարչություններինառընթեր: ու

ծելու, վնասվածօջախներում անճետաձդելի փրկարար-վերականդնողական աշխատանքներ կատարելուն տարերային աղետների արտադրականխոշոր վթարների ճետնանքներըվերացնելու ճամար:

պանության պլաններով օգտադործելու ամար: Միջնակարգ ուսումնական ճաստատությունների սովորողներից կարող են ատեղժվելփրկարար ջոկեր (խմբեր), ճառագայթային ե բիմիական դիտակետեր, սանիտարականկետեր. միջնակարդ դպրոցի ն 10-րդ դասարաններում սովորող աղջիկները կարող են, 2-րդ դրանից բացիչ ներդրավվել բուժական ճիմնարկներում որչվես Ճիվանդապաճդրուժինուճիներ:

`

յ

կոլեկտիվ պետականտնտեսուլթյուններում,դլուղատնտեչ սական արտադրությանմյուս օբյեկտներում ստեղծվում են 4ադրուժինաներչ որոնք մաճառվաքջոկեր (խմբեր) ն սանիտարական են իրենց փրկարար աշ ինչպես օբյեկտներում նախատեսվում խատանքներ տանելու, այնպես էլ Հակառակորդի միջուկային ու

տաՀարվածների ենթարկվածքաղաքներին օգնություն ցույց են ճամար: Բացի այդ, դրանցում ստեղծվում դյուղատնտեչջու (չ աական կենդանիների պաշտպանությանյջոկեր (բրիգադներ) դյուղատնտեսական բույսերի պաշտպանության չոկեր (բրիֆերմաների ն բրիգադները Գյուղատնտեսական իստ պաղներ)

ֆերմաների պաշտպանությունը նախապատրաստելուննե գյուչ դատնտեսականբույսերի տարբեր վնասատուների դեմ պայքաչ բին ակտիվ մասնակցություն կարող են ունենալ դպրոցականներից կազմավորված չջոկատները(ջոկերըի Գյուղատնտեսավան օբյեկտների բազայի վրա կարող են ստեղծվել նան այլ, օրինակ, Հետախուղական ն Հակաշրդեճային կազմավորումներ փնչպես ճենց իրենց՝օբյեկտների, այնպես էլ տուժված քաղաքների շաճերին ծառայելու ճամար:

արտադրության, առավելապես քաղաԳյուղատնտեսական քամերձ դոտիներում տեղադրված օբյեկտները արկադրված կլինեն լուծել ճան այնպիսի խնդիրներ, ինչպիսիք են քաղաբներից էվակուսցված ձեսնարկություններն ու ճիմնարկությունխերը քաղպաշտպանությանոչ ռազմականացված կաղմավո-

նան ասված Աա

րումներին, էվակուաղմված

նման

ամո

բնակչություն, պետք է Առաջին.

ցիբապետիմասսայական բնաջնջմանզենքից պաշտպանվելու անճրաժեշտգիտելիքների ու գործնականհմտությոննեոի: Այդպիսի գիտելիքների նե Հըժ-

արթ ագա ցվածներին ընդունելը, ներին տալն օբյեկտներում միջոցառումներ մշակվում արան

ղավորելը։ օգնություն

այ, ծներին

բն

ք

տն-

ցույց

ու

բուժե Ա

Ատն դ

նպատակո

էեն

Հեն

ե

Հուխյունների մինիմումը սաճմանված է բնակչության քաղաքացիական պաշտպանության ուսուցման ծրադրով: ժամանակակից զենքից բնակչությանի ս։լաշտպանության նախապատրաստելուճարցին միշտ էլ կարհոր տեղ է ճատկուց-

չորթարը ճիանանումՄաո ի արկների վերածելու բ

Համար:

հո

/

Աաաա Նջոցանուն Տաաիադա

ն ն նմ մնե բի Համա"ա էլ ո ում է անփոփոխ: Մասմայական չիրում: Մյ չլ այդ կանոնը «ենքից բնակչությանը պաշտպանության նախապաորաստելու ուսուցման Ճճետադաբարելավման մի-

Փյուղական շրջաններիճիվանդանոցներում էեբուժական

մյու առաջին բուժօցնության ոլաճեստա-

ճիմնարկներում կարող են

յինջոկատներ| ված

սանիտարական դրուժինաներ տատհղծվել՝ վնաս

օջախներում բժշկական :

4.

ԲՆԱԿՉՈՒԹՅԱՆ

ՔԱՂԱՔԱՑԻԱԿԱՆ

ցույց օգնություն

տալու

ան

Համար:

սոում

մասսայական բնաջնջման զենքից պաշտպաԲնակչությանը գործում է նության նախապատրաստելու մոր Ճճատուկուշադրություն ' Պարան արք դործնական մարզումներին, գործնական անճրաՀՃատկացվում

ՊԱՐՏԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

ՊԱՇՏՊ ԿՆՈՒԹՅԱՆ

ԳՈՐԾՈՒՄ

ժեշոշ

Քաղաքացիական չաշտպանությունը Համաժողովրդական

դործ է.

բոլոր

են

ճմտություննեն յունների

ձեռքբերման, ձեռքրեր

ամրապնդման րապնդ

ու

կատա-չ

ուսուցմանը: Դրան մեծապես նպասմեթոդների շաճագրգրո- բելագործման է բնակչության ճամալիր օբլեկատային մասնակցությունը

սովետական մարդիկ կենսականորեն

տում

ձեռնարկություններում, ճիմնարկներում, կաղզմակերկոլտնտեսություններում, սովխողներում նրա պություններում, ված

ունի:

զորավարժություններին: Սովետական Միության Հայրենականմեծ

խնդիրներիՀտջող իրականացմանճամար: Մեր Հայրենիքի լուրաքանչյուր քաղաքացի պարտավոր է ակտիվորեն

մասնակցել

քաղաքացիական ոլաշտալանության Ժիջոցառումների անցկացմանը:

:

խնղիր-

Բնակչությանը քաղաքացիական: պաշտպանության ների իրականացման դործին նախապատրառտելը բաղկացած է մի ամբողջ միջոցառումներից: Դրանցից անմիջականորեն

շարք

չ

պատերաղմիփորձը ամենաձամողիչ կերպով Հաստատեց, որ ըշնամու Հարձակման պայմաններում բնակչությանը պաշտպանությանմիջոցատումներ հ վարքի կանոններ ուսուցանելու լավադույն մեքողը պործնական ուսուցումն է: Սովետական մարդիկ, որոնք նախաՀչ վատերազմյպն տարիներին սովորել էին ճակաօդային պաշտ-Հ «պանությանխմբակներում ն ՏՀ0Պ կաղմավորումներում, Ճաջողությամբ վերացնում էին բշնամու ոմբակոծումների Ճետնանքները, մարում էին ճրկիզող ռումբերն ու րդեճները, փրկում |

բնակչության պաշտպանությաննուղղված առավել կարնոր ժիջոցառումներն են բնակչությանը պաշտպանության ժիջոցներ ն ուսուցանելը, ինքնօդնությունն փոխօդնություն ցույց տալը: ասառերժու չոլա ավիառումբ րը» րականգնու ն Վնասվածօջախներում փրկարար վքարավերականդնողական ավերված շենքերն Որպես դրա օրինակ կաշինությունները: Թեն անճետաձգելի աշխատանքներկատարելը: վերոՀշիշյալմիեն ծառայել Մոսկվայի, Լենինգրադի, Կինի, Ստալինգրադի, րող ջոցառումները ամեննին էլ չեն սառում մասսայական բնան մի շարք Մորի, այլ քաղաքների բնակիչնեջնջման զենքից բնակչությանը պաշտպանության նախապատրիչ որոնք անձնավոճաբարվերացնում էին Հակառակորդիճարրաստելու ճամար քաղաքացիականպաշտպանության մարմին ձակման ճետնանքները: ների ամբողջդործունեությունը: դրանք նրսր այնուամենայնիվ, նճա ժի օրինակ. 1941 թ. սեպտեմբերի 8-ին Հակառակորդի Հիմնականբովանդակություննեն կաղժում: Թռիչք կատարեց 1ենինգրադիվրա, Ռրո՞նք են քաղաքացիական պաշտպանության գործում նետելով ռումբ: ճոկիղող բոնկվեց 178 4Հրդետ: Քաղաքում բնակչության պարտականությունները: -

Անն .

յա

Ք»«8ո ալած:

ու

հրաատուլոլի

`

ավիացիան կենտրոնացված

Թվում էր, թե չկա մի

Վ. այլ կարողանար ռանզցնել ձեռնարկներ: Բնակչությանկարնոր խնդիրն է ուսուժնա-առաջացած ծովը: Բայց Ճճրշեջ ն Համանժան ջոկատները, սիրել այս ինքնապաշապանության ձեռնարկները: խմբերը, շփոթվածության Հաչ առաջինրուղեներից սթափված Չափազանցօգտակար կլինի նան ճաճախել քաղպաշտպաՀչ

2րն

ուժ,

որ

զարավոր բանվորներ մարտի բոնվեցին Հրե աղետի դեմ

ն

Քեցին։

նության ուսումնական կետերում քաղաքացիական պաշտպա-նության Հարցերով կազմակերպվող զրուլցներին դորժնական՝ պարապմունքներին, դիտել կինոնկարներ, եռուստատեսայիր ճաղորդումներքաղաքացիական պաշտպանությանվերաբերլալչ» մասնակցել քաղպաշտպանության տարբեր զորավարժություն-ների: Այս ամենը կխորացնի ն կընդլայնի մասսայական բնաչ ջնջման զենքից պաշտպանվելու գիտելիքները: Մասսայականբնաջնջման ղենքից ո"լաշտաանվելու ճմտու-թյուններին ոչ միայն մեծաճասակները, այլ նան երեխաները պետք է տիրապետեն:

Ճաղ`

ու

Հրքիոամիջուկային պաւտերավմում,եթե

այն սանձազերժեն իմպերիալիստները, ավելի բարդ կարող է լինել: իրադրությունն

Մասսայական բնաջնջման ղենբից պաշտպանվելը

Հլուրից կոլաճանջիտիրապետել քաղաքացիական

լուրաքանչ

|

:

սլաշտպանու-

թյան միջոցառումների ամբողջ«Համալիրի գիտելիքներին Է դրանք դործնականում կատարելու ԱՀ. կարողություններին:

այստեղ էլ Հենց պետք կդան այն որոնք յուՀմտությունները, րաքանչյուր ոք ձեռը կբերի պարապմունքների, մարզումների ընթացքում ն մասսայականբնաջնջմանզենթից լու

ԵրՐկբորդ. բնակչությունըպետք է կատարի մասսայական. բնաջնջմանզենքիցպաշտպանվելու կանոննեոը: Հայրենականմեծ պատներաղմի փորձի վկայում է, որ բնակ-

պաշտպանվե-

`

հղանակներինբնակչությանըուսուցանելու ծրագրովնախա-

տեսված նորմատիվները Հանձնելու

ժամանակ:

Ռատիներկա պայմաններում առանձնակի նշտնակուքյունէ

ձեռք բերում

նախապատրաստման բնակչության խապատրաստմաորակը, այսինՔրն՝ ճատուկպայմաններում ճիշտ ն ճմտորեն դործելու նրա ,

պատրաստվածության հսկ եթն աստիճանը:

աճում

է

Տանն

քաղաքա-

ցիականպաշտպանության պատրաստվածության որակի նկատմամբ պաճանջը,ապա բնականէ, որ աճում է նան

մած ուսուցման դերը, քանիոր ուսուցման վադույն տալիս արդյունք

կազմակերպ-

այդ ճենցը

ձենն

է

լա

Սակայն կազմակերպված պարապմունքներովսաշմանա|

.

, ի բ իակվել չի կարելի: է մասսայականբնաջնջմանզենՀարկավոր ից պաշտպանվելու շտ անըն լու գիտելիքներնանընդճատ դիտելիքներն խորացնելու ընդնան լայնել կերոլու|:Դրա ճամարներկայումս ճրաինքնուրույն տարակվում են մեծ քանակությամբ Ք

են

:

ձեռնարկներ, թողարկվում

Հատուկ պլակատներ, ուսումնական կինոֆիլմեր ն դիաֆիլմեր: Օրինակ, մասսայական տպաքանակով լույս ընծայվեցին «Դոս ետք է իմանա ն կարողանաամեն ոք» Ճուշադիրը,«Հա-

կաճառադայիային քաքստոցները դյուղական վայրերում», «Արագ կառուցվող ապաստարանների ն ճակաճառադայքային քաքստոցների «Պաշտպանության ոլարզաչ պատրաստումը», դույն միջոցները», «Քաղաքացիական պաշտպանության կաղզմավորումները տարերային աղետներիդեմ մղվող՝ պայքարում»

քաքատոցներ,

տագոտա է

՛

'

չության կորուստները գլխավորապեսպաշտպանության կանոնները չիմանալու կամ լախտելու ճետնանք են: Պատերազմի էին երեխաները: առաջին օրերին առանձնապեստուժում առանը ճսկողության մնացած երեխաները «ռային ազդանշանովչէին գնում գովում էին արկերի ռումբերի բեկորներից կամ ավերված շենքերի փլատակննրի' տակ: Հետ չէր կարելի էին անԱյդ բանի Ճճաշտվել. պաճանչվում նե ն նե մ միջոցուր ն Ամր, ճատելու Ճալ-Հ զադ հանուր մեծ դեր խաղաց ՍՍՀՄ մար: Դրանում ժողկոմխորճի թ. ճուլիսի 2-ի որոշումը Ճակաօղայինպաշտպանությանըբնակչության Համինդճանուր պարտադիրպատրաստությանմասին: Այբ որոշումր պաճանջում էր անճապաղ պաշտպանությանմիջոցառումներ ուսուցանել ամբողջ երկրի բնակչությանը, ակսած 8 տարեկան երեխաներից, ն անվերապաճորենկատարել այդ միչ ջոցառումները: Ուպուցման արդյունքներն արագորեն ղգացվեցին, ոմբակոժության ճետնանքով կորուստների թիվը զդալիորեն պակասեց: կաԱվիացիոնճարձակումներիժամանակ պաշտողանության տալիս նոնների պաճպանման օրինակ էին ցույց Մոսկվայի». կենինգրադին այլ քաղաքներիբնակիչները: «ԳերմանացիներըՄոսկվայի վրա առաջին արձակումը:

՞

կատարեցին1941

թ. Հուլիսի 22-ին, ժամը 22-ն անց 02 րոպեին Քաղաքում տրվեց «Օդային տադնապ» աղղանշան։ 35-30 րոպե անց բնակչությունը Հավաքվեց ապաստարաններում կ թաքըստոցներում: Մարդիկմնացել էին իայն աշտարակային ն վերդետնլա

փում»:

տների տանիքներին, դիտակետերում, ջքամուտքե`

Առանձնապես անողոք

ոմբակոծության ենթարկվեց Լճնինօր օդից Հարձակումներ էին կատարվում 1ենինդրադի վրա: Դրանքերբեմն ինը ժամից ավելի էին տնում: Լինում էին օրեր, երբ Հարձակումները կրկնվում էին 11 անգամ։ Սեպտեմբերին, Հոկտեմբերին ն դեկտեմբերին Լենինգրադում251 անդամ «Օդային տագնապ»լաղզդանշան տրվեց: Հարձակումների այդպիսի ինտենսիվությունը ուժասպար էր արել մարդկանց...»5: եվ բոլոր դեսլքերում տադնապ էր Հայտարարվում,անկախ նրանից, թե քանի ինքնաթիռ է Հայտնվել: Մարդիկգնումէին պատսպարանները, նկուղները, ատուկ փորված փոսերը ն այնտեղ մնում երբեմն վեց ժամ շարունակ, մինչն որ տրվում էր ավարտի աղդանշանը»:: նախորդպատերաղմներիժամանակ բնակչության Սակայն կրած կորուստներըոչ մի կերպ չի կարելի Համեմատել ժամա"նակակիցՀրթքիուսմիջուկային ռ"լատերազմի Հնարավորկորուստների ճետ, եթե բնակչությունը Հաստատորեն չլուրացնի ն չկատարի մասսայականբնաջնջման ղենքից պաշտպանվելուկանոնները: Բոլորին Հայտնի են մարդկության պատմության մեջ առաջին անդամ Հիրոսիման նագասակի քաղաքները վրա մային ռումբեր նետելու սարսափելի Հետնանքները՝տասնյակ ազարավոր զոճվածներ, Հարլուր ճաղարավորտուժվածներ: եվ շատ տարիներ անցնելուց Ճետո էլ ղդացվում են ատոմային 'ոմբակոծումներիսարսափելի չճետնանքները՝զոճվում են պայժամանակճառաղայքաճարված մարդիկ, ծնվում են եդանդամ երեխաներ, որոնց ծնողները ոմբակոծության են փՖնքարկվել։եթե այդ քաղաքների բնակչությունը տեղյակ լի-. ներ միջուկային զենքից պաշտպանվելու միջոցներին եղաիսկ քաղաքներում նակներին, մինչնոմբակոծությունները «0դա-

դրադը:«Սեպտեմբերի 10-ից սկսած ամեն

ատո-

Թյունների

ու

լ

ո. (Թռորոօռ որք. Ս.

34. 1975, ՊոօՅՈՅԱո, Նույնտեղը, էջ 97: 6.

.30

Դ.

Ըքոշոճիշռոտ 060բօոռ

Վ. Պավլով, 1ենինգրադը պաշարման "

Թվոքտ

մ

Ը6ՒՕղո:

հ,

յին տագնապ» ազդանշանճնչեցվեր, ն մարդիկ թաքնվեին՝ ապաստարաններումն քաքստոցներում, ապա բնական էչ որ: ղոչճերի քանակը զգալիորեն ավելի բիչ կլիներ:

բնակչությունը պառտավոո

է մասնակցելԼաղաքաԵրբռդ. միջոցառումներին: պաշտպանության ցիական Ցուրաքանչյուրբանվորի, կոլտնտնսականի, ծառայողիչ յու-

գործել րաքանչյուր մարդու պարտքն է Հմտորեն ն 4Հատակորեն Քաղաքացիական տեղեկացման ազդանշանների ժամանակ, մասնակցել մասսայական բնաջնջման ղենքի տնտեսության օբազդեցությունից մարդկանց, յեկտների, կենդանիների: սննդամթերբի ն ջրի պաշտպանության` ուղղությամբ տարվող աշխատանքներին,կառուցել պաշտպանական կառույցներ, ներքնատները Ճարմարեցնել ճամար, նրանցում անցկացնել լուսաքողարկում, մի խոսքով ակտիվորենմասնակցել քաղաքացիականպաշտպանությանբոլոր միջոցառումներին: Առանց երկրի ամբողչ բնակչության մասսայական մասնակցության անճնար է արագորեն ն պատորակով պաշտպանականմիջոցառումներանցկացնել: Ոչ պակաս կարնոր է, որ բնակչության ղզալի մասի պատրաստ լինի քաղաքացիականպաշտպանությանկաղմավորումների կազմում Ճճմուտ գործողություններ կատարելուն: տարիներին Ստալինդրադիմարզկոմի առաջին Պատերֆզժի ընկ. Ա. Ս. Զուլանովը քարտուղար այսպես էր դրում. «Քաղա-չ

պաշտպանության

ժողովրդական

թաքստոցի

շաճ

աա հրաանամ վում: որնշ ոՀ ավիա1-2 քին ցիայի Ճարձակումների օրերին մարդիկ սաղավարտով, ՃակաԲո -իչվար աաա ժի

ատորաբաժանու

պաճակակետի զինվորների պես կանդնած էին տնեդաղերով, բիչ արտադրամասերի, ձնոնարկությունների տանիքներին: Այսէր նրանց ւլոստը) նրանց դենք էին ծառայում բաճերը, ջրի տակառներն ու. դույլերը, ավաղի արկղերը: Ամբողջ բնակչությունն էր մասնակցում թա-

որ արտաղան

ոտ

որոր Համար

բացառության

քըստոցների կառուցմւոնը: Առանց բոլոր փողոց-ներում, բակերում, քաղաքային զբոսայգիներում պարկերում, տորամվայի կանգառների մոտ, ձեռնարկությունների տերիտորիաներում, ամենուրեք ապաստարանաճեղքեր էին փորում, բլինդաժներ կառուցում: Հուսալի նկուղները դարձնում էին ռմրապաստարաններ։Տարողունակ ոմբապաստարանկառուցվեց Ցարիցա գետակի զառիթսոի լանջին: 1942 թ. օգոստոսի ու

՛

մեջ,

երհան,

ՊՐ

1920, ՅՈ էջ

63-63

ակզբներին ՄՍտալինդրադում փորվել էին 174 Հճազարզծամետը ապաստարանաձճեղքեր,բքաքստոցներ, դրանցում կարող էր ւքւոքնվել 350 ճազարից ոչ պակաս մարդ»:

Հայրենականմեծ

պատերազմի տարիներին ՏՀ0Պ-ի կազմավորումները ժողովիրբնակչության, փական տնտեսության օբյեկտների պաշտպանության, տուժաժն ավերված տնտեսությունների երին շդնություն ցույց տալու ամեն վերականգնման գիշեր ինքնապաշտոպանության խմբերի անդամներից ավելի քան 60 Հապար տղամարդ կին ճերքապաճում էին տանիքներում:"նրանք քաղաքի ՏՀԱՊ-ի ղորամասերին օգնում էին բնակչությանը Հաղորդելուսպառնացող վտանդի մասին, ժամանակ էին ցանում առվորել ճրկիզվող ռումբերը մարելու տարբեր եղանակները: Ոչ միայն չափաճասները, այլե պատանիները արագորեն լուրացնում էին ռումբերի 4Ճետ վարվելու տեխնիկան, նրանք վնասա-չ ղերձեցին ճազարավոր ռումբեր նախքան վերջիններիս բոցապվառվելը:Քաղաքի պաշտպանության ճամար բացառիկ կարնոր նշանակություն ունեցավ ոումբերը վնասազերծելու նպատակով մարդկանց զանգվածաբարն ժամանակին նախապատրաստելը, տրը Հաստատվում է այսպիսի տվլրոալներով. «Հոկտեմբերի18-ին Ճակառակորդի ավիացիանքաղաքի վրա նետեց ավթլի քան 12 Հաղար ճրկիղող ռումբ, կամ գրերե երկու անդամ ավելի: քան անարոեմբերի8-ին՝ ամենաչատ ճարձակումների օրըչ ն դրանք առաջացրին 40 4ճրդեճ,այսինքն՝ ավելի քան չորս անդամ պամեկաս, քան սեպտեմբերի 8-ին, ն այդ ճրդեճներն Հարագզորեն մեծ

դործ կատարեցին

ուղղությամբ: Լենինգրադում

ու

վլուսացվեցին»:

Մենք Հպարտանում ենք ՏՀ0Գ-ի աշխատանքով, սակայն նրա գործունեության մասշտաբները ոչ մի կերպ չի կարելի «ամեմատել աղպադա պատերազմիքաղաքացիականպաշտպանուճետ, երե իմապերիախյան դորժողությունների մասշտաբների վիստներն այդ պատերազմըսանձազերծեն: Այն ժամանակ խընչդիրը ճիմնականում ճանդգումէր ոմբապաստարաններիկառուցՀանր իր քաղաքի սաշմաններումտեղզեկացմանը, լուսաքոչ պարկմանը, առանձին չենքերում ն կառույցներում փրկարար աշխատանքների կատարմանը: հիճարկեայն տարիներին ան: :

պեուօո ճ.

Դ,

Վ.

Ը. Էն

օոթծեոուծ

5688,ԿԼ,

Առորդոոտ

Պավլով, (ենինդրադը պաշարմանմնջ, էջ

ը, 1977,՝

64--65:

օ.

144.

Ճճրաժեշտությունէլ չկար կազմակերպել յուրաքանչյուր քաղաչ ն ժողովրդականտնտեսության օբյեկտի ռլաշտալանությունը, այսինքն՝ պետական մասշտաբով լուծել բնակչուԹյան պաշտպանության խնդիրները Մեր ժամանակներում, ճետ Ճրթիռամիջուկային զենքի ճանդես գալու այդպիսի անՓի բնակչության

է առաջացել: Ճճրաժեշտություն

կաղմավորումներում րնդգրկված բոլոր քաղաքացիները պարտավոր են ամենաակտիվմասնակցություն ունենալ նրանց աշխատանքներին,առավել նս, որ կազմավորումներից շատերը կարող են օգտագործվել խաղաղ ժամանակներում անտառային ճրդեճների, տարերային աղետների ն խոշոր վթարների ճետեվանքներիվերացման դործում: բնակչությանկաբնոբագույնպարտականությունն Զոբոոոդ., ն է իո ն իո ընկերներիմեջ դաստիաբակել բաբոյաքաղաքական ճոգեբանական վսհմ հատկանիշներ: սլայմաններումմարդիկ պետք է լինեն տոկունչ Ամենածանը Փաջարի, կաղմակերպվածությանն կարդապաճությանօրինակ տան, փակեն կեղժ լուրերի ն խուճապի ճանապարճը: ցույց Սովետականմարդիկ արիության, տոկունության ն ճերոսուԹյան շատ օրինակներցուցաբերեցին Հայրենականմեծ պատերազմի տարիներին: Օրինակ, Ստալինդրադում ՏՀ0Պ-ի ջոկի մարտիկ Տ. ն. Սուկենիկը տանիքում տեղադրված աշտարակաՀչ վին դիտակետում ճերքապաճելիս գերմանաֆաշիստական գիշանդղերի խիստ ոփբակոծման տակ ընկավ: Տասնյակվայրաչ Կ'լաց ոմբակոծիչներ ոմբակոծում էին Ստալինդրադ--1 կալա-չյանն Հարակից բնակելի զանգվածը: Շուրջը ռումբեր էին Սուկենիկիաչքի առջե «ինտուրիատ»Ճլուրանոցը ավեչպայթում, րակների վերածվեց, ճրդեճներ բռնկվեցին, ծուխը խանգարում ն շարունակում էր էր դիտելուն, բայց մարտիկը չլքեց պոստը ատեղծված իրադրության մասին տեղեկություններ Ճաղորդել ու

շրջանային շտաբին:

|

|

1ենինդրադումնայի շրջանի ՏՀՕՊ-ի մարտիկ նատալյաՊոպովան աշտարակայինդիտակետում Ճերքապաճելիստեսավ, որ ճրետանային արկը ընկավ այն տան վրա, որտեղ այդ ժամա-՛ նակ իր ընտանիքն էր: Հրդեճ բոնկվեց, բայց Պոպովանչլքեց հր պոստը ն շարունակեց ծառայությունը: «1942 թ. ապրիլի Չ2-ի լուլս Չ8-ի գիշերը ֆաշիստական ավիացիան 9--15 ոմբակոժիչներից բաղկացածխմբերով կենտ,

Տ

Փաղաքացիական պաշտպանություն

բոնացված Հարձակում կատարեց Ստալինգրադի վրա: ծարձա-չ կումը երեք ժամ տնեց: Թել զենիթային Հրետանու արգելափա-չ

ների

դործում պաշտպանության

տից:

իրենց պարտականություննեչ

Վերը թվարկվեցին քաղաքացիականպաշտպանությանգծով բնակչության միայն ճիմնական պարտականությունները:Այդ ե մյուս պարտականությունների անշեզ ե ճիշտ կատարումը Երիտասարդու-կնպաստի քաղաքացիական պաշտպանության ամրապնդմանը) ճետնաբար նե սովետական պետության պաշտպանական«ղոչ փության աճին:

կիչկրակը շատ Ճոծ էր, տրակտորի գործարանի բնակելի շրջանում 1500 4Հրկիզողն շատ ֆուգասային ոումբեր թափվեցին: 19 տեղ Ճճրդեճիօջախ ստեղծվեց: ԳործարանիաշխատողներըՃաՀչմերաշխորեն ետ էին մղում ավիացիայի դրոճր: թյան գործողությունը ամենայն գովասանքի էր արժանի, նա էր ճրդեճր ա ռաջինն նետվուք վերացնելու: ամենուրեք ՏՀ0Պ-ի մարտիկ բուժքույր 1. հ. Կոստինան, կյանքը վտանգի ենթարկելով, ձեռքերն այրելով, տանիքից մի քանի ճրկիղող ռումբ նեչտել ցաժ: նա սիրկեցճիվանդանոցըչուր 300 Հիվանդ էր պառկած»:

սլատերաղմը,

երե այն կանձաղերծեն Հրթիռամիջուկային իմպերիալիստները, մարդու առավել լուրջ փորձությունը ն առաչ ջին Հերքին նրա բարոյական ուժերի փորձությունը կլինի: Այն յուրաքանչյուրից կպաճանջի բարձր գիտակցականություն,անսաճման մարդկանց արիություն ու տոկունություն: Սովետական ն մեջ բարոյաքաղաքական Հոգեբանականբարձր ճատկանիշների դաստիարակումից զգալի չափով կախված կլինի քաղաքացիական պաշոպանությանառջե դրված խնդիրների կատար-

է

արդյունավետությունը:

ման

Խնդիրն այն է, որ քաղաքացիականպաշտպանությանցանմիջոցառումն անցկացնելիս լուրաքանչյուծ ոք իր ի, կացած միջոժյուսներիմեջ մշակի քաղաքացիականպաշտպանության ցառումների արդյունավետությանՀանդեպ վստաճություն,ինչպես վնասված օջախներում, այնպես էլ տարերային աղետների շրջաններում ամենաբարդ իրադրության մեջ իր պարտականուոլտճպանի թյունների կատարելու պատրաստականություն, բարձր կաղմակերպվածությունն կարգապպաճություն: բարոլական վսեմ ճատկանիշների կարնորաչրնակչության չ ցուցանիշներից մեկը չափաճասների վերաբերմունքն Չէ որ երեերեխաներիպաշտպանությանճարցի նկատմամբ: խաներին պաշտպանելովմարդիկ երկրի ապագան են պաշտոսլանում: Ու թեն դպրոցականներըդասերի ժամանակ ծանոքաՀչ նում են մասսայական բնաջնջմանզենքից պաշտպանվելուՃիերեխաՀ մունքներին, սակայն դա չափաճասներինչի ազատում

գույն

"

կցգոօը Ճ,

Շ. ԷԲ

Շոքօամտիճ 8684,

6.

103.

'

Գլուխ

ԲՆԱԿՉՈՒԹՅԱՆ

ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅԱՆ

Մասսայականբնաջնջման զենքից

ու

ՀԻՄՈՒՆՔՆԵՐԸ

Հարչ Հակառակորդի

ձակման ժամանակակիցմյուս միջոցներից բնակչության պաշոսպանություննապաճովվումէ քաղաքացիական պաշտպանության պաշտպանական բոլոր միջոցառումների առավելագույն իրականացման, պաշտպանությանբոլոր միջոցների ու եղանակների լավաղույն օգտաղորժմանշնոր4իվ:

պրոֆիլակտիկ միջոցառումներ, պաշճպանելաշխատանքիոնժիմը ժողովրդականտնտեսությանօբյեկտներում ն բնակչություն վարքի ոնժիմը ոադիոակտիվ, քիմիական ու բակտերիոլոզիաչ կան վարակման գոտիներում, վնասված օջախներում անցկացնել փրկարարն անճետաձդգելի վքարավերականդնողական աշ» լատանքներ, կազմակերպելմարդկանց սանիտարականմշակուչ մը, տեխնիկայի, «Հագուստին կոշիկի «ատուկ մշակումի, տեղանքի ու կառույցների վարակաղերծուժը: ներկա զլխում բննարկվում նն մասսայական բնաջնջման ղենքից բնակչության պաշտպանության ճիժնական եղանակնեչրը: պաշտելանության մյուս Հարցերը կքննարկվենմնացած նյու

թը շարադրելու ընթացքում: ր

1.

ԲՆԱԿՉՈՒԹՅԱՆ

ԹԱՔՆՎԵԼԸ

ՊԱՇՏՊԱՆԱԿԱՆ

ԿԱՌՈՒՅՑՆԵՐՈՒՄ՛

:

Մասսայականբնաջնջմանզենքից ն ՀակառակորդիճարձակՄասսայականբնաջնջման զենքից բնակչության պաշտպա-չ ման ժամանակակից միջոցներից պաշտպանական կառույցնենության ճիմնականեղանակներնեն՝ րում բնակչության թաքնվելը պաշտպանությանՀուսալի միջոց է: բնակչության թաքնվելը պաշտպանականկառույցներում. ն է, ստրատեԻնչպես Հայտնի Հրթիումիջուկային զենքի ն այն ձեռնարկությունների, Հիմնարկների կազժակերգիական ավիացիայի զարգացումն կատարելադործումըզգաՀ ռլությունների բանվորների ու ծառայողների տարակենտրոնաչ Ճակառակորդի լիորեն բարձրացրելեն ճանկարծակիճարձակման ցումը մերձքաղաքային գոտիներում, որոնք շարունակում են Հնարավորությունը:ՍովետականՄիության ն սոցիալիստական իրենց դործունեությունը քաղաքներում, ինչպես նան մնացած ճամագործակցությանմյուս երկրների դեմ պատերազմ սանձաւ ամբողջ բնակչության էվակուացումն այղ քաղաքներից. ղերծելու այդպիսի տարբերակը չափազանց դայքակղիչ է իմանձչատականպաշտպանությանժիջոցների օդտագործուչ ռ։եիիալիստների ճամար: Այդ պայմաններում սպլաշտպանական մը բնակչության կողմից: Հետ միջոցառումների ժամկետները կարող են ծայրաճեղ սաճմանա-չՍրա միասին մասմայական բնաջնջման փակ լինել: Հետնաբար,արդի պայմաններում առաջին պլան թյան պաշտպանությունն ապաՀովելու ճամար անչրաժեշտ է՝ պետք է մղվի բնակչության թաքնվելը պաշտպանական կակազմակերպել բնակչության Համընդճանուր պարտադիր ուսուչ աշխատանքիկամ ռույցներում ըստ նրա մշտական ցումը, ժամանակին տեղեկացնել Հարձակման ճակառակորդի ուսման ն վայրի: վտանգի նրա կողմից մասսայականբնաջնջման զենքի կիՊաշտպանական կառույցները ինժեներական կառույցներ ենչ րառման մասին, ռադիոակտիվ,թունավոր նյութերի ն բակտեեն բնակչությանը միջուկայինչ որոնք ճատկապես նախատեսված բիալ միջոցների վարակումից պաշտպանելպարենը, ջուրը, գյլուն քիմիական բակտերիոլոգիականզենքից, ինչպես նան միջուղատնտեսականկենդանիներն ու բույսերը,կազմակերպելճառագայքային, քիմիական ն բակտերիոլոգիականՀետախուղու-կային պայթյունների ն բնաջնջման սովորականմիջոցների. օդտագործման դեպքում ճնարավոր երկրորդականխոցող գործոն թյուն, ինչպես նան դողաչափական ն լաբորատոր (քիմիականն ներից պաշտպանելուճամար: Այդ կառույցներն ըստ պաշտպա-Հ բակտերիոլոգիական) վերաճակողություն, անցկացնելճակա-չ ն նական ճատկությունների բաժանվում են ապաստարանների Հրդեճային, «ակաճամաճարակայինն սանիտարաճիդիենիկ --

--

ու

--

զենբից-րնակչու-

-

բնակության, -

.

Յ6

ճակաճառագայքային թաքստոցների: Բացի այղ) մարդկանց պաշտղանության ճամար կարող են օզտադործվել պարվաղույն

թաքստոցները: Այս

'

,

պատճառովապաստարաններումն

ճակաճառագայթային դործում կասլաշտպանության նման կառույցներով ապաճովեՀասկանալիէ, որ Ճուսալի սլաշտպլանությունը լիչ միայն այն ժամանակ կարող է ապաճովվել, երբ այդպիսի բավականաչափ կառույցներ լինեն, անճրաժեշտությանդեպքում մարդիկ դրանք կարողանան օգտագործել ըստ ճամապատասխանազդանշանի, ե ճակաճառագայթա-չճաշվված րոպեներում: Ապաստարանները ին թքաքստոցներըսովորաբար կառուցվում են վաղօրոք, դեռնս խաղաղ ժամանակ: Հակառակորդի ճարձակման անմիջական վտանդ առաջանալու, ինչպես նան պատերազմի ժամանակ առպլաստարաններն Ճակաճառադայքայինքաքստոցները չբավականացնելու դեպքում շինարարական պատրաստիտարրերից ն աղյուսե կոնստրուկցիաներիըց, բնտոնից ն անտառանյութերից կառուցվող ապաստարաններ,կճարմակպատրասովեն արադ րեցվեն նկուղներն ու ստորդետնյաայլ շինությունները: Միաժա-չ մանակ, ամենուրեք կկառուցվեն պարզագույն թաքստոցներ, որոնց շինարարությանը պետք է մասնակցի ողջ աշխատունակ

թաքստոցներում բնակչության բնեորտեղ ունի բնակչությանը

ու

բնակչությունը:

Առավելապեստարածված են ներկառույց ապաստարանները: են արտադրականչ Ռրոլեսայդպիսիք սովորաբար օգտագործվում Հասարակականկամ բնակելի շենքերի նկուղային կամ կիսանկուղային Ճարկերը: Հնարավորէ նան առանձին կառույցների Այդպիսի ապասշինարարությունը: տեսքովասլաստարանների են, վրայից 1ոիվ կամ մասամբխորացվում տարանները

քերից ճող է լցվում: Որպես առանձին կառույցներ հետն ստորգետնյա

ե ծառայել

տարբերե

նցումներն անցումներն

ու

կողկարող են

սրաճնե սրաները,

ճանքաճորերը: բուոլիտենները:

ու

մետ-Հ-

Գ

պետք է կառուցվեն մարդկանց առավել Ապաստարանները նակենտրոնացվածվայրերում, որոնց թաքցնելու Համար էլ

խատեսվածեն:

(նկ. 2) բաղկացած է Հիմնականշենքից» որը Ասպաստարանը հ նախատեսվածէ թաքնվող մարդկանը տեղավորելու ճամար խցից» ֆիլտրաօդափոխիչ ժուտքերիցչ օժանդակշինություններիը՝ ջեռուցման ն սանճանգույցից։ իսկ մի շարք դեւլքերում՝ ճորանդքի ճաՀպաշտպանվածդիզելային սարքի ն արտեզյան նան

Ապաստարաններ

ժար շինություններից: Մեծ

Ապաստարանըայն կառույցն է, որն ապաճովում է մարդկանց առավել Հուսալի պաշոպանությունը միջուկային ղենքի խոցող բոլոր դործոններիը՝ճարվածային ալիքիը, լուսաճառաչ դայքումից, թափանցող ճառագայթումից (ներառյալ նամ նեյո-

րոնույինճոսքը)ն ռադիոակտիվ վարակումից:Ապաստարան-

ները պաշտպանում են նան քունավոր նյութերից բակտերիալ միջոցներից, «րդեճի դոտիներում՝ բարձր ջերմաստիճանից ն վնասակար գազերից պայթյունների դեպքուվ՝ փլուղզումներիցն ավերածություններիբեկորներից' Մարդիկ ապաստարաններումկարող են երկար ամանակ լատսպարվել. նույնիսկ փլված ապաստարաններումնրանց անչ վտանդությունն ապաճովվոմ է մի քանի օր Ապաստարաննեչ րում պաշտպանությանՀուսալիությունը ձեռք է բերվում պաշտ ու

պանական կոնստրուկցիաների ն նրանը ծածկերի ամրության, ինչպես նան ապառտարաններումմարդկանց նորմալ կենսաչ գործունեությունն ապաճովող սանիտարաճիդիենիկպայմաննեչրի Հաշվին, այն դեպքում, նրբ դրսում շրջապատող միջավայրը ն բակտերիալ է վարակված ուսդիոակտիվ, թունավոր նյուքերով միջոցներով կամ մասսայական ճրդեճներ են առաջացել:

կարող

են

ապաստարաններում տարողության

առանձնացվել մթերանոցի բժշկական շինություններ մարդկանցտեղավո«ամար Որոշակի քանակությամբ ն

սենյակի րելու ճամար մեկ մարղուն նախսրոեսվածէ 0,5 մ-ից ոչ պակասչ շինուն 1,5 մ, տարածություն:Մեծ տարածություն ունեցող մարղ 0--75-ական է մեկուսախցերի՝ թյունը բաժանվում տա-Հ

պատրատտչ (մեկուսախցերում) Շինություններում րողությամբ:

վում ներ

էն

վում

են

ն

երկու կամ երեք Հարկաշարք քնելու նառերչ նստարանպառկելու տախտամածներ:նատատեղերըպատրասոչ 0,55501:8 մ-ի չափով: 0,45»«0,45 մ, իսկ պառկելունը՝

են, որսլեսզի ռադիոՇինությունները լավ Հերմետիկացվում միջոցներովվարակակտիվ թունավոր նյութերով ն բակտերիալ են թաքնված: մարդիկ որտեղ ված օդը ներս չքափանցիայնտեղ: Դա իրականացվումէ շինությունների պատերի ծածկերի բարու

խտությամբ, ճեղքերն անցքերըփակելու, ինչպես նան Համապատասխան ձնովսարքավորելու միջոցով: ովորաբար ունենում է ճակադիր ապաստարանը : ծայրերում տեղադրված ձրը

ու

Մուտքերը

երկուսից ոչ պակաս մուտք: ներկառույց ապաս տարանըդրանցիցբացի պետք.է ունենա նան վթարայինելք:

նկ.

Ապաստաբանի պլան՝

2.

՝

դոներ, խցեր (տամբուրներ), ). աի ,. ո ճերմետիկշճատվածամասեր, մարդկանց տեղավորելուՀիմնական եո արաղը 7. Հար րաօդափոխիչ " աճես եցի, րամի րան, ' ա: Րսենյակ 1.

ա

լ

անակա

8.

չլյուվային 4.

իո»

'

Բժշկական

` Մ

Նկ. 1.

Փոքբ

3.

տաբողության ապաստաբանի օդափոխիչսիստեմիսխեմա՝

ելքի վրարային

գլխամաս,

Ցխամաա, սիստեմի . 5 ո Աալոխ, 9.

6.

առճոս

9.

ա

40.

դեր

2.

ճակափոշայինֆիլտրեր,

4.

օդաճա կափույր-Հատիչներով

աան

ֆելոր-կլանիչներ,5.

գլխամաս, շ.. ճավելուրդայինճնշման կափույր,

կափույր, ճնրմետիկ

10.

պաշտպանական Հեր« '

մար».

Դեպի ապաստարանտանող մուտքերը մեծ մասամբ տեսՓավորվում են երկու շլլուղային խցերի (տամբուրների) են ն քով, որոնք ճիմնական շենքից առանձնացված չերմետիկ

դոներովմիջնորմված: Մուտքի դրսի կողմից դրվում է ոլաշտպանական Ճճերմետիկ դուռը, որը կարող է դիմանալ միջուկային պայթյունի Հարվա-չ. ծային ալիքին: Մուտքը կարող. ունենալ: է նախատամբուր վքարբայինելքը ստորգետնյամի սրաճ է, որն ամուր գլխամասով վերջացողուղղաճայաց Ճանքաճորիմիջով դուրս է գալիս փլուղվածքից զերծ տերիտորիա: (Փլուղվածքիցվերծ է կոչվում այն տերիտորիան, որը շրջապատող շենքերից այնքան է ճեռույ ամենամոտ որքան շենքի բարձրության կեսն է՝ դումարած 8

մետր:)Վթարայինելքը փակվում է պաշտպանական-4երմետիկ փեղկերով, դոներով կամ ճարվածային ալիքի մեկուսացնող ուրիշ բացվող սարքերով: խցում տեղադրվում է ֆիլտրաօղավփուխիչ Ֆիլտրաօդավոխիչ ագրեգատչ որն ապաճովում է ապաստարանի շինությունների ու օղաղիոխությունն դրսի.օդի- մաքրումը ռադիոակտիվ, թունավոր նյութերից ն բակտերիալ միջոցներից: ՓԵ ադրեղատը սովորաբար ԵՓ,ճ--49, լտրաօդավփոխիչ --1 է, ՓՏԱԵ--Չ կամ ադրեդատն որ կազմված էշֆիլոր-կլանիչ.

`

Ֆի

է ներից, ճակափոշային ֆիլորից ու օդափոխիչի ն մտնում սիստեմի մեջ (նկ. 3): Բաապաստարանիֆիլտրաօդավփոխման օդաճավաք սարքը, ի դրանից այդ սիստեմի մեջ են մտնում օդատարները, միջուկային պայթյունի ճարվածային ալիքի կախույլր-ճատիչները,կարդավորող սարքավորումը: Ֆիլորաօղդավփոխիչ սիստեմը կարող է աշխատել երկու ղուտ ոնժիմներով: Առաօդափոխության ն ֆիլոտրաօդավոխության է ռադիոակտիվ փոշուց ռնհժիմի դեւպբում օդը մաքրվում չին ֆիլորում)երկրորդում ռադիոակտիվ մյուս (ճակավփոշային հյութերից, ինչպես նան թունավորող նյութերից ն բակտերիալ միջոցներից (ֆիլոր-կլանիչներում): Ապաստարան մղվող դրսի օղի քանակությունը սաճժմանվում է օդի ջերմաստիճանիցկախված ղուտ օդափոխության «չիզ մինչն 20 մ'/ժ, ֆիլտրաօդափոխության ոռեժիմով՝ 2-ից մինչե 8 մ/ժ: 0դը մատակարարվում է օդատարներիմիջոցով,

ռեժիմու՝

Ի

օդափոխիչիօգնությամբ: եթե ապաստարանըգտնվում է այնպիսի տեղում,

.

որտեղ

նյուՀնարավոր է ուժեղ ճրդեճ կամ ուժեղ ներգործող թունավոր է ապասնախատեսվել թերում տեղանքի գազոտում, կարող տարանիշինությունների մեկուսացմանւոիվ ռն ժիմ,օդի վերարտադրումով Հանդերձ: Ապաստարանումտեղադրված օդատարներիցանցերը ներկ-

սննդի կամ ջրի ճետ, ինչպես նան արտաքին ճառագայթման ժամանակ գրգանիզմ քափանցած ռադիոակտիվնյութերից: ժամանակի ընթացքում տեղանքի ճառագայթմանմակարդակն իջնում է ն ճասնում մարդու ճամար անվտանգչափերի: Այսպես, ճառագայթմանմակարդակը պայթյունից 2 ժամ ճետո իջնում է ճամարյա երկու անդամ, 8 ժաժ Ճետո՝ չորս անդամ, 7 ժամ 4ճեոնժիմինը՝ օդափոխության վում են տարբեր գույների, զուտ տո՝ տասն անդամ, երկու օր ճնտո՝ ճարլուր անդամ: Ռադիոակկարմիր։ 0դի շրջապտույտի սպիտակ, ֆիլորաօդափոխությանը՝ են տիվ նյուքնր թափվելու ՛ն ճառագայթմանմակարդակի անկումը նույնպես խողովակները կարմիրներկվում: դրոապա մարդու ճամար անվտանդ չափերի է ճասնելու ճերմնտիկացված, ժամանակամիջոՀ ուսալի եթե ապաստարանը ցում մարդիկ վնասվելուց խոտսավփելու ճամար պեռք է լինեն ները փակելուց ն ֆիլտրաօդափոխիչագրեղատը դռրծողության որոշ Հետո ճնշումը օդի ալաշտսպանական կառույցներում: ապաստարանիներսում եջ դնելուց Ռադիոակտիվնյութերից պաշտպանությունը բացի ապասչափով բարձր է լինում մքնոլորտայինից(առաջանումէ այսապաճովում են Հճակաճառագայթային թաքստոցտարաններից՝ նեցուկ): պես կոչված են պաշուանում են ինժեներականտարբեր ները. դրանք շատ մարդկանց ճառադայչլավ Ապաստարանումկաճավորվում նան թումից՝ ինչպես ուսդիոակոիվ վարակման, ռադիոակոիվ խողոչ (էլեկտրալարերի էլեկտրամատակարարման նյութերը շնչառության օրդուններ, մաշկի ն ադոստի վրա (խողովակները վակներըսն են ներկված), ջրամատակարարման են ընկնելու դեպքում: Հակաճառագայթային թաքստոցների դրաներկված են կանաչ), ջեռուցման (խողովակները ներկված կետ նից բացի ընդունակ են մարդկպնց պաշուպանել լուսաճառաչ դարչնագույն):Սարքավորվումէ նան ռադիուտրանսլյացիոն անցկացվում է ճեռախոս («Հնարավորությանդայքումից։ թափանցող ճառագայթումից(այդ թվում նան նեյո(բարձրախոս), րոնային Հոսանքից), մասնակիորեն միջուկային պայթյունի է ռադիոկառլ): դեպքում կաղզմակերոլվում Ճճարվածողալիքից, մարդկանց մաշկի հ ճաղուստ վրա թունաբացի այղ, տեղավորվում շինություններում, Ապաստարանի Ճեքիմիական վոր նյութեր ն բակտերիալ միջոցների ն աէրողոլների կաթիլներ Ֆն Հետախուղությանմիջոցներ (դոզաչափական, Ճրշեջ հ այլ Հադուստչ սարքեր, պաշտպանական

աիստեմներ՝

`

Ջուախուզության

միջոցներ, պաճեստային դործիքներ, վթարային լուսավորման միջոցներ, պարենին ջրի պաշար: Ապաստարանումպետք է լինեն նան նրա բնութագիրն անձնա պաճպանմանկանոնները սաշմանող փաստաթղթեր, արտաքին տաբել,ներքին դիրչ պլան» սարքավորումների ապաստարանի ցանցերի սխեմա՝ անջատիչ սարքերի նշումով, վիճակի ստուգման մատյան նայլն: ու

ու

'

թաքատոցնե սյթային թաք Ֆոր Հակաճառագայթային

դեպքում պայքղինամթերքներիպայթյունի Միջուկային նյութեր են թափյունի ամպի շարժման Հետքից ռադիուսկտիվ

են տեղանքը, կառույցները, վում: Աի նյութերով վարակվում ցանքերըչ ջրամբարներըն այլն, թաքստոցիցդուրս» պայթյունի են վնասվել շնչելիս» շրջանում Հայտնված մարդիկ կարող

ընկնելուց:

Ռադիոակտիվ Հակաճառադգայթային Ճառադայթումներից

թաքստոցների պաշոպանական Ճճատկությունները դնաճատվում են պաշտպանության դործակիցով, որը ցույց է տալիս, թե մեկ մետր բարձրության վիա բաղ տեղանքում ճառադայման մակարդակըքանի անդամ է բարձի թաքստոցի ճառագայթմանմակարդակից։ Այլ խոսքով՝ պաշտպանության գործակիցը ցույց է տալիս, քե Ճճակաճառադայքայինթաքստոցը քանի անդամ է թուլացնում ճառագայթման ներդործությունը, ճետնաբար նան՝ մարդկանց ճառագայթմանդողան: քաքստոցները այնպես են պատրաստՀակաճառադայթային ունենան վում, որ առավելագույն դործակից: սլաշտպանության Դրանքնախ ն առաջ պատրաստվումեն շենքերի ե կառույցնեճառարի նկուղային ճարկերում։ Փայտաշենտների նկուղները դայթումը թուլացնում են 7--12, քարաշեն տներինը՝Չ200--300 անդամ, իսկ մի քանի ճարկանի քարաշեն շենքերի նկուղի մի"

.

,

ջին մասը՝ 500--700 անդամ: Որպես ճակաճառադայթայինթաչքըստոցներ կարող են օգտագործվել նան շենքերի ն կառույցների վերգետնլա «ճարկերը։ Դրա ճամար առավել ճարմար են կապիտալ պատերով ն որմնախորշերով ոչ մեծ տարածությամբ քարե շենքերի ներքին սենյակները: երկճարկանիքարաշեն շենքերի առաջին ճարկերը'ճառաղդայթումը թուլացնում են. 5--7 անդամ, իսկ վերին Հարկերը (բացառությամբվերջին Հարկից)՝ 50 անդամ: Գյուղականվայրերում ճատուկ ուշադրքւթյում պետք է դարձվի սեփական մառանները, ինչպես նան բանջարեղենիպաճեսոները որպես թաքստոցներ օդտադործելուն: Հակաճառադայթայինթաքստոցներ օգտագործվող շի-

ուժեղացնեպաշտպանական նությունների ճատկությունները

նպատակով գրանք պետք է Ճամապատասխանձնով վերա-չ կաճավորել:-Շենքերինկուղային ճարկերի ն ներքին սենյակների լրիվ սարքավորումը մի քանի անդամ բարձրացնումէ դրանց Փայտաշեն տների. նկուղպաշտպանական Հատկությունները: ների պաշտպանության գործակիցն, օրինակ, բարձրանում է անդամ: Զաւարմինչե 100, քարաշեն տներինը՝մինչն 800--1000

լու

`

Քավորված մառաններըճառագայթումըթուլացնում են 2--Ց ան350--400 անդամ, բանջարեղենի դամ, իսկ սարքավորվածները՝ չսարքավորված պաճետոները ճառագայթումը թուլացնում են 1000 անդամ: 40, իսկ սարքավորվածները՝ ներքին սենյակները որպես Ճականկուղներն (նկ. ա) Ճառադգայքային թաքստոցներ սարքավորելու աշխատանքները '

ու

Նկ. 4. նկուղայինսենյակը (ա) բաքստոցկանավորելը

շենաշխատանքների՝ երկու տիպի Հանգեցվում սովորաբար էն

Քերի պաշտպանական «ատկությունների բարձրացմանն

3.

|

-

ու

. :

ու

ւ

.

մառանը (բ) ռշպես ճակաճառագայթային

7. Քամիչ-կլանիչ(պարզեցված տիպի), ՞. գետնաճողային փոռոցքչ ժածկի վրայի Հողաշերտ, 4. ամրացնողճծնարան, 5. առձգիչ խողովակատուփ, 6. լուսամուտախորչիաղյուսե լցվածք, 2. օդափոխիչ: Մառանի աջ կողմում ցույց է տրված առձչոս խողովակատուփիստորին ծայրի (ոիբ գտնվում է չենքի ներսում) կառուցվածքը:

ու

դրանցում օդափոխիչներ դնելուն: Շինությունների պաշտպանականՀատկությունները բարձճամար նախ ն առաջ ավազապարկերով,աղյուսով ն րացնելու դոները: տախտակով փակում են ավելորդ լուսամուտներն անցքերը |. ճ աքերն բոլոր Պատերի առաստաղների ճեղքերը» խողովակների ջանասիրաբար փակում են, ջեռուցիչ ն ջրատար սմ Հող 60--20 ներանցումներիտեղերը խծուծում,-ծածկի վրա են լցնում, անձրաժեշտությանդեպքում ծածկը նախապես ուժեղացվում է (լրացուցիչ «եծաններով, ճենակներով): Դրսից պատերի տակ որոշ բարձրությամբ ճող են ավելացնում: խորացված թաքառոցներն օղաՄինչե 50 մարդու Համար փոխվում են բնական եղանակով, առճոս ն արտածծող չրջա-

ն

նակների միջոցով:Շրջանակները կարող են լինել տախտակից կամ ասբեստացեմենտի, կերամիկական կամ մետաղյա խողովակներիտեսքով. ներքին Հատումը՝ 200--300 սմ Շրջանակները վերնից պետք է քիվեր ունենան, իսկ ներքնում (սենյա-չկում կիպ Հարմարեցված սողնակներ(պլտտվողկափարիչներ): Առճոս շրջանակում սողնակից (կափարիչի)ներք, պետք է դիպան սարքել փոշու նստվածքի Համար: Քարշը ապաճովելու ճամար առճոս շրջանակը պետք է տեղակայել արտածծողից

)՝

|

բարձր: Տներում առճոս շրջանակի փոլարեն կարելի է օդտադործել ծանելույլզները։ իսկ կապիտալ տիպի մյուս շենքերում եղած օդափոխիչ կանալների: 50-ից ավելի մարդ տեղա-չ վորող թաքստոցներում պետք է անպայման օդափոխությութ լինի թեկուղ պարզադույն օդափոխիչ սարքավորման ձնով: Մառանը որպես ճակաճառագայքայինթաքստոց սարբավորելու դնռպքում(նկ. 4 բ) նախապես ուժեղացնում են նրա ծածսմ շերտով ճող են լցնում: Անցքի կրչ ապա ձաժկիվրա 60--70 օդակիս ճարմարեցնում են: Սարքում են տոՀու կափարիչը "իոխիչ շրջանակ: 1,5--2

մ

Բանջարեղենի պլաճեստը որպես քաքոտոց սարբքավորելու

ծածկի վրա դեպքում խնամքով փակում են նրա պատերի ու եղած անցքերն ճեղքերը: Ծածկի ճողաշնրտերը ավելացնում են ն 2ճասցնումմինչե 60--70 սմ-ի:ՊատերիՐ մակերե սից բարձր մասը ծածկում են ճողով: միայն մի մուոք են թողնում: Մնացած Պաճեստարանում են փակում կամ պվազապարկերով կամ աղյուսով: մուտքերը Թողնվածմուտքի տամբուրում տեղակայում են լրացուցիչ դուռ կամ վարադույր կախում: Թողնում են մի քանի առճոս ն ներծծիչ կանալներ (բոտ 4աշվարկի), մնացածները պինդ փա-Հչ կում ճն է արագորեն» կառուցել Մի շարք դեպքերում առանձնացածճակաճառագայթայինթաքստոցներ: Դրանց չինարարությանճամար օդտադործում են արդյունաբերական(ճաարմատուրա, խողոչ վաքովի երկաթբետոնե սարքեր, աղյուս, վակներ, դլանվածք) կամ տեղական շինանյութ (անտաորաչ քար, արդ, ջախ, եղել): Ձմռանը կարելի է օդոադործել նյութ, թաոաւֆ ճողչ սառույց կամ ձյոմո որպես կաԱռանձնացածճակաճառագայթույին թաքստոցը: կառույց է ճամարվում (նկ. 5): Այն կառուցենոն),խորացված լու ճամար նախ ն առաջ փոս են փորում, ուր տեղակայում են թաքստոցիկմախքը: Փայտե կմախք տեղակայելու դեպքում օղ-. տագործում են տարբեր կոնատրուկցիաներ ամբողջական:շրջան նակային, շրջանակաբլոկային, շրջանակավաճանային ույ կմախքը ճավաքելուց ն նրա տարրերը միմյանը ճետ միացնե«ետո պատերի ն ծածկի բոլոր ճեղքերը խնամքով փակում լուց են խժուծով, ջախովչ չոր խուտով: Փոսորակի է կմավխքի պատերի, են 20---380սմ-ր մեկ Հճողիշերմիջն ճող լցնում: Յուրաքանչյուր ու

տոփանում են:.Այնուճետն ճող են լցնում ծածկի ն գետնի միացման տեղում, թաքստոցիամբողջ պարագծով մեկ: Սաժկր վրայից ջրամեկուսացնում են, օգտագործելովռուբերոիդ, տոլչ պոլիչքիլենային թաղանք կամ ծաժկում են կավի 10 սմ Հաստը

որ»

ա»

ի

բ

23255

7.

չ.

Ց

Բ

հ

Հ

Հ

Քայ)

աաաւատ

ՅԱ. ռ

Տր

րի

-

ՑոոՀա5. Եա աո,

«Յե

ն

Հոթ

ՏԱՏ ն աՍՏ. 3 ՆՏՏ-Հ

«մ

Թ»

Հն: ն

Հա

՝

գետնի

Հ ՛

Հնարավոր

Նկ.

8.

Առանձնացած ճականառագայթային թաքստոցներ,

երկաթբետոնեսալիկների ծածկով, բ. փայտանյութով: 1. Մուտք, Չ. արտաձղգիչ Հորան (խողովակադոսի),3. ժածկ, 4. դգետնաՃողային փոոցք, 5. առճոս Ճորան (խողովակատուվ), 6. մուտքի վարագույր, 2. տախտամածներքաքնվողների նստելու ն սպլառկելու Համար ա.

տութամբ շերտով: կավընախառղեսխոնավացնում են ե խաոնում մինչե թանձրանալը: Շերտը ռլետք է ուռուցիկ լինի, որ,

պեսղի ջուրը ցած Հոսի: Ջրամեկուսացված ժաժկի վրա 60--70 սմ շերտով Հող են լցնում: Հակամճառադայքային թաքստոց սարքելիս, ինչպես ն ապաստարան կառուցելիս, մեժ ուշադրություն են դարձնում մուտքին: կանոն, մուտքի տեղադրում են թաքստոցի ճիմնական Ռրպես շենքի նկատմամբ 90 աստիճան անկյան տակ. այն պատրասչ տում են Հերմետիկ տամբուրի ձեով. տամբուրի Հենաշրջանակն ների պատերի միացման տեղերը ջանասիրաբարփակում էֆ ջախով խժուծով: Տամբուրիմուտքի ն ելքի վրա ամուր կտոբից վարադույրներ են կալում: Վարադույրըպետք է լինի երչ կու պաստառից, մեկր մյուսի վրա անցնի 25 սմ ոչ պակաս: Տամբուրիմուտքի վարադույրի՛ փոխարեն կարելի է կիպ փակվող դուռ սարբել: թաքստոցի (ներքին սարքավորումը Հակաճառագայթային նման է մարդկանց տեղավորելու ճամար ապաս-

անգամ: Բացի այդ մարդկանցմաշկի ն Հագուստիվրա" նաճեղքի ծածկը կպաճպանի նյութեր ն բակքունավորող ռադիոակտիվ,

անմիջականորեն

՛

ու

տարաններիսարքավորմանը:

նախատեսաված

Պարվագույնթաքստոցներ՝ապաստարանաճեղքե ոո Առավելմատչելի պարղադույն թաքստոցներեն ապաստարահաճեղքերըչ:որոնք լինում են բաց ն առանձնապես փակ: ինչպես Ճայտնի է, մեժ դեր-են խաչ Առաստարանաձճեղքերը, ղացել անցյալ պատերազմներում, խոցման սովորական միջոցների կիրառման ժամանակ: նրանց նշանակությունը չի նվաչ ղում, այլ ընդճակառակը, բարձրանում է նան մասսայական բնաջնջման զենքի կիրառմամբ ուղեկցվող պատերազմներում: թաքնվեն անդամ ռլարվզ բաց ապասչՀ եթե,օրինակ, մարդիկ տարանաճեղքերում,ապա միջուկային պայթյունի 4Ճարվածող ալիքից, լուսաճառադայթումից ն ներքափանցողճառագայթումից նրանց վնասվելու Հավանականությունը բաց տեղան1:5--3 Քի «ճամեմատությամբ.կնվազի անդամ. տեղանքի ռադիոակտիվ վարակման Ճետնանքովմարդկանց ճառազայըման «նարավորությունը կնվազի 2--3 անդամ, իսկ վա20 ն րակված ապաստարանաճեղքերի դաղազերծումիցճետո՝ ավելի անդամ: հսկ եթե ապաստարանաճեղքերը ծածկվեն, ապա լիովին կպաշտպանվենլուսաճառագայթքումից,ճարվածող ալիՔից պաշտպանությունըկմեծանա 95--3 անդամ, իսկ ներթասմ 4ռփանցող ն ռադիոակտիվճառագալքումիցծածկի 60--70

աաաստարա

դեպքում՝200---300 պաշերտի

ինչպես տերիալ միջոցներ ընկնելուց:

նան

"

շենքերի փլվող Բեր

կորներիցվնասվելուց: անգամ` Սակայն պետք է Հիշել, որ ապաստարանաճեղքերը» ն բակտերիալայլ 4իջոցծաժկվածները,թունավոր նյութերից ն բակոչեն ապաճովում:քիմիական ներից պաշտպանություն օգտվելիս պետք է դրանցից բիոլոգիականվարակմանդեպքում միջոցներ կիրառել: ծածկված անճչատական պաշտպանության օրգանների պաշտպաշնչառական ապաստարանաճեղքերում՝ նան մաշկի պաշոնության, բաց ապաստարանաճեղքերում՝ `

ռլանության միջոցներ:

որ առպաստարանաճեղքե Անչրաժեշտ է նան պարղաբանելչ չպետք է դիտել որթաքստոցները ինչպես ն մյուս պարզագույն Դրանք գերամիջոց: Հիմնական քաքնվելու պես բնակչության -

բնակչության ոլետքէ միջանկյալփուլՀանդիսանան ղանցապես ՎերջինՀաշվով,ամգործում: ապաճովելու պաշտպանությունը կառույցներում ոլետք է ավելի ճՀուսալի բողջբնակչությունը` :

հ Հակաճառադայթային թաքստոցներում առլաստարաններում ունենա

Հնարավորություն թաքնվելու բ կարելի ապաստարանաճեղքեր դեպքում Հնարավորության ուսուփՀիմնարկությունների: ձեռնարկությունների, ։լատրաստել տնտեսու-

կոլեկտիվ ոլետական նական Հաստատություններիչ տետնտեսությանմյուս օբյեկտների ժողովրդական թյունների, Բացի շրջաններում: բնակելի ինչպես նան րիտորիաննրում, ն

մարդաշատ եչ է կառուցել նանայնպիսի կարելի այղ,դրանք էվակուաեն էվակուացիոն Հավաքակետերը, ինչպիսիք ղերում, ն

կայարանուղարկելու ընդունելու մարդկանց երթուղիները: շարժման էվակուսցվողների

ցիայի ժամանակ ները, Հետիոտն

միջուկային պետք է պատրաստվեն Ապաստարանաճեղքերը գուտիներից՝ ժամանակ «Հնարավոր փլուզման սպլայթյունների Հեռավորուայնպիսի այսինքն՝ վերգետնյաշենքերից դուրս, շենքի բարձրության թյան վրա, որը Հավասար է մոտակա առկայուսին` զումարած 3 ետը, իսկ աղատ տարածության նան է ավելի Հեռու: դրանք պետք

Հնարավորին թյանդեպքում՝ մարդկանց օդովող ապաստարանաճեղքերից չափ մոտ լինեն ժամանման վայրերին: մշտականկամ ենթադրվող :

պաշտպանություն Քաղաքացիական

ր

Բացապաստարանաճեղք: Սկոբնական

Այ

ՅԱՆԸ

աղա

տնսակի են ռարքում (16 (ծածկն էլ Հետը՝ մինչն 200 սմ), վերեում լայնությունը Հասնում ք 1710--120 զաց

Ժո տ՝ սմ-ի, իսկՀատակի

ինչն

սմ:

Առասու-

չն պայմաններ ր կայունություն Ն

տանաճեղքինփան չափսերը առեոնվաղադույն ժում նրանցում տեղավորվող մարդկանց Համար ն միջուկա պայթյունի դեպքումա̀ռավելադույն են վում:

ւ

'

:

`

Նկ. 6. Բացապաստաբանանեղք (ապաստաբանի սխեմանն

նրա

«իոոո

-

բացումը)

:

որոշվում է թաքնվող երկարությունը աորդկանց հաատտարանաճելքի քանակով՝ նատաժ մեկ մարդուն 0,5--0,6

Մի Ճաշվով: են

շարք

մեւտրի

դեպքերում ապաստարանաճեղքերում կարող

նախատեսվել նամռպլառկելատեղեր՝ մեկ մարդուն15--1,8 մարդու ճամար ո"լատրաստված առպաստարաՃաշվով:-10 աճեղքում կարելի է 2 տեղ Հանձնարարել նատելու ե 3 տեղ

տորի ԱԱ

,Թյունը 10-ից

ապաստարանաճեզքը կունենա իսի Մպաստարանաճեղքի նորմալ ւոարողուչ 8--

վուն:

մարդ է, առավելագույնը 50 մարդ: ալիքի ներգործությունը Հարվածային թաքնվողների վրա

թուլացնելու նպատակով ապաստարանաճեղքը պատրաստում

են

զիգզագաձնկամ բեկված: Ուղիղ ճՃատվածի երկարությունը15 չպեք է լինիչ մետրից ավելի տեզի պետք է Ապաստարանաճեղքի

ընտրել

առավելառես

ւիավփխկաճող ճատվածներում: Քաղաքներում նպատակաճարմար Հ առղաստարանաճեղքեր կառուցել ։լուրակներում,

ղբոսայգիներում ն եժ բակերում, գյուղական վայրերու այդիներում, բանջարանոցներում, դատարկ: տեղանքում, ինչպես նան չոր ն

,

տարածություններում: Չի կարելի լավ օդափոխվող ազատ ապաստարանաճեղքերկառուցել պայթյունավտանգ արտադրաչ մասերի ն պաճնսատների, ուժեղ ներգործող թունավոր նյութեր ո"լարունակող ոռնհզերվուարների։ բարձր լարման էլեկտորական' դծերի, մադիստրալային դաղի ն չերմամուղների ու ջրմուղների կողքին: Ապաստարանաճեղքի տեղն ընտրելիս Հարկավորէ նկաւի ունենալ նան ոհլինֆի ն տեղումների աղդեցությունը տեղանքի ճնարավոր ռադիոակտիվ վարակման բնույթի վր: Հրապարակը պետք է ընտրել դգետնաջրերի,ճեղեղատների, անձրնաֆրերի կողմից չողողված ճատվածներում, կայուն (եջվածքըբաառող) դեւոին ունեցող տեղում: միջի տարածությունըպեոք" Հարնեան ապաստարանաճեղքերի է 10 մետրից պակասչլին|ո կառուցումը պետքէ սկսել տեղանշուՀ Ապաստարանաճեզքի մով ն ծրագծումով։ Հրապարակումխվվում են ցցեր: Ցցերի' միջն ձգում են լարեր, որոնց երկայնքով բաճերի օգնությամբ" առուներ են փորում: Ապաստարանաճեղքը պետք է պլանավորվլ այն Ճաշվով, որ մակերեսային ջրերը ազատորեն Ճոսեն դեպի եթե ապաստարաչ կողմերը, չճասնեն ապաստարանաճեղքին: նաճեղքի տեղադրվում է լանջի վրայ ապա նրա վերնում պետք է առու փորել չրի ճոսքը թեքելուճամարչ Այնուճետն ճրապարակից ճանում են ճիմաճողը եթե ալնկաո Ճիմաճողը դարսում են ապաստարանաճեղքի կողքին,որապեսղիՀետո օգտագործեն ապլաւտնեշը կամ ապաստարանաճեղքի ծաժկը ամրացնելու Համար: սփորելիպետք է սկսել նրա ոչ թն ողջ լայնությամբ, այլ ծրագծերից մի քիչ ներս (մոտավորապես 20 սմ): Գնտնի մեջ խորանալուն Համեմատ ճեղքը աստիճանաբար լայնացնում են ինչքան որ պետքէ, վերնից մինչե ծլոաՀդժային զժերը: Միաժամանակմշակում (ճարթեցնում) են ճեղՔի պատերը: Ամուր գեւոնի մեջ պատերը ուղղաբերձ են սարքում, թույլ գոոնում՝ քնք: Ապաստարանաճեղքի փորելիս ճողի քավում են եզրերից 50 սմ Հեռու: Դա ճնարավորությունէ տալիս ճետա-չ դայլում ապաստարանաճեղքիծածկի տարրերը ամուր, կայուն դետնին 4ենել: սմ խոԱպաստարանաճեղջի պատերից մեկի մոտ 130--140 են մոտավորապես85 սմ լայնուբության վրա պատրաստում

Ապաստարանաճեղք

յ

առնվազն

՛

թյամբ նստարան:Տանկ

Ճոն, մեկ մոսոք են սարքում: Մեժ տարողության ապաստարա-չԱպաստարանաճեղքի թան աաա շ թտախտավապատել: դեպի նաճեղքի ճամար անճրաժեշտէ երկու մոււոք ունենալ նրա երկու քուքյամբ ջ

.

`

ա

-

ս,

որ

պետք է տեղադրվեն այն կողմերից: Մուտքերըպետք ղաղ, յն կոկողմից, մից, որը ճակադիր է քաղաքի կենտրոնին կամ որն այնպիսի օբյեկտի, որի Կրա ճակառակորդըկարող է միջուկային ճարվաժ ճասցնել:̀ է, որ ապաստարանաճեղքիմուտքը ունենա նալատակաճարմար Չ--2,5 մ երկարությամբ աստիճաններ(5--6 աստիճան, լուրաՓազչրոտըմոտավորապես Տ0--40 ԿԱ), ապաստարանաճելցին Ճարող տեղամասերի նկատմամբ ուղիղ անկյան տակ: Ծածկվածապաստաբանանեղք: Հարկավորէ մեժ մասամբ Ժածկած ապաստարանաճեղքեր կառուցել (նկ. 2): Դրանք, ինչ«պես նշվեց վերնում, զգալիորեն մեծացնում են պաշտպանու նր մ միջուկային ն զենքի ոենըի ն մ Ն նացն փյունը բնաջնջման մյուս ասսայակա պենքերի խոցման բոլոր գործոններից: Ապաստարանաճեղքը ծածկելու ճամար ճարկավոր է օզտասմ գործել ձեռքի տակ եղած ամուր նյութ՝ գերան կամ 10--15 Հառտությամբ դլանիկ, երկաթբետոնե տարրեր, մետաղե դլանվածք ն այլն: Ծածկելու տարըերը դարսում են ապաստարանա-չ ճեղքի լայնքով, միմյանց կիպ կպած, դետնիվրա: Հենման ժայրերը յուրաքանչյուր կողմից 50 սմ-ից պակաս չպետք է լինեն, որպեսզի միջուկային պայթյունի Հարվածային ալիքը չավերի ապաստարանաճեղքի ռ"լատերը:նշված նյութերի բացակա-չ զության դեպքում որպես ճենածաժծկերկարելի է Հանձնարարել ջախի։ դգլուղատնտեսականբույսերի (արնհածաղկի, հդիպտա-Հցորենի ն այլ) ծղուռների: ծածկի տարրերիմիջն եղաժ բոլոր անցԱպատոարանաճեղքի քերը պեւոք է փակել խոտով: ծղոտով, ճիմով կամ այլ նյութնծածկին առավել ճերմետիկություն տալու ճամար: տփով՝ կաթոցից խուսափելու ճամար ճանձնարարվում է ծածկի վրա չջրամեկուսիչ շերոո պատրաստել(ինչպես Ճակաճառագայչ-

Բար Աո), հո Վաատարանա(խորուտներ) Հողըանկայուն (թույլ, հակ ա ապաստա-չփանաճեզքի պատերին պետք իԱա Մթա ճամար կարելի օգտագործել տախտակներ, տաջուկ, Հողն, ջախ (ջախակապ) տեղում եղաժ ռյութեր: այատվածքի Համար օգտագործվող նյութր րոոնածիգ տեղադրվում ճենակներ պաճանգներ: տրամ. Հենակներ կած տարածու թյունը կայուն ճողի Ճեղրի պատերի մէ,

աքվի (ջրաճա Լ

լ

ն սննդամթերքի ջրի պաշարները

պաչե

ամար:

սո

գ

-

է

ն

ամ

Ցի գ պատվածք պետք չ։

Չ,5մ

նան Ապասու» Հատ րանաճեղքի

լինի,

սակայն կայն

--20 չոեղանո Ջ

ՌԴ

ո բացնխելո

ն

ունը

ւո

ալլ

են

պատ

պատվա

կարելի կարելի է ապաստա

է:

կը

դեպքում ուղղաՀ

ցանկալի, է, որ տախտակա-

ճողածաժկով: Ռոմարարվել աճեղքի ճամար, որպես կւնան

րա

Նկ.

7.

-

որը

Հա-

Թային թաքստոցի ծածկի վրա): Ծածկված ապաստաբանաճեղք

ախնման` (ապաստարանաճեղքի կառուցվաժքը) ե

-

ծածկի ն նրա ջրամեկուսիչ շերտի վրա Ապաստարանաճեղքի 50--60սմ Հառստությամբճող են լցնում ն ճիմապատում ներքափանցող ն ուսդիոակտիվ ճառագայթումից պաշտպանությունր ուժեղացնելու ճամար: Ծածկված ապաստարանաճեղքումգտնվող մարդկանց ճարվաժող ալիքից լավ պաշտպանելու ն ռադիակտիվ նլութերի Ֆերքավփանցումըկանխարգելելու ճամար ապաստարանաճեղքի

մուտքատեղերում պետք է դոներ կամ վաճաններ դնել: Դոներն սմ վաճանները պատրաստում են տախտակներից կամ 5--շ տրամագծով ձողաններից, «Հարմարաբերում են միմյանց ամրացնում երկու (վերնից ու ներքնից) լայնակի ձողիկննրի օդէ նությամբ: Դրահից բացի կարելի օգտագործել լարով խիտ կապվածբարակ ձողանների կամ ջախի խաիրննր: Խաիրըկախելու Համար նրա վերնի մասում կապվում է 2--2,5 մ ծրկարություն ունեցող ձողադո Զողանը կապում են անկերային ծղերոփ ամրացված ձգապարանից: Ծայրաճեղ դեպքում ապ աստարանաճեղքի մուտքը կարելի է վարադուրել բրեզենտով, ոհտինվաժ կամ ուրիշ ամուր գործվածքով, երկտակ պարկացու Լ կտորով: մուոիճարկե,ավելի լավ է ծածկված ապաստարանաճեղքի երկու միմսարքել դռնից, կամ խսիրներից, Քը վաճաններից յանցից մոտավորապեսմեկ մեւր Հեռավորության վրա: Այդ դեպքում դոների (վաճանների,վոսիրների) արանքում ստեղծորի շատ լավ ապաճովում է ապաստարանա-չ վում է տամբուր, ճեղքը վարակված օդի ներթափանցումից:կարելի է տամբուրի` դրոի կողմում դուռ դնել, իսկ ներսում վաճան կամ խսիր (վարադույը) կախել: Դրոի դուռը պետք է ճնարավորին չափ ամուր լինի հ ընդունակ Հարվածային ալիքի որոշակի ճնշմանը դիմանալու ճամար: ամԴոները,վաճանները, խաիրները կամ վարագույրներն րացնելու ճամար ծածկված ապաստարանաճեղքերիմուսոքերում նում են Հենաշրջանակներ: Մոսոքը ճերմետիկացնելու նոլամիացման տետակով շրջանակների նհապաստարանապատերի ե ետքճ է խծուծակալել ճնուռիքո ծածկել| վալ մոլ րլթ9:որորած որ իջ" 4ամ ու

չի

լավու:

տեղումներից պաշտպանելու ճամար Ռադիոակտիվ

Տոսիը պետք է

դուրս

դա

1,5--2

մ

բարձրությամբ):

Ծածկված

նենալ ւ

պետք է ապաստարանաճեղքում ու

.

վորմանմիջոցներ:

:

լուսա

տարրերը : վող փայտե

դուր" բոլոր Ապաստարանաճեղքի չասի ծածկվեն Կլետքէ Հնարավորին Ան կամ ներկով: ծեփով սպիտակ թյամբ՝

Ժեակալուո աղադրու-

ն հակավորապ նություն չի տալիս լրիվ իմաստու, այքման արան ամառա է միջուկային պայքյունի պպաշպանում ո որա անակ Հրդե՞ ապաստարանաճեղքի Քացի ո ունի կերգոր ջատվող բարձրջերմաստիճանի ի ն

ան-

շուրջը

Ի" ոիածումը ալդ» ե

է

է կրակ շերտը դժվարացնում Հրապաշտպան ոյր մեծ

մ

ախր»

տարածության ,աճմանափակում է ոչ ույց ընդշչանուրտեսքը ցուլ Ծածկված ապաստարանաճեղքի (կտրվածք): «որված 18 8 նկարում

ե

:

'

:

է

`

8.

կ.

ած ընդնանուտեսքը (կտրվածքը)

Մածկվածապաստառշանանեղիի

ետ

նն

շինարարության ե"աջան Ապաստարանաճեղքի արձակմա Արար ք արագ կատարել, որպեսզի ժամկետնեչենատեղմ ր Լ ր»անության Հետո ճնարավոր ունեչ առաջանալուց կարիք Փ պաշտպանութ | ապաճովել րում ապաստարանով ո

ապաս-

սմ դուրս եկած տտարանաճեղքի մուտքի ծածկըպետք է 80--90 լինի Ծածկված ապաստարանաճեղքը պետք է պարբերաբարօդափոխել: Դրա Համար մուտքի ճակառակ կողմում դրվում է օդափոխիչ տուփ: Տոսիի ներբին կտրվածքը կախված է ապաստա10 մարդու ճամար մոտավորա-չրանաճեղքի տարողությունից՝ տանող ստորին անցպես 100 սմ: Դեպի ապաստարանաճեղք քում դնում են կիպ սարքավորված փական(պտտվողկափարիչ):. :

.

ցող

ամբողչ

բնակչությանը:

ն

զոկատարված օբյեկտներում

տալիս, ոուփորձը ժողովրդական Հարա բավարժությունների վորելու ձեռքով ոտը մարդ տեղավորող է Հանել)անճրաժեշտ որ ող Համար (պաճանջվում : - ինքն՝ մարդ կարող այդքան ծախսել25--30 մարդ-ժամ, որ

ար

ցույց

են

ուա

ս այսիմք

-

10-12

տարանաճեղքը փորել

--19

ժառու ժամում:

են ապաս-

Մոտավորապես

կերպված ն արագ, կառույցի պարետի(ավագի)ցուցումով. երեԽաներով եկածները տեղավորվումեն իրենց ճամար ճատկացված սոնղերում, սովորաբար օդատար ուղիներին(խողովակներին»չ

մարդկանըքանակություն ժամանակ էլ կպաճանջվիներսի աշմեկ օրում 3-ական մարդութ խատանքներիճամար: Հետնաբար, բաղկացած երկու խումբ կարող են 10 ճոդու ճամար ծածկած ապաստարանաճեղք կառուցել: 10 ճողու ճամար ապաստարանաճեղք պատրաստելու ճամաթ ե

1,2 ճետնեյալ կպաճանջվեն նլութերը՝ծածկի դերաններ,

'

՝

եւտոչ

Քաղպաշտպանության

մ

Պաշտպանական օգտվելը կառույցներից ս

մասին բնակչուՀակառակորդիճարձակման սպառնալիքի թյանը, ըստ աշխատանքի կամ բնակության վայրի տեղեկացեն Համապատասխանպաշտոնատարանձինք՝ ադմինիսնում կամ ժողովրդականտնտեսության քաԿորացիայի օբյեկտների ղաքացիականպաշտպանությանշտաբների ներկայացուցիչները՝ նե կապի մյուս միջոցներով: ռադիոլովչ Հեռուստատեսությամբ Հակառակորդիճարձակման սպառնալիք ճայրոարարելուն ն 50 մարդուց ավելի տարողությամբ ոլես ապաստարաններ ճակաճառագայթային թաքստոցներ են դալիս նշանակված պաՀ րետներնու սպասարկմանօղակները: 50 մարդուց պակաստարոՀ դունակությամբ ճակաճառագայթային ն պարղադույնթաքոտոցչ ներում նշանակվում են ավագներ (սովորաբարդրանցում թաջնիվող մարդկանցից): Այդ մարդկանց վրա է դրվում պաշտպանական կառույցները պատրաստ պաճելու հն դրանցում բնակչության քաքնվելի կազմակերպելու պարտականությունը: կառույցներում, ներառյալ նան պարզագույն Պաշտպանական բնակչության թաքնվելըկատարվում է քաղա-չթաքատոցներում քացիական պաշտպանությանտեղեկացման Համապատասխան ազդանշաններով: Հասկանալիէչ որ եթե մարդ ինքը լսի կամ տեսնի միջուկային պայթյուն, ապա ազդանշանիսպասելու ճարկ չկա, անճրաժեշտէ անմիջապես դործել իրադրությանը ճամաչ գնալ պաշտպանականկառույց կամ պաշտպապլատասխան՝ նության այլ միջոցներ ձեռնարկել: Պաշտպանական կառույցներում տեղավորվում են կազվմալ

՝

աղդանշանից պաշտպանության Քաղաքացիական

կառավարման տեղական մարմինների պես պլաշտնշված ժամանակըսպառվելուն նախօրոք կողժից դադարեցտեղավորումը մարդկանց կառույցներում պանոկան են: ճար միջուկային Հակառակորդի վում է, դոները փակվում է օդավոխզուտ միացվում վածի դեպքում ապաստարաններոսմ ման սիստեմը: Այդ սիստեմի ֆիլտոռնժիմի ֆիլտրաօդափոխիչ ոնժիժի միացումը իրականացվում բքաօդավոխման է «Քիմիական

տախտակ, ձողան, կամ ջախ՝ ներսի պատվածքների Հճամար՝ 20 մշ, կավ՝ 2,5 մ) խծուժ՝3--5 կզ» 1,8 մՅ ռուբնրոիդ (ոլ)՝ 50 մմ երկարությամբ մելհր՝ Չ50--300 գ, ոչ մեծ քանակուչ է թյամբ մետաղալար: Անձճրաժեշտ ունենալ 2--Ց բաճ, 1 քլունդ (նեգ), 2 կացին, 1 սղոց, 1 մուրճ, 1 աքցան:

՝

տուփերին)մու:

ե տաղզնապ»աղդանչանով:Հձակաճառադայքային պարղադույն ներլրիվ տեղավորվելուցծետո մարդկանց փաքոռոցներում եո ծման փակվում տուփերի կափարիչները անձճրաժեշւտէ խստորեն կառույցներում Պաշտպանական Թաքնվողներըպետք կարդը։ ռեժիմն սաշմանված պաճշպանել ու

պարետի(ավագի) ք անառարկելիորենկատարեն

ն

ասլաստա-

Հերքապաչների բոլոր կարդադրությունչ րանի կամ թաքստոցի երի "նրանք պարտավոր էն, դրանից բացի, պարետին(ավադին).ն սպասարկմանօղակին օգնություն ցույց տալ կառույկանոնը պաճպանելուգործում: Խիստ կարգապա-Հ պում կարգ կառույցներում թաքնըպաշտպանական Հության պաճպանումը ու

վողների Հուսալի մեկն է,

կարնորպայմաններից պաշտպանության

թույլատրվում

առանը անչրաժեշտուԹաքնվողներինչի շինություններում, թյան քայլել ապաստարանիկամ քաքստոցի Հխել, բնքնակամմիացնել կամ անջատելլուսավորությունը, ինփակել սիստեմները, բացել ն Ժեներական ագրեգատներն է նավթամոմեր, վառել Արգելվում դոներն վարադույրները: վերցկանթեղներ, առանց լամպեր ե ինքնաշեն ճել կառուլցում եղած. դործիքները: ու

ու

քույլովունյան

ն անչրաժեշտ է լռուԱպաստարաններում թաբստողներում զրույցներ» թյուն պաշպանել:Այդտեղ կարող են կաղմակերպվել

ռաղիոունննդրումներ,թույլատըըընթերցումներ, բարձրաձայն ն

շաշկի այլն): խաղաղ, անաղմուկ խաղեր (շախմատ, կամ Սնունդ ե ջուր ընդունելու ժամանակ ապաստարանում

վումեն

քաքատոցում չպետք է օդափոխություն կատարվի: Ու՞ելուց

վիճակում): պաճվում է փաթեթավորված սիստեմի ֆիլտրաօդափոխիչ Ապաստարանում

մարդկ սպարղադույն քաքստոցներում Հակաճառադայթային

միՀետոչ բնականաբար:ճակառակորդի կանցտեղավորելուց

ջուկային Հարվածի նեմիջուկային պայթյունի ամպից ոասդիոակտիվ տեղումներիդեպքումթներծծող տուփերի կափարիչները ն Հետագա Հետո ժամը չեն բացվում: Դրանից առաջին 3--5 է, որի 5--6 ժամը մեկ թաքստոցը օդավփոխվում յուրաքանչյուր

բացվում տուփերիկափարիչները

են

15--20

րոպեով: Թաքստոցի օդափոխմանժամանակ մարդիկ պետքէ միջոցներ: ճագնեն շնչառական՛ օրդաննելիամջտպանության դրբոառաջացնել: քամի է միջանցիկ արդելվում ժամանակ Այդ Մարդկանց պեռոքէ լինեն կիս փակված: ները(վարագույրները) տուփի ն դուրս ներժծող ժամանակ գալու խաքատոցմտնելու կափարիչըպոոք է փակված լինի: վարակված տեղանք կամ թաքստոցից Ապաստարանից դուրս

դալու

դեպքում պետք անճրաժեշտության

է

պարտադիր

պաշտպանության միջոցներ: կերպով օգտագործելանձճատական կառույց վերադառնալուդեպքում պետք է անճատականպաշոկոշիկի վրայից Ճեվնրնաճադուստի, միջոցների» ռլանության ռացնել ռադիոակտիվ փոշին, կառույցի մուտքի տամբուրում՝ Հանել մաշկի պաշտպանությանմիջոցները, իմ

զգուշորեն կոշիկը թողնել տամՀնարավորությանդեպքում Հադուստն միջոցները պաշտպանության բուրում:Շնչառական օրգանների (թաքստոց)մտնելուց Հետո։ւ Հանվում են ապաստարան մնալու ժաբնակչության կառույցներում օբտնտեսության են ժողովրդական մանակամիջոցը որոշում նրանք այդ Բացի շտաբները: յեկտների քաղպաշտպանության ն գալուց Հճեդուրս են ապաստարանից թաքստոցից սաճմանում կանոնվարբի կարգ գորժողությունների բնակչության վարբի 'կարգ կանոնները պլաշյոները: Այդ գործողության Հեռախոսովկամ Հնապանական կառույկներին են Հաղորդում րավոր այլ միջոցով: ու

Պաշտպանական

ու

ո

ու

ԵՎ

,

է րատ անճրաժեշտության: կատարվում կրկին միացումը ներգրավվում են գործում 0դավփոխիչըձեոքով աշխատացնելու թաքնված աշխատունակմարդիկ: ապաստարանում

ճամար ներծծող

ԲՆԱԿՉՈՒԹՅԱՆ ՏԵՂԱԲԱՇԽՈՒՄԸ

ԷՎԱԿՈՒԱՑԻԱՆ

անջատումը

ու

Չ.

անձրաժեշտ է ձեռքերը սրբել խոնավ, սրբիչով (որբիչը

առաջ

ռազմական ժամանակաշրջանումքաղաքնեչ Տեղաբաշխումը

րում աշխատանքըշարունակող ձեռնարկություններիբանվորների ն ծառայողների քաղաքից կազմակերպվածդուրսբերումն է հ մերձքաղաքային դուռում տեղավորումը: Տեղաբաշխվողների կարգին է պատկանում նան քաղաքի կենպսադործունենությունն առսլաճովողօբյեկտների անձնակազմը (օրինակ: կոմունալ տընպարբերաբար, տեսության աշխատողները):Տեղաբաշխվողները ձեռնարկության (օբյեկտի) արտադրականցիկլին Համապատաս-Հ ապա կրկին արխան, աշխատանքիեն վերադառնումքաղաք, դ ուի փեկնում: տաքաղաքային էվակուսցիան մնացած բնակչությանը քաղաքից դուրս բերելն է ն մերձքաղաքային գոտում տեղավորելը: Ի տարբերություն տեղաբաշխվողների,էվակուսցվողները մշտապես ապրում են մերձքաղաքային գուռոմ մինչե կարգադրություն Ճճատուկ -

:

ատացվելը:

գոտին այն տարածությունն է, որն ընկած Մերձքաղաբային քաղաքներում Հակառակորդի միջուկային Հարվածի ՀնարաՔաղաքի յուրաքանչյուր ձեռվոր ավերումների գուտուց դուրս: ն նարկության, Հիմնարկության ուսումնական Հաստատության

է

Համար, որտեղից պլանավորվում է էվակուացնել ն տեղաբաշփել մարդկանց, մերձքաղաքայինզուրում նշանակվում | բնակչության տեղավորման շրջան, որը բանվորների, ծառայողների ն նրանց ընտանիքներիանդամներիքանակին ճամապատասխան կարող է մեկ կամ միմյանց մոտ մի քանի բնակավայր

Ընդգրկել:

Տեղաբաշխումըն էվակուացիան լայնորեն է կիրառվել

ան-

մասնավորապես երկրորդ ճամաշխարպատերազմների, Հայրն, ալդ թում նան' Հայրենականմեծ պատերազմի տարիներին Սակայն նախկինում անցկացված էվակուսցիոն միջոցառումները սկղբունքորեն տարբերվում են: ժամանակակից պայմաններումնախատեսվող միջոցառումներից: Հայրենական մեծ պատերաղմի ժամանակ, օրինակ, բնակչությունը 4Ճեռավոր շրջաններն էր էվակուսցվում ՀակառակորդինՀակադիր ուղղությամբ, այժմյան էվակուսցիան նախատեսում է ճակառակորդի միջուկային ճարձակման առավել ձավանական օբյեկտներից Ցած

բնակչությանըդուրս բերել բոլոր ուղղություններով տեղաչվորել մերձքաղաքային անվտանգգոտիներում: ն Տեղաբաշխումը էվակուացիոնզգալիորեն են նվազեցնում

առանձնապես էվակուացվածները,կարող տիոտն կարդով:

ու

՝

ու

էվակուացիոնճանձնաժողովներին

սպլաշտոլաչքաղաքացիական նության ծառայություններիՀետ միասին, որոշակի պլաններին'

կավմակերպումն էվակուացիայի անցկացում ցկացումը ու

Համապատասխան, ձեռնարկությունների Հիմնարկությունների՝ հ

.

Քանվորների,

ծառայողներին

/(ացվուժըշտ

ու

օբլեկոնձրի: Ար--

ժողովրդական տնտեսության

բնակչության ձվաված տադրության Հեւ

ՄԻՈՒ ոԱոաոաի արժա ազի

Պա

նան

Միջոցներ"

եր,

քան մերն ՍԱՐ

,

շրջաններում), ու

Համար օդտապործվում էն Հասարակականտրանապորտվի (երափառմորիլային, ջրային) բոլոր տեսակները, որոնք զբաղված չեն ռուսղմական,արտադրականն տնտնսական

գաթուղային,

ինչպես փոխադրումներով, անգիաանցելի տեդործմ

նան

օգանճատական

ան չռրանսաւլորտը: Բնակչությանորոշակի մասը» :

-

ե-

աաա

ե

ա

ւ

շենքերը, որոնք տեղադրված են ձնռնարկությունի

Համար նախատեսված Հրապարակներինմոտ, Ամռան լավ եղաեն տեղադրվել նան կետերը ՐԷ կարող նակին այդպիսի մմ ԴՈԼ ՐՂ 22:ՔՐՈՄ շենքերի դուրս: ըստ օբյեկտների նախօրոք Հավաքակնտերին կցվում է բնակչության այս կամ այն մասը: էվակուացիոն Հճավաքակետներկայացած բնակչությունը ու դրանքրնանէ նքարկլում: էվաեն կուացվողները բաժանվում կխաքբերիտրանսպորտով (րստ տրանապորտի յռեղափոխվողներըէշելոններով կատ տեսակների) ավտոշարասյուներով,իսկ քաղաքից ճետիոտն մեկնողները՝շա-

Աա աաաՀաաա աունգառավարչությունէվակուացիոնՀա աաավնեւ Բետերու րներ «եբրա ներում (քաղաքի Տեղաբաշխումնէվակուսցիան անցկացվում են ամննա-չ Այդ միջորառումների ժամկետներում: իրականացման

ար

արն, աաա ճանապարչեերին ավան» տրանսպորտ

րակական այն

ՍԱգրոր պետերը

կարճ

ր»

ժաչ-

սո-

էն

|

«

են

ական

Ծճղաբաշխմանն փվակուացիալիանցկացման ճամար էվակուսցիոն Ճճանձնաժողովներիուժերով կազմակերպվում ենէվակուացիոն ճավաքակետեր (նկ. 9):`Տեղավորելու ճամար ն ճասա-չ-՛ վորաբարօգտագործվում են դպրոցները, ակումբները

կացվում ճակառակորդիճարձակման սպառնալիք առաջանալուժաԺան Դուն Խորը ՏԱ Փաղաքննրի, բաղաջի շրջանՄԶ ն Ն քաղոլաշտ7 ' Կչորրան արանց մարմինննրը, Էվակուսցիոն միջոցառումների անմիջական անցկացմամբ զբաղվում են ժողովրդական տնտեսոսուրա ն օրյեկտների նկտնն քաղաքացիական ոլաշտԱ

ո.

ւ ֆորմարիալի՝ ռադիոյի, «նռումտաեռության,

դուրսբերումը

Տեղաբաշխումն չվակուացիան սովորաբարանց ու

հղա

ի անաան

ժվում

բ

էվակուացումըկաէ անրիտորիալսեվբունքով՝ ըստ բնակության վայրի, ,նային կառավարչությունների ն բնակշաճագործման գրա«ենլակների միջոցով: երեխաներըսովորաբարէվակուացվում են ծնողների Հեռ, սակայն՝ Հնարավորէ նրանց դպրոցներին մանկապարտեզների Հետ:

բնակվարչությունների ուսումնականճառստատությունների,

էլ՝ բանվորներին,ծառայող-ղեկավարներինն նրանց միջոցով ամբողջ բնակչությա-ներին, նրանց ընտանիքներին մնացած են մերձքաղաքային գոտի ուղարկելու ճամար նը տեղեկացնում էվակուացիոն Հավաքակետեր ներկայանալու ժամի մասին:

նրանցընտանիքի անդամների .

տնղաբաշխուժն չվավղուացուժը իրականացվումեն արտադրական սկզբունքով, այսինքն՝ կազմակերպվումն անց եֆ ու

դուրս բերվել 4ե-

ն ստաէվակուացիայի կարգադրություն Տեղաբպչշխման Հ քաղաքի շրջանների քաղաքացիա-նալունպես քաղացային կան պաշտպանության մարմինները վարչության պետերն

Քաղաքների բնակչության խտությունըչ Հետնաբարչ մեծապետ նան կարող են սլակասեցնել կորուստները: Տեղաբաշխման ն րոցի

են

«եռա անզաբաշխվողներն

ծ գինամ զարգա: Սարային, ճավայազնակուի մորին կետերը (կայանները), որտեղից.էԼ դեպի տրանսոլորտնատելու մճրձքաղաքայինգոտի են ուղարկվում: ն Բնակչությանը երկաթուղով ուղիներով ջրային դուրսբե-

են ոչ րելու ճամար օգտագործվում միայն մարդատար հրկաքու68

մբ լավ կազմակերպելունպատակովշարասյուները բաժանվում են րստ արտադրամասերի ն արտադրական այլ ստորաբաժանումների, իսկ վերջիններիս ներսում էլ՝ ըստ Չ0--30 ժարդութ բաղկացած խմբերի: Շարասյանգլքավոր են նշանակում փորձված Հեղինակություն վայելող ղեկավարներ: չօյաօսվ

«ՀՎ

գրա

այա այմաձ| | «ՇՀ/աճ

2ատշ4

22018Էշ

ԱԱ.

շր

«ՀԵԱ.»

աաա

Ն

2. 2վ

Մ,

ի

Նկ.

9.

ճավաքակետ

էվակուացիոն

ղային շարժակաղմեր ն նավեր, այլ նան նորմալ պայմաններում մարդկանը տեղափոխելու ճամար սովորաբար չՀանձնարարվող ապրանքայինվագոններ ն կիսավագոններ, ուսրբերմիջոցներ՝ ն լաստանավեր, բաց վագոններ նե այլն: նախաբնոնանավեր ւեսվում է ավելի խիտ բեռնավորել վագոններն նավերը, ինչապեսնան երկարացնելգնացքները: Ավոտուռրանսպորտր առավելապես օգտագործվում է տեղա-չ ն բաշխավողներին էվակրւացվողներինոչ մեծ տարածության վրա ժադուրս տանելու ճամար: Ավտոտրանապորտով փոխադրելու են նան մանակ մարդատար ավտոբուսներիցբացի կիրառվում մարդկանց փոխադրելու ճամար Հարմարեցված բնոնատար ավու

յտոմեքենաներ:

Բարձրացվումեն ավտոտրանապորուային միջոցներիբեռնման դառնում է Չ5--30 մեքենայից նորմաները:Ավտուռրանսպորոը բաղկացած ավտռշարասյուն: չետիուտնէվակուացվողների շարասյուները, որպես կանոն։ մոտ: Անցուկազմավորվում են էվակուացիոն Հավաքակետերին Յ2

Մբ շարքդեպքերում, առանձնապես խոշոր քաղաքներում էվակուացիայի ժամանակ Հետիուտների բաղմության, առավել հա շարասյուների շարժումը կարող է խափանել քաղաքային տրանսպորտի աշխատանքը» խանգարել բնակչության Ճավաքչմանը էվակուակետերում ն նրա փոխադրմանը ավտուռրանաչ պորտով: Այդ դժվարություններից կարելի է խուսափել, նքե բնակչության Հետիոտտ էվակուացնող Հավաքակետերը ուռեղժ-Հվեն ոչ քե քաղաքում, ձեռնարկության կողքին, այլ քաղաքի ծայրամասում: Այս դեպքում բնակչությունը կարող է քաղաչ Քայլին տրանսպորտովդալ էվակուացիոն ճավաքակետ: Քաղա-չՔի ծայրամասում էվակուացիոն ճավաքակետերի տեղաբաշխման առավելությունն այն էչ որ կրճատվում է «Ճետիոտներբ անցնելիք ճանապարտճըչ իսկ դա նս քիչ կարնոր ճանգամանքչէչ եթե 4աշվի առնենք, որ ճետիոտն էվակուացվողներիթվում կաեն լինել դեռաճասներ, Ճամեմատաբարտարեց մարդիկ ու րող

կանայք:

'

.'

Հետիոտն կարգով բնակչության դուրսբերումն իրականացվում է զորամասերի ու ավտոտրանսպորտայինէվակուացիոն" ինչպես նան նշափոխադրումներից աղատ Ճանխպարճներով, նակված երթուղիներով ճանապարճից դուրս շարասյունային ուղիներով: Շարասյուներիշարժման սկիզբը կարգավորելու Համար նշանակվում են ելման կետեր, որոնք սովորաբար ընոորվում՝ են քաղաքի սաճմանադծից դուրս դոնվող ճարմար վայրերում: Լ.

ու

-

շարժման գրաֆիկի պաճպանչեն «ամար 4սկողությունն իրականացնելու նշանակվում կարգավորման կետեր: Հետիոտնշարասյուների երքը սովորաբար պլանավորվում է մեկ օրվա անցնելիք ճանապարճի Ճաշ դովով, խնդիր ունենալով դուրս գալ ճնտրավոր երթուղիներում Շարասյուների ման

ավերումների

ույթ

կատարողներիճանդաոիխՀամար նախատեսՀդադարներ՝փոքը (10--15 րոպեով)՝լուրաքանչյուր 1-1,5 ժամը մեկ ն միժ (1--4 ժ)՝ օրագնացի երկրորդ կեսիսկող-՝ երթ Հեւտիուտն

վում

են

63:

բին, որպես կանոն Հնարավոր ուժեղ ավերումների րից դուրու

ընտանիքների անդամննըը,որպես կանոն, տեղավորվում նն

սաճմաննիե-

տանիքիգլխավորիՀետ կասին:

Հետիոտն էվակուացվող բնակչության ճամար, որի տեղավորմանշրջաններըշատ ճեռուեն նշանակված վայրից, կարող նն կազմակերպվելմիջանկյալ էվակուսկետեր: Այդպիսի կեսաճմաննետերն ընտրվում են Հնարավոր ավնրումների գոտու տից դուրս, էվակուացիայի երթուղիների երկայնքով տեղադըրվոտ, որոլնավի«նաված բնակավայրերին ն ճանասարտճներին րավորության դեպքում Ճեշտացվի տրանսպորտայինմիջոցնե րով մարդկանց դուրոբերումը: Հետիոտն երթուղիներում ճիվանդներին- օգնություն ցույց ճամար ստեղծվում են բուժկետեր։ Տարվա ցուրտ եղաչ Կոալու Ֆակննրին էվակուացիայի դաղարների ն միջանկալ կետերի շրջաններում կազմակերպվումնն տաքանալուկետեր:

բն

ն Տեղաբաշխվողները էվակուսցվողները տրանապորտալին

միջոցներովմերձքաղաքային գոտում

չնհար: Լ կաղտրանսպորտի նդունման, կետե Ը

ժամանում

Սափման կայան կամ կետ, իջնում են մակերպվածձնով մեկնում էվակուացիոն

-

Այդ նույն կետերն կն ժամանում նան Հեւ հոտն կարգովէվակուացվողները: էվակուացիոն ընդունման կետի աշխատանքային ապարատը կազմակերպումէ ժամանողների դիմավորումը, նրանցդրանցումն տարաբնակեցումը

(ւկ. 10):

ու

Տեղաբաշխվողն էվակուացվող բնակչության տեղավորումը

քաղաքից

դուրս

կատարվում է դիֆերենցված կարգով:

:

Քաղաքին ավելի մոտ տեղավորվում նն այն ձեռնարկու թյուննեիի բանվորներն ծառայողների որոնք պատերազմի ժամանակ շարունակում են աշբատանքը քաղաքում: | տեղավորում են երկաթուղային կայարաններին կամ կառաման նավակայաններին, ստույցներին,գետային նավաճանդիաոներին մոտ. կատարվում է խճուղային ճանապարճներին ավելի դա բանվորների ն ծառայողների աշխատանբի դնալու ն վերադար նալու ժամանակը կրճատելու նպատակով: Բացի ալդ, բանվորՋերի ծառայողների տեղավորումը պետք է առավելագույն չափով նոլաստի կազմավորումների ճետ նրանը ժամանմանը վնասված օջախներ՝ փրկարար ն անչետաձդելի վթարավերաու

նրանց :

ու

նկ.

կատարելու Ճափար. ձեռնարկուկՎանդնողական աշխատանքներ

թյան այս կամ այն ստորաբաժանման բանվորներն ու ժառավողների, որոնք մեկ կազմավորման մեջ են, Հնարավորինչափ պետ է մի տեղում լինեն:

Զեռնարկությունների՝ ն Հիմնարկների այն բանվորներն Փառայողները, որոնք պատերազմը սկավելու պատճառով դադարեցրել5 արտադրական գործունեությունը, տեղաբաշխվում են քաղաքից մի փոքր Ճեռու: Քաղաքից ավելի ճեռու է բնակեցում արտադրությանմեջ չզբաղված բնակչությունը: ու

ն էվակուացվոզբանվորների Տեղաբաշխվող

ու

ծառայողների

, շն

10.

էվակուացիոն ընդունման կետ

Լ Տեղաբաշխվողները էվակուացվողները տարաբնակեցվում

յում,

արտաքաղաքային գոտում, ինչպես Ճճասարակական շենքեայնպես էլ տեղացիների տներում (դրանց խտացման

/արգով): Այդ նպատակովմերձքաղաքայինգոտու

կոլեկտիվ այլ տեղերում էվակուսցիոն Լիջոցառումներակսելու վերաբերյալ Հաղորդումն ստանալուն պես ազատվում են քաղաքից եկող բնակչության տարաբնակեցման Համար նախատեսված ճասարակական շենքերը, ճշգրտվում են այն բոլոր Հարցերը, որոնք կապվաժեն ալլ բնակչությանը վետական տնտեսություններում ն

ու

տեղացիներիտներում:տեղավորելուՀետ:

Քաղաքացիական պաշտսլանություն

Բնակչության ն պարտականությունները տեղաբաշխման

Տեղաբաշխվողն էվակուացվող բնակչության կոմունալ-կեն. ցաղային սպասարկման Հարցերը լուծվում են գյուղական վայ-

րերում գոյություն ունեցող կոմունալ-կենցաղային ճիմնարկությունների ընդլայնման նե նորերի ստեղծման ճաշվին։ նրանց բժշկական սպասարկումնապաճովվում է ճիվանդանոցների,պոլիկլինիկաների։ բժշկական կետերի ն դեղատների եղած ցանցի երեխաներն իրենց ուսումր կարող եխ միջոցով:Էէվակուացված շարունակել գյուղական դպրոցներում: Մ

հշխանության տեղական մարմինները (գյուլական շրջան-

ինչպես ների, դյուղաովետների)։

ձեռնարկությունննրիչ» ճիմնարկների, կոլեկտիվ պետական տնտեսությունների ղեճոդատարություն դրսնորեն քաչ կավարներըպեոք՝է մշտական ղաքներից էվակուացված բնակչության նկատմամբ, միջոցնեի ձնոնարկեն աշխատանքիտեղավորման ն ճամակողմանի ապա-չ նան

ու

ճովման ուղղությամբ:

Տեղաբաշխմանն էվակուացման ժամանակ մասսայական բնաջնջման զենքից բնակչության պաշտպանության Հարցը առանձնակի կարնորություն է ստանում: էվակուացիայիժամանակ ճակառակորդիճարձակման դեռլքում մարդկանց թաքցնելու

ճավաքակետերի,դադարների, տաքանաճամարէվակուացիոն

լու

կետերի շրջաններում պարղադույն քաքոտոցներ, նախատեսվում է

կետերի, էվակուսցիոն ընդունման

սարքավորվում են

օգտաղործել այդ նպատակինՀարմար մերձակա նկուղները, մառանները, տարբեր շենքերն ու կառույցները: Տարաբնակեցմար վայրնրում բնակչության պաշտպանությունը կազմակերպվում

վարակումից, որի ճամար օգռադիոակտիվ ճառադայքային քաքատոցները (ժամանակին

է պլխավորապես

տագործվում ն ժամանած

են.

կառուցած):Տեղաբաշխվողներն բնակչության

ու

էվակուացվողները պետբ է ապաճովված լինեն անձատական թեկուղ միջոցներով: պաշտպանության

պարզագույն

էվակուացիայի ժամանակ

"

ն Տեղաբաշխման էվակուացիայի

շատ Ճաջողությունը բանով

կախված կլինի Հենց իրենից՝ տեղաբաշխվող է

էվակուացվող ժամաայդ միջոցառումների բնակչությունից, իրականացման

է կաղզմակերպվածությունից կարգապաճությունից: որոնց վերաբերում է միջոցառումը, քաղաքացիները, առաջիկա տեղաբաշխման վահլուվ մասին, ան(էվակուացիայի) են ճապաղնախապատրաստվում քաղաքից դուր դնալու Ճա-

նակ նրա

Այն

են մար. ճավաքում անճրաժեշտ իրերը,պատրաստում

տականսլաշտպանության

անճոյ-

միջոցները (պարտադիր՝ շնչառության օրգանների պաշտպանության միջոցները), փաստաթղթերըն դրամը: Հանում են բնակարանի (տան)պատուճանների վարա-չդուլրները,ատվերում տեղում ճավաքումդյուրավառ հրերըչ բնակարանից(տնից)դուրս գալուց անմիջապեսառաջ անջատում են էլեկտրասարքերն գազը փակում օդանցքները, պլատուճաններն դռները: Վերցնումեն ամենաանձճրաժեշւ հրեր՝ճադուստեղեն, կոշիկ, ղլիտակեղեն: Հագուստեղենի կոմպլեկտում ցանկալի է ունենալ նձրեանոց ն սպորտային կոստյում,նախընտրելի է ոնտինե ու

ու

կոշիկ կամ ռետինե ներբանովկոշիկ: Հագուստի ն կոշիկի այս տնսակներնառավել պիտանի են ռադիոակտիվ,քիմիական կամ

փակտերիոլոգիական վարակման դեպքում որպեսմաշկի ալաշտ«սպանության միջոցներ:Պարտադիր կարդով պետք է վերցնել

(Իրդլա)երեր, -նույնիսկեթե էվակուացիան ամռանն է կատարվում: է վերցնել նան աննդամթերք Անճցաժեշտ ն մի բիչ խմելու չուր: ՄԺերքը վերցվում է 2--3"օրվա Հաշվով. ավելի լավ է վերցնել շուտ Հիչացող, ճամար ճարմարն երկար ալաճելու սուք

՛

պատ-

րաստություն մթերք՝ պաճածոներյ չւլաճանջող կոնցենտրատճեր, դալեւո,պաքսիմատ | այլն: ուրը չ

նպատակաճարմար

ռլաճել տակառի մեջ: Այն ինչ պետք է ամենաանճրաժեշտըյ, վերցնելէվակուացիայի ժամանակ, ցույց է չորված 11-րդ նկա-

փու:

՝

ւ

իրերի սննդամթերքիքանակությունը սլետք է ն

նիչ որքան մարդն ի վիճակի է տանել: ներով էվակուացիայի դեպքում իրերի

այնքան լի-

Տրանսպորտային միջոցն

մթերքի ընդչանուր

վող ճիվանդներըէվակուացվում են սին. առանձին ճիվանդներ կարող վել իրենը ընտանիքներիՃետ:

ղանգվածը պետք է կաղմի ճասուն

մարդու ճամար

մո

տավորապես կգ, տիխոտնկարգով էվակուացվելիս այն պետք է ղդալիորեն ջիչ լինի, լուրաքանչլուր մարդու ֆիզիկական

Բոլոր իրերն

ու սննդաէ փաթեթասլետք մթերքը

վորվեն ուսապայուսակիչ

նկ.11.

Ամենաաձնոաժեչտ,

ինչ պետքէ վեոցնել էվակռացիայիչժամանակ

ի

Տրանապորտենյին միջոցներով մերձքաղաքային գոտի փոխադրվող բնակչությունը էվակուացիոն ճավաքակետերից դեսլի է շարժվում բնոնման կայաններ (նավաճանգիստ) կերպված ձնով: Դրա ճամար էվակուացիոն 4ավաքակետերի մոտ ալն բաժանվում է շարասյուների (սմբերի) ըստ էշելոնավտոՀ ննրի ն վագոնների, նավերի ն նրանց զետեղարանների, շարասյուների ե մեքենաների որոնք որպես կանոն բեռնման են գնում ճետիոտն կարգովծ կայաններ (նավաճանդիստներ) Տեղաբաշխվողներին էվակուացվողներին վագոններ, նաալդ վեր ե ավտոմոբիլներ նստեցնելը "կազմակերպում են տրանսպորտայինմիջոցների ավագները: Ցուրաքանչյուրքաղա-չ քացի պետք է խստորեն պաճպանիտրանսպորտնստելու սաճմանված կարգը՝ չպետք է թուլլ տաչ որ Հրմշտոցներ առայահան վաղոնների դոներիչ նավերի շարժասանդուղքներիավտոչ մեքենաներիթափքերի մոտ, լուրաքանչյուր ոք պարտավոր է իր տեղը գրավել վագոնում, նավում կամ ավտոմոբիլում նախա-Հ կարդովե սաշմանված ժամանակին: այեսված Տրանսպորտնստելուց ճետո ոչ մեկին չի թուլլատրվում դալ ղուրս վադոններիը, իջնել նավերից կամ ավոոմոբիլներից: առանը ճամապատասխանպետերի թուլլտվուչ ոանապարչՀին չունի կանդառներիժամանակ դուրս դգալ ըլլան ոչ ոք իրավունք: կամ վագոնից վագոն անցնել, մի նավից ժլուս նավը, մի ավտոմոբիլից մյուսը տեղափոխվել: է խատիվպաճողանելհերքի Հետիուռնշարժվելիս անձճրաժեշտ կարդա կարգապաճությունը, կատարել ղեկավարներիբոլոր դրություններն ու աղզդանշանները,շարժման ժամանակ պատու ն. միջանկյալ ոլանել միջտարածությունն տեմպըչ դադարների կետերում պաճպանել ճակաճրղեճային անվտանգության կաԽոնները, պատրաստ լինել Հակառակորդիճարձակմանդեպքում Սաքնվելու, օգտագործելով տեղանքի նհ մոտակայքում եղած կառույցների սապաշտպանական ճատկությունները: երթի ժաէ մանակ 2արկավոր օդնել միմյանց, առանձնապես ուժասոլառներինու ետ Հետիուռնկարգով էվակուացիայի ժամանակ շատ կարնոր նշանակություն ունի մարդու ֆիզիկական դիմացկունությունըջ ու

պայուսակների,

ճամպրուկներիկամ կապոցների մեջ: Հետիոտնկար"Վ էվակուսցվելիս դրանք ուսապայուսակի կամ պարկերի մեջ են դրվում, որ-

պեսղի ճարմար լինի տաե Համար: նելու հրերի սննդամթերքի լուրաքանչյուր ճամպրուկին, ուսապարկինկամ կապոցին ամրացվում է պիտակ: որթ վրա նշվում է տիրոջ ազգանունը,անունը հ ճայրանունը, մըշտականճասցեն հ էվակուացման վերջնակետը: պետք է վերցնեն Հետելալ փաստաթղթերը՝ Մեծաճասակները անձնադիրչ ղինվորական գրքուվկ, աշխատանքային՝ գրքույկ կամ թոշակի վկայական, ուսումնական ավարտելու վերաբերյալ դիւլոմ (ատեստատ),ամուսնության հ երեխաներիծննդյան վկայալվաններ:

են

ճիմնարկների 4ետ ժիաՀ դուրս դրվել ե էվակուաց-

կաղմաՀ

դիմացկունությանը ճամա-Հ-, պատասխան:

պարկերի

այդ

.

|

Հաստատությունը

ձնով անճրաժեշտ է Համապատասխան

էվակուացմանպատ.

երեխաներին(տե՛սլու տարիքի րաստել նախադպրոցական

ւ

2): նշանակված ժամին տեղաբաշխվողներնու էվակուացվողները պետք է դան իրենց ճատկացված էվակուացիոն ճավաքա-չկետ մերձքաղաքտյին գոտի մեկնելու ճամար: եթե որեէ մեկը Հիվանղացել է ն չի կարող ննրկալանալ ճավաքակետ,պետք է միջոցով Հոլտնի օբյեկտի քաչ աղդականներիկամ Հճարհանների ղաքացիական պաշտպանությանպետին (տնային կառավարի չության ղեկավարին),որն անճրաժեշտ միջոցներ կձեռհնար բուժԲժշկական ճիմնարկներում նրան տեղափոխելուճամար:

.

մնացողներին:

ն պաշտպանուԴրաննալաստում են «Պատրաստաշխատանքի քյան» ճամալիրի նորմատիվների նախապատրաստումն ու

ճանձնումը ն քաղաքացիական պաշտպանության տարբեր մըբ-

ցումներին մասնակցելը: կայարան (նավաճչանդիստ) ժամանելուն Հրամանովմարդիկ նստում

Բիլները:

՛

են

3.

ԱՆՀՈՏԱԿԱՆ

ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅԱՆ

ՄԻՋՈՑՆԵՐԻ

ՕԳՏԱԳՈՐԾՈՒՄԸ

Մասսայականբնաջնջման ղենքից բնակչության պաշտպաՀ նության նպատակով անցկացվող ոչ մի միջոցառումչի բացաոում միջոցների օգտագործումը: անչատականպաշտպանության ցույց Հճավաստի ծայրաստիճան բաժիններում նախորդ գլխի Այս միջոցները մարդիկմշտապես 1 տրված, որ պաշտպանության ն Հաճախ օղզտադործեննույնիսկ ոլետք է կրեն իրենց ճետ 2ակաճառագայլթային թաքստոցներում ապաստարաններում

-

Օպես ավագների վադոնները, նավերը ն ավտոմո՛

դոտկիժամանած Մերձքաղաքային բոլոր քաղաքացիները պետք է գրանցվենէվակուացիոն ընդունման կետերում ն դրանց ու աշխատողներիցուցումով տարաբնակեցվեն: հղած ժամանակ: ն Վվակուացված Տեղաբաշխված բնակչությունը պարտաԱնճատական պաշտոլանության միջոցները նախատեսված վոր է կատարելիշխանության տեղականմարմիններիբոլոր ցուեն նյութերից` պումները,ակտիվ մասնակցություն. ռաղիոասկտիվ, թունավոր մարդկանց ունենալ ճակաճառադայչԸստ իրենց նշաՀ ամար: միջոցներիցպաշտպանելու քային թաքստոցներիշինարարությանը(լրիվ սարքավորմանը), լոգիական հն օրգանների են շնչառական մարդու որոնք անճրաժեշտ ռադիոակտիվվարակման դեպքում ոլաշտհակման դրանք բաժանվում ե միջոցների: ն պանվելու պաշտպանության մաշկի պաշտպանության կենցաղային որոշակի պայմաններ ստեղծելու Համար: Չաշխատողկամ էվակուացիայիՀետնանքովաշխատանքը Անճատական պաշտպանությանմիջոցները ստորաբաժանկորցրած անձինք պարտավոր են աշխատանքիտեղավորվել: Չի վում են երկու խմբի՝ ղտիչ ն մեկուսացնող: Զտման սկզբունքն թույլատրվում ինքնակամ, առանց տեղական մարմինների 4աայն է, որ մարդու օրգանիղմի կենսագործունեությանամար միջողների միջով անցնելու սոուկքույլովության քողնել տեղավորման վայրերը ն մի բնաանշճրաժեշտօդը պաշտպանության է կավայրից մյուսը տեղափոխվել: Մեկուսաց-չ վնասակարխառնուրդներից: մամանակմաքրվում մարդու Տեղականբնակչությունը, որի մուտխտացման կարդով ապօրդանիղմը նող տիռլի պաշտպանությանմիջոցները րելու են քաղաքաբնակները, պետք է ակտիվ մասնակցություն ամբողջովինմեկուսացնում են շրջապատող միջավայրից: են ունենա նրանց ճամար բնակարաններ պատրաստելու գործում: Շնչառական օրգանների պաշտպանության միջոցներից ն Այստեղճարկավոր է լայնորեն օգտագործել դյուղատնտեսական Հակաղաղերը(զտիչ ե մեկուսացնող) շնչաղտոցները որոնք աշխատանքներինմասնակցելու ճամար կոլեկտիվ ն պետական արտադրանքեն), ինչպես նան սլաշտպանուարդյունաբերական ու Հճակափոշայինգործժամանող բանվորների ծառայողների ընկլան պարղագույն միջոցները`ԱՂԻ--1 -տնտեսություններ ն ն դունման տեղավորմանփորձը: վիրակապերը» դիմակները բամբակամառլյային վածքային Գյուղի լուրաքանչյուր բնակչի Հայրենասիրական,քաղաքա-Հ որոնք սովորաբար սպատրասովումեն չենց բնակչության ուժերով ցիականպարտքն է անճրաժեշտ օգնություն ցուլց տալ իրենց ու տունն ունեցվածքը Հարկադրաբար թողած մարդկանց: ԲնաՄարդու մաշկի պաշտպանությանմիջոցների կարող են լիկան է, որ այդ մարդիկ սկղբնականշրջանում ամանեղենի, երհել «ատուկ ն պարղագույն.(ձեռքիտակ եղած): Առաջինընանան ն բեմն քաղաքացիականպաշտպանությա քնելու պարագաների այլ անձճրաժեշտապրանքների խսաւնսված է առավելապես Համարչ անձնակազմի կարիք ունենան: Դրանում նտ Հուրկավոր է օգնել նրանց: ոչ ռազմականացվածկավմավորումների տանում ե րկրորէ օջախներում, Քաղաքից եկած ճողնած ու երբեմն էլ Հուզված մարդկանց "վնասված որը աշխատանքներ վր կարող է լայն տարածում դոնել մնացած բնակչության շրջադիմավորումը տեղական բնակչության կողմից՝ բարյացակամ Հետ խում: նոր վայրում տեղավորվելու կապմած դժվարությունները է: մեկն Անճատական սլաշտպանությանճայրենական ռպլաշտոլանապայմաններից Ճաղթաճարելու ն

բակտերիո-

`

ւ

՛

Դ

կան միջոցները շատ ման

ատկություններ բարձր:

ունեն:

0ՕգտագորժՀ-

ճատկանիշներովդրանք բավականաչավ ճուսալի

են

Ճարմար:

ծավալի(«ո-43 տիպի) զտիչ-կլա-

մնժ

ու

որպես պիմամաս՝ միացնող նիչ տուվխովն

Շնչառական օրգաններիպաշտպանության միջոցները ն մաշկի պաշտպանությանպարզագույն միջոցները անճրաժեշստությանդեսլքում սլետք է մշտապեսլինեն յուրաքանչյուր մարդու մոտ: "՞

խողովակունեցող դի-

մակով: Հակագազի տիչ-

՛

կլանիչտուխիըծառա-չ

Զտիչ հակագավեր

քունաոադիոակտիվ,

մարդ

կանց շնչառական օրգաններիպաշտոլանությանՀամար վել լայն տարածում կգտնեն զաիչ Ճակազաղերը: Մեկուսացնող քաչ Ճակադաղեիըմի շարք դեպքերում կարող են օդգտադործվել ղաքացիական պաշտպանության ոչ ռազմականացվածկազմա վորումների անձնակաղմիկողմից: առաչ

:

Զորչ ճակադաղերը մարղու պաշտպանության իմնական միջոցն նեն շնչառական օրգանների մեջ, աչքի ն դեմքի վրա ռադիոակտիվ, թունավոր նյութեր ն բակտերիալ միջոցներ ընկնելիս: Դրանց սպլաշտպանական գործողության սկզբունքը 4իմէ նիված զանազան վնասակար խառնուրդներիցմարդու շնչած օդի նախնականմաքրման (լտման)վրա: ներկայումս երկրի քաղաքացիական մակարգում չափաճաս բնակչության ճամար կարող են օգտան ԻԱ-7/ ՈԼԼ-տո զտիչ ճակագաղերը: գործվել Լ11-5,

սլաշտղպանությանճա-

.

եի: ա բ Ո Ն

ւս

նկ.

12)

բաղ-

, ԴՐ դիմամասից կացած է ղտիչ-կլանիչ տուփից են չք Հակաղաղի կոմպլեկտի մեջ մտնում «մատիոը», կամ ճատուկ թաղանքով տուփը .քրոնակալումից սլաճպ վում է դիմամասի ակնասղակիները

պայուսակը նռ

7 Գր

Է լուճամարթ

ճակագաղզերըկոմ վփոքըծավալի դտիչ-կլանիչ տուփով ՈՐ

լեկտավորվում

են

ա)

ն

ԼՈԱ--5ո

Մ.

ԼԼԼ-»ո

մեմբրանային Հակագազի կոմպլեկտի մեջ է մտնում սարսաղավարտ-դիմակը(տուփի մեջ տեղադրվում է Քր): 111--47 ճակադաղը (տե՛ս եկ 12 բ) կոմոլլեկտավորվումէ

խոսելու

«2

անհրիալ միջոցներից դունելու ճամար: Դա մի գլան է (փոքր կամ մեժ չափվի),որը սար

քավորված է օդի

)

Հու-

Բի ուղղությամբ

Հա-

ղոիկաաէրողոլային ն վ կլանիչով (ճատուկ մշակված ակտի-

վացված ,

'

ածուխով ),

"ՐՐատ

կոչվում

Հան աային չր ա

Լորչը

ո

որճու

մ

բոլոր

անսակի արուլոլները՝ ռաղիոակտիվփոշին,

քոնավոր նյութերը

ժուխն

ու

ոնսիալ

սում

սաղավարո-դիմակով: դիմամաս՝ որալես տիպի) տուփով լ

'

վոր նյութերից ե բակ-

|

մուժը,բակ-

աէրողոլները:

թունավոր նյու-

Կգ. 19. ոի,

ո)

ԼԱ-Տ

ճակազազել"

Հաղադաղ,

ուք ճակագազ, տուփ, 2. 1.' զտիչ-կլանիչ

մամա

(ՐԱ--տ

դի-

սաՖ Հակագազի Համար՝

դավարա-դիմավ, ՐՈ-Վց

.

որհովախառնուրդը

յ

(տես նկ.

ՐԼ--5

է ներշնչած օդը

յում

ճամակարդում ոլաշտապանության Քաղաքացիական

մ նը: Հակագազիկազմությունը

Ա

-

Հակագազի

ճամար՝ դիմակ), 3. ճակագազի պայուռակ, 4. միացնողխողովակ,5. չջիրտ-

տուվե:ՐԱ--5 արն գորքենոով Լ գազից

այ

ցույց

է տրված ԻԱ-5ող

Հակագազի կոմպլնկոի մեջ մտնող մեմբրանի տոսխով

ռաղզավարտ-դիմակի: քորի զոլորշիներն կաղելրդոԶտիչ,կլանիչտուի կլոր անցքը Հատակի ժառայում / հերշնչած օդ Ժոււտքդործելու ու

փորս

1 գալիս նրա

Համար.ղտված

օդը

տուփից

կափարիչի վրալի ոլտուտակաձն բկանցքով:

աան լինելու ճամար ղտիչ-կլանիչ տուփի վրա պատրաստված կեոնը:

նն

-

կամ դիմակը) Հակագաղզի,դիմամառլը (սաղավարտ-դիմակը դեպի շնչաօդը նախատնաված է ղտիչ-կլանիչ տուփի ղտված նա աչքերը դեւմքն ռության օրդաններ տանելու, ինչւգես բակտերիալ միջոցներից դիոակոիվ, թունավոր նչուքերից պաշտպանելու «ամար: Սաղավարտ-ղիմակը(դիմակը) պատշրջաճորաստվում է ռնուինից. այն ունի երկու ակնաճանգուլց» նան դրանից բացի, ն սիչներ կաուլրատոսի,իսկ դիմակը: ուս-

ու

ու

.

գլիշին Ճւսդնելուամրակաղ: ն Ակնաճանգույցը կազմված է դիտապակուց,ներքին որոնցով ապակին ամրացվում է թին պաճունակներից»

արտասաղա-

չքրտնողքաղանքի

ամ-

վարո-դիմակի (դիմակի) կմախքին ըչոցման սեղմօղակին: Համեմ աւոանախատեսված են ներշնչվող» Շրջաճոսիչները ապակինեանմիջականորեն ակնաճանգույցների օղը սառը բար է ջրտնոբեն մոտեցնելու Համար որի շնորչիվ նվաղում դրանց ն

ղականությունը:

ժառալում կափույրատուվը

՝

:

արտոաշնչվողօղի ն Փուանքներիբաշխմանը Դրա ներսում կան ներշնչման մեկ երկու Հիմնական ն լրացուցիչ կափույրներ: արտաշնչման ն ճակաԴիմակի ամրակապը կազմված է ծոժրակակապից ծոծրակի երիզաթելերի Համակարգից: տի,քունքի Սաղավարտ-դիմակներնարտադրվում նն ճինգ (մեմբրանի տուփով՝ չորս), իսկ դիմակները երեք չափի բարձրությամբ: ն Բարձրությունը: նջվում է աաղավարտ-դիմակի դիմակի կզաէ ներշնչվող

ն

ու

,

կային

մառտում։

Սաղավարտ-դիմակը Հակագազի զտիչ-կլանիչ տուփին է միանում կափուլրատուվին ամրացված պտուտակային կարճախողովակի ն զտիչ-կլանիչ տուփի կափարիչի վրայի պտուտա. կաձե բկանցքի օգնությամբ: Դիմակը զտիչ-կլանիչ միանում միացնող խողովակով: Դիմակի միացնող խողովակը պատրաստվում է գործվածամրացում է զիմակի անտինից։ Մի ֆայրոլ այր իղ քառպատ

տոսիին

ունի ծայրին գցովի պտուտակամեր, որի օգնությամբ միանում է զաիչ-վլաառաձնիչ տուիի բկանցքին: Խողովակի վրայի լայնակի ծալերը են օդի անարգել դականություն են տալիս նրան ն սլաճովում

իսկ կարփախողովակին, կավփույրատուվիի

մյուս

Հոսբը նրա սեղմվելու կամ ծալվելու դեպքում` Հակագաղի պայուսակը նախատեսված է ճակագազը պառե-

կրելու ճամար: 11Լ-Տ (Ո1Է-5ու) Հակագազի ոլայուսակն ունի մեկ պաճամաս, որի մեջ դրվում են զտիչ-կլանիչ տուփը ն ե անծոյչ կողքերին. երքու գրպանիկներ՝ շաղավարո-ղիմակը, ն ճակաքիմիական ծրարների ամար տական վիրակապային չակագաղի պայուսակն ունի երկու պաշամաս՝ փոքրը՝ 11-45 դոիչ-կլանիչ տուփի է մեծը՝ դիմանի միացնողխողովակի Համալո Գայուսակի ներսում Պառուկ դլու անվիկ կա չքրտնող Թաղանքխեջո: տոսի կամ Հատուկ ոժատվուի» Համար: Պավումայւը փոոկմում | նառբույրով, որր դոճկյում է կոճրամերով կամ հոճակենրու: ՀանադաղըՀաղար զթիլու Պոդհալըպրուլումաչ քին կջակարված է ուսագոռի.որի նեղարաթյունը կարելի է կարդ վորել շարժական ճարխոսդները օգնումյամբ: Ֆլոսնից Քայ օրայումայնիք առորայցում 1 Կան գոանրիղ(ջուլ): Հակազազն օզտավոոծմտ: նախապատբաստելը: Հակագազը պաշտպանության ճուասլի միջոց կարող է լինել, երե նրա դիմամասն ընտրված է ըստ չասիսի ն ամբողջությամբ Հարմարեցված սարթին է: Հակագաղի ղիմամասի Հարկավոր չափսն նշանակություն ունի նրա օղտաղործման Համար: Անճրաժեշտ չափսից ավելի մեծ չափս ունեցող դիմամառը չի առղածովիՃերմետիլությունը ն վարակված օդը կքափանցի դիմակի տակՀետնաբար նան շնչառության օրգաններ, անցնելով զտիչ-կլանիչ տուփի կողքով: Փոքր չափսի դիմակը ուժեղ կսեղմի գլուխը ե կղժվարացնի"Հակագաղի դատապար միջ Աա դավարտ-դիմակը (դիմակը) պետք է կիպ նատի դեմքին ն ցավ չպատճառի: լու

Է

ու

|

ու

Սաղավարա-դիմակն ընտրվում

ընտրելը վճռակա

է

գլխի մեծությանը ճամապատասխան, գլխի, գադաթի, այտերի ն կղակի վրայով անցնող բոլորածիր գծի երկարությամբ (նկ. 13 ս): Չափումը կլորացնում են մինչն 0,5 սմ: Մինչն 63 սմ չափման մեծության դեւլքում (մեմբրանն տուփով ռաղավարա-ղիմակի Համար՝ մինչե 6յ ա վերցնում էն զրո չավար Թի մր Փամ (61,5-իցմինչն64 սմ)՝ առաջին,66-ից մինչի 68 սմ (64,5-ից մինչն 62 սմ)՝ երկրորդ, 68,5-ից մինչե 20,5-սմ (62,5 սմ ն ավելե) երրորդ, 21 սմ ք ավելի՝ չորրորդ չափոր։ Դիմակըընտրում են դեմքի բարձրությունը չափելով քքարմատի ամենախոր.կետից մինչն կզակի ամենացածը կետր (են. բ): 99-ից մինչն 109 մմ-ի դեպքում վերցնում են առաջին,

109-ից մինչն

մմ-ը՝ երկրորդ

ն

չափսի դիմակ:

մմ-ից բարձր՝երրորդ

ստանալուց Հակադաղը

Հետո

|

անճրաժեշտէ նայել

մաստուգել նրա բոլոր ասլա աների սարքինությունը» ստուն ճիշտ Հավաքելայն է

ւ

գել Հերմետիկությունը: Ռիմամասը ստուգելիս շամողվում ախ ն առաջ

ԲՐ».

մալ

հշ

աաա

են,

թե արդյոք

չափսը

4ա-

ե «Ի մապատասխանում նուշետն

պարղում են

կամ դիմակն այդ (սաղավարտ-դիմակը

ժամանակ աղատ

կախ-

Տո:

Աջձեռքով ղտիչ-կլանիչ տուփի պտուտակաձեբկանցքըպինդ կարճաչ ամրացնում են սաղավարտչ-դիմակիկավփույլրատուփի խողովակին կամ դիմակի միացնող խողովակի գցովի սլտուտաչ ,

կամերին:

-

նոր դղիմամասըճադնելուր Հակադգաղի

առաջ

այնոլետք

`

է

դրսից ներսից մաքրել խոնավ բամբակով (շորով), իսկ արտաշնչման կավույրներն ու միացնող խողովակը փչել (տալկը ճամար), Մգտակորհվածմաղալարո-գիքալը ե. /Ւն

Ցիրացնլլու ախտաճարելունպատակով ակը

յամ զային

ոա

ճարկավոր

տովոաանոցպային

է

ել

ս

ճակագաղզի«ճերմետիկությունըստուդելուց 111--45

սա-

մտո

առաջ

Է դիմակը Ճարմարեցնել:Դրա ճամար պետքէ անձչրաժեշտ ղավարտ-ղիմակի (դիմակի) բ) դիմակ ա) տաղավարտ-դիմակ, չափով երկարացնելդիմակի ամրացման ճակատային վելագույն ամն ակնաՀանգույցների հրիղաթելերը, իսկ քունքայիններն ծոծրակայիններըթուլացմեմբրանետուփի սարսաղավարտ-դիմակի բողջականությունը, ել այնպես, որ կարելի լինի դիմակն ազատ առճազցնել գլխին. ճարմանդների պրկվածությունը» քինությունը,երիղաթելերի դիմակը գլխին վնուճնտն ճազցնել ստու(դիմակի ծոծրակակալը են կամույլրատուփըչ Դրանից ճետո ղննում է կիլ ճոլվի ծոծրակի կենտրոնին)ն (բայց ոչ շատ ձիգ) լետք կայությունը: ծոված վիճակը (դրանք պետք է կտրտված, գում կափույրների գի քունքային հ ծոծրակային երիղաթելերը: ենրիզաթելերի կամ խցանվածչլինեն): լարդավորումը կատարվում է նրա վրա եղած շարժական Ճարեն, թե չկա՞ն արպարզում ղննելիս մանդներիօգնությամբ: խողովակը Միացնող այն միացած է արդյոք անցքեր կամ պատովածք,կի՞ս ճարմարեցնելու ճշտությանը ճամողվելու ճամար դյոք Դիմակը չէ՞ դցովի պտուկոտրված , տք է ստուգել կարճախողովակին, կափույլրատուփի նրանճերմետիկությունը: Այդ նպատակով աջ օ ղակ: մեջդիր արդյոք ունի՞ ոնհտինե է պետք ոքով ծալել կիպ փակել միացման խողովակը կաեն տակամերըչ, ն ստուգելիս ուշաղրություն նայելիս տուփը տակ, ասլա խոր շունչ քաշել: եթն այդ դեպքում փույրատուխի ոիչ-կլանիչ ընկած տեղեր, անցփոս չլինի, ժանգոտած է այն օդը անցնում դիմակի տակ, նշանակում է ալն բավարար չադարձնում,որ է դարձվում Ուշադրություն չունենա վնասվածք կիպ չի Հարմարեցված, անչրաժեշտ է ձգել ծոծրակային քեր,բկանցքում Հատիկներըչսորան տուփի մեջ: ան Դրանից Հետո Հարկավոր է վերստին ստուգել րիղաթելերը։ ալն բանին, որ կլանիչի են նրա ամբողստուգելիս որոշում դիմակի Հերմետիկությունը: Հակագաղիպայուսակը կոճակկոճգամներիկամ օղակների:կմախքի Հակադաղզը Ճճավաքելուն սարքինության (ճերմետիկության) ջականությունը՝ քաղանթների « ն երիղաթելերի» չքրտնակալող դոտու շտությունը ստուգելու Համար Հադնում են սաղավարտ-դիմակը ների, ուսի հացի այդ, ու վիճակը: առկայությունն Լ11--47 Հակագաղը ստուդելիս զտիչ-կլանիչ տուփը կամ Հատուկ «մատիտի» Հատակին պայուսակի Հակագաղի են նան 1Լ11--47 են պայուսակից: խցանով, իսկ խցանչլինելու դեպլքում՝ ստուգում է որոնցով ապաճովվում ղտիչն խոր շունչ ափով, փակում են տոսիի ճատակի անցքը ամրացվածփայտյա ձողիկները, Հոսքը: օդի մտնող աղատ քաշում։ եթե օդը չի անցնում դիմամասի տակ, ուրեմն Հակլանիչտուփ առա-

'

ու

է

ոմ

(զիմակը),

Հարում ԱՔ»

են ճետնյալՀաջորդականությամբ: կաղազը սարքին (Հերմետիկ)է, իսկ եթե օդն անցնում է չակադազը Հավաքում (կափույլրատուեն սաղավարտ-դիմակը դավարտ-դիմակի (դիմակի) տակ, ուրեմն Ճակադազըճերմետիկ ձախ ձեռքով վերցնում գցովի պտուտակամերը խողովակի միացնող դիմակի փը) կամ նն

սա-

չէ, անսարքինությունը Հայտնարերելու ճամար ճակագաղը պետք մատ: փատուդել մաս Հակագաղիճայտնաբերված վնասվածքները վերացվում են, են վեիսկ «Հնարավորչլինելու դեպքում Հակագազը ճանձնում րանորոգման կամ փոխարինումսարքինով: Ստուգվածն սարքին Հակադաղը ճավաքում ու տեղավորում են սլայուսակում։ 111-տ (Բ Ա-տո) ճակագաղի դասավորում են այսպես՝ ղտիչ-կլանիչ տուփը՝ ներքնիցչ սաղավարտ-դիմակը՝

ճկել

Րից բոնելո| (կտրված ծայրը դեպի ափի ներոր), թեքեակի այն ն ճազցնել ակնապաճունակի մեջ. քաղանքը սեղմ օղակով ո(րտք է ամրացնել այնպես, որ օղակի կտրվածքը ուղղված լինի

առ

վերնից:

տ

չեն ծալում, պետք է փոքր-ինչ թեքել Սաղավարտ-դիմակը նրա գլխի ու կողքի (կտրվածքիկողմից) մասերը, որոլեսղի ակնաճանգույցների ապակիների ծածկվեն (պաշտպանվեն «4նարավոր վնասվածքներից): ճակադաղի զտիչ-կլանիչ 111-4,

-

տուփն ու՞դիմակը տեղավորում են, ինչպես նշվել է վերնումչ պայուսակի տարբեր, դրանց ճամար նախատեսված պաճամասերում: Դիմակը տեղավորելիս ճարկավոր է ձայ ձեռքով բոնել կափուլրատուվինայնպես, որ ակնաճանդույցներնուղղվեն դեպի դուրս, իսկ աջ ձեռքով դիմակի ներսը դրվեն ծոծրակակալն ու դիմակի ամրացման հրիզաթելերը. դրանից ճետո սլայուսակի մեծ պաճամասիմեջ դնել նախ միացնող խողովակի: ապա նան դիմակը (կափույրատոսիըդեպի ցած): Դիմակըծալել չի ճանձչնարարվում:, Այս վիճակում են Հակադաղերը պաճվում իրենք մու: տերերի

յ |

"Հակադազիցօգտվելիս սաղավարտ-դիմակի (դիմակի) ակնապակիներըքրտնում են, որբ խանգարում է Ճաղզածվիճակում տեսանելիությանը: Ապակիներիքրտնում են արտաշնչածճաղե-չ ցած օդը ակնասլակիների մակերեսի ճետ չվփվելիս առաջացող գոլորշիների կոնդենսացիայի ճետնանքով։ Որքան ցածր լինթ դրսի օդի ջերմաստիճանը,այնքան աղակիները ուժեղ կքրանաճամար քրտնակալումիցսլաշտոլանելու կալեն:Ակնապակիները թաղանթներ կամ ճատուկ «մաչ օզտագդործումեն չքրոտնակալող

տիտ»:

Չքրոնակալողթաղանթն իրենից ներկայացնում է Ճակաղզազի

դիմամասի ակնապակու մեծությամբ թասիանցիկցելուլոիդի մի է քսված: Թաղանքը շրջանակ, որի մի երեսին ճատուկ քսուք ակնաճանդույցի մեջ են դնում քսված երեսը դեպի ուրու Դրա ճամար պետք է ճանել ակնասլաճունակիմեջ եղած սեղմօղակըչ ապակին սրբել մաքուր չորով ն, մատներով քաղանքի ծայրե-

Է

ժաղավարտ-ղիմակի (դիմակի)շրջաճոսիչի կողմը: նույն ձեով քաղանքը ճաղցնում են մյուս ակնաձանգույցի մեջ. Թաղանթի չքրտնակոլլող երեսը որոշում են նրա երկուկողմերին արտա2նչնլուվ։ Քսուքուտերեսին արտաշնչած օդի գոլորշիներ չեն դո-

դանում:

Հատուկ օգտագործվում է «մատիտը»

ճետենլալկերպ: «Մաապակու ներսի մակերեսին քսում են բարակ դժեր։ Այնուշետն արտաշնչում են ապա-

տիտով» մաքուր սրբա

ցանցաձն 5--6 կու վրա, քսուքը

Ճավասարաչավ շփում են մատներիշրջանաշարժումներով այնպես, որ ապակին թափանցիկ ղառնա: ԴրանիցՀետո Հարկավոր է նորից արտաշնչել ապակու վրա՝ ստուգելու ճամար, քե արդյոք չի քրտնում ալն. եթե ապակին քրտնի, ուրեմն «մատիտը» սլետք է նորից քսել: Ամեն անդամ Ճակաղզազն օգտագործելուց-Ճետո Հատուկ «մատիտով» լուղված ակնապակիները պետք է ջանասիրաբար սիրԲել ն հորից քսուք քահլ: Ջքրտնակալող թաղանթներնապաչովում են Հակագազիբաղժիցս դործածումը (մինչն դրանց վրայի քսուքն սսլառվելը):

Հակագազից օգտվելու կանոնները: կրում են Հակաղաղը պայուսակի մեջ դրված,ոլայուսակի ուսագոտին աջ ուսին, բուն պայուսակըձախ կողմում, կափույրըդեպի դուրոչ Հակագազը կարող է լինել երեք վիճակում (նկ. 14) «երթամին», «պատրասո» է «մարտական»: «երթային» վիճակում, երբ Հակառակորդի ՀարձակմանանՄիջականսպառնալիք չկա, ճակագաղըգտնվում է սովորական դիրքում,ինչպես վերեում է նշվել: Քայլելիս ալն կարելի է մ|. Քիչ-դեպի եւո տանել,որպեսղի:ձեռքի շարժումներին չխանգարի: վերին մասըալետքէ Լենի Պայուսակի գոտկատեղին Հավասար, '

կափույրըկոճկված:

է

Հակագաղը «պատրաստ» վիճակում է դրվում «Օդայինտւագհապ» ազդանշանով կամ «Հակագաղը պատրաստ» ճրամանով:

Ընդ որումՀակազաղով պայուսակի պետք է ձախ դոտկատեղին

ամրացնել երիզաթելով (Լարով),ոլայուսակի կասույրը նախա-չ

«լատրաստվում է

արագ

բացելու ճամար:

Հակազազը «մարտական»վիճակի

է

փոխադրվում(դիմա-

գտնվում են աչքերի դիմաց, սաղավարտ-դիմակը(դիմակը) կիս' ճոլվում է դեմքին, դիմակի ամրացման երիզաթելերը ոլորվաֆփ

մասը Հազցված է դեմքին ն գլխին) «ճակաճառագայթման «քիմիական տագնապ» ազդանշաններով հ «դաղզեր» վոտանդ», ծրամանով։ ինչպես նան ինքնուրույն ռադիոակտիվ վարակման, թունավոր նյութերի կամ բակտերիալմիջոցների կիրաոման

չեն:

ՀակագաղըՀագնելիս առանձնաձատուկ ուշաղրություն է դարձվում շունչը պաճելուն ն աչքերը փակելուն Դա անճրաժեշտ է անելչ որովճետն ժամանակակից թունավոր նյութերն անչափ ուժեղ ենչ նույնիսկ Ճակագդաղը Ճագնելուկարճ ժամաեն վնաս պատճառել: Հակադազճաղզնեկարող նակամիչջոցում ճետո նախքան աչքերը բացելը ուժեղ արտաշնչելու ն շնչալուց ռությունը վերականգնելու անձճրաժեշտությունը բացատրվում է Համանման է սաղավարտ-դիչ նախաղդուշությամբ. անձճրաժեշտ մակի (դիմակի) տակից Հեռացնել վարակված օդը, եթե վերջին» է ալնտեղ թափանցելճակադաղը Հադնելու ժամանակ:

նշաններ ճայտնաբերելուդեպքում:

Նկ. րաստ»,

14.

ա) «հրքային», ե) կռելու եղանակնեոը՝ Զտիչճակագազը

«պատ-

գ) «մարտական»

անձճրավիճակի փոխադրելիս ն Հանել գրլփակել, աչքերը պաճել ա) շունչը ժեշտ է (նկ. հ ծնկների արանքում, դնել կողքին կամ սեղմել խի ծածկոցը ա«պայուսակիցՀանել ԼԱ--Տ (ՐԱ--տու) ճակագազը (/Ա--47 ն կագաղիցօգտվելիսՀանել դիմակը միացնողխողովակը),երկու մարտական» Հակազազը

ներքնի ձեոքով. բոնել սաղավարտ-ղիմակի

Ճճաստ

մասը

(111--

47 ճակադաղից օգտվելիս՝ դիմակի ամրացման քունքային. այնպես որ բութ մատներն ուղղված ծոծրակին երիղաթելերը), ն դիմամասի ցածի մասը ծնուռին կպցնելով լինեն դեպի ներս քաշել այն դեմքի վրա» սաղավարտիվերին մասը ծոծրակին

ճասցնելով(դիմակիամրացմանծոծրակայիներիղաթելերը

ետեը։ ընդ որում ծոծրակակալըայղ դեպտանելով ականջների Սաղավարտ-դիմակը քում սլետք է լինի ծոծրակի կենտրոնում): ճետո կտրուկ ն խոր արտաշնչումեն, թաճաղնելուց (դիմակը) են ցում աչքերը» վերականդնում շնչառությունը, ծածկում գիլ-

խարկը ն փակում պայուսակիկափույրը: Հակագաղըճամարվում է ճիշտ Ճագզած,եթե նրա դիմամասի ակնապակիները

Նկ.

ն

15.

Զտիչ Ճակագազը ճագնելու(այ

Ն

Բանելու(բ) եղանակնեոը:

Համաչավ, անձրաժեջտու-

Հագած ժամանակ պետք է խորը ն Հակաղաղ չնշել կտրուկ շարժումներ չկատարել, օրինակ, քյան դեպքում վաղքը պետք է սկսել մանրաքայլից, աստիճաԽոլար ավելացնելովտեմպը: ՀակագաղըՀանվում է անմիջականպետի (Հրամանատարի) «ճանել ճակագաղը» Ճճրամանիճամաձայն, երբ ճարձակման վատսնգայլնս չկա: ինքնուրույնաբար (առանցՀրամանի)2աէ կաղաղը կարելի 4անել միայն այն երբ Հավաստի կառնա վտանգնանցնելու լուրը: Հակագդազը չանելու Համար Հարկավոր է (նկ. 15 բ) աջ :

դեպքում,

|

ց

ՑՍաղաթացիական պաշտպանություն

4ո"

դլխարկը, ձախ ձեռքով բոնել քովբարձրացնել

ճակադաղիդիկաղվուլրատուփը,թեթնակի դեպի ցած ձգել սաղամամասի (դիմակը) ն ձախ. ձեռքի առաջ-վեր շարժումով Վվարտ-դիմակը Հանել այն: Դրանիցճետո ծածկել գլխարկը: Հանված սաղավարտ-դիմակը(դիմակը) ճարկավորէ շուռ տալ: ջանասիրաբարսբբել մաքուրշորով (կամ չորացնել): Միայնդրանից Հետո ճակադաղը (դիմակը) կարելի է տեղավորել

մեջ: պայուսակի

են օգտագործելիս նրպ առանձին մասերը կարող Հակավաղզն այս կամ այն վնասվածքն ստանալ: Բնական է, միշտ ճնարա-չ

ն ճարկ վոր չի լինի արագորեն փոխել վնասված ճակադազը օգտվել դրանից: Անճչրաժեշտէ կարոՎինի ինչ-որ ժամանակ ղանալ դա անել: Օրինակ, սաղավարտ-դիմակի(դիմակի) աննշանպատովածքի դեպքում ճարկավոր է սաղավարտ-դիմակը (դիմակը) պաՎորովածքի տեղում ձեռքի ափով կիս սեղմել դեմքին: նույնը է դիմակի վատարումեն, երբ կոտրվում ամրակասռղլերից մեկը, իսկ եթե սաղավարտ-ղիմակը (դիմակը) զգալի վնասվածք ունի (մեծ ապլատովածք,ակնասղակուկամ արտաշնչման կամփույրնեմեկիվնասվածք, միացնող խողովակի ծակվել), ապա է շունչը պաճել, փակել աչքերը անել սաղավարտ-դիմա-չ ապլետք կը (դիմակը), պտտելով անջատել ղտիչ-կլանիչ տուփը, տուփի փկանցքը բերանը դնել, սեղմել քթանցքները ե, աչքերը չբացետով, չնչել բերանով ղտիչ-կլանիչ տուփով, եթն Հակաղաղի է Հայտնաբերվում, ղտիչչկլանիչ տուիի մեջ անցք (ճեղքվածք) անձճրաժեշտէ այն ծեփել կավով, ճողովչ ճացի խմորով հ ապա '

տիք

այլն:

Առաջինիսկ Հնարավորությանդեպքում վնասված ճակագաղը «պետք է փոխարինել սարֆինով: Դրա ճամար նախ ն առաջ արձակել ճասարքին պետք է նախապատրաստել (դիկագաղիպայուսակի կափույրը, Հանել սաղավարտ-ղիմակը ծ ն է, արդյոք) թե մակը) ղտիչ-կլանիչ տուփը» ստուդել։ տուփի Հատակիցոհտինե խցանը, եթե Հանված չէ, Ճանել: Դրանից Հետո անչրաժեշտ է ճանել գլխարկը, պաճել շունչը, փակել աչքերը, ճանել վնասված ճակագազը (դադարեցնել տուփով

Հակադազը՝ ճանվա՞

(դիժաշնչելը), Հագնել սարքին Հակագաղիսաղավարտ-դիմակը ն կը), կտրուկ արտաշնչել, բացել աչքերը վերսկսել շնչելը: մ.տուվիըսլետք նուչետն, ԼԱ--47 սարքին Հակագաղի ղտիչ-կլանիչ

սարքին: ճակադաղզը՝ ճակադաղիպայուսակում: Ձմեռ ժամանակ ճակագազից օգտվելիս ճնարավոր էչ որ: ռետինը կոշտանա, ակնապակիներըն արտաշնչման կավփույիչ ների թերթերը սառցակալեն կամ սառչեն-կալչեն կավույրատուփին, միացնող խողովակում խոնավությունը սառչի ե,խցանում առաջացնի: Թվարկված անսարքություններըկանխելու ն վերացնելու ճամար անճրաժեշտ է չվարակվածմթնոլորտում գըրտտաքացնել ճակադաղի դիմամասը՝ այր նրվելիսպարբերաբար աճելով վերարկուի տակ. եքե սաղավարտ-դիմակը(դիմակը) է, այն պետք է թերեմինչն ճագնելն, այնուամենայնիվ, սառել փակի շփել ն, Հազցնելով դեմքին, տաքացնել ձեռքերով մինչն. դեմքին լրիվնստելը: ճակաղաղըճադաժ ժամանակ կանխել արսառչելը, մերը ընդ մերթ ձեռքերով տաշնչման կափույրների տաքացնելովկափույրատուփը, միաժամանակ փչելով (կտրում, արտաշնչումով)մաքրել արտաշնչման կափույրները: է տեղավորել պայուսակի, իսկ վնասված

-ք-

շեչադիմակը

ա

Գոլություն ունի շնչուդիմակների ժի տեսակ,.առանձքանի նառսվես արդյունաբերական նպատակի: Դրանք կիրառվում են. տարբեր փոշիներից շնչառության օրգանների պաշտպանելու

նպատակով:

Հակառակորդի կողմից մասսայականխոցման ղենք կիրա-ռելու պայմաններում դրանքկարող են օղգտագործվել ռադիոակտիվ փոշուց պաշտպանվելու ճամար ն բակտերիալ միջոցնեչրի երկրորդական, ամողի դործողությունների ժամանակ: Շնչաչ-

դիմակներըչեն-պպաշտպանում թունավոր նյութերից: Քաղաքացիական պաշտպանությանճամակարդում չափաճաս: բնակչության շրջանում առավել կիրառություն կարող է դտնել թ--2 շնչադիմակը:Ք--2 շնչադիմակը (նկ. 16) իրենից ներկալացնում է ղտիչ կիսադիմակ, որն ունի շնչելու երկու, արտաչ չհշելու մեկ. կափույր (ապաձովիչ էկրանով), գլխակապ, որը: ն չձգվող բաղկացածէ էլաստիկ երիղաթելերիցեջքի սնղժիչից: կիսադիմակի արտաքին մասը ։լատրաստված է պոլիուրենթան սինթետիկ ծակոտկեննյութից, իսկ ննրքինը՝ օդաանթաեն շնչելու խանց թաղանթից: որին կափույր-

(լու)

նուրբ

ամրացված

յ

ն ները: Պոլիուրենտանի թաղան-

թի միջն գտնվում է պոլիմերային

թելերից պատրաստված զտիչ: Շնչելիս օդն անցնում է շնչաղիմակի ամբողջ արտաքին մակե-

-

րեսի

զտիչի միջով, մաքրվում

ն

շնչելու կափույրների միջով անցնում է շնչառության է սիոշուց

Նկ.

16. ք--2

շնչադիմակ՝

1. կիսադիմակ,2. շնչելու կա «իույր։ 3. արտաչնչելու կախովր. ՔՔ «եռմիչ, 5. գլխակապ

ն

օրգանները. արտաշնչմանժամա-չ նակ

օդը

շնչելու ք--Չ

դուրս

է գալիս արտա-

կափույրի միջով:

շնչադիմակների

փաստվում են երեք չափսի 1-ին, Չ-րիդն 38-րդ: են կիսադիմակի ներսի կղակայինմասում:

պատ-

չափսերը

նշվում

Շնչադիմակիչափսերի ընտրությունը կատարվում է ԼԱ-47 ճակագազի դիմակի Հավի ընտրության նման՝ մարդու դեմքի դիմակի ճաբարձրությունը չափելով: ԸԼԼ-Լ-47 «Հակաղզազերի մար նշված դեմքի բարձրությանչավսերը Ճամասլատասխանում Ֆն ք--2 շնչադիմակիՀամանման չափսերին: Շնչաղիմակը պաՀվում է պոլիէթիլենային ծրարի մեջ, որը

'

Կիակվումէ Հատուկ օղակով: ք--Չ շնչադիմակի չափսը աւտուդելուճամար անձճիաժեշտ է այն ճանել ծրարից ն ստուգել սարբինությունը: կիսադիմակը Հագցնել դեմքին այնպես, որ կզակը ն քիքր տեղավորվեննրա մեջ, գլխակապի չձգվող երիզաթելերից մեկր տեղավորվի գադաքնային, իսկ մյուս ծոծրակային մասում: երիզաթելերի «վրայի ճարմանդների օգնությամբ կարգավորել էլաստիկ երիզաքելերի երկարությունը(դրա ճամար պետք է ճանել կիսադիՄակը). ճագած կիսադիմակիվրայից բքի սեղմիչը սեղմել բթին: Շնչադիմակը դեմբին կիպ նստելը ստուգվում է ճետեյլալ Վարգով. ձեռքի ափով կիպ փակում են արտաշնչման կափույրի ապաճովիչէկրանի անցքերը ն թեքնակի արտաշնչում: եթե դեմքին շնչադիմակի ճպման գծի երկարությամբօդը դուրս չի գավիս, այլ միայն փոքր-ինչ ուռցնում է կիսադիմակը, նշանակում է շնչադիմակը նստել է ճերմետիկորեն. իսկ երն օդն՝ անցնում է բնի կողքերով, ապա ճարկավոր է քթի սեղմիչի եզրերը կիպ Ֆ4

`

սեղմել բթին։ Այդպիսիստուգումը անձճրաժեշտ է պարբերաբար կատարել նան շնչադիմակից օգտվելու ժամանակ: Ոչ ճերմետիկ շնչադիմակը սլետք է փոխարինել ավելի փոբր չափսի շնչադիմակով:

Շնչադիմակըդնում

են «դնել շնչադիմակը» Հրամանով կամ է այնպես, ինչպես չափսը վփորարվում ինքնուրույնաբար: դնելիս չպետք է ուժեղ սեղմել կիսաղդիմա-Հ ձելիս:Շնչադիմակը ն ճը դեմբին թթի սեղմիչը՝ քթին:

Դա

Շնչադիմակի ներսում ճավաքվածխոնավությունը 4եռացնելու ճամար ճարկավորէ գլուխը խոնարճել ներքնչ որպեսզի այն Հոսի արտաշնչման կափույրով: Առատ լխոնավություն արտադրվելու դեպքում կարելի է 1--Չ րոպեով շնչադիմակը ճանել նյութերից (միայն ոադիոակտիվ պաշտպանվելու ճամար օդթափել ջուրը կիսադիմակի ներքին խոռոչից, տագործելիս), մաքրել ներսի մակերեսը ն նորից դնել շնչադիմակը: `

Շնչադիմակը ճանելուց ճետո անճրաժեշտ է կատարել դեզակտիվացում՝խոզանակիկամ թափաճարմանօգնությամբ Ճեռացնել փոշին կիսադիմակի արտաքին մասից (կիսադիմակը զգուշությամբ որնէ առարկայի քիրխկացնելով): Կիսադիմակի ներսի մակերեսը սրբում են խոնավ բամբակով, ընդ որում կիաաղդիմակըչպետք է շրջոնք անել: Այնուշետն շնչադիմակը չոբացվում է ն տեղավորվումծրարում: Շնչադիմակն աչքերը չի պաշտպանում: Աչքերի պաշտպանելու ճամար «արկավոր է այնպիսի ակնոց որի կոնստրուկցիան բացառում է աչքերի մեջ փոշի ընկնելը:

Շնչառական օրգաններիպաշտպանության պարվագույնմիջոցները դիմակները ն բամբամարդու շնչակիրառվել կաժաոլյային վիրակապերըկարող ռսկան օրգաններիռադիոակտիվնյութերից պաշտպանելուճաՀմար ն բակտերիալ միջոցների երկրորդային ամպի գործողությունների դեպքում: ինչպես արդեն նշվել է, դրանք առավելապես ճենց ինքը՝ բնակչությունն է պատրաստում:Ռրանք կարող են լայն կիրառություն գտնել բնակչության շրջանում: ԱՂՈԼ--1 Հակավփոշեգործվածքային

են

.

Թունավոր նյութերից պաշտպանվելու Համար շնչառության օրգանների պարղագույն միջոցները, ինչպես ն շնչաղիմակները պիունի չեն: Հակառակորդի կողմից քիմիական ղենք կիրառե լու դեպքում թունավոր նյութերից պաշտպանվելու ճամարորպես շնչառության օրգանների պաշտպանության միջոց սպարտադիր կարդով անճրաժեշտ է ճակադազ օդտադորժել:

1171--1 ճակափոշեզործվածքայինդիմակը (նկ. 12) բաղկոցաւծ է երկու Հիմնական մասից՝ իրանից ն ամրակներից: Դիմակի հրանում բացված էն դիտանցքեր, որոնցումդրվում են ապակիներ կամ պլեդսիոլասից, ցելուլոիդից կամ թավանցիկ որեէ այլ նյութից քանթիկներ: Դիմակը կիղ ամրացվում է զլխին ռետինն երիղաթելուվ,որը դրվում է վերին կարի մեջ ն ամրակի ներքին կարին կցակարված ճանգույցներով, ինչպես նան դիմակի վերին անկյուններին ամրացված ոհտինի օգնությամբ: օդի Դիմակիկիպ ճապումըգլխին բացառում է

ներթափանցումը:

լիովին

վարակված

Դիմակները պատրաստվում են յոթ չափսի:Դրանց չավփ-. սերը կախված են մարղու դեմքի բարձրությունից՝ քբրարմատի կետի հ դեմքի միջնագծով անցնող կզակիմեն սյամենախոր տեւ ցածը կետի միջն ընկած տարածությունից (չափելուկարգը նկ. 12 Բ): Մինչն 80 մմ դեմքի բարձրության դեպքում պատ-Հ բաստվում են առաջին(1), մինչե 90 մմ-ի դեպքումե̀րկրորդ (2), 91-ից մինչն 100 մմ՝ երրորդ (3), 101-ից մինչն 111 մմ՝ չորրորդ (4), 111-ից մինչի 120 մմ՝ ճինդերորդ(5): 121-ից մին139 մմ՝ վեցերորդ (6), 1381 մմ ն ավելիի դեպքում՝ լոթներորդ Գեն չափսի դիմակներ: Դիմակի յոթ չափսերը ձնելու սխեման (2) բերված է, Հավելվածում: . Առաջին-երկրորդ չափսերի դիմակները սովորաբար նախատեսվում են երեխաների (երեք տարհկան Լ ավելի ավաղ տարիքի)» մնացած չափանրի դիմակները՝ չափաՀճասների ճամար: Դիմակիիրանն ամրակը կարող են պատրաստվել ինչպես Շատ մաշչնոր նյութերից, այնպես էլ մաշված դործվածքներից: ված կամ կեղտոտ գործվածքներըպիտանիչեն դիմակներ պատ-Հ րաստելու ճամար: Դիմակի իրանը կարվում է 4--5 շերտ դործվածքից: Վերին շերտը պատրաստվում է ոչ խիտ գործվածքից՝բլազիը, շաՀ պելիցչ բամբակյա կամ տրիկոտաժիկոսվից, միտկալից, շուոլանդկայից ն այլն: ներքին շերտերը (դրանք կարող են ու

՛

է6

լինել

բամաճամ 8) սլատրաստվումեն ավելի խիտ դործվածքներիըց՝ դեխց, ֆլանելից, բայկայից։ մանկական պիկեից, մաճուդից» կտավից: ներքին շերտը խավ ունեցող բամբակյա կամ բրդյա ն է թել չքողնող ղզործվածքներից: վարող լինել սատինից:բյաղզից են ցանկացած գործվածքի» Դիմակի ամրակը պատրաստում դործվածքի մեկ շերտից: ավելի լավ է աստառի ն ճներմակեղենի դիմակի իրանի շերտերն ճամար վերցնում ամրակը ձնելու են դիմավի չավվիսին ճամապատասխան գործվածքներ (տե՛ս դիմակի ձնվածքի սխեմայում ղե0Սրինակ. ։եղվող աղյուսակը) 5-րղ չափսի դիմակի «ճամար ւլետք է վերցնել Ճետնյալ գործվածքները՝իրանի շերտի Համար՝ 23228 սմ, ամրակի ճամար՝ ու

56 սմ

չափսերը:

Դիմակի իրանիչ ինչպես

շերտերըձնելու ամրակի են

նահ ճա-

ճաՈՊՂՀ-1 Նկ. 17. դիկափոշեգոոծվածքային

ձնվածք մարի օգտագործվում կամ կորաքանոն, ընդ որում Դիմակի իրան, 3. դիկարելուճամար պարտադիրկարտանցքեր, 3." ամրակներ, 4. դով մոտավորապես մեկ սանոնտինե երիզաթել, 5. լայնակի ոնտին, 6 կասոիմետրըավելի են թողնում:ՉԶիդնում են պեր Հածքը(լորաքանոնը) գործվածքի վրա այնպես, որ դիմակի իրանի դիտանցքերի ժայրերը Հճամընկնենճիմքի թելերի կամ գործվածքի թեզանի ուղղությանը: "

Կոզ

է մուռավորասղես ՃաջորՀ ճետեյալ պատրաստվում Դիմակը

(եկ. 18): դականությաժբ

դիտանցքերը:

Դրա ղիմակի իրանի Համարչ օրինակ, դիմակի իրանի վերին ձախ կեսը ճակառակ երեսից դնում են դիմակի իրանի նույնպես ձախ կեսի ներքին շերտերից մեկի վրա. դիմակը ձնելու ժամանակ նշազծված տեեն դում դիտանցքերը լցակարում են մեկ քակալով ն կտրում սմ մոտ սմ ճեռու փոքր (դիտանցքերը՝պետք.է նշագծից 0,5 են ոտացվեն նախադծվածից)։ Վերին շերտը անցկացնում կտրված անցքերի միջով ն երկու շերտերը կրկին թակալում,

Սկղբում մշակում

են

անդամ անցքի ծայրերից 0,2 սմ Հեռու (պայմանաչ վորվենք այս կեր կարված վերին ն ներքին մեկ շերտերը անՎանել դիմակի իրանի արտաքին կիսամաս):

բայց

այս

Ձախ կիսաոմասիներքին

ն

ներսի մյուս շերտերի (դիմակի

իրանիայս երկու միացված շերտերը կանվանենքդիմակի իրանի ներքին կիսամաս) հ դիմակի աջ կիսամասի երկու մասերի

`

ՍՈՍ

1. ապա

Մշակում

4.

դիտանցթերը, դրանք կտրուփ են

լ

վրայի դիտանցքերը ճենց նուլն եղանակով են մշակվուր եթե երանը ներքին երեք շերո ունի ապա ներքնի շերտի դիւոանցքեփր մշակվում են դործվածքիերկու ներքին շերտերի Հետ միասին:

Դրանից ճետո իրանի աջ ն ձախ կիսամասերը միացվում Դրա Համար երկու կիսամասերը, օրինակ, դիմակի իրանի արաբին կիսամասերը ղարսում են վերնի շերտերով միմյանց նկատմամբ դեւի ներս (դիտանցքեիըե կիսամասերի ծայրերը բոլոր կողմերով պետք է ճշտորեն ճամընկնեն)ն կարում վերից-

Դիմակի արտաքին ծայրերթ

են:

հղզրակարումեն

:

վարչ եզրերից 0,8 սմ

Հեռու:

՛

կարը ավելի ջանասեր մշակելու ճամար (նրա միջով ոադիոակտիվ փոշու թափանցումը իսպառ բացառելու նպատակով) կարելի է ճանձնարարել սկզբում երեք շերտ կարել՝ երկու (աջ

ձավ) կիսամասերի վերին շերտերը ն մեկ ներքին շերտը (ենԸնդ որում ձախ կիսամասի ներբին քադրենք աջ կիսամասի): ն

2.

Դիմակի

կիսամասերը

կարում

աֆ ն իրանի միացնում

ձախ են

ն `

շերտի ծայրը ծալվում է մի կողմի վրա: նկարելուցետո իրանի երկու կիսամասերի բացում են, կարը դնում են ձախ կողմը:՝ Զախ-կիսամասիներքին շերտի ավելի վաղ ծալված ծայրը դնում նն աջ կիսամասի ներբին ծայրի վրա ն բոլոր չորս շերտերը սմ Հեռու: միաժամանակքակալում առաջին թակալից 0,1--0,2

5. Մշակումքն ատրակները» ոնտինը ն ամրակի վերին կարի ապերը դրվում են ն ամրացվում

Դիմակի իրանի ներքնի մասի ձախ միացնում են այլս ձնով:

ն

աջ

կիսամասերը նս "

Այնուճետնմիացնում են դիմակի իրանի ներքին ն արտաքին մասերը:մլդ մասերի ներքին շերտերը դնում են իրար վրաչ

«ՋԵՐ

Դիմակի հրոյ մաք զգուշ դրում 18 արուքինի Մոր» 3.

Նկ.

18.

ր ա ա: Ան աաա արի

հո

ճաջոբդակադիմակի պատբաստման Հակափոչեզոոծվածքային

նությունը

աա

դիմակի դիտաճեղքերի եզրերը միացնում են ու կարում նոսը էակալով դիտանցքերի կողքի ն ներքնի ծայրերից 1 սմ 4ճռու: :

իրանի դիմակի ներքին

արտաքին մասերի միջն առաջացած գրպաններիմեջ տեղադրում են ապակիները(պլաստիգլաստի, ցելուլոիդի կամ քափանցիկ այլ նյուքի քաղանքներ),որից Հետո եզրից մինչն մեկ սմ տարածության վրա քակալակարում հն դիտունցքերիվերին ու

մասերը:

Դիմակի արտաքին ծայրերը եղրակավորում

են

դործվածքե 89.

երիղաթելով: Մինչ այդ ներքնի ն միջանկյալ շերտերի ղուր" եկած ծայրերը կտրում են, ճավասարեցնելովվերեի շելրոոխծայրը: Գործվածքեերիզաթելը երեսի կողմով դնումեն իրանի ներսմ Հեռու քնի շերտի վրա նե ժայրերից 0,6--0,8 թելակարում Այլնուճնտնշերտը ծալում են դիմակի իրանի վերին շերտի վրա ճեռու: եղրաշերտի ծայրը ծալում են ե քակալում 0,8--1.սմ է լինի շերի լայնությունը դիմակի դիմամասի կողմից պետք

շուրջ1

սմ:

:

Դիմակիամրակը կարում են գալարներով շլիցները (դիմակի ամրակի երիզաթելերի ճամար կտրվածքը)լցակարով ն ամրակ/ հ վերի ծայրերը ներբեիխ փակելով: են կրկնակի. սկզբում Դիմակի ամրատկիդալարը լցակարում սմ երեսի կողմը 0,4--0,5 լայնությամբ, ապա շրջում,ճարթքում |

ու

կարում

են

Հակառակերեսը ամրակի

ծայրից

0,6--0,8

սմ

Հեռու: Շլիցները լցակարելու ճամար նախօրոբ ձեված գործված քաշերտըերեսի կողմով դնում են դիմակի ամրակի երեսի կողժի

վրայ ճամատեղում են փիջին մասը ն ներքնի ծայրի, նշագծում ն կորվածքի գծից 0,5 սմ Ճեռու երեք կողմից թակալակարում: ԴրանիցՃետո շլիցը մեջտեղից կորում են (շլիցի ծայրում կրտ-

անկյունների ուղղությամբ), նրա լցակարը շրջում են դիմակի ամրակի ճակառակ երեսից, ուղղում լցակարի կարվածքը ն թակալում 0,1--0,9 սմ 4ճնռու: կցակարիկողքի ն վերնի ծաչհն ն ծալում րերը թակալում ժեկ քակալով 0,5 սմ Ճեռուչ Դիմակիաժրակի ներքեի ն վերին ծայրերի խծպում են Չ սմ լայնությամբ կարով դեպի ճակառակ երեսը: Աժրակինկարված ներքեխ ծայրին կապեր են անցկացնում ն կարում աժրակի կոդքերին: Ամրակինկարված վերին ծայրին ոնտին են անցկացնո ' ժայրերը նույնպես կարում ամրակի կողեղրերին: Դիմակի իրանը ամրակին են միացնում յուրաքանչյուր կողեզրի վրա երկու թակալակարով։ Ապա դիմակի իրանի վերին անկյուններում կարում հն լայնակի ռնտինի ծայրերի, այն չոփելով դիմակից օզովող մարդու ոսիմո Դիմակըկարելի է կորէլ կարի մեքենայով կամ ձեռքով: Մ քենակարի քակալիճաճախականությունըպետք է լինի 4-5, իսկ ձեռքինը՝ 3--4 կար, 1 սմ երկարությամբ: կարի պետք է 'նի Հարք, առանց բազքողուժների ն ճանգույցների: Ցուրաքո. կարիժայրերը լս։նաժբովամրացվում են: չյուր րում

են

ու

-

`

:

դիմակը ճարթեցնումեն, մաբրում կարված ելերից, խնամհ չափսըփորձու: Ճիշտ կարված դիմակի ժայ-

քով ստուղում

Ոճրբ պետք է

սմ

ոչ

նատին

ճակատին,բունրին, այտոսկրին, կզակին

պակաս լայնությամբ շերտով:

Դիմակը աճելու

ճամար պետք է կարել Հատուկ ծրար: ն

ԱՂԽՆԼ-7դիմակըդնում Հանում

նն

են

Հետելալ ձեով (ել.19),

գլխարկը,

'

Վայհակիռետինը ն ոյի. տանը դիմակի դրսի կողն անցկացնում,երկու ձեռքեբով բոնում են ամրակապերի ներթնի եզրերն այնպես, որ բուր մատներն ուղղված լինձն դեպի ներս: Դիմակի ներքի մասը Վիպ իրանի

Փաշում

են

կզակին, ափտակապերըտանում գչխի նտնը ն ձեոքիափերովդիմակըքաշում դեփբին: Այնուշճետն գլխի վրա ճար-

քումեն

ամրակապերը, կածոծրակային ամրա«ում կապերըն լայնական ոնտի-

նը քաշում են գլխին, դիժակին տալովառավել

պլ

րլ

նակնեոր

դիմակըղնելու եղա-

|

՛

Ճարմար դիրք:Դիտանցքեիր պետք է

գրտնրվեն ճիշտ աչքերիդիմաց, որպեսի ապաճովվի տեսանելիուՀետո թյունը: Դրանից

ծածկում

են

գլխարկը:

Դիմակի դիտապակիների (պլեքոխգլասի, ցելուլոիդի կամ այլ քափանցիկ նյութի թաղանթները) քրտնակալումից պաշ«անելու ճամար դրանց ներքինմակերեսը մշակում են Հատուկ «մատիտով»կամ օքառով(ինչպես անում: են Հակագաղիդիմա

մասը նախապատրաստելիս): Զժռանըդիմակից օդվելիս ուժեղ «ռեւ. խոնավություն, .

բար,

նան

օդում պարունակվող արտաշնչվող

թյան պատճառովՀնարավորէ

առատ

խոնավու-

նրւսերանի առաջամասի

ւցակալում։ Սառցակալումը կանխելուճամար

սառ-

անձճրաժեշտէ

ձենոթերուլ պարբնրաբար տաջացնել Ճագաճ դիմակը: ճանում են Դիմակը կամ ինքնուրույնաբար, անՀրամանով

դա զգուշորեն: միջական վտանգն անցնելուց ն Հատուկ է շրջել դնել Հարկավոր Հանած վարակված դիմակը կտորով (ամուր դրա Համար կարված ծրարի ժեջ կամ փաթաթել պետք դիմակը դեպքում թղթով): Առաջինիսկ անչրաժեշտության է դեզակտիվացնել (մաքրել կամ թայի տալ ռադիոակտիվփո ե անդամ ջաշին): ասլա լվանալմուսքօճառաջրում ժի քանի Պեչորացնելուց նասիրաբար ողողել, փոխելով ջուրը: Դիմակը օգտագործել: կարելի է նորից

կի կզակը, իսկ վերինը Հասնիմինչն ակնախոռոչները, ընդ: որում պետք է լավ ծածկվեն բերանն ու քիթը: վիրակապիցածի եզրերը սլետք է կապել դակաթին, իսկ վերին եզրերը՝ ծոժՀրակի վրա: Վիրակապին դեմբի միջն կարելի է բամբակ դնել օգտագործելիս աչքերը պաշտպանելուճամար անՎիրակապ է օգտվել տարբեր կաղմության Հակափոշային ճրաժեշտ (պաշտ-Հ ակնոցից: Ակնոց կարող եք ինքներդ էլ պատրաստել ապակու նեղ կտորի կամ թափանցիկ թաղանթի վրա սոիսկ ծայրերին կաչ սինձել ռլարոլոնե(205480մմ) հզրաշերտ, ւեր ամրացնել: վիրակապերը, որպեսկանոն, մեկ անդամ օգտագործելու ճամար են: չանելուցճետո վարակված վիրակապերը ոչնչաց-

են

անում

Հետո.

պանական)

տո

ՀՀ.ր

նաԱՀ

ԱԱ

նում

ՆԱՆ

են

(այրում են):

ՀԱՑՈԺՈՒ»

ԿԱՐԵ ԹրիԱԵԱՎիժնի

'

միջոցները Մաշկի պաշտպանության Մաշկի պաշտպանությանմեկուսացնող միջոցներ

'

Ծ-ռ :

:

Նկ.

20.

ն վիբակապը Բամբակամառլյային

նրա

պատոաստումբ

(ուկ:20) պատրաստվում : վիջբակապը Բամբակամաոլյային 50 սմ են 100 սմ

երկարությամբ

է վրա արոս մա բամբակը

ձնով: Վերցնում Հեւտոկյալ

սմ-ի

30520 մաոռլլայի կտոր» մեջտեղում լայնությամբ 2 սմ Հաստությամբ բամբակի դնում մուռավորապես մնացած եզրերը աղատ շեր: Մառլլայի ամբողջ երկարությամբ են շերտի վրաչ բամբակի երկուկողմից ծալում մեջտեղում բկու կում: Մաոլլայի եզրերը (շուրջ 30--35 սմ) կապերչ երկու ղույլգ կողմից կտրում են մկրատով: կաղժելով

քելակարով: կապերն ամրացնում են

վիրակապ խարենդնում

են

մաոլյայի

5--6

մճոլյայի

շերտ:

՛

րաստվում

են

դեմքին այնպես,

որ

նրա ստորինծայրը փա-

են

ռհտինե գործվածքից: կոփբինեզոնը բաղկացած ե որպես ամբողջություն կարված բաճկոնից, շալվարից։ զլխանոցից: կոստյումը կոմբինեղոնից տարբերվում է նրանով: ոլթ պլխանոցովբաճկոնը ն շալվարը մի ամբողջություն չեն ներկայացնում, այլ տարբեր մասեր են: -

բ

(ժաոլյային)վիրակապնօգտագործերամբակամառլյային

լիս այն դնում

պաշտ-

ն կոստյումը(նկ. Պաշտպանական կոմբինեզոնը 21) սյատ-

Ն.

կարելի 7 երն մառլլա կա, բայց բամբակ չկա, Դրա Համար մեջտեղումբամբակիփոպատրաստել:

են

1--1

սլանական կոժբինեզոնն կոսոյումը, պաշտպանական: թերն կոստյումը նհ ճամաղզորայինպաշտպանականկոմպլեկորՒ Այս միջոցներն ապաճովում են պաշտպանությունը ռաղիոակտիվ ն քունավոր նյութերից ն բակտերիալ միջոցներից, ինչպես նան, որոշ. դեպքերում, բացառելով ճամաղորային պաշտպանական կոժպլեկտը՝ մարդու մաշկածածկույքի վրա թունավոլԲ նյութերի գոլորշիների ազդեցությունից: Մաշկիպաշտպանությանպորեղ միջոց է ւղլաշտպանական' ֆիլտրող ճադուստի կոմպլեկտը: Այդ կոմպլեկտի Հիմնական նշանակությունըժարղու մաշկածածկույթիպաշտպանություննէ դքլոիշիանմանվիճակում գտնվող խունավոր նյութերի աղդեցուչ թյունից: Բացի դրանից, կոժապլեկտը ապաճովում է պաշտպաչնությունը աէրողոլային վիճակումզոնվողռադիոակտիվ փոչշուց ն բակտերիալմիջոցներից: ու

ինքնուրույն ն

կոստյումից օգտվում կոմբինեղոնից

՝

են

հենքասաղավարտիչ 99:

տետինե սապոգների ն ոնտինե ձեռնոցների կոմպլեկտի

«ետ

միասին:

կոժբինեզոններին կոստյումների չափսերն Պաշտպանական սմ, Ֆրկրորդը՝ են՝ առաջինը մինչի 165-իը ժինչն 122 սմ, մ. ունեցող մարդկանց Համար: հրրորդը՝ 172 սմ-ից ավելիՀասակ կոմբինեզղոնի (կոստյումի) զանգվածը մյուս առարկաներիճետ միասին շուրջ 6 կգ Է` Պաշտպանական կոմբինեզոնն օգտագործվում կուտոյումը ու

ռադիոակտիվ, թունավոր նյութերով րով ուժեղ վարակված պայմաններում

ձն

Դրանք Դրանք

ե

բակտերիալ միջոցնե-

աշխատող մարդկանց

է կիրառել ր ե՛լ կարելի փակված տեղանքում Ճետախուղություն կատարելիս: ն Համար: ճամար: պաշտպանության

նան :

վա-

մ1-1 պաշտպանականթերն կոստյումի չափսերը նման եթ պաշտպանական կոմբինեղոնի(կոստյումի)չափանրին:կոստլումի դանգվածըշուրջ 3 կգ է: մ1--1 պաշտպանական թեթն կոստյումը սովորաբար օզտաչ

Քիմիական ն բակտերիոլոգիական» ճառագայթային, Ճետախուղությունկատարելուժամանակ: գործվում է

Համազոբային պաշտպանական կոմպլեկտը բաղկացած ՕԱ--1 պաշտպանական քիկնոցից։պաշտպանականդուլպա-

է

ներից ն պաշտպանականձեռնոցներից: պաշտպանականթիկնոցը պատրաստվում է ռետիՕ11--7 նած գործվածքից, ունի թնքեր ն գլխանոց: Թիկնոցներիչափսերն են՝ առաջինը մինչե 165 սմ, ձրկրորդը՝ 165-ից մինչն. 120 սմ, երրորդը՝120-ից ժինչն 125 սմ, չորրորդը՝ 125-ից մին180 սմ-ից բարձր չն 180 սմ ն Հինգերորդը՝ Հասակ ունեցող" մարդկանցՀամար: Թենկնոցի դանդգվածը մուռավորապեսէյն կգ է:. Պաշտպանական դուլպաները ոնտինած դործվածքից են, նրանց ներբանները ոնտինից են կամ բրեզենտից (որոշ գուլեն պաներ բոտիներով Դրանքճազնում են փոխարինված): վորական կոշիկի վրայից. ուտբերինեն ամրացվում ախլակիկատ երիզախելերի,գոտեփոկի՝ երիզաթելերի օգնությամբ: Գուլպասոչ

կոմբինեզոն(ձախից)ն կոստյում ՞նկ. 21. Պաշտպանական են" (վերից վար) տրված կոմբինեզոնի ն կոստյումի նկարների միջն ցույց

ն ֆնքասաղավարտը, ոնտինն ձեռնոցները ոնտինն սապոցզների,որոնք էն ալլ միջոցների կոմպլեկտում պաշտպանական դորժվում

7մ1--1

թեթն.կոստյումը (նկ. .22) պաշտպանական

օգտա-

«յատ-

կաղմված է գլխանոցով րաստվում է ռետինած անդրավարտիքի ց երկմատանիձեռնոցդուլպաներով շապիկից»

դործվածբից ն ք

ներիցն

ենթքասաղավարտից:

նկ. 22. /--1 պաշտպանական թեթեկոստյում՝ 1. Գուլպլաներով 2. 3. գլբանոցով անդրավարտիք, ննքասաղավարտ,

պիկ,

4.

ճրկմատնանիձեռնոցներ,

շա-

կոստյումը սլաճելու պայուսակ: Աջից պաշտպանական կոստյումը «մարտական» դիրքում 5.

95.

երերկրորդը 41--42, ների չափսերն են. առաջինը 32--40, ն զանգճամար: զուլգի Մեկ ավելի չափսի կոշիկների տորդը՝ "վածը 0,8--1,4 կգ է: '

ւ

ուժեղ փոշեդոյացմանժամանակկոմպլեկտը կիրառում են կոմբինեզոնի տեսքով:

Պաշտպանական ֆիլտբող հագուստիկոմպլեկտը (նկ. 24)

բաղկացածէ Ճճատուկծածկույթ ունեցող ն Հատուկ քսուբի Ճադեցված լուծույթով բամբակյա կոմբինեզոնից՝պաշտպանական

նյութեր որոնք որսումեն թունավոր նյութերի (ադսորբցիոն տիպի)կամ դրանք չեզոքացնող նյութերի (ճեմոսորբցիոն տիպի) չոլորշիները, ինչպես նան տղամարղու սպիտակեղենից (շապիկ ե կալսոն), բամբակյա ենքասաղավարտից ն երկու ղույգ ուռնափաթաթաններից (որոնցից մեկը ճադեցված է նույն լուժույթով, ինչ որ կոմբինեզոնը):Սպիտակեղենը,ենթասաղաոտնափախքաթանները օգտագործվում են նրա վարտը ն զույգ ճամար, որ կոմբինելզոնիկաշվն ծածկույթը չսարի մաշկը լ. Հոդրգոումնելո դեցված լուծույթը չառաջացնի մաշկային մեջ-մտնող ֆիլտրող ճագուստի կոմպլեկտի Պաշտպանական են` սմ, երկրորկոժբինեզոններիչափսերն առաջինը՝Ժինչե սմ ն երրորդը՝120 սմ-ից ավելի Հասակ ունեցող գը՝ 160--170 մարդկանցճամալճ եբեք կոստյումիօգտագործման Նկ.՝28. Պաշտպանական

միջոցներիօգՄաշկիպաշտպանության

Եեղանակները՝տագործմանկանոնները:Մաշկի

ա) թիկնոցի տնաթով,ր) Թեքերով թիկնոցի տեսբով, զ) կոմրինեզոնի տեսքով

ության միջոցները Հագնում

պաշտպա-

են

սովորական Ճաղուստի պես: Առանձնաճատկությունն են երկու տեռետինե ձեռնոցները: Պաշտպանական արնԷ որ նձ մաստտնոպնտք է դրունք աակ. ձմեռային՝ երկմատնանին ամառային ճինդմատնանի: Հավեն վարակված օզից մարդու մեկուսա» ներդիրներ, որոնք ցումն ապաճովող լիակատար ճերմետիկաՁմեռային ձեռնոցներնունեն տաքացնող կոճկվում են: Զեոնոցներըմեկ չափս ունէն, մեկ զույգի քաշը ցումը:

ալու»

լինում

աան

1.

կանարորաա այ աապանու, Արար աման ա աա

կոմպլեկտը,նայած նպատակներին, Պաշտպանական Հ օգտագործվելԹիկնոցի, ընքերով թիկնոցի ն կոմրինեղոնի տեսքով (նկ. 23): Որպեսթիկնոց այն օգտագործվումէ միջուկային պայքյունի ամպերից թափվող ռադիոակտիվնյութերից սլաշտպանվելիս,քիմիականՀարձակմանպաճինն Հակառակորչ

Մեկուսացնող

տ

--1

պաշտպանա-Հ

աա

՛

վելագույն աշխատունակություն պաճպանելու օդի տարբեր ջերմաստիճանների նպատակով պալմաններում դրանք չպնտք ճագնել դի կողմից բակտերիալ միջոցներ կիրառելիս: Թեքով թիկնոցի: --15 «Ը կ ավելի ջերմաստիճանիդեպքում՝ են ռադիոակտիվնյութերով հ բակօղդտադործում կոմապլեկոր 15օԸ

0-իցմինչն սպիտակեղենի մրոգից: գործողություններ,

սոնրիալ միջոցներով վարակվածտեղանքում ն ավելի ջերմաստիճանի դեպքում ամառանչպես նան տեխնիկայի ն տրանսպորտի վարակազերծման 10 5Ը լին եակատարելիս: Թունավոր նյութերով ուի ձմեռային Հաղուստի ն՝ մինուս 10 «Ը ուղղությամբ աշխատանքներ նյութե- ցածր ջերմաստիճանի դեպքում՝ բամբակավարակված տեղամասերում գործելիս ն ռադիոակտիվ տեղամասերում րով կամ բակտերիալ միջոցներով վարակված

Հագուստի, մինչե 0-ից Ր

Քաղաքացիական պաշտպանություն

հաա անոց գռատիկոմալեկտ: ց

բաճկոնի վրայից: 1--1 պաշտպանական կոստյումը բոլոր, ղեպքերում ճազնում են Հագուստի վրայից: 0 օԸՇ-ից են դեպքում ոռնհտինեսապոցզները ջերմաստիճանի Հագնում տաք դուլպաների կամ ոտնափարաթանների վրայից» ձեռնոցները՝բրդյա ձեռնոցներիվրալից: | Մաշկի պաշտպանության մեկուսացնող միջոցներում

այլն) արձակվում են ձեռնոցներով պաշտպանված անչրաժեշտ է: պաշտպանությանմիջոցները ճա-Հխել մերկ ձեռքերով, առանց պաշտպանականձեռնոցների. դա տետինեղնաթ է անել պաշտպանությանմիջոցների ներսի կողմից: պաշտպանությանմիջոցները ոտքից ճանելուց ճետո կանգնում ժարդ- հե այնպիսի տեղում, ուր նախկինումչեն քայլել (պյաշտպանուկանց գանվելն ապաճովելու, ինչպես նան Վ 15 աստիճանից Շնչառության օրգանների պաշտպանության Սյան միջոցներով): բարձր ջերմաստիճանի դեպքում նրանցում գտնվե-, անընդճատ միջոցներըճանվում են մաշկի պաշտպանությանմիջոցները ճալու ժամանակը երկարացնելու ճամար կիրառում են բամբակի սելուց Հետո (ամենիցվերջում): գործվածքից խոնավ էկրանավորող (սառեցնող) կոմբինեզոնՄաշկիպաշտպանությանմիջոցները ճանվելուց Ճետովարաներ. ղրանք Ճագնում են մաշկի պաշտպանության միջոցների | են: կաղզերծվում ա վրայից: էկրանավորողկոմբինեղոնները պարբերաբար թրջում միշտ պիՈրպեսղի մաշկի պաշտպանությանմիջոցները ն

ցածը: պուլցները մնսթերով. եթե ։

են

|

ջրով:

պաշտպանությանմեկուսացնող միջոցներում մարղդՄաշկի կանց ճնարավոր դոնվելու ժամկետները, օդի ջերմաստիճանից ։

կախված, բերված

են

ճետենլալաղյուսակում:

մեկուսացնողմիջոցներում «աջտալանության

Մաշկի Դրսիօդի ջերմաստիճանը

,

գտնվելուժամանակը

առանցէկրանավորող խոնավ:

կոմբինեզոնի

|

էկրանավորողխոնավ

կոժբինեզոնով

՝

--3Յ0ն

ավելի

26Փ--29 20-54

--

15--19

15-ից

ցածր

15--20

բուլի մինչն րույն մինչն 45 րուն ժամ մինչն

1--1,5

ժամ

1.5--2

ժամ

2.

2,5

ժամ

ժամից ավելի

ժամից ավելի

Ամպամած-կամքամոտ եղանակին աշխատելիս, ինչպես նան ատվերում ժաշկի պաշուլանության մեկուսացնող միջոցներում անընդճատ գտնվելու ժամանակը, որը նշված է աղյուսակում, մարզված, ֆիղիկապես առհղջ մարդկանց ճամար կարող է մեծանալ 1,5 անդամ:

Վարակվածտեղանքից դուրս գալուց ճետո մաշկի`պաշտպանության միջոցները պետք է այնպես ճանել, որ բացառվի պաշոմարդու մարմպանության միջոցների ճետ շփվելու ճետնանքով նի մասերի վարակումը: Այդ նպատակովպաշտպանությանմի-

ջոցներիվրա եղած

բոլոր

|

Համ ճարմանդները (լոճգամները,

տանի լինեն օգտագործման «ամար, անճրաժետ է դրանք խնամքովպաճպանելպատովելուց, ծակվելուց ն մեխանիկական այլ վնասվածքներից:պարբերաբար զննել դրանք ն անձճապաղ լնրացնել նկատված անսարքությունները:

Մաշկի պաշտպանության պարվագույն միջոցները

միջոց Որչկես մարդու մաշկիպաշտպանությանպարվզաղդույն ն ճադուստը է արտադրական առաց նալխ կարող անդրավարտիքները, (ճատուկՀագուստը)բաճկոնակներն մակոմբինեզոնները, գլխանոցով խալաթները, որոնք մեծ սամբ կարվուժ են բրեզենտիցչ ճրապաշտպան կամ ռետինած վործվածքից, կոշյո մաճուդից: Դրանք ընդունակ են մարդկանց ն բակտերիալ ոչ միայն պաշտպանել ռադիոակտիվնյութերից միջոցներից, այլի որոշ ժամանակ բաց չթողնել կաթիլաճեղուկային թունավորող նյութեր: Օրինակ, բրեզենտե ճագուստը կաՍիլաճեղուկային թունավորող նյութերից պաշտպանումէ ձրմինչն 30 րոպե: սանը մինչն 1 ժամ, ամոռանը՝ մարդկանց մաշկի առարկաներից կենցաղային ճագուստի են ռետինած դործպաշտպանությանճամար առավել պիտանի իսծբից պատրաստվածկամ քլորվինիլույին քաղանթով պատած միկնոցները: Այդպիսի Հաղզուստը պաճպանում է մաշկի վր" միջոցներ ընկնելուց. ամոաղիոակտիվնյութեր ն բակտերիալ սան շոդին այն մուտավորապես10 րոպե պաշտպանում է կա-

օգտագործվել ՛

ու

ւ

նյութերիդ: թունավոր Սիչաշեղուկային «կարող են ապաճովել նան ձմեռային ճա-ՀՊաշտպանությունը կամ դրապից կարված վերարկուն, չուստների՝ կոշ մաճուդից

ն այլն: ՄաՀուդի բամբակաբաճկոնները կամ դրապի վերարկուն

Հետ մյուս ճագուստների միասին կաթիլաճեղուկային քունս. վոր նյութերից պաշտպանում է ձմռանը մինչն 1 ժամ,

ամոանը՝ |

տիթը պետք է ճանել սառլողների (բուռիների) վրա ն ներքնում կրել թելերով:Հագուստի ճերմետիկությունըընրա առանձին մասերի միացման տեղերում, օրինակ, անդրավարտիքի ետ բաճկոնի պիջակի կամ դգիմնաստյորկայի միացման տեղում, ձեռնոցներիճետ թնեքերիմիացման տեղերում ապաճովվոմ է կրանց ճամապապասխանկարգավորումը. բաճկոնի, պիջակի կամ դիմնաստյորկայի ներքնըչ օրինակ, պետք է դնել անդրավարտիքիտակ, ճազուստի վրայից. պետք է դուռի կապել: է անդՎարակվածտեղանքում կանանց բավարտիքՃաղնել:

թունավորող Համապատասխան Հետո նախապատրաստությունից պաշտպանությունը, թվում: նյութերից պաշտպանությունը,կարող թունավոր ապաչովել նան վերնազգեստիԺլուս տեսակները (կոստյումները, բաճմինչն 20 րոպե: Զմեռ ժամանակբամբակաբաճկոնը նյութերից պաշտպանում է մինչհ 2 ժաժ:

ալդ են

լ

կ կոնները, անդրավարտիքները, դգիմնաստյորկաները այլն )։

Մաշկի ւպաշտպանության ճամարնպատակաճարմար է օդտադործելմարզական ղանաղանկուսոյուժներ: Ռտքերը պաշտպանելուճամար անճրա ժեշտ ։ հն արդյունաբերական կենցաղայիննշանակության ռետինե պոգներ, ոնտինե բոտիներ ն կրկնակոշիկներ: կարելիէ նան կաշվից կաշվի փոխարինիչներից կոշիկ օգտագործել, սակայն ցանկալի է ռետինը կրկնակոշիկներիՀեւոչ Ռետինեիրերն ըն-

Հանձնարարվում |

ճերմետիկությունը Հագուստի ձեռք է

բերվում նան Ճւստուկ կափույրների օգտագործմամբ, որոնք փակում են պիջակի կամ բաճկոնի կրծքամասերի կտրվածքները, ն բամբակաբաճկոնի, կիմնաստյորկայիչ սպորտային պիջակի ու անդրավարտիթիթնինչպես նան անդրավարտիքիփողկերում բերին սեպադիրներ, կուփույրներկարելով:

օգտագործել սաչ-

ու

դունակ

են

5--6

ժամ

բաց

չթողնել

կաթիլաճեղուկային թունա-

վոր նյութեր: Ռչ ռետինե կոշիկի ռպլետքէ սլատելամուրթղթով» իսկ որպեսզիթուղըը չպատովի, Հարկավորէ վրայից որեէ կտոր

փաթաթել:

'

Զեռքերի պաշտպանությանճամժաի անճրաժեշտէ օդտագոր-

ծել ռետինե կամ կաշվեձեռնոցներե թաթմաններ։Բրդյա, տրիկոտաժի ն բամբակյա ձեռնոցներըկարելի է կիրառել միալն

նյութերից հ-բակտերիալ ռաղիոակտիվ միջոցներից պաշտպան-

վելիս, իսկ թունավոր նյութերից պաշտպանվելուՀամար դրանք պիտանիչեն:

`

:

ձեկրծքակափույրների

վածքն ու չափսերը ցույց էն տրված 25-րդ նկարում: Դրանք պետք է կարել մուր կտորից կափույրների վնրին մասը՝ կտրված անանյուններով, վերին կյուններին կարել ամրաա-

քելերը Կրժքակափույրին կարելի է կարել մինչն 4,5 Սովորական որպես կանոն, ԼբէչվՀերմետիկա-չսմ լայնությամբ նե մարդու Պագուստըյ ցում չի նախատեսում: Հագուստի ոլարանոցի շրջանագծին առավել ոչ Հերմետիկ տեղեր են կրծքամժասի կտրվածքը), չավասար երկարությամբ բաճկոնի ստորին ծայրը» օձիքը» Քնեքերին ձեռնոցների, անդրավարտիքի օձիք, այն կապաճովի 4աներքնի մասի ն կոշիկ Միացման տեղերը:Այդ պատճառով դուստի լավ ճերմետիկուորպես մաշկի ճադուստըչ պաշտպանությանմիջոց, օգտագործելիսանձճրաժեշտ է այնՀնաքյունը: Նկ. 25 Հագուստի ճեռմետիկացման րավորին չափ ջանասիրաբարճերմետիկացնել կտրված- տարբբեոը, Անդրավարտիքի այն ոբպես մաշկի պաշտպաշրջապատող .միչջավայրից մեկուսանալուՀամար: նության միչոց օգտագոոծելիս՝ բատեղում կարվող սեպա1. կրծքակափույր, 2. սեպադիր: բոլոր Հագուստի կոճակները, ճարմանդներըկամ կոճդամզերի (կափուրի) տոբը ները պետք է կոճկված լինեն, օձիքը՝բարձրացված,նրա վրաէ տրված նան 425-րգ կույց մից պարանոցը եյկարում: նրա կողքի երկաշարֆով կամ գլխաշորով կիպ փաթարված.թեքերը դաստակիշուրջը պետք է կապկպելթելերով. անդրավար-բությունը պետք է 3--4 սմ -

ւ

-

եե

լիի

բորվածքի րկարությույի,, վերլ րեր).

Դրանց նշանակությունն այն է, որ կանխեն ձեռնոցների Ճուսաճելը ն դրանով իսկ ապաճովեն ազատորեն Ճճարմարավնտությունն Հագնելու ու սեպադիրրով (կաբույրներով) կցակարվածանդրա վարտիքը: Բաճկոնիսալիությունը աշխատանքում:

լայնությունըապլետք է Թույլ

ել

հո

եր:

:

տա

յամզիմնաստյորկայի թնջերի կորվածքներին Որպեսզիսովորական ճագուստը պաշտպանիթունավոր նյուկարվողսեպահույն են, դիրդնըը իրենց ոնաքուվ ինչ Հուժ քերի գոլորշիներից աէրողոլներից, այն պետք է ճազեցնել անդրավարտիքի չագածրովամելի փոքր սառուկ լուծույքու: Պնտք է ճագեցնել միայն դործվածքե "7 Պարանոցի գլխի

Ո719

ն

ոյ

են:

՞

ճա-Հ

|

ն

բաց

մասերի

պաշտպանության Համար ք նպատակաչարժար գործվածքիցկամ սինթետիկ ամուր քա-ղառնքից զլխանոցներկարել:կանայք գլխանոցների փոխարեն նն Մարող

կուսոը: Հաղուստիմեկ կոմապլեկոր,ն նրա «Ճճարմարանքների

((րծքակավփույր,գլխանոց, ձեռնոցներ) ) ճագեցման գուլպաներ ճամար բավական է 2չ5 | լուծույը։

գլխաշոր կապել: Լուծույթը կարելի է պատրաստելսինքետիկ ճեղուկ լվացքափոշուց Ռագիոակտիվ բակտերիալ հյութերի (10 11-ղ-7, ՕԼԼ-10, օնուվուստ»,«Աստրա», «Դոն» միջոցներից է կարելի անվելու Համար կիրառել նանքաղաքացիների գա այլն) Հիման վրա, որոնք կիրառվում լվացքի ճամար, կամ բաժ ն

ն

աչ

թիկնոցները,

դուլպաներն ճամարՊարկավոր են տարբեր

անր

մոմլաթ։

ձեռնոցները: Դրանքկարելու

ու

խիտ դործվածքնե տեսակի թմ ի

կարում են սովորականձնի թիկնոցներ, ցանկալիէ

են

՞

-

-

274"

դլիչանո-Հ

Պաշտպանական գուլպաներնխրենց

կենցաղումօգտագործվող

նման են կազմությամբ մգդակածդուլպաներին:

Գուլպաների առանձնաճատկությունն այն է, որ դրանց ներբանի մասը (հերբանից ժինչեճՃոքիերկարության ենրքնի կեսը) տաք

Հանքոաւյին (կարտերային, տրանսֆորժատորային,մեքենայական կ կամ բուսական (արնածաղկի,բամբակի ն այլն) յուայլն) ճիման ղերի վրա: «-

Առաջին բազադրության լուծույթ պատրաստելու ճամար մոտ լվացքանյութ ն լուծում վնրցնում են 500 գ ախնթբետիկ 40--50 աստիճան 4,5 լիտրըտաք ջրի մեց: խառնուրդիխառնում նն 2--8

են

երկու

շերտից,իսկ ճտբի վերին Ժասը՝ գորժ-

վածքի Ժեկ շերտից: Փուլային ձմ.տալու ճամար ներբան են, իսկ կրնկի վրա կիրզայի կրնկաժաս (կաշվե) րում: Փուլային կարում են երկուզույգ ամրաթելեր.վե ծնկից ներքի

ԻՐ

չչ .

լալում

,

եինը՝

բաց

դեղին դույն ստանալը:

Երկրորդ բաղադրությունը պատրաստում են այսպես.

ու

պատրաստում

րուղե, մինչն միասեռ

250--

գ օճառի բարակ շերտերը կամ մանրացված տնտեսական ջրի մեջ: ատոիճան Չ լ տաք օճառը լուծում են մուտ 60--20 Սճառը լրիվ լուծվելուց ճետո ավելացնում են 0,5 | ճանքային ստացված դանդվածը խառնում են 5 րուե (բուսական) յուղ (բերե տաքացնելով) մինչն միասեռ էմովսիայի տռացումը: Հագեցման ճամար նախատեսված «ադգուստի կոմպլեկոտբ դնում են դույլի։ բաքիչ լագանի կամ տաշտակի մեջ ն վրան Հաղեցածտաք լուծույք լցնում, ընդ որում լուծույթը պեոք է Հայբաշխվի ճադուստի ամբողջ կոմապլեկտին: Դավասարաչավփ են ճետո ճակուռակ շրջում դուստը լուծույթովլավ Ճճադեցնելուց ժ00

կբկնակոշի կները

ուռքինամրացնելու, նհերքնինը՝ ուոքինամրացնելու ճամար: Պաշտպանական ձեռնոցների կարում: են երերփաոն բշքոատնանի, են դրանըպատրաստու շաբլոնով,առանց աջի ն ձախի տարբերակման: Ձեռնոցները կարողեն ունենալ երկարբաղկապանորջ որոնք ճաղնելիսմինչն արմնկածողն են

Համա

կար

բաղզկապանները (դաստակից ի մինչեարմունկ) կարում մեկ, իսկձեռնոցիցածի մասը նրկու շերտ դործ(դաստակը)՝ վածբից:Այդոլիսի ձեռնոցներիունեն ներկապված էրկուձգիչներ,Ժեկը բաղզկապանի ծայրին,մյուսը` դաստակի վրա: Կա Հ, քում

հազկապաններով ձեռնոցներըպատրաստում

Պորոփաժբից:

բազկաղանների վերհի ՝

մասում:

են

շերտ

երձու կարում զե ձդիչ-

(չոր)

երեսի վրա ն մեկ անգամ էլ Ճադեցնում: ՉՃադեցված մաթեթնակի քամում են սեր չպետք է մնան: ԱյնուճետնՀճաղզուստը հ չորացնում բաց օդում:

ի , գլխանոց կոփապլեկտի մանը դետալները (կրծքակափույր» նույնկանոնները» այլն) ճադեցնում են ապուսնձինչւ աճաանելով ինչ «Հիմնականկոմպլեկտի Ճագեցմանժամանակ: նման ձնով նախապատրաստվածՃադումոը կարելի է սպի`

ւտակեզենի վրայիցՃճազնել: Հաղնցումից դործվածքըչի վում, մաշկը չի գրգռվում:

քա

յբույ-

Բամբակե վերարկուն, բամբակաբաճկոնները (բաճկոնն հ

շալվարը)

Համանփան

դրանք օգտագործում

են

ու

փյուս ճադուստեզենը չեն ճադեցնում. որպես պաշտպանականՃաղուստ վե

րոճիշյալլուծույթներով ճադղեցվոաւծ ապիտակեղենիՀեւո։ եթե Ճաղուսոնօդտադործվում է առանց Հագեցված սպիտակեղենի,

նրա արտաքին երեսը ճարկավորէ խոնավացնելջրով: Մաշկի լ աշտպանության պարզագույն միջոցները Հաղնում ռաղիռոակոիվ, նյութերի կամ բակտերիալ թունավոր միջոց-

ապա

են

ների վտանգիցանմիջապեսառաջ:

Դրանքճաղզնումնն

Ճաջորդականությամբ: Սկոբուժ ձճագնում են

՛

ե անդրավարտիքը, կրծքակավփույրը

ժի Ճադուստը դնում են անդրավարտիքի տակ, ճեո դուտիովձիզ կապում: Թլքերը դաստակներիմոտ ն անդրավարտիքի ներքնի մասը (մանժետները)՝ ուռքերի կոճերի ժու, կապում են երի-

զաթելերով:

՛

`

ջոցների օղգաադործումբ վարակված շրջա-

հից

դուրս

ժա-

դալու

անակ:

Վարակվածշրջա հից դուրս գալուց 4ե-

ճարկավոր է շտապ : աղնել ճազուստը, ղպայպանելով նախա-՝ կզուշական միջոցները» հ տոռաջինիսկ «ճնարավորության դեսլտո

ձ4նետնյալ

բաճկոնը ն վրո(պիջակը, ): կրծքակափույրը դիմնաստյորկան

-

կյան պարզագույն մի-

ի

ջում,

բայց

կաս մեկ

ոչ

ժամ

պա-

ճետո

վարակազերծելդրանք:

Վարակազերծվածհ

Այնուժեւո ն Հագնում են կոշիկները: Թունավոր նյութերովլավ մաքրվածէ Ճաղուսդմարակված կարելի օդտատեղամասը ոի սովորական գուլպաների ճաղթաձճարելիս

) վրայիցճագնում ((իսագուլպաների (կիսագուլպաներ):

են

:

Հագեցված դուլպաներ

Այնուժնտն Հագնում են Հակադազը (ոաղիոակտիվ կամ բակտերիոլոգիական վարական դեպքում կարելի է օգոադործել շնչադիմակՈՂԳՆ-1, դիմակ կամ բամբակամաոլյայինվիրակապ), բարձրացնում են բաճկոնի (պիջակի)օձիքը ն շարֆով կապում այն, դնում են գլխանոցը, գլաարկը, ձեռնոցները(թաթմանները): Հազա չորերի վրայից: առանձնապեսթունավոր նյութերով վարակված տեղամասերը ճաղքաճարելիս, ցանկալի է անջրախափանցթիկնոց կամ անձրնեանոց Հագնել: Օգտվելով մաշկի ալաշւտպանության պարղդադույն միջոցնեբից, կարելի է «Հաղթաշճարել վարակված տեղանըը հ դուրս գալ նրա սաճմաններից: նշված միջոցները որոշակի ժամկետում

մարդու մարմինը կպաշտպանենկաթիլներից ու քսուբներից է էապես կթքուլացնենխունավոր նյութերի դոլորշիների աէրողոլների աղդեցությունը: 26-րդ նկարում ցույց է տրված անճատականպաշտպանուու

դորձել երկրորդ զամ, այդ թվում

նկ.

26.

պաշտպանության Անճատական օգտագործումը

Գոզագոյն լնրոցոնոիԳա Կզղանքից րազմը

ան-

նան

դու"

գալու

թունավորնյութերից պաշտպանվելուՀամար մշակել Հագեցնող

լուծույթով:

Անհատականպաշւումանությանմիջոցների պահպանումը ն

խնամքը

Անճատական պաշտպանությանմիջոցների սարքինությունը պաշտպանականՃճատկություններիպաճպանումի զգալի չավսվ կախված է դրանց ճիշտ պաճպանումից խնամքից:

հ

ու

Մինչե օգտագործման ճանձնելի այդ միջոցները սովորաբար որոշակի ջերմությամբ ու խոնավուպլաճումեն պաճեստներում՝ են արնի ուղղակի ճաքյամբ շենբքնրում, որոնք պաշտպանված ղրանց հադայքներից: նման պայմաններն ապաճովուժ են երկարատե վաշտպանականՃճատկությունների հր,

պաճպանությու-

օգտագործման պիտանիությունը: Հակառակորդի ճարձակման վտանդ առաջանալու դեպքում

ոնճատական պաշտպանության միջոցները տրվոժ

՝

են

բնակչ

չությանը:Արդյունավետ օգտագործման գործո:

Ճամփաը

տան պիտանի պաշո պանականմիջոցների խնամքը ամբողջովին կախվածկլինի տերերի կողմից դրանց ճիշտ պաճպանումից: ՖիլտրողՀակագազնանճրաժեշտէ Հավաքվածալաճել պայուսակում, որը կախված է փոկով կամ դրված ղարակիվրա՝ Հատակը ղեպի ցած: Հակագազը երկար պաճելու դեւլքում զտիչկլանիչ տուփի Հատակիանցքը պետք է ոնտինե խցանով փակ-

պաել: Տուվի իրանի.նե կամարիչի միացման տեղը

ամեն

ան-

փաթաթում են մեկուսացնող ժապավենով: Հակագաղիպայուսակում չպետք է որեէ կողմնակի առարկա. դառել: Շնչաղիմակըպետք է մշտապես պաճվի ճատուկ նախատեսած պոլիէթիլենային տոպրակիմեջ: Վերջինսփակվում է օղակով: Շնչաղիմակիպաշճպանմանյուս կանոնները նույնն են, ինչ ճակադազինը: մած լինի: Մաշնի պաշտպանության միջոցները պետք է պաճպանել Հակագազը պետք է պաճել չոր տեղում ջեռուցիչ սարբերից ն խոնավությունից, չորանալու Հետնանքով. չորանալուց դրանք ոչ պակաս քան մետր ճեռավորությանվրա: Խոնավությունը են դառնում դյուրաբեկ, խոնավության դեպքում ծածկվում կարող է նպաստել Հակաղզազի մետաղյա մասերի ժանդոտմանն բորբոսով ն նեխում: ու զտիչ-կլանիչ տոնիի կլանող ճատկությունների թուլացմանը Մաշկի պաշտպանությանմիջոցները անճրաժեշտ է պատել (ռտիչին. բովախառնուրդիխոնավանալու Հետնանքով|): Բարձր առան լռու ուս» Կատյան ճով Կարա նաք թաթ.

մրռթանիանայ Անձրեի տակ կամ մնացաֆ առնուրդը

շուտ

/

այլ

պատճառով թրջված

թա դեպքում սեւոք

ճՃակադաղը առաջինիսկ Հնարավորության

Ք սենյակ բերելու ամաշ 489, դեպքում

նել

նամռո պայուսա քոմ. «րբելեւ ն ակ 2 ճակադգազը տաք

ն

եե ը,

Ցուրտ ժամա-

նրա մասերը պետք է սրբելԼք ջրտնակալելուղ կալ լուց Հե տո ( 10--15 րո ն ճետո): Հա կազազը պետք է դասավորել միայն լավ չորացրած պայուսակի -

մեջ:

Ոչ մի դեպքում չի կարելի թույլ

մեջ ջուր

քափանցիչ՛

տալ,

ճետո

Կոաաա ախո

չո

որեէ

կոմ բացելուց

որ

դտիչ-կլանիչ տուփի

Հակագազը պետք է պաճպանել Հարվածներիցն մեխանիկական տարբեր ներդործություններից,որ մետաղյա ղետալները այղ թվում նան զտիչ-կլանիչ տուիր չճզմվի, սաղավարտդիմակը (դիմակը) չվնասվի, ակնապակիներըչկոտրվեն ն ալլն: խնամք է պետք արտաշնչման կափույրներինկատԱռանձնակի մամբ: Դրանք առանց անճրաժեշտության չպետք է Հանել կաերե կափույրներըխցանվել են կամ իրար կպել, փույրատուվից: ապադրանք պետք է զգուշորեն փչելով անջատել:

'է

Չի քուլատրվում մաշկի պաշտպանության միջոցները սլաշել վառելիքի ե դյուրավառ նյութերի, ինչպես նան թթուների, ալկալիների հե ագրեսիվ այլ նյութերի ճեւո միասին: Խորչճուրդչի տրվում մաշկի պաշտպանության միջոցները ղաճել կախված կամ բաժան-բաժան վիճակում: Ավելի լավ է ծալված ն պաճպանման ճամար նախատեսված տոպպաճել թիկնոցները կարելի է կների մեջ: Գաշտպանական ամանակով կախել կախիչների ֆիլորող Պաշտպանական

ոչ

երկար

|

Ճճադուստրթույլատրվում է պաչել ինչպես ճագնցված, այնպես էլ չչադեցված վիճակով, պաշոոլանականմյուս միջոցների Հետ միասին: Հագեցվածն չճագեցված մասերը պետք է պաճվեն առանձին-առանձին: օրգաններիպաշտպանությանպարզագույն միՇնչառության ջոցները, որոնք բնակչությունն է պատրաստել, ինչպես նան ու կոշիկը պաճվոմ են այնպես, պաշտպանականՃճադղուսոտն ինչպես դործվածքե, կաշվե ն ոնտինե մյուս իրերը: Հադեցված «ագուստն ու սպիտակեղենըչեն արդուկում: Անճատականպաշտպանության միջոցները երկար պաճելիս անձրաժեշտ է պարբերաբար ստուգել դրանց վիճակը: Անչատականւլ աշտաանությանմիջոցները պաճելու տեղերը ՛

Սաղավարտ-դիմակը (դիմակը)կեղտոտվելիս անճրաժեշտ

է այն

լվանալ օճառաջրով,նախապես անջատելովզտիչ-կլանիչ չռուսիըչորից ճետո այն պետք է մաքրել չոր, մաքուր շորով չորացնել: Առանձնակիուշադրություն պետք է դղարձնել կափույրատուիի վրայից ջրի (խոնավության) Ճճեռացմանը: Չքրտնակալող թաղանթներովտուփը պետքէ մշտապեսփակ ու

ոլետք է Հայոնի լինեն

բոլոր անդամներին: ընտանիքի

՛

'

:

իրականացմանը: Ժիջոցառումների 2Հակաճրղեճային ռադիոակտիվփոշուց ն աէրովոլտունը (բնակարանը)

--

`

--

նախապատրաստմանը: եերիցսլաշտալանելու Գլուխ

--

`

յաղումիշ,

ԲՆԱԿՉՈՒԹՅԱՆ ԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸՀԱԿԱՌԱԿՈՐԴԻ

ԵՎ ՔԱՂԱՔԱՑԻԱԿԱՆ

ԺԱՄԱՆԱԿ ՎՏԱՆԳԻ

ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅԱՆ.

ԱԶԴԱՆՇԱՆՆԵՐՈՎ

ՀԱՐՁԱԿՄԱՆ

դործողուր յութոորի: "

ՀԱԿԱՌԱԿՈՐԴԻ

ԺԱՄԱՆԱԿ

Հազասավորգի իրադրություն

Հարձակման վտանգի ժամանակ ամենատարբեր, ճաճախ շատ բարդ կարող է ստեղծվել: Այդ ժամանակամիջոցում լուրաքանչլուր քաղաքացուց կպաճանջվեն բարձի կարդգապաճությունն կազմակերպվածություն, Հմուտ գործողություններ ն ճաճախ՝ ինքնուրույն վճիռ կայացէ կարճ ժամանակամիջոցումպաշտպանության նել: Անճրաժեշտ քեզ, քո ընտանիքը, բնակարանը մասնախապատրաստես նակցես այն ձեռնարկության նախապատրաստմանը: որտեղ որտեղ խատում ես, այն բնակավայրի նախապատրաստմանըչ ապրում ես: Բոլոր բաղաթացիներըպարտավոր են ամենաակտիվ մասնակցությում ումենալ տվյալ ժամանակամիջոցումքաղաքացիական պաշտպանության մարմինների կողմից անցկացվող միջո-

աշ-

ցառումների ն.

"

սովետականիշխանությանն քաղաքացիականպաշտպա։ նության մարմինների կարգադրությունների, ճրամանների ազ-̀ դանշաններիժամանակին ստացմանը, ԱՎ պաշտպանականկառույցների պաշտպանության հ միտական միջոցների նախապատրաստմանը էվակուացիոն ջոցառումների անցկացմանը: --

Ք

'

108`

ապահովումը ստացման ժամանակին նշաննեբի

ռադիուտրան երկրում,

Մեր երկրում, ինչպես ոչ մի այլ չունենա որ Ձկա մի քաղաք ցիոն լայն ցանց է ստեղծված: հր , դաղիոտրանալլացիոն տրանսլլացիոն ճանդույց: Տեղական տնտնպետական կոլեկտիվ ցանցն ունի ձեռնարկությունների, մեծ մասը: Հաստատությունների ուսումնական սությունների, ն ռադիոէ Հեռուստատեսայինկենտրոնների երկրում ատեղծված ու

ԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

ՀԱՐՁԱԿՄԱՆՎՏԱՆԳԻ

իրագործմանը: միջոցառումների Հակաճամաճարակային ն քաղաքացիական պաշտպանուիշխանության Սովետական Բբամանների, կարգադբություննեոիչ ազդաթյան մարմինների -

Մասսայական

ԲՆԱԿՉՈՒԹՅԱՆ

:

պաշտպանմժանը» կենդանիների դչուղատնտեսական

--

բնաջնջմանզենքից ճաջող պաշտպանությունը ճակառաչ մեծապես կախված է բնակչության վարվելակերպից, ն պաշտ-. քաղաքացիական ժամանակ կորդի Հարձակմանվտանդի տեղեկացման ազդանշաններովիրականացվողնրա` ապլանության Գոթ ու ճիշտ 1.

կազմակերպմանը: լուսաքողարկման վաանասնակերիե ջրի պաշտոլանմանը սննդամթերքի,

--

Մ

ընտանիքում 8ուրաքանչյուր կայանների ճամակարգ: ճաղորդիչ կա

Հեղուսչ ռադիոընդունիչ:

կամ դադիուտրանաչ լլացիոն կետ:

տացույց

:

Ռադիոտրանալյացիոն

ՀեռուսոաՀ Հանգուլցների։ կենտրոնների ն տեսային

կալաննե-՝ տաղիոճաղորղիչ լայն Հղոր այդպիսի ցանցը բաճյուղավորված

րի

ու

է պայմաններ իրամիջազգային ստեղծում

ըենպաստ

փուխոխություննեդրության

ՀարձակՀ րի, Հակառակորդի ման

վտանգի առաջացման

տեմասին բնակչությանը նան ղեկացնելու, ինչպես

ճարձակման Հակառակոոդի Նկ. 27. բաոձժամանակաջոջանում սպառնալիքի մշտապեսմիացված պետք Րախոսը է իշխանության

սովետական

մարմինների կարդաղրու-

լինի

չ.»--

որ ճնարավոր չէր վերականդնել: է ր ավերվում, պըն այնպես անց էին կացնման դեպքերում դործում էին սուրճանդակներ, դծեր (ժամանակավոր) վում կապիդաշտային

թյուններն քաղաքացիականպաշտպանությանտեղեկացման ազդանշաններըճաղորդելու ճամար վմտանդիդեպքում ժամանակին տեղեկացման ազդանշաններ ստանալու ճամար լուրաքանչյուրձեռնարկությունում, 4իմնարկոլեկտիվ ե կությունում,ուսումնական ճաստատությունում, ու

ատանալու

ժամանակին ն այլ ինֆորմացիան Ազդանշանները շրջափակման բնակիչները լենինդրադի Համար Դրա

օրերին

շնորճիվ բոլոր տներում պետական տնտեսություններում,ինչպես անընդճատ միացած պաճեցին։ Է Բարձրախոսները օդային ոսդիոչ բարձրախոսները մշտապես պետք է միացված. լինեն նրանք ժամանակին տեղեկանումէին Հակառակորդի պետք է տրանոլլացիոն ցանցին (նկ.27), ոռադիորնդունիչները քաղաքի այս կամ այն մասում Հարձակումների, մասին, բնակ-. թողնել երկրի կայաններիցորեէ մեկի, իսկ Հճեռուստացույցները՝ գնդակոծումներին իրադրության բյարդանալու Դա նրա անելիքները: ծրագրի վրա: Հիմնական էին տեղական ճեռուստակենորոնի նուլտեղեկացնում մշտապես չությանը կյանքը: նիսկ շարժական տրանղիստորայինընդունիչները պետք է միշտ պաճպանեցՀազարավոր լենինդրադցիների պատրաստ լինեն ընդունելու: Վերջիններիս անխափան աշխանան

Հրետանային

Է

՝

բա անա անքի (մարտկոցիկներ րների ԱԱաաաիւն այլն) մասին: նԱաավիը ւմ

պաշտպանության կառույցների, Պաշտպանական ն նախապատրաստումը անհատականմիջոցների ր անցկացումը իջոց էվակուացիոնմիջոզառումների

Ձեռնարկությու

րի, Հիմնարկությունների, կոլեկտիվ ն պետական տնտեսությունների տեղական ռադիոտրանոլյացիոնճանդուլցները պետք է անցնեն շուրջօրյա աշխատանքի: Այս բոլորը բնակչությանը թույլ կտա ցերեկվակամ գիշերվա ցանկացած ժամին ն երկրի տարբեր անկյուններում ընդունել

"

մանրամասնքննվել են նախորդ Այս Հարցերը բավականին ժաՀարձակմանվտանգիառաջացման գլխում: Հակառակորդի ամբողջ մանակ դրանց լուծման Համար կպաճանջվեն թյան ջանքերը: շինությունները2ՈՎաղօրոք կառուցվածպաշտպանական

բնակչու-

սովետական իշխանության մարմինների կարդադրություններն ու քաղաբացիական պաշտպանության տեղեկացման աղդաչ նշանները, ճնտնաբար նահ ժամանակին ո"լաշտպանության

|

ան-

ժամանակ վտանգՀայտարարելու Հարձակման կառակորդի են բերվում մարդկանց թաքցնելու պատրաստության միջապես են ձեռնարկուազատվում Համար: կարճ ժամանակամիջոցում Համար օգտագործվող կարիքների կամ բնակչության թյունների ն նստաեն քնատախտամածներ պատրաստվում կառույցները, ե

պատրաստվել:

մեծ Հայրենական

պատերազմի օրերին օդային «արձակման մասին բնակչությանը տեղեկացնելու ճամար գլիսավորապես օդտագործվում էին քաղաքային ոադիոճաղորդման ցանցերը ե շենքերի տանիքներին ու արտադրամասերում տեղադրված էլեկ-

տրրաշչակները: ն

«Օդային տագնապ» «Օդայինտագնապի ավարտ» աղդաչ նշաններըտրվում էին ժամանակին, լսում Ճճոտակ բնակչությունը էր աղդանշանները: Տեղեկացման այդպիսի ճամակարդըլիովին բավարարում էր այն ժամանակվապաճանջները: Ուժեղոմբակոծումների է մասսայականճրդեճների ժամանակ կապի «ճամակարդերըճաճախ դուրս էին գալիս շարքից: Այդ դեպքում գործի էին դրվում կապի շրջանցիկ գծերը, տարաշխատանքներ, ճաճախ ժամանաչ վում էին վերակտնդնման կավոր դզծեր էին անցկացվում: Ստալինգրադում,Մինսկում նչ օդային ճարձակումներիցճետո կաչ Սմոլենսկում Ճակառակորդի

դրվում է լրացուցիչ րաններ մարդկանցտեղայվորելուճամար անճրաժեշտ սարքավորում (նկ. 28): Համապատասխան ալլ է

կարող աշխատանքներին վերոճիշյալ բնակչությունը: մասնակցել դեպքում վտանդ առաջանալու Հարձակման Հակառակորդի

`

մարմինների ցուցումով

'

մասնակ ակտիվորեն շինարա-Հ կառույցների պաշտպանական ցելուչբավականացնող

պետք է պատրաստ բնակչությունը

Լինի

մյուս կարության հ, ամենից առաջ, նկուղային շենքերն Հարմարեցնելու, թաքստոցների ռույցները Հակաճառադայթային ու

(ապաստարանաճեղք թաքատոցներ պարղագույն այդ Ջբավականացնող) աշխատանքներին: տիլի) կառուցելու շինարարությունը, ապաստարանների քվում արադ կառուցվող

ինչպես

նան

ԸՀ--Ա-

-

Ծ

ր || ր |8.լ | | | |վ Դ

«շոր:

ի ԻՏի

ԷՎ.| -

|

ի

|

ն

առ

'

Է-ր

|

-

|

-

Ե ին 1:

լ

--

ՀԱՀ.

տեվ 4:

ԻՔ Հ)

Մ.

ճար-Կլ. 98. Պաշտպանական կառույցների սաբքավոբումը ճակառակոոդի ձակմանվտանգիժամանակ

որպես կանոն, պետք է կատարվիշինարարական Հատուկ կաղ2 մակերպություննե րի ն քաղաքացիական աշտ Բոզոյան յու իր |

-

ուժերով: կազմավորումների աան այրննական

յարվրա աաա Աթշնամուավիացիան, դործում միլիոնից ավելի Միքանի շաբաթվա ընթացքում ի շինարարության 2ճաղարավորապաստարանաճեղքեր րոշ մեծ

ներում, ,

ՍԱ

ակվում

ր

րաղած-

էր

տար-

ըն

րգրավվեց:

կառո

Արաքուր ավիացիոն ճարձակումների ժամանակ կարո ն

ռ

ւմ

միլիոնից ավելի մարդ թաքնվել:

զ

"8

ի (ապաստարաններով թաքոտոցներով)աճ

ւ կոմիտեի նիստում արՀորը քաղաքային Արո

արի

էր

դեկտեմբերի 19-ին քննարկվեց

Է

"

անճրաժեշտությու-

օդտավարությունը դզում էին իրենց դործի նրանք ամտոդորված) է Հաղթանակի Հավատով նը։ Ավյունով ն քաղաքամերձ. քաղաքը: Քաղաքի բնակիչները վերածեցին ե

աշլնաառանց ձեռքերը ծալելու կոլտնտեսականներն շրջանների կարճ` վրա: դոտուշինարարության տում էին պաշտպանական Ճակաչ626 երկարությամբ նրանքուտեղծեցին կմ է ժամկետում 35 կմ երկադղօտչ 15 ճաղզար դօտ դոտիչ փոսերի տանկային որոտը գնաՀռմբակոծության Հրետանային բարիկադ: րությամբ չէր վախեցնում, դա պաշտպաններին լով մոտենում էր, բայց երեք օրում էր ավարտելու սկսած դործը»:: այլ շտապեցնում ամար թաքցնելու թ. Հունիսի 24--27-ըչ բնակչությանը ապաստարանաճեղք վորվեց 201656 դծամետը Լենինգրադում ուժեղ ոչինչ Հավատից Հաղթանակի կամքից», Մարդկանց ապացույցների

աշտալանություն յունը 1ենինդրա ինդրադի պաշ դր

մարել ա:

ա

պացույցներից

ոլես մասինՀաղորդվելուն

:

վտանգի Հարձակման Թշնամու անցնում են դրանցում կառույցները բոլոր պաշտպանական հ ավագների պատասխանատվո ոլարետների նշանակված Հարցով:

սպասարկման

կառույցների տակ: Պաշտպանական

Հատուկ պաշտպանության քաղաքացիական սկսում են ղբաղվել սպաՀն, թաքստոցների ապաստարանների կաղմավորումները՝ օղակները: սարկման քաքստոցներն Հակաճառաղայթային Ապաստարաններն թաքստոցների տարանների» ապաս ու

ատա, ո-

,

Ըն դունված որոշման բնակչության Ճամար թաքոտոցների սարքավորՀւմ:

ւթյան

ոթ

ե-

ակ, Ստալինգրադի բնակչությանը պաշտպանականկաՀչ

րի, րով

Օրին

էին կատարում աշխատանք

րոցի

Վ

Տ ԱԻ-2 ՀՏ»

Տ

ՅԵՏ

ու

Յ

| 417ւ )

ի, թ

»-5 որը

ՀՅՏ"

|) :

|

|

ու

Շ1|

|

ՀՀ... -

«Հի

|

ՀՀ-ի

ՐՈՐ

ԳԻՀ:ՊԵՏ

ԱԼ

ԴԷՏ8ի ի

շր

լք

/շ ՅԼ

:

Ա

Բի

լ

շուկաներում» կառուցել թաքստոցներ կարճժամկետներում ն տրամվայի .կանգառներում: ներում պուրակ Հրապարակներում, 4եդործում շինարարության կառույցների Պաշտպանական լենինդրադօրինակներցույց տվեցին աշխատանքի րոսական ֆաբրիղործարաններում մատույցներում, ցիները:«Քաղաքի ամենուրեք եռուն՝ Հրապարակներում կաներում,փողոցներում ՀարյուրՀազարավորմարդիկ,որոնք:

էր

|

պարետներն ստուգում ընդունելիս մանրամասն անձնակազմը օղակների սպասարկման ստուգելիս,օրինակ» ելեն դրանց վիճակը:Ապաստարանները վիճակին, ընդճանուր է դարձվումշինության ուշադրություն դոների' վիճակին, ու

քին

մուտքին,

ու

«

շինությունների առանձնակի

ծրադիրը.ն վոդաաաաաաաաաաաաաո մեջ, էջ 22 աշխատանքների "լաշարմանՎ. Պավլով,Լենինգրադը վվերածե րածել քաքատոցների, նախատեսվուփ

կուղները ը

ջ

`

դ,

պաշտպանություն: Քաղաջաքիական

113:

նհ

դրանց փականների, ֆիլտրաօդափոխիչ) ջեռուցման, կոլուղու,

Պաշտպանական կառույցների ջրամատակարարեն որոնց վրա նշվում որա,

ման,

էլեկտրամատակարարման, զաղի

սիստեմների, ռ"լաշտպանական ճարմարանքների սարքինույանը: Պետք է ստուզվի առղաստարանի Հերմետիկությունը: Դրա ճամար ապաստարանի սպասարկման օղակիանդամներից մեկը մուտքի բոլոր միացնում է

դոները, փեղկերը,լլուկերը փակելուցՀետո ֆիլտրաօդափոխիչ ագրեղատը, | սենյակներում

է Հճավելուրդային ատեղծվում ճնշում (բարձրացում): Հատուկ սարքի՝բարձրաչավիի օգնությամբ սաճմանվում է ապաստարա-

ճերմետիկության աստիճանը) բարձրացումըպետք է

նի

մոտավորապես կգ/ուժ մշ

կայ

ջրի սյան 0,5 մմ... 0դի «Հնարավոր Հոսքի տեղերը որոշում են մոմի բոցի

լինի

թեքու«մով:Այդ նպատակով սովորաբարմտուղգում են՝ ճերմետիկ դրոների ն փեղկերի ամրացնող մեջդիրները, ինչպես նան փակող ռարքերի (սեպավոր փակօղակների) աշխատանքը. պատի կոնոճետ ւ«տրուկցիաների Հետ դոների (փեղկերի) շրջանակների դռան մեջդիրներիմիացման ամրացնող

բանցք

ամրությունը. տարբեր

նե-

կոնստրուկցիաների միջով անցատեղերի ճերմետիկու-

թյունը.արտաքին պատերի Հեւ

ճատակների

առաստաղներին

հրո անվանու ցուցանակներ, 2/«երո ւ" ճամարըչ կցված այն. գիշերվա արփատրասով «մուտք» վերտառությամբլուսային «իաաա տարաններ թաքստոցներտանող երթուղին.. , եի21»: ցուցանիշներով, շինության մատույցները մաքրվում ում

է

ճա

ազդա

ն

են:

Յուրաքանչյուրոք, անկախ այն բանից, քաղաքի բնակիչ է,Թե դլուղիչ առավել նս ճակառակորդի ճարձակման վոսնդի մասին ճաղորդագրությունիցՃետո պետք է նախօրոքիմանայ, թե որտեղ է զտնվում մերձակա ապաստարանըկամ թաքստոցը ն: ինչպես արաղդորեն ալիտեղ Ճասնել: ձակառակորդիՀարձակման վտանդիմասին «Ճաղորդվելուն պես քաղաքացիական պաշտպանության կազմավորումների անձնակաղմը։ ինչպես նան մնացած բոլոր կոլաննատատնտեսականներն ծառայողները պաշտպանության կանմիջոցներեն ստանում անմիջականորեն այն օբյեկտնեբում, ուր աշխատում են: Մնացած բնակչությունը այդ միջոցները ձեռք է բերում բնակավայրերում:

կցատեղերի,բլոկների միջե կցակարերի, կոնստրուկցիաների (առանձնապես՝ ) տարրերի միջն ծայրակրըցնախամուտքերում վածքների Հերմետիկությունը: Հայտնաբերված ոչ Հերմետիկ տեղերը փակվում են, խծուծվում, ծեվվում

Պաշտպանական սաճման կառույցներում

վում

բանվորները,

ու.

«է.

աճաաաագաար՛ւ

|

շան

վ...ՀԱԵ-Հաաո--ԱԼ.ո

.

ցեմենտի շաղախով,

ն այլն: .Մմածկանով

Լա

2.

Ց.

|

ջերմախոչ նավային որոշակիունժիմ։Այդպիսի ոնժիմը առպաստարաններում սաճմանվում է ն պաճՀշամապատասխան նորմաներով պանվում ջեռուցման օդափոխման է

օգնությամբ:

ու

ժողովրդականտնտեսության կոնկրետ

սցված ապաստարաններում | ված վտանդի ժամանակ

օբյեկտների

կարգադրությամբ ստեղծվում

օբյեկոներին տմ-

րում քաքստոցնե ՃայտարարՀ

ադմինիստրացիաների

մթերառղաշար՝ չուրաքանչյուր պոտենցիալ թաքնվողի ճամար ոչ պակաս քան 8 օրվա Ճճաշվուի: Շինություններում նան օրը

մոտ

Է

ստեղծվում է ջրի պաշար մեկ մարդուն լիտրի ճաշվով: Բացի ալդ, քաբնվողները պետք է իրենց ունենան նան երկօրյա մթերապաշար կամ

(պոլիէքիլենով

մոմյաթով ն ջուրը փաթաթված): Մքերապաշարը ծախսվում է կամ թաքստոցի ապաստարանի ոլարետի թույլտվությամբ:

նկ.

29.

Հակագազեոի ճարձնումը աշխատավայրում 115:

Բնակչությունընախ ն առաջ ապաճովվում է շնչառական օրչգանների պաշտպանության միջոցներով (նկ. Չ9): Հակադաղերից բացի տրվոոք են Ք--2 կամ այլ տեսակի շնչադիմակներ, որոնք մասնավորապես կիրառվում են ձեռնարկություններում կամ դյուղատնտեսականաշխատանքներումարտադրական որոշ Կպրոցեսներիժամանակ անջատվող վնասակար փոշուց պաշտպանվելու ճամար, ինչպես նան պատրաստվում են ԱՂԻԼնհ բամբակամաոլյային Ճճակավփոշային դործվածքե դիմակներ դիմակապեր: Մաշկածածկույլթի պաշտպանությանճամար բնակչությունը պարտավոր է պատրաստել արտադրական,կենցաղա-. Հաղուստ յին ն այլ տեսակի կոշիկ: կաղմավորումներիանձնակաղմի մաշկի պաշտպանությաննպատակովկարող է պաշտսպլանության տաբելային (Հատուկ) միջոցներ ստանար ու

անճատականմիջոցները պետք է "Միշտ Պաշտպանության վիձեռքի տակ լինեն, օզտադործելուճամար լիովին պատրաստ .Ճակում: Օրինակ, ճակաղաղերի պետք է ընտրվեն բատ դիմա մասի երկարության, մանրակրկիտ ստուղված) Համապատասճիշտ Ճավաքված ն պայուսակի խանորեն նախապատրաստված, մեջ դրված: Պաշտպանության մյուս միջոցները պետք է ընտրվեն ստ չափսերի:

Արդյունաբերական ձեռնարկություններում պաշտպանության .անճատական միջոցները, զլաավորապես ճակադազերը, պաճեստից ստանալուց ճետո նպատակաճարմար է պաճել Հատուկ

«պաճարաններումկամ դարակների վրա, որոնք. սարքավորված են աշխատատեղերինմուտ, 4ճենց արտադրամասերում, բաժիներում հ այն վայրերում, որտեղ մշտապես զտնվում են բանու ծառայողները: Պաճպանման պայմանները պետք է Ճամապատասխանենդույքի պաճպանման պաճանջներին, ինչպես նան ապաճովեն միջոցների տեխնիկական սարքինությունն

վորներն ու

արադ

վերցնելը:

Ճճերքասիոխի ավարտից Ճետո Բանվորական

բանվորներն ծառալողները շնչառական օրգանների պաշտպանության միջոցները վերցնում են իրենց ճետ. Այն բանվորները, կոլտնտեսականներն որոնք որոշակի ծառայողները, չունեն, աշխատատեղ անձճատականմիջոցչլաշտպանության ու

ու

երը

միշտ իրենը

մոտ

են

ոլաճում:

Որպեսղիմարդիկ կարողանանընդճանուրպաճատեղից որո» դորեն վերցնել 4ակադաղը, Ճակազաղի պայուսակի ձախ կող116

պայուսակիմիացման տեղում, անճրաժեշտ են 4ո:է ամրացնելպիտակ(355 սմ չափսի), որի վրա դրված ինիցիալները:չամաՀամարը, տիրոջ աղզանունն նան այն ։լայուսակներին, նման պիտակներեն ամրացվում են պաճվում: միջոցներ այլ պաշտպանության որոնցում մում,

ուսաղզոտու

ն

կադազի

ու

ժամանակ մարդկանց Հարձակմանվտանդի Հակառակորդի պետք է ստուզվի ծխւ"-

Հերմետիկությունը տրված Հակագզաղերի թե դրանք նախկինում, ճարման խցում, անկախ.այն բանից, մասին Հաղորդումը» վոանդի Հարձակման մինչնՀակառակորդի

ատուգվածեղելեն թե

ոչ:

՛

.

Հաղորդվելուց պլաշտռլանուՀետո ավելորդ չի լինի, որ յուրաքանչյուրմարդ ն մարօգտագործելու թյան անչատական միջոցներ Հագնելու ժաԴա Հարկավոր է անել ոչ միայն տվյալ կատարի: ղումներ լրացուցիչ պարավպՀնարավոր անցկացվելիք մանակաշրջանում մասնավորապես մունքների ժամանակ: այլն ինքնուրույնաբար: անՀարձակմանվտանգի մասին չակառակորդի

ներգրավելով ընտանիքի պայմաններուք, տնային դամներին: մեծ անցկացման միջոգառումնեոի Մեր երկիրը էվակուացիոն բոլոր

՛

մեծ ո"լատերաղմում էվակուացիան, սիորձունի: Հայրենական

թ. է, անցկացվումէր մեծ մասշտաբներով: ինչպես Հայտնի երկրի նոլեմբեր ընկած ժամանակամիջոցում,օրինակ, Ճճուլիսից

արդյունաբերական խոր թիկունքում վերաբաղավորվեց դրանք 1360-ը՝ խոշորագույն. այդ թվում ձեռնարկություն, առաչ

դործարաններէին՝իրենը բանվորների ռազմական վելապես ու

էվակուացիան վրաչ մարդկանՀ Հեռավորության կմ ն ավեՉ--4 շաբաթ ցով ն նյութականարժեջներով էշելոնները վի ճանապարճէին գնում: Հիմնական զանգվածով Հանդերձ: ծժառալողների

կատարվումէր 1000--1500

Հեմեծ պատերաղժի Հայրենական ժողովրդի Սովետական

վառ էջ է քշնամու կողմից ոլաշարված րոսականտարեգրության մարդու էվակուացումը: Հաղար Լենինգրադիցշուրջ ո"լետական Հունվարի ՉՉ-ին ՍՍՀՄ ոլաշտպանության թյյականի

էվակուացնելու կոմիտեն բնակչությանըքաղաքից բնակչության էվակուատուկ որոշում ընդունեց: Լենինգրադից այն իրականացվում ուներ` ցիան իր առանձնաձճատկություններն Լադոգա լճի վրատրասայովչ էր միալ՝«կյանքի ճանապար4ձ» մասին

ճա-

մով: Բայց,չնայած դրան, այն Հաջողությամբ եհրականացվեց:

«Հենցոր

ձմեռային 1Ճի վրալով, սկսվեր ճՃանապարձը բնակչության ղանգվածային դուրսբերումը: Առաջինճերթին դուրս էին բերում երեխաներին, կանանց,տարեք ն. Հիվանդ մարդկանց... էվակուացիայի ենթարկվողների ճամար ճԲանաբացվեց

ոլարճին ատեղծվելէին

ներն անցնում էին լիճը

տաք

ապուր,

սնման

կետեր: Հենը

որ

լենինգրադցի-

ուռքդնումճողի վրա, ստանում էի կարտոֆիլով մսով սու ն այլ կերակուր, որի ն

ու

Համար այնքան երաղում էին աշորայի ալյուրից թլոած

ե Հաճելի Հոտը Անո ր մարդկանց:Առաջին իսկ քայլերից

քաշած

ալդ

տանջցաճա

մա

:

ինչով

մեծ Հայրենական պատերազմի տարիներին էվակուսցիայի

անցկացման փորձը ոլետք է օգտաղործվի արդի պայմաններում պատերաղմլինելու դեպքում էվակուացիոն միջոցառումներ

կաղմակերպելուն իրականացնելու ժամանակ: Այդպիսիմիջոցա-չ ռումների կազմակերպված նհ արագ անցկազումն աղպաձճովելու ճամարամբողջ բնակչու քյունը ալետքէ

ման

ի

ճամապատասխանաբաթ

կարնոր է ամենից առա

ջ Հասկանալ, որ տեղաբաշիաէվակուացիայի ժամանակ շատերը կկորվենիրենը բնա-

կատեղերից, չեն կարող իրենց Հետ վերցնելբոլոր անճրաժել:տ իրճրը(դրանցմեծ մասը Հարկ կլինի թողնել Քաղաքում). տեղաբաշխման ն էվակուացիայի

վորականՔաղաքային

ծում

նուն

պայմաններում, բնական է,

չեն լինի: նման Ճարմարություններ

սու

դորդժվարություններն զրկանքներըանխուսափելի են. Հաու

կյանքի պաճպանման ռլետք է 4 ոշ չրանց ճետ: Հակառակորդի արձակման վտանգ էվադուացիայիենթակա բնակչությունը ճայտարարվելիս պետք է շտապ Հավաքի

տվել

անճրաժեշտ իրերը,նախապատրաստի փաստո աննդամթերքը,

նղքերն

ու

դրամը: Տարբեր

տեղերում գտնվողընտանիքիանդամներըպարտավոր են անճապաղ տուն վերադառնալ քաղուքա:մերձ դոտի մեկնելու Համար,ինչպես նախատեսված է

էմակուս ցիայիպլանով: Էնտանիքի ղեկավարը անճրաժեշտության դեսլՔում իր ձեռնարկության ճետ ադմինիստրացիայի (չաշլատողՀ

Ր (Գ.ՎՊազով

լենինգրա, մազին

ման

մե ն

Ա 22-44,

-

Հակահրդեհային միջոցառումներիիրականացումը լ

ու

Շատ

ու

Սու

նրանցշրջապատոււի էին սիրով ամեն մարդ ճոգատարությամբ, արտի թքելադրանչ քով աշխատում էր օգնել կարողէր»:

նախապատրաստվի:

ւ

ները՝ տնային կառավարչությունների4ետ) ճշտում է առաջիկա էվակուացիայի «ետ կապված Ճարցերը. անճրաժեշտ է նան «րո շել դեպի էվակուացիոն ճավաքակետտանող լավաղույն ուղին: ՃայտարարվելուցՃետո պետք է նշանակվածժա-Հ Քվակուացիան մին էվակուացիոն ճավաքակետներկալանալ պաշտպանության անճատական միջոցներով, անձճրաժեշտ իրերով, սննդամթերքով, փաստաթղթերով դրամով:

չակաճրդեճայինմիջոցառումները անց են կացվում ճակաչ տակորդի կողմից միջուկային զենք ն «րկիզող միջոցներ կիրառելու Հետնանքով ճրդեճների առաջացման ն տարածման նվազեցնելու բրավորությունները

4նա-

նպատակով:

ձակառակորդիկողմից միջուկային զենք կիրառելու ժամա-չ նակ ուժեղ լուսաճառադայթումիցդյուրավառ նյութերն շինությունները սկսում են այրվել: Ջերմային էներգիան դոներիքը ու

ու

քասիանցում է ուսամուտներից

շենքի ներսը, տնային դործաառարկաների:ճրդեչ առաջացնում: Այսպես առաջացան ն Հժիրոսիմա Ճրդեճները նագասակիքաղաքներում միջուկային վայրերից 3--Ց,5 կմ Հճեռավորությանվրա, իսկ պայթյունների 1 մգտ ռումբի պայքյունի դեպքում դրանք կարող են առաջա-չ նալ մինչն 7 կմ վրա: Սակայն լուսաճառագայթումը Հրդեշների միակ պատճառը չէ: Մեծ թվով ճրդեշներ կաեն առաջանալայսպես կոչված երկրորդական պատճաոռներող բից: օրինակ, Հարվածային ալիքը շենքեր հ կառույցներ է ավեչէլեկտրարում, այդ ժամանակ վնասվում են դաղատարներն Հաղորդալարերի ցանցը, շրջվում են կերոդաղերն կերոսինկաները, տաքացուցիչ մլուս սարքերը, Հարմապրիմուսներն րանբները։ Ամերիկյան ազրեսորները Վիետնամում մղած պալայնորեն կիրառում էին Հրկիղող (նապալմային) սոերազմում ռումբեր, որոնք Հրի ճարակ էին դարձնում անտառնեիր, դաջտերն ու բնակավայրերը: Տարբերշենքերում, առանձնապեսբնակելի շենքերում, Հըր-՝ դեշները կանխելու Համար Հարկավոր է Հանել պատուշանների վարագույրներըն փոխարենընախապեսբորաքթվի կամ բորակի

մության

Հեռավորության

ու ու

ու

փարագույրուը Լրա

դործվածքից լուծույթովճաղհցած

Ճազեցումը թուղթը կամ դործվածքը ճրակայու

դար

ար

է պլոռոուճաններին դեռղլքում Ճճարկավոր Հնարավորության մփայտ-

փեղկեր (վաճաններ) պատրաստելչ ներսից սպիտակ ներկել կամ պատել «Հրակայուն նյութով: Պատուշանի ապակիները ցանկալի է ծածկել կրի կամ կավի լուծույթով: նկարները, կաճույքը ն դյուրավառ առարկաները պետք է դնել միջնապատերիմուո: Չօղտագործվող Ճճաղզուստրը, կոշիկը է դրքերի պետք է դասավորել պաճարանում կամ ճամպրուկների մեջ: նավթը, բենդինը ն մյուս դյուրավառ նյութերը անճրաժեշ է տնից Հանել ն պլաճել անվտանգտեղերում: յա

.

մյուս

,

Փայտե շինությունները, որոնք առանձին արժեք չեն ներկայացնում (ցախատները, ցանկապատերը)Հարկավոր է քանդել (տախտակներն դերանները կարելի է օզտագործել թաքստոցներ պատրաստելուՀամար): Մնացած փայտե շինությունները ճրակայունության բարձրացման նպատակովանճրաժեշտ է պատել կավի կամ կրի լուծույթով: Բոլոր ձեղնաճարկերը» սանդղա-չվանդակները, տամբուրները ն մառանները ճարկավոր է աղատել մեծածավալ ն անպետքիրերից: Անճրաժեշտէ նախառպատրաստել Ճրշեջ միջոցները (նկ. 30), տակառների, բաների ն վաննաներիմեջ ջուր լցնելչ արկղերի մեջ ու

ավաղ

ն

դրանք՝ դնել

այնպես, որ չխանգաբեն բնակարանների

հլումուտին, պաճել ւլատրաստ աղատ

`

Նկ.30.Հոշեչ միջոցներինախապատոաս- Հակաճրդեճային զույ-

տումը տնայինպայմաններում

(դույլեր, բաքեր»

Քը

աստիճաններ, բաճեր է ստուգել Հրշեջ ծորակների ն կրակմարիչհ այլն): Հարկավոր մարջինությունըն անճրաժեշտությանդեպքում միջոցներ դրանք նորոգելու կամ փոխարինելուՀամար ձեռնարկել Տնից Հեռանալիս Հարկավոր է ճող տանել, որ միացված չլիգաղօջախները, պրիմուսներըչ են էլեկտրասարքավորումները, նավթավառները, վառարանները,քանի որ շենքի փոքր-ինչ վնասման դեպքում այդ բոլորը կարող են Հրդեճի պատճառդառնալ: ,

ոճրի

.

այա

կարնոր է, որ լուրաքանչյուր բնակիչ տեղյակ լինի ռարքեն. անջատման ներանցքերի տնային կոմունալ ցանցերի Դա թույլ կտա ճարկ եղած դեպքում ժամա-Հ բի տեղադրությանը: Շատ

նակին անջատելդրանք:

կամիջոցառումներ պրոֆիլակտիկ քաղաքացի Ցուրաքանչյուր

պլարղագույն

ստարելուցբացի պետք է իմանա «րդե՞ մարելու սովորել քապետք է ակտիվորեն Այդ կանոնները կանոնները: ժամանակ ն պարապմունքների պաշտպանության

ղաքացիական այլ Հնարավոր դեսլքերում: ձայրենականմեծ

տարիներին Հակառակորդի պատերազմի 80 ճաղար

բոնկվեցին ճետնանքով օդայինՀարձակման

շուրջ

կրակի դեմ սովորական, Հաղարից ավելի խոշոր ճրդեճներ: շնորճիվճբրակտիվ մասնակքության բնակչության սլայքարին դեչի օջախներիմեծ մասը վերացվեցառանը շոշափելի նյութա

կան վնասի: կրակի դեմ

թյան

.

՛

մասնակցու-

ակտիվ բնակչության պայքարում է ընկնում վերացված

(մոկ նրան բաժին բացակայությամբ

բոլոր բոնկումների91,1 տոկոսը) չէր կարելի շատ քաղաքներ ու

օբյեկտներփրկել: արդյունաբերական |

Տան

ռադիոակտիվ պաշտպանությունը (բնակարանի) փոշու ն աէրովոլներիթաւիանցումից ՛

։

ամպիցռադիոակտիվ տեղումների Միջուկային պայթյունի նստած ռադիոակոիվ փոշին քամու, մարդնան աճին: ինչես կանց ե մեքենաներիշարժման Հետնանքով վեր բարձրանալիս վարակում է օդը: Ռադիոակտիվփոշին դոների, օդանցքների բնակելի ն արտադրական ճեղքերի միջով կարող է թասիանցել ն այլ նման ճանապարճով շինություններ: շենքեր,պատեստներ տարբեր դաղեր, են ներթափանցելվնասակար շենքեր կարող աէրողոլներ: միջոցների բակտերիալ փոշու Ռաղիոակտիվ ն բակտերիալմիջոցներիաէրողոլներից (բնակարանի) Համար Հարկավոր է խցել պան պաշտպանվելու ն դոների բոլոր փակել օդանցքներն ճեղբերը, սլատուճանների կամ ծխնելուլները, դոների վրա դնել ոնտինից» թաղիբից նյութերից պատրաստված ոռնտինաքիմիական սպունգանման են տրված բնակելի տան սովոց ույց 31-րդնկարում ոլնդիչներ: ու

րաբար

տեղերը: թույլ Հերմետիկացված -

|

Քարեշենքերում ի

դաջով, իսկ փալտե վի են են, ,

ժե

կամ Ճավաքո Փայտե Պր չ կոնատրուկցիաները հ Նո րաստված առանձվում քեղքերը դքերը

ել է փակել ծնփաշաղախու|

պե պետք

շենքերում`

Է լսժուծակալել:

վածաններից,

էոկչի ըկշերտ

ւ

թղթով: էուսամուտի շրջանակները վերանորողվում՝ շտության դեպքում՝ պատվում մածիկով: Ջարդված

-

դելիս պետք է Հետնիլ։ որ դրանց ծածկերը ավելի ամուր

այն ճաշվով, որ: 0-դրանց վրա 60--20

են: ապակիները փոխարինվում

փոշու ն բակտերիալ միջոցների աէրողոլների' Ռադիոակտիվ ներքափանցումիցպաշտպանվելուուղղությամբ աշխատանքներ

ամն

ժա

չ

ակահ

Դրա Համար լուսաաղյուսով կամ ավաղով (շողով) լի

ճատկությունները: պաշտպանական են

ոի

ո» տավո ա

ւ

:

բնաճողով։ Բնաճողը ամրացնելու ճամար կարելի է օգտագործել ճյուսկեն ցանկապատ, տախտակ ն այլ նյութեր: Մած-

հն

կարելի է ուժեղացներ կերի պաշտպանական ճատկությունները դրանց վրա լրացուցիչ ճող լցնելով:

խաղաղմառաններ

ն

նկուղներ կառուցելիս կամ վերանորոչ

ն

շենքի ն շենքերը, իրստայի

կլացնե ավելացնել:

բոլոր

պա

տ

է

ռակի

երին պատո-, տարիներին կիրառվող լուսաքո-

հոնոի Վարո որորԳամաշխաթնոմին երկրներիկողմից ի

ե

րաղմող

շեն չ նպապարկերով: ՄեկՀարկանիշենքի պաշտպանական պատերը եչ ( Դաստացնելու Համարճատանից սկսած 1,8 մ պատում

շե

Հողի ւթյամբ ճողիշերտ Հառտությամբ

Լուսաքողարկմանկավղմակերպումը

(ներքափանցող ճառագայթում ից) յուրաքանչյուր ռաղայքումից տան

սմ

ֆի՞որհռրը:

տանելուց բացի անճրաժեշտ է ուժեղացնել ոադիոակտիվ ճա-

մուտատեղերը փակում

սմ

են Գլուղականվայրերում դրանից բացիչ Հերմետիկացվում

՝

անչրաժե ր

լինեն,

լինի դեպքումճնարավոր անձրաժեշտության -

լայնորեն

բոլոր

մ

նան ժամանակակից ղարկումը իր նշանակությունըչի կորցրել է կազմակերպոլետք այնպես լուսաքողարկումը ալատերաղմում: ն թոչող մյուս միջոցների ավիացիայի վի, որ Հակառակորդի

ստեղծելու ճետ միաժամանակբավաՋամարդժվարություններ քաղաքներին ժողովրդական լուսավորությունապաճովվի բար նան

ինչպես կենսադործունեության, օբլեկտների սոնտիսության անցկացմիջոցառումների պաշտպանության քաղաքացիական ման

ճամար:

«

,

ձեռԳիշերը բնակավայրերն արդյունաբերականխոշոր են խարկություններըմեծ Հեռավորությանվրա լավ տեսանելի Կիողոցային պայծառ ցասլատուճանները» օդից: լուսավորված, մյուս աղլուսավորության լույսերն ճեիրչ ավտոմեքենաների են ապարատներին Թռչող սփռում քաղաքի վրա: բյուրները ցոլք աշլւատանքըն դրանց տեսողաուղզություն տվող սիստեմների է կան կողմնորոշումըդժվարացնելուճամար անճրաժեշտ լույ(ձնոնարկություննեռերը քողարկել, մթնեցնել բնակավայրերը ըը), դրանք վերնիցանտեսանելի դարձնել: ձայրենականմեծ պատերաղմիժամանակ լուսաքողարկման դեպքում Հարցն այնքան խիստ էր դրված, որ խախտումների էին ճանձնվում: Պաշտպանուղորժերը ռաղմական տրիբունալ կոմիսեն իր նիստերում ճատքաղաքային թյան Ստալինգրադի օբյեկտների լուկապե"քննարկում էր քաղաքի կարնորադույն ն ամենախիստ տալիս կերպով սաքող սրկման ճարցը ցուցում ու

ու

ե

Սովորականթովլ ճեոմետիկացվաձ բնաէ խծուայն տեղերը, ոբոնր անճբաժեշտ ծակալել, ծեփել՝ տունը ներթափանցող ոադիոակտիվ փոշուցպաշտպանելու նպատակով նկ.

31.

կելի տան

|

անձանց: ոնժիմը խախտող ռլատժելլուսաքողարկման լուսառեկառաջանալիս Հարձակմանվտանդ ձակառակորդի ինչպես նան բակերի ցուցափեղկերը» լամներն ու ցուցանակները: -

.

երկրորդականփողոցների լապոտերներն անջատվում են հ դրանց լամպերը Հանվում: խիստկրճատվում կամ լրիվ անջատՀվում է Հիմնական փողոցների ն Հրապարակներիարտաքին լուսավորությունը։ Փողոցների մնացած լապտերները ն ջաչտերը առսլաճովվումեն լուստքողարկման ձարմարանքներով, որոնք բացառում են լույսի ուղղաձիգ ճառագման4ճնարավոբությունը: բժշկական ճիմնարկների ն այլ կառույցների Ապաստարանննրի, մուտքերին ւսմրացվում են ճատուկ լուսացուցիչներ: Ամեն օր մութն ընկնելուն պես փակվում են բնակելի տնեճաստատությունների, ճասարակական, առնբի, ուսումնական տրական, արդ լունաբերական ն մյուս շենքերի ռ"լատուճանների փեղկերը, վաճսնները կամ վարագույրները (եկ. 32) այն 4աշ-

ու

վով,որ

դրսից լույս

նվաղեցնել, զգալիորեն

են

արդյունավետությունը: լուսաքողարկման

չերնա:

ամպերի քանակը տրամվայներում, տրոլեյբուսներում ն ավտորուսներում խիստ կրճատում է, իսկ լարվածությունը՝ թուլացվում։ Ավտոմեքենաների,տրոլեյբուսների, ավտոբուսնեչըի։ էլեկտրաքարշչրիչ չերմաքարշերի ե տրանսպորտային այլ միջոցների լապտերներին ճագցվում են ատուկ ճարմարանքներ, որոնք նվազեցնում են լույսի ուժը, միայն ճորիղոնական

տալիս դյա ուղղություն տներում, ուսումնական ճաստատություններում է Բնակելի ճասարակականշենքյրում պատուճանները մթնեցնելու ճամար ճաճախկիրառովում-ենթղթե, գործվածքե կամ թաղանթեվարադույրներ։ Այդպիսի վորադուլրներպատրաստելու ճամար օգն չճրկիզվող նյութեր: Վատադործվում են կարվում է պս տուճանիը ավելի լայն ն լուսամուտաչ "րագույրը տեղի եզրերից դուրս է պոլիս լուրաքանչյուր կողմից ոչ պակաս» չթավփանցիվարագույրի ն պատի, քան 20 սմ, ռրպեսվի լույսը

ԱԱ

արանքից: է տներում ե Հանձնարարվում :

։րտադրությունում խոր անդչ րադարձնողլամպեր կիրառել: բնակելի ե Հասարակականշենե նախասրաճների պատուճանները քերի սանդղավանդակների վարազուրելուցբացի սովորականքչնկտրալամպերըփոխարինել թույլ «ղորության կամ :լապույտ լամպերով: նախատեսվումէ Հնարավորություն բոնակա-չ ներքին լուսավորության անջատման վոր մեկ անջատիչով, որբ դրվում է մուտքի ներսի կողմից: Մքնեցման որակը կավված է ամբողջ բնակչության կաղզմա-Հ ն կարգապաճությունիցչ որովճետնչքողարկկերպվածությունից

կարող ված մի քանի պատուճաններ

Աջից` լուսաննախապատբաստելը: Սենյակըլոսաքողաոկման վառշազույոը թափանց Նկ.

32.

վարակումից կերի ն ջրի պահպանումը Սննդամթերքի. նաՀթու ե ջուրը անասնակերը Սննդամթերքը, ռադիոակտիվ պաշտո վարակումից ն ը "վոր նյութերի բա կտերիալմիջոցների չն առաջ մեկուսացնե յ

է դրանք նելուՀամարանձրաժեշտ

ամենից

միջավայրից: արտաքին "

'

ջրի

փարա

սննդամթերքըԽր Տնայինպայմաններում ճեր Հիմնական եղանակը կումիցպաշտպանելու ժաժկովի ներում կամ պաշտպանական ն

ւ

թրի ու,վԻ

յոբորի մերի ի`

են տրված աննդամթորք ճելն Լ: 33-րդ նկարում ցույց որոշ օրինակներ: պաշտպանության

չիր

նյութ ռադիոակտիվ Հրուշակեղենը ձացըչո"լաքսիմատըչ մի քաէ Հարկավոր փաթաթել նպատակով պաշտպանելու կամ նի շերտով ն դնել կաթսայի արա վերշաքարը,ձավարեղենը, մեջ: Սորունմքերքները(ալլուրը» -

ք րից

՛

ա

«ոլիէՔիլորամի

է պաճել ամուր թղթից ժիշելը)նպատակաճարմար ո կամ պոլիէթիլենային ված ծրարներում

տաթ

մ արգրագոորո մթերքները տ վ

"յհո

ՀուսալիությանՀամար լավ կլինի այդ ոմլար արկղերիմեջ, ներսում փռելովստվարաթուղի, փերի»

մեժ

կամ որեէ

թաղանթանյութ:

Դ

125:

.

Միսը,ուղը:

ռադիոակտիվ

երշիկն ու ձուկը կարելի է երու թերից պաճպանել տնային սառնարաններում: կարագը, մարդարինը, ղանաղան յույծրըպետք է պաճել ամուր փակվողկան ապակյա կամ մետա ղյա սիարիչներուվ բանկանե մե ոլաճում Բանջարեղենը

են

հաա ոնումպատ'

մեջը քուղը, պոլիէքիլենալինթաղանը, րաստված, մաղաղաքանման թուղը կամ մոմլաթ դրված, դրսից բրեղենտով կամ ար խիտ գործվածքովծածկվածարկղերիմեջ: ,

է սննդամթերքի սպաճպանումը դյուղական: Առավել բարդ փալրճրում,որտեղ անճատականօգտագործման ավելի շատ պա--

շարներ կան, քան քաղաքացիներիմոտ: մսա-կարտոֆիլը,կաղամբը, գազարը ն մյուս բանջարեղենը, ջարեղենը)չ / մթերքն ու կաթնամթերքը պետք է թաքցնել մառաններում. նե նկուղներում, ն. ցախատներում, Հայաճատի ե կը։ ալյուրը մյուս սորուն մթերքները նպատակաճարմար է պաճել ոչ քե պարկերի, այլ կիճլ կափարիչներովփակվող սրնդուկներում կամ արկղերիմեջ: կոլտնտեսայինպաճնստը ճերմետիկացնելիս ճարկավոր է լավ խլել «իմքի, ճատակի, առաստաղի: պատերի, դռների, միջնապատերին տանիքի բոլոր ճեղքերը: Պատուճանների կոտրվածապակիները պետք է փոխարինել ամբողջական ապակիներով: ճաստ Ավելի լավ է պատուճանները փայտյա տոլապատ վա-չ ճաններովվփակել, իսկ ավելորդ լուսամուտախորշերում աղյուս` մոմշարել: Դոները ներսից պետք է պատել քաղիքով, ն լաթով, դոների դրանց շրջանակնթրի արանքում դնել ռետինե: կամ գործվածքի, բամբակիչ թաղիքի շերտակտորներ,պատրաս-. " տել սեղմող Ճճարմարանքներ:

մքքրանոջներում

Հ

դրաից՝

«ամա,

7,

.

:

Հ

չ7

կամ առլակյաբանկաների, Մետաղյա ինչպես նան Հեիմետիկ փակվածամանեղենի մեջ դտնվող բոլոր տեսակի մթերքները վարակման, այդ թվում նան քունավոր նյութերի ն

բակ-

վարակման ենթակաչեն: տերիալ միջոցների Մնճրաժեշտության դեպքում այդզիսի տարան արագ ու ճուսալիորեն վարակաղզերծվում է:

Սննդամժըերքը ոլաճելիսպետք է Հիշել, որ միսը ն պղեձե ն ցինկե կամ.վատ անազապատվածամանեղենի մեջ պաճելն արգելվում է, դա կարող է մարդկանց թունավորման ռւատճառ դառնալ:

ձուկը ՝

Առավել խնամքով պետք է պաշտպանել շենքից դուրս պաճ-վող մթերքները: Դրա ճամար պետք է ընտրել Հատուկ չոր տա-րածություններ, դրանք մաքրել հ ճարթբեցնել,ծածկել գերաններով, տախտակներով,ջախով, կամ այլ նյութերով: իր Հերթին պետքէ պատվի բրեղենտով կամ պոլիէթիլե տախտակամածը Այնուշետնտարաներում դտնվող մթերքները նայինքաղանթով: է անճրաժեշտ դարսել կուտակներով: հսկ չփարքեքավորվածնեւ րը՝ լայնակույտերով ն ծածկել բրեզենտով։ պոլիէքիլենային քաղանքովկամ ձեռքի տակ եղած նյութերով, օրինակ՝ ծղուռի (10--15 սմ) կամ ճյուղերի(20--30 սմ) շերտերով: իսկ դլուրա-չ ճամար կավապատել: վառությունը նվաղեցնելու

եթե բանջարեղենըդաշտում էյ, առա մոտակայքում պետք է փորել 05 մ խորությամբ ն 1,5 մ լայնությամբ սիոս, մեջը կարտոֆիլ կամ պտուղ լցնել, վերնից ծածկել եղեդի, ՑՓղոտի թռիրներով կամ ուղղակի ծղոտի շերտով (20--30 սմ), վրան

ճող լզնել

(20--80 սմ):

կոշտ կերը (խոտը կամ ծղոտը) պաշտպանելու ճամար կարելի է օղտագործել ծածկեր, ցախատներ, խրձանոցներ։ նթե դրանք պետք է խոտն ծղոտը պաճվում են դեղերով, ապա ու

122՝

սմ շերտով «փակել ուտելու ճամար ոչ պիտանի ծղոտի 15--20 պամ բրեղենտով, պոլիէքիլենային քաղանքով, իսկ որպեսղի Հանգուցերնում Ք ամին ծածկը ը անգուց չ չտանի վրանն դրվդրվումեն գլխավեր ձողե աժ ձողեր: չ

|

այլ Միլոսիձորերում հ ճամանման է՝ կերըլավ պաշտպանված լրացուցիչ

ղդում:

կարհոր ն

բարդ

կառույցներում ոպլաճվող թաքստոցի կարիք չի

գործ է ջրի պաշտպանությանկաղզմակեր-

պումը վարակումից: Այն քաղաքներում ն բնակավայրերում, որտեղ կան ջրամատակարարմանսիստեմներ, խմելու ճամար նախատեսվածջուրը զովում ն վարակաղերծվումէ ջրատար կաանների ճատուկ զտիչ կայանքներում: Փուրը բաց է թողնվում ճուսայի ճերմետիկացում ապաճովող չրատար արմատուրալին խողովակների սիստեմով: Ֆրի վարակումը Հնարավորէ միայն սողովակների կամ զտման կառույցների անմիջական ավերման դել քում:

Գյուղականբնակավայրերումլայնորեն տարածվածեն փայսոաշեն ջրճորները: Դրանը մեջ վերնից կամ կողքի պատերից, մակերնույթային ջիերիՀետ միասին կարող են թափանցել ոադիոակտիվ, թունավոր նյութեր ն տարբեր տեսակի մանրէներ:

Փայտաշեն ջրճորներըալաշտպանելու Ճճարկավորէ Համար մ սմ ՉՄ Հանել 1--1,5 ճառտությամբ ճողի շեր,. տրամագծով, տեղը կավ լցնել ն տոփանել, վրայից ավազ շաղ տալ (նկ. 34): "Փորվածտեղերում կարելի է նան բետոն կամ ասֆալո լցնել: Փայտե վերգետնլա մասը անճրաժեշտ է տախտակներովերեսսլատել:Հորի բերանիկափարիչըավելի լավ է պատրաստելերկշերտ տախտակից, արանքըդնել տոլ, բրեզենտ, թիթեղ կամ որեէ թաղանթանյութ: կափարիչիերեսը Հարկավոր է լրացուցիչ թիԹթեղովպատել: եթե չրճորն ունի մելւանիկական Հարմարանջ կամ ճախարակ, ապա փայտե մասի վրա պետք է պատրաստել Էերեկողմանի թեք ծածկ, որը կփակի Հորի բերանը ն ճախարակը: րչորը սլետք է ունենա ընդճանուր օգտաղործմանդույլչ չի թույլուտրվում, որ ամեն մեկն իր դույլով օռովի ջրճորից: Ջեոբի պոմպով աջխաոկ ոարները կարեի ն տախտանագացոնը, հսկ բռնակի Համար բացվածք: Բացվածբըսպաշտ-չ պատրաստել Հարպանելու Համար բոլորապատ խողովակիվերին Հատվածը ավոր փակե րո եղենտ ներքնի ծածկոցի Ի է Բաո ծածկոցով: տափոց

ո

Տ

ավուկ

'

ամրացնծլ բոլորուխողովակին, իսկ վեռինը՝ պրոմոլիձողն ու բրոշ ակը միացնողճողակապին: ծայրն Պատ

Բետոնապատ կամ

ուսապատ

կնչլես

նան

աղ-

ջրՀորներում, բոլորապատ

մետաղյա խողովակունե-

ջրչորներում մակերե(ութային ջրերի Հետ վնառակար նյութերի ներթայող

փանցումը «Համարյա բա-

ցառված է:

Աադուրի պաշտպանու"

|

,

Նկ.

34,

սաոբուհ, պաշտպանական

դան

չակ,

Տ.

ալք

բոա,

է.

թյան Համար ճարկավոր է ճախարակ, 4. ընդանուր օգտագործման փոս փորել, մաքրել ակունդույլ: Քը։ ամրացնել նրա պատերըն ու Հատակը: Աղբյուրի վրա պետք է պատրաստել փայտե կամ այլ շինվածք ն կավապատել: Շինվածքի վրա պետք է պատրաստելանցք, կի փակվող կափարիչով, ամբողջ շինության վրա ճող լցնել: Ձրի ուղղությունը փոխելու ճամար պետք է պատրաստել կամ չրճորդան: չրաքափի խողովակ

Ջրամատակարարման լավագույն միջոց է արտեզյանջրծորը: Այդաիսի ջրճորների ջուրը գործնականորենվարակված չէ: Յուրաքանչյուրտնտեսություն, ջրճորների կամ այլ աղբյուրների առկայությունից անկախ, միշտ սլետք է խմելու ջրի պաքուրը պետք է նախօրոքամբարել, որքան ճնարաշար ունենա: վոր է մեծ քանակությամբ, քանի որ այն անճրաժեշտ է տու ժածներին օգնություն ցույց տալու, վարակված մթերքներն ու ն բանջարեղենը մշակելու այլ նոլատակների ճամար: Ջրի պաշարները պետք է պաճել ցիստեռնների, տակառների ն այլ կիպ փակվող ն փայտյա մեջ, որոնք դրվում են փակ շենԻ կամ ծածկի տակ:

տարաների

նային պայմաններումջուրր պաճպանելուճամար ճանձնա-չ րարվում է թերմոսներ, ջրամաններ,դույլեր ն ներ օգտագործել:.Ամբողչամանեղենըպետք է կիւ փակել կաչներով, իսկ դույլերն ու վաննաները ծածկել մոմլաթով, պոլիէթիլենային կամ այլ քաղանթանյութերով:Ձրի պաշարնե-

նույնիս վաննա-

փարիչ

Տ

պաշտպանություն ԺՔաղաջացիական

պետք է ստեղծել այն Հաշվով, որ լուրաքանչյուր մարդ միայն ուտելիք պատրաստելու ճամար ապաճովվի օրական 38-ից մինչե 5 լիտր ջրով: րը

Գ յուղատնտեսականկենդանիների

պաշտպանելուց բացի պետք է ակտիվորեն մասնակցեն կենդանիներինպլաշտպանելու աշխբատանքներին: Հակառակորդիճարձակման վտանդի դեպքում Հարկավոր է ճնարավորին չափ դադարեցնել անասունների արածեցումը 1: նրանց փոխադրելմսուրային պաճպանության: կենդանիներինպաշտպանելիսառաջին Հերթին պետք է օղտագործել տնտեսություններում եղած անասնաշենքերի,որոնց պաշտպանականձճատկությունների ուժեղացնելու ճամար պետք է Ճամապատասխանաբար Այդպիսիշենքերի նախառլատրաստել: նախասվատրաստումը դլւավորապես ճերմետիկացումն է: Դրան-չցում նս, ինչպես բնակելի չենքերում, խցում են բոլոր ճեղքերը, պատուճաններըփակում վաճաններով կամ խսիխրներով,կի ճարմարաբերում դոները, իսկ օդավփոլսիչխողովակների ճամար փականներ պատրաստում: Մի քանի պատուճան թողնում են շենքի բնական լուսավորության ճամարչ բայց ալդ պատուճանների վրա քողնում են տոլով կամ այլ նյութերով պատված Ճանովի փայտե վաճաններ: Պատուճաններըկարելի է փակել քաղանթով, որը պատուճանիպարագծովմեկ ամրացվում է փայտե ձողերով. ավելի լավ ճերժետիկացնելու ճամար թաղանթի ծայրերը պետք է սոսնձել: Անասնաշենքերի դոները վերանորոգում ին ալն Հաշվով, որ Հնարավորինչափ Հերմետիկ փակվեն: Դրանցում ստեղծված լուրաճատուկ ջերմային ն օդային սարքավո րումներիապաճովմանշնորճիվ չեն կարող քավփանցելղաղանման, մառախուղանմաննյութեր ն փոշիո

ջուրը

թոչնաֆերմաներում փակ ջրամբարների բացակայությանդեպքում ստեղծվում են չրի ն կերի ճամար պատրաստվում են պաշարներ: Անասնակերիպաճելու կի փակվող արկղեր կամ սնդուկներ: եթե շենքերում կերի անճրաժեշտ պաշարի տեղը չի բավականացնում, ապա դռներից կամ պատուճաններիցմեկի դիմաց տախտակներիցու տոլիը

են

պատրաստումլրացուցիչ կերը է

դեպքում ճարկավոր չբավականացնելու Անտսնաշենքերը բացումեն 2,5--8 մ կառուցել: Այդ նպատակով քաքստոցներ ծածկում դեխրամատներ), խորությամբն 3--4 մ լայնությամբ

սմ շերտովճող լցնում: Հողի թույլ րաններով վրան 60--70 պատերնամրացվումհն ցանցելինելու դեպքում խրամատների Բացի այդ» կենդանիների կամ ձողերով: րով, տախտակներով ու

պաշտպանությունը

Գյուղական վայրերում կոլտնտեսականնեը ն պետական տնտեսություններիբանվորները սննդամթերքը անասնակերը հ

Բոլորանասնաշենքերումն

Հերմետիկկից շինություն պաշելուշամարբ `.

ձամար Հարմարեցվում բանջարեղենի ոլաշտպանության ն մյուս շինությունները: ցախատները 2եստները: ձեռքի են

պա-

անասունների ճամար Առավել արժեքավոր (ցեղական) ալաոչ բրեղենտից) կտորից» տակ եղած միջոցներից(պարկացու դիպաշտպանական են

միջոցներ՝ պաշտպանության րաստվում թիկնոցներ(տապճակներ), ալաշոմակներ, պաշտպանական ոլանականդուլլաներ: 9ի կարելի մոռանալ նան ֆերմաներում միջոցաՀակաճրդեճային իրականացվող կան Հաժալիրներում ն են ջրի ռումների մասիդոԴրա ճամար այնտեղ ստեղծվում ձեռնարկտեղադրվումեն կրակմարիչներ, "պաշարներ, ավաղի

անասնառլաճա

վում

են

այլնայլմիջոցառումներ:՝

ժամանակամիջոցում վտանդի Հարձակման Հակառակորդի ճա-

ընդճանուր միջոցառումների անտսուններիպաշտպանական են ձեռք բերում պրոֆիլակմալիրում կարհոր նշանակություն անասունների իմունացումը: այսինքն՝ տիկ պատվաստումները ներարկում են պատճամար կենդանուն Ակտիվիմունացման որի Հետնանքով այս կամ այն Հիվանդության վաստանյութ, երկար ժամանակով (6--12 բավականին նկատմամբ

ամիս)ձեռք

կիրառում Շիճուկները բերում անընկալունակություն: ն անճետաՀիվանդությունների վարակիչ սուններին բուժելու ետո ներարկելուց Շիճուկ ճամար: ձպելի պրոֆիլակտիկայի որը անասունը արադ ձեռք է բերում իմունիտետ,

է

մինչնՉ--Ց շաբաթ:

են անա-

պլաճպանվում

՛

միջոցառումներ Հակահամաճարակային

ժամանակաշրջանում դործողությունների Պատերազմական ն այլ վարակիչ ճիվանդություններ ճակողմից ճՃակառակորդի

Հետնանքով կարող առաջանալ կիրառման միջոցների տեսակի: Հիվանդություններ: փորդկանց տարբեր

րուցող

ին.

Հրո

Թյունննրկարող են ավերման

առաջանալ կոյուղու նան

ջրատար պանցերի աննդի անորակ պատրաստման ի (խախտման), այլ է

պատճառներով: Մարդը սովորաբար ճիվանդանումէ վարակվածօդ շնչելու վրա մանրէներ|. տոքոխններ (լորձաթաղանթի ընկնելու)վա հ րակված

մբ անմիջականորեն վե

սննդամթերք ջուր օգտագործելու, վարակված ների խայթի ն Հիվանդ մարդկանցՀետ լու ճետնանքով:Առավել վտանգեն ներկայացնում ոյն որոնք տարածվում են օդի ն

ատ-

Հիվա,

ն

Անճրաժեշտէ անցկացնել անասունների պրոֆիլակտիկմշակում, ախտաճարելանասնապաճականչենքերը: Անասունների շրջահում վարակիչ Հիվանդությունների տարածումը կանխելու ճամար վերաչսկողությունը 'արկավոր է ուժեղացնելանասնաբուժական ), մսի կոմբինրանց ճավաքատեղերում (անասնաբաղաներում հատներում, ստուգիչ կետերում, անասունների տեղափոխման

ամենօրյա տորժած-ճանապարձճներին:

դությունները,

առարկաների Դրանցթվին են պատկանում միջոցով: չին Հերթին բնական ծաղիկը, |. խոլերան: թոքային ժանտախտը Համաճարակների առաջացումն տարածումը է՝ խստորեն նպատակով անձճրաժեշտ կատարել ման

առաչ

Ոչ ժի միջոցառումները:

ու

դեպքում չպետք է խու-

ն սափելպատվաստումներից ճիվանդությունները կանխող

դե-

հախապածպանական

ենդունելուց: է ճիշել, որ Անճրաժեշտ | պատվաստումների վակցինաների, շիճուկների ներարկումների կազմակերպված, ժամանակին անցկացումը, ճակաբիոտիկների ն յուս պատվաստուկների կիրառումըոչ միայնկկրճատի ղոճերիքանակը, ույլի կօդնիվարակժան .րակ օջւս խների սրագ վեն ժանտ, ղեր

2.

«ոլոր

է խստորեն պաճպանեն մարդիկպետք սանիտարու: իգիենիկ կանոնները: Յուրաքանչյուր քաղաքացու պարտքն է ոչ միայն անձամբ սլաճոլանել անձնական Հիգիենայի այլն ճետնել, որ դրանք կատարեն նաւնընտանիքի բոլոր

կանոննե

դաժները, ճարհանները, աշխատանքային ընկերները: են Ռրո՞նք

այդ

մ.

կանոնները:

է աշխատանքից Հարկավոր Հետո

ն

օճառով լմանոլ,կանոնավոր կերպով

ուտելուց առաջ ձեռքերն լողանալբաղնիքում կամ

վաննայում, փոխելով սպիտակեղենն անկողինը, խողանակով ու

կամ փոշեժծիչովմաքրել վերնազգեստը, սրբել ցեխոտ կոշիկ-

ն ները,ճետնել բնակարանի ինդճանուր օղտագործման վայրերի սանիտարաձճիգիենիկ վիճակին: սլետք է մաքրել միայն Շենքերը խոնավեղանակովն ախտաճանիչ լուծույթների օոագործումով: առաջ կարը ն ջուրը Օգտագործելուց է սչարտա-Հ անձճրաժեշտ

դիր կերպովեռացնել, բանջարեղենըե միդերը ջանասիրաբար եռացրածջրով, իսկ միսը ն ձուկըլավ եփել: լվանալ Բ

է ուշադրությամբ Անչրաժեշտ ճետնելընտանի կենդանիներ

:

ԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

ԲՆԱԿՉՈՒԹՅԱՆ

ՏԵՂԵԿԱՑՄԱՆ

ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅԱՆ

ՔԱՂԱՔԱՑԻԱԿԱՆ

արա

:

|

Անչճրաժեշտությանդեպքում ախտաճարել տերիտորիան ն շենքերը, որի ճամար եղած ախտաճարիչտեխնիկան է ապարատուրան պետք է մշտապես պատրաստ լինեն օղտագործմանձ բակերի Միջատներին կրծողներիոչնչացումը, ֆերմաների, Հաժալիրների տերիտոչ կոմբինատներին անասնապաճական կխոչընդոտի ճիվանդուրբիաներումմաքրության պաձճպանումը ու թյունների առաջացմանն տարածմանը:

կանին Հակաճամամու

ու

րակային բոլոր

անասուններին: Հիվանդությանորեէ նշան նկատելու դնսլքումանչապաղ ճայտնելանասնաբուժականաշխատողին:

րին

ԱԶԴԱՆՇԱՆՆԵՐՈՎ

Հարձակման վտանգի մասին Հակառակորդի

ճայտարարվեչ

փոխվել: իրադրությունըկարող է շատ արագորեն պաշտՈրոշակի պաճին կպաճանջվիՀնչեցնել քաղաքացիական Աղզդամեկր։ որնէ ազդանշաններից տեղեկացման պանության հ է' գյուղական բնակչությանը նշաններինպատակն քաղաքների Հակառակորդիկողմից միջուկանախազգուշացնել ժամանակին ն այլ ղենք կիրառելու անմին, քիմիական,բակտերիոլոգիական ն. միջոցառումառաջացման ռլաշտոլանական միջական վտանգի Աղղանշանանչրաժեշտության վերաբերյալ: ներ ձեռնարկելու են օրդաններթ քաղաքացիական պաշտպանության ների տրվում կողմից: Բնակչությանը նախաղդուշացնելուճամար սաճմանված են «ետո

լուց

:

'

ճետնլալ տղդանշանները: «Օդային տագնապ», ավարտ», «Օդային տաղզնապի («Ճառագայքմանվտանդ», տագնառլ»: -- «Քիմիական --

--

--

տագնուոլ»աղում «Օդային

ԱՆԸ

նոանր

բնակչության ճամար: Ազդաաան ամու Աաաա տեխնիկական

նության անճատական միջոցներ՝ ճակազավզ(շնչադիմակ կամ ն թիկնոց (ալաշչ),առաջին բժշկական օգնության միջոցենը՝ անճատական վիրակապային ծրար (կամ մառանճատականդեղարկղիկ, դեղորայք, իր անոդամբերքիպաշար ն փաստաթղթեր: թշնամու ճաբձակմանվտանգառաջանալուն պես անճատական սլաշտպանությանմիջոցները ն անձնական փաստաթղթերըպետք է միշտ ձեղ ճետ լինեն:

կապի /1181--1) միջոցներ արա ավտոմատ Այն բնակչությանը նում Համակարգեր: աո նախազդուշաէ կողմից սպառնացող անմիջական դ քամրակ): ոանգի բաո ՊՈ-2 երն բարձրախոս մի ացվի րո ռադիոտրանասլլացիոն ցանցին, լպա մարզիկ եր ի վուժ

ւ

են

Ուջաղրությու՞ն: Ուշադրություն: Քաղաքացինե՛ր, օդային

-

՛

Օդայի՛ն տագնապ: թշազնաը" է

:

կենդանիներ(շներ, կատուներ ն այլն) ե թոչուններ, պայքյունավոանդ ն տճան Հուտարձակող Ճճեղուկներապաստարան (նաքստոց) տանել չի կարելի: երեխաներիՃամար կարելի է վերցնել միայն աղմուկ չառաջացնողխաղալիքներ:

Աղդանշանը կարող տրվել նան ան ՑՈՄՃեռուստատեսության ցով: Ազդանշանի տեքստըկկրկնվիմի բանի անդա: «

'

կշնչեն գործարանների, Միաժամանակ ջերժաքարշերի, էլեկտրաքարշերի, նավերի ժողովրդական շչակները: տնտեսության

օբյեկոներում ազդանշանըկարող է

կրկնվել նրանց

եղած բոլոր միջոցներով: դրության-տակ

Ապաստարան(թքաքսոոց)մտնելիսպետք է որոշակի կարդ կանոն պաճպանել: Օրինակ, նախ պետք է ներս թողնել երեխաներին, «ղի կանանցը,ծերերին ն ճաշմանդամներին:

տրամա-

Աղդանշանի տնողությունը՝2--8 րոպե: տանն ԵՐ... Եթեազդանշանի ժամանակ Տանը մնալ

բելիչ

երե ճնարավոր է, ճարնաններինսպետքէ նախազգուշացնել» նրանք կարող է ազդանշանըլսած չլինեն:

ու

նդային տաղզնապիաղդանշանով ամենուրեք գործողության ժեջ է դրվում լուսաքողարկժան սաճմանվածոնժիմը: Միացված են մնում միայն պաշտոանականկառույցների ն բուժճիմնարկչ ների մուտքերի լուսացուցիչների, ճրշեջ ջրածորաններիցուցիչները ն լուսաքողարկման պաճանջներին 4ամապատասխանող սարքերը (վթարային աշխատանբիվայրերը լուսավո-Հ. լուսատու ըելու ճամար ն այլն):

չի կա-

է կյանքի ճամար: Շենքերը, վտանգավոր Հատկապես բարձրաճարկ,կարող են ավերվել կամ վնասվել, մարդիկ կարող ձն ճղմվել գերաններիկամ բլոկների տակ, վիրավորվելառղադա

թոչող փշուրներից: մու չէ Բացառված

ճրդեշներիՀնարավորությունը՝ դրանք կբար-

դացնեն իրավիճակը, լրացուցիչվտանգ կոտեղծենշենքերում

`

ճամար: կրակն ծուխի կդժվարացնեն Մարդկանց ԱՑ որի Հետնանքով են կարող այրվածքներ դուրս

:

տամալ

կամ

ու

գալը,

շնչաճեղձ լինել:

տ

Ուստի օդային տագնապիազդանշանը լսելուն պես անճրա«Հշ» է, որքան ճնարավորէ, արագորեն շենքը ն քաբնվել թողնել

ապաստարանուփ, մոտակա կամ այլ ճակաճառադգայթային

քաքստոցուժ:Հարկավոր է գործել արագ, Վոտաճ առանց խուճապի մատնվելու: Տունը (բնակարանը) թողնելուց առաջ

ն

ձռելչեռուցիչսարքերը, գաղը,

լույսի,

եթե

սակայն

Հանգիաո,

անջավառարանը վառվում

Հարկավորէ

է ճագցնել անճրաժեշտ ն ծեեշ կրակը Հանզցնել, երեխաներին

ժամանակաշխատավայազդանշանի Եթեօդայինտագնապի

Այս դեպքում անճրաժեշտ է խստորեն կատարելույն որոնք նախատեսվածեն ձեռնարկության(արմիջոցառումները, Բում

"`

Եք...

Հատուկ Հրաճանդով:Հարկավորէ, օրինակ: կանդտադրամասի) նեցնել ձեր Հաստոցը կամ ագրեգատը, անջատել ճոսանքը, միջոցներ ձեռնարկել օդի, թթվածնի,շոգու: ջրի» գազի ճնշումը նվազեցնելու ճամար: Մեքենայական արտադրամասերում,լաբորատորիաներում, պաճեստներում, բոնման-բեռնաթամման Հրապլարակներումաշխատանքներըպետք է դաղարեցնել, արն տեխնոլոգիական սարքավորումը կանգնեցնել: տադրական անրաժեշտ Դրանից ճետո, սաճմանված կարգը ս։աճպանելով, ռրը ՃաւոՀէ շարժվել դեպի այն ապաստարանը (թաքստոցը), ,,

կացված է ձեր գադին (նկ. 35):

բրիտեղամասին, բաժնին, արտադրամասին, ՛

,

այնտեղ նոր միայն կկանդգնեցուղնորներինկտանեն ժամանակ ցատկել ավտրանսպորտը:9ի կարելի ընթացքի ն Պետք է սպասել մինչե տսբուսից, տրոլեյբուսից տրամվայից: ն Ծայրաչ լրիվ կանգ առնելը ճանդիստ դուրս դալ: տրանսպորտի շտաչէ նտք երթնեկելիս մասում քաղաքայինտրանսպորտով ե

թաք

կտանեն ուղնորներին իջնել, վարորդները ւել տրանսպորտից ՛

քաղաքիցդուրս: քաքստոց)չզտնվիչ (պատրաստված եթե ապաստարան նկուղներիցչ մոտակա քաքնվելու ճամար կարելիէ օղտվել անստորգետնյա չճետիուտնի քունելներից» ,

տրանսպորտային փոսերից ղանաղանքունելներից» արտադրական ցումներից» է թաքնվել նան կարելի կոլեկտորներից: կամ ստորդնտնելա շենքերիփորվածքնեչկառուցվող ա ռվավփոսերում: ճամփեզրի ետնկում, երպատնեշների րում, քարե ցածրադիրպատերի մատղաշանչ Հովիտներումչ թմբերում,ձորակներում, կաքգծի ու

1.

Վլեկար

առար լակթադ

տառներում:

առակա.

Եք ճասաբակական վայժամանակգտնվում Եթե ազդանշանի

է Կանա ոձոյո).. առո, մոթե ցուցումը, ուշադիր ն ճանդիստլսել ադմինիստրացիայի ապաստա-

ոմ

լեմեուը

դտնվում մետրոյի կայարանըչ աակայքումորտեղ է ագրեգատը»վան քե ինչպես ավելի Հարմար է ելնելով եթե արտադրության պալմաններից (թաքստոցը) դիծըչ տուրբինը ն մյուս սարքավոՀ- խանը չափ արագորեն թաքնվել այնտեղ: ռարանը, տեխնոլոգիական է պետք դեպքումճարկաՀցուցումչստանալու րումները չի կարելի կանգնեցնել, դրանք Ադմինիստրաջիայից աշխատանքին է ելնել փողոց, նայել շուրջբոլորը»որոշել մոտակա բնաԱյդ շբլեկտների անվտանգ ռեժիմի փոլադրել: փոր անձ, որը նրանից: Հետնելու Համար նշանակվում է պատասխանատու օգավել կո: է աշգտնվումեն դպոոժամանակ լես թաքնվում լսելուն ազդանշանը «Օդային տագնապ» ազդանշանի եթե եբեխանեոը մոտ, Հատուկ իր Համար պատպարապմունքէ անմիջաղես դադարեցնել վատատեղինանմիջականորեն լում... Անչճրաժեշտ մի ոչ (թացստոց)), տանելապաստարան րաստվածքաքստոցում: հերը ն երեխաներին սովորողները ժամանակ փողոցումեք, քաղաձային ղասարանների Եթե ազդանշանի երեխայի տուն . չուղարկել: Բարձր ն ուսուցիչներինկարգ Հասնել» տուն է արադորեն ձգտեք Չպետք տբանսսպորտում... պետք է օդնեն դպրոցի դիրեկցիային այնքանժամանակ, քանի դեռ դպրոցականանճրաժեշտէ թաքնվել այն շրջանում, որտեղ դուք դտնվում եք: կանոնՀաստատելու խուճապը ապաստաեն կանխելու Հարկավորէ փնտրել մոտակա մետրոյի կալարանը, (Տացստոցում)։ Խնրը ասլաստարանում ձեղ գործում տեղերը -դտնելու շրջանում: (դրանց րանը կամ այլ թաքստոց դածը դասարանների սովորողների ն միլիկամ ) ուսուցիչները պիոքաղպաշտպանության կօգնեն Հատուկ ցուցիչները» (քաքստոցներում

Ճառնել ու

աշխատանքինարավորին

բաքստոցի առկայությունը /

|

ու

-

ցիայիկետերը)հն օդտվել դրանցից: չի կարելի տրանսպորտի ընքացքի ժամանակ Քյղաքային կանգնեցնելուավտոբուանմիջապես ոլաճանջել ՛

վարորդներից

սովորաբար դիտեն» Վարորդները տրամվայը: տրոլեյբուսը» կամ որտեղ ապաստարան թաքստոց կաչ քե մուռակայբում

սբ»

.

Ասպաստարաններում

ներ

են

պարտավոր ջոկատավարները

ճիշեցնել սովորողներին օգտվելու,

անչատական միջոցներից պաշտպանության դուրս հլն կառույցից պաշտպանական սլանական կառույցում կ անոնները: դործելու խելիսվարակվածտերիտորիայում սպլաշտ-

Եք Եթեդունապրում գյուղում...ինչպես արդեննշվել է" Հակառակորդի կողմից միջուկայինղենք գործադրելու ժամանակ

նրա գործողությանգոտում կճայտնվեն ընդարձակ տերիտորիաներ, այդ դեպքում Հարվածի կենթարկվեն ցանկացած, այդ Հետնաթվում նան գյուղական բնակավայրերի բնակիչները: հն «Օդային տազչ բար, վարվելակերպիկանոնների կատարումը նապ» ազդանշանով պաշտպանությանմիջոցների ձեռնարկումը պարտադիրէ նան գյուղի բնակիչներիճամար:

Գյուղականբնակիչները տանի եղած ժամանակ ազդանշան ինչպես քաղաքի բնակիչները: լանլիս պետք է գործեն այնպես, միջոց որպես պաշտպանության կարող են օդտադործել նրանք ն նկուղները, մառանները մյուս խոր փորված կառույցները(որսլես ճակաճառաղգայթային քաքստոցներ պատրաստվածկառույցները): կարող են օգտաղործվելնան բնական թաքստոցները՝ձորակները,լանդակները, լեռնադոգերը, փոսերը ն այլն: եթե ազդանշանի պաճին նրանք աշխատատեղում են (դաշն նում եղում ն կացարանում), տում, ժ է կալատեղում, ապա պետք դաշտային թաքնվել պատրասոված պարղադույն կամ բնական քաքստոցներում:Տեխնիկականտրակտորները,կոմբայնները, խոտՃճնձիչ |

մեքենաները սլետք էքաքցնել մոտակա ձորակում կամ լնոնադգոդերում,ինդ որում շարժիչները անջատել: Չի կարելի տեխնիկանթողնել վառելանյութիպաճեստներին վառելիբի լցակայանների, խոտի կամ ծղոտի դեղերի, փայտե շինությունների դրանք այրվելիս կամ ծղոտե ն կավե տանիքով տների մոտ. նես է տեխնիկան կարող այրվեր Անասնապատճական ֆերմաների աշխատողները պարտավոր են անասուններին դեպի պատրատովածշենքերը կամ թաքատոցները քշել, իսկ արոտավայրայինպայմաններու, բնական թահ

այլ

քըստոցատեղերը: «0դային տագնապ» ազդանշանի ժամանակ «ստակ

ն

Հժուտ

դործողությունները, ապաստարանների թաքստոցներիտեղադրավայրերի ցքաջիմացությունը,վարվելակերպի կանոնների խստիվ պաճպանումը շատ մարդկանց կյանք կփրկեն, մեծապես կնվաղեցնենկորուստները: ն

13ֆ

տագնապի ա ավարւո» «0դային դային տագնապի

ավդանշանը

Ազդանշանիտրվում է քաղաքացիական պաշտպանության մարմինների կողմից ռադիոտրանոլյացիոնցանցով, տեղական ն այլ ոադիո ն ճեռուստակայաններով միջոցներով, որոնք կա-Հ-

րելի է օդտադործել կոնկրետ իրադրության մեջ (ճեռախոսչ բարձրախոս սարքեր ն այլն): Ազղանշանըտրվում է այսպես, ւ

Ուշադրություն,ուշադրություն: Քաղաքացիներ: Օդային

--

տագնապիավարտ:Օդային տագնապիավարտ:

Աղդանշանի Համաձայն բնակիչները պարետների (ավագների) թույլտվությամբ թոդնում են ապաստարաններն թաու

Բանվորներն աա

Քըստոցները: տէ ու աշխատատեղերն ի ա

վերսկսում մորն

ու

ծառալողնե (ողոնրը

աշխատան շի

նում վե վերադառնու

են

ՔԸ"

Այն քաղաքներում (շրջաններում ), որոնց Հարված է Հասցրել ճակառակորդը,ինֆորմացիա է տրվում Հարձակման Ճետնանքների վերացման նպատակով ձեռնարկվող միջոցառումների, ստեղծվածիրադրությանըՀամապատասխան բնակչուքյան վարՔի ոնժիմների մասին: Այդ քաղաքներում (շրջաններում)բնակչությունը գործում է (վնասված օջախի ոեսակից կախված) Զ-րդ գլխում շարադրված կանոններիՀամաձայն: -

|

«Ճառագայթման վտանգ» ավդանշանը

անմիջականո-

Այն բնակավայրերում, որտեղ Ճակառակորդն րեն միջուկային զենք չի կիրառել, մարդկանցվնասվելու վտանչ դը չի բացառվում: ինչպես Հայոնի է, միջուկային զինամթերքի

պայթյունի ժամանակ առաջանում է ռադիոակտիվամպ: Այդ ամպի մեջ պարունակվողուսդիոակտիվնյութերը (մասնիկները) քամու ուղղությաժբ նրա շարժմանը Ճամապատասխան նստում նն գետնին ն վարակում ճողը, ռադիոակոիվ Ճճետքառաջացնում: Ռադիոակտիվ վարակումն առանձնապեսվտանդավորկաէ լինել ստորգետնյա ն վերգետնյա պայթյունների ժաժա-չ րող հակ:

ամպը Ռադիոակտիվ

երկար ճանապարճ է անցնում ն ընդարձակ տարածություններվարակում: Այողես,1954 թ. մարտի 1-ին ամերիկացիները Բիկինի կղզու մոտ (խաղաղօվկիանոսի ռումբի փորձնական պայթյուն Մարշալյան ջրածնային կղզիներ) կատարեցին: Առաջացածուսդիոակտիվ նյութերը խիստ վարա

ւ

կամ ռաղիոակտիվվարակումճայտնաբերվելուդեպքում տրվում կեցին 530 կմ երկարությամբ ն շուրջ 100 կմ լայնությամբ տեէ «Ճառագայթմանվոռանզ» ազդանշանը: Աղզդանշանը տրվում ղանքը: է կապի ն տեղեկացման տեղական բոլոր տեխնիկականմիչոցՌադիոակտիվնլութերը, որպես կանոն, տեսանելի չեն. ն լուսային միջոցներով: տեղերում խերով, կրկնվում ձայնային դրանք չունեն արտաքինորեէ Հատկանիշ, իսկ մարդու կամ կենԱղդանշանտրվելուն պես անճրաժեշտ է դնել չնչաղիմակ, դանիների վրա ճառաղայքումներիներգործությունը չի զղացդործվածքն դիմակ կամ բամբակամաոլյային ճակափոշային ն ցավագին զդացումվում։ Ճառագալքմանժամանակ գրգոող վիրակապ, իսկ դրանց բացակայության դեպքում՝ ճակագազ ներ չեն նկատվում: Վարակվածտեղանքում Հայտնվածմարդիկ քաշ» Հագնել, վերցնել ն. ջրի. պաշար» կարող են նույնիսկչկասկածել ճառագայքման ռադիոակտիվ անճատական միջոցներ պանության Աճա ժամամասին: թն ինչու ճառագայքմանվտանգի մասին դեղատուփը)։առաջին անձրաժեշտությանիրեր ն դիմել դեպի ն. վարակված տեղանքում ճայլտնվածբնակչ նակին ղգուշացումը: կամ պարզագույնքաքրիսչ Հակաճառադգայթային ասպլաստարան, չության ճառագայթային պաշտպանությանկազմակերպումըքատոց: նշված պաշտպանական կառույցների բացակայության ղաքացիականպաշտպանության պատասխանատու խնդիրներից որպես պաշտպանությանմիջոցներ կարելի է օգտադեպքում մեկն է։ Ռադիոակտիվ վարակումը կարող է Հայտնաբերվել շինությունները: եթեճանդգաՀչ դործել նկուղներն ու քարակերտ վետական բանակի զորամասերում ն քաղաքացիականսպաշտնպատակի ճամար ոչ բաչ այդ մանքները ճարկադրենքաքնվել եղած դողաչավփական ճատուկ սպանությանկաղզմավորումներում տանը (բնակարանում), ապա սարքերի՝ ռադիոակտիվությանինդիկատորների, ռնենտգենաչա- վարարէ չափով պատրաստված պետք առանց ժամանակ կորցնելու ձեռնաժուխլինել նրա ճեր փերի ն,այլ սարքերի օգնությամբ: մետիկացժանը՝դոներն ու պատուճաններըծածկել խիտ դործԱյն բնակավայրերում ն շրջաններում, որոնց ուղղությամբ դեպքում փակել եղած ճեղքերը: վածքով,անճրաժեշտության շարժվում է ռադիոակտիվ ամպը, անմիջական սպառնալիքին

՝

սննդամթերքի բժշկական (մասնավորաղլես ՃՂ--2

սո-

կառույցներիցդուրս դալ թույլատրվում է Պաշտպանական միայն քաղաքացիականպաշտպանությանտեղական մարմինների կարգադրությամբ: եքե մարդիկ ճայոնվել են վարակված տեղանքում կամ սզետքէ վարակվածտեղամաս ճաղքաճարեն, ապա անձճրաժեշտ 0.1 ռադիուաշտպաք, որ նրանք ՃԱ--Չ դեղարկղից ընդունեն նական միջոցը: Գյուղականվայրերում կենդանիներինճարկավոր: քշել ճերմետիկացված ն նրանց երկար պաճելու ճամար նախատեսված շենքերի, քաքստոցները,կիպ փակել բոլոր մառանների, մքերամյուս տեղերի կերի պաճպանման նոցների ն սննդամթերքի ու

դոներն լյուկերը: 32-րդ նկարում ցույց են տրված գյուղում նում) «Ճառագայթման վտանգ» ազդանշանիդեպքում իրականացվող դործողությունները: ու

Նկ. 36. «Ճառագայթային վտանգ»ազդանշանով գործողություններգյուղականվայրերում Ռադիոակտիվվարակմանանմիջական սպառնալիք ասելով Հասկանալ տվյալ տերիտորիայի վարակման Հավանականությունիոչ տեղեկացմանազդանշանստանալուցմեկ ժամ ճետո։

(կոլտնտեսությ

պետք է ուշ,

քան

Գյուղականվայրերում«Քիմիական տաղնապ» ազդանշան տրվելուն պես շտա միջոցներեն ձեռնարկվում կենդանիների

ի

«Քիմիականվտանգ» աղդանշանը

աննդի ե Քիմիական կամ բակտերիոլոգիականՃարձակմած միջոցներով, սպառնալիքի կամ դրանց անմիջականճայտնաչ (վարակման)

բերման դեպքում: Տեղերում"այնկրկնվում է Ճճնչյունայինկամ

լուսային միջոցներով:

Հակա-

Ազդանշանտրվելուն ոլես պետք է արագորենճադնել պնճրաժեշտությանդեսլքում` մաշկի ապլաշտալանության միջոցներ (մաշկի պաշտպանությանձեռքի տակ եղած միջոցներ օգտաղործելիս ճագզնելբոլոնյա տեսակի անձրնանոց, ռետինե սապոգներ ն ռնտիննհձեռնոցներ)ն առաջին իսկ ճնարավորուչ թյան դեպքում թաքնվել պաշտպանական կառույցում: եթե մոդաղ,

ինչոլես նան կերապաշարների,

է լինել Անչրաժեշտ

ծայրաստիճանուշադիր ն խատիվ կա։ ք նության մարմինների քաղաքացիականպաշտպանության տարել մարմիններ, կաԻԴ ն բակտերիոլոգիականվարակման Քիմիական դրությունները: վտանգն անցած լինելու ճիտադա զործողությունների կարգի մաՀ ոին կարգադրությունը կտրվի կապի այն նույն կանալներով» ինչով տեղեկացմանազդանշաննէր տրվել:

Քիմիական վարակման սպառնալիքի դեպքում (վարակված տերիտորիայումաշխատելու կամ վարակված տեղամասը ճաղթաճարելու դեպքում) ճարկավոր է ԽՈՂ--Չ դեղարկղից վերցնել է ֆոսֆորաօրդանականնյութեայն միջոցը: որն օղգտադործվում բի թունավորման ժամանակ, բակտերիոլոգիական վարակման ճամանման պայմաններումվ՝ նույն դեղարկղից ճակաբակտերիոՀ լոդիական մմ 1 միջոցը: .

.

սչ-

տակայքում պաշտպանականկառույց չկաչ աղա թունավոր նյուքերի աէրոզոլներից ն բակտերիալ միջոցներից պլաշտպանվելու ճամար որպես թաքստոց կարելի է օգտագործել բնակելի, արտադրականն օժանդակշենքերի:

եթե մարդիկ ճալյոնվել են քիմիական վարակման օջախում» անձճրաժեշտէ արադորեն դուրս գալ այնտեղից: ելքի ուղղությունը ցուլց կտան քաղաքացիականպաշտպանությանաշխատողների, նման տեղեկություններ չստանալու դեպքում պետք է դուրս դալ դեպի այն կողմը, որն ոսլղաճայաց է քամուն: եթե ճաստատվում է, որ ճակառակորդը բակտերիոլոգիաչ կան զենք է կիրառել, ապա բնակչությունը տեղեկացման ՃամաՀ ճետազտ կարգերի միջոցով ճանձնարարականներ է ստանում վարակդործողությունների վերաբերյալ: Բակտերիոլոդիական ման օջախում վարակիչ «իբնակչության Հայտնված շրջանում է անցկացկանխելու ճամար նախատեսվում վանդությունները ընդունել ճակաՀնել արտաճերթպրոֆիլակտիկմիջոցառումներ՝ բիոտիկներ, սուլֆանիլամիդներ,բակտերիոֆագերն այլ պատպատվաստումներ: րաստուկներ,կատարելնախապաճպանական

ջրաբաշխմանջրճորնե-

:

Գլուխ

նավետ միջոց

Մ

ԲՆԱԿՉՈՒԹՅԱՆ ՎԱՐՔԻ ԿԱՆՈՆՆԵՐԸ ԵՎ

ԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ՎՆԱՍՎԱԾ ՕՋԱԽՆԵՐՈՒՄ

.

1, ԲՆԱԿՉՈՒԹՅԱՆ

ՎԱՐՔԻ

ԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

ԿԱՆՈՆՆԵՐԸ ԵՎ

ՄԻՋՈՒԿԱՅԻՆ

ՕՋԱԽՈՒՄ

ւ

ՀԱՐՎԱԾԻ

են։

Հարկավորէ

միայն

ճշտորեն ռպլաճպանհրլ

դտնվելու կանոնները, խստիվ կատարել պարետների դրանցում կարդի պաճ(վադների) նե պաշտպանական կառույցներում

պանման ճամար պատասխանատումյուս անձանց պաճանջնիԱպատտարաններում (թաքստոցներում)գտնվելիս: շնչառական ճրգաններիանչատական պաշտպանությանմիջոցները անՀրաժեշտ Է մշտապիս պատրաստ պաճել անճապաղօգտազործելու ճամար: Սովորաբարապաստարաններում (Սարբստոցներում) ժարդկանը դզտնվելուտեողությունը կախված է այն տեղամասի դիոակտիվ վարակման աստիճանից, որտեղ պաշտպանական կառույցն է զոնվում եթե ապաստարանը(թաջոտոցը) դտնվում է 8-ից մինչն 80 ոյժամ միջուկային պայթյունից մեկ ժամ 4ՀեճՃառադայթմանմակարդակով վարակման գոտում, ապա: այնտեղ մարդկանց գտնվելու ժամանակը կկաղմի մի քանի ժաՀ240 ո/ժամ մից մինչն մեկ օր: 80-ից մինչն ճառագայքման մակարդակով վարակման գոտում պաշտպանականկառույցում մարդկանց գտնվելու ժամանակամիջոցըավելանում է մինչե 4 օր» 240 ոյժամ ն ավելի ճառագայթմանմակարդակով վարակչման զոտում այդ ժամանակըկազմում է ՅՑ ն ավելի օր: .ապաստարաններից նշված ժամկետներըլրանալուց ճետո շենքեր տեղափոխվել: Հեկարելի է բնակելի (թաքստոցներից) 1--4 տաղա օրվա ինքացքում (վարակման գոտիներում ճառա-չդայքման մակարդակից կախված)կարելի է արդեն պարբերաժամով դուրս գալ շենքից: օրական ոչ ավելի, քան 3--4 բար, Չոր, փոշոտ ն քամոտ եղանակին ապաստարանիցդուրս ելնելիս պետք է շնչառական օրգանների պաշտպանությանանձճատականմիջոցներ օգտագործել: դունվելու իշլալ (քաքստոցներում) Ապաստարաններում ժամկետներից ելնելով Հասկանալի է դառնում, ինչպես վերնում է նշվել, սննդամթերքի (ոչ պակաս քան 4 օրվա), խմելու ջրի (մարդուն օրը Ց լիրի ճաշվով) պաշարներ, ինչպես նան իրեր հ դեղորայք ունենալու անձճրաժեշջին անձճրաժեշտության րը:

ոտ-

ճարվածի օջախ ասելով ճասկանում ենք բնա-չՄիջուկային կավայրեր, արդյունաբերական, գյուղատնտեսականն այլ օբվեկտներ ընդգրկող այն տարածքըչ որը ձակառակորդի ժիջուկային զենքի անմիջականներդորժությանն է ենթարկվել: ՄիջուկայինՀարվածի օջախում բնակչության վարքն դործողությունները շատ բանով կախված են այն բանից, քն միջուկային պայքյունի պաճին բնակչությունը որտեղ է եղել` ապղաստարաններում(քաբստոցներում), թե դրսում: ,

ու

տո

առաչ

ճամար Նկ. 37. Մարդկանցտեղավոոումըբնակչության պաշտպանության տիպիապաստարանում ճաբմաբեցված լեռնահանքային ի

(թաքատոցները,նկ. 37), ինչպես արդեն Ապաստարանները ասվել է, միջուկային զենքի բոլոր ճարվածող դործողություննեըից ն նրա կիրառման ճետեանքներից պլաշտպանվելուարդյու-

տությունը:

եթե միջուկային պայթյունի Հետնանքով առպաստարանը (թաքստոցը) վնասվել է ն վտանգավոր դարձել քաքնվողների ճամար, պետք է միջոցներձեռնարկել ապաստարանիցը (քաջըսճամարչ չսպասելով փրկարար տոցից) արագորեն դուրս դալու

պաշտպանություն Շաղաջացիական

115:

լազմավորումներին: նախապեսշտառղ պետք է ճաղնել շնչադական օրգանների պաշտպանությանմիջոցներ: Թաքնվողները ապաստարանիպարհտի (կաքստոցի ցուցումով դուրս ավագի) հե զալիս ապաստարանից օղտաղործելով ազատ (թաքստոցից), է, անճրաժեշտ է օղավել ելբերը։ երե ճիմնական ելքը փակված պաճեստաչինկամ քարային ելքերից: եթե սլաշտապանական շինությունից դուրս գալու ոչ մի ելք չկայ, թաքնվողները ձերնամեկը մաքրելու աշխամութ են լինում փլված ելքերից մեկն տանքներինկոմ նոր հլք բացում այնտեղ, ուր ցույց կտա ապաստարանի պարետը (թաքստոցի Ընդճանրապես ԱՆԱ ավադր): խաքստոցից դուրս գալն առանձինդժվարություն չի ներկայացնում. տեղ ծածկը քանդել, որ ճոդրա ճամար բավական է որոշ դը թափվի ցած: Փլվածքի տակ մնացած պաշտպանականկատույցներում դտնվելիս անճրաժեշտէ ամեն ինչ անել խուճապը, Ճճիշել, որ օգնության են շտապում փրկարար կանխելու ճամար, "

ու

կազմավորումները. Բացառվածչէ,

որ

պայթյունը, պառկել դեմքով դեպի գետինը, ձեռքերը մարմեխ տակ. պայքյունից 15--Չ0 վայրկյան ճետո, երբ ճարվածային ալիքն անցնի, վեր կենալ ն անմիջապես ճաղնել ճակադաղչ շնչաղիմակ կամ շնչառական օրգանները պաշտպանող որեէ այլ միջոց: ընդճուպ մինչն բերանն ու քիթը թաշկինակով,շարֆով կամ ամուր զործվածքով փակելըչ որպեսզի տնականորեի ներգործող ե դժվար արտազատվող ռադիոակտիվ նյութերը

լ

վտանգավոր ոադիոակոիվ վարակման

ղուտում (200 ոյժամիցավելիճառադայթման մակարդակով) ճայտնված ապաստարաններից։իսկ առավել ես ճակաճառադայքային կամ պարղագույն տիպի թաքստոցներիցբնակչության Վվակուացիակազմակերպվի դեպի չվարակված կամ թույլ վարակված շրջանները: Դա բացատրվում է նրանով, որ պաշտպանական շինություններում մարդկանց երկար ժամանակ (մի քածանրաչ նի օր) դզտնվելըֆիզիկականն ճոդեբանական լուրջ ճետ է կլիանճրաժեշտ կապված: Այս դեպքում փեռնվածության ն կաղզմակերվնի մարդկանցտրանսպորտնստեցնել արագորեն ված, որպեսղի նրանք բիչ ենթարկվեն ճառագայթման: Ամեն վարակված դեպքում ապաստարանից(թաքստոցից) անճատաէ ճաղզնել անճրաժեշտ գալուց առաջ սոեղանք դուրս ն շինության կան պաշտպանությանմիջոցներ ոլաշտպանական մուտ ճշտել առավել անվտանդշարժման ուղապլարհտի (ավագի) բժշկական կաղզմավոդլությունի, ինչպես նան ճանապարճամերձ րումների ու լվացման կետերի տեղերըո Միջուկայինպայթյունի ժամանակ ապլաստարաններից (քաասենք բաց տեղանքում կամ` փողոցում դուրս, Քիստոցներիցը) աշտալանությաննպատակով պետք է գտնվող բնակչությունը սղ մոտակա բնական Սսքատոցները (ոկ. 34): Նման օգտագործի քաքատոցներչլինելու դեպքում պետք է մեջքով շրջվել դեպի մգ

նկ. 38. Բնակչության կողմիցբնականթաքստոցնեբի միօգտագործումը ճամար ջուկայինպայթյունիցպաշտպանվելու

օրդանիղմ չթափանցեն. ապա թասի տալ ճագուստի ն կոշիկի փոշին ճագնել մաշկի պաշտպանությանեղած միջոցները (օզտագործել ճաղդածճաղուստն կոշիկը որպես պաշտպանության ն դուրս գալ վնասված կամ թաքնվել մոտակա օջախից միջոց) ու

պաշտպանական շինությունում:

նյութերով վարակվածտեղանքում ապաստա-չ Ռադիոակտիվ

ջանից (քաքստոցից) դուրս մարդկանցգանվելը,չնայած անՀատական պաշտպանության, միջոցներօգտագործելուն,կապված է վտանգավոր ճառագալքման ճնարավորության ն դրա ճետեպանք Հանդիսացող ճառագայթայինճիվանդության ղարգացման Հետ: Ճառադայթմանծանը ճետնանքներբ ն ճառադայքային դեպքերում բոլոր Հիվանդության առաջացումը կանխելու ճամար անչճրաժեշտէ իոնացնող ճառագայթներովբժշկական պրոֆիՎակտիկաանցկացնել: մեծ-մասն օրգասպլատրաստուկների չակաճառագալթային նիղմ է ներարկվում այն Ճճաշվովչոր դրանք մինչն մարղու ճնաչրավոր ճառադայթվելը ճասնեն բոլոր բջիջներին Ճյուսվածքներին։ Պատրաստուկներ ընդունելու ժամանակըսաճմանվում է ճամապատասխան:0րինակ, ճաեղանակին ներարկելու դրանք ընդունվում են ճնարավոր ճառա բի ձնով պատրաստուկներն ներմկանային ներարկմամբ դալքաճարումից Յ0--40, . սպատ5 րուլե առաջ: է պատրաստուկՀանձնարարվում զրաստուկները՝ ներ ընդունել նան այն դեպքում, երբ մարդն արդեն ենթարկվել Վ ճառադայքման: կան ճակաճառադայքային պատրաստուկներիանճատական անճավաքածուներ: օղդտաղործմանճատուկ Օրինակ:ՃԱ-Չ մտնում ճետնյալ պատճատական ղեղարկղիկի(նկ: 39) մեջեն Մ 1 միջոցը (Բ 4 լխոոոչ՝ ռադիուղաշտպանական փաստուկները՝ վարդագույն երկու տուփ)չ որն օգտագործվում է ոաղիռակտիվ դեպքում` միանդամից 6 Հաբ ջրով Ճառագայթմանսպառնալիքի խմելու ճամար, իսկ շարունակվողճառագայթման դեպքում 4--5 ան մն 2 միջոցը ժամ Ճետո՝ նս 6 ճար: Ռադիոաշտպանական տեխոռոչ՝ սպիտակ տուփ) օգտագործվում է ռադիոակտիվ ղումներից ճետո 10 օր՝ օրական մեկ ճաբչ ոչ պաճածոլացված միջոցի (11 2 չակավասխումային կաթ օգտաղործելու ոլայմանով: օդտաղործվումէ ճառագայթմանճանխոռոչ՝ երկնաղույնտուփի) գլի վնասվածքից ինչպես նան դեպ սկզբնականոռնհակցիա, պոռաջանալուդեպքում մեկական Հաբ: ճակաորտլխառնուք օգչներկված մեծ տուվխ) բակտերիալ Բ Չ միջոցը (Բ Ա խոռռոչ՝ ճնտո եկող աղեստահրեան ճառագայթումից տագործվում է ժամանակ, առաջինօրերին 7-ական, մոքսային լսանզարումների ճետագա երկու օրը՝ 4-ական ճաբ: ՃՈ--2 գեղարկղիկումդրանից բացի կան՝ ֆոսֆորօրգանավտանգի կան նյութերից քունավոուան կամ թունավորվելու

դեսլքում օգտագործվողմիջոցը որը տեղավորվում է դեղարկղիկի 2 խոռոչում. ճակացավայինմիջոցի, որի օդտաղործվում է տեղաշոկի պրոֆիլակտիկայինպատակովկամ շոկը ակսվելիս, վորվում է դեղարկղիկի 11 1 խռոռչում. Հակաբակտերիալ մմ 1 միջոցի օղտադործվում է ճակառակորդի բակտերիոլոգիական Հարձակման ժամանակ ն վարակումը կանխելու նպատակներով. այն տեղավորվումէ դեղարկղիկի1: 5 խոռոչում:

:

ու

`

Նկ.

39. ՃԱ--2

անճատական ղեղաոկղիկը

Ռադիոակտիվնյութերից վարակվելու «ճնարավորությունը Խվաղեցնելու նպատակով վնասված օջախի տերիտորիալում (Լարակման դուոիննրում ) արգելվում է սնունդ ընդունել, խմել ն

ծխել:

սնունդ ընդունելը թույդուրս Ասպաստարանից (թաքստոցից) լատրվում է 5 ո|ժամիցոչ ավելի ճառագայթման մակերնեույթ ունեցող տեղանքում: եթե տեղանքըճառագայթման ավելի բարձիր մակարդակովէ վարակված, սնունդը պետք է ընդունել քաՔըրստոցներումկամ վարակազերծվածտեղամասերում: Սնունդը պետք է պատրաստելչվարակված տեղանքում, կամ, ժայրաճեղ

դեսլքում, այնտեղ,

ուրճառադայքման մակարդակըչի անցնում

ո/ժամից: Վնասվածօջախից դուրս

դեպքում անճրաժեշտ:է Հաշվի առնել, որ միջուկային պայթյունների ճետնանթով ավերված կլինեն շենքեր,կոմունալ, տնտեսության ցանցեր: Ընդ որում շենքերի առանձին տարրեր կարող են փլվել պայթյունից որոշ ժամանակ ճետո, մասնավորապեսծանը տրանսպորտի շարժ ման ժամանակ առաջացող ցնցումներից, ուստի ճարկավոր է շենքերին մոտենալ առավել անվտանդ կողմից, որտեղ չկա անկման սպառնալիքիտակ դտնվողկոնստրուկցիաների տարրեր: Պետք է քայլել փողոցի մեջտեղով, Հաշվի առնելովարագորեն անվտանգտեղ փոխադրվելուճնարավորությունը: Դժբակխոո դեղքերը բացառելու հԽոլատակուլ չի կարելի դիլչել էլեկտրալարեչ րին։ քանի որ դրանք կարող են լարվածության ճոսանքի տակ լինել. Հարկավոր է զդույշ լինել այն տեղերում, ուր Ճնարավոթ է գազի առկայությունը: գալու

Վնասված օջախիցշարժվելու ուղղության ընտրությունը կատարվում է ըատ քաղաքացիականպաշտպանության ճետախուղության սաճմանանշանների՝ դեպի ճառադայթման մակարդաչ կի իջեցման կողմը: Վարակվածտերիտորիայովշարժվելիս աշխատեցեք փոշի չբարձրացնել, անձրնոտ եղանակին պետք է ն ձգտել, որ ջրացայտերչլինեն: շրջանցել ջրավփոմերը շարժվելու ճանապարճին կարող են փըլօջախից Վնասված վածքների տակ մնացած ն վնասվածք ստացած մարդիկ ճանդիպել: Անճրաժեշտէ ուժերը ներածին չափ օգնել նրանց: Փըլզլուվածքը քանդելիս ամենից առաջ պետք է ազատել տուժածի ու է ճամար պետք արտալու խորն կուրծքը: Սդնություն ցույց յունը կանգնեցնելու, ոսկրի կոորվածքների դեպքում անշարժություն (իմմոբիլիզացիա)ստեղծելու, մարդու վրալի այրվող ճադուստր ճանդցնելու, վերքը կամ այրված մակերեսը Հետագա կեղտոտումից պաշտպանելու ճմտություն ն որոշակի եղանակտաՀցույց ների իմացություն ունենալ: Առաջինբուժօգնություն տես լու վնրաբերյալ ավելի մանրամասն շչարադրանք,

դլլում:

ճամար Մարդկանց

բնակավայրերում մեծ վտանգ են ներպայկայացնում միջուկային պայթյունի լուսաճառադգայթումից։ քյունից ճետո գոյացած երկրորդական գործոններից, ինչսլես նան ՀակառակորդիՀծրկիզողնյութերի կիրառումից առաջացած

է կարողանալ պայքարել Ճճրդեճների դեմ, Ճրդեճները: Հարկավոր Ճիշտ գործել դրանք Հանգցնելիս(այս մասին տես ԷԼ գլխի 5-րդ

): բքաժնում

Միջուկային Ճարվածի օջախից (ռադիոակտիվվարակման ճետո գոտիներից)դուրս դալուց անճրաժեշտ է որքան ճնարա-չ

ն վոր է արագորեն կատարել մասնակի վարակազերծում սանիսոարական մշակում, այսինքն՝ ճեռացնել ուադիոակտիվփոշին վարակազերծմանժամանակ. Հագուստի, կոշիկի, անչճատական ալաշտպանության միջոցներիվրայից իսկ սանիտարականմշակման ժամանավ՝ մարմնի բաց Հատվածների ն աչքերի, քթի ու բերանի լորձաթաղանթներիվրայից:

Մասնա

արակաղզերծման դեպքում ճարկավոր 1ի զարակազեը ըղավոր է 1472ուշոԸՄԲ րեն ճանել ճագզուստը(շնչառական օրգանների պաշոպանության միջոցները չեն Հանվում), մեջքով դառնալ դեպի քաժին (ճետագա դործողությունների ժամանակ ոսդիոակտիվ փոշուց խուսափելու Համար) ե քավ տալ այն, ապա կախել ձողից կամ պարանից ն նույնպես մեջքով դեպի քամին կանգնած վերնից ներքն խոզանակիկամ ավելի օգնությամբ սրբել փոշին (նկ. 40): օրինակ, կարելիէ քափ տալ փայտով: Դրանիցճետո Ճճագուստն, պետք է վարակազերծել կոշիկը, մաքրել թրջած շորով, ապա՝ ավելով կամ խոզանակով. ռետինե կոշիկը կարելի է լվանալ: են ճետնյալ «աջորդականուՀակադազը 'վարակազերձում Ռյամբ՝ պայուսակից ճանում են ֆիլտրող-կլանող տուփը, պաասլա օճառայջրիմեջ թրջած բամյուսակը լավ քափ են տալիս, բակով, լվացող լուծույթով կամ ճակաքիմիականծրարի Ճեղուկով մշակում տոսւիը, միացնող խողովակը ն սաղավարտ-դիժաչ ճետո կի (դիմակի) արտաքին մակերեսը: Դրանից ճակադաղը

`

Հանում

են:

»

դործվածքե դիմակը վարակազերծելիս այն Հակավփոշային ջանասիրաբար թափ են տալիս, մաքրում խոզանակով, Հնարաբամբակամառվորության դեպքում ջրով լվանում: լլայե դիմակապըոչնչացնում են (այրում): Մասնակի սանիտարական մշակման դեպքում մարմնի բաց մասերը, առաջին Հերթին ձեռքերը, դեմբը պարանոցը,ինչես նան աչքերը լվանում են չվարակված չրով. Քիթը, բերանը ն կոկորդը ողողում են (ոկ. 41): Դեմքը լվանալիս կարհորն այն է, որ վարակվածչուրը չընկնի աչքերի, բերանի ն քթի մեջ։ ուրը չբավականացնելուդեպքում մարմնի մասերը մշակում են չվա-

Վարակված ն

Քանի

մեկ անդամ մասնակի վարակաղերծումը ն սանիտարական մշակումը ոչ միշտ են հրաշխավորում ռադիոակտիվ չիռշու լրիվ Ճեռացումըչ ուստի դրանք կատարելուց Հետո պարտադիր կարգով իրականացվում է դողաչափական վերաճսկողություն: եթե պարզվի որ ճաղուստի ն մարմնի վարակումը թույլատրելի նորմայից ավելին է, մասնակի .վարակաղերծումն ու սանիտարականմշակումը կրկնում են: Անձճրաժեշտության դեպքում կատարվում է սանիտարականմշակում: Զմռանըճադուստի, կոշիկի պաշտպանության միջոցների մասնակիվարակազերծմանն նույնիսկ մասնակիսանիտարական մշակման ճամար կարող է օգտագործվել չվարակված ձյունը: Ամռանըսանիտարականմշակումը կարելի է կազմակերպել գետում կամ որեէ ճոսող.ջրում: որ

-

միջոցնեոի Նկ. 40. Հագուստի,նոշիկի, անճատականպաշտպանության մասնակիվաբակազեոծումը

թրջած ջրում

մառլյայի (բամբակի, խծուծիչՀնուռիի) րակված տամպոններով սրբելով: Սրբելը սլետք է կատարել մի ուղղումաքուր թյամբ (վերնից ներքն),ամեն անդամ տամպոնը շրջելով

կողմը:

ՍՈ

ժամանակինանցկացվածմասնակի վարակազերծումը սանիտարականմշակումը կարող են լրիվ կանխել կամ զդգաու

(իորեն թուլացնել մարդկանց ռադիոակտիվ 2.

ԲՆԱԿՉՈՒԹՅԱՆ

ՎԱՐՔԻ

վարակումը:

ԿԱՆՈՆՆԵՐԸ

ԵՎ

ԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

ՔԻՄԻԱԿԱՆՎԱՐԱԿՄԱՆ

0ՋԱԽՈՒՄ

`

Այն տարածքը:

նյութերի քունավոր են

ազդեցության է ենկամ կարող են վաչ քարկվել ն որի ճետնանքով վարակվել ե րակվել մարդիկ, կենդանիները բույսերը, ճամարվում է բիօջախ: միական վարակման ժամանակակիցթունավոր նլութերը թունավորման արտակարգ բարձր աստիճանունեն: Այդ պատճառովթունավոր նյութերից վարակումը կանխելու նպատակով բնակչության գործո ղությունների ժամանակինլինելը մեծապես կախված կլինի Ճակառակորդիկողմից քիմիական զենք կիրառելու նշանների իմաորը

ցությունից: թոչող Հակառակորդի

Նկ. 41.

սանիտաբական մշակում Մասնակի

-

ինքնաթիռի ետնից մուդ, արագորեն նատողն ցրվող շերտի Հայտնվելը, ավիացիոն ռումբի պայթելու վայրում ճերմակկամ թերնակի գունավորված ամպի առաջա-չ ցումը ճիմք են տալիս ենքադրելու, որ օդում թունավոր նյութեր կանչ Դրանից բացի, թունավոր նյութերի կաթիլները լավ նկան այլ բույսերի տերնեների տելի են ասֆալտի: շենքերի սպլատերի, առարկաների վրա: Թունավոր նլուքերի առկայության մասին "

Փերինճենվել

է դատել ե կարելի

դրանց ներդործու-

են

նրանից, թե ինչսլես թրոոչնչանում կանաչն ու ծաղիկները թյանտակթառամում

չունները:

Հակառակորդիկողժից թունավորնյութերի կիրաոմաննշան-

ներ

տագնապ» ազդադեպքում(«Քիմիական ճայտնաբերելու ան-

նշանով) Հարկավոր է անչճապաղճագնել ճակաղաղըչ իսկ միջոցՀրաժեշտությանդեպքում՝նան մաշկի պաշտպանության կաչ ա յնտեղ: քաքնվել ապաստարան ները. եթե մոտակայքում պաշոէ մաշկի Հանել մտնելուց առաջ Հարկավոր Ապաստարան թողմիջոցներն վերնաճադուստը, օղտադործված ոլանության ու

միջոցը այս նախազգուշական տամբուրում: նել ապաստարանի

ձեռք տալ շրջապատող առարկաներին (դրանք կարող են վարակված լինել): Չի կարելի ուտքովտրորել թունա-չ վոր նյութերի տեսանելի կարիլներն ու քսուքները: Վարակվածտեղանքում արգելվում է ճանել Հակագազերնու պաշտպանական մյուս միջոցները: եթե տեղանքի վարակվա-՝ ծության մասին ոչինչ Հայտնի չէ, ավելի լավ է դործել այնպես, վարակվածդեպքում կգործելխք: Հատուկ զգուշություն պետք է ցուցաբերել վարակված զբոաայգիների, այդիների, բանջարանոցներիե դաշտերի միջով շարժվելիս: Բույսերի ճյուղերի տերնեներիվրա կարող են լիել թունավոր նյութերի կաթիլներ, որոնք կարող են վարակել Հադուսոն ու կոշիկը: ն

է`

ինչպես

ու

ւ

չափ պետք է խուսափել ձորակներով ճովիտբացառում է թունավոր նյութերի թափանցումըապաստարան: Հնարավորին մտնելուց Ճետոչ Հանում են ապաստարան մարգագետիններով ներով, ճաճճուտներովշարժվելուց, նման Հակաղաղը ն է, ծածկած ապաստարանաճեղքից «ոեղերում ճնարավոր որ երկար մնան թունավոր նյութերի դգո(նկուղից, Թաքոտոցից որշիները։ Քաղաքներումթունավոր նյութերի գոլորշիները կաայլն)օգտվելիսչոլետք է մոռանալ, որ այն կարող է պաշապանյուեն պաճպանվելիակ թաղամասերում,զբոսալդիներում, ինչթունավոր ն փող վրա Հագուստի կաթիլաճեղուկային նել մաշկի օդում գտնվողթունավոր վես նան տների շքամուտքերում ն ձեղնաճարկերում: Վարակված թեր ընկնելուց: սակայն չի սլաշտոլանի ու թաքստոցԱյդպիսի ամպը քաղաքում մեծ Ճեռավորությանվրա է տարածվում վփոնյութերի դոլորշիներից աէրողոլներից: անպայմաններում ղոցներով։ թունելներով ն խողովակաշարերով: ներում գտնվելիս արտաքին վարակման ու

ու

պետք է պայման

Հակադազ

օգտագործել: .

պետք է մնալ (թաքստոցում) Ապաստարանում

այնքան ժա-

ստացվի:Այդ կարգադրություն է ստանալու: պես անճրաժեշտ ճաղնել ճարկ կարդադրությունը միջոցները (ապաստաեղած անչատական պուշտպանության ն մաշկի պաշտպանության Հակագազեր դտնվողները՝ րաններում

մանակ, ժինչե

որ

ղուրս

դալու

գտնվող ն արդեն Ճակաղազ կրող միջոցներ, թաքստոցներում միջոցներ) ն Հեռանալ շինանձինք վաշկի պաշտպանության ռաՀմաններից դուրս զալու ճամար: քից վարակմանօջախի գալ ՀատկաՔիմիականվարակմանօջախիցպետք. դուրս ցուցիչներիկամ քաղպես այդ նպատակիճամար տեղադրված նշած ուղղությամբ: պլոստերի (միլիցիայի) պաշտպանության չկան, աղա պետք է շարժվել քամուն երե ցուցիչներ

է

պոստեր Դա կապաճովիվարակմանօջախից արադորեն ուղղաճայաց: խորուօդի ամպի տարածման ու

գալը» քանի որ վարակված մի քանի անթյունը (այն Համընկնում է քամու ուղղությանը) է նրա Ճակատիլայնությանը: ղամդերաղզանցում պետք է քայտարածքում վարակված նյութերով Թունավոր կարելի չենԶի ն լել արագ, բայց չվաղել փոշի չբարձրացնել:

դուրս

ճետո Քիմիական ճարձակումից Հակառակորդի

կամ վարակված տեղանքում շարժվելու ժամանակ մաշկի, Հաղուստի, կոշիկի կամ անճատականպաշտպանությանմժիջոցների վրա թունադրանք կաթիլներ կամ քսուքներ ճայտնաբերելիս անճրա-չ Վոր է Ժեշտ մաքրել մաոլյայի կամ բամբակի տամպոններով: եթե այդպիսի տամպոններ չկան, քունավոր նյութերի կաթիլները կարելի է մաքրել թղթի կամ խծուծի տամպոններով: (քսուքները) Մարմնի վնասված մասերը պետք է մշակել ճակաքիմիական Փրարի լուծուլքով (նկ. 42) կամ ջանասիրաբարլվանալ գոլ օճառաջրով: Թունավորնյութերով վարակվելիս արկավոր է ընդունել այն Հճաբերը, որոնք գտնվում են ՊՈ--Չ դեղարկղի

Չ

խոռոչում:

-

Վարակվածօջախից դուրս դալու ճանապարչճին ճանդիպող զառամյալ քաղաքացիներինե Հճիվանդներին Հարկավորէ օդնել չվարակված տերիտորիա ճասնելու ղործում: Տուժածներին ոլետք է օգնություն

ցույց

տալ:

Քիմիական վարակման օջախից դուրս դալուց ճետո շտա է սանիտարական լրիվ մշակում: եթե դա կարգովանցկացվում

է մասնակի վարաարագորենանել չնարավոր չէ, կատարվում ն մշակում: կաղերժում սանիտարական

ճարձակմաննշանների" ված Հակառակորդիբակտերիոլոգիական ուսումնասիրման աստիճանից: Որոշ դիտողունակությանդեպքում կարելի է նկատել՝ բակտերիալ զինամթերքի պայքման' տեղերում ճողի, բուսականությանն տարբեր առարկաներիվրա.

կաթիլներ ն փոշենման նյուքեր. լինամթերքի պայթյուն, ժամանակ առաջանում | ծխի (մեգի) թեթն ամպ. բրոչող ինքնաթիռի ետնից աստիճանաբար նատում հ ցրվում Է մուդ շերտ, տվյալ տեղանքի հն տարվա տվյալ եղանակի ճամար՝ չափով կուտակվումեն առավել վտանդավորբակտեչ անսովոր կրծողները. մարդտարածող միջատներն միջոցներ բիալ ն շիջանում առաջա-չկանց գլուղլատնտեսական կենդանիների նում են մասսայական Հիվանդություններ,ինչպես նան նկատվում է անասուններիմասսայական անկում: Հակառակորդի կողմից բակտերիոլոգիականզենքի կիրաոման մեկ նշան իսկ ճայտնաբերելու է անդեպքում անձճրաժեշտ ճապաղ ճագնել ճակադազ (շնչադիմակ, դործձՃակափոշային վածքն դիմակ կամ բամբակամաոլյային վիրակաոլ), ճնարավո-րության դեպքում նան մաշկի պաշտոպանության միջոցներ ն այդ մասին ճայտնել քաղպաշտպանության վարչության մոտակա մարմին կամ բժշկական Հիմնարկ: Այնուճետն, նայած իրադրությանը, կարելի է քաքնվել պաշտալանական շենքում (ապաստաԱնրան, ճակաճառադգայթային կամ պարղադույն թաքստոց): ճատական պաշտպանությանմիջոցների ն պաշտպանականշինությունների ժամանակին ճիշտ օդտագործումը պաշուլանում է բակտերիալ միջոցները շնչառական օրգաններ, մաշկի ն ճադուստի վրա ընկնելուց: Դրանից բացի, բակտերիոլոգիականվպենքիցճաջողությամբ պաշտպանվելըշատ բանով կախված է վարակիչ «իվանդուչ թյունների ն թուլների ներդործության ճանդեղ բնակչության անընկալունակության աստիճանից: Անընկալունակությունըկարող է ձեռք բերվել ամենից առաջ սիստեմատիկկուիման ն ֆիզկուլտուրայով սպորտով պարապելու ճանապարճովօրգանիզմի ընդճանուր ամրապնդմամբ: Դեռես խաղաղ ժամանակ այդ միջոցառումների անցկացումը պետք է կանոն դառնա ամբողջ բնակչության ճամարձ Անընկալունակությունը ձեռք է բերվում նան սպեցիֆիկ պրոֆիլակտիկայիանցկացմամբ, որը սովորաբար նախապեսիրականացվում է պատվաստանյութեր ն շիարսկելուճանապարճովիչ Դրանիցբացի, բակտերիալ միճուկներ երհում

են

ու

ծբարը ն նբաճակաքիմիական Նկ. 42. Անճատական նից օգտվելուեղանակը

ԲՆԱԿՉՈՒԹՅԱՆ

3.

ՈՒ

ԿԱՆՈՆՆԵՐՆ

ԲԱԿՏԵՐԻՈԼՈԳԻԱԿԱՆ

ՎԱՐՔԻ

ԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

.

0ՋԱԽՈՒՄ

ՎԱՐԱԿՄԱՆ

ՆՈ

անվանում այն տնտեսության օբՀ ժողովրդական բնակավայրերը, ն վաեն միջոցներով որոնք վարակված բակտերիալ են Ճանդիսատարածմանաղբյուր Հիվանդությունների

վարակմանօջախ են Բակաերիոլոգիական

քաղաքները,

լեկտները, բակիչ

Հում:

կարող է ստեղծել օգտաԱյդպիսի օջախ Հակառակորդը բաղմաթիվճաՀ Հիվանդությունների վարակիչ տարբեր

դործելով

բուցիչներ:

զենքի վարակիչ գործողությանճիմբը Բակտերիոլողիական միջոցառումմիջոցներիցպաշտպանվելու բակտերիալ կաղզմող է կախբանով շատ լինելը ների ժամանակին արդյունավետ ու

,

ու

ու

`

ջոցներով վարակվելու անմիջականվտանդի դեպքում (կամ վա) ալետքէ օգտագործել ՃԱ1--2 դեղարկղիկի7 1 րակումից ճետո Հակաբակտերիալմիջոցը: Բակատերիոլոդգիական զենքից արդյունավետ պաշտպանու-չ թյունն ապաճովելու դործում մեծ նշանակություն ունի ճակաՃամաճարակայինե սանլոոարական-4ճիգիննիկ միջոցառումների է լխատորենապլաճապանել անցկացումը: Անշճրաժեշտ անձնական ն Հիգիենայի կանոնները սանիտարական-չճիդիենիկ պաճանջերը բնակչության սնունդը հ ջրամատակարարումըապաճովեզու գործում: Սննդի պատրաստումն ընդունումը պետքէ բապառեն բակտերիալժիջոցներով վարակվելու ճնարավորությունը՝ անճրաժեշտ է ամանեղենի տարբեր տեսակները, որոնք օգտա-չ գործվում են սննդի պատրաստման ն ուտելու ժամանակ, լվաՆալ վարակազերծողլուծույթներով կամ եռացնել: Հակառակորդի կողմից բակտերիոլոգիականզենք կիրառելու Հետնանքով մարդկանց շրջանում զղզալիթվով վարակիչ ճիվանգլությունների միաժամանակ երնան գալը կարող է Հշոգեբանական ուժեղ ներդործություն թողնել նույնիսկ առողջ մարդկանց վրա: Ալդ դեպքում լուրաքանչյուժ մարդու դործողություններն վարքը պետք է ուղղված լինեն ճնարավոր խուճապի կանխԺանը

րանտին է սաճմանված, է տեղական (ներկազմակերպվում Քին) պարետային ծառայություն, ն վարակիչ

մեկուսարանների

|

ճիվանդանոցների, ատուգիչ-փոխանցման կետերի պաճպանություն ն այլն:

-

ու

ՀՀ

ԱԾ ԱՃԱՐԱԿ,.

ՄԱՐԱՆՏԻՆԱՅԻՆ

ԳՈՏԻ ՋՔՆ Է|»

ԱՐԳԵԼՎՈՒՄ

ՏՑԻԱՑԵՆ ՆԱ».

վս

--

ՀԼ

ՀԱշ-

Հ"

ը

:

Հ

ու

կողմից բակտերիոլողիականզենք Հակառակորդի

կիրառելու Ժամանակ վարակիչ ճեվանդություններիտարածումը կանխելու ն քաղաքների, ինչպես նան ժողովրդական Համար շրջանների տնտեսության օբյեկտների քաղաքացիական պաշտպանության հ դիտում: լետերի կարդադրությամբսաճմանվում է կարանտին է ճակառակորդի կողմից բակտերիոնարանտինըացվում ճաստատգոռիանան զենք կիրառելու փաստը անառարկելիորեն վելու դեպքում, գլխավորապեսայն դեպքում, երբ ճիվանդուԹյունների ճարուցիչները առանձնապեսվտանգավոր են (ժանէ սռախտ, խոլերա ն այլն): կարանտինիոնհժիմընախատեսում վարակված օջախի լիակատարմեկուսացում շրջապատիմարղկանցից, նպատակ ունենալով կանխել վարակիչճիվանդությունների տարածումը: կարանտինի պոտու արտաքին սաճմաններում կարգվում է ինված պաճակախումբ, կազմակերպվում է պարետային ծա-

ՍՏԱ ,

Նկ. 48. Կաբանտինի գոտի

զարանտին Հայտարարված շրջաններիցմարդկանց

Քշելը ն բերելը» անասուններին

(եկ.

գույքը

դուրս

դուրս

տանելն արգելվում

Վարակված տերիտորիամուտք գործել է թույլատրվումմիայն ճատուկ կազմավորումների ն տրանսպորտի տեսակների» է:

քաղաքացիական սպլաշտպանության պետերիկողմից:Վարակաժ օջախներիմիջով տրանսպորտի տրանզիտ անցումն արգելվում է (բացառությունկարող է կազմել միայն երկաթուղային ): տրանսպորտլ

'

գոտում ճայտնվածն կարանտինի հրենց արտադրական: գործունեությունըշարունակողժողովրդականտնտեսությանօբմողտներնանցնում են աշխատանքի Հատուկ ոհժիմ|՝ ճակաճա,

պարեկություն, կարգավորվումէ երթնեկությունը 43): Այն բնակավայրերում ն օբյեկտներում, որտեղ կա-

ռայություն

ր պանւթն աաա

ն

Է

Է

խիստ կատարմամբ: մաճարակային պլաճանջների ՀերթափոլուՔյան բանվորները բաժանվումեն առանձին խմբերի

(Հնարավո159

՛

րին չափ քիչ կազմով), նրանց միջե կապը կրճատվումէ ն Հասնում նվաղագույնի: Բանվորներին ծառայողների սնունդն ու Ճանգիստըկազմակերպվումէ րատ խմբերի, Հատուկ այդ նպատակի ճամար ճատկացվածշենքերում: Կարանտինի գոտում դադարեցվում է բոլոր ուսումնական Հաստատությունների, քատեչփականճիմնարկների,շուկաների աշհսատանքը: մանը խմբերի է բաժանկարանտինի դոտումբնակչությունը վում (այսպես կոչված կոտորակային կարանտինացում), նրան Հի Թույլատրվում առանց ժայրաճեղ անճրաժեշտությանդուրս հ դալ բնակարաններիցկամ տներից: ջուր Սննդամթերքը, են առաջին անճրաժեշտությանառարկաների բնակչությանն առաքվում ճատուկ խմբերի միջոցով: Շենքերիցդուրս շտապ աշխատանքներ կատարելու անձճրաժեշտության դեպքում մարդիկ է պարտադիրկարզովսլաշտպանությանանճատականմիպյետք ջոցներկրեն:

է Ցուրաբանչյուրքաղաքացի խիստ պատասխանատվություն Վվրումկարանտինի դուտում ոնժիմային ժիջոցառումները պաճպանելու ճամար: Այս դործում վերաճակողություննիրականացնում է ճասարակականկարգի պաճպանմանծառայությունը: երբ ճարուցիչի ։ոեսակը առանձնապեսվտանգավորխմբին չի պատկանում, կարանտինը փոխարինվում է դիտումով: որը է նախատեսում բժշկական ճսկողություն վարակված օջախի նկատմամբ ն անչճրաժեշտբուժպրոֆիլակտիկ միջոցառումների անցկացում: Դիտման ժամանակ մեկուսացնող սաճմանափակիչ միջոցառումներնավելի մեղմ են կարանտինիճամեմատությամբ: Բակտերիոլոգիական վարակմանօջախում առաջնաճերթմիջոցաոումներից մեկը բնակչության պրոֆիլակտիկ շտապ բուժումն է: նման բուժումը կազմակերպում են օբլեկտին ամրացված բժշկական անձնակաղմը, տեղամասային բժշկական աշփատողները, ինչպես նան բժշկական կազմավորումների անձսանիտարականդրուժինայի ամրացՖԽակազմը: Յուրաքանչյուր վում է փողոցամասչ քաղամաս, տուն կամ արտադրամաս որտեղ օրական Չ--3 անդամ «սկում են սանդրուժիննիկները: Քնակչությանը, բանվորներին ն ծառայողներինտրվում են բուժական-պատրաստուկներ: ճամար կիրառվում Պրոֆիլակոտիկայի են դործողությանլայն սպեկտրի ճակաբիոտիկներն պրոֆիլակսոիկ բուժական արդգյունավետություննապաճովող այլեայլ ՃԱլ--2 դեղարկղիկ ունեցող բնակչությունը ճլատրաստուկներ: ու

պրոֆիլակտիկան ինքնուրույն է կատարում, օգտագործելովդեղպատրաստուկներըը արկղիկի

Հենց որ պարզվում է չարուցիչի տեսակը, անցկացվում է վուրաճատուկէքստերն պրոֆիլակտիկա,որի չությունն այն է, "որ կիրառվում են տվյալ Ճիվանդությանը բնորոշ պատրաստուկշիճուկներ ն այլն: ներ,Հակաբիոտիկներ, "

առաջացումն Համաճարակների

ու

կախված է

տարածումը մեծապես

նրանից, թե ինչպիսի խտությամբ է կատարվում շտապ պրոֆիլակտիկբուժումը: Ոչ մի դեպքում չի կարելի խուռավելՀիվանդությունները ընդունումից: կանխող դեղորայքի Անճրաժեշտէ ճիշել, որ Հակաբիոտիկների, շիճուկների ն այլ պատրաստուկներիժամանակինկիրառումը ոչ միայն կկրճատի քանակը, այլե կօգնի վարակիչ «իվանդությունների զոշերի օջախներըարադորեն վերացնելուն: կարանտինին դիտման գոտիներում սկզբից ներ կաղժակերպվում են ախտաչճանում, դեզինսեկցիա (միջատաջնջում) է -

ոչնչացում): դեռատիզացիա (կրծողների Ախտաճանման նպատակը արտաքին միջավայրի օբյեկտների

վարակազերծումնէ, որոնք անճրաժեշտեն նորմալ մարդկանց գործունեության ն ճամար: 0րինակ, անվտանգության տեղանքի, ե սարքավորումների, դառույցների, տարբեր առարտեխնիկայի կատարվում է ճակաշրդեճային, ախտաճանումը դյու-

կաների ն այլ շինարարական օդտաղործուչ տեխնիկայի ղատնտեսական, ճով: Ոչ մեծ են ձեռքի ախտաճանվում ապարատուօբյեկտները Ախտաճանման կիրառվում են քլորայիօգնությամբ: Համար ն

րակրի քլորամինի լուծույթներ, լեզոլ»ֆորմալին ե այլն:Նրշված նյութերի բացակայության դեպքում շենքերի, սարքավոչ րումների, տեխնիկայիախտաճանմանՀամար կարող են օգտադորժվել տաք ջուր (օճառի կամ սոդայի ճետ) ե դոլորշի: ն է դեռատիզացիանմիջատների կրծողների ոչնչացման՝ Հետ կապված են: միջոցառումներ Ինչպես Հայտնի է, միջատներնու տավարակիչ Հիվանդությունների կրծողները րածողներ՝ են: Միջատներիոչնչացման ճամար կիրառվում են

Դեղինսծկցիան

ճարդուկում ն այլն), ջիմիական (դեֆիզիկական (հռացում,

ն միջոցների կիրառում) պինսեկցիոն կոմբինացվածմեթոդներ,

ոչնչացումը կատարվում է կրծողների կական

գլխավորապեսժեխանիչ ն քի(տարբեր տեսակի ճարմարանքների քակարդների) ժիական պատրաստուկների միջոցով: Դեզինսեկցիոն

միջոցնե-

ճաղաքացիական պաշտպանություն

րից առավել լայն կիրառություն կարող են դտնել ԴԴՏ պատրասճեքսաքլորանըչ բլորաֆոսը, կրծողների ոչնչացման 4ճա(տուկը, մար նախատեսվածպատիրաստուկներիը՝ ցինկի ֆուֆիդը,ծծմբաթթվայինկալիումը: դեղինսեկցիա ն դեռատիզացիա անցկացճետո նելուց կատարվում է Հիշյալ միջոցառումների իրակա-չ նացմանը մասնակցած անձանց լրիվ սանիտարականմշակում: է նան մնացած դեպքում կաղզմակերոլվում Անճրաժեշտության բնակչությանսանիտարականմշակում: Հեւո միաժամանակ կարանՔննարկված միջոցառումների տինի (օբսերվացիայի) դոտումմ ի Հայտ են բերվում ճիվանդ մարդիկ, նույնիսկ ենքադրվելիք ճիվանդները: Հիվանդության ախտանշաններ են բարձր ջնրմաստիճանը, դլխացավերը, ցանի ու ճալտնվելի ն այլն: Սանդրուժիննիկներն բժշկական աշխատտանում նեն բնակարանների մասին տվյալները այդ տողները պատասխանատուվարձակալներիցու տանտերերիցն անճապադ Ճալոտնումկազմավորման «րամանատարինկամ բժշկական ճիմնարկ՝ Հիվանդների մեկուսացման ու բուժման միջոցառումներ ձեռնարկելուՀամալս ուղարկելուց «եՀիվանդին ճատուկվարակիչճիվանդանոց տո նրա բնակարանը ախտաճանումեն, վարակաղերծումիրերն ու Հաղուստը: Հիվանդիճետ շփված բոլոր մարդիկ սանիտարական մշակման են ենթարկվում հ մեկոտացվում (տանը կամ ճատուկ ղետեղարաններում ): վարակիչ Հիվանդին Հիվանդանոց անելու Հնարավորություն չլինելու դեպքում նրան տանն են մեկուսացնում (եկ.44). խնամում է ընտանիքի անդամներից որեէ մեկը: Հիվանդը պետք է օգտվիաուճնձին ամանից, սրբիչիցչ օճառից, միզանոթից ն տակադիր անոթից: Առավոտյանն երեկոյան նույն ժամերին չափում են նրա ջերմությունը, ցուցումներըգրում են Հատուկ քերթիկի վրա, նշելով ամսարիվը ն ժամը: Ամեն անդամ սնունդ ընդունելուց ճետո «ճիվանդինօդնում ՛են ձեռքերը եվանալչ ողողել բերանն ու կոկորդը: իսկ առավոտյան ն գիշերը ու մաքրել ատամները: քնելուց առաջ լվացվել Սանը Հիվանդների դեմքը սրբում եկ խոնավ սրբիչով կամ Աչբերնու բերանի խոռոչը մաքրում են բորաթթվի անձեռոցիկուլ: տոկոսանոց լուծույթով թրջած տամկամ խմելու սոդայի 1--Չ ոլոններով:Օզոադործված սիբիչներն ու անձեռոցիկները ախ-

ԱխտաՀանում,

"

փի

ւր

կրիսիդը»

ջերմաչափի

|ն

'

|

ՈՒՐ

Վ

իշ»: շ---

ՀՀ

:

ՀՅԱ2»

Էշ Հւ

1--

նկ.

Հք-՞՛7չ

|

2»

44.

ՎաբակիչԲիվանդի մեկուսացումը '

տաճանվում են, թղքն անձեռոցիկներն տամպոնները՝այիվում, Պառկելաճարուկներիցխուսափելու Համար պետք է ուղանկողինը հ օգնելնրան փոխելու դիրքը։ իսկ անղել ճիվանդի ճրաժեշտության դեպքում տակադիր բոլորակներ կիրառել: ու

Օրական ոչ պակաս երկու անդամ պետք է օդափոխել այն սենյակը, ուր ճիվանդն է պառկած, խոնավ շորով մաքրել, օղտագործելով ախտաճանիչլուծույթներ: պետք է ՀիվանդապաՀը

օգտագործիբամբակամաոռլյային վիրակապ, խալաթ (կամ ճամապատասխան ), ձեռնոցներ, Հագուստ ն ատուկ պրոֆիլակտիկայիձեռնոցներ: նա պետք է մանշտապ իազնին ճնտնի ձեռքերի ն Հ4աղուստիմաքրությանը (եղունդները

Հիվանդի

լինեն կարճ կորած): սպիտակեղենի, ամանեղենի ն մյուս իրերի Հետ լուրաքանչյուր շփումից ճետո անձճրաժեշտէ ձեռքերը լվանալ ն ախտաճանել լիզոլի 3 կամ քլորամինի մեկ-. տոկոսանոց լուծույթով: նա պետք է ունենա նան մի ծայրը ախտաճանիչլուծուլթով թրջված սրբիչ:

՝

4.

ԲՆԱԿՉՈՒԹՅԱՆ

ՎԱՐՔԻ

ԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

ՎԱՐԱԿՄԱՆ

ԿԱՆՈՆՆԵՐԸ

ԵՎ

ների զուղակցումով: կոմբինացված վարակմանօջախներումվարակման բազմազան տեսակների միաժամանակյակամ ճետեողական դրսնորումը, ըստ երնույլթին, կավելացնի բնակչության

ԿՈՄԲԻՆԱՑՎՆԵԾ

ՕՋԱԽՈՒՄ

Ինչպես

ճայտնի է, պոտենցիալ տարբեր ն Ճակառակորդը ղգալի միջոցներ ունի պատերազմի մասսայական ընթացքում վարակման, օրինավ՝ միջուկային, քիմիական կամ բակտերիոլոգիական օջախներստեղծելու

Բրաաա

ճամար:

Իո: աար

մոՀ

ջախները մասնակիորեն կամ լիիվ դերաղանցելմեկը մյուսին, ծանրացնելովառանց այն էլ բարդ իրադրությունը: նման դեպէ այսպես կոչված կոմբինացվածմարակքերում ման օջախների առաջացումը: կարող

են

անխուսափելի

|

Սաճմանված տնրմինաբանության կոմբինացված Համաձայն վարակման օջախներ Ճասկացվումէ այն տարածքը, որի ասելով մասսայական շրջանակներում բնաջնջման զենքի երկու կամ ավելի տեսակների, ինչպես նան Հակառակորդի ճարձակման այլ միջոցների միաժամանակյակամ Ճճետնողական ներդորժության-ճետնանքովառաջանում է մի իրադրություն, որը պաչ ճանջում է փրկարարհ անչճետաձգելիվքարավերականգնողա-չ կան աշխատանքներանցկացնել տարածքի ն նրանում գանվող ռ"լարտաղդիի օբյեկտների վարակաղերծմամբ: Հակառակորդի կողմիցմասսայական բնաջնջմանզենքի տարբեր տեսակներ կիրառելու պայմաններումմիջուկային ոլայթյունի, քիմիական ն բակտերիոլոգիական վարակման դոր-

ծոնների զուգակցման ճաշվին Հաճախկարող են առաջանալ կոմբինացվածվարակման օջախներ: Դրանց առաջացման դործում միջուկային պայթյունի վարակող գործոններից գլիավոր տեղը ճատկացվումէ ռաղիռակտիվվարակմանը: Ռադիոակտիվ, ն վարակման զղուգակցումը բակտերիոլոգիական քիմիական կոատեղծի առավել բարդ կոմբինացվածվարակման օջախ: Լայն ն տարածում. կարող են ունենալ նան կրկնակի՝ ռաղիոակտիվ ն Քիմիական, ռադիոակտիվ բակտերիոլոգիական, քիմիական ն բակտերիոլոգիականվարակման կոմբինացված օջախները: Ռրես կանոն, կոմբինացված վարակման օջախները բնութագրվում են մարդկանց վարակելու տարբեր տեսակների, տեխնիկայի, շենքերի ն կառույցների տարբեր աստիճան-

ավորման

որուաոները,

ա աան

ա

կբարդացն ավփով

Տան

արարի աշխատանք-

ար

արա

Հանջի անճետաձգելիվրարավերականդգնողական աշխատանքներ ճամար: Այղպիսի օջախներում Հաճախկճանդիոլեն կատարելու միաժամանակ վարակման մի շարք գործոններով տուժածներ» հ ենչը կղժվարացնի նրանց օգնությունցույց տալը բուժումը: Այս բոլորը, բնականաբար, կբարդացնիբնակչության պաշտպանությունը ե քաղաքացիական պաշտպանության մյուս միջոցառումների անցկացումը: կոմբինացվածվարակմանլուրաքանչյուր օջախ իր բանկչության վարքի նհ դգործողություններիառանձնաճատկություններն դրա ետ մեկտեղ: այդպիսի օջախներին ունի: ներճա-չքն նար որոշ ըբնդճանուրառանձնաձճատկություններ: Դրանչոուլ ցից գլխավորներնեն՝ անձճրաժեշտէ կոմբինացվածվարակման օջախում պարղել առավել վտանգավորվարակիչ գործոնը: է բնակչությանը անճապաղ տեղեկացնել առաջացող պետք վտանգի մասին.

Սակայն,

ք

--

-

Հարկավոր է շտապ միջոցներ ձեռնարկել ստեղծվածիրանան՝ լուս դրուժյունում առավել վտանգավոր,իսկ այնուճեւտն նվակամ վնասող դործողությունը բոլորդործոնները կանխելու ղեցնելու ուղղությամբ: պաճանջվումէ խստիվ պաճպանել նախաղգուշականմիջոցները ճամապատասխան գործողությունների ժամանակ կափ կարգավորել իր վարվելակերպը կոմբինացված որոշակիորեն վարակման օջախում: առավել վտանգավոր կոմբինացված վարակման շտաբը կամ քաչ դործոնի մասին օբյեկտի քաղպաշտպանության ղեկավար ղառի (շրջանի) քաղաքացիական սլաշտպանության Հիման մարմինը կիմանան տեղանքիմանրազնին Ճճեւտախուղման վրա: Այդ վտանգի մասին բնակչուրյանը կտեղեկացվիռադիոտրանսլլացիոնցանցով «Ճառազայթայինվտանդ» կամ «Քիմիական տագնապ»ազդանշանըՃաղորդելով, որոշ անճրաժեշտբաչ ցատրություններով ճանդերձ: Ցուրաքանչյուր մարդու իւնդիրն Է 4նարավորին ցանկացած եղանակովն միջոցներով ճավաստի --

--

'

օջախում

ու

Հոտ ապառիչ ինֆորմացիաստանալ

զլխավորապես կոների

իրադրությունում առավելվտանգավոր գործոնի մասին ն նշելու իր ընտանիքիռ"լաշտապանության ամենաարդյունավետ եղանակը: Ամեն մի կոմբինացվածվարակմանօջախում վարակողգործոնների վտանգավոր ներգործությունը

նելու

կամ նվազեցկանխելու

միջոց կճանդիսանապաշտպանության ունիվերսալ Հ"ափա-

պատասխան ոնժիմում

քաղաքացիական պաշտպանության

ապաստարանի օգտագործումը:ինչպեսարդեն ասել ենք,

ռազմական զործողությունների ժամանակ, կոմբինացված վաբազման օջախներում նռ ճարկ կլինի զբաղվել արտադրականգործունեությամբ, ընդլայնել սպասարկման ոլորտի աշխատանքնեկարճ ասածյ ճարկ կլինի, որ բնակչությունը կոմբինացված իը: նս գործի ինչպես վարակման օջախի սպլայմաններում շենքերում, այնպես ել բաց տեղանքում: գ

կոմբինացվածվարակման օջախներում գործելու ժամանակ նախաղդուշականմիջոցները ապաստարաններիցե թաքստոց-չ ներից դուրս կորոշվեն օջախում գտնվող առավել վտանդավոր դործոնովվ։մթե, օրինակ, Հարկ լինի դործել ճառագայքման վտանդավոր դուի ունեցող կոմբինացված վարակման օջախում) ապա այդ ղեսլքում անվտանգության ապաճովման 4իմնական միջոլը ճառագայթային ռեժիմի սպլաճպանումն ռլաշտպանության

ժամաջակակից զեն. առլաս-

ճուսալիորենպաշտպանում են տարանները Քի րոլոր վնասող դործոններիըց:Շա դեպքերումվարակման օջախում կարելի հիլինինան Ճակաճառազալթային օղուսգորժել, սակայն

թաքառոցներ

միշտ միաժամանակ

պետք է. Հիշել, որ դրանքքունավոր նյուքերի ու ն դոլորշիներից աէրողոլներիը բակտերիալ չեն սլաշտալանումն: անրոզոլներից "Քիմիական ն բակտերիոլոգիական վարակման պայմաններում ճակաճառա-չ գայքային առլաստարաններօգտագործելիս անձրաժեչտ է Հահ կադգազեր շնչադիմակներ կրել (նայած վարակմանը):

կոմբինացվածվարակման Սակայն օջախներում ապաստա-Հ հ թաքստոցի օգտագործումն այնքան էլ Հճեշտ դործ չէ, ինչպես առաջին կարողէ թվալ: ճայացքից րանի

.

Եթն, օրինակ, ապաստարանները (Հակաճառագալթային թա«Օդայինտագնապ» Քըստոցները) հրբեիդն չեն ազդանշանով զբաղվել (կամ այդպիսի ազդանշան չի եղել), ապա բիմիական կամ բակտերիոլոգիական վարակման պայմաններում դրանց էական բարդություն ղբաղեցումը է ներկայացնում: Հարկ կլինի

առավելաղդույն ղդուշությումցուցաբերել այնտեղ Հազուստով կամ կոշիկներով նյութեր ն բակտերիալ թունավոր միջոցներ

չտանելու Համար: Այդ նպատակովապաստարան (Հակաճառագայթային Թաքաոռոց) մտնելիսճարկավորկլինի

ջանասիրաբար

մշակել վերնաճադուսոն'ու կոշիկը կամ դրանք Հանել շինության

առաջին տամբուրում: Դեպի ապաստարանի(ճակաճառագայթամին քաքստոցի ) Հիմնականշենքը տանող մուտքը պետք է Հստա-չ կորեն ղուզակցվի տամբուրներիդոների բաց(վարադույրների) վելու ն փակվելու ճե. դոների (վարագույրների) միաժամա.

նակյա բացումը նույն տամբուրի երկու ծայրերում անթույլատրելի է։ Անձճրաժեշտ է նան ճետնել պաշտպանականշենքում տեղադրվածօդափոխիչի աշխատանքին:

ինչպես ճայտնի կննսադորժունեությունը, `

է,

չի դաղարում

-

ՃաՀ Րնդ որում:կնախատեսվի օգտագործել առլաստարաններըչ ն թաքստոցները, արտադրական բնակելի շիկաճառագայթային դուրս դոնվելու ժամանակը սաճմանաչ նությունները: Դրունից փակվում է: Լայնորեն կօզոագործվեն անձճատականպաշտպա-չ նության միջոցները, Ճակաճառադգայթայինպատրաստուկները, անտիդոտներըն Հակաբակտերիալ միջոցները. մշտապես կիրականացվի ինչպես մարդկանց որոշակի խմբերի, այնոլես էլ ամբողջ բնակչության դողաչափական նհ քիմիական վերաճսկողուչմշակման ն ճաղուստիչ րյունը. կսկսեն դործել սանիտարական կոշիկի վարակաղերծման ճիմնարկություններն կաղզմավոչ

է:

ու

ռեժիմում իրակա-Հչ բումները:Ճառագայթային սլաշտպանության նացվում է արտադրական ամբողջ պրոցեսը, ընդ որում մարդկանց վարքը խստիվ բնորոշվում է ոնժիմի սպաճանջներով: Բնակչությանգործողությունները որոշ չափով այլ կլինեն այն օջախներում, ուր առավել վտանգավորգործոնը քիմիական վաէ: նախ՝ քիմիական վարակմանդուռիները ճառադգայթրակումն ման դոտիների ձՃամեմատությամբ վտանգավորմակարդակի պատճառով ել զգալիորեն փոքր կլինեն իրենց չափերով: այղ նպատակաճարմարկլինի քողնել դրանք, դուրս Հնարավոր այդդալ ու դնալ դեպի մ լուս՝ չվարակված շրջանները: երկրորդ՝ ն միբժշկական պիսի օջախում անճատական պաշտպանության չոցները օղտագործման ճաշվին մաներելու լայն ՃճնարավորուՀ թյուն կընձեռվի: Այս պայմաններում ապաստարանը,որպես կանոն, Հիմնականումկօղտագործվիմարդկանց Ճանդատի,սընման ն բուժական միջոցառումներիճամար: Հակաճառագայիային ու

Սր

աքստոցները նհ ճերմետիկացված արտադրական ու բնակելի Հակառակորդիկողմից բիմիական ն բակտերիոլոգիական զենք կիրառելու պաճին կարող են պաշտպանելկաթիլաճեղուկայինթունավոր նյութերից ու բակտերիալ աէրողոլնե-

րից:

-

Այն օջախները, որտեղ բականրիալ միջոցներիներգորժու-

թյունն է գերակշռում, պակաս բարդ չեն, քան վերհում 4ճիշատակվածները:Այդպիսիօջախներիբարղությունը նախ որոշվում է Հնարավորվարակի տեսակով: Դրանցում բնակչության վարքի ու կանոններն գործողությունները Հիմնականում կլինեն ալնբականրիալ վարակման օջաւիսիք, ինչպիսիք են սումորական խում (տես սույի դյխի 3-րդ բաժինը), բայց դրանց իրականացումը պետք է ավելի խիստ կատարվի, քանի որ բակտերիոլոդիական գործոնի կտրուկ արտաճայտված պայմաններումսովորաբար կտրուկ իջնում է պաշտպանականմյուս միջոցառումների Այդպիսիօջախում գտնվելիս ավելի խիստ արդյունավետությունը։ են սվաճանջներ ներկալացվում, օրինակ, չրի ու կաթի օգտաՃացը պետք է այրել կրադորժմանը (միայն հռացումից Ճճետո), ուշաղրություն կի վրակամ էլ լավ տաքացնել ջեռոցում: Մեծ ն ՀասարակականՀիգիենայի միպետք է դարձվի անձատավան

ջոցառումներին:

իրադրությունըբարնձճաջող լինելու, ինչպես

ն

նան

արտադրա -

կան կենցաղային սուր կարիքի դեպքում կարող է կոմբինացված վարակման օջախը թողնելու, ավելի բարնեճաջողշրջան դուրս գալու անճրաժեշտություն ն 4նարավորությում, առաջանալ: նս վարակման դուրս ելնելը մի ամբողջ շարք Սակայն ե նուլնիսկ դժվարությունների Ճեւո առանձնաձճատկությունների է կապված: կոմբինացվածվարակման օջախներից պետք է դուրս գալ առավել բարենպաստ երթուղիներով, ամենակարճ ճանապար«4ներով, ճնարավորինչափ արադորեն։ Բնական է, օջախը նելու լավագույն եղանակը միջոցներից օդտրվելն է: 0ջախիը դուրս գալ պատրաստվելիս ամենից աուսջ Ճարկավոր է քաղաքացիականպաշտպանությանտեղականմարմիններից մանրամասն ինֆորմացիա ստանալ ճանապարճիմաղուռուց աին. օրինակ, ռադիոակտիվ վարակման վտանգավոր դալու դուրս ժամանակ ճարկավոր է իմանալ, թե ինչպիսին է շարժման երթուղում ճառագայթման առավելագույն մակարղաչ

օջախից

՛

թողսորանսպորտային

Ի

ի

երթուղու ընդչանուր երկարությունը: Այղ տվյալներով դրժչէ որոշել ճառագայթման դողան, որը, ձՃավանաբարյ ճարկ

կլինի «աղքաչճարել: լ

աե

Քննարկեն բկենք այսպիսի մ միդեպք. դուք պետք է ղուրս ղաք վարակման օջախի շրջաններումգտնվող բնակավայրից տեղափոխվեքմեկ ուրիշ վայր, ուր ձեր բարեկամներնէն ն կան չվարակված մքերքի պաշարներ: Անցնելիք տարաժությունը5 կմ է, երժուղում ճառագայթման առավելագույն ակարդակը՝88 ո/ժ։ նախորդօրերին դուք 10 ճառագայթման դող առնելով ձեր ֆիզիկական ՀնարավոՀաշվի 5 կմ քայլել: եք ժամում Պարզագույն դուք ՐԸ ցոյց տալիս, որ կոմբինացված վարակման չախից դուրս գալու ճետնանքովձեր Ճառագայթման առավելաու

ոտիկշարժման Միացել

ո

հարող հորուաւրը, Հոմո

Գողի ն դոզա ն՝

ո

օ---ՅԱՆ Ց8ոյժԴ-10ո--Ջ5ո, ծկմԺ

,

չեի գերազանցիթույլտվության սաճմանը, Ճճետնաբար,օջախից դուրս դալու ռիսկը արդարացված կլինի:

կոմբինացվածվարակման օջախից, առանձնապեսքիմիական վարակման դոտուց, դուրս գալուց է ճաճետո'անճրաժեշտ նել մաշկի պաշտպանությանմիջոցները), դողաչավփական ն բիմիական քննության անցնել (ճամապատասխան սարքերի օղ-

ն դրանից ճետո նությամբ)

միայն վճիռ կայացնել շնչառության օրգանների պաշտպանությանմիջոցները ճանելու վերաբերյալ:՝ Քիմիականվարակման դուտուց դուրս ելնելիս պետք է, դրանից բացի, մանրամասն զննել կոշիկն ու Հագուստը (պարղել, թե

վարակվածչե՞ն արդյոք դեպքում անչապաղ այղ

իի "

ճեղուկով:

թունավոր նյութերով)ն վարակման տեղերըմշակել Հակաքիմիականծրա-

վարակման կոմբինացված

օջախներում բնակչության

դոր-

քննարկված բոլոր ծողությունների դեպքերից ամենակարնհորը սլաշտոսլանության բժշկականմիջոցների ժամանակին Ճիշտ ու

կիրառումն է:

Մաշկի,ճատկապես վր լորձաթաղանթների ռաղիոակոիվ փոշի, կաթիլաճեղուկային թունավոր նլութեր կամ բակտերիալ աէրողոլներ ընկնելիսանճրաժեշտէ անմիջապես վարակաղերծել դրանք: Մաշկի վարակված մասերը, ինչպես ճայտնի է, կա169

իսկ ծրարի Է` տաք ցանկալի ջրով, բացակայությանդեպքում՝լավ լվանալ մշակել, ծրարիօգնությամբ Հակաքիմիական

-րելի է

ն

ջրով.

"

օճառով:

ճամար վարակաղերծելու 1որձաքաղանքները

Հարկավոր կիրառելխմելու սոդայի թույլ (3 տոկոսանոց) դհռլքումմ̀աքուր ջուր: ջրային լուժույթ, ծայրաճեղ ն միայն մասնակի, այլն Լրիվ ոչ սանիտարական Հատուկ սանիտարաօջախներում մշակումը կոմբինացվածվարակման խոցման միայն ոչ է ենթարկվում ենքարկված», կանմշակման այլե օջախում գտնվող ամբողչ բնակչությունը: կոմբինացվածվարակման օջախՊատերաղմիըխիքացքում մարդկանց վրտ տարբեր վնասող դործոնների առաջացման, է

Ֆերի

նան

2Հետնաբար միաժամանակյա,

ավելիուժեղ ներգոր-

քելադրում է այդ օջախներիբնակծության Հնարավորուվքյունը առանձնաձճատկություննեչ ն, չության վարքի դործողությունների Այդ ճարրի ավելի խոր ուսումնասիրման անճրաժեշտություն: բնաջնջման ղենցերի Ճաջող լուծումը կնպաստիմասսայական ւ2ետագա մակարդակի պաշտպանության ինչպես նան կոմբինացվածվարակմանօջախբարձրացմանը,

քից

բնակչության

Հաջող իրաներում անչետաձգելի փրկարար աշխատանքների

կանացմանը:

ԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

ԲՆԱԿՉՈՒԹՅԱՆ

ԲՆԱԿԱՐԱՆԻ (ՏԱՆ), ՍՆՆԴԱՄԹԵՐՔԻ

ՎԱՐԱԿԱԶԵՐԾՄԱՆ ՈՒ ՍԱՆԻՏԱՐԱԿԱՆ ՄՇԱԿՄԱՆ

5.

ԱՇԽԱՏԱՏԵՂԻ,

ԺԱՄԱՆԱԿ

միջոցնենյութերով ն բակտերիալ թունավոր Ռադիոակտիվ, ն օբ-

(տան) բնակարանի աշխատատեղի, րով վարակված

"

։

մյուս

կատարելիս

աշխատանքներ վարակաղերծման յեկտների որը պետք է ջին պայմանը, Ք

առա-

աակշոո Պատտատորըն ոիոի կավոր քրի միջոցներ րումն անչատական պաշտպանության օրգանների, այլեՄաշոն օգտագործել միայն շնչառական դ ոզնոցներ» (ոնհտինե միջոցներ պաշտպանության սապոգներ

վերոճիշյալ ռլաճոպլանել, ախար" է

է

ր

ոչ

ձեռնոցներ):

ն բնակարա նի (տան) ներքին սենյակների Աշխատատեղի չի է

ան դեպքում անձճրաժեշտ վարակմ , "2 է այո (ավելով)մաջրոլ խոզանակով դրանքվարակաղերծել՝

նյութերով ռադիոակտիվ `

Ա)

.

տեղի առարկաները, սենյակների առաստաղներն ու պատերըչ արբել խոնավ շորով, բացի այդ: մաքրել ու սրբել սեղանները, պաճարանները, աթոռները, Փափուկ կաճույքը պետք է նախ փոշեծծիչով մշակել, ապա խոնավ սրբիչով: Դրանիցճետո օճա-չ ռաջրով Ճարկավորէ լվանալ Հատակը: Շենքը դրսից կարելի է լվանալ չրի շիթով: Վարակվածջրի ճամար անձճրաժեշտէ փակել բոլոր ներթափանցումը կանխելու դոները, պատուճանները,օդանցքներն ու մյուս անցքերը: Բնակելի շենքերը վարակաղերծելիս «արկավոր է մշակոլ նան նրանցում պաճվող սննդամթերքը: եթե մթերքները ապակյա, մետաղյա ճերմետիկ ամանների մեջ են, ապա դրանը կաեն օգտագործվել տարան ջանասիրաբարլվանալուց «ետո: րող Սննդամքերքիփափուկ փաթեթավորման դեպքում փաքեքը նախ մաքրում են ավելով կամ խողանակով, ապա ջուր ցայելով մի քիչ խոնավացնելուց ն 10--15 րոպե չորացնելուց ճետո փաթեթի պարունակությունը դատարկում(դգոդաթիերով լցնում)մաքուր ամանի մեջ: Այսպիսի մթերքները պետք է օգտագործել դողզաչավփական ստուղումից 4ճետո։չ Ոչ Հերմետիկ տարայում պաճվող սննդամթերքը(միսը, պանիրը, կարագը, մարգարինը)վարակազերծվումեն նրանց վրայի մմ ճաստությամբ վարակված շերտը 2--8 դանակով(ճաղորդալարով) կտրել-չանելով։ Այնպիսի մթերքներ, ինչպիսիք են ձուկը, բանջարեղեննու մրգերը, վարակազերծվումեն բաղմիցս ջրի տակ պաճելով կամ վերին շերտերը մաքրելով: կարտոֆիլը» ն մյուս արմատապտուղները դաղզարը լավ լվանալուց, մաքրիե լուց եփելուց ճետո կարող են պիտանի լինել օզտաղործման ճամար Ռադիոակտիվ նլութերով վարակվածկաթը վերամշակվում է բնական անկկարագի կամ կաթնաշոռի (ռաղիոակտիվության ման Համար ժամանակ է պետք): Հեղուկ մթերքները (օրինակ, Սովոձեթը) վարակաղերծում են՝ թողնելով, որ նստվածք տա: տնում է 3--5 ղա օր, ալնուշետն երեսը քաշում են ն րաբար օգտագործում սննդի մեջ: Տնային պայմաններումջուրը վարակազերծումեն քամելով կամ թողնելով, որ նստվածք տա: Սակայնայդ պրոցեսներըբավականաչավփաշխատատար են հն միայն բացառիկ դեպքերում են կիրաովում, ասենք, հրբ Ճնարավոր չէ տեղում ջուր ստանալ կամ այն չվարակվածվայրից բերել:

րչորները վարակաղերծվումեն միջի ջուրը դատարկելու ե ճատակի Ճճողըճեռացնելով: րճորի փայտային մասը ջրով են

է նան 15--22 լվանում:նպատակաճարմար

ցույց 45-րդնկարում

ծումը, դազաղերժումն

ու

մ

շառավիղով վասմ հակաղերծել ջրճորի շրջակայքը: Դա արվում է ճողի 5--10 ե տեղը մաքուր ավաղ շաղ տալով: շերտը վերցնելով

է դողաչափականսարքերի օգնությամբ ստուգել Անձճրաժեշտ ն սննդամթերջի ջրի լիակատար վարակաղերժումը։ Լավ կլինի մթերքների չրի նմուշն ստուգել քաղպաշտպանությանլարբորատորիալում կամ սանէպիղկայանում: եթն ստուգումից պարղվիչ որ վարակվածությունըթույլատրելի նորմաներից դերաղանցում է, ապա պետք է կրկնել սննդամթերքի հ ջրի վարակաչ ղերծման պրոցեսը: Ռադիոակտիվ նյութերով վարակվածսննդամթերքը չի ոչընչացվում։ Վերնում Ճճիշատակված եղանակներով արագ վարակաղզերժումըՀնարավոր չլինելու դեպքում դրանք պաճեստավովում են բնական վարակաղերծմանճամար: Աշքատավայրը կամ բնակարանը(տունը) թունավորնյուկամ բակտերիալ անդեպքում վարակվելու միջոցներով թեբով Հրաժեշտ Է Համապատասխանաբարդաղաղերծել հ ախտաճանել դրանք: Դրա ճամար կարելի է օգտագործել դաղազերծող ն նյութեր (ռլորակիր» ալկալի» ախտաճանողտարբեր քլորամժին, ֆորմալին, լիզոլ

նայլն):

ն տներում Աշխատատեղերում

մետաղյա առար փայտյա կաների, պատերի առաստաղների,Հատակներիդաղզազերծման (ախտաճամար կիրառվում են դաղզաղերծիչ (ախտաճանման) մշակման Լուծուլթով Հանիչ) լուժույքների մեչ թրջվաժ լաթեր: են ենթակա տան ունիաստիճանաճաղերըն դուսն բոնակները: վաէ մ իջոցներով Բակտերիալ տաղներիմեջ թլորակիր լցվում: են սըրապա փոշեժծիչով, րակված փափուկ կաճույքը մշակում բում քլորամինի 30-տոկոսանոց լուծույթի մեջ թրջած լաթով ու

կամ խողանակով:

ԲամբակյաՀագուստն ու սպիտակեղենը,ինչպեսնան աման-չ ները գաղաղերժում ու ախտաճանում են Ձ-տոկոսանոց սողայաջրում եռացնելով: Փործվածքիիրերը ախտաճանելուճամար վերոչիշլալից բացի կարելի է տաք արդուկ օգտագործել:կոշիկը» ճնարավոր Հաղուտոը, գորգերը, բարձերը ն մյուս իրերը, որոնք չէ նոացնել, վարակաղերծմանկայաններ են ճանձնվում:

՛

շենքիվարակաղեր բնակելի

ախտաճանումը:

|)

ՀՀՀՅՏՏԱԱՑԿ

Լ

-

ու

.

է տրված

ՀՀՀ

Տ

ՀՐ

շմ.

Նկ. 45. Բնակելիտան եղանակները

.

գազազերծմանախտաճանման վաբակազերծման, ն

վարակազերծման, դաղաղզերծմանախտաճանման ու

Ճեւտ

կապված աշխատանքներիրականացնելիս ճարկավոր է ղդուլշ վարվել վարակաղերծիչ լուծույթների ճետ: Այդոլիսի աշխաէ Ճակիրառվող մաքրիչ նյութերը պետք տանքների վաքել ղրանց ճամար ճատկացվածտեղերում, ապա այրել(վաբակաղերծումից ճետո նյութերը կարելի է թաղել Հողում):

ժամանակ

տեղանքում գործելուց, նան աշխատաՎարակված ինչպես ն

բնակարանի (տան)վարակազերծմանաշխատանքներից պարտադիր է անցնել սանիտարական լրիվ Պետո մշակման: մշակումը, որպես կանոն, անցկացվում է Սանիտարական սանիտարականլվացման կետերում, բաղնիքներում, ցնցուղատաղավարներում կամ լվացման ճատուկ տեղամասերում: վայրի

էվացման կետերում ն տեղամասերում սովորաբար նախատեսվում են ճանվելու, լողանալու ն Հադնելու բաժանմունքներ, դրանցից բացի կարող է լինել նան Ճագուստի վարակազերծման

բաժանմունք:

չՀանվելուբաժանմունք մտնելուց առաջ

մշակսանիտարական

իրենցը, որ արդեն մշակման է ենքարկվիդ, կամ պաճնատային ֆոնդից տրվածը): Ամռան պայմաններում ստացիոնարում սանիտարական մշակման ճնարավորություն չլինելու դեպքում կարելի է լողանալ չվարակված ղետում կամ այլ Հոսող ջրում (մարմինը պարտադիր կարգով օճառելով):

են մաշկի պաշտպանության Հանում միգնացող անձինք Ճաու մնացած կոշիկը: ջոցները: վերնաղզդեսոն գլխարկները: օրգանների պաշտպասպիտակեղեննու շնչառական դուստը, են ճանվելու բաժանմունքում: ԱյՀանում նության միջոցները նուճետն պարտադիրկարգով բժշկական ստուգման են: բոլորը մշակվում են խմելու սոդայի ենթարկվում: լորձաթաղանթները ման

է Հենց Բնակչությունը կարող

2-տոկոսանոցլուծույթով:

նի

ու

նե ճիլոպ օճառ Սանիտարականմշակման ենթարկվողները ստանալուց ճետո դնում են լողանալու բաժանմունը: Այստեղ դեմքն ու գլուխը ջանրանք ցնցուղի տակ օճառում են

ձեռքերը»

ԽՆ ։ լ

Ջաշ ի

լ

լ

՛

|

|| կ

ՔԷ աի, ե

Նկ.

46.

է

կ

լբիվ մշակումը սանիտարական Մարդկանց

Հետո ստուղում են, թե ինչքանովէ մարմնի վրաՀ 1ողանալուց ռաղիոակտիվփոշին: եթե մնացած վարակվածուչ յից Հեռացվել

թյունը բարձր է թուլլատրելիությաննորմաներից: առա լողացման դործողությունը կրկնվում է: լողացածներըերկրորդ անգամ են բաժանմունքում ծագնելու ճետո Հագնում են բժշկականքննության ենթարկվում: Դրանից

մաքուր սպիտակեղեն, չվարակվաֆ ճաղուստ ՝

նե

կոշիկ

(կամ

յուր մուխ

կաղմ ԿԱ

ջար

վոր նյուքերոլ կամ բակտերիալ միջոցներով վարակվելիս) նաօրիխապես մաշկը մշակում են գաղաղերծող (ախտաճանող),

օճա-

րուլե:

է 10--15

Դ մը,

տներում

եոնամութն Ճճարառաջ լինելուց նի տարական մշակումը: Դրան կ կավոր է պատրաստելմաքուր սպիտակեղենու Ճճագուսո: Համապատասխանաբարպետք է վարակաղերծել անված ճագուստը: Մշակման էությունն այն է, որ ամբողջ մարմինը լվացվի տաք ջրով հ օճառով: Անճրաժեշտությանդեսլքում (թունա-

սպասարկող անձնակազմը կվացմանկետի (տեղամասի) միջոցները կոշիկն ճագուստը, վարակված պաշտպանական ն տանում մշակում: բաժանմունք է վարակազերժման

այնուճետն նասիրաբար լվանում տաք ջրով (2 անդամ), տնուփ նն ռում ու ողանալը մարմինը 46): ամբողջ (եկ. լվանում

: ը.

է ՝

|

ճակ, քլորամինի 0չ5-

լուծույթով: տոկոսանոց

1.

ԲՆԱԿՉՈՒԹՅԱՆ

ՎԱՐՔԻ

ԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

Գլուխ

յ

ԲՆԱԿՉՈՒԹՅԱՆ ՎԱՐՔԻ ԿԱՆՈՆՆԵՐԸ ԵՎ՝

ԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ՏԱՐԵՐԱՅԻՆ ԱՂԵՏՆԵՐԻ ԵՎ

ԱՐՏԱԴՐԱԿԱՆ

ՎԹԱՐՆԵՐԻ ԺԱՄԱՆԱԿ

Տարերային աղետները բնության տարբեր երնույթներ ենչ որոնք առաջ են բերում բնակչության նորմալ կննսադործունեուչ

ն թյան Հանկարծակի խախտումներ, ինչպես նան կործանում դրանք րբացաՀ ոչնչացնում են նյութական արժեքները: Հաճախ են ունենում վրա: բնության շրջապատող ներդործություն սական են դասվում երկշարքն Սովորաբարտարերային աղետների րաշարժները,ջրճեղեղները, սելավները, սողքերը։ ձնաճյուսերը) ճրաբխաժալթքումները,փլուղումները, երաշտը: Մի շարք դեպքերում այդպիսի աղետների խմբին կարող են դասվել հան «ըրՀ-

"

ները:

:

ունենում

ու

րավոր չէ:

Տասնամյակներ շարունակ երկրաշարժերի կանխագուշակման: ուղղուաշխատանքներ են տարվում, վերջին տարիներս այդ են "թյամբ որոշակի աղու նկատվել: ինչպես արդեն պարզվել երկրաշարժերի կարող են ծառայել անուղղակի ճատկանիշները: Օրինակ, երկրաշարժին նախորդողժամանակաշրջանում բարձրանում են գեոեն ստորերկրյա դեղիականոնպերները, փոփոխվում ջրերի ֆիդիկաքիմիական կազմի պարամետրերը: Այղ Հատկանիշները դրանցվում են դեոֆիզիկականկայաններիՃատուկսարքերի միջոցով: Որպես Հնարավոր երկրաշարժի նախանշան կարելի է ընդունել նան մի շարք ճատկանիշներ, որոնց պետք է իրաղելը վինի սեյսմիկ վտանգավոր շրջանների բնակչությունը` գազի ճոտի տարածում այնտեղչ ուր օդը միշ մաքուր է եղել ն նման երնույթներ չեն նշվել, թոչունների ն ընտանի կենդանիներիանձանդատությունը,փայլակների ցրված բոնկումները, իրար մոոյ. սակայն միմյանց չդիպչող էլեկտրալարերի կալյծկլտումներըյ. տների պատերի ներքինմակերեսի հրկնագույն լուսարձակումները, երկրաշարժից քիչ առաջ լլումինեսցենտային լամպերի ինքնաբերաբարվառվելը։ Այս բոլոր ճատկանիշները կարող են ճիմք լինել բնակչությանը Հնարավոր երկրաշարժի մասին տեղեկացնելուճամար: մոտ միշտ էլ տարբեր աստիչերկրաշարժերը ճանի ճոգեկան խանգարումներ են առաջացրել, որոնք արտաճարովել են նրանց վարվելակերպումերնացող սխալներով:

ոո

է,

մասսայական տորֆային

աղետներ են նան արտադրական վթարները: Վատանդավոր վթարներն առանձնապես վտանդավորեն նավթի, գազի ն քիմիական արդյունաբերության ձեռնարկություններում: Տարերային աղետներ՝ Հճրդեճներ, վթարներ... Տարբեր»ձնեչ Գլուխը կորցրած, նույնիսկ րով կարելի է դիմավորել դրանց: պես, ինչպես դարեր շարունակ մարդիկ դիդատապարտվածի մավորել են աղետները, կամ Հանգիստ, սեփական ուժերի Հանդեպ անկոտրում Ճավատով: դրանք սանձաճարելու Ճճույսովլիչ Սակայնաղետի մարտաճրավերըվստաճորեն կարող են ընդունել միայն նրանք, ովքեր իմանալով, թե ինչպես պետք է այս կամ այն Ճանգամանքում դործել։ Ճիշտ վճիո կկայացնեն, կփըըկեն իրենց, օգնության ձեռք կմեկնեն մլուսներին, որքան«նաչ րավոր է կկանխեն տարերային ուժերի ավերիչ գործողություն-

յուրաճատուկ երնույքներ երկրաշարժերը

Մարդուճամար անչավ կարնոր է իմանալ թե որտեղ ն երբ: է երկրաշարժ լինելու ժամանակակիցգիտությունը կարող Է տեղեկություններ տալ, թե ոլրոոեղ։ ինչ ուժի տարերային աղետ: է սպասվում, սակայն օրն ժամը կանխատեսելառայժմ «նա-

"Վ

Ճրդեճները:

ԵՎ

ԺԱՄԱՆԱԿ

են, որոնք տեղի երկրի կեղնի որոշակի մասերում, ինչպես ցամամիշտ էլ վնասել են. քում, այնպես էլ ջրի տակ: երկրաշարժերը ն ն՛ մարդկանց իրենց կործանարարուժով, երկրի կեղնի իջեցման, Հրաբխային գործունեության ակարվացման, ցունամիի առաջացմանն այլ Հետնանքենրով: են

`

դեչները, առանձնապեսանտառային Հե

ԿԱՆՈՆՆԵՐԸ

ԵՐԿՐԱՇԱՐԺԻ

Բ

նախանշաններ

մարդկանց

177՞

ՓՔազաքացիական պաշտպանություն

Շարժողականսուր ոնակցրույ|ը ճետո Ճաճախ վրա է ճասՖում ընդճանուր շարժողական արդգելակմամբընկճվածության վիճակ:Դրա «ճետնանքով,ինչպես ցույց է տալիս վիճակագրուբնակչության շրջանում վնասվածքներիմեծ մասը բաչգիտակցված գործողուցատրվում է ճենցիրենց՝ տուժածների են թյուններով, որոնք խուճապայինվիճակի վախի Հետնանք

թյունը,

ու

հղել:

Հնարավո՞րէ

,

նվազեցնել մարդու վրա երկրաշարժի Հոգեցուն, ներգործությունը: Այո, «Հնարավորէ, առաջին Ճերթին յուրաքանչյուր մարդու մեջ դաստիարակելով քաղաքաԽիության, արիության, ինքնատիրապետման, կարդգաղաճության, ոչ միայն իլ ն մերձավորների, այլն բնակավայրում, աշխատանքի կամ ուսման մարդկանց վայրում իրեն շրջապատող բարձր զգացում: Այս վարքագծիՀամար պատասխանատվության Ճատկանիշների դաստիարակմանը զգալիորեն նպաստում է քաղաքացիականդլաշտպանությանզծով բնակչության պատփաստման՝լավ Հիմքերի վրա դրված սիստեմը, բնակչության շրջանում տարվող բացատրական, բազմակողմանի ագիտաիոն-մասսայական աշխատանքը: երկրաշարժիվտանգի կամ նրա նշանների երնալու մասին Ճճանդիսոյ բայց սռեղեկացնելիս անճրաժեշտ է գործել արազ, ն առանց խուճապի: -.Վստաճորեն Երկրաշարժիփոանգի մասին ժամանակին տեղեկանալու դեպքում, բնակարանը (տունը) լքելուց առաջ ճարկավոր է անմարել վառարանի կրակը. գազը, ջոռոել ջեռուցիչ սարքերն ճագնվել ն ճագցնել երեխաներին,ծերունիներին, վերցնել ապա դեղորայք, այնձրաժեշտ իրերը, սննդամթերքի ոչ մեծ պաշար, ն ոլետք սխաստաթղթերը դուրս գալ փողոց: Փողոցում է որքան Հնարավոր է արադ անցնել Հրապարակների,պուրակների, լայն արդյոք

ու

ուղղությամբ ձգվող շենքերի սիողոցներիչսպորտճրապարակների ն կառուցվածքների մոտով, խստորենպաճպանելովսաճմանված Հասարակականկարդը: եթե երկրաշարժը անապասելիորեն է ակսվել, երբ այլես Հնարավոր չէ սպլատրասովել դուրս ղալ ու

(տանից): բնակարանից

անճրաժեշտ է տեղ

դրավել (լանդնել)

Հենց որ երկրաշարժի առադռան կամ պատուճանի՝ խոռոչում, ջին ճարվածներըՀանդարտվեն,շտապ փողոց դուրս ղալ:

Զեռնարկությումն ներումն

Հիմնարկներում երկրաշարժիժա ն մանակ աշխատանքներըդաղարեցվում են, արտադրական

տեխնոլոգիական սարքավորումները կանդ են առնում, ժիջոցներ են ձեռնարկվում Հոսանքը անջատելու, օղի, թթվածնի, շո-դու, ջրի, գաղի ճնշումը իջեցնելու ճամար. քաղաքացիական: ո"լաշտպանությանկաղմավորումներում ընդգրկված բանվորները ու ծառայողներըանմիջապես դնում են իրենը ճավաքակետերը»մնացած բանվորներն ու ծառայողները անվտանգտ̀եղեր են: ղբաղեցնում: եթե արտադրությանպայմաններից ելնելով չի կա-բելի կամ ճնարավորչէ ադրեդատըչվառարանըչ՝ տեխնոլոգիական գիծը կարճ ժամանակով կանգնեցնել, ապա անցնում են: աշխատանքի խնայողականռեժիմի: ժամանակ բնակարանից(տնից) կամ աշխատաԵրկրաշարժի վայրից դուրս, օրինակ, խանութում, քատրոնում կամ ուղղակի' փողոցում գտնվելիս Հարկավոր է Հանգիստ լսել Համապատաս-Հ խան պաշտոնականանձանց ցուցումները ստեղծված իրադրությունում դործողությունների վերաբերյալ ե շարժվել այղ ցուցումներին Ճճամապատասխան: Հասարակականարանսպորտում՝ գտնվելիս չպետք է ընթացքի ժամանակ ցատկել. Հարկավոր է. սպասել մինչն տրանսպորտիկանդնելը ն իջնել ճանդիստչ առաջ ժերերին։ Դպրոցթողնելով երեխաներին,Հաշմանդամներին ների բարձր դասարանների աշակերտները պետբ է օգնեն դիրեկցիային ն ուսուցիչներին ցածր դասարանցիների շրջանում` կարդ ու կանոնը պաճպանելուճամար: երկրաշարժըկարող է տնել մի քանի ակնթարթիցմինչն մի քանի օր (պարբերաբարկրկնվող ստորերկրյա ցնցումներով): Ցնցումներիմոտավոր պարբերականությունըն դրանց առաջացման ժամանակը, Հավանաբար, կճաղորդվեն ռաղիոյով ն այ մատչելի միջոցներով: Հարկավորէ դործողություններըՀամաու

ապատասխանեցնել այդ

ճետո երկրաշարժից

Ճաղորդաղրություններին: կամ նույնիսկ

այդ ընթացքում աշխա-չ տանքներ կտարվեն տուժածներինօգնություն ցուլը տալույ երկնման րաշարժի ճետնանքները վերացնելու ճամար աշխաչ տանքներում առաջին Հերթին ընդգրկվում են քաղաքացիական ալաշտոպանության կազմավորումների անձնակազմերը: Բայց մնացած բնակչությունը հս տեղական իշխանության ն քաղո"լաշտպանությանկառավարման մարմինների կոչով պետք է մասնակցի ավերված շրջաններում տարվող փրկարար ն վթաավերականդնողական աշխատանքներին: ԲժշկականՀիմնարկներին բժշկական ծառայությանը մեժ-

ն

179:

կարող է օգնություն

բնակչությունը՝ երկրաշարժիՃետնանքովտուժած բնակչության ժամանակավորտեղաբաշխման Ճակասելոմիկ շենքերում) վայրերում(վրանային ավաններում, նորմալ պայմաններ ապաճովելու գորսանիտաբակենցաղային ծուրչ Հարկավորէ նպաստել վարակիչ ճիվանդությունների բոնկումների կանխմանի այնպիսի վայրերում, որոնք, որպես կանոք, տարրային աղետների ուղեկիցներ են: չամաճարակՆերի առաջոցումն տարածումը կանխելու նոլատակով ճարվայոր է խատորձնկատարել Ճակաճամաճարակայինբոլոր միջոցառուվները, չխուսափել սրսկումներից ն կանխարգելակիչդեանձնական 4իղորայքից: Հարկավորէ խստորեն պածպանել հ Հետնել, որ դրանք կատարվենընտանիքի պիննայի կանոնները բոլոր անդամների կողմից. Հարկավոր է այդ մասին 4իշնցնել 'Հարհաններին, աշխատանքայինընկերներին: ցուլց

կացվում է տեղական ոադիոտրանսլլացիոն ցանցով նհ տեպական Ճճեռուստատեսությամբ. բացի ղրանից, աշխատողներին են ճիմնարկության ն ուսումմտեղեկացնում ձեռնարկության, նակող Ճաստատություններիաղմինիստրացիաները,իսկ արտա-չ ոլորտում ղբաղվածներին՝բնադրության մեջհ սռպլասարկման կարանայլինչշաճաղործմանզրասենյակները ն տնային կառավարչությունները: ԲնակչությանըՃայտնում են էվակուակետերի դվայրծիը,այնտեղ ներկայանալու ժամկետները,Ճետիուտներթուղիները նհ այլ տեղեկություններ: Ժամանակը բավականացնելու դեպքում բնակչությունը Այդ վտանդի շրջաններից էվակուացվում է գույքով Հանդերձ: նպատակով յուրաքանչյուր ընտանիքի ավտոմոբիլային կամ ժաՀչ նշելով այն տալու լծկան տրանսպորտ է տրամադրվում,

տալ

ու

մանակը:

՛

:

2.

ԲՆԱԿԶՈՒԹՅԱՆ

ԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

ՎԵՐՔԻ

ԿԱՆՈՆՆԵՐԸ

ՋՐՀԵՂԵՂԻ

ԵՎ

ԺԱՄԱՆԱԿ

Տարերայինծանր աղետ է ջրճեղեղը: Ջրճեղեղներիմեծ մասի

տեղումներն են, ինտենսիվ ձնճաՀիմնական պատճառր առատ վր» դզետաբերաններում մակընքաց ալիքի կամ քամու փովիոխության ճետնանք Հչանդիստցող ղզետավարարումները: Ջրճեղեղի դեպքում բնակչությունը դորժում է, ճաշվի առնելով ջրճեղեղի կանխման ժամանակը, փնչնս նան երկարամյա փորձը: Օրինակ, գարնանային,ամառային կամ դիտարկումների դետավարարումներիճետնանքով առաջացած 4եաշնանային ղեղների մասշտաբները կարելի է կանխագուշակել մեկ ամիս ե ավելի վաղ, ջրի կուտակումներից առաջացած ճեղեղներինը՝մի քանի ժամ (մինչն մեկ օր) առաջ: Բավականժամանակ ունենալու դեպքում միջոցառումներ են գետերում ն ենթադրվող ջրչեղեղի մյուս վայիրականացվում փերոմ՝ 4իդրոտեխնիկական Համապատասխան կառույցներ ազատրաստելու, բնակչության ն դլուղատնտեսական կենդանիների ժամանակին էվակուսցման, Հնարավոր ողողման շրջանճամար ներից նլույական արժեքները դուրս բերելու Ճալտարարվում է էվակուացիայիմասին, որպես կանոն, ճատուկ. կարղաղրուջրճեղեղի ղեմ պայքարի Ճճանձնաժողովի ն կարդի մասին թյունը: Բնակչության էվակուացման տեղե

՞

էվակուացիանկատարվում է դեպի ողողման գոտուց ղուրս գտնվող մերձակա բնակավայրերը: Բնակչության չոնղաբաշիխուՀ բ կատարվում է Հասարակականշենքերում կամ տեղական բնակիչների բնակարաններում: վտանգի ժամանակ ձեռնարկություններումհն ՀիմՀեղեղման Ֆարկներում փոխվում է աշխատանքիռեժիմը, իսկ որոշ ղեպՓերում աշխատանքը ղաղարեցվում է: նյութական արժեքների մասի պաշտպանությունըերբեմն նախատեսվումէ Հենց տրոշ վոեղում, որի ճամար ծածկվում են փոսերը, շենքերի նկուղների 4. ներքնի ճարկերի մուտքերն ու լուսամուտախորշերը: ՀնարավորՃեղեղման գոտիներում դպրոցներն ու նախադրպրոցական մանկականճիմնարկները ժամանակավորապես ղաչ դարեցնում են աշխատանքը,երեխաներինտեղափոխում են անչ Կփոանդտեղում զտնվող դպրոցներ ու մանկական ճիմնարկներ: Հանկարծակիչջրճեղեղի դեպքում «բնակչությանը Ճճայտնվում ն տեղեկացմանբոլոր միջոցներով, այդ թվում նան շարժական բարձրախոսսարքերով: Ցրչեղեղի առաջացման Հանկարծակիությունը առանձնաձճատուկ վարքի ն գործողությունների անճրաժեշտություն է ստեղծում: եթե մարդիկ ապրում են առաջին ճարկում են, որ փողոցում ջրի կամ ներքնի մյուս ճարկերում ն տեսնում մակարդակը բարձրանում է, պետք է բնակարանը թողնեն ն բարձրանան վերին ճարկերը. եթե տունը մեկճարկանի է` ձեղք աղմինիստրաչ Աշխատատեղում դանվելիս

բնակչության

'

Ջաճարկերը:

պետք

ցիայի կարդադրությամբ,ռաճմանվածկարդը ժաղավորվել ավելի բարձր տեղերում: Հանկարծակի ջրճեղեղի մանակ դաշտում գտնվելիսճարկավորէ բարձր տեղ դտնել կատ տարբեր առարկաներ ծառը բարձրանալ: օգտադործել լողացող տեխնիկայի դողերը): (շրինակ,դլուլատնտհսական մարդկանց որոնման աշխաՀչ Հեղեղվածլոարածությունում տանքների կազմակերպվում ն իրականացվում են անճապաղչ գործում ներգրավվում են քաղաքացիականսլաշտպանուայդ միջոցների անձնակազմերըհ թյան կաղմավորումներիլողացող միջոցները: եղած փյուս բոլոր ուժերն ժամանականճրաժեշտ է դրսնոչՓրկարար աշխատանքների րել տոկունություն ն ինքնատիրապետում, խստիվ կատարել փրկարարներիպաճանջները: Չի կարելի մարգկանցու|գերծանՀ րաբեռնել փրկարար միջոցները (առագաստանավերը, նավակները, լաստերը ն այլն), քանի որ դա վտանգավոր է թե՛ փըրկվողների ն թե՛ փրկարարներիճամար: Ջրի ժեջ ընկնելիս ճարկոշիկները, փնորել մուռիկ կավոր է ճանել ծանը ճադուստն լողացող առարկաներ ն օգտագործել դրանք ժինչն :

Է

.

ու

ու

օգնություն

ստանալը: Յ.

ԲՆԱԿՉՈՒԹՅԱՆ

՛

ՎԱՐՔՆ

ՍԵԼԱՎՆԵՐԻ

ԵՎ

ԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

ՈՒ

ՍՈՂՔԵՐԻ ԺԱՄԱՆԱԿ

Սելավը ջրիչ ավազի: կավի, խճի: քարաբեկորներին անգամ դլաքարերի խառնուրդաճոսքնէ լեռներից: Սողքերնառաջանում են լանջերի ճավասարակշոությանպայմաններիխախտմանճեյջրամբարների ափերին: տնանքով, առավելապես գետերի ճիմնական պատճառը ստորդետանլա ջրիԴրանցառաջացման է ջրիկության աստիճան, որի րով կավաշերտերի ճագեցումն ճետնանքով լանջերն ի վար սկալում է վիքխարի 4ճողաղանդգշինությունների կառույցների ճետ վածների սաճքը բոլոր ու

ու

միասին:

՛

Սելավներին սողքերի դեպքում բնակչության վարքի

ու

գոր-

ծողությունների վրա տարերային աղետների նշանների ժամանակին բացաճայտման ու ճաշվառման, աղետի մասին տեղեկացման (նախազգուշացման) նաղմեծ

չափով աղզդում` է այդ

մակերպումը: Հոսքերի Սելավավտանգ շրջաններում

ճնարավոր

առաջաց-

տեուղղակի նշաններ են չափից ավելի մթնոլորտային տեղումներիճետնանքով մթնոլորտային (ոեղատարափ ղումները ), լեռնեեն երաշտից ճետո աելավները սովորաբար դոլանում ն լեռնային լճերի ե ճալվելըչ արադ րում ձլան սառցադաշտերի ե գետերի ջրամբարներիչափից ավելի լցվելը ջրով, լեռնային Հուների սոլաառվակներիջրի բնական Հոսքի խանդարումները ն ամբարաակված առաջանալուՀետ ժիաեն ճողի բարձր սին: Հնարավորճեղեղի անուղղակի.նշաններն ն անտառատնկումէրողիան, լեռնալանջերի խոտածածկուլթի

ման

պաճղանելով, տե-

.

ջրամբարներ

վելու

`

ների ոչնչացումը:

մեծ մասամբ մասին բնակչությունը վոանգի` Սելավների տասնյակ է նախազգուշացվելընդամենը րոպեներն կարող մոտե-

ԱյդպիսիՃճոսքի միմյանց ճարվածող գլաքացումը կարելի է իմանալ գլոբվող մեծ արագդուչ բնորոշ ձայնից, որը րերի քարաբեկորների է Հիշեցնում: դղրդյուն գնացքի մոտեցող թյամբ Սելավների դեմ պայքարում առավել արդյունավետէ կաղ1--Տ Հաղզվադեոլ՝

ն

ավելի

ժամ

առաջ: ե

ու

անտառամե-չագրոտեխնիկական, մակերպական-տնտեսական, ժամա-

միջոցների Համալիրի զիորատիվ ն ճիդրոտեխսնիկական նակին իրականացումը: Սելավավտանդ շրջանների բնակչություւը պարտավոր է խստիվ կատարել անտառաճատմանը,երկրագործությանղեկավարմանը, անասունների արածեցմանը վերաբերող Պանձնարարականները: Սելավի սպառնալիքի դեպքում բնակավայրերի ճանապարՀինամրացվում են ամբարտակներ, կառուցվում են Հողաթմբեր ն ժամանակավորճենապատեր, պատրատովումեն ահլավայինդարաններ, կողմնատարջրանցքներն այլն: Ցուրաչ քանչլուրի պարտքնէ Հնարավորինչափով մասնակցել այղ աշ-

խատանքներին:

են առավելապես ինչպես ն սելավները առաջանում Սողքերը, Դրանքարուժեղ անձրեների՝ ն ճողի էրողիայի ճետնանքով:

դյունք են նան մարդու անխոճեմ գործողություն,որի Ճեւտնանքով (անտառային ռ"լայմանները փոխվում են ճողի կայունության ղանդվածների ոչնչացում ն նույնիսկ առանձին ծառերի արմատաճանում, ոռոդելի սիստեմների չափից ավելի օգտագործում, լեռնային ն Հողային աշխատանքներիկատարում այն տեղեկառուցվածքը բավարար չափով չի րում, ուր երկրաբանական ուսումնասիրված

ն

այլն):

՝

՛

Սկսվող սողքերի նախանշաններ են շենքերում ճաքերի Ճայտնվելը, ճանապար4ներիչ առասվնյա ամրությունների հ փողոցների ճեղքվածքները, ճողի ուռչելը, տարբեր բարձրադիր կոնստրուկցիաներիճիմքրը հ նույնիսկ ծառերի ներքին մասի տեղաշարժը վերինի ճամեմատությամբ: Բնակչությունը պետք է մասնակցի Ճակասողքայինժիջոցառումներին, դրանք են՝ մակերեսային ջրերի ճեռացումը, ծառատնկումը,ինժեներականօգնող տարբեր կառույցներիստեղծումը» ռողքաղանդվածի ճողը չորացնելու նպատակով խրամատներ պլանավորումը: Դրափորելը: սողքալանջի բեռնաթափումն բնակչությունը նից բացի: սողքավտանգշրջաններում ասզրող չպետք է թուլլ տա, որ ջուրը առատորենճոսի ծորակներից ջրա"տարի կամ ջրաբաշխասլուներիվնասվածխողովակներից:մակերեսային ջրերի կուտակման դեպքում (ջրափոսերիառաջացմամբ) անձճրաժեշտէ ժամանակին փորել ջչրաճեռացման ներ: Սելավի կամ սողքի սպառնալիքի դեպքում, եթն ժամանակ կա, բնակչությունը վտանգավոր շրջաններից էվակուացվում է դեպի անվտանգ վայրեր: էվակուացիանանցկացվում է ինչսլեդ ճետ միասին ճետիուռն, այնպեսէլ տրանսպորտով: Մարդկանց են նյուժական արժեքները, քշում են գյուղա էվակուացվում տնտեսականկենդանիներին: Մուտեցողսելավի կամ սկսվող սողքի մասին բնակչությանը տեղեկացնելու դեպքում, ինչպես նան դրանց դրսնորմաննշաններ նկատելիս ճարկավոր է ճնարավորին չափ արագորեն 4եռանալ շենքից՝ վտանդի մասին նախաղգուշացնել շրջապատին նե անվտանգտեղ դնալ: Շենքից ճնռանալիս Ճարկավոր է ճանգցրնել վառարանի կրակը, իակել գազի ծորակները ն անջատել լույսն էլեկտրասարքերը: Դա կօգնի 4րդեճի կանլմանը: Սելավներն սողքերը լուրջ վտանդ են ներկայացնում, երբ սկսվում են ճանկարծակիչ Այս դեպքում ամենասարսափելին ու

առու-

ու

ու

խուճապն է:

Սելավիշարժվող ճոսանքի մեջ ընկած մարդուն պետք է օգԱյդպիսիմիջոցներ նության ճասնել եղած բոլոր միջոցներով: ՓրկվողներինՃճոկարողեն լինել ձողը, ճոպանը կամ պարանը: ուսնքից ճՀարնավորէ դուրս բերել Հոսանքի ուղղությամբ աստիճանաբարեզրին մոտեցնելով: է, պատաճել, որ սողքի ժամանակ մարդիկ վլվածքնեկարող

բի տակ մնան, Հարվածներն վնասվածքստանան

ընկնող առար-

կաներից, շինարարական ծառերից: նման կոնաոռրուկցիաներից,

դեսլբերում ճարկավոր է արադորեն օդնել տուժածներին,եթե անճրաժեշտ է՝ արճեստականշնչառություն տալ նրանց:

4.

ԲՆԱԿՉՈՒԹՅԱՆ

ԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

ԿԱՆՈՆՆԵՐՆ

ՎԱՐՔԻ

Ը ԶՆԱՀՅՈՒՍՔ

ՀՅՈՒՍՔԵՐԻ

ՈՒ

ԺԱՄԱՆԱԿ

Բնության տարերալինուժերի ձմեռային դրսնորումներըՀաՃախ արտաճայտվում են ձյունատեղուժների ն ձյունամժրրիկի Հեւտեանքճանդիսացողձնաճյուսքերով:

Զյունատեղուժները,որոնք կարող

հն

16-ից

ժամ

տնել, խիստ ազդում բնակչության տնատնհսական դործունեության վրա առանձնապեսգյուղական վայրերում։.Այս երնույթի բապասական աղդեցությունը խորանում է ձյունամրրիկներով(բուք են

Մանի ն

լիությունը, ։

ընդ

ն

ա րքաղաքային, արա վատանում : ՄԱ էլ է ի չպես

ատվո

կ

ւմ

չ

է

,

այնպես

-

ե

միջքաղաքային տրանսպորտայինՃճաղորղակցությունը: Ցածր ն քամուդեպքում անձրնախաոն մոթորկալից ջերմաստիճանի ձյունը պայմաններ է տտեդծում էլեկտրաճաղորդիչչկապի գծերիչ էլեկարատրանսպորտիկոնտակտայինցանցերի, ինչպես նան շենքերի տանիքների, տարբեր ճենարանների ու կոնստրուկցիաների սառցակալման ճամար, որը ճաճախ ավերում է դրանք: ձնաճյուսքերի Փոթորկինախաղդուշացում (2նարավոր

մա-

աին նախազգուշացում)ճայտարարվելուն պես անճրաժեշտ է ռաճմանաւսակել տեղաշարժերը, առանձնապես գյուղական վայրերում, տանը մթերքների, չրի ն վառելիքի անճրաժեշտ պաշար ստեղծել: Սռանձին շրջաններումձմեռը մոտենալիս փողոցների կապել. դրանք օգնում են միջն անճրաժեշտ է ճոպաններ ն բքի ժամանակ կողմնորոշվելու սաստիկ քամին ճաղթքաճարե-

տների

լու

դործում:

Զնածլուսքերը առանձնակիվտանգ են ներկայացնում բնակավալրերիցՀեռու ապիող մարդկանց Համար: Զյունով ծածկված տեսանելիության կորուստը ապակողմնորոշճանապարճները, ման տեղիք են տալիս: Ավոոժոբիլուլ գնալիս չպետք է ձղտել ճաղթաճարել ձնա- -՛

.

դրվում

է կանդ առնել, լրիվ փակել մեքենայի ճյուսքերը, անձճրաժեշտ ժաչյուղիներըչ ծածկել շարժիչը ռադիատորիկողմից. եթե Հնաէ՝ մեքենանկանգնեցնել շարժիչով դեպի քամուտ կողմը: րավոր

բում։ Հ իշ

Պարբերաբար պետք է դուրս զալ մեքենայից: մաքրել չորս կողմը՝ ձյան տակ չթաղվելու ճսոմար: Դրանիցբացի, ձյունով չծաժկ-

«57

մնալուց: :

ձյուն տնդալուց Տրտտ առում կնոնայինշրջաններում ձյան Հլուսքերի վտանգը: Ալդ մասին բնակչությանը տեղեառատ

է

որոնք տեղանշաններով, կացվում է նախազգուշականտարբեր նշաններով,

ւ

|

ԵՎ

ԵՐԻ

Ցանկացած սկսվում Ճճրդետճը

է

|

որը բռնկումից,

Հաճախ եկ Մարզն էլ կարող է վերացնել: Սակայն Հրդեչի վերացումըմեկ մարդու ճամար, առավել նս առանց Հանգցնելու

խան միջոցների,որոշակի

ման

Համապատաս-

ունակությունների, ինբնատիրապեա-

այնքան էլ արիության,

4նշտ բան չէ: Բոնկված աղետը ջանքեր, մեծ ջանքեր, թվով մարդիկ, ղդալի բամեժ Հրշեջ ն այլ տեխնիկակպաճանջի:

Հինխարի

եթե ճանապարչճինմի քանի մարդ Հալտնվի (մի քանի ավէ բոլորով միասին 4ճավաքտոմոբիլներովվ) նպատակաճարմար ն վել ավտոբուսներիցմեկն օգտագործել որպես թաքստոց: Մճապած ավտոմեքենաներիշարժիչներից ջուրը պետք է թաղել: Ոչ մի դեսվքումչպետքէ լքել ուժեղ ձյախ քաքստոց-ավառմեքենանյ, տ ակ առաջին թ վացող կողմն4այացքից (ճյունամրրիկի) Ճուսալի են որոշիչներըմի քանի տասնյակ մետր անց կարող կորչել: Գյուղական վայրերում փոքորիկիմասին նախաղդուշացում ստացվելուն պես պետք է արադորեն անճրաժեշտ քանակու-

Մերկասառույցիժամանակ աղետի մասշտաբներըմեծանում են: Մերկասառույց կդժվարացնի։իսկ շատ կտրտվածտեղանչ ավառարանսպորտիւսշքում նան ամբողջովին կղադարեցնի խատանքը: կդժվարանաճետիոտների տեղաշարժը: Ծանրակոնստրուկցիաներին առարկաների հոնվածությունի մ ղանաղան բեռնվ թյ փլուղումների ոռնալ վոանդ կառաջանա. նման պայմաններում անճրաժեշտ է խուսափել խարխուլ շինություններում էլեկտրաՀաղորդիչ կապի գծերի տակ ն նրանց ճենարաններին մոտ

կատարելվերաբերյալ ճանձնարարականները ,

|

|

ճամար: Անասուններին թյամբ կերն ջուր մթերելկենդանիների արոտներիցքշում են դեպի անղանքի մոտակա լխորշերում նախապես կաճավորված թաքստոցները, քոչվորների բնակատեղերը կամ ֆերմաները: Անասնապաճներին ճատկացվումէ Ճ4ուսարքին թրթուրավոր տելսնիկա: սալի: տեխնիկապես

չ

ոխ

ՆՈՆԱՆՐՔԻ

ԳՈՐԾՈՂ

ԿԱՆՈՆՆԵՐԸ

ԺԱՄԱՆԱԿ

Շարժիչի սառչելուց խուսափելու ճամար անճրաժեշտ է այն պարբերաբարմիացնել: Շարժիչը միացնելիս կարնոր:է, որ արտաժայքքող զաղբ վարորդախցիկ (քաք, սալոն) չլցվի: դրա ճամար պետք է ճետնել, որ ձյունը չլցվի ու փակի արտաժայթք-

խողովակը:

Հնարավոր «ձնաճլյուսքե րի ն չելուղումների վայրե

Այդ նախաղգուշացումները Հե կարելի արճամարճել պեւոք իմ րանց |

ված ավտոմեքենան լավ կողմնորոշիչ է որոնող լսմբի Համար:

ման

են

աուրյամբ

ոնկումներն Հրդեճները ճանդցնելու առավել մատչելի իջոցներ են ջուրը, ավաղը կամ ճողըչ ձեռքի կրակմարիչները, ասբեստի է բրեղենոխ ծածկոցները ն նույնիսկ ծառերիճյուդերն ճագուստը: ՀՈդեՃիդեմ պայքարի ընդճանուր կանոն է Հանդիսանում նրա ճանգցնելըկրակի առավել ինտենսիվտեղերում, ընդ որում անճրաժեշտէ մարիչ ոչ թն ներգործել ու

մ

ու

միջոցներով

բոցի,

այլ

վրա: Հրդեճըճանդցնելիս մակերեսի է ամե անճրաժեշա նից առաջ կասեցնելկրակի տարածումը:

այրվող

Ջափաղանց վաանգավորեն անտառալինՀրդեշճները: Այս Ճաճայխ մարդուդործողունման ճրդեշճները սովորաբարծագում են աշլխա-

աղետի առաջացման պատճառըշատ

Է Խույոշրը Հրշեջանվտանգության ո, աաաՀալրորում չան ճետնանքով խարույկներվա,

տարրա-

ԱՆ ւս լ" վարվելը, եր գլուղատնանսական " Արոն ր տնխանիկայի ագրեգատների ՄԱ զորժումը, տարվա զանակին ո.

.

՞

չց

Է

ՐԸ

ն

ԱԻ

ա

Անտառային ճրդեճների պատճառ են

անտառների մյա

օգոաՀ

կատարվող որսադողությունը:

չոր

նան

ապփաոդ ալրոպը

ն

որֆի

է

ի - շն 9), ո"11". Անտառային ճրշեջ ամենատարբեր

Ը

լան ր

րդ

Է

եյ

իր

մարու

յ

ը:

ջոց ենւրու: դ որում կարողեն լայնորեն կիրաովելտեռբի տակ եղած մժիջոցներն սլարղագույն դործիքների՝ ր ծառերի ճյուղերը, բաճերը ն այլն: զկել 6 ճողլցնել բաճերի օգնությա տ աի Ծառերի է, յամբ վրան: գա-

՛

ու

դրակաեզըը,

Բաոարար "

.-

դաթի հ

-

են

տարածքի4րդեճներըչ որպես կանոն, վերացնում

մեծ

ճակաճրդեճայինՃատուկ պաշտպանության քաղաքացիական ուժերով: այլ կազմավորումների

ե

գործում ներգրավված ճանգցնելու ճրդեճները Անտառային

է լիլուրաքանչյուրմարդու ճամար Հիմնականկանոններպետք

նման ղգուշությունն շրջաճայեցությունը: ծրդեճ Ճճանդգց-

նեն

ու

տապալել ճրդեճի ուղղունելիս ծառերը Հարկավոր է գետին թյամբ, պետք է քանի որ կարելի է թաղվել տորֆային այրուսներում։ ն Հրդեշները Հաճախակի նն քաղաքներում այլ բնադավալբերում, ժողովրդականտնտեսության օրլեկաներում,ղանաղան

զգուշությամբ տեղաշարժվել առավելագույն

շենքերում

ու

ժողովրդականտնտեսությանօրտրանսպորտում:

տեղի ունեցող Հրդեճներըաճախ վթարներիմշտալեկտներում կան

են։ ուղեկիցներն

մեջ ճրդետ ժադելիս կամ արտադրության Բնակավայրերում

առաջին ճերթին պետք է Հեռախոսով ճայտնել Հրշեջ խմբին, երբ ճրդեշթ ասլաճամարձակպայքարիմեջ մատնելկրակի դեմ: այլ վայրկյանԹե րոպեներով, ոչ արդենծալր է առել, ժամանակը որտեղ ն թե ներով է Հաշվվում։ Այլես ժամանակ չկա ճիշելու ն ինչպեսօգավել դրանցից: Ռատի ինչ միջոցներ կան դրված դործոչ ճարկաւվորէ նախօրոք իմանալ ալդ միջոցների տեղն ՃակաշրդեՃերքին առաջին խոսքը ղության մեջ ղնելու կարզը։ ն է: Սակայն այդ Հային տարբերսարքերի ջրմուղների մասին ու

միջոցներից բացի պետք է օդտադործել նախասլատրաստած փրփուրի փոշու ն ածխաթթվային գուլքը։ Հակաշրդեշճային ինչպես նան ձեռքի տակ եղած այն նյութերը» կրակմարիչները: ձողը հ են (ավազը, կրակմարիչդործողությամբ ռքրոնքօժոված

այլն):

ու լուԲենզինը, կերոսինը, օրգանականտարբեր յուղերն կարելի' ծուլթները, այրվող էլեկարալարը ջրով ճանգցնել չե պետք է Հանգցնել փրփուրի կամ Դեանբք օգնությամբ, վրան ավազ ն Հող ցանելով, ճրդետիօջախը փոջը լինելու ղեպքում ալն պետք է ծածկել ասբեստի կամ բրեզենտի ժաժկոցով, ծանր գործվածրով կամ թրջած ճագուստով: Այրվող էլե կարաճաղորդալարը միայնայլն ժամանակ է պետք ճանդցնել,

եղած շինարարական կոնստրուկցիաների ն տեխնոլոգիական: սարքավորումների վիճակին ն վոանգի դեպքում այդ ժասին անճապաղ հախազդուշացնելճրդեչի մարման մասնակիցներին: է ուշադիր լինել կախված կամ կտրված Հարկավոր էլեկտրալարերի ճանդիպելիս. մինչն պարզելը լարը պետք է լարվածության տակ ճամարել ե անվտանգության Ճամապամիջոցներ ձեռնարկել: տասխան

(այրված)

Հրդեճչըմարդկանց վրա աղդում է իր Հոդերանական ուժեղկողմով: Հչայոնի է, որ անդամ ոչ մեժ Հրդեշի դեպքում մարղկանց խուճապի մատնվելը զգալի ղոճերի պատճառ է դառնում:Վարքիկանոններն իմացող մարդիկ դժբախտության մեջ ընկնելիս կարող են ոչ միայն իրենք տոկալ, իրենց կլանքը փրկել, այլն օգնել ժյուս նյութական արժեքները րկել կրակից: եթե Հրդեչի ժամանակ անտառում նք կամ տափաստանում, չի կարելի Հապշտապ, երբեմն չդիտակցվածվճիո ընդունել: Սովորաբար մարդիկ, արագորեն մոտեցող կրակի ալիքից ցաժ՝ աշխատում են դեպի Հակառակ կողմը փախչել, Հաշվի չառնելով նրա շարժման արագությունը: Օրինակ, տափաստանային կամ անտառային գետնատարածՀրդեճի ալիք տեսնելիս: Հաղթաճալրել Հարկավոր -է Հանդիպակաց գլուխն դեմքը վերնաչագուստով ծածկելով: Ոչ մեծ աբադությաժբ բածվող անտառայինցանկացած 4Հրդեճիդոտուց պետք է դուր դալ քամու ուղղությամբ, օգտագործելովբաց տարածությունները (բացատների,կածանները, ճանապարձ4ները, գետերը, գեե այլն), ինչպես նան սաղարթավորանտառամասերը: տակները կրակով բոնված չենքերում իրեն ն փլուս մարդկանց փրկելիս պետք է դործել արադորեն,քանի որ ճիմնական վաանգըօդի բարձր ջերմաստիճանն է: ծլաապատվածությունը,այրվող ղա-չ նազան նյութերի վտանգավոր կոնցենտրացիաների առկայությունը, շինարարական կոնստրուկցիաների Հնարավորփլվածք-ները: Այրվող շենքը պետք է Հաղթաճարել քաց վերմակով, լիտ գործվածքով կամ վերնաչագուստով փաթաթված. խիստ ծխապատ շենքի միջով ավելի լավ է շարժվել սողալով կամ կռացած: Ծխապատսենյակի դուռը պետք է բացել զգուշորեն, բոնկում Մոնելովսենյակչ կիակի օդիարագՃճոսքը կառաջացնի: որտեղ կարող են մարդիկ լինել, պետք է ձայն տալ նրանց. ժածներին որոնելիս ճարկավոր է ճիշել, որ կրակից վախեցած

մարդկանց ու

,

վախե-

կրակեզըը՝

ու

տա-

փոշու կրակմարիչների

՝

երը ճամողվաժ եք,

որ

է: ճուանքն անջատված

բնակավայրում մասնակից ծրդեչի մարման յուրաքանչյուր օբյեկտում է Հրդեճի Հեռնել մնջ) պարտավոր (արտադրության

այլապես: տու-

189:

սլաճարաՀչ ճաճալ թաքնվում են մաճճակալի սոակ, Փրեխաները անճրաժեշտէ շտապ կում Այրվածք ատռացածներին կամ այլուր: ցույց կարգով առաջին օդնություն մասին: օգնության

նան ինջնչմոռանալով

(ուլ, ,

Հրդեճի ժամանակ կարող է մարդու վերնաղգեստըբռնկվել: այրման դեպքում կրակը կարելի է ճանգցնել բաճկոնով, Ոչ պլիարկով, թաթմանով ձաղզկելով: չէ, որ որոշ դեպԲացառված քերում այրվող Ճագուստով մարդիկ փորձեն փախչել: ժեշտ է նրանց կանգնեցնել, վրաները վերարկու, որեէ սրբիչ գցել, կի սեղմել տուժողի մարմնին: Դրանով օդի Ճճոսքըկդամեժ

Անճչրա-

դարի

ն

կրակը կմարի: 6.

ԲՆԱԿՉՈՒԹՅԱՆ ԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

ԱՐՏԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ

կարող

՛

են

ՎԹԱՐՆԵՐԻ

.

ԱՌԱՋԱՑՄԱՆ

ԺԱՄԱՆԱԿ

արտադրականամենաբազմաղան առաջանալ

են լինել տարհրայինաղետ-չ Վրարներ: Դրանցպատճառըկարող ե սողքեիր այլն), ինչպես նան արտա-չ ները (ճրկրաշարժերը» ն տնհխնիկայիանվտանգության կա"դրության տեխնոլոգիայի Ճետետիպական առավել Վրարների Ֆֆոնների խախտումները: ճրդեշները, ճեղեկարող են լինել սլայթյունները» պվանքները շրջապատող փլվածքների, միջավայրի Հանքաճորերի ղումները, վարակումներըուժեղ ներգործող թունավոր՝

նյութերով:

մարդու

աշխատող յուրաքանչյուր Զեռնարկություո՛ում

Հիմնական կաէ՝ իմանալ վքարենրի վարքի դեպքում պարտքն ստեղծվածբարդ իրադրությունում: նոնքերը, գործել կարողանալ

փոանջատման, դոյությունուննն էլեկտրաէներգիայի 'Օրինո:վ, ապարատների կանդաղրեդատների սարբերի,չ խխադրական ն տելնիկայի անպրոցեսներին նեցման,տեխնոլոգիական ն շողու դաղզի,չ Ճճումքիչ Համապատասխան՝ մվտանդությանը ու

կանոններ Ճաջորկարող են սաստկացնել ն դականություն,որոնց խախտումները փակմանորոշակի կոմունիկացիաների

ֆրի

ու

է ուսումնասիրել իրադրությունը: բարդացնել ճարկավոր

կանոններն

ու

այդ

Հաջորդականությունը, դործողությունների մշտա-

կատարել դրանք: կարողանալ գործնականորեն վթարային իրավիճակում կարնոր խնդիր է վքարի

պես Հիչել

ն

Ժամանակին

մասի տեղեկացման կաղմակերալումը: ժողովրդական ն

ցանկացած օբյեկտի տնտեսության

յուրաքանչյուր րահվոր ն ծառայող պարտավորէ կարողանալ, օրինակ Ճրշեջ խումը կանչ չել (օգտվել ձեռնարկություններում եղած տեղեկացուցիչներիցյի Գաղի ճետ առնչվող ձեռնարկության յուրաքանչյուր րանվոթ պետք է իմանա դաղափրկարարներկանչելու եղանակները: յ

ժողովրդականտնտեսության օբյեկտներում արտադրական վերացնելու ն տուխածներինփրկելու ճամար առաջի վթարները

ճերթին ներդրավվում

հն

ճատուկ

ստորաբաժանումներ (լաղա--

փրկարարներ, Հրշեջներ ն այլն). անճրաժեշտության դեպքու կարող էն ներգրավվել քաղաքացիական պաշտպանությանկաղմավորումներ: Վթարառաջանալունպես քաղաքացիական պաշտՀ պանությանկազմավորումներիկաղզմիմեջ մանող բանվորներնու ծառայողները պարտավոր են շտապ ներկայանալ ճավաքատեղի կազմավորումներիմեջ չմտնող բանվորներն ու ծառայողները ն օրլեկտէ պլատրատւռ լինեն վթարի վերացման նուլնոլնս պլետք ներում տուժածներին փրկելու աշխատանքներին: 7.

ԲՆԱԿՉՈՒԹՅԱՆ

ՆԵՐԳՈՐԾՈՂ

ԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

ԹՈՒՆԱՎՈՐ

ՈՒԺԵՂ

ՎԱՐԱԿՄԱՆ

ՆՅՈՒԹԵՐԻ

ՊԱՅՄԱՆՆԵՐՈՒՄ

ժողովրդականտնտեսության մի

օբլեկաներում

շարք

դրում, օգտագործում, պաճողանում,իսկ

արտա-

շրջաններում նան ուժեղ ներգործող քունավոր նյութեր: Առաջիր տեղափոխում Հերթին դա վերաբերում է քիմիական, նավքաքիմիական, նավհ դրանց առրինթերճյուղերի" թամշակման արդլունաբերության սառնարանային սարքեր ե' ' ձեռնարկություններին, որոնք ունեն են ամիակի տիպի ճամար կիրառում ս առեցման դրանցում նլութ,. ն ունեն օգտագործող ջրատար քլոր ղաիչ կառուլցննր, ուժեղ ներգործող թունավորնյութերով շարժակազմի կանգնեցման ինչպես նան թուճանդերձ հրկաթուղային կայաններ, ուղիներով այլ նաքիմիկատննր ն Համանման նյութերի պաշարներով պաչ Հեստներ ն բաղաներ: որոշ

են

Ուժեղներդործող թունավոր նյութեր

են

ամիակըչ

քլորը,

ած-

խածնի օքսիդր, ծծմբային անճիդրիդը,ծծմբատծխածինը,եռաչՔլոր ֆոսֆորը, ֆտորայինջրածինը ն այլն: Այդպիսի օբյեկտների վրա ճակառակորդի միջուկային կափ ռովորական ճարվածների ճետնանքով Խ տարերային մի շարք

«աղետների(օրինակ, երկրաշարժերի, ճրդեճների ն երկաթուղաչ պին աղետների)կամ արտադրականվթարների դեպքում ճնարավոր է, որ թունավորնյութերն արտաճոսվեն(արտանետվեն ) հ վարակեն տեղանքն ու օդը: Ընդ որում բացառված չէ, որ տուժեն բանվորների, ծառայողների ն թունավոր նյութերի արտաՃոսման (արտանետման)շրջաններում ճայտնված բնակչության տուս խավերը:

վրա թափվելով, այնպես էլ գոլորշիները շնչելու րոմոշ րենց տոքսիկ ճատկություններով դրանք ընդճաու, բուր ազորող խեղդողհյութեր դրանցով թունավորվելու ա

, Նո

ն

նեն

են.

առավելապեսգլխացավը, դլխապտուրոը, աչքերի

ն

է:

շե

փունավոր նյութեր կիրառելիս առաջացող քիմիական վարակման Այդ օջախների սովորաառաջնային կոչվող օջախների): փար բաժանվում են թունավոր նյութերի անմիջական արտաճոսման (արտանետման)տեղամասերին նրանց դոլորշիների փածման դոտիների:

որ

ի

ն

տե-

ու

որը

արա-

ավելի ի, Հոոմ բով վա Հորամոր " (րոնավոր ված արՄ . ի հրավավալրեր տադրական նի ո. ունիկացվածքունելներում Հնարավոր ա

է

նլ

տա-

Թունավոր նլութերի առաջացրած վարակմանօջախների կափնոր բնութադիր է նյութերի անմիջական արտաճոսքի (արոտա-չդոլության տնողությունը:այսինքն՝ նետման)ատնհղամասերի վարակման կայունությունը: Տվյալմեծությունը որոշվում է արչտաճոսված նյութերի ինքնադաղաղերծմանժամանակով:

դոլորշիացումը, բնակավայրերում դրսրոր որվում:Բացիայդ, բնակավայրերում ե նյութերիդոլորշինեշ'

Մի Ա" թունավոր ներգործության բնույքը կարող է ,

են

դոլորշիների , 4ա ատաբար բարձրկուորոշ թունավոր նյութերի գոլորշիների Լ

տակումներ: Րնդ որում

փոխվել:Օրինակ, կարող են մաշ

աաա ԱրանեՀ րա Տոքորշիրնրը իսկ

աստիճանում՝աժամրբակը,ծծմբային անճիդրիդը։չ որպես խածնի օքսիդըչ քլորը, են: կանոն, արագորեն գոլորշիանում, ուստի արտաճոսման(արտեղամասերում նրանց վարակմանկայունությունը տտանետման) միեծ չէ, աճախ քիչ է դնրաղանցումնրանց անմիջականարտա-չ Ճոռսման(արտանետման) նյութերի դոլորժամանակը: Այդպիսի 2շինչրըչ այդ թվում նան վտանգավորկոնցենարացիաներով,կաեն ճայանաբերվել նյութի արտաճոսման (արտանետման) փոռ վայրից շատ Ճեռու (մինչն մի քանի կիլոմետր): Այն թունավոր նյութերը, որոնց եռման ջերմաստիճանըՉ0-ից ընդճակաՔարձր է (եռաթլորը, ֆոսֆորը, ծծմբաածխաժինը), ռակն, դանդաղ են գոլորշիանում, ուստի արտաճոսման (արտաֆետման) տեղամասերում դրանց վարակման կայունությունը կլինի տնական (մինչե մի քանի ժամ): Այդպիսինյութերի գոլորշիները վտանգավորկոնցենարացիաներովտարածվում են ոչ մեծ ճնռավորության վրա (4ինչն մի քանի ճարյուր մետր, Պաղվադեպ՝մինչն մի քանի կիլոմետր)չ Այդ նյութերը թունավորում են ինչպես կաթիլաեղուկային են

բ

ականջներում աղմուկը, Ճարաճուն եՆ սնանալը, թուլությունը, փսխումը, իսկ ուժեղ թունավորումների ի ո րանութը, ը, ջչղաձգությունըչ գիտակցության Աաանովաոմ որոտ ա ը ։ " Խր"ա բնակավայրերում թունավորնլութերիյա" ի ը ավելի մեծ կլինի, քան բաց անոր ի- ոզոմքյունը սովորաբար ա ք ափվա մմ,աո ազորցովյունը, թի

Ուժեղ ներգործող թունավոր նյութերի ալտաճոսման (արղդեսլքումդոլանում են քիմիական վարակման երկ«տանետմժան) փորդական օջախներ (ի տարբերություն ճակառակորդի կողմից

Թունավորնյութերը, որոնքեռում

րի"

5 ո Հ«կոդեպքում, դառնում է կութակում ալին եր ոֆլեկառ մաճվանոլատճառ Թունավոր ո ի ելութն ՀԱոո կուտակժան դեպքում կարող են ասե մա, տրի դոյացումով|):

10--

մգ

անգամ

Ա

ան

շնչելուց

ճետո

ն

ժ

ՈՀ ար (ոտին բգործող թունավորնյութերովվարակված օջախնեեը ակչության դոռրծողության կանոնները Քիչ բանով են 7" Ր արբերվում Ճակառակորդի ւմ

Տարա կվածորդե,

յ. Կոտք

Թունավոր նյութերի կիրառումից Թ. մեկ ն թե կանոններից:

օջախներում դործելու

Դոպքում պաշտպանության Հիմնական միջոցներ է օգտագործվեն

քաղաքացիական պաշտպանության

չռարբնրճՃակագազեր, աղաստարանները, Հաճախ նալ մաշկի միջոցներ (այդ ոգանուիյան 2-րդբաժնում):

մասին ավելի մանրամասն

ն լոք ուժեղ Թունավորնյութերով ներդորժող վարակված ԱՐրում բնակչության գորժողությունները առանձորոշակի ունեն: առատվություններ Օրինակ, ա

|

(ամրակ, ածխածնի օքսիդ ն

քանի որ այլն) օժտված են

,

յ

Քաղաքացիական պաշտպանություն

որոշ

ոչ

լութեր

բարձր կլա193

ԱՄ

նիչ Պատկությամբ (ֆիլտրող Ճակագազիբովախառնուրդի կողմից կլանվելու ընդունակությամբ), ճարկ կլինի օդտվել ատուկ արդյունաբերական կամ մեկուսացնող ճակադաղզերից: Սովորական ֆիլտրողչ այդ թվում նան քաղաքացիական պաշտպանուն ՐԱ--47 ճակագազերըանճրաժեշտության դեւթյան ԼԱ--5 ջ տ Հն արավոր կլինի եմ օզտադործել միայնՀ ճատուկլրացուցիչՔու

շթսիդից արդլունարերական

ներով` Հճոպկալիտային(ածխածնի պլաշտպանվելիս) կամ այլ փամփուշտներով: Շատ մակնիշի ճատուկ ճակադազերկան՝ լուրաքանչյուր մակնիշ որոշակի նյութի կամ նյութերի խմբի ճամար: Սրինակ,

Ր ՊԱ» Դոմոիշի Հազազաը չ ամիակի կա թագուն գոլորշիներից Ծո

օգտագորժվու փոք) ի ամիակի խառնուրդից ճետ

Բոր»

մակնիշի չակադաղը (ւեղին քլորից, ծծմբային տուփով) գաղիլյնծծմբաջրածնիգոլորշիներից, «ՇՕ» մակնիշի ճակաղազը (ապիտակտուփով) աժխածնի օքսիդիցչ «ճ» ճակադաղը (դարչնագույն ժծմբաածխածտոսիխու|) նի, ինչպես նան կերոսինի, բենզինիչ բենզոլի ե մի շարք այչ օրգանական նյութերի դոլորշիներից, «Է» մակնիշի ճակադաղթ (շն տուիով)՝ ֆոսֆորային ջրածնի դգոլորշիներից սլաշտսպանելու «8»

.

`

Համար:

Վթարայինդգազավարակմանպայմաններում, երբ Հայտնի չէ թունավոր նյութերի գոլորշիների կուտակումը, ինչպես ճա-Հտարակ, ալնպես էլ Հատուկ արդյունաբերականֆիլտրող Հակադազերը պետք է առավելապես կիրառել վարակված գոտու դուրս գալու ճամար (ինքնափրկության նպատակով): նման պայմաններում տարբեր բնույթի աշխատանքնքը կատարելու ճամար ճարկավոր է մեկուսացնող Ճճակադազերօդտադործել. ,

.

Ճակադաղերըպետք է այդպիսի

անպայման օդտադործել նան քունավոր նյութերի գոլորշիների բարձր կուսոակման դեպքում` արտադրական չենքերում, նկուղներում, կոմունիկացիոն թունելներում, կամ այն տարաներինանմիջականորենմոտ դանվելիս, որտեղից կատարվում է ուժեղ ներգործող թոմյավոր նլութերի արտաճոսքը(արտանետումը): նյութերի արտաճոսքի (արտանետման) ժաժաԹունավոր նակ Ճճակադգազերի օղտագործմանճարցում կարնոր դեր է պատկանում 4ետախուղությանը. վերջինն պետք է որոշչի տարբեր ամենից առաջ ֆիլորող ճակաղաղերի ճնարավոր օգտագործման դոտիները: ՞

Այդ թունավոր նյութերի անմիջականարտաճոսքի (արտանետ-

իրենցչափերով սովորաբար փոքր կլինեն, ման) անղամժասերը '

այչտեղից / դից

որպես որպ

/ կանոն,

լ

Հնարավոր րավոր

է մարդկանց Արո ց

րոգ

արա

ուրս դուր

դալը(դուրսբերելը )՝ նրանց պաշտպանությունը ապաճովելու Դա նպատակով: պետք է արվի ամենակարճ երթուղիներով, Ճաշվի առնելով քափու ուղղությունը: Տեղանքի վարակվածտեղամասերից առաջին ճերթին պետք է դուրս դան (դուրս բերվեն) նրանք,ովքեր չունեն Ճակադազերկամ ունեն ֆիլտրող Ճակադաղզեր,բայց չեն թաքնվել ապաստարաններում,ամենավերջինը էվակուացվում են ապաստարաններումդոնվողները: Ուժեղ ներդործող թունավոր շատ նլութերով, առանձնապես թլորով ու նրա ածանցյալներովթունավորվելու դեպքում Ֆիղիկական յուրաքանչյուր ծանրաբնեոնվածություն, այդ թվում նան վարակված գոտուց ինբնուրուլն կերպով դուրս դալը կապված է շնչառական ն սրտանոթային Համակարգի ծանրաբեոնվածության վոանդավոր ավելացման ճետ, իսկ դա կարող է ծանրացթունավոր այդ ե որպես ն պատ րով վարակվածներինառավելապեսպետք է դիտել գարակային ճիվանդներ, որոնք տրանսպորտայինմիջոցներով քէվակուացվելուկարիք ունեն: կ ն Մաշկի վրա ընկած ֆոսֆորօրգանականթունավոր նյութերը փարակաղերծելուճամար անճրաժեշտէ օգտագործել անճձատա-չ կոն ճակաքիմիական ծրար: ԾրաՐ Հովո. ինելու դ"հեպքում մա Հ ե վնասված մասերը պետք է լավ լվանալ տաք ջրով ե օճառով: Մ ի շարք այլ քունավոր նյութերը մարավազերծելուճամար կաէ րելի «անձնարարելձեռքի տակ եղած որոշակի նյութեր, օրինակ, Հեղուկ քլորը չեզոքացնելու-ամար՝ արտադրությանալկա-Հլիական թափոնները կամ ճիպոսուլֆիտի, ճանդգածկրի ն այլ նյութերի լուծույթները, Հեղուկ քլորպիկրինի վարակազերծման ճամար՝ ծծմբական նատրիումիջրային լուծույթները: Ուժեղ ներղործող թունավոր նյութերի արտաճոսման(արտա-չ նետման)ճետ կապված վքարների Հետնանքների վերացումը ն աշխատատար բարդ պրոցես է: Այդ ժամանակ Հիմնական միեն՝ ջոցառումներն վթարավերականդնողական անճետաձգելիաշխատանքներ արտաճոսքը (արտանետումը) դադակատարելը տյ ըեցնելունպատակով. նլութերի լցաճատվածների տեղափակումը դրանք Քմբապատնեշելուկամ լուծույթի առանձին ճանաչ տեղում` միջոցով, գոլորշիների տարածման .

նելթունավորվածությունը: Հետնարար,

նլութե-

.

Ճավաբելու

պարճներին ջրային պատվարներ դնելը տարբեր մեքենաների: օգտագործմամբ, ինչես նան այդոլիսի ճրաճանապարՀներին

մկատվարներ կառուցելը խարույկների» աակաՃրւախառնուրդի

՝

Գլուխ

ռիկների ն այլնի օգնությամբ:

Սկղբնտկանմքարավերականգնողական անձետաձգելիաշխատանքներըսովորաբար կատարվում են թունավոր նյութնթ կամ օդտագործեղ օբլեկտի արտադրող

դաղաՀաստիքային

փրկարար ծառայության անձնակաղժիկողմից: Անչրաժեշտության դեպքում գազավփրկարար ժառայությանը կշատկացվեն րկարար, բժշկական, ճակաճրդեճային, քաղպաշտպանության Հասարակականկարգի պաշպանության ն այլ կազմավորումներ. բացառված չէ, որ Հատկացվենկաղմավորուժներումչընդգրկված բանվորներ ծառայողներ: Ուստի թունավորնյութերի արտադրության, օգտագործման ն պաշճպանմանՀետ կապված ձեռնարկությունների շրջակայքում ապրող ամբողջ բնակչութունը պետք է պատրաստ լինի մասնակցելու դրանց արտաճոսժանը (արտանհամանը) նպաստողվթարների Հետնանքներիվեբացմանը: ու

`

Թունավոր,

ճետենյութերի արտաչճոսման (արտանետման) վանքների վերացմանըմասնակցողբոլոր մարդկանց պարոտաոլեւտքէ լինի օգնություն ցուլց տալ տուժածներին, կանությունը այդ թվում նան՝ իրենց: նրանքպետք է պատրաստ լինեն Հմտորեն ՀակագաղզՀագցնելու տուժածներին, դուրս բերելով մարդկանց վարակված օջախներից, անչրաժեշտության ղեսյքում ն սրտի նրանց արձճեստական տալ շնչառություն անուղղակի մերսում կատարելչ չեզոքացնել մաշկի վրա գոնվող թունավոթ նյուների։ աչքեիր լվանալ ջրով կամ ճամապատասխան լուծույքով: Այս ամենը կնպաստիվարակված օջախներում Ճետնանքների վնրացման արագնե արդյունավետաշխատանքներին: կբացառի- կամ կնվազեցնի ուժեղ ներգործող թունավոր նյութերի առաջացած կորուստները, կապաճովիօբյեկտի գործելու կալունության բարձրացումը:

'

Մ

ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅԱՆ

ԵՐԵԽԱՆԵՐԻ

ԵՎ ՆՐԱՆՑ

ԱՌԱՆՋՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅԱՆ

ԳՈՐԾՈՒՄ

ՉԱՓԱՀԱՍՆԵՐԻ

ՊԱՐՏԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

'

ներեխււներինկատմամբ «Հոդատարությունըմեր սոցիալիսՀ

տական պետության օրենքն է:

Պատերազմի աժենադժվարինտարիներինանդամ Սովետական Միությանկոմունիստականկուսակցությունը ն սովետական կառավարությունը ձեռնարկումէին Հնարավոր ամեն ինչ նրեխաու ների կյանըն առողջությունը պաճպանելու ճամար: Առաջին Հերթին երեխաներըէվակուացվեցինխոր թիկունք, նախ ապաձովվեցին բնակարանով, սննդամքերքով, դեղորայքով, նրանց ճամար գործում էր մանկատների, մանկապարտեզներին Ժոանկամսուրների լայն ցանց. ՍՍՀՄ ժողովրդական կոմիսարների խորճուրդը 1941 թ. «Հուլիսի 2-ին ճատուկ որոշում ընդունեց նրկրում անճատականպաշտպանության միջոցների օդտագործմոն ուսուցում զծով բնակչության պարտադիր Ց մանելու ժասին. երեխաները տարեկանից սկսած սովորում

ճամբնդճանուր

Լին՝այդ

գործը:

ՍՍՀՄ

սաճմանադրությունում գրված է. «ՍՍՀՄ քաղաքացիները պարտավոր են ճոդ տանել երեխաների դաստիարակության մասին, ճասարակական ճանըօդուտ աշխատանքիպատրաստել նրանց, աճեցնել սոցիալիստական«ասարակարդի արչ ժանի անդամներ»: երեխաների ապագայինկատմամբ որպես Հողատարության բնական շարունակություն կարելի է դիտել նան այն միջոցաչեն քաղաքացիականպաշտպաչ ռումները, որոնք նախատեսված նության «ամալիրում: Մասս:ոլչական հրեխաներիպաշտպանուբնաջնջմանզենքից քյան նկատմամբ ճոգատարությունը` ամբողջ չափաճաս բնակչության ն, ամենից առաց, լուրաքանչյուր մոր ն լուրաքանչյութ Հոր, մանկական նախադպրոցականն դպրոցականՃճաստատու՝

թյան

ամեն

մի

աշխատողի ն ամենամարդասիրական շնորճակոլ

թ պարղադույլն միջոցներ ախառատրաստել ռաղիոսկպարտականությունը Այդ արթնությունը կատարելու է, անձրաժեշտ նյութերից տիվ, քունավոր միջոցներից բակտերիալ ամբողջ չավաճաս բնակչությունը Ն խաղաղ ժամանակաշրջանում ամենօրյա ճաղուստըբ, հրեխաներին մարղել -ւտնճապանելու պատրաստված լան

է,

ներ

որ

դեռես

ինի հրեխաների պաշտպանությունգործին. իմանա նրանցոլաշտպա-չ ու հելու եղանակներն միջոցները,

խապատրաստելանճրաժեշտ «

:

դ

պաշտ-

առանձնաճատկությունները:

Սովորողները մասսայականբնաջնջման ղենքից

վելու ճարցերն ուսումնասիրում են 2,5,

պիոներական ն

այլ

մասսայականբնաջնջման զենքից սլաշտպանելու վերաբերյալ ինչ ն ինչպես են ուսումնասիրում, խորճուրդ տալը մեծ օգուտ Զբերի գործին:

մեծ է Առանձնապես ծնողների, ինչպես նան

մանկականՀաս-

տատությունների ղեկավարների աշխատողների դերը ճակատակորդի ճարձակմանսպառնալիքի ժամանակ ե նրա կողմից մասսայական ղենքի անմիջական բնաջնջման կիրառական ւլայու

մաններում:

Հակառակորդի Ճճարձակմժան վտանդի մասին նախազղգուշաչ Հանուն

ցումը լսելուն պես

երեխաների դլաշտպանության շաճերի, է՝ ոլարզաբանել անձճրաժեշտ պաշտպանական կառույցննրում ճետ առնչվող երեխաներինթաքցնելու բոլոր ճարցերը. երելուների ճամարճայթայթել շնչառական օրգանների անձչատաւկան ն ության ն անճատականպաշտպանության բժշկական իջոցներ.պատրաստելշնչառականօրգաններիպաշտպանու-

աաջողա "

-

նաչ

ճնարավոր

Ար ՀԵ աթումցոնրում

թաքատոցը,ինչպես արդեն ասել Չաշտպանական

պաշտպան-

առողջարարական

ինչ

նխաների 6ն հրեխաների

թյուններին:

10-րդդասարան-Հ

ճամբարներում: պարտավորեն ճետաքրքրվել, Ծնողները Թե ինչ ծն սովորել իրենց երեխաներըտվյալ Հարցերի վերաբերյալ. ժնողի նույնիսկ լոկ թե երեխաները ճետաքրքրասիրությունը,

ամեն

ոխըր ա

դործողությունների ժամանակ երեխաների սլաշտպանության

տել

էվակուսցիավի պաշտպանական "մանակ դգանվելուճամար. ավագ տարիքի քացնել քաղաքացիական պաշտպանության տեղեկացմանաղդանշաններին| դրանց Համապատասխան դործողուկատարվող նե

ղաքացիական պաշտպանության տեղեկացման ազղանշաններով

նան

ն

դործում, տական պաշտպանության միջոցներից օգտվելու

սյարզադույնթաքստոցներ կառուցի, որպեսզի այլ, ավելի ճոլսալի կառույցներ չլինելու դեպքում դրանցում պատասարի իժանա նրանց երեխաներին, հ ապաստարաններում Թաքուռոցներում տեղավորելուե ռպլաշեզու կանները,կարողանահրեխանեհքին նախապատրաստել քաաքամերձ ըոոտի էվակուացնելու ճամար,Հմտորեն պաշտպանական անճչատանան միջոցներ ճագցնիերեխաներինն նրանց ճամարպաշտպանության պարղագույն միջոցներ պատրաստիչ իմանա վնասված հ ք(վարակմանդոտիներում) օջախներում

ներում,ինչպես

ն

ու

ենք, մասսայլասական բնաջնջման զենքից բնակչության, ճետնաբար նան հրեխաների պաշտալանությանճիմնական միջոցն է: Ծնողները ետք է իմանան պաշտպանականայն կառուլցների տեղերըչ են իրենց ն դրանը ճասնեդրտեղ սլաւոսոլարվելու երեխաները, լու առավել ճարմար ուղիները. նրանք պարտավոր են երեխաներին պատմել սլաշտպանական կառույցներում դանվելու կանոնների մասին: երե մոտակայքում պատրաստիապաստարաններ կամ ճակաճառադգայթային քաքստոցներ չկան, ապա ընանդամների Ճակառակորդիճարձակչ տանիքի չափաճաս բոլոր ման վանդ ճայտարարվելունպես պետք է ակտիվ տիպի պարղա-չ Սյուն ունենան ծածկված ապաստարանաճեղբի դույն թաքստոցներ կառուցելու կամ եղած խորշերը (նկուղներ ն այլն) թաքստոցների ճարմարեցնելու աշխատանքներին:

մասնակցու-

:

ոլետք երեխաները կապաշտպանական

«Օդային տագնապ» ազդանշանի դեպքում

է ճնարավորինչափ արագորեն թաբնվեն

ճասակի երեխաների ճամար ռույցներում: նախադպրոցական ո"լաշտալանական կառուլցննրում կարելի է կազմակերպել ճետաչ Քըրքիր Ճեքիաթների ցածրաձայն ընթերցումներ, իսկ դպրոցան թականներին ճեւտաքրքիրդրքեր տալ: Ասպասատարաններում քիստոցներում դանվելու ժամանակ երեխաներըպետք է խստիվ կատարեն մեծաճասակներիբոլոր ցուցումները:

երեխաներիճետ պաշտպանական կառույցներում գանվող է ճանդստություն ն Րիծածճատակիխերը պեռք ղապվածություն դրանորեն, երեխաների ներկայությամբ չբացեն վախ Ճարուցող խոսակցություններ:Մեծաճասակների խելացի ն Հանգիստ վաթ խուճապ չճարուցող գործողություններ խիստ դրականորեն ու

կաղդեն երեխաների վրա: Հայտնիէ, որ անվեճեր մարդու կողջին քեղ վստաճ ճանդիստ ես ղղում: Մասսայականբնաջնջմանզենքից պաշտպանվելու գործում մեծ նշանակություն ունի անճատական պաշտպանության ժիջոցների օգտագործումը: երեխաներիշնչառական օրգանների պաշտպանությանճա-չ-. մար կան Հետնլալ Հակադաղերը (նկ. 42)՝ ԱԱ--ճտ (մանկական ճակադաղյ, վեցերորդ տիլ, չոքը)չ 7211--6(մանկականՀակվադազչ6-րդ տիվ)» 11Փ--7 (մանկականֆիլտրող Ճակաղաղչ 2-րդ տվալ): ԱԱՓ--ո1(մանկականֆիլտրող ճակագաղ) նախաՄ1 Լ11Ֆ--1ԸԱ(ժանկական ֆիլորող «ակաղաղչ դոլրոցահան) Բադի ռրանից, մինչե 1,5 տարեկան երեխաների դպրոցական): սաշտպանության ճամար կա ԷԵՅՍԼ-4-ը (մանկական պաշտպանականխցիկ, չորրորդ տիլ): Ճ6ԱԼ-ճո ճակագավերը նախատեսվածեն կրոոսեր տարիքի (1,5 տարեկանիցսկսված) երեխաներիճամար: Դրանքկոմպլեկտավորվում են 11--6Ո տիպիթեթնացվածղոխչ-կլանիչ տոիհփով ն որպես դիմամաս՝ չորս՝ 1, 2, Ց ն 4-րդ չափսի խԽմ1-1 (մանկականդիմակ, առաջին տիլ): Այդ Հակադա-Հ դիմակներով զի առաջին երեք չամփսերիդիմակներն ունեն ապառովիչ երիղաթելեր, որոնք հրեխային թույլ չեն տալիս առանց մեծի օզնուփյան ճանել դիմակը. առաջին չափսի դիմակների միացնող լսողովակը կողքից միացված է կափուլրատոսիին: 2Ա1--6 ճակագդաղզերը նախատեսված են ավագ տարիքի երեխաների Համար, դրանք կոմպլեկտավորվում են ԼԱ--41 տիպի ղոիչ-կլանիչ տուփնրով (ինչպեսմեծաչճասակների ԼԱ--47 ն որպես դիմամժաս՝միայն 6-րդ չափսի դիմակՀակադաղերը) ու

-

.

ներով: 1Լ171Փ--7ճակադգաղերը նախատեսվածեն կրասեր

ավազ տարիքի երեխաների ճամար, դրանք կոժաղլեկտավորվոմ են ՐԱ--5 տիպի վտիչ-կլանիչ տուփերով(ինչպես մեծաճասակների ԼԱ--5 ե որսլես դիմամաս՝ բոլոր Հճակադաղերը) չափսերի ՃԱԼ-1 դիմակներով: ՈՂՓ--յ. նախատեսվածեն 15-ից մինչն7 Հակագաղերը ռոարեկաներեխաների ճամար. դրանք կոմպլեկտավորվում են ՐԱ--5.տիպի զտիչ-կյանիչ տուխնրով ն որպես դիմաժաս՝ 1, 2, 3 ն 4 չափսերի ԽԱ-3 (մանկական դիմակ, երրորդ Դիժակներնունեն ռետինե բարակ զլբւադիլ՝ տիլ) դիմակներով:

նե

նկ.

:

47.

(2--4

չափսի դիմակով) Հակագազը։գ) ԼՍԱԼՓ--7 Հակագաղ, (1-ին չամիսի դիմակով) Հակագազը

Բ) 7ԱԼ-ճ

5) ՈՂՓ--1 .

5.

ճակագազր՝ Հակագազը,՝

Մանկական զտիչ

ա) ՊԱ-ճո

նարարւն թ

այյ ողո մաց ող Ճատուկ «մատիտ»,

թմակեր ելուստ "Մարեցումըսկսվում է նե ր

ու

նե "ցող

.

6.

ամ ագաղ

Խր

հրեղաթել: ռլ

ուսակ

հրաշխավորված

Հար Հինգ երիզաթելերով: Դրանց ճարմանդների նշված ,

-

ժապավենների Ց (Ճակատային), (քունքային)9 դիրքից՝ մի քանի մետաղյա մասեր ոչ Դիժակների (պարանոցային): բվերի ճետեյալ

մոտ

խարինվածեն պլաստմասսայիցսպվատրաստված մասերով. 1-ին չափաի դիմակի խողովակըկողքից միացված է կա-

միացնող

փուլրառուփին: ԱՂՓ--Լ1 ճակագազնըի նախատեսված .

2-ից մինչն տարեկան երեխաների ճամար. դրանք կոմպլեկտավորվում են

են

ՐԱ.--5

(3-րդ ե

3-րդ

երկու տուփերով ն որպես դիմամաս՝ տիպի ղտիչ-կլանիչ 1: 2 (6, չորս կամ ոմ1--3 դիմակներով ն 4-րդ չաիանրի)

սաղավարտ-դիմակնորու կոմպլեկտիմեջ աա

չափանրիշ

Հակադազի Ցանկացածմանկական ԱԱ ա Տան Հակարա

րն

-

խա

,չավանրի

կանխելու քրտնակալումը ասլակիների ակնաճանդույցների ողՓ--1 3 ն 4-րդ միջոցը (3, մարնախատեսված չքրտնակալող թաչ չափսերիԼՆԱՓ-ՎԱ Հակադաղերում բոլոր ՃւոՀակադաղերում մնացած բոլոր նժետներ, '

մինչն 630 մմ-ին Համապատասխանումէ զրո չափսը, 635-ից մինչն 655 մմ-ը՝ 1-ին, 660-ից մինչն 680-ը՝ երկրորդ ն 685-ից մինչն 205-ը՝ երրորդ չափաը։ եթե 705 մմ-ից ավելի է, ապա անճրաժեշտ է ընտրել սաղավարա-դիմակի 4-րդ չավար (ինչ պես մեծաճասակներիկողմից օգտագործվողԼՈ-5 տիպի ճա-

կաղաղը):

ոլոր

աաա ուկ «մատիտ»):

որոշ ածքը (բացառությամբ կառուցվ Հակագաղերի Մանկական առանձնաճատեղած վերոնշյալ կառուցվածքում դիմակների ե ծողության սկզբունքները

գոր կություններունեցողներինը) նույննեն, ինչ մեծերինը: կրտսեր տարիքի հլ դպրոցական նախադպրոցական

Սոազը

բի (ինչպես մար չափում դեմքի բարձրությունը տես նկ. 13 բ) ն ՐԱ--4, Հակագաղիդիմակնընտրելիս. միջոցովորոշ (նկ. 48): նր այնուճետնաղյուսակների ւս

իայիԲար»

ճամար: ԼղՓ--շ Հակադաղերի

րո

111--6ո, 711--6 չափսը՝

ԱոՓ-1Ա

'

:

"

-

մինչն

մինչն

նռ 11ԱՓ--ԼԱ

արիրի/ ի

է-

ո ա:

այց

ուտող

րով»

նչպես

գծիքրկարությու Համար սաղավարտւն ը»

մեծերի

դիմակընտրելիս(տե՛ս նըկար

հարթ

Եբեխայիդեմքի

Դիրակիչառիոք

|

| 3-րդ

|

յ

4»Հոգ

|

թ»

192-99

85-92

|108--116

|

111--119

115--128

| 5-դ

| |

|92-99 |124--195

Հակադազերիճամար.

.

Դիմակի չավոը 1-ին

ի

աաա

արա թյունը, մմ

եւո մինչե չ

2-րդ

|

|

|

ր

Դեմքիլալնու-

հ

ակ Խա արուն ինչ

ա)

հ

այդ

չաի-

մանը Համապատասխան

|

108-116

3-րդ

4-րդ ՆՆ

ա

|

11-19

|

115-123

Մանկականճակադաղի ստուղումը, ճավաքումի ն տեղավորումը կատարում են մեծաճասակների. դպրոցական տարիքի Մանկական նրեխաների դա կարող են անել ինքնուրույնաբար: կարգը կատարելու դործողություննեիբ նշված ճակագաղերով դեսլճակագաղերի այնպիսին է, ինչպիսին մեծաճասակների քում: երեխաները Ճճակաղաղերըկրում են նույն դիրքով» ինչպես ն «մարտական»: Մեծաշճասակները՝«երթային», «պատրաստ» կրտսեր տարիքի երեխաներիճակաղաղերիդիմամասերիմիացնող խողովակը մեծ չլինելու պատճառովերեխաների Օ0»«պատն «մարտական» դիրքում ճակադաղերըկրում են րաստ» կրծքի երեք դիրքերում ճակագաղերը բոլոր վրա (նկ. 49)։ ԼԱՓ--/1 կրում են կրծքի վրա:

սաղավարտ-դի-

որոշում են դիմամաս(դիմակ) ճակագազի չափումը անճրաժելտ չազար՝ մակի ընտրելիս

ԼՂՓ

|

սաղավարտի, ընտրելիս չափու

ճամար

48.

Դեմբիլայնությունը, մմ

խե

|

են

Նկ.

բի բարձրու-

Թլունը: մմ

|

տարիքի

|

Ա

Դոմ

հրա

ու ընտրությունն դիմամասի Հակադազերի ար ավագ է մեծերի կողմից: ո մարեցումըկատարվում ն ցնել ընտրել ճարմար են ինքնուրույնաբար կ արող խաները դիմամասերը: դիմակն մանկական Հակագաղի "ը Ցանկացած

ների ճամար

Ցուցանիշ

րիա

Ավագ տարիքի ները ճակագաղերը ճաղ են

ի

ն ր խոքոորունարաի» ինչպես մճժաճառակ-

աա

Որպեսկանոն,կրտսեր

տարիքի երեխաների

ա-

կադազերը մեծաճասակներն են (նկ. 50): Դրա ճազցնում ճամար ձագցնողը երերային պետք է մեջքով կանդնեցնի դեպի իրեն (փոքր ե ժնեկնե ոի (ների մեջչ են երեխայի առնում, մեջքով դեպի Ճագցինողը), այնպես, որ գլու-

`

Նկ. 49. Մանկականճակագազկոելը կոծքի վբա՝ «պատրաստ» (ա) ն «մաոտական»(բ) դիոքերում

խը ճենվի ձեզ, այնուճետն պետք է երկու ձեռքով վերցնել գիմակը պարանոցային ն քունքային երիզա-

Վի ոհտինե խցանը ն երեխայի մաղերի ճեռացվեն ճակատի ն քունքերի վրայից (չմնան դիմակի եղրամասնրում): ն նախադպրոցական կրտսերդպրոցականտարիքի երեխաների Հակագաղերիճավաքման ճշտության ն ճերմետիկության ստուղումը նուլնպես կատարվում է մեծաճասակների կեղմից: Դրա ճամար անճրաժեշտ է երեխային ճակադազով պայուսակ խցանով Հագզյնել։ պայուսակից ճանել զտիչ-կլանիչ տոսին ամ ձեռքի ափով փակել նրա Հատակի անցքը: երեխան նախ ալհտք է արտաշնչի, ապա շնչի, եքե չի Հաջողվում շունչ քաշել, ուրեմն Հակագաղը միշտ ն Հերմետիկ է Հավաքված: կրտսեր տարիքի երեխաների ճակադաղերըճանում են մԺեծաճասակները: ճանելու եղանաՀակաղաղզը է կը ցույց տրված 51-րդ ու

նկարում:

Մանկական

պաշտոա-

թելերից բոնած (բթա-

մատների այղ ժամա-, նակ պետք է լինեն կղամասի դիմակ

ներսում) ե

ձնոքի

դաստակը շարժելուվ՝ դիմակը երեխայի դեմքին ճաղցնել, զլխակալը ուղղել ծոծրակի

վրա (անճրաժեշտուչ թյան դեպքում ձգել

,

հրիզաթելերը)ն կապել ապաճովիչ երի-

Նկ. Հարկավոր ղաքելերը: ճակաէ ճետնել, որ

դազի տոսիի

Դ ղտիչ-կլանիչ

ճանճատակից

Եբեխայինճակագազճագցնելը մեժաշամեց: մեծաճ Աջից՝ Աչից աճասակի կողմից: սակի ձեռքերի դիրբի երեխային Հակադազ

ճագցնելիս

պաշտպանական Մանկական 4) ժապավենովուին ապ խցիկը(ԷՅՈ--4) Նկ.

50.

52.

ռ

նկ. 51, չակագազրԵբեիայի զոայիցճանելը `

զցած (վեդից) զբա իի

Ն

մանկականսայլակի

Դրանից ճետո խնամքով ճերմետիկացնում են մուտքի անցքի» ոբի Համար վինիպլաստներկու թանքիկից ն ձգիչի ոհտինե օղասեղմիչով ձղում նն մուտքի անցքի ոնտինե կից բաղկացած

նական խցիկը (նկ. 52) բաղկացած է պատյանից, մետաղյա' կարկասից,կրկնատակից,սեղմակից ն ուսաժապավենից: Խցիկի պատյանն իրենից ներկայացնում է ռետինե երկու. պաստառիցբաղկացածմի պարկ: Պատյանումներդրված են դիֆուղիոն-կլանիչ հրկու տարրեր ն պլաստմասսայի թափանցիկ

-

կտորը:

խցիկում պառկեցվողերեխայի Համար Պաշտպանական

Բ

որի միջով կարելի է ճետնել երեխայի վիՔաղանք (պատուճան, խնամք տանելու ճամար պատնկատմամբ ): ճակին Երեխաների լանի վերին մասում նախատեսվածէ ռետինե կտորից գրպանիկ: Այ կարկասն ապաճովումէ խցիկի ամրությունը: Մետաղյա են մտնում ն չորս անցքեունի կանքերյ որոնք վերնից ներքեից իի՝ պլաստմասսայե շրջանակներովդիֆուղիոն-կլանիչ էլեմենտների բլքանցքների մեջ ներքնի կանթերը վրանի կտորից պատրաստված կրկնատակիճետ միասին կազմում են ծալովի մաճճակալ: Վերին կանքերին ամրացված է ուսաժապավենը: Խցիկըքանդված վիճակում պաճվում է ստվարաթղթե տուփլո

մեջ: Խցիկըճավաքելու ճամար

բոլոր

ճանդույցները դնումեն

սե-

սկսում Ճավաբել: Սկզբում մետաղյա ղանին կարկասիվերնի կանթերը դնում են դիֆուղիոն կլանիչ էլեմենտների չրջանակների բլթանցբերի մեջ. կանթերի փակաղակներըպետք շրխկոցով փակվեն անցքերի մեջ: Այնուշճետնպատյանը շրջելով ն վերեի կանքերի վրա"դնելով, ներքնի բլքանցքերի մեջ են դնում ներքնի կանթերն այնպես, որ կանթախողովակների ծայրերը 3--4 սմ դուրս դան անցքի մյուս կողմից: Պատյանիվրա Ճարմարեցնում են կրկնատակը:Դրանիցճետո կրկնատակիկողային միջանցիկ դիպլաններըճաղդցնումեն խողովակածայրերինն ժինչե վերջ ձգում ներքնի զույգ կանթերը, կրկնատակի ներիզաթնլնրն անց են կացնում ներքնի կանթերի լայնակի խողովակների տակով: Ասլա կրկնատակի ծայրերն անցկացնում են ոտիկների տակով ն երեխայի ոտքերի կողմից ճանդուցում: Խցիկը շրջելով ն նորմալ ամ բերելով, կարգավորում են ուսաժասվլավենիերու

`

-

Հավաքված(բայց

Հ8րմնտիկացված)

խցիկը պաճում են երնխայիաննյակում։ Այն «մարտական» վիճակի է բերվում վտանդ» կամ «Քիմիական տագնապ» աղզդա«Ճառագայթային են խցիկի ներսում ոտքերը դենշանով. երեխային սլառկեցնում են գնում մանկական սնունդ պաչ սվիմուտքի անցքը: Խցիկի ժեջ ն մեկ-երկու պաճեստային բարուր: րունակող շիշը, խաղալիք

ոչ

Հա-

որ խցիկի մնջ աստիճանԸ բարձր կլինիը է Հետնել խցիկում գտնվող երեխայի վիճակին, Մշտապես սլետք օդի չերմաստիճանըդերազանառանձնապես երբ շրջապատող ցում է Վ. 25-Ը: Ձմռանը երեխան խցիկում կարող է ճագնված լինել ինչպես սովորականզբոսանքի ճանելիս: Պաշտպանականխցիկը կարող է փոխադրվելձեռքով բոնած կամ ուսին դցած, ինչպես նանտեղադրվել մանկասայլակիկամ ռաշնակի վրա: Վարակվածօջախի սաշմաններից դուրս երեխային կարելիէ միջոցները ճանել խցիկից դուրս բերել միայն պաշտպանական է չսլետք նա, երեխային, վերցնում Հրամանով: ով լցիկը է վարակված Ճճագուստկրի: Օգտագործված վարակաՀչ

ընտրելիս անճրաժեշտ է Հաշվի առնել,

պուտ

ջերմաստիճանըսովորականից3--4

Թան

ղերծվում է:

՛

է

կարությունը:

-

Քննարկված միջոցներից բացի, որոնք ճուսալիորեն սլաշտպանում են երեխաներիշնչառական օրգանները ռադիոակտիվ,, թունավոր նյութերից ն բակտերիալ միջոցներից,շնչառականօրդանները ռադիոակտիվփոշուց ն բակտերիոլոգիական աէրողոլեն օգտագործվել թ--271 ներից պաշտպանելուճամար կարող ն սլարղագույն միջոցներըՐ շնչադիմակները սպլաշտպանության Ճակափոշային դործվածքե դիմակներնբամբակամաոռլյային ու

վիրակապերը:

ք.2/1 չնչադիմակները գործողությանսկզբունքով ն

օգտա-

Ք--2 շնչադիմակնեդործմամբ նուլնականեն մեծաճշասակների են չորս է, որ պատրաստվում րին: Դրանցտարբերություննայն են ն տարեկաներեխաների` չափսի նախատեսված 2-ից մինչն

Համար:

չարկավորչափսի

ճամար շնչադիմակ ընտրելու

անձճրաժեշտ

է չափել երեխայի դեմքի բարձրությունը քթարմատի

աժենա-

խոր կզակի ամենացածրկետերի միջն ընկած տարածությունը ե դրան Համապատասխան որոշել նկար 13 մմ մակի անչրաժեշտ Համարը: դեմքի բարձրությունը 80--100 չափար, 100-ից մինչն լինելու դեսլքում վերցնոմ են զրո ն

(ոէ՛ս

շնչաղի-

բ)

:

.

ն

մմ-ը՝առաջին, 115-ից

ալկալիական

մինչե 125 մմ-ը՝ երկրորդ ն 125 մմ ավելի դեպքում՝ երրորդ չափաը: գործվածքե դիմակները երեխաների ճամար 2Հակափոշային

մաշկի մշակման 4ամար պետք է օգտադործել դերօքռիդի ոնցեպտուրա: միայն ոլաշտսանության միջոցներ ունենալը բավաՍակայն կան չէ. երեխաները օլեւտք-է կարողանանօգտվել այդ միջոցնեչ բից» սլատրաստված լինեն դրանցուփերկար ժամանակ դոնվե-

են այնպես,ինչսլեսմեծերիճամար:երեխանեպատրաստվում

րի ճամար, ինչպես նշվել է ձնոնարկի111 դլխում, պատրաստչ մինչն 80 մմ դեմքի բարձրուվում են երեք չասի դիժակներ՝ ծճրկրորդ թյան դեպքում՝ առաջին չափս, 81-ից մինչե 90 մմ՝ չափո, 91-ից մինչն 100 մմ՝ երրորդ չափս: Դիմակներնօգտաղործվում են 3 ն ավելի բարձր տարիքի երեխաներիկողմից:

վիրակապերըպատրաստերեխաներիբամբակամաոլյլային են 805440 սմ մառլլայի կտորից. մաոլլայի վրա դրվում է սմ Հաստությամբ բամբակ: սմ չափսի 1--2 20515 երեխաներիմաշկը ռադիոակտիվփոշուց ն բակտերիալմիչ ջոցներից պաշտպանելու ճամար կարող են օդտագդործվելանջրաթափանցկտորից թիկնոցներ ն անձրնանոցներչինչես նան մարզական (դաճուկային)կոստյումներ, իսկ ամենափոքրիկնեչրի ճամար՝ տարբեր կոմբինեղոններ:։եթե երեխաներիսովորաՀչ կան ճագուսոին կարվեն ոչ բարդ Հերմետիկացնողճարմարանքներ ն Հճաղեցնենճատուկ լուծուլթով (տե՛ս 11` գլուխը), այն որոշ ժամանակկպաշտպանինան թունավոր նյութերի զոլորշիներից: երեխաներինպետք է ճագցնել ռետինե ճտքավոր կոշիկռետինե ձեռնոցներ, բուտիներկամ կրկնակոշիկներ, ձեռքերիք՝ ներ կամ թարթմաններ,կաշվն ձեռնոցներ: Մաշկի պաշտաաճաղուստի ռլատրաստմանկարդն նության ճամար մանկական է, ճամար: մեծաճասակների ինչպես այնպիսին երեխանների պաշտպանությանճամար շնչառության օրդանչ միջոցներից բացի կարող են ների ն մաշկի սպաշտսլանության ն օգտագործվել պաշտպանության պրոֆիլակտիկայի բժշկական միջոցներ՝ ՃՈՂ--Հ դեղարկղը ն անչճատական Հակաքիմիական ծրարը: Ճ1--Չ դեղարկղիկում եղած միջոցները (48 2 ռադիոչ ն ցավազրկմանմիջոցներիցբացի) տալիս են մինչի 8 ակտիվ տարեկան երեխաներին՝ մեծաճասակներին տրվելիքի /4-ի» Սշ-ի չափով: 1 2 ռադիո իսկ 8-ից մինչն 15 տարեկաններին՝ ակտիվ ն ցավաղըկման միջոցները երեխաներին են տրվում է ծրարից օգտվելիս ետք րիվ դոզայով: Հչակաքիմիական ն նկատի ունենալ, որ նրա Ճեղուկը կարելի է կիրառել միայն ավելի տարեկաներեխաներիմաշկի վրա ընկած թունավոր նյութերը վնասաղերծելու Համար: Մինչն 2 տարեկաներեխաներթ

1: վերաբերումէ: նախադպրոցական Հատկապես, ամար: դպրոցական կրտսեր տարիքի

լու

երեխաներին, Օրինակ, ճակագաղ ստացող ծնողները պետք է երեխային. սովորեցնեն դրանից օգտվել: Ընդ որոմ պետք է Հաշվի առնել հրեխաների ճոգնբանականն ֆիզիոլոգիականառանձ`

նաճատկությունները, նրանց տարիքըոԴժվարություններն

վում

Դա

'

առավելապես առաջանում են առաջին անգամ Հակագազ Հաղնելիս. կրտսեր տարիքի երեխաների կարող են վալաց լինել, առաջին անդամ տեսնելովի̀րենց ն խննալ, իրենց ճասակակիցներին ճակագաղճաղաւծ: Այդպիսիդեսլքերում՞ չլետք է դառնանալ, անձրաժեշտ է դրանորել տակտ ե ժնողաչ կան Հմտություն: երեխային ռովորեցնելիս ճարկավոր է լայնու րեն օգտագործել խաղի տարրեր, օրինակ, սկզբում Հակադաղը՝ մեծ տիկնիկին4ագցնել ն այլն: Պարապմունքները պետք է է-ննն ոչ երկարատեչ երեխայի իսկ նշան-ճոգնածության առաջին ների դեպքում դադարեցնել: Ուսուցման ինթացքում երբեք չիկարելիերեխայի վրա գոռալ, ճակադղաղըուժով ճաղցնել նրաւնչՊաշտպանության միջոցներից օգտվելն ավելի ճեշտ է սով|լո-րեցնել դոլրոցական տարիքի երեխաներին: Արդեն երկրորդ դաՀչ սարանում նրանց սովորեցնում են ճադնել ն Հանել ճակաղաղը)որոշ ժամանակովկրել այն: իսկ ճինդերորդ դասարանցիներինկարելի է բավականաչափպատրաստ ճամարել պաշտպանական: միջոցներից ինքնուրույնաբարօդտվելուն, նրանք փորձ են ձեռքբերել դպրոցում սպարապելիս պիոներական ճամբարներում ն. ռազմասպորտային«.արնիցա» խաղի ժամանակ, որում ուշադրություն է դարձվում մառսայական բնաջնջմանզենքից պաշտ-ռլանվելում: կրտսեր դպրոցական տարիքի երեխաները նե, իճարկն, նա-խադպրոցականները, անձճատական պաշտպանությանմիչջոցներ,առանձնապնսճակագաղկրելիս։ պետք է մշտապես գտնվեն մեծաճասակներիճսակողության տակ: Հակառակորդիճարձակմուն ռեալ սպառնալիքառաջանալուց ճետո ցանկացած կարող է կարգադրությունստացվել ժամանմիլ :

Չըգ14

։Շաղաքացիական պաշտպանություն

ժվակուացիա սկսելու մասին կամ կարող է «Օդային տագապ» ազդանշան տրվել: Այդ պիտք է անճտրա» ժեշտ ամեն ինչ պատրաստել էվակուացիայի կամ պաշտպանական կառույցում երկար ժամանակ գտնվելու Համար: ի Համար Հագուստ ն կոշիկ ընտրելիս, պետք է Հաշվի առնել

կապակցությամբ

էվակուացիայի ժամանակ մեծաճասակներին ննրկալացվող՝ բոլոր սլաճանչները է՛լ ավելի մեծ պարտավորություն են ձեռք բերում, երբ խոսքը վերաբերում է երեխաներին անելուն) նրանց տրանապորտնստեցնելուն, ճանապարճին անվտանդուչ թյան միջոցները պլաճպանելուն:

երեխանե-

ն տարվա եղանակը: դրանցսլաշտպանական Ճճատկությունները

Մինչն երիք տարեկան երեխաների Համար Հարկավորէ

կական սննդամբերքի պաշար պատրաստել, որը րում կամ սլաշտսղլլանական կառույցում կարող են

սնման

Քաղաքացիականպաշտպանությանտեղեկացման աղդանշաններով դործելու ժամանակ երեխաների պաշտպանությունը որոշակի առանձնաճատկություններ ունի նան վնասվածօջախներում (վարակմանգոտիներում):

ման-

կետե-

չլինել՝ մանկական սնունդ, չորացրած կաթ, սլաճածոյացվածՀյութեր ն աբՎին. նախադպրոցականն կրտսեր դպրոցական ճասակի երեխամերի ճամար ավելի լավ է վերցնել պաճածոներ, կոնցենորատներ, պանիր, ռ"լաքսիմատչթխվածք ն այլ շուտ չիչացող այլ մթերքներ, ինչպես նան հեռացրածչրով լի տավփաշիշ: Բոլոր ամթերբներըպետք է փաքեթավորվենցելոֆանե ծրարների ժեջ: Դրանցիցբացի նախաղպրոցականներիճամար ճարկավոր է վերցնել նրանց սիրելի խաղալիքն դիրքը: ն

ննողները «Օդային տագնապ) ազդանշանըլսնլուն պես պետք' ճագցնեն երեխաներին,վերցնեն նախօրոք պատրաստոված իրերն սննդամթերքըն միասին արագորեն դնան ապաստարան (քաքստոց): Դպրոցականտարիքի երեխաներըսլար-Հ: միջոցները, «պատտավոր են անճատական պաշտպանության երերաստ») դրությամբ ունենալ իրենց ճետ. նախադպրոցական է խաներիպաշտպանությանմիջոցները պետք գտնվեն ծնողների` մոտ. մինչն 1,5 տարեկան երեխաներին պետք է տեղավորել: ԽՅՄ--4-ում (բայց խցիկները նախօրոք չճերմետիկացնել): է շտապ

ու

ու

էվակուացվողերեխաների իրերի սննդամթերքիճամապէ րուկներին (ուսապարկերին)Հարկավոր ամրացնել պիտակու

ներ, վրան ենթեռնելի դրել երեխայի ազգանունը, անունը, ճայրանունը, տան ճառցեն ն էվակուացիայի վայրը: նշումներ ճար կավոր են նան նախադպրոցականճասակի երեխաների Ճամար. Հադղուստի ներսի գրպանում պետք է դնել քարտ, վրան դրել երեխայի անունըչ ճայրանունը, ազգանունը, ծննդյան թիվը, ծննդավայրը ն ճոր կամ մոր աշխատավայրը. ավելի լավ է այս չանղդեկություններըդրել սպիտակ կտավի վրա ն կարել օձիքի «ոակ։

Ապաստարան(թաքստոց) մտնելիս մեծաճասակները պետք է երեխաներինառաջ թողնեն ն առավել ճարմար տեղերը նրանց` տրամադրեն:

«Ճառագայթայինվոանդ» ազդանշանճայտարարվելու դեպքում, Հաշվի առնելով ճնարավոր ճառագայթման սպառնալիքը: ճարկավոր է ԽՈՂ-2 դեղարկղից երեխաներինտալ ռադիուլաշտՀ պանական մն 1 միջոցը օգնել նրանց ճադղնելու անչատական` իրենքէլ ոլետքէ ճագնեն դրանը ն, ւլաշտպանության միջոցներ,

յ

երելաների էվակուացիան կարող է տարբեր հղանակնենրով սննդամթերքը, անչապաղ վերցնելով պատրաստվածիրերն փրականացվել: Ամենից ճաճախ երեխաները կէվակուացվին դնան դեսի թաքստոց: Անչճրաժեշտությանդեպքում թաքստո ծնողների ճետ: Այդ դեպքում ծնողները պետք է վերցնեն երնէ, որ երեխաներն ոռտադուրմին Ա--271 ցում նպատակաճարմար խաների ճամար պատրաստվածպաշտպանությանանճատական բամկամ դիմակներ դորժվածքե շնչաղիմակներ,Հակափոշային ն երեխաներիճետ ներփաստաթղթեր միջոցներ, սննդամթերք, վիճակում պաճեբակամառլլալին վիրակապեր, «պատրաստ» կայանանէվակուացիոն ճավաքակայան:։Անճրաժեշտէ ուշադիր լով Հակաղազերը: Ռադիոակտիվտեղումներից Հետո հրելխոոնի» ճետնել երեխաներին: թույլ չտալ նրանց ճեռանալ: Ավաղ ջ ն ոադիոպաշտպանակա րին ՃԱՂ--2 դեղարկղից պետք է տալ հնքի երեխաներըկարող են ինքնուրույն էվակուացվել ե սովո2 բաբար՝ ճետիոտն ծնողները պետք է օդնեն նրանը պատրաստ«Քիմիական տագնապ» ազդանշանով ծնողներն իրենց երեընտ վելու՝ ճիշտ ՛ ' ճարմար թոր կոշիկ փաթեթավորել ԱՅՐ իրե ջ"յլելու ԱՊ |

ու

տա-

:

'

ու

ել:

րի

աժե

որե

երըչ

ու

Ը

--

իջոցը:

:

օզտադործելով անչատական ռլաշմուլանության միջոցները, պետք է դնան պաշտպանականկաանձճրաժեշտ

խաների ճետ,

'

ն ատույցները

մնան

ատանալը: `

այնտեղ ժինչնդուրս

գալու

թույլտվություն

երեխաներիժու

'

ֆոսֆորօրգանական նյութերով թունավորնշաններ երնալուն պես պետք է ԽԱ-Տ դեղարկղի խոռոչից դեղաճարերտալ նրանց: նքե թունավոր նյութերի կաթիլննբը երեխայի մարմնի չպաշտպանված մասերի կամ Հադուստի վո են ընկել, պետք է դաղզազերծողթճեղուկով Հնարավորին չավ արագ մշակել այլ տեղերը: օջախից դուրս գալուց Հետո, Հագուստի ն կոՎարս:կված. շինի վարակվածության նշանների առկայությունից արտաքին ետք է կատարելերեխաների անկախ, իսկ առաջին մասնակի, սկ Հնարավորությանդեպքում նան սանիտարականլրիվ մշահան

կում:

«միջոցների օգտագործումից բացի երեխաներին Հարկավոր է ՃՈ--2 8 1 միջոցը: դեղարկղիցտալ Ճակաբակտերիալ երեխայի քուր վարակիչ 4իվանդությանդեսլքում կտրուկ (ջերմաստիճանի բարձրացում, դլիւացավ, ռարսուռ, ընդճանուր թուլություն, արտխառնուք,փսխում, լույծ է այլն) ճարկավոր է, ինչպես վորաբար արվում է, ձալրտնելմոտակա բուժական ճառստատություն. ինչն բժշկի գալը պետք է ճիվանդության տարածումը Վլանխողմիջոցառումներձեռնարկել:Բժշկի այցելությունից Հետո ինտանիքի բոլոր անդամներըալարտավոր են խատորենկատա-չ իել նրա ցուցումները: սո-

Մանկականնախադպրոցական ճիմնարկներումգտնվող երեմաների պաշտպանության Ճճաջողությունը մեծապեսկախված է ճարձակման սպառնալիքիպայմաններում ն ք Հակառակորդի տեղեկացմանազդանշաններով ղաքացիական պաշտսլանության գործելու վերաբերյալայդ Ճճիմնարկների ն ղեկավարների սպաքա-

ռարկող անձնակազմի գիտելիքներից:

Հակառակորդկ Հարձակման սպառնալիրի վերարերլալ աւնղեկացումից Ճճետո երելաների պաշտպանությունը կաղմակերպելու ն ասղլաճովելու Համար մանկական նախադպրոցական Ճիմնարկներիղեկավարներն ապլասարկող անձնակազմըպետք է անցկացնեն մի շարք միջոցառումներ:Ամենից առաջ պարու

տավոր

են

ստուգել ճիմնարկությանըկցված պաշտպանական

կառույցի վիճակը,երեխաներինտեղավորելուն

Ջլջ

ու

ցուցակները: ծուցակները լրացնելուօրինակ.

Կան

Ցուցակ

`

Հակառակորդի ճարձակման դեպքում բակտերիոլոգիական պաշտպանական կառույցներիե անչատական սլաշտպանության

ւ

թյան դեպքում կառույցը` լրացուցիչ սարքավորելու սլատրաստվածությունը: կառույցում անձճրաժեշտէ սննդամքերքի ն ջրի պաշար սանղծել, ապաձճովեյով գրանց պաճպանությունը: չ նան կազմակերպել երեխաների պաշտպանուՀարկավոր խյան անճատական միջոցների ստացումը: Այդպիսիժիջոցներ ճայտերը պետք է նախապես տիվեն ՕԴրաճամար ստանալու են Համիում բոլոր երեխաների դեմբի բարձրությունն լայնությունը Հակադազի դիմային մասի անճրաժեշտ չափար որոշնչ լու ճամար ն կաղմում են սլաշտվպանության ժիջոցների ուտացչ

|

անճրաժեշտու:

Լենինյանկռմեբիտմիությանանվանգոբծաբանի4. 12 մանկապարտեզի ստանախմբի անճատական պաշտպանության միջոցներ (ճակագազեր)

Բ

զո

ճամար:

:

ր

բ

|

Դեմբի

Աղշանուն, անուն

| 1.

բարձրությունը

| ւմ հվանով Պյոտր Մինիցինա Գալինա Պետրով Սեմյոն

|

2. 3.

|

թյունը մմ

Ի

Դիմակի, Հակագառի

Դոմքի լայնու-

Հակագաղ--38

Ր

|

104 |

|

մայն

նդամքեը՝

անճրաժծշտ չափաը՝ |ՂՈ-ճո. ողՓ--ո ԼՍ1Փ--7

ՈՈ-ծո

թվո

յ

ջ

|

(1ոՓ--ջ

103- Դա 19,կամ 2-րդափի ողՓ--ր՝ դ

7"

9. 22: ուեթի՝ թի ավիռի՝ 2-րդչարի8, 3-րդչափավ՝ 6, 4-րդչափոլ չ

,

«

,

Ֆ------

աուխոի՝ 6,

աան՝

ատորագբություն

ի.

Ցուցակի մեկ օրինակը պաճվում է խմբի դաստիարակի, մյուսը՝ մանկապարտեզի(մանկամսուրի յ) վարիչի մու: Ցուցակների ճիման վրա կազմվում է չլաշտվանության միջոցներիպաչ Մանկամսուրներում ցուՃանջվող քանակի ընդճանուր ճայտ: պակում նշվում է ԷԼՅՍԱ--4-ի անձճրաժեշտ քանակությունը: Անկախայն բանից, թն Հակագաղեր (շնչադիմակներ)կըսստացվենթե ոչ, անճրաժեշտ է ծնողներին պարտավորեցնելերեխաների ճամար շնչառական օրգանների պաշտպանության

սվարղադույնմիջոցներ պատրաստել ն ճարմարեցնել ճագուսՀ տին՝ ուսդիոակտիվ նյութերից սալաշտպանվելու ճամար: ունի մանկապարտեղներում (մանկաչ նշանակություն մսուրներում) զտնվող երեխաներինճակագաղերիցկամ պաշտՄեծ

ռլանությանայլ

միջոցներից օդտվելու կանոնների ուսուցումըչ նրանց ճետ երկար ժամանակ պաշտպանության միջոցներ կրելու ուղղությամբ մարղումների անցկացումը: Այդ գործում մանչ կական նախադպրոցական ճիմնարկների ղեկավարներինօդնություն սլետք է ցույց տան շեֆական կաղմակերպությունները: Գերատեսչականմանկական ճիմնարկներում գտնվող երեեն, ինչպես Հայրենականմեծ սլատերազմիտախաները կարող Հետ րիներին, մանկական էվակուայվել քաղաքամերձ դոտի։ էեվակուացիայի ցուցում ստանալուն պես մանկաչ կանճիմնարկի ղեկավարը պարտավոր է այդ մասին տեղեկացնել երեխաների ծնողներին, ճշտել էվակուացվողների ցուցակները, նշելով յուրաքանչյուր երեխայի տվյալները, ծնողներից ստանալ ռադիոակտիվ փոշոց նե բակտերիալ աէրողոլների ճամար մլատրաստված անձճրաժեշտիրեր: սալաշտպանվելու

ճիմնարկի

Մանկապարտեզը (մանկամսուրը) սովորաբար կէվակուացվի ավտոտրանսպորտով (ավտոբուսներով)կամ երթուղային տրանսպորտով:Ընդ որում երեխաների ն մանկական ճիմնարկների սպասարկող անձնակաղմի վարքի կանոնները չեն տարբերվում վերը նկարագրվածկանոններից: Անշրաժեշտ է միայն նշել, որ էվակուացմանկետ ժամանելուն պեսմանկական Ճճիմնարկիղեկավարի ն սպասարկողանձնակազմիառաջնաճերթպարտականությունն է երեխաների տեղաբաշխման շրջանումնախասպլաւորաստել պաշտպանականկառույցները, օգտվելով տեղականիշմարմիններին տեղականբնակչության օգնությունից: խանության ռպասարկող Մանկական նախադպրոցական ճիմնարկների անձնակաղմի դործողությունները քաղաքացիականսպլաշտսա-չնության տեղեկացմանազդանշաններիցճետո քիչ բանով են տարբերվում երեխաների ծնողների`այդ նույն աղդանշաններով բարդությունն գործողություններից։ Առանձնաճատկությունն ընկնում են մի այն է, որ մի դաստիարակչուճուն(դայակին) քանի երեխա: Այստեղ ճնարավոր չէ գործել առանը շեֆական կամ մանկապարտեղին (մանկամսուրին)կցված Հիմնարկության (ձեռնարկության)օգնության: ԱՀա թե ինչպես է նկարագրում, օրինակ, չայրենականմեծ

անձ ռսլասարկող մանկամսուրների տարիներին պատերաղմի

Ֆակաղմի աշխատանքըՄոսկվայի շրջաններից մեկի ՏՀ0Պ-ի շտաբի պետ ընկ. Հակոբյանը: բժշկականծառայության շաբաթ ժեկ մնացելէին մանկամսուրներում, «երեխաները արտադրադործարանների գալիս չէին Ժնողները օբերով դուրս

Բնականէ, փոքրիկպատվերներ: շտապ կատարելով մասերից:

"անձնակազմի ները ամբողջովին դտնվում էին սպասարկող ծնողներինն ճակառա-չ խնամքի տակ, որը պետբ է փոխարիներ ժամանակ ճոդ տաներ երեխա-չ օղային ոմբակոծումների կորդի

ների

մասին: պաշտսլանության

Պպաստարանէին բերել անկողիններ, նախօրոք սլատրասեվ ամեն անգամ,երբ ճնչում տել էին մոմերը, լապտերները: Հագցնում էին փոքրիկներին տազնապ»ազդանշանը, էր «Օդային ճադայակների Բուժքույրերի, տեղափոխումապաստարան: ն նրանց օգնում էին մար դժվար էր միալնակ գլուխ Հանել, թոշակառու ծեր զլիավորասլես մոտակա շենքերի բնակիչները» «Օդային տաղնավ» աղդանչանը,նրանք շտականայք: ելով փոքրիկ պում էին դեպի մանկամսուրչ ուր արդեն ութսուն սպասումէին նրանց: են մնում, նույնիսկ պատերաղԵրեխաներըմիշտ երեխաներ Հնարավորինչափ մեծաճասակներս, Ժի ժամանակ: եվ մենք, նրանց պայմաններում էինք ցանկացածիրադրության աշխատում ապաճովել: Համար թեկուվղ նվաղագույն Հարմարություններ օրերի դժվարությունՓոքրիկներն,իշարկն, պատերազմական իսկ առա, ավելի զգում: էին ները մեծ մասամբ ֆիղիկապես նան արտաքին այլ ավագները ոչ միայն տարրականխնամք,

ու

մոսկվացիներ

մեծաշասակի խրատ»: էին պաճանջում, խոսք վբ«ճանգատությունը,

Մանկականկոլեկտիվումավագների

ու բարյացակամությունը բացառիկ նշանակուտաչությունն պայմաններում դժվարին իրադրության թյունունեն ռազմական '

'

`

ու

-

Թ0ծորաօ

3ոուտոը,

1913, թ

4.

մեժ

Գլուխ

Մ ||

ԱՌԱՋԻՆ ԲՈՒԺՕԳՆՈՒԹՅՈՒՆ (ԻՆՔՆՕԳՆՈՒԹՅՈՒՆ

ԵՎ ՓՈԽՕԳՆՈՒԹՅՈՒՆ)

ՑՈՒՅՑ. ՏԱԼԸ

առողջապաճությունը խնդիր է ազնվադույն Սովետական

կա-

տարում, մշտասլես ճոգ տանելով բնակչության առողջությած մասին,

ե

միննույն ժամանակ,

մասնակցելով քաղաքացիական ոլաշտպանության որոնք ուղղված են ճակաՀ միջոցառումներին, ռակորդի ճարձակման դեպքում երկրի բնակչության ոլաշտոլաՀ նության նպատակին: են

նը,

Առողջավաճական մարմինները ստեղծում

ն

պատրաստու

ոլաշտալանության բժշկական ծառայություքաղաքացիական

որը կազմակերպումէ բժշկական անձնակազմի Հատուկ լատրաստության գործը, ստեղծում ն պատրաստում է Հատուկ կաղմավորումներ բուժպրոֆիլակտիկն ձեռնարկություններ ու

ճՃակաճամաճարակային միջոցառումների կատարման Համարչ

Արդեն իսկ գոյություն ունեցող բժշկական ձեռնարկությունների բաղայի վրա ստեղծվում են առաջինբուժօգնության ջոկատներ, որոնք պետք է անմիջականորենփրկման աշխատանքներիօբեկտներից բերվող տուժածներին բուժօգնություն ցույց տան ե նրանը պաճապանված նախապատրաստեն էվաճիվանդանոցներ կուացնելու ճամար: Բացի դրանից, բժշկական ծառայություն ռտեղծում է մի շարք այլ Ճատուկ կաղմավորուժներ ձեռնարկություններ ն ապաճովում դրանց մշտական պատրառտվածուչ թյունը բնակչությանը ցույց տալու բուժօգնություն դործողուչ թյունների ճամար: մարմիններըե քաղպաշտպանության Առողջապաճական բժըշկական ծառայությունը իրենց աշխատանքումմիշտ ճիմնվում են բնակչության օգնության վրա: Դրանում մեծ դեր է խաղո ՍՍՀՄ Կարմիր խաչի ն կարմիր կիսալուսնիընկերության ժիությունը, որը բնակչությունից ուռեղծում է ակտիվ, ն օգնում է քաղաքացիականսլաշտալանության բժշկական ծառայությանը՝ կաղմակերպելուբնակչության բժշկական պատրաստությունը: Չէ որ վնասված օջախներում նույն պաճին մեծ քանակությամբ ու

սա

,

:

բժշկական օղնության կարիք ունեցողներ ճայտնվելու դեպքում բթշկական կազմավորումներիճամար անճնարին կլինի ժամաբոլորին, առավել նես մուհնալ նրանց. նակինճայրոնաբերել Ճակառակորդիճարձակման ճակատաղզրական առաջին րուլենեչ րին բնակչությանփրկուքյունը չատ բանու։ կախված կլինի լուրաքանչյուրի Ճիշտ դործելու հն իրեն առաջինբժըշմյուսներին կական օղնություն ցույց տալու ճմություններից: քաղպաշտպանությանբժշկական ծառալուչ Միաժամանակ, կձղոի Թյունը իր կազմավորումներըմոտեցնել չտուժած շրջան ներից վնասված օջախներին, տուժածներին՝ արագորեն բժշկական առաջին օգնություն կազմակերպելուն տուժածներին սլաճռպլանվածճիվանդանոցները էվակուացնելու ն բուժելու ճամար: Այդ մրջոցառումների «ամար կապաճանջցվի քաղաքացիական «պաշտպանությանշատ մարմինների մասնակցությունը, ինչպես նան ամբողջ բնակչության ակտիվ օգնությունը: Այս ճանդամանՔըն իր ճերքին նույնպես բարձրացնում է բնակչության բժշկական նախնական սլատրաստությաննշանակությունը: Հակառակորդի կողմից միջուկային, քիմիական կամ բակտեբիոլովիական զենք կիրառելու ճետնանքովկառաջանանվնասորոնցում մարդիկ կարող վաժ օջախներ(վարակման գոտինքի), են ամենաբաղմաղան բնույթի ծանրության:վնասվածքներ ատանալ: պայթյունը կարող էմասսայական վնաս պատՄիջուկային ալիքի ներգործության ճետնանքով ճնաՃառել:Հարվածային ցնցումներ, կուորվածքներչ իավոր են տարբեր վնասվածքներ՝ առանձին մարմնի մասերի ճղմվածքներ, վորիչ կրծքավանդան այլ կարող է ամեն կիչ գլի վերբեր: ուսաճառադգայթուժը «տեսակիայրվածքներ առաջացնել կոտրվածքներիճետ միասին: Թավփանցող ճառագայթումը ն տեղանքի ուսդիուսկտիվվարակումը կարող են ճանդեցնել սպեցիֆիկ՝ճառագայթայինճիվանդության, ինչպես նան մաշկի ու լորձաթաղանթներիտեղային Վնասվածքներկարող են առաջանալ միջուկավնասվածքների: ին պայթյունի թվարկված գործոններիուղղակի ներգործության, ն բացի դրանից, ճարվածային ալիբի լուսաճառոդայքման ալիքից անուղղակի 1եհրդործությանՀնտնանջու՝ Հաիվածային Պոփշուրներով, «իլված կառույցների բեկորներով, ասլակիների նան ղի գուղձերով, ինչպես ՀրդեՀներով: Միջուկայինպայքլունի հարող են ստանալ կումբինացմարդը առավելառգես ժամանակ ու

-

ու

ու

վերքերի, կոտրվածքների, այրված բնույթի վնասվածքներլ՝ ն վածքների ճառագայթման զուգակցումով: Հակառակորդիկողմից բիմիական ղենքի կիրառման դեպքում կլինեն մասսայական սուր քունավորման դեպքեր: Բակտերիալ միջոցների կիրառումը կարող է ճանդգեցնելբակտերիո-

ժամանակի գործոնը, քանի որ միջին Ճճաշվով լուրաքանչյուր երրորդ մարդը ծանր վիճակում կլինի ն փրկության Համար անճապաղ օդնություն կպաճանչվի: Որքանարագ օգնություն ցույց Կորվի,այնքան ավելի շատ մարդիկ կփրկվեն: տալու "Առաջինօգնությունը ճիշտ ցուլ, Համար անճրաժեշտ Ֆ ուսումնասիրել բժշկական առկա անճատաչ ե դրանցից օգվելու ՊետքԷ Ճիշտ վորել, օրինակ, օղտոտվել անճատական վիրակապերից Հակաքիմիական ծրարներից: Տեղանքիռադիոակտիվուժեղ վափակմանդեպքում, երբ ապոստարանից կամ թաքստոցից դուրս նան բժշկական դիտելիքներ դալն անճնար դառնա, կղպաճանջվեն Հիվանդների ն տուժածների խնամբի վերաբերլալ այնքան ժաԺանակ, մինչն վարակվածությունը նվազի ն ճնարավորություն ն բժշկադուրս ստեղծվի ապաստարանից(թաքստոցից) գալու կան Հիմնարկի օգնությանը դիմելու Համար: Բնակչությանբժրշշատ կական կայուն ճմտությունները կնպաստեն մարդկանց ն փրկության արադ ապաքինմանգործին: ն ցույց Առաջին եղծված տվողը ստեղծված աջին օգն օգնություն իրադրությաչ Հիման վրա պետք է ինքնուրույնաբարն արագ լուծի այն ճար ցը։ թե ինչ պետք է անել տուժածի կյանքր փրկելու Համար: ԱռաջինՀերթին պետը է վերացվի ալն պատճառր,որը առավել սպառնալին վտանգավորէ տուժածի կյանքի Համար: ժամանակ արյան ճոսքը Առաջինօգնություն ցույց տալու ժամանակավորապեսկանգնեցնում են, վիրակապ դնում վերքերի ն այրվածքների վրա, ոսկրի կոտրվածքներիդեպքում կասոռարումանշարժացում, արճեստական շնչառություն տալի: Ռադիոակտիվնլութերով կամ բակտերիալ միջոցներով վարակված տեղանքում դպտնվողներինանճրաժեշտության դեպքում Հագցնում են բամբակաժառլյային խոնավացված վիրակապեր, Ճակափոշային դործվածքե դիմակներ, շնչադիմակներ կամ ճաքունավոր նյութերով վարակված լինելու կագաղեր(տեղանքը

կանմիջոցները

է մասսայական լոգիական վարակման օջախների առաջացմանը ճիվանդությունների տարածմանը: ինֆեկցիոն (վարակիչ) Ավելի ժանր են ընթանում կոմբինացված վարակումները: մարդիկ դանդաղ են ապաքինվում, վարակիչ ճիվանԴրանցից

պաշտպանության կանոնները:

սո-

ու

տոքսիներից կենսագորժունեության դություններից, (մանրէների արդյունք ճանդիսացող թույներից) կամ թունավոր այլ նյութերից թունավորվելու, ինչպես նան ճառազայքման դեպքում վերբանեվ բուժումը ղժվարանում է, շատ քերի այրվածքների օղստացած է վնասվածք բարդանում կոմբինացված նություն ցույց տալը: բացառիկ դեր օջախներիբարդ պայմաններում Վարակված կխաղաինքնօդնությունը(երբ տուժածը օդնություն է ցույց են օգնուլիս իրեն) ն փոխադարձօգնությունը (նրբ միմյանց թյուն ցույց տալիս), ինչպես նան քաղաքացիականկպաշտպակողմից ռազմականացվածկազմավորումների նության ն ջին բժշկական օգնությունը տուժածներին փրկելը: Բոլոր քաբանվորները,ծառայողները,կոլտնտեսականները, ղաքացիները՝ անկախ ուսանողները, սովորողները, պետք է կատարելասվեստիրապետենինքնօգնության, փոիխօդու

մարդկանց տաչ

ու

առա-

մասնագիտությունից» եղանակներին":

նության ն առաջին բժշկական օգնության Առաջին.օգնությանը ներկայացվող Հիմնական պաճանջչնէ՝ այն ցույց տալ ժամանակին ն ճիշտ: Այս պաճանջը ուժերբ նելու դեպքում տուժածի օրգանիլմի պաշտպանական Հետո որակյալ կարող են սպառվել, որից ադ, է անօգուտ կարող դամ ճապաղումը առրաոլինել:Բացի

չռլաճպյա-

բուժօգնությունն ան-

են մասերկրորդական դործոններից (ճրդեճներից, ռաղիոակտիվ դեպքումսլարտադիր կարդգով՝ կատարում ճակադաղեր). դ ինչշինությունների փլվելուց այլն), Ֆակի սանիտարական մշակում, վարակաղերծում, գաղաղերկիսավեր տեղումներից»

նում

է

ն ախտաճանում. թունավոր նյութերով վարակվելու դեսլծում պես նան կլիմայական անբարենպաստ ներդործություններից ձյունից) կրկնվող վնասվածքներով: (շոգից, ցրտից, անձրնից, քում Հակաթույլներ(անտիղոտ), իսկ բակտերիալի դեպքում՝ դեր է խաղուտ վճռական Առաջինօգնություն կաղմակերաելիս շտապ պրոֆիլակտիկայիմիջոցներ են տալիս. տուժածներին տանում հն պաճպանվածբուժճիմնարկներ կամ առաջինբժշկաՀամառոտության ճամար «ինքնօգնություն,փոխադարձօղՐՀլ Ասուճնտն փոխարեն կան օդնության ջոկատներ Այս միջոցառումների անցկացման նություն ն առաջին բժշկական օգնություն» արտաճայտությունների կօդտագործենք«առաջինօզնություն» արտաճայտությունը: "

կախված է Հաջորդականությունը

վարակմանբնույթից» ծանրու-

թյան

ստեղծված կոնկրետ պլայմաններից: աստիճաններից

ցույց

տալու

ն

օգնություն ցույց տալու տաբելային միջոցների բաԱռաջին սլետք է կարողանալ օդտվել ձեոքի տակը ցակայության դեսլբում

Այսպես, վիրակապման բինտերի փոխարեն միջոցներից:

առաջին օգնություն օջախիբարդպայմաններում Վարակման ճամար

մեծ

Քղաձ կարելի է օգտագործել կտավի ղոլեր, քուղերի փոխարեն՝դրան: նյութերից փաթաթաններ, բեկակալներկաՀամապլատասխանող է բելի պատրաստելձեռքի տակ եղած տարբեր առարկաներից:

քանակությամբ վիրակապայիննյու-

րաո

քնր՝ մառլյայն բենտեր,ճակաայրվածքային Ճատուվ կպաճանջվեննա պեր, բամբակ ն այլ նյութեր կպաճանջվվեն. քուղեր, կոտրվածքների, ճոդաարյան ճոսքը դադարեցնելու ն անշարժացման բեկակալներչ խախտումների վնասվածքների մեծ քանակությամբդեղորայք: Սակայն ալդ բոլոր միջոցների մատակարարումըմիշտ չե, որ Հնարավոր է ամենատարբեր բացակայություն,քանդվոծ ճապատճառներով(տրանսպորտի

1.

Դավիրակապային "ծրար, անչճատական ն ՃՈՂ-տ դեղարկղ (տետ

մարդ պետք է ունենա կաքիմիականծրար (տիս նկ. 42)

|

:

ճամար անճրաժեշտ է ունենալ. քույան ճոսքը դադարեցնելու դեր: Դրանից բացի ռլալուսակում կան սլարղագույնգործիքներ դեդանակ), ամենաանձչրաժեշտ (ուղիղ մկրատ, այգեգործական յողաքուրմ,անուշադրի սպիր» սոդույի ղորայք)ամպուլներով Հաբեր կամ փոշի: ինչսլես նան բլոկնոտ մատիտ: Պայուսակի Ժիջոցմեջ լրացուցիչ կարող են դրվել շտապ պրոֆիլակտիկայի նյուն թունավոր ճամար անտիդոտներ. Հարմարության ներ ն ցավաղրկողպրոատրուինը թերի անտիղոտներե, օրինակ, ու

ննրմկանային մեդոլը ն այլն տրվում են շպրից-տյուբիկներով՝ են աջ կողքից: կրում Պայուսակը Համար: սրսկման կան վիրակապային միկետի՝ դեղարկղում Սանբտարական ջոցներ, արյան ճոսքը կանգնեցնողքուղ (ռետինե) ն դեղորայթ (լոդղաթուրմկամ ադամանդադույնկանաչ լուծույք, անուշադրթ սպիրո,

կորվալոլ):

ՎՆԱՍՎԱԾՔՆԵՐԻ

0գնություն վիբավորվելուղեպքում: Վնասված օջախներում կարող են ստանալ մեծ քանակությամբ վերքեր՝ջարդված, ճմիլէ Համարվում ված, կտրված, ծակված, պոկվածէ այլն: Վերք ն մաշկի լորձային ծածկույթների ամբողջականության յուրա-

կոմպլեկտներ,

լ մառլյայն ուտեՀ Սանիտարականպայուսակըպլարունակում վիրակաչակաայրվածքային րիլ բինտեր (տարբեր չափսերի)» պեր (մեծ ն միջին), վիրակապայինլաքեր, սպիտակ ստերիլ են վերքի. վրա որն օդտաղործում վիբամբակ (խոնավածուծ), անբակապ դնելիս, մոխրագույն բամբակ, որը ճարվավոր է շարժացմանբեկակալներն տաքացնողվիրակապերդնելիս։ Ար-

ՕԳՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

ԴԵՊՔՈՒՄ

ե նապարչճներ այլն):բացի այղ շատ ժամանակ է պաճանջվում: Աչդ պատճառովառաջինօգնություն դույց տալու ճամար գոլյուորոնք թյուն ունեն բժշկական դույքի Ճատուկ սանիտարական նախօրոք պատրաստվումեն, մասնավորապես կետի դեղարկղը: Յուրաքանչյուր պայուսակը ն սանիտարական

նկ. 89):

ԱՌԱՋԻՆ

քանչյուր խախտում, ընդ որում Ճճաճախ վնասվածք են ստանում նան խոր Հլուսվածքները՝մկանները, ոսկրերը, ներբին օրղան-ները։ Վերքի նշաններ են ցավը, արլունաճոսությունը, վերքի" խոր բացվածքը: Ամեն վերք մարդու օրգանիզմը միկրբոօրբգաՀնիղմներ՝ վարակի Հարուցիչներ թափանցելու, ինչպես նան: է է, դրգոման որը վնասակար աղդեցություն աղբյուր թողնում Հիվանդի վրա: Վիրավորվելու դեպքում առաջին օգնությունը պետք է լինի արլունաճոսությանկանգնեցումը, բաց: վերքը վիրակապով փակելը, անշարժություը (իմմոբիլիղամասի ճանդիստդիրքը ապաճովելու ճամար: ցիան) վնասված Արլունաշոսությանկանգնեցնելըտուժածի փրկության առաջչնաՀչերը խնդիրներից մեկն է ն կատարվում է առաջին Հերթին» երբ արյունը արտա-չԱրտաքինարլունաճոսությանդեպքում, են Հոսում է մաշկի մակերեսով, տաիբերում նրա ճետնյալ տեսակները (րստ վնասված անոթիտեսակի), մազանոթային արյունաճոսություն, երբ արյունը դաւնդաղորեն, առանձինկաթիլներով ծորում է վնասված փոքրագույր անոթներից, դադարեցվում է սեղմող վիրակապ դնելով. երբ մուղ կարմիր ար-րակային արլունաձճոսությունը, ունը վերքից անընդճատշիթով դուրս է դալիսկանդնեցվում է մարմնի վնասված մասին բարձը դիրք տալով ն սեղմող վիրպքկասլ դնելով: Խոշոր երակների վնասվածքիդեպքում արյունաէ քուղ Ճոսությունը կանգնեցվում դնելով: երբ վերքից ալ կարզարկերակայինարյունաճոսություն, ղարկերակըմոմիր արյուն է ցայտում, կանգնեցվում է մատով --

--

--

291:

ւ

«տակա ոսկրին 4ճպելովկամ սեղմող վիրակապ

ոլորան Մանի զարկերակներիարյունաճոսությունը կանգնեց«նելով վում է սեղմող վիրակապ դնելով. վերքի վրա մի քանի շերտով դնում են ստերիլ մառլլա կամ բինտ, աղա բամբակի շերտ ն այդ ամենը ամուր փաթարում բինտով: քուղ

ու

Արյունաճոսությունըավելի արադ կարելի է կանգնեցնել արպունատարանոթը մատով մոտակա ոսկրին սեղմելով (նկ. 54).

՛ :

րի եղանակը իրա 1 աաԳ Իան անորաայտ լիի Վմրքքրի արլունաճոսությա "9 (իրամոր ար քունքի զարկերակը ականջներից .

դեպքում

սեղմու

առաջ,

ճոնքերի Ճավասարությամբ.այտի կամ շրթունքի վերքերի արյունաճոսության դեպքում սեղմում են ստորին ծնոտի զարկելրաակը սւտռորին ծնոտի մեջտեղում, փոքր սեղանատամիդիմաց. գլխի ն դեմքի վերքերի արյունաճոսությունը կարելի է կանդնեցնել՝ քներակներից որեւ մեկը (կոկորդի կողքից) պարանոցիողերին՝ սեղմելով: Ուսերակիարյունաճոսությունը կարելի է կանգնեցնել բամբակյա պինդ փաթաթած զլանիկը անքափոսի մեջ սեղմելով: Ոաբի վերքի արյունաճոսությունը կարելի է կանգնեցնել ազդբային երակը աճուկային ծալվածքի մեջտեղում սեղմելով: Վերջավորությունների վերքերի ուժեղ արլունաճոսությունի կանդնեցնում են վերքից վերե քուղ կամ ոլորան դնելով:Րնդ որում` քուղ (ոլորան) դնելիխ կիրառվում է որպետ մատովռեղմելը օժանդակմիջոց: Քուղը կարող է լինել ռետինից կամ կտավից: Ռետինեքուղը (նկ. 54 ա) ճաստ էլասոիկռնտինե մի խողովակ է կամ մինչն 1,5 մ ժապավեն՝փոքրիկ շղթայով, ծայրերին: կեռիկ կամ առանց դրաւ Այդպիսիքուղ դնելուց առաջ նրա տակ է սլարտադիր կարգով փապուկ կտավ, բամբակ կամ ճաարկավոր մառլյա դնել: Քուղը վերցնում են մեջտեղից, թեթնակի ձղում կ: են նրանով վերջավորությունը այնպես կիպ փարախքում,որ Ճաջորդ պտուրոներըանցնեն առաջինիկողքով ն լույն մակերեսով սեղմեն վերջավորությունը. քուղի ծայրերի ամրացնում են կեռիկի ն շղթայիկի օդնությամբ, դրանց բացակայության դեալքում կապում են իրար: կտավեքուղի (նկար 54 բ) բամբակյա 8--4 սմ լայնությամբ ե 1 մ երկարությամբ երիզաթել է, մի ծայրին ոլորան ն ճարմանդ, որը վերջավորությանվրա է դրվում իր կրկնակիմասով» մի քանի շերտով փաթաթվում վերջավորությանվրա (երիղաալա պետք է անցնեն մեկը մյուսի վրայով)» թելիշերտերը '

53. Առյունաճոսության մատով սեղմելու միջոցով կանգնեցումը ա) արյունատար անոքը սեղմելու գլխավոր տեղզերը՝ 1. քունքային, 2. ծնոտային, 3. ենքանրակալին, 4. քներակային,5. ան6. ուսերակի, 2. ճաճանչոսկրային, 8. արմնկային, 9. ազդրային, Ջատակի, 10. մեծ սրունթային, 11. փոբր սրունքային, ր) մատով սեղմելու օրինակներ. ՞

՛նկ.

է ճարմանդի ծայրը մտնում մեջ,Հնարավորին չափ ամուր ձգվում հ ամրացվում ոլորանի օգնությամբ: Քուղ չլինելու դեպքում կարելի է օգտագործել ձեռքի տակ հռչածմիջոցներ (պարան, թաշկինակ, բինտ ն այլն), որոնց միջոցով դրվում է ոլորան (նկ. 54 դյ Այն պետք է վերջավորուաղատ ժապավենի

223.

ւթյունն այնպես օղակի, որ ճետո նրա տակ: Դրանից են

մատները ազատորեն շարժվեն տակը մտցնելով: պտտում փայտիկը չորս

մինչն արյունաճոսությունը դադարի:

ՍՈ

՛

, '

Դետք է առանձնապեսընդգծել, որ քուղը (ոլորանը) դրվում ավելի քան 15--Չ ժամով, իսկ ցուրտ ժամանակ ն ճառա"դայթային (ռադիացիոն)դեպքում` ոչ ավելի, քան 1 ժամով, այլասլես կարող են ճյուսվածքներն անզդայանալ: Քուղ (ոլոբան) դնելու ժամանակի անպայման պետք է նշված լինի. դա կատարում են ճասարակ մատիտով, թղթի վրաչ որի մտցնում են քուղի (ոլորանի) տակ կամ 4ենց վիրակապիվրա: "երե քուղը (ոլորանը) դնելու աճից 1--Չ ժամից ավելի է անցել, ապա Ճճարկավորէ այն թուլացնել մինչն վերջավորուդառնալը ն ղդացողության վերականդեվելը: թյան վարդագույն "Դա անում են դանդաղորեն,այն Ճաշվով, որ արլունաճոսությունբ վերակավելուդեպքում արյան Հոսքի չպոկի վերքի վրա լրիվ թովլացնելուց 5-10 դացած արյունը: Եթե քուղը(ոլորանը) չի վերսկսվում, կարելի է Համարել: րուղեարյունաձոսությունը 'չեն քուղը այն դադարել է: Ընդամինթուլացրած որ (ոլորանը) ճանում: Արյունաճոսությունըշարունակվելու դեսլքում արլունաբարձտար անոքը մատով սեղմում են կամ վերջավորությունը է նան կրկին քուղ (ոլորան)դնել, սավերն, կարելի րացնում կայն նոր տեղում: ԱրյունաճոսությունըկանդնեցնելուցՀետո ճիվանդներինպետք է փոխադրել ղզուշորեն, առանց ցնցումների ն կտրուկ շարժումների, որպեսզի արլունաճոսությունըչվերոկսվի: Արյունաճոսությունըկանգնեցնելու փյուս Հուսալի եղանակը "վերջավորությունը առավելագույն չափով ծալելն է այսպիսի դիրքում (նկ. 55): Հոդածալմանշրջանում անճրաժեշտ է նախապես մառլյայից կամ բամբակից փաքարված ղլանիկ դնել: քունավոր կամ ոատսդիոակտիվ Բակտերիաներիըց, նյութերի Հնարավոր վարակումից պաշտպանվելուճամար վերքի վրա վիչ էլ է նպաստում արլունաճոսուրակապ նեն դնում: Վիրակառն ն թյունը կանգնեցնելու վնասվածօրդանը Ճանդիստու ճարմար է

ռչ

ճր-

նկ.

54.

ՔուղեոիՆ

ոլո.

Բանների "դիջառումը աշ-

յունաձոսությունը կանգ-

ճամար՝ նեցնելու ա) ոնտինն քուղ

ի) կտավի քուզ Կ) ոլորան դնելը:

Քուռն

դնելը, գնելը,

ոլորանը ճիշտ դնելը կարեոր է, Դրանքճիշտ դնեդեպքում բուղից (ոլորանից) ցած վերջավորությունըսպիսակում է, պարկերակնանչետանում է ե կանչ է առնում: Ռչ բավարար ձգված քուղը (ոլորանը) արյան Ճոսքը չի դադարեցնում. միայն երակների քնչումից արյունը կանդ է առնում, որի ճետնանքով վերջավորությունը կապտում «Է ն այտուցվում, իսկ արլունաճոսություննուժեղանում է: Սկայն չի կարելի քուղը (ոլորանը) չափից ավելի ձիզ դնել, շատ ուժեր ձգելը կարճ ժամանակ Հետո կարող է ղդացողության ն շարժումների խախտում առաջացնել ն Հանգեցնել վերջավորուու

լու

արլունաձոսությունը

՞

թյան անղդայացման:

դիրքում պաճելուն: ՛

Վերքիվրա սովորաբար դնում են ստերիլ մաոլյայի կամ բինտի կտոր, ապա շերտ ն վիրակապն ամրացնում բինձատով (նկ. 56, ա): Բինտը, որպես կանոն, փաքաթում են խից դեպի աջ այնպես, որ փաբերը կիպ նատիմեկը մյուսի վրա ն ժածկի նախորդողփաթի լայնության կեսը: Որպեսղիբինտը չսաճի ն չքանդի՝ բինտակաղմանսկղբում ն վերջում ամրացնող փաթեր են անում, բինտակապումը կատարում են մարմնի ավելի

բամբակի

«Քաղաքացիական պաշտպանություն

վերջավոբության

կ. 55. Ծբլունահոսությունըկանգնեցնելու եղանակներ ճոդածալմամբ առավելագույն

նեղ մասից դեղի լայնը, այսինքն՝ներքնից վերն, որպեսզի գբրպլանիկներչլինեն, վերջավորություններըբինտակապելիս կամ մեկ կամ մի քանի փաթից ճետո բինտը ծալում են:

Վիրակապդնելու ճամար ճարմար է օգտվել անճատական է բինտից, բամբակավիրակապային ծրարից որի բաղկացած մառլլային երկու բարձիկից, ծածկոցից.ն քորոցից: Ծրարի բացելով, բինտն ստերիլ բարձիկները Հանում են այնպես, որ ձեռքերը չդիչեն ներսի երեսին. բարձիկների ներսի երեսով դնում են վերքի մակերեսին, քափանցանցվերքի դնպքում՝ ներսի ն դրսի անցքերին, ն բիճտակապում են (նկ. 56 բ). բինտի ծայրի ամրացնում են քորոցով: Վիրակապ,ոլորան դնելու նե վնասված վերջավորությունը ճանգդիստ վիճակում պլաճելուճամար կարելի է նահ ղլխաշոր օղու

տագործել:

՛եքն արտաքին արյունաճոսություն չկա, իսկ տուժածը խիստ

նլ.

56.

Վիջակապերի կիբառումը՝

ա) մառլյան, բ) անճատական վիրակապային ծրարի օգտաղործումով, փերնում աջից՝ վիրակապային ծրարը օգտագործման նախապատրաստելը /

Քուլություն, գլխապտույտ է զգում, կորցնում է գիտակցությունը, մաշկը գունատվում է, ապա դա պետք է ճիշեցնի ներքին արյունաճոսության Հնարավորության,այսինքն՝ արյունը մարմնի մեջ լցվելու մասին: Այդպիսիարլունաճոսությանդեպքում անճապաղբժշկական օգնություն է անճրաժեշտ,դրա ճամար ժածին ճարկավոր է իսկույննեք բժշկական կազմավորում (4իմնարկ) ճասցնել։ Ուղեղի արյունազրկումը կանխնլու Համար Հանձնարարվումէ նրան պատգարակի վրա դնել վերջավորությունները վերն պաճաժ: տուչ

ժաչՎնասված օջախում առաջին օգնություն ցույց տալու մանակ չի քուլլատրվում վերքը լվանալ, միջից Հանել ծտարմար227

մինները (ցեկորներ, ճադուստի ծվեններ

ձեռք տար դրանով կարելի է բարդացնել վնասվածքը ն վարակ առաջացնել: Վարակիդեմ պայքարելու նպատակովճիվանդենչ րին խԱ-Չ դեղարկղից տալիս են 1 1 Հճակաբակտնրիալժի-

քանի

ն

այլն)

ե

որ

ջոցը:

վնասվածքների ն ճռդախախՕգնությունկոտովածքնեբի, տումներիղեպքում: կուտրվածքէ կոչվում ոսկրի ամբողջության

խախտումը: Վերջավորությանկոտրվածքի դեպքում նրա ձեր ցավ» փոխվում է, կոտրվածքիտեղում երեան է դալիս սուր առանձնապես ֆարժվելու փորձ անելիս: կուռրվածքներըլինում են բաց ն փակ, բաց կոտրվածքը ուղեկցվում է մաշկի խախտուփով:

կոտրվածքներիժամանականճրաժեշտէ ապաճովել տուժածի Հանդիաոն ու կոտրված ոսկրի անշարժությունը Դա կպակասեցնի ցավը, որը կարող է շոկի սլատճառ դառնալ, ե կկանխի ճնարավոր բարդացումները արյունատար անոթների ե փափուկ Հյուսվածքների կրկնվող վերք ստանալիու Բաց կոտրվածքների դեպքում վերքի վրա սկզբում վիրակապ են դնում: Հագուստըն են, այդ պատճառով երբեմն Պարկ է լինում կոշիկը ճանում դրանք պատառոտելը: կոտրված վերջավորության անշարժացումը, որպես կանոն, կատարում են ստանդարտբեկակալների օգնությամբ, որոնք դնում նն դրսի ն ներսի մակերեսների վրա (եկ. 52): Բեկակալներն անպայմանպետք է ընդգրկեներկու ճարնանՀողերը, որոնք արանքում կոտրված ոսկորն է: Միջուկային ճարվածի օջախի պայմաններում վնասված վերջավորություններին բեկակալները դրվում: են Հաղուստի վրայից: Մերկ մակերեսի վրա դրվող բեկակալը պետք է պատել բամբակով կամ ձեռքի տակ եղած ցանարբիչով, կացած փափուկ. ապա ամրացնել րինտով, ն այլն: Ստանդարտ բեկակալներ դլխաշորերով, գոտիներով չլինելու դեպքում կարելի է օգտադործելձեռքի տակ եղած ամուր (ֆաներայի կամ տախտակի կտորներ։ ձեռնաառարկաներ փայտեր ն այլն), իսկ եքն դրանք չկան, ապա կոտրված ոտքը բինտապատումեն առողջ ոտքին կամ արմունկում ծալված ձեո-

ւ

նլուքով,

Քը՝ իրանին: Վնասվածվերջավորությանանշարժացումիցճետո բեկակալ դրված ձեռՀարմար դիրքասպլաճովել, պետքէ առավել ծալված վիճակում պաճել պարանոցից կախված գլիբաշորի Քի

մեջ:

-

Նկ. 57. Անշաբժացման կոտրվածքների դեպքում եղանակնեոը

Վնասվածքներիդեպքում որոլես առաջին օգնություն պետք է ջել, վնասվածքի շրջանում լոդի լուծուլթ քսել նե վիրակա պաճել բարձ Վնասված վերջավորությունը պետք է լիակատար ճանդիստ վիճակում: հ. վերջավորությունների փափուկ Ճճլուսվածքներիարլունաղեղուէ ունեցող Հիվանդների վերջավորությունները բեկակալում են Ճճեշտտանելու ճամար): (էվակուացիան

հ ովն

կանների, Բավաժությ

դեպքում անճրաժեշտէ Հողախախտման

բեկակալ դնել:

ձիգ վիրակապկամ

՝

Ողնաշարըվնասվելու դեպքում տուժածին վգուշորեն պետք

է պառկեցնել դռան, տախտակիվրա

կան կետ:

ն շտապ

Հասցնել բժշկա-

Փլվածքի տակ մնացած մարդկանց վերջավորությունները կամ մարմնի մյուս մասերի կարող են երկար ժամանակ սեղմ"ված վիճակում մնալ: Փլվածքի տակից ճանված մարդիկ որոշ ժամանակ կարող են իրենց լավ զգալ, բայց Հետո ճզմված սոնղերըսկսում են այտուցվել մաշկը կապտոմ է ն վրան ճայտնվում են արյունոտ ճեղուկով լի բշտիկներ. տուժածի ընդճանուր վիճակը զգալիորեն վատանում է, խախտվում է արյան շրչանառությունը ն երիկամների ֆունկցիան (ընդճու մինչհ Լբիվ դադարումը միդարտադրության ), վնասված Ճլոսվածքնեւ բի սկսում են անզգայանալ,առաջանում են լայն վերքեր: Այո կարգիվնասվածքները սկզբից հերք պետք է ժանրըվնասվածք229

ներ Համարել (չնայած փլվածքի տակից Ճճանելուցճետո թվաքող ն տուժածին վիրակապ դոճացուցիչ վիճակին) (բեկակալ) դնեՃետո լուց ճասցնել բժշկականճաստատություն: 0Օգնութուն գնություն

ն

նե ց զոտաճաբության այբվածքի թ) այոբվածքի

դեպքում: դեպ

Մ իջու -

եծ թվով տուժածներ լոսաճառագայթման կային օջախներում ՀրդեՀշներիՀետնանքով կարող են այրվածքներ ստանալ: Այրվածքները կարող են նան քիմիական ծաղզում ունենալ` նապալէ

ոոնանքլինել: Այրվածքիծանրությանաստիճանըորոշվում է նրա խորությամբ ե մարմնի այրված մակերեսի չափսերով:

Այրվածի կյանքի ճամար պայքարելիս ամենից

ճրաժե բաժոշտ

է Հանդցնել ատնգցնոլ

նրա նր

վրայի րո՛( այրվող ժրվող

ճագուստը Ի դ

առաջ

ան-

(նկ. 58):

ձն

Ընդարձակայրվածքների դեպքում տուժածներին փաթաթում մաքուր սավանով ն չտապ Հասցնում, բուժական Հիմնարկ»

ջանասիրաբա վնասված տեղերը թթուներով ալկալիներով են ջրով վրայի ստերիլ վիրակաս դնում:

լմանում

Նկ. 58. Մառդու վբայի այբվող ճագուստիմաբումը ձեռքի տակ եղած միջոցներով :

Ավելի վաղ նշված տարբեր միջոցներից բացի ագուստը ճանգցնելու միջոցներ են ջուրը, խոնավ կավը ճողը, ավազը: Այնուճետն պետք է տուժածին անվտանգտեղ դուրս բերել, վրայիք ճանել այրվող ճազուստը (կպած մասերը թողնել տեղում) մ այրված մասերում դնել ստերիլ կամ ճակատյրվածքայինճադեպքում վարակումիցպաշտտուկ վիրակապ: Հնարավորության պանվելու նպատակով այրվածքի տեղում դնում են վիրակապ» սինտոմիցինիէմուլսիայով կամ որի բաղկացած է սուլֆամժիդինիչ փիշննսկու մաղով Հագեցված երեք-չոիս շերտ մառլյայից: Վիրակապի վրայից դրվում է քաղանք (կամ կոմպրեսի թուղի) ն ամբողջ վիրակապը ամրացբամբակի բարկ շերտ (լիգնինա), վում է բինտով։ Այրվածքի մշակման«փլուս եղանակիթրջված ն կաժամանակ քլորամինի, մարդգանցաթթվային ժամանակ

ն

մար նման դեպքերում պարտադիրկարգով իրականացվում են Հակաշոկային միջոցառումներ: Այնուճետն վարակի դեմ պայ Քարի ճամար կիրառում են Հակաբիոտիկներ(Հակաբակտերիալ Ճ--2 դեղարկդից կամ բիոմիցին, պենիցիլին ն

միջոցը այլն):

ճակում,

առ

.

ե

են զգում, Այրված մարդիկ մեծ քանակությամբ ջրի սպլաճանջ առաջին երկու օրը՝ 4--Տ-ական լիտր:Դրա ճամար պատրասՀ տում են աղաջուր (մեկ լիտրըջրին 1--0,5 թեյի գդալ բոված աղ ն նույնքան էլ խմելու սոդա), տալիս են տաք կամ եռման վի-

Հ

-

լիումի, ֆուրացիլինի կամ ոխվանոլի լուծույթով Հագեցված վիճակում պլաճելու ճամար)վիրակապ

խոնավ (մշտապես դնելն է):

ոչ

շատ

բաժիններով:

Տարվա ցուրտ եղանակին տուժածները, Ճճատկապեսծանր վիճակում գտնվողների, կարող են սառչել կամ ցրտաճարվել: նշաններեն դողի, քնկոտությունը ն տնտարբեչ Սառչելու րությունը, մկանների փարոանալու պատճառով շարժումների դժվարանալը: նթե առաջին օգնության միջոցներ չեն ձեռնարկվել, ապա սառած մարդը կարող է զկոտալ: նա չի կարող խոսել կոկորդի մկանների կախքվածի պատճառով, ճնարավոր է գիտակցության կորուստ: Մաճի կարող է վրա ճասնել շնչառությունը կանգ առնելուց: Առաջինօգնությունը նրան աստիճանաբարտա-չ քացնելն է, մաշկը մաճուղալաթով շփելի, տաք թելը, սուրճը) կամ 100--1530 գրամ օղին. եթե պայմանները թույլ են տալիս՝ տաք վաննան: Տուժածըենթակա է բժշկական Հիմնարկ ուղարկվելու Մարդուսառչելը դրսնորվում է մաշկի ապիտակումով ն վնասված տեղերում ղզգայուիյանկորուստով, որից Հետո երեան են գալիս այտուց ե բշտիկներ: եթե այտուց ն բշտիկներ չկանչ մարմնի սառած մասը ձեռքով, մաքուր ձեռնոցով, մաճուդալա-չ քով կամ մառլյայն տամպոնով շփում են այնքան, մինչն որ ղգացողությունը վերականգնվի,ցավ զգայ մաշկի կարմրի: 1ավ են օգնում ջրով մերսումներն ակտիվ շարժումները: Այտաք. .

:

ու

տուցների, բշտիկների ն անզգայացած մասերի վրա դրվում է է ատերիլ բինտ կամ անճատական վիրակապ (օգտագործվում վիրակապային ծրար):

րավոր է արագորեն«Հաղզատել լաիման աղբյուրից՝ անջատիչիօդ-

հությամբանջատել ճոսանքըչՀանելովապաճովիչները կամ

կտրելով էլեկտրալարը, օրինակ, փայտե չոր կոթ ունեցող կազ նով։ երե տուժածը գեւտնինէ պառկած, ապա չոր փայտովպետք է նրա վրայից մի կողմ նետել կտրված Հաղորդալարը(նկ. 59),

`

շոկի դեպքում:Շոկը օրգանիզմի բարդ Օգնություն

ոնհակցիան է տարբեր վնասվածքներից առաջացող ցավային դգրգիոների նկասոմամբ: Այն գլխավորապես առաջանում է ծանր վերբերիչ կոտրվածքների,այրվածքների դեպքում, ուղեկցվելով արլունաճոսությամբ, մեծ քանակությամբ արյանկորուստով, վախով,

երբեմն տուժածիճադուստից բոնելով կարելի է նրանքաշել, Հեռացնել ճաղորդալարից,խուսափելովշրջապատի մետաղյա առարկաներին ե տուժածի մարմնին դիոլչելուց: նթե Հոսանքը տուժածի մարմնով անցնում է դետնի մեջ (լոուժածը ջղաձգորեն բոնել է Հճաղորդալարը), ապա պետք է ճոսանքն անջատել,օրիհակ, տուժածի ոտքերի տակ չոր տախտակդնելով: Տուժածին Հոսանքի աղբյուրից ՀեռացնելուղՀետո պետք է

վարակիչ ճիվանդուչ ճառագայթմամբ: դերճոգնածությամբ,

թյամբ:

Շոկը ունի երկու փուլ: Առաջինփովը գրգռումն է. տուժածը անձաւնդիստէ, տնքում է, զարկերակը լարված է: Այս փուլը կարճատե է հ շուտով նրան Ճճաջորդումէ երկրորդ ճնշվածուխյան փուլի դունատություն, սառր քրտինք, մակերեսային շինչառություն, արյան ճնշումը ընկնում է, վրա է Ճասնոժ ընդարչ մացման վիճակը (տուժածը կարող է ն չկորցնել դիտակցությունը, սակայն ոչ մի բանի չարձաղանքել կամ արձագանքել

շատ

թույլ): Շոկի պրոֆիլակտիկայի ճամարկամ երբ այն

անճապաղ օդնություն ցույց տալ, եթե անչրաժեշտ է՝ կատարել արձեստականշնչառություն, մերկ մարմնի վրա վիրա-

կաղ դնել:

.

արղեն: սկսվել

դաղարնցնել արլունաճոսությունը, դնելբեկակալ (նքն կոտրվել է ոտքի կամ ձեոքի) օղտագործել ՃԱ--2 դեղարկղի Հակացավայինմիջոցը (18 1 խոոռոչից՝ շպրից-տյուբիկ չներկված զլխադիրով. մկանը սրսկում են շպրից-տյուբիկի ասեղով, արտակարզ դեպքերում՝ ճաղուստի վրայից) կամ մորֆի, անալգին ն ծայրաճեղ դեպքում` 100--150 գ օղի, որքան «նարավոր է տաք ծածկել տուժածին, խմեցնել տաք (նռացրաժ), ավելի լավ է մի քիչ աղի ջուր (1 լիտր չրին 1--0,5 թեյի դղալ կնրակրիաղ ն նույնքան էլ խմելու սողա), թել կամ սուրճ, ձեոնարկել բժշկական ճիմնարկ ճասցնելիս կիրառվող նախազղդուշա-չկան բոլոր միջոցները:

է,` անձճրաժեշտէ

.

'

Նկ.

Օգնությունէլեկտբական ճոսանջիցտուծելուդեպքում:Վնեաս-

ված օջախներում, ինչպես նան մի շարք տարերային աղետների են էլեկտրան արտադրականվրարների դեպքում ճաճախակի կան Հոսանքից մարդկանցտուժելու դեպքերը: էլեկտրականՃոսանքից կարող են վնասվել թե՛ տուժածները ն թե՛ փրկարար ու աշխատանք կատաանձճետաձղելիվթարավերականգնողական բող անձինք: կարմանտակ ընկած մարդուն անճրաժեշտ է որքան 4նա-

59.

եղանակը

տուժած էլեկտրական Բոսանքից մառդուն ցույց օգնություն

տալու

ՏուժածինՀոսանքի աղբյուրից ՀեռացնելուցՀետո նրան անճապաղ պետք է օգնություն ցույց տալ, անճրաժեշտության ղեպքում արճչնստական շնչառություն տալ, այրված մասերի վրա վիրակապդնել: -

Օգնությունխեղդվողին։ նքե ջրից

|

-

'

ւ

տությունը

Հանաժ

անշրաժեշտէ բացակայում է,

խեղդվողի շնչանրան անձճապաղ ար233

՞

արվում. է ճետելալձնով՝ տալ: Հեստական ծնկի վրաւ, հ մեջքի վրա սոուժածին փորով սլառկեցնել փրկողի աՀ Հեռացնել թոքերում ե ատամոքսում ճնշում դործադրելով կամ մառլյա փարքաքած թաշկինակ Այնուճետե, վաքված ջուրը: երանն ու ժ տուժածի բերա մատով տիղմից» ճողից ու լորձից ն Հետո տուժածին պառկեցնել մեջքի վրա Ժալանը: Դրան

շնչառություն

Ռա

.

ը

րը ՄԻՍի

առավելագույն չ

մաքրել

ետ

տանել նրա օլուխն

այնպես, որ

շնչափողի անցքը: չփակի քաւ

Ա

արատաւոր.

աա

մա

աժ-Յգի

| ՄԵԱԱՏԱՄՆ

ի

լեզուն

5:վ

շարժմանը. փչում են այնքան ժամանակ, մինչն որ վերականդչնրվում է տուժածի բնական (ինքնուրույն) շնչառությունը: եթն տուժածի զարկերակը չի զգացվում ն աչքերը լայնացած են, ապա նշանակում է, որ սրտի գործունեությունը կանգ է առել։ Այն կարելի է վերականդնել սրտի ոչ ուղղակի մերսման ն. արճեստական շնչառության օգնությամբ: Սրտի մերսումի կատարում են այսպես. կտրուկ ցնցումներով երկու ձեոՔի ափերի փափուկ մասերով սեղմում են կրծքոսկրիներքնեիմեկ երրորդ մասը: 8--4 սմ վրա սեղմելուց ճետո ձեռքերն արագորեն վերցնում են, որպեսզի կրծոսկրը ազատորենուղղվի: Գործողուշընքյան ոիքմը՝ 60--80 սեղմում մեկ րուլեում: Արճեստական չառությունը կրկնում են կրծքավանդակիլուրաքանչյուր 9--Ց սեղմումից Հեոուերկու դործողությունն էլ ճարմար է կատարել երկու ճոգով|,այնքան ժամանակ, մինչի վերականգնվիտուժածի բնական շնչառությունը: |

ռիրմիկ,

ւ

,

`

Խեղղվողինառաջին օղնություն ցույց տալու քննարկված միջոցառումները կարելի է կատարել ոչ միայն ափին, այլի ավոոչ մոբիլում (զնացքում հ այլն), այսինքն՝ տուժածին բժշկական ճիմնարկ ճասցնելիս: Միայն կենսաբանականմաճվան ակնճայտ նշաններ Հայտնվելու դեպքուվ՝ դիակայինբծեր, մկանների փալտացում (սկզբում փալյտանումեն ներքին ծնոտի մկանները, այնուճետն աստիճանաբարավելի դժվարությամբ բացվում են 4ոդերը) օդնությունը պետք է անօգուտՃամարել: ՝

մեթոդովե

նկ. 60. Աբճեստականչնչառությունը«բերանը բեբանին» սոտի մեոսումը

արդյունաշնչառության առավել արճեստական Ներկայումս ն

բերանին» «րերանը են վետ եղանակներ Համարվում «բերանը (եկ.60) այն էչ որ տուԱռաջին եղանակն քրին»եղանակները: են բերանը ն օդը ժածի քինը,սեղմում են, կիսով չափ բացում երկրորդ թաշկինակիկամ բինտի միջով դեպի թոքերը փչում: են ն օդը դեղի քոքերը փակում տուժածիբերանը եղանակը՝ ոիթմբ նույնն էլ դործողության դեպքում փչում բքի միջով: Երկու մեկ անդամ Համար 15--20 երեխայի անդամ: է՝ րոսլեում փչել

քան մեծաճասափչելու ծավալը պետք է կիսով չաւի քիչ լինի, են տուժածի ճետնում կինը Փչելու ժամանակ

կրծքավանդակի

2.

ՃԱՌԱԳԱՅԹՄԱՆ

ՊՐՈՖԻԼԱԿՏԻԿԱՆ

ԵՎ

ՎՆԱՍՎԱԾՔՆԵՐ:

ԱՌԱՋԻՆ

վնասման Ճառագայթային

ՕԳՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

գամմա Ճառադայթների նեյտրոնների ճոսքերըչ որոնք զոլանում են միջուկային ժամանակ ն 10--15 օր վնասաբեր աղղեցություն սպլայթյունների դործում պայթյունի շրջանում, ինչպես նան ռադիոակտիվնյութերի ալֆա, բնտա ն գամմա ճառադալթումները՝միջուկային լիցքի ճեղքման բեկորները, որ քավում են պայթյունի շրջանում հ ռաղիոակտիվամպի շարժման տարածքիվաՀճՃանասլարճին. րակում տասնյակ ու ճարյուրավոր կիլոմետրերով: Վարակման է կիխոնացնող ճառաղգայքման դողզայով՝ աստիճանը 1 սմ միջավայրի կողմից կլանվող էներդիայի Որպես քանակով: ճառագայթման միավոր է ընդունված ոննտդենը: աղբյուր

նն

ն

ու

որոշվում

դոզայի

բ

դործողուկենսաբանական ճառադույթումների Ռադիոակտիվ է, այն ընդունակությունն ճառագայթումների թյան մեխանիզմը նն մղում միէլքկորոնները զուր» որ անջեկլով ելուքի միու, մարՀետնանքով որի մոլեկուլներից ատոմներից ջավայրի են նյութերի վարակված(գըրրառաջանում դու Հլուսվածքներում մոլեկուլննը ն որպես Հետնանք՝ կամ ակտիվացված) դրոված երկրորդայինքիմիական ոնակցիաներ,որոնք սովորականպայ-

ղանսգանումէ մեկ կամ երկու-երեք անդամ.ռադիոակտիվ ճատազայքման դեպքում: Խրոնիկականճառագայթայինճիվանդուչ թյունը զարգանումէ փճրրդողաներոլ աական ճառազայրման դեպքում: Սկղբնականշրջանում միջուկային ճարվածի օջախում առավելագույն նշանակություն կունննա սուր ճառագայթման

իոնացՀամաձայն Ներկայիսպատկերացումների քափանցում: տեղի է

դիտվում է 100--200 ն չորբորդը՝ ո, ջինը՝ 200--400 երրորդը՝ծանրը՝ 400--600 ծայրաճեղ ծանրը՝ 600-ից ավելի դոզայի դեսլքում: Ճառագայմայինճիվանդությունը սովորաբար չորս շրջան է

ու

օրզանիվմչեն մաններում

կամ քասվանցում

շատ

են

դանդաղ

նող ճառադայրումներիվնասակար ներգործությունը ունենում օքսիդացնող ոադիկալների ն ջրածնի պերօքսիդի Հետկանքով, որոնք երկրորդայինքիմիականոնակառաջացման ֆերմենտդեպքում առաջացնումեն սոպլիտակուցների»

ցիաների

Համակարգերի նյութերի խոր փոփոխություններ, խանգարումներեն "առաջ օրգաններինորմալ գործունեության են ճառագայթայինճիվանդուՀանդեցնում այսինքն՝ ների

ն

ն այլ

բերում,

քյան:

ինչպես կարող է ղարդանալ Հիվանդությունը Զառագայթային ճառա-

նրբ: օրգանիզմիարտաբին ճառագայքմանդեպքում, կարող է դուրս է (ինչը նրանից գտանվում գայքման աղբյուրը րոպեիններքատեղի ունենալ միջուկային պայթյունի առաջին նե ոադիուսկոիվբաՀ ներգործությունից ճառագայթման վանցող Հարուցված ակտիվությամբպայմանաժանման նյութերով էլ ներքին ճառավորված ճառաղայքման ժամանակ), այնպես օրգանիզմ դալքման դեպքում, երբ ռաղիոակտիվ նյութերը ու

են

թափանցում:

է տառագալքայինՀիվանդությանբարդությունըկախված մարդու ստացաժ ճառագայքորոշակիժամանակաշատվածում ն օրգանիզմի անչատական առանձնաճատվուման դողալից նան

Ճի-

երեխաներնտարնց մարդիկ,ինչպես թյուններից: ավելի պգայունեն ու

Հոգնած մարդիկ վանդներնու ֆիզիկապես են ն ճառագայքմաննկատմամբ ավելի ծանր

տանում

այն:

Սոճա-

դոզայիդեպքում 50 ոչից պակաս ճառադայքման

վորաբար նշաններչեն դրսնորվում, Հիվանդության ռադայթային

ո-ից

ճառագայթային

է ավելի մեկ անգամվա ճառագայքումըկարող առաջացնել: Հիվանդություն եր ինքացքով լինում Հիվանդությունն Զառադայթային սուր

ն

է

Հիվանդությունը Սուր ճառագայթային խրոնիկական:

Հիվանդությունը:

:

Լատ ճառադայքման դզղայի տարբերում

Հիվանդության4

ճառագայթային

են

աստիճանը՝ թեթեր, ճառագայթման դոզաների, միերկրորդը՝

աստիճաններ: Առաջին

`

ոռ

անցնում: սկզբնական ոնակցիայի Առաջին շրջանը

`

շրջանն է, որը ակսվում է ճառագայքման առաջին ժամերից (օրերից) ն կարող է տնել մի քանի ժամից մինչն երեք օր: Այդ շրջանում Հիվանդությունը,Ճառագայթման դողայից|լ օրգանիզմի անճատական առանձնաճատկություններից կախվածչ կարող է դրսնորվել լսիստ թուլությամբ, գլխապտույտով, գլխացավով, սրտխառնուքով, փսխումով, փորլուծուքյամբ, մաշկի դալկությամբ, արտերիալ ճնշման տատանումներով,տենդային վիճակով, գիտակցության

կորուստով:

Սկզբնականոնակցիան անցնելուց Հետո նկատվում է ժամանակավոր բարելավում, դա նրկրորդ թվացող բարելավման Թաքուն շրջանն է: Այդ շրջանի տնողությունը Ճակադարձճամեմատական է ճառագայքման դողային (որքան չատ է դոզան, այնքան կարճ է շրջանը) ն տնում է երկուօրից մինչե երեք շաբաթ: Հիվանդիմոտ կարող են պաճպանվել որհշ թուլություն, Քրոնախքորություն,ախորժակի պակաս, քնի խանգարում: Սավայն փոփոխություններ են երեում նան արյան մեչ: Ծանը վնասվածքներիդեպքում փորլուծությունը շարունակվում է: Ճառադայքմանշատ մեծ դողաները ճառագայքայինճիվանդության են ճասցնում առանց թաքունշրջանի սկզբնական ռեակցիայիցանմիջապեսՀետո վրա է Հասնում ճառա-չ երրորղ՝ գայքային ճիվանդության ընդգծված դրսնորման շրջանը (երկրորդչ-երրորդ շաբաթ): Հիվանդի տաքությունը բարձրանում է, մաշկի ն լորձաքաղանքներիվրա Հայտնվում են արյունաղզեղումներ, նկատվում է ներքին արյունազեղում, բերանի լորձաթա237

են խոցեր,նշագեղձերի վրա՝նեկրոտիկ դանթիվրա առաջանում

անդինայ, արյան ճնշումն իջնում էչ Սանը ճիվանդության դեպսկսում են թափվել, արշաբաթից «Պետո մազերը քերում 3--4 ն խախտվում արյան լերդացումը» է լունածորումն ուժեղանում ուժերը թուլանում են: Այս ամենն պաշտպանական օրգանիզմի

առաջացնում են վարակիչ ե այլ Հիվանդություններ (թոքերի բորբոքում, դիզենտերիականկոլիտներ, լույծ, արյան ընդճանութ

վարակում):

յ

Չորրորդ շրջանը վերականգնմանշրջանն է: Ճառադայթային շաբաքում առողջությունը վերաթեթն Հիվանդության չորրորդ կանգնվում է: Այդ նույն ժամանակ միջին ն ծանր տեսակի 4իաստիճանաբար սկսում է անցնել, սակայն վերջվանդությունը է մի քանի շաբաթ նս, իսկ նական ապաքինումը շարունակվում է սակավարյունություն, սպիտակարՀՀետագալում նկատվում յունություն, Հիպերտոնիա ն սրանց Հետ կաղված՝ օրգանիզմի

քուլացում:

ՃառագայթայինՀիվանդությունըդեռ առաջինշրջանում կա-Հ-

րող շատ

մեծ

բարձր

ունենալ, վախճան

դողան եթե ճառագայքման զդացողությունը՝ պնճատական լինի, իսկ օրգանիզմի

է մաճացու

'

հոնացնող ճառագայթմանՀետնանքով ռադիոակտիվփոշին մարմնի բաց մասի վրա ընկնելիսճառագայթայինայրվածքներ է առաջացնում: Այրվածքներըսովորաբարզարգանումեն մաշկի վրա բնտա մասնիկների ներգործությամբ: Ճառագայթայինայրթաքուն շրջանով ն ծա-չվածքները բնուքադրվում են երկարատնե ճյլուսվածքներիվնասնըր ընթացքով՝ մաշկի խոր շերտերի ման պատճառով:Դրանք Ճաճախզարգանում են ճառագայթային Հիվանդության ճետ միաժամանակ, փոխադարձաբարծանրացնելով ն երկարացնելովառողջացմանպրոցեսը: Ճառագայրքային այրվածքներիդեպքում թաքուն շրջանը կարող է տնել մի քանի ժամից մինչն երեք շաբաթ. այնուճետն այրվածքներիտեղերում առաջանում. է մաշկային քոր, կարմրություն, այտուցվածություն ն ցավ: Այտուցվածությունն ցավը աստիճանաբար անձճետաՀչ են: նում Ծանր դեպքերում այտուցվածությունիցճետո ճալյո| են նրվում են Հեղուկով լցված բշտիկներ, որոնք մեծանում միանում իրար: Հետագայուվխոր 4լուսվածքների այտուցվածումատաթյան պատճառով խախտվում է Ճլուսվածքներիարյան են անզգայացման: կարարումն սնուցումի, որոնք Հանդեցնում ու

ու

ու

կարող է Մենզգայացումը (նեկրողը)

Ճճասնելվերոսկրին ն ոսկրինչ Մյրձածջների կեղտուումը Հճաճախընդճանուր վարակման ն մաճվան պատճառ է դառնում: հռնացնողճառագալքման դեպքում պետք է որքան կարելի է շտապ առաջին օգնություն ցույց տրվի: Առաջին «երթին վեփացնում կամ առավելագույն չափով պակասեցնում են Հետագա ճառագայթումը: Դրա ճամար ռադիոակտիվ նյութերով վարակված տարածքում կատարում են ճազուստի մասնակի վարակազերծում ն մաշկի բաց մասերի մասնակի սանիտարականմշա-չկում: Այնուճետնտուժածներին Ճասցնում են ապաստարան (ճաչ կաճառագայթայինկամ պարզագույն թաքստոց), ուր ոադիոակտիվ նյութեր չեն թափանցել, կամ էվակուացնում են չվարակվածվայրեր: Բնականէ, որ վարակված տեղանքում գտնվող-Հ ները պետք է անճատականպաշտպանությանճամապատասխան միջոցներ կրեն: Ճառագայքաճարմանպրոֆիլակտիկայի ն առաջին բուժօգնություն ցույց տալու ճամար օղտադործվում են անճատական դեղարկղիկի 4ակաճառադայթայինսպատրաստուկճիվանդության թերն տեսակի ժամաՖերը:Ճառագայթային նակ, երբ ճիվանդության նշանները բացակայում նեն, այլես ոչ մի օգնություն ցույց չի տրվում: Տուժածներըպետք է Խրոշ ժամանակ բժշկական Հիմնարկներիանձնակազմիճսկողության տակ

ձինեն:

եթն կասկած կա, որ ռադիոակտիվնյութերը սննդի կամ ջրի ստամոքս են թայիանցել, աղա անձչրաժեշտ է միջոցներ ձեռնարկել դրանք դուրս ճանելու ճամար: Դրա ճամար տուժաչ ծին տալիս են ադսորբենտ (25--80 գ ածուխ, 50 գ ժծժմբաթրթվային բարիում կամ 25--80 գ կավ 1--Յ գ սայոդինի ճնտ), որը են խմում ջրով. աղսորբենտը նպաստում է ռաղիոակտիվ նլյուքերի կապակցմանըն խոչընդոտում դրանք արյան մեջ ներծծվելուն: 15--20 բուն ճետո կատարում են ստամոքսի լվացում, տուժածին տալիս են 2--8 լ ջուրն մեքենայորեն փսխում ջացնում (մատը մինչն լեզվի արմատը տանելով|):ԴրանիցՃնտո անճրաժեշտ է տուժածին կրկին ադսորբենտ ն աղի լուծողական տալ: Վերջինսկարագացնի ստամոքսաաղիքայինտրակտից դիոակտիվնյութերի Հեռացումը: կոմբինացվածվարակումների դեպքում (ճառադայքաճարումից բացի կան վերքեր, կոտրվածքներ, այրվածքներ) առաջին օգնություն ցույցէ տրվում ընդՀանուր կանոնների Համաձայն, Հետ

առա-

ոա-չ

պաշտպանությանանճրաժեշտմիջոցներձեռնարկելով, որպեսզի առարկաներից ն ճագուսռադիոակտիվ նյութերը շրջապատող տից չընկնի վերքերի ու այրվածքներիվրա: Տեղանքի ռադիոակտիվվարակումը ոչ միշտ կարող է Ճառագայքման ենքարկվածին թույլատրել դուրս գալու պաշտպահ գնալու կամ էվակուացվելու: նական կառույցից ճիվանդանոց Դրա ճամար ճարկավոր է ոչ միայն առաջինօգնություն ցույց տալ, այլն խնամել տուժածներին: Ճառագայթային ճիվանդությամբ տառապողների դլխավոր պայմանը Ճանդստիապաճովումն է: Սրտլխառնուք,. փոխում, գլխապտույտ ն գլխացավ առաջանալունպես ճիվանդներին տալիս են էտապիրազինի կամ աէրոնի 4ճաբեր: Ճառա-չ դայթային ճիվանդության առաջիննշանների ճայտնվելուց 9--4 ժամ Հետո ճիվանդներին պետք է պարբերաբարտալ ճակաբիոբիոմիցին ն այլն) կամ սուվֆամիդնեթ տիկներ (տետրացիկլին, (ռուլֆաղիմելին, ֆտալազոլ, էտաղոլ ն այլն)' Ճառագայքային Հիվանդության զարգացման եռուն շրջա-

ենամբի

նում

բոված աղ ն նույնքան էլ խմելու սողա): Հիվանդներին: բայց սովորաչպետք է կերակրել փոքրիկ սննդաբաժիններով, կանից ավելի Հաճախակի: 0դի առավել բարենպաստջերմաստիճանը սենյակում ճառագալքային Հիվանդների Համար 18--385 Ը-ն Է: ցույց տալի կամ ստացիոնար: Հիվանդին բուժօդնություն պետք է կաբուժման Համար բժշկական Հիմնարկ տեղափոխելը տարվի առաջին,իսկ «նարավորության դեպքում բժշկական. քույլտվությամբ, անչատական մոտեցում ունենաանձնակաղմի լով լուրաքանչյուր Հիվանդի նկատմամբ: ՃառադայքայինՀիվանդներին թույլատրվում է փոխադրել էվաչցնցող տրանսպորտովկամ պատգարակներով:Հետիոտն կուացիան, ինչպես նան գերսառնցումր կարող են կործանարար: լինել ՀիվանդներիՀամար: գդալ

3.

0ԳՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

ՄԻՋՈՑՆԵՐՈՎ

ՎՆԱՍՎԱԾՔՆԵՐ

ԵՎ

ԹՈՒՆԱՎՈՐ

ՆՅՈՒԹԵՐՈՎ,

ՆԵՐԳՈՐԾՈՂ

(առավելՀաճախ՝ճառագայքման 7--10-րդ օրի)ճարկա-

վոր է առանձնակիխնամբ տանել Հիվանդների նկատմամբ: ավելի լավ է նատեցնել, առաջը Փախումիժամանակ ճիվանդին լագան կամ փսխումի ճամար դույլ դնել: նստել չկարողացող Ճիվանդներինօգնում եր շրջելու գլուխը: ՓախումիցՃետո ճարկավոթ է բերանը ողողել բորաքքվի թույլ լուծույթով (մեկ բաժակին կես թեյի գդալ) կամ եռացրած ջրով. ծանը Հիվանդներիբերանի խոռոչը սրբել բորաթթվի կամ մարգանցաթթվային կալիումի վարդագույն լուժույքի մեջ քրջած բամբակով կամ կտավով: Արյունայինփսխման դեպքում ճիվանդները պետք է սառույցի փոքրիկկտորներ կուլ տան: Արլոււաղեղման զարգացման շրջանում ճիվանդի խնամքը առանձնակի վդուշություն է պաճանջում, չպետք չ բույլ տրվեն կտրուկ շարժումներ կամ ցնցումներ: ՀիվանդներինՀարկավոր Է (4 ժամը մեկ 7 տալ քլորի կալցիումի 5 տոկոսանոց լուծույթ Ճաշի գղալ)։ Ջոր մաշկի դեսքում կրեմ կամ յուղ նն քսում: Ճառագայքային4իվանդության բոլոր շրջաններում ճիվանդների դյուրամարսչ բարձր կալորիական, ապիտակուցներով ու վիտամիններով Հարուստ սննդի կարիք ունեն: նրանց անձնարարվում են ջրալի ճաշեր, Հյութեր հ առատ ըմպելիք: Խմելու Համար պետք է փոքր-ինչ աղի ջուր տալ (1 | ջրին 1--0,5 թեյի

ԱՌԱՋԻՆ

ՈՒԺԵՂ

ԲԱԿՏԵՐԻԱԼ

ՍՏԱՆԱԼՈ

Ի

ԺԱՄԱՆԱԿ ԱՄԱՆԱ

օդնություն: նյութերով վարակվածներին առաջին Թունավոր

ժամանակ ամենավճոականըժամանակի գործոնն: է: Թունավոր՝նյութնրով՝ վարակված դոտում գտնվող ճիվանդին ո։լնտք է անճապաղ ճաղցնել ճակադաղ,անճատականճակաքիմիական ծրարի Հեղուկով դեմքը նախապես մշակելուց նտո (դեմքի վրա քունավոր նյութեր ինկնելու դեպքում): Մարմնի բաց մասերի կամ «Հազուստիվրա թունավոր նյութեր ընկնելու դեպքում շտապ կատարվում է նան այդ մասերի մշակում: Այնուշետն տուժածը ճնարավորին չափ արագորեն Ճեռացվում 2 ցույց

տալու

վարակվածտեղանքից:

-

Նլարդակաթվածայինգործողության թունավոր նյութերով (--դաղեր, զարին,ղոման)թունավորվելու դեպքում (թունավորման Հատկանիշներն են բիբերի նեղացումը, դժվարությամբ շնչելը, Հեղձուկը, ջղաձգությունը ն այլն), տուժածինղրանից բացի շպրիցչտյուբիկով սրսկում են անտիդոտ կամ Հաբեր լիս ՃՈՂ--Հ դեղարկղիկից (174Չ խոռոչ, կարմիր դույնի տուվ՝ ընդունել մեկ Հաբ. թունավորման նշաններն ավելանալու դեպքում՝ ես մեկ Հաբ): ն Շպրից-տյուբիկըճետենլալ ձնով են տա-

նախապատրաստո 241:

պաշտպանություն Քաղաքացիական

օղտագործում' (նկ. 61): նալ

ներոլտուտակում

են մինչն վերջ շպրիցի ասեղը ծածկող փոքրիկ կափարիչը (դրանով իսկ ծակում են տյուբիկի ներթաղանթը)։Այնուճետն փոքրիկ կափարիչը Հանում են ասեղի վրայից, ասեղը դեպի վեր պաճած: Շպրիցի ասեղը ի շարժումով խրում են նստատեղիչաղդրի կամ ուսի մկանի մեջ(շտապ դեպքում կարելի է ասեղը մկանի մեջ խրել ճաղուստի վրայից), սեղմելով դատարկումեն մատներով ն տյուբիկի ամբողջ պարունակությունը մատները սեղմած պաՃելով ասնղը ճանում են մկանի ժիջից: Շնչառությունը կանգ առնելու դեպքում նյարդակաթվածային թունավոր նյութերով թույավորվածին արճեստական Է` շնչառություն են տալիս: կապտաքթվով կոջվածին որպես անտիդուտ տալիս են ամժինիտրիո։ նկ. 61. Շպբից-տյուբիկի Դրա ճամար կոտրում են օգտագործման կանոնները անտիդոտիսրվակի գըրլւխիկը, դնում տուժածի Հակագաղիսաղավարտ-դիմակի(ղիմակի) տակ: Շնչառությունըկանդ առնելու դեպքում կատարում են մասնակիարճեստական շնչառություն, իսկ ճետո ամժիլնիտրիտ տալիս շնչելու: կաթիլաճեղուկայինիպրիտով կամ լլուիղիտով մաշկը ,փակվելու կամ Ճազուստի վրա այղ թունավոր նյութերն ընկնե.Վու դեպքում անճատական ճակաքիմիականծրարի օգնությամբ անճապաղ կատարում են մասնակի սանիտարական մշակում: վարակված մաշկի մասերը մշակելուց ճետո լոդի Վյուխզիտով են լուծույթ քսում: :

-

երբ ճնարավոլ" դուրս, ցումը կատարվում է վարակման գոտուց է Հանել ճակագաղը: Թունավոր նյութերը ստամոքս ընկնելու դեպքում որոլես առաջին օգնություն պետք է անմիջապեսմատներով գրգռել կոկորդը ն փսխում առաջացնել: երե պայմաններըներում են, անՀրաժեշտ է ստամոքսը լվանալ մաքուր ջրով կամ սոդայի Չ կոսանոց լուծուլթով, որի ճամար ոլեւտք է տուժածին մի քանի տո-

ջուր (լուծույթ) խմեցնել: է, աիրՎարակվածմթնոլորտում, երբ տուժածը Ճճակադաղով ճեստական շնչառությունը կատարվումէ կալիստովի մեթոդով` (ոկ. 62): Սրի դործունեությունը վերականդնվում է արճեստա-կան շնչառության ն սրտի ուղղակի մերսուժի ղզուղակցուժով:

բաժակ

վա-

ւ

Խեղդող թունավոր նյութերով (ֆոսգեն, դիֆոսդեն) վարակվածներին սլետք է ծածկել տաք շորով ն արագորեն բժշկական ճիմնարկ ճասցնել։ Այդ կարգի տուժածներինարչեստական շընչառություն տալ չի կարելի: Արտասմաբերթունավոր նյութերով դեպքում ւառաջին ճերթին պետք է մաքուր ջրով ջանասիրաբարլվանալ տուժածի աչքերը: Եթե աչքի ծակոցը չի դադարում, նրան պետք է բժշկական ճիմնարկ ուղարկել: Բնականէ, որ աչքերի լվա-

վարակվելու

՛

Նկ.

62.

ԱՐբճեստական շնչառությունըըստ Կալիստովի մեթոդի

Ուժեղ նեբգորբծող թունավոոնյութերովթունավորումըկարողԷ ն օգնությունը ճապաղելու արագորեն ղզարդանալ դեսվլքում՝ շատ մաճաբեր լինել: Այստեղիցէլ կարելի է այն եզրակացությանը ճանդել, որ արտաղրությանմեջ դրանց արտաճոսման (արտանետման)կամ տնային պայմաններումայդպիսի նյութերով վարակման դեպքում առաչինբուժօգնության բարեճաջողելքը շատ: բանով կախված կլինի կայուն գիտելիքներիցու «մտություննեճմտությունները ինը: Այդ գիտելիքներն ու

անվտանգությա 243:

կանոններիհմայության ճետ միասին տեխանիկայի առանձնապես են նրանց, ւանձճրաժեշտ ովքեր արտադրությանմեջ ն կենցաղում են

շփվում ուժեղ ներգործողքունավոր նյութերի Հետ: Այդ նյութերով թունավորվածներին առաջին բուժօգնություն «ցույց տալու ընդճանուր ակղբունքներնեն՝ ճնարավորինչավ շուտ դադարեցնել նյութերի ներդործությունը թունավոր մարդուվրա, արագորեն օրգանիզմիցճեռացնել թունավոր նյութերը,անճապաղ

կիրառել ճակարույներ (անտիդոտներ): նյութերի ներգործությունը Թունավոր է դադարեցվում '

տու-

ժածին անճապաղՃճակագաղ ճագցնելովն վարակված տեղանՔից նրան դուրս տանելով: օդը առավել Մաքուր բարենպաստ

պայման է քունավորվածների Համար:

Մի շարք թունավոր նյութերի (Քլոր»ծծմբական անճիդրիղ, հռաքլոր, ֆոսֆոր) դոլորշիներից պաշտպանում են ֆիլտրող» ն մյուս ՈԼ-ճո այդ թվում ԼԱ--5, ճակագազերը: Սակայն ջատ այլ թունավոր նյութերից պաշտպանվելուՀամար անճրաէ օգտագործել, ինչպես նշվել է ավելի վաղ, «ժեշտ արդյլունաբերան կան մեկուսիչ ճատուկճակագազղեր կամ առանձինլրացուցիչնետով (ճուլկալիտային փամփուշտովնայլն) Ֆիլորողճակադգազեր: Վարակվածմթնոլորտից քունավորվածներին ճարկավոր է դուրս բերել նախազդուշականմիջոցներ կիրառելով: Օրինակ, Փլորով ՛վարակվածին ճարկավոր է տանել պատդարակներով՝ ո"լառկած կամ կիսանատածդիրքով, նրանց պետք է ազատել դժվարացնող ճաղուստներից(արձակել օձիքը, շնչառությունը ւտռարվա ցուրտ կոճակները), ժամանակտաք ժածկել: էվակուաՎիայից ճեառ թունավոր նյութերի գոլորշիներովվարակվածին պետք է թթվածին տալ շնչելու: Զի կարելի թույլ տալ որ նրանք

«ծխեն:

'

լ

եթե ուժեղ ներգործող թունավոր նյութերը թափանցելեն մարդու ներսը (ստամոքսը) ճարկավորէ շտապ լվանալ Բրոթար մ քրի ճետ տալ ակտիվացվածածուխ (չելայի

լվացումով: Քլորով վնասված աչքը կարելի է լվանալ Չ տոկոսանոց լուծույթով: Գյուղատնտեսականվնասատուներիդեմ լայնորեն կիրառվող (որպես առավել արդյունավետ ինսեկոիցիվ) ֆոսֆորօրդանական միացություններովվարակվելու դեպքում այն առաջին բուժդործողուչ օգնությունն ք ցույց տրվում, ինչ նլարդակաթիլային թյան թունավոր նյութերով վարակվելու ժամանակ: Մասնավո րապես կարելի է օգտագործել անտիղոտ շպրից-տյուբիկիօգ(22 խոռոչ): նությամբ կամ ճաբեր ՃՂ1--2 դեղարկղիկից Բոլոր դեպքերում ուժեղ ներգործող թունավոր նյութերով վաբժշկական օգնություն ցույց տալուց ճեառաջին փակվածներին են մտո Հիմնարկ: բուժական Հասցնում միջոցներովվարակվելու ժամանակ առաջին Բակտերիալ բժշկական օգնություն ցույց տալու դեռլքում ճարկավորէ օղովել ՃՈԱ--Չ դեղարկղիկիճակաբակտերիալՄ 1 միջոցից (այն տեղավորված է մմ 5 խոռոչում, չներկված քառակողմ երկու միանման Սկզբում ոյհտք է ընդունել մեկ տուփիկի տուվիկներում): (5 ճաբ) վրայից ջուր խմել, 6 ժամ անց պարունակությունը ընդունել մյուսի պարունակությունը(նույնպես 5 4աբ): վարակիչ ճիվանդություններ տարածող միջատ-Հ Սովորաբար ների խայթից պաշտպանվելուճամար կարելի է վանող դիմեՔիլֆտալագի, դիէքիլոոլուալիդի ն այլ տիպի սլատրաստուկներ օղտադործել:նքեյայնուսմենայնիվ։միջատը խայթել է, ն մաշկը այլնայլ պատճառներով վնասվել է, ապա Ճճարկավորէ որքան Հնարավոր է վերքից դուրս մղելարյունը, ն կծած տեղի (վերքի) վրա 4--5 րոպե լիզոլի 5 տոկոսանոցլուծույթի եջ թրջած բամբակի տամղոն դնել: Բակտերիալմիջոցներու վարակվելու դեպքում կիրառվող մյուս միջոցառումներիմասին տես Մ դլխիի3-րդ բաժնում: ճն

առատ

խմելու սոդայի

.

ու

՝

`

՛

ւ

ստա-

-

ձեով)»

ՎԱտաժոքսում ծծմբաածխածին ընկնելուդեպքում տալիս են 'ղուկ, բացի

այդ,

աղի լուծողական.

4.

Հե-

-

ռտամոքսում

ֆտորային միացություններ, ) ենկնելու (շրինավ՝ ֆտորաջչրածիլ դեսլքում խմեցնում նն կալցիումի աղալուծույքներ (կալցիումի դլյուկոնատ կամ լակտատ բաժակին 10 գ) կամ կար: Մարդումաշկի վրա կամ աչքերի մեջ թունավոր նյութեր, առանձնապեսամիակ ընկնելու դեպքում դրանք վնասազերծվում -

.244

-

րը

ԷՎԱԿՈՒԱՑՄԱՆ

ՎԱՐԱԿՎԱԾՆԵՐԻ

։

ԵՂԱՆԱԿՆԵՐԸ

տուժածնեչ Հետո բժշկական օգնություն Առաջին ստանալուց

պետք է էվակուացվենբժշկականկետեր կամ բուժական ճիմ-

նարկներ:

էվակուացմանեղանակներըկախվածեն վարակվածօջախում տուժածներիքանակից ն բժշկական ստեղծված իրադրությունից, Օրինակ, Հճեռավորությունից: լետերի(բուժականՀիմնարկների)

միջուկային ճարվածի օջախահլում առաջացած բազմաթիվ արդելապատնեշների ճետնանքովտուժածներինմեծ մասամբ դուրո՝ կբերեն առանց տրանսպորտի: Քիմիական վարակման օջախներից տուժածներին կարելի է դուրս բերել տրանսպորտիտարբեր տեսակներով: Դժվարանցանելի տեղերում «նարավոր է տուժածներին

քարշ

եղանակներութ

տալ

վոոցների, ֆաներաներիվրա

ն

այլ

|

չռաալի եղանակներիցմեկը տուժածներին օղակ արած կամ ութաձն քարշափոկովտեղափոխումն է (նկ. 63 ա): Քարշասվոկ: չլինելու դեսքում կարելի է տանել շալակով (ոկ. 63 Ը) կաի ձեռքերով երեք ձեռքով փական» կամ «չորս ձեոքով փական» եղանակներով (ոկ. 684դ)։ են սանիՏուժածներիէվակուացման ավելի «անդիստ միջոցը տարական պատդգարակները: Դրանցբաղկացած են ծայրին բրո-

նակունեցող

փայտե կամ երկարքներկու ձողերից, ուռքնրով ն Հճոդղակապավոր պողպատե պաճանդներիցն բարփականներով երկարուձակալ ունեցող ճանովի պաստառից: Պատդաբակի թյունը 221,5 սմ է, լայնությունը 55 սմ, զանզվածը՝9--10 կգ: ճամար Բացելու

արձակում են նրա գոտիները, այնուճնետնմետաղաձողերիցբռնելով բացում պատգարակը,ուղղում պաճանդները մինչն վերջ ն դնում գետնին: Դրանիցճետո ստուդում ենչ քե լա՞վ են, արդլոք, փակվել փականները: Տուժածին պատգարակիվրա են պառկեցնում այսպես. պատդարակը դնում են նրա կողքին. պատգարակակիրներըտուժածթ մյուս կողմից չոքում են մեկ կամ երկու ծնկի վրա ն ձեռքեր անցկացնում նրպ գլխի, ուսի, կոնբի ն ոտքերի տակ: Միաժամանակ ղդուշորեն բարձրացնումեն նրան ն պառկեցնում պատնրան բարձրացնել ճաղզուստիր դարակի վրա։ կարելի է նան բռնած: Պատգարակակիրները կատարուի են. բոլոր շարվումները ավագի «բոնիր», «բարձրացրու, «իջեցրու» ճրամաններով: վրաոլառկեցնելու դիրքը մեծ նշանակությութ Պատգարակի ունի տուժածի ճամար: Ավելիլավ է նրան պառկեցնելմեջքի կամ առողջ կողքի վրա: Ձեռքըվնասված լինելու դեպքում դնում նն կրծբին. վնասված ուռքը թեթժնակիծալում են, տակը ճազուստ կամ բարձ դնում: Ծնոտի վնասվածքստացած մարդկանց սլատդարակին պառկեցնում են դեմքով դեպի ցած, ճակատի տակ Հաղուստից թմբիկ դնում։ Ողնաշարիվնասվածք ունեցողներին տեղափոխում են կոշտ տակդիրի վրա, այն չլինելու դեպքում`

եղանակնեոը՝ Նկ. 69. Խոցվածինտեղափոխելու բ) շալակով: դ) ձեռքերի վրա, երկու ճողով (երեք կատ ա) քար շառխոկով, չորս

ձեռքով փական)

շ

Կրծքի որովայնով դեպիցած, տակը Հաղուստիցքմբիկ դնելով: են կիսանստածդիրքով: տեղասիոխում ունեցողներին վնասվածք սպասարկումէ չորս մարդուց բաղկացած եթե պատգարակը ապա տարբերակ), օղակը(սովորական

են

երկուսըտանում

ռ

ա պատգարովի են

պատդարակը:մյուս երկուսը բոնում փոխում ձից (նկ. 64): Հետո պատգարակակիրները

-

տեղ

ռ

Տեղափոխումըճեշտացնելու ճամար կարող են կիրառվել պատդարակային փոկեր: ծուրաքանչյուր ոյատգարակակիր ութաձն

ճագզնումէ փոկը այնպես, որ ճանգուլցները մոտիկ լինեն պաստառին, ճանդույլցների մեջ մտցնում են պատգարակի: բոնակդերը: Տուժածին տեղափոխելիս պատգարակակիրները պետք է ճամընթաց չքայլեն, ճիվանդի գլուխը դեպի առաջ տանեն միայր վեր բարձրանալիս: Տեղափոխման, ամբողջ ընթացքում ճարկաՊնտք վոր է պաճպանել պատգարակի ճորիզոնական դիրբը է ճետնկելնրա վիճակին, անճրաժեշտության դերում

մշտապես

օգնություն ցույց տալ: Տուժածին պատգարակի վրայից վերցնում են դնելուն Հակառակ կարդով. դա կատարվում է ավագի Հրամաններով՝ օկանդնիր», «իջեցրու», «բոնիր», «բարձրացրու»ն այլն: մետրից ավելի տարածություն տեղափոխելիսնպատա-

ճիվանդին ճամաչայիյ ընդճչատումներով),

վեր են կացնոսւհ, բացում բերանը մատով զննում բերանի կոկորդի լոռոչըչ Ճեռացնելովփսխված զանդվածըչ,լորձը կամ արլունը. այդպիսի դեպքում պառկեցնում են փորի մարդկանցՀնարավորության կամ կողքի վրա: ն նապարճին ճ շ անապարչին 4,ճիվանդի ն ն վիճակը կարող է վատանալկրկնվոլ Դրա արլունաճոսության Հճետխնանքով: նճրաժեշտ Համար: ո ԱԱԾ ո" թով" ր ն

ու

:

Ի

նն նան տերծֆված պարբերաբար

ստուդե

ակապերի.եթե

անք առատորեն

ո րլունածոսութ Պետը

կանգնեցնելու միջոցներ ձեռնարկվեն:

կաճարմար է էստաֆետալին եղանակը: Պատդարակային օղակեն ները դասավորվում միմյանցից այնպիսի «եռավորությած րոպեից ավելի չպավրա, որ այն ճաղթաճարելու ճամար 15--Չ0 Ճճանջվի։ Այս եղանակն ապաճովում է պատդարակակիրների աշխատանքի.ն ճանդոտի ռացիոնալ ճերքագայումը: փոխադրման տրանսպորտիճիմնական տեսակը Տուժածների

առավել

ն ավտոմոբիլայինն է (սանիտարական բեռնատար): նրանց բեռնատարտրանապորտով՝ ավտոմեքենաներըպետք փոխադրելիս է նախապատրաստել՝ թափքիմեջ խոտ, ծղուս, ճյուղեր կամ ճարմար այլ նյութեր փռել: փոոցը ծածկել բրեզենտով(վերմակուլ): Սովորաբարկիրառում են կոմբինացված փոխադրում՝թենստած, պատդարակայիններին՝ Թե վնասվածքներին՝ պառկած: նայած եղանակին՝նրանց փաթարում են վերմակով կամ ծածկոմ բրեղզենտով:Մեքենան վարում են ոչ միծ արագությամբ» սաճուն, առանցցնցումների ն կորուկարգելակման: Հիվանդներինուղեկցողների պարտականությանմեջ է մրտնում նրանց 4ետնելն խնամելը, ժամանակին օգնություն ցույց տալը, վիրակապերեն ն բնկակալեերին վերաճակելը: Գիտա» ցությունը կորցրածներին առանձնաճատուկկերպով են ճաղզուժչ նրանց մոտ կարող է Հանկարծակիշնչաճեղձություն սկովել։ լեղուն կամ շնչառական ուղիները կարող նեն փակվել փիսխված ղանդգվածով։Շնչաճեղձության առաջին նշանների դեպքում (դեմքը կապտում է, շնչառությունը խոպոտանում է: դառնում ոչ ու

նկ.

64.

Խոցվածին տեղափոխելը պատզարակով

'

բաղադրամասերն են, որոնք գործի նն դրվում քշնամու դեմ Հաղքանակ տանելու ճամար Բարոյականգործոնը չեզոք չէ երկրի ս"լաշտոլանունակության Հարցերի նկատմամբ նան խաղաղ ժամանակներում: Սովետական մարդկանց բարոլաքաղաքական բարձր մակարդակը, կուաակցությանբազմակողմանի գործունեությունը մասսաների գաչ ուղղությամբ, ղզավարականհ-քաղաքական դաստիարակության նրանց մոբիլիզացումը կոմունիստականշինարարության խնդիրների կատարման ճամար՝ այս բոլորը նպաստում են մեր ու ճայրենիքի տնտեսական ռազմականճզորության բարձրացման ուղղությամբ ջանքերիուժեղացմանը:

`

Գլուխ,

Հ. |

ԲՆԱԿՉՈՒԹՅԱՆ, ԲԱՐՈՑԱՔԱՂԱՔԱԿԱՆԵՎ

ՀՈԳԵԲԱՆԱԿԱՆ ՊԱՏՐԱՍՏՈՒԹՅՈՒՆԸ

:

որ պատերազմիինչ, է սոցիալ-քաղաքական, ինչպես կախված վախճանը «Սովնտականմարդիկ կոմունիստականշինարարությանբոչ քացքն այնպես էլ ռազմական մի լոր տեղամասերում իրենց անձնազոճչ աշխատանքովյ-- ասաց տնտեսական, գիտատեխնիկական, ՍՍՀՄ պաշտպանությանմինիստը, ՍովետականՄիության մարգործոններից: չաղթանակիճասնելու տեսակետիցայդ դորչ շարք միասնության ե փոխկապակցվածուչշալ Դ. Ֆ. Ուստինովը,-- ամրապնդում ն զարգացնում են երկծոնների դիալեկտիկական ու բաՀ փի տնտեսական, ճետնաբար ն պաշտպանականճղզորությունը, թյան մեջ կարնորագույնտեղ է պատկանում ժողովրդի ն ճոդեկան նախադրյալներստեղծում զինուժերին: աոցիալ-քաղաքական նակի բարոյական ի. Լենինը,-- ճաղՀ«ված ուժերի մարտական ճղորության անշեղ բարձրացման ճա«Ամեն մի պատերաղմում,-- գրել է վ, է այն մասսաների ,ար»': քանակը վերջին Հաշվով պայմանավորվում են թափում Բարոյականուժեր ասվածը խորապեսսոցիալական, դասա ողու վիճակով, որոնք դաշտում իրենցարլունը»'3 մեջ ն լենինյան մյուս դրույթներում կոնկրետ սլատմական Այդ դասական ձնակերպման երեույքէ: Բոլոր ժամանակկարգային, բարոյական ոգու զանգվածների ներում բանակի ն ժողովրդի բարոլական ուժերի կախված են բազաճայտված է Ժարտնչող եղել ճասարակարգից,պայքարի նպատակներիցն իդեալներից» վճուսկան դերը, ձնակերպված է պատերազմի օրենքներից մեպայքարում է ղինված արտաճայտում ղանդվածների ճաղթանակի աշխատավոր ղասակարդերի, աշխատավորական կըչ, որն շաշճերին դրանց մոտիկության աստիճանից: Հենց առաչավոր կախված լինելը մարտնչող զանգվածների,բանակի բարոյական ճասարակարդը, սոցիալիստական ճայրենիքի պաշտպանության ոդուց: ուժերի ոգեկան ճամար պատերազմի արդարացի բնույթն են ցեմենտում. սովեՀասարակության Բարոլական գործոնը տական դործողուէ, ժողովրդի ն նրա զինված ուժերի միասնությունը: ծնունդ: բարոյական պոտենցիալը առավել ակտիվ կողմն «ճատկանիշչս«ոալիսմասսայական ճերոսացմանը ռազմաճակատում ն թիթյան մեջ, ժողովրդականզանգվածներիՀոգեկան Վլունքում: Հանուն ճայրենիքի կատարված սխրանքըսովետական ների միագումարը։ մարդկանցկողմից այն նպատակների մասսա-չ են, մարդկանց վարբի նորման է: խնդիրներիըմբոնումըչ Հանուն որի նրանք գործում գործի այն տալու ուժերը Մարքոիզմ-լենինիզմըբարոյական գործոնի վիթխարի նշաիրենց ների պատրաստականությունը են։ պաեթե վերցնենք նակությունը ընդգծելով Հանդերձ," միաժամանակ «Հերքում է Հաղթանակին,որի ճամար պայքարում «ձախ» ոնիզիոնիստների ալնդումներն այն մասին, որ ճաղթա-Հբարոյական գործոնը ճասարա-չ տներազմական ոլորտում, նակը կամ պարտությունը պատերազմում կանխորոշվածեն կության Հոդնոր ուժերի գաղափարախոսականճոդերբանական

սովորեցնումէ, Մարքոիզմ-լենինիզմը ու

:

ու

՛

"Մ

ու

Վ,

ի,

երկերի լիակ. 1Ենին,

ժողովածու,41, 4.

էջ 145:

Դ,

ՋՖ,

Ուստինով,60 տարի

«Հայտատանդ ճը.,

1978:

",

Մեժ

ճոկտեմբերինվաճումների դիքքերում,

երենց բնույրով։ ավտոմատորեն

այլ

ոչ

քե պատերազմողկող-

ոգեկան ուժերի Հարաբերակցունյամբ: մերի նյութական դրել է վ, ի. կենինըչ--ճեղասփոխու«Ամենալավ բանակինչ-թյան գործին ամենանվիրված մարդկանց անմիջառղեսկոչնչացզինված ու պաչ նի ճակառակորդը, երե նրանք բավականաչափ ու

րենավորված, վարժեցվածչլինեն».

-

անշեղորեն սլաւոնրաղզմներում Ժամանակակից

սարակականկլանքում բարոյական դորժոնի դերն

թյունը:

աճում ու

է ճա-

նշանակու-

աշխատանքիարԳիտատեխնիկականառաջադիմությունը, ն պաճանջումեն աշլխադյունավետության որակի բարձրացումը ոլորտոսք, տանքային ջանքերի միավորում մտավոր-ճոգեկան սոցիալական Հասարակականգիտակցության դերի, Մտավոր ն ճոդեկան ղարզացումը ակտիվության բարձրացում: կարհորադույն ռեզերվ է դառնում կոմունիստականշինարարության խնդիրների, այդ թվում նան սոցիալիզմի նվաճումների պաշտպանությանխնդրի լուծման դործում: չերմամիջուկային պատերազմը, ելե այթ Համփաշխարճային Ճաջողվիսանձազերծել իմպերիալիստներին, կկրի դասակարգամին սուր, անզիջում բնույթ: Հարձակմանկենթարկվեն ոչ միայի թիկունղինվածուժերի խմբավորումներ հ առանձին օբյեկտներ քում, ինչպես դա եղել է նախորդ պատերաղմներում, այլն երկԱյջ րի ամբողջթիկունքն իր ամբողջ խորությամբ անդերձ: է ոլատճառել մի երկրնեչ շարք չոնհսնված ավերումներ կարող րում, կործանել մի շարք ժողովուրդներ: Այդպիսի պատերազմըբարոյականբարձր ոգիչ ճոդերանանավատորմի: կան կայունություն կսլաճանջիոչ միայն բանակի մարմարտիկներից, այլն քաղաքացըիական -պլաշտապանության Համապետական երկրի ամբողջ բնակչությունից: տիկներից» միջոցառումների ամբողջ Համակարգի արդղունավետությունը չճագած շատ բանով կախված կլինի ղինվորականՃամազգեստ միլիոնավոր մարդկանց բարոյական կայունությունից զապվածությունից: ՍՄԿկ-ը մշտապես չթուլացոլ ուշադրություն է դարձրել ն դարձնում է սովետականմարդկանց մեջ դաստիամարտիկների ճոգեկաշ րակելու կոմունիզմի ճամար պայքարող

մարդկանց

ու

`

վսեմ Հատկանիշներ:

-------1

Վ. ի.

1ենին, Շրկերիլիակատ. ժող.,Հատ.

35,

էջ

485.

առաջին «երթին հրիտասարդ Աշխատավորության, սերնդի դիտակցությանմեջ ռովետական ճայրնհնասիրության ն ռոցիա-..

խոր Ճճամողվածության լիստական ինտերնացիոնալիզմի քայ-ու

ղաքական զգոնության, Ճճայրենիքի,արդի փովում սոցիալիզմի՝ նվաճումները պաշտպանելու պլատրաստականության ճաստատՀ ման ուղիները են սաշմանված կուսակցության Համագումարինյութերում ու որոշումներում, «Գաղափարական, քաղա-:

քականչ-դաստիարակչական աշքսատանքի ճիխտադաբարհլչավման մասին» ՍՄեկ որոշման մեջ: կենտկուիի Մեր մարդկանց բարոյաքաղաքական ն ճոդեբանական բարձրՀատկանիշներըձնավորվում են սովետական ամբողջ ապրելանջ աշխատանքներիողջ ընքացքով). կերպով, Հասարակության կուսակցուքյանն նրա բոլթր կաղմակերպություններ, գաղա-

փարադաստիարակչական ճաւմառ աշխատանքով: Փորձըցույց

է

տալիս, որ դրան նպաստում Վ նան կազմակերպականն քաղա-չ Քական այն աշխատանքը,որ կուսակցականմարմինների ղեկա-

անցկացվումէ վարությամբ

Համակարգում:

քաղաքացիական պաշտպանության «

Քաղաքացիականպաշտպանության պարապմունքներում,

մարզումներում | ն

ղորավարժություններում բարոյաքաղաքակա ճողեբանական աւտացած մարդիկ ավելի ոլատրաստություն ձն

խոր

ճասկանում արդի պատերազմների դասակարգալինճաղաքական ակունքները, իմպերիալիզմիագրեսիվ էությունը, ավելի գիտակցորենեն դգնաճատումնրա կողմից պատերազմի ռեալ սպառնալիքին մասսայական բնաջնջման զենքի

ման են

ճնարավորությունը:նրանք մեծ

կիրաո-

պատասխանատվությամբ

վերաբերվումոլետության ոլաշտպանունակության ամրուոլնդման գործում իրենց ճայլրենասիրական ալարտքիչ մասնավորապես քաղաքացիական պաշտպանության դործում իրենց:

պարտականությունների կատարմանը:

.

`

Բարոյաքաղաքական պատրաստություն ասելով Հասկացվում

փ առվետականմարդկանց գիտական,

մարբս-լենինյանաշխար-

Հայացքի մեջ բարոյական խոր սկզբունքների, կոմունիստական

ն դաղափարայնության ճամողվածության ձնավորումը,` որոնք-

խքանիչ մոտիվներ են դառնում նրանց գործունեության մեջ: Դա սովետական մարդկանց զինում է կուսակցությանն կառա-չ վարության քաղաքականության, սոցիալիստական Հայրենիքի: պաշտպանության ճամար մղվող պատերազմիէության ու նպա253

"

տակների խոր ըժբոնումով, թուլ է տալիս սովետների երկրի յուրաքանչյուր քաղաքացուն պետության շաճերն ընկալելու որպես իր սհվփականը: ենքադրոժ է այնպիսի Հողեբանականո"լատրաստոությունը Հոգեկան ճատկություններ դաստիարակելմարդկանցմեջ, որոնք նրանց ընդունակ նն դարձնում գործելու ժամանակակից պան խնդիրները տերազմի վոանդավոր, լարված պայմաններում կատարելու իրենց ճամողզվածությանն վարքի բարոյական սկզբունքներին ճամապատասխան,արիաբար տանելու պատեՀֆիփազմական ամենախիուտփորձությունները, բարոյական կրիտիզիկական ցանկացած ծանրաբեռնվածություն,ծանր ֆՎրականսպաճերին դրսնորելու ինքնատիրապետում, լխիզախություն, ակտիվորենու ճմտորեն գործելու բարդ իրադրությանմեջ: այն դրույթը քն ինչ է նշանակում տանել պաԲացատրելով տերազմի բոլոր դժվարությունները,բարոյական բարձր ճատկաթշնամու դեմ պայքարում, Վ. հ. Լենինը նշել է. նիշներ դրսանորել «Բարոյական իմաստով դիմանալ նշանակում Է չբարոյալքվելչ ղրության զգաստ դնա-չչկազմժալուծվել,նշանակում է սվլաճպանել ճՃատուժը,ոդու Հաստատակամությունը»:: ն ճոդեբանական պատրաստությունը Բարոլաքաղաքական են ն սերտորեն կապված փոխադարձորենպայմանավորում նն ժիտլանց։ Դա սովետականմարդկանց մեջ կոմունիստական աշն բարոլականչճոգնբանական բարձր Հատկանիշ Վվրարճայացքի ների կազմավորման միասնական պրոցես է: Մարդու «ոգեկան ն Հոգեբանականկողպատրաստությանգաղափարախոսական տեղը պատկանում է դա«Սնրի միասնության եջ առաջատար ու

ու

ու

"

-

«ղափարախոսականկողմին:

ի

դաղափարայնությունը, զոմունիստական Համողվածությունը

ճոդեբանականոլատրաստվածության ճոզեկան ճիմքն են Մարդու

Փառայում, սոցիալական ուղղվածություն են տալիս նրա զգացեվ չնայած այն բանին, որ մարտական տեխնիկան մունքներին: գնալով ավելի բարդ ու աճեղ է դառնում, պատերազմում վճուսկան ուժը եղել ն մնում է մարդը։ որբ գաղափարապեսՃամովված է, վարպետորեն տիրապետումէ իրեն վատաչվածզենքին, բարոյապես պատրաստ է տանելու բոլոր փորձություններըՃաղՋանակի ճասնելու Համար :

|

:

Վ. Ի.

ԼԵնին, ԵԺ, Հատոր 44,

225:

Սովետական մորվկանը կոժունիսսոսկան տամողվածության, ճայրենիքըսլաջապանելու պատրաստակոաւմուք յան «իմքում րե. կած է Մարքսի լենինի զմի վաղատվոսրերնըի, ժել հրկրում իրո» կանացված Համաշխարոային պաոմուկուն ոսքի լիսական կոմունիսական շջինադոագաւթ նվաճումների, յուն խեղիլունրի, ռոցիալիստական ճայրենիքի պաշտպանության մասին չեի յան պատգամների,մեր ճայրենիքի պաշտպանականՀղորության իստ ամենայնի ամրապնդման անճրաժեշտության վերաբերյալ կուսակցության ճամաղումարների,ՍՄեկ ծրագրի ն ՍՍՀՄ սա«դրուլթների,քաղաքացիականպաշտպանության: մանադրության վերաբերյալ կուսակցության ն կառավա-չկատարելագործման րության պաճանջների խոր դպիտակցումը:Այնսովետական մարդկանց կոչում է քաղաքական բարձր զգոնության, նոր Հաջողությունների, որոնք ուղղված են երկրի ոլաշտոլանունակուչթյան ամրապնդմանը, բարձրացնում է նրանց բարոյականչ-քաղաքական կայումությունը: «ե. Ուրեմն, կա ինչ-որ սաճմանագիծ,-- գրում է Լ ի. Բրեժներ «Մալայաղեմժլյա»գրբոսի,-- մի ինչ-որ ակնթարթ, երբ Հայ րենիքի ճանդեպիր պարտքի զիտակցումըճայրննասերմարտիկի է թն աճի ղդացումը, թնեցավը ե թե մաշվան մամեջխլացնում սին մտբերը։ Ուրեմն անճտշվետու չէ այղ ղործողությոցղոսրիչ այլ ճամովվածությունայն վորի ճշմ արասյիություն ա` րանքը, վեճության ճանդեպ, որի ճամար մարզը վիաակցուրարաաղիսէ իր կյանքը»: |

։

ժամանակակից ոլատերազժում քաղաքացիական ոլաշտպա-Հչ

նության կազմավորումների մարտիկների, ռազմիկներին բնակչունյան բարոյական բարձր ոգին, նրանց կայունությունը,դրսալ-վածությունն ու արիությունը պաճպանելու անճրաժեշտ ոլայմաններից մեկը ճավատն է մեր ղինված ուժերի անխորտակելիության Հանդեպ: անձնա-չ սպլաշտպանության Քաղաքացիական կազմի ն բնակչության ճամար տոկունության պայման է նան:

քաղաքացիականպաշտպանության աճող դերի ըմբոնումը

պա--

տերազմի ժամանակ ոլետության առլավենսագործունեությունը

Հովելու ճարցում, նրա միջոցառումներիարդլունավետության,. ժամանակակիցզենքից դյաշտպանվելուիրական, չճուսալի միջոցների առկայության ճանդեպ տածած վստաճությունը: Մասսայական բնաջնջման զենքը ոչնչացման աճոռելիուժով է օժտված ն դրանից պաշտպանվելու գործում անփութությունը 255.

Հղի է ծանը ճետնանքներով:կոմունիստականկուսակցությունը ե սովետական կառավարությունըչեն թուլացնում երկջանքերը բի պաշտպանունակությանամրասնդժան ուղղությամբ: Մշտապես անճրաժեշտ միջոցներ են ձեռնարկվում բնակչությանն ժողովրդական տնտեսությունը «ակառակորդի ճարձակման ժիջոցներից պաշոպանելու ճամար: Աներեի ճավատը լենինյան "կուսակցությանգործի նկատմամբ, ժամանակակից զենքից լաշտսաանվելու 4նարավորություններիքաջիմացությունը։ ճամողվածությունը պաշտպանականմիջոցների արդյունավետուսովորել բարդ թյան ճանդեպ օգնում են սովետական մարդկանը՝ իրադրության պայմաններում տիրապետելու իխրենց, կամքի ուժով Հաղթքաճարելուվախը: ու

՛

Դրան նպաստում է նան փեր քաղաքացիականպաշոպանու-չ խնդիրների մարդասիրական բնույթի թյան նպատակների հմալերիալիստական շրջանները փորձում են խեղաըմբռնումը: Թյուրել նրա իսկական նվլատակներըչ«ակառակ իրական փասչ տերի գործը պատկերում են այնպես, իբր քե այն ինչ-որ պոԱրեմուտքի երկրների ճատենցիալ վոտանդէ ներկայացնում մար, «սռպլառնումէ ապակայունացնելուժեիի ստիատեղիական չէ` ժեր Բայց ոչ մեկի ճամարդաղտնիք Հարաբերակցությունը»: երկրի քաղաքացիականպաշտպանությանդլիաավորխնդիրը ագեսորի զենքից մարդկանց պաշտպանություննէ: Ի՞նչը կարող է ավելի մարդասիրական կարնոր լինել: Այդ վոնդրի կատարումը տոկունության ն «ամառության է մղում Դրա ճամոզիչ վկայությունը տեվետական ճայրենասներներին: ռ"լաշտպանությանմարտիկների ճերոսաղականՀակաօդային Մեծ են Հայրենական պատերազմի տարինե կաս ռլւրանքներն խին, քաղաքացիական պաշտպանությանանձնակազմի դրսնոխիզախությունըխաղաղ օրերին, րած արիությունն յին աղետների դեմ մղվող պայքարում: մարտական ն աշժողովրդի Հեղավոլական, Սովետական' խատանքային ավանդույթների, ՍՍՀՄ զինված.ուժերի ն քաղաքացիական պաշտպանության Հերոիկայի ակտիվ պրոպադանդան օգնում է մեր մարդկանը մեջ դաստիարակելու ճապլարտուչ թյունժողովրդի ճամար, նրա լավադույն ներկայացուցիչների օրինակին«ետնելու պպատրաստակամություն: Բուրժուսկանպրոպագանդիստները ոչ մի միջոցի առջե Մեծ ճոկտեմժբերիգաղափարների,սովետականգ չեն առնում ու

ու

սո-

"

ու

ու

նիկներ:

եղած փորձը վկայում է, որ քաղաքացիականպաշտպանուբարձր մաՀ պարապմունքներիդաղափարականչ-տեսական ն կարդակը, դասընթացներում ուսումնական կետերում նրա դգիՃետելիքների ակտիվ պրոպադանդումըմամուլի, ռադիոյի» նե կինոյի միջոցներով, քաղաքացիական դուստատեսության պաշտպանության օրերի շաբաթների ն միամսյակների անցկացումը թույլ են տալիս լուծել ռազմաճայրենասիրական դաստիարակության խնդիրները,նպաստում են բնակչության կոմունիստական աշխարճայացքիկաղմավորմանը: ինչ վերաբերում է մարդու ճոգեբանական

տարերա-քյան

ու

"256

կան ժողովրղի սխրադործություններիվկտսավոաւրակսկան վիր. խարի ուժը թուլացնելու ճամար: Այղ միտքը խորիմաստ ո պատկերավորէ արտատայտելկրող Գրիցվորի կոնովալովը,«Հին 1, աշխարճը տենչում որ մեր ճայրերի արժվարհերում ոչ քն արծիվներչ այլ ճնեճղուկնելբրաղմահանը: Քայց ապարդյուն են կապլվոռալիաշխարճի ջանքերը: Մեր տովետակաների տասարղդությունը 4ճեղափոխության,պատերաղմի ն աշխատանբի վետերաններիարժանավոր ճերթափոլխն է: Ֆաշիստականավիացիանմիլիոնավոր ֆուդասային ե Հիկիզող ռումբեր նետեց մեր երկրի վրա պատերազմիտարիներին: Տեղական ճակաօդային պաշտպանությանտասնյակճաղարավոր մարտիկներ արիաբար աշխատում էին դրանք վնասազերծելու են մարտերը, իսկ քաղաքացիականվաշտ ճամար: Դադարել չ նության ստորաբաժանուժներիպիրունխնիկները շարունակում ծն Ճճաճախիննը կյանքը անչափ վտանգավորաշխատոսւնքըչ վտանգի ենթարկելով: Պատերազմիտարիներից մնացած ռաղմամթերքի ականազեքծմանճամար սպա հվան կրյուկը պարն չձաժլնեմՄ կարմիր ասողի շքանշանով կենտկոժմի դնատրվեց Պատվոնշանով: նրա կրտսեր եղբոր՝ Ալեքսեյ կրյուկի Հաշվին դրանցվածեն 15 ճազարից ավելիվնասազերծված ռումբեր, արֆուգասներ: Քանի-քանի անդամ1 նա իլր կրոնքը կեր, ականներ, վտանգի ենքարկել ճանուն սովետական մարդկանց կյանքի: եվ դա նհղզակի օրինակ չէ: Հայրենականմեծ պատերազմի ժամաառարկաների վնասանակներից մնացած պայթյունավտանգ խիզախության զերծման ժամանակ ցուցաբերած արիության ճամար ՍՍՀՄ շքանշաններով մեդալներով պարդնատրվելեմ քաղաքացիական պաշտպանության700-ից ավելի պիրոտեխ-

-

:

Հատկանիշն

:

Քաղաքացիական պաշտպանություն

այստեղ առաջնաճերընշանակությունունի Հատուկ պատ-.րբառտությունը,որն անցկացվումէ բարդ, ճաճախ վտանգավոր» իսկական մարտական իրադրությանը առավելագույն մուռ պայմաններում: Քանի որ, ինչպես նշել է Վ. Ի, կենինը, «Պատերազմիտարերքը վոանդն է: Պատերաղմի ժամանակ ոչ մի փոպե չկա, որ փոանգներովշրջապատված չլինես»: ժամանաչ կակից պտատերաղմում վտանգըոչ թե նվաղում, այլ մեծանում է: Մարդիկպատերազմում տարբեր ձնով են արձագանքում վտանգին: Մի բան միայն անվիճելի է՝ լավ պատրաստված, ուսուցում անցաժ մարդը ավելի տոկուն է բարոլականչ-ճոգեբա-չ նական տեսակետից,նա գործում է վստաճ ն Համարձակ: եվ, թույլ պատրաստվածմարդը դրանորում է անչ բնդճակառակն՝ կասկածներ, անձնատուր է լինում բացասական վատաճություն, ճուլղերին, վատ է կողմնորոշվում իրադրությունում, կարող է խուճառղառաջացնել ե ինքն էլ ճենց նրա ղոճը դառնալ: ճոդեբանականանկայունություն են դրսնորում Առանձնակի նրանք, ովքեր տեղյակ չեն մարդու վրա ճառագայթայիններապա

:

դործությանը: վարակումը անմիջականորեն Ռադիոակտիվ չե ղգայարաններիկողմից ն մարդըճակվածէ չավա-Հինկալվում:

ղանցնել վտանգը: Փրկարարկ անճետաձգելիվքարավերականդնողական աշխատանքների կատարման դիտելիքներն ճմտություններ ձեռք բերած մարդիկ իրական վտանգիբոլոր դեպքերում տեսակետից ավելի կայուն են դուրս գալիս: Ճճոդեբանական Քաղաքացիական ո"լաշտպանությանուսուցման առավել արչ դյունավետ մեթոդը մասսայական բնաջնջման ղենքից պաշտ-Հ պանության նորմատիվների, ձների ու եղանակներիգործնական մշակումն է: Գորժելու ձների, եղանակների մարզումը, դգործ-Հ նական ճմտությունների մշակումը մարդուն օգնում են Ճճարմարվելու դոլության տարբեր պայմաններին, բաղմազան իրադրուչ թյանը, այսինքն աղապտացվել: Բարդ պայմաններին մարդու ճարմարվելու արաղությունը կախված է նրա ակտիվ գործողություններից: Մ. ի. կալինինը մեծ պատերազմիտարիներին առում էր որ ռոոՀայրենական ն մշակվում է նախ առաջ մարտով, մարտական կունությունը ակտիվ գործողություններով»ո: '

Լենին, Ե1Ժ, Հատ. 44, էջ 252:

ԸՕՑՇՂՇԽԱ:

Սատար, հն 1. Օ 80շրարճուը

վ, Ի,

1973,

6. 220,

80918108,

ԽՆ, 806:տաոմղ,

'

Քաղաքացիականպաշտպանությանանձնակազմի ե բնակչ չության բարոլաքաղաքականու «ոլերանական պաշսողանութ թյան խնդիրներն ամենից ավելի Ճաջողությամըբեն լուծվում օըեկտների Ճճամալիր վորավարժություններում: Դլոանցում ձրեվ ղարգանուի այն գիտելիքները, չմտուչափով են դրսնորվում Ճճատթյունները, ունակությունները,բարոլական-Հոգեբանական են բերվել ուսուցման ընքացքում: կանիշները, որոնք ձեռք Դրանք աշխատանքայինկոլեկտիվներին ղարձնում են մի այնսպիսիուժ, որն ընդունակէ խնդիրներլուծել դժվարին պայմաններում: այն վպորավարժուկավագույն արդյունքների են ձասնում թյուններում, որտեղ լրիվ կերպով մշակվում են պլանավորված միջոցառումները, Հզպայքար է տարվում ներողամտության նե դոնհշկացման դեմ: Քաղաքացիականպաշտպանության գղորավարժությունների ժամանակ անցկացվող կազմակերպականե քաղաքական մեծ աշխատանքը ոչ միայն ապաճովում է աշլատավորներիակտիվ մասնակցությունը ղորավարժություններին) այն մարդկանց մարտական տրամադրվածության, բարդ պայչ մաններումդործողություններ վարելուբարոյաքաղաքական ն ճոդեբանական դատրաստության «ոսալի միջոց է ու

եվ, ընդճակառակն, ոլարզեցված վատ նաչ իրադրությունում խապատրաստվածտեղամասերում ե ոլոլիդոններում անցկացվող զորավարժություններըոչ միայն սպասվող արդյունք չեն տալիսչ այլն ուղղակի ճակառակ արդյունքի են Հասցնում, վիժեցնում են քաղաքացիական պաշտպանությանմիջոցառումնեչրի Ճեղինակությունը,մարդկանցմեջ կասկած Ճարուցում դրանց անճրաժեշտությանվերաբերյալ: 0գուտ չեն տալիս այն զորա վարժությունները, որոնցում գործը Հաճախ չի ճասնում ամենադժվար՝փրկարար աշխատանքներիկատարման փուլին, իսկ իրենք՝ ղեկավարները, ցանկություն չեն դրսնորում առանձնաաննյակներիցու դասարանիցղուրս դալ դաշտ, տեղամաս, ժոչղովրդական տնտկսությանօբյեկտ: Մարդկանցճոդեկանի վրա դրականորեն են ազդում սպաշտՀ ապլանական կառույցները զբաղեցնելու է դրանցում պոնվելու ու մարզապարապմունքներ, տեղաբանեխմանն էվակուացմանը "ժամանակին պատրասովելը: մարզումներն, անշուշտյ Այդպիսի զգալիորեն կնվազեցնեն ճուղմունքն ու շվխոթվածումարդկանց թյունը այն ժամանակամիջոցում,երբ Ճակառակորդի մասսա'

:

ՉԵՑ

յական բնաջնջման ցը

բնակչության սլաշտպանության ճարզենջից

գործնականանճրաժեշտություն կդառնա:

շատ ճատկանիշներ՝անվեճերություն,սառնաԱրժեքավոր

ֆիզիկական դիմացկունություն ն Ճարոլկություն, քրտություն, են այլն,

որոնք անճրաժեշտ փրկարարաշխատանքներկատաէ ձեռք բերել ե րելիս։ ճաամրապնդել խոչընդուտների տուկ գուտիներում՝ անցկացվող պարապմունքների

կարելի

ընթացքում, դստիներ: մասն ենլ ավաններիբաղկացուցիչ ուսումնական որոնք Քաղաքացիական պաշտպանության բարձրպատրաստակա-չ

նության չաճերը. ռպլաճանջում են, որ յուրաքանչյուր րում լինի ներդաշնակ, դյուրին կառավարվող օրդանիղմ՝ ընդու-՝ նակ ճաջողությամբլուծելու իր վրա դրված խնդիրները: Այստեղից բխում է կազմավորումների Ճոդեբրանական Համախըմբ-

կազմավո-

վածության, Դա լայն տոկունության անճրաժեշտությունը:

բազմապիսիպրոբլեմ

է:

ու

Դրա լուծման Հիմքը դրվում է աշխա-

տանքային տարվող գաղափարական,դաստիակոլեկտիվներում րակչական Բայց այն կարող է Հաջողությամբ աշխատանքով:

լուծվել կազմավորումների մարտիկներիկյանքի գործունեության բոլորկողմերի վրա լոկ Համալիր, պլանաչափ, խորապես մտածված կ, նպատակաուղղված ներգործությանդեպքում: ու

ներգործություննսկսվում Այդպիսի

դուն ընդգրկում են

եր բնդիրներն ու մաքջաղաքականն

է այն պաճից, երբ մարկազմավորումների Լ բացատրում նրան

մեջ

պարտականությունները: Հետագայում բարոճողեբանական պետք պատրաստությունը

է

անընդմեջտարվի պարապմունքներին զորավարժությունների

ժամանակ, տարերայինաղետներին արտադրական վթարների

ճետնանքները վերացնելիս, մարդկանց աշխատանքային անընդճատ դործունեության ընթացքում: ն Հոգեբանական Սովորողների բարոյաքաղաքական ճատկա-Հ ՝

նիշների դաստիարակման արդյունավետ մեթոդ է շրամանատարների,կոմունիստներին կոմերիտականների անձնական օրի-

նակը:նրանցդործողությունների վճռականությունը, ինքնատի-

րապետումը հ վատաճությունըմարտիկներինօգնում

են

բարդ

ն արիություն, ամպայմաններում դրսնորելու զոռլվածություն պարտքի զդացումը: Հրամանատարի խոսքի

րապնդում են

ու

խիզախվարքի ազդեցության ներքո առաջացող զգացմունքներն ըմբոնուժմները ակտիվացնում են դաղափարականմուռիվնեու

ուժեղ ներդործում մարտիկների գիտակցության, կամքի ն զգացմունքի վրա: կազմավորումներիճետ անցկացվող զորավարժություննեչ րում ն պարապմունքներում լավ արդյունք են տալիս ճոդերա-չ նական կուիման այնպրսի սկզբունքի կենսագործումը,ինչպիսին չ մարդկանը դործողություններում լարվածության, վտանդի ն ոիսկի թույլատրելի տարրեր մտցնելը: կարվածությունիձեռք է բերվում մարտական իրադրությանճոդեբանական մոդելստեղծելու ճանապարճովմարտիկների ֆիզիկական բանական ծանրաբեռնվածության ավելացմամբ ն ճանկարծակիուքյամբ (ուսումնական տագնապի անսպասելի ճայտարա-չ րում, իմիտացիայիմիջոցների ճանկարծակիօգտագործում, իրաՀ դրությունների արագ ճերթոռիոխում, անձնակազմի ն տեխնի ն այլն)։։ Ուսումնական կայի մի մասի «շարքից դուրս գալը» ոլրոցեսի մեջ մտցված լարվածության նե վտանգի տարրերը ւ արդլանց աստիճանաբարսովորեցնում են ճաղթաճարել ամեչնաբարձր ճոգեբանական ծանրաբեռնվածությունը, ակտիվորեն կատարել իրենց խնդիրը բարդ ու լարված իրադրության պայմաններում: Բարոլաճոդերանական ընդճանուր ճատկանիշներից բացի» են մարտիկինչ որոնք անճրաժեշտ կազմավոքման յուրաքանչյուր սպլեչճարկավոր են նան մասնագիտությամբ վուտռաճությունը ցիֆիկ տեխնիկայի արագորեն փոփոխումներին իրադրության արձագանքելը ն այդ կապակցությամբ իր մեքենայի կամ ագտեղն ու աշխատանքիոնժիմը փոխելը: բին՝ Համարձակություն, նախաձեռնություն, դիտողականությունջչ գործողությունների իրենց վատաճություն իրաՔիմիկոսներին՝ վացիությաննկատմամբ, տոկունություն ն ֆիզիկականդիմացկրելու կունություն, անճատական պաշտպանությանժիջոցները ըը»

|

ու

նլարդաճոգե

պայմանավորվա

Ճատկանիշներ: մեխանիզատորներին՝ Ճանդեպլ,

րեգատի

Հետախույզնե

ժամանակ:

Առաջադրվածխնդիրների կատարման ժամանակ ֆիզիկաշոգնբանական մեծ ծանրաբեռնվածություն է բաժին ու ինկնում վթարատեխնիկականխմբերի մեխանիղզատորներին` մարտիկներին: նրանց պատրաստության ժամանակ դրական արդյունք են տալիս պարբերականմարզումները, որոնց ընթքացքում գիտելիքների ամընդճանուր ոլարտադիր մինիմումներ ճանձնելու ճետ միաժամանականցկացվումեն ռպլաշտպանության կան

ու

միջոցներով աշխատանքներ կատարվլումրցումներ: Դա. յն

է

է ձեռք բերված ամրապնդում այլն գիտելիքները,

ոչ

-ոչ

մչ-մլ

կովում

սովորողներիճողեկան կառուցվածքը: ՄԵ արիություն |. ինքնատիրապետում է պաճանջվում պիԱյս Ճատկանիշները րուռեխնիկներից: ժեջ Հաջողությամբ նրանց Քն ձնավորվում ճատուկկազմավորվածպիրոտեխնիկական

ավաններում անցկացվող պարապմունքներում, ավաններ, որտեղպիերոտեխնիկները սովորում են գտնել, վնասազերծելն

ոչնչացնելպայքյունավտանգ, այդ թվում՝ պալթուցիչներե ձըր կարգի վտանգավորության սարքեր ունեցող

Այդպիսիպարապմունքներումվատաճությունէ.

բարառարկաները: դաստիարակ-

վում ցանկացածոյայթյունավտանդ առարկաների

վնասազերծ-

է մանՀնարավորության պիրոտեխնիկական աշխատանքների

ճայրենականսարքերի

մամբ:

ն.

մեթոդների

ննատՀուսալիության

օջախներում ն տարերային աղետների ժաժաՎարակված նակ տուժաժ մարդկանցկյանքն առողջությունը շատ բանով կախված կլինի այն բանից, թե որքանով որակյալ բժշկական առաջին օգնություն ցույց կտան նրանց սանիտարական դրուԱյս Ճանգամանքով ժինաները: է պայմանավորվում ռանդրուժինաների պատրաստման, այդ թվում նան նրանց ու

Հոգեբանական

կայունության դաստիարակմանճանդեպ ցուցաբերվող բարձր

Ընդ որում պետք է դաճանջկոտությունը:

նկատի ունենալ,որ կներգործեն մրացուցիչ դործոնները՝ տուժածների տառապանքներնու քայ-

ռանդրուժիննիկների Ճողեկանի վրա բացասաբար

Քայվաժ ճոգեկանը:

Սանդրուժիննիկների մեջանչրաժեշտ Հատկանիշներ դաստիա-

րակելուամենաներդործուն մեթոդներից մեկը

բուժպրոֆիլակտիկ «իմնարկներումանցկացվող պրակտիկանէ, որտեղ նրանքիրաճանդիպում են ծանրճիվանդ |. ճանում

վնասվածք ստացած մարդկանց, օգնություն ցույց տալիս նրանց: Մի շարք Հանրա ռլետությունների կարժիրխաչի ն կարմիր կիսալուսնի ընկերուԹյունների միության դործկոմների ճանձնարարականներով գորբժշկական կետերում (լ շտա Փարանային բժշկական օգնության կայաններում քաղաքային է սանդրուժիննիկկազմակերպվում

Հերթաղպաճություն: Բժշկական աշխատողներիՀետ միառինսանդրուժիննիկները բժշկական օգնություն ցույց տալու են

ների

մեկնում

ն այլ ավտոճանապարճային դժբախտ դեպքերում

տու-

ժածներին (օգնում արյունաճոսության, աղիքներիուժեղ վնասվածքների, կրծքախոռոչի բաց վերքերի ժամանակ, ոգեկան խանգարումներունեցող տուժածներինն այլն): Դա նրանց թույլ է տալիս ոչ միալն ամրապնդել մասնադիտական ճմժտությունները, այլն ճոդեբանորենկուիվել: պատրաստությանտեսակետից սանԲարոլաճոգեբանական մյուս կաղզմադրուժիննիկներինշոշափելի արդյունք է տալիս կ ստորաբաժանումներիղզորավարժուռազմական վորումների թյուններին մասնակցելը, որոնց ընթացքում նրանք ավելի խորն են ճասկանում իրենց վրա դրված խնդիրների կարնորությունը, ավելի լրջորեն գիտակցում իրենց պատասխանատվությունը մարդկանց կյանքի ն առողջությանճամար: կուկիմանուղինեերիտասարդությանբարոլաճոգնրբանական բից մեկը ուսումնական ճաստատություններում քաղաքացիա-Հ կան պաշտպանությանդասընթացիլուրացումն է: Քաղաքացիագիտելիքներիբնադա-Հ կան պաշտպանությանպատրաստությունը վառներից մեկի լոկ լուրացումը չէ, այլ միանգամայն կոնկրետ պարտականություններին եղանակների տիրապետումը, որոնց կատարմանըպետք է պատրաստ լինել ամեն րուլե, առանց լրացուցիչ որեէ պատրաստության:Քաղաքացիական պլաշտպանուքյան պարապմունքները,մարզումներն ու զորավարժություննեմեջ ձեավորելու բարձր քաղաքաՀ ըը օգնում են երիտասարդների ն դաստիա-չ ցիականություն կարգապաճություն,վատաճություն նղարակում մասսայական բնաջնջմանզենքից սպլաշտպանվելու ու նակների միջոցներիճուսալիությաննկատմամբ: Բարդ պայմաններում խնդիրներ լուծելիս մարդկանց տրամադրությանբարոլաճոդեբանականտոկունության վրա մեժ աղդեցություն կգործի ինֆորմացիայի լավ դրվածքը: Ոչինչ այնպես չի ազդում մարդկանց ճոգեկանի վրա, ինչպես անիրազեկությունը: Բացի ալդ, պետք է նկատի ունենալ,. որ օպերատիվ ու ճշմարիտ ինֆորմացիայի բացակայությունը ճեշտացնում է ճակառակորդի գործը ապակողմնորոշելումարդկանց ն կարող է վնասակարլուրերի տարածմանպատճառդառնալ: Այստեղիցէլ անճրաժեշտություն է առաջանում մշտապես լուրացնել ինֆորմացիայլի ձեերն ու մեթոդները, առաջին ճերթին պաշտպանական կառույցներում, էվակուացիոնճավաքակետերում,ճետիուոն ու շարասյուներում գտնվող մարդկանց ավտոտրանսպորտային ու կաղզմակերպվաճամար: նրանց վարքը, կարգզապաճությունն

ծությունը

ՀԱՎԵԼՎԱԾ

բանով կորոշվի ստեղծված իրադրության, կումարմինների ինչպես նան ռազմասակցականսովետական կան 4ճրամանատարությանընդունած որոշումների առաջիկա խնդիրների ն դրանց կատարմանեղանակների մասին օպերատիվ ինֆորմացիայով: շատ ու

ՈՂՒ-1

ԴԻՄԱԿԻ

(Մասշտաբ1 :2

Ուսուցման ն մասսալականչքաղաքականաշխատանքիընքաղաքացիական պաշտպանությանանձնակազմի ն թացքում

բնակչության ստացած բարոլաքաղաքական ն ճոգնեբանական Ճատկանիշներըդրանորվում, ղարդանում ն ամրապնդվում են տարերային աղետների ճետնեանքներիվերացման ժամանակ: ն տորֆային ճեղկրումների եհրկրաՀրդեշներիչ Անտառային շարժերի ճետնանքներիդեմ պայքարում քաղաքացիականպաշտսպանությանպատրաստություն ստացած մարդիկ անձնազոճաբար խիղախորենն արիաբարեն գործում: Այդպեսեղավ Սիբիբրի ն Հեռավոր արնելքի անտառայինճրդեճների, Միջին Ասիաչյի երկրաշարժերի ու ճեղեղումների ճետնանքները վերացնելիս: Մարդկանցգաղափարականու ճոդեբանականտոկունությունը քաղաքացիականպաշտպանության սլատրաստությանկարնոր անձպաշտպանության բաղկացուցիչտարըն է: Քաղաքացիական նակաղմի, սովետականբոլոր քաղաքացիներիՀայրենասիրական պարտքն է՝ բարոլապես ն ճոդեբանորեն պատրաստել իրենց ճնարավոր պասլերաղզմիդաժան պայմաններում դործելու ճա

ՍԽԵՄԱՆ

ԶԵՎՎԱԾՔԻ

է

երե

Յ

Հ

րանց Հաա ավարը -

Ք

աար

ա

«Հ-րդ.շ

|

|

մար:

2ն

չած

2րր 26226

ւ

5եվաժքշ իրանի Դիմակի

Նյութը կտավ դիմակի իրանի չերտերի

Համար

կտավամրակիՀամար Ապակիդիտանցթերիճամար ծրիզաթել դիմակի նղրակալի Համար

Ռետինե երիղաթել ամրակի վերին կապի Համար Լայնակի ոնտինե երիղաթել

Հ

Ֆ

Վ.

Տ|ԹՏԷՀ Ծ

Էդ)

Հ-

՛

՞|

3»

18525

| 5-Թ

| 6-դ

| 2-դ

68,5

շ2

305Հ63

28-34

| 25531

285260

5,5»(4,5

285256

23528

Դիմակի չափսը «ոռ

20528

265252

55-Հ4,5

24550

|

ճամար ՈՂՈԼ-1 Դիմակի չափսերը պատբաստման եյութերի (սանտիմետոեռով)

1-ին

16»«25 22:44

4,554 54,5

14532 20»«40

61,5

.

Տ

:

Տ

Ե

Տ Տ

Հ

ւա.

ք

:-

Չ.

Բնակչությանդործժողությունները քաղաքացիականպաշտչ տեղեկացման ավղանշաններով պանության .

"

.

:

Գլուխ

Մ

նե գոոբծողություննեոր Բնակչության վաբքի կանոննեոր վնասվածօոջախներում: .

|

1. ՛

.

.

.

Բնակչության վարքի կանոնները ե միջուկային ճարվածի օջախում Բնակչույյան վարթբիկանոնները ն քիմիական վարակմանօջախում ու Բնակչության վարթի կանոններն .

ճ

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅ

ՈՒՆ

ի

Ներածություն

/

Գլ ուխի

|

ի

ի

բ

2.

՛

,

՛

աղաջավիական պաշտպանության պատմությունից

.

5.

Ա

Քաղաքացիական պաշտպանության կազխնդիրներն

քԼաղա-

.

.

.

Լւ Խնդիրները

Քաղարբացիական պաշտպանության Քաղաբացիական պաշտպանության սկզբունքներըն ուժերը .

.

'

'

.

.

Դողոմրդավան

տեսության օբյեկտներում

տրն-

'

'

Գլուխ Բնակ ակչության ն »

1.

3.

.

'

:

'

.

1. `

Չ.

.

.

.

'

էվակուացիան

ւ

.

ՍԱնճչատական պաշտպանությանմիջոցների օղտագործումը

Յշ

5.

Տ.

2չ

.

.

.

.

.

.

.

գործողությունները

.

.

.

.

.

'

ու

.

.

գործողությունները

ժամանակ ձնաձճյուսքերի Բնակչության վարբի կանոնները ն գործողությունները աս167 Հրդեշների ժամանակ արտադրությունում Բնակչության դործողությունները վքարների առաջացմանժամանակ Բնակչության գործողությունննրը ուժեղ ներգործող թու191 նավոր նյութերի վարակման ոլալմանհերում .

.

.

.

.

.

.

:

.

.

.

.

.

.

.

.

նությանազդանշաննեոով .

.

,

.

.

'

.

.

`

.

՛

:

.

Բնակչության գործողություններըճակառակորդիճարձակչ ման վտանդիժամանակ .

ՄԱ

Գլուխ

ն քաղաքացիական ձակման վտանգիժամանակ պաշտպա-

ՏՏ

.

ԽՄ

հարԲնակչության հակառակոբդի զոոծողություննեոը

1.

սելավների

.

27.

.

.

Գլուխ

գործողությունները

Գործողու ունուրը .

Բնակչությանքաքնվելը պաշտպանականկառույցներում .

.

.

.անոններն .

4.

.

.

ն պաշտպանության ճիմունքնեոը

.

Բնակչության վարքի կանոնները ն երկրաշարժի ժամանակ Բնակչության վարքի կանոնների ն ջրճեղեղի ժամանակ վարքն ու Բնակչության ռողքերի ժամանակ ու Բնակչության վարբի .

8.

տեղաբաշխումըն Բնակչության

ժամանակ ավման

.

պարտականությունները թաղաքացիական '

4. Բնակչության

.

Ն գռոծողություննեոը Բնակչությանվարքիկանոնները ն աջբտադբական վթարներիժամանակ Կ«ռարեբային աղեաների

կաղմակերդական

պաշտպանությունը

Թթ Քաղաքացիական

պաշտպանությանգործում

.

.

Գլուխտ

պառտականություննեոր

մակեշպումը: Բնակչության քացիական պաշտպանության գործում

.

կոմբինացված վարակման օշջախում Բնակչության դործողություները աշխատատեղի, բնան սանիկարանի (տան),սննդամթերքի վարակազերծման

տարական ու

4.

'

.

ն

ե

2.

.

դպործողությունները

-

1. -

1.

դործողությունները

գործողություններ օջախում բակտերիոլոդիական վարակման Բնակչության վարբի կանոնները տորժողություններ .

|

Գլուխ

.

.

՝

Յ.

,

ք

.

`

առանձնաճատկությունԵրեխաներիպաշտպանության ներր ե նբանց պաշտպանությանգործում"չափանասնեոի

վարտականություննեոը '

.

.

.

.

.

.

լ

Գլուխ

ՈԼ

ն փոխօգԱռաջինբուժօգնություն(ինքնօգնություն նություն) ցույց տալը -

.

1. 2.

Առաջինօդնությունը վնասվածքների դեպքում ե Ճառադգայքման վնասվածքներ:Պրոֆիլակտիկան ջին օդնությունը

8.

,

'

.

'

«

.

առա'

. `

ուժեղ ներգործող նյութերով, բակտերիալ միջոցներով վնասվածքներ օաատնալու ժամանակ .

.

4.

.

Առաջին օդնությունը քունավոր

.

-

ն

.

-

.

էվակուացմանեղանակները .`. Վարակվածների

Գլուխ

`

ՔԱՂԱՔԱՑԻԱԿԱՆ

Լ

ե բնակչությանբարոյաքաղաքական ճոգեբրանական պատբաստությունը .

Հավելված.

ՈԼԽ--1 ,

ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

՝

.

գիմակի ձնվածքի ոխեման '

Լ

,

ՕՏՕՔՕԻՃ

ԹԽՅԱՌՈԵՇԹՏ

(էո շքամճոշեօխՎՅԵրւծ)

՛

լ

աո

«ՃԱՅՇՈՅՒ»

25650186

Քք6տոր 1984 --

Խմբագիր՝Ս..Մ. Մառշգաշյան Հրատ.խմբադիր՝ի. Գ. Ավետիսյան նկարիչ`Ս. Ս. Մկբաչյան

Գեղ. խմբագիր՝Մ. Մ. Բաղդասառյան Տերն. խմբագիր՝Գ. Բ. նաճառլետյան վերստուգողսրբադրիչ՝Ի. Բ. Մարրսբյան