Կանաչեղեն. Ուղեցույց

ԿԱՆԱՉԵՂԵՆ

|

Ուղեցույց

Ծրագրիֆինանսաովորողներ

ՕԱԽԵԼՕԹԻ

Պատ

ՇԷՄՔԼՕԹԽԱՒՐ

ԸՇՕՕԲԲԹՃՈՕԽ

Սելբծ ԼԻՑՔ

կճոՕՅՏ

էսրճքճոո

Սոռո

Կանաչեղեններ.ուղեցույց Հեղինակ` Նունե

Սարուխանյան,գ.գ.թ.

Երնան, 2016 թ. Ուղեցույցում շարադրված են հատիկաընդեղենկանաչեղենի բուսաբանական,կենսաբանականառանձնահատկությունները, մշակության տեխնոլոգիան, պայքարը հիվանդությունների, ն վնասատուների մոլախոտայինբուսականությանդեմ, սննդարար ն բուժիչ հատկությունները,մարկետինգայինհարաբերությունների ձնավորումը, ւնաթեթավորումը ն այ օգտակար ու խորհուրդներ: տեղեկություններ Ուղեցույցը նախատեսված է ընթերցողլայն շրջանակի` կանաչեղենների մշակությամբ զբաղվող ֆերմերճերի, տնամերձ հողամաս ունեզողների, գյուղատնտեսութան բնագավառի ն ուսանողներիհաճար: մասնագետների

Ուղեցույցը պատրաստվել է «Արտադրողխմբերի ն արժեշղթաների զարգացում» ծրագրի շրջանակում, որը Եվրուպաման հարնանության զյուղատնտեսությանն գյուղի զարգացման ժրագրիբաղադրիչնէ: Օրագիրըֆինանսավորվումէ Եվրոպական Սխությանե Ավստրիականզարգացմանգործակալության կողմից: Օրագիրըհամատեղիրականացնումեն Հայաստանում ՄԱԿրհ արդյունաբերական զարգացման գործակալությունը (ՍԽ/ՕՕ) ն ՄԱԿ-իզարգացմանծրագիրը(ՍԽՕԲ)Տվյալ հրատարակությանբովանդակությանհամար ամբողջ է հեղինակը: այն չի պատասխանատվությունըմտանժնում արտահայրոումԵվրամիությանտեսակետներնու հայացքները:

|

Թ

ՎՆ.

ՎՆ

ո...

ԼԵՆ.

ւ...

Լե.

ենր

ՎԱՆ.

ու

ՕՐԳԱՆԱԿԱՆ

ԸՆ

ե

.

Լե

ոա

չատ

աաա

ամու

առակա

եւ

Լեան,

տաառատոա

«աա

աան

եեւ

ԱԻ

:

Վ»

ԲԱՑՆ

աաա

Հրո

աաա

ակա

ջանա»

աաա

ն,

Ւ

ո

տոան

..9

ը

մական

եե

Հռռուոաաու

եա

եւան

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

ՆՎ...

Աաաա

ԱՆՆ

աա

Հո

ու

ՍԱՆ

արկ

ոչ

ն

աաա

աաա

ըրարոաո:

ցք

ւան

ՍԵտաաջածաո

տաՐաաաաագաոՏոՏարծա48Եծն

ռոատան2

որա»

նա

ԱՆԱՆ

Ն

ՍԱՆՈՅԱՆ

աա

ատակ

ՀԱՄԵՄՈՒՆՔԱՅԻՆ

ոՀ

կատաաա

Լեւ

ե

եե

ատաման

ՔԱՅԼԵՐ

ՆՎԱ...

աակ

ական

ՍԱ

ԵՎ ԱՌԱՎԵԼՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

ՀԱՄԱՐ ԱՆՀՐԱԺԵՇՏ

ՆՆ

ԵՎ

ԵՎ

.42

ւայաունա աակ աաա կանա կաա նան

ՁԵՎԱՎՈՐՈՒՄ

եւո աաաշաաաան

ՀԻՎԱՆԴՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ

ականա

կոա նակա աա աակ աաա աաա աա ապական

Արո

տետ

ԿԱԲԵՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

ՀԱՍՆԵԼՈՒ

ՓԱԹԵԹԱՎՈՐՄԱՆ

աո

ՈԱ

262:

ւանանանր աաա ոագաաանակաա կա աննաականաակ կակ անանուն ՅԱՆ, ԱԱՆԱՐԱ աան,,

ոու

ՊԱՅՔԱՐ

աաա

ենե Լեա

ԱՐԴՅՈՒՆԱՎԵՏ

ԴԾՄ

2թագ8Տագցուաաաւոծ

ն

ՈՐՈ

ԼԸՋԱԿոո

աւան

աոադաան տատոա աոա ակԿոտոաուաւարաու աաչանաաննարա աւոաաա» ոո ոատոաաթաաա

որՑՑԵԱԱՆԱ

Կաաաւան 23

ԵՂԱՆԱԿՈՎ

Լ.Ն

աւա

աւա...

ԿԱՆԱՉԵՂԵՆՆԵՐԻ

ՀԱՋՈՂՈՒԹՅԱՆ

ԵՈՒԿԱՅԻ

ՎՆԱՍԱՏՈՒՆԵՐԻ

ԲԱՆՋԱՐԱՅԻՆ

Վ.

եւը Շոա շոջնաա ՑՏռատաշաոա: 8. աատ: Առտոտոո «աոոագծԻՅԿաա

ՀԱԶՐԾՎԱՐԴ»

ԿԱՆՆ.

ԽՆԿԱԾԱՂԻ

ԹՈՒՐԻՆՋԱԽՈ ԴՏ

ՔԵՄՈ՛

Նո

Նե

րանն ոո 00 ՐԱՆ ԱՆՎԱՆՆ ԱՂԱՆ ՆԱՆ ՈՆԱ

ԵՂԵՍՊԱԼԿ,,

ԱՆԱՆՈՒԽ

Ան

ԱՆԻԽԱՌՆ

ե

ԿԱՆԱՉԵՂԵՆՆԵՐ

Նաե -աշեջուոաՆ ոուջաԼԱԿ82 Ինան նո ԻՐյուոաան անր աաա ակ. Չա2առառա ծրա պո 5

ԵՎ ԲԱՆՋԱՐԱՅԻՆ

եանն աաւան ոտնապական ապակե աաաաակպաաւա

/ ԾԻԹՌՈՆ

անո աան կաւկաաջաաաան անակու Ա 13 ե... երուռոուեւ ւու գեմարաաարոա

եւե.

ՄԱՂԱԴԱՆՈՍ

ՆԵԽՈՒՐ

ԿՈՌԹԻՆ

ՌԾՀԱՆ,.

ԹԱՐԽՈՒՆ...........

ԿՈՏ ԾՄՄ....եեե-..

ՀԱՄԵՄ ոո...

ՀԱՄԵՄՈՒՆՔԱՅԻՆ

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

համահավասարն միջ

վիտամիններ, հանքա որոնք միացություններ, սննդակ բնակչության Համեմունքայինն բ նրանով, որ դրանք, (չորացում, սառեցում, բնակչությանշրջանում Համեմունքայինկա են բանջարեղենների հաճելի են դարձնում ժամկետները: Կանաչեղենի մեջ ւսռանձնահատկությ միամյա ն բազմամյա ընկնում վաղահասու կա ցիայիընթացքում սնձան մ փոքր շատ տարածքներիվրա: Հյութալի, նուրբ Ա

Համեմունքային ն բ ունեն խոհարարությ Վաղուց ի վեր հայտնիէ

ՀԱՄԵՄՈՒՆՔԱՅԻ

(Շռոճոմ/ատաննատ Լ.)

շատ

հարուստ է եթերայինյուղերով, որոնք ունեն բնորոշ Ա ԱԱ Աաաա

օգտագործում

հացին

մեջ:

եկ

բուրմունք

ում

տալու

ն

համար, նան

ի

-

մեջ: Սերմերն օգտագործում են երշիկների սոուսների Ա պահածոների

Աաաա գարեջրի

Համեմն

Ն աան: ժրերիհո) գտազործ Ամորեղենները

աղերով:

Համեմը ԱԱ

՝

Մ, ՀՈՄ

Համեմի հայրենիքը Միջին Լաիան է: Պատկանում է նեխուրազգիների (42Թ6686) ընտանիքին, միամյա, երբեմն երկամյաբույս Է: Հին Հռոմում, Պադեստինում, Բաբելոնում ն Հնդկաստանում համեմը հնուց հայտնի է եղել որպես բանջա. րանոցային, համեմունքային, եթերայուղատուբույս ն. որպես դեղաբույս: Վայրի վիճակում աճում է Կովկասում, Անդրկովկասումե Միջինասիական հանրապետություններում:Հայաստանում ամենատարածվածն մեծ կիրառումունեցող կանաչեղեններիցէ: Օգտագործվումէ որպես հւսմեմունք, ինչպես ճան Մշակվում են հիմնականումտեղական պոպուլյա-

ՀԱՄԵՄ

մասը (բացառությամբռեհանի ն կոռթինի)ջերմությաննկատմամբ պահանջկոտ չեն: Դրանք ծլում են 3-5Շ-ում ե դիմանում են 5-6:Շ սառնամանիքներին: «Հայաստանի բնակլիմայական պայմաններում դրանց մեծ մասը նույնիսկ ձմեռում է բաց դաշտում ն օգտագործվում՝ սկսած վաղ գարնանից: Հաշվի առնելով նան ուտելի կանաչեղենի առողջարար նշանակությունը` ամբողջ աշխարհում, այդ թվում նան մեր հանրապետությունում, գնալով ավելանում են դրանց ցանքատարածությունները:Ներկայումս համեմունքայինն բանջարայինկանաչեղենների որոշ տեսակներ (վերամշակված, չորացված նե պահածոյացված վիճակում)մեծ պահանջարկունեն նան արտերկրում: մեծ

'

|

|

|

|

|

|

|

ր

ՐՐ

«3

թթուներիմեջ` որպես համե օգտագործվումէ չորացրա Սամիթիսերմերը հւսրուս հրուշակեղենի,պահածոն մեջ: Այդ եթերայինյուղերն

ՍԱՄԻԹ

տերեները,որոնց հավաքը կ առաջանումէ կանգուն,կլոր, Համեմը լավ է աճում ՀՀ մյուս կանաչիները,համեմը ունեցող բերրի, մոլախոտեր կամ վաղ գարնանը: Աշն հ պիտանիէ օգտագործման են շաղ ցանում Համեմը նորմայով: Սերմերը ծլելու բաղհանելով, փխրեցնելով տարածքներիվրա հնձում ե հազար փունջ:

թուրմիձնով: Սկզբնական շրջանում

Երկար պահպանմանհ սերմերն օգտագործում են լեղամուղ, ցավը հանգստաց մարսողությունը լավացնո հանգստացնող հատկությու

ր

Ո

Ը տարն ոտա տատա առատ

տերնների ն ցողունների մեջ, որով ն պայմանավորված է սամիթի յուրահատուկ բուրմունքը: Սամիթիտերններըհարուստեն Շ ն Ճ վիտամիններով.Շ վիտամինի նկատմամբմարդու օրգանիզմիօրվա պահանջըբավարարելու համար բավականէ ընդամենը25-30 գ սամիթիկանաչ տերններ: Սամիթը միամյա բույս է: Արմատներն առանցքային են ն լավ ճյուղավորված: Ցողունը կանգուն է, ճյուղավորված, կլոր, հարթ, առանց թավին հասնում է մինչն 130-150 սմ բարձրության: Տերնները հերթադիր են, գույնը դեղնականաչից մինչն մուգ կապտականաչէ: Ծաղկափթթությունըբարդ հովանոց Է` բաղկացած փոքր հովանոցներից: Սերմերը կյոր-ձվաձե են, տափակ, թեփուկանման եզրով, բաց մոխրագույնկամ բաց դարչնագույն:Ծլունակությունըպահպանվումէ 2-3 տարի: Աշխարհումմշակվում է սամիթիերկու տեսակ` Անեթումհորթորում (4ոծմեսո հօոծաու) ն Անեթումսեգետում(4ռ6/ույտՏօցծնոո)) Սամիթը բարձր բերք է տալիս պարարտ, մոլախոտերից զուրկ հողերում: Ցանքը կատարվում է հիմնականումգարնանը:Աշնանացան սամիթըդաշտում լավ չի ձմեռում ն բերք չի տալիս: Սամիթի ցանքից առաջ հողը պետք է պարարտացնել աշնան ցրտահերկի ժամանակ: Ցրտահերկըպետք է կատարել25 սմ-ից ոչ պակաս խորությամբ: Սամիթը մշակում են հարթ մարգերով: Գարնան նախացանքային մշակումից հետո դաշտը մարգոցումեն, մարգերը հարթեցնում,հողի բոլոր կոշտուկներըհեռացնում ն նոր միայնկատարումցանք: Սամիթը կարելի է ցանել 5-7 գծանի ժապավեններով` պահպանելով գծերի միջն 15, իսկ ժապավեններիմիջն՝ 50 սմ հեռավորություն:Մեկ հա-ի վրա ցանում են 10-12 կգ սամիթիսերմ: Սամիթիսերմերը ծլում են դանդաղ` 10-12 օրում: Դրա համար, մինչն ծիլերի երնալը պետք է դաշտը պահել խոնավ վիճակում: Լավ արդյունք է մտտալիս ցանքի մուլչապատումըփտած գոմաղբով, որը պահպանում է հողը չորացումից ն նպաստումսերմերիվաղ ծլարձակմանը: Սերմերի ծլումից հետո սամիթի խնամքի աշխատանքներն են քաղհանը, միջշարքերի փխրեցումը, սնուցումը ն ոռոգումը: Սամիթն սկսում են օգտագործել, երբ բույսերն ունենում են 10-12 սմ բարձրություն, որը տնում է մինչն հուլիս-օգոստոս ամիսները, այսինքն`մինչն ծաղկմանու սերմնակալմանփուլերը: Սկզբում բույսերը հավաքումեն արմատով` դաշտը նոսրացնելու նպատակով,իսկ հետագայումհավա-

ՏՆ

պոպուլյացիաները:

արնելյան ձագում: Հայա

ԿՈՏԵ

Սերմացու բույսերը հասո բույսերի տերններնսկսում գորշ գույն են ստանում, սե արմատով.խրձեր են կապ վրա: Լավ չորացնելուց հե մաքրածսերմերըչորացնու Պահածոյացմանմեջ օ սաճիթըհավաքումեն ծլելու է 60-80 հազար փունջ սամի է ապահովելմինչն4 ց/հա բ

քելիս կտրում են առանձի գրամանոցփնջերով: Սերմ ստանալու համար ն աշնան պարարտացված ժապավեններով,գծերի մի Կարելի է հեռավորությամբ: սմ միջշ կամ միաշարք՝ խնամում են քաղհանելով, ոռոգելով: Վերջնական նո պետք է թողնել10-15 սմ հեռ

-Ֆ

գ:

ԹԱՐԽՈՒՆ

Լ) (48/35/85

ՈՇսՈ6Ա/Տ

Ս

աաաթգտ

Թարխունը բազմամյաբույս է, պատկանում է բարդածաղկավորների (45/Թ/նթա6) ընտանիքին, արտեմիսիա64/5ո75:3) ցեղին,դրակունկուլուս(026սռճամատ) տեսակին: մուտ է Հայտնի թարխունի տեսակ: Թարխունն ունի սիբիրյան ծազում: վիճակում Վայրի տարածվածէ արնմտյանԵվրոպայում, Ուկրաինայում, Անդրկովկասում, Սիբիրում,Ղազախստանում ն Ալթայիերկրամասում: Թարխունիընձյուղներըպարունակումեն չոր նյութեր, սպիտակուցներ, ն հանքային տարրեր: Թարմ տերններում թաղանթանյութ եթերայուղերի ն քանակըբավականին բարձրէ: Պարունակում կարուռին վիտամինՇ: է Թարխունըբազմամյախոտանմանկանաչեղենէ: Ընձյուղներըշուտ են փայտանում: Բազմանում է հիմնականումկոճղարմատներով, բույսերի բաժանմամբ,կտրոններովն սերմերով:ճյուղերը կանգունեն՝ 20-15 սմ Ծաղկմանշրջանում ցողունիբարձրությունըհասնում Է մոտ բարձրությամբ: դուրս 60-80սմ:Սննդիմեջ օգտագործումեն թարխունիկոճղարմատներից եկած դալար ճյուղերը ն տերնները` թարմ ն չորացրած վիճակում: Տերնները մուգ կանաչ գույնի են: Ծաղիկներըմանր են, սպիտակ՝

150-200

Բերքահավաքը կատարում են մի քանի անգամ. սկզբում միայն վարդակիտերնները,իսկ այնուհետե նան ծաղկակալածնուրբ ցողունները: Մեկ հեկտարիցստացվում է 60-80 հազարփունջ՝ յուրաքանչյուրը

ջրումները:

Սերմերը մանր են, ծլում են արագ` 1-ծՅ3 օրում: Սերմերի ծլունակությունը պահպանվումէ 3-4 տարի: Կոտեմը պետք է մշակել հարուստ, թեթն, օդաթափանց հողերում, որոնք պարարտացվածեն օրգանականպարարտանյութերով: Կոտեմն ուտելու համար պիտանի Է ծլելուց 20-25 օր հետո: Բերքատվությունը (կանաչ զանգվածը)կազմում Է 100-120 ց/հա: Ցանքը կատարում են նեղ շարք՝ 10-13 սմ միջշարային տարածությամբ: Ցանքի նորման կազմում է 15-20 կգ/հա: Կոտեմի խնամքի աշխատանքներից են մեկանգամյաքաղհանը ն հաճախակի

ՀՉԿաա-

|

|

|

|

հավաքվածգնդաձն.ծաղկ մինչն սեպտեմբեր ամիս պահպանում են3-4տար Թարխունիտնկադաշ օրգանական պարարտա խորըվար: Թարխունը մշակում ե լայնությունը`60-80 սմ: Տնկ են հին թարխունանոցը, բու յուրաքանչյուրմասում լինի տնկումեն 30 սմ հեռավոր սմ է: Այստարբերւսկի դեպ նան արդյունք է տալիս Տնկելուց հետո անմիջապ Լ որոշ ավ արմատակալած ակու համարնոր տ Հաջոր գումաղբաշերտով: հողուրագներով`գոմաղբ հանքայինպարարտանյո Եղանակը տաքանալ առաջացնելով հյութալի, հավաքումու փնջերեն կա Արարատյանհարթավ կեսերին պարբերաբարհ սկսում է ծաղկել. այն համարդա օգտագործման Թարխունը միննույնտ տրվում աշնանըպարար սելիտ ց/հաամոնիակային կալիումականաղով: Վե աշխատանքներն են մ քաղհանումը,ոռոգումըն ս Յուրաքանչյուր հնձի Մեկ գոմաղբահեղուկով: կանաչ գանգված: Թար ջերմոցներում:

'

ՖՆ.

է

արժեքը որպեսհամեմունք: Ռեհանի հայրենիքը Հնդկաստանն է, որտեղից այն տարածվել է Արնելքիբոլոր երկրներում: Ռեհանը շրթնածաղկավորների(Օառատ) ընտանիքինպատկանող միամյա,ջերմասեր,25-60 սմ բարձրության,խիստճյուղավորվածն առատ տերեասվորված ցողունով բույս է: Տերեները ձվաձն են` կանաչ կամ մանուշակագույն:Սերմերըմանր են, սնադարչնագույն,կլորավուն-ձվաձն: է 4-5 տարի: Սերմերիծլունակությունը պահպանվում Մեր հանրապետությունում մշակում են ռեհանի երկու` մանրատերնն խոշորատերն.ձները: Մանրատերնռեհանն ունի կարճ, հավաք, խիտ ն մանրըտերնեներով թուփ, կարմրավունծաղկափթթությունն շատ սուր, հոտ: դուրալի Տերններըկանաչեն ն մանուշակագույն,հարթ կամ գանգուր մակերեսով,ամբողջաեզրկամ ատամնավորեզրերով, սուր ն դուրեկան հոտով: ՎերջինտարիներինՀայաստանումմշակվումէ նան քաղցր ռեհան, որն ունիվառ կանաչգույն ն քաղցրահամէ: Ռեհանըջերմասերբույս է, հետնաբարցանքը պետք է կատարելայն հաշվով, որպեսզի մատղաշ ծիլերը գարնան ցրտահարություններից չվնասվեն: Արարատյան հարթավայրում ռեհանը ցանում են ապրիլի վերջինտասնօրյակում: Ռեհանը պահանջումէ հարուստ, բերրի, թեթն,ավազակավային,լավ պարարտացվածհող: Ռեհանը մշակում են հարթ մարգերով, որոնք պատրաստում են ցրստտահերկի` գարնան նախացանքայինմշակումից հետո: Ցրտահերկիժամանակպետք 1 հեկտարիհաշվով հող մտցնել30-

դրա բույսին` բարձրացնելով

պարունակությունն Օ ։»առանձնահատուկ հոտ ն բուրմունք է տալիս

Ռեհան մեր հանրապետությունում ւամենատարածված կանաչեղեններիցէ, որն օգտագործվումէ թարմ վիճակում` որպես սեղանի ուտելի կանաչի ու բազմազան կերակուրներիմեջ՝ որպես համեմունք: Եթերային յուղերի բարձր

ՌԵՀԱՆ /(Օճյոս/ոծռտաննստԼ.)

|

|

|

/Ծ

քին: Առատ ճյուղավոր տերններով,20-30 սմ բար Սերմերը շատ մանր կությունըպահպանումէ 2-3 ջերմության պայմաններու պետք է ցանել գարնան

Կոռթինը պատկա

ԿՈՌԹԻՆ

կը ն նպաստումկերակուր

տ

փտած գոմաղբ, իսկ ժամանակնան հանքայինպ Մեզ մոտ շատ գյուղաց շաղացան` 8-10 կգոա նո ռեհանի ցանքը կատարել միջբուսայինհեռավորությա Ռեհանը ծլում է բավ ջերմության ւլայմաններում կարգով:Բույսե նոսրացման Վեգետւասցիայի ընթացք ոռոգումեն: Մեկ հեկտարիցստացվու Սերմ ստանալու համա գծերի միջ, թողնելով 20 տարածություն: Նոսրացնե հեռավորությամբ: Մեկհեկտ

/42Խ/

Նեխուրը (քարավուզը) նեխուրազգիների (42/260626) ընտանիքին պատկանող, մեզ մուտ նույնպես տարածված տերնաբանջարներից է: Որպես համեմունք օգտագործում են հիմնականում թթուների, մասամբ էլ՝ կերակուրներիմեջ: Հայտնի են նեխուրի ցողունային, արմատային ն տերնային

ՆԵԽՈՒՐ

ՇՈ5ՄՇՕ/6ՈՏ 1.)

Հողի նկատմամբ պահանջկուտչէ, սակայն լավ աճում է արնոտ, տաքացվող,փխրուն ն հարուստհողերում: Կոռթինըմշակում են հարթ մարգերով:Ցանքը կատարում են 15 սմ մեկ հեկւտարիվրա ցանելով 4-5 կգ միջշարային տարածություններով` սերմ: Ցանելուց հետո դաշտը ջրում են մեծ զգուշությամբ,շատ դանդաղ ն ջրի բարակ շիթով, որպեսզիսերմերըչլվացվեն: Ցանքից 8-10 օր հետո՝ մինչե ծիլերի երնալը, հողը պետք է միշտ խոնավ պահել: Ծլելուց հետո, որքան հնարավոր է, շուտ են կաւտարումքաղհան-ւիխրեցումը, որպեսզի մոլախոտերըչխեղդենդանդաղաճող կոռթինին:Առաջինբերքըհավաքում են՝ նոսրացնելովդաշտը, որի ընթացքում բույսերըհանում են արմատով ն կապումփնջերով:Հետագայումհավաքելիսկտրումեն առանձինճյուղերը: Մեկ հեկտարիցստացվում է 60-80 հազար փունջ կոռթին:Կոռթինը սկսում է ծաղկել հուլիսից մինչե հոկտեմբեր ամիսը: Սերմ ստանալու համար ցանում են երկգծանի կամ երեքգծանիԺապավեններով`գծերի միջե վերցնելով 25, իսկ ժապավեններիմիջն` 50 սմ հեռավորություն: Ցանքը պետք է կատարել ապրիլի վերջին-մայիսիսկզբին: Խնամքի աշխատանքներն են քաղհան-փխրեցումը,նոսրացումը, սնուցումը ն ոռոգումը: Սերմացուբույսերըհավաքումեն, երբ բույսի վրա սկսումեն գորշանալ ներքնի սերմնատուփիկները:Հավաքված սերմացու բույսերըկապում են խրձերով,փոխադրումկալ, փռումբրեզենտիվրա, լավ չորացնում,կալսում ն քամհարում: ստացվումէ 2-4 ց լավորակսերմ: Մեկ հեկտարսերմնադաշտից

հետո, Արարատյանհաթավայրում՝ապրիլիվերջին տասնօրյակում:

տեսակները: Սպիտակուց քանակով նեխուրը համե առաջինտեղը: Նեխուրը լայն գործածու որպեսհամեմունքբանջարե Նեխուրը երկամյա բույս տերնեայինն ւտերնեակոթ արմատապտղային նեխուրը Ցողունն առաջանումէ բ է, առատ ճյուղավորվող, մեր Մշակովինեխուրըենթա 1. Արմատապտղայինն զարգացած արմատ 2. Սալաթայինկամ տե ՕԱԱՇՑարմատապ տերնակոթերը շատ դառնում: Օգտագո վիճակում: 3. Տերնային նեխուրը տերնակոթեր չի առ տերնակոթերովտե համեմունքթթուներ Արմատաւպղայիննեխու 150-39 տերնակոթունայինինը` Նեխուրը ցրտադիմաց Սերմեր սառնամանիքների: պատճառով էլ դրա սերմ հողերումն մինչն ծիլերիերե խոնավ կլիմայի բույս է: հարաբերական միապաղա են ներն նեխուրիկանոնավո Հողի ն սննդանյութերին օրգանական նյութերով հ Նեխուրը լավ արդյունք է չափաբաժնովպարարտա Արմատապտղային նեխ հասունացած գոմաղբով նե

գլանում ն

աաաա--շ....-

ցանու

Աի ռարը

գ սերմ՝ սերմերին խառնելով չոր

ավազ:

արհո ՝ աաանեվ Հաաա

ցանքից առաջ

Սածիլները դաշտ ւիոխադրելիսպետք է հետնել, որ բույսերը հանվեն հողագնդով:Սածիլներըդաշտումտնկում են արմատավզիկի խորությամբ. ավելի խոր տնկելիս բացասականւսրդյունք է ատացվում:Սաճծիլները տնկում են լայնաշարք`շարքը շարքից 40-50 ն բույսը բույսից 25-30 սմ հեռավորությամբ, օրվա հով ժամերին: Սածիլումից հետո դաշտն անմիջապեսպետք էջրել: Վեգետացիայիընթացքումպետք է 3-4 անգամ քաղհանել,փխրեցնելն պարբերաբարջրելԱրմատապտղային նեխուրիբերքը հավաքում են հոկտեմբերին:Մեկ հեկտարիցստացվում Է 150-200ց նեխուրի արձատապտուղներիբերք: Հայաստանի պայմաններում տերնային նեխուրը բազմացնում են դաշտում` բնացան եղանակով: Ադ նպատակով հողամասը պետք է աշնանը լավ պարարտացնել60680 տ/հա օրգանական պարարտանյութերով ե, խորը հերկել: Վաղ գարնանը ետք է հողը մակերեսորեն մշակել` հողի մեջ մւտցնելով2-3-2,5 ց/հա ամոնիումինիտրատ, 3-4 ց/հա սուպերֆոսֆատն 1-1,5 ց/հակալիումականաղ: Մեզ մոտ նեխուրըմշակումեն հարթ մարգերով:Ցանքից առաջ պեւոք է մարգերը լավ հարթեցնել,որպեսզիոռոգմանջուրը հավասար ու դանդաղ հոսի: Որքան հնարավորէ, պետք է շուտ ցանել, որպեսզինեխուրիբույսերն օգտագործենգարնան տեղումները ն սկզբնականշրջանում շատ ջրելու կարիքչզգացվի:Տերնայիննեխուրըցանում են շարքը շարքից 25 ն բույսը բույսից 56 սմ հեռավորությանվրա կամ 7-գծանի ժապավեններով (15:48:55 սմ)` 6-8 կգ/հանորմայով:Ամռանը3-4 անգամպետք է կատարել քաղհանչիխրեցում, գոմաղբահեղուկով սնուցում պահպանելով խոնավության միապաղաղու հավասարռեժիմ: Քանի որ մեր մոտ տերնայիննեխուրնօգտագործումեն գլխավորապես թթուներիմեջ, բերքահավաքըսովորաբար սկսում են սեպտեմբերից,որը տնում Է մինչննոյեմբեր:

տակ

Արձաւոապեաղային նեխուրըբազմացնումեն տաքացվողջերմոցներում աճեցրածսածիլներով:Սերմերըցանթից24 ժամ առաջ թրջում են 20-23-Շ ջերմությանջրում, քանիոր շատ դանդաղնուշ են ծլում:

մարգոցում:

նախացանքային մակերեսային մշակում, փոցխում են,

Լա

|

|

|

|

|

|

ՄԱՂԱԴԱՆՈՍ

րկու

որոնք

հ

ՀԱՑ

մեծ

մա

իլիկաճն, արտաքինիցսպիտ իսկ ներսից սպիտակէ: Արմ տրամագիծը`5 սմ: Տերններն առաջին տարի խիստ կտրտված են, եռակի Ծաղիկները մանր են, դեղին վարսանդով:

ամիսներին: Արմատը

Հո»

Հաաա

ՂՈՇՈԶՇՑՈԵԱՈ

Խաշն)ն տերնայի են Մեզ մուտ արմատապտղայինը`շատ ս արտադրությանհամար):

աղադանոս

են

թարայրն յուղարով,

լ

Բարակ ան Ա արիա Հար կաա հիան ուս

,

են են 180-200

հանում

Պ

պատկանու Մաղադանոսը

հազարփունջ:

հեկտարից ստանում

Նեխուրը հողից

լ

Պտուղները,որոնք հենց սերմերն են, մոխրականաչգույնի են, մպնը՝ երկարությամբն 1,0-1,5 մմ լայնությամբ:Դրանցմի կողմը հարթ է, իսկ մյուսի վրա նշմարվում են երեք կողմեր: Մերմերը ծլունակությունը պահպանումեն 2-3 տարի: Մաղադանոսի արմատապտղային տեսակը մշակվում Է բաց դաշտում, լայն շարքերով` շարքը շարքից 35 սմ հեռավորությամբ: Ցանում են վաղ գարնանը կամ ձմեռնամուտին` 1 հեկտարիհաշվով օգտագործելով 4,5-5 կգ սերմ Մաղադանոսի համար լավագույն նախորդներեն համարվումօրգանական լրիվ պարարտացում ստացած որոշ մշակովի բույսեր` կաղամբը, վարունգը, պոմիդորը ն այլն: Մաղադանոսիմշակությանհամար հատկացված հողը պետք է վարել աշնանը` 20-25 սմ-ից ոչ պակաս խորությամբ: Եթե նախորդմշակովի բույր ստացել է ռրգանական լրիվ պարարտացում, ապա մաղադանոսինպետք է տալ միայն հւսնքային պարարտանյութեր` հեկտարին2-2,5 ց ամոնիումի նիտրատ, 3-4 ց սուպերոսֆաւոն 1,5-2 ց կալիումական աղ: Անհրաժեշւտէ, որքան հնարավոր է, շուտ ցանել, որովհետե մաղադանոսը ցրտադիմացկուն բույս է, ծլում է ցածր ջերմաստիճանումն ցրտահարությունից չի վախենում: Մաղադանոսը ծլում է շատ դանդաղ ն որպեսզիհնարավորլինի դաշտը մոլախոտերից մաքրել մինչե ծիլերի երնալը, խորհուրդ է տրվում ցանելիս մաղադանոսիսերմերին խառնել 300-400 գ/հա կոտեմի սերմեր, որոնք վաղ գարնանը շուտ ծձլելով, նշմարելի կդարձնեն շարքերը ն հնարավորությունկստեղծենմիջշարայինտարածությունները քաղիանել մինչն մաղադանոսիծիլերի երնալը: Ծիլերը երնալուց 20-25 օր հետո պետք է նոսրացճել` թողնելով բույսը բույսից 10-15 սմ հեռավորությամբ: Հետագայում դաշտը խնամում են` մեկ-երկու անգամ քաղհանելով, փխրեցնելով ու ոռոգելով: Բերքը հավաքում են հոկտեմբերին: հանում են բահերով կամ գութանու|: Արմատապտուղները Տերնային մաղադանոսը նույնպես պահանջում է օրգանական նլութերով հարուստ ն խոր մշակված հողեր: Քանի որ տերեային մաղադանոսը մշակվում է կանաչեղեններիհատուկ դաշտում, ուրեմն հողը մշակելիս պետք է տալ 40-60 տ փտած գոմաղբ: Ցանում են հարթ մարգերում,նեղշարքձնով` 43-15 սմ միջշարային հեռավորությամբ:Մեր հանրապետությունում տերնային մաղադանոսը ցանում են երկու ժամկետում. աշնանը` օգոստոս-սեպտեմբեր ամիսներին նե վաղ գարնանը` մարտ-ապրիլ ամիսներին: Մաղադանոսի սերմի ցանքի նորման կազմում է 6-8 կգ/հա: Ցանքի խորությունը0,5-1 սմ է: Քանի որ 2-3 մմ

ծաղիկները մանրը,դեղի ունենում են 3-4 մմ երկար եթերայինյուղեր: Անիսոնն ունի քաղցրաբո սեպտեմբերին:Դրանք պ բարձրյուղայնությամբյուղ Թարմ տերններն օգտ սննդի արդյունաբերությ ունեն հաճելի բույր, պարու Անիսոնը վաղուց հայտ բար ցրտադիմացկուն ե

ԱՆԻ

սերմերը ուշ են ծլում` 8-12 միշտ խոնավ պահել: Ծլել պահել խոնավությանկան Աշնանացանմաղադան հնձել կամ թողնել դաշտու մաղադանոսըհնձում են կապում են 150-200 գրամ Առաջին հունձից հետո փոցխում ձեռքի փոցխեր մաղադանոսը հնձում են 4 տերնային մաղադանոսը սերմացու Մեկ հեկտա մաղադանոսն 8-8 ց սերմ:

/7յոսՏ)

Երթնածաղկավորների /Օաուտ) ընտանիքին պատկանող բազմամյա խուոաբույս է: Հայաստանում շատ տարածված ն լայնորեն է: Աշխարհում կիրառվող բույս հայտնիէ ուրցի մուտ 150 տեսակ:

ՈՒՐՑ

Սերմերըհավաքումեն, երբ հովանոցներումդրանքհասունանում են, այնուհետն 5-6 օր չորացնում են արնի տակ կամ խորդանոցում, իսկ հետո կալսում են: Սերմի ելքը 1 մ--ուցկազմում է 40-90 գ: Սերմերի ծլունակությունըպահպանվում է 2-3 տարի:

սածիլներով-

ի

|

|

|

ամբողջական, կարճ կոթ նշտարաձն:Ծաղկաբույլը գլ ծաղիկները մանր, վարդագ Ծաղկում է հունիս-սեպ ման մասերից: Այն օգտա չորացված վիճակումն որպե Ուրցի օգտագործումըոր Այն օգտակար է որպես մ ստացվածեթերայուղըկարե բույսը` շնչառական, աղեստ բերանի խոռոչի բորբոքում Այն վերացնում է հոգնածու լավացնում է ւռեսողություն բույսն ունի սուր, հաճելի ն բո Հանդիպում է մեր հան շրջաններում` քարքարոտ, վրա, տափաստանային ն Բազմանում է սերմերով նե կանոնավոր,վատէ տանում Բույսը պարունակում է ցներ, կալցիում, կալիում,մա Ուրցը կարելի է աճեցնել մշակել նան որպես դեկորա Բույսը բավականիներա ւոարածքներ Լ բերրի հող: առաջ անհրաժեշտէ լավ ն հասունացած գոմաղբ ե փա րով` 10 սմ միջբուսայինն 15 Սերմերով ցանքը կատա օր հետո սածիլներ առնելով այն հանգամանքը, ցանքը պետք է խառնել 4 մ Սերմերով ցանքի լավագույ տասնօրյակը: Իսկ ապրիլի տեղափոխումեն հիմնական

սմ, հիմքում` փայտացածցո

Ցողունը գետնատարած,

-ս

Աաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաարրհ

ջերմությանն լույսի նկատմամբ:Մշակության ժամանակ կարնորվում է պայքարիմիջոցառումներիիրականացումըմոլախոտերիդեմ, քանի որ դրանք անիսոնիուժեղ մրցակիցներեն: Ցանքիցառաջ սերմերը խորհուրդ է ւորվում 2-3 օր թրջել` ջուրն ամեն օր փոխելով ն կուիման (ստրատիֆիկացիա)նպատակով 17-20 օր պահել սառնարանում: Մարգերի պատրաստման ժամանակ հողը պարարւոացնումեն օրգանականն հանքայինպարարտանյութերու|: Անիսոնիցանքը կատարում են վաղ գարնանը,շարքը շարքից 40-45, բույսը բույսից` 20-30 սմ հեռավորությամբ:Սերմերը ցանում են 2 սմ խորությամբ,ծիլերը երնում են ցանքի 18-20-րդ օրը: Պետքէ հետնել, որ ցանքերըչվնասվենգարնանայինցրտահարություններից: Անիսոնի խնամքի աշխատանքներից կարնոր է միջշարային տարածություններիկուլտիվացիան:Պետք է մաքուր պահել դաշտը, մաքրել մոլախոտերից ն պայքարել հիվանդությունների ու վնասատուների դեմ: Բարձր արդյունքներ ստանալու համար վեգետացիայի ընթացքում 3-4 անգամ պետք է կատարել քաղհան-փխրեցում,ապարբերաբար ջրել, քանի որ ջրի պակասից զարգանում է թույլ տերնեային համակարգ, ն բույսը ժամանակիցշուտ ծաղկում է: Կանաչ զանգվածը կտրում են, երբ բույսի բարձրությունը հասնում է 30-40 սմ: Ծադկում է օգոստոսից մինչնսեպտեմբեր: Սերմ ստանալու համար խորհուրդ է տրվում անիսոնը ցանել

Անանուխը

շրթնածաղկավորների

(1Թոմետ /ԵՅոեւ է.)

(Օատսո)

ընտանիքի պատկանող կոճղարմատավորբազմամյա բույս է: Հայտնի է որպես բուրավետ բույս, միաժամանակնան դեղաբույս:Աշխարհում հաշվվում է անանուխիավելի քան 30 տեսակ, որոնցից առավելբուժիչ նշանակություն ունի անանուխ պղպեղայինը: Առավել տարածված են անանուխի պղպեղային,սպիտակ,երկարատերնսովորական,լիմոնայինտեսակները: ն Մշակությանմեջ ՀՀ-ում տարածվածեն հիմնականումերկու`ապյղպեղային անգլիականգանգրատերն տեսակները: Անանուխըբազմամյա բույս է, 50-80 սմ բարձրությամբ:Ունի սուր բուրմունք: Արմատայինհամակարգը մակերեսային է` մինչն 10-12 սմ խորությանվրա: Անանուխիարմատներըփայտացածեն, երկարությունը 16-18 սմ է, տրամագիծը՝2,5 սմ: Տարբերում են պղպեղայինանանուխի երկու տարատեսակ` սն ն սպիտակ: Սն անանուխիմոտ ցողունը կարմրադարչնագույն է, տերններն ունեն շագանակագույն երանգն սուր հոտ, իսկ սպիտակնավելիհոտավետ է` կանաչ տերններով:Տերններըկոթունավորեն, նիզակաձն ն սրածայր, շատ քիչ մազմզուկներով: Պղպեղայինանանուխնավելի լավ է աճում պարարտացվածհողերում, չի սիրումծանր,շատ թթու հողեր:Լավ է աճում արնոտկամ կիսաստվերոտ տեղերում:Բարձրությունըհասնում է մինչն 80 սմ:

ԱՆԱՆՈՒԽ

ընթացքում մի քանի անգամ կատարվում Է մատղաշ ընձյուղների բերքահավաք, որը նպաստում է բույսերի արագ թփակալմանը:Սննդի մեջ օգտագործում են ուրցի տերնները` որպես համեմունք: Թեյերի պատրաստմանն բժշկական նպատակներու են ծաղկաբույլերը: հիմնականում օգտագործում Բերքահավաբնսկսումեն են այն ժամանակ,երբ բացվել ծաղիկների 46-ը: Բույսի ծերացմանը զուգընթաց նվագում են բուժական հատկությունները:Բերքահավաքի ժամանակպետք է զգույշ լինել, որպեսզի բույսը արձատախիլչարվի: Նման դեպքերումանհրաժեշտանմիջապես վերատնկել: է Կանաչ զանգվածի բերքը կազմում է 10-14 ցհա չոր զանգված: Չորացվածբույսի պահպանման ժամկետը3 տարի է:

Ամռան

|

|

լ

մեծ

ն

"

արժեք

Եղեսպակը բազմամյա բ (Օռրոսոո)ընտանիքին:Տերն

յուղը

աո

ԵՂԵՍ

եթերային արդյունաբերությանգինեգ

ՀԱԲ---

-

Գանգրատերնանւսնուխ ալիքավոր ն կնճռոտ: Ձմռանն անանուխի կո վիճակում, իսկ ցողուններ ջերմաստիճանը2-3:Շ. է, այ բազմանումէ կոճղարմա ընձյուղներով:Սակայնբավ տերններովանանուխիցողո մեջ, որտեղ դրանք բավակ բարձրությամբ կտրոններըտ Անանուխըջերմասերբույս սերմերով,թե վեգետատիվե կազմ ունեցող հողերում: Ա աշնանը, ն գարնանը: Մեկ հազար տնկի: Վեգետացիայիընթացքո մի քա պարարտանյութերով է լավ արդյունք տալիս մ կենսահումուսով: Վեզետացիայիընթացքու դաշտի մեկ հեկտարից ստ տարածքումանանուխըկար

բույսը թավոտ է, ծաղկափթթությունըողկույզ է, ծադիկները խոշոր: Ծաղկաբույլը պարունակում է շատ արժեքավորեթերայուղ: Եղեսպակը մշակվում է Ռուսաստանում, Մոլդովայում, Կիրգիգիայում, ԱՄՆ-ում ն եվրոպական մի շարք երկրներում: Եղեսպակի ծադկաբույլի բերքը կազմում է մոտ 100 ց/հա: Եդեսպակիսերմերնսկսում են ծլել 10-12:Շ ջերմությանպայմաններում: Մատղաշծիլերը դիմանումեն

-84Շ սառնամանիքներին: մինչն

Ձմռանըձյան բավարար շերտի տակ բույսերը դիմանում են մինչն 30:Շ սառնամանիքներին: Չորադիմացկուն ն լուսասեր բույս է: Սերմերը լավ են ծլում լուսավոր պայմաններում, որի պատճառով էլ մակերեսային ցանքի դեպյքում սերմերը համերաշխ են ծլում: Ցանքի տարում եղեսպակն առաջացնում է միայն տերնային վարդակ, իսկ հաջորղ տարիներին` ցողուններ,օաղկաբույլերն պտուղներ:

Եղեսպակըբավականինլավ է աճում մեխանիկականկազմով ն բերրի կարելիէ մշակել 2-3 տարի: է կատարել ձմեռնամուտին`սովորական Ցանքը նպատակահարմար

հողերում: Նույնտարածքում բույսը նեղշարային(15 սմ) ն լայնշար 45-60 սմ միջաշարայինհեռավորության վրա, այն հաշվով, որ մինչն ցրտերը սերմերըչծլեն: Ցանքի նորման նեղշար ցանքերի ղեպքում կազմում է 12-15, իսկ լայնշարի դեպքում` 6-7 կգ/հա: Ծանր, կապակցված հողերում ցանքը կատարվում է 2-3, իսկ փխրուն հողերում 4-Ջ8 սմ խորությամբ: Ցանքի ն օգտագործման տարիներին եղեսպակի դաշտը պետք է փոցխել, միջշարայինտարածությունները փխրեցնել ն քաղհանել: Եղեսպակի դաշտի մեկ հեկտարից ստացվում է 15-25 ց չորացրած

տերն:

(Շո

68) բույս

է:

Սերմի բերքահավաքըկատարվում Է, երբ կենտրոնականծաղկաբույլի ցածի մասում սերմերը թույլ գորշանում են:

ՔԵՄՈՆ

Քեմոնը երկամյա, մեղրատու

նեխուրազգիների Պատկանում է (126686) ընտանիքին: Քեմոնը շատ վաղուց է հայտնի մարդկությանը:Հայրենիքը համարվում են Հյուսիսային ն ԿենտրոնականԵվրոպան: Այն տարած23

|

'

է

|

լ

ված է նան մեգ մոտ: Վայրի վիճա Եվրոպայում դեռես ւ ղա նպատակով, իսկ 2441 դարից սկ ն օգտազործում սննդի մեջ: ժողովուրդներն այն օզտագործե բժշկության մեջ: ՋՏիբեթակա օգտազործվում են ուռուցքներ խանգարումների ն թունավորմա կիրառվում է որպես ախորժաբ թյունը, խթանում լեղու դուրս մ աղիներում կանխում նեխման,խ րի փոշին օզտագործում են մարսողության ժամանակ: Հայաստանում քեմոնն ունի Սերմերն օգտագործվում են րաստմանմեջ` որպես համեմու կվաս ն հրուշակեղեն պատր պարունակում է 4-6 76 եթերայ լիկյորների, օղու, հրուշակեղեն մեջ: Սերմից ստանում են նան տ տեխնիկականնպատակներով: Քեմոնի արմատը առանցքա սմ Ցողունն ունի մինչե 60 ճՃլուղավորված:Տերնեներըհերթա էլ եռակի փետրաձն: Ներքեն տերեները նստադիր: Ծաղիկն հովանոգ է: Պտուղը եր բարդ պտղիկներից: Քեմոնի սերմերը ծլում են 6-8 է ե առատ լուսավորության պ Խոնավասեր է ե հողի նկատմ կարելի է ցանել ն աշնանը, ն. զա Մեկ հեկտարի ցանքի նորմա միջշարայինտարածությա 45 սմ

Ամբոդջ վեգետացիայի ընթա պահել մոլախոտերից: Քեմոնի ս իսկ պատճառով բերքահավաք

|

|

|

|

||

|

վ|

|

՞

(մինչնվերին լեռնայինգոտի): Արմատըսողացող է: Խնկածաղիկըպարունակումէ եթերայուղեր,դաբաղանյութեր, կարոտին, վիտամինՇ, ներկանյութն այլն: Այն կարնոր նշանակությունունի որպես դեղաբույս, ինչպես նան օգտագործվում է որպես համեմունք: Բուժման նպատակով օգտագործվում է բույսի ամբողջ վերգետնյա մասը,իսկ որպեսհամեմունք՝տերեներըն ծաղիկները: Ցողունն ուղղաձիգ է, վերնի մասում` ճյուղավորվող, բարձրությունը 30-50 սմ: Տերեները հակադիր են, կոթունավոր, երկարավուն,ձվաճձն, ամբողջաեզր:Ծաղիկներըհասկիկներովեն, մանր, բուրավետ, վարդագույն, վարդածիրանագույն նե հավաքված վահանանճան ն կամ հուրանանմանծաղկաբույլերում: Ծաղկում Է հունիս-սեպտեմբերամիսներին: Պտուղը քառընկուգիկէ: Խնկածաղկից ստացվող պատրաստուկներն օգտագործում են նյարդային,աղեստամդքսայինն շնչառական ուղիների հիվանդությունների ժամանակ: Լայնորեն օգտագործվում է նան հեպատիտների, դեղնուկների, սուր ն քրոնիկական բրոնխիտների, հազի դեպքում: Օգտագործում են նան որպես բուրավետ թելի բաղադրամաս ն համեմունք` սննդիե լիկյորներիարտադրությանմեջ: Մեղրատու է: Այն լավ աճում է թեթն մեխանիկականկազմով, պարարտացված, չեզոք ռեակցիա ունեցող հողերում: Ջերմասեր բույս է: Բազմանում Է ինչպես սերմերով, այնպես էլ արմատի հատվածներով ն ցողունային

Խեր

ներում, թփուտներում, մարգագետիններում

Հայաստանի գրեթե բոլոր կլիմայական գոտիներումտարածված է միայն «խնկածաղիկսովորական» տեսակը (Օոցտոստ 1. մացոո:): Աճում է անտառներում,բացատն տափաստաններում

Խնկածաղիկը պատկանում է շրթնածաղկավորների (Օռոստ) ընտանիքին, բազմամյա խոտաբույս է, բարձրությունը 30-60 սմ: Հայտնի է խնկածաղկի5-7 տեսակ:

սո

( Ծո,

ԽՆԿԱԾԱՂԻԿ

1.մացՅ2)

հովանոցներում պտուղների 50-60 46-ը գորշացած է լինում: Մեկ հեկտարիցստացվում է 15-28 ց սերմ

Լ

ի

Թ

միջշարայինհեռավորու 18-20Շ ջերմության պ ժամանակտնկում են շա հեռավորությամբն ծածկ Վեգետացիայիընթա անգամ: Կոկոնակալումի ն հանքայինպարարտան Տերնների բերքահ վեգետացիայի ընթացք օգտագործվումեն որպե Ծաղիկները բուրումն ների բերքահավաքը կա Ծաղիկներըչորացնում ե կամհատուկչորանոցնե

25 սմ

Հողի նախապատրա խորությամբ:Գարն Ցանքի համար սերմե գարուն այն պետք է պ Ցանքը կատարում են վ միջշարայինհեռավորութ շարքերը ծածկում են ւոոր Սածիլայինցանքի դե

Նույն տեղո կտրոններով:

350-120 սմ

բարձրությամբ,քառակող, խիստ

Ն.

են 2-3

պահպանված

ե

յու

է.

աան

Անի Աւռ

Արա Հոր ՞ Նու ը Ն սկսվում է աի ի րի

:

Ցանքի համար պիտանի տարի սերմերը, սակայն ցանկալիէ օգտագործելառաջինւռարվա սերմերը: Սածիլներստանալու համարսերմերըցանում են ջերմոցներումկամ ջերմատներում՝ մարտի վերջին կամ ապրիլի սկզբին: գ. ցանքի Սերմերի ծախսը 1 մ-ի համար կազմում է 0,507 խորությունը` 0,5 սմ, միջշարային տարածությունը` 50-60 սմ: Առավել արդյունավետէ գարնանայինցանքը, որի ժամանակծիլերը երնում են ցանբից 13-18 օր հետո: Սերմերի ծլման համար լավագույն ջերմասԸ, իասարրնի եկան Վեգետատիվբազմացմանհամար օգտագործում են 3-4 տարեկա ն 4-8 բույսերը: Թփի բաժանված մասերը արմատներով բողբոջներով վրա: Այս բազմացման տնկում են 25-30 սմ միջբուսայինհեռավորության նանը: ԱԱ ոթ 2-ՐԴ ԱՆԱ Ձմեռումի հետո բույսի վերաճը առաջի նց ար ր ո Հունիսի վերջին կոկոնակալում է: Ծաղկումը շարունակվու շուրջ երկու ամիս` սկսած հուլիսի 2-րդ տասնօրյակից: Մերմերը կարելի է աաա ել սեպտեմբերին " ն պարարտաԹուրինջախուտըզգայուն չ նյութերինկատմամբ:Այն լավէ աճում գոմաղբահեղուկի ն թռչնաղբ 610 անգամ ջրով նդսրացրած հեղուկով` սնուցումների ձեով: Միաժա-

րիր

Նը:

Ան արո է ա: աուաակ ւա ել ... ե» հատվածներով: արինն ածրլներով բազարի

Բուժիչ նպատակովօգտագործում են թուրինջախոտիտերնները, որոնք կոկոնակալ մանփուլում պարունակումեն մինչե 0,3 Չ6 եթերայուղ: է հումուսով հարուստ ն չափավոր Թուրինջախոտը լավ աճում խոնավությունունեցող հողերում: ո կակա աավորված ն Կարե տ իջ ն սերմերով ն

ճյուղավորված:

Ցողունն ուղղաձիգ է`

բույս է:

ծովի մակերնույթից1000-1200 մ բարձրությանվրա:Ծաղկում է հունիսօգոստոս ամիսներին, պտուղները հասունանում են օգոստոս-սեպտեմբեր ամիսներին: Թուրինջախոտի հայկական տարանուններնեն նան պատրինջ ն մեղվախոտ,իսկ միջազգայինանվանումը` մելիսա: Բազմամյա խոտա-

վ

Ցանքատարածու

վերեի կողմում`վառ կա անար վուն խավո: Ծաղ մինչն 10 ծաղիկ պար գագաթայինողկույզ է, ծ շրջանը երկարատնէ: ընկուզիկ է: Լատինե կմ Ա»ՕՏ/ՈՑ ն աաա նշանակումԷ ծովի ալիք նշանակում է Մարիամ համար, մաքրում: է. երճացնող հնռդկությու ջերմացնող թ) խանգարումների դեպք Հազրեվարդն զրովարդ ունի ար ր Հնում հատկություն: հ բարձրացնում է. տր

Աաաա թիթեղը ա Թա ամբողջա

նող մշտադալար,մինչ վարդի հայրենիքըԵվր չոր թփուտներնու ժայռ երկար, ասեղանման` Արա Հաաա ակ

Անա

վեգետացիայիընթաց Որակյալբերք ստանալ

մանակ կիրառվումեն նյութեր թե ցանքից առ Օրգանականպար թյան դեպքում ամեն տ պետք է ւտալ սնուցում:

դրսում:

Ցպշ«առ»«աաաւապաււաա--արո---«-»

-

--

Շ- զատպպասապա»" շրրրրրյարաա""----

Ներկայումս հազրեվարդը մշակվում է Ֆրանսիայում, Իտալիայում, Հոլանդիայում,Անգլիայում,Ղրիմումն Վրաստանում`որպես համեմունք ն արժեքավորեթերայինյուղ ստանալու նպատակով: Վրասւոանում այն որպես համեմունք լայնորեն օգտագործում են ազգայինխոհանոցում`հատկապեսսացիվիիմեջ: Հեռվից հազրեվարդը նման է ասեղնատերն (փշատերն) բույսի Աե տրորելիս արձակած բուրմունքը հիշեցնումԷսոճին, գիհին, եղնենին: մ է: Ծաղկում է հունիս-հուլիս Ցողունի բարձրությունը 06-18 ամիսներին:Ծաղիկները բաց կապույտից սպիտակավուն են: Սիրում Է լուսավոր, արնկող տարածքներ: Խիստ պահանջկոտ չէ հողի խոնավությաննկատմամբե լավ է դիմանումերաշտին: Տերնները խիստ հոտավետեն: Մատղաշ բույսերը տուժում են -2-3:Շ ցրտերից, իսկ հասուն (3 ն ավելի տարեկան)բույսերը դիմանում են -40-12:Շ կարճատնցրտերին: Վատ է աճում ձանր կավային հողերում: Խոնավ, վատ ջրահեռացվող հողերում բույսը շատ արագ կարողէ ոչնչանալ: Խիտ սաղարթի ձեավորման ն աճի խթանման նպատակով ծաղկումից հետո անհրաժեշտ է 5-10 սմ երկարությամբ հեռացնել ծաղկացողուններիվերնի հատվածը: էտի միջոցով բույսերինկարելի է տալ գեղեցիկ ձնավորումներ: Բազմանում է սերմերով, կտրոններով Ա անդալիսուվ: Սակայն բազմացման լավագույն ձնը կտորններով բազմացումն է: Անդալիսով հեշտությամբկարելի է ստանալ նոր բույս: Դրա համարանհրաժեշտէ մայր բույսից մի փոքրիկ ճյուղ կորացնելով ամրացնել հողին ւ. արմատակալելուցհետո նոր բույսը զգուշությամբ անջատել մայր բույսից: Կարելի է աճեցնել նան ծաղկամաններում՝ արնոտ, խոնավ ն զով, լավ օդափոխվող սենյակում: Օրական նվազագույնը 6 ժամ ջերմություն նե լուսավորություն ապահովել չկարողանալու դեպքում պետք է կիրառել լրացուցիչ` արհեստական ջրելը լուսավորություն: Չափից շատ կհանգեցնի մի շարք հիվանդությունների տարածմանը`ընդհուպ մինչն արմատներիփտման: Գարնան ցրտահարություններիցհետո կարելի է ծաղկամանները դնել

մարդկանց:

է երիտասարդություն է ապարգնում:Բույսի էներգետիկան հանում ն հոգնածությունը, վախի տագնապի գգացումը (հատկապես երեխաների մուտ), հանգստացնում Է անհավասարակշռված, հիստերիկ

ԵՂԱՆ

ԵՎ Վ

ԿԱՆԱՉ

ղեններիմեծ մասըդիմաց նկատմամբ ն շատ հազվա պայքարել միայնխիստան

Կանաչեղենների վեգե կանում օգտագործվումե վնասատուների ն հիվանդ պայքարի անվտանգ` օր

ԲԱՆՋԱՐԱՅԻՆ

ՕՐԳԱՆԱԿԱՆ

Նպատակահարմար է րածքներում` հարավային դրենաժավորված հողերու սերմնաբույսերըշատ դան խոնավ պահել, բայց ոչ թաց են: Բույսերը նպատակահ րություն կտա մինչե ձմեռ այն վայրերում,որտեղ ձմե Բույսը տեղափոխությունչ հետո, եթե առաջանում է խուսափել բուկլից կատա բույսն ապրում է մինչն 30 ամռանն ու վաղ աշնանը, ե տրվում ծաղկման շրջան Հազրեվարդիհամարբեր է կոկոնակալմանփուլի հ հատվածից վերե խուս տերններից: Խոր աշնանը խուզել, որպեսզիկարողա Բույսերը պետք է արագ իրենց մեջ առկա եթերայ կարելի է չորացնել` գլխ վայրում:Կարելի է չորացն ժամկետը3 տարի է:

շրկ աաաաաաանաաաաանանանննաաաաննննննածնիննննննաաննաաաաանաատաւմաաաաաաաակատաաասաաաաաաաանաա ՝

Համապատասխան բույսերի օգտագործումը հնարավորություն է տալիս դուրս մղել որոշ վնասատուների: Որոշ ծաղիկներ, օրինակ ն հողաբնակվնասատուներին: թավշածաղիկը,վանումէ սովորւսկաճն Թռչուններիցցախասարեկնիր ձագերինկերակրելուհամար օրական որսում է 500 սարդ ն թրթուր, երաշտահավը` երկրաչափի (թրթուրի 5000-6000 մրջյուն: ւոեսակ)138000 ձու, մի զույգ մփայտփորիկը` Դոդոշները, օձերը նե սարդերը նույնպես սնվում են վնասատու միջատներով: Դոդոշը երեք ամսում ուտում է 10000 միջատ, այդ թվում` կակղաճորթեր,մրջյուն, թրթուր, լվիճ: Ցոթկետանի զատկաբզեզը սնվում Էէ բազմաթիվ վնասակար միջատներովն ձեռք չի տալիս օգտակարմիջատներին:Զատիկը մեկ օրում ուտում է 40-50 միջատ, իսկ դրանցթրթուրները`ավելի շատ: Վնասատու միջատների քանակի կարգավորումը բանջարանոցում է բերում հավասարակշռություն, քանի որ դրանք սնունդ են առաջ հանդիսանում օգտակար միջատներից շատերի համար: Միջատների խախլրիվ ոչնչացումն առաջ է բերում բնությանհավասարակշռության տում: Եթե գտել եք ձեր բանջարանոցի հավասարակշռության խախտմանպատճառը, ապա որոշեք միջատի տեսակը ն պարզեք, թե կլուծեն այդ խնդիրը: արդյո՞քշրջակա միջավայրիփոփոխությունները Միջատներիդեմ պայքարիճի քանի այլ եղանակներէլ կան: Բույսերի վրայից միջատների հավաքումը ձեռքով: Միջատները բույսերի վրայից պետք է հավաքեք այն ժամանակ, երբ համոզվեք, որ դրանք վնաս են հասցնում: Ֆերամոնային թակարդներ: Օգտագործվում են տարբեր մշակաբույսերի վնասատուների ապակողմնորոշմանն բեղմնավորմանխախտման նպատակով: Որսացող գոտիներ: Օգտագործեք սոսնձող նյութեր: Դրանք խանգարում են սողացող միջատների շարժը: Բանջարանոգիցդուրս աճեցրեք տվյալ տեսակի համար խայծ հանդիսացող ծաղիկներ ն այնպիսի վայրի բույսեր, որոնք կարող են գրավել վնասակար

միջատներին:

».

».

»

»

ի ».

Բույսերի պաշտպանության բնագավառումլայնորեն կիրառվում բույսերից ստացված պատրաստուկներ`թուրմեր, եփուկներ, ինչպես նան այնպիսի նյութեր, որոնք վնասատուների դեմ ւպայքարում վնասացուցաբերում են բարձր արդյունավետություն` հաւտտկապես տուների դեմ պայքարի սկզբնական շրջանում ն նախազգուշական միջոցառումներիԺամանակ: են

»։

Լվիճների,ինչպեսնան այլ վնասատուներիդեմ օգտագործելկծու 100գ շատ կծու պղպեղըպետք պղպեղի պատրաստուկը: է մանրը կտրատել, լցնել ապակյատարայի մեջ, ավելացնել 1 լ ջուր, բերանը. ծածկել կափարիչով ն եռացնել մեկ ժամ: Այդ պատրաստուկըփակ վիճակումպետք է թողնել2 օր, որից հետո լավ ճզմել ու քամել թանզիֆով:Մրսկման համար 10 լ ջրի մեջ պետք է լուծել 40 գ տնտեսական օճառ ն 125 գ պղպեղի պատրաստուկ:Սրսկումը պետք է կրկնել 2 անգամ, 7-10 օր Այս պատրաստուկըոչնչացնում Է ոչ միայն ընդմիջումներով: վնասատուներին,այլն դրանցթրթուրները: Ախտորի պատրաստուկովսերմի ախտահանումըլավ արդյունք է տալիս: 500 գ լավ ծեծած սխտորը պետք է լցնել ՅՎիտրանոց ապակյա տարայիմճեջ,լիքը լցնել ջրով. ն բերաննամուր փակել, դնել մութ, տաք տեղ: Հինգ օրից հեւտո թուրմը քամել: Սերմերի ախտահանմանհւսմար պետք է վերցնել.1 լ ջուր, մեջըլցնել 30գ պատրաստիթուրմ: Մերմերնայդ թուրմիմեջ պահել 1 ժամ, որից հեւտո:չորացնելն. ցանել: Լվիճներին տարբեր տեսակի թրթուրների դեմ պայքարելու նպատակով կարելի է օգտագործել պոմիդորի փրերը (առանց պտուղների): Երկու կիլոգրամմանրացրած,չոր փրերը պետք է եռացնել 3 լ ջրում` 1 ժամ տնողությամբ: Սրսկման ժամանակ 1 լ եփուկին պետք է ավելացնել 5 լ ջուր: Եփուկը միջատասպան հատկությունըպահպանումէ մինչն 1 ւտարի,ուստի այն կարելիէ պայձաններում: պահել բերանը փակ շշերի մեջ, սառը ը նթացքում: Օգտագործելամբողջ վեգետացիայի Կարտոֆիլի փրերը կարելի է ճգտագործել նան ծծող վնասատուներիդեմ: 60-80գ փրերը կանաչվիճակում.անցկացնել մսաղացով,քամել, լցնել 1'լ ջրի մեջ ու սրսկել: Եթե փրերըչորեն, օգտագործել 100-420 գ գանգված, լցնել տեկ լիտր ջրի մեջ, հետո քամել ու սրսկել: հերանըխցանել,3: օր թողնելուց Կադիումացվածսոդան օգտագործել սնկային հիվանդությունն 10 լիտրին),ավելացնել գ՝ այնլուծելջրի դեմ: Դրահամար մեջ(50 Փճառ (50-գ՝ 10 լիտրին)ն. օգտագոիծել սիսկման տնտեսական եղանակով`մինչւպտղակալումը: օգտագործվում Գոճաղբի օրային լուծույթը (1:6.հարաբերությամբ) է բանջարաբոստանային սերմերի մշակաբույսերի ախտահանման համար` ցանքից առաջ. լուծույթի մեջ դրանք պահելուլ 6 ժամ:

արարական

նանո

տերններնու ցողունները, լցնում ջրի մեջ (5-6 կգ` 10 լիտրին) ե թողնում 3-4 ժամ, ապա եռացնում 4 Ժամ՝ թույլ կրակի վրա: Քամելուց հետո ստացված հեղուկին ավելացվում է կրկնակի քանակիջուր ն օգտագործվումսրսկմանեղանակով: Հազարատերնուկիթուրմը նե ետփուկնօժտված են բարձր արդյունավետությամբ վնասատուների դեմ պայքարի գործում: Թուրմ պատրաստելուհամար բույսի չորացած մանրունքըլցնել բաքի մեջ, վրան լցնել ջուր (800 գ՝ 10 լ ջրին) ն թողնել 36-48 ժամ: Քամելուց հետո դրա մեջ լուծել տնտեսական օճառ (40 գ` 10 լիտրին) ու սրսկել: Եփուկի համար նույն քանակի հումքին ավելացնումեն քիչ քանակի ջուր, ապա եռացնում 30 րոպե, որից հետո սառեցնում, ավելացնում ջուր մինչն 10 լ դառնալը ն օգտագործում:Բույսերը հավաքում են ծաղկմանսկզբում: Դրանք չոր վիճակումկարելիէ պահել երկար ժամանակ:

Մորմ բուսատեսակընույնպեսօգտագործվում է վնասատուների դեմ: Թուրմ պատրաստելու համար մանրացնում են այդ բույսի

եղանակով:

Տավարի գոմաղբի, նեխած խոտի կամ գոմաղբի թուրմը կարելի Է օգտագործելալրացողների դեմ: Մոխիրն արդյունավետ միջոց է վնասատուների դեմ: Արդյունավետեն փայտի ն ծղոտի մոխիրները:Մաղած մոխիրը կարելի է օգտագործել լվիճներից պաշտպանելու համար՝ փոշոտման եղանակով: Ծախսի նորման կազմում Է 5 գ 1 մ7 տարածությանհաշվով: Մոխրիջրային լուծույթն օգտագործվումէ նան ծծող վնասատուներիդեմ: Մոխիրը խառնում են եռացրած ջրում (1 կգ` 8 լ ջրին), թողնում 2 ժամ, քամելուցհետո ավելացնում ջուր` մինչն 10 լ, դրանում լուծում տնտեսականօճառ (40 գ՝ 10 լիտրի հաշվով) ն օգտագործում սրսկմանեղանակով:Նման ձնով պատրաստած հեղուկով ամսվաընթացքումսրսկել 2-3 անգամ: Լվիճների դեմ կարելի է պայքարելհոտած ջրով: Ռրպեսզիջուրն արագ հոտի, կարելի է ավելացնել մի քիչ մսաջուր: Ջրի լավ հոտելուց հետո բույսերի վեգետացիայի ընթացքում պետք է սրսկել 2-3 անգամ: Թրթնջուկի ջրթուրմն օգտագործվում է լվիճների դեմ: Բույսի վերգետնյաօրգաններըմանրացնում ն լցնում են ջրի մեջ (800 գ` 10 լ ջրին), թողնում 2-3 Ժամ, քամում ն օգտագործում սրսկման

ԱՐ ՈՆՐ.

»

»

».

»

-

բոստանայինն այլ մշա պատրաստելուհամար չ հետ (200 գ՝ 10 լիտրի օգտագործել սրսկման ե երիցուկի մանրափոշին հետ (1:1 հարաբերու նակով: Ծաղիկների բնակարանայինմակա Պահեստները ե փակ պաշտպանելուհամար կ ծաղիկները (5-6 գ` 1 մ3Հալվեն (ալոե) կարելի բանջարաբոստանային ծելու համար: Սերմերը լուծույթի (1:1 հարաբեր չորացնում ն օգտագործ Թավշածաղկի (հնդկաշ այլ վնասատուների դեմ: մանրացնել,լցնել 10-լիտ լցնել ջրուվ ն թողնել 2 օր տնտեսական օճառ ն. օ հավաքելծաղկմանշրջա Կիր: Օգտագործել խխ շուրջ շաղ տալով: Կրի են այրվածքներն հեռան նորիցկիր շաղ տալ: Կոմւմպոստի թուրմը սննդ օգտագործվումէ բույսե թյան շրջանում ն բարել Թուրմը բույսերի վրա շա

Կովկասյան երիցուկը մ թույնի հիման վրա սին օժտված մի շարք պատ սումիցիդին ն այլը, որ նայլ բ պաշտպանության նշված բույսերից կարե եփուկ, փոշի ն օգտա

«աաա... «Հպաակնակաաաաաական բառարա պաշաաաՖ..

ԱՐԴՅՈՒՆԱՎԵՏ

ՁԵՎԱՎՈՐՈՒՄ

կառավարումը:

Բերքի շուկայահանումը շահույթ ստանալու նպատակով: Ֆերմերների մեծ մասը կարծում է, որ ավելի լավ է Ժամանակն անցկացնել այգում կամ բանջարանոցում բերք աճեցնելով, քան մտածել, թե ինչպես վաճառել այն: Սակայն ժամանակի ընթացքում նրանցից շատերը հասկանում են, որ կարնոր է նան մտածել բերքը վաճառելու մասին:Երբ ֆերմերները մշակում են որեէ մշակաբույս,որն իրենց համար շատ ավելի հեշտ է մշակել, միայն այն ժամանակ են նրանք շուկա ունենալու կարեորությունը զգում, երբ իրացման հետ կապված դժվարություններիեն հանդիպում: Պետք է ուշադրությունը կենտրոնացնելն. որակյալ գյումթերքաճեցնելու, ն այն վաճառելու վրա: Երբ բերքը նախատեսվածից շատ է լինում, մարդիկ սկսում են պարզապես այն նվիրել հարնաններին ն բարեկամներին, որպեսզի դրանք չփչանան, կամ եթե նույնիսկդրա կարիքը չունեն, չափից շատ են պահածոյացնումկամ տալիս անասուններին:Այդպես հողից եկամուտ ստանալ հնարավորչէ: Եթե նույնիսկ թույլ եք տվել բազմաթիվսխալներ,սակայնվստահ եք, որ ունեցել եք նան հաջողություններ,այդ ամենը ձեզ օգնում է ավելի լավ հասկանալ գյուղմթերքների արտադրությունը ն բիզնեսը: Պետք է հաղթահարելդժվարություններըն զբաղվել շահութաբեր գյուղատնտեսությամբ: Շատ կարնոր է հասկանալ, որ ձեր ւտտնտեսությունը բիզնեսի ն է է, կարնոր ճյուղ պետք արդյունավետկերպով իրականացնեք ն արտադրության, ե վաճառքի կազմակերպումը, պլանավորումն ու

ՇՈՒԿԱՅԻ

հիվանդությունները:Եվրոպայում կատարված ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ լավ քայքայված կոմպոստից պատրաստված թուրմը շատ արդյունավետմիջոց կարող է լինել` բույսը դարձնելովսնկային հիվանդությունների նկատմամբդիմացկուն: Տվյալ հիվանդությանկամ վնասատուի դեմ մշտապես պայքարելու դեպքում նույն տեսակի թուրմի կամ եփուկի արդյունավետությունը կարող է խիստ նվազել, որովհետե վնասատուները ն հիվանդությունների հարուցիչներըդիմացկունությունեն ձեռք բերում, ուստի 2-3 անգամ օգտագործելուց հետո տվյալ պատրաստուկը պետք է փոխարինելմեկ այլ արդյունավետպատրաստուկով:

Փորձենք ներկայացնելայ կտան զբաղվելու շահութաբե Պլանավորում` նախքան անհրաժեշւո է հստակ շուկա տնկումներ կատարելը: Ունեն մեծ մասը կվաճառվի:Երբեմ է ուսումնասիրել արտադրվ պարզել, թե ովքեր են այն մա անհրաժեշտ է տվյալ արտա ապրանք են նրանք գնում տեղեկատվությունըկցեք ձեր այն ձեր վաճառքը լավագույն պետք է հաշվի առնեք նան ձ հողի առանձնահատկությու կաճեն ձեր հողատարածքում արդեն իսկ պահանջարկէ ձն համեմունքայինբույսերի նկա մեխանիկական կազմը. կավա թե՞ ավազային:Որքա՞նէ ձեր Որքա՞ն է սննդատարրեիքա այն մշակաբույսերիհամար, ո առնել նան այն հանգամանք կարելի է բարելավել:Պարզա կազմելու ձեր կողմից կաւո համար, ե արդյո՞քձեր կողմի կլինեն Բնականաբար, ինքնարժեքին, կբարձրացնե պարզեք, թե կարո՞ղեք այդ գ է հարկավոր,որպեսզիսկսեք Մեծածախն մանրածախ ապրանքը վաճառելու երկու Մանրածախկամ ուղիղ վաճ վերջնական սպառողին: Մե վաճառվում է միջնորդին,որն Ուղիղ մարքեթինգը(ուղիղ շատ ջանքեր ն ժամանակ է առաջինի դեպքումգներն ավե

ամր...

` ««րատադատտատ...հաատականաաաաատ ադրւաքրտուաննաամնանատիաաննաաաթանն տ առտատաաաաաաաա

Մի շարք ֆերմերների գոհացնում է, երբ իրենց արտադրանքն անձամբեն վաճառում,մյուսներինէլ ավելի շատ գրավում է մեծածախ վաճառքը, հատկապես,եթե արտադրանքի քանակը բավականին շատ է: Սակայներկուսի համատեղումըշատ ավելի արդյունավետէ: Ներկայացնենքուղիղ շուկայահանմանմեթոդներիցանկը: Շուկայահանման նման մոտեցումը հետնյալ փորձված մեթոդներիցմի քանիսի համատեղումն է: Ֆերմերներիշուկաներ: Ֆերմերային ընտանիքին միշտ հաճույք է պատճառում մարդկանց հետ շփվելը: Ադ հանգամանքից ելնելով անհրաժեշտ է գյուղմթերքի որոշ մասն արտադրելմիայն գյուղատնտեսական/ֆերմերայինշուկաներում վաճառելու համար: Հիանալի է, երբ օրվա վերջում գրպանդ լի է քո արտադրած մթերքի վաճառքից ստացված գումարով: Պետք է գտնել մի այնպիսի շուկա (վաճառքի մոտ է ձեր հողատարածքին,ու հարմար է վայր), որը համեմատաբար գյուղմթերքն այնտեղ տեղափոխելը ն ձեր արտադրանքը վաճառելը: Մարդիկկամաց-կամացկսկսենսովորել ձեզ ն կդառնանձեր հիմնական հաճախորդները: Շատ կարնոր է, որ այդ մարդիկ իմանան ն վստահ լինեն, որ կարող են ամեն շաբաթ որոշակի օրերի գալ ն գնումներ կատարել:Երբ վաճառում ես այն, ինչ շատերն են վաճառում, երբեմն ստիպված ես լինում մրցակցության նպատակով իջեցնել գները: Այդ պատճառով եթե նույնիսկ շուկայում շատ մարդիկ են վաճառում նույն ապրանքը, ապա դուք ամեն ինչ պետք է անեք, որ ձեր ապրանքիորակը լինի յուրահատուկն շատլավ, ոչ սովորականն գեղեցիկ դասավորված: Ադ դեպքում դուք ավելի բարձր գնով կարող եք վաճառել ն հավատացածեղեք, որ գնորդները միշտ ավելի գոհ կլինեն, քան երբ էժան, բայց անորակապրանք գնեն: Շատ կարնոր է, որ դուք շփման մեջ լինեք Բաժանորդագրություններ: հետ՝ առանձին հաճախորդների վերջիններիս շաբաթը մեկ ձեր արտադրանքը վաճառելով: Նախապես դուք կարող եք խոստանալ նրանց շարունակականմատակարարում ն բանավոր պայմանավորվածություններ ձեռք բերել: Հաճախորդներին կանոնավորկերպով թարմ ապրանք մատակարարելու դեպքում նրանք կարող են նույնիսկսեզոնի սկզբում վճարել ձեզ ասենք 3, 6 ամսվա կամ նույնիսկ մեկ տարվա արտադրանքի համար: Այդ դեպքում դուք ես վատահ կլինեք, որ ձեր արտադրանքի մի մասը նախապես վաճառված է: Գյուղմթերք արտադրելուգ առաջ այս փաստը նս հաշվի է առնվում մինչն պլանավորում կատարելը:

ճամփեզրին իրականաց վաճառքն իրականացնումեն երբ իրենց տարածքին մոտ գ աշխույժ է: Այս ձնով վաճա ֆերմերները,որոնց հողակ գտնվում գլխավոր մայրուղ կարնորեղանականերիցէ: Տնտեսությունումիրական ձեր տնտեսություն նե գն փոխադրմանծախսեր չկան, Ոմանք իրենց արտադրանք նրանքպարզել են, որ այս ձն Վաճառք բեռնատար ավ տարածքումվաճառքն իրակ վրայից: Նման տիպի վաճա ֆերմերները, ովքեր ունեն բ ցանկանում պահեստավորե Շատ ֆերմերներեն նախընտ Վաճառք ռեստորաններ շաբաթ ֆերմերներիցգնումն ներն ավելի լավ գին են վճա ունի թարմն հաճելի տեսք: Ռ են ցանկանում այդ ռես են մշակաբույսեր աճեցնում: կամ պահածոյացնումեն ն վաճառումռեստորանների Ինքդ քաղիր: Այս եղան Եվրոպայում:Ֆերմերները բ ներն իրենք քաղեն: Սա նվ ծախսերը,ինչպես նան գյու հատկապես քաղաքային բն տնտեսությունն իրենցձեռքո Ֆերմայում վերամշակվ արտադրանքիմի մասը պ վաճառումեն ֆերմերայինշ արտադրանքն ավելի թանկ վաճառելիս շահույթը շատ

աատտտաա

Ե.--..աւ.-

օգնականէլ հարկավորկլինի: այնաստիճան,որ ձեզասրդեն Ուղիղ մարքեթինգ:Էն հրապուրումէ շատ ֆերմերների,հատկապես, որովհետնապրանքըբարձր փոքր քանակությամբ բերք արտադրողներին, զնով է վաճառվում:Սա նրանց համար վաճառքիլավագույնձն է: Նրանք արդեն տարբերակելեն, թե ինչպես վաճառենիրենց արտադրանքը:Եթե վաճառքիմի ձնը չի հաջողվում,այլ ճանապարհովեն փող վաստակում: Սակայն շաւո ֆերմերներ չունեն մարդկանցհետ շփվելու համապատասխան խառնվածք: Երբ ֆերմերն ընտրությունէ կատարում մեծածախ ն մանրածախշուկաների միջն, նա պետք է որոշի, թե արդյո՞քինքն ունակ է գյուղմթերքվաճառելգնորդներին: ուղղակիորեն Մեծաախ վաճառքի կազմակերպում Մեծածախ շուկայում ապրանքը վաճառելու մի քանի եղանակ կա: Ֆերմերների մեծ մասը երնի թե դրանցիցշատերն են փորձել: Վաճառք մեծածախ վաճառականին,որն էլ հետագայում ապրանքը վերավաճառում է ավելի բարձր գնով, ն ւռարբերությունը լինում է նրա շահույթը: Եթե չի հաջողվում ապրանքը շահույթով վաճառել, ապա մեծածախգնորդն է վնաս կրում, այլ ոչ թե ֆերմերը: Սա շատ լավ եղանակ է հատկապես սկսնակնեդեպքում: րի համար ն մեծաքանակապրանքիառկայության Վաճառել միջնորդին, որն ապրանքը ֆերմերի ւոոխարեն վաճառում է ե վաճառքից տոկոսներ է պահում իրեն: Եթե ապրանքը շահույթով չի վաճառվում, ն միջնորդը, Ա ֆերմերը վնաս են կրում: Տարիներ շարունակ շատերը մեծ հաջողությամբ միջնորդներիմիջոցով միրգ ն բանջարեղենեն վաճառում ռեստորաններին:Սակայն, երբ սկսում են ավելի լավ հասկանալ մարքեթինգից,դադարում են միջնորդների հետ աշխատել ն

զանգված ն ամեն շաբաթ նրանցհամարպատրաստումեն բանջարեղենով Նույնիսկ եթե իրենց կամմրգերովզամբյուղներ,ինչպեսնան կաթնամթերք: հողամասումնրանք չունեն որնէ բանջարեղենկամ միրգ, ասյա դրանք գնում են հարնան ֆերմերներից, որպեսզի բավարարեն իրենց հաճախորդներիպահանջը:Շատ կարնոր է, որ հաճախորդիներբեմն անակնկալներմատուցեքն վաճառեք միայնու միայնորակյալ ապրանք: Այս դեպքումօրեցօր կավելանաձեր հաճախորդներիթիվը` ընդհուպմինչն

դնում, մյուսներըհյութերն մուրաբաներեն պատրաստում կամ մրգեր ու են չորացնում:Այսձնով նան նվազեցվումէ կորուստը: տարբերկանաչիներ Ընտանեկան զամբյուղներ:Վաճառքիայս ձնը սկսել է կիրառվելնան Հայաստանում: Ռրոշ ֆերմերներ ունեն հաճախորդներիմի ստվար

տատու. ԼԱ րառ աաա

|

-

ե

ՀԱ

»

»

»

արա.

--

որակ նշ Աապրանքի տեսք ն օգտակար պեստիցիդիմնաց եթեձեր ապրանքը ձեր վ Էհպարտացեք

1. Հեղինակությունձեռք

Շուկայավարականինչ անհրաժեշւո պայմաններ, նան պարտադիր,եթե ցան

ՀԱՋՈՂՈՒԹՅԱՆ

իրենք են արդեն սկ կետերի հետ: Վաճառք հիմն դպրոցները,կոոպե սակայնավելի գած դեպքում ֆերմերը հ առնտրականների որոշակի ապրանք այն արագ վաճա ապրանքը, քիչ է հ գնով վաճառել,սակ Արտադրողներիկոոպե հավաքում ն վարձում մեկ Նրանք միավորում են իրե գյուղմթերք ապահովելու ն ճպատակով:Այս եղանակ կարնոր Է ֆերմերայինխմ լից է դառնումայն ֆերմեր հանման համար անհրաժ խառնվածք: Փորձեք լավ ուսումնաս եղանակներըն ձեզ համա հոգեհարազատ են ձեր խա

աը

2. »

3. »

»

»

4. »

»

»

»

»

»

ստեղծեք՝որպեսհուսալիգործընկեր Հեղինակություն

հեղինակությունըո̀րպեսազնիվ գործընկեր

Եղեք հուսալի Եթե խոստանում եջ կատարել ապրանքի առաքում, աշխատեք ապրանքի պատվիրված քանակությունը ժամանակինտեղ հասցնել ն չփոխել պայմանավորվածգինը: Օրինակ` ռեստորանները նախընտրում են գործ ունենալ այն ֆերմերներիհետ, որոնք երաշխավորումեն մշտական,այլ ոչ թե ոչ պարբերականմատակարարում: Պահպանեք ձեր Մի խախտեք ձեր խոստումները,պայմանագրերնու համաձայնագրերը,եթե նույնիսկ դուք դրանից վնասեք կրում, ստիպեք, որ ձեր աշխատողներըհամապատասխանենծեր չափանիշներին: Երբեք ոչ ոքի թույլ մի տվեք թերակշռել կամ ձեր հաճախորդիմանրը ոչ լրիվ վերադարձնել, -միշտպրոֆեսիոնալտեսք ն գործելակերպունեցեք: Աշխատեքմիշտ գոհացնելհաճախորդին

Պարզեք, թե հաճախորդն ինչ է ցանկանում կամ նրան ինչ է անհրաժեշտն, եթե հնարավորէ, փորձեք դա տալ նրան, ատճեցրեք այն մրգերն ու բանջարեղենները,որոնք ձեր հաճախորդներնեն ցանկանում, այլ ոչ թե այն, ինչ դուք եք ցանկանում, աշխատեք գոհացնել հաճախորդին արագ ն բարեհամբույր սպասարկմամբ, ժամանակ առ ժամանակ վաճառվող մթերքից ինչ-որ բան անվճար կամ լրացուցիչ ւովեք (հաճախորդներինդա շատ է դուր գալիս), եղեք աշխույժե զվարթ, եթե նույնիսկայդպիսիտրամադրություն չեք ունենում, եթե հաճախորդըբողոք ունի, ցույց տվեք, որ զղջում եք, որ նա բավարարվածչէ, ե անհրաժեշտությանդեպքում առաջարկեք փոխել ապրանքըկամ փոխհատուցումւոալ:

Շուկայավարման խորհուրդներ »

պրոֆեսիոնալ փաթեթավորում:Այնպես արեք, որ ռՕգտագործեք ձեր ապրանքըգրավիչտեսք ունենա ն իաթեթավորվածվիճակում (կամտուփի մեջ), ն վաճառասեղանի վրա,

-

լզճտտաոտակաադատատտապո«ապո՞պատառատաաաաաաա ՀՇպաա««««ՎՆԿ թա աան ւաաաաամնն:

անււոաարայի,

մա ռապատաո-

գտեք շուկայի մի «չնկա հատուկապրանք,որը մ այլ ֆերմերներ չեն կա առանձնահատուկ շուկա ընտրեք այնպիսիբույսեր ձեր ապրանքիգները հա սակայն ավելացրեք 10 օրգանականարտադրա ոռոգումը պարտադիրէ արտադրանքստանալուհ ընտրեք այնպիսի արտ փոխադրելկամպահեստ ընդլայնեքապրանքատ չի վաճառվում,ապա մյու վերջինը, սակայն ոչ պ գործում մեծ ջանբեր ն է ստանալուց,եթեչես կար

ՓԱԹԵԹԱՎՈՐՄԱՆ

ԱՌԱՎԵԼՈ յ վ շ մ

գ դ

բ ե բ ն կ ջ

որը լիովին բավարափաթեթավորումը, Գոյություն րում է նրանց պահանջները:

ունի այն կարծիքը, որ «ապրանքները ոչ»: են, իսկգնորդները՝ վերադառնում

Ք

զարգացման Ուստի, գոուղատնտեսության է մրցակցային առկա Ցներկա փուլում,երբ

շուկւսյաչկան կանոնակարգված է կարնոր շատ կան հարաբերություններ, իրացումը: ապրանքիարդյունավետ արտադրված նշանակություն է ստանում կարնոր շատ տեսնկյունից Աս մեկը: երաշխիքներից է հաջողության որը հանդիսանում փաթեթավորումը, մարքեթինգային Փաթեթավորումը շղթայիկարնորօղակներիցէ, որի շնորհիվ մենք տեղեկություն ենք տրամադրում դաշտ Ա

:

-

գնորդներին: պետք է դիտարկել Փաթեթավորումը գործիք, որը որպեսհզոր մարքեթինգային հնարավորությունէ սալիս գյուղմթերք ն ընդլայնելարտադրությունը արտադրողին շրջանում:Շատ կարնոր է, որ առաջացնելսպառողների վստահություն պարունակիոչ միայն տեղեկատվություն գյուղմթերքիմրաթեթավորումը ու ն արտադրության պատմության վայրի այն.արտադրողի արտադրանքի, մասին:

է ապրանքի հանդիսանում Փաթեթավորումը

ձնավորմանկարնոր մասը ն փաթեթավորման հետ կապված ծախսերը պետք է մտնեն գնիմեջ: վաճառվողապրանքի է ավելի կարնոր, որն Այն փիաթեթավորումն

ապահովումէ ապրանքիամբողջականությունը, ն տեղափոխման հարմարադրա պահպանման ն հետագա օգտագործումը: վետությունը Պետք է հաշվիառնել նան այն հանգամանքը, թե ձեր կողմից արտադրվող արտադրանքը թետեղաւիոէ թա՞րմսպառման, նախատեսված ն համար ինչպիսի համար, թե փաթեթավորման խմանկամպահպանճան նյութ է նախընտրում սպառողը (բազմակիօգտագործման,փայտե, |

Օֆշֆ»թֆթՕշեշեԼե"`"սնթծ...ե.Եծ

պոլիէթիլենային,թե թղթե տոպրակներ,ծղոտե զամբյուղներ,թե մեկ այլ տիպի): Անկախ նրանից, թե ինչ միաթեթավորումէ նւսյխընտրումսպառողը, փաթեթավորմանհիմնական նպատակը մնում է սպառողինտեղեկատվությունհասցնելը, նրան նախընտրած քաշով ապրանքի տրամադրումը,մթերքիապրանքայինտեսքի ն անվտանգության պահպանումը: տուփի կամ տաՓաթեթավորման րայի կրկնակիկամ բազմակիօգտագործումը կարող է էականորեննվազեցնել փաթեթավորմանբացասական ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա: Փաթեթավորումըպեւոք է ապահովի նան հարմարավետություն, օրինակհեշտությամբ ն բացվի փակվի ապրանքի մնացած մասը պահպանելուհամար,հարմարլինի տեղափոխմանհամարն այն: Փաթեթավորումըշատ կարնոր գործընթաց է, որի միջոցով կարող եք ցույց տալ նախ ն առաջ ձեր կողմից արտադրված ապրանքի առանձնահատկությունները (օրինակ մաքրության,առանց նեսննդարարումշակության,առողջարար հատկությունների թունանյութերի թյան վերաբերյալ), որը գնորդի մոտ ապրանքը գնելու ցանկություն կառաջացնի: միջոՅուրահատուկփաթեթավորման ցով դուք կարող եք անհատականացնել, առանձնացել,կարնորելձեր ապրանքըն անհրաժեշտտեղեկատվությունտրամադրել ձեր հաճւմխորդներին,խրախուսել նրանց, որն անշուշտ կնպաստի ձեր | արտադրանքի ծավալների աճին ն եկամուտներիավելացմանը: Փաթեթավորճան ընտրությունըպետք է լինիգիտակցվածն հիմնավորված: |

:

Հայաստանի կենտրոնական լո

ԹՈօոոՏտ, ՒՅՒԵՏ, ԱԾ: ՝/օո«, ԼՇՏ|ԹՄ

հյուսիսարեմտյանտարածաշրջաններիդեղաբույսերըն դրանց մշակմանհեռանկարները,Երնան, 2003 Կոշչեն ԱԿ., Վայրիուտելի բույսեր, Երեան, 2007 Պյօցտոց ԷԼԹՐ56, ԽԹաՇՅԼ Քռուտ օք Քուռյո Յոմ Էսոօքծ, Լօոժօո,

Վարդանյան Մ.Ա.,

Մելիքյան Ա.Շ., Հայաստանում տարածված մի շարք վայրի կենսաբանականառանձնահատկությունները բանջարաբույսերի ն դրանցօգտագործման Երնան,2001 հնարւսվորությունները,

-

ԳյուլխասյանՄ.Ա., Բուսաբուծություն Երնան, 2001 Մելիքյան Ա.Շ., Բանջարաբուժություն,Երեան, 2005 ՍարուխանյանՆ.Գ., Օրգանականզյուղատնտեսություն,Երնան,

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

Կ

էլ-փ

Հեռախոսնե

ՀայաստանիՀանր

Գյուղատնտեսութ

Հեղինակ

Փորձագիտա