ELIB – Էլեկտրոնային Գրադարան | Գրքեր, նյութեր, հոդվածներ

ԴՌՆԱՐԱ ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

ԳՅՈՒԼՆԱՐԱ ԱԲԲԱՎԱՄՅԱՆ,

ՏԻՊԱԿԱՆ

ԿԵՆՍԱԲԱՆՈՒԹՅԱՆ

ԼՈՒԾՈՒՄՆԵՐԻ

ԽՆԴԻՐՆԵՐԻ

ՄԵԿՆԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

ԵՐԵՎԱՆ 2007

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ԱԳՐԱՐԱՅԻՆ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆ

1ԱՆՐԱԿՐԹԱԿԱՆ ԾՐԱԳՐԵՐԻ ՈՒՍՈՒՑՄԱՆ ՎԱՐԺԱՐԱՆ

ԳՅՈՒԼՆԱՐԱ

ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ, ԴՈՆԱՐԱ ԲԱԼԱՍԱՆՅԱՆ

ԿԵՆՍԱԲԱՆՈՒԹՅԱՆ

ԽՆԴԻՐՆԵՐԻ

ՏԻՊԱԿԱՆ

ԼՈՒԾՈՒՄՆԵՐԻ

ՄԵԿՆԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

ԵՐԵՎԱՆ 2007

ՀՏԴ 57 ԳՄԴ

ՆԱԽԱԲԱՆ

(07)

28.077

Ա 161

«Կենսաբանությանտիպականխնդիրներիլուծումների մեկնաբանություն» ժողովածուն նախատեսվածէ բարձր դասաԳրախոս՝Մորֆոլոգիայի ն ծննդագիւոության աճբիոնիդոցենտ` Գ, Սերոբյան

րաններիաշակերտների,նաեւ դիմորդներիհամար:

Մասնագիտական խմբագիրՀ̀ՊԱՅ-իվարժարանի հայոցլեզվի

ուսուցչուհի Ա. Սարգսյան

-ԱբրահամյանԳ., ԲալասանյանԴ. «Կենսաբանության տիպական խնդիրների լուծումների մեկնաբանություն»՝ ձեռնարկ: Եր.: ՀՊԱՀ, 2007 52 էջ: Ձեռնարկումբերված է հանրակրթական ծրագրով նախատեսված ավագ դպրոցի ծրագոին համապատասխանող ընտրովի խնդիրների̀րենց լուծումներովն մեկնաբանություններուլ: Մ246

Խորին շնորհակալությունս

եմ

հայտնում յ

վվարժարանի

տնօրեն Ռ. Սարգսյանինայս ժողովածուի մտահղացումըտալու եւ

ստեղծման աշխատանքներին զորավիգլինելու համար:

ՀՊԱՀ

վարժարանիկենսաբանության ուսուցչուհի` ան ԳյուլնարաԱբրահամ)

ՀՊԱՀ-իԸնդհանուրկենսաբանության

ամբիոնիդոցենտ՝ 1901000000. 007Թ 0173(01):007.

|ՏՑԻ| 978-99941-52-315

ԳՄԴ 28.0

Փ Փ

Գ.., Բալասանյան, Աբրահամյան Հայաստանի պետականագրարային համալսարան

ԴոնարաԲալասանյան

Բաժին1

23040000

ձ. `

քան անի ժամ է

գազ

քնել մարդը,եթե արտաշնչելէ 86,4

1. ,

ժամանակշնչառականշարժումների մեկ րոպեում թիվը շ-ի պարունակությունը արտաշնչվողօդում` 494: Որոշենքքնած ժամանակարտաշնչած ընդհանուր օդի

854-465

-ՀՔԾԾ

864»

2լ- 10046

Հ.

ը Հ

Քանի շնչառականշարժում է շնչառականշարժում 3.

2լծցլ

2160000մ

260000 մլ կատարվել

մլ

Որոշենքքնի տեւողությունը

6 ժամ

Լուծում Հայտնի է, որ ներշնչվող օդում կա 21995 թթվածին, արտաշնչվող օդում 1696 թթվածին: Այս տվյալներիցհետեւում է, որ յուրացվում է 506 թթվածին: Հանգիստ ներշնչման պահին թոքեր է մտնում 500 սմ: օդ, իսկ շնչառական շարժումների թիվը 1 րոպեում հավասար է 16-ի: Մեկ ժամվա ընթացքումթոքեր է մտնում 500 սմ52162 60.» 480000 սմ` օդ, որի 596 յուրացվում է:

:«

Մարդըհանգիստշնչել է 48 ժամ: Քանիմլ Օշ ընթացքում 1 թոքաբշտի (ալվեոլի)միջոցով:

Պատասխան`24000

ներծծվելայդ

Վաշվենքշնչառականշարժումներիթիվը48 16260724 48 46080 շնչառական շարժում

սմ

Պո

24000սմ" Օշ

Օշթթվածին

Որոշել, թե քանի խորանարդսանտիմետրածխաթթուգազ է ւ արտաշնչում մարդը շնչառության " Մ մեկ ժամում հանգիստ ուն

Աա (արթուն վիճակում): |

Լուծում

ժամում:

Մարդը մեկ րոպեում կատարումէ 16 շնչառականշարժում, Յ յուրաքանչյուր ներշնչման ժամանակ թոքեր է մտնում 500 սմ` օդ, որո 1.

կկազմի`

800:18:60:480.000 սմ) օդ

Հաշվենքյուրացվող թթվածնիծավալը, եթե ներշնչվող1 արտաշնչվողօդի մեջ թթվածնիտարբերությունը կազմում

Հայտնիէ, որ մի թոքում կա 300 միլիոն թոքաբշտիկ: Հանգիստ վիճակում ներշնչվող օդի ծավալը 500 մլ է, շնչառության 1 րոպե` 16 (արթուն հաճախականությունը վիճակում):

2. Ներշնչվող օդի ծավալը48 ժամում 2800: ՆԻԱ լօդ

10066

ո.

Լուծում

Ձեզ հայտնի տվյալների հիման վրա որոշեք, թե քանի խորանարդ սանտիմետր թթվածին է յուրացնում առողջ մարդը 1 ժամում հանգիստշնչառությանդեպքում(արթուն վիճակում):

480.000

Յ.

Վաշվենքմեկ թոքաբշտում ներծծվածՕշ-ի ծավալը : 600.000.000 0,0019 մլ Օշ

Պատասխան՝0.0019 մլ Օշ

6 ժամ Պատասխան`

մլ թթվածին

12-սկՇՕ ա ծավ "1

«51152000

1152000

ածխաթթու

Լուծում '

Մարդ,անատոմիա, ֆիզիոլոգիա,հիգիենա

10026

եւ

Ածխաթթու գազը

ներշնչվող օդում կազմում է 0,0396, իսկ 2. արտաշնչվողօդում 4926,ուրեմն :

480.000

ծավալը 2. Որոշումենք շնչառական Յ 528000 սմ` : 960 - 550 սմ

10006

ՀՏՐ» 480.00

«Հ

գազ

144սմ՝ ածխաթթու

հետ: արտաջնչվող օդի 10052

ինչքան ածխաթթուգազ անջատվի

ժամուն

480.000

Հո

480000»003

ՃՀԻՅ

)

Պատասխան՝144 սմ`,

19200

սմ

տրամագիծըմիջին հաշվով մկմ Որքան Մեկ էրիջրոցիտի միջինընդհանուր կլինի հասուն մարդու արյանբոլոր էրիթրոցիտների շղթայիձնով: ա նընդհատ դասավորենք նրանց եթե երկարությունը,

|գ4սմ՝ ած ածխաթթու

000 էրիթրոցիտ,իսկ Հիշենք, որ 1 մմ: արյան մեջ կա 5 000 հասուն արյանքանակը 6լ է. կա 51արյանմեջ 1. Վաշվենքթե քանիէրիթրոցիտ 10" էրիթրոցիտ 25: 1000» 5 000.000»

Որոշել

ՀՐ

Որոշել մարդու ներշնչվող օդի միջին ծավալը սմտ մե ժամանակ, եթե հայտնի է, որ արտաշնչած օդի գումարայինծավալը կազմումէ ժամում 528000 սմ:

Նարդու

չեառանան

մկմ

51» 10:մկմշ մմշ մկմ

117»

10000

ավ

լ-

Որոշում ենք հանգիստ ժամանակ (արթուն վիճակում շնչառականշարժումների թիվը 1 ժամում իմանալով, որ շարժումներիթիվը 1 րոպեումկազմում16: 960 շնչառականշարժում / ժամ 162 60

1000000

1սմ՛Հ12:10

Լուծում

կմ

Լուծում

կմ

է 128

1 մմ՛

շնչառական շարժման

միլիոն:

«ոտի

Պատասխան8̀7,5 կգ

մկմ: մակերեսըմիջինհաշվով կազմում էրիթրոցիտների միջին Ինչպիսինն է հասուն մարդու արյան էրիթրոցիտների Է 5 քանակը1մմ5կազմում ընդհանուրմակերեսը, եթե էրիթրոցիտների

-1009»

մկմ 200

5,25 կգ

մարդու կշիռը 2. Որոշել 5.25 Հ

միջին ընդհանուրերկարությունը Որոշենքէրիթրոցիտների

Պատասխան`

Որոշենքհասուն մարդուօրգանիզմումեղած արյան կշիռը

25:102:8մկմ-22»10

Լուծում 1.

է:

Լուծում

մարդու կշիռը, եթե արյան զանգվածը կազմում է մարմնիկշռի 626 (արյան տեսակարարկշիռը 1,050 է):

5լ2: 1,050

սմ`

գազ |

Պատասխան`550 սմ`

սմ-

ՑԱ

մմ3-ում ծավալը էրիջրոցիտների 105մկմ՛ -6,4 սմ՛

Որոշումենք 5,105 էր. «128 մկմ՛ 6,4 -

1սմ:6,4

1լ:64:410

6,4» 10 սմսմ 1000 -642»«10: Հ

«6-384: 10" 81:64»:10:45-3227

սմ՛ 10"

5լ:6,4»

մ:

10" «3200

մ7

2. Որոշում ենք մեկ օրում անցնող արյանբաժինների(1մլ:) թիվըսրտիմիջով: 6800 :5,6լ 1214,3 անգամ Հ

3840 մՊատասխան՝

(6լ) կամ3200 մո(5լ)

Պատասխան1̀214,3 անգամ

Ձեզ հայտնիտվյալներիհիման վրա որոշեք, թե 5 րոպեի ընթացքումհասուն առողջ մարդուարյունըքանի անգամկշրջանառի ն այդ ընթացքում արյան անոթներով քանի վայրկյանկհանգստանան սրտիփորոքները:

11. առողջ

Հաշվել օրվա ընթացքումսրտի կատարածկծկումներիթիվը մարդուհարաբերական հանգստիվիճակում: Լուծում

Լուծում

Հայտնի է,

վայրկյան 1. 5

որ

1 շրջանը տնում է 27 արյան շրջանառության

րոպենՀ5»60

2. 1 շրջ.

«Հ

Առողջ մարդու սիրտը հարաբերական հանգստիվիճակում1 րոպեումկատարում 70-75 կծկումներ: է 1 րոպեում 75 կծկումներ

Հ 300

վրկ

-300վկ

վրկ

7-39 .-լլլ

ա Քանի որ սրտային այ ցիկ փորոքները 3. 0,8 - 1 ցիկլ

300-2

ՆՀ

անգամ

1 ժամում

են:

Ծն

,ո

րից -»

ցիկլ

լ վայրկյան

10.

2Հ3/5:0,5Հ

187,5 վրկ

Օրվա մարդու երիկամներով անցնում է 1700լ արյուն: Սա համարյասրտի միջով արյան մեկ քառորդ մասն է: Օրը քանի անգամ է սրտի միջով անցնում 1 մլ ծավալով արյանբաժինը,եթե մարդուարյունատար համակարգը պարունակում է մոտ5,6 լ արյուն: ընթացքում հասուն

մոտ

Լուծում 1.

Որոշումենք մեկ օրում մարդուսրտիմիջով հոսող արյան

ծավալը: 1700:

6800լ / օր

60275

ՃՀ

կծկումներ

--24

կծկումներ

Պատասխան1̀08000

355500.-108000 կծկումներ

24»4500

կծկումներ

12.

24 ժամում

րոպեում

5 րոպեումհանգստանում են Սրտափորոքները

ցիկլում 0,5 375 ցիկլում 2

է08

հանգստանում րա տնու ոմ

րոպեում

Ինչովբացատրել,որ արյունըձախփորոքիցաորտա է մղվում 0,5մ/վրկ արագությամբ,աջ նախասիրտէ վերադառնում0,2մ/վրկ արագությամբ: Պատասխան`արյան հոսքի արագությունըկախված է ոչ միայնփորոքներիկծկմանուժից, այլ նան այն անոթներիընդհանուր մակերեսից,որով շրջանառումէ արյունը:Քանի որ այն սիներակների ընդհանուր ներքին մակերեսը,որով արյունըվերադառնումէ աջ նախասիրտ,ավելի մեծ է, քան աորտաինը,որով ձախ փորոքից մղվում է, ուստի շրջանառությանընթացքումարյան հիդրդինամիկ է շփմանդիմադրության ուժը ծախսվում հաղթահարման վրան արյան է: փոքրանում հոսքիարագությունը 13.

Ծխախոտիծուխը ճնշում է վերին շնչառական ուղիները ծածկողէպիթելիթարթիչների ակտիվությունը:

Ինչու է դա նպաստում այսպես ասած «ծխողների հազի» ուժեղացմանըն թոքայինհիվանդությունների զարգացմանը:

Պատասխան` շնչառական ուղիների լորձաթաղանթի թարթիչավորէպիթելը շնչուղիներից խորխի ձնով հեռացնում է օդի հետ ներշնչվածծխի, փոշու ն այլ Օտար նյութերիմասնիկները: Եթե ծխախոտիծուխը 6նշում է վերին շնչառականուղիների էպիթելի թարթիչների շարժման ակտիվությունը, նշանակում է թուլանում է փոշու մասնիկների ե խորխի հեռացումը ե նրանց կուտակումը ռեֆլեքսորեն ուժեղացնում է հազը, նպաստում թոքաբշտերիառաձգականության թուլացմանը, ինֆեկցիոն հիվանդությունների զարգացման համար ստեղծում բարենպաստ պայմաններ:

0.8 վրկ

0.4 վրկ

24 ժամ-7

24»0.4 Ն

ժամ

Պատասխան1̀2 ժամ

14.

Օրվա ընթացքում քանի ժամ

են

կծկվում

եւ

որքան

հանգստանում փորոքներըառողջ մարդու հարաբերականհանգստի

վիճակում:

Լուծում

Սրտի մեկ բոլորաշրջանիընթացքում,որը տեւում է 0,8 վրկ, փորոքներըկծկվումեն 0,3 վրկ, իսկ հանգստանում0,5 վրկ: 0,8 վրկ 0,3 վրկ --

242503

24ժամ-4

ժամ --

9 ժամ

«9

ժամ

15 ժամ

Պատասխան`օրվա ընթացքում փորոքները կծկվում

են

ժամ, հանգստանում15 ժամ: 15.

Օրվա ընթացքում քանի ժամ է կազմում փորոքների եւ ընդհանուրթուլացումը առողջ մարդու հարաբերական նախասրտերի հանգստիվիճակում: Լուծում

Սրտի մեկ բոլորաշրջանիընթացքում, որը տեւում է 0,8 վրկ եւ փորոքներիընդհանուրթուլացումը առողջ մարդու նախասրտերի հարաբերականհանգստիվիճակումտեւում է 0,4 վրկ:

Բաժին2

Լուծում

համաձայնԴՆԹ-ի մոլեկուլում Լրացչության սկզբունքի

Բջջի քիմիականբաղադրամասերը

ԴՆԹ-ի նուկլեոտիդների1895 կազմում է ադենինային նուկլեոտիդը: Գտնել մնացած նուկլեոտիդների տոկոսային

500 նուկլեոտիդը կլեոտիդը

նուկլեոտիդ

պարունակությունը:

2044"

10090

7--

1.»

Լուծում

Լրացչությանսկզբունքի համաձայնԴՆԹ-ի մոլեկուլում

ԱՀԹ ԴՆԹ

ԳՀ-8-64:2 Գ ՀՑ «32960

Պատասխան` Ց

Պատասխան՝ Թ

1852.

Գ ՀՑ

ԴՆԹ-ի մոլեկուլում ցիտոզինայիննուկլեոտիդի քանակը 450 չ,

Լուծում նուկլեոտիդ

1005»-»

Պատասխան2̀500

Յ.

նուկլեռտիդ ԼԱՏ - 2500

նուկլեոտիդ

ԴՆԹ-ի մոլեկուլում գուանինայիննուկլեոտիդի քանակը 500 է, որը կազմում է նուկլեռտիդներիընդհւսնուր թվի 2055-ը: Որոշել մնացած նուկլեոտիդների քանակը:

նուկլեռտիդը

նուկլեռտիդ նուկլեոտիդ

ԱԹՀ750

Գտնել|իլ լնուկլեռտիդներից յուրաքանչյուրի տոկոսային պարունակությունը մարդու սոմատիկ բջիջների ԴՆԹ-ի մոլեկուլում, եթե Ա Հ Թ / Գ Հ Ց քանակականհարաբերությունըհավասար է 1,5-ի:

Լուծում

թիվը:

2Հ750նուկլեոտիդ

Գտնել ԴՆԹ-ի մոլեկուլումնուկլեոտիդների ընդհանուր

է նուկլեոտիդների ընդհանուրթվի 1896-ը: կազմում

նուկլեոտիդԳ

նուկլեոտիդ

նուկլեռտիդ Թ-ԱՀ1500:

»100:95-(ԱՀԹ)

որը

ԱՀԳՀ8Ց«ԻԹՀ10096

նուկլեոտիդ

ԳՀՑ Գ Հ Ց Հ6492

նուկլեոտիդ կազմվածէ չորս նուկլեռտիդներից

ԱՀԹՀԳՅՀՑ

կազմվածէ 4 նուկլեոտիդներից

նուկլեոտիդ

«2500

ԴՆԹ

ԳգՀ8

ԱՀԹՀ

ՀԱՐ

Լրացչության սկզբունքի համաձայն ԴՆԹ-ի մոլեկուլում ԱԹ

գՀ8

ԴՆԹ-ն

«15

ԳՀՑ

գգ

կազմվածէ չորս նուկլեոտիդներից

ԱՀԳՀՑՀՎԹՀ10096

1Ն5Գ4 Գ

ԳՀ 1,5Գ 5Գ Հ 10026

ԳՀՑ

10046

ԱՀԹՀՆ524Գ

20Հ 3056

15)

1:02 առ

ատաաա

ԱՀԱ ան

20926

ԱՀԹ

-Հ3099

կազմվածէ չորս նուկլեռտիդներից ՀՔ100 նուկլեոտիդ 8100 նուկլեոտիդ 17Գ417ԳՀ«ԳՀԳ-Հ 5.4 ԳՀ8100 նուկլեոտիդ Գ 1500 նուկլեոտիդ Գ 1500 նուկլեոտիդ Ց ԱՀ-ԹՀ172Գ52171500 նուկլեոտիդ 2550 նուկլեոտիդ ԹՀ 2550 նուկլեոտիդ Ա

ԴՆԹ

ԱՀԹՀԳՀՑ

ԴՆԹ-ի երկարությունը 1,02 2» 10: նուկլեոտիդների թիվը, եթե հայտնի է, երկարությունը0,34 նանոմետր է:

ԳԳ

ԳՒՑ

ՊատասխանԳ̀

աաա

որ

Գտնել ԴՆԹ-ում մեկ նուկլեոտիդի

Լուծում

Մեկշղթայումնուկլեոտիդներիթիվըհավասարէ

102210"

Լ/------------

0,34

Պատասխան` ԱՀԹ

Գ ՀՑ

Հ2550

Հ1500

նուկլեոտիդ, նուկլեռտիդ

ԴՆԹ-ի մոլեկուլը կազմվածէ երկու շղթաներից,ուրեմն նուկլեոտիդշ 2 6000 նուկլեոտիդ

Պատասխան6̀000

նուկլեոտիդ

ԴՆԹ-ի երկարությունը 1377 »չ 10: մետր է: Գտսել նուկլեռտիդներից յուրաքանչյուրի քանակըԴՆԹ-ի մոլեկուլում, եթե Ա Հ Թ/ԳՀ Ց քանակակւսնհարաբերությունը հավասար է 1.7-ի, իսկ ձեկ նուկլեոտիդիերկարությունը0̀,34 նանոմետրէ: Լուծում

Մեկ շղթայում նուկլեոտիդներիթիվը՝ լԱ-----

137210"

0,344 10`

նուկլեոտիդ

ԴՆԹ-ի մոլեկուլը կազմված է 2 շղթաներից, ուրեմն նուկլեոտիդ2 2 8100 նուկլեոտիդ: ԼրացչությանսկզբունքիհամաձայնԴՆԹ-իմոլեկուլում

ԱՀԹ

աաաիի,

ԳՀՑ

Ա»17Գ

Բաժին3

Գտնել ճեղքվածգլյուկոզի եւ ԱԵՖ-ում կուտակվածօգտակար էներգիայի քանակները, եթե գլյուկոզի անթթվածին ճեղքման ժամանակառաջացելէ 26 մոլ ԷչՕ:

Նյութափոխանակություն Ծանոթագրություններ, բանաձեւեր

Լուծում

Նյութափոխանակության բաժնի խնդիրներըկազմելիս նկատի առնվել, որ գլյուկոզի անթթվածինեւ թթվածնային ճեղքումները ընթանումեն ըստ իրենցգումարայինհավասարումների` մինչեւ վերջ:

Օգտվում ենք (1) հավասարումից 1 մոլ գլյուկոզ 2 մոլ ՒՕ « 26 մոլ ՒշՕ

են

Նյութափոխանակության բաժնի խնդիրներըլուծելիս օգտվում ենք հետեւյալհավասարումներից: Գլյուկոզի անթթվածին ճեղքման հավասարումը Դ (1) ՇւՒկշՕ6 2էկԲՕյլՀ 2ԱԿՖ 2Շ5Է5Օգ 2ԱԵՖ Հ 2էԷշՕ

Թթվածնայինփուլի հավասարումը

(2) 2 ՇոՒԵՕդԻ6 Օշ

36 ՒՆՔՕչ

36 ԱԿՖ-6

ՇՕշ

Օ.Գ.գ,

6 Օշ

էներգիա

օգ. Հ

ՒՏՔՕլ

38 ԱԿՖ

6 ՇՕշ

Ժէ

36 ԱԵՖ

38 ԱԵՖ

մոլ գլյուկոզ

42 ՒշՕ

ԻչՕ

մոլ ԱԵՖ --40 կջ մոլ ԱԵՖ 7 -

Գլյուկոզի անթթվածինճեղքման ժամանակառաջացավ20 մոլ Լուծում

Օգտվում ենք (1) հավասարումից 1 մոլ գլյուկոզ 2 մոլ ՒշՕ 20 մոլ ԷշՕ -

մոլ ԱԵՖ

(10096

ընդհ. էներգիա

2ՀՅ-16

ՒՕ: Քանի մոլ գլյուկոզ է ճեղքվել:

13 մոլ գլյուկոզ

Գլյուկոզիլրիվ ճեղքմանգումարայինհավասարումը

(3) ՇւէնչՕ:

շ--- 3մոլ գլյուկոզ

ՃՀ

կջ

Պատասխան`13 մոլ Գլյուկոզ, 1040 կջ 3.

Օրգանիզմումճեղքման է ենթարկվել12 մոլ գլյուկոզ, որից 7 մոլը թթվածնայինփուլով: Ինչքան օգտակար էներգիա է կուտակվել ԱԵՖ-ի ձեւով անթթվածին,թթվածնայինփուլերի եւ ամբղջ պրոցեսի ընթացքում:

4»

0»«1 -

|0մոլ գլյուկոզ

Պատասխան`10մոլգլյուկոզ

Լուծում

գլյուկոզի անթթվածինճեղքմանհավասարումից(1)` ունենք 1 մոլ գլյուկոզ -- 2 մոլ ԱԵՖ 12 մոլ գլյուկոզ --.7«

ՎՈ

լշ»2 Համ

Աո 7 մ ոլ

ԻՑ (2)՝ ունենք

ուրեմը

մոլ

մոլ ԱԵՖ

մոլ ԱԵՖ -- 40 կջ մոլ ԱԵՖ -2«

մոլ կաթնաթթու

252540

ՀՈՂ

Օրգանիզմում ճեղքման է ենթարկվել 14 մոլ գլյուկոզ, որից միայն 8 մոլը՝ թթվածնային փուլով: Հաշվել ամբողջ պրոցեսի օգտակարգործողությանգործակիցը:

կջ

ուծու Լուծում

10080

կջ

10080

Պւստասխան՝960

10080 կջ 11040 կջ `

կջ (թթվածնային) 11040

կջ (ամբողջպրոցեսի ընթացքում)

կջ (անթթվածնային) (թթվածնային) (ամբողջպրոցեսիընթացքում)

Օ.Գ,

Օրգանիզմում ճեղքման ենթարկված 13 մոլ գլյուկոզից միայն մոլը անցավ թթվածնայինփուլով: Քանի մոլ ՇՕչ է առառացելհ քանի մոլ կաթնաթթուէ մնացել ամբողջպրոցեսիընթացքում:

Լուծում

ուրեմն`

1մ ոլ

առաջանում է

պրոցեսում,ուրեմն 1 մոլ գլյուկոզ 6 մոլ ՇՕշ 5 մոլ գլյուկոզ--2« --

միայն

թթվածնային ճեղքման

օգ.

էներգիա )(

«Հ

10006

էնե էներգիա

նդհ. ընդհ.

ուկոզ -գլյուկոզ

կուտակված էներգիան է,

2 մոլլ ԱԵՖ

մոլգլյուկոզ-2

մոլ գլյուկոզ--

36մոլ ԱԵՖ

մոլ 288 մոլ 316 ԱԵՖ Օգտակար էներգիա 316 2

մոլ ԱԵՖ

-»28

Ով

ՆՄ-

մոլ գլյուկոզ-4

-ը

Օգտակար էներգիան` ԱԵՖ-ում

ՇՕչ

մոլ կաթնաթթու

Պատասխան՝30 մոլ ՇՕշ, կջ ((անթթվածնային)

ԼՐՑՀ. լօ

մոլ ԱԵՖ (ամբողջպրոցեսիընթացքում)

24240960 --Ղ

մոլ ԱԵՖ--40 կջ մոլ Սեֆ --7

մոլ 5մոլ Ցմոլ գլյուկոզ մոլ գլյուկոզ 2 մոլ կաթնաթթու մոլ գլյուլլոզ

մոլ ՇՕչ

զօ

Ան գլյուկոզի մոլեկուլները. որոնք չեն անցել թթվածնային փուլ, նրանցից առաջացածկաթնաթթվիմոլեկուլները մնացել են,

գլյուկոզ2

մոլ -

ԱՑ

7:36

ՆՇ.

շվմ ոլ ՍԵՖ

թե |

մոլ ԱԵՖ

կջ

12640

կջ

փուլում մեկ մոլ գլյուկոզի ճեղքումից անջատված Անթթվածին 2600 կջ, մինչեւ ընդհանուրէներգիան 200 կջ է, թթվածնայինփուլում վերջ ճեղքումից`2800 կջ, ուրեմն`

Ընդհանուր էներգիան 144 200 կջ չ 8» 2800 կջ Ընդհանուրէներգիան կարելի է հաշվել նաեւ Հ

օրինակ՝ Ընդհանուրէներգիան կամ Ընդհանուրէներգիան

14»

12640

կջ

օ.Գ..-----------Է

23600

կջ

6» 2600

կջ Հ 8» 2800 կջ

10056

այլ

կբ Հ

23600

կջ

նջ

կջ

Աա

Օշը

օգտագործվում է պրոցեսում,ուրեմն`

մոլ գլյուկոզ

մոլ աաա

21600

միայն

ԱԵՖ

թթվածնային ճեղքման

ՀՐԱԿմոլգլյուկոզ(անթթվ. Հ

Հաշվենքթե քանի՞մոլ ԱԵՖ 1 մոլ գլյուկոզ 38 մոլ ԱԵՖ

կառւսջանա այդ ընթացքում

մոլգլյուկոզ- 2

Ֆ-.--

14238 յ

մոլ ԱԵՖ (անթթվ.

թթվածն. )

մոլ

մոլ գլյուկոզ

--630գ

մոլ գլյուկոզ

«ԱԲՈ -35մոլ

գլյուկոզ

մոլ ԱԵՖ

մոլգլյուկոզ- 2

մոլ ԱԵՖ

թթվածն. )

մոլ գլյուկոզ --180

3,Ք

էլ

Գլյուկոզի լրիվ ճեղքման գումարային հավասարումից(3) ունենք

մոլ Օշ

-84մոլ0չ

14մոլ Հ18մոլ գլյուկոզ

կջ

21600

մոլգլյուկոզ

Լուծում

Լուծում -

ձ-|

---Վ

Պատասխան` ճեղքվել է 18 մոլ գլյուկոզ, որից 18-ն փուլերով: 14-ը թթվածնային անթթվածնային,

Օրգանիզմում գլյուկոզի ճեղքումիցհետո օգտագործվելԷ 84 մոլ Օշ եւ ԱԵՖ-ում պահեստավորվել է 21600 կջ էներգիա:Գտնել ճեղքմանենթարկվածգլյուկոզի մոլերի քանակը:Դրանցիցքանի՞սն են անցել թթվածնային, քանիսը՝ անթթվածնային փուլերով:

մոլ ԱԵՖ

Ճ-

Օրվա ընթացքում որքան ԱԵՖ են սինթեզում մարդու բջիջները, եթե նրա ծախսած էներգիան լրացվում է սննդի հետ ընդունած630 գրամ գլյուկոզով: Հաշվի առնել այն, որ գլյուկոզի մոլեկուլային զանգվածը180 ածխածնայինմիավոր է (ա. մ.), իսկ ԱԵՖ-ը` 507:

Ք3,5696 Պատասխան`

մոլ

մոլ ԱԵՖ

53.5695

կերպ,

23600

կռ

507 գ

մոլ ԱԵՖ»

35236

մարան

մոլ ԱԵՖ

ՀԲորՐկգ «674

ԱԵՖ

Պատասխան6̀7,4 կգ ԱԵՖ 8.

եւ թթվածնային փուլերումառաջացածջրի Գտնել անթթվածին մոլերի քանակը, եթե գլյուկոզի ճեզքման պրոցեսումօրգանիզմում 10000 կջ մնացել է 22 մոլ կաթնաթթուեւ ԱԵՖ-ում պահեստավորվել` էներգիա:

մոլ ԱԵՖ (անթթ.)

մոլ ԱԵՖ

2| -

Լուծում

մոլ ԱԵՖ

կջ

40000

մոլ գլյուկոզ

Մոլեկուլայինկենսաբանություն

կջ

մոլ ԱԵՖ

«250

մալ կաթնաթթու մոլ կաթնաթթու 22»1

Հ-Զ-

10000» 1

ԴՆԹ-ի մոլեկուլում գուանինայիննուկլեոտիդիքանակը 483 է, որը կազմում է նուկլեոտիդների ընդհանուր թվի 2146-ը: Քանի ամինաթթուներից բաղկացած շղթա է կոդավորում տվյալ ԴՆԹ-ի մոլեկուլը: Լուծում

մոլ գլյուկոզ (անթթվ.)

-- 2196

Հաշվենքթե քանի մոլ ԱԵՖ կառաջանար այդ ընթացքում

մոլ գլյուկոզ

մոլ ԱԵՖ

մոլգլյուկոզ -2

մոլ

ԱԵՖ (անթթվ.)

մոլ ԱԵՖ (անթթվՀ թթվ.)

մոլ

22821

ՀՀՏ-մոլ

մոլ ԱԵՖ

Հաշվենք ԻչՕ-ի մոլերի քանակը անթթվածինու թթվածնային փուլերում 1 մոլ գլյուկոզ 2 մոլ շՕ

մոլգլյուկոզ -2«

մոլ գլյուկոզ

մոլ գլյուկոզ-2

մոլ ՒշՕ

«Ծո

մոլ ԻշՕ (անթթվ.)

նուկլեոտիդ (ԴՆԹ-ի

Մեկ ամինաթթուն կոդավորվում է նուկլեոտիդային եռյակով, ուրեմն` 1 ամինաթբու Յ նուկլեռտիդ »«--1150 նուկլեոտիդ --

7-15

« 0»1

(1 մնացորդ)

Մեկ կամ երկու նուկլեռտիդները ամինաթթու չեն կարող կոդավորել,ուրեմն` կոդավորումէ 383 ամինաթթու: Պատասխան՝383 ամինաթթու 2.

Քանի Սպիտակուցիմոլեկուլը կազմվածէ 300 ամինաթթվից: հատվածը, որը նուկլեռտիդից է բաղկացած ԴՆԹ-ի մղլեկուլի կոդավորումէ տվյալսպիտակուցիմոլեկուլի: Լուծում

մոլ ԷչՕ (թթվ.)

ՊատասխանԱ̀ռաջացելէ34 մոլ ԻշՕ անթթվածին, 252 մոլ թթվածնայինփուլերով

4 83

կոդավորվումեն ԴՆԹ-ի շղթայով Ամինաթթուները : 2 1150 նուկլեոտիդ(ԴՆԹ-ի մեկ շղթա)

մոլ գլյուկոզ (անթթվ.Ժ թթվ.)

մոլ գլյուկոզ

10»

1005,

մոլեկուլ)

մոլ 1-ՐԲՏ-շ

Հաշվենքճեղքվածգլյուկոզի մոլերի քանակը 1 մոլ գլյուկոզ 38 մոլ ԱԵՖ

ուրեմն՝

Մեկ ամինաթթունկոդավորվումէ նուկլեոտիդայինեռյակով, ամինաթթու-- 3 նուկլեոտիդ 300 ամինաթթու

30023

Հ:

նուկլեոտիդ(ԴՆԹ-իմեկշղթա)

շղթան կոդավորվումէ ԴՆԹ-ի մեկ շղթայով, Պոլիպեպտիդային ուրեմն`

ԴՆԹ-իմոլեկուլը կազմվածէ երկու շղթաներից,ուրեմն` 1800 նուկլեոտիդ

նուկլեոտիդ : 2

Մեկամինաթթունկոդավորվումէ նուկլեռտիդայինեռյակով:

1800 նուկլեոտիդ Պատասխան`

ամինաթթու -

նուկլեոտիդ նուկլեոտիդ

Ն.302)

Ինչքան ժամանւսկումբջջում կսինթեզվի300 ամինաթթվից բաղկացածպոլիպեպտիդային շղթան:

Մեկ ամինաթթվի միացումը պոլիպեպտիդային շղթային տեւում է 1/5 1/6 վրկ, այսինքն մեկ վրկ-ում միանում է 5-6 ամինաթթու:Հաշվի առնելով այն, որ 300 ամինաթթվից բաղկացած շղթայի առաջացման համար պետք է մեկ ամինաթթվինմիանա 299, կարողենք հաշվել. -

վրկ

7 299

Սպիտակուցի բաղադրության մեջ մտնող ամինաթթուների մ. ա. է, իսկ միջին մոլեկուլային զանգվածը մոտ 120 նուկլեռտիդներինը`300: Որոշել՝ 100 ամինաթթվային մնացորդ ունեցող սպիտակուցիզանգվածն է մեծ, թե` նրան կոդավորողգենի: Քանի՝անգամ

ամինաթթու

Լուծում

ամինաթթու

վրկ

Հաշվենքսպիտակուցիմոլեկուլայինզանգվածը

ամինաթթու

Պատասխան5̀0-60

ՃՀ

Նոր Հ

|2000

ա.

մ.

Հ1020

նուկ. ,

(ԴՆԹ

նուկլեոտիդ

(ԴՆԹ-ի

մեկ

շղթան)

30600021

10023

ՆՀ

ա. մ.

Ղ------

մոլեկուլ)

120120

ամինաթթու 300 նուկլեոտիդ 100 ամինաթթու 2

Լուծում

նուկլեոտիդ 300 306000 ա. մ.

մ.

ա.

ամինաթթու

Հաշվենք գենիմոլեկուլայինզանգվածը

վրկ

Գենի մոլեկուլային զանգվածը 306000 ա-մ. է: Քանի ամինաթթվիցբաղկացած շղթա է այն կոդավորում, եթե մեկ նուկլեոտիդի միջին մոլեկուլայինզանգվածը 300 ա. մ. է:

ամինաթթու --

վրկ

ամինաթթու

վրկ 6 ամինաթթու

»տ170

Պատասխան`170 ամինաթթու

Լուծում

նուկլեոտիդ(ԴՆԹ-ի մեկ շղթան)

նուկլեոտիդ2

նուկլեոտիդ --

նուկլեոտիդ 2 -

ա.

նուկլեոտիդ(ԴՆԹ-ի մոլեկուլ)

մ. 2»

0»:300 60053

«180000

ա.

մ.

180000

12000

անգամ

Պատասխան՝ գենի զանգվածը մեծ

է մոտ 15

Մեկ ամհնաթբունկոդավորվում է նուկլեոտիդային եռյակով. 1 ամինաթթու Յ նուկլեռտիդ -

ւսնգամ

Գտնել 15600 ա. մ. մոլեկուլային զանգված ունեցող սպիտակուցի սինթեզըպայմանավորող գենի երկարությունը, եթե մեկ ամինաթթվիմիջին մոլեկուլային զանգվածը120ամ է, իսկ մեկ նուկլեոտիդի երկարությունը ԴՆԹ-իշղթայում 0,34 նմ: Լուծում

ամինաթթու 120 --

ամ.

ամ. 15600

«-

ԽՀ

ԵՀ

Ոո

ամին

Մեկամինաթթուն է նուկլեոտիդային կոդավորվում եռյակով 1 ամինաթթու --3 նուկլեոտիդ 130 ամինաթթու -« 13023

նուկլեոտիդ (ԴՆԹ-իմեկ շղթա)

ՀաշվենքԴՆԹ-իմոլեկուլիերկարությունը շ. 0,34 նմ նուկլեոտիդ 132.6 նմ

Պատասխան՝ 132,6

նմ

Գենի մոլեկուլայինզանգվածը468000 ա. մ. էՔանիփ-ՌՆԹ է հաջորդական դասավորվում ռիբոսոմիֆունկցիոնալ կենտրոնում կոդավորվող սպիտակուցը ստանալուհամար,եթե մեկ նուկլեոտիդի միջինմոլեկուլային զանգվածը300 ա. մ. է:

468000

ա.

ամ.

մ.

նուկլեոտիդ (ԴՆԹ-ի մոլեկուլ)

Սպիտակուցը է ԴՆԹ-իմեկշղթայով. կոդաւլորվում 1560 նուկլեոտիդ: 2 780 նուկլեոտիդ (ԴՆԹ-իմեկ շղթա) Հ

ամինաթթու

տվյալ ի-ՌՆԹ-ն:

Լուծում

ի-ՌՆԹ-ն կազմվածէ չորս տիպինուկլեռտիդներից

ԱՀՈւՀփՀԳՀՑՀ10092

Ու 10096 (3046- 2496 Հ 1496) 3296 Հ

ի-ՌՆԹ-ն ստացվելէ ԴՆԹ-իմեկ շղթայից

Լրացչության սկզբունքի համաձայն, այսինքն ի-ՌՆԹ-ի

տոկոսային

պարունակությանը

համապատասխանումէ ԴՆԹ-ի մեկ շղթայի լրացուցիչ նուկլեոտիդների տոկոսայինպարունակությունը, իսկ ԴՆԹ-ի այդ շղթանլրացուցիչէ երկրորդշղթային:

14:32

30 24

Հաաա

100 68.--3296

աաա

Փորձերը ցույց տվեցին, որ ի-ՌՆԹ-ի մոլեկուլում նուկլեոտիդների1495 ադենինային է, 3092 գուանինային, 2452 ցիտոզինային: Գտնել նուկլեոտիդների տոկոսայինբաղադրությունը ի-ՌՆԹ-ում եւ ԴՆԹ-ի մոլեկուլի այն հատվածում,որից ստացվել է

Գտնենք նուկլեոտիդների թիվըԴՆԹ-իմոլեկուլում. --

780»)

260 փ-ՌՆԹ Պատասխան`

Հա.

Լուծում

ամինաթթու 300

Յուրաքանչյուրամինաթթուբերվում է 1 փ-ՌՆԹ-ովայսինքն՝ փ-ՌՆԹ-իթիվըհավասարկլինի ամինաթթուների թվին:

նուկլեոտիդների

նուկլեոտիդ

Գտնենք ամինաթթուների թիվըսպիտակուցի մոլեկուլում:

Պատասխան` Գ

Ց «2792

ԱՀԹՀ234 Ու - 3292

ԴՆԹ

ի-ՌՆԹ

ց.

Ի-ՌՆԹ-ի ադենինային եւ ուրացիլային մոլեկուլում նուկլեոտիդներըմիասինկազմումեն 7592: Ց հարաբերությունը ԴՆԹ-ի այն Գտնել Ա » Թ /ԳԳՀ հատվածում, որից ստացվել է տվյալ ի-ՌՆԹ-ն:

(5) Ի-ՌՆԹ-ն ստացվել է ԴՆԹ-ի մեկ շղթայից լրաց չություն սկզբունքի

համաձայն, այսինքն ի-ՌՆԹ-ի նուկլեոտիդներիթիվը է համապատասխանում

իրՈՌների

ային.

Լուծում

ի-ՌՆԹ ԴՆԹ-ի 1-ին շղթա

իԻ-ՌՆԹ-նստացվել է ԴՆԹ-ի մեկ շղթայից լրացչության ի-ՌՆԹ-ի նուկլեոտիդների թիվը սկզբունքի համաձայն եւ է ԴՆԹ-ի մեկ շղթայի նուկլեոտիդների թվին, իսկ համապատասխանում ԴՆԹ-ի այդ շղթան լրացուցիչ է երկրորդշղթային: ԱՀԹՀ ԳՀ«8ՑՀ100-75Հ25 Ա ՀՈւ

ԴՆԹի մեկ շղթայի լրացուցիչ թվին, իսկ ԴՆԹ-ի այդ շղթան լրացուցիչ է երկրորդ

(3)

10096

1200 նուկ-«

1200» 18

Ու Հ 324

(4)

Կազմենքհարաբերությունը ԱՀԹ

-3Յ

ԳՀՑ

ԱՀԳՀՑՀՈւՀ1200

ԱՀԹՀՅ24 ԳՀՑՀ480

Պատասխան՝3

(324

216»

180)

տվեցին որ նուկլեռտիդներից Փորձերը ցույց բաղկացածի-ՌՆԹ-ի մոլեկուլում նուկլեոտիդների2746-ըադենինային է, 1596 -ը գուանինային, 18465-ը ուրացիլային: Գտնել առանձին նուկլեոտիդների քանակը ի-ՌՆԹ-ում եւ ԴՆԹ-ի մոլեկուլի այն հատվածում,որից ստացվելէ տվյալ ի-ՌՆԹ-ն:

ուրացիլայիննուկլեոտիդ

Գ Հ180

ԴՆԹ-ում Ա

նուկլեոտիդ

նուլեոտիդ նուկլեոտիդ

Պատասխան` ի-ՌՆԹ-ում Ա

10.

Ի-ՌՆԹ-ն կազմվածէ չորս տիպի նուկլեոտիդներից.

Ց Հ1200 Ց Հ480

ԴՆԹ-ի 2-րդ շղթա`

Ց Հ480 Ու Հ 216 Թ Հ 540

ԳՀՑ

Հ660

նուկլեոտիդ նուկլեոտիդ նուկլեոտիդ նուկլեոտիդ նուկլեոտիդ նուկլեոտիդ

Լուծում

(1)

Հաշվենք ի-ՌՆԹ-ում առանձիննուկլեոտիդներիթիվը 10002-- 2746

նուկ.-««

324 ադենինայիննուկլեոտիդ 12002427

:7»-

Ա:324

(2)

10046

նուկ.-«

,7-

1200»:5.Լ80գուանինայիննուկլեռտիդ

Գ-324

Օրգանիզմներիբազմացումըեւ զարգացումը

Որքան սպերմատոզոիդներ եւ ձվաբջիջներ կստացվեն տղամարդու եւ կնոջ 200-ական սկզբնական սեռական բջիջներից (սպերմատոգոնիումներից եւ Օվոգոնիումներից), որոնք արդեն տեղափոխվելեն աճման գոտի: Լուծում

գոտի տեղափոխվածմեկ օվոգոնիումից առաջանում մեկ ձվաբջիջ, ուրեմն՝ Աճման

օվոգոնիում-- 1 ձվաբջիջ

օվոգոնիում-

20021

ձվաբջիջ

գոտի տեղափոխված մեկ սպերմատագոնիումից առաջանում են չորս սպերմատոզոիդներ: 1 սպերմատոգոնիում-- 4 սպերմատոզոիդ 200 սպերմատոգոնիում--2

Յուղ.

280 ուղ.

200«4

սպերմատոզոիդ

ՐԾ» -

Պատասխան`70 առաջին կարգի օվոցիտ ն 70 ձվաբջիջ Յ.

Ոստիկանությանաշխատակիցների կողմից հայտնաբերվել էր անհայտ կնոջ դիակ: Անհրաժեշտէ պարզել մահացած կնոջ մոտավոր տարիքը: Դիահերձման ժամանակպարզվեց, որ նրա մի ձվարանում կա 91 դեղին մարմնի սպի, իսկ մյուսում` 89: Մոտավորապեսքանի՞ տարեկանէ այդ կինը, եթե պարզվել է, որ նա երեխաներչի ունեցել եւ ընդունենք, որ ձվազատմանպրոցեսը սկսել է մոտ 13 տարեկանում, դաշտանային ցիկլը տեւում է մեկ ամիս եւ յուրաքանչյուր դեղին մարմին առաջացնումէ մեկ սպի: Լուծում

Աճման

սպի կնոջ կյանքի ընթացքում մեկ ֆոլիկուլից առաջանում է մեկ դեղին մարմնիկ, իսկ մեկ դեղին մարմնիկը առաջացնում է մեկ սպի, իսկ յուրաքանչյուր ամիս կնոջ օրգանիզմից պակասում է մեկ դեղին մարմնիկ, ուրեմն. 180: 12 15 տարի Քանի որ ձվազատումըսկսվելէ 13 տարեկանից, ուրեմն. 13 Հ 15 28 տարեկան Հ

Քանի

որ

Պատասխան`200 ձվաբջիջ, 800 սպերմատոզոիդ Մեկ մեյոտիկ Օվոգոնիումից հասունացման գոտում բաժանման հետեւանքով առաջանում են մեկ ձվաբջիջ եւ երեք մեկ ուղղորդող սպերմատոգոնիումից մարմնիկներ, իսկ հասունացման գոտու մեյոտիկ բաժանման հետեւանքով առաջանում են չորս սպերմատոզոիդներ:

Պատասխան`28 տարեկան

Օվոգենեզի հասունացման փուլից հետո առաջացել է 280 (ռեդուկցիոն) մարմնիկ: Քանի առաջին կարգի օվոցիտ է մասնակցելայդ պրոցեսինն քանի ձվաբջիջ է առաջացել: ուղղորդող

Լուծում

Գամետոգենեզի հասունացման մեյոտիկ 2 բաժանումներից մեկ | կարգի օվոցիտից առաջանում է մեկ ձվաբջիջ ն 3 ուղղորդող մարմնիկ՝ հետո

Գենետիկա

Լուծում

անար ող Կո անանունԱ գենի նկատմամբ: պայմանավորող սերունդ կարելի սպասել անեղջյուր ցուլի

ւը

նալը

)

Ինչպիսի՞ նովի խաչասերումից, |

եւ

եղջյուրավոր

ուՃ:-

գամետ

10095

աոա

ար նոցից սրեխտԻն ճախին յ

թգամետ

Ար /Ի

է:

ՃՃ

շշ 88

թՖգամետ

Ճ8

Ւ:

անեղջյուր

4Ճ1

Մարդու աջցլիկությունըպայմանավորող գենը դոմինանտումէ ձախլիկությունը պայմանավորող գենի նկատմամբ: Հնարավոր է. արդյո՞ք, որ ընտանիքում երկու ամուսիններիցծնվի ձախլիկ երեխա, իսկ ձախլիկամուսիններից՝ աօլիկ երեխա:

84.

ՅՅ

ձախլիկ

եղջյուրավոր

Պատասխւասն` եթե ցուլի գենոտիպը(ՃՁ) է, ապա սերնդի կեսը կլինի եղջյուրավոր (22), կեսը անեղջյուր (Ճ8), իսկ եթե /ՃՃ է, ապա սեոունդը կստացվի 10096 անեղջյուր:

ՃՅ

ձախլիկ Ձախլիկծնողներիցհնարավ չէ աջլիկ երեխածնվի`

անեղջյուր

Ճո

բյ

/ռ

(8):

Ճ1

էլ

աջլիկությունը պայմանավորող դոմինանտ գենը նշանակենքՃ: Ձախլիկությունըպայմանավորողռեցեսիվ գենը 8: Եթե գոնե մեկը հոմոզիգոտէ, ապա հնարավորչէ, որ ծնողներից նրան ժով, նթե ծնողներըհետերոզիգոտներ պա դեպք արավոր այդ է:

Լուծում թ

Մա րդու

Պատասխան`Աջլիկ ամուսիններիցԿարողէ ծնվել ձախլիկ երեխա, եթե ամուսիններըհետերոզիտոտես տվյալ հատկանիշի նկատմամբ:Ձախլիկ ամուսիններից հնարավոր չէ, որ ծնվի աջլիկ երեխա: Յ.

Մարդու խլությունը որոշող գենը ռեցեսիվ է նորմալ լեողությունը պայմանավորողգենի նկատմամբ: Խուլ տղամարդուեւ կնոջ ամուսնությունից ծնվեց խուլ երեխա:

նորմալ

ամուսիններիգենոտիպերը:

Գտնել

Լուծում

ՁՅՁ

Նորմալ լսողություն, »պայմանավորողդոմինանտ գենը նշանակենքԲ: ռեցեսիվ գենը նշանակենք Խլությունը պայմանավորող - 8: Քանի որ է, գենոտիպըկլինի նրա ապա տղամարդըռեցեսիվ հատկանիշով է գենոտիպը կնոջ ապա եւ որ ընտանիքումծնվել խուլ երեխա,

քանի է:

Օ Ճ1

Ր Հ

քգամետ

Իլ

Ճճեւ

ոլ

գամետ շ0-գ տեսակիգաճետ

ոոմ

Լուծում

ոշեԵՇօ, գենոտիպերովառանձնյակները,եթե նշված գեները են տարբեր քրոմոսոմներում: գտնվում եե,

Լուծում

ՃՃՑԵՇՇ

ՃճեԵՇՇ

զույգերի քանակնԷ: Խնդրումհետերոզիգոտզույգերիքանակը 5է: Դ5 գենոտիպ Այսինքն` Ֆենոտիպերիթիվը կլինի՝ 223" որտեղ ո-ը՝ լրիվ դոմինանտությամբ հետերոզիգոտզույգերի քանակն է, Ո-ը ոչ լրիվ դոմինանտությամբ հետերոզիգոտզույգերիքանակնէ: Տվյալ խնդրումո 3, իսկ ոո 2, այսինքն՝ ֆենոտիպերիթիվը կլինի` Հ

(»-՞ Փ Փ Թ ("Ց

ո-լ

գամետ 2-2 2Չտեսակիգամետներ -

Պատասխան`243 գենոտիպ 72 ֆենոտիպ

ո-2

գամետ Հ:22 -

տեսակիգամետներ

2:3:58:49-72

զամետ 2152 տեսակիգամետներ

Եթե առաջին չորս ալելային գեներում առկա է լրիվ դոմինանտություն,իսկ վերջին երկուսումոչ լրիվ դոմինանտություն:

)

Ճ2ԲեՇօՕժԲ6ԲՄ

Պատասխան` օ

(ք.

Հ.

Քանի գենոտիպ, քանի ֆենոտիպ կատացվի հետեւյալ խաչասերումներից՝

խուլ

նորմալ

(ա՞) ՀՐ, ---դ

Գամետներիթիվը հավասարէ 2"-ի, որտեղ ո-ը ալտերնատիվ հատկանիշներ պայմանավորողչշղթայակացված զույգ ալելային քանակն է: գեներիհետերոզիգոտների

ՃՅ

(Թը)

ՁՅեե ՇՇ

եծ

Դեղին, հարթ ու կանաչ կնճռոտ սերմերով ոլոռների խաչասերումիցստացված բոլոր բույսերի սերմերը դեղին հարթ էին: Ինչպիսի՞գենոտիպեր ունեն ծնողները եւ ստացված հիբրիդը: Իսկ ինչպիսի՞գենոտիպերկունենային, եթե վերլուծող խաչասերումից ստացվերդեղին հարթ եւ դեղին կնճռոտ սերմերով ոլոռ՝ 1: 1 կամ դեղին եւ կանաչ հարթ`դարձյալ1 : 1 հարաբերությամբ:

Լուծում

Դեղին գույնը պայմանավորողդոմինանտգենը նշանակենք ռեցեսիվ գենը նշանակենք : Կանաչ գույնը պայմանավորող Հարթ ձեւը պայմանավորողդոմինանտգենը նշանակենք 8: Կնճռոտ ձեւը պայմանավորողգենը նշանակենք Ե: Կանաչ կնճռոտ բույսը քանի որ ռեցեսիվհատկւսնիշէ, ապա կունենա8եծ գենոտիպը: Առաջինդեպքումստացվելէ ֆենոտիպայինմիակերպություն, ձեւը հոմոզիգոտ (ՃԲՑՑ): ուրեմնդեղինհարթ սերմերովծնողական

Ճ4888

Հ41

եհ

Ճ:

շգամետ

ՀՀՀ

(

ԻԲՑ8

ՅՅեե

«8

ԿԸ.

շ՞-Հ

)(

(

«8

ՏՀԸ

դարին հարք

«Ե ՀՀ

դեղին ննճոոտ

Պւստասխան`Երբ ստացվածբոլոր բույսերի սերմերըդեղին 88 ԵԵ էր, իչկ սերունդը Ճճ Ցե Դեղին հարթ եւ դեղին կնճռոտ 1:1 դեպքում 4 ՑԵ եւ ՁՅ8 ԵԵ է, իսկ հիբրիդներըԲ ՑԵ. հարաբերության Ճճ Եե: Դեղին հարթ եւ կանաչ հարթ 1:1 հարաբերությանդեպքում նողների գենոտիպերնեն /Ձ 88 եւ Յճ ԵԵ, իսկ հիբրիդները/2 ՑԵ եւ հւեոթ էին, ապա ծնողականձեւերի գենոտիպերըՃՃ ԹՑ եւ

(

ո8

)

«Ե

ՅՅ

21 8Ե

10026 դեղինհարթ

Եթե ստացվեր դեղին հարթ եւ դեղին կնճռոտ 1:1 հարաբերությամբ,ապա Ձճեծ գենոտիպովկանաչ կնճռոտի հետ պետք է խաչասերելՃՃ ՑԵ գենոտիպովառանձնյակ: ՃԵ

ՀՀ

ԵԵ

թգամե գատ

ձորե

ՄԱԾ Հ:

դեղին հարթ

ՃՅ

դեղինկնճռոտ

Որպեսզի ստացվի 1:1 ճեղքավորում ըստ ֆենոտիպի եւ առաջանա դեղին հարթ եւ կանաչ հարթ սերմերով ոլոռներ, ապ կանաչ կնճռոտի (88 Ե9ծ) հետ. պետք է խաչասերել ճո 88 գենոտիպերովառանձնյակ:

Ծե:

Ձախլիկ եւ պեպենոտ տղամարդը ամուսնացավ աջլին եւ առանց պեպեններիկնոջ հետ: Գտնել ձախլիկ եւ պեպենոտ (հոր ֆենոտիւվով) երեխաներ ծնվելու հավանականությունը այդ ընտանիքում,եթե նրանցառաջիներեխանձախլիկէր եւ պեպենոտ, հաշվի առնելով որ աջլիկությունը եւ պպեններ ունենալը է համապատասխանաբար դոճինանւոում ձախլիկությանեւ պեպեններ չունենալու նկատմամբ եւ հանդես է գալիս որպես աուտոսոմային չշղթայակացված: Լուծում

Աջլիկ պայմանավորողդոմինանտգենը նշանակենք 4: Ձախլիկ պայմանավորողռեցեսիվ գենը նշանակենք 8: Պեպենոտ 8: պայմանավորողդոմինանտ գենը նշանակենք Պեպեններ չունենալըպայմանավորող ռեցեսիվգենընշանակենք Ե: Քանի որ ծնվել է ձախլիկերեխա,ուրեմնմոր գենոտիպըՃ2 ԵԵ է, հոր գենոտիպըկարողէ լինել ճռ ՑԵ կամ88 88: Քննարկենքերկու դեպքն էլ` -

լ Հ ՃՅԵ:Ի

888.--

թգամետ

Նին Ճ4 8Ե

Ղ/Ճ

ձախլիկ

ՃՅ

ՑԵ

2.2Հ. շե

Ճ8 ԻԵ

)

Յ4

8Ե

)Հ

մազեր

ուղիղ մազեր

Յ21

Ընտանիքում, որտեղ հայրը տառապում է հեմոֆիլիայով եւ դալտոնիզմով, իսկ մայրը առողջ էր, օնվեց աղջիկ, որը տառապում էր դալտոնիզմով: Գտնել աղջկա ընտանիքում երեխաների հնարավոր գենոտիպերը եւ ֆենոտիպերը, եթե աղջկա ամուսինը չունի նշված հիվանդությունները:

)

են

Լուծում

ԵԵ

Ձմ Եթեհոր գենոտիպը Պատասխան

է, ապա

/շ, եթե

ՅՅ չ

միջանկյալ որպես Ալիքաձեւ մազերը ստացվում են ունենում է հսկ մազեր, գանգուր մեկը ծնողներից հատկանիշ, երբ մյուսը` ուղիղ: Գտնել ալիքաձեւ մազերով ծնողներից գանգուր մազերով երեխա ծնվելու հավանականությունը:

Լուծում Գանգուր մազերը պայմանավորողգենոտիպը նշանակենք ՊճՃ: Ուղիղ մազերը պայմանավորողգենոտիպը նշանակենք Ճ8: Եթե Ալիքաձեւ մազերը պայմանավորողգենոտիպը նշանակենք /2: կլինի ծնողները ալիքաձեւ մազերով են, ապա նրանց գենոտիպը |

ՃՅ

ալիքաձեւ

Պատասխան` ՛/չ

ԹԵ, /լ

Ճ4.-

` ՀՀ ԸՅԸՅԸ2

ձւսզեր

8Ե-

ց. Հ

ձե

7՞

գանգուր

ե թգամետ

ՃՈ

պեպենոտ

-Չ/ոռեե

ՀՀ

2-7

ԹԵ

50:96

ածլիկ

պեպենոտ թ

ջգամետ

անր

Նորմալ գունային տեսողությունը պայմանավորող դոմինանտ

գենըշղթայակված 2 քրոմոսոմին նշանակենք

Դալտոնիզմը պայմանավորող ռեցեսիվ գենը շղթայակցված 2 Քրոմոսոմին նշանակենք Ը: Արյան նորմալ մակարդելիությունը պայմանավորող դոմինանտ գենը շղթայակցված 74 քրոմուոմին նշանակենք Հեմոֆիլիան պայմանավորող ռեցեսիվ գենը շղթայակցված քրոմոսոմին նշանակենք չժ: « քրոմոսոմում արյան մակարդելիության եւ գունային գտնվելը,նշանակենք` ՛ աթ աթաթ ա

«:

տեսողության գեները միաժամանակ

եւ հեմոֆիլիայով Քանի էր որ հայրը տառապում 7 է, ուրեմն աղջիկը հորից դալտոնիզմով, ապա նրա գենոտիպը ստացել է քրոմոսոմը, իսկ մորից ստացել է 2" քրոմոսոմը, որովհետեւ տառապում է դալտոնիզմով եւ հեմոֆիլիկ չէ: Աղջկա ամուսնու գենոտիպը կլինի`

Փոփոխականություն

Ըստ տրված վարիացիոնշարքի` կառուցել ցորենի հասկերում հասկիկներիթվի վարիացիոնկորը:

)

Հասկիկներիթիվը հասկում Հասկերի թիվը

Լուծում )

առողջ

«ՄԱՍԻ առողջ (դալտոհեմոֆ. գենը)

ՀՐ (դալտո- դալտոնիկ

Հմի«ԾԻ

նիզմիգենը կրող) աղջիկ 1.

2. 3. 4.

տղա

աղջիկ

4-3

ճի

հեմոֆ. եւ դալտոնիկտղա

: Հ

գենը կրող) աղջիկ (դալտոնիզմը դալտոնիկտղա աղջիկ եւ առողջ (դալտոնիզմի հեմոֆիլիայիգենը կրող) տղա հեմոֆիլիկ եւ դալտոնիկ

առողջ

են ծնվել Պատասխան` Աղջկա ընտանիքումկարող

առողջ գենոտիպով

աղջիկ,Հ" աղջիկ,Ը"

»- »

դալտոնիկտղա, 52 Ճ գենոտիպով հեմճոֆիլիկեւ դալւոոսին գենոտիպով

.ց լ5

տղա:

Հասկիկներիթիվը հասկում 2.

նախորդ խնդրի վարիացիոնշարքի` հաշվել միջին մեծությունը: չ (/Բ) ի/------------, որտեղ Ըստ

այդ

շարքի

միջին մեծությունն է տարբերակը Ք ը հանդիպման էհաճախականությունները լոարբերաի տարբերակներիընդհանուրթիվը: ի

14«3Հ15«8-16220-17230ք

շ 18225:

3-8-202«230425ՒԷ9-է-5

շ 01929-2025 -

"1713

Պատասխան`Խ

ւ»

17:13

ՅՀ5: ԱԵ

Ս.

53:13:56:100-140795-68:16Ի7

075: ՈԹ

ՎՎ8-8501260:9025-680416877 ոռ

Ըստ տրված վարիացիոն շարքի կառուցել երկարությանվարիացիոնկորը:

Տերեւներիերկարությունըմմ-ով 7 75 Հանդիպմանհաճախականությունը5 13

14095

տերեւների

ՄՀԵ56:85«100:9»140-95595-10:68:105»16-

ՏՈ»

49818 -

8.04

Պատասխան՝9.04

Լուծում

Փծ

Տերեւների երկարությունըմմ 4.

Ըստ նախորդխնդրի վարիացիոնշարքի` հաշվել միջին մեծությունը:

այդ շարքի

Լուծում

2 (ՄԲ)

որտեղ

Տարբեր խնդիրներընդհանուրկենսաբանությունից 1.

վերաբերյալ Ելնելով կենսոլորտումցամաքիկենսազանգվածի նան կենդանիների ինչպես ձեզ հայտնիտվյալներից, որոշեք բույսերի, ն միկրոօրգանիզմներիընդհանուր կենսազւասնգվւսծը կայուն կազմումէ 1,824 10: տ` որի ընդհանուրկենսազանգվածը բիոգենեզում,

կազմումէ

հիշելով. որ Հաշվում ենք բույսերի կենսազանգվածը, 9774: կենսազանգվածի ընդհանուր

18:10: - 10056

7---

Լ82«10 237. գր»

այն

ր,

Պատասխան` 744 կգ

սրա

սնման կենսազանգվածում 105կջ: 2,7»: պահեստավորված է

մ իկրոօրգանիզմների ն նղանիների Հաշվում ենք կենդանիների կենսազանգվածը: յ 0.054:210տՀ-54»10:տ

11748

Էք

Կազմում ենք սնման շղթան ն որոշում յուրաքանչյուր մակարդակիէներգիան`հիշելով, որ յուրաքանչյուր հաջորդ շղթայում էներգիան 10 անգամպակասումէ: (ա) Սնման շղթան ն էներգետիկծախսը(բ)

105 տ կենդանիներին միկրոօրգանիզ3ների կենսազանգվածը:

27410"

54:

Կենսագործունեությանէներգետիկ ապահովման համար սննդի ծախսը 30 անգամ ավելի է, քան միջատակերթռչունների աճման համար անհրաժեշտ էներգետիկ ծախսը. կենսազանգվածի իսկ բուսակեր միջատներիհամար` անգամ:Հաշվել պրոդուցենտի

թռչունների կբավականացնի

առանձնյակից կազմված պոպուլյացիայինկերակրելու Առանձնյակիմիջին քաշը 40 գրամ է:

համար:

Լուծում 1.

կենսազանգվածը թռչունների Հաշվումենք պոպուլյացիայի թռչ.-40գ

200-:

Մ»

շղթայի վերջին օղակում

ր սննդային

Պատասխան՝ 1,746: 18" տ բույսերիկենսազանգվածը,

որը կենսազանգվածը,

Որոշել արեգակիընդհանուր էներգիան,որն ընկնում է բույսի սննդային մակարդակից կազմված սնման շղթայում, եթե

Լուծում

10'

նիզմնե

նդհանուր ԵՂ

97«6

Լուծում 1.

Կազմում ենք յուրաքանչյուր օղակի սնման շղթան կանսազանգվածը միջատ թռչուն բույս 8 կգ 248կգ Հ (248կգ:2)Հ 8կգ (8կգ»30)»/44 կգ Հ248 կգ 2.

271400

2,710:

(բ)

Արեգակիընդհանուր էներգիան100 անգամ ավելի է, քան ֆոտոսինթեզի վրա ծախսը: 27:10:»:100Հ2,72»10- կջ 2.

Պատասխան2̀,7»:10'' կջ 4.

Քայքայիչ (ռեդուցենտ) բակտերիաներիօրգանական նյութերի կենսազանգվածիաճի արագությունը հողում սահմանափակումէ մեռած օրգանական մնացորդներում ազցտի պարունակությամբ: ազոտի միջին քանակտկան հարաբերությունը Աճխածի ն բակտերիաներիբջիջներումհավասար է 9:1, իսկ բույսերի մոտ` 49:7: 1 հա հողում, ռեդուցենտ կենսազանգվածը բակտերիաների Հաշվել եթե 14- անտառինընկնում է 200գ չոր տերն:

Հոր"9000-8կգ

Լուծում

Տարանջատենք

արձանագրենք

ածխածնի

բուսական բջիջներում գրամներով. միկրոօրգանիզմներում 50 գ ածխածին 1 գ ազոտ բույսերում ազտո 10 գ գ ածխածին-գազ ածխածի1գ միկրոօրգանիզմներում

հարաբերությունը ազոտին

2. Գտնում էներգիայի րգիայիօ2-ը: 02-ը

ենք ֆոտոսինթեզիժամանակ

Հ«-

Ն5Յ:

4.1:

ե-

բույսերի Ազոտիքանակիհավասարությանպայմաններում ն միկրոօրգանիզմների կենսազանգվածներիհարաբերությունըըստ ածխածնիհավասարէ. բույս միկրոօրգանիզմներ 50գ-10գ

25:105կՋ--

Ճ-

10095

119:

4. 1 հա-ում:

1:104:-2

արդյունավետ:

Լուծում ենք երեք յարուսներում ընդհանուրէներգիան

Գտնում

Պատասխան` 2,775 4 105կՋ

1կմճ օվկիանոսի վրա արեգակնայինէներգիայի ընդհանուրհոսքը կազմում է 5.2.»ընկնող կՋ: Հաշվել

կենսազանգվածը նշված տարածքում, եթե ՛գ

(հարկին) Խառը անտառի բուսածածկույթիվերին յարուսին ընկնում է միջին հաշվով 6496, միջին յարուսին` 825 ե ստորին յարուսին 296 արեգակնային ճառագայթում: Որոշել առաջնային -ում, կոնսումենտիկենսազանգվածիէներգիանխառը անտառի 1կմ եթե տարվաընթացքումայդ տարածքիվրա ընկնումէ 2,5»: 10 կՋ-ին համարժեքարեգակնայինէներգիա,որից միայն 1,5-ն է հանդիսանում

զոոպլանկտոնի

զոոպլանկտոնը

Լուծում

կգ

տոկոսներով.

Որոշում ենք սնման շղթայում առաջնայինկոնսումենտի սազանգվածիէներգիան, հիշելով, որ սնման շղթայում հաջո Դ ը օղակինփոխանցվում է էներգիայի մոտ 1092-ը: Բույսեր առաջնայինկոնսումենտ կենդանիներ

է 21 կՋ էներգիա: պահեստավորում

2«51:10:780գ-800կգ

Պատասխան` խ

կեն 4.

Որոշում ենք ռեդուցենտբակտերիաներիկենսազանգվածը

12-80 գ

40240. քցգյա

լլլգ,

25210" «111 2,775»:10" կՋ

կենսազանգվածը Որոշումենք ռեդուցենտբակտերիաների 102-ու վրա 50գ-10գմիկրոօրգանիզմ բուս 400գ-27

ենք ֆոտոսինթեզի 3. Գտնում էներգիան կջոուլներով,

արդյունավետ

74 -10092

(0,0496)

Որոշում ենք արդյունավետ արեգակնայինէներգիան

52:10: Հ-

կՃ- 10026

0,046.

Որոշում ենք օգտագործվածէներգիան.

52»10":004

ՃՇՀ--Ր---«2.թյ9"լց

Ֆիտոպլանկտոն

2.1»:10:ԱկՋ 3.

սնման զոոպլանկտոնի

նպատակով

զոոպլանկտոն

2.1»:10- կՋ

ենք կենսազանգվածը Որոշում զոոպլանկտոնի

21:10:21512410Գ»10000կգ»-10տ Պատասխան`10տ

օօկ-ի

է, երբ 1սմ--ում շատացումը բջիջների դադարում, ՔԷ Շօկ-իմեկ 10` բջիջ: Ինչքա'նժամանակից1սմ--ում

հաշվվում է մոտ բջջից առաջացած առանձնյակներիքանակը եթե չկա սահմանափակող գործոն ն առավելագույնի, Է րոպեում օօհ-ի բջիջներըկիսվում են

կհասնի

ամեն

Լուծում

10:51024102:10` 1 ժամում 1 ժամում

Յ0

մոտավորապես 25225425»

անգամ

2»

արտադրողներ մնավետո ի էկոլոգիական համակած

առաջանալու արագությունն է: Տվյալ պրոդուցենտներ կան` բույսերը:Մեկ օրվա ընթացքում

30»1

անգամ

Առաջնայինկենսաբանական

2400գ կենսազանգված

կառաջան

Օգտագործվում է կեսը, այսինքն կմնա

Ք ՇօԻ- ի բջիջները նե սվում են 3 անգամ, ուրեմն կիսվ գ ր -

ծում

պրոդուցենտների (կենդանինյութի 100 գ/ժամ չ 24

մոտավորապես Հ 10՝

Լո

-ջ--

կենսաբան Երկրորդային բանական

կոնսումենտների ենւ

արդյունավետություն (կենդանինյութի սպառողներ) է: Տվյալ արագությունն էկոլոգիականհամակարգում տմեր կան` խոտակեր եւ կ ենդանիներ գիշատիչներ: Մե կ օրվա ընթացքումկառաջանա՝

կոնսումեն

ժամ

10գ/ժամ»։

կենսազանգ

240գ

է կեսը, Օգտագործվում ը, այսինքն այսինքն կկմնա` մնա

Պատասխան` 10 ժամ

Ծ-2

Փոքր լճակում ձկան քանակը որոշելու համար բռնվել է 1500 ձոջկ, նշվել եւ նորից բաց է թողնվել լիճ: Որոշ ժամանակից հետո բռնվել է 2700 ձուկ, որից 54 նշվա էին: Գտնել պոպուլյացիայի մոտավորթվաքանակը:

«120

Ամբո էկուոգիականհամակարգումմեկ

կառաջանա

Հ 120--1

օրվա ընթացքում

320գ կենսազանգված

Պատասխան` 1320գ

Լուծում

ձկից

ձուկ

19500

նշված էին

նշվածներից

«Հ

ՀԱՒ 00:1500

75000

Պատասխան`Պոպուլյացիայիմոտավորթվաքանակը75000 է: 9.

էկոլոգիական համակարգում առաջնային կենսաբանական արդյունավետությունըհավասար է 100 գ / ժամ, երկրորդային կենսաբանական արդյունավետությունը հավասար է 10 գ / ժա»: Որքա՞ն կենսազանգված կավելանա 1 օրվա ընթացքում, եթե էկոլոգիականհամակարգումկան հետեւյալ կենդանիօրգանիզմները` բույսեր, խոտակերկենդանիներ,գիշատիչներ:

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Նախաբան

Լ...

ԱԱ

ՎԱ

Յ ՎԱՆԱ ՎԱՆՆԱ ԱՆԱ ԱԱ ԱԱԱննԱննան ԱՆԱՆ

ԱԱ

Բաժին 1: Մարդ,անատոմիա,ֆիզոլոգիա,հիգիենա

Բաժին2: Բջջի քիմիակւսնբաղադրամասերը «Լ.

Բաժին3: Ննյութափոխանակություն, ծանոթագրություններ բանաձներ. ԱննԱնԱ ննԱ անն նանան Լ.

ոու

նու

ՂԱՂ

ՆԱ

ԱԱ

ԱՆԱ

Աաաա

աանան մաննե

Մոլեկուլայինկենսաբանություն ւու...

Օրգանիզմներիբազմացումը ն զարգացումը

ուա

ԳենետիկաԼւ... Փոփոխականությունոու

ու

Լ.Լ...

դաման աաաւՅ2 Աաաա

ԱԱ

Աաաա

Տարբեր խնդիրներընդհանուրկենսաբանությունից

ԱԱ Ան աաան Աաաա

Ստորագրվածէ տպագրության23.02.07թ. Թղթի չափսը 605484 '/5, 3.25 տպ. մամուլ, Պատվեր 143: Տպաքանակ 100:

Հայաստանի տպարան պետական ագրարային համալսարանի Տերյան