Կեսգիշերային զրույց

Մեր նպատակն է հասարակության մեջ բարձրացնել սերը դեպի ընթերցանությունը, առաջացնել հետաքրքրություն դեպի դասական և արդի գրականությանը, և կոտրել այն կարծրատիպը, թե այսօրվա հայ իրականության մեջ ընթերցողներ չկան:

Գիրքը լուսապատճենվել և համացանցում է տեղադրվել Գրքամոլ Նախաձեռնության կողմից: Բոլորիդ կողմից սիրված «Գրքամոլ»-ը ձեռնամուխ է եղել մի նախաձեռնության, որի նպատակն է համացանցում էլեկտրոնային տարբերակով տեղադրել բոլոր այն գրքերը, որոնք սիրված են հայ ընթերցասերների կողմից և ցանկանում են դրանք ընթերցել նաև էլեկտրոնային տարբերակով: Ժամանակի ընթացքում մեր կողմից համացանցում կտեղադրվեն բոլոր այն գրքերը, որոնք մինչ այս ձեզ համար եղել են դժվար ձեռքբերելի: «Գրքամոլ»-ը, ունենալով իր ուրույն տեղը համացանցում, իր առջև նպատակ է դրել

հասարակության

մեջ

բարձրացնել

սերը

դեպի

ընթերցանությունը,

առաջացնել

հետաքրքրություն դեպի դասական և արդի գրականությանը, և կոտրել բոլոր այն կարծրատիպերը, թե այսօրվա հայ իրականության մեջ ընթերցողներ չկան:

Սիրելի՛ ընթերցողներ, մենք շատ ուրախ կլինենք, եթե կլինեն մարդիկ, ովքեր կցանկանան օգնել մեզ այս հանրօգուտ գործում: Էլեկտրոնային գրքերի պատրաստման և մեր

կայքում դրանք տեղադրելու հարցում մենք չունենք որևէ շահ և չենք չհետապնդում որևէ եկամուտ, բացի հայ և արտասահմանյան գրականությունը հայ ընթերցասերներին հասանելի դարձնելուց, և մենք բաց ենք բոլոր նվիրյալ ու օգնել ցանկացող մարդկանց համար: Եթե դուք ունեք լուսապատճենահանման սարքեր, և ուզում եք միանալ մեր կողմից ձեռնարկվող գործին, ապա գրեք մեզ [email protected] էլ. հասցեով: Շնորհակալություն, որ հետևում եք մեզ: Ցանկանում ենք բոլորիդ հաճելի ընթերցանություն:

Գրքամոլ Նախաձեռնություն 2016 © Grqamol. All Rights Reserved. URL: www.grqamol.am, e-mail: [email protected]

Since 2012 © Grqamol. All Rights Reserved. URL: www.grqamol.am, e-mail: [email protected]

ԿԵՍԳԻՇԵՐԱՅԻՆ ԶՐՈԻՅՑ

| ա տուհա նի ա պ ա կի ն եր ը կ ա մ ա ց ֊ կ ա մ ւ ս ց կա պ տ ում են, հետո փ ո խ վ ո ւ մ մ ո ւգ մ ա ն ո ւ շ ա կ ա գ ո ւյն ի , հե– տ ո ճ հ ա մ ա ր յա ս և ա ն ո ւ մ ։ Հ յո ւ ր ա ն ո ց ի ի մ հ ա մ ա ր ը շատ բա րձր է, տ ա ս ն վ ե ց ե ր ո ր դ հ ա րկ ում , ք ա ղ ա ք ի լո ւյս ե ր ը հ ա մ ա ր յա չեն զգա ցվում։

Ա յս պ ե ս լ ա վ է ։ Մ ենք կա ր ո տ ո ւմ ենք հա զա ր ու

1քի բ ա ն ի , բ ա յ ց

մ տ ա ծ ե ՞ լ ե ն ք , որ ա մ ե ն ի ց շատ կա ր ոտ ո ւմ

ե ն ք ի ն ք ն ե ր ս մ ե զ , և ի ն չ հ ա զ վ ա գ յո ւ տ մ ե տ ա ղ է դ ա ռ ել մ ե ն ա ֊ կ ո ւ թ յո ւ ն ը ։ Մ ա ն ա վ ա ն դ հեռու, ա ն ծ ա ն ո թ ք ա ղ ա ք ո ւ մ , երբ չկան ընկերներ,

ա զգա կա ններ, բա րեկա մներ,

թ շնա մ իներ՝ լա վ

է

փ ա կ վ ե լ հ յո ւ ր ա ն ո ց ի դ հ ա մ ա ր ո ւմ , ն ա յե լ պ ա տ ո ւհ ա նի ց դուրս։ Զ ա ն ի տարի էր ճ ես մի կա ր գի ն չէի տ ե ս ե լ, թ ե ի ն չպ ե ս է մ ա յր մտ նում

ա ր և ր . ա յս օ ր տ եսա մ ա ն ր ա մ ա ս ն ,

եթ ե գր ող լի նե ի

կ ա մ ն կա րի չ, կ կ ա ր ո ղ ա ն ա յի երևի ն կ ա ր ա գ ր ե լ։ Ա յս օ ր վ ա արևը շա տ հ ո գ ն ա ձ էր ե ր և ո ւ մ »— խ ե ղ ճ ա րև, ա մ ե ն օր վեր է կ ե ­ ն ո ւ մ նուքն ժ ա մ ի ն , ա շխ ա տ ո ւմ է ն ո ւյն հ ա վ ե ր ժ ա կ ա ն բա ր ե– խ ը ղ ճ ո ւ թ յ ա մ բ , տ ի ե զ ե ր ք ի ա յս տ ան ջվա ծ ֊ չ ա ր չա ր կվա ծ ա շխ ա ­ տ ա վ ո ր ը ։ Զ ա ն ի * մ ի լի ո ն տարի նա դ եռ կա շխ ա տ ի , ո ՞վ գ ի տ ե ։ Մ ե ն ա կ ո ւթ յո ւն ը զ ա ր մ ա ն ա լի մ տ ք ե ր է ա ր թ ն ա ց ն ո ւմ , որ ա յդ պ ա հին

հ ա նճա րեղ են թ վ ո ւ մ ,

երևի ա ր վ ե ս տ ա գ ե տ ն ե ր ը

դրա

հ ա մ ա ր են մ ե ն ա կ ո ւթ յո ւ ն ո ր ո ն ո ւ մ ։ Չ գ ի ա ե մ ։ Դռա ն ա րա ն քի ց մ ի դեղին թ ե լ է կ ա խ վ ա ծ ՝ մ ի ջա ն ց ք ի լ ո ւ յս ը ։ Սեղա նին դ ր վ ա ծ է հ ե ռ ա խ ո ս ը , բ ա յ ց գ ի տ ե մ , նա լո ւռ կ մ ն ա , ե թ ե մ ե կ ն ո ւ մ ե կ ը ճ ն յա ր դ ա յի ն մի մ ո ս կ վ ա ց ի սխ ա լ հ ա մ ա ր չ հ ա վ ա ք ի ։ Կամ գո ւ­ ց ե Վահեն ի ն չ ֊ ո ր մ ե կ ի ն արդեն հ ա սցր ել է տալ մ ե ր հ ե ռ ա ­ խոսի

համարը։

Ոչ ի ն չ ,

կվերցնեմ

խոսափողը.

((Վահեն

տա նը չէ, ե ՞ ր բ կ գ ա ։ Գնաց գ ր ա դ ա ր ա ն ՝ պ ա ր ա պ ելո ւ» ։ Դուռը ծ ե ծ ո ւմ

են ։

Ո ՞վ կ լի ն ի ։

Դե,

իհարկե,

մ ա տ ո ւց ո ղ ն

է։

Արագ

֊7

֊

վ ա ռ ո ւմ եմ լո ւյս ը , մ ե ն ա կ ո ւթ յո ւ ն ս ց ն դ ո ւ մ է ծ խ ա խ ո տ ի ծխ ի պ ես , ս ե ն յա կ ո ւ մ կ ե ն դ ա ն ա ն ո ւ մ են ի ր ե ր ը , ն կա ր ն եր ը ։

— Խ ն դ րե մ , հ ա մ ե ց ե ք ։ Մ ա տ ո լց ո ղ ը նա խ ներս է հ ր ոլմ ձ ե ռ ն ա ս ա յլ ա կ ը , որ բ ե ռ ֊ ն ը վ ա ծ է շշե ր ով , ա փ ս ե ն ե ր ո վ , հետո ի ն ք ն է մ տ ն ո ւ մ ՝ շուրջը ն ա յ ե լ ո վ ։ Միջին տ ա րի քի կին է, բ ա ց դույնի ն ե ր կ ա ծ մ ա զ ե ֊ րով։ Սեղանի վ ր ա յի ց նա հ ա վ ա ք ո ւ մ , մի կ ո ղ մ է դնում ա վ ելո ր դ ա ռա ր կ ա ն ե ր ը ՝ ի մ պ ա յո ւ ս ա կ ը , Վահեի արևի ա կ ն ո ց ը , մ ո խ ­ ր ա մ ա ն ը , դ ր ա ն ց փ ո խ ա ր են շա ր ե լո վ իր բ ե ր ա ծ շշեր ը, ա փ ­ ս ե ն ե ր ը ։ Ես հ ետ և ո ւմ ե մ նրա ձ ե ռ ք ե ր ի ն , ա ր ա գ, սովոր շա ր ­ ժումներով

նա

ա նո ւմ

է իր

գործը

և միա յն

վ ե ր ջա ց ն ե լո ւց

հետո հ ա րց ն ո ւմ ,

— Ո ւշա նո՞ւմ է։ Ես ս կ զ բ ո ւ մ հ ա րցը չ ե մ հ ա ս կ ա ն ո ւմ ։

— — — — —

Դուք երկու հոգու հ ա մ ա ր եք պ ա տ վ ի ր ե լ, չ է ՞ . . . Ա յո , ի հ ա ր կ ե , — ի վերջո հ ա սկ ա ն ո ւմ ե մ ես։ Ուրեմն, ուշա նում է ։ Ա յո , շատ է ո ւշա ն ո ւմ , չ գ ի տ ե մ կ գ ա ՞ . . . Կգա , — տխուր ժ պ տ ո ւմ է կ ի ն ը , — եթե խ ո ս տ ա ց ե լ է,

կ գա ։

— Խ ո ստ ա ց ել է , — ա սում ե մ ե ս , — խ ո ս տ ա ց ե լ է։ Դուք ինձ հետ չ ե ՞ ք խ մ ի մի բ ա ժ ա կ ։

— Շնո րհ ա կա լ ե մ , — ա սում է կ ի ն ը , — ես ա շխ ա տ ա ն ք ի մեջ ե մ , չի կա ր ե լի ։ Շնո րհ ա կա լ ե մ ։ Երբ վ ե ր ջ ա ց ն ե ք , զ ա ն գ ա ­ հ ա րեք ռե ս տ ո ր ա ն , ն ո ւյն հ ա մ ա ր ո վ ։ Հ ա ր ց ր ե ք Շ ա ր ա յ ի ն ,

ես

կ գ ա մ ֊ կ հ ա վ ա ք ե մ ։ Հ ա ճ ե լի երեկո ե մ ց ա ն կ ա ն ո ւ մ ։

— Շ ն որհա կա լ ե մ ։ Կինը գնում է ։ Ես ն որ ի ց հ ա ն գ ց ն ո ւմ ե մ լո ւյս ը , ծխ ա խ ո տ ե մ վ ա ռ ո ւ մ ։ Ս իգա րեթի մի կ ե տ ֊ կ ր ա կ ը ա հագին լույս է տ ա ­ լիս

մ ո ւթ ի

մեջ,

կ ե ն դ ա ն ո ւթ յո ւն

է բերում։

Ես բ ա ժ ա կ ն ե ր ը

լց ն ո ւ մ ե մ կ ա ր մ իր գ ի ն ո վ , մ ո ւթ ի մեջ դույնը չի եր և ո ւմ , բ ա յ ց ես պ ա տ վ ի ր ել եմ կ ա ր մ իր դինի, երևի կ ա ր մ իր է։ Ես իս բ ա ­ ժ ա կը

խ փ ում

եմ

սեղանի

մ յո ւ ս

ծ ա յր ի ն

դրված

բա ժա կին

և մ թ ո ւ թ յ ա ն մեջ լսո ւմ ե մ ս ե փ ա կա ն ձ ա յն ս .

— –Ոո կ ե ն ա ց ը , հ ա յր ի կ . . . Ա յսօր հորս ծ ն ն դ յա ն օրն է։ Ա յսօր նա յո թ ա ն ա ս ո ւ ն հ ի ն գ

տ ա րե կա ն պ իտ ի դ ա ռ ն ա ր , իսկ երեսունչորս տա րի է չ կ ա ։ Մի ք ա ն ի շ ա բ ա թ առաջ լր ա ց ա վ ի մ ք ա ռ ա ս ո ւ ն մ ե կ ը , ո ւրե մ ն, հորս հետ

ա րդեն

հավասարվեցի։

ն ո ւյն ի ս կ

կա րող

եմ

ա ս ե լ,

որ

ե ր կ ո լ ֊ ե ր ե ք շ ա բ ա թ ո վ մ ե ծ ե մ ի մ հ ո ր ի ց ։ Դե ի ն չ . կա րող ենք հ ա ս ա կ ա կ ի ց ֊ ը ն կ ե ր ն ե ր ի պես ն ս տ ե լ, խ ո ս ե լ, խ մ ե լ իրար հ ե տ ։ Որքան

որ

հ ն ա րա վոր

էր,

ես

պ ա տ վ ի ր ե ց ի ։ Դրա նք ա յդ պ ե ս միամիտ

Շուրա ն,

երբ

որ

հորս

սիրած

կե րա կո ւր նե րը

էլ կ մ ն ա ն ս ե ղ ա ն ի ն ,

դա

սեղանը

և բա րի,

հ ա վ ա ք ե լո ւ,

տ խ ուր

կ զ ա ր մ ա ն ա , չ ե կ ա ՞ վ . . Ես հորս էի ս պ ա ս ո ւ մ , Շ ո լր ա ։

— Քո կ ե ն ա ց ը , հ ա յր ի կ ։ Մեր

բա ժա կները

զ ն գ ո ւմ

են,

ես

կ ո ւ մ ֊կ ո ւ մ

խ մում

եմ

ն ա խ ի մ գի ն ի ն , հ ետ ո ՝ հ ո ր ս ։ Լավ գինի է, ս ա ռ ը ։ Հ ե տ ո նո– ր ի ց լ ց ն ո ւ մ ե մ մ եր բ ա ժ ա կ ն ե ր ը ։ Չ գ ի տ ե մ որ տ եղ ե մ կ ա ր դ ա ֊ ց ե լ , թ ե մ ա ր դ ը իր մ ա հ ի ց հետո շա ր ուն ա կո ւմ է ա պրել ա ռ ֊ նըվազն

հա րյուր

կ ա ն ֊Խ պ ր ո ւ մ

տարի։

են մ ա ր դ ի կ ,

Չի

մեռնում

ա յն ք ա ն ,

որ տ ե ս ե լ ֊ ի մ ա ց ե լ

քանի

դ եռ

են ն րա ն , իսկ

հ ետ ո ՝ ք ա ն ի դ ե ռ ա պ րում են մ ա ր դ ի կ , որ նրա մ ա ս ի ն լսե լ են ո լրիշներիւյ, որ տ ե ս ե լ ֊ ի մ ա ց ե լ են ն ր ա ն ։ Ո ւրեմն, հ ա յր ս դ եռ

ա պ րում

է։

Սապրի

նաև ինձնից

հետ ո ,

որովհետև

ես

որդուս շա տ ե մ պ ա տ մ ե լ հորս մ ա ս ի ն ։ Փոքր ժ ա մ ա ն ա կ Վ ա ֊ հեն ք ե զ ն կ ա ր ֊ պ ա պ ի կ

էր ա սո ւմ , հ ա յր ի կ , մ ի ա ն գ ա մ լ ա ց

ե ղ ա վ , թ ե ի ն չո ՞ւ դու ի ր են կա րուսել չես տ ա ն ո ւմ , խ ա ղ ա լ ի ք չես առնու մ՝ ի նչպ ես ուրիշ պ ա պ իկներն* ի ր ե ն ց թ ո ռ ն ի կ ն ե ր ի ն ։ « Չ ե մ ուզում ն կ ա ր ֊ պ ա պ ի կ , — ա ս ա ց , — ի ս կ ա կ ա ն պ ա պ իկ ե մ ո ւ զ ո ւ մ » ։ Հ ի մ ա նա մ ե ծ ա ց ե լ է, հ ա ս կ ա ց ե լ ա մ ե ն բ ա ն , հ ի մ ա նա եկել է Մ ո ս կ վ ա ճ հ ա մ ա լս ա ր ա ն ը ն դ ո ւն վ ե լո ւ։ Ասում են՝ դա քո եր ա զ ն է եղ ե լ, որ ես հ ա մ ա լսա ր ա ն ա վ ա ր տ ե մ և ա ն պ ա յ ֊ մ ա ն ՝ Մ ո ս կ վ ա յի

հ ա մ ա լս ա ր ա ն ը ,

չ ե ղ ա ՜ վ ...

Դու չ հ ա ս ց ր ի ր

տ ես նել նու յն ի ս կ , թ ե ե ս ի ն չպ ե ս ե մ գրում օՀա» տ ա ռ ը ։ Խ ը ֊ մե ն ք , հ ա յր ի կ ։ Քո կ ե ն ա ց ը ։ Ես հիշում ե մ , թ ե

գյո ւղ ի մ ե ր

բ ա կ ո ւ մ դու ի նչպ ես էիր տ ր ո րո ւմ խ ա ղ ո ղ ը , որ նա խ պ ղ տ ո ր ֊ կ ա ն ա չա գ ո ւյն հ յո ւ թ էր դ ա ռ ն ո ւ մ , հետո լ ց վ ո ւ մ կ ա ր ա ս ն ե ր ը , դ ա ռ ն ո ւմ

գի ն ի ։

Մենք

գինուն

հ ա յր ի կ ի

« ո տ ի ջուր 3)

էինք

ա սո ւմ , հ ի շո ՞ւմ ե ս ։ Ես ա յս օ ր վ ա պես հիշում ե մ ։ Դու շա տ զգուշորեն

էիր

տ ր ո րո ւմ

խաղողը,

կ ա ր ծե ս

ափսոսանքով,

ա ն բ ա ց ա տ ր ե լի մի տ խ ր ո ւ թ յ ա մ բ , բ ա յ ց երևի խ ա ղ ո ղ ի կ յ ա ն ֊ քը շա ր ուն ա կվ ել կա րող է մ ի ա յ ն ի բ ր և գինի, ո ւր ե մ ն, պ ե տ ք

«

Է տ ր ո ր վ ի ։ Մա րդու կ յա ն ք ն էլ, երևի, է մ ա ն կ ո լթ յ ո լ ն - խ ա ղ ո ղ ը որ քո

ո տ ք եր ի

գր ո ղ չդ ա ր ձ ա ,

գինի է, որ գ ո յա ն ո ւ մ

տ ր ո րվ ե լո ւց ՝ կ յա ն ք ի

պես բ ա ր ի

չե ն ,

ճ ա ր տ ա ր ա պ ետ

հ ա յր ի կ ...

եմ , շենքեր

ո տ քեր ի տ ա կ,

Չէ,

հ աԱ՝իկ>

ես

եմ նախ ա գծում,

բ ա ր ձ ր շե ն ք ե ր , մ ա ր դ կ ա ն ց մ ո տ ե ց ն ո ւ մ ե մ եր կ ն ք ի ն , թ ե պ ե տ ե ր բ ե մ ն հ են ց սր ա ն ո վ է,

որ ն րա ն ք հ ե ռ ա ն ո ւմ են ե ր կ ն ք ի ց ,

ո ր ո վ հ ե տ և եր կն քի ն մոտ. լի նե լո ւ հ ա մ ա ր պ ետ ք է մ ո տ լի ն ե լ հ ո ղ ի ն ։ Կտրվում ենք հ ո ղ ի ց , հ ա յր ի կ ։ Դու ի ն չ պ ե ՞ս հ ա սկա ցա ր դա դ ե ռ ա յն

ժամա նա կ

և ա մուր մ ն ա ց ի ր ք ո հողին կ պ ա ծ ։

Մեր տ ա նը դ ե ռ ա պ րում են քո կ ա ր դ ա ց ա ծ գ ր ք ե ր ը ։ ցա ծ

կրթությա մբ,

քո

կարդացած

ո ստա­

գ ր ք ե ր ո վ դու կա րող էիր

ո ւ ս ո ւ ց ի չ, փ ա ս տ ա բ ա ն , ն ո ւյն ի սկ գրող դ ա ռ ն ա լ, իսկ դու վ ե ­ ր ա դ ա ր ձ ա ր գ յո լդ և ձորի գլխ ին վ ե ր ա կ ա ն գ ն ե ց ի ր հորդ փ լվ ա ծ տ ո ւ ն ը ։ 2 ե ր տունը հող չուներ, լե ր կ , ա նպ տ ուղ ժ ա յռ ե ր էին, որ թ ե ք իջնում էին դեպ ի ձորը, դու ա ստ իճա ն ա ռ ա ստ իճա ն պատեր

շա ր ե ց ի ր ,

ժ ա յռ ե ր ի

չգիտես

ու պ ա տ երի

որտեղից

ա րա նքը

հող բ ե ր ե ց ի ր ,

և ա յդ

լց ր ե ց ի ր

դ ա ր ա վ ա նդ ն եր ի

վրա

ծա ռ ե ր տ ն կ ե ց ի ր , խ ա ղ ո ղ , ծ ա ղ ի կ ն ե ր ։ Հ ի մ ա դ րա նք վ ի թ խ ա ­ րի ծա ռ ե ր են, թ ե պ ե տ տունը մ ե ր ը չ է ։ Դու կա րող էիր բ ա ­ ն ա ս տ ե ղ ծ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր և գրքեր թ ա ր գ մ ա ն ե լ , բ ա յ ց

դու խ ա ղ ո ղ

տ ն կ ե ց ի ր ժ ա յռ ե ր ի մ եջ, դեղձ, ծի ր ա ն , սալոր ա ճ ե ց ր ի ր ։ Մեր տան պ ա տ ե ր ի ց երևի շատ վ ա ղո ւց են ջնջվել մ ե ր հ ե տ ք ե ր ը , քո հ ե տ ք ե ր ը , հա ւրիկ, բ ա յ ց մ ի տ խ րիր դրա հ ա մ ա ր , ք ո ծ ա ­ ռե ր ն ա պ րում են և հ ի մ ա էլ բ ե ր ք են տ ա լի ս ։ Ես հա ճա խ ե մ գ յո ւ ղ դ նո ւմ , կ ա ն գ ն ո ւմ եմ մ եր գետի հին կ ա մ ր ջին , երկար ն ա յ ո ւ մ ե մ մ ե ր տ ա նը , հ ե ռ վ ի ց ե մ ն ա յո ւ մ ՝ չ ե մ կա ր ո ղ ա ն ո ւմ ներս մտնեք, թ ե պ ե տ նոր տ ա նտ ե ր ը լ ա վ մ ա ր դ է, միշտ ներս է հ ր ա վ ե ր ո ւմ ։ Նա իր տուն է հ ր ա վ ի ր ո ւմ , բ ա յ ց ինձ թ վ ո ւ մ է, ե թ ե մ տ ն ե մ , կ կ ո ր ց ն ե մ մ եր տ ունը, քո տ ո ւնը ։ Ւսկ ք ո ծ ա ­ ռերն ա պ րում են. ծ —՚ռ ե ր ր չեն ն ո ր ո գ ո ւմ , չեն ներ կո ւմ ուրիշ գ ո ւ յն ո վ , շ ա տ ֊ շ ա տ

փ տ ո ւմ են հին, չ ո ր ա ց ա ծ ճ յո ւ ղ ե ր ը , իսկ

նոր ճյուղ եր ը կր կնում են հինը, ծա ռ ե ր ն ա վ ելի հ ա վ ա տ ա ր ի մ են ի ր ե ն ց բ ն ո ւ թ յա ն ը , ք ա ն մ ա ր դ ի կ ։ —

Քո կենացը, հայրիկ։

Գինին տ խ րո ւթ յուն և հուշեր է ա ր թ ն ա ց ն ո ւմ ի մ մ եջ, իսկ ^թո թ ո ռ ը ՝ ի մ ո րդին, ուզում է գր ող դ ա ռ ն ա լ։ Չ գ ի տ ե մ , կ գ ա ռ ֊

*

ն ա ՞ ։ Նա պ իտ ի ն ա խ ա վ ա ր տ ա ծ լի ն ե ր ծ ա ռ ե ր ի , ք ա ր ե ր ի հ ա ­ մ ա լս ա ր ա ն ը , հետո նոր՝ Մ ոսկվա գ ա ր ։ Նա գրքեր է կ ա ր դ ա ­ ցել,

նա

կա ր ող

է տ եղր-տ եղին

ն կա րա գր ել

քաղաք,

բնու­

թ յ ո ւ ն , սեր, ա տ ե լ ո ւ թ յո ւ ն , բ ա յ ց չ գ ի տ ե մ ՝ նա գրող կ դ ա ռ ն ա ՞ . . . Գոլ չհ ա ս ց ր ի ր տ ե ս ն ե լ, թ ե ես ի ն չպ ե ս ե մ գրում « ա » տ ա ­ ռ ը , իսկ ես, ա հա, որդուս հետ ե կ ե լ-հ ա ս ե լ ե մ ա յս տ ե ղ , որ նա մ ե ն ա կ ու ա ն պ ա շտ պ ա ն չ զ գ ա ի ր ե ն ։ Ա յդ պ ե ս գրող դ ա ռ ­ ն ո ՞ւ մ են,

ա յդ պ ե ս որևէ բ ա ն դ ա ռ ն ո ՞ւ մ են , հ ա յր ի կ ։

ի ն ք ը պիտի կա ր ող ա ն ա դ ի մ ա ն ա լ ֊ ա պ ր ե լ

Ծառը՝

կռվել քա մու դեմ,

ծա ր ա վ ի դ ե մ , որդերի դ ե մ , որ կ ր ծ ո ւմ են նրա ա տ ա մ ն ե ր ը ։ Ծ առը՝ ի ն ք ը ։ Իմ որդին ա նզ ո ր

է ու գ ր ա գ ե տ , չ գ ի տ ե մ ,

նա

ծա ռ կ դ ա ռ նա ՞...

ամեն բա ն

եմ,

բ ա յց

նրա

Տեսնո՞ւմ

ես,

պ ոչը բ ռ ն ա ծ թ ռ ե լ - ե կ ե լ

եմ

հ ա ս կ ա ն ո ւմ

երկու հ ա զա ր

կ ի լո ­

մ ետ ր ու վ ա ղ ը , մ յո ւ ս օրը՝ ս ր տ ա դ ող քա րշ ե մ գա լու հ ա մ ա լ ­ սա րա նի պ ա տ ե ր ի տ ա կ . ի ՞ ն չ կ ս տ ա ն ա . . . Դու շա տ շուտ գն ա ց ի ր , հ ա յր ի կ , ես ն ո ւյն ի ս կ չ հ ա ս կ ա ց ա , որ դ ոլ գնում

ես.

վեց

տ ա րին

կարճ ճ ա ն ա պ ա ր հ էր մա հը

հա սկա ն ա լո ւ հ ա մ ա ր , ի ն չ ո ՞ւ ա յդ ք ա ն շ տ ա պ ե ց ի ր , հ ա յ ր ի կ . . . Ինչպես

եմ

նախ ա նձում

ա յն

որդիներին,

ո րոնք

ս ե փ ա կա ն

ձ ե ռ ք ո վ են թ ա ղ ո ւ մ ի ր ե ն ց հ ա յց ե ր ի ն , հ ա ս կ ա ն ա լո վ , որ հ ա յ ­ րեր ը գնում են ու ետ չեն դ ա ռ նա լո ւ ե ր բ ե ք ։ Նրանք կ ա ր ո ղ ա ­ ն ում են կուլ տալ ի ր ե ն ց վ ի շ տը> մ ե կ - ե ր կ ո լ ժ ա մ ա ն ց հ ա ֊ ւվաքոլմ ը ն կ ե ր ն ե ր ի ն , Նրանք ն ո ւյն ի ս կ

ա զգա կա ններին՛,

գ ն ո ւմ են

ո րոշում ի ն չ

ա ն ե լ։

գերեզմա նա տ ուն, իրենց ձեռքով

փ որել տա լիս հ ա յր ե ր ի վերջին տունը, հետո գ ն ո ւմ են դ ա ­ գա ղ ա ռ ն ե լ ո ւ . .. . Ես մի ա ն գ ա մ գ ն ա ց ե լ ե մ դ ա գ ա ղ ա ռնելու, մ ե ռ ե լ էր դ պ ր ո ց ա կ ա ն ի մ ը ն կ եր ո ջ՝ Ա րմենի հ ա յր ը ։ Գ ն ա ց ին ք մեր

դասարանցի

երեք

ընկերներով՝

Մա նուկը,

Ռ ուբենը

և

ես, դու ն ր ա ն ց չ գ ի տ ե ս , հ ա յր ի կ ։ Ա յդ ք ա ն շատ դ ա գ ա ղ ես ե ր ֊ բ ե ք չէի տ ե ս ե լ ։ Դ ա գ ա ղ ա գ ո ր ծ ը մ ի նիհա ր, չորուկ մ ա ր դ էր և ա յդ պ ա հին հա ց էր ո ւ տ ո ւմ ։ « Ը ն դ մ ի ջ ո ւմ է , — ա ս ա ց ։ Մենք մ ո լո ր վ ա ծ - շ վ ա ր ա ծ տ ն կ վ ե ց ի ն ք նրա գ լխ ա վ ե ր և ո ւ մ , ն ա յ ե ց ի ն ք խ եղճ-խ եղճ։ նրա ն,

Մ ենք

հա մոզեինք,

հ ա րմ ա ր և նա

բա ռեր

երևի

չգ ի տ ե ի ն ք ,

որ

ա սե ին ք

հանկարծ հա սկա ցա վ

մեզ,

երևի ն ա և խ ղ ճ ա ց , տ ե ս ա վ , որ պ ր ո ֆ ե ս ի ո ն ա լ դ ա գ ա ղ ա ռնող չ ե ն ք ։ « Դե լ ա վ , — ա ս ա ց , — ես հա ցս կ ո ւտ ե մ , դուք ն ա յե ք – ջո կ եք , Այն չորս ը, որ լո ւս ա մ ո ւտ ի տակ են դ ր վ ա ծ , պ ա տ վ ե ր

֊1 1 –

Է, մ ն ա ց ա ծ ն ե ր ը ՝ որը ուզում եք , մ ե կ ը ֊ մ ե կ ի ց էա վ դ ա գ ա ղ է, ինձ մ ոտ վա տ ա պ ր ա ն ք լ կ ա » ։ Ա պ ր ա ՜ ն ք ֊ դա դաղն էլ, ո ւրե մ ն, ա պ ր ա ն ք է, ի մ մ եջ ի ն չ ֊ ո ր բ ա ն ն վ ա ց , հ ա յր ի կ , տ ղ ա ներն էլ ն ա յ ե ց ի ն իր ա ր ա ն օ գ ն ա կ ա ն ու դ ա ռ ը . լ ա վ էր, որ Մանուկը գտ ա վ ի ր ե ն , ա ռա ջինը մ ո տ ե ց ա վ դ ա գ ա ղ ն ե ր ի բ ո ւ ր գ ի ն ։ « Ի ՞ն չ գն ա ն ո ց ի ուժ ո ւ ն ե ք , — հա ցը

ծա մելովն հ ա ր ց ր ե ց

դագաղա֊

գ ո ր ծ ը , — էդ, որ ձեռ ես ա վ ե լ, հա րյուր հ ի սո ւնա ն ոց է » ։ (( Ա մ ե ֊ ն ա թ ա ն կ ր ո ՞ր ն է , — 2ՂայՒ ^ Հ* լաՐՁր Ւ — ամենաթանկը ց ո ւ յ ց տուր))։ ((Ա մ ե ն ա թ ա ն կ ը գ ն ա լո վ թ ա ն կ ա ն ո ւ մ է , — փի~ լ ի ս ո փ ա յ ե ց դ ա գ ա ղ ա գ ո ր ծ ը , — մ ա ր դ կ ա ն ց գրպ անի փողը շ ա ֊ տ ա նո ւմ

է,

չգ ի տ ե ն

ինչ

ա նե ն,

ո ւր ե մ ն,

դագաղն

էլ,

ա մ են

բ ա ն ի հ ետ , թ ա ն կ ա ն ո ւ մ է ։ Էսօր ա մ ե ն ա թ ա ն կ ը երկու հա րյուր քս անհ ին գ է ։

Զեզ

կտամ

երկու հ ա ր յո ւր ո վ ,

լա վ

տ ղ եր ք եք

եր և ո ւմ , ի մ տ ղ ա ն , օր ի նա կ, հույս չո ւն ե մ , թ ե իր հոր հ ա մ ա ր դագաղ

է

ա ռ ն ե լո ւ։

Ես ի մ

դագաղն

իմ

ձեռքով

կսարքեմ՝

տ ե ղ ը ֊ տ ե ղ ի ն ։ Ո րի՞դ հ ա տ ն է))։ Մեր ը ն կ ե ր ո ջ , — չ գ ի տ ե ս ի ն ֊ չու

մեքենա բա ր

զեկուցեցի

ես

դագաղա գործին։

Ս անուկն

ու Ռ ո լբ են ը խ ե թ ֊ խ ե թ նա քեցին ի ն ձ , իսկ դ ա գ ա ղ ա գ ո ր ծ ը ն ա ֊ յ ե ց զ ա ր մ ա ց ա ծ ֊ տ արօրին ա կ։ Մի ծ խ ա խ ո տ վ ա ռ ե ց , խ որ ներս քա շեց

ծո ւ խ ը ։

Հետո

հանկարծ

կիսա տ

թողեց

նախա ճա շը,

վեր կ ա ց ա վ ։ Նորից ն ա յ ե ց ի ն ձ , հ ե տ ո 1 երեքիս մ ի ա ս ի ն ։ Մի խոսքով,

ընտ րեցինք

ա մ ե ն ա լա վ

դագաղը։

Դագաղագործը,

որի ա նունը, պ ա ր զ վ ե ց , Մ իսա ք էր, մ ե զ հետ ն ո ւյն ի սկ փ ո ղ ոց դուրս ե կ ա վ , չ գ ի տ ե ս ո ր տ ե ղ ի ց մ ե ք ե ն ա ճ ա ր ե ց , ի ն ք ն իր ձ ե ռ ֊ ք ո վ ճ զ գ ո ւ յ շ ֊ խն ա մքով, հետո շատ

դ ա գա ղ ը տ ե ղ ա վ ո ր ե ց մ ե ք ե ն ա յի մեջ,

երկար ս ե ղ մ ո ւ մ էր մ եր ձ ե ռ ք ը . ((Եթե, ա ս տ վ ա ծ

չ ա ն ի , պ ե տ ք լի ն ի , ե կ ե ք » ։ ն ե ր ի ր , հ ա յր ի կ , Դու

հիմա

Շատ տ ա րօրինա կ մ ա ր դ էր։

որ տխուր բ ա ն ե ր ե մ մ տ ա բ ե ր ո ւ մ ։

մորիցս

եր ի տ ա ս ա ր դ

ես

ք ա ռա ս ո ւն

տ ա րո վ ,

մ որս եթ ե հ ի մ ա տ ե ս ն ե ս , չես ճ ա ն ա չ ի ։ Մ ա յր ս ասուԱ է, որ ես ք ե զ շատ ե մ ն մ ա ն , քո նկա րն եր ն էլ, երբ ն ա յո ւ մ ե մ , ինձ թ վ ո ւ մ է ՝ ն մ ա ն ե մ ։ Ծ իծա ղելի մի բ ա ն ա ս ե մ . ես էլ, քո ն մ ա ն , ե փ ա ծ սոխ չ ե մ ուտ ում, զ ա ր մ ա ն ա լի բ ա ն է , չ է ՞ , մ ա ր դ ը — ո ր ֊ տ ե ղ ի ՞ց է ա ն ց ե լ ֊ մ ն ա ց ե լ քո ա յդ գիծն ի մ մ ե ջ ։ Ես ն ա և վ ա ֊ խ ե ն ո ւ մ եմ մ ա ր դ կ ա յի ն ս տ ո ր ո ւ թ յո ւ ն ի ց , գլուխս կ ո ր ց ն ո ւմ ե մ ։ ((Ւսկական հ ա յր դ ե ս , — դ ժ գ ո հ ո ւմ է մ ա յ ր ս , — վ ա խ կ ո տ , բ ա մ ֊ բա կի

պես

փա փուկ

մարդ

էր,

ով

ո ւզ ե ր ՝ կ տ ր ո ր ե ր » ։

Ւ նչ

անեմ,

հ ա յր ի կ ,

ք ա ՞ր

դնեմ

բա մբա կի

մեջ։

Մեծ

ե ղ բ ա յր ս ,

պ ա տ մ ո ւ մ են, մի ա ն գ ա մ երես ա ռ երես ս տ ո ր ո ւթ յա ն է հ ա ն ­ դ ի պ ե լ, ե կ ե լ - պ ա տ մ ե լ է ք ե զ , խ որ հ ո ւրդ հ ա ր ց ր ել

ի ՞ ն չ ա նել,

ի ն չ պ ե ՞ս կ ռ վ ե լ ։ «Դ ո ՞ւ ա զ ն ի վ մ ն ա , ո ր դ ի ս , — ա սել ե ս , —

ստոր–

ն պ ։ի հ ե ն ց ո ւզա ծն է, որ դու կ ռ վ ե ս , ուրեմն և՝ հ ա վ ա ս ա ր վ ե ս ի ր ե ն ց և, ո ւր ե մ ն , մ ե կ ո վ պ ա կ ա ս ի ա զ ն ի վ մ ա ր դ կ ա ն ց թ ի վ ը ։ Ո ՞ն ց

պիտի

կռվ ե ս

ս տ ո ր ո ւթ յա ն

հետ — ս տ ո ր ո ւ թ յա ՞ մ բ ։

ա զ ն ի վ մ ն ա , ո ր դ ի ս » ։ Ա՞քդ բ ա ռ ե ր ն

Դո՞ւ

ես ա ս ե լ։ Չ գ ի տ ե մ ։

Երբ

ն ա յո ւ մ եմ նկա րի քո ա չք ե ր ի ն , հ ա վ ա տ ո ւմ ե մ , որ հ ե ն ց ա յ դ բառերն

ես ա ս ե լ։

Ո ո ա չքերը

ա մ բո ղ ջ

կ յա ն ք ո ւ մ ն ա յ ե լ

են

մ ի ա յ ն եր կն ք ի , հողի, խ ա ղ ո ղ ի ու վշտի են ն ա յ ե լ , վ ա խ ե ց ե ՞լ են, ո՞չ, չ ե ն ո ւզե ցե լ ն ա յե լ ս տ ո ր ո ւ թ յա ն ։ Ա յդ պ ե ս կ ա ր ե լի ՞ է ա պ ր ե լ, հ ա յր ի կ , ա յդ պ ե ս ես կ ա ր ո ՞ղ ե մ խ որ հ ո ւր դ տալ ո ր ­ դուս, եթ ե մի օր նա երես աո երես հանդիպէ ր ս տ ո ր ո ւթ յա ն ։ 3 գիտեմ ։ Մ ա յր ս

սերկևիլի

մ ո ւր ա բա

է դրեք մ ե զ

հ ետ ,

նա

գիտի,

նա ա նը ն դ հա տ հիշում է, որ ես դա սիրում ե մ և ա մ ե ն ա ն ­ գա մ , եր բ հեռու տ եղ եմ դնում, ա ն պ ա յմ ա ն դ նո ւմ է, « Թ ե յ կ խ մ ե ս , — ա սում է , — որ հ եռու

տեղ

ես

գ ն ո ւմ ,

թ ե յ շատ

խ մ ի , ի ն չ ի մ ա ն ա ս ՝ ի նչ ջուր է » ։ Վահեն ծ ի ծ ա ղ ո ւ մ էր իրերը կ ա պ ե լի ս ,

նրա

համար

տ ա րօր ին ա կ

է,

որ

մարդիկ

հիշում

են, թ ե մ յո ւս ն ի նչ է սիր ո ւմ , իսկ դա ի նչ երա նելի բ ա ն է, չ է ՞ , հա էրիկ։ Ես հիշում ե մ , որ դու սիրում էիր բ ա ն ա ս տ ե ղ ­ ծ ո ւ թ յո ւն ն ե ր կարդալ ինձ հ ա մ ա ր , ես չէի հ ա ս կ ա ն ո ւ մ , բ ա յ ց դու կա ր դո ւմ էիր, ա նգիր էիր ա սում՝ փա փուկ ու դուրեկան մ ե ղ մ ո ւ թ յ ա մ բ ։ Ես հ ի ն դ ֊ վ ե ց տ ե ղ ծ ո ւ թ յո ւն ն ե ր ը վ շ տ ի ,

տ ա րեկա ն էի, իսկ ք ո բ ա ն ա ս ­

ո ւ ր ա խ ո ւ թ յա ն , կա րոտ ի ու տ խ ր ո ւ­

թ յ ա ն մ ա ս ի ն է ի ն ։ Երևի ես նրա հ ա մ ա ր գրող չդ ա ր ձ ա , ո ր ո վ ­ հ ետ և ե ր բ ե ք չկ ա ր ո ղ ա ց ա գտնել ա յդ պ ի ս ի փ ա փ ուկ, զ ա ր մ ա ­ նալի բ ա ռ ե ր ։ Ո ՞վ էր գտել ա յդ բ ա ռ ե ր ը ։

Գուցե ք ո ՞ գրա ծն

էր ա յ դ ա մ ե ն ը , ո ր ո վ հ ե տ և ես հետո շատ ո ր ո ն ե ց ի գրքերում ա յդ բ ա ռ ե ր ը , չ գ տ ա ։ Եամ գուցե՝ չ գ տ ա քո Ե րբեմ ն ես ա յց ի

ե մ գնում քո

գրքերը։

գ ե ր ե զ մ ա ն ի ն , հ ա յր ի կ ,

և

գ ի տ ե ՞ ս ի նչն է ս ա ր ս ա փ ե լի ն . երբ էլ գ ն ա մ , դու մ ի շտ ա յ ն ֊ աեղ ես, և, որքա ն էլ օրեր ա ն ց ն ե ն , դու չես շա ր ժ վ ե լո ւ տ ե ղ ի ց , դու մ ն ա լո ւ ես նուքն ծ ա ռ ի տ ա կ, հորդ հ ա ր և ա ն ո ւ թ յա մ բ , վեր

֊1 3 –

չես կե նա լու, որ թ ա ղ ե ս քո խ ա ղ ո ղ ի ա յգ ի ն , որ վա ղուց քոնը չէ, բ ա ն ա ս տ ե ղ ծ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր չես կա րդա լու ի ն ձ հ ա մ ա ր , մ ա տ ֊ ն ե ր դ չեն շա ր ժվ ե լո ւ, որ փ ա ղա քշեն ի մ ն ո ս ր ա ց ա ծ մ ա զ ե ր ը ։ Ես գ ն ո ւ մ ֊ գալիս ե մ , ե ր բ ե մ ն երկրից երկիր, ա շ խ ա ր հ ա մ ա ս ի ց ա շխ ա ր հ ա մ ա ս , իսկ դու մ ի շտ քո ծա ռի տակ ես, ա նա ր դ ա ր բ ա ն է, սոսկա լի ա ն ա ր դ ա ր ։ Խ մ ե ն ք ։ Ես ի մ բ ա ժ ա կ ը խ փ ո ւ մ եմ հորս բ ա ժ ա կ ի ն , գինին թ ա փ ­ վ ո ւմ

է,

երևի թ ր ջո ւմ

սփռոցը։

(յուրան

կ բա ր կ ա ն ա ,

ոչի ն չ,

խ մ ո ւ մ եմ և հ ա ն կ ա ր ծ ուզում ե մ վ ա ռ ե լ լ ո ւ յս ը ։ Վ ա ռ ե ՞ մ ։ Ա յդ պ ահին զ ն գ ո ւմ է հ ե ռ ա խ ո ս ը * Ալա րկոտ վ ե ր ց ն ո ւ մ ե մ խ ոս ա – փ ո ղ ը . «Ես ե մ , հ ա յր ի կ , մ ի ք ի չ ուշա նում ե մ , բ ա յ ց ուր-ո ր է կգամ,

ո չինչ,

տ ես նե ս

ո՞վ

եթ ե երկո ւսո վ լինե նք ))։ « Ո չ ի ն չ , — ա սում ե մ , է

եր կ ր ո ր դ ը , —

ա շխ ա տ ի ր

շուտ

գա լ,

տա քսի

նստ եք))։ Լույսը չ ե մ վ ա ռ ո ւմ , վ ա ռ ե մ լո ւյս ը , հ ա յր ս վառեմ,

հորս չ ե մ

աչքերս սո վորել են մ ո ւ թ ի ն , և եթե կգնա։

տ ես նի

Լույսը կխ լի հորս,

ա յլ և ս , իսկ

ա (սօր

եթե լ ո ւյս ը

նրա

ծ ն ն դ յա ն

օրն է։

— Ո ո կ ե ն ա ց ը , ի մ մ ա ն կ ո ւ թ յա ն ա մ ե ն ա լա վ ը ն կ ե ր ։ Մի շ ա բ ա թ առաջ թ ա ղ ե ց ի ն ք մ եր ը ն կ ե ր ն ե ր ի ց մ ե կ ի ն , մ ե ­ ռ ա վ հ ա ն կ ա ր ծ ա կ ի , սրտի կ ա թ վ ա ծ ի ց , թ ո ղ ե լ էր ը ն տ ա ն ի ք ը , ն որ ի ց ա մ ո ւ ս ն ա ց ե լ, հետ ո դ ա վ ա ճ ա ն ե լ էր երկրորդ կի նը, հ ե ­ տո ն ա մ ա կ էր ս տ ա ց ե լ իր տ ղ ա յ ի ց , դ ա ժա ն մի ն ա մ ա կ ։ « Ա յ դ նամակն

ն ր ա ն » , — ա սա ց

սպ ա նեց

սպա նեցինք

ն ր ա ն » , — ա սա ց

մերոնցից

մ յո ւ ս ը ։

Եվ

մեկը։

դա,

«Մ ե ն ք

հ ա ս կ ա ն ո ՞ւմ

ես, պ ա ր զ վ ե ց , որ ճիշտ է։ Մենք մ ի ն չ և կե սգիշեր ն ս տ ե ց ի ն ք նրա դա տ ա րկ տ ա նը և մ ե կ ի կ ֊ մ ե կ ի կ վ ե ր հ ի շ ե ց ի ն ք , որ վերջին օրերին նա ա նը ն դ հա տ մ եր ա կանջն էր լց ն ո ւ մ իր հ ո գսե րը , եսկ մ ե ն ք լսո ւմ էինք նրա ն և գնում մ եր ս ե փ ա կա ն հ ո գ ս ե ­ ր ի ն ։ Իր մ ա հ վ ա ն գի շերը նա զ ա ն գ ա հ ա ր ե ց ինձ , ա սա ց ուզում է տ ե ս ն ե լ, ես ա ս ա ց ի , որ կ զ ա ն գ ա հ ա ր ե մ ա ռ ա վ ո տ յա ն , կ պ ա յ ­ մա նա վորվենք,

ես

գո ր ծ

ո ւնեի։

Նա ա ս ա ց ,

որ հ ե ն ց

նույն

ժ ա մ ի ն է ուզում տ ե ս ն ե լ, ես մի նոր լ ս ա ծ ա նե կդ ոտ պ ա տ մ ե ­ ց ի և դրի խ ո ս ա փ ո ղ ը ։ Նույն գիշերը նա մ ե ռ ա վ ։ Ի ս կ ա պ ե ս , մ ե ն ք ս պ ա ն ե ց ի ն ք , չ է ՞ , ն ր ա ն ։ Ասա ի նձ ՝ ի ն չ ո ՞ւ են ք ա ն դ վ ո ւ մ մ ա ր դ կ ա ն ց իրար մեռնում

են

միացնող

հա նկա րծա կի,

կա մ ո ւր ջն եր ը , մ ա յր ե ր ը

հ ա յր ի կ ։ Հ ա յր ե ր ը

դանդաղ

են

մեռնում։

Ո րո վ հ ետ և հ ա յր եր ը տ ղ ա մ ա ր դ են, նրա ն ք պ իտ ի ո ւժեղ թ վ ա ն , մ ա յր ե ր ը լա ց են լի ն ո ւմ , տ ր տ նջում հ ա յր ե ր ի ց ու ա շ խ ա ր հ ի ց , հ ա յր եր ի լա ց ը ի ր ե ն ց մեջ է, իսկ ն երքին կ ա թ կ թ ո ց ը , ի վ ե ր ­ ջո, ք ա յ ք ա յ ո ւ մ է ա մ ե ն ա ա մ ո ւ ր մա րդ ո ւն ա ն գ ա մ ։ Ե՞նչը ք ե զ Չ ք ա յք ա յե ց ,

հ ա յր ի կ ,

ի ն չ ի ՞ց

փ շր վ ե ց

քո

ազնվա կա ն

հոգու

կ ա ր մ իր տ ո ւֆ ը , ես չ ի մ ա ց ա ու չ ե մ ի մ ա ն ա ե ր և ի ։ Ես ք ե զ հետ խ ո ս ո ւմ ե մ ք ո տ ն ի ց շատ հ եռ ու մ ի ք ա ղ ա ­ ք ո ւմ , հ յո ւ ր ա ն ո ց ի ի մ ս ե ն յա կ ի մ ո ւթ լ ռ ո ւ թ յա ն մ եջ, և գինին Վերջա նում է։ Դու ա ն է ա ն ո ւմ ես կ ա մ ա ց - կ ա մ ա ց , ձ ո ւլվ ո ւմ ես ծիւին և լո ւ յս ի ն , դուրս ես գա լիս լ ո ւ ս ա մ ո ւ տ ի ց , դ ռ ն ի ց ։ Կա ՜ց, հ ա յր ի կ , ես հ ա յր ե մ մ ի ա յ ն ի մ որդու հ ա մ ա ր , որ ք ի չ հ ե տ ո կգա ՝

ա ն հ ո գ ու զր նգո ւն ,

նրա

համար

է,

որ

պ իտ ի

մնամ

ուժեղ և ա մուր, իսկ հ ի մ ա ուզում ե մ թ ո ւ յլ և ա նպ ա շտ պ ա ն լի ն ե լ, ո ր ո վ հ ե տ և որդի ե մ , թ ե կ ո ւ զ և ա յս օ ր հ ա վ ա ս ա ր վ ե ց մ եր տարիքը։

V — Ո ո կ ե ն ա ց ը , հ ա յր ի կ ։ Դու ուզում ես գնա լ, իսկ ես դ եռ ք ե զ չ ե մ ա սե լ ա մ ե ն ա – գ լխ ա վ ո ր ը , ախր ես ք ե զ ա ն ի ց ո ւզո ւմ ե մ խ որ հ ո ւր դ հ ա ր ց ն ե լ . ի ս կ ա պ ե ս , ի ն չո ՞ւ են ք ա ն դ վ ո ւ մ մ ա ր դ կ ա ն ց իր ա ր կա պ ող կ ա ­ մ ո ւր ջն եր ը ։ Թույլ գրողի բ ա ռ ե ր ե մ գտ ն ո ւմ , չ է ՞ , ք ո բ ա ռ ե ր ն ուրիշ է ի ն , դու ե ր բ ե ք չէիր ն վ ն վ ո լ մ , թ ե պ ե տ ա վ ելի բ ա ր ի էիր ու փխ րուն, և ք ե զ , երևի, ա վ ելի շատ են տ ր ո ր ե լ։ Թո ո տ ք եր ը հողի

մեջ

ճյուղ եր ն

էին՝

ի ն չպ ես

խաղողի

արմատները,

իսկ

նրա ն ք

էին ճ կ ո ւմ – ջա ր դ ո ւմ . ո ր տ ե ՞ղ են մ եր ա ր մ ա տ ն ե ր ը ,

մ ե ն ք տ ն ա յի ն բ ո ւ յս ենք դ ա ռ ե լ, որ ա պ րում է մ ի ա մ ա ն հո ղՒ մեջ և ս ն վ ո ւմ է մի կում ջրով, ու դրա հ ա մ ա ր ՝ մ եզ հեշտ է ա րմ ա տ ա հ ա ն

ա ն ե լ։

Չէք

1^ աԱ1Ւ Խ

^Ւ

կնճռոտէր

ճ ա կա տ դ ,

ա մ են բ ա ն լա վ է ի մ կ յա ն ք ո ւ մ ՝ ա շ խ ա տ ա ն ք , ը ն տ ա ն ի ք , ա յ, տ ե ս Հ թ ո ռ դ եկել է Մ ո ս կ վ ա , հ ա մ ա լս ա ր ա ն ը նդ ո ւն վ ե լո ւ, երևի կ ը ն դ ո ւն վ ի ,

կդա ռնա ՝ ինչ

ո ւզո ւմ

է։

Անոջս հետ

կա րգին է, հաշտ ենք ա պ ր ո ւմ ։ Մի ը ն կ ե ր ո ւն ե մ ,

ամեն

ինչ

ա սում է,

եթե ո ւզո ւմ ես կինդ ք ե զ սիրի, ա յն պ ե ս պ իտ ի ա նե ս , որ նա քեզ խ ղճա ։

Գիտ ե՞ս

նա ի նչ է ա նո ւմ ,

հ ա յր ի կ ,

երբ

ուրիշ,

հեռու ք ա ղ ա ք ն ե ր է գ ն ո ւմ , վ եր ա դ ա ր ձ ի ն ճ ա մ պ րո ւկի մեջ միշտ զ ա ն ա զ ա ն դ ե ղ ո ր ա յք է ո ւ ն ե ն ո ւ մ , կեսը գ ո ր ծ ա ծ ա ծ ։ Ոինը ա ռ ա ֊ ջինը դա է ն կ ա տ ո ւ մ , ա նհ ա ն գ ս տ ա ն ո ւ մ է։ «Ո չ ի ն չ , — ա սում է ը ն կ ե ր ս , — սիրտս մի ք ի չ վ ա տ ա ց ա վ , գ լ խ ա ց ա վ ունեի, դեղ

-15֊

տվին՝

անցա վ,

տաք,

մուգ թ ե յ

տուր

խ մ ե մ .,.»։

Եվ

կինն

ա մ ե ն ի ն չ մ ո ռ ա ց ա ծ , ս կ սո ւմ է խ ն ա մ ե լ ն րա ն , ուրիշ հ ա րցե ր չի տ ա լի ս ։

Ծ իծա ղելի է, չ է ՞ ,

հ ա յր ի կ , իսկ

ես ոչ մ ի կերպ

չ ե մ կ ա ր ո ղ ա ն ո ւմ ա յդ պ ե ս ա ն ե լ, ու ե ր բ ե մ ն կ ռ վ ո ւ մ ե ն ք ։ Դու մ որս հետ կ ռ փե՞լ ես, է ն չ ի ՞ հ ա մ ա ր ... Հ ե տ ա ք ր ք ի ր է , եթ ե մ ի հ ր ա շ ք ո վ մ ե ն ք ա յս օ ր ն կ ա ր վ ե ի ն ք իրար հ ետ , ն ո ւյն տ ա րի ք ի ն ե ն ք , չէ**, իրար ն մ ա ՞ ն կ լի ն ե ի ն ք ։ Չէ,

դինին ա նո ւմ է իր

գ ո ր ծ ը > ի ս կ ես չ ե մ ո ւզո ւմ , որ դու

գ ն ա ս ։ Ես դ ե ռ ք ե զ չ ե մ ա սե լ ա մ ե ն ա կ ա ր և ո ր ը ։ Մի շ ա բ ա թ առաջ ես ն ս տ ե լ էի մ ե ր գյո ւղ ի հին կամրջին և ուրիշ կա մուրջ էի տ ե ս ն ո ւ մ , որ ք ա ն դ վ ե ց ։ Դու հ ա սկա ն ում ես, ն եր ի ր, որ ա յդ հ ի մ ա ր հ ա մ ե մ ա տ ո ւ թ յո ւ ն ը մ տ ե լ է գլուխ ս, պ ա ր զ ա պ ե ս ի մ ը ն կ ե ր ն ե ր ի ց մ ե կ ը վերջերս ս տ ո ր ո ւթ յո ւն ա րե ց , և ք ա ն դ վ ե ց մ ե զ իր ա ր կ ա պ ող կ ա մ ո ւր ջը ։ Նա ա յդ կամուրջը պա ւթ ե ցն ե լո ւց առաջ երևի չ ն ա յե ց ա ն գ ա մ , թ ե ի ն չ է պ ա յ թ ե ց ­ ն ո ւ մ ։ Իսկ ն ա յե լ հ ա րկ ա վ ո ր էր. վերջին ա ն գ ա մ պիտի տ ե ս ­ նես ա յն ք ա ր ե ր ը , որ շա ր ել ես իրար վ ր ա , մ ի ա ց ր ե լ հա վ ա տ ի շա ղախ ով,

պ իտ ի

վերջին

ա ն գ ա մ հա՛վատաս

ա յն

եր ա զ ի ն ,

ո ր ո վ կա մ ա ր ես ս ա ր ք ե լ, պ իտ ի չա փ ե ս ա յն տ ա ր ա ծ ո ւ թ յո ւ ն ը , որ մ ի ա ց ն ո ւ մ

էր ա յդ կ ա մ ա ր ը ։ Հ ա վ ա տ ա ի ն ձ ,

հ ա յր ի կ ,

ես

չ ք ա ն դ ե ց ի ա յդ կ ա մ ո ւր ջը ։ Ասում ես հ ա շտ վ ելո ւ փ ո ՞ր ձ ա ն ե մ ։ Հ ա շ տ վ ո ւ մ են թ շ ն ա մ ի ն ե ր ը , հ ա յր ի կ , իսկ մ ե ն ք բ ա ր ե կ ա մ ն ե ր ենք,

որ

պարզապես

մնացինք

քա նդվա ծ

կ ա մ ուրջի

երկու

տ ա ր բ ե ր ա փ ե ր ի ն ։ Մեր ա ր ա ն ք ո ւմ մ ն ա ց պ ղտ որ մ ի գ ե տ , և մենք

հ ի մ ա իր ա ր

կցամաքի

կա ր ող

ա յդ պ ղտ որ

են ք ն ա յ ե լ

միա յն

հ ե ռ վ ի ց ։ Հ ետ ո

գետն էլ, ի սկ ց ա մ ա ք ա ծ

գետի վրա

մ ա ր դ ի կ ա յլև ս կամուրջ չեն ս ա ր ք ո ւմ ։ Դո՞ւռն են ծ ե ծ ո ւ մ ։ Ես վ ա ռ ո ւմ ե մ լո ւյս ը , ներս է մ տ ն ո ւ մ Շ ո լր ա ն ։

— Այս ի ՞ն չ է , – ա սո ւմ է ն ա , — ո չին չ չ ե ք կ ե ր ե լ։ — Խ մել ե ն ք , — ա սում եմ ե ս , — տ ե ս ն ո ւ մ ես, ի ն չ բ ե ր ե լ էիր, խ մ ե լ ե ն ք ։ Կինը ն ա յ ո ւ մ է ի մ բ ա ժ ա կ ի ն , հորս բ ա ժ ա կ ի ն

և գլուխն

օրո ր ում է, ոչինչ չ հ ա ս կ ա ն ա լո վ ։

— Ես երկու շիշ ՛գինի վ ե ր ց ր ի , — ա սում է , — մ տ ա ծ ե ց ի , գուցե պ ե ՞տ ք լ ի ն ի .. .

— Հ ի ա ն ա լի ես ա րել, Շուրա ։

-1Տ-

նա արագ հա վաքում է ուտելիքէ 1 , ես վճարում եմ ու հետո րմ նում եմ մ են ա կ։ Լույսը չ ե մ հ ա նգցնում։ Գլխիս մեջ կարծես հալա ծ արճիճ են լցրել, պատերն օրորվում ենճ ինչպես հորս տ նկա ծ ծառերը

քա մու ժամա նա կ,

սիրտս

հանգիստ

է ու

հ ա շտ վա ծ։ Դե, իհարկե, Վահեն է։ Նա ներս է մտնում առանց դուռը ծեծելու,

մ ի ա յն

միջա նցքից ձտյն է տալիսՀ կարելի ՛*

է, հա յր իկ։ Կարելի է, ասում ե մ ։ Նրա հետ շեկլիկ մի աղջիկ կա, որն իսկույն ն երկա յա նում է .

— Մարիաննա,

Վահեի

հետ

միասին

ենք

քննություն

հանձնելու։ Վահեն նա յո ւ մ ֊ ն ա յո ւ մ

է գինու դատարկ շշերին,

հետո

աչքով է անում Մ ա ր ի ա ն ն ա յին .

— Կարգին կ ա յֆ է արել հ ա յր իկ ս, ո՞ւմ հետ։ — Պապիդ հ ե տ , — ասում ե մ , — այսօր նրա ծ ն ն դ յա ն օրն էր։ $ ի չ առաջ գնա ց։

— ՈԼվ։ - Պապդ, Վահե։ Վահեն ժպտում էՀ ներողամիտ ու զարմացածէ Ո՞ր որդին է հասկանում հորը և ինչո՞ւ պիտի հասկանա։ Հա յրերն

է,

որ պիտի հասկանան որդիներին — դա նրանց

պատիժն է և երջանկությունը մ ի ա ժ ա մա ն ա կ։

ուս ո ւցի չը

Մեր նպատակն է հասարակության մեջ բարձրացնել սերը դեպի ընթերցանությունը, առաջացնել հետաքրքրություն դեպի դասական և արդի գրականությանը, և կոտրել այն կարծրատիպը, թե այսօրվա հայ իրականության մեջ ընթերցողներ չկան:

Գիրքը լուսապատճենվել և համացանցում է տեղադրվել Գրքամոլ Նախաձեռնության կողմից: Բոլորիդ կողմից սիրված «Գրքամոլ»-ը ձեռնամուխ է եղել մի նախաձեռնության, որի նպատակն է համացանցում էլեկտրոնային տարբերակով տեղադրել բոլոր այն գրքերը, որոնք սիրված են հայ ընթերցասերների կողմից և ցանկանում են դրանք ընթերցել նաև էլեկտրոնային տարբերակով: Ժամանակի ընթացքում մեր կողմից համացանցում կտեղադրվեն բոլոր այն գրքերը, որոնք մինչ այս ձեզ համար եղել են դժվար ձեռքբերելի: «Գրքամոլ»-ը, ունենալով իր ուրույն տեղը համացանցում, իր առջև նպատակ է դրել

հասարակության

մեջ

բարձրացնել

սերը

դեպի

ընթերցանությունը,

առաջացնել

հետաքրքրություն դեպի դասական և արդի գրականությանը, և կոտրել բոլոր այն կարծրատիպերը, թե այսօրվա հայ իրականության մեջ ընթերցողներ չկան:

Սիրելի՛ ընթերցողներ, մենք շատ ուրախ կլինենք, եթե կլինեն մարդիկ, ովքեր կցանկանան օգնել մեզ այս հանրօգուտ գործում: Էլեկտրոնային գրքերի պատրաստման և մեր

կայքում դրանք տեղադրելու հարցում մենք չունենք որևէ շահ և չենք չհետապնդում որևէ եկամուտ, բացի հայ և արտասահմանյան գրականությունը հայ ընթերցասերներին հասանելի դարձնելուց, և մենք բաց ենք բոլոր նվիրյալ ու օգնել ցանկացող մարդկանց համար: Եթե դուք ունեք լուսապատճենահանման սարքեր, և ուզում եք միանալ մեր կողմից ձեռնարկվող գործին, ապա գրեք մեզ [email protected] էլ. հասցեով: Շնորհակալություն, որ հետևում եք մեզ: Ցանկանում ենք բոլորիդ հաճելի ընթերցանություն:

Գրքամոլ Նախաձեռնություն 2016 © Grqamol. All Rights Reserved. URL: www.grqamol.am, e-mail: [email protected]

Since 2012 © Grqamol. All Rights Reserved. URL: www.grqamol.am, e-mail: [email protected]

Վարդզես Համսւզսապի Պետրոսյան

Վիպակներ և պատմէ) ած ք՛ներ Հայկական էսքիզներ

ՏՅբ^րտշ ճ«ՋՅՅՇոօաւլւ Ո&րբօշտա Ո 086Շ18,

բՅՇՇ1<ՁՅե1

ձբյւո8օաւ6 ՅշսււՅԱ (Ւ 1Ք

Յ բ«51||Շ Ւ ։03<1

Տ|Յև1ճ՜Տ)

է 1 3 ^ Ջ 1 6 յւե շ ր 0 Օ «Օ օտ տ ւՁ Տ Ձ Ո ր բ < « » ,

Տբ«ՏՅ», 1980

Խմբագիր 1 Մ* Ս. Թնրզյաճ

Ֆր. Գ. Աֆրիկյան Սաֆյան Տեխ. խմբ ագիրՀ Վ. 8*. Ակազյան Վերստուգող սրբագրիչ ՝ Վ. քՒ. Ազաայ

Նկարիչ

Գեղ. խմբագիր ՝ 11.

Հանձնված է շարվածքի 17. 12. 79։. Ստորագրված է տպագրության 2 6 . 2 . 1930։ ՎՖ 02216։ Ֆորմատ 70Ճ1/Յշյ Թուղթ տպագրական $ 1։ Տաոատեսա կ՝ «Գրքի ս վորական։ Տ պա դրություն՝՝ բարձր։ Պատվեր 3593։ 27,45 հր ատ. մ ամ . –ք– / 7 ն,երգիր, 32,34 պայմ. տպ. մամ.։ Տպաքանակ 30000։ Գինը՝՝ 2 ո.։ <րՍովետական գրողՁ հրատարակչություն, Երևան—2 9, Տերյան 91։ Ւ13^Ջ10.ՈեՕ78Օ «€0861Ձ1ՀՁէ1

5թ68Ձ «֊9 , 16թ883, 91.

ՀՍՍՀ Մինիստրների սովետի հրատարակչությունների, պոլիգրաֆիայի գրքի առևտրի գործերի պետական կոմիտեի 7$ 1 տպարան, Երևան Ալավերդյան փող. 65։

1»ոօրբՁՓ«5։ ^ 1 ՐօօճօաււտրՋ ոօ «Յ^Ջւշյւեշրտ, ոօյւււրթՋՓ11^ « րօբրօտյա ձ ֊ բ ս . <ՅՇԲ. Տթ68Ջ», ճյ1Ձ8©բ^Յ»Ձ, 65.