ELIB – Էլեկտրոնային Գրադարան | Գրքեր, նյութեր, հոդվածներ

Ուղեցույց

Էս/օՕթոտո Սուօո

Միամյա ն բազմամյա տերնաբանջարներ. ուղեցույց

Հեղինակ՝ Նունե Սարուխանյան,գ.գ.թ. Երնան, 2016թ.

Ուղեցույցում շարադրված են տերնաբանջարներիբուսաբանական, կենսաբանակակ առանձնահատկությունները, մշակության տեխնո-

լոգիան, պայքարը հիվանղությունների,վնասատուներին

Ն մոլախոտային քուսականութան դեմ, սննդարար բուժիչ հատկությունները, մարկետինգային հարաբերությունների ձնավո-

փաթեթավորումը ն խորհուրղներ: րումը,

այ

օգտակար

տեղեկություններ

ու

Ուղեցույցը նախատեսված է ընթերցող լայն շրջանակի տերնաբանջարների մշակությամբզբաղվող ֆերմերների,տնամերձհողամաս ունեցողների, գյուղատնտեսության բնագավառի ձմասնագեւոներին ուսանողների համար:

Ուղեցույցը սլաւորաստովելէ «Արտադրողխմբերի ն արժեշղթաների գարգացում» տելսնիկականաջակցությանծրագրի շրջանակներում, ն գյուղի ոռը Եվրոպական հարնանության զյուղաւոնատեսության գարգացմանծրագրի (ԷԽ/ԲՂԽՕ)բաղադրիչն է: Ծուսգիրը է Եվրոպականմիությանն Ավստրիական ֆրինանաանվոթվում զարգացմանգործակալության կողմից` Օրագիրըհամաւոեդ հոականացնում են Հւայսստանում ՄԱԿ-ի արդյունաբերական զարգացման զորճակալությունը (ՍԽ/ՔՕ)

ՄՍԿ-ի գարգացման

ծուսգիհրը (ՍՈ/ԾԲ)՝ Տէլ//չելհրատարակությանբովանդակությանհամար ամբոդջ

պատասխանատվությունըսւոանծնում է հեղինակը. Այնչի ու հայացքները: արռուսհայոում Եվրամիությանտեսմալկլեւոներն

Մթ:

րԿԻ ն Ծննթլ4րյ ժ6նրլժրլչ3լչ3 ՈԱ

ԱԱԱ, ՄԻԱՄՅԱ

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

ՏԵՐԵՎԱԲԱՆՋԱՐՆԾՐ

ՄԻԱՄՅԱ ԵՎ ԲԱԶՄԱՄՅԱ

ԼԼ.

աԼ

առասապառատաա

ՀԱԶԱՐ

ԱՊԱՍՃԱԽ

աա5

աաա ա

աԼաաըանաաաաանակաականպապաոանաաա աաականաաաապաաաաաաւՄ

Վ.Վ.

ԵՂԵՐԴԱԿ

ՍՎԵԼՈՒԿ

ԹՐԹՆՋՈՒԿ

ԽԱՎՐԾԻԼ

ՇՈՒՇԱՆՔԱՆՋԱՐ.

Լ.Լ. ՍԻՔԾԽ

ւու

ԱՌՐԾԵ

աա

ՕՐԳԱՆԱԿԱՆ

ԿԱՆԱՁԵՂԵՆՆԵՐԻ

աաաաաջաաաարակականաաաակաաասաւ

անատայաւաաաաաաաւպռաապաւշաւ7

ուան

աաաաաաաա

անանաւաաաաաապառառաաու20 Լե եաաա ատա

ւատարա

ԵՂԱՆԱԿՈՎ

ՊԱՅՔԱՐ ՀԱՄԵՄՈՒՆՔԱՅԻՆ

ԱՐՂՅՈՒՆԱՎԵՏ

ՄԵԾԱԾԱԽ

ՎԱՃԱՌՔԻ

ՁԵՎԱՎՌՈՐՈՒՄ.

ԴԵԼ.........

ՀԱՍՆԵԼՈՒ

ՀԱՄԱՐ ԱՆՀՐԱԺԵՇՏ

Լ,

ԿԱԶԱՍԿԵՐՊՈՒՄ......

ԵՎ ԲԱՆՋԱՐԱՅԻՆ

ԵՎ ՎՆԱՍԱՏՈՒՆԵՐԻ

ՀԻՎԱՆԴՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ

ՇՈՒԿԱՅԻ

ՀԱՋՈՂՈՒԹՅԱՆ

աակ

ՃԱԿՎՆԴԾՊՂ....Ն.ՆՆ-

ՏԵՐԵՎԱՑԻՆ

եւու

ւու

աաա

ա աանասապատա,

ՔԱՅԼԾՐԸ...ԼՆյաաաա.,աա31

ԵՎ ԱՈԱՎԵԼՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ............32

ՓԱԹԵԹԱՎՈՐՄԱՆ

ԿԱՐԵՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

ՏԵՐԵՎԱԲԱՆՋԱՐՆԵՐ

Բանջարային մշակաբույսերի շարքում մեջ հետաքրքրություն են ներկայացնում միամյա նե բազմամյա տերեաբանջարները: Դրանք մեծ պահանջարկ են վայելում սպառողական շուկայում: Այս մշակաբույսերը նա. առանձնանւմ են սննդային իրեց հատկանիշներով, վաղահասությամբն համային բարձր հատկանիշներով: Պարունակում են մեծ քանակությամբվիտամիններ,ածխաջրեր Լ. սպիտակուցներ: Հեշտ են: են յուրացվում օրգանիզմի կողմից ն շատ առողջարար սպանախ, Հայաստանում մշակվում է հիմնականում հազար, թրթնջուկ, տերնային ճակնդեղ, իսկ վերջին տարիներին նան ավելուկ, սորեկ, խավրծիլ. շուշանբանջար, սիբեխ, փիփերթ:

ւեւ

ՓԻՓԵՐԹ,,.

ԵՎ ԲԱԶՄԱՄՅԱ

ՀԱԶԱՐ

(Լ82ԽոԹ ՏՈՒՑ Լ.)

Մշակովի հազարը կամ ինչպես է մեգ մրտ ասել ժառոլը կամ սալաթը, պաւոկանում է բարդածաղկավորների /ՇՕտքօտ/ա6)ընտանիցեղին: Միամյա քի լակտուսա (Է260ԽԹճճ) է` վերին է: Արմաւտն առանցքային բույս մասում հաստացած ն առատ կողային ճլուղավորումներով: Տերեների գույնը անար ե. ճոխրականաչ, բաց: կակադ, մանուշակազույն, ղեղնականա:չ, Մ շակաբույսը: սալաթագույն: Թուփը կանզուն Է, առատ Վաղահաս ն ցրտադիմացկուն տերնեաբանջար է: Արարատյան հարթավայրում ձմեռում է թաց դաշտում ն գործածության համար է լինում վաղ գարնանից: Իսկ ջերմաւոներում նե ջերմոցպատրաստ Սերում կարելի է հազարի շարունակականբերք ունենալ ամբողջ տարին: Մեծ է նան հազարի բժշկական նշանակությունը: Պատրաստուկներն օզտագործում են սրտի, ստամոքսի, աչքի ն այլ հիվանղությունների. կոտրվածքների ն թունավորումների ժամանակ. Մեր հանրապետությունում վայրի տեսակները հանղիպում են Վայոց ձորի մարզում ն Երնանի շրջակայքում ն զրանցված են Կարմիր գրքում: հազարի տերնային ե գլոխ կազմակերպող Գոյություն ունեն 100-120 հասնում է սմ, թուփը տեսակներ: Ծաղկած բույսի բարձրությունը առատ է, կանգուն ճյուդավորվող: ոնդրնված

Հայտնի են մշակովի հազարի մի քանի այլ տեսակներ` տերնային հարթ, ամբողջաեզր, կտրտված կամ գանգուր տերններով: Կան նան երկարավուն »հակառակ ծվածե` խոշոր տերններով, ալիքածե տերնաեզրերով, ինչպես նան գլուխ կազմակերպող ենթատեսակներ: Գլուխ կազմակերպոդ տեսակը արտերկրում ամենաբարձր գնահատվող ն համային շատ լավ հատկություններովօժտված տեսակ Է, որն անվանում են նան սառցայինհազար: Ծաղկափթթությունը զամբյուղ է` բաղկացած 10-25 երկսեռ դեղին կամ դեղնականաչծադիկներից: Հազարը երկար օրվա բույս Է: 10-12 ժամ ցերեկային լուսավորության պայմաններում այն ւմիարթամտերնայինզանզված է առաջացնումնուշ է ծաղկում: Բարձր ջերմաստիճանն անբարենպաստ է հագարի կանաչ տերեների ն զլուխ ստանալու համար, բայց նպաստավոր է ծաղկման ե սերմերիհասունացմանհամար: Հազարը: կարելի է ցանել ն վաղ գարնանը,ն աշնանը: Լավագույն նախորդներեն օրգանական պարարտանյութեր ստացած կաղաճբը, վարունգը. կարտոՖիլը ն վաղահաս պոմիղորը: Հողը պետք Է հերկել 25 սմ-ից ոչ պակաս խորությամբ: Հազարը մշակում են կամ տեղում ցանելով (բնացան), կամ սածիլներով: Մեգ մոտ տարածված է սածիլներովմշակումը: Սերմով ցանքի դեպքում մեկ հեկտարինգանում են 4-5 կգ տերնային հազարի սերմ ն 2-3 կզ գլուխ հազարի սերմ: Ցանքը կատարվում է 1 սմ խորությամբ: Առաջին նոսրացումը կատարվում է ծլելուց 10-15 օր, հսկ Երկրորդը առաջինից 10-15 օր հետո: Հազարի հետազա մշակությանաշխատանքներըներառում են քաղհան-փխրեցումն ու ոռոզումը: Տերնային հազարը հավաքում են ծլելուց 35-45, զլուխ հազարները՝ 45-50. իսկ ռոմենները`70-100 օր հետո: Մեզ մուտ մշակվող հազարի «Ռոմեն» տեսակը բազմացնում են սածիլներով` աշնանացանի պայմաններում: Սածիլանոցում սերձերը ցանում են հոկտեմբերին ն արղեն 2-3 տերն հասակում սածիլանոցից փոխադրում են դաշտ ն տնկում շարքը շարքից` 30 ե բույսը բույսից` 25 սմ հեռավորությամբ: Սածիլները տնկելուց հետո ջրում են ն հողը բեշի զալուց հետո մեկ անզամ փխրեցնում ու քաղհանում: 5-6 տերն ունեցող բույսերը թողնում են դաշտում ծմեռելու: Վաղ գարնանը դաշտը «իխրեզնումեն, մեկ անզամ սնուցում. հետո քաղհանումն ոռոզում: Արարատյան հարթավայրում աշնանացան հազարի բերքահավաքը սկսում են մարտի վերջին կամ ապրիլի սկզբին ն շարունակում մինչն

ն լեռնայինզոտում` մեկ շաբաթ մայիս ամիսը, նախալեռնային ավելիուշ: 150-180 Բերքաւովությունը կազմում է ց/հա կամ 80-90 հազար գլուխ:

ՍՊԱՆԱԽ

Օ/Թ/2Շ626

Լ.)

Սպանախը

թելուկազզիների

(ԸհճոցքՕմ/8Շ686) ընտանիքին

պատկանող է: միամյա բուս Հայաստանում ամենատարածված տերնաբանջարներից է: Ուտելու համար օգտագործում են սպանախի վարդակի բարձր սննդարժեքով օժտված մատղաշ տերեւները,որոնք են հարուստ մարսելի սպիտաճարպերով, յոդով. երկաթով, ֆոսֆորով. կալիումով ն մի շարք վիտամիններով: Սպանախի արժեքավոր հատկություններից են վաղահասությունըն ցրտաղիմացկանությունը, որոնց շնորհիվ Արարատյան հարթավայրում սպանախըհնարավոր է աճեցնել գրեթե ամբողջ տարին: Սպանախի հայրենիքը փոթր ն միջին Ասիան է: Վայրի սպանախ աճում է նան Անդրկովկասում նե միջինասիական հանրապետություններում: Արմատային համակարզն առանցքային է, առատ ճյուղավորվող, սպիտակադարչնազույն: Ցողունը խոտանման է, կւսնզուն, գլանածն, բաց կանաչ զույնի, որոշ սորտեր ունեն կարմրավուն կամ մանուշակաղույն

կուցներով,

անմիջապես

(52/8615

երանգավորում: Տերեները հերթադիրեն` երկար տերնակոթերով: Մատղաշ տերեները խիստ դասավորված

վարդակը: Ըստ ծեի` կլոր են,

են

իրար մոտ

սպանախի

կազմում են բույսի

կլոր-ծվաձն, երկարավուն-սրտաձն:Տերնաթիթեղի մակերեսըհարթ կամ գանգուր: Սպանախը երկտուն է, ունի արական ն իգական բույսեր. ընդ որում ե շուտ արական բույսերն ավելի թույլ են աճում են ծաղկում, քան իգական բույսերը: Արական ծաղկափթթությունը հուրան Է, իսկ իզականի ծաղիկները կնծիկների ձնով հավաքված են տոերնածոցերում ծաղկակիրների վրա: Պտուղը մեկ կամ երկու սերմընկույզ դասավորված է` հարթ կամ ւիշոտ մակերեսով: Սպանախը վաղահաս բույս է: Ծլելուց մինչն կանաչ զանցվածի տեխնիկական (երբ արդեն պիտանի է օգտագործման համար) օր: է 45-55, իսկ սերմերի հասունացումը Սերմերըծլում են 3-4 Շ-ում, իսկ լավազույն ջերմաստիճանը15-18:Շ է: ՀՀ բոլոր գոտիներում սպանախը ձմեռում է բաց դաշտում` նույնիսկ

| )

հասունացումը տնում

100-110

րատ

առանց ձյունածածկի: 20"Շ-իցբարձր ջերմաստիճանն արագացնում է ծաղկացողունի առւաջւսգումը:

Սպանախը շատ պահանջկոտ Է նան խոնավությաննկատմամբ: Սպանախը լավ է աճում օրզանական նլութերով հարուստ, փուխր հողերում. Խաչածն փոշոտվող բույս է, ծաղկափոշին թեթն է ն քամու միջոցով հեշւո տարածվում է նույնիսկ մեծ հեռավորությունների վրւս: Աշնանն անհրաժեշտ է հողը պարարւոացնել զոմադբով` 40-60 տ/հա չափաբաժնով: Սպանախի մշակության համար նախատեսված հողատարածքը պետք է հերկել առնվազն 25 սմ խորությամբ ն պարարտացնել: Մեր հանրապետությունում սպանախը ցանում են 3 ժամկետներում զարնանը,։ աշնանը Ն ձմեռնամուտին Առավել Ն արղյունավետ կիրառելի է աշնանացանը, որը կատարում են սեպտեմբերի առաջին տասնօրյակից մինչե հոկտեմբերի սկիզբը. Այս են ղեպքում բույսերը ձմեռում բաց դաշտում ն բերքահավաքը կատարվում է վաղ զարնանը: Սպանախի վաղ զարնանային ցանքն Արարատյան հարթավայրում կատարում են ձյան հալոցքից հետո` մարւոին, իսկ նախալեռնային ն լեռնային գուտիներում ապրիլին: Բույսի ձմեռնամուտային ցանքերն ավելի զերաղասելի են, քան գարնանայինը:Սպանախի սերմերըպետք է ցանել նեղշարք 20-25 սմ միջշարային հեռավորություններովլ Մեկ հեկտարին ցանում են սպանախի 32-40 կզ սերմ Ցանքը կատարվում է 2-2,5սմ խորությամբ: Ցանելուց հետո դաշտը զգուշորեն ջրում են դանդաղ ւ. հավասարաչափ հոսող ջրով: Սպանախի սերմերը ծլում են 4-5 օրվա ընթացքում: Ծլելուց հետո, երբ սկսում են առաջանալ իսկական տերեները,պետք է դաշտը քաղհանել Ա տալ առաջին սնուցումը: Դաշտն անհրաժեշտ Է պահել մաքուր վիճակում: Սպանախը չորություն չի սիրում: Բերքահավաքը կատարում են, երբ բույսերն ունենում են 3-4 զույզ մսալի տերեներ: Բերքը հավաքում են ընտրողաբար, ըստ առանձին բույսերի հասունացման Մեկ հեկտարից ստացվում է 80-100 ց սպանախիբերք: Հայաստանում հիմնականում մշակվում են Վիկտորիա ե Վերադարձ են նան սորտերը. սակայն վերջին մտարիներին մշակվում այ արտասահմանյանսորտեր: լ

ԵՂԵՐԴԱԿ

/((/Շծօու»)

Եղերդակը կամ ճարճատուկը աստդաձաղկազգիների(46(5/26686) սմ բարձրությամբ, բազմամյա բույս է: ընտանիքին պատկանող,60-120 Ճյուղերը փռված են. ստորին տերեները մատնաբաժան, իսկ վերինները նշտարածն ու լայն: է, իլիկաձն: Արձստը հաստ Ցողունը կանգուն է, վերին մասում ճլուղավորվող: Ցողունի վերին տերնեներընստադիր են. նշտարաձն. ստորինները փետրաբաժան. ատամնաեզր:

Ծաղկազամբյուղները բացվում

եղանակներին փակվում

առավոտյան, իսկ կեսօրից ԵՍ: վատ Հողի մեջ մինչն 1,5 մ թափանցող մսալի արմատը անհոտ ղառը համով: է. Բույսը բազմանում է սերմերով: Ծաղկաբույլը զամբյուղ է, ծաղիկները երկնագույն կամ բաց կապույտ: Ծաղկում է մայիսի սկզբից մինչն ուշ աշուն: Պտուդը փուփուլավոր սերմիկ է: Եղերդակի արմատները ն տերնները պարունակում են ինսուլին. շաքարներ. սպիտակուցային, ճարպային, անազոտ էքստրատային նյութեր. եթերայուղ. խեժ, դաքաղանյութեր. ֆրուկտոզա, Շ, Ց խմբի վիտամիններ ն կարոտին: Բուժման նպատակով օզտազորձում են ամբողջ բույսը, հիմնականում` արմատը: Եղերդակի վերգետնյա մասը մթերում են ամռանը` ծաղկման ընթացքում. չորացնում են արնի տակ. մանր են կտրատում (Լ պահում տուփերի մեջ, իսկ արմատը հանում սեպտեմբեր-հոկւոեմբեր ամիսներին, մաքրում հողից, կտրատում ն իսկույն չորացնում չորանոցում կամ վառարանում: Պատրաստիհումքը պահում են չոր տեղում թղթով պաստառվածամանների մեջ: Հայտնի է եղերղակի 9 տեսակ, սակայն հիմնականումմշակվում են ն տեսակները: երկուսը Առաջին տարում սերմից առաջանում են :տերեավարղակներ, իսկ երկրորդ տարում` ուղիղ, 75-100 սմ երկարությամբ տերնակալած ցողուն: Տերեները նստաղիր են. օաղիկները՝ սպիտակկամ երկնագույն, հավաքված զամբյուղներով: Պւոուղը դարչնագույն սերմիկ է: Սերմերի ծլունակությունը պահպանվում է 4-5 տարի: են Եդերդակի համար լավագույն նախորղնե՝ աշնանացան մշակաբույսերը, բակլազզիները. մորմազգիները: Այն շատ զգայուն է պարարտանյութերի նկատմամբ Հետնաբար ցրտահերկի ժամանակ են

հետո

Հյ՛

սովորական Մալաթային լ

արան

շռռռաաաաաաաա----

ատատա-ա--առաո

տրվում

գոմաղբ կամ կումպոստ, սուպերֆոսֆատ ն կալիումականաղ: Եդերղակի ցանքը լայնշար եղանակով կատարում են վաղ գարնանը, որի ղեպքում ցանքի նորման կազմում է 5-7 կզ/հա: Ծիլերը երեւալուն պես միջշարային տարածություննեիը փխրեցնում են, իսկ 2-3 իսկական տերնեներառաջանալուցհետո կատարում են առաջին նոսրացումը բույսը բույսից թողնելով 10 սմ հեռավորության վրա: հետո՝ Երկրորղ նոսրացումը կատարում են օր առաջինի 12-18 սմ պահպանելով միջբուսային հեռավորություն: Վեգետացիւյի ոնթացքում մի քանի անգամ հողը փխրեցնում են, ոչնչացնում մոլախոտերը ն կատարում սնուցումներ: Առաջին սնուցումը տրվում է գանզվածային նոսրացման ժամանակ (հիմնականում ֆոսֆորական պարարտանյութերով), իսկ երկրորղ ն երրորդ սնուցումները առաջինից 2-3 շաբաթ հետո (ագոտականն կալիումական պարարւոակնյութով): Եղերղակի բերքը հավաքում են աշնանը: Հանում են արմատներով ն փռում դաշտում: Մեկ հեկտարից ստացվում է 300-400 ց եղերդակի արմատապտուղ ն 80-100 ց կանաչ զանգվածի բերք: Նպատակահարմար է եղերդակն աճեցնել նան ջերմոցներում: Այդ սմ են նպատակի համար արմատապտուղները կտրում սմ ու երկարությամբ. տնկում խորությամբ անմիջապես ջրում: Արմձատակալներիվրա հոդի շերտի հաստությունը չպետք է գերազանցի 20 սմ-ը: Ձմեռային մշակության համար լույսը պարտադիր է. հակառակ դեպքում ւոերնները ձեռք են բերում դառը համ: Մեկ քառակուսի մետրից 6- 12 կանաչ զանգված: Սալաթային եղերդակը մշակվում է երկու փուլով: Սկզբում բաց ղաշտի պայմաններում

ԱՎԵԼՈՒԿ

տհա

ստացվում է (Գ ա

ստանում

են

արմաւոապտուղներ, ապա մութ

պայմաններում

փոքրիկ

դրանցից

գլխիկներ:

աստանում

Վաղ

են

զարնանը

կատարում են սերմերով ցանք: Ցանքի նորման կազմում է 18-23 կհա Իսկ

(սեպտեմբերին)հանում են արմատները, կտրում տերնները ն

աշնանը

տեսակավորում ու պահում 6-8 շաբաթ 1-4:Շ պայմաններում: Արմատներից զլխիկներ ստանալու համար արմատները ծածկում են հողով: Տեսակավորված արմատները տնկում են հոդում 1 մ՛-ում 300-400 հատ ն ծածկում են 15 սմ հաստությամբ, ավազային, փուխր հողով: Ցանքից հետո անմիջապես ջրում են: ն համերաշխ ծլելու համար պետք է ջերմաստիճանը Սերմերի 12"Շ, որի ղեպքում գլխիկները կձնավորվեն 5-6 շաբաթում, իսկ 16:Շ-իդեպքում 3-4 շաբաթում: 1 մմ տարածքից ստացվում է 30-50 կզ բերբ: ՀՐՏ

արագ պահպանել

//2.ՇոտքսՏ,Բ. ՇՕՈ/ԹՈԱՏ)

Ավելուկ, պատկանում է հնդկացորենազզիների ( Քօ/ցօՈՑՇՅա6) ընտանիքին, Ռումեքս (Թաո) ցեղին: Տարածված է Հայաստանի գրեթե բոլոր գուտիներում Հայտնի է սննդային եՆ համային բարձր հատկանիշներով: Որպես բազմամյա բույս միննույն տեղում աճում է 3-4 տարի Վեզետացիալի հենց առաջին տարում, բացի տերնային վարղակից. ձեավորվում են նան բավականին ամուր Լ կանգուն հուրասնատիայ օաղկացողուններ, որոնք ավարտվում են ծաղկաբույլերով: Ավելուկի տերեները հաստ են, արճատամերձ, երկար կոթունավոր, ձվաձն: Միջին ն վերին տերնները կոթուններով են, նիզակաձն, ավելի հագվաղեպ եռմասնյա, խոր կտրտված ալիքավոր եզրերով: Ինչպես տերնային վարդակում, այնպես էլ ծաղկացողունի վրա տերնները հանգույցներում առաջացնում են լպրծուն անգույն մաշկ, որն ամբողջովին գրկում է ցողունային հանզույգը` կազմելով տերեհառլատյան: Դրանից հետագայում դուրս Էէգալիս նոր տերերը: Արմատները բավականին հաստ են, որոնք մի կողմից աճում են, իսկ մյուս կողմից` մահանում են. Կոճդարմատները ճյուղավոր սակայն դրանց 26-30 երկարությունը սմ-ից չի անցնում. Բազմամյա հասակում կոճղարմատների վրա յուրաքանչյուր տարի ձնավորվում են նոր հւնգույցներ, որոնցից էլ առաջանում են տերնային վարդակի առանձին են ն ունեն փնջեր: Ծաղկացողունները բավականին հաստ թույլ արտահայտված բագմաթիվ կողավորություններ: Հիմնականում սնամեջ չեն, բայց հանդիպում են նան սնամեջ ցոդուններով բույսեր: Ցրտադիմացկուն է, բազմանում է սերմերով, ինչպես նան կարելի է աճեցնել կոճդարմատներով: Ավելի է կՍպատակահարմար սերմերով ցանքը: Ցանքի նորման 8-10 կգ/հա է: Մշակում են բաց դաշւոում` բույսը բույսից 15-20 սմ հեռավորության վրա,

հսկ միջշարային

ւոռարածությունները թողնում Լավ Է աճում Խոնավությամբ ապահովված, խոր վարելաշերտով հոդերում: Ցասքը կարելի Է կատարել աշնանը, ամռանը ե գարնանը: Բույսի երկու տեսակների սերմերն էլ բավականին ղժվար են 3-5"Շ ծլում Դրանք սկսում են ծլել միայն ցանքից 5 օր հետո 40-45

սմ:

ջերմաստիճանում:

Հայտնի են ավելուկի մինչե 150 ւտեսակ փոքր, թթու խոտ, թթվաշ, գանգուր, ավելուկ սովորական, ավելուկ ձիու, ավելուկ ալպիական ն այլն: Սննղի մեջ օգտագործվում է միայն երկու տեսակ /Գ-ՇՈՏԶԱՏէ. ն Ն

ՇՕՈ/ԹՈՆՏ Ռօ),

որոնք հայտնի են ավելուկ ընղհանուր անվան տակ:

Ավելուկի առավել տարածված երկու տեսակներն էլ խոնավասեր են, ն լան տարածված են ինչպես հանրապետության ցածրաղիր, ւսյնապես էլ բարձրադիր վայրերում, հատկապես անտառային հետնաոար

ն հարավային շրջանում, Արարատյան հարթավայրում նախալեռնային գոտում: Ք Շն Ավելուկը պարունակում է վիտամիններ (Ճ, 8,8. այլն), սպիտակուցներ Կ հանքային աղեր: Հաստատված է, որ ավելուկի զանազան տեսակների տերնների 100 գ թարմ սմուշը պարունակում է 53-57 Շ մգ» վիտամին: Չնայած ավելուկի սննդային բարձր արժանիքներին, այն պարունակում է մեծ քանակությամբանցանկալի զոտու

թրթնջկաթթու:

տերնեները պարունակում են չոր նյութեր, շաքարներ, թաղանթանյութ. ազոտային միացություններ, սպիտակուց ն մոխրային տարրեր: Այն պարունակում է մեծ քանակությամբ կալցիում, կալիում, մագնեզիում, երկաթ ն այլն: Արմատը պարունակում է ղաբաղանյութեր. եթերայուղեր,վիտամին Խշ: Ավելուկն օզտագործվում է ինչպես թարմ, այնպես էլ չորացած վիճակում` զանազան ճաշատեսակների մեջ: Գարնան ն ամռան առաջին կեսին հավաքում են ղալար, երիտասարդ, առողջ տերնները, մաքրում ե թեթն թառամեցնելուց հետո հյուսում են ու չորացնում (պահպանման Ավելուկի

համար):

Ավելուկը` որպես բազմամյա ուտելի բույս, երեք-չորս տարի միննույն տեղում լավ աճում ու բերք է տալիս: Այնուհետնետնկարկներում բույսերը կազմակերպում են մանր տերեներ ե ավելի շատ ծաղկացողուն են առաջացնում, որից բերքի որակն ընկնում է: Այս դեպքում անհրաժեշտ է կատարել վերատնկում երիտասարղ բույսեր ստանալու համար: Ցրտաղիմացկուն է, ծմեռում է միայն բույսի արմատային համակարզը: ե Վեգետացիայի ընթացքում կոճղարմատներւմ .ստորգետնյա բողբոջներում կուտակում են մեծ քանակությամբ պահեստային նյութեր, որոնցով պայմանավորված է ապազա բերքը: Բերքահավաքը կատարում են վաղ գարնանը, երբ տերնների երկարությունը հասնում է 18-20 սմ, այնուհետն` յուրաքանչյուր 15-20 օրը մեկ անգամ:

ն ցրտադիմացկուն Պահանջկոտ չէ հողի նկատմամբ, ստվերադիմացկուն է: Տերնները պահպանում են որակը մինչն 7"Շ-ի վաղ Թրթնջուկ՝ Օ։`ցանում են Գարնանը զարնանը ս. աշնանը ցանելու ղեպքում ամռան ընթացքում կարելի է 2 անգամ բերք հավաքել, հեւտազա իսկ տարիներին` 3-4 անգամ: Թրթնջուկն օգտագործում են սննղին բուժման նւպատակով: Թրթնջուկիի արմատներն ունեն

ԱՅՆ

լուծողական,

հակաճիճվային, .

//. /405/Թ58)

Թրթնջուկը պատկանում է հնղկացորենազգիների (50/ց0Ո2Շ626) ընտանիքին: Այն ունի առանցքային հզոր փնջարմատ: Նետասրտաճն, թթվահամ տերնները կազմում են վարդակ: Վերնամասում (մինչն 90 սմ) տերնները կիպ գրկում են ցողունը: Ծաղկակիր ցողունը սկսվում է տերնածոցից։ Ունի հուրանաձե վարղագույն ծաղկափթթություն: Թրթնջուկը արժեքավոր է որպես վաղահաս բանջարային մշակաբույս:

լավացնու

են լեղամուղ հատկություններ: Տերեների պատրաստուկները ն ախորժակը կարգավորում մարսողությունը: Վիտամին Շ-ով հարուստ տերններում պարունակվող դաբաղանյութերըանփոխարինելի միջոց են հողաբորբի, լնղերի բորբոքման ղեպքում: Հնուց հայտնի են թրթնջուկի մանրէասպան, հակաբորբոքային, վերքամոքիչ հատկությունները: Այդ պատճառով դրա տերեները կամ հյութն օգտագործում են վերքերի ն հասար: Բույսից որոշ մաշկային հիվպանդությունների բուժման պատրաստում են նան դեղատներում վաճառվող միջոցներ, որոնք խորհուրդ են տրվում ավիտամինոզի, աթերոսկլերոզի. հիպերտոնիայի, ալերգիայի ղեպյքում: Թրթնջուկն ունի խոլեստերինը օրգանիզմից հեռացնելու հատկություն, այն բարձրացնում է ղիմադրողականությունը: Սակայն թրթնջուկի երկարատնեն մեծաքանակ օգտագործման դեպքում հնարավոր է, որ առաջանան աղային փոխանակման խախտում ն երիկամների հիվանղություններ: թԹրթնջուկիտերնները պարունակում են հանքային խնձորաթթու. թրթնջկաթթու, կարոտին, վիտամիններ Շ, Ց', 8՛, Ք, է, ՔՔ: է մատղաշ տերնները. օզտագործել թրթնջուկի Սննղի մեջ պետք նան է է Խորհուրդ տրվում թրթնջուկն չորացնել: որոնք կարելի

աղեր, կաթնաթթո

օզտագործել կաթնամթերքի հետ: Թրթնջուկ բավականին լավ է աճում Նազմով, քամիներից պաշտպանված ե

հողատարածքներում:

խոնավ, կավավազային հարավային թեքության

հանղիսանում համար լավազույն նախորդներ են բանջարայինմշակաբույսերը: Հողի նախապատրաստականաշխատանքներն սկսվում են աշնանը: նորմայով: Խոր վարի հետ մեկտեղ հող է մտցվում գոմաղբ` 30-40տ/հա Թրթնջուկը բագմանում է սերմերով ն վեզետատիվ ճանապարհով: Ցանքը կատարվում է վաղ զարնանը, ամռանը, ինչպես նան աշնանը 20 սմ միջշարային ն 40-60 սմ միջբուսայինհեռավորությամբ: Ցանքի նորման 5-10 կգհա է: Շարային ցանքի եղանակը հիմնականում կիրառվում է մեկ հեկտարի հաշվով մոլախոտերով վարակված հողերում օգտազործելով 4-5 կգ սերմ: Խորհուրղ է տրվում ցանքը կատարել Թրթնջուկի

ԹՐԹՆՋՈՒԿ

ՒԿ

ցանքային բարձր

սերմերով:

որակ ունեցող

1-2

տարեկան, նախօրոք թրջված

Խիտ ցանքերում բույսերի նորմալ աճն ու զարզացումը ապահովելու համար պետք է կատարել նոսրացում` այն հաշվով. որպեսզի բույսերի միջն ապահովվի 30 սմ հեռավորություն: Բերքահավաքը կատարվում է վաղ գարնանը(15-20 օրը մեկ)` ձեռքով կամ ղանակով: Լավագույն մշակության ղեպյքում թրթնջուկը մեկ

հեկտարիցապահովում է 100-200 ց բերք: Թրթնջուկիսերմերը միանգամից չեն հւսսունանում. որի պաւոճառով էլ հավաքում են պարբերաբար. երբ արղեն ստացել են ղորշ զունավորում: Սերմի ելքը մեկ հեկտարից կազմում Է 5-8 ցենտներ:

ԽԱՎՐԾԻԼ

(Իծսու)

Պատկանում է հնղկացորենազգիների(507/ց0Ոո260686)ընտանիքին: Հայտնի է խավրծիլի մի քանի տեսակ, սակայն սննդի մեջ օգտագործվում են խոշոր տերններ ունեցողները. որոնք պարունակում են պեկտինային նյութեր. խնձորաթթու, կիտրոնաթթու, թրթնջկաթթու ն այլ օրգանական թթուներ: Համը թթու է, այրող համահունչ թրթնջուկի համին: Բույսի բազմացումը կատարվում է վեգետատիվ եղանակով կաս սերմերով: Խավրծիլի ցանքը բաց սածիլանոցներում կատարվում է զարնանը` թրջված սերմերով: Ցանքը կատարվում է 3-4 զծանի ժապավենաձն սխեմայով: Ցանքի խորությունը 2-3 սմ է, նորման` Յկգ/հա: Իսկական տերնեներիձնավորումից անմիջապես հետո տրվում է առաջին սնուցումը ե կատարվում նոսրացում այն հաշվով. որպեսզի բույսերի միջն եղած հեռավորությունըլինի 15-20 սմ: Առաջին սնուցումից 3 շաբաթ անց տրվում է երկրորդ սնուցումը` ազոտական

աոաք "

պարարտանյութերով: Կյանքի երկրորղ տարվանից է խավրծիլը ձասվորում ծաղկացողուններ`մինչն 2 մ բարձրությամբ: Ցանքերի խնամքի աշխատանքները ներառում են քթադհանփխրեցումը ն ոռոգումը: Երբ բույսերը կազմակերպում են 3 տերն, կատարվում է լավագույն բույսերի ընտրություն, որոնք տեղափոխվումն տնկվում են դաշտում: Դաշտի սածիլումը կարելի է կատարել աշնանը կամ ամռանը` 70 սմ

միջբուսային

սմ

տնկումը կատարել այնպես, որպեսզի սածիլների արմատավզիկները ծածկվեն հողի 1-2 սմ հաստությամբ շերտով: Վեգետատիվ բազմացման ժամանակ իր տեսակին տիպիկ փարթամ է մի քանի մասերի, որոնցից մայրացու թոսիը բաժանվում յուրաքանչյուրի արմատային զանզվածը պետք է ունենա լավ զարգացած բողբոջներ: Դաշւտում տնկումը կատարվում է նույն ժամկետներին ն նույն ն արմատային բողբոջները նույնպես այնպես, որպեսզի սխեմայով ծածկված լինեն հողի բարակ շերտով: են Դաշտում կատարվում խնամքի աշխատանքներ ջրում, քաղհան-փխրեցում։ Առաջին բերքահավաքը կատարվում է վեզետացիայի սկսվելուց մեկ ամիս անց, 10-15 մեկ իսկ մյուսները օրը հաճախականությամբ: Բերքահավաքի առաջին տարում, որպեսզի հետազայում պահպանվի բույսի ինտենսիվ աճը, մեկ բույսից պոկում են 3-4 տերն, որոնք զգուշությամբ դարսվում են, իսկ տերնակոթունները կապվում խրձերով: Տերեների թաղը սկսվում է բույսերը հիմնական տեղում տնկելուց հետո երկրորդ տարում, երբ տերնակոթունների երկարությունը հասնում է 30 սմ-ի, իսկ հաստությունը: ոչ պակաս, քան 1,5 սմ: Առաջին բերքահավաքը սկսվում է բույսերի վեզետացիան սկսվելուց առնվազն մեկ ամիս անց: Բերքահավաքի առաջին տարում մեկ բույսից պետք է հավաքել 4 տերնից ոչ ավելի. իսկ թուլանա: Տերեաթիթեղները կտրում են, որպեսզի բույսը են 10-14 Հետագա քաղերը կատարվում խրձեր կապում: կոթունները օրվա ընդմիջումներով` մինչն հուլիս ամիսը: Խավրծիլը միննույն տեղում մշակվում է 10-15 տարի: Բերքահավաքի ժամկետը կարելի է մեկից մինչն երկու շաբաթով արագացնել, եթե վաղ

գարնանը զանքերը պատվեն պոլիէթիլենային թւսղանթով` ց/հա. իսկ հաջորդ տարիներին Բերքատվությունը կազմում է 5070 ձնավորվում է մինչն 250-400 ց/հա կոթունի բերք Վաղ գարնանը ցանթերը պոլիէթիլենային թաղանթով պատելու

կարելի է առաջին բերքահավաքը 7-12 օր ավելի կատարել. որը նան նպաստում է բերքի 20:6-ով հավելմանը: շսոոհիվ

նան

միջշարային հեռավորությամբ: Սածիլների

շուտ

ՇՈՒՇԱՆԲԱՆՋԱՐ

ստ) /Շիտօոռքհֆ

ՍԻԲԵԽ

Շուշանբանջարը պատկանում է նեխուրազգիների/42/566526) ընտանիքին Բազմամյա կամ երկամյա, հազվադեպ ձիամյա խոտաբույսերի ցեղ է. Հայտնի է շուշանբանջարի մուռ 40 տեսակ` Տարածված է Եվրուպայում, Ասիայում.Ամերիկալում: Հայաստանում վայրի վիճակում հանդիպում է .շուշանբանջարի 5

տեսակ`

ոսկեզօծ,

վարդազույն,

խոշորապտուղ, երկարամազ, սոխուկավոր (մանդղակ) Տարածված է հստկապես Արագածոտնի,Շիրակի. Լոռու, Տավուշի. Սյունիքի ն այլ մարզերի անտառներում, բազատներում, անտառեզրերին, լեռների խոտածածկ լանջերին, թփուտներում: Օզտագործում են որպես սնունդ ն ղեղամիջոց: Պարունակում է եթերայուղեր. ալկալոիդներ: Արմատների թուրմն օգտագործում են ստամոքսի հիվանդությունների բուժման համար.

Վերջին տարիներին շուշանբանջարը սերղրվել է նան մշակության մեջ: Սննդի մեջ տերեները տապակում, իսկ ցողունները թթու են դնում: Վերջին տարիներին չուշանբանջարը նան վերամշակվում է պահածոյացվում կամ մարինացվում, ն սպառվում է ոչ միայն

Հայաստանում,այլ նան արտերկրում` Ցողունն ուղղաձիզ է 20-160 սմ բարձրությամբ, ճյուղավորվող, ստորին մասում փշանման մագմզուկներով պատված: Տերեները փետրաձն կւորտված Են: Ծաղկաբույլըբարդ հովանոց է, ծաղիկները՝ մանը, սպիտակ, վարդագույն,հազվադեպ վառ կարմիր կամ այլ երանգի են: Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին: Պտուղը երկբաժան հատիկ է: Շուշանբանջարի մշակությունը կատարվում է հիմնականում սերմերով: Ցանքը կատարվում է բաց դաշտում, միջբուսային տարածությունը` 15-20, իսկ միջշարւսյինը`40-45 սժ սխեմայով` Սակայն կարելի է աճեցնել նալ սածիլումով: Ցանքը կարելի է կաւոարել ինչպես աշնանը. այնպես էլ զարնանը: Աշնանը հողը վարվում Է 25 սմ-ից ոչ պակաս խորությամբ` հոդ մտցնելով օրգանական պարարտանյութ, եթե նախորդների ղաշտը պարարտացված չի եղել: Եթե ցանքերը խիտ են, ապա նոսրացումը պետք է կատարել այնպես, որպեսզի բույսերի միջե հետագայում մնա 15-20 սմ հեռավորություն. Հետազա մշակության աշխատանքներնեն քաղհան-փխրեցումները, սնուցումը ն ոռոզումը: Շուշանբանջարի նուրբ տերնային վարդակները հավաքվում են ապրիլ-մայիս ամիսներին, իսկ նուրբ ծաղկացողունները` մինչն կոկոնակալմանփուլը: Շուշանբանջարիմեկ հեկտարիցստացվում է 70-75 զ բերք:

(Բո/62ոտ)

Սիբեխը նեխուրազզիների (40/206856/) ընտանիքին պատկանող միամյա, երկամյա ն բազմամյա խոտաբույս Է: Հայտնի է սիբեխի 5 տեսակ: Տարածված է Եվրասիայի բարեխառն գոտում ն Հյուսիսային Աֆրիկայում Հայաստանի կիսաանապատային, անապատային ն ն չոր լեռնալանջերում աճում է տափաստանային զոտիների քարքարոտ սովորական սիբեխը (ք. մա/ցտոտ): Վերջին տարիներին սիբեխի բնական պաշարները Հայաստանում զգալիորեն նվազել են: Արարատի շրջանի աղի ճահճուտներում հանդիպում է նւ սիբեխի մեկ ւմտեսակ սիբեխ սիբեխանմանը (ք. /Խ9/Շ2ռԹԺ6Տ),որը է ն բացառիկ արժեթավոր քույս է գրասցվաճ Կարմիր գրքում:

Հանրապետությունում վիճակում կա սիբեխի 2

Հայաստանի

վայրի

տեսակ սիբեխ սովորական (Բ8/ՇՅոտ Եացտոտ ե սիբեխ սիբեխանման 9/Յ/ԸՅՈՕ/Թ6Տ), (ԲԺՇՅոո Առաջինը

տարածված է զրեթե բոլոր մարզերում. Աճում է բաց, չոր լանջերին, անտառեզրերին, թփուտներում, դաշտերում: Երկրորղը հանդիսլում է միայն Արարատի մարզի Արարատ քաղաքի շրջակայքում ն Արմավիրի մարզի Մեծամոր զետի ափերին: Աճում է խոնավ մարգագետիններում, աղի ճահճուտներում: Այն նույնպես գրանցված է Կարմիր գրքում: Վերջինս երկամյա, մերկ խոտաբույս է: Արմատը հաստ է, իլիկածն, սմ բարձրությամբ, հիմքից ճյուղավորված: Ցողունն ցողունը 40-60 ուդղաձիգ է, ճյուղավորվող. թխականաչ, բարձրությունը 20-60սմ: են, Տերեները թխակապտավուն կաշեկերպ. ստորին տերեները քառաբաժան են, փետրաձն, հատված խոշոր զծային նշտարաձն մասերի, իսկ վերնինները փոքրըն 3 կամ ավելի մասերի հատված փոքր թիթեդից: Ծաղկաբույլը հովանոց է: Ծաղկում է ոուլիս-օգոստոս ամիսներին: Հովանոցները բազմաթիվ են, բազմաճառագայթ Ծաղիկները սպիտակ են, իսկ ապտուղը մանր, երկարավուն, թույլ կնճռոտ, կողքերից սեղմված, դեղնաղդարչնագույն երանգով սերմ է: Մատղաշ տերնեներըն ընձյուղներն օգտագործվում են սննդի մեջ (թարմ Ա թթու դրած վիճակում): Վերջին տարիններին մշակում են նաւ Արարատյան հարթավայրի որոշ ֆերմերային տնտեսությունծներում: Ցանքը կատարվում է սերժերով ն սածիլներով բաց դաշտում: Վաղ բերք ստանալու նպատակով երբեմն մշակում են պոլիէթիլենային թաղանթների տակ. Ցանքը կատարվում է 15-20 սմ միջբուսային ն 35-40 սմ միջշարային հեռավորությամբ: Ցանքը կարելի է կատարել ինչպես աշնանը, այնպես էլ գարնանը անպայման ստրատիֆիկացված

(կոփված) սերմերով: Աշնանը հողը վարվում է 25 սմ-ից ոչ պակաս խորությամբ հող մտցնելով օրգանական պարարտանյութ. եթե նախորղների դաշտը ւպարարտացված չի եղել: Եթե ցանքերը խիւո են, ապա պետք է կատարել նոսրացում այնպես. որպեսզի բույսերի միջն 15-20 սմ հետազայում մնա հեռավորություն: Հետազա մշակումը քաղհանն է, փխրեցումըն ջրումը. Սիբեխի նուրբ տերնային վարդակներըհավաքվում են ապրիլ-մայիս ամիսներին, իսկ նուրբ ծաղկացողուններըմինչն գեներատիվ օրգանների ծնպվորմայն փուլը: Սիբեխի բերքը 1 հեկտար ցանքատարածքից կազմում է 50-60

ցենտներ: ՓԻՓԵՐԹ:

/(//8/:2)

Փիփերթը պատկանում է փիփերթազգիների /2/2//26686)

ընտանիքի

Սալվա /4//:5 (.) ցեղին:Հայտնի է փիփերթիավելի քան 125 տեսակ: հետնյալ տեսակները իի թ նիցային. փիփերթ արհամարված, փիփերթ ցածր ն փիփերթ մանրածադիկ: Սրանցից զործնական նշանակություն ունի միայն փիփերթ արհամարհվածը(կլորատերեր), որը հայտնի է որպես բազմամյա բույս ն

րերը ւարերհի ռային

Է"

Փիփերթըմշակում են սերմերով, որոնք բաց դաշտում կարելի Է ցանել

աշնանը ն զարնանը: Շատ լավ արդյունք է տալիս զարնանայինցանքը Օախապես թրջած սերմով: Փիփերթի լավազույն ցանքի սխեման սմ սմ միջբուսային ն 4550 միջշարային համարվում է 20

լավ բազմանում է սերմերով: Փիփերթը հանղիպում է գրեթե ամենուրեք, ՀՀ բոլոր մարզերում`

զոտում: Աճում

հեռավորությունը: Փիփերթի բերքահավաքը կատարում են վաղ գարնանից սկսած մինչե ուշ աշուն, երբ ցողունների երկարությունը հասնում Է 10-15 սմ-ի: Սուր դանակով կտրում են բույսի ցոդունները, որոնք ե խրձեր րի» ԱԱ Ա

ԱԱն

այգիներում, բանջարանոցներում,ճանապարհների ն բնակավայրերիմոտ. ցանքերում` որպես մոլախոտն այլն: Սակայն այն

համարվում է հայ ժողովրղի կողմից սիրված ավանդական տերնաբանջար ն վերջին տարիներին Արարատյանհարթավայրի շատ վաղ զարնանը Ն ուշ աշնանը մշակում են տնտեսություններում թունելայիս եղանակով` վաղ շրջանում բերք ստանալու նպատալով: ՑոդունըկանգունԷ կամ պառկած, բարձրությունը 30-50 սմ: Տերններն բլթակավոր են ամբողջական են Գտնվում

կամ թաթաձն բաժան: Ծաղիկներըերկսեռ տերնանութներում, հազվադեպ` մեկական, մանուշակագույն,վարղագույն, վառ կարմիր, սպիտակ: Ծաղկում է են

հունիս-սեւպտեմբերամիսներին: Պտուղը հավաքական սերմիկ է, սերմերը` երիկամաձճե:

աԱ ԲԱՑԵՐԻյԾ

Փիփերթը շատ պահանջկոտ չէ հողի սննդատարրերի նկատմւամբ, ։ ետք է նախապատրաստե, սակայն բույսին հատկացված տարածքը պետք պատր խորը ցրտահերկ: աշնանից` կաւտտարելով

շատ

ծովի մ մակերնույթից 800-1870 բարձրություններում: Ավեի շատ է հանղիպում Արարատյան ն հարթավայրում նախալեռնային

կ կարելի րը արաաի

թյուններում:

ամաաարեաը

Որոշ տեսակներ ղեդաբույսեր են ն ունեն խորխաբեր, փափկեցնող հատկություններ: Պարունակում են վիտամիններ Է, Շ, կարոտին, ներկանյութ ն այլն: Տերններն ու մատղաշ ընձյուղներն օգտագործում են սննդի մեջ Մեղրատու բույս է: Որոշ տեսակներ մշակում են նան ղեկորատիվ նպատակով: Փիփերթը` որպես բազմամյա քանջարային բույս, նպատակահարմար չէ տեղադրել բանջարային ցանքաե վնարթամ շրջանառության մեջ: Ան միննույն տեղում լավ աճում տերնային մակերես է առաջացնում մինչե 5 տարի, որից հետո տնկարկները ծերանում են, ն անհրաժեշտ է լինում դրանք երիտասարդացնել: Ցրտաղիմացկուն է, ձմեռում է միայն բույսի արմատային համակարզը: Փիփերթը՝ պետք է մշակել այնպիսի հողակտորներում, որոնք քամիներից պաշտպանված են ե ապահովված խոնավությամբ: Դրանք լավ Են աճում խոր վարելաշերտ. կավավազային, մեխանիկական կազմ ունեցոդ հողերում: է Բույսը խիստ լուսասեր չէ. ն դրա այն տնկարկների` այգիների միջշարային տարա

Անզեն մակ պորուգիը հեզտա Երնկոմա զիլինը զանգված.ժել `

շրջանում. երբ փիփերթի տերեները ն, հատկապես, ընծյուղները կոպիտ են, կարելի է հնձել Ա օգտազործել որպես անասնակեր: Ազատ, թաց դաշտերը կարելի է օզտազործել որպես

արոտավայր: նպատակներովհարմար է օգտագործել 3 ն ավելի Սերմնաբուձական են

տարիք ունեցող գանքաղաշտերը: Փիփերթի սերժաղաշտը հնձում ն սերմերն անջատում բույսից: Թեն ամռան վերջին կամ է, անխուսափելի այնուհանդերձ 1 հեկտարից կարելի կորուստն սերմերի 10 3 սերմ: ստանալ է Թոանալ '

սեպտեմբերին

մինչնց

ՏԵՐԵՎԱՅԻՆ

ՃԱԿՆԴԵՂ

սոԺ

/8. /ս/ցճոՏ մ8/. մս/ցԹՈ5 ՌՋԵ65ՇՑՈՇ) Տերնային ճակնդեղը կամ. ինչպես ընդունված է ասել` մանզոլղը. մեծ տարածում ունի Եվրոպայում ն ԱՄՆ-ում, սակայն վերջին տարիներին այն սկսել են մշակել նան

Հայաստանում:

Արտասահ-

մանյան այն երկրներում. որտեդ մշակվում է մանգոլդը. բույսին անվանում են շչվեդական բազուկ: Տերնային Ճակնղեղը մշակության

մեջ հայտնի հին տեսակներիցէՏարբերակում են երկու տարատեսակներ տերնային, որն օգտագործվում Է ինչպես սպանախը, ն ցողունային: Տերնային ճակնդեղի տերեները հարուստ են. սաիտակուցներով, վիտամիններով. հանքային աղերով ճակնդեղը երկամյա բույս է, վեգետացիայի առաջին տարում առաջացնում է տերնային փարթամ փունջ, իսկ երկրորդ տարում ձեավորում ծաղկակիր ցողուն: Ի տարբերություն սովորական ճակնղեղի, արմատապտուղը բարակ է, ղեղնասպիտակ գույնի, ձեւավորում է մեծ քանակի խոշոր, կանաչ տերններ, որոնք ունեն գանգուր, ալիքավոր մակերես: Արմատապտուղը բաց դաշտում ձմռանըչի պահպանվում: Սերմերը ցանում են ապրիլին: Քաղհան-փխրեցմանժամանակ 2 սնուցում է տրվում` յուրաքանչյուր անզամ 40-60 կգհա ազոտ:

300-400 ց/հա Աշնանվարիժամանակգոմաղբովւպարարտացումը նորմայով շատլավէազդումբույսիբերքատվությանվրա:

Լավ արդյունք են տալիս տերնային ճակնդեդի ամառային ցանքերը հուլիսի կեսերից մինչ, օգոստոսի 5-ը: Բույսը խիստ պահանջկոտ է խոնավությաննկատմամբ: Չափից մեծ տերեները կարող են դառնահամ լինել. սննդի համար ոչ

պիտանի:

Տերնային ճակնդեղի տերեները պարունակում են չոր նյութեր, սպիտակուցներ,շաքարներ,Շ վիտամին ն կարոտին: Տերնային ճակնղեդիցանքը կատարում են 20-25 սմ միջբուսայինն 3050 սմ միջշարայինտարածություններով կախվածտեսակից. Չափից մեծ տերեները հնարավոր է դառը համ ունենան: Հին նե ծեր տերնները պիտանի չեն սննդի համար: Առաջին հավաքի ժամանակ բերքատվությունըկազմում Է 300-400 ց/հա, իսկ հետագայում հավաքին 100 ց/հա: յուրաքանչյուր Եթե ցանքը կատարվել է խիտ, ծլելուց հետո պետք է կատարել նոսրացում` այնպես, որ բույսը բույսից գտնվի 20-25 սմ հեռավորության

վրա:

Տերնային ճակնդեղի տերններ կարելի է ստանալ նան ձմռանը: Դրա համար անհրաժեշտ է արմատապտուղները (ինչպես ն եդերդակի դեպքում) արկդերով դնել ջրի կամ խոնավ ավազի մեջ: Պահպանվում է 25-30 օր` 20-22"Շ-ի ն լավ լուսավորության պայմաններում: Վադ բերք ունենալու նպատակով անհրաժեշտ է մշակել նան ծածկած զրունտում օգոստոս-սեպտեմբերամսիներին:

ՍՈՐԵԿ/(Քա02 521.8) (/8/2Տ5Ջ8) ընտանիքի միամյա ուտելի Սորեկը կաղամբազգիների նան է որպես Հայտնի ասորեակ. ասորոկ, .ռոկկա, ն առագուլա այ ռուկոլա. անուններով: Սորեկը հայտնի է որպես սալաթային բանշարեղեն, հայրենիքը ժիջերկրածովյան շրջանն է` Մարոկկոյից ղեպի արնեմուտք (Սիրիա, Լիբանան,

բույս

Թուրքիա): Սորեկի բարձրությունը 20-100 սմ է, տերեները խորը փետրածն են (կտրտված եզրերով 4-10 փոքր կողմնային ն մեկ մեծ գազաթնային 2-4 սմ տրամագծով են, հավաքված տերեներով). Ծաղիկները վահանաձե ծաղկաբույլում. կաթնագույն սպիտակ զույնի կարմրամանուշակագույնկամ դեղին առէջներով Ծաղկի բացվելուց մմ հետո բաժակաթերթերը թափվում են: Պտուղը պատիճ է 12-35 Է երկարությամբ. որը պարունակում մի քանի ուտելի սերմեր: Սորեկը կծու, շատ տերնեներով կանաչ բանջար է, նման Է ավելի երկար տերեներով ու բացված հագարի: Սորեկը հարուստ է վիտամին Շով ն կալիումով: Տերեները, ծադիկները. երիտասարդ պատիճները ն հասուն սերմերըուտելի են: Հողը միշտ պետք է խոնավ պահել. շոզ եղանակինանհրաժեշտ է ստվերացնել, որպեսզի տերեները չկոշտանան ն համը չկորցնեն: Չափից ազդել բույսի համի դուրս շատ ջրելը նույնպես կարող է բացասաբար վրա:

կարելի Էէկատարել բերքահավաք: Ցանելուց 4 շաբաթ հետո Կանոնավոր, պարբերաբար հավաքը նպաստում է, որպեսզի տերեները մատղաշ մնան, լինեն նուրբ ն համեղ: Չափից ավել հավաքած անզամ 12 տերնները թուլացնում են բույսերի աճը: Երբ ծադիկներիկոկոնները սկսում են երնալ, անհրաժեշտ է հեռացնել դրանք, որպեսզի երկարածզվիբերքատվության շրջանը:

Ցանքը կատարում են զարնան, ամռան ւ աշնան ամիսներին 2-3 ն շաբաթ ընդմիջումներով, որպեսզի մշտական բերք ունենան ապահովեն սորեկի շարունակական բերքահավաքը: Սորեկի աճեցումը բավականին հեշտ է: Ցանքը կատարում են սերմերով: Տնկման Ժամկետ է համարվում, երբ հոդի ջերմաստիճանը 30-15: Շ է: Նպատակահարմարէ ցանքը կատարել 15-20 սմ միջբուսային ն 30 սմ միջշարայինհեռավորությամբ:Լավ է աճում հազարի հարնանությամբ: Բերքատվությունը կազմում է 80-100 ց/հա կանաչ զանզված:

լավագույն

ՊԱՅՔԱՐ

ՕՐԳԱՆԱԿԱՆ

ԵՂԱՆԱԿՈՎ

ԲԱՆՋԱՐԱՅԻՆ

ԿԱՆԱՉԵՂԵՆՆԵՐԻ

ՎՆԱՍԱՏՈՒՆԵՐԻ

ՀԱՄԵՄՈՒՆՔԱՅԻՆ

ՀԻՎԱՆԴՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ

ցուցաբերում են բարձր արդյունավետություն` հատկապես վնասատուների ղեմ սյայքարի սկզբնական շրջանում են նախագզուշական միջոցառումներիժամանակ: -

Լվիճների, ինչպես նան այլ վնասատուների դեմ օգտագործել կծու պղպեղի պատրաստուկը: 100 զ շատ կծու պղպեղը պետք է մանր կտրատել. լցնել ապակյա տարայի մեջ, ավելացնել 1 լ ջուր, բերանը ծածկել ի,կափարիչով նե եռացնել|իլթմեկ ժամ: Այղ պատրաստուկը փակ վիճակում պետք է թողնել 2 օր, որից հետո լավ ճգմել ու քամել թանզիֆով: Սրսկման համար 10 լ ջրի մեջ ն 125 զ պղպեղի պետք է լուծե 40 գ տնտեսական օճառ պատրաստուկ: Սրսկումը պետք է կրկնել 2 անգամ, 7-10 օր ընդմիջումներով:

Սխտորի պատրաստուկով սերմի ախտահանումը լավ արղյունք է տալիս: 500 գ լավ ծեծած սխտորը ւպետք է լցնել 3 լիտրանոց ապակյա տարայի մեջ, լիթը լցնել ջրով ն բերանն ամուր փակել, դնել մութ, տաք տեղ: Հինզ օրից հետո թուրմը քամել: Սերմերի ախտահանման համար պետք է վերցնել 1 լ ջուր, մեջը լցնել 30 գ պատրաստի թուրմ: Սերմերն այղ թուրմի մեջ պահել 1 ժամ, որից հետո չորացնել ն ցանել:

Լվիճների ե տարբեր տեսակի թրթուրների դեմ պայքարելու նպատակով կարելի է օզտազործել պոմիղորի փրերը (առանց պտուղների): Երկու կիլոգրամ մանրացրած, չոր փրերը պետք է եռացնել 3 լ ջրում` 1 ժամ տնոդությամբ: Սրսկման ժամանակ 1 լ եփուկին պետք է ավելացնել 5 լ ջուր. Եփուկը միջատասպան հատկությունը պահպանում է մինչն 1 տարի, ուստի այն կարելի է պահել բերանը փակ շշերի մեջ, սառը պայմաններում: Օգտագործել ամբողջ վեզետացիայի ընթացքում:

Կարտոֆիլի փրերը կարելի է օգտագործել նան ծծող վնասատուների ղեմ. 60-80 գ փրերը կանաչ վիճակում անցկացնել մսաղացով, քամել, լցնել 1 լ ջրի մեջ ու սրսկել: Եթե փրերը չոր են, օզտագործել 100-120 զ զանգված,լցնել մեկ լիտր ջրի մեջ, բերանը

ԵՎ ԵՎ

ԴԵՄ

Տերնաբանջարներիվեգետացիոն շրջանը համեմատաբար կարճ է ն հիմնականում օգտազործվում են թարմ կամ չորացված տերեները, ուստի վնասատունների ն հիվանղությունների դեմ խորհուրդ է տրվում կիրառել պայքարի անվտանզ օրգանական եղանակներ: Վնասատու միջատների քանակի կարզավորումը բանջարանոցում է բերում հավասարակշռություն, քանի որ ղրանթ սնունդ են առաջ հանդիսանում օգտակար միջատներից շատերի համար: Միջատների է բերում բնության հավասարակշռության լրիվ ոչնչացումն առաջ խախտում: Ստորն ներկայացնենքմիջատների ղեմ պայքարի մի քանի եղանակներ: Բույսերի վրայից միջատների հավաքումը ձեռքով: Միջատները բույսերի վրայից պետք է հավաքել այն ժամանակ, երբ համոզվեք, որ ղրանք վնաս են հասցնում:

Ֆերամոնայինթակարղներ: Օգտագործվում

են

տարբեր

մշակաբույսերի վնասատուների ապակողմնորոշման ե բեղմնավորման խախտմաննպատակով: Որսացող գուտիներ: Օգտագործեք սոսնձող նյութեր: Դրանք խանգարում են սողացող միջատների շարժը: Բանջարանոցից դուրս աճեցրեք տվյալ տեսակի համար խայծ հանդիսացող ծաղիկներ ն այնպիսի վայրի բույսեր, որոնք կարող են գրավել վնասակար

խցանել,

միջատներին:

Բույսերի պաշտպանության բնագավառում լայնորեն կիրառվում են բույսերից ստացված պատրաստուկներ` թուրմեր, եփուկներ, ինչպես նան այնպիսի նյութեր. որոնք վնասատուների դեմ պայքարում

».

3 օր

թողնելուց

հետո

քամել

ու

սրսկել:

Կալիումացված սոդան օզտագործել հիվանղությունների սնկային դեմ: Ղրա համար այն լուծել ջրի մեջ (50 գ` 10 լիտրին), ավելացնել տնտեսական օճառ (50 զ` 10 լիտրին) ն օգտագործել սրսկման եղանակով` մինչն պտղակալումը: Գոմաղբի ջրային լուծույթը (1:6 հարաբերությամբ)օգտագործվում է բանջարաբոստանայինմշակաբույսերի սերմերի ախտահանման

Թուրմ պատրաստելու համար չորացրած բույսը մանրացնել, խառնել ջրի հետ (200 գ՝ 10 լիտրին), թողնել 10-12 ժամ, ապա քամել ն օգտագործել սրսկման եդանակով: "

6 ժամ: համար` ցանքից առաջ լուծույթի մեջ դրանք պահելով է Տավարի գոմաղբի. նեխած խոտի կամ զոմաղբի թուրմը կարելի ալրացող հիվանդությունների օզտագործել սնկային` հատկապես

դեմ:

է վնասատուների դեմ: միջոց Մոխիրն արղունավետ ն Մաղած մոխիրը են մոխիրները: փայտի ծդոտի Արդյունավետ պաշտպանելու համար՝ կարելի է օզտագործել լվիճներից 5 գ 1մ՛ փոշոտման եղանակով: Ծախսի նորման կազմում է տարածության հաշվով: Մոխրի ջրային լուծույթն օգտագործվում են եռացրած է նան ծծոդ վնասատուներիդեմ: Մոխիրը խառնում

ջրին), թոդնում 2 ժամ. թամելուց հետո ավելացնում ջուր` մինչն 10 լ, դրանում լուծում տնտեսական օճառ (40 գ 10 լիտոի հաշվով) ն օգտազործում սրսկման ձնով պատրաստած հեղուկով ամսվտ եղանակով: Նման

ջրում

Կգ

րար աար

ստվերում:

ընթացքումսրսկել 2-3 անգամ:

Լվիճների դեմ կարելի է պայքարել հոտած ջրով: Որպեսզի ջուրն հոտի. կարելի է ավելացնել մի քիչ մսաջուր: Ջրի լավ արազ հոտելուց հետո բույսերի վեգետացիայիընթացքումպետբ սրսկել 2-3 անզամ:

Թրթնջուկի ջրթուրմն օզտագործվումէ լվիճների դեմ: Բույսի վերգետնյա օրգանները մանրացնում ն լցնում են ջրի մեջ (800 գ' 10 լ օրին), թոդնում 2-3 ժամ, քամում ն օգտագործում սրսկման

Կովկասյան երիցուկը միջատասպանն տզասպան բույս Է: Դրա թույնի հիման վրա սինթեգվել են բարձր արղյունավետությամբ օծտված մի շարք պատրաստուկներ՝ամբուշ, ցիմբուշ, ռիպկորդ, Են բույսերի սումիցիդին նե այլն, որոնք լայնորեն կիրառվում ն այլ բնագավառներում:Տնային պայմաններում պաշտպանության կարելի է պատրաստել բարձրարժեք թուրմ, բույսերից նշված

Կիր Օգտազործել խխունջների ղեմ պայքարի համար` բույսերի շաղ տալով: Կրի վրայով անցնելիս խխունջներըստանում Են են: Անձրեներից հետո այրվածքներ ն հեռանում անհրաժեշտ է նորից կիր շաղ տալ: շուրջ

Հագարատերնուկի թուրմը ն եփուկն օժտված են բարձր վնասատուների դեմ պայքարի գործում: արդյունավետությամբ՝ Թուրմ պատրաստելու համար բույսի չորացած մանրունքը լցնել 36-48 ժամ: բաքի մեջ, վրան լցնել ջուր (800 գ՝ 10 լ ջրին) ն թողնել օճառ (40 գ 10 Քամելուց հետո դրա մեջ լուծել տնտեսական լիտրին) ու սրսկել: Եփուկի համար նույն քանակի հումքին ավելացնում են քիչ քանակի ջուր. ապա եռացնում 30 րոպե, որից ն հետո սառեցնում. ավելացնում ջուր մինչն 10 լ դառնալը օգտազործում: Բույսերը հավաքում են ծաղկման սկզբում: Ղրանք չոր վիճակում կարելի Է պահել երկար ժամանակ՝

Թավշածաղկի (հնդկաշահոքրամ) թուրմն օգտագործում են ն այլ վնասատուների դեմ: Այն պատրաստելու համար չորացրած բույսը մանրացնել,լցնել 10 լիտրանոց ղույլի ձեջ (1/3-ի չափով). ղույլը լրիվ լցնել ջրով ն թողնել 2 օր, որից հետո ել. դրա մեջ լուծել 40 զ տնտեսական օճառ ն օգւոագործել սրսկման եղանակով: Բույսերը հավաքել ծաղկման շրջանում. չորացնել լվիճների

եղանակով:

(ալոե) կարելի է օգտագործել որպես ախտահանիչ՝ Հալվեն բանջարաբոստանային մշակաբույսերիսերմերը վարակազերծելու Սերմերը 6 ժամ պահում են հալվեի հյութի ջրային լուծույթի (1 նաբ) մեջ, ապա լվանում մաքուր ջրով. չորացնում ն օգտագործումցանքի համար:

Կոմպոստի թուրմը սննդարար նյութերով հարուստ հեղուկ է: Այն օզտագործվում է բույսերի սածիլման, ծաղկման ն պտղատվության շրջանում նե բարելավում է բույսի ընդհանուր առողջությունը: Թուրմը բույսերի վրա շաղ տալով հաջողությամբկարելի է կանխել հիվանդությունները. կատարված Եվրոպայում ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ լավ քայքայված կոմպոստից պատրաստված թուրմը շատ արղյունավետ միջոց կարոդ է լինել բույսը դարձնելով սնկային հիվանդությունների նկատմամբդիմազկուն:

Տվյալ հիվանդությանկամ վնասատուի ղեմ մշտապես պայքարելու դեպքում նույն տեսակի թուրմի կամ եփուկի արդյունավետությունը կարողէ խիստ նվազել, որովհետս վնասատուները ն հիվանդությունների հարուցիչները դիմացկունություն են ձեռք բերում. ուստի 2-3 անգամ օգտագործելուց հետո տվյալ պատրաստուկը պետք է փոխարինելմեկ այլ արղյունավեւտպատրաստուկուլ:

օգտագործել պտղատու ծառերի, եփուկ, փոշի ն ն այլ բանջարաբոստանային մշակաբույսերիվնասատուներիղեմ:

Լըա». Ը աա աաա «արար

6 ««"առտապանաաաաաաոատաոաոոոատտատաաատաաաաաա--«Կռաաաաաաա ՆՆ "Պք

մհոմս վմդոմիողոմզ մս '4Ղդո Վ տզի «դվ դզոո ձսն ոհոող 'մժդոմիողո դոսդ թոսսոցտի ոզ հվնմտը տոշ ուսո: հովդոսդ զժզ 'իսոոտջտոոռ նղ ՛մմզդե զդՔզծվ իսկուտոհղ դորիսծկոճմո ըւսդվլ ոզ օտիովտո դոզմմզ "ըյսետջոի դզ դսզտտՀ 2դվ 'դըո ոդ ըսճտջտի մմզ զմոտտոկ մզորոսդե դ հոծ վսզմօ վղոշսմս ՃոմոՀ մս 'դզդվ) դզոտ դզ նսմո Վոտոի ղ դոդորվ հվնմտը նրո մս վ մսղմտկ տո. :մմզդնմսովոոջոով դողոդովվ մզօ դոդսոնհ ղ Եզջ 1գմսիսո դգոհոկ ծորող-ծոռոող դվնմող Սժդոմնոտմո մզօ 1գոջթի 11 նզտգրո ղ մլզոյսփոնզտ ՍժմզժոնւմԵ ի մոբմով Ղոդ ս ցվմցոմոտոնսվ մզ 1 տսը մոժմուտոժգորովՍմս ՛(մրոի վճօտջտի) Պփսչ վովհոդոո վո զղւտե Լ Գտզկ, :իսմորսԵե օոիճուտո ծվծաոցտի վմմղժո օումնուոմտ սգ 1 փ նդոոմե ըսծմզի տիմօ ՀԱՂ ՛ փողով» մորով ազոտջտի ը ամգցտհ:սշ ցվոմզոմղգ/դողոոզտդտ -պոնաԾ Հսմս դրովը 1Վմնոտմո դուր վժմզժոնսԵ 1 տշգքոմվդտ

իսով ճվճդտրոծդտվ նղ .ԱզիփՀ տզվ ծդտհնմտո ըացոջտոիդ | ծիսջով տշվը դվմվդուոդմ դվրոմզբմզգ :ԱգդտՒրաշչ վԱզդմզրմզգ 1 ոուսնզւոր

հառարոռը

տողն

վմուո վղդոձ ռող 'բոմտհսՀ ոտջտի ն սմոհ զ8 ՅՂԵմոՒո լ 4ւոգո դ՛մդվե վծդոոմնուոմո ժՆԽն լ

ժար վեգու իսդե նո զ

ռգդնոմօմոմկ 'դվժզքմոդծդվ վմմզմ իսնոդոյգիտ դմզողվոց նյո ՛մոժոդոկոույ ս զ 'դզցվի օոիծոոմոնմո մմզդըյսմնմզդ նսիմոտտհ ծվընսդ 4. ս(նմոռ Դ մորով :տգիուզմոմ դոտ Ամզդըսմնմզդ նսիմոտտոհ Ծվընսկ մզ ,տզրետհ դպ դ ոժմս զ4 1զեմոհո | տշղքոմվդո ոզոտեմոխ զիոյզմոոմ տտի հովդոսդ Սս փվզմո Բր րոն

մգ

դո

ոդ

Աոոով

իթ թ

մտղյ, վմզորսժոդուշը դրո Ժղոոմն ոզ զդա

տվ

Փոճոկդոծ ր Արերիղեւ 4. Սլնմո մկողոմ

Հղի

ասդոհկդոտծ Ժժդղսմս ղ

մտ պարկ Ի

լուխ

աԹսմզկուրեոո դոոո

ով

վովդոծ վբ Ծվմզդնսձզըօտիջմսփ 1որդտգվմբածգտսը դտոդ դորդոով -ոմոհ)սՉ :մկգոՔ վմզդնսձգը դորդոպոմոիրսՀ նվնւս Ժցղդծտկոկմզղ. տզիոդսնմո վզի տոՀ մուսնզտտոոով վուսկմզ դրոհորղ 1 տո դվդոհոիոոժ մկոոդոժ վժդոմնոտտվո Ղմզ ողիոոհւտով 'Աժճոջոի ովոցոօզը վ ոսիոմե տոՀ վզիռ 1լ դվմզդում 'ուսսոցոի դզ մոոօգո ը դժդոմնոտմո ճդզմվ Հսզ '| Աւսդծուսե վմզդազոսզգ Հմոչ վո 0գ մջմոմ փգիտ դմգդե ըւսժոզն վլվծոնոո ո/ոհտո ՛Աովոցտցգըդոժ ասճգտպոհ վ հտդտրոք զ մզմդոծ տոշ վզիտ (ըսցովոհոիսՀ նվաս -ը'ստոմվ նվնս) մեդվմզժմոն նվո ռվնսօոոո 1 ըսոոջոիոմզի դյո էլ դմս 'դվնմսդձվո մ ուսիծոջոի մմդոմեոո Խողոճոք դործովվ պոօոցզՈ :ցվնսստոռ դողողծմզի 1 որաիստջտիմծղւոուհո հոտդորտքվճատջտի նվնա ոո Պուոմդուղ ովոցոօցը Ղ ոոջոմցտր դջ դոհոցրվս սհմղ սզսոջտի մմդումոո վոս դսթժսմնե '4դգտվե ոզուղվ :Յոտջտի Պոծօոմդոը Դ որոօոօզո

"Սսիոհմույ

զմ 1զտՀց :մ0որւոոկդ գ | դվովիոչռվ ոմա 'մոեով) վմզդմոճդոմողվմզտ կով դզսմո դոոնդտիտ ս 'մսդ 4մոշ վո ըաիմսիողօ 1 կմոծդովոո մօորո որո սչ դոմդուոուոհով "հոոդվմԾ-ուսմքոմտտունսվ մզց դզջոող իու ԱմզորսժոոՀչը մս զժ դրո Ղ մմզդուսթոսկտովոդօգոծտ վնսվ վմօտմտոտ մզօ դոդ Յզդճտ վիշտս 1 Ժտզիո ղ ԱԱզդդոցրոր դոհտմոովկ տՀաշդրը մորովալզոմզղոնԵող իսհոմզկդոսծտիո մժսոջոի մզ դրո ՅզցմսեոտԵօ Ղ դվդտո դտղոմնոտտմո մզջ ժզծկ մռսԹսիտողգնգտ ղ դզ դյոմմս տասդեՅցոմդ օգ Գդոմհո ող :մզդե տոտմտտիո ով ղ վովոչղվ զմ Դզտծջ :Ոմդոմնուռմոո հոլիտ 1 տՀզքոմվգո Ա հվնմոս ոտ Ցղսմս դոո օգ մզժիս դժ Ազդդ Ղզեմտիխ ՂդվմգդնմսդԵդոոդողոիով վմմզ4 օտիմնտտմո Էզմվողոդը:սո:ս զ ժտզո ոկոՂ զոտ 11տժզվ 11դոզդլո ոն դրզմմղզ-վիճոջտիդ մոբ օզը ոլո իսմողզուց ՍՄԴմտտոհկմզդըասհուռ Սմոդոնո վՎմզՀ մս 'ԺՎնՂկպտոտոի ռողոմոիտրոհաս: հոտով | տշզքոմվդտ ոո Յդոտ ցոժովոդ մակհդտ դոամոյոդ ըմսիոդոյ, դտրծնոմվ վժմդ մորով

վմզմմոտոնցդո 1 դ, ոճմՍ :դոկովտկյո 42 "| ռվրտիա մ-ըժ վնսվ մզօ | դյոմմլյ :դվոոետիտ զ: 'դվրոիոկտետիռ :դվրտետիուիոհ"զ դվոոիող

նսս մզ

դո՞

արում

մղմոծիսվոոՀչ1ս1զինոոմեդուո սոգտդտոնւսե

Դսթմիոոմո)վ 'Աուսոմզկործոհ արիան դոամախ ողոր Յդսմս

"Ամզրոժ

դրո

ՅդզօմսՓ )պզՎդտորողմզդ

վճստցոի

ղ 'դոթսամնոտմոո

ժզոծոդողոմվ իսոմզի

մսզմստհկվոզդեվմ Աղսթթսողտդտ մսղմտկփ տոր :մոտթոսոզտդտտն վ ան ղ 1գմովոմնով ԱԱզդուսԱւսմոիքն կինոմե Վ մտզա մոզղեվմ ղ Ադաթոսմնոտմո վմզդժազժոնսմԾ 1ոցողուով իոու փզիռ ի ըսդԵօ Եզց մդզոռ նո "մզդդոսթոսնսծող ղող ճգ 1զ6զդ:ամս 'Վզ վոտոի դնոկտո'մզդնողո իվժոռեռմ 1զիտ ժզ 1ոստ ղովղոսդ զժԳ Դ մսիոմողվ 1ոդոտո տոսոտհզծվնսվսողիոնկը դվմղյդդ աոոդտ ովլոտ ոտկ ուսղդճոխնխցովոհց դՂ տտՀ ծվփոձ ցզդաչ Ամվմոկ տմն հովդոսդ զ8Վ ըտկ "ոդտոփիմ վեոզիոմս 'դվմզդրողզմոմ Ղ դվմզդդողմով Հզմվիռդդիտ ոզիոտեմո Տվռտիոզտտովող մժմզմ ՀԱԳ մի ոզ ուսողո կվնմոր 'ը'սդվ) 1 տոՀ մզժուսմԵ հոկոմս դ 1զցպծոոդսմտղղի

տզիտդւմնմո զ ծտզո մ "րողողկոով մօ

1 աս

մզմոոժսվոոշ

կԱ աովանա Աաաա ՀԱՂ ուսեե մղարամսղմոկ 7սհոդգդոս ոհ տրճոմվ Տեն դրո դրովո ՀզղտՀշը տՀչզվ փզիտ Ողհոդորոթ խո . ա 'որսձոկոշը լղմս վը ըսկտշը մմզդմզոմզգ մզ Մը ՎԱի Ս8սոժ )զջոտը ըոսդոկուով Վ Ասգմոհ աոթինի մո սծծոմղմ վիտդորտք դրոկոր դտ Հոտջտի որին, ԹՎրի . Եմ Վմ`մ ուսծսդտմոծդոտժմոտհ դոծ իսզդծզցո "ի ոսօմտհ մոտը դհոդոռուք թռ լոդթոհճդտ զ իտ) փզիտ ինծ ԿՅԱզԾ սսնոդուտըՑոսվու վմգգմգըմգգ «իսփուռոդհոը Սըադովու դ

ոով

տոշ

մԽ

դգ

մս

Ղորդ

"դռ

ուտը

մս

ցզը

ՈՎ1ՍՍՍԻՈԻԶՇ ՏԶԻՈՂՎՍՔԲԵՍՈ

ՎԲՈոՎՍԶ

լավ, ոչ սովորականն գեղեցիկդասավորված: ավելի բարձր զնով կարող եք վաճառել ն երբ հավատացածեղեք, որ գնորղները ժիշտ ավելի զոհ կլինեն, էժան, բայց անորակ ապրանք գնեն:

լինի յուրահատուկ ն Ադ ղեպքում ղուք

շատ

քակ

Շատ Բաժանորդագրություններ:

կարնոր Է, որ դուք շփման մեջ լինեք առանձին հաճախորդների հետ` վերջիններիս շաբաթը մեկ ձեր եք խոստանալ վաճառելով: Նախապես կարող նրանց արտաղրանքը շարունակական մատակարարում ն քանավոր պայմանավորվածություններ ձեռք բերել: Հաճախորդներին կանոնավոր կերպով թարմ ապրանք մատակարարելու դեպքում նրանք կարող են նույնիսկ սեզոնի սկզբում վճարել ձեզասենք 3, 6 ամսվա կամ նույնիսկ մեկ ստտարվա արտադրանքի համար: Այդ դեպքում դուք նս վստահ կլինեք, որ ձեր արտադրանքի մի մասը նախապես վաճառված է: Գյուդմթերք այս փաստը նս հաշվի է առնվում ինչն արտադրելուց առաջ պլանավորումկատարելը:

ֆերմերներ հաճախ ճամփեզրին իրականացվող վաճառք: Շատ վաճառքն իրականացնումեն ճամփեզրին: Իհարկե, սա այն դեպքում, երբ իրենց տարածքին մոտ զտնվող ճանապարհին երթնեկությունը շատ աշխույժ է: Այս ձնով վաճառք հիմնականում իրականացնում են այն ֆերմերները, որոնց հողակտորները կամ բնակության վայրը մոտ են գտնվում գլխավոր ճայրուդիներին: Սա նս հաջողված մարքեթինգի

Տնտեսությունումիրականացվող վաճառք: Հաճախորղներըգալիս են ձեր տնտեսություն Լ գնում առկա գյուղմթերքը: Այս դեպքում փոխաղրման ծախսեր չկան, սակայն գները մի փոքր ավելի ցածր են: Ոմանք իրենց արտադրանքի փոքր մասն են այսպես վաճառում. սակայն նրանք պարզել են, որ այս ձնով վաճառքն ավելի շահութաբեր է:

Վաճառք բեռնատար ավտոմեքենայից: Որոչ ֆերմերներ որոշակի տարածքում վաճառքն իրականացնում են բեռնատար ավտոմեքենայի վրայից: Նման տիպի վաճառք հատկապես իրականացանում են խոշոր ֆերմերները. ովքեր ունեն բավականաչափարտադրանք ն երբեմն չեն ցանկանումպահեստավորել` լոացուցիչ ծախսերից խուսափելու համար: Շատ ֆերմերներ են նախընտրում վաճառքի այս ձենը: ռեստորաններին: Կան որոշ ռեստորաններ, որոնք ամեն են կատարում: շաբաթ ֆերձերներից գնումներ Սովորաբար են ռեստորաններն ավելի լավ զին վճարում, որովհետ ապրանքը բարծրորակ է ն ունի թարմ ե հաճելի տեսք: Որոշ ֆերմերներ պարզապես գիտեն, թե ինչ են ցանկանում այդ ռեստորանները ն հատուկ ղրանց համար մշակաբույսեր են աճեցնում: Իրենց արտադրանքի մի մասը Վաճառք

սառեցնում կամ պահածոյացնում են ն դրանք նույնպես սեզոնի ավարտիցհետո վաճառում թեստորաններին: Ինքդ թադիր: Այս եղանակը հատկապես տարածված է ԱՄՆ-ում ն Եվրոպայում: Ֆերմերները բերքի մի մասը թողնում են, որ հաճախորդներն իրենք քաղեն Սա նվագեցնում է ֆերմերների աշխատանքային ծախսերը, ինչպես նան գյուդմթերքի գինը` գնորղի համար: Մարդկանց, հատկապես քաղաքային բնակչությանը,իսկապես դուր է գալիս գալ տնտեսություն ն իրենց ձեռքով հավաքել նախընտրածբերքը:

Ֆերմայում վերամշակված արտադրանք: Որոշ ֆերմերներ իրենց արտադրանքի մի մասըպահածոյացնում են, որը ձմռան ամիսներին վաճառում են ֆերմերային շուկաներում ն, այղ դեպքում վերամշակված արտադրանքն ավելի թանկ են վաճառում: Պատրաստի արտադրանք վաճառելիս շահույթը շատ ավելի մեծ Է լինում: Ասենք, ոմանք թթու են ղնում, մյուսներըհյութեր ն մուրաբաներ են պաւորաստում կամ մրգեր ու տարբեր կանաչիներ են չորացնում: Այս ձեով նան նվազեցվում է կորուստը: Ընտանեկան զամբյուղներ: Վաճառքի այս ձեր սկսել է կիրառվել նան Հայաստանում: Որոշ ֆերմերներ ունեն հաճախորդների մի ստվար զանգված ն ամեն շաբաթ նրանց համար ապատրւստում են բանջարեղենով կամ մրգերով զամբյուդներ, ինչպես նան. կաթնամթերը: միրգ. ապա դղրանթ զնում են հարնան ֆերմերներից, որպեսզի բավարարեն իրենց հաճախորդների պահանջը: Շատ կարնոր է, որ հաճախորղին երբեմն անակնկալներ մատուցեք ն միայն ու միայն վաճառեք որակյալ ապրանք: Այս դեպքում օրեցօր կավելանա ձեր հաճախորդների թիվը ընդհուպ մինչե այն աստիճան, որ ձեզ արդեն օգնական էլ հարկավոր կլինի: Ուղիղ մարքեթինգ: Այն հրապուրում Է շատ ֆերմերների, հատկապես, փոքր քանակությամբ բերք արտադրոդներին. որովհետե ապոանքը բարձր զնով է վաճառվում: Սա նրանց համար վաճառքի լավագույն ձն է հանդիսանում: Նրանք արդեն տարբերակել են, թե ինչպես վաճառեն իրենց արտադրանքը: Եթե վաճառքի մի ծնը չի հաջողվում. այլ ճանապարհովեն փոդ վաստակում: Սակայն շատ ֆերմերներ չունեն մարդկանց հետ շփվելու համապատասխանխառնվածք: Երբ ֆերմերն ընտրությունէ կատարում մեծածախն մանրածախ շուկաների միջն, նա պետք է որոշի, թե արդյո՞ք ինքն ունակ է ուղղակիորեն գյուղմթերք վաճառել զնորդներին:

աաա

ՄԵԾԱԾԱԽ

աաա

աարի

ՀԱՋՈՂՈՒԹՅԱՆ

ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒՄ

ՎԱՃԱՌՔԻ

Մեծածախ շուկայում ապրանքը վաճառելու մի քանի եղանակ կա: Ֆերմերների մեծ ճասը երնի թե դրանցից շատերն են փորձել: Վաճառք մեծածախ վաճառականին,որն էլ հետագայում ապրանքը վերավաճառում է ավելի բարձր գնով. ն տարբերությունը լինում է իր շահույթը Եթե չի հաջողվում ապրանքը շահույթով վաճառել, աւպա մեծածախ գնորդն է վնաս կրում, այլ ոչ թե ֆերմերը Սա շատ լավ եղանակ է հատկապես սկսնակների համար ն մեծաքանակ ապրանքի առկալության ղեպբում: ն Վաճառել միջնորդին,որն ապրանքը ֆերմերի փոխարենվաճառում է վաճառքից տոկոսներ է պահում իրեն Եթե վաճառքը շահույթով չի վաճառվում, ե միջնորդը, ե ֆերմերը վնաս են կրում: Տարիներ շարունակ ն շատերը մեծ հաջողությամբմիջնորդների միջոցով միրգ բանջարեղեն են վաճառում օեստորաններին: Սակալն, երբ սկսում են ավելի լավ հետ աշխատել ն հասկանալ մարքեթինզից.դաղարում են միջնորդների ս իրենք են արղեն սկսում աշխատել ռեստորանների սննղի այլ կետերի

վաճառել,

սակայնայս

ՀԱՄԱՐ ԱՆՀՐԱԺԵՇՏ

Շուկայավարական ինչ ձնե ն եղանակ էլ

որ

ՔԱՅԼԵՐ

ընտրեք, գոյություն

Հեղինակությունձեռք բերեք որակիբնագավառում Ապրանքի որակ նշանակում է թարմություն, հաճելի համ. գրավիչ տեսք ն օգտակարություն (առողջարարություն), այսինքն` կեղտի. պեստիցիդիմնացորդներին այլ վարակիչների բացակայություն, եթեձեր ապրանքը բարձրորակ չէ, իջեցված գնով վաճառեք այն, հպարտացեք ձեր վաճառած ապրանքով:

» »

Հեղինակություն ստեղծեք՝ որպես հուսալի զործընկեր եղեք հուսալի: Եթե ղուք խոստանում եք կատարել ապրանքի առաքում, աշխատեք ապրանքի պատվիրված քանակությունը ժամանակին տեղ հասցնել ն չփոխել պայմանավորված գինը: Օրինակ` ռեստորանները նախընտրում են զործ ունենալ այն ֆերմերների հետ, որոնք երաշխավորում են մշտական, այլ ոչ թե ոչ պարբերական մատակարարում:

Պահպանեքձեր հեդինակությունը՝որպես ազնիվ գործընկեր

խոստումները, ձեր պայմանագրերն ու խախտե, դուք ե թե նույնիսկ դրանից վնաս եք կրում, համաձայնազրերը, ստիպեք, որ ձեր աշխատողները համապատասխանեն ձեր չափանիշներին:Երբեք ոչ ոքի թույլ մի տվեք թերակշռել կամ ձեր հաճախորդի մանրը ոչ լրիվ վերադարձնել, միշտպրոֆեսիոնալ ւոեսք ն զործելակերպ ունեցեք: Սի

ղեպքբումգոնե չի փչանա:

Արտադրողների կոոպերատիվներ: Ֆերմերների մի խումբ գումար է հավաքում ն վարձում սեկին, որը զբաղվում է ապրանքի իրացմամբ: Խրանք միավորում են իրենց արտադրանքը ավելի մեծ քանակության գյուղմթերք ապահովելու ն տրանսպորտային ծախսերը նվազեցնելու նպատակով` Այս եղանակը կիրառելու անհրաժեշտու թյունը հատկապես կարնոր է ֆերմերային խմբերի համար: Մեծածախ իրացումնիմաստալից որոնք ուղղակի չունեն է ղառնում այն ֆերսերների հասար. ժամանակ, էներգիա. ցանկություն անհրաժեշտ համար շուկայահանման կամ խառնվածք: Ներկայացված այս բազմաթիվ ձներից ն եղանակներից ղուք փորձեք ավելի լավ ուսումնասիրել ն ձեզ համար ընտոել այն լավազույնները.որոնք ավելի հոգեհարազատ են ձեր խառնվածքին:

ՀԱՍՆԵԼՈՒ

ՈՏ

ունեն անհրաժեշտ պայմաններ,որոնք, ըստ մեզ, ոչ միայն օգտակար են, այլ նան պարտադիր, եթե ցանկանում եք հաջողությանհասնել:

հետ:

դպրոցները, Վաճառք հիմնարկներին,ինչպիսիք են հիվանդանոցները. կոռպերատիվները ն այլն: Սա ավելի մեծ ծավալով, սակայն ավելի ցածր զներով ուղիղ մարքեթինզ է, որովհետե այս դեպքում ֆերսերը ստիպված Սա կարելի է պետք է սրգակցի մեծածախ առնտրականներիհետ. կիրառել այն դեպքում, երբ որոշակի ապրանքիցչափից ավելի շատ եք ունենում ն պետք է այն արագ վաճառել: Միննույն է, եթե դուք պահեք այղ ապրանքը, քիչ է հավանականությունը, որ կարող եք այն բարձր գնով

իիիիրեիխ պուտ

Աշխատեք միշտ գոհացնել հաճախորդին »

Պարզեք, թե հաճախորդն ինչ է ցանկանում կամ նրան ինչ է անհրաժեշտ ն, եթե հնարավոր է, փորձեք դա տալ նրան,

բանջարեղենները, որոնք ձեր աճեցրեք այն մրգերն ու են եք այլ ոչ թե այն, ինչ ղութ ցանկանում, հաճախորդներն ցանկանում, աշխատեք գոհացնել հաճախորդին արագ ն բարեհամբույր սպասարկմամբ, ժամանակ առ ժամանակ վաճառվող մթերքից ինչ-որ բան կամ լրացուցիչ տվեք (հաճախորղներինղա շատ է ղուր

աԱ

զալիս),

ԷԸ -

---- Հաաա

ապարան

եղեք աշխույժ չեք ունենում,

զվարթ, եթե նույնիսկ այղպիսի տրամադրություն

եթե հաճախորղը բողոք ունի, ցույց տվեք, որ զղջում եք, որ նա բավարարված չէ ն անհրաժեշտության ղեպքում առաջարկեք փոխել ապրանքը կամ փոխհատուցում տալ:

Շուկայավարմանխորհուրդներ

ու Երկարատն լավ հարաբերությունների պահպանման համար անհաճաէ կանոսւկարզել հրաժեշտ ն խորդների պահանջները առաջարկել հենց այն ապրանքը ն փաթեթավորումը, է նրանց որը լիովին բավարարում սլահանջները: Գոյություն ունի այն կարծիքը, թե «ապրանքները վերադառնում են, իսկ զնորդները` ոչ»: Ուստի, զյուդատնտեսության զարգացման ներկա փուլում, երբ առկա է մրցակցային դաշտ ն չկան կանոնակարզված շուկայական հարաբերություններ, շատ կարնոր Է արտաղրված ապրանքի արղյունավետ իրացումը: Այս տեսանկյունից շատ կարեոր նշանակություն Է ստանում փաթեթավորումը, որը հաջողության երաշխիքներից մեկն Է: "`

ազաագոր

» »

Օզտազործեք պրոֆեսիոնալ փաթեթավորում: Այնւլես արեք, որ ն ձե ապրանքը զրավիչ տեսք ունեա փաթեթավորված վիճակում (կամ տուփի մեջ), ե վաճառասեղանիվրա, գտեք շուկայի մի «չնկատված» անկյուս, արտադրեք մի այնպիսի հատուկ առլրանք, որը մյուսներին ավելի քիչ է հետաքրքրում կամ այլ ֆերմերներ չեն կարող մշակել, ե դուք կունենաք ձեր առանձնահատուկշուկայահատվածը, ընտրեք այնպիսի բույսեր, որոնք ավելի հեշտ եք աճեցնում, ձր ապրանքի զնեը համապատասխանեցրեք տեղի շուկաներին, սակայն ավելացրեք 10-2552, եթե ունեք թարմ, բարձրորակ, օրգանական արտադրանք, ոռոգումը պարտադիր է ոչ միայն բարձր բերք, այլն բարձրորակ արտադրանք ստանալու համար, ընտրեք այնպիսի արտադրանք, որը փխրուն չէ, կարելի է տոխադրել կամ պահեստավորել, ընղլայնեք ապլրանքատեսականին: Եթե մի ապրանքատեսակը լավ չի վաճառվում, ապա մյուսները ձեզ կհանեն վատ վիճակից, վերջինը, սակայն ոչ պակաս կարեորը ապրանքի իրացման զործում մեծ ջանքեր ն էներգիա ներդրեք: Ի՞նչ օգուտ լավ բերք ստանալուց, եթե չես կարող այն վաճառել:

ՓԱԹԵԹԱՎՈՐՄԱՆ

ԿԱՐԵՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

Նույն որակի զյուղմթերքների առկաղեւլքում շատ յութան կարնոր է ռրավել հաճախորդների ոՈուշադրու-

Փաթեթավորումը

մարքեթինզային

շղթայի կարնոր օղակներից է, որի շնորհիվ մենբ ենք տեղեկություն տրամաղրում զնորդներին: Փաթեթավորումը պետք Է ղիտարկել|լ որպես հզոր մարքեթինգային է գործիք. որը հնարավորություն տալիս արտադրողին գյուղմթերք ընդլայնել արտադրությունը ն վստահություն առաջացնել սպառողների Շատ է, շրջանում կարեոր որ գյուղմթերքի փաթեթավորումը տեղեկատվություն սլարունակի ոչ միայն արտադրանքի, այն արտադրողի ն արտադրության պատմության ու վայրի մասին:

ԵՎ

ԱՌԱՎԵԼՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

թյունը ն շատ ավելի կարեոր Է հաճախորդների մոտ վստահության ծեռք բերումը: ճիշտ ն զրազետ փաթեթավորման միջոցով ղուք կարող եք բարի ու ձնահաճելի հարաբերություններ ն պահպանել երկարատնե ու վորել շարունակական հարաբերություններ ձեր զնորդների

հետ:

ամինա

Փաթեթավորումը Աորճան կարնոր

թավորման

աւսլրանքի

ճասն

է,

Ն.

ձնեա-

կարթե-

հետ կապված ծախսերը պետք է մտնեն վաճառվող ապրանքի զնի մեջ: է Այն փաթեթավորումն ավելի Է կարնոր, որն ապահովում ասլրանքի ամբոդջականությունը, նրա պահպանն մանե տեղափոխման հարմարան վետությունը հետագա օգտազործումը: Պետք է հաշվի առնել նան այն հանգամանքը, թե ձեր կողմից արտաղրվող արտադրանքը նախատեսված է թա՞րմ սպառման, թե՞ տեղափոխման կամ պահպանման համար, ն թե փաթեթավորման

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

համւսր ինչպիսի նյութ է նախընտրում

(բազմակի օզտազործման, փայտե, պոլիէթիլենային, թե թղթե գաժթյուղներ,: թե «ով սպառողը

ծղոտե

Իրականրանից. թե ինչ

փաթեթավորում է նախընտրում սպահիմնական ռողը, փաթեթավորման նպատակը

մնում

սպառողին

Փաթեթավորումը

եք ցույց

տալ

շատ

նախ ն

ԳլուլխասյանՄ.Ա., Բուսաբուծություն - Երեան, Ա.Շ., Բանջարաբուծություն,Երնան. Լյելիքլյան ԱարուխանյանՆ.Գ., Օրգանական գյուղատնտեսություն, Երնան,

տե-

ղեկատվություն հասցնելը. նրան նախընտրած քաշով ապրանքի տրամադրումը, մթերքի ապրանքային տեսքի ե անվտանգության պահպանումը: Փաթեթավորման տուփի կամ տարայի կրկնակի կամ բազմակի օզտազործումը կարող է էականորեն նվազեցնել փաթեթավորման բացասական ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա: Փաթեթավորումը սլետք է ապահովի նան հարմարավետություն, օրինակ, որ այն հեշտությամբ բացվի ն փակվի ապրանքի մնացաց մասը պահպանելու համառ, հարմար լինի տեղափոխման համար ն այն:

վայրի Հայաստանում տարածված մի շարք առանձնահատկությունները կենսաբասնական բանջարաբույսերի ե

Մելիքան

ԱՇ.,

հնարավորությունները դրամնցօգտագործմս)յն - Երեւսն. »

» »

ն Մ.Ա. Հայաստանի կենտրոնական Վարդանյան հյուսիսարեմտյան տարածաշրջանների դեղաբուխերը ն դրանց մշակմանհեռանկարները. Երնան, 2003 ԿՈշչեն Ա.Կ., Վայրի ուտելի բույսեր, Երնան, 2007

Է/6/56ԼՄԾԺՇՅՒ

Պ/ՕՄգտոց

ԼԲՏ|Թյ/ԹՈթՈՅՏՏ,

Բաո

օէ Ցուաո ձոձ Էսոռքճ, Լռոմօո,

Է18/ԵՏ, ԱՇԱ (օո.

կարեր գործընթաց է, որի միջոցով կարող ձեր կողմից արտադրված ապրանբի

առաջ

մաքրության. առանց (օրինակ. առանձնահատուկություննրը Լ հատկությունների առողջարար թունանյութերի մշակության, սննղարարության վերաբերյալ), որոնք զնոդրղիմոտ ապրանքը գնելու ցանկություն կառաջացնեն: կարող եք դուք փաթեթավորման միջոցով Յուրահատուկ անհատականացնել, առանձնացել, կարնեորել ձեր ապրանքը ն անհրաժեշտ տեղեկատվություն տրամադրել ձեր հաճախորդներին, խրախուսել նրանց, որն անշուշտ կնպաստի ձեր արտաղրանքի ծավալների աձին ն եկամուտների ավելացմանը: ն պետք է լինի զիտակցված Փաթեթավորման ընտրությունը հիմնավորված:

(ՕՇՓԳՆ

Փորձազիտականտեղեկություններիհամար դիմե՛ք

Հեղինակ, զ.գ.թ, Նունե

Սարուխանյանին,

Գյուղատնտեսությանաջակցության «Կանաչ արահետ» ՀԿ, ՀայաստանիՀանրապետություն, թ. Երեւան,Մխ. Հերացի 24, Հեռախոսներ`

10 575 995, «374

էլ-փոստ` օ(ԻՇ6(2գ/66ոլՅո6.Յ

Կայք` Մոս.ԱՐՏ6ոԹոՈՅ.Յ

91 541177