Միջանձնային հաղորդակցման իրականացումը կրթական գործընթացում

ԵՐԵՎԱՆԻ ՊԵՏԱԿԱՆ
ՀԱՄԱԼՍԱՐԱԾ

Սիջանձճնային
հաղուդակցման
հիւականացումը
կթական
գուծընթացում

ԵՐԵՎԱՆԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆ

ԱԼԵՔՍԱՆՅԱՆ ԱՆՆԱ ՍԵՅՐԱՆԻ

ՄԻՋԱՆՁՆԱՅԻՆ ՀԱՂՈՐԴԱԿՑՄԱՆ
ԻՐԱԿԱՆԱՑՈՒՄԸ ԿՐԹԱԿԱՆ
ԳՈՐԾԸՆԹԱՑՈՒՄ

ԵՐԵՎԱՆ
ԵՊՀ ՀՐԱՏԱՐԱԿՉՈՒԹՅՈՒՆ
2015

ՀՏԴ 316.77
ԳՄԴ 60.5
Ա 296

-`՛ատաւակվում է Եղնանի ողետական համալսա՛անի
հայ բանասիւության ֆակուլտետի գիտական խուհոդի ն
մանկավաւժության ամբիոնի եղառխավումամբ

Գրախոսներ՝

հոգեբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր
ՍՐԲՈՒՀԻ ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ

մանկավարժական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ
ՌՈՒԶԱՆՆԱ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

կրթական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր
ՌՈԼԱՆԴ ՌԱՅԽԵՆԲԱԽ

Ա. Ալեքսանյան
Ա 296 Միջանձնային հաղորդակցման իրականացումը կրթական գործընթա-
ցում: Երեան, ԵՊՀ հրատ., 2015, 264 էջ:

Ներկայացված են հաղորդակցական ինքնության ձեավորման ու զարգաց-
ման հիմնահարցերը, հետազոտությունների արդյունքում վերլուծված են
հաղորդակցական ներգործությունների ն հաղորդակցական ակտիվության
փոխառնչության հիմնախնդիրները:

Նախատեսված է բուհերի ուսանողների, ձաղորդակցաբանություն ն դրան
հարակից առարկաներ դասավանդողների, հաղորդակցման արդի հիմնահար-
ցերն ուսումնասիրողների, հետազոտողների ն ընթերցողների լայն շրջանակ-
ների համար:

ՀՏԴ 316.77
ԳՄԴ 60.5

|ՏԹԻ| 978-5-8084-1973-5

Օ Ալեքսանյան Ա., 2015
Օ ԵՊՀ հրատ., 2015

Առաջաբանի փոխարեն

119

Գլուխ 4. Միջանձնային հաղորդակցման իրականացման ուղիներն ու

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
Գլուխ 1. Հաղորդակցման բնույթն ու առանձնահատկությունները
1.1. Ղաղորդակցման սահմանման հիմնախնդիրը. «հաղորդակցում» Աե
«շփում» հասկացությունները
1.2. ՂՑաղորդակցման տեսական հայեցակարգերն ու
1.3. Անձի հաղորդակցման չորս հիմնական կարողություններն.
դրանց արդյունավետ կառավարմանը ներկայացվող պահանջները...........
1.4. Ղաղորդակցման գործառույթների հիմնահարցը կրթական
ԻԻ ոն ի - . : Աաաա աան ականա անան ա ամանն
առանձնահատկությունները կրթական գործընթացում
միջխմբային, հանրային կամ զանգվածային հաղորդակցում .....................
Գլուխ 2. Միջանձնային հաղորդակցման էությունն ու զարգացումը
2.1. Միջանձնային հաղորդակցման էությունը. համարժեք միջանձնային
2.2. Միջանձնային հաղորդակցման մեթոդաբանական հիմքերնու
զարգացումը մանկավարժական մտքի պատմության ընթացքում ..............
2.3. Միջանձնային հաղորդակցման արդի մոդելի ձեավորումն ու
Գլուխ 3. Միջանձնային հաղորդակցման իրականացման
պայմանները անձի զարգացման գործընթացում
զարգացման գործընթացում Լ. Աաաա ման աաա նան
3.2. Անձի հաղորդակցական ակտիվության խթանման
3.3. Ղաղորդակցական ինքնության զարգացման ընթացաշրջանները .....
դրանց ձաավորման առանձնահատկությունները կրթական
գործընթացում

4.1. Միջանձնային հաղորդակցման ուղիների կառուցվածքաբանական
4.2. Հաղորդակցման ոչ խոսքային ներգործությունները կրթական
գործընթաց Ում Լեւ... ԱՆԱ Աաաա Ամա աաա Ավա աաա մանա աաա ան
4.3. Ղաղորդակցման խոսքային ներգործությունները կրթական

կրթական գործընթացում

շր արրակքնան տկեն հանան: ՍԱ
գործընթացում

1.6. Վաղորդակցման մակարդակները. ներ- ն միջանձնային, ներե.
հաղորդակցում

գործառնությունը 33 կրթության համակարգում Լե.
3.1. Միջանձնային հաղորդակցման հիմնախնդիրն անձի ձեավորման ու
հնարավորությունները ե... ԱԱ աաա Ամ Աաաա ոնա ն
վերլուծությունը

գործընթաց Ում Լեւ... ԱՆԱ Աաաա Ամա աաա Ավա աաա մանա աաա ան

4.4. Ներգործություններին համապատասխան հաղորդակցական
ակտիվության դրսնորումները (հետազոտության արդյունքներ) ...............

Գլուխ 5. Միջանձնային հաղորդակցման իրականացման նոր
տեխնոլոգիաների հնարավորություններն արդյունավետ կրթական
գործընթացում (գիտափորձի արդյունքների վերլուծություն)

5.1. Միջանձնային հաղորդակցման արդյունավետությունը

պայմանավորող գործոնները ժամանակակից կրթական գործընթացում .149
5.2. Միջանձնային հաղորդակցման նոր տեխնոլոգիաների դերն

արդյունավետ կրթական գործընթացում Լ... աաա նա 164
5.3. Դաստիարակչական խորհրդատվությունը կրթական

հաղորդակցման համակարգում... Աաաա Աաաա նանա, 168
5.4. Միջանձնային հաղորդակցման նոր տեխնոլոգիաների կիրառման
առանձ նահատկությունները. գիտափորձի արդյունքների ամփոփում.....184
Վերջլաբաանւմ. ե... եե... ե... ւււ եա Լաո անա ա աԱ նաԱ աԱ աան Ա ԱԱ ԱԱ Աաաա ԱԱ ԱԱ աաա աաա նանան սն 204
Գրականության ցանկ... եե... եեւ ւեւ. եեւ. եւու ուա աաա աաաաաաաաաանա, 206
ՎավելվաՓծնելբւ եե... եե... ե... եււ. ւե աոան Աաաա աԱ աԱ Աաաա աԱ կական աաա աաա նան 219

ԱՌԱՋԱԲԱՆԻ ՓՈԽԱՐԵՆ

Ժամանակակից տեղեկատվական հասարակությունը զարգանում է
աննախադեպ արագությամբ: Անհամեմատ արագ են զարգանում գիտե-
լիքները ն. կիրառություն գտնում կյանքում: Նման արագ զարգացող
հասարակության խնդիրն է համապատասխանեցնել կրթական համա-
կարգը նոր պահանջներին, դրա շնորհիվ ձենավորել անձ, որն ի վիճակի
կլինի ակտիվորեն մասնակցել հասարակության զարգացման գործըն-
թացին, կլինի ոչ թե հասարակական երնույթների պասիվ կրող, այլ ակ-
տիվ գործող:

21-րդ դարասկզբի հրատապ խնդիրներից է ակտիվ անձի ձնավորու-
մը, քանզի ժամանակակից հասարակությանն անհրաժեշտ է բոլոր հա-
րաբերություններում ակտիվ, ստեղծագործաբար մտածող, փոփոխվող
պայմաններում արագ կողմնորոշվող, նախաձեռնող, ինքնաճանաչման
ու ինքնակատարելագործման ձգտող, ինքնիրացվող, իր ո միաժամա-
նակ ուրիշների իրավունքները հարգող, քաղաքակիրթ ն բոլոր հարաբե-
րություններում զարգացած անձ, ով կարողանում է կառավարել ինչպես
սեփական ներուժը, այնպես էլ արտաքին ազդեցությունները ն դնել սե-
փական ինքնազարգացման խնդիր:

Ակտիվ անձի ձենավորումը պայմանավորված է անձի հաղորդակցա-
կան ակտիվությամբ, ն սույն աշխատանքում ոչ միայն ցույց է տրվել այդ
պայմանավորվածությունը, այլե փորձարարական հետազոտություն-
ների արդյունքում դուրս են բերվել հաղորդակցական ակտիվության
առանձնահատկությունները: Հաղորդակցական ակտիվության ձնա-
վորման ու զարգացման կարնորությունն ընդգծելու համար հետազո-
տության արդյունքում ցույց է տրվել դասավանդողի կոնկրետ ներգոր-
ծություններին համապատասխան սովորողների հաղորդակցական
ակտիվության դրսնորումների յուրահատկությունները:

Ավելին` դուրս են բերվել հաղորդակցական ինքնության զարգացման
մակարդակներն ու դրանց բնորոշումները, մի մակարդակի պայմանա-
վորվածությունը մյուսով:

Իհարկե, հաղորդակցական ինքնության, ինչպես նան հաղորդակցա-
կան ակտիվության ձեավորման հիմքում ընկած են մի շարք նախադրյալ-
ներ, որոնք քննարկվել ու վեր են հանվել աշխատանքում: Առավել կենտ-
րոնական է այս տեսանկյունից հաղորդակցման բոլոր չորս կարողութ-
յունների արդյունավետ ձեաավորման հիմնախնդիրը: Առանձնահատուկ
կարնորություն ունեն կրթական գործընթացում այդ կարողությունների
կառավարումը ե համապատասխանեցումը ժամանակակից պահանջ-
ներին:

Հաղորդակցման կառավարումը միանշանակորեն պետք է իրակա-
նացվի հիմք ընդունելով արդեն իսկ գոյություն ունեցող հաղորդակցման
մոդելները Ա համապատասխանեցնելով ժամանակակից պահանջնե-
րին, ինչպես նան ի նկատի ունենալով, որ հաղորդակցումը կարող է ու-
նենալ կառուցողական ն ապակառուցողական ընթացք:

Հասկանալու համար, թե ինչ զարգացումներ կարող են ունենալ հա-
ղորդակցման տարբեր դրսնորումները, կարնոր են հաղորդակցման մա-
կարդակների վերհանումը, ուսումնասիրությունը ն նշանակությունների
բացահայտումը: Ընդ որում՝ անհրաժեշտ է այդ ուսումնասիրությունները
սկսել հաղորդակցման տարրական միավորից, որը սույն աշխատան-
քում իր յուրահատուկ անվանումն է ստացել, ե տարանջատվել է հա-
ղորդակցման ինքնակա միավորը, որը գոյություն ունի հաղորդակցումից
անկախ, Ան այն միավորը, որն արդեն իսկ ընկալվել ու հասկացվել է:

Սկսած հաղորդակցման միավորի ուսումնասիրությունից մինչն դրա
ամենաբարդ դրսնորումները բացահայտված են հաղորդակցման տար-
բեր կողմերը կրթական գործընթացում ընդհուպ դաստիարակության
վիզուալիզացիա ն դաստիարակչական խորհրդատվություն:

Իհարկե, աշխատանքի առանցքում միջանձնային հաղորդակցումն
է, քացահայտված են միջանձնային հաղորդակցման պատմական
զարգացման մոդելները կրթական գործընթացում, ցույց են տրված այդ
մոդելներով պայմանավորված անձի զարգացման հնարավորություննե-
րը, որից անցում է կատարված միջանձնային հաղորդակցման ուղիների
ու տեխնոլոգիաների դերի բացահայտմանը ժամանակակից պահանջ-
ներին համապատասխան անձի զարգացման գործընթացում:

Այս բոլոր հետազոտությունները նպաստում են հաղորդակցաբա-
նության Ա հատկապես կրթական հաղորդակցաբանության զարգացմա-
նը:

Ռոլանդ Ռայխենբախ