Միկրոբիոլոգիայի դասընթաց

գ. Լ

Ա. 4. ՆՈՒՐԱԶՅԱՆ

ՇԱՔԱՐՅԱՆ,

ննե

ՊՐՈՖ.

Գ. Ա. ՇԱՔԱՐՑԱՆ

ԴՈՑ. Ա. Գ. ՆՈՒՐԱԶՏԱՆ

ԴԱՍԸՆԹԱՑ

ՄԻԿՐՈԲԻՈԼՈԳԻԱՑԻ

Թույլատոված է Հայկական ՍՍՌ Մինիստոբնեի սովետի բարձագույն ն միչնակաոգ մասնագիտական կոթության կոմիտհի աճասնաբուծական-անասնաբու-կողմից ոբպես դասագի»ք ԵՐբնանի մական ինստիտուտի անասնաբուծականստացիոնաբ նե ճեռակա ճամար: ֆակուլտետների ուսանողների

«ԼՈՒՑՍ» ՀՐԱՏԱՐԱԿՉՈՒԹՅՈՒՆ

ԵՐԵՎԱՆ

ԱՆՈՏԱՑԻԱ

Դասագիրթըհախատնեովաժ Ժ

Անասնաբուժական-անապնաբուժական ընատրուրւած

անասնարբուժակուն ռոտացիոնար ն Հեռակա ֆակուլտետների ուսանողների Համար: ելե Հ ծրկու բաժնրց՝բնդճանուր ն Մասնավոր ժիկրոբիոյողիա: (նդչանոււյ բաժուտ չարաղդրվաժ են ժոր փոլոգիան . Սիկրոշորգանիղմները Փիզիոլողիան. աւրսռաթին ո ջավայրի դորժոնների աղդնցությունը միկրոօրվանիզմների հ մաշ կենսաղորժունեությո գի բնության մեջ, միգթոշրդանիղմների տարածվածությունը դերր եյու6 բի շրջանառության ղորժում, ե ընֆենցիան իժունիանտրթ ն սիուիոմիկրոօրգանիլժեն խականություխը:

ավարի

նրոծրգանիզաենրի թ

`

'

ր

»

ու

'

""

Մասնավորբաժնում նկարագրված հն կենդանիներիՀիմնական ճիվանղությունենրբ, նրանց»արուցիչենրի Բիոլողիան, ախտորոշման

Ա ո,

«շոցենըը։ «ոք ձառ

ինչպես նան

դենի

ՆԵՐԱԾՈՒԹՅՈՒՆ

նղանակները, ախտականխիչ պրնպարատ-Հ-

կերերի, կաթի ու ա կախթնեամթերթեերի, դա»ձվի Է գոմաղբի Ժիկրոբիոլողիան» առանձն ծս եռ Հաշվի նն առնվա 7 1րհայա նասնաբուժակա անառնարուժացան

Միկրոբիոլոդիան ուսումնասիրում է մանրագույն կենդանի էակների՝ միկրոբների մորֆոլոգիան ն ֆիզիոլոգիան, նրանց դերը բնության մեջ տեղի ունեցող սղրոցեսներում, ինչնա ն բարձրակարգօրգանիղմների

" անրեՔաի, պաա դառադրրի կետողությունները առաջասկություննե նրանց քն ոիտութի Անասնաբուծականչանասնարուժական ճետ փոխճարաբերությունները: ու` միկրճբիոլողիալի ծունա են ւի ամբիոն: մ" կազմվ եւ2 փված Միկրոբիոլոդիա ր առսաղզրքում

ֆազոզբ

ս

տնտի մինրոբիոլողիայի

Խեղրում ներ մասին էղած ուղարկելՀետնցալ Դառցնով՝ ծրեան,

ե

ո

ոլո

բառը7

ո

ր

ՔՐ» յ,

բ

Բ

ուլ

լոգոս՝ ուսմունք: բառերից: Միկրոբներիբնության մեջ լայնորեն տարածված, անզեն աչքով անտեսանելի օրգանիզմներ են: Նրանք մեծ քանակությամբ լինում են ճողում, ջրում, օղում, կենդանիներիմաշկի վրա, նրանց շնչառական ն առարկաների վրա, ինչպես մարսողական ուղիներում, ժեզ շրջապատող հ նան բոլոր անասնակերերիմեջ: Միկրոբներկան սննդամթերքների նան երկրադեդի բոլոր ճլուսիսային ն Հարավային լայնություններու, բնեոների սառցադաշտերի: լեռնազադաթների վրայ օվկիանոսային չրհրի ստորին շերտերում, անապատներումն նույնիսկ կյանքի գոյության ճամար անձճավանական թվացող վայրերում: Մեզ շրջապատող միջավայրում գտնվում են ճսկայական քանակությամբ միկրոօրդանիզմներ։Բավականէ նշել, որ 1 գ սնաճողուվ միկրոօրգանիղժների թիվը կարող է «առնել 5--6 ժիլիարդի, 1 գ աղիքային որսրունակության մեջ՝ 4-Տ միլիարդի։ Յուրաքանչյուր կենդանու օրդանիղմուժ (մաշկի վրա, շնչառականկ մարսողական ուղիներում, հիզասեռականօրգաններուի կ այլն) գտնվող միկրոբների թիվր մի քանի անգամիավելի շատ է, քան երկրագնդի վրա առլրող մարդկանց ն բոլոր կենդանիների թվերի գումարը: Մեկ ճեկտար վարնլաճողի մեջ միկրոբների է 3--5 քանակը ճասնում տոննայի: ՛ լայն տարածումը ճիմնականում Բնության մեջ ժիկրոօրգանիզմների բացատրվում է նրանց չափազանց արագ բազմացումով, սննդանյութերի նկատմամբ նրանյ նվազագույն սզաճանջկոտությամր,ստեղժվածժւղայն, վերջապես: մաններին արագորեն ճարմարվելու ընդունակությամբ արտաքին միջավայրի ֆիզիկոքիմիական զղորժոնների ազդեցության նկաուի ումբհթանցից շատերի դրսնորած բարձր դիմադրողականությամբ:

կյանք

ե

՝

ՈԵՇՓ

է

Ն

ԼԱՂԻ4ՔԱէՆ ՈԾԼ

8.

Ը

էր

ՂՃՔԵՕԾՐԾՈՂՕՐ11

Է» ԵՇ ԱՅ

ՅքոգկՇշ րօ" 83ԵԼԽՇ)

Սու

7116" 1561ո0

Քքբրճո -- 1964

թճ43Յ8Ա

-

ծ

մեջ Բնության

այդպիսի լայնչափերով տարածված միկրոօրգանիզմները, իռարկե, չեն կարող անտարբեր լինել օրգանականն անօրգանական

աշխւսրբում տեղի ունեցող ս(րոցեսների նկատմամբ: Միկրոբներիդերը չափաղանց մեժ է բնության մեջ տեղի ունեցող նյութերի շրջանառության գործում: Սռանց միկրոբների ակտիվ մասնակցության երկրի վրա կառաջանարօրգանականնյլութերի՝ բուսական մնացորդների ե դիակների մեծ կուտակումներ, որի ճնտնանքուվ| մեր մոլորակի վրա կյանքի շարունակությունը կդառնար անճնարին: Բայց այդսպիսիբան տեղի չի ունենում, թանի որ միկրոռրդանիղմներըկարճ ժամաչ նակամիջոցուի քայքայում են օրգանականմնացորդները ե նորից բնությանն են վերադարձնոսի նրանիցվերցրած տարրերը ն, այդոլիսով, նպառոուս բույսերի սնեդառությանը: Սմրինակ՝ածի ածնային ժիացությունների քայքայման ճետնանքով ածխածինըԸՕԾ»ի ձեով անցնում է օդի մեջ ն նորից յուրացվում բույսերի կողմից. ազոտային նյութերի քայբայՌա շչհտնանքովաղոտը, մսղուռային Թթվի աղերի ձնով,անցնում է ճողին: Առանց միկրոբների ակտիվ մասնակցության անձճնարինէ պատկերացնել «ճողադոլադսիան,Ճողլում Հումուսի կուտակման, օրգանական (նավր, քարածուխ) ն անօրգանական նյութերի (սհլիտրաչ ծծմբաթվե աղեր) գոլացման պրոցեսները» ն տաքաճատիկային Նծրկայումո կուլտուրաների բերքատվու կերային թյունը բարձրացնելու նպատակով օգտագործու են ղարարտացնողբսկտերխալ պրեպարատներ (նիտրագին, աղոտաբականըին, ֆոռսֆորարակ-

տերին): Միկրոօրգանիղմներըլայնորեն օգտագործվում

կաթնաթթվային ն ռլանիր ւթերքներ (ժածուն, կեն ֆիր։ կումժիս,սցիգոֆիլին) ոլառսորաատելու, ներեր սիլսսացնելու գինու դարեջրի դրոժավոլրելու, ոլատբտստվան ն ճացաթիխւխոն դգործում։ Առանց միկրորների մառնակցության անչնարին է ճիշլալ սննդամթերքների ստացումը: երդյունաբերությանմեջ արբեր տեսակի միկրոբներ են օգտագործվուժ եսի ացետոն, ուպիրտ կաթնաթյու, քացախաթթու, կիտրոնաթթու, թոթնջկաթթու, սաթաթթու, անտաիբրուռիկներ ոտրնսլտո(օլինիցիլին։» նե փ ցին, բիոժիցին) վիոամիններ ստանալու նպատակով: Մարդկանցն զյուղատնտետական կենդանիներիվարակիչ ճիվանդուԹյուննեթի դեւ օգտագործվող վակցինաները, շիճուկները ն ախտորոշիչ ոյբնդարատները պատրաստվում էն միկրոբներից ն նրանց կենսագործուու

են

ու

ննության արգասիքներից:

Բնության մեջ տարածվաժ միկրոօրգանիղիների ճնչող մեժամասնությունը օգտակար է մարդու ճամար: Բայց կան նան միկրոօրգանիղմներ, որոնք դեր են խաղո Մարդու, կենդանիների ն բույսերի բոլոր

վնառակար

վարակիչ Հիվանդությունների պատճառը տարբեր խմբերի ժիկրոբ-

կերերի,անտառանյութեր Բոլորտեսակիսննդամթերքների, նույնսլես միկրոբնելրնեն: Ներկայումս արատճառրը ճայտնի են փչանալու ներն

են:

ռրոնք միկրոբներ, այնպիսի

քայքայում

են

ձրկաթի,

սզողպատը,

չու-

դունը ն ցեմենոր: Այսալիսով,միկրոբիոլոգիայի կարեոր խնդիրն է՝ բնության ն մարդու մեկ կոմից տարբեր տեուսկի Համար օղւտակուրմիկրոբներնօդտավզորժել ժթերբների արտադրության, իսկ մլուս կողմից վնասակար միկրոբների .

դեւի ոլայքարելու կենսագործունեության

ճամար:

կենսաղզործունհության բիոլոգիական Առանը միկրոօրդանիվմների 2Հատկություններն սլրոցեաներնուսումնառիրելու անզոր կլինենք նրանց նալատակայինուղղուդեմ սլսյքարելե նրանց կենսագորժունեությանը թյուն ւալ: Միկրոբիոլոդիանորպես գիտություն ունի ոչ միայն կարնոր անտեկարելի է ռական այլի դուշտպանական նշանակություն: Միկրոբները որսլես զենք օգտագործելսլատերազմում: Հայտնի է, որ ճառլոնացիները 7940--1941 թ.թ. բակտերիոլոգիականզենք են օզււագորժել կորնեա ն Հյուսիսային Չինաստանի դեմ, ամերիկացիները 1954 Թրական կորհայի ն Զինառտանիղեմ: նրկու դեպքում էլ նրանք փորձել են միջատտարաժել ների միջոցով վարակիչ Պիվանդությունների արուցիչներ ն մարդկանց կենդանիներիմեջ։ ներկայումս ԱմերիկայիՄիացյալ նալայն աշխատանքներեն ժավալված բակտերիոռանդներում 2էյռազուռական ու

դ

լոգիական զենքի առավել կատարծձլագործվածոնսակներ Ճայտնագործնելու ուղղությամբ. ճատուկ դորժարաններ են ստեղծված այդ ղենթի

մասսայականարտադրության ճամար: լինելով Միկրոբիոլոդիան,

բիոլոգիական դիտություն,կապված է գիտությունների «ետ (կլենդանաբանությ բուսաբանություն, ֆիզիոլոգիա, բիոքիմիա) ն կազմուի է դյուղատնանանասնաբուժական մի շարք սական, բժշկական փասնաղիտական առարկաների զարգացման ճիմքր (ճողագործություն, դինեղորժություն, քպիդեմիոլոդիա, էսպիզոուտոլոդիա,ղորչիզիննա հ այլն):

բիոլողիական փի

շարք

այլ

ու

Այնքան լայն

է միկրոբների կենսադորժուննության ասպարեզը, ի վիճակի չէ այն լիովին ընդգրկել ն ուսումնամասնագետը նուլնիոկ ախրել։ Միկրոբիոլոգիան իր զարգացման ընթացքումբբաժանվել է առանձին դիտությունների՝ Հողային, տեխնիկական, բժշկական, անասնաբուժական, կենսափթերքներիմիկրոբիոլոգիաների,վիրուսոլոգիայի, միկոլոգիայի ե բմունոլոգիայի: որ

Մենք քննության կառնենք գյուղատնտեսականե անասնաբուժական միկրոբիոլոգիայիայն Հիմնականբաժինները, որոնք սերտորեն կապված հն անասնաբուժական կադրերի պատրաստմանՀարցերի ճետ:

ՀԱՄԱՌՈՏ

ՏԵՂԵԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՄԻԿՐՈԲԻՈԼՈԳԻԱՑԻ

ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԻՑ

»

՝

:

`

Մարդկությունը դեռ ճին դարերում, օգտվելով միկրոբիոլոդիական մի շարք պրոցեսներից, գինի, չաց, պանիր ն կաթնաթթվային մթերքներ է պատրաստել:Հայտնիէր, որ ճիվանդմարդկանցիցն կենդանիներից

|

վարակը փոխանցվում է առողջներին. Ճայտնի էին նան այդ ճիվանդուն նովկասի Թյունը կանխելու միջոցները: Չինաստանի, Հնդկաստանի ժողովուրդները պատվաստումներ էին կհատտրուիմարդու ծաղկի դեմ, ծանոթ էին կերերի սիլոսացման եղանակներին, մի շարք եգիպտացիները ժողովուրդներ պատվաստումներ էին կատարոսի խոշոր եղջերավոր անա-` ունների թոքերի ճամաճարակայինբորբոքման ղեւի ն այլն: Մակայն դարերի ընթացքում մարդկությունը ոչինչ չդիտեր միկրոբների դոյուԹյան մասին. նա չգիտեր նան, որ այդ բոլոր պրոցեսների պատճառը

միկրոբներնեն: ՄիկրոբներըճայտնագործվեցինՃՄ1Լ դարի երկրորդ կեսին: Մանբազույն կենդանի էակների աշխարճի դոյության մասին առաջին անգամ Կիրթաները դաղավփարէ տվլԱթանաս (1601.1680): նա 32

է նեխած միսը, պանիրը, ունդամ մեծացնող խոշորացույցով Ճճեւյոազուտել կաթը, Հիվանդի արյունը ն նրանց մեչ Հայտնաբերել միսնրագույն «ճի-

ճուներ»:

-

Միկրոբներիառաջին, ավելիՃիփնավորված, տվել նկարադրությունը

Նա էնեենչՀուկը շռլանդացի գիտնականԱնտոն (1632---12423)։ է միսը: անձրեամանրադիտակովՀետազոտել անդամի խոշորացնող այլ նյութեր մ նրանցմեջ Հայտնաբերել տարջուրը, ատամի կեղտը ձեի միկրոբներ: ձեենճուկրառաջին անգամ նկարել է միկբեր տնսակի ն աղաբոբների Հիմնականձները (զնդաձե, ցուսիկաձն ն պտուտակաձե) է: այն ճիմնացուցել, որ ինքը իրոք միկրոբներ տեսել Բակտերիաների կան ձները, որոնք Ճայտնաբերվելեն Լնենճուկի կողմից ԽՎ1Լ դարի վերջերում, մինչե իմա էլ ընդունելի են։ Ատամի կեղտը ճետաղոտելիս 1եվենչուկը նրա մեջ ճայտնաբերած միկրոբների քանակի մառին պաոկքէ` իլի բերանի մեջ Մնացյալ րացում չտալու Համար Ճայտարարել Թնադամաններում վորության ապրող մարդկանցից ավելի շատ միկրոբներ Լնենկանչ: Լնենչույր իր Ճճետաղոտություններըշարադրել է «Անտոն ճուկի կողմից Հայլտնագործված բնության դաղտնիքները»դրթում: Լնենճուկը Համարվուի է միկրոբիոլոդիայի Հիմնադիրը: Նրա ճալտնագործությունները ժմիկրոբիոլոգիայիմորֆոլոգիական շրջանի սկիզբըդրին: շրջանում Միկրոբիոլոգիայիզարգացման մորֆոլոգիական դիւոնականներըզբաղվում էին միկրոբների միայն արտաքին ձեի ե կառուցվածքի առանձնաճատկություններինկարադրությամբ, նրանց դա-

է

ու

ու

սա

լարգման Ճարցերով, իսկ թե նրանք ինչ ղեր էին խաղում մարդու

հ

բնության կյանքում,այդ ւրա սին ոչինչ չգիտեին:Մեկրոբիոլոդիայիայդ-

պիսի միակողմանի զարգացումը տնեց մինչն ՃԼՃ դարի երկրորդ կեսը: չրջանը Միկրոբիոլոգիայիզարգացման ֆիզիոլոգիական Պաստյորի սկսվում է ֆրանսիացի տաղանդավորգիտնական (ուի (1822-1895) կլասիկ աշխատություններով: Պաստլորի ստեղծադորժական հ դիտականգործունեությունն այնքան բազմակողմանիէ, որ անձճնաբին է այս դասագրքի սաճմաններում այն շարադրել մանրամասնորեն: Պաստյորըմասնագիտությամբ քիմիկոս էր ն ուսումնասիրում էր խմորումը:նւս առաջին անդամիապացուցեց, որ բոլոր տեսակի խմորումները ոչ թե քիմիական,այլ բիոլոգիականպրոցեսներ են (1852): նու ապացուկեց, որ լուրաքանչյուր խմորման պրոցես (սպիրտային, քարղախաընվային, կաթնաթթվային) ունի իր յուրաճատուկ ճարուցիչի: Պասւոգորի անվան ճետ է կապված միկրոբների ինքնադոյացման ճարցի լուծումը (1868)։ Այլ ժամանակաշրջանում ինքնադգոյացմանտնսության կողմնակիցներըսղնդում էին, որ հուսցրած սննդամիջավայրում միկրոբները դոյանում հն մեռած օրգանականհ անօրգանականնյութերից: Օասւռյորն ասլացուցեց, որ ստերիլ միջավայրում միկրոբներ չեն կարող գոմխջողլիոյրումմիկրոբների դոլացումը պետք է բացականալ, որ ման տրրել միայն դրոից թափանցած միկրոբներով: Դա, իճարկն, բոլորովին դետ էր ինքնագոլացման ուսմունքին: չի նշանակում, որ Պաստյորը Դատոյորնառաջին անդամ աղացուցեց, որ գինու ե դարեջըի (1865), շերամորդի (1868) ն մի շարք այլ ճիվանդությունների (սիբիրաիոոչ չճավերիխոլերա) ոատաառը յուրատեսակ միկրորներ են: Առաջինանդամ նա սյուսցավ սիբիրախտի(1881) նե կատաղության (1885)վակցինաները, ռրոնք որոշ փուղիովլություններովմինչե ճիմա էլ օգտագործվու: են: եթե 1նեենչուկը ճամարվում է միկրոբիոլոգիայի ճիմնադիրը, աղպա ԴաստյորըՀառիարվումէ նրա ստեղժողը: Կոգիտնական Ռոբերտ Անչրաժեշտ է նշել նան դերմադոաղվուն Խի ն (18451910),որն աջակցելով Պաստյորին, նոլապտել է միկրոբիոլոգիայի ղարդադիանը։ կոխի ծառայությունները չափազանց մեծ են միկրոբիոլոդիական տեխնիկայի զարդացման գործում: կոխին են ոլատկանուսի կարծր սննդամիջավայրերի վրա միկրոբներ առեցննլու, նրանց նելմլելու եղանակները, միկրոլուսանկարումը, մանրադիտակիյուղային ոիստեմի ն կոնդենսորի կիրառումը, ալխտաչանման եղանակները: նւս ճայտնադործել է մարղու ն խոչոր եղջերավոր անասունների տուբերկուլոցի, մարդու խոլերայի ճարուցիչները ն բազմակողմանի ուսումնաշիրել այդ ճիվանդությունները: ականաՄիկրոբիոլողդիայի վարգացմանդործուսի մեժ է նան ռուս Ի. Ի. վոր գիտնական Մեչնիկովի(1845--1916) ժառայությունը: նա '

Չ

Համարվում է իմունիտետի ֆազոցիտարտեսության Հիմնադիրը: Մեչնիկովը պուսջին անգա ճաստատեցմիկրոբներիմիջե գոյություն ունեանտագոնիզմիձրնույթը ն խորճուրդ տվեց կաթնաթթվային բակցող ստերիաներնօդտադորժել աղիքային նեխման բակտերիաներիկենսագործունեությունը ճնշելու նպատակով: ներկայումս գյուղատնտեսական մատղաշ կենդանիներիաղիքային «իվանդությունների դեւի Մբչնիկովի անեղանակով լայնորեն օգտագործու են ացիդոֆիլինը։ Մվկրբոբային տադոնիզմի երեույթների վերաբերյալ Մեչնիկովի.կատարաժ ճետաղոտությունները կազմում են անտիբիոտիկներիժամանակակիցուսմյունՔի 4իմբը։ նա առաջինանդաւիասղացուցեց,որ բորբոթումը օրզանիզմիխ ռեւսկցիան է ախտածինմիկրոբների ղեմ։ '

-

Մենք իրավունք ունենք Հպարտանալու այնպիսի ոուս գիտնականների անուններով, ինչպիսին են ճակասիբիրախտայինվակցինաների ն ազոտ ճեղինակ 1. Ս. Ցենկովոկին, նիտրի ֆիքսող բակտերիաֆիկացնող Ս. Ն. ները Հայտնադգործող Վինոգրադակին,թաղանթանյութի ման Հեղինակ Վ. Լ. Սմելյանակին, Ս. Պ. Կոստիչերն Մ. Վ. Ֆյոդորովը,

ար

որոնք այտնադործեցին էե ուսումնասիրեցին ճողուսի ազոտ ֆիքսող օդի ազուռը բակտերիաներիկողմից յուրացնելու մեխանիզմը, ն. Ն. խուդյակովը ն Վ. Մ. Բուտկեիչը,որոնք պարզեցինճողի ն բույսերի արմատների ոիզոսֆերայի միկրոբներիկենսազործունհության նշանակությունը, Ս. Ա. կորուլնը ն մ. Ֆ. որոնք ուսումնասիրել են կաթնաՎոյտկեիչրը, Թթվային բակտերիաներիե կաթնամթերքների պատրատոման, պաւղանման ու ճասունացման ընթացքում տեղի ունեցող ժիկրոբիոլոդիական պրոցնաներիէությունը:

է նշել անձճրաժեշտ Առանձնապես ականավորդիտնականԴ. ի. Իվանովսկու աշխատանքների նշանակությունը: նս առաջին անդամի Ճայտնադորժելէ (1892) ն ասլացուցքել,որ ծխախոտի տերեների մոզաիկային Հիվանդության ճարուցիչր բամվող վիրուս է: ԴրանովԻվանովակին Հիժքը: դրեց մի նոր դիտության՝վիրուսոլոգիայի Անասնաբուժականտմիկրոբիոլոգիայի զարգացմանգործու կարեոր Դ. Ս. Բուժենցեի, Ն. ե. Ցվետդեր են խաղացել Է. ն. վլադիմիրովի, կովի, Ն. Ա. Միխինի, Մ.Ն. Վիշելեսկու, Պ. Ն. Անդրեեի նե ուրիշների աշխեսոանբները: Նրանքճայտնագորժել են մի շարք վարակիչ ճիվանդությունների ճարուցիչներ, ժշակել են վարակիչ 4ճիվանդություններթ ախտորոշման եղանակներ,առաջարկելեն վակցինաներ ն չիխճուկներ, որոնք ներկայումս ճաչջողությամբ օգտադործվումեն գյուղատնտեսական կենդանիներիվարակիչ ճիվանդությունների դեմ: ռուս

ՑարականՌուսաստանիդաժան պայմաններումմիկրոբիոլոգիան չափազանցդանդաղ էր զարգանում: Այդ շրջանում տարված եզակի աշ-

միկրոբիոլողների ճաստատակախատանքներըբացատրվում են ռուս մությամբ, ճամառությամբ նե անձնազոճությամբ:

Սովետականկարգերք ճաստատումից ճեւռո միկրոբիոլոդիայի զարլայն ճնարավորություններատեղժվեցին,ե նրա դերը դազման ճամար մեր երկրի ժողովրդական տնտեսության զարգացման գործում խիստ Պատաճականչէ, որ Սովետական Միության կումունիսբարձրացավ: որոշումայլ տական պարտիայի ՃԽԼ Համագումարի ն նրա մի շարք ներում կարնոր նշանակություն է տրվում միկրոբիոլոգիայի»վիրուսոլոգիայի, իմունոլոգիայի ն բիոլոգիականայլ գիտությունների ճհետագա

խնդիրներին զարգացմանը: Գյուղատնտեսականկուլտուրաների բերքատվության, անասնապամթերատվության ն արդյունաբերականմի շարք ձեռնարկուչության թհրը ավելացման դործում միկրոբիոլոգիայի ու

Գ

ձովփազա

արաղի ,

Միկրոբիոլոգիայիամենակարնոր խնդիրներից մեկն է՝ նպլատա կասլաց կերպով փոփոխել միկրոբների բիոլոգիականճատկությունները, ստանալ միկրոբների նոր տարատեսակներն դրանք օզտագործել դյուարդյունաբերության մեջ: ղատնտեսության ու

1.

իրենց «երթին ըատ դասավորության բոսԳնդաձն բակտերիաներն

ժանվում

են՝

1) միկրոկոկեր(միակոկեր), հրբ գնդաձն բակտերիան մեկ ճարթուԹյաժբ կիսվում է երկու կոկիչ որոնբ իրարից անջատվում ն առանձին են դասավորվում: Ձ) դիպլոկոկեր (երկկոկեր), երբ գնդաձն բակտերիան մեկ ճարթությամբ կիսվում է երկու կոկի, որոնք իրարից չեն անջատվում ե դասավորվում

գնդաձեբակտերիաներկու իրար փոխադարձուղղաճայացճարքություններով կիշվուի է չորս կոկի, որոնբ մնում հն իրար ճետ միացած:

ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ՄԻԿՐՈԲԻՈԼՈԳԻԱ

ՄՈՐՖՈԼՈԳԻԱՆ

Ա. ՄԻԿՐՈ0ՐԳԱՆԻՑՄՆԵՐԻ

միաբջիջներ են ն կարելի է տեսբազմաբջիջ միկրոբներ (օրինակ նել լ միայն րադ միայ մանրադիտակով: ե թելավոր բակտերիաները), որոնք տեսանելի են նան բորբոսառնկերը մեծ մասը Միկրոօրդանիզմների

նան

անզեն տչքով։

այնսլես էլ կենՄիկրոբներինեն պատկանումինչպես բուսական, Գոյություն ղանազան դանականաշխարի միկրոօրդանիզների ճախակենդանիունեն շիմնականխմբերը ճետնյալ միկրոօրգանիզմների սնկեշ ն ռիկետսիանն", ներ, բակտեբիաներ, ոյատվանու վիրուսներ կամ ուլտբամիկոո բներ: ն ւլ, հ բուսակա աշխար2 հ, են կննդանա խմորասնկերը կան, անկերը ան նղն լ։ ն քամվող վիրուսնե րի տնեն Նո ոիկետաիաների բակտերիաների, բականրիվոոներն ամենից շատ տարոժվածը Միկրոօրգանիզմներից

խմբեր: խմորասնկեր, հանվող նախակենդանիները ՝

Ի

ա

ի:

ձեով, (արտաթին առանձնաճատկություններով սնկերին, կանգնած եղանակով) ք լորի ա ուոնծրին քրի բացակայությամբ թլորոֆիլի ի սկ սական աշխարճին, ձն:

նրանք

սնման

որո»

մոտ

ոռ

են ,

զույգ-զույգ:

երբ (քառակոկեր): 3) տեւտրակոկեր

ԱՌԱՋԻՆ ՄԱՍ

կան

են

եքն՝

՛

լ

"Հ

որոշ

Գռնում կենդանականաշիոարչին: շւսրժունակությամբ՝

են,

որ

տնուռ

-

ՀՈՐԻ

/

բակաերիա-

նեն Ժիկրոօրգանիզմների մի ինքնուրույն խումբ ն կապող կազմուի կազմու թաների միջն։ աշխարճի օրդգանիզ օղակ են կենդանական բուսական նե րբ

ու

ԲԱԿՏԵՐԻԱՆԵՐ

4) սարցինաներ(ճականմանկոկել), երբ գնդաձն բակտերիաներեք իրար փոխադարձուղղաճայաց ճարթություններով|բաժանվում է 8 կոկի, որոնք մնում: են իրար ճետ կապված: երբ դնղաձն բակտերիանչշաքբուչ 5) ատրեպասկոկեր (շղթայակոկեր)» նա

ռվուտ

առաջացնում են

ն

լղությամբ

է տեկ ուղությամը,

շղթա:

իսկ

կոկերը

ւս չ են իրարից

անջատվում

6) առաֆիլոկուեր (ող |"յզակոկեր), երբ գնդաձն բակտերիանկիսվում է մեկ Հարլթությամբ Ի զարբեր կոկերի մոտ տարբեր ստացվում է կովրի ողկոյանման կուտակում: Գնդաձն բակտերիաներն իրարից տարբիրվում ւմեծությումբ ե դ ասավորությամբ:

ուղղությա

ն

են

ճիմնականում

11. Ցուպիկաձն բազմացման ընթացքում կիսվում են բակտերիաները միայն երկարության առանցքին ուղղաճայաց Հարթությամբչ այղ պատճառով դասավորության չատ ձենր չեն ստացվում: Բաժանվելուցցուղիկաձե բակտերիաներնընդճանրապես իրարից անջատ են դասավորվում: դասավորվում են վույգ-ղույդ: Որոշ տեսակների ցուսպիկներըբ Այդպիսի ի

են ձների արոս, դասավորված դխղլոբազիլներ անունով: Շղթայաձն ցուպիկները կոչվում են ստրեպտոբացիլներ (շղթայաբացիլներ): :

՞

ւ

ի

` որոնբ սպորներ չեն առաջացնում, անր ցուպիկաձն միկրոբները, կոչվում հն բակտերիաներ,կակ խոշոր ցուպիկաձն միկրոբները, որոնբ ռոլորներ են առաջացնում բացիլներ: ի տարբերություն դնդաձներիչ Ցուղիկաձն բակահրիաները իրարից տարբերվում են արտաքին ձնով, հրկարությամը, ճաստությամբ, ծայրերի ձնով, դասավորությամբ: Կպորադոլացմամբ ե այլն: '

ԲակոեԵրիանեւիհիմնական ձնեւը:

են ները բաժանվում

Գ

Ըստ արտաքին ձնի բակտերիա-

խմբի՝ Հիմնական

կամ կոկեր, գնդաձեիբակտերիաներ 11. ցուպիկաձն բակտերիաներ: Այլ. ոլորուն կամ ոլտուտավավոր բակտերիաներ:

լ.

Անճրաժեշտէ ընդգծել, որ «բակտերիա» բառով նշվում է կամ ժիկբոբների մի ամբողջ դաս, կամ միայն ցուպիկաձն տեսակներըհ կամ միայն պոււպիկաձներիմանը, սպոր չառաջացնող տեսակները: 111. Գտոստակավոր ճայտնի է 3 Հիմնական ձն բակտեոբիանեբից

ձե Վիբրիոն (ռոտորակետի ունեն): Սպբրիլներ(ունեն լռշոր ոլորվածբներ): որոն ւնձն որվածքներ» ն պիրոխձոներ,ը, ման բազմ որոնք մանր ոլորվածջներ ունենք բազմաթիվ Չոտուտակավոր ձեեհրն իրարից իրենց երկատարբերվում են բությունը, տրամագը»ծով նե ոլորման բնույ-

միշքանի `

բ

Բակտերիաների կառուցվածճը:

նական տարրերն են` թաղանթը, ունեն րՀ" հսակի բ բակտերիաներ ե

ՏԻո-

ՐՊ

«Տ»

Հյ»

-զՊ

Իե-

Կուր

:

.

Բե ..

Պաոոգ

.Պջ

աք

Փ

Համ

ե 1 «`

ճջ ՀԺ

։

ծ

Հ)լ: Կ`

ՀՄ

ք

ՊՆ

8"

ՀՐՏ

-

ԱԵ

-

-

`

..չ

արդ

-

2-27 զոր լ/՛,` Ղ

-Պ

շ

Ժ

՝

«

ՀԴ» 12 3 /ջ

Ն2 ԵՑ

Ն

Ն

րիաների մեծությունը չափվում է միկրբոննե-

8:

'

ժա

Բնժատոաունուանու

ւն րիահծրի

ճաԹրան որամաոդիծժը 8ուվասար է 1--2լ, ոլիկաձների հրարուէ թյունը չուստանսվումի

05-10

կ,

նությունը՝

խկ

լալ-

0,5--1,5

թր

քանի

տեսակի բակ

--

:

տերիաներիմեծությունները բերված

հ.

պլայմանա-

Սղյուսակ Բակոնրիալի անունը Է

Աղիթային

,

Խոտացուպիկ

Սարտոֆիլի ցուպիկ Տուբերկուլոզի «արուցիչ Սիրիրախտի թոր. »

Լայնությունը

երկարությունը (Խ)

(ա)

0,8--1,2

0,5--0,8

0,6--0,9

1,5--6,0

1,0--3,0

0,5--0,8

1,2--3.0

08-18

3,0--10,0

0,25--1,0 0,3--0,5

15-85

4,0--8,0

10-15

ԵՏ

ԹՐ |

են

1-ուի:

ալդ

--

--

կարնոր բիոլոգիական առավելություն է

«ամեմուռած,

լե

ռաշմաններում:Մր

ու

Չ--Յ

թաղանթը, ամեորաների Քակտեբիաների թաղանթը: Բակտերիաների

ստրեդտոկոկ Հարրին ցեիղո ֆիլայինցուպիկ

բակերով:Գեղաձն

կախվածին միջավայրի Նկ. 1. Բակտեշիանեշիճիմնականձեեոը. պայմաններից բազ՛ դիպլոկոկեր, 4 սրեպ-ե կոկեր, 2--3-ատաֆիլոկոկերյ) դիալլոկոկեր, մացման արադություտոկոկեր, Տ--տնտրակոկեր, 0--սարցինաներ, 2--8--ցուԱյլապես,օրինակ, նից: տեսակներ, վիբրիոն, պեկաձների տարբեր 11-13 տի քանի ժամվա Հա--ապիրիլներ: սակ ունեցող բակոեՀ րիաներն ավելի մանը են, իսկ մի քանի օրվա ասակ ունեցողմեծությունը .զատկերացնելու ները՝ ավելի խոշոր: Բակտերիաների սմճ Համար բավական է ասել, որ տարածության վրա կարող են տե1 միլիոն, իսկ 1 սմ" ծավալում՝ ղավորվել լ. տրամագիծ ունեցող 1000 միլիարդ գնդաձն բակտերիա: --

ճետ

Բաւկտջերիանեւի Մեծությունը: Բակտեչ

չէ: թյունը Հառտատուն տատանումները

շ

կորիզը: Բացի այդ, պատիճ(կասլսուլ), Բր "րակնե Ը

թով։

ւ

Միննույն տեսակի բակտերիաներիմեծու-

է

Դ

,

ազյուսակ

ՀՅ

նան

ապոր»

ջ

,

կառուցվածքի ՃիւԲակտերիաների ն

պրուռուվլաստր

Կվորում է բակտերիաներիձների բազմազանությունն ու ճարաբերական քաղանթը չավոսզանց բարակ է մշտականությունը:Բակտերիաների ն ասնդույն: Բակտերիաների Սնեծաւասնության թաղանթը մանրադիտակով անսնել "նարավոր չէ, կարելի է տեսնել, եթե բջիջը ներկվբ կա էնթարկվի սպլազմոլիզի: եքն բակտերիային բջիջը տեղավորենք 1--2002անոց աղի կամ շաքարի լուծույթի մեջ, աղա օամուտխկ ճնշումների տարէ գալիս «հղուկային մասը, սլրուռոբերության ճետնանքով բջջից դուրս սվլազման խտանում, տնջատվում է քաղանթից ե դառնում փեսանելի: որբ դիտվող առարկան խոշորացնոււի էլեկտրոնային մանրադիտակով, է 100 -200 Հազար անդամ, թաղանթը պարզորեներկում է: Բակտերիայի թաղանթը ծակոտկեն է ն ապաճովումէ բջջի նրան շրջապատող միջավայրի միջն գոյություն ունեցող նյութափոխանակությունը: Տարբեր տեսակի բակտերիաների թաղանթի բիմիական կազմը տարբեր է: Թաղանթը կազմված է ճիմնականում ազոտային հյութերից՝ լին այլ նյութերից: սզոիդներից, չզոլիսախարիդներից բջջի կյանքում կարնոր դեր է խաղոսի։ Այն կանոնավորում Թաղանթը է բջջի նյութավկոխանակությունը ն պաշտպանոսի նրա պրուտուլլաստը արտաքին միջավայրի գործոնների ազդեցությունից: Պրոտոպլաստրբաղկացած է Բակտեբիային բջջի պբոտոպլաստաը: րոտուպլաղզմայից,պերիպլաստիցն ներառումներից: ու

Պրուռուլլազմանբաղկացած է սպիտակուցայիննյութերից, ածխաջրից ն իրենից րերից, ճարպերից, ճանքային միացություններից են տեղի ունիէ մի ներկայացնում կոլոիդ ղանդված: Պրուռուղլազմալում

է

կարնոր կենսական սլրոցեսները (սնում, շնչառություն, բջջի բոլոր աճ, զարգացում, բազմացում): շրջապատված է բարակ, նուրբ պերիպլաստով, Գրուսուլլաղզման են որից աւաջանոււի Բջջիքաղանթը ն. մորակները, ե որբ բջջի կյանՔու կարնոր ղեր է իաղում՝ կանոնավորում է պրոտուլլազմայում ն շբրջապատող միջավայրում լուծված նյութերի մուտքը նհ արտազատումը

Պրոտոպլազմայումկան բջջաճլութի վակուոլներ, աղիտակուցայինչ

ածխածնայինն ճարպային բնույքի սլաճեստային սննդանյութեր, ժծմբի ն կալցիումի կարբոնատներիկուտակումներ: Պահեստային սննդանյուԹերի քանակըկախվաժ սննդանյութերովՃարուստ է սնման սվայմաններից. միջավայրում նրանց քանակն ավելանում է, իսկ քաղցաժության դեպՔում" պակասում: Բյջաճյութի փվակուոլներբիրենցից ներկայացնում են ներառումներ, որոնք բաղկացաժ են ջրի մեջ լուծվաժ նյութերից ն շրջապատված են բարակ թաղանթով (տոնուլաստով): նրանց քանակր ճասակավոր բջիջներում ավելանում է: Բակտերիայինբջջի կյանքում վակուոլների դերը վերջնականապեսպարզվաժ չէ: (Տարբեր տծսակի բակտերիաներիպրոտուղլաստի քիմիական կազմը տարբեր է, Դա ապացուցվում է թեկուզ նրանով, որ բակտերիաները եղանակով ներկելիս բաժանվում են շ խմբի՝ դրամդրականի ն ԳՓրամի դրամբացասականի։ ներկման այդ եղանակի դեպքում ղզրամդրական բակտերիաներըներկվում նն մանուշակաղույնից մինչն մուղ մանուշակագույն, իսկ զրամբացասականները՝ վարդագույնից մինչն կարմիր: բջջում կորիզի բջջի կոոիզը: Բակտերիաների Բակտեոիային մեծ տարաձայնությունների առարկաէ դարձել: Հարցը Ոմանք առ-

պայության

որ բակտերիաներըընդճանրապեսկորիզ չունեն, ոմանք էլ դնդում են, որ բակտերիաները պրոտուլազմա չունեն նե բջջի ամբողջ սլարունակությունը կորիզ է: Ներկայումս ապացուցվաժ է, որ բոլոր կորիղ ունեն, բայց տարբեր տեսակի բակտերիատեսակիբակտերիաները ների տարբեր ունի: կառուցվածք Քականրիաների կորիզ է մեծամասնության բջջում եղանակովառլացուցվաժ. միկրոբիւիիական է պրոտուպլազամբողջ կորիզային նյութի առկայությունը, որը ցրվաժ մայում (դիֆուզիոն կորիզ): Որոշ անսակի բականրիաներ (միքսոբակտերիաներ) ունեն արտաճայտվաժ կորիզ: պատինը: Պատիճը լորձնային մի նյութ է, որով շըրՔակտեբիայի է բակտերիային ջապատվոււմ բջիջը:Գոնում են, որ պատիճը առաջանոււի

կտնումմ են,

է ւսծվում

լորձնային է Բշջի:

չդրուռույլաստից:

նում

Բջջից:

անժիջապեսթաղանթից, այսինըն' թաղանթը դեր

հյութի: էռա ժամանակակիցտվյալների պատիճբ առաջանում

ու

Ռրոչտեսակի բակտերիաներիպատիճը մի

քանի անդամ դերաղան

է բակտերիայի ուի մեժությանը:Չատիճեն առաջացնոսիԹզո. ՇԸ1Տ,ԹՇ. ք6ո111ոՑ6ՈՏ, Քոճատոօեոէճրլսուն այլ

ՍիբիրաիսոիՀարուցիչը պատիճ է առաջացնում միայն ճիվանդ կենդա-

նու

՞

որէկւո-

ախտածին բակտերիանե

օրգանիզմում: դուրա Օրգանիզմից

արճեռտական միջավայրերի

վրա

արյունային ն (բացառությամբ հ արտաք ճուկային միջավայրերի)

ժիջավայրի պայմաններում

ախտի

պատին չի Հարուցիչը

շի-ցցք

սիբիրառա-

| |

ջացնում:Տարբեր տեսակի բակոե-

րիաների սլատիճը քիմիականտարբեր կաղմ ունի: Մեծամասնության պատիճը բաղկացած է ապիտակուցային նյութերի կուպլեքսից: է

Պատիճիառաջացումը կախված բակտերիաների զարգացման ն

պայմաններից: ավելի Պոռոխճը անման »արուստ միջավայրերում:

Նկ.

2.

լավ է

Բակտեիայիպատին:

աուսջանումի ածխաջրերո

ազոնրիաներիազդեցությունից:

վամրի անբարձնդաստ

պատիճը պաշտպանում է բջիչը արտաքին միջասպլայմանների

Սպոբագոյացում: Որոշ տեսակի բակտերիաներ գոյության անբաբննպատտսլալմաններում առաջացնում են սպորներ։ Սպորը գոյանում

ներսում:Բակտերիային Բջջիորեէ 2աատվա ծուի սրոտուվազման սկսում է խտանալ ե շրջապատվել թաղանթու: մղորագոլացումը միջին Հաշվով տնուի ժա: է 4--Ց չ բջջի

Հետո Սոլորագոլացումից բակտնրիայինբջիջը ոչնչանում

է

ն ռռորը

ժամանակ սպաճպանվում է բջջում, կամ բջջի քայբալումից Հետո ազատվում է նրանից:Սղորագոյացումը տեղի է ունենում բակտերիային Բջջի կյանքի Ճամար անբարննդասու սայմաններում՝սննդանյութերի պակասության, չորության, նլունափոխանակության արգասիքների կուտակման, ոչ նպաստավորջերմության ն միջավայրի մի շարք այլ ֆիզիկո-քիմիական պայմանների փոփոխման չետնանքով։ Օրբնակ՝սիբիբախտի Հարուցիչը սպոր է առաջացնում 12--42:ում ե միայն աերոբ պայմաններում: Անաերորինֆեկցիաների Ճարուցիչների (խշխշան ալւս"րո

չարորակ այտուց, սպորադգոյացումը տեղի է ունեկարկամախոո) թթվածնի բացակայության պայմաններում: Սպորը լինում է կլոր կամ օվալաձն, իր տրամագծովճավասար է կամ ցուպիկի տրամագծին, կամ նրանից մեժ է, Այս դեպքում բջջի ձեր փոխվում է: Որոշ տեսակի բակտերիաների սպորները գոյանում են բջջի կենտքբոնում, գերազանցելով նրա տրամագիծը, որի ճետնանքով բջիջը Մի իլիկի կամ կիտրոնի ձն է ընդունում (ԹՅՇ. էօէնու ԹՅՇ. 65110586):

Ի

լար,

յլ տեսակի բակտերիաներիսղորները նույնպես առաջանում ցուվիկի կենտրոնում, բայց իրենց տրամաղծով ավելի փոքր լինելով, բջջի ՞այձերչեն փոխուի (սիբիրախոիխ յան բակտերիաներ,որոնց րուցիչր): Փ են

ՑԱոԶ

ՀՑ// թա Ք

Ց 5Հ

ճե

նգ.

3.

97բ ՐՖ :

ոլ

ը

սպորադոլացումը տեղի է ունենում ցուվիկի ժայրին ն բջիջը թԹփբկատփայձն է ի րնդունում(8262. ԷէօէՅոէ,

ԳՆ7

Ր` -

ՀԹ»

6. զՖ

Ց

ԹՇ.

/

'

/

Բականոիանեւի սպորներ:

661ս/0586):

Սպորների ձնը, մեծությունը

րի տեսակը որոշելու ճամար Ճամարվում են կարնոր լրացուցիչ նշաններ:

Սպորների լավ են դիմանում ֆիզիկական ն քիմիականգործոնների ազդեցությանը: ՋԶորությանըդիմանում են տասնյակ տարիներ (սիբիրախոտի,կարկամախտի ճարուցիչները, խոտացուպիկը):Աշա թե ինչու ախատսծինբակտերիաների սպորավոր ձները, գտնվելով «ողիչ չրի։ գոմաղբի մեչ, կարող են երկար տարիներիընթացքում մարդկանցն կենդանինեբին վարակելու սպառնալիք դառնար: Սպորները բավական դիմացկուն են նան ջերմության նկատմամբ: եռացնելիս սիբիրախտի տղորները դիմանում են 15 րուվն, խոտացուղիկինը՝ 2 ժատի, Նինչգնռ նույն միկրոբների վեգետատիվ ձները 75--ուի ւի քանի րոպեում ոչնչանումեն: Սպորներնիրենց կենսունակությունը 253Հ ոււի: չեն կորցնում նույնիսկ Սորների բարձր դիմացկունությունը բացատրում են թաղանթի Թույլ թափանցելիությամբ ն ֆերմենտների ցածր ակտիվությամբ, որի ճետնանքով ՃճՃամարյա լրիվ դադարում է նյութափոխանակությունը: Սպորը միջավայրի բարենպաստ պայմաններում սկսում է ծլել: Սկըզբում ջրի ներթափանցմանճետնանբքովսպորն ուռչում է ն նրա մեջ ֆերԸ

մենտատիվ պրոցեսներնակտիվանում են: Հետո նրա թաղանթը վում է, ղուրս է դալիս բակտերիայի վեգետատիվձեր, իսկ սպորը նում

է:

որից

պատլրո-

ոչնչա-

ո րիո Հանդիսանում

է

ւսկաւերի

աՀ

ապոր

սպորները տասնյակ

Պարյուրավոր տարիներ պաճպանու:

են իրենցկենսունակութ Սպորագոլացումը բակտերիային տեսակի դոյության պաշպանման

ու

միջոց է:

Բատ իրենը Քակտերիանեոի շարժումը: բակտերիաները բամանվում են շարժվող ն անշարժ ձենրի:Շարժվող ունեն շարժման ճատուկօրգաններ՝ մորակներ: թութք ոլրոտուպլաղմային գոլացումներ են, որոնց կարելի է տեսնել էլեկ«որոնաւյինմանրադիտակով, իսկ սովորական այն դնոլքոսի, երբ ներկելու Հատուկ եղանակովմշակելուց Ժեժանոււ էն բակտհրիայի ն նրա մտրակների չորամագծերը:

շարժունության բակտերիա Մտրակները բարա

մանրադիտակո միայն

Մարակներնառաջանում են պրոռոպլաստիը |. թաղանթի անցդուրս Բջից (Մ. Ա. Պեշկով):նրանք իրենց գալիս քանիանդամ դերաղանցում են բակտերիայի Բջջի Բակտերիաները մորակների քանակությամբն

քերով

ն

որոշ բակտերիանեդասուղվորությունը

տարբերություն բորբոստանկերի ե շաքարասնկերի,

ապորագոլյացումը բազմացման միջոց չի տաղում նրանով, որ մեկ բակտքրիային բջջում գոյանում է մեկ առաջանում է միայն մեկ վեգետատիվ ձե, ն ների

նում

«ր

իրարից տարբերվում Աա

«

կարլ. 1)

երկարութ

երկարությա դասավորութ

են:

դասավորության բակտերիաները որակների բաժանվում: են

(ԱօոօԼՈ-իճ), Մրամարակավորներ է

միայն Դազվում:

|

որոնց բնեոներից մեկում

ժել Ժորակ: 0րինավկ՝ խոլերայի Հարուցիչը(Վիբրիոն 2) որոնց բենեոներից (Լօբիօէուշհտ), (Րեկոււի ժարակները փնջաձն նն դասավորված:

Փնջամարակավորներ

8)

վաժ

ծրկրեհոսոժտրակավորներ

(ճոթհլէր իճ), որոնց երկու բմքոֆէէլ մտրակենըը դասավորվածեն կամ փնջաձն, կասիմեկական:

բում

(261 ե1շիճ):Սրանց 2 Շրջչամարակավորներ մտրակները դասավոր-

ձեբջջի սոհբողջ մակերեսին:

շարժին բնույթը Մակտերիաների Բկեւային

րուժ յունից: քն

կախված է մտրակների դասավո մորակներունեցող բակտերիաները շարժվում

ուղգազիժ, շրջամտրակավորները՝ անկանոն, ղանազան ներում: տեսակի շարժման արագությունը տարբակտերիաների Քեր չ' նրինակվ՝ խոլերայի Հարուցիչբ շարժվում է մեվ վայրկյանում

Տարբեր

Ն

ուղղություն

10 ը արագությամբ: խոտացուղիկը՝

Սոռրակների գոյացումը կախվաժէ բակտերիայի Հասակից,ոննդատու

միջավայրիցն առեցման պայմաններից:Խարծրմիջավայրուի բակտերիծն ները մարակներից,«եղուկ միջավայրում նորից ձեռք են բեբում: Հասակավոր բակտերիաներիմեծ մասը զրկվում է մտրակներից,

գրվում

Բարձրկաւիցածրջերմության,ցածրՅԷԼ-ի,աղերի բարձր

Ջ

Միկբոբիոլոգիայիդասրնթազ

կ խտության

էներգիայի քառագայթային ծ

ւլ:

մտրակների դեսղլքերում՝ ազդեցության

չեն

Բնորոշ առանձնաչատկությունների կապված է որոշ դժվարությունդասակարգումը

6: զասակաւգում Դոր Բակթեւիանեշի

Ա

.

չնորչիվ բակտնրիաների մ)

|

)

Է-

'

.

Չ

չ-

զ

Հ

Վ

»

Ղ.

Ք. ՛

ւ

2Ն «Ժ

Գշ

) Ա ն մ

Պ՝

տարբերվում: Միննույն միկրոբային տեսակը զարդացման տարբեր ւլայմահներում կարո Է մի դնսքումիլինել ախտաժին, հյուս դեւդթում՝ ոչ 42,5`-ուսի չը (12--15 օր) ալտաժին: Սիբիրաիխտի տնականորնին Ճարուցի ամշեցննլիս ախտածին "ատկությունը կորցնում է դգյուղատնտնհաակա նկատմամբ: Մանը եղջերավոր կենդանիների բրուցելողի կենդանիների է, իսկ չորձեւոթակասննդաՀարուցիչը օրդանիղմոււի դնղացուռոյիկաձե միկրոբային տեսակից կարծր Ժիմիջավայրում"ցուսլիկաձեչՄիննույն Հ են առաջանալ սռարբեր տիղի ղաղութնել,,ռրոնցը չավայրի վրա կարող

,

են ց տարբերվու" մի շարք իլուորի բակտերիաներն բիոլոգիականառանձնաճատկություններով: Բացիբջջային ձներից։ Հայտ նաբերվաժ են նահ մի շարթ բակտերիաների(տուբերկուլոդի, բրուցելոզի, Էէ այլ Պի տի ֆի տարուցի վանդությունների չների) թափվող ձները, ոլալոռ

կաղդտինջ

դոնվող

որոնբ իրարից տարբերվում

են

մորֆոլոգիական ի բիոլոդիական առանձշատ նաճատկություններով: Այս կարգի փառտատնր կարելի է բերել, որոնք իրոք դժվարացնում են բակտերիաների ղասակարգումը ըստ ցեղի, տեռակի հ տարատեսակի: Բակտերիաներիդասակարգումը միայն մորֆոլոգիական առանմնաշատկությունների չիման վրա լրիվ չշնարավորչէ: Այդ ռպլատոճառով միկրոբիոլոդը ստխղված է ճաշվի առնել նան բակտերիաների մի շարք կուլոուրային ե ֆիղիոլոգիական առանձնաճատկություններ: Մորֆոլոգիական առանձնատճատկություններիցճաշվի են առնում բջջի ձնր, ներկերի սռլորադոյլացումը, Մեծությունը,շարժվելուընդունակությունը, նկատմամբ ցուցաբերած վերաբերչիունքը, կուլտուրային առանձնաձայոչ կություններից՝ ճեղուկ ն կարծր ժիջավայրերիվրա աճեցվածքիբնույթը, սնումր ն շնչառությունը, ֆիղիոլոդիական առանձնաձատկություններիը՝

բիոքիմիական ակտիվությունը արդասիքները, նյութաւնիոխանակության (ատարբեր տեսակի նյութեր քայքայելու ընդունակությունը), աիոտաժենությունը, սերոլոգիականճատկությունները ե այլն: են բակտերիաներիդասակարգման մի շարթ սինմժաԱռաջուրկվածժ ներ, որոնք բոլորն էլ իրենց ունեցած լուրջ թերությունների սլատճառով ընդճանուր ճանաչում չեն տտացել:

դասակարդման «լր սխեմաներից ամենից լայն Բակտերիոսւների արածուժ Է գտել |եմանի ու Նելմանի սխեման: Ըատ այդ սխեմայի բակտերիաների դասը բաժանվում է Չ կարդգի՝բոկական բակտերիաներ ն ՇՈ /7ՕՂԱԸ61/Ա65) շողասնկեր (ՃՇԱՈՉՈՄԸՇԷՅԼ6Տ): չոսկտերիաներիկարգր իր ճերթին բումանվուիէ 6 ճիմնական հոկական բնտանիքների՝ իքների

ո

նդ.

ների

Հետ:

ւ

ախ ների

ու

փոթյունից առանձնաճատկություններից: մորֆոլոգիական

ժ ունները բխու Այդ դժվարութ ե

ոխականությունից ն.

մտրակներ: Քակտեոիաների

4.

լն

նրանց րանց

ը

Մեծ

ու

Հառնումի

տեսակները բակտերիաների ցուպիկաձեն ձնով գրեթե

նրանք իրենց արտաքին Հազարների:

՛

հն

:

ԱԻՆ

իրարից չ

-

Լ

ԸՇՕՇԸՁԸԲՅԲ

(ւնդաձե),ճետնյալցեղերով՝ 1.

ՊԱՇԼՕՇՕՇԸսՏ

(միակոկեր)։

2. 3.

1.

812626 1.

ՏէՐՇքՕՇՕՇԸնտ (շղլթայակոկեր), ՏՅՀԼՇԸԼոՅ(ճականմժան կոկեր)։ (ցուպիկաձն),Հետնյալ ցեղով՝ Թռ

լստ

Գաղութնե

(գոյացնումեն սոլորներ):

(մանր ցուպիկաձն),Հետնեյալցեղով՝ (սպորներ չեն դոյացնումի): ԼՄ. ՍԹ6տու0Ե26է6118626 (թելային բակտերիաներ): Մ, Տք1ո11186686 (ոլորուն),ճետնյալցեղերով՝ 1. Մլերլօ (ատորակեւտաձն), -. (3-4 ոլորվածք)։ ՏքույԼայո 1. Տք11օՇհ26է2ԸՇ6Ձ6 (օոպիրոխեւոներ բաղմաթիվ մանց օլոլվածքնեզ):

111. Թ82է6ո18686 1.

միչավայրի վրա կլոր, ամուր ն միջավայրի մեջ ներաճած գաղութներ են առաջացնում Գաղութներըլինուի են անդույնկատփդունավոր (կապույտ, կարմիր, կանաչ, մանուշակադույն, գեղին, սն ն այլն): է տարբեր դույնին բնույթի դունավորումը ո"լայմանավորված սլիգմենա ների առաջացումով: Մինչն ճիմա չի պարզվաժ պիդմենտների բիոլոգիական նշանակությունը: մնեդամիջավայրիվրա աճելիս շողասնկի միցելիումի մի մասը. թափանյումէ միջավայրի մեջ, իոկ լուս մասը աճոււի է նրա մակերեսին

ԹՅԸՇԼԲՈԼԱ

ո

--

Սովետականդիտնավան Ն. Ա. Կրասիլնիկովըհախաբույսնրը (պրոտոֆիտներ) բաժանում |է երկու իմիի` Տոհլշօքթից 646 բլորո ֆիլ թլորո ջացնող ն ՏՇհիլ70Ո1յօ6846--ֆիլ չառաջացնող օրգանիզմներ: ՏՇԻլ20Ո1ՅԸ6Բ»6-ը ից «եզթին Ըաժանվում: է 4 դասի՝ առա-

ՃՇէլոօՈՑՇ6է6Տ,՝

ԹՅՇԼ6ոԼՅ6,

2416ՇՕԵՁՇէ6ՈԼՁ6, Տք11օշհշճէճ6ճ: ժուրաքանչյուր դաս բաղկացած է կարդերից, ընտանիխքներից, ցեղերից, տեսակներից ն տարատեսակներից:

ՇՈՂԱՍՆԿԵՐ

Շողասնկերը(ակտինումիցետներ) միաբջիջ օրգանիզմներեն

Նկ.

5.

Շողասնկիսնկամառմին:

են միցելիումից առանձնանուսի Մակերեսային ճատուկ օդային ճիֆեր են որոնց վրա զարգանում (սպորակիրներ), բազմացման օրգանները: բաղմիանում են վեղետատիվն ապորադոյացմանեղանակնեչՇողասնկերբ րով: Վեդետատիվ հղանակով բաղզմանալիս շողասնկի միցելիումրվեր է

իրենց ստորին սնկերին: Շողակառուցվածբով բակտնրիաներին օնկերի մարմինը (Ժիցելիումը) բաղկացած է ճյուղավորվող բարակ թեորոնը միջնապատերով չեն բաժանված լիններից (ճի ֆերից), առանձին ճախվածներին մի ամբողջականբջիչ են կաղմում: Հիֆերը ունեն տարբեր հրկարություն, բայց իրենց որամագծով չեն գերազանցում բակտերիաների տրամագծին (0,5- 1,0)։ Շողասնկերիբջիջի բաղկացած է թաղանԹլց ն պրուռուլլազմայից: Շողասնկերնիրենց արտաճայտված թաղանթի ն կորիզ չունենալու ու բջջի տրաւմադծով նման են բակտերիաներին,իսկ իրենց ճյուղավո-

քանակությամբ սպորներ դոյանումի, որոնք ծայրամասերում Պասունանալուց անջատվոււի ճի ֆից անցնում

Շողասնկերըանրոբ միկրոբներ են ն լավ են աճում 32 32` չերմուչ վրա աճում են բարակ թելիկթյան պայմաննե մ: մննդամիջավայրերի "անք որոշ տեռակնեչը Ըակտեզիաներինման կարժը ների Հնով, բայց

վորեն մասնակցում են

նան

են

բությամբ՝բորբոսասկկերին:

ն

ու

ածվում

առանձին Ճատվածների, որոնցից յուրաքանչյուրը

ակիզբ է

տալիսնոր ւիցելիուիի։ Մպորագոյուց ման ժամանակ Ճատուկճիֆերի մեժ

են

Հետո

են

օդի մեջչ։ Բարենւլաստ պայմաններիմեջ ենկնելով՝ ողորն ակսոսի է ծլել. առաջանում է նոր շողասնկի միցելիումի: ն

չափազանցշատ են տարածված բնության մեջ: Նրանք Շողասնկերը լինում են Ճողում, ջրում, օդում, բուսական ն կենդանական ւնացորդչների վրա: բնության Շողասնկերը

ման,

,ինջ կարնոր դեր

են

խաղում: Նրանք

ճողառաջացման, օրգանականնյութերի

նյութերի շրջանառության ճետ

կապվաժ մի

շարք

ակտի-

քայքայ-

պրոցեռներին.

սպորտարբերտեսակիբորբոսասնկերի դեպքում Սսլորագոյացման ումի է տարբերձեով ների առաջացումը Աաաա ԱՐԱՆ, հորած ճա անսեռ ն կարո

:

Շողասնկերիորոշ տեսակներն առաջացնուի են մարդկանցն կենդանիների որը բնորոշվում է օրգանիզմի տարբեր ճիվանդությունը, ակտինուիկող

է տեղի

թարախի մեջ շողաառաջանալով: Ուռուցքների ուռուցքների մառնհրում են Հատիկանման դգոլացություններ (դրուղներ), ռնկերն առաջացնում

թաղիքաձն Հյուսվաժ-

որոնք բաղկացած են միցելիումի կենտրոնական Քից ե շառավղաձե Ճեռացող կոլբայաձն փքվածքներից, որի պատճառով նրանք ստացել են շողասունկ անունը: Շողասնկերիորոշ տեսակներիցստացվում են տարբեր տեսակիանբիոմիցին, Մ մոնոմիցին "տ այլն): ԻՄ ի9իոո Իրի» ԴԻ ն րոր տիկնՐ"տրեպտոմիցին, ' |

՝

'

սեռական

ունենալ

տարածված են Բորբոսասնկերը

բնության մեջ: նրանք զտնվում են Հողում, օդում, չրում, սննդամթերքների, կերերի ն տարբեր տեսակի բորբոսասընառարկաներիու իրերի վրա: Բարենպաստ պայմաններոսի կերի արադ աճում են ն առաջացնուսի տարբեր դույնի ու տեսքի թավշանման ծածկոցներ: Բորբուստանկերի լայն տարածումը բնության մեջ Հիմնականում բաէ նրանց եռանդուն բազմացումով, արադ ցատրվու: զարգացումով, ձարմարվելու լայն ընդունակությամբ, սննդանյութերի նկատմամբ ոչ ե րարձր անտաղզոնիստական առանձնաճատբարձր պատանջկոտությամբ

ված ով

ւի-

ն

ր Տ րն ցելիումի նկատմամբունեցած դիրքով: ոթնկոնիդիան սպորները կոչվու Այդպիսի ճիֆերի ծայրին: են

ճում

ու

առացաչ

՝

ատուկ

մուաջանումեն ճիֆերի ծայրերի

կլոր են, Հիմնականում

որոնք

ուլորներն

ոա աո ոի բջիջներ

յ

նկերի

Ո

կրող Հիֆերը կոնիդիակիրներ: իսկկոնիդիաները ոշ վրա վարգացող

կոչվում

սպորան-

հն

գոյանում ներսոււի ե Սա խաւմների կաորա ամիր կոչվում Հիֆերը դիումները Ե Ա հակիրն կոնիդիակիրները Հով ճի չներըչ

են

կրող «Հատուկ Տարբեր անսակի տանկերի

ԲՈՐԲՈՍԱՍՆԿԵՐ

ՀիՖերի. էնատու, արարո

ճաճախ Ա սպորները դեպքում եղանակի ր են տարբերվում վրւս,որոնք այլ Ճիֆերից իտ Որոշ «որի

ր

գույն. տարբեր ձե, կառուցվածք տեսակները: շում ենք սնկերի

ունեն

ն

դեպքում բազմացման Սեռական

սեռական վրոցեսը,

ըստ

սպորագոլացո

տնսակի Կոարբեր

որը

ր ների որոատկանիշներ

այղ

ււ մանը Ը

նկերի սնկերի

մոտ մոտ

նախորդումէ

`

ձնով տարրեր ԻՇ

'

կությաուբ:

միցելիումը բաղկացած Է ճյուղավորվող, միաճյուռԲորբոտասնկերի ված բարակ թելիկներից ("ի ֆերից)։ Բորբոսասնկերիտեսակների մեծամասնությանմիցելիումը միջ-

կան տեսակներ, որոնց ճյուղավորվող ճիֆերից բաղկացաժ ամբողջ մարմինը իրենից ներկայացնում է միաբջիջ օրգանիզմ: Բորբոսասնկիտփիցելիումըմիջնապատերովբաժանված է, Թե ոչ, բջիջը ունի թաղանթ, պրոտոպլազմա ն մեկ կամիմի քանի արւտաճայտ-

բաժանված հառպատերով

է առանձին

բայց բչիչների,

վաժ կորտ Բորբոսատանկերը բազմանում են վեգետատիվ, սպորադոյացման ե սեռական եղանակներով: Վեգետատիվբազմացման դեպքում րորբուռասնկի միցելիում: կամ ճի ֆի մի մասը պոկվելով սնկի մարմնից, ընկնում է միջավայրի բսրենպաստ պայմանների մեջ ե սկսում է աճել, ճյուղա|

վորվել առաջացնել նոր ու

: ւ

Նկ. : :

սնկի մարմինը:

6,

Վեգետատիվբազմացման ձներից մեկը որոշ տեսակի սնկերի բազմացումն է օիդիաների դոլացման միջոցով: Այս ղեւղքում միցելիումի որոնցից ամեն մեկը ճիֆերը բաժանվում են բջիջների (օիդիաների), կարող է զարգանալ ե առաջացնել բորբոսասնկիմարմինը: ՛

հ

ւ

: ձենոը» պաղակիճ օոգանների 3--իՆԱ«օր:

Տառբերբորբոսասնկերի 1.

քոլ

շնադ,

2.-«ԽՏքծքքԱ1ԼԱՏ,

ՈՐՐ բազմացման ունեցող տարբեր կառուցվածք մասնակցող երկու պրոցեսին ձնի են՝ Է զիդուղպոր: եթե չոարբեր՝ ւ

ւ

ՊԱ

Երե՞սեռական

առաջանում

ոկ Ա շրգանեդրուն իատես Բջիջները ,

է

նում:

են

,

օոսպոր:

Քորբոսասնկերիտեսակների մեծամասնությունը բազմանում է ինչԱնկատարանկերըընոլես սեռական, այնոլես էլ անսեռ ճՃանասպլարձճով:

Այս սունկը Հաճախ ճՀալանաբերվումէ գոմաղբում, խոնավ կերերի,

աննդամթերքի, շենքերի պատերի վրա: Օլսու 186 է5-ը (կաթնային բորբոսասունկ) բազմացման Հատուկ օրգաններ չի առաջացնում: Սրա բազժացման ժամանակ Հասունացած Հիեֆերի ծայրերը վեր են ածվում քառանկյունի կաբ օվալաձն ճատվածների (օիդիաների),որոնք շատ նման են չաքարասնկերին: Բացիարտաքին նմանությունից, օվալաձե բջիջները դարզանուի են նան բողբոջման Ճճետաղոտողներնրանց դասում եղանակով: Այդ զատճառով մի շարբ մոտ են սնկատար սնկերի դասին: կանդնաժ շաքարասնկերին է մեջ. դոնվում բնության կաթնային բորբոսասունկը տարածված է կաթնաթինիոյին մթերքների (թթվասեր:մածուն, շոռ կե ֆիր), թթու դրած կաղամբի կամ վարունգի մեջ, խոնավ շենքերի վատերի վր, ինչբորբուսասունկըսիլոսի մեջ կամ պես նան սիլոսում: կաթնաթթվային թթու դրաժ մլյերբների վրա ղարդանալով, իջեցնում է նրանց թթվությունը ն սպայմաններստեղծում նեխման բակտերիաներիկենսադորժուփչանում են: նեության ճամար, որոնց պատճառով մլնրքների ճաճախ թույլ երեխաների ն ոյուղատնտեսաԱյս բորբոսասունկը կան իատղաշ կենդանիները շրթունքների ու լեզվի վրա զարգանալով: աուսջացնում է սպիտակ փառ:

դունակ չեն սեռական ճանապարճով բազմանալու: նշննբ ամենից շատ տարածված մի քանի տեսակի բորբոսասնկերի

առանձնաճատկությունները: Քճուո11ադ բորբուտպունկը բնության

մեջ տարաժ(վըբձնանփան) ված բորբոսասնկերի մփոտավորասղես կեսն է կաղում: Դենիցիլիումներն ունեն ճյուղավորված, միջնապատերովբաժանվածմիցելիումի, արտառայտված թաղանթը, սլրոտուլլաղմա ն կորիզ:

Սպորագոյացումովբաղմանալիս սնկի միզեչիումից

առանձնանոսի

Ճոռոուկճիֆ,

որի Ժայրը դաստականմանճյուղավորվում ն ամեն մի մատի ծայրին աուսջանում են չղթայաձն կոնիդրաներ։ Դենիցիլիումների դտնվում են Հողում, օղում, պենսատքիրքների ն կերերի վրա, լսնամվ շենքերում: Նրանք բարենպաստ սլայմանենրում՝ առու են ն առաջացնում քավշանման սսլբտակ արադ կանաչ ղույնի է

ու

ժածկոց:

Ռրոշ չռեսակի ռտացվու: է շատ ոլենիցիլիումներից թոլյ1Ը111Ա, բուժիչ դեղանյութ սլենիցիլինը: Գենիցիլինը կենսադործունեության արգասիքներիցմեկն է:

օդտազորժվող բորբոսառնկի

ՊՏբճոք1ԱՏ(ցնցուղիկանման) որողաակիրօրգաններն բորբուասնկի կիր

ումւչոււմ ճիֆերիծայրերը գնդաձեւ

են,

որոնցից տռոջանուի

են

՝

յու-

կլոր» ճաքարասնկերիկամ դրոժները միարչիջ, չճլուլավորվու երբեմն կիտրոնանման Քլորոֆիլաանշարժ, ցուսլիկաձե, կասի ձվաձե,

պիկաձն գոյացումներ (ստերիգմաներ):Արչ ցուոլիկաձն դոլայումների ծայրերի վրա շղդթայաձն դասավորվում են կոնիւլիաները (ռռլորներ): կոնիդիաներըլինոսի են սպիտակ, սն, կանաչ ն այլ գույների:

Առոլերգիլուսները(ինչպես պլենիցիլիումները) Հայտնի

նն

դուրկ սնկեր ոլ

այլն) ստանալու ճամար: , ւ (ի Մ,ուկորայինն (Պաշօտ միցելիումբ -գլխիկավոր) բորբոսասնկերի ժիջնապատերովբաժանված չէ հ իրենից ներկայացնում է ճլուղավորե Բ1Ր2

քոր

գլ

:

՝

նիմ «րգոիղո:

բորբոռասնկերն իրենց պտղաբեր մարմնի կառուցՄուկորային վածքով տարբերվում են այլ սնկերից: Առանձին «Հիֆերի (ապորանցիակիրների) ծայրերը գնդաձն ուռչոււր են, որոնց (աւլորանգիումների)ներեն գալիս աղորանդգիուփի են աղպորներ: սուսի ղզոյանոււի դուրս Մոպղորները թաղանթի :զառովելու ժամանակ:

սպորներ:

իկոդենի ն վոլլուտինի(պատնատային աննդանյութերի Հատիկներ, ճարպի կաթիլներ ն թելաձե մարմնիկներ (խոնդրիոսոմներ), ռրոնք Հավանական է մասնակցում են բջչի նյլութավփոխանակությանը: ճաՇաքարասնկերըբաղմանում են բողբոջման, ոապորադոյացման, սհուսկան եղանակներով: որոշ Շաբարա-չ ռարակ կիսման, իսկ տեսակներ՝ անկերի բազմացման Հիմնական եղանակներն նն բողբոջումը ն սպլորանե վակուոլներ,

ւ

ս

ո

սլարկավոր անկերի մեկ բջջի ներսում միաժամա-

Շաքարասնկերի Բջիջները Համեմատաբար ավելի խոշոր են, քոն . ն բջչի մտրամադժիմեծությունը տատանվում է 8-բակատհրիաներինը, 15 լ. սաշմաններուսի:Բջիջըբաղկացած է երկշերտ թաղանթից, ցայտուն կան արտաճայտված կորիզից ե պրուտուղլազմայից: Փրոտոպլաղմայում

հ

ռ

են սվատկանում Շաքարասնկերը

ր)Աոա (Կոն ի քանի Գոմոր

որոլլես.

աննդափթերքների,կերերի տարբեր օրգանականնյութերի բորբոսման որոշ ճարուցիչներ։ Առոպերգիլուսների տեսակներ արդյունաբերության են շաքարից անտիբիոտիկներն ֆՖերւբեջօղդաադորժվուի կիտրոնաթթու, պրեպարատներ (պրոտեաղներ, ամիլաղենը, պեկաինագներ մենույին ն

վաժ մի

են:

դոլացոււմնը:

Բողբոջմամբ բազմանալու դեպքում Հասունացած մայրական բջջի

.

"կիսկերեսին առաջանում է

բողբոջ,

մեծանում որն աստինխանաքար

ն

սլոկ-

դուստր Բջիջէ վում է բջջից, կամ մեում »՛ նրան կպած: նրբ նոր դոլացածժ ն իրենց Հերթին բազմանում բջջից հերը չեն անջատվում մայրական դաղութ:Բողբոջմանորոցեսի սկզբում նն, առաջանումէ շաքարասնկերի ճետո կորիզներիցմեկը բջջի րորոբջջի կորիզը կիսվում է, /

-

մայրական պլաղզժայինե

.

այլ

տարրերի մի

նխասիճետ

անցնում

է դուստր

բջջի մեյ,

Հասարակկիսման հղանակով բազմանալու դեպքում շսքարասնկի

Բջջի կենտրոնում առաջանում է միջնապատ, որը

մասի:

ն

կիսում

է

բջիչը երկու

Որոշ տեսակի շաքարասնկերի ապորագոյացմանը նախորդում է սեռական պրոցեսը, որի դեպքում երկու բջիջ իրար են միանում, միացման տեղում առաջանում է անցք ն երկու բջիջների պարունակությունները (պրոտուղլաղմտան, կորիվը) Ժիաձուլվում են:

«ռարածված բնության մեջ. Նրանք գտնըվում ճողում, ջրում, օղու, բույսերի, պտուղների նեկենաատմթերքթնե վրա: Հայտնի են կուլտուրական նե վայրի շաբարասնկեր: կուլտուրական Շաքարասնկերը շատ

են

հն

շաքարաոնկերն սաացվում են վայրի շաբքարասնկերից,որոնք տարուծված են բնության մեջ: կուլտուրականեն Համարվում ույն շաքարասնկեբր, որոնք աճեցվոււբ են արճնատականմիջավայրերի վրա հ օղւտադորժվում են արդյունաբերության դլուղատնտեսության մեջ շաքարանյուԹերի խմորման ամար (գինեգործության, զարեջրի պատրաստման, շճացախքխման Ճճիմնականումառաջացնում են գործում): Շաքարասնկերը ու

ռալիրտայլինխմորում: Հայտնի են դինու, ձազաթխոան, գարեջրի, կերաայլ տեսակի շաքարասնկեր,որոնք պատկանումեն ՏՅՇՇԱՅՐՕՈՂՄԸ ցեղին:

վին ն

ՔԱՄՎՈՂ ՎԻՐՈՒՍՆԵՐ

Վիրուսներիչաիավանը վանրաղույն

կան մանրադիտակով տնսանելի չեն:

Նկ.

7.

Վիրուսներըյոաըաժված են բնության Ւնջ։ Վիրուս Ը/ու5-- Թույն) անվան տակ մի կսղմից ճասկացվոււմէ վարակ, իսկ լուռ կողմիղ՝ միկրոօրղանիղմների առանձին մի խումբ, որը մբ շարք առանձնաճառվյությունններովտարբերվում է միկրոբների ժլուս խմբերից:

Շաքաւասնկեր: հա-

որն աստիճանարարմեծանալով, անջատվում է մայրական բյջից: է 2 ժամ: բողբոջվան պրոցեսը տնում րենպաստ սպայմաններոււ՝ տեսակի շաքարասնկեր: բազժանում են չատ Սապորագոլացմամբ աննդանլութերիսլաէ ունենում տ եղի առանհձնասվես Սպորադոյացումը "արուստ ն Սննդանյութերով դեպքում: ուժեղ աձրացիայի կասության 1ն Բավական բողբոջմամբո շաքարասնկերը բսղմանում փիջավայրումմ ժիջավայր»որեսզի է նրանց տեղափոխել աննդանյութերով աղքատ ունննա Մալորագոստեղի պոլորագոյացում: բջիջներում շաքարասնկերի որոնէ մասի, քանի ժի բաժանվում կորիզը Բջջի ացման ընթացքում ցից յուրաքանչյուրի շուրջը

աս

ն

կենյորոնանում է

ծածկվում քաղանթով:

են ն սովորաօրգանիղժներ

չԻի սիոթը դրոտուլլաղմույի

մարզկանց, բույսերի Վիրուսներն առաջացնում կոոգանինորի Մարգկանջ են

հ

ճնվան ամենավտանգավոր անր" ամնգիոի Դովարգուն ը աաա: ինչոլիսիք Բաղի» աոաղու փոյոմքՀր Բարրոգ (ըեդանիների Բոյն ոու, ի հ ւլ: անասունների Սատաղությու Փաղիմը, Խոշորրավոր ողերի ժանտախտը, ձինըի ինֆեկցիոն ժանտախտի» եե

գրչ

շ

աղ

դաբաղը,

ը,

քալոմիելիտը, անեմիան, մադաիկը այլն, Թոչունների ժանտոիոռը, տերեների Գթոթոթի վիրուսային Վիրուսային ճիՀիվանդությունների շարբին: դանում վնաս «ասցնում ժողովըըւմանդությունհերը մի քանի անդա ավելի չեց ն

ն

ոպլատ-

նն

են

դական սոնտնսությանը հ

' կողմից

Ճարուցվու ՛

բոլոր

քան առուլջազատույանը,

այլ

միկրոբների

«ճիվանդությունները միասին վերդրած։ ի

ճասնճարհղՃեոլատկանումմէ Հայտնադործումը Վիրուսների Դ. ի. իվանովսկուն, անափ աւզտցուորը թ. առաջին տաղուռող Ճարուվիչը սովոՀ իվանդության ւտերնեների է, որ ծխախոտի ցել մողաիկ բակտերիալ անտեսանելի, րական մանրադիտակով քամի չնեձ րի անցնող է: ն ախտածնությամբ վիրուս է, օժտված միկրոր այսինքն՝

ճսկայական գիտական նշան որ նրանքմարդկանց, կեն միայնայն սայտճառով,

Վիրուսների ուսումնասիրությունը

ռուս

կություն ունի

ոչ

ճիվանդությունների ճարուցիչներն են ն ժոտնտեսությանն առողջապաճությանը մեծ վնաս են ճառղովրդական կրնում, այլն այն պատճառով, որ վիրուսների պրոբլեմի ուսումնասիրուչ թյունբ չի կարելի անջատել բիոլոգիայի այնպիսի ճարցերի լուծումից, ենչոիսինեն կրանքի ծագման, էության, ամենապարզ ձների բնույթի

նիների

ն

բույսերի մի

շարք

ու

ն

էվոլյուցիայի

ճարցերը:

Վիրուսները

խմբերի միկրոօրգանիզմներից տարբերվում ճեւտկյալ առանձնաճատկություններով. այլ

1) Մեծությամբ (չափվում

են

են

միկրոնի11000 միլիմիկրոններով՝

դառըչ միլիմետրի 1/1000000 մասը): Վիրուսների մեծությունը տատանվում է 10 Ողխ-ից(դաբաղիվիրուս) մինչն 200 դի (ծաղկիվիրուս) սաճ-

մաններում: ՍովորսկանմանրադիտակովՀնարավոր է տեսնել մի քանի խոչոր վիրուսներ (օրինակ՝ ծաղկի վիրուսը)։։ Վիրուսների մեծամասնուԹյունը տեսանելի են ուտրամիկրոսկոպիչ էլեկտրոնային միկրոսկոի ն ճատուկ եղանակներովներկելու միջոցով: Այդ նույն եղանակներով կարելի է որոշել նան նրանց մեծությունը: Բացի այդ եղանակներից, վիրուսների մեծությունը կարելի է որոշել նպե նախօրոք ճշտորեն որոշված տրամագծի անցքեր ունեցող ճատուկ քամիչներով քամելու միջո ցով, ն կենտրոնախույս այպարատովվիրուսույին մասնիկների նոտեցման «սրագությամբ:

2) Քամվելու Հատկությամբ. բոլոր վիրուսներն անցնում են Հատուկ բակտերիալ քամիչների միջով, որտեղից էլ նրանք ստացել են քամվող են: անունը: Բակտերիալքամիչների տետսկներբ չատ նրանք 4ճիմնահն ճախճաւգակուց: ինֆուզորական Ճողիս,աղւլատրաստվումի կանումի 1 ունեն տարբեր չորաւմագծիանցքեր: բեստից ու այլ սոնսակինյութերից, չեն անցնում, իսկ վիրուսքամիչնհրով կանոն, Բակտերիաները, որսլես ներն անցնում են:

Նկ.

8.

աննդարար միջավայրերի վրա աճելու անընդու3) Արչեստական նակությամբ: Վիրուսները մսասեպտոնային բուլյոնի, ագարի, ժելատինի ն արճեստականայլ միջավայրերի վրա չեն աճում:

մանբադիտակ: էլեկտոոնային

4) Խիստ սղարաղզիտությամբ,չսպսինքն՝միայն կենդանի բջջի

(1887 Թ.)» այդ գյուտից Ճճետո դաբաղի Ճայտնագործվեցին իվանովսկու

եղջերավոր անասունների ժանտախտի (1899 Թ.), ոչխարների խոշոր ժաղկի (1902 թ.), թոչունների ժանտախտի (1902 (1908 թ.), խոզերի ժանտախտի (1903 թ., պոլիոմիելիտի ( Ֆ

այլ

վիրուսները: Հիվանդությունների

Իշ:արն թ.)

առ-

բջջի ներսում բաղմանսլու ընդունակությամբ: կայությյաւիը, կենդանի Այդ իսկ պատճառով վիրուսներին կարելիէ բազմացնել Ճյուսվածքային սաղմի վրա: կուլտուրաների կամ ձվի զարգացող 5) Կառուցվաժբով. վիրուսները չունեն բջջային կառուցվածք: նրանց մուտ թաղանթ, կորիզ, մտրակներ, սպորներ կատ՝բջջի կազմվածքի այլ տարրեր չեն

Հայտնաբերվում:`

6) Ռրոշվիրուսներիկողմից

ներբջջային ներառումեերի

գոլայմամբ:

են ներվային բջիջներում առաջանում կատաղության դեոռլբում

դոժյթում կոչված Նեգրիի մարմնիկներ, Փաղնի ն այլն: Ներբջջային մարփ:իկներ Գվարների

մասինգոյություն ունեն

որ

այդ

այսպես

Խի ԻԼայիր, բջրրուրում բնույթի մարմեինները

դանում Ռճանբ աարբեջ նե, հԼ անտակնտնոր: վիրուռր Թամանցւաչն նկատմաբ

մարմնիկներն առաջանում

Ներկայումս ճայտնի են 200 տեսակի վիրուսներ, որոնք առաջացնում են մարդկանց, կենդանիների ն բույռերի չ»իվանդություններ: Վիրուսների մեծամասնությունը օժտված է տնսակային յուրաչատկությամբ, աբ սինթն՝առաջացնում է մարդու ն որոշ տեսակի կենդանիների Բույ վիրուսը Հիվանդչացնու սերի Հիվանդություններ: ԽողերիՓանտոաղվխտի ժանտախտիվիրուսը՝ խոզերին» ոշոր եղջերավոր անասունների է Ժիայն են ինչսլես տարդՌրոշ վիրուսներ վոտանդավոր այդ կննդանիներին: միայն կանց,այնպես էլ մի շարք այլ տեսակի կենդանիների շամար: Դրանցիը ու

են

կատաղությանե դաբաղի վիրուսները: Վիրուսների բնույթի վերաբերյալ գոյություն

ունի Հիմնականում են, որ վիՄի ղզտնու տեսության կողմնակիցները տեսություն: երկու են, նյութեր տեսության ֆերմննտանան ջիմիական հյուս րբուաները

վիրուսներինճաժարուի են կենդանիէակներ,աչսինքն՝ կողմնակիցները ուլտրամիկրոբներ:Ներկայումս մարդու ն կենդանիների վիրուսների

բնույթի լինելու ճարցը կասկած չի սուսջացնում: Վիճելի կենդանական

բուսական ն միկրոբային (բակտերիոֆագ)վիրուսների բնույթի ն միկրոբային վիրուսների կենդանականկաւ քիմիաԲուսական Հարցը: կան բնույթի վերաբերյալ կարծիքների տարբերությունը մինչն ճխմա էլ գոյությունունի: Այս Ճարցի վերջնական լուժմտան դժվարություն է նրանով, որ որոշ բուսական վիրուսներ ստացվում են բացատրվում որ ձնով,որը ճատուկ Հէ ենդանիէակներին հ, երկրորդը, բյուրեղների Այդ բազմացման Տարեղանակը: վիրուսների չ ի պարզված տինչն Ճճիմմա ցի լուծումը «Հնարավորությունկտա վերջնականապես որոշնհլ բուսական ե միկրոբայինվիրուսների բնույթի չարցը: վիրուսների ծագման ն էվոլյուցիայի վերաբերյալ նույնպես դոյություն ունի Հիմնականում երկու Հչիպոթեղ: Մի ճիպոթեզի կողմնակիցեն դեզրաղացված բաակտերի ները պնդում են, որ վիրուսներն աուսջացել Այս միկրոբներից այլ ն ախակենդանիներ): (սնկեր, ւտհսակի Խերից կամ ն են, որ բակտերիաները, սնկերը ճիւլոթեզի կողմնակիցներըգտնում ու բույսերին, աստիՀարմարվելով կենդանիներին նալխակենդանիները, են խիստ կենդանիների ն մՄնվելով ո"լարազիտներ: դառնումի ճւսնաբար բույսերի սլատրաառիօրգանականնյութերի ճաշվին, նրանք «առստիճան են իրենը ֆերմենտատիվսիստեմները ն բջջային զառուցբար կորցնում վաժթը, վերածվում են սպիտակուցայինմոլեկուլների, որոնք ընդունակ էն իրենց գոյությունը բջջի ներսում սպվաշպանելու ն տիրոջ օրգանիզմիբջիջների նյունափոխանակության :աշվին ապրելու: Վիրուսների ժադման ն էվոլյուցիայի վերաբերյալ այդ «իպոթեղը մեթոդոլոգիական տեսակետիը ոչ ճիջտ ն չի սխալ է, Հակագիտական, Համապատասխանումարդի բիոլոգիայի զարգացման աստիճանին: Ընէ Մնուի

Խեր8: Մաղկի վիրուս (13000 անգամխոշորացված):

բջջի ոնակցիայի Հնեանանբով, ոմանթ էլ գտնուի նն, որ դրանթ բջջի ուեակիվ արգասիքներու| վիրուսայինմասնիլների կուսրակում շրջապատված են։ Վերջին տեսակետն ավելի շատ կողմնակիցներունի: 2) Հակավիրուսային իմունիտետի բնույթով: Հեւտազոտությունոր վիրուսների Հանդեպ իմունիտետի ները տվել, են մեխանիղմում լեյկոցիտներնէական դեր չեն խաղում: էեյկոցիտներըկարող են վիրուռներին զավթել, բայդ չեն (արու նրանց ոչնչացնել: Մինչդեռ բաղտերիաների մեծամասնությունը լեյկոցիտների կումից »նշտությամբ փադոչ հ է ննթարկվում ոչնչացվում: պիտողի Վիրուսներն իրնեց քիմիական կազմով էառղես չն տարբերվուի բակտերիաների բիմիական կազմից: նրանց քիմիական կազմում միշտ ին աալիտակուցներ, ճարպեր, ռիբոֆլավին, բիոռին ածխաջրեր, լինում

ցույց

ն

հուկլեինային

Թ/ու:

Ֆիղիկո-քի վերաբերմունք

միական գործոնենրի աղդիցության նկատմամբ վիրուսեն ցուցարերում: Վիրուսների մեծամասների տարբեր օ5--60՛ ջերմությունիը ոչնչանում է: ծածր չերժությունը նությունը շատ թույլ ազդեցությու է թողնում վիրուսների վրա: Շատ տեսակի վիրուսներ (ծաղկի, կատաղության, «ավերի ժանտախտի) չորության նրանք նկատմամբ բարձր դիմադրողականություն են ցուցաբիրում: են կարող պատոլանել չոր իրենը կենսունակությունը պայմաններոսի ամիսներ ն տարիներ: Վիրուսների լոտ սռլանիչ աղդեցություն են ուննենում Հիմնային լուծույթները:

վերարտադրվելու,

նշանակում է ժխտել միկրոբների էվոլյուցիայի վիրուսների ինքնուրույնությունը որպես օրգանիզմների: «գոյությունը Մյուս ճիպոթեղի կողմնակիցներըզտնում են, որ վիրուսներն առաջացել են ապիտակուցիկենդանի մասնիկներից, որոնք գոյություն են ունէցել մինչ բջջային ձների առաջանալը: դունել

այդ

«իպոթեզը, ն

|

կենդանական ն բուսական աշխարճի զարգացման Ճճամապատասփան փոփոխման ն ճարմարվելու պրոցեսներում այդ սպիտակուցային մասնիկներից առաջացել են վիրուսները: Քամվող վիրուսներից են նան բքակտերիո ֆազերը ՝ (տե՛ս էջ 21): '

:

:

քամվող ձներ Ճայտձնեոը:Բակտանհրիաների Քակտեռիանեոի՝քամվող նաբերվել են տուբերկուլոզի, բրուցելոզի, սիբիրախտի, դիզենտերիայի» խոլերայի ճարուցիչների, աղիքային ցուպիկի, ստա ֆիլոկոկերի, ստրեպբամվող տոկոկերի ն աղլ տեսակի բակտերիաներիմոտ: Բակտերիաների են բակտերիաների բջջային դտնոււի ձներն ստացվում ձներից:Ուիւանք են, որ քամվող ձեր բակտերիաներիզարգացման ստադիաներից մեկն է, իսկ ուբանք էլ գտնուի են, որ նրանք քայքայված բակտերիաներիմասնիկներ (բեկորներ) են։ Այս Հարցը դեռ վերջնականապեսլուծված չէ:

,

.

Բակտերիաների քամվողձները չպետք է շփոթել բամվող վիրուսների Հետ: Քամվող վիրուսները ինքնուրույն օրգանիզմներ են, ընդուվիրուլենտ ենն էջջային ձեի վերածվել նակ են բազմանալու, չափազանց չեն կարող: Բակտերիաների բատվողձները չեն բազմանում, բարենալաստ սպարիաններում վերածվում են բջջային ձեի, թույլվիրուլենտ րույն օրգանիզմներ ճամարվել չեն կարող:

Բ. ՄԻԿՐՈՍՐԳԱՆԻԶՄՆԵՐԻ

են

ն

ինքնու-

ՖԻՋԻՈԼՈԳԻԱՆ

է` ուսումնասիրել Ֆիզիոլոգիայի կարեոր խնդիրնե միկրոօրգանիզմների կենսականֆունկցիաները (ռնում, շնչառություն, ամ, զարգացում, ոխաղդեցությունը արտաքին Հետ ն ազմացգում),Դ նրան Ա Աա թով րոնը ոահոգի' միջա մեո |ա ա

այլե

աղդեցությունը արտաքին միջավայրի վրա Միկրոօրգանիզմների պայմանավորված է նրանց ֆիզիոլոգիականառանձնաճատկություննեշաքա ճե նկերն ժ ներում, բով: Օրինակ` աճելով շաքարայինն լուծույթներում, Օրինակ՝շաքարասնկերն մասնատում հն շաքարը՝ առաջացնելովսպիրտ ն ածխաթթու կաթգաղ, նաթթվային բակտերիաներըքայքայելով են կաթնաթթու, նեխման բակտերիաները քայքայելով նյութերը` առաջացնում են ամոնիակ, ամոնիակայինաղեր, ծծմբաջրածին, ինդոլ ն այլ տեսակի նյութեր, վարակիչ Հիվանդությունների Ճւարուցիչները մուտք գործելով կենդանիների օրգանիզմը՝ առաջացնում

ԱԱ Հաեգիարնե

սլիտակուցային

Յ2

. թրոռԱՏԱՄ ն

ն

սանդություններ:

Ր

ն

վոանգա Համայի

օրգանիզմի

-:

ֆիզիոլոգիական առանք» միկրոշիգանիգմինիի

Սլրքոն բոգմազան ին նաշատկությունները, որ ճնարավոր չէ միկրոբիոլոգիայի այս դասընթա-

ցում դրանք լրիվ լուսաբանել:

Միկրոօրգանիզմների ֆիզիոլոգիական

առանձնաճատկու

է տալիս գործնականում դրանբ ուսումնասիրությունը Հնարավորություն

ն գլուղատնանհսության ասպարեզոււ՝ արդյունաբերության օգտագործել ն գարեջրի պատրաստումը, ացետոնի, (գինու առղիրտի, կաթնաթթվլ,

քացախաթթվի,կիտրոնաթթվի, անտիբիոտիկներին ֆերմենտների ցումը, կաթնաթթվալին մթերքների, պանրի ն սիլոսի պատրաստում, ստա-

այլն) ու միջոցառումներ մշակել վնասակար բելու նպատակով: ն

ՄԽմոբներբ

ՀԻՄԱՆոնն

դեւ տճսակեճրի սլայբո-

ԿԱՅԻ

ի

քիմիականկազմիուսումնասիրությունը ՀնարաՄիկրոօրգանիղմների վորություն է տալիս պարզելու նրանցնյութավոլսանակության էություն: սննդանյութերի նկատմամբ: պլածշանչը Քիմիական կազմը շարունակ փուիոխվում , Միկրոօրգանիղմների գոյության պայմաններից, որովճետիայն կախված է միջավայրի կազմից, միկրոբի ասակից ն- միկրոբի տեսակի առանձնաճատկություններից: Չնայած դրան, ճնարավոր է որոշ տարբերությամբ որոշել միկրոբային Բջջի կազմի մեջ գտնվող քիմիական տարրերը ն նրանցից առաջացո:օրգանական անօրգանական միացությունները: իրենց բիմիական կազմով առանձնապեսոչը:Միկրոօրգանիզմներն չով չեն տարբերվում կենդանիների ն բույսերի քիմիական կազմից: Միկրոբայինբջիջը բաղկացած է չրից, օրգանականն ճանքային ու

ու

,

նյութերից:

Ջուրը կազմում

է

կենդանի քաշի միկրոբի

80--8500-ը

ն

կարնոր

ուրը անմիջականորենւիաադեր է խաղոսի օրգանիզմների կյանքում քիմիական ն ֆիզիվո-քիբջջում տեղի նակցում է միկրոբային

ունեցող

միականփոխարկումներին: ֆրի միայն մի մասն է գտնվում ազատ վիճակում: արիմեջ լուծված են ընթացքում առաջացած նյութավփոխանակության

Բջջի

երանակա

մնացած մասը կապված է Բջջի կոլոիդՀանքային միացությունները» ճետ ն մտնոււի Քիմիոէ ճարոլերի ու սոլիտակուցների, ների կան կազմի մեջ: են Ազուտ ջրի կորստի ճետնանքով բջիջը չորանուի է, խարովում` ե ջրի կորսւ::ի կապված նրա տուրգորը նյութափոխանակությունը, իսկ ն

ազաշինիի "լ

ն բջիջը ոչն չապատճառովխախտվումէ Բջջի ստրուկտուրան

նոսր

է:

Օրգանականնյութերը

(սպիտակուցներ, ճարպեր, ածխաջրեր) կազ-

միկրոբային բջջի մեժ մասը (90--92 46),ն բաղկացած են ճիմնաու ջրաժնից ազոտից, թթվածնից: Տարբեր խմբերին կանում ածխածնից, ոլատկանողմիկրոբներիօրգանողենների բերված քանակը է աղյուսակ 2-ում: մում

են

Աղյլուսազ

(06-ով Հոբ օբգանոգենների Տարբեր միկոոօշգանիզմների քանակը Քակտծրիաներ | Ցրգանոգեններ Ածխածին ի

ւ»

Տրածին

Թթվածին

Շաքարասնկեր

50,4

49,8

6,78

6,2

12,4

31,1

30,52

նյութի

նկատմամբ)

Բորբոսասնկեր 47,9

5,324

6,7

40,16

Միկրոբայինբջջի

չոր նյութի մեժ մասը բաղկացած է սպիտակուորոնք միացություններից, կազմում են բակտերիաներիչոր նյուցային Թի կշոի 50-8070-ը, շաքարասնկերի չոր նյութի քաշի՝ 40--6076-ը է 4006-ը, կան բակտերիաներ, որոնց ոսյիանկերիչոր նյութի կշոր՝ ստակուցայիննյութերի բանակը կազմում է 13 149 (ազուռաբակտե-

Ճարերը

ն

են ախտածին վրա» ապլայմանավորումի թԹամվանցելիության Թաղանթի

միկրոբների թունավոր ն 4Ճակածնայինճատկությունները, պաշտղանում էն բջիջի միջավայրի անբարենպաստ աղդեցությունից, ն բջջում կուՃարպերի ն լիպոիդների տակվում են որոլես սպլաճեստային ոննդանյութ: Յ00-ը: Առանձինբակտերիաքանակը կազմում է միկրոբի չոր նյութի ների բջջում նրանց բանակը կարող է Ճասնել 20--40:0-ի(տուբերկուլոզի Հարուցիչը):

ածխաջրերից ն ճարպերից, Բացի ապիտակուցներից, Ժիկրոբրային նան տեսակի օրգանականնյութեր: Դրանցիցեն այլ բչջի կաղմում կան օրգանականթթուները ն նրանց աղերը, պիգմենտները, վիտամինները ն

այլ

նյութեր:

բաջի,

Օրգանականնյութերից միկրոօրգանիզմներիկազմում չոր են նան 2--Յ020-ի սաճմաններուսիդտնվում ճանքային նյութի քաշի մտնում են ֆոսֆոր, նյութեր: Միկրոբներիմոխրի կազմի մեջ կալցիում, մագնեղիումվ,

Հանքային

մպիտակուցների քանակը միկրոբային բջջում Հաստատուն չէ ն միկրոբի նայած ճասակին, տեսակին, գոյության պայմաններին, ազուտային նյութերի առկայությանը, միշտ տատանվում է։ Որքան միջավայրը Հարուստ է ազոտային նյութերով, այնքան շատ են սպիտակուցային միացությունները բջջում: Սպիտակուցներըմիկրոբային բյջչի կարնոր կենսական նյութերից ին, մտնում են նրա ֆերմենտբ ր ղ թաղանթի, պրոտոպլաղմայի, կորիղինն ֆեր են մեջ ների կազմի կարնոր դեր խաղում մի շարք կենսականսլրոցեսներուի (սնման,աճի, զարգացման, բազմացման ն այլ պրոցեսներ):

նյութեր

քչՕչ ՏՕչ ԲաՕ

պրո

րջՕ

ու

Ածխաջրերըմիկրոբային բջջի ճամար կարնոր նշանակություն ունեն, օգտադորժվում են բջջի սպիտակուցների ն ճարպերի սինթեղի, բչջաթաղանթի ն պատիճի կառուցման, ինչպես նան շնչառական պրոցեսներում անձչրաժեշտ էներգիա ստանալու ճամար: Աժխաջրերի քանակը բակահրիաների մոտ տատանվումէ նրանց չոր է նյութի կշոի 10- 3046-ի սաշմաններումն, իսկ սնկերի մոտ ՞ասնու

40--6020-ի:

ն

այլ

դատրի

տարրեր:

Ա 77

բիաներ):

չ

ծծումբ, երկաթ

Տարբնր տեսակի միկրոբների Հանքային նյութերի քանակը բեր է (աղյուսակ 3):

,

(զլոիդները)ազգումեն բջջա-

ճարպանմաննյութերը

ԸոՕ

նան

ման,

Ջոր նյութում

ուսակ3

տար-

'

միջին Հանջայինվ եյուննրի (20-ով)

Բաղադրությոչեր

բազտնրիաներիմոտ

2,21-74.38

0, 29--Ք8,8 70,07--38,0

հացարառնլ | րի

մոտ

բորբոսասնկերի մոու

3,54

0,039

0,11

-:

17481--39,6 0.12--21,0 0,3-14,0

2:84

0,383՝

0,19

մոխրի մեջ չնչին քանակությամբ լինում են Միկրոօրգանիզմների միկրուռարրհր՝ոզղինձ,ցինկ, մանգան, բրոմ,ծյոդ, մոլիբդեն ն այլեւ Հանքային նյութերի դերը մեՓ է միկրոբային ըջջի աճի, բաղմաց-

օսմոտիկ ճնշումը կանոնավորելու, բիոքիմիական արագացնելու ն նյութափոնրանակության գործում:

ռնակցիան

ՄԻԿՐՈԲՆԵՐԻ

ՍՆՈՒՄԸ Մեկրոբները մարսողության

ն

շնչառության

Հճատուկ օրգաններ

չունեն: երանցսնուփր չռեղի է ունենութի թաղանթի միջոցով: Մննդանյու-

Թերըթաղանթի ամբողջ մակերեսով թափանցում նն բջջի մեջ ն այղ նույն թաղանթի միջով նյութափոխանակության արդասիքներն անցեն նոսր շրջապատող միջավայր: նյութափոխանակության սրոցեսոււԻ

են խաղումօսմոսի ն դիֆուզիայի հրհույթները: Օամուսի ինտենսիվությունըկախված է միկրոբի դոյության այսիաններից, բջջի ն միջավայրի միկրոբային նյութերի կոնցենտրացիայից, բջջային քաղանթքի միջավայրում գտնվող նյութափանցելիությունից, Թերի կաղմից ն միկրորի ճատակից տեսակից: 0ամոսը ֆիզիկո-բիմիա-

կարնոր դեր

ու

կան կարգի երնույթ է ն չի կարելիկննդանիթաղանթի օսմոտիկերնուլքլրիվ նմանեցնել մեռաժ թաղանթի օսմոտիկ երնուլթներին, որովշետն կենդանի թաղանթը ընտրողականՃատկությանշնորձիվ, օսմոսի օրենքին ճակառակ, կարող է որոջ տհսակի նյութեր բաց չթողնել բջջի ներսը:

երը

Բակտերիաների մեծամասնության օսմոտիկ

ճնշումը միջին Հաշէ 3-6 կան տատանվում մթն. ասճմաններում: Վոլ բակտերիաներ, որոնց օոմոտիկ ճնշումը Հասնում է 20--25 մթն.: Օրինակ՝ ագակալաժ շողերում գտնվող միկրոբներինը (Հ. կ. Փանոսյան): Փոյության սլայմանները միննույն նաակին սլատկանող միկրոբների օամուռիկ վրա ազդոսի են տարբեր ձնով:Օրինակ՝ ճնշւրան Ճյուսիսային շրջանների ճողերում գտնվող ԹՅՇ. 15ԸՕ1065-ի ՕԺւիո(սանկանման) տիկ ճնշումը 3--7 մթն. է, իսկ կովկասին Մբջին Ասիայիճոդերումիդընրվոլ նույն միկրորի ճնշումը Հասնում է 10--15 մքն., ք, որ Փիկրոբներիբջջաճյութի օսմոտիկ ճնշումն Հաստատված ավե1ի բարձր է, քան այն թույլ ֆրային լուժույթներինը, որոնց ւինջ ԸնդՀանրապես ապրում են միկրոբները: Այդպիսի ռ"լայմաններուի աննդանյուեն Բջջի Թերը շարունակ միջավայրից ներծծվում ներսը նեայն միշտ գրտնրվում է (արված վիճակում: Բջջիայդպիսի նորմալ լարվածությունը, որը պայմանավորում է Բջջիսնումը, ն ուճր,ղարդացումը բազմացումը, Վոչվուի է տ ո ւբգոք: եթե բակտերիային բջիջը դանվում է այնպիսի որի միջավայրում, յ

նյութերի կոնցենտրացիան ավելիբարձր է բջջի ներաում գտնվող նյուԹճրի կոնցենտրացիայից, ապա բջիջ ենթարկվում է պլաղմոլիզիչ Պլազ-

մոլիզի դեպքում բջջից դուրս է դալիս ջուրը, պրոտուլլաղվան կուլ է գափո թաղանթից անջատվում, լարվածությունը թուլանում ն միկրոբր ոչն սնում է: Տարբերւոնսակի ։լլազմոլիզը տարբեր միկրոբների ու

մոկիոբներըլինու ի նկատժամբ

Հ արտաայտյվումիՊյազժոլիվի

էն

ձնով կատ

զգալուն, կաւ դիմացկուն: Օրինակ`դիմացկուն են, այսինքն՝ պլազմոլիզի չեն ենթարկվում խոտացուռյիկը, ստա ֆիլոկոկերը ն սարցինաները» դգայունեն աղիքային ցուպիկները, խոլերալին վիբրիոնը ն սիբիրախտի

Հարուցիչը:

«աստկությունն օգտագործումեն: Գործնականում միկրոբների այչ աննդամթերքներից պաճտածոներպատրաստելու նպատակով: Սրինակ՝ աղի բարձր խտության լուծույններում սպաճպանում են փիար, ձուկը, բանջաբեղենը, մքիդը, շաքարի լուժույթնեքում` մուրաբան, խատացրաժկաթր ե

նյուայլն: Բարձր,կոնցենտրացիայի Թերում միկրոբների մեժամասնությունը չի կարողանում աճել, ննթարկվում է պլաղզմոլիզի ն նույնիսկ ոչնչանում է, որի սլատճառրով| սննդամթերքները սլա՝-

պանվում

փչանալուց: բակտերիաներ սնկեր, որոնք կարող են ղարգցանալ նույնծակ բարձր կոնցենտրացիայի նյութն-Հ բում: Այդպիսի միկրոբները -այտնի 10Կարե" է, գալոֆիլներ (աղասնըներ)անունով "Ղոնույիր Պլազմոլիղի տեսակի բակաերիանեւի բ յջում: հ փշացնուի են մթերային սպաճածոկան

են

ու

'

ները:

՝

,

Պլազժոլիզին Ճճակառակերնույքն է պլավմուլտիսը։ Միկրոբները ալլազժուոխսի են ենլքարկվում, երբ դտնվուի են այնպիսի միջավայբում, որի նյութերի կոնցենտրացիոն (լմորած ջուր) բջջի նյութերի կոնըենտրացիայքց շատ ցածր է։ Այդպիսի սլալմաններուփ բակտերիային է անցնում, բջջի բաղադրությունն. ճջջի մեջ մեժ քանակությամբ ջուր է: ուռչում է, ձնք փոխվում, թաղանթը պատովում ն բջիջը մաճանում

նրանց Հաշվիառնելովմրկրոբներիչուլու առանձնաչատկությունները: պետք է այնպես ոլառորաստել աճեցնելուճամար ոննդամիջավալրերը ռրոլեսղի նրանց մեջ դատնվողնյութերի կոնցենտրացիանասլառովիմզկ-

բոբային Բջջի նորմալ օամտուտիկ ոլայմանները: ՕամոսիՀչետնանքովմիկրոբային բջջի մեջ անցաժ նլութերիը սբնեԹեղվում են բարդ օրգանականմիացություններ ե շնորչիվ այդ միացու Ժյունների կոլոիդ բնույթի բֆյից չեն արտազատվում նպաստում են նրա աճին: Տարբեր տեսակի միկրոօրգանիզմներտարբեր աղբյուրներից ն տարբեր հղանակներով են իրենց ճամար անչրաժեշտ ոննդանյութեր Ճճայթայթում։ Միկրոբներըսնման տիպով սռարբերվուիեն բույսերից ն կենու

են անվուսփ դանիներից: Բույսերը

տիպի միկրոբներին առանձին լխմբերի բաժանելը ունի պայմանականնշանակություն, որովճետն կան շատ տեսակի միկրոբներ, որոնք սնման ձեով միջանկյալ տեղ են դրավում: 0րինավ՝պարատրոֆ Ըոտ սնման

բացառապես անօրգանական նյութերով, կենդանիները՝ճիմնականում օրգանականմիացություններով: կան միկբոբների տեսակներ,որոնք սնվում են օրգանականնյութերով, կան տեսակներ՝անօրգանական նյութերով, կան ժիկրոբներ, որոնք սնվոււի են ե օրգանական, ն՛' անօրգանականնյութերով: ի տարբերուԱյոպիսով, թյուն բույսերի ն կենդանիների, միկրոբները սնվում են մի քանի եղա-

նակով: Ըստ

:

ածխածնային միացությունների յուրացման բնույթի սնման երկու ճիտնեական տիպերի

բոբները բաժանվուի են նե բրինճետե տրոֆ

միկ-

աուտո-

ֆ

նե

րի: ֆ այն միկրոօրդանիզմներո, որոնք իրենց Հառւիչսր անճրաժեշյո ածխածինը յլուրացնուի են օդի ածհսաթթու դազից: դազը մուտոտրոֆները լուրացնելու ն նրանից ածխայժթու օրգանական նյութեր սինթեղելու Համար անձրաժեշ:ո էներգիան ստանում: են Քիժոոինթեղի կամ ֆոտոսինթեղի ճիջոցով: Քխքճոսին թեղիդեսլքուծ միկրոբներն անչուսժեշտ էներգիանստանում հե օքանդացմանոնակցլիաներից. օրինակ` նիտրիֆիկացնող բակտերիաներն օրաիդացնելով ամոնիակը, ասկղրուի առաջացնում են ազոտային, իսկ «ճտո՝ ազոտական թթու: Այդ պրոքցեսուի առաջացաժ էներգիան նխորլխլացնող րբակտկրիաննընօցտագորժում եր ածխախթյյու դազը Սուտո

տրո

րոտրո

են

նրանից օրգահականնյութեր սինթեզելու յուրացնելու Ֆոտոսրնթեգի Դաւիուրժիկրոբների օդտադգործում հ

ենրդիան:0ըինաի՝ ռլուրլուրաւյյին ժծորարուոնըհաներն

Պամխար: չարհդակի

են

արտաղրուի ճատուկ ոլիգմենտ (բազտերիոսյուրղուրջն), որո Ժիջոցով օղտադորեն արձգակի ծու: էներգիան ԸՕչ յուրացնելու ռամար: նն նիտրչ բակտերիաները,ժծմբաբակտերիաֆեկացնող ները, երկաթաբակտերիաները,ցրածնայրն բակտերիաներըն մի շարք այլ մեկրոօրգանիղմներ: եխ Հետերոռրոտ այն փեկրոօրդանիկիները,որոնք իրենց Համ" նշրաժե ժիածին ն ե են րաժեշտ աժխաժինը յուրացնում օրգանական են

Սոսռոտրոֆ

միացու

ր ան

-

ուսնարից:

Հետերոտրոֆներնիրենց ճերթին բաժանվում ՄետատրոֆՖֆ/ ներբեպարատրոֆների: ր մեն Մետատրոֆներըածխածինը լուրացնում են մեռած օրգանական միացություններից: Դրանցիցեն սապրոֆիտ կլանք վարող միկրոօրգանիզմները (նեխման բակտերիաները, տարբեր տիպի խմորումների ՀարուՋիչոորը» քոկորը,ո. այլն)' Պարատրոֆեն մարդկանց, կենդանիներին բույսերի բոլոր ճիվանդությունների Հարուցիչները, որոնբ վարում են պարազիտային ն անվում են կենդանինյութի Հաշվին: են

տիղ): Դարազիտները (պարատրոֆները) ժամանակին եղել են յզրոցեսոււի սապրոֆիտսապրոֆիտներ (Մետատլրո ֆներ): էվոլյուցիայի

սնման

ներն աստիճանաբարՀարմարվելով օրդանիզմներին՝դարձել

են

զիոներ:

Այսոլիսով, ինչես

պարա-

ենք, աուտոտրոֆներըչ մետատրոֆները փոխադարձկապի մեջ են ն նրանց միջն ճնարաները սլարաւտրո վոր չէ խիստ տարբերություն դնել: Բայց, որ առանձինտեսակի միկրոբներին Ճճռսոուկէ բացառապես սնման այս կամ այն տիպը, դա էլ փաստ Լ: Այսսլես, օրինակ, վիրուսային Հիվանդությունների ճարուրիչները (Վիըյւսները),մալարիայի ն սղիրուլլաղտոզի ոլարազիտները օրգանիզմից դուրս ուլրել չէս կարով: նրանք արճեստակաւն սնեդամիջավայրերի վրա չեն աճում: տեսնում

ն

Մճուսորոֆների ն ։ղարատրոֆննրի սնման ճամար ածլխածնիամնեեն նից լիսրժեք շաքարները, բազմատոմ սպիրտնե աղբյուրներն ն (գլիցերին, մանսիտ, սօռրբիտ այլն) ն օրգանականթթուները (կաքն նաթթու, խնձորաթթու, գլյուկուրաքթու յլն): ազոտի Միկրոօրգանիպիների վերաբերմունքը նույնպես ն կատմամբ առանձնաճատուկբնույթ նների

տարբեր է կրուի:

աղբյուր-

Օրինակ`

ն ն նկե նկե ե սանումեծամասնու հապրոֆիտ բազտերիաների, սնկերի նլ շաքարասնկերի է թյունը աղուռը յուրացնում սպիտակուցային նյութերից կատ նրանց

Ա արգասիքներից ուփոնիումի աղոտաթթվիղերից, ազուտ ֆիքսող բակտերիաներըյուրացնումեն օդի մոլեկուլյար աղոտը, իս պարազի տների ճամար ազոտի ճիմնական աղբյուրը ը կենդանի ի կենդանի սպի

մասնատման

ու

սպիտա-

.

:

կուցային ձրութերն |

կյանք

տեսակներ կարող են շատ ների (ճիվանդությունների ճարուցիչների) նան կյանք, այսինքն՝ սնվել մեռած վարել մետատրոֆ օրգանակա նյութերի Հաշվին: Սիբիրախտի, տուբերկուլոզի, բրուցելոզի, պարատիֆի ն այլ ճիվանդությունների «արուցիչները, որոնք պարազիտներ են են, աճում սննդամիջավայրերիվրա, որտեղ բաացակա արճնեստական յում է կենդանի նյութը: Աուտոտրոֆ են աղոտ ֆիքսող բակտերիաների են աղզուռըչ սղիտակուորոնք ընդունակ բայց յուրացնելուօդի գաղային ցային նյութերով ճարուստաննդամիջավայրի վրա աճելիսօդի աղուոր չեն լուրացնում նե սնվում են կառղված ազոտի Ճաշվին (ճետերուռրո

նն,

Միկրոբներ աճեցնելու իկրոբներ աճեցնելու

րաստելիս պնտք է

Քյուը։

Համ. Համար

շ ն սննդամիչավայր սննդամ արճեստական պատճաշվի առնել նրանց ազուտ յուրացնելու ունակու-

ՅՑ

Միկրոբների մլաճանջը 4ճանքային նյութերի

նկատմամբ այնքան բնական չիիջավայջրում) գտնվող«Հանքայինտարրերով։ԱնչրաժեշտՀանքային բում(ճողում, նյութերի բացակայության միկրոբները դոյությունունե,դայմաններում նալ չեն կարող: Միկրոօրգանիղժները իրենց բջջի սսլիւոակուցային նյութերի կազմի մնջ մտնող ծծումբը յուրացնում են ծծմբաթթվի աղերից ե օրգանական միայություններից (ցիստինն ցիստեին), ֆոսֆորը (մտնումէ կորիզանյութի են օրգանական (նուկլեուղրոտեիններ լեցիս"ին) յազմի մեջ) ստանում ն ն անօրդանական (ֆոսֆորաթթվի կալցիումական, կալիումական ն նատրիուսիականաղեր) միացություններից, իսկ կալիումը, կալցիումը» մաղնեղիումը ն երկաթը, որոնք կարնոր դեր են խաղում միկրոբային Բջջի ղարգացման, բջջանյութի սինթեզման ն շնչառության սրոցեսնեթում, յուրացվում են տարբեր աղերից: Միկրոբային Բջջի նորմալ ատի ե ղարգացման ճամար, բացի վերոճիշյալ տարրերից, անձրաժեշտեն նան մոլիբդեն, ցինկ, մանդան, կոբալտ, պղինձ, բրո ն այլ միկրոտարրեր» որոնք ակտիվացնում են միկրոօրգանիզմների կենսադործունեությունը: Մեկրոտարրերը ակտիվացնում են ֆերմենոներին ն մասճիմնականում ֆերմենտային սպիտակուցների սինթեզին: Միկրոօրգանիզմների աճի, ղարգալման ն կենսադորժունեության են Համար անչրաժեշտ աճի խթանիչներ կաժ վիտամիններ: են Տարբեր տեսակի միկրոբներն օգտագործում տարբեր տեսակի ր ե քանակի Հեն ճ զգում, որովճետն իրենք են սինթեղում այն, պարատրոֆներից որոշ նույնղլես կարող են զարգանալ առանց վիտամինների (տուտեսակներ ճերկուլողի ցուպիկը), իսկ մետատրոֆների մեծամառնությունը լխրոտ կերպով զգում է վիտամինների կարիթը: նորմալ կենսագործունեության «ամար վՄիկրոօրգանիղմների տամիններից անճրաժեշտ են թիաինը, լակտոֆլավինը, խոլինը, ոլիրիդոբսինը, բիուռոինըն այլն: սնման այդ առանձնաճատկություններից ելնելով, նրանք Մեկրոբների ճամար աճեցման պատրաստում են տարբեր տեսակի արձեստակոաւն էլ

մեժ

չէ, որովճետն նրանք լրիվ բավարարվում

են

նակցում

՛

Ար Աաաա

ի

ամանը ամինների

աննդասիիջավայրեր:

ՄԻԿՐՈԲՆԵՐԻ

ՇՆՉԱՌՈՒԹՅՈՒՆԸ

ֆիզիոլոգիական Հիմնական Միկրոբային բԲչջի կենսադործունեության պրոցեսները՝աճը, ղարդացումը, բաղմացումը, շարժումը ն այլն, կաղված են Լներդիայի անընդճատ ծախափանճետ: նրանք այդ էներգիան օտանում են քիմիական այն ոնակցիաներից, որոնց ժամանակ առաջա-

նում

Միկրոբների շնչառության պրոցեսի էությունը:

է ջերմություն։

էկզոտերմիկ ոնհակցիաները: կազմում Մարդու, կենդանիների ն բույսերի շնչառությունը կապված է օդի Ճեւտ, որի դեպքումշնչառության մոլեկուլյարթթվածնիօգտագործման են

վերչնականարգասիքներն են ածխաթթու

դաղը

ն

չուրը:

պրոցեսում նույնՄիկրոօրգանիզիներիկ շատերը շնչառության են թթվածինը, բայց որոնք օդի մոկան միկրոբներ, օգտադործում չես լեկուլլար թթվածնի պաճանչը չեն զգում:

թթվածնի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքի միկրոբներըբաժանվում են երկու խժբի՝ ե(կաւ շնչառության) Ահրոբ են կոչվում այն միկրոբրոբներինանաերոբների» են զգում օդի մոլեկույլար թթվածնինե առանց որի ները, ռրոնք կարիք են կոչվուի այն նրանց կենսադործունեությունը դադարում է: Անանհրոբ

Այսպիսով,

ըստ

ւս

բոտ

են ոլայմաններում: թթվածնաղուրկ որոնքզարգանում միկրոբները,

Անահրոբներն իրենց Հերթին բաժանվում են ֆակուլտատիվ կամ' դպայմանականն խիստ կամ օբլիզատ անանրոբների: Չայմանականեն կոչվում այն անանրոբները, որոնք կարող են զարգանալ նան թթվածնի Խիստ ին Համարվում այնանահրոբները, որոնք թթվածառկայությամբ: իրենց գոյությունը չեն սլաճղպանում: նային ռպլայմաններում

շնչառության ոլրոցեսում օքսիդացնոււի դմիկրոօրդգանիզվները ն. Հանքային օրդանական նյութեր: Օրգանական տարբեր տեսակի Աջ բոբ

:

ածխաջրեր, Հիմնականում օգտաղործում եյութերից միկրոբները սպիտակուցներ, ճարպեր, սսլիրոներ, օգտագործել կարուլ են

նան

են

բայց

թթուներՐ

նական օրդանակ

՛

ն

այլ

.

ր նլութեր։

պրոցեսում օրգանականնյութերը «աճախ լրիվ օքսիՇնչառության դանում առաջացնելով, որպես վերջնական արդյունք, ածխարք երբեմն օքսիդացումը մասնակի բնույթ է կրում տարբեր տեսակի օրգանականմիացություններ: ջանում Հետնապ աերոբ միկրոբները, ի տարբերություն կենդանիների բույսերի, են՝

գազ

ն ջուր,

ն

բայց

առա-

են

ն

ունեն

տարբեր տիոլի շնչառություն:

ձրիվ օքսիդացման դեոլբում Հետնյալ ձնով՝ Շա չՕ

շնչառության սրոցեսն բնքանումէ

-6Օ»-:«6ՇՕ»--6էԼՕ-674

կալ:

երեում է, որ միկրոբները շնչառության Այս ճավասարույթյունից են են վլրոցեսում օքսիդացնում գլլուկողա ե. ալրսուսդրումի աժխաախթո է դաղ, ջուր կալորիա էներգիա: Այսպես ինթանում խուռւսցուպիկի ի տուբերկուլոզի "արուցիչների էներգիայի (Բոշ. Տսեէւտ), օաիբիրախտի ու

ստացումը շնչառության

պրոցեսում:

-

ճէհշուշմտ) շնչառության մեթանը, որի դեպքում նույնպես առաջա-Հ

Մեթանային բակտերիաները (Թէ. պրոցեսոսի օքսիդացնում նում ձն ածխալքքու գաղ,

են

ջուր

ն

օրգանական ձչներգիա ստանալու ճամար նույնպես օգտաղործում նյութեր, բսսյց օքսիդացման ոնակցիանմինչն վերջ (ԸՕչ հ ջուր ռտանալը) չեն Հասցնում: Այս տիպի շնչառության օրինակ է քացախաթթվային բակտերիաների մոտ ստեղիունեցող օքսիդացման պրոցեսը.

ԸՀԷՆՕՒԼ:

0չ-«ՕՆԸՕՕԷԼ:

ԷՆՕ-կալ.

չոլեստեսնուի ենքյ քացախաթթվային բակտնրիաներըօքոիդացեն քացախաթթու, չուր ն 116 նելով սպիրոը, առաջացնում կալորիա ջերմություն: ին

կան

բակտերիաներ, որոնբ շնչառության չպրոցնեսուԻօռքսիդացնումմ թե օրգանական,այլ շանքային միացությունները: Այդպիսի միկրոբներիը են՝ )) նորի ֆիկացնող բակտերիաները: որոնք սկզբում օքոխդացնում են չամիակը՝ առաջացնելովաղուային Թթու, եսկ Հետո՝աղզոտույին Թթունչ առաջացնելով աղոտական թթու։ Այլ պրոցեսներնընթանում են ճետնոչ

կերով՝

Աէ,

-30»--31Խ0.-:

35:10-1 155մալ.

21ՎՕ»-:-Օ»-«2Ա1ԷՕ--42կալ: 2) ժծմբային բակտերիաները, որոնք օբսիդացնուի են ծծւմբաջրաՑինը՝ առաջացնելովծծմբաթթու ն 115 կալորիա ջերմություն:

ԼշՏ--2Օ:-- ԷԼՆՏՕՅ-115 կալ. Յ) երկ թային բակտերիանսբ

ին միացու յունները ճետնյալ

որ

նք օքսիգացնու:

են

երկար»

ձ5

4ԻՕ-Օչ--2Իճ2Օ5-429

կալ.

իրենց կենԱնաերոբ շնչառության դեյղբում միկրոօրգանիղմներն են օրգանական ստանում էներգիան ճ ամար սղրոզեսների սական են՝ ԱԱյդպիսիւմիկրոօրգանիղմինե ն յութնրի ե մասն մասնատումից, միկրոօրգանիզմներից ւի 1) շաքթարասնկերը(ղրոժները), որոնք շաքարները մասնատելով, առաջացնում նն սպիրտ, ածխաթթու գաղ ն 22 կալորիա չերժություն.

անճրաժեշտ:

ՇգէկչՕ4--2Շ2ԷՆՕՒԼԻ2ԸՕչ-Ի27 կալ.

ոնակցիան ընթա-

կաթնաթթու

են

յալ

մոտ

դալ. Շչէն:0:

-2ՇԷՆՇՈԾԱՇԾՕԼԼ--18

կալ.

Թերի օքսիդացման դեպքում միկրոբները շնչառության սզրոցեսում

են

2) կաթնաթթվային բակտերիաները, որոնց է Հեռելալ կերպ՝

կալորիա ջերմություն:

: 2ԷԼՕ--220

ՕԷԼ-2Օչ--ԸՕչ

նուի

3) յուղաթթվային

առաջացնում են

բակտերիաները, որոնք մառսնատելովչշաբարը, լուղաթթու, աժխաթրթու, ջրածին ն 15 կալ. ջերմություն.

Շոէլ»Օ6--ՇԻԵՇՒՆՇՒԽՇՕՕԼ--20Օ»-

2էԼ»--15կալ.

շնչառության Միկրոօրգանիզժների

բավերաբերյալ բերված բոյոր շն ն վճետն նդճաեւի բն ենն կրում, որովճետնե ընդճա սխեմատիկ բնույթ շնչառությունը նուր աուլափբ բարդ պրոցես է: Շնչառության պրոցեսներին նախ մասնակցում են տարբեր տեռակի ֆերփենտներ ն երկրորդը, օքսիդացման մասնատման միջանկյալ ռեակցիաների ընթացքում գոյանում են մի շարբ նյութեր: Միկրոբներիանհրոբշնչառության էությունը հ նրա խիմիզժը մինչե շիմա էլ վերջնականասլես չեն: Հաստատվածէ, որ օդի ւոլեսլարզվոաւժ կուլրոր թթվածինը չի կարող անմիջականորեն օթսխդացնելբջջանյութը: Դրա ճամաի անչրաժնշտ Լէ ակտիվացնել կամ մոլեկուլյար թթվածինը բջջում, կամ ջրածինըօքսիդացվող նյութում: Աթ շարցի ժեկրոբային մեջ գոյություն ունի երկու կապակցությամբ ներկայումս գիտույան

նաձեե ռա

ըը

,

ու

տեսություն՝ կասղվաժ օքսիդացման տեսու1) թթվածնի ակտիվացման չետ ն ուրիշներ), ն կուսորչն (Բախ, Ռյուն 2) չրածնի ակտիվացման ճետ վաղված օքսիդացվող նյութի ակտիվացման տեսություն (Պալադին, Վիլանդ ն ուրիշներ): ինչես թթվածնի, այնոլնս էլ ջրաժնի ակտիվացման ոլրոցեսներին

է օդի չհոլեկուլյար թթվածինը,միայնույն տարբերությամբ, մասնակցում որ ւմուաջին դեռլքում ակտիվ թթվածինը դոլանում Է բջջանյութի օքսիդւա-

ցումից առաջացաժ օրգանականգերօքսիղներից։ իսկ երկրորդ դեռլքում Թթվածինը կլանում է ակտիվացած չրածինը, Թթվածնի ակտիվացմուն ողրոցեսներինմասնակցում են օքսիդենաղա ն պելօքսիդազա ֆերմենտները, իսկ ջրածնի ակտիվացման պրոցնսներին՝ դեճիդրազա ֆերմենտը: ընդճանրապես միկրոբների սնման ն շնչառության պրոցեսներըիրաեն րից դժվար տարբերվում, որովճեան նրանք իրար ճետ սերտ կապված Է սխոխադարձաբարեն պայմանավորված: Միկրոբբ միննույն նյութը կարող է օգտագործել ինչպես շնչառության սլրոցեսում էներգիա ստանալու, այնպես էլ բարդ օրգանական նլութերը սինթեզելու ճամար: ճամար անճրաժեշտ են Անահրոբ միկրոբներին աճեցնելու Անրոբ միկրոբները արճեստական ճամաղպատասխանպայմաններ:

միջավայրերի վրա

առում են։ սովորական մթնոլորտում լավ Անաերոբ միկրոբներ աճեցնելիս միջավայրից պետք է թթվածինը Հեռացնել: Թթվածինըկարելի է Հեռացնել ֆիզիկական (օդաճան մեքենալով, օդը ուրիչ գազով փոխարինելով,միջավայրը եռացնելով), բիժիական (թթվածինը կլանող նյութերով) ն բիոլողիական անրոբների ճետ Համատեղ աճեցնելով) եղանակներով:

(անածրոբներին

'

ՄԻԿՐՈԲԱՅԻՆ

ՖԵՐՄԵՆՏՆԵՐ

չ

բջջի Միկրոբային

սննդառության ն շնչառության ոլրոցեսները կապված ֆերմենտների կամ էնզիմների գործունեության «էտ: Միկբոբային բջջում կամ բջջից դուրս տեղի ունեցող բարդ Քիմիական ցեսները (օքսիդացում, վերականգնում, ճիդրոլիզ, սինթեզ ն այլն) պայմանավորվածեն ֆերմենտներով: Ֆերմենաների խրատ ապեցիֆիկ դորժոններ են: Ձուրաքթանչյուր ֆերմենտ կարող է քայքայել միայն մեկ նյութ կամ նրան մոտ կանգնում նյութերի խումբ: Ձմն նաներն իրենց բնույթով նման ննքիմբակն կառալիղատորներ| շր ոնք արադացնոսմ են Քիմիապլան ոհակցիան,բայց իրենք թիմիազն մակցիայի մեջ չեն մանում: Թ. ննտների, որպէս կուտ աՀա ւո-մի այ ալիզաուոլդելրի, կութ նն այն է, որ նրանք իրենց վիչչ քասակովփոուոխում՝էն նյութի ճակա կան քանակություն: Օրինակ, մի մաս խիեստղինֆերմենտը մոս կար, (2բդածային ֆերմենտ) կարող է մակալրյդել 12000000 մի մաս է 100000 իրն խս ինվել ֆերհնոր կարող Հճիդրոլիզի ենթարկել են

պրո-

ւ

ո

աա

ւո-

խարողա:

Ֆերմենտենրիազդեցությունը կախված է ջերմությունից, միջավայրի ոնակցիայից, նրա նյութից ու ֆերմենտների կոնցենտրացիայից ե միջավայրում ֆերմենտների գործունեությունը խթանող կամ ընկճող քիմիական հյութերի առկայությունից: է

է դործում 30---40-ում' լով Ֆերմենաների մեժամառնությունը չ բարձր կան ֆեր80`-ից ջերմության ազդեցությունից: քայքայվում են 50-80

մենաներ,

որոնք

ջերմությունից:

քայքայվում

Ֆերմենտներիվերաբերմունքը Ժիջավայրիոճակցիայի (բՒԼի) նկատմամբ տարբեր է: Որոշ ֆերմենոնէր լավ են գործում Թթու միջավայրում՝

Նաի, ԹՐ2),

մի քանիոը՝

թրԱաաաԱՏ

Քի

-

,

ճո

Է,

Քու չելոք

շիժնային միջավայրում (տրիւյ-

միջավայրում (շաբարասըեչ

՛

:

սղրոցնաներնավելի խնաննսիվեն ֆերմենտատիվ

ն

ընթանոււի

նյու-

ֆերմենտի չափավոր կոնցենտրացիայիպալմաններում։ նյութի '

կամ ֆերմենտի խիստ բարձր կամ ցածր կոնցենորացիաները կարող են բացասականազդեցություն թողնել ֆերմենտատիվպրոցեսներիարագության վրա: Ֆերմենտներիգործունեությունը կարող են խթանել կամ ակտիվացնել որոշ աղեր (ՀԱՀԸԼ),երկվալենտկատիոնները(Ը, Մո, Ի, ԲԵ) ն տարբեր տեսակի օրգանականնյութերը (վիտամիններ, խրոմոգեններն այլն): Ֆերմենտների քիմիական կազմր վերջնականապեսչի պարզված: Ներկայումս ստացված են Հ0-ից ավելի ֆերմենտներ բյուրեղների ձեով, են տվել, որ նրանք սպիտակուցային որոնց Հնտազոտությունները ցույց մարմիններ են: Ֆերմենաների սպիտակուցային բնույթի լինելը ապացուցվում է նան նրանց բարձր մոլեկուլյար կշռով (պեպաին 36000, ուրհւաղա 483000), ջերմության ն ջրածնի իոնների կոնցենտրացիայիազդեցության լուրաճատկությամբ: նկատմամբ ունեցած անկայունությամբ Միկրոբայինբջիջը սլարունակում է տարբեր հասկի ֆերժենոներ, որոնք մասնակցում են բջջում տեղի ունեցող տարբեր պրոցեսներին: Միկրորայինֆերմենտները բաժանվում են երկու ճիժնական խմբի` էկտոֆերմենատներինէքնդոֆերժննտներթխ |

--

--

ու

էկտոֆերմենտներին են պատկանում այն էնզիները, որոնք «իիկրոբային բշջի կողմից արտադրվում են արտաքինմիջավայր։ Այդ ֆերմենտ-

ները միջավայրում գտնվող բարդ օրգանականմիազությունները (ապիտա հն ավելի պարզ միազուկուցներ, օսլա, բջջանյութ ն այլն) մասնատում նեն Ճեշտությամբ միկրոբները: թյունների, որոնք յուրացնում էնդոֆերմենւոներըկապված են միկրոբային բջջի պրուռուղլաղմայի Հետ հ չեն արտազատվում: նրանք մասնակցում են բջիջ մուտք դործաժ նյութերի մասնատմանը հ բջջի «ամար անչրաժեշտ նոր նյութերի սինքեղմանը։ Լէնդոֆերմենտներստանալու ճամար միկրոբայինբջիջը պետք է քայքայել: ըստ ազդման բնուլթի

միկրոբային ֆերժենտները բաժանվում նն երկու խժբի՝ Հիդրոլազների ն դնսատմոլաղների: այն ֆերմենտներն են, որոնք նյութին միացնում Հիդոոլազները են ջուր: են ենթարկում ՀիդրոլազներըՃիդրոլիզի կամ նրանից անջատում ե ածխաջրատները, ճարպերը ռռղլիտակուցները: Հիդրոլավներիխմբին են պատկանում՝ 1.

որոնք թաղանթանյութը, պեկֆերմենտները, Պռլիսախաբիդնեոի

օսլան նյութերը, տինային

ԿԱՐ» Կում

մոնո-

'

Ո

նե

կենդանականայլ բուսական ու

մնացորղ-

կամ դիսավխարիղգների: բնքանում Հիդրոլիզն

ուՕէ 00)

-ոՌեՕ)--ո(Շլլ

լ:Օ:)

Այս ֆերմենտներից 1. Ամիլազան,

է մալտոզի' Գաոնվում օսլան մասնատում է շատ տեռակի բորբոսասնկերի հ բակտերիաներիբջջում: 2. Ցելուլազան, թաղանթանյութրը 4իդրոլիզոււ է մինչն գլյուէ Գոնվում սնկերի նե բակտերիաթաղանթանյութը քայքայող կողայի: որը

ների բջջում: 3.Պեկտինազան, ճիդրոլիղում է ոլեկտինայիննյութերը՝ ջացնելով արաբինողա, գալակտողա, քռիլոզաչ, քացախաթթու, մեթիլ ն տարբեր տեսակի բակտերիաների է բորբոսասնկերի ողիրտ: Գաոնվում առա-

բջջում: Գ

4.

Լիկոզենազան,

զլիկոդենը մասնատում

է ե առաջացնում

գլյուկոզա: 11. Դիսախաբիդնեոի Հիդրոլիզի ենթարկելով դիսալաֆեբմենտնեոը, '

րիդները, Հեքսողներ կամ մոնոսախարիդներ:Հիդրոլիզե ընթանում է Հճետելալկերպ. առաջացնում նն

Ըւէ»Օւ -ԻՆՕ--2ԸէԼւ20: Այս խմբի ֆերւիենտներիցմիկրոբների բջջում ճառախ ճայտնաբերվու

են

Հետնյալները՝

ՇԻ

թ

Հ

(Ը5Ւ15:02)9-3ՒՆՕ»-ՇՏՒՆ(ՕՒԸ»--3Ը Էն»:Օ»1

ատնարին

գլիցերին

Այս ֆերմենտը ճայտնաբերվում է րի բջջում:

ԳԴլիցերոֆոսֆադազան,

Ոնցիտինի բաղադրիչ

մասն

կան Թթվի,

ճետնանքով՝ ամինոթթուներ):

Բոլորկենդանիները, բույսերը հ միկրոօրգանիզմներն արտադրում եֆ առանց որի օրգանիզմում պրոտնազներ, սպիտակուցների փոխանակություն տեղի ունենալ չի կարող: կարելի է «իշատակել ճետնյալ «Հիմնական Դրոտնազներից ֆեր-

մենտները՝

Չրոտեա

1.

ղաներ.

տենների:

Հ.Պեպտա

ղաներ.

թթուների:

է)

շատ

մասնատում

ատնարինայինթթու

տեսակի միկրոօրգանիղզմնե-

գլիցերոֆուֆորական թթուն է

գլիցերինի ֆոսֆորան

Հիդրոլիղում աղիտակուցները ոսլեպտոնները մասնատում

Դեզամինազներ.

8.

լով, առաջացնում Դե

4.

են

ռլեոլ-

են

ամինո-

ամինոթթուները ճիդրոլիզի ենթարկե-

են

ամիակ ն օքսիթթուներ: ղզամիդազնե ե ճիդրոլիզի ենթարկելով

ո--ՇՕ(ՎԷչ)չ

տուսջացնում են ամիակ:Այս իմբից միացությունները, է. կարելի նշել ուրետազա ֆերմենտը, որը Ճճիդրոլիզումէ միզանյութը Հետելալ:

խմբի

ձեով՝

Մալտազա,

Հ

2.

ճիդրոլիզում են ուպիտակուցներըն դրանց մասնատման առաջացած նյութերը (պեպտոններ, ռլոլիկնոլտիդներ,

:

ճիդրոլիզում է մալտոզը երկու մոլեկուլ գլյուէ կողայի: Գաոնվումբոլոր տեսակի միկրոօրդգանիվմներիմեջ: 2.ՄՍՄա խարազա (ինվերտին կտուր հղեդնաշաքարը ինվելրտաղա), է Մ-- գլյուկողայի ն մ- գալակտողայի: Գտնվում է բորՃիդրոլիղում բուասնկերի, շաքարասնկերի ն բակտերիաների բջջում: մառնատում Յ.Լակտազղզա է զձ--դգլյուկողայի կ կաթնաշաքա շ բը ւ դալակտողայի: Գոնվոււմ . ի ի է կաթնաթթվայի Ն բակտերիաայլ տեսակի ների բջջում: 11. որոնք Ճիդրոլիզումենբարդ եթերԲարդեթերնեոիֆեշմենտնեբըչ ները մինչն թթուների ն սպիրտի: Դրանցիցեն՝ 1. Լիպազան, մասնատելով ճարոլերը՝ առաջացնում է գլիցերին ն ազատ ճարպաթթուներ, որն ընթանում է ճետեյալ ձնով՝ 1.

Սպիտակուցային կամ պրոտնազները նյութերի ֆերմենաները

ԼՄ.

են՝

ԿԷԼ, --ԷՏՕ--2ԿԷԼ,-ԼԸՕչ

Ը--Օ

Հ

ամիակ

ՒԼ,

միզանյութ այն ֆերմենտներն են, որոնք նյութի ածխածնի: Դեսմոլազները |

մեէրն ատոմներն

Այո

Խմոչման

7.

ների 7.

ջ ր իրարից անջատելով, առաջացնում են խոր քայքայում: ն ւ ննեն ընդգրկվում ճետեյալ ֆերմենտները.

բի ւե 8 խմբի

Ն

Հիմնականում ֆեշմենտնեո. մասնակցում աժխաջրատ պրոցեսներին: խորան

խորան լդեճիդազան,

էն

են՝ ֆերմենատներից

նպաստում է քացախալդեիդից քացախաթթվի ն էթիլապիրտիառաջացմանը: 2. կարբօքս իլաղզան, նղաստում է պիրոխաղողաթթվից բահ ածրաթթվի ցախալդեճիդի ատացմանը: 8. Ֆոսֆատազան, արագացնում է ֆոս փորաշաքարային միացությունների մասնատումը ճեքսովի ն ֆոսֆորաթթվի։ որը

ն 0քխիդացնող վերականգնող ֆեռմենտներ.` Հիմնականումմասեն շնչառական նակցում պրոցեսներին: Այդ ֆերմենտներիցեն՝ 1. Դե նե ան ե դրազա որոնք ջրաժինըակտիվացնում ն փոեն խադրոււմ Ժեկմոլեկուլիցլուսին: 11.

նյութերն օքսիդացնելով,Թխվաժինըամ0քռիդազները, ն վոխադրուք են Ժեկ մոլեկուլից մյուսին: սոիվացնում որոնք քայքայում նն Է1Օ:-ը` առաջաց» 3. սատալազները նելով ջուր ն ակտիվացածմոլեկույար Մխվածիյ է Դեսմոլազներիամբի ֆերմենտներկարելի գտնել բոլոր տեսակի 2.

բջջում: միկրոօրգանիզժների

սպլայմանների ակտիվության ֆերմենտատիվ Միկրոօրգանիզմների ն գործնականնշանակություն ուսումնասիրությունըկարնոր տեսական նշանակությունունեցող միկրոբիոարդյունաբնրական ունի, Մի չարք ստացումը, գի-

լոդիական պրոցնաներիտեխնոլոգիան(քացախաթթվի նայլն) ճիմնված է օգտագորժքեգորժությունը,զարնչրի պլատրաստումը ճշգրիտ գիտեակտիվության ֆերմենտատիվ վոզ միկրոօրգանիզմների քների

վրա»

վության

Հիման վրա (բիոքիմիական)

ֆերմենտատիվ ակտիՄիկրոբիոլոգիայումմիկրոօրդանիզմների |.

նսակը:

բատ

որոշվում է նրանց տեսակը

տա-

իմանալը

ֆերմենտատիվ գործունեությունն Միկրոօրգանիզմների

Հնարավորությունէ տալիս սլարզաբանելվարակիչ Հիվանդությունների

փովոխություններիռրոշ ախտաբանական

.առաջաղզած

առում

ՊՈՐ

դլատճառները:

ԲԱԶՄԱՑՈՒՄԸԵՎ ԱՊՐ

ԲԱԿՏԵՐԻԱՆԵՐԻ

Հասարակ կիսվելու բաղզմանում` Հիմնականում արտքրիաները

ւ. ՀՐ

են

որոշ Բջջի հղանակով: նրանց անչատական Ճասունացման շրջանում մեորը ճնտզճնտե է մասում միջնապատ, առաջանում «րատերիցմիչին ն ժանալով: օղակաձեռնղմվում է դեպի իջջի ներսը, լիակվում, այդողիսով նրան կիսում է երկու նոր բջիջների: կիսվում են բջջի հրկարությաննուլղզաՑուպիկաձնբակտերիաները Հարթություններով: Հալաց Հարթությամբ, իսկ գնդաձները՝տարբեր առանց ն ուղղությամբ Եթե կիսվում էն մեկ Հարթությամբ միշտ միննույն են դիպլոկոկերկամ ստրեպտոկովեր: իրարից անջատվելու, առաջանում ուղղառայացՀարթություններով՝ եթե կիսվում են երկու իրար փիոլւաղարձ

ճարթությունուղղաճայաց իսկ եթն նրնք փոխադարձաբար տնտրակոկերյ երկու առաջացած դեպքում կիսվելով բազմանալու ներով` սարցինանել,: լինել, կամ նոր բջիջները կարող նն իրենց մեծությաժբ իրար Հավառար բչիջների մՔմեկը ավելի փոբը լինել: Ըստ ստացվող դուստր բջիջներից ժության լինում իզո ղո

որֆ

են

իզոմորֆեձետերոմոլր

բ աժանմխան

դեպքուսք դուստր

իսկ ճետերոժորֆ Բուժ

նշան

ֆ րաժանումներ: լինում նն Համաչափ, վերչուղի: Ուղ ժաման

բ ջիջները

ոչ դեռլթում՝

ռամ ա

ջին տիպը ճազվադեպ է ն Հիմնականում նկատվում է սննդանյութերով աղբատ միջավայրում գտնվող բակտերիաների Հին կուլտուրաներում: Միջավայրի բարենպաստ պայմաններում բակտնհրիաների բաղզմացումը չափաղանց արագ է ընթանում, բջիջը կիսվում է 20-30 րոպեի

ենթացքում:

Հաշվումներըցույց

տվել որ եթե մեկ բակտերիայինբջիջը յուՀետո անգամ կիսվի, աղա ծ նա 1024, 10 ժամից ճետո՝ 16 ժամից ճետո՝ 3019 միլիոն րչիջ: 1048576, երն մեկ բջիջների բաշը ընդունենք մգ, ացլա 16 ժամից միլիարդ «ետո միկրոբների Հավասար կլինի 3 մգ, 30 ժամից ճետո առաջացաժ թաշր 286 կգ, իսկ 40 ժամից ճետո՝ մոտավորապեսՑԱՏ000 տ: Խոլերայի վիբրիոնը 30 ժամվա ընթացքում կարող է առաջացնել ճակայականքանակությամբ բջիջներ, որոնցով ճնարավոր կլինի ամբողջական շերտով ծաժկել երկրագնդի մակերեսը, իրականում, սակայն, բակտերիաներն արագությամբ չեն բազմանում, որովճետն նրանց դոյությունը ռաճմանափակված է արտաքին միչավայրի որոշ սպայմաններով: Բնության մեջ բակտերիաների բազմացման արագության վրա աղդում սննդանյութերի պակասությունը, չորությունը: լույոր, զարզացման ճամար անձչամապատասխանջերմությունը, նյութավիոխանաչ կության վնասակար արգասիքները, քիմիական նյութերը, անտադգոնիզն այլ մի երնույթը, բակոերիաներով սնվող նախակենդանիները դործոնեն գորժոնները կարոզ կասեցնել բակտերիաներիաճն ներ։ բաղմաղումը ն նույնիսկ ոչնչացնել նրանց: Միջավայրի ֆիզիկական, բիմիական ն բիոլոգիական անբարենապլաստ դործոնների ազդեցությունից միկրոբները մասսայաբար ոչնչանում են: Բայց բավական է 1-2 միկրոբային բջիջ թեկուզ կարճ ժամանակով ընկնի միջավայրի բարենպաստ ռոլայմաններիմեջ, որպեսզի կարողանաարագորենբաղմանալ ն տարածվել: բականրիանորի բիոլոգիական կարնոր առավեչություններից մեկն է, որովչետն այն նպաստում է բակտերիայի տեսակի գոյության սղաճպանմանըարտաքին միջավայրի պայմաններում: Արձեստականճեղուկ սննդամիջավայրերի վրա բակտերիաներիբազմացումն ընթանում է «ճետնյալ «իմնական սմիուլերով. ես անդլերեն ուշացում, ճետ մնալ) Առաջին փուլ: ա դ-ֆաղ կամ ճՃառլազման ուլ, երը բակտերիաներըճարմարվում են միջավայրին» մի մասը նույնիսկ ոչնչանում է: Այդ շրջանի վերջում (1--2 ժամից Ճեւոո) ակսում հն բազմանալ: աճի շրջան, երբ բավԵրկշորդփուլ: (ոգարիթմայլյին տերիաների բազմացումն ընթանում է առավելադույն արաղությամբ ն միկրոբային բջիջների քանակն ավելանում է երկրաչասիականպրոդրե-

րաքանչյուր

են

բոզեն մեկ

ժամից կառաջա-

այդոլիոի են

եյ

ու

Արագ բազմացումը

տնում սիայով: Այդշրջանը

է 5-6

ժամ:

որի

ԵՐբորդփուլ: Ստացիոնար

ընթացքում(4-5

նակը ման

մնում

ճետ:

է

խուլ կամ ճասունացման շրջան, ժասի ճւնողությամբ) բջիջների քամիկրոբային

Ճավասարակշովումէ անփուվոլ: Բազմացումը

մւճաց-

կամ ծերության շրջան,երբ բակԶոբբոոդփուլ: ւս ց ւի տերիաներըմասսայական կերպով ոչնչանում են ե միջավայրում նրանց քանակըաստիճանաբարնվազում է: Այս փովի տնողությունը տարբեր Մ սնսակի բակտերիաներիճամար տարբեր է: Պննժոկոկերը ոաւզեպտոնաչ են Հ3 օրվայ աղիքային ցուպիկներբ մի յին բուլլոնում ոչնչանում մի քանի տարվա ընթացքում: Խլախտի Հարուցիչը՝ ամսվա, բանի Մա

ս

ն

աճեցրած միկրոօրդանիզմներն ված շիճուկի ն այլն) վր առաջացնում են անզեն աչքի ճամար տեսանելի-գաղութներ: Գաղութները միկրոբային բջիջների մասսայական կուտակոււներ են, որոնք առաջանում են կարծր սննդամիջավայրի վրա բաղմանալու ճետլանքով: Ընդչանրապեսմեկ գաղութը առաչանում է մեկ միկրոբային բջջից, շատ Հազվագյուտ դեպէ դաղութը կարող երկու կամ ավելի բջիջներից: Տարբեր տեսակի միկրոբների ղաղութները տարբերվում են իրենց մեծությամբ, ձնով, կառուցվածքով, դույնով ն խտությամբ:

քերում (1000-ից մեկը)

առաջանալ մայն

Բակտերիաների գաղութներիտրամագծիմեծությունը մմ Հասնում 0,5 է սաչմաններում, չշաքարասնկերինը վում բորբոսասնկերինը՝5-

ւուսոանչէ 1 սմ,

սմ,

իակ երբեմն էլ սննդամիջավայրի ամբողջ մակերեսը Համատարածկերպով ծաժկում են: Միկրոօրգանիղմներիգաղութների մակերեսը լինում է տափակ, իրարից ուռուցիկ, գոգավոր, շերտավոր ն ճատիկավոր: Գաղութներն տարբերվում են նան իրենց եզրերի կառուցվաժքով: եզրերը լինում են արբ, ալիքաձնյ,շողաձե, աւռամնավորյ լխոսլուլաձն ն անչարթ: Օրինակ, սիբիրախտիՊարուցիչի գաղութների եզրերը խուղլուլաձն են, որովճետե սիբիրախտիցուպիկները կիսվելով, իրարից չեն անջատվում, հ առաչաց10

հն ղուդաճեո դասավորվածթելիկներ (շղթայացուղիկներ): Գաղութներում գտնվող միկրոբային զանգվածը լինում է չոր, լորձն եղջերային, իսկ կարմիր, կապուտ» սն, դաղութները՝ նային, Կիխրուն ն դեղին, նարնջադույն այլ գույների, որը պայմանավորված է միկրոբների առաջացրած պիգմենտներով: Գաղութների Հիշլալ առանձնաձճատկություններըփոփոխական են ն կախվաժ են միջավայրի կազմից: ցանքոխիխտությունից, չերմություռնհակցիայից ե աճեցման ռտնողությունից: նից» միջավայրի Հեղուկմիջավայրի վրա աճեցրաժ միկրոբային տեսակները հույնեն առաջացնում: պես տարբեր բնույթի փոփոխություններ Միկրոբնի.

նում

՝

մի դեսլքում աճիճետնանքով Ճեղուկ միջավայրը կարողչ միառլաղաղ մյուս գեսլքում՝ վճիտ փորձանոթի ոլղտորվել, մնալ, բայց ճատակին նատվաժք կամ ճեղուկի մակերնաինվառ է առաջանում: այան մեջ ամբողջ Փորձանոթում ժելատինի երկարությամբ միկրոբների ցանքս կատարելիս, տարբեր տեսակի միկրոբների աճի ճետնանքու ժելատինը ենթարկվում է տարբեր բնույթի փոփոխությունների: Որոշ բակտերիաներ ժելատինի սյան վերին Հատվածը ձագարաձն ջրիկացնում են, մի քանի տեսակներըամբողջ ժելատինն են ջրիկացնում, իսկ կան տեսակներ,որոնքոչ մի փունոխություն չեն առաջացնում, բւսյց ցանքսի

վրա միկրոօրգանիզմների Արճեստական միջավայրերի աճիբնույթով

որոնց միկրոբների կուլտուրային առանձնաճատկությունները, ուսումնասիրությունը կարնոր նշանակություն ունի միկրոբների տեսակները որոշելու ն իրարից տարբերելու տեսակետից: Արճեստական, միջավայրի վրա միկրոբային տեսակի մաքուր աճը որոշում

են

կոչվում է ւիաքուր կուլտուրա:

Մաքուրկուլտուրան

ստացվում է միայն

պայմաններում` արճեստական միջավայրերի վրա։ Բնության մեջ միկրոբների տեսակներըմաքուր վիճակում դրեթե չեն ճանդիսում: նրանք արտաքինմիջավայրում խառը վիճակում են լինում: Մաքուր ճետ ն կապված է որոշ դժվարությունների կուլտուրայի ստացումը ճիմնականում իրականացվում է արծճեստական միջավայրերի վրա ցանքս կատարելու ն փորձնականկենդանիներ վարակելու միջոցով: Մաքուր կուլտուրայի ստացումը կարնոր հշանակություն ունի ճիվանդություններն ակխտորոչելու, վակցինաներ, շիճուկներ, բակտերիոֆագ, անտիբիոտիկներ, ախտորոշիչ պրեպարատներ ե կաթնաթթվային մթերքներ լաբորատոր

սլատրաստելու գործում:

ՊԻԳՄԵՆՏԱՑԻՆ,

ԼՈՒՍԱՏՈՒ ԵՎ ԲՈՒՐՄՈՒՆՔ

ՄԻԿՐՈՍՐԳԱՆԻԶՄՆԵՐ

ԱՌԱՋԱՑՆՈՂ

մեծամասՊիգմենտային միկոոօոգանիզմներ: Միկրոօրգանիղմների նությունը արճնստականսննդամիջավայրերի վրա աճեցնելիս ասպիտակ կամ գորշասպիտակավունգաղութներ է առաջացնում: Բայց կան նան

միկրոբներ, որոնք առաջացնում են գաղութները կամ միջավայրը դունավորող տարբեր զույնի նյութեր: Այդ ներկող նյութերը կոչվում են պիղմենտներ, իսկ նրանց արտադրող միկրոբները՝ պիգմենտայինմիկրոբներ: են լինում Պիգմենոները կարմիր,կառլույո,դեղին,միանուշակադույն, սն ն այլ գույների: պիգմենտ են առաջացնում մի քանի տեսակիբակտերիաներ, կարմիր ն շողասնկեր շաքարասնկեր: Հիշատակմանէ արժանի ալուղես կոչվող -

ոԼ`

որը Ճաճախ օսլա պարունակող Հրաշքի ցուպիկը (ԾՅԸԼ. քւօմ1ք10Տնու), ն խոնավ պատերի վրա աճելիս վառ գաղութներ է մթերքների կարմիր է բնության մեչ, մեժ տարաժվածժ Այդ միկրոբը առաջացնում: քանակությամբ գտնվում | ճողում, ջրում ն օդում, Հրաշքիցուպիկը, ճացի, կարտոֆիլի։ մսիչ խոնավ պատերի ն այլ իրերի վրա կարմիր, թարմ արյան կաթիլի նմանվող դաղութներ առաջացնելով,«ին ժամանակներումսնաճավատ մարդկանց մեջ սարսափ էի առաջացնում: Հիշլալ տեղերում

«արյան կաթիլների» երնույթը Ճայտարարելով որպես աստժու Ճայտնվելու չվատիժ, միջին դարերում եկեղեցականներնայն օդտադորժում էին Ճերեե անճավատներիդեմ պայքարելու սոռիկոսների նպատակով. Մթերքների Վրա ԹՅՇԼ. քոօժլքօտաո-իգաղութների առաջացումը բազմաթիվ անդամ պատճառ է դարձել դաժան դատաստան տեսնելու ճրեաների, այլակրոն ճն ազատամիտ մարդկանց ճետ: Օրինակ, 1292 թվին, Հարավային Գերմանիայում նշխարի վրա ԹՅԸԼ քքօմ19105սաո-ի կարմիր գաղութների մասսայական առաջացմանպատճառովխարույկի վրա այրելով աստծուն ղոճաբերեցին 10000 մարդ: կապուտ ոլիզմենտ են առաջացնուի կապտաթարախածինցուպիկները: դեղին դույնի՝ ստա ֆիլոկոկերը։ սն գույնի՝ ազոտաբակտերը, շաբարասնկերի որոշ տեսակներ ն այլն: Ռրոշ տեսակի միկրոբների պիգմենտները կուտակվում են պրոտոպլազմայում, մի քանի տեսակներինը՝թաղանթում կամ արտազատվում ձն արտաքին միջավայր: Տարբեր տեսակի միկրոբների իգմենաներըիրարից տարբերվում են ապիրտի կամ ջրի մեջ լուժվելու ընդունակությամբ: բակտերիաների պիգմենտը լուծվում է ջրում, 2. Կապտաթարախածին Հրաշքի ցուպիկինը ն ստաֆիլոկոկերինը՝սպիրտում (չեն լուծվում ջրում), շաքարասնկերի ն բորբոսասնկերի սե դարչնագույն ւպիգմենտները չեն լուծվում ն՛ սպիրտում, ն՛ ջրում: Մի շարք միկրոբների պիգմենտադոլացումը տեսակային կայուն առանձնաձճատկությունէ, որն օգտագործվում է ժիկրոբների դասակարգ:

ու

ման

Ճափար:

պիգմենաներինշանակությունը ն դերը վերջնականապես Միկրոբային Գտնում են, որ նրանք մասնակցում են միկրոբային բջջի պարզվածչէ, ֆուռտուինթեզինե շնչառությանը, կամ միկրոբային բջիջը սլաշոպղանուն են

ազդեցությունից: միկրոօրդանիզմների կամ ֆոտոբակտերիաներըմիկ1ուսմատու բակտեոիաներ:(ուսատու

անտագոնիստ

րոօրգանիզմներիյուրատեսակ մի խումբ է, որի օքսիդացման պրոցեսուսատու բակտերիաները ները ճամընկնում են լուսարձակման ճետ: ւոարաժվածեն բնության մեջ, նրանք գտնվում են օվկիանոսների,ծովերի ն խմելու ջրերում, Ճճողում,մսի ձկան վրա, միտող ծառերի վրա ն այլ ու

Տ2

տեղերոսի: Լուսատու միկրոբները կարող են լինել դնդաձն ն ցուպիկաձե ինչպես նան բորբոսասնկերից: բակտերիաներից, ԴրունքԽիստ աերոբ են հ չեն արձակում: 'թթվածնազուրկ պայմաններու: լույս միկրոբներ Ֆոտոբակտերիաների մեժամասնությունը ծովային տեսակներին է պատկանում ն դրանով է բացատրվում այն ճանդամանքըչ որ նրանք են արձակում 9-12" լույս լավ աճուի ջերմության պայմաններում ւ. ՎՅՇԼՔ 3--544-անոց լուծույթ թարմ մսի, ձկան կամ այլ մթերքների ուսատու բականրիաները վատ կտորներսլարունակող միջավայրերում: ին զարգանում ուժեղ Հիմնային միջավայրերում ն նեխմանբակտերիանձրի ներկայությամբ: Այղ սլատճառով մսի կամ ձկանվրա ֆոտոբակտերիաների Հալտնաբերումը չի կարելի դիտել որսվես այդ մթերքների որոսկի արձակած լույսը լինում է կաղտավատ ցուցանիշ: Ֆոտոբակտերիաների վուն, կանաչավուն կաւ սպիտակ: կույսի ուժը այնքան էլ մեժ չէ, բայց ֆոտոբակոնրիաների առատության դեպքում կարելի է նույնիսկ մութ սլայմաններում խոշոր իրեր լուսանկարել: Ֆոտոբակտերիաների լույսի ուժի մասին սլատկերացում ունենալու ճամար բավական է ասել, որ մեկ փորձանոթբուլյոնային կուլտուրայից արձակվողլույսի տակ մութ սենյակում կարելի է տեսնել ձեռքի ժամացույցի վայրկլանացույց սլաբի Լույսի արձակումը ներբջջային սլրոցես է, որը Ճճեւտնանք աշլսատանքը: է Փուտոբակտերիաների օրգանիզմում տեղի ունեցող օբռխդացմվան ոռհակցիաների: Այդ երնեուլթը պայմանավորվածէ բջջի ներսում գտնվող ֆոտոժին նյութերով: Քուբմունէ միկոոբներ:Կան միկրոբներ, որոնք իրենց առաջացնող կենսագորժուննհությանընթացքում արտաղրում են բուրավետ բարդ եթերներ. Բուրավետ նյութերը պանրին, կարագին, դգինիներինե այլ մթերքներին լուրաճատուկ բուրմունք են Հաղորդում: Բուրմունք առաջացնողմիկրոբների որոշ տեսակները (ՏԵ. Ը11(0Ճ0ն են կաթնարդյունաբեՏէԼ. քՅՐ8Ը1 ԼԱՏ, այլն) օդտադործվում 11040115 մեջ: րության իսկ որոշտեսակները էլ՝ գինեգորժության ու

ու

ՄԻՋԱՎԱՅՐԻ ԳՈՐԾՈՆՆԵՐԻ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅՈՒՆԸ

ՄԻԿՐՈՑՐԳԱՆԻԶԾՆԵՐԻ ԿԵՆՍԱՓՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ

ՎԲԱ

Գ. ԱՐՏԱՔԻՆ

:

ն կենսագործունեությունը զարգացումը Միկրոօրգանիզմների

սեր-

տորեն կապված են նրանց միջավայրի պայմանների գոյության Հետ: Ռրբան բարենպաստ են կյանքի պայմանները, այնքան ինտենսիվ են ընթանում միկրոբների կենսագործունեության ն զարգացման պրոցեսները:

Մեկրոբներիգոյության միջավայրի

ւիլ

ք.արիա: ո տմ Հ Ի 7 2" թյունից, ն

մ

յ

կ

նույն

ա

Դա

ազդման

Խեան թ արկրոր

ատար:

լարվածությունն

ե

ունի երեք

Միջավայրի բ Տոր: Սա Գոաանա: ԱՐԱ ԱԻՆ ո - աիզթինԻ" Ա աեր, ԱՐ հրեն Աոէ բարձրլ, ւ. Ին իսկ ձունեութ կենսագո ունըթան ինտենսիվությամբ, զուն պայմ րան ՛ փաստոկենսադգործունեությունը նել առավե ո . Պա բարձր անԱ ԱՏՎՈ ավիԲոզի Ա րիարերու րաո րին գոնվում կափավոր միկրոբների ներր որը,ւթ: ' րիաածղծվաւմկն դամննաքոա» չ, ւննեւթյան արդաղաան ե կենոաը

արելնեքլ, ակսում չն

' նվաստ

ալա

րու

լագ

ռ

չա

.

ւ

րանց

պայ-

Ն

են

ջ,

ր

ո

ԳՈՐԾՈՆՆԵՐԻ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅՈՒՆԸ

ՖԻԶԻԿԱԿԱՆ

կա-

ունենալ նրանց զարգացմանվրա, ո Աթրիը նրանք կարող լ կախված է միջավայրիգործոնի լարվուծուուժի աստիճանից,խտությունից ն ֆիզիկո-քիմիական

բարենպաստ ազդեցություն

են

րող

մի դեպքում դործոնները

Մ

ազդեցությունը:Ջերմությունըմիկրոօրգանիղմների Տ.եոմության դգոր,

ղարդացմանն

ինտենսիվ

միկրոբների զարգացումը դադագտնվող ջերմության պայմաններում է: րում աապակ Բո Պարանա րաի լիա 4-ում: են բերված ջերմաստիճանները ՛

են

:

բոօրգանիղ

են

րի

Սա ր

են արտադրում

էչ

338,

ւսա

կ

նվազազույն| Չափավոր Առավելագույն ջերմություն չերմություն ջերմություն

Միկրոբներիտեսակները

Հլոափաային ծովերի

լուսատու

բիանձր

անի է|

եկ Տուբերկուլոզի ցուպիկ Կաթնային ստրեպտոկոկ ուզի Աղին ա աան Բ,

րա

տ

Քորբոաառունկ

՝

Ք..

Ա

--

ր

Քաության՝դիալձկաիկա, 1950

-

'

Ի

1.5. ելքա»

աղյուսակ

առաովկլագրույն

աղդոռցույթյու-

կն

կության արգասիքներ նե այդպիսով փոփոխում միջավայրի նյութերի դոյություն ունի ոչ միայն միջավայրի միակողմանի կազմը:Այսպիսով, ազդեցություն օրգանիզմի վրա, այլն օրգանիզմի ն միջավայրի փոխազդեցություն: Միջավայրի մշտական փոփոխությանշե օրգանիզմի ու միջավայրի փոխազդեցության պայմաններում միկրոօրգանիղմները կորցնում կամ ձեռբ են բնրոււմ նոր ճաւտկություններ, ճարմարվում են ալայմաններին, որոնց շնորճիվ առաջանում են միկրոբների ցեղեր տարատեսակներ,որոնք ժառանգում են ձեռք բերած նոր աւոկությունները: էնգելսը գրում է- օ«ծ.. զարգացման թեռրիան ցույց է տալիս, թե ինչպես, պարզ բջիջից սկսած, յուրաքանչյուր առաջընթաց միմի բույսը՝ կողմ ու մին քայլ, մինչե ամենաբարդ մինչն մարդը՝ մյուս դ բույաը՝ կողմից, եւի ն ողմից, կատարվո է ժառանգականության կողմից, ճարմարողականության մշտական պայքարի միջոցով»: Արտաքինմիջավայրի այն գործոնները, որոնք աղզդում են միկրոծրգանիղմննրի ղարդացման վրա, կարելի է բաժանել երեք ճիմնական խմբի` ֆիզիկական, քիմիական ն բիոլոգիական:

,

:

տաք Բ հրոքինարա մկաաան ասար մ. դերի միջավայրում առնվող իթ Միբոբները քայքայում նյութերը, սինթեղում նոր նյութնբ նյութափոխանա-Հ ն

5--82--ում: Տար-

պայմաններումմիկրոբները դույն ն առավելագույն ջերմաստիճանների են դուրս զարգանալ: նշվաժսաճմաններից թեն թույլ, բայը դեո կարող

միկրոբնե

մասնատում

կենդա-

ավելի

ձաւմար

'

|

ծոններից մեկն է: միկրոօրգանիզմները,, Ջերմության խիստ տատանումներին լավ են ճարմարված:Օրին Հետ, Համեմատած, նիների բույսերի է զարգանալ կարող (ԹՅԸ. Տսեէլ15) ճակ, խուռացուպիկը կարող են զարգանալ ջերմության որոշ բեր տեսակի միկրոօրգանիզմներ աստիճանի սաճմաններում: Այդ պատճառովընդունված է միկրոբների կետ՝ ժեշտ ջերմության երեք 4իմնական զարգացման Համար անճրա ն առավելագույն ջերմաստիճաններ: Զափավոր նվազագույն, չափավոր կերպով զարգանումեն։ նվազաջերմաստիճանումմիկրոբներն

ապա

րենպաստպայմաններ Միջավայրի պայմաններիտնական փոփոխություններն ազդում

ամննագլխավոր

վրա ազդող կենսագործունեության

.`

Փեղտարսանկիր

Բակո

3:

ռ

ո

է

ի

32,5

"

ԲՈ--ՅԵԲ 40-88 "

"

ՏՐ

8-70

8.18

0,5--5

ի

25-27 25--30

ԱՅՑ 31-36 40--55

ինչպես երնում է բնրված աղյուսակից, տարբեր միկրոբներիչասիատարբեր է ն նրանց աճեցնելու ճամար պետք է սւտեղվոր ջերմաստիճանը պայմաններ: ծել ջերմության Համապատասխան

վարակիչ ճիվանդությունլաբորատորիաներում Միկրոբիոլոգիական 32--ում, որովհն թերմոստատներում, ների Հարուցիչներինաճեցնում

ախտածին միկրոբների մեծամասնության չափավոր չջերմատոիճանը ճամապատասխանում է կենդանիների օրգանիզմի չնրմաստիճանին: Բատ չջերմության նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքի միկրոօր-

ճետե

դանիզմները բաժանվուի են երեք ճիմնական խմբի` 1. Պսիխբոֆիլ (ուն. քտլԸհրօ5 -- ցուրտ, ջում6օ0 աիրում եմ) կամ ցրտասեր բակտերիաներ, որոնց զարգացման չափավոր ջերմությունն է 15--20"-ը, նվաղագույնը՝ 0--6--ը, իսկ առավելազույնը՝ 30--35--լ: են պատկանում լուսատու բակտերիաները» Պսիխրոֆիլների խմբին սառն աղբյուրների, լճերի: սառցադաշտերի նե ճյուսիսային օվկիանոսծովերի բակտերիաները, որոշ տեսակի հրկաթաբակտերիաներ, ների բորբոսասնկերը, որոնք փչացնում ինչսլես նան այն բակտերիաներն են սառնարաններում:պաճվող մթերբները։ նրանց կարելի է առանձնացնելնան Հողից Է կեղտաջրերից: 2. Մեզոֆիլ(լոօ505 միջին) կամ՝ միջին ջերմաստիճանսիրող բակէ 25--38--ը, տերիաներ, որոնց զարդացման չասավոր չերմությունն --

ու

ու

նվաղագույնը՝ 10--25"--ը, առավելագույնը 43--Ֆ0՞-ը: Մեզոֆիլ են սապրոֆիտների մեծամասնությունը ն մարդկանց ճարուցիչները: կենդանիների վարակիչ «ճիվանդությունների բոլոր 3. տաթ) կամ ջերմասեր բակտերիաներ, որոնց (16ո0Տ Թնեբմոֆիլ առավեչափավոր ջերմությունն է 50--65--ր, նվաղագույնը՝ 80- Յ85--ր, ու

--

ֆիլները լադույնը՝70---80--ր: Թերւիո

միակ օրգանիզմներն են,

որ

կարող

այդպիսի բարձր չերմաստիճանում զործել: Թերտոֆիլ բակտերիաները նույնպես տարածված են բնության մեջ: Դրանց կարելի է Հայտնաբերել տաբ աղբյուրների, Հողի վերին աղիքների տիղմի ն չրերի մեջ: Բայց շերտերի»ավազների, դոմաղզբի» են զարդանալ միայն այն դեպքում, երբ ճիշված օբյեկտներում կարող միջավայիի ջերմաստիճանը ճամաղատասխանում է թերմոֆիլների չափավոր ջերմաստիճանին: Անճրաժեշտ է թերմոֆիլներից տարբերել թերմոգեն (ջերմածբն) բակտերիաներին,որոնբ իրենց կենսագործունեության ընթացքում անչ ջատոսի են մեծ քանակությամբ ջերմություն՝ միջավայրի չերմությունը Ի տարբերություն թերմոֆիլների» երբեմն Հասցնելով մինչե 95--110": եւսն միջին ջերմության են զարգանալ Թերմողեն բակտերիաներըկարող են

(30 385): պայմաններում

:

Թերմոֆիլ ն թերմոդեն բակտերիաները կարնոր դեր են խաղում կերերի սիլոսացման, դարչնագույն խոտի պատրաստման ն ծխախոտի

տերնների Ճասունացման գործում, նրանց պատճառով է տնղի ունենուի գոմաղբի, ճացաճատիկների, (սուտի, բրդիչ մաշկի ն օրդանական ու մնացորդների ինքնատաբացումը: Ռրոշ դեպքերում նյութերի այլ նյութերի ինքնատաքացումը խուի, Հացաճատիկի ն օրգանական այլ

կարող է ավարտվել ինքնայրումով։ Թերմողեն բակտերիաները ինթնայր ման պրոցեսին անմիջաղպնա չեն մասնակցում, այլ միայն օրգանակա նյութերի ջերմաստիճանը ճասցնում են 9Ջ0100", որից ճեւո ոչնչա-

Թերփոգենն թերմո ֆիլ բակտերիաների կենսագործունեութ շնորճիվ միջավայրի չերմաստիճանի բարձրացման Հետնանքովանջատ վում են մեան ն ջրածին (ցնդող գազեր են), որոնք օքսիդացման ոնակցիաների շնորչիվ բոցավառվում նն։ Ձերմությունը արտաքին միջավայրի Հզոր գործոն է ն ազդում է Ժիկրոօրդանիղմների կենուսկանֆունկցիաների վրա: Այն օդտադոր վում է տարբեր տիպի միկրոբիոլոգիականպրոցնաներ կանոնավորելու նողատակեով:Այսպես, օրինակ,չերմայինդործոնը նում

են:

սանրագործժութ

մեջ օգտագործվում է տարբեր տեսակի պանիրներսռռրառւելու ո

ճամար:

Տարբերջերմաստիճաններում պանիրների Ճասունացման ինթացթում

զարգանում

են

միկրոբիոլոգիականտարբեր պրոցեաներ, որոնք պայմաճամաղատասխանպանրի ճամը ն բուրմունըը:՝ Կնֆիրի պատրաստման ժամանակ զուգաճնո ընթացող երկու տիպի՝ կաթնաթբթ վային հ սպիրտային, խմորման ոլրոցեսներ են ղարդանում, որոնց րնքացքը կանոնավորում են ջերմության միջոցով: Այսպես, 20" ն ավելի բարձր ջերմության դեպքում ավելի ինտենսիվեն գործում կաթնաթթվային բակտերիաները, որոնք մեծ քանակությամբ կաթնաթթու են ջացնում: հակ 15 ն ավելի ցածր ջերմաստիճանի շաքարասնկերն հավորում

են

առա-

դեղքում

ավելի ակտիվ են գործում:

միկրոբնեքի վերաբերմունքն քերմության նկառմամբ իմանալով,

նրանց արճեստական աննդամիջավայրերի վրա Հաջողությամբ աճեցեն Ճա նելու ն բազմացնելու ստեղծում նպատակով որա ւտ ռխանջտրմային պտիմալ պայմաններ: Ֆերմաստիճանիտատանումները տարբեր ձեով են ազդում միկրո-

օրգանիզմների կենտադործուննությանվրա Միկրոբներիվիա բարձր ջերմությունը ավելի խիստ ազդեցություն է թողնում, քան ցածրը: 0պտիմումից ավելի պածր ջերմաստիճանիդեպքում կենօական միկրոբների պրոցեսները թուլանում կամ ամբողջովին դադարում են, բաց միկրոբհերը կարող են չոչնչանալ, Վերջինները իրենց կենսունակությունըպաճպանում են նույնիսկ մինուս Ձ250--ում: Զմնոայինցրտի ն ռառնամանիքների ազդեցությունից միկրոբների մեժամասնությունը չի ոչնչանում,

ժամանակավորապես դադարում է նրանց կենսագործունեությո որ ցաժր ջարմաստիճանը լայնորեն օգտագործում են սառնարաններում կենսամթերքները (միս, ձուկ, կարագ, ձու, կաթ է այլն)

Հայտնի է,

վիչանալուց պաճպանելու նպատակով:

վրա խիատբացասական ազդեցություն է գործում մի Միկրոբների ջանի անգամ կրկնվող սառեցումն Հալեցումը: 0րինակ՝ պարատիֆի ու

բակտերիաներնայդպիաի պայմաններում ոչնչանում

ընթացքում:

են

մի քանի օրվա

է թողնում բարձր ջերմաստիճանը: ՍպորչառաԱյլ ազդեցություն ջացնող բակտերիաների մեծամասնությունը 50- 705 ջերմության ազ60. ջերմության պայմանդեցությունից ոչնչանում է: Բակտերիաները 10--15 ներում ոչնչանում են 30 րուղեի ընթացքում, 70"-ում՝ րուեխ ընթացքում, 100"-ուփ՝ անմիջապես: Բարձր չերմության ներդործությամբ բջջի սպիտակուցները մակարդվում են, որի պատճառովմիկրոբները ոչնչանում են: Բարձրջերմության նենրդործությաննկատմամբ ավելի դիմացկուն մեն բակտերիաների սպորները: Սրինակ՝ սիբիրախոի սպորները եռացնեզուն դիմանում են մինչե 15 րուղե, իսկ կարկամախտի սպորները՝ 8 ժամ: բարձր` ջերմությունն օգտագործվում է միկրոբնեԳործնականում բին ոչնչացնելու նպատակով: Ջուբության ազդեցությունը: Միկրոօրգանիզմների կենսական պրո-

ցեսները տեզի են ունենում ջրային լուծույթներում: ջրի մասԱռանց նակցության տեղի չի ունենա միկրոբային բջջի սնում, շնչառություն) նյութերի սինթեզ ն մասնատում: Խոնավության բացակայության պայմաններում դաղարում է միկրոբային բջջի կենսագործունեությունը հ նա կարող է մաճանալ: 9որության նկատմամբ տարբեր տեսակի միկրոբների դիմացկունությունը միատեսակ չէ, Ստաֆիլոկոկերիչորությանը դիմանում են 5 տարուց ավելի, կաթնաթթվային սոարի, տուբերբակոնրիաները՝ Չ կուլողի ճարուցիչը՝ ամիս, պարատիֆինը՝ ամիս, խոլերայինը՝ 2 օր ավելի լավ դիմացող ուղորները տասնյակ տարիներովկարող Ջորությանը են պաճպանել իրենց կենսունակություն խոնավության բացակայության մլաւյյմաններումմիկրոբները ամիաներ, տարիներ, նույնիսկ տասնյակ տարիներկարող են իրենց կենսունակությունը սրաճպանել, բայց զարգանալ, աճել ն բազմանալ չեն կարող: ելնելով միկրոբների այդ առանձնաճատկությունից, գործնականում աննդամթերքները(միս, ձուկ, կաթ, միրգ, կանաչեղենն այլն) ն կերերը(խոտ) վչանալուց պաճպանելու նպատակով չորացնում են: ներկայումս մի շարք օգտակարմիկրոբային մաքուր կուլտուրաներ սլաճղանվում են չոր վիճակում: Սրինակ՝կաթնարդլունաբերությանմեջ որսլեսմակարդ օգտագործում են չորացրածկաթնաթթվային բակտերիաներ, անասնաբուժական բրուցելոզի ն ճավերի ժան ախի պրակտիկայում դեմ՝ չորացրած վակցինաներ: Խլութեբի կոնցենտաշացիսյի ագդեցությունը: ինչպճո նշեցինք, ջուրր միկրոբների կենսագործունեության չամար ամենակարնոր գորժոններից մեկն է, բայց եթե Հաղեցած է օրգանականկամ անօրգանական

նյութերով, նրա մեջ միկրոբները չեն զարգանա ն չեն բաղզմանա: ՆյուԹերի բարձր իստությունիլուծույթներում բացասական ազդեցությու է ունենում միկրոբների կենսադործունեության վրա: Այդպիսի այմաններում միկրոբները ենթարկվում են պլաղզմոլիզի (տե՛ս «Միկրոբնե հ կարող են ոչնչանալ: Աղերիբարձր խտության այդպիսի աղսնումբռ) դեցությունը միկրոբների վրա դործնականում օգտագործումեն սննդամթերքներից պաճածոներպատրաստելիս: Օրինակ՝միսը աղելու ճամար ավելացնում են 3046, վարունգի Համար՝ 12ձկան Համար՝ 2006 Ւ, մուրաբաները պաճպանվում են շաքարի բարձր տոկոսային լուծույթներում ն այլն:

1500,

Ճառագայթային

Էնեւգիտյի ազգեցությունը Ճառագայթային էներդիայի տարբեր ձները տարբեր ազդեցություն էն գործում միկրոօրդանիզմների վրա: Ճառագայթների որոշ տեսակներ ռպանիչաղդեցություն են գործում միկրոօրդանիզմների վրա:

Ճառագայքայինէներգիայի ազդեցությունը միկրոբների վրա կապն Բջջի պրուռուղլազմայի միկրոբային Քիմիականսիո-

ված է միջավայրի

ինչպես փոխությունների,

վա ընթացքում կարող

ենն

ջերմային

գանիղմներին։ Բնականցրված լույսր ավելի թույլ աղղեցություն է ունենում միկրոբների վրա: Միկրոօրգանիզմների մեծամասնությունը լուլ-

սի կարիք չեն զգում ն լավ զարգանում են մութ պայմաններում: Այդ է պատճառը, որ լաբորատորիաներում արձճեստական աննդատու միջավայբերի վրա ժիկրոբներին աճնցնում են մութ պայմաններում: կույսի ւլաճանջ են զդում միայն ռլուրոլուրային նհ կանաչ ժծմբարակտերիան

ախտածին միկրոբներն ավելի Րնդճչանրապես քան սապրոֆիոները: նկատմամբ,

ներգործության

պղգայուննն

լույսի

Միկրոբներիվրա արեգակի ուղղաճայաց ճառագայթների գործած աղդեցությունը ակնառու կերպով Ճճաստաւվումի է վ, ի. Պալադինի փորձով: նա Պետրիիթասում դտնվող ագարային միջավայրի վրա կատարեց սիբիրախտի բակտերիաներիցանքս, որից ճետո թասը ենթարկեց տարբեր տնողության արեգակիուղղաճայաց ճառագայթների ազդեցության: բերված են աղյուսակ 5-ում: Փորձի արդյունքները Ա

Ծիբիախի

ցուպիկնեի ոչնչացումըաբեի ուղղաճա յա ներ

Ազդման տնոր

(բ ժյունը

ուլելի

1գ

դորժոնիազդեցության ճետ: ժամրուղեների կա 1-2 ճառագայթները Ճամարյչաբոլոր ոչնչացնել տեսակի միկրոօրնակ

ուղղաճայաց Արեգակի

|Ա

ւ-

ով

լ

ճա

գա

գործ ությմբ

ղութնելի

վան ակը

կմե Թր

տմողու-

պեներով)

րո

ղյուսակտ

ագաթ ճառ

Աճաժ

նեի դ

Ք. |

աղութների

անսկր

«

«

Աղյուսակում բերված տվյալներից երհում է, որ սիբիրախտի ցուրուլեի ընթացքում: ոլիկների Ժեծամասնությունը ոչնչացել է 10--20 փակ20 րուլեում ոչնչացել են բոլորը: Հողի մակերեսային շերտերում, ջրում, օդում, բույսերի վրա, բնակելի շենքերուի ն անասնաշենքերում գտնվող միկրոբների զգալի մասը ոչնչանում է արեգակի ուղղաճայաց ճառագայթների ն ցրվաժ լույսի ազդեցությունից: Այդ է սլատճառը, որ արնի լույսին կարնոր ճիգիենիկ նշանակություն է տրվուի։ Բնակելիշենքեր, Հանդատյանտներ, սանատորիաներ, դպրոցներ ն անասնապաճականշենքեր կառուցելիս լուսատարածության մեծության վրա ճատուկ ուշադրություն է դարձվում: վաղուց ճայտնի է Հետնյալ ասացվածքը «ւր չի թայվանցում արնը,

այնտեղ ճաճախ դալիս է բժիշկը»: Դա նշանակում է, որ մութ ե խոնավ շենքերում միկրոբներն իրենց զարդացման ճամար բարենպաստ պայմաններ են գտնում ն մարդիկ կենդանիներըճաճախ են Հիվանդանում: Միկրոբներիվրա սպանիչ ազդեցություն են գործում ուլտրավանուշակաղույն ճառագայթները: Այդ ճառագայթներիազդեցությունից ժմիկրոբները ոչնչանում են մի քանի րոպեի ընթացքում: Ուլտրամանուշակագույն ճառագայթներըկիրառվում նն ջուրը, կաթը ն բարձր չերմության ազղեցությունից քայթայվող նյութերն ստերիլացնելու ճամար: Այդ նույն ճառագայթներն օգտադորժուսի են վակցինաներ, շիճուկներ, անտիբիոլաբորատորիաների, վիրառատանոցների, սլանրի տիկներ պատրաստող կարադի գործարանների ն մախ վերամշակման ֆաբրիկաների օդը ստերիլացնելու Համար: Ուլորամանուշակագույն ճառագայթներով բուժում են մաշկի տուբերկուլողր, թարախային բորբոքումը ն մի շարթ այլ ու

ու

զբվանդություններ: Ռենտգենյան ճառագայքների ազդեցությունը

միկրօրգանիզմների

վրա կախված է նրա դողայից: Փոքր դոզաների կարճատն ներդորժությունը խթանու) է միկրոբների աճը, նրանց ղարգացումն ու բազմացումը: Մեժ դողաներից միկրոբները ոչնչանում են: Ռադիոակտիվնյութերի ճառադայթման ազդեյությունը միկրոբ-

ների վրա նույնպես կախված է ղողայից, Մեժ դողաներիազդեցություեի միկրոբային բջիջը սկզբուի ենթարկվում է ախտաբանականփուխոխությունների, ճետո ոչնչանում: է։ Միջուկային ճառագայթման նկատմամբ միկրոբների դիմացկունությունը կենդանիներիդիմացկունությունից մի քանի ճարլուր ն ճազար անդամ բարձր է: Էլեկտրականության

ռագիոալիքի

ն

ուլոանայնի

ազդեցությունը:

Հաստատուն ն փովիոխական էլեկտրական չոսանքները միկրոբներիվրա թույլ ազդեցություն են գործում: Բարձրլարվածության էլեկտրականուէն: միկրոբները ոչնչանում

թյունից ԵՍ

երկար ռադիոալիքները(100 բարձր) ինչպես եծրնում է չեն աղդում միկրոօրգանիզմների վրա, իշկ կարճ` 10- 50 մ երկարության, ն. առանձնապես ուլտրակարճ ոասդիոալիքներըսպանիչ ազդեցություն են գործում նրանը վրաւ միջով կարճ ն ուլտրակարճ ռաղիոալիքներ Միջավայրի անցնելի առաջանոււի է բարձր լարվածության փուխոխական ճոսանքյորի սլատճառով միջավայրիջերմաստիճանը բարձրանում է ն միջավայրումգտնվող են: միկրոբները ոչնչանում մ

են տվել, որ ցույց Հետաղոտությունները ուլտրաբարձր լարվածության Հոսանքը կարելի է օդստագործելորոշ սննդամթերքներ ռտերիլացնելու ճամար:

Միկրոբների կենսագորժունեությանվրա բացասական աղդեցություն կարող է ունենալ նան ուլտրաձայնը:: ալիքների ազդեցությունից Ռւլտրաձայնի ինակոիվանում են ֆերւննտները,տոքսինները 1 վիրուսները կաւի լրիվ քայքայվում են բաղմաբջիջ ն միաբջիջ օրգանիզմները,այղ թվում նան միկրոօրգանիզժն օզտաղործուր Ռւլտրաձայնն

ներբջջային ֆերմենտներ, վիտամիններ ստանալու Ճամփար: կարելի է խմելու ջուրը րիլացնելուլտրաձայնի միջոցով: օիններ

հն

ն

Շաժմաճ

ն

ճնշման

ազզեցությունք:

տոքտռե-

մեխանիկ

Շարժման կամ

կան ճարվածների նկատմամբ միկրոբների տեսակները տարբեր դիմացեն կունություն ցուցաբերոււի: Շարժվողմիկրոբները մեյսանիկական Հաբվածներին լավ են դիմանուսի: Հոսող Ճաւինմատաբար ջրերում միկրոբների

Սեժամառնությունը ոչնչանում է: Սրվակիմեչ լցված ջրի ժիկրորային դիթր (էմուլաիան)անականորեն (1-9 օր) թափաարելիսմիկրոօրդանիղմները քայքայվում ն ոչնչանում են, իսկ եթե սրվակի մեջ դանվող ճեղուկին ավազ կասիապակու ավելացնենք, միկրոբները կքայքայվեն վելի

արագ:

քրորներ

:

ճնշմանը Մթնոլորտային

միկրոօրդանիզտները բավականին դիմամթե. ճնշման պայմաններում չեն կորցնում խմորում առայացնելու Ճառոկությունը։Միշարք բակտերիաներն բորբոռասնկեր դիմանում են նույնիակ 3000 մթն.ճնշմանը: Բնական ալալւիանեն երում միկրոօրգանիզմներ գտնվում օվկիանոսների 11 կմ խորություններում,ռրտեզ ճնշոււր 9000--11000 մթե. է, Այուլիսով, ինչպես տեսնում ենք, մթնոլորտային Ճնշումը գործնականորենչի ազդում մ ինրոօրգանիզմներիվրա: նում

են:

Շաքարասնկերը

աաա

աիասելով Ճասկացվում լ է մեկ վայրկյանում 20000-ից բարձր Հաճախակամեխանիկական տատանումները: Մարդու "ականջը այդպիսի ձայն ընդունել Հե կարող: ներկայումս ճաջողվումէ ստանալ մի քանի ճաղար կիլոչեից ճաճախակաՃարյուր նությամբ ուլտրաձայեւ «րորաձայն

նության

ԻՄԻԱԿԱՆ

ԳՈՐԾՈՆՆԵՐԻ

Թի

ԱԶԴԵՑՈՒԹՅՈՒՆԸ

աղերը:Այդ աղերիանբան նոլ

նճյութեւի

ազդեցությունը:

Միկրոօրգանիցմներիվրա

քիմիական նյութերի ազդեցության առանձնաճատկություններիուսումնասիրությունը դորժնական կարնոր նշանակություն ունի, որովճետն են շարք Քիլի ական ւիի նյութերօգտագործվում վարակիչԴիվանդությունների ճարուցիչների ոչնչացմանչ սննդանյութերը ն բուժիչ պրեղաայդ ճարԲացիդրանից, րաններըվփչանալուըցսլաճպանելու նպատակով: նան է դեւք ցի ուսումնասիրությունը մղայպայմանավորված միկրոբների նոր Քիմիական Միջոցների ճայտնադգործման չանքարելու նալաւռակով

ճրաժեշտությունով: Տարբեր

նյութերի տեսակի միկրոօրգանիզմներ քիմիական:

նկատ-

են ցուցաբերումի: մամբ տարբեր դգայունություն կուր դիմացկունություն Ասլացուցվածէչ որ մի քանի քիմիականնյութեր (ոլեպոոնի, ճանքա-

աղերի Թույլ կոնցենորացիաների՝ 0,0018--0,002 06) առաջացնում միկրոբների դրական խեմոտաքսիս (ձրբ միկրոբները ձգտում են մոտենալ քիմիական նյութին), մի շարք այլ նյութեր (Թթուներ, Հիմքեր, ժանր մետաղների աղեր)՝ (երբ միկրոբները բացասական խեմոտաքսիս են խուսափել ցույց է ալիս ձգտում նյութից):Խեմոտաքսիսի երնույթը կենդանի բջջի գրգովելու ընդունակությունը, նրա պատասխան ռեակցիան բջչի մեջ թավանցող նյութի նկատմամբ: Քիմիականնյութերը կարող են աղդել կամ ժիկրոբույին Բջջի առանձին ֆունկցիաների վրա, կամ դադարեցնել միկրոբի զարգացումը ն աճը» կաժ ոչնչացնել նրան: Թույլ կոնցենտրացիայիորոշ նյութեր կարող են նույնիոկ խթանել միկրոբների զարգացումը: քիմիական նյութերի ներգործության ժեխանիզղտեսակի Տարբեր մր տարբեր է: Սպիրտը, եթերը ն ճիմթերի թույլ լուծույթները լուժում են միկրոբային բջջի կազմում գտնվող ճարպանման նյութերը. մեժանրը ն թթուները տաղների աղերը (սուլեմա,ոլղնձարջասոլ), ֆորժալինը մակարդում են բջջի սպիտակուցները: օզոնը, ջրածնի գերօքսիդը, կալիուն ազոտային թթուն մի պերմանգանատը,քլորակիրը, քլորը միկրոբային Բջջի օրգանականնյութերը թայքայում են օքսիդացման ճանապարճովգլիցերինը, աղերի ն շաքարի խտացրած լուծույթներն ազդում են օսմոտիկ ճնշման վրա: Քիմիական նյութերի ազդեցության ակտիվությունը ժիկրոօրգանիղմների վրա կախված է նրանց կառուցվածքից,կոնցենտրացիայից, ազդման տնողությունից, միջավայրից (որտեղ գտնվում է նյութը)» ժիուժից տեսակի դիմացկունությունից: ջավայրի ջերմաստիճանիցն միկրոբային միացություններից միկրոբների ճամար ամենաուժեղ Անօրգանական թույներն են ճամարվում ծանը մեռ աղների, Ճաւտկապեսսնդիկի ն արժային

են

ու

ազդեցությունը բակտերիաների

1:100000 խտության խտության մինչն դեսլքումբակտելուժուլթներում,իսկ բիաների մեժամասնությունը ոչնչանում է մի քանի րոպեի ընթացքում: վբա սպանիչ ազդեցություն են դորժոււի կարբոլաթթյվի Բակտերիաների ն ֆորմալինի 2 Տնկ-անոց լուծույթները: 120-անոց Քիմիական բոլոր թունավոր նյութերի բարձր կոնցենտրացիայի լուծույթներն ավելի ուժեղ են ազդում միկրոբների վրա, քան թույլ լուժույթները:Ռրոշ դեպքերումնյութերի թույլ լուծույթները նույնիսկ Օրինակ՝ սւռրեսոոցիդիԹույլ խթանումեն միկրոբների զարգացումը: Հարուցիչի աճը ն զարգացումը լուծույթըխանում է նեկրոբացիլողի Քիմիական նյութերի ախտաճանիչարդյունավետությունը կախվաժ է 7:1000

Քիմիական

ուռ

վեգետատիվձների վրա արտաճայտվում է արդեն 1:5000

սիբիրախտի Ճճարուցիչի ուլորային ազդման սնողությունից:Օրինակ` ձենրը կարբոլաթթվի Տս«անոցլուծույթից ոչնչանում են 14 օրից ոչ մինչդեռ վեդնտաւտիվ ձները ոչնչանում են անմիջապես: Ազդման շուռ, Բարձր կախված է նան միջավայրի ջերմաստիճանից: տնողությունը է քիմիական նյութի տռլաուժեղացնում (40՝-իցբարձր) ջնրմաստիճանը նիչ աղդեցությունը: լավ են արտանյութերի ախտաճանիչ ճաւտկությունները Քիւիական են լուժված: ճուղիչսպիրյոի, ացետոնի Հայտվում,երբ նրանք ջրի մեջ մեջ լուծվաժ քիմիական նյութերի բակտերիցիղ Հատկությունները Ճաժեփատաբար թույլ

են

արտաճայտվում:

'

առկայությունը (թարալո, նյութերումոողիուկուցների Ախտաճանվող ախր,խորի:) թուլացնում: է Քիմիական նյութերի ազդեցությունը, որով-

սպիտակուցները ն նրանց վրա թույների ազդեցության ճետնանքով շրջապատում են միկրոբային բջիջը ն դժվաառաջացած արդասխիքները նյութերի ժոււսքընելումեջ: Օրինակ, րացնում Փիխիիական սիբիրավխոխ հոսրացուժից, ցուպիկները ջրի մեջ ոչնչանում են սուլեմայի 1:50000 նուրացումից: իսկ չիճուկի մեջ՝ 1:2000 միկրոբներ տարբեր կայունությունեն ցուցաբեՏարբերտեսակի րում քիմիական նյութերի նկատմամբ: Սպորներչառաջացնողբակտերիաներից ախտաճանիչնյութերին ավելի լավ են դիմանում ստաֆիլոկոկեայդ սլատճառով նրանց օգտագործում են քիմիական նյութերի բակբը, սերիցիդ «ճաւկությունները ստուղելու նպատակով: Տուբերկուլոզի ցուպիկները ճարպամոժանմաննյութերի առկայության շնորճիվ բավական կայուն ժիկրոբներ են Համարվում: Միկրոբներիդիմացկունությունը կախված է նան նրանց քիմիական. կազմից: Գրամդրականժիկրոբները գենցիանվիոլետ, մեթիլվիոլետ ն կրիստալվիոլետ ներկերի Հանդեպ ավելի զգայուն են, քան գրամբացասականները։ Պենիցիլինըն գրաժիցիդինը՞իմնականում ազդում են գրամՀետն

64.

գրամբացասականմիկրոբների վրա: դրական, իսկ ատրեպտումիցինը՝ նկատմամբ սպորներն ավելի ազդեցության նյութերի Քլոիական են ցուցաբերում, քան բակտերիաների վեգեբարձրդիմացկունություն ժամանակ միշտ է պասոճառր, որ դեղինֆեկցիայի ձները: Այդ տատիվ չի Հաջողվումսպորները ոչնչացնել: Սիբիրախտիսռլորները կարբոլաթթվի 5նն0-անոցլուծույթից ոչբնօրվա ընքացքում, ֆորմալինի 1070-անոց լուժույչանում էն 15--40 լուծույթները մինչդեռ այդ նույննյութերի 106-անոց Թից՝ ժամում, մի քանի կամ նրանցվեգետատիվձները ոչնչացնում հեն անմիջապես բունի

ընթացքում:

Թթվածնաղուրկ պայմաններում թուլանում

ված է արտաճայտել բէ

նշանով, որը ջրաժնային իոնների կոնցենտրաէ: Միջավայրիոհակցիալիկամ ջրածնլ լոգարիթմն ցիայի բացասական իոնների կոնցենտրացիայի փովոխումից փոխվում է միկրոբային բջջի մակերեսիլիցքավորումը, որի Հետ կապվածփոխվում է նան բջջի Թավփանպելիությունը առանձին իոնների Համար: Տարբեր տեսակի միկրոօրգանիզմներիզարգացումն ընթանում է շրջապատող միջավայրի տարբեր քէԼի պայմաններում: Բորբոսասնկերը ն ւիեծամասնության ճաւիար ամենից նպաստավոր շաքարասնկերի թույ: թթվային միջավայրն (թ-ը 6,0) է. բակտերիաներըլավ են նում չեզոք կամ թույլ Հիմքային միջավայրում (բՒԼը 6,5--8,0), 4-6 ցածր ն 9-ից բարձր բՒԼի պայմաններում բակտերիաներիմնժամասնոււին: թյունը չի ղարգանում. զարդանոււիեն քէ1-ի ատման բորբոսասնկերը 111,0 չայն՝ միկրոբների զարգացհան ՔԷԼիԻսաճմանները բերված են աղյուսակ 6-ում:

է անհրոբ միկրոբների

խիստ բացասաբար իսկ նրա առկայությունը կենսադործունեությունը, աղղեցուԹթվածնի անանհրոբների զարգացմանվրա: է անդրադառնում են ոչնչանալ: թյունից անահրոբները նույնիսկ կարող ածժտարբեր զգայունություն են պուցարբերումի Միկրոօրգանիզմները խաթթու դազի նկատմամբ: Ներկայումս ապացուցված է, որ ինչես

քէԼ-ի սաճմաննեշր Տարբերմիկոբոօոգանիզմնեւի -

.

կաթնաթթվային

արան

աոա Ալբային

ՇՕ»-ի առկայությունը արգելակումէ շատ տեսակի ժիկրոբների (50--8076) ղարգացումը, իակ նրա ավելի բարձր կոնցենտրացիաները Լրիվ դադարեցնում են միկրոբների զարդացումը կամ նույնիսկ ոչնչացեն նուտ են նրանց: Ածխաթթու զաղի այդ ճատկությունը օգտագործում Հանքայինչրերը, լիժոնադը ն այլ տեսակի լոհլելիքննր ւառածոյացնե-

20--3096

բենղդոյառավիցիլաթթու, մեջ փոքր բորաթթու, թանակությամբ Ֆրանց են թթու, գլիցերին կամ այլ տեսակի նյութեր Միջավայոի ռեակցիայի ազգեցությունը:

ավելացնում:

կենՄիկրոօրգանիղմների

ասդործունեությունն ընթանում է միջավայրիտրոշ

երում.Միջավայրի թթվությունը ն

ՕԼ

իոնների

նե

սառմանոհակցիայի

ճիմքայնությունը կախված

են

ոհակցիան բնդունՄիջավայրի կոնցենտրացիայից:

սաշմանները

աա ԱԵ

Ա

Ցուղաթթվային բականրիաներ

4,7--8,5

նեխման բակտձրիաներ Ազոտ յուրացնող բակտերիաներ

58-94

5,6--9,2

ԱԱ արիր

ճամար:

նն բժշկական Վարակազերծողքիմիական ֆՖյութերը օգտագործվում ե անասնաբուժական պրակտիկայումվարակիչ չիվանդություններիդեմ են նան սնրնռլայքարելու նպատակով: Այդ կարգի նյութերը կիրառվում ն մեջ տարբեր չտեսակի դյուղատնտեսության դարդյունաբհրության ն իրեր փչանալուց պաճպանելուճամար: Մրգի» պտուաննդամթերքներ ղից, բանջարեղենիցպատրաստածպաճածոներըպաճպանելունպատակով

ք-ի

Միկրոօրդանիզմներիտեսակները

Բայց ԸՕ»-ի բարձր կոնպրոցեսներում: նյութափոխանակության է միկրոբների վրա: դործում ազդեցություն բացասական ցենտրացիան են որ մթնոլորտում կասի լուծույթում ցույց տվել, Հետաղուռությունները Բջջի

լու

Աղյուսակծ

.

զարգայման անչրամիկրոբների

ո

սաճմաններում: Աւանձին

ավելի

Համար այնպես էլ անակրոր էն, Այն ոչնչանում ԸՕշ։ միկրոբները ՇՕչ-ի բացակայությունից ժեշտ է է խաղում` միկրոբային (մի Քիչ ավելի, բան մթնոլորտում) ակտիվ դեր

անրոբ,

զարգա

3,0--

ԳԱԻ

Սիբիրախտի Ճարուցիչ Պարատիֆի ճարուցիչ

6.0--8,5

4,5--8,0

Բորբոսասնկեր Շաքարասնկեր

1:2--11,0 .

3,0--7,0 ւ

Աղյուսակումնշված քԷԼի սաշմաններից դուրս տվյալ բակտերիս: ների կենսագործունեությունը ք, Միկրոբիոլոգիական մի բու դադարում նի պրոցեսների ընթացքում միկրոֆլորայի կազմի փոփոխումը բացա տբրվում է ջրածնի իոնների կոնցենտրացիայիփոփոխությամբ: 0րինակ, սիլոսի Ճասունացման բույսերի վրա դտնվող բոլոր տեսակի ընթացքում բակտերիաներընախ բազմանում հն, իսկ 1--Տ օրից Ճետո, երբ սիլոսբ մեջ

թթուներ որոշքանակությամբ

են

նեխման բակտերի:»կուտակվուի,

թ

Ջ

դասընթաց Միկոոբիռլոգիայի

նե ների կենսադործունեությունը կանդ է առնում կաթնաթթվային բակտերիաների պարդացմանճամար պայմաններ են ատեղծվում: Սիլոսխ թթվության բարձրացմանըզուգընթաց կասեցվում է կաթնաթթվային ն նպաստավոր կոկերի կենսագործունեությունը պայմաններ են ստեղժվում կաթնաթթվային ցուպիկների ղարդացման Համար, որոնց: աճն ու դարգացումը ջրածնային իոնների կոնցենտրացիայիբարձրաքման Հետ միասին դադարուսիէ ե սիլոսի Ճոպունացումը Համարվում է ավարտված: Այսպիսով, սիլոսի ճասունացմանժամանակԻՒԼի փովոլսման Հետ. ւիւսռին Ֆելխւիանբակտերիաներին փոխարինում են կաթնաթթվային կոկերը,. հսկ վերջիններիս՝կաթնաթթվային ցուպիկները» բարձր թթվության ազդեցությունից շատ տեսակի միկՄիջավայրի րոբներ նույնիսկ ոչնչանում են, Թթվային ոնակյիան առանձնապես վարչ նիչ է նրամանբակտերիաների Համար: Միջավայրի բարձրթքվությանը ջոռ|Են դիմանում այն միկիոբները,որոնք իրենց կենսագործունեուավելի թյան ընթացքում թթուներ են առաջացնում: Այդպիսի միկրոբներից են թացախաթթվային ն կաթնաթթվային բակտերիաները նկատմամբմիկրոբների ցուցաբերած տարբեր վերաբերմունՔԷԱ-ի Քը գործնականում Ճճաշվիեն առնում արճեստականսննդամիջավայրեր՝ պատրաստելիս խմորման պրոցեսները կարգավորելիսն որոշ կենսամթերքներ ու կերեր փչանալուց պղաճպանելուդեպքերում: .

՛ ,

ՍՏԵՐԻԼԻԶԱՑԻԱ ԵՎ

ԴԵԶԻՆՖԵԿՑԻԱ

աք

Գործնականում վարակիչ ճիվանդությունների.Հարուցիչներին, որոշտեսակի կաթնամթերքներն կեբերըփչացնոդ ն վիրաբուժական պրակու յոիկայում օգտագործվող գործիքների, դեղանյութերի վիրակասայիր վրա գտնվող ձյութերի միկրոբներըոչնչացնելու Հաժար լայնորեն օգտաու

Քիմիական դործոնները: կամ նրանց կենսագործու ոչնչացնելու, Հայտնիեն միկրոբներին Ք: ությունըդադարեցնելու եղանակները` թետնլալճիմնանկան: ստեռիլի-` զացիա,դեզինֆեկցիա, ասպախ`՝ անտիսեպտիկա-ն, Աաերիլացմանկամ ւմլոյցման. ժամանակԼ̀իիՎոչնչացվում .են:

դործում

են

ֆիզիկականու

ապորային 4ննրը:.

միջոցո» տինդալիզացիայի կամ են մետաղյա գաղայրոցի ալիրտայրոցիբոցիվրաատերիլացնում

զացխայի ն

ցանքսի ճամար օգտադործվու միկրոբների ե ու ժածկապլակիները:՝ օղակները, առարկայական ոուակիներն պլատինե ն. Այս եղանակը ճիմնականում փիրառում աթոթատորիուներում:

են դնում, նրա վրասդասավորումեն գործիքները(պինշերտ կամ մառլյա ն ցետ, մկրատչլանցետ, ասեղ, աքցան, շպրից այլն), ապա ավելացնում ու ջրի եռալը: եռացնում մինչե էն աոդայաջուր տաքացնում վեղետատիվ միկրոբների եսակի են 10--30 որի ընթացքում բոլորտ̀ բուղե, ոչն չանույնպես` մեծամասնությունը Սպորների ձեերը ոչնչանում

200-անոց

ենի

բացառությամբմի քանի տեսակի միկրոբների(կլարկամախտ սպորների, որոնթ կարող են կարճատն եռաց-. Հարուցիչների) բոտուլիզմի պաճպանել: նելու դեպքում փրենց կենսունակությունը կատարում Հոսուն գոլոոշիով ստերիլիղացիան են կոխիապարատում

նում

է,

մասում չուր. կամ ծորակըբաց ավտոկլավում, 100"-ում: կաթսայի ստորին ն ու առարկաները, են լցնում: "տեղավորում ստերիլացվող միջավայրերն են տաքացնում մինչն եռալը: Առաջացածգոլորշուներգործությամբ ջուրը

են: նյութերը ստհրիլացվում

:

|

գոլորշիով միանվագ ատերիլացումըչի ապաճովում բոլոր միկրոբների-չրիվ ոչնչացումը: Ալդ պատճառովատերիլացումըմի քանի ստերքլացումը անդամկրկնում են, այսինքն՝ կատարում են կուտորակային 20--30 ուեն տնողությումբի րոպե 2--3 օր, օրվա դեպքում որի ընթացքում, են: ստերիլացնում նյութերը կոխի ապարատում ստերիլացումըկատարում են Ճերգոլորշիով տակգտնվող ճնշման մետիկ փակված ավտոկլավում, ուր գոլորշին կուտակվելով բարձրացբարձրանում նում է մթնոլորտային ճնշումը, որին Համապատասխան Հոսուն

.

են

նան

ջրի

կեւոն

հուն

ու

գոլորշու

ւուիչերմաստիճանը: Ավաոկլավին

րացված մանոմետրի ցույց տված ճնշման լուրաքանչյուր աստիճանը է որոշ ջերմաստիճանի(աղյուսակ 2): գոլորշու Համապատասխանում Աղյուսակ

'

աիկրոռրգանիզմների ինչպեսվեգետատիվ, այնպեսէլ Հոսուն ՝դոամլացումըբ կատարում են բոկիչ "եռացնելու. Ջերմալին, լորշու, չոր օդի,. աստերիճնշմանտակ գտնվող գոլորշու տացացրած այդ թվում դորժիքները,

եռացնելու:դեռլքում ստերիլիզատորիՃճատակինբամբակի բարակ

-

լ շռշումը (1թե-ով) -

-

Ար

Ս

նրմաստիճանը

՝

0,5

Ցերմաստիճանը | Ճնշումը (մթնով)

113.0

ոա ՛

2,0 2,5

134,0

ոտ .

ոա

'

թշ

.

վեզեԱվտոկլավում 120"-ում բոլոր տեսակի միկրոօրգանիզմների 15--20 Մտերիլին հնչ ոչնչանում րոպեում տատիվ ապորային ձնեերը պրակտիկալչում օդտադործում են լաբորատոր ղացման այս "եղանակը լուծույթներ, գործիքներ, տարբեր տեսակի նյութեր» աննդամիջավայրեը,

մրգի մսի»ձկան, բանջարեղենի, նակ սննդարդյունաբերության՝ ինչպես

Համար: ստերիլացնելու "Կպաճածոներ

Փ

չոր օդով վատարում Սոռհրիլացուր տաքացբաձ

չորացնոլւ էլեկտրական պաճարանում (Պաստյորի վառարան), որտեղ օդի տաքանում 1--ջ ժամում 10--15 է 150--200"։ Մինչն 150--160"՝ կամ մինչե 180`՝ բողլեում տաքացրած օղը ոչնչացնումէ միկրոբների ինչես վեղետառտիվ, այնպես էլ սպորային ձննրը։ Այդ եղանակով ամլացվում են թղթի մեջ փաքաքած ապակյա անոթները, բամբակը, մառլյան ն այլ տեսակի նյութեր: չոր են

մասնակի ստնրիլացում Ցաստերիզացիան (պաստերացում)

է, որի 56--70՝, է նյութը տաքացվում րուղե կափ գեպքում մինչե 80--935, 10--Տ5 հողե տնողությամբ։ Այս եղանակը 4«իմնականում օգտագործում չն զաթի ն սերի մեջ ախտածին միկրորների (տուրերկուլողի, բրուցելողի տիֆի, դիզենտերիայի Հարուցիչների ն ախտածին ատրեւպարատի տոկոկերի)ոչնչացման, ինչպես նան մի շարք սննդաժթերքների (գինու, դեպքում ոչընգարեջրի ն այլն) ամլացման ճամար: Գառստերիղացիալի են միկրոբների վեգետատիվ ձները, սպորային ձները չանում պաճայանվում են։ Այդ պատճառովպաստերիղացիայիցՀետո նյութի ջերմաստիջանը պետք է անմիջապես իջեցնել 10--115, որպեսզի մնացաժ սպորները չբավմանան ն Հնարավոր լինի մթերբը որթան «Հնարավոր է չծլեն պաճղպանել փչանալուց: Գրկար

ֆի,

ու

Տինդալիզաըիանկամ տինդալացումը կոռորակային ստերիլացման ն կատարվում է ցածր (56-74 ")։ ջերմաստիճանում են նյութեր այնպիսի շիճուկ, ձվի սպիտակու(արյան Տինղալացվում

տեսակներից մեկն է

ցից ե դեղնուցից ո"լատրաստածմիջավայրեր ն մաստիճանիազդեցությունից քայքայվում են:

այլն), որոնք

բարձր ջեր-

ջրային բաղնիքում կամ կոխի աղպարա56 255: նյութի մեջ դտնվող միկրոբների մեկ են: Նյութը Թողձները ոչնչանում,հսկ ողորները նում վեդետատիվ են սենյակի չերժության պայմաններում ժամ, նում որպեսզի նրա Այդպես ժլեն, որից Ճետո նորից տաքացնում մեջ ղոնվողասլորները Ճճեւյոո նյութը են 2-7 է ճամարվումմ ստերիլ: անդամ, որից կրկնում

Տինդալացվող նյութերը

տում

ժամ

տաքացվում են

ոչընՃարուցիչների Հիվանդությունների վարակիչ Ախտահանումը

ացման եղանակ է, Ախտաճանմանճիմնական խնդիրն է ներգործել վաղրանով կանխել նցման ուղիներում կանխել նրա թաուղիներում բակի վրա նրա փոխանցման ն դրանով ռուի փանցուշը

նմ արտաքին

«րգանիզմը:

ւ միջավայրից դեւի

Մրտաճանումը

ն

ի ը մարդկանց

նրա

ու

Էեդանինե կենդանիների

ատերիլացման ճիմնական եղանակներից ռարբերէ նրանով, որ առաջինի դեսլքու խնդիր է դբվում՝ ոչնչացնել միվու միկրոբներին, իսկ ատերիլացման դեքում ինչպես ախտածին միայն ախտածլն, այնպնո էլ սապրոֆիտ միկրոբներին:

Գոյությունունեն

օջախային ե պրոֆիլակտիկ ախտաճանումներ 0ջախային ախտաչանում կատարվում է այն դեպքում, նրբ Հայտնի է դառնում վարակիչ «իվանդության առկայությունը բնակավայրում: 0ջախային ախտաճանումըիր ճերթին լինում է երկու ձնի՝ ընթացիկ ն եզրափակիչ: երբ ախտաճանումըկատարվում է օջախում վարակի առկայությամբ, կոչվում է ընթացիկ, իսկ երբ կատարվում է օջախում վարակը վերացնեՃետոս՝ եղրակիակիչ։ եզրափակիչախտաչանումը ընդճանրապես կալուց տարվում է մեկ անգամ: կատարվում է նախքան վարակիչ Պրոֆիլակտիկ ախատաճանումը հրա բոնգումը զանխելու դպատակու: Հիվադգության մրրան գալը, են չվրակտիկայում օգտագործում տխտաԱնասնաբուժական ւ՛ ն' Հանման ֆիղիկական, Թիիիական էհղանակները: Ֆիզիկական հղանակովախտաանում են այն առարկաներըն իրերը, որոնք վիչանում նն քիմիական նյութերի աղդեցությունից։ Սրինակ՝ խալաթները, ձիու ե խամութի թաղիքե մասերը 30 րուն ժաժկոցները, բիաամբր եռացնում են չրի մեջ, աղոր գոյացնող Հարուցիչներին ճամար նրանոչնչացնելու Այդպիսի իրերը կարելի ցով աղտոտված իրերը եռացնում են 1,5 ժա: 1. չէ 30 րուվե հռազնել նան 299-ունոը ճիբի լուծույթում: Մետաղլա դորժիքները՝ եղանները, բաճերը, փոցխերը, կացինները, քերոցները ն այլն, կարելի է 2--10 բուլե պաել |լոսրույկի բոցի վրա: Քիմիական եյութերով ախտատանվում են անասնաշենքի "չատակը։ դոմազբը, ճողըչ գուլբը, լծառարքըչ մսուրները, կերամանները, սլատերը, /սնամքի առարկաներըէ ուլլն, որոնք շվոիան ւջ են եղել Հիվանդ կեն-

չիր դանինորի Ախտա՞տնիչնյութերից

Հաճախ օղզասդորժուսիեն 2.

,

10--20

ր

0-աւնոջ

աղա: կրաջուր,2- 50-անոցկարբոլաթթու կաի կրեոլին,Յ3--ՖՅ0-անոց 10. 2010-անոց քլորակիր,Յ4-անոց ֆորմալին Ոթու կամ ժծմբաթրխու,

կալիումի ւլերմանգահատ: ոչնչացման կաւ նրանց կենսագործուննությունը Միկըօրգանիզմների անտիսեպտիկան ն ասնորովվանչ դադարեցնելու նղանակներիցեն հան դեպբում վերքի մեջ գտնվող կասի ճականեխության Անտիսեպտիկայի (կարԻ ոչնչացնում են քիմիական Հականեխիչ: նյութերով միկրոբներին ոք ն այլն): մ լոդչ քլորաջուր բոլաթթու, կամ առլանեխման դիպյքում մերքի մեջ միկրոբների Ասեպաիկայի

ե

1 2:0-անոց

։

:

ուր

կանխելունսլատակովհրա Հետ շփվողբոլոր իրերը՝ ոռլիտակեորոշ նյութերիլուծույթները, կարանյութը, ինչպեռ ղենը,դործիքները,

մուտթի նան

նան

ստերիլացնում են։ Փիզիկութիմիականե բիոլոգիական գործոնները օգտադոլրժոււինն վիրաբույժի ձեռքերը սննղամքթերքներն ղամխերքներ

ու

անասնակերերը րերը

պաճպանելու «պախզանել

Համար: ը

Բոտ Նիկիտինակուսննդանյութերի

եղանակներըբաժանվում Հածոլացման

նե

կերերի պաճպանման

ու

պա-

խմբի՝ եղանակներ: 1) Բիոզի սկզբունքի վրա «իմնվաժ պաշտպանման պաշպանման վրաւ ճիմնված Անաբիոզի սկզբունբի եղանակներ: 2) ն պաճավրա «Հիմնվածպաշպանման 3) Ջննանաբիողի սկզբունքի ծոյացման եղանակներ: 4) Արիոզի սկզբունքի վրա «ճիմնվածպաճածոյացմանեղանակներ: Բիոզի (ճունարձն «բիու» կյանք բառից) սկզբունքի վրա է ճիմ1 մրգերի Մրգերըն. բանջաբանջարնղդենի ոլաճսլանումը: նրվաժ Թարմ ազդեցությանը բնական դիմացբեղենը միկրոօրգանիզմներիքայքայիչ են ցուցաբերում: Այգ մթերքների պաճղանման ճամար կունություն էն

-

'

անչրաժեշտ է մքերանոցում ստեղծել ճամապատասխանպայմաններ՝ (-Է5-ից ՑԿ), օդափոխություն, բիչ խոնավություն ցածր ջերմաստիճան ն

կե չի նշանակում, որ այդքան մեծ քանակով ոլաճածոներ կարող են փչանալ: Դա կախված է նրանից, թե պաճածոյիմեջ ո՛ր բակտերիաների սպորներն են իրենց կենսունակությունը պաճպանել: Եթե պաճպանվել են անանրոբ միկրոբներիսպորները, պաճաժոն փչանում է, իսկ եթե պապանվել են աճրոբ միկրոբների սպորները, պաշածոն չի փչանում, որով Հետե պայմաններում աերոբ միկրոբները Թթվածնավզուրկ չեն զարգանում: Աբիոզի սկզբունքի վրա է ճիմնված նան քիմիական անտիսեպտ

նյութերի միջոցով (բորաթթու, սալիցիլաթթու, մրջնաթթու, բենզոլաԹթու, բորաքս ն այլն) որոշ կենսամթերքներիւլաճպանումը: Նույն նղատակով է կատարվումնան մսի ձկան ծխաճարո (ռես մասնավոր բաժինը):

ակզբունքով ու

ԲԻՈԼՈԳԻԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՆՆԵՐԻ

մաբրությում:

Անաբիոզի (կյանքի դադարեցում)սկղբունքի վրա է Հիմնված մթերքները ցածր ջերմաստիճանի պայմաններում պաճելի, նրանը չոխիտ լուծույթներում պաճաժոլացնելը: Նրչբացնելը։ աղելը ն" շաքարի եղանակներիդեպքու միկրոբների կննսադգործունեությունը ված բոլոր է կատ ցաժր ջերմության, կատ անչրաժեշտ խոնավության կասեցվում շնորճիվ։ Օրինակ` մախ սառեցումը, խուռի, մրգերի նե բացակայության չորացումը: մուրաբայի պաճածոյլացումը,մսխ աղելը ն այլն: բանջարելենի Ցենանաբիոզի ոկզբունբի վրա է Հիմնված մրգերի ն բանջաբեղենի թթվեցումը, ինչպես նան կերերի սիլոսացումը: Այդ պրոցեանեկաթնաթթվային խմորուսք, որի ժամանակ միջաբուի տեղի է ունենում վայրում կուտակվում է մեժ քանակությամբ կաթնաթթու, որը դաղաբեցնում է նեխման բակտերիաներին այլ տեսակի միկրոբներիկենսադորժուննությունը, ն թթու դրած մթերքները կամ սիլուացրած կերը չեն փչանում:Այսպիսով, որոչ տեսակի բակտերիաներիկենսագործունեու թյան արգասիքներիմիջոցով նույն միջավայրում (աղաջուր, սիլոս) գրտնրվող այլ միկրոբներիզարգացումը կանգ է առնում: (կյանքի ոչնչացում) սկզբունքի վրա է ճիմնված բարձր Աբիոզի ջերմաստիճանին քիմիական նյութերի միջոցով միկրոօրգանիզմների

ոչնչացումը:

Սննդամթերքների, պատրաստվող պաճածոները ավոոկլավում 115--120--ումտ ստերիլացվում են, որի դեպքոսի ճամարյա լրիվ ոչնչանում են բակտերիաներիվեգետատիվ ն սպորային ձները: Բայց քանի սլաճածեռներիք11-ը,աղի կոնցենտրացիան,ճարպի ն սպիտակուցոր ների բաղադրությունը բարձրացնում են սպորների կայունությունը, պատճառով նույնիսկ բարձր որակի սլաճածոների որոջ տոկոսի մեջ ալդ (մինչն 506) կարող են բակտերիաներիսպորները պաճպանվել:Այդ իճար40

ու

ԱԶԴԵՑՈՒԹՅՈՒՆԸ

Բացի արտաքին միջավայրի ֆիզիկական|. քիմիական գործոններից,

միկրոօրգանիղիների կենսադգորժունեության վրա ազդում են նան Հի շարք բիոլոգիականգործոններ), որոնցիցկարելիէ նշել բակտերիոֆասը, անտագոնիզմի երնույթը,անտիբիոտիկները, նախակենդանիներ (որոնց

կենդան

շամար բակտերիաներըոնունդ են Հանդիսանուի) հ մարդու ների օրգանիղմի դլաշտլանի չ Հարմարանքները (տե՛ս «Հասկացող թյուն իմունիոնոխ մասին»): Սպատեղ ճեմնականումկանգկառնենքառաջին 3 դգորժոններիվրա: ու

Քակատնրիո

Բակտերիոֆագը (բակտերիալափող) կոււ'

ֆազ:

ինչպես նրան Հաճախ անվանում

ն լուժում այբայում է լիղիոր (11515 լուծում) --

գիտնական ջրով քայքայել Ն.

կարողացել է յի լիղիս։

Ֆ.

են

առաջին անդամ

թ.

ն

քայքայված բջիջներից ռատացվաժնյութի

սիբիրախտիցուպիկների թարմ առաջացնել '

ոուս

նկարադրելէ

ամալեյան: սիբիրախտի ցուպիկների նա

է

պարաղիոը միկրոշրգանիզմների բջջ" Միկրոբային

(լիզիս)միկրոբային բջիջը:

թորուժ

միջոցով`

կուլտուրա-

Թ. ֆրանսիացի գիտնական Դ'էրրելը դին նտերիայովՀիվանդ, արգեն առողջացու մարդու աղիքներից առն ձնացրեց մի նյութ. որի աղդելությունից քայքայվում | (ուծվում են Բուլյոնային վայրում դտնվող Այդ նյութը նա առաչին դիզենտերիայի ցուպիկները: բայց

միջո-

բակտերիոֆադ: անգամ անվանեց

Հեղու,միջավայրում բակտերիոֆագ ազգեցության արտաքին

այն է, որ տա՞այտությունն

պղտոր

բուլյ

ար-

հայինկուլտուրան բակտերիա-

մին բջիջների լոժօման ճետնանքով պարզ ում է: կարծրմիջավայրի վրա ֆագկաթեցրաժու եղերում միկ ոբները չեն աճում, Քակտերիռ այլ մնում ճն որպես առերիլ բժեր։

կլոր կամ օվալաձե Բակտերիոֆադերը

են,

մեծամասնությունը նմանվում տեսակների

Հաճախ պոչիկով:

նրանցը

է սպերմատոզոիդների:

ֆագը պատկանում է քամվող վիրուսների թվին: Նրանց Բակտերիո մինչե մեծությունը չափվում է միլիմիկրոններով ն տատանվում է 8-10

ավելի խոշոր բակտերիոֆագեր: Ռրոշ ճեղինակներիկարծիքով բակտերիոֆադբ ակտիվ կերով թափանցում է բակտերիայինբջջի ներոր, իսկ ոմանք էլ գտնում են, որ խակտերիոֆագն իր պոչիկով ամրանում է բակտերիայինբջջին, ժակում Լ նրա թաղանթը ն իր ամբողջ բաղադրությունը սրսկում է բջջի մեջ: Բակատերիային բջջում բակտերիոֆագը զարգանում ն միկբազմանում է, որից «նտո է պատովում 11. թաղանթը րոբի տեսքը էլեկտոոնային Բակտեբիոֆագի Նկ. են դայիս մեժ դիտելիս(50000 անգամ նրւս միջից դուրս մաճբադիտակով քանակությամբ չասունացած ֆախոշորացված):

90---100

1ոլւ մաճմաններում: կան

նան

|

ու

ե ր

չն լուծված բակտերիոփագի ը նչ/ Հիմա դեռ վերջնակնաաւ ն վերաբերող մի շարբ ճարբեոլի, ական առանձնաչատկություն ցեր: Սրինակ,ինչպես է ֆագը թափանց մ քջջի /երար, ինչպես է ընթանում ֆագի վեգետատիվ դարդացումը բակտերիային բջջում, ինչեւ նա է բացմանումն բջջի սպրուռուլլաղմն ինչդեր է խաղում նոր ֆագերի

դորժում: առաջաըան

|

նե լուժելու ընդունակությունից» Բացի բակտերիաները քայքայելու նան մի շարք այլ Հատկություններով, Բավբակտերիոֆադը օժտված է չամանման փազեր տերիոֆագի 4իմնական Հատկություններից մեկը

է, որը Հնարավոր է միայն ընդունակությունն վերարտաղրելու

միկրոբային

արտաքինմիջավայրի պլոլբջջից դուրս, Բջջի ներսում: Բակտերիոֆագը մաններում չի զարգանում: Ֆադգի կարնոր յուրաչատկություններից մեկն էլ այն է, որ նա բազմանուի է կենդանին այն էլ միայն բազմացման շրջանում գտնվող բջջում: Մեռած բակտերիայինբջջի վրա նա չի բազմախում,

լուծում այդպիսի Բջիջը: Բակտերիոֆագիազդեցությունից պարզված բուլյոնային կուլտուՀետնապես

ն

չի քայքայում

ն

րան երբեմն կարող է նորից պղտորվել: Դա բացատրվում է նրանով, որ բակտերիաներնեն լուծվում, Առանձին ֆագի ազդեցությունից ոչ բոլոր բարձր դիմացկունությունեն ցուցաբերում ն Ճետագայումի բակտերիաներ բազմանալով նորից պղտորում են բուլյոնը (երկրորդականկուլտուրա):

Քակտերիոֆադգի տեսակների մեծամասնությունը լավ

գործում Թույլ «իմքային միջավայրում (ՔԷԼ-ը 7,2--7,8): Թթու միջավայրում` Փագերը կորցնում են իրենց ակտիվությունը: Ֆագի ակտիվությունը Ֆ0--Տ55-ում նվազում է, իսկ 70- -75--ում են: ֆագերը ոչնչանում Բակտերիոֆադրունի այն առանձնաճատկությունը, որ նրա յուրաքանչյուր տեսակըազդումէ միայն ճամապատասխան տեսակիբակտերիայի վրա. Սրինակ՝ աղիքային ցուպիկների ֆագը լուծում է միայն աղիքային ցուպիկներին, պարատիֆի ֆագը՝ պարատիֆի բակտերիաներինն այլն: Հայտնի են աղիքային ցուպիկների, պարատիֆի բակտերիաների, բրուցելողի, դիզենտերիայի, խոլերայի, տիֆի ճարուցիչների, ստտաֆիբակտերիաների, ակտինուիցեւտ լոկոկերի,նեխման ն կաթնաթթվային ների ն այլ տեսակի միկրոբների բակտերիոֆագեր: Մքնչն Հիմա չի Ճաջողվել առանձնացնել շաքարասնկերի, բորբոսասնկերի,նախակենդանիների ն չրիմուռների վրա ներգործող բակտերիոֆադգերչ Չնայած ֆագի այդ յուրաճատկությանը, փորձերը ցույց են տվել, են ճարմարվել ն մի նոր տեսակի միկրոբ որ նբանք կաբող քայքայելու ճՃատկությունձեռք բերել: Օրինակ՝դիզենտերիայի ֆագը կարող է պարատիֆի բակտերիաներին թայթայելու ճատկություն ձեռք բերել: Բակտերիոֆադերըտարածված են բնության մեջ. նրանցկարելի է առանձնացնել Ճողից, բովսհրից ե բուսական մնացորդներից, մարդու ն կենդանիներիաղիքներից, թարախից, գետի, լճի ն ժովի ջրերից, կեղտաջրելից, կոյուղու ջրերից, կաթնամթերքներից ն այլ օբյեկտներից: Ֆագի առանձնացնելը նյութից ապացուցում է նույն այդ նյութուր առկայությունը, որոնց Հաշվին նրանք բազմանում են. միկրոբների այն Մի քանի տեասկի միկրոբների դեմ բակտերիոֆագ որոնելիս պետբ է ճաշվի առնել, թե բնական պայմաններում տվյալ միկրոբը որտեղ է տարածված: Օրինակ՝ աղիքային, պարատիֆի, դիզենտերիայի ն շատ տիֆի բակտերիաների դեմ բակտերիոֆաղ պետբ է որոնել մարդու ն կենդանիներիաղիքներում, կեղտաջրերում հ կոյուղու ջրերում, ռտաֆիլոկոկերի դեմ՝ թարախում, ճողային միկրոբների դեմ` «ողում, կաթնաթթվային բակտերիաների դեմ՝ կաթի ն կաթնամթերբների մեջ: Բակտերիոֆագըճեւտաղզոտվողնյութից կարելի է առանձնացնել մի շարք եղանակներով, որոնք էապես իրարից չեն տարբերվում: Բոլոթ դեպքերում պետը է ճետազուտվողնյութից ատտացվաժ քամվածքը ավելացնել Համապատասխանմիկրոբի կուլտուրայի վրա: եթե միկրոբները լուժվում են, նշանակում է Հետազոտվող նյութի մեջ այդ միկրոբի ֆագր' կա, Օրինակ՝ չրից պարատիֆիբակտերիայի դեմ ֆագ առանձնացնելու նպատակովպետք է ջուրը քամել բակտերիայինքամիչով ( ֆիլոոր)ն քամպարատիֆի միկրոբների բուլյոնային կուլտուրայթ վածքըավելացնել է

Վրա: Ֆագ լինելու դեպքում բակտերիաներըչեն աճում, քայքայվում ն լուժվում են։ Հեղուկ միջավայրը, որի մեչ ֆագեր կան, կարելի է սլա՞ն պանել օգտագործել որպես է: Բակտերիո ֆազի գործնական նշանակությունը մեծ ն անասնաբուժական զրակտիկայում Բակտերիոֆագըբժշկական օգտաղործում են որպես բուժիչ ն պրոֆիլակտիկ միջոց: Անասնաբուժական ոլրակտիկայում բակտերիոֆազը օդղտագորժոււիեն ճորթերի ն խոճկորների պարատիֆի ն կոլիբացիլողի դեմ ինչսլես բուժման ( ֆագոթերալիա), այնպես էլ պրոֆիլակտիկայի (ֆագուրոֆիլակտիկա) նպատակով: Բակտերիո ֆադըկարելի է օգտագործել նան ախտորոշման (ֆադգոդիագնոստիկա)նալատակով։ Վերջառես, բակտերիոֆագի միջոցով «նան. /իուրոլթարավոր է ուսումնասիրել միկրոօրգանիզմների բիոլոգիայի շետ կանության կապված մի շարք ճարցեր ( ֆագոդիմացկունբակտերիների ատացումը, ֆադի բազմացման պրոցեսների ուսումնասիրումը, միկրոբների տարատեսակի ատացումբ ն այլն): Դրա«ետ միասին պետք է նշել, որ բակտերիոֆագը խաղում է նան բացասականդեր: Հայտնի է, որ արդյունաբերական մի շարք ձնոնարկություններում (կաթի, պանըի, ֆերմենտների, անտիբիոտիկների, բիոլոդիական սլրեւարատստացումը ճիմնված է տարբեր ների ն այլն) մթերթների, պրեպարատների

բակտերիո ֆագ'

տեսակի միկրոբների կենսագորժունեության վրա: Այդ ձեռնարկուլյուններում ակտիվկերպով աճող ն բազմացող միկրոբների առատության 1յոնանքով բականրիոփագիբազմացման ն տարածմանճամար բարննոյաստ պայմաններ են ստեղծվում, իոկ ֆադգի տարաժումը որոշ դեպքերում կարող է ձեռնարկության արտադրական պրոցեսների խանգարումներ առաջացնել: Այսպես, օրինակ, եթե կաթի գործարանում կաթնաթթվային տտրեպտոկոկերիֆադը լայնորեն տարածվի, ասլա կաթից անճրաժեշտ որակի պանիր, մաժուն, կեֆիր չի ատացվի,որովճնտն ֆագի ազդե-

կաթնաթթվային տրեսլտոկոկերը քայքայվում են։ Խմորիչ պրոցեսներով ընթացող արդյունաբերության մեջ ֆազի տարածման գեմ կարելի է սայքարել ֆաղոդիմացկուն միկրոբների օգտագործման, մակարդի Հաճախակիփոփոխման, ախտաճանիչ նյութերի միջոցառումներով: միջոցով ն սանիտարականայլ Չնայաժ բակատնրիոֆադիերնույթը քառասունից ավելի տարիների ընթացքում բազմակողմանիուսումնասիրվուէ է, այնուամենայնիվֆագի բնույթի ն ծագման ճարցերը մինչն ճիմա էլ չի կարելի վերջնականապես լուծված ճամարել: երկու Քակտերիոֆագի բնույթի վերաբերյալ գոյություն ունեն Հակադիր Ճայացքներ. դրանցից մեկի կողմնակիցները պնդում են, որ ֆագերը կենգանի օրգանիզմներեն, իսկ մյուսինը գտնում են, որ ֆագերը ֆերմենտանմաննյութեր են: ներկայումս դիտնականներիմեծամասնու-

ցությունից

լուծումը Թյունն ընդունում է առաջինտեսակետը: Այդ վեճը իր վերջնական վատանաայն ժամանակ, երբ կլուծվի ֆաղի բազմացման ճարցը: ինչ վերաբերում է բակտերիոֆագի ծագման խնդրին, ապա այստեղ նույնպես ղոլություն ունեն մի շարք տնսակետներ, ըստ որոնց ֆան գերն առաջանում են միկրոբային, կենդանական բուսական բջիջների նրանք բայքայված բջջի բեկորներ, էկզոդեն ծաղում սրոտուլլազմայից, օրդանիղմներեն, ե ֆագը բակտերիաներիզարգացչ ինքնուրույն ունեցող ման

փուլերից մեկն է:

Ամենից ավելի ընդունելի

տեսակնտր այն է,

բականրիոֆագը

որ

կենդանի օրունեցող ինքնուրույն ծագում դիտում է որպես էկզոգեն ն դանիզմների մի խումը, որոնք բակտերիաների ակտինոմիցետների

յվարազիտներնեն: ԱՆ»ագսնիզմ

ն

աճճչիբիո»իկնեո։

Բնական պայմաններում միկրո-

խառը վիճակում, որի ճետնանքով նրանց օրգանիզմները գտնվում են տարբեր ձներ։ Փոճարաբեփոխճարաբերության մեջն ստեղժվում են՝ պարազիտիղմ, սիմբիող, րության ձենրը Հիմնականում Հետնյալներն են

մետաբիող

անտազոնիղ:

ն

երնույթ ւտարաժված ձնր միկրոօրգանիղմների Պաճազիտիզմի են

չէ:

Բոակ-

ճամարվում միայն տերիաների ակտինոմիցետներիպարազիտներ լայնորեն Համեմատաբար երնույթը Դարազիտիզմի բակտերիոֆագերը: ն Կենդանիմիջն: բուլսերի կենդանիների տարածված է ժիկրոբների վարակիչճիվանդությունների ճարուցիչները ների ե բույսերի րոլոր ե

ու

են, լարաղիտներն

,

Սիմբիոզի կամ Համակեցության օրինակ է կեֆիրի մակարդը, որի ե շաքարասնկեկազմի մեջ են մտնում կաթնաթթվայինբակտերիանելը Համակեցության Հնտնանքով ստացԱյչ երկու միկրոօրգանիզմների բը: փոխճարաբերությունէ ստեղժվում բնույթի վում է կեֆիր։ Սիմբիոտիկ բակայլապեսկոչվող «թեյի սնկի» կաղմի մեջ գտնվող քացախաթթվային է պալարան օրինակ լավ տերիաների շաքարասնկերիմիջն: Սիմբիողի բակտերիաներին Թիթեոնածաղկավորբույսերի սփոլւճարարբերությունը բույսերի արժատապրելով թիլթնոնաժաղկավոր Պալարաբակտերիաներն ե ճանքային բույսիցածխաջրատներ

նյութեր են ստանում են ը դրա փոխարենօդի ազոտից սինթեզաժ ազոտային միացություններ մատակարարումբույսին: միջն Հաճախ ՀաստատվումմետաբիոզիփոխՄիկրոօրգանիզժների ռարաբերությանձեր, որի դեպքում մի տեսակի միկրոբը զարգանում է մի այլ տեսակից ճետո ն սովորաբար օգտագործում է վերջինիսկենսագորժամաժունեհության արգասիքները:Սրինակ՝խաղողաձյութի խմորման են շաքարասնկերը, որոնք մասնատելով շաքարնակ սկղբում զարգանում են սպիրտ ե ածխաթթու գաղ: խաղողաչյութի մեջ առաջացնում ները, ների մեջ,

է

սպիրտի տոկոսի բարձրացմանը զուգընթաց թուլանում է շաքարասնկերի կենսադործունեությունը ն վերջում դադարում: Սոռացվածդինին անբարենպաստ պայմաններում սլաճելիս նրա մեջ սկսում են զարգանալ քացախաթթվային բակտերիաներ, որոնք օքսիդացնելով սպիրտի, Քացախաթթվային բակտերիաներին ջացնում նեն քացախաթթու ն ջուր: փոխարինում են բորբոսասնկերը, որոնք քայքայելով զացախաթթուն, կենսագործունեության ճամար պայմաններ են նեխման բակտերիանելի մնացած ռողլիտակուատեղժում: Սրանք էլ քայքայում են լուծույթում ցային նյութերը: Բելված օրինակից երեում է, թե ինչպես տարբեր խմբերի միկրոքայքայում օրգանիզմները, իրար փոխարինելով, օրգանական նյույը ն Հասցնում են տարրերի: Այդպես մինչե պարզ միացությունների օրգանականմնսցորղդնեէ ընթանում նան բնության մեջ զոնվող բոլոր րի քայքայումը: Բացի փոխճարաբերության Հիշված ձներից, մեկրոշռրդանիզմների կամ անտիբիոզի երնույրը: միջն Հաճախ նկատվում է նան անտագոնիզմի Միկրոբիոլոգիայումանտադոնիզմ կամ անտիբիող է կոչվում մեց առա-

ու

միկրոօրգանիղմի՝մի տեսակի

այլ

տեսակի

կենսադործունեուօրգանիզմի

Օրինակ՝ կասպտաքարախայինցությունը ճնչելու ինդունակությունը: չի բազմանում, կաթնաճարուցիչը ներկայությամբ սիբիրախտի պիկի նեխման բակտերիաների կենսագորթթվային բակտերիաներըճնշում են

ժուննությունը:

Մեկրոբների միջն գոյություն

ունեցող անտագոնիղզմի երնույթբ դեռ անցյալ դարում առաջին անդամ (1882 Թ.) դիտել են է. Դաստյորը ն «Հենցնրանք են արտաճայտել ինֆեկցիոն Ճճիվանդուն ի. ի. Մեչնիկուլը թյունների դետ տարվող պայքարի գործում անտագոնիստ-միկրոբների Հնարավորության միտքը: օդտադորժման անտադգոնի ուսականներգործության մելխաՄիկրոօրգանիզմների նիզմր վերջնականասլես պարղաբանված չէ: Գոյությունունեն տւորբեր տեսակետներ: Դրանցից մեկր միկրոօրզանիզմննրի անտադոնիստական ազդեցությունը կալում է սննդարար միջավայրի կազմի կամ նրա ֆի-

ղիկո-բիմիականՃատկությունների փոփոխման ճեւո, երկրորդը՝ քունավոր նյութերի, ֆերմենտների ն պիզմինտների առաջացման Հեո, երրորդը՝ միտողենետիկ ճառադայքների ազդեցության կամ տարածական ճեւո, որոնք անճրաժեշտ այն ճնարավորությունների սատմանավփակման են այս կամ այն միկրոօրգանիգմիզարգացմանճամար: Այսպիսով,ինչէ ն այն չի կարելի ենք, անտագոնիզմը բարդ սլես տեսնում երհուլթ բացատրել միայն ինչ-որ մեկ գործոնով: Անտարակույս, անտագոնիզմի երնույթի «ճիմբը կազմում է պատ-

մի ափբողջ ճառների կուիղլեքո:

(անտիԱնտիբիոտիկները

ճակառակ, բիոս

--

կյանք) որպես

ան-

տագոնիստ միկրոբների կենսադորժունեության արգասիբներ կամ բիոլոգիական ծագումով՝ բիմիական նյութեր, միկրոօրգանիզմների անտագործոններից մեկն

գոնիստական ազդեցությունը սալմանավորող էն:

ունեն Անտիբիոտիկները միկրոբային,բուսական ն. կենդանական ծագման անտիբիոտիկներ են ոլենիծագում: Օրինակ, միկրոբային

ցիլինը, բիոմիցինըչ ստրեսլտուիցինը

ն

այլն, բուսական ժագման՝

տումա-

տինը, րաֆանինը,կենդանական ժադման՝էկմոլինը, էրիտրինը:

երնույթի շատ տարածված է Հողի միկրոօրդգանիզմԱնտադոնիզմի ների մեջ, Ուստի անտիբիոտիկ նյուժեր արտադրողների մեծամասնու թյունն առանձնացվումէ Հողից:

ստացվոււմ են մեծ քանակությամբ անտիբիուտիկնյունրանցից գործնականկիրառում ստացել են փուռ 30-րո Դրա տլատճառնայն է, որ անտիբիուսիկների մեծամասնությունը թեն օժտված է Հակամիկրոբայինբարձր ազդեցությամբ, այնուամենայնիվ օրգանիզմի Ներկայումս

Թոր,

բայց

է ակտիվությունը, մեջ ներարկելու դեպքում կամ կորցնում կամ օրգանիզմի շամար խիստ թունավոր է։

Անտիբիոտիկներից անասնապաձության մեջ կիրառում պենիցիլինը, գրամիցիդինը, բիոմիցինը, հ ուլն: ստրեւպատուիխիցինը աինտուհիցինը, Սէն»տիբիոօջիկնեի հխրնական

են

ստացել

տնրամիցինը, լնեոմիցետինը,

հաօկությունները:

Անտիբիուտիկն

ընդունակ ընկճելու միկրոբների աճը կ զարգացումը: Բայց ի տարբնրություն ընդճանուր պրուտուլազմային թույների (սուլեմա, կարբոլաթթու կ այլն), որոնք սպանիչ ազդեցություն են դործոաիբոլոր տեսակի կենդանի էակների վրա, անտիբիուռիկներն ընտրողական ազդեցություն ունեն մի բանի տեսակի միկրոբների վրա: Օրինակ, միցետինը ընկճում է միայն դրամդրական բակտերիաներին,իսկ Լչորինը՝շաքարասնկերին: են

Անտիբիոտիկներիընկճող ազդեցության աստիճանը տարբեր է՝ մի քանիսը կասեցնում են աճը ն զարգաց ումը, մյուսները սպանում են ճատ լուծում ընկճված միեկրոբներին:

Անտիբիոտիկների՝

այդպիս

տարրեր տեսակի միկրոբների վրա ընտրողական ազդեցությունը կոչվում է Հակաբակտերիային կամ ՃՀակաժիկրոբալին աղդման սպեկտր: Անտիբիոտիկների ազդման այն սաճմաններում է տատանվում: Որոչ անտիբիոտիկներ ունեն ուզդ«ան նե ընկճում են շատ լայն ասպեկտը տեսակի գր ամդրական ու դրամբաքասական բակտերիաների (ստրեպտոմիցին, գրիզին, թեյի սնկի կուլտուրային Հեղուկ ն այլն): Պենիցիլինը ազդում է ճիմնականում դրամԴուսնուղն,եկ ռինաուիցինը՝ դրամբացասական բակտերիաների վրա

ապեկտ

ն

ուվնկտրով կարելի Հակամիկրոբային

է իրարից տարբերել ն՛ անտիչ միկրոբներին: են նան միկրոբային բջջի վրա ազազդման Ճետնյալ 2ճիինական եղանակ-

ն՛

նրանց արտադրող բիոտիկներին, Անտիբիոտիկները տարբերվում

դելու եանակով:Տարբերում են (բակտերիա ները՝բակտերիոստատիկ ճնշիչ), բակտերիցիդ (բակտերիասպան)ն լիտիկ (լուժող): աղդելու Անտիբիուոիկների եղանակով բակտեոբիոստատիկ

միկրոօրգանիզմների աճն

բջիջը չի

ու

զարգացումը կանդ է առնում,

դեպքում

միկրոբային

չի ցուցաբերում: երբ այդալիսի ոչնչանումն կենոունակություն

պայմաններում գտնվող` միկրոբներին տեղափոխում ենք անտիբիոտիկ չպարունակող միջավայր: սկսում են աճել ն զարգանալ: ազդեցությունից միկրոբային բջիջը ոչնչանում է: ԲակԲակտեորիցիդ տերիցիդ անտիբիոտիկներից են ասպերդիլինը, միցետինը, պենիցիլինը, ստրեպտոմիցինըն այլ նյութեր: Նույն անտիբիուռիկները կարող են ունելիոիկ ճատկություն, նալ նան այսինքն՝մաճացած բջիջը քայքայում ն լուծում են: Ըս ազդման եղանակի անտիբիոտիկների այդպիսի բաժանումը կաունիո"լարիանական նշանակություն» թանիոր նույն անտիբիոտիկը է ունենալ ն՛ բակտերիուտատիկ,ե՛ բակտերիցիղլ«Հատկություն: րող Դա կախվաժ է անտիբիոտիկի դողայից, միջավայրի կաղմից, արտաքին պայմաններից, փորձարկվուլ միկրոբի տեսակից ն կոնցենտրացիայից: Օրինակ, ստրեպտոմիցինը արճչեստական սննդարար միջավայրի վրա ոչնչացնում է տուբերկուլոզի ցուպիկը, իսկ կենդանու օրգանիզմում միայն կասեցնում է նրա կենսադործունեությունը: Ընդճանրաղեսանտիբիուռիկները կենդանու օրգանիզմում ճիվանդությունների ճարուցիչների նկամամբ 4իմնականում օժտված են բակտերիոստատիկազդեցությամբ: բարձր կոնցենտրացիան ունի բակտերիցիդ, իսկ Անտիբիուտիկների ցածր կոնցենտրացիան՝բակտքրիոստատիկ ազդեցություն: ակտիվության վրա ազդում են նան միջավայրի Անտիբիուռխկների կազմը ն ռեակցիան: ժրույին լուժուլթներում անտիբիուռխկներիակտիվությունն ավելի բարձր է, քան օրգանականնյութեր պարունակող միջավայրում: Անտիբիոտիկներից մի քանիսը շիճուկի, թարախի, կենդանական ն բուսական ճլուսվածքթնեիիազդեցությունից կորցնում են իրենց ակտիվությունը, իսկ մի քանիսն էլ, ընդճակառակը,արյան շիճուկի ն երենց ակտիվությունը չեն կորցնում: Հյուսվածքների ներկայությամբ են ստացել բուժական սլբակլայն կիրառում անտիբիուռիկները Այդպիսի

ստիկայումի:

անտիբիոտիկներ, որոնց ակտիվությունը թթու միջավայրում իջնում է (օբինակ՝ պենիցիլինը), կան նան այնպիսիները, որոնք գիմական

միջավայրի ազդեցությանը (օշրինակ՝բիոմիցինը, տերամիցինը, սինտոմիցինը ն այլն): Անտիբիոտիկներիդիմացկունությունը արտաքին միջավայրի դորտարբերէ: Որոշտեսակիանտիբիոտիկներերժոններիազդեցությանը կարատե պաճպանման պայմաններում չեն կորցնում իրենը ակտիվությունը, (օրինակ՝ միցետինը, զրիզինը), մի քանիսը չեն սպաճպանվում ե լույսի այլ դործոնների ազդեցունյութերի ջերմության,ջիժիւսկան են։ շատերը լավ են պո ճպանԱնտիբիոտիկներից թյունից քայքայվում ն վում բյուրեղներիձնով ցածր ջերմաստիճանում, իսկ լուծույթներում ու կորցնում են ակտիվությունը, մթության մեջ: բարձը ջերմատոինճանում ավելի լավ են ալաճղանվում, քան լույսի պայմաններում: Արտաքին միջավայրի դորժոններից անտիբիոտիկներբ տարբեր ջերմաստիճաններումեն ակտիվությունից ղդրկվում։ Օրինակ, պենիցիլրիվ քայքայվում է, մինչդեռ բիոմիցինի ն տերամիցինը լինը 60--70՝-ում են

նում

թթու

ու

են: Մի սպաճպանվում

շարք

են անտիբիուռիկներ դիմանում

80--90"

հեռացնելուն, նույնիսկ ստերիլացնելուն. օրինակ, միցեջերմությանը, 120"-ում իր ակտիվությունը պլաճղանուի է 10 րողի: տինի

Համարյաբոլոր

լավ անտիբիուռիկները

են

ռ"լաճանվում5.

չերմության պայմաններում, իսկ ստրեւղտոմիցինըլավ է պաճպանվում նույնիակ մինուս 70--80"-ում: արնի լույսի ազդեցությունից անակտիվանում` Որոշ անտիրիուռիկներ են (պենիցիլին), իսկ մի քանիսը, ընդճակառակը,դիմանում են արնի միցետին ն այլն): լույսի ազդեցությանը (ստրեպտոմիցին, միկրոբների կողմից սրտաղատվոլ անտիբիոտիկնյու-. Անտագոնիատ թերի առկայությունը որոշելու ճամար նախ ընտրում են փորձարկվող միկրոբը, որի «ամար փնտրվում է անտիբիոտիկ նյութը: Րնդճանրապե որպես փորձարկվող միկրոբներ վերցնում են աղիքային ցուպիկը (ԹՅՇԼ. «օ11), տակնդույնստաֆիլոկոկը (ողվուղակոկը Տ"էռքի. Ձալօնտ) կամ. խոտացուպիկը (Թռ. տսեկ ատ) Այդ միկրոբներն օգտագործում են ինչպես անտագոնիստ միկրոբի սկզբնական առանձնացման, այնպես էլ նրանից ստացվող անտիբիուռիկիՀետազոտման ժամանակ: Սակայն:որպես փորձարկվող միկրոբ կարելի է վերցնել ե այլ տեսակի միկրոօրդանիզմ։ Դա` կախված է նրանից, քե ինչպիսի խնդիր է դրվում: եթե անչճրաժեշտէ ստանալ անտիբիուռիկ նյութ տուբերկուլողի դեմ, որպես փորձարկվող միկբոբ վերցնում են տուբերկուլողի ճարուքիչը։ սիբիրախտի դեմ` սիբիբախտի ճարուցիչը, աղիքային Հիվանդությունների դեւ՝ աղիքային ցուֆի ն դիզենտերիայի դեմ՝ նրանը Համապատաաիկը» տիֆի,սլարատի խան ճարուցիչները: Սննդամթերքնեձրըվչանալուց պաճղանելու ճամար անձճրաժեշտանտիբիուտիկճայտնաբերելու նպատակով որպես փորձարկ-միկրոբներ վերդնումեն Խէխման բակտերիաներ: `

Անտագոնիստմիկրոբի կողմից արտազատվողանտիբիոտիկնյութի առկայությունը ոլոշում են բիոլոգիական ն քիմիական եղանակներով

միջավայրերի վրաս ցանք, խառը ցանը, երկշերտցանք, հղանակի (գժային Քիոլոգիական Թիթեղիկների, դիֆուզիայի, օղակային եղանակներ ե այլն) դեպքում աննդարարմիջավայրի վրա սկզբում ցանում են անտագոնիստմիկրոբը, մի բանի օր անց՝ փորձարկվող միկրոբը (որոշ եղանակների դեպքում պանում են միաժասխանակ), որից Հետո ցանքար տեղավորում են թերմո32` սատատում, ջերմության պայմաններում: եթե փորձարկվող միկրոբի դեմ անտագոնիստմիկրոբը արտազատում է անտիբիոտիկ նյութ, վերջինիս աճը սննդարար միջավայրի վրա կանգ է առնում: Դրանովորոշվում ն յութի առկայությունը անտիբիոտիկ միջավայրում: չէ Անտիբիուտիկների որոշման քիմիականձղանակը դնռ սաշճմանափակ կիրառում ունի: Անտիբիոտիկների ստացումը կապված է բարդ բիոլոգիական | տեխնոլոգիականպրոցեսների«ետ: Տարբերսոեսակի անտիբիոտիկների ոտացման ձպմար մշակված են ճչամապատասխան սխեմաներ: Բոլոր դեսլբեբում միկրոբային ծագման անտիբիոտիկստանալու ճամար պետք է՝ 1) ընտրել անտագոնիստ միկրոբբ ն ուսումնասիրել նրա բիոլոգիական սննդարար Հատկությունները, 2) ընտրել 8) անտագոնիստմիկրոբը աճեցնել ընտրած միջավայրի վրա, 4) բիմիական եղանակովմիջավայրից առանձնացնելմաքուր անտիբիստիկը,5) ստուգել ատացված անտիբիոտիկի Հակամիկրոբային, Թունավոր, ֆարմակոլոգիական ն կլինիկական Հատկությունները, 6) ստուգել անտիբիոտիկի բուժիչ ճատկությունների՝ սկզբում լաբորատորիայում, ճնտո կլինիկայում ն արտադրության մեջ: Այն անտիբիոտիկնէ լայն կիրառում ստանում, որը ունի բարձր Ճակամիկրոբային ճատկություն, թունավոր չէ օրգանիզմի Համար, օրգանիզմում ակտիվությունը չի կորցնում, երկար է աճպանվում օրգանիզճմում ն ունի բուժիչ Հատկություն: Հնարավորությունչունենալով մանրամասնություններիվրա կանգ առնելու, պետթ է նշել, որ ոչ բոլոր դեպքերում անտագոնիստ միկրոքից ճաջողվումէ բոլոր պաճանջներըբավարարող անտիբիոտիկստանալ: Այդ է պատճառը,որ գործնականում կիրառվող անտիբիոտիկների տեսակեն: ները շատ սաճմանափակ

պինդ կամ եղուկ

աաա,

Ա

։

են Գործնականում օգւռագորժվող անտիբիոտիկները ստացվում

տար-

բեր տեսակի միկրոօրգանիզմներից:Օրինակ,պենիցիլինըստացվում է ճու աալնտ

ոօէռէառ

/ՀէլոժոՄՇ6Տ բորբոսասնկից, ստրեպտուիցինը՝

շողասնկից, բիոմիցինը՝ ՏԱՐՇրէօումՇլու

ՃՇէ.

81ՐԸՕ18Ը1ԲոՏ շողասնկից,

Եւա տերամիցինը՝ «ՆՇէ ոոօտստ շողասնկից, գրամիցիդինը՝ Բշ. բակտերիալից ն այլն: Անտիբիոտիկներիակոիխիվությանկամ ազդման ուժի աստիճանը անտիբի"որոշվում է ճակամիկրոբային միավորներով: Ընդճանրապես ն Ւխբավոր է Ճամտփտարվում նրա ռիկի ակտ»իվությա որի ազդեցությունից քանակը: այննվազագույն 1 մլ միջավայրում է փորձարկվող միկճնչվուսմտ րըոբի աճլ: ակտիվություն միտաՔիմիասլեսմաքուր անտիբիոտիկների վորը որոշվում է կշոսյին միավորներով, որը արմտաճայտվումէ միկրոդրամներով 1 մլ միջավայրում: Առանձինանտիբիոտիկների(պենիցիլին) ակտիվության միավորների արտաճայտությունը ընդունված կարգից չասիով տարբերվում է: որոշ կանդ չառնելով անտիբիոտիկներիակտիվության միավորի որոշման եղանակների վրա, նշենք մի քանի ճլրնական անտիբիոտիկների միավորների քանակի ճաշվման կարգը: է ճամարվուի նիա այն մինիմալ քանակուՉենիցիլինի մլվոր Թյունը, որը մլ մասպեպտոնային բուլլոնում ճնշում է ոսկեգույն ստա ֆիլոկոկերի աճը: Այդ քանակությունը կազմում է 1 միավոր (ԷՍ), 0,6 միկրոդրամ(1 միկրոգրաժբ --1000 իսկ կշռային

լարտաճարոությամբ նյութը իր 08 մգ դոան Գ):Գեո Դենիցիլինիսրվակը, որի միավոր պարունակում է ( 000--3896:), մեջ պարունակում է միուռավորաՀ միավոր (թ), վրա նշվածէ '

մգ զամ

Հոր

ցջ"

500000

պես 0,3 գ կամ 300 մգ պենիցիլինի փոշի: Եթե 1 մգիր մեջ պարունակամ կում է 1666 միավոր, ապա 300 միլիգրաժը կպարունակի 499800 500000 մբավոր։ կլորացրած ալրե Սորեպտոմիցինի միավոր է ճամարվում քիմիապես սլարատի 1 միկրոդրամը: Համար միավոր է ճամարվուէ նույնՄբ շարք այլ անտիբիոտիկների այա քա ւի ե իլրոգյոամը մաքուր պրեպարատի1 միկրոդրամբ: քիմիապքս պե նուկ

մաքուր

ՄԻ

ՔԱՆԻ ՀԻՄՆԱԿԱՆ

ԱՆՏԻԲԻՈՏԻԿՆԵՐԻ

ՀԱՄԱՌՈՏ

ԲՆՈՒԹԱԳԻՐԸ

Պենիցիլինը կանաչ բորբոսասնկի՝ պենիցիլիումը արգասիքն է: կենաագործունհության (Թօոշմնառ) Պեճիցիլին:

տարբեր տեսակնէկանաչ բորբոսասնկի են պենիցիօգտագործում պրակտիկայում րեց ներկայումս բժշկական ն նովոկաինիաղերը, կալցիումական կալիումական, լինի նաւրիումական, ատանում Պենիցիլին

որոնք ջրում լավ լուՓվում

կեն

են:

"ր

դասընթաց Միկճոբիոլոգիայի

Դենիցիլինը ճիղրոսկուղիկ, ալի աւսկ սվոշի է, որբը խոնավություն, ջերմության ն լույսի ազդեցությունից կորցնում է բարձր ակտիվությունը: Չենիցիլինը թթուների, "ի մբերի, ծանր մետաղներիաղերի ն օքաիդադ-

ռող նյուքերի (ջրաժնի գերօքաիդ, կալիումի պեոմանդանատ, թլորամին

այլ նյութեր) ներկայությամբ նույնոլնս անակախվանում է: Այսավիաով: պենիցիլինի ակտիվությունը կախված է միջամայրի բէԼիդ, ջերժառտիճանից, քիմիական նյութերի կազմից ն այլ պայմաններից: Պենիցիլինի այս ֆիզիկական առանձնա"ատկությունները պետք է «աշվի առնել նրա

ն

ն օգտագործման Ընթացքուի: ոլաճդանման Պենիցիլինի Ճակամժիկրոբոային լավ է արտաճայտաղդեցությունը ված դրամղրական ն թույլ ակտիվ` մի քանիդրամբայասական բակտիրիաների նկատմամբ: Պենիցիլինը դադարեցնում է ֆիլոկոկենրիչ ատա

ատրեպատովոկերի, պննմոկոկերի, անաձրոբ ինֆեկցիաների մի չարք Հարուցի սիբիրախտի» բոտուլիզմի, լնպատոսպիրողի ն այլ ինֆեկցիների »արուցիչների կենսագործուննությունը, չի ազդում տուբերկուլողի,

չների,

բրուցելողի, տուլարեմիայի, արատի ֆի, դիզենտերիայի ճարուցիչների ն վիրուսների անկերի (բացառությամբակտինոմիկոզի) վրա: ու

Պենիցիլինը բուժման

նպատակով օշգտադործելի, ներարկում

են

ներմմկանային, ներերակային, կնթամաշկային,ներորովայնային, ներն այլ Ճողդային եղանակներով: ննրարշկշան Ճասիտար ռովորաբար օդուաեՆ ղորժումի նաորիումական ե կալիումական ոլենիցիլինի աղերի աւտերիլ լուծույթները,

որոնք սվատրաստվում են թորած ջրով, ֆիզիոլոգիական լուծույթովկաի հռացրաժ ռպլաղեցրած խմելուջրով: ջրային

Դենիցիլինի անմիջաղեռ առաջ: օգուսգորժելուց արատաղիքային ճանապարճով Դենիցիլինը արյանսիիջոներարկելիս ու

լուծույթները

սլատրատոում

են

ցով տարածվում է ամբողչ օրգանիզմում: Այն չի Թասիանցում «Հոդերի ն խոռոչը,ողնուղեղի դանդուղեղի մեջ: Այդ իսկ սվատճառով ճոդերի բորբոքումը բուժելիսոլենիցիլինը չղետք է ներարկել ռողի խոռոչիյրի», ւիե-

նինգիտը բուժելիա՝ ուղեղի թաղանթի տակ: Տարբեր տեսակի միկրոբներըդգայնությունը պենիցիլինինկատմամբ տարբեր է: Ամննից ավելի պղայունակ եի դիամդրական բամտերըոշներլո: Սրինակ՝ ասու ֆիլոկոկերը չեն աճուի միչավայրում՝ 0,003. 0,0015 մ իավոր,մ| պենիցիլինի առնայության դեւղբում: միկրոբների առը հանգ է առնում Պենիգիլինիչ այն դեռլքում,երբ 1 մլ միջավայրը իր մեջ սզարունակումէ 1 միավորը ավելի ռյենիցիլին: ռորթերի «կարատիֆի ն ճարի ւուլորողի Սրինուկ՝ աւոր Դարուցիչների դաղարում է, եթե 1 մլ միջավայրը սարումակում: է Յ--15, հակ աղիքային

գուպիկինը՝ 25---100 լենիցիլինիմիավոր: Գենիցիլինի ալղպիսի ենտրատցիաների ատեղծոււըօրգանիղվում դժվար

է հոռի

կոն-

Հնարավոր չէ,

որ ւսյղ ոլիսի Հիվանդությունները ապենիցիլինով Այդ է ռլատճառր, բուժե-

լիս արդյունք չի ստացվում: Դենիցիլինի դրական աղդեցությունը օրգանիզմի վրա 5իմնականում բացատրվում է նրա ճակամիկրոբային,շակատոքսիկ ն ընդՀանուր խլքանիչ «ատկություններով:

Վակամանըշողասնկի մեկ տեսակից (ՊՇԱստացել է տտրեպտոմիցին անտիբիոտիկը: Ստրեպտոմիցինըօզտադործվում է ծծմբաթթվի աղի ձնով: Այն լավ լուծվում է ջրում: Ստրեռլտոմիցինի ստերիլ ջրային լուծույթը ներարկում են ճիմնա-` կանում ներմկանային եղանակով: Արտաքինի «Համար ուորեռպոուիցին օգտագործում են փոշու, էմուլսիայի, օժանելիքի ն այլ ձներով: Ստրեպտոմիցինըազդում է աղիքային ցուպիկների, տուբերկուլոզի, փի, դիզենտերիայի, տուլարեմիայի, բրուցելոզի, լիստերելողի, արատի լեռլտոսոլիրովի, պաստերելողի Ճարուցիչների ն որոշ կոկային բակտերիաՍ»շեպտոմիցին:

թ.

Տէքէօոտոլու)

ոօոՇԸՇՏ

ների վրա:

Ստրեպտոմիցինիակտիվությանմիավոր մարվումնրաայնքանակությունխորիազդեցուԹյու կաս մուտ

նից է

ցվու

մ 1

է

ճեղուկ աղ

ս

եիքայի

ննդարար ն

ԼՆԼՆ:

է4ա-

միջավայրում են ներ հիաոր:

կողմից Թողարկվող7 արդյլունաբերության

պարունակու

է

մուսախանուէ 1

միլիոն միավոր, այսինքն՝

գ

Մեզ

ատրեպւոոմիցին

ԺիկրոդգրամրճամասլաՀ-

միավորի: զգայունակ միկրոբի վրա աղդում է օրգանիղմում Սորեսոուխցինը է ամենաքիչը արյան երբ մլ շիճուկըոլարունակում ատրեպայնդեղլթումմ, տուիցինի

4--6

միավոր:

Հիմնական թերություննայն է, որ միկրոբները Ստրեւղլտոմիցինի են են որի Հեռոնանբով շուտ նրան ճարմարվում, առաջանում ստրեսլրոոՀ կայուն բակտերիաների առաջացման դեղլբակտերիաներ: միցինակայուն քում

ստրեսլտոմիցինիօլւտադորժումը

ոչ

մի արդյունք չի տալիս:

մեկը նրա յուրաճատուկ Հաւոկություններից կարնոր Սորնսպտովիցինի աղդեցությունն է տուբերկուլոզի ճարուցիչի վրաո Մինչեատրեստուիցինի ճայտնադործումր չկար այնոդիսի պրեպարատ, որի միջոցով շնալիներ օ րդանիվմումի սոուբերկուլողի ցուղիկներըոչընրավոր ճիվանդի

չացնել։ Այգ ճնարավոր դարձավ ստրեսղլտոմիցինիՃայտնագործման մաճանու էին 2իշնոր տիվ:երն ւսուսջ ւուբերկուլողային մենինդիխոխը ասլա ստրես 005:-ը, շնորճիվ ,իոոմիցինիօգտագործման վանդների ե: վանդների 8550-ըառողջանում Իիոմիցիճ, ռեւամիցին, տեռրացիկլին:Բիոմիցինը կամ աուրեոմիցինը (քլորոոհտրացիկլին) շողասնկի(ՏէրշբէՕուՄ ուացվումէ ոսկեգույն

ԸՇՏ

ՅԱԼճ012616Ո5) կուլտուրայինշճեղուկից: Պրակտիկայում օղուսգոր-

բիումիցինի աղաթթվային աղը: Հերամիցինը իր ճատկություններով ն կառուցվածքով նման է բիոբոյը միայննրա քիմիական ֆորմուլումՔլորի ատոմը փոմիցինին, է որի պատճառով տերամիցինը խարինվածճիդրօքոիլ խմբով Օյ, կոչվում է նան օքսիտետրացիկլին: Տերամիցինը ստացվումէ ՏեւճքէօԼ1Ո10ՏԱՏ շողասնկից: 1. ՇՇՏ Տետրացիկլինը կարելի է ստանալ բիոմիցինից, ճատուկ քիմիական մշակման միջոցով Հնռացնելով նրա մոլեկուլից Քլորի ատոմը: Բիոմիցինը,տերամիցինը նե տետրացիկլինըպատկանում են տետրացրկլինայինշարքի պրեպարատներին:Սրանքբոլորն էլ ունեն ազդման դրամդրականն լայն Հակամիկրոբային սպեկտր, ազդում են մի շարք դրամբացասականբակտերիաների, անկերի, խոշորվիրուսների ն. նախածում

են

կենդանիներիվրա:

կծու, դեղին գույնի բյուրեղային փոշի է: Աղաթթվայինբիոմիցինը քրի մեջ վաո է լուծվում: մլ թորած ջրում լուծվում: 13 մգ քիմիապես մաբուր բիոմիցին։ Վաճառվողբիումիցինը թորաժ ջրում լուծվում է դանդաղ՝ 1 մլ մնջ մի քանի միլիգրամից ոչ ավելի: Այդ պատճառով ջրում է 3000--7000 (ուժվաժ բիուիցինի/ մլ ոլարունակոււմի միավոր:Վատ Լ

լուծվելու պատճառով բիոսմիցինը ներերակային հղանակով օզտաչէչ որովճետն այդ դեսպլքոււի լուծույթի մեծ դողա կպադորժել օնեարավոր

ճանջվի:

թթու

2,7--8,5),

է (քէ1-ը ճանի որ բիոմիցինիչրային լուժույթը խիստ ենթաժաշկային կամ ներարկումներիցկարող է առաջախերմկանային նալ լուսվաժքների նեկրոզ, ուստի կենդանուն տրվում է ճիմնականում Այն մարսողականառղարատից արագ ներծծվումէ արան ւիեջ բերանից: է տարածվում կենդանու օրգանիզմում: Միանվագտալու դեպքում բիոմիցինը Հ. 4 օրվա ընթացքում Դայտնաբերվումէ ճիվանդի օրգանիղմում: Բիոմիցինը«Հայտնաբերվումէ նան ողնուղեղում: Ողնուղեղային ճեղուկուր նոս կոնցենտրացիան«ախարլա չի տարբերվում արյան մեջ եղաժ կշշաննտրացիայից: Այղ տոանձնաճատկությամբբիոմիցինը տարբերվու է ոննիցիլինից, որը գրեթե չի թափանցում ողնուղեղ: Հիթմիցինը, տերամիցինը ն տնտրացիկլինը օզտաղործում նն ոչ աճը .լույն բուժիչ ե պրոֆիլակտիկ նպատակներով, այլե կենդանիների ն

դորդացումը խթանելու նպատակով: շարքի անտիբիոտիկներըմել մոտ լթողարկում են Տետրացիկլինի ն դեղաթ՞ատերի փոշու ձնով: Ամեն մի դեղաճատիկը պարունակում է Է

100000---200000

Սխճճոմիցին,

ակտիվության

լեոմիցետին:

Մուշից առանձնացրել

են

միավոր:

Մ. Վենեսուելայումվերցրաժ Հողի ՄՇՈՇ2ԱՇԼՅԸ շողառունկը, որից ՏերքեՕՈՒՄԸՇ6Տ

ռտացվել է թլորոմիցետին կամ Քլորաւֆենիկոլ անտիբիուտիկը: Քլորոմիցետին ստանալուց որոշ ժամանակ ճետո ճաջողվել է որոշել նրա քիմիական կառուցվածքը: 1950 թ. սովետական գիտնականներին ճաջողվել է քիմիական ոինթեզի ճանասլարճով ատանալսինտոմի ց |է թլորոմիցետինի նը, որը ճամապատասխանում ակտիվնյութին Է օժտված է 2 անկամ ավելի թույլ ակտիվությամբ, քանքլորոմիցետինը: Թլորոմիցետինըբնեռացման ճարթությունը պտտում է ձախ: նրա իղուերըչ որը ունի նույն քիմիական կաղմը, չի յապդում աջ ոոտող միկրոբն. գարգացման վրա օժտված չէ բուժիչ ճատկություններով: ների աճի Սովետական սինտոմիցինըթլորոմիցետինի երկու իզոմերների խոոնուրդն է ն պարունակում 5000 ակտիվ ձախ սլոտող իզոմեր (լեոժիցեին) 5006 ոչ ակտիվ աջ պտտող իղուեր (դեկստրամիցետին): Այդ է սլատու

է

ու

առը,

որ

սինտոժիցինըՀ անդաւի վելի պածրակտիվություն ունը, քան

քլորոժիցետինը:

թ. ՍՍՌՄ գիտությունների ակադեմիայի բժշկական քիմիայի ինստիտուտում ճտջողվեց ստանալ թլորոմիցետինի սինթետիկ պրբեղարատը՝ լնոմիցետինը, որր ունի 100«6 ակտիվություն: Այսլիսով, սինտոմիցինըն լնոմիցետինը սինթետիկ պրեպարատներ հն են ն իրենց ջիմիական կաղմով Ճաղմասլոռոասխանուի շողասնկերից ակտիվ նյութին: Քլորոմիցետինի ուտացվող ո լնոժիցետինը ապիտակ բյուրեղային փոշիկծու ճամ, պաճղանման ընքացքում ակտիվությունը ներ են, ունեն չեն կորցնում, եռացնելիս չեն ոչնչանում, վատ են լուծվում ջրում (1 մլ Թորած ջրում մինչն 2--2,5 մգ), թքուն չեղոք միջավայրերում դիմանում են, ճիմնային լուծույթների ազդեցությունից քայքայվում են: ոտա Այդ անտիբիոտիկներն ազդումեն թարախածին ֆիլոնոկերի հ ստրեպտոկոկերի,աղիքայինցուսլիկի, բրուցելոզի, տիֆի, պարատիֆի, դիզենտերիայի, ակտինոմիկոզի, բծավոր տիֆի ն այլ ճիվանդությունների Հարուցիչների վրա: մինտոմիցինովկարելի է ոչ միայն բուժել, այլն կանխել 4իվանդությունները: ների ստամոքռսա-աղիթային Սինտոմիցինը։ի տարբերություն պենիցիլինի,բիոմիցինի, տերամիցինի ն առրեպաոմիցինի,օժտված չէ աճողօրգանիզմինխլյանելու Ճատ1952

Սինտոմիցինը

գույնի

մատղա

կություններով: Մեզ

մոտ

սինտոմիցինը ն լնոմիցետինը Հիմնականում "Թողարկվող

օգտագործվում են մարսողականճանապարճով: Տեխճիկական

ն

կերային անոիբիոռիկնե:

Գորժաժության մեջ գրտ-

լայն կիրառումը անասնաբուժականնհ անասնանրվող անտիբիուռիկների պաճական պրակտիկայումդեռ ճնարավոր չէ, որովչետն արտադրվում են սաճմանավակքանակով ն թանկ արժեն: Այդ պատճառով վերջին ժամա55

մեղ մոտ, ծավալով սկսել

նակներ մեծ

մեջ գործադրելու նղատակով, անասնապաճության

են

արտադրել ալուղես կոչվող

տելսնիկականն

կերային

անտիբիոտիկներ: են բիովետինը, Բի Այդ անտիբիոտիկներից ովիտ--40-ը, Հեղուկ բիո-

միցինը, կերային բիոմիցինը ն կերային տերամիցինը: կերային ն տեխնիկական անտիբիոտիկներըօդտադորժում են բուժիչ, պրոֆիլակտիկ նե գյուղատնտեսական կենդանիների մառողաշների աճը ն զարգացումր խթանելու նպատակու|:

Դ. ՄԻԿՐՈՑՐԳԱՆԻԶՄՆԵՐԻՏԱՐԱԾՈՒՄԸ ԲՆՈՒԹՅԱՆ

ՄԵՋ

Բնության մեջ միկրոօրդանիղմները չափաղզանըլայն կերպով են տարածված: նրանց շատ կամ բիչ քանակությամբ կարելի է ճայտնաբերել Ճողում, տարբեր ծագում ունեցող ջրերում, օդում, բույսերի, կենվրա, մեզ շրջապատող բոլոր առարկաների, կերերին աննդամթերքներիվրա: Բնության մեջ տարածված միկրոբների մեծամասնությունը սատկանում է սապրոֆիտների խմբին, որոնք մասնակցում են նյութերի փոխակերպման, կերերը ն սննդանյութերը փչացնելու պրոցեսներին:Բացի սապրոֆիտներից բնության մեջ տարածվաժ միկրոօրդանիզմներիկաղմում կարող են լինել նան ախտածին միկրոբներ, որոնք մարդկանց, կենդանիների ն բույսերի վարակիչ ճիվանդությունների պատճառ են ճան-

"- Մարդգանց դանիների

քանակական որակական կազմը կախված է Հողիմիկրոֆլորայի խորությունից, "ողի որակից, խոնավությունից, ջերմությունից, ոհակցիայից, տարվա հղանակներից,կլիմայական պայմաններից,ճողի մշակւին եղանակներից, բուսականության բնույթից ն այլ դործոններից ու

Հողի մակերեսային շերտը արեգակի ճառագայթների ազդեցության չորության պատճառով ճամեմատաբար ավելի քիչ քանակությամբ սմ մինչն 10 20 սմ խորության վրա միկրոբներ է պարունակում, 1--2 նրանց քանակությունը առավելագույն չափերի է «առնում, որից Հետո միկմ խորուիոբների քանակությունը աստիճանաբարպակասումէն 4--5 թյան վրա ճամարյա չեն լինում: Առանձինդեպքերում միկրոբներ ճայտնաբերվում են «Հողիավելի խոր շերտերում: ն

Հողիխոր շերտերում միկրոբներիբիչ լինելը բացատրվում է սնրնդանյութերի բացակայությամբ, ցածր չերմությամբ ն Հողի ադսորբցիոն շատկությամբ: Միկրոֆլորայիքանակական փոփոխության ճետ միասին տեղի է նան որակական փոփոխություն: Հողի վերին շերտերում ավելի

ունենում շատ

տեսակիմիկրոբներ են

կերացում ունենալու ճամար անձրաժեշտ է կանգ առնել ճողի, չրի, օդի ն կենդանիների օրգանիզմի միկրոֆլորայի վրա:

ՀՈՂԻ ՄԻԿՐՈՖԼՈՐԱՆ

նիզմները ամենից չատ ստարաժվածեն Ճողումյ, որովՄիկրոօրգո այնտեղ հան նրանց զարդացմանճամար բոլոր անճրաժեշտպայմանները:Հողում միկրոբները դտնում են անճրաժեշտ քանակությամբ

խոր շերտերում:

կախված է նրա որակից: մնաճ շողերում միկրոբներ ավելի շատ են լինում, քան կավաճոզերում, ն աղուտաճողերում (աղլուսակձ):

ավազաճ

Աղդյուտակ8

դիսանում:

Տարբեր միջավայրերիմիկրոօրգանիզմներիկազմը թե՛ քանակապես հ թե՛ ռիակաղես տարբեր է: Այս կամ այն միջավայրիմիկրոօրգանիզմների կազմր սաճմանվում է նրանց վրա արտաքին միջավայրի տարբեր գորժոնների մշտական բազմապիսի ազդեցությամբ: տարաժման մասին որոշ պատԲնության մեջ մփիկրոօրդանիզմների

լինում,քան

Հողիմիկրոֆլորայի կաղմը

բազտեոիանեւի տարեր տիպիճողեռում քանակությունը '

Հողի տիղլբ

Քակտծրիաների բանակը

|

Ավազածող

38454

ժեռտաոլ Տորֆային

Հողում

գ

(Միլիոններու)

Հող Բանջարանացային

Սնաշող

ճաք

կանա

շշ

Հետն

ճանքբայիննյութեր, խոնավություն, ջերմություն, բբիվածին, միջավայրի ճամապատասխան ոհակցիա ն ւլաշտլանություն ճառագայթների ազդեցությունից: արեղակի

օրգանականն

Խոնավճողերում միկրոբներ վելի

շատ

են

լինում, քան

չոր

ճողն-

ունեցող Ճճողերում բում: Չափազանց բարձրխոնավություն միկրոբների քիվը սլակասում որովճետն չուրը Պողից վտարում է թթվածինը:Թթու է,

ճողերում միկրոբները տամեմատաբար վելի

շատ: ճիմնային ճողերում՝

բիչ են, իսկ չեզոք

ն

Թույլ

Հողի միկրոֆլորայի կազմի վրա ազդում են նան տարվաեղանակները: Գարնանըխոնավությունը, չերմությունը, նախորդ տարվա օրգանական մնացորդները նպաստում են միկրոբների ինտենսիվ զարգացմանը: Ամյանը անտիբիուռիկ նյութերի կուտակումը ն օրգանական ժնացորդների պրակասելըթուլացնում են միկրոբիոլոգիական պրոցեսների ինտենսիճետո վությունը: Աշնան բներքաճավաքից օրգանականմնացորդների նոր անտիբիոտիկ նյութերի չեզոքացումը պայմաններ են "

կուտակումը

նե

ղարդացման ոտեղծումմիկրոբների

ու

բազմացման ճամար:Ձմեռվա

ցածրջերմաստիճանըկասեցնում է միկրոբների կենսագորժունեությունը, ն է: մասը զգալի ոչնչանում նրանց նույնիսկ հ սպարարտացվողճողերը Մշուկվող ավելի ճարուստ ճամեմատաբոայր միկրոօրղանիզմներով:

են

զուրկ կասի աղքոասո լեռնային ճողերը ավելի Բուսականությունից Քիչ միկրոբներ են սլարունակում: Հողի միկրոօրգանիզմներիկազմի վրա էական ազդեցություն է գորնահ ժում բույսերի արմատային սիստեւր: արմատների վրա ն Բույսերի ճողում մեժ արմասոներըշրջապատող քանակությամբ բակտերիաներ են զարգանում (ոիզոսֆերային բակտերիաներ):Հողում գոտում միկրոբներմիշտ ավելի շատ են լինում: Դա բացատրվում է նրամիկրոբները օգտագործելով

ամիսներ ե տարիներ: Այսպես, օրինակ՝ տուբերկուլոզի ճարուցիչը իր դոյությունը ճողում կարող է պաճալանելմինչե Տ ամիս, տիֆի Ճարուցիչը՝ Յ ամիս, բրուցելողզինը՝100 օր, սպորւսռաջացնողճարուցիչների («իբիապորները՝նույնիսկ տասնյակ տարիներ (20--30): Ախտածի բախտի) միկրոբների որոշ տեսակներ (սիբիրախտի,կարկամախտի) իրենց գոյությունը կարող են ոչ միայն երկար ժամանակ ճողում պաճպանել, այլն բարենպաստ պայմանների դեպքում` նույնիսկ բազմանալ: ն 4եռրոշ ճողը կարող է աղբյուր լինել Այսպիսով, ինֆեկցիաների նպաստել այղ ճիվանդությունների (սիբիրավխտ» Խշխշան պալար, տնաբար

չարորակ

այտուց,

կալլկամախտ)տարածմանը:

Վերջապես ճողբ միկրոօրդանիզմների ճիմնական ոնեղերվուարն է, որտեղից նրանք անցնում: են ջրի ն օդի մեջչ

:

մերձարմատային

նով,որ

բույսերի կողմից արտադրվող նյու-

թերը, ինտենսիվ կերպով բազմանում են, իակ մլուս կողմից այգ նույն միկրոբները քայքայելով Հողում գտնվող օրգանական նյութերը, են բույանրի սնմանը: տում Հողում կարհլի է դոոնել միկրոօրգանիզմներիգրեթե բոլոր իւմբերի ներկայացուցիչներ, այղ թվում սպորառաջացնող անհրոբ ն անանհրոբ միկրոբներ, ներման, ազոտ ֆիքսող, նիտրի

նապաս-

ֆիկացնող, դենիորի ֆիկա-

գնդաձե բակտերիաներ» ցնող,ծժմբույին,թաղանթանյութը քայքայող, տերմոֆիլ միկրոբներ, պիգմենտային միկրոբներ, չողասնկեր, բոլբոսաանկեր, շաքարասնկեր, նախակենդանիներն միկրոսկոպիկ չրիմուռներ: մեժ Միկրոօրգանիզժների դերը ճողում է: նրանք մասչափազանց Հանքայնացման,-ու-

:

նակցում են օրգանականնյութերի քայքայման

ու

պրոցեսներինն նյութերի շրջանառությանը, ւիուսիառաջացման բար

ճետնա-

նպաստում են չողի պարարտացմանը ն բույսերի սնմանը:

ՋՐԻ ՄԻՑՐՈՖԼԱՈՐԵՆ

Տարբեր ծագում ունեցող բնական ջրերում նույնպես կարելի է ճայտնաբերել բազմաթիվ տեսակի ն բավականաչափ միկլոօրգանիզմներ, որտեղ նրանք ոչ միայն իրենց գոյությունն են պաճպանում, այլ կարող են բազմանալ զարգանալ մասամբ օդից: ու

Հողից

ն

Միկրոբներըջրիւիեջ են անցնում ճիինականու Բացի այդ, չրերի միկրոբներով կեղտոտվելու

կեղտագործարաննե Հիվանդությ

աղբյուրներ են կան գոմաղբը, բնակավայրերի ն ղանաղանանսետք մնացորդները, Հիվանդ ջրերն առողջացած կենդանիները: ու

ն

րի մեջ ճիմնականում լինում են սապրոֆիտ միկրոբներ, այդ թվում գնդաձն, լուսաժորող, պիղմենտային, նեխման, ծծմբային, երկաթային, տարբեր ն. դենիտրիֆիկացնող բակտերիաներ, նիտրիֆիկացնու

տն-

սակի սնկեր, երբեմն շաքարասնկերե այլ տեսակի միկրօորգանիզմներ: ին չոլնս Փայտնի ջուրը օգտագործվում է սննդարդյունաբերությանմեջ է, սապրոֆիտ միկրոբները մթերքների արտադրման պրոցեսում: րից կարող են անցնել սննդամթերքի մեջ ն ճետագայում, պաճելուընթացքում, ազդել նրա որակի վրա:

Բացիսապրոֆիտներիցչջրի մեջ կարող են լինել հան վարակիչ Հիշստ վանդությունների ճարուցիչներ: Այղպիսի դեպքում ջուրը վտանիւ կենդանիների ճամար: Ընդճանրապես գավոր է մարդկանց ջուրը մարդկանց ն կենդանիների վարակիչ «Հիվանդություններիտարածման կարեոր դորժոններից մեկն է:

Հողում, բացի սապրոֆիտ միկրոբներից, կան նան կենդանիների ն բույսերի ճիվանդությունների վարակիչ որոնք ճողի մեջ Ճարուցիչներ, են անցնում դիակների, արտախորանքների,գոմաղբի, կոյուղու չրերիչ կեղտաջրերին տարբեր տեսակի մնացորդներիՀետ միասին: Վարակիչ ճարուցիչների մեծամասնությունը ճ իվանդությունների ճողում, պայմաններ չգտնելով, շուտ ոչնչանում է: Բաայց որոշ ճիվանդուչ թյունների ճարուցիչներ իրենց գոյությունը ճողոււմ սպաճպանում են

Ախտածինմիկրոբներից չրի մեջ կարող են լինել պարատի ֆի, ոիտուլարեմիայի, գեղձստապի, կարմրախտի, բիրախտի, բրուցելողի, կարկամախտի,խշխշան պալարի լեպտոսպիրողի, խոլերայի, դիզենաք-

«5

ն ւյլ խլախտի, պաստերելողի վարակիչ ճիվանդությունների ճարուցիչներ: են տվել որ, որոշ ախտաժին միկրոբՀետազոտությունները ցույց պաճղպանելուց,կարող ներ ջրի մեջ, բացի իրենց գոյությունը եհրկարատնե են նան բազմանալ: Տարբեր տեսակի ախտածին միկրոբների՝ ջրի մեջ

դաբաղի, իիայի,խողերիժանտախտի,

պաճպանվելու տնողության մասին եղաժ տվյալները ճակասականեն կամ ոչ սառի միկրոբների մառին ղոյություն չ: Բայց որոշ տեսակի աիխոռածին են այն մասին, որ նրանք չրի ունեցող տվյալներն (աղյուսակ 9) ասում մի Քանի ափիսպաճպանել: «Մեջկարող են իրենը կենսունակությունը դ

.

տեողությունըջի մեչ Մի քանի ախտաձինմիկրոբներիպաճպանման Ֆրի տեսակը

Միկրոբի տեսակը

-Բրուցելողի Ճարուցիչ

ստերիլ

Գուրրկուուի աո

խմելու

Թռրած

ն

՛

--9--

Տուլլարնմիալի

Վեսլտոսպիրոզի

դետի

ցուլին Ամիրին Աաաա նն

գճտի, ատնրիլ խորա րոն

35:

խմելու

9»

Ժինչն

»

»

ՄՐ

՛

ՐՈ»

Միկրոֆլորայի կազմը թն' որակապեսն թե՛ քանակապես կախված քիմիական կազմից, կեղտոտվելու աստիճանից, ոնհակցիայից, վիճակից, խորությունից, տարվա եղանակներից» դիրբից, կլիմայական պայմաններիցն այլ գոլծոններից: աշխարճագրական ե Աղբյուրի արտեզյան ջրերը չրելն զուրկ են միկրոբներից, ն եթե նրանց մեջ շատ քիչ քանակությամբ (1 մլ մեջ մինչն 10 միկրոր)Ճայտնաբերվում են, ապա դրանք ջրի մեջ են թափանցում խողովակներից կամ է նրա մակերեսային երբ ջուրն անցնում ճողից՝ շերտերը: Թվում է, թե անձրնեաջուրը,ձյունը ն կարկուտի միկրոբներ չպետթ է են պարունակեն: Բայց ճետազոտությունները ցույց տվել, որ նրանք շատ կամ թիչ թվով միկրոբներ են սլարունակում, որովճետն նրանց՝ վարակվելու «իմնական աղբյուրը "ենց օդի միկրոֆլորան էչ, ժիկրոբներով Անձրնաչրիկաթիլը, ձյան փաթիլը ն կարկուտի Հատիկը ընկնելով ցած, է ջրի սռնսակից, ֆիզիկական

ՉՍ0

ե

ու

միկրոբներ է ս։ղարունակում,քան բաց դաշտերի, լեռների, օվկիանոսների ն սառցադաշտերիվրա թափվող անձլնները: ե բարձր Սառցադաշտերի լեռների գագաթների վրա դտնվող ձյունը միկրոբներ գրեթե չի պարու-

ճակում:

Ֆրճորներիջրերը ւլարունակում են մեծ քանակությամբ միկրոբներ: Միկրոբներընրանց մեջ են անցնում անձրեի, փոշու, ներծծվող մակերե-

ջրերի սային

դույլիՀետ

միասին: ՋրՀորն անցնող միկրոբների ախտածին տեսակներ: Այդպիսիդեպքերուի ջրճորի ջուրը կարող է մարդկանց ն կենդանիների վարակի աղբյուր դառնալ: Քարեկարդված ջրճորների ջուրը ճամեմատաբար ավելի քիչ քանակությամբ միկրոբներ է պարունակուի: լճերիչ լճակների, ջրամբարների, ժովերի, օվկիանոսների Գետերի, ն այլ մակերեսայինչբերի միկրոֆլորայի կազմը փոփոխական բաղմաՀտեսակ է ն կախված է մի շարբ գործոններից: Հայտնի է, որ խոշոր բնակավայրերի ե արդյունաբերականձեռնարկությունների շրջանում ճոսող դետի չրերը խիստ աղտոտվում են կեղտաջրերով ն տարբեր տեսակի անպետք մնացորդներով, որի շնորճիվ միկրոբների թիվը խիստ ավելանում է: Այսպես,օրինակ,մինչն Լենինգրադ ճասնելը ննա դետի ջրի 1 մլ պարունակում է 28, քաղաքում՝ 2160, քաղաքից անմիջապես դուրս՝ 17840 բակտերիա, Մագնիտոդորսկ քաղաքի ամբարտակի մուտ Ուրալ գետի ջրի 1 մլ որարունակումէ 197000, քաղաՔից ներքն՝ 400000 բակտերիա: ճեռանալով, դետի ջուրը աստիճանաբարինքնաԲնակավայրերից մաբքրվուէէ: Գետի նրա մեջ դտնվող ջրի ինքնամաքրումըտեղի է ունենում օրգանականնյութերի ճանքայնացման ն նոտեցման, արհգակի ճառադայքների, բակտերիոֆադի ն անտադոնիուտմիկրոբների ազդեցության: վտակների թարմ ջրերի խառնվելու, միկրոբների մեխանիկական բայքայման ն նախակենդանիներիկողմից ոչնչացվելու Հնտնանքով: Ծովերի ն օվկիանոսներիչրերը Համեմատաբարավելի քիչ Ժիկրոբեն ներ պարունակում, քան գետերի ն լճերի չրերը: Միկրոբներովառանձնանա Հարուստ է գետերի, լճերի ն ծովերի միլիոն միկրոբ (այդ ոխղմը, որի 1 մլ կարող է պարունակել 100--Տ000 աղոտ թվում անաերոր) նիորի ֆիկացնող, ֆիքսող»երկաթի ե ժծմբի կարող

են

ն

լինել

թվում

նան

ու

իի

ր

ս

Ր»

72. շր

արիոո խո

Շ»-

Գեղձատապի

ն

կա

են իրենց Հեւո չյոսնուի օղու դանվող փոշումասնիկները այդ թւում մեկրոբներին։ Բնակավայրերի վրա թափվող անձրեր իր մեջ ավելի շատ

բակտերիաներ): Լճերի, ծովերի

ն

օվկիանոսներիափամերձջրերում միկրոբներավի-

ՍՍՌՄ Լի շատ են լինում, քան ափից Ճեռու տարածության վրա: Ցրինակ՝ մեկ լճի մակերեսայինշերտի ջուրը ճետաղուհլիոյ, որը կատարվել է Հու-

լիս ամսին,

մլ-ում Հայտնաբերվելէ՝

Ափից 120

Ջ» 1000մ

»

մ

շեռավորության

վրւս --

շ

3000մ

»

կախված նյութեր, կոշտություն, երկաթի օբոիդ, քլորիդներ, աղուոային նյութեր, լուժված գաղել. ն այլ նյութեր) որոշումից, խմելու ջուրը ենթարկվում է նան բակտերիոլոդիական «Հետազոտության: Բակտերիոլոդիական ստուգման նպատակն է ջրի մեջ որոչել՝ ա) բակտերիաների

բակտերիա

ցորդ,

ջ

»

Միկրոբներիքանակը փոխվում է խորությունից կախված: Այդ երենում է ՍՍՈՄ-ի երկու տարբեր լճերի Հետազոտության տվլալներից (աղյուսակ 10): նան

մղյուսավ

Քակտեոբիանեորի բաշխումը լճի մեջ

լատ

Խորությունը Էստ Մալիմովարայայի տվյալենրի

Մակծրես 0,2.

մ »

ի

--

»

5 :

»

»

248.»

"

ք

ցուպիկների քանակությունը Աղիքային ջրի մեջ որոշվում է կոլիտիտրի ն կոլի-ինդեթսիմիջոցով: կռլի՞տիտրը ջրիայն նվաղագույն քանակությունն է, որի մեջ Ճայտնաբերվում | աղիքային ցուպիկ (Թէլուզ մեկ ցուղիկ)։ Սոլի՞ինդնեքաը աղիքային ցուպիկների թսկակն է 1 լ ջրում: կոլի-ինդեքորկոլի-տիտրի վերածելու ճամար 1000-ը

ա

լ

բակտերիա:

»

Էր)

»

լ

ի

:

|

էստ Ղամբարյանի Ռնանի լճում (1Ճ ամսում)

»

տվյալների

լ

:

բաժանում

-

»

.-

րի

միկրոֆլորայի կազմի մրա ազդում էն հան մի շարք այլ գորժոններ: կանդնաժ ջրոււի ժիկրոբնձր ավելի շատ են լինում,իկ ձուող ջրումՓ̀իչ։ Բթու ոնակցիա ունեցող ջրերում միկրոբներ ավելի քիչ են լինուսԻքան չեզոք, թույլ Հիմնային ն թույլ թթվային ջրերում: Ամառվա ամիաներին մակերեսային չրերում միկրոբներ ավելի բիչ նն լինում, իակ գարնան ն աշնան ամիսներին շատ: մեժ դեր են խաղում օրդանական ն Միկրոբները ճանքայիննյութերի նրանք որւլես սնունդ կարհոր դեր են խազում փոխարկումներիժամանակ: ձկների կերային աղբյուրներում: Ջրի միկրոֆլորան մեղ Հետաքրբրում է Ճիմնականում սանիտարական ն ղոոճիգիննայի տեսակետից, բանի որ չուրը Խպիդեմբոլոդիական ն էապիղոուտոլոգիական կարնոր դորժոններիցմեկն է։ Բայի այդ, չրի միջոցով սննդամթերքների մեջ փոխանցվողմիկրոբները կարող են փչյացնել նրանց: Այդ պատճառովխմելու չուրը, ինչպես նան սենդարդյունաբերուՀպետք է բավարարի ոբոշ պաճանջներին քյան մեջ գործաժվող ջուրը, սիստեմատիկաբարեհհթալկվի բակտերիոլոդիական ստուցզման, Բացի ֆիզիկական ն թիմիականՀատկությունների (դույն, Հուո, Համ, ռնակցիայի, չոր մնաջերմության,Թափանցիկության, պղտորության, '

ց2

աղիքային ցուպիկների քանակությունը, անտրաժեշտության դեղքոււիախտածին միկրոբների առկայությունը: ընդճանուր քանակի որոշումր կարնոր նշանակուԲակտերիաների թյուն ունի ջրի միկյոբներովկեղտոտվելուաստիճանըն այն մաքրելու սարքավորումների արդյունավետությունը սլարպելու Համար: Ընդշչանրառլես չուրը խմելու ճամար լավորակ է ճամարվուսի,եթե ջրժուղի 1 մլ ջրում 100-ից, իսկ ջրչորների ն բաց ջրամբարների (գետիչ լճի, լճակի) չրում միկրոբները 1000-ից ավելի չեն լինում: նզ)

խոճության (1 մլ ջրում)

բակտերիա

քանակությունը, բ) ընդճանուր

են

կոլի-ինդեքար արտաճայտող թվի վրա, իսկ եոլի-տիտրը կոլի-ինդեքսի վերածելու ճամար 1000-ը բաժանում են կոլի- տիտրիցուցաերնանի ջրմուղի ֆրի կոլի- տիտրը տատանվում է նիշի վրա: Ցրինակ՝ 400-200 սաշմաններում,այսինքն՝ 200-500 մյ ջրում 2այտնաբերվում է աղիքային ցուպիկ: Ընդունենք, ոք երնանիլամելու ջրի կոլի-տիտրը է 250, ճետնաբարկոլի-ինդեքար ճՃավասար Հավասարկլինի`1000:250-»4: եթե կոլի-ինդեքոը ճավասարԷ4-ի, ուրեմն կոլի-տիտրը Ճավասարկլինի`

1000:4--350:

Ջրմուղի չրի կոլի տիտրը պետք

է լինի 300--500, կոլի-ինդեքար՝ ջրճորների ն բաց չրամբարների ջրի կոլի-տխորը պետք է լինի 100-ից ոչ պակաս, իոկ կոլի-ինդեքար՝10-ից ոչ ավելի: եթե կոլի տիտրի պուցանիշը խիստ իջնում է կամ կոլի-ինդեքսի թիվը բարձրանում, դա 2-Ժ,

նշանակում է,

որ

ջուրը

կեղտոտվում է մարդկանց կամ կենդանիների

դնսլքում աղիքային ցուպիկների ճետ արտաթորություններով: Այդպիսի նն նան ֆրի մեջ կարող անցնել միասին ինֆեկցիաների ճարուաղիքային

Ցնչներ

(պալատի ֆի, որովայնային

տիֆի, խոլերայի, դիզենտերիայի կարող է մարդկանց կենդանիներիճամար վարակիչ տարածման կարկոր դորժոննկրից մեկը դառնալ: զուղլիկների քանակի շատացման գեսպքում ջուրը ճետաԱղիքային զոտպում է աղիքային ինֆեկցիաների Հարուցիչների ճայտնաբերման ն

այլե)

ն

չուրը

ու

«իվանդությունների

ճամար: սանիտարականտեսակետից չրի Այսպիսով,

որակի գնաճատման

կարկոր ցուցանիշներից մեկն է կոլի-տիտրը կատ կոլի-ինդեքսը: :

`

ն Խմելու

ջուրը

նվն ձնե անվնաս դարձնելու

ն նպատակով Ժ գործադրում

են

մա

Քըրման մի շարք եղանակներ: Ջուրըկարելի է մաքրել անվնաս դարձնել նստնցնելուչ կոադուլյացիայի, ֆիլտրելու, քլորացնելու, օղոնելու, ճառագայքաճարելու ն ուլտրաձայնի ազդեցությանը ենթարկելու եղանակներով: Նատեցնելու։ կուտդուլլացիայի ն ֆիլտրելու եղանակներըգործանախնական մշակման ենթարկելիս, այսինքն՝ջուրը դրվում են ջուրը չպարդեցնելու ն նրա ֆիզիկական ճատկությունները լավացնելու նպատակով: Այդ եղանակներով մշակելիս չուրը միկրոբենըից մաքրվում է ն

25--9900-ով: Քլորացնելու, օղոնելու, ճառաղայքաճարծլու ն ուլտրաձայնի

աի

ոգուն, ինանմնենՄր ա, մալա մեր նի, որովճետին քյորը կարո

ռչնչազնելմիալն անմի-

նյութերի մեչ, անմատչելի կմնան քլորի «ամար ն այդպիսի չուրը կառաջացնիօրգանիզմի վարակում: ե կենդանիների Մարդկանց վարակիչ ճիվանդությունների տարածման ճամար վտանգավորեն նան կեղտաջրերը: Այդպիսիչրերը կարելի է մաքրել ֆիլարման դաշտերի, ոռոգման դաշտերի ն բիոլոգիական ֆիլտրմ ների միջոցով: Ֆիլտրելու դաշտը ճատուկ Հողամաս է, որտեղ 15-43 ճն վրա դրված խում են Հողամասի վրա, որը անցնում է Հողի շերտերով, մաքրվում է միկրոբներից Ի1ր"բնորի ն, խողովակնե վոորի միջոցով դյուքորից ՄիջոցովՃավաքմաք ("1 նւս (ի նլութե դաշտի Համար առանձնացվում վելով, դուրս է գալիս դաշտից: Ոռոգման է Հողամասի ավելի մենծ տարածություն, որը գլուղատնտեսական՝ կուլտուրաներ աճեցնելու ճամար ոռոգում են կեղտաջրերով: երկու եղանակներիդեքում էլ կեղտաջրերի մեջ գտնվող միկրոբները, այդ թվում նան ախտաժինմիկրոբները,մնում են ճողում ն Հետաճողում զարգացով բիոլոգիական պրոցեսների, օքախդացման դայու ռճակցիաներին արնի ճառագայթների ազդեցությունից ոչնչանում են: Ֆիլտրմանն ոռոգման դաշտերը լայն կիրառում չեն ստացել: որովՀետն առաջինիդեպքում ճողում կուտակվող արժեքավոր նյութերը փառտորեն չեն օգտագործվում,իսկ երկրորդի դեպքում խոշոր քաղաքներից ն

այլ

խորության

'

դրենաժի խողովակներ: կեղտաջուրը բաշ-

ու

ող

ՕԴԻ

ազ-

դեցությանը ենթարկելու եղանակների դեպքում ոչնչաղվում են չրի մեջ գտնվողմիկրոբները, այդ թվում նան վարակիչ չիվանդությունների Հաբուցիչները։ ուրը ախտածին միկրոբների տարաժման տեսակետիցանվնաս դարձնելու ճամար կիրառվում է քլորացնհլու եղանակը: Քլորացնռաի են. Մոսկվայի, Լենինգրադի,Թբիլիսիի, մասամբ նույնիսկ երնանի ն այլ քաղաքների խմելու ջրերը: Քլորացնելու ճամար օգտագործում են թլորակիր» որը ծր մեջ պարունակում է օքաիդացման ճասոկություններով օժտված ակտիվքլոր: Սքսիդացնումեն չրի մեջ գտնվողօրգանական նյութերը, այդ թվում նան բակտերիաները: Քլորացվող ջուրը պետք է

չիաբուր ն սպա

դուրս թասիվող կեղտաջրերը մաքրելու «ամար ճարհավոր է առանձնացչ նեյ «ողի մեծ տարածություն, Այդ պատճառով պեղտաջրերըմարբրելու տ»ամարամենա ֆեկտիվեղանակն է Համարվում բիոլոգիսկան Փիլորի կամ ահրոտենկի դորժադրումը։ ԱհրոտենկըՀատուկ կառուցվածբր չջչրավէ, որի մեջ դոնվում է տիղ: նեղտաչուրըլցնելուց «ետո ջրաժբարի բար ներթնի մասից նբա մեջ օդ է մղվում։ Տիղվը կոագուլացնում է ջրի մեջ դտնվող նյութերը, իսկ թրվաժնի ազդեցությունից օբսիղանում են օրզանական նյութերը, սյդ թլում նան բականրնաները: '

-

-

ՄԻԿՐՈ ՖԼՈՐԱՆ

մլնոլորտային օդբ միկրոօրգանիզմՀողի ն ջրի Հետ ճամեմատած Համար միջավայր է Ճամարվուք, որովների զարզացման անբարննպաստ Հետն ճամար անճրաժեշտ խոնավությունն միկրոբների ղալգացման ն են նրանք այնտեղ ենթարկվում սննդանյութերը օղում բացակայում են արեգակի ճառագայթների ազդեցությանը, որի սլատճառով միկրոբու

ժամանակի ընթացքում ոչնչանում են: օդի մեջ են անցնում չողից ն չրից, փոշու ն ջրի կաթիլՄիկրոբները Հետ Խերի միասին, որտեղ նրանք զարգացմանսայմաններ չգտնելով, խրենց կենսունակությունը պաճպանում հն ոչ այնքան երկար ժամանան սնկերի սւղորները, տուբերկուլոզի ճարուցիչները կուլ: Քակտծրիաների / կարող են իրենց դոյությումի շարքայլ դիմացկուն միկրոօրդանիզմներ եը օդում հրկար ամանակ պապանքլ: միկրոֆլորայի թանակական ն որակական կազմը` զախված կլիմայական ն աշխարճագրականպայմաններից, տարվա եղանակներից, բարձրությունից, բնակավայրերից ն այլ գործոններից, կարող է չական բարձր չեռների հ ՊՃյուենթարկվել:0վլիանուսների ճարավային բնեոների տառցաղաչտերիվրա գտնվող օդը ռիսային ռամարյա աղատ է միկրոօրզանիզմներից: Խոշոր բնակավայրերի օդբ, արմ « ն անասնաշենքերի բնակելի շենքերի օդը միշտ մեծ քանակությամբ միկբոօրդանիղմներ են պարունակում: Միկրոբներըօդում Ճամեմատաբար ւոեղումներից Հետո ն ձմռանը: ավելի քիչ են լինուստ Մթնոլորտային մ: օդում գտնվող միկրոբների քանակի մաՖարբերպայմանների սին որոշ պատկերացումկարելի է ստանալ աղյուակ 11-ից (բատ Վոլտ ները օդում

որոշ

:

0գի

փոփոխությունների ու

Հար

դնիչի): ("Բ

Լատ

րա 1,5

մ3

Հազար,

Միշուստինի տվյալների օդում դտնվում

մ

-. է 2--Ց

բարձրության

Մոսկվայում

լ

մ

բարձրության

վրա 1000 հարձրուր Հազար, վրա՝ 0,5 ճաղար ժիկրոբ: Մոսկվայից `

ր

մ

5-7

կմ ճնոավորության վրա նույն բարձրություններում Յ--Մ4 անդար

ավելի պակաս միկրոբներ են լինում,

ԿԵՆԴԱՆԻՆԵՐԻ

Աղլյուսակ1 Անասնաչենք Բնակելի չենք

փողոց տազաբալին

թա թյ

|

1000000--2000000 1

Արկտիկայի «դ Թյան տակ

Արկտիկայի 80" Տյուսիտային լալնուօդ

»

77»

036 Հլուսիսալինլայնու-

ու

» »

1--»

օ

նորածինկենդանին զուրկ է միկրոբներից։ Բայց արդեն իր կյանքի վրա ն ներշնչվող օղի ընդունվող առաջին ժամերին նրա մարմնի ճետ ն կերի միասին շնչառական մարսողական ուղիներում բնակություն են ճաստատոււմ տարբեր տեսակիսապրոֆիտ բակտերիաներ: Մեծ քանակությամբ միկրոօրգանիզմներեն լինում մաշկի, բրդի»

ուր

ա

ովա

20000

|

ճաստ մազի ն փետուրի վրա, բերանի խոռոչում, ստամոքսում, բարակ աղիքներում, միզասեռականօրգաններում, աչբի լորձաթաղանթի վրա ն շնչառական ուղիներում: Տարբեր օրգանների միկրոֆլորայի կազմը է այդ օրգանների տարբեր է, հ դա ճիմնականումի պայմանների կախված

՛

լ.

ու

Վ3-ում

լ

|

թյան տակ

|

Օդում Հաճախ ճարտնաբերումեն

ի

առանձնաձճատկությունների ը:

ռպորգոյացնող ն

են առողջ Միկրոօրգանիզմներից աղատ կենդանիներիսիրտը, արերիկամները, արգանդը, միզապարկը, գանյունը, փայծաղը, լյարդը,

պիգմենտային

բակտերիաներ, բորբոսասնկերին շաքարասնկերիսպորներ այլ տեսակի որոնբ դիմանում են չորությանը ն ուլորաւիանումիկրոօրգանիզմներ, ու

շակադույն ճառագայթների ազդեցությանը: ՔքՔացի ասպրոֆիտ բակտեբիաներից»։օդում կարող են լինել նուն միկրոբներիախտածինտեսակներ: Այդոլիսիդեպքում օդը վարակիչճիվանդությունների տարածման դզործոններից մեկը կարող է Հանդիսանալ: Գյուղատնտեսական կենդանիների մի շարք վարակիչ ճիվանդությունների (խոշոր եղջերավորանասունների թոքերի Համաճարակային բորբոքման, ձիերի վերին չնլառական ուղիների վարակիչ կատառի, ոչխարների ժաղկի, ճավերի ժանտախտի, ն ճավերի լարինդգոտրախեխտի այլն) դեռղքում վարակի փոխանցումը տեղի է

Մեծ

ունենում

ահրողեն ճանադարչճով: ճիմնականում

քանակությումբմիկրոբներ, այդ թվում

ներ նել մինչն

Հայտնաբերվում են

նան

ախտածինտեաւակ-

փակ շենքերում, որտեղ 1 Ա օդում կարող է լիճազար բակտերիա: Ախտածինմիկրոբներիցբնակելի Լ. անասնաչենթերի օդում Հայտնաբերել են տուբերկուլողի, սիբիրախոի, կարկամախտի, փտախտի դազային ճարուցիչներ,պնեմոկոկեր,ստրեպտոկոկեր,ստաֆիլոկոկերն այլ տեսակի

"

բակտելիաներ:

0դի Ճետազուռման 1 մ5 ընդունվաժ է որոշել ժամանակ օդում գտնըվող միկրոբներիընդճանուր քանակությունը: Բնակելիշենքերում 1 մ8 օդում 500--1000 ավելի բակոնըիաներիչայտնաբերումը ցույց է նրա կեղտոտվաժությունը:

տալիս

Օդը միկրոբներից կարելի է մաքրել օդափոխման, ուլտրամանուչ շակաղույն ճառագայթներին քիմիական նյութերի (կաթնաթթվի,տրիէթիլենգլիկոլի, ֆորմալինի ե կրեռլինի խառնուրդ) միջոցով: ո

ՕՐԳԱՆԻԶՄԻ ՄԻԿՐՈ ՖԼՈՐԱՆ

դուղեղը, ողնուղեղը, ոսկրածուծը, ավշային ճանդույցները ն այլ օրգաններ, որոնք անմիջապես կապված չեն արատասքին միջավայրի ճետ: Այդ օրգաններումմիկրոբներ կարող են լինել ճիվանդությունների ժամանակ:

միկրոֆլորայի կազմում Օրգանիզմի

կարող են լինել տարբեր տեսակի միկրոօրգանիղմներ՝ստաֆիլոկոկեր, ստրեպտոկոկեր, միկրոկոկեր, աղիքային ցուպիկենր, վապտաքարախածինբազտնրիաներ, խոտացուպիկներ, սարցինաներ, ացիդոֆիլային ցուպիկներ, վիբրիոններ, սպիբշխնատներ,կաքնախքվային տտրեպառվոկնր, յուղախքվային բալտրբիաներ, ապոր գոյացնող անաերոբ բակտերիաներ,թթվակայուն բակտետեսաայլ ակտինոմիցնտներ, շաջարասնկեր րիաներ, բորբոսասնկեր, ն

կի միկրոօրգանիզմներ:

կենդանիներիօրգանիզմի նորմալ միկրոֆլորան առայացել է էվոլյուցիայի ընթացքում` միկրոֆլորայի ն մակրոօրգանիզմիփռխաղարձ Հարմարվելու Հետնանքով։ Այդ պատճառովմիկրոբների ազդեցության որոշ տեսակներ այնքան են Ճարմարվել օրգանիզմին, որ դարձել են նրա մշտական բնակիչները: Սրինակ՝ աղիքային ցուպիկները, նեխման բակտերիաները,ստա ֆիլոկոկերը ն ացիդոֆիլային ցուպիկները: ճամար Հա ւինմատաբար կենդանիօրգանիզմի ավելիկարնորնշանակություն ունի մարսողական ուղու, մասնավորապես ստամոբսա-աղիքային ջրգանների միկրոֆլորան: ու

Ստամոջսա-աղիքային ուղու միկրոֆլորայի կազմը կարված է կենդանու տեսակից ճասակից,կերի տեսակիցու մարսողականուղու առանձին օրգանների ֆիզիկոքիմիական պայմաններից: ու

կերակրելուկաթնային շրջանում մատղաշների աղիքներում գնրաձն կաթնաթթվային բակտերիաները,իսկ կոշտ կերերի անցնելիս՝

կշրում

խմորիչ ն նեխման բակտերիաները: Ածխաջրատներով Ճարուռւո կերերը նպաստում են խմորման

բակտերիաների բազմացմանը:

ե այլ «իպաստերելողիչտուբերկուլոզի նեկրոբացիլոզի» սիբիրախտի

'

Ստամոքսա-աղիրային միկրոֆլորայի կազմի վրա ազդում նանդեղանյութերը: Այսպես, օրինակ,մատղաշների աճը խթանելու կամ ճիվանդությունննըը բուժելու նպատակով գործադրվող անտիբիոտիկներըփոխում քն կազմը: ուղու

են

.

Բիու՛իկաթնաթթվային բակտերիաների կեն-

միկրոֆլորայի

պինըխոճկորների մուտ ընկճում է

է, որ Հաստատված

ռաղործունեությունը: ուղու Մարսողական առանձին օրգաններիմիկրոֆլորան Թե՛քանա։

:

թե՛' որակապեստարբեր է: միկրոֆլորան ճամեմատաբար Ստամոքսի Քիչ թվով

կապես

ն

միկրոօրգանիզմ-

որը բացատրվուվ է ոլարունակում, մանԹթու առամոքսաճյութի ըէասպան ճատկությամժբ:

ներ է

Ստամեոքսումիրենց կենսունակությունը կարողանում են նել ճիմնականում ապորներըն թթվակայուն Բակտերիաները:

պրանգեր»

նէ,

Ռրոճողկենդանիների Հարուռ կտրիչը ր ավելի

բոն

մանա

աար

Աաաա Ամենից պաոճառով:

գ

ոք

«ի

փորման Աա

նն

հրո

չոր նակության

նյութի 4006-ը» տալում

բայց

նրանց զարգացումը

1:

`

անճրաժեշտ` պայման-

կենսագործունեության վրա ատամոքսաճյութը, լեղին,անտագոնիստ միկն

են

օրգանիզմիայլ

միկրոֆլորան բաժանում Մարսողական միկրո ննրավգանլ ֆլորաների: միկրո կազմի մեջ

ժբլիգաւտ

-

որոշակի

են

|

ուղու

ֆլորայի Մշտական ները (8. Շօ11),

մոնում

են

գեղձերի

ֆակուլտատիվ `

աղիքային ցուպիկկաթնաթթվայինկոկերը ն ցուպիկները, ացիդոֆիլային ցուպիկը(8. 8Ը1մօթոլստ), ապոր էնտերոկոկերը, գոյացնող անանրոբ բակտերիաները (8. ք6ոէոԼք6ոտ, Մ.

օրգանիզմներ:

են

8. Տքօրօքճոտ) ն ՏԸքէԼզԱ6,

այլ

պարունակումէ ռապրոֆիտ միկրոֆլորան Ֆակուլտատիվ

(ոկոկեր,

ն խոտացուպիկ) ատրհպրտոկոկեր,

Չնայած

միկրո-

(ատա ֆի-

ախտածին (պարա տի ֆի,

:

բոլորին, միկրոբների բազմացումը

ն բակտերիոլոգիաեն ընթանում պրոցեսներն որոշակի աղիքներում կան Միկրոբներիկենսագործունեության վրա ազդում են տտամոքսա-աղիքաչյին ուղու դստնվողատամոքաաճյութը,լեղին, բույսերի մեջ գտնվող անտիբիուտիկնյութերը ն տարբեր տեսակի միկրոբների միջն գոյություն ունեցող անտադոնիղմի երնույթը: այդ

վաղուց Գիտությանը

ռաճմաններո

էր Հճեւտաբրբքրում այն 4ճարցը,թե էնչ նշանա-

կություն ունի միկրոֆլորան օրգանիզմի ճամար: Չնայած Հաա վերաբերյալ

այդ

ճարցի

Հաաա» ԻԱ Աքնանր մանաքենիր

որ օրգանիվմի նորմալ չնն լուծված, այնուամենայնիվ գոոնու իկրոֆչորան ունի չափազանց մեծ նշանակություն. որը բացատրվում է օրդանիվմի նորմալ միկրոֆլորայի ախնֆերմենտատիվ: չ

առաջացնելու, հլու, վիտամիններ ող ճատկություններով:ւ:

Թե

ազիադխվոութնե

անտադոնիատականն

եմունաց-

`

Ռո ութերը, արի բուն Աաաա ու

իրենց զարգացման

բազմացումն ընթանում

առկայություն

.

ի

է աղիքային պարու-

թուքը, լորձը, բոբենրը, բուսական անտիբիոտիկ հյութերը ԿԱ ոնը: ար

ու

միկրոօրգանիզմները

Միկրոբների բազմացման պայմաններում: ազդում

ն

-

ջչերմության, լխոճՃամապատասխան շնորճիվ բարենպաստմի-

Ստամոքսա-աղիքայինուղին նավության ն սննդանյութերի չավայր է ճանղդիսանում:

՛

աի

են բոլոր կննսադործուննեության ճամար դտնում

նքրը,

ներում

ա

:

բ Ատամոքսա-աղիքային ուղու միկրոֆլորայի ֆեիմննտատիվ ճատը կությունը արտաճայտվումէ նրանով, որ մի շարք տարբեր տեսակիբակտերիաների կենսադործունեությունի, ածխածնային վիացությունների քայքայվում ե առաջանում են թթուներ (քացախաթթու, կաթնաթթու, ուլիոնա ն՛ այլն), սո զաղդեր(աժի դազ, չրածինե

է բել դո արթ կազմում

աղիքային պարունակությանմեջ

Մաադակեդ

քիա միկ բոօրգանիզմ-

:

որոնց քաշը միլիարդ միկրոօրգանիզմ.

է

բակտերիաներով, Քարակ միկրոբներիցբատ երնույթին լեղու ազդեցության

կան ճառստ միկրոօրգանիզմներ

շատ

աղիքում:

.

ճարուցիչներ)տեսակներ: վանդությունների

ու

ս

ու

տ ակտուար

կարնոր դեր է խաղում ԹՅՇ. Ը611Ա10586-ն, որի ցելյուլազա ֆերմենտի ազդեցությունից բջջանյութը քայքայվում ն առաջանում է գլյուկոզա: ծում

կենդանիների մարսողական ուղում բջջանյութի2500-ը Խուռակեր

է ցելյուլողային բակտերիաներիկողմից: կենդանիներիմարսողական ուղում ցելլուլաղա ֆերմենտչի Հալրոնաբերված: Այսպիսով, կերի բջջանյութը քայքայվում է միայն միկրոբների

քայքայվում

կենսագործունեությունից:

'

Բուսականբջիջները իրար ճետ միացած նն պեկտինայիննյութերի` շնոր4ճիվ:Մարսողական ֆերմենոր ը ուղումչի ճայոնաբնրված ո"լեկտինազա Հետնաբարպեկտինայիննյութերի քայքայումը տեղի:է ունննում պեկտինազա

ատլրտադիող

միկրբոօրգանիզմների կենսադործունեությունից:.

Ստամոքսա-աղիքային ուղում սպիտակուցային նյուքերը մասամբ քայքայվում նեն ենեխմանբակտերիաներիկողմից արտադրվող պրուտնո-

լիտիկ ֆերմենտների ազդեցությունից: |

Ձիերի թքի մեջ ամիլազա ֆերմենտչի ճայտնաբերված։Այդ

ճառովօսլայի

ճիդրոլիզը տեղի է

ունենում

միկրոբների կողմից

արտա-

Գրիվողն բուսականկերում գտնվող աժիլալա ֆերմենտիազդեցությունից: Բերվածտվյալներից երնում է, որ միկրոբներըմասնակցելովմի շարք դժվարամարսնյութերի քայքայմանը, կենդանիների մարսողական ։պրոցեսներուր կարնոր դեր են խաղում:

ուղու միկրոֆլորան կարնոր դեր է խաղում Ստամոքսա-աղիքային ապիտակուցային միացությունների սինթեզման գործում: Քակտերիաները, օգտագործելով սլարզ ազուռային միացությունները (միճանյութ, Քացախախթվային ամոնիում, ամոնիումի քլորիդ, ասպարագինն այլն) են ասլիտակուցներ։ Փորձերը ցույց են տվել, որ կարելի է սինթեզում արզ ազուռային միացությունների ճաշվին կենդանիներիկերաբաժնոււմի նյութերի քանակությունը: Բակտերիաւակասեցնել սպիտողլուցային ների կենսագործունեության ճետնանքու սպիտակուցայիննյութերի պափոխճատուցվուվ է: կասությունը

Մեծ է

դեիընանվիտամինուղումիկրոֆլորայի ատամոքսա-աղիքային

ների սինթեզման գործում Փորձերով ապացուցված է, որ 3 վիտամին չպարունակող կերերով կերակրելիս, կենդանիները չեն տառապում ավիտամինողով, նրանց կաթի մեջ ճարոնաբերվոսիէ նույն քանակությամբ 8 վիտամին, որքան նորմալ պայմաններում անվող կենդանիների կաթի մեջէ, ն այդպիսիկենդանիներիցստացվող սերունդը լինում է առողջ: Հետնաբար,կենդանիներըլրիվ բավարարվում են ստամոքսա-աղիքային ուղու միկրոֆլորայիկողմից սինթեզվող Թ- վիտամիններով: կարող են սինթեզել խուտաքուպիկը (ԹՇ. ՏսԵէլ115),աղիՎիտամին սովորական (Թ86է. (Թ8Շ1. ԸՇօ11), քայինցուպիկը, ցուպիկը մսլքճոլտ)ն այլ տեսակի բակտերիաներ: կարնոր առանձնաճատկությունՕրգանիզմինորմալ միկրոֆլորայի է անտազոնիստական ճատկությունը: նրա ներից Հետազոտություններըցույց նն տվել, որ օրգանիզմի միկրոֆլորայի ազդեկազմի մեջ մտնող բոլոր տեսակի միկրոբներըանտագոնիստական ն նեխման բակտերիաների են տեսակի. այլ ա րտածին զործում ցություն . վրա: Այսպես, օրինակ, աղիքային ցուպիկները անտագոնիստեն սիբիմարգկանցժանտախտին խոլերայի, պարատիֆի տուբերկուլողի: բախտի, ճարուցիչներին,ստաֆիլոկոկերի, ստրեպտոկոկերի,խոտացուպիկի,ախն այլ տեսակի ախտածին ու նեխման բակտերիատածին անանրոբների բակտերիաներըանտագոնիստեն նեխման բակներին, կաթնաթթվային '

տերիաներին: Անտագոնիզմիհրնույթը,

Տ

նրա ուղղությունը

կախվածմիջավայրիէ Բպայմաններից: Եթեմի որոշ այլ միկրոբին, անտագոնիստ միկրոբը են

ապա

`

ն

Է միկրոբը (1. Գ. Պերհոց): պես անտագոնիստկարող է Հանդես գալ անտագոնիստականՀատկությունները ցուպիկների աղիբային Օրինակ, են ճաստ իսկ եթե նրանք անցնում են աղիքներում, արտաձճայովում լավ են: ցուպիկների ազդեցությունից ոչնչանում Հեշտոցըչ ապա Ճճեշտոցային միկրոֆլորան որոշդեր է խաղում օրգանիզմը վարանորմալ Այսպիսով, `

սպատ-

ինտենսիվությունը

պայմաններումԱ

պայմաններում որ

գործոսի: կից ռ"լաշտպանելու ունի նան նորմալ ՕիգանիզմիՀամաի հչ պակաս նշանակություն է նրանով, իմունացնելու Հատկությունը: Դա ապացուցվում միկրոֆլորայի ունի միկրոիմունիտետ(անվարակելիություն) որ ն միկա խտածին պայմանական ֆլորայի կազմում գտնվող սապրոֆիտ օրգանիզմ, թափանցելով րոբներիՀանդեսը:Հայտնիէ, որ սապրոֆիտները ն արագ ոչնչանում են: իմունիտետը չեն առաջացնում |

տ

կենդանու՞ օրգանիզմը

Հիվանդություններ թույլէ

Համեմատաբար ավելի

նկատմամբ: միկրոբների

արտաճայովածպայմանականախտածին '

նորմալ միկրոֆլորայի միկրոբներիկողոչ միայն էվոլյուցիայի» այլն կենէ, տեղի է մից, Հավանական դանու անճատականկյանքի ընթացքում: Այսպես, օրինակ, գյուղատնտեօրերին (3-4 իրենց կյանքի առաջին մատղաշները սական կենդանիների են կոլիրբացիլոզով, որի Հիմնական ճարուցիչը

իմունացումը Օրգանիզմի

ունենում

:

Հիվանդանում օրական)

Համարվում է պայմանականախտաժին միկրոբ աղիքային ցուպիկը (Թոօէ. օօ11) Դրանիցբարձր տարիք ունեցող մատղաչները կոլիբացիլոկասկաժ չկա, որ այդ մի քանի օրվա ընթացքում զով չեն աղիքային ցուպիկների 2ասնդեսը դիմադրողականությունը մատղաշների

Հիվանդանում:

բարձրանում:է:

լիԲաքի այդ, ճայտնի է, որ նորածինկենդանու օրգանիզմում չեն են առաջանալ ւո|նսկսում Վ երջիններս նորմալ ճակամարմիններ: որոնք անկասկածՀետնանք օրգանիզմում, լի Հասակավոր կենդանիների որոշ միկրոբների ազդեցուգտնվող են նորմալ միկրոֆլորայիկազմում տեսնում միկրոֆլորանկարնոր օրգանիզմի ենք, թյան Այսպիսով,ինչպես ճամար, բայց միկրոօրգանիզմի դրականնշանակությունունի կենդանու ճարցեր ն մեխանիզմի Հետ կապվածշատ ֆլորայի ազդման էության են բաղզմակողն պաճանջում լուծումը չեն ստացել դեռ իրենց վերջնական

նում

Հետազոտություններ: մանի օրգանիզմի միկրոֆլորան ունի ,

Բացի դրական նշանակությունից, նշանակություն: բացասական խախտվումէ օրգանիզմինորմալ միկրոֆլոՀիվանդություններից են վարակիչ բայի կազմը ն որոշ դեպքերում նրա կազմում գերակշռում

նան

|

վարակը Առողջանալուց ճարուցիչները: Հիվանդությունների է տնողությամբ պաճպանվում ճետո

բեր ինֆեկցիաներիդեպքում տարբեր են կրել նան օրգանիզմում: Վարակ կարող

առողջ

տար-

կենդանիները: Բայց

բակտերիկաթնաթթվային

:

'

կվաշա (մածուն), որը իբ մեջ պարունակում է ալնպիսի ների դոնի: իսի տեսակներ, կներ, որոնք որոնք անտագոնիստ

ի

դեռլբերում կենդանիներըկարող

այդ

վարակ

են

արտազատել ն նպաստել

բերա

վարակիչՃիվանդություններիտարածմանը: Աղիքների նորմալ բնակիչ աղիքայինցուպիկը (8261.6011) դեպքնրում(վատորակդալի, վատ խնամթի) դառնում է ախտածին

«ր-ռ

Հիվանդանումեն կոլիբացիլոզով: մատղաշները

ՖԵ. ՄԻԿՐՈՑՐԳԱՆԻԶՄՆԵՐԻ

`

դիսբակտերիող, 1 առաջանումէ այԴիսբ Դոք մա: րավ ինքն միկրոֆլորալ Ր, փոխվում են միկրոֆլորայի կազմում դտնվող տարբեր տեսակի միկրոբքանակական նների ու որակականՀարաբնրություւները, մի քանի տեսակի անձնտանում են, երնան հն դալիս օրգանիզմիմիկրոֆլորայլին միկրոբներ տեսակի միկրոբներինտենսիվ բազմանում ոչ Հատուկ միկրբոբներչ առանձին ընկճվում է, ն, վերջաձն, իոկ որոշ տեսակներիկենսագործուննությունն անտիբիոտիկ է Հատկությունը: պես, փոլխվում միկրոբների առաջանում է օրգանիզմի դիմադրողականությունը Դիսբակտերիոզ սուլ անտիբիուռիկնե աղնո որժոնների, բի (ռույ իների ե դեղանյութն փ Ն

ո. ում անվանի

ո ւ» Վոր ր (2 Աա մալ ոււի

խա

որի

Հետնանքով

-

,

/

դեռր

։

նյութերի շրջանառություն: Բնության մեչ անվերջ տեղի ունենում Ամեն տարի Հողի մակերեսինընկնում են կենդանիների դիակներ ն բուլէ որ Մանեն սերի մնացորդներ: եթե այդ նյութե ՀՔալթալվեն,

ն

`

որոնբ

ն

նորից այդոլիճով

օրդա-

մտնում

թ.

են

'

չավւ:Կիոխակերպում:երը լ

ղանց բազմազան են ն բարդ: Այստեղմենք կանդ կառնենք մի քանի կաընոր տարրերի շրջանառության ուսումնասիրության վրա:

ԱԶՈՏԱՅԻՆ ՄԻԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ

ՓՈԽԱԿԵՐՊՈՒՄԸ

Ազոտը օրգանականկյանքի կարնոր տարընհրիցմեկն է: `. Ս ղոտի պաշարը բնության մեջ անսպառ է: Մեզ շրջապատող օդի ծավալի 4/5 մասը կազմու է ազոտը: նրկրադնդիմակերեսի ամեն մի `

է, որ կենդանու ժամանակիցշուտ ծերանալու պատճարչ ինքնաթունավորումն է: ինքնաթունամշտական օրգանիզմի ներից մեկը նյութերի, որոնք արտաի ճաշիվ թունավոր վորումը տեղի է ունենում են բակտերիաների նեխման կենսադործունեուաղիքներում պատվում գտնում էր, որ անճրաԱյդ Մեչնիկովը թյան Հետնանքով: պատճառով ն միկրոֆլորայի ն ճնանիլ կանոնավորելաղիքային մեջա նեությունը: Նեխման բակտերիաներիկենսագործունհությունը ընկճելու նպատակով նա հրաշխավորումէր: օգտագորժել բուլղարական պրոստոչ102

են յուրացվուժ բույսերի կողմից

"

տեսակի միկրոբների

-

կենաազերժու:

մի

-

մեջ: շրջանառության Քնության մեջ տեղի ունեցող նյութերի

են

:

ամեն

ծրը,

մասնավորապես

:

կուտակուի:

Վրա անի մրարան

ն

ր

Հետնանքով առաջանում է բերանի լորձաթաղանթի կաւ թոքերի բորբոքու (կանդիդոմիկոլ): աղիքների միկրոֆլորամիկրոֆլորայի, Օրգանիզմի (նհխման բակտերիաներ),որոնք վի կազմում կան ւրիկրոօրդգանիզմներ

:

որովչետն

ին

,

ճսկայական

օրգանիզմների: նրանք մաքրում: են ճոլի մակերեսը դիակներիցն բուսական մնացորդներից։ Միկրոօրգանիղմները իրենց կենսադործունեուն ն նյութէ րը (սպիտակուցները,ածխա. թյաննընընթացքում ւր բարդ օրգանական փոխակերպում են արզ ամվխոցությունների, ջրատները,ճարպերը)

ն ստեղծվում են այլ տեսակի միկրոբների,օրիկենսագործունեությունը նակ, շաքարասնկերի ինտենաիվբաղմացման ճամար պայմաններ, որի

նիկովըդտնում

մն

,

ն սուլֆամիդների երկարատն ազդեցությունից Անտիբիոտիկնէրի

թողնում կենդանու վրաս,Մոչօրգանիցմի ասակար ազդեջություն

ացորդների

ացիԿան Ար Աոչգար ն

ձեռք

որոշ

բ

պայմաններում կյանքը ժամանակի ընթացքում կդաղարի:

րճ

'

ո, ոա.Մ աբ

Մ ի եա տ Ե .

օրգանակա

ն

այդպիսի բան տեղի չի ունենում,

այք

թիվը պակասում կաթնաթթվայինբակտերիաների է մինչն 10 (60--9006-ի փոխարեն),ավելանում է կոկային ձների թիվը, ծրնան են դալիո. մատղաշների կաթնային շրջանին ոչ Հատուկ միկրոբներ (ՔւՕէճստՄԱլԺՅՐ15չ են քշղուոքծոտ, ԹՔՇ. Է7Շ01065), ն աղիքային ցուպիկները ԹՇ.

ընկճվում է օրգանիզմի նորմալ միկրոֆլորայի

լ

աւիը ա. Արոն Աաաա ԼՆ

դիսբակտերիոզի դեպքում միկրո ֆլորայի

մ ւե,

ւնենա

ե

ք

ֆա-

"Մ նաաին Հաածութ,

կոա, վրա անդի

ս

՛

աղիքային Մատղաշների

: բեր

է

:

`

իրի ողզդոց րթ ոնի աուն ԵՍ

ԴԵՐԸՆՅՈՒԹԵՐԻ

ԳՈՐԾՈՒՄ

ՇՐՋԱՆԱՌՈՒԹՅԱՆ

Ռրոշ դեպքերում օրգանիզմինորմալ միկրոֆլորայի օդտակարֆունկ-

իան

նեխման բակտերիաԷ ինոբոնրի

են

-

քառակուսի մետրի վրա գտնվող օդի սյունը պարունակու է 8 տ մոլեկուԴա ւի ն այն քանակից, որը Ա" ւի

ո»

ւցվո

«ագո չ,, ր իմիան ազար բերվի ոնռո Ք աան է թամաուն անավո արաժո

Բ

Քուք

լ

ա

զոտ

'

"

Գո

նվու

ա

.

այտ Ցառան րբճր

իքի

Հողերում ազոտի քանակությունը 30 սմ խորության շերտում, 1 հա է 3500--20000 տարածության պ վրա կազմում զ ր գ' -մեծ է, բուլսերը Ճաճախ Չնայած բնության մեջ ազոտի պաշարի են զդում ն նրանց ցածր բերքատվությունը ճիմնասուր կարիք ազոտի է աղուռի պակասությամբ: Դա բացատրվում կանում -

կ

պայմանավորվում

ֆերմենտի օգնությամբ: Հիդրոլիզի շնորճիվ աղիտակուցայիննյութերը վերածվում են մի շարք միջանկյալ նյութերի՝ալբումոզի, պեպտոնների, պեղտիդների, ամինո- ն ամիդոթթուների, որոնք Հետագայում միկրոբային բջջի ներսում ղեղամինացվելով՝առաջացնում են ամիակ:

բույսերը ազուոը յուրացնում են միայն նրա անօրգանական միացություններից (ամոնիումի, ազոտային ե ազոտական թթուների աղեր), իսկ օդի մոլեկուլլար ազոտը չեն կարող յուրացնել: Բուլսերը չեն կարող յուրացնել նան ճողում գտնվող ալոտի օրգանականմիացությունները: Հողում դտնվող օրգանականաղուռը ն օդի մոլեկուլլար ազոտը բույռերը կարող են յուրացնել այն դեպքում, երբ նրանցից ։փոխակերոման աղոտի ճետնանքովառաջանանճանքային միացություններ: Օրգանական ճողի միկրոօրդանիզմների կենսադորփոխակերպումը տեղի է ունենում ժունեությանշնորճիվ,որոնք այն փոխարկում են ազոտական թթվի է նրանով,

որ

աղերի: Այսպիսով, բույսերի կյանքը, դաշտերի բերքատվությունը ն-կենդանական աշխարձճիկյանքը կախված են միկրոօրդգանիգմների կենսագոր'

ժունհությունից»

Ազոտի շրջանառության ընթացքում տեղի է ունենում ամոնիֆիկացում, նխորիֆիկացում, դենիտրիֆիկացումն մոլեկուլյար աղուտիֆիքսում: Ս.Րոնիֆիկացում:: Ամոնիֆիկացումը կամ նեխումը մի պրոցես եէ, որի ընթացքում ազուտի օրգանական միացությունները միկրոօրգանիղզմների կննսսդործունեությունից քայքայվում են ն առաջանում է ամիակ: ֆիկացվում են սպիտակուցները, միզանյութը, ճիպուրինային Ամոնի կալցիումի ցիանամիդը ն ազոտի այլ օրգանականմիաթթուն,խիտինի,

նկ.

ցեսի մոտավոր ուղղությունը

Ազոտի օրգանական միացությունների ամոնիֆիկացումը տեղի է ունենում տարբեր տեսակի միկրոօրգանիզմների(բակտերիաների,բոր-

նիների

ն

միկրոբների

Հողում,ջրում

Թոէ.

ՊԵՐՕ

Թո«է.

ՖճոլԸԱսո անահրոբները, ցուղիկ)ֆակուլտատիվ

(կապա թարախային (մրձնանման

անկերը սունկ),Ք 1սՇշօրԼ 1ԱՇ6մ0օ (գլխիկավոր բորբուասունկ)

բորբոսա-

ն

այլն:

Սպիտակուցներիքայքայումը սկսվում է նրանց ճիդրոլիզից։ ամոնիֆիկացնող փիկրոօրգանիզմներիկողմից արտազատվող պրոտեաղա

Տսեմրտ:

վերջնականարդյունքը ն այդ պրոեն տրված 4ճետնյալ սխեմայում:

Պեւլտոններ -- սլոլիպեպտիդներ | Ֆոնոլ,կրեզոլ չ

։

ՈՂ6Տ6Ոէ611ԸսՏ(կարտոԱս0լճտՇ6ոՏ (լուսա-

քւօմ1ք10Տ5սա (շրաշքի ցուպիկ) անրոբ բակտերիաները, (նեխման ցուպիկ), ԹՇ. Տք01096ոՏ (սոր առաջացնող)» քսէոլէ1Շստ Տճթէլզսծ (նեխման վիբրիոն) անաեհրոբներըչքւօէճնտ ՄԱՔՅՐԼՏ, օօ (աղիքային ցուպիկ), ԹոԸէ. քյոյճոծսյո

ժորող), Թշշէ.

806.

Սալիլտակուցներ

կամ միջավայրի այլ պայմաններում այդ նյութերի ֆիկացնող միկրոօրդանիզմքայքայմանը մասնակցում են ճատուկ ամոնի

(սնկանման),ԹՅՇ. «01465 (խուտացուպիկ),Թէ.

ցույց

13.

:

մնացորդների Հետ,

ներ, որոնցից են՝ ԹՅՇ. Ո Ֆելի ցուպիկ), Թո. տսծլլտ

նկ.

ոյօօ1մ6չ:

ապիտակուցիճիդրոլիզի Նեխվող

ցությունները:

որի ընթացքումառաջաաղդնցությունից, բոսասնկերիչ շողասնկերի) են տարբեր տեսակի վերչնական արգասիքներ: նում «ողի մեջ են անցնում մաճացաժ բույսերի, կենդաԱպղիտակուցները

Թճշ.

12.

ինդոլ,սկատոլ

Ամինոթթունը---------| ռա

Հար

Ղ

լիրիննիր

ԾՍժմբաջրածին

Ը

Ածխաթթու գազ

Փրաժին

Մեթան

Մ

Մերկապտան Ածխաթթու գազ

լ

միակ

Բերվածսխեմայից երեում է,

ոլ

սպիտակուցներիՀիդրոլիզի ընթաց-

ու Քում առաջանում են տարբել: տեսակի Ժիջանկյալ վերջնական նյութեր, այդ թվում նան ամիակ ն նրա աղերը:

Բիոքիմիականտնսակետից նեխումը ըստ էության մի պրոցես է, որի ընթացքում տեղի է ունենում սպիտակուցների Հանքալնացոսմ:Այդ

' '

ուր օրդանակամ բական աղ ոտր

ւ սպրոցեսու

արա որոք անա, դիսանալ ԱԱ նորից ԱԱԱ ն

Կ

«ւան

շրջա

ն

ԻՐ ՈՒՔՈՒՎ

ոխակերպվելով,

.

ՔզջտլօսԱ,ԱՇԵռԸԼԼՆՏ

ՊԱզսշի,

826.

Ուրոբակտերիաների փերմենտների ազդեցությունից միզանյութը

ճամար

բույսերի

մտնու

պիկաձներից ծեն՝ Սեետոլիստ ն այլն:

օ1Չ 1ՕԵՅԼԱՏ

վեր է աժվում անօրղանական ազոտի՝ Մ են սնունդ Դ Հաննույնպես (աղերը) նույնն կարող

քայքայվում

է Հետեյալ

կերպ

(աշոնիուղ: կարբոնաս) (ՕՐՎԵ):--2Բ0(Գէն)ոօ0,

։

նեխման պրոցեսներըկարեոր դեր են խաղում բնության մեջ: Բուսական մնացորդների, կենդանիների դիակների ն օրգանական թափթըփուկների նեխման ճետնանքով ճողը ճարստանում է ազոտի Ճճանբային միացություններով, որբ իր Ճերթին նոլաստում է ճողի բերրբիությանը: Բացիայդ»նեխման պրողեսներնունեն նան կարեորսանիտարական նշանակություն, բանի որ ձոզը ն ջուրը բնական մաքրման են ենթարկօրգանականմնացորդներից: Եթե վում ն պղզատվում են դիակներից կենդանինմաճացել է վարակիչ ճիվանդությունից, ուրեմն նրա դիակում գտնվող ախտածինմիկրոբները նեխման ։ղրոքեսում ոչնչանում են: Միայն որոշ վարակիչ «ճիվանդություններիՃճարուցիչներ են (ըռուբերկուլոզի ցուպիկը, խողերի կարմրախտիճարուցիչը, ախտածին սպո,իկրոբների րային ձնեերը)երկար ժամանակ պապանվում դիակում: Ձնայած բնության մեջ նեխումը չափազանց մեծ նշանակություն ունի, այնուամենայնիվ որոշ դեպքերում անճրաժեշտ է լինում կանխնսննդամթերբները ն կերերի սվիչանալուց լու նրա ղզարդացումը: 0Օրինակ՝ առպաճովելունպատակով ստեղծում են այնպիսի սլայմաններ, որպեսզի նեխաման բակտերիաները չղարդանան: Դրա ճամար կիրառում են աանցու

չորացնելու, ծխաճարելու,Թթվեցնելու, աղ նելու, ստերիլացնելու,

պաածոլացնելու եղանակները: սսրոնիֆիկացումբ: Միզանյութե օրգանիվմուսիտեղի Միզանյլութը վերջնական ուննցող սպիտակուցներինյութքավփոխանակության ներիկ մեկն է. որը մեղի ճետ միասին արտազատվում է ն կենդանիներիմեզի մոտ որպես արտարքորանք: Մարդու 2Շն-ըկազմում են տվել, որ է միզանլչութը: ՄոտավորՃաշիվներըցույց ամբողջ կենդաննա ւ միգաայան աշխարչը օրական արտագրում է աա Ի ազար տոննա: չարեկան միլիոն նյութ, որը կղազմի Բույսեիը օգտագորժում են միայն միզանյութի փոխարկումից առա-

դնելու,

շսքարային լուժուլթներում

Ֆկ.

Իոն: ժար Իր քիփոխարկումըտեղի նն

՛

ությա

երը:

չ

է ,

ունենում

«ատուկ

միկրոօրդգանիզմների կենսագործունհության շնորձիվ։ Այդպիսի միկրո "7 անիղզմներիցեն «Հիմնականում ուրորակտերիաները։ Միղանլութը է ուրոբակտերիաներիարտադրած ա ուրեաղա ֆերմենտի մոզ-

ում ո, ությունից ուրորակտերիաների գնդաձն Հալանի

յ

ւ

չ

են

են՝ Գնդաձնուրոբակտերիաներից

ՏԱԼԸԼՈԶ

ԱԼ6Ձ6,

ն

ցուպիկաձն տեսակները:

ՊԱՇՐՕՇՕՇԸԱՏ

ԱԼԸՅՇ,

ցու-

Գնդաձեուբոբակտերիաներ. ՏՅ

արդյունջօրգանիզմից

տոննա

14.

ոՎ

Նկ.

Աքճքբ:

Ցոչպիկաճե ուոռբակտերիա

76.

ԼոՇերշ.

աղի մի մասը Սոացված

Ք2տէոսո):-

վերածվում է բաղկացույիչ ԺասկրիԻ

(ՎԷԼ),Շ05--2Գ115--ՇՕչ--ԷՐՕ լ

|

տարածված են բնության մեջ ն օժտվաժ Ուրոբակտերիաները բարձր բիոքիմիականակտիվությամբ:Այսպես, էոՇ.

է

/(ուժույթում

կարող է բայքալել

միզանյութ:

Միղանյութի քայբայման

ւր են մուրացվու բույսք

Եիօիֆիկացում:

օրինակ`

գ, իսկ ՏՅՐԸԼՈՅ

են

քոօծռԼստ

ԱԼԸՅԲ-ը՝

գ

պրոցեռույի առաջացած ամոնիումի աղերը

կողմից: ւր

աՍպիտակուցների

ընթացքումառաջացաժ

ն

միզանյութիամոնիֆիկազման

ամոնիակը կամ ամոնիումի աղերը, մի

մների կենսագորժունեության չնորճիվ միկրոօրգանի ազոտական բաժվում

քանի

օքոխդանալով,վէեն թթվի աղերի: Այդ պրոցեսը է նիտրիկոչվում ֆիկացում, իսկ պրոցեբ Ճարուցող միկրոօրդանիզմները՝ նիտրիֆիկայ1Ռ7

ճող բկ: տերիանձԸ. ոպոնց առաջին անգամ մեկուսացի լ` Վին (8 87 թ.): եբ, զի ֆիկացչան ու պեսն ընթանում է 2 փուլով:

Վինոգրաղ-

է

:

Աո. ջին փուլ: «ւմախո դիակըօքսիդանալով՝ վերածվոմ

Թթվի:

է

ազոտային

2ԱԷԼ»--3Օ5--2ԷԼՎՕ»--58Է1Օ-: կալ.

0.քվփղացման ոլրոցեսինմասնակցում են ճետեյլալնիտրոզային Կ էրօՏ0Տք բակ լիաները՝Ւ//էՐՕՏՕօՈՅՏ, 146.

Ւ/1էԼՕՏՕՇ7ՏԷԼՏ,

տն

Ւ

110Տ011ԾոՅՏ ցեղի բակտերիաները օվայաձն

միտրա կսվոր։ աար

է այդ Հայտնի

Սեղի բակտերի

նե

են, շարժուն ,

ն

տարատեսա

ւա(8,

ցեղի բակտերիաների գնդաձն են ն առաջացնում նն

Խ1էՐ0ՏՕԸՖՏէԼՏ

ղոոգլեա (կոկերիկուտակում, շրջապատված պատիճովի)։ Խ1էրօՏօՏք112 ցեղի բակտերիաները ունեն տարբեր երկարություն են:

ոլորված

նիտրովայինբակտերիաները խիստ անրոբ միկրոօրգանիզմներ են սոարաժվածեն բնության մեջ: ԵՐկբորդ փուլումազուսային թթուն օքսիդանալով, վերածվում է աղոտական թթվի. ն

1Օ»--Օ»--2ԷՌԾՕ»--42 կալ: `

Այս փուլի ճարուցիչներն են ՒՈէրՕհճԸէՇ ցեղինպատկանողնիտրատային բակտերիաները,որոնց մի ծայրը տուր ցուպիկաձն է, անշարժ են

ն

գրամբացասական: Նիտրիֆիկացման սլրոցեսում առաջաքաժ ազուռական թթուն ճողում ճողալկալիական ճետ, տալիս է աղեր միանալով մետաղների (նիտրատներ), որոնք բույսերի կողմից յուրացվում են Ճամեմատաբարավելի լավ, բան ամոնիումի աղերը:

Նիտրիֆիկացնողբակտերիաներնընդունակ են լուրացնելու ածխաածխաթթու գազից», որի ճամար անճրաժեշտ էներգիան նրանք ստանում են ֆիկացմսն երկու փուլերի ընթացքում տեղի ունէնիտրի ժինը օդի

ցող

օքսիդացման ռեակցիաներիռ:

Այսպիսով, ամոնկֆինացնողզն ն | տի ֆիկացնող բակտն իա նիք կենբագործունեության շնորճիվ սպիտակ րների կազմում գտնվ զ աղոտից առաջանում նն ազոտական թթվի ացձր, որոնք բարձրացում ճողի բերրիությունը:

քում

Դենիոորֆիկացում: մի պրոցես Դենիտրըի ֆիկացումը ազոտական Թթվի աղերը վերականգնվումեն

են

է, որի ընթացմինչե ազոտային

թթվի

աղերի,աղուտի պարզ

միացությունների

ն

ազոտի:

նույնիսկ

մոլեկուլյար

Այսպիսով, դենիտրիֆիկացումբ նիտրիֆիկացման չճակառակն ոչ չղրոցեսնէ, քանի որ այն պակասեցնում է անօրգանականաղոտի ցանկալի ճողում ն նպաստում է դազային աղոտի առաջացմանը: քանակությունը Դենիտրիֆիկացման պրոցեսը ընթանում է ուղղակի ն անուղղակի դեպքում նիւրատների վեճանապարճով։ Ուղղակի դենիտրիֆիկացմուն դենիտրիֆիկացնող միկրոօրգանիղմների րականգնումը տեղի է ունենում դենիորի ֆիկացումը Քիմիական պրոցես է, որի դեպկողմից:Անուղղակի ազոտական միացությունները, միանալով ազոտային թթվի: թթվի քոււի ճետ, առաջացնում են մոկամ միացությունների ամիդային ամինային լեկուլյար

աղոտ:

ֆիկացումը տեղի է Ուղղակի դենիւորի

ունենում

ճողում, դգուաղբում կենսադորֆիկացնող միկրոօրգանիղփների ջրում տարածված դնենիտրի ծունեության չնորճիվ: Դենիտրիֆիկացնող միկրոօրդանիղմներիցեն Ծոշէ. մճոլէուԱՇՅոտ,

հն

ԹճԸԷ.

ԸՕ1. Թոշ.

մոշ01065,

Թճշէ.

ք70Շ78ո6աւո,8ճ-է.

Ասօրճտշճոտ 1. մի

բակտերիաներ, սնկեր (4աշօւ, ստ) ու շողասնկեր: Դենիտրիֆիկացման պրոցեսում սկզբում առաջանում է ազոտային Այդ թթու, ապա ճիպոազուռայինթթու, ն վերջում՝ մոլեկուլյար ազոտ: սրոցեսի ընթացքը արտաճալտվում է ճետնյլալ սխեմայով.

շարք

այլ

Քճուո

ԻՕչ--2Ա18Օշ--ՀԱԻՕ-ՆՎ» ֆիքսումը:

Դենիտրիֆիկացմանճետնանքով աստիճանաբար Ճողում գտնվող կապված ազոտը վերածվում է գազային աղզուռի: Այսպիսով, կապված ազոտի պակասելը անդրադառնում է Հողի էլ իր ճերթին՝ ամբողջ օրգանականկյանքի դոլուբերրիության վրա, թյան վրա: Սակայնմենք այդ չենք նկատուի, քանի որ Հողից պակասած ազոտով, այսինթն՝ օդի գաղային ազոտը լրացվում է օդի փոխակերոլված ազոտը վերածվոսի է կապված ազոտի ն անցնում Ճճողիմեջ: աղոտի ֆիքսուժը տեղի է ունենում Բնության մեջ օդի մոլեկուլյար ն բիոլոգիական ճանասպարճով: ֆիզիկոքիմիական Գազայինազոտը ֆիղիկո-քիմիականճանասլարճովկապվում է մթնոորտի էլեկտրական պարոդուժներիշնորձճիվ։Ազոտըկապվելով թթվածնի կամ ջրածնի ճետյ առաջացնումէ օքսիդներ ն ամիակ։ Այս ճանապարտճով 1 ճեկտար ճողում կապված աղոտի քանակությունը տարվա ընթացքում լավագույն դեպքում կարող է ավելանալ 4--5 կգ, որը չի կարող լրացնել տեղի ունեցող ազոտի կորուստը: շրջանառության ընթացքում ֆազային ազոտը կապելու գործում ամենից կարնոր դերը խաղում , նոլոգիական կարգի գործոնները: Հողում կան ազոտ յուրացնող կամ Մոլեկուլյար

ազոռի

սա

ֆիքսող բակտերիաներ,որոնք թացքոււիընդունակ են կապելու շ5--60 վոր բույսերի արմատների վրա ապրող չաղզոտ

նույնիսկ

կգ

ճեկտար Ճողում, 1 տարվա ընկգ աղուռ, իսկ Թի թեոնաժաղկաաղոտ յուրացնող բակտեր|անհրը՝

ազոտ:

ւիեջ բիոլոդիակառ Այսոլիսով,սուղատնտեսական արտադրության

ճանասարճով ազոտի ֆիքսումը չարիազանց կարնոր նշանակություն ունի դրական ազդեցություն է գործում ճողի բերրիության վրա: Հայտնի է ազոտ ֆիքսող բակտերիաներըշ խումբ` պալարաբավտերիաներ ն ազոտարակտերիաներ: Պալաբաբակտերիաներ:Վաղուց Հայտնի է, որ թիթնոնածաղկավոր ճողերում լամ աճելու բույսերը աղոտային միացություններից աղքատ Հետ միաժամանակՀողը ճարստացնում են ազոտով: Այդ է պատճառը,

ն

որ

ծում

մեջ թիլթեոնածաղկավոր բույսերնօգտաղորցանքաշրջանառության

Գա աե» խան լթեռնաժաղկավոր բույսերիտ

են

Թե

որպես Հացաճատիկային

կուլտուրանե

նախորդներ:

4ճիւտ ճաժատեղ նրանք վարում են պալարաբականրիաների կյանք, որոնք բույսի ճաշվինսնվելով, միաժամանակ յուրացնումեն օդի դամատակարարում բույսին ն ՃարստացնումՀողը ազոտով: ղային ազոտը, կարելի է ճայտնաբերել բոլոր տեսակի ՃոՊալարաբակտերիաներ են լինում այն ճողերում, որտեղ թիթեողերում, բայց նրանք ավելի շատ նաժաղկավոր բույսեր են մշակվում: Բելերինդը 1888 թվականին առաջին անգամ թիթեոնածաղկավոր բույսերի պալարներից մեկուսացրեց ն նկարագրեց պալարաբակտերիա-

է նրանուլ,

որ

ԼՅ4ԼԸԼԸ018)։ 1 լ լայնություն ն 4--Տ .ւթյուն Պալարաբակտերիաները |ւ երկ. չառաչացնող ցուպիկաձն բակտերիաներ են: ունեցող, շարժուն, սպոր Բուլսերի պալարներուսիգտնվում են նրանց ճատիկային, կորացած ն Առվույտի պալարաբակտերիաճյուղավորվաժ ձները (բակտերիոիդներ): ներն առաչացնոսի են քամվող ձներ, որոնք փոխանցվուսիեն մայրական ձների ն գոյացնում պալարներ: Պալարաբակտերիաները։ բույսի մազարմատներից անցնելով արմատների մեջ, առաջացնումեն սլալարներ, որոնք ճետնանք են բուսական բջիջների բազմացմանն խոշորացման: 7 ճիմնական տարաՆերկայումս ճայտնի են պալարաբակտերիաների

ները (886է.

առվույտի, երեքնուկի, վիկի, լոբուչ լյուպինի, սիսեռի ն սոյայի: տեսակներ՝ ամեն մի տարատեսակըունի իր լուրաճատկուՊալարաբակտերիաների է այսինքն՝ պալարներ առաջացնում միալն Ճամապատասխան թյունը,

բուլսի Թիթեռնածաղկավոր

բակտերիաներիալդ

արվատների վրա:

Հաշվիառնելովո"լալարա-

յուրաճատկությունը, թիթնոնաժաղկավոր բույսեթ

։

պանելիս, Ճողը պարարտացնելու ճամար օգտագործում են ճՃամապատասխան բակտերիաներ: Սզոտաբակոեոնեւ: Բացի պալարաբակտերիաներից,որոնց կենսադորժունեությունը կասլված է թիթեռնաժաղկավորբույսերի Հիւո, ճողում կան նան ազատ ապրող ազոտը լուրացնող բակտերիաներ: Այդ բակտերիաների դերը ճողբ ազոտային միացություններով «արստացնելու տնսակետիը չափազանը մեժ է: Ուշադրության են արժանի /420է0ԵՅՇԷՅՈ ե

ՇԹտեժյար լ

ՔոտօոՈռոստ ի

բակտերիաները:

բնության մեջ: Հայտնի են մի քանի տեսակիազոտաբակտերներ,որոնք իրարից տարբերվում ին ճիմնականում իրենց մորֆոլոգիական առանձնաձճատկություններով: Դրան1901 որբ թվականին ցից կարելի է նշել Ճօ1օԵռոէճք ՇհՒՕՕՇՕՇԸսու-ը, Հողից մեկուսացրել է Բեյերինդը: Սա գրամդրական, խոշոր պատիճ առաջացնող, դնդաձե, օվալաձն, երբեմն ցուպիկաձե, սպոր չառաջացնող, շարժուն, կարծր աննդատումիջավայրերի վրա սն կամ գորշ գույնի գատարածված Աղոտաբակտերները

ղութներ առաջացնող, պոլիմորֆ, փորձերով կաբորատոր

են

ահրոբ միկրոբ է:

ապացուցել են, որ աղզոտաբականրնե կգ աղուո։ տարում Հճեկտարճողում կուտակում են 30--40 յուրացրաժ դաղային ազոտից իրենց մարմնում Ազուռոբակտերները են սինթեզում սպիտակուցային միացություններ, որոնք միկրոբային որի բջջի ոչնչանալուց ճետո ճողում նեխուր են ն նիտրիֆիկացվումմ, ճետնանքով առաջանում են բույսերի ճամար մատչելի ազոտի ճանքային միացություններ: Աղզոտոբակտերների ղարգացմանը ն օդից գազային ազոտի յուրացնելուն նպաստում են անչրաժեշտ քանակությամբ օրգանականնյութերի, ֆոսֆորի ն կալցիումի առկայությունը ճողում, միջավայրի չեզոք կամ թույլ Բ թվային միկրոէլեմենտների(մոլիբդեն, բոր Է մանգան) առկայությունը, Դողի ջրունակության 20--25 70-ից ոչ պակաս խոնավու1

ռնակցիան,

Սաո

ողի

կառուցվածքը, ճողի լավ անրացիան ն

25--30"

ջերմու-

յունը:

լսո Քոտէճսուճոս-ը Շ1օՏէում

յուրացնող միկրոբ անանրոբ, ազոտ թվվաառաջին անդամ Ճճողիցմեկուսացրել է վինոդրագսկին կանին։ մա խոշոր, սպոր առաջացնող, շարժուն, ցուպիկաձնբակտերիա է: պրոցեսում ցուպիկն ընդունում է իլիկի ձն Բնության Սպորագոյացման Մեջ շատ է տարածված հ առաջացնում է յուղաթյթվային Խժորուի:Շ10Տէստ լինելով խիստ անանհրոբմիկրոբ, օդի գազային Քոտէտսոլճոսո-ը ղուտը յուրացնում է միայն ուղեկից սապրոֆիտ աեհրորբակտերիաների տետ սիմբիոտիկկյանք վարելով: Արոբ բակտերիաները, կլանելով ժիջավայրի օդում գտնվող թթվածինը, պայմաններ են ստեղծում կլուտրիդիումի զարգացման ե անթթվածին օդից ազոտը յուրացնելու ճամար: է, որը

10"

Քացիայդ

տրված են

որոնց

այդ

նան

ֆիքսելուընդունակությունովօժանկերե ջրիմուռներ, բակտերիաներ» տեսակի

միկրոբներից, ազոտ մի

շարք

այլ

մեմատաբար ունակությունը :

թույլէ

ժ արտաճայտվա ։

կենդանական Բ

ադոլժում են ճողը պարարտացնաղ նիտրաֆոսվորաբակտերին բակտերիային պրեպադին երը: Պթեպարատները գթ Սատնտեսականկուլտուրաների բերքաբաւ բարձրացնում նն ջին Հաշվով Ծ. են 'Նիտբազինըոլատրաստոււմի (88Շէ. 718սլալարաբակտերիաներից

դյու

ատնտեպաւթյանմեջ

տըշգւթյունը ՎԼԸ1ԸՕ12): Պաւոորաստելու լ ը

Ա/(/ՈԼ

օգտ

նե աղզոտաբակտերին

2094-ով,

Ճճամա բ

երցնում վերց

են

լիորանո կես լիտրանոց

հ

երենրան շշեր նրանց

մեջ լցնում Ճամապատասխան որակի ճող: Հողովշշերը ստերիլացնում են, որից «նտո նրանց մեջ են մոցնում պալարաբակտերիաների ճեղուկ ճետո շշերբ Ե--10 են թերդնում օր Ցանքսր կատարելուց ատեցվածքը: ճողում բազմացնելու ճամար, մոստատի մեջ՝ պալարաբակտերիաները է ն կարելի է օգտագորժել: Ցուրաքանորից Հետո նիտրագինըպատրաստ չյուր թիթեռնածաղկավոր բույսի ճամար պատրաստում հն Ճամասլատասխան նիտրագին, որը "ող են մտցնում սերմերի ճետ միասին: Ս.զոտաբակօտերինըառուտաբակտերների մաքուր աճեցվածքն է ադա-

բային միջավայրի վրա:

առաջ Օդտադորժելուց

շշի մեջ լցնում են 1/4 շիշ ջուր ն ադարային աճեցվածքը: միջավայրի մակերեսից Հեռացնում են աղզոռաբակտերների Ստացվածմիկրոբային կախուկը խառնում են սերմացուի ճետ ն ցանում: դարելի է օգտագործել ինչես Հացաճատիկների,այնպես էլ թիթեոնա-

ծաղկավորբույսերի Համար: Ֆուֆոշաբակռեւինը ֆոսֆորային բակտերիաներով (82. 116թ8ձետուպոտ քհօտքիճիլԸստ) ճագնցած կառլինի չոր փոշի է: Պրեպարատը Ճողի մեջ է մտցվում սերմի ն տնկվող բույսի ճետ: Հողում ֆուֆորային բազմանում են ճողի մերձարմատային դուում, նաաբակտերիաները ռում ճողի ֆոսֆորի օրգանական միացությունների ճանքայնացմանը ն բարելավում բույսի ֆոսֆորային սննդառությունը: .

Նկ. 16."

(րստԲբոնշտեյնի): դերրազոտի իոխա կեշպմանչգործում Միկոոօբգանիզմների

փոխակերպմանպրոցեսներին Ալապիսով: աղուռի մասնակցու ն շնորւմ

րո Աա իկոոօրգանի ամոթ, մարի այան

տարբեր տեսակի ք

Ա ան

ոո"

քաւի

ացություննորը

Ազոտիշրջանառությանմեջ տեղի ունեցող

Մախաաւին

են

" ոի

աաա միու ազոտի ը

`

ը ամոնի ֆիկացումը,նիտրիֆիկացումը,դենիտրիֆիկացո են տրված սխեմայում: Ցույց ֆիքսումը ինչպես նշվեց, Հաղբ պառառռացնողբբակտեռիային պւեպառշաօնեո: մեժ է ճողը դերը չափազանց ֆիքսող բակտերիաների ազուռ են տվել, Հարատացնելուտեսակետից: Փորձերըցույց

ազոտային

միացություններով

որ

լու

Հողի մեջ աղուռ արՃճեստականորեն

յուրացնող

միոցնեբակտերիաներ

բերրիությունըբարձրացնել:Այգ նպատակով

միջոցով կարելի է նրա

։

ԱԾԵԱԾՆԱՅԻՆ

ՄԻԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ

ՓՈԽԱԿԵՐՊՈՒՄԲ

օրգանականկյանքի կարնոր տարրերից ինչպես աղոտըչ Ածխածինը, է բոլոր մեկն է։ Այն մնում տեսակիբույսերի նե կենդանիներիօրգանական նյութերի կազմի մեջ: Սպիտակուցայիննյութերի 45--5040-ը կազմում է ածխածինը: Բույսերի սնման Համար ածխածնի Հիմնականաղբյուրը օդի աժխաԹթու գազն է, որը կազմում է օդի 0,0390-ը (րոտ ծավալի): Սդում դւոնըվում է մոտավորապես 600 միլիարդ տոննա ածխածին: երկրագնդի բուասկանությունը տարվա ընթացքում յուրացնում է 20 միլիարդ տոննա ածխածին: Բույսերը քլորոֆիլի ճատիկների միչոցով արնի էներգիայի շնորճիվ օդի ածխաթթու դաղից սինթեզում են բարդ օրգանականմիացուսպիտակուցներ ն ճարվեր):Երե այդ ւպրոթյուններ (ածխաջրատներ,

Տ

դասընթաց Միկռոբիոլոգիայի

ցեսը միակողմանիընթանար,կարճժամանակի ընթացքումօդի

ածխան թթու դաղզը կասպլառվեր բույսերի զարդացումը կդադարեր, որը իր ՃերԹին կազդեր ամբողչ օրգանական կյանքի գոյության վրա: Բայց այդ չի կատարվում, որովճետն բույսերը մի կողմից յուրացնում են օդի ածխաԹթու գազը, իսկ յուս կողմից արտաշնչում են որոշ քանակությամբ ՇՕչ, բացի այդ, օդում ածխաթթու գազ է կուոակվում ժայթՃրաբիային քումների, մարդկանց ե կենդանիներիշնչառության, ինչպես նան օրդանականնյութերի (վառելիքի)այրման ժամանակ:

Այդ ճանապար«ներով առաջացած ածխաթթու դազը չի կարող լրացնել ածխաթթու դաղի այն քանակությունը, որը տարվա ընթացքում յուրացնում են բույսերը օրդանական նյութեր սինթեզելու Օդում ածխաթթու դաղի կուտակման գործու չափազանցկարեոր ղեր են խաղում միկրոօրգանիզմները: փոխակերպումըն շրջաԱծխածնի նառությունը բնության մեջ տեղի են ունենում բազմաթիվ տեսակի

նալատակով»

միկրոօրգանիզավների կենսագործունեության շնորձճիվ: Միկրոօրգանիզմ-

ների տարբեր խմբերը, շն չուսւության ն սնփան պրոցեսներում քայքալելով ածխածնային միացությունները, վերջ ի վերչո առաջացնում են աժֆխաթթու գազ: Ածխածնային փոխակերպմանգործում միացությունների մեծ դեր են խաղում խմորման ն օքսիդացման պրոցեսները: Դրանցից կարելի է նշել ապիրտային,քացախաթթվային, կաթնաթթվային ն լուպաթթվալին խմորումները, քաղանքանյութի ն պեկտինային նյութերի խմորումը,ճարոլերի քայքայումը ն այլն: Սպիշթային խմուում: Սպիրտայինխմորումը մի պրոցես է, որի բնթացքում շաքարից միկրոօրգանիղմների շնորձիվ առաջանում են ոպիրտ ն ածխաթթու դաղ: Այս խմորման ճիմնական Հարուցիչներնեն շաքարասնկերը 65): Աոաջինանդամ 1858 թվականին (ուի Պաստյորը ճաստատեց,որ սպիրտայինպրոցեաը Հարուցում են շաքարասնկերը: Շաքարայիննյութերի սպիրտային խմորումն ընթանում է Ճճետեյալ

(ՏՀԸՇԻՅՒՕԼո)

կերպ՝

ՕԷՆ:Օ:--20էՆՕՒԼ-200:--22 կալ:

այս ճավասարումը սպիրտային խմորման վերջնական Ռեակցիայի է, որ սպիրտային խփորմանընթացքում արդյունքն է: Հայտնի տարբեր տեսակի ֆերմենտների մասնակցությամբ առաջանում են տարբեր ջանկյալ նյութեր (ճեքսոզուոնո ֆոսֆատ,ճեքսոզոդիֆոսֆատ, ֆոսֆորագլիցերինային թթու, ֆոսֆորապիրոխաղողաթթու, բացախալդեճիդ),

մի-

Ռեակցիայի Հավասարությունիցերնում է, որ 1 գ շաքարից առաջանում է 0,5 գ սպիրտն 0,5 գ ածխաթթու դազ: Շաքարիմի մասն օդտագործվում միջանկյալնյութերի առաջացմանն շաքարասնկերիսնման

ճամար:

է

լ

Սպիրտայինխմորումը տեղի է

ունենում

շաքարասնկեր արտա-

ղատած ղիմազա ֆերմենտի մասնակցությամբ ն' անրոբ, ն՛ անաերոբ պայմաններում: են խմորում առաջացնողշաբքարասնկերը Մպիրոոային բաժանվում ն րկու խժբի՝ վայրի կուլտուրական շաքարասնկերի: ճն բնության մեջ շաքարասնկեՎայբիշաքաբասեկեոից տարածված ըը։ որոնց խմորելու ակտիվությունը Ճամեմատաբար ավելի թույլ է արճուտ: տաճայտված ն ճաճախ նյութին տալիս են ոչ դուրեկան ճամ ատացվում շաքաբասնկերը նն վայրի շաքարասնկքիբից, բայց երկար ժամանակ արճեստականմիջավայրում աճեցնելու Ճետնանքով ձեռք են բերում արժեքավոր 4ճատկություններ՝Հիմնականում բարձրանում է նրանց խմորելու ակտիվությունի, ավելանում է առաջանյութի (սղիրտի) քանակը կամ նյութին տալիս են դուրեկան Համ ցող ու

Կուլտուրական

ու

Ճուու

ունեն Գոյություն

մակերեսային ն Հատակային խմորման

շաքարա-

անկեր:

ն ընթանում է արագ Մակերեսայինխմորում Համեմատաբար բարձր ջերմության (14--24-) պայմաններում, որի Հետնանքովմեծ քսանակությամբ ածխաթթու գազ է արտադրվում, միջավայրի մակերեսը

ծածկվում է փրփուրով ն փառով, Հեղուկի մակերեսինկուտակված չաեն անոթի Ճաւսկին: խմորումը վերջացնելուց Ճեւոո նատու բքարասնկերը Հատակայինխմորումն ընթանում է ավելի դանդաղ, Հանգիստ ն Համեմատաբար ցածր ջերմաստիճանում (4-10"): Այս դեպքում ածխաթթու դազն առաջանում է աստիճանաբար, փրփուր դոյանում է բիչ քանակությամբ ն շաքարասնկերը մնում են անոթի Հատակին: Սպիրտային խմորում տեղի չի ունենում, եթե շաքարի կոնցենտրացիան ճեղուկի մեջ 3076-ից բարձր է, ն այն դաղարում է, եթե ճեղուկում կուտակվում է 15--1200 սպիրտ: Սպիրտային խմորումը կիրառում են դինեդործության, դարեջրի ն ճացաթխման մեջ: սպլատրասոտման Քացախաբթթվային խմ ոշումըչ է ապիրտի օքաիդացմանճետնանքով: Այս պրոցեսը Հարուցվում է քացախաթթվային բակտերիաներիկողմից: Ներկայումս Ճայտնի են 11 տեսակի քացաԹՅՇէ. Թռշէ. թոտճոճ, Խ1Շօմօրոճ օծ, խաթթվային բակտերիաներ՝ 82օէ. 22շշկքծոսո ն այլն: 16սոլճոսու, 8Յշէ. օ16ճոջօ, 8ոշէ. «Սոսո, բակտերիաներիտարածված են բնության մեջ, Փացախաթթվային նրանք մանր, ապոր չառաջացնող, անշարժ, գրամբացասականցուպիկներ են: Ջարդացմանն բազմացմանընթացքում վազմում են շղթաներ, բակտերիաների տնսակներն իրարից տարբերվում Քացախաթթվային են ճիմնականումմիջավայրի մակերեսիվրա առաջացրած փառերիբնուլ-

Քացախաթթու առաջանում

թով, քացախաթթվի քանակությամբ, յոդի ազդեցությունից ներկվելու ն այլ առանձնաճատկություններով: Հայտնի է, որ եթե գարեջուրը կամ թույլ գինին բաց վիճակով տաք ռղլայմաններումպաենք, նրանց մեչ աստիճանաբարկառաջանաքացախաթթու, իսկ մակերեսը կծածկվի փառով: Պաստյորնառաջին անդամ 1862 թ. Հաստատեց,որ քացախաթթվափառը բաղյին խմորման ենթարկվող Հեղուկի մակերեսի վրա դոլացող կացած է քացախաթթվայինբակտերիաներից,իսկ այդ ոլրոցեսը բիոլոգիական սկրոցես է: Քացախաթթվի առաջացումը ընթանում է Ճետնլալ կերվ՝

ՇՒՆՕՒԷԼՒՕ--ՇՆՕ-:

էթիլոպիր ս

ո

ացախալդետ, քացախալդետիդ

ՇչԷնՕ--Օ--ԸէնՕ»

քացախաթթու քացախալդեճիդ են երկու եղաԱրդյունաբերության մեջ քացախաթթուն ստանում են թույլ գինի, նակով: Մեկ եղանակի դեպքում որպեռ ճումք վերցնում լուծույթ: Այդ ճեղուվներին ավեիոկ մլուսի դեպքում՝ սպիրտի ն են բակտերիաներ դրանով նպաստում քացախաթթվային լացնում

10-12:56

ռպիրոտից ստացվում խժորմանի,որի Ճեւտնանքով քացախաթթվային է

քացախաթթու: Կաթնաթթվային

խմոոում: Այս տիպի խմորումը է բնուստարածված

թյան մէջ: Գեռ ճին դարերից ակսածմարդիկ կաթնաթթվային խմորման ճետնանթով ստացվող մթերքները (մեզ մոտ մածունի ձեով) օդտադորժել են կենցաղում: կաթնաթթվային խմորման են ենթարկվում ճեքսողները (գլլուկոլնուլողա, գալակտողա),դիսախարիդները(եղեգնաշաքար, կաթնագա, շաքար), բազմատոմ սպիրտները (գլիցերին, մանիտ, դուլցիտ), սլենտովները (արաբինոզա),բազմաճիմն թթուները (խնձորաթթու) ն նույնիսկ

սպիտակուցները:

լւմորում կաթնաթթվային

կաթնաթթվային Հմթերքների (մածուն, կեֆիր, կումիս, ացիդոֆիլին) պանիրների պատրաստՀան, կերերի աիլոռացման ն դրոժավորման, մրգերի ն բանջարեղենի Քթվեցման ժամանակ, կաթնաթթուն կաթնաթթվային խմորման վերջնականարդյունքն է ն Ճեքսոզներիխմորման ժամանակ առաջանում է Ճեւտնյալ կերպ՝ տեղի է ունենում

ն

ՇչէԼլչՕ--2Շ»ՒէՕ»

գլյուկոզա

կաթնաթթու

եեք խմորվում նն դի- կամ պոլիմախարիդները,ապա սրանթ նախապես ճիդրոլիզվելով, վեր են ածվում ճեքսողների, իսկ վերջիններս` արարքի, պիկ

կաթնաթթվային բակտերիաներըբաժանվում ն

տիպիկ կաթնաթթվային խմորման

ոչ

են

երկու խամբի՝տի-

Հարուցի չների:

Տիպիկ կաթնաթթվային խմորման Ճարուցիչներիցեն՝ Տէ ճքէօՇՕՇԹճոէ. 1ոշհտ 20141, Ցոշէ. Եսլքոոշսո, ռէ. 86214օքհմսո, ԾՅԸԼ. ԸՃԱՇՅՏԼԸԱտ, Թ2Շ1. ԸՅՏ61, 82Շէ. ԾճլեղնԸն (օգտագորժումեն զորԸստ

1265,

ժարանային նղանակով կաթնաթթու ստանալու նպատակով),ՌՅԸԼ. (կաղամբի թթվեցման ճիմնական ճարուցիչը) Թռշէ. ՇնօսուօԵՐՁՅՏՏԼԸնտ 1Թոոծուճլսու

(վարունգի թթվեյման ճարուցիչ): Մնացածբակտերիաները մասնակցում են տարբեր տեսակի կաթնաթթվային մթերքների (մածուն, պրոստոկվաշա, ացիդոֆիլին, կեֆիր, կումիս) ն պանիրների ատացմանպրոցեսներին, Սրանք բոլորը անշարժ, ապոր չառաջացնող, զրամդրականմիկրոբներ են, սովորականմիջավայրերի(ՄՊԱ, ՄՊԲ) վրա չեն աճում: կավ են աճում շիճուկային, կաթնային ե շաքարային միջավայրերի վրա: ՈՏ

Այս միկրորները տիպիկ կաթնաթթվային են կոչվում ալն սլատճաոով, որ շաքարների խմորման ժամանակ առաջացնում են միայն կաթնա-

Թթու:

Ոչ տիպիկ կաթնաթթվային խմորման Հարուցիչներից են՝ Թէ.

Լ2Ը ԱՏ ՅՇԲԼՕՔԸՇՈՇՏ

ն այլն: Այս միկրոբներըշաքարները խԽմորելիք բացի կաքնաթթվից առաջացնում էն նան մի չարբ միջանկյալ նլուԹեր (ռլրուլիոնաթթու, սոլիրտ, քացախաթթու, ածխաթթու ն ջրածին), որի ոլատճառովկոչվում են ոչ տիոլիկ կաթնաթթվայինխմորման ճարուցիչներ:նաթնաթթվային բակտերիաներըտարածված են բնության մեջ: նրանքլինում են Հողում, ջրում, օդում, կաթի մեջ, մաշկի, բրդի, կթվորի ձեռքերի, կերերի ն ցամբարի վբա, կենդանիներիաղիքներում ն այլն, Շ0Օ1, 8262.

որտեղից անցնելով շաքարներ խմորում:

նն

պարունակող միջավայր, առաջացնում

Ցուղաթթվային խմորու

Ցուղաթթվայ ինիխմորուտմ ածխաջրատների, երբեմն ճարպերի ն սպիտակուցներիքայքայման

բարդ

բիոքիմիական պրոցես է, որի ժամանակ առաջանում են լուղաթթու, ածխաթթու գազ ն ջրածին: Այդ պրոցնաըընթանում է մոտավորապես Ճճետնեյալ կերվ՝

ԸտէԼ»0:-«ՇՒԷՐԸՒՆԸՒ»ԸՕՕԷԼ-Է2ԸՕ»-Լ

2է17-15 կալ.

դկուկողա

յուղաթթու

Բացի Հիմնական նյութերից, յուղաթթվային խմորման ժամանակ առաջանում են նան մի շարք այլ միչանկյալ նյութեր (կաթնաթթու, քացախաթթու, կապրոնաթթու, սպիրտ» ացետոն ն այլն)» խմորման բիոլոգիական Յուղաթթվային

էությունը ն նրա առաջին է ուի Պատոյորը: թվականին ճայտնագորժել Հարուցիչը են մոտ 25 ճարուցիչ» խմորման յուղաթթվային Ներկայումս ճայտնի են ՇԼՕՏՇԼօՏէուճլատ ՔոՏէճսուճուտ, ավելի ճայտնի որոնցից ամենից:

ձուձլսո

Է55լոծատ,

միկրոբները:

Շնու

ատ Շ1օՏէում

Շ1ԼՏէոմլատ 26շ6էօեսե/ԱՇսոտ,

Եսէ/ո-

Սրանք բոլորը ցուղպիկաձն,խիստ անաերոբ, անշարժ, սպոր գոյացնող բակտերիաներեն: Սպորագոյացմանշրջանում ցուպիկն ընդունում է թմրկավփայոի(Ք16շէումլսւո) կամ իլիկի ձե.(ԱՏ 141սռ):Ռրոշ տեսակններիբջիջների պրոտուլլազմայումմճարոնաբերվումեն գլիկոգեն ն գրանուլողա, որոնք յողի ազդեցությունից դառնում են դարչնագույն կամ կապույտ գույնի: Ցուղաթթվային բակտերիաների սպորները բարձր չերմության (100--120`) պայմաններում իրենց կենսունակությունը կարող են պաճպանել մի քանի րուլեւ Ցուղաթթվային բակտերիաները բավական տոաեն բնության մեջ, նրանք կարող են լինել ճողում, ջրում, գոմաղրածված բում, կեղտուտվածկաթի, պանրի մեջ ն բույսերի վրա: Ցուղաթթվային խմորում կարող է առաջանալ սիլոսում ն կաթնամթերքներում, որը իճարկե ցանկալի չէ, քանի որ յուղաթթվի կուտակ`

ման

Հետնանքով նրանք անդուրեկան ճամ

ու

ճոտ

են

ստանում:

ընդՀանուր քանակը:որը մասԱժխածնի նակցում է երկրագնդիվրա գտնվող օրգանիզմների կազմությանը ն գրտԴրանրվում է Հողում, կազմում է մոտավորապես 2200 բիլիոն տոննա: նից մոտ 50090-ըմտնում է թաղանթանյութի կամի մեջ: Այստեղից ճաս(ցելլուկանալի է, Թե ածխածնի չշրջանառությունում թաղանթանյութի լոզա) խմորումը ինչպիսի կարեոր բիոլոգիական նշանակություն ունի: Եթե քաղանթանյութը խմորման չենթարկվի, ապա կարճ ժամանակում կուտակում, երկրագնդիմակերեսի վրա տեղի կունենա նրա 4ճսկայական ն կյանքը զարգանալ չի կարող: ՀոԲնության մեջ քաղանթանյութի քայքայում տեղի է ունենում օրգաններում, ղում, գոմաղբում, ջրում, կենդանիների մարսողական նյութերի կույտերում ն այլ տեղերում: Թղթի, գործնեխվող օրգանական վածքի, փայտանյութի փչանալու պատճառը ճաճախ ցելյուլոզան քայեն: Թաղանքանյութի խմորման բնույթը, խմորքայող բակտերիաներն ման տեսակները առաջին անդամ անցյալ դարի Հարուցիչների որոշ մեժ գիտնականակադեմիկոս Վ. է. 0մելվերջերին Հայտնադորժեց Թաղանթաճյութի

խմոշումբ:

ոուս

յանսկին:

Թաղանթանյութի խմորումը: տեղիէ ունենում աերոբ ն անահրոբ սվղայմաններում։ Այղ պատճառով տարբերվում են թաղանթանյութի խմորման ահրոբ ն անահրոբ ճարուցիչներ: ինչպես ճաստատեց Սմելյանսկին,թաղանթանյութի լսմորման անակրոբ

Ճճարուցիչներնեն՝

«ՇՇԱսօտե հյմոօքծոլշստ քաղանքանյութի ջրածնային 1) Թոշ. են նան յուղաթթու, խմորման ճարուցիչ: Րացի ջրածնից առաջանում

միջանկյալ նյութեր: թաղանքանյութի մեթանային Խմորման ճարուցիչ: Բացի մերանից առաջանում հն նան առաջին ճարուցիչի ճամար նշված նյութերը: Այլ, երկուսն էլ խոշոր, պուպիկաձե, սպոր առաջացնող բակտերիաներ են։ Սպորները գոյանում են ցուղլիկի ժայրին, որի պատճառով նա ինդունում: է քմբկափայտի ձե: Բացի այդ բակտերիաներից, թաղանթանյութի իոհորում են առաէհճոօօ61ջացնում նան ԹՅԸ. ՇԸԼԱԱ10Տ2Շ մ1ՏՏՕԽՇոտըն Շ1օՏէումատ ածխաթթու

քացախաթթու,

2)

Թռշչ.

-ՇԱսօտ:

գազ

ն

տղօէհշուըստ

այլ

լսո-ր»

ենթադրում

են, որ թաղանթանյութի խմորման ժամանակցելյուցելոբիաղզաֆերմենտները այն սկզբում Ճճիդրոլիզում են | առաչացնում դլյուկողա, աղա առաջացնում են լյուղաթթու, քացախաթթու, ածխաթթու դազ ն ջրածին կամ մեթան: անրոբ խմորման ճարուցիչները պատկանում են Թաղանթանյութի ն -ՇԱ121Ըյեսն օՇԱԽԼԵոօ ցեղերի բակտերիաներին: Սրանք Շէօքեճքճ, բոլորը անրոբ, երկար (առաջին երկու ցեղը) կաի կարճ"չ վիբրիոնանման կամ մանդաղանմանցուպիկաձն բակտերիաներ են: Բացի ալդ բակտերիաներից, քաղանթանյութը կարող են քայթայել նան որոշ տեսակի քորբոսասնկեր (ՔճոլոԱյաո, ՃՏք6ոք ԼԱՏ, ՏէՃՇհՄԵօԼՏ) ն շողասնկեր։ Տեռոհնեօէյտ սունկի զարգանալով ծղզուռին Հացպառատիկների վրա, առաջացնում է տոքսին, որբ կերի Հետ անցնում է օրգանիվմ ն առաջացնում ձինրի ստախիբուռոքոխկողճիվանդությունը: Արոբ խմորման ժամանակ ակզբուսիքաղանթանյութը ֆերմենոների ազդեցությունից «իդրոլիզվուի է ն առսջանում է գլլուկոզա, որից շճետո գլլուկողան օքոիդանում է Է ստանում են սպիրտ, թթուներ, աժն խաթթու գաղ ջուր: Թաղանթանյութըքայքայող միկրոբները արդյունաբերության մեջ ճաճախօգտագործում են սպիրտներ, թթուներ կաւ այլ տեսակի նյութեր ստանալու չամար։ Թաղանթանյութը քայքայող բակտերիաների դերը մեծ Էէ նան խոտակեր կենդանիների մարսողության պրոցեսներում: նրանք թայքայում են թաղանթանյութի մոտ 2500-ր ն դրանով բարձրացնում կոշւո կերերի մարսելիությունը: աղա

ն

ՊԵկոթնույին

ճյութեւի

խմոշումբ:

Պենկտինայիննյութերը բուսագտնվում են միջբջջային տարա-

կան բջիջները շաղկապող նյութեր ժություններում: Այղ նյութերը մեժ քանակությամբ լինում են բոլոր չոնաավկի բուսական մնացորդներում ե պտուղներում: Պտուղներիցստացվող էքոտրակոները սառեցնելիս դառնում են դոնդողանման, որը պայպեկտինային ելութերով: Այդ ճատկումանավորվածէ նրանց մեջդատնվող թյան շնորճիվ նշված նյութերը կոչվում են սլեկտինային (ճունայան քօնեյտբառից: որը նշանակում է դոնդող): Քանի որ պեկտինայիննյուԹճրը բջիջները սոսնձող նյութեր են, նշանակում է բուսական ճյուսվածքի քայքայումը առաջին ճերթին կախված է ալդ նյութերի քայքայումից: Այսպիսով, պեկտինայիննյութերի քայքայումր կարնոր նշանակություն ունի բուսական օբդանական նյութերի ճանթայնացման ղործոււի: Այդ նյութերի խմորման Հարուցիչներից է Ը1654ո:41սո ն՛ անաերոբ, ե՛ անրոբ Պեկտինայիննյութերի խմորումը տեղի է ունենում արդյուն այմտաններում: Խմորման վերջնական ՔԸ յուղաքք ուն, ՅՑքաղաեն

ն

քօշէմոօաօրսոո-ր»

ան7 արան հաթքուն, ածխաթթու

ուղա

Պեկտինային նյութերի խմորումը կարնոր գործնական նշանակու-

թյուն ունի

թելատու բույսերից թել ստանալու գործում: քայքայումը: Ճարալերըդտնվում էն կենդաու ն նիների բույսերի Հլուսվածքներում նրանց մաճից Հետո բավականին են մեծ քանակությամբ կուտակվում ճողումի:Հողումճարչերը տաբբեր տեսակի միկրոօրգանիզմների ն ֆիզիկոքիմիական գործոնների աղզդեցությունից քայբալվում են: քայքայման Հարուցիչներն են մի քանի տեսակիբակտերիաԹէ. 82Շէ. քոօմ:ԱսօրճտոճոտՏ ներ (ԹՀ. խզաճքոճքշոտ, քեօժյճոճմտ, ն. ն Քծոշոնստ 1Թշէտ, բորբոսասնկեր(Օ՛մստ 810Տսո), շողասնկեր ն ցեղերի շատ տնսակներ այլ սնկեր): Ճտքօրք11ստ են «իդրոլիզի Սկղբում՝ ճարպերը ն վերածում գլիցերինի ճարպաթթուների նան

արպե

բի

Ճարսլերի

միկրոօրգանիզմները քեքարկում ու

ՇԱՆ(ԸԸ:1Օ5)»--3ԷՆՕ -«Ըօէ(ՕԷ):--3Շ5815:0» գլիցերին ճարոլ ճարպաթթու

վերածվում ճար։աթթուները օքսիդանալով, Հետագայում

խաթյքու գազի

ու

են

ած-

ջրի՝

ՇԼՕ»-

2602-1800:

--18Է10

Ճարպաթթուներիօքոիդացման քիմիզմը վերջնականապես չի

սլար-

ունի բնության Ճարպերի քայքայումը նշանակություն զաբանվաժ: մեջ տեղի ուննցող նյութերի շրջանառության սպլրոցեսում,մլում կումից մեժ

պաճելիս սննդի ն տեխնիկականճարպերիթայքայումը մեժ վնաս է Ճասցրժողովրդականտնտեսությանը: կարագին յուղի կժու ճամը բացատրվում է նրանց մեջ ճարպաթթուների կուտակումով: նում

ԾԾՄԲԻ,

ՖՈՍՖՈՐԻ

ԵՎ ԵՐԿԱԹԻ

ՄԻԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ

ՓՈԽԱԿԵՐՊՈՒՄԸ

Նծմ:-բի փոխակեշպումը: Սպիտակուցային նյութերի ներման ըն-. քացբում ժժմբի ճիմնական մասը արտազատվում է ծծմբաջրածնիձնով: է առաջանում Սծժմբաջրածժին

եան

ծծմբական

աղերի վերականգնումից:

ն

ծծմբային թթուների

եթե օրգանական ն անօրգանականնյութերի կազմի մեջ գտնվող ծծումբը քայքայման պրոցեսում ժժմբաջրածնի ձնով շարունակ անցնի օդի մեջ, ապա որոշ ժամանակիցբույսերը ծծմբական ն ժծւիբային թթուների աղերի պակասություն կզգան, չեն ղզարդանան սպիտակուցնե սինթեզ տեղի չի ունենա, հույսերը ծծումբ յուրացնում են ժժմբաթթվի աղերից: Ուրեմն Հո-. ղում անճրաժեշտ բանակությամբ աղ կուտակելու ճամար սլետք է նեխման ն վերականգնման պրոցեսներում առաջացած ժժմբաջրաժինըվերածվի ծծմբաթթվի աղերի: Այդ պրոցեսը կատարում են բնության մեջ չատ տարածվաժ ծժմբաբակտերիաները, Սժմբաչրաժնի՝ժծմբաթթվի աղերի վերածվելն ընթանում է երկու փուլով: Առաջին փուլում ծժմբաբակտերիաները ժժմբաջրաժինը դացնում են ն առաջացնումժծումբ:

շբա

ՀԷԼչՏ--Օչ--2ՒԼչՕ--Տջ-Է

12,6կալ.

Մծումբը կաթիլների ձնով կուտակվում է նրանց բչիջչներում: Երկրորդվրուլումբջիջներում կուտակված ծծումբը ժծմբաբակտ րբիաներըօքոխդացնումեն, ն ստացվում է ժծմբաթթու: Տ»-Ւ-9Օ2--21:Օ--2ՒչՏՕ04--114

կալ.

նծմբաթթուն ճողում միանում է աժխաթթվի աղերի ճետ ն աոռաջացնում սուլֆատներ: Այսպիսով, ժծմբաբակտերիաները օքաիդացնելովծծմբաջրածինը ն ժժումբը, մի կողմից առաջացնումեն ծժմբաթթու, մյուս կողմից իրենց են կենսական պրոցեսների ճամար ստանում անչրաժեշտ էներդիւա: ողուսք, չջրում, Սժմբաբակտերիանել կան Հանքային ջրերում:

ԱնԳոյություն ունեն անդույնն դունավոր ժծժմբաբակտհրիաներ են երեբ ցեղի թելաձե բակ-զույն ժծմբաբակտերիաներին պատկանում ն ՛Լիյօք1օ6ճ։ տերիաներ՝ Թօջքլուօ8, Ղելօհու

են ժժմբաբակտերիաԳունավորկամ պուրպուրավոր բակտերիաներից ների այն տեսակները, որոնց բջիջներում լինում են կարմրավուն իդս

ւմենտներ(բակտերիուղուրովուրին): Գունավորբակտերիաները լինում հն դնդաձե, ցուպիկաձն. է Բացի ժծմբաբակտերիաներից, ոլտուտակավոր: բնության մեջ տարածված են այսպես կոչված թիոնային բակտերիաներ, որոնք օքսիդացնում են ժժոււիբը, ժծմբաջրածինը, Թիուիագությունները,

տետրամիացությունները ն առաջացնումժծմբաթթու: ի տարբերություն ժժմբաբակահրիաների,թիոնային բակտերիաների բջիջներում ծծումբ չի կուտակվում: Այապիսով,ժծմբային ն թիոնային բակտերիաները օքթսիդացնելով ծծումբը ն նրա տարբեր միացությունները, առաջացնում են ծժմբաթթու ն նրա այդ աղերը:Հնտնաբար, դերը բնության 12. բակտերիաների բավական մեժ է: նրանքմի կողմից օքսիդացնում են կենդանիներին բույաերի ճամար թունավոր ճատկություններ ունեցող ժժմբաջրածինը, իսկ մյուս կողմից ճողում առաջացնում են ժծժմբաթթվիաղեր, որոնք յուրացվում են բույսերի կողմից: Դրա «ճետ միասին բնության մեջ կան բակտերիանե Տոլուա տ ն այլն), որոնք

ժ6ՏԱԽ ո 1ՇՑՈՏ

են ճակառակ աինքն՝ են ն ժծմբաթթվի աղերը վերականդնում առաջացնում ժծմբաչրաժին: Ֆոսֆուի փոխակեշպումք: Ֆոսֆորը օրգանական կյանքի կարնոր է սպիտակուցների,կորիզանյութի ն մի թանի տարրերից մեկն է, մտնում Մեռած ն բույսերի լիպոիդների կաղզմիմեջ։ կազմության կենդանիների մեջ մտնող օրգանական ֆոսֆորը բույսերը մուրացնել չեն կարող: Ննեխման բակտերիաները օրգանական ֆոսֆորը (ԹՅՇԼ. Ուօքոհճոստ ն այլ բակտերիաներ)քայքայում ն վերածում են ֆոսֆորաքթվի, որը Ճճողում միանալովճիւքերի Ճեւո, աուսջացնոււրէ կալցիումի,մագնեղիումի ն երկաթի աղեր. Այս աղերը դժվար են լուծվում ջրի մեյ: Հողում մի արբ

հ

աան

ա

միկրոօրգանիզմների (նիտրիֆիկացման, ժծմբային ե ալլ բակտերիաներ կենսադործունձությանշչնորչիվ ստացվող թթուների ազդեցությունից

աղերը վերածվում են ջրում ավելի ճեշտ լուծվող աղերի (մոնոկալցիում ֆոսֆատի), որոնք լավ են յուրացնում բույսերը: Այսպիսով, օրդանական ֆոսֆորը սկզբում ճանքայնանում է, իսկ Հետո առաջացած ն յրի մեջ դժվար լուժվող ֆոսֆորաթթվի աղերը վերածվում են ջրի մեջ ճեշտ լուծվող աղերի: տյդ

են Եշկաթիփոխակեոպումբ: Բնության մեջ տարածված մի խումբ միկրոօրղանիզմներ, որոնք շնչառության պրոցեսում էներեն դիա ստանալու ճամար օգտագործում երկաթի միացություններ: Այս խմբի միկրոբները Հայտնի հն երկաթային բակտերիաներանունով, որոնցից կարնոր նշանակություն ունեն էԼԸրէօէհրն։,Ըւճոօէհոլ», Ըիճոլո մօէհոլ4 ն Շ1ճմօլհոտ տնսակները: Սրանցմարմինը թելաձե Է ն ժած1ջ»

կըվաժ է ընդճանուր լորձային պատյանով: հրենց կենսագորժունհության ընթացքում այդ բակտերիաները երկաթի կարբոնատը օքոխդացնելով վեր են աժում երկաթի ճիդրօքսիդների, որոնք կուտակվում են Բջջի լորձային պատյանում: 0քսիդացման ոհակցիայի Ճավասարումը է՝ ճետեյալն

2ԲօԸՕչ-3ԷԼՕ--Օ--2Բ6(Օ1)չ--2ԸՕ»--29 կալ-

/նակցիայի ընթացքում առաջացած էներգիան բակտերիաներն օգ-

առիմիլացնելու ճամար ճետո լորձային սպատյանում կուտակված երկաթի "իդրօքսիդներից առաջանում նն ճաճճային ն լճային երլաթաճանքեր»

տագորժում՝

են

ածխաթթու

գազը

բակտերիաների մաճանալուց երկաթային

'

9.

ՒՆՖԵԿՑԻԱ

ԵՎ ԻՄՈՒՆԻՏԵՏ

ՀԱՍԿԱՑՈՂՈՒԹՅՈՒՆ ԻՆՖԵԿՑԻԱՅԻ

ՄԱՍԻՆ

Բնության մեջ միկբոռրդանիղմներին կննդանական բուսական օրգանիղմների միջն գոյություն ունեն փոխաղդեցության տարբեր ձներ: ինֆեկցիան ճանդիսանում է մակրո- ն միկրոռրգանիղմներիփոխազդեության ձնեերիցմեկը։ ինֆեկցիանբարդ բիոլոգիական պրոցես է հ մինչն Հիմա դեռ չի տրված նրա ճիշտ բնորոշումը: Համեմատաբար Ճիշտ է այդ երնույթի այն բնորոշումը, որ ու

ինֆեկցիան աշտաքին միջավայո

ն զոշծոնների ազդեցության պայմաններում զաշգացող մակոոմիկոո-

օբգանիզմնեբի փոխճաշաբեբության բարդ

պոոգեսէ: բիոլոգիական

ինչպես երնում է բերված բնորոշումից, ինֆեկցիոն Այսպիսով, պրոցեսին մասնակցում են երեք կարնոր գորժոններ՝ միկրորը, օրգանիզմը ն արտաքին միջավայրը: Միկրոբըինֆեկցիայի յուրատեսակ պատճառն է: Առանցմիկրոբի ինֆեկցիոն ճիվանդություն չի առաջանա: Բայց մյուս կողմից էլ ին ֆեկցիոն պրոցեսի զարգացումը, ընթացքը ե ելքր կախված են մակրոօրգանիզմից, այսինքն՝ վճռական դերը պատկանում է օրգանիզմին. Այդ երկու դորժոններն իրենց ճերքին գտնվում են արտաքինմիջավայրի ազդեցության պայմաններում: ճեոի առանձնահառկություննեռք: (ոտ Միկոոօոգանիզմ մարդկանց,

ընդունակո առաջացման

կենդանիների հ բույսերի «ճիվանդությունների են թյան միկրոօրգանիզմները բաժանվում երկու խմբի` տապրոֆիտն ների պարազիտների: են այն միկրոօրգանիդղտները, որոնք սնվում են մեռած Սապոոֆիտ ն օրգանականնյութերով վարակիչ Հիվանդություններ չեն առաջացնում:

ապրելու

են

են այն միկրոբները» որոնք ընդունակ Պարազիտ ե բույսերի կենդանիների ճաշվին:Մարդկանց, դանիօրգանիզմի նն:

Հարուցիչները պարազիտներ վարակիչ ճիվանդությունների տարբերվում են մի շարք սապրոֆիտներից

Պարաղիտները

Լվում այդ հաճատկություններով,

կեն-

նական կենդանիների որովայնային խոռոչում աճեցնելու, միկրոբային խթանիչ նյութեր ավելացնելու, մակրոօրգանիզմի դիթուլացնելու, ապա վարակելու ն այլ եղանակների

բոլոր

Սուոուրային Կագրողավանությունը իջոցով:

ուսնձ-

ն վիրուլենախտածնությամբ

նան

տությամբ:

Այսպիսով, ինչսլես

հ առանձնաձատկությունը ւիկրոբի տեսակային Ախտածնությունը առաջացբնորոշ ճիվանդություն կենդանիների որոշսոեսակի միկրոբի՝ է: նելու ընդունակությունն աստիճանն է, միկրոբային ախտածնության ԿՎիոշուլեճոություճը ն վիրուլենտուԱխտածնության ճատկությունը: շտամիանտճատական կարելի է օրինակ ճամար որպես Հասկանալու թյան տարբերությունը ախտածին չարուցիչը: Սիբիրախտի ճարուցիչը վերցնելսիբիրախտի ախտածնության

:

տարբեր ծագում ունեցող պուպիկներըիրենց են: Սիբիրախտիցմաճացած կենդաաստիճանովիրարից տարբերվում ռիբիրախի շուսմըունի բարձր վիրուլենտություն, նուց աուսնձնագվաժ կամ ցածր է, կամ վիրուլենտությունը առանձնացվաժշտամի իսկ Ճճողից լարպուղիկիհրկու շտւաքները է։ Այսիսով, սիբիրախտի

միկրոբ է

ն

բացակայում

բերվում են իրենց վիրուլենտությամբ: ժիավոր վիրուլենտության

է Համարվում

միկրոբներիայն նվաղզա-

է

5040-ը: միկրոբի

ներարկման աստիճանից, վիրուլենտության ւեսակից» քանակից կենառանձին նան տեռակից կենդանու եղանակից տեղից: ինչպես անճատականառանձնաճատկություններից: դանիների չէ, այն կամիկրոբի մշտականճատկություն Վիրուլենտությունը ու

ու

ու

:

է ն՛

րող

ուժեղանալ,

ե՛

կարն թուլանալ: Միկրոբի վիրուլենտությունը

վրտ այն հրկար աննդարարմիջավայրերի արճեստական լե է թուլացնել Ճարուցիչի վրա ժամանակ ամեցնելու, բարձր չերմության (սիբիրախտի Քիիակուլտուրային միկրոբային ազդեցությամբ)» 42,55 ջերմության ն սռվելացնելու, չորացսուլեւայի այլն) կան նյութեր(կաբբոլաթթվի, չորացնելը), մաճացած ճագարի գանգուղեղի կելու (կատաղությունից

բակտերիո ֆագի

փոխանցելու, օրգանիզմով որոշ տեսակիկենդանիների ն

անտի իոտիկներիմիջոցով:

Վիրուլեետությունը կարելի է

կենդանու ուժեղացնելղդայունակ քօր(8:Ը. միկրոբները տեսակի

օրգանիզմովփոխանցելու, տարբեր կոլոդիումի պարկերումփորձքօրտՀ- ասրցինա)Համատեղ աճեցնելու, 1»4

է բնականպալմանփուիոխվում իմրորի Վիրուքաթուրունը մի այլ գործոնների ճետ միասին ազդում է ինֆեկցիոն

Ս

,

որը

նան

շարք

ն « իվանդության ընթացքի

վրա: փոսիոլսումը կամ նրա պաճպանումը որոշ բարլ վրա կարնոր գործնական նշանակություն ունի վակցինաների, ն ախտորոշիչ ոլրնեսլարանիրի պարատւուան գորժոււի: ի միրոաաորի խտածին ժիկրոբի այդ ճատվությունը պայմանավորված է մի շարք ենվիրուլենտությահգործոն/Դ գոր երից են 1) սվլատիճը, է) ագրեսինները, / գործոնը ն 4) տոքսինները: ատին առաջացնում են մի թանի տեսակի միկրոբներ: Օրինավ՝ սիբիրախտի ցուպիկը ճիվանդ կենդանու օրգանիզմում առաջացնում է նթե սիբիրախտի Ճարուցիչիորեէ տարատեսակ (լառղսուլ)։ նա առաջացնելու ընդունակությունից, ապա նկորցնի

Կիրուութունյան Խոն

Բրո

կոչվում Տորո «որբ

3) տարածմ

Ի

ան

լրՆգամի

Հիրու

միջին մածացուդողան ընդունվոււի

են

մաճանում

տ Ր

«րագի ԼԱՏ տությունը

--

մոտ փորձնականկենդանիների (ՆԹ), կախված Միկրոբայինկուլտուրայի մաճաբեր դողան

որից

հղանակներով:

Բան

«լատիճ

միա: ներկաէ փորձնական կենդանու առաջացնում /իո165էոտ ողոճ) քօ515 ԼԴ (ք

որբ գույն քանակը, դոզայի մաճացու մինիմալ յումս միավոր է վիրուլենտության արեն

ենք, միկրոբի վիրուլենտությունը կաենք արչեստականորեն փոփոխել ֆիզիկական, քիմիական ն բիո-

բող

տնսնում

կենդանիներիմուտ ճիվանդություն չի առաջացնի: յաիտով, ճարուցիչի ճիվանդություն առաջացնելուընդուսիբիրախտի հակությունը պայմանավորված է պատիճով, ներկայումս սիբիրավոռի ւրկ տեսակից տեսակի պատրաստուի են ո Ս Տի» (ՇՅԱԱԼՑք Դարուցիչի պատիճազուրկ ն

օգտադորժում գյուղատնտեսակա ԿԵՐ)վակցինա ո օրգանիզմում: սիբիրախտի դետ իմունիտետ ատտեղծելու հենդանինե յատակով, իւռաժի հկրոբների կողմից օրգանիղժում արտաԲեսիններ աի ընկճելով ֆագոցիտար բջիջների կենսադորտվու մով ԻՔեր ստեղծում միկրոբի զարգացման, բաղմացունեութ - ԱԱ բա

ՈՕ-ԱԳԱԿՎՇՇՐԸ,

հ

|

։

:

մ

ծին

ա

ե

մ

ր

են

ման

ն

ՏանմոնԱրաց ոլես ախտածին միկրոբների կողմից որ է օրգանիզմի «յուսվածքի թամանցեԷրացնում տադրվող ութ է են խութ ու ա. պայմաններ ստեղծում ճյուսվածքում միկրոբի տարածման ւ

ո

ար-

ն

Համան, Լ

:

Աաաարամի ամի:

աի

ւէ,

պայմանավորվածէ նրա մեջ ախտաժին միկրոբների կողմից ար4 ղ գիալուրոնիդազա ֆերմենտի ազդեցությունից քայքայվում որի ճետնանքով իջնում է Հլուսվաժքի դիմաղրողականությունը:

աաա ո

թթվով.

սա

ճիվանդություն: Այս դեպքում մենք զործ ունենք արաց իայի Թավփանցելը նշանակում ինֆեկ Կգան: ոի դեպքերում միկրոբը Ճճաղաար աՀա իզմի դիմադրողականությունը ն. ճիվանդությո : ա է

Տոքաիններըմիկրոբային թույներ ենչ նատ տնսակի միկրոբները իրենց արտաղզատածտարբեր տեսակի թույներով ազդում են օրգանիզմի պաշտպանիչ«Հարմարանքներիվրան սլայմաններ ատեղժում օրդանիղմում

տարածվելու: բազմանալու բնորոշ է միկրոբը Ախտածին ու

քոնն

փ

ն բազմանալու

այլ

կենդանիների փոխանցվելու ընդունակու-

Ագոեսիվությունըախտածին միկրոբների յուսվածքներում րածվելու ընդունակությունն է: Տոքսիկությունըմիկրոբի՝ օրգանիզմում թունավոր նյութեր (տոքոիններ) արտաղատելու ընդունակությունն է: Մինրոբիայս բոլոր ճատկություններով բնորոշվում է նրա վիրու-: տա-

.

լննտությունը:

ւի է Ախտածին միկրոբըօրդանի

տարբեր ՃանապլարտճԹավիանցոււի են անունով, ներով, որոնք Ճճայլտնի ինֆեկցիայի դարբասներ ինֆեկցիայի ն շնչառական ուղիները, մաշկը ն լորձաթաեն մարսողական դարբասներ ղանթները (Մանավանդվնասված), միղզասնհոսկանուղիների նե այլն: Օրդանիղմնեթխուժած միկրոբը տարածվում է արյան, ավշի, ներմիջոլով, բատ շարունակուվային սիստեմի (կատաղության դեպքում) ն շվիման ճանաուղիների ախտաճանվանդեսլթում) թյան (շնչառական երբ ախտաճարվածօրգանը շփվում է ճարնան առողջ օրդանի ոպլարճով, կամ Հյուսվածքի ճետ» ինֆեկցիոն պրոցեսի բնույթը լինում է տարբեր: Մի շարք Ճիվանդությունների (սլաստերելող,սիբիրախոչ խոզերի ե քոչունների ժանտախո) ժամանակ ճարուցիչը Հիմնականում տեղադրվում ն բազմանում է արյան մեջ: Այդ տիպի ինֆեկցիոն պրոցեսը կոչվում է սեպտիցեմիա: ֆ, սռուբերկուլող) Ռրոշ ճիվանդությունների ժամանակ (ղպարատի միկրոբը տեղադրվում ե բազմանում է օրգաններում կամիճլուսվաժքնեբում, արյան միջոցով միայն տեղափոխվում է մեկ ճյուսվածքից կամ' օրգանիցմյուսը: Այս բնույթի պրոցեսը կոչվում է բակտերեմի Հաճախ միկրոբը արյան միջոցով տեղափոխվումէ մի շարք օրգանմ ներ ձնով թարաառաջացնումուանձին օջախների Ճճյուսվածքներ ա: խային բորբոքումներ: Այս կարգի երնույթը կոչվում է պիեմի մեպտիցեմիանն պիեմիան ճաճախ ճամբնկնում են, որը կոչվում` ու

-

է

սեպտիկոպիեմիա:

Հիվանդություններ (օրինակ` կարկամախտ էճէճոնտ),որոնց (վերքի մեջ), այնտեղ բաղդեպքում միկրոբը մնումէ ներխուժաժ տեղում ն արտադրու է տոքսին: Վերջինստարածվում է օրզանիզմում ն մանում Կան

ո

բ-

դեռ չի է, որ

//չ բոլոր

ի

ի

ինֆեկցիոնությամբ, ագբոեսիվու-

թյամբ Ն տոքսիկությամբ: ախտածին միկրոբի՝ օրգանիզմ թափանցելու, Ինֆեկցիոնությունը

նրա մեջ

ո

|

նան

տ

ճետ:

"

ում:

րայց

ԵԹն միկրոբի օրգանիզմ ներխուժելու

դեպքերում

բոլոր

Բարդություն սլաճպանել: հորան նֆենցիոն Հիվանդությունըկարող առաջանալ պայմանների դեպքում: Նախ ինֆեկցիայի առաջացման ճամար կարնոր: ոզայունյան ունի ախտածին միկրոբի քանակը: Դրա ճամար սլաճանջամանակություն նվազագույնվարակիչ ո ֆ«իմրորի առաջացումը կախված միկրոբի վիրուլենտուառաջանա, դժվար թե կենդանականօրգանիզմներըկաիրենց գոյությունը երկրագնդի վրա է

թյուն /ունից:

որ

Թի

Բարձր

որոշ

դողաչ

՝

:

է նակ

վիրուլենտությամբօժոված ճարուցի չի դեպքում Ճիվան-

կլինիկականնշանները շուտ

են

երնան

դալիս:նշանակություն

մուտք գորժելու ուղիները: մյապեա, օրինակ՝ կենն ԱՆ վարակի դանիներին ավելի «եշտ է վարակել քան սիբիրախտով ներմաշկային,

տուբերկուլոզով վարակելու Նովախոզուլին Աաաա ենթամաշկային եղաՄորի 80012009

ավո Մ

չ

չուբերկուլողի

մոցնել 1--Հ, ցուպիկ:

իսկ

պլարատի իվանդությունների (կատաղություն, ծաղիկ, ֆ, զարգացումը կախված է Ճարուինֆեկցիոն դեպքում չպրոցեսի դաբաղ) Ցիչիորոշ օրգաններում Ճյուսվածքներում տեղադրվելուց: 0րինակ՝ 27ՐՔ

-

ն

կատաղությամբչեն Հիվանդանում, բանի դեռ Հարուցիչը Մորդարին երը կորարոնականներվային չամակարգությունում, Սաղկի

7 րուցիչը հորին տեղադրվում է :

դաբաղի Ճարուցիչի մաշկի կամ լորձնաթաղանթներիբչիջներում: մաշկի,

Մ

ակրոօրկանիղմի

չր արի ԼՅ «լրոցեսի ի

այտաններ

`

վիճակի

ն.

արտաքին միջա-

ի դերը ինֆեկց իոն պրոցեսում առաջացման ն զարգացման ճամար, բացի միկրոբի փարնորն վճռական նշանակությունունեն ն արտաքին միջավայրի սլայմանները: կատմամբ կենդանու ղդայունությունը օրգանիզմի

Աուի որից, 1իճամբ իամի եֆեկ ճիվան առաջացման կարնոր պայմաններից ճամար մեկն է: լ «ոռակի ղգայունությունը դեպի կամ այն ա

ուս

"

ակրոօ մակ ր

"լ

Ժ

ռ

Տա

մրդանիների Խոզերիժանտախտով Հիմնականումճիվանդաե աք եղջերավոր անասունները, ոչխարներըձիերը Հիվանթն ոշոր նկատմամբ զգայուն չեն: խլախտով չեն Հիվանդանում ո

ֆեո Ե

ին

Լ, ճուտ

այտ

խոշոս շոր

Ր

այս

է:

հ

ան

է

եղջերավոր անասունները,ոչխարները,

այծերի

ն

թոչունները:

դիմադրողականությունըինֆեկցիայի նկատմամբ Մակրոօրգանիզմտի ցեղից: Մինչն 2-3 ամսական կախված է նան կենդանու Հասակից ճորթերը չեն Հիվանդանում բրուցելոզով ն խշխշան պալարով. ւխորուկինֆեկցիոն էնցեֆալոմիելիտով: ները չեն Հիվանդանում կան Հիվանդություններ, որոնք Հատուկ են միայն մատղաշներին: դառները կոլիբացիլոզովճիվանդանումեն միայն մաողաշները (ճորթերը, ն այլն) իրենց կյանքի առաջին օրերին, իսկ ֆով՝ Հորթերը իրենց ւղարատի կյանքի առաջին շաբաթներին: Մի շարք վարակիչ «իվանդություններով ու

տարիքի կենդանիները: ՃիԽշլոշանսլալարով ամսականից մինչն 4 տարեկանխոշոր եղջերավոր անավանդանուի ամսական խոզերը, գեղձատասլով՝ սունները, կարմրախտով՝ 3-12 6 ամսականիցմինչն 6 տարեկանձիերը: Տարբերցեղերի կենդանիներիզգայունությունը այս կամ այն ինֆեկցիայի Հանդեպ տարբեր է: Հայտնի է, որ ալժիրյան ցեղի ոչխարների սիբիրախտի նկատմամբ ավելի բարձր է, քան դիւաղրողականությունը այլ ցեղերի ոչխարների դիմփադրողականությունը:Մոնղոլական ցեղի խոշոր եղջերավոր անասունները ճամեմատաբար ավելի լավ են դիմանում դիմադրողականության կաւ զգաժանտախտին։ Մակրոօրգանիզմի յունակության վրա ազդում են նան արտաքին միջավայրի մի շարք գորժոններ ն պայմաններ: Մակրոօրգանիզմիդիմադրողականությունը իջնում է կամ զղայուէ, եթե կենդանին ուսՀ նկատմաբ բարձրանում նությունըինֆեկցիայի ռապում է ոչ վարակիչ ճիվանդությունով, քաղցած ն Ճճյուծված է, ունի արյան մեծ կորուստ, տառավղում է ավիտամինոզով,ենթարկվում է բարձր ղդերճոդնածէ, դտնվում կափ ցածր (րսելը) ջերմության ազդեցության, է վատ խնամքի նհ պաճղանվան պայմաններում (անասնաշենքերոււի օդավոխությունը վատ է կամ չկա, լուսավորությունը անբավարար է, օդի լոնավությունը բարձր է, անասունները նեղված ն Ճակասանիտարական պայմաններում են գտնվում): Բերվածտվյալները ցույց են տալիս, որ կենդանիներինճիշտ կերակրելու, խնամելու ն պաճպանելու միչոցով կարելի է բարձրացնել օրգանիզմի դիմադրողականությանաստիճանը ն ճնտնաբար կանխել վարակիչ Ճիվանդությունների առաջացումը: Բայց դա դեռ չի նշանակում, որ վարակիչ Հիվանդությունների դեմ կարելի է պայքարել միայն օրգանիղմիոչ յուրաճատուկ դիմադրողականության բարձրացման միջոցով: Դրա ճետ վերացնելու ն օիմիասին պետք է միջոցներ կիրառել վարակի աղբյուրը Համար: (իմունացում) դանիզմինՀատուկ կայունությունը բարձրացնելու Իճֆեկցիայի բնթացքթ: ինֆեկցիոն պրոցեսի սկիզբը ճամարվում է գործելը: Բոլոր վարակիչ ճիվանդությունների միկրոբի՝ օրգանիզմի մուտք ճամար բնորոշ է ինֆեկցիոն պրոցեսի օրինաչափ զարգացումը: են ճիվանդանում են

որոշ

ինֆեկցիոն պրոցեսր կաղմված է ճետնյալ Հիմնական շրջաններից՝ 1) դաղտնի կամ ինկուբացիոն, 2) նախանշաններիկամ նախադուշակմանչ 3) կլինիկական ն 4) առողջացման: ւիոմիկրոբի օրգանիզղւի շոջանէ Ճամարվոււմի թասիանցելու Գաղտնի մենտիղ մինչն Հիվանդության առաջին նշանների երնան գալու ժամանա

կամիջոցը:

Տարբեր ինֆեկցիոն ճիվանդությունների ինկուբացիոն շլջանի տնոէ օրեր (սիբիրախտ, պառտերոլոլ)» տարբեր է: Այն տնում

ղությունը

ամիսներ (լ(լատաղուչ (պարատի ֆ, բրուցելող,տուբերկուլոզ)» շաբաթներ

թյուն, ինֆեկցիոն անեմիա) ն նույնիսկ տարիներ (բորախտ): ժաղտնի շրջանի տնողությունը կախված է միկրոբի տեսակից, քանակից վիրուլենտությունից, մուտքդգորժելու ուղիներից ն օրգանիզմի դիմադրողականությունից: Մեծ քանակությամբ բարձր վիրուլենտությամբ օժտված միկրոբների օրգանիզմ թափանցելու դեպքում գաղտնի շրջանը լինոււ՝ է կարճատեւ կատաղության վիրուսըներուղեղային եղանակով ներարկելիսինկուբացիոն շրջանը տնումէ մի քանի օր, իսկ ներմկանային եղանակի դեպքում` մի քանի չաբաթ: Հլուժված, մրսած, վատ խնամթի նե պաճպանման պայմաններում գտնվող կենդանիները ավելի ու

Հեշտ

են

վարակվում:

հրեան Նախանշանների շոջանում

չին, ընդճանուր,

ոչ

են գալիս «ճիվանդության առատիսլիկ նշանները (ջերմության բարձրացում, ախոր-

ն Ժակիբացակայություն, ընկճվածություն ուլն): ճիվանդության տիսիկ շոջանում Կլինիկական

նշանները լինում են լավ արտաճայտված (ջերմության կորագիծը, արյան պատկերի յուրաճատուկ փոփոխումը, մաշկի լորձաթաղանթների ն այլ օրգանների բնորոշ կլինիկականտիպիկնշանների ճիման ախտաճարումը)։ Այդ շրջանում է ճիվանդությունն ախտորոշել: վրա «Հնարավոր Տարբեր ճիվանդությունների կլինիկական, ինչպես նան նախանշան է ժամեր, օրեր, շաների շրջանի տնողությունը տարբեր է: Այն տնում բաթներ, ամիսներ ն տարիներ (տուբերկուլոզը կլինիկական շրջանում): Ամենավարակիչ շրջանը ճամարվում է կլինիկականը, որովճետն այլ ժամանակամիջոցումճիվանդ կենդանին արտազատում է մեծ քանակությամբ միկրոօրգանիզմներ: Հիվանդությանայդ շրջանը է կամ մաճշով, կամ կենդանին առողջանում է, Առողջացման շբջանումճիվանդ կենդանու ջերմությունն իջնում է, ախորժակը լավանում է, վերականգեվումէ ախտաճարված օրգանների նոլրոիալգործունեությունը ե օրգանիզմը աստիճանաբար աղատվուփ է

վերջան

ճարուցի չից: են՝

Բատ կլինիկական շրջանի տնողության 4իվանդությունները լինում շանթասլաց կամ գերսուր։ երբ ճիվանդությունը տկում է մի քանի ՝

Ց

դասընթաց Միկչշոբիոլոգիայի

բուլե կա ժամ (երբեմն նկատվում է ճավերի խոլերայի, ժանտախտիե սիբիրախտիդեպքում), սուր կամ ենթատուր՝ մի բանի օրից մինչե 10-15 (պաստերելոզ, խողերի ժանտախտ, կոլիրացիլու, սիրիրախտ), օր ամիսներ ն տարիներ(տուբերկուլով, բրուցելով): խրոնիբկական՝ Ինֆեկցիայի

տեսակնճեւտք:Ը.

Հարույիչների թանակի տոսբբեն երկրորդայրն խառը ինֆեկցիաներ: ինֆեկցիան ձասաբակէ Համարվում, երբ այն ճարուցում է մի տեռակի միկրոբ։ Վարակիչճիվանդությունների մեժամասնությունը "ասա-

րում էն«ասարակ

րակ

են: ինֆեկցիաներ

Խառըինֆեկցիայի դեղքում օրգանիզմը միաժամանակ վարակվում է երկու կամ ավելի տեսակի միկրորներով: Օրինակ,չարորակ այտուց ՀՃիվանդությունը,միաժամանակյա վարավկումրտարբեր «իվանդություններով (տուբերկուլոզով ն բրուցելողով) ն ախտածին միկբոբի զուդորդչարուցիչը վելը սապրոֆիտ միկրոբների ճետ (կարկամախաիխ ֆիլոկոկերի չետ, խոզերի ինֆլուննցիայի վիրուսը "նմոֆիլ ցուպիկի հտ): (անկունդար) է կոչվում, երբ եկ «բվանդուԻնֆեկցիան եբկբռոդային նն ստեղծում մի այլ արաններ տեսակի միկրոբների թյան միկրոբները զարդայման ճամար: Սրինակ, խոզերի ժանտախտով ձիվանդ խոզերը կարող են ճիվանդանալնահ պարատիֆով կամ պաստերելոզով. ատրեւպատա

տոկոկերըն

ճաճախ բարդություններ ֆիլոկոկերը

առաչջացնոււի (թոքերի բորբոքում, թարախայինբորբոքում, սեպտիցեմիա)մի շարբ ՞ի(գրիպ ժանտա խո, ձիերի բրոնխուլնեմոնի) վանդությունների դեսլքում: Բատ առաջացման աղբյուրների լինում են էկզոգենն Լնդոգենինֆեկցիաներ։ ինֆեկցիան էկզոգենէ Համարվում, երբ Ճարուցիչը օրգամեժանիզմ է թափանցում արտաքին միջավայրից: Հիվանդությունների է: ք Ինֆեկցիան էնդոգեն չամարվում, երբ Ճիմասնությունը էկզոգեն վանդությունը ճարուցվում Լ օրդանիղմում գտնվող սապրոֆիտ, պայմանական ախտածինկամ ախտածին միկրոբների կողմից։ Այդ միկրոբների վիբուլենտությունը օրգանիզմում այս կամ այն դործոնի ազղեցուճիվանդություն։ Սրինակ,թոքերի թյունից բարձրանում է ն առաջանում բորբոքումը առաջանում է շնչառական ուղիներում գտնվող պննփոկոկերի կամ ստրեսլտոկոկերի կողմից, ֆուրունկուլողը՝ մաշկի մրա գանվող աղիքային միկրոֆլորայի կազմի ատաֆիլոկոկերի, ն էնանրիտնելը՝ մեջ մտնող միկրոբների կողմից: երբեմն ինֆեկցիոն պրոցեսը կրկնվում է: Գոյություն ունեն ճիվանդությունների կրկնման ճետնյալ ճիմնական ձները: երբ կենդանին առողջանալուց ճետո նորից վարակ1) Ռեինֆեկցիա, է նույն Հիվանդության: չով: վում ճարուցի երբ կենդանինդեռ չառողջացաժ նորից վարակ2) Սուպերբինֆեկցիա, վումչ նույն միկրոբով:

ատա

են

կրկնվում ճիվանդությունը մինրոբներիչնորճիվ, որոնք պաճյլանվել են կենդանուօրգանիզմում: Առաջին երկու ձների դնոլքումմ ճարուցիչը նորից օրգանիզմէ ներմիջավայրից»իսկ վերջին դեպքում Ճճարուցիչըգտնվում արտաքին խուժում

3) Ռեցիղիվ,ճրբ առողջանալուց ճետո

է այն

է

օրգանիզմում:

ինֆեկցիայի տարածման աստիճանին ճիվանդացածկենդանիների բանակի Հիվանդությունները լինում են. 1) Սպորադիկ,երբ Հիվանդանումհն առանձինկենդանիներն ՀիվանԸոռ

դությունը չի տարածվում: 2) էնզոռտիա,երբ Հիվանդանումեն մի քանի կենդանինել ն Հիվանկրկնվում է։ պարբերաբար դությունը 3) էպիդոոտիա,երբ Հիվանդությամբ ախտաճարվածեն մեֆ թվով կենդանիներե ընդգրկված են մի թանի տնանաություններ, շրջաններ կամ նույնիսկ ամբողջ ոնսպուբլիկան: երբ ճիվանդությունը տարածվածէ մի քանիերկբր4) Պանղդոոտիա, բերում

|

մուռ Վերջին երեքը մարդկանց

էնդեմիա, էպիդեմիա

ն

ճափասպատասխանաբար կոչվում

են

պանդեմիա:

ն տարածման աբտազատման ուղիները: աղբյուբնեոը, Ինֆեկցիայի «Հիվանդն Հիվանդությու (առաջնային)աղբյուրը ինֆեկցիայի«Հիմնական

նից առողջացած կենդանիներն են:

Այդպիսի կենդանիները լինում են էւ վարակ արտազատող (բացիլ վիրուսակիր) (բացիլակիր, վարակակիր վիրուս արտազատող): արտազատող, կարող են չճամԲացիլակրությունը ն բացիլարտաղզատությունը

ընկնել:Կենդանինկարող

է վայակակիր լինել,

բայց

ոչ

վարակ արտա-

Սրինակ,կենղանինկարող է տառապել ոսկրային տուբերկուլոդով, բայց չվարակել: Հիվանդությունիցառողջացած կենղանիներիվարակակրությունը կարող է շաբաթներ ն ամիսներ տնել (դաբաղ ե ինֆեկցիոն անեմիա 3-4 ամբո): Այդպիսի կենդանիներըմեծ վտանզ են սպառնում ինֆեկզատող:

ցիայի տալածման տեսակետից:

Վարակակրությունճաճախ նկատվում

է

խրոնիկ

ն

անսիմպտոմ

տուբերկուլող, խլավխա)։ Բացի ճիվանդ, ճիվանդգությունիցառողջացաժ վարակակիր կենդանիներից, լինում են նան առողջ վարակակիրկենդանիներ, որոնք չեն Հիվանդանում, բայց կարող են վարակել: Սրինակ,մարդը խոզերի ժանտախտով չի ճիվանդանում, բայց կարող է ժանտախտի վիրուսըկրել ն նպաստել խովզերի ճիվունդության առաջացմանըը արտազատել Վարակըվարակակիրկենդանու օրգանիզմիցդուրս է դալիս կղկղանբրուցելող ն այլն),խորխի Քի (կոլիբացիլող։,պարատի ֆ, տուբերկուլող,

ժամանակ (բրուցելող, ինֆեկցիաները

ու

(տուբերկուլոզ), թքի (կատաղություն, դաբաղ), մեզի (դաբաղ, բրուցեխողերի ժանտախտ),թթալորձի (խլախտ, գեղձատապ, խոզերի ն լող, կաթի (բրուցելող, տուբերկուլող), արցունքի (խոզերի շների ժանտախտ), սեռական օրդանների արտաճոսության (ինֆեկցիոն վազի-

Հիվանդկենդանիներիցփոխանցվել առողջներին(այաինթն՝ վարակիչ է ունեն դաղտնի (ինկուբացիոն)շրջան, այսինքն՝ վարակումից Հետո նշս

նիտ, բլուցելու,

փոխում, Հակամարմիններիդոյացոսի),ատեղժում են իմունիտետ, ե վերջապեսնրանց առաջացման պատճառը կենդանի ն լուրատեսակ ժիկրոբներն են,

ժանտախտ),

խոզերի ժանտախտ), մաշկային կեղերի, խոցերի ն թաարտաճոսությունների (խլախտչ դաբաղ, սլաստերելող)ճետ: բախուտների ե առողջացած նենդանիներից։ Բացի իվանդ ճիվանդությունից են ճանդիսանում նան դիակը ն ճիվանդ ինֆեկցիայի ճիմնական աղբյուր "ումույթը (կակենդանիներից ստացված մթերքներն (միսը, կաթր) մազը, ոսկրը հ այլն): շին, մորթին, քուրդը, ն առողջացածկենինֆեկցիայի առաջնային աղբյուրներից (ճՃիվանդ ն դանիներից, դիակներից, մթերթներից ճումույթից) վարակվում են ճողը, չուրը, արոտավայրը, կերը, անասնաշենքը, լծառարքը, խնամքի, կերակրմանն բուժման պարագաները, միջատները, տզերը, անզդայունակ կենդանիները ն սսլասարկող անձնակապմը: Հոզըչ ջուրը, արոտավայրը ն կերը ինֆեկցիայի երկրորդային աղեն ճանդիսանում, որովճետն վարակվում են աղբյուրներ բյուրնձրից։ հ որոշ ճխվանդությունների (սիբիրախտ, կարկամախտ, խշխշան պալար ն այլն) Պարուցիչներըկարող են այդ չարորակ այտուց, օբյեկտներումբարենպաստպայմաններիդեպքում ղարդանալն բազմանալ: Այդ նուլն օբյեկտները, ինչպես նան անասնաչենքերը, լծժասարբուժելու ոլարադաները, միջատները, Քերը» խնամտքի։կերակրելու ն աղասարկողանձնակազմըվարակը կենդանիները ւողերը»անղդգայունակ փոխանցողդորժոններ են: Վարակըփոխանցվումէ երկու ճանաղարճով՝ուղղակի ն անուղղակի:

ները անմիջապես չեն արտաճայտվում, օրգանիղմում յուրաճատուկ փոեն առաջացնում (ճլուսվածքների առանձնաճատուկվիոփոխություններ

ու

առաջնային

ու

: ւռւո12Ի փով կարա

ոխաղցվու

ք

ւ ե, 7 չի տը:լիզելու: Հ» Կրա աղբյուրուրից դանիներին կ - ճան ւ

Հ

ւին,

թոր

:

լո

-

վալակված միջոցով,իսկ անուղղակի չու, ղուղզավորման) ճՃանապարճով

կերի» ճողիչ ջրի, առարկաների ե կենդանի փոխանցողների միջոցով: ճիվանդությունների տայ ածման դորժումփանուղղակի ճաՎարակիչ մեծ է: վոխանցվելու դերը չավփոսղանց նապարթռթով «ին ֆեկցիա»ն «ինֆեկցիոն չիվանդուԻնֆեկցիոն հրվանգություն: ք/յուն» »ասկացողությունները սպեոորէ իրարից տարբերել: ինֆեկցիան ամհլի լայն` ճասկացողություն է, թան ինֆեկցիոն ճիվանդությունը: ին ֆճեցիոն ճիվանդությունը ինֆեկցիոն պրոցեսի վառ կլինիկական արէ։ մ կեր առած: ին ֆեկցիոն ճիվանդությունը ին ֆեկտաճայտությունն Ջիայի ձնեերիցմեկն է։ ինֆեկցիայի ձներից են նանճիվանդության ատիւղիկ ն անսիմպտու ընթացքը, բացիլակրությունը ն վիրուսակրությունը: Վարակիչճիվանդությունները մի շարք առանձնաձճատկություններով տարբերվում նեն ոչ վարակիչ«իվանդություններից։ նրանք կարող են

ՀԱՍԿԱՑՈՂՈՒԹՅՈՒՆ ԻՄՈՒՆԻՏԵՏԻ

ՄԱՍԻՆ

ինֆեկցիոն պրոցեսը դիտվում է որպես միկրո-

ն

Այդ մասին Մո 77 փոխազդեցության փոխազդեցություն: 14: ՑՈՎ

մակրոօիգանիղմ-

գաղափար / կազ1 Դ է տառամնառիրել ինձովանձրաժնչտ օրգանիգմի վիճաղը Դամար մելու ցիոն դորժոնին դիմադրելու այն ոչնչացնելու նրա ընդունակության կամի ների ա

ո

տեսակետից, այսինքն ուսումնասիրել օրգանիզմի այն պաշտպանիչ ճարմարանքները, որոնք օգնությամբ օրգանիզմը ազատվում է ին ֆեկցիոն պրոցեսից: Այդ պաշտպանիչ Հարմարանքների օգնությամբ օրգանիզմը ձեռթ է ճատկություն կամ իմունիտետ: բներում անվաշակելիության անընկալունությունն է միկրոբի ն նրա կենսադորժունեությաւնարզասիքներիվնասակարազդեցության նկատմամբ: սլաշտպանիչ ճալմարանքներից հն՝ մաշկը, լորձուլյա0Օրդանիզժի դանթները, բորբոքումը, ֆագոցիտողր։չ ավշային բարիխերըչշումորալ դործոնեերը, ճակամարմիններըե օրդանիոժի բջիջներիոհակտխլությունը: բավոերիաներիմեծամասնության ՊաՄաշկր ն լոբճաթաղանթնեոը մար անճաղքաշճարելիարգելքներ են: Միկրոռրգանիզվները ճեշտությամբ են ներխուժում օրգանիղմ միայնվնասված մաշկի ն լորձաքաղանթներ դեր, Ժիջով:Այդ ճչուսվուծբները կատարում են ոչ միայնմեխանիկական ն լորձաթաղանթների «այլն ունեն ատերիլացնելու ճատկություն:Մաշկի գեղձերի արտադրանքը(ճարպագեղձերին քրտնագեղձերի արտադրանքը» ատամոքսաճյութը։ լեղին, թուքը, բթալորձը ն այլն) օժտված են բակտե(բակտէրիցիդ)Հատկությամբ: բիառալան որձաթաղանթների զեղձերի արտադրանքի բակտերիասպանճատկությունը ճիմնականում պայմանավորված է նրանց մեջ գտնվող լիզոլուծելու բարձր ճատկությամբ օփոված ֆերցիմով, որը բակտերիաները Ժենտանման նյութ է: ապացուցված Փորձերուվ| էյ որ հե մարդու մաշկը վարակենք«Ճրաշթի» րողե անց նրանց 9900-ը կոչնչանա: ցուպիկներով, ապա ճամարվում է օրգանիզմի պաշտպանականռնակցիա: Բոբբոքումը Դա առսլացուցվումէ նրանով, որ բորբոքումը դանդաղեցնում կանխում

օրգանիզմի իմունիտետը

,

՛

:

ու

է միկրոբի տարածումը օրգանիզմում, բորբոբված օջախում

կուտակվում

ֆիբրինոգեն, բորբոքված ֆագոցիտներ, ճակամարմիններ,ալեքսին ճյուսվածքը ֆիքսում ն կուտակում է օրգանիզմում շրջող միկրոբներին, ն բորբոքման ոնակցիան ոչնչացնոսբ է միկրոբներին մուտք դգործաժ Ճլուսվածքից արտազատտեղում:Բորբոքմանժամանակ ախտաճարված վում է լեյկուտաքսին պոլիպեպտիդը, որը բարձրացնում է արյունատար անոթների թավփանցելիությունը ն դրանով նպաստում լեյկոցիտների բորբոբմանօջախըթափանցելուն։ Լեյկոցիտներըղավթում ն ոչնչացնում ն

են

հն

բակտերիաներին:

Հակամարմինները, ալեքսինը ն ֆիբրինոդենը կանխում են միկրոբների տարածումըօրգանիզմում:ն նախապատրաստումեն նրանց ֆադգո-

ցիտոզի»

Մեչնիկովի ներբջջային մարսողության ձներից ապացուցեց, որ ֆագոցիտողիերնույթը եկն է: Հետադայում Մեչնիկուվը ունի նան ոլաշտսլանողական նշանակություն: կան բջիջներ, որոնք ընդունակ են օրգանիզմիներխու0րդանիզմժում ժած միկրոբներին կամ այլ օտար մարմիններին մավթելու, մարսելու ն օրգանիզմիցՀեռացնելու: Այդ երնույթը կոչվում է ֆագոցիտոզ (ճունարեն ֆազո նշանակուի է խժռել), իսկ այն առաջացնող Բջիջները՝ Ֆագոցիտներիցեն Հատիկավոր լեյկոցիտները, ֆագզոցիտներ: նդոթելային հմի սիստեմի (ՌԷՍ) մոնոցիտները, լիմֆոցիտները ք ոհտիլուլո-էնդոթնլային Բջիջները, որոնք անչարմ քն ն գանվում հն օրգանիգմի ճամարյա բոլոր օրգաններում ճլուսվածքներում: Արյան ֆագոցիտներիֆաղզոցիտողիպրոցեսը բաղկայլած է ճետեյալ ղգայունակությունից, շարժունությունից, Հիմնականմոմենոներիցը՝ կլանելու ն մարսելու ընդունակությունից: ելով, ւր օտար մարմին մարմինը դգրգոհլով Օրգանիզմ թափանցած միկրոբը կամ է արյան ֆագոցիւոների դրական խեւմուռաբոիս, որի շնորառաջացնուսի րստ Ֆազոցիտոզը

ու

հրա

արա

որկո, հաւաոի անա ֆագոցիտոզի ենթարկված միկրոբՆ րինակ, ձիերի էպիզոոտիկ լիմֆանգոխտի, արկորան "

ճիվանդություննե

հսլքուսր

է,

որ

մարդ-

կանց բորախատչ,գոնոռեայի ն լեյշմանիոզի ճարուցիչները բարձր դիմաէ լեյկոցիտների բջջում են խրենը պաճոլանում դրությունեն ցուցաբերում "

կենսունակությունը: ն նրա պաշտպանական Ճճատկությանճիման վրա Ֆադոցիոողի

Մ.

չ-

նիկուր ստեղժեց իմունիտետի բջջային տեսությունը: անդամ Փադոցիոների ակտիվությունը իմուն օրգանիղզմու 6--5 է, քան ոչ իմունօրգանիղմումմ Օրգանիզմում դտնվումեն ավելիբարձր որոշ տեսակիճակամարմիններ(օպսոնիններ,տրոպիններ),որոնք միկրոբ134

ներին

են նախապատրաստում ֆագոցիտողի: Այդոլիսի չակամարմինն են,

ավելի իոուն Գրգանիմում Բջիջների ակտիվությունը պածրչերմության,խինինի անոցիտար ոտերինի ազդեցությունից թուլանում իսկ օրդւսնիղմի նորմալ ւո ոլայմաններուի կալցիումի մագնեղիումի աղերի աղդեցու«րյան թյունից ուժեղանում շատ

ի

է,

ջշր

ն

է։

:

ե Ավշային անոթների հանգույցների դաշտղպանական նշանակու-

յունը օրգանիղմիՀամար չափավանց մեծ է։ Մաշկին լորձալթաղա սերի միջով թափանցելովօրգանիզմ, միկրոբն ընկնում է միջրջջային տարաժության, ավշային անոթներին ավշային Հանգույցներիմեջ: Հաճախ օրգանիզմում ին ֆեկցիայի տարածումը ավշային Հանգույցներում զանիովում է ն նա այնտեղ ենթարկվում է ֆադոցիտողիկամ ուրիշ դորժոնների ազդեցության: Միկրոբների ոչնչացումը ն

նրանց տոքսիննե

ավշային չեզոքացումը այղ սիատեմոււի

Մի

սիստետուի տեղի է ունենում ֆագոցիտոզին արտազատվող ճակամարմինների

շնորՀիվ:

ինֆեկցիոն ճիվանդությունների ժամանակ

շարբ

կամ «յուսվածքների

բորբոքվում

են ն

ախոտաճա

օիգանների մուռ դտնվող ավշային Հանգույցնե կանխում ինֆեկցիայիտարածումը (խլալխտ, գեղձատապ,

չոուբերկուլող):

հմունացվաժ կենդանու օրգանիզմում ավշային սիստեմի արգելակե-

ֆիքսելուընդունակությունը բարձրանում

լուն

օրգանների բորբոքային «իստեմի ուժեղացման ֆագոցիտողի

մում

Հումոբալգործոններ

է, որը կապված է այդ ոնհակցիայի առաջացման, օրգանիղ-

Ճակաժարմինների դոլացման եւու օրգանիզմի ճեղուկ,ճյու) են

ե

(ԷԼսաօր--

տարբեր տեսակի այն Սոչվում՝ բաղտերիասոպան նյութերը,որոնք Հայտնա-

բերվում

էշ:

են

շրգանիղմի ճեզուկներիէ Հյութերի Արյունըն արյան շիճուկը ունեն դամ բակտերիաստատիկ, կատ բաղտնե:

)

ւ

հիտոսյուն Լա ճատկություն տեսակի իկրոբներ ախտածին

աաա հաաա աթա-ն ՆՆԵ: Ա մ աար արաման Հիմավանում նակությունը բացատ կամալեթբ: Տա խորան ր «ինը

ցՑոււիկը

սեբիրախտի,

սկատմողիը:

յլն)

չու

Սամպլեմենտր

աԱ

անրհաաա2 " Ա արանուղխոտկուցայի բնույթը արչանշիճուկը 20.30 ԱԱ ոը թ/ Մ Ի ՝ ԱԻԸ Հոմ կոմոալլեմենտ ՛ Դո Հու Նր կբա աին իշուլո նլորցնի Բազար ռատկությունը: իաաան ի

,

ե.

րո

"

ն

աջի

յը

ք

`

կոմպլեմենտի, արյան մեջ ճայտնաբերվածեն

Բաորրիաստատիկ պլերդին, լեյկին (ստացվում լեյկոցի տներից) ն

ն

այլ

բակտերիպաւղան նյութեր,որոնք կոչվում են

ն

բետալիղին։

են

կարգի ոլրո135

նույնպես օժտված է բակտերիասպան Հատկությամբ, որը բացատրվուսիէ նրա մեջ լիզոցիմի, կոմոլեմենտի ե առկայությամբ: բակտերիալիզինների Մաշկը, լորձաթաղանթները, բորբոքումը, ֆագոցիտողը, ավշային սիստեմը ն Հումորալ գործոնները օրգանիզմի ֆիզիոլոգիականմեխանիզմներն են ն Հանդես են գալիս որպես բնական ոչ լուրաչատուկ պաշտոլաորովճետե նրանք գործում են բոլոր տեսակիմիկրոբնիչ Հարմարանքներ, ն ների օտար մարմինների ղեմ: բնականպաշտպանիչճարմարանքներիդործունեությունը Օրգանիզմի կանոնավորում է կենտրոնականներվային Ճառիակարդությունը: Բացի ոչ լուրաճատուկ պաշտպանիչ ճարմարանքներից, կենդանի օրգանիզմըիր կյանքի ընթացքում այս կամ այն ինֆեկցիայի դեմ ձեռք է բերում լուրաճատուկ սպղաշտոպանիչ ճարմարանքներ(ճակամարժիններչ օրգանիզմի ոնհակտիվություն): ե են Համարվում այն հակամարմիննես: Հակածիննեւ Հակածիններ նյութերը, որոնք արոաաղիքային ճանապարճովներարկելիս օրգանիզմում առաջացնումեն ճակամարմիններ(իմուն մարմիններ)ն առանձնաճատուկ ձնով կապվում են նրանց Հետ: Հակածնայինճատկությամբ ճիմնականում օժտված են օրգանիզմի ձիու Համար օտար սպիտակուցային ծագում ունեցող նյութերը: Օրինակ` են լենեչ բոլոր նարող կաի շիճուկը ճՃակածին ձրիրրոցիտները արյան տետակիկենդանիների Համար, բայց ոչ ձիու ճամար: Հակածիններեն կենդանական, բուսական ն միկրոբային ծագում թույները՝ միկրոբային, օձիչ ունեցող սպիտակուցները ն այդ բնույյի նահ որոշ կարիճի Օն միջատների: Հակածնային ճատկություն ունեն տեսակի աժխաջրատներն ճարպեր: Հատուկ նյութեր են,-որոնք առաչանում են օրՀակամաոմիննեոը դանիզմում ճակածինների ներդործությունից։ Հակամարմինների«իմնական ճատկությունը այն է, որ նրանք օրդանիվմուի չեզորացնում հն ճակածնի վնասակար աղդեցությունը: Այուլես,օրինակ, եթե օրգանիզմ ասպա այնտեղ նրա դեմ կառաջանան ներարկենք միկրոբային տոքսին, որոնք ընդունակ են չեզոքաջնելու Ճակամարտիններ (ճակատոքսիններ), տոքսինների աղդեցությունը օրգանիղմի վրա: Հակամարմիններ օրգանիզմում առաջանում են ինչպես ինֆեկցիոն Հիվանդությունների, այնպես էլ վակցինաների ներարկման ժամանակ: ՕրգանիզմումՀակամարմիններ առաջանում են փայծաղում, ոսկրածուծում, ավշային սիստեմում ն բոլոր այն օրդգաններոսք ճլուսվածքեն ններում, որտեղ դանվում ռետիկուլուէնդոթելային բջիջներ եվ քանի են որ ՌԷՍ-իբջիջներ դտնվում Համարյա բոլոթ օրգաններում ն Հլուսվածքներում, ուստի կարելի է առել, որ ճակամարմիններիառաջացմանըմառ-

Թարմ կաթը, Հատկապեսդալըչ

ու

նակցումէ

ամբողջ

օրգանիզմը:

`

Հակամարմիններըկուտակվում

են ճիմնականում արչան նչ, բայր ն օրգանիզմի այլ կաթի ճեղուկներուի: կարող Հակամարմիններըլուրաճատուկ գոյացություններ են: Օրդանիղմում բրուցելոզի ժամանակ առաջացած ճակամարմիններըազդում են միայն բրուցելոզի «ճարուցիչի վրա, այլ տեսակի միկրորների վրա նրանք չեն ֆիկությունը Հնարավորություն է ազդում: Հակամարմինների լիս նրանց ճարտնաբերման միջոցով ախտորոշել ճիվանդությունըը Հակամարմիններըօրգանիզմում սկսում են առացանալ 4ակածին որսկելուց մի քանի օր 4ետո (4--5) ն առավելավույն չափերի են Հասնու նրանց քանակը աստիճանաբարպակասում 16--20-րդ օբը։ Հեւռռագայում է, ն լրիվ անչճեհտանում են մի քանի շաբաթից, ամսից կամ նույնիսկ

են

լինել

նան

սոլեցի

տա-

տա-

րուց

ճետո:

առաջացմանդինամիկուն ն կոնցենտրացիանարՀակամարմինների

յան միջ կախված են ճակածնիտեսակից, բանակից, սրսկման եղանակից, կրկնակի սրսկումմներիցն կենդանու տեսակից: Հակամարմինըճակածնի վրա ազդում է ինչպես օրգանիզմում, այնպես էլ փորձանոքում Հակամարմնին ճակածնի փոխազդեցությունը փորձանոթում: տարբեր ձնեերով է արտաճայտվում, որը բացատրվում է Հակամարմնի ճատկությամբ: Էուո Ճատկությունների լինում են չեզոքացնող, լուծող ե կոուգու-

լացնողՀակամարմիններ:

Ջեզոքացնող Ճճակամարմիններիցեն հակատոքսիննեոը (անտիտոք(անտիֆերմենտները): Այդ ճակամարմինոինները) ն հակաֆեոմենտնեոը ներն ընդունակ են Համապատասխանաբար չեզոքացնելու տոքսինները

ֆերմենտները: 1ուժող ճակամարմիններից են բակտերիալիզինները,ցխտոլիզինները ն ճեմոլիզինները, որոնք Ճամաղատասխանաբարլուծում են բակտերիաներին, կենդանականճյուսվաժբի բջիջները ն էրիթրոցիտները» կոագուլացնող ճակամարմիններնն են ագլյուտինինները ն ոողրեցիսպիտինեերթ են Ագլլուտինիններըսոսնձում միկրոբեն ներին, պրեցիպիտիններնառաջացնում սպիտակուցների նատտնց որոշվում է իմուՀակամարմինների առկայությունն օրգանիզմում նիտետի կամ շիճուկային ոռնակցիաներիմիջոցով: Այդ ռնակցիաների թվին են սլատկանում ագլյուտինացիայի, պրեցիիտացիայի ն կուպլեմենտի կառղմանռնակցիաները: Բոլոր սերոլոգիական ոնակցիաներիճիմբում ընկած է Հակաժնի ե ճակամարմնիյուրաճատուկ փոխազդեցությունը: Այդ պատճառով սերոլոգիական ռեակցիաներիօգնությամբ ճնարավորէ ախտորոշել ինֆեկցիոն. ճիվանդությունը: Սրինակ, բրուցելոզի դեպքում կենդանու արյան մեջ կուտակվում հն ագլյուտինիններ: եթե այդպիսի կենդանուց վերցրած ար-

ն

-

յան չիճուկը փորձանոթում միացնենբ բրուցելողի կենդանի կամ սպանած ճետ, ապա ստուգվող շիճուկի մեջ ճարուցիչի կախուկի (ճակածնի) գտնվող ճակամարմինների(ագլյուտինինների) ազդեցությունից կախուկուսի գտնվող միկրոբային բջիջները իրար ճետ կսոսնձվեն, կառաջանան սիաթիլներկամ խոշոր Հատիկներ, որոնք նստելու, փորձանոթիՀատակին, ոլղտոր միկրոբային կախուկը: Վպարղեցնեն Այսպիսով, ագլյուտինացիսյի դրական ոռնակցիայիդեպբում շիճուկի ազղզդեցությունիցսզղտոր ժիկրոբային ճեղուկը պարղվումէ ն փորձանոթիՀատակինսոսնձված միկրոբներից աուսջացած փաթիլներից նաւտվածքէ դոյանում:

Բացասական ոնակցիայիժամիկրոբային

մանակ

կախուկը փորձանոթի ճատակին միկրոբների մի մասի հատելու ճետնանթով կետաձե նատվածքէ գոյանում: ինչպես Ագլյուտինացիայի» նան ոռնակայլ շիճուկային ՀչՀ.. պիաների ժամանակ կարելի է ագլլուտինացիան Բակտեւիաների ճայտնի ճակածնի միջոցով որոշել տակ. մանբադիտակի ազլյուտինացիայի բազակալություն, անճայտ ճակամարժինը ն, ընդպարատիֆայինբակտերիաների Ճճակառակը՝ ճալոնի ճակաժարմնի ազլյութինացիա» միջոցով որոշել անչայտ Ճակամնում

Նկ.

12.

Վախից--

աջից

--

Էէ

պղտոր

ե

ժինը:

՛

Շիճուկային ոնհակցիաները վարակիչ ճիվանդգություննեքրի ախտորոշման տեսակետից ունեն կարնոր գործնական նշանակություն (տե'ս ձչչ 141- 144)։ Օշզանիզմի ոռհակտիվությունբ: Սրդանիզմիբջիջները կարող են այս կատ այն ճիվանդության "ճարուցիչինկատմամբ անտարբնի լինել, որի պատճառովՀիվանդություն չի առաջանա: Մի այլ դեպքում, ընդ"ակառակը,

օրդանիղմի զղալունավյությունը կարող է բարձր ինել,ոռի սդասոճառով օրգանիզմը կամ ոչնչացնումէ աինրոբին, կասի ճիվանդանումր |: Ց0րգանիզմի ոնակտիվությունը կարված է կենդանու տեսակից ն խոշոր ծատակից: 0րինակ՝լխողերի առհակտիվություն են ցուցաբերում անասունների ժանտախոռի,շճավերը՝ սխբիրաիխթինկսոռմատփո: եղջերավոր Մինչնվեց ամսական ՞որթքերը չեն դեվանդանում խշխշան պալարով: Ռրոշ դեպքերում ճարուցիչը օրգանիզմում պաճպանվում է ն նույ1խսկ զարգանում, բայց ձիվանդություն չի առաջացնում:

ՕրգանիզմիՀյուսվածքների բջիջների ոնակտիվությունը կարող է փոփոխվելինֆեկցիոն պրոցեսի ընքացքոսր Այսպես, օրինակ, ժովախոզուկի մեկուսացված արգանդը կամ աղիքի մի ճատվածըբրուցելոզի Ճառտացված էնդոտոքսինի ազդեցությունից ուժեղ կծկվում րբուցիչներից է, բայց իմունացված ծովախողուկի նույն մեկուսացվածօրգանները էնչեն կժկվում, այսինքն՝առհակտիվեն դառնում: Այս կարգի դուտոքսինից նան փուխոխություններտեղի են ունենում արյունատար անոթների ն. օրգաններիբջիջներում: այլ Օրգանիզմիոհակտիվությունը փուրոթական է, Այն կարող է ուժեդանալ, թուլանալ ե լրիվ բացակայել: Բոլոր դեպքերում էլ նա նպաստում է օրգանիզմը ինֆեկցիայից պաշտպանելուն: Իմունիթեօի օեսակճեռրը:Ըստ ծագման տարբերու են բնաժի ն ն բնական իմունիտետներ: կամ ձեոբբերովի Բնածինիմունիտետով է բացատրվում այն Հանգամանքը,որ մարդը չե Ճիվանդանում մի շարք ինֆեկցիաներովն, ընդճակառակը, կենդանիների հն կենդանիներըանղզգալուն մարդկանց մի շարք ինֆեկցիաների նկատմամբ: Սրինակ՝ մարդիկ չեն 4իվանդանումկենդանիներիսլաստերելողով, ճավերի, խովերի ն խոշոր եղջերավոր անասունների ժանտախով, խշխըշան սլալարով, գառների անանրոբային դիզենոանրիայով,իսկ կենդանիճերը՝ մարդկանց գոնոռեայով, սիֆիլիսով, կարմրուկով: Բնածինիմունիտետը լավ է արտաճայտված նան տարբեր տնսակի կենդանիների միջն։ Օրինակ, թոշոր եղջերավոր անասունները չեն Հիվանդանում խլախտով, խոզերը՝ ճավերի ժանտախտով, ոչխարները՝ խոզերի ժանտախտով ն այլն: Բնածին իմունիտետը տեսակային առանձնաճատկությունէ հ, ի տարբերություն ձեոք բերովի իմունիտետիչ ժպուսնգաբաիփոխանցվումէ: է ճամարվում, երբ անղգայունակությունն ձեռքբԵբովի իմունիտետը առաջանում է կենդանու կյանքի ընթացքում: Ալդ իմունիտետը իր Ճերն առբճեստական Թին բաժանվում է բնական ձեռքբեբովի ձեռքբեշովիիմու-

նիտեիտների:

Բնականձեռքբերթովի

իմունիտետն առաջանում է ճիվանՍրինակ,թոշոր եղջերավոր անուսունժանտախտից առողջանալուց ճետո դրեթե մինչն իրենց

առողջանալուց ճետո։

դությունից ները ն շները կյանքի վերջը

դառնումեն իմուն:

Արտճեստականձեռքբերովի

իմունիտետը ստեղծվում է

վակցինաներով կափ մարդուժիջամտության շնորճիվ,կենդանիներին Միջոցով: շիճուկներով իունացնելու իժուն իմունիտետը ինում Լ ակտիվ ն պասսիվ: Ակ տիվ Ձեռքբերովի դեպքում օրգանիզմը ակտիվորեն մասնակցում ք իտունիտետի նրա կենսագորժունեությանարգասիքների դետ սպեցիՀարուցիչի կամ

արտադրելու գործին: ֆիկ պաշտպանիչ նյութեր (ճակամարմիններ) Այդպիսիիմունիտետ առաջանում է, երբ կենդանինբնական ճանա պարճով Հիվանդանում ն առողջանում է կամ, երբ կենդանուն ենթարկում են վակ-

ցինացիայի

Դառսիվիմունիտետ ստեղժվում է այնպիսի իմուն շիճուկներ ներար-

են ճՃակամարմիններ: ալատրասւոի կելիս,որոնք իրենց մեջ ւղարունակում են ստացվում ճիվանդությունից առողջացած կամ գերիմուՇիճուկներն

Երբ առողջ նացված կենդանիներից: իմունիտետ ուռեղծելու կննդանիներին նպատակովսրսկում են շիճուկ, նրանք Հեն արտադրում, ճՃակամարժիններ այլայն ստանում են պաորաստի է նշել, որ «պառսիվ» իմունիտետ: բառի բուն իմատոով Անչրաժեշտ դոյություն չունի: նույնիսկ սպատրաստիճակամարմիններ օրդանիղմը ակտիվորեն մասնւ կցումէ իմունիտետի ուտեղծմանը: Մեայն իմունիտետ չի առաջանա: Հակամարմիններըլինեճակամարմիններով

վիճակում:

ներարկելիս

սլաշոլով ճումորալ դրդոիչններ,մոբիլիզաղնում են օրգանիզմի բոլոր սպանիչ Հարմարանքներ ն ստեղծում իմունիտետ: է ոլասոիվիդ նահ Բացի դրանից,ակտիվ իմունիտետը ւուսրբիրվոււը մի շարք այլ առանձնաչատկություններով: Ալոիվ իմունիտետն առաջա-չ նում է մի քանի օրից Հետո ն տնում է աժիաներ տարիներ: Պասիվ ն «ոռՃալանում 10-ճետո է ի քոնի ժաւմիտ առւաջանումի իմունիրեւոն ու

օր:

լինում խունիտետը

է Հակամիկրոբային հռ Հակատոթռիկ: Հա

կաե ժոչմանակ ե տետ ռլաշմուղաօրդանիղտի ազդում են միկրոքային նիչ ճարմտարանքներն բջջի վրաւ: Հա կատոքփի կ

րոբայ

է

ն

ի

փուն

ժամանակ միկրոբը պաշճպանվումէ օրգանիզսիկիմունիտետի մում, չելոքացվուի են նրա կումից արտազատվող տոքսինները: բայց Այդպիսի իմունիտետ առաջանում է կարկամախտի ն բոտուլիզմի ժա-

ւրսնակ։

Անաֆիլաքիան(անա-ճակայակ, ֆիլաքդրության ռիա--պաջտոլանություն) գերզդայունակ Քանաէ նույն օւոարռւլիտակուցային նյութըկա:մ շիճուկը արտաաղիքային Սճաֆիլաքսիա

ն

աղեոգիա:

օրգանիզմի

դրանորումն

սլարճու|երկրորդ անդա ներարկելիո։ Եթե ծովախովղուկինարսկենք ձիու օրից ոչ շուտ կրկին նույն շիճուկից, ապա շիճուկ ե 10-12 10:

անգամ որակենը դող, րոռլեից. ծովախոզուկը ժանբ (Մկանային երեուլթներով Հետո

ն փսխում, արադացած պուլս կճիվանդանան կմաճանա: շնչառություն) Շիճուկի առաջին հերարկումից ճետո օրգանիզմի զգայունակությունը ն, երբ նույն շիճուկը երկրորդ անդամ բարձրանում Լ(սննսիբիլիզացիու) Է արակվում,առաջանում են անաֆիլաքաիխային բնորոշ նշանները: Այս կարգի երնույթներ Հազվադեպ մաճացու ճետնանքներովնկատվում էն նան գյուղատնտեսականկենդանիներինիմուն չիճուկներ ներար-

առաջացման ղատճառները դեռ կելիս:Անա ֆիլարսիայի

վերջնականա-

սլես պարզաբանվածչեն:

4105այչ ջրգաԱլերգիանր(շչունարեն 61ք0ազդեցություն) նիղմի բարձր ռհակտիվությունն է միկրոբային ճարուցիչների կամ երանց կննսադորժունեության արգասիթներինկատմամբ: .

են բրուցելոզիչ ւռուբերկուլողիչ Ալերգիկերնույթներ նկասովումի

խլալխտի, տուլարեմիայի սնկային ն մի շարթ այլ ճիվանդությունն օրգաժամանակ:Այսպես, օրինակ, տուբերկուլողով ճիվանդ կենդանու

տուբերկուլոզի Պարու(չդայունակությունը) ռեակտիվությունը կամ նրա արգասիքների կենսագործուննության ցիչի (տուբերկուլին ճանդեւ բարձրանում է: եթե տուբերկուլինը սրսկում ենք մաշկի մեջ, ժամ ճետո ուռչում ն ճաոանուսի այդոլիսի կենդանու մաշկը 12--20 ապա է, իսկ եթե տուբերկույինը կաթեցնում ենք աչթի մեջ, ապա աչթից տեղի է ունենում լորձաթարախային Ճոսունություն: Ալերգիա է առաջանում նան ճամասդատասխանմիկրոբի ն նրա արդասիթների նկատմամբ: Այդ ռնհակցիայիյուրաճատկության շնորճիվ այլն է մի շարք ախտորոշելո ճիվանդություններ վարակիչ օգտադործվում|

նիզմի

նղատակով:

Ինֆեկցիոն ալերգիան

ֆիլաքսիայից տարբերվում է նրանով, ավելի դանդաղ է առաջանում, ռլասսիվձնով Հի փոխանցվում, ն զարգանում է ի ֆեկցիոնՃիվանդություննել.ի ժամանակ օրգանիզմի բարձրանում է միկրոբների կամ նրանց արդասիքզդայունակությունը ների շանդեը: որ

անա

հա

Իմունիօեթի

սւամունքի

զուծնական

կիջառումբ:

երեիմունիտետի

վույթների ն ոնակցիաների լուրաճատկությունը ճնարավորություն է տալիս այն օգտագործելու բժշկական ն անասնաբուժական վրակտիկայում վարակիչ «իվանդությունների գեմ ռլայքարելու նպատակով: խմունիտետիուսմունքի գորժնական կիրաուիոն ասպարեզը չաիազանց լայն է: Այն կիրառվում: է իմունոախատորոշման (շճատխտորոշ ալերգիկ ախտորոշում), իմունուպրոփիլակոիկայի (վակցինոպրոֆիլակն իմունոթերապիայի(սելոթերապիա, վակսերուրոֆիլակտիկա) տիկա,

Ցինոթերապիա) ասպարեզներում:

7.

կենդանիներիմի ինՖյուլատնտեսական Շճաախչուոշում: ճիմանդությունների ախտորոշման ճամարՀիմնականում օգուա-

ֆեկջիոն ագլյուտինացիայի, գործում ման ոնակցիանձրը: են

մ

չարը

պրեցիղիոսցիայի

ն

կում ոլլեւենտիկապչ

՛

դլլյուտինա ցիայի ոեակցիայի ժամանակ ուռուգվող շիճուկի ւինջ (եթե կենդանին ճիվանդ է) աղդեադլյուտինինների ցությունից Համապատասխան բջիջները իրար ճետ սոսր' խոչոր փաթիլների կամ շատիկներիձնով նստում փորձա

պան

Դտնվող

(զրոբային

Ռեակցիանկատարելու ճամար Ճետազոտվողկենդանուց վերցնում արյուն, ժույթով

1:200,

են

չիճուկ, փորձանոթներում ֆիզիոլոգիական լուպատրաստում են շիճուկի տարբեր նոսրության (1:50, 1:100, Ճակածին 1:400) լուծույթներ, ավելացնում Ճաիասգաւտասխան ստանում

են

(միկրոբային կախուկ)թողնում թերմոստատի(37")ուշ43

ժամ

ժամ

սննյակիջերմությանսլայմաններոււի, որից Ճետո ստուգում են արդյունքնեըը (տե՛ս Հակամարմինների պրակտիկայումաղմասին):Անասնաբուժական լլուտինացիայի ռեակցիանկիրառում են բրուցելովը, մատակներիորարատիֆային վիժումը, լեպտոսպիրովը։ պուլորողբ ախտորոշելու ճամար: ռեակցիայիդեպքում ճամապատասխան ՀակաՊբեգիպիտացիայի մարմնի ն ճակածնի փոխազդեցության ճետնանքով փորձանոթում ջանում է սպիտակ գույնի սպիտակուցային նստվածք: ոնակցիայով ախտորոշում են սիբիրախտը։ Ռեակցիանկատարելու Համար անճրաժեշտ է ունենալ պրեցիպիտացնող շիճուկ ն սիբիրախտի «Ճակածին:Պրեցիպիտացնող շիճուկը ստացվում է գերիմունացված կենդանիներից(ձինրից), իակ Հակածինը՝ մաճացած կենդանու ախտաՀարված օրգաններիկամ «Հլուսվածքներիմղվածքից: ծրկու ճեղուկները (շիճուկը մզվածքը) զգուշությամբ լցնում են փորձանոթի մեջ այնպես, որպլեաղի իրա չխառնվեն, եթե կենդանին մաճացել է ռիբիրախտից, ապա երկու ճեղուկների շփման սաճմանոււ՝ մի քանի րուլեից ճետո առաչանում է սպիտակ դույնի օղակ: Բացասական սպիտակ օղակ չի ոնակցիայի դեպքում երկու ճեղուկների սաճմանում դոյանում, այլ երնհում է միայն նրանց սաճմանը։ Ներկայումս պրեցիպիտացիայի ռնակցիայի միջոցով պարտադիր կերպով ստուգում են գորկաշիները ե Ժորթիներըչ որպեսզի կանխեն ծարան ուղարկվող բոլոր մարդկանց վարակումը սիբիրախտով: Այդ ոնակցիան օգտագործում են նան դատականբժշկության մեջ Ճագուստների ն իրերի վրա ճայտնաբերածարյունաբծնրի ծագումը, ինչնան լես մսամթերքներոււի (երշիկ, նրբերշիվլ) մսի Կոհսակըորոշելու առա-

Այդ

ն

Համար:

կապմանոհակցիանիմունիտետի ամենաբարդոնակԿոմպլեմենտի

մասնակցում են երկու սիստեմի մեկն է ճամարվում: Այստեղ պիաներից ե ռխսԲակտերիոլոդիական Ճճեւոլիտիկ: բակտերիոլոգիական տարըեր՝ են կենդանու ստուգվող արյան շիճուկը (ճակամարմինտեմի տարրերն ներր, եթե կենդանին Հիվանդ է) ն ՀամապատասխանՀակածինը: ՀեմոՀեմոլիզինը (խոյի էրիթրոցիտներըլուլիտիկ սիստեմի մեջ են մտնում ծող Հակամարմին)ե խոյի էրիթրոցիտները (ճակաձին): կամ սիստեմների մեջ մտնող տարրերի" ւ միջե փոխազդեցություն է տեղի ունենում կոմպլեմենտը միայն երրորդ տարրի՝ կոմպլեմենտի ներկայությամբ: ոչ սպեցիֆիկ, լուծելու ճատկությամբ օժտված մի նյութ է, ն դտնվում

Հեմոլիտիկ Բակտերիոլոգիական Հակածին) (Հակամարմին

մի-

մարդկանց ն կենդանիների արյան մեջ, Ամենից շատ կուուլեմնքտ գանվում է ծովախողուկի արյան մեջ: Այդ պատճառով կոմպլեմենտի կապման ոնակցիայի ճամար որպես կուհպլեմենտ վերցնում են ժոարյան շիճուկը: փախոզուկի չ

Բոլորառողջ

կամ Հեմոլիտիկ ռիստեւիասելով Բակտերիոլողիական դակամարմինը ձՃակածինը

պետք

է

սասկանալ կոմպլեմենտի Հեւո միասին ն (ճայկածին-- ձակամարմին -- կուրվլեմեն ո): Հակածնի Ճակամարտն միացում առանց կոմպլեմենտի մասնակցության տեղի ունենալ չի կարող: ի տարբերություն ագլյուտինացիայի ն ոլրեցիպիտացիա Այսպիսով, յի ոռնակցիաների,կոմպլեմենտի կապման ռեակցիայի ժամանակ ճակածինը ն ճակուխիարմինը միանում են իրար միայն կումլլեմենտի մասնակն

ցությամբ: երն

են բակտերիոլոգիականտարրերը իրար Ճամապատտասխանում ապա կոմպլեմենտր միանում է այդ սիստեմի իշկ եթե տարրերը (ճակամարմինը իրար չեն ն. Հակածինը) Համապատասխանումկամ ճակամարմինը բացակայում է (երբ կենդանին առողջ է), կոմոլլեմենտը չի կապվում, այսինքն «շեղվում է բակտերիոլոշիական քիստնմից: Բակտերիոլոգիական սիստեմում ինչպես կոփոլյեմենտի կապվելու, այնպես էլ շեղվելու դեպքում փորձանոթում տեղի ունեցող փուխոխո թյուններն աննկատելիեն: Այդ սլատճառովճնարավորչէ որոչել՝ կոմոլլեմենտը կապված է, Թե ոչ, այսինքն՝ կենդանին Ճիվանդ է, թե առողջ:Հեբակտերիոլոգիական սիստեմում տեղի ունեցած ռեակցիան տնեաբար, պզնաճատելու ճամար պետք է որոշել կոմպլեմենտի կապված կամ ազատ լինելը: Իսկ այդ Հնարավոր է որոշել Հեմոլիտիկ սիստեմի տարրերի օգնությամբ: Այդ սիոտեմի տարրերը միշտ իրար Ճամապատասխան հն ն կոմպլեմենտի ննրկայությամբ Պեմոլիզինի ազդեցությունից խոյի էրիթրոցիտները ճեմոլիզվում են։ Այսպիսով, Հեմոլիտիկ ինդիսիստեմը դեր է խաղում: կատորի (կաւ'ցուցանիշի) ակզբումփորձանոթի մեջ լցնում են բակտերիոլոգիա սիստեմի տարրերը (ստուգվող շիճուկ ն ճակածին), ճետո ավելացեն ն ջրային սում կոմպլեմենտ 20 րուե տեղավորում 32 ջերմության նտո բաղնիքի մեջ (կոմոլլեմենտի կապվելու փորձաճամար):Դրանից ն նոթի մեջ ավելացնում են ճեմոլիտիկ սիոտեւմի տարրերը (ճեմոլիզին խոյի էրիթրոցիտներ): Եթե կենդանին ճիվանդ է (ենքադրենթ բրուցեապա կոմպլեմենտը կապվում է սիստեմի բակտերիոլոգիական Հետ ն էրիթրոցիտների Հեմոլի, տեղի չի ունենում (Հեմոլիղի բացակալություն): հսկ նքն կենդանին առողջ էյ ապա կումպլեժենտոըբակտերիոլոդիականսիոտեմի ճետ չի միանում, մնում է աղատ հ միանալով Ճճեմոլիտիկ սիստեմի տարրերի ճետ, առաջացնում է Հեմոլիկ։ Ռեակցիայիբար դությունը կայանում է նրանում, որ նախքան գլխավոր փորձի

(երբ կենդանին ճիվանդ է),

տարրերին,

|

Ռեակցիայի չան

չոզով),

«ոլր '

մասնակցող դլթավոր տարրերը "ռիտրումմեն ռեակցիային կուոլլեմենտը ն Ճւսկածինը)։

(ճեմոլիզինը»

կապվելու ռեակցիան անասնաբուժականպրակտիկակռմոլլեմենտի ւնա ռունխլախտը, խոշոր եղչերավոր լում օգտագործում են բրուցելողը: ների ճամաճարակ թոքատապը (ՈՇքմԱՍԸՑԻ/01115:), լեպտոսպիրովզը, դաբաղի վիրուսի տիպը ն այլ ճիվանդություններ ախտորոշելու ճամար: լ

են սիֆիլիսը, ոխիկտեռիողլր ախտոԲժշկականությանմեջ օգտագորժում

բոշելու Համար: Չ.

են

որոշ

ՍՎեւդիկ

`

ախտուոօում:

Ախտորոշմանայա

դեքում: ճիվանդությունների

վարակիչ

նղանակլ կիրառում

Ինչալնս նախորդ բաժնում նշեցինք, մի չարբ ինֆեկցիաների ժամանակ օրդանիզմի զգայունությունը բարձրանում է ճամաղատառսխան ճարուցիչի ե նրա կենսագործունեության արդյունքների նկատմումբ: նրանց դենսագործունեության արդասիք-

Այդպիսի միկրոբներից

ն

ներից պատրաստում են ախտորոշիչ պրեպարատներ (ալերգեններ): խլախտիդեպքում օգտագործում են մալեինը, որը խլախտի ճարուցիչի ստերիլացված 4 ամսական բուլյոնային կուլտուրայի տռհրիլ քամվածժբնէ: օգտագործում են ենթամաշկային ն ներակնային եղանակՄալեինն ենթափաշկայինեղանակով ներարկելուց 6- 8 ժա 4եռերով: Մալեինը խլախտով Հիվանդ ձինրի ջերմությունը բարձրանում է, առաջանում ն մի շարք են այտուցային այլ ընդճանուր երնույթցավազդգացուռուցք ներ (ախորժակիանկում, ընկճված վիճակ): Ներակնային եղանակի դեսլքում մալնինը կաթնցնում են առողջ աչքի մեջնտ. 6 ժամ Հետո Հիվանդ ձիերի շաղկասլենին կարմրում ուռչում է ն աչքի ներքին անկյունից նկատվումէ թարալվաճոսություն: Տուբերկուլոզի ալերդիկ եղանակով ախտորոշվում է տուբերկույիտուբերկուլոզի ճարուցիչի աղանվաժ 6--Ց նի միջոցով: Տուբերկուլինը շաբաթականբուլյոնային կուլտուրայի ստերիլ քամվածքն է: Տուբերկուգործադրում են ներմաշկային եղանակով, որի ժամաԼինը 4Ճիմնականումի ժամ Հետո առաջանակ Հիվանդկենդանիներիներարկված տեղում 12--20 տո

ու

է այտուց:

նում

Բրուցելոզր ախտորոշելու նպատակով օգտագործում են աբորտինը հ բրուն այծերի բրուցելիզատը (ոչխարների ճամար), Համար) (Ճորթերի ցելոչիդրոլիզատը (ոչխարների, այծերի ն խոզերի Համար): Այս պրեպարատներըներարկում են ներմաշկային եղանակովն Հիվանդ կենդանիներիներարկված տեղում տարբեր մեծության այտուցներ

առաջանում:

էն

Ֆ.

վակցինոպշոֆիլակոնիկա: Գյուղատնտնսական կենդանիների ին-

ֆեկցիոն

կանխելունպատակով դորառաջացումը ճիվանդությունների

ծադրում են պրոֆիլակտիկ վակցինացիայիկամ արճեստականիմունացման եղանակը: Գրո վակցինացիանորոլես իմունիտետի ջացման մեթոդ կատարվում է վակցինաների միջոցով: Վակցինաները պատրաստում են միկրոբներից, նրանց կենսագործունեհությանարդասիքներից ն ախտաճարվաժճյուսվածքներից: Վակցինաներըպատրաստում են՝

ֆիլակտիկ

առա-

ա) կենդանի Թուլացրաժ միկրոբներից-- գործադրվում են սիբիբախտի ն բրուցելողի դեմ վակցինացիայի ժամանակ, միկրոբներից-- խոշորեղջերավոր Բ) կենդանի անասունվիրուլենտ ների պերիպննմոնիայիդեմ, գ) Սպանված միկրոբներից խշխշան պալարի, պարատիֆի, լեպտոսպիրոզի, ոչխարների բրադզոտի, գառների դիզենտերիայի դեմ: տոքսիններից-- կարկամախտի դեմ: ղ) Միկրոբային ճյուսվածքներից-- կատաղության դեւի ն) Ախտաճարվաժ Վվակցինաներով պատվաստելուց կենդանիների օրգանիզմում առաչանում է ակտիվ իմունիտետ, որը տնում է ամիսներ, տարիներ ն նուլիսկ մինչն կենդանու կյանքի վերջը: Դ. Սեբոպոոֆիլակոիկա: Այս եղանակով ինֆեկցիոն «իվանդություններից պաճպանելու նպատակով կենդանիներին պատվաստում են իմուն շիճուկներ: Շիճուկներն օգտագործում են սիբիրախտի, լեպտոսպիրողի, պարատիֆի, պաստերելողի, խոզերի ժանտախտի ն մի շարք այլ Հիվանդությունների ժամանակ: Իմուն շիճուկները ճիմնականում ստացվում են միկրոբային ճակոածընով գերիմունացվաժ ձիերից կամ եզներից։ Ռրոշ ինֆեկցիաների ժամանակ (լետոսպիրող) կարելի է օգտագործել նան ճիվանդությունից առողջացաժ կենդանիների արյունը կամ արյան շիճուկը: իմուն չիճուկները պատվաստված կենդանիներիօրգանիզմում ստեղժում են իմունիտետ 10--20 օր տնողությամբ: Ի տարբերություն վակցինաների, շիճուկների ներարկման դեպքում իմունիտետը առպյջանում է -

մի քանի ժամ Հետո: ՇիճուկներըՃաճախօգտադորժվում են Հարկադրական պատվաստումներիժամանակ, երբ բոնկվում է վարակիչ ճիվանդությունը ն կենդանիներինսլաճպանելու նպատակովանձճրաժեչտէ լինում նրանց մոտ անմիջապեսիմունիտետ առաջացնել: լինում են միաՇիճուկները վալենտ, երկվալենտ ն բազմավալենտ: Շիճուկները կոչվում են միավալենտ, երբ նրանք պարունակում քն Ճակամարմիններմեկ Ճարուցիչի դեմ, երկվալենտ ն բազմավալենա՝

երբ շիճուկները

էն ւզարունակում ճակամարմիններ երկու կամ ավելի

ճարուցիչերի դեմ: Ծ. Սեւոթեւապիա: ռիկ,

այլի րուժր:

հմուն

շիճուկներն

ունեն

ոչ

միայն

րո

մի մեթոդ ճասկություններ:Սերոթերասյիան

ֆիլւոի1, ուր

բուժում դեքում իմունշիճուկների միջոցով

են

Հիվանդ կենդանիներին:

չճիվանդությունները բումելու ճամար կարելի է Վերհում նշված բոլոր նան իմուն շիճուկներ: Շիճուկի բուժիչ «ատկությունը լավ է կիրառել արտաճայտվում, երբ

է օգտագործվում (Տիվանդության այն ժաիանակին

սկզբից): Ընդճանրապեսշիճուկներն ավելի լավ

են

օժտված պրոֆիլակ-

տեկ, քան բուժիչ ճատկություններով: ծ. վակցինոթեւապիա: Առճասարակ վակցինանհրը, որոնք ճլինամվահում

պատրաստվու:

են

միկրոբներից։ չունեն բուժիչ

Բայց տռանձին ղեպբերում, երբ վակցինան սրսկում

ճատկություններ

՞խվանդկամ վաբուժիչ նշանակություն: Այդբակված կենդանուն, պիսի դեսպքերոււիվակցինան որչվես գրգոիչ մոբիլիղացնում է օրգանիղմի պաշտոլանիչ ճարժարանքները,որոնք ոչնչացնում են օրգանիղմ նհերխուժած միկրոբներին: Բժշկականպրակտիկայում վակցինոթերապիան կիրառում են բրուհ ստրեպտոկոկային«իվանդությունների ժապելողիչ ատա ֆիլոկոկային նա

ունենուի

են

է նան

մւսնակ:

աշխարճը գտնվոսի է կենդանական

անընդճատ ղզարդացմանն վփոփոխականության պրոցեսուի: Բնության մեջ ոչ մի երհույք անվովովխ: մնում:

երնույլթները Փուկոխականության

'

լայնորեն տարածված են բնության մեջ, այլ կերոլ անձնար է պատկերացնելկենդանական աշխարճի ղարգացումը, օրգանիզմների ճարմարվելու ընդունակությունը, նոր տեսակների առաջացումը ե չշարմարվաժ տեսակների մաճլո ճտարցըժամանակակից միկրոբիոլոգրայի «աՓովփոխականության որովճետն նրւսուսումնասիրուսսր ունի այժմեական նշանակություն, տեսակների թյունը ճնարավորություն է տալիս պարզելու միկրոբային իմունոբիոլոընթացքի» ժՓագւման Հարցը:վարակիչ չճիվանդությունների պրոցեսներիառանձնաճատգիական ռեակցիաների հ տմիկրոբիոլողիական կությունները, ճնարավորություն է տալիս նպատակասլացձնով փոխելու միկրոբի բնույթը, ատանալու նոր տարատեսակիու որակի միկրոբներ, Ժեջ օգտագործելու միջոցով ատանալու տարդրանք արդյունաբերության մթերքներ, անտիբիոտիկներ,իմուն շիճուկներ ն ախտոբեր տեսակի րոշիչ պրեւլարատներ: Այսպիսով, փուկոխականությանճարցի ուսումնասիրումը ունի ոչ միայն տնական, այլե կարեոր զորժնական նշանակություն:

անցյալդարի1 կեսում մժոնոմորֆիստներին

սլլեո-

մորֆիսատներիմիչն: ֆիզմի կողմնակիցներն(ճոն, կոխ)ընդունումէին գոլուՄոնուոր թյուն ունեցող միկրոբային տեսակների մշտականությունը, ժատում ճնարավորությունը արտաքին միչջամիկրոբների սվիոփոխականության փայրի դործոնների աղղդեցությունից։ ն միկրոբների մուտ ճայտնաբերվող ճաւռկությունները Ճամարում էին ժամանակավոր նոր նշաններն ու

ընդճակառակը,ճանաչում էին փուսոխականուՉլեոմորֆիստներն,

թյունը

ն

ժխտում նույնիսկ միկրոբային տեսակների գոյությունը: ունեն որ գոյություն մեկ կամ մի քանի

նրանջ զտնում էին,

տե-

սակի միկրոբներ, որոնք, նայած գոյության սլայմաններին, կարող են առաջացնել տարբեր տիպի միկրոբիոլոգիականպրոցեսներ (ճիվանդություն, խմորում կամ նեխում) ն ճեշտությամբ փոխել իրենը մորֆոլռ-

պտու դիականառանձնաճասկությունները(գնդաձներիցը ցուղիկաձենրի տակաձներիանցնելը ն Հակառակը): Այղ վեճում սկզբուի ճաղթող դուրս եկան մոնուորֆիատները,որոնց »ւամունքը նրկար ժամանակովկասեցրեց փոփոխականությանվերաբեր" եղած ուսմունքի վզարդացումը: լալ հ ֆիղմը ե պլեռմորֆիզմը ժծայրաճեղմինուս Մոնուոր ֆիզիկական են: իդեալիստական ուսմունքներ Սովետական միկրոբիոլոդները, ելնելով մատերիալիստական,պրոգառաջավոր միչուրինյան բիոլոգիայիուսւունքից,ասլացուցուփ ինաիխվ, են ինչպես միկրոբային տնսակներիչ այնպես էլ փուվոխականության դոյությունը, նոր միկրոբային տեսակներիկամ տարատեսակներիառաչացման, ինչպես նան միջավայրի ազդեցությունից ձեռք բերած նոր Ճաւոկությունների ժառանգաբարվոխանցվելու Հնարավորությունը: էն Միկրոբիոլոդիայումկան շատ փաստեր, որոնք Ճաստատուի մի չուրինյան ուսմունքի ճշտությունը: են Միկրոբների«իոիոխականության վրա ազդում ֆիմիջավայրի ն զիկոչքիմիական բիոլոդիական բաղմաթիվ դգորժոնները:Այդ դգործոններից են չերմությունը, չորությունը, միջավայրի ոնակցիան (ջէլ), ճառագայթային էներգիայի տարբեր աղբյուրները (արեգակի, ուլտրամանուշակագույն, ռենտգենյան, ռադիումի),տարբեր քիմիական նյութերը (աղեր, թթուներ, 4իմքեր), իմուն շիճուկը, վիտամինները,Հորժոնները, ախտածին միկրոբի ճամար արճեստական միջավայրը, մակրո ն միկրոօրգանիղմների փոխազդեցությունը, միկրոբների ասոցիացիան ն այլն: Արտաքին միջավայրի գործոնների ազդեցությունից միկրոբները կորցնում կոսի ձեռք են բերում այս կաւ այն Ճատկությունը, որը կարող ու

-

Է. ՄԻԿՐՈԲՆԵՐԻ ՓՈՓՈԽԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

չի

վեճ ճարցի վերաբերյալ Միկրոօրգանիզմների սփուիոխականության

է առաջացել դեռ

է ժառանգաբար, կայուն կերպով սերնդից-սերունդ փոխանցվել, կամ ժամանակավորբնույթի լինել։

ժառանգաբարկայուն կերպով

'

փոխանցվող փուվոխությունների

օրինակներ. լ. ճարուցիչի վիրուլենտությունը իջնում եթե նրան Սիբիբախտի է, 5-12 օր աճեցնուտփ Ենք 42, 5. ջերմության յ դայմաններում: Վիրուլենտությունը այնքան է իջնում, որ սրակնլիո ընտանի կենդանիներըչեն ձն Հիվանդանում: Այդպիսի թուլացրած միկրոբներից պատրատտում վակցինաներ սիբիրախտի դեւի ՍիբիրախտիՀարուցիչի ձեռթ բերաժ Հատկությունր ռերնդից-սեբունդ կայունկերով փոխանցվում է ն չի ճաջողվում նրավիրուլենտությունը նորից բարձրացնել: 2- կատաղության վիրուսի վիրուլենտությունը մարդկանց ն. կենդանիների ճամարթուլանում է, եթե այդ վիրուսը անցկացնում ենք ճագարի

օրգանիզմով:

Այդոլիսիվիրուսից մաճացած ճՃագարխ գանդուղեղից պատրաստում նն վակցինակատաղության դեմ: 3. Մարդու ծաղիկ Հիվանդության վիրուսի վիրուլենտությունը խոչոր եղջերավոր անասունի օրգանիզժով անցկացնելուց ճետո այնքան է թուլանում, որ կորցնում է մարդու մոտ բնական ծաղիկ Հիվանդություն առաջացնելու ընդունակությունը: Այդալիսիվիրուսը ոլատվաստում են մարդկանցն առաջացնում իմունիտետ:

|

միկրոբներ

4. Աղիքային ցուպիկները ապանված պարատիֆային պարունակողսննդարարմիջավայրի վրա աճեցնելիս ձեռք են բերում բատիֆայինմիկրոբների «ՀիմնականՀատկությունների:

պլա

:

5. Ֆութնրկուոլի Հարուցիչի վիրոլենտությունը իջնում 8, էքս նրան հրկար ժամանակ աճեցնում ենք լեղի պարունակող միջավայրիվրա Այդպիսիլթուլացրած միկրոբներից պատրաստում են վակցինա ն օգտա: գործում տուբերկուլոզի դեմ:

42,5--ում կորցնում է տավոր առաջացնելու ընղունակությունը, իսկ 32` ում Հատկությունը նորից վերականգնվում է: Այդ նույն միկրբոբբ այդ արճեստավանմիջավայրի վրա կորցնում է պատիճ առաջացնելու ընդունակությունը, կենդանու օրդանիղմում այդ Ճատկությունը վերականդերվում է: Խուտացուպիկըկարծր միջավայրի փրա կորցնում է մտրակները»

միջավայրում նորից առաջչացնուրէ: Ճճեղուկ

Ռրոշտեսակի միկրոբների կայունությունը դեղանյութերի, անտին այլ բիոիկների, քիմիական նյութերի, բակտերիոֆագի, ջերմության կարպի գործոնների նկատմամբ ժամանակավորապես բարձրանում է: ժառանգաբար կայուն կերոլով փոխանցԲայցերբեմնայղՀատկությունը վում չ:

Փոլիոխականությանձներից է նան միկրոբների կուլտուրային փոկամ դիսոցումը: Միկրոբային տեսակի ռառմանինյիոխականությունը կոչվում է դիսոյում: Դիսոցման բուի կատարվող փոիփոխականությունը ժամանակ միկրոբայինտեսակիցառաջանում են տարբեր տեսակիմիկրսբներ, որոնք իրարից տարբերվում են մորֆոլոդիական կ բիոլողիական

եթե դիսոցված միկրոբային կուլտուրաառանձնաճամկություններով: կարծր միջավայրի վրա ապա նրա մակերեսիվրտ յի, ցանքս կատարենք հրկու տիպի դաղութներ՝ կաճեն ճիինականոււմի ճար բառից) Հարա, կլոր եզ(անգլիական Հուօօ1ի ստիպի 1.

Տ

րերով, լորձային 5.

ն

վճիտ:

Ք տիսլի (անգլիական Օնքի

նավոր եղրերով,

անձարթ բառից) անձճուրթ,աւռամ:

--

չոր:

Տ տիպի միկրոբները աճի ժամանակ սյղտորում են բուլյոնը, բիոքիմիաղես ավելի ակտիվ են, ավելի վիրուլենտ, թույլ են կլանվում ֆադոֆազի ճանդեպ զգայունակ են ե ունեն բարձր ցիտների կողմից,

բակտերիո

ճատկություն: Հակաժծնային

ավելի Ք տիպի միկրոբները բուլյոնի չեն սղտորում, բիոքիմիաղպես են, թույլ վիրուլնն թույլ ակտիվ են, ֆագոցիտոզիՃանդեպանկայուն են, բակտերիոֆադի Ճճանդեպ րիչ ղգայունակ են ն չունեն լիարժեք Ճակաժնային ճատկություն: տ

Այս կարգի օրինակներ կարելի է շատ բերել: Բայց այսքանը բավական է, որպեսզի ճամոզվենք, ինչպես նպատակասլացձնով կարելի է փոխել միկրոբի բնույթր, ստանալ նոր տարատեռակիմիկրոբ, որը ունենա մեղ Համարցանկալի ճաւոկություններ:

ժխտելովմիջավայրի աղզդեցությո գիոնականները, Բուրժուական նի, այս երնույթը դիտումեն որպես ժիկրոբների նորմալ զարգացման ռտադիաներ: է, որ ժիկրոբների դիսոցում տեղի է ունեապացուցված Ներկացումս

'

այդ

Անկասկած, արտաքինմիջավայրի դորժոնների ազդեցությունից կարգի փոփոխություններ առաջանում հեն նան բնության պայման-

ներում:

Արտաքին Ֆիզիկո-քիմիական ն բիոլոգիական դործոնմիջավայրի են նան ների միկրոօրգանիզ իների բջջում առաջանում ողղեցությունից ժաման. կավոր բնույթ կրող փոփոխություններ, որոնք կայուն կերով ժառանդարար չեն փոխանցվում: Այլողլես,օրինակ՝ սիբիրախտիգուղիկը

նուր

։երիո

Կարելիէ բակմիջավայրի տարբեր դորժոնների աղզդեցությունից: ն ֆաղի, իմուն շիճուկի, ռենտգենյան ուլտրամանուշակ

ՄԱՍ

"ԵՐԿՐՈՐԴ.

ճառագայթների,բիմիական նյութերի ներգործման միջոցով միկրոբային կուլտուրան դիսոցել: կուլտուրային փոփոխականությունըունի կարնոր գործնականնշանակություն: Կարելի է դիսոցման եղանակովստանալնոի տարատեսակի կատ միկրոբներ ե այն օգտագործել ցանկալի ալրոցեսներ առաջացնելու ցուրաճատուկբիոլոգիական պրեպարատներպատրաստելու ճամար:

ՄԱՍՆԱՎՈՐ ՄԻԿՐՈՐԻՈԼՈՓԻԱ

Ս.

ԿԵՆԴԱՆԻՆԵՐԻ ՎԱՐԱԿԻՉ ՀԻՎԱՆԴՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ

ՀԻՄՆԱԿԱՆ ՀԱՐՈՒՑԻԶՆԵՐԸ

ՍԻԲԻՐԱԽՏԻ

ՀԱՐՈՒՑԻՉԸ

Սիբիրախտըգյուղատնտեսականկենդանիներիսուր ինֆեկցիոն 4րվանդություն է, որը բնորոշվում է ճիվանդկենդանու բարձր ջերմությամբ սզուլ(41-45 "), անձանդիստ վիճակով, արագացած շնչառությամբ ն սով, մկանային դողով կարբունկուլորձաթաղանթների ցիանովով: լային ձնի դեպքուժ գլխի «Հատվածի ենթամաշկային ճյուսվածքների մեջ Հաճախ առաջանում են բորբոքային այտուցներ: Մաճացածկենդանու ներբին օրգաններին լորձաթաղանթների վրա կետային արյունաղեղումներ են Հայտնաբերվում, արյունը չի մակարդ- բ ու

---Վ

է: վում, փայծաղը մեծանում Դ,Հ. նիբիրախտի ճարուցիչը Թոօնեսջտ ճոէեւջԷ: 1-Հ-ն է, որը ունի 3--Ց ր նրկարություն, 15 լ լայնություն, անշարժ է ն գրամդրական: Ցուղիկները աճախ դասավորվուի են շղթավաձն։ Չներկվաժքռուկու ցուպիկներիծայրերը կլորավուն են, իսկ ներկված քսովլում իրար դեւի ուզղված ցուպիկների ծայրերն ուղիղ կտրված են: Բնականպայմաններում ե արճեստական Նկ. 18. Սիբիբախտի վրա սիբիրախտի ցուպիկաննդամիջավայրերի ճաբուցիչ:

ների առաչացնում

են

սպորներ: Սոլորագոյա-

ցումը ընդճանրաես տեղի է ունենում, երբ բացիլները միջավայրի անբարենպաստ պայմանների ւշեջ են ընկնուի: Սպորիօվալաձն է ն առաջանում է

ճետո ցուպիկի կենտրոնում: Սպորագոյլացումից ցուպիկը ոչնչանում է: Սպորըընկնելով բարենպաստ պայմանների մեջ(խոնավության,թթվածնի, ն 12--41" աննդանյութերի

ժլում է ջերմության),

ն

վերածվում ցուպիկի:

Սպորներըճողում, անբարենպաստ պայմաններում իրենց կենսունակու-

թյունը կարող են պաճպանել տարիներ շարունակ, նույնիսկ մինչն 20 տարիչ Հողից անցնելով կենդանու օրգանիզմ, սպորը Գլուտ հն 4իվանդուԹյուն է առաջացնում: Հիվանդ, ինչպես նան մաճացաժկենդանու օրդանիղմում սիբիրախտի ցուպիկները սպորներ չեն առաջացնում, նրանթ այնտեղ միայն պատիճավորվումեն, Պատիճիառաչանալը վիրուլենտուԹյան ճատկանիշէ: Պատիճազուրկ ցուպիկները ընտանի կենդանիներին չեն Ճիվանդացնում: նիբիրախտի արե տականաննդամիչացոււպիկները վայրծրի վրա պատիճ չեն առաջացնում (բացառությամբ արյուն կատ արան շիճուկ ւլարունակող միջավայրերի): Պատիճի Հայտնաբերումը ունի ախտորոշիչ նշանակություն: 30 32-Ըում: Նա ցուպիկը անհրոբ է ն լավ է աճում Սիբիրախտի ն աճուի այնքանէլ ռպլաճանջկոտ սննդամիջավայրերի նկատմամբ չէ լավ է մաապեպտոնային բուլլոնի (ՄՊԲ), ադարի (ՄՊԱ) այլ միջավայրերի վրա: Հեղուկ միջավայրի վրա աճելիս միջավայրըմնում է վճիտ, իսկ փորձանոթի ճատակինբամբականմանփաթիլների նառվածբ է դոլանում, որը բաղկացաժէ 88Շ. ՅՇոէիԸ15-ի երկար շղթաներից: Սիբիրախոի կարծըմիջավայրի մակերեսին 24 ժամից Հետո առաջացնում տուպիկը է դորշասպիտակավունգաղութներ, որոնց եզրերը, բաղնեացաժլինելով իրար վուդաճեռ դասավորված ցուպիկների շղթաներից, դանգուր մազերի տեսք են ունենում: միջավայրի վրա ցանքս հատարելիս աճը ժելատինի իր տեսքով նման է լինում շուռ չտված եղննու: Սիբիրախտի ճարուցիչների վեգետատիվ ն սսլորային ձների միչաու

վայրի

ն քիմիական դորժոնների ֆիզիկական եկաուքաւյբ տարբեր

դի-

մացկունություն են ցուցաբերոււի, 6ն0՞-ում ոչնչանում են 15 րոսյնում, 1 րոպեում: իսկ 70--ում՝ Քիմիական ախտաճանիչ նյութերի թույլ լուժույթների (1--2:0) ազդեցությունից ոչնչանում են մի քանի րուլնոււի, նեխվող դիակում պաճպանվում են 1.2 օր: Ավելի դիմացկուն են ռիբիբախտի ճարուցիչների սպորային ձները: նրանք եռացնելուն դիմանում էն 15--40 րուղե, 1405 տաբ օդին՝Յ ժամ: Չորվիճակում, չողում ն ջրուի ռպորներն իրենց կննսունակությունը սլաճպանում են տասնյակտարիներ: ուղիղ ճառագայթների ազդեցությունից Արեդակի սպորները ոչնչանում են 6--12 ժամվա կամ 3--5 օրվա ընթացքում, ախտաճանիչնլութերից սուլեմայի 0,126-անոցլուծույթի ազդեցությունից` 12 թուղեոսմ, ՖՓորմալինի (1 0յ-անոց)ն կծու նատրիումի (1026-անոց) լուժույթներից՝ Հ

ժամում

ն

5ծս-անոց ֆենոլի ազգեցությունից՝

ժամում:

Ռրոշ բուլանրի (առվուլո, ճաճարչ ցորեն, սատոր) արմատների արտադրանքըսպանիչ ազդեցություն է թողնում սիբիրախտիցուպիկների է, որ Համապատասխան վրա: Այդ նշանակում բույսերցանելումիջոցով կարող ենք վարակված ճողամասերը մաքրել սիբիրախտի ցոււպիկներից:՝ Անտիբիոտիկներից բիումիցինը, պենիցիլինը ն տերամիցինը դադա-

սիբիրախտի ձարուցիչի աճը նե կենսագործուննությունը: բուժելու նպատակով: կիրառում են 4ճիվանդներին Հիշյալ անտիբիոտիկները Սիբիրախորախտորոշում են մանրադիտակով,մաքուր կուլտուրայի առանձնացման,բիոլոգիական | սերոլոգիականեղանակներով: Մանրա-կամ ներքին դիտակով ախտորոշելիս Հետազոտվողնյութից՝ (արյունից սիբիրախտիցմաճաօրգաններից, եթե դիակը ճերձված է (ընդճանրապես ցած կենդանունդիաճերձելնարգելվում է) պատրաստումեն քսուկ ն ներդակում են: եթե մանրադիտակով| ջսուկիմեջ շղթայաձե ճետազոտելիս ն ծայրերը ուղիղ կտրված պատիճավոր ցուպիկներ ճայտնաբեր-սավորվածժ է սիբիրախտըախտորոշված Համար վեն, կարելի Հեւտազուման ճամարել: ուղարկվաժ նյութից կարելիէ ցանքսի միջոցով կուլտուրա առանձնացնել, ն նրա մորֆոլոգիական ու բիոլոգիական առանձնաչատկությունների ուսումնասիրության միջոցով ախտորոշել ճիվանդությունը: նույն նյութը կարելի է ներարկել փորձնականկենդանիներին(մկներ, ճագարներ ն ծովախոզուկներ)։ նլութի մեջ ճարուցիչ (լինելու դեպքում ենթավփորձ 1 3 օրվա ընքացքումմա Հանում են: Մաճացածկենդանիկենդանիները ներին նույնպես ճետազոտում են վերոճիշյաչ եղանակներով: Բիոլոգիական եղանակը4իմնականումկիրառում են այն դեպքում, երբ ճետազոտության մանրադիտակայինեղանակնարդյունք չի տալիս կամ Ճետազոտվող նյութը աղտոտված է կողմնակի միկրոբներով: Շիճուկային եղանակով «ետազոտելիս կիրառում են պրհցիիԱյդ ռեակցիան ճիմնականում օդտտատացիայի (նստեցման) ռեակցիան: ն են ճետազոտելիս, երբ նյութերը նեխված կաշիները խիստ գործում ախտորոշման մնացած եղանակները արդյունք չեն տալիս: | Սիբիրախտիդեմ պայքարելու նոլատակով բիոլոգիականյուրատեպրեպարատներիցօգտազործում. են Ցենկովսկու, ՍՏԻ (սանիտարական տեխնիկական ինստիտուտ)վակցինաներըն իմուն շիճուկ։ Ցենկովակու ն 11 մակցինաները պատրաստում են սիբիրախտի տարբեր աստիճանի թուլացրած ճարուցիչներից, իսկ ՍՏԻ վակցինան՝ պատիճ առաջացնելու կորցրած ախբիրախտի ընդունակությունը ճարուցիչիտարատեսակ մոտ իմունիտետը առաջանում է 10--15. Պատվաստվածկենդանիների ամիո։ օրից Հետո ն սպաճպանվումէ մինչն 12--13 դեմ սիբիրախտի սկսել են դործադրել նան Վերջին ժամանակներս ալլումինիումի ճիդրօքռիդիվակցինա(ՈԼՎՀՔՍ, որը պատրատովում է սիչից: բիրախտի թուլացրաժ րեցնում

են

լթակ

ճարուցի

154:

Հակասիբիրախտային շիճուկը ստացվում է նախ վակցինայով, ապա Վիրուլենտ կուլտուրայով գերիմունացվածձիերից: Վակցինաներնօգտագործում են միայն պրոֆիլակտիկ նպատակով, իսկ շիճուկները՝ ն՛ կանխիչ, ն՛ բուժիչ նպատակներով:Շիճուկը որոկե2--Ց ժամ ճետո կենդանիներիմոտ առաջանում է իմունիտեւոն պա«լուց սլանվում է 8-15 օր: Շիճուկի բուժիչ ճասոկությունները լավ են արտաճայտվում, եթե այն սրսկվում է ճիվանդության սկզբնականշրջանում: Այդ նույն շիճուկը կարելի է օգտագործել մարդու սիբիրախտըբուժելիս: Բուժման նպատակով օդտագորժում են նահ անտիբիոտիկներ՝ պենիՋելին, տերամիցին, պրոկաին-պենիցիլին: Սիբիրախտիդեմ պայքարելու նպատակով, բացի առանձնաճուտուկ միջոցներից, ըստ ճթաճանգիկիրառում են նան մի շարք անասնաբուժական սանիտարականմիջողառումներ (կարանտինի սաճմանում, ճիվանդԽերի մեկուսացում, դիակների ոչնչացում, ախտաճանում հ այլն): ԱՆԱԵՐՈՔ

ուռուցքների 2շոշասինլիս ները սատկում որը

կենդանի-

(Շովոյի ցուպիկը)» ՀիվանդությանՀարուցիչն է ԹԸ. Շիճամօ61-րթ 2--6 0,5--0,6 Հաստ, լայնության, պաերկարության, լւ | ուղիղ,

.

2--

՛

դաղութներ: Խշլշան պալարը ճամարվում է Հողայինինֆեկցիա ն Հիմնականում բնականվարակում ճաճախ բռնկվում է արոտի շրջանում: կենդանիների կերի կամ չրի միջոցով: մարսողականուղիով՝ վարակված տեղի է ունենում են 3--4 ամսակազ գայուն Հիմնականում նկատմամբ Հիվանդության անասունները: եղջերավոր տարեկան խոչոր նից մինչն Մարդկանցմոտ էմկարի դեպքեր չեն նկարագրված: ն Ախտորոշումեն Հիմնականում կլինիկականնշանների միկրոբիոՀամար Հետազոտման լոգիական Հ4ետազոտություններիճիման վրա: են ուռուցքի մ կանների բաղադրությունըկամ ախտաճարված վերցնում ՃատուկմիջավալրեԱյդ նյութերից կարելի է քսուկ պատրաստել, կտորներ: ն եղանակովծովախողուկիվարակել: րիվրացանքս կատարել ներմկանային է ֆորմոլ-վակցինա,որը ֆորմապալարի դեմ գործադրվում Խշիխշան լենով սպանված բուլյոնային կուլտուրա է ն ֆորմոլ-ալյումինիումի Ճիդ-

ու

են:

-

Անարեոբ ճարուցիչների խմբին սլատկանոլ միկրոբները կարնոր կենդանիներիախտաբանությանմեջ: խաղում գյուղատնտեսական Դրանցիցեն դյուղատնտեսական կենդանիներիխշխշան պալարի, չարորակ այտուցի, կարկամախտի,բուտուլիզմի, նեկրոբացիլոզի, գառների դիղենտերիայի ն ուրիշ ճիվանդությունների ճարուցիչները: ինֆեկցիանելի անահրոբՃարուցիչները մի շարք մորֆոլոգիական նե ֆիզիոլոգիական առանձնաճատկություններովիրար նհման հեն, որի դլատճառովնրանք շամախմբված են մեկ խմբում: Այդ խմբի ճարուցիչները անանրոբեն ունեն ցուպիկի ձն ն, բացառությամբ նեկրոբացիլոզի ճարուցիչի։ րատ Գրամի ներկվում են դրական, առաջացնում են սպոր շսրժուն են: Անանրոբ միկրոբներին աճեցնում են լյարդի կտորներով բուլյոնի, պատրաստ-

Անաերոր ինֆեկցիաների ճարուցիչները տարածված են բնության Կյեջ: նրանբ գտնվում են ճողում, ջրում, գոմաղբուհ, մարդկանցն կենդանիների աղիբներում: Անահրոբներըվնասված մաշկից կամ լորձաթաղվանթներիցթափանցելով կենդանու օրդանիղմ, առաջացնում են տարբեր բնույթի ճիվանդագիներնույթներ: Խշխշան պալաշի հառուցիչք: /շխշան պալարը կամ էմ ֆիզեմատող վլարբունկուլը (էժկարը)խոշոր եղջերավոր անասունների ճաղզվագյուտ դեպքում նան ոչխարների ու այժեիի սուր ինֆեկցիոն, ոչ կոնտագիոզ է մարմնի տարբեր ճատճիվանդություն է ն ճիմնականում բնորոշվում Բ վածների մկանների մեջ ուռուցքնեիի առաջացումով: Սենղմելի'

ժամվա ընթացքում:

-

են

ագարի, ուղեղից

մեջկուտակվածգազերը խշխշում

որիվչետնանքով

ՄԻԿՐՈՔՆԵՐՈՎ ՀԱՐՈՒՑՎՈՂ ԻՆՖԵԿՑԻԱՆԵՐ

շաքարով բուլյոնի, արյունա-լյարդային վաժ ն այլ ճատուկ միջավայրերի վրա:

12-48

ստոիճչառաջացնող, անանհրոբ,սպոր գոյացնող, շարժուն, դրամդրական ե ծայրերը կլորացած ցուպիկ է: Սպորներնառաջանում են ինչոլես օրգանիզմում,այնսլես էլ արտաքին միջավայրում: Սպորըլինումէ ցուիկի ծայրին կամ ծայրի մոտ, օվալաձն է ն իր տրամագծով ավելի մեժէ ցուպիկից, ցուպիկի արտաքինձեր փոխվում է իլիկանման, կիտրոնանման կամ շերեխանման: Սպորներըբավական դիմացկունդոլացություններ են: նրանք -՝ չորացած վիճակում իրենց կենսունատ կությունը պաճղանում են 9--18 տարի: կյարդային րուլյոնի մեչ 12--24 Հետո ժամ Թ26. ԸՇիճվմօՇԼր առաջացնում է պղտորություն ն գաղ, 4--8 օրից Նկ. 19. Խշխշտնպալա-ի ճառուցիչ Հետո դոլանում է սպիտակավունհրոտ(ըստ Կոլյակովի): վածք, իսկ միջավայրը պարզվում է: ճետո նույն ցուպիկը առաչացժամ Արյունայինագարի վրա 24--48 նում է սադավփիկոճակի կամ խաղողի տերնհինման կլոր կամ տափակ

՝

«եր

են

|

րօքսբդիվակցինա: Բուժման

Ջաշորակ

զային

այտուցը

թյուն է,

որը

է սլենիզիլին, ստրեպտոմիցի նալատակովօգտագործվում կամ վիրադաայռուցի հառշուցիչը: Չարորակ այտուցը Ճճիվանդուսսորադիկ կենդանիների գլուղատնտեսական ճետնանթով: բարդացման պրոցեսի է առաջանում վիրային

իե Արի Կ անդություն

աԱ

օրգանիզմի

նորոշվում

տարբեր բբոր

Հատվածնե Հատգաժոքրի մրա»-

վիրագազայինայտուցի առաջացմանգործում մեժ ղեր են խաղուր մի շարք անաերոբ բակտերիաներ՝ՄԼԵԼքօո Տծքէլզսճ, Թշճ. ՕՇժօւոճէլօոՏ, ԹՅ6. քշի լոքծոտ ն Թռշ. հտ Հաճախճիվանդության պատճառ 7Ա1Շստ: է Հանդիսանում Պ1ԵՐԼԾՈ

Տօքէէզսծ:

տարածված Հարուցիչները

բնության բաճողում, դոմաղբում, ջրում, աղիքների մեջ ն կերերի վրա: առաջանում է, երբ ճարուչ Բնականպայմաններում ճիվանդությունն այտուցի վիրադաղզային

մեչ: Նրանքժիշտ լինում

ղադրության

են

են

խուղելուց,կենդանիների կծելուց» ցիչը իո ււոք է դործում ամորձատելուք» փշերի ժակելուց,ռազմական ոռումբերից, ծննդաբերությունից, վիրա"աներից,բնրանի խոռոչի ե ստամոքսի ախտաճարուժներիը սուջաւու

վնասվածքների միջոցով: Հիվանդության նկատմամբ պած վերքերի ընտանի կենդանիները, ինչպես հան մարդը: ղգայունակ են բոլոր վիրադազային այտուցի ճարուցիչները ցուպիկաձն են, անահրոբ, Գրամի ներկվուի քճրմլքՇոՏ), րո» շարժուն են (բացառությամբ ԹՇ. հն դրական, առաջացնում են սալոր, իսկ սեպտիկականվիբրիոնը ներքին օրգաններիվրա առաջացնում է նան թելային ձներ։ Ախւոորոշում են նույն եղանակներով, ինչ նկարագրված է խշխշան սվլալարիճամար: Բուժում են վիրաբուժական եղանակով: Ապացուցվածէ անատոքսինովն ֆորմոլ-վակցինայով իմունացնելու գործնականում դրանք չեն օգտադործվում: ճնարավորությունը, բայց Ներկայումս առաջարկված է բազմավալենտ ֆորմոլ-ալյումինիումի ճիդրօքսիդիվակցինա, որը կիրառվում է բրադզոտիչ ինֆեկցիոն էնտերոտոքսնմիայի, չարորակ այտուցի, ինֆեկցիւն նեկրոտիկ Հեպատիտի ն նկատժա անանրոբային դիզենտերիայի ժբ: գառների ԸեդՀանուրպրոֆիլակտիկան 1՝ վերքերի խնամբով ախաաճանումը, կատարումը ն ճետագա աղտոտումիը նիանց վիրաճատումներիասեսղլլտիկ նպատակով օգտագործվում է պենիցիլին, կանխարդելումը, Բուժման բիոմիցին, տերամիցին ն սուլֆամիդալին պրեպարատներ: Կառկամախօի հաշուցիչը: կարկամալոր վիրային, ինտոքսիկացիոն ն է բնորոշվում է մկանների չջչղզաձիդ ճիվանդություն կժկուներով։ էճէճո-ր, որը խիուռ անաերոբ, կարկամախտիճարուցիչն է 82. շարժվող գրամդրական, սպոր զոլացնող, 3--10 ի երկարության ն 0,4-0,8 լ. լայնության ցուպիկաձն միկրոբ է: Սալորը կլոր է ն լինում է ցուպիկի ծայրին: ՄՍպորավորված ցոււղիկը նմանվում է թմքկավփայտի: Հին կուլտուրաներում լինում են նան թելային ձներ, Հեղուկ միջավայրում Թո երուն առաջացնում է տոքպին, որը ու

՛

:

աղացած ծ

մ

մին հտան ն է տնտանուպազմին

տետան ն տետանոլիզին

նյութե հյութերից:

նոՏետանո

են ունենում ապավմինիազգնջությունից մլանենրի չղաձի կրժկումներ, իսկ տետանոլիզինից՝ էրիթրոցիտների լուծում: թունավոր ճատկորցնում կությունները, բայց նրա ճակածնայինճատկությունները պաճպանվումեն: կարկամախտով«իվանդանում են բոլոր ընտանի կենդանիները ն. մարդիկ: Չնայած կարկամախտիսպորներըտարածված են բնության ճջ

տեղի

է իր Տոքսինը ֆորմալինի ազդեցությունից

գոմաղբում, (Դողում,

աղիքներում ն այլն),այնուամենայնիվ ճիվանդուԹյունը սպորադիկբնույթ է կրում: Որսվնսզի ճիվանդություն առաջանա, կարկամախաիսպորները պետք է մուտք գործեն մաշկի ն լորձաթաղանքների խորշերտերը ն այնտեղ բաղմացման ճամար բարենպաստ սպվայմաններգտնեն: Հարուցիչը տեղադրվելով վերքում, այնտեղ բազմանում է, արտազատում տոքարածվելով օրգասին, որբ նիզմում` առաջացնումէ ճիվանգության նշանները:

Հիվանդություննախտորո-

ճիմնականումկլինիկական նշանների Հիման վրա: Բակտերիոլոգիական եղանակներիցկիրառում քն մանրադիտակային, կուլտուրայի ատացման ն բիոլոգիական այն էլ ոչ բոլոր շում

հն

գաթադոնբը,

նկ.

20.

ճաշուցիչ կառգամախտ (ըստ Ուտեսկիի):

ԱՔ:

լ

յարկամախտի դեմ յուրաճատուկ պլրեպարատներիցօդտագործում անատոքսին ն Ճճակատոքսինային շիճուկ (անավխոոքսին): Անատոք«ինր իր մեջ պարունակում է ֆորմալինի ազդեցությունից քունավոր 1ճնճոլ տոքսինը,որն ճատկությունները կորցրած ԾԸ. օգտադործվումի է կենդանիներիօրգանիզմում ակտիվ իմունիտետ ստեղծելու նոլատակով: Հակատոքսինայինշիճուկը ատացվում է սկզբում անատոքսինով, ապա դերիմունացված ձիերից: Շիճուկնօգտագործվում է տոքսինով բուժման ն պասսիվ իմունացման նպատակներու: են

Բոտուլիգմի

հաշուցիչը:

նիներիկերային թունավորում է

գյուղատնտնսական Բուռուլիզմը

կենդա-

բնորոշվում է թունավորված օրգանիզմի շարժողական սիատնմի սպարալիզներով: Հիվանդության ճարուցիչն է Թճշ. Եօեսնոստ-ր (3օէսլստ երշիկ): Ի տարբերություն այլ ինֆեկցիաներիչ բուտուլիզժի դեւլքում վարակում տեղի չի ունենում: միկրոբային Հիվանդության Հարուցիչը բազմանում է մթերքների ն կերերի մեջ, որն

--

ւ

ւ արտազատում է չոռքսին:Այդոլիսի Թերք կամ կեր օգտագործելու աան ն նն: կենդանիների մարդիկ թունավորվում տեղ 7 ն

:

Բուռուլիզմի ճարուցիչն իր էությամբ սապրոֆիտ միկրոբ է, չատ տարածված է բնության մեջ: քինումէ ճողումմ, ջրում, բույսծլի վրա, մարդկանց ն կենդանիների արտաթորանքում ն կրծողների դիակում։ Հողիչ արտաթորանքի, բույսի ն կրծողների դիակի միչջոզով Հարուցիչը անցնում է մթերքների ն կերի (ճաճախ սիլոսի) մեջ բարենպաստ պայմանների դեպքում բազմանալով արտազատում է տոքսին: անաերոբ, սպոր գոյացնող, գրամդրական, 3-9 լ ԹՇ. ԵՕէսլոստ-ը ե էչ ի կլորավուն ժայրերով| ցուղիկ հրկարությամբ 0,3--0,8 լայնությամբ, ցուպիկը նմանվում է թենքբաիուսկետի: Սռպորավորված ու

«5

Գոյություն ունեն

ԼԱԾ:

ԹԸ»

Եօանոստի 4ինդ տիպի աՇԿ ՔնԽ րբուցիչնե՝ Ն

:

որոնք իրարից տարբերվում

են

ճիմնականում տոքսինների

առանձնաիմունոբիոլոդգիական ճասկություններով,այսինքն՝

մեկ տիպի տոքսինի իմուն շիճուկը չի չեզոքացնում մլուժ ախիպերի տոբոինները:

լ: ՄՀԵՐ.

ԱՏ

նկ.

Տարբերկենդանիների զղայ-

ՍարոԱ

որ

ՀՆ

րուցիչների

(րստ Մուբոմցեի): Բոտուլիզմի հարուցիչ

27.

ղգայունակ են

ն

ները՝Ը, տիվիչ նկատմամբ:

տոբաինների

Հա-

նկատ-

է: Զիերն մամբ տարբեր ավելի

Է տիղի, խոշոր եղջերավորանասուններըն թոչուն-

մկները ե

բոլոր տիպերիտոբսինների ժոռվախողուկները՝ .

ոռիպիճարուցիչները շարժուն են, Ը, ք ն Է տիպի Հարուղզիչները անշարժ ծն կաւի թույլ շարժուն: Սղորագոյացումմը տեղի է ունենում ցուպիկի ժայրի մուու Սպորները ն են սովորաբար գերազանցում են ցուպիկի լայնությանը: օվալաձն Սոլորներիկայունությունը բավական բարձր է: նրանք եռացնելուն դիմանում են 6 ամ, Չ0 րուղե, 5000-անոց չերմությանը՝ ֆորմալինին Ճն

թ

1 ժամ: 24 ժամ, ն. 500-անոց կարբոլաւթթվին՝ 1090-անոց աղաթթվին՝ 3,0--4,0 ԲոտուլիզմիՃարուցիչր բՒԼ ունեցող մթերքներում ն կե-

-ի 10 00-իցբարձր լուծույթներում չի զարգանում: ճարուցիչի։ ինչղլնս արճեռուսկան միչավայրերի վրա Բոտուլիզմի աճնցնելիսչ այնպես էլ կերերում, սիլոսում, բուսական ն մսի սաճաժոներում հրշիկում,բացառիկ ուժի տոքսին է առաջացնում ԹՇ. Եեօ1Ահոստ-ի տոբսինը,բակտերիային թույներիցամէնից ուժեղն 1 Ճեսյւոնի 1 մլ է ինչն 10 միչիոն ժովախողուկ: ճամարվում:ներա ոպանումի

րերում,ինչպես նան

ԽՐ

ու

Տոբսինըմարսողական

ճյութերի

ազդեցությունից

չի քայքալվումչ

չերմությունից քայքայվում

15--20 եռացնելուը՝

է

մեկ

ճեղզուկմիջավայրու

ժամուի

2 ժամում: րուղեում, եփվող մային մթերքներոււ՝ ն է Ախաոորոշվում կերի (եննդամթերթի) մաճացածկենդանու օրգաններում տոքսին ճարուքիչ «այտնաբերելու միջոցով:Փորձնական կենու

դանու վարակման միջոցով տոքսին Հայտնաբերելն ավելի ճնշտ էյ քան Հարուցիչին առանձնացնելը: Անասնաբուժական սլրակտիկայում բուռուլիվմի դեմ յուրատեսակ բիոլոգիական պրեպարատներ (վակցինա ն շիճուկ) չեն օշգտագորժում:

Մարդկանց բոտուլիզմի դեմ օգտագործումեն ճակաբուռուլինուսայինշի

'Նեկշոբացիլոզիհարուցիչը: դլուղատնտեսական նեկրոբացիլողը կենդանիների ն թոչունների ինֆեկցիոն ճիվանդություն է, բնորոշվում է մաշկի, լորձաթաղանթների ն առանձին օրգանների նեկրողներով։Ախտաճարվում են գլխավորապես ոչխարների, ձիերի ն եղջերուների վերջավորությունների ստորին մառերը (կճղակները, խոշոր ամբակները), եղջերավոր անասունների, խողերի։ ճաղարների ն Ճճավերի բերանի լորձաթաղանթները: Բոլոր այգ սկզբնական ախտաճարման օջախներից Հարուցիչի անցնում է ներքին օրգաններըն ճաճախ առաջացնում լյարդի թոբերի նեկրոբացիլոզ: Հիվանդության ճարուցիչն է Թռոեճոստ ոճուօքիօրոտլր։Հարուցիչը անանհրոբ, անշարժ, անսպոր, պատիճ չառաջացնող, բաղզմաձենչ ու

ՄԱ

ցառական

Կր

ցուպիկ

է:

ն»

Բացի

կար

ցուպպիկաղին ձնից,Հարուցիչը (ինում է նան երկար թելիկների ձնով, որոնբ նման են շողառնկե30րին: Լավ են աճում 40--ում Լրորդի կամ մկանի կտորներսլարունակող բուլյոնում։ Աճեցվածքը է արձակում: ննեխաճուտ Հճարուցիչը Նեկրորացիլոգի է տարրալուծում գլյուկովան, մալտողան, լնուլողան, լակտողան, դգալակտողան, գլիցերինը, մաննիտի ն արաբինոլան: նրա

սլրոտեոլիւոխկ ճատկությունները

Ճ

Նկ.

22.

»

Նեկբոբացիլոզի ճառուցիչ:

Թույլ են արտաճարոված.մակարդվածկաթըչ շիճուկը ն ժելատինը շատ դանդաղ է ջրիկացնում: Հեղուկ միջավայրում առաջացնում է էկզուտոքոին ն էնդոտոքսին, որոնք բւսվական թունավոր են ծովախողուկների Ճճաէ կենդանիների մար: Հարուցիչը սապրոֆիտ վիճակում դսոնվումի մարսոդական ուլոսն, որոոեղից անցնելովարտաքին միջավայր,տարաժվում է հ ճողում, ջրում, դաշտում, այլ օբյեկաներում գոմում Մաշկին. 178:

լորձաթաղանթների ամբողջությունը խախտվելու դեպքում արտաքին միջավայրից Ճարուցիչը մուսոք է գործում օրգանիզմ ն առաջացնում է ճյուսվածքների նեկրոզ: է կլինիկականնշանների, ախտաբանական փովփոխուԱխաորոչվում թյունների, Ճամաճարակաբանական(էպիզոռտոլոգիական) տվյալների նէ բակտերիոլոգիական ճիման վրա: ճետազուտությունների Նեկրոբացիլոզի դեւ յուրատեսակ պրեպարատներ (վակցինա, շիճուկ) չլան։ լավ արդյունքներ են ստացվել ճականեկրոբացիլայինանտիվիրուս օգտագործելիս: Բուժումըկատարվում է Հիժնականում ախտա-

«անիչ Գողաովունրով: հառուցիչը: զիզենոեիայի

Ֆֆորմոլ-ալյլումինիո Ներկայումս առաջարկվածէ բաղզմավալենտ վ ակցինա: Հիդրօքթսիդի Գառները կարող են ճիվանդանալնույնիսկ իրենց կյանքի առաջին ժամ ճնտո դառներինպատժամերին: Այղ իսկ պատճառովժնվելուց 1-2 է ձինրի կամ խոշոր են ստացվում գերիմուն շիճուկ: Շիճուկը վաստում է եղջերավոր անասունների գերիմունացումից: Շիճուկը ստեղծում իմունիոհտ

առճեւի

Ժառների գի-

Ճարուցիչն է Թոռ. քճ-էրՈԹՇՈՏ8 տիպի անահրոբ ժիկրոբը: զենտերիայի Հիվանդությունը ճիմնականում արտաճայտվում է արնախառն փորլուՊ

-

-Ժ.

Ց

-՛

՛ԼՀ

Պ

`

՞

`

Հ.

Վ

..Փ `

`-

«3

`

ի

զ

ո՝

`

ՓՀ.

-ծ-

ո. կ. 23. 235Գ

՛:

`

2»

ՊՃ ԵՄ

՛ Վ

ի ՞

»Պ

-

ՀԵՆ. հ

:

Վ

ԷԶ |

:

`

՛

`

Ց-Հ

`-

-Հ

-|վ-Պ-

`

.-

անշ

-

Բ

Հ-՛ է

3-5 հն ժով: Հիվանդանում

/ |:

1: եզ

աջ ՛

՛

«/Ի

ձ

-.

Պլ

«ԱՏՀ. Լ

գ Հ

-

Թ

է

օրական գառները: Հիվանդուէ մի քանի ժաթյունը տնում մից մինչն2--3 օր: Մաճացուէ 40--5040-ի: թյունը ճասնում Հարուցիչը մոր կաթի «նո անցնում է ստամոքոա-աղիքային ուղի, աղիքներում արագ

ն կերոլով. բազմանում եռանդուն

արտադրում է տոքսին, որը թափանցելով արյան մեջ, առան նում է ընդչաջնու օրգանիզմի ն մաճ: ձանուր թունավորում ՛

գիզենտեոիայիԱխտորոշվում է կլինիկա-

արան

ՏԸ:

հան նշանների, ախտաբանական փոփոխությունների (աղենեկրոզ) ն մաքուր կուլտուրայի առանձ-

փողի բորբոքում, խոցյտում,

միջոցով: հ առների դիզենտերիայի դեմ

'

՛

շիճուկ:

են

օգտագործում

ֆորմոլ-վակցինա

'

Ֆորմոլ-վակցինան400-անոց ֆորմալինով սպանված բուլյոնային է Վակցինայով պատվաստվումեն ոչ թէ գառները, այլ ճզի որովճետն գառները Հիվանդանում են իրենց կյանքջի ն չեն օրերին վակցինանայդպիսի կարճ ժամկետում (3--Տ օր) գառների օրգանիզմում իմունիտետ առաջացնել չի կարող: Հղի ոչխարներինպատ10 օր առայ: վաստում են երկու անդամ՝ ծնից 30. Գառներըիմունացված նն ճակամարմիններ ն պաշտողլանմորից դալի ն կաթի միչջորովստանում

աան, Ր Հորն

վում վարակվելուց: 1եՍ

առա-

օր

բուժման նպատակով:

նան է օգտագորժել Այն կարելի տնողությամբ:

ՀԱՐՈՒՑԻՉԸ

ՏՈՒԲԵՐԿՈՒԼՈՉԻ

ինչոլեսնան մարդկանց "թուչունների, Տուբերկուլողը կենդանիների,

'

անախոռբային

մինչե10-15

ինֆեկցիոնՀիվանդություն է, որը ճիմնականում ընթանում է առանձին ախտաճարումներով: օրգանների օջախային

(7ՇՕԵՉԸԼ6ՈԼառ

Տուբերկուլոզի Հարուցիչն է ԾոՇէ. էԱԵ6ՐՇԱ10515-ը է թ.: որի Ճայլտնագործել կոխը 1:Ե6ոԸԱ10515),

ն պատին չառաջացնող Տուբերկուլոզի Ճարուցիչի անշարժ, սպոր ի լայի երկարությամբ» 0,2--05 դրամդրական,թթվակայուն, 15--4 ն ՀՃաւոիկավոր ցուպիկ կ առուցվածքով կոր երբեւին բարակ, նությամբ, են է։ Բացի ցուղիկային ձնից, Հնացած կուլտուրաներում առաջանում նան տուբերկուլողի ծարուցչի ճյուղավորված թելային ձներ: Հուլտնի է փոխանցելով օրգանիզմով Հարուցչի քամվող ձնեը, որին ծովախոզուկի Հնարավոր է դարձնել ցուպիկայինձնի: ունեն ոիպեր՝ ճարուցչի երեք Հիմնական տուբերկուլոզի Գոյություն

1) 8ռշէ.

«Իարդու

տուր

բուցիչ: 2)

ԹՅԸԼ.

էսԵ6ոԸս1օ515հսուճոստ

է բկուլոզիՀիմնական

եոԼ

էսեօրչսօ5:5

--

Ճա-

Խօմլոստ

--

խոշոր եղջերավոր անասունների տուբերկուլողի Ճիմնականճարուցիչ: 3) ԹռոԼ. էսեօտասօտտ տատ քոչունների տուբերկուլոզի ճարուցիչ' Հարուցչի տփվխսլերը Տուբերկուլողի --

իրարից տարբերվում են

ճիմնականում

վիրուլենտությամբ ե որոշ չափով՝մորկուլտուրայինառանձֆոլոգիական Նկ. 24. Տուբեոկուլոզիճառուցիշներ ու

ճաճատկություններով: տիպ առավել վի-՝

(եմա).

Յուրաքանչյուր 1-- մարդու, 2.--խոշոր եղջերավոր թոչունների: անասունների, 3 բուլենտ է այն տեսակի կենդանու ճամար, որի անունով նա կոչվում է: ն ճագարճարուցիչների տիպերըծՓովախոզուկների Տուբերկուլոզի ների նկատմամբ իրենց վիրուլննտությամբ նույնպես տարբեր են: --

դասընթաը Միկոոբիոլոգիայի

մուռ

Ղքստ հատճոսջգք ավհլի վիրուլենտ է ծովախողուկների (որոնց մաճացու տուբերկուլոզ է աուսչացնում),քան ճաղզարների նկատմումբ Դջքստեօմլոստ-ըվիրուլենտ է ճագարների ժովախողուկներինկատու

մամբ ն նրանց մոտ առաջացնում է բնդճանուր տուբերկուլոզ:

սուր,

արագ

մառացու

զարգացող,

ՂնքստՁԼԱո-ր մկների ճամարյա ախտածին չէ ծովախողուկների ճամար: Խոշոր եղջերավոր անասունների տուբերկուլոզի ճարուցիչը ախոոաժին է ճամարվում նան մարդկանց, ձինրի, թոչունների, ոչխարնէրի, այլծերիչ խոզերի, շների ե կատուների ճամար: Մարդը«լւրնականում վարակվում է մարդու ն եղջերավոր անասունների տուբերկուլողի ճարուքիչներով: Հավերի տուբերկուլոզի ճարուցիչի նկատմամբ մարդիկ քիչ զղայուն եհ ն ճաղզվադյոււտ դեպքերում են «ին վանդանում: Խոշոր մանր եղջերավոր անասունները չնայած րավական դիմացկուն են 1 յքստ հսլոճոստին, բայց առանձինդեպքերում կարող են վարակվել: Հավերի տուբերկուլոզի ճարուցիչը բավական ախտածին է նան խոզերի ճաւիար: Տուբերկուլոզի ցուպիկը ֆիզիկական ն քիմիական գորժոնների առխորխում, ախտաճարված դեցության նկատմամբ դիմացկուն էչ Չորացած ն սիոռշումեջ ցուպիկը է 3. 7 ափիս: ւլաճալանվում ճյուսվածքներում օր: Ֆրում իր կենսունակուՆեխվածնյութերում կարոլլ է լաճպանվել թյունը պաճպանում է 5 ամիս, ճողում՝ 2 ամիս: Ցածր չներմությունը պուպիկի կենսունակության վրա չի ազդում: Ախտաճանիչնյութերից (1-5590-անոց կարբոլաթթու, 0,119-անոց սուլեմա, 490-անոց Ֆֆորմաժամում: լին ն այլն) ոչնչանում է 12-24 Տուբերկուլողի ցուպիկը զգայուն է բարձր չերմության ճանդեսլ: Խոնավ միջավայրում 20--80՞-ում ցուպիկը ոչնչանում է 5--10 րուեում, 100"-ում՝ անմիջառլես: Տուբերկուլողի ցուպիկը չթթվաժ կաթի մեջ պաճպանվում է 9--10 օր, թթված կաթի մեջ՝ մի քանի օր, կարադում՝ շաբաթներ, իսկ սլանրում` խիստ ախտածինէ ճաղարների

ն

ու

ամիսներ:

Տուբերկուլողն ախտորոշվում է մանրադիտակային, ն մաքուրկուլտուալերգիկ եղարայի ստացման, փորձնականկենդանիներիվարակման ու

նակներով:

Մանրադիտակովախտորոշելիս բսուկ են պատրաստում խոռրխից» կաթի նստվածքիցն ալտաճարված օրգաններից: Քսուկը ներկում են Ցիլ-նիլւենի եղանակով ե 4Հնտաղոտումմանրադիտակով:եթե քսուկում Հայտնաբերվում են տուբերկուլոզի ցուպիկներ, ապա կլինիկականն ախտաբանական բնորոշ նշաններով կարելի է ախտորոշել: ճասկածելի»

:

մաքուր

կուլտուրա ստանալու նպատակովկատարում

ցանքս կամ

են

ճագարներ): (ծովախոզուկներ, վարակումփորձնականկննդանիների կենդանիների տուբերկուլողը գյուղատնտեսական Գործնականում ալերդիկ եղակիրառում են ախտորոշման նպատակով Հայտնաբերելու են

են նակը, որի ճամար օգտագործոսի տուբերկուլին կոչվող պրեպարատրո Տուբերկուլինը տուբերկուլոզի ցուպիկների շաբաթվա սպանված բուլսրսկում. լոնային կուլտուրայի քամվածքնէ: Տուբերկուլինը «Հիմնականում են ներմաշկայինեղանակով: Տուբերկուլովով ճիվանդկենդանիներիմաշկը ներարկման տեղուի ուռչում է, իսկ առողջների մաշկը

տուբերկուլինի

չե կրում: փոփոխություն տուբերկուլողի կենդանիների Գյուղատնտնհաական

մի

ոչ

դեւ լուրաճատուկ

(վակցինա,շիճուկ) չկան: պրեպարատներ Բժշկական պրակտիկայում տուբերկուլոզը կանխելու նպատակով ե ներարկում են ֆրանսիականգիոնականներ կալմետի երեխաներին վակցինա,որը միկրոբներից սլատրաստված Գերենի կողմից թուլացրած է Բ8ժ: կոչվում

ԲՐՈՒՑԵԼՈԶԻ ՀԱՐՈՒՑԻՉԸ

,

.

ն գյուղատնտնսական ճիւմնակենդանիներիչ մարդկանց Բրուցելոզը է, Գյուղաընթացող, ինֆեկցիոն ձնով կանում խրոնիկ ճիվանդություն

տնտեսականկենդանիներիճամար ճիմնական նշանը վիժումն է, որը բնորոշ բրուպելոզի Հաճախ մասսայական բնույթ է ընդունում: Մարդու է ֆերիկ ճողերիչ պերի էյ նշանը երկարատնտենդն որը ճաճախ բարդանում ե բրուցիՄարդկանց՝ սեռական օրգաններիալխտածճարումով: ներվերի են Հիվանդկենդանիները,կաթը լողով վարակվելուկարնոր աղբյուրներն ն

'

կաթնամթերքները:

բրուցելողի երեք տիպի Ճարուցիչներ՝ ԹԼԱՇՑԱՑ ոճ էճոտլՏտ-մարդկանց ն մանր եղջերավոր անասունների, ԾԼԱՇ6լճ եօժմլտ-- խոշոր եղջերավորներին ԹԼԱՇՇԱԸ տատ խոզերի բրուցելոզի ճարուցիչներ: առաջիններկայացուցիչը 1887 Թւիականին Այդ խմբի միկրոօրգանիղմների Հայտնաբերել է անգլիականբժիշկ Բրյուսը, որի պատվին միկրոբների այդ խումբը կոչվում է բրուցելա, իսկ ճիվանդությունը՝ բրուցելող: ախտածին են ընդճանրապես սսրդկանց ն մի Այդ ճարուցիչները առավել ախտածին են այն քանի տեսակի կենդանիներիճամար, բայց են: կենդանիների մարդկանցճամար, որոնց անունը կրում Բրուցելոզի տարբեր տիպի ճարուցիչները իրենք մորֆոլողիական նան ներկվելոս կուլտուրային առանձնաճատկություններով, ինչպես Տարբեր տարբերվում: չեն մի շարք այլ ճատկություններովիրարից ն 0,4--0,6 0,5--1,5 լ. լաբ ի երկարության ւռիպի բրուցելները մանր, կան

--

ու

ու

ու

ռության, գնդացուպիկանման, անչարժ, սպոր ն պատիճ չառաջացնող, դրամբացասականցուլիկներ են: Լավ են աճում մատպեպոոնային լլարդային աղարի ե նույնանման բուլյոնի վրա։ Խոշոր հղջերավոր անասուննների տիպի ճարուցիչը (8. Եօմլտ) Հիվանդ կենդանուց կամ նրանից է սննդամիվերցրած նյութից առանձնացնելու նպատակով անչրաժեշւո ջավայր պարունակող անոթի ՇՕչ-ի քանակը շատացնել (մինչն 1040):

բոլորովին չի եՕՆ15-ը՝ ճամեմնտաբար ավելի բիչ: իճ Ը 16ոտլտ-բ է աննշան ջանակով: շատ տադրում կամ արտաղբրում Աղյուսակ Բրութելների տիպեր

Հետագափոխացանքսերի Թր. իօմտ-ը դեպքու է

աճում

ԵօԿ5

Ք.

5ա5

-

-

8. 7ոօ11է6ոՏ)5Տ

սովորական

սլայմաննեբում: Բրուցելների ւ

թ-.

արա

|

ժնոլորտի

|

տ.

արն -

--

|

՛-

Ն

Դ --

աւա

չին

րունդր)

աբՀեստական

միջավայրի վրա դանդաղ չ

աճում

ջորդ

(2--20

օր),

Հա-

աճում սերունդներն

օրում: արդեն 1--2 կարծր սննդամիջավայրի վրա առաջանումենմանր, երանկառղտավուն դորշ, դով կլոր դուղութներ: Նրանց աճից ճեղուկ միջավայր Ճավասարապես նկ. 35. ճառուցիչ (85. 5ատ) Կղղտորվում է ն փորձանոթի ճատակիննստվածք է առաջանում, կաթը չի մակարդվում, Ժելատինը չի ջրիկանում: Բրուցեյների տիպերը իրարից «նարավոր է տարբերել դեպի ներածխաթթու գազը ցուցաբերաժ վերաբերմունքուլ ն ժժմբաշրածնի կերն եհ

Բոուզելոզի

լ

՛բ

գպեներացիան (սե-

Ը

.

ո «Բի

ար ԼԱ122 բացակայուի

օրգանիզմից ն ախտաճարված Ինչ վերաբերում է ՇՕջ-ին, ապա ն Ա ՈՂԲ Լ6ո515-ի ՏԱ:տ-իառաջնային կուլտուրաների առացումնը օրդաններից ճետ նրանք աերոբ չի կապված, որովտեսն դժվարությունների աոանձին պայմաններումաճում են: Թ0Մ15 տիպի առաջնային կուլտուրա ստանալու նալատակովպետք է միջավայր պարունակող անոթի «դի ԸՕջ-ի քանակը ստեղծել կիսատերոբ պայմաններ: ճառսցնելմինչն 1026-ի ն այդոպլիռով արտաքին միջավայրի տարբեր դիմացկունությունը Բրուցելների ճանդեպ միատեսակ չէ: Ջերմությաննկատմամբ դործոնների աղզդեցության են 6--30 րուղեի, բավական զգայուն են. 60" չերմությունից ոչնչանում 20-ից 5 10 րուեի ընթացբում, հոացնելուց՝ անմիջապես: Յածր ճողում պլաճպանվում է նրանց կենսունակությունը ջերմաստիճանում

առաջացումով:

ջրում՝ 25 օր, մեղում՝ 12 օր. Բրուքելների բավականկայուն են չորության Հանղեսղ։ Ջորացրած ագարի վր կարող են կենսունակմնալ 9 ամիս, չորացրած պողաթաղանքներում՝ 4 ամիս։ Պաղծցրածկաթի մեջ նրանց կենսունակությունը պաշ40--60 Չ5--Շ6 օր կաքօը, դանրում՝ օբ, հարագում՝ սլանվումիէ 6--40

ագզարք դային

Ախտաճանիչ նյութերից կրեոլինի ն ֆենոլի 1--37-անոց, սուլէեն 1 ժամայի 1 0,1060-անոդ լուժույթներում բրուցելները ոչնչանում 3 ժամուի, 550-անոց կրաժում, լուծուլթում՝ ֆորմալինի 1--26Ն0-ասնոց

ու

Ներկերի որոշ տեսակներն ընդունակ են կասեցնելու այս կաւ այն տիպի աճը արծնստականսննդամիջավայրերիվրա: Այդ նպատակով օղտագործում են տարբեր ներկերի թույլ լուծույթներ պարունակող լյար-

Տարբեր տեսակի ներկեր պարունակող միջավայրերի վրա բրուցելննրի տիպերի աճելու բնդունակությունը երեում է աղյուսակ 12-ից: է միայն ֆուքսինի, ՏԱՏ-ը՝ ինչսլես տեսնում ենք ե0ստ-ը ն՛ ֆուբսինի, ն՛ թիոնինի ներկայուՈՂ61116ո515-ըՐ՝ իսկ Թիոնինի, միայն

աճում

Թլամբ:

ռր

Լատ ժծմրաջրաժնիառաջացմանտիպերը տարբերվում են նրանով, ՏԱԼՏ-ի էԼ:Տ անջատոսբ է մեծ քանակությամբ ե հրկար ժավանակ,

օր,

150 օր, մթերբքներում՝ նաթթվային

բրդի վրա՝80--115 օր:

ջրում` 2 ժամում: տնաակի ընտանի կենդանիներն Բրուցելողով վարակվում են բոլոր (ճազարները, ժովախոռուկկենդանիները թռչունները, լաբորատոր ու

մի ները, մկները)

վայրի կենդանիներ: շարք Բնականսլաւյմաններումկենդանիներըվարակվում են Հիմնականում մարսողական ուղիով, ինչպես նան մաշկի ն լորձաքաղանթների միջոն

ցով:

Բրուքելոզը ախտորոչում

մանրադիտակային,մաբուր կուլտուսերոլոգիականն ալերգիկ հղանակներով: բիոլոզիական, բալիուռացման, ճամար լաբորատորիա են ուղարկում վիժված պտուղը Ախտորոշման կամ նրա ստամորսը իր պարունակությամբ, պտղաթաղանթները,վիժած կենդանու արգանդույին ճոսբը, կաթը կամ արյունը: ախտորոշելիս պտղի ներքին օրգանների (ստամոքո Մանրադիտակով հ աղիքներ) պարունակությունից, պտղաթաղանթներից կամ արգանդային Հոսւբիցքսուկներ են պատրաստումն ներկում կազլովսկուեղանակով (քսուկը սկզբում ներկում են սաֆրանինի 24«0-անոց տաքացրած ջրային Հետո մալախիտգրլունու): Բրուցելնէրըներկվում են կարմիր, կանաչ: Մաքուր կուլտուրայի ատռացման մյուս բակտերիաները՝ դեպքում այդ նույն նյութից ցանքս են կատարում ճատուկ սննդամիջավայրերի առանձնացումը ապաճովում է ախտորոշումը: վրա: Հարուցիչի Բիոլոգիականեղանակովախտորոշելու ճամար կենդանուց վերցրած նյութու| վարակում են ծովախողուկներին:Եթե Հետազոտվողնյութը եր մեջ պարունակում է բրուցելոզի ճարուցիչ, ապա ծովախողուկները վարակվում ծն, որն ապացուցվում է ադգլյուտինացիայիռեակցիայով (ծովախողուկների արյան ստուգումով): Վերոճիշյալ եղանակները Ճճնարավորէ կիրառել առանձին 4ճիվանդ կենդանիների(Վիժաժ)ն սննդամթերքների (պանիր, կարագ, կաթ) ճանդեպ: Բրուցելոզու|Հիվանդկենդանիներիմասսայականստուգման ճամար կիրառում են ախտորոշման չիճուկային ն ալերգիկ եղանակները: Շիճուկային եղանակով ախտորոշելու ճամար ստուգվող կենդանիներից վերցնում են արյուն ե նրանիցառանձնացնում հն շիճուկը: Շիճուկը ստուղոս են ագլյուտինացիայի ոնակցիայով: Գրա ճամար լուծույթով պատրաստում են չիճուփորձանոթներոււմ ֆիղիոլոդղիական լուծույթներ (1:25, 1:20, 1:100, 1:200)ն վրան կի տարբեր նոսրության ավելացնում գործարանային ակածին (բրուցելների սպանված կաԽուկ), որի 1 մլ պարունակում է 10 միլիարդ բջիջ: եթե աւտուդվողշիճուկը պարունակում է լուրաճատուկ Ճճակամարմիններ,այսինքն՝ եթե նրանց ազդեցությունից կենդանինՀիվանդէ, աւա բրուցելները սոսընձեն վում են, առաջացնում փաթիլներ, որոնք ճովանոցիտեսքովնստում նե է: Ռեակցիայի փորձանոթի ճատակին փորձանոթի ճեղուկը պարզվում այդպիսի արդյունքը Համարվում է դրական, քացասականոռնակցիայի դեղքուփ միկրոբները չեն սոսնձվում, փաթիլներ չեն առաջանոսի,Ճճեղուկը չի պարզվում, միայն փորձանոթի ճատակին առաջանում է կետանման նատվածք: Խոչշորեղջերավոր անասունների ճամար ոնհակցիանդրական է 1:100 հ բարձր նոսէ Հաւխարվում,եթե շիճուկը միկրոբներին սոսնձում 1:50 նոսրացմանժամանակոնակցիանկասկաժելի րբացումներիդեսլքում, է ճաւարվում: Մանը եղջերավոր անասունների ճամար ճամապատաս-

լուժուլ թով,

են

մխանաբարդրական են ճամարվում շիճուկի 1:50 ն բարձր, կասկաժելի՝ 1:25 նոսրության լուծույթները: Բացիագլյուտինացիայիռնհակցիայից,կիրառում են նան կոմպլեմենտի կապման ռհակցիան։ Բրուցելովիճամար Հճետազուռվով կենդանիների արյան չիճուկը միաժամանակստուգվում է այդ երկու ռեակցիա-

ներով:

են ոչխարի Ալերգիկախտորոշման եղանակով Ճճայտնաբերում բրուցելողբ" Ռրո։վես ախտորոշիչ պրեպարատ օգտագործում են բրուցելիղատը,

որը քայքայված բրուցելներից պատրաստվածմզվածք է: Բրուցելիզատը էն կամ պոչի կիրառվում: է ներմաշկային եղանակով: Սրակում տակ մաշկի ծալքիչ կամ առջնի վերջավորության ճետին մասի մաշկի մեջ: Հիվանդ ժա Ճետո առաջանում է կենդանիներիմոտ սրսկած տեղում 24--48 այ-

տուցային ուռուցք:

Բրուցելողով «իվանդ կենդանիները ձեռթ են բերումիմունիտետ: Այդ ապացուցվում է նրանով,որ 1--2 վիժուժից Հետո ճիվանդ կենդանիները նորից չեն վիժում, ն որոշ ժամանակիցՃճետո օրգանիզմը լրիվ ազատվում է ճարուցիչից, այսինքն՝ տեղի է ունենում ինքնաբուժում: Բրուցելողի դեւղբուժ կլինիկական առողջացումը միշտ չի զուգորդ-

վուսի օրգանիզմից բրուցելների լրիվ արտազատման Ճետ: կենդանիները կարող են ամիսներ հն տարիներ շարունակ մնալ վարակակիրն վարակարտադրող:

Այդ փասոերից ելնելով, ոմանք դանում են, որ բրուցելոզի ժամանակ առաջանում է միայն ոչ ստերիլ կամ ինֆեկցիոն իմունիտետ, իսկ ոմանք կամ ոչ ինֆեկցիոն ստերիլ իմուերտնտ։ Ներկայումս դտնում են, որ ձիվանդության սկզբնականչրջանում ստեղժվում է ինֆեկցիոն, իսկ ինքնաբուժումիցՃեւտո՝ ոչ հնֆեկցիոն էլ

Պատոտատում՝ են, որ

աուսջանուի է

նան

իմունիտն»:

հմունիտետիէության ճարցի վերաբերյալ եղած տարբեր

ների պատճառ

են

դարձելբրուզելովւի

դեւ

Ճալացքտիպիվակցինաներ տարբեր

փորձարկման: Փորձարկվելեն սպանված, կենդանի վիրուլենտ ն թույլ վիրույենտբրուցելներիցը լատրաստված վակցինաներ: Բոլորսփորձարկված վակցինաները ստեղծում էին տարբեր լարվածությամբ ն տնողուԹյամբ իմունիտետ, իսկ թույլ վիրուլենտ միկրոբներից ։վատրաստած վակցինան ավելի էֆեկտավոր ճամարվեց ն լայն կիրառում ստացավ: Մեզ մոտ ճիմնականուիօգտագործում են թույլ վիրուլենտ Մ 19 շտամից «8. ԵՕՃ15) պլասորաատոտած վակցինան: Պատվաստաժ կենդանիների նիտետի տնողությունը 15--18 ամսից ավելի չի լինում: ն Դատվատտումր անասնաբուժական-սանիտարական կազմակերպՀետ չական-տնտեսականմիջոցառումների միասին Հնարավորություն ո

իմու-

տնտեսությունը

է տալիս մի քանի տարվա ընթացքում ազատել:

Սովետական Միությունում Ներկայումս

շրջաններումբրուցելողը լրիվ վերացված

մի

շարք

մարզերում

է:

գյուղատնտեսականկենդանիների մատղաշների, սուր, սեպտիկ «իվանդություն է, որը ճիմնականում բնորոշվում է տենդով ն աղիքների բորբոքումով (փորլուծ)։ ճիմնական ճարուցիչը աղիքային ցուպիկն է (ԹճօԼ. Կոլիբացիլոզի 6011 օօոոսոճ), որը բավականինտարածված է բնության մեջ ն մարդկանց կենդանիներիաղիքների մշտական բնակիչն է: Աղիքայինցուպիկը պայմանականախտաժին միկրոբ է, որի վիրուլենտությունը թուլակազմ մատղաշների(ճղի կենդանիներին ոչ լիարժեք կերակրելիս) օրդանիղզմով փոխանցվելու ճետնանքով բարձրանում է ն մատղաշների կոլիբացիլոզի պատճառ դառնում: Աղիքային ցուպիկը կարճ, կլորացած ժայրերով, սպորներ ն սրստիճ չաոռաջացնող,զրամբացասական, տիսնականում շարժուն, սովորական աննդամիջավայրերում լավ աճող, անրոբ, ցոււպիկաձի միկրոր է: կոլիբացիլողովճիվանդանումեն 3--Ֆ օրական մատղաշները (ճորթեր, գառներ, խոճկորներ, մտրուկու

Մ

Աղիքայինցուպիկ:

տնում է ներ):Հիվանդությունը օր, ՄաճացությունբՃասնում է

Հ--4

80--

1000-ի: |

ախտորոշվում Հիվանդությունն

է կլինիկական նշանների, զիաճերձ-. Ճամաճարակաբանական տվյալների ճիման վրա, ինչոլես նան։ բակտերիոլոգիականճետաղոտման միջոցով: Բուժման ն ախտականխման նպատակովօգտագործում են Հակակոֆազ, ացիդոֆիլային կաթ, մալիբացիլողային շիճուկ, կոլիբակտերիո ժուն, ացիդոֆիլինի բուլյոնային կուլտուրա (ԱԲե) ն անտիբիոտիկնել: լնոմիցետին, սինտուիիցին, մոնոմիցին: կոլիմիցին)։ (բիոմիցին, ւ

ման

ն

է, բնորոշվում Հիվանդություն ինֆեկցիոն ճեվանդանումեն

Ճո-

Տոնտօ-

են` ճարուցիչներն

ճոՈ6ԲԱ2Շոէ6Է113015,ԹՇ. Տոտո. Օշղոօո, :ղլեատ

էյքհւոսոլատ, Տո1էլ415

ԹՇէ.

օո-

881651ռս, գառների-

Ճեօրէստ ՕՄ15, ՇՈօ)Տյու. խոճկորներինը՝

նը՝

Տոլ.

ՈՃԸ

Տատ

Տոլ.

ն

տորուկներինը՝

Ձեօոէստ օզսր

բակՊարատի ֆողային

տներիաներըտարածված են բնության մեջն Համարվում են պայմանական ախտածին

միկրոբներ:Ներկայումս են տեսակից Հայտնի պարատի ֆողային ավելի

ճառուցիչ Հռբթերիպառատիֆի Նկ..227. (Տճլու.. Շոէօո էլ415 Օճոէոծու) ն որոնք աուսջացնում են մարդկանց տարբեր ւտեսակի բակտերիաներ,

ճիվանդություններ: կենդանիներիպարատիֆային

բակտերիաներիխմբի առաջին ներկայացուցիչը Պարատիֆողային մուտ Հայտնաբերել է Սալմոնը, ի պատիվ որի բակտեք. խողերի րիաների այղ խումբը կոչվում է Տնոօոօի: Տճլուօոծ112 խմբի բակտերիաները կարճ,կլորացածծայրերով,շարժուն, ասբացասականչ ն իկրոբներ ցուպիկաձն միկրոբնե ր գրամբացասական, բոշ յոր ն պատիճ չառաջացնող, վրա ն միջավայրերի են մսապեւտոնային են, Սրանք ահրոբ սովորական

'

ցու

լավ

աճում

են:

(չորթերի ոլառրոշ տեսակներ բակտերիաների Պարատի ֆողային են տոքսիններ, որոնք երբեմն արտազատում րատիֆի Հարուցիչները) մարդկանցմ̀սից

պատճառ թունավորվելու

են

դառնում:

գործոնների Այդ բակտերիաներըարտաքինմիջավայրի մի չարք են ցուցաբերում: Այսպես, օրինակ՝ ճոՀանդեպ բարձր կայունություն 100 օր, կղկղանքում՝ 2--4 են 2--5 ամիս, դիակում՝ ղում

պաճշպանվում

805 ջերմությունից Հ տարի:ստերիլջրում՝Ց ամիսչկաթի ւեջ՝ ամիս ժամում: 1-2 չն չանումեն 10 բուլեում,60--65--ից՝ ո

սուր՝

օրական:

72--20

Պարատիֆով դերի ախտաճարումով: նե մտրուկներ): խոճկորներ մատղաշների (ճորթեր։ գառներ, ֆի Հորթերի պարատի

կառիսպիտակ փորլուծը կոլիբացիլողը

26.

մատղաշների կենդանիների գյուղատնտեսական Պարատիֆը է աղիքների, թոքերի ն

ն

ԿՈՒԻԲԱՑԻԼՈՑԻ ՀԱՐՈՒՑԻՉԸ

Նկ.

ՊԱՐԱՏԻՖԻ ՀԱՐՈՒՑԻՉԸ

բրուցելոզից

ն բակտերիոլոգիաԱխտորոշվուի է կլինիկական, ախտաբանական

Անապաճովտնտեսություններում Հիվանդության բոնկումը կանխե-

լու վակճակաղպարատի ֆողայինշիճու ժամ պինա։ Շիճուկը տրվում է ծնվելուց 2--3 անց բոլոր նորածին մատօր ետո բոլորին կրկնակի արսկում ծն վակցինա: ղաշներին, իսկ 7--10 է ֆորմոլ-վակցինա, վակցինա ն խոոֆորվոլ-շիբային Առաջարկված ու կորների «որթերի սպարատիֆի, պաստերելողի ռեպտիցեմիայի դեմ վակցինա: Բուժիան ե պրոֆիլակտիկայի օգտագործում են իմուն նապլատակով շիճուկ, բակտերիոֆագ, անտիբիոտիկներից՝բիոմիցին, լնեոմիցետին, սինտոմիցին, մոնոմիցին ն կոլիմիցին:

նպատակով օզտագորժում

են

ն

ու

բազմավալենտ

ՃՏԵՐԻ

Պուլորոզը ճտերի սուր

դիշլլոկոկային

ՊՈՒԼՈՐՈՉԻ ՀԱՐՈՒՑԻՉԸ

վարակիչ «իվանդություն է,

որը

բնորոշվում

են նան ճասակավոր թոչուններըչ Պուլորոզով Ճճիվանդանում ինֆեկցիանճաճալսգաղտնիձնովէ ընթանում: ՊուլորողովՊի-

է փորլուժով:

որոնց մուռ վանդանուք

դլխավորասլես մինչն 20 օրական ճտերը: Հիվանդությունն է մինչն 80- 90 90-ի է ընթանում սուրն մաճացությունը երբեմն ճանում Տոլոօոշո է Հիվանդության Հարուցիչն քայօքստ-ը, որը սպատկանում է պարատիֆողզային բակտերիաների խմբին: ՏճԼոօոճ 2 լամբի տեսակներից տարբերվոսիէ նրանով, որ անշարժ է հ քսիլողան այլ չի տարրալուժում: ինողիտը (մկանաչշաքարը) Անապաճովանտնհսություններում ինֆեկցիայի ճիմնական աղբյուրն ներն են ճիվանդ Ճճոնրը 2ճասակավոր թոչունները: Գաղոնի ձնով Ճիածան ձվի վանդ ճավերից վարակը միջոցով փոխանցվում է ճտերին: են Ճատերը պուլորողով «Հիվանդանում կյանքի առաջին օրերին: Հիվանդ ճտերը իրենը ճերթին արտազատում: ն տարածուի են վարակը: ճտերը վարակվում նն մարսողական ուղու միջոցով: Հիվանդուեն վարակակիր ն թյունից առողջացած ճտերը երկար ժամանակ նուտ են վարակվարակարտաղատող։Այդպիսիչափաճաս թռչուններն ածում անապածով տնտեսություններում վաժ ձվեր, են

սա

ու

Այսպիսով,

վարակը ածան

ճավերին,

ճավերից անցնելով ձվերին, ձվերից ճտերին, ճտերից՝ նորից կարող է ընթանալ տարիներ շարունակ: ախտորոշում են կլինիկական, ախտաբանական, Հիվանդությունն Համաճարակաբանականն բակտերիոլոգիական ստուգման տվյալների Հիման վրա: Հավերի ն ճտերի փասսալականստուդման ժամանակ կիրառում են ագլլուտինացիայի ոնակցիալի արլունակաթիլային եղանակը: Սպեցիֆիկպրոֆիլակտիկայի ճարցը չի լուժվաժ։ Բուժման ն պրոֆիլաւակտիկայի նպատակով տալիս են պալարային ֆադ, իսկ անտիբիո«իկներից օդտադործում են բիուիցին, տերամիցին ն սինտոմիցին:

ՊԱՍՏԵՐԵԼՈՉԻ ՀԱՐՈՒՑԻՉԸ

ընտանի ն վայրի Պաստերելոզըկամ արյունաճոսայինսեպտիցեմիան է, բնորոշ է կենդանիներիթոչունների ինֆեկցիոն ճիվանդություն լորձաթաղանթների վրա կեընթացթով, շճաթաղանթների անհպտիկ ու

ու

տային արնալցումների գոլյացումով:

խոշոր եղջերավոր անասունները, ոչխարները, այծերը, գոմեշները, խոզերը, թռչունները, ճագարները ն վայրի Հիվանդության Ճարուցիչներբ պատկանում են կենդանիները: այդ խումբը կոչվում ՔաճէՇՅոՇ1լՅ եդին: Բակտերիաների (պաստերելա) թվին Հայտնաբերել է է պաստերելա՝ի պատիվ Պաստյորի, որը 1829 Հավերի խոլերայի (դաստերելովի) ճարուցիչը: սնունը որոշելու Առանձինկենդանիների ճարուցիչի ւպաստերելոզի են տեսակի ա վելացնում կենդանու Հաւր ցեղի անվանը բակտերիաների են ճիվանդանում ՍՊաստերելողով

Օրինակ՝խոշոր

անունը:

անասունների եղջերավոր որաստերելոզի ճարուցիչը

Ք5Է6ԲԱԼԱԼ2

է կոչվում

ՔոԵՕԽ1Տ,

Հավերինը՝

ՏԷՇԱՐԸԱՔ 8715, ոչխարնեՔա է6Ա՛6ԱԼ1 ՕՄ15,

րինը՝ քզՀէ6ԱՐ6|Ա1 խոզերինը՝ գունշներինը՝

ՏԱՏ,

ՀԼԵմՇԱՃ

ԵսԵսէլ

ն

ՔՅ-

այլն:

կենտեսակի Տարբեր

դանիների պառաերելոզների ճարուցիչներն ունեն ընդչանուր մորֆոլոգիական, կուլտուրային ն մի բիոլոգիականոլշարք

ոանձնաձճատկություններ: Նրանք.իրարիլց

վում

են

տ

չրբեր- Նկ.25.

Հիտա կնում

ճարուցիչըա ս վԼ վավեբիպաստեռելոզի աբ ան մեջ (րստչՊանկբատովի):

րոշկ աղանինլի նկատմլ Ա լս կամ այն անունը կրող ճարուունեցած վիրուլենտույաս Ց իչը«ի մականում վիրուլենոէ Հւառպ ատասխանկենդանունկատմամբ: խմբի բակտեիա:նրը կարճ, կլոր ծայրերօվ, օվալաձե, Պաս ոերելա ոտրնսե ն սատիճ չառաջացնող պոլիմորֆ, անշարժ գր ամբացասական, երկրնե ներվվոդ անրոր միկրը նե ելն: Պաստեցելաթամբիբակտերիաեն ն փորներբ մսապեւս տուային քուլյոնը Հավ սարապես պղտորում ո

մամբ

ւիջաԱդարային լորձային նատվիածք» առաջացնում ձանոթի ճատակին են մանը» երկնադույն, թափանցիկ, վայրի վրա ռկզբում առաջացնում են: Այս Հարթ եզրերով դաղութներ, որոնք Հետագայում սպիտակում են են բնության մնջ, Հաճախ լինում: առողջ տարածված միկրոբները լորձաթաղանթների վրա կամ շնչառական ուղիների կենդանիների ճանդես են դալիս որպես սաւվորտեղ նրանք ուղում, մոքսա-աղիքային

ԿԱՏԱՂՈՒԹՅԱՆ ՀԱՐՈՒՑԻՉԸ

|

ստա-

ու

րոֆիտներ:

ունեցող, Պյուծված, վաԱնցնելով թույլ դիմադրողականություն հ զգայունակ կենճիվանդությունովտառաւլող րակիչ կամ ոչ վարակիչ դանու օրգանիզմով, միկրոբի վիրուլենտությունն ուժեղանում է: որի պատճառով բռնկվում է Համաճարակ: երբեմն վիրուսային ինֆեկցիապատճառն. ժամանակնրանք բարդությունների ների (խողերի ժանտախտի) '

դառնում: ինֆեկցիայի ճիմնական աղւպատոնհրելողի Բնականպայմաններում կենդանիները: կննդանիները վաչուրներն են ճիվանդ է վարակակիր են Հիվանդության գաղտնի միջոցով: ուղիների շնչառական սալկվում է' օր ւ յանի տնողությունը 1. ըբնլքացքը: սհապոիկ նշաններն են՝ բարձրջերմությունը, կլինիկական

էն

Հեմոռադիկ բորբոթումը, այտուցների ուղու ռտամոքսա-աղիքային ջացումը, արագացաժշնչառությունը, ախորժակի բացակայությունը» թոքերի բորբոքումը (խրոնիկականընթացքի դեպքում)՝ երբեմն փորլուեն կլինիկականնշանժը ն այլն: Տարբեր կենդանիներիմոտ նկատվում աու:-

ների

որոշ

առանձնաճատկություններ:

կենդանիներըմի Հիվանդ

քանի օրվա ընթացքում

մաշանում

են,

շաբաթ: խրոնիկականձեի դեսլքումճիվանդությունը Ախտորոշվում է կլինիկական, ախտաբանական,Ճամաճարակաբաստուդման տվյալների իման վրա: Բակտենականն բակտերիոլոգիական կատարում են օրգաններից սլատրասդեպքում բիոլոգիականեղանակի ւսւանձտած Ճճարուցիչի ճնտազոտություն, քսուկի մանրադիտակային ն փորձնական կենդանիների(կներ, ճաղարներ) վարակում: նացում Պաստերելովի դեմ օգտադործում են իմուն շիճուկ ն վակցինաներ, որոնցից կարելի է նշել՝ Նիկիֆորովայի պրեցիպիտացրածֆորփոլ-վակցինան, Գաւնինիկիսակարծը ֆորմոլ-վակցինան, Հայրասլետյանիֆորմոլվակցինան: վակցինանն Ղազարյանիլեղի-կարբոլ-սապոնինային սապոնին են Առաջինվակցրնանկիրառումբոլոր տեսակի կենդանիների թոչունների ռպլաստերելողի (Խոշորեղջերավոր անասունների»խողերի, ոչխարների ն Հավնրի), կակ վերտին էրէրը՝ ճիմնականոսմխոչոր եղչերավոր տնում

է 2--2

ու

անասունների պաստերելոզի դեմ:

Պառստերելողով ճիվանդգկենդանիներինկարելի ն նով, ատրեպտուիխցինով տերամիցինով:

է բուժել

պենիցիլի-

է բարձր կատաղությունըսուր վարակիչճիվանդություն է, ընթանում գրդգովածությանն կաթվածի (դարալիզի) երնհույթներով: մաշճանում են: կատաղությամբ ճիվանդ կենդանիներըորպեսկանոն Այս ճիվանդությունով Հիվանդանում են մարդիկ, բոլոր ընտանի վայրի կենդանիներըն թռչունները: կատաղությանճարուցիչը նեյրոտրուղ,քամվող վիրուս է, որի մեծությունը ճավասար է 100--150 միլիմիկրոն։ Վիրուսըմեժ քանակությամբ լինում է դգանգուղեղում,երկայնաձիգուղեղում կ. 4ճիվանդկենդանիների, մասնավորապես չների թքի մեջ: Հազվագյուտդեպքերում գտնվում են ներքին օրղաններոսի, ողնուղեղային Ճեղուկում ն արյան եջ: կան կատաղության երկու տիպի վիրուսներ՝ փողոցային ն ֆիքսէ ճամարվում կատաղությամբ ճիվանդ կենղանիների ված: Փողոցային վիրուսը։ Այդպիսիվիրուսով վարակված ճագարներըսովորաբար ճիվանդանում են 15--20 շրից ճետու Պաստյորին Ճաջողվել է բազմաթիվ (130) ճագարներիօրգանիզմներովփոխանցելու միջոցով գաղտնի շրջանի տնողությունը Ճճասցնել4--Տ օրվա: Այդպիսիմիրուսի ճատկությունը կայուն է, կերպով պաճպանվում որի պատճառովնա կոչվեց ֆիքսված վիրուս Ֆիքսված վիրուսի վիրուլենտությունը ճագարներիՀամար բարձրանում է, իսկ մարդկանցն կենդանիների ճամար՝ իջնում: Այնքան է թուլանում ճաղարների օրգանիզմով փոխանցվածվիրուսի վիրուլենտությունը, որ հնթքաժաշկայինվարակման դեւլքում մարդկանց ն ընտանի կենդանիների կատաղություն չի առաջացնուի: նեգրին 1908 թ. կատաղությունից մաճացած կենդանիներիղանդուղեղի բջիջներուբ ճայտնաբերել է ներբջջային դգոլացումներ, որոնք ճետագայուսիի պատիվ ճեղինակի ստացել են «Նեդրիի մարմնիկներ» անունը: Նեգրիի մարմեհիկներըլինում են շվալաձն, տանձաձեյ, կլոր ե

`

է 1 2 հռանկյունաձեւՄեծությունըտատանվում կատաղությամը ճիվանդ կենդանիների 9006-ի

սաճմաններում:

ՃճայտնաբերՆեգրիի մարմնիկներ, որոնցից անպայմանկան մաճացած կենդանիների օրգանիզմում: Այդ մարմնիկների Հայտնաբերման միջոցով ախտորոշվում: է կատաղությունը: ինֆեկցիայի շինական աղբյուրներն են կատաղությամբ 4իվանդ կենդանիները, մասնավորապես շները ն գայլերը: կատաղության տտարած ման դործուստ մեծ է: շների դերը չավխաղանց արածվում Ճիվանդ Վարակը է «րմնավանում կծելու միջոցով, որի ժամանակթթի մեջ գտնվող վիրուսը վերքի միչով թափանցում է օրգանիղմ: Մարսողական ուղու միջոցով «վարակվելուդեպքերը շատ ճազվադեպ են: վում

մոտ

են

վիրուսի մուտք զործած տեղից ներվային ճանապարճով ճասնում է կենտրոնականներվային ճամակարգություն, որտեղ տեղի է ունենում նրա բազմացումը: շր, ավելի կարճատն Գաղանիշրջանը միջին ճաշվով տնում է 20--40 է 3--12 ամսվա: չի լինում, առանձինդեպքերում ճանում կենդանիների կատաղությունը տարբեր կլինիկական ձեերով է ընթանում: Ամենիցբնորոշը շների մոլեգին ձեն է, որը ընթանում էն ախ ն ն, գրդոման պարալիզի շրջաններով: դուշակմա սա-

ճիվանդ շունը լինում է տխուր» Նախագուշակմանշրջանում անուշադիր, ճաչում է, երբեմն կծում, ախորժակը այլասերվում է: Շունը ուտում է կողմնակի առարկաներ՝ դարման, խոտ, Հող, թուղթ, չորի ն ն է թութը: Այս չրրկտորներ այլն: Դժվարությամբ կուլ տալիս չուրը

ջանը տնում

է

Փրգոման

1,5-

օր:

շրչանում ճիվանդ շունը կատաղի ճարձակում է դորկենդանիների, առարկաների, մարդկանց ն երբեմն տիրոջ վրա: Միշո ձգտում է փախչել: (ավ է արտաճայտվածզրդովածությունը ն ադրեսիվությունը: Գրդուլանչրջանը տնում է 3--4 օր: Վերջին շրջանում գրրժում

են, տեղիէ Թուլանուսի նուվաները դբովածության թյունների, ծնոտի ն լեզվի ւսյարալիզ: Շունը օրվա ընթացքուի սատկոսխ

ունենում

արագ

վերջավորուչ

Ճլուծվում է, 1-2

Աորագիտավային

հ բիոԱխտորոշում են կլինիկական նշանների, Մանրադիտակային եղալոգիական ստուգման տվյալների ճիման վրա, նակի դեպքում ամոնյան եղջյուրներից կամ հրկայնաձիդ ուղեղից րաստում են կտրվածք կամ քսուկ, ներկում ն դիտում մանրադիտակով Նեգրիի մարմնիկներ Հայտնաբերելու նպատակով: հիոլոգիականեղանաէմուլսիան ւմաճացած կենդանուդանդուղեղից կի ժամանակ ւպլատրաատածժ ռաւոեղանակով սրսկում են ճագարներին: եթն կենդանին նհրուղեղային կել է կատաղությունից, ապա ուղեղից պատրաստած կտրվածքում կամ նն Նե սարինիկներ նաբերում նե ԺՃ ճագարները արմնիկներնն սրսկված ւի 4 ճայտնաբ բռուկում ա ճետո 15--20 ճիվանդանուի կատաղությամբ: օշրից

պատ-

ր

Գի

պատվաստելու

առաջինփորձը 1889 Թ. կատարել է կատաղությանդետ 146) վակցինայով):ներկայումս որպես Պաստյորըֆիքավածվիրուս (ԱՎԼԱՏ վակցինաօգտագործում են ֆիքսված վիրուսով վարակվածճադարիկատ ոչխարի գանգուղեղի էմուլսիայից պատրաստվածչոր ֆենոլ-վակցինա: Վակցինանօղտադորժծումեն ինչպես վարակվածկենդանիներինբուժելու այնպես էլ անապաճովտնտեսություններում առողջ կենդանիներինվարակումից պաշտպաննլունպատակով:Բացի պատվաստումներիցոչընշներին ն կատուներին: չացնուժ են նան ճիվանդկենդանիներին,թապխառող

ԴԱԲԱՂԻՀԱՐՈՒՑԻՉԸ

Դաբաղբ ընտանի

վայրի կննդանիների սուր ընթացբով, խիստ: վարակիչ ճիվանդություն է: Դաբաղիճարուքցիչըքամվող վիրուս է: Նրա մեծությունը 10- 20 միլիմիկրոն է, անցնում է Բերկեֆելդի, Շամբերլանի ն Ճեյցի բակտերիոլողիական քամիչների միջով: Դաքաղիվիրուսը բացաճայտել են էյոֆլերը ն Ֆրոշը 1897 թվականին: ճիվանդանում են խոշոր եղջերավոր անասունները, ոչԴաբազով խարները, այծերը, խողերը, ինչպես նան գոմեշներըչ ուղտերը, նղջերուները, այծյամները, լեռնայժերը, այծեղչերուները, ուղտայծերը, եզնայծերը, ընձուղտները, բիղոնները, վայրի խոզերը: Դաբաղի չարորակ ընթացբի ժամանակ երբեմն չիվանդանում են նան ձիերը, շները, կատուները ն ընտանի թռչունները: 1աբորատորկենդանիներիցարճետոական վարակմաննկատմամբզգայուն է ծովախոզուկը, իսկ Ճաղվաղեպղ՝ կատուն: ն

Հոռոկառլես ծանըէ ըեթանումի մատղաշների դաբաղը: ԴաբաղովՀիվանդանում են

մարդիկ՝ճիվանդ կենդանիներիճետ շփվելիս կամ կենդանականծագում ունեցող ճում մթերքներ՝ կաթ, սեր» նան

կարագ ն երբեմն միս, օգտադորժելիս: Դարաղովճիվանդների բերանի խոռոչում (լնդերի, լեզվի, շրքունջների վրա) ն մարմնի փազազուրկմասերում (պաակիմաշկի, կճղակների փավփկանի,միջկողակային ճեղքի սլատերի ն կրծի վրա) առաջանում են աֆթաներ՝ Հեղուկով լցվաժ բշտիկներ: Աֆլքաներ են առաջանում նան ԲԹթիչ ըմպանի ն աչբի լորձաթաղանթների վրա: Աֆթաները սկզբում լինում: էն ոոպի կամ սիսեռի մեծության, ապա, աստիճանաբարմեծաեն ընկույզի նալով, Ճասնում չափի: Դաբաղիվիրուսները մեծ քանակությամբ կուտակվում են այդ բշտիկներիՀեղուկի մեջ: Բշտիկային Հեղու10 կով նույնիսկ 500000. է արմիլիոն անդամ նոսրացնելիս Հեստականեղանակով առողջ կենդանիներին: վարակել Հեղուկը սկզբում / ինում է թափանցիկ, Բշտիկային Հո ՄՐԻ վում է: Բշտիկները1--Ց օրվա ընթացքում սլատովում են ն նրանց տեղում դոյանում են էրոզիաներ՝ վառ-կարմիր դույնի, լւոնավ, քայքայված լորձաթաղանթով Ճատվածներ։ 0րդանիզմիչերմությունը բարձրաչ-

Հնարավոր ապա

նում

է

ԼՌՌՈՀ

1--2-ով։

Խոշորեղջերավոր

անասունների ն այծերի աֆթաներն առաջա ճիմնականումբերանի խոռո չու, իսկ ոչխարներին խոզերի մոտ՝ կճղակներիճատվածում: Բերանի ն կճղակի մասերը կարող են ալստաճարՀ նան վնչ միաժամանակ: Բերանիախտաճարումիցտեղի է ունենում ուժեղ թքաճոսություն, բերանիանկյուններում կուտակվում է փրփրային ղանդված, որը թնլանման ձգվում է դեպի ցաժ, «Հիվանդկենդանին չի կարողանում ուտե կում

են

խիստ նիճարում ն մթերատվությունը շեշտակի ընկնում է: կճղակների ախտաճարումից կենդանինկաղում է ն ցանկանում է անընդճատ պառկած

Մնալ:

Հիվանդության նորմալ ընթացքի

դեպքում անկումբ կազմում է Ջարորակդաբաղիցանկումը կարող է Հասնել 50 ն ավելի տոկոսի: բարձր է մատղաշների մաճացության տոկոսը: / Սովորաբար րաբոր չ են տմուտք օրգանիզմ այսինքն ինֆեկցիայի ինկուբացիոնշրջանը,ջ ԳՐ Ժելուց մինչե կլինիկական նշանների արտաճայտվելը, միջին Ճաշ1--200:

Մ

ն`

վով

առանձինին դեպքերո դեսքերում՝ մինչե

օք ինչ Վիրուսը օրգանիզմից արտազատվում է Թքի, լորձի, լեղու, կաթի ն մեզի 4նտ միասին. բաղի ղրանից, վիրուս են պարունակում նան մազը Հում բուրդի, կաթը ն կաթնամթերքներն նույնիսկ միսը: Հետնաբար է դաբաղը կարող առողջներինփոխանցվելինչպես Հիվանդների ճետ անմիջական շփման, այնպես էլ վարակակիրնյութերի ն փոխանցողների օրգանիզմ է մուտք խոռոմիջոցով: վիրուսը բերանի հում

տնու

Է

2-7

--7

իսկ

օք,

ու

Դաբաղի

գործում

չե, թթի» աչքի, կրծի պտուկային թողովակի, արտաքին սեռակպն օրգանների վնասված որ չվնասվաժ լորձաթաղանթներին ճանկռոտված մաշկի

«Իրոք:

անարար մ.

ք

: արմհաա ԱԱ

ւ,

հ " գիական ՆՕԶԸ

եե

իմունիտետ առաջացնում է միայն թյուններով: նրանցից յուրաքանչյուրը են ն

վարակվել մյուս տիղերով: առողջացածներըկարող վիրուս է: նրա ճարուցիչը բավականին դիմացկուն Դարբաղի է պաճպանվում 7օր, ավազում չոր կելիությունը չորացած ավշում ն 10--20 օք օր, աղած կարագուվ՝ սերում ցածր թթված կաթում 30--37 օք, օք, անասունների մազի մեջ՝ ուկրածուջերմաստիճանում` իր տիպի մոտ,

ժում՝

օր:

օք,

ալյուրում՝

Վիրուսն ավելի լավ

վարա-

օը,

խոտուս՝

է դիմանում

օք,

արոտավայրում՝1--20

ԲրոիգոՄ Կակաո արի Աորոորտությունը միբութի ԿԱՏ ջո ր րմա 2 Աա

է 4 վիրուսը դաբազի զ Խա ո : ջերմաստիճանը ոչրչաց50-ից բարձր 0--ը վիրուսին թուլացնում է, իսկ նում է. ընդ որում 50:--ուսի ոչնչանում: է 30 րուվեոսհ, 60 ծում` 5--13 րո-

վայրկենապես: ոնում,80--100"-ում՝ զգայուն է թթուների

ն «իմքերի նկատվիրուսը չավփազանը Դարբազի ծ ճիդրօքսիղէ կալիումի նատրիումի մամբ: Վիրուսը պրադ ոչնչանում ների 200-անոցկամ լվացքի սողայի 40ն-անոցլուծույթներից: նա արագ

թթված կաթի կամ կաթնաթթվային մթերբների մեջ,

Հասունացածմսի մեջ կաթնաթթվի ազդեցությունից ոչնչանում

է 48

ժամու:

Բուժման ճամար ամենից առաջ պետք է Ճճետնելխնամքին՝ գոմերը է տորֆ) Հաճախակի փոխել, ոլաճել / մաքուր, "ՀՐ: ամբարը (լավ 1 ԲԷբերան ախտաճարվելիս կերակրել թարմ փափուկ կանաչ խոտով՝ նրա միջից ճեռազնելով ցողունները, ելիաժ կարտոֆիլով ու ճակնդեղով, ալյուրի ամ քք Բերան ՛ է աճան է Հաք կամ շփոթով։ հնրանը թեփի ճաճախակի ախտաճանիչ պետք է ողողել տատիսնլութերի՝ սլղնձարջասպի, կալիումի պերմանգանատիկամ լոդի է կիրառել ախտաճարվածկրծի ճամար: թույլ լուծույթներով: Նույնըկարելի կճղակները ախատաճարվելուց Հարկավոր է Ճաճախակիլվանալ ախտաճանիչ նյութերի. լուծույթներով, քանլ փայտի ձլութ ն այլ ախտաճանիչ օծանելիքներ: ԱնՀրաժեշտությանդեպքում պետք է սրտային պրեպարատներ սրսկել: ընթացթը մեղմացնելու ճամար» առավել նս նախոաՀիվանդության ղդուշական նպատակով, ճանձնարարվում է սրսկել ճակադաբաղային գերիմուն կամ առողջացածներիշիճուկ՝ բուժիչ նպատակով մլ, իսկ նախաղդուշականնպատակով կգ կենդանի քաշի ճամար 20 մլ: Ակտիվիմունացման Համար առաջարկվել են 3 կարգի վակցինաներ՝ չթուլացված վիրուլենտ վիրուսիչ թուլացված վիրուսի ն ռռյանված վիգործածում են ալյումինիումի եզ մուտ Ճիմփնականումմ բուսի: ներկաւլումս Հիդրօքսիդով երկվալենտ ֆորմոլ-վակաղսորբցված միավալենտ ն են չոր սղլատրաստվել ցինաներ վակցինա, որոնք Համամիութենա կան անասնաբուժականփորձարարական ինստիտուտում (8138), իսկ ուրիշ երկրներում՝ ֆորմոլ-վակցինա ն. ալյումինիումի ճիդրօքսիդի վակդինա: Դաբաղիդեպքում կարանտին սաճմանվում է 14 օր: չո

ու

ռ

է

`

ու

աֆթայի էպիթելային ծաժկույթի

Վերջինիմեջ վիրուսը վիրուլենտ է մնացել օդում արկի աղկտորներում: 67 օր, 39 օք, Ճոսող ջրում՝103 օր, իսկ 30 սմ կոլաջրում՝ դեցյությունից՝ (նովշերտով դոմաղբում ընդամենըօր: 0-ից պածր ջերմաստիճանից օ-ում նիսկ --190 շից) վիրուսը չի ոչնչանում տնական ժամանակով: 15

է ոչնչանում նան

ԽՈԶԵՐԻ

ՀԱՐՈՒՑԻՉԸ

ԺԱՆՏԱԽՏԻ

խԽողզծրի ժանտախտը սուր

վարակիչ ճիվանդություն է, բնորոշվում

ն թոքերի սեորոիքեմիայի հրեույլթներով րումներով:

ու

ճաստ

ախտաճաաղիքների

Հիվանդության Հարուցիչը վիրուս է, որը մեժ քանակությամբ գրտներվումէ ճիվանդխողերի արյան, բոլոր ներքին օրգանների, մեղի, լեղու, Քթի լորձի, արցունքի, աղիքների պարունակության ն օրգանիզմի այլ մեժ վիրուս Հեղուկ նլութերի եջ: նն միջավայր, որտեղից վիրուսը կարող դեղի շրջադատող է փոխանցվել առողջ խոզերին: Արտաբին միջավայրի ֆիզիկո-բիմիական գործոնների նկատմամբ ժանտախտի վիրուսը ճամեմատաբար բարձր կայունություն է յուցա-

Հիվանդ կենդանիները քանակությամբ արտազատում

Բրներուի:

դասընթաց Միկոոբիոլոգիայի

Ցածր ջերմաստիճանում (-Տ մինչն--14) վիրուսը իր կենսունակությունը սզաճղանում է 5 ամիս, չորությանը դիմանուի է 1 3 տարի, աղած մսե մեջ կենսունակությունը պաճպանում է 80 օր, 0,5Հո-անոց շրվա ընթացքում չի ոչնչացնում վիրուսը: Բարձր կարբոլաթյթուն ջերմության (80. 100") ն ախտաճանիչ նյութերի (քլորակիր, կրաչուր։ վիրուսը ոչնչանում է րբուղենեհրի ընացքում: աղզդեցությունիը ֆորմալին) Բնական պայմաններում ճիվանդանում են միայն խողերը ն վարա-չ «իմմեւսկանումմարսողականճանասպարճով,վնասկումը հղի է ունենում է վաժ մաշկի ե լորձաթաղանթների միջոցով:Գաղտնիշրջանը տնում ն ձեե3-9 խրոնիկ Հիվանդությունն ընթանում է սուր, ենքասուր օր: րով: Սուր ընթացքի ժամանակ չերմությունը բարձրանում է մինչն 41 , փախում, լուծ, նկատվուի է կոնյուկտիվիտ» մաշկի վրա տեղի է ունենում բժերի տտաջացում, արազացաժ շնչառություն, հրբեմն դող ն վերջավոեն մի քանի օրվա րություններիւպարալիղ:Հիվանդխոզերը մաճանում են Ա ռողջացման դեպքերը Ճճաղվագյուտ ընթացքում: ննքուասուրհ խրոնիկ ընթացթի ժամանակ ճիվանդությունը երկար է տնում (շտբաթներ, ամիսներ), ն բացի Ճիշված նշաններից, ավելանում է 30--605,-իչ է նան թոքերի բորբոքումը: Մաճացությունը ճասնում հե է ախտաբանական ճամաճարակաբաԱխոոորոշվոււի կլինիկական, ճշսռելու նպատակով բակնական տվյալների Հիման վրա: Ախտորոշումը եղանակներից երբեւին գործադրում են բիոլոգիական տեհրիոլոդիական եղանակը,որի դեպքում արյան, շիճուկի կամ պարենխիմայինօրդանների էմուլսիայի քամվաժքով վարակում են առողչ խողերին: Խողերի ժանտախտի դեւի օգտագործում են իմուն շիճուկ ե վակցինաներ: իմուն շիճուկը ստացվում է խոզերի գերիմունացման միջոցով: վակցինաներիցլալն գործադրում է ստացել կուլեսկոյի կրիստալվիոլետը: Վերջին ժամանակներս սկսել են արտադրել նան խոզերի ժանտախտի վիրուսով վարակված հրիտասարդ ճագարների ճյուսվաժքներից պատբատտածչոր վիրուս-վակցինան,

ԹՌՉՈՒՆՆԵՐԻ

ԺԱՆՏԱԽՏԻ

ՀԱՐՈՒՑԻՉԸ

.

Թռչունների ժանտախտը սուր վարակիչ, չոռիաղզանցկոնտագիոզ Հիվանդություն է: Բնականպայմաններում ժանտախտով ճիվանդանում են ճավերը, խայտաճավերը, ճնդկաճավերը, փասիանները ն սիրամարգերը: Ջրային միայն առանձինդեղբեր են նկատվում: թոչունների մոտ ճիվանդության ժանտախտի ճարուցիչը քամվող վիրուս է: Հայոնի է ժանտախտի 2 տիպի վիրուս՝ ասիական ն եվրուղական,որոնք իրարից տարբերվում ւր մեկ իփժունոբիոլոգիական առանձնաձատկություններով,այսինքն՝

փյուսի նկատմամբ իմունիտետ չի առաջացնում: Մեզ մուտ տարածվաժ է թռչունների ժանտախտի ասիական տիպի վիրուսը: նն ճավերը: ժանտախտիվիրուսի նկասոմամբավելի ղղգայուն Վիրուէ Հիվանդ ճավի արյան, արյան շիճուկի, արտաթորանքների ար լինում ն ընդճանրառգեսբոլոր է "ավի ձվի օրգանների մեջ: Վիրուսը լավ աճում վրա: Չորացրած սաղմի վիրուսի օրգաններումԻ կենսունակու ցարգացող 6 ամիս: թյունը սլաճպանվում է 2 տարի, սառեցրած օրգաններում|՝ է ամիս. իսկ Թոչնանոցում՝ վիրուսի վիրուլենտությունը սապանվում այղլածմսամթերքներում՝ Ջ ամիս: Վիրուսը շ5` ջերմության ազդեցությունից ոչնչանում է կես ժամվա ընացքում: ճիվանդ թոչուններն են։ Վարակը ինֆեկցիայի «իմնական աղբյուրը ղը

կարող է տարածվել նան սպանդիենքարկված ճավի սինտուրի ն նրբավետուրի, վարակված ձվի, սողլասարկողանձնակազմի առարկաների, ե վնասված մաշկի ու մորսողական ուղու լորձաթաղանթների միջոցով: ու

է:

շրջանի Գաղտնի

ն

ճիվանդության ընթացքի տնողությունը

1--7

օր

Հիվանդության«իմնական նշաններն են ախորժակի բացակայությունը,

թույությունըչ չառությունը,

բարձր ջերմաստիճանը, քնկուտությունըչ արագացած շրնբերանից քթից լորձային արտաճոսությունը, կոնյուկալղտորումը, լուծը, շարժման ուղզության տիվիտը:եղջերաթաղանթի խախոառումը,թների կամ վերջավորությունների ռ"լարալիզբ։ չղաձգուու

Հասնում թյունը. դաճացությունը

է

-10066-ի։

Ախտորոշվու է կլինիկական նշանների, Ճաւմաճարակաբանական հ դիաճերձմանտվյալների «իման վրա: Դրոֆիլակտիկ նպատակով գործադրում են ճաղվի ձվի ղպարգացող ռաղմի վրա աճեցրած վիրուսից պատրաստած տարբեր տնսակի վակչպինաներ (թքուլացրածվիրուսի ֆորմոլ-ճիղըօթսիդի ալյումինիումի էսբրիոն վակցինա ն չոր վիրուս-վակցինա)։

ՈՉԽԱՐՆԵՐԻ

ԾԱՂԿԻ ՀԱՐՈՒՑԻՉԸ

Ծաղիկը սուր ընթացքով, խիստ վարակիչ «իվանդություն է: Սաղկի ճարուքիչը 120- 260 միլիմիկրոն մեծություն ուննհցողվիրուս է հ խոշորության նկատառումով կոչվում է «էլեմենտար մարժնիկ» Այն Բերկեֆելդի ն Շամբերլանիբակտերիոլոգիական քամիչների միջով դժվարությամբ է անցնուի, Ճեշտությամբ քամվում է Ձեյցի քամիչով: քլեմենտար մարմնիկները Հայտնաբերել են Բորելը ն Պաշենը ն նրանը անվառիբ էլ կոչվում են: նաղզկով«իվանդանում են ոչխարները, այծերը, խողերըչ խոշոր եղջերավոր անասունները, ուղտերը, ձիերը, իսկ թոչուններից` ճավերը Ծազկով «ճիվանդանու են նան մարդիկ: ճնդկաճավերը, աղավնիներըո -

Ոմանք գտնում նն, որ կենդանիների ն թոչունների ծաղկի վիրուսներն առաջացել են մարդու ծաղկի վիրուսից: Այդ մասին է վկայում այն փառոր, որ մարդկանցծաղկով ճիվանդանում են կովերը, իսկ վերջիններից էլ խոճկորները,ուղտերը ն ձիերը:Բացիդրանից, երբ կովերի ծաղկով Հիվանդանում են մարդիկ ն կենդանիները, Հիվանդությունը թեթն է ընթանում ն բնական ծաղկի նկատմամբձեռք են բերում իմունիտետ: Ծաղկի վիրուսների ազգակցության մասին է վկայու նան այն փաստը, որ կովերի

է.

խաչաձնիմունացումից ներոչխարների ժաղկի վիրուսներով

մաշկային ոնակցիա չի առաջանում

է՛

առաջին,

ն՛

օ

երկրորգ վիրուսային

Հակածնի Հանդեպ: Ծաղկի վիրուսը ալխտաճարումէ ճիմնականում մաշկի, թթի» բերանի խոռոչի, ամոթաշրթերի լորձաթաղանթները, ինչպես նան աչքի եղջերաթաղանթը ն թոքերի էպիթելը, այսինքն՝ ունեն դերմատոտրող ն էպիթելոտրուլ ճակում: ն մեծ Ծաղիկը ճամաճարակի ձնով է վնասներէ ։պատճառում ձիմնականումմոչխարաբուժությանը: ինկուբացիոնշրջանից Ճետո (որը տնում է 4--12 օր)»երբ վիրուսը օրդանիզի է Մուտք զոչջծում, նկատվում է ընկճվածություն, կարճատն բարձր ջերմություն, աչբերից ն քթից շՃա- ն թարախալորձային արտաճոսություն։ Մաշկիվրա ն բրդակամ նրանցով Թույլ ծածկված մասերում սկզբում զուրկ ու մազազուրկ են կարմիր բծեր, վերածվում են կարմիր դոտիով որոնք Հեւոո Հայտնվում շրջապատվածկլոր կամ կոնաձն պինդ «անգույցների: Այնուճեւտն ճան դույցները վերածվում հն կծնարոնը փոս ընկած շճաճեղուկով, իսկ ճեւտո թարախով լցված բշտիկների: Պրոցեսըվերջանում է թարախային բշտիկկեղերի տակիցժաշկը սկսում է վերականգնվել, ների կեղակալուժով: ընկնում է Մաշկի խոր ախտաճարումիցբշտիկիսկ եեղբ պոկվում ների տեղում առաջանում են շարակցական4լուսվածքով լցված փոսիկներ (չեչոտություն): Բշտիկներիմեծությունը,խորությունը նե քանակը կախված են ինֆեկցիայի բնույթից: Հիվանդության ծանբ ընթացբի դեսլքում խխատ բշբձրանում է նան մարմնի ջերմությունը Ավելի ծանբ է ընթանում ն Փաէ ւն կատ արյունաճոսային տոկոսը բարձրացնում մաճացության ունենում դւկոչ որի ժամանակտեղի է խոռոչների արյունալցումմ, արլունային մախում, քթից արյունաճոսություն, արյունային մեզարսուժուսոուստումն արտաթորում։ Աչքի եղջերաթաղանթիախտաձարումիը ջանում է կուրացում: Ծաղկի ճարուցիչը օրդանխիգմից արտազատվում է բթալորձի։ շճային ն թարախային բշտիկների սլարունակության, բշտիկային չորացած կեդերի ն արտաթորությունների Հետ: Բացի դրանից, վիրուս կարող են նան կաշին, բուրդը, սպլարունակելն վարակի պատճառ դառնալ մազը,

ընթանում

ու

'

կերերը, դոմաղբըչ վարակված աիոտավայրնծրը,անասնադոմերը, դիս ները, միջատները, կենդանիները, մարդիկ ն վարակակիր այլ իրերէ Վիրուսըօրգանիզմ է թափանցում շնչառական ն մարսողականուղիներով, վնասված մաշկի ն լորձաթաղանթների միջոցով: Ծաղկիճարուցիչը դիմացկուն վիրուս է' Արոտավայրումայն կարող 6 ամիս, ճիվանդ ոչխարէ կենսունակ մնալ 2 ամիս, ոչխսարանոցում՝ 1--1,5 մեջ՝ չորացված ների բրդի ամիս, վիճակում՝ տարի, սառէցնելիս է 2--3 տարի:վիրուսը արագ ոչնչանում բարձր ջերմությունից (նույոչնչանում է 15 րուղեում): նա արագ ոչնչանում է նան նիսկ 53--ում նեխվաժ միջավայրում: քիմիական նյութերից ավելի լավ ծն նհրգոր2ն մի քանի րուղեում ժոււլ ֆոր300-անոց, ոչնչացնում կարբոլաթթվի ն լուծույք2--8,500-անոց ,5--1 օգՈ-անոց, ծծմբաթթվի աղաթթվի մալինի ննրը, յոդի 10000 անդամ նոսրացրած լուծույքը ն նատրիումի ՊՃիդրօոքսիչ դի լուծույթը: ճամար առաջարկվածեն Ոչխարներինժազկիցնախավաճպանելու ն Իմուն են կենդանիվակցինաներ:։ շիճուկ ստանում իմուն շիճուկներ որպես ներին ծաղկի դրանից միջոցով: Բացի դերիմունացնելու ավիշով իմուն շիճուկ օգտագործվում է «Հիվանդությունը ծանր անցկացրած ոչխարների արյան շիճուկը: Իմուն շիճուկները ծաղկի ժամանակ բուժիչ չունեն ն կիրառովուժ են Հիմնականում նախապապան նշանակություն ման ատացվում են, հրբ ռրսկումմ նպատակով: Բուժիչ որոշարդյունքներ են «ճիվանդության ինկուբացիոն շրջանում կամ կլինիկական առաչին նշանները երնալիս: Իմուն շիճուկները Հիվանդանալուց նախապաճպանում չն

8--15

:

օր:

է բնական դետ որպես վակցինա նախկինումի օգտագործվել Սաղկի չեն սռացվիրուլենտ վիրուսըչ որից, իճարկե,գոճւսցուցիչ արդյունքներ վել: ներկայումս որպես վակցինա օգտադորժվում է վիրուլենտություն

Թուլացրած ն վիրուլենտությունից զրկված վիրուռր: ՍՍՌՍ-ումմ ոչթարէ ների ակտիվ իմունացման ճամար 1944 թվականից օգտադործվում ֆորմոլԼիթաչնի կողմից առաջարկված ալյումինիումի «իդրօքսիդի

վակցինան ն

չոր

վիրուս-վակցինա:

է կովերի ծաղկի ակտիվ իմունացման ճամար կիրառվում Մարդկանց

վիրուսը, որի պատվաստանյութըստացվում է ճորթերին վարակելու միիմուջոցով:Կովերի վիրուսը օդտագորժվում է նան խոզերին ն ձինրին

ծաղիկ ճիվանդության ժամանակ սաճմա-Հ նացնելու ճամար: Ոչխարների նում են կարանտինվերջին դեպքից ճաշված 2 ամիս ժամանակով:

ԻՆՖԵԿՑԻՈՆ

ԴԵՂՆԱԽՏԻ (ԼԵՊՏՈՍՊԻՐՈՋԻ)

4 ) ՀԱՐՈՒՑԻՉ Ը

վայրի որոշ խումբ Վարակիչդեղնախտը մարդկանց, տնային կենդանիների գերսուր, սուր ն խրոնիկականընթացքով Հիվանդությո ու

է. ճարուցիչն է

Վարակիչ դեղնախւոի Լ6թ10Տք1Ր81ԸէՏրՕի86Ա10128146-ն:

նկատմամբ ավելի զդայուն են խոշոր ու մանրըեղջերավոր անասունները, շները ն աղվեսները, ձամեմատաբար պակաս ղզդայունեն ձիերը ն խողերը» ճագարները, ատղիտակ առնեսոները: թույլ զգայուն են կատուները: ճասուն մկնելը ն այլ կրծողներ: կաբորատորփորձնական կենդանիներիցզգայուն են ժովախոզուկները» ոսկեգույն դաշտամկները (խոմյակ), աղվեսի ձագերը: ինֆեկցիոն դեղնախտով «ճիվանդանում են նան մարդիկ: կենդանիները նալող են վարակվել մարդկանցից, իսկ մարդիկ` կենդանիներից: Ին ֆեկցիան կահն ֆեկղիայի ճիմնական տարածողները կրծողներն են: է ձնով: Համաճարակի բոնկվել նույնիսկ րող Հիվանդության ճիմնական կլինիկակո:ն նշաններնեն ընկճվածուչ լորձաթաղանթների հե մաշկի խիստ անմ 2 սակավարյունությունը, դեղնությունը, արյունամիզությունը, մարսողական օրգանների խիստ ատոնիանն վերչաղես, խրոնիկընթացքի դեսչբում մաշկի ն լորձաքաղանթունենում` են մա): Ֆերմություն ների մտեժ շերտերու| նեկրովը (տեղական նշանները ճարոտնվելիսայն դառնոււր է նորոկզբում, իսկ կլինիկական

մալ:

Հիվանդ կենդանիները վարակիչ դեղնախտիցխիստ նիճարում են, աշխատունակությունըկորցնում, կաթնատվույյունն ընկնում է, կաշիները ե մորթեղենը ւիչանում են։ Բացի դրանից, զգալի միջոցներ 27 ավսոորոշման, սլայքարի ն կարանտինի ճամար: ծախում խիոտ բարձր է ն կաՎարակիչ Հայնե Է Փ-ի։ ՞ տոացության տոկոսը «Համնել -- 10059-ի ճատկասլես բարձր րող է 2Հիմանդությանդերսուր ն սուր ընթացքի ժամանակ: ին տարածմանաղբյուրներն են չռիվանդները,առողջացած ենեկցիայի լեռրոոաիրակիրները, ինչսլես նան միջատները: Հիվանդներիմիսը, արունր ե ներքին օրգունները միշտ լեւղոոսպիրներ են պարունակում ն են ծառայում: 1եղպտուսղիրներն արտադատվում են մեղի վուրակի աղբյուր ն շետ, նրանցով աղտոտված ուստի ճիվանդների արտաթորանքների ջրերը վարակի տարածման ճիմնական աղբյուրներից նե: օրգանիլվ են մուտք գործում բնրանի, բքի, ա.1եղպտուսդիրներն քերի, սնռակա՝ւ օրղանների լորձախաղանթներին վնասված մաշկի միցոլում:նրանք օսգանիզիի մեջ ավելի ճաճախ են ըսաիանցում ջրի ն կենդանական ծոռ: Է ունեցող մբրերքների ճետ միասին: է

դեղնախտից Հարաության որոր

ՎարակիչշեղնախտիՀարուցիչը5-

Հաստության,

Տ

3,

Ը

տառերի կամ

,

ր

երկարության, 0,1- 0,3 ս թվանշանի ձեի արագաշարժ լ

ֆաղոկոնտըաստսսյին ն տեսանելի նն ուլտրա, կետուսպիրները փանրբադիխոսկներով դիտելիս,իոկ ռովորական մանրագիէչեկտրոնային տակով կարելիէ տեսնել միոյն ատուկ կոնդենաորի օգնությամբ:

անիլինային ներկերով էեղտոսպիրները

վատ են ներկվում կամ չե ներկվոսք: ներկելու ճամար Հատուկ հզանակներ։Բուրի նղանակով ներկելիս սն տեսադաշտում լեսլտոսոլիրները երնում նն անեղանակովներկվում են վարդագույն: Նրանք գույն, Գեմզա-Ռոմանովակու չեն աճում սովորական սննդամիջավայրում ճամար առաջարկն Առեցնելու նն են աճում ված ճատուկ սննդամիջավայրեր: կավ տռերիլացված աղբյուրի ջրին ճագարիկամոչխարիտ-առաջարկված են

|

(56`-ում չափով ինակտիվացրաժ ժամ)արյան շիճուկ ավելացնելիս,

10:«:-ի յ

ձվի սպիտակուցիմակարդվածկտորների Վրուչինչոլեսկան Ճավիձվի սաղմում: ղդայուն Չափազանց

են

ժիջավայրի բէԼ-| նկատմամբ: Չավավոր աերոբ բԷ-ը 7,2--7,4 է: Լեպառսպիրները 30--ում: են, լավեն աճում Աննդամիջավայրում աճր նկատվումէ 5--20-րդ օրը: են Ախտորոշում

մանրադիտակով, կուրոուրա սռանալու, փորձնականկենդանիներ վարակելու ն չիճումաքուր

կային ոնակցիաներիԺիջոցով:

Նկ.

Հետազոտելու «ամար Մանրադիտակով

29.

Լեպտոսպիոոզիճառուցիչ

(րստ Տեռսկիխի):

|

որպես Հետազոտման նյութ Հիվանդության նախանչանայինշրջանում` արյունը ն 4եավելի ուշ շրջանում` մեզը, իսկ մաճիցճետո ներբին օրդաննեղուկները, բից պատրաստված կախուկը: իմունիտետի ոնակցիաներից կիրառվում ծն ագլլուտինացիայի ն կուապլեմենտիկապման ոնակցիաները: Նննդանիներինլեռղտոսպիրոզից նավաոլատողւսն ելու ճամար ջարկվաժ են իմուն շիճուկներ ւ վակցինա: Որպեսիմուն շիճուկ օդտագործում հն ինչղնս առողջացածների,այնպես էլ դերիմունացված կենդանիների սրան շիճուկը: Լլուբաշենկոն առաջարկել է խինոզոլույին, ֆորԺոլ ն կարբոլ-վայկցինաննր:Դրանք ներարկում նն մաքուր կամ իմուն միասի: Բուժմանճամար կիրառվուր են անտիբիուռիկներ շիճուկի ռե ողենեցիլին, աուրեոմիցին ե տերամիցին): Անչրաժեշտության դեւղբոսի ռարսկումհն սրտային պրեռղարատներն դլլուկոզա:

վերցնում

են՝

`

սոա-

ԽՈՒՋՈՂ ՄՐՄՋՈՒԿԻ

(ՄԿՆԱՏԱՄ)ՀԱՐՈՒՑԻՉԸ

կենդանիների մաշկային վարակիչ խուզող մրմջուկը ժարդկանց չ։ Հիվանդության Ղո՛Շհօթեչէօո ե հԽԱԸ-օճՃարուցիչը շիվանդությում անկերնեն: Տքօրմտ ցեղերի մանրադիտակային ու

Խուղող մրմջուկով ճիվանդանում են ավելի ճառաիխխոշոր եղջերաքիչ՝ շները ն կատուները, վոր անասունները ե ձիերը, Ճճամեմատաբար ն խոզերը, ոչխարները այլ կննդանիներ: խուզողմրմջուիսկ ճազվադեպ՝ կի նկատմամբ առավել զգայունակ են մատղաշները ն նրբամաշկ կենդանիները: Արճեստականեղանակով ճեշտությամբ վարակվում են ձինրը,

կենդանիներին նախապաչՀպանելուկամ բուժելու ճամար յուրաչնան: նրանց բուժում են ճակապարաղզիտաչոեսակբիուղրեարատներ նավթալին, փայտի ձյութ, կրեոլին։ մին նյութերով (սալիցիլաթթու, կրեզոլ, ֆորմալին, պղնձարջասլ ն այլ նյութեր)»

մ. շները, իսկ լաբորատոր անասունները Խոշորեղջերավոր կենդանիներից՝ ժովախոզուկները ճագարները: Խուզող մրմջուկը կենդանիներիցմարդկանց փոխանցվում է ճեշտությամբ: Զգայունակ կենդանական տեսակները նույնպես միմյանցից վարակվում են 4եշտությամբ: բնորոշէ մաշկի վրա Թեմուկավոր կամի բշտիկաՀիվանդությունը վոր, կլոր կեղակալումներով: Մաշկի ախտաճարվածտեղերում սկզբում մազերը կատ րուրդր վզդզվոււմ հն, այնուճետնեկորեկի կաւի ոսոչլի մնծուչ Թյամբ բշտիկներ են առաջանում, որոնք սպատովելով վերածվում: են կեղերի։ Մեկ-երկու շարալթ անց ախտաճարված տեղում մազերի կոտրվում, փշրվում թավփվուի են: Պրոցեսը աստիճանաբար լխորանալով՝ կեղերի սմ, որոնք միանալով մեժ Հատվածներ է 3--4 չորամագիծը ճասնում են ընդգրկում: նԿեղերը սմ Հաստություն ունենալ: կարող են 2 մմ--1 Բուժօգնություն չցուցաբերելու դեոլքումիճիվանդությունը կարող է ամիաներ տնել: Ապաքինվելուցճնտո ախտաճարվածմաղզաթավփված տելերը սովորաբար ծածկվում են մազով: էԽուղող մրմջուկից կենդանիներիանկումը սովորաբար«աղվաղդեսը են լինոսի, ուժեղ նիճարում են, անճանհգիստ կենդանիներըխախուտ «Հիվանդ քորի պատճառովմարմնի ախտաճարվածմասերը ուժեղ քսուճ են սլտ-

:

ն

Խուզողմրմջուկի

սնկերը արտաքին միջավայր են ընկնում ճիվանդ կենդանիներիմաշկի կեղերի ճետ միասին: ինֆեկցիանառողջներին իոխանցվոււ է ինչես անմիջական, այնպես էլ ճիվանդների ճետ շփված վարակ պարունակող իրերի, առարկաների ն գործիբների ճետ չփվելու Միջոցով: կեղերի ն թեփուկների մեջ սնկերը բավականինդիմանում են ն կա1 տարուց են ավելի կենսունակ մնալ: Սունկը ալւատաճարված րող մազերում կենսունակությունը պաճպանումիէ 1 տարի ն ավելի: 110` ջերժությունը կեղերիչ թեփուկների ն փաղզերիմեջ զւոնվող սնկերի սռղորներին ոչնչացնում է 1 ժամում: Արեի ճառադայքների աղդեցությանը դիմանուսի են մի քանի ժամ: նրանք դիմացկուն են նան ռենտդենյանե ուլոտրամանուշակադույն ճառագայթների նկատմամբ: Քիմիական նյութերից անկերի սպորների վրա ավելի խիստ | ազդում ն որոլես ախտաճանիչ նյութ է օգտագործվում ֆորմալինը։ նրա 230-անոց լուժույքը սպորներին ոչնչացնոււի է 30 րուղեուսի:

ՄԻԿՐՈԲԻՈԼՈԳԻԱՆ

ԿԵՐԵՐԻ -

Բ.

ԲՈՒՅՍԵՐԻ

ՄԱԿԵՐԵՍԱՅԻՆ

:

(ԷԳԻՖԻՏ)

ՄԻԿՐՈ ՖԼՈՐԱՆ

արմատի վրա եղած ժամանակ բույսերի մակերեսին փոշու նրանց մեձ մասը միասին տարբեր միկրոօրգանիզմներեն նստում: ժամանակի ընթացքոսի ոչնչանում է, իսկ որոչ տեսակները բույսերի մակերեսի վրա զարգանալով,անցնում են սերմերին ն ճետազայուի սերմակերեսին մշտոտմերից նորից անցնում են աճող բույսերին:Բույսերի կան ն պատաճականսապրոֆիտ կյանք վարող այդ միկրոօրգանիզմները կրում են «էպիֆիտ միկրոֆլորա» անունը: էպիֆիտ միկրոֆլորան սնվում է բույսերի բջիջների արտաթորություններով, որով պայմանավորված է երա ինքնատիպությունը: Տարբեր բույսերը էոլի ֆիտ միկրոֆլորսյիքանակը ն տեսակայինկազմը տարբեր են: էսլիֆիտ միկրոֆլորայի քանակի վրա ազդում են նան կլիմայական լլայմանները: խոնավ ու տաք եղանակներինէլի Ֆիտ միկրոֆլորան անՀամեմատ է, | զ բույսի վրա նրա բանակը ճասնուտ է մի բանի ճաշատ ղարից մինչն տասնյակ միլիոնների: են՝ ԹՅՇԼՇէղի ֆիտ միկրոֆլորայի 4«իմնականներկայլացուցիչներն հտե/օ0|8 սու տեսակը իր տարատեսակներով,որը կազմում է ամբողջ մու օօն 4096, 886. 30--6099-ը, Թճօէ. 1ԼԱՕԼ6ՏԸՅՈՏ-ը՝ միկրոֆլորայի ՅՇԼՕՍԲՈՇՏ-իտարատեսակները(ճիմնականում Թա. 16մճոտը)՝ 250, կաթնաթթվային բակտերիաները,տարբեր տեսակի բացիլները ե բակտերիաներըչ բորբոսասնկերի ն շաքարասնկերիմուռ 100ն6: էպիֆիխ»միկրոֆլորան բույսերի ամուր վերնաքաղանթի (էպիդերմիս) միջով չի կարողանում թափանցել ճյուսվածքների մեջ: նրանք սկսում նն բուռն զարգանալճնձված ն ճյուսվածքը վնասված բույսերի մեջ բուսական չյութի ճաշվին հ նպաստավոր պայմաններում նեխացնում են բուսական զանգվածը: Հնձվաժբույսերը Ժիկրոօրգանիզմների զարդացման Հճետնանքով փչանալուց պաճպանելունամար առաջարկվածէ պաճաԴեռնս

Հետ

ժոլացնելու երկու եղանակ`խուռի պատրաստում

ն

սիլոսացումմ

ԳՈՐ ԽՈՏԻ ՄԻԿՐՈ ՖԼՈՐԱՆ

կանաչխուր Թարւի Ճճնձվածժ

պարունակում է 20--9099 ջուր,

որթ

միանգամայն նպաստավորէ միկրոօրգանիղմներիկենսազործունեության

ճեռանում է Բուսական զանգվածը չորացնելիս ազատ ջուրը դաղարոււի են: Միկրոբմիկրոբիոլոգիականպրոցեսները դանդաղում ների կննսազործունեությունը լրիվ ճնշվում է բուսական զանգվածիմեջ '2--1600 ջուր մնալիս:

ռամար։ ն

Դեզում ճավելյալ խոնավությամբ խոտդարաելիս միկրոբների

ու

բույսերի ֆերմենտների կենսադգործուննությանճետնանքով բուսական զանգվածըսոաքանում է, որի չափը ն բնույթի կախվածեն խոնավության աստիճանից: եթե դեզում առաջացածչնհրմաստիճանըբավական է խոտի չորանալու ճամար) ապա ճավելյալ խոնավությունը գոլորշիանում է ն նրանում: բոլոր պրոցեսները դադարում են: Խիստ խոնավ բույսերը դիղելիս բորբոսնում ն նեխվում են:

Բուսականզանգվածըդանդաղ չորացնելիս կամ այն Հավելյալ խոն նավություն ունեցող դեզում դարսելիս միկրոբիոլոդգիական ֆերմեն-

պրոցեսների ճետնանքով օրգանական նյութերի ստատիվ չոնական

կո-

Միաժամանակ լարզվել է, որ բուսական զանգվածը չորացնելիս ֆերմենտատիվ նե ժիկրոբիոլոգիական պրոցեսները որոշ շավով ցանկալի են: Դրանցիցփոխվում է 4նձվաժբույսերի նյութավփոխանակության տիպը (սինթեզի փոխարենդնրակշռումեն մտարրալուժմեծանում

բուստր

է:

են կերի սննդարարությունը սլրոցեսները, որի ժամանակ աղաջանում ն բուրմունք բարձրացնող տվող նյութեր), օալան պոլիսախարիղները վերածվում են մոնոսախարիդների,իսկ սպիտակուցներըամինոթթուԽնրի: Ուստի չի ճանձնարարվումբուսական ղանդվածըշատ արագ չորացզանգվածը շատ արագ չորացնելիս փշրվում ն թասվխիվում նել: Բուսական են սննդանյութերով ավելի Հարուստ ծաղիկներըն տերնները: Նման դեպքերում չոր նյութերի կորուստը Ճճասնուի է մինչե 4020-ի: Ժան

ու

Այսպիսով,օգտավետ չէ բուսական զանգվածըինչպես

չորացնելը,

այնպես էլ

Հնձված խուր

շատ

արագ

թքերչորացվածձնով դեղում դարսելը:

սովորաբար մեկ փոցխով ճավաբել կույտերի ն

ճետն

օր

պետբ է լքողնել տեղում, այնուօր ճետո դարսել դեղերի մեջ:

Յ

Բուսականզանգվածը ճիշտ չորացնելիս օրգանականնյութերի կո-

ճասնում է մինչն 1020-ի, ընդ որում սապիտակուցինը10--4050, ճարպինը 10--4000, շաքարներինը 22--2800, օրգանական ֆու ֆորինը շ. 38050, իսկ քաղանթանյութը ճամարյա չի փոփոխվում: բուստը Ճուտ

նում

ԳՈՐՇ

ու

Դեզում չոր խոտի էպիֆիտ միկրոֆլորան աստիճանաբարոչնչաէ: (նդ որում, երկար ժամանակկննդանի են Բջջի շուրջը լորձ

մնում

առաջացնող բակտերիաներըն էլ ավելի տնական՝ սսղորակիրները: Հենաբար, չոր խոտըթրջած պաճելիս այդ միկրոօրգանիզմների կենսագորփչանում է: ծունեությանճետնանքով

ՄԻԿՐՈՖԼՈՐԱՆ

Գորշխոտ պատրաստելիսբուսական զանգվածը չորացնելուճամար արնի էներգիայի փոխարենօգտագործում են բույսերի ն միկրոօրգանիզ ների ֆերմենտատիվ պրոցեսների շնորչիվ անջատվողէներգիան: Հետկաբար, գորշ խուռի մեջ, այն ինչ ձնով էլ պատրաստված լինի, օրգանական նյութերի կորուսոտր մեծ է ն սովորական խոտ պատրաստելու եղանակի շճամեմատությամբ խնայողաբեր եղանակչէ: Գորշ լսուի մեջ օրգանական է 1540-ի: նրա չափը կախված նյութերի կորուստը սովորաբար ճասնուի է ջնրւիաստիճանից, այսինքն՝ միկրոօրգանիզմների կենսագործունեու թյան ուժգնությունից ն տնականությունից, ն կարող է ճասնել զգալի բարձր տոկոսի: Գորշ խոտ սովորաբար պատրաստում են այն վայրերում, որտեղ տեղումները շատ են ն արեզակի էներգիան թույլ է։ Բացիդրանից, գորշ խոտ առավելապես պատրաստում են չորացնելու ձամար երկար ժամանակ ոլաճանջող բույսերից (առվույտ, երեքնուկ ն այլն): Գորշխոտ պատրաստուի են ճետնյալ կերչվ՝ Հնձվաժն պամաքեցրած օր ճետո բուսական զանգվածըճնձից 1-2 ճավաքում են կույտերի մեջ, ն սուուր դեղավորումի: անձրնների դեպքուսի բուսական զանդգ Անընդմեջ վածը ցամաքեցնում են շվաքարանում (չարդախ) ճորիզոնականդասավորված փայտե ձողերի վրա ն Ճետո դիզում: Բուսականզանգվածըչատ իոնավ վիճակում դասավորելիս նեխվուսիէ: Բուսականզանգվածը դիղեէ 45 5096 խոնավություն, որը նպաստում է ւիկրոօրդալիս ունենում նիզմների կենսագործունեհությանը։ Ուստի դեղզում ֆերմենտատիվ ն ժիկրոբիոլոգիականպրոցեսների ճետնանքով անջատվողջերմությունը, շաբաթ, չորացնում է բուսական զանգվածը: որը սլաճպանվում է 3-4 Ժորշ խոտի մեջ բարձր չերմաստիճանի շնորճիվ բակտերիան վեգետատիվձնենրը ոչնչանումեն, խսկ սղորակիր ձների կենսունակ են ն խոտը թրջելիս զարգանում են ու մնո: փչացնոււ այն: Ճիշտ պատրաստվածդորշ խոտը պարունակում է փուտ 1509 թոնաէ բաց դարչնագույնից մինչե սե հրանդգ,ն կենդավություն, ունենում ուտում են մեծ ախորժակով: նիներն այն երբ բուսական զանգվածըճավելյալ խոնավություն է սլարունակում ն դելերի մեջ թուլլ է դարսվում, երբեմն ջերմաստիճանը շատ խիստ դեղը բոցավառվոււի է: Այդ ալրոցեսինմասնակճետնանքով բարձրանալու ցում են բիոլոգիական, քիմիական ն ֆիզիկական գործոնները: Դիզված կանաչ զանգվածի մեջ սկզբնական շրջանուփ բույսերի ն չափավոր ջերմասեր(ժեզոֆիլ) միկրոօրգանիզժներիֆերմենտատիվպրո-

Հետնանքով ջերմությունըճասնոււմ ցեսների նրանց

ԽՈՏԻ

փոխարինումեն

է

40--50--ի, այնուճեւտ

ջերմասեր կամ ջերմածին (Թո

ստՇՅԱՅՇԼօո

կաւ ԹՅՇ. ԼՈ6ՏՇՈՒՇՈԼՇԱՏ)

բակտերիաները,որոնք ջերմաստիճանըՀասցնում հն 80«-ի։ Այդպիսիջերմաստիճանըազդում է բակտերիաների վրա ն նրանք մասսայաբար ոչնչանում են: Հետագայում ջերժությունը 80"-ից բարձրանում է քիմիական ոհակցիաների օգնությամբ:

իրենց՝ ջերմածին

է 90-ի, խոտի դեզի մեջ ածխացում երբ ջերմաստիճանը Հասնում է ակսվում, իսկ 150--200-ի Հառնելիսդեզը բոցավառվում է: Աժխացման ժամանակ առաջանում են բոնկվող դաղեր (ջրածին, մեթան), որոնք ադսորբցվում են ածխացած բույսերի կողմից: Գազերըբոնկվում են կատալիղատորների(երկաթի ն մագնեղիումիմիացություններ) օգնությամբ, որին նպաստում է օդի մուտքը: Որոշ Հեղինակներ գտնում են, որ դեզի բոցավառվելու պատճառը շաքարներից անկայուն չճագեցված միացությունների առաջանալն է, որոնց դեղում ջերմաստիճանը օքռախդացումից շարունակ բարձրանում է ե տեղի է ունենում ինբնայրում: Դեզի ինքնաբոցավառումսովորաբար նկատվում է առաջիկա 4--6

թվա ընթացքում, այսինքն՝ այն շրջանոււի, երբ դեզի մեջշարունակվումեն խմորման պրոցեսները: Բացի դրանից, դեզի բոցավառում Հաճախ դիտվում է բուսական ղանգվածը Թույլ դարսելիս ն ճողմային (քաերբ օդի ներթափանցմանՀնարավորությունը մեմոտ) եղանակներին,

'

շարա

ժանում

է:

Դեզի ինքնաբոցավառումիցխուսասիելու ճամար ձանձնարարվումէ. 1. Հավելյալ խոնավությամբ բուսական զանգվածըկուտակել փոբը

որպեսզինրա մեջ դեղերով,

դոլացող

վի միջավայրին:

-.

այլ

ջերմությունը

ճաղորդճեշտությամբ :

Դեղերիմեջ

խքողնել օդափոխության անցքեր: 3. Բուսականզանգվածը նախօրոք չորացնել ձողերի վրա միջոցառումներ: ՍԻԼՈՍԻ

ն

նման

ՄԻԿՐՈ

ՔԻՈՈԳԻԱՆ

Սիլ" ռսացումըորպեսկանաչզան գվածի պաՀան էֆ ղանակ ծ ոյացմա Թթվեցրաժ բուսական կանաչ զանգվածը կոչվում է սիլոս: Սիլոսելիսբույսերի ածխաջրատները կաթնաթթվային բակտհրիաների կենաագործունհությամբվերաժվում են կաթնաթթվի, ն ցածր, որը բուսական զանդվածիմեջ քէ1-րեջնում է 4,3--4,2 ճնշու է կողմնակի ոչ ցանկալի միկրոֆլորայի աճը: Դրա չնորճիվ բուսական ղանդվածը 4ճնարավորէ Համարյա անվփոփոթպաճել ամիսներ ն նույնիսկ տարիներ: Այապիսով,սիլոսի մեջ բուսական ղանդվածի պաճածոյացնող դռրծոնը կաթնաթթվային Սմորուին է: Պատրաստի աիլոսն ունենում է Հացից կվասի կամ չորացրաֆ մրգերի, կոմպոտ, պատրաստված են աղ դրաժ վարունգի ճուտ ն կենդանիներնուտում ախորժակով:

արժանիքները կեր: կանաչ զանգորպես Սիլոսի վածը չորացնելիս նրա մարսելիությունը դժվարանում է ն սննդարժեքը որոշ չափով նվազում: Նվազում է նան սննդանյութերի մարսելիության միկրոբների ֆերմենտատիվ պրոցեսների ն գորժակիցը։ Բույսերի ու փշրանքի ձնով ժաղիկների ու տերեների թափվելու ճետնանքով չորացէ 30--4076-ի. բաժ խոտի մնջ սննդանյութերի կորուստր Հասնում բացի դրանից, կանաչ զանգվածի ճամեմատությամբ կենդանիները չոր խոտ են կիսով չա ուտում պակաս: Ուստի ձմեռվա շրջանում չոր նյութերի սվակասը լրացնելու ճամար կերաբաժնին ավելացնում են խտացրած կերեր ն արմատապտուղներ: Սակայնվերջինները լրիվ չեն փոխարինում վանաչ խոտին, նրանք կերաբաժինը սննդանյութերով ճարստացնում են միակողմանի, որովճեոն աղքատ են կամ սպիտակուցներից,կամ ածխան այլ ջրրատներից, կամ էլ Հանքային աղերից, վիտամիններից նյութերից: կանաչ խոտին ճամարԱյսպիսով, ձմեռվա շրջանում ըստ ոաննդարժեքի ժեք կեր չկա։ Դրա ճամար. ձմեռվա շրջանում խոտը կանաչ վիճակում սաճելու ճամար առաջարկվելէ այն սիլոսացնել: կերերի սիլոսացնելը ունի ճետնյալ առավելությունները՝ 1. Հնարավորություն է ընձեռվում բոլոր տեսակի բույսերը ճան պաճել կլիմայական բոլոր «Հնարավորպայմաններում: վաքել 2. Անձճամեմատ նվաղում է սննդանյութերի կորուստը: Եթե բուէ աական զանգվածը չորացնելիս սննդանյութերի կորուստը ճասնում 40--5000-իչ ապա ճիշտ պատրաստվածսիլոսի մեջ կազմում է ընդա-

մենը5- 1006:

՛

Հնարավորություն է (ընձեռում թերարժեք դժվարամարս բույռերը ն արտադրությանմնացուկները, մոլախուռերը, կարտոֆիլի ն ճակընդեզի ։իրծրը, շաքարի ն օալա-սիրոպի արտադրության մնացուկները ն այլն, վերածել դյուրամարս կերերի: 4. Որպես ճլութալի, թթվաշ կեր կենդանիները ավելի ախորժաէ դժվարակով են ուտում, քան չոր խուռը, բացի դրանից բարձրացնում են «աիլոսը մարս կերերի միարսելիությունը: իզուրՀէ, որ ոմանք ասում Հ.

մայիսյան

արուտ

է

դեկտեմբերին»:

ՍԻԼՈՍԱՑՄԱՆ ԵՂԱՆԱԿՆԵՐԸ

`

նում

կանաչ զանգվածը սիլոսացնելու ճամար առաջարկված է Հիմնակա4 եղանակ՝սառը, տաք» էլեկտրասիլոսացումն քիմիական եղանակով

ռիլոսացում:

Ծիլասացման

սառը

Խղաճակթ: Այս եղանակիդեպքու

սիլոսացվող

բուսական զանգվածը մանրացնում են, միանդամից լցնում մենծ աշտարակն ների կամ փոսերի մեջչ ամուր տուիանում վերնի մասը օդից լրիվ մեկութռնո-սր Ուժեղ տումանմանչնորչիվ սիլոսացվող բուսական ղանդվածի Է

միջից ն

օդր

դուրս

է դալիս, ճենց սկզբից անահրոր ժիջավայրէ ստեղծվում

կաթնաթթվային բակտերիաների դերակշիռ ու

բուռն

զարդաց

չնորձիվ զգալի քանակուցյամբ կարնաթթու է կուտակվում, որը է կողմնակի ոչ ցանկալի աը: Սառը միկրոօրգանիզմնել:ի

նյութերի կորուստը ճատկապես մեծ Օրգանական

միան

«նշում չէ կոչեղանակ վում, ռորովճետնանաերոբ պայմանների շնորչիվ անրոբ միկրոօրդանիզմները չեն կարողանոււիազատ զարդանալ ն սիլոսի ճասունացումն ընթանում է 25--30`, իսկ առանձին շերտերում 30--35ջերմության ւպայմանչոր ոյութերի կորուստը Հասնում ներում: Ճիշռռիլոսելիս Է մինչն1049-ի, ԹԱւԲեղանակը: Սիլասացմճաճ

ա

տարբերությունսառը եղանակի,

չիանրացված բուսական ղանսվածը շտնմարանի կամ ռիլոսաճորի մեջ ցնում են մաս-մաս: Ընդ որու/ բուսական ըոանգվածըամա շնության մեջ են լցնում: ակզբում 1- 1,5 մ շերտով, որը չեն տուվիաշաստության նում

ն

1-2

օրիը

Հետո

լցնում

այնուճելւու նույն ձ/ով՝ երրորդ

է դժվար սիլուսչ ճարուստ բույսեր ռիլոսելիս: Օրգանական նյութերի կորստից խոպախելու Համար առաջարկվել է թթվությունը իջեցնել արճչեստական ղանզվածի բուսական ճանապարճո է կիրառել Այդ նպատակով թթուներ ավելացնելով: ճանձնարարվում եխնիկական աղաթթու ն դգլաուբերյան աղ (նատրիումի սուլֆատ): Աղաթթուն սովորաբար վաճառվում է 26 305ն0-անոց լուծույթի ձնով ն գնելիս կոնցենտրացիանոլետք է գիտենալ: տեխնիկական աղաթթվիցմ. դլաուբերյանաղից Սիլոսի Ճար օգտագործելի լուծույթ պատրաստում են ճնետնյալկերող. 1 լիտր աղաթխքուտարբեր Ջուր (լիբձրով)Փլաուբերյանաղ

վող» այսինքն՝բուֆերային

կոնցենտրացիայի

նույն Ճաստությաներկրորդ շերը, շերը: Բուսական ղանդվածըչտուփանեեն

ու

բուսական զանգվածի առաջին շերտը սեղմվում է, օդը ճեռանում բոբիոլոդիականպրոցեսները դանդաղում են, կրում են

վիափկած է, միկ-

անանհրոթ բնույթ չելմաստիճանն աստիճանաբար ընկնում է, Այնուծետնմիկրոբիոլոգիական պրոցնաները են ե

րորդ

նույն ձնով ընթանում երկրորդ շերտում, իսկ երշերտն ավելացնելիս երկրորդ շերտն է սեղմվում. Սիլոսի չինու-

թյան մեջ վերջին (երրորդ) շերոոր լցնելուց ն Է-2 օր թողնելուց ճետո բուսական զանզվածը տուիանում են ն օդից մեկուսացնում: Տաք եղանակով սիլոսացումր սովորաբար է սիռքր կատարվում շտեմարաններում, որտեղ աիլոսային զանգվածը վերնից սղտուտակովկամ ժանրոցով ուժեղ ճնշում են: Դեսբ է նշել, որ ռիլոսացման տաք եղանակի չէ չերմաստիճանինՀետնել ն երբեմն նրա մնջ ջերմությունը մինչն 70-ի Հասնելու ճետնանքով կաթնաթթվային բակտերիաներըոչնչանում են սիլուսյին զանգվածը փչանում է: դել կաառիլոաացման հղօ Քակը: Այսդ հաքում սիլաա 7-Յ զանգ-

ժամանակ Հնարաւվոր ՛

ու

վաժրյու աքացվում է

լոգիկան

էլեկտրական ճուսանիԺիջոցով: Ճիւտ3

կրոբիո-

իլոյր արազ. 4 ՀԸ մանում, չբէ, փլզոսաց քան ճԲիմիչսկան եղանակը բո, ւուսկուն զանգվուժը:օիչունլիս քէԼը միինչն 4,2 իջնել, միկրոբիոլոդիատանկրոցեների ն ուսսկան ֆելանստների գործունե ւթյան ճետնանքվ օօրան, ականնյութ «ի, «ատկաս նս օպիաակուցների, կորուստ է տեղլ ոււնենու մ, որը դին արք լոսացման ոչ միայն տաք, այլք սառը եղանասյի ժամանակ:

պրոցնանմրըիքանվում սավան տնահսապեսօգտավետ

են

նայ

եղանակ

սի-

3,9

--

29: 304,

ճետնանքովնրա մեջ օդ է մնում կ միկրոբիոլոգիական Փֆերմննտատիվ պրոցնաներիշնորձիվ ջերմությունը բարձրանում է մինչն 45 505, Երկրորդշերտր լցնելիս բարձր ջերմության ազդեցությամբ

լու

նյութերով

Ն-

4,1

«5 «շ

Ն

-

Ս

՛

՛

(գրամներով)

--

--

Ն

Ը

Ս

կուծույթը պատրաստոսի են փայտե տակառի կատ տաշտակի մեջ: այնուճետն աղաթթուն |լ դլաուՏակառիմեջ ոկզբում լցնում են չուրը, ճետո փայտե թիակով 5-10 բերյան աղը, որից րոպե խառնում են Օգտադգորժելի այս լուծույթից դժվար ավելացնում ձն 7--870-ի, իսկ ճեշտ աիլուվող բուլսերին՝ 3--570-ի չափով, Սի, լոսի շտեմարանում բույսերը դարսում են 30. 40 սմ Հաստությա մետաղյա ցնցուղով աղաթթվի լուծույթը շաղ են տայիս ն խառնում: Սիլոսի վերին շերտերում աղաթթվի լուծույթը պետք է լցնել 10--1574-

ռիլոսվող բույսերին

ով

շատ:

Քիմիական եղանակը տնտեսապես օգտավետ չէ, այդ ոլատճառով այն ճանձնարարվում է կիրառել միայն դժվար սիլուսվող ն չսիլոսվող բույսեր սիլոսելիս: ին չպես սովորականչայնպես էլ քիմիական եղանակներովպատրաստ-. է ավելացնել կերակրի ված սիլոսը կենդանիներինտալիս Հանձնարարվում աղ ն խմորի սոդա:

ՄԻԿՐՈՖԼՈԲԱՑԻ ՀԱ

ՋՈԲԴԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

ԵՂԱՆԱԿԻ

ՍԱՌԸ

ՍԻԼՍԱԱոՄՑՆ

ԺԱՄԱՆԱԿ

Բուսականզանդվածը սառը եղանակովսիլոսելիս դիտվում է միկրոֆլորային ՀաջորդականությանՅ փուլ: Լ փուլկամ է խառը միկրոֆլորայի զարգացմանդվխուլ։Այն տնուի

1-2

օր

ն

բնորոշ է բուսական զանգվածիվրա հղած խառը միկրոֆլորայի (9է

միանման զարգացումով: Խառը միկրոֆլորայի զարդացման Հետնանքով ն առաջանում են ոչ ցանկալի նյութեր. ուստի խառր միկրոֆլորայի կան զարգացումը ցանկալի երնույթ չէ: Առաջինփուլը տնականէ դառնում, երբ բուսական զանգվածը կաքնաթթվի առաջացման ճամար Ճճումթ Հանդիսացող ածխաջրատներ քիչ, իսկ կաթնաթթուն չեզոքացնող բուֆերային նյութեր շատ է պարունակու ն թույլ է տուփանվում։ Այս փուլի են արագ վերջում կաթնաթթվային բակտերիաներնաստիճանաբար սկսում զարդանայլ նե ճաջորդ փուլի սկիղբը դնել: տ

Ո

կամ կաթնաթթվային բակահրիաներիղարգացմանփուլ: սկգբում գերակշոում է Համեմատաբար քիչ թթվա-

փուլ

Ալա փուլի

թույ թթվադիմացկունությամբ օժտված ձա ընագնդաձնե բակտերիաների զարգացումը, իսկ փուլի կետից երկրորդ արդեն գերիշխում են թթվառերկաքթնաթբիցուպիկաձեկ վային բակտերիաները: երկրորդ փուլի սկզբում է նվաղագույնի, իսկ վերջում՝ կողնակի ժիկրոֆլորայի աճր ճասնում ն է, նրանք րիվ դադարում նույնիսկ մասսայաբար ոչնչանում են։ Երկտնում է 14--30 րորդ փուլը միչին ճաշվով օր։ Սրլոսի ղանզվածխ մեջ անճրաժեշտ քանակությամբ կաթնաթրու կուտակելիս սկսվում է Հաջորդ

կուտակմամբ

ն

Թթվային

փուլը:

փռւյ կամ կաթնաթթվային բականրիաների մուսսայական ոչնչացման փուլ՛ կնաքնախքթվային բակտերիաներիարաղ ն բուռն դարգանալու շնորճիվ սիլոսային ղանդվածի մեջ ղդալի թանակությատը կաթնաթթու է կուտակվում, որը ոչնչացնում է ճԷնց իրենց՝ կաթնաթթու

առաջացնողբակտերիաներին: Կաթնաթթվային ցուպիկաճն բակտերիաները մասսայաբար ոչնչանում են, երբ սիլոսի մեջ ըՒԼը իջնում է 3,5-ից: Երբ քԷԼը իջնում է 4,5 43-ից, սիլոսր Հոշվվում է սլայմանական -

'

Հասունացած Ժ

ն

օգտադորժման Գոգոր

Միլոսը լրիվ

ո

։

պիտանի:

քէ

այսինքն՝ այն սլաեն: երբ դադարում Այլ կերպ չից» Լրիվ միկրոբիոլոգիական րոցեսները ասած 111 սիուլը տնում է 1-2 ամիս: Սիլոսի ճառունացման ժամկետը սերտ կապված է կաթնաթթվային պրոցեսի բնույթի Պետ, այխ որքան ն բուռն ընթանա, սիլոռն այնքան արագ Հասունացած արագ սիլոսն առանց էական փուվոխության կարելի է պաճել ամիսներով ն նունիսկ մեկ տարուց ավելի: ճառսունանու:

2--Տ-րդ

ամսում,

|

կճասունանաչ

սփոք Սիլոսւացման

ՄԻԿՐՈ

եղանակի դեպքոսի միկրոֆլորայի նորմալ ՞երթաիոխության խախտում դիտվում է ճիմնականում աժխաջրատներով նե բուֆերային աղքատ նյութերով ճարուստ բույսեր սիլոսելիս:

ՋՈՐԳԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

ՖԼՈՐԱՅԻ ԺԱՄԱՆԱԿ ՀԱ

ՍԻԼՈՍԱՑՄԱՆ ՏԱՔ

ԵՂԱՆԱԿԻ

ա-

Քուսական զանգվածը տաթ

ճիշտ եղանակով

սիլոսելիս նիա միկրոբնույթը փուլերի ճերթափոխությունը ճամարյա ոչնչով ֆլորայի չեն տարբերվում սխոք եղանակից: Նրանք նմանվում են նան թթուների կազմով: Այստեղ նույնպես | փուլը կոչվում է խառը միկրոֆլորայի զարփուլ: |-ք' կաթնաթթվային բակտերիաներիղարգացման փուլ, ղացման իսկ Ա1Լը՝ կաթնաթթվային բակտերիաների մասսայական ոչնչացման փուլ: Տարբերությունը նրանում է, որ տաք եղանակով սիլոսելիս բուսական պանգվածըփուխր դարսելու Ճետնանքով ստեղծվող անրոբ պայմանների շնորճիվ խառը միկրոֆլորայի զարգացմանփուլն ավելի տնական է դառնուի, ճետնաբար ն սննդանյութերի կորուստը ճամեմատաբար մեծ է լինում: Խառը միկրոֆլորայի փուլը տեուի է 7--14 օր, իսկ սննդանյութերի կորուստը կազմում է 15- 4050. Այսպիսով, տաթ եղանակով ճիշտ պատրաստվածսիլուր իր որակով ձամարյա չի զիջում ստոք եղանակով պատրաստվածին: Սակայն պետք է նշել, ոք երբեմն բոլոր ցուցանիշներովորակով քո՛սական զանգվածից տաք եղանակով սլատրաստված սիլոսն անորակ կամ նուի փչացած է լինում, Դրա պատճառը կաթն պրոցեսի սխալ բնթացբը կամ բացակայությունն է, այսինքն միկրոֆլորայի նորմալ Հէ ն խախտո եք Ի Հ. Հերքափոխու: . աք եղանակովաիլունլիս միկրոֆլորայի փուլերի թյան վրա վճռական ազդեցություն է գործում ջերմությունը: Բուսական ղանդվածը փուխր թողնելիս անրոբ միկրոբիոլոդիական տնական պրոնում ն ճան Ց հասների րի ճետնան շատ «ետնանքով,ն երբ ջերմաստիճանը խիատ է բարձրանում ոն (50"-ից բարձր), միկրոֆլորայի երկրորդ կամ ամենակարնոր փուլի ընթացքը փոխվում է: Նման դեպքերում Ա փուլը կարող է ընթանա ն

աթթվային

'

արաաւխ

.

Հետնեյալ3 Հնարավոր ուղղություններով. Ճւասնում է 50--իե մեջ ջերմությունը ա) երբ բուսակուն զանգվածի Ճճետո մատլվելուց բուսական զանգվածի ջերմաստիճանը իջնուի է, այնտեղ կենսունակ մնացած ջերմասեր կաթնաթթվային բակտերիանե (Տէօքէ06066ԱՏ

էհօոտօթհաստ,

էհօղտօքհստ) ՏէւճքէՕԵՅՇէ6ոԼսատ

սկսում

ղարդանալ ո կաթնաթթու կուտակել: երե նման դեպբերում րուսական զանգվածը Ճճարուստ : է լինում ածխաջրատներով,ապա կաթնախթու առաջանում է անճրաժեշտ քանակությամբ, որի շնոր4իվ կողմնակի միկրոֆլորայի աճր ճնշվում է հե բավարար որակի սիլոս է ստացվում. ածխաջրատների պակասության դեպքում կաթնաթթվային բակտերիաները թույլ են ղարդանում, կաթնաթթու քիչ է առաջանում ն լուղաթթվաժին այլ բակտերիաների անարգել ու ճամաճավասար զարգացման Հճետնանբքով սիլոսը լինում է ցածր որակի կամ փչացած:

են

ու

ՂՅ

դասընթաց Միկշռբիոլոզիայի

բ) երբ բուսական զանդվածի մեջ ջերմությունը

ն

նրանից մի բիչ բարձի, կաքնաթթվային

ն

«Հասնում

անոպոր

է

55--ի

այլ բակտերիաեն մնում ները ոչնչանում են, կենսունակ Միայնյուղլաթքթվային բակտերիաների ապորները: Հետաղայոսն, բուսական զանգվածի մեջ ջերմությունը 38--345 ն ավելի ցածր աստիճանի իջնելիս, լուղաթթվային բւսկաղորները վերածվում են վեգետատիվ ձների մ անարգել տերիխիաների ղգալի թանակությամբ յուղաթթու են կուտակում: Նման զարգանալով, դեպքերում նույնիսկ աժլաաջրատներովճարուստ բուսական ղանգվածը կարոզ է փչանալ,քանի որ կաթնաթթվային բակտերիաները կենսունակ Ճիշտ է, լուղաքթուն օրգանիզմի վրա վնասակար աղդեցուչեն մնում: թյուն չի դորժում, սակայն նրա անդուր Գոտին Դամի սվատճառովկենդաեն կամ ուտում նիներն այդպիսի սիլոսը չեն ուտում դժկամությամբ: չ գ) երբ բուսական զանգվածի մեջ ջերմաստիճանը բարձրանում ավելի արագ ն խիատ (60" նե բարձր), կաթնաթթվային ն անսպոր այլ բակտերիաների ճետ միասին ոչնչանում նն հան լուղաթթվային բակտեբիաներն ու նրանը երիտասարդ, թույլ ջերմադիմացկուն սպորները» Հասուն կենսունակ մնում են միայն յուղաթթվային բակտերիաների սպորն ները նեխման տարբեր բակտերիաներիսպորները: Ուստի նման դեղ-

քերում, անկա, ածխաջրատներիսվարունակությունիկչսիյոսային ղանդվածը սիչանուի էյ քանի որ թու կուտակող բակտերիաներիճամարյա լբիվ ոչնչանալու ճետնանքով նեխման բակտերիաներըկարողանում են անարդել զործել: Այաղիօով,տաք եղանակիդեպքում որակովսիվոս ստաց վու է, հրբ սիլոսային զանգվածի մեջ ջերմաստիճանը բարձրանում է չափավոր(մինչե 45-50կ)։ ծվ քանի որ չնրմասոիճանին Հճետնելըն այն կանոնավորելը կապված են մեծ դժվարությունների Հետ, ամենուրեք կիրառում են սիլոսացման սառը եղանակը: Տաբ եղանակը որոշ դեսլքեբուժ կիրաովուի է կոպիտ ցողունավոր հ ցածրարժեք բույսեր սիլոսելիս, որովճետն ջերփության ազդեցությամբ բուսական զանգվածը փափկու:է հ ուտելիությունը բարձրանոսի է:

ԱՌԱ ը,0ԲԳ

ՆՅՈՒԹԵՐԻ

ԳՈԻՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՑ

ՏՏԵԿԱՆՔՈՎ

ԱՆԵՆ ԱՆԿԱՆ ՓՈ .

՝

նյութերը կազմում են 10--4500, մնացած մասը ջուր է։ Չոր նյութերը բաղկացած են ազոտային,անաղոտ օրգանականն Ճանբայինտարբեր տեսակի նյութերից, որոնց տոկոսային ձարաբերությունը տտարբծնր բույսերի մոտ տարբեր է: Բույսերի սիլոսացումից չոր նյութերը կրում են խոր փուիոխություններ, որոնցոսիվճռական դեր է խաղում սիլոսելու աճին բուսական զանդվաժի էպի ֆիտային ճարուստ միկրոֆլորան: Ընդ որում յուրաբանչյուր խմբի միկրոօրգանիղմլուրաճատուկ պայմաններում առաջացնում է օր-

Բույսերի չոր

կամ ոչ ցանկալի փխուիոցւսնկալի նյութերի Համապատասխան գանական մեչ միկրոբիոբուսական զանգվածի Հետնեաբարչ սիլոսվող խություն: ն Հնարավորարոցեսներիբնույքը դիոննալը ժամանակին լոգիական են որակով սիլոս ստաանճրաժեշտ միջոցներ ձեռնարկելը խիստ կարնոր նալու Ճամարձ Բուսամ. ժ խաջրատ թյունները: փուվփոթու ների են չոր մենչհ նյլունների մեջ ածժխաջրատները կաղմոււի յան Հլուսվածժքի բաժանում բույսերը 8094-ը Րոտ ածխաջրատների ոլարունակության

ն սպիտակուցածխաջրատային Հարուստ՝ իչժբի՝ածխաջրուոներուվ Ճարուստ իՀարկե, ապխոակուցներով ներով «արուստ՝ սոլիտակուցային:

են

կազմում, դարձյալ զնեիակշիո տոկոս բույսերի ածխաաջրատները նրանք Ճասակայն տվյալ դեռսղլքում«Հաշվիէ ոոնվում ուղիտակուցներով լինելը: րուստ են ե դմոնոսախար աւժիաջրատներն Բուսական՝Հլուսվածքի հ այլն, դիսաոիբոզա զալակտողաչ Դրուկտողայ պլյուկովա, ներ ը՝ ն ը՝ սախարողա, մարոոզաչ լայլտոզա ն այլն, տրի-՞ խարիգնեք ը` տաֆինողա, ստախիողա ն այլն» ոնտրասռախարիդներ Հեւմփիը` քաղանքանյութ-ցելյուլողա, ոլոլիսախարիչժներ հ իսարարի մուկուոլ այլն ցելլուլողա, օոլա դներ ը՝ ոլեկտինային ն այլ նյութեր: են տարբեր Բուլոձրի աժխաջըատներիխմորումից առաջանում ն թքուներ, սոլիրտներ դաղել: ճեշտությավբ խմորում են մոնուսավխար Միկրոօրջանիզմները նան օոլան իսկ դժվարու բը ն դիսախարիդները,ինչոլես դեքստրինը, թյամբ ճիղբոլիվում են լքաղանթանյութը ն պնկտինային նյութերը: նն

ՆՐ

ու

է ճիդրոլիզվոււի, սակայն Հեշտությամբ Մաքուր թաղզանթանյութը

սերի մրեջայն

ուղեկցվումէ դժվար

բույ-

նյութերի: սլեկտինային Ճիդրուիզվող ն

կոչճեմիգելլուլողների Լ Հատկապեսցեմենտող նյութ լեգնինի ասուն Հում Դյուսէ բույսերի շատ է 1իգնինը թաղանթանյութ: վում շրջանում բացակայում (։ Ուստի վաժքներուսի, իսկ պողունավորմուն է «եգրոլիգվում թճաս Պոչտոգկյաբ բումածրի քաղանքանյունը ավելի ճաճախ միկրոօրգանիղմներն Բուսոկան զանզվածիմեջ ճետ

առա-

ճետնյալ իումորումները: Կաթնաթթվային խմորում: Միլոսի ղանդվածի մեջ ածխաջրատների

չացնում

են

տեսակի փորումներից ճիփնականում ցանկալի բոլոր էկաթնաթթվա կաքնաթթուն կենդախմորուժը, որովճետնայդ պրոցեսում առաջացող նու օրղանիզմին ոչ միայն վնաս չի պատճառում, այլն բարելավում/ չ

աղիբքներ|գործուննություն օրգանիզմինյութաղիոխանակությունը»

ն Ճքնեկաթնաթթվի դուրեկան Հուռի շնորճիվ կերերի ուտելիությունը լիությունը բարձրանում են, ճնշվում ( ոչ ցանկալի միկրոօրգանիզմների

ղարդացումըչ ն վերջապես այդ պրոցեսում կորչուի է նյութերի կալորիականության չնչբն՝ 396-ը, իոկ այլ խմորումների ժամանակ կորուստը կազմում է

4040,

կաթնաթթվային խմորում առաջացնում են ճիմնականում կաթնա թթվային բակտերիաները:Սիլոսի զանգվածիմեջ կաթնաթթվային խմորման բակտերիաները բաժանում են երկու խսմբի՝ Ճույոֆերմենտատիվների ն Հետերոֆերմենտատիվների,որոնք իրենց Հերթին լինում են ուպիկաձն ն դնդաձեշ ՞

:

-

լլ

մոֆե ֆերմենտատ ել կաթնաթթվային ային բակտերիաներն աժի կոերիաներն ածխաջրատները խմորում են ճիմնականում կաթնաթթվի. խմորմանը ուղեկցող կողմումո

ւս

քնա

նակի նյութեր առաջանում աննշան Հոմո ֆերմենքանակությամբ: բակտերիաներից 1ոշէլՏ-ը, կաթնաթթվային ՏէծքէՕՇՕՇԸսՏ են

տատիվ

են

Տէօքէօ6օօօստ

Խշկտը,

հտողղօեճոէճոստ ետու շսո-ր կամ Լիճոտօքիլաստ-ր, ՏէւճքԼԾԵոշէճոատքլոոէորաո-ր,

օօ858/6-ք,

7հօոտօեռօէօոսո

ՏԱրօքէՕԵճօէօոստ

Ը

`-ը

այլն:

ն

կաթնաթթվային բակտերիաներն ածխաՀետերոֆերմենոտատիվ խմորում են կաթնաթթվի ն զգալի քանակությամբ քացախաջրատները Թթվի, էթիլ սպիրտիչ ածխաթթու գազի ն այլ նյութերի: Դրանցիցեն՝

Թ6էՁԸՕԸՇԸԱՏ

8Թ6էՅՇՕՇՇստ ԵՕՆ1Տ-ր,Թճէ2ԵՃԸԼ6ոԼատ ԽԼՇՄճ-ը,

8-ՅԵԼՈՕՏՅԸՇԲԱՏ-ը,

Ցօէճեճօէթոստ 1օոջաո-ը ն այլն: Ոչ տիպիկ կաթնաթթվային խմորում 86/0ց6Ո6Տ ն այլ բակտերիաներ: առաջացնումէն նան

601, ԹՅՇԼ.

Թճ6Լ.

|ա6էլՏ

Սիլոսի մեջ ցանկալի է Հոմոֆերմենտատիվ կամ իսկականկաթնաթթվային բակտերիաներիկենսադործժունկությունը,որովճետն այդպիսի ճուտ է ունենում, միայն լավ ճամ այլե նյութերի կալորիասիլոսը

ոչ

ող

կանության կորուստ քիչ է լինում: Ցուղաթթվային խմոբում: Յուղաթթվայինխմորում առաջացնում են չատ միկրոօրգանիզմներ, սակայն ավելի տիպիկ ներկալացուցիչներնեն Տճշհրօեմ Ա ՄԱՇԸատ-ր:նրանք ՀաօԵճԸէ-ր

Բշ.

ն

ցղռոսլԹեռօօ

խիստ անանրոր, ապորավորվածվիճակում իլիկանման ցուպիկներ են. է, չավիավորը՝ աճի Համարջերմասոիխիճանի նվաղադույնսաճմանը8--10՞-ն 30--35՝"-ը, առավելագույնը`45-ը, իսկ առանձին ներկայացուցիչննրինը կամ թերմոֆիլ աձաակներինը՝70-ը: Սոլորներըէոացենլուն դիմանում հն մի բանի ժա:

Ցուղաթթվաւյին բակտերիաները մոնուախարիդենրը, դիսախարիղ-

ները ն օսլան խմորում են լուղաթթվի, ոքոք քանակությամբ քացախաԹթվի, պրուլիոնաթթվի, մրջնաթթվի ն այլ թթուների, սպիրտների» ացետոնին ջրածնիու ածխաթթու գազերի: նրանք նույնիեկկաթնաթթուն վերածում են յուղաթթվի, կարողանումեն խմորել պեկտինալիննլութերը ն

քայքուլել սպիտակուցներ:

նյութիհանովի

Խմորման ճիմնական աննդարժեքըբավարար է, ռակայն անդուր ճոտի պատճառով կենդանիները նույնիսկ թաղցած ժամանակ դժկամությամբ են ուտում: սիլոսի մեջ լուղաթթվային Ուատի խմորումը ցանկալի հրնույթ չէ, այն նկատվում կերերըսխալ սիլոսելիս: Ց նաԱ նե ն ն դան Ժ վրա լինու նում են Աայի ն Բազանրիաուըը Քուասվան դանգվաժի Քիչ (1 գ-ում 10--100 բջիջ), իսկ «ողի մեջ շատ. ուստի սիլոսվող զանգ3 հաք Ժէ «ոջ ն է Հողոտ 1 լինի։ 1 Գ փչացած աիլոս չպոտք Գո սի վածք պիլոսի թթ քվայի լուղաք փչացած բակտերիաներիթիվը կարող է ճասնել միլիոնների կենդանիներինալդպիսի սիլոսով կերակրելը վտանգավոր է ճատկապես ռլանրադործու, ան Համար: "ՔԲուցախաթթվային խմուում: խմռրումմառաջացՔացախաթթվային են սովորաբար թացախաթթվային բակտերիաները, որոնք աերոբ նում միկրոբներ են ն անրոբ պայմաններում դինու սպիրտը վերածում են քացախի: Անահրոբ պայմաններում գլլուկողա պարունակող միջավայրում նրանք կարողանում են աճել, սակայն այղ դեպքում ածխաջրատը վերածում են էթիլ սպիրտի ն ածխաթթու գազի: Հետնաբար,սիլոսի մեջ նրանց կննքագործունեության ճամար պայմաններ չկան: Ճիշտ է սիլոսի մեջ որոշ քանակությամբ քացախաթթու միշտ լինում է, բայց այն առաջացնում են ոչ թե քացախաթթվային, այլ կաքնաթթվալին բակտերիան Թօէճ5ճԸէծւստ ները, Հատկապես ԹՇԼԵՅԸՕԸԸստ ցեղին ն ԸՇՕ1-Յ60թ6ոծ

է

ու

,

խմբին պատկանողները: Տիպիկ կաթնաթթվային բակահրիաները խմորելով պենտոզները» նույնպես որոշ քանակությամբ քացախաթթու են առաջացնում: Դրանով քանակությամբ քացախաթյքուն սիլոսի |

է բացատրվում այն, է,

որ

որոշ

մասն անքակտելի

|

Սիլոսի մեջ քացախաթթուն զգալի է դառնում, երբ այն օդից վատ է մեկուսացվում: նման դեպքերում քացախաթթու առաջացնում են ատիպիկ կաթնաթթվային թակահրիաները ն նույնիսկ քացախաթթվային բակտերիաները:Սովորաբարքացախաթթու շատ է լինում սիլոսի մակեընսային շերտերում: մեջ կուտակվող քացախալքուն օրգանիզմիվրա վնասակար Միլոսի չի ազդում, գնո ավելին, բարելավում է նյութափոխանակությունըչ բայց իր կալորիականությամբ զիջում է կաթնաթթվին։ Դրա Համար նրա Ճճավելյալ քանակը ցանկալի չէ: Սպիրտային խմոբում: Սիլոսի մեջ սպիրտային խմորում առաջացն ՛ՈՅղս1ո ձն ճիմնականումՏոԸՇԻՅՈԾ նում ցեղերի շաքարասնկերը: Նրանք ածխայրատներըտրոճում են էթիլ սպիրտի: Բացիդրանից որոչ. քանակությամբ սպիրտ առաջացնումեն նան կաթնաթթվային բակտերիաների մի քանի տեսակները, աղիքային ցուպիկները ն այլ բակտերիաներ:

Ո Ը6Տ

Լու

է94.

Ուստի նույնիսկ որակով սիլոսի մեջ միշտ որոշ քանակությամբ (0,1--0,320) ոպիրտ է լինում: Պեւոքէ նշել, որ սիլոսի մէնջշաքարասնկերիթույլ կենսադորժունեությունը ցանկալի երնովքթ է, որովճետնսոլիրտի ճետ միասին առաջանում են նան ախորժաբեր բուրավետ նյութեր։ Սիլոսի մեջ շաքարասնկերի բուռն ղարդանալու դեպքում կարող է մինչե 150 սպիրտ կուտակվել: Այդ երնույթը ցանկալի չէ, քանի որ ծախսվում են կաթնաթթվի առաջացման ճամար ճումք ճանդիսացողածխաջրատները:Դա Հատկապես պանկալիչէ աժխաջրատներովաղքատ բույսնը սիլոսելիս,. Այդպիսի սիէ ցածր որակ: լոռըբունենում Չնայաժթթու միջավայրըշաքարաանկիվրա բացասաբար չի աղդում, ընդճակառակը,նրանց աճին նպաստում է, ե չնոյյաժ նրանը լավ այլ ու հն աճում աղիրո առաջացնումանանրոբ պայմաններում, իսկ կաթնաթթվային բակտերիաներնէլ նրանց ճամար անտագոնիստներչենյ, այնուամենայնիվ սիլոսի մեջ նրանք թույլ են աճոսի: Այղ ճարցըվերջնականապես չի լուժված: Որոշ ճետաղոտողներայդ երնույթը բացատրում են սիլոսի թթու միջավայրի օքոիդա-վերականգնմանցածրի պոտենցիալով: Այդ մասին է վկայում այն փաստը, որ սիլոսը որքան արագ է թթվեցվում, շաքարասնկերիզարդացումն այնքան թուլանում է: 1 գ լավորակ սիլոսը պարունակումէ բակտերիաներից1000 անդամ քիչ շաքարասնկեր: Նույնիսկ շաքարի նպաստավոր պայմաններում շաքարասնկերիթիվր 1 Գ սիլոսում 1--4 միլիոնից չի անցնում, իսկ մի թանի օրից Ճետո նվաղում է կ Հասնում մի քանի «ճաղարի: Սպիտակուցների փոփոխություննեւը: Բույսերի մեջ սպիտակուցները ն ընդչանրապես ազհտային նյութերը քիչ են: Սակայնայդ չնչին քանակությամբ սպիտակուցները կենդանու օրգանիզմի ճամար ունեն կառուցողականնշանակություն: Նրանց չճաշվին կառուցվում են ճյուսվածքները հ օրգանները, նրանցից ձնավորվում են կաթի, բրդի ն ձվի սալիտակուցները:Դրա ճամար սիլոսի մեջ բույսերի սպիտակուցային նյութերի պաչճպանումը զործնական խոշոր նշանակություն ունի: Պետք է նշել, որ բույսերի սպիտակույների մարսելիության գործակիցըցածը է: ԲույսերըՀնձված վիճակում 24--36 ժամ թողնելիս, այսինքն՝ մաճանալիս, նրանց ֆերմենտների գործունեության բնույթը փոխվում է` սինթեզի փոխարեն դերակշռություն են ստանում տարրալուծման ւլրոցեսները ն առաջանում են ամինոթյթուներ. այսպես, 200---250:20-ով ավելանում է լիզինի, 50--10090-ով տրիպտոֆանին այլ ամինոթթուկորուստ ների քանակը: Այսսիսով, Ճնձվաժբույսերի մեջ սպիտակուցների Ընդճակառակը, ցածիարժեր սպիտակուցներիցբիոտեղի չի ունենում: լոգիապես արժեքավոր ամինոթթուներ են առաջանում: ԻԳ.

Ա

:

`

`

Սիլոսի մնջ բույսերի սպիտակուցներիկորուստ կամ նրա մարսելիու թյան գորժակցի բիոլոգիականարժեքինվազում նույնոլես չի նկատու

վուր: ավելին, անահրոր պայմաններում բույսերի պրոտեոլիտիկ ֆերմենտների ազդեցությամբ սպիտակուցները մասնակի ճեղբվում են նկ բիոլոդիապես արժեքավոր ամինոթթուներ են առաջանում: Պրուոնոլի տիկֆերմենտներ են պարունակում նան կաթնաթթվային բակտերիաները,անսպոր ու ապորակիր, աերոբ ու անանրոբ տարբեր տեսակի նեխման բակտերիաները ն բորբոռասնկերը: կաթնաթթվային բակտերիաներիսպրոտեոլիտիկֆերմենաները ղպանիրների ճասունացման պրոցեսում խոշոր ն վճռական դեր են խաղում, իո սիլոսի մեչ ոչ մի նշանակություն չունեն, որովճետե ախլոսիթթու միջավայրում չեղոջանում են: Նրանց ֆերփենատները չեն դորժում5-- 5,5-ից ցածր քէԼուր Նեխման բակտերիաները սովորաբար ապիտակուցներըքայքայում են մինչն ամիակի։ Սակայն սիլոսի թթու միջավայրում (ՔՒԼր4,4-ից ցածր) նրանք չեն գործում, կարողանում են զարգանալն սպիտակուցները քայքայել միայն սիլոսը դանդաղթթվելիս: Նման դեպքերում սւղիէ 4010-ի: տակուցների կորուստը ճասնում նույնսլես Բորբուասնկերը ընդունակ են սպիտակուցների խոր Տովխոխություններ առաջացնելու ն նույնիակ թունավոր նյութեր կուտա(ելու ող թունավորում առաջացնելու: նրանթ չեն վախենում թթուներից ն Խույնիսկ թթուներն օգտադործում հն որաես աննդանյութ։ Սակայն բորբուաանկերըանհրոբմիկրոօրգանիզմներեն ն ռիլոսի անաերոբ միջավայրուի չեն զարգանուսի: Այսպիսով, ճիշտ պատրաստված սիլոսի մեջ պրոտեոլիտիկ միկրոօրգանիզմներ չեն զարգանում ե սպիտակուցներիկորուստ չի լինոսհ, իսկ բույսերի ֆերմենտների առաջացրաժ փուվփոխություններըցանկալի երնույթ են: Դեւ

"

Վի»ոամինճերի փոփոխությունները: Վիտամինները օրգանիզմի ֆիղիոլոդիական կարնոր պրոցեսները կարգավորող նյութեր են: Նրանց /լակասությունիի առաջանում են մի շարբ ապեցիֆիկ ճիվանդություններ, նվազում է արտադրողների սեռական ակտիվությունը, թուլանում չ էզերի բեղմնավորման ունակությունը, արգանդում պտուղը թույլ ն ուշ է զարգանում, լինում են վիժումներ, պակասում է մթերատվությունը ն այլ ախտաբանական երնույթներ: Վիտամինները կարնոր նյութեր են նան միկրոօրդանիզմների աճի Պամար: Այսպես, օրինակ, կաթնաթթվային բակտերիաները լավ զարգանում են ոխբոֆյլավինիներկայությամբ, որոնք էլ իրենց Ճերթին ճումքը են Ճարոտացնում վիտամին Թլ-ով: կաթնաթթվային բակտերիանե

ԾՅՇԼ. ՇՅՏ6/-է

զարգանում է, երբ միջավայրում կա վիտամին 8լ, 8օէո199

ԵՅՇԼՇուսող

Ճ251Ո0ՏՅՇՇԱՏ-ը՝ձրբ կա պանտոտենայինթթու,

122է15-բ՝երբ կա նիկոտինային Թթվի ամիդ ն այլն:

ԱՂՑԱՆԻ

կանաչբույսերի զարունակումեն

ՆԽ8,Ը, բոլոր վիտամինները՝

Օն

՛հօլըոժ-

Ազցուսա

մինչն Ճիմա Հայտնի Համարյա

Սիլոսի մեչ ավելի ճաճախպատաճողմիկոոօոգանիզմճերի տարբերխմբեոբի անը ճնշող քՒԷի մոտավո՞սաճմածը

այլն:Բուսական զանգվածը ռիլո-

ռելիսվիտամիններըՀամարյա չեն փուիոխվում: »յութր Ճարուստ Սիլուխ ն Ը վիտամիններով, է լինում 1, իսկ չոր նյութերը՝ Ծլ վիտամինով:

Առավելա-

Կվագագոյի

հազտնրիալի անունը

գույն

Ուստի սիլոսաճյութը երբեբ չի կարելի թավիել:

Հանճային ճյութեւի փոփոխությունները: կանաչ բույսերը ռխլոսելիս միկրոօրդգանիզմները նրանցանօրդանականմիացությունները վերածում նն օրգանականմիացությունների, որոնք օրգանիզմում լավ են Ֆույնի

փոփոխությունը:

Հ

առւն

է

դարչնագույն որը է քլորոֆիլիցմադնեզիումի մոլեկուլը: ռոլայմանավորված հրանդ, Ճեղբվելիսֆես ֆիտինիւու ջ աց միաիբ ս ախլոսը ունենում

ՍԻԼՈՍԻ ՄԵՋ ԿԱԹՆԱԹԹՎԱՅԻՆ ԲԱԿՏԵՐԻԱՆԵՐԻ

՝

ՆՊԱՍՏՈՂ ԳՈՐԾՈՆՆԵՐԸ

ԶԱՐԳԱՑՄԱՆԸ

Ծծլխաջոա»նեի պառունակությունը: Սիլուացված կանաչ զանգվածըպլաճածոյացնող Հիմնական նյութըկաթնաթթվային խմորման շաքարների խմորումից ժամանակ առաջացող է, Ուրեմն կաքնաթթուն

բուսական կաթնա

որքան ճարուստ ինի ածխաջրաոներով, զանդվածր այնքան

թթվային

խմորումը բուռն արագ կընթանա, ԻՒԼը արադ կիջնի, կողմնակի ոչ ցանկալի միկրոֆլորայի զարգացման փուլը կարճատն նի ն բարձրորակ սիլոս կառացվի: եվ ընգ ղանդգվածր նի աղքատ մ նե վերածվում բույսեր սիլոսնելիսբուսական կ զանգվածը վերածվու է աղբանման դանզվածի: որակուվ սիլոս ուտացվում Այսոիսով, է միայն աժխաջրատներով Հարու բույահր սիլոսելիս։ Պետք է նշել, որ որոշ դեպքերում պաճանջվողքանակությամբ ածխաչջչրատ պլարունակողբույսերը սիլոսելիս դարձյալ իչանում են: Ուսումու

կլի-

նեխման բակտերիաներ Յ610Ք6Ո6Տ խումբ Ցուղաթթվային բակտերիաներ

ան

ջ

ու

աձե

Շաքարասնկեր Բորբոսասնկեր

բանտերիանե ԾԱՐ

ծ,ծ 8,0

ՇՕ-

4,5

4,5 8,0

|

8,0

2,0

3,0 1,0

9,0

Սիլոսի դանդաղ ճասունացումըցանկալի երեույթ չէ, քանի որ կողմնակի միկրոֆլորայի զարգացման փուլը դառնում է տնական ն սիլոսը: նյութեր հն առաջանում: Հետնաբար բույսերը սիլոսելի տ արժեբրաղրկող ետք է նկատի ունենալ ոչ միայն նրանց մեջ դտնվող շաքարի քանակությունը, այլե նրանց բուֆերայինՃատկությունը: բույսեր պարունակում են տարբեր շ"Քաբն ներ բուֆերային նյութեր: Այչ պատճառով քԷԼը մի դմաքում 42-ի փակմի այլ դեպթոար 24 1 ավելի ջատ դարու է իջնել, բնդունքնք 0.ծ:8, կաթնաթթու առաջանալիս: Հասկանալի է, որ շատ կաթնաթթվի ճամար

Տարբեր

քանակությամբ

Հակառակը, ածժխաջրատներից կպաճան նրան ճանդիսացող մեժ ճումք քանակությամբ ածխաջրաւո։ դիսացող ջր խվու Այստեղից էլ առաջ է եկել շաքարի նվազագույն չափի (մինիմումի) տե-

նասիրություններըցույց են տվել, որ նման երնույթ նկատվում է բուֆերային նյութերով, այսինքն՝ սպիտակուցներովն ճանթալին աղէրով Հաբուստ բույսեր սխլոսելիս։ Բուֆերայիննյութերը չեզոքացնում են ջացող կաթնաթքթուն ն բէ դանդաղ է իչնում կամ նույնիսկ չի Հասնում կողմնակի միկրոֆլորայի աճը կասեցնող անտճրաժեշտ սատմանի: Կողմնակի ցանկալի միկրոֆլորայի աճը լրիվ ճնշվում է, երբ սիլոսացված զանգվածի մեչ քԷԼը իջնում է 4,5 4,2-ի: Այդպիսի սիլոսր ճամարվում է պայմանական ճասունացաժ: Թույլ բուֆերականություն ունեցող բույսերիը աառր եղանակով պատրաստված սիլոսը պայմանականՃասունացմանՀասնում է 2.3 օրում, իսկ մեծ բուֆերականություն ունեցող բույսերից պատրաստվածը՝6---8 օրում ն ավելիուշ» առա-

ոչ

առվորաբար:

չ

ը

Ք

Ք

յամբ

սությունը, որի ճամաձայն յուրաքանչյուր բույս կամ բույսերի խառնուրդ սիլոսելիս նախօրոք պետք է գիտենալ նրանցից յուրաքանչյուրի մեջ շաքարի փաստացի քանակի ն պաճանչջվողնվաղզադգուլն չափը: Շաքարինվազագույնչափ է կոչվում բույսերի մեջ նրա այն ամենաքիչ քանակությունը, որի խմորումից առաչացող կաթնաթթուն բուՀետո նյութերը սիլոսացված զանգվածի մեջ ֆերային չեղոքացնելուց է թԷԼը իջեցնում 4,3.42-ի: Ռրակով սիլոս է ստացվում, երբ բույսերի մեչ շաքարի փաստացի ավելի է կամ նրան ճապատար, տանակը Ճաստատված խվազագույնից ն, ընդճակառակը, ցածրորակկամ սիչացածսիլոս է ստացվում, երբ շաքարի փաստացի բանակը ճաստատված նվազագույնից պակաս է: են ճետնյալ կեր: հաթՇաքարի նվաղագույն չափը սաշմանում նաթթվային խմորման տեսական ճավասարության Համաձայն խմորվող շաքարի քանակը լրիվ Համապատասխանում է առաջացող կաթնաԹթվի բանակին, այսինքն՝ 1 մաս շաբարից առաջանում է 1 մաս կաթնա201

Շաքարինվազագույնը1,7 գուծակցովբազմապատկած

քրու: Հետնարբար՝բույսերինմուշների ք1ԼԼր 4,2-ի իջեցնելու ՀամարԼ

տար պաճանջԺախսվողանջուր կաթնաթթվի քանակը պետք է որ ցուց անջուր կաթնաթթու, ծախսվում եթե է 0րինակ՝ քանակը: վող շաքարի բույսնրը սլնոք է պարունակեն360 աժրաջրատ: Սակայնուսումնաապա աբրություններըցույց են տվել, որ այդ դրուլթը սիլոսի ճամար ճիշտ չէ, ճասնում քանի որ շաքարների խմորումից կաթնաթթվի ելքը երբեք չի

քացախաթթու աւաջանոււի 70006-ի:միլոսիւինջ շաքարներից ե այլ ն այլ դաղ ածխաթթու նյութեր:Բացիդրանից, թթուներ, ուղիրտ։ մասն ժամանակ: է շնչառության էլ ծախսվում բույսերի որոշ շաքարների են

նան

կաթնաթթվի ե քացախաթթվի թանակը չի անցնում 6002-ից: Ուստի 1 մաս կաթնաթթու առաջանալու պուլորաբար Հետնաբար ճամար կծախսվի ոչ թն 1 մաս, այլ մոտ 1,7 մաս շաքար: ծառայող պաճմանելիսցուցանիչ չափը նվաղադուլն բույսերիշաքարի ,7 է գործակցով: բազմապատկել ծախսվածթթվի քանակը պետք Գետբ է նշել, որ առանձին դեպքերում շաքարի փաստացիքանակի է Դա ն շաքարի նվազագույն չափի միջն տարբհրությունը զզալի մեծ նհ բուֆերային նյութերի բացատրվումէ բույսերի մեջ ածխաջրատների խիստ տարբերությամբ: Վերջինիվրա ազդում են բույճարարբերության ռի տեսակը, .ասակըչ կառուցվածքը, պարարտացումը, աշխարձադգրաջրալույծ ածխաջրատներըսովորաբար Այսպես, կան ն այլ դործոնները: Շաքարներից

ավելի

շատ

են

առաջացող

Լ ցողունների, Քան կոթունների են

տերեների ւիեջ ն, ընդոատերնների, բան ցողուննե-

կառակը, ազոտային նյութերը ավելի շատ են նան ցողունների ճի եջ: Բացի դրսնից։ազոտային նյութերը շատ մասերի քան ս տորին, վերին ժառերի՝ մասերում, իսկ վերին, քան ստորին

ւիեջ: տերնների

'

Խոնավու- | Փաստացի| նվազագույն

են

դժվար սիլոսացվողե խմբի` հեջտ սիլոսացվող,

չսիլոսացվող:

բույսերի շաքարի փաստացի քանակը, կաթնաՀեշտ սիլոսացվող մեժ է սլաճանջվող շաքարի Թթղլիելբը 6000 Ճաշվելիս, Ճավապարկամ են՝ նվազագույն չափից: Այդպիսի բույսերից 1,

քՒԷ|-ըորոշում

հն

էլեկտրոմծտրիկեղանակով: Մանրացված ն ճավանգում տրորված

մինկաթնաթթվի նորմալ լուժույթ բաժակի մեջն ավելացնում բույսերից գ (ցնում 20--30 մնալուց այնուչետն 4,2-ի, բոպն Հավասարվի էղանակով քէԼ-ը չե էլեկտրոմետրիկ ուղղում: 2եւտոՔՒԼը նորից են ոտուզում նե վերջնականապես

են

3.28

4,291

|

185--2,64

62,5

Դետնախնձոր

02-ով ՞

5,68--2,24

1,4--3,59

0,81--122 0,47

2,81

0,279 | |

0,66--1,15

1132--3,09

1,01

|

0,7--1,97

2,81--4,98

Հեշտ սիլոսացվողբույսերից են նան կերի սորգոն,կանաչ վարսակը, արնածաղիկը(ծաղկման նե մոմային ճասունության չրջանոսմ), սիսնոր, սեղանի ն կերի ճակնդեղի, սեղանի ն կերի գազարի, շաղգամի, զետնա-

խնձորի փրերը

այլն: ռսիլուսացվող բույսերի շաքարի փաստացի քանակը նաթնաթթվի ելբը 6070 ճաշվելիս պակասէ պաճանջվողշաքարի նվաղադույնից, սակայն կաթնաթթվի ելբը 90- 10096ՃճաշվելիսՃավասարկամ մի քիչ ավելի է նրանից: Դժվար սիլոսացվող բուսերից են՝ ն

Դժվար

Շաքաշինվազագույնը1,7 գուծձակցովբազմապատկած

ճաճճային բույսերը,

սլես նակ փրերը ե այլ բույսեր: դարի, գետնախնձորի նյութերով կարող են ճարուստ լինել, բայց Բույսերըբուֆերային խիստ շաքարայնության չնորչիվ շաքարի փաստացի քանակը կարող է նվազագույնինչզիջել: բույսերը բաժանում են 8 Ըստ շաքարի նվաղագույնչափի բոլոր

253--38

ների կաղամբ

5.

6.

Ամելցունը

յ

26--80

նգիպտացորեն Զմնրուկ 8. Դդում 4. Սեղանիկաղամբ ե.

5.

չասիը

գՀ-ով գգ-ով

օծ-ով

ենդգավարունդիչ կարտոֆիլի, տերնեները, եղինջիե արնածաղկի

Հանքային նյութերով միշտ ճարոատ

Քանակը

թյունը

Խռնավու- Փաստացի թյունը

Չ0-ով

մն

2. 3. 4. Տ. 5. -.

Սպիտակիչառվույտ (աճի տարբեր չրչաններում) Դեղին իչառվույտ Թելուկ կարտոֆիլի փրեթ Վիկ Կորեկ (ճապոնական)

:

`

օը-ով

չասիր

0-ով

Պակասը օ0-ով

0,7--0,24

0,28--1,89

0,61--0,98

083-142

1,20--1,24

0,25--0.44

1,55--1,92

0,35--0,68

1,5--1,77

Նվաղադույն

ժ,31--0,56

26-28 `

քանակը

2,20--2,51 134--1,592 108--1,83

26--77 25--77

նրեքնուկններ

լ

1.03

0,53

1,74

0,3--0,44 0,34

0,42

Շաքառինվազագույնը 1 գործակցովբազմապատկած

Խոնավու- Փաստացի| նվազագույն թյունը քանակը չափը

"8-ով

1. 2. 3. 4. Տ.

7.

70-"Վ

"0-ով

'

Ազելցուկը

օ0-ով

76-77 1,5--1727 1,3--1,480,2--0,25 25. 1,03 0,93-0,29 | 0,1-0,24

Սպիտակ իչառվույտներ Դեղին բշառվուլտ նրեքնուկներ Թելուկ Կարտոֆիլի փրեր Վիկ

26--80

0,28--1,39

|

0,64--1.08

|

0,14--0,29

0,61--0,98

0,48--0,80

1,20--1,24

|

0,13--0,15

|

0,53

շ

1.32

Դապոնական կորեկ

|

0,51

0,91--1713

|

0,02

0,29--0,11

0,3

Զսիլոսացվող բույսեռիշաքարի փիաստացի բանակը շաքարի նվազագույնից պակաս է, ինչոլես կաթնաթթվի ելքը 6000, այնպես էլ Ջ0--10000 Հաշվելիս։ Չաիլոտացվող բույանրից են՝ Շաքարայիննվազագույնը 1 գոոծակցովբազմապատկած

ո-ով

1.

2.

8.

,

Տ.

Եղինչ Ասիականառվուլտնձր (ժինչն ծաղկելը ն լրիվ ծաղկաժ) Մատուտակ (կոկոնած ե

|

աող

ծաղկելը)

|

սկզբում)

բույսերից Ջաիլոսացվող

շ2.75

|

125--ՈՅԼ

|

0,66--0,13

029-112

| 1,06-758

|

0,72--0,41

|

|

5,26--42,79

0,82--1136

|

օե-ով

1,09--1,18

0,40--0,27

րիչ

Ավազայինվարսակ (Գաղկման

օծ-ով

76-27

ու

աքիՄոոաագոան Դազառբ 70-ով

Կա

0,38

|

8,66--8,56

150-140

0,21

|

088--0,04 0,32

սեխի, ձժերուկի, պոմիդորի, դդումի, կարմրա-կանաչ կարտոֆիլի փրերը: լրիվ ժաղկաժ եղեգը, թելուկըչ չրիվ ծաղկած անանուխը, ճավակորեկը ն այլն: Դժվար սիլոսացվող բույանրը միայնակ կամ ժիժլանց խառնուրդով չի նարելի սիլոսել։ նրանը պետք է խառնել շաքարով Ճարուսո կափ Ճե:տությամբ շաքարացվող նյութեր մաթ, եփված կարտոֆիլ, վարսակի ն այլն, այն ճաշվով, որպեսզի շաքարի փաստացի ալյուր քանակը 1,7

են

նան

գործակցով բազմապատկելիս ճավասար կամ մեժ լինի նվազագույնից: Ավելի լավ է ճեշտ սիլոսացվող բույսեր խառնել, որովճետն նման դեպքերում նվազում է նան բուֆերայնությունը, արագանուի է կաթնաթթվային խմորումը, նեխման բակտերիաների կենսագործունեությունը շուտ է կանխվում ն սպիտակուցների կորուստ քիչ է լինում: Բացի դրանից» չսիլոսացվող ն դժվար սիլոսացվող բույսեր սիլոսելիս ճանձնարարվոււի է ավելացնել կաթնաթթվային բակտերիաների մաքուր կուլտուրա, որը արագացնումէ կաթնաթթվային խմորումը ն կաթնաթթվի ելքը: Խոճավության ազգեցությունը: Սիլոսվող բուսական զանգվածը 20--2500 խոնավություն պետք է ունենա: Դրանից բարձր կաի պածր է անդրադառնում կաթնաթթվային խմորխոնավությունը բացասաբար ման, Հետնաբար ն սիլոսի որակի վրա: Քիչ խոնավություն ունեցող բուսական զանգվածըբորբոսնելու ճակում ունի, որովճետն լավ չի մամլվում ե բույսերի միջտարաժությունում օդ է մնում: խոնավությունը բարձր լինելիս շաքարի տոկոսը նվաղում է ն կաթնաթթու քիչ է առաջանում, բացի դրանից, սննդանյութերը ն շաքարը իջնում են շտեմարանիճատակըչ բուսական ճիմնական զանգվածըաղքատանում է կաթնաթթվի առաջացւան ճամար ճումբ ճանդիսացող շաքարներիըց,բիչ կաքնաթթու է առաէ լուղլաթթվային ոչ ցանկալի այլ ջանում ն մեծանում միկրոօրգանիզմների զարգանալու Հնարավորությունը: Ուստի ճանձնարարվում է քիչ խոնավություն ունեցող բուսական զանգվածր թրջել, իսկ բարձր խոնավություն ունեցողին ճարդ ավելացնել: Բույսեւի մաճոշացնելը: Կաթնաթթվային բակտերիաները զարգանում են բույսերի «յութի ճաշվին, որը շատ մանէ անջատվում բույսերը բացնելիս: Ուստի բուլսերի մանրացնելը նպաստում է կաթնաթթվային պրոցեսի արագ ընթացքին ն սիլոսի արագ ճասունացմանը: Փորձերը են տվել, որ վարսակը Հուրանավորման չրջանում 0,5 սմ երկարուցույց թյամբ մանրացնելիս ն սիլոսելիս բէ1-ը 4,3 է իջել երրորդ օրի, իսկ չմանրացնելու դեւղբում՝ ՉԱ-րդ օրը: Այնուճետե, բուսական ղանգվածժ մանրացնելիս անջատվող մեծ քանակությամբ յութր լցնում է բույէ մղվում ն անաերոբ պայման սերի փիջտարածությունները, օդր դուրս ներ են ստեղծվում կաթնաթթվային բակտերիաների բուռն զարգացման

25--ում

Բա

կանն

ճաժար:

անից,

ԱՄ րանց չիջների շնչառո

մանրացված

ւ

բույսերբ

անանհրո

այմաններոււր

ո

ճետնանքով առաջացածսննդանյութերի կորուստը: Վերջաղետ,մանրացվաժ բույսերը լմվ են մամլվում, շտեմարանումմեծ քանակությամբ են տեղավորվում ն ճեշտությամբ են այնտեղից ճանվում: Հաստ ն ճյութալի ցողուններ ունեցող բույսերը՝ արնաժաղիկ, եգիսղն այլն, մանրացնում են 1--Չ սմ տացորեն, գետնախնձոր հրկարությամբ խսկ մարգառետնային ե անտառային խոտաբույսերը, երեքնուկը, առ205

Է Նման դմալքնրում դեպքերուՒ խնայվում խն ն լոոլիա: ման ճի ւ/ է կաթնաթթվի առաջացման Համար ռումք Ճանդիսացողշաքարների քիչ Շարարներով ճարուստ բույսեր սիլուելիս արդյունքների տարբերությունը ծախսերը չի

կանաչ տարեկանը, վարսակը, բոշխը, վիկվարսակավուրոը, լյուինը, յին, լոբազգլթ-ճացազգին այլ խառնուրդները, ինչպես նան արմատաբանջարանոլային կուլտուրաները՝ 0,5 սմ ձրկարությամբ:

նման

Բոակը

ալտուղներն Օդի ազղեցությունը: ու

նարքնարքթվային բակտերիաները լավ գորեն ծում թքվածնաղուրկ միջավայրում:նդի ներկայությամբ կախքնաԹրվային սլրոցեսը ն թվի կոււոակուժը զդալինվաղումեն, կողմնակի միկրոֆլորայի զարգացման փուլը երկարում ն սննդանյութերի կորուստը մեժանում է: Բացի դրանից, օղի նպաստում է բորբոսասնկերիաճին: թթուների նկատմամբ ղղայուն չեն, դեռ աղելին, Բորբոստաանկերը

բույսեր

բոլոր

որ

կբրվելիս (Ըն ճաճալս թունավորվում

լով,

կաթնաթթվային պրոցեսը Ճենց սկզբից խթանելու ն դրա շնորճիվ ոչ ցանկալի միկրոբիոլոդիական պրոցեսներն ու նյութերի կորուստը կանխելու նպատակով: Պետթ է նշել, որ գոճացուատացվում են ածխաջրատներով աղքատ բույսեր սից են

է, արդյունքներ

խառնելով:

Ք

չու

6`

դ

.

կաթնաթթվային բակտերիաներ: կաթնաթթվային

ճոմո

պետք ճաշվի առնել Բազուրիաների փատարձլի Արարա

ընտրություն

Արարայի

ա

`

է

նան

ՀՄԱԻարի ա. ո (ոբորատորիաներում: Միվրոբիոլոզիակաոր . րանն ուղարկուա աո

55`

կուլտուրա ավելացնում

ազխաջրատոնրով կաք Հ1ի կայնագործությա են

Ցեմատբնանի ազդեցությունը: կաթնաթթվային բակտերիա-

Սիլոսացվող ղանդվածին կաթնաթթվային բակտերիաների մաքուր

նյութեր ավելացն

ճՃարուաւո հոմո

ՐԸ

էն:

ԿերԱրնի ՀԱՔՈՒՒ

ԿՈՒԼՏՈՒՐԱՆՍԿԻ

լրացնել կամ շաքարային

կամ

Հրագործ վո Բագոն ների Հարու բն ԱԻ արվոիոյին Աոորտութա ւ տո, խորու ր աան րէ պատճառով աԼ Խորթ թոււմքին ճատուկ որոլես ֆերմենտատիվ

կենդանիները բորբոսնած սիլոսով կերա-

" ՍԻԼՈՍ

,

անտե-

ճարցը

տ5իմնականու ղոգ դան, որոնցով ճարուստ բույսերը» չ մերան առաջարկվում է օդտագորժիլ բուսակա

նան

դրանորվում է 4--8-ից ների կենսագարժունեությունի մինչն 50հոություն ջերմության պայմաններում, մավայն չափավոր չերմությունը 40«-ն է: 25-ից ցածր ջերմության պայմաններում նրանց կենսագործունհությունը դանդաղում ն դադարում է, իսկ 55`-ից բարձր չնրմությունը նրանց ոչնչացնում է: ատի ամեն կերպ սլեսք է ձղաել, որոլեսղի չանցնեն չաԽիլոսացվող ղանգվածի մեջ չերմության տատանումները փավորի սաճմաններից, իսկ շտեմարանը չենքարկվի կլիմայական փոների: փոխություններ

երբ

պետք է ռել:նրա պակասը

Բորբոսաանկերը քայքայում ուիտակուցները: Ռրոշ բորբոատանկեր՝Տեռշհլօեօէոլտ 21Լէ6րոճոտ-ը,Թօուշմիատ քճսշսո-ր, ՃտքօքՔստ Ըռոմամստ-ր,Ք իլտօքստ ՈԼՋՈՇՁոտր ն այլն, կարող են առաջացնել է պատճառը,

ք

բոլոր

անբակտերիաների աճի Համար:

այդ

կիրառ

ը

ղա

տո-

թույներ.

ժածկում:

կուլտուրաներ

րԲութորային դժվար ախիլոսացվող ուքորով սիլոս ԲԱՆ կաՀարուստ, մոշ Մ Եր մզի աթար սիլոս իաարատոլիա» ոռ «լրոացվող դեպքերում, աա մ կաթ Բո է: «1 շվաժ պրոց մաին դեպքերում էլ շաքարի նվազագույն . ար չափի չոլետք է են

նրանք թթուներն օդտագործում են որսլես սնունդ, սակայն չեն աճում: քքվածնազուրկ պայմաններում: Սիլոսի մեջ բորբոսասնկերաճում են բուսական զանզվածը վատ նալու անկյուններում փանելու,շւոռնեմարանի դատարկ տարածություններ ն անթափանցչփակելու դեպքում: շրջանում նրանք տարրաՍկզբնական լուծում են շաքարները, իսկ ճնտաղայում կաթնաթթուն, քացախաթթուն ն, են նալաստավորպայման Ֆելխքթվազրկելով սիլոար, ատեզում նն

կաթնաթթվային մաքուր բակտերիաների կոլիտ ճատկառընռ

են

ենե

դանդվաժ

Մ էն

աար

մի

Հ

որը

է 50 նախատեսված

տոննա

աիլոսելուճամար: աբորասոոր մմերանները Ճով

կարծլի պատել ամիս: որդու խլոս պատրաստելիս երկու է

Հ

են

բանոքրը

0,5 լիտրանոցսրվակներովկամ շշերով,

բուսական

Ժ

Չ

լ

օր

0,5

առաջ

նվորական մերան բանվորական մերա

աաարան Ն

մերանից

1 լաբորատոր ն

ն մուրաքանչյուր

ննատոննա

կե լ ոդ. ո էլ Հոր "լ ինկղ ո կտավ Դ քրի շշար 25. Բորի, ցորենի կամ վարսակիյ ր ավելացնու մեժությամբ նԱո ո

պատրաստում /

աի

ԼԼ

նն ճանա

ո

ն

թ

կգ ալյուր

լ

սմ

--Ժ

կտրտած երեքնուկի կամ մարգագետնայինկանաչ խոտ: ԱլյուրՀլինելիս կարելի է վերցնել 10 է Սարք ղտուժ կաթ: Խառնուրդը30 րուղե նռացնուի են, մաքուր մաղով կամիմառլյայովվքամու ու (ընոււի տասիաշշերի կա փայտե տաշտերի մեչ: Պատռրաստիխ բուսաջրային միջավայրը Ճո100 վացնում են մինչն 30--40՞, Լ ավելացնում են 0,5 լ (աբորաստոր

անմիջապես ա» ՞ Ծրար ԱԱ ականում Գ զով ակա ո արեչո ավան դուրեկանթթու չր պարունակի Ար փառ:րերը գաղի ոլղպյջակ վորակաՆր"

նն

Ի

ռ

ձողեր

է ունենա

տ

ր

ե

էն

ու

ն

Համ

՞

:

բուսական զանգվածիվրա ցնում

օր

Իա

րանըք

ավելի կամ ցնցուղի միջոցով:

Վերջին

լաբորատոր ժամանակներս

փոխարեն ճեղուկմերանների

փոշի մերանենր: Հեղուկ մերաններիբացառականկողմը տարածությունների վրա շշերի գժվար տեղափոխելըե պիտանիուչ Թյան կարճատնեժամկետն է, դրականկողմը` 4եղուկ մերաններում կաթնաթթվային բակտերիաներիգործունյա վիճակում լինելն է: Փոշի մերանների դրական կողմը Հեշտ տեղափոխելը ե պիտանիության տնական ժամկետն է (մինչն 5յ5 ամիս): նրանց պիտանիության ժամկետը զգալի նվազուի է (2--2,5 ամիս)10--10,500-ից ավելի խոնավություն ունենաՁոր մերաններիբացասականկողմն այն է, որ նրանց մեջ կաթնալի հ. նախքան Թթվային բակտերիաները թույլ ակտիվություն են ունենում բանվորականմերան պատրաստելը անձրաժեշտ է փոխացանքերիմիջոպով նրանց աշխուժացնել: են «պատրաստում

ճեռու

|

ՍԻԼՈՍԻ ՈՐԱԿԻ ՍՏՈՒԳՈՒՄԸ ԵՎ ԳՆԱՀԱՏՈՒՄԸ

Եթե անասունները սիլոսը ճաճույքով են ուստում, դա դեռ չի նշանակում, որ այն որակով է: Սիլոսը կարող է ծանր ճիվանդություններիպատճառ դառնալ: Ուստի երքեք չի կարելի չստուգված սիլոսը կենդանիներին ճատկապես ճղիներին: Առանձնապեսպետբ է ուշադիր լինել դժվար տալ, ն չսիլոսացվող բույսերից պատրաատված սիլոսները ստուախլոսռացվող

Պելիս"

ն ժանրը ԹուՎատորակ ռիլոսը կարող է բոտուլիզմի թույն պարունակել նավորում առաջացնել: Սիլոսի որակը սամմանելիսկարնոր նշանակություն ունի նրա թթվուլինում է 4,3--4,2-իցցածը,Ժիջին թյան չափը: 1ավորակսիլոսի ԲՒԱ-ր ն յուղաթթու պարունակող 4,4--4,6, փչացաժ թոպլ սիլուինը՝ ռրակի

իսկ նեխած սիլոսինը՝ 2,5--8,0: է կիրառել ինդիառաջարկել Սիլոսի քԷԼ-ը որոշելու Համար Մեխինը ն. որոնց կատորներ (Ժեթիլ-ոոտ բրոմ-կրհղոլ-պուրղուր)» աղդեցլությունից տարբեր ոնակցիա ունեցող սիլոսների մզվածքները տարբեր դույն են ընդունում: Բակտերիոլողիական ստուղզմանժամանակ որակով սիլոսի Ժեջ Հիմնականոսիպետք է լինեն կաթնաթթվային բակտերիաներ, իսկ աղիքային ցուպիկները ն այլ միկրոօրդանիզմներըպետք է չեչին տակոս

շիլուինը՝

4,8--8,2,

կաղմեն: Աղյուսակ

ԶԸ

բԻ-ի ցուցանիշը

Թթուների Հարաբերակցությունը

ն

խորությունից:

Սիլոսի որակը որոշում են արտաքին տեսքով՝ Հուռով, գույնով: կառուցվածքով, նե քիմիական անալիզների ստու

ռատ

4,2

լավ

ն

ցածր

ՏՏՍՏՍՏՍՏՍՏՍՍ

միջոցով: գումների սիլոսը Ռրակով

պետք է ունենա Հետնյալ ճատկությունները՝մրգեՀետո ճուտ, սվվետքէ արագ որը մատների մեջ տրորելուց Փե դուրեկան սնցնի, դեղնա-կանաչավունիցմինչն մուլ շագանակագույն կրանդ (տաք եղանակիդեպքում` թուխ գույն), տարբերվեննրա`բուվսերի կառուցվաժքային մասերը՝ ցողունները, տերնները, ծաղիկները, ն նույնիսկ երնան սԿիանբ երակներն մաղմղուկները:

կաթնաթթու՝ 6090

ն

ավելի պակաս

քացախաթիու՝ յուղաթքու՝

ն

ա) կաթնաթթու՝ 40--606Փ

Քացախաթթու՝ 10--607ն նամ ճեոբերը

բակտերիոլոգիավան

ու

յուղաթթու՝0 ձով

4,5

ն

ցածր

Բ) կաթնաթթու՝ բիչ

Փացախաթթու՝ չատ յողախն ու 0 1 ուղա

Սբչին որակի

մոտ

կամ

չհտքեՔՐ

լավ ռիլոսում թթուների կավմը ինչպես է, բայց մինչե 0,200 յուլաթթու է

4,5

լինում

ու

Տ

վավորակօիլոսի մեջ կաթնաթթուն պետք է քացախաթթվիըց2--Տ անդամ շատ լինի, իսկ լոսլլաթթու չպետք է լինի տրիմեթիլամին, ռիլոսը պարունակում է յուղաթթու, Վատորակ

վատ

Շատ

վատ

4,5-ից բարձր

կաքնաթթուն բիչ է, իսկ յլուղաթթուն ղգալի բանակությամբ

55-ից

դերակչռում են ցնդող թթուները, թվում նան լուղաթթուն

բարձր

ինդոլ, սկատոլ, ժծվրաջրածին, ամոնիակ այլ նյութեր, որոնք սիլոաին տալիս են կծու, գոմաղբանման ն այլ անդուր Հոտեր: Մատներով տրորելիոանդուր ճուտը մատներից երկար ժամանակ չի անճետանում: ե

կազմի Լ բՈ-ի ցուցաճիշի

Ի անկշատո նան

կիլոսի գնաճատումն

Սիչոսի որոր

Սիլոսի որակը կարելի է ստուգել թերությունները բացաճայտել այն պատրաստելուց 15--20 օր Ճճետու Որակըստուդելու ճամար ճորատի սմ օգնությամբ սիլոսի նմուշը վերցնում են ծածկույթի տակից՝ 15--20

այդ

ղասրնթաց Միկբօրբիոլոգիայի

ԿԵՐԵՐԻ

(ԴՐՈ ԺԱՑՄԱՆ)

ՇԱՔԱՐԱՍՆԿԱՎՈՐՄԱՆ

ԲԻՈԼՈԳԻԱՆ

ՄԻԿՐՈ

Շաքարասնկավորումը բիոլոգիական կերերը որոշակի փվոդորժոնով | բարձրարժեք սննդանյութերով բիոլոդիա-

փոխության ենթարկելու

ու

ալեւ ակտիվնյութերով ճարատացնելուլուրաճատուկ եղանակ է: կերերը չաքարասնկավործլիսբարձրանում են ոչ միալն նրանց աննդարժեքն ու ճամը, այլե կերերի օգտագործման մարսելիության ու

դործակիցներըն կենդանիներիմթերատվությունը:

կերերի շաքարասնկավորումըճետապնդուսի է ճիմնականում երկու նպատակ՝Ս կերերը Ճճարստացնել շաքարասնկերով մասամբ կաթնաԹթվային բակտերիաներով,ն 2) նրանց կենսագորժունհությամբ ոնընդարժեք չունեցող անօրգանական օրգանական նյութերից սինթեզել ու

ու

ճամար կենսական նշանակություն օրգահիղմի ունեցողաննդանյութեր: են ցույց Ռւսումնասիրությունները ռվել, որ շաքարասնկի Բչիջը

Հարուստ է մարահլի սալիտակուցներով,Սպիտակուսըկազմում է նրա Բջչի չոր նյութի մուտ 5046-ը, իսկ օրգանիզմում այն մարովում է մոտ

86020-ով: են բազմանում Շաթարասնկերը զարգանում ն. սպիտակուց սինթեեն զում այնպիսի նյութերի Հաշվին, ինչպիսին աղերը ն անաամոնիումի ու

օրգանականնյութերը. գյուղատնտեսականմնացորդննրից՝ Թեփերը, դարմանները, տարբեր բույսերի, այչ թվում եգիպտացորենիցողունն այլնչ ն ները, արմատապտուղները արդյունաբերության մնացորդներից` շաքարատականքը,քաղցուն, դիրտը կամ տկուցքը ն այլ նյութեր: Շաբարասնկերը Ճարուստ են նան վիտամիններով, որոնը չվակասից օրգանիզմում տարբեր բնույթի ախտաբանականփուխոխություններեն ռսռաջան ում: Այսպես, սլարունակում են՝ շաքարասնկերը ձ, որի պակասից առաջանում է Վի տատին ճավկուրություն, դանդաղումէ աճը, օրգանիզմը զգայուն է դառնում ինֆեկցիոն ճիվանդությունների նկատմամբ: զոտ

ը պակասից առաջանում են Բերի-բերի խմբիվիտամիններ, ոբոնց պելագրա ճիվանդություններ, տարբեր բնույթի ներվային խախտումներ, կծկանք, անղդամալուժություն, դանդաղ աճ, մաշկի ամբողջան կանության խախտումներ էրի եւի, ֆուրունկուլ, ճիվանդություններ՝ մազաթափություն, արյան կաղմի փովոխություններ ն այլն: ՎիտամինԷ, որի պակասից խախտվում է բազմացման ֆունկցիան, նկատվում են արուների սեռական գեղձերի այլասերված (դեղեներատիվ) փոփոխություններ, ընկնում է կաթնատվությունը, ՎիտամինՒԼ, որի պակասից առաջանում են մաշկային Հիվանդուն

թյուններ:

արնի ուլորամանուշակագույն ճառագայթնեէբգոստերին,որը րի ազդեցությամբ օրգանիզմում վերածվում է վիտամին ն-ի (ճակառա-

լխիտային վիտամին): Շաքարասնկերի բջջում չի ճայտնաբերվել վիտամին Ը, որը շաքարասնկավորվածկերերի մեջ սինթեզում են կաթնաթթվային ն քացախաթթվային բակտերիաները: Բացի դրանից, կաթնաթթվային բակտերիահերը կուտակելով որոշ քանակությամբ կաթնաթթու, նպաստավորթթվային միջավայր են ստեղծում շաքարասնկերիզարգացմանճամար ն ախոր-, ժակ են բացում:

ճարուստ են ֆերմենտներով: շատ Շաքարաասնկերը նրանք սլարուեն մալտազաչ նուկլեաղա, ինվերտազա, նակում ղիմաղա»սպրուռնաղա,

կատալազա ն

ն այլ

ֆերմենտներ, որոնք ազդում

նպաստում նրանց մարսելիությանը:

են

են նան Վերջառղես, շաքարասնկերը ճՃարուստ

սննդանյութերիվրա

օրգանիզմի Ճամար

կարնոր նշանակություն ունեցող այլ նյութերով,դլուտաչ միանդամայն լնցիտինով, ֆոս Հանքային աղերով ն այլն» Գլուտնով, տատիոնը օրգանիզմում թույները չեզոքացնող ն ընդճանրապեսինֆեկ-. կիայի նկատմամբ օրգանիզմի պաշտպանիչ ուժերը խթանող նյութ էւ ն. Ճակասակավարյունության 1եցիտինըճակառախիտային նյութ է, Այն մեժ է լինում ներվային չյուսվաժքիչ արյան ն սերմնաքանակությամբ բջիջների մեջ։ Այսպիսով, շաքարասնկերի բջիջը պարունակում է կենդանիշրգանիզմի ճամար կենսական նշանակություն ունեցող բազմաթիվ նյութեր: Շաքարասնկավորված կերերի մեջ շաքարասնկերը զգալի զանգված են կաղում, իսկ ատամոքսա-աղիթային բաժնումնրանք Հճեշտությամբ են քայքայվում մարսվում: Ուստի շաքարասնկերը Ճենց իրենք արժեքավոր կերանյութ են: Ոմանք գտնում են, որ շաքարասնկերը որպես կերանյութ նույնիսկ չեն զիջում կենդանականծադում ունեցող կերերին: հղուր չէ, սր շաքարասնկերի որպես անասնակեր օգտագործելու ճարցը գրավել է շատ ճեղինակներիուշադրությունը: Ավելի վաղ ժամանակնիբում որպես անասնակեր մարդիկ գործածել են շաքարասնկերովճարում դարեջրագործության ն գինեգործության մնացուկները: Հետադայում այդ: հղատակով առաջարկվել է օգտագործելգործարանային մամլած շաքավերջապես,վերջին մտուսսնամյակներուի տնտեսության կերային րբասնկեր: մնացուկները չաքարասնկավորելու ճամար մշակվել են ճատուկ եղա-

ֆորա թթվով,

ու

նակներ:

"

ՇԱՔԱՐԱՍՆԿԵՐԻ

ԶԱՐԳԱՑՄԱՆԸ

ՆՊԱՍՏՈՂ ԳՈՐԾՈՆՆԵՐԸ

Ն

|

մեծ

Սերերը շաքարասնկավորելու ճիմնական նպատակըշաքարասնկերի դորզանգված ատանալն է: Ուստի նրանց բազմացմանը նպաստող 21:

ծոնների գիտենալը գործնականկարնոր նշանակություն ունեցող Ճարց է: Ինչպես բոլոր այնպես էլ շաքարասնկերը միկրոօրդգանիղժները, կենսագործում են որոշակի պայմաններում: Նրանց լավ բազմանում զարգացմանը նպաստող, դորժնականնշանակություն ունեցող առավել ու

կարնորդործոններիըեն

միջավայոի ռեակցիան, օդի ջերմաստիճանը,

մուտքը, սննդամիջավայոերի կազմք ե շաքաբասնկեբի տեսակը: լավ զարգանում ենթույլթքթթվա Շաքարասնկերը /ին ոհակ-

ցիա ունեցող միջավայրում (ՔէԼ-ր Յ,8--6,94)։Թթուներից շաքարասնկեբի վրա դրական է ազդում կաթնաթթուն, բացասաբար՝քացախաթթուն, իսկ յուղաթթվի առկայությունը բոլորովին ցանկալի չէ: Այդ պատճառով նորմալ երնույթ է ճամարվում, երբ շաքարասնկավորված կերերի մեջ շաքարասնկերիճետ միասին միշտ որոշ քանակությամբկաթնաթթվային բակտերիաներեն լինում: ավելի արագ բազմանում հ բջիջների մեժ զանգված Շաքաբասնկերն են ստեղծում 25--27՝-ում։ Ավելի բարձր ջերմաստիճանում ուժեղանում է շաքարասնկերի ֆերմենտատիվդգորժունեությունը, որը։ իճարկե, տվյալ դեպքում ցանկալի երնույթ

չէ:

Այսպես, ղիտումները

են

ցույց

տվել»

որ 3540՝-ում2--3 անդամ ավելանուի է քացախաթթվի, մրչնաթթվի, չուղաթթվի նե սպիրոների քանակը: Հետնաբար,կերերը շաքարասնկավորելիա ջերմաստիճանինպետք է խիատ «ճետնել: այսինքն՝օդի աղատ մուտքի դեպքոււի Թթվածնային միջավայբթում, ուժեղանում է շաքարասնկերի բազմացումը, իսկ թթվածնազուրկ միջավայրում: ուժեղանում է ճիմնականում նրանց ֆերմենտատիվգորժունեությունը՝շաքարները վերաժուեն սպիրտի ն ածխաթթու դազի: կերերը շաքարասնկավորելիսմեր Հիմնական նպատակնէ շաքարասնկերի բջիջների մեժ զանգված ստանալ: Ուստի կերերը շաքարասնկավորելիս,ըստ Հնարավորության, պետք է ապաճովել օղի աղատ մուտք, որի ճամար կերերը ճաճախակի խառնում են։ լավ զարգանում հեննածխաջրատային Շաքարասնկերը միմ: Դրա ճարուստ բույսեր կամ ջավավրո-ւ ճամար ապիտակուցներով կերեր շաքարասնկավորելիս նրանց ավելացնում են ածխաջրատներով ճարուստ բույսեր կամ ածխաջրատներ պարունակող նյութեր (շաքարան տականք քաղցու այլն): կերերըշաքարասնկավորելու ճամար պիտանի են ոչ բոլոր տեսակի շաքարասնձերքէ նրանցից պիտանի հն Հատկապես նրանք, որոնբ կարողանումեն խմորել գյուղատնտեսականմնացուկներիճիմնական պենտողները, ն այդ պրոցեսում չեն առաածխաջրատը «Ճանդիսացող

ջացնում

ոչ

ցանկալի նյութեր:

Ընդունվածէ շաքարասնկերըբաժանել

րային:

խմբի՝ վայրի

ն

կուլտու-

Վայրի շաքարասնկերը լայն տարածված են բնության մեջ, Նրանք լինում ինչես թյուն

են

խաղողի, «ասած այլ մրգերի սլտուղների, բույսերի վրա, ճողում, ջրում ն օդում: նրանք խմորելու թույլ ակտիվուունեն հ խմիչքներին անդուր ձող ճամ են ճաղորդում: ու

նան

ու

տանում շաքարասնկեր կուլտուրային լարորատոր ւլայմաններում

վայրի շաքարասնկերից: Դա կատարվուի է ճամապատասխան ընտրությամբ կամ նպատակասլացփուիոխության ենթարկելով արտադրության ոյս շաքարասնկերնօղդտակաւիայն նպատակի ճամար: կուլտուրային դործվում են սննդարդյունաբնրության տարբեր ճյուղերում ճացաԹխման, դարեջրի ն գինեգործության մեջ: կերերըշաքարասնկավորելուճամար առաջարկված է օգտադորժել

են

ՂօսԼո

սեյլտ

շաքարասունկ),ռոմ (փայտանյութի

ուստոճուօճ

(ժդո-

(գինու շաքոաբասունկ), օ1լքտօ146ստ տի շաքարասռունկ),ՏՅԸԸՇԱՅՐՕՈՒՄԸ6Տ

ՏԱՇՇիճւցոՄՇ6ՏՇՇԼԵԽՏԼԱՇ (գարեջրի,Հացաթխման),101110քՏ8Տմոտ ԽՀ 4ՈՇուՇոտ15 (ստացվել է դայլուկի տերններից)ն այլ շաքարասնկեր:

ԿԵՐԵՐԸԷ ՇԱՔԱՐԱՍՆԿԱՎՈԲԵԼՈՒ

ՎՈՐԵԼ

ԵՂԱՆԱԿՆԵՐ

Ղ

Լ

կերերըշաքարասնկավորելուճամար մեզ մուտ` ՍովետականՄիությունում, պրոֆեսոր Լնիտսկինառաջարկել է երկու եղանակ՝ մակաբդային ն թթիխմորային: Մակառրդալին եղաճակ:

Եթե այս եղանակով կերերը շաքարասնկա-

վորելու ճամար թթխմոր չկա, դորժարանային մամլաժ շաքարասնկերով ն կաթնաթթվային բակտերիաներիմաքուր կուլտուրանեհրով նախօրոք ս (ատրաստոււի են մակարդ, որը շսքարասնկավորման են թակա կերին ավելացնում են 10.2000-ի չափով: Մակարդըպատրաստում են կերերը շաքարասնկավորելուց 12 ժամ շուտ: Սկզբում վերցնում են մեկ անգամվա կերակրելու Համար նախատնաված չաքարասնկավորմանենթակա կերի կամ կերերի խառնուրդի

2000-ը, այսինքն՝ 100 կգկերի Համար 20 կգ: Վերցրաժկերի կեսը(10 կգ, ոլայոլցնում են լորենու, թխկենու, ուռենու, կաղնուկաւիսոնննու փայտից ն գոլ ջուր րաստված արկղի մեջ, որից Հետո ավելացնում են 30 35-ի

Աճնուճետն շաքարախառնում մինչե շփոթանման զանգված ստացվելը: անկավորման ենթակա ամբողջ կերի ճաշվով միանգամից ավելացնում են մամլաժ շաքարասնկեր, նրա յուրաքանչյուր կիլոգրամի ճամար վերցնելով 5 գ, այսինքն՝ վերցրաժ 10 կգ մակարգվող կերին ավելացնում են

100 կգ կերի ճաշվով մամլած շւսբարասունկ (500 գ: Մամլած շաքարաանկերընախօրոք լցնում են դոլ ջրի մեջ ն տրորում մինչն լուժվելը, իսկ դնդիկներիքմաքրելու Համար մաղով քամում են: Մամլած շաքարասընենթակա կերի քամաժ կախուկը ավելացնում են շաբարասնկավորման ն ընԱյնուճետն ժամվա կերից պատրաստվածշփոթին լավ խառնում:

պարբերաբար խառնում են, յուրաքանչյուր 15-30 Քացքումմ բուլեն մեկ անդամ, որից Ճճետո նրան խառնում են մակարդվողկերի մյուս կեսը (10 կգ) ն գոլ ջուր մինչն խիտ շփո ատացվելը. դա թողնում են 6 ժա, դարձյալ պարբերաբարխառնելով չյուր 15-30 յուրաքան րուղեն մեկ ան-

զամ:Այսպիսով, կերերը շաքարասնկավորելու Ճամար մակարդ չատրաստելու պրոցեսը

տնում

է 12 ժամ:

Մակարդպատրաստելուց

ետո

կերերը շաքարասնկավորում են

կերզ: Արկղի Ճճետնլալ մեջ մակարդին ավելացնում են շաքարասնկավորման են կերի թոկ (100 կգ) 1/5-րդ մասը (20 կգ) կ դոլ ջուր մինչնխիտ շիոք ատացվելը, ոիր պարբերաբար խառնում են յուրաքանչյուր 15. 30

բոպեից Ճետո: 6 ժաւիը Հետո նրան ավելացնում են կերի 2/5 մասը (40 կգ) ն գոլ ջուր մինչն խիտ շփոթ ստացվելը, թողնում են 3 ժամ, խառնելով 2--8 անգամ, որից Ճետո նրան ավելացնում են կերի մնացածվերջին 2/5-րդմասը (40 կգ) հ գոլ ջուր մինչե շփիոթանման զանգված ստացվելը: դա առանը խառնելու թողնում են 3 ժա ն կերակրում

կենդանիներին: Այսպիսով, մակարդային եղանակով կերերի շաքարասնկավորման տկում 12 ժամ:

ռլրոցեսը

է

էչ այսինքն՝ փբվել է, բայց

մի Քիչ կեր' ն.

նանալը:

գոլ

ջուր

եթե շաքարասնկավորված կերը ճասունացել կերակրման ժամանակըչէ, ապա պետք է

ավելացնել, խառնել

ու

վերջում արկղում Շաքարասնկավորման

թողնելմինչե նորից Ճասուատացվում է

մուտ

կեր հ այդքան լիտր ջուր, որից 20 կգ(չճաշված չուրը) թողնում մերան, իսկ մնացաժ 100 կգ տալիս են կենդանիներին:

են

կզ

են

կարելի իսկ գործողությունը

30--35-ում,

Մակարդը

արագացնելու Համար է թեւի խառնել մինչն կիսաչոր դրության Հասցնելը: ետք է նշել։ ռր մակարդիմեջ դրսից կարող են հու ք գործելվայրի շաքարասնկեր ն աստիճանաբարէրիվ փոխարինել կուլտուրային շաքարասնկերին։ Դրանիցխուսավիելու ճամար ճանձնարարվում է առնիտարաՃիգիենիկ ճիտնելու «ետ Ժեկտեղ 5-70 պայմաններին օրը մեկ անդամ 100 կգ կերի Ճաշվով ավելացնել 50 գ մամլած շաքարասունկ:

ազոաարարվում Թ

թքթխմորային

ե

դանակ նախորդ եղանակից տարբերդեպքում որպես մերան ամեն անդամ օդտագործում են մամլաժ շաքարասնկել, շաթարասնկավորմանպրոցեսում կերի շփոթը Քիչ են խառնում ն դորժողույունըկարճատն է, վում է

նրանով, որ

այս

՝

5:1

լցնում են արկղի մեջ, նրա վրա զոլ ջուր են ավելացնում խառնում մինչն շփոթանման զանգված ստացվելը: Այնուճետն շվոթին միանդաժից ավելացնում են շաքարասնկավորմանենքակա ամբողջ կերի լուրաքանչյուր 1 կգ Ճաշվով 5 գ մամլաժ շաքարասունկ (ովյալ դեպքում գ), որը նախօրոք լուծում են գոլ չրի մեջ։ 3 ժամվա ընթացքում 23-84 անդամփ խառնելուց Ճետո նրան ավելացնում են կերի մնացած 4/5 մասը (80 կգ) հ գոլ ջուր մինչն խիտ չփոթ ստացվելը: ու

են առանցխառնելուՔողնումմ Շվփոթանման ղանդվածը

աինքնմինչն Հասունանալը, փքվելը

նիներին:

ն

անմիջապեսկերակրում

ժամ,

են

ոււյ-

կենդա-

են տվել, որ շաքաբասնկավորմաննշված Չ եղացույց Դիտումները նակների արդյունավեւտության միջե տարբերություն չկա: Սակայն նրանՋիռ լուրաքանչյուրն իր դրական նհ բացասական կողերն ունի:

այն Մակարդային եղանակի առավելությունն

է,

որ

գործարանային

մամլած շաքարասունկը անդամ բիչ րային եղանակի առավելությունն է Համարվում շաքարասնկավորման պրոցեսի կարճատնությունը, Հաճախակի խառնելու աշխատատար պրոպեսի կրճատումը (18--22 անդամվա սիոխարենընդամենը խառնում են 10--20

անգասի):

Հ--3

որպես

Մակարդրչի թույլատրվում պաճել։ նրանով անմիջապեսպետք է շաքարասնկավորել100 կգ կերի նոր բաժին, Գործողությունը կատարում են նույն Ճաջորդականությամբ, այսինբն՝սկզբում վերցնում են նրա 1/5 մասը, Ճետո ավելացնում են 2/5 հ վերջին 2/5 մասերը: Մակարդը է պաճել չոր վիճակում, չոր տեղում: չորացնում

Այս եղանակի դեպբոււի շաքարասնկավորմանընթացքը ճետնյալն է: ենթակա կերի 1/5 մասը (100 կգ դեպքում 20 կգ) Շաքարասնկավորման

է ծախսվում, իսկ թթլիմո-

՛

ՇԱՔԱՐԱՍՆԿԱՎՈՐՄԱՆ

ԵՆԹԱԿԱ

ԿԵՐԵՐԸ

Շաքարասնկավորել կարելի

է կոլիտ, Հյութալի ն խտացրած այնվիկամ կերերի խառնուրդներ, որոնք շաքարասնկերի ն կաթնասի կերեր թթվային բակտերիաների չափավոր զարգացման ճամար պարունակում են անչրաւժեշտ քանակությամբ ածխաջրատներ, վիտամիններ, աղուռա-

Հանքային նյութեր: Շաքարասնկավորմանճամար պիտանի հն 4ճատկապեսածխաջրատներով Հարուստ բույսերը:Քիչ ածխաջրատչ շատ ոլիտակուըոյարունաչ կող կերերը ն բույսերը, ինչպիսիք են ձկան, արյան ն մսոսկրային ալյուրները, տարբերթուսպերը ն լոլուշղզգիբույսերը, վատ են շաքարասնկավորվում։ Ուռտի նրանց առանձին չի կարելի շաբարասնկավորել: Բացի դրաչի լարեչի ավելացնել կավիճ ն թթվունից» կերերը շաքարասնկավորելիս նման բոլոր դեպքերում նպաստավոր նյութեր: այլ թյունը չեզոքացնող է ղարգացման ճամար նեխման բակտերիաների ատտեղծվում պարան ն կերերը փչանում են: Ճճարուստ կերերի կարելի է շաքարանլւսվորել մողիտասկուցներով Ճարուստ բույսերի կոմ ածխաջըատույիննյումլոայնածխւսջրատներով ձամամասնուշնտ խառնուրդի ձնով։ Ընդ որում նրանց խառնուրդի քորի վին

ն

Թյունը որոշվում է ուղիւոակուցի ն ածխաջրաւտի սլարունակության չաիով: միշտ էլ լավ է ընթանում կերերին 1. 309 Շաբարասնկավորումմը շաքարատականք,Չ00 ժլաժ գարի, 10-15: ճակնդեղ, խաշած կարտոֆիլ, դաղար կամ դդում, 2- 370 Թիքեոնածաղկավորդեռաճաս խոտ հ այլ ածխաջրատներովճարուստ նյութեր ավելացնելիս: Որպես ազուռային խորճուրդ է տրվում ավելացնել ամոնիումի բլորիդ նյութերի աղբյուր ն ամոնիումի սուլֆատ ((ԳԷՆ)»ՏՕ")։ (ԿԷԿԸՍ Բոլոր դեպքերում էլ ճանձնարարվում է կերերը կտրատել որքան Հնարավոր է մանը, Հատիկային կերերը (եգիպտացորեն,դարի ն այլն) ն երբեք Հի կարելի շաքարասնկավորել: նույնվիճակում կուղիտ Ճաւոիկաէ վոր կերերը լավ վերածել թեփի կամ ալյուրի: Հյուքալի կերերը շաքարասնկավորելիսնրանց ճարկավոր է ավեկերերի մանրվածք, կուղիտ լացնել5---1000-ի չափով ալյուր»թեփ, ճարդ կամ մղեղ։ Արմատապտուղները նախօրոքպետք է Հողից մաքրել, ջրով լվանալ ն մանրացնել, է նշել, որ սովորական Անտրաժեշտ կերերը շաքարասնկերիղզարգացման ճամար լուծելի աժխրաջրատներ քիչ են սլարունակում: Ուստի ճանձհարարվում է նրանց նախօրոք շաքարայնացնել, այսինքն՝ ճենց իրենջ ֆերմենտների ազդեցությամբ օսլան վերածել (ուժելի շաքարների։ Դա կատարվում է ճետնյալ կեր: Արկղի մնջ լցնոււմ են 30 սմ շերսռով կեր ն նրա 1 կգ ճաշվով ավելացնում են 2--2,5 լ տաք ջչուր՝ ամռանը 80-ի, Խաճւիանոււի ձժռանի՝100"-ի:Այնուճետե, ջերմությունը55--Փ60՝-ի

38--4

պաճելու ճամար ծածկում են։ Նման ձեով կերերը մշակելիս լուծելի շաքարների քանակն ավելանում է մի քանի անգամ: Շաքարայնացումն ավելի լավ է ընթանում 00-ի չասիով ծլած գարի» ճաճար կամ վարսակ ավելացնելիս, ն էլ ավելի լավ է ընթանում միջավայրը թույլ Թթվեցնելիս, որի Համար տաք չրի ճետ միասին կերին ավելացնում են քիչ քանակով չաբարասնկավորվածկեր կամ թթուներ: Կերերը շաքարայնացնելիսածխաջրատներիընդճանուր քանակի որոշ կոԴրա ճամար ՃանձնարարվումԷէնախօրոք շաբա-չ բուստ է տեղի ունենում: մասը: րայնացնել կերերի մի ժամ

Փաճաշասնկավորված

կեշեշով

կեշակշելու

արբզյունավե»ությունը:

ուսումկերերովկերակրելու արղդյունավետությունը Շաքարասնկավորված

նառիրվել է տարբերկենդանիների ճամար: Ավելի մեժ չափերով կիրաոհ խոճկորներին վել է խողաբուծության մեջ: Խոզերին շաքարասնկավորէ վաւժկեր տրվել կերաբաժնի10--Ֆ0:6-իչափով, որտեղ նկատիեն առնվել կենդանիքաշը, Ճասակըչսեռը, Ճղիության չրջանը Լ. այլ ճանգամանբներ: են Ուսումնասիրություններիցույց տվել, որ խոճկորների կերաբաժնի մեջ 1040շաքարասնկավորվաժկեր մացնելիս Ճճավելյալ աճ է ն 0,6 ստացվել 16,5:0-ով ճամար խնայվել է կգ աճի կգ կերային միա216

նույնանման արդյունքներ են արձանագրվածգառներին, Համարյա ծավերի ճտերին ն ճադարներինկերակրելիս: Շաքարասնկա բադիկներին, վոր:

վորված կերերի արդյունավետության մասին նշուփներ կան նան ավելի Հասակավոր կենդանիներինկերակրելու վերաբերյալ: կերերով կերակրելիս չպետք է անտեսել կեՇաքարասնկավորված կերաբաժնումանպայմանպետք է խոտ, բաղմազանությունը: բրաբաժնի ռիլոս։չ քուսպեր

ն. այլ

նյութեր լինեն։

ՇԱՔԱՐԱՍՆԿԱՎՈՐՎԱԾ ԿԵՐԵՐԻ ՈՐԱԿԻ ՍՏՈՒԳՈՒՄԸ

են թարմ թխած կերերը ունենում Ճւսցի Ճիշտ շաքարասնկավորված ճոտ: ճամ նրանցիցւլատրաստվածմանրադիկամ ճացի կվառի թթվաշ ու

մեջ լինում ոլին արատների ւռակային

են

եժ

բողբոջքանակությամբ

ված շաքարասնկեր կաթնաթթվային բակտերիաներ: Դրեպարատպատրաստում են ճետնյալ կերպ` առարկայականաղակու կենտրոնումդնում են կերի փոքրիկ կութիլ» նրան խառնում են լոդի չոր լուծույթի մի կաթիլ ն ժածկապակովծածկում են: Մանրադիտակի մեծ շաքարադիտելիս խոշորացնողկամ իմերսիոն օբյեկտիվով ռիստեւիի ան-. բակտերիաներն ոռնկերըերնում են դեղին երանգով, կաթնաթթվային դույնչ իսկ օալայի ճատիկները մուգ մանուշակագույն: եղանակով շաքարասնկավորվածկերի ք1-ը լինում` Մակարդային ե

է

3,8.

4,2,

Թթվությունը՝1- 1,206,որից սպիրտը՝0,406, ընդճանուր

8506-ը կաթնաթթու, իսկ մնացածըմրչնաթթու, յուղաթթու ն այլ ցնդոլ թթուներ, իսկ թթխմորային եղանակի դեւղքում՝ քէԼ»--օ,2--2,8, ընդճաճուր թթվությունը 0,426, որից կաքնաթթուն 8526, իսկ մնացածը ցնդող

Թթուներ:

անորակ կերերի մեջ շաքարասնկերըլինում Շաքարասնկավորված քիչ, բջիջները փոքը, կնճռոտ, առանց բողբոջների, կամ էլ շաքարասնկեր բոլորովին չեն լինում: Որակով շաքարասնկավորվածկեր ստանալու ճամար, բացի կերերի որակից, կարեոր նշանակություն ունի նան կատարմանճշտությունը: աւանձին է ունենալ 25-22: կայունջերմությունպաճպանող Պեւտբ սենյակ: 25--30 «-ի դոլ ջուր. խոտիվ արդելվում է կերին սառը ջուր խառքանի որ խոհորմանպրոնել, շենքը Հարկավորէ Ճաճախակիօգասիոխել,. ե ածխաթթու դազը օգի խոնավություն ցեսում անջատվող գոլորշին բարձրացնում են ն նպաստավոր պայման ստեղծում բորբոսասնկերի աճի ճամար. ամբողչ սարքավորումները ն գույքը՝ արկզները, թիերը: դույլերը, զավաթները ն այլ իրերը պարբերաբար քերիչով մաքրել, ջրով են

լլանալ,

կրակաթով ախտաճանել, մաքուր չրով

ողողել

ն

չորացնել:

Գ. ԿԱԹԻ

ԵՎ ԿԱԹՆԱՄԹԵՐՔՆԵՐԻ

ՄԻԿՐՈԲԻՈԼՈԳԻԱՆ

բոնկման պատճառ դառնալ: Հետնաբար կաթի միկրոֆլորայի աղբյուր- ` ներն նրա բնույթը որոշելու ն ճամապատասխանմիջոցներ ձեռնարկելու ուղղությամբ կատարվող ետազոտությունների կարնոր են դառնում միայն արդյունաբորական, այլք առողջապաճական տռսակնաից: ոչ ու

ԿԱԹԻՄԻԿԲՐՈՔԻՈԼՈԳԻԱՆ

կաթը կաթնասուն կենդանիներիկաթնագեղձերից արտադրվող սպի«ոակ, թույլ դեղնավուն հրանդգովքաղցրավուն 4նեղուկ է: Կենդանիօրգանիզմի էվոլյուցիոն զարգացման պրոցեսում կաթը ստեղծվել է միայն Ֆորածինների աճն ղարդացումն ապաճովելու ամար: Ուստի նոճամար կաթը ճանդիսանում է կենսական նշանակություն րածինների ունեցող անփոխարինելիսնունդ: ստեղծման զարգացման արշալույսին մարԱնասնապաճության «դիկ Ճասկանալովկաթի սննդային բարձր արժանիքները, սկսել են այն «օգտագործելհրպեսիրենց կերաբաժնի ամենակարնոր սննդանյութերից «ինկը։ Ուստի դեռեսնախնադարյանժամանակներիցսկսած մարդիկ ձրգԿոնլ են աճեցնել բարձրակիթ անասուններ այն ճաշվով, որ Հնարավոր Վինի ստացվող Հավելյալ կաթով բավարարել իրենց սննդի կարիքները: բարձրակիթ կենդանիների բուծման ճամար նոր խթան Հետագայում է Հանդիսացելկաթից մի շարք մթերքներ պատրաստելուճնարավորուու

ու

ւ

թյունը:

կաթը կենդանի օրգանիզմի Համար պարունակում է 1) էներգիայի ծառայող ածխաջրատներ ու ճարպեր 9) կառուցողականնյութ ՛ճանդիսացող սպիտակուցներ,3) օսմոտիկ ճնշումն ապաճովող Հանքային տաւիիններ, աղեր 4) ֆիզիոլողիական ֆունկցիաների կանոնավորո աղբյուր

Իւ

ն

այլ

նյութեր։-Ճիշտ

է

ահն իր"խը» տարրեր

նա յուրաճատուկ է դրըրությունը որոշ չասիով տարբեր է, սակայն տվյալ կենդանական տեսակի նորածնի աճն ապաՀովելու Համար: կաթի Հիմնական մասը (66- 9046)կազում է ջուրը: նրա մեջ լուժ.վաժ չոր նյութերը (34--1076)գտնվում են կոլոիդչ մոլեկուլա-դիապեր-

դիսպերաիոն վիճակում: կաթի մեջ լինում սպբտակուցները, մոլեկուլա-դիսպերսիոն ն իխոնո-դիսպերսիոն վիճակում՝ կաթնաշաքարը ն ճանքային աղերը» իոկ կոլիտ դիապերաիոնվիճակում` ճարպը: Սպիտակուցների կոլոիդ վիճակի շնորչիվ կաթը պղտոր գույն է ունենում: Կաթն եր ֆիզիկական վիճակով, քիմիական կազմով ն բիոլոգիական 4ւա"ճատկություններով ճիանալի սնունդ է նան միկրոօրդանիզմների մար: նրա մեջ լավ են ղարդանում ինչպես սապրոֆիտ, այնպես էլ մարդկանց ու կենդանիների մի շարք ինֆեկցիոն ճիվանդությունների Ճարոււցիչները։ Կաթի մեջ Հանդիպում են բազմատեսակ բակտերիաներ, որոնք իրենց կենսադործունեությաւիբ նպաստավոր պայմաններում, փուխոխում են կաթի կազմությունը ն ճատկությունները (փչացնում), իսկ ախԿոսժին միկրոբներիտոկայությունը կարող է մի շարք Համաճարակների ն կոպիտ ակխոն, իոնո-դիսպերսիոն

վոլոիդ

վիճակում

են

ՄԻԿԲՈ ՖԼՈՐԱՅԻ

ԿԱԹԻ

ԾԱԳՈՒՄԸ

`

բազմազան, Միկկաթի միկրոֆլորայի աղբյուրները շատ կն րոբները կաթի մեջ են ընկնում սկսաժ կաթնագեղձից մինչն ապառողին նան Հասնել կամ մինչն նրա արդյունաբերական մշակումը, բուն մշակման ու

ինչպես

ընթացքում: Ընդունված է միկրոֆլորայի աղբյուրները պայմանականորեն կաթի

բաժանել երկու խմբի 1) Առաջնայինմիկրոֆլորա: 2) երկրորդային միկրոֆլորա: Առաջնայինմիկրոֆլորայի կազմի մեջ են մտնում արտաքին միջան վայրիբոլոր աղբյուրներից կաթնադեղձերից կաթի մեջ թասիանցած միկրոբները, իսկ երկրորդային միկրոֆլորան կազմվում է կաթի մեջ փոփոխության ճաշվին, այսինքն՝ եղած միկրոբների զարգացման ու երկրորդային միկրոֆլորան առաջանում է առաջնային միկրոֆլորայի բազմացման շնորճիվ: ԿԱԹԻ

ԱՌԱՋՆԱՅԻՆ

ՄԻԿՐՈ ՖԼՈՐԱՆ

միկոոֆլուան: կարնագեղձըպտուկների խոՃաղորդակցությանմեջ է գտնվում ելքային անցքի միջոցովկայուն ղովակի միկրոբները թափանցեարտաքին աշխարի Հետ'Արտաքինմիջավայրից սննդանյութերին խոնալով պտուկի մեջջնպաստավոր ջերմաստիճանի, վության առկայության շնորճիվ արագորենբազմանում են ն կրծի պասսիվ նրւս գեղձային մասի կաթնաշարժումով առաջ են դնում նույնիակժմինչն գեղձի մեջ ներթափանցածմիկրոբները ենթարկվում են կաթնագեղձի Ճյուսվածքի ն կաթի բակտերիցիդ նյութերի ճնշիչ աղդեցուկրծի ներաում բազմանում տեսակներից միկրոբային թյանըՆերխուժած են շատ այսինքն՝ նրանք, որոնք ավելի դիմացկուն են ն ՃարմարԿաթճագեղձի

խոռոչի

ու

Հ

ապանիչ

Զչերը»

կրծի կաթի մեջ գտնվող պայմաններին։) յուրաճատուկ առտիճանաբարպակադեսի ներո անցքից դնալով, ւլտուկի միկրոբները վում

են

կրծի

անցբուսի կարող են բոլորովին չլինել: Պատուկի գեղձային մասում են առաջացնել խցան» որը պարունակու նույնիսկ կարողանում նրոսէթ է աճոնլի թվով միկրոբներ (1 մլ-ում տասնյակ միլիոններ): Ընդճանրաղես Լաժի տարբեր շիթերում միկրոֆլորան տատանվում է ճետնյլալ

ռում

եյ

ն

սաճմադուերոայ(1

մլ).

ըստ

առաջինշիթերում

միջին Տ

վերին

Ֆ-

Շուլցի

92000 55000-

16000

2000--10000

0.

Վոյտկնիչի

բոտ

աԱ

կաթնագեղձի միկրոֆլորայի քանակի ն կովերի վատ խնամքը ն դոմերի խոշոր ազդեցություն են ունենում վիճակր: Միակողմանի միջոցառումը, այսինքն` կասանիտարական կովերի լավ խնամբի:չ պատշաճ ությամբ կամ, ընդճակառակը, գոմերի մաքրությունը կովեր, առկայությամբ, գոճացուցիչ արդյունքներ չեն տալիս: խնամքի Այդ մասին վկայում են ազյուսակ 15-ի տվյալները: յդ

ոն ԱՆ

ատ

մ

Հա-

բավարար Պա Աղյուսակ

կաթիտաոբեոշիթեռբում Միկշոֆլոբայիքանակայինտատանումնեոր Ս Վ) լատ կովեռիխնամքիե կովանոցնեւիսանիտառական վիճակի կովերի ն գոմերի մաքրության վիճակթ վատ խնամթեկեղտոտ գոմ կովի

Հիդրո» »Կամխնամք Ամարա ամար խնամ

Միջին Վերջին | Առաջին չիթնր | շեթեր | շիթեր

26.450

5.880

6.420

2.220

ԲԻՐ

9.250 Տը 1.550

Առեպտիկկթի ժամանակ, այսինքն՝ կաթի աղտոտման արտաքին

աղբյուրների վերացման դեսղքում, նույնիոկ տասնյակ կովերի ճա՛ միջին թիվը մար տարմլ կաթի ամբողջ վա ընթացքում տատանվում միջին Հաշվով 300 400-ի սաշմաններուժ, է Հասնել մինչն մի քանի Հազարի: ժայրագույն է, սովորաբար Ճաջողվում Ճիշտ չի կիթը կատարել լրիվ ասեպտիկ պայմաններում, սակայն պատշաճ խնամքի ն մաքրության դեպքում ճաջողվում է զգալի չափով կրճատել միկրոբների մուտքը կաթի մեջ: Այսպիսով, կաթնագեղձի կաթր միշտ պարունակում է որոշ թվով միկրոբներ: նկատի ունենալով, որ այս աղբյուրից ստացված միկրոֆլոէ, ն թույլ րան կաթի առաչնային միկրոֆլորայի ամենացածր սաճմանն անխուսափելի (մշտագորժունլա, գրեթե կան) է, ուստի ընդունված Լ այդպիսի կաթը որակել որպես «ասեպտիկ

բոլոր

գտնվող մեջ բակտերիաների է ղեպլքում նրանց թիվր կարող

անտարբեր (ինդի ֆերենտ) ու

կաթ»,

իչարկեյ,ասեպտիկ» ոլոկումը չի արդարացնումբառի բուն իմաստը, քանի որ այն բառացիորեննշանակում է ոչվարակված», իսկ միկրոբազուրկ

կաթ իրականում չի Ճաջողվում ստանալ: բառն այստեղ Ճաս«Ասնալտիկ» կացվում է Հարաբերական իմաստով, ն նշանակում է կաթն իր միկրոֆլորան ստանում է բացառապես կրժից' մանարտիկ կաթի միկրոֆլորան Հարատանում է կիթերի միջե ընկաժ

աթի ԱԱ ո Անան ամանակաւմիջո

է

Ասեպտին

ացման

արարող '

կաթի

կրո

ֆլորան պայմանականորենբաժանում

տ րար միվրոֆլուա, ԱՆԱՆ 1.

Մշտական

ոժաե: ելի -

է,

քատ

՛

են

՝

ջ

խմբի`

րած

:

2.

Ի

ամաս, /

ե՛

։

(ֆակուլտատիվ) միկրոֆլորա, որբ կարող այսին քն՝ պատաճական բացակայել, բնույթ ք կրում: կան

ա

է

Լ

յ

ֆլորալի ՐԾ փազմում րց «իրո ր արոմիզրոկով խոլուիավան

մոտ Ճատկանիշներով կովտուրային ԱՑթարախածին միկրոկոկերինԼ(ԽԱՇԼՐՕՇՕՇՇԱՏ ք70Ք6Ո65): որոն

արի

մաթի մշտական միկրոֆլորայի մեջ միկրոկոկերիցավելի Հաճախ են միկրոկոկուս լուտեուսը (ԽԱՇՐՕՇՕՇՇԱՏ 1ԱէՇԱՏ),որը մաաաղզարի վրա առաջացնում է դեղին խոշոր սվեպտոնային դաաղութներ միկրոկոկուս ռողեուսբ (ԿԱԸԼՕՇՕՇԸԱՏ ԼՕՏՇԱՏ), որն առաջացնում է վարդագույն գաղութներ, ն փեկրոկոկուս կորոնատուսը(ԽԱՇՐՕԸՕՇՇԱՏ ԸՕՐՕոճ1նՏ), որը մառարնարտոնային ժելատինի վրա առաջացնում է պատաճում

պաակա

սպիխուսկ դաղութներ:

նման

նշված միկրոկոկերն արտադրական նշանակություն չունեն: Սովոնրանք չեն կաթը մակարդել: Որոշ դեպքերում նրանք քն կաթը մի թանի օրվա ընթացբում՝ առաչացնելով ըստ Թյորների30-40 թթվություն:Առաջացած լինում է ժակարդուկը

րաբար

կարողանում

մազարդում

որն այնուճետն դանդաղ պեպտոնացվումէ: ցածր թթվության ժամանակ մոակարդելու

թույլ»

նկատի ունենալով կաթը

այս ինդունակությունը, խմբի միկրովոկերինանվանում են նակ շրդանա ամբի միկրոկոկեր: Թույլ ԹթվագոլացվանՀեւ մեկտեղ նրանբ թույլ թթվակայուն են ն կաթնաթթվայինբակտերիաներիառկայության դեպքում նրանց զար-

ֆերմենտային

գացումը ճնշվում է: Ռրոչ ճեղինակներ գանում քք, տր Ժիկրոկոկերիայս մանական ախտածին է, այսինքն նրանք որոշակի կարողանում են կաթնագեղձի բորբոքոււի

Հրի

միկրոֆլորայի պայմանական

խումբը

տռաջացնել:

ճիմքը կազմում

պայ-

պայմաններո են

ՏԱ.

անջ

խմբի միկրոբները: Նրանք իրենց Ճատկություններով նման են աղիշատ քային ծագում ունեցող կաթնաթթվային ատրեպտոկոկերին: Նրանց զարգացման ճամար չափավոր կաթը

ջերմաստիճանումմակարդվում

է 12--14

Մակարդուկնունենում

ժամում

թթվություն: ՏԼո. կրժումճանդիպող

Թլորների 110--120"

է ըստ

186115

բակտերիաներիխումբը բնորոշ է նրանով, որ կարծր միջավայրում առաջացնում է չատ մանը գաղութներ, որոնք կոչվում են «կետային գաղութներ»: Այդպիսի գաղութները դիտվում են որպես ատրեսոռկոկերի վրա կրծի ճլուսվածքի անբարենպաստ ազդեցության ճետնանքով առաջացած ստրեւպտոկոկերիգաղութներ, կավ այլ կերպ ասաժ՝ որսլես ստրեպտոկոկերիճնշված ձների գաղութներ: Նորւալ մեծության գաղութներ առաջացնելու նրանց ընդունակությունը վերականգնվում է կաթի մեջ փոխացանքեր կատարելու միջոցով: կրծի ն պտուկներիվատ խնամբի ճետնանքով որպես ֆաեկուլտատիվ միկրոֆլորայի ներկայացուցիչներկարող են ճանդիպել տարբեր տեսակի

միկրոօրգանիզմներ:

Ասեւլտիկկաթը, որպես կանոն, ավելի դիմացկուն է ն նրա ստացումը չափաղանց կարնոր նշանակություն ունի: Ասեպտիկ կաթթ միկրոֆլորան կարելի է պակասեցնել ճետնեյալ միջոցառումներով: 1) Կովերին ն գոմերը միշտ պաճել մաքուր վիճակում: Ժժամանակավոր նե պատաճականմաքրումը շատ բիչ նշանակություն ունի: 2) կաթի առաջին չիթերը, որոնք միկրոբներով ավելի ճարուստ են, կթել առանձին ամանի մեջ: Առաչին շիթերը չի կարելի կթել գուխողբի վբա, որովճեան նախ կաթը կպակասի, ն երկրորդ, դա կարող է տարբեր բորբոքում, ինֆեկցիոն վիժում ն այլն) ճիվանդությունների ջացման պատճառ դառնալ:

(կրծի

արաք

3) Կթելմինչե

,

վերջ, որոլեսզի կրծում կաթ չմնա ն սննդամիջավայը չծառայի միկրոբների բազմացման ճամար, 4) նթել որքան ճնարավոր է Ճճաճախակի,իճարկե, տնտեսական ե Հիգիենիկ նկատառումներով թույլատրված սաճմաններում: Կենդանու մաշկը: կննդանումաշկի ծաժծկուլթի, այսինքն՝ մաղերի ն բրդի վրա կուտակվում են փոշի, կեղտ ն միկրոբներով ճարուստ զոաղբի մասնիկներ, որոնք կաթի մեջ են ընկնում կթի կաթի ն է ճատկապես վտանգավոր նրան "ճարակից աղտոտման ճամար կրծի

ժամանակ:

մասերի` ր

ճեւտնի

ուսբերի, Քեր

ը

փո

մի

մասի

մա 21Ը

ն

մասամբ`Բ

7յլոչր

ոլոչը:

Ծղաժ տվյալներով, փորձերից մեկի ժամանակ պարզվել է, որ ճամե-

մատաբար մաքուր կովերից ստացված կաթի մոտավորապես 10 լիտրանոց դույլի մեջ եղել է 43 մգ կեղտ, որը պարունակել է 17,8 միլիոն բակտերիա, այսինքն՝ լուրաքանչյուր 1 մլ կաթին բաժին է ընկել 1780 բակկովերից ստացվածկաթի մեջ եղել է 240 մգ կեղոչ տերիա, իսկ կեղտուռ պարունակել է միլիոն բակտերիա, այաինքն՝ յուրաքանչյուր որը 1 մլկաթին բաժին է ընկել 39000 բակտերիա (20 անդամ ավելի):

աղտուտման ճամար առավել վտանդավոր: աղբյուրէ Ճամար1 է, վում գոմաղբը: Առլացուցված որ գ կղկղանքըպարունակում է տասնյակ Եթե ընդունենք, որ 1 գ կղկղանքը միլիարդ բակտերիաներ: սլարունա1 կում է նույնիսկ միլիարդ բակտերիա ն այն ընկել է 10 կաթի լուրաքանչյուր 1 սմ3ի մեջ միկրոբների քանակը կավելանա աղա

կթի

«եջ,. լկաթի

100000-ով:

Կովերի անփույթ խնամքի ժամանակ սովորաբար կաթի 1 սմ3 պարունակում է մի քանի ճարյուրճազար բականրիա։ Գոմաղբը բերիչով ճեռացնելու ն ամեն օր խոզանակով մաքրելու դեպքում 1 մլ կաթը կաէ ւլարունակել չինչ մի քանի տասնյակ ճաղար բակտերիա, իսկ միաժամանակ կուրծը ջրով լվանալու ն մաքուր չոր շորով չորացնելու դեպքում այդ թիվը կարող է իջնել Հազարի կամ մի քանի Հազարի կենդանումաշկից ն դուազբից կաթի մեջ ընկնում նն ոչ միայն թվով շատ, այլն տնսակային կազմով կաթնարդյունաբերության ճամար չափազանց վտանգավոր բակտերիաներ՝աղիքային ն գազագոյացնողբակտնրիաներ, լուղաթթվալին բացիլներ, նեխման սպորավոր անապոր բակտերիաներ հ ախտածին միկրոբներ: կենդանու մաշկից կաթի կեղտոտումը կանխելու Համար պետք է դունը մաքուր պաճել, կովերին քերիչով ն խոզանակով ամեն օր մաբրելչկուրժը կթից առաջ լվանալ գոլ ջրով, չորացնել մաբուր սրբիչով ն թեքնակի օծել վազելինով կամ լուղով, պոչր կապել ոտքից ն կթել կափարիչով կիսաւսիակափանի մեջ: կուրծը լվանալու ճամար ճարկավոր է ունենալ ն նույն դույլի ջրով լվանալ ոչ ավելի 4--5 առանձին դույլ կովի կուրժ: Ավելիլավ է լուրաքանչյուր կովիկուրծըլվանալուց ճեւտո դույլի ջուրը: րող

ու

փոխել:

:

սառճավուումճնեւր: Փորժաժության մեջ գանվող ե Ճեւո կապված այլ ամանեղենը կթի պարագաներից կաթի մեջ կարող են անցնել մեծ թվով (ճարլուրճաղարներովն3 միլիոններով) բակտերիաներ,որոնց բնուլթը կախված է մնացորդայինկաթի ն լվացումից Ճեւռո մնացած ջրի միկրոֆլորայից: Առաջինդեպքում կաթը ճարատանում է մնացորդային կաթի մեջ զարգացող կաթնաթթվային ստըեպտոկոկերով, իսկ մնացորդային ջրից կոաւթիմեջ ' կարող են ընկնել' տարբեր' ո միկրոկոկեր, նեխման սպորավոր ն. անապոր միկրոօրգանիզմներ՝ ցուղիկներ, ֆլուօրեացենցող (ժորեցնող) բակտերիաներ նե այլն: են ճանդիսանուի փայտն առավել ճարուստ աղբյուր Միեկրոֆլորայի ամանները, որոնց ծակոտիների մեջ մնացող կաթը սննդարարմիջավայր: է դառնում բակտերիաներիբազմացման ճամար: եթն նկատի ունենանք, են մաքրվում,ԵՐ ապա է Է ուսռնոււի ր փայտե ամանները / ՐԻՑ» քե որքան վտանդգավերէ կաքնագործության մեջ փայտն ամանեղենի օգտաԱԼանեղենը

որ

ն

վատ

սպա

,

գործումը:

223:

Ամանեղենիցկաթի մեջ ընկնող միկրոֆլորայի վտանգը կանխելու

|

է կթից ճամար անճրաժեշւո

Հեւոո բոլոր կաթնամանները անմիջապես վմանալսկզբումդոլ սողայաջրով, իսկ Հետո ողողել տաք չրով:Սոդան լուծումէ սպիտակուցները,դոլ ջուրը ճալեցնոււի է ճարպը, իսկ տաք ջուրը մասնակի ստերիլում է ն ավելի մաքրում: Միանդամից տաք ջրով լվանալ չի կարելի, որովճետն սպիտակուցներըմակարդվում են ն ամուր կղչումի ամանի սլատերին։ Տաք ջրով ողողելուց Հետո ամանեղենըպետք է րատ ճնարավորությանարագ չորացնել, որի Համար ամաններըդասավորոււի են շրջված: Ավելի լավ արդյունք է ստացվուի ամանեղենըգալորշիով շոգեճարելու դեպքում: Գոլորշին թափանցում է բոլոր ծակոտիներիմեջ ն ոչնչացնում է միկրոօրդգանիզժներին։ Ամառ ժամանակ ավելի լով է ամանեղենըչորացնել արնի տակ: "օգ: կաթի՝ աղտոտմանճամար օդը վտանդավորաղբյուր կարող է լինել միայն շատ կեղտուռվածությոան դեպքում: Եթե կթի ժամանակ

լիտրանոց կաթիամանիւջ

ընկնի

10000

Բջիջ,ապա

յուրաքանչյուր

մլ կաթում կլինի մեկ միկրոբ, որն արտակարգազդեցություն չի ունեեա կաթի միկրոֆլորայի քանակի ն տեսակային կազմի վրա։ Անասնաշենքերի օդը միկրոբեերից Ժաքուրոլաճելու ճամար, օգն ապականողբոլոր տեսակի աշխատանքները՝ կերակրելը, մաքրելը, ցամ7

լ

ն

այլ ւիկրոօրդանիզմներ, որոնք

|

'

Հանդիսանում են կաթի մի շարք արատներիՃարուցիչներ: կարող Օդումի են լինել նան ախտածին միկրոբներ: Ջուրը: կաբ ն կաթնարդյունաբերությանմեջ օգտագործվող ջուրը որպես միկրոֆլորայի աղբյուր քանակական տեսակեւոից այնքան է ոլարունակել նշանակություն չունի, սակայն նա կարող վնաՃատուկ սակար միկրոբային տեսակներ, այդ թվում նան Հիվանդաբերտեսակներ: Ուստի օգտագործվողջուրը նախօրոք սլետք է առտուգվիոչ միայն բակտնրիաներիքանակային պարունակության, այլե բակտերիաներիտեսակային կազմի տեսակետից: Անճրաժեշտության դեպքում ջուրի պետք է Քլորով ախտաճանել: Կեւբ ն ցամճառր: կերը ն պամքարը կաթի միկրոֆլորայի ճամար հն: բավական ճարուստ ն վտանդավորաղբյուր նրանք պարունակում են նեխման ապորակիրն անսապոր բակտերիաներ,շողասնկեր, բորբոսասնկեր, շաքարասնկերն այլն: 1ավորակ կանաչ խոտով ն սիլոսով կերակրվողկենդանու 1 գ կղկղանքը ն շաքարասնկեր է (միլիոններով կաթնաթթվային բակտերիաներ պարուկ նակում,իսկ անորակկաի փչացած սիլոսով ժաիոախոտովկերակրելու նակ կենդանիներիկզկղանքը ճարոտանում է աճոռելի քանակությամբ -

,

224.

|

վտանցուղաթթվային ն նեխման բակտերիաներով, որոնք չափխաղանց դավոր Են կաթնագործության ճամար: Կթվորի ձնոճերը: Ձեռքերի վրա, նրա մաշկի ծալքերի մեջ ն եղունգների տակը միշտ մեծ քանակությամբ տարբեր տեսակի միկրոօրդանիղմներ են լինում, որոնք կթի ժամանակ ձեռքի ճետ շփվող կաթի Հետ անցնում են կթված կաթի մեջ: նկարագրվածեն դեպքեր, երբ մեկ բակտերիա: Կենկթվորի ձեռքերի լվացաջուրը պարունակել է 45000000 ն դանիներին լսնամփողանձնակազմը կթվորները կարող են վարակակիրներ լինել ե կաթր վարակել տարբեր ինֆեկցիաների ճարուցիչներով: այս կաթը սապրոֆիտ ն ախսոսծին միկրոբներով աղտուռող աղբյուրից խուսավելու ճամար պետք է կիրառել ճետնյալ միջոցառումները՝ 1) պարբերաբար ստուդել կաթի ստացման ճետ կապ ունեցող աշխատողներին վարակիչ «ճիվանդությունների նկատմամբ. բացիլակիրներին արգելել անասնադոմերումւիաշխատել, Չ) անասնագուինրումունեն մաքուր սրբիչ: որպեսզի օճառ Աի լվացարաններ, կթվորներըկիթն բնդունեն միանդամայն մաքուր ձեռքերով. կթվորների եղունգները կտրված մինեն, 3) կթվորները պետք է մաքուր, անփոշի արտաճադուստ Ճաղնեն: ճՃանճեւը ն միջատճեորը կաթր միկրոբներովաղտուտելու չափազանց են: Կխոանդավորաղբյուր նրանք նատելով տարբեր թափլթիուկների ն արտաթորանքներիվրա, իրենց ճանկերով ն թներով այդ աղտոտություններից մասնիկներ են վերցնում, որոնք կարող են պարունակել ոչ միայն կինժ քանակությամբ սապրոֆիտ այլե ախտածին միկրոբներ: մարմինը միջին թվով կարող է մինչն 1 միլիոն բակտերիա Ճանճերի սլարունակել, բայց շատ Հաճախ բակտերիաներիթիվը կարող է ճասնել՝ տասնյակն Հարյուրավոր միլիոնների: նրանք կաթր միկրոբներով աղտոտում են կատ ուղղակի կաթի մեջ ընկնելով, կամ էլ կաթնամանների վրա նատելով: Կթի եղանակը: Հաստատվածէ, որ ավելի մաքուր կաթ է ստացվում բռնցքակիթ եղանակի ժամանակ: Դա բացատրվում է նրանով, որ բոնցքակիթը ճամարվում է չոր եղանակ, այսինքն՝ կաթն առանց կթվորի ձեռթերին թավելու ուղղակի լցվում է կաթնամանի մեջ, իսկ մատնակթի ժամանակ կթվորը մատների թրջում է կաթով կամ վաղելինով ն կթված կաթը շփվելով կթվորի ձեռքերին լվանում է կեղտը միկրոբների ճետ միամեջ: սին նոր լցվում կաթնամանի Քամիչը: կրից ճետո կաթն անմիջապես քամում են նրա մեջ ընկած կեղտի մասնիկները ճեռացնելու ճամար: Սխալ քամելու, այսինքն՝ կաթի Ճուսանքի աղդեցությամբ կեղտի մասնիկները լուծելու դեպքում կաթն ավելի է Հարստանում միկրոբներով: Քամիչը (բամբակ, մառլլա) պետք է ճաճախակի փոխելկամ ըվանալ: չորացնել: .

Քարի փռնլը ն այլն, պետք է ավարտել կիթն սկսելուց 20--30 րուլե առաջ: 0դից կաթի մեջ կարող են ընկնել նեխման ն ցուղաթթվային բակտե-

րիաների»բորբոսասնկերի սպորներ

'

'

:

:

ու

ու

|

դասընթաց Միկբոբիոլոգիայի

Սոոտային

մսուրային

Սովորաբարկաթբ միկրոբներով մսուրային շրջանում, սակայն արուռային շրջանում կենդանիներիսխալ պաճվածքին կիթը ոչ ճիշտ կազմակերպելուդեսլքում կաթի մեչ ավելի շատ միկրոբներ են թափանցում: Այսպես, օրինակ, եթե կիթը երկար ժամանակ կատարուի են միննույնտեղում,որի կանաչը անասուններըոչնչացրել են, գետինը փխրեցրել, ապա մեծանում է կաթի Ճողով ու փոշով, ճետնեաբարն միկրոօրդանիզմներովաղտոտվելու ճնարավորությունը: Այդ բանից խուսափելու Համար արոտային շրջանում անչճրաժեշտէ Հաճախակի փոխել կովերի կթելու տեղը: ն

շրջանը:

ԿԱԹԻ ԵՐԿՐՈՐԴԱՅԻՆ

Հարուստ է լինում

Մեխաճիկական կիթ: կիթը անասնապաճության Մեքենայացված մեքենայացման ն էլեկտրիֆիկացման ձներից մեկն է: Այն ոչ միայն բարձրացնում է աշխատանքի արտադրողականությունը, այլե. նշանակալի չամիով նվազեցնում է կաթի միկրոբներովաղտոտվելուճնարավորությունը: Սակայն կթող մեքենան ճիշտ ձնով չմաբրելու ն սխալ օղաոադորժելու դեպքում կաթն ավելի կեղտոտ է սւտացվում, քան ձեռքով կթելիս։ Մեքենրա մասե արող են պարունակել աշուն նայի վատ խնամքի դեպքում կան ա " եջ: հակ մեքենայի սխալ օդգտադորժմանդեպքում կարող են վնասվել

ա արմ

է ն ո ան

կաթնագեղձերը: Առաջարկվածեն

չերմային

ու

կթող մեքենաները լվանալու քիմիական եղանակներ:

ն

ախտաճանելու

Ֆերմային ստերիլիզացումը կատարում են 4-5 օրը մեկ անդա: Մեքենան (րիվ քանդելուց ճետո նրա մասերը մաքրում են 169-անոց սոդայաջրով ն 30 րուլե թողնում 85" ջրի մեջ: Մեքենան Հավաբելուց Հետո

նրա միջով

բաց

են

թողնում

1 դույլ

Սովորաբարյուրաքանչյուր կթից

աք

ջուր:

ճետո

մեքենան քանդում նն մաս: նակի ն առանձին մասերը. մաքրում են 120-անոցսոդայաջրի գոլ լուծույթով, իսկ այնուճետն ողողում են տաք չրով ն թողնում այղալես մինչն չորանալը: Մեքենանճավաքելուց ճնտո կթից առաջ նրա միջով բաց են Թողնում 50--60" ջերմության 12 լիտր ջուր:

ՄնքենայիՔիմիականստերիլիզացումը կատարում են թլորակրով: Մեքենայի մասհրը սուղում են Քլորակրի 0,120-անոց լուծույթի մե. իսկ մասերըՃճավաբելուցՀետո մեքենայի միջով բաց են թողնում մ. դույլ քլորակրի 0,00146-անոցլուծույթ ն տաք ջուր: Կթից ճետո կաթը միկրոբներով կեղտոտվում է նան մի շարք այլ աղբյուրներից` տափանոթներից, շշերից, կաթի ցիստեռնից ն այլն, մի խոսքով այն բոլոր իրերից ն ամաններից։ որոնց ճետ կաթը շփվուԻ է ատանալու, տեղափոխելու ն պաճելու ընթացքում:

ՄԻԿՐՈՖԼՈՐԱՆ

կաթի երկրորդայինմիկրոֆլորան առաջնայինմիկրոֆլորայի

մացման Ճաշմվին

բազ-

Առաչնայինֆլորայի լինեն,

առաջացաժ միկրոֆլորան էս միկրո աղբյուրները որքան էլ բազմապիսի ն առատ կաթի մեջ միկրոբների քանակը կարող է տատանվել միլիոնների սաճմաններում: Ռրուլճետն երկրորդային միկրոֆլորան առայանում է կաթի առաջնային միկրոֆլորայի բազմացման Ճաշվին, ուստի այն կազմող միկրոբների թիվը կարող է ճասնել ճարյուրավոր միլիոնների ն նույնիսկ միլիարդի: Այո դեպքում կաթը դադարում է կաթ լինելուց ն վերածվում է այսպես կոչված «կաթնաթթվային մթերքի»:

միկրոֆլորայի ստեղծման ժամանակ փոխվում երկրորդային

նային միկրոֆլորայի

է առաջ-

միայն քանակը, այլն նրա տեսակայինկազմը ն հրբեւին այնքան խիստ, որ սքողվումմ է առաջնայինմժիկրոֆլորույիբնույեն տալիս, որ կաթը միկրոբներով թյ: Այս բոլորը ցույց ճարատանալու միկրոֆլորայի բոոչ

տնաակետից

,իլրոֆլորան` 1Րկրորդային առաջնային աինավային կազմի :

1"

աի ա Ա

տի բարք ազգում ,բաւ «որժոնեեր,

ձնավորմուն

Ի

են

կաթի առաջնայինմիկրոֆլորայի քանակը ն տեսակայինկազմը: կաթի առաջնային միկրոֆլորան որքան շատ բազմատեսակ լինիչ այնքան երկրորդային միկրոֆլորան խայտաբղետ կլինի, այնքան արագ կձնավորվի ն շուտ կճասնի իր զարգացման առավելադույն չափին: Սովորաբայր մաքուր կաթի մեջ լինում են քիչ քանակությամբ միկն րբոկոկեր կաթնաթթվային բակտերիաներ, ուստի երկրորդային միկրոդերիշխում են կաթնաթթվային բակտերիաները, իսկ կեղֆլորայում տուտռված կաթի մեջ լինում են մեծքանակությամբ աղիքայինցոււղիկներ, նեխման տարբեր բակտերիաներ, նհ երկրորդույին յուղաթթվային միկրոֆլորան ձնավորվելով այդբակտերիաներով՝ կաթնարադ փչանումէ: Հ. Կթից Ճետո անցած ժամանակամիջոցըկամ կաթի ճասակը։ Միկրբոբներիբազմացման ճամար որոշ ժամանակէ պաճանջվում:ՄիջինՃաշվով Մեկ բջջից երկու բջիջ է առաջանում 30 րուլեի ընթացքում: Հետնաչ բար կաթը որքան երկար պաճվի, այնքան կմեծանա բակտերիաների բազմացման ժամանակամիջոցըն նրանց թիվը «ճամապատասխանա1.

ու

|

ու

կաճի: կաթը պաճելու տեղի չերմաստիճանը: միկրոբային տեսակի չասիավոր զարգացմանճամար պաճանջվում է ջերմաստիճանի որոշակի սաճման, ուստի կաթր տարբեր չնրմաստիճաններու պաճելիս դերակշիո զարգացում են ստանում միկրոբներիորոշակի խմբեր է, որ կաթը 10--45:-ում պաճելիս առաչ կամ տեսակներ: Ապացուցված բար

3.

Յուրաքանչյուր ,

վելապես զարգանում են կաթնաթթվային բակտերիաները ն նրանք էլ կազմում են կաթի ճիմնականմիկրոֆլորան, իսկ 10--0--ում՝ զարգանում ն պրուտեուս խմբի բակոնհրիաներ, են ֆլուորեսցենցող միկրո(ծորինող) իւ կարճ նեխման այլ բակկոկեր,ճիւիքադոյացնող պուվիկներ քրոոասեր

ւտերիաներ: ԿԱԹԻ

ԵՐԿՐՈՐԴԱՅԻՆ

ՄԻԿՐՈ

կաթի տարբեր արատներ: ԿԱԹԻ

ՄԻԿՐՈ ՖԼՈՐԱՅԻ ՆՈՐՄԱԼ ՀԱՋՈՐԴԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ

Բակտերիասպան

1,

(բակտերիցիդ) Փփուն

ՓՈՒԼԵՐԸ

Փորձերը

որ

ցույց

են

թարմ

ԳԱ

ա աան

ա ի աքի

բակտերիասպանփուլ: կաթի բակտերիցիդնյութերը խոշոր նշանակություն նորածիններին առողջ կաթով ապաճովելու, այլի կաթը

ունեն որոշ

միայն ժամանակ ոչ

այսինքն՝մինչն ռալառողին ճասցնելը ոլաճելու տեսակետից» անսիուիոիւ

կաւ մինչե նրա արտադրականմշակումը: Թարմ կաթի բակտերիցիդ նյութերը կաթի պաճպանման

տնողու-

են: բոլորովին անձճետանում նվազում ե առտիճանաքբար թյան են ն կաքը պաստերիղացնելիսքայքայվում Այդ նյութերը չերմաղդայուն են: նյութերն ունեն այն առանձնաձչատկությունը,որ Քակտերիասողան նրանց սպանիչ աղզդեցությունն ավելի զորեղ է արտաճայտվուի կրծի նկատմամբ, քան կթից Հետո կաթի մեջ մտցրած ժիկրոմիկրոֆլորայի բային կուլտուրաների վրա: ճչամեմատ

ջերմաստիճանը: 2) Կաթը պաճելու տեղի ճան ն ատոիճանը: Ժ կ աթի Քակտերիաներով 3) 4) Կաթր աճելու ժամանակամիջոցը:

փուլի վրա ջերմայինղործոնի աղդեցություն կաթի բակտերիասպան են պրոֆեսոլը Ռուբեն լուսաբանելու ճամար աղյուսակ 16-ում բերված Դավիդովի տվյալները: .

Աղյուսակ

ՍՏ

ա

արան

աան ա

Հատկություն

ակտե

աճելու

Շ-Ի------

կաթի մեջ որոշակի ժամանակամիջոցում միկրոօրդանիզմներիՔանակիավելացման փոխարեն նկատվոսի է նրանց քանակի որոշ նվազում: Նույն երնույթը նկատվում է նան կաթնոագեղձումի: Հեղինակներն այդ երնույթը բացատրում են կաթնագեղձիմեջ մշակվող ի արյունից կաթի մեջ Թավիանցող որոշ խումբնյութերով,որոնք կասեցնոււի են միկրոբների աճը կամ նրանց սպանում են: Այդ նյութերը կոչվում են բակտերիասպաննյութեր, իսկ այն ժամանակամիջոցը, որի ընթացբում ասկե նլութերով տեղի է ունենում բակտերիաների բաղմացւս մասնակի ոչնչացում, վել,

շրջանը:

:

տո

հն

ու

կեղտոտվածության

ՖԼՈՐԱՏԻ ՀԱՋՈՐԴԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

ԿԹթյի րկրորդայի միկրոֆլոպայի զարդացումն ըիանում է մլիկլր"է ունւվա| Ճճաջորդավան օրգանվղմնորի ությամբ, որն ըւնդունված որոշակ նել «մապատասխան միկրոֆլոլւայյլի դարգացման փուլեր: Բնդ որ ոո' «երթափոխությունը կարող է տնզի ունենալ օրինաչասիորեն, որը այդ յան կոչվում է կաթի երկրորդային մլկրոֆլորայի նորմալ փոփոխու օրինաչափորեն,որբկ ոչվում է կաթի երկրօոդայինմիկոփուլեր, ն ոչ սջաֆլորայի աննորմալ փոփոխության փուլեր: Վերջինիդեքում նուտ

են ճետնյալ դործոնն կաթի բակտերիցիդ նյութերի վրա ազդում օրգանիզմի առողջա, 1) կենդանու օրգանիղմի անճատականությունըչ (լակտացի նկաթնատվության կան վիճակն սնվածությանաստիճանը

կ

'

ոչ"

ոի

10"

՛

Է:

պաշված կաթի նկատիունենանք, որ բակստերիցիդփուլը վերջանում ապա կթից «ետո կաթն գոմում կիթը սովորաբար երկու ժամ է տնում, կվերջանաճենց դեպքում բակտերիցիղ անմիջապես չպլաղեցնելու ն. դոմոււմի այդպիսի կաթն արագ կ. բակտ պաճելիս -ում՝ 24--86 ժամ: Այսպիբիցիդ փուլը կարող է տնել 0 ժամ, իսկ այնքան երկարատնկլինի սով, որքան ցածր չինի կաթի ջերմաստիճանը,

Աղյուսակի տվյալները ցույց

են

է Հ

տալիս,

ժամփոււի:

որ

-ում

Եթն

փուլը

թվի:կարը շում 5-10

նրա բակտերիցիդ փուլը:

կաթի բակտերիաների ն. բակտերիցիդ նյութերի

միջե սերտ կապ սլակառելու կամ նյութերի լրիվ բայբայգոյություն ունի: ճետ կաթի մեջ սկսում է վելու մեկտեղ Համապատասխանաբար նալ բակտերիաների քանակը: Այդ կապակցությամբ աղյուսակ 12-ում բերված են Պան ֆիլովիտվյալները:

հակտերիցիդ

ավել

Աղլուռակ

կաթի թթվությունը

ԲՔակտերիցիդ փուլի աեողությունը ե բակտեբիանեոի քանակրկաթը 5--105-ում

պաճելիս

Բակտերիաների քանակը

Ջերմաստիճանը թարմ

ժամից

մլ կաթի մեջ

Հետո

Հետո

ժամից

ճքտո

ժամից ճետո

8407 19693 13961 122782 52252727 39490625

չ

ժամից

յ

Աղյուսակիցերնում

կաթը 5՝--ում սլաճելիս բակտերիաների 4Ճնտո։ է ժամիը կաթր 10՝-ում պաքանակը կրկնապատկվում միայն ճետո ժափից բակտերիաներիքանակը եռապատկվում ճելու դեպքում է, իսկ 72 ժամից Հետո՝ ավելանում է 1333 անդամ: |

է,

որ

Սա է քայքայում որ բարձր շուտ չարմաստիճանը ժույք է տալիս, է ավելա արաղ կաթի բակտերիցիդ նյութերը ե ճամապատասխանաբար նում բակտերիաների Թիվը: պաճելիս բակտերիաների թվի կաթը տարբեր ջերմաստիճաններումմ նան կաթի թթվության վուրոխության ճետ մեկտեղ տեղի է ունենում 18-ում (ը«տ Դավիդովի)թարմ կաթի միկրոբփուվխոխություն։Աղյուսակ ների բանակը վերցված է որպես 100 07, իսկ նրանը աճն արտաճայթված է տոկոսի ճավելումով, թթվությունը որոշված է ըստ Թյորների:

Աղյուսակ կար

աճելու

պաճելու ջերմաստիճանը

18`

|

յ

տնողությունը Թթվու- | բավա-ի |թթվու- | բակտ-ի | թթվու- | բակո-ի աճը աճր թյունը թյունը աճր թյունը -

կթից անմիջապես Ց

ժամից

Հետո

ժամից

ճետո

.-

Հետո|

17,5

17,5 12,5

12,5

12,5

17,5

17,5

18,0

20,9

24,5

դաթր

17,5 18,5

19,0

18,3

-

մո

կարդվել է ,

մինչե 13" պաղեցվածկաթի մեջ 12 ժամվա ընթացքում բակտերիաներիբանակը չնայած կրկնապատկվումէ, սակայն

Աղյուսակիցերնումփէ,

որ

է անփոփոխ: կաթր 18--ում

մնում

12 ժամ

դեպքում բակտերիաների քանակն ավելանում 7 անգամ,

պաճելու

իսկ թթվուԹյունը բարձրանում է 1,5--ով։ 30"-ում պաճված կաթում 6 ժամից ճետո Քակտերիաներիթիվն ավելանում է 19 անգամ, թթվությունը դառնում է ոչ կոնդիցիոն/ է 8 անգա նկաթն 20,9), իսկ 12 ժամից Հետո՝ ավելանում է

է, փնքնամակարդվում եթե Այսոլիսով, կաթի

ճաբակտերիցիդ ճատկության պաճղպանման

մար առաչին չզայմանը կթից ճետո նրա անճապաղ պաղեցումն է, երկբորդ պայմանը կլինի պաղեցման աստիճանը: կաթի բակտերիցիդփուլի տնողության վրա մեծ ազդեցություն է ղդործուի նան կաթի բակտերիաներով կեղտոտվելու աստիճանը: Կաթր ռրքան ճարուստ է միկրոբներով, այնքան կարճատն է բակտերիցիդ փուլը

ընդճակառակը:

ե,

Աղյուսակ

ճատկության տնողությունը Բաակածրիցիդ

կաթըպատելու ճար

(ժամերով)

չերմաստի-

(Շ-ով)

կանոններով սանիտարական ստացված կաթ

|

Յ6

ո.

սովորական ձեռվ ստացված կաթ

»

Կթի ժամանակ սանիտարա-ճիգիենիկկանոնների սլաշպանման ն Կթից անմիջապես չճետո կաթր պաղեցնելու միջոցով երկարացվում է բակտերիցիդ փուլի տնողությունըյ, ն դրանովՀնարավորություն է սւտեղծվուի կաթն անփոփոխ պաճելու ավելի երկար ժամանակ: Տնատեհսություններում մաքուր կաթ ստանալու ն այն մինչն 10--19ը սլաղեցնելու անմիջասվես

ճամար

Դրա ճամար առաջարկվում

բոլոր Ճնարավորությունները կան:

է դգոմերինկից ստեղժել ջրավազաններ, ն

։աղեցնել սառույցի կամ Ճուսողչրի օգնությամբ: Յուրաքանչյուր կովի կաթը կթից անմիջաղես 4ճետո պետք է լցնել ջրավաղանոսիդրված ն նն մեջ:մեջ: տափանոթների Խոշոր տնտեսություններում Հանձնարարվումէ կովերի գլխիաբանակին ճամապատուսխանկառուցել կաթնային տնակներ, որոնք ունենան Համապատասխանբաժիններ կաթն ընդունելու ն սղաղեցնելու, ամանեղենը լվանալու ե չորացնելու, ինչպես նան լաբորատոր ոտուղումների Համար: Կաթնայինտնակի լաբորատորային բաժինը կարող է ունենալ կաթի բակտերիոլոգիականստուղման ն կաթի բաղադրիչ մասերի որոշչ-

ջուրը

ման

Այուիսի միջոցառումների շեորձճիվ ճարմարություններ: առաջավոր

տնտեսություններում խիստ բարձրացել է կաթի որակը, որը

կաթնագորժության բնագավառիյուրաքանչյուր աշխատողի կարնորադույն խնդիրն է: կաթի բակտերիցիդ փուլից ճետո սկսվում են միկրոօրգանիզմների բուռն զարղզացմանն նրանց ճերքափոխության փուլերը: 2. Խառրք միկոոֆլորայի զաշռգացման փուլ: Այս փուլը տնում է միջին 2աշվով 12 ժամ ն բնորոշ էկաթի միջ բազմանալուընդունակմիկրոբների բոլոր խմբերի խառը զարգացմամբ: Խառր միկրոֆլորայի փուլի վերջնամասում գերակշռություն են տոտանում կաթնաթթվային ստրեպտոկոկերբ, որով ն դրվում է ճաջորդ ուլի սկիզբը: Ֆ. Կաթնաթթվային ստրեպոոկոկեւի փուլ: Այս փուլը բնորոշ է կաթնաթթվային ատրեպատոկոկերի գերակշիռ զարգացմամբ, որի շնորճիվ կարճ ժամանակամիջոցում նրանք սկսում են գերիշխել մնացած միկրոբային տեսակներին: Փուլի տնողությունն է 24 ժամ, իսկ կաթր պաճելու սլաճից 4աշվաժ՝ 36 ժամ: եթե կաթը պաճելու պատիցՃաշված 12 ժամից ճետո կաթնաթթվային բակտերիաներըկազմում են ընդչանուր ժիկրոֆլորայի 500-ը,իսկ 24 ժամից Հեոո՝ 35--40"0-ի,ասլա36 ժամից եւու կկազմեն արդեն Ջ000-ը:կաթնաթթվային ատրեռլտոկոկերիբուռն զարգացման շնորճիվ կաթի թթվությունը ճասնումի է 65- 70` Թյորներին այն մակարդվում էւ 1 մլ մակարդը պարունակում է մի քանի միլիարդ կատ մի քանի տասնյակ միլիարդ կաթնաթթվային ստրեսպրոոկոկ։կուտակվող կաթնաթթվի ազդեցությամբ աստիճանաբար ճնչվում է կողմնակի միկրոֆլորայի աճը, իսկ փուլի վերչնամասում՝ ճնշվում է ն իրենց, բուն կաթնաթթվային ստրեպտոկոկերիղարդացուժը ն դրվում է ճաջորդ վուԼի սկիզբը: Գ.Կաթնաթթվային ցուպիկաձնեւի

փուլ:

Ձուպիկաձնկաթնաթթվային

են բավակալինելով ուժեղ թթվագոյացնողներ, բակտերիաները, դիմանում

նին բարձր թթվությանը նե փուլի 22-րդ ժամում կազմում են ընդճանուր միկրոֆլորայի 95--92 70-ը: Այս փուլում ոչնչանում են ոչ միայն ոչկաթնաթթվային բակտերիաները, այլն ճամեմատաբարթույլ թթվակայուն կաթն վերջապեսկաթնաթթվային ցուռղիկաձնենաթթվոյին ատրեռլաւոկոկերը բը: մակայն պատշաճ քանակությամբ առաջացած կաթնաթթվի պառածոյացնող Պասոկության շնորճիվ մակարդված կար դիմանում է երկար ժամանակյ եթե տեղըցուրտ է ն չկան բորբոսմանը նոլաստող ւլայլմաններ: Փ. Հաճաբասնկային ն բոշբոսային փուլ: Այս ուլը նկատվում է կաթը շատ երկար պաճելու ժամանակ: Շաքարասնկերը դարգանում են մակարդուկի խորքում, իսկ բորբուասնկերը՝ նրա մակերեսին: նրանք ոչ միայն թթուներից չեն վախենում (դայուն չեն թթուների նկատմամբ), այլն կաթնաթթուն օգտագործու են իրենց ճամար որպես սնունդ ն էներդիայի աղբյուր: Բորբոսասնկերը կարողանում են զարգանալ միայն թոթ-

վա ժնի

դրա կարիքն ներկայությամբ:իսկ շաքարասնկերը

են

սպիրտ

Շաքարասնկերըկուտակում ալիս են ուրույն խմորասնկայինսուր

ու

ածխաթթու

գազ

էլ չեն զգում: ն

մթերբին

ճամ:

մակերեսի վրա թանձրուկի Բորբոսասնկերից

ակզբում ակսում է

ղար-

գանալ սպիտակ աղվամաղի նմանվող կաթնային բորբոսասունկը (Օ.սլենիցիլիում, մոտո 12615), իսկ այնուշետն գունավոր բորբոսասնկերը՝ ն այլն: Բորբոսասնկերըն շաքակլադոսպորիում առպերդգիլուսչմուկորչ են ն րասնկերը կաթնաթթուն յուրացնելով, մակարդուկը թթվազրկում դրանովիսկ նպաստավոր պայմաններ ստեղժոււի մակարդուկիներսում պաճղանված նեխման բակտերիաներիառանձին բջիջների զարգացման քայքայում հն մակարվերջնականապես Համար: նեխման բակտերիաները դուկի աննդանյութերը ն նեխում այն: նշվաժ փուլերի ՀերթափոխությանՀամար պաճանչվում է երկար կաթը սզաճելու ժաժամանակ՝մոտավորապեսմի թանի ամիս: Ռւառտռի մանակ վերջին փուլն առանձին նշանակություն չունի: Այդ փուլը կարնոր սլանիրներիճասունացման գործում: դեր է խաղում որոշ

փուլերըդիտնորմալ Հաջորդականության կաթի միկրոֆլորայի 35--ում 15են ժամանակ: երկարատե ոլաճելու կաթր վում ԿԱԹԻ

ԵՐԿՐՈՐԴԱՅԻՆ

ՄԻԿՐՈ ՖԼՈՐԱՑԻ ԱՆՆՈՐՄԱԼ

ՀԱ ՋՈՐԴԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

ԵՎ ՆՐԱ ՊԱՏՃԱՌՆԵՐԸ

Կաթի միկրոֆլորայի նորմալ Ճերթափոխության կարնոր գործոնն կաթնաթթվալին պրոցեսը, եթե կաթի կաթնաթթվային խմորումը են միկրոֆլորայի թույլ է ընթանում կամ բացակայում է, խախտվում ն առաջանումեն կաթի արատներկամ այն Հաջորդականությանփուլերը փչանում է: կաթի միկրոֆլորայի աննորմալ փուվիոություննե իվ են Ճեեն, բայց ավելի Հաճախ նկատվում շատ առաջացնողդորժոնները սոնյալ դեսլբքերում: 1) Պատտերիզացվածն հռացվաժ կաթը սպա՞ելուժամանակ: Բարձր բակտեազդեցությամբ ոչնչանում են կարնաթթվային ջերմաստիճանի ե նեխման բակեն մնոււի յուլղաթթվային բիաները, սակայն կենսունակ տերիաների սպորները, որոնք Հետագայում նւլաստավոր պայմաններում զարգանալով՝փչացնում են կաթը: 2) Սառը տեղում կարը երկարատն ոլաճելու ժամանակ: 10-ից ցածր են կասիշատ աճում բակտերիաները կաթնաթթվային ջերմաստիճանում աճում հն ցրտասեր(պաիխթույլ: կամ բոլորովինչեն աճում: Սակայն լավ նել մանբակտերիաները» ցրտադիմացկուն(պսիխրոտոլերանտ) րոֆիլ)

է

ու

որոնը կաթբր նեխում

են:

կաթի բացառիկկեղտոտմանն միաժա3) Նեխման բակտերիաներով անբավարարությանդեպքում: մանակ կաթնաթթվային բակտերիաների

նեխման:

4) կաթի բարձը բուֆերականության ժամանակ, երբ արտադրվող թթուների բուֆերներով չեղոքանալու ճետնանքով երկարում է լառը ժիկրոֆլորայիփուլը ե նեխմանբակտերիաները սկսում են ավելի արադ

ղարդանալ:

կաթի բուֆերայնության Համար վճռական նշանակություն ունի ն ֆոսֆորաթթվի անչիդրիդի (ՔչՕչ) ճՀարաբե-

կալցիումի օքսիդի (Շ«Օ)

րությունը

(

Շ4Օ

ԻՆորմալ

կաթի ճամար

այդ

ճարաբերությունը պետբ

բարձր չլինի: նթե ՇոՕ-ի պարունակությունը ՔչՕ:-ի Համեմաէ կաթի բուֆերայնուտությամբ իջնում է 9306-իցցած, ապա մեծանում ն են թյունը նպաստավոր պայմաններ ստեղծվում կաթի մեջ նեխման բակտերիաներիհրկարատնեաճի ն արատների առաջացման ճամար: 5) կաթը աղիքային ցուպիկներով խիստ կեղտուռվելու դեպքում, որոնք կենսադգորժունեության արգասիքները ճնշում են կաթնաթթվային բակտերիաներիաճը: է 99:100

ԿԱԹԻ ԱՐԱՏՆԵՐԸ

կաթի նորմալ փովյոխությունների անսովոր շեղումները կոչվում արատներ: Կաթի արատներկարող են առաջացնել ինչպես միկրոբները, այնպես էլ մի շարք այլ դործոններ։ Ոչ միկրոբային ծագման կաթի արատներ կարող են տաոսջացնել կաթնադեղձի «իվանդությունները, ւվիրավորումները, կաթնատվության որոշ պաճերի, կերերի որոշ տեսակները, կաթն անդուր Ճոտով մթերքների ե Հեղուկների Հետ խառը պաճեն

այլն:

Արատիբնույթի որոշելու ճամար ճանձնարարվում է

1 սմմ

բաժակ

նա-

խապես ճայտնի առողջ կովի կաթի վրա ավելացնել արատավոր կաթ ն պաճել տվյալ արատն առաջացնող ջերմության պայմաններում: եթե առողջկաթի մեջ առաջանումէ նույն արատը, նշանակումէ պատճառը միկրոբներն են: կաթի միկրոբային ծագման առավել կարնոր արատնեիր Հետենլալներնեն՝ 1. Խտասռինանի առաս: Սրա որ Հեղուկ էություն այն է, կամ մակարդվածկաթը որոշ ժամանակ մնալով, վերածվում է մածուցիկ, ճիլ զանգվածի: Այս արատն առպչջացնումեն ինչպես նեխման, նույնպես ն կաթնաթթվալին բակտերիաների որոշ ցեղերը: Նրանք կաթի սպիտավպուցները ն կաթնաշաքարը վերածում հն գումմի ն մուցինի։ Գումմի է առաջանում, երբ լակտոզան խմորվում է դալակտանի ն դեքաորանի, «նտ պրուռեինների իսկ մուցինը ածխաջրատներիռադիկալի ճափակցումնէ: Վլրատ առաջացնող միկրոբները գտնվում են ցամքարի, գոմաղբի, գոտի փոշու ն անորակ չրի մեչ։ Ոստի պհտք է ճամասպատասի:

նավորապես ցրտասեր) Ըօի-Յ610քՇՈՇՏխմբի բակտերիաները, շաքարասնկերը ն այլն: Նրանք կաթի կաղեինը Հիդրոլիզում են դառնաճամ պեպտոնների։Այս արատն առաջանումէ ոլաստերիղացված եռացրաժ կաթը է ճում կաթը սառը տեղում երկարատն պաճելիս: են նեխման լիպոլիտիկ բակտերիաի) կծու ճամ: Առաչջացնուի ները (Թոօէ. ԱսօրճտոճոՏ) կաթը, ճատկապեսճում սերը, ցուրտ տեղուի հրկար պաճելիս: էիսլոլիտիկբակտերիաներնիրենց արտադրած լիպաղա ֆերմենտի օգնությամբ ճարպերը տարրալուծում են ճարպաթթուների ն գլիցերինի, իսկ դրանք էլ կետոնների, ալդեճիդների, որոշ եթերների, որոնք կաթին տալիս են կծու Համ: ծրբեմն թարմ կաթն էլ է կծու ճամ ունենում, որի պատճառըդեռ դկաթնագեղձում զտնվող կաթի մեջ զարգացող ճիմքադոյացնող բակտերեաներն են։ Այս երնուլթը նկատվում է աննորմալ կաթնատվության ժամանակ: կժվություն նն առաջացնում նան բրուցելների լիսլոլիտիկ որոշ 3ու

ու

.

նն

լը

լի ճաճախ առաջանում է կաթր 30--32"--ից ցածր ջերմաստիճանո ալաճելիս: 2. Համի արաշներ: են նեխման (մասա) Դառըհամ: Առաջացնում

շտամները:

Վերջապես,կաթը կարող

միկրոբային ծագման կծու ճամ ունենկատվում է լակտացիայի վերջին շրջանում, երբ կաթը պարունալ: նակում է մեծ քանակությամբ լիպազա ֆերմենտ: համ: Առաջացնում ԹՅՇէ. 18ԸէԼ5 ՏՀքօՈՅ661ինքնատիոլ է դ) 0նառի բակտերիան: ճամ: Առաջացնումեն դ) Շաղգամի ֆլուռրեսցենցող բակտերիաները, աղիքային ցուպիկները, բորբոսասնկերը ն այլ միկրոօրգանիղմներ: ե) 0լեինա-նաբպահամ: Առաջանումէ կաթնաճարպի վրա կաթի եջ գտնվող օքսիդացնող ֆերմենտների ազդեցությունից, որոնց ներգործությունն ուժեղանում է ծանրըմետաղների նույնիսկ չնչին քանակի ներկայությամբ(օրինակ՝ պղինձ) ն կաթը ցուրտ տեղում սաճելիս։ Սովորական պայմաններում այս արատը չի նկատվում, որովճետն կաթնաթթվային բակտերիաներն օժտված են վերականգնելու Հճատկությա իսկ ցուրտ տեղում նրանց կենսագործունեությունը ճնշվում է ն արատի է: առաջացման ճնարավորությունը մեժանում է եթե ձմռանը այս արատը ճաճախ ճայտնվում, այն կանխելու ճամար Ճանձնարարվումէ կաթին ավելացնել կաթնաթթվային բակտերիաների մաքուր կուլտուրա: 3. Հոտի արշա"ներ: Առաջացնում են տարբեր անսակի բակտերիաները: նրանք կաթի մեջ զարդանալով,նրան Ճճաղորդումեն երբեւին դուէ

ոչ

Դա

ե նբ աոան

`

ե

1 որու

արարո

,

րիԱա ա

Մ

կԱ

-

րգի,

«աքի, իմ

Հնա

քրոմը

:

աճառ `-

էլ

ԲրոՀոտ ժճառի

կաթի նորմալ պաճելիս, առաջանում Կիուբոխություններն աննորմալ իսկ բակտերիաները, լավ են գործում կաթնաթթվային կարելի շարադրվածը, ԸնդՀանրացնելով :

են

ու

աղիթային ցուպիկենրը, ընկն որոնք դոմաղբից։ Կաթի դուրեկան բուրավետուրոնք կաթի մեջչ են ընկնում թյան պատճառր առավելապես կաթնաթթվային ստրեպտոկոկերն են

բ

են

(511. 18Շէլ5 /«մբի)։

Բ

ԿԱԹԻ

ւս

րդադույն

բասնկերը:

Գույնի արատ

`

ու վանում

ո հատակ ա րով քերը արյուն աի բաթ,ո է Աա դեպքերում ԴուՐ

Ֆ.

ԸՇԽՐ:

Խա

:

Ո

1»

րր

ոթ

Հար

Ասի կաթ աիրաք նեխման բակտերիաներն Ավելի Հաճախ Աաաա ւք արար անձրնային, խոնավ եղանակներին բրբ ուժեղ փրփրում է, ճարպը լրիվ չի անջատվում: է օճառի Համ։ չե մակարդվում ն Հաճախ ունենում են.

.

ցուրո

ու

հաաաթ

Ալ

մուռ11

Ս-

չ

ն ների կեղտոտվելու Հնարավո բությունը:

:

գ) Կաթի վաղաժամմակառդում:Առաջացնում են շրդանաֆերմեն-

տին ֆերմենտ արտադրող կամ միկրոբները (ԽԱՇԼՕՇՕՇԸԱՏ

ՇՕՇԸՇՍՏ):

Կաթր մակարդվում է 80--40« Թյորներիթթվության ժամանակ: Այդպիսիկաթը սովորաբար դառը ն կժու է լինում: նման

.

ոճոոճ-

յր

2աժարը ճնշումը:

-

ը

,

իզոտոնիկ կենդանու արյունը Ճճաղորդակցվող (1լխավորանյութերը բնույթի աղային ուստի արյունից Հեղուկներ են օւոհուոիկճնշման պես կերակրի աղը) ակսում անցնել կաթի մեջ մինչն ձեռք է բերում աստիճանաբար կաթը Դրա 4ետնանքով ն

Ճավասարվելը:

,

ցուրտ

արդյունք

հղձ

են,

կաթը դունավորրրա

են

Ռրովչետնկաթը

ր

ԳԱաԱՐ

:

ի աի սրոցեսի բակտերիաները ն որսլեսբորբոքայի

մն

քիմիական

կաթի մեչ ավեամանակ նրա արունավաժ

րա

ւ

ՆԷ ԱԾ չի րաավաա 2 Հո ն ոք Ն." սպաստերիղացվաժ կաթը Հում կութի ին ոո Ար Քո աղիա տավորման ամառը Երր պաստերիզացված լաթիեր՝ ա. աաթթվա ակաերիանե, Սերը Բ) կաթի ճառպի,անջատմանանընղունակություն: լ "

է:

հարա Լարա ԱԱօսմոտիկ Խր ճետնանքով որը:ազորրիանորը (իյգոջիո քանակի պակասելու

՛

-

կաթի

Բյ Գեո ատամների փոխվում

աղզմր կազ

-

է դեպքում

պաս-

ՓՌՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՆ

բորբոքումների ուրույնինֆեկցիոն

էլ ահրոբ են ը դունաառաջացնողմիկրոբներըբոլորն

մթերքի մակերեսային շերտը: Որոշ դեպքերում կաթի դունավորման (երբ կաթին խառնվումէ ) թերն են: Սակայնայսպիսի ա աք նավորված, իսկ միկրոբային ծագման ՛ վում է պաճելու ընթացքում: են

վորում

սխալ

ԿԱԹԱՐՏԱԶԱՏՈՒԹՅԱՆ ԺԱՄԱՆԱԿ

ժամանակ ընդճանուր ինֆեկցիոն «իվանդությունների

(ԹՅշէ. ՏյոոՄձոօատ),սլիոցիաննում (Թռոէ. քյօօյճոտս -ծեն բակտանհրիաները, վարդաղույն՝ որու ի ԷՕՏենտ)ն վարդագույն խմմիկրոկոկերը (ՈՆՇՐՕՇՕՇՇԱՏ

Բոորրիա)

ն

Լ"

է միայն կատաԲոլոր ցուցանիշներովլավորակ կաթը ստացվում ինչպես նան սովորական, Վերջինիս րելապես առողջ կաթնագեղձից: ե այլ (ստրեպտոկոկային մաստիտ)

են

դեղին դույն՝ զինթսանթում (82-է.՝ (Թ8-է. ՇՄՁՈՕՔ6Ո6Տ) «ինՏշուշոէհառ),կասլույտդույն՝ ցիանոդենես

ն

որ

կաթր 15--35--ում

եռացսպաստերիղացված, դուաղբով տեղում երկար պաճելիս, կաթը

ցուրտ

ԱՆՆՈՐՄԱԼ

(Թէ6ո1սու րոգիդիուում առաջացնում,

|

առել,

ֆլորայի .մ ԱԱԻԱՆաթո ամար

Գույնի Միկրորայինժադման այս արատն ավելի ճախ նկատվում է այնպիսի ճում սերի մակերեռին, որը ստացվում է փունլու միջոցով: Գույնի արատ կարող են առաջացնելզանազան պիդմենտավին բակտերիաներ,որոնք կաթին ճաղորդում են տարբեր դունավորուվ՝ այլն կարմիր, դեղին, կապույտ, վարդաղույն ն

ցիանեում

կաթր

տած կասիՃում

ճա-

կարմիր ,.'դույն ք1041910ՏԱ-- ճրաշքի ցուպիկ)»

է

Արբ » են ե արատներառաջանում սիուիոխություններ

|

առաօճեռ:

Գ.

ճում

|

դառը աղի Հետո՝ ուժեղ արտաճայտված ակզբում թույլ աղային, իսկ ուժգնությունից: Համ, կախված է բորբոքման որը ճետ մեկտեղ կաթնագեղձի բորբոքման ժամանակ կաթնաչաքարի մագնեզիումը: կալցիումը նն կալիում, ֆոսֆորաթթուն, պակասում ունենում է թույլ ն աղատ ջրածնայինիոնները, որի ճետնանքով կաթն մակարգունակություն: թույլ կաթի ֆերմենտով թթվություն շրդանային դլոՇիճուկում ավելանում են լուժելի ազոտայիննյութերը (ալբումին, ն նատրիումը ն այլն), իսկ մոխրային բուլին այնկաթնադեղձի բորբոքման ժամանակ կաթի քիմիականկազմը օգնությամբ քան բնորոշ է փուվոխվում, որ այդ փուսոխությունների վիճակը: Հնարավոր է լինում Հեշտությամբ որոշել կաթնաղդեղձի 4 ճիմնականմփորՀետեյալ է որոշել վիճակը կարելի ն

ն

մասում՝ քլորը:

ժծմբաթ թուն:

:

ր

"

ԱԱ Քո ոզո

1) Ւ

ո արային ըշրՔորոմ

իի

) Աի

ոցի այ

,

թվի

որոշումը: ը ր"2

ը Հար

որձը:

փորձը: 42)Բրուխոխմոլային

:

1.

ՀՔլող-շաքաւային

թվի առոշումբ:

կաթնագեղձի բորբոքման

ժա-

մանակ կաթի մեջ պակասում է շաքարի քանակը ն ավելանում է քլորը:

Առողչ կաթնագեղձից ստացված կաթի թլոր-շաքարային թիվը պետք է է տալիս, որ կաթնագեղձում՝ 2-ից ցածր լինի, որից բարձր լինելը ցույց բորբոքային պրոզես կա: թլորը 0,16-ի, 0րինակ՝եթե կաթի մեջշաքարը Հավասար է 5 30-ի, իսկ ասլա քլոր-շաքարային թիվր կլինի՝

012100,

`

2. Կառալազայի փոռձր: կատալաղանֆերմենտ է, որը մեծ քանակությամբ դտնվում է լեյկոցիտների մեջչ։ Առողջ կաթնագեղձից ստացվածկաթը միշտ էլ որոշ քանակությամբ կատալազա փելրմենտէ սլարունակում, որուվճետն նրա մեջ միշտ էլ որոշ բանակությամբ լեյկոցիտներ են լինում: Հայտնի է, որ առողջ կովերի 1 սմ: կաթի մեջ գտնվում է 20000-300000 լեյկոցիո: կաթնադեղձիբորբոքում ունեցող կովերից ստացված 1 մլ կաթի է տասնյակ միլիոնների: կաթի 1 մլ մեջ լեյկոցիտների թիվը «առնում մեջ 300000-իցավելի լեյկոցիտ ճայտնաբերելու դեպքում արդենոլետթ է կասկածել կաթնագեղձի առողջության վրա՛ Որքան ուժեղ է բորբոքված կաթնադեղձը, այնքան շատ են լեյկոցի տները ն կատալաղա ֆերմենտը: Ուստի կատալազանորոշելով, կարելի է գաղափար կազմել կաքնագեղձի բորբոքային վիճակի մասին։ կայտալաղայի քանակը որոշումենկաթի վրա որոշակիքանակությամթ ջրածնի դգերօքաիդԱԼՕչ) ավելացնելու դեպքում նրա քայքայման ճետնանքով անջատված թթվածնի քանակով: Առողջ կաթնագեղձի կաթի սխորձրՉՏ Հում 2 ժամի թողնելուդեռլքոււի անջատվածթթվածնիքանակի 3 3,5 մլ ավելի չպետք է լինի։ 3. Լեյկոցիռոււյին փորձեք: կարնադեզձիբորբոքային պրոցեսների ժամանակ կաթի մեջ ավելանու մեն լեյկոցիտներընառաջացիւմ շատ նրա. վածք: 1եյկցիճտայինփորձ ով կաթնագեղձի վիճակը որշոււմ են մին չն Հետո 10 մլ կաթ 655 տաքացած տասցվածնրուտըկենորոնաքափելուց վածքի քմկոով ն որակով: էռողջկովերի կաթը ճամար ատովաժքիթիվր 0,5 է, որիչ բոարձր լինելու դեռղլքում կաթը ճամարվու է: կասկածելի» տ-

իսկ 1-2

զ ժը

արդեն

ցուցանիշ է: ո"լրոցեսի բորբոթային կարքնագեղձի

փորձր: Այս փորձի ժամանակ բրոմտիմոլբլա «րոշում են կաթի ռնասկցիան: Բրոմտիսխոլօռնությամբ ենդիսաաուրի է տարբ :եր ընդունում ունեցող ոհակցիտ տաբիվ բլանն դունավորում: 1.

Բոռտի: մոլային

ու

միջավաղլրի րում

Առողջ կաթնագեղձի կաթն ունի թույլ ըթվային ոնակցիա (բ1-«6,3--6,6) ն բրոմտիմոլբլաու ավելացնելիսառաջանում է կանաչա-դեղնավուն գունավորում, կաժնադեղձի բորբոքային պրոցեսների ժամանակ Հիմբային ոհակցիա ունեցող արյան չիճուկն (ՒԼ»-2,6) անցնելով կաթի մեջ, ոհակցիան փոխում է դեպի ճիմքայինը: Բացիդրանից, կաթի ռեակցիան 4Հիմբայինի փոխվելուն նպաստում են ն կաթնադեղձիկաթում նեխման բակտերիաների կենսադործունեության Հճետնանքով առաջացող նեխման սլրոցեսի վերջնական նյութերը (2Եմնականում Հետկաբարայդաիսի կաթր ամիակը): բրոմտիմոլբլաուից ընդունում է կանաչից (ՔԷԼ--2,0) մինչն կառլույտ

դունավորում (թ11--2.5)։

կաթնադեղձիթիստ կամ ուրույն բորբոքումների ժամանակ(ստրեպ-

երբ տոկոկային մաստիտ),

կարի ոռնակցիան փոխվում է թթվայինի, բրոմտիմոլբլաու ավելացնելիս կաթն ընդունում է մուգ դեղին գույն, Այս ռեակցիան չափազանց ճեշտ է ն կատարվում է այնքան արադ, որ նույնիսկ գոմում Հնարավորէ լինում որոշել կաթնագեղձի լուրաքանչյուր բաժնի առողջության վիճակը:

կաքի փոփոխություններ

ընդճանուր ինֆեկցիոն

դաբաղ բրուցելոզ,

ե

ԿԱԹԻ

նաթր

է

առաջանում

նույնպես կենդանիների

ճիվանդությունների տուբերկուլոզ, ժամանակ՝

այլն:

ՄԻՋՈՑՈՎ ՓՈԽԱՆՑՎՈՂ ՀԻՎԱՆԴՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

փոխանցմանմիջոց որոլեսինֆեկցիայի

ն

աղբյուր

ճայտնի

է հղել դեոնա 1857 թվականին (որովայնայինտիֆի ն բութեշի վերաբերպարզվել է, որ կաթի միջոցով կարող են

յալ): Հետագայում ն

ճամաճարակներառաջացնել ւիի շարք

լատճառ ու

փոխանցվել

ինֆեկցիաներ: Վարակիչ «իվանդություններիՀարուցիչներով կաթի վարակման կարող

են

այլ

լինելճիվանդ կամ առողջացած վարակակիր մարդիկ նան կաթնադործության մեջ օդտագործվող

կենդանիները,ինչպես

այն բոլոր իրերն ամանները, որոնք շփվել են «իվանդների Հետ ինփֆեկցիայի ճարուցիչներ են պարունակում: կաի միջոցով կարող են փոխանցվելայնոլիսի վարակիչ Հիվանդուճիվանդանում են մարդիկ ե դյուղատնտեսական թյուններ, որոնցով կենդանիներըկամիմիայն մարդիկ: կաթիմիջոցով փոխանցվողկենդանիների են`՝ ճիվանդություններից ու

բրուցելողը, տուբերկուլոդը, դաբաղը, աիբիրախտր, (կաթնաչ մաստիխոը

գեղձի բորբոքում), իսկ մարդկանցճիվանդություններից ին՝ որովայնային տիֆը,ոլարատիֆը, դիզենտերիան, խոլերան, ւիանկավան լուծը, սեհալտիկ անգինան, քութեշր ն դիֆթերիան։ :

տարաժման վոանդըկանխելուճաժար կաթի միջոցով ինֆեկցիայի պետք է ճշտորեն կատարել կաթի ստացման, պաճելու ն փոխադրելու ճաճաՃամար 4ճրաճանդովսաճմանված կանոնները, աշխատակիցներին ն խակի բժշկական ստուգման ուղարկել «իվանդներին կամ վարակակիրներին արգելել աշխաւոելու կաթնատնանսություններում: Կաթը պետք է պաստնրիղացնել։ Ճիշտ պաստերիղացման շնորձիվ կաթի մեջ ոչնչանու են ճամարյա բոլոր ինֆեկցիաների «արուցիչները:

ԿԱԹԸ ՊԱՀԱ

զա

չ ջրածնի գեիօքսիդի որի ազդեցությամբ ֆերմենտ, քայքայվում

որոշ մասը: նաթի սպաստերիզացիայիժամանակ կատալազան քայքայվում է: դերօբսիդովմշակվածկաթից ջրածնի պատրաստավածկաքնա ըը իրենց որակով ոչնչով չեն տարբերվում սովորական կաթից պղատրառտ-

վածներից:

Չնայած չրածնի դերօքսիդը անվտանգ է օրգանիզմի ճամար, որովթթվածնի, աղդելու պաշին քայքայվում ն վեր է աժվում չրի այնուամենայնիվ որպես քիմիական նյութ արդելված է ավելացնել կա-

Հետն

ԵՂԱՆԱԿՆԵՐԸ

(ԿՈՆՍԵՐՎԱՑՆԵԼՈՒ)

ՄՈՑԱՑՆԵԼՈՒ

կաթի պաճածոլացման նպատակը այն առանց էական սփովփոխությունների երկար ժամանակ պաշելն է: Պաճաժոլացմանճամար ջարկվաժ են շատ եղանակներ, որոնք բոլորն էլ ճիմնված են կաթի մեջ գտնվող միկրոբների աճր ճնշելու կամ նրանց ոչնչացնելու միննույն սկզբունքի վրա: Առաջարկված եղանակներիցղործնական նշանակություն են ստացել մի քանիսը, իսկ մյուսները կամ կաթի մեջ անցանկալիփուիոխություններ են առաջացնում, կամ վնասակար են օրղանիղժի ճամար: կաթը պաճաժոյացնում են՝ 1) քիմիական նյութերի, առա-

2) ցածր ջերմաստիճանի, 3) բարձր ջերմաստիճանի, 4) այլ միջոցների կիրառման ն 5) կաթի պաճածոներիպատրաստմանմիջոցով: է կաթի մեջ դրո1) Քիմիականնյութեր ավելացնելով ճնարավոր նրվող միկրոբներին նույնիսկ լրիվ ոչնչացնել: Մակայն միկրոբներին

է ազդում նալ սպանող յուրաքանչյուր քիմիական նյութ բացասաբար մարդու օրգանիզմի վրա: Ուստի օրենքով խստիվ արգելված է կաքը պաՃճածոյացնելուճամար ամեն տեսակի քիմիական նյութերի օդգտազործումը: Քիմիական նյութերով (ֆորմալին, բորաթթու, սալիցիլաթթու, երկքրոմաթթվային կալիում ն այլն) թույլատրըքլորոֆորմ, տոլուոլ, վում է ճականեխել միայն փորձնականնպատակներովվերցրած կաքի նմուշները՝ նրանց երկարատնսլաճելու ճամար: Հայրննականպատերազմի ժամանակ, երբ դժվարացել էր կաթը ժամանակին փոխադրելու ճարցը, պրոֆեսորներ Դավիդովըն Վոյտկնիչր առաջարկել են կաթը կոնսերվացնել ջրածնի գերօքսիդով ԱՆՕ»)։ դերօքսիղ ավելացնելու նրանքալացուցել են, որ կաթին 0,120.ջրածնի ն այն 13--ումպատելու դեպքում կաթի ելակետային թթվությունը պատպանվում է 7 օր, իսկ ստուղիչ կաթինը՝ 2 օր: Թույլատրվել է 1 լ ճում կաթին վաճառքի ջրածնի գերօքսիդից (3046-ի)ավելացնել3,4 մն իսկ պաստերիզացվածկաթին՝ 0,38 մլ Հում կաթին շատ է ավելացվում, որովճնտննա պարունակում է կատալա-

ու

թին: Քացի

յդ»

վիտամինը:

նշվում է,

որ

դերօքսիդը քայքայուսի է չրածնի

կաթի Շ

երա նույնանման արդյունքէ տալիս կաթիօղոնացումը:Օզոնը վերածվելով թթվածնի ն չրի, անվնաս է դառնում օրգանիզմի Համար: կաթի միկրոֆլորայի վիա ազդելու նորադույն եղանակներից է կաթիթթվածնովՀչագեցնելը, որի Հիմքում ընկած է միջավայրի օքսիդա-վերականդնման ունակության մեծացումը: Տվլալ դեպքում միկրոօրգանիղմների չեն ոչնչանում, բայց նրանց կենսագորժուննությունը խիատ ճնշվում է: Ձօքսիդացող պատրաստվածմեծ ւլողպատից կախսաների մեջ լցված կաթր 10 Ժթնոլորտ ճնշման տակ ճադեցնում են թթվածնով ն այդպես պաճում: կաթն այս ձեով կարելի է անփովոխր պաճել մինչն 2 ամիս: կաթի մեջ բակտերիոլոգիականպրոցեսները ճնշելու նպատակով նան ածխաթթու գազ: ք, որ նրա ազդեփորձել են օգտադորժծել Պարզվել պությունը միկրոֆլորայի վրա չափաղանցթույլ է ն արտադրական նշանակություն ունենալ չի կարող: Մեժ ճնշման դեպքում ածխաթթու դազի ազդեցությունը միկրոֆլորայի վրա ուժեղանում է, սակայն այդպիսի կաթը 3--4 շաբաթից Հետո ձեռք է բերում ածիկի Համ: Ածխաթթու գազի 0,66 Մթնոլորտ ճնշումով կաթի կայունության տնողությունը 21"-ի պայմաններում երկարել է 24 ժամով, իսկ 4 մթնոլորտ ճնշման ժամանավ՝ մինչե 8 օր որից ւսվելի պաճելիս կաթը տճաճ ճամ է ընդունել: Բ. Կաթի միկրոֆլորայի զարգացումը կարելի է ճնշել նան միջավայրի բջջի օսմուսիկ ճնշումների ճավասարակշռությունըխախտելու միջոցով: Դրաճամար կաթին ավելացնում են աղ, շաքար, կամ կաթի գոլորշբացումով մեծացնում են չոր նյութերի քանակը որը կիրառվում է կաթի պաճա(այս ասին դրված է առանձին): ժՓոներ պատրաստելիս Սովետականն արտասաճմվանյան ղիտնականները փորձելեն կաթի Այդ միկրոֆլորան ճնչել անտիբիուտիկներով։ ուղղությամբ լավ արդյունքներ են ստացվել պենիցիլինի, տերամիցինի ն աուրեումիցինիօգտագորոչ միայն Հի փուիոխվել ծումիկ: նշված անտիբիուռիկները ավելացնելիս կաթի թիմբական կազմը, այլն բակտերիաների ոչնչացման շնորճիվ ու

դասընթաց Միկոոբիոլոզիայի

միկրոբիոլոդիականպրոցեսները, այդ թվում նան թթվադոլյացման պրոցեսը: Բայց որովճետն անտիբիոտիկներըճնշում են նան կաթնաթթվային բակտերիաների կենսադորժունեությունը, ուստի այդլիսի կաթը կաթնամթերքներ պատրաստելու ճամար կորցնում է իր ռնշվել

են

բոլոր

պիտանիությունը:

2. Ֆածո ջԵր/աստիճաճի կիրառումը: կաթը երկար պաչելիս նրա միկրոֆլորայի բնույթքի վրա խիստ անդրադառնում է սլաճելու տեղի ջերմաստիճանը:1) 40 ից մի քիչ բարձր չերմաստիճանումիՀիմնականում ղդարդանումեն կաթնաթթվային ցուպիկաձները: Չ) 15- 35--ում սկրվէ խառը միկրոֆլորան, այնուշնեւտկ դգերակշոություն բում զարգանում են ստանում կաթնաթթվային գնդաձն նե ցուպիկաձն բակտերիաները: 510-ում ղարգանուի են ֆլուռրեսցենցող ն սպլրուտեուս բակտերիսա3) ները, միկրոկոկերըն Ճիմք գոյացնող կարճ ցուպիկները, որոնք քայքայելով կարի աղիտակուցներն, առաջացնում են այս կամ այն արատը: են ցրտասեր ն «իմփնակա4) 5-ից պածրջերմաստիճանում ղարդանումի նում ֆլուորեսցենցող բակտերիաները որոնք փոխում են կաթի կազմը: Այսպիսով, նույնիսկ --5՝-ից ցածր ջերմաստիճանի չրիվ չի ճնշում բակտերիաների զարգացումը ե չի երաշխավորում կաթի անփուոլաւ տնականվիճակ: կաթի մեջ միկրոբիոլոդիական պրոցեսները լրիվ ճրնշվում են բացասական ջերմաստիճանում, այսինքն՝ կաթը լրիվ սառեցկաթր կարելի է տարիներով անփոփոխ պաճել: նելիսս Մինուս 25--ում Յ. Բարձր ոստիճանի ջերմ կիջասումբ: կաթի պաճածոլացմանայս հղանակը կաթի մեջ դտնվող միկրոբների ոչնչացման առավել ազդեցիկ միջոցն է: Առաջարկվածէ բարձր ջերմաստիճանի կիրաումաներեք ճիմՅ) ոլաստերիղացում: նական եղանակ՝ 1) ստերիլացում, 2) նոսցում, կաթի ատռերիլացումըկատարվում է ձատուկ ապաՍտերբիլազում: բատում՝ ավառոկլավում,որտեղ փակ տարածության մեջ եռացող չրի գոլորշիների կուտակման ճետնեանքովստեղծվում է բարձը մթնոլորտային ճնշում ն բարձրանում է ջրի հոման չերմաստիճանը: Այսղիսով։ ավտոկլավի ներսում որքան բարձր մթնոլորտային ճնշում ստեղծվի, այնքան ջերմաստիճանըբարձր կլինի: փեջկաթը դնուի նն շշերով ն խցանվածվիուսկում:ՍտեԱվտոկլաավի ըիլացոււմը կատարում են 105- 115--ուժ, 30 բունի ընթացքում, Այդպիսի չերմաստիճանում ն ժամանակամիջոցում կաթի մեջ գտնվող ինչբոլոր միկրոբները ոչնչանում պես տւպորազուրկ,այնպես էլ սպորավոր են: Դրանից բարձր չերմաստիճանում ստերիլիզացիան ճակացուցվում (աժխաառաջանում է կաթի շաքարների կարամելիզացիա է, որովճեւտն դույն է ընդունում:Բարձր ջերմաստիճանը ցում) ն կաթր դգորշ-դեղին չնայաժ ոչնչացնում է կաքի ամբողջ միկրոֆլորան, սակայն միաժամանակ խիստ փոխում է կաթի կաղմը՝ մակարդվում է ալբումինը, խախտվու"

.

են

աղային միացությունները, քայքայվում են վիտամինները, ֆելրւիննտները, փոխվում է կաթի ճամը, գույնը ն շրդանային ֆերմենտով թույլ է մակարդվում կաւ բոլորովին չի մակարդվում: կաթի այդ ոչ ցանկալի

խուսափելու մփուիոխություններից

հ

աշխատանքի արտադրողականությունը բարձրացնելու Համար առաջարկվածէ ճոսքային ստերիլիզացիայի եղանակ՝ ուլտրա սպպղառտերիզացիտա (ուպերիազացիա Նման սատերիլիղացումըկատարվում է ճատուկ ապարատում, որտեղ 1 վայրկյանում կաթի է 150-ի: Բարձրջերմասջերմաստիճանըճասնում տիճանի չափազանց կարճատվ ներդորժության չնորճիվ կաթի մեջ անցանկալի փոփոխությունները աննշան չասիովեն տեղի ունենում: Եռացում: կաթը սլաճաժոյացնելու այս եղանակը արտադրական նշանակություն չունի: նա ավելի ճաճայ կիրառվում է տնային պայմաններում: եռացնելու ժամանակ ոչնչանում են կաթի միկրոֆլորայի վեղետատիվ ձնեերը ե ապորակիրներիմեծ մասը: ԸՐնդճանուր առմամբ է նրա նախնականԺիկրոֆլորայի եռացումիը Ճեւտո կաթի մեջ մնում 0,01 00-իցէլ Քիչ մասր, այսինքն՝ ԺիկրոբներիԹիվը ոլակասում է մուռավորապես 10000 անդամ կաթը եռացնելուց ճետո աովորականպայմաններուի սաճելիս նր մեջ կենսունակ բջիջների Հետագա ղարդացման ն. դրսից նոր մուտք դգործաժ միկրոբների բաղմացման ճետկանքով շուտ փչանում է: Այսպիսով, հռացումը չի ապղաճովումկաթի լրիվ ատերիլիղացումը, ազդուք է կաթի կազմի վրա՝ քայքայելով ֆերմենտները) մասամբ վիտամինները ե փոփոխում է սպիտակուցների կազմը: Պաստերիզացում: առստերիղացումը առերիլացման ձներից մեկն է, որր կատարվում է 100՝-ից ցածր ջերմության պայմաններում: Դաստերիղացնելիս ոչնչանում են միկրոբների միայն, ալդ թվում նան ախտածին ն ժիկրոբների, վեդետատիվ ձեերը: ՌրովլՀետ ռպաստերիզացնելիսբակտերիաների սպորները ն ջերմակայուն ձեներըԺնում են կենսունակ, այդ են մասնակիստերիպլատճառովտտերիլացման այս եղանակը անվանում լացում: Սակայնպաստերիղացումիցճետո կենսունակ փնացաժ ժիկրոօրդանիզմներնայնքան խիտ են փուիոխվում, որ չեն կարողանում նորմալ աճել արճեստական աննդամիջավայրերի վրոոչիսկախտածին բակտերիա ների մուո թուլանում է ճիվանդություն առաջացնելու ընդունակությունը նլութի մեջ միկրոբների քանակն ընդանուր առՊաստերիղացվածժ ւիաւիբռպլակասումէ Ճճաղարիցավելի անդաւի: կենսունակմնացած բջիջների Ճետագաաճը ճնշելու ճամար ՀանձՃետո նյութի է սաստերիզացումից նարարվում անմիջապես չերմաստիճանը իջեցնելՑ -Է105 Պաստերիզացիան այնքան աննշան է աղդում կաթի քիմիական կազմի վրա, որ այն Հաշվի չի առնվում` նկատի ունենալով նրա ժլուս առա:

աղբյուրներից կաթր միկրոբներովկարող է կեղտոտվելՀետնյալ չափե-

վելությունները (սապրոֆիտ ն ախտածին միկրոբների վրա նրա գործած սպանիչ ազդեցությունը): Ներկայումսպաստերիզացիանմեժ արդլունավետությամբ լայն կերպով կիրառվում է սննդարդյունաբերության մի շարք ճյուղերոււի արտադրության ն այլ բնագավառներում:) Առաջարկվածէ կաթի պաստերիզացմանճիմնականում երեք եղանակ՝ նրկարատե, կարճատեն ն վայրկենական (ակընԹարթային)։ նշված եղանակներիժամանակ ճաշվի է առնհվաժջերմաստիճանը ն ժամանակը: Բարձր ջերմաստիճանում պաստերիզացումըկարճ է ոնում, իսկ ցածր ջերմաստիճանում, ընդճակառակը, այն ավելի երկար

Սա,

րով ( Վոյոկնիւ):

աար ԱրԹիվը -Հում կաթ (մինչե պաստերիզացումը) Գա կաթ պառստերիզացման 1. վաննայից

պարի ինեգորժության,

բ

»

սպաստերիզացումըկատարվոսբ է

Ֆ»

»

63--65--ոււ,

»

15-կարճատն սպաստերիղզացումը կատարու հն 72--75`-ուի, բուղեի ընթացքում: վայրկյանի, իսկ առանձին դեպքերում՝ Ակնթարթային պատոհրիղացիանկատարում են 85--92`ում, 1--3 վայրկյանում: Թեն բակտերիաներիվրա բարձր ջերմաստիճանիսպանիչ ազդեցությունը ավելի զորեղ է, բայց այն միաժամանակ ավելի ուժեղ է փուիոխում կաթի բիմիական կազմը: կատարվող ւղաստերիզացումր ճամարյա Պարզվածէ, որ 63--65"-ում չի ազդում կաթի քիմիական կազմի վրա, սակայն 75-ից բարձր ջերմաստիճանի դեւլքոսի արդեն փոխվում է նրա ճամր, մակարդվում է ալբուժինը (25), քայքայվում են վիտամինները(80"), ֆերմենտները (80՝), ճարոլերը, շաքարները, կազեինը ն աղերը, Միաժամանակաղացուցվաժ է, որ ակնթարթային պաստերիղացումը, որի ժամանակ ջերմաստիճանը Հասնում է 90--92--ի, բայց ներդորժում է մի քանի վայրկյան, կաթի ֆիզիկոքիմիական կաղմի վրա նշանակալի ազդեցություն չի ունենում: նկատի ունենալով վերոճիշլալը, ճանձնարարվու: է եհրկարատն պաստերիզացումը կիրառել «Հիմնականումկաթի գործարաններում, որէ տպառողին. կարադ արտադրող տեղից կաթրբ անմիջապես Ճասնում կիրառել միայն ակնթարթային, իսկ սպանրագործժուդործարաններում թյան մեջ՝ կարճատն եղանակր:

Հ

ՈՒՐ

։

ԿԱԹԻ

ՍԱՂՏՈՏՎԵԼԸՊԱՍՏԵՐԻԶԱՏՈՒՄԻՏ

նրանից

.

-

ՎՈՎՈՎՈՎՈՎՈԿ

աար

խուսասիելու Պաստերիղացումից«ետո աղտոտվելուց են չշերի մեջ լցնելուց ն փակելուց կաթը կայումս պաստերիզացնում

դարժող օրենադրությանՀամաձայնբաթողնվող պաստերիզացված բաց

Հիությունում Սովետական

ղաքային կաթի աթր ն սերը ըս յա

խմբերի:

Պետո

(ՄԻՑՕՐԻՆԱԿԱՑՈՒՄ)

ՍՏԱՆԴԱՐՏԱՑՈՒՄ

ԲԱԿՏԵՐԻՈԼՈԳԻԱԿԱՆ

լ

ԿԱԹԻ

գործարաններից

ցուցանիշներըբաժանվում Ճեբակտերիոլողիական են

Աղյուսակ

Թույլատրվումէ 1 մլկաթի մեչ բակտերիաներիընդչաաղիքային ցուպիկ ե նուր ջանակը ոչմաավելի

ԽԺրքրը

Սու

անարատ կաթ Դաստերիվացված

չերի ՝

մել)

Ս

Ձ-

ջ--

անարատ կար Պաստերիղզացված մե )) կաքնամանների թնա

ի:

Չաստերիզացված «սեր

ՀԵՏՈ

շետո պատ,առտնրիզացումն անօգուտ է դառնում, եթե շաճ փաքրություն չի պապանվում: Պաստերիզացումիցճետո կաթր կարող : աղտուվել աղարատների խողովակաշարքերից, սառնարանից, շշերից: Այդ ւպոմղից, լցնող մեքենայից ն կաթի Համար նախատեսված

"

2»

ՎՈ.

'

-

2.

ջ

22.

«Տ.Վ

ընթացքում:

րուլեի

:

13:00

չջերմափոխիչի 77. -ասռոնարանիք ր 20.00 պաճելու անոթից (ցնելուժամանակ)-պաճելու անոթից շշերի մեջ լցնե34.000 -լու պլաճին 46.900 շիշը լցնող Հարմարանքից շշերի ժեջ լցնելուց անմիջապես 57.400 -Հոր

»

է տնկում:

երկարատե

ի

1.

ա

»

ո

՛

մլ մեջ

Ա

ռ

156-000

0,3.

Գ

408.009

0.3

.0-009

500.

ւ

ր

Բ

3Չ0.009

-

մե

է. ստանդարտով ւպաճանջվում Բացի դրանից, Համամիութենական ն ախխմբերը սերի բոլոր Պաստերիզացվածշշերով անարատ կաթի է պարունակեն: չպետք մոածին միկրոբներ 24:

՞.

Պաստերիզացված կաթը շշերով

Հեւոռ րբիզացումից

Յ.

4.

պետք է

ոչ ժամից

րիդացումը:

ուշ:

սպառողին Հասցնել պաստվ-

է կրկնակի պաստեԱրգելվում

ինչպես ճում, նույնպես ն պաստերիդացվածտավփաշշերով կաթը որոլես սնունդ օգտագործելուց առաջ պետք է եհվել, տքի:մասին վաճառակետում պետք է լինիճայտարարություն:նա

ի թույլատրվում վաճառքիՀանել պաճածոլացնող նլութ պարունակող, ճոտն դույն ունեցողն. աղտոտված. ու դալ ոլարունա-

Ճա, կողմնակի

կող կաթ: Ար Պ. Պահածոյացնող այլ միջոցնեւի կիշառում: Այս ուղղությամբ փորձերեն կատարվել օղտագործելու էլեկտրականՃճուսանքըչ, բարձր մթնոլորտային ճնշումը, ձայնային ալիքները ն

ուլտրամանուշակագույն

ճառագայթները:Սակայննշված գործոններիցն

ոչ

են

վրաչափազանց Թույլ

մեկր գործնականկի-

րառում չի ստացել, որովՀետ նրանք կամ առաջացնում են կաթի քիմիական կաղզմի կամ միկրոֆլորայի փուիոխություն, ո:

նում

աղդում: Տ. Կաթի պահածոնեւի պառբաստելը: Միկրոօրգանիզմները

բազմա-

զարգանում են միջավայրի որոշակի խոնավության ն օամոտիկ ճնշման պայմաններում, Այդ տեաակետից կաթը Հանդիսանում է միանդամայն նպաստավոր միջավայր։ կաթի մեջ միկրոօրգանիզմների աճը կարելի է ճնշել խոնավությունընվազեցնելուօսժուիկՏնշումը բարձրացնելու միջոցով: Կաթի ւպաճաժծոների պատրաստման Հիմքում Ընկած է ճենց այդ սկզբունքը: Կաթի պաճաժոներսկսել են պատրաստելդեռնս Ա սկրզբնճրից (1829 Թ.) Այդ նպատակովչրային դոլորշիացբել ձն մինչն սկզբնականծավալի Չ/3 մառը ն շշերի մեջ լցնելուց փաու

ն

:

դարի բաղնիքում կաթը ու

կաթի խտացման

են ատերիլացրել եռացողջրի մեջ: ն ջերմային գորժոնի ազդեցության շնորճիվ Հնարավորէ դարձել կաթը բավական երկար ժամանականփոփոխ պաճել: Հետագայում խտացրած

կելուց Հետո

25 ժաւփ

կաթի պատրաստման

լագորժվել:

աստիճանաբարավելի տեխնոլոգիան "

Ներկայումսկաթը խտացնումեն

օդը

նոսրացնող (վակուում)ճատուկ

են

բոլոր

նան պատրաստել եղեգնաշաբարի է մեծացնում կաթի ավելացումով որն ավելի (12--1846), ճընօսմուռիկ

Հետագայումխտացրածկաթ

են

շումը ն առավել անբարենպաստ պայմաններ ստեղժում աճի ճամար:

|

նակության նվազագույն չափը ճավասար է 25--30:9-ի, իսկ բորբոսասընդերի Համար՝ 10--15 70-ի: Չոր կաթի մեջ ջուրը կազմում է 8,6526--7,476: Չոր կաթի չրի այդ չնչին քանակը կապված է լինում կոլոիդների ճետ ն միկրոբները չեն կարողանում զարգանալ: Այսպիսով, կաթի խստացման ջերմային մշակման, շաքարի խաոնուրղով կաթի խտացման ն կաթի փոշիացման (չորացման) միջոցով տտեղծվում է ջրազուրկ անբարենպաստ միջավայր, որտեղ արդելակվում են բոլոր տեսակի միկրոբիոլոգիականպրոցեսները: կաթի խտացման ն փոշիացման նպատակն էլ կայանում է ճենց դրանում Չնայած կաթի սպաճածոներիմեջ վերացված է միկրոֆլորայի զարդացման Հնարավորությունը, այնուամենայնիվ երբեմն փիկրոբույին ծազման արատներդեռնս նկատվում նն: Արատներառաջացնում են տարբեր ՝ տետակիմիկրոօրգանիղմները: են նե խտացրածկաթի արատներից լերբղացումը, բոմբաժր, դառը ն են նան սխալ ստերիլիզացումը թիթեղձկնայինճամը։ Արատիպատճառ վա ամանի ոչ լրիվ փակվածությունը: Շաքարի խառնուրդով խտացրած կաթի միկրոբային ծագման արատներից են կժու ճամը, թանձրացումը, գուղձավորումը (գնդիկավորում), բուբաժը նե դարչնագույն պատճառր կաթի նախնաոլտերը: Արատների կան սխալ պաստերիզացումը, շաքարի թիչ սլարունակությունը ն թիթեղյա ամանների ոչ լրիվ փակվածությունն են: Զնայաժ չոր կաթի մեջ միկրոօրգանիզմներըճամեմատաբար շատ են, այնուամենայնիվնրանք չեն զարգանում ե արատներչեն առաջացնում։ չոր կաթի մեջ զարգանում են միայն այն Միկրոօրգանիզմները դեպքում, երբ այն պածվում է խոնավ պայմաններում: ու

է կատարէ-

ապարատներումն ստերիլում են ավտոկլավում 115--118«-ում, բունի ընթացքում Բարձրջերմաստիճանի շնորճիվ ոչնչանում

միկրոօրգանիզմները:

Պաճելու ժամանակ կաթի կայունությունն էլ ավնլի փեծացնելու Համար վերջին ժամանակներս ճատուկ մեքենաների օգնությամբ կաթը է, որ բակտերիաների չորացնում են ն վերածում կիոշու: Ապացուցված ն շաքարասնկերիզարգացմանճամար սննդարարմիջավայրիջրի ։արու-

միկրոֆլորայի

ԿԱԹՆԱԹԹՎԱՅԻՆ ՄԹԵՐՔՆԵՐԻ

ՄԻԿՐՈԲԻՈԼՈԳԻԱՆ

:

կաթնաթթվայինմթերքներ մարդիկ պատրաստել են շատ վաղ ժամանակներից, սակայն կաթի թթվեցման պատճառր մինչն ՃԼՃ դարը սնճայտ էր: Թթու կաթնատփթերքներն աասոմական անասնապաճության զարգացման արշալույսին մարդկանց կողմից կաթից պատրաստվաժ առաչին կաթնամթերքն են եղել: Թթու կաթնամթերբները մարդիկ օգւուսգործել են ոչ միայն որպես թարմացնող ն ախորժաբերճամեղ մթերք, «յլն որպես բուժիչ միջոց: ՀնդկականՀնագույն առածն ասել է՝ «Խմիր Թթու կաթ, կապրես երկար տարիներ»:

Դատմաբաններըպարզել են, որ ճնագույն կուլտուրա ունեցող Ժռղովուրդները՝ ճայերը» Հնդիկները,ճույները, վրացիները,Հռոմեացիները, արաբները ն այլ ժողովուրդներ, կովի ն ոչխարի կաթից թթու կաթնաեն պատրաստել դեռես անճիշելի ժամանակներից, իսկ մեր մթերքներ թվարկությունից առաջ 5-րդ դարում սկյութացիները զամբիկի կաթից պատրաստելեն կումիսւ աղդերի ժողո դաքնաթթվային մթերքներ են պատրաստել բոլոր նան մաժնի Ձնայաժ Քթու թվում դրանց վուրդները: կաթնամթերքների, էյ սակայն վերջինս տարբեր ազգերի պատրաստմանսկզբունքը նույնն են՝' անուն մուս այաժուն», է տարբեր կրել՝ ճայերը նրան անվանել վրացիները օմածոնի», ռուսները՝ ապթոստոկվաչա»ն ռվիսրենեցս,ուկիաինացիները՝Օղրուտոկվաշա» ն ստւայժենկա»,ադրբեջանցիներըն ուզբեկները՝ պարաիկներըն արաբները՝ օկաթրխ», ճույները ն թուրքերը՝ սյողուրդ,, «լեբեն», կովկասի լեռնցիները ն կիրդիղները՝օայրան» ն «ջուղուրտո, սկիսլո մլեկո»,օսեթները՝ «կեֆիր»,միջին ասիական բուլղարները՝ սաստանային ժողովուրդները՝ «կումիս» ն այլն: Թվարկվածկաթնաթթվային կեֆիրըն ացիմթերքներից կումիսը, տա-

(տես դոֆիլինը նն

նան

վերջում), բացի աննղամթերբլինելուց որպես դիետիկ բուժիչ միջոցներ,

օզտագործվու:

վային խմորման պրոցեսում կաթնաթթվային բակտերիաները կաթնավերածում են ճիմնականում կաթնաթթվի, իսկ վերջինը ճնշում շաքարը է Մյուս միկրոբներիզարդացումը ն մթերթին տալիս է դիմացկունություն: կաթնաթթվային բակտերիաներըբաժանում են երկու ճիմնական (2ՀըՂստրեպատոկոկերի խմբերի՝ կաթնաթթվային ցուպիկների» քայակոկերի եշկաթնաքթթվային ինչպես կաթնաթթվային ստրեպտոկոկերի, նույնպես իե ցուռլիկաթվով տեսակներ, որոնցից ձների խմբերնընդգրկում են նշանակալի կթվենք առավել կարնորները: Կաթնաթթվային սորեպոոկոկեոը: 1) կաթնայինստբեպտոկոկ (ՏԼԼկոկերի, իսկ երբեմն քէՕԸօՇՇստ18615): Դատավորվաժէ լինում զույլզ նան չղթալակոկերի ձնով: ճամար նվաղադույնը 10`-ն էԼ, Զարգացման մուռ 45 կաթր մակարդՅ30--35՝-ը,իսկ առավելագույնը՝ չափավորը՝ ժամում: վում է 12--13 Կաթի մակարդուկի թթվությունը ըստ Թյորների Հասնում է մինչե 120--ի: Հնում

ՍՍՌՄ

եվրոպական մասի Հարավային ժողովուրդները:

նկաթնային

կոկերի ավելի երկար շղթաներ: ստրեպտոկոկերի Համեմատությամբ է առաջացնում: կաթի մնջ զարգանալու ճամար նտ պաճանջում է նվա-սա

մոտ 105, չափավոր՝ ղագդույն՝

առավելագույն՝ մոտ 38- ջերմություն: Առաջացնում է կաթի նուրբ, ճումսերանման

28--30"

ն

թանձրուկ»որի քբթվությունը Թյորների

ըստ

ճասնում

է

110--1155:

3) Ջեշմասեր՞ ստրեպտո-: Լիշոոօկոկ (ՏԼՐ6քԷՕՇՕՇՇԱՏ քհմստ): Առաջացնումէ կոկերի երկար չղքաներ։ կաթի մեջ

ճամարոլաճանղարդանալու

ջում

է

Ժուո 20՞, նվաղագուլն՝

40-45 չափավոր՝ ժու լաղույն՝ 55

4)

ու

Բոլոր տեսակիԹթու կաթնամթերքների մեջ կատարվող գլխավոր կաթնաթթվայինխմորումնձ, որն ըստ մթերբի ինթքնատիսլուսվրոցեսը է 10- 45"-ի ջերմության պայմաններում: Կաթնաթրթթյան կատարվում

Շճոռոտն 2) Սեբային ստոեպտոկոկ(ՏէՐԸքԼՕԸՕՇՇԱտ

ն

առավե-

ջերմություն:

Բումունքատու

նկ. Էբակ-

30.

Սրանց պատկանոււի տերիանեո: են

լիմոնաթթուն

մաձնիմեջԿաթնաբթվային ստբեպտոկոկեր ՇԱՏ): (Տէրճքէօ0Շ0ՇԸԱՏ

խմորող

Ը1(10ԿՕԼԱՏ

(ՏէՐԲքԼՕՇՕՇՇԱՏ

ստրեւղտոկոկերը ԸՕՇԸԱՏ

ցիտրովորուս, Տէեճքէօ-

--

մ18Շ6էԼթՅԼՅՇ1ԱՕԿՕԼԱՏ

--- պարացիտրովորում ՏէրջքԼՕՇՕՇԸԱՏ 18605), որոնք թույլ թթվագոյացնողն

նձր ննխնկաթի թթվեցման պրոցեչ 4ամարյա ոչ մի դեր չեն խաղում, Առաջինը կաթի չի մակարդում, իսկ երկրորդը մակարդում է 30-ում միայն մի քանի օրվա ընթացքում: Բջիջներըդասավորվում են մեկական,զույգերով կամ շղթայաձեւ: Սրանքիրենց անունը ատացել են լիմոնաթթուն խմոսում

րելու

ընդունակությունշնորչիվ:

Խմորման պրոցեսում առաջանու են ցնդող Թթուներ, եթեր, սպիրտ, Նկ. 37. Սեբային ածխաթթու գաղ ն ացետիլ մեթիլ սոբեպտոկոկե՞

(ՏէՐՇքԷՕՇՕՇԸԱՏ

66106115): վերջինս վերածվելով դիազետիլի, տթերքին րույր է ճաղորդում: Ցնդող թթուները ն ընդճանրբրապեա նյութերն ավելի շատ առաջանումեն թույլ քու ավետ լուս 20") պայմաններում: թթվության ԱՋցածր չե րմաստիճանի(18

կարբինոլ։ --

|

Կտթնճարթվալին ցուպիկնեռ:

Այս խումբը բաժանում

են

երեք «իմ-

(ջերմասեր), Չ) ստրեպտոՖական ենթախժբի՝ 1) թԹերմոբակտերիաներ բետաբակտնրիաներ: 3) փակտերիաներ(շղթայաբակատնրիաներ), (էհօքուօԵՅԸէՇոլն Թեոմոբակտեբիաներ ու): Կաթի մեջ ջերմասերկաթնաթթվային ցուպիկաձն բակտերիաների զարգացման ճամար նվազաէ, չափավորը՝ 50.55--ը: գույնը 20--22՞-ն 40--45՝-ը,առավելադույնը՝

ցուսղլիկխոշոր Լ Ճատիխկավոր չերՉափավոր մեկական կաի շղթաներով:

տակ սրանք երնում Մանրադիտակի են

են

ների ձնով, դասավորվում մաստիճանում կաթը մակարդում են 12 ժամվա ընթացքում: Մակար400` ունենում է 300դուկը լինոսի է Ճավասար, ամուր ն ըստ Թյորների շիճուկով ադարի մեջ (խորքում)աուսջացնում թթվություն: կաթնային են են Այս իոմբի ժեջ մտնում փոքրիկ նմանվող դաղութներ: բամբակի ճետմլալ տեսակները՝մածնի (88616ուսո 1ո220Դ), բուլղարական(836է. Եւմ88ո1Շսող),ացիդոֆիլային (8ոշ. 2614օքիմառ),պանրի (ԹՀՇԼ. 62561 ն յուղուրդի (846է- |սքնւէ)ցուղիկները: ՏՇԱ ՆԵճբուօեՅՇէ6ուսող հԿԿՇԵՐՇԿու)

Ստոբեպտոբակտերիա(ՏԼճքԼ0Ե2օԼ6ու ա):

ներ

չափավոր չջերմություն ախրող բարակ պուպիկներեն, բսուկների նջ դասավորվում են մեկական կափ շղթայաձե: ւժ ննդամիջավ ամիջավայրո են ճար եղրերովկլոր դաղութներ: Մասնակցում են Ճոլանդական պանրի ն կեֆիրի ճասունացմանպրոցեսին: կաթի մեջ սրանց զարդացման Համար նվազաէ, չավագույնը 10-Ն

մրանջ

Դի

առաջացնում եդ

Նկ.

32.

Ացիդոֆիլայինցուպիկներկաթի մեջ (826է.

2ո1մօքեմստ):

է դանդաղ՝`3-8

ոռ

վորը՝

30"-ը,

առա-

վելագույնը՝ 40--ը: 35.

Ջափավոր ջերմաստիճաօրվա ընթացքում: Մակարէ 200-Թյորների ունենում

կար մակարդվում դուկրը լինում է ճավասար, ամուր ն ըստ 250` թթվությումո Այս խմբի մեջ մտնում են Հիմնականումերկու տեսակիմիկրոօրգաքԼոոէուստ-ը ճ ՏեօքէօԵճՇէօուսուՇճտօլ-ը: ֆիզմներ՝ ՏեօքէՕԵՅՇԷ6ումու

Նֆում

(86էՅԵ2Շէ6ում ԲՔետաբակտերիաներ թ): Սրանք զգալի քանակությամբ

ցնդող թթուներ են առաջացնուի, որոնք կաթնամթերքներին(սղակաթի մնջ սովորաբար լավ չեն զարգանիրչ կեֆիր) ճաղորդում են բույր: նում, բացառությամբ կեֆիրի ճատիկի միկրոֆլորայի կազմի մեջ մոնող կեֆիրի ցուպիկի: Սրանք ընդճանրապեսթույլ թթվագոլացնողներ են ն կաթի ընդճանուր թթվությունը կարողանում են ճասցնել այնպիսի օաճմանի, որկաթը դրանով սովորաբար չի մակարդվում։ Այս խմբի մեջ գազ

կ

մտնում

են

ՒԹՇէճեՃՇէ6-

ՇՅԱՇՅՏԼՇսո-ը(826Շէ. 8ՅՇէՃԵՅՇԷՇրլատ Իճնո, ն 8ՇէՃԵոԸէ6խլԸ6-ը ստ 1Թոժսղ-ր։ Թթուկաթնամթերքճառ

ներն րատ կաթի մեջ ստեղիունեցող խմորման ճեմնական բնույթի րբաեն երկու խմբի՝ ժանում

Արիան" մ

Ր

կաթնամթերքներ:

-

2) կաթնաթթվայինՆկ. ն

աղիրտայինխառը խմորփան կաթնամթերքներ:

Վ

33.

ցուպիկներվոլյուտինի Կաթնաթթվային

ճատիկնեւով(Թշէ,

եսմքշոլշստ):

«Մաքուր» կաթնաքթվային խմորման կաթնամթերքներն ըաոր պատրաստմանբնույթի Լրնում են՝ ինքնուրույն կամ բնական թթվեցմամբ ստացվող կաթնաթթվային մթերբներ (տնային թթված կաթը, լակտոբացիլային կաթը, թթվասերը) ե մերաններով պատրաստվող կաթնաթթվային մթերքներ: ինքնաբերաբարկամ բնական թթվեցմամբ ստացվող կաթնաթթվային մթերքները գործնականնշանակություն չունեն,որովճետե նրանց ռրակը փոփոխականէ, իսկ ավելի Հաճախ՝ վատ: կաթնաթթվային մթերքները լինում են բնական ե արճեստական մերաններով պատրաստվող:Որպես բնական մերան օգտագործվում է նախորդ օրվա կաթնաթթվային մթերբի մի մասը, իսկ որւղես արձճեստական մերան օգտագործումեն կաքնաթթվային բակտերիաների նալխօրոք Ուտի, ե տարբերություն բնական ընտրված մաքուրկուլտուրաներ: մերանիչ արձեստականմերաններով պատրաստվող կաթնաթթվային մրՔերքները միշտ միատիպ ն որակով են լինում:

ԲՆԱԿԱՆ

ՄԵՐԱՆՆԵՐՈՎ

ՊԱՏՐԱՍՏՎՈՂ ԿԱԹՆԱԹԹՎԱՅԻՆ

ՄԹԵՐՔՆԵՐ

Այս խմբի կաթնաթթվային մթերքները բաժանվում են ճյուսիսային ե Հարավայինտիպերի Հլուսիտալինափի կաթնաթթվային մթերքների խմորման ճիմնական ճարուցիչներն են իրենց չափավոր աճի ճամար

ավելի ցաժր չջնրմաստիճան սիրող կաթնաթթվային ստրեպտոկոկերըչ իսկ ճարավային տիպի կաթնաթթվային մթերքների խմորողները Ճիմնականում առավել չերմասեր կաթնաթթվային ցուպիկաձն բակտերիաներն են: Ռրովճետնկաթնաթթվային ցուպիկաձն բակտերիաներիթթվաճամեմատությաժբ աղվելի գոյացման ղորեղությունը ատրեպատոկոկերի մեծ է, այդ պատճառովէլ ճյուսիսայինի ճամեմատությամբ Ճճարավայլին մթերքները սովորաբար ավելի բարձրաթվուտիպի կաթնաթթվային են 120"-իդիմաց բուռԹյորներիմին չն 400` թթվություն): թյուն ունենում( Հյուսիսային տիպ: Հյուսիսային տիպի կաթնաթթվային մթերքներից առավել բնորհշ են նորվեդականօ«մառանայինկաթը» կամ «մածուիկ կաթը» ն ճոլանդական աածուցիկ կաթը», ռրոնը տարածված ե)

Սկանդինավյանթերակղզու երկրների Նորվեգիայի, Ֆինլանդիայի ն

մասի որոշ երկրների՝ Հոլանդիայի,Դանիայի եվրոպայի ճյուսիաային կաթի» մեջ միշտ "Համատեղգորմեջ: «Մառանային ազգաբնակչության էն

ձում

կաթնաթթվային ստրեպառկոկերը, կաթնաթթվային ցուպիկա-

բակտերիաներըն խմորասնկերը, իսկ Ճոլանդական«մածուցիկ կաթի» 5-ի լորձնային տարատեսակը, որը կոչվում" մեջ լինում է միայնՏԵ- 12601 Ըստ Տե. հօլճոմ չ (ճոլանդականատրեպտոկոկ)։ Լորձնային ատրեպտոկոկի: կննսագորժունեության շնորձճիվ ճոլանդական մածուցիկ կաթքրջ միշտ մածուցիկ ն կպչուն է լինում, որը Հարավային երկրներուսիՀամարվում

ձե

է

արատ:

կաթ: Այս կաթնաթթվային մթերքն ավելի շատ է Մառանային րածված Նորվեգիայիգլուղական բնակչության մեջ: Թարմ կաթը լցնում տա-

տակառներիմեջ ն մերան ավելացնելուց Հետո պաչում են 10--իը ոչ բարձր չերմություն ունեցող նկուղոսի (մառանում): Պաճելու սառը պայմանների Հնհտնանքովկաթնաթթվային խմորման պրոցեսը դանդաղ է ընթանում ն մթերքն օգտագործելու ճամար պատրաս է լինում 9 օրից է Պատրաստի մթերքը բավականին բանձր լինում ն ըատ Թյորոչ շուու ունենում: Մառանայինկաթբ ճառուների 100՝-ից բարձր թթվություն է նանում է կաթնաթթվային ստրեպտոկոկերի(Տէր.12Ը15), կաթնաթթվամին ցուպիկաձեերի (ՏԷԼՇքէՕԵՏԸԼ6Ո սո) ն շաքարասնկերի (ՏճշՇհճրօն ԴՀ6ԱԼՇ ուլո0ր) ուռյօր Համատեղ(սիմբիոտիկ) կենսագործունեուՄՇ6Տ չի փոխվուսքնույթյան շնորճիվ: նրանց քանակային ճարաբերությունը նիսկ մառանային կաթր երկարատնեպաճելու դեպքում: էն

մեժ

կաթնաթթվայինբակտերիաներն առաջացնում են 206 կաթնաթթու, փոլ խմորասնկերը՝0,560 սպիրտ: Սպիրտայինխսմորմանժամանակ ջանում է նան զգալի քանակությամբ ածխաթթու գաղ, որն արգելակուտ է բորբոսասնկերի զարգացումը: Տակառիցմառանային կաթ վերցառա-

նելու ժամանակ ճամապատասխան թանակությաժբ թարմ կաք են ավելացնում խառնում: Այդպես մառանային կաթը անընդձատթարմացվում է: Մառանալինկաթր բավականդիմացկուն մթերք է նկարելի է առանց փչանալուպաճելնույնիսկ 2- -Ց տարի:Նրա դիմացկունությունը ռլայմանավորվում է կաթնաթթվի ղդալի պարունակությամբ, պաճելու տեղի ն պածրչնրմառտիճանով խարմացմամբ: Ճաճախակի Հաշավայինռիպ:Հարավային տիպի կաթնաթթվային մթերբների ծեն մածունը, մացոնին, չրոստոկվաշան, լեբենըկաթրխը, այրանը ն այլն։ նրանց պատրաստման ձնի մինջ ակզբունքային տարբերություն չկաս են կատ 85-905ն կաթր եռացնում ինչն 40--455 տաքացնում ՃովաջնեՃետո յուց ավելացնում են մերան (նույն մթերքից որոշ քանակով): Մերան ավելացնելուը «ետո պետբ է պաճպանել նախնական ջերմատոի ճանը,որի ճամար ամանը տեդավորոււյիեն տաք տեղումկամ փաթաթում են չորերով: Բարձրջերմաստիճանիշնորչիվ կաթնաթթվային խմորման պրոցեսը բուռն է ընթանում ն կաթը շատ արազ է մակարդվում(մի թանի ռեճամար այն ամանու| ժամում):Մւռացված մակարդուկն ամրացնելու Հետո ղափոխում են սսութ տեղ: Դոնդողանման զանգված չսռաջանալուց մթերքն օգտագործումեն կամ նույն օրը, կատ ճաջորդ օրը: տիպի կաթնաթթվային մթերքների միկրոֆլորայում Հարավային մերելու բարձր ջերմաստիճանի պատճառովգերակշռում են կաթնաթթվացին ցուպիկները, ավելի քիչ լինում են կաթնաթթվային շղթալակոկերը, իսկ շաքարասնկերը չնչին տոկոս են կազմում, Շաքարասնկերիթույլ զարգացման ճետնանքով նշվաժ մթերքների մեջ առաջանում:է չնչին քանակությամբ (0,100) սպիրտ: Չնայած խմորասնկերի աճր խիստ ճնշված է լինում, այնուամենայնիվ նրանց այչ չնչին բանակն անդամ նպաստավորդեր է խաղում կաթնաթթվային բակտերիաների ղարգացման ն մթերքի «ամի լավացման ճամար: Հայտնի էլ որ խմորասնկերի ներկայությամբ կաթնաթթվային բակտերիաներն ավելի ուշ են շշի նուի, քան մաբուր կուլտուրաներում: Այբան: Հարավային տիպի կաթնաթթվային մթերքներից սային Կովկասիժողովուրդների մեջ տարաժվաժ այրանը իր պատրաստման հղանակովբավական ինքնատիպէ, Այրանը միջին տեղ է գրավում Դարավային(մածուն) ն տլուսիսային (մառանայինկաթ) տիպի կաթնաԹթվային մթերքների միջն: ու

չաՀլուի-

Մածնիցտարբերվում է նրանով, ո ր այրանընթ մերում րում են մեժ տակառներու ն մերելու ժամանակճաճախակի են: խառնում խառնելու Հետնանթով նա թթվասերի (արաժան) է ունենում: խտասոխճան այրան Տակառից վերցնելու ժամանակ ճամապատասխանքանակությամբ թարմ կաթ են

ավելացնումդարձյալ էն, Հաճախակի խառնում Այրանը է մառանային կաթիցտարբերվում մերելու բարձր ջերմասմիկրոֆլորայով ն ավելի Թույլ խտաստիճանով(ճաճախակի տիճանով, ն

խառնելու շնորճիվ):

ԱԲՀԵՍՏԱԿԱՆ

գործում արչեստականմն-

րանների, այսինթն՝ կաթնաթթվային բակտերիաներիընտրյալ մաքուր կուլտուրաների օգտադորժման Ճեղինակությունը պատկանում է ոուս գիտնական իլյա Իլիչ Մճչնիկովին։ ականավոր Մեչեիկովընկատել է, որ Բուլղարիայում 100-ից բարձր տարիք ունեցող մարդկանց թիվը 1000 անդամ ավելի է Գերմանիայի նույն տարիՔի բնակիչներիթվից: Բուլղարիայի բնակիչներիկննցաղային պայմանների ուսումնասիրությունըցույց է տվել, որ Բուլղարիայի բնակիչները կաթնաթթվային մթերքներ շատ են օգտագործում: Այս ուղղությամբ կատարված Ճետաղուռություններից Մեչնիկուլը ճանգել է այն եզրակացության, որ Ճաստ աղիքներում չմարսված սպիտակուցային մնացորդներից նեխման բակտերիաների առաներգործությամբ չանում են նեխման մի շարք նյութեր (ինդոլ, սկատոլ, ծժմբաջրաժին, ամիակ, ֆենոլ ն այլն), որոնք ննրժծվելով թունավորում են օրգանիզմը հ պատճառ դառնոսի նրա վաղաժամ ծերության: կաթնաթթվային մթերքներն հնրենց թթու ոնակցիայով ն կաթնաԹթվային բակոնրիաների անտագոնիստ դործունեությամբ աղիքներում ճնշում են նեխում առաչացնող բակտերիաներինն դրանով իսկ կանխում օրգանիզմի տնական թունավորման պրոցեսը: մրա ճիման վրա Մչչնիկովը առաջարկել է կյանքի երկարացմանճամար օգտադոիծելկաքնաթթվային մթերբներ: Մեչնիկովբբուլղարական Թթու կաթնամթերքից կաթնաթթվային հռ այն բակտերիաների մաքուրկուլտուրա է անջատել է բովանվանել ղարական ցուպիկ (8ՅՇԼ. Եսլք2Ո1ՇԱտ):Քուլզարականցուպիկի մաքուր կուլտուրայով նա պատրաստել է Թթու կաթնամթերք մ առաջարկել այն օդտադործել որպես վաղաժամ ժերության դնմ պայքարող միջոց: ադ Մեչնիկուլի արագորենլայն տարածում է ստանում: ճետազոտությունը ոչ միայն Ռուսաստանում, այլե նրա սաճմաններից երղուրս: Տարբեր կըրների լաբորատորիաներում սկսում են նույնանման կաթնաթթվային

`

պատրաստել ա աաւով

արանը Դորա տաղզայո պարզվէ, լ

բատոված

այն

ոմ որ

Թրվային

բաշատուկ

բույր

հ

ճամ

հաչնիկոկրան սգրուովվաշ.

լազոոբացիլին' բուլղարական ցուպիկով ն

ղուտ

չլրոստոկվաշը մաքուր ատրեսպտոկոկերի Հաճ

է ունենում,

պատ-

իսկ նրա Հեւո կաքնա-

մթերքը կուլտուրա է խարի»

թարմացող Ճամելի

ճամ

յու-

ստանում:

ԼԱԿՏՈԲԱՑԻԼԱՑԻՆ ՊՐՈՍՏՈԿՎԱՇԱ

-

ՄԵՐԱՆՆԵՐՈՎԳԱՏՐԱՍՏՎՈՂԿԱԹՆԱԹԹՎԱՅԻՆՄԹԵՐՔՆԵՐ

Թթու կաթնամթերքներ պատրաստելու

մքերբ

10--15 Անարատկամ ճարպազերծ կաթին, 90"-ում րոպե պաստեն բիզացնելուց անմիջապես մինչե 37--40" Հճովացնելուց ճետո, ավեչացնում են 5--700-ի չափով մերան: Որպես մերան օգտագործվում է ն ցուպիկաձների մաբուր կաթնաթթվային ստրեպտոկոկերի կուլտուիախառնուրդը: ների շրջաններում որպես մերան ավելացնում են 500 բուլՀարավային դարական ցուպիկի ն 176 կաթնաթթվային ստրեպտոկոկիկուլտուրա, իսկ ճյուսիսային շրջաններում, ընդճակառակը,ավելի շատ կաթնաթթվամին ստրեպտոկոկէ ավելացվում: Մերան ավելացնելուց Ճետո, եթե կաթը պաճվում է 30"-ում, մակարգուկն առոաչանումէ մոտավորապես8 ժամվա ընթացքում, իսկ 40`-ում՝ 3--4 ժամվա ընթացթում: կաթը մի բիչ ավելի բարձր ջերմաստիճանում (50--55`) մերելու դեպքում, որը կոչվոսի է արագացված եղանակ,կաթնաթթվային բակտերիաներիբազմացումը դանդաղում է, սակայն նրանց ֆերմենտատիվ գործունեության (թթվագոյացման) ուժեղացման շնորշիվ կաթի մակարդումն ավելի արագ է կատարվում: Մակարդումնարաղացնելու դզործիննպաստում է նան ինթքը՝բարձր ջերմաստիճանը:

Պատրաստիպրոստոկվաշանըստ Թյորներիունենում է 85--1205 թթվություն։ Այն պետք է օղտագորժել մեկ օրվա ընթացքում, իսկ 2--10' չերմության պայմաններում կարելի է պաճել 3 օր: երկար ժամանակ ատկապես տաք տեղում պաճելիս պրոստոկվաշայի թթվությունը րոտ ԹԲյորներիկարող էՀասնել300 400՝-ի, որի Հետնանթովայն տշաճությամբ: 1 ուտվում: Այդպիսիբարձր թթվության պատճառը բարձր ջերմաստիճադում ջերմասեր կաթնաթթվային բակտերիաների միակողմանի ուժեղ է, ղարգացումն

որի Հեւտնանքով ճնշվում է բուրավետ կաթնաթթվային ատրեպտոկոկերիղարդացումը ե մթերթը խիստ արտաճչայտվածթթու շամ

է ստանում:

ժամ Ցածր ջերմաստիճանում12-18 պաճելիս ակտիվանում է բուրավետ բակտերիաների կենսադործունեությունը Լ. սլատրաստի պրոստոկվաշանյուրօրինակ դուրեկան բույր է ստանում: Այդ դործողուլթյունը կոչվում է սբուտոկվաշայի ն ընդճանրապեսթթու կաթնաժթերքների Հասունացում:

ԵԷ:

ԱՑԻԴՈ ՖԻԼԱՅԻՆ ԿԱԹ

ԵՎ ՊՐՈՍՏՈԿՎԱՇԱ

Ացիդոֆիլինով երկարատնկերակրելիս լրիվ բուժվում

Սովորականթթու

կաթնամթերքներից ացիդոֆիլինը տարբերվում միկրոֆլորայի բնույթով: Ացիդոֆիլինի մեջ միկրոբիոլոգիական ճիմնական պրոցեսը նույնպես կաթնաթթվային խմորումն էյ սակայն այն տարբերությամբ, որ այստեղ խմորումն առաջացնում են ոչ թե բուլղարական կամ ճամանման կաթնաթթվային սարեպցուպիկներն ու տոկոկերը, ալլ ացիդոֆիլային բակտերիաները: Ացիդոֆիլինի պատրաստմանմիտքը 4Հղացել է այն ժամանակ, երբ միկրոբ (ՔԷԼ-ը 2), պարզվել է, որ բուլղարական ցուպիկը լինելով թթվասեր Հի կարողանում զարգանալ ն կենսունակ մնալ աղիքների ճիմնային ոնակՏիտ ունեցող միջավայրում (էԼ-ր 7,3), ուստի ն չի կարող խիատ ազդել նրա նեխման միկրոֆլորայի վրա ն չի կարող բուժիչ Հատկություններ է իր

ցուցաբերել:

Այդ նկատառումովՃճեղինակներըձգտել

կաթնաթթվային բակտերիաների մաքուր կուլտուրա ստանալ աղիքների բազմատեսակ մշտական միկրոֆլորայից։ որը պսակվել է ճաջողությամբ: Սծկեր երեխաների ն գյուղատնտեսական մատղաշ կենդանիների աղիքներից (կղկղանքից) առանձնացվել է կաթնաթթվային խմորում առաջացնելու ընդունակ անվտանգ բակտերիաներիմի տեսակ, որին անվանել են ացիդոֆիլային բակտերիա (ԹՅՇէ. 86լգօթհւատ): մցիդոֆիլային ցուպիկներ միշտ լինում են ն ճաջողվումէ առանձնացնելնան մեծաճասակներիաղիքներից: ցուպիկները լինելով աղիքների մշտական բնակիչԱցիդոֆիլային ներ, դիմացկուն են աղիքներումարտադրվող ֆենոլի, ինդոլի ն այլ թունյութերի նկատմամբ: նրանք ունենալով թ-ը մինչն8-ի սաճման, նավոր ճիանալի զարգանում են աղիքների ճիմնային միջավայրում ն ճնշոսի են ոչ ցանկալի միկրոֆլորայի աճը: Փորձնականփոքր կենդանիներին (շուն) ացիդոֆիլային բակտերիաների մաքուր կուլտուրայով պատրաստված թթու կաթնամթերքներով կերակրելիս խիստ փոխվել է նրանց աղիքային միկրոֆլորան, որից բոլորովին անճետացել են անցանկալի

բակտերիաները:

են

:

Ացիդոֆիլային ցուպիկով պատրաստում

են

երկու

տեսակ թթու

վաթնամթերք՝ ացիդոֆիլային կաթ ացիդոֆիլային պրոստոկվաշա: Այդ երկու կաթնաթթվային մթերքները ճամարյա միննույն արդյունան՛ որպես վետությամբ օգտագործվում են ն՛ որպես: սննդամթերք, մի շարք ճիվանդությունների բուժիչ միջոց: մոքսա-աղիքային ուղու կաթի ճեւտ միասին նորածիններին խոճկոր(ճորթերին, գառներին, ն

ստա-

ներին, ճտերին)ացիդոֆիլին

տալու

ժավանակ բարձրանու

է կաթի

մարսելիության գործակիցը, բարելավվում է օրգանիզմի նյութավփոխանակությունը ն ստացվում է 20--3900 ճավելյալ աճ

են

աղիքների ենթասուր խրոնիկ բորբոքուիները Ճաճախակինկատվող փորկաղությունը: Ացիդոֆիլինը«Հիանալիարդյունք է տալիս ն՛ նորածինների ինֆեկցիոն լուժերը կանխելու, ն՛ բուժման նպատակով օդգտադորժելու հ

ու

ժամանակ:

Դալը պարունակում է նորածինների աճող

նուրբ օրգանիզմի անփոխարինելի սննդանյութեր օրգանիզմին կայունություն ճաղորդող պաշտպանիչ նյութեր: Դալը չբավարարելու կամ ծնից ճնտո մոր կորստի դեպքերում գերադասելի է նորածնին տալ ացիդոֆիլին։ քան Թե այլ կովի անարատ կաթ: Հանձնարարվումէ ացիդոֆիլինով կերակրել ճատկապես թուլակազմ նորածիններին, որոնց ստամոքսա-աղիքային ուղու գեղձերի անբավարար ճլութարտաղատությաւն վատ ճառովխախտվոււէ մարսողության պրոեսը ն նպաստավոր սլայմաններ են ստեղծվում աղիքներում նելւիան միկրոֆլորայի վարդացման ն լուծերի առաջացման ճամար: Ացիդոֆիչ լինը իր թթվությաժբ գրգռում է ստամոքսա-աղիքային ուղու գեղձերըց բարձրացնում է նրանց բնական պաշտպանիչ ֆունկցիան ն ճնշում է աղիքների վնասակար միկրոֆլորայի աճը: ՍՄցիգոֆիլային կաթ: Ացիդոֆիլայինկաթ պատրաստումենանարատ կամ ճարսլաղերծ թար: կաթից, որի թթվությունը բոտ Թյորներիբարձր 30 րոպե պաստերիղացնելուց 95«-ում չպետթ է լինի 20"-ից։ կաթը 90շիտո են 5425, ավելացնում 3-5906-ի չափով ացիճովացնում մինչն դոֆիլային ցուպիկի մաքուր կուլտուրայի աշխատանքային մերան, լավ խառնում թողնում են նույն ջերմաստիճանի պայմաններում ժեկ են ժաւի, որից Հետո երկրորդ անգամի խառնում թողնում40. 42:-ոււի մինչե մակարդվելը (6-8 ժամ): րստ Թյորների Պատրաստիացիդոֆիլային կաթր պետք է ունենա 120` 85դեպքում մինչն թթվություն: ծայրագույն 100", Ացիդոֆիլայինկաթը անճրաժեշտ է օգտագործել քարտ վիճակում: իսկ պաճելիս պետք է պաղեցնել մինչն 9 Պաղեցվաժացիդոֆի30--32` է տալ տաքացնելուց լային կաթր նորածիններին ճարկավոր ճետու Սգտադորժելուց առաջ ացիդոֆիլային կաթր պետք է թափաճարելով կամ խառնելով ջրիկացնել։ Ճիշտ պատրաստվածորակով ացիդոֆիլային կաթը րոտ պետական կաթստանդարտի ոլետք է բավարարի ճետնյալ պաճանջներին՝ունենա ճուտ, մակարդուկը լինի ամուր, ճավասարչ նաթթվի մաքուր ճամ իսկ թափաճարելուց առանց գազի ոլղպջակների ն շիճուկիանջատւիան, Հետո լինի միատարը, զգալի թանձր ն աննշան չափով մածուցիկ: նւս "ետք է պարունակի ակտիվ ացիդոֆիլային ցուպիկներ, ալսինքն՝ անձճրա ժեշտ քանակությամբ թթու առաջացնի ն իրեն լավ զգա աղիքներում: ու

ն

Համար

ու

ու

105:

ու

Միկոռբիոլոգիայի դասրնթացզ

Ացիդոֆիլային կաթի

մլ մէչ պետր

իսկ օգտագործման սյատին՝100

է փնի 500

մի Լիոն ցուզիկչ

ոչ պակաս: Ջանոռը փիչիոնից է կողմնակի ժիկրոօրգածիզմներ ոլարունակի:

Մատղաշներին չի կարելի կերակրել այնպիսի

դանդաղ է մակարդվում, մակարդը թույլ է, գազի նակում ն ունի կժու, տտխլ Համ կամ

ացիդոֆիլին լինով,

Ա

ալի անսովոր ս

որը

Վարու-

արան կամ ծնվելուց անմիջապեսՀետո, կամ 3 ալ որ Ա ո կաի էլ Ավելիւին Հասակում ացիդոֆելային աայ իք րակրելիս ւ,մատղաշներըդժվարությամբ Չրոֆիլակտիկ նպառռակով արար ացիդոֆիլային 2-8

օր

Պետու

ան

ժ

է

են սովորում բնդունում նը: այնուճեոն տակով ճանձեարարվում է ացիդոֆիլին Հ- 3 Ացիդոֆիլինը տրվում է կաթի նորմալի « Մեծ ճորքերի ճասանելիթկաթն Ի

են

իր Ամ ա

որ

ո

Կո

աող

ված

Ա

նե

ա

:

աթ

լ

Ցուզիկով որատրաա տ: ՑԱաացիդոֆիլային քեղանական անռակի մատղաշին:

Ց բա

7.

Ա 7

Գբոֆիլակտիկ նպատակով ճոոթեբին ացիդոֆիլին տրվում է

մեն

ԼԿա

ճետեյալքանակությամբ

Քանակը

Տարիթը(օրերով)

արիթը մ

(օրերով)

(տրամներ»վ)

|

,

Տ

ո.

լ

| (դրաժննրով) '

:

»

2.

ի

տի

12--30

1000-1500 ս

Մր աեր

Խոնկորնեռին պոոֆիլակտիկ նպատակով ազիդոֆիլին '

Տարի արիքը

(օր չ բով)

`

ձետնյալքանակությամբ ՔանակՇ

Տա րիքը իջ

(գրամներով) ԱՉ. |

ԵՐթ լ

»

10-15 13-15

-

րերով) (րծրով)

16--12

18--19

20-30

վո

.

:

|

Լ.

ա

ո

ու

ԽԱԹԸ ԽՄՈՐՄԱՆ

ԵՎ ՍՊԻՐՏԱՅԻՆ

ԿԱԹՆԱԹԹՎԱՅԻՆ

ԿԱԹՆԱՄԹԵՐՔՆԵՐ

ֆիր: կեֆիրի Հայրենիքը Օանթիան(Հյուսիսային կովկաս)է: Ամոնը օսնթների ճամար կեֆիրը «իմնական ն կարելի է ասհլ միակ կաթնաթթվային մթերքն է: նեֆիրը պատրաստում են կովի անարատ է կաքնակամ ճարպազրկված կաթից: Պատրաստիմթերքն ունենում Քքվառնրի քանմրուցյուն Կ 1

Քրվայի, մ Հոտ, թարմաջնու հորեն ու

որ

բոտ

կե

ֆիրը

--

առր կաթնաթթվայինմլերք Խմորման ուժյունչ:

էչ նրամեջ մի աժա-

կարդիխմորում կաթնաթթվային ն սպիրտային: ն աղիրտայինխմոնակ մեժ քանակությամբ ածխաթթու րումների ժամանակ առաչանում է մանակ ընթանում է

կեֆիրի Հասունացման պրոցեսում կաթնաթթվային

որը խանգարում է կաթի կազեինի ամուր թանձրուկի գոյացմանը, որով այն ավելի մատչելի է ղառնուի ստամոքսաճյութի ներգործության ճամար: Քանի որ կեֆիրի բարերար ազդեցություն է ունննուսի ստամոքսաՀ աղիբային ուղու դեղզձերի վրա, բարելավում է մարսողությունը ն ընդճանրապես օրգանիզմի նյլութավոթւանակության պրոցեսները, դրա ճամար նա դասվում է դինտիկ կաթնաթթվային մթծրքների չարքին: ճամար կովի պաստերիզացվածկաթին ավեր կեֆիր պատրաստելու էն լացնում բնական Հատուկ մերան, որը կոչվում է «կէ ֆիրային սունկռ կամ մալեֆիրայինՀատիկ»: կեֆիրային սունկը երկար պատելու ճումար են կորեկից չորացնում են: Չորացված ճատիկներնունենում կնֆիրային գազ,

Քնանակը

|

|

:

ո

դժկամությաւի

|

ժիո. թազությամբ, նրա Էմո դաան յ 71 «ասականից թ ա ամբող ութ չ Հանձնարարվում յուրաքան յութ աի մբանի «րիգոֆիլինոլ, ՄԴ ոու ւ

ալին Ա ուստոկվաշա տորաստում են ալին պրոստոկվաշա ցիդ" ֆիլայի «մցիդոֆիլային լատր ն կաթնաթթվային ստրեպտոկոկերիմաքուր կուլտուբակսերիաների րաների խառը(3070 կաթնաթթվային ստրեպտոկոկ ն 2070 ացիդոֆիլային բակտերիա) մերանով։ նկնաքնաժթվայինտռրհպտոկոկը մեզմացնում է ացիղոֆիլային կաթի չոր թվային, մետաղականճամը նմթերքին անչճրաժեշտ խատաստիճան Համի նոր ճատկություններ է ճաղորդում։ Մցիդոֆիլային պրոստոկվաշան պատրաստում են այնպես, ինչսեռ բուլլարական պրոստոկվաշան:

`

Քանակը

(գրատե: (Իորաորով)

200--350

մինչն կաղինիմնծությունչ անորոշձն ն ուկեչ-դեղնավուն երանգ: կեֆիրոյին այդ չոր ճատիկեերը ակՌրոլնսմերան օդտոաղործելիս

տիվացնելու ճամար թրջում են սկզբում դոլ չրում, իսկ Հետո գոլ կաթի մեջ, որի ժամանակ նրանք ։փքվում-տողումմեն, ծավալով 3--Տ անդամ մեժանոււ, մակերեսը կնճռոտվում է գույնը սպիտակոււ ն ձեռք են բերում խմորում առաջացնելու անճրաժեշտ ակտիվություն: Կնֆիրային սունկը կամ ճատիկը պարունակում է զանազան,բալք ռիմբիոտիկ (ճամակեց)միկրոֆլորա: նրա մշտամեսաժամանակ դայուն են՝ 1) կաթնաթթվային ստրեպկան միկրոֆլորայի կազմի մեջ մտնում -

:

2) կաթնային լ ցուպիկաձն տոկոկեր բակտերիաներ, (օումճ

շչաքարասնկեր

Ւ6Աո), 3) ստրոմայի ցուպիկներ:: կեֆիրի մեջ արող են պատաճելնան պատաական Ռրպեսաղտոտում

օրինակ,մղորավորցուպիկներ (5ՅՇ. միկրոօրգանիզմներ. ԾՅՇ.

Տսեն ո,

ՈՈւՏ6ոԼ6ոլԸս»), կաթնային բորրոսասունկ (Օլմլատ 12615), ՊՖ7ՇօՄճրոճ

խմբի

շաքարա-

անկեր, կոլի խմբի բաղ-

տերիաներ (Յոշ. ն

ն այլ

ՁՇԼՍՔՇԱՇՏ)

«շօն

Ժիկ-

րոշրդանիզմներ: կեֆիրային անկի

տշտական ժիկրոֆլորայի յուրաքանչյուր ներկափացուցիչիր ճատուկ դերն ունի (եֆիրի «ասունացդորժում: ԿարնաԹրվային բակտերիաներն առաջացնում են կաթնաթթու իսկ չաքարա-

ման

աժխառնկերը՝ ողլիրտ, Թթու գաղ ի րավետ նյուզ:

Նկ.

31.

ոֆիոային ոի"

մոկառղ: ման

ժան

չալ

բու-

կեֆիրի Պասունաց-

ջերմաստիճանը

նղաստավոր 5 կաթնաթթվային ստրհպտոկոկերի զսրդացման "ճամար: Ռւատի կեֆիրի մեջ չիմնական թթվագոյացնողը ն կաթի մակարդողր կարնաթթվային ատրեւտոկոկն է: ոուս

Ցուղիկաձն կաթնաթթվային բակահրիաներբ կեֆիրի մեջ չնչին նն կազմում ն մթերբին ժթվասերի խտատոիճանտալով, այն

դարձնում: կնֆիրի եջ միշտ լինում են նանկաթնաթթվային բուրավետ ստրեւլորոնք ոչ միայն կաթնատոկոկեր (տէր.ՇԼԷՐՕԿՕԼԱՏ Կ Տէ. ը2ԼՅ61էԼ0::0ՐԱՏ), ն քացախաթթու, այլն որոշ Թրու, աժխաթխքուդալ քանակությամբ հն տոռաջացնում: սռլիրա Սրոչ Հեղինակներկեֆիրի մեյ սոլիրտի գոյացումը հույնիսկ ամբողջովին վերագրում են կաթնաթթվային ստրեպտոկոկերին, ձճատկաւլես նրանը բուրշունքատու տեսակներին: Նրունց դիտումները ցույց էն տվել,

մոժուցիլ

են

դեթիրի Հատիկըձնավորու ցուպիկամն միկրորնծրի թելիկների խիտ Հլուսվածջն է:

որ

խարմ կեֆիրում,

որտեզ բուռն կերպով զարգանում

են

կաքնաթթվա:

չնչին քանակությամբ է սռղիրտ"գոյանում, որով յին ատրեպտոկոկերը, Հետն ճնշված է լինում խմորասնկերիզարգացումը, իսկ ավելի Հին կեֆի րուժ, որտեղ տտրեպտոկոկերիզարգացումր ճնշվուփ է կաթնաթթվային ցոսդիկաձնբակտերիաների կողմից, ռալիրտիալարունակության տոկոսն, երանք Հանղել են մսյն եղրաբարձրանում է: Այուղիսով, ընդնակառակն, թատկակացության, որ կեֆիրի մեջ կաթնաթ ինլային ուռրեւվտոկոկերը, են տեսակները, ճնշում խմորասնկերի զարլես նրանց բուրմունքատու ն նվաղեցնում են նրանց դերը սսլիրտադոյացմանպրոցեսում: դացուհը Նրանթ կեֆիրում ատպիրտիառաջացումը Ճավատորապես վերագրում ե բուրմունքատու ստրեռոաւոկոկերին, նն խամորասնկերին սեկի մշտական միկրոֆլորայում չլուժվաժ, նույնիսկ կեֆիրային է կարելի ասել Հանելուկայինճարը է մնում ռտրումայիվոււլիկի, այսինքն՝ կեֆիրսսյին սնկի մարմինը ձնավորող միկրոբի բնույթը: Նա պինդ սնրնդամիջավայրիվրա չի աճում ե մինչն այոօր չի Ճաջողվել ստանալ նրա մաքուր կուլոոուրան, որով ճնարավոր լիներ արճեստականորենձնավոուպայուցված է ճամարվում, որ ատրուայի սունկ:Սակույն բել կն ֆիրային սլաճոլանում է կեֆիրի մշտական միկրոֆլորայի «ամակեցության ինքնատիլությունը: Դրա օգտին է խոսույի նան այն փաստը, որ մաբութ կեֆիրի Հատիկից անջատված ատրեսլտոկոկերի ն խսմորասնկերի ստանալ, կուլտուրաներով լի «աջողվում նույնանման որակի կեֆիր որոլիսին ստացվում է բնական մերամով տիրելու ժամանակ: կեֆիր սլատրաստելու ճամար նախօրոթ կեֆիրային չոր սնկերից պատրաստում են աշխուժացված կեֆիրային մերան, որը պատտերիզացված կաթին ավելացնում են 5900-իչավխով։ սակայն առակեֆիրի Հառունացումը կատարվում է 15 -20--ում, վնլ նալաստավորէ ճամարվում 176--12"-ր։ 20-ից բարձր ջերմաստիճանուտ առավելապես ընթանում է կարնաթթվային խմորում, իսկ 15-ից ցածր ջերմաստիճանում ուժեղանում է սպիրտային խմորումը: է կեֆիրի ճասունանում Միհրանավելացնելուց Հետո 16--172՝-ում 70. ն 16--20 առաչանում է րատ Թյորների ժամվա ընթացքում քթվությամբ ամուր մակարդուկ։ Այնուճետնկաթնաթթվայինբակտերիաների զարդացումըթուլացնելու ե սպիրտի կուտակմանճամար չաքարասնկերի ամը խթանելու նպատակով կեֆիրով շշերը 1--3 օր թողնում են սառը տեղում (6-10")։

ղուսիկը

Ըստ

ժաւանակի պլաճելու

կեֆիրը բաժանում

թթվությունն

րոտ

են

ճետեյալ

խմբերի՝

ռւղիրտի

Օ0-ը Թյորների 0,2 օրական -- թույլ կեֆիր 2 օրական 0,4 -- միջին 3 օրական 0,6 թունդ --»-կեֆիրի ճասունացման ընթացքումորոշ չասվով տեղի է ունենոււմի նան որի ճիմնական նշանը կազեինի պակասելը ն լուծելի պրոտեոլիզ, են: ազուռային նյութերի ավելանալն ժամանակ երբեմն նկատվում են նրա որակի ննֆիրի Հասունացման խիստ փովոխություններ, որոնք բնորոշվում են որպես արատներ: կե1

-չ»--

--

արատներից են դանդաղ ճասունացումը, ժծմբաջրածնի ճիմնական ն Ճոտի առաջացմանո"լատճառներն աչքերի առաջացումը: Արատների են կաթնաթթվային բակտերիաներիԹույլ կենոադործունեությունը կամ ֆիրի

նրա թուլացումը, նեխման ն կոլի բակտերիաներովկաթի կեղտոտված լինելը, շշերի ոչ լրիվ փակելը ն այլն: Շատ ճին ժամանակներում կումիտ կումիսպատրաստելեն ոկյուՊԱԼ դարում թաթարներն այն օդտագործել են որոլես թացիները, իսկ ալկոճոլային խմիչք։ Այժմ էլ որպես թույլ ալկոճոլային խմիչք կումիսը շատ տարածված է միջինասիականե արնելյան մի բանի ժողովուրդնեկալմիկներ, բաշկիրներ, ղազախներ ն այլն): բի մեջ (կիրգիղներ, մթերքն կումիսըպատրաստումեն զամբիկի Հումկաթից: Պատրաստի ունենում է ուժեղ դազավորաժ, թթվասպիրտային, թարմացնող, դուրեկան ճամ ու Ճճուռ, րոտ Թյորների 60- 1155 թթվություն, 0,9- 2,500 ապիրտն լույծ լոռաստիճան:։Որպես թթու կաթնամթերք կումիսի առավել բնորոշ առանձնաճատկություննէ նրա սպիտակուցների մանը, նուրբ ժակախույթը, որի շնորճիվ նա այնքան ջրիկ է լինում, որճաժը տեռնելու ն Լուծված կիսալույծ ազուռային մանակ լեզվի վրա ոչինչ չի զգացվում: նլութերի շնորջիվ չափազանց բարձր է կումիսի մարսելիության աստիճանը ե ճեշտությամբ է յուրացվում օրդանիզմի կողմից: Զամբիկիկաթը պարունակում է մեծ քանակությամբ վիտամին Ը, որը ճամարյա նույնությամբ պաճպանվումէ կումիսի մեջ։ 1 լ կովի կաթը սլարունակումէ միջին ճաշվով 22 միավոր վիտամին Շ (տատանոսիները 11-55 միավորի սաճմաններում), 1 | զամբիկի կաթր՝ Չ00- 250, իսկ առանձին դեպքերում մինչն 330 միավոր վիտամին Շ: Այսաիսով, կումիռը արժեջավոր դինտիկ կաթնաթթվային մթերք է: նումիսը օժտված է ն բուժիչ ճատկությամբ: Այն ուժեղացնում է աղիքների պերիստալտիկան(գալարաձն շարժումները), բարելավում -

է

ն Ճամփակարգության դործունեուներվային նյութափոխանակությունը

թյունը, վերականդնում է վեգետատիվ ներվային սիստեմի ֆունկցիան,

արյան մեջ ավելացնում է ճեմոզլոբինի տոկոսը: կումիոր ճանդիսանում է Հակացինդային(լնդախտ) ճիվանդության 4իանալի բուժիչ միջոց: կԿումիսը օդտադործվում է նան ։տուբերկուլողի ն ստամոքոսաչաղիխքային ուղու որոշ Ճիվանդություններիբուժման Ճամար: Ներկայումս ւեր Միության մի շարք քաղաքներում գործում են կումիսով ւոուբերկուլողի բուժմուն

առողջարաններ (սանատորիաներ):

կումիս ռպլատրաստելուճամար զամբիկի ճուտկաթըմերում են ճատուկ մերանով: Հեզուկ մերանը, որը կոչվում չոր կամ Հեղուկ է (կատիկ», նույն կումիսն է, որը ճաջորդ տարում օզտագործելու ճամար պաճվում է սառր ոլայմաններում,կամ ձմեռվաշրջանումպարբերաբար թարմացվում է կովի կաթով: Գարնանըայն ասոիճանաբար թարմացնում են զամբիկի կարով մինչե կումիռ պատրաստելու ճամար անձր ժեշւտաշխուժության

Ճւսսցնելը: Չոր մերանը կոչվում է «կոր»չ որը նախորդ տարուի չորացրած կումիսն է: Գարնանսեզոնին չոր մերանը նույննա պստիճանաբարաշլխուժացվում է զամբիկի կաթով ն օգտագործվում որպես մերան: կումիոը խառը խմորման կաթնաթթվային մթերք է: ինչպես կեֆիրի մեջ, այստեղ նույնպես տեղի է ունենում երկու կարդի խփմորուժ՝կաթնաթթվային ն սպիրտային: Այդ խմորումների ճարուցիչները ճամակեցուչ թյան մշտականբնույթ ունեն, այսինքն՝ մեկի ներկայությամբ է ալայմանավորված մյուսի դործունեությունը: ի տարբերություն կեֆիրի, կումիսի մեջ կաթնաթթվային թւմորում առաջացնում են կաթնախթվային ցոււպիկաձն բակտերիաները, որոնբ չեն խոչընդուռում սպիրտայինլսմորում առաջացնողկումիսային շաքարաանկերի (10ստ հմԱՈՆՏՏ)զարդացումը: կումիսը մերելու բարձր ջերմաստիճանի (25.30 Չ, եժ քանակու քյաժբ մերանի ավելացման, ղամբիկի կաթի մեջ կաթնաշաքարիշատ պարունակության (մինչն 64) հ սպիտակուցներիբիչ քանակության (2:48 ":), այսինքն՝ ցածր բուֆերայնության շնորճիվ թրվությունը, արադ հ է կաթնաթթվային ատրեւղպտոկոկերի ուժեղ բարձրանալով, ասվում ճամար կրիտիկականսաճմանի(ը11-ը 44,2): Սումիսայինշաքարասնկերը զերծ լինելով կաթնաթթվային ստրեպատոկոկերի ճնշիչ աղգեցությունից, ակսում են բուռն կերով զարգանալ ն նշանակալիքանակությամբ սալիրտ ածխաթթու գազ կուտակել: Մեժ անակությամբ ածխաթթու դազը արգելակում է կաթի ապիտակուցներիամուր թանձրուկի առաջացումը, օրի շնորճիվ ստացվու»" է լույծ ի տաստիճանով, սոիրտա ուժեղ դաղզավորածզովացուցիչ խմիչք: նախկինում կումիսը մերել են ձիու կաշվից սլատրաստված կերի են մեջ, իսկներկայումս այն ոլատրաստում լորենուփայտից սլատրասւոու

թվային,

ված

կիսատակառներիմեջ (չելյակ):

Մերանավելացնելուց

Հետո

կաթնաթթվային խմորման

26--30--ում

զարդացման

ճամար կաթը թողնում խառնում յուրաքանչյուր 15--20 րուլեն մեկ անդամ: Այնուճետնսպիրտային խմորման ն դազերի ճամար լցնում են շշերի մեջ, փակում են կեղնեային կուտակման ն թողնում են սառը տեղում (6--8՝) մինչն Հասունանալը: Հախցանով սունացած կումիսով շշերը տեղափոխում են սառնարան: քատ սպիրտի ն կաթնաթթվի քանակներիկումիսր բաժանում են հրեք խմբի՝ են

3-5

ժամ

Թթւլությունն

Թույլ կուժիս

ն

ըստ

Թյորների

Միջին--»-Թունդ --»-նկատի ունենալով ղամբիկի

60--705

80--955 105ճում

115`

են

ապիրտի 00-ը մինչե

--Վյ--

--»--Փ,5

կաթի Հարուստ միկրոֆլորան, առաջարկել են կումիս ախտածին տեսակներ,

կարողեն անել ն 63--ոււմ, 30 րոպեիբնթացքուի պատրաստել ռ"լաստերիղացված կաթից: ապացուցված է, որ չնայած դամտբիկիճուտ կաթի մեջ Միաժամանակ որտեղ

միշտ մեժ քանակությամբ միկրոօրդգանիղմներեն լինում (1 մլ մեջ մի քանի ճազարից մինչն մի քանի Ճարյուր աղար), այդ թվում նալ ճարյուրի սաճմաններում աղիքային ցուպիկներ, նրանք այնուամենայնիվ կուժիսի որակիվրա չեն ազդում | մարդկանց ճամար անվտանգ են, որովեւոն. Հասունացած կումիսի բարձր թթվության ն մեծ քանակութամբ սռլիլոոի պարունակությանճամատեղազդեցության շնորճիվնրանք արադ ոչնչանում են: Նույնիսկ փվորձԿ ումիսի Նկ.35. միկոոբնեշ՝ կաթնաթթվային նական նպատակով 1 մլ կաթի մեջ (րստ Կաշկինի): ցուպիկներ ն չաքաբասնկեր մոցված 15 միլիոն աղիքային ցուպիկներից կումիսի ճասունացումից ն պաղեցումից ետո Ճաջողվել է ճարոնաբներելմիայն մի քանի բջիջ: իճարկն, դա չի նշանակում, որ կաթի ստացման ն կումիսի պատրաստման ընթացքում չպետք է պաշկանոնները: սլանել սանիտարա-ճիդիենիկ կումիսային առողջարաններումկումիս մերում են բուլղարական տեսակի շաքարասնկերի մաքուր կուլտուրաներով: ցուպիկին տորուլա Արչեատական մերանով պատրաստվող կումիսի որակը ճամարյա ոչընչով չի պիջում բնական մերանով պատրաստվածկումիսին:

Փորձեր

կատարվել կումիս պատրաստել կովի անարատ կաի ճարպաղրկված կաթից ն թանից։ Սակայնկովի կաթից պատրաստված կումիսի որակը խիստ տարինրվում է զամբիկի կաթից պատրաստված կաթի ն կովիկաթի բաղադրության կուշիսից:Դրա պատճառրղամբիկի տարբերությունն է: կովիկաթը թանձր է, շաքարը քիչ, բայց ապիտակուցներ շատ է պարունակում: Խոշորնշանակություն ունի նան ապիտակուցների որակը: կովի կաթը ճարուստ է կազեինով, իսկ ղամբիկի կաթը՝ ալբումիններով ն նույնիսկ ամինոթթուներով: Ուստի զամբիկի կաթից պատրաստվածկումիսի մեջ սպիտակուցների մասնիկների կախույթն ունենում է բարձր դիսպերսականություն ն նատվածք չի առաջանում, իսկ կովի կաթից պասյորասովածկումիսի մեջ սպիակուցների թույլ դիսայսինքն՝ավելի կոլիտ լինելուաւո ճառովշշերի ոլերսականության, է նստվածք, իսկ մակերեսին Հավաքվում է պղտոր առաջանուի Հատակում Հեղուկ, որը բնորոշ չէ կումիսի ճամար ն գցում է նրա որակը: նկատի է կովիկաթի կազմրփուտեցունենալով այդ Հանդամանքը, առաջարկվել ջրով: քաշած կաթովն ավենոսրացնել նել ձիուկաթի կազմին, այաինքն՝ Նման միջոցառումը, իճարկե բաիձրացնուի լազպնելմինչն 600 շաքար: է կովի կաթից սլատրաստվաժկումիսի որակը, սակայն դարձյալ չի ստացվոսի բնորոշ կումիո: են

ՑՈՒՂԻ ՄԻԿՐՈԲԻՈԼՈԳԻԱՆ

Ցուղը կաթի ճարպի իոռացրածվիճակն է: կաթ:

յուղը

ն

ընդճանրա-

չա փա՞ Հանդիսանում էներգիայի 1Գգ ճարպի անջատՕրգանիզմում օքսիդացումից ղանըկարնոր աղբյուր: վում է 9,3 մեժ կալորիա էներգիա:

սլես ճարպերն օրգանիզմի ծամար

են

Յուղը պարունակում է մի շարք բիոլողիական ակտիվ նյութեր, չճադեցած ճարպաթթուներ ե ճարում լուծվող վիտամիններ, որոնք կարնոր են օրգանիզմի ֆիղիոլոդղիականֆունկցիաների իրականացման ամար:

նե ածխաճարպի պակասը լրացվուիէ ուղզիւոակուցների Սրդանիղմումմ տարրալուծման ճաշվին, նհչ ընդճակառակը,սպիտակուցներ ջըրատների պակասը որոշ չափով լրացվում է Ճարւերի տարածխաջրատների ու

րալուծվող նյութերի ճաշվին: Այսպիսով, ճարպերն օրգանիզմի ճամար ճանդիսանում են կարնոր այս կամ այն չափով անդրադառնում է սննդանյութ ն նրանց պակասն սնման վրա: Ուստի լավորակ լուղ ստանալբ պրոցեսների օրգանիզմի ն այն անփովիոխպաճելք գործնական կարնոր նշանակություն ունի: երեք տեսակի ւրքերբքկաթի յուղիցպատրաստուի22 Հիմնականում ն թթվասեր): 1) Կաթի սեր (սեր

265.

կարագ(բազցը ն թթու ռերայինկարագներ,որոնք իրենց ճերթին անալի ն աղած): չինում որն ստացվում է կարադը բարձր ջերմաստիճանում 3) Հալած լուղ։ Հալելու միջոցով: ն Ճարպի որակըփոխվում է (իչացում)քիմիական պրոցեսների

2)

են

ճետնանբով:Միկրոօրգակենսագորժունեության միկրոօրդգանիզմների

չէ: լավ աղբյուր նիզմների մեծամասնության ճամար ճարը են այն տեսակները: միկրոօրգանիզմների Հարպ կարողանում յուրացնել որոնք արտադրում են լիպազա ֆերմենտ: Ուժեղ ճարպայուրացման ըբնգունակությաժբօժտված են Հիմնականում խումբ միկրոօրգանիզմսնման

ներ՝

ֆլուորեհսցենցող բակտերիաները ն բորբոսասնկերը: են լավ Ճարպ պարունակող միջավայրում միկրոբները կարողանում

անման ճամար լիզարգանալ միայն այն դեպքում, երբ այնտեղ նրանց նում: են մատչելի աննդանյութեր՝ սոլիտակուցներչ ածխաջրատներն ճան» ժիկրոբները կաթի ն սերի մեջ ավելի շատ են, քայինաղեր: Հեւտնաբար, քան կարագի մեջ, իսկ չալած յուղի մեջ նրանք բոլորովին չեն լինում: Հալած լուլի մեջ միկրոբների բացակայությունը բացատրվում է այն մշակելով, նրա ճարպի մեծ տոկոսի բավականբարձր ջերմաստիճանում ու ն ջրի լասլարունակությամբ, Հնտնաբար օրգանականայլ նյութերի կասությամբ: Յուղի մեջ միկրոբներիճամար մատչելի օրգանականնյու-

իսկ ջուրը՝ 0,3520: Թերը կաղմում են 0,114, քանակությամբ միկրոբներ են լիորոշ միշտ մեչ Չնայած կարագի նում, սակայն կաթի ն կաթնային այլ մթերքների Համեմատությամբ աննշւսն է: եթե ւիածնի հ ւլանրի 1 գ-ի մեջ միկրոբայդ միկրոֆլորան ների թիվը «Հասնում է միլիարդների»իվ թթվեցրաժ սերի մեչ՝ մի քանի կարագի տարբեր տեսակների մեջ տասնյակ միլիոնի (40--60), առա մինչն ժի քանի տասնյակ ճաղզարիցը մի քանի նրանը թիվը

է տատանվում

սաճմաններում: միլիոնի (4-5) կարագիմեջ միկրոբների թիչ են, որովճնան սերից կարագ ճարելիս թանի ճետ միասին նրա միկրոֆլորայի ճիմնականմասը դուրս է գալիս Ժիկրոֆլորայի միայն 0,01 ՇՀ-ի»Բացի իսկ կարագի մեջ մնուսի է այդ քիմիական կազմը նույնսլնս այդ, կարագի բուն ֆիզիկականվիճակն չեն: կարագը սլարունաժիկրոբների ղարգացմանճամար նոլաստավոր հ ջուր, իսկ այդ թան կոչվող Ճեղուկային կում է մինչե 8545 յուղ են մասի մեջ ժիկրոշների չամար մատչելի սննդանյութերը կազմում :

,

ու

բնդամենը 159:

:

նարագիմեջ միկրոֆլորայի բիչ լինելը բացատրվում է ոչ միայն Քիչ լինելով, այլեւ այդ նրանց սնման ճամար մատչելի սննդանյութերի նյութերի յուրացմանդժվարությամբ: կարագիմեջ միկրոբներիյուրացման Համար մատչելի սննդանյութերը գտնվում են ջրի մեջ, իսկ վերջինը Չ66

բաշխված է լինում տարբեր մեծության կաթիլների ձնով, ընդ որում կաթիլները բազմաթիվ անդամ գերազանցում են միկրոօրգանիզմայդ ների թվին: կարագիմեջ ջրի կաթիլների թիվը ն մեծությունը կախված են կաՈւժեղ մասմլելու դեպքում կարագը րագիմաւիլման աստիճանից: չավ է պամաքում, իսկ մնացորդային ջուրը բաշխվում է ավելի մանը ու շատ կաթիլների: 1 գ կարադի մեջ լինում է մինչե 3 միկրոն մեծության միջին Ճաշվով 10 միլիարդ ջրի կաթել: Եթե ընդունենք, որ 1 գ կարագի մեջ միջին ճաշվով կա մի քանի միլիոն (4--5) միկրոբ, աղա ճսկայսվան թվով ջրի կաթիլներ կմնան առերիլ(միկրոբ չեն ։պարունակի),որոնք մեջ միկրոբիոլոգիական պրոցեսներ չեն կատարվի: Ուստի կարագի որքան ուժեղ մամլվիչ այնքան նրա մեջ քիչ ճեղուկ կմնա, որի կաթիլները մանը, բայց շատ կլինեն, որոնց մեծ մասը ստերիլ կմնա ն կարագըդիմացկուն կլինի' կարադի մեջ միկրոբների զարգացումն արգելակող մլուս գործոնն ազը ներն են նրա սւլաճելու տեղի ցածր ջերմաստիճանը (այս ւիասին

վերջում): Չնայած կարագը միկրոբներիկենսագործունեությանճամար նպաստավոր սննդարար միջավայր չէ, այնուամենայնիվ միկրոբներն այնտեղ պատկառելի թիվ են կազմում ն կարագը սխալ պատրաստելու պաճելու դեպքում Ճաճախ առաջացնում են նրա կառուցվածքային տարրերի մփուվոխություններ (փչացում):Այդ տեսակետից. առավել վուսնգավոր են նեխման բակտերիաները ե բորբոսասնկերը, իսկ ցրտասերներից ֆլուորեսցենցովղբակտերիաները: տե'ս

ու

կարագի դիմացկունությունը, այսինքբն, հրկարատոն ոլաԱյսպիսով, ճելու ժամանակ նրա կառուցվածքային մասերի (ճարպերի, որոշ չափով ն ապիտակուցների,աժխաջրատների աղերի) անփոփոխ մնալը, որը է ռլայմանավորում կարագի լուրաճատուկ ճամն բուրւիունքը ն ճանդիռանում է նրա որակն արժեքավորող կարեորագույն ճատկություններից մեկը, սերտորեն կապված է միկրոբների կենսագործունեության ճետ ու

լ ԿԱԲԱԳԻ

ի

ԿՐՌ ՄԻԿ

ՖԼՈՐԱՅԻ ԾԱԳՈՒՄ

Գ 1ՈՐ

Ը

կարագի միկրոֆլորայի

աղբյուրները նույնպես բազմազան նն: միկրոֆլորայի ճիմնական աղբյուրներն են՝ սերը, սերճասունացկարագի ման վաննաները (լոգնոց), սառնարանը,Խնոցին ն լարագաճարի չը» ծրարող մագաղաթը, տակառները, արկղերը, մասամբ՝ ջուրը, սառույցը, աղը, ներկերն ու շենքի օդը. մի թոսքով այն բոլոր իրերն նյութերի» որոնք շփվում են կարադի ճետ այն պատրաստելու պաճելու ընթացմիկրոֆլորան կարագի քում: Նշված երերիը ու նյութերից թափանցող Համար խիստ վնասակար էյ որովճետն սրանք ճետադայումառաջացնում են տարբեր բնույթի արատներ: ու

ու

Միկրոբները սերի մեջ անցնում են կաթից ն սերաղաւոսերի ճետ շփվող սարքավորումներից իրեպրոցեսում կաթի բից: մլ սերի մեջ միկրոբների թիվը կարող է տատանվել միլիոնների ն ճւարյուրավոր միլիոնների սաճմաններում: Այդ Ճակայականթվով րատեսակ սապրոֆիտ ն ախտածին միկրոբներին ոչնչացնելու ճամար Ճանձնարարվումմէ կարագ պատրաստելփիայն պաստերիղացված սերից: Նկատի ունենալով, որ սերի ճարպային գնդիկները միկրոօրդանիղմների ճամար պաշտպանիչդեր են խաղում, Ճանձնարարվուիէ սերի պաստերիզացիայի տնողությունը կաթի պաստերիզացմանճամար պաճանջվող ոնողությունիցկ որոշ չափով ավելացնել: Պետք է նշել, որ պաստերիղացիայիցածր ն բարձր ջերմաստիճանի եղանակների ժամանակ ճամարյա միննույն արդյունքն է ստացվում: Սն

Իր:

ման

ու

տա-

Սակայն, Ճաշվիառնելով,

որ պածր ջերմաստիճանում ոլաստերիղացիաչ սերի մեջ ներմուծվողկաքնաթթվային ստրեսոոկոկերի փաքուր կուրոուրաները դանդաղ կաի վատ են աճում, թլավասերային կարագ սպլատրաստելուՃամար ճանձնարարվում է սերը պատոհրիզացնել միայն

ից

ճետո

Պաստերիղացիայից«Հետո

պետք է սերն անժիչաես սլաղեցնել. ճապաղելու դեսլքում նրանից սլատրասովող կարադը ճարպի «շատ ու

Հուտ

է

ունենում:

Պաստերիղացիայիժամանակ միկրոբների թիվր խիստ սլակասում է: ՊաստերիզացիայիցՀետո 1 մլ սերի մեջ միկրոբների թիվը ճասնում է ճազարների կաւիՃարյլուրների: Սերի Ժեջ(ինոււիեն ճիմնականումւի ււլլորավոր բակտերիաներ, ավելի Քիչ՝ ջերմասեր անսպոր բակտերիաներ, միկրոկոկեր, իսկ առավել ջիչ՝ կաթնաթթվային բակտերիաներ, շաքաե ն բորբոսասնկեր: րասնկեր ետո Թթվասերային կարագ պատրաստելիս սպաստերիղզացիայից

սերին ավելացվում է ընտրովի կաթնաթթվային բակտերիաների մաքուր կուլտուրա, որի շնորճիվ անցանկալի միկրոֆլորայի աճր ճնշվուի է:

Պետո սերի մնացորդային միկրոֆլորան վտանՎաստերիզացիայիը

սերային կարագ պլատրաստելիո: գավոր է Հատկապես քաղցր Նրանց կենսադործունեությամբ Հետադայոււի առաջանում: են կարադի տարբեր Ուստի քաղցը սնրային կարագ պատրաստելիս սլետք է ձգտել արատներ: բոտ ճնարավորության ոչնչացնել բոլոր միկրոբներին, այդ թվուի նան կաթնաթթվային բակտերիաներին: Ճետո սերի մեջ մնացած Փաստերիզացիայից միկրոֆլորայի չնչին քանակի աճր կանխելու Համար պետք է սերն անմիչապես պաղեցնել ն այն սլաշտպանելմիկրոբային ճետագա աղտոտումից: Հակառակ դեւսլՔում պաստերիզացիան ոչ միայն անօգուտ, այլն կաթնաթթվային բակտերիաներիոչնչացման պատճառովնույնիսկ խիստ վտանդավորկդառնա:

Սեշրհասունացման

ու

ն

սառեցման

վաճնաճեւբը (լոգնոցներ):Սերըճա-

սունացնելու կամ սղաղեցնելու ճամար լցնուսի են սառնարանում դրվաժ սնրճասունացմվանն սառեցման վաննաների, վաննաների մեջ: Հետնաբար, ն նրանց մեջ մփոնող դուրս եկող խողովակաշարերի մաքրության աստիճանը նույնպես զգալի չավով անդրադառնում է սերի միկրոֆլորայի կազմի վրա: Այս աղբյուրից սերն առավելապես քանակի ն տեսակային '

ճարստանում է կաթնաթթվային բակտերիաներով: Կաշագահառրիչը (նոցի): կարագըճարում են փայտե կարագաճարիչներում, որոնը ծակուրիների մեջ միշտ սերի ն թանի մասնիկներ են ն նուի ճետագայում միկրոբների բազմացման ճամար նպաստավոր միջավայր են դառնում: Բացի դրանից: փայտը որպես վատ ջերմաճաղորչ Ռւատիայն ոնասիքով դիչ դժվար է մաքրվում ե ախտաճանվոււմ: չմաքրե«ամար միկրոֆլորայի բալու դեպլքոււմ կարադի կամ սխալ մաքրելու է դառնում: նավից պատրաստված վական առատ վտանգավոր աղբյուր տնային գործածության խնոցիները լվացվում ե ախտաճանվումեն ավեու

կարադաճարիչիցկարագի մեջ կարող են անցնել մեծ թվով կաթնաթթվային ն նեխման բակտերիաներ: Այդ կապակցությամբ ատորն բերվում է աղյուսակ 43-ը: Աղլուտակ լ '

,

Բակտերիաների քանակը մլ ռնրի մեջ, վերցվաժ՝

ժառտերիզատորիը Սասոնարանիվաննայից Սառնարանիվաննայից ճարնլուց առաջ կարազաճարիչից 15 րոռլն ճարելու: ճետ. '

«Ո

-

ՎՎՎԿՈՎՎՈ

Ք

ԴՈԿ

|

34000

ՅՐԳՈԳՈՈՈՎՈՎՈ

265000

«Ա

2...

|

14725000

կարադաճարիչիմիկրոֆլորան պակասեցնելու կամ վերացնելու Հաէ ամեն օր աշխատանքից Ճճեւտո այն փաբրել ե բլամար Հանձնարարվոււի նալ սոդայի տաք լուծույթով, իսկ շաբաթը մեկ անգամ ախտաճանել Թարմ սլատրաստվածկրակաթով։ կրսկաթով մշակելու ճամար կարադաճարիչը սկզբում լվանում են հռացրաժ ն Ճովացրած (գոլ) ջրով, իսկ այնուճետն կրակաթով ախոաՀ չրով: ողողում ճեւտնյալ ձնով. կրակաթ պատրաստում են

Ճճւանելուց ետո

տաք

երկու կիլոգրամ չճանդա: կրին ավելացնում են մի քիչ եռացրած յուր ն ճանդելուց ճետո ավելա նում են երեք դույլ ցրակաթի այդպիսի լուծույթը եռացրած չուր: վիճակում լցնում են կարագաճարիչիՎեջ ն 15 րուլե պտտեցնելուց 41 30 րուլե թողնում Ճանգիստ: կրակաթը դատարկելուց ճետո կարագատա, են

տ

.

են եռացրածջրով: կրակաթի նույն լուծույթը ըիչը 2--3 անդամ լվանում չ ախտաճանելուճամարո կրւսկարելի է, օդտագործել3--4 կարագաճարի

քանակըռպլսկասուէ 50- 200 միկրոֆլորայի կաթովախտաճանելիո Դաւիար դոլություն ախտաճանելու կրակաթով կարագաճարիչը անդասի ունի նան ամերիկականեղանակ, որն ավելի ներգործուն է, որովճեւոն

կարադաճարի չում կրակաթի լուծույթը

ճատուկ խողովակով

դոլորջատար

պարբերաբար եռացվում է: Ժուրը օգտագործվումէ իրերը,ամանեղենը, սարքավոչ Ջուրը: ն կարագր լվանալու ճամար: Ֆրի միկրոֆլորայի բանակը ն րումները առվակիչ կախվածեն նրւս տեսակից (աղբյուրի: գետի, դգնտակի, բնույթը ն այլն): ջուր ձյան անձրնի, լճի, լճակի, ջրչորիչ փոխանցվում է նրա միկրոֆլորայի Սովորաբար չրից կարադին չնչին մասը: Սակայն չրի միկրոֆլորան կարագի ճամար վտանգավոր են լինել է ոչ այնքան քանակապես,որքան որակապես:Ֆրի մեջ կարող բակտերիաննը ննխման տարբեր բակտնրիաներ, այդ թվու/ պրտասներ են ջերմաս ցածր կարագը ե նույնիսկ ղարդանում որոնք բորբոսննր, ն առաջացնում են տարբեր արատներ: ժամանակ պաճելու տիճանում նան տարբնր վարակիչ ձճիվանդությունուրը կարող է լարունակել կենդանիընկնում են մարդկանց մեջ ջրի որոնք նեբի Հարուցիչներ, ու

միասին, արդյունաբերական ների արտաթորանքների, են դառնում պատճառ մեջ, կարադի ն, նույնությամբ անցնելով ջրից տարբեր Համաճարակներիառաջացման: վճիտ 1 մլ թասիանցիկ, զարզ» տեսքովմիանդամայն Արտաքին մնացուկներիՀետ

ն կարող են բակտերիաներ միլիոններով չրի մեջ Հարլուրչազարներով ռտուդման բակտերիոլոգիական ենթարլինել: Ուստի չուրը սլարբերարբար հ ըեդճանրապես կաթնաէ կարագադործության կելը չափազանցկարնոր

բոլորբնագավառների Համար: դործության

ըստ միկրոբներթ ձեռնարկություններու Սննդարդյունաբերության մուն ճեւտնյալ հ բնույթի սաշմանված է չրի պիւուսնիության քանակի

դարտր:

Ֆրի Ալիբալին եդճանուր Աաաերիաների որակը ցուպիկի Ջրի մլ անակը

ջրում

-

Տասնյակներ

-

Հարլուրավոր Հազարից ամուի

լավ

տիտրը

ՅՐ

-

մլ Բավարար ա

Մաքուր

2 | որոար Մ մաթուր . ո ատ

օ,01

որակը

Վլ

մբանդամայն

աղտոտ

նշված ստանդարտի Համաձայն վատորակ, կաւկաժելի ն աղտոտէ պաստերիղացնել, եռացնել կամ քլորացնել: Ֆրի պաստեջընրը լետ բիղացիան հատարում հն մաքուր ամանի մեջ այն Ք0` ջերմությամբ10 բուլն պատելով, որից ճետո անմիջապես սլաղեցնում՝ են: Պաստերիզաց12 վաժ ջուրը ժամից ճետո օդտադործել չի կարելի: Ֆրի թլորացման ճամար ավելացնում են այնքան մաքուր քլոր կատ Քլորակիր, որ 1 լ լուժույթը պարունակի 2--8 մգ ակտիվ թլոր։ Այդքան ակտիվ թլոր սլարունակելու ճամար բավական է պատրաստել քլորակրի Օ,001--0,0005"ս-անոց ջրային լուծույթ: Սառույցն օգտադործվում է կարադը սառեցնելու ճամար: Սառույցը: Սառույցից կարաղին փոխանցվող միկրոֆլորան քանակապես բիչ է, ռակայն իր տեսակային կազմով խիստ-վտանդավորէ: Սառույցի որակը կախված է ջրի մաքրությունից: Գետերի, լճերի, լճակների ն տարբեր բաց միշտ էլ ճարուստ է ջրճորների ջրերից պատրաստվաժ սառույցը ն տարբեր քանակի տեսակի նեսման միկրոբներով: Մաբուր ոասռույց ստանալու ճամար պետք է օգտագործել մաքուր կամ եռացրած չուր: Աղը:Աղը օդտադործվում է աղած կարագ պատրաստելու ճամար: Այն միկրոբների ղարդացման ճամար նպաստավոր միջավայր չէ: Նրա մեկ գրամը սովորաբար պարունակում է նեխմանբակտերիաներին բորբոռասնկերի մինչն մի քանի ճարյուր բջիջ: Աղի միկրոֆլորան առավել վտանգավորէ իր օսմոֆիլությամբ, որի շնորճիվ նա կարողանում է զարդանս: նույնիսկ աղ արած կարադի մեջ հ արատավորելայն: Ուստի ճանձնարարվում է կարադագործությանմնջ աղն օգտագործել 100--130"-ուի 30 րբոե բովելուը Ճետու տեսակներ օգտադորժվում են կարագին Ներկերի որոշ Նեոկեոր: գույն տալու ճամար: նրանք միկրոբների զարգացման ճամար նույնպես չեն ի մԺիկրոբներն այնտեղ ընկնումեն ալատատնպաստավոր միջավայր են բորբոսասնկերիմիցելիումներ: Ներկերիմեջ երբեմն լինում կանորեն: մեջ այդպիսի ներկերի օգտաղործումը արդելված էչ կարադագորժության կարագը ծրարող մադաղաթից, տակառներից, արկղերից, շենթի օդից, աշխատակիցներիձեռքերից, արտաճագուստիցե կարագի միկրո ֆլորայի այլ աղբյուրներից կարագի մեջ կարող են թափանցել թեն թվով Քիչ: բայց իրենց տեսակային կազմով չափազանց վտանդավորմիկրոբներ։ Այո տնսակետից խոշոր նշանակություն ունի աշխատակիցների մաքրասիրությունը ե նրանց առողջական վիճակը: Սնմաքրասերե Ճիվանդոտ աշխատողներըկարող են կարագը ծարատացնելոչ միայն այն արատավորող սապրոֆիտ միկրոբներով,այլն վարակիչ տարբեր ճիվանդությունների "արուցիչներով ն այդպիսով մի շարք վտանգավոր Համաշ տարակներիբռնկման սլատճառ դառնալ:

ԿԱՐԱԳԻ

ՄԻԿՐՈ

ՖԼՈՐԱՅԻ

Բթու Թ

ԲՆՈՒՅԹԸ

կարազ:

Թթու ռերային կարագ պատրաստուի

են

որոռեղ աջսինքն՝ որոշչաիուվ| ճասունացած, թքթվեցրաժ սերից» Ճիւմնական է: խժորումն կաթնաթթվային բակտերիաների րոցեսը կաթնաթթվային

Քա

վզցրսերայինկարագ: Այս կարագի մեջ միկրոբները միայն վնասակարդեր են խաղում: Ուոտի քազցը սերային կարագր պատրատոում են միալն պաստերիզացված Թարմ սերից: Պաստերիզացիայիժամանակ ոչնչանում է կաքնասերի միկրոֆլորայի 99,9940-ը, իսկ մնացորդային,չնչին տոկոս կազմող միկրոֆլորայի մեջ լինում են ճիմնականումսպորավոր բակտերիաներ,որոշ թվով անսպոր ցուպիկներ, միկրոկոկեր ն ստրեպտոկոկեր: Եթե սպաստերիկացիայիցճետո 1 մլ սերուցքի մեջ մնում է ըբնդամենը մի քանի Հարյուրից մինչն մի քանի Հազարբակտերիա, ապա 1 գ թարմ քաղցր սերայինկարադիեջ բակտերիաների նորմալ թիվը տատանմի քանի վումԷմի քանի Հազարից մինչն տասնյակ Հազարի կամ Հարյուր ճազարների սաճմաններում: կարագիմեջ միկրոբների Թե ավելացումթ պայմանավորված է պաստերիղացիայիցՀետո սերումքը պաղեցնելու, պաճելու ու ճարելու ժամանակ միկրոֆլորայի նոր աղբյուրներով աղտոտվելու ն մնացորդային միկրոֆլորայի աճով: ռախալաշխատանքի լայմաններուի գ քաղցր սնրային Աղտուռ, կարագի միկրոֆլորայի թիվը կարող է Հասնել միլիոնների, Այգ միկրոֆլորայի մեջ կարող են լինել նեխման տարբեր բակտերիաներ, որոնք ճետագայում առաջացնում են վտանգավոր արատներ: Քաղցը սերային կարագի Համար ցանկալի չէ նան կաքնաթթվային բակտերիաների ներկայությունը, որովճետնենրանց արտադրած չնչին քանակությամբ կաթնաթթուն անգամ քաղցր սհրային կարագին թթու Համ ն Հոտ է Հաղորդում: Քաղցըսհրային կարագիմիկրոֆլորայի քանկի եհ տեսակայինկաղմի վրա խիստ ազդում է պաճելու տեղի ջերմաստիճանը: Բարձրջերփաստիճանում (15--18") պաճելիսգերակշռում են կաթնաթթվային բակտերիաները, որոնց թիվը առավելագույնի է (մի քանի տասնյակ միլիոնի) ճասնում Տ5-նվազելով, 60-րդ 6-րդ օրը, իսկ յնուճեւուն,աստիճանաբար օրը նրանց թիվր տատանվում է միլիոնի սաշմաններում: Ցածր ջերմաստիճանում(365) զարդանում է խառը միկրոֆլորան, ընդ որում այդ զարգացումն ընթանում է չափազանց դանդաղ հ առավե 15-րդ օրը, այնուճետն, աստիճանալագույնի (10 միլիոնի)է Հասնում բար նվազելով, 60-րդ օրը տատանվում է միլիոնի սաճմաններում: Այդսպիսիցածր ջերմաստիճանում քաղցր սնրայինկարագի մեջ միկրոֆլորայի Թույլ աճր մինչն որոշակի ժամանակ արտակարգազդեցություն չի գորժում ս որակի վրա: սեճնշելու ճամար քաղցր լրիվ Միկրոբիոլոգիական պրոցեսները է բային կարագը պետք պաճել 0-ից ցածր չերմաստիճանում:

սեշսյին

ս

կենսադործունեության չնորճիվ կուտակվող կաթքնաթթուն ճնչում է բազմազան միկրոֆլորայի աճը հ դրանով կասեցնում միկրոբային ժագփան արատների առաջացման ճնարավորությունը: Բացի դրանից, կաթնաթթվային խմորման ժամանակկաթնաթթվի ճետ միասին առաջանում նն նան ժի շարք բուրավնտ նյութեր՝ դիացետիլ։ ցնդող թթուներ, նթերճուո են Հաղորդոսի: ներ ն այլն, որոնք մթերքին ուրույն, դուրեկան ճամ քաղցր սերալին կարադի ճամեմատությամբ թթու սեԱյսպիսով, րային կարագր միշտ ավելի ճարուստ է լուրաճատուկ բուրավետ նյութերով: Բուրավետնյութերի քանակը կախված է սերի միկրոֆլորայի բնույու

`

թից ն թթվեցման աստիճանից: ճում

նախկինում սերը ճասունացվել է ինքնաթթվեցումով կատբնանշված եղանակներովթթվեցնելիս կողմնակի կան մերաններով: միկրոֆլորայի կամ պատաճական կաթնաթթվային բակտերիաներիզարգացման ճետնանքով ստացվող կարագը Ճամասեո չի լինում ն ցածր որակ

Հում սերը

է ունենում:

Արդ պատմառով ներկայումս գործարանային արտադրության մեջ թթվասերային կարագ պատրաստելու ճամար Ճուտ սերբ թթվեցվում է (ժբորատորային մերաններով, այսինքն՝ կաթնաթթվային բակտերիաների ընտրյալ ցեղերի մրսքուր կուլտուրաներով: կաթնաթթվային բակտերիաների ցեղերի ընտրության ժամանակ ճաշվի է առնվում նրանց Թթվազոյացման լրբնդունակությունը, բուրավետ նյութեր արտադրելու ն մեթիլեն կապույոր վերականգնելու ատկությունները Վերջին Պատկության ուսումնասիրման չնորճիվ վերանում է կարազի ճրագույաշամ արատ առաջանալու Ճճնարավորությունը: Կաթնաթթվային ցուպիկաձն բակտերիաները ուժեղ թթվազոլացնողներ են, սակայն բուրավետ նյութեր ընդունակություն չունեն,կամ վերջինը կարող է շատ թույլ արյտաճայովաժ լինել: Բացի դրանից, կաթնաթթվային ցուպիկաձն բակտերիաներըցածր ջերմաստիճանում թույլ են աճում, իսկ բարձր ջերմաստիճանում այնքան թթու են կուտակում, որ ճնշվում է բուրմունքատու կաթնաթթվայինբակտերիաների ղզարդացումը:Ուստի կաթնաթթվային ցուպիկաձն բակտերիաները որպես մերան կարագագործության ճամար արժեք չունեն: Հում սերի թթվեցման ճամար որպես մերան օգտագործվումեն կաթնաթթվային ստրեպտոկոկերը: Մակայն կաթնաթթվային ստրեպտոկոկերից պրուռեոլիտիկճատկությամբ օժտվաժ ցեղերը որպես մերան նոբից պիտանի չեն:

արտադրելու

Հում

սերը թթվեցնելու ճամար մերանը պատրաստում են կաքնաթթվային տտրեպտոկոկերիայն ցեղերից, որոնք անտրաժեշտքանակությամբ կաքնաթթու ն բուրավետ նյութեր են առաջացնում: Նրանցից առավելությունը տրվում է ավելի ցրտասեր տեսակներին, այսինքն՝ նրանց, որոնք ճամեմատաբարցաժր ջերմատոիճանում (14-20) լավ են զարգանում: Պետթ է նշել, ոք կաթնաթթվային ստրեոլտոկոկնրինույնիսկ բնտբրյալ ցեղերի թթվագոյացման ն բուրավետ նյութեր առաջացնելու ընդուանձճրաժեշտչափով արտաճայտված չեն հակությունները միատեսակ լինում: Ուստի մերաններ պատրաստում են հաթնաթթվային ստրեպտոկոկերի տարբեր ցեղերի մաքուր կուլտուրաների խառնուրդից: 1իարժեք որակով մերաններ են ստացվում, երբ նրանց կաղմի մեջ լինում են կաթնաթթվային ատրեպտոկոկերի «ետնյալ տեսակները` կաթնային 18Շէլ5), աճրային ստրեւառկոկ (Տէլճբ10ստրեպտոկոկ (Տե՝ՇքէՕՇՕՇՇԱՏ ԸՕՇԸԿՏ ՇԼ6ՈԼՕՈ(Տ)ն բուրմունքատու ստրեապտոկու(Տեճքէ. ԸԼԱՕԿՕՐԱՏ, Տէքէ. քճճՇքէւ0ՄՕԼԱՏն. ՏէւՇքէ. ձ12Շ6էլ15Շէ5)։ Հում սերի Հիմնական թթվեցնողը կաթնային ստրեղտոկոկն է, որը մթերքին տալիս է ճավասարաչավփամրություն կ թթվային ուժեղ ճամ ու

որ

Ճուու

Սերայինստրեպտոկոկը

Ճամեմատաբար թույլ

են Թթթվադոլացնող ժեղ-

Նրա կենսագորժունեության թթվությունը շնորճիվմակարդուկի է ն մացվում

սհրի

է ճաղորդվումի: ամրություն

Բուրմունքաթու մստրեսլտոկոկերիթույլ խթվազոյացնողներ են: թույլ են մակարդոււի: նրանք կաթը չեն մակարդուի կաւ շատ դանդաղ Մերանի մեջ նրանց «Հիմնականդերը մթերքին "ամ ճաղորդելն է: Բուրու

ցիտրովորում ուտրեւպտոկոկերին մունքատու

են

անվանում

լիմոնաթթուն

խմորելու ընդունակության շնորձճիվ:Նրանց կենսադործուննության պրոեն շաքարները:լիմոնաթյթուն ն նույնիսկ կաքնաթթուն՝ պեսում խմորվում առաջացնելով մեծ քանակությամբ ցնդող բուրավետ թթուներ, ածխաԹթու գաղ, եթերներ, ապիրտ ն ացետիլմեթիլկարբինոլ: Վերջինիօթռիաման դաց

Ճճեւռնանքով Ք

առաջանում չ

է ուժե

ղ

ուրավետ բուր

դիցագետիլ Լ

նյութը: ը յ

կաթնաթթվային բակՍերի թթվեցման Համար օգտագործվում տերիաների մաքուր կուլտուրաներից պատրաստված եղուկ ն չոր միրաններ: Այդ մերաններից նախօրոք պատրաստում են առաջնային, երկըորդային ն վերջապես աշխատանքայինմնրաններ ն ավելացնում սյասեն տերիզացված պաղեցված Հոււի սերին Հուփ սերը Թթվեցնումվ են

ու

16--

20-ոաթ

բակտերիաներիքաՀասունացած սերի եջ կաթնաթթվային է տասնյակ միլիոններից մինչն ճարյուրավոր միլիոննակը տատանվում ների տաճմաններումմՀուի ռնրը ճարելիս նրա միկրոֆլորայի չնչին մասն

սմ3

է: կարադի մեջ, իսկ մեժ մասը թանիճետ միասին Հեռանում ճետ քանի միասին շատ մամլվի, այնքան ուժեղ Ուստի կարագը որքան միկրոբներկՀեռանան: 1 գ թթու սհրային թարմ կարագի մեջ բակտերիաների քանակը սովորաբար տատանվում է մի քանի միլիոնից մինչի մի քանի տասնյակ միլիոնի սաճմաններում: նրա միկրոֆլորայի ճիմնական մասը կազմում են կաթնաթթվային բակտերիաները,սակայն սխալ կամ կեղտոտ աշխատանքի պայմաններում տարբեր աղբյուրներից կարագի մեջ կարող ենն նեխման բակտերիաներ, շաքարաընկնել տարբեր միկրոօրգանիղմներ՝ ե կողմնակի միկրոֆլորան ճետադալում կաԱյդ անկեր բորբոսասնկեր: արատների առաջաց ման սլատճառ դառնալ: Հայտրող է կարագի մի շարք են բորբոսասնկերիե խմորասնկերը, որոնք կայուն կապես վտանգավոր են թթուների նկատմամբ: Դեռ ավելին, նրանք կարողանում են թթուն

է մնում

օգտադործելորոլես սննդանյութ: Թթու սերային կարադի միկրոֆլորայի խիստ փոփոխություն են առաջացնում պաճելու տեղի ջերմաստիճանըն ժամանակամիջոցը: ելե պաճելիս մինչե 15-րդ օրը նկատվում սերային կարագը 3--Ֆ"-ում քաղցը է միկրոֆլորայի ապա ավելացում, թթուսերային կարագը նույն ջերմաստիճանում պաճելիս միկրոբների քանակը ճենց առաջին օրերից սկսում

է 30-րդօրը 10-15 անդամ պակասում է: Դուբացամինչե լակասել է թթու սերային թանի(ւլլազմայի կարագի մնացորդային տբրվու

է

է դորժոււի ճենց իրենց՝ զգալիթթվությամբ,որը ճւղանիչազդեցություն

թթու

բակտերիաներիվրա։ կաթնաթթվային

արտադրող

Թթու

արագ

չասիով է

մեծ

Աղյուսակ

Քազգո ե թթու

սեբային կառրագնեբշը պաճելու ժամանակ

քաճակայինփոփոխություննեոր միկշոօոգանիզմնեւի -.

Դաճելու

արջ Հոլ

բան մ Վիթթիթյնք

կարադի Հասակը

Թարժ

ի

օրական

Ր

ՑԸ

ամին

Է

|

թիվը Քակտնրիաների լ

ազցը

աերային կարագ

3-56

698000 11260000

րը

|

գ

կարապի մեջ

| ԻՔ»:

«էո» յին կարադ

3-55

200000

62540000

28500000

45270000

ո

Մա

86683000 150000072432000 '

:

սերային

պակառում բարձր ազյուսակ Այդ կապակցությամբ ժամանակ: աճելու ջերմաստիճանում ն Զ4-ոււի բերվում են Վերեշչագինի Պան ֆիլովի տվյալները:

կարագի միկրոֆլորան ավելի

ն

'

եթե կաթնաթթվային խոշոր Այուղիսով, բակտերիաները

դեր

են

խաղում սերի թթվեցման պրոցեսում ե թարմ կարագի սկզբնականշրրչանում, ապա ճետագայումմկարագին կայունություն է տալիս նրանց արտադրածկաթքնաթթուն:

ՊԱՀԵԼՈՒ ԺԱՄԱՆԱԿ

ԿԱՐԱԳԻ

ԿԱՅՈՒՆՈՒԹՅԱՆԸ

թթու սերային կարագներըպետք է որ ավելի դիմացկուն լիԱղյուսակ24-ուի բերվում են (3--Տ- ում ռլաճելիս)անալի ն աղած թթուու քաղցը սերային կարագների մեջ միկրոբներիքանակինվազման մասին տվյալները (բստ Վերնշչագինի ն Պան ֆիլովի)։

սերային

ԱՍղզյուռակ

ՆԳԱՍՏՈՂ ԳՈՐԾՈՆՆԵՐԸ

ԵՎ ՄԻԿՐՈՔԻՈԼՈԳԻԱԿԱՆ ԳՐՈՑԵՍՆԵՐԻ

ԲՆՈՒՅԹԸ

ճասակը կարագի

կապված ք նրա մեջ ընթացող սերտորեն կարագի դիմացկունությունը

ՀԱՐ148

ւի,իղրորիոլոգիական պրոցոտնւրի եսնե րանց Հետնաբար ւ «կայունություն» տվող պրոցնաներիվրա ազդող, ճիմնականգործոններից են ջեբմաստինանը, կաթնաթթուն,աղը ն շաորոշ տեսակների ներկայությունը: Սակայն տարբեր պայքաբասնկեոի մաններում պաճվող, ոչ միատեսակ՝քաղցր սերային ու թթվասերային, աղած կարագների վրա նշված գործոնները կարող են դրական անալի կամ բացասականազդեցություն ունենալ: աստինածբ: Ապացուցվածէ, որ քաղցր սներայինկարագն առանց Տ.Խո փոփոխության կարելի է շատ երկար պաճել 0-ից ցածր ջերմաստիճանում: միկրոբային ն քիմիական բնույթի ջերմաստիճանում Բացասական որոշակի ոչ ցանկալի պրոցեսների առաջացման ճնարավորության վտանգը վեն

"

ճետ:

կատարու

ւ ն

ւսեջՀ

ւի

ոբիոլոդիական Բի '

ու

բանում է: մեջ 0-ից բարձր, ճատկապես սենյակային չերմաստիճանում կարադի ակսուժ են զարգանալոչ միայն սերի պաստերիզացիայիցճետո մնացած հ նոր աղբյուրներից մուտք գործած զանազան միկրոբներ, որոնբ կա-

րադի տարբեր բնույթի խոտանող արատներ են առաշացնում, այլն՝ կաթնաթթվային բակտերիաները: որոնց կենսագործունեության շնորչիվ թթու ճամով քաղցր ռերային կարագի կաթնաթթուն արտադրվող ճուռով բնորոշվող արատի պատճառ է դառնում: Թթու սերային կարագն, ընդճակառակն, լավ է պաճվում բարձր (սենյակի) պայմաններում, որտեղ կաթնաթթուն ավելի ջերմաստիճանի ուժեղ է ճնշում միկրոֆլորայի աճը ն կարագը պաճպանում է փչանալուց: Ցածր չերմաստիճանում(3--Տ5՝) երկար պաճելիս կաթնաթթվի ազդեցությունից քայքայվում է թթու սերային կարագի լեցիտինը ն վերածվում է տրիմեթիլամինի, որը կարագինձկան Համ է տալիս (արատ): Այսպիսով, ցածր ջերմաստիճանըչնայած ճնշում է թթու սերային կարագի մեջ տեղի ու

բնույթի պրոցեսները, սակայն միաժամանակ նպասունեցող միկրոբային տում

սզլրոցեսներիառաջացմանը: Աղըընդճանրասլեսմիկրոբներիաճը խոչնդոտող միջող է: Աղիճիպերտոնիկ(խիտ)լուծույթներում միկրոբները ենթարկվում են պլլաղզմոլիզի,այսինքն՝ նրանց պրուտոպլաղմանցամաքում, կուչ է է: Հետնաբար աղած քաղցը ալիս ն բջիջն աստիճանաբարմաճանուի է անցանկալի քիմիական

Սղզը ն կաթնաթթուն:

ն

նեն:

| անալի |

Թքու սերային կարագ

Թարմ

62540000 22943000 45720000 9250000

օրական

15350000 4286000

»

|

|

Քաղցը օնրային կաբագ

անալի

աղած

698000

436000 416000

11260000

12296000

5164000 3100000 2428000 27432000 810000 6683000

աղած

»

ց:

639000

12992000

47223000

ինչպես երնում է աղյուսակից, անալի կարագի ճամեմատությա աղաժ կարագը մի քանի անգամ քիչ միկրոբներ է պարունակում, որն անշուշտ բացատրվում է աղի սպանիչ ազդեցությամբ: Սակայնպետք է նշել, որ աղի ազդեցությունը կարագի մեջ մի բիչ ձնով Աղը աճը ճնշելու Հետ

այլ

է դրսնորվում:կարագի մէջմիկրոբների

մեկտեղ որոշ դեպբերում նպաստում է քիմիական նե ֆիզիկական ոչ ցանկալի պրոցեսների առաջացմանը: Աղը նստեցնում է կարագի սպիտակուցները, նպաստում է լեցիտինի լուծվող վիճակի անցնելուն. վերջինիս Հետնանթով կաթնաթթվի ազդեցությամբ նրանից ստացվում է տրիմնթիլամին, որը կարագին ձկան տճաճ Համ է տալիս: ե Այսպիսով,ցածր ն բարձր ջերմաստիճաններումպաչելիս քաղցր թթու սերային կարագները որքան շատ աղ պարունակեն, այնքան կնվաղի միկրոբային հ կմեծանա քիմիական բնույթի արատ .9առա-

ջանալուճնարավորությունը:

կարագի մեջ եղած միկրոբների վրա

աղդնցություն, այսինքն՝

նա

ե'

է

ն

աղբ

ցուցաբերում

է

երկակի

ճնշում է բակտերիաներիզարգացումը

մասնակիորեննպաստում նրանց զարգացմանը: Վերջինճանդամանքը բացատրվում է մաժլելիս աղած կարագի մեջ չրային մասը խոշոր կաթիլների վերածվելով: րային մասը խոշոր կաթիլների վերածվելու ժամանաղ պակասում է ջրի կաթիլների բանակը ն մեծանում է քիչ թվով կաթիլխերըբակտերիաներովավելի լրիվ վարակվելու Հնարավորությունը: խոշոր են կարազի լատաստիճանը կաթիլները վատացնում էիՃամբ: Բացիդրանից չրի խոշոր կաթիլներն ավելի ճեշտությամբ են դուրս դալիս կարագ մակերեսի վրա ն Ճետադայումկշռի կորուստ է տեղի ունենում, իսկ մակերեսի խոնավությունը նպաստավորպայմաններ է ստեղծում փաթեթավորվաժ կարագի վրա բորբոսասնկերի ղարդացման ճամար:

կուլտուրաների մերան կամ սովորական մերան այն ճաշվով, լ քուր ավելացնելու պաճին սերուցքի թթվությունը բարձրանա ըստ Թյորների ն անմիջապես Չ0--Յ3Յ0 րուլեից ճետո ճարում են: «հին չն 27-30" ե թթու կարադի այս տնսակր քաղցր սերային կարադների միչն գրավում է միջին տեղը: Քաղցր սերային կարագին նման է իր չնչին քանակությամբ թթվի պարունակությունով, իսկ նրանից տարբերվում է եժ քանակությամբ կաթնաթթվային բակտերիաների պարունակությունով: նաթնաթթվային բակտերիաներըճետողդայում խոչընդոտում նն նեխման բակտերիաներիառր կարադը բարձր ջերմաստիճանումպաճելու ժամանակ: Այս կարադի մյուս առավելությունն այն է, որ կաթնաթթվի չնչին քանակությունից լեցիտինը չի քայքայվում, ե ձկնաճամով է բնորոշվող արատ չի առաջանում: Սակայն այս տիպի կարադն ունենում ւի շատ կարնոր ճաոկության թերություն՝դա սերուցքի չթթվեցւիան է: ինքնատիպ պատճառով յուրօրինակ ճուռի ն ճամի սլակասությունն չաբուրմունքով Ճարուստ կարագ ստացվում է միայն սերի անճրաժեշտտ փով ճասունացնելու ղեսլքում: Այսպիսով, ցածրջերմաստիճանում պաճելու ճամար ղիմացկուն է քաղցրը սերային անալի կարագը, իսկ բարձր ջերմաստիճանումք̀աղցը սնրային աղած կարագը: Թթու սերային անալի ն աղաժ կարադները ընդ որում թթու սերային լավ են դիմանում բարձրջելւիաստիճանոււի,յ անալի կարագ վատրաստելու ճամար սերի թթվությունը չպետք է բարձր հսկ թթու սերային աղած կարագի ճամար սերի լինի 605 բու: Թյորների, թթվությունը պետք | լինի 40- 505 Թյորներ: Ցածր չերմաստիճանում կարադներիբոլոր տիպերն անփուխոխպաճելու ճամար պետք է ստեղծել 0-ից ցածր այնպիսի ջերմաստիճան, որում սառչուփ է կարագի պլազմայի աղաջրի լուծույթը ն որով կասեցվում են միկրոբային քիմիական պրո-

Ուստի աղած կարագի ջրի խոշոր կաթիլների մեջ միկրոբային ն քիմիական պրոցեսները կանխելու ճամար կամ պետք է կարագը պաճել սաո0-ից պածրայնպիսի որում կարագի աղաջուրը ջերմաստիճանում, չում է, կամ պետք է կարագի պլազման այնքան աղ լարունակի, որը ինբնուրույն ճնշի միկրոբների զարգացումը: տրվում է բակտերիաների տարբեր խմբերի վրա աղաչրի Ստորն լուժուլթի խտության ճնշիչ ազդեցության չափը:

Ցուպիկաձներ

10--1590

Գնդաձեեր

15.76

կաթնային

բորբոսասնկեր 1250 Գունավորբորբոսասնկեր2700

Ըււո ոտանդարոի թույլատրվումէ կարագին աղ ավելացնել ՆՏ-չավով, որը 1566 խոնավություն սլարունակող կարագի պլազմայի 2020-ի

15:00խտություն: Սակայն այդպիսիխտությանաղի լուծույթի մեջ

մեջ ստեղծում է աղաջրի մինչն

չեայած Թույլ։

դեռես կարողանում հն զարդանալ բակտերիաներիորոշտեսակներ բորբոսասնկեր: Այդ մասին է վկայում նան այն փաստը, որ 3--5--ում

բայց հ

սերային աղած կարագի մեջ մինչե 60-րդ օրը դեռ նկատոլաճելիս քաղցը վում է միկրոբների բանակիզգալի ավելացում (մոտ 10 անդամ): իսկ թթու սերային աղած կարադը պաճելիս միկրոբների քանակը խիատ է։ նվազումէ, որի պատճառը աղի ե թթվի Ճճամատեղ ներդործությունն Աղինկատմամբ ավելի կայուն են դունավոր բորբոսասնկերը: նրանց ւսուսնձին տեսակների աճը կանխվում է.միայխ 2770-անոց աղաջրի մեջ, որի Համար պաճանչվում է կարադին ավելացնել մինչե 46 աղ: Ազի տճաճ ճամ է ունենում կարագը շատ աղի այդոլիսի պարունակությամբ հ որպես կարագ չի օգզտտդգործվում: կարագիմեջ աղի վնասակարազդեցությունը վերացնելու ն Ժիաժապրոցեսները կանխելու ճամար Հանձնարարվում է մանակմիկրոբային զգալի չափով պակասեցնել սաճանջվող աղի քանակըլ այն զուգակցել բակտերիաների աճը դադարումէ 0՞-իցցաժրջերմաստիճանով: Այսպես,

ու

ու

--Փ--ուժ --11-ու: իսկ բորբուսասնկերինը՝ 1,0- 1,246 Սակայն աղ ռլարունակող կարադի պլազմայի ջուրըսառչում է ն լրիվ ճնշվուի են Քիմիական անցանկալի պրողեսները, «հզգալիորեն՝ Ժիկրոբային, տնաբար նան արատների առաջաց ուիը: կարադիմեջ կաթնաթթվի ներգործությամբ ոչ ցանկալի քիմիական սլրոցեսները դադարեցնելու կամ պակասեցնելու ճամար առաջարկված է կարագի պատրաստմաննոր եղանակ, որը կոչվում է կարճատն թթվեցման կամ ամերիկական եղանակ: Այդ եղանակի էությունն այն է, որ ճարելուց առաջ սերի մեջ լցնում են կաթնաթթվային բակտերիաների մա--Տ

ոսի,

|

2:48

զեսները:

'

։

մեջ: Վերջին ժամաքարառսնկերիդերըկարագի որոշ ճեղինակներ աասջարկում են կարագի կայունությունը րուլե աոռւջ սերին ավելացնել մեծացնելուճամար արելուց 20--30 մաքուր կուլտուրա: Մինչ ւմյդ գոյություն ուներ այն շաքարասնկերի Տառիովմունքը, որ շաքարասնկերը կարադի մեջ զարդգանուլուժամանալկ են լիսլոլի տիկ ե ֆերենւոներ,որոնք քայոաղլոռադրումմ ոլրոտեոլիս:իկ են նյութերը հ առաջացնուի են արատբայում կարագի կառուցվածքային Հատ ե այլն: ներ՝ Պատ ւմ, կծված),թլճվալխմորումային Սակայն 4ետադայում ճաւտուկ փորձերի օգնությամբ պարզվել է, տեսակները ոչ միայն չեն փոխում կարագի որ շաքարասնկերի սռանձին որակը, այլե կարագին տալիս են կայունություն: նրանք խոչընդոտում են բորբոռասնկերի, նեխման բակտերիաների ատր ն յուրացնում են նրանց Շա

նակներս

կողմից արտադրվածկարագն արատավորող նյութերը: Այս ուղղություիը թեն կուտակված են շատ դրական տվյալներ, սակայն այս Ճարցը դեռետ արտադրական նշանակություն չի ստացել: ԿԱՐԱԳԻ

ԱՐԱՏՆԵՐԸ

Այս արատը բնորոշ է քաղցը սերային կարագի ճամար» Պատճառըկաթնաթթվային բակտերիաներն են, որոնք կաթնաշաքարթ խմորում են կաքնաթթվի։ Արատը նկաւովոււ է սերուցքը վատ պատտերիզացնելու կամ դրանից ճետո տարբեր աղբյուրներից կաթնաթթվային ճիմ-. բակտերիաներով աղտուռվելու, կարագը անբավարարլվանալու լելու (որի Հետնանքով նրա մեջ մեծ քանակությամբ թան է մնում) ն բարձր ջերմաստիճանում պաճելու ժամանակ: են խմորասնկերի որոշ Փքում: ւտտեսակները։ իսկ Առաջացնում առանձին տեսակներն էլ առաջացնուի են մեժ քանակությամբ գազեր, որի Հետնանքով անրուցքը ճարելու ժամանակ փրփրում է: Գույնի փոփոխություն: կարագի վրա որոշ շաքարասնկեր ան, կանաչ, ռւղպիտա ջացնում են կարմիր գույն, իսկ բորբոսասնկերը՝ ն այլ գույներ: «ոտ: Հողի Առաջացնումեն որոշ շողասնկեր: Նեխած, գոմաղբի, շաղդամիչ կաղամբի, պանրի ճուռ ու ճամ աղիքային ցուպիկները, ժորբնող ջացնում են նեխման բակտերիաները՝ բակտերիաները ն ալլ միկրոօրգանիզմներ: ԹվարկածարասոներիՀիմնականպատճառըճանդիսանում են սանիտարական վատ պայմանները ե սխալ աշխատանքը: Դրանք են դոմաղ բով հ բակտերիա պարունակող այլ նյութերով կամ իրերից ն սարսերի կեղտոտվելը, սերի սխալ պաստերիքավորումների, կաթի Ճեւտո ամանեղենից սարքավորումներիցկեղտուռղացիանչ,իսկ դրանից վելը. թթու սերային կարադի ճամար սերի սխալ կատ դանդաղ թթվեցնելը թույլ գործունյա մերաններով,կարագիվատ լվանալը, սխալ մամլելը, փաթելթավորելը ն այլն: Նշանակում է պայքարի միջոցները պետք է ուղդրված լինեն արատն առաջացնողգործոնների դեմ: Պատճառը գունավոր պենիցիլիում, ասպերդի-Բորբոսում: լուս, կլադոսպորիում, մուկոր ն այլն, հ կաթնային բորբոսասնկերնեն: Սրանք կարազագործության ճամար չարիք են: Արտադրումեն լի աղա ֆերմենտ, որը քայքայումէ ճարպը նյութեր: ն առաջացնումայնկծվեցնող Փունավորբորբոսասնկերը աերոբ են, ուստի զարգանում են կարագի մակերեսի վրա, ճեղքերի, փոսիկների, բշտիկների ն դաւտարկտարաժուչ թյունների մեջ, բորբուասունկը լով է զարգանում կարագի ե՛ մակերեսին). կաթնային (թթու

համ:

ու

տեսակի շեղումները ընդունված կարագի որակի բոլոր կարագի որակ ասելով Ճասկանում են նրա ճամը, բուրմունքը» Արատիպատճառը կարող են լիտեսքը: գույնը ն դիմացկունությունը: սպիտակուցների որակը, իսկ կարագի մեջ՝ ճարվի, նել կաթի կամ սերի մակառուցվածքային նայլն:կարագի փովիոխությունները կաթնաշջաքարի սերի փուխոխություններառաջացնողգործոնները ընդունված է բաժանել է անվանել

արատ:

ու

հրեք խմբիֆ̀իզիկական, քիմիական միկոռո Տվյալդեսլբիոլոգիական: քում մեզ ճետաքրքրում են միկրոբիոլոգիականբնույթի արատները ն նրանց դեմ ձեռնարկվող միջոցները: Շտա կարագը փչանում է մակերեսից. դույնը մգանում է, ֆֆ։ առաջանում: են շաղզանակադույն,դեղին, սնչ վարդագույն ն ուլ ճամ ճուտ, է դեպքում ավելի խոր պրոցեսի իսկ բժեր. ղգացվում նեխած է Արատի առաջացումնարագանում կարագը տաք տեղում կժվություն։ Ա րաւտի Ճարուցողները անհրոր նեխման բակտերիաները, շապաճելիս: ն քորբոսասնկերն են (Օւմստ 126էՏ): քարասնկերը Պատճառը լիպազա ֆերմենտ արտադրող կժվեցում։»: միկրոօրեն՝ ճիմնականում ֆլուռորեսցենցող բակտերիաները ն բորդանիղմներն Ը Ա5)(Օատ բոսասնկերը, Հատկապես կաթնային բորբոսասունկը ն

գույնի

ու

զարգանալնան կարագի ներսում: են ճարպաթթուների ն գլիցեՆրանք ճարպը սկզբում մասնատում բինի, որոնցից էլ առաջանում են ճարսլին կծու ճամ տվող ալդեճիդներ,. ճարպա-ամիլային եթերներ: կետոններ ն ճարպա-էթիլային կծվեցնող միկրոբները կարադի մեջ անցնում են կաթիըչ սերուցՔից, ջրից, սառույցից, օդից, ամանեղենից, ն սարքավորումներից: Ֆլուռրեսցենցող բակտերիաները սիրում են օղ, կարողանում են զարգանալ նույնիսկ ցածր ջերմաստիճանում, զգայունակ են թթվի ե աղի նկատմամբ: Թթվի ն աղի նկատմամբ դիմացկուն են, խիստ Բորբուսասնկերը կարողանում է վերջինը

ու

տերոբ

են:

-

:

Պատճառըպեպտոնացնողնեխման բակտերիանելն են ն այլն: նրանք սպիտակուցաղիքայինցուպիկը, ծորինողբակտերիաները ների վերածում են պեւղտոնի, որը կարագին տալիս է դառը ճամ: Ս իոլտոնացնող բակտերիաներըկարադի մեջ ընկնում են գուհլաղբով կեղտուռված կաթիցչ վատորակ ջրից։ կեղտոտ ամանեղենից ե այլն: Այո արատն ավե սերային կարագում: լի Հաճախ դիտվում է քաղցը Դառը

համ:

առա-

առաչ

ու

ու

ե՛

խորքում:

չափազանցդիմացկուն են թթվի ն աղի մեժ խտու-. Բորբոսասնկերը օգտագործում են նույնիսկ թյան նկատմամբ: նրանք թթուների որպես սնունդ: Աղի ժիայն 2200-անոց լուծույթն է կանխում գունավոր

բորբոսասնկերի առավել դիմացկուն տեսակների աճը: Բորբոսասնկերըկարագի մեչ են ընկնում Հիմնականում արտաքին 28է,

աղբյուրներից՝ օդից, ջրիցչ սարքավորումներից, իաթեթավորփան ճամար ռդտաղդործվողմագաղաթի թղթից, տակառներից ն այլն: Բորբոսասնկերը կարադի մեջ կարող

միասին,

որը

ճամեփմատած

անցնել նանկաթի արտաքին աղբյուրների են

ԿԱՐԱԳԻ

ր

բագի կառուցվածքը:

լավ են Բորբուսասնկերը

սենյակի չերմաստիճանումի: Նրանց ն լրիվ դադարում է 11"-ում: աճը նշանակալի դանդաղում է 0"-ում Բորբոսասնկերիաճի ճամար ամենակարնոր գործոններից մեկը խոնավությունն է: նրանք լավ են աճում խոնավ շենքերոււ ն նկուղներում, դրա ճամար կարագը պետք է պաճել չոր, Ճաճախակիօդափոխվող շենքում: Ալացուցված է, որ օդի 8060 ճարաբերականխոնավության դեպքում բորբոսասնկերը չեն աճում: Նրանց աճր կանխվում է նույնիսկ օդի մի քիչ ավելի բարձր Հարաբերականխոնավության ժամանակ (8546): Բորբուասնկերը անրոբ միկրոբներ են: Բորբոսաանկերըկարադի մեջ ղարդանում են այն դեպքում, երբ տակառների մեջ լցնելիս մնում են դատարկ տեղեր, բշտիկներ, իսկ մագաղաթով փաթեթավորելիս այն դեպքում, երբ փադաղաթի ն կարադի միջն ազատ տարածություններ են մնում: Ուստի բորբոսնելուը խուսավելու ճամար տակառներիմեջ կարագը սլետք է լցնել ամուր, իսկ մագաղաթը պետթ է պինդ կոլչի կարագինկամ

բՔ

ա

ր

պատրաստող

եա

մամլելիս կարադի մեջ շատ թան է մնոււի, որը ջրի մեծ կաթիլների ձնով բաշխվում է ոչ միայն կարագիմեջ, այլն դուրս է դալիս նրա մակերեսը ն նալաստավորպայմաններ է ստեղծում բորբոսասնկերի աճի Համար. լավ մամլելիս չուրը բաշխվում է մանը, չճաղորդակցվող կաթիլն բորբոսասնկերը չեն կարողանում զարգանալ: Այղ պատճաների ձնով ոով կարագը ւլաճելիս ոլետքթէ ճսկել ինչպես սանիտարականպայման ներին, այնոլես էլ տեխնոլոգիական պրոցեսներին:կարագր պետք է ճիշտ մափմլել, տակառների մեջ ամուր լցնել կափ մադաղաթով պինդ

փաթեթավորել, պաճել 0-ից ցածր ջերմաստիճանունեցող

չոր

շենքում:

են

որ

ԺովախոիրոԼմկերակրելուց առաջացրել է տուբերկուլոզ: Սառնարանում Գարրի շտամները կենսուբակտերիաների չե տարբեր:պարատիֆ ԱՆՔ արանի Շր»պարատիֆ ճարուցիչը՝ «1» Ա դիզենտերիայիբակտերիան՝ ,

Դ

ացել««--

-

2/2

102 օր,

7--18

օր»

ՊԱՆՐԻ

Դանիրըկաթի

օր:

ՄԻԿՐՈ

ԲԻՈԼՈԳԻԱՆ.

կառուցվածքային նյութերի,

Հատկապեսսպիտակուց-

ների խտացված |, բարդ բիոքիմիական ֆիզիկոքիմիական սրոցեսերով ձնաիոխված, բնորոշ Համով ու աննդամթերք է։ Պանիրըպարունակում մինչե 64--6600 չոր նյութեր: Նրա մեջ ապիտակուցը կազմում է Տ5- 2200,յուղի՝ 30-3300,ածխաջրատը՝ ջուրը՝ 34--3200, իսկ մնացածը տարբեր աղեր են: 1 գ պանիրն առաջացնում մեժ է 3,94--4,1 կալորիա էներդիա: պատրաստման ն Հասունացման Փանրի ունեցող ն. բիոքիմիական ։վրոցեսների ֆիղիկո-քիմբական կաթի բարդ շնորճիվ ապիտակուցները վերածվում են օրդանիզմիՀամար դյուրամարս ե բիոլողիական բարձր արժեք ունեցող ավելի թյունների՝ ոլեւղտոնների, ռպրուտեինների, ամինոթթուների ե լուծելի ազոտային այլ միացությունների: Ոատի պանիրը դասվում է օրգանիզմի ու

է

Հուտով բարձրարժեք

2,4. 3,040,

ընթացթումտեղի

"կարղ սպիտակուցային մբացու-

ճամար բիոլողիապես կարնոր սպիտակուցային նյութերով ճթերքների շարքը:

Ճարուստ

Պանրագորժությունը գոյություն է ունեցել շատ վաղ ժամանակնեՐից։ Պանիրպատրաստելու փտաճղացմանըդրդիչ գործոն է եղել

մարդ-

կանց այն ցանկությունը, որ կաթը պաճեն երկարատն անփուխոխ։ Շատ վաղ ժամանակներում մարդիկ կաթից պատրաստել են շոռ են նռայն ճականելխել ու աղելով: չորացնելով մթերքը շատ չոր լինելու պատճառով նախքան օգտագործելը 1-2 օր թողել են գոլ ու

Պատրաստի

Ֆրի մեջ։ Պանիրսլատրաստելու այս ձեր վուրդների մուռ դնոնս պաճպանվում է:

ձնով Հասարակ

ե Ասիայի որոշ ԺողոԱֆրիկայի

պատրաստվող պանրի մյուս

չաքնաթթվային պանիր ջ8շ

վարակակիր անձնակազմից:

կարող կենսունակ Կր Հոած Բարարիաոարը վարակի տարածել: արզվել է, տուբերկուլոզով ո որոմ րի կաթից պատրաստված կարագը օրից «ետո շ

աճուսի

յուղին: Թույլ

բոլոր

ԾԱ

ընկնել այն Իր" Հարո մ ախտածին

վտանգավոր չէ:

ԲԱԿՏԵՐԻԱՆԵՐԸ

ախտածին միկրոբները, լինել այն որագի ՀԺկարող կաթի մեջ: Բացիդրանից, կարագիմեջ ախտածին են

սերուցքի Հետ «ետ այնքան էլ ու

Բորբոսնելու դործում խոշոր նշանակություն ունեն կարադի սղաէ ճելու պայմանները: կարադրիկարող բորբոստանկիշատ սպորներ սլարունակել, բայց նրանց աճի ճամար անբարենպաստպայմաններ լինելու դեքում, չաճել ե, ընդճակառակն, քիչ քանակով բորբոսասնկերի աւպորներկարողանում են աճել ե փչացնել կարաղը, երբ դրանց աճի ճամար նպաստավորպայմաններ են լինում: կարադիբորբոսնելուն նպաստում են ճետնյալ գործոնները՝ 1) պա3) օդի մուտքը1. 2 կաճելուտեղի Չ) խոնավությունը, ջերմաստիճանը,

ՄԵՋ ՊԱՏԱՀՈՂ ԱԽՏԱԾԻՆ

կաթր թթվեցնելուց

Հետո

տեսակը կոչվում ջրի

է

զգալի մասը

մամլում ճեռացնելունպատակով

պածում:

են,

այնուճետի աղով շաղախում

ու

Նախորդ տիպի ռլանրից տարբերվում է նրանով, որ չի չորացվում է զգալի խոնավության շնորձիվ նրա մեջ միկրոբիոլոգիականպրոցեսները են մինչե որոշակիժամանակ: շարունակվում տնական զարգացման շնորճիվ կաթնաթթվային բակտերիաների է միկրոֆլորայի աճը, բակողմնակի ճնշում կաքնաթթուն կուտակվող որոնբ չեն վախենում ե. ցառությամբշաքարասնկերի բորբոսասնկերի: են պանրի խորքում, իսկ բորԹթուներից։ Շաքարասնկերըղարգանում բոսասնկերը՝մակերեսի վրա' Քորբոսասնկերի աճի կասեցնելու ճամար սլանիրը սպաճումեն օդի ճամար անթակվանցամանի մեջ: Միկրոբիոլ"պանիրգիական ավելի երկարատնպրոցոանձրիչրոր"իմ են լինում: Համեղ ավելի ճամեմատությամբ շոռի ները չոր Ավելի ուշ մարդիկ սկսել են պանիրը պատրաստել շրղանային ֆերմենտի կիրառմամբ ն անվանել են «շրդանային պանիր»: Բոլոր տիպի պանիրների մեջ ճիմնական պրոցեսը աղիտակուցներիփոփոխությունն է, ն այն որքան խոր լինի, պանիրն այնքան բարձր կդնաճատվի: Այդ տեռակնտից շրդանային սպանիրներնավելի արժեքավոր են: ն պանիրը Շրդանայինպանիր պատրաստելուճամարկաթը մակարդում են կուլտուրաճասունացնուի կաթնաթթվային բակտերիաների մաքուր ների հ կաթնակեր ճորթերի շրդանից (իրական ստամոքս) պատրաստված բնականկաւ/ արչեստականմերանների Համատեղ ներգործությամբ: Բատ շիճուկի քանակի, ֆերմենտատիվ ն միկրոբիոլոդիական սրո4 ցեսների բնույթի շրդանային պանիրները բաժանվում են ճնետխյալ եվեփափուկ բորբոսնաժ փափուկ, խմբերի` պինդ,

աննա խվալին

ըամշակված։ ուշադրություն Պանիր պատրաստելու ժոասանակպետք է լուրջ է միայն բոլոր ատացվում պանիր Որակով դարձնել կաթի որակի վրա: է անձճրաժեշտբանակուցուցանիշներով նորմալ կաթից: կաթր պետբ թյամբ ե նորմալ Հատկություններով սղիտա: ուցներ,ճարոլեր, աղեր ճամ, ճուռ, է նորմալ դույն, խտաստիճան,մակարԱյն ետը ռլարունակի: ունենա: դուկի դոյացման ունակություն կաթի որակի նույնիսկ աննշան շեղումները առաջացնում են պանիրը խոտանուլարատներ:կաթի որակի նկատմամբ առավել զղայուն են չվել-

արական տիպի ղլանիրները: կաթի որակի վրա անդրադառնում է կենդանիներին մեծքանակությամբ ցածրարժեք, կամ թիչ քանակությամբ անորակ կերերով կերակրելը ե կենդանիների անառողջ վիճակը: Հատկապեսվտանգավոր է վկարնադեղձի բորբոքումով (մաստիտ) Ճիվանդ կենդանիների կաթը: են լեյկոբորբոքման ժամանակ կարի յիեջ առատանում կաքնագեզղձի ե ռտրեվլտոկոկերը (1 մլ-ում միլիոն ավելի)»միաստիտային պիտները

նեխման տարբեր բակտերիաները: Լեյկոցիտները խժոում են կաթնաթթվային ստրեպտոկոկերին, իսկ մաստիտային ստրեպտոկոկերը յուրացնում հն կաթնաթթվային զարգացման ճամար շատ հ արդելակում են նրանց կարնոր վիտամինները (օրինակ լակտոֆլավինը) նորմալ զարգացումը: կաթը չպետք է աղիքային ցուպիկներ, դաղադոյացնող ն յուղաթթվամեն կետբ Ռւոտի,սլանրիգործարաններում պարունակի: ամեն է պարբերաբար ստուղզել կաթի որակը, օր որոշել կաթի թթվուդնել ոնդուկտազի ն կաթի ինբնամակարդման վորձեր, իսկ անՃրաժեշտության դեպքում նան բակտերիոլոգիականտտոուղումներկաա

բակտերիաների

բակտերիաներ

թյունը,

ՊԱՆԻՐԸ ՈՐՊԵՍ ՄԻԿՐՈԲՆԵՐԻ

ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ

ՄԲ ՋԱՎԱՅՐ

Պանրի ֆիզիկական վիճակիչ քիմիական կազմը

ն

նրա

պատրաստ-

տեխնոլոգիական վրոլնսների ամբողչ ընթաղքը նպաստավոր են միկրոբների զարգացման Համար: ՄիկրոբներիզարգացմանՀամար պանիրը պարունակում է անճչրաժեշտքանակությամբ բոլոր սենդանյուԹերը՝ ածժխաջրատներ։ սպիտակուցներ, աղեր: Սպիոսկուցները միկրոբների ճամար ծառայում են ոչ միայն սննդի ն էներդիայի աղբյուր, այլն նրանը ճամար պաշտպանիչ նյութ պանրի մեջ մնբնդմեջ աճող թթվության նկատմամբ: Սպիտակուցներըչեղոքացնում են ջրածնային իոններին ն նվազեցնում են միկրոբներիվրա դործող թթվության վնասակար ազդեցությունը: Միկրոբներիզարգացման ճամար մլուս նպաստավորգործոնը պանրի մեջ ջրի Հավասարաչաւի բաշխվածությունն է, որի շնորձիվ միկրոբները հավասարապեսզարդանոււիեն պանրի ամբողջ խորությամբ: նշված նպաստավոր պայմանների շնորչիվ շատ կարճ ժամանակամիջոցում 1 գ պանրի մեջ միկրոբների թիվը նույնիսկ միլիարդների է Ճասնում։ Պանրի պատրաստմանսկզբնական չրջանում զարգանում են այն բոլոր միկրոբները որոնք լինում են կաթի մեջ, կամ պանրի մեջ են ընկնում նրա պատրաստման ընթացբում: Ճիշտ է, կաթի Հասունացման ժամանակ, իսկ ճետադայում վանրի ճասունացման սլրողեսում կատարվող կաթնաթթվային խմորման շնոր4չիվ կուտակվող կաթնաթթուն ճնշում ե սպանումիէ բազմատեսակ միկրո ֆլորայիմեժ մասին, սակայն նրանց առաջացնում են պանորոչ տեսակներըկենսունակ մնալովչ ճեւտադգայում րի արատներ: Ուստի պանրի միկրոֆլորայի աղբյուրների գիտենալը դործնական կարնոր նշանակություն ունի նրանց դեմ սլայքարի միջոցատումներ ձեռնարկելու ճամար: ման

ԳԱՆՐԻ

ՄԻԿՐՈՖԼՌՐԱՑԻ ԱՂԲՅՈՒՐՆԵՐԸ

առավ: Պանրիմիկրոֆլորայի աղբյուրները բաղմազան են: նրանցից կարնորները երկուսն են՝ կաթը ն շրդանային մերանըո 28»

որակի ճամար վճռական նշա կաթի մեկրոֆլորայի բնույթը պանրի նակություն ունի: կաթը կարող է պարունակել պանրագորժության ճաեն կաթնաՍգտակարներից մար օդտակար ն վնասակար բակտերիաներ:

թթվային

աղիքային իսկ վնասակարներից՝ բակտերիաները, ն բակտերիաները: նեխման

ները,լուղաթթվային

ցուղլիկ-

վնասակարբակտերիաներըկաթի մեջ թափանցուսիեն սսնիտարաչ կան վատ պայմաններիճետնանքով: Ուստի րարձրորակպանիրստանալու ճամար կարը ստանալու, տեղափոխելու ն սլաճելու բոլոր պրոցեսների վրա պետք է խիստ ճսկողություն սաճմանել: Վնասակարմիկրոբներով վարակվածկաթից սպանիրսլատրաստելը պետք է արգելվի: Շրդանային մերանը օղպտագործվումէ կաթը մակարդելու ճամար: Նրա մեջ գտնվող ֆերմենտներիազդեցությամր խախտվում է կաթի սպիկազեինը վերածվում է սլակոլոիդային վիճակը, այսինբն՝ տակուցների ն է բակազեինի առաջանում մակարդուկ, որով սկսվում է ոլանրի պասոակղրնական փուլը: րաստման են երկու կարզի մերան՝ բնակա Հորթերի շրդանից պատրաստում ն արճեստականկամ դործարանային(փոշի) Շրդանի տարրեր (Հեղուկ) մասերը պարունակում հն տարրեր քանակությամբ միկրոբներ: եղաժ ն ճարպոնային տվյալների ճամաձայն շրդանի ելքի (թ116ո15) մասերի են գ մեջ կարող լինել 150000000---300000000,իսկ մնացածմասերի 250000 բակտերիա» ընդ որում առավել վտանդավոր միկրոբ-ւեջ՝ 70000են շրղանի ելքում ե. ճարպոնային մասում: Այդռլատճաները գնվում մասերը ճեռացվում են: բաժանվում է 3 Խոմբի՝1) «լանբնույթի Շրդանիմիկրոֆլորան ըստ կոկեր, կապոցակոկեր, բրաղործության «ճամար չեզոք բակտոհրիաներ՝

ռով մերան պատրաստելիսայդ

հ աղիսսլորավոր ցուպիկներ այլն,3) վնասակարբակտերիաներ՝ ե նեխման բակտերիաքային ցուպիկներ, գազագոյացնողչյուղաթ թվային այդ կաքնաթթվային բակտերիաներ, ներ, 3) օգտավետ բակտերիաներ թվում կաթնաթթվային՝ ջերմասեր ստրեպտոկոկեր (Տէր. էհճոոօքհա»), հճԲԱԸստ), ացիդոֆիլային ջերմասեր ցուպիկներ (էիօոժե2ըոէ6ոԼատ ցուպիկներ (Թ8Շէ. 8ոլմօբհլմատ)ն պրուիոնաթթվային բակտերիաներ: 37-Բնականշրդանային մերանպատրաստելուճամար շրդանը 30 ում ջրի մեջ թրմելու թրմում Են ջրի կատկաթնային շիճուկի մեջ: Շրդանը են ճամար վեաչափազանց ժամանակ դգարգանում յլանրադորժության թրմելիս զարգանում շիճուկի իսկ մեջ սակար աղիբային ցուպիկները, են կաթնաթթվային բակտերիաները, որոնք, կաթնաշաքարը վերաժելով կաթնաթթվի, ճնշում էն կողմնակի ոչ ցանկալի միկրոֆլորայի աճը: Բացի դրանից, շրդանը շիճուկի մեջ թրմելիս ճեղուկ մերանը Հարստանում է Հիմնականում կաթնաթթվային պուպիկաձնրակտերիաներով, որոշ

Հ58

որոնք օդտավետ Հս

են

մար:

Ճատկապես շվեյցարական սլանիր ռլատրաստելու

Արճեստական կամ գործարանային վաճառքի շրդանային փոշի

մե-

րանը սովորարար միկրոբներՔիչ է դարունակումի: գ սիոշու մեջ լինում ս

է մի ճազար կամ մի քանի տասնյակ Հազարբակտերիա, որը պանրի քանի միկրոֆլորայի բնույթի վրա արտակարգ ազդեցություն չի ունենում: քանակը կաթի զանգվածիվրա րաշխելու դեպքում այդ Բակտերիաների 1 սմ: կաին մեկ բջիջ էլ չի Հասնուսր Պանրի միկրոֆլորայի աղբյուրներից են նան վատ լվացված կաթսաները, տաշտակները, դույլերը, կաղաղարները, դորժիբները, աշխան ձեռթերը, արտաճադուստը, Հում տակիցների աղտոտ չուրը այլն: Չնայած նշվաժ աղբյուրներից պանրի մեջ քիչ թվով միկրոբներ կարող են ընկնել, սակայն որակական տէսակետից նրանք շատ վյոանդավոր են: են նան Գանրիմեջ կարող լինել ախտաժինմիկրորներ, որոնբ ։պանրին են անցնում կաթից: նույնիսկ միկրոբները աղածսանրի մեջ ախտածին կարող են կենսունակ մնալ բավական երկար ժամանակ: Առացուցվածէ, որ տուբերկուլողի, բրուցելողի ն այլ ինֆեկցիաների րակտերիաները պանրի մեջ կարող են կենսունակ մնալ ե վարակի աղբյուր ժառայել 3 ամիս ն ավելի: Ուստի սանրի միջոցովճՃամաճարակների բռնկումիցխուսափելու ճամար ճանձնարարվում է սլանիրը պատրաստել ռ"լաստերիզացված կաԹից։ Պաստերիղացումնառավել կարնոր նե պարտադիր է անապաճով տնտեսություններից ստացվածկաթի ճամար: Հետո կաթի ճաւսունացմաննաատակովնրա Պաստերիղացգումիցը մեջ մտցնում են կաթնաթթվային բակտերիաների մաքուրկուլտուրաներ: Որոշտեսակի սղանիրներ ռլատրաստելու ճամար թերես անձճրաժեշտություն է լինում կաթը լրացուցիչ կարգով վարակել ընտրովի Հատուկ միկրոբներով: Օրինակ,բորբոսային պանիրներ պատրաստելիսկաթռաչում սպլանրային զանդվածը վարակում են որոշ չտեւսակիբորբոսասնկերի

աւլորներով:

ՊԱՆՐԻ ՊԱՏՐԱՍՏՄԱՆ

ԲՆԹԱՑՔԸ ԵՎ

ՄԻԿՐՈԲԻՈԼՈԳԻԱԿԱՆ ՊՐՈՑՆՍՆԵՐԻ

ԲՆՈՒՅՔԸ

ընդճանուր առմա-իս ընթանում է ՀետեՊանիրների չզլատրաստումն փուլերով՝ 1 կաթիճասունացում,Հ)կաթիմակարդում, 3) մմակարդուկիկոտրատում, 4) մակար դուկի

ալ

ձնավորում

(աղել),

ն

մամլում

պանիրների

աղ

դնել

ի: ծ) սաաանիրների Ճասռունացու Կաթի հասունացումը: կաթը Թարմ սլանիր ռպլատրաստելուճամար տանի չէ: նորմալ ոլանիր սյոացվումւ:է միայն «ճասունացած ուլի կաթի

այնպիսիկաթից, այսինքն՝

որը

բակտերիաներիկենսակաթնաթթվային

է ունենում, Թթվության շնորճիվ որոշակի թթվություն դործուննության աղերը կոլոիդալ թթվի կաթի ֆոսֆորական դառնում աղդեցությամբ ազդեցուէ շրդանային ֆերմենտի են լուծելի, որը կարնոր չափազանց ստանալու ճամար: Բացի դրանից, կաթի թյամբ նորմալմակարդուկ

որոշակիթթվությունը վճռական դեր է խաղում Ճետադայում պանրային մառզանգվածիցշիճուկի անջատման ճամար: Թթուն սպիտակուցային ն նվազեցնում նիկներիցխլում է բացասական լիցքըդրանով է սպիտակուցէ Այսպիսով, կաթի, ընդունակությունը: սպլաճելու ների ջուր կապելու լինի որքան բարձր պանրայինղանդվածի թթվությունը իսկ ճետադայում (իճարկե մինչե որոշակի սաճմանում), այնքան պանրային զանգվածը կաթնաթթվակաթի մեջ մեծ քանակությամբ Վերջապես, լավ կջրազրկվի: ե էկտո- ֆերմենտներովՃետադայում իրենց էնդոյին բակտերիաներն են ունենում զրո պանիրներիՀասունացման դործունմասնակցություն

ցեսում:

ճասուն է լինում, Գործարանբերվող ճավաքածուկաթը սովորաբար նե եթե նրամեջ մեժ քանակությամբ կողմնակի չլինեն,այն միկրոբներ ենթարկել: կարելի է անմիջապեսմշակման Թարմ կաթը Հասունացնելու Համար Հանձնարարվումէ այն մի քանի իսկ ճետոմինչե որոշակի ժամ պաճել 20"-ից ցածր ջերմաստիճանում, արակամ ճասունացումն տեղ, տաք թրլլությանճասնելըմտեղզավոխել մաբուր բակտերիաների գացնելու ճամար վարակելկաթնաթթվային

կուլտուրայով:

ւ

պաճելու նպատակը կաթի ֆերմենտների Ցածր ջերմաստիճանում դալակտազա (լավ են գործում ցածր ջերմառտիճանում), պրոտեաղա,

կաթնաթթվային փոխակերպելը՝ ազդեցությամբ նրա սպիտակուցների է: ապաճովելն նյութերով ազոտային յուրացվելի ն

բակտերիաներին

թողնելու թարմկաթը աք տեղուսի նպատակով Հասունացման ն ոչ ցանեն նրա մեջ ընկաժ մանակ Հավասարապեսղարդանում ցանկալի ժա-

դալի այն բոլոր միկրոբները,որոնք Ճետադայումիրենց կենսագործունեությամբ ազդում են պանիրներիորակի վրա Հանձնարարվում է սպանիր ներկայումս Այդ նկատառումներով 63--65՝-ում, կաթից, որը կատարվում է բաստելպաստերիզացված մի քանի րուլեում: 30 րուլեի ընթացքում, կամ 22--74--ում՝ ճովացնել մինչն 82-46 ղացումից Ճճետո կաթը պետք է անմիջապես մաքուր կուլտուրա: կաթի ն ավելացնել բակտերիաների կաթնաթթվային ն կաթնաթթվային բակտրիաներիմաքուր վուլտուպաստերիզացման շնորճիվ նեխման ն ախտածինբակտերիաները րաների օդտադղործման պայմանէ ատեղժվում«մաքուր» կաթնաոչնչանում են ն նոլաստավոր

պատՊաստերի-

թրվային իււհորման ճամար, որը միանգամայնկարնոր է լավորակալանիր ստանալու ճամար: Ճիշտ Լ, սվառտերիզացման ժամանակ կաթի սննդարարությունը որոշ չափով նվազում է, սակայն, նկատի ունենալով նրա մի չարք առավելությունները, այն անձճրաժեշտությունէ դառնուի: Այսպիսով, 1 մլ «Հասունացած կաթի» մեջ, նախքան շրդանային հեղուկ կամ փոշի մերան ավելացնելը, լինում է մի քանի միլիոն կամ մի քանի տասնյակ միլիոն կաթնաթթվային բակտերիա: Բացի դրանից, դազունացած կաթըորոշակի թթվությունէ ունենում,որի տարբեր պանիրների Համար տարբեր է. այսպես, շվեյցարական ն սովետական պանիրէ, Հոլանդականի Համար՝ 12--19`, նեթբ չամար 18--204 չեղդերի՝ 20-215, 225, բրինղայի կաթ` 19 30", ոչխարիկաթ՝ 26-28"), ռոկֆորի՝24-25, չեչիլի՝ ըստ Թյորների45--50-: Կաթի մսկաշգում: բ: Հասունացած կաթը պանրի կարսալում մակարեն դու մերնով, որը կաթի կաղզեինը վերածելովպարակաշրդանային զեինի՝ առաջացնում է մակարդուկ: ֆերմենտր կաթի կազեինը տրոճում է՝ 1) պարակաՇրդանայեն զեինի (կազեին Ա) ն 2) շիճուկային սպիտակուցի (կազեին Բ): կաթի մակարդուկ առաջացնոսի է պարակազեինը: Բացի դրանից, ալարակազեինը պարունակում է ամինոթթուներ՝ տիրողին, տրիպտոպանրինտալիս ֆան, ամինային աղոտ ն քիչ ֆոսֆոր)որոնք Ճառսունացաժ նն չամի Հատկություններ: Շիճուկային սպիխոակուցը (կազեին Բ) լինում է ջրալույծ վիճակում ն կաթի մակարդմանըչի մասնակցում: խոշոր դեր կաթի մակարդման պրոցեսում բացի պարակաղեինից Ս թաղում նան կաթնաթթվային բակտերիաների կենսագորժունեությամբ առաջացած կաթնաթթուն, որի ոչ միայն ուժեղացնում է չրդանային ֆերմենտի ներդորժությունը, այլե իր ճերթին աղդում է կաթի ոպիտակուգների վրա: մակարդուկը սլետք է լինի ամուր, առաձգական, միատարը Խորմալ ն Հետագամշակման ժամանակ չպետք է փոխքիր սկզբնական Հիմնական Հատկությունները, այաինքն՝ չպետք է փաթիլներ առաջացնի, իսկ շիճուկը Հեռացնելիս պետքէ ավելի ամրանա: է, որ մակարդուկիբնույթի վրա խիստ անդրադառնում Հաստատված է ինչպես շրգանային ֆերմենտի, նույնոլես ն կաթնաթթվի քանակի թե՛ նվազումը ն թե՛ ճավելումը: Տարբեր տեսակի պանիրներիճամար մակարդուկը պետը է տարբեր խտության լինի, որի ճամար կաթր տարբեր չափով է թթվեցվում ն շրդանալին ֆերմենտը տարբնի քանակությամբ

(կովի

չանախի, թուշիի՝

ւ

է

ավելացվում:

ն

`

:

կաթի թթվությունը

որքան բարձր էյ այնքան արագ է մակարդվում այնքան մակարդուկր ամուր է լինում, ն բնդճակառակը։կաթի Թույլ

Միկոռրհուռգհատչե

ոտտորուտո

թթվության ն մակարդման դանդաղ ընթացքի ժամանակ մակարդուկը Թույլ ամրություն է ունենում: ապացուցված է, որ չափից Միաժամանակ ավելի թթվություն ունեցող կաթի ն մակարդուկի մշակման ժամանակ ուժեղ ջրազրկման 4եւռնանքով առաջանում է լոռանման փաթիլային. Նժան դեպքերում պանիրը ցածրորակէ ստացվում: ղանզված: կաթի մակարդմանարազության վրա ազդում է նան ջերմային գործոնը: կութնարագ է մակարդվում ճամեմատաբար բարձր չերմաստիճանում (25--42-), որը սաճմանվում է ըստ պանիրների տեսակների: քերմությունը ուժեղացնում է կաթնաթթվի առաջացումը ն նրա շրդանային ֆերմենտի ներգործության ունակությունը: Սակայն 45՝-ից բարձր ջերմաստիճանը թուլացնում է շրդանային ֆերմենտի ներդորժության ուժը ե մակարդուկը թույլ է ստացվում: Մակառգուկի կտբատումբ: Պաճանջվող վիճակի մակարդուկ առաՃճետո ջանալուց ճամասվլատասխան թիակով այն կտրատու են` վերածե4--5 մմ լով տրամագծի ճատիկների: Այդ գործողությունը կոչվում է ճատիկի դնում (կալն): են Ճճատիկիվերածելով՝ մեծանում զանգվածի մակեՄակարդուկը ե րեսը շիճուկի անջատմանունակությունը: Ռւոտի ճատիկը որքան մանր կտրատվի, այնքան շատ շիճուկ կանջատվի հ պանրային ղանդվածն ավելի ամուր կլինի: Այս նկատառումով պինդ պանիրներ պատրաստելիս Թանձրուկը շատ են մանրացնում,իսկ որոշ տեսակի փասիուկռ"լանիրներ պատրաատելիս՝ բոլորովին չեն մանրացնում: Շիճուկը Հեռացնելուց Հետո Հատիկի մեջ մնում է մակարդուկի միկէ: բոֆլորայի միայն 2500-ը, իսկ Չ2500-ըշիճուկի ճետ ճեռանուի են ճետո տվել, որ շիճուկը ճեռացնելուց Դիտումներըցույց Ճատիկի մեջ անմիջապեսսկսում է Ժիկրոֆլորայի բուռն զարգացում, որից միկրոբէ 10--20 ների թիվն աճում անգամ ն ավելի' ու

Աղլուռավ

Ցակտեշիաների քանակը1 մլ-ամ

Քակչշտելն կաթ

Շիճուկ Հատիկ

`

Հոլանդական

42208000

13230000

82783000

12025000

135100000

875100000

Հատիկիմեչ միկրոօրզանիզժներիքանակի խիստ ավելացումը բացատրվում է շիճուկի ճետ թթուների որոշ մասի Ճեռացումով:Բացի դրա290

նիցչ Հատիկի մեջ եղաժ մեժ քանակությամբ կայում է ռոլարակազեինը այնտեղ մնացաժ ն նոր առաջացող կաթնաթթուն, որի շնորճիվ բարենպաստ պայմաններ են ստեղժվում բակտերիաներիզարգացումը շարունոր բաժնի նակվելու մինչնճնշիչ քանակությամբկաթնաթթվի կուտակվե

ն Պինդ պանիրներ պատրաստելիս շատ շիճուկ Հեռացնելու ավելի զանգված ստանալու Համար կիրառվում է Ճատիկիերկրորդ տաքաչոր կախված է պանրի տեսակից: ցումը,-որի ջերմաստիճանը Հոլանդական ն մի քանի այլ տեսակի պինդ պանիրներ պատրաստելիս Հատիկը երվ-

անդամ 5- 10 րուլե տաքացնում են մինչն 34.415, որը չի ազդու Հանրա միկրոֆլորայի վրա, իսկ շվեյցարական պանիր պատրաստելիս են 15-20 տիկը երկրորդ անդամ տաքացնում րոպե մինչն 86-58", որը

րորդ

մասսայաբար ոչնչացնում է չափավոր չերմասեր (մեզոֆիլ) ատրեպտոկոկերին։ Այդպիսիջերմաստիճանըչի ազդում կամ թույլ է ազդում կաթ-

ն նաթթվային ջերմասեր (թերմոֆիլ) ատրեսպտոկոկերի ջերմասեր ցուպիկաձն բակտերիաներիվրա, որոնք էլ Ճճենցսկսում են արագ զարդանալ: Այդ նկատառումով պանիրները բաժանում են շ խմբի` մեզոֆիլ ն պատրաստվողների։ Այսպիսով, Ճասոիկի թեբմոֆիլ միկրոֆլորայով երկրորդ տաքացման ջերմաստիճանը որոշիչ ղեր է խաղուի պինդռլանիրների միկրոֆլորայի բնույթի ձնավորման ճամար: Հառիկի մամլում՝բ: Պանրինձմ տալու ճամար ճատիկը լցնում են կաղապարներիմեջ, իսկ նրանից շիճուկը ճեռացնելու Ճամնացորդային մար մամլում են: Մամլման տնողությունը կախված է ռլանրի տեսակից: Մեժ գլուխ պինդ պանիրները,ինչպիսին է շվեյցարականը(80 կգ), մամեն ն լում ուժեղ երկարատն(20--24ժամ), ն ընդճակառակը, փոքր դլուխ պանիրներըմամլում են կարճատե (մի բանի ժամ): Մամլելու ժամանակ փոքր գլուխ պանրի յուրաքանչյուր կիլոգրամի վրա գորժադրում են 15-20 կգ, մեծ գլուխ պանրի վրա՝ 30--40 կգ, իսկ չհդդերի վրա նույնիակ մինչե 60 կգ ճնշում: Հառտիկի ուժեղ մամլումը միկրոբիոլոգիական պրոցեսների ընթացբթը դանդաղեցնումկամ թուլացնում է, Դա բացատրվում է միկրոբների զարդացման ճամար անճրաժեշտ սննդանյութերի նվազումով, որը տեզի է ունենում շիճուկի Ճեւտ նրանց ճեռանալու Ճետնանքու|: ՊանրիՀատիկը մամլում են տաք վիճակում ն այդ ջերմաստիճանն աննշան նվազումով պաճպանվում է մինչե մամլման վերջը: Օրինակ, շվեյցարական պանրի ճատիկը մամլելիս ունենում է 505 ջերմություն, իսկ մամլման վերջում,այսինքն՝ճաջորդ օրի նրա ջերմաստիճաննհջնում է մոտ 35-ի: ֆերմության այդպիսի նպաստավոր պայմաններում մամլիչի տակ Ճատիկի մեջ միկրոբիոլոդիականպրոցեսները շարունակչ վում են մինչն մամլելու պրոցեսի վերջը: Հենց այ մասին է վկայում մամլելու վերջում չիճուկի մեջ ստացվող լուծելի ազուտայիննյութերի -

որը ավելանալու ճանդամանքը, անգամփ բակտերիաների կենսագորժուննությամբ առաջացած պրուռնոլիզի ճետնանք է: Չափավոր չջերմաստիճանուի տաքացմամը ւլատրաստվող պանիրնեբում սկսում են գերակշիռզարգանալ ենկաթնաթթվային մեզոֆիլ սւորեպերկրորդ տաքացմամբ պղատրաստտոկոկերըչիակբարձր ջերմաստիճանում վող պանիրներում շատ արազ սկսում են գերիշխել կաթնաթթվային ցուպիկաձն րակտնրիաները ն որոշ թվով չջերմասեր ստրեպտոկոկեր: ման շնորճիվ կաթնաթթվայինրակտերիաներիգերակշիռզարգաց մամէ 5-ից մի քիչ ցածը քԼՆ որը ճնշում է ոչ լելու վերջում պանիրն ունենում ցանկալի միկրոֆլորայի, այդ թվում ն Շօ11 86:096ոօ: (քէԼը 5) խմբի միկԸօլԼ խմբի բակտերիաների որոշ բոբների աճը: Սակայն ներկայացուցիչների աձը, որոնք պանրի վաղաժամ վքանք» կոչվող արատի ճարուցողներ են, ճնշվում է միայն 4,5 թՒԼի պայմաններում: Այսւլիսով,մահլելու պրոցեսում կաթնաթթվային բակտերիաներիչափավոր զարգացման «ճետ մեկտեղ չնայած թույլ, րայց դեռես կարող է տեղի ունենալ նան ոչ ցանկալի միկրոօրգանիզմներիզարգացում: է Մամլման վերջում 1 գ պանրի մեջ միկրոբների քանակը Հասնում միլիարդի:Ընդ որում, բակտերիաներն ավելի շատ են լինում փափուկ ւպանիրներիմեջ, որոնցում նրանց զարգացմանճամար շիճուկի մեջ լուժված մեծ քանակությամր սննդանյութեր են լինում: Պանոի աղ դգճելը: Պանիրն ազ են դնում մնացորդային ոչ ցանկալի միկրոֆլորայի աճն ավելի լրիվ ճնշելու ճամար: Բացի դրանից, աղը որոշ չափով պայմաններ է ստեղծում պանրի ճետաղդաՃճասունացման ճամար, որի շնորճիվ նա ձեռք է րերում յուրաճատուկ ճամ, ճու, գույն ք: ամրություն: Ռրոշակի խտություն ունեցող աղաջրում ռլանրի ո արակազեինը փքվում է, դառնում ավելի առաձգական, որը նպաստում է պանրի կաճիշտ պատկերի (ժակոտիների)առաջացմանը: Սկզբում ռուցվածքային են 1-42 են այդպես օր, վրան ոլանըի աղը ցանում Թողնում այնուճետնե ջերմության 24--3046ոլինդ պանիրները4- 8 օր թողնում են 8 10՝ անոց աղաջրի, իսկ փափուկ պանիրները՝ 16--18:00-անոց աղաջրի մեջ: օր թողնում Պանիրնաղաջրից ճանելուց ճետո չորանալու Համար 4--Տ են տախտակեդարակների վբա՝ 10--11՝ ջերմություն ն 93 9500 խոնավություն ունեցող աղախցիկներում, որից Հետո տեղափոխում են ճատուկ մեջ Ժնում են մինչն օգտագորնկուղներ: Աղաջրայինպանիրները աղաջրի '

'

ժել:

դիֆուզիայի շնորճիվ պանրից կաթնային շիԱղաջրի լուժույթում ճուկն անցնումէ աղաջրին, իսկ աղբ թասիանցումէ պանրի պլազմայի կրեջ։ Աղը սկզբում ճնշում է պանրի մակերեսի միկրոբների զարգացումը, իսկ այնուճետե, աստիճանաբար թափանցելով սանրի խորքը, դանդա-

ղորեն դադարեցնում է նան պանրի ներսում կատարվող միկրոբիոլոգի կան պրոցեսները: Պանրի մեջ միկրոօրգանիղմները ոչնչանում են Թթվի, աղի ն ցածր ջերմաստիճանի«Համատեղ ներգործությունից, ե շատ ճին սպանիրներում նրանք կարող են էոիվ չլինել կամ աննշան քանակությամը նալ առաջացումը: Պանրիպատկերը ընորոշվում

Պաճոի պաօկեւի

է նրա

կտրվածքի վրա նկատվողանցքերի դոյացումով։ Անցքերը միկրոբիոլոգիական պրոցեսների չնորճիվ գոյացող դազերի կուտակման արդյունք խոշոր ն բնորոշ են պանրի ծն, որոնք կարող են լինել շատ

տեսակիճամար"

մանրը ու

Փոքրգլուխ պինդ պանիրների մեջ անցքերը դոլանում են առաջին օրերին, նույնիսկ դեռնս տակ մամլիչի եղած ժամանակ, կամ աղելու սկզբումն մանը են լինում:Մամլելու ժամանակ կամ նրանիցՃետո առաչին օրերին պանրի մեչ, Հատկապես փաբուկ, միշտ որոշ քանակուԹյամբ շիճուկ ն, նրա մեջ լուծված կաթնաշաքարէ մնում, Կոլի րակխմորելով, վերածում են չրածնի, ածխատերիաները կաթնաշաքարը Թթվի ն այլ գազերի, որոնք կուտակվում են բակտերիաների գործաժ տեղում:ազերիկուտակված տեղում պանրի զանգվածը սեղմվուտ է ն առաջանում են փոսիկներ(անցքեր): Քանի որ այդ բակտերիաներիկենխմորման պրոցեսը ռովորարար ավելի արագ է կասագործուննությամբ ն է լինում, ուստի անցքերն են առաչին կարճատն առաջանում շատ մանը են լինում:

տարվուի

ժամերին ն Մեժ

գլութ պինդ պանիրներումիանցքերն առաջանում են ավելի ուշ, դանդաղ ն բավականին խոշոր են լինում: Անցքերի առաջացումն ավելիինքնատիպ է շվեյցարական պանրում,որոնց խոշորության ն որոշակի ձեի շնորճիվ կոչվում են «չբեր»: Շվեյցարական ո"լանրուս աչքերն առաջանում են 10 օրից ուշ, այսինքն՝ այն ժամանակ, երբ պանրի մեջ կաթնաշաքար Հի լինում:

ման Շվեյցարական ռլանրիռ"լատկերի առաջաց դործումորոշիչդեր

է

խաղում պրոիոնաթթվային խմորումը, որի ճարուցիչները պրոպիոնաթթվային բակտերիաներնեն։ եթե1 գ այլ տիպի պանրի մեջ պրուղիոնաթթվային բակտերիաներիթիվր «ճասնումի է մի քանի ճաղարից մինչն 100-200 ճազարի, ապա շվեյցարական պանրում նրանց թիվը Հասնում է 60- 260 միլիոնի: բակտերիաները ոլանրի Պրոպիոնաթթվային կաթնաթթուն խմորելով, վերածում են պրոպիոնաթթվի ն մասամբ քացախաթթվի, են ճաղորդում: որոնք մթերքին ուրույն ճամ բույր Բացի դրանից, պրոպիոնաթթվայինխմորման ժամանակ առաջանումէ զգալի քանակությամբ ածխաթթու գազ, որբ սկզբնական շրջանում մասամբ ներժծվում ու է տարածվում մեջ, պանրի զանդվածի սակայն իւմորման դանդաղ երկարաոն ս"լրոցեսի ճեւոնանքով չկարողանալով դուրս գալ պանրի ու

յ

ու

կեղնեից,կուտակվում է ոլատաճականառանձին տեղերում ն մեժ է անցքեր է առաջացնում: եթե սպրուիոնաթթվային խմորումն արադ այսինքն՝ածխաթթու դաղն արադ է առաջանում, աչքերը կատարվում, է բացատրվում շվեյցարական Համեմատաբար փոքր են լինում: Դրանով պանիրների աչքերի մեծությունը ն ճոլանդական պանրի աչքերի «Ճաւեմատաբար փոքրությունը: Այսպիսով: աչքերի մեծությունը սերտորեն կապված է պրուլիոնանրա դւսնդաղ երթթվային բակտերիաների կենսադործունեության, կարճատն ընթացքի Ճեւու կարատե կամ արադ Պաճրի հասուճացումբ: Գանրիճասունացումը նրա բաղադրիչ փասերի այն որոշակի փովոխությունն է, որով նա ֆիզիկական ինքնաբուրմունք է ձեոք վիճակ, քիմիական կազմ, ուրույն ճարի, Ճուո Ճաստ

անջատվող բջիջներից ֆերմենտների

էնդո ված ներգործությամբ տասունացման նկուղում եզրափակվում է սանրի Հասունացման պրոցեսը: Հասունացման նկուղում ռլանիրը ոլաճվուիչէ մինչե կոնդիցիոն ճասունության ճասնելը: պանիրն արդեն մինուս 4-ից ունեցող ճասունություն մինչն մինուս 5--ում/կարելի է առանց էական փոփոխությունների պառել 12- 18 ամիս ն ավելի:

կոնդիցիոն

Աղյլյուսակց87

ու

բակշտեյնն չեղղեր պանիրները Հոլանղական, պահելու ժամանակ միկոբոֆլոբայի կբածփոփոխությունները (7 գ-ում միլիոննեբով)

ու

Պանրի Հասակը (օրերով)

ու

երում:

երկու Գանրիճասունացմանւլրոցեսներն ընթանում են ճիմնականումի կարգի գործոններով՝միկրոբային ն քիմիական։ Միկրոբներիցպանրի ճառունացմանը մասնակցում են կաթնաթթվային ն պրոպիոնաթթվային իսկ բակտերիաները (բորբոսային պանիրների մեջ նան բորբոսասնկերը):

կաթ

Հատիկ

Պանիր նախքան աղելը ո

քիմիական գործոնի դերը կատարում է շրդանային մերանըչ ոքք պարունակում է Հիմնականում երկու տեսակ ֆերմենտներ՝ խիմազա ն պեպսին (պեպտազա):Պանրի ճասունացման պրոցնսում որոշ դեր է կատարում նան

պանրի տեսակի ճասունացումը սովորաբար միջին ճաշվով ուվում է մի քանի շաբաթից մինչն 10 ամիս: Յուրաքանչյուր տեսակիպանրի ճամար ինչպես տեխնոլողիական ոնժիմը, այնպես էլ ճասունացման

Հասունացման ձամար պանիրները տարբեր ժամանակով պաճում օդի որոշակի ջերմաստիճան խոնավություն ունեցող ճատուկ նկուղներում: Օրինակ, շվեյցարական պանիրը իմորմփան նկուղում թողնում

բում

ու

են

18--25՝

30--35

ջերմության

ն

88.

խոնավության պայմաննե-

օր1,իսկ ճոլանդակունոլանիրը՝12- 255:ջերմության

խռնավության պայմաններում 15-25 նկուղում շվեյցարական սլանիրը թողնում 889006 խոնավության պայմաններում պանիրը՝ 10 ջերմության ն 88--9090 Յ րում ամիս:

13:"

օք.

են

ն 92--

Տասունացման

12--15`

ջերմության ե 6 ամիս, իսկ Հոլանդական խոնավության պայմաննե-

բակտերիաների ղւսրդացման Խւբորւիան նկուղումկաթնաթթվային Համար Ճաւմեմատաբարնպաստավոր բարձր ջերմաստիճանի շնորճիվ է առավելադույնի, որից ճետո ճավելյալ կաթնանրանը թիվր ճասնում թթվի ազդեցությամբ մասսայաբար ոչնչանում են, իսկ նրանց քայքայկաթի նորմալ ճասունացման չեղումների ղեպքում խմորումը կարող 25--60

օրվա ընթացքում:

է վերջանալ

Ց

՛

։

Ֆ

Ը

են

»

ջ

»

»

աղը:

աեր օրական

,

Հոլանդական

(փորձ Ս ռ

-

չջ ջջ .-

.

»

1600.

՛

օ28.՝

»

7»

,

62,0

"`

28420 -

Ց

'»

1277 2»

»

շշ

ԲակչտեյնԶոեդդեր

»

(փորձ 11)

ս

"8

| Հոլանդական

:

-

-

--

Ն

Աղյուսակից երնում է, որ սանրի պատրաստման պաճից սկսած Ժիկրոֆյորայի շատացումը շարունակվում է մինչե 5-րդ, 10-րդ ե որոշ դեռլքերում նույնիսկ մինչն 30-րդ օրը, որից "ետո այն աստիճանաբար ոյակասում է չետնյալ չասիերով՝ մինչե 45-րդ օրը մի քանիւնգամն, մինՀ. 90-րդ օրը մի քանի տառնյակ անգամ, իսկ մինչն օրը մի թանի |

ան

150-րդ

անրի մեջ ր միկրոֆլորայի ղարգաղումը շարունակվում է մինչե Համար մատչելի սննդանյութերի սպառվելը ն ճնշոլ քանակությամբ կաթնաթթվի կուտակվելը: Հետնաբարմիկրոֆլորայի նվազելու Շատ ճին արագությունն ուժեղանում է ըուտ սանրի ճասակի(ճնության): են պանիրները կարող միկրոբներ բոլորովին չպարունակել: Պանրի Հասունացման պրոցեսում փովոխվում է ուաջին չշերթին կաթնաշաբարը, այնուճեոն աղերը, սպիտակուցները, ն վերջապես, միայն որոշ անեսակիպանիրների (ռոկֆոր, կամամբեր) ճարը:

նրանց

|

կաթնաթթվային բակտերիաներըկաթնաշաքարըվերածում են կաթշրջանում առավելապես զարգանում են՝ կաթնանաթթվի:Սկզբնական ն են գերիշխող թիվ: Կաթնաշաբարի կազմում թթվային ստրեպտոկոկերը Թթի կուտակումից Հեւոո կաթնառւլառումից ե որոշ քանակությաւքը փոխարենսկսում են գերակշիռղզարգանալկաթԹթվային ստրեւպտոկոկերի ցուպիկաձնբակտերիաները,որոնքդիմացկունեն թթվության նաթթվային են որպեսսննդանյութ նկատմամբ ե բացիածխաջրատներից կարողանումի յուրացնել նան սպիտակուցների նախնական քայքայումից առաջացաժ ալեպտոնները: Ռրոշտեսակի պինդ պանիրներում (օրինակ, շվելցարական) ճենց սկզբից գերակշռում են կաթնաթթվային ցուպիկաձն բակտերիաները: Դա կապված է նրանց պատրաստմանտեխնոլոգիայիճետ: Փափուկպանիրներում մեծ քանակությամբ շիճուկի մնջ կաթնաշաքարի պգալի պարունակության շնորճիվ կաթնաթթվային խմորման պրոցեսըՃամեմատաբարավելի երկար է տնում, իսկ պինդ պահիրներում, կամ աղելու է էն վերջանում ւսյդ պրոցեսը կարձճատե ընդճակառակը»

շրջանում, կամ էլ տաք նկուղ տեղափոխելիս:Դա է պատճառը, որ պինդ չի իջնում, իսկ փափուկ պանիրպանիրներիզանգվածիքԷԼը 5,1-4,9 ններինըճանում

է 4,0--4,5:

Շվելցարականն այդ տիպի պինդ պլանիրներիմեջ կաթնաթթվաաստիճանաբարսկսում են փոխարինել յին ցուպիկաձն բակտերիաներին պրուղլիոնաթթվայինբակտերիաները, որոնք կաթնաթթուն վերաժելով պրոիոնաթթվի, քացախաթթվի, ածխաթթու գազի ն այլ թթուների, պանրին տալիս են ուրույն ճամային ճատկություններ ն վճռական դեր. պատկերի (աչքերի)ձնավորմանգործում

խաղոսինրա

կաթնաթթվային բակտերիաները կաթքնաշաքարըվերածելով կաթբարձրացնում նաթթվի, տարբեր տեսակի պանիրներում թթվությունը են ըստ Թյորների կաթնա11--12`-ից մինչն Չ20--250՝-ի: Առաջացող թթուն սկզբնականշրջանում կապվում է պանրի բուֆերային նյութերի՝ չեզոքանում է։ Դա նպաստում է պանրի սպիտակուցներին ազերի Ճեւո օրերին բակտերիաներիանարգել զարգացմանը: Բացի ղրամեջ առաջին անջատում է կալցիումը՝ նից, կաքնաթթուն կալցիում պարակաղզեինատից կալցիում (լակտատկալցիում) ն պարաառաջացնելով կաթնաթթվային մերչինը ջրում ն աղի 50-անոց լուաղ: կազեինիմոնոկալցիումական ժույթում ճեշտությաւբ փքթվելով,պանրին տալիս է առաձգականճատկություն պանիրը փափկում է: Բարձրթթվություն ունեցող կաթից պանիր պատրաստելիս կաի ոլանրիմեջ մի անգամիցշատ թթու կուտակվելիս կաթնաթթուն կալցիում սպարակազեինատից լրիվ ճեղքում է կալցիումը ն պարակազեինիմոնոկալցիումականաղի փոխարենառաջանում է մաքուր պարակաղեին,որը ու

չրում նում

ն

աղի լուծույթում

է փշրվող

թուլլ

է փքվում

ն

պատրաստի պանիրն ունե-

(բրինզա» չեղդեր ճատկություն

ն

այլ

կաթնաթթվի ազդեցությամբ պանրի մեջ փովոխվում են նան անօրդանականաղերը, մասնավորապես ֆոսֆորի ն կալցիումի աղնրը, որոնք վերածվում են ջրալույծ վիճակի: Ճետո Պանրիբուֆերայիննյութերը չեղզոքանալուց կուտակվող կաթնաթթուն սպանում ն լուծում է կաթնաթթվային բակտերիաներին, իսկ նրանց բջիջների քայքայումից անջատվողէնդոֆերմենտները՝պրոն վերջնականապես տեքբնազները, ոլոլիպեպտիդազները դիպեսրոիդազները» տրոճելով պանրի սպիտակուցները, Հասունացման պրոցեսը Ճճասցնում են վախճանի: Պանրի Ճասունացման ժամանակ չնայած փուխոխվում են նրա բաանղադրիչ ճամարյա բոլոր նյութերը, բալց ընդունված է վանել պանրիտղիտակուցների փուբոխությանը: Պանրիապիտակուցներըսկսվուր են փոփոխվել դեռես կաթը մակարդելու պաճից, սակայն իսկական ճասունացումը տեղի է ունենում Ճասունացման նկուղում,որտեղսպիտակուցներիքայքայումըՃասն ուի

Հասունացո ,

է վերջնական փուլին, այսինքն՝ առաջանում են ամինոթթուներ ն նույնիս ամիակ: Հեղինակներըգտնում են, որ պանրի սպիտակուցներըփուփոխվում` են կաթի պարունակած ֆերմենտների (եթե ոլատրաստվում է ճուր կաթից), շրդանային ֆերմենտների ն կաթնաթթվային բակտերիաների սվրուռնոլիտիկ էնդոֆերմենտների ճամատեղ ներգործությամբ: Պանրի Հասունացման ժամանակ կաթի ֆերմենտների պրոտեոլիտիկ-ազդեցության մասին եղած տվյալները ճակասական ենչ Փորձերով ապացուցված է, որ ասեպտիկ կաթից պատրաստված պանիրներում Ճա-սունացոււմ չի կատարվում: Ասեպտիկ կաթին ծծմբաթթվային կավաճող ավելացնելու դեպքում չնայած մակարդուկի առաչանալուն, այնուավենայնիվ ճասրւնացումմդարձլալ չի նկատվել: Այսպիսով կաթի ֆերմենտները, եթե կաթի ճառունացմանժամանակ որոշ ղեր խազում են, ապա պանրի Հասունացման գործում նրանք անղործունյա են: ՊանրիՃասունացմանպրոցեսում շրդանային ֆերմենտների ն կաթնաթթվային բակտերիաների ֆերմենտների մասնակցությունը ապացուցէ` 1) միայն շրդանային վել է ճետելալ փորձերով. կաթին ավելացվել ֆերմենտ, 2) միայն կաթնաթթվային բակտերիաների մաքուր կուլ-: ն 3) շրդանային ֆերմենտ կաթնաթթվային բակտերիաների տուրա, մաքուր կուլտուրա է, որ միայն շրդանային ֆերմենտիներգործությամբ ուտւացՊարզվել վել է 2,546, կաթնաթթվային բակտերիաների 11,865, իսկ երկուսի ճամատեղ ներգործությամբ՝ 60,600 լուծելի ազուո»` ու

(ենսագորժուն

սլանիրներ):

3Յ37-

սպիտակուցներիճեղքում Այսպիսով,

դիտվել է բոլոր դեպքերում, չափով դրահորվել է շրդանային ֆերմենտի ե կաթյաթթվային բակտերիաներիՀամատեղ ներգործության ժամանակ: վերածում է պեպաոնների: յ Սպիտակուցներիպեպղտոնացումնավելի ուժեղ է կատարվումցածր քՒԼով Ուսի պանրի մեջ որքանշիճուկ ն նրա մեջ լուժվաժ կաթմիջավայրում: է առաջանում է այնքան կաթնաթթու նաշաքար շատ են մնում, շատ Ֆիդանային ֆերմենտը ուժեղ է դորժում։ Այդ բանը նկատվում է փափուկ պանիրներում, որտեղ շատ կարճ ժամանակամիջոցումՃամարյա ամբողջ պարակաղեինըվերածվում է կիսալույծ դրության: Ապացուցվածէ, որ միայն թթուները (նույնիսկ թԷԼը 4,7-ի դեսլքում) առանց շրդանային ֆերմենտի չեն առաջացնում սպիտակուցներիպրոտեոլիղ: Այդ պատճառով կաթնաթթուն շրդանալին ֆերմենտի ճամար ճանդիսանում է ակտիվացնող միչոց։ Պեպտոնացումը սպիտակուցների քայքայման սկզբնականփուլն է, նրա մակերեսայինքայքայումը: Պեպուոններըդառը ճամ ունեն: Ուատի պանիրներն այս փուլում դառը ճամ են ունենում: Սպիտակուցներիավելի խոր ճեղքումառաչացնում են միկրոբային ե ննե երածում են նրան սային նրանք Փեր վերածու ները: եպտոնները "Թոմ նն րի ամի հրմենոնն ն ամիակի։ Դրանովէ բացատրվում Ճասունացաժպանիրներիդառը ճամի կայն

առավել

ժաբուր կուլտուրա

թանում:

մեծ

ների քայքալումը

նշանակում է, որ աղիտակուցճասել է մինչն սպեպտոնների,որը երբեմն դիտվում է որտեղ կանթաթթվային բակայդ

7 ատ

սպիտակուցների

կաթնաթթվային

ւ

հույն

սպրոտեոլիզըդարձյալ նորմալ է ՝

ըն-

ապան պատր ատրաստելու լ պանիր ո 1 ջերմաստիճանում Ր Բ բարձր ( (56--Տ8") 7

Ճա մար ր

ճատ

տաքացնելու Ց

իկը

հ հրկրորդ ո ուն-

127" անային-ֆերմենտը քայքալվել է ե չի Ճաջողվելխիմազա ֆերմենտ Հայտնաբերել. ուստի նրա Հասունացումը լրիվ վերագրվում է կաթնաթթվային բակտերիաներիէնդոֆերմենտներին: Կաթնաթթվային բակտերիաներըտարբեր տեսակի ե տարբեր քանակության էնդո ֆերմենոներ են պարունակում: Օրինակ, շվեյցարական հճլաճեոստ-ի բջջում Ճճայտնաբեր սլանրից անջատված ՛Լիճողթեշէճւ վել է 3 տնսակ ֆերմենտ՝ 1) պոուտեինազա՝ պարակազեինը վերածում է պոլիլեպտիդների, Չ) պոլիպեպտիղազա՝ վերածում պոլիպեսպտիդները

ուն Կարելիա, ցար Քրատտիճանի

սերիաները թույլ են զարգանում: խոր ճեղքման պրոցեսը սկզբնական Պանրի մեջ ապիտակուցների շրջանում վերազրվել է նեվխովան բակտերիաներին: ՍակայնՃետադայոււի պարզվել է, որ ճասունացումբ բոլորովին կապ չունի հնխվան սղրոլեսի ճետ, ռրովճնետնչեն առաջանուսիհեխւիան բնորոշդաղեր՝ծծմբաջրածին, ինդոլ, սկատոլ, զգալի քանակությամբ ամիակ ն այլն: Բացի դրանից, պանրի մեջ նեխման բակտերիաներըսովորաբար այնքան բիչ են, որ նույնիսկ կարելի է խոսել նրանց բացակայության մասին: պարզել են, որ պանրի մեջ խոր Հեղինակները ճելքում առաջացնում են բակտերիաները: Նրանք ասեպտիկ կաթին կաքնաթթվային բակտերիաների մաբուր կուլտուրա են ավելացրել ն տեսել են, որ պրոտեոլիղընորժուլ է ընթանում: Նեխման փորձը կատարվել է լառտեՔակտերիաներիդերը պարզելու ամար փիզացված կարի նկատմամբ, այսինքն՝ պաստերիզացումով ոչնչացրել են կաթի միկրոֆլորան ն ավելացրել կաթնաթթվային բալտերիաների

որ

Շվեյցարական վեյցարական

-

եթե պանրի Համը դեւ. դառն է,

տեսել հն,

Այս ուղղությամբ եղել են ն Հակասականկարծիքներ. ոմանք ստիմարիլացված կաթին ավելացրել են կաթնաթթվային բակտերիաների ն նն, քուր կուլտուրա որ "վվրոտեոլիզ չի կատարվում: Սակայն նկատել է, որ կաթնաթթվային բակտերիաների սլարզվել մաքուրկուլտուրայ ետ միասին կավիճավելացնելու նորմալ է ընդեսլքումպրոտեոլիզը Թանում: Կավիճավելացվել է այն ճաշվով, որպեսզի կաթի բԷԼը Հավասար լինի պանրիքԷԼին։ Դրանովապացուցվելէ, որ շատ թթու ոնակցիան չեզոքացնում է բակտերիաներիֆերմենտներինն պրոտնոլիզչի առաջանում: Բակտերիաների էնդոֆերմենտներն առավել լավ են գործում չեղոք ոնակցիայով միջավայրում: աս բոլորը խոսում են այն մասին, որ ավելի թթու ռեակցիա ունեցող փափուկ պանիրներում Հիմնականում գործում են չրդանային ֆերմենտները, իսկ բակտերիալ ֆերմենտները կամ չեն գործում, կամ էլ գործում են աննշան չավխով: Ընդշակառակն, առավելապես տնական Հառունացում ունեցող պինդ պանիրներում Ճճասունացոսիըկատարվում է ն 27շրդանային Համատեղ 1 ներդործությամբ: բակտերիային " ֆերմենտների " ՐՈԳՐ ԻՐՔ Բակտերիային ֆերմենտների դորժունեությունը նվաղում է պինդ, բայց կարճատնճասունաց ում պաճանչողպանիրներում(օրինակ՝Հոլանդական):

Շրդանային Փրաոտը արագագնինը

անճետացումի:

ն

:

Անի էճասարա

ժամանա

մ,Կ րաոիիդազ Անի չ Աաաաարի

հապոիդնե

ամ

մինչն

ամինո

ուների,

վեոջին

8,

Եպտիդազա՝

չունեն»

ՌւսԿաթնաթթվային ստրեպտոկոկերը ֆեոմենտը տի կաթնաթթվային չղթալակոկերի միկրոֆլորա ունեցող պանիրների այնքան Ժէ ջ սպ իտակուցների քայքայումն չէ, որքան ր շվեյցարական խոր շվեյցարակ Հէ, որքան ցների քայքալ նք թթու ոնակցիան(բԷԼը 5,5-ից ցածր) ն ուժեղ են ազդում պրոտեազննրիվրա: ֆոսֆատները ճատկաղպես Ըստ պարակազեինի քայքայմանաստիճանիգոյություն ունի պանիրների Հասունացման երկու ձն՝ բոտ ծավալի» ն խորբի». ԱռաջինդեպՔում սպիտակուցներըճեղքվում են մակերեսորեն ե Հաշվի է առնվում

դրանից, պանիրներում: Բացի

սլեպտոնների ալբումողների քանակը, իսկ երկրորդի դեպքում` սպիտակուցներըճեղքվում են ավելի խոր ն ճՃաշվիէ առնվում ամինոթթուների ն նույնիսկ ամիակի քանակը: Այապիսովխորությամբ ճասունացող պանիրներն ամինոթթուներով ավելի ճարուսոտեն լինում: ու

Ա ղզլուսակ

Սպիտակուցնեոի փոփոխությունըմի քանիպանիոներիԲասունացման ժամանակ (րստ Գ. Ս. Ինիխովի) ընդճանուր Սպիտակուցների անցել

Պանիրներ ամե բնդամներ

Սովետական

26.3

Ռոկֆոր նախաճաշային

54,0

Շվեյցարական

|պեպտոններն

ալբու-

Հաա)

|

ամինոթթուներ ն ամակ (ճեղջուժը

16,1 11,4

30,0 26,0

թանակից լուժիչի մեչ

(56-ովլ)

Մոզներ (ճծղքումը

23,7

62,9

88,0

Դորողգոբուժսկի

են

լ

63,8

նանան 16.» 18,6

30,3 76.1

13,3

Պինդ պանիրների Հասունացումը դնում է խորությամբ, իսկ վիափուկ պանիրներինը՝լայնությամբ: Բորբոսասնկերի մասնակցությամբ Հասունացող փասխուկպանիրները (ռոկֆոր, կաժամբեր) քայքայվում են ն մեֆ չայնությամբ,

ե

մե

խորությամբ: կամամբերիՀառունացվանը մասնակցում էն կաթնային ստրեպատոկոկերը(Տե. 186է15), 81Եմոո-ր,Շճոծքմսոո-ը ն Ըոտոլ Թ ոճէ. ճիմքադոլացնողբակտերիաներից՝ 1լողիսոթմշոտտչւր, րակ ռոկ ֆոբի Ճասունացմանըմասնակցու: են կաթնաթթվային բակտերիաիստ ւօզսեխքւէլ բորբոռասունկը: ԲորբոսներըՀիմնակաները ն ՔճոՇ նում ազդում են ճարպերի վրա: նրանք ճարպերի վնրածուի են ցնդող Հոտ են ճարպաթթուների ն այլ նլութերի, որոնք պանրին ուրույն Համ

բորբոսառնկերից` ՔՏու-Լլլսու

ու

տալիս: ՊԱՆՐԻ

Պանրիմիկրոբային

ԱՐԱՏՆԵՐԸ

ծազում ունեցող «իմնական արատներից են նրա վաղաժամ փքվելը։ ուչ փբվելը, ղառնությունը։ ղունավոր բժնրի դոյացումր ն այլնւ Սա պինդ պանիրների Համար Վազ աժամտ փքթվելբր։ վտանն է սղանրի պատգավոր ամենատարաժվածարատն է, որը նկատվում բառտման սկզրնական փուլում, նույնիակւմաւլմանժամանակ:

Արատնավելի Հաճախ է նկատվում այն ժամանակ, երբ պանրի մեջ Հավելյալ քանակությամբ շիճուկ ն կաթնաշաքար է մնում: Հիմնակա տարուցիչներըԸՇօլլ2610Թ6ՈՅՏ խմբի բակտերիաներն են, որոնք կաթնախժորելով, վերածում են մեծ քանակությամբ ջրածնի ն թիչ՝ շաքարը ածխաթթու դազի։ Ածխաթթու գազր ջրում լուժվում է ե արտակարգ չունի, իսկ մեծ քանակությամբ ջրածինը լանրի Հաստ նշանակություն շնորճիվ չկարողանալովդուրս դալ, կուտակվում է ներսում ն փքում կեղեիխ Ճաշվով, կուտակված զազը ճաղքեցնումէ սանրի առաջացնում. վերջին են Թասիանցելկ նեխուս աուսջացճեղքվածքի մեջ կարող Պանրի դլուխթը: բորբոսասնկեր, նեխուրան բակտերիաներ: նել տարբեր միկթոօրդանիզմներ՝ Պանրի Ճասունացփան Ճետագա շրջանում բարձր թթվության պատճառոյ| Ըօ|Լ բակտերիաները չեն զարգանում: կուտակվողկաթնաթթուն է, իսկ Հետո` սպանում: Պանրի մեջ Ըօյլ օկզբում նրանց աճր ճնշու բոոհրիաները ճիմեականում անցնում: հն դոմաղբով աղտոտված կաթից հ մասամբ կաթի մշակելու ժամանակ նրա ճետ շփվող այրոուռ իրերից պետք է տարվի սարքավորումներից: Ուստի արատի դեմ պայքարը սանիտարական պայմանների բարելավման ուղղությամբ: է, որ բացառիկ դեսլքերու: վաղաժամ փքվածության Աոզացուցված են լինել կաքնաթթու ն ածխաթթու պատճառկարող ԳՂ պրուլիոնաթթվային ն կաթնաթթվային բակտերիաները ատրեպտոկոկնրը, ցուպիկաճնորը 2 բնտակոկնրը: լավ է լուծվուի ճատկապեսպանրի մեջ մեծ Աշխա ք.ճնշման պայմաններում, սակայն երա գերադոլացման ղեսլքում պանրի ի

ու

առաջա

գազը ջրում

քում

է

առաջանում: մա

տարաժված նույնպես

պինդ սլանիրշչարուցողները յուղաթթվային ն նեխների ճամար: Ուշացած քման են: ման Արատըհկատվում է, րբ կաթը նշված բակտեբականրիաներն րիաների սպորներ շատ է պարունակում: Պինդ «րանիրներպատրաստելուժամանակ կիրառվող ճատիկի երկրորդ տաքացման բարձր չերմաստիճանը սպանում է կաթնաթթվային բակտերիաներին, սակայն լուղաքթվային ն նեխման բակտերիան սպորների վրա չի ազդում: Բացի դրտնիցչ սլանրի «ասունացման սկզբնական փուլում եղած բարձր թթվությունը միայն կասեզնում է նրանց Պւտացած փքում:

արատ

է

՛

ւ

նիր անր: Հետագայում, ոսպյորների

պանրի թԷԼ-րբարձրանում է (Թթժվու թյունն իջնում է), սպորները վերածվելով վեղետատիվձների ն չունենաչով իրենց անտագոնիստկաթնաթթվային բակտերիաները, անաերոբ նպաստավորպայմաններումբուռն կերպով զարգանում նե մեծ քանակությամբ դաղ են առւսջացնում ու սվիքու պանիրը:

կաթը յուղաթթվային ն նելուրան բակտերիաներիսղորհնրով ուժե. վարակվում է, երբ կենդանիներինկերակրում են վատ որակի սիլոսու,

դիբտով (բարդա) ն խմորվաժ

այլ կերերով: նթե ռիլոսը պատրասվում ճաճախ սիլոսային զանդվաժի դեպքում շատ. որի եղանակով, է չպատաճականորեն ճասնել 50 -ի հ բարձր, ապա կարող չերմաստիճանը են յուղաքթվաանտագոնիստ կաթնաթթվային բակտերիաները, որոնք ն են։ յին Սիլոսային զանգվածը նեխմանբակտերիաներին,ոչնչանում Ճովանալուց ճետո միայն կենսունակ մնազած մեծ թվով յուղաթթվային ն նեխման բակտերիաներիսպորները ծլում են ն սկսութուժեղ բազմանալ:

(ՔՏուօ11լսու Ցոսօսո, Ճտթաք ստ 918ԱՇԱՏ,Ճ5քօ89Ջ111սՏ ուքո, ԸՇ12405ն օլձլստւ 12625 ուսօօ հլճտլլտ, քօուու, այլն): նրանք պանրի վրա տարբեր գույնի բծեր են առաջացնում, որին նպաստում են նկուղի բարձր խոնավությունը (90:0-իցբարձր), վատ օդափոխությունը, անբավարար մակարդվածքը,ղանրի սխալաղելըչն վերջապես, յուրաճատուկ վնասակար բորբոսասնկերովվարակվելը:

նեխման բակտերիաների շպորներ շատ են լինում, բացի դրանից, կրզէ կաթը գոմաղբով աղտոտվելու ճնակբղանքըջրիկ է լինում ն մեծանում

կաթից սլանիր պատրատոնլու ժամանակ կաթի մեջ եղած ախտածինբոլոր միկրոբներն անցնում են պանրին: Ապազուցվաժէ, որ տարբեր պանիրների մեջ տարբեր ինֆեկցիաներիճարուցիչները կենսունակ են մնում տարբեր տնողությամբ: Տուբերկույոզով Հիվանդկովերի կաթից պատրաստվածշվեյցարակա օրվա ոչնչանում են 30--40 սլանրի ժեջ տուբերկուլոզի ընթացքում, բայց որպես բացառություն աննշան թվով տուբերկուլոզի ցուպիկներ են առանձնացվել 900 օրական պանրից: ոչնչանում են Չեդդեր պանրում տուբերկուլոզի բակտերիաները 60-62 օրվա ընթացքում, բայց առանձին դեպքերում նրանք կարող են պաճպանվել 100 օր ն ավելի: ւլինդ սլանիրներիՀաապուերկարատն ճասունացվամբ: Այսպիսով, նացման վերջում տուբերկուլոզի բակտերիաները ոչնչանում ենյ իսկ կարճատն ճասունացմամբ պինդ պանիրներում, ինչպիսին են ճոլանդականը ն բակշտեյնը, կարողեն դեռնակենսունակ ժնալ: Ուստի այդպիսի պանիրներ պատրաստելիս տուբերկուլողավոր ճուռից ստացված կարը սլետք է անպայման պաստերիզացնել:

է

տաթ

Նո ն

ն

սիլոսով կերակրելուց կզկղանքում կենդանիների յուղաթթվային

րավորությունը:

Ուշ փքվելու արատն ավելի Հաճախ է նկատվում շվեյցարականպանրում, քան փոքրըգլուխ պինդ պանիրներում։ Գա բացատրվում է նախ նրանով, որ շվեյցարականպանրի մեծության շնորճիվ ստեղծվում է առավել խիստ անաերոբ պայման, այնուճետն շվեյցարական ւպանըթ թույլ թթվությունը չի ճնչում նրանց աճը: Փոքրդլուխ պինդ պանիրներում, ինչպիսին են ճոլանդականը,բակշտեյնը ն այլն, Հատիկի երկրորդ տաքացման ճամեմատաբար ցածթ չերմաստիճանին թույլ մափլելու շնորճիվ մեծ քանակությամբ շթճուկ։ կաթնաշաքար ն

են մնո, կաթնախթվային բակտերիաներ

ուստի կաթբուռն է ընթանում ն կաթնաթթու չատ է կուտակվում, որի ճնշու է լուղաթթվային նեխման բակտերիաների է պատճառիը, որ փոքր դլուխ պինդ ուշացած աճր:Այդ ոլանիրներումի առաջանում: չի փբում Շվեյցարականպանիր պատրաստելու ճամար լրիվ արգելվում է կենդանիներին ռիլոսով,նույնիսկ լավորակ սիլոսովկերակրել: երբ պանրի մեջ նեխման բակտերիաներ են զարգանում, քայքայվում են սպիտակուցները,առաջանում են նեխման վերջնական նլութեր, որոնք սլանրին դարշաճուտություն են ճաղորդում: Այդպիսիարատ ունեպանիրը կոչվում է «նեխած պանիր»: ցող ն, Դառնու թյու Այս արատը Ճճարուցում են որոշ բակտերիաորոնք սպիտակուցները ներ ու շաքաիասնկերչ քայքալելով,առաջացնում" ճամ ունեն: են պեպտոններ,իսկ վերջիններս դառը Դառնության 4իմնականՃճարուցիչըճանդիսանումէ դառը պանրի կոկը՝ Ո1ՇԼՕՇՕՇՇԱՏ ԸՅՏՇԼ ՅՈՅՐ-ը: Այս արատը նկատվումէ անորակկաթից պանիր պատրաստելիս: Դառնություն կարող են առաջացնել նան մեծ քանակությամբ թթվաՄակայն կաթնաթթվայինբակպրոտեոլիտիկ կոկերը ԱՂՅուո2ՇՕՇՇԸստ): տերիաներիճնշող ազղեցության չնորճիվ ալդ բանը տեղի չի ունենում: Պուճավաբ բծեո: Այս արատն առպջանում է ճիմնականում պանրի "մակերեսին. բայց կարող է ն որոշ շերտով թասիանցել պանրի խորքը: ճարուցիչները տարբեր բորբոսասնկերըհն շաքարասնկերն են

խմորումն ավելի նաթթվային

ու

Արատի

ԱՌԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆԸ ՊԱՆՐԻ

Ս.ԽՏԵԱԾԻՆ ՄԻԿՐՈԲՆԵՐԻ

ՄԵՋ

Հում

բակտերիաները

ե Ճամեմատարբա բակտերիաները Տիֆողային սպարատիֆողալին

դիմացկունություն ունեն ն շուտ են ոչնչանում: նղած տվյալներով Ճայտնաբերել: ջրական պանրի մեջ չի Հաջողվել այդբակտերիաներին Փասբուկպանիրներում ուժեղ կաթնաթթվային խհւմորմանշնորճիվ են ոչնչանում: Մեկ ամսաշուտ ախտածինմիկրոբները «Համեմատաբար

Լույլ

կան փափուկ պանրում

ների

է առանձնացնել ախտաժին բակտերիաՃաջողվել

եզակի բջիջներ:

Հում

կաթից սլատրաստված պանիրների մեչ բավական երկար ժամանակ (փոտ Չ ամիս) կարող են կենսունակ մնալ նան բրուցելողի ճարու-

ցիչները:

Պանրից թունավորումներ Թունավորումներպանրից: ն այլ երկրնեՀունաստանում նկարադրվելեն ԱՄՆ-ում, Հունդարիայում, րում:

Թունավորուինընթանում

է

թեթեն,բայց

գրանցվածեն

գեւպքեր։ Թունավորհանպատճառըվերագրվում է Թոշէ.

թ8126օ11-ն:

ն

փաճացման

«օ11-ն ն Թոշէ

ՅՍ-

նրանք պանրի մեջ են ընկնում կաթնագեղձիբորբոքումով (մաստիտ) Հիվանդ այնպիսի կովերի կաթից, որոնց ճարուցիչն իրենք են: Թունավորում առաջացրած պանիրներից անջատված ՒԷՅԸԼ ՇՕ11 ն Թաշ. կուլտուրաների օժտվաժ են եղել թույն զոյացնելու ք212Շօ11 ընդունակությամբ: 0,25 մլ բուլյոնային կուլտուրան ենթամաշկային ժամվա ընեղանակով սրսկելիս ծովախողուկներին սպանել է 48-Ջ6 թացթոււի:

:

Պանրից թունավորված ժարդկանց մոտ նկատվում են ստամոքսի ցավեր, աղիքների խանդարումներ, ջերմաստիճանի բարձրացում: Այդ նշանները Հայտնվում են պանիր ուտելուց մի քանի մի քանի օր ն վերջանում է լրիվ ապաքինվելով:

անց,

ժամ

տնում

է

Դ. ՄՍԻ ՄԻԿԲՈԲԻՈԼՈԳԻԱՆ

Միսը բարձրարժեք սննդանյութերով ճարուստ դյուրամարս սննդամթերք է: Ըստ կենդանու տնսավի ե գիրության աստիճանի այն պարուն0 նակում է 24--5300 չոր նյութ, ընդ որում 15--2120 սպիտակուց, 5-32 ճարպ, 0,250-իը (տավարիմիս) մինչե 2: (թռչունի միս) ածխալչրատներ ն ջրային մասի մեջ լուծված չնչին քանակով բազմատեսակ աղեր: 0րդանիղմուէ ժիար մարսվում է 90- 956-ով, իսկ նրա 1 գ առաչացնումէ 0,98- 3,827 կալորիա էներգիա: Միսը ճարուստ է նան վիտամիններով,ֆերմենտներով, ճորմոնբիոլոգիապեսլիարժեք ուանվփոխարինելիսղիտակուցներովն ն ճարպերի ճամեմատությամբ սպիտաէ, ածխաջրատների ներով: Ճիշտ են նվազ կալորիականությամբ,բայց օրգանիզմի "ակուցներն օժտված կարեոր են առավելապես որպես կառուցվածբային մար ապիտակուցները ն ու օրգաններիՀլուսվաժքների բջիջների վերականգնումն ապաճովոզ են տվել, ճումք: Փորձնականկենդանիների վրա դրվաժ փորձերը ցուլց որ ռպիտակուցներ չպարունակող աննդամթերքներովերկարատն սնվեքաղց) օրգանիզմիկարնոր ֆունկցիաներիխախտում լիս (սպիտակուցային է առաջանում, որը վերջանում է մաճով։ Այսպիսով, միսը մարդկանց մեկն է: ճամար ամենակարնոր սննդամթերբներից ՛

Հատկապես

կառուցվածքով ՞իանալի սննդամիջավայր է նան միկրոօրգանիզմներիՀամար: նրա մեջ լավ զարգանում են ննչպես սապրոֆիտ, այնպես էլ ախտածին տարբեր տեսակի միկրոօրկենսագործունեուգանիզմներ։ Եթե սապրոֆիտ ժիկրոօրգանիզմների թյամբ միայն միսն է փչանում կամ Հաճախ թույլ արտաճայտվաժմսային թունավորում է առաջանում, ապա ճիվանդաժինմիկրոօրգանիզմներ զարդանալիսկարող են բարձր մաճացու ելքով մսային թունավորումներ բռնկել:Ուատի առողջ միս առաջանալ ն վոանդավոր ճամաճարակներ

Մբսբ իր բաղադրությամբ

ն

ատանալըհ այն ճիշտ, անփոփոխսղաճելըդորժնականկարնոր նշանակություն ունեն ոչ միայն տնտեսական,այլն պռողջապաճականտեսակետից: ՄՍԻ

ՄԻԿՐՈՖԼՈՐԱՑԻ ԱՂԲՅՈՒՐՆԵՐԸ

Առողջկենդանիներիմիոր, արյունը, ինչպես նան ուղեղի, ոսկրաժուծը,

ձվարանը, սիրտը: փայծաղը ն արտաքին միջավայրի ճետ չառնչվող մնացած ներքին օրգանները սովորաբար միկրոօրգանիզմներչեն պարունակուի ն նրանց ստերիլ պայմաններում վերցնելիս ու պաճելիս չեն փչանում, չեն նեխվում: Սակույն ուսումնասիրությունները միաժամանակցույց են տվել, որ որոշ դեպքերում (3,244) մսի մեջ ն ներքին օրգաններում տարբեր թվով ն սռեսակիմիկրոբներ են լինում, ն այդպիսի միսը պաճելիսշուտ փչանուփ է: Վաճառքիմսեղիքի մասսայականստուգումները պարզել են, ռր նրանք 30- 4056-ով վարակված են լինում միկրոբներով: մսեղիքի մեջ մուտք են դործուի տարբեր ուղիՄիկրոօրգանիզմները ներու: իսկ նրանց ներխուժմանը ե զարգացմանընպաստում են որոշակի դորժոններ: Մսեղիքը միշտ էլ Ժիկրոօրգանիղմներէ սարունակոսի, երբ կենդանին չիվանգ է լինոււբ ինֆեկցիոն ն ոչ ինֆեկցիոն տենղային ճիվանդուԹյուններով: Բացի ղրանից, մսեղիքի մեջ միկրոբների տեղակայմանը ճն կենդանի ժամանակ օրգանիզմի ֆիզիոլոգիական դրունայաստոււի թյունը խախտող տարբեր փեսակի գործոնները: Վերջապես, մսեղիքի վրա միկրոբներ ընկնում են արտաքին միջավայրից ն նպաստավորպայլմաններում ատտինանաբարթափանցում են նրա խոր շերտերիո Պետք է նշել, որ միկրոբները ինչպիսի ուղիով էլ մուտք գործած լինեն մսեղիբի մեչ, ժիննույն է, նպաստավորպայմաններում զարդգանաչով, տթերքը փչացնում են: Տարբերությունն այն է, որ կենդանու կյանբի ըբնթացբում միկրոօրգանիզմներներխուժելիս մանդիքն ավելի արագ ե ամբողջ խորությամբ է փչանում: Բացիդրանից, նրանք կարող են արյան Ժեչ անցնել անմիջապես: Մինրոբներըներխուժելով|օրգանիզի, սկզբում անցնում են ավշային ճեղքերը, այնուճետնեավշային փոքր անոթները, մեծ անոթները, այնտեղից էլ արյան ուղիները նե տարած ճանգույցները, օրգանների մեջ: Այսպիսով,մսեղիբի միկրոֆլովու ճլուսվածքների ճամաբազմապիսի ն դրանց գիտենալն բայի աղբյուրները շատ են պատասխանմիջոցների ձեռնարկելը որակով, անվտանգմսեդիբ ստանան այն անքոփոխ պաճելու երաշխիքն է: լու Միկրոօրդանիզմներըժսեղիքի մեչ են ներխուժում դեռնս մորթի աճին (Հատկապեսճորիզոնական եղանակի)արյունաքամելու մամանակ: Պարանոցիվնասված արլունատար անոթներից արյունը ուժեղ շիքերով ու

ու

ու

ՅՍօ

դասընթացը Միկչշոբիսլոզիայի

ոնշոււիէ սւտեղծվոււի Ճոսելուճետնանքթով երակներում բւսցասական ճետ օդի» աղտուռղվածարյան միասին միկրոբներ ճեղուկների ններժծվող են ներխուժոււյի հ տարածվուի մսի մեջ այս դում: Հեւտնաբար, օրդանի

դուրս

ու

ու-

ղիով ներխուժող միկրոբներիքանակըն տեսակայինկաղմըսերտորենշաղմաշկի, մարղկանց ձեռքերի, դոռրծիքների կալվաժ են մորթվող կենդղանու ն օդի մաքրության ճետ: Այդ բանը ւլարզել են ղանակը նախօրոք վարակելու դունատու (պիգմենտային) բակտերիաներով: Մեկրոբներըմսի մեջ են քավանցում, երբ մորթից ճետո փորոտիքը չի Հեռացվում։ Կենդանիժամանակաղիրների պատերից միկրոֆլորան չի թափանցել օրգանիզմիմեջ, ՄաճիցՀետո աղիթների ոլատերի չն պաշուլանիչ (բարինրային) ֆուն ախտվում է հ աղիքներում մշտական բնակվող ձեշտությամբ Թասփանցումէ մախմեջ ն տարածվում Սնռամոբսա-աղիքային ուղու պատերից ժիկրոբները օրգանիզմի մեջ են նան թասանցել կարող կենդանու նյանբի ընթացքում, երբ խախտված է լինում նրա ֆիզիոլոգիական նորմալ վիճակը վիճակը:Օրգանիզմի խախտող ավելի կարնոր գործնական նշանակություն ունեցող գորժոնչն ներից են քաղցը, դերճողնածությունը, առողջուընկճվածությունը են թյան տարբեր բնույթի խախտումները, որոնք մեծացնում աղիքների

կարողանում

Կ

գաիաղիքների առտերից

պատերի քափվանցելիությունը: են տվել, որ վեցժամլյա վազքից ճետո 3 տարեկան Փորձերը ցույց է պրուտեուսբակտերիա, շան լյարդում ճայտնաբերվել իսկ երիկամներում, լյարդում, ավշային ճանդգույցներում|. միղուկու՝ աղիքային ցուղիկներ: Մսձղիքի միկրոֆլորայի վրա գերճողգնաժության ազդեցության բնույթը սլարզելու նալատակով Կիսիլյլովը ե կոչերգինան կողակովը, Չ32 եղջերավոր դնացքով ատեղավփոխվաժ անասունները գլու բաժանել են 4 խմբի ն ւորթից մասերի փլանների, ավշային Հանգույցների, ինչպես նան լյարդի փայծաղի միկրոօրդգանիղմների սերմանվածության բնույթը: Պարղվել է, որ գերճողչ-

Աի Գ

ոշոր

նաժ

ԱԱ

տարբեր ու

32. 6-ի միսը 13-է եղել աերոբ, իակ կենդանիների վարակված Վր

1570-ինը՝ անաերոբ միկրոբներով, գերճոգնածության նշաններ չունեցող կենդանիների մսեղիքի անրոր միկրոֆլորալով վարակվածությունը կաղմել է 30--36»6, ժամ

102800, 48---50 Հանցստացածներինը՝. 911. ճանդատացածներինը՝ Անահրոբմիկրոբներ վերջին երեք

24--Յ0

ժամ

մսեղիքի Մեջչեն ճայտնաբներվել: Ավելիխիատ վախմբիկենդանիների

լ րակված են եղել Լլարդը ավշային Ճանդույցները: ռլարզվել Այուղիսով, է, որ 2 օրից ոչ պակաս ճանդատացած մսեղիքը միկրոբներով կենդանիների վարակված է եղել մի քանի անդամ պակաս չավով:

ՅՍՏ

նույնանման փորձերդրվել են նան խողերի վրա ե պարզել: որ նրանց մանղիքի, մեջ Տայքօտել 6 առվորաբար ճայտնաբերվում է 0,3", խակ

ւտեղաայսինքն՝երկաթդժով է փուռ 28 փոխելիս վարակվածության «ճնարավորությունը մեծանում անգամ: Ռւստի միկրոբներով թիչ սերմանված մահղիք ստանալու «ամար ճանձնարարվում է կենդանիներին տեղափոխելուց ճետո ճանդիսո տալ Ժ շրից ոչ սլակաս: Տարբերպատճառներովճարկադիրմորթված կենդանիներիմիսը միշւո ե անչամեմատ է քայքայվում: Շուտ արագ էչ ժիկրոբներ է նան ճետո ոչ լրիվ արյունաքամված կենդանիների մորթից

տեղափոլելուցՀեւտո՝ երկաթգծով

,

արաք

8,540,

:

պարունակում

մակերեսից միկրոբներով աղտոտվում է մորից Սաեղիքը մաշկելիս` մաշկիչ մաշկաժաժկույթների։ շրջաւլատի իրերի, դորժիքներ ճետո

լ

օդի ն մաշկողի ձեռբերի միկրոֆլորայից: Միկրոօրգանիզմներ շատկաե բրդի եջչ մաղերի ռլես շատ են լինումկենդանու մաշկի, որոնց1 գ կարով է պարունակել միլիոններից մինչւ ճարյուրավոր միլիոններով ՏՅՒբազմատեսակ մժիկրոօրգանիզմներ՝ Տեճքոց10ՇՕՇԸնտ, ՏէճքէՕՇՕՇԸԱՏ, Ըյոճ ն այլ կոկեր, ԾՅԸԼ. ԸՕ11Լ,քԼՕէՇստ հսմբի բակտերիաներ,Թոոէ. քոօմ1Թը. ԱՏ, Թ. ոճտճոէ6Ո1ԸՍտ, ԹԸ. տլօ05ստ, ԾՁԸՆ. քտմօշմոճնու, տառե ԾԸ. Թ2Շէ. ԹՅՇ-1:01քճոլ, 1Ո688Լհծումոո, Աղ/Ը01065, քճղ22օ1, պարատիֆի, ախտածին բակտերիաներ ե սեկեր: տիֆանման ն այլ սապրոֆիտ են միկրոբներ շատ պարունակում Մաշկըմ ւս շկածածկույթները խոնավ: անձրնեայինեղանակներին: Հետնաբուր ւմորթր պետք Ճատկասզես է կատարել մաքուր պայմաններում, կննդանուն նախօրոք քերիչով կաի խողանայով մաքրելուց, իսլ ավելի լավ է մաքուր կամ քլորացված չրով լվանալուց ճետո։ Չափազանցվտանգավոր է Հեռացնելիս աղիքները վնառելի, քանի ռր նրա սվուրունակությանմեջ դոնվող միլիոններով ն միլիարդ են ներով բակտերիաները կարող թափվել մահղիքի վրա: մակերեսից սիկրոբներուվ Մանհղիքը աղուռվելիս արո աքուսւռոչինչ զգացվում: նույնիսկ աովորականաչքով մաքուր թվացող մսեղիթի ակերեսը կարող է մի քանի ճաղզարիցմինչե տասնյակն Հարյուր ճազարու

փորոսիքը -

ներով բակտերիաներպարունակել:

ք ճՃարստա ճամար կիրառվում շերտերում մսի միկրոֆլորան ատուգելու Խորանիստ մսի փոքրիկ կտոր, որի մակերեսի միկրոֆլորան ոչնչացնելու շամարկամ 0,5--1 րուն ընկղմում են 2009 չնրմության չուղալին բաղնիքի ժեջ, կամ 4 ւան

վերցնումեն եղանակը:

սուլեմայի 90կ-անոցլուժույթի մեջ, կամ էլ բոցակիզում են. այնուծեւոն նրա խորքում դտնվող միկրորնէրի բազմացման ճամար 24 ժամ թողնում հն թերմուտատում, որից ճետտ խորանիստշերտերից սննդամիջավայրիվրա կատարում են ցանք: ժամ՝

Մսեղիքի մակերեսը միկրոբներով աղտոտվում է նան շրջապատող իրերից. ուստի մսեղիքը չպետք է շփվի ալլ մթերքների, իրերի ն Հատկապես Հբվանդ կենդանիներիմսեղիքի Հետ: Մսեղիքի փակերեսին ընկաՓ միկրոռրգանիզմներնաստիճանաբար թափանցում են նրա խորանիստ չերտերը։ Մսի խորանիստ շերտերի մեջ միկրոբների թափանցելու, տեղակայվելու ն տարածվելու վրա աղդում են բակտերիայի շենքի ջերմաստիճանը, տեսակը, խոնավությունը) ժամանակը Լ մսի ոնակցիան: որ ռապրոֆիոների ճամեմատությամբ Փորձերը ցույց են վել, ախտածին բակտերիաները,Հատկապեսշարժուն տեսակները, մսի խոր շերտերը թափանցում են ավելի արագ: Այսպես, օդի միջին խոնավության ն 14-- 18" ջերմության պայմաններում պարատիֆողային բակտեսմ ըբիաները24--48 ժամվա ընթացքում մսի մեչ թափանցել են 11--14 խորությամբ, իսկ նուլն պայմաններում սապրոֆիտ բակտերիաները՝

ԹՅՇԼ. Ըօ1, Թէ.

քոօժ/ց/օ0Տստ ն 826. 1Ասօլճտճոտջր մասիմեջ թավփանպել

ւխայն

են

2--5

սմ

խորությամբ:

Միկրոօրգանիզմներիմեծամասնությունը

լավ զարգանում է 20-ն առանձին շտամները կարողատեսակները իսկ նրանց նում են թույլ զարգանալ նույնիսկ 0-ից ցածր ջերմաստիճանում: Այդ պատճառով մսեղիքը բարձր ջչերմաստիճանու: պաճելիս մակերեսային միկրոֆլորան նրա խոր շերտերի մեջ թափանցում է ավելի արագ Այոպես,ռպարաւի ֆողայինբակտերիաների բուլյոնայինկուրոուրայով վարակված միսը 32--ում պաճելիս | ժամից ճեւտո մսի մեջ թափանցել են 3 սմ, իսկ 24 ժամից Հետո՝ ամբողջ խորությամբ: 1 սմ, 6 ժամից ՀԼսո" Սենյակի ջերմաստիճանումւպաճվածմսեղիքի մեջ նրանք թափանցել են 1 ժամից ճետո սմ, 6 ժամից Ճետո 1 Ամ, 24 ժամից ճետո միայն 3 սմ որությաւիբ: խոր ,իվրոօրգանիղժները լավ զարգանում են նույնիսկ 8՝-ում, արդեն նրանց աճր զգալի դանիսկ 4"-իցցածր ջերմության պայմաններում դաղում է: Սրինակ, Ֆ--4--ում պաղեցվածմսի մեջ բակտերիաները 1 սմ

32--ում,

ե

որոշ

մե

խորությամբ կարողացել են թափանցել միայն 30 օրվա ընթացքում: որոշ Միկրոօրդանիզմների տեսակներ ն առանձին շտամներ մսի մեջ կաեն րողանում թույլ զարգանալ նույնիսկ 0-ից ցածր ջերմաստիճանում: Այդոլիսի միկրոբներից են բորբոսասնկերը, շաքարասնկերը,պրուտեում, Է

էւ այլ բակտերիաները: ւպանդուոնաս Ֆֆլուորեսցենցող,

լավ զարգանում են Միկրոօրգանիզմները

որոշակի խոնավության

էլ պաճվելիս ինչպիսի ջերմաստիճանում Մսեղիթը պայմաններում:

լինի

բարձր խոնավության պայմաններումնրա մակերեսիբակտերիաները բազեն 5--10 մանու անդամ ավելի արադ հ կաղում են եժ թբվ։Նույնիսկ

պաճելիս շենքի ԿՄ ր խոնավությունը Մաեղիքը խորքը թափանցում արաբհրական լավ է լինի 8500: Դրանից բարձրի դեպ-

են

:

ն

աճ

0--ում

քում միկրոբներ են աջում, իսկ ցածրի դեպբոււ ուժեղանում է գոլորշիացումը ն միտըշատ է չորանում: Ուստի շենքում որոշակի ջերմաստիճանի ճամար սաճմանված է ճամապատասխուն խոնավություն:

Օրինակ՝ չերմաստիճանը `

խոնավությունը

Ն

-Է3 --2

--

ՀՄ

Ն

850:

Լ

ճ8-

-

Միկրոբներիաճին նպաստոււի է նան մսեղիքիխոնավ մակերեսը: Թարմ,խոնավ կտրվածքովմիսը ԹՅՇԼ. ՓՈԼՅՈ6Ա0/Տ (պլարատի ֆ) կուլտուբայով վարակելիս ն սենյակիջերմաստիճանում ու խոնավ պայմաններում 24--48 ժամ մսի բոլոր շերտեսլաճելիս ճաջողվելէ նրանցճայտնաբերել րումի,իսկ նույն պալմաններոււիպաճված չորացված ն չվնասված վփակեղներով մսի խորանիատշերտերը ստնրիլ են մնացել: Ելթնչորացված մակերեսով մսեղիքը 0"-ում ճնարավորէ պաճել Ց շաբաթ, ապա կտորներիբաժանված միսը, որի վրա թաղանթ չի առայանոսի, այսինքն՝ մակերեսըխոէ ռլաճելմիայն Յ շաբաթ: նավ է փնում, Ճճնարավոր նոր մորթված կենդանու միանգամայն թարմ միսը չնայած թույլ ճիմնային ռհակցիա է ունենում, բայց սովորաբարնրա մեջ առաջին ժամերին միկրոբներ չեն աճում կաւ զարդանում են շատ թույլ, որովճետե Ճյլուսվածքներըդեռ կորցրած չեն լինում իրենց բակտերիասղանճատկությունը, որը պայմանավորվածէ ճիմնականում նրա մեջ գտնվող լիզոցիմ ֆերմենտով ն բակտերիասպանայլ նյութերով: Մորթիցմի բանի ժամ անց մախոհակցիան փոխվում է թթվայինի (բՒԼը 5,8 ն ցածը), որը է ազդում միկրոբների վրա: Սակայն մորթից իր ճերթին բացասաբար 2--3 օր Ճետո մոի ռհակցիաննորից փոխվում է «իմնայինին նպաստավոր Միջավայր դառնում միկրոբների աճի Համար: մորթված կենդանիներիմսի ռնակցիան չի «փոխվում է շատ թույլ. այդ նրանց միսը թթվայինի կամ է փչանում: շուտ հանիլովիփորձերը ցույց նն տվել, որ եթե առողջ գոմեշների զ պաճելիսք ԷԼ-ըպ մինչն չ շ ի րի ւհիսը 12--17`-ում 5,8իջնում է 36 ժամվավ ու ն է ակսում ընթացքում, բարձրանալ ժամից թարմության է միայն 4 օրից ճեւոո, ապա Ճարկադիր մորթված գոկասկաժդիտվում ժամում, ժամից ճետո սկրիսկ մեշների մսի ՔՒԼ-ր6,5-ից Հի իջնում ն սու է: է նեխվել 3-րդ օրը ոի վ նեխվոււմ

Հարկագիր

փոխվում ում

: արատտաոը, " Հ

,

նորից

լինելիս մսհղիքի վրա միկրոո՝ սառնարանումապնճրաժեշտ խոնավություն

ՄՈՐԹԻՑ

ՀԵՏՈ ՄՍԻ ՄԵՋ ԿԱՏԱՐՎՈՂ

ՓՈ ՓՈ

»

ու

ւ

,

ու

է առաջանումւկանխաթիու գազի» այղ սլրոցեսում միասի դլիկոդեն ններնաստիճանաբար ընդունում են նախկին վիճակը, այսինքն՝ կոլոիդները կալած ջուրը բաց են Թողնում,մկանների լարվաժությունը վերան

է

ն

«ճոգ

Մ,» առից

Հ ունն նածութ,

անցնում: ք

կամ մորթից մսեղիքում ֆերմենտատիվ ոլրոցեսները են ն որոշ ժամանա շարունակվում Ճետագարձ պրոցեսՀե կատարվում. ուստի անընդատ կաթնաթթու կուտակվելու Ճճեւտնանքով կոլոխիդները խիստ բվում 1" ն մկանները խայտանում են: կաթնաթթվի գերկուտակումից որոշ ժամանակ անց կոլոիդները մակարդվում են, նրանց ջուր կալելու ընդունակությունը նվազում է ն դաղարում, դեռ ավելին, կոլոիդների ճետ կապված ջուրը անջատվոււիէ ն մկանները սկսում են փափկել, այճետո

'

-

-

ւ

-

ճասունանալ: մաշճից կամ մորթից չետո որոշ ժամանակ չի դագարում կենդանու լր ոտնոլիտիկ ֆերմենտների ռործունեությունը: երանց աղզդեցու-

ռինքն՝

նախ

ո

է

ունննոււի

ի ինքնալուծում տլիտակուցներ

(ավտոլիզ) առաջանում ամինոթթուներնույնիսկ ամիակ, նկատվում է ֆոսփորիօրգանական միացությունների Բչ ացում է ավեանօրգանականի լացում: Սյապիսով,կաթնաթթվի ազդեցությամբն ավտոլիզի շնորճիվ միս ն

Մորթից ճետո մսի մեչ ընթանում են բիոքիմիական, ֆիղիկո-քիմիական ն միկրոբիոլոգիականսլրոցնաներ։ րիոթիմիականն ֆիզիկո-բիմիական պրոցեսները կատարվում են մսի ֆերմենտների գործունեությամբ ն Համարվում են ցանկալի երնույթներ, քանի որ նրանցով է պայմանավորվում մսի Ճասունացումը, որի շնորճիվ միսը ձեռք է բերու դուրեկան ուրույն ճամ հ բարձրանում է սննդարժեքը: բոլոր Միկրոբիոլոգիական տեսակի պրոցեսներըմսի ճամար անցանկալի երնույքներ են։ նման դեպքերում մսի որակն ընկնում է կամ այն Լրիվ է փչանում, իսկ ախտածին միկրոբներ զարգանալիս առաջանում են ն տարբեր բնույթի մսային վարակիչ ճիվանդություններ Թունավորուիներ: Ուստի մախիեջ ընթացող բիոքիմիական է ֆիղիկո-քիմիական սլրոպեսները ընդունված է կոչել նորմալ, իսկ միկրոբիոլոգիականպրոցեսները՝աննորմալ փովիոխություններ: Մոխ ճոբմալ փոփոխություննեւը: Մսի նորմալ փոփոխությունենրը օրինաչափորենճաջորդում են մեկը մյուսին:Դրանքեն՝ մսի ոնակցիայի փոխվելը Թթվայինի, մկանների փայտացումը ն մկանների փափկացումը կաւ ճասունացումը: կենդանու ն մարդու կյանքի ընթացքում, ճատկապես լարված աշխատանքի ժամանակ, մկաններում ֆերմենտների ազդեցությամբ գլիկողդենիցառաջանում է կաթնաթթու, որի ազդեցությամբ կոլոիդները փքվում են, մկանները լարվում, ներվային վերջույթների ճնշվում են հ կենդանին մարդը ճոդնաժծություն են ղդուսխի կյանքում այդ պրոցեսը ճետադարձ է, այսինքն` թթվածնի անընդմեջ մատակարարումով, ֆերաժմենտների գործունեությամբ կաթնաթթուն քայքայվում է չրի

նում

տեղի

յամբ

ԽՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

են

ճասունանուի

ու

բ

ելե մորթից անմիջառլեսՀետո մկաններըպինդ էն նույնիսկ մեծ ճնշում դորժադրելիս Հնարավորչի ինում անջատել,աա Հասունացածմսի վրա Թույլ ճնշոււի " դորժադրելիս՝ նից ղդալիքանակությամբ ճյութ է անջատվում: Բացի դրանից,մսի չՀասունանալուց ՔԷԼ-րփոխվում է թթվայինի: Շթեն թարք մ Ճյոթի ե բ կ ռնակցիան թույլ ճիմնային է ՔՒԼ---2,7.-2,8, բակ մորթից 1,5--2 ժամ անը քՒԼր դառնում է 6,7--6,9 Հ առա նու:

է:

Կութ ,

ն

ա-

ո

`

շրվա ընթա երկու

,

ՄՔ

ՄՇԷլ բույր է 6,0--5,8 ք:1-ըիջնում

ու

աժ միսը դառնում է նուրբ

ճաջորդ

2,

ավելիցաժր:Հասունա-

ն

-

ձեռք է բերում Հա փասիուկ, Բուրմունք, մարսելիության գործակիցը: Արճեստական մսի Ճասունացումր ճանապարճով արագացնելու Ճամար կարելի է այն 24 ժամ թողնել քացախաթթվի թույլ լուժույթի մեջ, ու

ու

բարձրանում է

կիրառվում է Ճայկականխորովաժ պատրաստելիս: Այսպիսով: մանղիթի փայտացման ատ ճաը մկաններոււի կաքնաթԹվի կուտակումն է, այինքն՝ ոկակկիայիփոխվեր թիվալիել, Խոշոր եղջերավոր խոզերի ն ձիերի մւի անասունների, ռեակցիա ամռանը փոխվում է 1 1,5 ժամից (Թռչուններինը 0,5 իսկ ժամից), ցուրտ 3--42.5 ժամիցՀետո: Ռչխարների եղանակին՝ մսի ոռնակցիան ավելի դանդագ է փոխվում: Հա բկադիր մորթված ոի կննդանիների փի ակցիան փոխվում է 2-3 օրեը, ն ավելի ուշ աոա ,ո ՐԸ Է նիզմի, իսկ Հետո նորմա ֆերմենտատիվ որը

`

։

աը

մախ հոաարվում օրգա Ֆիզիկական - 1 իշա րի խախտումով: ատար աշխատանք մսեղիբը ավելի է փայտանում, բակ գե ո արը " դանիների կենդանի երի մսեղիքը, երբ չ լինու թոմթոյվ Ճումբ ծառայող գլիկոգենը լաքնաթթվի Համար դանդաղէ փայոտանումկամ չի ր

/

արագ

թայթալվաժ

որ

իբջոգ

,

|

-

խողերին մորթիը

փայտանում: Փորձե ԻԸԻ

Հան

առաջ

կոռ թողնելիա ո Վի

մսից ըա Վ ավելի դիմացկու բեկոն Հետո Մորթից սովորաբա անեն ՈՐէԿ

«

մից նում

է

ժի բանի Ժեկից

ունենուաի:

Մ'իսր

ձանում

արագ

են

բա թվե վ

ռր

ն

ճասունանում

աճելիս,

(ավ ղզարգանու

շաքար

ուի:

Է

րազ

է սեն յակի

սակայն այդոլիսի նան

,

են

ջու ջույց

ն տվել,

տայիս երանց

քանի աո «7դրությունը այ այն տեղի է փոայտաց

ժասիվա ընթաքումուսո

մինչե10. Հ

բ

Լ

աք

|

ժա-

իս

չ անցնում,

ն

թան

է

նրանիցբարձր ջերմաստի5

ջերմաստիճանի չդայմաններուի միկրոօրգանիզմները: Ցածր ջերմաստիճանը

նեխումն ավելի բուռն է ընթանում անաերոբ միկրոբների կենսադորժու-.

ընթացքը: չափով ղանդաղեցնումէ ֆերմենտատիվպրոցեսների

որոշ

է մժիկրոօրգանիզժների ղարդացումը: խոչընդոտում միաժամանակ սակայն օր է

մի քանի պանել Ռւստի միսը ճասունացնելու Համար առաջարկվում պայմաններում: ջերմության բարձր Քիչ 0Հ-ում կամ նրանից մի նձխումը սպիփոփոխություննեւը: Ներում: Մսի աննորմալ որն է միացությունների, պարզ մոլեկուլի քայքայումն տակուցի բարդ ինդոլի» ժժմբաջրածնի, ուղեկցվում է զարջաճոտ գաղերի' ամիակի,

անջուոումով: դաղզերի են նան այլ նյութեր՝ածխաթթու առաջանում Նեխման ժամանակ ամինոթթուներչ ամիններ, ւելթան,արոմատիկթթուներ, ջրածին,

հ սկատոլի

դաղ,

այլ

տոքսիններն այլն: ֆենոլ, պտոմայիններ, Միսը նեխվելիս փա

ե րա

ն

փոխվում է ճիմնայինի, ԴԼԲ ինի ճետ, բբ ե. միոյ»

միա ալով ոլոր ծժմբաջրածինը անջատվող հրանդավորում: մսին տալիս է կանաչավուն որոնք են Մաինեխում առաջացնոււիայն բոլոր միկրոօրգանիզմեերը, աղան ձամար եջ ն ն" են կարողանում ե խոնա ականում ֆորմու ' լիրու նալաստավո այմաններ «պ ճաճախ պատաող բակտերիաներից լ խեցնող ավելի իսը Անոր

.4որ

վությու)։ Թէ.

են`

մ Սարի: Ար բոմություն հարուց

Ցոշէ.

քՈՕԷՏԱՏ,

Տէոքհ. քօՋ6ոծ5,

ԼՈՇՏՇՈԼ6Լ

ՇԱՏ,ԹՇ.

Թճճ.

Ե1ԼԵւուօոէճ,

Թջշ.

-

են

նեխման որոշ

Տեօքէ. ք7օբճոծ» մ

քյօօ7ճոճնու,

ի

ո»

ՏմԵԼլ115, ՏՅոՇ1ոՅ Ո8:8,8862այօստ, ՃԸ. անահրոբներից

Ծոօ.ՏքՕԼՕԹՇՈՇՏ,

(ո7ԸՕ10465,

Տեռքի.

826. խիստ անահրոբներից` քօղմմոքօոտ,

ոլոք. քսեմոօլտոտ,

դանում

«օօ1.

826.

օրից

ՃՈ86-0ն1Շստոյճցոստ

ն

այլըչ

Հետու

քօէՇԱՏ, Ծ8Շ.

(88Ըէ. բակտերիաներ ձն

քսնԼՈՀս», '

Վերջիննհրը "զար" ոո

այլն) օ01465 ն

մոլեկուլը քայթայում/ մինչե վերջնականնյութերի». սպիուսկուցի դամ են միայն ամինոթթուները (886. ՇՇՐՇԱՏ) ւյուսները՝քայքայում չեն կարողանումազդել սպիտակուցի իրենց վրա: Ուստի,նեխման որոշ բակտերիաներ մոլեկուլի ամբողջական են պատրաստումնեխման կարժեք թե նյութ

պեպտոնները(Թ8օէ. օօ1),

բայց

կենսադործունեությամբ այլ

զարդացմանճամար: միկրոօրգանիզմների

ինչպիյուսվածքները, նեխվում շատ ջուր ւպարունակող օրգանները, մատղաշչների ռին են արյունը, շատ արյուն պարունակող մսեղիքը: կենդանիների նան քաղցած Հոդնաժ, Հիվանդ, մսեղիքը: ինչպես ն մակերեսից: Հիվանդ, գերճողնած Մբարկարող է նեխվել խորքից խախտված,փորոտիքը վիճակն այլ պատճառներով կամ ֆիզիոլոդիական մսեղիքը նեխում է ամբողջ չՀեռացվածկամ ուշ Հեռացված կենդանիների ն աստիճանաբարխորախորությամբ: նեխումը մակերեսից է սկավում հն արտաբին միջավայրից: նում, հրբ մսհղիբի վրա միկրոբներնընկնում Շուտ

են

ննությունից:

նեխման պրոցեաը սովորաբար սկսում են գեդամն բակտերիաները» որոնք լորձ են առաջացնում,այնուճեւտն պրոցեսը շարունակում ն ասոինեխումը վերջնական փուլին են Հասցնում ճանաբար գերակչշոում են ու

ցուիգա որը" թարմությունը Մսեղիքի

են

սնն սննդամթերք պիտանիությունը նրա գույնով, ճոտով, մսաջրի պարզությամբ: ռեակցիայով, որոշու են ռեղուկտաղի, ամիակի, ծծմբաջրածնի փորձերը» նրանից պատդնուսի ն կատարում են ցանբ սննդամիջավայրումմ: րաստումեն տսղզվածք-քսուկներ նը որոշելու ճամ 2--10 Մ պարզությու ւս մանրաց նում գ գմ: միսըման են, տասնապատիկ ջուր ավելացնում, թավաճարում, րուլե Ճանքամում: ԹարմՄսից ստացված մսաջրի բամփվածքը դիստ թողնում լինում է վճիտ, իսկ փչացած մսինը՝ պղտոր: Թարտմսից պատրաստված տպվածք-քսուկներըվատ են ներկվում: մ շերտից, ց երն տպվածք-քսուկ պատրաստու են մակերեսային ոլ ման2՛Ր տեսադաշտուսիերնոււի են «ատ կենտ գնդաձն կամ ցուղպիրադիտակի խԽորանիստ շերտե տպվածբբակտերիաներ: ատրաստված աձն բանի շեր պատրաստվ ալվածք կ ր ջ մանրադիտակիտեսաղաշտերուսւի բակտերիաներսովորաքսուկների չեն լինոււի կատ սպատաճումեն առանձին տեսաղդաշտերում: բար Թարությանը կասկածելի մսից պատրուստված տպվածք-քսուկները ներկվում են բավարար, իսկ մանրադիտակիյուրաքանչյուր աեսադաշտում կարող են տասնյակ բակտերիաներ իմնականում գնդաձներ նը

են

բու

հարի

ես որպես

հաւր

ու

»«

10.

ապա

ու

Լ

ՐԻոր

լինել:

Բի

.

նեխված մաից պատրաստվածտպվածք-քսուկները ներկԱկնչճայտ

լավ: Մանրադիտակիյուրաքանչյուր տեսադաշտում կարող են տասնյակ ցուվիկաձն բակտերիաներլինել: մեջ մանրաԽիստնհխված մասիցպատրաստվածտպվածժք-քսուկների մեժ քանակությամբ ցուպիկաձն բակտերիաներ դիտակի տեսաղաշտում են լինում, իսկ դնդաձներ ճամարյա չեն լինում: ներկԲոլոր դեպքերում տպվածք-բսուկների մեջ դրամբացասական է կասկավրա մսային թունավորիչների ված ցուպիկներ լինելիս պետք ծել ե Համապատասխանուտուդում կատարել: Մսեղիքի բոռբոսնելը: Բորբոսասնկերըմսի ն մսամթերքների վրա ընկնում են փոշու Հետ միասինօդից: Մսեղիքիվրա ավելի Հաճախ պատաեն Պում մուկոր, պենիցիլիում, ասպերդիլուս, կլադոսպորիում հ այլ ցեղերի բորբոսասնկեր, որոնք տարբեր գույնի մազմզոտ գաղութներ:

վում

են

հն

առաջացնում:

են մաեղիքի մակերեսի վրան Բորբոսասնկերըաովորաբարաճում Հեշտությամբ սրբվում են: երկարատնաճելիս երանց գաղութները մսե-

մեջ կարողանում են թափանցել մի քանիմիլիմետր խորությամբ (2-3 մմ), իսկ արտադրվող ֆերմենտների ազդեցությամբ քայքայվում են սպիտակուցներըն ճարպերը: լավ աճում են օդի ազատ մուոքիչ խոնավության Բորբուասնկերը տաք պայմաններում: նրանց աճր լանդարում են օդի շարժումը ն են մսեղիքի վատ չոր միջավայրը: Հետնաբարչ բորբոսասնկերըաճում իքի

ու

քամճարվող մասնրում՝ կրծթավանդակին որովայնի խոռոչներում, մլարահոցիչ վերջավորությունների նե մարմնի այլ մասերի կորվածբների ներսի մակերեսներում, ծալքերում խորդուբորդություններումի: նրանք լավ աճում են նույնիսկ թթու միջավայրում ն ճամեմայտաբար ցածր չհրխիստ տատանումները մսեղիքի մակեմաստիճանում: Փերմաստիճանի բնսի վրա խոնավություն են առաջացնում ն նպաստավորսղլայժաններ առեղծում բորբոսասնկերիաճի ճամար: բորբոսնելուց խուսափելու ճամար մսեղիքը պետք է Այսպիսով, ելաճել բացասականջերմաստիճանում (--10՝-ում) ճարաբերական ցածր խոնավություն ունեցող (85:) ն լավ օդափոխվողշենքերում: ու

Մսեզեճի

վբա գունավոր

պօեի

առաջանալը

(զիգմենտացիա)։

մակերեսի վրա որոշ բակտերիաներղարդգանալիս առաջացնում Մաեղիթի են տարբեր գույնի պտեր՝ գաղութներ: Այսպես, ճրաշքի ցուպիկներն առաջացնումեն վառ կարմիր, կապոցակոկերը՝ դեղին գույնի, կապտաթարախածին բակտերիաները՝կասղույտ ն այլ գույնի պտեր: Գունատու բակտերիաների գաղութները սովորաբար մսեղիքի մաեն կերեսի վրա լինում ն առանց միսը վնասելու նրանց ճնշտությամբ կարելի է Հեռացնել: Առանձինդեպքերում ճարկ է լինում գաղութները բարակ շերտի Ճեւոսիիասին: Դեռացնել միսի Մսեղիճի վա փառի առաջունալը: Չոր մակերեսով մսեղիքը: երշիկեղեն ե ապխտած մսամթերքները սենյակի ջերմաստինանում կամ առանձին դեպքիրում սառնարանում պաճելիս, նրանց մակերեսի վրա երբեմն սպիտակ,չոր, ալյուրանման փառ է առաջանում: Թարմմսեղիքի վրա այդպիսի փառ ճաղվաղեւղ է սվայոաճում: Փառը առաջացնում են մի քանի շաքարասնկերն կոկեր։ Փառըմսեղիքին չի վնասում ն կարելի է .

Մսեղիքի

լուսարձակումբ:

/րոշ գնդաձն, ցուպիկաձն

ն

ստորակե-

միկրոօրգանիզմներօժտված են հրկնա-կապտոավուն (ֆոսֆորային) լույս արձակելու ընդունակությամբ:Այդ երնույթը. դիտվում է որպես բակտերիայի բյջում տեղի ունեցող օթսիգացման վրոցեսների շնորչիվ ձներգիայիանջատմանլյուրաճատուկ ձե, որը անչրաժեշտ է նրա կենսական ֆունկցիաներիիրականացմանճամար: ույս արձակող բակտերիաները (ֆոտոբակտերիաներ)տարածված Հն ցրտասեր է ն ծովերում բնության մեջ, Նրանը մեժամառսնությունը տաձն

|

է լինում:

նրանք սիմբիոտիկկյանքովբնակվում էն ժովային անողնաշար կենդանիներին որոշ խորագնաց ձկների Հատուկ օրգաններում, 1,

պայծն մանավորումի գիշերները ժովերի լուսարձակումը, Բացիդրանից, կան նան չափավոր ջերմություն սիրող ֆՓուռոբակտերիաներ, որոնք բնակվելով մոծակների, սարդերի, մժեղզներիԼ. այլ միջատներիճատուկ օրգաններում այլ

նրանց լուսարձակու

օբյեկտներում, պայմանավորում են Ֆոռտոբակտերիաներն անրոբ են Լ օդի մուտքից լուսարձակումն ուժեղաու

նուժ

է:

Մսեղիքն ավելիՀաճախ լույս է արձակում, երբ պածում զենի Հեռ: վրա սկզբում լուսավորող կետեր են Մածզիթի իսկ այնուճետն ընդգրկվում չ

ձկնեՀայանվում են

ամբողջ մակերեսը: Լուսարձակող բակտհրիաներըմսի մեջ անցանկալիփովոխություններ չեն առւսչացնում |լ միսր այդպիսի

արատավոր չի

.

Դեւ Համարվում:

զարգանում են միայն ֆոտոբակտծրիաները թարմ մաի մնջ, ուստի նրանց ներկայությունը մակ թարմության ճամար նույնիսկցուցանի շ կարող է ժառայել: Մսեղիքի թթվային խմոշումբ: Թթվային խմորում առաջացնումեն որոչ

ավելին, Քանի

որ

ցուպիկաձն բակտերիաները,ատրեպլտոկոկերի ն ջաբարասնկերը ածխաջրատպարունակող Ժիջավայրերումի

դարդանալիս: Հետնաբար միսը, շատ գլիկոգեն Ճճատկապլես ւլարունակող լլարդը ն. այյուրախառն մսամթերքները (պերաշկի,որոշ երշիկներ)թթվային խմորում առաջացնողբակտերիաների զարգացման ճամար նպաստավորմիջավայր են ծառայում: Թթվային խմորումտեղի է ունենում մեժ քանակությամբ մսեղիքը չսան ուածվիճակումդարսելիս յոսք մսամթերբները տեղուփ սլաճելիս: խմորման ենթարկվածմիսը կորցնում է Թթվային բնորոշկարմիր դույնի, դառնում է մոխրադույն, փափկում է | Թթուների կուտակման արձակում է անդուր ճետնանքով Թթվային Ճուո:Թթվային խմորումը նեխման Հեւո ուղեկցվելիսմաեղիքից զգացվում է Հու

նեխա-թթվալին

ՄՍԻՑ

Ղ

ՀԱՐ ՈՒՑՎՈՂ

ՀԻՎԱՆ

ՀԻՎԱՆԴՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

|

Արտաբին տեսքով ժիանգամայն առողջ, անփխուիոխ միսը կարող է ոլարունակել բաղմատեսուկն բազմաքանակմիկրոօրգանիզմներ: Միսը

կարող է պարունակել նան տարբեր վարակիչ ճիվանդությունների Ճարուցիչներ ե տարբեր բնույթի Թունավորում առաջացնող

բակտերիաներ:

Մսի միջոցուվառաջացող բաժանումի ե Հիվանդությունները երկու խմբի՝մսային թունավորումներն մսային ինֆեկցիաներ: Մսային թունավուումներ: Մսային Թունավորումառաջացնող միկրոօրգանիզմների տեսակներըղգալի թիվ են կազմում. Թունավորում առաջացնողճիմնականճարուցիչներիցբացի, ինչպիսիքեն պարատիֆի խմբի բակտերիաներըն երշիկաթունավորման բացիլը,

թունավորում

տոաջացնում:

չաց

են

սայմանական

նան

ճայ

ախտածին

մ.

ոբները՝ բոբսռրը

պարակոպար

ն

դող, նրակաղարկի մակարզգության խանգարումներ՝ վերջաթուլացում, ն այլ Շտաղ օգնությու Վորությունների անդամալուծություն նշաններ:

լինչ կոլին, պրուտեուսը , մորդգանիցուպիկը, ստաֆիլոկոկերըն այլ բակեն կոչվում, որովճնտի նրանց միայն Պայմանական-ախտածին տերիաներ: են կլինիկական ւաուսշւռամներն նշաններովթունավորում առանձին

ջացնում:

մարդր ցուցաբերելիս Թունավորված վում է/ Հապաղելիս բուժումն առավել նա

|

Մսային թունավորումները ընդունվաժ է բաժանել երկու

տոքսիկողների: տռբսիկո-ինֆեկցիաների ե

Տոքսիկո-ինֆեկցիաներ

հրշիկա-թունավորման դեպքում:

լմբի՝

կոչվուի այն թունավորումները, երբ օրգանիզմի մեջ մթերբի Հետ միասին անցնում են թուլները ն նրանց արտադրող միկրոօրդանիզմները: Ուստի տոքսիկո-ինֆեկցիաների դեպքում կարող է առաջանալ ե՛ Թունավորում, ն՛ ինֆեկցիա: կամ ինֆեկցիա առաջացնելու ճամար էական նշանաչ Թունավորում կություն ունի միկրոբի ապրաժ սննդափիջավայրի կաւ թունավորում առաչ ւ թերթի բնույթը:Այսպես, չացնող Ճետաղզուռությունները յույը են վել, որ Գերտներիցուղիկու| վարակված ն վատ հված միս կամ մսամթերքներ օղյտոադորժելիս ավելի «աճախ տոտջանում է թունավորում (թռափոքսաաղիթային ուղու բորբոքում), իսկ կաթ ն ջուր օգտագործելիս՝ինկուբացիոն շրջանով ինֆեկցիոն պրոցլես (պարատի ֆ): Են սլարատիֆի Հիմնականում առաջացնոււի Տոքսիկո-ինֆեկքիաներ 8, ամբի պարատիֆ Ճճ, պարատիֆ Գերտներ, բրեսլաու, սուիոլնատիֆեր հ այլ բակտերիաները: ժամանակ առաջանուէէ միայն թունավարում օրՏոքսիկոզների գանիզմրըթունավորվում է մթերբի մեջ կուտակվածթույնից, իսկ մթերքի մեջ թույն առաջացնողկենդանիմիկրոբների առկայությունը պարտադիր չէ: Տոքսիկողներիճիմնական ճարուցիչներն են երշիկաթունավորման ցուպիկը ն ոսկեգույն, դեղին, սպիտակ սատ ֆիլոկոկերը: Թունավորման պատճառը քակտերիաների Օրգանիզմի գարդացման Հետնանթովմթերբի ձնավոխությունից առաջացող, բակտերիաներինյուհ բակտերիաթավփոխանակությունիցարտադատվողլ (էկտոտոքսիններ) թույներն են: ների բջիջների քայքայումից անջատվող (էնդոտոքսիններ) են բնորոշ Մսային թունավորուիներին նույն ճանկարժակիությունը, մթերքից թունավորվելը նե նրա մասսայականությունը (միանգամից տասնյակ ), փոխանցման բացակայությունը ն յակ ն Ճճարյուրավոր ը վոր մարդ բացակայությ մարդիկ), սիոխանք վերջապես,թունավորող մթերքը չտալիս նույն արագությամբ դադարելը: նշանները երեան են գալիս հթերքն ընդունելուց Թունավորման 2- 36 ժամվա ընթացքուի, իսկ մի քանիօր Ճետո: ռանձինդեպլքերում՝ են մարմնի նկաւովոււմի ընդճանուր ջարդվածությունչ թուլություն,գլիաորովայնի ցավերչ ստամոքսի ն աղիբների գործունեուցավ,ռրտխառնոց, թյան խանգարումներ, լուծ, իսկ ավելի ծանը դեպքերում ներվային ճա-

է.

`

սրանց

թունավորիչներ անցնելուուղիները բազմապիս

ասը

ու

Կասոճառը,

որ մռային ծուի Թունավորումներ ավելիՃաճախոլաաւուս (9076) ճարկադիր մորթվաժ կենդանիներիմիս օգտագործելիս:

ի

դ

են

վտանգավոր ստավոքատչ-աղիքային ուղու չիվանդությու հովել միս օդտադորժելըո սեսլտիկո-աինմիայով ճիվանդ կենդանիների է

րոմ

տվել, չքումնասիրությունները ցույց

են

ճարկադիրմորթված կեն-

որ

բոլոր դեռղքերի 47 00-ն առաջացել են թունավորվելու քտամոքսա-ազիխքային 3200-ը՝սեպաիվոուշու ճիվանդություններից, ն միայն 4-ը՝ տենդային ամ ճիվանդություններ «իխղայից

դանիների մսից

,

տ

Ման արի

մարդկանց կենդանիների ազիքների մշտակա բնակիչներնճն: Առողջկենդանու կյանջի ընթացքում նրանք չեն կարոզանում ներքին օրգաններին Հյուսվածքներիմեջ Թափանցել։ երբ կենդանին ճիվանդանում է, վիճակը խախտվուփ օրգանիզմի ֆիզիոլոգիական է ն աղիքների սատերը նրանց Համար դառնում են թափանցելի: Դա է

են

,

սովորաբար 2--Տ օրից ասլաքին ավելի երկարատն նե դժվար է դառնում,

կարող անցնել մարդկանց Թունավորիչներ "2 մատային ջրից տարբեր իրերից: Բացիդրանից, վարակի

աեղիքի լվանալու

են

ՔԵՐԻՑ:

ձորի

ն

փտանցավորաղբյուր շատ

են

ճանճերը

մկները, Դանճերիօրգոնիղմուի

ն

Դիմրոօրգանիզմներ

նույնիսկ բազմանում

են ն կենսունակմնում Թրթուրները ճանճերի վերածվելիս: աալմոնելաներիտարբեր տեսակներովվարակվածեն լինում 5--5070-ով: Մսային թունավորումներ ամենից Ճաճախ առաջացնում են ռլարա-

Մկները

տիֆի խմբի

(սալժոնելա) բաակահրիաները: նրանքառաջացնում են դյու-

նորաժինների մատղաշների փորլուժ: ական Բւգանինորի կենդանիները պարատիֆովչեն ն

"ոն որ» Դար քավոր Հեվան միշտ լինում հրումսալմոնելաներ րի ւու

նրան ա

ր

թր ար րի ամք մեջ թավփանցուի են, երբ յուսվաժքների

ջր պեղ

(ենդանին Ճիվանդանում է

այլ

են:

ճիվանդություններով կամ տարբեր պատ-

ճառներով օրգանիզմի ֆիզիոլոգիական վիճակը խախավում է: Սալմոնելաներշատ են կուտակվում ներքին Ճատօրգաններում,

կասքես

Ուստի ներքին

ւք ԽՆ «րժեյի Թու ոճե մթեր ավորմա մեե, մ, փ ինում, ալձոնոլաները լավ զարգանում լյարդում:

Յո

ր

,

լիս

չ

եջ: Նրանք արտադրուտ մթերքների

բ

կամ

նրանցից ոլատրաստվա

դեպքերն ավելիՃաճախակի են են

նույնիսկ ւսղածմախն

մոա-

իսկ բջչի բայէկտոտորսիննեեր, քայումից անջատվում է ջերմակայուն որը էնդոտոքսին), եռազնելուն դիմանում է 1 ժաի: Առավել չերվադիմացկունեն պարատիֆ 8-ի, Բրեսլաուի ն բոլորից բիչ Գերտների հն

էնդուտոքսինները:

:

Պարատիֆի թունավորումից մաճացությունը Հասնում է 1060-ի: նշումներ կան, որ կրեմից թունավորված մարդկանց 2600-ըՄաճացել են։ ճայտնաբերելիս ժիսը կոմբինատից Մալվփոնելաներ թույլատրվում է

թողնել ստերիլացվաժ միայն վիճակում:

բաց

ժանր ընթացքով մատայինթունավորում առաջացնում Բավականին Հատկապես նրանց Հեժոլիտիկ աղիքային ցուպիկնեոը, շտամները:

են

ճանապարճովճեմոլիտիկ Աղիքային

շտամի կուլտուրա տալիս ժկները սատկում իսկ նրանց աղիքներում արյունային ("եմոռագիկ)բորբոքում է առաջանում: ներմաշկային սրսկումից մաշկի նեկրող է առաջանում: նղաժ տվյալներով «ճեմոլիտիկ աղիքային ցուպիկ սլարունակող շոգեխաշաժ միս կերաժ 100 մարդուց 99-ը թունավորվել են, որից 15-ին ստիպված ճիվանդանոցեն տեղավոխել։ Նույն մսից կերոսծշունը նույնեռ թունավորվել է, ցուպիկին ճամաճավասարմսային թունավորոււիչուաջացԱղիբային նում նա է պարակ է սատա՞ում Հատկապեսստամոքոլին: շատ ռա-աղիքային ուղու ճիվանդություններով տառառողների օրգանիզփում են,

(մինչե 2006), ՊՐոտեուս

բակտերիաները լինում են ախտածին ն ոչ ախտածին: տեսակներն ունեն բիոքիմիական թույլ ակտիվություն, այԱխտածին սինքն՝ խմորում են միայն գլլուկողան, առանձինշտամները՝ 2--10 օրում նան սախարողան,չեն առաջացնում ինդոլ, ժժմբաջրածին, ժելատինի ժիջավայրը դանդաղ են չրիկացնումի, Պետրիի Թասիկում առաջացնում են

խիստ

ոչ

տարածվող դաղութներ։

Ախտածինտեսակները արտաաղիքային ն աղիքային ճանապարճով

ննրարկելիս մկները սատկում առաջացնուի 4իմԹունավորում նականում ախտածին տեսակները: Պրոտեուսի բակտերիան ն աղիքային ցոււպիկները ճամատեղ զորժելիս ավելի ուժեղ թունավորում են առաեն:

են

ջացնուի:

մեջ Մսային թունավորիչների

զգալի տեղեն գրավումստաֆիլոկոկեշը: նրանք մթերքների եջ ընկնում են մարդկանցձեռքերի թարախակուրտերից ն կաթնագեղձիբորբոքումով Ճիվանդկովերի կաթից: Մարդիկ թունավորվում են կաթնամթերքներ, Հրուշակների ն կարկանդակների կրեմներ, ինչպես նան, մսամթերքներ, ձլան պաճածոներ,միս ն ոսկրաժուժ օգտագործելիս: Ստա ֆիլոկոկերն ալրոտադրումեն մի քանի տեսակի թույն: Նրանցից առավել թունավորը Հեմոլիտիկ Հատկությամբ օժոված ջերմակայուն էկտոտոքսինն է, որը 1005-ում տաքացնելիս քայքայվում է

ժամում:

Մքերթի մեջ էկզոտոքսիններ առաջանում

18-ուի

օրում,

9՝-ում

օրում

ի 4--2՞-ում

են

32 ում

ժամում,

շաբաթում: Արճեստա-

կան սննդամիջավայրոսիէկզոտոքսիններ ավելի ուչ են առաջանում: թունավորման նշաններըկարող Բույնսլարունակող մթերք ընդունելիս են ժամից Ճեւտո:նշումներ կանչոր մարդութունավորւիան ՀււՀայտնվել մար բավական է եղել 0,5 մլ վարակվածկութ Մաճվանդեսլքերը Քիչ են: դեսլբերուի մսային Թունավորում կարողեն առաջացնել Առանձին ոողերֆրինգենաը, դիզենտածրիայի բակտերիաներիղոնն տեսակը ն սատրեպտոկոկերը» կարող են Սարեսղտոկոկերը առաջացնել ոչ միայն թունավորում (լուծի նշաններով),այլն ին ֆեկցիաքութեշ, անգինա այլն: ներ՝ ն Մսայինթունավորումներից ամենավտանգավորը բոտուլիզմեէ(էրշիկաթունավորում):Ճիշտ է, Քիչ է պատաճում, բայց մաճացության 20-ը բարձր |: Բուժօգնությունըուշացնելիս մաշացությունը կարող է Ճասնել մինչէ 9046-ի: լատիներեն բոտուլուս բառից է, որը է երշիկ: նշանակուի Առաջինանդամ այս թունավորումն արձանագրվելէ երշիկ օգտագործելիս: Բոտուլիզմ կարող է առաջանալ նան այլ մթերքներ՝ ապլտած խոզի միս, ձուկ, առլխտած ձուկ, բանջարեղենի սպլաճածոներ Փելիս, իսկ կենդանիներին՝ աիլոս տալիս: Բոտուլիզմ չի արձանագրվել մսի սպաճաժոներ օգտագործելիս: Մակայն նշումներ կան, որ կենդանիներինբերանի խոռոչից բոտուլիզմի նրանք թափանցել են ներքին Ուստիմսի տալիս, սպորներ օրգանները:

Քուտուլիզմ

օգտագ

չվաճածոներից բոտուլիզմ առաջանալու Ճնարավորությունը Հե ժիւտվլուի: Ռոտուլիղմի ժամանակ թունավորման նշանների Հայտնվում

են

իսկ առանձինդնեսլքերոս ընդունելուց ժամվա ընթացքում, մթերթն Հետո: մի քանի օրից ե դույնիսկ 10--13 օրից Թունավորման ժամանակախտաճարվում են մարսողականուղիները ե շարժողական ներվային Ճամակարգությունը: Թունավորման կլինիկական բնորոշ նշաններն են մկանային ընդճանուր հրակա2--24

թույությունը,

զարկի արագացումը (1 րոպեում 140--180 ղարկ), բերանի լաոռոռչում չորության ղդացումը, տեսողության ապարատի խախտուժը (տեսողության խավարում, բիբերի լայնացում, բիբերի ոհակցիայի(ակոմողացիաւ թուլացում ն անճչետացում,երկտակ տեսողություն, չլղիկություն ե կոպերի իջեցում), այնուճետն սկսվում է լեզվի լարեզ, ձայնի մկանների թուլացում |ւ կորուս, խոսլուռ ձայն,շնչառության ե կլանման դժվարա ցում, իսկ կյանքի վերջում ճայտնվում են շնչաճեղձությաննշաններ ն է շնչաճեղձությունից: Մարմնի մարդը մաճանում չի ջերմաստիճանը փոխվում կա իջնում է: Բնորոշ է գիտակցության մինչհ վերջ պաճպան վելը: Սկզբումնկատվում է լուծ, ապա փորկապություն: Ճարուցիչը խիստ անաերոբ սպորակիր ցոււղիկ է: Նրա սպորները լինուսի են Ճողոււի, դոմաղբում,ջրում, բանջարեղենի, մրգերի

Բոտուլիզմի

լ

կենդանիների բույսերի ցողունների ու տերեների վրայ, մարդկանց աղիքների պարունակության մեջ: Հայտնիեն բոտուլիզմի բացիլների 5 տարատեսակ(ճ, 8, Ը, Ծ, Է), ռրոնք միմլանցից տարբերվում են ճիմնականում տոքսինների Հակաժնային յուրաճատկությունով: Բոտուլինուս բացիլը օրգանիղմի ճամար անվտանգ է: Սրդանիզմը թունավորվում է նրա թույնից, որը միկրոբայինբոլոր թույներից ամենաԹույն առաուժեղն է։ 1 գ չոր թույնը կարող է 8 միլիոն մարդ սպանել: ջանում է անահրոբ նպաստավոր պայմաններում մթերքի մեջ բուտուլինուս բացիլի զարգանալիս: Ուստի բոտուլինուս բացիլներ պարունակող միսը ն մսամթերքները խոտանվուի են: ճամար նպաստավոր է 25--38՝-լ։ Թույնը սկսում Թունադոլացման է արտադրվել 24 ժամից Ճճետո, սակայն առավելագույն չափով կուտակվում է 5-9-րդ օրը: Թունադոյացումըդադարում է 8՝-ից ցաժը չերմության պայմաններում: Բոտուլինուսի թույնը ֆիզիկո-քիմիական ազդակներինկատմամբ րոռլե տաքացնելիս չափ կայուն է։ Մթերքը 100"-ոււմ 10--15 բավականա ույնը թայքայվում: Ստամոքսատլու միշտ է ությունը Ք մ չ ոչ քայքայ մը «իշ ն ՓֆերԴեռ ավելին, ստամոքսի թթու մենտներըթույնի ուժը չեն թուլացնում: միջավայրում թույնի դործունհությունը ուժեղանում է: Թույնի ուժը չի թուլանում նան միսը աղելիաչաղպխտելիս,օդում չորացնելիս ն սառեցնելիս: Այն թուլանում կ չեզոքանում է լուլսի ն օդի ազդեցությունից: Բուժման ճամար առաչարկված է ճակաբոտուլինուսայինյուրատեսակ իմուն շիճուկ, որը ներարկելիս ճիվանդության ընթացքը թուլանում է ն մաճացության տոկոսը ղզզալինվազում: Այսպիսով, մսային թունավորիչների տեսակները շատ են, մռի ու մսամթերքների մեչ անցնելու ուղիները բազմաթիվ ե 4ճնարավորությունը մեծչ Սովորաբարթունավորիչ միկրոբների առկայությունը մսեՀ ղիքի մեջ այնքան վտանգավորչէ, որքան այնտեղ նրանց բազմացումը: ստուգումները պույց են վել, որ շուկայոււիվաճառվող Մասսայոմվլան է եղել սալմոնելաներով, Կռսռողջ կենդանիների մսեղիքիՉ--Շ Ե-ի վարակված քունավորոււի նկառվել է միայն այնպիսի դեպքերում, երբ մահսակայն ղիքը պաճվել է նրանց աճին նպաստողջերմաստիճանում, իսկ բուուլիզմ՝ միայն բարձր չջերմաստիճանում ռպաճվածերշիկեղեն օգտագործելիս: թունավորումներից խուսափելու ճամար միսը Ուստի Հնարավոր բոլոր է մաամթերքներըպետք է պաճել միկրոօրգանիզմներիաճր կասեցնող

ն

ու

են

ինչպես ճիվանդկենդանիներմորթելիս, այնպես էլ մսեղիքը վարակակիր ,արդգկանց շրջապատի իրերի ճնտ շփվելիս: Ուստի կենդանիներին իսկ տորթելիս, այնուճետնե մսեղիքը տեղավոխելիս, պաճելիս կամ մսամթերքներ պատրաստելիս պետք է անասնաբուժատեսչական խիստ Ճակողություն սաՀմանել: Սիբիրախտով, տուլարեմիայով, կատաղությամբ, բուուլիզմով։ չարորակ այտուցով, ձիերի ինֆեկցիոն անեմիալով, խլախտով ն էպիզոոստիկլիմֆանգոիտով, խոշոր եղջերավոր անասունների ժանտախտովե խշխշան պալարով, մանր եղջերավոր անասունների բրադղոտով ե ինֆեկցիոն էնտերոտոքսեմիայով ճիվանդ կենդանիների մսեղիքը մաշկի Հետ միասին այրում են կամ Բեկարի ճորը գցում ե նրա ընկաժ տեղն ու նրա ճետ շփվաժ իրերը ախտաճանում, իսկ այլ ինֆեկցիաների ժամանակ (բրուցելոզ, տուբերկուլոզ ե այլն) մսեղիքը որպես սննդամթերք օգտագորժելու ճամար պետք է ղեկավարվել անասնաբուժականօշրենադրությամբ: երբեք չոլնտք է մոռանալ, որ բնակչությանը մսային թունավորուժներից ն ինֆեկցիաներից վերծ պաճելու միակ երաշխիքը անասնաբուժական օրենսդրության կանոնների խիստ իրագործումն է: ու

ոչ

ը

կածր ջերմաստիճանիպայմաններում: Մսաչին իճֆեկցիանեւ Մսի նմսամթերքների միջոցով կարող են Կոարածվել մարդկանց ն կենդանիների Ճամարյա բոլոր վարակիչ «իվանմանղիթիմեջ պատաճում Հեիվանդությունների Ճարուքիչները դությունները:

ՄՍԵՂԻՔԸ ՊԱՀԱԾՈՑԱՑՆԵԼՈՒ ԵՂԱՆԱԿՆԵՐԸ

Միսը պաճտածոլացնելու եղանակները շատ են: Դրանք բոլորն էլ են առաջարկված միար երկար ժամանակ պաճելու ճնարավորությունը մեժացնելուճամար: Պաճաժոյլացնող որոշ եղանակներմթերքի մեջ միկրոբները ոչնչացնում են, իսկ մյուսները միայն կասեցնում են նրանց աճը: Ֆածբ ջեւ մ աստիճանի կիրառումը: Ցածր Ջչերմաստիճանը միկխոբներին չի սպանում, այլ կասեցնում է նրանց աճր ե զարգացումը, դաղարեցնում է միկրոբիոլոդիականնցանկալի ճնարավորպրոզեսները: Հեւտնաբար այն կիրառվում է սննդարդյունաբերությանտարբեր ճյուղերում կենսամթերքներըերկար ժամանակ պաճելու ճամար: Ցածր ջերմաստիճանըկիրառվում է Չ ձեով՝ պաղեցում ն սառեցում: է մին Առաջինի դեռլքում ւիոի ջերմաստիճանըհջչեցվոււի չե 05, իսկ երկրորդի

դեպքում՝-8Հ

է

ավելիցածր:

Սրոռածին միկրոօրգանիվմները ն

սապրոֆիտների մեժամասնուԹյունը 10"-ից ցածր չերմության պայմաններում մսի մեջ սովորաբար են տվել, որ երչեն զարգանում: Սակայն ճնտաղոտությունները ցույց --1"-ում ն բեմն պաճվաժ մսի մակերեսի վրա լորձ բակտերիալ բնույթի այլ փոփոխություններ են առաջանում: Պարզվելէ, որ կոկերի ն նեխման տիպիկ ներկայացուցիչներ՝պրուտնուս ֆլուռրեսցենցող բականրիաների են առանձին շտաւիներկարողանում ԴՏ ն ավելի ցածը չերղարդանալ Դեռ մառտիճանի պայմաններում ավելին, բակտերիաների ավելի քիչ ու

ԶԱ

Միկոռրիոլոգիայի ղասբնթաց

տեսակներ՝ ՔՏօսմօտօոշտ,

ԷԼ2ՕԵՅՇԷ6Բ

Տայխոշտո

Ծէ.

)122էյտ ՄՏԸՕտսող,

ՃՇհ-ռողօԵ2եԼծո,

ն այլն, կարողանում են զարգանալ Յ-5՝ 0-ից ցածր չերմության պայմաններում: Հետնաբար, միսը պաղեցնելիս միկրոբիոլոգիականպրոցեսները լրիվ չեն դադարումն պաղեցված միսը պաճել: Հնարավոր չէ հրկարատն աճը լիիվ դաղարում է միսը սառեցնելիս, Միկրոօրգանիզմների որովճեւտնմսի ջուրը վերածվում է սառցի բյուրեղների ն միկրոօրգանիղմԱյսպես, --Ց՞-ում սառցի բյուրեղները չեն կարողանում այն 94 Չ-ըժ իսկ --9՞-ում՝ ների վերածվում է մսի ջրի 7000-բ,--ՏՇոււմ՝ 82 Օ0-ը, են ներծծման մառեցրածմսի վրա ճամեմատաբար լավ զարղանում մեծ ունակություն ունեցող բորբոսասնկեր ե շաքարասնկերը: Մսի մեջ միկրոօրգանիզմների ճամարյա բոլոր խմբերի աճր լրիվ է մինուս 8-ից ցածր ջերմության պայմաններում: Նավոթան ճնշվում ատռեցնելըմիսր սլետք է սպաղեցնել0-ոււի: Սկզբում սառեցնում են մինչե մինուս 25, իսկ ճետո սաճում մինուս 8՝-ում: Միսը ճանձնարարվում է արագ սառեցնել, ռրովչետե նման դեսլքուսբ դալու կոլոիդներից քիչ յուր դուրս շնորճիվ մկանային չյուսվածթի փֆիբրիլներին չվնասող սառցի մանր բյուրեղներ են առաջանոսի, ն ՃեւտագաՀ վում միսը ճալելիս փաաճյութի կորուստ քիչ է լինում։ Անչատվաժջուրը կոլոիդները նորից դանդաղ են կապում, ուստի մստճյութի կորստից նույնպես խուսափելու ճամար սառեցրած միսը պետք է դանդաղ «ալեցնել: կոլոիդներըխիստ փոփոխվում են միսը սառեցրածվիճակում չափազանց երկարատնսլաճելիս ն այդպիսի միսը ճալելիս մսայութի կորուստ է լինում: շատ Մաաճյութը միկրոօրդանիզմներիաճի Համար շատ նպաստավոր ն ճալեցէ։ Ուստի թարմ մսի ճամեմատությամբ սառեցրած միջավայր են արագ չափազանցբուռն րած մսի մեջ միկրոբները բազմանում ն այն շուտ է է փչանում:եթե չսառեցրած ւիսը 12 15-Ըուտ Հնարավոր ռլաճել մին չն 8 օր, ապա սառեցրածհ ճալեցրած միսը «նարավոր է սլաճել Յ օր։ Հալեցնծլուց Հետո միսը պետք է անմիջապես հացնել: Բարձր ջեւմասոինանի կիրառումը: Բարձր ջերմաստիճանը միկրոօրգանիզմներիվրա խիստ սպանիչ ազդող գործոն է: Հետնաբար,միսը պաճածոյացնելու ճամար բարձր ջերմառտիճանի կիրառումն ավելի «ուսալի եղանակ է: Ավելի վաղ ժամանակներում միսը սպաճածոյացնելու ճամար լըրել են ասվակյաամանների մեջ, ն ստերիլացնելու նպատակով եռացչ փակել րաժ ջրի մեջ դրել: միսը պաճաժոյացվում է Թիթեղյա ամանների մեջ» Ներկայումս որոնք անթափանց փակ վիճակում ստերիլացնում են ավտոկլավում՝ ն

՝

լուրացնել:

ու

-

115-120Հում,

րուլէից մինչն 1--ջ ժամ։ մտերիլացնելու ջերմաստիեն րստ մթերքի բնույրի ն ամաճանի ն ժամանակամիջոցըսաճմանվում ն ճարպ պարունակող մսամթերքնի տարողության: ՄէԺ ամաններով որովճնան ճարպը վատ չերմաստերիլացնելչ է երկարատն ները պետք մեժ ջերմաստրու:նըմինչն կննտրոնում ամանի մքերբի է, Հաղորդիչ իսկ դրանից»Թթու, կսլաճանջվի: ժամանակ Բացի Համարչուտ Հասցեելու 1720-ի սսլորներ որաունեցող կշիռ ն փոբր տնսակարար միկրոբների քիչ աղ ն լրի: նն ավելի արագ րունակող միջավայրերը ստծրիլացվում միկսովորաբար մլերքի մեջ բոլոր Ավոոկլավում ատերիլացնելիս են: Սահան ապորձերը։ լրիվ ոչնչանում ալդ թվում րոօրգանիզժները» ոի ոլաճածոյիմեջորոշսպորներ կայն առանձին դեսլբերում ւտերիլացվաժ ն Հետադայում մթերքը փչացնել կամ քունաեն մնալ կենսունակ կարոզ

ու

-

վորման սղատճառդառնալ:

Հետո ուոուդելու ատերիլությունը ստերիլացումից Ռւատի

ճամար

է 10:օր թունել ջերմությունունեցող, ոլաճածոյի ամանեերը ոլեւտթ Պաշածոյի ամանների մեջ կենսունակ միկրոբներ ն կատ սպորներ մնալու դէպքում զարզանում են, գազ առաչացնում Փքված կափարիչով բոլոր ոլաճածո(բոմբաժ): ամանը վքեցնում

թերմոստատում:

ենիր խոտանվում են: Ռրոշ դեպլբերումկափարիչի փքում առաջացնումէ քիմիականոհակցիաների Հետնանքուլանչատվող ջրածինը՝ամանի թիթեղը վատ անադգան թույլապատելու պատճառով: Տվյալ դեպքում մթերքը չի փոխվում

տբրվում է օգտագործել: Ստերիլացումը սխալ կատարածլինելու կասկածի դեպքում կատարում

են

ոտուղում: բակտերիոլոգիական

են մեկ Ստուղման Համար լուրաբանչյուր ավտոկլավից վերցնում ընթրում են մեկ տուփ: ԱնբավաՍովորաբար500 պաճածոյից ն ստերիլացնելիսպաճածոյի մեջ կարոդ են լինել անսպոր սպորային

ըլաճածո: րար

ե բորբոսասնկեր: շաքարասնկեր բակտերիաներ, տարբեր է միկրոֆլորա, բայց սպորային ։լարունակում պլաճածոն եթե

Թեր-

չի նկատվում, ապա այն բարորակ մոստատայինստուգման ժամանակ կամ թթվապաճածոյիմեջ չեն աճում ու զարգանում աղդեցությունը վնասակար ջերմաստիճանի ժին չլինելու, կամ բարձր աճ

է Համարվում: նրանք

կրելու Հետնանքով:

ն կրկնակիատուդումով պաճածոյի մեջ աղիքային ցուպիկներ պրոտեուս ւպլաճածոյիայդ խմբի օզտագորժբակատծհրիաներ Հայտնաբերելիս, տեսման ճարցը լուծում է ոռպութլիկայի սետական սանիտարական

չությունը: Բուուլիղմի ցուդիկներ սրարունակողպաճածոներըբոլոր մեժ է, խոտանվում են: եթե այդպիսի պաճածոներիխումբը

դեպքերում աղա

նրանց

օգտազործման գտագոր

ճա րցը

է Համաժիութենական

որոշում որոշ

տարականտեսչությունը:

ռլպետական

սանի-ե

Աղպխտում։ Ապխտումը գանգաղ այրվող փայտի ծխով մսի, երշիկի ն ձկան ժխաճարումն է Միսը ծխաճարելիս գոլորշիանում է ոքոց քանակությամբ ջուր, նրա մակերեսը չորանում է հ միկրոօրգանիզմների :

Համար անթափանց դառնում: Բացի դրանից, ծուխը պարունակում է ձճականեխիչնյութեր, որոնք բակտերիաներիաճը ոչ միայն կասեցնում են, այլն նրանց սպանու են:

Ծխի մեջ կարող են լինել ֆենոլներ, կրեղոլներ, ալդեչիդներ (այդ թվում ֆորմալզե՞իդ), բնեկնախեժ, պիրոդալոլ, ացետոն, կամֆորա, տանին, մրջնաթթու, կապրոնախքթունե այլն), սռպլիրտքթուներ(քացախաթթու, ներ (մեթիլ, ամիլ, իղոամիլ, իղոբուտիլ ե այլն) Լ այլ եյութեր: նշվաժ նյութերով ավելի ճարուստ է պինդ փայտերի ծուխը, Աղխտելու ճամար ծխի միջ առավել կարեոր նշանակություն ունեն բակտերիասպան մեծ ունակություն ունեցող ֆենոլներըչ կրեղոլները ն ալդեչիդները: 13---20`-ուի ապխտելիս 10 գ չոր երչիկի մեջ կոււտակվում հն մոսավորասպես 20--30 մգ ֆենոլներ: են Ծխի բակտերիասպան ճատկությունը որոշելու փորձերը ցույց տվել, որ ժուխը սիբիրախտի բացիլներին, դի ֆտերիայի բակտերիային ն օռտաֆիլոկոկերինոչնչացնում է 1--4,5, իսկ սիբիրախտի սպորներին՝

ժամում:

Միռր առպլխտելուճամար առաջարկված է 2 եղանակ՝ տաք (32-53՝ում) ն սսոք (13--20`-ում), Տար եղանակի դեպքում մսեղիքը կրակի վրա ավելի ցածր են պաճում ն աղխտումը արագ է կատարվում: Տաք հղանա12--48 ժամվա ընթացքում մսեղիքի մեջ կուտակվում են կով ապիխտելիս

այնքան ֆենոլներ, որքան սսոք եղանակի դեպքում կուռակվում են 4 օրվա ընթացքում: Սառը եղանակով ապխտելիս երչիկի մեջ միկրոբների թիվր պակառում է 24 ժամից Հետո 2 անգամ, իսկ 48 ժամից Ճետո՝ 6 անդամ: Տաք դեպքում նուլն ժամանակամիջոցումմիկրոբների թիվր ավելի եղանակի է խիստ նվազում: մսի մակերեսի վրա մակարդված սպիտակուցներից թաԱպիխոոելիս ծուվսր նրա |նոք շերտերի մեջ թույլ է թադանթ գոյանալու Ճճետնանբով փանցում: Ուստի ապխտած մսի խոր շերտերում ճաճախ կենսունակ ավելի Թույլ է ազդում մսի մեջ միկրոբներկարող են ժնալ: Աղխատումը ն թույլատրվում է միմիայն առողջ կենդաախտածին միկրոբների վրա

նիների միս ապխտել: Միկրոօրգանիզմներըավելի լավ են զարգանում Զ"րացում։ իրենց :չչի խոնավությունիցբարձր, ճավասար կամ նրան մու միջավալբերում. Հետկաբար, միսը չորացնելիս միկրոօրգանիզժների կենսագոր321

ժունեհության յ

ճամար ր

անբարենպաստ անրբարենպ

պաճնլիս չի փչանում:

Ըստ ստանդարտիչոր միսը

է սղարունակիչ

Փորձերըցույց

ջուր

են

տվել,

որ

լինելու դեպքում,ոքք

8--

պայմանների ի պայ

են

ստեղծվում զ

ե

այե

1050-իցավելի խոնավություն չսպլետբ

4060 ճարպ պարունակող չոր է 6050 ճամապատասխանուի

մսի մեջ

ճարայբւե-

բական խոնավության, ոչ մի տեսակի միկրոօրգանիղմ չի զարգանում, 1090-ի դեպքում, ոքք ճամապատասխանուվ է 24- 2500 Հարաբերական խոնավության, դիտվում է միայն բորբոսասնկերի աճ, իսկ 10 6-ից ավեի լինելիս սկաոււի են զարգանալ նան այլ միկրոօրգանիղմներ: Ուստի ըստ ստանդարտիչոր միսը Ց- 1056-ից ավելի խոնավություն չոլետք է

ռպլարունակի: Չոր մսի վրա միկրոբների աճի «ամար էական նշանակություն ունեն նան շենքի օղի ջերմաստիճանըն առավել նս խոնավությունը: Ռւաումնաեն տվել, ոք ինչպիսի բարձր ջերմաստիճանում սիրությունները ցույց էլ պաճվելիս ինիչ օդի 5040-ից բարձր խոնավության պայմաններում չոր միսը տասնյակ ն ավելի անգամ շատ միկրոօրգանիզմներ է սպարունակում: Նույնիսկ ներձժման մեծ ունակություն ունեցող բորբոսասնկերը են 10-32 ուի չոր փաեղիքիվրակարողանում միայն այն ղարդանալ դեպքու, երբ շենքի օղի Ճարաբերականխոնավությունը 7500-ից բարձր է: Ուստի միկրոբների աճից սուսափելու ճամար ճանձնարարվում է չոր միսարպաճել չոր ե ցածր ջերմաստիճանի պայմաններում: Չորացրածմիսը սլաճելիս սկղբում ոչնչանում է անսպոր բակտերիաների ոքոց մասր, իսկ կենսունակ մնացած բջիջները դառնում են անդորժունյա, այնուճետն ոչնչանում է նան կենսունակ մնացած անսպոր ձների են մնացած մասր ե մնում միայն սվորները, որոնք «ետադայում են կարողանում զարգանալ միայն նողլասվեզետատիվ ձնի վերածվել տավոր խոնավության պայմաններում: Միսը չորացնելու ճամար առաջարկված են մի քանի եղանակներ՝ արնի տակ բացօթյա ճասարակ չորացում, բաստուրմայի խն չուջուխի ու

ապլատրաստու::

կեր է ծառայում թոչունների ն կենդանիների Համար, նույնպես պատրաստվում է չորացնելով: Մսոսկրային ալյուր պատրաստումեն մարդկանց սննդի Համար ոչ պիտանի մսից: Միսբ են, յուղաղրկում, չորացնում ն այլուրի վերա135--ոււի ստերիլացնում

Մասոսկրային ալյուրը,

որը

նրա խոնավությունը շ.1009-ից ավելի չոլետք է լինի: Մաոսկրայինալյուրի միկրոֆլորայի քանակը ն տեսակային կաղմը կախված են սանիտարականպայմաններից: նրա միկրոֆլորայի քանակը կարող է տատանվել մի քանի Հազարից մինչն մի քանի ճարյուր Հազարի սաճմաններում: Մսոսկրային ալյուրի մեջ կարող են լինել սզրոտեուս, ծում:

են կենսունակ ոլարատի ֆի ն այլ վտանգավորբակտերիաներ,որոնքկարող շարաթներ ն ափիսներ: նրանք մթերքի մեջ զարգանում մնալ նույնիսկ են ու տեղում այն փչացնում պաճելիս: խոնավ Աղում։ Միկրոօրգանիզմները կարողանումեն նորմալ կենսադորժել միջավայրի որոշակի օսմոտիկ ճնշման պայմաններում: Մ մեծացնում է միջավայրի օսմուտիկ ճնշումը ն միկրոբային բջիջները չրազրկվում են: (պլազմոլիզլ)ու աստիճանաբարմաճանում ոչնչանում են աղի կոնցենտրիկլուծույթնեՄիկրոօրգանիղմները բում: Միկրոօրգանիզմների մեժամասնությունը 10--1200-անոց աղաջրում ոչն չանումէ 2--Ց ամմում, ընդ որում ավելի զգայունակ են ցուղի:

կաձն, այնուճետն գնդաձնբակտերիաները.բավականինկայուն հն շաքաբասնկերը ե բորբոսասնկերը. առավել դիմացկուն են սպորները ն օսմո ֆիլ բակտերիաները: ավելի շուտ են ոչնչանուսբմաքուր աղաջրում, Միկրոօիդանիզմները քան պղաժ մսի ժեջ։ Մսի մեջ աղի ժափանցումը կախլած է աղաջրի տնողությունից խտությունից, մսի կտորների մեծությունից, ղելու ջերմաստիճանից: հ

ռ

Ճիշտ է, 10 1200-անոցաղաջրոււի երկար Ժիկրոօրդանիլմները ժամանակ եխ կենսունակ մնում, բայց չեն կարողանում զարգանալ: Դիու ավելին, ազի Համեմատաբարթույլ լուծույթներում միկրոօրդանիզմների Ֆեզեոլոգիականսյս կամ այն ֆունկցիան մվոխվում է: ԺիՍուր են ւովել, որ 500 աղ պարունակող Հետաղզոտությունները մի բանի շաբաթ մնալիսկորցնում ջավայրում աղիքային ցուսլիկները են մաննիտր խմորելու, կաթր մակարդելու, փնդոլառաջագլակտոողան, նե ձեռք են բերում ժնլատիկնայինմիջավայրը նելու ընդունակությունը ջրիկացնելու ճատկություն: Զարատիփֆիբակտերիաներըէնդո սննղափոխարեն առաջացնում են միջավայրում բնորոշ անզույն դաղութները դունավոր գաղութներ, զրկվում են սոսնձվելու (ադլլուսոինացիայի) ընդունակությունից, բայց մկների նկատամբ ախտածին ճատկությունը լաճպանուսիեն: ելքն սլրոտեուս բակտերիանմինչն 1040 աղ սզարունակող մակարդվածշիճուկում կարողանում է կենսունակ մնալ կամ թույլ աճել, առա արդեն300աղի առկայությափբ ղիկվումէ մակարդվածշիճուկի չրիկացնելու ընդունակությունից: Աղաջրումբավականհրկար ժամանակ կենսունակ են մնում նան ախտածին Այսոլես,12--1930բակտերիաները: անոց աղաջրում մոխ մեջ դանվող պարատիփիբակտերիաները ոչնչացել են 75 օրիդ, իսկ 10 80 օրից «ետո. աղած մսի մեջ -1300-անոց աղաջրում՝ սիբիրախտի բացիլներ չեն ճայտնաբերվել միայն 6 ամսից ետո: միսը խիստ արդելՀետնաբարճարկադիրԺորքված կենդանիների վում է աղաջրուի պաճել: Աղաջրումկարելի է պաճել միայն առողջ ն ֆիղիոլոգիականվիճակը չխախտածկենդանիներիմիսըո

Միսը աղաջրում երկար պաճելիս գունատվում է։ Մսի բնորոշ կարՄիր գույնը պաճպանելու ճամար առաջարկվում է աղաջրին 0,1 0 նիտրիտ չափով օժտված է նան բակտերիաճնշիչ ավելացնել: Սելիտրան որոշ ճատկությամբ: Առանց սելիտրայի աղաջրում մքերքը փչանում է մեժ

տոկոսով:

'

կավ արդյունքներ են ստացվել նան միսը սպաճածոլայնելուժամանակ աղզաջրին կան տարբերկարծիքներ: ավելացնելիս: Այս մասին: շաքար Սակայն ավելի րնդունելիէ այն, որ շաքարները տրոճվում են թթուների, միջավայրի քէԷԼը ցածրանում է, ն միկրոբների աճի անբարենապլաստ է: չնարավորությունը մեծանում ռպլայմանների են ստացՄիսըսպաճածոյացնելուճամար որոշ դրական արդյունքներ վում նան թացախաթթու օգտադորժելիս: Հեղինակներիցոմանք առաջարկում են մսի կտորները մի քանի վայրկյան ընկղմել եռացրած ջրի, 15--25ն0-անոց քացախաթթվի մեջ, ն թույլ չորացնել: Նման ձնով աոսրա մշակելիս միսը դիմանում է բավականերկար ժամանակ: Մյուսներն ջարկում են մորթից ճետո միսը ընկղմել 10157Հ-անոց քացախախքթ մմ ներծծվում է թթվով, մնջ, որտեղ նրա մակերեսը5--20 Հաստությամբ ն միկրոբներ չեն կարողանում աճել: Նման ձնով մշակված միսը ճնարած-ում 2--3 շաբաթ: վոր է պաճել 25--30--ում մինչն 2 օր, իսկ 15--20 են Ռրոշ Ճճեղինակներէլ միսը տնական պաճելու ճամար տպոռաջարկում ընկղմել մածնի մեջ: '

առւա-

օզոն, աժՄիսը պաճաժոյացնելու ճամարփորձելեն օգսուսդործել սարզսակայն ճառագայթներ» փաթթուգազ ն ուլտբամանուշակագույն վել է, գցում

որ

նրանք մսի միկրոբներիվրա թույլ

են

ազդում

ն

մսի սննդարժեքը

են:

ԵՆԻ ՀՈՒՄՔԻ ՄԻԿՐՈԲԻՈԼՈԳԻԱՆ

ե. ԿԱՇՎԻե-ՄՈՐԹԵՂ

-

՛

կարնոր նշանակություն կենդանիներիմաշկը ժողովրդա-տնտեսական ունեցող Հուփբ է: նրանից պատրաստումեն կաշիներ, մուշտակներ ն մորթեղեն:

Թարմ,չվերամշակվածմաշկը պարունակում է միկրոօրգանիղիների ռնման Համար անճրաժեշտ բոլոր նյութերը՝ մուտ 2000 ջուր, դլոբուլին, նյութեր, Ճարպեր ու ճանքաալբումին, կերատինն այլ սպիտակուցային յին աղեր: ջերմաստիճանումե խոնավ Հետնաբարքարմ մաշկը նպաստավոր զարգացմանճամար նսլասսվայմաններումպաճելիս միկրոօրգանհիզմիների կենսագործունե տավոր միչավայր է դառնում: Միկրոօրգանիղմների թյան ճետնանքով մաշկը որակազրկվումկամ լրիվ փչանում է

Միկրոբիոլոգիական պրոցեսներնավելի

ընթանում մաշկը սպիտակուցխիտ մազերով մաշկի մեջ, որովճետն ներ շատ է սլարունակում, իսկ խիտ մազերի մեջ շատ միկրոբներ կան։ զարգանում են ինչոլես մաշկի ներսում, որտեղ նրանք Միկրոօրգանիղիները մազերից, մարդկանց ընկնումեն արտաքին միջավայրիցը՝ ձեւքնրից» այնալես էլ մաշկային ծածկույթի դանակից, օդից ն այլ աղբյուրներից, մեջ ե մազարմատներոււի: Մաշկըարատավորվում կամ փչանում է ճեւտնյալմիկրոբիոլոգիական Հետնանբով: ալրոցեաների Ա Մաշկի նեխում առաջացնում են բազմատեսակ անրոբ Նեխում: ն անահրոբ բակտերիաները:Մաշկը 10--12--ում պաճելիս նեխման պրոէ մի քանի շաբաթ: Մաշկը ցեսը սկսվում է մի թանի մսժ' անց ն տնում բարձր ջհրմաստիճանում սլաճելիս նեխումն ավելի արագ է բնքանումի: Ընդ որում սկղբումդորժոււմեն աերոբ, իսկ ճետո անանրոբ միկրոօրդան ճատ

արադ

ն

բուռն

հն

ճաստ

նիղժները:

նեխման պրոցեռի առաջին փուլում, չնայած միկրոօրգանիզմները են վերմաշկային բջջանքում ն զարդանում ենթամաշկային չի նկատվոււի: մաշկի փուխոխություն նեխսակայն մաղարմատներում,

բուռն

ու

վան երկրորդ փուլում մազերը մազարմատով Ճեշտությամբ պոկվում ենչ

մաշկի մակերեսը լորձանում, մթագնում ձեռք է բերում կանաչավուն Հուո։ է երանգ, զգացվում Նեխսմանպրոցեսի վերչին՝ երրորդ ամիակի փուլում, մաշկը դառնում է փխրուն, վերնաւմաշկըճեշտությամբ պոկվուի է, մազերը թավիվում են, զգացվում է ամիակի ն ժժմբաջրաժնի ուժեդ Ճուտ: Բորբոսնում: Բորբոսասնկերըմաշկի ներսի մակերեսի վրա սկզբում աճում են առանձին պտերի ձնով, իսկ ճետո ընդգրկում են ամբողջ մակերեսը։ նրանց կենսադորժունեության 4ետնանքով չոււմքն արատավորվում է, Աղային պոեւ: Մաշկիներաի մակերեսի վրա օամոֆիլ, այսինքն" աղի բարձր տոկոսի ներկայությամբ աճող բակտերիաներն առաջացնում են դեղին կամ նարնջադույն, ակղզբում կորեկի մեժության, իսկ «ետո մեժ միջթավանց ն ճետադայում կաշվի տնսակայպտեր, որոնք դառնում են նությունը դցում են: Աղային պտեր ճայտնվում են քաց աղաժ մաշկը ոլայմաններուի ոլաճելիո: բարձրչերմության (30---32 Ջ / խոնավության Դրա ճամար Հանձնարարվումէ մաշկը ցամաքեցնել (թույլ չորացնել) 808579կալցիումացվածսոդայով, աղել ե 105 ջերմությունից ցածբ ից ոչ բարձր խոնավության պայմաններում պատել: Մաշկի, բոդի ն մազեւի ինքնատաքացում: Բարձրջերմության պայկենսագործունեության 4եմաններում պաճելիս միկրոօրդգանիղմների ւտնանթովսխալ դարսած խոնավ մաշկի, ժեժ կույտերով բրդի ն մաղերի մեջ ջերմաստիճանըբարձրանում է հ Հումքը որակաղբկվում կամ վչաու

ու

է: նման

դեպքերում բրդի ն մազի գույնն ող փայլը կորչում հն, նենրբեմնջերմածինբակտերիաներիկենտադործունեության ճետնանքովչերմաստիճանըշատ է բարձրանումհ բուրդն ու մազերը: աժխանում են կաւ բոցավառվում: ճումբի ի չաց ուն չդառճառըմիկրոԱյսպիսով, կաշե-մորթեղենի են: պաշտպանելու Ճամաթ առաջարկվաժ՝ օրգանիղմներն Այն փչանալուց են սպաճաժծոյացնելու եղանակներ: նում

խած Հուռէ զգացվում:

ԿԱՇԵ-ՄՈՐԹԵՂԵՆԻ ՀՈՒՄՔԸ

ՊԱՀԱԾՈՅԱՑՆԵԼՈՒ ԵՂԱՆԱԿՆԵՐԸ

Ծառեցում: Սառեցվաժմաշկի մեջ միկրոբներ չեն աճում, սակայն չեն էլ ոչնչանում: Ուստի սառեցված մաշկը Հալելիս միկրոբների կենսադործունեության Հնետնանքովարադ փչանում է: Բացի դրանից, սառնեցումն աղդում է չումքի որակի վրա: են ատվերուտտեղում, Ջոբացում: Մաշկը քանիոք արնի չորացնում ակ կոլոիդները փուվխոխվումեն ն կաշի ։լատրաստելու ճամար այն դառնում է անպետք: Չորացրածմաշկի մեջ չնչին քանակությամբ ջուր ն միկրոօրգանիզմներըչեն կարողանում յուրացնել: է լինում (10-- 1296) չորացրաժ մաշկի խոնավանալուց կենսունակ մնացած միկրոբՍակայն ները սկսում են զարգանալ ն այն իչացնել: Ծղում: Մաշկը աղելու միջոցով սլաճաժոյացնելու «ամար առա3 ձն՝ թաց աղում, չոր աղում ե ճամակցված աղում: ջարկված է փռում են մազային մակերեսովներքն, թաց հղանակով Մաշկը աղելիս են ցանում շատ աղ տրորում, որից Հետո նույն ձնով աղաժ մաշկերը դարսում 66 մինչն 1,5 մ բարձրությամբ ն այդպնս թողնում Մէ4 չարբախթ, որից Ճետո աղը թասբում են, ոլորվաժ փաթեթում ու պաճում են 5--8--ում: Ջոջ եղանակով աղելիս աղը ցանում են մաշկի ներսի մակերեսի վրա, որոշ ժամանակիցճետո կախում են ձողերից բացօթյա ստվերոտ տեղուփ չորացնում: Արդյունավետեղանակ է, սակայն խոնավ տեղում չպետք է ոլաճիլ: եղանակի դեպքում սկզբում մաշկը դնում հն աղի 26ՅՆՀամակցված մսժ' անոց լուծույթով չանի մեջ, 12--24 անցնելուց ճետո չանից ճանում են, վրայի ճեղուկը ժորեցնում, փռում աղում, այնուդետն 3--4 օրից ճետո նորից աղ են ցանում, դարսուք են բուրդը դեպի վերն, կապոսի ե՛ ւլաճում: Արդյունավետեղանակ է, քանի ոք Ճճեռանում են ն' չուրը, լուժեյի սպիտակուցային նյութերը, ն աղը լավ է քավանցում մաշկի մեջ: Կաշե-մորթեղենի հումճը ոշպես ինֆեկցիայի աղբյուր: Մաշկի լ են միջոցով կենտարածվել մարդկանց մաշկաժածկույթների կարող որում դանիների ճամարյա բոլոր վարակիչ ճիվանդությունները։ էնդ մաշկի նե մաշկածաժկույթների միջոցով տարածվող առավել վտանգավոր ինֆեկցիաներից են սիբիրախտը, տուլյարեմիան, ձիերի խլախոը» ու

ու

ու

ու

ու

.

ցիումի կարբոնատը, իսկ չնչին մասը՝ կալցիումի ֆոսփատը, մագնեզիումի ֆուֆատն ու կարբոնատին. ույլն: կճեպը ունի թափանցիկ ծակոտիներ, որոնց տրամագիծը ճասնում 4 4--40 ձվերի կճնւվի ժակոտիների մխՏարբեր ն մեժությունը,Քանակը դասավորությունը տարբեր են: Ծակոտիներ են սովորաբար չատ լինում ձվի բութ ծալյրուի: Սճեպիանցքերը ձվի ճամար երկակիդեր ին խաղում՝ դրական, երը ձվի ինկուրացիայի ժամանակ նրանց միջով կատարվում է զարգացող ն սաղմի գազավփոխանակություն, բացասական, երբ նրանց միջով ձվի ջուրը գոլորշիանում է, ստեղծվում է բացասական ճնշում, որի ՀետեանՔով գրից օդի ճետ միասին ներա են թափանցում միկրոօրգանիզմներ

խոշոր եղջերավոր անասուններիժանտախտը, խշխշան պալարը, ոչխարբրուցելողզը, ծազիկը, դաբաղը, ների բրադզուտը, լեպտոսպիրողը, խոզերի վլարմիր քամին ն այլն։ մեկրոբներով կարող են Մաշկըն մաշկածածկույթները ախտածին վարակվել մարդկանցից,կենդանիներից,կրժողներից, ճանճերից, ճիվանդ Ճ անվածմաշկից ն մաշկածաժկույլթներից,վարակվաժ Վլենդանիներից Ճողից, ն արտաքին միջավայրի այլ աղբյուրներից: օդից Հատկապեսվտանգավորեն Հիվանդ կենդանիներիցստացված մաշն կը մաշկաժածկույթները, որովճետն նման դեպքերում մաշկը սերմանված է լինում ախտածին միկրոբներով: Մի շարք ինֆեկցիաների դեպքում, ինչպիսիք են խշխշան պալարը, ն այլն, դիակը ըիբիրավաոը,ժանտախտը,խլախտը, ծաղիկը, բրադզոտը Ճորը գցում կաւ էլ ուտիլգորժամաշկի 4ետ միասին այրու են, Բեկարի տան ձն ուղարկում: Մեժ ուշադրություն պետք է դարձնել սիբիրախտի նկատմամբ, քանի որ ոչ միայն աճախ է պատաճում, այլե զոսնող է, այսինքն ճիվանդանում են մարդիկ ն կենդանիները,բաքի դրանիցկաշիները ախտաճանելու նպատակովօգտագործվողախտաճանիչ լուծույթներում նրա սպորները չեն ոչնչանում, նույնիսկ չեն կորցնում վիրուլենտությունը: Բատ ՃրաՀանգի բոլոր կաշիները մինչե արտադրություն ուղարկելը պետք է պարյոադիր ստուդել սիբիրախտի նկատմամբ:

ն

զանգ-

Զվի սպիտակուցը կճեպից բաժանվում է փաննթակճեպային ռով, որը առաձգականէ, ամուր, խոնավաժուժ,գաղալավանցիկ, սակայն նրա միջով չեն կարողանուփ անցնելձվի կոլոիդները՝ սպիտակուցները Աժելուցծետո ձուն ընկնելովճամեմատարար սառը միջավայր, նրա պարունակությունը սեղմվում է, կճեպի անցթերի միջով չուրը գոԼորշիտանուփէ, որի ճետնանքով ձվի բութ ժայրում:ենթակճնպային ննրաիշերտը բաժանվում է արտաքին շերտից ն կճեպի անցքերի նչջով օդի ներժժվելուց առաչանում է օշդային խուց (կամերա): Թարմ ձուն սովորաբար օդային խուց չի ունենում: Այն Ճայտնրվում է աժելուց մի թանի ժամ անց ն աստիճանաբար մեծանում է ըստ նրա ճնացման: Գոլորշիացումը, ճետնաբարն օդային խցի առաջացումն մեժացումն ուժեղանում են ձուն բարձր չերմաստիճանում է. չոր միջավայրում պաճելիս: այն է, որ ձվի պարունակությունը Ամենակարնորն չորանալիս կճեպի ժակոտիներիցօղի ճետ միասին թափանցում են միկրոօրգանիղմներ, Ռատի ձուն որքան Հնանում է, այնքան մեծանում է իկրոօր-

փառի

Հետնա-

թռչունների սեռական օրգանների արգասիքն է: ածելը ն թուխս նստելը պատմական զարգացման պրոցեսում ձնակերպված թոչունների բազմացման կամ ասնրնդիստեզծման միջոց հն, Ջուն ճարուստ է բիոլոդիապեսարժեքավոր սննդանյութերով ն սնունդ է ծառայում նրա մեջ գտնվող սաղմի ձնավորման զարգացմանճամար: Բոլոր թռչուններից ամենուրեք ավելի շատ Ճավաբուծությունն է ստարածված.ուստի որոլես սննդամթերք առավել կարնոր նշանակություն տւնի Հաի ձուն՝ Հավկիթը: Ջուն բաղկացած է 3 ճիմնական մասերից՝ սպիտակուցից (60-6160): դեղնուցից (28--29:6) ն հնթակճեպային շերոր Հետ միասին կճեձուն «ից (11-1240):1գ օրգանիղմում առաջացնում է 1,589 կալորիա էներզիա, իսկ նրա պարունակաժսննդանյութերը մարսվում են 96- 9700 չով: Հավի թարմ ձվի տեսակարար կշիոը տատանվում է 1,028--1,096 դաճմաններումն 10Հ0-անոցաղաջրում այն սուզվում է: Ջվի կճեպըբաղկացած է ճանքայինաղերից (95--9800) ն օրգանական նյութերից (2--5:ս): Հանքային աղերի մեծ մասը (9000) կազմուի է կալբար

ձու

ու

ու

"330

են:

վածի: Սպիտակուցի մեջ ջուրը կազմում է 85,740, չոր նյութերի Հիմնական մասը` ամինոթթուները՝ 12,706, աժլխաջրատները՝ 0,200, ճանքային ն նյութերը՝ 0,677 ճարպը՝ 0,306:

9. 9Վի ՄԻԿՐՈԲԻՈԼՈԳԻԱՆ

Զուն

նպաստավորպայմաններում ձվի պարունակությունը փչացնում Զվի սպիտակուցը ճուտ վիճակուրնմանվումէ ապակենման

գանիղմներով վարակվելու Հնարավորությունըը

ձվի դեղնուցը շրջապատված է սպիտակուցային բնույթի (Վիաելին) բարակ փառով, որն իր ճերթին սպիտակուցայինբնույթի թելիկներով միացած է ենթակճեպայինթաղանթի Հետ: Դրա շնորՀիվ սպիտակուցի մեջ դեղնուցը միշտ կենտրոնականդիրք է ունենում:

Սպիտակուցի ճամեվատությամբ ձվի

։

դեղնուցը

սննդանլութն-

րով ավելի Հարուստ է: Դեղնուցիմեջ ճարպը կազմում է 31,206, սպիտակուցները՝ 16,200, աժխաջրատները՝0,200, Հանքային աղերի՝ 1,146:

Հարուստ է նան ճարպանմաննյութերով (լեցիտին, խոլեստերին հ մասնակցում են օքսիդացման ն վերականգայլն), որոնք օրգանիզմում նրման պրոցեսներին,կալցիումի ն ֆուֆորաթթվի աղերի փոխանակության կանոնավորմանըն ըբնդճանրապեսօրգանիզմի -բջջային նլութաԴեղնուցի մեջ լեցիտինը մի քանի անդաւի(206)ավեփոխանակությանը: (ի շատ է, քան կենդանական բուսական այլ կերերում (0,30ն)։ Ջուն

ու

Դեղնուցը ճարուստ է մ, 8լ, 8», ք ն Է վիտամիններով։ Այն պարունակում է տարբեր ֆերմենտներ՝պրոտկազներ, ամիլաղներ, լիպազա, էսթերաղա ն այլն: Զուն ֆոսֆորային միացություններով, որոնք ճարուստ է նան են ճատկապես մատղաշ օրգանիզմի զարգացման չափազանց կարեոր

Համար:

ն Պեոբ է նշել,որ ճարպերը ճարպանման նյութերը (ւիոիդները) են ձուն ն, երբ մի կողմի վրա երկար է մնում, սպիտակուցներիցթեթն դեղնուցը բարձրանումէ վերն կպչում Է կճեպին։ Ուստի ձվերը տնական պաճելիս պետք է Հաճախակիշրջել: օրգանիզմի ճամար կարնոր սննլանյութերով Այոպիսով, ձուն Հարուստ բարձրարժեք սննդամթերք է: նան Հիանալի սննդամիջավայլր է պարունակություն Զվի Միկրոօրգանիզմներիներթափանցմանը միկրոօրդանիղմների ամար: նպաստում է ձվի ֆիզիկական վիճակը: ու

ՁՎԻ ՄԻԿՐՈՖԼՈՐԱՑԻ ԱՂԲՅՈՒՐՆԵՐԸ

ձեավորվում է ձվավփողում, որը օժտված է բակտերիասպան բակտերիաների վրա սպանիչ ազդեցություն Հատկությամբ։ Զվավփողում են դործում նրա 4լուսվածբը, գեղձերի արտադրանքը նհ ֆադոցիտները» Բազիդրանից, ներխուժած միկրոօրգանիզմնելը լորձի չեչոտ միասին դուրս ձն վանվում ձվափողի գալարաձե (պերիստալտիկ) կծկումների շնորճիվ» որպես կենդանի սաղմնային բջիջ իր Հերթին Զնավորված ձուն օժտված է բնական պաշտպանիչ միջոցներով: 9վի մեջմիկրոօրգանիզմների ներթափանցմանը խոչընդոտում են կճեպը, թաղանթները, լորձնային չերտը, ն վերջապես, միկրոօրգանիզմներ կճեպի վրա չորացող ներթափանցելու դեպքում նրանց վրա սսլանիչ աղդեցություն է դործում ձվի սպիտակուցում դտնվող։ ղգալի բանտերիասսպանիչ«Պատկությամբ օժոված լիզոցիմ ֆերմենտը: Այոպիսով, ձվի ձնավորման ժամանակ ն Հետո. նրա մեջ միկրոդարդանալու ճնարավորությունը կարծեք օրգանիղմներ ներխուժելու են տվել, Թե բացառվում է: Սակայն ուսումնասիրությունները ցույց որոշ մառը որ Թարմ բից առանձնացվել են բազմատեսակ ն բաղմաթիվ միկրոօրգանիզմներ: Այդ ուղղությամբ կատարվածփորձերիցպարղվել է, որ միանգամայն Ջուն

ու

ձվերի

Գոռ

ւ, Այդպիսի փչանում սլաճելիս ձվե-

'

թարմ ձվերը միկրոօրգանիզմներով վարակված են լինում 8--1076ով: Ընդ որում, որոշ դեպքերում վարակված ձվերի մեչ միկրոբներ են ճայլտնաբերվում տասնյակներովն ճարյուրներով: Միկրոբներ ավելի շատ են լինում (10--20 անդամ) դեղնուցի, քան ապիտակուցի մեջ: եղած տվյալներով փորձերից մեկի ժամանակ դեղնուցից անջատվել է միջին թվով 271, իսկ սպիտակուցից՝ 16 բակտերիա: ինչսլես երնում է դեղնուցը միկրոբներիզարգացմանճամարավելի նպաստավոր միջավայր է: Միկրոբների՝ ձվի մեջ թափանցելու մասին գոյություն ունեն տարբեր կարծիքներ: Ռրոշ չետաղուողներ այն կարծիքին են, որ ձուն միկրոբներով վարակվում է դեռես ձվավփողում հղած ժամանակ: նրանք դրա Համար ճիմք են ընդունում այն փաստը, որ ձվափողը մոտ է բոլոր դտնվումկոյանցքին ն ձվի ձնավորման ժամանակ ճնարավորությունները կան կոյանցքից աղիքային միկրոֆլորայի ձվատփողին ձվի մեջ թափանցելու ճամար: ճամեմատուԸստ նրանց տվյալների չբեղմնավորվաժ ձվերի « են թյամբ բեղմնավորվածները ավելի չուռ փչանում, այսինքն՝ ձուն ձվափողում ձնավորվելու ժամանակ միկրոֆլորայով վարակվելուն նպաստում է սեռական գործողությունը: Պետք է նշել, որ ձուն ձվավփողումձնավորվելու ժամանակ միկբոֆլորայով վարակվելու ճնարավորության մասին կան նան ժխտող տվյալներ: Որոչ ճեղինակեեր բեղմնավորված ե չբեղմնավորված ձվեբի միկրոֆլորայով վարակվածության աստիճանիմիջն տարբերություն չեն նկատել: Հեղինակներիմեժամասնության կարծիքով ձվափողի բակտերիաապան ֆունկցիայի շնորճիվ այն միշտ ստերիլ է լինում ն ձուն միկրոֆլորայով վարակվում է միայն ձվափողի ֆունկցիան կամ օրգանիզմի բնդճանուր դրությունը խախտվելու դեպքերում: Միկրոօրգանիզմները ձվի մեջ ավելի Հաճախ ն շատ են թափիաննան ածելու ցում կճեպի անցքերի միջոցով: Այդ բանը տեղի է ունենում ձուն աճին, երբ տաք տեղից միանգամից ընկնում է սառը միջավայր, ներսի պարունակությունը սեղմվում է ն հերքում բացասական ճնշում ատեղծվելու ճետնանքովօդ ն միկրոօրգանիզմներեն նհերծծվուի: Քանի որ միկրոօրգանիղմներըձվի մեջ 4իմնականում թավանցում են նրա կճեպի անցքերի միջոցով, Հետնաբաթ ձվի միկրոֆլորան վարակի միչոց են այն բոլոր ի աղբյուր նյութերը ն իրերը, որոնք աղտոտում՝ են ձվի կճեպը: Ձուն է պարունակում միշտ էլ միկրոբներ չատ ն չուտ է փչակում ու ճավերի վատ խնամբի ն նրանցբների,փարախների բակերիաղլինելու դեպքում: տոտ

՛

կարող հն լինել նան աղտոտվաք Ջվե միկրոֆլորայի աղբլուր ն ձու Ճավաքող աշխատակիցների օդը։։ փաթեթավորման նյութերը ձեռքերը: Ընդ որում աշխատակիցների ձուն կարող են վարակել ոչ միայն սապրոֆիւյո, այլն ախտածին տարբեր բակտերիաներով: են տվել, որ միկրոբներնավելի Ուսուժնասիրությունների ցույց Հեշտությամբ են թափանցում «Հնացած, քան թարմ ձվերի մեջ Դա

բացատրվում է նրանով, որ ձուն պաճելիս խախտվում են նրա ֆիզիկական վիճակը ն քիմիական կազմը՝ գոլորշիանում է սյարունակության ջուրը, քայքայվում է բակտերիասպանլիզոցիմը, ցնդում է ածլխաթթու գազը ն բարձրանում է ըՒԼը, սպիտակուցը ն դեղնուցը ջրիկանում ն դառնում են միկրոբների ճամար ավելի քաշարժուն,կճեպի անցքերը ճնացաժ ձվերի մեջ միկրորփանցիկ են դառնում. այլ կերով ասած, է լինում որովճետ ե ները ճեշտությամբ ւշ բնական իմունիտետը: Ձվի կճեպի վրա միկրոբների բազմացմանը, զարգացմանը ն նպաստող գործոններ են շենքի բարձր խոնավությունը ններթավանցմանը նհ բարձր ֆի ԲրեսՓորձերըՋույց են տվել: որ ոլարասոի ջերմաստիճանը: լաու բակտերիան խոնավացրաժ կճեպից ենթակճեպայլին թաղանթների 11 օրոււ, իսկ 32-միջով սպիտակուցի մեջ է թասիանցել 16 18--ում 2--3 Յ38Շում՝ օրում: Զվի մեջ լով են թավանցուի բակտերիաներիշարժուն ձները:

խախտված

ներխուժում,

16.18-ում

պաճելիս աղիքային ցուպիկի անշարժ տարատեսակի ենքբակճեպայինթաղանթից ներս է թան ։վրոտեուս շարժուն բակիակ կասլտաթքարախածին փանցել 11-17: օրում: տերիաները6-2 կճեպի անցքերից ձվի մեջ լավ են քափանցում նույնալես բորբոսասնկերի Հիֆերը:նրանք «եշտությամբ քայբայելով ենքակճեպաչ ներխուժման նույնիսկ մուտք են բացուի բակտերիաների մին քաղանթը,

Օրինակ, պարզվել

ճամար:

է,

որ

ձուն

:

Թ42Շէ. թոոճԶվի մեչ ճալտնաբերվել են Թշշէ. Շօ11 շռուտսոոծ, Թճշէ. Ասօօտոճոտ Էզաշքշոլծոտ, ԾճՇէ. «01, ԾՇէ. քրօեճստ Մնյքճոտ, ԹԸ.

ՁՇՐՕՔՇՈՇՏ, ԹճՇ.

Ը1ԹՅԸՅ6, Բշ.

տսեիտ,

Ձոյ10ԱԾ61,ԽԱՇՐՕՇՕՇՇստ«ճոմԸճոտ,

ՈՈՇՏՇՈՒԲՐԼԸԱՏ,

8.

Տեճքիկ10ՇՕՇՇնՏ,58161ո2 նկե

Լ

տարբեր բորբուաանվեր (զունատու) կոկեր, մի շարք խրոմոգեն 1ս168, Աստ, ԽԼսշօք, շաքաՔճոյոմատ, ե

Շ1ոմօտքօուստ,Տքօւօէոշհառ,

ճտքօոք

նիզմնե Ի ն այլ միմ նկեր՝ 1օս|ճ 8)Ե 2 ն սեր միկրոօրգանիզ բասնկեր` են նան ախտածին մարդմիկրոօրգանիզմներ Ձվի ւրեջ ճայտնաբերվել կանց որովայնային տիֆի բակտերիա, խոլերայի վիբրիոն, տոքսիկու

աջն ւսր ինֆեկցի

ՅՅ4

ֆի բից արատի ւ

ւ

նտերե տեր

ըշշշը տիդիռ՝Գենի

ն

Բոն Բշքլ

սու

չ

-

ավերի տիֆի, ները,«ավե

ր

ֆի,

տուբերկու տուբերկուլոզի

ն

11 ի ինֆեկցիաների ճարու այլ նֆե արու-

ոչն վաբուծ նուի Հավարուժության Համար չարիք են ուն Ճա անդիմանում Հավերի ժանտախ տի վիրուսով ն մատերի ոլուլորողի (Տճնոժոճ1լք քայօոսւ)Պարուցիչներով վարակված ձվերը։ ժանտախտի վիրուս են պարունակում ն վարակը այլը 2 աան տի վիրուս պարունակող ձվերի մեջ սովորաբար ի

այխ-

արն արարի ճիշ չ ճտերի Հավերը ր

ա աոութացած ոավորից

աայուի ՛

Էն

ք գաղտնի

ւղուլորողով

չեն

ճիվանդանում ՛ կամ ճիվանի

Ր ՆՆ չ2կլինիկական նշաննե ձնով, այսինքն` նշանների, Ր

դ աեուի

առանց

ք

ը

բայց

բակտերիակիրլինել: Պուլորողզի նկատմամբ անապատով ճավերի, ստացված ձվերը կարող են վարակտնաոնսությունների ված ինել 4--Փ9Ն-ով։ ճուտ Պուլորողի բակտերիա պարունակող ձվերի կամ չի առայվում, կամ էլ ճիվանդ է ծնվում: Հիվանդ ճտերը սովորաբար սատկույր են կլանքի առաջին օրերին կամ մի բանի օր ուշ» իսկ տռողջացածիեն ները մնում բակտերիակիր: ճՃավերը ն տւողջացած ճտերը տնտեսությունում Բակտերիակիր ճավարակը կարող են պաճսլանել տարիներ: Երբեմնտնտեսությանբոլոր վերին ճարկլադրվածոչնչացնում են ն հոր տեղում նոր անտեսություն ստեղծում: Ուստի պետք է ձղաել, որպեսզի ինֆեկցիան տնտեսություն չքավանցի: Այսպիսով, բազմապիսի են ինչպես ձվի միկրոֆլորայի աղբյուրները, այնսլես էլ միկրոֆլորայի տեսակային կազմը: Եթե սապրոֆիտ են ձուն, առա ախտածին տեսակներըՃւանդիմիկրոբները վչացնումի սանում են վարակի տարաժման աղբյուր:

նրանք կարող

են

ԶՎԻ ՓՉԱՑՈՒՄԸ

Քոռրբուսնումի Զվի կճեի վրա, նպաստավորպայմաններում, բորբոսասնկի սղորներից սկզբում ճիֆեր են առաջանում, իսկ «ետո ձնակերվվում է սովորական աչքով տեսանելի սնկամարմինը: Հիֆերըկճեպի անցքերից ներո թափանցելով, աճում են ենթակճեպային Թաղանթի վրա, այնուՀետն ծակում են թաղանքը ն Սամվանցում ռսպիտակուցիմեջ: Բորբուաեն ն լավ ավելի անկերն խավանցում զարգանում օդային խլի Մասոււի՝ (4վի բութ մասում), որտեղ միշտ անձրաժնշտ քանակությամբ թթվածին է լինում: Սպիտակուցիմեջ բորբոսասնկերի աճր օվոսկոպովսկզբում երնոււր է մուգ գույնի գաղութների ձնով. այնուճետն ճիֆերը սպիտակուցը լուժում, ջչրիկացնոււ են ն, իրենց անկամարտնով շրջապատելով դեղնուցը: են դեղնուցի մեջ ն ձուն լրիվ փչացնումԲարձրջեռուաստիթափանցում :

490»

պաճելիս ձվի մեջ զարգանում են

ճանում

Քոց

Աստ,

/4Տքթոցոստ

ն այլ

բորբոսասնկեր, իսկ ցածր ջերմաստիճանում պաճելիս ՇԼմմօՏքօուսո-ը:

միկրոբներ են Զվի նեխում շա առաջացնում: երկու տիպղ։ԱռաջինիՀարուցիչը ԹՅՇէ. 0ՕցտոօՏ հյ ժՒօնեխման ՏսքնւՅոտ-ն (, որը դրամբացասականներկվող, անապոր, շարժուն ցու1414 է զգացվում: Սղպիէ: Ներված ձվից ժժմբաջրածնիուժեղ Հու տակուցը ներկվում է կանաչավուն, դեղնուցի թաղանթը՝ սն, բսկ ինքը դեղնուցը՝ձիթենականաչավուն երանգով: Ավելի ուշ ձվի զարունակության խառնվելուց ստացվում է մոխրա-կանաչավունհրանգավորում: Շատ դազ առաջանալու Ճճետնանքով կճեպը երբեմն տրաքվում է: երկրորդտիպինեխման Հարուցիչներնեն Թռօէ. ՕՕցօոօտ 1ԼԱՕԼՇՏՇՇՈՏ-ը,

Նեխում,:։

Բնորոշեն

ԿԱՀՅԼՇ-ն, աղիքայինցուպիկները ն այլ միկրոբներ: ներված ձվի պարունակություն, խառնվում է նեխման ավելի վաղ փուլում ե ընդունում է կանաչավուն հկրանգ։ Նեսված ձվից դարշաճոտություն

ԹՋ6Լ.

ի Գոցվու ՉՈՒՆ

ՊԱՀԱԾՈՅԱՑՆԵԼՈՒ

ԵՂԱՆԱԿՆԵՐԸ

Մմիկրոբիոլոգիական պրոցեսները, ե՛ նրա պարունակությանչորանալը: առողջ կճեպով ձվերը:

Թույլատրվումէ պաճել միայն թարմ, մաքուր ն Ջուն են շատ

կան

ն

անփոփոխ սլաճելու ճամար առաջարկված Համեմատարար

որոնք ստորաբաժանվումեն երկու խմբի՝ ֆիզիկահղանակներ,

քիմիական:

Ֆիզեկակաճ եղաճակճեւը:

Տածո

ջերմաստջինանիկիրառումը:

Դարզ-

ջերմության բոլորովին թարմ ն մաքուր ձվերը 6--10 ն 60--8006 օդի խոնավության պալմաններում Հնարավոր է պաճել 4--Տ ամիս: Այդ ժամանակամիջոցում կորչումմ է նրա կշոի 10--15 154 40-ը: վել է,

որ

ւմ

պարունակության չորանալուց

խուսափելու ճամար ճանձնարարվում է այն նախօրոք պարա ֆինել կամ օծել վաղելինով, ճարպով, ճրագույով ե արնաժաղկիձեթով: նախքան օժելըչ օծանելիքը ստերիլացնելու Համար 5 րոպենտաքացնում էէ 120՞-ում: Զեթերով բարակ շերտով օժելիս կճեպի անցքերը խակելու շնորչիվ ձվի պարունակությունը ներխուսաճպանվումէ ոչ միայն չորանալուց, միկրոօրգանիզմների ժելուց: Ձուն նման ձնով մշակելիս կարելի է պաճել 6--8Ց ամիս:

Ձվի

այլե

Ջուն չոր

ն

ամիս կարելի է պաՀել նան սառը ի չոր յենքումյ Հատիկի կամ մոխրի մեջ։ եղած տվյալներով արտասաշ-

մինչե

մաքուր

մեծ թվով ձու պաճելու Համար պաճում սառնարանում:

ցույց Փորձերը

80--9006

են

խոնավության

վել, ն

--1

օժում

Հանքային յուղերով

են

ձուն ավելիլավ է օ ի պաճվում 1,5՝, բայց --Ձ,5--ից ոչ մինչն որ

որովճետն մինուս

ցածր

-

Տ--ում

արդեն ձվի պարունակությունը սառչում 1 Այդպիսի ջերմաստիճանըկասեցնում է ինչպես աճը, այնպես չլ սլարունակությունը պաճպանուսի միկրոօրգանիզմների է չորանալուց: մառնարանի ջերմաստիճանըպետք է կայուն լինի, նրա տատանում-

ջերմաստիճանում,

ներից ձվի մակերեսին առաջանում է թացություն, ոքք նպաստում ն է բակտերիաների բորբոսասնկերիզարգացմանը: Բացի դրանից, սառնարանը պետք է Ճաճախակիօդափոխել: Սառնարանիցանելիս ձվերի վրա ցողի կաթիլներ չառաջանալու ճամար առաջարկվումէ աստիճանաբար տաքացնել: երկարպաճե-

շՐՒ րերն աթ կիպարրքրարար զա"

դասավորել

Ձուն երկարատն պաճելիս փչանում կամ արժեքաղզրկվում է միկրոօրգանիզմների կենսագործունեությանի չորանալու ճետնանքով: Ձուն պետք է պաճել այնպիսի պայմաններում, որպեսզի կասեցվեն ե՛

մանում 1.

սուր

ծայրով ներքն:

աղտոտ ոչ ստանդաոբտային Հատկապես

նիչ իլուլ Հրրդոի"

կոտրվաժ ձվերը նրանցպարունակությունը լրիվ սառեցնել: ն Ձվերի նհրկուսկան (կուռրում նն առողչների պարունակուԹյունը լցնում դույլերի կամ բաքերի մեջ, որտեղ ավելացնում են 770 շաքսյք ն 0,290 կերակրիաղչ այնուճեոն խառնում էճ ն մինչե 0` պաղեցրաժ խառնուրդը լցնում տարբեր մեծության թիթեղյա ամանների մեջ, կավիարիչը զոդում են ն --15 մինչն --18-ում սառեցնում են 36 ժամ: Զվերի պարունակությունովլցված թիթելյա այդ ամանները «ետագայուր օլաճույի են --8 մինչն --9Ջ" -ում: Ձվերի խառնուրդի միկրոբների քանակը լ. տեսակային կազմը կախված են աշխատանքի մաքրության աստիմանից։ Մաքուր պայմաններում աշխատելիս ն թարմ ձու օգտագործելիս նրանց մեջ միկրորբների թիվր կարող է Հասնել զրոյի: Չավազանցցածր չերմաստիճանը ճնշում 4 ինչպես միկրոբիոլոգիական, այնպես էլ թիմիական պրոցեսները, ն մթերքը կարելի է անչիոփոխ պաճել տարիներով, Բացի դրանից, այս եղանակըՃեշտացնում է ձվերի պաճելը ն տեղափոխելը: Մթերքը ճալելիս շուտ է իչանում, ուստի այն պետք է ճալնելօգտագործելուց առաջ: Ջվի փոշի պառբաստեհկբ:Օվոսկոով որոշված առողջ ձվերը վվանալուց ն ախտաճանելուց ճետո կոտրում են ն պարունակությունը չորացնում նոսրացնողապարատում կամ մետաղյա թիթեղների վրա 50--Ճ0Հ-ում. ՋԶվի լարունակությունը չորացնում նեն ինչն 3--820-ի Հասնելը: Խոնավության ն

ւլաճելու ճամարառաջարկվումէ

Միկոշոբիռլոգիայի ղառընթաց

Փոշի ձվի մեջ Հիմնականում բակտերիաներիսպորներ

մթերքը Ռւոտի

են

"Բիւլիական

շատ

նյութեր

են

Քլորակիրը:` լցնում

են

12506

եղաճակ:`

9,ւն

ոլաճաժոյացնելու ճամար Քիմիական բոլորից շատ օգտագործվում է հն մաքուր չվնասված կճեպով ձվերը պարունակողկամ ըստ Բոմեյիարեուինտրի

բայց առաջարկված,

Առող,

ակտիվ քլոր ունեցող տլորակրի իոտություն

լուծույթովԼցված Ճւատուկ չաների կում ավազանների չԻեջ։ Վերջիններիպատրաստում են ի քանի ճազար կամ

մի քանի տասնյակ ճազար ձվի տարողությամբ: Քլորակրիլուծույթի մեջ ձվերը կարելի է պաճել 5--6 ամիս: Քլորակրիլուծույթը կճեւի անցքերը փակում է, ուստի չկոտրվելու ճամար հփացնելուց առաջ ձվի բութ ծայրը ասեղով ծակում են. Սառնարանային եղանակի ճաւեմատությամբ այս եղանակը աշխատատարէ, բացի դրանից, լցնելու ն ճանելու ժամանակ ձվերի կորուստի կարող է Հասնել 12. Նույնանման լավ արղյունքներ են ատացվու: ձվերը 51035 -անոցճեղուկալակու մեջ սղաճելիա: եր արդյունավետությամբ Սակայն այս եղանակը նույնպես զիջում է սառնարանային եղանակին: Զվի դիմացկունություն, մեծացնելու ճամար կարելի է մշակել ախտաճանիչնյութերի՝ ճիմթի, բորաթթվի, սալիցիլաթթվի, մանդանաթթվային կալիումի ն այլ նյութերիլուժույթներով: Նշված նյուեն Թերի լուծույթներով կամ լվանում ձվի մակերեսը, կամ ձուն են ընկղմում այդ լուծույթների մեջ: Ձուն կարելի է պաշել նան կերակրի աղի խիտ լուծույթի ժեջ: Սակայնայսմ դեսլքում աղը թասվանցում է ձվի մեջն այն ինդունուսի

1540-ի,

է աղի տճաճ

Համս

.

Վերջին ժամանակներս փորձել են ձվերը պաճել 1-ում ե 5-60. ազուտ ածխաթթու դազ պարունակողփակ ամաններում: Թթվածնի բացակայության ն ցածր չերմաստիճանիչնորձճիվդանդաղում: են բիոՔիմիականպրոցեսները, դադարում է անհրորմիկրոօրգանիղմների կենսադորժունեհությունը ե ձվերը ճնարավոր է ոլաճել10 ամիս ն ավելիչ ՍովետականՄիությունում ընդունված է ձվերը սլաճել նարանուի կամ կրակաթի լուծույթում: Վերջինըկիրառվում է այնողիսի տնտեսություններում,որտեղ դեռիս Հնարավորչէ ստեղծել սառնարանի ու

սաո-

ճարմարություններ:

՛

Է. ԳՈՄԱՂԲԻ ՄԻԿՐՈԲԻՈԼՈԳԻԱՆ

նու.

խոնավ տեղում պաճելիս սսլորխերըկարող են բազմանալ ն մթերքը փչացնել: Քանի որ փոշի ձու օգտագորժելիս տոքսիկո-ին ֆեկմիայի դեպքեր են նկատվել, ուստի ճանձնարարվումէ փոշի ձուն օղտագորժել բարձր ջերմաստիճանում մշակելուց Հետո

Հեղուկ պինդ արտաթորանբների ցամկենդանիների Գոմաղբը ն քարի՝տորֆի, ծղոտի սղոցուկի խառնուրդն է: նԱյն ճարուստ է Ճանքան

ու

յին նյութերով, օրգանականմիացություններով միկրոօրդանիզմներով: Այլ կերպ ասաժ, պարունակումէ բույսերի սննդառության ճամար անճրան ծառայում է որպեսպարարտանյութ: ժեշւտ բոլոր ւռարրերը օդտագործվելէ շատ վաղ ժամաԳոմաղբը որպես պարարտանյութ գոմաղբը շատ բարձր է պարարտանյութ նակենրից: ներկայումս որպես նն ոմանք նույնիսկ դեռ ավելին, դնաճատվում. առաջարկել

արչեատա

եղանակներ: յուրաճատուկ ղոմաղբսպլատրաստելու :

այն է, որ ի տարառավելությունը որպես սլարարտանյութ Գումաղբի նա ճողը ճշարստացնում է բերություն «Հանքային պարարտանյութերի, աննդաճումք Ճանդի«ամար ա յլե միկրոբների ոչ միայն անօրգանական, ն Համար կառուցվածքի Հողի օրգանականմիացություններով դացող Ուստի պատաճականչէ, էական դեր խաղացող միկրոօրգանիզմներով: գոմաղբը Համարվում է անգերազանցելի պարարտանյութ: ռր ՀաԲույսերի ճամար անճրաժեշտ ճանքային նյութերից գոմաղբը

Գումաղբի դազմո 2,540, ֆորը՝

մեջ ազոտը ազուռով, ֆուֆորով ն կալիումով: ֆոս վերածելիս 0,500, սուլֆատի իսկ ամոնիումի է մուռ 02500,իսկ 1620-անոց սուպեր ֆու ֆատի 1,520, կալիուվերաժելիս 270: մը` մուտ 0,606, իսկ 30096-անոց կալիումական աղի վերաժելիս ամեն է Ճարյուրավոր տարի ստացվում ՍովետականՄիությունում է

րուստ

մոտ

կալիումի յուԴա են տասնյակ միլիոն տոննա: կազմում րացվելիմիացությունները նշանակում է, որ գոմաղբը ճանքային պարարտանյութերի անսոլառ

միլիոն

տոննա

պաշար

է

գոմաղբ, իսկ նրա մեջ ազոտի, ֆոսֆորի

պարունակում:

ն

՝

կալիումով ճատկապեսճարուստ է Գոմաղբը ազոտով, ֆոսֆորով լինում կենդանիներինխտացրաժ կամ սպիտակուցայինկերերով կերան

կրելիս:

Հանքային տարրերը գոմաղբի մեջ գտնվում են օրգանականմիացուԹյունների ճետ կապված վիճակում: է ոչ ազոմիացություններից գոմաղբը ռպլարունակում Օրգանական նյութեր,որոշ քանակու պեկտինային ռային նյութեր՝թաղանթանյութ, ն թյամբ պենտողներ,օսլա ն այլ ածխաջրատներ, ազոտային ե ամիդոթթուներ, միթյուններ՝ միզանյութ, սպիտակուցներ, ամինո-

միացո

Հշիպուրինաթթուն այլ միացություններ: կենՓուխաղբը նպաստավորսննդամիջավայր է միկրոօրդանիզմների են կազմեծ ն թիվ շատ սադործունեության ճամար նրա մեջ միկրոբները մում: 1 գ գոմաղբը կարող է սլարունակել մի քանի տասնյակ միլիարդ

ղա

թու,

ն անառղոր անանրոբ, առղլլորակիր բակտերիաները, շաքարասնկեր, բորբոսասնկեր, ճառաղայթոառնկերե այլ խմբի Ժիկրոօրգանիլմներ, որոնց շնորձիվ գոմաղբը խոր փոփոխության է ենթարկվում:

անրոբ

ե

ԳՈՄԱՂԲԻ

ՄԻԿՐՈԲԻՈԼՈԳԻԱԿԱՆ

ԳՐՈՑԵՍԵԵՐԸ

ՖՈՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆԵՆԻ

ԵՎ

Է

ԿՏՈՒԹԵՐԻ

ՕՐԳԱՆԱԿԱՆ

Չնայաժ գոմաղբը բուլսերի սննդառության Համար անչրաժեշտ բոտարրերըպարունակում էչ սակայն այն թարմ վիճակում որպես ղաՀէ, քանի որ բույսերը չեն կարողանում բարունյութպիտանի վուրացնել նրա օրդանականմիացությունները: Դեղավելին, ճողի մեջ թար գոմաղբ մտցնելիս բնրքատվությունը զդալի նվազում է, Գոմաղբը որպես պարարտանյութ օդտադործում են որոշակի ժամանակ պաճելուց, այսինքն՝ քայքայվելուց Ճեյոո, որը կոչվում է Հասունացում, կատ «Հանքայնացում: Գոմոաղբը օրգանականնյուՃասունանալիս թերը փոխանցվում են բույսերի սննդառության ճամար մատչելի՝ ջրի մեջ լուծելի, ճանքային միացություններիո է մուգ-դորշչ դույն հ ճեշտությաժբ Հասունացածգոմաղբը ունենում է իշրվում: Գոճաղբիճասունացումր «վրոցես է, Միկրոօրգամեիկրոբիոլոդիական օրգանական միացուհնդմների կենսադգորժունիության շնորճիվ բարդ լոր

Ընդ որում, թյուններըՔայքալվումեն ավելիորարղ միացությունների:

րոտ շարք

բնույթի, որի վլոս աղդում են մի միկրոբիոլոդիականսպլրոցեսների գործոններ, օրգանականեյութելը կարող են խոր կատ մակերեսորեն

քայքայվել:

նյութերի խոր թայքայումիը առաջանում են Օրգանական

փնծ քթանամնթան, չրածին, աժիակ, Ժոլեկուլային ածխաթթու ղաղ, աղու,ծծմբաջրածին, ֆու ֆորաջրածին ն այլ դաղզեր, սրոնը անօգուտ ցնդում են մթնոլորտի մեջ ն տնտեսականվնաս պատճառում Օրգանականնյութերի մակերեսային քայթայումից առաջանում են քացախաթթու, լուղաթթու, պրոպիոնաթթու, մրջնաթթու, կաթնաթթու, սաթաթթու ն տյլ օրգանական թթուներ, որոնթ ճնշում են օրգանական հյութերի կորուստ սլատճառող միկրոօրդանիլմների կննսադգորժունեումասնակցությամբ ենչոլնս թյունը: Բացի դրանից).նրանց անմիջական դոմաղբում, այնսլես էլ ճողում առաջանում են բույսերի սնման Համար մատչելի ճանքային միացություններ: իճարկն,ցնդող դաղեր առաջանում հն նան բթայքայմանժամանակ, սակայն զգալի քանակումակներեսալին թյամբ բիչ: 0րդանականթքուները Հիմնականում առաջանում են աժլխաջրաոների քայբայումից. ընդ որում սկզբում բայքայվում են Ճեշտ խփորվող

կությամբ

:

շաքարները ն օսլան, ալնու՞նան քաղանթանյութը, պեկտինային նյութերը ն այլ դժվար խմորվող միացությունները: են. Շաքարները լխմորող բակտերիաները շատ դրանցից ոռտվել բացախաթթվային, լուղաթթվալին, կաթնաթթվային, զանականեերը ն ,րողիոնաթթվային այլ լաժորումների Հարուցիչներն են, 1ո6էիճոյՇստ, Թաղանթանյութը քայբայուլներիը են՝ Ծռշ. -ՇԱսՏո6 «օա օՏճծ ԹԸ. ՇԸԱՆ10Տ8Շ հմոՕթճուստ, Թոշ. ժ15ՏՕԽՇոտ, «էօքիճք:,

712580,րինչոյնեսնան տարբեր ճառազայթառսնկերը, բորբեսասնկեր ն այլ ԷՏ, Քճուշ11էլսոՂ, ԽօԾՈԱՔ,ԸՕ1440Տքօղէաղ, մեկՃՏքօրքԱ1սՏ բոօրգանիզմներ: ԸԲԼ

Պնկտինային նյութերը

թթվածնի բաղակայությամբ քայքայում

նն

քշշէլո0Կ0րոռ, Շթատեղմաաւ քօշնոխ 1Շեճոէծ,ւճոսքերոէօր ԹՇ. ՈօԽ0Լատ, ՏՅՇՇԱՃԼՕԵԱՍԼԱԸՆտ։Թ8Շ. 16151065 ն այլն, իսկ թթվածնի

ԹՅՇ.

են`

խերկայությամբ քայքայում

ԹզՇ.

ԹՇ.

ԷԱՀՇՏՇՂԼԵԸՇՈԱ

ՁՏԼՇԼՕՏԹՕՐԼՍՏ-ր,

ոդտշշքճոտժթր հ այլն, իսկ սնկերից՝ ՈՈՇԺՅէհասա-ր,Աշ. աԱ սուր ն այո Քու ՇԼոմօՏտքօուտո-ր, Ճտքծրք 811ւ5-ր,

ՇԱՏ-ր,

ԹՅԸ.

.

Փուրաղբի մեջ զատնվովազոտային նյութերը միկրոօրդանիղժների կենոսդործուննությունից կարող էն տարբեր բնեույքի փովոխություններ կրել: Մր խուիբ միկրոռրդանիլմներ աղուորվերածումեն ամոնիակի ադ պրոցեսը կոչվում է ամոնիֆիկցիսւ, մի այլ խուժբ միկրոօրբգանիզմե: ազուտայանթթուների» ններսկզբում ամոնիակը վերածում են աղուտային ե ասլա բույսերի ճամար յուրացվելի ազուռայխն ազոտական թթուների աղերի (նխորխաների հիտրաոների): այդ ոլրոցեսները կոչվում են Խիորիֆիկացիսս,իսկ այն ճարուցուները՝ հիտրիֆիկացնողբակտերիա երանց թիվր 1 գ դոմոաղբում կարող է «Հասնել 600 ժիյիոնի։ Գուաղբի սիեջկարով է տեյլի ունենալ նիռրի ֆիկացիային ճակառակ՝ ոչ ցանկալի պրոցեսը, ալսխնքն՝դենիարիֆիկացիտ, որի փումանակ նիտհ են րատները նիարիաներըվերածվում ամոնրքալիը մոլեկուլլար ազոռի ո ցնդում են: ՆլրոոՓոմաղբի մեջ առաջին շերթին քայքալվում է միզանյութ: նից առաջանում է ամիակ մոլեկուլյար աղուո, ն աղոտի զդալի կորուստ է լինում: Սիզոնյութի բայքայվում է ղնոնս դամաղբը գոմում եղած ժաեդոժերում յոչթ դոժոացնող, ծակող» սուր անակ.դրանով / բացատրվում անդուր ճուտը, որը կարծեք մշտական է, սակայն զդաւլի չափով կախված ու

ու

:

,

ու

է

դոմերի մաբրությունիյ։

Միղանյութը բայբայվում

է նան

գոմաղբը

ալաճելիս:

ն Միղանյութի

աղուտային այլ միացությունների քայբույումից Հասար »ոնձնարարվուի Էէ որաղուռի կորստից խուսավելու այլեսցաժթար օզոտգործել տորֆ, Այն փոխուի է գոմաղբի բՒԼը թթվաառաջացող

յինի ն անբարենպաստպայմաններ է ստեղզժումոչ ցանկալի միկրոբների զարգացմանՀամար: Բացի դրանից, կլանում է անջատվող ամիակը: Այլ ցամբարային նյութերի Համեմատությամբ: տորֆը ամիակ կապում է մի քանի անգամ

շատ:

քայքայում Միզանյութը

ճիմնականոււի ուրոբակտերիաները՝ ինչես նան՝ Թոշէ. «01, 88. քօէճստ-ը 8շէ. ոլոճելլլ5-ը ն այլ նեխման բակտերիաներ: Համեջ ծժումբ ե ֆոսֆոր սղարունակող Գուլաղբի սղիտակուցները ունենում իասվատապսխան բակտերիաներիկողմից քայբայվելիս տեղի է ժժծմբի ն ֆոսֆորի կորուստ, որի չափը երբետն կարող է ճասնել 40 ն ավելի 60-ի: Մժումբը ն ֆոսֆորը կորչում են Հիմնականում ժծմբաջրածնի ն ֆորաջրածնի դոփաղբի մեջ միկրոբիոլոդիականպրոցեսները կարող են Այսպիսով, բնթանալ ցանկալի ն ոչ ցանկալի ուղղություններով: Ոչ ցանկալի միկրոբիոլոգիական պրոցեսների ճետնանքովկարող է կորչել ամբողջ աղուռի 1/3, ֆոսՓորի 1/4, իսկ կալիումի 1/6 մասը, որբ միլիարդավոր ռուրվիների կորուստ է պատճառում: Ուստի գոմաղբի մեջ միկրոբիոլոդիականսզրոցեսների բնույթի վրա ազդող գործոնների դիտենալը գործնական չափազանց կարնոր նշանակություն ունի: Գոմաղբի մեջ միկրոբիոլոդգիականպրոցեսների ընթացքը ն օրդանականնյութերի կորստի չափը սերտորեն կապված են գոմաղբը պաճելու եղանակների ճետ. Միկրոբիոլոգիականպրոցեսների բուռղն ընթացքից օրգանականնյութեր շատ հ խոր են քայքայվում ն կորուստը փեժէ լինում: սրոցեսները բուռն են ընթանում զոմաղբի մեջ Միկրոբիոլոգիական օդ մնալիս, այսինքն՝ ահրոբ պայմաններում: Հետնաբար այն բոլոր դորժոնները,որոնք նպաստում են դոմաղբի մեջ ճավելյալ քանակությամբ օդ մնալուն, տեղիք են տալիս օրգանականնյութերի մեժ կորստի ն գոմաղբի արժեքազրկման: Գուաղբի մեջ ձավելլալ քանակությամբ օդ կարող է մնալ ճետնյալ դեպքերում գոմաղբը փուխը կիտելիս (չպնդացնելիս), բիչ ունենալիս ն շատ ցամքար, Ճատկաղես խոնավություն ծղոտ, պարունակելիս: չմանրացվածժ Անկախ նշված գործոններից, խոշոր եղջերավոր անասունների ն գոմաղբի Համեմատությամբ, ձիերի ն դումաղբը ազոտ ֆոսֆոր շատ, իսկ ջուր քիչ է պարունակում: Ուատի ձիերի ն ոչխարների դումաղբի մեջ սովորաբար օդ շատ է լինում, որի ճետնանքով միկրաբիոլոդիականպրոցեսները բուռն են ընթանում ն օրգանական նյութերի կորուստը մեժ է լինում, Այդ կորոտից խուսափելու Համար ԹՅՇԷ.

ԱԼՇՅԸ,

ՏՅՐՇԼՈՅ

ֆոս

են

ԱԼՇՅՇ,

ձնով:

|

խոզերի ու

ոչխարների

Հանձնարարվում է ձիերի ն ոչխարների գոժաղբի կույտերը ճաճախակի Քրջել գոմաղբաճեղուկով ն լավ պնդացնել: Դետք է նշել, որ որոշ ճեղինակներ այն կարժիքին են, որ գոմաղբի միկրոֆլորան միայն բացասական դեր է խաղում: Ուստիմիկրոֆլորան ոչնչացնելու ճամար փորձել հն գոմաղբը մշակել թլորպիկրինով: էչ որ չնայաժ մշակված դոմաղբի Քլորպիկրինով մեջաղզոտի ն ֆոսֆորի կորուստը «Հասնում է նվաղադույնի, սակայն միկրոբիոլոգիական պրոցեսների բացակայության պատճառով թաղանքանյութը ն այդպիսի գոմաղբը է մնում ալիտանիչէ ցանքից առաջ անփոփոխ Ճողի Ժեջ մտցնելու ճամար:

Պարզվել

ԳՈՄԱՂՔԲԸՊԱՀԵԼՈՒ ԵՂԱՆԱԿՆԵՐԸ

Գոմաղբը շատ սլաճելու եղանակները

տել ճետնյալ կերպ՝ սառր, Սառք հղանակ:

տեղափոխում

են

են.

նրանցկարելի

եգերտա Ճավաքելուց ճետո ժոմաղբը դոմաղբամբար. Այն լցնումՀեն տաք

է

խմբավո-

Ք:

գոմից անմիջասյես մ լայնությամբ,

է մ Ճաստությամբ, կամավոր երկարությամբ անմիջապես ւպնդացնում Գոմաղբը։նդացնելիս Հաստությունը զգալի բարակում է: Հաջորդ են

են:

շրերին դոմաղբամբարը դուաղբով լցնում նույնձնովմինչն 15-42 մ բարձրության 4առնելը, որից ճետո նրա մակերեսը ծածկում են ծղոտով, Հողով կամ տոր անթափանց պաճելու ճամար տանիքը ֆով: Անձրնից քոք հն պատրաստում: Այս եղանակըսաուն է կոչվում, որովճետնդոմաղբամբարումդոմաղբը անմիջապեսպնղացնելու Հետնանթովօդը դուրս է գալիս, միկրոբիոլոգիական պրոցեսները թույլ են ընթանում ն ջերմաստիճանը 40-ից չի է, միկրոբիոլողիականպրոցեսների թույլ բնթացանցնում: Հասկանալի Քի շնորճիվ ազոտի ն ֆոսֆորի կորուստ քիչ է լինում, ն գոմաղբը լրիվ Ցասունանում է մի քանի ամսում դանդաղ՝ (3-4): Ցար հղաճակ: Գոմում ճավաքվաժ ամենօրյա գոմաղբը տեղավոխում են դոմաղբամբար:Այն լցնում են 2 մ լայնությամբ, 1 մ ճաստությամբ հ կամավոր երկարությամբ: ի տարբերություն սառը եղանակի, տվյալ դեպքում գոմաղբը անմիջապես չեն պնդացնում, այլ փուխը վիՃակում թողնում են մի քանի օր: Տնականանրոբ պայմանների Ճետնանքովմիկրոբիոլոդիականպրոցեսները բուռն ն երկոչրատն են լինում, ն նրա մեջ ջերմությունը ճասնում է 60--65--ի:Այնուճետե դոմաղբի կույոն են ն նրա վրա լցնում են ամրացնի դովփաղբինոր շերտ դարձյալ 1 մ «աստությամբ ն փուխր վիճակում թողնում են մի քանի օր: Նույն սկրզբունքով, այսինքն՝ ընդճչատումներով, դոմաղբը դգոմաղբամբարի մեջ մ: ցնում են այնքան, մինչի նրա շերտի բարձրությունը Ճասնի Չ--3

կազերժելու Համար: Սրինակ, սիբիրախտով,խլավխտով,կատաղությամ ինֆեկցիոն էնցեփալոմիելիտով ճիվանդննրի դոմաղբը այրում են: մ լայնությամբ, 0,5 սմ Այս մշակման էությունը ճետեյալն է. 5--2 խորությամբ ե կամավոր երկարությամբ փոս են պատրաստում: Նրա ՀՃատակըն պատերը պնդացնում են ն կավով սվաղում: Փոսի մեջ բարակ լցնում են չվարակված գոմաղբ, իսկ նրա վրա՝ 1,25 մ բարձրուշերտով թյամբ վարակված գոմաղբ: Ղոմաղբիկույտը ժաժկում են ծղոտի 25 սմ շերտով, այհուճնտե՝ կամ առողջ գոմաղբով, կամ ցեխով, կաւ տորֆով: ժոմաղբը չոր լինելիս թրջում են, (ստ ախտածին միկրոբների բնույթի դոմաղբը այդ ձնով պաճում են 1.6 ավիա: Արչճե ոտա կան գոմաղբ պատրաստե Լը» Արճեսչուսկան դոմաղի պատրաստում են դարմանից ն զյուղատնտեսականայլ մնացուկներից: Ճիշտ պատրաստված արճեստական գոմաղբը որպես պարարտանյութ իր որակով ոչնչով չի ղիջում բնական դոմաղբին: Արչեառականգոմաղբ պատրաստելու ճամար առաջարկված են մի քանի եղանակներ: Ընդճանուր գծերով այն պատրաստում են ճետեյալ սմ կերպ: Մանրացրածժ, թրջաժ կամ դարմանը դարսում են 15--30 Փղոտը շերտով. նրա վրա լցնում են 0,770 ամոնիումի սուլֆատ, 1076 ֆատ, 270 կավիճ, ազոտարակտերիաների թաղանթանյութը քայքասմ յող բակտերիաների կուլտուրա: Նրա վրա նորից դարսում են 15--30 հ են շերտով դարման ավելացնում նշված պարարտանյութերի բակտերիաների կուլտուրա. նույն դորժողությունը կրկնում են մինչն կուլտի բարձրությունը ճասնի 1 մ: Այնուճետն դարմանի այդ կույար առանց ոլնդացնելու թողնում են մի քանի օր, որի ընթացքում միկրորիոլոգիական բուռն պրոցեսներիշնորճիվ քայքայվում են քաղանքթանյութը ն այլ օրգանականնյութերը, իոկ նրա մեջ ջերմությունը Հասնում է 60"-ի, Մի քանի օրից ճետո նույն սկզբունքով դարսում են դարանի ն պարարտանյութերի Ճաջորդշերտերը մինչե նրա բարձրությունը ճասնի 3 մշ Դարմանի թաղանթանյութը լրիվ քայքայվում է 1,5-2 ամսում, իսկ որոլես պարարտանյութ այն օգտագործվում է մի քանի ամսից ճետո։ Արճեստականդոմաղբ պատրաստելու ճամար պետք է ծղոտի մեծ սլաշար ունենալ: Ճիշտ է, նրա մեջ աղուռի կորուստը զդալի բարձր էչ կայն թերարժեք ծղոտը դրանով վերածվում է արժեքավոր պարարտանյութ ճանդիսացողգոմաղբի:

Այս եղանակըկոչվում է նան աներոբա-անանրոբային եղանակ, որովսկզբում գոմաղբը փուխր վիճակում թողնելիս գործում են ահրոբ, է գաիսկ մի քանի օրից ճետո, երբ գոմաղբը պնդացնու նն ն օդը դուրս լիս՝ անանհրոբմիկրոբները: Գոմաղբը պաճելու տաք եղանակի դեպքում ազոտի ն ֆոսֆորի ավելի լավ է քայքայվոււի կորուստը մեծ է, սպկայն թԹաղանթանյութը ճետն

ամսում է 2--3 գոմաղբը արագ է Ճճասունանում (լրիվ ճասունանում ): Բացիդրանից, բարձր ջերմաստիճանիազդեցությամբ ոչնչանում էն աղիքային պարազիաների ձվերը, մոլախոտերի սերմերը ն ախտածին միկ-

ն

րոբները:

եհղաճակ: Այս եղանակը կոչվում

ԳԵւոաճ

փուխր եղանակ, Ամենօրյադոմաղզբը քանի որ գոմաղբը երբեքչի պնդացվումը: տեղափոխուի հն գոմի բակը կամ նրանից մի քիչ Ճեռու ն անխնամ լցնելով թողնում են միշտ փուխր վիճակում: Տաք եղանակիճամեմատությամբ տվյալ դեպքում միկրոբիոլողիականպրոցեսներնավելի բուռն ու տնական են լինում ն օրգանականնյութերի կորուստն էլ ավելի մեֆ է լինում: ն գերտաք եղանակներովպաճելիս օրգանական տաք սառը, Գոմաղբը նյութերի ն ազոտի կորստի չափի մասին տվյալեձր են բնրվաժ աղյուռակ 29-ում: է

նան

ու

Աղյուսակ29

օբգանական նյութեոի կոբուստը եղանակները Գոմաղբը պաճելու

ու

ն.

գոմաղբ Սղրտի ցամքարով

Գոմաղրբ

|բակտձրիաների

աո ի տանակը ԷԳ աի ւ

ալան

`

աղոտի

|Արլիարդեերով)

լծորֆի ցամքարով

կորուսոը կթրուսոը

ւան

աար

զոմաղբ

ազոռի կորուստը

կորուստը

:

Սառը

Բ

նար

32,6 |

16,5

"2

14,9

1,0

՛

սումլեր ֆոս-

ռա-.

օրգանական նյութերի ճատկաւլետ չպես երնումէ աղյուսակից» ազոտի բիչ կորուստ տեղի է ունենուքդոմաղբը սառը եղանակով պաճելիս: դոմաղբը ւվաճել Ուստի Հանձնարարվում է ապաճով ին

միայն

ե

սառր

եղանակով:

տնտեսությունների

չկա(կզբունքորեն նման գոմաղբը 2ելու տաք եղանակին: Նպատակնէ բարձր ջերմաստիճանիազդեցությամբ ոչ կիրառվումէ, իշճարկե, բոլոր ինֆեկցիոն վարակաղերժել ղդումաղբը: ծիվանդություններով ճիվանդ կենդանիներիցստացվաժ գոմաղբը վարա-

մշակումբ: Գոմաղբի բիոթեւմիկ

344.

՝

յ

28.

29. 30.

31.

ՇՈՂԸՕՆ

6. 1.

Վ.

Շ.

Է Ժոգաօո.-- Թճյճքուսնքան հոաքօճոօ0Ր78.

Շճղեյտօ5ոյ,

Օճոճտճ45013001010Րոտ.

Բռա,

1940.

ՄԻԼ. 1955.

ՇՓՂԵՃՕՅԻԼԱԹ,

Շաօոաւօբօօ6. ՅՀթուաթ ՕՊԸՅԵԼ 1Թ0Ն ծ. Փ. ՈԼ. ԿԱՇՐ 6, է. Ճ. ՈՈՄոքօոօ84 8սճճ --Ոնուքօճեօղօրի. Լ0ՇԼՕթոատոու, 1957. 9. ք. ք. մլոումծթ, ԱՅՇՏՈՅՅ 9113001010189. ԸՇՇղեօ3ՅԻՑ, 1961. ԼՍ. 3. մ. Էէոամիհ. Ոեոռքօճաժտօլոմ. 1949. հաղււյ, 11. ՇԸ ՒԼ Թաածոճոդոմ տւ ղք. ԱՅԸՇԱԼ »5Ա183001040114. ԸՇՈԵՑ03183, 1984. 12. ՇՕճօքում: Աօ 86րճթուորմա. ատու 1, 1. ԱԼ. ՇՀտետօ3քՄԻօՅՕՂՅՈՒՆԸ ոալճթոմղօ8

7. ՃԽ. մ.

-

13. մ.

14.

ՅԱՂԵՇՇք.ՕՇԽՕՑԻ

Ճ,

ՆՈԼՕՂԾՐԵՒՆ,

16. 4.

80ԱՐԵՇԹԱՎ.

1948.

Խոոու,

17. Ճ. ՈՆ

--

1956: ճրատարակչություն, ակադեմիայի

ՀՍՄՌ Գոմաղբի Հասունացման բիոլոգիականՀիմունքները, թ.: գիտ. ակադեմիայիՀրատարակչություն,

33.

Բ.

Ր

1ՇուԸռոն

Է.

ԷԼ

Ոնառօրւ,

--

71քօշոածոոււթ եօքհլօծ. ԸՇճղոօ3ՐԱ3, 1937. հ Ղքաօո «ան -- Մնմաքօ01070-ա3Յօքեա Խճ.

1Լ. Ճ.

1960. Ց շծճօսրյաոր, Լ. է. Ճ. Ոյոքօղօոո-ԹԱՇՇ ճոճքօ68օ10518. ԴՏ. Փ. հ. Վատաօթ, ԾրԵ Լոտ

Փ.

ՕքոօՔու. Լ,

«ոօն

.

1088ք086ՈՒՆՈ:

37.

Ա. Ա.

38.

Մ.

Վ.

ԿօՇՈՕԾԻճ

հԱւքօծ010198831

ՀՅ. Խատուօ6. ՌԼուքօճն11010Ր:414

Լ1տաւշոքօ-

ոքօղյուժ8.

1952. Առոճտոքօաատոու,

ճաքոճտ --

21.

«ԱԾՊՕԿԱՅՅ ԱքժդեւաՂՏԱԱԾՇՐԵ».

8101ՕԵՅ Եօողուօտ--- հնլաքօ620401131 1949, Մ. 2Յյու,

22.5.

Լ.

29.

--

24. բ,

Լնոււոքօաստոու ՇԸ

ԽՕՂՕՎՈԵՒԸ

ՔԽՇԸՂՏՈՕԲՅԱՏՑ

ԽՈւՔՍԾԱԹՂՕՐՔԱԸՇԵԱԸ

մում. Լրողշճքօոտաոու, 1955, 4. ոքծյոք Ե. Մոտո օո

--- Հ40ՂօԻԾ ԽՕՂՉԿԵՑ6 ՂՇՂՕ.

ՇՇՂԵՃՕՅԼԱՅ, 1953,

ԵՅՈՑԻԵՔՇ).

Թ

սօ

քցոտոօրոորԸ

ԽՕՊՕԿԱԱՀ

մ 1ՕՈՓՂԱՇԱԿԾՇ

(2-06 ոՅքճքո007481106

ԻԼ

ԷՇԿՅ6Ց -- Աքճարոսծենօճ Մ. Լ. Յոքաճճաաաաի, քյոօոօոոոտօ 0111.

11328ԻՇՂԵՇԼՑՕՄ1ԼԵ8ՕՑՇՕՐՕԻՕԸ. 3ԱԱՑՇթՇՈԼՇԼՃ,

«ՌՈւքօճաօ Ճ. 8(0ք0ղ68

ԽՕԶղօԿԵՕԼԾ

1ՇՃԱՈԱՎՇՇԿՕԱհՌՌ:քՕճԽՕՈՕՐԱԼ

--- ՕՇԱՎՕՏԵԼ

5. Շ.

ոօ

2Յ

1956.

26. Շ.

1992, /.-71. 27. 3. Ճ. /մոոոոի ԹՇ ՊՕՅՒՔՅ,

--

:346

ԹՎԵՒՋԸ

196ԼԸ.

Ատաշոքօժ-

ոքօրաալօտ.

Շռթու

1ոսվօմքօատոու,1957,

86.

ՃԸ.

ՅՈՉԼՇԼ-

Ը6ղԵ-

ՊԵՏՔՍՈՕՐՈՎՇՇԱԱ:

Ըռքյոմտո -- աճքօփոօքնօ«աօՏիծրւ ԸՇՔ.

ՓՃԽՄՈԵՆՇՈ08,

Ծբողաղեեւ

ՈՕՇՕ(ՅՎԵԾԵՕՇ

ԸՕՏՇԱՇԿօՅ

11305

քօտ3տօրուծ

Ճքոո»

ն ուրիշներ-- Սիլոս(թարգմանություն), Հայպնտճրատ, Գուբբիլին Հայպետծրատ, 1941 Ֆլոդոբով -- Միկրորիոլոգիա (Թարգմանություն):

1931.

ԽօՂՕԿԱԵ

--

ԼՕՇօքրաաու, 1957.

ԿՅՇՈՅ. 1960. ՈՇԿՇո6ք. նաաքօծաՕ10888 1նուճոքօատտյոր, 19. 8. ԷՕ. 8Ցօտեֆճքով. ԹՇԼօքուճքիա-ԸՅամճքէ1 ՉռՇոօքոոյմ. Շճտթօ3Րո3, 1942. 20. Յ. .. 1961. ԽՕՊՕԵՅ. Փցռտք 1 1ք., Քեւոքսծաօտօրտ 11աաշղքժուտյոմտ,

18. Խ. 1,

ՀՀ

կոլտնտեսայինն ժիչկոլտնտենսայինկաթնաղդործարաններ, մինիս. գյուղատ. ղիտ» գլխ: վարչության ճշրատարակլություն, թ., երհան: շետաղզոտման Սննդամթերքների լաբորատոր է. Բ. Հաշությունյանե ուբիշնեւ 951, Համառուո երնան։ ձնռնարկ» Հայպետճրատ, Հայկ.ՍՍՌ գիտութ. Ա. Կ. Փանոսյան -ծ- Միկրոբներըն հլութերի փոխակերպումները,

34.

36.

19256

ՀՍՍՌ գյուղ.

116ՂԻԻՑ, 1968.

15. 8. Ղ. Փ.

ՖԿՏԼՈՒԸ

1956. 8րքՄեճտ. ՈՆԱ, ՕԽխճտճոշճտն. Օշոօռու ոտճքօ680710Րու.ՌՆաՔՅ, »-

կաթնամթերքների տեխնոլոգիան, Հայպետծթատյ

ն

1956.

ԱԱ,

25.

Սաթի

Ք.--

երնան:

35.

7ՈՂԷԲՃ137ՔԵԼ

ԸՓտեօ3ԻՅ, 1960. 2. Ճ. 1. Ոռոճքուօը, 8նմտքօծ:00Րոտ. ԸՇճղթմոտրո:տ, 1958.

3. /Խ. Փ. 80ԱՆԵՇՑԽԿ մ ոք. ԽՃՄքՇ

Շճղեզօտրոտ, 1940. Խոաւքօճաօոօոտմ. 4. Լ. 1960. 8. Փեղօքօո. ՃնրչքօԾ:աօ01081641. ԸՇճտեխօՅրաՅ, 8. ԻՆ 8. Քոոօ, Լ. 1. 24ոօոճ. 8ՇշտքաաճքենըԿուքօԾաօՕՈ0ՐԼ.Շճմեճօ31հ3, 1958.

Վ. 2.

Դիլանյան 9.

՛

թ. թ.

Դ.

Փր: տարածումը բնության

Միկոոօբգանիզմեերի

Ծժմբի,ֆոսֆորի

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Ներածություն

9.

..

..

..

Ե,

«ԱԶՎԵԱՅՅՎՉՎԱՎՎՉԶՎՎԱՅ

ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ

է.

Միկ

ԻՑ

Քակոերիահերի Ցիմեսկան ձննըթ Քակտներիաների մեծությունը

ԲԵեԲԻՑՒԲԳԻՆԾ

ւո

ւ

յ.

ԵԳՈՐ

ԸԱՆԱ

Բ,

թբոսաշ«նկն

Շաքարասնկեր

ԲԿԳ

Է,

ւ

ՏԱԳԱՎԱՆ

Սատազության ճարուցիչր

,-

ՀԱԱ

ԱՎ

Գարքացի թուցի չը բազ Ճայրու

-

-.

ւ

ԲԱԱԱՂԱԿԱՎԳԱՎԱՅԱ,ԸԱՆՆ

Չր ի

|

ԱՅՑԹԱՅՆԸԱԱԶ

ան,

ԳՈՒՅ

մ

ՅՅ

ԼԱԱԶԱԶԱՂԱՅԱՆԱՆՆ

բուրմունք

առ

որչաց

ոինըոշըդանիգտմ

նու

Մ, Բ,

ո թ

շչ

2.

Ե:

Ֆիզիկական դոխծոններիաղզզեջությունը Քիմիական ղորժոնների ազղմդությունը հյ ունը

մոնրիլիդացիտ ե

Նր քանի

Հիմնական անտիլ:կռտիխկեքրի ամս

Հ

ԿՎ

ՎԶՀ

ՄԱՍ

«ԱԱԿԱԱՎՂԱԳՈԳԱԱԿՎՈԳԱԱԱՌՈ»ԿԴԿ

«ՎԱՎ...

ՀԱՔՀԱՎՅՎՎ.Հ...

ՎՈՎԱ.

ԵՅՀՅՎՎԸՎ««ՋՀԶՔ

Ք

Կ.

ՔԱՎՎՎՎՎՎՎՎՓ«ՏՎՎՎԿՀ«Վ.....

ՀԱՅԿԱՅՎՎԱՊՎ

ԵՎ...

.ԱՁԱԿԱՎԿՎՎԱՎՎԱԳՉՎԱՅԳԶ

ՀԱՎԱՎՎՎԿԱԶՎՎՉ.ՅՅԳԿԴ

17»/

ԱՂՎԱՅԿԳԱԳՎՀԱՎԱՅԿ

ԱԳ

ՔԿՉ..ՉՓՅ.Ք..Կ«Վ.....Վ.».«.

ա

ի

|

բնո: աա

ի

Ի

ա

ն

ծ բ ռս

է

Խմ

է .

խն

ն

չորա

արա" ..

ԲԱԱԳԱՁԱԳԱՅԸ

նա

նրխՄԿԿ

ՔԱՎՎԳԱՎՎԱՎ.:.-

նղանակի

սառը

«ԱԿՎՀՎՎՎՎԳԸԶՎԱՅՎԱՎ

ժամա-

ՎԱՎ

Միեկրոֆլորայի

:

ԶԱՎԱԿ

աա

թ Հյ

Է բ

նա

'

Ս.իլո»իմիկրոբիոլոգիան կղանակները ՕՏ. Սիլոսսցժան Ճաջորդականությունը «իլոսացման

չջ

ԱԿԱՅՆ

Էլ"

Փոռրչթոտիմիկրոֆլոր«սե

տ

այն

Կ

«ԱԱՓ.Ա9Չ.,ԿԶՎ:

ՀԱԿՎԱՎԿՎՉՎԱՎՎԱԶԱՉՎՎԱՎ.ԶՎ

Ջորխոտիմիկրոֆյորան

.-

ֆեկյիո գեղին

Բիոլողիականդորժոննիերի ազգեցությունը Մ,ի

ՀՎԱ.

դերերիմիկբոբիոլոգիան

Բո

բծու-

Կուբա:

.

Տ

.ԱԿՎԳՉԱՎՎԱԳԱՅԿՈ

ԲԱՉԳՎՉՎԳԱԱՎՏԱԱԳ

երի կանսագո ՊԻ Խոտան վորգանննրի

ՀԵՐ» ԽԵՔՎՈՑ

վու փջազաի Խոգգեցոյյունբ "Ք

ՂՈՎ

«ԱԱՎՎԱԿՎՎԱՎԱՅՅԳԱՅՅԴ

ԱԱԿ

ո

Կ

փոքցինոր

Խովե ճարուջիչը խտի ճարու Մ րհ ժանտախտի ը Թռչունների ժանտախտի2աթուցի Ոչխարնճրի ծաղկի ճարուցիչը ինֆեկցիոն դեղնախտի ճարուցիչը Խուզող փրմջուկի չարուրիչը

ս

ԿԳԱ

ն

.

«ԱՋԳԿԳԱՎՎՎԱՎԿՎՎ.Վ»Ա..

Հ

Միկոոօգանիզմների ֆիզիոլոգիան

Լուտաայու

«ԱԶ

ԵՎ...

իո ճարուցվող

ճՃոնրի ւլուլորողիՃարուցիչն Փաստերելողի Հարուցիչը

ը ջջ

ւ

Պիզմենտային,

կոլի ակերադումը

ՔՉԶԿԱՎԶՎՎՎ.ՎՎ

Պարատիֆր Հարուցիչը

ո

ի

տն

Մինրորների բիմբական կազմր Միկրորեճրիանուր ԱՅԳԱՎԱՆ Միկրորների շնչառությունը Սֆերորսյին ֆերժենոհեր ե ուր Քանոնրիուների բաղմացումը

2ԱԱԱՎ

.-

ՄԻԿՐՈրՒԻԲՈԼՈԳԻՎԱ

Տուբերկուլոզի Հարուցիչը Բրուցելովի Հարուցիչը կոլիրացիլոզի շարուցիչը

ր

-

/ ՔատմվողվիթուսնՖ

Անանրոր միկրոբներվ

Ռ,

ՎԿՅՋՀՎԱՅՎՈԱԱՆԸ

Ի

Աիբիրախտի ճարուցիչը

1դ

Վ

2ԳԳԱՅԳԳԱԶՎԱԱԱՎԱՅԱՆՀ

եր /

ՈԳԿՈԸ»

հիմնականհարուցիչներ հիվանդություննեւի Կենղանիների վաշակիչ

տ

ԱՆ

«ԱԶԳԱՅ

ԵՅԻ

«ԱՈ.

ՎՀ

փոփոխականությունը Միկշռբների

դ

Լ

ԶԳԳՈԳԴՎՈԸԳԱՎՅՅԱՅՎԸԱՆԸ

Բակտերիաների կառուջցվաժբրԻԱՈԳՈՂԱՅՅՈՎԱՎԱՅՎԱՅԱԱԶ Բակտերիաների դասակարգումը

Շողասնկեր

Չ...ՎՎ..

ՄՍԱՍ

,

մների մուֆոլոզիան Ծիկոոօոգանի ՔԲականիիաներ-

Ք

ՔՎՎՎՎՎԱՎՎԶ

Հասկացողություն իմունիտետի մասին

ՄԱՍՆԱՎՈՐ

Դ

՛

ոճում

նրկաթր միացությունների

նե իմունիտետ Ինֆեկցիա

ԵՐԴՐՈՐԴ

ԱՌԱՋԻՆ

միգրոֆլորան

Յ6

ՀԱԶԱԿԱԿՂՁԱԹԱԿԱՎԱԿՎՈԱԿՅԱԱԱՎ

ին ֆեկցիայի մասին Հասկացողություն

Էմմ տեղեկությունն, ։ միկրորիոլագիայի պատմությունից

Համառոտ

Վ

ՀԱՎԱՅԱՆ

ԱՎԱՎԱԿԹՎԱՎԱՎ

ԱՂ

Միկբոօոգանիզմնեւի դեշր նյութերի չբբանառության Ազոտայինմիացությունների փոխակնրպումթ Աժխաֆնայինմիացությունների փոխակնրպումը ն

«.Վ....«

ՀԱՋ

.

կենդանիների օլանիդ:մի

Ժ.

.ԱՋԶԱԳՉՎՅՎԱՎՈԸՀ

Հողի ժիկրոֆլորան Ֆրի Ժիկրոֆլորան Օդի Ժինրօֆլորան

..

Հաջորդանավուքյունը ճեռնանթու միդրոբիոլողիական «շրոջհանե : սիլոսացման

եղանակի

տար

ՔՎ....2.«..Հ

Սրլոսի զանդվածի մեջ

առաջացած օրգանականնյութերի փոփոխությունները

ԲԿՎ...

"7

ժամա-

«Ա

բակտերիաների մային զարգացմանը Սիլոս պատրաստելիս կաթնաթթվային հակարիաերի ՄոզթուՄաքուր Սիլոսի մեջ աքննի ծոնները

նալաստող զոր-

ԲԱՎԱ.

րաների կիրառումը Սիլոսի որակի ստուգումը

ՔՎԵ

ե

Վ

գնաճատումը

.

Հ08

րք

ՀԱԿՈ»

ամ

ՀԱՎՎԱՂԶ...

միկոոբիոլոգիան կաթնամթեոքրնեոի

կաթիմիկրոբիոլոգիան

կաթի կաքի կաթի կաթի կաթի

փոխությաւնենրը

-

Ն

մսի միկրոֆլորայլի աղբյուրները Մորթից "ետո մաբ մեջ կատարվող փո Մի աննորմալ փովո խությունները Մոից ճարուցվող ճիվանդությունները Մսեղիքը պաճածոյացնելու եղանակները

իվզրոբիուոգիան

կԿծրերիշաքարասնկավորման

ԱՎԱԿ».

.

Ե.

9. Ձվի միկոռբիոլագիան

Ձուն

...Վ..Վ

Է...

Ա.ՎՓՎՎՓ«ԱԳԴՎԱՎ..

է.

ՀԱԱ

աաա Հազորդականությունը ՄԻԼՐ»ՓԼորաի ն

ՀԱԱՀ

ճառա վաքարտադատությոե ւ...

..

..

ՔԱՂՎԻԱԿԱՉՎԱՅԶԱԶ-

ԻԱ

լ...

ՍԽաթնաթթվայինմթերքնծրիմիկրոբիլովիան Քնականմերաններով պատրաստվող կաթնաթթվային մթերքներ

-

Արչճեստականմերաններով պատրաստվող կաթնաթթվային մթերքներ

ակտոբացիլային սկրոստոկվաշա

ԹԱ

«ՀՀ.....

Ացիդոֆիլային կաթ պրոստոկվաշա կաթնաթթվային ն սպիրտային խառր խմորման Ցուղիմիկրոբիոլոգիան կարագի միկրոֆլորայի ծագումը է2 բնույթը միկրոֆլորայի կարագի աճելու ժամանակ կարագիկայունությանը նպաստող բոբիոլոգիականպրոլեսների բնույթը կարագի արատները Փ«ՓՋ«Հ..Կ««««ՎԳՅՓ»ՔԶ. Լ

ՏԱՎ

ՎՎՎԱՎ.

Սաքնամիորթուր

ՎԱԿ...

«ԱԱԿ

»

:

՛

.

ՔՉԱՎԱՎՎ.Վ....Վ

.

՞

ի

ԱԿՎ

ԿԱՎ

իւդարժոնեձըը ն

Հ.

«

Բազոնրիանըը

ԱԶՎՎՎ.Ա..

միջավայր

կարադի մեչ պատաճող ախտածին Պանրի միկրոբիոլոգիան Պանիրըորպես միկրոբների զարզացման Պանրի մթկրոֆլորայի աղբյուրները

`

`

ՔՋԱՋԱՎՎՎԶ......

բնույթը ԱԶԱՎԿԱՎՎԱԿԱԿԸԱՎԱՎՆ Պանիի արատները

ԱԱԱՎԱՎԱՂԱՅԱԿՎԱԿՈԱՅԿ

միկրոբների առկայությունը Ախտածին

մեջ պանրի .

.Վ.ս

Վ:

.Չ.

պաճաժոյացնելու

«ԱՎ.

Գումաղբըպաճելու

312՝

Վ

ր եղանակնե

միկրոբիոլոդիական ժոմաղբի ՀԱ.ԶՎՎ

310:

336: :

Ք.ԱԿԱԱԶԶՎՎ..

խությունները

Գոմաղբիմիկոոբիոլոգիան

ՀԱԳԱԿՈԳԳՈԳԹՑԳՈՈՒ

-

ՀԱՎԱՋ.ՎՉԶԶ.........

Ձվի միկրոֆլորայի աղբյուրները Ձվի փչացումը

ԲԱԱԳՈՈԳՈԳՈՅՏ

։

Կաշվե-մոբթեղենի Բումքի միկրբոբիոլոգիան

միկրոֆլորայի ծագումը առաջնային միկրոֆլորան երկրորդային միկրոֆլորան երկրորդային միկրոֆլորայի ճայորդականությունը միկրոֆլորայի նորմալ ճայջորդականության փուլերը կաթի երկրորգային նրա պատճառները կաթի արատները ՀԱԿԱԱՎՋՀ`ՉՎՎՎԶ..... կաթի փուիոխություններն աննորմալ կաթի միջոցով փոխանցվող ճիվանդություններ կաթը պաճաժոլացնելու եղանակները նաթի աղտոտվելը պաստերիզացնելուց ճետո կաթի բակտերիոլոգիականստանդարտացըում

30:

«ԶԱՎ

..

ՀԱԱ.

Շաքարասնկերիզարգացմանը նպաստող Գորգ" կերերը շաքարասնկավորելու եղանակները ենթակա կերէրը Շաքարասնկավորման կերերի որակի ստուղումը Շաքարասնկավորված

Կաթի

Մսի միկոշոբիոլոգիան

Դ.

.ՔԱԿԱՂՎԸԱԶ.Դ.

անմի

եղանակները

ւ...

հ

նյութերի ։բոիոՀրզանագան

34:

Գ.Ա.

Շաքարյան

.,

Ա. Գ.

Նուրազյան

ԴԱՍԸՆԹԱՑ

ՄԻԿՐՈԲԻՈԼՈԳԻԱՅԻ

Գիրթը վերահրատարակվումէ ՀայկականԳյուղատնտեսական Ակադեմիայի պատվերով՝ Գյուղատնտեսական բարեփոխումմերիաջակցության ծրագրի միջոցներով:

իո՛

Գա ՀԱՍՈՌՂԻ՝

«ԱՍՈՂԻԿ»

հրատարակչություն

Ստորագրված է տպագրության 16.08.2000թ. Տպագրությանեղանակը՝ռիզագրաֆիա

Ֆորմատ՝ 60284/16 Թուղթ՝ օֆսեթ

Պատվեր Իօ27 Տպաքանակ՝ 200:

Տպագրվածէ «ԱՍՈՂԻԿ» ՄՊԸ-ի տպարամում: Ք. Երնան, Ավան, Չարենցի 9/22 Հեռ. 58.22.99

Է-ո

40.49.82

1: 250815 (ԹիոտջյւՅԱ2.Յու