Նյութագիտությnւն

Ս. Ա. ՍԱԼՏԻԿՈՎ,Ս. Գ.

ՄԱՄՅԱՆ

ՆՑՈՒԹԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒ

Ն միջնաէ չայկականՍՍՀ բարձրագույն Թույլատոված կարգ մասնագիտական կբթության մինիսառության կողմից ոբպես ուսումնական ձեռնարկ ԵբնանիԿ. Մարքսիանվան -

պոլիտեխնիկական ուսանողներիճամար ինստիտուտի

«ԼՈՒՅՍ»ՀՐԱՏԱՐԱԿԶՈՒԹՅՈՒՆ

.

ԵՐԵՎԱՆ

է

ԲՈՒՀ-երիմեխանիկաՀանրապետության

գրված «նյութաԱշխատությունը ուսանողների Համար՝ մասնադիտությունների (մեառաջին Գրքի մեքենաշինական Համապատասխան: ծրագրին դասընթացի երկաթ, են մետաղական ճլութերը՝ գիտություն» մասում քննարկված

լ

տաղագիտությոմն) պողպատ ներ լեգիրված

ն Համաձուլվածքներ» ճամաչուգուններչ պողպատներ, մետաղակերամիկական ն Համաձուլվածքներ,

մետաղներ գունավոր երկրորդ ձուլվածքներ:

քննարկված

մասում մետաղականնյութեր)

("է

կերամիկաապականյութերը, տետինանյութերը, են պլաստմասսաները, կիրառվողայլ նյուբնադավառում ն մեքենաշինության նոր կոնսկան նյութերը է Հատկացված Քեր

ւ

էլ անչրաժեշտտեղ

մասում Գրի երկու

նյութերին: որուկցիոն

է (ինել նան դասախոսների, օգտակար կարող աշխատությունը դրանց վերամշակմամբ մբ նյութերի արտադրությա: ինչպես ն նշված

Այս

ու

ճամար: զբաղվողների

Տեխն խնիկականառաջադիմությունըն նրա :

անխզելիորեն մա

ԻԴը

յիր

ը գա» Հետ,որոնցից օգտվել նյութերի

է

ը

ար

հն

տաղ ,

Ս 702 1916

այն ճիմնական նյութերի

տարրա

Սա բացատ

կոշտությամբ),մածուցիկությամբ զուգակցված

իո

մշակման Հատվությամբ,

բ

ա

։

աո

ան

՛ 6Ծապբրիրաաոո-«------Ո»

Շոճք ոճն

Մ Լ2ք6շրմոօ88

Էծ 1Յ-6օթոն1086ՇՈ61

",

.

'

Հանդի

Է քօո81

,

.

4316) (2. Յքուտւճօիւ հշ» րո 16դթՇւ»0 «11

բարձ

իրորնա

թն Պատկություններըլայն սաշճմաններումփռփռ-ջերմաճաղորդականությա դորգագանուքյաժբ, ապպլլեքս տեխնոլոգիականճատվություննի-. զ"

ց

՛

ԸՇՅղՂէ

,

պլաստիկությամբ,հռելիությամբ), տնտեսական " տեաղ իրենց շաճավետությամբն այնո տասնյակ միլիոնավոլ. են մարդը երկրի վրա գոյություն ունի տասնյակ Մ տարիներ, սակայն սկսելլ էէ մ ետաղներից օգտվելլ մոմոտավորապես6000. տա պատմականկարճ ժամանակամիջոցնէլ դիսացավ: խնիկական արտա թմ ության կուլտուրայի բուռն ծաղկման ն արձ ց Բարձր քաղաքակրթությանկազմավորման Նախի ք ժամանավ ավի: Ի Անինը լիակատարճիժքով մետաղն անվանե անել է քաղաքա-չ (րթությանՀիմք: Տեխն խնիկայի զարգացման Հետ մեկտեղ անընդճատբարդանում են

աթ

Վճռա

,

ա

էլԼ

Մ

"

ո

ուի աի կոերի աայ ետաղները Տեխնիվագան չավանական է ճետաղայում կ կդրավենմետաղները: ա ռաձդակա բի ունիկալճատվություններով՝ րի այս

արար:

՛

այն

բրոնզի դար, երկաթի դար) կրում կամ ները, որոնցիցօգտվել է ի

աա

60406 162 1976

զարգացուժք

կուլտուրայի

ԻՆգոյության ընթացքում: ԲդՊատաճավան: ալ ղեմի դարաշրջանները (բարի թ քաղաքակրթության ն էն

ասված

է վում

ԿԱ

:

ե բ Ա Ժ Ո Ւ Թ" 0 Ո Ի Ն

ն

Ի,

՝

ն

՛ ետա

|

Հ

ւմ,

շիրզաժքոորը թաղան այն անա ԱՎ պայմաններում:

անները.

ար

ՕԾ«Լույս» Հրատարակչություն:

են

են

եւր րձր

ա

ավելի ծավալուն ու ծանը: ը նորանորպաճանջներ: բկայացվում : աշխատեն բացարձակ զրոյից մինչն չատ րում, քիմիապեսագրեսիվ զազայինն Ճեղուկ: վակուումում ու բարձր ճնշման տակ, բարձ Մետաղները պետք է օժով այլ է պայմաններում մեխանիկական,ֆիզիկա-քիմիական դառնում

թո

Տն

|

յ

այդ

|

`

»

եխ

նոլոգիական որոշակի Հատկությունների

կոմ ղլեքսներով:Այդ պատճառով զգալի արագ տեմպերով է աճում ընդճանրապեստեխնիկայում կիրաճվող նյութերի ն ճատկապեսմետաղականնյութերի տե,ականին, նքե 1800 թ. կիրառվում էին միայն 20 մակնիչի մետաղներ ն նրանց Համաձուլվածքներ,1850 թ. դրանց տեսակներիքիվը Հասավ մինչն 50-ի, 1900 թ.՝ 1000-ի, իսկ 1950 թ.՝ 2500-ի: ՕԸստ նախիմացության 2000 թվականին մետաղական նլովցերի տարատեսակների բարդ

մետաղները ն նրանց ճիմքով ստացված ճամաձուլվածքնեդիսանում պատրաստում` հն մեխանիզմների, ճաՄետաղական նյութերից ն ոաոցների մեքենաների դետալների գերակշռող մասը, ճենոցները ե կտրող, դրոշմող նր իրանները,

բոր

ն

չափող գործիքները,ինչորես նան տարեն այդ մշակում դետալները:

որոնցօգնությամբ Հարմա ար որո Ք տանքներ, ՈՅ թր

ազա Մարիա

ՄրտԲ

Մեջենաշինությանմեջ տազործլուը 1. «րլանական 1 թեր՝ պլաստմասսաներ, ոնտիններ, փայտանյութեր, "ո րամիկա ն այլն, Թել մեքենաչինական նյութերի մասը աննչան է (մի քանի «ոռկու), կ Բայը ձայնա. կություններով ջերմաքափանցելիություն, օպտիկական փոքր Խու ն այլն), որպիսիք չունենմետաղական նյութ կանություն ինչու շատ ճաճախմեքենաների, աաա

սչ. մետազալա անգրգանավան յու (մակնիշներ)թիվը կկազմի աա ՍՄեն Թո 24-րդ ճամագուփարի է դիրեկտիվներովնախատեսված տի Բաշա տաղերի ամրացման եղանակների զարգացում հներդրում, նորագույն մ. արվածա Հարո հրենց տեխնիկա-նտեսականցուցանիշներով լավաղույն Հայրենական (էլեկտրա-, ժի Կոո"7 ն Համաշխաարճային նվաճուժները դերազանցող, սկզբունքորեն նոր յու, ոո ոո Բարձր նյութերիստեղծում ներդրում: Գի Ցանկացածմետաղականնյութ հրենից ներկայացնում է միատիպ Մ 4 արտադր ծամ րազմատիպլ. ատոմներիբազմաթիվ խմբերից կազմված դրանցից կոնառրուկցիաներում պատրաստվաըը ժ իասերը մոտ

250000։

մե-

"

ն

բարդ

կանտորուկցիա: մետաղի ճատկությունները Ցուրաքանչյուր բնորոշում

Ֆրա «ներքին կոնստրուկցիայով(ատբուկտուրա,. կառուցվածք), ճիշտ,այնոլլես, ինչես ցանկացած առարկայիճատկությունը, լինի դա կարի ասեղ, Հաստոց, կամ տիեզերանավ,բնորոշվում ճնռուստացույց ձն.

է կրա

կոնստրուկցիայով, Համաձուլվափքի ստրուկտուրանիր Հերթին կախված է նրա քիմիական բաղադրությունից,ստացման տեխնոլո-

դիայից 1 «մեխանիկական,ջերմային, Քիմիական,ֆիզիկական վյա կոմբինացվաժ ներգործությանմիջոցով Հետադա մշակումից: Ուստի մենք ունենք ճատկությունների անճրաժեշտ ունեցող զուգակցություն մետ աակ աշն ատեղծման գործնականորեն Ճամաձուրվածքների անսպաճ-

այդ մանափակ՝ նարավորություն, ճատվությունները ապաճովող ըս-

Ր ստեղծման շնորչիվ: խրրուկտուրայի ր "«Մետաղագիտությունն ուսումնասիրում է մի կողմից, Հատկությունն մրուս վողմից ստրուկտուրայի ների կաստրոտուրարից խումըմշակումից: են Մետաղազիտության մեծ մետաուսմունքի պիոներներ Պ. Պ. ն Կ. չուրդներ Անոսովը(1292--1851) Դ. Ջերնովը (1839--1951): .-

կախոսմը

ռ

ռուս

'

Տառ

խնդիրն է բավարարել Մնտաղագիտության անընդտեխեիկայի աճոզպաճանջչները կորսանոր միտաղականնյութերի ստեղծմամբ,

որոնց ճատկությունների կոմպլեքսներըռւլատասխանում են տեխնիկայի տարքեր բնազավասներին զարզացման նրա գարգացմանտվյալ էտակմշակում են մետաղների «լում,Մետաղագետները ճամաձուլվածքհերի մշակմաննոր ձներ հ մեթոդներ, որոնք են: տաՀնարավորություն ՏԵՐ: լի: ստանալանճրաժեշտ ճատկություններ: ն "Մեքենաշինական գլխավոր կարնորագույն նյութնր ձն ճան'

Հ

ը,

ց

:

ի»

:

դետալ

կատարում են

կարնոր դեր:

ՏՈԼ

Վրա, առաջարկվող դազմ

Վերը շարադրվածի ճիման ձեռնարկը ված է երկու, ծավալով ոչ ճավասար, մասերից՝ պոսջին.(2իմնական) մասում քննության են առնված մետաղներն ու նրանց Ճամաձուլվածիները, մշակման եղանակներն ու մեթոդները, իսկ երկրորդ մասք նվիրված է մեքենաշինությանՀիմնական ոչ մետաղականնյութելին

ՄԱՍ

որսյմաններիցը, անճրաժեշտ նրա աշխատանքային վածքներից» ն ճիշտ ընտրել այլն, կարող են երկարակեցությունից լիությունից» ն նրա մշակման Համար նյուքը ՀուսաՀ-

ԱՌԱՋԻՆ

-

`

Գլուխ

`

`

:

ՏԵԽՆԻԿԱԿԱՆ ՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

ՄԵՏԱՂՆԵՐԻ

ՀԻՄՆԱԿԱՆ

ք 1.

ՄԵՏԱՂՆԵՐԻ ՄԵԽԱՆԻԿԱԿԱՆ

'

դիտարկենքմետաղական նյութնրի կարնորադույնմելլանիկակա Հատկությունները, այդ Հատկություններիցուցանիշները, նրանց դործն որոշման ամենատարածված մեթոդները: նական նշանակությունը դիաԿոշտություն կոչվում է առաձգական դնեֆորմացիաներին է մետաղի կոշտություն, Որքան բարձր դրելու մետաղի Հատկությունը: նա ստանում իր վրա կիայնքան աղաձդականփոքր դեֆորմացիա է յուՄետաղի կոշտության ուժի աղդեցությունից: րառված արտաքին Բ, ցանիշ է նորմալառաձգականության մոդուլը (Յունգի մոդուլը)

կԳ/մմշ:

:

22/01

ՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

մասերը, դգործիքդետալները, կոնստրուկցիաների Մճքենաների

ները

պատրաստման

արտադրանքի կոնկրետ

Մ ԵՏ Ա Ղ Ա Գ ԻՑ Ո ի թ Յ Ո ի Ն

ճջ

մետաղյա այլ շինվածքներ, որպես կանոն, շաճագործման պրոեն արտաթին ուժերի ազդեցության տակ: ժամանակարնթացքում փոփոխման բնույթի այդ ուժերը բա-չ Ըստ ժանվում Են՝ ստատիկ կամ դանդաղ փուրոխվող), դինա(ճաստատուն Պիկ (ճարվածային-արագ աճող) ն ցիկլային (կրկնվող-փուխոխական, մեծությամբ կամ ուղղությամբ Հաճախ ն բազապատիկ փոփոխվոլ): նայած այդ ուժերի կիրաոմանեղանակին, դետալում դրանք առաջացնում են տարբեր (ձգման, սեղմման, ծոման, ոլորման ն այլ) լարումներ, որոնց ազդեցության տակ դետալը կարող է ստանալ առաձղական դեֆորմացիա, պլաստիկ (մնացորդային)դեֆորմացիա կամ քայն

Լ---"---շջ

ցնսում լինում

Քայվել:

|-

««

ե

44(5) Նկ.

ի

:,

'

տ

Մեխանիկականճատկություններըքանակապես բնորոշում են մետաղների արտաքին տարբեր ուժերի ազդեցության դիմացկունությունը տակ. Մեխանիկական Ճճատվությունների ցուցանիշները տրոշվում են մեխանիկականփորձարկմանզանազան մեթոդներում Քանիո̀ր դնտալները կարող են աշխատել ոչ միայն նորմալ չեիմաստիճանում (205 Շ), մեխանիկականճատկությունները որոշվում են նան պածր ն (բացասական) մակնիշի մեՏարբեր բարձրջերմաստիճաններում: տաղական (ն ոչ մետաղական)նյութերը տարբեր եղանակներովմշակելու ժամանակնրանց ստացած ժեխանիկականճատվությունների ցուեն Համամիութննականսաանդարտներում բերվում ցանիշները (1Լ0Շ1) ն տեղեկատուներոսմ, Օդավնլովայդ ցուցանիշներից, կոնստրուկա՞որը ն տեխնոլովը, ելնելով վրա ազդող Ճաշվարկայինբեռնըարտադրանքի Ց...

:

1.

--

627,

Ըստ ձգման դիագոամի ֆիզիկական(այ ն

(բ) պայմանական

սաճմանիորոշումը: `

ւճոռունության '

:

|

նկ 1-ում ցույց են տրված մետազական նմուշների ձզման տիպիկ դիադրաժները:Զղման կորերի սկզբնականուղղագիծ մասը արտաճայտում ) մեծության ն նըէ առաձգականդեֆորմացիայի(ճրկարացման մուշի նկատմամբկիրառված լարման ուղիղ ճամեմատականությունթ բու մոդուլը(Է) որոշվում Հուկիչ օրենքի:նորմալ առաձգականության է ինչպես լարվածության ճարաբերությունը նրա. առաջացրած երկառացման վրա, տրը ձգման կորի ուղղագծային մասի ճամար ճաստատուն է ն Հավասար է զ անկյան տանգենսին: մետաղի նորմալ առաձգականությանմոպարզ Հուրաքանչյուր ճաստատուն է ն պրեթնկախված. չէ նրա մաքրությունիքը, դուլը խիատտ առկայությունից ն մշակման եղանակից: Բերենք մի խառնուրդների :

.

քանի մետաղների նորմալ

(կԳ/մմշ). տճրը՝ կապար

:

առամգազանության Ժոդուլի (Բ) .:

.

1700,

4860, մագնեզիում անագ 5500, 2200, .

ալյումինիում

վտանգավոր, եթե դրանք մոտ են մետաղի ճոսունության սաճմանը: Ուսի նն կաւ դերազանցում քույլատրելիլարումները չպետք է դերազանցենմետաղի Ճոսունության սաչմանի տրոշ մասից: Դետալի մետաղի Հոսունությանսաճմանի ն դործող Պաշվարկային լարվածության մեծության Ճարաբերությունը

առաջացածլարումներըՀամարվում

արժեք-

Եռ

:

տիտտն

11200,

պղինձ11250, Ցինկ 21000, 13000, երկաթ

.

22000,

նիկել

:

Քրոմ `

'

80100,

մոլիբդեն 633250, վոլֆրամ 35200.

վոչ

Հան(մասնավորապես,երկաթի)բարձր Մետաղների կոշտությունը

է, դիսանում

որպես մեքենաշինականնյութեր

(մեքենաների

նակ

արան Մանանան

ավելի:

Ց.

ն կոնստրուկցիաների աշխատանքի Ճուսալիությունը: տալների Յուրաքանչյուր դետալում կոնստրուկցիայումարտաքին ուժերի

ն

Բ): ժամանակավոր է որ(65,կԳ/մմշ) դիմադրությունը սաճմանվում պես ամենամեծ բեռնվածությանը լարում (ոկ. 1): Ճառմատպ ատխանող

(նկ. 1,

ատ

կարծր ձգման

ժոման ստատիկսիորձարկուժով, փորձարկումը փոխարինում ռրո-

ժամանակավոր դիմադրությունը (5, թ): ԱյդպիսիմետաղնեքիձգումովԿիորձարկմանժամանակ նմուշի չնչին թեքությունը խթիատ անդրադառնում է տտացված վրա, ուստի նրանց ոլյալներիեն քայքայման դիմադրության. մասին ավելի «Հուսալի ստացվում մամբփորձարկմանմիջոցով: վոնստրովցիայիկամ գործիքիչաճագործման ընքացԴետալի,

|

ժոման

բում պլաստիկ (մնացորդային) դեֆորմացիայի առաջացումը անթույլատրելի,է, Հետնալողը,արտաքինուժերի ազդեցությամբ դետալում

:

՞

`

ազղեցությամբ առաջացած լարումները բաշխված են անճավասարաչափ: Լարումներիկենտրոնացմանտեղերում (ննրմուտ անկյուններ, վտրուկ փուվիոխություններ, մակաճերձեր, միկրոճաբեր կարվածքների ն այլն) նրանք կարող են մի քանի անպամգերազանցել ազդող միջին Եթ: մետաղը լարմանը կ անցնել մետաղի Ճճոսունության ասձճմանից: օժտված է պլաստիկությամբ,ապա դա վտանգավոր չէ, քանի տր նըշված լարման ազդեցության տակ տեղի կունենա մետաղի տեղական. ն րը նրա պլաստիկ միկրողեֆորմացիա ինքնամրացում, կուդեկցվի ճոսունցւիյանսաշճմանիմեծացմամբ: հսկ եքե մետաղը պլաստիկչէ, տեղի չի ունենա ն լարման կենտրոնացումըկարող է քայքայման: Ուստի մետաղական մնքենաչինականնյութերի առկայությունը անչճիաժեշտէ: պլաստիկության Համար Մետաղիպլաստիկությանցուցանիշներ են Հարաբերական երկան Հարաբերական նեղացում (Փ. ց), որոնք որոշվում են րացումը (8,0) ձգմամբփորձարկմանժամանակ: Հարարերական երկարացումը որոշչում է խզումից Հետո նմուշի Հաշվարկային մասի աճի(Ճ1-1--կ) ննրա

ինթնամրացում Հանգեցնել

ծրո-.

-

՛

այնքան

է «ճոսունության տասխանում Ճարթակին»(նկ. 1, ախ երն դիագրավրա մի «ՃոսունությանՀարթակը» չի արտաճայտված, որոշում ապատ են Ճոսունության պայմանական որալես սաճմանը՝(60»9: լակԳ/մմշ) րում, որի դեպքում մնացորդայիներկարացումը է 0,2 - -ի Հասնում

շելով

'

.

-

որի դեպքում նմուշըերկարում է առանց բեռնվածության պգալի մեծացման ն ձգման դիագրամիվրա Համապա-

ն

առտաձ-

խիստ կախված է

ճատկությունը: Պլաստիկությունը մետաղների բնորոշ ճատկանիշչներից մեկն է, ըստ որի դրանը տարբերում են ոչ մետաղներից: Պլաստիկության Հետ է կապված մետաղների ինքնամրացման ճատկությունը, ըստ որում, որքան մեծ է դեֆորմացիայի աստիճան է բարձրանում մետաղի ամրությունը շատ (6.): ինքնամրաց Ման շնորչիվ պլաստիկությունը բարձրացնում է մետաղական դե-

դիմադրության ամրության Ֆենզիկական Հոսունության կԳ/մմշ) սաճմանը բնորոչվում է

փոքրպլաստիկություն ունեցող մետաղների(չուգուն, դործիքային պողպատներԼ այլն) ճամար Ճամաձուլվածքներ,

նորմալ տարբերություն

կոչվում է մետաղի պլաստիկ դեֆորմացվելույ պլաստիկություն ուժերի քայքայման իր ձեր այսինքն՝ արտաքին ազդեցությաոմբ առանց «Կիոթելու ն այդ ուժերի ճեռացումից ճնտո ստացված ձնկը պաճպանելու

նով:

Բեկուն

պաշար:

նրա բաղադրությունից երկաթի ճոսունության սաշմանը կաղ12 մում է ընդամենը կԳ/մմշայն դեպքում, երբ ճատոսկ մշակման ենթարկված լեգիրված պողպատներիՃճոսունությանսաճմանը Ճճառնում է մինչե 300 կԳ/մմշ հ ավելի, իկ Հետագայում, անկասկած, կաճի էլ

`

ն

Բու սաճմանը, ի ամրության Մետաղի

դականությանմոդուլի, շատ ր մշակումից: Այսպես, պարզ

ժամաօդատագործման

ործիքնե ճարմամասեր, կոնստրուկցիաներ, ր, ի Ր գործիքներ, րանքներ ն այլն նրանց Մետաղական ), կարնորառավելությունը ոչ նյութերի Համեմատությամբ: կոչվում է պլաստիկ դեֆորմտացիաներին ն քալթալմաԱմբշություն նը դիմադրելու մետաղի մանակ մետաղի դիմադրությունը փոքր ("կզբնական) պլաստիկ դենկատմամբբնորոշվում է Հոսունության սաշմանով, ֆորմացիաների ն քայքայման նկատմամբ դիմաիսկ մեծ պլաստիկ դեֆորմացիաների դիությունը՝ ժամանակավոր աճմակամ

լարում, որոլնսնվազագույն

է արության

են

:

. ա

,

ս

`-

9.

,

սկզբնականհրկարության մեծության (1)

Հարաբերությամբ,

կորի ՀորիզոնականՀատվածինՀամասատասխանողլարմամբ, որի ժամանակ նմուշները առանց քայքայվելու դիմանում են տրված թվով ցիկկորը ունի Հորիզոնականմաս, ցիկլերի թիվը լերին: երն ճոգնածժության իսկ ճորիզոնականմասի բացակայու ոչ ռլետք է լինի պակաս: ոչ 10-ից թյան դեպքում՝ Կրկնվող-փոփոխական(սխմետրիկ ցիկլ) լարումների դեպքում թույլատրելի լարումը որոշվում ձ օ-լ դիմացկունությանսաճմանի ն ամրության պաշարի ճարաբերությամբ: Մածուցիկությունկոչվում է մետաղի դինամիկ, Հարվածային ուժերի ներգործությանըդիմադրելու ճամկությունը: Մածուցիկությանըճակաղիր Ճատկությունըկոչվում է բեկունությում: Մետաղիմածուցիկության ցուցանիշ է ծառայում Ճարվածայինմածուցիկության մեժություվորձարկունը (8 կԳ մ/սմ2), որը որոշում են Հարվածային ծոման մով: Լայնակի ակոս ունեցող քառակուսի կտրվածքով նմուշը քայքայում են ճոճանակավորցցաճարի վրա մի ճարվածով։ Փորձարկման միջոցով գտնում են նմուշի քայքայման վրտ ծախսված աշխատանքի Ճ, (կԳ. մ) մեծությունը նե, աղա, այն բաժանելովնմուշի լալնակի կտրվաժքի աշխատանքայինմակերեսի վրա (քայքայման տեղում), Հ ր Պարվածայինմածուցիկությունը (2-1 տրոշում նն մետաղի ի կԳ. մ/մմշ): մածուցիկության որոշման փորձարկմանսխեՀարվաժային մաք ցույց է տրվաժ նկ. 3-ում,

արտա-

ճայտված տոկոսներով՝

լն

ք.1000/ց:

.

ԻԱ :

ր

ԵՄՏ

ո մր նր

ա

ր կտրվածքի Ք սկզբնականմակերեսի նմուշի : տաճայտվաժ տոկոսներով

ն

10-13աա

:

:

(Բ)

ությամ Հւսբրաբորությամ:մբ,

ար-

ար

.

|

|

-

Ւց--Բ Իջ

պլաստիկությունըճանդիսանում է Մետաղների

նան

դրանց կարեվորագույն տհխնոլոզիական ճատկություններիցմեկը, որի մասին շարադրված է ստորո մեւուս'իիմացկունությունկոչվում է Հոգնածությանը դիմադրելու. ղի ճատկությունը, Հոգնաժությունասելով ճասկանում են մետյողում ցիկլիկ (Արկնվող-փոփոխական) լարումների առաջացրած խախտումների աստիճանականպուտակման Հետնանքով ջով նրա նրա երկարակեցության երկարակեցությ ն դիմացբնորոշվում է դիմաց քայքայումը, Դիմացկունությունը ց նվազումը բնորոշվում յունը կունությահ սաճմանիմեծացմամբ (օր կԳ/մմշ), որտեղ Ք ինդեքսը ցեկլի ասիմետրիայիգործակիցն է, ն Հավասար է ցիկլի նվազագույն լարումների ճանրաճաշվական ճարաբերությանը:Սիմետրիկցիկլի ժամ. մանակ նվազագույն առավելագույն լարումները մեծությամբ ճանման վասար հն, նշաններով Հակադիինե ԹՀ--1` դեպքում դիմացկունությանսաճմանը նշանակվումէ 6. `

/Ի՝

է

|

40/44" ,

:

Շջ ՛

,

/26

/04

Հ/44րի Թիմը 2. Ըստ Բոգնածության կորի

Նկ. դիմացկունության սաճմանիոբոջումը: :

Ժոման,

ձգման-սեղմման

ոլորման ազդեցությամբ Հոգնածության փորձակման միջոցով: Հոգնածության կորը կամ

ապոռուզվու

որ։վես

կեցության (ցիկլերիթիվը մին- .

|

/0-

կան

.

ՀԿ

ամրութել պլաստիկության ետ, ն պլաստիկությաննույն ցուցաթյան նիշներն ունեցող մետաղները կարող են ունենալ մածուցիկության խիստ տարբեր ցուցանիշներ: Քանի որ մեքեմաշինականդետալներից շատերը աշխատում են դինամիկ բեռնվածության ատամնաանիվներ, շարժաթներ այդպիսի դոտալոորիմոտաայ), ղը պետք է օժտված լինի որոշակի նըվազագույնՃարվաժալինմածուցիկ

վ

'

դիմացկունության սաճմանը որոշում են կրկնվող-փոփոխա-

որպե (նկ. 2) կառուցվում է ն երկարաՑիկլի լարվածության

ւ՞

:

Մածուցիկությունըչի կարելի շփո-

կախվածություն, քայբայվելը)

չե

շներ սերիայի միատեսակ նմուշների րիայ Դ ր փորձարկման Հիման վրա: րճար( իաի

սաճմանը մացկունության

տաճայտվում է ՛-

ար-

«ճողնածության

`

ո մ

թյամբ:

4`

Մ

|

ր ՏՈՄ

պ... ն

ՐՐ

չաբվածային մածուցիկուոբոջման ն ո «թ

Բոր :

՞

.

մասնավորապես պողպատի, մածուցիկությունը Մետաղների, խիսո զգայուն է ջերմաստիճանի այն կտրուկ ր կեր Արո ով նրնկատմամբ, վազում է որոշ բացասական չերմաստիճաններում ության , (ւսառցաբե երե ր են պատճառով (Ճարվածային մածուցիկությունը որոշում Այդ ույք)։ ոչ միայն նորմալ, այլն ցածր ջերմաստիճաններում --7005 Շ): (ժինչե Սողք կոչում են բարձր ջերմաստիճաններում,Հաստատուն բնո՛

Կառծբությունըմետաղի դիմադրությունն է իր մեջ խրվող, իրե-

նրվածության ազդեցության տակ մետաղի դանդաղ տնական պլաստիկ են Բարձրջերմաստիճաններում կաքսայադեֆորմացիան: աշխատում կան կայանքների, շոգու ն գազային տուրբինների, ոնհակտիվշարժիչշարքից դուրս ների դետալները ն այլն: Սողքը, ժամանակիընքացքոսք, ն է բերում այդպիսի դետալները, նրանց չափերի ձեի փոփոխումը ան-. Ն. թույլատրելի աստվզճանի4ճասցնելուճետկանքով: է տրված սողքի տիպիկ կորը, որն իրենից նհրցույց Նկ. 4-ում ջերմաստիճանի կ լարման պայկայացնում է տրված ճաստատուն մաններում պաճման ժամանակի ն նըմուշի երկարացման կախվածությունը: Սողքի կորի ուղղագծային մասում որոշված պաճման միավոր ժամանակում նմուշի երկարության աճը(երկաբացումը զկ-ներով մեկ ժամում) կոչում են տրված չերմաստիճանում ն տրված լարման տակ սողքբի արագու,

ՈՆ տաղիռողքի ցուցանիշ

Համեաչ,«(ամ

`

ւթ կԳ/մմ":

9:10

նշանակում է մի լարում,

որը

200"-ում

ժամ

է 0,2 00-ի Ճճավասար առաջացնում երկարացում: ւ

։

ծ

1.10-5

պաչելուց

Ըոտ առղքի

գությանսողքի սաճմանըունի երկու ինդեքո, օրինավկ՝ ւն

Հետո արա-

՞

կԳլո

՝

Այս նշանակումը է տալիս լարում, որի ժամանակ ցույց 600--ումսող-. Քի արագությունըՀավասարէ ժամում 1.10-5 նկ. հավականինբարձր աողքի դիմադրություն, այսինքն՝ սողքի փոքր ունեցող մետաղները կոչվում են կրակատմուր: ԿոնԿ'սրագություն ստրուկոորը բարձր ջչերմաստիճաններումաշխատող դետալի նյութն ըբնտրոսմէ ելնելով աշխատանքային ջերմաստիճանից, ազդող լարումից, դեֆորմացիայի թույլատրելիմեծությունից ն դետալի անճրաժեշթ աշխատանքի տնողությունից(երկարակեցությունից)ի

'

`

ճետ

այնինչպեսնախապատրաստվածքների, անմիջապես, իրագործվել

նկատմամբ, առանց դրանք քայպես էլ պատրաստի արտադրանքների ն փչացնելու: Փորձարկումը իլւսգործվում է շատ պարզ եղաքայելու նազով ն արագ: նշված առավելությունների շնորճիվ մեքենաշինության պրակտիկայումմետաղի կարծրությունը ամենատարածված ցուցանիշն ն է, Աոտվել տարածված են կարծրության չափման Բրինելի, Ռոկվելի մեթոդները: Վիկերաի պատմեթոդի կիրառման դեղքում մխված պողպատից Բրինելի են խրում աղդեցությամբ բեռնվածության որոշակի ասաված գնդիկը մեջ (նկ. 5, ա): Ըստ Բրինելի կարծրությանթիվը՝ԷԼ8-ն որո-

"մետաղի շում

են

Էնչլես բեռնվածության

(կԳ) Հարաբերությունը ստաց-

ծառա-

յում է սողքի սաճմանը՝ լարումը, որբ տրված ջերմաստիճանում փորձարկչ մր ռաճմանված ժամանակում առաչ չացնում է նմուշի տրված երկարացում կամ սողբի տրված արագություն: Բու դեֆորմացիայի մեծության սողքի սաճմանը ունի (երկարացման) հրեք ինդեքս, օրինավ՝

Սա

չ

-

Նկ. 4. Սողքի կոոր, ոբի թեքության անկյունովոբոշվում է տվյա չեջմաստինանին լառման դեպքում սողքիարագությունը:

մեծության Բատ կարծրության նկատմամբ:

կամի չարք ունեցող կապ կաղմել կարծրության բելի է դզաղասվար չի ճլաճանջում Հառկությունների մասին, կարծրության փորձարկումը ն Հատուկ ձնի նմուշների կիրառում (ինչպես ձգման ժամանակ) կարող նից կարծը մարմնի

ձն

ված գնդաձն սեզմենտոի

Բ

ունե-

դրոշմաճետքի մակերեսին (մմշ)։ 450 էԼՑ միավորիցավելի կարծրության դեպքում` Բրինելի Հէ, քանի որ մեթոդր կիրառելի Օ դեֆորմացվում է ինքը՝ գնդիկը: Վիկերսի . ճշ դեպքում մետաղի-մեջ խրում են Հանդիպակաց նիստերիմիջն ն. 5. Մետաղի կարծռությանոբոչ136» անկյուն ունեցող կանոնաման" Բինել (ա), Վիկեւսի (բ) ե Ռոկվելի(գ) մեթոդները: վոր քառանիստ բուրգի ձն ունեինպող ալմաստե ծայրդիրը՝ դենտորը (նկ. 5, բ)։։ Վիկերսիկարծրության ԷԼՄ թիվը որոշվում է ք Ւ մակերեսի (որը չափվումէ բեռնվածքին բուրդաձե դրոշմաճետքի

ցող

Զ Հ»` մեթոդի կիրառման

,

ւ

,

-

ե ՛՛

մր՝ ԹԽ

Քր

ազգյոնագծիԳարա մրունյա Ֆ Մոծությամբ)

ՏՈ

«2

19544

Ոռ

ԿԳ/մմշ:

Ի

Տ կԳ/ՈՄ -

Վիկերսիմեթոդով կարելի է փորձարկել ցանկացած կարծրության (մինչն 1000 ԷԼՄ) ն Հաստության մետաղներ. ճիտնապես այն Ճանդիսանում է ունիվերսալ եղանակ: Բրինելին Վիկերսի թվեկարծրության փը

մինչն

միավորը պրակտիկորենճամընկնում են:

Ռոկվելի մեթոդը կիրառելիսմետաղիմեջ խրում

.

են

-

գագաթի առ:

ե

փոփոխման ճեւտ ցերմաստիճանի ընդարձակում: Ջերմային

1): Այդ գործակցի ջերմային ընդարձակման գործակցով(0, աստ օզավում են մեծությունը կախված է ջերմաստիճանից,այդ պատճառով կա՛մ որոշ ջերմաստիճանայինինտերվալի ճամար միջին գործակցից (ճ)։ կա՛մ որոշակի 1 ջերմաստիճանիճամար իրական գործակցից (օ.): նվազագույն ջերմային ընդարձակմանգործակից ունեցող մետաղները կիրառվում են արտադրանքներիհ դետալներիճամար, որոնք ջեր(--605-ից Վ-1006) մաստիճանիկլիմայական փոփոխմանինտերվալում կամ կերամիԱպակու պետք է պաճպանենչափերի Ճաստատություն: են որոշակի ջերմաստիճակայի մեջ ներզոդման ճամար օգտագործում ընդարձակմանմիջին գործակցով նային ինտերվալում տրված ջերմային են

.

.

`

մետաղներ:

էլեկաբականձատկություններ:էլերտրականՀոսանք աղորդելու նյութի ճաւկությունը կոչում են. էլեկտրաճաղորդականություն: Մետաղ-

: :

ՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

Մեքենաշինականն արդյունաբերականայլ

են ների կարնորագույն ճատկանիշներից բարձրէլեկտրաճաղորդակա նությունը (1020--1055անգամ բարձր, քան ոչ մետաղներինը) ն ջերմաստիճանի ցածրացման ճետ էլեկտրաճաղորդականությանբարձրացումը (ոչ մետաղներինը ճակառակն է): էլեկտրաճաղորդականության ցուցանիշ է ճանդիմանում տզսավարարէլեկտրաճաղորդականությունը, --1 ոմ-1, որը մետաղներիճամար ճավասարէ մոտ 104--106 1 օհմ-1 Բարձր մետաղները(պղինձ, ալյումին, արծաթ) էլեկտրաճաղորդականությամբ օգտագործվում են որպես ՃոսանքիՃաղորդիչներ:

որոշ արտադրանքների

դետալների նկատմամբ Հիմնական պաճանջներըներկայացվում են մէՀատկություններին, փակ նրա մեխանիկա-

տաղի ֆիզիկա-քիմիական

կան Ճճաւտկությունները երկրորդականեն: Ֆիզիկա-քիմիական որոշակի ճատկություններովօժոված մետաղներըժամանակակից գրավում են խիստ կարնոր տեղ: Առանց այդ մետաղների չէին կարող գոյություն ունենալ ն զարգանալ էներգետիկանն ռհակտիվային տեխ-

:

գավառնեիւ Բերենք մետաղներիֆիզիկա-քիմիական առավել կարնոր Հատկություններիբնութագրերը: Խտությունըմիավոր ծավալում պարունակվող մետաղի մասսան է եղանակով, որը Հրմ(գ/խմ3)։Խտությունըորոշում են ճիդրոստատիկ նրված է Արքիմեդիօրենքի վրա: Պարզ մետաղներիխտությունը փոխվում է լայն սաճմաններում՝ 0,53 գխմտ-ից(լիթիում) մինչն 22,5 գ/սմ" (հրիդիում)։ Տեխնիկականմետաղները առավելապես պատկանում են ծանր մետաղներիխմբին՝ 5 գլսմտ-իցավելի խտությամբ: Այն մետաղ14

-

-

տեխնիկայում

նիկան,ռադիուռեխնիկան,քիմիական արդյունաիբնրությունը, էլեկտրամեջենաշինությունը, սարքաշինությունը ն տեխնիկայի ուրիշ շատ բնա-

դծա-

մարմնի (մետաղի)ճատկությունը բնութագրում լին չափերը փոփոխելու

:

ՖԻԶԻԿԱ-ՔԻՄԻԱԿԱՆ

Հ. ՄԵՏԱՂՆԵՐԻ

է 3

ն այլուր:

կարծրություն ունեցող մետաղները Ռոկվելիմեթոդով փորձարկելու ճամար ալմաստե կոնի փոխարեն կիրառվում է 1588 մմ տրամագիծ ունեցող մխված պողպատյա գնդիվ՝ 100 կԳ բեռնվածքի տակ, այս եղաակով որոշված կարծրությունը նշանակվում է ԼՔՔ8։ Սա առավելապես է բարակ մետաղաթերթերիփորձարկման՝ օգտագործվում ժամանակ: Ըստ կարծրությանճաճախ կարելի է դատել մետաղի այնպիսի մասին, որոնց փորձնական որոշումը շատ դժվար է: Ճճատկությունների Այսպես, ըստ ԲՔրինելի կարծրությունը, որը. պողպատի ճամար կապվածէ ժամանակավորդիմադրությանճետ Գլ -«0,36 118 ճարաբերակցությամբ, կողմնակիորեն ծառայում է պողպատի կտրմամբ մշակվելիության ցուցանիշ: Ըստ Ռոկվելի կամ Վիկերսիբարձր կարծրություէ մաշակայունությանցուցանիշ: կարծրության փորձարնը ծառայում կումըլայն կիրառում են ինչպես պատրաստի արտադրանքի,այնալես էլ տեխնոլողիականպրոցեսի տարբեր փուլերում մետաղի ճսկման 4ամար:

փոջր

նիում մետաղները, որոնց փոքր խտությունը զուգորդվում է ճՃամեմատաբար են ինքնաթիոաշինության բարձրամրության ճետ, լայնորեն կիրառվում ավտոշինության,նավաշինության մեջ, հրկաթքուղայինտրանսպորտում

բեռնվածքի

՛

ալյումիգ/սմ3-ից(մագնեզիում, են թեթն, Թեք կոչվում դրանց Հիմքով Համաձուլվածքները)

ները,որոնց խտությունը

անկյուն ունեցող ալմաստե կոն: Կարծրության թիվը որոշվում է ըստ կոնի խրման աստիճանիՌոկվելի պայմանականմիավորներով: 150 կՊ բեռնվածքիդեպքում կարծրությունը ըստ Ռոկվելինշանակում են ԷԼԻՇ ԷԼԻՇ)։ Ավելի բարձր կարծրությամբ (չափման սաճմաններն են 20--62 մ փոքր Հճաստությամբմետաղները չափում են 60 կԳ ակ, են ԷԱՋՃ։ այդ 20-ից ցածթ դեպքում Ռոկվելիկարծրությունընշանակում

,

-

այ

-

( 6, օհմ,սմ) էլեկտրադիմադրություն

կոչում

են

էլեկտրաճաղորդ

չակառակ մեծությունը: Բարձր օճմային դիմադրությամբ կանությանը տամետաղականճամաձուլվածքներնօգտագործվում են վառարանների ճամար ե քացուցիչների, էլեկտրադիմադրությունների,ոռոնոստատների

յ

այլն:

ի

Ֆերրոմազնիսական նյութերի մազհատկություններ: Մագնիսական՝ նիսական Ճատկություններըբնութագրում է ճիստերեզիսի օղը (նկ. 6):

`

-

Արտաքինմագնիսական դաշտի էԼ լարվածության աճի ժամանակ տաղը մաղնիսականանումէ մինչն Հագեցումը, Մագնիսականղաշտրը պաճպանում է իր մաղնիսացածությունը, ՀեռացնելուցՃետո մետաղը մե-

շաճագործթյուններիշինվածքներ ստանալու ճամար: Արտադրանքի էակ: տեխնոլոզիական Հատկությունները մանընթքացթում մետաղի

դգնաճատվումէ մնացորդային մագնիսականինդուկցիայով (87, լրիվ վերացնելու. ): Մետաղի մադնիսագզածությունը ճամար անդաուս Հրաժեշտէ կիրաուլ նշանով ճակառակԷ| էրատեղլարվաժություն ունեորը

ցող

:

Ց

«Քր»

'

տիվ ուժ:

կոչում

|27

|

եր չեն խաղում,

կոէրցի-

են

դաուս|էրստեդ

8/11»- բ,

լ

են

մադ-

Փոփոխական դաշտերում

խատող

Քշ

աշ-

էլեկտրամագնիսական սարքերի մագնիսային միջնաձողերի ճտմար պաճանջվումփն բարձր մագնիսական քափանցելիություն .

օղակը):

մեժ

ը

տադրյալին,

երոլիաւյարյոնություն, փրջմում չում է

մող

շրջապատող

միջավայիի քայբաչ

ազդեցությանը դիմադրելու կոռողիան դգնաճատումե Ճատկությունը: ի

է

քթուների ջրային լուծույթներում ն նման այլ մինկատմամբկայուն մճտաղներըկոչվում են չըմ ենՓիմիապեսազն աշխատողդ թալ երի ճաարտադրանքների

րերում

`

նոլոգիական տարիներ սպրոքեսներ՝ անճրաչժեշտ ձնի,չափերի ն Ճճատկու`

ծա-

Այդ

տարբերու-

`

Պլաստիկությունը«Հնարավորությունէ տալիս մետաղից ստանալ ղանաղանձլրոֆիլի գլանվածք) նախապատրաստվածքներն դետալներ մշակմանմքթոդները օղտագործելով սառը ն տաքճնշմամբ կռում, դրոշմում ն այլն): Բացի պլաստիկության կորզանում, մամլում, . ինչպիսիք են օ Հարաբերականերկարացումը ցուցանիշներից, այնպիսի եյ նլ ջ Հարաբերական նեղացումը, պլաստիկությունը գնաճատում նույնպեսըստ տաք ն սառը վիճակում նստեցման, արտաճնշման(թերայլ մեթոդներով Քավոր մետաղ, ժապավեն),ծոման ն տեխնոլոգիական նմուշի փորձարկմամբ: կոչվում է հռակջման տեխնոլոգիական պրոցեսի ժամանակ բխվարարամուր միացում առաջացնելու Համար մետաղթ Հատկությունը,Մետաղի(պողպատի | եռակցելիուիքունըունի մեծ նչաէ ինչպես մենակություն,թանի որ' այն շատ լայն կերպով կիրառվում ((աքսաներ, իրաններ, ոնզերվուարներ, շոգեքարշեր, Քենաշինության աղ վագոններ,ցիստեռններ ն այլն), այնպես էլ արդյունաբերության բնագավառներում (խողովակաշարեր,նավեր, կամուրջներ, չինարա-

եռակցելիություն

`

բական

։

»

ն

:

ձ մ. ՄԵՏԱՂՆԵՐԻ ՏԵԽՆՈԼՈԳԻԱԿԱՆՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ.

Հեղու

:

«ԵԵՄաադեոքը Աաաա

անվանում են մետաղներիայնպիսի ՀոտկությունՏեխնոլոգիական հն տալիս իրենց նկատմամբ կիրառել մշակման տեթ-: ները, որոնք թույլ

ԲԱՐԸ

.

Բա զավի դրում աման

արի արլ մար,

է

(գլանում,

աշխատող .կրակաՔարձր երում. վամտաղները ագին պետք Քրտատոիճանն օժտվածլինեն կրուկլակայունությամժբ կամ ն

Ա

ջերմաստիճաններից:

թյան ճարաբերությունը ձուլաձնի «Ճամապատասխանչափին, արտաՀայտված տոկոսներով, կոչվում է դծային կժվլում։ Մետաղների. դծային է, բայց Հիմնականումկաղմում է 1-ից 3 ե: կձկումը տարբեր

կիզակայլուն

իզակայունությամբ, Պրում, աղերի

նրա բ Հալման

են

.

չոր Բարձր չերմաստիճաններում գազերումկոռոզիայի, այսինքն`

ուր

առավել կարնոր է բարակ պատերով

են

՝

են

ձուլաժետաղը մետաղն

|

,

օքսիդացման կայուն մետաղները կոչվում նկատմամբ

որը

է ճեղուկ

|

արագությանմեծությամբ, որի տակ Հասկանումէն ժամակոռոզիայի նակի միավորում կոռողիայի ճետնանքովմետաղի ճաստության նվազե-

գումը (մմ/տարի):

|

Ն Ցրգարությամբ' ճեղուկից պինդ վիճակի անցնելիս կծկումՀԱ Բորարի կժկման չնորճիվ չափերը վալիԱ աԱ ակ ՅՐ փոքր ձուլաձեի «ամապատասխանչափերից: չափերի

արչ

ր

4նարավորությունը:

փորձարկմամբ՝ կաճոսունությունըգնաճատում են սոեխնոլոգիական ակոսի լցման լայնակի փտր կտրվածքունեցող (096 սմ2) սպիրալային

մագնիսներիՀամար պետք են 8 մնացորդայինինդուկցիա ն ո ԱԱ ԵՅԻ ԷԼ

կօկումըո

ննխ Հոգոյն բաղադրությունից, ն լցման ձուլվածքներ

գոիմապես

ե

ձեր լցվելու ճատկությունը,

կարծր մաղեիառան «րի, շը մագՀամաաագուն նիսական ճեորություն 2 աանզաուս»(էրստեդ աղվոր մետաղնե

ձն նրանից, ձուլադետալների ն նախա-

ատացման (ձուլվածքների) պատրաստվածքների

կոչվում Հեղուկահոսունություն

Ա Աաանոն փաղիուկ:Հառտա-

կախումբառտաքին մագնիսականդաշտուն տի (8) լառվածությունից (ճիստեբեզիսի

ձներում ճալված մետաղի լցման ճանաարճով,

Հոսունությունը

որոնց կոչում

նկ. 8՛ Մագնիսական ինդուկցիայի (8)

բնորոշում ձուլմանհատկությունները ՄԵտաղի

«ատկություններն ունեն գործնականմեժ Մեքենաշինությանմեջ այս նշանակություն,քանի որ մեքենաների քաշի 50 0-ից ավելին կազմում են ձուլվածքները։ Ձուլման ճիմնական ճատկություններն են՝ ճեղուկա-

նիսականքափանցելիություն:

-

'

որը

կոչում ճարաբերությունը

արար» /

7.

դաշտ,

ն կոնստրուկցիաներ այլն):

։

շ

Նյութագիտությոմ

է7

է

եթե հոթային միացումը կատարվում նոցի պրոցեսում, առանց Հատուկ,օպերացիաների կիրառման (տաբացում,լերմամչակում, իա կռում), ապա պողպատը գնաճատում են որոլես անսաճմանափակեռակցելի Որակյալկարան ստանալուՀամար լրացուցիչ օպերացիանքրիանՃրաժեշտություն ունեցող պողպատը դգնաչճատումեն որպես սաճմանափակ եոակցելի: հսկ եթե Կույնիսկ այղ օպերացիաների կիրառումըէլ չի որակյալ կարանիստացումը, ապա ապաճովում այդպիսի պողպատը գնաճատում են որսլես դժվար եռակցվող, այսինքն եռակցման կոնատրուկցիանձրումչօգտագործվող:

նական մետաղական տարը, ավելի բարձր մաքրության մետաղը ոչ 99.99 49, ճատուկ մաջրության մետաղը՝ ոչ պակաս 99,999 գե: պակաս Մետաղները ոչ մետաղներից ն կիսաճաղորդիչներից Համեմատ աճող բնորոշ ճատկանիշներն են' ջերմաստիճանիիջեցմանը անդրապլաստիկությունը,լույս էլեկտրաճաղորդականությունը, բարձր փայլ») ն բարձր ջերմաճաունակությունը («մետաղական դարձնելու Մետաղներիայս Ճատկություններըսլայմանավորղորդականությունը: են տարրերի ատուների կառուցվածքի առանձնամետաղական ված

տարբերո

Հատկությամբ:

կտրմամբմշակելիությունը Հիմնականում բնութագրումէ կտրմամբք մշակման ժամանակգործիքի րող եղրը մաշելումետաղի Ճատկությունը:Մետաղի Հիմնականբնութագիրնէ Հոանդիսամշակելիության նումՄ, մ/վոկ կարման արագությունը, որի դեպքում Ք 18

Յանկացաժ մետաղական տարրի

կազմվաժ է դրական լիցնելորոնքերից կազմված) ն նրա միջուկից (պրոտոններից քավորված էլեկտրոններից: Պրոպտտվող բացասական լիցքավորված արագ շուրչը առնի ն էլեկորոնի լիցքերը մեծությամբ ճավասար են, նշաններով ճա-

մակնիշի

արագաճաւտպողպատե

ատոմ

հ

վորիչիբթացումը եզրի քայքայում) (կտրող

մում՝Հավասար: կաղիր, իսկ պրուռոններին էլեկտրոններիթիվը ատու որոնց կաէլեկտրուները բաշխվածէն մի շարք 7: մետազի կտրման թաղանթի րը կոչվում է Արտաքին 1-ից լինել րող կ էտա / ոնա թույլատրելի մ տաղի, որի մշակելիություլննաային կամ փոխանակման, քանի որ քիմիական ոնակցիաների նրը Հա ժան / տնի է կարմա արագության ճարաբերությամբ: մանակ նրանք մեկ տարրի ատոմից անցնում են մյուս տարրի ատոմին: Այդ մեծությունը անվանում են Հարաբերական մշավկելիություն: Ատոմը, տալով վալենտային էլեկտրոն, վեր է ածվում դրական իոնի, Մշակելիության կողմնակի մուտավոր ցուցանիշներ կարող նն ծաիսկ լբացուցիչ էլեկտրոն ստացող ատոմը՝ բացասականի: ռայելժամանակավոր ճ մ դիմադրությունը ւն կամ (8) ծ. կարծրությունը բատ պտտվող էլեկտրոնները Ատամիմիջուկի կամ իոնի շուրջը արագ

Բրա

ւմ»է ճանում "Վ արագություն ԲԱարիՆու

,

կտրելուցՀեւտու

ա հաղանքեորու, էլոգարոնն :.-

Հա-

ժա-

Թույլատրելի

թար

Գլուխ

առաջացնում են առաջին մոտավորությամբ սֆերիկ ձնե ունեցող էլեկտրոնային ամպ: Ատոմի(կամ իոնի) չափը որոշվում է գնդաձն էլեկտրոնային ամպի տրամադծով, որն ունի մի քանի անդատրեմիկարդ ((խ-10-8 սմ): Ատոմիկամ իոնի էլեկտրոնային ամպը ընդունակ է

ր

Պ մ/

էիայ բելի

'

,

ՄԵՏԱ

ԵՎ ՆՐԱՆՑ

4. ՄՍՏԱՂՆԵՐԻ

Ղ ՆԵՐ

ՀԱՄԱԶՈՒԼՎԱԾՔՆԵՐԻ

ԱՏՈՄԱՅԻՆ

ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԸ

Դ.

ի. Մենդելենի տարբերի պարբերական ս ատեմի մեջ ն :

բնական

մոս

արձեստականորեն ստացված քիմիական տարրերիթիվը. ներկայումսճառելէ 105-ի: Նրանցիցմոտ 80-ը մետաղներ

Ցած տարրերըբաժանվում են ոչ

ճաղորդիչների:

Պարզմետաղկոչվում

`

մն, Մնալ

ն մետաղների կիսա(մետալլոիղների) |

՝

-

2իմնականում մետաղական մեկ տարրից բաղկացած նյութը: Դարզմետաղիմաքրության աստիճանը որոշվում է նրա մեջ այդ Հիմնականտարրի Օրինակ, բարձր պարունակությամբ: մաքրությանպարզ մետաղըպարունակումէ 99,9 Ց-ից ոչ պակասՀիմ18

է

:

չափովդիֆորմացվելու, այդ պատճառովատոմները ն իոնները կաորվես տրամագծիառաձգականգնղեր:

որոշ

'

ւ

Համապատասխան

`

Ատոմի արտաքինթաղանթում կարող են գտնվել 1--8 վալենտային էլեկտրոններ:Որքան փոքր է այդպիսի էլեկտրոնների թիվը, այնքան թույլ է նրանցկապըատոմի միջուկի ճետ ն այնքան ճեշտ կարող են ն վալենդրական իոնի Որքան պոկվել նրանից, աւո ուիըվերածելով են մոտ է 8-ին, այնքան ամուր տային էլեկոլտնների թիվը նրանք կապվաժատոմի միջուկի ճետ ն այդպիսի ատոմը ի վիճակի է միացնել փիրեն էլեկտրոններստեղծելով բացասական իոն: կողմնակի ունեն Մետաղականտարրերի ատոմները նվազագույնթւով վա1 : խոմ լենտային էլեկտրոններ առավելապես եմենոն Այդ պատճառովմետաղական ւդ վալենտային ից թույլ կապը էլեկտրոնների ճետ էլ րթ վալենտային ատոմի պոկվելըըՀենց Հեշտությամբ կտրո յ

Պոր '

ամու Գարա Սոր" "Ի. իջոումի

ո Մ

«րի ր ան շր" ո

,

-

Քույլ կասն էլ տարրին Ճաղորդում է վիճակիեն լիցք տեղափոխելորոշակի ուղղությամբ: Այղ պատճառով բնորոշ մետաղին աճում է ոչ մետաղների էլեկբարձրացման Համեմատ ներ: ջերմաստիճանի թեն այն մնում է շատ ավելի փոքր, քան մեԱտոմիՃեւո վալենտայինէլեկտրոնների թույլ կապը Հանգեցնում է այն բանին, որ պինդ ե ճեղուկ մետաղում այդ առղներինը: էլեկտրոնները պոկվում են ն ազատ Մետաղների բարձր պլաստիկությունը բացատրվում է նրանով, որ իրենցատուներից վխտում են առաջացած իոնների միջե, մե ոթ միջն մ նտաղական կապը, ի տարբերություն կոշտ կովալենտ կրկին: առումների որնէ մեկին, միանալով նրանցից մե՛րթ կրկին Ք ճ է։ ազդեցության ումի արտաքին մ" ճկուն երե Վ կապի, իոնական վ 17 ւմ / 2 կամ ն մ ւ Բ 1 չվ կ / / 2 շ ի ն ԷԸ տեղա արժ ն լեկտիվացված էլեկտրոններ, որոնք նեն մետաղին Ճաղորդում նրան ճտուվ Հատկություններ: Որքան մկժ է աղատ թյամբ (նկ. 2, ա) իոնների միջե էլեկտրոնային գազով իրագործվող էլեկտրոնների կոնցենտրա, ցիան, այնքան խիստ են արտաճայտված տարրի կպաճպանվի ն կապը մետաղական Ճատկությունները: րական իոններիմիջն քառաային շարժման մարմինը չի քայքայվի։ մեջ գտնվող Հզատ էլեկտրոններըկարելի է նմանացնել գազի Այլ կերպ ասած, մետաղամոլեկուլների շարժմանը,այդ պատճառով չսզատ էլեկտրոնների կան կապը,թույլատրելով կոչում ամբողջությունը են էլեկտբոնային գազ: Պարզ է, որ դա էլեկտրականուբացասական փոփոխել մարմնի ձնր թյուն կրողն է: առանց նրա ջքայքայվելու, Շարադրվածի Ճամաձայն է կ արելի մետաղը մետաղին ճաղոիդում է պատկերացնել որպես բացասապնս լիցքավորված էլեկտրոնային գազ, պլաստիկություն: իոնական ներխրված են որում ատոմն ո ւժի ազդեցուրյուը նկ. 7. Աբտաքին դրական իոններ, Դրականապես լիցքավորվաժ իոնների կ բացասական 2, Բ) Ն կապի դեպքում (նկ. կապ մետաղական (ա) իոնային(բ) մին էլեկտրոնային գազի միջն էլեկտրականձգման ուժերը. Հաջորդվող իոնները ոմնեն վիցքավորված վրա: ունեցողբյուրեղնեհոի ամուրկապ են ստեղծում մենե ռ մետաղի ատոմներիմիջն, որը է կոչվում նրանց տարանուն լիցքեր են միմյանց: կապիառկայությամբ է ԱրտաքինՔ, միջե ձգման ուժերը նրանըամուր կապում բոշ բոլոր Հատկությունները: ուժի ազդեցության տակ իոնների վերին շարքերի, իոնների միջն ընկած Մետաղների ճեռավորությանչասիով սաճքի ժամանակ, նույնանուն իոնները մոլտեբարձր էլեկտրաճաղորդականությունը» բացատրվում ազատ նում են, չ ձդող ուժերը վեի են ածվում վանող ուժերի ն մարմինը քայէլեկտրոնների առկայությամբ: Բավական մետաղդում ստեղծել ոչ մեծ տարբերություն, պոտենցիալների է: Այդ պատճառովիոնական կապի դեպքում փարմինըկարոդ որպնազիաղատ էլեկտրոֆնե-. քայվում Բի շարժումը մեծ է փոխարինվի ն րանց ուղղորդված օժտված այբայց ղուրկ, լինել ամրությամբ, քառսային պլաստիկությունից՝ տեղաշարժով, այսինքն՝ որպեսզի մետաղում առաջանա էլեկտրական տասինքն՝ բեկուն: Ատոմներիմիջն կովալենտ կապը նույնպես ճոսանք: Ատոմ-:: նյութին ների միջն կապի այլ նման տեսակների դ եպքում է ազատ լիս էլեկտրոններ, ճատկություններ: տեղափոխել էլեկտրական որոշակի պայմանավորվածէ լիցք բարձր ջ չերմաճաղորդականությունը ուղղությամբ, Բոր գոյություն է նիանով, որ փրագործվում իռնոչ միայն Հաղորդումը էլեկտրաճաղորդաճետ կամ ների ջերմային այլն էլնկտրոնները-կոնների տատանումներով, միմյանց Հետ բախումների միջոցով:/չ մետաղների ջերմաճաղորդականությունըցածր է, քանի որ նրանցում էներգիան փոխանցվումէ միայն ատոմներիտատանողականշարժումներով: ո

Հատկություն-

արաճաղորդականությունը,

Ին իի

Հավով

՛

|

պոկվելով:

ա

ր

Հաա

մ

բացատըր-

որոնք

բորբիր Ն թեր 1"

.

Մճտաղների էներգիայի

մետաղների ոոի

ը զգալի ( 022--10 բարձր է ոչ փետաղների՞ անգամ) Ակ լեկ րա՞աղորդականությունից: Մետաղի ջերմաստիճանի բարձրացման ժամանակ է ատոմների տատանումների ջերմային ամպլիաճում Հոուղը,որբդժվարացնումէ որոշակի ուղղությամբ էլեկտրոններիամբի ազատ շարժումը նե այդ պատճառով Հետ ջերմաստիճանի բարձրացման ժետաղիէլեկտրաճաղորդականությունը նվազում է (ն Հակառակը ): Ոչ մետաղներումազատ էլեկտրոններիրականում չկան, բայց ջերմաստիճանի բարձրացմանկ ատոմներիջերմային տատանումներիամպլիտուդի մեծացման ժամանակաճում է ն նրանցից էլեկտրոնների պոկման ոչ մեժ թվով ազատ էլեկտրոններիստացման ճնարավորությունը, որոնք

|

`

'

,

8 5. ՄԵՏԱՂՆԵՐԻ ԲՅՈՒՐԵՂԱՅԻՆ ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԸ

-

-

:

Պինդ մարմիններում, որոնց թվին պատկանում հն պինդ ազրեգաչտային վիճակում գտնվող բոլոր մետաղները, ատոմներըտարածության մեջ տեղաբաշխվածեն օրինաչափորեն, երկրաչափորեն ճիշտ, լուրա-. շէ

ջանչյուր մետաղիճամար որոշակի կարգով: Ատոմներիդասավորության Տըկրաչափական կարգը կոչում են բյուրեղային իսկ այդկառուցվածք, պիսի կառուցվածք ունեցողմարմինները՝բլուրեղային մարմիններ,

Բյուրեղային մարմն անցումը"պինդ վիճակից «Հեղուկի ն ճակառակը, իրագործվում է կտրուկ, խիստ տրոչակի (կրիտիկական)ջերմաստիճանում:Հեղուկ ժամանակբյուրեղային վիճակիանցնելու մարմինը կլանում է բյուրեղացման թաքնված չերմությունը, իսկ ճեղուկից պինդ վիճակին անցնելիս, ընդճակառակը՝ բյուրեղացման թաքնված չերմուԹյունը անջատվում է մարմնից: Այդ պատճառով սառեցման մետաղի կորի վրա (նկ. 8, ա) նկատվում է բյուրեղացման թաբնված չերմության

Նկ. Ջ-ում ցույց է տրված ամենապարղ տեսքի պարզ խորանարդաբնորոշ չէ մետաղների ճամար (այդյին բյուրեղայինցանցը:Թել պիսի ցանց ունի միայնպոլոնիումը), բայց սրա օրինակի վրա ճարմար է ծանոթանալբյուրեղային ցանցի տարրերի ն նրանց ցուցանիշների քայ Այդ ցանցի բյորողարանական երեք առանցքներըփոխուղղաՀայաց են: Հարթությունները, որոնցում դասավորվածեն ատոմները, կոչվում են ատոմային ճաոթուսա

,"

ՑանկացածՃարնան ղություններ:

անջատմամբ Ճեղուկիցպինդ վիճակի անցմանը ճաատոմային ճարթություննեգաշեռ պայմանավորված, մաղպատասխանող չերմաստիճանային կանգառ: ճեռավորումիջե ընկած զույգի րի Ճաստատուն է ն կոչվում է Ամորֆ մարմիններում ատոմների (մոթյունը լեկուլների) դասավորության. կանոնավոր ցանցի Ցանցի (։ պարբերություն մեժ կարգը բացակայում է, ագրեդատայինպինդ պարբերությունը շատ ճշտու : վիճակից Ճեղուկի անցնելըկատարվում չ որոշվում է ռենտգննորսթյամբ «աճուն նկ. Ց. Պաոզ խոբանաոդայինբյոտեկերպով՝ մարմինը աստիճանաբար տրրուկտուրային անալիզով ն արփափկումէն ագրեգատային վիճակի է փոտնզատրեմփներով տաճայտվում աք փոխման Ճնաջ երմաստիճան որոշակի նշել կամ կիլոխքսերով(1 էչ »»4,002 Ճ) րավոր չէ: Ճիշտ այդպես էլ, սառեցման ժաՔանցի գծերի միջն պարփակված ամենափոքրըծավալը կոչվում է Բ) վամ վանդակ: ներեքբյուրեղաբոաչցանցի որրաղան ն Կ. 8. Մետաի (յ ական տեղաշարժը ուղղությամբ բջջի այդպիսի գրոգ բազմակի առանցքների ուֆ նյութի (բ) ռաւելՀակի(եկ բ ՊԻ դ «ղատ առով-ամորֆ ցանկացած Հնարավորություն է տալիս (տրանսլյացիան) ման կոբերը: առաջացնել մարմինները կարելի է դիտելորպես բքանձչափերի բյուրեղային ցանց:Նկ. 9-ում (ճաստ դժերով) ցույց տրվաժ ճանդիսանում են չափվող տարտարրական բջիջն ունի խորանարդիձն: Անդատրեմներով րական բջջի չափերը նրա պարամետրերնեն. Պարզ խորանարդային Եցող մար ինները: ինչպես ասվեց վերկում, մետաղի ատոմի կամ իոնի էլեկտրոնաանցի բջիջը (նկ. 9) ունի մեկ պարամետրը,դա խորանարդիկողի (8) մին ամպի ձեր կարելի է ընդունել դնդաձն ն ատոմներն իշնները դիերկարությունն Է, տել որպես առաձգական գնդեր: մետաղական Հ ետկաբար բյուրեղում տեղաբաշխմաներկրաչափական (իոնների) կարգը կարելի է դիտել որպես կանոնավորդասավորված սիստեմ: Միատեդնդերի ռակ դնդերի՝ ատոմներիդասավորման է կարգըկարող լինել տարբեր: Այն պատկերվումէ տարածականբյուրեղային որը առաջչացցանցով, ի

.

ղային ԱՑ կաա

ա

Գնամ Հողումը արար: հյուրն խարձրագային «ր "Ց

աի

առա

Բջիջ

ՀԻ

Հարա րա աթայա Աառոնրը ք

"

ու

ատոմների

նում են բոլոր դնդերի՝ ատոմներիկենտրոններովերեք որոշակի ուղղուեն տարված դծերը:Այդ ուղղությունները անվանում թյուններով արու ծական ցանցի կամ բյուրեղի բյուբեղաբանական առանցքներ: Ցանցի գծերի փոխճատման կետերը, որոնցում գտնվում հն ատոմները(իոն`

"

ները), կոչում

են

-գույցնեո:

ցանցի ճանդգուցայինկետեր կամ հանբյուրեղային

զանցում ատուհները դիտարկվում են որոլնս շոշափԲյուրեղային վող գնդերի Համակարգ (նկ. Ջ-ոսմ շրջանակներըցույց են տալիս միայթ ատոմներիդասավորությանտեղը, բայց ոչ նրանց չափերը): Այղ պատճառով ցանցի ատոմներիկենտրոններիմիջն ցանցի Յ կողի երկարությանը Հավասար ամենափոքր ՃեռավորությունըՀամապատասխանում խորանարդայինցանց առաջացնող ատոմների տրամագծին է պարզ

(4-8):

'

Տարրականխորանարդային բյջի գագաթներում դտնվումեն 8 ընդճանուր է 8 բջիջների Ճաատոմներ, բայց նրանցից յուրաքանչյուրը մար, որոնց գաղաթներըՃամբեկնում են ցանցի մեկ կետում (Ճանգույցում): Այդ պատճառով պարղ խորանարդայինցանցի մեկ բչջին բաժին (պատկանումէ) միոյն 1 ատոմ (8. 1/8): է ընկնում

ը

-

Ժանի որ մեզ ճայտնի է պարզ խորանարդային ցանցի բջջի պարաատոմի տրամագիծըկ մեկ բջջին պատկանող ատոմների քիվը, ուստի կարող ենբ որոշել ցանցում ատուների դասավորության խտության գործակիցը, որը ճավասար է բջջի ներսում գտնվող ատոմների գումարային ծավալի ճարաբերությանը 4ճենցիր բջջի ծավամին: Պարզ խորանարդայինցանցի ճամար, ինչպես ձալտնի է, դործաՀավասար ՄԺետրին

.

(0

)/ Մետաղներիմեծամասնությանմոտ բյուբեղային յանցերը բնութաղրվում են ատոմների դասավորությանխտուկիցը Հավասար է 0,52

թյան բարձր

0,68 արժեբներով՝

կամ 0,274:

Խորանարդային ժավալակենտրոնացվածբջիջ (ցանց)

ցուց

է

տըր-

Քջիջն ունի 1 պարամետրովխորանարդի ձեւ Ատոմեն խորանարդի դաղաքներում (8 ատում ) ն մեկը՝ ները դասավորված նրա կենտրոնում: Մեկ բջջին պատկանող ատոմներիթիվր Հավասար է. ված նկ. 10, ա-ում:

1/5--1--2

ծ.

ատոմ:

Ճեռավորությունը ՃաԱտոմների կենտրոնների միջն ամենամոտ "վասոր է խորանարդիտարածական անկյունագծի կնսին ն, Հետնաբար, ալդ նույն մեծությանն էլ ճավասար է ատոմի տրամագիծը.

Բյուրեղային ցանցում ատոմների դասավորության խտությունը են՝ մ--8 01866: Բնուքադգրվումէ նան թվով, տակ ասկանում որի կոորդինացիոն ամենամոտ ն անցի լուրուքանչյուր ատոմից Ճճավասար «եռավորության վրա գտնվող Ճարնան ատոմների թիվը: Առավելապես Ատուների դասավորության խտության դպործակիցըկազմում է մետաղների ցանցի կոորդինացիոնթիվը Հավասար է 8 կամ 12: Պարզխորանար0,68։ քիվը Հավասար է 6-ի դայինցանցի կոորդինացիոն Քանցի յուրաքանչյուր ատոմից ամենամոտ ճեռավորության վրա են 8 ճարնան ատոմներ, այդ պատճառովկոորդինացիոն Թիվը է անցի ձները ընդունված նշանակել|լտարրական Բյուրեղային գտնվում ն ձեր ցույց անցը նշատվող տառով նրան Հաջորդող ձավասար է 8-ի ե խորանարդային ծրկրաչափական բջջի են ԷՑ, կռորդինացիոն. թվով: Համաձայնորի պարզ ցանցլ նակում խորանարդային ԷՑ յանց ունեն երկար, քրոմը, վոլֆրամը, մոլիբդենը, վանադիունշանակում են 16. է, ն Պարզ որ տարրական բջջի երկրաչափականձեր չափերը (պամըչ տիտանը, ցիրկոնիումը, նիոբիումը ն այլ մետաղներ: ն նրանում ատոմների նիստակենտոռնացված բջիջը(ցանց) ցույց է տըրԽոբանաոդային տեղաբաշխումըլիովին բնորոշում փամետրերը) են ամբողջբյուրեղային ցանցը, քանի որ այն առաջանումէ տարրական վածնկ. 10, բ-ում։ Բջիջնունի Ձ պարամետրովխորանարդիտեսք: 8 են խորանարդի Քջջի տրանալյացիայով։Ալդ պատճառովբյուրեղային կառուցվածքը ընդաղզաթներումն 6 ատոմւներ՝նրա ատոմներ դտնվում դունված է բնութագրելնրա տարրական բջջի ձնով: Ընդամենը դոյութիվը ճավանիստերի կենտրոններում Մեկբջջին ընկնող ատոմւնեերի յուն ունի տարրական Բջիջների 14 ձն, որոնցից տեխնիկաղնակարնոր ռար է. են երեքը, Հանդիպում առավելասլես մետաղներում որոնքն բերված են ատոմ: ծ. 1/8--Ե.1/2-:4

Ի

--

'

.

Բջջի

.

ժավալակձնտրոնացվա

:

ատոթեւ

կենտրոնների միջն Ատոմների

-

տրամագիծը

այսինբն՝

'

Ճավասարեն

Վ

ամենամոտ

Հեռավորությունըն ատոմի

խորանարդի նիատի

զ»

«/2 --0707

կեսին, անկյունադծի

8:

խտության ղործակիցը ճնարավորներիցամենամեծն փասավորության (0,724): ատոմի ամենամուռ Հեռավորությանվրա դոնվում են ծանկացած

է

Մետաղների տա-բականբչիջնեբի(ցանցեո) հիմնական տիպերը. խոբանաոդային ծավալակենտբոնացված (ա), խոբանարղային Ծիստակենտբոնացված ճեկսագոնալ (բ) եՆ խիտ դասավորված նկ.

2)

10.

ատոմներ (տնս նկ. 10, բ): Ուստի կոորդինացիոն թիվը Հավասար է -ի ն խորանարդայիննիստակենտրոնացված 12ցանցը նշանակում են

Խ72:

հնց

ակտ բյուրեղային ցանցե ամբնակու

Այն Հանդիսանումէ հրկու

մճկը։

կոչում են պանցերիձն ունենալու ճատկությունը աարբեր բյուրեղային ձները՝ պոլիմորֆ այդ մոդիֆիկացիաիսկ պոլիմորֆիզմ(ալուտրոպիո), հմր (ձնավոխությումներ), Պոլիմորֆիւմովլ օժոված ձն ոլ միալն: 41տաղականէլեմենտները, այլն ոչ մետաղները, Հանրաճայտ ածխածնիպոլիհորֆիզմը, որի մողիֆիկացիաներն են է ծառայել կարող միայն բյուրեղային ցանցի տիպով տարբերվող ալմաստը նե դրաֆիտը: տարբեր մոդիֆիկացիաներ ցանցերի Միննույննյութի բյուրեղային են Հունական այբուբենի տառերով՝ «8, նշանակում նայն, (ձները) մոդիֆիկացիաներից(օրինակ,ճ-- երակսելովցածր ջերմաստիճանային կաթ, 1 --երկաք կամ զ --ԻՇ, Վ--ԻՇ կամ ԲՇ օ, Բողյնայլն): են նրա մետա մի Ճճատկություննե ինչպես ասացինք, աա նորոշվում ի իրն Հո տարբեր ատճատով մետա միննույլն Ա առուցվածքով: պոլիմորֆ աովորաաԱ թր դան «ապիտականագը» կամ Տու չատ պլաստիկ է, ունի արծաթի գույն, նրա խտությունը 7,3 գսմտ է: Ցածր ջերմաստիճանումայն վեր է ածվում այլ մոդիֆիկացիայի՝գորշ անագ կամ ՏՈ,, որը գորշ գույնի, փըխ-

երկաթը, նիկելը, կոբալտը, մանդանը, պղինձը, ալյումինը, արծաթը, ոսկին, կապարը ն այլ մետաղներ: ք արված հկ. Հաաա իա դասավան բաց թեան 10,. գ-ում: Քջիջն ունի կանոնավոր վեցանկյուն Հիմքով ուղիղ պրիզմաԲջիջն ունի երկու պարամետը՝ պրիղմայի «իմի Ձ կողմը ն մի տեսք: Խ12 ցանց ունեն

ւ

նրա

Շ

«1,633:

կ մՂ

չ չ բարձրությունը:

" օրինա

Էւ5Ց.

ի պարատրերի Ճարաբերությունը Զ..

Որոշ մետաղների ճամար, որոնց իոնների ձնր շեղվում է դնդա-

ձնությունից, -Հ- Ճարաբերությունը տարբերվում է բերված մեծությու»

Ֆից (սովորաբար1,57-ից

1,64 սաճմաններում): Տասներկու ատոմներ տեղաբաշխված են պրիզմայի գագաթներում, երկու ատում՝ Հիմբերի կենտրոններում ն երեք ատոմ՝ պրիզմայի ներ-. սում: է. Մեկ բջջին ընկնող ատոմներիթիվը կազմու 12.

։

1/6-- 2. 1/2--9--6

Գ

ատոմ:

Ատոմներիկենտրոնների ամենամոտ Ճճեռավորությունը ճավասար է ճավասար ատոմի տրաայդ նույն Ժեծությանն (8), մաղիծը: Ատոմներիդասավորության խտությունը Հնարավորներիըամենամեծն ամենամոտ Ճեէ (0,74): Ցանցի ատուններիըյուրաքանչյուրը

րուն փոշի է, խտությունը 575

է «իմբի կողմին

վրա ունի ռավորության

ունեն

մետաղներ (ցինկի

ն

մազեհզիումը,

,

Աճ

ինչպես նախօրոք ասվեց, մետաղների մեծ մասը ունի վերը դիտարկված ԵՏ, ե12 ն 112 բյուրեղային ցանցերի երեք տիպերից մեկը: Սակայնգոյություն ունեն մետաղներ, այդ թվում ն երկաթը, որոնց ցանցերի տիպը փոփոխվում է արտաքին (ջերմասպայմաններից տիճան, ճնշում): Օրբնակ, երկաթը 9105-ից ջերմաստիճաններում ունի 18 բյուրեղային ցանց, իսկ 910--14015 ջերմաստիճանային կնտերվալում 112 ցանց, մինչն 8825 ջերմաստիճանը տիտանը ունի Լ 12 բյուրեղային ն ԷՏ ցանց, իսկ այդ ջերմաստիճանիցբարձի այլն: Միննույն մետաղի `

ցածը

իզոտրոպիա

մեկ բյուրեղից կազմված մետաղի Ամբողջովին կտորը կոչում են բյուրեղաչին կառուցվածքը Միաբյուրեղի միաբյուշեղ: պայմանավորում

Պոլիմորֆիզմ (բազմաձնություն)

կախված

կար արամաին

մաններում գոր անագի փոխակերպվելու Հետնանքով խախտվեց բաթերիճերմետիկությունը, որը սաստիկ սառնամանիքի պայմաններում արշավախմբինզրկեց վառելանլութից:

կաղմիուժի ճամար -- Ճճարաբերուչ : թյունը զգալիորեն շեղվում է 1,633 մեծությունից ն նրանց ցանցի կոորդինացիոնթիվը նշանակում են 6-6): ն այլ

Ն Խա

աարի:ւ Սր

ն

ցանցը միումը

գ/սմ (սա առաջացնում է «անադային

ժանտախտ»): Անագի այս բազմաձկությունը դարձավ Ռ. Սկոտի 1911 թ. դեպի արշավախմբի 1912 թ. արդեն վերաճարավային բնեռ կազմակերպած արձի ժամանակ վախճան ատճառը, ողբերդական սպիտակ անագը)

ճարհան ատոմներ: Ուստի կոորդինացիոն խիտ դասավորվածություն ունեցող ճեքսագոնալ են 112, երկու ամենակոմպակտբյուրեղային նշանակում Այն է: ցանցերից երկրորդն 112 ցանց կոբալտը, տիտանը, ցինկը,կադէ 12 թիվըճավասար

նրը ուզեն Մար մ րինակ,

փնրա անիզոտբոպիան՝տարբեր ուղղություններով ճատվությունների անձճավասարությունը: Ամորֆ նյութը, որում ատոմները (մոլեկուլները) չունեն կանոնավոր դասավորություն, իզոտրու է, այսինքն նրա ճատզություններըկախված չեն ուղղությունից (ապակի ն այլն): ԴիտարկենքԽՑ8ցանցը (եկ. 11): Ատոմների միջե ճեռավորությունը ' ուղղությամբ Ճավասարէ 8-ի, 2 ուղղությամբ՝ 1,4148, իսկ 3 ուղղուքյամբ՝ 08668. Ատոմներիմիջն կապի ուժերը կախված են նրանց 4եռավորությունից:Այդ պատճառովտարբեր ուղղություններով միջատոմային տարբեր Ճեռավորությունները ստեղծում են անիզոտրոպիան

տարբեր Հատկությունները կախված են բյուրեղաբանական առանցեների նկատմամբ նրանց ուղղությունից: 0րինակ, հրկաթիմիաբյուրեզի նորմալ առաձգականությանմոդուլը, նայած ուղղությանը, փուիոխվում սաճմանը՝ 14-ից է 13500-ից մինչե 29000 կԱժ/մմչ,պղնձի ամրության 35 կժ/մմշ, ուրանի ջերմային ընդարձակման գործակիցը, նայած նրա արժեքով, այլն նշաէ բացարձակ միայն ոչ փոփոխվում ուղղությանը,

նով:

:

միկրոմետրից

ննլ մի քանի տասնյակ մինչն մի քանի միլիմետր չափեմետաղի ճատիկներիցյուրաքանչյուրը իրենից ներրի: ԲՔազմաբյուրեհղ կայացնում է բյուրեղ ն ճատկությունննրըառանձին բյուրեղներում անի-

Բայց բազմաբյուրեղ մետաղի ճատիկների բյուրեղաբանաան առանցքներըուղղված են անկանոն՝ պատաճականն այդ պատճաոով ամբողջությամբբազմաբյուրեղ մետաղի Ճճատկությունները կախված չեն ուղղությունից, այսինքն՝ այն կխզոտրոպէ, ավելի ճիշտ կվազիոէ (կեղժ իզորովլ): տրոպ դոտրոպ

են:

.

Նույն ԱՑ ցանցի օրինակի վրա կարելի է նկատել, որ բյուրեղային ցանցի տարբեր ատոմային արՑ 6. ԻՐԱԿԱՆ ՄԵՏԱՂՆԵՐԻ ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԸ ունեն ատոմների դաթությունները պարագրաֆում դիտարկվածբյուրեղային նախորդ ասվորությոն տարբեր խտություն: Ցույց ցանցերը են բվուրեղում ատոմների իդեալականացվածդասավորությա տալիս Խորանարդի նիստի Հարթության. կարգը: Իրականմետաղներում այդ կարգը միշտ որոշ չափով խախտՎրա 5 մակերեսին պատկանում: է -

Անլյունագծային2 ճարթության վրա շն. մակերեսին ընկ1 ատոմ:

է 1,41 ատոմ, իսկ խորանարդի ճրնք գագաքներովանցնող 3 ծավալաեկ. 11. ԷՏ խռբանաոդային Հարթության վրա մ2 մակերեսում ցանցիատոմնեիմիկենտբոնացված ջե ընկած ճեռավոոություն, կախված դտնվում է ընդամնեը 0,528 ատոմ: նն ուղղությունից: Որքան խիտ դասավորված ատոմները ատոմային Հարթություններում, այնքան ավելի ամուր են լինում այդպիսի Ճճարթությունները։ Մետաղի պլաստիկ դեֆորմացիայիժամանակ պաճպանվում են ճամեմատարար սսվելի ամուր ատոմային ճարքությունները, որոնցում ատոմննրի դասավորությունը ամենախիտն է: ԵՑ ցանցում այդպիսի ցանցի անկլունագծային ճարթուՀարթություններ են խորանարդային Թյոմեները ցանցում ատոմ(նկ. 13): նում

՝

-

|

ները ամենախիտ դասավորություն ունեն խորանարդայինբջջի հրեք գագաթներով անցնող ատոմային ճարթություններում: 112 ցանցում ամենախիտ ատոմների դասավորություն ունեցող - Հարքություններն են ճանդիսանումճեղսադոնալպրիզմայի ճիմքի ճարթությունները: Սովորականմետաղների միաբյու-՝ են բաղ` բեղներ գեն: Դրանք կազմված մաթիվմանըբյուրեղներից կամ ճատիկ- Կլ. 19. Է խուանա՞դայինծաներից ն ալդ պատճառով կոչվում են վալակենտոոնացված ցանցի կարող են լի. բեու ատոմայինճաբթություննեոը: Հատիկները բազմաբյուրհղ: :

"

տար-

վաժ է:

.

Ցանցում ատոմները ճանգիստվիճակում չեն: նրանքկատարում են մուտ 103 վայրկյանում ճաճախությամբտատանումներ: Այդ պատճառով ցանցի ճանգուցային կետերը պետք է դիտել ոչ թե որպես ատոմՃաստատուն տեղ, այլ որպես նրանց տատաՋերի(իոնների) գամպվելու նողականշարժման կննտրոն: բարձրացմանՀետ տատանման Մերմաստիճանի ամպլիտուդըմեծանումէչ նորմալ ջերմաստիճանում տարբեր մետաղների ցանցերում ատոմների տատանման միջին ամապլիտուդր՝ կաղմում է միջատուային տարածության մեծդւթյան մոտ 5--10 00: երբ ջերմաստիճանիբարձրացման ժամանակտատանման է մբջամիջին ամպլիտուդը առնում տոմային տարածության մոտ 12 0-ին, բյուրեղայինցանցի կայունությունը խախտվում է ն մետաղը անցնում է ճեղուկ վիճակիչ Ինքը, բյուրեղային ցանցը միշտ ունի մի չարք կառուցվածքային թերություններ՝որոշ ատոմներիդիրքը շեղված է կանոնավորդասավորությունից: Բյուրեղային ցանցիթերությունները են՝ կետաբաժանվում մինի, դծայինի նարձալի (մակերնութային, երկչափ):Բյուրեղային ցանցումթերությունների մեծ չէ՝ քանակը Համեմատաբար վատագույն դեպքում 10000 կանոնավոր դասավորված ատոմներին ընկնում է մեկ ատոմ: անկանոն դասավորված Չնայած դրան բյուրեղային կառուց փաժքիթնրությունների շատ լիստ անդրադառնում են մետաղների ձատկությունների վրա: Կետայինթեբություններ:ճանցի որոշ ճանդույցներումատոփները են Այսպիսի«դատարկ» Ճանգույցները կոչում են բացակայել: թախուրություն կամ թաբուր տեղ (նկ. 18, Ճձ)։ Մի այլ զականսիաներ կինետիկէներգիայով դեսլքում, օժտվաժ ատոմը կարող միջինիցբարձր -

'

-

.

դորող

ւ

է

թողնել իր Հանգուցայինկետը

պիսիատոմները կոչում

են

ն

գրավել միջճանգուցային դիրք: Այդ-

(նլ. տեղախախտված

18, 8)/

Ցանկացած աստիճանի մաքրության մետաղների միշտ պարունաԸ »" ճ 11 11 11 Լ ԷՒ 11

ԼՈԼ 1 ԷԷ ԱԼ

Ս

Ս.

արադ

աճում

է

թյունը:

վականսիաների թիվը

Զ

1511111

ԲՂԵԼԵԻԼ

Փ

ԵԼՆ

ԷԼԷԼԷԼԼԼԱԼԼԵԼ

ԼԼԷԵԼԸԷՒԱԼԼԼԱՒԼ

ԼԼ 11 1

Զ

ւ

Զ

Զ

(2--Օ

Օ

ինքնադիֆուզիայի ինտենսիվու-

է քան

Լ նշանով, Դիալոկացիայի շուրջը ցանցը առաձղականորեն դեֆորմաց-

Թ

ատոմ ատոմներ (8), խառնուկների (Ճ), տեղախախտված

Է):

մասում

այն

ձգված:

:

կոլիտ

0,

մոտ

է տալիս նկ. 14-ը բյուրեղի վերին մասում մեկ ուղղաձիգ ատոմային ճարթություն ներքինում: Այդ Հարթու-.

ավել

թյան ներքին եզրագիծը կոչվում է եզբային դիսլոկացիա ն նշանակվում է

ԼԼ.

ված է. բյուրեղի վերին

սեղմված է («ավելորդ» ճՃարքության իսկ ներքին մասու՝ պատճառով), դիսլոկացիան կարող եզրային

Կետային թեբություննեւիտարատեսակներ. վականսիա

13.

0,

իակ

,

են

'

ն

Գծայինթեռություններ՝դիսլոկացիանեո: Մի շարք պատճառներո որոնց մասին կնշվի «ետագայում, բյուրեղում առաջանում են զավելորդ» ատոմային կամ էկստրաճարթություններ ճարթություններ (արտաճար-

թություններ): ինչպես ցույց

ՀՎԷԼԸԱԼՐԷԼՀԼԱԼԼԱ

1111 111

Ւ ԲՋ

11441:

ԼՐ

Զ

Նկ.

(Ը,

կում են այլ տարրերի խառնուկներիատոմներ: Մետաղներիմաքրությունը ընդունված է արտաճայտելինների թվով: Օրինակ, վեց ճատ իննր նշանակում է, որ Հիմնական մետաղի պարունակությունը ճավասարէ մե, 99, ասած, Հիմն, իսկխ խառնուկներինը՝ կներինը՝ 0,0001 Գա կամ կողի ճի ատում նական ատոմին ընկնում է խառնուկ: մետաղի միլիոն մեկ Բայց, Ֆույնիսկ այսպիսի մաքրության դեսլքում, խառնուկների ատոմներիթի,

վը բյուրեղային ցանցի 1 սմ3-ում կկազմի մուտ 101: Այդ բառնուկաչ յին ատոմները, որոնց տրամազծերը մէծ կամ փոքրըեն ճիմնական մետաղի ատոմների տրամագծից, կարող են փոխարինելնրանց բյուրեղային ցանցի Հանգույցներում (նկ. 13 Շ ն ք): հսկ եքն խառնուկի ատոմի զռրամադիծըզգալիորեն փոքր է ճիմնական մետաղի ատոմի տրամադծից այն կարող է ներդրվել բյուրեղային ցանցի միջճանգուցայինտա-

(նվ. 13, Է): բածությունում

ինչպեսցույց է տալիս նկ. 18-ը, բոլոր դեպջերում թվարկած կետային թերությունները առաջ են բնրում բյուրեղային ցանցի աղավաղում թերության շուրջը, ատոմային արթքությունների կորացում, որը ատոմային տրամազծի չափով: տարածվում է թերության շուրչը՝

Տ

Ժանցում վականսիայի ստեղծում է ատուների. առկայությունը ինքնադիֆուզիայի4նարավորություն Վականսիայի արնան ատոմը կարող է գրավել թափուր ճանգույցը (վականսիան), իսկ նախկինում նրա գրաված ճանգույցը կվերածվի վականսիայի: Այսպիսով բյուրեղի ժավալում ատոմները անընդճատ տեղաշարժվում(խառնվում) են: Այդ

կոչում սվրոցեսը

է ճեշտությամբ տեղաշարժվելմետա-

Նկ. 14. եզբային դիսլոկացիայի ղում Ճորիզոնականուղղությամբ (աջ սխեման բյուտեղայինցանցում: կամ ձախ), մնալով ինքն իրեն զուդաՃճեռ: Այդ ցանցում ատոնք 77 ժամանակՓարցում է են բը տեղաշարժվում միջատոմային տարածության չավով, բայց եզրային գիծը կարող է դիսլոկացիայի Հաղարավորմիջատոմային տարածությունների չառիով: Բացի եզրայինից, դոյություն ունեն -

`

տեղաշարժվել

նան

պտուտակայինդիսլոկացիաներ (եկ. 15): Մետաղի դիսՀադեցվածությունը

լոկացիաներովընդունված է

տք Քոր

"

.

անվանել

դիսլոկացիայի խտություն, որի

տակ

ճասկանում են մետաղի միավոր ծավալում բոլոր դիսլոկացիաների գումարային երկարությունը արտաճայտված սմ/սմժ սմ-7 կամ Դիսլոկացիայի խրտությունը փոփոխվում է շատ մեծ 104-ից (միարբյուրեսաճմաններում՝ 1012 սմ-7 (խիստ Նկ. դեֆոր-

ղում) մինչն

-

18. Պտուտակային դիսլոկացկիանեի սխեման բյու՞եղային

մացված բազմաբյուրեղ մետաղում):

`

"րբ

բարձրացման4ետ Ջերմաստիճանի ինքնադիֆուղիա:

կարնոր Դիալոկացիաները

ցանցում:

շատ

քն կատարում մետաղներիպլաստիկ դեֆորմացիայի պրոցեաներում, իրագորժվումէ դիսլոկացիաների առաջացման ն չարժման ճանախիստ կերպով է ազդում մե-

շատ Դիսլոկացիայի «(արճով: խտությունը

Ժաղի

ճատկությունների վրա,որի մասին կասվի Ճեւտու

՝

մոՎերնում ասվեց, որ իրական Աշեալ (եռկչափ)թեռություններ: ժ են այսինքն են բազմարլուրեղային, տաղները Հանդիսանում կամ շատիկմեծ թվով ծն ներից, որոնց չափերը կարողլինել մի քանի տասնյակ միկրոմետրից նկ. 16-ում ժիլիմետը: ինչն մի քանի

վաղվա

բլուրեղներից

յին շերտում կուտակվում նն Համեմատաբար մե թվով խառնուկների ատոմներ, այսինքն կետային թերություններ, քան բյուրեղի ներսում: Քաղզմարյուրեղմետաղի Ճատիկների միջն մեծանկյան սաճմանային մակերնույթները արնալ հն, այսինքն՝ բյուրեղային կառքւցվածքի երկչափ թերություններ ունեցող: Սաճմանային մակերնույթներով մեդնաճատում հն տեսակարարմակերնույթի մեՀաղեցվածությունը տաղի

մակերնույթների ծությամբ՝մետաղիմիավործավալումսաճմանային մնումցույց է տրված բաղզմաբյուրեղ մմչ/մմշ կամ մակերեսով, սովորաբար արտաճայտված գումարային ղե (երկաթի) միկրոստրուկտուրան: ճատիկները մետաղի Այդպիսի

ունեն

ձն, որոնք (ոլիէդրի) բազմանիստերի

իրենց

Հ

չնիրրե,"

առան

,

շատ սեղմ Հարթություններով

ատարկությունների)7 կցորդ-

ունն տվյալ Բոլոր Հատիկներն Նկ.16. Բազմաբյուրեղ տաղի(պղնձի)ստՐուկտուշոն: մետաղին Հատուկմիանման բյուրեպառզ

մե-

մմ-: Որքան սիոքր է բազմարյուրեղ մետաղի ատիկի մեծությունը, այնքան մեծ է մեծանկյուն սաճմանների տեսակարար մակերնեույթը: ցանցը, «ենց իրեն

Բյուրեղային նույնպես միանգամայն

բյուրեղիներսում

իունտ մ ադի նր Ն ունեցող Ն ար" մկԱո" Ի, աո1-ից յ չափ ն

ը

ր

՞

բլոկներից (ենթաճատիկներից), րոնց բայց ցանց, ներսում, եթե Հշաշվենք կետային թեբյուրեղաբանական ղային րությունները, ցանցր մոտ է իդեալակաճատիպառանցբները յուրաքանչյուր Հարնան ուղղություն: նին: Բայց բլոկների ցանցերի կում ունեն պատաճական Հ ատիկների առանցքները միմբյուրելաբանական ճարնան Այդ պատճառով են ոչ մեծ, ընդճանճետ կազմում առանցքները, յանց ընդբյուրեղաբանական

-

րապես 1"-ը չզերազանցող անկյուններ, կազմում են միմԱյսպիսով, Պարնեան բլոկների միչն յանց ճետ. տասնյակ աստիճաններով կազմվում է փոքրանկյունային սաճման, այդ պատչասիվողմեժ անկյուններ, է տալիս որը կազմված է, ինչպես ցուլց մետաղի ճաճառով էլ բազմաբյուրեղ նկ. 18-ը, մի շարք ղուգաճեւ եհղրային ւիկների միջն սաշմանային մակերե18. ենթաճատիկների են մեծանկյուն դիսլոկացիանձրից։ վուլնները անվանում Թլկճեռի) միչ, ընկած Բլոկների (ննթաչատիկների) միջն փոջրանկլունսաճմանները բլոտեղային երնում է նկ. 12-ից, 1ն2 ինչպես արեալ (երկչափ) քերուէ մի չում եզբային դիսՊ8 մմեծանՀարնան Ճատիկներիմիջն են. Մեծանտեսակն հրկրորդ լակացիաճներից: կական տաճմանի վրա ատոմների Մն (ոկ. 17) ն փոջրանկլուն (նկ. 18) Համեդասավորվածությունը նոնավոր սաճմանայինակերնույթների ճամեմատությունըցույց է տալիս, որ բյուՀատիկների մատած Ճենց իրենց՝ երկիորդում ատոմների դասավորության կանոնավորությումետաղի Հեռ խախտվածր Նկ. 17. Բազմաբյուշեղ Ը է քիչ խախտված քան առաջինում: Փոքրանկյունսաճմաններով սաճ1 նե 9 ճատիկնեւի միչն ընկած անցումիջն ատոմների Հատիկների սխեման մանափակված բլոկներից (ենթաճատիկներից)կազմված Հատիկներթ մեծանկյունսանմանի շերտում տարածությունը կառուցվածբը մային եոկու բյուրեղայինցանցեւի միկոչում են մոզաիկստոուկտուշա: է քան ատոմների միջն մեծ չե ընկած ՃՏ անցումայինչե՞Մետաղներիճատիկայինստրուկտուրան, այսինքն՝ նրա ծավալի տում դաատոմներիկանոնավոբ անսիաներիթիայտտող մեծանկյլուն ն փոքրանկյուն սաշմանային մակերեներսում, ե (աագեցվածությունը խախտված մ սավռոությունը անցումամեծ պատճառով է: Այդ վույթներով, շատ ազդեցությունէ գործում մետաղի մեխանիկական, բերություն): վըշատ բեալ՝ տաբածական ն Ֆիզիկականտեխնոլոգիական -. վրա' Ճճատկությունների ասաժ, Հանրապես

հոմ րոններ,

անատի

տիշրի

ցանցի բեղային

բաի:

ա

մրանցից

|

չատիկի

ւեր

:

իսիրեժնդասվա |

"

յի փոփոխությունը, Այդ կորերըԻ, ջնրմասոիճանում փոխճատվում են, այսինքն ի ջերմաստիճանում ն Ճեղուկ պինդ մետաղիազատ էներգիաները Ճավասար են (Բ -Ի ) չավ ասարակշոության ՛բ չ ջնրմաստիճա նը կոչվում է կրիաիկական չերմաստիճան կամ կեււ Բարձր, ցանկացաժ ջերմաստիճանում, Հեղուկ մետաղի ազատ էներգիան փոքր է, քան պինդ

տ

գլոխ

ոն ՈՒՄԸ

ԲՅՈՒՐԵՂԱՑ

ՄԵՏԱՂՆԵՐԻ

լ

ք

87.

1, ին

ԱՌԱՋՆԱՑԻՆ ԲՑՈՒԲԵՂԱՑՈՒՄ

մետաղինըո

Ուստի, Ճամաձայ Թերմոդինամիկայի երկրորդօրենքի,Մ -ից բարձր ջերմաստիճանն կայուն(ճավառսարակշոված) վիճակէ ՀանդիսանումՃեղուկ վիճակը, եվ

։

7 ջաժր Աակայն բիրմատաիճաններ պայմաններումկայուն

ԱգրեգատայինՀեղուկ վիճակից պինդ վիճակի անցման ժամանակ, ունեցող մետաղի բյուրեղացման պրոցեսը կոչում են առաջնային: 4 ին բյուրեղացում:Առաջնայինբյուրեղացման ժամանակ կազմավորվում է ն ն բյուրեղային Հատիկայինստրուկտուրան,որով մետաղի նում բնորոշոմ են նրա ճայկությունները: Բյուրեղացման օրենքների: երր աւն նե Ճճատկուչ իմացությունը թույլ է տալիս անճրաժեշտ ատրուկտուրայի թյուններիմետաղստանալու նպատակով դործիմաց կերով ոնի

.

,

.

|

-ից

վիճակը, ,

քա

դիաուն, ճիմնակա-մաստիքան:, որ ք

«չ

ո

ղուկինը, ուստի տաղ,

-

տաղի Ճեղուկիցպինդ վիներգորժելաաաին : թեն Բակի քնաբնրարար անցման

բյուրեղացման պրոցեսի վրա: Հեղուկն պինդ մետաղը իրենից ներկայացնում է ատոմներիբազմություն, որը կոչվում է սիստեմ: Այդպիսիսիստեմի, սովորաբար կալորիաներով չափվող, 11 լրիվ ներքին էներգիան բաղկացած է երկու մաաից՝ ազատ ն կապված էներգիայից: Սիստեմի Ի աղատ էներգիան իրենից ներկայացնում է էԼ լրիվ ներքին էներգիայի այն մասը, որը կարող է անջատվել սիստեմից որոշ պայմանների դեպքում առանց սիստեմի ջերմաստիճանիփուվոխման, այսինքն իզոթերմիայի պրոցեսում (շրինակ,մետաղի պնդացման ժամանականջատվում է բյուրեղացման թաբնրված ջերմությունը), ցերմաստիճանի ժամանակ բարձրացման աիստեմի աղատ էներգիաննվազումէ, Սիստեմ Լ չերմաստիճանին Տ էնտրոիայիարտադրյալին Հավասար կապված էներգիան, ի տարբերություն ազատ էներգիայի, կաբող Է անջատվելմիայն սիստեմի ջերմաստիճանի փոփոխմանպայմաններում:կապված էներգիան գումարվում | ատոմներիչերմային շարժման կինետիկ ն պոտենցիալէներգիաներից, վերջինս բնորոշվում է ատոմների փոխադարձդասավորությամբ: տեմի ներքին էներգիայիթվարկած տեսակներըկապվածեն 1-ԻՎԼՏ |

Է

որի չեր-

ցածրանում է, շ, հարի չ երր Վրիոիկական

ի

որ

ջեր-

գ

պայմանն յ

՝

Միշ-

կո

չկան,

քանի "1

պինդ մետաղիազատ

այդ

փ

ւ:

ր

Տ

:

րմաստիճանում 7զ աա բե ա Ի, -Բ, ճեղուկ ֆի մ եւու| ր որո"Ը պինդ Ք

ԱՑ

Մե ար գոր նրվա,ա րթ»ի Է:էներգիայի չերմաստինումւ արար» պառպանումյ է ազատ

փիճակը։

նկ.

իր ճեղուկ

աղը

ա

տ»

չ

Մ.Հաջ

19.

'

Ջեբմաստինա

(Բ.)1 ԱՆ հեղու

ետաղի ղուկ վի ակիցպինդ ազա թյ վիճա- ար վոռազի

լ

Հ

,

լի եցն

Խ

անցման պայմաններ : թ րար այն դեպքում,էրր ճեղով

հրղովում քնցաժ անից

Ի

`

ա

-

ր

Տ

մետաղի չի

չ՛

|

|

|

մետաղը.սառեցվածլ , (այսինքն գերսառեցված է) ինչ ռր ՃԻ մեժու՝

. հատիկոչվում է գերսառեցման Այսպիսի ստեղծվում է մետաղիաստիճան, գերսառ Հեղուկից պինդ վիճակիինքնա. 1 պայմաններ, քանի անցման

մ " Ը ամա

բ ար

Մորմետաղի

պինդ

ազատ

էներգիանՖաժր

է

որ Ր--ՃՒ ջերմաստիճանում քան Հեղուկ մետաղինը ն մե.

սիատեմի էներգիաննվազում ությայ, ժամանակ չերմասոիճան մինչե, րվիճակում, պինդ կմե» Մետաղիաղրեղատային պինդ վիճակիվուբոխման սիատեմումայլենք. Հեղուկ վիճակի անցնելու Է ճամար, բնորոշվում թերմո. անճրաժեշ նուրույն սիուբոխություններիճնարավորությունը ր -ից բարձր, որպեազի աի գերտաքացնել բ. ստացվի Ի, դինամիկայի երկրորդ օրենքով, որի Ճամաձայն մի պոոցեսչի կառու Պեղուկից պինդ վիճակի Հակառակը բաղի Համարանձրաժեշտգերսառեցման ինքնաբերաբար ընթանալինքնաբեբաբաո, եթե այն չի ուպեկցվումսիստեմի ար կամ գերտահոագործման էներգիայի փոքբացմամբ: աննշան մետաղի բավականին է : Տ աարի անք մասսայի Նկ. Ի, ն Ի, կորերը ճամապատասխանաբար աստիճանիմասերիցմինչն մր ազ ջ",

Ճավասարությամբո

ազատ

ն

է,

տաքացրած

ա

մետա-

է

ոչ

ազաս

լ,

եմ

ն

ռ

19-ում

լիսս

ջերմաստիճանից կախվաժճեղուկ ջնրմաստիճանից

ցույց

կ, պինդ մետաղի ազատ

են

տա

ում

էներգիա :

` :

ՆԱ

Հոդի

է

մեծ

1.

Այդ պատճա

ճեղուկից պինդ վիճակինն Հակառակը անցման(պնդացման ի պեդաց Հալման)չերմասաիմանեվ ՐԸ գործնականորեն Ճամընկնում են, նրանբ Հ

ճաստամետաղի ֆիզիկական

պարզ են յուրաքանչյուր Հանդիսանում ունի սնդիկը պնդացման տուններից մեկը: Ամենացածր ջերմաստիճան.

Շ), (--395

Է

(3420 Շ): վոլֆրամը իսկ առավելադույնը՝ է տրված իկ. Ինչպես ցույց 20-ում ճեղուկ մետաղիՃՂ գերայնքան մեծ աստիճանը սառեցման է, որքան մեծ է նրա սառեցման արագությունը, Քանի դեռ ընթա-

նում

է

բյուրեղացման պրոցեսը»

անջատվող բյուրեղացմանթաջնըկոմպենսացնում ված ջերմությունը է շրջապատող

ժամննաի նկ.

ման ճետ Ր

20.

Հեղուկմետաղիսառեցառագության մեծացման

/Ղ

աստիզեբսառեցման

.

ճանի մեծացումը:

միջավայրին փետան

ղի տված ջերմությանը այդ պատմնում ճառով նրա ջերմաստիճանը է Հաստատում՝ սասեցման կորի վրա է ատացվում Հորիզոնականար-

Բյուրեղացման պրոցեսի մ ուրեղացման թաքնված բյուրեղ սկղզբու

թակ:

ջերմության անջատումը կարող է Ճամարյա մինչի Ղլ ավասարամետաղի ջերմաստիճանը բարձրացնել աստիճանը Հեղուկ մետաղի զերատոնջցման ռության ջերմաստիճանը: ճանաչի գերազանցում10"-ից, թեն նրա փոշիացման դործնականորեն :

`

մանը

մետաղի բարձրացնել ճեղուկ արճեստականորեն մինչե100--300": աստիճանը դգերսառեցման Հատիկների է կամ այն աստիճանով

պարճովկարելի է

.

ւ երբ Հեղուկ մետաղը գերսառեցված այս անցումը պինդ վիճակի ատեղծվածեն փեւտաղի՝Ճճեղուկից ճնւտնաբար պայմաններ, Հնարավոր դարձնող թերմոդինամիկական

սկսվում է

մետաղիատոմներիմիացման: Բյուրեղացման կենտրոնների ճոմոգեն

առաջացման ճամար անճրաժեշտ են գերսառեցման շատ մեծ աստին ավելի (մոտավորապես0,2 ճաններ, մուռ 100--3005 1,» արտաճայտված ՀԽ): Սովորաբարպրակտիկայում այդպիսի գերսառեցման աստիճաններ չեն ստացվում, այդ պատճառով տեղի ունի բյուրեղային կենտրոնների ոչ թե ճոմոդեն, այլ Ճետերոդենառաջացում: Բյուրեղացման կենտրոնների «ետերոգեն առաջացումը տեղի է ունենում աստիճանի գերսառեցման դեպքում (մինչե 105), որը ոչ մեծ գործնականումտեղի ունի սովորական արայմաններում: Բյուրեղացման կենտրոններըառաջանում հն խառնուկներիփոքրագույն պինդ մասնիկների վրոո,որոնք. միշտ զոյությունունեն նույնիսկ շատ մաքուրճեղուկ մետաղում, ինչպես նան կաղապարի մակերնույթի վրա, որում տեղի է ունենում մետաղի պնդացումը: Բյուրեղացման կենտրոնների առաջացման արագությունը (ՊՂ), կոչում են Հեղուկ մետաղի միավոր ծավալում, միավոր ժամանակի ընթացքում առաջացած բյուրեղացմանկենտրոնների(սաղմերի) թիվը (մմ-3. բոպե՞լ), Բյուրեղների աճի գծային արագություն (6) կոչում են այն: տարածությունը, որի չափով տեղափոխվում (աճում) է աճող բյուրեղի եզիը միավոր ժամանակում (մմ ոոպե՛լ): Բյուրեղացմանպարամետրեր կոչվող այս երկու մեծությունները բնորոշում են բյուրեղացման պրոցեսի կինետիկանն թճարկն մետաղի միավոր ծավալում ճատիկների Թիվը, այսինքն մետաղի ճատիկային ստրուկտուրան: Առաջին մոտավորությամբ ընդունում են, որ իզոթերմիկ բյուրեղացման պայմաննե են ճասոատուն մնում բում.բյուրեղացման ապլարատմետրերը բյուրեղացման ամբողջ պրոցեսիընքացքում: (

բյու-

4ՃԵէ դերսառեցված իրագործվում:

Բյուրեղացումը պրոցեսը: ընղացման

առաջացման այդ կենտկենտրոնների բյուրեղացման ընթացող ։պրոցեսննաճի երկու միաժամանակ բյուրեղների րբոններից առաջացման Հճոմոդեն կենտրոնների բով: Տարբերում են բյուրեղացման 1 Հեւտերոգեն եղանակները: տեղի է ունե-. կենտրոններիՀոմողեն առաջացումը Քյուրեղացման առաջանումն ղուկ մնտաղում

ն

մետաղում Հենց իրենումվ՝ճեղուկ մետաղում: Հեղուկ եմբեր, որոնց դասավոմեծ, են պատաճական տրոՀչվում ատոմների ոչ

նում

է տվյալ մետաղի բյուրեղայինցանցի րությունըՀամապատասխանում ն ճետ այդպիսի խմբերի թիվը կարդին։ Ջերմաստիճանի նվազեցման էն բ նրանց չափերըաճում են ն նրանք դառնում դեպքում այդպիսիխմբ րը դերսառեցման աստիճանի ի "եղո Ճաշիվ նրանց, բյուրեղացմանկենտրոններն սկսում են աճել ի

ե Բութաիավոր աա թի

Նկ.

21.

ե անի սխեմանմետաղիպընԲյու՞եղնեբիառաջացման

դացմանպոոցեսում:

նկ. 21-ը սիստեմատիկորենցույց է տալիս բյուրեղների առաջացն սզրորեսըՀեղուկ մետաղում մինչն նրա լրբվ փոխակերպուաճի մը պինդ վիճակիչ ՅուրաքանչյուրՀաջորդող րոպեում առաջանում են ման

1:

|

Կավելի ավելի փոբր թվով բյուրեղացման կենարոններ, քանի

որ

ու

միժացնել այդպիսի մասնիկներիթեվը մետաղում։ Որի Համար Ճեղուկ մեջ ավելացնում են ճատու նյութեր՝ մողիֆիկատորներ, մետաղում ստեղծում են մեծ թվով փոքրագույն պինդ

Ճամե-

աղի

Ճեղուկ մնտաղի ծավալը անընդճատ փոքրանում է: Միամատականորեն

մ Լոմորոնց վրա էլ "ո մասնիկներ,

առաջացած բյուրեղացման կենտրոններից ժամանակ տեղի է. ունենում աճ: Աճող բյուրեղները աստիճանաբարմտնում են Ճ:պման բյուրեղների մեջ ն այդ ժամանակ նրանց միջն առաջանում են սաճմանային մակեառմբողջծավալը անցնի պինդ վիճակի, նրանում երբ մետաղի ընույթներ: Հատիկների որոշ թիվ, որը բնորոշվում է բյուրեղացման

աա Մն

որտեղ

մմ-3,

` լ

.

մեծությունների Հարաբերությունը

(5)

Կսստիճանիբարձրացմանըճամեմատ,

է Ճ1

:

"`

Վերնում ասվեց, որ շատ մետաղներ, այղ «օժտված են պոլիմորֆիզմով ունեն ջերմաստիճաններում

է,

թվում

նան.

երկաթը,

այսինքն տարբեր (բաղզմաձնությամբ),

բյուրեղային ցանցի տարբեր տեսակներ:

Միննույն մետաղի տարբերպոլիմորֆմողիֆիկացիաների 81 ազատ էներգիան, ինչպես

աա յուն է "

մեծ

ՓՈԽԱԿԵՐՊՈՒՄ

`

գրա

որը իր Հերթին այնքան որքան մեծ է 4Ճեղուկ մետաղի սառեցման արագությունը: որոշ բացառություններ, մետաղի ճատկությունները,մասՉՀաշված նավորապես մեխանիկականցուցանիշները, մետաղի Ճատիկի մեծության փոքրացմանՀետ մեծանում են: Այդ պատճառով Ճիմնականում ցանկալիէ մանրաճատիկմետաղներիստացումը: Որին կարելի է Ճասնել Ճեղուկ մետաղի սառեցմանարագացմամբ,որը ստացվումէ ավաղային ձուրաձնիփոխարենմետաղականձուլաձնում(կոկիլում) նրա լըց-.Ման ժամանակ:Բյուրեղացման արագացմանՀամար կիրառում են նան չրով սառեցվող ձուլաձներ: "Բյուրեղացմանկենտրոններիթվի մեծացմանմյուս էֆեկտիվ եղանակն է ճանդիսանում մոդիֆիկացումը։Քանի որ պրակտիկորենտեղի ունի խառնուկներիփոքրագույնպինդ մասնիկների վրա բյուրեղացման Հէ արճեստականորեն կենտրոնների Ճճեւտերողգեն առաջացումը, Հ«դժվար ւ

ծ 8. ԵՐԿՐՈՐԻՄՑԻՆ ԻՅՈՒՐԵՂԱՑՈՒՄ։ ՄԱԳՆԻՍԱԿԱՆ

: ցերսառեցման" ՝

աճում

են

բյուրեղային կենտրոններիՀետերոգենգոլացում, որը ն ապաչովում է սիլումինի չափազանց մանրաճաւո ստրուկտուրայի ստացումը:

:

մեկին մուտ, աճող բյուրեղների ձնից կախված գործակից է: Ւ թվին ճակառակմեծությունը Հանդիսանում է պնդացած մետաղիճատիկի միջին չափը (ծավալը): Գերսառեցմանաստիճանիբարձրացման4Ճնետ բյուրեղացման երկու պարամետրերնէլ մեծանում բյուրեղացման կենտրոնների են, սակայն (1) աճում է ավելի արագ, քան աճի գծաառաջացման արագությունը յին արագությունը (Ը): Այդ պատճառով բյուրեղացման պարամետրերի 8-ն

ջ

ն այդ ղուկմետաղի պատճառով նրանք գտնվում են ջերմաստիճանից Հեղուկմետաղումպինդ ագրեգատային վիճակում:Արճեստականոր ներմուծված խառնուկի այդ մասնիկներիվրա տեղի է ունեբազմաթիվ նում

'

(Տ)'

ն

մետաղականնատրիում: միանում է ռիլումինի Նատրիումը ակտիվորեն ճետ ն մեջ լուծված թթվածնի է առաջացնում ԱՅչՕ-ի մեծ թվով խիստ սիոքր(դիսպերս) մեծ է Հեորոնց Ճալման ջերմաստիճանը մասնիկներ,

է Հեշտ է նկատել, որ ճատիկների թիվը մեծանում այդ վերջնական բյուրեղացմանկենտրոնների առաջացման արագության (ո) մեծացմանը Ճամեմատ ն փոքրանում է աճի գծայինարագության (6) մեծացմանը Համեմատ: Քյուրեղացմանպրոցեսիընթացքում բյուրեղացման պադեպքում, պնդացած,մեբամետրերի արժեքներիՃ̀աստատունության տաղի միավոր ծավալում ճատիկներիվերջնականթիվը (ԻԼ) որոշվում է ճշգրիտ բանաձնով.

ՒԱՎ--Ձ

բյուրեղացման լրնցուցիչ

,

ալյումինի սիլիցիումը ճեղուկՃամաձուլվածբի (սիլուինի)րիան որպես մոդիֆիկատոր ներմուծում չնչին քանակությամբ

կպարունակվի սլարամետրերով,

`

մւվ

առաջանում են

,

ցույց

է տալիս

նկ. 22-ի

ան

Ն ո, 4 1 Բրո

սիուխոխվում

ախված

ջչերմաս-

Հանդիսանում ՈԼ մոդիֆիկացիան, քանի որ նրա ազատ էներգիանփոքր է, քան աղատ էներգիան: ին, մոդիֆիկացիայի 1, ջերմաստիճանից վերն տեղի ունի Հակառակ վիճակ,2 կայուն Է Ճճանդիսանում հն, մոդի-

ֆիկացիան: Դրա ճետնախքով մետաղի ն սառեցման ժամանակ,Լլ

տ

նկ. 29. Մբենույն մետաղի երկու տարբե պոլիմուֆ Հավասարակըչ-

տաքացման

ազատ ռության չերմաստիճանը(կրիտիկական կե- մոդիֆիկացիանեւի ւոը) անոնն փոփոխուէնե՞զիաներբի լիս է ունենում

տեղի

ԱՄ»»Ին,

..

թյոնբը կախված

ջեւմաս-

աինաեից:

պոլիմորֆ փոխակերպությունը Մետաղիմի մոդիֆիկացիայից մյուսին անցման պրոցեսները ուղեկցվում ձն ջերմության կլանմամբ տաքացման ժամանակ կամ նրաանջատմամբ աառեցման ժամանակ (ինչպես ն մետաղի պըն9

(ճետնարարնան ճատվությունները) պինդ վիճավում առանց փոփոխելու ագրեգատայինվիճակը, այսինքն առանց Ճալելու, Օրինակ, իսկ նրա չբյուրեեթե մետաղը չունի պոլիմորֆ փոխակերպումներ,

ուրան

Այդ պատմճա-

ճակառավը), ժամանակ դից Հեղով վիճակի անցման ն սառկցմանկորերի վրա պոլիմորֆ փոխակերպման Հո տաքացման է ճորիզոնական ճարթակ ատացվում Է

ջերմաստիճանում

կանգառ): քային ի

(չերմաստիճա- ղացման պայմանները եղել

ւ

մետաղը տարբերություն (բաղմաձն) «պոլիմորֆ պնդի, փոխակձըվեր է ածվում բյուրեղանալով 4ոից բյուրեղայինցանցը անցնում է մի դեպքում պության պատճառով Այդ ավելի կայուն ձնի, տվյալ ջերմաստիճանում ունենում մետաղի դեքում տեղի է փոխակերալման են եբկբոբղային բյուբեղացում: որը ե անվանում ւսռաջնաշորոնքտե

Հատիկ,

են

այնաչլիսին,որ այն

ստացվելէ

խոշոր-

ուղղել մետաղի ստրուկտուրան՝դարձնել մանրաճատիկ

երբ Ճեղուկ առաջնային բյուրեղացման, Հնարավորէ միայն մետաղի Հալման Համեմատաբարավելի բարենըպայմաններում, Ճեղուկ վիճակից նրա նոր բյուրեղացման մյուսին, պաստ արարձչով. հսկ եթն մետաղն ունի պոլիմորֆ փոխակերպումներ պոլիմորֆ առաջնային բյուրեղացման ժամանակ ստացվել է խոշորաճատիկ, բաապա

ն

ճանա-

ն

վեբաբյուշեղացում, վական է,

Բյուրոծրկրորգայի, ի

ղացումը ծ.ահռՐ " "«եի Տջա իրագորոգու վին ե

ի ւս ռ բորողած

արն)

եր

»

դերտաքացու

մ

ւս

օրենքներով»

ն

լու

ա

ա

բ Դ

Համար

ու

:

է աճանջվում (կամ որոշ

զավաւարակչոության պման ու

Ի

ո

ագորժալու

Ղ.

ը փոխակն

Հակադարձ կադար

ցածր ջերմաստիճանից եթն Սակայն, դեսլքում): ն

ի դգերսառեցումը

դերտաքացումը

առանց ագրեգատայինվիճակը փոփոխելու, նրան տաքացնել

պոլիմորֆ փոխակերոլմանջերմաստիճանիցորոշ չափով բարձր, ն հրկրորդային բյուրեղացման շնորճիվ, ուղղել (վերածել) խոշորճատիկ երա Հիմքը ճանմարուկտուրան մանրաճառտիկիչՀամամուլվածքենրում դիսացող մետաղի պոլիմորիզմի առկայությունը ճնարավորություն է ինդ ադրեդատայինվիճակում, չերմամշակման «ոալիսճամաձուլվածքի լայն սաճմաններում փո-

ջերմաստիճանները աա աա աաաալիթել Հալման 1 դացման բյուրեղացման ազման

ժամանակ

ն

Համընկնում են,

գործնականում

տարա

երկրորդային

մեն կարող են ճասնել զգալի ժամանակ գերսաոնցումը գերտաքացումը ն սառեցման տաքացման ծությունների:Այդ պատճառովընդճանրամյես միջե նկատջերմաստիճանների ժամանակ պոլիմորֆ փոխակերպման

վում է

ջերմայինՀիստերեզիս:

որը անվանում են ղգալիտարբերություն, աքում է սառեցման ն տաքացման արագու-

-

ե Ն

աք ոիրոցոի, ա

բը:

բացի լո-

(երկաթ, նիկել, կոբալո),

Գոր րը պինդ ագրեգատայինվիճակում, արիր իմո " տ ԵԱի ԱԱ մոլո տիպի փոխակերթարկվում րու ոնաեԻյն ւ առ որոնք սկղբունքորեն րհրոփոխակերպումներից: Ն ում պոլիմորֆ խագ րի,Մագնիսականփղխակ ֆեոոմասն

Մ: տաղ

են

չե

յ

այ|

տար-

ի

Բոր

Ջերմային Հիստերեզիոը ւրումննրի ժամանակ չնն փուոխվում ոչ մետաղի Բյուրեղային կան ոչ էլ նրա Հատիկային (միկրոսկողիկ) ստրուկտուրան: մեծացման Հետ: պոլիմորֆ փոխակերպման, ինչես ն առաջնային բյուրեղացումը, ազնիսական իոխակնրպումները կապված են տատուների արտատվյալ չերէ ունենում տեղի նույնպես ժամանակ վերաբյուրեղացումը փովոխման ճետ Քին էլեկտրոնային թաղանթների փոխազդեցության

թյունների

ԲոցգաժՔը

բյուրեղացման կենտրոնների կայունմոդիֆիկացիայի մաստիճանում աճման ճանապարճով: Պոլիմորֆ փոխաառաջացմանն բյուրեղների `

հտրերը (ինչպես առաջկերպման ժամանակ բյուրեղացմանպարամ են դերսառեցման կախված նային բյուրեղացմահժամանակ)նույնլես այնքան փանրաճատիկ ն որքան մեծ է գերսատեցումը: աստիճանից,

ստրուկտուրան: է ստացվում վերջնական (դիսպերս) տեղի է ունենում բյուրեղացփոխակերպման Պոլիմորֆ ժամանակ `

ժամանակ մետաղի ֆերոմագնիՄագնիսական, փոխակերպումների անճետանում են

սական Հատկություններըփուիոխվում աստիճանաբարն են որոշակի կրիտիկական ջերմաստիճանում, որը կոչվում է կյուրիի կետ: երկաթը կորցնում ֆերոմազնիսական լրիվ Հատկությունները իրեն 360«-ում ն 1150--ում: է 769:-ում, կոբալտը՝ նիկելը՝ օ

`

`

.

փոփոխման Հետ Հատկությունների

Մագնիսական

փոփոխվում են ոչ մեխանիկակենտրոննե- կան, էլեկտրական ջերմային Հատկությունները,բայցփոխակերպումների ման կենտրոնների Հետերոգենառաջացում: Քյուրեղացման տարբերություն ի պոլիմորֆ կետը, կյուրիի Հատիկներիաածմանային են պոլինդրիկ(բազմանիստ առաջանում արադություկախվածչէ աառհցման կրիտիկականչերմաստիճանների, կողերի գծերը, գազան (նիստերի մակերնույթները, գուղիներում ն կանոնավորդատավորության նից չունի ջերմայինՀիստերեղզիս:

"րը

)

ն

երի

շնորճիվատոմների որոնցում, կետերը), ներսում: մեժ է, քան Հատիկի աստիճանը խախտմանչաղատ փներգիայի արտադործնական ունի Մետաղում պոլիմորֆիզմիառկայությունը ատրուկփովոխել քանի որ թոլ է տալիս կարգ մեծ նշանակություն,

նան

|

:

զ

ԳՈՒՅԼԻ

8 9. ՄԵՏԱՂԱԿԱՆ

ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԸ

Մ

ու

ստացզանազան եղանակներով արտադրության ետալուրգիական են ձնով, որոնց բյուրեղացման

ձույլերի ստրուկտուձուլված մետաղի առաջնային

ված Հեղուկ մետաղը թափում են

ւվ այմանները բնորոշում կտրվածքով են տաք վիճակումզանազան ան, Ապա ձույլերը 4 Համար, "րեց, ստանալու գլանված մետաղ (գլանվածք) դետալներն դործիքեն մեքենաշինական պատրաստում «բմնականում, ն մեխանիկակա մշակման եղանակներով: ներ Բնշմամբ մշակմանկամ ն

լանում

ոիկրավ հան

Ի

'

դիտարկենքժամանակ, քանի

փուիոխու

կազմավորումը ձույլի ւառրուկտուրայի պրոցդանձրը

թյունը ճետագա դլանմ. են չափով բնորոշում ան

:

|

Վ

ն Պողպատիբյուրեղացումը պողպատեձույլի

ԳԿԿ

անգամ ուսումնասիր»լ առաջին

ՆԱ ի

Ն ՀՏՆ Տ նիի ւն ինի մ ի

ՀՀ

ԵՏՏ

-

1"

զգալի

այդ

Հատկությունները: գլանվածքի

(որան չաշամյ/ար ՀՀ

նրա

'

որ

-

մանրամասն

է Դ. նկարագրել

կ.

վառաՉերնովը. Մարտենյան

կամ

Ի,

ընթանում է թուչ պար): լաձնում (մետաղակաղա մը

ու

Ն

կենո-

Սլզբում բյուրեղացման են կաղա-չ

՛

սյունաձն բյուրեղների ատրուկտուր գոտի գոտին `

(նեկ.24, 8), Այս երկու ստրուկտուր գոտիների ժամանակ բյուրնղանում է պնդացման

բյուտեղ-րոններ սյունաձն Նկ. 23. Դենդոիտային ձերի աճի սխեման պարի Դ.

մակեշծկաղապառի (ո

առաջանում

կենտրոնից, պատերին:

ուղղությանը վույթի նոոմոլի ջհրմաճեռացման Կ. աղոթում վի)։ այսինքն Հեն Հակադիրուղղությամբ, են

իր Աւ միջն ստացվում ագա որնի ա 72

բյուրեղը ՃՀաստանում են,

այլնԱյսպիսի

է

աճում

են

առանցքների աստիճանաբար առանցքները է մետաղովն թածությունըլցվում է պինդ ձգված ճատիկ(նկպողպատի տի նորմալի իսկ վերեում նկար ձն սյունաձնբյովլեղներ, աճ Հատիկները անվանում դենդրիտային պրոցեսը՝բյուր. հղների առաջացման

ուղղությամբ

գրվաժ բյուրեղի

::

ՆՈ

ոո

առավե

դեպի ձույլի կենտրոնական մասը Ճ.ն Թ տորուկտուր գոտիների մնտաղը ստացվում է ավելի խիտ: Ջույլիկենտրոնական մասի բյուրեղացման պինդ մասնիկները ծաժամանակ խառնուրդների են ռայում կենտրոններիՃետերոնկ- 24. Պողպատե բյուրեղացման գեն առաջացման տեղեր։ ՋՁույլի կենտրոնական ձովլի կառուցվածքի սխեման.Պո մասից չերմության ճեռացումի տեղիէ ունենում, կեղե, մանրածատիկ մոտավորապես,բոլոր ուղղություններով ճավաբլուբ-ալունաձն սարաչափյ, այդ պատճառովայստեղ առաչանում գոտի, գբեղերի են բյուրեղներ ե ձույլիկենտո՝ Հավասարաառանցք րոնական մասը կոչվում է աաա բյուրեղների գոտի(նկ. 24, Շ)) ի տարբերություն առաջին երկու ուռիների, պողպատը ավելի շատ խառնուրդայս գոտու է ներ պարունակում: Այսպիսով, արդեն ձույլիբյուրեղացման պրոցնաում նրա ծավալում ոտացվում է պողպատի անճամասեռությունինչպես ըստ ստրուկուրայի, այնպես էլ ըստ քիմիականբաղադրության:Ջույլի (կամ նրա տարբեր մասերում քիմիակտն բաղադրությանանչամասե-` կտրվածքի) ռությունը կոչում են լիկվացիա:ՋՁույլիխառնուրդներով Ճարոտացված ան գոտին կոլվում լիկվացիոնգոտի, կենտրոնական ծավալը Ճեղուկիք ինդ վիԲոլորմետաղների (բացիբիսմութից) ՝

եզոակգրա ճավասաբաառանցք

) բյուրեղի (նոլոիալ ուղղաճայաց սլատին գաոմոր կաղապարի առանցքը: նրանից, կարգի առաջին ոնն առանցքըկամ ուղն» Արան առանցքները, կարդկ էրկրորդ Ճրրործ «ւղավորվում նրանցիցԼԻ. "` դե անվանում ծառատիսլ `

|

մետաղի

մետաղ, Քանի որ ճեղուկ մետաղում միաքուր նըվող խառնուկներիպինդմասնիկները աստի-

էլեկտրավառարաններում

է ստացվածպողպատը թափվում Հարյուր կիլոգրամից, մինչն տասնյակ տոննա քաշ ունեցող ձնով: Զույլի ձույլլերի Ն

ճակագիր ուժեղ ձգված ուղղությամբ,

ճանաբարտեղափոխվում են կոնվերտորներում՝

րաններում,

Ն`

հյուրեղների դենդրիտայինաճր տիպիկ է պողպատներին այլ մետաղճամար: ների ճամաձուլլվածքների Քանի որ կաղապարի ներքին մակերնույթը անողորկ է (խորդուբորդ է) սառեցման ճարթության նորմալի ուղղությամբ աճող դենդրիտններիմեծ մասի գլխավոր առանցքները կաղապարի մակերնույթից ոչ մեժ ճեռավորության վրա փոխճատվում հն ն դձնդրիտայինբյուրեղների աճը դադարում է: Այդ պատճառով ճենց իր ձույլի մակերնույթային չերտում դոտի, որը ստացվում է մանրըճատիկներիցկազմվաժ ստրուկտուր Համեմատած են 24, փոջր թվով մանրաճատիկ կեղն (նկ. յ, կոչում են աճել գլխավոր առանցքներ, չճանդիպելով արգելքների,շարունակում ատեղծելով ձույլից չերփաճեռացմանուղղությանը Ման Հ Ստացվում ձույլի երկրորդ յին բյուրեղներ.

տա-

.

Ը

է

'

ճակի անցնելիս փոքրանում է Այս երեույթը կոչվում է կծկում: Պողպադաղմում է մոտ 24, ինկ ծավալայինը՝ տի ժային կժկոս, մոտ. 6 մ, կաղապարում պնդանում է Քանի որ պողպատը արտաքին ձու մակերնույթ դեպի նիա առանցքը, արտաք շերք դեո Հեղուկ վիճակում դանվող մետաւպատտածաց Տր այդ «եղում Ադտազի մակարդակը ձովավաղավարում ցածրանում է: Աստիճանաբար,պնդացման ընթացքում, ձույլի վեառաջանում է ղատարկություն՝ կծկման կամ նստվածքարին մասում յին խոռոչ (ընդճանրապեսկծկման խոռոչ առաջանում է ձույլի կամ ձուլվածջի այն մասում, որը պեդանում է վերչում)։ Ջույլի կծկման խոառաորը ռոչ ունեցող մասը. ենթակա է Հեռացման գլանումից առաչ, է զգալի պողպատի կորուստ: Կորուստների ճամար նվազեցման չացնում ձոակադապարի վերնից ավելացնում են փոքր ջնրմաճաղորդականու-

աԱ Բա

՝

կան (ամենառադիկալ) միջոցը ճանդիսանում է .պողպատի անընդչատ լցումը (անընդչատձուլում): Այդ դեպքում բյուրեղացումը ընթանում է բյուրեղացուղիչում, «ե(պղնձյա) չրով սառծցվող ձնում՝ Ւնտաղական ղուկ մետաղով անընդատ սնուցման պայմաններում: Անընդճատ լրոման փոջր ժամանակ լիկվացիայի աստիճանը նույնպես անճամեմատ է, քան ձուլլակաղապարննրում ժամանակ: պողպատի բյուրեղացման Պողպատյաձույլը կիսաֆաբրիկատ է ցանկացած ձնի ն չափերի գլանվածքների (ձողեր, թերթեր, ժապավեններ, խողովակներ, ռելանր, շվելերներ, անկյունակներ,տավրային ն հրկտավրային գլանվածք ն այլն) ստացման Համար: Պողպատիդգլանումըիրադործվումէ տաք վի-

ճակում, երբեմն ավարտվում է ստոր գլանումով։ Ռրոչ պողպատներ նման փոխարեն զլանմա թ ենքարկվում են կոմանս հլանման(կամ կոման) պրոցեսում պողպատը ենթարկվում է մեժ ձույլ: շրջասեղմման, լայնակի կտրվածքը փոքրանում փ արյուն մեծանում րավոր Ճազարավորանդամ,ճամպպատասխանաբար է եր-.

վարությունը,մետաղը խտանում էչ Պողպատի խառնուկներիզանազան Քիմիական միացությունների(օքաիդներ, սուլֆիդներ, սիլիկատներ) ոչ նտաղական նճրխառնուկներ կոչվող մասնիկները գլանման ժամանակ ձգվում են գլանվողմետաղի Ռրոշներխառնուկուղղությամբ: առանցքի ներ գլանիան ջերմաստիճանում պլաստիկեն՝ նրանջ ձդվում են բարակ թելիկներիձնով: Ոչ պլաստիկ ներխառնուկները դասավորվում են գլանման առանցքի ուղղությամբ, Քանիռի գլանված պողպատիսառեցման

աք

նճրխառնուկները ժառայում են հրկրորդային պողպատի

այյ

հլորեղացման կենտրոններ,նրա արարթ-նՌոոոգացման) բնորոշ թելիկային գլանմանը է կառուց-

վածք, Ր

Ա

ոէ աննա

նրա ներսում Քյուն ունեցող ՞րոսկւյուն նյութիցպատրաստվածվբադիոր: մնում է Հեղուկ վիճակում, պնդանում է պողպատը երկար ժամանակ ն կծկման խոռոչը կենտրոնանում է ամենավերջում այդ պատճառով ճիմնական կաղապարում ստացվում է խիտ իսկ ճրակայուն վրադիրում, ամենաարվմատակորուստների վերացման ), Պողպատի ձույլ (ձուլածո

"

ժաման

բերում

«Ք

փւթանաաա ԱՆ

կարեորառանձնաճատկությունի «Հայէ Քելինննրիձրկայնակի լայնակի ուղայաինքն՝գլանժան առանցքին Ո, նրան ուղղաճայաց 'ուղԹեն մետաղի թելիկներիճրկայնակին լայնակի ուղղուԹյուններով ճատկությունների տարբերությունը փոքր է, տիպիկԹելիկամին նյութերի (փայտանյութ) Համեմատ,սակայն այն Հասնում է զգաարժեքներին ունի կարնորգործնական նշանակություն: Այդ պատ-

ղություններով Ղուքշուններոլլ, է

7:առովպատասխանատու

դետալների նախապատրաստվ ատա

ման

նղանակի ընտրությանժամանակ է Հաշվի առնել սողանճրաժեշտ պատի Թելիկային / կառուցվածքը չէ արդյունայելը ձնշվ գործել Հլանվածջում նրա ճատկությունների Բանի որ պողանիզոտրուիան, պատը ավելի ամուր է Թելիկնե րի դասավորության

քայ

Դ

է դառնում

պարզ

ղղված

,

որ

' դնտալում

լինեն թելիկների ուղղությամբ,

ուղղությամբ,

ուղղությամբ, ուստի

ամենամեծ.

գործող ուժե ԻԻ ոչ թն նրանց

ն

ուղղաճա

Նկ. Հ5-ում ցույց

Վ

(ա)

տրված ն

Գրոշմման

(6)

ման

նտ աաա

կտրման

ձավալային կամ կրոճանապարձ-

ծբն-

Ֆերով ստացված Ջաձն լիսեռի նախապատրատտվածթի գիկային կառուցված-

քե-

Պարղէ,

Քը

ռր

Ճնո-

Կ.կ.

ւ

խապատրաստված բ ՔՐՑ վոբությունը ծնկաձե լիսեռի `

ատացված լիսեռի Ծույլ

20.

Թելիկնեւի ոչ ճիշա (ա)

սոնղի վզիկն է,

ում,

|

ե

նիչտ (բ) նախա պ

ում:

Կարելիէ հաճմանել ընդճանուր օրենք.

դառա-

ատրաստվ

Թելիկավոր առու վածը ունեցող գլանված մետաղից հաա կամ ե նախապատրաստվածջնե անճրաժնջտե

հնաՀու աՆ (Բի Բալիկ ճնշմամբ մշակման եղանակներով

արտադրելայնպես, որպեսզի պողպատի թե( աս

դետալի ն արտաքին կոնտուրին տրվեն ճակատային մակերնույթներից),

վեն

՞

րի

Ճեւտիչ-

ավա դրոշմում) կամ դետալների նախապատրաստվածքների ատա 9 աջմ մանակ ապաճովվում է

(կռում

ային ախ

|

ոնշմամբ մշակելու եղանակով նախապատրաստվածքների (դետալների) ստացումը ունի ն ուրիշ կարնոր առավելություն ինչպես մենջ ճՀարուստ ւտկսանքխառնուկներով ն ոչ մեւոսղական ներխառնուկներով ձույլի լիկվացիոն գուտին գրավում է ձույլի կենտրոնական մասը: իսկ նրա մակերնույքին մուտ (մակերնույթային շերտում) կենտրոնացվածէ ամենամաքուր մետաղը: ՋՁույլիգլանման ժամանակ մետաղի որակի նման դասավորությունը ժառանգաբարանցնում է գլանվածքի լայնակի կտրվածքինԳլանվածքից մեխանիկական մշակմամբ դնտալների տացման ժամանակ առաջին Ճճերթին տաշեղի ձնով ճեռացվում է արն որակյալ է, քան մնացած զուռու որի մետաղը, ավելի մաքուր ոաքին ն ական ն գոտու մե ճնշմամ մ Խե 7 նաման մե թողներով մշակմա կենտրո տաղը: շմամբ ստացման ժամանակ առավելագույն խապատրաստվածքների չափով պածպանվումէ ձույլի ն դլանվածքի արտաքին գոտու որակյալ մետանվազում է տաշեղի ձնով մետաղի կորուստը ն փոքղր: Միաժամանակ է րանում Հաստոցների վրա կտրմամբմեխանիկական մշակմանծավալը:

Նկ. 22, ա-ն ցույց է տալիս մետաղի սկզբնական յին ցանցը: Ոչ մեժ, նորմալ լարումները առաջացնում են լարումի ազդման ուղղությամբ ատոմային ճարթությունների միջն Ընկած չոարածության մեծացում

բլուրեղա-

`

(նկ. 22, Բ) Լարումը

Ճճեռացվեմիջատոմային ձդողուՆկ. 27. Նորմալ լարումներիազդեցության ուժերը ցանցըվերադարձթյունըմետաղիբյուրեղայինցանցի

։

Գ լու

խ

Ճետո

լուց

նում

վոա. վիճակին ա--ակզբնական ցանց, բ--առաձգական

են

ոկզբնական այսինըն դեֆորմացիան անտե

-

սուսնում

,

դեֆորմացիայիենքարկված ցանց, դ-ցանցի քայքայումը պոկման ճանապարճով:

որ "ՐԸ Դեֆորմացիյան

է:

,

առաջանում է լարմուն աղդեցության տակ ն վերանում է, երբ լարումը

ոյուրեղի բալ-

պոկբյուրեղի մասերիցյուրաքանչյուրի առաձգա-

ԱԵ: աարգրտանա ( կ. գ): նթե միացնենքբյուրեղի երկու հիրնախնական մոոացվի րտա ձեր չափերը: 22,

ՄԵՏԱՂՆԵՐԻՊԼԱՍՏԻԿԴԵՖՈՐՄԱՑԻԱՆ, ԿՈՓՈՒՄ

ԵՎ ՎԵՐԱԲՅՈՒՐԵՂԱՑՈՒՄԸ

ՊԲ

|

`

րա

ն

ծ 10. ՄԵՏԱՂՆԵՐԻ ԴԵՖՈՐՄԱՑԻԱՆ

ԵՎ ՔԱՅՔԱՅՈՒՄԸ

ընթացքում մեքենաների դեւտալներըն կոնատրուկՇաճադգործման ցիաներիմասերը գտնվում են արտաքին ուժերի ազդեցության տակ։. Այդ ուժերը դետալի կամ կոնատրուկցիայի մետաղում առաջացնում են լարումներ, որոնք կարող են առաջացնել դետալե չափի ու ձեի փոփոխություն (դեֆորմացիա),իսկ երբեմն էլ նան քայքայում: Քազմաբյուրեղ. մետաղի առանձին ճատիկիվրա ազդող լարումը միշտ կարելի է բաժանել երկու բաղադրիչների, որոնցից մեկն ուղղված է բյուրեղի

ՂՅԱ չր

՝

-7»

Հ

:

.

-

"չ

Խո ւ

:

ք

՛

|

,

.

Բյու՞եղայինցանցի(ճաազդող լարմանբաժանումընոբմալէ շոշափողբա26.

տիկ) վբա

Աթա

մետաղի բյու՞եղային աան ազդեցությունը հաաա (ֆորմացիայի տաճբ դեֆորմացիա ), շշ ամբ, տ ւԲորՔուք (Վլաստիկ կանան, կարման 4նտագա

9), իսկ երկրորդը նրանց (նորմալ լարում լարումԴի ինչպես ղուդգաճեռ (շոշափող

տարբեր ՀոոմԱԱ

երկու լարումները ցանցի վրա ն նրանց ազդեցությունը ստորեւ տարբերՀետնանքներ, որոնք ն կդիտարկենք

ցույց

է տալիս նկ. 26-ը այս

մետաղի բյուրեղային

"

Ի՛րու

`

տեղի քոիի է

ԲՆԱ

դեպ

ուղղաճայաց մային Ճարթություններին

ղադոիչների:

շ

|

ենթարկված, յռ, Արան:

.

.

մասե-

Ը.

"

նկ.

է,

միջատոմային ձգողության ուժերին,ապա տեղի կունենա նրա մի մասըմյուսից պոկվելու ըստ Ճանապարճով, որում

ատո-

ձ

առա

Վ

գական դեֆոբմացիա: հակ եթն նորմալլարման մեժությունը գերազանցի

այում

ՈՐ

:

Ճանվածէ, կոչվու վում է |

ունենում

ԱՑ

ԼԻ

աճի "ՆՈՑկտրման ճանապարճու, ճՏտու

քայքայում Քոմքայում

|

ո

Հետնաբար, նորմալ նն առաջացնելը լարումները ընդունակ ց

դեֆորմացիա քայքայում պոկման

գական կամ չեն կարող առաջացնել պլաստիկ

ճ ան

'

ւ

առաձ-

չ

ք Նա ֆորա կոչում

(մնացորդային)

մումը, որինչի նախորդումպլաստիկդեֆորմացիա ՛

ջշ ա

բեկո մայ Լ712

ի

են

էայՒայում: Քեկուն քայքայումը տիպիկէ բեկուն նյութերի (ապակի, Քարեր, կերամիկա, մխված պողպատ ն այլն)Համար: է տրված բյուրեղի ատոմայինՀարթություններին Նկ. 28-ում ցույց ղուզածեռ ուղղված շոշափող լարումների ազդեցությունը, Սկզբնական անցը (նկ. 28, ա) ոչ մեծ շոշափող լարումներիազդեցությանտակ ենթարկվում է առաձգականդեֆորմացիայի (նկ. 28, բ), որբ լարման 4եէ միջատոմային ձղողական ռացումից անմիջապեսչետո անչճետանում ուժերի ազդեցության տակ ն ցանցը վերադառնում է իր սկզբնական՝ Հավասարակշովածվիճակին: հսկ եթե շոշափող լարումը գերազանցի ինչ որ որոշակի մեծությունից (սաճքի լարում), ապա ատոմայինճարթություններից որեէ մեկով տեղի կունենա բյուրեղի մի մասի սաչճք | մյուսի նկատմամբ (նկ. Չ8, գ): Սաճք առաջացնողլարումբ Ճեռացվելուց Հետո առաձգականդեֆորմացիան կանչետանա, բայց մի բյուրեղի Հպանվի՝ ծ ռաճքը մյուսի նկատմ նկատմամբկպաշպանվի Բոր կամ մնացորդայինդեֆորմացիա (նկ. 28, դ), եթե շոշափող լարման աճելով, դերազանցիմիջատոմային ձղողության ուժերին, մեծությունը տեղի կունենա 1--1 ճարթությունով բյուապա կտոմանճանապարճով բեղի մի մասի անջատումմյուսից, Այսպիսով, շոշափող լարումները կարող են առաջաքնել առաձդգական դեֆորմացիա, պլաստիկ դեֆորմացիա կամ քայքայում կտրման ճանապարչՀով:նման քայքայումը, այսինքն քայքայում նախնական պլաստիկ դեֆորմացիայիցճետո, կոչվում է պլաստիկկամ մածուցիկ ՒայՒայում: Այս դեպքում, այլնս Հնարավորչէ ստանալբյուրեղի ռկրզբնական ձեր ն չափերը, նրա պլաստիկ քայքայումից «ետո առաջաքաժ երկու մատերիմիացումով: Քայքայման այս ձնի բնորոշ է պլաստիկ նյութերի Համար' մասնավորապեսպարզ մետաղների ն մետաղական Ճամաձուլվածքներիմեծամասնությանճամար: Մետաղներում քայքայման երկու ձներն էլ ճանդիպում են, վերջինս կախված է իր իսկ մետաղիվիճակից ն Ճատկություններից (պլաստիկէ, թե բեկուն) ն մետաղի վրա ազդող արտաքինպայմաններից(նրա ջերմաստիճանից,բեռնվածքիազդման եղանակից՝ձղում, ոլորում ն այլն, ազդող ուժի տեսակից՝ ստատիկ, դինամիկ, կրկնվող փոփոխական,` լարման կոնցենտրատներիառկայությունից ն այլն):

լոկացիայի տեսությամբ, Ատոմայինճարթությունների սաՀքը տեղիէ ունենումոչ քն ակնթարթորեն ատոմայինճարթության ամբողջ մակերեսով (ոչ սինխրոն), այլ աստիճանաբար,դիսլոկացիաներիառաջացման ն տեղաշարժմանճանապարձով: .

.

կարնոր է այն, որ ատոմային Ճարթությունով սաճք ջացնող իրական լարումը, ընդճանրաապես, 1 կԳ/մմշ շատ փոքր մեժություն է, որը երկու-երեք կարգ փոքր է միջատոմային ձջողական ուժերից, ելնելով տեսականորեն ճաշված,ամբողչ ատոմային Հարթությունըմյուսի Համեմատ ակնթարթորեն (սինխրոն ձնով) սաճքի Համար անճրաժեշտլարումից. Մետաղի իրական ն տեսական բացատրվումէ դիսամրությունների միջն նման մեծ տարբերությունը Շատ

առա-

չգերազանցող

ք

դեֆոբմացիայի(սաճքի) նկ. 29. Պաաստիկ

կստացվի Ղիպլաստիկ

՛

-՛

:

Բ

յին

Նկ. 29-ը

Ի

Աա

որր

է տեղի

դիսլակացիայի առաջացման(բ) 1--1 ատոմաուղղությամք տեղաշարժման(գ) ն բյուհղի վ-ա դուռ գալու (դ) ճանապարնով: մակեոնույթի

արարի

աւհնում

եզբային

է տալիս,

որ բյուրեղի վրա ազդող շոշոփող լարումբ առաջացնումէ բյուրեղի վերին մասի միայն մի քանի ուղղաձիգ ատոմային չարթություններիսաճք դեպի աջ, որի ճետնանքովուղղաճայաց դծագրի ճարթությանը | նշանակված կետում առաջանում է եզրային դիսլոկացիա(նկ. 29, բ)։ ԱյդպիսիդիսլոկացիայիառաջացմանՀամար անձրաժեշտլարումը ճենց այն ոչ մեժ լարումն է, որը առաջացնում է սաճք: Լյդ լարումը 100--1000 անդամ փոքր է բյուրեղի ամբողչ վերին մասը ներջնինի նկատմամբ 1--1 ատոմային ճարթությունով դեպի աջ սաճքի ճամար անՀրաժեշտ միաժամանակյա լարումից:Դիսլոկացիա շարժման արագությունը Ճասնում է մոտավորապես ձայնի արագության: Երբ դիսլոկացիանճասնում է բյուրեղի աչ եզրին ն անչետանում, ստացվում է լրիվ սաճք (նկ. 29, դ): Այսպիսով, դիսլոկացիայիառաչացման ն շարժման շնորճիվ, սաճքի լարումը, միշատոմայինձղողական ուժերով որոշվող նրա տեսական արժեքի ճամեմատ, նվազում է 2--3 կարգով ն ճետնաբար։ նույն լափով էլ փոքրանումէ մետաղի իրական ամրությունը նրա տեսական ամրության Համեմատ: Պլաստիկ դեֆորմացիայի դիսլոկացիոն պրոցեսի դեպքում մետաղների ամրությունը կլիներ նրանց անդամ մեժ: ամրությունից100--1000 իրական Այս ենթադրության ապացույցը թելիկաձն բյուրեղների («բեղերի») բարձր ամրությունն է, եթե նրանց Ճճաստությունըչի գերազանցում է 29, դիսլոկացիայիառաջացինչպես տալիս նկ. միկրոմետրից։ ցույց է, մանճամար անճրաժեշտ որպեսզի ի ճաշիվ բյուրեղի վերին մասի ատոմային արթությունների առաձգական դեֆորմաճորիզոնական

ցույց

բացակայության

ւ

-Նյութագիռությոմ

լ

պիայի, ձախ եզրային ուղղաձիգ ատոմային: Ճարթությունը տեղաշարժվի մակերնույթներիմոտ տեղի է ունենում դիսլոկացիաների կուտակում դեպի աջ մեկ միջատոմային մեծության չափով: ճնռավորության Քանի որ Ճատիկներիսաճմանները արգելակում են դիսլոկա(նկ. 30): ունեն Ստոմներն շատ փոքր սնղմելիությունհնայդ պատճառով մեկ միջցիայի շարժմանը, ուստի մետաղի ամրությունը բարձր է այնքան, որատոմային ճեռավորության չափով (այսինքն ատոմի մեԿորամաղծի քան մեծ է ճատիկներիսաճմանների տեսակարար մակերեսը» այնքան ժության չափով) նրանցգումարային սեղմումը Հնարավորէ միայնալն որքան մանրաճատէ մետաղը: դեպքում, երբ բյուրեղի վերին մասուվ՝ ատոմային ճարթությունների Պլաստիկ դեֆորմացիայի չենթարկված ատոմների ճորիզոնական շարքերում կան բավարար թանակի ատոմներ, այսինքն՝ բյուրեղը բավական մեժ է: Շատ բարակ սովորական մետաղում դիսլոկացիաների խտութելիկաձե բլուՀարի «աճ թյունը կազմում է 10--10" սմ-՞, պլաստիկ ատոմներիթիվը բավարար չէ նրանց առաձգական փեղեերում սեղմման Պաշվին միջատոմայինՀեռավորությանը դեֆորմացիայի աճի ճետ մետաղում ,առաջաստաճավասար մեծություն Գ... նում են հոր ննոր ն նալու ճամար դիսլոկացիաներ ն նրանց աա ՀԱաԷ---ՀՎ.... այդ պատճառով նման բյուրեղներում դիսլոկացիա չի կարող առաչանալ, Այդպիսիբյուրեղների բարձրաստիճանային պլաստիկ խտությունը պլաստիկ դեֆորմացիան, է, բայց ոչ քն դեֆորմացիայիդեպքում կարող է Ճճասնելմինչն կ տեղաշարժճնարավոր Նկ. 30. Հատիկնեի սանառաջացման դիսլոկացիաների Ժան 1012 սմ-2: մանի մոտ դիսլոկացիանեՄետաղում դիսլոկաքիաների ճանապարճով,՝ կու"աս լլ ամբողջատոմային միաժամա Ճարթության "ի Գորտակման նակյա (սինխրոն)սաճքի ճանապարձով:Վերջինսպաճանջում է ստակումըանգեցնում է բյուրեղային ցանցի բարձր ԼլարոււՐ՝ մեկը մյուսի նկատմամբ աղճատման ն ատոմայինճարթությունների կանոնավորությոն խախտռսաճող,երկու ատոմայինՀարթությունների բոլոր ատոմների միջն ատոմային ձգողության ուժերի ման, որը դժվարացնում է այդ Հարթություններիերկայնքով դիսլոկաՀաղԹաճարման Համար: Ալդ պատճառով թելիկաձն բյուրեղները ցիաների ազատ սաճքը:։ Փոխճատվող ատոմային արթություններով աչքի են ընկնումբարձրամրությամբ: Օրինակ, երկաթի թելիկաձն բյուրեղի -ամշարժվող դիսլոկացիաների խտուքյան մեծացումբ դրանը Ճանդեցնում է բության սաճմանը կազմում է մուտ 1300 կԳ/մմջ, փոխադարձ արգելակման: չատիկների այն դեպքում երբ ոկզբնական կլորաձնությունը վորական ամրության ճետնանքովձնափոխվումէ՝ ճատիկներըձրգաճմանը կազմում է ընդամենը հրկաթի պլաստիկ դեֆորմացիայի կԳ/մմշ:ներկայումս վում կամ տափակում են, դրանցկտրվածքըփոքրանում է ն այդ պատթելիկաձն բյուրեղները բարձրամուր օգտադործում են, այսպես կոչված, ճառովորքան մեժ է դեֆորմացիայի աստիճանը, այնքան ուժեղ է դըրկոմպոզիցիոն նյութերի ամրացման Համար: ռնորվում դիսլոկացիաներիշարժման վրա ճատիկների սաճմանների արՀ 11. գելակման ազդեցությունը:

ՄԵՏԱՂՆԵՐԻԿՈՓՈՒՄԸ

ՆՎ ՎԵՐԱԲՅՈՒՐԵՂԱՑՈՒՄԸ

'

ՍԲ

"

«ինտե

-

սո-

:

՝

:

՝

ել

կանխել դիսլոկացիաների Պնարավոր արա Արաագենրում նրանցում պլաստիկդեֆորմացիան դ ատճառով մեխանիզմի, բացատրվում Գան Ծո հողովաջիաների ամրության ճամերությունը տեսական Հր ւ

.

չէ

/Դ

:

որով

:

հրոզա արան գոյություն ունի մետաղում դիսլոկացիայի ա

չատ, ՈՐ

ազատ

շչար-՝

"ժումըդժվարացնելու Ճնարավորություն: ազատ Դիսլոկացիայի

սաճքի

Ճանապարճին եղած բոլոր խոչընդոտները մեծացնում են մետաղիպլասԴիկ դեֆորմացիայի լարումը ն, ճետնաբար,բարձ|

Համար անճրաժեշտ

Բացում են

Է

մա

մետաղի ամրությունը (Ճոսունության սաճմանը):

մեկը բաղզչ արգելքներից շարժման կարնորագույն րղովացիայի Ճատիկների ճատիկների ո Հարնան նտաղի

բուրող

ժայինՀարթություններն

սաճմանն

է:

ատո-

ունեն

|

տարբեր կողմնորոշվածություն, այդ Ճասնելով Ճատիկիսաճմանին, չի կարող

րովդիսլոկացիան, պլաստիկ դեֆորմացիանշարունակելիս Հատիկների է

շար ա

լ

առաջ

ն

.

-.

Ի

:

նկարագրվածերնույթների շնորճիվ նոր դիսլոկացիաների ջացման Համար, այսինքն պլաստիկ դեֆորմացիայի Ճճետադազարդգացման Համար պաճանչվողլարումը անընդճատ աճում է, այսինքն մեժանում է մետաղի դիմադրությունը նլ» ՄԶ ազդող ուժերի նկատմամբ: Այլ կերպ ասած, պլաստիկ դեֆորմացիայի աստիճանի բարձրացումը ուղեկցվումէ մետաղի ամրության բարձրացմամբ: առա-

ինչպես ցույց էր տրված վերնում (8 10), մետաղում դիսլոկացիա ճայտնվելը խիստղցում է նրա իրական ամրությունը տեսական մամՊարզ մետաղները ամենափոքրը ամրություն ունեն բության Համեմատ: դեպքում: Սակայն դիսլոկա106 սմ-2 դիալոկացիայիխտության մուտ մեծացումը,վերը նկարագրվածսպլատճաո ցիայիխտությանճետագա ններով,ուղեկցվում է ամրության մեծացմամբ: Այսպիսով մետաղի ամրության կախումը, դիսլոկացիաներիխտությունից արտաճայտված է նկ. 31-ում։ Ամրության բարձրացման դեպքում ճամապատասխանաբար նվազում է մետաղի պլաստիկությունըն մածուցիկությունը:

|

էն Մետաղիմեխանիկական այլ Հատկությունների նրա փոփոխումը «լաստիկ դեֆորմացիայիՀետնանքով,որը ուղեկցվում է դիսլոկացիայի մտության մեծացմամբ,կոչում են կոփում, իսկ մետաղը, որի Հատկությունները փոփոխվել են պլաստիկ դեֆորմացիայիՀետնանքով՝ կոփվածմետաղ:կոփման ժամանակմետաղի ն ամրության կարծրության են, բարձրանում իսկ պլասցուցանիշները տիկությունը ն մածուցիկությունը նվաղում ճեն (նկ. 32), Միաժամանակ փուբոխվում էն մի չարք, ոչ պակաս կարնոր Հատկություններ, օրինակ, նվաղում են՝ կայունությունը

կոռողթայինկատմամբ, էլեկտիաճաղորդա-

մագնիսականքափանցելիուկանությունը, ատոմների

թյունը, խտությունը (մետաղում

կանոնավորդասավորությանխախտման Հե-

"շշ"

Նե.

ՐՈՑ Զ":. 2

381.

բարձրանում են՝ կուոցիոխվատնանքով), յին ուժը, տեսակարար էլեկտրաճաղորդաչ ն այլն: կանությունը

-

ճատկություննեծրի Մետաղի փոփոխությունը կուբման ժամանակչատ նշանակալի դիսլոկա-

Մետաղիամ-ության

Գաագոյուը գիաներ նից. 1-աոդ,

մրի պա դեխորմացիաիմատակ շագա սաշմանն նրա աճում ամրության հորլարի է 29-ից («ԷԷ բի») Թիան ամրություն, մինչե կԳլմմշ, իսկ արաբերական երփրական նր, «աարը Հարո կարացումը նվազում է 43-ից մինչն Փումբ կոփման ՝

մետաղի

3-.

ամ

Հ

,

ւ

-

ճանապարծու, կոս: 0,9

.ո-

պարունակո

տոկոս

ածխածին պողպատի ամրության սաճմանը կուիման

ժաման: ոանաղգ

Բարձրանում է Ա-ից մինչն

Խվաղումէ 30-ից մինչն

տոկու:

կԳյմմշ, բայց

ձրկարացումը

Արդյունաբերության մճջ պլաստիկ դեֆորմացիայի Հետնանքով ատացվածկուբումըՃաճախկիրառվումէ մետաղների ամրությանբարձղի կամ կալիբրման ճանապարչով ո

ն

ույտ

ա

ես

ձ

ման

աա ման

մետաղի դեֆորմացիայի (մեժամանակ

.

ստաղալար, ինչպես նան. ձողեր),

տառը

դպլոցման ժամանակ

մի

է դիսլոկացիաների (ն վականսիաների) խտուառաջացման. մեծանում է ճատիկների թյունը, աղավաղվում է բյուրեղային ցանցը, մեծանում սաճմանների տեսակարար մակերնույլթը: Այդ պատճառով կուիված մեունենում է ներքին մեծ էներգիա: Մետաղիդեֆորմացիայի տաղը վրա ծժախաված մեխանիկական էներգիայի մոտ 90 Կկ-ը(եքե դեֆորմացիայի ասւ| տիճանը գերազանցում է 1075-ի) «ՀԼ փոխակերպվումէ ջերմային էներգիայի, առաջացնելովմետաղի տաքացում60 պլաստիկ դեֆորմացիայի ժամանակ: մնացած 10 0-ը կուիսկ էներգիայի տակվումէ մետաղում, մեծացնելով նրա աղատ էներգիայի մակարդակը: Այդ պաստճառով կոփված մետաղը ունի անկայուն, անտավասարակշոված պ

ձգտում է. ածը ատրուկտուրա, հրը էներգիա ունեցող

ազատ սինքն

|

պես կոչված,

այ

աղերնույմային

ւռ».

բարակ շերոտր,այսինքն,

իման այս-

է բարձրացնել միջոցովկարելի

տակ աշխատողդետալների մակերնութարին կարժրությունն

ու

մաշա-

Վայունությունը: Կոփված տաքացումը:Պլաստիկդեֆորմացիան Հանգեցմետաղի նում է մետաղի բյուրեղային մեժ թվով թերությունների կառուցվածքի -

5ջ

՛

նվազագույն

ֆաաներ,

Հիճազի, «1-

թերություններ

(Ազանվակը, կա ավորպիլոկաիաայ բյուրեղայի անե

ունեցող

աջ

, ցանցի ն կանոնավոր, չրջանաձն Ճատիկների, Սակայն, ատոմների փոքր

շարժունակության շչնորճիվ, նորմալ

չ՛Ր երմաստիճանում,

-Ա-ռ

ն

Ճճ 727 8-0առչյ/ճճա2 Հմոունոյա,

նկ. 32. Պողպատի(0,2 ՏՖՓՇ) մեխանիկական ճատկությունհերի փոփոխությունըկախվածդե-. ֆաբմացիայի աստիճանից:

այդպի114 սի տրուկտուրան, այսինքն կոփվածությունը,կարող է պաճպանվելգորժնականորենանսաճման երկար ժամանակ: Ասվածիցպարզ է դառնում, որ կայուն, ճավասարակչովածստրուկւտուրայի ստացման կ սկզբնական(մինչ դեֆորմացիոն ) Հատկությունւս ձմ ց լ կ վվ վա ան ն դրանով մեծացնել նրա ատոմների չարժունակություջերմաստիճանը նը։ Այղ դեպքում, թերմոդինամիկայի երկրորդ օրենքի Համաձայն, ինք,

մետաղում

`

Հոլովակնձրով շրջագլորմամբ կամ պողպատյա ժեդիկեերինկնաբե

վադալըը)» ոԼորհաելոլ մայ րաի ա ա հաա) տանալ մակակովման արկուտ

(Թերթն

՛

գ յարտակման պրոջաներ ստրա Վերագառութոանը նննան

պե

ու

ՑՋղող

Ր

նե

ր

ժ

մ

Ր

-

(ա-

րականգնվի նվազագույն թերություններով կանոնավոր բյուինղալին ն ցանցը, ճատիկներիձեր կմոտենա կլորավունի, կփոքրանա նրանց տեսակարարմակերնույթը: կոչում են մետաղի սլասԱռաջինկարգիձանգիստ կամ վեբադաշձ տիկ դեֆորմացիայի ժամանակ մետաղում լրացուցիչ առաջացած վաՃամապատասխանաբար, կանսիաներիթվի նվազեցման պրոցեսը, ե '

բյուրեղային ցանցի աղավաղումներինվազումը: Հանզիստը սկսվում է նորմալ ջերմաստիճանում ն, նույնիսկ բացասական ջերմաստիճաններում պլաստիկ դեֆորմացիայի ավարտից անմիջապես Հետու Հչանդրոճատտի ժամանակ կովմամբ փոփոխվածմետաղի մեխսանիկական են մուտենում Տությունները դանդաղ վերականգնվում ն ոչ մեծ չափով իսկ լրիվ ակզբնականին, ֆիզիկական որոշ ճատկություններ ճամարյա

են: վերականգնվում

ւ...

աԱ ԼԻ ՍԱԱՐԱ ր

ք

Նկ.

լ

Վ.

Հ. 1.--Լ 3ՅՅ.

Լ

նում

.

կամ եբկբոորդկարգի Պոլիգոնիզացիա .վեբաղդաորձ անվանում են պլաստիկ դեֆորմացիայի ժամանակ առաջացած եզրային

Լ

Պոլիգոնիզացիա |

ավելի

մեծ

Բոչվարի բանաձեիուժեղ դեպրոցեսիսկսման նվաղզաֆորմացվածմետաղի վերաբյուրեղացման ջերմաստիճանից գույն ջերմաստիճանը (1) կախված է նրա ճալման

Համաձայն լայնսաշմաններում: (1...): '1

0,4-ի:

լուծույթների)

`

ւ

Ճաշիվ

200--300--ով:

սկզբնալրիվ «անելու կոփումը տաքացումը, մետաղի կոփված է վեռաբյուկոչվում նպատակով, վերականգնելու կան Հատկությունները ավարտից է, որ վերաբյուրեղացման Պարզ բեղացման թոծաթողում:

րուն, պոլիգոնիզացիայի

կենտրոնները(վերաբյուրեղացման կենտրոնները)առաջանումեն 4ին՝ ճատիկներիսաճմանագծերում,թերությունների ամենադեֆորմացված մեծ կուտակումներիտեղերում, որոնք օժտված են բարձր ազատ էներ-

Ղ.-«Լ.( Ց):

Քոչվարի Տեխնիկականմաքրություն ունեցող մետաղների ճամար Շատմաքուրմետաղների բանանի զ գործակիցը Հավասար է 0,1, Համաձուլվածքների ե, 0,2 նույնիսկ, է մինչե իջնում Համար այն Տեխնիկական Համար աճում է մինչե 0,5--0,8։ (պինդ օղՀամար մետաղների պրակտիկայում մաքրություն ունեցող պարզ արապրոցեսն տրվում են 0,4 գործակցից,բայց վերաբյուրեղացման մեծացնում են գացնելու ճամար բանաձնովճաշված չնրմաստիճանը

`

շուտ

Ա.

ԱՆ.

.

արագանում են ջերմաստիճանիբարձրացման դեպքում, ի ատոմներիինքնադիֆուղիայիարագությանմեծացման: Առաչին մոտավորությամբկարելի է ընդունել, որ ջերմաստիճանը 10"-ով է հրկու անայդ պրոցեսների արագությունն աճում բարձրացնելիս, ջամ: եթե, օրինակ, ճանգստի պրոցեսը 220"-ում ավարտվում է մեկ րոպեում, աւա նորմալ ջերմաստիճանումդրա ճամար կպաճանչվի 1070 այսինքնմուռ երկու տարի: կարելիէ ընդունել, որ ճանգատին պրոցեսներըավարտվում են մոտ 0,8 Ի.լ (1 ԿԻ մետաղի ռեղի չի ունենում աանդղակով՝ «Լ: Սակալնտվյալ դեպքում Ճճատիկի ձնի փոփոխություն,պաճպանվումէ պլաստիկդեֆորմացիայի ստացած ձեր (ձգված կամ սեղմված): Ժամանակ նրանց Վերաբյուրեղացումկոչում են կուիված մետակում բյուրեղացման աառաջացման ն նրանցից նոր Ճճավասարատառանցք կենտրոնների են «ոիկներիաճը, որոնք աստիճանաբար փոխարինում կուիված մետաղի ծավալում: նոր Հատիկների Հճատիկներին նրա ամբողջ դեֆորմացված

ն

լրիվ վեբյուրեղային ն ճատիկային կառուցվածքները մետաղի վերաչ ճատկությունները ն են Կինտաղի սատճառով այդ րականգնվում Հետո

դառնում

`

|

են

սկզբնականին,այսինքն՝ մինչ

դեֆորմացիային պլաստիկ

արժեքներին: Համապատասխանող մեխանիկական Հատկություններ :

մետաղի Նկ. 34-ը գույց է տալիս կախվածնրա Հիմնական ցուցանիշներիփովոխությունը

տաքացման

ջերմաստիճանից: թրծաթողումը կիրառում -են այն դեպքում, երբ Վերաբյուրեղացման Ճասոկու անճրաժնշտէ վերացնել մետաղի կոփմամբ պայմանավորված պրոմետաղալարի քարչման Օրինակ, փոփոխությունները: թյունների պլաստիկունրա ժամանակ անցման յուրաքանչյուր ցեսում ֆիլյերով ՛

Ր

`

.

թյունը ցածրանումէ,

՛

|

"

սմ--շ։

կախված

տաճականորենդասավորվածեզրային դիսլոկացիաները(նկ. 33, ա) պոլիգոնիզացիայի ժամանակ տեղաշարժվում ե առաչացնում հն պատեր (նկ. 33, բ): Այդ դիսլոկացիայի դիսլոկացիոն պատերը, ճանդիսանալով (եկ. 18), Ճատիփոքրանկյուն ռաճմաններ կը բաժանում են բլոկների կամ ենթաճան

ները

106- 108

Ա.

ամիրա: Արու Ա առաջացնում մամ ԼԱ ոյոցիատիկների' Հանգատի պոլիգոնիզացիայիպրոցեսշատ

է մինչե

-

է ատոմների պաճանջում պրոցեսը Վերաբյուրեղացման ն պրոցեսները, պոլիգոնիզացիայի շարժունություն,քան Հանգստի ջերմասբարձր է ավելի ընթանում վերաբյուրեղացումը այդ պատճառով է

՛

տարբեր 4արթություններումպաԱտոմային

Լ

են

.

սկսվելուջերմաստիճանը Վերաբյուրեղացում "ոիճանում: Հետնա-Հե նրա դեֆորմացման աստիճանից, մաքրությունից մետաղի է բավականին Հաստատուն չէ ն. փոփոխվում դիսլոկացիաներիվերադասավորությանը: բար,այն ֆիզիկական

2Ա--Տ--Հ-Կաե----Վ.

Հա 1

խտությունը մի բանի կարգիայով: նոր Հատիկներումդիսլոկացիաների եթե Այդ պատճառով, Հատիկներում: գով փոքր է, քան դեֆորմացված լոտուդիսլոկացիաների մետաղում բաղմաբյուրեղ ուժեղ դեֆորմացված Հետո՞այն իչսմ -2, վերաբյուրեղացումից 1019-1012 է կազմում թյունը

|

|

ն

վրա է Հասնում

մի պաճ, երբ մետաղալարը Ը

Վքրաբյուրնղացմանթրժաթողումից ճետո մետաղի ճատիկի մեչությունը կախվածէ բազմաթիվ գործոններից.սկզբնականմետաղի ճատի-

Քարչման ընթացքում կորցնելով իր պլաստիկությունը, սկսում է խզվել Այս դեպքում անճրաժեշտությունէ առաջանում իրագործել վերաբյուրեղացման թրծաթողում, որսլես միջանկյալ օպերացիա, որը վերականգնում է մետաղի պլաստիկությունը ն թույլ է «ալիսշարունակել քարշման պրոցեսը:

կի չափից (մինչ կոփումը), պլաստիկդեֆորմացիայի աստիճանից, մետազի մաքրությունից, թԹրծաթողմանջերմաստիճանից"ն տնողությունից, կարնոր նշանակություն ունի պլաստիկ դեֆորմացիայի աստիճանը. փոքր դեֆորմացիաների դեպքում առաջանում են նոր Հատիկների աննշան թվով բյուրեղացման կենտրոններ, ն դեֆորմացիայի((ոփման)

:

Վերաբյուրեղացման պրոցեսի ավարտը, ձրբ մետաղի ամբողջ ծավալում դեֆորմացված չատիկները փոխարինվածեն նոր ճավասարաառանցք ճատիկներով, չի նշանակում թե դադարում է ճատիկային կառուցվածքիճետադափոփոխումը: բազմարյուրեղ մետաՑանկացած

ո.

ԴԷ

աա

ՀՀ ՀԷ «2 «1

-

Հ

րի էներգիայի գոտի, ւ

օ|

20օ|

:

Նկ.

34.

յց'

("Ը

Կռփվածպողպատի(0,25գ, Ը)

մեխանիկական ճատկությունների փոփո-

ախված թոձաթողմանչերխությունը

արա

պատճառով

ի

ճրաժեշտ է խուսափել նրանց կրիզազա ասխանո որմացման ատտի- ի ղ դեֆոր ։

դանդաղ, քան

ՖՑ

Սակայն, որոշ

(ճատուկ) դեպ-

խոշորաճատիկ ստրուկտուվերաբլուրեղա-երում րայի ստացումը փվետաղում խիստ լ

Այսպիսով Հավաքական ժամանակ մետաղի միավերաբյուրեղացման ճատիկներիընդճանուր ծավալում թիվընվազում է, իսկ ճատիկների էւ

վաղում

են

«2 խոշորաճատիկ ատրուկտուրայի առաջացումը կանխելու ճամար ան-

.

միջինչափր մեծանում

մեծությունները կրիտիկական գդգեֆորւհացիայի 2 9-ից մինչե 10--15 ե, կուիվածմետաղների վերաբյուրձղացման թրժաքողման ժամանակ

1--

-

Քանի որ ճատիկներիսաճմանայինմակերնուլթներըբարձր ազատ կրոլեքր էն, ուսոլ, Հատիկիմագերձոյքի մակեր գեւրդիա Հարա րությունը իր ծավալին ճանդիսանում է ճատիկի Թերմոդինամիկական վալունության ցուցանիշ. որքան խոշոր է ճատիկը, այնքան փոքրըէ նրա ծավալիմեկ միավորին ընկնող ազատ էներգիայի մակարդակըե, այն ավելի կայուն է (ն ճակառակը)։Այդ պատճառովճաճետնաբար, Վաջական վերաբյուրեղացման ժամանակավելիկայունխոշորՃճաւտիկերը աճում ձն ճարհան, պակաս կայուն, մանի Հատիկների (որոն, Քեվըաստիճանաբար նվազում է) ատոմներըիրենց միացնելու ճաշվին: վոր

դեֆորմաց»

են շատ

ված ճարնան ճատիկների ճաշվին): Դեֆորմացիայի աստիճանը, որը ճետո ճանգեցնում է խոշորճատիվ ստրուկտուրավերաբյուրեղացումից յի ստացման, կոչվում է կբիտիկական դեֆոբմացիա: Տարբերմետաղ-

աոացմա Գ հավաքական վեբաբյուբեղացում: աաա րից: Հոյվաքականվերաբյուրեղացումը ընթանում է ավելի կուխվաժ մետաղի

մաստիճանից

ցումը,

Բրճր

այդ

ատոմներիբավարար շարժունակության դեպքում ինքնաբերաբարընթանում է Հատիկներիսաճմանների տեսակարար մակերնույթի փոքրացման պրոցես, որը ուղեկցվում է այդ ճատիկներիչափերի մեֆացմամբ, Ալդ պրոցեսը անվանում են

«06

փով դեֆորմացված սկզբնականճատիկներըաճում

բիլե Հաոիմոորի հարմանննրը ների

բ Ւ

290220

ճատիկների անճամապչավ բաշխման ճետկանքով ետաղա վեբաբյուրեղացման թրծժաթողման ժամանակ, ինչպես ցուլց է տրված նկ. ժ5-ում, ստացվում է խիստ խոշորաճատիկստրուկտուրա (աննչան չաըստ

:

ի

,

ա

Հ տ

լ

| ||

-

ՆՍ

օ Հ0 ցանկալի է: Սրինակ, էլեկտրատեխ-. մանական տիկականպողպատի թափանցելիությունը բարձր է այլն- նլ. 35. Կոփվածմետաղի վեբաբյուրեէ նրա ճատիկը, քան, որքանխոշոր ա որքան փոքր է Ճատիկնե- փում առաջացնող դեֆորմացիայի ասատիբի տճտակարարմակերնույթը: Այդկոիտիկական

թանցաի արաք,

այսինքն պիսի

պողպատը

մեծանան Ա-Ն ինի կենվանաթ

ճանից: Դեֆումացիայի է ջոփորի

դեպքերում գիտակցաբար աստի արարի են գլանման ենթարկում

(կրիտիկականդեֆորմացիային ճամապատասխան սեղմման աստիճաստանան ցանկալի խԽոշորաճատի նով), որոլեսզի քրծաթողումից ճնուռ

ստրուկտուրա:

Մետաղի

ճնշ մշակումը ճնշմամ

ն տաք

սառը

է Դիտարկենքայն դեպքը, երբ դեֆորմացվում

:

մետաղը,

տաք

որոշ

որի

չ ջերմաստիդերազանցում 1, վերաբյուրեղացման ջերմաստիճանը ստրուկառաջացած ժամանակ Ճանից: Ակնճայտ է, որ դեֆորմացիայի Հատիկի դիսլոկացիաներ, (վականսիաներ, թերությունները ձհուրային են մետաղի ազատ ՝ էներգիաորոնք ճանդգեցնում ձնի փոփոխություն), ունեն ինքնաբերաբար անմիջապես անճետանալու մե բարձրացման,

Հնարավորությունի Հաշիվ տումներիբավականին շարժունակուէ. ճակառակվերաթյան, Այլ կերպ ասած, այս դեպքում կոփման նրան է են զուգաճեռ բյուրեղացման պրոցեսները ընթանում մեծ

միաժամանակ:

թեժամանակ առաջացած ստրուկտուրային դեֆորմացիայի Պլաստիկ ժամանակ (որը պրոցեսի րություններիլրիվ վերացումըդեֆորմացման

կռող բնդչանրապեսիրագործվումէ շատ արագ, օրինակ, դեֆորմացում էչ որ դեֆորմացման Ւուրճերով) ապաճովելուճամար անճրաժեշտ պակաս չլինի: Այդ դեպքումդեջերմաստիճանը0,7 1, (1-ից կմնան նույնը ճատկությունները ՓորմացմանավարտիցՃճետո մետաղի չի ունենա: տեղի (ինչես մինչ պլաստիկ դեֆորմացիան), կոփում կոչվում է երնույթով, կուիման մշակումը, որը չի ուղեկցվում

ճնշմամբ տաք

մշակում ննշմամբ: իսկ եթե դեֆորմացիանտեղի |

-:

:

`

է

ջերունեցելվերաբյուրեղացման " ,

կկովվի մետաղը

ջերմաստիճաններում, ավելի պածր մառստիճանից կկոչվի սառըմշակում: այաւղիսիճնշմամբ մշակումը զրոյից վերաբլուրեղացման մետաղների Դյուրաձճալ ջերմաստիճանը »--885 ՆՐ

Պարեր

Ը, անագի ճամար: « զգալի չափով ցածր է ((լաղպարի այդ մետաղների Ղյ»---70" Դ Ը) Ուստի նորմալ ջերմաստիճանում -

ճան-

դրանցճամար ֆորմացիան կոփում չի առաջացնումն, Հետնաբար։ նշմամբ: երկաթի Համար, որի վերաբյուրե-՝ դիսանում է տաք մշակում դացման ջերմաստիճանը՝ 1յ--451 Ը,

մշակումը, «րիան ճնշմամբ մշակում

ճնշմամբ

Հադիսանումէ սառը ջերմաստիճանում, ուղեկցվում է կուիմանառաջացումով:

4005 Ը.

ԲՈ:

Ս

Գ լու

:

ՆՈ

խ

Մ

ւ

ՃԱՄԱԶՈՒԼՎՆ

ՄԵՏԱՂԱԿԱՆ

ԵՎ ՖԱԶԵՐԸ

ԲԱՂԱԴՐԻՉՆԵՐԸ

ՀԱՄԱԶՈՒՎԱՄՔՆԵՐԻ

ՎԱԾՓՆԵՐ

`

8 12.

գլխավոկիրառվում մետաղները տեխնիկայում ժամանակակից Համաձուլվածքկոչվում է երկու կամ են

րապես Համաձուլվածջներիձնով: ՆՈ

ւս ԱԱ ո

տ.

է

նականի նյութը,բոտ որում, 2ճիմ

նաոաժ ւ

ԱՔ

լ

|

ագրեգատային

մետա-.

Բոն լվածքում ատամները կապվաժ.ենմիմյանց ւռ

մետաղականկապով (սակալն ճամաձուլվածքի ստրուկտուրայի նան կապի այլ բաղադրիչներկարող են ունենալ ձներ):ԱյդպատՃատկուճառով ճամաձուլվածքներիճամար բնորո են մետաղական Թյուննքը՝ բարձր էլետրա- ն ջերմաճաղորդականություն, պլաստիկություն, մետաղականփայլ: է տալիս նրանց անվանումը, ճամաձուլվածքեներ ինչպես ցույց են ճիմնականում ճեղուկ վիճակուՐ միաճալման մետալուրօտանում դիական պրոլեսներով։ Գոյություն ունեն Համաձուլվածքների ստացման եղանակներ, որոնցից լայն տարածում է դանլ ճամաձուլվածայլ փոշու մետալուրգիայիճանապարճով: Փոշու եռակալման ստացումը Քի մեթոդով կարելի է ստանալ այնպիսի մետաղների Համաձուլվածքներ որոնք ճեղուկ վիճակում միո(ավելիճ̀իշւ, կեղժ ճամաձուլվածքներ), խադարձ անլուծելի հն (երկաթ-կառրար,պղինձ-կառղար,ձրկաթ-արծաթ ն այլն): անվանում են այն գլխավորէլեՀամաձուլվածքի կոմպոնենտներ մենտները կամ քիմիական միացությունները, որոնք անչրաժեչտ ն բավարար են տվյալ Ճամաձուլվածքիստացման ճամար: Մետաղականճամաձուլվածքի Հիմնական կոմպոնենտըմիչտ էլ լինում է մետաղական թվում միչո կարող են լինել նան սռարը, բայց մնացած կուխզոնենտոների հ չուդունի կոմպոնենոներից երկաթը ոչ մետաղներ (օրինակ, պողպատի Ըս թվի ճամաոչ մետաղի մեւուսղէ, ածխածինը կոմպոնենտների ն ձուլվածքը կարող է լինել երկակի, եռակի ավելի բարդ: Որպես կանոն, բացի կոմպոնենտ ճանդիսացողտարրերից, Համաձուլվածքի կազմում միշտ լինում են նան ալլ տարրեր, քանի որ մաքուր կոմպոնմնտներ(տարրեր) դոյություն չունեն: Օրինակ, 99,990 ԻՇ պաէ եղել 22 զանազանտարրունակող մաքուր երկաքում ճայտնաբերված րեր, որոնց գուփարային պարունակությունը կազմում է 0,0140։ Այն տարրերը, որոնք մտնում են Համաձուլվածքիկազմի մեջ, բայց չեն Հայնդիսանում նրա կոմպոնենտները,կոչվում են խառնուկներ,կամ վնասաեն ազդում ճամաձովվածքի կար խառնուկներ, երե նրանք բացասաբար Ճատկությունենրիվրա: ՄետաղականՃամաձուլվածքը4ճեղուկվիճակում կոմպոնենտների Ճամասեռ խառնըլուծույթէ, որում կոմպոնենտներիատոմները Ճեղուկ անցնելու Վաժ նն անկանոն ձնով: Բայց19 ճամաձուլվածքի լվածքի պինդ պինվիճակի ցնել ժամանակկոմպոնենոներըկարող են իրար ճետ տարբերձնով փոխազդեցության մեջ մտնել, առաջացնելով տարբեր տիպի բլուրեղներ՝ Համաձուլվածքի ֆազեր: Ֆազ անվանումհն Համաձուլվաժքի վիճակ, քիմիական բաղադրություն հ բյուրեղային ցանց ունեցող մասը: 0րինակ, պարզ մետաղը բյուրեղացման պրոցեսում կազմված է լիՀետ

բ

ւ

`

ժիննույ

բաղադրություն-

երկու ֆազերից՝ Ճեղուկ ն պինդ, որոնց քիմիական վիճակը տարբեր: Պինդ ագզրեգաները նույնն են, բայց ագրեգատային է մեկ կամմի քանիֆակազմված Համաձուլվածքը նում

վիճակում տային

ճամաձուլվածքների զերի միկրոսկոպիկմասնիկներից, Մետաղական ունեն հ պարզ բյուրեղային կառուցվածք: մետաղները, փնչպես ֆազերը, են որոշակիմիջբաժանվում միմյանցից մասնիկները ֆազերի Փարբեր -

ԷԼԷԼԷԼԸ ՒԼԷԼ

մակերնույթներով: ֆաղային բաժանմանսաճմանային վիճակումդոնվողմետաղական ՃճամաձուլՊինդ ագրեգատային են տեղ գտնել ֆազերի երկու ճիմնական տետակկարող

լ

ԷԲԲԻ

վածքներում ներ՝ պինդլուծույթներ ն քիմիականմիացություններ:

:

Պինդլուծույթներ կոմպոնենտներիինդ

լուծույքնըիրենից

Համասեռ ատոմների (իոնների)

պաճպանվումէ, բայց նրա պարամետրըփովոխվում |՝ այն մեծանում չ, եթե լուծվող նյութի ատոմային տրամագիծը մեծ է լուծիչ մետաղի ատոմային տրամագծիցն փոքրանում է ատոմային տրամագծերի ճացանցի պարամետվրադարձՃարաբերակցությանդեպբում: Բյուրեղային բի փոփոխությունըմոտավորապես ճամեմատականէ պինդ լուծույթում լուծված մեոսղի կոնցենտրացիային: Տեղակալմանպինդ լուծույքները կաեն լինել ինչպես անսաճմանափակ, րող Անսաճմանաայնպես էլ սաճմանավփակ: ԼՒ ԷԷ փակ պինդ լուծույթներ առաջացնում եե «ԷԼԷԼԱ կոմպոնենտները, որոնք ճամապատասՒԷ խանում հմ ճետելալ պայմաններին. 11111111 ա) կոմոլոնենտներիբյուրեղային Ց . ցանցերը պետք է լինեն նույնատիպ, ատոմների տրաբ) կուրղոնենաների | չպետք է տարբերմաղծերը լեն ավելի քան 8 Խ-ով երկաթի ճամա-Նվ. 38. հ մետաղում 8 մետաղի, ձՃուլվածքներումկամ 10--11գ49Խ-ովպըայսինքն Վ (8) տեղակալման ղընձի Համաձուլվածքներում, ցանլոժույթի բյու՞եղային. պինդ ցի սխեման: դ) կոմպոնենտներիվալենտականությունների տարբերությունը չպետք է լինի մեծ մեկ միավորից: եթե կոմպոնենտներըչեն բավարարում այս պայմաններին՝ կա՛մ առաջացնում են սաճմանափակպինդ լուծույթներ, կա՛մ դրանք, ընդչեն առաջացնումպինդլուծույթներ: կոմպոնենտներիլուՀճանրապես, Հծելիությունը դառնում է խիստ սաճմանավփակ, մասնավորաղեայ երբ դրանց ատոմային տրամաղծերի տարբերվում են ավելի ջան 15 զի (Յում-Ռոզերի՛նուրիշների օրենքը): Ը «Հնտնյալօրինակներըցույց հն տալիս վալենտականությանազդեցությունը: նիկելի ն պղնձի ատոմային տրամազծերը Համապատասխանաբարճավասար.են 4,49 ն 255 Խ -ի, այսինքնտարբերվում են պակաս, քան 3 զե-ով, երկու տարրերն էլ ունեն Է12 բյուրեղային ցանց, էւ Այդ պատճառովնիմեկ վալենտականությունների տարբերությունը վելը ն պղինձը միմյանց Հետ առաջացնումեն ցանկացած կոնցենտրաՑիայիտխլակալման պինդ լուծույթներ, Ալյումինը ն ոսկին նույնպես ունեն մուտ ատոմային 2,ձ6 ն ճամապատասխանաբար տրամագծեր՝ 288 ի, երկու տարրերն էլ ունեն 12 բյուրեղային ցանց, բայց նրանց. տարբերվում են երկու միավորով ն դրանք վալենտականությունները են առաջացնում միայն սաճմանավփակ լուծույթներ: Լուծված մետաղի ատոմային տրամագիծը կարող է լինել ինչպես մեծ, այնպես էլ ատոմային տրամագծից երկու փոքր լուծիչմետաղի լ

է նրանց ներկայացնում

լուծույթներից

աւսրխառնուրդ»Ճեղուկ լուՊինդ կառուցվածը: ունի բյուրեղային

Հ

բերվում է միայն նրանով, որ քանակականփոխճարաբերությունը ծույքներում կոմպոնենտների (զրոյից մինչն որոշ է փոփոխվել ինչպես ատաճմանափակ 100 զկ) սաւայնպես էլ անսաՀչմանափակ(զրոյից կոնցենտրացիայի), են երկու դանվել մաններում:Փինդ լուծույթում միաժամանակկարող կամ ավելի կոմպոնենտներ: ձն չունի, նրանում պաճպանվում գինդ լուծույթը վանդակիՃատուկ ներսում ստատիկորեն է լուծիչ մետաղի բյուրեղայինցանցի տիպը, որի են լուծված տարրի տեղաբաշխված անկանոն)

Բարոն

սաճմանայի

.

`

(այսինքն պատաճական,

տակպինդ լուծույթը (լնչպես ն ճեղուկ լուՄանրադիտակի ատոմները: է մեկ ճամաւեռ ֆազ, քանի որ ճանծույթը) իրենից ներկայացնում ատոմների խառնուրդ: Բազմաբյուրեղ դիսանում է կոմպոնենտների մետաղի ստրուլ-

չի տարբերվում պարզ պինդ լուծույթի ստրուկտուրան տուրայիպ(նկ. 16): է լուծիչ Քանի որ պինդ լուծույթներում պաճպանվում վարող Բ կոնցենտրացիան բյուրեղայինցանցը, իակլուծվող տարրի (լամ մինչն 100 Հուն փուբոխվել զրոյից մինչն որոշ առավելագույն

մետաղի ոլ

Ն

»։

սաճուն փոփոխվում նույնպես պինդլուծույթիՀատկությունները ճեւտվ փոփոխման լուծված տարրի կոնցենտրացիայի ցանցումլուծված բյուրեղային մետաղի Նայած լուծիչ տարբերումեն ինդ չեղաբաշխման եղանակին,

ատոմների (իոնների) երկուտիղ՝ լուծույքների

ՈԼ

մոտաղի

ներդրման: (փոխարինման) տեղակալման ն

|

լուծումր» ատոմն

պինդ Այդ տիպի պինդլոփույթներ: ա) Տեղակալման րը 36-ում, լուծիչ նկ. մետաղի րում, ինչպես ցույց է տրված են րով մասամբ փոխարինվաժ լուծվածմետաղի տիպը (իոնները) բյուրեղայինցա ցի Այդ դեպքում լուծիչ մետաղի

(իոններով),

աի

.

ՒԷ

Փ

|

միմյանցից

"ո

դեպքում էլ լուծիչ մետաղի ատոմների փոխարինումըլուծված մետաղի ատոմներով Ճճանգեցնումէ լուծիչ մետաղի բյուրեղային ցանցի աղաեն պայմանավորվաղման(տես նկ. 18,Շ եթ): Այդ աղավաղումներով փովոխումը միննույն ուղղուված պինդ լուծույթի Հատկությունների Ճճ մետաղի լուծման, այնպես էլ Ճ մնթյամբ՝ ինչպես8 մետաղում է տաղում 8 մետաղիլուծման ժամանակ: 0րինակ, ինչպես ցույց լիս նկ. 37-ը, ինչպես ոսկու, այնպես էլ արծաթի էլեկտրաճաղորդականությունը ցածրանում է ոսկում արծաթը կամ արծաթում ոսկին լուծվելիս։ Այդ պատճառով պինդ լուծույթների ճատկություններիկախվաժությունը նրանց բաղադրությունից(լոմպոնենտներիկոնցենտրացիա մից) արտաճայտվում է մինիմում կամ մաբսիմում ունեցող կոր գծով: կուրնակովի ն Մատիսսենիկողմից սաճմանված այդ դրույթը կրում է օրենք անՄատիսսենի կուրնակով-

"

տա-

վանումը:

7.74

ծ «լ.

Գ

Որոշ տարրերի պինդ լուծույթներում, նրանց որոշակի կոնքեն-

«

»

տրացիայի ժամանակ,

4.

'

ւ

Հ

|

կոմպոնենտ-

աթի «ազինք

Լս

ւ

Օ,ո

ման:

Քիմիականմիացություններ

ոսկու ատոմները

Քիմիական միացություններըզգալիորեն տարբերվում պինդ խորանարդային իսկ լուծույթներից մի ճատկանիշներով: տարբերությունպինդ վանդակիդաղաթներում,

100գտնվում

են

Խ12

`

պր-

,

աբտա-ղընձի ատոմներ

այդ

.

Բ ախանկրնեւ կացենաագիաի սի

լուծույթները կոչում պինդ

ճարաբերվենինչպես

են

3:1:

Այդոլի-

(կամ գերստրուկտուկարգավոբված

կու կարգավորված պինդ լուծույթը բնորոշվում է Շնչձն ֆորմուլով: է միորպես դիտարկել կարգավորված պինդ լուծույթների կարելի ն չանկյալ ֆազ, պինդ լուծույքների քիմիական միացությունների միչե:

Նեբդոմանպինդ Այս տիպի պինդ լուծույթներում լուծույթներ:

'

"

ՏՆ

'

'

լուծված տարրի ատոմներըներդրվում են լուծիչ մետաղի բյուրեղային տարածական միջատոմային ազատ տարածություններում,իսկ

ցանցի

'

Քիմիական միացությանմյուս է իրեն Հատարբերիչ Հատկանիշն «տուկ, սեիական տարածականբյուրեղային ցանցը, որի տիպը տարբերվում է կոմպոնենտներիցանցերի տիպերից: Օրինակ, երկաթի կարԲեթը (Ի6չՇ) ունի բարդ օրթոռոմբիկ բյուրեղային ցանց, այն դեպքում, երբ երկաթը ունի բ8 կամ ԷԼ12, իսկ ածխածինը(գրաֆիտը)՝ ՃՔկսագոնալ 13 ցանց: Քիմիական միացության կոմպոնենտների ատոմները» նրա տարածական ցանցում զբաղեցնում են որոշակիտեղեր(ճ ոչ իշ պատաճական,ինչպես պինդ լուծույթներում), իսկ կոմպոնենտների ատոմներիթիվը, ճՃամապատասխաբջջում -

ու-

լու-

ծույքների, որոնցում կոմպոնենտների կոնցենտրացիան կարող է փո-, որոշակի սաճմաններում կամ անսաճման, քիմիական միացուփոխվել թյունները ունեն ճաստատուն բաղադրություն, որը որոշվում է միացության ֆորմուլով։ Օրինակ, ԷՇԸ երկաթի կարբիդում երկաթի յուրաքանչյուր Տ ատոմին ընկնում է ածխածնի1 ատոմ, որը, ըստ մաս- ` Շ բաղադրուպայի, ճամապատասխանում է 943,38 00 ԷԲ ն 6,620

թյանը:

|

նրանցում, ի տարբերուճարարեհրակցությունը րա): կոմպոնենտների են ե կարող է արճաստատուն թյունսովորական պինդ լուծույքների, տաճայտվելքիմիական ֆորմուլով։ Բերվածօրինակում պղնձի ն

բ-

են

հի

շարք

վանդակի Նկ.:37. Մինիմումոմեցող ՃճաշՊարզ Ն կենտրոնում: ճայտվող, ոսկու աբծաթիէլեկաբաճա- նիստերի է տալիո, որ այք ԻՊՐՆ Ցուց Քում պղնձի ն ոսկու ատոմների թիվի պինդ լուծույթում պետք է

կորով,

ԱՋԱԿ Թ ներդրման ոլինդ

տ

են ոչ ների ատոմները զբաղեցնում պատաճական,այլ խիստ որոշակի տեղեր լուծիչ մետաղի բյուրեղային ցանցում: Օրինակ, պղնձի ն ոսկու

։

նն իրենց դառավորութունը (նկ. 38)։ լուծիչի ատոմները պաճպանում Ատոմների միջն ազատ տարածությունները այնքան էլ մեծ չեն ն նրանցում կարող են տեղավորվելատոմներ, որոնք տրամազծերըչեն գերա59 նիիո: Այդ պատճառով լուծիչ մետաղի ատոմի տրամագծի պանցուժ են միայն փոքր ատոմային ներդրվել լուծիչ մետաղի ցանցի մեչ կարող սորամագծովտարրեր՝ջրածին, ազոտ, ածխածին, բոր, որոնք գտնվում են Մենդելենի աղյուսակի 1-ին ն 2-րդ պարբերություններում: Պարզէ, որ ննրդրման պինդ լուծույթները կարող են լինել միայն սաճմանափակ: Ներ"դորվելով լուծիչ մետաղի ցանցի մեյ, լուծված մետաղի ատոփները առաջացնում են բյուրեղային ցանցի աղավաղում ներդրված ատոմի ներդրման ֆուրջը(նկ.18, Է): Այդ պատճառով ինդ լուծույթներում ցանցի պարամետրըմիշտ մեծանում է լուծված տարրի կոնցենտրացիացին Ճամեմատական: Ներդրման պինդ լուծույթներում լուծված ԱԱ սռարրի ատոմների դիֆուզիոն տեղաշարժը ըն լուծույթի թանում է մի քանի կարգով արազ, քան տեղա- բյուրեղային ցանցի սխեկալմանպինդ լուծույթներում:

-

տարրական, (փանգակում) ,

ւ

տասխանում է միացության որոշակի տիպի բյուրեղային ցանց, ելեկտեղ են գտնելլայն տարածված ճամաձուլտրոնային վածքներում պղինձը ցինկի, անագի, ալյումինի ճետ, ինչպես նան ւոյ. ճամաձուլվածքներում:

միացությունները

հն միացության ֆորմուլի ստեխիոմետրիկՀարաբերակցությանը: Քանի որ Հատկությունները որոշվում նն կառուցվածքով, իսկ բի-. միական միացության ցանցի տիպը տարբեր է նրա կոմպոնենտների ցանցերի տիպերից, ընդճանրապես քիմիական միացության ճատկությունները խիստ տարբերվում հն նրա» կոմպոնենտների ատկություններից (այն դեպքում, երբ ւզինդ լուծույթներիՃատվկությունները են սաճուն, կոմպոնենտների փոփոխվում փովիոխմակոնցենտրացիայի նր ճամեմատ): Այսպես, երկաթի կարբիդի կարծրությունը՝ԷԼ8Հ 820, 80, իսկ ածխածինիայն դեպքում, երբ երկաթի կարծրությունը՝ ԷԼ8 նում

մետաղների(Ի, ԻՂո, Շւ, Մ, 80, Շօ, ՊԼ) զույգերը» Անցումային որոնց ատոմային տրամագծերը տարբերվում էն ոչ ավելի, քան 8 զե-ով, են սիգմա-ֆազկոչվող միացություններ: Դրանք ունե, առաջացնում մեկ ընդճանուր տիպ (տարրական բջջում 30 առում ցանցի ունեցող

ցանց): տնատրագոնալ բացի թվարկածից,գոյություն ունեն

2 կամ 8.՝ ) ՒԼՑ (գրաֆիոո Քիմիական միացությունը կարող է կազմված լինել միայն մետաղական տարրերից (միջմետաղականմիացություններ կամ ինտերմետա) կամ մետաղականն ոչ մեւտռաղական տարրերից: Մետաղական լիդներ Համաձուլվածքներիքիմիական միացություններում կապի Հիմնական ձեր մետաղականկապն է կ այդ պատճառով դրանք ունենմետաղական Հատկություններ. Մետաղըոչ մետաղի ճետ միացություններում կարող Է տեղ գտնել կապի կոմբինացված՝ մետաղականն կովալենտ ձեր. Առայժմ չեն Հայտնաբերված մետաղական Համաձուլվածքներում ւճանդիպող բոլոր քիմիական միացությունների առաջացման օրինաչանրանք Ճազվադեպեն ենթարկվում վալենտականության փությունները: օրենքին:Քիմիական միացության առաջացման Ճնարավորությունը

կոմպոնենտներիատոմային տրամագծերի դործոններով՝ նրանց ատոմների արտաքին էլեկտրոնային թաՃարաբերակցությամբ, որոշվում է

այլ

Մետաղական ճատկություններով օժտված չեն մետաղական տարրերի քիմիական միացությունները այնպիսի ոչ մետաղներիճետյ ինչպիսիք են թթվածինը ն ժծումբը։ Օքոիդներն սուլֆիդներ կոչվող այո շնորճիվնրանց ատոմների իոնական ձնի կապի, միացությունները, նեն

Մետաղական Ճամաձուլվածքներում, այդպիսի միացությունների: ամբողջությունըկոչում են ոչ մետաղական ֆազ, որի ւվարունակությու-

չասի փոքր, քանի որ այն խախտելովմե-, Հնարավորին է ազդում բացասաբար նրա Ճճատկությունների տաղի Հոծությունը, վրա: Ոչ մետաղականֆազը դիտարկում են որպես մետալիկամ ճամաձուլ-

նը պետք է լինի

Մեխանիկական խառնուրդներ

`

չու-

կ դրանք մետաղականՃճատկություններ ենթարկվումեն վալենտաօրենքին: կանության

վածքի կեղտոտում:

ղանքների կազմով, ցանցերի տիպերի տարբերությամբ: թէ, «րինակ, Բր մեպադավանաարի Րաժխածին, ազոտ, բոր) "ատոմային տրամագծին անցումային մետաղի ատոմային տրամակծի Հե դերազանցում 0,59-ից, այդ տարրերը ճարաբերությունը առաջացնում էն մետաղը ոչ մետաղի Հէտ ցիմիական միացություն, որը կոչվում, է ներդման ֆազ(կարբիտներ,նիտրիդներ, բորիդներ): Ներդրման են Խէ8, 112 կամ 112 ֆազերում մետաղի ատոմները (ն) առաջացնում տիպի պարղ ցանցեր, իսկ ոչ մետաղի ատոմները (Ճ) գրավում են մեՆերդրման ֆազերը տաղի ատոմների միջն եղած դատարկությունները: ունեն ՈՂՃ, ԽնՃ, ԽՆՃ, ՈՈՂՃշ։ պարզ ֆորմուլներ՝ նրանք աչքի են ընկնում մեծ կարծրությամբ, ճալման բարձր չերմաստիճանով ն կարնոր ունեն մետաղական նշանակություն ճՃամաձուլվածքներում: մեծ խումբ են կազմում Միջմետաղների միացուէլիկտոոնային թյունները, որոնք կազմվում են մետաղական տարրերի զույգերով, եթե էլեկտրոնային կոնցենտրացիան(վալենտային էլեկտրոններիթվի ճարաբերությունը միացության.ատոմներիթվին) կազմում է 3/2, 21/13 կամ 2/4: Այս երեք ՀՃարաբերություններից Համապայուրաքանչյուրին :

|

մետաղական ՃՀամաձուլվածքների ն այլ տիպի Քիմիական միացություններ, որոնք.օժտված են մետաղական ճատկություններով:

Հ.

նը

՝

նում

Դիտարկենք Ճամաձուլվածքներ, առաջացորոնցկոմպոնենտները են ճեղուկ անսաճմանաիվակ կոնցենտրացիայի

ն

ոլինդ:լուծույք-

ներ: Այդ դեպքում ցանկացած բաղադրության Ճամաձուչվածբի ոլնդացման ժամանակ ճեղուկ լուծույթի վեր է ածվում պինդ լուծույթի ե, 4ե-

տնաբար,

կազմված է մեկ ֆազից ինչպես Ճեղոմբ ճամաձուլվածքը

վիճակում (ճեղուկ լուծույթը), այնպես էլ պինդ (պինդ, ագրեգատային լուծույթ):Պինդ լուծույթի միաֆազ ատրուրտուրան կաղմված կլինթ ն նման ինդ լուծույթի կլինի պարզ մետաղի ստրուկճատիկներից, տուրային բեկ. 16): Պինդվիճակում,կոմպոնենտներիփոխազդեցությա այլ ձների դեպքում Ճճեղուկլուծույթը պնդանալով, սրոճվում է երկու. տարբեր ֆազերի մասնիկների ն ատացված ատրուկտուրանկոչում էխ

մեխաճիկական խառնուոդ:

Օրինակ, ճամաձուլվածքի,որի կոմպոնենտներըառաջացնում են. միայն սաճմանափակ պինդ լուժուլթներ, պնդացման ժամանակ Ճեղուկ , :

Նյութագիտություն .

05.

-

(եժ 4 որվոո անիո արն իլրԴ բ.«Կրոճվում Կա Ց ի եննտում, է 8(Ճ) կամ Ց» րընշանակվում ' Այսդեպ"ր ի ստացվումէէ երկու երկու պինդլուծույթների մասնիկների մեխանիկական Պո քը

«ի

Լէ

`

".

մասնիկների.

ի 8

կոմ-

ա

ոմ։ալո

,

ւ

լ

մ

Քում

,

,

պինդ լ

փորոնուրգ:

ն մ կարող է տեղի Մի այլ դեպքո ու նեն ոլ լ ուծույքի տրոճում ճ.ե ջ,տնրի ոլի Դ Լ": ույ թի կոմպոնե ժասնիկների ն նրանց քիմիական -

Անի

ւմ

շշնավարար մազն,, Տ Տ

Տո" -Տ ՀԻ«-Տ---»

«28 Տ

դմ

կարո.

ո

Ր»

աիոցույան ի խոոխարի

մ

ն

մեխանիկական

խառ-

փարող

ձուլվածքը, ինչպիսին է երանք Աա

այդ

ֆազերի քիմիական բաղադրությունը ն ը զարանոլվածքում (բատմառ-

մ սայի) Օգտվելով վի ակի է դիագրամից, կարելի ճետնել Համաձուլ։ հգատային ն ՄՀ ստրու կտուրայի ադր դա ուն վաժքթի փտմիթյսու ոփոխություն վիճակի բոլոր ներին ինչպես տաքացման, այնպես էլ սառեցման ժամանակ: պատԱյդ ճառով վիճակի դիագրամը ճան Դիսանում է 4ճամաձու ( վածքների Ք է Քոռրը ջերմամշակմանՀխմքը

Ք

-

|

գ

ուրա

ա

ոլո

:

տաք

,

մ

Վիճակիդիագրամներ կառունն

Հավառարակշոված պայ |

ս

Բ

փոխակերՐՐ

ր

ո.

-

'

,

-2--Դըդ

-

|

աղատ

,

`

ց

(րստ մասսայի): կոնցենտոացիայից թյուններ

32),

երա

,

ուղիգծով(

ծով

(նկ ,

լ

5,) բատ

Բո

կախվածությունը

(նկ.

կուրնակովի ի որնամոգի ն Մատիսսե-

,.

"

:

Համաձ

ժը

։

|

ւթ

ղադր

"

ցա

չ

-

ա

նցեն

,

.

.

տաք

վածի

մ

: բաղ զկա սաճմանել՝ինչ ֆազերից է (ճեղուկ, պինդ)

|

--ջերմ

բաղադրություն

ճան

վրա

այդ

-

է

/

։

լ

կա

Րամը չ

ն (կոնցենտրոցիա)--ջերմաստիճան» կոորդինատներում. Վիճակի դիա: գրամի աբսցիսի առանցքը (նկ. 40) կոչում են կոնցենտրացիայի առանցջ' 0-ից մինչե 100 կոմպոնենտների ցանկացած պարունակու թյունը ը կետով: Համաձուլված այդ առանցքի` 9Քի՞ է Հայտվում արտճայտվում կետով: բաՀամաձուլվածքի ղադրությունը սովորաբարարտաճայտում են տոկոսներով, ըստ մասատոմա մին սայի, իսկ «ազվադեպ՝ Արս Դ Ր տոկոսներով բսց իսի առանցքի ց. ձախ ծայրը մրը Համապատասխանում լ մպոնենտին իսկ աջը է ձ մա քուր կոմպոնենտին, հ ոմ լոմղոնենտին։ Օրդինատիառանցքի առանցքն է ջերմաստիճանի իճակիդիագրա ներըկառուցում են փորձնականորեն՝ տրված հրկու կոմպոնենխների, իրենց մեծ թրկոնցենտրացիաներով տարբերվող, ջերմային ճիմանվրաւ Այդոլիսի Ճամաձուլվածքների անալիզի Հայդանդաղ աձուլվածքների 1 սառեցման գտնում նն կորերի Հիման վրա` րա գ րեր ագրեգատային վիճակիփոփոխմանն ֆազայինփոխակերպման չջերմասայսինքն՝ կրիտիկական տիճանները, ջերմաստիճաններիկամ կետերը: եթե,օրինակ, 1 «կ 8 բաղադրության Ճամաձուլվածքի ճամար (ոկ. 40) տանվածմո լ նջ կրիտիկական կետերը, ապա այդ կետերըաե, ենշ ւ

ում

աե

։

ինֆոր «ժի

հի

Հուր իւ դիագրամներ: ի (2իռ

:

՝

րո

2.

:

՛

27"

մանների ամար, «բ այսինքն շատ ուրիչ Են կոմպոնենտների Ը դանդաղ տաքացման ն սառեցման չ (լիությունը խիստ փոքր է, այմաններում, երբ ճամաձուլ- 7 ԳԱԱ արար վաժքում բոլոր ֆազային մաբուր ասեիկնորի 1 Ճամարյա պումների «Հնարավորություն նննտի մեխան ն Բո" Ա նեն իրագործվելու լրիվ՝ մինչն ռ վերջ ուրդ ո այլե' ք այգ պատճառով ճամագուլվածքը Մեխանիկական խառնուրդների 27 141` օժտված է Հ ն տվյալ պայմաններում Հատկությունների կախվածությունը ՀՄ ի ն Քաշրցոն, ն է էնե ազատ վաղագույն րնկ,39. ԹԵ--ՏԵ ճամաձուլվածքների,Համաձուլվածքի բաղադրությունից, Ն. /արավոր են առաջացնում ոբոնցկոմպռնենտնեոը, դիայով: Այդ պատճառովճամաձուլ- նկ. 40. ձ ե Ց եռկկոմպոնենտ է ուն համապինդ լուծուլթնել մ խառնութղներ,տեսակա- ի տարբերություն պինդ մեխանիկական ձովվածքնեւիվիճակի դիագբամիկոռովածքների վիճակի դիագրամները բաբ ա նտիմոծավալիկախվածությունը րի Համար բաղադրություն-Հատկուդինատնեոը: . Հաք ե անվանում են Հ ավասարաճի

ճի Հ մ է ի արտաճայտվում

երկակիՀամաձուլվածքների, այսինքն՝ Ճ ն 8 երկու կոմպոնենտնիչ րի վիճակի դիագրամը է «ճամժաձուլվածքի կառուցվում

:

ւ

8 13. ԵՐԿԱԿԻ ՀԱՄԱԶՈՒԼՎԱԾՔՆԵՐԻ ՎԻՃԱԿԻ ԴԻԱԳՐԱՄՆԵՐ։

ՖԱԶԵՐԻ ԿԱՆՈՆԸ

ՍՈՆ

ն

ն Համաձուլվածքիագրեգատային վիճակը ւ նրա ֆազային բաղադրությունը: կախված են ճամաձուլվածքիքիմիական ույ: նի բաղադրությունից ցե աւոնքան ններն այժ անից: Ս իմանալլ անչրաժեշտ է կախվածություններ նջ րմաստի յ. "Ր ձուլում եսնե 74 մ ակում ճամաձուլվածքների տաք մշակման պրոցեսների (ձուլ ՀԱՆԵՐ ճիշտ ննրա ջնրխային մշակման (մխոսէ, թրծաթողո ն այլն) ճնշմամբ) ն ծման էլ Համաձուլվածքների ագրեգատային վիճակի Համ երը՝ կախված Համա) պատկերը ստրուկտուրայի փոփոխմանգրաֆիկական ձուլվածքիբաղադրությունիցն ջերժաստիճանիցտալիս է նրանց վինակի

'դիագ իտ

ժբի ՛վիճաԱու ւ Անան, վաքրեթ այա տ 7 քո, Նրան մոսին կացած բմաստիճանու ԲԻ ւ: ԱՆՐ Ց Համար '

.66.

լոմ

-

Հացնում այդ ճամաձուվվածքին ճամապատասխանողօրդինատիվրա: Տարբնրըբաղադրության, բավարար մեծ թվով Համաձուլվածքների պնպքում կարելի է միացնել նույնիմաստ կետերը Հոժ գծերով, որոնք գիագրպմի դաշտր կբաժանեն մի շարբ տիրույթների: նրանցից յուրաորոշակի ֆաղեր (ճեղուկ դոյություն ունեն Համաձուլվածքի Քանչյուրում Վ. պինդ) կամ ֆազերի մեխանիկականխառնուրդներ: Այս ձնով ստացված գրաֆիկն էլ իրենից ներկայացնումէ Ճ ն Թ երկու կոմպոնենտների Համաձուլվածքներիվիճակի դիադրամ: Բացիջերմային անալիզից, վիճակի դիագրամներ կառուցելիս օգտվում են մետաղագրական անագիզիը, ինչպես նան ֆիզիկա-քիմիականանալիզներիմի շարը եղանակ-

ճետնաբար,ազատությանաստիճանը՝Ը-1: Դա նշանակում է, որ պրնդացման պրոցեսում ջերմաստիճանըչպետք է մնա Հաստատոմ, ն բյուբեղացման պրոցեսը ընթանում է ցածրացող ջերմաստիճանի պայմանն» բում, քանի

պինդ ֆազի առաջացման ժամանակ անջատվում է բյուրեղացման թաքնված էներգիա, ուստի սառեցման արագությունը բվուրեղացմանժամանակփոքր է, քան մինչն նրա սկիզբը ն նրա ավարտի Հետո, Արդյունքումսառեցման կորի վրա ստացվում են չրջման կետեր (եվ. 41, բ), որոնք ն ցույց են տալիս պնդացմանկրիտիկականջերմաս տիճանները՝ակիզբըն վերջը: Ֆաղզերի կանոնից Հետնում է, որ աստիճանը ճավասար է աղատության ներից: -բՎիճակիդիագրամներիկառուցման ժամանակ ե, մասնավորապես, զրոյի ն, ճետնաբար,սառեցման կորի վրա ջերմաստիճանային դիագրամի տարբեր տիրույթներում ֆազերի թվի որոշման ժաժանակ, դադար (ճոմեծ նշանակությունունի Գիբբսի ֆազերի կանոնը: Եթն ճամաձուլվածըբիզոնական է Ճճարթակ)կարող Փը, այսինքն մի քանի կոմպոնենտներից կազմված սիտոնմ, ունննալով այն դեպքում, երբ պնդացման ջանալ որ

,

:

:

լ

'

առա-

անա է .. Կարակո փարիկանը յթալանված ֆազերիկա ոսը տատանում սիստեմի կումպոնենտների թվի (1), ֆազերի թվի (Փ) ն սբատեմիազատության աստիճանի՝ վարիանտայնության (Ը) միջն եղած աոռնչությունը: Ազատությանաստիճան կոչվում է արտաքին (չերմաստիճան,ճրնփո

ա

.

շում)

ն

բում,

Ն

փոփոխվելառանց ֆազերի թիվը փոփոխելու:ճնչման դեպքում (որը առվորաբարտեղի ունի ճամաձուլՏաստատունության վածքի ստացման կ օգտագործմանժամանակ)ֆազերի կանոնը արտաՏայովում է ճետելալ բանաձեով՝ են

Շ-Խ-ՓՎԼ

(եթն ճնշումը փոփոխականէ, մեկը փոխարինվումէ

թվով): սառեցումը պարզ մետաղի Ճալված Դիտարկենք (Ճ-"1): Դրնպրոցեսում նրանում միաժամանակ դոլություն ունեն ճեղուկ ղացման Ա ազքեղ գամեր (Փ--): Այդ պատճառով,ճամաայն ֆազերի կանոն, աիստեմիազատության աստիճանը Ը»0, այսինքն ջչնրմաստիճանըչի փուի ոխվի,մինչնֆաղզերից մեկը չանճնտանա(մետաղի սառնցման է Հեզուկ ֆազի): հրոք, պարզ մետաղի պինժամանականչետանում գացման ժամանակ, սկսած պինդ ֆազի բյուրեղացման կենտրոնների ի Պայտգալու պաճիցմինչն Հեղուկ ֆազի լրիվ անճետացումը ջերմաստիՃանը մնում է Հաստատուն (նկ. 41, ա): Դրան է ճամապատասխանում: Փորիզոնական պարզ մետաղի սառեցմանկորի վրա" Ճարթակը Սառնցման կորի մի այլ տեսք էլ նկատվում է երկկոմպոնենտ (-42) Համաձուլվածքիպնդացման ժամանակ: Պնդացմանպրոցեսում նրանում նույնպես գոլություն ունեն ճեղոկ ե պինդ ֆազեր (ՓՀՀ) ն,

|

.

-

(8

ոման մաշի սառեցման չ

(1. ան

--

)

կորի վրա ջերմաս-

Պաորար աղարի

՝

ժամեծավ ՎԵջ Սակա արուց տիկական

առաջացում չացույը

,

414)

նշանակում է, որ պնդացպրոցեսում միաժամանակ գոլու-

|

ո

կանգառնեի կամ ջոլման կետեբի թյուն ունենՓ»-2Վ1-3 ֆաղերչՔատեսքով: նի որ նրանցիցմեկը Ճեղուկֆազ է, ուստի կարելիէ եզրակացնել,ոք այս դեպքում ընթանում է միաժամանակ երկու պինդ ֆաղզաների բլուայսինքն Ճեղուկֆազը տրոչվում է երկու ֆազերի (օրինակ, ընղացում, ձրկու ճն ք պինդ լուծույթների) մասնիկների մեխանիկական խաո'

:

նուրդի: ոլնդացման Համաձուլվածքի

-

|

ժամանակ

փոխակերպումնե

մասինղված օրինալագությունները նն նան ձապատալ, պինդ զիճակում կատարվող փոխակերպումներիժամանակ: Օրինակ, պողիմորֆ փոխակերպման ժամանակ միաժամանակդոլություն ունեն միննույն մետաղի երկու (նկ. այսինքն ֆազեր 22) ն, ճետնաբար,Շ-1Լ-2-11-0, սառեցման ֆորիվրա ստացվում է չերմաստիճանային դաղարո նույն ձնի

ոնցման ժամանակ Ճճամաձուլվածքումտեղի ունեցոլզղ փոխակերպում-

ների մասին: իճրված օրինակներիցույց են տալիս, որ օգտվելովֆազերի կանոնից, կարելի է ստանալ ճիշտ պատկերացում կամ սառեցմանչժամանակ ճամաձուլվածքում տեղի ունեցող փոխակերպումների մասին: ,

.

տաքացման

|

|

չ

Փ-ԽՒՈ

ճամ Հետնաբար, երկկումպոնենյտ աձուլչ

տիճանային մը

ներքին (ճամաձուլվաժքիբաղադրություն)գործոնների. թիվը,

որոնք կարող

Վրոցքոռամգողերի ին

ձնը որոշվումԷտվյալ վիճակի դիադրամի ռիս» Համաձուլվածբների

ն ով ճե ղոմլ ն պինդվիճաեն առաջացորոնց նրանք ի վիճակի հում, այսինքն՝ այն ֆազաներով, վիՀամաձուլվածքների Հեւոչ Սովորաբար տեխնիկական հա

փոխազդ ցության կոմպոնենտների ե

տեմի ի:

ո

օրիծելքությունունեցող երկկուպոնենոտճամաձուլվածքների սիատեվիք էյ ռիստեմը: Պղնձին նիկելի Ճամպ-

ձե

արոր թարԿա ւ,

սակայնդրանցիցյուրաքանբարդ բավականին Բակի դիագրամները մի քանի Հիմնական պարզ տիպերի չլուրը կարելի է ստորաբաժանելատորն: Ընդունում ենք, որ բոորոնք-ն կդիտարկենք են,

Հեռեում

ունի

եր

Ճե-.

ԿՈՄՊՈՆԵՆՏՆԵՐԻ

Վիճ ԱԿՈՒՄ

ԱԳՐԵԳԱՏԱՅԻՆ

ՈՒՆԵՑՈՂ

ԼՈՒԾԵԼԻՈՒԹՅՈՒՆ

ԱՆՍԱՀՄԱՆԱՓԱԿ

ԴԻԱԳՐԱՄՆԵՐ

8 14. ՊԻՆԴ

ՎԻՃԱԿի

ՀԱՄԱՋՈՒԼՎԱԾՔՆԵՐԻ

ճամագոյակցում են

Ժանակ

(Փ-8): .:

Քանի

.

/500.24601

Ս

..Ց

է

թե

ճաս-՝

| /0նջ 92Ձ- /7- 5240

.

564580100

ոն

՛

Հե, 2 Լ

42. ,

:

Պղինձ-եիկել վիճակիդիազբամը:

նեի

միայն իրենք,

մաքուր պարզ

մետաղ-

:

|

այնպեսէլ Ինչպես Հեղուկ,

յ:

ունեն

մեկական`

ե

ր

Լ. ն

ճամաձուլվածքի բաղաբաղադրությունը: Օրինակ, 1250:-ում ոտ պարունակումէ 32 00 նիկել(8 ճեղուկ մ պինդ լուծույթը 57 զը նիկել (Ը կետ) "Այդ պատ1250:-ում Ճեղուկ պինդ ֆազերը 32 ք ն 57գ9 նիկել այն դեպջութ առար երբ ակությունը ՊՃամաձովվածքում,ամբողջությամբ ելի «արու չ վերցրած, ճավասարէ 40 Գ0-ի: երկֆազտիրույթի տվյալ Այստեղիցճետնում է ընդճանուր կանոն. երմ րն աՂագրոոքրունը որոն խրատ շտ է տանել այդ ջերմաստիճանին ճամաղատասխանող Հորիզոնական ն յուրաքանչլ այդ դեպքում ֆազերից լուրաքա զերից չյուրի բաղադրությունը կորոշվի մ բա դիագրամի երկֆազ տիրույցը սաճմանափակող գձերի ճեւո (տվյալ դեոլ-

։

յուրի

-

լուժույթը

յանը թրք աա իմ թր մատ)»

աոոմաքիք Ամանշամ» աաա

կե

Մ

|

կոմպո-՝

ճեր, բյոփեղանումեն Հաստատուն չեր մաստիճանում Մ ' ա): կետ (նկ. 41, կրիտիկական անսաճմանափակլու-. "իղ վիճակում ն

լ

ալդ

է

ն

ճամաձուվված նենատների,որպես

ւ

է

որի

1180"-ում

է

վերջը ցույց ջերմասոի-` չվող կրիտիկական ենչ Այս կարգը Ճւյճաններն վաստի է տվյալ սիստեմիբոլոի Ճամարչ ն Համաձուլվածքների

ղացմանսկիզբը

/241՛

պնդացմա

ում

ռեցման՝ կորերը ունեն երկու 41, դ): Այդ (նկ. կետեր ջրջման Համվաձովվածքիբյուրեկետերը

'

,

Նկ.

Սարո 400 նիկել պարունակող Ճադիտարկենք Հր" Քիհիագրաւի սկսվում (ւ. է912654-ում լրոցոսը, ւ փ (Տ կետում): Ջերմաստիճանային է մբ տ արո աձուլվածքը բաղկացած երկու ֆազից՝ Հեղուկ - 127"ո Վիճավիդիագրամըթույլ տալիս 5 կետերի "ո"ոյն //9' ջերմաստիճանում ի խի ընկած ցանկացած որոշել ֆազերից լուրաւքա `

ՍԽ

սա-

ԹԵ.

ի

սիստեմի ԱԱ

ՀՀ2,

վազող ջերմասայլ տատուն, ն տիճանիպայմաններում

ՍՏԵՐԸ

որ

որ Բո"

րի

ԳԱ րից:ԲԱ(իդոի

`

է ոչ ցումըինքանում

-

:

2/0

ԲԱ

պինդ լուծույքներ

աստիճանը՝ՇՀ. ազատության Ռա նշանակում է, որ բյուրեղա-

:

««Ը

ն

Ա

Համաձուլվածքները

/

ճեղուկՀամաձուլժամանակ» ո" լնդացման ժաչ պինդ լուծույթի: Բյուրնղացման

թանովանցնում ածեր երկու ֆազեր՝ ճեղուկ Ճամաձուլված

գիծլամ աան ոթ լինվիդուտի ա

ո արարո զար եե

որոնց դեպքում ճամաձուլվածքիկոմպոնենտնեԱյն պայմանները, անսաճմանտփակ պինդ լուժույթներ» առաջացնում են տեղակալման բր անսաճմաունեն են Գ 12-ում:.Քանի որ կոմպոնենտները դիտարկված ցանկացածբաճեղուկ նե ոլինդ վիճակներում, Օադրության

է Ն ւբ

Ան

-

լոԺելիություն նասվիակ

բ

Ռէր՝

մ ղուկ վիճակում:

`

ի

է

ցույց

ուրն կի դբի ն վերջը ցույց տվող երկու կրիտիկականկենեւ ջիրմատտիճա իրենք կոմպոնենտներըունեն մեկ կրիտիկակա նի: ն Շ ան պղնձինը նիկելինը 1452" Ը, կետ` նն ակիզբըցույց տվող-կրիտիկական կետերի .երկրաԲայ տեղը առաջացնում չափական են կոչում ջ ։ ք գտնվում են Հեղուկ վիճակում, լոր Համաձուլվածբները Դիագրամի ներքնի կորը պնդացմանվերջը ցույց տվող կրիտիկատեղն է ն կոչվում է սոլիդուսիգիծ (կամ ից դզոոնվումեն ոքնբոլոր ն ' են նիկելի պղնձի պինդ լուինդվիճակումն իրենցից ներկայացնում ժույք, որը նշանակվում է զ-ով գ-ի կոնցենտրացիանմիշտ «ամապաՀ տասխանումէ ճամաձուլվածքըբաղադրությանը: / միջի, ցանկացած ճամամուլվածք կա, զից՝ կոմպոնենտներիճեղուկ ն պինդ լուծույթնեա լ սոլիդուսի միջն ընկած տարածությունը (ուղղաձիգ Բ) ցույց է տալիս բյուրեղացման պրոցեսի չերմաստիճանայի ՏՐ

։

դիագրամների, լուծելի են անսաճմանավփակ կոմպոնենաները լոր այդ դիագրամների

ինչպես

է տրված նկ. 42:ում:.

կացած բաղադրության ծավաձուլվածք վածի աք ր ԱՆՆ գր

|

ե

.

ֆար երի ՛

|

քում դիանք լիկվիդուի

Վետերով:

ման

ն

սողիդուսի գժերն են) ճորիզոնականի

ճատման`

40 գը նիկել պարունակողՃճամաձուլվածքիբյուրեղացՀետնաբար,

«առաջինպաճին

12655

Շ-ում

առաջացած ինդ լուծույթը պարուգննիկել (ւգ կետ):Քանի որ բյուրեղացումը սկսվումէ դենդՎառանցքների առաջացումով (եկ.:23), ուստի ճենը նրանցում րիտների Գլ ստացվում է այն կոմպոնենտի, որի Հալման ջերմաստիճանըբարձր է) ամենամեծ կոնցենտրացիան: Քանի որ սկզբում բյուրեղանում է նիկելի ավելի մեծ պարունակու թլամբ(6540) պինդ լուձույք, քան Ճամաձուլվածքումամբողջությամբ վերցրած (40 զկ), նիկելի կոնցենտրացիանՀեղուկ ֆազում նվազում է: ն աոլիդուսի միչն ընկած տիրույթում ջերմասԱյսպիսով, եկվիդուսի տիճանիիջեցմանՀետ Հեղուկ ֆազի բաղադրությունըփուիոխվումէ լիկվիդուսի գծի Լ2 ճատվածով, իակ պինդ լուծույթի բաղադրությունը փոՓոխվում է սոլիդուսի գծի 1ԸՏ Հատվածով: Միաժամանակտեղի է ունենում վաղ ն ուշ առաջացած պինդ տեղամասերում նիկելի լուժույթների ճանապարճով:Շատ դանգաղ սառեցման պայմաններում Ճամաձուլվածքի (ճավասարակչշոված) պնդացման վերջին պաճին օ պինդ լուծույթի բաղադրությունը լրիվ է՛ն Տ կետում այն կպարունակի40 45 նիկել: Հավասարեցում ՀամաձովՍովորաբար վածքի սառեցման արա: գությունըիրականում գերազանցում է Ճավասարավշովածից ե այդ ատճառով պինդ լուծույթում նիկելի կոնցենտրացիան չի ճասցնում 4Ճավասարակշոր-՝ փել բյուրեղացման պրոցեե ստուար: Դրա ճետնանքով բյու"նկ. Պ «եղնեբում (նատիկնեոում) տեղի ուն Եցողդենդոի- ռաջանում նդ լուծու

նակում

4 65

նիկելի ընդճանրապես, (կամ,

կոնցենտրացիայի ճավասարեցում դիֆուզիայի

.

'

43.մեի Տիկելի պինդ լոժույթների

ջերմաստիճանում:Այդ դեպքում տեղի կունենա կոմատոմների դիֆուզիա ն կատացվիդրանց ճավասարաչափ սլոնենտների եմ կոնցենտրացիապինդ լուծույթում:Այսպիսի օպերացիանանվանում ն մ Տ ծաթ րոգր տից մի սիոքրցածր

շե ա" իր

վար ո. ի "ր Գիագրաի ժիոաի չյուրի քիմիակա ֆազերից մայր Բաղագրութ րի րաի մասսայի ցանկացաժ բոն հատվա աան անել, օգտվելով տարաբերակցությունը:նանուն կարելի ոի

սխեման: ի 7ա

տային լիկվացիաների :

|

,

ա «ոԱն

անճամասեռություն՝ առանցքներըՃարուստ են նիկելով (կամ, դենդրիտի բնդճանուրառմամբ, ավելի բարձր Ճալմանջերմաստիճանունեցող կոմեն պըիսկ միջառանցքային ալոնենտով), տարածությունները Ճարուստ Ղրնձով (նամ, ընդճանուրառմամբ,ավելի ցածր Ճճալմանջերմաստիճան ունեցող կոմպոնենոով): Պինդ լուծույթի ճատիկների ծավալների սատնկատվողՓիժիական բաղադրության այսպիսի անճամա«հաններում անոռությունը կոչվում է դենդբիտային լիկվալիկվացիա:Դենդրիտային

ցիան կարելի 4 վերացնել, պնդայցաժմետաղը սլաւճելով` Չ2

`

սոլիդուսի կե-

է

է

ո

ոչ

մ միայնե

«ամաձա էչ

"1

բստ

է

Այդ

(լամ կանոնից): կանոնից (ծագի ն նիկել պարունակողպղինձ-նիկել Ճամաձուլված40 հիտարկենք բի վիճակը 1450--ում, Վիճակիդիագրամում (նկ. 42) ենք տըվտանում

բաղադրությանՃամաձուլվածքինճՃամապատասխանող ուղղաձիգ ն տվալ ջերմաստիճանին Համապատասխանող ճորիզոնական, Դրանց փոխճատման Ե կետը, որը կոչվում է ֆիգուրատիվ կետ, բնութագրում է է 32 9 նիկել պարունակող այն Հեղուկ ֆազից ն 5240 նիկել պարունակող պինդ լուծույթից: Ֆիզուրատիվ կետի տեղաշարժըվերն կամ ներբն ուղղաձիգ ուղղությամբ արտաՀայտում է Ճամաձուլվածքիվիճակի տաքացմանն ոեցման ժամանակ: Ընդունում ենք, որ 40 զ. նիկել պարունակողճամաձոլվածջիմասսան Ճավասարէ մեկ միավորի, իսկ ճեղուկն պինդ ֆազերի մասսաները յալ

բաղկացած Համաձուլվածքի (իճավը-

Փոփոխություն

են 12505-ումՀամապատասխանաբար Ճավասար ք,

նծԵ

Ք,Վ- Ք, --7չ Նիկելի

սա-

ճետնաբար

«

Ճճամաձուլվածքումամբողջությամբ վերցրած, ճավասարէ, անկասկած, 40 (3. ԷՔ, : 100: Այս նիկելը բաշխված 1 ճամաձուլվածքի ճեղուկ ն պինդ ֆազերի միջու Հեղուկ նիկելի մասսան ճավասար է 32 Ք :100, իսկ պինդ ֆազում 52 Ք, : 100. դարզ է, որ նիկելի մաստան երկու ֆազերում միասին Հավասար է նիվելի մասսային ճամաձուլվածքում ամբողջությամբ վերցրած, այսինքն՝ մամա

)

ֆազում

32թ.

ւ

ա-՝

մ

ա

վաժքի

Քանիոր ք տաքրքրող

ւՒՔ-Խ

։

100-579,

(թ. ԷՔ. ):100:

:100--40

Ճեգտնում ենք երկուՀավասարություններից մեզ

մեժությունները

`

Ք, Հ

թ,

40--32

Ե--Յ

57.40

ՇԵ

Տո»

Հ

բզ.39»

օ-գ

ճարաբերակցություններնէլ Ստացված

ՅԵ

աօ» ԵՇ

արո արտաճայտում

են

ճատվածների

կանոնըընդճանուրտեսքով: Այն կիրառելի է երկակի Ճճամաձուլվածք-

ների բոլոր

տեսակների վիճակի դիագրամների նկատմամբ

ն

ծառայում `

դիագրամներիերկֆազ տիրույթներում ֆազերի քանակական մասսայի որոշելու ճամար: ըստ Հարաբհկրակցությունը որեԼեՏ դիագրամը է տալիս, ա Ո) Պղինձ-նիկելլ վիճակիԴԵՊԻ 1 (նկ. 42) 7719 կետերի միջն ընկած Ճճորիզոնականների Հատվածներիաջմասը ջերմաս-. տիճանի նվազեցման ճետ, այսինքն՝ ե ֆիգուրատիվ կնետիցածրացման է Հեղուկ ֆազի ժամանակփոքրանում է, որը Համապատասխանում է Հորիզոնական Միաժամանակ մեծանում վերացմանը, տիճանական Հատվածներիձախ մասի երկարությունը զրոլից առավելագույն, որը

է վիճակի

:

Լ,

ցույց

առ-

է ճամաձուլվածքի ամբողջ ճամապատասխանում

մասսայի աստիճանաչկան պինդ վիճակի անցմանը: Տաքացման ժամանակ ճՃամաձուլվածքում տեղի ունեցող փոխակեր-

մեխանիկական խառնուրդի ընթանում մասնիկների

է ճաստատուն

չեր-

մաստիճանում: Հնարավոր է երկու դեպք. ճեղուկ լուծույթը՝ երկու պինդ լուծույքԷ ընրի Հերմաստիճան Բ մասնիկներիմեխանիկականխառնուրդի տրոճման ակ թ նէնան երկու կոմպո ուների ճալման չերմաստիճանիցէլ ցածր կարող է լինել չաճալման չերմաստիճանների միջ կամ թնե կարող գտնվել դրանը։ լուծելիության մապատասխանաբար, կոմպոնենտների ունեն ճՃամաձուլվածք երի վիճակի դիագրամների դեռլրում, երկուտիպ դիագրամ էվտնկտիկայով կ դիագրամ :

17 ր

ր

արանավիազ

գոյություն

պերիտեկտի

դիագրամ Էվտեկտիկայով վիճակի

պումները կարելի է ուսումնասիրել վերը նկարագրված եղանակով, Ճակաուսկ կարգով,այսինքն ֆիզուրատիվ կետի ներքնից վերե՝ Տ սոլիդուսի կետից մինչե Լ լիկվիդուսի կետը տեղաշարժմանժամանակ:

բայց

ւ

էվտեկտիկաունեցող դիագրամի օրինակ կարող է ծառայել արծաթՀ պղինձ Ճամաձուլվածքներիվիճակի դիագրամը (նկ. 44), Այս երկու են սաճմանավակ տարրերըմիմյանց ճետ առաջացնում պինդ լուծույթծ 15. ՊԻՆԴ ՎԻՂԱԿԱԻՄ ԿՈՄՊՈՆԵՆՏՆԵՐԻ ՍԱՀՄԱՆԱՓԱԿ ներ, Արժաթիպինդ լուծույթը պղնձիմեչ կամ Շս(Ճթ)-ը դիագրամի

ԼՈՒԾԵԼԻԱԻԹՅԱՒՆ ԱԻՆԵՑՈՂ

վրա նշանակվածէ զ տառով,իսկ պղնձի պինդլուծույթը արծաթում կամ Ճք(Ըս)՝ 8 տառով, կոմպոնենտների,այսինքն՝ արծաթի ն պղնձի Ճալման ճավասարեն 960 ջերմաստիճանները Գիտարկենքերկակի սիատեմ, որի 1 ն Թ երկու կոմպոնենտները Համապատասխանաբար ն 10835, Վիճակի դիագրամի ՃԻԹ գիժը Հանդիսանում է իվ լիկվիդուս, չեն առաջացնումքիմիական միացություն ն ունեն սաշմանափակլուծեամենամեծ ՃՇԷԾՑ գիծը՝ աոլիդուս Պինդ վիճակում պղնձում լիություն պինդ վիճակում, Պինդ վիճակում այսպիսի կոմպոնենտների կյ ե, է լուծելիությունը կազմում իսկ արծաթում փոխազդեցությանարդյունք կարող են Ճանդիսանալ երկու պինդ լուեթե պղնձի կոնցենտրացիան ո ն ունի ծույթներ. /(8) կամ 8(Ճ) կամք, որոնցից ճամաձուլվածքում չի դերազան«լուծված կոմպոնենտիորոշ սաճմանայինկոնցենտրացիաս ցում 9 0-ից կամ ավելի է 9240եքն լուծված կոմպոնենտիպարունակությունը Համաձուլվածքում /ոոռ ից (այսինքն արծաթի պարունապնդացման ժամանակ փոքր է այդ սաճմանային կոնցենտրացիայից, "1 կությունը փոքր է 8 ն-ից), «աՀեղուկ լուծույթը կվերածվի պինդ լուծույթի Այդ ժակոմպոնենտների մաճուլվածքիպնդացման ժամաանակ կոմպոնենտներիթիվը՝ Ա»-2 ն ֆազերի թիվը՝ Փ--2 (ճեղուկ է. նակ ճեղուկ փոխալուծույթը . սվինդլուծույթներ), ուստի ազատության աստիճանը՝Ը»-1 ն սառեցման է, կերպվում ճամապատասխան կորիվրա կդիտվեն տվյալ ճամաձուլվածբի պնդացման սկզբնական նաբար, գ կամ 8 պինդ չոչ կրիտիկական չերմաստիճաններինՀամապատասխանողերվերջնական ծույմիչնդացումը տեղի է ունե2221 կուշրչման կետեր (նկ. 41, բ): 22/00 նում 22 29 լիկվիդուսի ն սոլիդուսի եթե լուծված կոմպոնենտի ճամաձուլվածքում մեծ է սաշմանային կոնցենտրացիայից, ապա ճեղուկ Համաձուլվածքի դժերի միջն ընկաժ չերմաստի22 ճանայինինտերվալում: Պրոցեսը Նկ. 44. պնդացմանժամանակ այն կտրոճվիզ ն 8 երկու պինդ լուծույթների մաս՞Ածաթ-պղինձ ընքանում է ճիշտ այնպես, ինչվիճակի դիագբամը: նիկներիմեխանիկականխառնուրդի Այդ դեպքում ԼՀ2, իսկ ֆազերի ն պես պինդ վիճակում կոմպոՓՀ8 (ճնղուկ ֆազ ն երկու Թիվը Հեղուկ լուծույթի տրոճման ժամանավ՝ նննտների անսածմանավակ լուծելիովթյուն ունեցող ճՀամաձուլլվածքնեռօ քպինդ լուծույթներ), Քանի որ ազատության աստիճանըստացվում 8 14): Վերջնականստրուկտուրանց է (եթե պղնձի պարու հում. է Հավասարզրոյի, Հեղուկ սինդ լուծույթների ՝

ՀԱՄԱԶՈՒԼՎԱԾՔՆԵՐԻ

ՎԻՃԱԿԻ

ԴԻԱԳՐԱՄ -

`

արժաքի պղնձինը՝

/ոացանչյուրն՝

ւ.

պարունակությունը -

,

՛

|

ճամաձուլվ քներ Ն

ու

սորոՀումը լոժույթի՝ հոկ» ,

(տս

ո.

նակությունը ճամաձուլվածքում փոքը է 9 00-իը) կամ 8 (եքն պղնձի պարունակությունը մեծ է 92 00-ից): Այս տիրույթներում ճնարավոր է դենդրիտային լիկվացիա, եթե պեդացումը ընթանում է ոչ բավարար դանդաղ(անճավասարակշիռ): Դիտարկենք20 Կընպղինձ պարունակողճամաձուլվածքի պնդացման պրոցեսը (նկ. 44): Երբսառեցվող ճեղուկ Ճամաձուլվածբի չերմաստիճանը Ճասնի Լ կետին, կսկսվի զ պինդ լուծույթի բյուրեղացումը, որում ոլղնձի կոնցենտրացիանորոշվում է 1 կետով կ Հավասար 6 0կ-ի։Քանի որ այդ կոնցենտրացիան զգալիորեն պակաս էյ քան Հեղուկ ճամաձուլվածքում պղնձի պարունակությունը (20 մե), ուստի պղնձի պարունա կությունը նրանում կաճի բյուրեղացման զարգացման «ետ մեկտեղ: Արդյունքում, Լ կնտիցմինչն Տ կետը (229") ջերմաստիճանի իջեցման ժամանակ, Հեղուկ ֆազում պղնձիպարունակությունը,փոփոխվելովլիկէ 20-ից մինչն2900, վիդուսի գծով՝ Լ կետից մինչն Բ կետը, աճում իսկ պղնձի պարունակությունը ճ պինդ լուծույթում, փոփոխվելով սոլիդուսի դծով՝ 1 կետից մինչն Ը կետը, աճում է 6-ից մինչն 9 ն-ի (տետ Տ ճամաձուլվածքը մինչն 229" սառեցման ժամանակ այն Այսպիսով կազմվաժ է լինում զ, ճագեցվաժ պինդ լուծույթից ն 29 Ն պղինձ պա-

14),

|

ընթանում Է Հեղուկ լուծուլթի տրոճում երկու սաշմանային կոնցենտրացիա ունեցող, այսինբըն Հագեցած, պինդ լուծույթների: ւ

Հբ -»ռԸ քը: են

տալիսյ

որ

ճաֆազերիկոնցենտրացիաները

մապատասխանումեն վիճակի դիագրամիԸՇ, Է ն ք կճտերին, այսինքն 9,29 ե 72 գկ պղինձ: Համապատասխանաբար 29 նկ պղինձ պարունակողճեղուկ լուծույթի (25) տրոճման 4եստացված ռտրուկտուրանիրենից ներկայացնումէ երկու Ճատկանքով դեցաժ պինդ լուծույթների միկրոսկոպիկ մասնիկներիդիսպերս մեխանիէ, նշակական խառնուրդ, կոչում են էվտեկտիկա(ճունարեն բառ որը նակումէ լավ խառնված): Ամբողջությամբվնրքրած, 20 կ պղինձ պաՀեւոթ րունկող դիտարկվող Հճամաձուլվածքի ստրուկտուրան պնդացումից ն կազմված կլինի «Ը պինդլուծույթի բյուրեղների, էվտեկտիկայից: պինդ կանոնից կարելի է որոշել ըստ մասսայի 0դովելովՃատվածների ն լուծույթի էվտճկտիկայիքանակական Հարաբերությունը: 2900 պղինձ պարունակողՀամաձուլվածքը կոչում են էվտեկտի-: կական Համաձուլվածք,քանի որ նրա ստրուկտուրանկազմված է միայն էվտիկտիկայից:Այդպիսի Համաձովվածքին Ճամապատասխանողդիագրամի Է կետը անվանում են ժվտեկպիկական կետ, իսկ էվտեկտի-

|

Ա յի մ

պղինձ-արժաթ ՀամաձուլՀիճաի դոագրոմից, աակա ամաձուլվածքը կամ էվտեկտիկան ունի Այդ պատճառով,ընդճանրապես, րան ցիրմատտիճանը' լանի, որպես ամենապիտանիներն զ ՔԱՐ ԱՆԱ էվտ ճալման Ճամաձուլվածքի կտիկական Ա

:

:

առաջացման ջերմաստիճանը (725")՝ էվտեկտիկական ջերմաստի-

,

ո

րունակողճեղուկլուծույթից՝ ջերմաստիճանում (229") Հր:ճաստատուն

ցույց ինդեքաները

.

ԼՅ

ր

չ

են

Հուման ՀՐ:

լ

քներ:

Հա իճանը ցածր է, նրա կոմպոնենտների Հալման ջերմաստիճան-

աա

'

թն պղնձի

մեժ Ճամաձուլվածքում պարունակությունը

է 29 00-ից, ք պինդլուծույթի բյուրեղպղեձի սլարունակությունը բարձր է քան Հենց իրենում՝ վվածքում։ Այդ պատճառով ջերմաստիճանի իջեցման Հեւ պղնձի պարունակությունը նվազումէ, փուիոխվելով ճեղուկ ֆազում Լեկվիդուսիզժով, ն Հասնում է մինչն 29 00 պղնձի 779"-ում: Այդ չերմաստիճանում, մնացած ճեղուկ ֆազը փոխակերպվում է էվտեկտիկայի վերը

առաջանում են ակզբում աոգացման

ր րոր

`

Հետո ռեակցիայի Ճամաձայն: Պնդացումից Ճամաձուլվածքի կազմված ստրուկտուրան կլինի 8թ պինդ լուծույթի բյուրեղներից ն էվ-

բերված

տեզտիկայից։ (779"-ից մինչն Սերմաստիճանի

ճետագա իջեցման ժամանորմալ) պինդ լուծույթում պղնձի լուծելիությունը ն 8 պինդ լուծույթում են լուծելիությունը, ինչպես ցույց տալիս վիճակի դիագրամի ՇԻ ն ք0ռ պծերը,նվազում են. Դրան ճՃամապատասխան երկուպինդ լուժոյւթներում էլ տեղի է ունենում արծաթի ն պղնձի վերաբաշխու լ

չ

ամ,

օ

արժաթի

ատոմների դիֆուզիայի ճանապարճով: նրանց հիագրամի է, ձախ ընկած,

այսինքն՝ 29 00-ից պակաս կետից պղինձ պարունակող Համաձուլվածքները կոչում են մինչէվտեկտիկական, 2900 պղինձ ։պարունակողները՝ էվտեկտիկական, իսկ 29 գ-ից

(Է-ից աջ)ճամաձուլվածջները՝ պարունակող ավելի ճետեվտեկտիկա

քան,

երբ պինդ վիճակում Այնդեպքերում, կոմպոնենտների փոխադարձ լուծելիությունըմոտ է զրոյի, «նր պինդ լուծույթների տիրույթները են ն իրականում բացակայում դիագրամում ճորիզոնական էվտեկտիկական գիծը անցնումէ ամբողջ դիագրամով՝ ձախ օրդինատիցմինչն աջը, Այդպիսի դեպքերում ակավումէ ճ կամ 8 Համարյա պնդացումը մաքուր կոմպոնենտների բյուրեղների անջատումով (կախված Ճամաձուլվածքի բաղադրությունից),ն ավարտվում է մնացած ճեղուկ ֆազի տրոճումով՝ Համարյամաքուր կոմպոնենտների մասնիկներիդիոպերա մեխանիկական խառնուրդի,այսինքն՝

էվտեկտիկայի,

'

'

-

պեբիտեկտիկա՝ 8 պինդ լուծույթ, որում արծաթի կոնցենարացիանորոշէ վում դիագրամիՔ կետով (45 40 ճք).

'

.

ունեցող վիճակիդիագրամը Պերիտեկտիկա ունեցող վիճակի դիափոխակերպում ցույց արված ալատին-արձաք ը վիճակի դիագրամը: Պլատինի ճալման ջերմաստիՀամաձուլվածքների 960": Դիագրամում պլատինիմեջ արժախի ճանն է 1923", արժաթինը՝ նրանում արծաթի ամենամեծ պինդ լուծույթը նշանակվածէ օ«-ով,

որ ն ԱՆՏ,

անկտիկական

ւու ո

Թ կետը): Արծաթի ե-ի (դիագրամի է 8-ով, նրանում պլատինի նշանակված պլատինիպինդ լուծույթը 40 (դիագրամիք է նամեժ Վիճակի լուծելիությունըՀավասար ուեէ լիկլիդու» իսկ ՃՏՔԵ՝ Հանդիսանում ՊԸԾ գիժը ատե ունեցող տարբեր,կոնցենտրացիա Դիտարկենք կոմպոնենտերի դուս տ պրոցեսը: պնդացման եթե «ամաձուլվածքը պապակաս րունակում է 12 0-ից կամ 69 49-ից ավելի արձաթ,

Հավասար է ժելիությունը

ամե-

կետը):

Համաձուլվածքների

լ

՛

այաինքն՝ընկած է

ա

նականից ձախ կամ

ի

ման

2/2

Ա

ՏՈՂ

Նկ.

ԹԸ

Հորիզո-

այ,

պնդաց-

կոմպոնենտների

ժամանակ

զ

լիկվի-

ընթանում խակերպումը դուսի

ն

ընկած

սոլիդուսի միջն

ջերմաստիճանայինինտեիվա-

համաձուլվածքների ինչես լում, Պլատին-աշծաթ 48. վիճակիդիագրամը: 14-ում: Տ

նկարագրվածէ

`

:

ժամանակ, անդացման բոլորՀամաձուլվածքների Սնացաժ ընկաժ

սարունակում

12-ից մինչն

են

գկ արծաթ (այսինքն՝

դղրոնք դիա-

իջեցման ջերմաստիճանի Հեղուկ ֆաղում, միջե), կետերի երբ ջերեն ն աճում պինդ լուծույթի բյուրեղներ: է

գրամի ՑնեՇ Հետ,առաջանում

գ

|

1188:-ի Համաձուլվածքըկազմված լիկվիդուուն(994) արժաքի կոնցենտրացիա գեաի, Համապատասխան Ա (142 Համապատասխան ն) կետին Հեղուկ լուծույթից ն սոլիդուսի ցող ֆազերի, ճ Այդ պինդ լուծույթից: ունեցող արծաթի կոնցեկորացիա կարելի է որոշելՀատվածներիկա-

Հառնում մաստիճանը

բոտ

է

Համաձույվածքը

սլէրիտեկա իկական

ն՛

ցածրացման

Հարաբերակցությունը մասսայի

այսպեսկոչվաժ պերիտեկտիկական ունենում,

ժամանակ խառնուրդի աամնորի անապարձով,

ծ 16. ԿԱՅՈՒՆ

ոի

ցույց

ՄԻԱՑՈՒԹՅՈՒՆ ԱՌԱՋԱՑՆՈՂ

ՀԱՄԱԶՈՒԼՎԱԾՔՆԵՐԻ ՎԻՃԱԿԻ ԴԻԱԳՐԱՄԸ

ՔԻՄԻԱԿԱՆ

ԿԱՄԳՈՆԵՆՏՆԵՐԻ

.

նոնի օգնությամբ: է (1185") ջերմաստիճանում յդ ֆաղերի միջե, Հատւսոււռոււն ն առաջանու է ոնհակցիա

պատճառով

լուծույթը փոխակերպճեղուկ վում է, Համապաատասխանաե 9640" բասր, Փո8 պինդլուծույթի: է

են

Հ ճո-»մր: ինչպես տեսնում ենք, պերիտեկտիկական ոհակցիայի ժամանակ միաժամանակգոյություն ունեն հրեք ֆաղեր նյ քանի որ ճամաձով-վածքը բաղկացած է երկու կոմպոնենտից,ուստի սիստեմի ազատության աստիճանը ճավասար է ղրոյխ Այդ ոլերիտեկտիկականփոմնում է Հաստատուն, մինչե ֆաչհրմաստիճանը (1185:) խակերպման ղերից մեկի անճետացումը: եթե ընկաժ է Ք կետից ձախ, այսինքն՝ պարունա45 գ, արծաք, կում է 12-ից մինչն ուակցիայի շնորէ ն ներքն -ից անմիջապես ճիվ ճեղուկ ֆազը լրիվ անճետանում ստրուկտուրան կազմված է սր ն 8 երկու պինդ լուՃճամաձուլլվածքի ժույլթների մասնիկների մեխանիկական խառնուրդից: հսկ եթե ճամաՔ է կետից աջ, այսինքն պարունակումէ 45-ից մինչե ձուլվածքը ընկաժ 69 գ| արժաթ, պերիտեկաիկականոնակցիանազարտվում է ռ պինդ լուծուլթի լրիվ անճետացմամբ:Անմիջապես 1185--ից ներքն Ճամաձուլմաժքը բաղկացած է ֆազից, ե՛8 պինդ լուծույթից: Ճերմասճեղուկ տիճանիճնտագա դեքում Ճեղուկ լուծույթը վեր է ածվում 8 պինդ լուծույթի: Այդ փոխակերպումն ավարտվում է, երբ ճամաձովճասնում է ՔԾ սոլիդուսի գծին: Լրիվ պնդանավածքի ջերմաստիճանի Ճետոյ 45 0-ից ավելի արծաթ սպարունակող Ճամաձուվածքներն լուց ունեն պինդ ստրուկտուրա, լուծույթի որում արծաթի կոնցենտրաՅ է ցիան Հավասար Հենց ճամաձուլվածքում նրա կոնցենտրացիային: Ինչպես ցույց են տալիս վիճակի դիագրամի ՑԻ ն ՔԲ գժերը, 11895`-ից ներքնեչերմաստիճանիիջեցումը ուղեկցվում է գ պինդ լուժույքում արծաթի ն 8 պինդ լուծույթում պլատինի լուծելիության նվաղեցմամբ: Այդ պատճառով երկու պինդ. լուժույքների մեխանիկական տեղի է ունենումնրանց միջն կոմպոռառհեցման ենտներիվերաբաշխում պինդ լուծույթից Յ պինդ լուծույթ արծաթի ն ճակառակ ուղղությամբ պլատինի ատոմների դիֆուզիայի երկու պինդ լուժույթների, ըստ մասսայի, քանակական կարելի է որոշել ցանԷԹՔԻ երկֆաղ տիրույթում արաբերակցությունը կացածբերգաստիքանում, գովելով Հատվածներիկանոնից:

Այսպիսիդիագրամի օրինակ կարող է ճանդիսանալ նկ.

|

46-ում

տրված կալցիում-մադնեզիումՀամաձուլվաժքներիվիճակի դիա-

գրամը, որոնք

են կայուն առաջացնում

յուն անվանում

մանակ մինչե

են

ցենտրացիաննվաղում է լեկվիդուսի գծով ԼՆ կետից մինչն Էլ կետը: ձիկվիդոաիԼ ն սոլիդուսի Տ կետերի միջն ընկած ցանկացած ջերմաս-

քիմիական միացություններ(կաորը տաքացմանժա-

այն քիմիականմիացությունը,

բոտ մոիճանում, մասսայի,ֆազերի քանակական Ճճարաբերակցությու

չի քայքայվում): Հալման չերմաստիճանը

կարելի է որոշել ճատվածներիկանոնով: կալցիումի Հալման չերմասկազմված է ղ քիմիական տիճանը 808օԼ, մագնեզիումինը՝ Համաձուլվածքը445՝-ում Հ4 "Միացության բյուրեղներիցն ճեղուկ ֆաղից, որում մագնեզիումի 630": նրանց քիմիական միացուպարունակությունը |՝ 22 ը: Հեղուկֆազը 4455 Հաստատուն էվտեկտիկական ջերմաստիճաթյունը` Ըճյինքլ պարունակում է |, թո 1 զ էմ որոճվում պինդ մասլուժույքի « քիմիական միացության 450 մագնեզիում (ավելի ճշգըդիսպերս նիկների մեխանիկական խ առնուրդի, է «մք այսինքն վեր ր ունի 2205 ածվում բիտ՝ 44,3 գն հ) էվտեկտիկայի։ 1րիվ պնդացման պաճին ստրուկտուրան կազմված է դ ճալփան ջերմաստիճան 200վ. Քիմիականմիացությանբյուրեղներից ն էվտեկտիկայից։Փերմաստիճաոոտության Համար այդ միացունի ճետադղա իջեցումը մինչն նորմալի, ս պինդ լուծույթում մազնեզիումի, կալշ Ք կնչանավեն թյունը ն ղբ լուծելիությունը նվաղում է Ճամարյամինչն զրոյի ն ավելցուկայինմաղ: ը 2 Զ-Վ-0 , ցիումը ն մաղնեղիումը միմյանց ւ: 2 42 ննեղիումըանջատվում է պինդ լուծույթից ղ քիմիական միացության ՈՊ առաջացնում մն նան խիստ եզիու քամած Կա 46. Նկ. ձնով: ում-մագեեզիում ամաձուլ' սաճմանափակպինդ լուծույթներ վիճակիղիագոամը: կ մ-մագնեզիում դիագրամը զ (լուժիչը-- կալցիում) եք (լուՏՈՐ մագնեզիում ալցիում428 որ քիմիական գիծը լիկվիդուսի գիծն է, ժիչը-- մագնեզիում), ԴիագրամիՊԻԸԻչ8 ե Շ»չ/19 « Հի լուծում նկատելի քադտնվում են Հեղուկվիճանրանից վերն բոլոր 2Համաձուլվածքները Բ կամ մագնեգիժը սոլիդուսի գիժն է. նրանից ներքն. բոլոր ճամակում. ԲՇԷՕԱՑ 60 էԼ ղիում, այսինք տվյալ սիստեմում են ձուլվաժբները գտնվում պինդ ագրեգատային վիքակում, այդ քիմիական միացության Հիմջով Շոգինք, քիմիական միացությանը, այսինքն 45ն0 մագնեղիումի «01 պինդ լուծույքներ չկան: Մակայն, այլ պարունակությանըՀ4ամապատասխանող օրդինատը վիճակի դիադրամը դեպքերում ճնարավոր է պինդ լունման է էվոնկոիկա բաժանում է երկու մասի, որոնցից յուրաքաչյուրը 22Է ծույքների ճիմաղաջարցոսք, որոնցում առաջացնող, պինդ վիճակում կոմպոնենտների սաճմանավիակ լուծելիուՔՐ Հետեէ ճանդիսանում քիմիա11... թյուն ունեցող Համաձուլվածքների վիճակի դիագրամին (նկ. 44): լուժիչը 92. ծ 406 6. հսկ լուծվող էլեվաբար, կալցիում-մաղնեղիումՃճամաձուլվածքների 46 /օ կանմիացությունը, վիճակի դիադրամը մենտը՝ նրա կոմպոնենոներից մեկր կարելի է դխոարկելորպես երկու դիադրամ։ որոնցից յուրաքանչյուրում 419,՛ 47. կամ մյուսը: է, իսկ մյուճակոմպոնենոներիցմեկը Ըոտի նքյ Քիմիական միացությունն Նկ. Կալցիում-մագնեզիում ԻԺ սը՝ ձախ մասում դիագրամիաջ Քիմիական միացության ճատկուկալցիումը, աջ մասում` մՄազնեղիումը: թյունները ընդճանրապեսխիստ տարկեսում Էլ (2240 ինք) էվտեկտիկանզ պինդլուծույթի նղ քիմիական բերվում են նրա կոմաոնենոների միացության մասնիկների դիսպերս մեխանիկական խառնուրդն է, իսկ է Իլ Ղ դիագրամի միաՃատկություններից, աջ (82 ե Ինք) էվտեկտիկանկազմված բանի որ միացության բյուրեղային ցանցը տարբեր է ցության ն 8 պինդ լուծույթի մասնիկներից: Քանի որ նորմալ ջերմաստիճանումկոմդիտարկենք 30 0ը 1,9 պարունակող ճամաձուլվածքի բյուրեղացկալցիումի ն մագնեղիումի սրոնենտների՝ փոխադարձ լուծելիությունը մոտ է ղրոյի ման պրոցեսը (ոկ. պնդացումը սկսվում է 1, կե(նկ. 46), ուստի բոլոր ճամաձուլվածքների 46), Համաձուլվածբի ստրուկտուրատում ները իրենցից ներկայացնում են քիմիական Հեղուկֆազից ղ քիմիական միացության բյուրեղների անջատՇՏ միացության՝ գ-իե ման ճանապարճով:Քանի որ մաղնեղիումի պարունակությունըՃեղուկ կամ մագնեզիումի կալցիումի մասնիկների մեխանիկական խառնուրդֆազում (30 զն) փոքր է, քան պ քիմիական միացությունում (45 ե), ներ Այդ պատճառով, ինչպես սխեմատիկորեն ցույց տալիս նկ. 42-ի ուստի ջերմաստիճանի ճեղուկ ֆազում մագնեզիումի կոնիջեցման ճետ գրաֆիկը, ճամաձուլվածքներիատկությունների կախվածությունը ձծ0 `

(ճամա|

լ:

ի

`

ալի, Շ8Յի1ք: «իացունյունը արաքմահու

ԱՏ

|

-

ԿԱ

կեսում

ամանաաի կոնցենտշացիայից:

`

կոմպոնինտների ցանցերից:

-

է

՛

Նյութագիտո ւթյուն

ծ -՞

արտաճայտվում է երկու ուղիղ գծերով, որոնք իրենց բաղադրությունից ցուցանիչշր միացնում են Քիմիական միացության տվյալ Ճճատկության նույն ճատկության ցուցանիշների ճետ: նրտ կոմպոնենտների

սիստեմում Տիտան-ցիրկոնիում ճամաձուլվածքների

|

Տ 17. ՀԱՄԱԶՈՒԼՎԱՄՔՆԵՐԻՎԻՃԱԿԻ

ԳԾԻՑ

(ՍՈԼԻԴՈՒՍԻ

ՊԻՆԴ

ԴԻԱԳՐԱՄՆԵՐ

ՆԵՐՔԵՎ)

ԱՌԿԱՅՈՒԹՅԱՆ ԴԵՊՔՈՒՄ

ՓՈԽԱԿԵՐՊՈՒՄՆԵՐԻ

ՎԻՃԱԿՈՒՄ

Շատ

Համաձուլվածքներում ֆազային փոխակերպումների չեն ավարտվում ճավաձուլվածքի Ճեղուկից անցումով, այլ ալինդվիճակին Հետո, այսինքն շարունակում են նան ճամաձովվածքի րիվ պնդացումից սոլիդուսի զծից ներքն։ Պինդ ագրեգատայինվիճակում ֆազային փոխակերպումների առկայությունը ունի-շատ կարնոր պրակտիկ նշանակու թյուն, քանի որ Հնարավորությունէ տալիս փոփոխել ստրուկտուրան, նան Հետնաբար Համաձուլվածքի Հատկությունները առանց նրա Հալման, այսինքն պինդ ագրեղատային վիճակում: Պինդ վիճակում փոխաստեղծում է լայն սաճմաններում ճամակերպումներիառկայությունը «Հատկությունների ձուլվածքի փոփոխման ճնարավորություն: նրա չեր-՝ մաստիճանի պարզ փոփոխման ծճանապարչճով,այսինքն ջերմային Օրինակ, այդպիսի փոմշակմանզանազան եղանակների է տալիս նախապողպատում թույլ ա ռկայությունը խակերպումների սվատրաստվածքիննախ տալ ցածր կարծրություն, որն անճրաժեշտ է վրա կտրմամբ մշակման եղանակովֆրեզի պատրաստման Ճաստոցների

(2): Տիտան-ցիրկոնիում վիճակի ճաստատում

ներ

ձե

պայմաններում: ջաճագործման

մայակայունությունը

'

-

/220|

«2

ր

ՀՀՎ «22-ջջ 26

Տ

ցիրկոնումի --867"-ում) պոլիմորֆ

Ը

Գինդ վիճակում ֆազային փոխակերպման պատճառներ` կարող են լենել՝ մեկ կամ երկու կոմպոնենտներիո"լոլիմորֆիզմը(բազմաձնությունը), քիմիականմիացությունների առաջացումըկամ լուծվելը, սոլիղուսի դծից ներքն ջերմաստիճանիփոփոխմանՀետ պինդ լուծույթներում կոմսլոնենտների լուծելիության փոփոխումը:

Հ

է

.

հարա

.

.

.

-

Նկ.

ՄրՎնճաշ/

-

՞

,

"

«Ը /600

տեղի է ունենումկոմպո882-5-, «ում, տների (տիտան ի ԴՒՂ

Ճեւոո, ֆրեզին Ճաղորդում ստանալուց

բարձր կարծրություն, որն ապաճովում է նրա

են

է դիագրամը(նկ. 48) դրույթը: Դիագրամի այդ վերին երն սոլիդուկու կորերը.լիկվիդուսի են։ սի գժերն Պնդանալուց ետո ճամացանկացած բաղադրության ձուլվածք իրենից ներկայացնում է 8 ցանց ունեցող 8 պինդ լուծույթ: պածրացման ժաՁերմաստիճանի

օգնությամբ:

ն ճամար,անձճրաժեշտ չափեր

կուպոնենոնեւ

րի ատոմային տրամագծերիտարբերությունըկազմում է մոտ 8 ն, իսկ դրանցվալենտականությունները նույնն են։ Երկու. մետաղներն էլ օժոեն ված բատ որում դրանց ցածրջերմաստիճանայ պոլիմորֆիզով, (14 ն 214) ունեն 112 ցանց, իսկ բարձրջերմասմոդիֆիկացիաները տիճանային մոդիֆիկացիաները(113 ն 2ո5 ) Է8 ցանց: ելնելով տեղակալման անսաճմանափակ ւլինդ լուժույթննրի առաջացմանպայմաննե8 (տես ենջ կարող 12), եզրակացնել,որ բարձրջերմաստիմանային րից միմյանց ճետ կարող են առաջացնել ԻՑ ցանց ուխեմոդիֆիկացիաները ցող անսաճմանասիակ պինդ լուժույքներ (8 ) իսկ ցածրջերմասաիճանա յին մոդիֆիկացիաները՝ 112 ցանցով անսաճմանափակպինդ լուծույք-

ջ

38.

Տիտան-ցիոկոնիում ճամաձուլվածքնեբի վիճակի ղիագբամը:

Կիոխակերպումներ, որի ճետ կապված դիագրամի ներջնի երկու դծերի միչն ընկած ջերմաստիճանային տեղի է ունեում8 .«ղզինդլուծույթի փոխակերպում Լ 12 միջակայքում ցանց ունեցող զ պինդլուծույթի: Փոխակերպումը «տեղի է ունենում. ճիշտայնպես, ինչպես 8 14-ում նկարագրվածճեղուկ լուծույթի փոխապինդ լուծույթի: 1ծրպլումը ընդունենք, 40 գը ցիրկոնում

:

|

նը տիտան պարունակողՃա-` սառեցման պայմանները մաձուլվածքի Պինդվիճակում եղել են այնպիսին, որ- Լրիվ պայմանավորված պոլիմոբֆիզմով Հետո Օ սառեցնելուց ատացվել է լուծույթի շատ մեժ ճատիկնեպինդ րից կազմվածստրուկտուրա: որ Քանի Ճամաձուլվածքնունի պինդ վիՁոլիմորֆ փոխակերպմանժամանակփոխվումէ կոմպոնենտիբյուճակումՓոազային փոխակերպումներ, նրա ստրուկտուրան կարելի է վետեղային ցանցի տիպը: ժանցի տիպը պինդ վիճակոմ կոմպոնենտների րածժել մանրաճատիկի՝ առանցՃամաձուլվածքի կրկնակի ճալման: ձամիմյանց ճնտ փոխազդեցությանձեր որոշող կարնոր գործոններից մետաքացումը 1-ից մի փոքր բարձր (նկ. 48) ուղեկցվում է մաձուլվածքի . կոն Է-Այդ պատճառով բյուրեղային ցանցի տիպի փոփոխությունը պինդ լուծույթի փոխակերպմամբ3 (8) (145) պինդ լուժույթի։ 28Դիտազա սառեցման ժամանակ ուղեկցվում է Համաձուլվածքի ֆազային կազմի փոփոխմամբ: ունենում է տեղի երկրորՃամաձուլվածքի տարկենքայդ փոփոխություններըմի.քանի օրինակներիվրա: դային բյուրեղացում (կամ վերաբլուրեղացում), որի ժամանակ ,

|

:

որ

ն

փոխակեոպումներ :

.

ւ

առա-

-.

:

-

`

,

,

.

նացնողդծերը,

Բայց այդ դեղչանուիէ զ ինդ լուծույթի սկզբնականստրուկտուրան: որոնք բյու սառեցման այնպիսի պայմաններ, ջում կարելի է ստեղծել զ մանլուծույթի պինդ ճամաձայն կապաճովեն օրենքների րեղացման փաճատիկստրուկտուրայիստացումը: Այսպիսով, պինդ վիճակում (սոլիդուսիգծից ներքն) Ճամաձուլթույլ է տալիս առկայությունը վածքում ֆազային փոխակերպումների

ի

վերաձալմամթ..

երկաթ-կոբալտ. դիտարկենք

պոլիմորֆիզմովն որոշակի չերմաստիճաններում գոյություն ունեն՝ Բոզ (64), ԻՇ (4142), ՕԳ (115) ն Շօ3 (412) մոդիֆիկացիան . Ֆերը: ԻՇճ-ի Շօ-ի ատոմային տրամագծերի տարբերությունըկազմում նույնն :են: Հետնաէ ընդամենը 1,6 ը, նրանց վալենտականությունները ունեն նույնատիպ ( 115) բար, Էօզ ն ՇօՑ մոդիֆիկացիաները,որոնք տեղակալբյուրեղային ցանց, բավարարում են երկու կոմպոնենտներով ման անսաչմանափվփակ պինդ լուծույթներ առաջացնելուճամար անտճրատվյալ մոԱյդ պատճառով (ռես Տ 142): ժեշտ բոլոր երեքպայմանները ն կոբալտը սդիֆիկացիաներիգոլության ջերմաստիճաններումերկաթը ցանց ունեցող անսաճմանափակ առաջացնումեն Է միմլանը ճե" ված

են

«կինդլուծույթներ:՝

ժամանակ սառեցման

տեղի

են

ունենուէ են

Համաձուլվածքի բաղադրությունով:

ՍՏ

աբստեմը:երկու մետաղներն էլ օժտ-.

(Լ.

փոխակերպումներ, որոնց ջերմաստիճանները որոշվում ֆազային

նրա ադրեգաստրուկտուրան, չփիովփոխելով Ճամաձուլվածքի փուխոխել չունի ֆազային փոխակերտային վիճակը: հոկ եթե Ճճամաձուլվածքը ստացված խոչորաճատիկ «ումներ պինդ վիճակում (նկ. 42), ապա միայն Ճճամաձուլվածէ մանրաճատիկի վերածել ստրուկտուրան կարելի

"

տաքացման

Շատ ճամաձուլվածքներում,կոմպոնենտներիպինդ լուծույթի սառեցման ժամանակ տեղի ունի կոմպոնենտներիցմեկի՝ լուծիչ մետաղի սլոլիմորֆ փոխակերցվլում,որի ճետնանքովնրանումերկրորդ կոմպոնենտի լուծելիությունը խիստընկնում է: Այդ առաջ է բերում պինդ լուժույքի տրոճում նոր ֆազի (այլ ոլինդ լուծույթի կամ քիմիական միացության) առաջացմամբ: Այդոլիսիդեպքերում պինդ լուծույթի տրոճումը ընթանում է ինչպես ճեղուկ լուծույթի տրոճումը էվտեկտիկայի(նկ. 4) լայպերիանկաիկալի (նկ. 45) տիպի երկֆազմեխանիկականխառհուրդների առաջացմամբ: ի տարբերություն Ճեղուկ լուծուլթի տրոճման ժամանակ ատացվող ալդ ստրուկտուրաների, պինդ լոծույթի տրոշճման ժամանակ ստացվող դիսպերս երկֆազմեխանիկական խառնուրդները կոչում են էվտեկտոիդն պերիտեկտոիդ: իտարկենք տիտան-քրոմ ճամաձուլվածքների վիճակի դիադրամը: Սոլիդուսիղծից (առանձնացվածէ ճաստ գծով) ներքն տեղի է ունենում ՊԸՇՐւչքիմիական միացության պոսջացում: Բացիայդ, 882--ում տիտանի պոլիմորֆ փոխակերպումից կախված, «« պինդ լուծույթում քրոմի լուծելիությունը խիստ նհվազումէ Համեմատած 8 պինդ լուծույթում նրա լուծելիության Ճետ: Այդ պատճառովմինչե 60 գը քրոմ պաչ Ց պբնդ լուծույթի ջերմաստիճանիիջեցման ժամանակ քրորունակող մի ավելցուկը նրանով դերչադեցված պինդ լուծույթից անջատվումէ, առաջացնելով11Շւշ քիմիական միացություն, ինչպես նան էվտեկտիոդ՝ օ ն ՂԼՇքչ պինդ լուծույթի քիմիական միացության մասնիկների դիսառաջացումը տեղի է պերսմեխանիկականխառնուրդ: էվտեկտոիդի ունենում վիճակի դիադրամի էվտեկտոիդայինփոխակերպմանՃորիզոնականգծին ՃՀամապատասխանող ջերմաստիճանում(նկ. 50): Փոխակեոպումներ պինդ վինակում,ոբոնք լ

Բայց երկաթի ն կոբալտի լուս մոդիֆիկացիաները անաաչմանափակ «Ը ««----շ« չուծույթներ առաջացնել չեն կարող, քանի որ նրանց բյուրեղային ցանցե4220 րի տիպերըտարբեր նն: նրանք ի վիՀճ ճակի են առաջացնելումիայն ե8 (2) պայմանավորված կամ ֆազեռիլուծելիության չեբմաստինանից կախված, կամ Ր12 (5) ցանց ունեցող սա ճա կոմպոնենտների փոփոխմամբ: նափակ պինդ լուծույթներ: «460 են -: Ինչպեսցույց են տալիս պինդ վիճակում կոմպոնենտներիսաճմաարտացոլում Այս դրույքները Խափակ դիագրամը լուծելիությամբ Համաձուլվածքների վիճակի դիադրաժները երկաթ-կոբալտ վիճակի ծ. 20 «6 40 0 10 ԽՄ12ցան(նկ. վրա ս ոլիդուսի գծից ջ երմաստիճանի ներքե, ցածրացման ճետ Հ 44-46), (եկ. Դիագրամի 49): ժոբալտ, ւ է: մուրաքանչյուր կուխպոնենտի լուծելիությունըլուսում փոքրանում պինդլուծույթցով անսաճմանավփակ 49. Ծոկաթ-կոբալոճամաձոլնկ. ճետ է Այդ իսկ 1, վածքներիվիճակիդիագրամը: լուծույքի պատճառով պինդ ցածրացման նշանակված ջերմաստիճանի ների տիրույթը տիրույթները նրանիցկուպոնենտի ավելցուկային պարունակությունը անջատվում է ՍՏ ն Ր12 ցանցերով սաշմանափակ պինդ լուծույթների կամ ժի այլ պինդ լուծույթի ձնով, կամ կոմպոնենտների քիմիական զե նշանակված են Զամապատասխանաբար 5 1իկվիդուսիդիծր դիաՀոծ գծով: նրանից ներքն, ինչպես ցույց միացության ձնով: դրամի վրա առանձնացվածէ Տ1-ում Նկ. ցույց է տրվածկապար-անագՀամաձուլվածքների ճ ն վիգոյության տիրույթները են տալիս , պինդլուծույթների առանձ,

-

:

։

-

|

`

|

Քակիդիագրամը:կապարում անադի լուծելիությունը(գ : 19-ից նվազում շո ւշ '

ՀՀ

2,

մինչն

1835-ում

նորմալ

1,9 օը

Դիտարկենք ը

.

ջերմաստիճանում:

անագ

"պարունակող

Համաձուլվածքի սառեցումը: ՊնդաՀամաձուլվածքը ունի նալուց ետո 10 ց անագ պարունակող զ պինդ լուծույթի ստրուկտուրա: ներմաստիճանի մինչն 1509 ցածրացմանժամանակ

|

՛7:

պինդ լուծույթ)

փոփոխություններ ստրուկտուրայում մինչն նորմալ ջերմաս-

չկան:150--ից

ցության լուծելիության փոփոխումը:80 00 քրոմ պարունակող Համաիրենից ներկայացնում է կումպոձուլվածքը, 1 ջերմաստիճանիցվերն, 8 պինդ լուծույթ: Ջերմաստիճանի իջեցման ժամանակ,՛-ից նենտների ներքն, այդ պինդ լուծույթից 1Շքշ քիմիական միացության ձնով տիճանաբարանջատվում է ավելցուկային տիտանը, իսկ քրոմի պարուէ 8046-ից մինչն 85 ե նակությունը 8 ւվինդ լուծույթում աճում աս-

400"-ում: ի տարբերություն նախորդ օրինակի (նկ. 51),

՛

տվյալ դեպքում է ավելցուկայինկոմպոնենտը սառեցվող պինդ լուծույթից. անջատվում քիմիականմիացության ձնով: Այս պարագրաֆում բերված օրինակներըցույց են տալիս, որ ամենաբարդվիճակիդիագրամները կարելի է ստորաբաժանել երկու կամ ավելի պարզագույնտիւզի վիճակի դիագրամների,որոնք ցույց են տբըկարգը դիված նկ. 42, 44 ի 45-ում ն որոնցում փոխակերպումների տարկվածէ 88 14--16-ում:

տիճանի Հետագա իջեցման ժամանակ ս քան է պինդ լուծույքում անագի լուծե50. համաձուլվածքՏիտան-Իբոմ Նկ. լիությունը նվազում է 104Ե-ից մինչն նեի վիճակիդիազոամը: 1,940, Այդ պատճառով չերմաստիե Հետ օ լուծույթը դերճագենումէ անագով պինդ ճանի գ պինդ լուծույթից,բայց նրա ավելցուկը աստիճանաբար անջատվումէ պինդ լուժոպիի «ոէ. կապարի անացում

Տ 18. ԵՌԿԱՄՊՈՆԵՆՏ ՀԱՄԱԶՈՒԼՎԱԾՔՆԵՐԻ

ՎԻՃԱԿԻԴԻԱԳՐԱՄՆԵ

ոչ քն մաջուր անագի, այլ է կիրակարելի Սոլիդուսի գծից ներքն, ցանկացած ջերմաստիճանում բաղադրու՞ երկկոմպոնենտճամաձուլվածքներիբաղադրության գրաֆիկական ռել Հատվածներիկանոնը ինչպես զ նը պինդ լուծույթների Համար մենք օզտագործեցինքուղիղ գիժը՝ վիճակի դիապատկերման Հարարբներակցուլ թյան, այնպես էլ բստ մասսայի նրանց քանակական գրամի կոնցենտրացիայի առանցքը. այս գծի վրա ցանկացածբաղաթյան որոշման ճամար: դրությանճամաձուլվածքորոշվում է կետով: Բայց կրեք կոմոլոնենտգ պինդ լուծույթի Օրինակ, 100"-ում ներից բաղկացած ՃՀամաձուլվածջների բաղադրության գրաֆիկական կետով բաղագրությունը որոշվում է պատկերման ճամար ուղիղ գիծըբավարար չէ, պաճանչջվում է երկու (5 Փ- անագ),իսկ 8 պինդ լոժույթինը՝ չասիում, ճավասարակողմ նպատակի ճամար է ծառայում ՃՇ Այդ 3 կետով (9940 անագ), օ պինդ լուժույ400 են եռանկյանմակերեսը (նկ. 58), որը կոչում կոնցենտրացիոնհռան-" Հ մասսանճավասար է թի ճարարբձրական կյուն: Ինչպես ճայտնիէ, Հավասարակողմ եռանկյան մեջ, եռանկյան 2--3 Հատվածի արաբերուքյանը 1-8 ներսում "աընկած ցանկացած7 կետից նրա հրեք կողմերի վրա իջեցված ճատվածին, իսկ 8 պինդ լուծույքի Էշ « 2" է ն Հավասար է եռանկյան|Լ բարձրությունների գումարը Հաստատուն 1--Տ մասսան՝ ճատվածի ծ

«2

2/7

|

ցածրացման

.

:

`

.

րաբերական 1--8 ճատվածին: ճարաբերությանը

տեղի

ունեՏաքացման ժամանակ ր 497 Հակաղարձփոխակերպում8 պինդ 44277 զ պինդ լուծույթում: լուծույթըլուծվում է անձչետանում է, Լրիվ ք ճամաձովլնկ. 51. կապաո-անագ « մնում վածքնեւի վիճակի դիազոամը: է պինդ լուծույթը: Դիտարկենք մի ուրիչ դեպք, երբ է

կում.

։

ֆազը 150"-ում

՛

Ո

-

.

միմյանց Հետ առաջացկոմպոնենտները նում են քիմիական միացություն:Տիտան-

|

,

(ոկ. 50) ՅԵ .ցիծը ցույց է տալիս ջերմաս-` Համաճձուլվածքներում 11ՇԼ, քիմիականմիաչետ 8 պինդ լուֆույքում տիճանիփոփոխման

քրոմ 86.

բարձրությանը, այսինքն՝

ավ

երա՞ք,,

|

Դարզէչ տրեթե ընդունենք եռանկյան էԼ բարձրությունը հերպեսբոերեք կոմպոնենտների100 ե պարունակություն բստ մասսայի, ապա նրանցցանկացածՃարաբերակցությունը տվյալ ճամաձուլվածքում կարելի է պատկերելՃԹԸ"կոնցենտրացիոն եռանկյաններսում ընկած կե-. տով, ըստ որում նրա երեք կողմերինիջեցված բարձրություններըցույց կտան երեք կոմպոնենտներիցյուրաքանչյուրի պարունակությունը: Ամենամեժֆ՝ ԷԼի կաժ 100 Հավասար, արժեք ունեն եռանկյան ծրեք գագաթներից կորերին իջեցրածբարձրությունները: ճանդիպակաց

լոր

գ-ի

Հետնաբար, եռանկյան գագաթներում գտնվում են, 8 ն Ը րեք կոմպոնենաները: բար,

ՆԽ

ձամապատասխանալինում

դժվարին է: Սովորաբար օգտվում են նրանց Հարթ կտրվածքներից, են երկու ձնի՝ կոնցենտրացիոնեռանկյան Հարթությանը որոնք ն կողմնայիկ նիստերից կտրվածքներ իզոթեոմիկ զուղաճեռ պրիզմայի զուգաճեռ կտրվածքներ: պելիթեոմիկ մեկին Որոշակի ջերմաստիճանների Համար իզոթերմիկ կտրվածքները են տալիս այդ ջերմաստիճաններում ցանկացած եռկուպոնենտ ցույց Համաձուլվածքի ֆաղզային կազշճետաքրքրումը: Առավել մեծ թյուն է ներկայացնում նորմալ

կոնցենտրացիոնհռանկյան կողմերի զծերի վրա տեղաբաչխվում են կումպոնենաների երկակի ճամաձուլվածքնե-

րը.

Շ-ՃԽ Այլ կերպ եռանկյան կողմերը Ճճանզիսանում

Ճ--Ծ,

ասած,

8-Շ

ն

լուրաքանչյուր զույգ կուպոնենտնեբից Հռաչացող երկակի ճամաձուլվածքների կոնցենտրացիաների առանցք: ներսում ընկած եռանկյան յուրաչ-՝ է, քանչյուր կետ Ճամապատասխանում դ որոշակի եռակի «ամաձովւլվածքիըոոիւոնենտի պարունակությունը որոշվում է նզվաժ ետի, տվյալ կետից այն ն կողմի վրա իջեցվա որի վրա տվյալ կոմպոեն

:

եռաննկ. 52. Կոնցենտոացիոն կյունի, ոբի մակեբեսիվոա ըրնկած յութաքանչյութ կետ ճայտվումէ Մ, 8 ն Ը ԵՐԵք կոմաոբտա-

Պ

ան: բարակ հակի

ոնենտնե

ճամաձուլվածքի

ո-

(եկ. 52): Այդ կետից ԹԸ կողմին իջեցված 1 Գ են պարունագոցյունը, ՋԸ նակությունը:

Քանի

որը

ցանկացած բաղադրության Ճամաձուլվածքի ֆազերը ստրուկ205-ուժ: տուրաները

ու

Ը

մ

|

մին զուգածեռ Պ՛Ը՛ «ժի վրա գտնվում են Ճ-ն Ը կոմպոնենտների ցահկայաժ Հարարարավ. ցություն ունեցող, բայց երրորդ (Թ) կոմպոնենտի Հաստատուն

կետով

բարձրությունը որոշում է ն իջե իչեյվաժ չե րարձր

ն

կոնդ բարձրություն Ը կոմպոնենտի զարու-

-

6`

հռանկյան ճարթությունը օգտագործվածէ եռակի Համաբաղադրության նշանակման ճամար, ապա ջնրմաստիճաննեձուլվածքի բի առանցքը ուղղում են եռանկյան ճարքությանն ուղղաճայաց: Այդ "սվատճառով եռակի ճամաձուլվածքներիվիճակի դիագրամները Ճանդիսանում են տարածական ն ունեն հռանկյան Ճիւիքունեցող ուղիղպրիզմայի ձե: Պրիզմայի կողմնային նիստերը իրենցից ներկայացնում են Ճ--Բ, ն Շ--Ճ 8--Շ հրկակի Համաձուլվածքներիվիճակի դիագրամներ: նկ. 53-ում ցույց է տրվածեռակի ճամաձուլվածքներիվիճակի դիադրամը, որոնց կուխղոնենտներըմիմյանց նկատմամբ ունեն անսաճմանափակ լուծելիություն, Դիագրամբ բաղկացածէ երկու մակերնութներից, որոնցից վերինը լիկվիդուսի մակերնույքն է, նրանից վերն բոլոր դտնվում են ճեղուկ վիճակում: Ներքնի մակերնույթը Համաձուլվածքները աոլիդուսիմակերնույթն է. նրանից ներքն բոլոր Համաձուլվածքները իրենցից ներկայացնում են երեք կոմպոնենտների պինդ լուծույթ: էիկվիդոսի ն սոլիդուսի մակերնույքների միջն Համագոլակցում են երկու` ֆազեր՝ Ճեղուկ ն կուխվոնենտներիպինդլուժույթներ: Տարածականվիճակի դիագրամնձրիպրակտիկ կիրառումը խիստ

`

Համաձուլւկարունակությամբ՝

որ

հազ Կլ

658.Ինչպես ճեղո նպե կելու հերը արո աիտ .

ն

մանափակ լուձելիություն ունեցող Ճ, 5 ե Շ երեք կոմպոնենտների ճամաձուլ-

վածքնեբիՀտաբ՞ածական վիճակիդիագոամը:

վածքներ: Այդ պատճառով րածականվիճակի դիագրամի ուղղաձիգ կտրվածքը, որի Հարթությունը անցնում է Ճ՛Ը՛ դծով, իրենից ներկայացնում է 8 կոմպոնենտիՀամտա-

ճավառսարակողմ

տատուն դրամ:մ,

|

ն

վայն տարածված են ւոլիթերմիկ կտրվածքները կոն-

նող

բարձրությամբ, տրի բաղադրությունը պատկերված է նակ, Համաձուլվածք,

վոմպանննաի թյունը 8 կոմպոնենտի ն

իզոթերմիկ ջերմաստիճանում կտրվածքը, ցույցէ տալիս

պարունակությամբերկակի Համաձուլվածքների վիճակի դիա-դիագրամներըկոչում են "Ո" եղժ-

մ Այդպիսի վիճակի

երկակի):

կորվդորինա

Պահվդոբինար վիճակի դիագրամներիցօզավելի Ճարմար է ճիշտ

այնպե ոպեա,

ւ

ն ինչպես

Պամաձուլվածքների

երկկոմպոնենտ վիճակի դիադրամներից: օգտվելը: Երկաթ-ածխածին Ճամաձուլվածքների ամար, օրինակ, գոյություն ունեն 0, 2, 4, 6 00 երրորդ տարրի (քրոմ, սիլիցիում ն

ն. այլն) պարունակությամբ երկաթ-ածխածին Ճամաձուլվածքների թերմիկպսեվդոբինարվիճակի դիագրամներ:

պոլի-

Գլուխ

երկաթի «ճալմանջերմաստիճանը1539" է։ Այն օփոված է պոլիմորՖիզմով ն կարող է գոյություն ունենալ երկու՝ ԼՑ ծավալակենտրոնաց-

Մ

|

ԵՐԿԱԹԻ ՀԱՄԱԶՈՒԼՎԱԾՔՆԵՐԸ ԱԾԽԱԾՆԻ

ո'ր:

Տ 19.

ՀԵՏ Վ

|

ունեցող եկ. 54-ում

ԵՐԿԱԹ-ԱՍԽԱԾՆԱՑԻՆ

ն

ՀԱՄԱԶՈՒԼՎԱՄՔՆԵՐԻ

ԿՈՄՊՈՆԵՆՏՆԵՐԸ

Մետաղների

Մ

ւ

ցույց

ն

12ն

կրիտիկակ փոխակորպումննրի նշանակվում մնե

ե

մ է տալիս պոլիմորֆ

կան

որոնք բելասաիխճանները, Ճ. (910") ե Ճ. (1401),

ինչպես մողիֆիկացիաների երկաթի ալ դոլաթյան չերմառտիճանային միջակալենք, ԱԼ 19 ցանց թերը: Ինչպեստեսնում անկցող Իճգ-ն կայուն է 910 նե 14015 ջերմաստիճաններիմիջակալքում (ալոինքն՝ Ճյ ն Ճլ կետերի Միջն),իսկ այդ միջակայքից ցածր ե բարձի կայուն է Խ ծ ցանց ունեցող ԸԲճռ-ն: 1401-1539: Ժիջակոլքում կայուն Մ 8 ցանցով բարձր ջիլորաստիճանային երմոդիֆիկացիան,ամ եֆ աժ բեմն նշանակուի ին ԷՇճ, որպեսզի նրան 54. սառեցոուրբնրեն նույն ո 8 ցանցն ունեցող Նկ. Մաքու՝ ՐՊ Բշ ցածր ջերմաստիճանալինմոգիֆիկացիակից:Բայց ԻՇգ-ն կ Բօծ-ն երկաթիմիննուլն հն

թ

ճամաշխարճային արտադրության երկաթը գրահ վում: է առաջին տեղը, նրա բաժինը կազմում է 500 ՀՃանդիսանում է այժմյան գլխավոր մետաղը: երկաթի իմջով պողպատները ն չուգունները, արդյունաբերության ն ճՃատկավեսմեքենաշինությանմեջ կիրառվող Հիմնական մետաղականնյութն են:

մազով

երկաթը նե նրա ճիմքով ճամաձուլվածքներըօժտված են չատ արժեքավոր ճատկությունների կոմպլեքսով։ երկաթր ունի բարձր նորմալ առաձգականությանմոդուլ ե, Ճետնաբար,որպես կոնստրուկցիոն նլութ, օժտված է բարձր կոշտությամբ: երկաթի «4իմքբով «ամաձուլվածքները աչքի են ընկնում բարձր ամրության նե բավարար մածուցիկության

ներդաշնակությամբ: ալոլիմորֆիզմը թույլ երկաթի (բաղզմաձնությունը) է տալիս պինդ վիճակում

(Ի6ա)

ե ն ն ցանց նիստակենտրոնացված սառեցման կորը ("6 1) մոդիֆիկացիաների անսքով:երկաթի

ված խորանարդայինցանց

լայն սաճմաններում փոփոխելնրա ճամաձուլվածքներիՀատկությունները՝ ջերմային, ջնրմամնխանիկական ե չերմաքիմիական ճանապարճով:երկաթը ամենաուժեղ ֆերրոշատ

,

-

մշակման

եան

աի ո

:

մոգիֆի ւլոլիմորֆ

մագնիսականմետաղնչէ նե սոյդ պատճառովլայն կերպով կիրառվում է մոցիան նն, ն 769"-ում, որը կոչվում էլեկտրատեխնիկական արդյուրաբերության մնչ։ երկաթը նրա ճամաէ կյուրիի կետ ե Ճշ, տեղի է ձուլվածքները օժտված են տեխնոլողիականլավ Ճատվություններով՝՝ունենում երկաթիմագնիսական փոխակերպություն, որի ժամանակցանհս, տաք վիճակում, եռելիությամբ, պլաստիկությամբ, սառը ն, առավել 9ը չի Այդ պատճառովԷՇ-ն ֆերոմազնիաական է միայն փոխվում,

նշանակվում

ձուլման Ճատկություններով: Ճանքերի Այսբոլորի ճետ մեկտեղյ երկրագնդի երկաթի փածվածության ն ածխածնով ալն ճեշտությամբ վերականգնելու շնորՀի, երկաթը ն նրա ճիմքով ճամաձուլվաժքները մետաղական նյութե

Վրա

`

րից ամենաէժանն

տա-

են,

Հիմնականում երկաթը օդտագործվումէ ածխածնիճետ նրա Ճան չուղունների տեսքով: Դիտարկենք այդ պողպատների մաձուլվածքների՝ կոմպոնենաները՝երկաթը ն ածխածինը: Համաձուլվածքների

Երկաթ

ը :

մետաղ է, երկաթըՄենդելենիաղյուսակի 8-րդ խմբի անցումային 55,895, Համարն է 26, ատոմային կշիոը՝ ատոմիտրանրա Ճ., մազիծը՝ խտությունը՝2,824 գխմ':

ատոմային

|

Կյուրիի կետիցցած, իսկ Իշձ -ն,

այդ կետից բարձր՝ ինչպես ԻՇգ -ն, այնպես. էլ մագնիսական չեն: Գամմա-երկաթը մագնիսական չէ:

Նկ. ւ փ 55-ու58-ումցույց

են

տրված Ի

(ԻՑ) ն Բօղ (108) բյուրեղային ցանցերի տարրական բջիջները, որոնք ունեն Ճճամապատասխանարբա ն7440 դասավորման խտություն Գամմա-երկաթիբյուրեղային Ժ

.

ցանցի Համեմատությամբունի շատ ցանցը ալֆա-հրկաթի

բերություն,Է. ազատ

կարնորտար-

բջջի կենտրոնում երկաթի ատոմների միջե եղած

տարածության տրամագիծը 10444 է: Ն

ցանցում երկաթի ատոմներիմիջե ամենամեծ ազատ է խորատարածությունը գտնվում նարդինիստիկենտրոնում. նրա տրամագիծըկազմում է 0,24 Ն. Այլ

պատճառովախածնի ատոմը, որի տրամագիծըՀավասար:է 154 1-ի, կարողէ ներդրվել,թեն դրանով առաջացնելովբյուրեղային ցանցի որոշ

բջիջների կենտրոններում Բ 12 ցանցի խորանարդային աղավաղում, ն.

որում այսպիսով առաջացնել ներդրման պինդ լուծույթ ԻՇյ-ի «ետ, ամենամեծ մասսայի, Ճավասարէ լուծելիությունը, ըստ ածխածնի 2 գ-ի (ավելի ճիշտ՝ 3,140 Ը): Չնայած խԽ ցանցում երկաթի դասաԽՆ8 ցանէ, քան Խ 12 ցանցում, բայց փոքր վորության խտությունը ցում ածխածնիատոմը ներդրվել չի կարող: Այդ պատճառովածխածինը օ առաջացնում ներդրմանոլինդ լուծույթներ: Ալֆա-երերկաթիՀետ

չի

նորմալջերմաստիճանում երկաթը երենից ներկայացնում է

արծա-

պլաստիկությամբաչքի ընկնող, բայց Ճամեմատաբարոչ թագույն, մեժ ամրություն ն կարծրություն ունեցող մետաղ: երկաթի մեխանիկական ճատկությունները զգալիորեն կախվածեն նրա մաքրությունից: Բերում ենք ճիմնական մեխանիկական ցուցանիշները 99,900 ԻՇ մաքԻՇ մաքրությամբ րությամբ ն 98,990 երկաթի Հա(փակագծերում) մեծ

մար: Այս տվյալները բնութագրում

են

մոդիֆիկացիայի Ճատկությունները.

Բճօ-ի,

այսինքն՝ Է

ցանցով

21000, նորմալ առաձգականության մոդուլը Բ, կԳ/մմջ...... ժամանակավորդիմադրությունը օօ, կԳ/մմշ.......20(12),

2ոսունությանսաճմանը յշ,

Ճարաբերականնեղացումը փ, ժը

Հ Տ

Տ0,

ՔԱՂԱ

ՏԱԿԱՎ

Ածխածին

Նկ. 558. Բ6շ

00-ից,

ըստ

ցի թերի տեղերում՝ վականսիաներում ն ածխածնի ատոմների տեղաբաշխմամբ:

որը

չի զե-

երկաթիցսսնՀատիկների սաճշմաններում

մասսայի, բացատրվում է

գ

(0,029) ե Իզ Ածխածնիխիոտ տարբերլուծելիությունը Իս (2 Կ.) մոդիֆիկացիաներում՝ ճնարավորություն է ստեղծում, ինչպես մենք Հետագայում կտնանենք, փոփոխելու երկաթ-ածլածնային Ճամաշատ լայն տաճմաններուք, նրանց չերձուլվածքների ճատկությունննրը մային մշակման ճանապարձով: է - 8 ցանցի ճամեմատ՝ էԼ 12 ցանցում ատոմներիավելի խիտ դա :

-

Իշլ-ի խատությունըմոտ 1 00-ով դերազանտաքացման ժամանակ Ճ3 Այդ պատճառով Իճօ-իխտությանը:

ռավորության շնորչիվ,

ուղեկցվում է երկաթի ծավալի Բճճ-» ԻՇղ փոխակերպումը կեւթումր 1 00 ժամանակ ճակաղարձ փոմոտ իսկ սառեցման նվազեցմամբ -ով,

խակերպումըուղեկցվում է ծավալի մեծացմամբ նույն չափով: ՛

25,

60(50)

ր

խմբի 6,

ոչ

ատո-

ատոմի տրամագիծը 1,541 է, կշիոը՝12,01. Ածխածնի Ածխածնիճալման չերմաստիճանըմոտ 38504 է, Այն գոյություն ունի երկու բյուրեղային մոդիֆիկացիաների՝ դրաֆիւոին ալմաստի ձեվով, որոնց խտությունները ճամապատասխանաբար ճավասարեն 2,242 ն 3,51 գխմ/խԱծխածնի կայուն մոդիֆիկացիան է է, որբը կարող ալմաստի փոխակերպվել բարձր չերմաստիգրաֆիտն ճնշման պայմաններում: է ն ունի 3 կոորդիհրի ցանցըՃեկսագոնալ ջա ցիոն ատոմներըխիտ դասավորվածեն փոխաթիվ(1 3), Ածխաժնի դարձ զուգաճեռ ատոմայինՃարթություններում (պրիզմայի ճիմջե բայց ճեռավորությունը այդ Ճարթքություններում), ճարթությունների մեծ է ածխածնիատոմային տրամազծից: Այդ պատճամիջն զգալիորեն ռով ատոմային միջն կապը բույլ է ն նրանք ՃեշտուՃաիթությունների թյամբ սաճում են միմյանց նկատմամբ, որի ճետեանքովգրաֆիտն ունի մային

բյուրեղային ցանցերիտաոբականբչիչները:

կաթում ածխածնինկատվող աննշան փոքր լուծելիությունը, րազանցում 0,02

Կ

Ճանդիսանումէ Մենդելենիաղյուսակի 4-րդ Ածխածինը մետաղականտարր (մետալոիդ), նրա ատոմականՃճամարնէ

«Հ

Էյ

ն

80,

ՎԱԿՂԱԿԿԿՆ

...9«

|

10(6),

ՁրչկԳ/մմշ«ԱԿԱԴ ճարվածային մածուցիկությունը, ըստ Ւ18, կարծրությունն Բրինելի կԳ/մմ2

`

ցում է

կԳ/մմշ,

Ճարաբերականերկարացումը ձ, ն

-

(ճավասարակչոված)

հարին

Բորդոյի

ձենչ թեփուկների ն բեկուն, է փափուկ իրենից ներկայացնում փրաֆիտն

գրաֆիտի կարծրությունը գույնինյութ: Մետաղի թյունը կարելի է ընդունել Ճավասարզղրոյիւ Համեմատ

մուգ ե

դորշ

ամրու93

ինչպես տեսանք վերնհում, ածխածինը ընդունակ

(մինչե 2

եե) լուծվել Բօլ-ում

ն

Է6ռ--

աննշան չասիով (մինչի 0,02 ծե)

իսկ ածխածնի ամենամեծ

0-ի),

0,006

է վգալիորեն

ւոեղի ունի 722--ում,

կազմում է րստ

լուծելիությունը ֆերիտում, որը մասսայի 0,020 (ԷՇա-ի բարձր

այսինքն` մՄոդիֆիկացիալում, ամաձուլվածքներում ածխածինը ջերմաստիճանային Հում:Բացի դրանից, երկաթի ոուննամեծ ն Հավասարե 0,10 «ե լուծելիությունը տեղի ունի 1493--ում առաջացնումէ քիմիական միացություն՝ ԷՇԸ երկաթի կարբիդ, որը ըստ: ածխածնի ըստ մասսայի): մասսայիպարունակում է 662 գ0 ածխածին: երկաթի կարբիդն ունի Քանի որ ֆերիտում ածխածնիլուծելիությունը խիստ փոբր է, այն բարդ օրթոռոմբիկ ցանց: Այդ յանցում երկաթի ատոմները կապված են կարելի է ճամարել գործնականում ճամարյա մաքուր երկաթ, որի մաՀ Միջն ցգոմետաղականկապերով, իսկ երկաթի ն ածխածնի ատոմների ոին էլ ասում է.նրա անվանումը, դա ծագել է լատիներեն ֆերրում-նրյություն ունի կովալենտ կապ: Քանի որ կարբիդում գործում են կապի թեն այն օժոված է մի շարք մետաղական ճատկություննեչբով (էլեկտրաճաղորդականություն, ամրություն),մետաղականփայլ)» մետաղների, շատ բեկուն է: բայց, ի տարբերություն երկու

ւ

ձն

Ըճծ-ումր, ածխածնի

Հետ

ու

լաթ բառից:

ւ

Ֆերիտրաչքի

բայց թյամբ,

Երկաթի կարբիդըաչքի է ընկնում բարձր կարծրությամբ (1ՑՀ Հ-800): նրա խտություննէ 2,66 գ/սմՅ:երկաթիկարբիդը 215՝-ից ցածը (Կյուրիի կետն է, որը նշանակվում է Ճզ-ով) թույլ ֆերրոմագնիսական կարբիդիճալման ջերմաստիճանը ճշգրիտ լի որոշված, ըստ էչ ծրկաթի ն 1600: է տարբեր տվյալների այն տատանվում միջե: ն, Հատկապես, ճամաձուլվածքներում Քարձրիջնրմաստիճաններում Կսյսպես կոչված գրաֆիտիզատորների (սիլիցիում, նիկել, ալլումինիում) առկայության դեպքում երկաթի կարբիդը անկայուն է ն քայքայվում էչ առաջացնելովավելի կայուն ֆազ՝ գրաֆիտ:

պլաստիկությամբ ն մածուցիկունե ցածր ամրությամբ կարծրությամբ (118Հ 60): Տ 19-ում

ԱՆԱ

ճ

-

ՀԱՄԱՋՈՒԼՎԱԾՔՆԵՐԻ ՖԱԶԵՐԸ

ԵՎ ՍՏՐՈՒԿՏՈՒՐԱՆԵՐԸ

ԵՐԿԱԹ-ԱՄԽԱՍՆԱՅԻՆ

Նկ.

`

`

՛

ների՝երկաթին ածխածնիփոխազդեցության ճետնանքով երկաթ-ած-

առաչանում են մի շարք ֆազեր։ նախածնալյինՃամաձուլվածքներում. յած Հասմաձուլվածքի նրանում կաբաղաղրությանը հ ջերմաստիճանին, ն են րող դոյություն ունենալճետնյալ ֆազերը հրկֆազ ստրուկտուրա-

ները:

'

.

,

ինչսլես Ֆեշիտ (ֆ)։ 10 8 ցանց ունեցող ալֆա-երկաթնէ (64), Բճշ-ում: ալպինդ ածխածնի լուծույթը Ածխածնի լուծելիությունը նորմալ ջերմաստիճանումՃավասար Ֆֆա-երկաթում է 0-ի (ավելի ճիշտ՝

նան

տ

"

56.

չ

շ

ֆեստբուկտուրբաղադոիչնեոր. ճամաձուլվածքների ԾՐկաթ-ածխածնայլին

բիտ (ա), առւստենիտ(բ), թեբթավոբ պեռլիտ (գ), նատիկավոբպեռլիտդ)»

|

Փործնականկիրատությունունեն, ըստ մասսայի, «00-ից ոչ ավեերկաթ-ածխածնային ճամաձուլվածջներըո լի ածխածին պարունակող ՀամաՈւսումնասիրվածեն երկաթի մինչե 240 ածխածինպարունակող ն կառուցված է այդպիսի ձամաձուլվածքների վիճակի ձուլվածքները դիագրամը: Հեղուկ վիճակում, մինչն 20 ածխածին պարունակողՀաՀեեն ածլխածնիՀամասեռ մաձուլվածքները, իրենցից ներկայացնում ղուկ լուծույթերկաթում։ Պինդ ագրեգատայինվիճակում, կոմպոնենտ-

ՀԷՀՀՁ

.

-

|

9 20.

է ընկնում բարձի

լեդեբուրիտ՝(ե):

բերված Բերվում

մեխանիկականճատկությունների ցուցանիշներըվերաերկաթի

ֆերիտին։ Կյուրիի Ճչ--769".կետից ներքն ֆերիտը ֆերոմագնիսականէ: Նկ. 56, ա-ում ցույց է տրված բազմաբյուրեղ ֆերիտի են

միկրոստրուկտուրանգ ՏՈ

Աուստհնիտ ցանց ունեցող դամմա-երկաթն է, նույնպես (Ա): 14 աժխածնիներդրման պինդ լուծույթի գամմա-երկաթում:. Ածխածնի ամենամեծ ն Ճավասար լուծելիությունը ԻՇլ-ում տեղի ունի 1142--ոմ է 2098-իըստ մասսայի նրկաթ-ածխածնայինՀամաձուլվածքներում աուստենիտը դոլություն ունի միայն 222-ից բարձր: աչբի՞-է ընկնում չատ մեծ մածուցիկությամբ, պլասԱուստենիտը տիկությամբ, նրա կարծրություն մոտավորապես ՒԷԼ8Հ-Հ200--250: է տրված բաղմժաԱուստենիտը Աք Նկ. 56, բ-ում ցույց մաղնիսական Բյուրեղ առւստանիտիմիկրոստրուկտուրան: է՝ քիմիական միացությունն Ցեմենտիտ (8): երկաթի ն ածխածնի հ

Կ

՝ .

է

Այն բնութագրում թյուն պեռլիտի էր ահրաթյուն 8պարունակում ստրուկտուրայի դիսպեոսությունը ւսն մկմ-ի սաճմաններում: Պեղլիտիդիսպերսության Տաղ Լ հ" աԱ ներք աախական) կիսակայուն ճ8եմենտիտը տրի գոյություն սինբն՝ "ց-ի փոքրացմանը զուգընթաց թերթավոր պեոլիտի :

րակում

երկաթիկարբիդը(Ի63Շ)չ Ա մասսայի, ծեմենտիտը Բոկու -Ճգ--215-չ 820): Կյուրիի կնտից որը

օ

`

է

ւ

մի եուգնայած Կան Խմ ի ունենալդորժնականում

ածխածինբատ

6,670

մՄ

ն

է,

ւյ

իտ

կարող ումաստիճանում ցեմենտիտ ա երկարժամանակ, բայց

այն տրոճվում է: մաստիճաններում

բա

Լ

ն

ոաջացնելովաղատ

է

նր քյունը

՝

բարձր ֆեր-

ւ

ր

Պիոը' փեր" կարծրություն ամրութ Եի կարել մյուս ֆազերիամրությունների ,

հենչպեսհրնհումէ վերը ։

|

ճամահրկաք-ածխածնային շարադրվաժից։ տեսակները: բոլոր

ֆազերի

ն ունեն պինդ դոյությու ձուլվածքներում միական Բիիագ»» (ֆերիտ, լուժույթներ աուստենի), Ֆե ւվինդ Աոա ն կոմպոնձուտը

:

ը

Համեմատ,

նել ղրոյի Ճավասար:

(գեն (9եմիալջություն

Բաո

մոժանում է,է, մեծանում սովորաբար կազմելով

դանվում է 0,3-ից մեծացմանը, այկարծրու-

"780-ԷԼ8--180--240:

ուջոլ ցեմննոիոի, ճառիկնքրը: (պ. 56, դ): առվակը ն պեռլիտի կարծրությունը որոշ չափով ցածր է, քան փխերթավորինը եղի

աե

1.

վաղմում է էԼ8-»160--180:

Դեոլիտում կարծր ն ամուր, բայը բեկուն ցեմենտիտի առկայության չնորչիվ, պեռլիտը ավելի ամուր է քան ֆերիտը, բայց նրա պլաստիկությունը ն մածուցիկությունըցաժը են, քան ֆերիտինը: ճամաձուլվածքներումպեոլիտը որպես Ճճավաերկաթ-ածխածնային սարակշոված ստրուկտուրա գոյություն ունի միայն 727"-ից ցածր չերմաստիճաններում,Այդ ջերմաստիճանից ավելի բարձրտաքացման ժամանակ սնոլիտըփոխակերպվումէ պինդ լուծույթում ըստ մասսայի ը 0,900 աժթածին պարունակողաուստենտիտիս մշ

ն

Ի)ֆազ այկ Սո աաժնալին միկրոսկոպիկ երի լցոն րգ» աաոգներ -

ն

պեոլիտի ստրոմլտուրանկազմված է ֆերիտայինճիմածխածին' Քից Հատիկավոր (մատրիցա), որում ճավասարալափ բաշխված էն մոտավորապես

տաիՏկապանալդատքաաֆիտ(Գ)։ Ազատ աժխածինէ, դրաֆիոի ազատ էներգիան յին ցանց՝ 1 3, Բոլորջերմաստիճաննելում գր Ա ն ալդ ւս .. էներգիայից ցածր է ցեմենտիտիազատ էյ քան ցեմ ածխածնիավելի կայուն(ոտաբիլ).ձն արթ ն գույնի շատ փափուկ մուգ-դորշ Գրաֆիտը՝ ոք ունեցող նյութ է' Գրաֆիտի

խաժնային

է թերթավոր

0,8

ֆիտ:

ո

նշանակում են "ց նրբությունը կամ

Ա)։ Սա. էեղեբուբիտ 4,3 ը

ճամաձուվածքների, եհրկաթ-ածխաժնային

ածխածինպարունակող, 1147"-ում առալացած են, իակցե/ կա կամ ն է: է իրենից ենրկայացնում ցեմենտիտի էվտեկտիկա Լեդեբուրիտը դրաֆիտըՀավասարակշոված րո 722--1142" ցեմենջերմաստիճանայինմիջակայքումկամ աուուռննիտի՝ մետաստաբիլ մենտիտը՝ Համաձուլվածքներում ն պեոլիչոի՝ տիտի ցածր չերմաստիճաններում միկրոսկուվբկ Բացի այս ֆազերից, րկաք722՝-ից ներ, որոնք որոշակիՔիԿր դիսպերսմեխանիկական խառնուրդն Համապոաոասխանա մաս-` գոյություն ունեն բարդ հրկֆազ մասնիկների ն 1՛ տառերով: Լեդեբուրիտի 1՛ ցույց բար նշանակվում միական բաղադրություն ստրուկտուրան է են: երկաք-ածխաժնն է տրված նկ. 56, ե-ի Վրա: Այն կազմված է ցեմենտային ճիմքից, որում նիկներիդիսպերսմեխանիկակա ատրուկտուրաներ այով իրի երկֆազ են ձողի ձն ունեցող աուսաենիտի(կամ տեղաբաշխված ) իասնայինՀամաձուլվածքներում պնոլիտի չվտնկտիկան: ամ ֆերիաի ն ցեմենտիմիկրունիկները: ձեդեբուրիտումցեմենտիտիծավալային պարունակությունը էվտնկտոիդը 584 Գ, Շնորձի 88Գեոլիտ (Դ): 4888 էլակ առատանիոինը(լամ պմոլիտինը)՝ մատա լատ անոդ, Ար Հր կազմում է Լեդերուրիտի մենտիտի բարձր պարունակությանը,որբ կուզիկ մասնիկների այդ ֆազերի ժավալայինոլիտում խա նշ է ճիմքը (մատրիցան),այն աչքի է ընկնում բարձր կարծպարունակում ստրուկտուրայի : 8806 ֆերիտ ն 12 գը ցեմենտիտ: կազմո ժոտ 500), բայց բեկունէչ. րությամբ (Է18-ն Հարաբերակցությունը 4եին պեոլխտըլինում է թերթավորն, այաժ զեմենտիտիմասնիկների Վերի թվարկված ֆազերը (ինրիտ, պուստենիտ, ցեմեխտիտ, գրաունեն եր(պեռլիտ, լեդեբուրիտ) ֆիտ) ն ճատիկավոր: է իրար ՀալԸն ա ճամաձուլվածքներում Հավասարակչովածպայմժանկաք-աժխածնային արյան Ա արձարար զուգաճեո, ն քանակական Հարաբերակցուներում զանազան կոմբինացիաներով ջորդող, պեռլիտիյուրաքանչյուր թյամբ կախված ճամաձուլվածքիբաղադրությունից(ածխածնիպարուֆերիտի ն չ ն նրա տչ ձ8: անդա գոյություն գոյութի ջերմաստիճանից, չամաձուլվածքում չվաժքում յունից նակությունից) Հաստությունը թերթիկների դուման ն ստրուկտուրաների, նրանց բաղադրության ն Հաունեցող Ֆերիտի ֆազերի ցեմենտիտի ճաստությունից: յի' իջքնր րաբերական քանակությունների,տաքացման նե սառնհցմանժամանակ կոլում են պեոլիտի Հաստությունը րային

մենտիտ) ինջը ,

բոտ

մառռայի,

"

ն

էլոծկաոիդ է,իՍար :

.

կացած

ատիվրան բփոխա թերթիկների Պատի" ֆերիտի թերթիկների ՐԵ եմենտիտի ո ԾԵաաի Բորի աի աան ոոԱԱ ա

ւդ

տտրուվիուրաները

գոյություն

րո.

-

'

.

Նյութագիտություն

ջերմաստիճաններիլրիվ պատկերը տալիս փոխակերպման ածխածնայինվիճակի դիադրամը:

21.

ԵՐԿԱԹ-ԱԾԽԱԾՆԱՅԻՆ

է երկաք-

ՀԱՄԱԶՈՒԼՎԱԾՔՆԵՐԻ

ՎԻՃԱԿԻ ԴԻԱԳՐԱՄԸ

Ճամաձուլվածքների վիճակի դիագրամիՃիմքը երկաթ-ածխածնային Հանդիսացավ 1868 թվականին Դ. կ. Չերնովի կողմից երկաթի պոլիՀետագա տարիներին, շնորճիվ գիտնամորֆիզմի Հայտնագործությունը: կառուցվեցմինչե աշխատանքների, կանների մի քանի սերունդների Համաձուլվածքների 2 մ. ածխածին պարունակող երկաթ-ածխածնալյին Ճամավիճակի դիագրամը(նշվածից ավելի ածխածին զարունակող գործնականորենչեն կիրառվում):Մաքուր մետաղների ձուլվածքները ն ստացման տեխնիկայի, բարձր ջերմաստիճանների Ֆիզիկա-քիմիաՀետ երկաթ-ածխածնային աստիճանի կան անալիզի կատարելագործման Համաձուլվաժքների վիճակի դիագրամը բազմաթիվ անգամ ճշտվել է, է նկ. 52-ում: ն նրա ժամանակակիցտեսքը պատկերված երկու վիՀամաձուլվածքների Տարբերում են երկաթ-աժթածնային կա( ստաբիլ) Երկաթ-գբաֆիտ ճակի դիադրամներ(կամ սիստեմներ). ն եռբկաթ-ցեմենտիտ կիսակա(մետաստաբիլ) յուն վիճակի դիագրամը ավելի կայուն՝ ջերմաստիճանում Ցանկացած դիագրամը: յուն վիճակի Համաձուլվածքները որի սիստեմը, դեպքում է երկաթ-գրաֆիւտ ատաբիլ օժտված են ավելի ցածր ազատ էներգիայով: Սակայն շատ դեպքերում սիստեմը բավականինկայուն է ն ՀամաձուլվածբՓրկաթ-ցեմենտիտ են ները, որոնցում ածխածինը գտնվում է ցեմենտիտի ձնով, կարող գործնակաիրենց ստրուկտուրան նորմալ ջերմաստիճանում սվածպանել հրկար ժամանակ: Համաձուլվածքների «ատկունորեն անսաչման թյունները,որոնցում ածխածինը գտնվումէ ցեմենտիտիձեով կապված վիճակում, Հիմնականում բարձր է, քան Համաձուլվածքներինը,որոնցում ածխածինը գտնվում է ազատ վիճակում գրաֆիտի ձնով: Այդ ավելի Հաճախ օգտվում են երկաթ ցեմենտիտմետաստաբիլ Կվատճառով 52-ում (ճոծ գծերով) դիագրամից, որը ցույց է տրված նկ. վիճակի տիրույթներում են տարբեր նրա պատկանում Հենց ալդ դիագրամին :

Երկաթանվանումները: տրված ֆազերի ն ստրուկտուրաների է ներկայացնում գրաֆիտ ստաբիլ վիճակի դիագրամըՀետաքրքրություն ն արտադրության չուգունի Համաձուլվածքների՝ բարձր ածխածնային օգտաղործմանժամանակ, որոնցում ածխածինը մեծամասամբ դտնվում 22-ո ւմ` դիադրամիզծերը ցույցեն տրված նկ. է գրաֆիտիձնով: Ստաբիլ են մետաստաբիլ վիկետազծով։ Դրանք մի քանի աստիճանով բարձր դծերից։ Հոծ գծերը, որոնք չեն երկճակի դիագրամիՀամապատասխան

ցույց

Ց

Հ

ոա» առաւ սռաթ Հատտ կատթ «ավա տաշառառա վատ տառ «աո

են ինչպես մետաստաբիլ, այնպես րորդված կետագծերով,ընդճանուր ճամար: էլ ստաբիլ վիճակի դիագրամների մետաստաբիլ վիճակի հրկաթ-ցեմենտիտ 6.60 | ածխածինպաԱյն ընդգրկում է ըստ մասսայի զրոյից մինչն մաքուր երկաթիցմինչն մաայսինքն րունակող Համաձուլվածքները, դիագրամի այդ ցեմենտիտ, որոնց կարելի է դիտարկելորպես

ածխածնի ճեղուկ լուծույլքը պարունակող ածխածին ձրկաթում

տրոճվում ֆազերի՝ ցեմենտիտի ե աուստենիտիմիկրոսկոպիկ մասնիկների դիսպերս մեխանիկականխառնուրդի ըստ ճետնեյալ ռեակցիալիէ երկու

դիագրամը:

դիտարկենք

քուր

կոմպոնենտներ։ ՃՑԸՇ

չա-

լիկվիդուսի դիծն է, որից վերն բոլոր Դիագրամի գիծը են Հեղուկ վիճակում, այսինքն մաձուլլվածքներըգտնվում ճամասեռ ճեղուկ լուծույթ: հն որպես երկաթում աժխածնի ներքն բոլոր Ճամաձուլգիծը Ճանդիսանումէ սոլիդուսի գիժ, նրանից վիճակում 1իկվիդուսին վածքները գտնվում են պինդ ագրեգատային ունեն երկու գոյություն սոլիդուսի գծերի միջն միսժամանակ Ճել Հեղուկֆազն է (4: Հեղուկ Ֆազի որոնցից մեկը են. պինդ լոժույթը Բ 66-ում (ՃԷԼՅ տիրուվ-. ածխածնի Ֆ ազերն պինդ Էշլ-ում կամ պուստենիտ(18ՇԷ՛ թում), ածխածնի պինդ լուծութի : Էճ:Ը (ԸԽԲ տիրույթում): կամ ցեմենտիտ՝ տիրույթում) ԷԼԱՑ Հորիղոնականգիծը Հանդիսանումէ պերիածկտի1493.-ում Հաստատուն ջերմաստիճակական փոխակերպմանգիժ: Այդ գծի վրա» «ում այսինածխածնիպինդլուծույթի, առաջացած ԷԻՇծ նում,նախօրոք

Հ.-8.6--Աչ 4.3 6,6:

(ինդեքսներըցույց են ըստ մասսայի): Այս ռոնակցիանտեղի ունի 20-ից

ներկայանում` ՃԻ1:ՇԻ.

դելտա-ֆերիտի բյուրեղնեՔին 0,10 65 ածխածին(11 կետ) պարունակող պաեն մտնում 0,8 (8 8ը սսծխածին մեջ ՐԻ փոխազդեցության աժ«կ է 0,160 ստացվում ճետնանքով րունակողՀեղուկ ֆազի Հետ, որի կամ (1 կեա) պարունակող Իշլ-ում ածխածնիպինդ լուծույթ ածին

կո)

աոռւատենիտ.

՛

8. |

Վ2.

Ա

0,5

ը

0,16

.

00-ներով, են տալիս պարունակությունը ցույց ածխածնի (ինդեքսները անձճետանում է կամ ճծղուվ Հնետկանքով )։ Ռեակցիայի ըստ մասսայի

"

լ ածխածին պարունակող բոլոր ճամաձուլվածքներում: Դիագրամիայս մասը իրենից ներկայացնում է էվտեկտիկաառաջացնող, պինդ վիճակում սաշմանափակ լուծելիությունունեցող երկու կոմոլոնենտներիճամաձուլվածքնեդիագրամ (նկ. 44): րի 7225-ում Հորիզոնական գիծը էվտեկտոիդային գիծն է: Այդ -ում, 0,8 մը պարունակող սառեցվող աուստեդծի վրա, նիի (ածխածնի պինդ լուծույթը Ւ: չում) տրոչվում.է, լտոաջացնելով ֆերիտ նկ ցեմենտ երկու ֆազերի միկրոսկոպիկ մասնիկներիդիսպերս լառնուրդ, այսինքն՝ պեռլիտ, մեխանիկական

ձիճաղի ՓՏԵ ֆազեր,. ճամադոյակցող

:

՞

Լ

2,0 տալիս ածխածնիտոկոսայինպարունակությունը,

:

-

մինչն 6670.

ածխածին

8..-ՖՓԱՂՀՑՆ--Գ 0,02 6,67 ա 0,8

դիադրամի այդ Վիճակի է

մասը (ներջնի ձախ անկյունը) նույնպես էվտեկտիկաառաջացնող, պինդ վիճակում սաճմանափակ լուժելիություն ունեղող երկու կոմպոնենտների Տամաձուլվածքների վիճակի դիագրամին (նկ. 44), Բայց այս դեպքում երկու ֆազերի դիսպերս մճխանիկական խառնուրդը առաջանում է ոչ քե ճեղուկ, այլ պինդ ֆաԱյդ պատճառով նշված ռեակցիայի զի՝ աուստենիտիտրոճումիցո միջոցով ստացված փերիտի ն ցեմենտիտի երկֆազ մեխանիկական խաոնուրդը ոչ թե էվտիկտիկա,այլ էվտեկտոիդ է, որը ունի ինքնուրույն անոլեռլիտ:. նման

մանում՝ Բերված բոլոր

-

երեք

ոնակցիաներում

գոյություն միաժամանակ

ունեն երեքական ֆազեր ն, քանի որ կոմպոնենտների թիվը Հավասար 0,1-իչ Համաձուլվածքում (երբ ածխածնի, պարունակությունը ֆազը է երկուսի, աստիճանըճավասար է զրոյի ն բոլոր երեք (երբածխածնի ազատության 0,16Գ8 է), կամ դելտա-ֆերիտը մինչն յու են տնսնում ոնակցիաներն ենք, հրկաթ-ածխած էլ ընթանում նրանցից լուրաքանչյուրի ճամար որոչ 0,5 ն է): ինչպես ր" նբ 0,16-ից մինչե ձներիլ ջերմաստիճանում. Պերիտեկտիկականոնակցիան շակի դիագրամների վիճակի ճաստատուն յինդիադրամիայս մասը ւկաթզադույն ընթանում է 1493--ում, 1142"-ում, ն էվտեկտոիդա-` ունեցող» միմյանլ էվտեկտիկականը՝ փոխակերպում եկն է, այսինքն՝պերիտեկտիկական

պարունակու Համաձուչ

սաճմանափակլուծելիությամբկոմպոնքնտների նկատմամբ

նկ. 48), գիժը էվտեկտիկականփոխակերոի 1142"-ում, ԵՇՔ ճորիզոնական 1147" Հաստատուն ման գիծն է. ալդ գժի վրա, սառեցման ժար Համաձուլվաժքի Հեղուկ 4,3 գկ ածխածին ւպարունակող լեդեբուրիտ: Այլ կերպ ասած, 4,3 4 է

վիքակի դիագրամը(տս վածջների

յինը՝

222"-ում:

Է

Համաձուվածքներիտաքացման ժամանակ բոլոր էրեք ոհակցիաները ընթանում են Հակառակ ուղղությամբ. Այդ պատճառով 1147" ջերմաստիճանըէվտեկտիկայի՝ լեդեբուրիտի ճալման ջերմաստիճան է, իսկ 227--ը՝ պեոլիտը աուստենիտի փոխակերպմանջերմաստիճան:

ջերմաստիճանում

էվտեկտիկա՝ մանակ առաջանում "

-

Դրադրամիլիկվիդուսի դծի ՇՕ ճատվածը ցույց է տալիս ջերմառտիճանիցկախված Հեղուկ լուծույթում ածխածնի սաճմանային լուծեէ լիությունը: երբ սառեցվող Ճեղուկ լուծույթի ջերմաստիճանըՀասնում Շք գծին, սկսվում է ածխածնիանչատում, վերջինով գերճագեցված Ճեղուկ լուծույթից, Հարթ Թիթեղիկների ձն ունեցող ցեմենտիտի բյուրեդիկների տնաբով: Ցեմենտիտիճատիկների առաջացումը հ աճը ընթաոմ է Ըը. (ժի է Ըբ չվաւկոիկավան Հորիլոնականի: (1186) միրացեմենկայքում: Այդ ցեմենտիտը անվանում են հաոէվտեկտիկական 4,3 է տիտ, քանի որ այն առաջանում 0-ից ավելի ածխաժին պարունակող ետէվտեկտիկականճամաձուլվածքներում: ետէվտեկտիկական ցեմենտիտի բյուրեղացման ժամանակ ճեղուկ ֆազում ածխածնիկոնցենտրացիաննվազում է, քանի որ ածխածնի պաէ, քան ե) րունակությունը (6,672 բարձր (43-ից մինչն 667 9): ՇԾ ն ՇԻ (1147) գժերի միջակայքում ճեղուկ ՇԾ է կոնցենտրացիան փոփոխվում լիկվիդուսի ածխածնի ֆազում ճասԱյդ պատճառով սառեցման ժամանակ, երբ չերմաստիճանը գծով: նում է 1142"-ի, ճամաձովվածքը կազմված է հտէվտելտիկական ցեճե ղուկ լու-, ն 4,3 0 մենտիտի պարունակող Հաստատուն ջերմաստիճանում, ծույթից։ Այդ Հեղուկ լուծույթը, 1147: երպվում է էվտեկտիկայի՝ փոխակերպ լեդեբուրիտի Համաձայն վերը բերյի լեդեր ված ռնակցիայի: ցեմենտիտը անվանում են առաջնալուծույթից առաջացած Հեղուկ յին ցեմենտիտ: Առաջնային է Հանդիսանում հովտեկտիկական ցեն աճում են դիադրամի ՇՇԻ մենտիտը, որի բյուրեղները առաջանում տիրույթում, ինչպես նան էվտեկտիկական ցեմենտիտը կամ լեդեբուրիտի ցեմենտիտը, որը առաջանումէ ԵՇԻ գժի վրա՝1142"-ում: Տք գիժը ցույց է տալիս Քօլ -ումկամ կախված չերմաստիճանից, ածխածնի սաճմանային լուծելիությունը 1142" սաճմաններում: 0,8 0թ-ից է փոփոխվում որը 222-ից մինչն 727-ից 1142՝ ավելի ածխածին պարունակողբոլոր Համաձուլվաժքները, միջակայքում իրենց ստրուկտուրայում ունեն աուսչերմաստիճանային տենիտ. Այդ ճամաձուլվաժքներիջերմաստիճանը 1147-ից մինչն 723" դեպքում ածխածնի լուծելիությունըաուստենիտում, ինչնվազեցման 0,8 ՏԷ մ ածխաէ 2,0-ից մինչն գիծը, նվազում տալիս պես ցույց ժին:Այդ պատճառովճամաձուլլվածքներիսառեցման ժամանակ չերմաստիճանայինայդ միչակայքում ավելորդ ածխածինընրանով գերցեճագեցված Բճլ-ից կամ աուստենիտից անջատվում է Երկբոողային մենտիտիձնով, Սերմաստիճանիիջեցման ճետ, աուստենիտից ցեմենտիտի անջատմանշնորճիվ նրանում ածխածնի տոկոսը նվաղում է, փոջերմաստիճանը ճասնում | փոխելով ՏԻ գժով ն երբ Համաձուլվածքի

ցոմոնտիտում

-

'

մետաստաբիլ

«ածխածնային Ճամաձուլվածքների ստրուկտուրայում արդեն բացակայում է: Բոլոր Համաձուլվածքներում, 222"-ից ներքն, ստրուկտուրան կազմված է միայն երկու ֆաղից՝ նային կամ երկրորդային)ն ֆերիտից: Այդ երկու ֆազերը ն պեոլիտ (-Ֆ-ԷՑ) լեդեբուրիտ ԴիագրամիՔՕ գիծր ցույց է տալիս ածխածնիսաճմանայինլուժե-

ցեմենաիտից (առաջ

Հողում ֆազումլիությունը

բյուրեզներից ածխածին

դիագրամի

722--ի, այդ կոնցենտրացիանկազմում է 0,8 0 ածխածին: 0,8 գյ ախածին պարունակող աուստենիտըՀաստատուն ջերմաստիճանում2̀235 գժի (ՔՏԱՆ վրա) փոխակերպվումէ էվանկտոիդի՝պեոլիտի, վերը րեր վաժ էվտեկտոխդային ոնակցիայով:Քանի որ պեոլիտի կազմի մեջ մրտհող ցեմենտիտըառաչանում.. աուստենիտից,ապա այն նույնպես քրկրորդային ցեմենտիտ է: թՏ1Ը 0ժից երք, այաինքն 727-ից ներջն առատննիաըէրկաք-

առաջա

(--8--Պ),

Է6ո-ում

կամ: ֆերիտում, Ֆերիտում ածխածնի ամենամեծ լուծելիությունը ճավասար է՝ 0.02 40 աժխածժին 222«-ում (Ք կետ), եր--

մաստիճանի նվազեցման ֆերբաում ածխածնի լուփելիություն Հէ

տալի: ջեր փոփոխու

նորմալ ջերմաստիծանում

նվազում է այե Հավասար է մաստիճանիիջեցման Հետ, կախված՝ լուծելիության ը ջ մ մ նվազում է արունակությունը փերիտում ի ճաշիվ ածխաժնով գերչագեցաժֆերիտից եբբոբդալին ցեմենտիտի անջատման: ն եհ ց զեմեն Այս յսպիսով առաջնային տիտը անջատվում է Ճեղուկ լուծույթից, ձրկրորդայինցեմեծնտիտը՝Բօր-ում Ը-ի: լուծույքից կամ ն

Է:

`

ածխածնի

-

,

պինդ

ն ԻՇշ Հում Շ-ի պինդ երրորդայինը՝ աուստենիտից, լուծույթից կամ Ցեմենտիտի բոլոր երեք ձները միանման են րատ բաղադրուֆերիտից։

թյան, բյուրեղային կառուցվածքիու Հատկությունների, իսկ տարիձր են ցույց միայն դրանց ծադման սարբերությումուալիս ը: Մակայնպեմենտիտի առաջացման ժամանակկարնոր դեր է խաղում ճեղուկկամ պինդ լուծույթում ածխածնի ատոմների դիֆուզիան, որի արագությունը խիստ կախված է ջերմաստիճանից:Այդ պատճառով ցեմենտիտիմասնիկներըմանը-.են ստացվող այնքան, որքան (դիսպնրս) Ցածր է նրանց առաջացման ջերմաստիճանը: ԱյստեղիցՀետնում է, որ

աուստենիտում անվանումները

ցեմենտիտի մասնիկներն առաջնային ամենախոշորները են, միջինը՝ ն երկրորդային

ցեմենտիտիմասնիկները

ցեմենտիտի մասնիկները:

ամենափոքր՝ երրորդային

Դիտարկենք ածխածնիտարբեր պարունակությանՀամաձուլվածքների Ճեղուկ վիճակիցմինչն նորմալ սառեցման ժամաջերմաստիճան նակ տեղի ունեցող ։զրոցեսները,

ածխածին պառունակող համաձուլվածք: Համաձուլված ակսվում է լիկվիդուսի գծից (1493"),որից ներքն Հեղուկ բյուրեղացումը Ս,5

ֆազից անջատվում

աոռուստենիտի բյուրեղներ: երբ ճամաճձուլվածքի Ճասնում է չերմաստիճանը սոլիդուսի գծին (1440") նրա ստրուկտուրան ամբողջապեսկազմված է լինում աուստենիտից:Օգտվելով Հատվածնեբի կանոնից կարելի է որոշել Հեղուկ ն պինդ ֆազերի բաղադրությունը 1493-ից 14405 միջակայքի ցանկացած ջերմաստիճանում, ինչպես նան այդ ֆազերի քանակական ճարաբերակցություը րոտ (տես մասսայի, ծ 14): 2. սառեցումը ընթանում է ոչ բավարար դանդաղ (ոչ Հավասարակշովաժ), ստացվում է դենդրիտայինլիկվացիա, այսինքն՝ աուստենիտում ածխածնի անճամաչավ կոնցենտրացիա: Հնլտագասառեցման ժամանակ 14405-ից ներքն մինչն2705 ՕՏ գիծը) աուստենիտըփուխոխմանչի ենթարկվում, ջերմաստիճանաՀաչ : յին այս միջակայքում Ճնարավորէ առատենիտի վասարեցումըըստ ածխածնի: 220"-ից սկսած աուստենիտիցանջատվում են ֆերիտի մասնիկներ, աճում է ե որի Հետնանքով աուստենիտում ածխածնի կոնցենտրացիան 72ջօ-ում Հասնում է մինչն 0,8 0 ածխածնի: Այդ ջերմաստիճանում 0,8 ժը ածխածին պարունակող աուստենիտը փոխակերպվում է եոլիտի: Համաձուլվածքիստրուկտուրան, 722--ից նեիքե, կազմված է ֆերիտի ն պեոլիտի Ճատիկներից, Մինչե նորմալ ջերմաստիճան Հետագա. սառեցման ժամանակֆերիտից, որը 7222-ում պարունակում է 0,02 00 ածխածին, անչատվում է երրորդայինցեմենտի: 3 ը պընճամաձուլվածր:Համաձուլվաժքի ածխածին պարունակող դացումը սկսվում է Ճեղուկ լուծույթի մինչն լիկվիդուսի ՃԹԸ գիծը սաոնցման ժամանակ, այսինքն 19006-ում: Պնդացումըսկսվում է աուստենիտի բյուրեղների սաղմնավորման ն աճի քանապարձով, որն ընթանում. է 1300--11475 Այդ միջակայքում ջեր-. ջերմաստիճանային միջակայքում: Ճեւո Ճեղուկ ֆազում ածխածնի կոնցենտրացիան՝ մաստիճանի իջեցման աճում է լեկվիդուսի 4,300, քանի որ բյուրեղացվող 30-ից մինչն գծով աուստնենիտումածխածնի կոնցենտրացիան ավելի փոքր է, քան Ճամա1142:-ում պարունաձուլվածքում։ «եղուկ ֆազի մնացորդը, որի կում է 4,300 ածխածին, փոխակերպվում է լեդեբուրիտի՝ 1(8--Ա): մինչն 722» չերմաստիճանի իջեցման Ճետ աուստենիտից ան11425:ից ջատվումէ երկրորդայինցեմենտիտ, որ նրանում ածխածնիլեւժեքանի լիությունը նվազում է 2,0 Ե-ից (1142"-ում) մինչե 0,840 (722--ում): Այդ նրկրորդայինցեմենտիտրմիանում է ատաջնային ցեմենտիտին։ 2224 ջերմաստիճանումստրուկտուրանկազմված է 0,800 ածխածին պարունակողաուստենիտիցն լեդեբուրիտից(1՛): Հաստատուն ջերմաստիճանում (722") 0,080. ածխածինպարունակողառատենիտը (նույն Քո-: վում կ լեդեբուրիտի կազմի մեջ մտնող աուստենիտը) փոխակերպվումէ` կազմված է պեոլիտից ն լեդծպնոլիտի։ 222"-ից ներեն են

(մինչե -

Հնտազա սառեցման ժամանակ պեռլիտի կազժի բուրիտից՝ 1 ՀՄՊ: մնեջմտնող ֆերիտից անջատվում է աննշան քանակությամբ երրորդային

ցեմենտիտ:

Համաձուլվածքիվերջնականստրուկտուրան նորմալ չերժաստիճաէ պեոլիտիցն լեդեբուրիտից՝ է՛։ կազմված նայած ածխածնի պարունակությանը Ճճամաձուլվածքների ստրուտուրան նորմալ ջերմաստիճանում կազմված է ֆերիտից (0 ճ0 ածխաժին), ֆերիտից ն պեռլիտից (0--0,8 40 ածխածին), պեռլիտից (0,8 նն աժխածին), պեռլիտից ն երկրորդային ցեմենտիտից (0,8--2,0 գը աժխածին), պեոլիտից ն լեդերարիտից (2,0--4,3 գկ աժխածին), լեդերուրիտից (4,3 0 ածխածին)կամ լեդեբուրիտիցն ցեմենտիտից (4,3---6,62 գկ ածխածին): էստ ածխածնի տոկոսի Ճամաձուլվածքներըբաժանվումեն պողսդատների,որոնք պարունակում են մինչն 2. ածխածին, կ չուգունների, որոնցում ածխածնի պարունակությունըբարձր է 2 ԳԵ-ից: իրենց ճերթին պողպատներըբաժանվում Են մինչէվտեկտոխդայինի (մինչն0,8 ծ ածխածին), (0,8 օը ածխածին)կ եւոձվտեկտոխդայինի էվտեկտոիդայինի(0,8--42,0 0 ածխածին): Զուգուններըբաժանվում են մինչվածկտիկականի (2,0--4,3 ն ), վտնեկտիկականի(1,3 ն ածխածին) ն հտէվտեկտիկաածխածնի կանի (4,3--6,67 00 ածխածին): նում

(ողցննարացիայի

արուկտւրան

8 22. ԱՄՍԽԱԾՆԱՅԻՆ ՊՈՂՊԱՏՆԵՐ

Պողպատներ կոչվում

մինչն 2 կը ածխածին սարունակող երկաթ-ածխածնային Ճամաձուլվածքները (գործնականում օգտագորժվում են են

.

մինչն 1,35 Ց. ածխածին պարունակող Ճամաձուլվածքները ): Պողպատ են | կարող են ների երկաթ-ածխածնային պլաստիկ ճամաձուլվածքներ ենթարկվելճնշմամբ մշակման բոլոր եղանակներին,ինչպես տաք, այնպես էլ սառը վիճակում (գլանում, կորւմ, լարաձգում-քարշում ն այլն), Ածխածնային պողպատներկոչվում են երկաթ-ածխածնայինՀաորոնք չեն ս։արունակում Ճատուկ, այսպես կոչված, մաձուլվածքները, լեգիրողտարիեր՝ բրոմ, նիկել, վոլֆրամ, մոլիբդեն ն այլն: (Լնգիրող տարրեր պարունակող պողպատները, ի տարբերություն ածխածնային պողպատների, կոչվում են լեգիրված պողպատներ, որոնք գրքում կդիտարկվեն ավելի ուչ)։ Սակայն բոլոր պողպատներում, ինչպես ածխածնային,այնպես էլ լեգիրված, կան սաճմանափակքանակությամբ, այսպես կոչված մըլմանգան(մինչե 0,8 (5), սիլիցիում (մինչե 0,4 ե), տական |

Գրոշմում,

|

խառնուկներ՝

մըշֆոսֆոր (ինչն 0,04 զկ) ն ծծումբ (Ժինչն 0,085 ձե): Պողպատում է արտանրա պայմանավորված տական խառնուկների առկայությունը Վերջին երկու տարբերը՝ ֆոսֆորը ն ժծումբը դրության տեխնոլոգիայով:

Հանդիսանում են վնասակար խառնուկներ:

Ածխածնայինպողպատիստիուկտուրան

:

Դանդաղ սառեցման ժամանակ ստացվող պողպատիծավասարակշիռ

որոշվում է ստրուկտուրան

մեւտաստաբիլվիճակի

կախվածածխածնի պարունակությունից:

(ոկ. 54), դիագրամից "

'

.

խածնի պարունակությանըն 0,860 Շ-ի դեպքում կազմում է 10040. Մոտավորապես մինչն 0,4. աձծլաաժնիպարունակության դեւսյքում ստրուկտուրան բաղկացաժ է ֆերիտի ն պեոլիտի ճատիկներից (նկ. 58, գ), իսկ 0,4-ից մինչն 0,840 ածխածնիպարունակության դեպքում ֆերիտը առաջացնում է թաղանք (ցանց) պեռլիտի ատիկի շուրջը (նկ. 58, դ): էվանկտոխդայինպողպատի (0,840 Շ) ստրուկտուրան կազմված է միայն պեոլիտից, իսկ ետէվտեկտոիդայինպողպատինը(0,8-իցմինչե 2,0 0 Շ) պեոլիտի Ճատիկներիցն նրանց շուրջը եղաժ ցեմենտիտի թաղանթից (նկ. 58, Է): Բացի Հիմնական ֆազերից՝ ֆերիտից ն ցեմենտիտից, պողպատի է ոչ մետաղական ֆազ: Այդ ֆազը ատրուկտուրայիկազմի մեջ մտնում ն է կազմված երկաթի մշտական խառնուկների տարբեր քիմիական միա|

ցություններից՝միմյանց Հետ կամ թթվածնիետ. Այնպիսիմիացությունները, ինչպիսիք են օքսիդները( Է6Օ, Ի6Օգ, ՄոՕ),սուլֆիդները (Ի6Տ, ՌՈՏ), սիլիկատները(8ՆոՕ ՏԼ(Օշ, ԻօՕ. Տ:(Օշն այլն) չունեն մետաղական աստկություններ նե իրենցից .

ներկայացնումեն

.

ճ

Ք

Հ

միկոոստոուկունեցողպողպատնեռի Ածխածնիտաբբերպաբունակություն ն քրրորդային ա--ֆերիտ (0,00641-ից պակաս, Ը), բ--ֆերիտ ցեմենե պեռլիտ (0,440 -Շ))չ դ--ֆերիտ ն պեռլիտ սոիտ (0,006--0,0240 Շ)» գ--Ֆերիտ (0,24, Ը), Ֆ--պեոլիտ ն ցեմենտիտ (1,240 Շ)։ Մեծացումը 10026:

Նկ.

58.

տուբան.

կազմված է ֆերիտի Տատիկներից Մաքուրերկաթի ատրոսկտուրան

(նկ. 58, ա): Ֆերիտումկարող է առավելագույնըլուծվել 0,02 կք ածխացածրացբայց ջերմաստիճանի ծին 2225-ից բարձր ջերմաստիճաններում, ֆերիտում ածխածնիլուժեման Հետ մինչն 200 (նորմալ ջերմաստիճան) ՔՕ ծի, Այդ ժամանակ լիությունը նվազում է մինչն զրո (ճամաձայն անջատվում է ֆերիավելորդ ածխածինը երրորդայինցեմենտիտիձնով 58, բ)։ Այսպիսի ստրուկտից վերջինիՀատիկների սաճմաններում (նկ. սաճմաննետուրան խիատանցանկալիէ, քանի որ Ֆերիտի ճատիկների դարձնում - են րում ցեմենտիտիչափաղանց բարակ շերտերը պողպատը կազմված է ամբողջությամբ բեկուն, թեն նրա ստրուկտուրան ճՃամարյա պլաստիկ ն մածուցիկ ֆերիտից: Ֆերիտի «ատիկների սաճմաններով ն ազատ ցեմենտիտիանջատումըկարելի է կանխել: արագ սառեցման միջոցներով: պողպատի ստրուկտուրան,0,02-ից Մինչէվտեկտոիդային :

այլ

0,8 մե

լիտից,

մինչն

է ֆերիտիցոյեոդեպքում, կազմված պարունակելու ածխածին ըստ

ն

Համեմատական է որում պեռլիտի ռսլարունակությունը

աո-

ասրակենման նյութեր՝ կարծր են ն բեկուն, սովոունեն գորշ գույն: րաբար Ոչ մետաղական ֆազր -պողպատի ստրուկտուրայում գտնվում ն ն է զանազան

ոչ

`

է ՖԵԻմե մետաղակա

խառնուկնեոիձնով, տրոնք խախտում են մետաղի անընդճատություեն նը ն, ճետնաբար, բացասաբար ազդում նրա մեխանիկական չատնկ. 59. Պլաստիկ(ա) ե ոչ պլաստիկ (8) "2 մետաղական կուցյունների վրա: Սուլֆիդները ն, նեոխառնո անահեեր մասամբ, սիլիկատները պլաստիկ են պողպատի գլանման չջերմաստիճանումն ձգվում են գլանման ուղառաջացնելով թելիկաձն ներխառնուկներ(նկ. 59, ա): 0քռիդենրըն ոչ պլաստիկ սիլիկատներըբաժանվում են մասերի ն դասա-չ վորվում են ՀՂթայաշարթերով դլանման ուղղությամբ (նկ. 59, բ): Ոչ մետաղական ներխառնուկները Հանդիսանումեն պողպատի ստրուկտուրայիթերություններ, Խախտելովմետաղի անընդչատությունը, դրանք դառնում են լարման կոնցենորացմանտեղեր, դրանով իջեցնելով պողպատի դիմացկունության սաճմանը հ Ճարվաժայինմաժուցիկությունը, ետալներում ն գործիքներում, որոնցում բարձր է տեսական բարճնշումը (ւնդիկավոր Հոլովակավոր առանցքակալների դետալներ, կտրող ն, Հատկապես, պարուրակաճան գործիքներ) ներխառնուկները,

ղությամբ,

են, ընկնելով բարձր ճնշման գոտի, քայքայվում Քի լրիվ քայքայմանաղբյուր:

փաքրությունըչըստ Պողպատի

Հանդիսանումէ Ածխածնի

ոչ

դառնալով արտադրան-

մետաղականներխառնուկների, եե

մեկը: ցուցանիշներից որակիամենակարնոր Ֆրոս ազդեցությունըպողպատի ն մշտական խառնուկների

վրա ճատկությունների

տարրերից Հիմնական

երկու ա) Ածխածին:Աժխածինը պողեատի ն այլ մեխանիկական ազդում պողպատի է շանեորեն զդ է։ Այն

որոշակիոր

մեկն

3ն ածխածնի

մակնիշավորվում վրա: Պողպատները Հատկությունների են

Հիման վրա' պարունակության Ճամեմատականածխածնի ինչպես նշվեց վերնում,

-

ԷՎ

Հ

ար

«0

ՀՀ

Է) 6.

7/3 /60.

յունության, խտության նվազումով, հռհլիության ն կոռնլիության(պլաստիկության ) վառացմամբ: բ) Մանգան:Մանդանըպողպատի մեջ ներմուծում են վերջինիս արտադրության ժամանակ ապաօքսիդացման նպատակով,՝ ԲՕԻԽՈՀՄանդանըռեակցիայիմեջ է մատնում նան -ՄոՕ-ԻԷճ ռեակցիայով: ետ երկաթի սուլֆիդի (ԷՏԻ ՂՈ-ԽՈՏ-ԻՇ)։ Այդ պատճառով մանմտնում է ոչ մետաղականֆաղի կազմի մեջ, առաջացնեդանը մասամբ լով սիլիկատներ ն սուլֆիդներ, Մնացած մանդանը առաջացնումէ տեղակալման պինդ լուծույթ Ըազ-ի ճետ, այսինքն՝ ֆերիտում փոխարի-. մանդանը է երկաթի ատոմներին: Լուծվելով ֆերիտում, ֆեր լով զանը որոշ չ չափով բարձրացնում է պողպատի ամրությունը, չփովփոխելովնրա պլաստիկությունը ն մածուցիկությունը, Հիտնապես մնում է որպես օգտակար խառնուկ պողպատում: նույնպես ներմուծում են պողպատի մեջ' գ) Սիլիցիում։ Սիլիցիումը նրա արտադրության ժամանակ երկաթը .«ապաօքսիդացնելունպատակով (2-ԻՇՕ--ՏԼ-ՀԲ6ՎՏ:Օչ)։ մի մասը բարձրանում է վեր Սիլիկաճողի ու է նրանում ՃճեռացվումՃեղուկ պողպատից, իսկ մասամբ էլ մնում որպես ոչ մետաղական ներխառնուլ՝սիլիկատների տեսքով: Սիլիցիումի: պինդ ավելցուկը լուծվում է ֆերիտի մեջ, առաջացնելով տեղակալման

նում

պարունակու-

թյան բարձրացմանը0,02-ից մին-

ստրուկտուրաչն 0,840, պողպատի յում ւզեռլիտի աճում է 0-ից մինչն 100 0-ի, իսկ

պարունակությունը ֆերիտիպարունակությունը Աէ նվաշղու մապատասխանաբար

6 7100«0-ից մինչն

որոշ

Քանի

ած-

ֆերիտում,

զգալիորենբարձրացնում է ն միաժամանակիջեցնում է կարծրությունը բայց նրա ամուրությունը, ն ֆերիտի պլաստիկությունը մածուցիկությունը: Այդ ւլատճառով, որոշ ծ ունեցող, բայց դարձնել առավել պլաստիկ դեպքերում, երբ Ճարկ է լինում պողպատը րություն . ն մածուցիմլ ֆերիտը աատիճանամեժ նախատեսվածթերքմասամբ սառը դրոշմման ճամար (օրինակ, շՁ է նման է միայն սիլիցիումի բար պողպատում վոր թույլատրվում պողպատը): կարծր ավելի փոխարինվում Մ ճժմածնն, ն ամուր, բայց պակաս պլասախկե ւզարունակությանճետքեր։ Այդ պողպատներըսիլիցիումով չեն ապատաք եր ւ ձե ում . 60. Ած պողպատու ւպնոլիտով, մածուցիկ մտ. պողպատների(միայն սիլիկոչվում են հռացող ն այդ Տ օքսիդացվում, մենծատչ պ արունակության վբա: ռիումի ճետբքեր մակնիշներին ավելացնում են «ԷԼ» ածխածնի պարունակող) խանիկական է տալիս ռեր, որ նշանակում է եռացող: ցումը: ինչպես ցույց ն ամրուխյուէ նրա դ) Ֆոսֆոր: Ֆոսֆորը պողպատին է անցնումճանքից: Ֆոսֆորը կարծրությունը Զկ. 60-ի գրաֆիկը, բարձրացնում ն է պլաստիկությունը ֆերիտի ճետ առաջացնում է պինդ լուծույթ, որում ֆոսֆորի սաճմամածուՖո (ԷԹ, 60, օգչ), բայց նվազում նրա նային լուծելիությունը ըստ մասսայի կազմում է 1 ձի: Ֆոֆորը լիկվամիկությունը (ն, փ, Յա» 0,8 Յե-ի 0-ից» է անցնում ցիայի ճակում ունի ն այդ պատճառով, չնայած նրա պարունակություերբ ։աժխածնի պարունակությունը նվազելը բացատրվում է պեռլիտի ճՀատիկներիշուրջը հտէվտեկտոիդա-նը պողզատումչի գերազանցում 8,05 Կ0-ից, ֆերիտիառանձին տեղամասերում ֆոսֆորի կոնցենտրացիան կարող է լինել միջինից զգալիոբեկուն ցեմենախտայինթաղանթի (ցանցի) առաչացլին ցեմենատիխտիկ "րեն բարձր: մամբ (նկ. 58, ե): էն նան Մ'չխանիկականՀատկություններիճետ փոփոխվում լուժվելովֆերիտի մել, ֆոսֆորը իջեցնում է նրա մածուցիկություն ն դինամիկ Հատկությունները: նը Հատկապես ցածրջերմաստիճաններում տի ֆիզիկաքիմիական բեռնվածության սռեխնոլոգիական չ կւում դարձնում բեկուն: Ցանկացած ուղեկցվում ժամանակ, պողպատը բարձրացումը ջերմասածխածնի պարունակության պողպատը ուժի ՌԼ) մեծացտիճանի իջեցման ժամանակորոշակի տաճմանիցներքն դառնում է բե(ո) ն կուրցիտիվային տրոդիմադրողականության նկատմամբ կակոռողիայի մամբ,մագնիսականքափանցելիհսթյան, Հ Հ

«2

զրո։

որ

բարձխածնի պարունակության ճետ փոքր փափուկ, րացման ամ-

Ե

ՅԻ

լուծույթ: Սիլիցիումը լուծվելով

պլատ

աաա ապատի անված ճատկությունեերի ությունը

`

տա

՛

`

|

-

պողգաԱո

մ

|

կուն, նրա Հարվածային մածուցիկությունը խիստ նվազում է: Մածուցիկ

է վիճակից բեկուն վիճակի պողպատի անցմանջերմաստիճանըկոչվում շեմ։ Ֆոսֆորը բարձրացնելով սառնաբեկությանշեմի սառնաբեկության է ազդում պողպատի վրա: Ֆոսֆորի ջերմաստիճանը, բացասաբար մեպողպատում նրա որակի չափանիշներից նվազ պարունակությունը

մրն:

դեպքերում այն որոշ ֆոսֆորը վնասակար խառնուկ է, բայց է, պբօգտակար է, ջանի որ բարձրացնում է պողպատի ամրությունը նկատկորողզիայի ներադիմադրությունը ղեպղքում, դբնձի առկայության

ցիոն խմբին

Թեն

է անցնում նրա մետալուրգիանան ճանքից: երկաթի Հետ ինչես արտադրության կան ւվրոցեսում, Համաձուլվածջներում ծծումբը Համարյա անլուծելիէ ինչպեսԻՇճ, այնն ամբողջապեսգտանվում է Ի6Տ երպես էլ ԻՇ մոդիֆիկացիաներում կաթի սովֆիդի ձնով, Պողպատում ծծմբի բարձր պարունակության դեպքում, նրա պնդացման ժամանակ առաջանում է էվտծկտիկա(Էօ-Է ԴԲՇՏ), որը անղաբաշխվում է պողպատի Ճատիկների ամանների

մեջ ե) Սծումբ։ Մծումբը պողպատի

.

Պամեմատաերկայնքով: Այդ էվտեկտիկայի Ճալման ջերմաստիճանը մոտ ջերմաստիճաններում բար ցածր է՝ 9854, Այդ պատճառովնշվածին դառնում է բեկուն ն ճնշմամբ տաք էվտեկտիկանճալվում է, պողպատը (զլանում, կռում) քայքայվում է: կարմիր շիկացման ջերմաստիճանում,ծծմբի առկայությամբ բացատրվող պողպատի

մշակման "ժամանակ

շիկաբեկություն:

Պողպատումմանգանի առկայությունը վերացնում է ժծմբի վնա-

ազդեջուքյունը, ջանի որ փոխանակման ոԼակցիալի չեորդվ . (ԻօՏՀՔՈ--ՄՈՏ-ԻՑ) առաջանում է մանգանիսուլֆիդ, որի չալման (1640") գերազանցում է ճնշմամբ պողպատի տաք մրջերմաստիճանը է Զնայած, այսպիսով վերանում. շակման ջերմաստիճանին: շիկաբեկուէ ոչ մեդրանորվում թյունը, բայց ծծմբի վնասակար ազդեցությունը է պողպատի մեխանիկատաղական ֆազի շատացմամբ, որբ իջեցնում կան ճատկությունները: բարձրորակպողցածրսլարունակությունը Այդ պատճառովժծմբի կալաւ

՛

պատի ստացմանպայմաններիցմեկն է:

ր

լ:

ն դասակարգումը մակնիշները պողպատների Ածխածնային

Հիմնական տարրի (ածխածին) պարունակուբաժանվում երեք մինչն 0,3 00Ը, 6. ցածրածխածնային 0,3--0,65 45 Շ, միջինածխածնային 0,6 ը Շ-ից ավելի բարձրածխածնային ըստ Պողպատները,

թյան,

խմբի՝

են

.

.

2.

'

|

.

1.2.

ՀՎ

հն

(մինչն 0,650

պատկանում ցածր-

ն

միջին-ածխածնային պողպատնե-

ածխածին), իսկ գորժիքայինխմբին՝ բարձրածխաժնայիրն պողպատները (0,65--1,35 90 Շ) Լատ որակի պողպատներըբաժանվում հն էրեթ խմբի. սովորական որակի, որակյալ ն բարձրորակպողպատներ:Պողպատի որակը որոշվում ԲՐ

մամբ:

բեկունությունը կոչվում է

(աժխածնի առավելագույնսլարունակությունը,ընդճանրապեսչի դերազանցում 1,835 նն Շ-ից), էստ կիրառման բնագավառիածխածնային պողպատները բաժանվում են երկու Հիմնական խմբի. կոնստրուկցիոն պողպատներ (մեքենաների դետալներ, կառուցվածքներին կոնստրուկցիաների մասեր) ե գործիքային պողպատներ(կտրող ն ղրոշմող գործիբներ)։ Կոնստրուվ-

է երա

եղանակով արտադրության (մարտենյան, կոնվերտորա էլեկ-

տրական, տիգելային), որից էլ կախված է

պողպատի մաքրությունը, մետաղականներխառնուկների, վնասակար խառնուկների՝ ծըծըմբի ն ֆոսֆորի, ինչպես նան ազոտի պարունակությամբ: ա) Սովոբականոբակի կոնստրուկցիոն պողպատներ:Սովորական որակի ածխածնայինկոնստրուկցիոն են մեպողպատները թողարկվում տալուրգիականգործարաններիկողմից տեսակավոր, ձեավոր, թերթավոր ն լայնաշերտ գլանվածքներիձնով: Ըստ ԻԷՕԸՇՂԼ 380--21-ի, այս պողպատները ստորաբաժանվումեն երեք խմբի՝ ՆԾեբ, Ճ խմբի պողպատ թողարկվում է հրաշխավորվածմեխանիկական ճատկություններով։ Այն նախատեսված է գլանվածքից մեխանիկական արտադրանքներիՀամար, առանց տաք կամ ջերստացվող մամշակում կիրառելու:Այդ պատճառովպողպատը արտադրանքումպաչպանում | հույն Հառվուցյունենրը, մն րոլ Լրայխավորպած պալատ, Բի ճամար: Այս խմբիս"լողպատների ն մակնիշները ճատկությունները բերված են 1-ին աղյուսակում: բոտ

ոչ

|

մշակմամբ

Ե

խմբիոլողպատները մատակարարվումեե

մետալուրգիակ

գործարանների կողմից բատ քիմիականբաղադրության,Այն նախատեսված է ճնշմամբ տաք մշակման եղանակներովստացվող արտադրանքների ճամար, որոնք փոփոխում են սկզբնականգլանվածքի ստրուկտուրան ն Այս դեպքում Ճատկությունները: արտաղրանքում որոշվում Հատկությունները ն են տաք կախված դրանք

են

ստացվող

պողպատի Քիմիական բաղադրությամբ մշակման ռեժիմից:5 խմբիպողպատների է մակնիշները բքաղաղրությունը բնրված են 2-րղ աղյուսակում: 8 խմբի պողպատների մետալուրղիականգործարանների կողմից են երաշխավորված մատակարարվում մեխանիկականՃատկություննե-

քիմիական բաղադրությամբ: Այսխմբի պողպատները "4 նախատնաված ճիմնականումայն արտադրանքների Համար, որոնց ե

են

բռատման

պատ-

ժամանակկիրառվում է եռակցում: Այս դեպքում տաքացման

կությամբ, քան սովորական որակի պողպատները Որակյալ կոնստրուկցիոն պողպատներըլայնորեն կիրառվում են մեքենաների մասերի, ճատկաղես, ճնշմամբ տաք մշակման եղանակներով ստացվող նախապատրաստվածքներին չերմամշակման ենթարկվող դետալների պատրաստմանճամար: Ըստ 1ՕՇՂ 1050--60-ի ածխածնային որակյալ կոնստրուկցիոն սլողպատները ստորաբաժանվումեն երկու խմբի. 1-ին խումբը մանդանի նորմալ ե 2-րդ խումբը՝ մանգանիբարձր պարունակությամբ:Պողոլատների մակնիշները ն քիմիական բաղադրությունըբերված են աղյուսակ Յ-ում, Պողպատներիմակնիշները կազմված են երկնիշ թվերից, են տալիս ածխածնի միջին պարունակությունը որոնք ցույց տոկոսի

Աղյուսակ1

մեխանիկական

պողպատնեոի Սովորականոբակի / խմբի ածխածնային (ՐՕՇ՛Ղ 380--71) Ճստկություննեռր եր

ւ

Պողպատի

մակնիչները

Շ1.

Շո

1:

Շո.

Շ.

ւո

ՇՀ.

ոճ, Օլ

Շո.

ռո

3 ոճ,

.

Յ2-2-42

«ո

Շո

Շո

4:

Շո

4 ոճ,

Շ1 4

շո :

Շո

8 ոճ,

ՇՀ

8 Րոշ

Շ-լ

6 ոճ,

42-54

:

'

«ո

32--29 24-24

25-21

26-98

26-93

25-99

21-24

24-21

29--26

20--17

32--30

15--12

ՍՕանոթություն։

-

Ե Շղ.

«ո

բո

Շ-լ.2

ն

ոչ

ոճ Շո

:

Շ-5շո ԵՖ Շ1. 5 Լոճ

Ե Շ7, 6

ոճ

ՖՇ6

տ

յ

-

|

095-0,0

0,25--0,50 0,26--0,50 , ,

0,25--0,50

,

`

`

-

Հ 0,085 0,05--0,17 0,12--0,30 ' ,

0,25--0,50

0,14--0,22 0,40--0,65

0,05--0,17

0,25 -0,50

0,14--0,22

0,30--0,60

0,14--0,22

0,40--0:65

0,։18--0,27

0,18--0,27 082054

|

Ե

Հաճպանվում

մետաղականւներխառնուկների պալունա-

էղ

0,14--0,22 0,18--0,27 0,40--0,76

3 Րոօ

Տ:րցա ճատվությունները

ների (ծծումբ, ֆոսֆոր)

-

)1ո

0,047 0,05--0,17 0,12--0,30

0,09--0,15

շո

Ե ՇՂ

Ա

0,09--0,15

ոդ

ԵՖ Շր.

|

0,09--0,15

ոօ

Ե Օղ, 4

'

բ) Աբակյալ կռեստոուկցիոն պողպատներ: Ածխածնային որակյալ են կոնստրուկցիոն պողպատները ավելի մաքուր վնասակար խառնուկ-

0,06--0,12 ,

Ե ՇՕ1,3 «ո

:

:

0,06--0,12

ոշ

5 Օղ. 3 ոշ Ե Շ..

0,723

0,06-0,12

5 Շղ.3

ավելի ճաստությունների ճամար: Նշանակումները՝ պողպատ, ՈՇ-վիսաղ--հոացող ճանդիատպողպատ, ԸՈ--ճանգիոտ պողպատ, Լ--մանգանի սովորավանից բարձր պա-

ենթարկված.եռակցված կարի գոտում պողպատի որոշվում են ջիմիական բաղադրությամբն եռակցման ռեժիմներով, են իսկ արտադրանքի տաքացման չենթարկվածմասում ռկզբնական գլանվածքի ճատկությունները: Թ խմբի պողպատները թողարկվում ճետերալ մակնիչներով՝ նն ՑԸ 2, 8673, 5ԸՂ4,ՔԸ 5

Հ

5 Օլ

Ե Շղ. 2

Վայմանականճոսունության սաճմանի ն ճարաբերականձր-

Շ

-

5 ՇՀ.

պարացման նվազագույն արժեքներըկախված են դլանվածքի Հաստությունից: Ներքին ռաճմանները20 մմ-ից պակաս ճաստությունների Համար, վերին սաճմանները100 մմ-ից

բունակություն:

`

Օլ.

ԼՈՅ

'

`

Շե. 1

-

նր, պարունակությունը

մասսայի

ըստ

մակնիշները 5 6

ղյուսակծ

աֆխածնային քիմիական պողպատի

Տարրերի տոկոսայինպարունա րրերի տոկոսային

Պոզպատի

26--28

Ս

որակի խմբի սովոբական բաղադրությունը (ՐՕՇ1 380--11)

Ք

29-26 20-17

50-64

«ո

46-60 Շ1 6

|

մասերու: Ճարյուրերորդական

33--30

24.20

25--21

Յ8--50

Րոճ

Չ-

34-31

22-19 23--20

Յ8.49

«ղո

պակաս

3ջ ՅՏ.

-

:

23-20 ա

Յ37--47 Շո 3

ոչ

-

33-42 Յ4--44

`

Շ13Յ

ԾԱ

`

31.40

Շո. .1-1-ոճ,

Շլ

կԳ/մմշ

Ց.

կԳ/մռ

|

0,80--1,10.

0,40--0,70 0,40--0,70

0"80

050.

0,28--0,37 0,50--0,80 0,22--0,30

0,38--0,49 0,38-0,49 |

0,80- 1,20

0,50--0,80 050-080

|

Հ

«Հ

0,07

0,12--0,30

0,07 0,05--0,17 0,12--0,30 Տ

Հ

006-017

0,15--0,35 Հ 0,5 0,05--0,17 015-035

Ծծմբի պարոմնավությունը ոչ ավելի 0,054) -ից ե ֆոսֆոավելի Ս,04 մեչից (պողպատԾՇՂՕ -ում ծծումբը ոչ ավելի 0,06 00-ից ն Ֆոսֆոբը ոչ ավելի 0,07 Կե-ից):Նչանակումները՝ «Շ--եռացող պողպատ, ՈՇ--կիտաճառնգիատ պողպատ, ԸՈ--ճանդիստ պողպատ, Լ--մանդանի բարձր պարունավություն:

Ծանոթություն:

Րինը

ոչ

,

ւ

Նյութագիտություն

:

Պողպատները,որոնց մակնիշները լրացուցիչ պարունակում են հղ տառերը, ճանդիսանում են եռացող, ունեն սիլիցիումի ցածր պարունապատճառով օժտված են բարձր պլատոիկությամբ: կություն, ն այդ նրանցում ածխածնի պարունակությունըցածր է` 0,24 00-ից ոչ ավելի, որը նույնպեսբարձրացնումէ նրանց պլաստիկությունը: պողպատները կիՀատկապես 08 ճո ն 10 ր, Այս մակնիշների, են նրանցից դետալդրոշման եղանակով ձգմամբ խոր սառը րառվում ն թափք, շասսիի մասեր, ներ ստանալու ճամար (ավտոմոբիլի Թեեր ն նման արտադրանքներ): տրակտորիկապոտ Մանգանի բարձր պարունակությամբ պողպատները (601, 65Ը ն ն ղսպակների պատրաստման ԼԱ նախատեսված են զսպանակների Համար, դրանք պարտադիր կերպով պետք է ենթարկվեն չերմամշակ-

Աղյուսակ939

ՈՐակյալ

Կրա անոր ԱԱ" ծն

ն

ն

ն

քիմիական |

Տարբերի պարունակությունը, ն

Աիիշրորը

'

Շ

Տ|

հո -

աո

ռո

ո.

ւո

0,25--0,50

ժան:

զ տ պողպատներ:Փորժիքայինպողպատգորբծիքային գ) Ածխածնային

035 0765

«0.07

են, նրանք պարունակոււմ ներըբարձրածխածնային

0,65-ից մինչն 135 գկ ածխածին: Ածխածնային գործիքային պողպատները կիրաոխարտոցներ, արտապարուրաչ վում են ձեռքի դործիքների (ճատիչներ, սառը ն դրոշմիչների մրն), րլարուրակիչներ իչներ, ներպարուրակիչներ .այըն), դրոշ կիչներ, ն դրոշմման դրոշմիչնոր առ ն դանակների պատ(մամլամատերմամլամայրել:),մետաղաճ ճամար: Այդ գործիքները օդտադործվում են միայն չերմա-

0,50--0,80

Գ»-Ն:ՆԾ ԳԱԱՈԻ2

017-054 0,50--0,80 22-05 039-040 0,17050-080

.

0:37.

0,37--0,45 0,42-.0,50

`

0,47--0,55

0,52--0,60

0,17--0,37

Ս,50--0,80

0,17--0,37

0,50--0,80

0,17--0,37

0,50--0,80

Ս,64--0,75

0,72--0,8.

5.

0,77--0,85

|

Ս,82--0,90

85.

0,57--0,05

օ0Ր

ը

Ց Յ0 ,

,

յ

0,17--0,37

0,17--0,34 0,17--0,37

ՏՐՈ: ՍԻ |

'

,

0,50--Ս,80 050-080 0,50---0,80

0,90--0,80 0,10--1,00

ԳԼ" ,

Լ

կ

,

Բոլոր մակնիշների պողպատներում ֆոսֆորի պարունակուՔյուեը ոչ ավելի0,040 Գե-ից (0,5 ճո, 08 ն 10 մակնիշների պողպատներումոչ ավելի 0,350 Թ), ժժումբը ոչ ավելի 0,040 09-ից, նիկելինը ոչ ավելի 0,25-ից ն քրոմինը 08 ող ն 08 մակնիշների պողպաստներոմ ոչ 0,25 Գե-ից (0,5 ւո, ոչ ավելի ավելի 0,100

մից)"

քրոմից, իսկ

եր

ն

մակնիշների պողպատներումոչ ավելի 0.15 0ը

Օրինակ, 08 մակնիշի պողպատում ածխածնի միջին ռպարունակությունը 0,8 զը է, 45 մակնիշի պողպատուԲ 0,45 ն ն այլն: Ր տառը է տալիս մանդանի բարձր Ցույց

պարունակություն: "

ցույց

է տալիս

իսկ մանդանիբարձր ոլարունակությունը:

Ճ

բարձրորակ է, մակնիչի վերջում ցույց է տալիս, որ պողպատը ն վն մբ ն ակում է ավն լի քա ե խառ պարու ն մետաղական ներխառնուկներ: ոչ ուկներ (ժծումբ, ֆոսֆոր)

արինք

ոքր Կրո 1աաագար -

'

Տ 23.

քրո-

-

լ

տառը

տառր

.

ԾՇանորություն։

ետու ենթարկվելուց

Աղյուսակ 4-ում բերված է ածխածնային զործիքային պողպատնեԻՆՕՇՆՐ 1435--54-ի: բստ բի մակնիշների քիմիական բաղադրությունը ածխածՄակնիշի սկզբում դրվողլ տառը նշանակում է, որ պողպատը է ածխածժտալիս ցույց է Տառին ճաջորդող թիվը նային (լեգիրված): տոկոսի տասնորդական մասերով, ըստ նի միջին սարունակությունը մասսայի: Օրինակ, 2 թիվը ցույց է տալիս, որ ածխածնի միջին պարու 0,7 օը է, իսկ 13 թվի դեպքում 1,300 ն այլն: . նակությունը պողպատում

0-50.-.0-80

0,17--0,37 0,17-0,37

մշակման

0,50--0,80

0,3 0,69--0,70 0:17-

են

րաստման

0,50--0,80

0,17--0,37

Ս,17--0,37

0,57--0,65

-

0,17.--0,24

0,17--0,37

0711-0924 0,17--Ս,31 0,35--0,65

ԳՈԹ Ս.25.

"

0,19..0,19

0,85--0,65

"01011 Ախ ՀՍ,07

0:12. 0:19

ճո

Հ0,40

0,25--0,50

0,17--0,34

Ս,05--0,12

ՀՕ,08 ՀՍ03

0,6

0,05--0,11

ԳՈՒԳՈՒՆՆԵՐ

-

Չուգուններեն կոչվում 2,0-ից մինչն 6,627 60Շածխածին պարունակող երկաթ-ածխածնային Ճճամաձուլվածքները (գործնականորենօդտա-

Չյմ-ից մինչն 4,5 00 ածխածին պարունակող Ճւսւիաձուլեն փոք պլաստիկ չեն լինում կամ ունենում Չուդունները վածքները): պատճառով էլ ճնշմամբ չեն մշակվում, բայց պլաստիկություն, այդ ղործվում

՛

են

դրանք օժտված

ձուլման լավ Հատկություններով՝Հալժան Համեմժատաբար ցածր չջչերմաստիճանով,ճեղուկաճոսունությամբ,փոքր կծկումով: Այդ պատճառով չուգունն դետալների նախապատրաստվածքներ են

ստանում

.

Հեղուկ չուդունի ւլնդացման

Է

7/4:2

Հնատիճած գոն"

Նկ.

61.

77/55

չուգունի(Բ.). Հեղուկ

բիլ (ԱՀՑ)

Ն

ազատ

մետաստա-

1-Ի)

ածխաժին՝

միացած

ցեմենտիտ:

մակնիշչ-

ՏՐ

պեղա-

չուդունի ցումը: Ընդունենք, որ այդ չուգունի ոչ մեծ ծավալում առաջացան գրա- ` ֆիտի ն ցեմենտիտիբյուրեղներ (նկ. 62)/։ Տեմենտիտում ածխածնի . ռլարունակությունը երկու անդամ մեծ է (6,672նկ), քան Հեղուկ չուգունում, իսկ գրաֆիտում այն մեժ է 30 անգամ: ձեմենտիտի գրաֆիտի բյուրեղացման ժամանակ նրանց զբաղեցրած ծավալներում ածխածնի սլարունակությանմեծացումը տեղի է ունե-

հ

ԾՕ

ւ

ճ622Ը

40026

նշովչոչ

ցեմենտիտի ն դրաֆիտի բլյուրեղաց-կենտրոնները շրջապատող ճեղուկ ֆա-

նում

ման

Ձ Փ

զից ածխածնի դիֆուզիայի չշնորձիվ: Պարզ

պաՆկ. 62. Յ,30ջածխածին գրաֆիտի մասնիկների առաջացմանրունակող նեղուկ չուգունում Համար կպաճանչվի ածխածնի ատոմների Հոսքի ավելի մեծ ժամանակ, քան ցեմենման: տիտի մասնիկների առաջացման ճամար (ժիննույն ջերմաստիճանում):Ալդ պատճառովկիատկայունկամ կայուն ստրուկտուրայիառաջացումը ճիմնականումկախված է ժամանակի գորընթանում է շատ դանդաղ,դիԺոնից։ Սթն ճեղուկ չուգունի

է,

որ

Տ ՞

սառեցումը

չի. ադան

,

0,15--0,35 0,15--0,35

1,15--1,24. 1,25--1,38

|

0,15--0,35 ,

|

0,65--0,74

Ֆ1Ճ

`

|

0,15--0,30 ճ,)5--0,30

0,35--0,84 0,80--0,90 0,35--0,60

Ֆ8Ի4Ճ

`

0,15-

0:15«0:35

1,05--1,14

փո

0,20--0,40 0,20--0,40 0,35--0,65

0:95. 1:0:

է

"`

085-0,94

որ

Հի

-

`

Շ

0,65--0,14 0,75--0,84 0,80--0,90

Ֆ47 |

Ցանկացածջերմաստիճանում, ինչէ տրված նկ. 61-ոսմ, նա ցույց

է Հաշվի առնել լ նան այլ 1 Հանգամանքներ, ՝ ՔՐ 3.3 09 աժխաժին պարունակող Հեղո Դիտարկենք

--

ները

երկաք-գրաֆիտ սիստեմի ազատ կախվածջեբմաստինանից: էներգիան (Բ) ցածր է, քան երկաթ-ցեմենտիտ սիստեժինը: Այդ պատճառով երկաթ-դրաֆիտ սիստեմըն ավելի կայուն է (ստաբիլ) ն կարելի սպասել, որ ածխածինը միշտ. ստացվում է ազատ վիճակում, այսինքն գրաֆիտի ձնով: Սակայն անՀրաժեշտ մզի

Տարրերիռլարունակությունը,

Պողպատի

ՈԼ

ստաբիլ ստոոկէնեոգիանեբիփոփո-

կեան Իւ.

տուրաների

"Ը

ժամանակ բյուրեղացքումը կարող է ընթանալ կա՛մ կայուն սիստեմով, որի ժամանակ ստրուկտուրայում է ստացվոմ ազատ . ածխածին՝ գրաֆիտ, կա՛մ կիսակայուն սիսէ որի ժամանակ տեժով, ստացվում

Ածխածնային գործիքային պողպատներիքիմիականբաղադոությունը (1061 1435--54)

ձուլման ճանապարճով:

են

Աղլուսակ

-

089-091 0,95--1,01

015-030 0,15--0,30

1,15--1,24

0,15--0,30

1,14 1,05-

1,25--1,35

0,15--0,30

`

0,15--0,30

Բոլոր մակնիշների պողպատներումաիլիցոմի պարունաչ Սանտթություն: կությունը 0,15-ից մինչն 0,35 Կ, ծծմբի պարունակությունըոչ ավելի 0,03 Գ0-ից (Ճ տառով նշանակված որակյալ մակնիշների պողպատներումծծումբը ոչ ավելի 0,02 Գրից), ֆոսֆորի «Վարունակությունը ոչ ավելի 0,35 0-ից (Ճ տառով Ֆշանակվածմակնիշի պողպատներումֆոսֆորի պարունակությունըոչ ավելի 0.08 Գ9-ից)),

ֆուզիայի պրոցեսի ապաճովում է գրաֆիտի առաջացման ճամար անՀրաժեշտ քանակությամբածխածնիատոմների մոտեցումը (կուտակուընթանում է կայուն ԿԱ մը) ն ր Ե առաջանում է ֆերիտ-գրաֆիտ ստրուկտուրա: իսկ եթե սառեցումը ընխանում է արագ, գրաֆիտը չի ճասցնում գոյանալ ն առաջանում է ցեմենտիտ, այսինքն բյուրեղացումը ընթանում է կիսակայունսիստեմով: մեջ լցված Հեղուկ չուգունի առոնցման կաղապարի արագությունը կախված է կաղապարի նյութից ն ձուլվածքի պատերի Հաստությունից։ Օրինակ, ձուլվածքի պատերի միննույն Հաստության դեպքում չուգունը մետաղն (կոկիլումյ ավելի արագ է սառչում, քան ավազե

յուրհղացումը Մ

կաղապարում .

հրի

Ն

առաջացնելով

կաղապարում: Այդ պատճառով բաղադրությամբ նույն չուդունը մետաղե կաղապարում ձուլելիս ստացվում է միացված ածխածնով (ցեմենտիտով),իսկ. ավազե կաղապարում ձուլելիս՝ազատ ածխածնով (դրա-

պրոցեսը

Է,

են տալիս ածխածնի ն սիլիցիումի տոկոսաը ՏԼ ցույց որտեղ ն Շն լին պարունակությունը (րստ մասսայի), խակ ԵԶ7 ձուլվածքիպատի է մմ-ներով: Ճարատությունն նայածստացված ՒԽ-ի արժեքին, չուդունի ստրուկտուրան Հետնելալնէ՝

լ

«5,0

Ք-Պ

ԱՏԿԱՐՁՈԱՐԴ

Խ--9,0--ՑԽ2.

Ս--5,2--6,3

163-699.

.

Զ.

2.

1...

,

.ԱԱ.ՐԱՐ

.

.

|

2...

(սպիտակ չուղուն ),

8-Լ4-4 ((իսախառը չուղուն) ), Դ-ԼԳ (ւպեռլիտային դորշչուդուն

Է

ւ

`

`

ԳՓՎ-Ֆ-ԼԳ

(պեոլիտա-ֆերիտային գորշ ), չուղուն դորշ չուգուն): ՖՀԳ(ֆերիտային .

չուգունի Սպիտակ

'

կիսակայուն ստրուկտուրան կարող է պաշպանանսաճման երկար ժա- վել նորմալ ջերմաստիճանում դործնականորեն մանակ: եթե պայմաններստեղծվի ախծածնի դիֆոպղիայիՀամար, որին ճասնում են ջերմաստիճանի բարձրացվամբ, է, ցեմենտիտը քայքայվում

:

9ուդգունները

այն հույն մշտական խառնուկները, ինչ ԱՐ քանակով՝ մինչն 3 սիլիցիում, մինչն 10 մանգան, մինչն 0,12 գը ժծումբ ն մինչն 0,540 ֆոսֆոր: Մծումբը չուգունում վնասակար խառհուկ է, քանի որ խիստ նվաղեցնում է չուդունի Ճճեղուկաճոսունությունը։ Այդ պոտտճառով բարակաէ պատ ձուլվածքի ճամար չպետք գերազանպարունակությունը ժծումբի ցի 0,08 «Ն-ից: Ֆոսֆորը, ընդճակառակը, բարձրացնում է Ճեղուկաճոռունությունը ն դրա ճամար էլ այն (որոշակի քանակություն դեպքում) չամարվում է օգտակար տարր: ա) Սպիտակ չուդունների ստրուկտուրայում ափչուգուն:Սպիտակ բողջ ածխածինըքիմիապես միացած է երկաթի ճետ ն ճանդես է դալիս լեմենտիտի ձնով: Քանիոր սպիտակ չուզունիստրուկտուրայում մուտ 40--60 «կ-ը զբաղեցնում է բեկուն ն կարծր ցեմենտիտը, ուստի սպիտակ չուդգուններըաչքի են ընկնում բեկունությամբ, բարձր կարծրությամբ (81ԷԼ--500), մաշակայունությամբ ն չափազանց դժվար են մշակվում Բեկունության պատճառով սպիտակ չուգունները մեքննաշիկտրմամ:բո են շատ ճազվադեղ: նության մեջ կիրառվում ինչպես ասվեց վերնում, միննույն բաղադրությանչուդունը մետաղական կաղապարներում (կոկիլներում) արադ սառեցման դեպքում ստացվում է տպիտակ,իսկ տվաղզեկաղապարներում դանդաղ սառեցման դեպքբում՝ դորշ: Սրանից օգտվում են մասամբ ապիտակ կամ սպիտակացված դետալներ ստանալու ճամար, որոնք ունեն սալիտակչուղունի ատրուկտուրա միայն շփման ն մաշման ենթարկվող տեղերում, իսկ դետալի մնացած մասերում՝ դորշ չուդունի ստրուկտուրա (դգլանման գլոցներ, ալրաղաց գլոցներ, վագոնների արգելակային կոճղակներ ն մակերնույթների սպիտակեցումըկատարվումէ այլն), Աշխատանքային ավազե ձուլակաղապարի Համապատասխանտեղերում կոկիլներ տեոր

.

'

ատացվում Էէ կայուն գրաֆիտի առաջացման

են ռպլարունակում

Զուգունները,

ՏԼԼ |ք6--

ե

Խորուութայ Բամրայմամբ կոչու մոմճնտիտի գրաֆիտացու

Բացի կաղապարում ճեղուկ չուդունի սառեցման արագությունից մեծ նշանակություն ունի չուդունի քիմիական բաղադրությունը՝ նրանում ածխածնի ն ուժեղ դրաֆիտիզատոր Ճանդիսացող սիլիցիումի պարունակությունը: Սիլիցիումը իջեցնում է ցեմենտիտի կայունությունը ն նպաստում է ածխածնի ստացմանը դրաֆիտի ձնով Նույն ուղղությամբ է նան ազդում չուդունում ածխածնի բարձր պարունակությունը: Հակառակ ազդեցություն ունեն մանգանը ն ծծումբը դրանք նպաստում են միացված ածխածնի՝ցեմենտիտի ստացմանը: Փուգունները, որոնցում ամբողջ ածխածինը գտնվում է բիմիապես միացած վիճակում, այսինքն ցեմենտիտի ձնով, ունեն լուսավոր, փայլուն կոտրվածք ն կոչվում են սպիտակ չուզուններ: որոնցում Համարյա ամբողջ ածխածինըգտնվում է ազատ վիճակում, գրաֆիտի ձնով, ունեն գորշ կտրվածք ն կոչվում են գորշ չուղուններ: Գոյություն ունեն փորձնականտվյալների վրա Հիմնված բանաձներ ն գրաֆիկներ, որոնք թույլ են տալիս որոշել չուգունի ստրուկտուրան կախված նրա քիմիական բաղադրությունից ն ձուլվածքի սառեցման պայմաններից: Հետեյալ բանաձեր թույլ է տալիս որոշել ավազն կաղապարում ձուլված չուդունի ստրուկտուրան.

Շ-Է6

դրաֆիտ,

ազատ

ֆիտով):

գ

ածխածին՝

ազատ

պողպատները, արարատ Բ

.

)

յց

ղակայելու միջոցով: բ) Գորշչուգուն: Չորշչուզունը առավելտարածված

|

,

կան նյութ է:

չուդունը:

Ի

Հաշվով մեքենաների քաշի Միջին

մեքենաշինա-

0-ը կազմում

է

գորշ

' .

`

Ժորշ չուդուններում Համարյա ամբողջ ածխածինըգտնվում

է ազատ

վիճակում, դրաֆիտիձնով, որի մասնիկներն ունեն թերթիկների (տեձնչ Գորշ չուղունի ստրուկտուրան կազմված է բնիկների, թեփուկների) Հիմքից ն մետաղական

գրաֆիտից 12 63):Մետաղական Հիմքը կարող լինել պեոլիտային, պեռլիտա-ֆերիտայինկամ ֆերիտային։ Մետաղի դրաֆիտն ունի զրոյական ամրություն, ալդ պատճառով չուճամեմատ, է

։

գունում դրաֆիտի զբաղեցրած տեղերը կարելի է դիտել որպես ճաքեր: Հետնաբարզորշ չուգունը կարելի է դիտարկել որպես բազմաթիվ ներՔին ճաքերով թուլացած մինչէվտեկտոիդային պողպատ: Որքան քիչ է դրաֆիտիքանակը, որքան մանրըեն գրաֆիի թերթիկներիչարերը է որքան չատ են ծոմոված (ոչ ուղղազծային), այնքան բարձր են դորշջ

"ուղունի մեխանիկականՀատկությունները: Գրաֆիտի միննույնստրուկսուրայի դեպքում չուգունի ամ-` րությունը մեժ է այնքան, որքան է պեռլիտը նրա մետաղաշատ կան շիմքում: Գրաֆիտիթերթավոր ձնի 4ետնանքով գորշ չուգունը սլլաստիկ չէ, այսինքն բե-

վունէ.

Ժորշ չուգունը արժեքավոր Ճատկություններով եթե պողպատե ն չուգունե բարակ թիթեղիկներին ճամիկշոստոուկտուշան. Նկ. 63. Գորշ: չուգունի ա--ֆերիտա-պնոլիտային մետազականՀիմղորդենք տատանողականչարԹով, բ--պեռլիտային մետաղական Հիմբով' ժում, չութունե թիթեղնիկի Գրաֆիտըքերթամն է, Մեծացումը 10054: տանումների| կդադարեն շատ անդամ ,արադ, քան պողպլատե թիթեղիկի տատանումները Դրա պատճառը գրաֆիտի թերթիկների է, որոնք ազդում են ինչպես ճաքերը (ճիշտնույնալեսէլ առկայությունն Ճաք ունեցող ճննապակյագավաթը «չի զնդումտ»)։։Վիբրացիաներըմադորշ բելու ճատկությունը չուգունին դարձնում է արժեքավոր նյութ ն այլ Ճառտոցներիճենոցների, իրանային դետալների տիպիզանգվաՀ ծային դետալների ճամար: Ջուգունի մլուս արժեքավորՀատկությունն էլ նրա շփման փոքր դործակիցն է, Ջուդունի գրաֆիտը ինքն-իրեն օժտված է քսուքային Իացի դրանից, գրաֆիտը լավ է ննրժծում քսաՀատկություններով, նյութը, որով էլ ավելի է բարձրացնում գորշ չուգունի ճակաշփական Դրա շնորճիվ գորչ չուդունը լավ է աշխատում Հատկությունները,

Գորշ չուգունների մակնիշները նշանակվում են ՇԱ (Շճքեւը մոտա) տառերով ն երկու թվերով, որոնցից առաջինը ցույց է տաղիսժաժանակավոր դիմադրությունը (օգ), իսկ երկրորդ ամրության սաճմանը ժոման դեպքում (5) արտաճայտված կդն/մմշ-ով:Գորշ չուզունների մակնիշները ե մեխանիկական Հատկությունները բերված են աղյուսակ

5-ում:

Վերջին չորս մակնիշների գորշ չուգունների ստացման ժամանակ, չուղունի Ճատկությունների բարձրացման նպատակով կիրառվում է մոդիֆիկացում. ճեղուկ չուղունի մեչ, կաղապարներըլցնելուց անմիջապես առաջ, ավելացնում են ոչ մեծ քանակով մոդիֆիկատորներ՝Ճամաձուլվածքներ, որոնք պարունակում են թթվածնի ճետ ակտիվորեն միացող տարրեր (կալցիում, սիլիցիում, ալյումինիում ն այլն): Աղյուսակ

օժտված է մի

Գորշ չուգունե ձովվածքնեբի մեխանիկական ճատկություննեոը

(10Շ1 1412--70)

շարք

-

ի

:

տա

|

Մակնիչ

ման

տակ,

28'հ:

աւո պակաս Հորշ չուղունը սնչճամեմ

լարման

դգայուն է դետալում Համակենտրոնիչների(կոնցենտրատորների) նկատմամբ առկայության ներմուտ անկյուններ), Շնորչիվ գրաֆիտի առկայության (մակաճերձ, դորշ չուգունը լով է մշակվում կտրման եղանակով: Չ--4 անդամ Այս չուգունի ամրության սաճմանը սեղմման է Այդ պատճառով գորշ չուդունբարձր ձղման` ամրության ռաճմանից: են ները ավելի րավ լարումների պայմաններում,

դեպքում

`

սեղմող աշխատում -

Է

՞

ՇՎ12--28

`

կարծրությունը, Բլբ

աակաս

ԸվՎ21.-40 :

ՇՎ28--48

ՇՎԱՅ2--52.

`

ՇՎՅ6--56 ՇՎ40---60

|

ՇՎ44.

`

ւ

--

8.

ԸՎՅ4.14

:

կԳ/մմշ

.-

ՇՎ15--42 ՇւՈՑ-

են

՞

-

ՇՎ00

:

"

կԳ/մմշ

Լ

(

շլ

գ

`

-.

143-229

162--229 120.229

170-241 170--24)

170-241 Հ.

181--255

197-268 201-269 229.989 :

|

Այս տարրերըմիանալով չուգունի մեջլուծված թթվածնի Ճետ, առաջացնում են օքախդներ,որոնք ունեն Հալման բարձր ջերմաստիճան ն այդ պատճառով ճեղուկ չուղունում լինում են մանրադույն պինդ մասնիկներիձնով Ջուղունիոլնդացման ժամանակ այդ մասնիկները Ճանդիսանում նն գրաֆիտի բյուրեղացման կենտրոններն քանի որ դրանք են գրաֆիտի շատ շատ ին, ուստիապաճովում չափազանց Ծիկներիստաղումը, որը: ն բարձրացնում է ամրությունը:

մանր թեր-

Գ) հարձրամուր չուգուն: Որպես կամ մոդիֆիկատոր, մագնեզիումի ցերիումիկիրառումը է ձեր փոփոխում գրաֆիտի չուզունում՝թերթաձնի փոխարենդրանք դառնում են գնդաձն (նկ. 64): Գնդաձն գրաֆիտ ունե121 -

չուղունը

ցող

է

որոշ

'

միայն զգալիորեն ամուր է գորշ չուդունից, այլն օժոտվաժ ն մածուցիկությամբ: Այդպիսի պլաստիկությամբ չուգունըկոչ-

Աղյուտակ

ոչ

չուգունե ձուվվածքնեռի մեխանիկական ճատկությունները

հարձբամուբ

վում է բարձրամուր: նրա բաղադրությունը չի տարբերվում գորշ չուգունի բաղադրությունից, եթե չշաշվենք լցումից առաց ճեղուկ չուգուն ներմուժվաժ մագնեզիումը կամ ցերիումը:

ծ

(1067 37293.-70)

ԼԳ/տթ | (Գոմք

ոգուն

հարձրամուր չուգունի մետաղականճիմքը կարող է լինել՝ պեոլիտային, պեոլիտա-ֆերիտային կամ ֆերիտային։ Պեոլիտային` Հիմջով չուգունը ունի Ճամեմատաբարմեծ ամրություն ն փոքը պլաստիկություն

--

դակնիչը

-

0.2

՛ էյ

Ե

բ

ԱԳԻ

՝

ա

|

կարծրությունը, ՒԼթ

ազար ԼՈ

՛

38-17

ՑՎ

42.

140- 170

140-200

160-220

ՑՎ

50--

ՅՑ

ՑՎ

60--

'40

ՑՎ

3.

դվ ԲՎ

80-3Յ

ՔՎ ՑՎ

100--4

5Վ

120--

150-260

200-280

ջ

229--215

Ց

4.

|

|

299.300 302.369

302--369

"3

սլես, որպեսզի ավազե կաղապարներումպնդտնալիսամբողջ ածխածինը չուգունում ստացվի միացության,այսինքն՝ցեմենտիտի ձնով: ԱյնուՀետն սպիտակ չուգունի ստրուկտուրա ունեցող դետալները ենթարկում են

Նկ.

64.

Բարձբամուր

(950"--1000")քրժաթողման, բարձրչերմաստիճանային ճրկարատն,

Քանի

ա--ֆերիտային չուգունիմիկբոստբուկտուբան.

որ

այդ

ջերմաստիճանումակտիվորեն է ընթանում ածխածնի

մետաղական ճիմքով, բ--ֆերիտա-պեոլիտային մետաղական ճիմքով, գ--պեռլիտային մետաղական իմքով։ Գրաֆիտըգնդաձենէ:

Մճծացումը1005Հ.

քան ֆերիտայինը ն, Հակառակը, Այսպիսով, բարձրամուր չուգունը

.

կարող է աշխատելնան դինամիկբեռնվածքի դեպքում: Այն կիրառվում է ավտոմեքենաների, դիզելայինշարժիչների ն կոմպրեսորների ժնկաձն լիսեռների ն ուրիշ չատ դետալների ճամար, որոնց ճաստությունըմեժ է 25 մմ-իզ: Իարձրամուր չուգունից են պատրաստվում մասնավորապես ն «Վոլգառ ոցայկասավտոմեքենաների ծնկաձն լիսեռները: Բարձ արձրամուր

թյունները բերվաժ

մակնիշները ն չուգունների են 6-ում աղյուսակ

մեխանիկականՀատկու (ըստ ԻՕԸՇՂ 7293--70) ւ

Բարձրամուր չուգունի մակնիշում առաջին թիվըցույց

ձգման գման

տալիս

է

ժամանակավոր դիմադրությունը՝օօ (կՓ/մմչ),երկրորդը՝ ճարա բերական երկարացումն է (8 ) արտաճալտվածտոկոսներով: Կռելի չուգուն: Կռնլի կոչվում են փաքիլաձն գրաֆիտ ունեցող ղ) չուգունները,որոնք ստացվում են սպիտակ չուգունից՝ջերմամշակման ճանապարձճով։ Ջուգունիքիմիական ընտրվում է այն122

ժաման

՝

«

-

Նկ. 65.

Նելի ունեցեր

բաղադրությունը

կռելի Խորան ի տային Համ Քիմրով չուգունի փոխակեոպման

մետաղական Նկ. 66.

չուգունի նրան ճիմք Գոաֆիտը միկրոոստբուկտոաան: է։ Մեձացումը10054: փաթիլաձն

՝

-

Ֆեբիտային

՝

ԵՉ --Եշ (ժամր) Ժամանակ

Սպիտակ

'չուգուն

ԻՐծաթողման

սխեման,

ճամար:

-

դիֆուզիան, տեղի է ունենում երկաթ-ցեմենտիտ կիսավայուն սիատեմի փոխակերպումըերկաք-գրաֆիտկայուն սիստեմի, այսինքն տեղի ունի ցեմենտիտի.դրաֆիտացում։ Այդ դեպքում գրաֆիտը ստացվում է փաԱՆԱՆ

նշված մասնիկների տեսքով (նկ. 65), Գրաֆիտի

ձնը

չուղզունին

է որոշակի պլաստիկություն ն մաժուցիկություն. այն կարող ՀՃաղորդում

է աշխատել

կռելի բեռնվածքի դեպքում։ Այդ,պատճառով դինամիկ

Գլուխ

չու-

դունից պատրաստում են այնպիսի դետալներ, ինչպիսիք են ավտոմեվերին կամրջակը ն լծակները, գյուղատնանսական մեքենաների չուդունից պատրաստված դեշղթաները ն աստղիկները ն այլն: պռելի մմ-ից: ալների Ճաստությունըչպետք է գերազանցի Չ0--25 Սպիտակ չուգունի թրծաթողման սխեման, նրան կռելի չուզունի 9Ջ50--100"-ում ընփոխակերպելու ճամար,ցույց է տրված նկ. 66-ում: ԱՎՊ-»ԱՀԳ։ Դանդաղ սաթանում է գրաֆիտացման առաջին փուլ ռեցման դեպքում, 760--220" ջերմաստիճանային միջակայքում տեղի է ունենում երկրորդային գրաֆիտացումվ՝ԱՎ-Գ-»ՖՎԳ, որի Հետնանքով չուգունի ստրուկտուրայի մետաղական Հիմքի տտացվում է ֆերիտային։ Եթե դրաֆիտացմանառաջին փուլից Ճեւտո սառեցումը ընթանում է Համաձայն կետագծերի(եկ. 66), ապա գրաֆիտացման երկրորդ փովը տեղի չի ունենում ն մետաղական 4իմքը ստացվում է պեոլիտային։ Այսպիսով, փոփոխելով թրժաքողման ոնժիմը, փաքիլաձն քում, կարելի է ստանալ կռելի չուգուն ֆերիյտային,ֆերիտա-պեոլիտային ն պեոլիոային ճիմբով: մեխանիկական Հատկությունները կռելի լի չոչուղունի մակնիշները ն / ԽԱ տառերը նշանակում են կռելի չուբերված են աղյուսակ 2-ոմ:

ՑԵՐՄԱՄՇԱԿՈՒՄԸ

ՀԱՄԱԶՈՒԼՎԱԾՔՆԵՐԻ

Փենայի

գրաֆիտի .դեպ-

թիվը՝ առաջի կԳ/մմ2), երկրորդ թիվը՝ դուն,ւ

,

ւ

ման ձգմա

ավ

ժաման ամանակավոր

Մ դիմադրությու

ն,

Հարաբերականերկարացումը

ե

օը:

Էէ (6.» :

Աղյուսակ

ձովվածքնեւի ճատկություննեւը Կալի. Իզուն ԱՂ) 1215--59) մեխանիկական

Ք Ցուգունի կԳ/մ |

Ժակնիչները

Խործբո-

տ'

,

էր

-

ոչ

։ղակաս

ոչ

Մ

Հ տաղական ճիմք

ավելի

-

ԷՎ ՒՎ

30ՅՑ 8.

5ԵՎՅՆ

«Վ

37.

Յ0

ՅՅ

Յե

-

ԷՎ 60--

ԵՎ

56--

ՒՎ

60--

ՒԿ

ԽՎ 63.

2..

163- Տերիտային 24Լ

Հւ

ֆերիտային

ֆերիտային Ֆերիտային բիտայ

պեռլիտա-ֆերիտային :

ՀԱՍԿԱՑՈՂՈՒԹՅՈՒՆ

:

ՄԵՏԱՂԱԿԱՆ

ՋԵՐՄԱՄՇԱԿՄԱՆ

ՀԱՄԱՋՈՒԼՎ

ՄԱՍԻՆ

Մետաղական Համաձուլվածքների չերմամշակում կոչվում է որոշակի ոնժիմով մետաղականնախապատրաստվածքի, դետալի կամ գործիքի չերմաստիճանիփուխուման պրոցեսը, որի նպատակն է մետաղի փուիոխմանշնորճիվ ստանալ ստրուկտուրայի մեզ անչրաժեշտ Ճատկու-չ թյուններ: ՖերմամշակումըՀայտնի է շատ վաղ անցյալից, երբ ճանդիսանում էր մատչելի արճեստ միայն ոչ մեծ թվով վարպետների Ճւսմարչ որոնք իրենց Հայտնի ջերմամշակման գործնական եղանակները փոխանցում էին սերնդից-սերունդ: ներկայումս ճանդիսանում է խիստ զարգացած մի գիտություն, որը ճիմնադրվեց 1868 թվականին, ՃայտշնորՀիվ Դ. Կ. Ջերնովի կողմից 7 կատարած ր ր երկաթի ռլոլ պոլիմորֆիզի ԲՓիզ ՎերջինՀարյուր տարիներիընթացքում ստեղծված ժմենագործության, տաղական Համաձուլվածքների չերմամշակման տեսությունը բացաճայտեց ն թույլ տվեց ավելացնել անցյալում Ճճայտնիջերմամշակման պրոչ ցեսները, նրա Հիմքի վրա ստեղծված են նոր, չափազանցարդյունավետ ջերմամշակման եղանակներ: մասնավորապես ժամանակակից տեխնոլոգիայում, թյան մեջ, չերմամշակումը գրավում է չափազանը կարնոր տեղ, քանի որ այն թույլ է տալիս ոչ միայն մետաղականճամաձուլվածքներինտալ չափազանցբարձր Ճաւկություններ, մասնավորապես ամրություն, այլն ամենալայն սաճմփաններում փոխել մետաղի ճատկություններըմեղ ցանկալիուղղությամբ, առանց փոփոխելու նրանց վիճակը: ագրեդատային Օրինակ, ջերմամշակման եղանակներից մեկը (թրծաթողում ) թույլ է ռւալիս նախապատրաստվածքին ւյն ւուսլ նվազագույն կարծրություն եշտ նրանից ստանալ լինի ճասորպեսզի նաատակով, արտադրանք տոցի վրա կտիմամբ Այն բանից Հետո, երբ անճրաժեշտ մշակմամբ: չափի ն ձնի արտադրանքը ստացված է, ջերմամշակման մի այլ ձն է տելիս բարձրացնել մետաղի կարծրությունը մեծագույն (մխում) թույլ նրա ապաճովվի արժեքի,որպեսզի մաշակայունությունը շաճագործման ժամանակ: դրաՖերմամշակման ցանկացած ռեժիմ կարելի է արտաճայտել ֆիկորեն «ժամանակ--ջերմատիճան» կոորդինատներում, ինչպես, օրի-

այն

չնրմամշակումը

-

մեքենաջ

.

արտադրանքի

տային պեոլի

պեռլիտային

524.

,

։եոլիտային պեղպիտային

ՆԱ

|

,

125.

սրված սպիտակ չուդունի թրծաթողման ռեժիցանկացած ռեժիմ, անկախ նրա բարդությունից» մը: Ֆերմամշակման ե սառեկազմված է երեք Հիմնական սոարրերից՝տաքացում, սպլաճում ցում, որոնք կարող են կրկնաբար ճաջորդելիրար: ն Տաքացումը բնորոշվում է պրոցեսի սկզբնական վերջնականչերն Ֆերմամշակմանսզրակմաստիճաններով տաքացման արագությամբ: տիկայում ընդճանրապեստաքացումը սկսվում է նորմալչերմաստիճանից, իսկ տաքացման վերջնական ջերմաստիճանըփոփոխվում է լայ/ աաշճմաններու՝նորմալից մինչն 13005: կայն սաճմաններում է փոփոխտասժամում մի վում նան տաքացման արագությունը՝ սկսած նյակ աստիճանիցմինչն 1000" վայթկյանում: որը փոփոխվում է բնութագրվում է իր չերմաստիճանով, Ռաճումը Պաճման ն ւոնողությունը տնողությամբ: վերը նշված սաճմաններում, մինչն նրա բացակայությունից սկսած է բազմազան՝ խիստ կարող լինել 66-ում

նակ, նկ.

ցույց

է

քանի

լ ժամեր: նույնիսկ,ճարյլուրավոր տասնյակ, բնորոշվում է հր սկզբնական ն վերջնական չերմասՍառեցումը

տիճաններով,ինչպես

նան

այդ

միջակայքում չնրմաստիճանային

Սառեցմանարագությունը կարող արագությամբ: ոնհցման ժամում

ավելի:

մի բանի տասնյակ աստիճանից մինչն

10005

սա-

փոփոխվել

է

վայրկյանում ՛

չոանդենսով։

Մշակման չերմաստիճանը միշտ չէ,

որոնց եղանակներ, յություն ունեն չերմամշակման

ժամանակ

դրանքը սառեցվում է կ «1005, պաճվում է այդ ջերմաստիճաններում աղա բարձրացնում են, մինչն նորմալ չերմաստիճան(մշակում ցրտությամբ): ՛

Տ 25.

ՋԵՐՄԱՄՇԱԿՄԱՆՏԵՍԱԿՆԵՐԸ

ՀԱՄԱԶՈՒԼՎԱԾՔՆԵՐԻ

,

որոշվում է

.

`

ենթաբաժանված տեսակները

մխում թրծաթողում,

Սրանց

արձակում:

ն

երկու եղանակներ, որոնցում չերմամշակումը միանում Կոհղվում է քիմիական ներգործության (ջերմա-քիմիական մշակում) կամ պլաստիկ դեֆորմացիայի Ճեւո (երմա-մեխանիկականմշակիրառվում են երկաթի )։ Ֆերմամշակման բոլոր այս եղանակները կում ե ), պղնձի, տիտանի, ալյումինի ն այլ չուղուններ «լոՒքով (պողպատներ մետաղների ճիմքով բազմաթիվՀամաձուլվածքներինկատմամբ: ա)1 կաոգի թոծաթողում:1 կարգի թրծաթողումը կազմված է տաքացումից՝մինչն պինդ վիճակում ֆազային ։իոխակերպման(եթե դոյություն ունի) ջերմ«2 աստիճանը չգերազանՓ«Ր են

հս

ճամա-

,

ցող

Հ

ջերմաստիճանները, 7.1

սառեցուէ երկու մից: Հնարավոր դեսլք.եթե Համաձուլվածքը չունի ֆազային

պաճումից

ն

փոխավկերարումներ, վիճակում պինդ պա թրծաթողման չերմաս-

2.

«

Է--------՞Վ

«

|

Ց

-

ժամաֆավ շաշմնձոմ ֆան հանի աացակա ժալում՝ յե

չերմաստիճանից (գ) Ն առկայության(8) դեպքում: 6շ, ) Ֆերքն (եկ. էքե Համաձուլվածքում տեղի ունի ֆազային փոխակերպում Ն), թրծաթողման ջերմաստիճանըվերցվում է առա ջերմաստիճանում, ՛Ւ, այդ ջերմաստիճանիցներքն (նկ. 62, 8): Հետնաբար 1 կարգի թրծաթողման ժամանակ Համաձուլվածքում 1 կարգի թրծաթողֆազային փոխակերպումներ տեղի չեն ունենում: ման ժամանակ ճամաձուլվածբի չերմաստիճանի բարձրացման նպատակն է բարձրացնել ատոմների շարժունակությունը, որի շնորճիվ ինքնաբերաբար գնում են սւորուկտուրայի ձամաձուլվածքում փուիոխման օրենպրոցեսներ, որոնք ճամաձայն թերմոդինամիկայի երկրորդ Քի Հանգեցնում են ազատ էներդիայի նվազեցման: կոփված մետաղում կամ Համաձուլվածքում ազատ էներգիա բարձրէ ի Ճաշիվ մեծ թվով թերությունների՝ վականսիաների ն դիսլոխախտված է ՀատիկներիՃավասարաառանցքձեր (տես կացիաների, Տ 11): Այս բոլորի շնորչճիվ ճամաձուլվածքի Ճատկությունները փուիոխաճում ված են՝ կոիման Ճետնկանքով կարծրությունը ն ամրություն ծն, իսկ պլաստիկությունը ն մածուցիկությունը նվաղում:Մետաղի ն ճատկությունները վերականգնող, այսինքն սկզբնականտորումբոուրան .

»

(1...

`

`

ստրուկՀամաձուլվածքի

որոնք կամ փոխակերպություններով, տուրայի այն փոփոխություններով Ա. Ա. դասաԸստ ունենում Բոչվարի են տակ: նրա ազդեցության "Կոեղի

բոլոր

իսկ

:

Ֆերմամշակման տեսակը

խմբի՝

տիճանը ընկած է Ճալ-

արտա-

ջերմաստիճան՝մոտ մինչե մինչն բացասական

չորս

կարգի

1 ն 1

ման

ընկած է զրոյից Վերեւ: Գո-

որ

են

-ա-

ն

Հաստատուն չեն Տաքացման ն սառեցման արագությունները միջին կամ սառեցման մնում պրոցեսի սկզբից մինչն վերջ Տաքացման ն վերջսկզբնական որոշվում է ինչպես այդ պրոցեսների արագությունը տնոկ Համապատասխան տարբերության չերմաստիճանների նական կամ սառեցման իրական արաղության ճարաբերություն: Տաքացման որոշվում է «ժամանակ-ջչերգությունը որնէ որոշակի չերմաստիճանում մաստիճան» կոորդինատներումտաքացմանկամ սառեցման կորին շոշափողի ն աբսցիսների առանցքի միջն կազմված անկյան տարած

կարգմանբուն չերմային մշակման

ծթն

ճամաձուլված քի ատրուկտուրան մարուր կազմված էո Բազմված ֆազի ի 11 ճատիկներից, նրա տաքացման դեպքում1-ից վձրն տեղի է ունենում ն «ՐԲ

կոփումը ուիումը վերացնող վերաբյուրեղացման թրժաթողումը 1 կարգի թրրմեկն նե է: ժաքողման օրինակներից ր դրոշմված դետալՁուլվածքներում, եռակցվ ասրտադրանքներում, աններում առաջանում են արտադրանբի մասերի սառեցման մ այմանավորված, ՐՔ լար» ր

ի

ո

ւ

բ

փոխան

դոորքում աղի Բարուն բ ի«(8-»զ, Դանդաղ Հակադարձ «առճցման փոխակերպում կերպ առած, Մ կարգի Այլ

ո լարումարարումներ,

|

,

ժաքողման ժամանակտեղի է ունենում

ֆազի անաա Աաաա աբա եար տոպ դա օրինակ, ձուլվածքի մեխանիկական մշակման ձն, Սակայն Հետագա պետթ լինեն այնպիսին, որպեսզի ժամանակ, մասերի ճեռացման ճեւտնանքով, նոր բյուրեղացման ավատարակչարվիյուշնորճիվ մշակվա առաջացնել ներքին լարումները կարող խախտվում ֆաղի մանրաճատիկ ստացվի 72. ւ

ֆ

,

,

է

՛

են

է ն

նը

արտադրանքիդեֆորմացիակամ ծոմռում, Մետաղիտաբացումը մեացէ ատոմներիշարժունակությունըն թույլ է տալիս վերացնել ներքին լարումննրով պայմանավորված մետաղի բյուրեղային ցանցի կանաղավաղումները: Ալդ պրոցեսը ընքանում է ինքնաբերաբար, որ ցանցի առաձգական աղավաղումների վերացումը ուղեկց քեն գիամիվազ կմա զա նծրում 9 պինդ Բա աաա 11 լուժույքների առաջացմանժամանակ, նում

|

Կա . ո վու `

ոոո ոն, լուժույքի անան

ինչպես մենք տեսանք այսինքն պինդ թյուն յուրաքանչյուր ՛

(տեսՏ 14), ատ

լիկվացիա, դենդրիտային

նի ղի ունի "

սաճմա

ո

ա

ւ,

.

ր մեփացնելով պինդ լուծույքում ատո մների շարժունակությունը, է նրանց արագացվածդիֆուզիայի նարավորություն, որը նայում է Կին, լասոյքի ժաման» (ոԱյմնորադիափ ատակ: ն1 ո իայի վերացմանը: Խի, Հրա

ումը,

մերժում

կվա

Ն

տ

անհան ժաթողումը վերացնում 4 կոփումը,48բուի ն ռայզնում է ներքին լարումները, ստեղծում քիմիական բաղաղրությ բաղադրության Քոլոր այս պրոցեսները ընքանում են ինքնաբերածամասեռություն: ն նրանք նպաստում են մետաղի ազատ էներգիայի ցաժԻա արգի Թրժաթողումը «անգեցնում է մեՀ տազի կամ Պամաձուլվածք ի ավելի ճավասարակշովաժվիճակի ստաց1

եյին

Հե,, - ռ

մ , ած Բացմանը» մանը:

"

Պ

Ձ

տտրուկտուրա: Այապիսով71 կարգի թրժաթողումը Թույլ է սալի խոշորաճատիկ սւտիուկուրան անրաճատիի, «Ր

ցի

այդ,

վերածել

թողումը,

բնչպե

նե

կարո

րւ

Քրժաթողումը

կարգի

վերացնում է կոփումը ն ներրին լարումները, ստեղծում է քիմիական

շան ծաց

Տ

|

Նկ. 68. կարգի թոծաթողման ՆանՀամասեղու-զադրության Նաթան (ձ), մխման Ճամասեռություն բատ(6) Իո Ի կարի քաք, Թ) Էառձակմ բոզտուրան բու Հեա անալ

բո

,

.

Ը

որոշ

Թբր-

վճրաբյուրեղ

զ

։

:

ա

ոնի

ւ

բա-

Լ

ն

։

ա

վիքի,

|

Ժարցի

Թրժաթողումը է միալն Հնարավոր ի

՝ րեթիե |

|

այն դեպքերում,երը արզ ամեայ, վաք մտա ալա մր այսինքն լինվիդուսի զժից ներթե, ունի ֆազային Գ) Մխում։ Մխման փոխակերպումն ժամանակՊամաձուլվածքը տաքացնում են, ինչպես ն 1 կարգի քրծաթողմանժամանակ,պինդ վիճակում աի ֆափոբավի նրպ ման 1, որոշչափով բարձր, բայց, հ Քրժա «ր շատ սառծցումը արազ՝ սովորաբար կամ յուլում (նկ. 68, 8), Մխման քրում էությունը կայանում է նրանում, որպեսզիՀամաձուլվածքի Ման արազ սառեցՀչ ճանապարչով Հնարավորություն չտալ, որ տեղի Ճա.

չերմաստիճանից

«արբնրոսթյուն 2-րդկարգի թողման, )

կատարո

ունենա Յ-,զ ո եի կարգի թրծաթողման ժամանակ տաքացումը կատարՅուրաքանչյուր ֆազային մբեյե ԱԱրաՐՑ փոխակերպում, փոխակերպում լ մինչկրիտիկականջերմաստիճանային գոտին, այն ատոմներիտեղաշարժման բտ կամ Հերախմբավորման Մ է կարելի աղարձով մետաղի ճամաձուլվածքի նկատմամբ: ալգ պատճառով պաճանջումէ որոշակի Լլ րառել անկացած ժամանակ:Արադ մառծցմանդեպքում նշվա բծարողումկամ ֆազային վեբաբյուբեղացում: պրոցեանձրի Համարժամանակ չկա կամ ի է որգի ամա չափով գերազանցում ջերմաստիճանը 8-5 բամարար քա՛մ չէ, ժետնարայր նդի Դամ չի փոխակերպումը կճասցեի վիճակում պինդ երմաստիճանից։ տեղի ունննալմիայն ֆազային փոխակերպման ունենա, մխումից մասամբ, Այսպիսով, կամ կատացվի Թրծաթողման ժամանակ ա 1, ջերմաստիճանից կամ 8-Վօ, կարգի ոինջն կատացվի աաա. րբակշիո բ, ստրուկտուրա: բարձր, չափով պաճում դանդաղ սառեց (նկ. նորմալ ջերմաստիճանումանճավասարա |

:

լ

,

առն

ճա-

ն

ն

ց

տե-

"ամնում

ապա

՛

Է)

նանա

ն

որոշ

տաքացնում քաց

ժաւան

որոշ

Ճի 1ջ8

ն

ապա

Մ

"Ր

'

`

են

,

'

,

ու

-

Հ8-

տոտ

մ

ձն

Իռ"

՛,

Ի

ա

այրինքն

՛

ա

ԵՀ

այդ կշիռուրուկտուրան է գոյություն կարող ունենալգործնականորեն ան9 նլութագիտություն -

|

երկար, քանի որ այդ պայմաններում ատոմների շարժունակությունը փոքր է ն չի կարող ապաճովել Ճակադարձ խակ Ստացվածանճավասարակշիռֆաղերը ունեն այլ կառուցվածը, ջա նանն նա Ա Քար փոփոխում է ճամաձուլվածքի «ատվությունները: Մխման ժամանակ ստրուկտուրան օժտված է բարձր ատացվողանհճավասարակչիո. էներգիայով: Բացի այդ, Նչ-ից բարձր տաքացված րագ արտադրանքումառաջացնում է նրա ամրությու տառնեցումը Հատկապես, Ներքին մածուցիկությունը ցաժրացնողմեծ -. են որոնք կարող առաջ կաժ, նույբերելարտադրանքի ռաճման

բավականէ

կամ այն տի ւլի

այս

ներգործությանը

դիմադրելու Հառտկ (մաշակայունություն, րգումը: Ի)" «րոմ օժտված լինի կոռոզիականություն) Հաստություն ունեցող իոնտալի մայթ ա 4խոռավին ծառայում են

գ

եր

մէֆ

էն

ջերմա-քիմիական մշակման Փարբեր ձանրը, որոնց դեպքում դետալի մակերնույքը մ

կա

են ճարոտացնում այս

բավականին բարձր մեր Ք արու ջերմաստիճանում Կրա տաղի. դիֆուզիայի: ՄՂմետաղի Ռրոլեսզի բ Հարբա տարրով,դետալըտեղադրումէն այդմակերնույթը տարրով Հարուստ ն Է տարրի դիֆուզիանխ

ԿՆ

-

ոչ

ի- Ճաշիվ

ամամոլվա փ ովի հարու մետաղի մեջ արրավայրում արագաց դեֆորմացիա , նշված Որպեսզի դիֆուզիանռեղի :ո արՄաՔացնում՝ նիսկ,քայքայում: ծես ետաղը մեկր մյուսի Այսպիսով, քրծաթողմանը Հակառակ, մխման նպատակն լիրան ,

ՆՈՐ

է

ք

ստա

/1

ա

:

անճչավասարակչիոստրուկտուրաներ,որոնք թույլ նն տալիս բարձրաց: նել ճամաձուլվածքի ,ամրությունը, կարծրությունը ն մաշակայունու-

թյունը:

|

`

՝ :

1ո-

Մխման սաշմանումից պարզ երնում է, տր մխումը կարելի րառել միայն այն ճամաձուլվածբների նկատմամբ, որոնքպինդագրա Փատային վիճակում ունեն ֆազային փոխակերպումներ դ) Առձակում: Մխումից Հետո, ինչպես տեսնում ենք, վաժքբ բերված է անճչավասարակշիո վիճակի ն օժտված է մեծ ն նպատակնէ որոշ չափով Արձակման բարձրացնել

։

գոնե

սաճւիոր

Րավակ

ն

ունենար ան-

Է տարիը

Հեւո

ինդլուծույթ,Հակառակ դեպքում Բ

զիան 81 մետաղիմեջ է, անձճնար Հմրմա-քի ավան մշակման

որից,

պրոցձար, ինչպես Հետնում մի իրենից ներկայացնում

լարումներով։ Աա Քերմողդինամիվական կայունությունը, նվազեցնել Համաձուլվաժքի

յո

գրիվ վերացնելմխման ներքին լարումները:Այսպիսով, արձակումը, է մխմանը Ճճանդիսանում երկրորդայինօռպնրացիա: Ճւսջորդող ինչպեսցույց է տրված նկ. 68, Շ-ում, արձակման օպերացիանիրենից ներկայացնում է՝ մխված Համաձուլվածքի տաքացում մինչե պինդ նցո վիճակում ֆազային փոխակերպման Լ | ջերմաստիճանը չզ ե ,

միջավայրում

ր

ր»

է

ո Մ.»

աք ջեն Ն

ի

ոի

ամի

Բորա

ԱՎբ

միայն այն

,

|

դեպքում,

մետաղը ճՃարատացնոլ՝ արտարատացվող տարրը են պինդ միմյանց ճետ ում

ՆՆ նուգիան

ն

ըստ լուծույթներ,

րի պինդլուծույթներում: ա

զ)

աղա-

ներդրմանպինդ լուծույթնեմի քանի տասնյակ անգամարագ է քան տեղակալ. որու

:

Ճեոմա-մեխանիկական մշակում (ՄՄ): )

7 ր մաե անինկախանիկ ժամնակֆազայինփ «խակեձրպումները Համաձուլված զուգակցվում էն ուլվածքիպլաստիկ Հետ,

կան մշակման

դեֆորմացիայի հագանցող փոխակերպումից կա՛մ երա րրարոիճան (մի խոսքով արձակումը. երկրորդային Տաային ցանկացած

(աովորաբարայդ չերմաստիճանիցզգալիորենցածր) րը,պաճում ն սառեցում: Քանի որ քիա է մխումից Հետո, ապա կարելի.է դա կիրառել միայն ձոպվածքների նկատմամբ, որոնց ընդունակ են մխվելու, այսինքն ու ֆազային փոխակերպումներպինդվիճակում: մշակում(ՔՄ): Շատ դեպքերում դետալ ե) Ջեմա-քիմիական ջաճագորժմանժամանակորոշ տիպի ներգործություններտարածվում ւ ոչ քե դետալի ամբողջ ծավալով մեկ այլ միայննրա Մաոն են ն շերտի վրա: 0րինակ, շփման մաշման ենթարկվում արա իՎների ատամների, ծնրաձն լիսնոների վզիկեերի ն ուրիշ շատ դետալների մասերի միայն մակերնույթները, կորողիայի, այսինքն ման արտաքին քիմիական ներգործության տակ, միջավայրի է հեքարկվումմիայն արտադրանքիմպկերնույթը, նման դեպքերո

է վերը

չ՝ դետալի ին երկարատկպաձում տաքացում, բավակատվյալ ճարստացնող տարրի բարձր կոնցենտրացիա ունեցող (որպեսզի որոշակի խոապաճովվի ն էրում մավնրնույթային Հարա նաչ կոնցենտրացիայի ն

Ժոզնամը դիֆուզիայի ստացումը) սառեցում: Գազով Բոգարար ա-քիմիական մշակումը բբի. Հնարավոր ՆՆ

ադաջացն

տարրի դիֆու-

2 իշ դեֆորմացիան, ետո

առաջ,

որը

Հետ

իրագործվ վա՛մ միաժամանակ, է

կա՛մ

Ճաջորդականությամբ Պլաստիկ. ճայտնիէ, մետաղում, ինչպես առաջացնում է բյուրեքտրուկտուրայի թերություններ Լաքը (վականսիաներ, ն ատիկների դիսլոկացիան ննթաշատիկների սաճմաններ), որը ուղեկցվում է 11 աղի կոփմամբ,Դեֆորմացված ամրացմամբ՝ մետաղիՀետագա ֆափոխակերպման ժամանակ կոփման կ շնորժիվ ա 2նորճիվառաջացած ամրացման ֆազային,ոխաԱՆՈԴ էֆեկտները գումարվումեն, պատճառով, օրինակ, մխումը, որին քաղխորգնլ : կաին ացիա, ոա ճՃամաձուլվաժքին է ավելի բարձր ճաղորդում ամրություն,քան

սովորական մխումը,

|

Ֆերմա-մեխանիկական մշակումըթուլ է տալիս ստանալ. ամրու բարձր ցուցանիշներ առավել մյուս ձների Համե. ՝ ջերմամշակման |

ք յան

ի

բարձր մածուցիկության. Խոր առելի մշակումը կիրաոոլ Ջերմամեխանիկական ունեն

.

պլաստիկու-

զոզացմու անիշների

մատ. Ամրության բարձր ցուցանիշները ձ

թյան ե

են

ֆազային փոխար գուր տեղի ների նկատմամբ, որոնցում են պլա բավարար վիճակումն որոնք օժտված պինդաղրեգատային

ն

տիկությամբ:

Ս

Հրմա-շիմիար ՈրոշակիՀամաձուլվածքներինկատմամբչերմային, իրառմշակման այս կամ կան կամ չերմա-մեխանիկական Հոր անով մասին կարելիէ դատել ատ այդ ման Հնարավորության

1 ակ աի ի ված

նոք եջ `

ե նէրի վիճակիդիագրամների: կարող է 1 կարգիթրծաթողումը անկախ նրանից, տեղի Համաձուլվածքների նկատմամբ, պինդ վիճակում,թն փոխակերպումներ ֆաղային նրանցում գծից ներքն ֆազային, Պինդ վիճակում, այսինքն սոլիդուսի մխման ն արձավ11 կարգի թրժաթողման, առկայությունը կերպման Ի

կիրառվել ն Բոլոր |

ման

ւզարտադիր կիրառման

:

է

միալն

|

երբ

դեպքում,, այնն դ

չս

լոք Հետնաբար, մյուսով ճարատաց միկոմպոնենտը ների տիրույթիառկայությունը, 4նարավորությունը եդ վիճակումֆաանձրամելա մշակման պարա Ջերմա-մեխանիկական տարըը

1 ու

որոշող

արան

ինչպես զային փոխակերպման,

նան

ճանան ջերմաստիճա Համապատառիխ

՛

է'

տԱ

Գլուխ

2-1

,

անկյունը: 18686

Դ.

կ.

թվին

`

առաջին անդամ

Տ. Զ-Յ

ոք

.

՛

Ճի2

ՍԻՐ)

Չերնովի Ճայլտնադգործաժծ

484 12 պողպատի կրիտիկականկետը նա Հա, կողմից նշանակված է 1 տառով: 69. նկ. ԾՍբկաթ-ածխածնային Հետադալում ճարմարությունից ելվիճակի դիագրամի «պողղասի անկյուը»: նելով ֆրանսիական գիտնական Ֆ. 0ամոնդըփոխեց պողպատիկրիտիկական կետի նշանակումը ինդեքսներ ունեցող «ճո տառով, ն ալժմ. այղպիսի նշանակումը ընդունված է բոլորի կողմից: ճլ»-222" կետը նշանակում է աուստենիտ պեռլիտ փոխակերպման Ճամար (վիճաջերմաստիճանը,որը նույնն է բոլոր է կի դիագրամիԵՏԵ գիծը), Ճջ--268" կետը նշանակում մագնիսական փոխակերպման ջերմաստիճանը (Վյուրիի կետը): Ճշ կետը պողպատի ջերմամչակմանմեջ դեր չի խաղում: Ճ: կետը նշանակում է ջերմաստիճան, որից բարձր պողպատի ստրուկտուրան կազմված է մեկ ֆազից՝ աուստենիտից: Վիճակիդիագրամի ՕՏԷ գիծը Պտ կրիտիկական կետերի երկրալափականտեղն է (երբեմն ՕԸՏԷ գծի վրադտնվող կետերը նշանակում են Բոյ Հետնանքովպողպատիտաքացման ն սաԱերմայինճիստերեզիսի ռեցման կրիտիկականկետերըչեն Համընկնում: Ածխածնային պողպատների Համար ալդ տարբերությունը չնչին է (մի քանի

`

:

|

:

«

Համաձուլվածքների ա

:

ւ

ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆԸ

ՋԵՐՄԱՄՇԱԿՄԱՆ

ԳԱՂՊԱՏԻ

ԱՆՀԱՎԱՍԱՐԱԿՇԻՌ

ՊՈՂՊԱՏԻ

ՀԱՎԱՍԱԲԱՑՑ

ԵԲՈՒԿՏՈՒԲԱՆԵՐԸ

ճամաձուլվածբները։ բոլոր երկաթ-ածխածնային իո" Հո ան ագրեգատային պինդ էլ. չուգունները, ները, այնպես Ժ աղ Թի րկաթի որոնք պայմանավորված ԵՎ

Ո 8 26.

|

:

Համաձուլվածքում պարտադիր առկայությունը ներում պլաստիկության Ո

ւ

|

երմա-քիմիականմշակումը Հնարավոր լիշ ճարստացոք շերտը որնէ տարրով մետաղիմակերնույթային պոն հն պինդ լուժույթներ: մետաղը առաջացնում ն Ճարստացվող պինդ վիճակի դիագրամիվրա կոմպոնենտների ՝

ա

:

ո փոխա-

է: պալմանն

ի,սի

ր ալնՀամաձուլվածբրումնե

ճետ:

է

լեմորֆիզմով, Այդ պատճառով նրանը նկատմամբ կիրառելի են բուն տեսակներ 1 ն ԱՄ լորս կարգի թրծաթոջերմամշակման բոլոր Շատ կ ում, մխում արձակում: տպրրե 21 ում ած։խաժխա բերի Հետ, Մ լ լ ւ երկաթը սիլիցիումի, ալյումինի այլնի, ի, ազոտիչ բորի,ի քրոմի, կազմում է ներդրման ն տեղակալման պինդ լուծուլքներ։ Ալդ պատճաէ պողպատի մակերկուլթային շերտի «արստացումը ւով Ճճնարավոր այդ տարրերով չերմա-քիմիական մշակման եղանակով: Պողպատի նկատմամբ կիրառելի է նան չերմաչ-մեխանիկականմշակումը, բանի որ ունենալով ֆազային փոխակերպումներպինդ վիճակում այն օժտված է նան պլաստիկությամբ՝որոշակի ջերմաստիճաններում: անճրաժեշտ Պողպատի ստրուկտուրային փոխակերպումների լրիվ պատկերը Հավասարակշիռ տաքացման կամ է` սառեցհցման ժամանակ տալիս ւ շա երկաթ-ածխածնայլին̀ Ճամաձուլ- «Ը |4 վածքներիվիճակի դիագրամի պող- շշ պատին վերաբերվող ներքնի ձախ 9/2 դիագրամի նկ. ցլցկՀՀ մասը կամ ալդ տիված«պողպատի 69-ում ցույց

,

,

փոխակերպումներ, ֆազային

պոպո-

`

:

,

աստիճան), ո

լեգիրված

որոշ

ՀՈՊ դրույթի Ճամաձայն 0,900 ածխածին պարունակող պողպատում կարո են տեղի ունենալ չորս ճԲիմնական փոխակերպումներ: 1) ճՃլ--222" չերմաստիճանից բարձր, նվաղագույն արժեք ունի աուստենիտի Ի, աղզտտ էներգիան: Ալդ պատճառով, պողպատի քացման ժամանակ խլ-227"5 ջերմաստիճանից բարձր, տեղի է ունենում առաչին ճիմնական փոխակերպումը՝Պ-»Ա կամ այլ նշանակում-

Հարյուկազժել դեպքում, անծրաժելտության պատճառով,

պողպատներում այն

կարող

է

րավորաստիճաններ:Այդ կետերիտարբեր նշանակումներ. են կրիտիկական օգտագործում Ճել, Ճել ՏաքացՃԸլ, խշլչն սառեցման դեպքում` դեսլբում՝ քացմոան են, քան միշ" ավելի բարձր ա-

ման

տա-

ճա-

կետերը դեպքումկրիտիկական

ոեցման դեպքում: ներով՝ է որոնց պատկանում ԻՇ -|-Բ6,Շ-»Բօլ (Օ: Պողպատի ճիմնականստրուկտուրաները, գլխավորդերը, ճանդիպրոցեսների փոխակերպման վիճակում ինդ մ նչն ԳԼ ջերմ լ2) Ճ-ից պեռլիտն աուսստրուկտուրաներ՝ են. սանում երկու Հավասարակշիոռ ազատ մարտենսիտ: ստրուկտուրա՝ ոենիւու մեկ անչավասարակշիոռ սառեցման ժամանակ /Ճլ--292" մ, այսինքն՝ էրկու ֆազերի ֆերիտի Պեռլիտը (Պ) փվաճկտոիդ նում, առաջինինՀակառակ, էրկրորդ ՛ Հիմնակ խառնուրդ, որը ն ցնեմենտիտի (15 ը) դիսվերս մեխանիկական (88) նչանակումներով՝ կամ այլ է ածխաժին։ Այն կարելի արտաճայտել է 0,440

նվազագույն րամ ժտված Աաաա,իջանայթում "4 նեՐՆտեղիպողպա տերմաստինանից չ

'

|

ար

պարունակում

ֆորմուլով: ԲճզՎ-Բ6:Ը

Ր

,

լուծույթնէ

(Մ) ածխածնիդերչագեցած պինդ Մաբտենսիտը պայմաննե է նան Բօ(Ըյ: ծչավասարակշչիոռ Բո-ի եջ, որը նշւսնավկվում է. -ն

ավելի, ցիան լինում է զգալիորեն Հանդիսանում է անճավասարակշչիռ

|

|

տոոճում, քանի որ մեկ փոխակերպումը կոչվումաուստենիտի ֆաղզը՝առատենիտը փոխակերավումէ երկու ֆազի՝ֆերիտի ն ցեմենտիտիմեխանիկականխառնուրդի:

մյշ

:

է

'

ժա3) Ճյ--722"ջերմաստիճանիցցածր բոլոր ջերմաստիճանների | անակ առավել կայուն է ֆերիտա-ցեմենտիտայինխառնուրդը` պեոլիոր.այն օժտված է նվազագույն ազատէներգիայով: Սակայն մը, աուստենիտի փոխակերպումը պեռլիտի (կամ առատենիտի տրոճումը կապված է ածխածնիդիֆուղիայիճետ, քանի որ 0,8 0 ածխածին րունակող աուստենիտում պետք է գոյանան ընդամենը 0,02 նը ծին պարունակող ֆերխտի մասնիկներ ե 6,672ն ածխածին պարուն նակողցեմենտիտիմասնիկներ: Ածլածնիդիֆուղիայի պրոցեսը

Քան

աժիա պա-

եռ

լիտի գոյացումը ժամանակ են պաճանջում ե այդ պատճառով Ա-»Պ երն այդ վատճառով ե ունենում, է ստրուկտուրա ճամաձուլվաժքնքեթե սառեցումը բկրորդՀիմնական փոխակերպումը տեղի վվածք 4/2 ն անում 4, կաթ-ածխածնային է բավականինդանդաղ: իսկ եթե աուստենիտը սառեցվում մշա մարտենսիԷմայ/ճան րի վիճակի դիագրամում արագ, նրա տրոճումը պեռլիտի գոյացումով չի Հասցնում տեղի ունեՀիմնական է: Այս չ հ առուստենիոր փոխակերպվում է մարտենսիտի, որի Բ բացակայում մաոլ, ազատ Իլ», Նկ. 70. Առատենիտի յուրաքանչյուրն էներգիան փոքը է, քան տուստենիտինը:Այդ1 պատճառովով ին կետից կետի Ն պեռլիտի Էզ ստրուկտուրաներից ցածր տենսիտիՐ ձեճրԻ ազատ որոշակի բ2 մաուդեն: սիտը`ավելի կայուն է, քան աուստենիոը, օժտված ազատ էնեոգիանեիփոփոխում ջերմաստիճաններում է տալիս ն. չեբմաստինանից: կախված ալուղպատ ` ԱԻ» գիայով,որը, ինչպեսցույց "| ԱՊԱԿ չ«ր«եակ աՆ մ ունենում Դաո ճիմնական ։փոխակերպումը՝ են ճետ: ն-Մ Այդ գրաֆիկիզժերը ցուց նշանակումնհրով այլ փոփոխման ,կ չերմաստիճանի

ո

ժն.

աթ-

ների

լի նե պեռլիտիԲ, մարտեհնոսխիտի

տալիս էներգիա-

Թերմոդինամիկայի կախումըջերմաստիճանից:

Համաձայն սիստեմը աան կրա աղատ յիշ»

աղատ

Ե:

որիժամանակ

երկրորդ

Տպա

տ

մպե

լ»

|

:

-

տուստենիտի Է

լ

ւ

է

|

:

.

կամ ֆերիտը կարող 0,02 00 ածխածին լուծել մաբաիմում 2225-ում, իսկ նորմալ ջերմաստիճաԸԲճզնում ածխածնի լուծելիությունը "ում նվազում է մինչե զրոչ Մարտենսիտը, որում ածխաժնի կոնցենտրարում ԷՇ զ

ունե-

ի

ժիոխակնրպումը՝ Ա.Պ

Իծլ (6)-»Իճօ-ԷՒ՞, Ը:

`

է Բոլ-ի մեջ Առատենիտ(Այ աժխածնի ներդրման պինդ լուծույթն .է լուծել մինչն 2 ց ածխածին(1142"-ում): կամ ԷՇՎ(Ը), որը կարող

րջե

օրենքի

ամ 1

ի

7.

-

.

Ցրրորդ

Բլ (Օ-5Բռ (Օ: առավել կայուն որ կնտից ցածր ջչերմաստիճաններում է պեղլիտը: ռարուկտուրա ւ

1)արզ է,

առրուվտուրա (զամ լիճազի այոպիսի ունի նվադագույնարժեք: Այս էներգիան '

չյա րա Ա

լ.

|

ՈՂ

ստրուկտուրան շարժունա«ոքի `

'

ն

ԼՈ

Սակայն

կիսակայու ստացված յ տարտենսիտային ատոմների

րրորշիտ

ջերմաստիճաններում, ւն ունենալ կարող է գոլությո դործնականորեն կության,

նորմալ ՛

ար

ժամանակ: ին կետից ցածր

"Հ

բոլոր

անսաճման հր-

րանն: մարտենի շարժունակությունը ոլիտի

ցածր է, քան մարտենս ձներդիան է Քառով

Բջ Այդ

ազատ պատ-

մնե

դիբավական ածխածնի ստեղծել. Կր պիսով մեժացնոլ ով

ճանագար՝

տաքացման կիսակայուն րեի մարտենաիտի կամ, ֆուլիայի ճնարավորություն ատրուկտուրայի որ

սիտի

ա

կայուն

"լի մեխանիկական խառնուրդի՝ ֆերիտա-ցեմենտիտայի

ստրուկտուրան փոխակերպվի ն տ

ավելիճիշտ» կամ

Մ-»Պ

Հենց

՝

նչանակումներով Բճզ (Ը)-»Բօռ-Բ6.Ը:

այլ

'

51 1ոՐՐոՐԴ -

մա

Հիմնական

է, որը փոխակերպումն :

Այն ձակմանժամանակ:

մեկ պողպատի որ րանի

տ

է

եղի ղի

վում է երկու կան խառնուրդի

է կոչել կարելի

որ

.'

|

Տաքացմա

Կ. 31.

ուա-

բարձր Ճաճախության ոսանջներով (ԻՀ4) աոան (Խ 8, Շ գեպողպատիինդուկցիոն տաքացման.ժամանակ, Տը) ազդեցությունը պեռերբ տաքացման արապությունը տւեի 70005 լիտ-աուստենիտ փոխակեշպման սկսման (1) Շ/վոկ կարգի մնծություն: Կզառտի(2) ն քոմոգեն Պ-. Ա փոխակերալումըսկսվում է պեոլիձոուվ՝ ֆերիտըցեմենտիխոից ստացմա բաժանողՖ--8 առատհճիտի ու

(3) վրա աուտտեմակերնույթների սաճմանային առատջացկենտրոնների նիտի բյուրեղացման մամբ: ՊեռլիտումՖ--8 սաճմանային մակերնհուլթներիմակերեսը չա-

-

աո

ՊՈՂՊԱՏԻ

ՓՈԽԱԿԵՐՊՈ

ՀԻՄՆԱԿԱՆ

ԱՌԱՋԻՆ

ԱԿՏԱՔԱՑՄԱՆ

ԺԱՄԱՆ ԻՄԸ

ծ 27.

աուս-

,

՝

հ

որան ցույց այնքան,

ււ

տրոչմարտենսիտը ֆազը՝ մեխանիկամասնիկների ին ռին8 ըմենտիտի ֆերիտի ֆազի՝

մխված ունենում ֆան մարտենսիտի

սկսվելով րագ ժ բարձրացման ճետ Պ .մ փոխակերպումը, արագության ե փոխաայդ ջերմաստիճանում,չի Հասցնում նրանում էլ ավարտվել կերպմանավարտի ջերմաստիճանը,ինչպես ցույց է տրված նկ. 21-ում, մեծ է արագությունը: 1 ն Չ կոբարձր է տաքացման են տալիս ատասխանարբար բերը Համա ն Գ-Ա ավարտի չջերփոխակերոլմանսկզբի մաստիճանները,իսկ 3 կորը ճոմոդեն ենի տի ատացման չերմաստիճանը: Ճ Ծն Ը ճառագայթներըցույց են տալիս Ֆատաքացման տարբեր արագություններ. ճելո Ճոմոացման արագության մեծացման ստացման ջերմաստիճանի գեն առուստենիտի է ճաշվի առնել տաքացպ ետք բարձրացումը ման մեծ արագություններիդեպքում, օրինակ, ման

տաքացմանժա-

պողպատի ճիմնականփոխակերպումը փոխակերպումն է ռային / պ եոլիտի ֆր մաստիճանում ջ Ճլ»2727 Պ..Ա մանակ է նան աուստենիտացում, մ Ն տեհնիտի:Այս փոխակ ներու որանձնածատվությունը Բ Մ (0,025 է ֆերիտից փոխակերպման ո որը կազմված է ոն փոխակերպվում 0 Շ), պուս-

.

մեծ

Դ

է՝ թերթավոր պեոլիտի մեկ մմ"-ում

այն կաղմում է մմշչ:։ ճազար տասնյակ Այդ պատճառովառարսըող մեծ է «ուսոննիտի բյուրեղացման կենտրոնների քանակը չափազանց ն, փոխակերպումը ավարտվելուց Հետո, աուստենիտը ստացվում է շատ փոխակերպման ավարտի սլաճին աուստենիտը մանրաճատիկ։ Պ-Ա ունի նվազագույն չափի ճատիկ, որը կոչում են աուստենիտի սկզբնական ճատիկ: փազանց ճազար ե

նույնիսկ

կոչվում գիֆուլիոն 8գՇ) (865երպման ոցեսում ֆոն անից տեղի է Ն ունեցող (0,8Փ Շ) հորան աուստենիտի "7 կոնցենտրացիա Ինչպես ճայտնի է, Հատիկների սաճմանները օժտված մինչն ատոժների դիֆուզիա ածխ ի ունեցող մասերը, մինչ էներգիայով,Այդ պատճառով,մանրաճատիկմետաղի՝ կոնցենտրացիա անրից դեսլի վորազես ծ ավալում ամբողջ ջնրմաստիճաններում աուստենիտի էներգիան, ւ իոի ելրիվ Հավասարվելը աուստենիտի է Քարձր մետաղի խոշորաճատիկ (Համասեռ) էներգիայից: Թերմոդինամիկ անն բ րնակ 3.եմոզեն ատացումը 1ի Չրգրորգօրձրջի ձամաձայն մետաղի Հատիկի պրոցեսը տեղի իֆուղիոն տեղավոխությունը գավ Կարա ՄՈՐՀոռմների ինքնաբերաբար, եթե միայն ջերմաստիճանը ապաճովում է /Դ կախխվածէ ժամանակ, որքան ցածր է ջերմաստիճանը: ա տոմներիբավարար ընթացքը Այդ պատճառով ճամար պրոցեսի շարժունակությունը: փոխակերպման ոլա ւուստենիտարագությունից: բարձրացման կամ պաշճման ժամանակի աուսոտենիտի ջերմաստիճանի ունոնու

Ո

նր

աածնի

լ

ՐՆ

չեաֆնի

մա-

մեծ

լ

ցած

ն

են

ր

՝

-

Ի

ձ Ո«Բ

ն մասնա-

ազատ

բոլոր

աղատ

ազատ

աճման

է ունենում

վ

Ր

վ

ն

շատ

Դրա

7-7

:

Աոա

:

ու

նենում

ման

տեւի փոխակերպումը

8-«Ա

դեպքում

Բայց տաքաց

ջերմաստիճանում: կետի Հաստատուն Ճլ--727՝ -Ի

:

ւսռ-

-

/

|

Հեռ, ինչա 4եժացման

/

ցուց

|

է

տալի ե.

,

12, 8-8,

տեղի է

ունում

ֆ 2ե, ԵՐԿՐՈՐԴ

ՀԻՄՆԱԿԱՆ

|

ն պեռլիտի (կամ

աարիԱ խակերաաւթյան ինի թամ Աուստենիտի

ոնցման առեց

աճ:

ճատիկի

տի

Ժ մ ւ որոշվումէ սկզբնական աուստենիտի Հատիկի մեծությամբ է Այլ կերպ ասած,ինչպես ցույը է տ ալիս նկ. 79-ը, խոշոր աճատիկ աուս-

թյունը ծությունը

որ

ՓՈԽԱԿԵՐԳՈՒԼ՝

ԱՈՒՍՏԵՆԻՏԻ

ՏՐՈՀՈՒՄԸ

անն ժամանակ, պեռլիտի

Չ..Ա

:

երկրորդ Տիմնական փոլխուս

ումը տեղի է

Ը,

ունենում

կայուն,բանիռր 222"-ից ներքէ պնոլիտիՒ, ազատ ձներգիան առատենիտի փոքր Ի, մսզայ ւո ձնձրգիայից (եկ. 70): Ինչպեսն առաջին ճիմնական չ

փոխակերպումը, աուատենի ոի տրոճումը կերպում է, Քանի դիճուզիոն փոխա որ աուստենիտը, որում 0,800 է, տրոճվում չ ածխածնի կոնցենտրացիա խիստ տարբեր ունեցողերկու ֆազերի՝ ածխածնի պարունակությ ֆերիտի(0,02 յ Ը) ն որոնց դիսպերս ցեմենտիտի (6,62 զ, Ը), մեխանիկական պեոլին է, Նկ. 24-ում Ցույց Հ րված խառնուրդը

4,

փոփո

"

-

ա

պատ,

"

բ--

-

/

մեՐ

աաա ՍԳԻ խանից

նկ. 72. ծության

նկ.

Կիտիկական կետից

78.

.

աաճացման հանիր

"բարձր

նի ազդեցությունըաոռւստենիտ ա աան Պացվող պեռլիտի տտ մեծությտնվբա:

ֆեՐմաստի-

առատենիտից առւսջացմուն Թերթավոր սխեման,2Ժեմեն պեոլիտի տիտի թերթիկի Բ/ուրծղացումը սկավում չ /6ջ Շ

`

բ» հաաաակ

մ

բնա նածին մանբանատիկ պողպատ:

-

:

ի

Ի

վ

շ

Ր'

`

արուս-

մեխանիկական Աա,Հաագա Կրիոից՝ նմամաաիկությոեր նվազում Հա նամի Հատիկիաճը Քանի

պողպատի

որ

են

Ճոաուվա

Ծի աման

Աա» ն

անելու

ճամար

նկ. 74.

Թեոթավոո պեռլիտի առաջացմանխեման ս

տիկիներսում:

Բաառատենիտի

աուստենիոիճատիկի սաճմանի վրւս Մեմճնոիվտի (նկ. 24, ա) աճողթերթիկիշուրառւատենիտը ղ քատ անում ւս լ տի ն

կր

չը

չերմաստի- Թերթիկի ածխածնով կողքին պետք լինեն նվազագույն: ժամանակը Քերիի երկուԹծրթիկ(նկ. ցեմենիխածին ճամարլա բյ): հանում չլուծող ֆորիտի ատում առւստենիտի ճւատիկի աճի Թերթիկների գոյացման ածխածնի ման կոնցճնտրացիան ժամանակ իմու ունը Փախքան ֆերիտին Հալված պողպատը կեու 1՞՞ճամա սաճմանակից չ մովազաղապար Ա լխոաոնում քանակությամբ Անա «լն (եկ. 74, գ), 1 միանում լուծված պողապատում ոն Ալյումինը բիտի ջեմժնտոի Ի Կա աոշանելովքանակությամը իրա ոոաջացնելով Թերթիկների պե ձրկայնքով, Գ էլ»Ճ1շ04 Այդ մասնիկները, պաճպա րա մասնիկն չպես մեզ ճայտնի տենիտըսառեցված եթե րաի

Պո

ն ալդ

աճում

է

են

24,

|

Աժ-

"8

են

նրան

ոչ մեծ

շատ

ն

լ

ալյ

Մ

է

'

ն

մեծ

«7

-

ՃԻՆ

27 աուստենիտի վ պողպատումմեխանիկործն արգելակում նկ. 728, Թ-ն, մինչչն 1000--11005աքացու աուստենիտի ճատիկի

է մինչն

ակՄաթ աթարանր "լ աչճամարյա Այդպիսի. անփուխոխ: ում

է

ս

Կ

պողպատը

«

կամ ժառանգաբար մանրաճատիկ: մանրաճատիկ ՛

աարի:

կոչվու

Քն

է,

Ճձլ--2926 ջերմաստիճան, Սծրպումը Հե կարող ապա վփոխասկսվել,Քանի

,

'

հն

ն

»

|

աու-

որ այդ (նլ. 70), հսկ չջնրմաստիճանուվ ՒջՔջ Թծրմոդինամիկալի երկրորդ օրննքիճամաձայն բնրաբար կարողեն ընթանալ ինքնամիայն սիստեմիազատ ող էներգիանիջեցԿրոցեսներ, մ. Որպեսզի փոխակերպումը կարողանասկսվել,

.

ճավասարակշոության աուստենիտը պետք է գներսառեցնել մլ--0222 նենրքն։Գերսառեցմանմեծ աստիճանըձեոք է բերվում ջերմաստիճանից աուստենիտի սառեցման արագությունը մեծացնելու ճանապարճով: Պինդ աղգրեղատային վիճակում փոխակերպումներիժամանակ գերսառեցման աստիճաններըկարող են լինել չափազանցբարձր ն, մասնաՃ-ից ներքն աուստենիտիգերսառեցման աստիճանը կարող վորապես, է Հասնել 400"-ի ն ավելի: Աուստենիտի գերսառեցման.աստիճանը երկկերպ է ազդում նրա տրոչման արագության կամ տրուման տնողության

վրա:

:

.

Մի կողմից, որքան մեժ է աուստենիտի գերսառեցման աստիճանը, է այնքան անճավասարակշիո է այն, պակաս կալուն, ն շատ այնքան առատննիտի ձգտումը տրոճվելու-ն փոխակերպվելուավելի կալուն, ճավասարակշիոստրուկտուրայի՝պեռլիտի: Այդ պատճառով աուստենիտի գերսառեցման աստիճանի մեծացումը բարձրացնում է տրոճման նր: արագությունըն կրճատումէ նրա տնողությունը

Մյուս կողմից, առատենիտիտրոճումը դիֆուզիոն պրոցես է, իսկ դիֆուզիայի արագությունը ջնրմաստիճանի իջեցման ճետ արագ նվաղում է: Այդ պատճառով մեժ գերսառեցմանաստիճանների դեպքում է, իսկ տրուման աուստենիտի տրոճման արագությունը փոքրանում տնողությունը մեծանում է, չնայած առատենիտի ջերմաստիճանիիջեցման Հեւ տրոչման նկատմամբ անընդճատաճում էւ ձգտումը Այսպիսով, աուստենիտիգերսառեցման աստիճանիմեծացման 4նւէ, իսկ նրա տնողությունը՝ կրճատտրոշման արագությունը մեծանում վում է մինչն որոշ նվազագույն արժեքի: Գերսառեցման աստիճանի «ետագա մեծացման 4նտ տրոճմանարաղությունը փոքրանում է։ իսկ նրա տնողությունը մեծանում: արագությունը ն նրա Տրոչշմանամենամեծ -«Տ00՝ ջերմաստիճանների չեր ամենափոքրտնողությունըդիտվում է 500--600" միջակալբում, ալսինքն՝ 124--223գերսառհցմանաստիճանի դեպքում: ճՃլ-2272Հ ջերմաստիճանումտրոճման արագությունըՀավասար է զրո -,

լ

յի, ջանի որ փոխակերպման նկատմամբ ձգտում չկա(Ի զԻլ) նույններքն տրոշման արագությունը 250---2005չերմաստիճաններից է ճավասար, քանի որ բացակայում է տրոշման չպեսզրոյի 2նարավորուչ

-

-

ՀԱՈԲան Աո խին «իայի ո"

1Բ"187:

ն

Մ

ատոմների որո չարժունավությունը

|

Ն

Աուստենիտիչրոճման.սպրոցեսի կինետիկան ուսումնասիրում են պողպատի բարակ մուշների վրա. Աուստենիտայինստրուկտուրա են Ճլկրիտիկականչերմաստիճաառանալուճամար նմուշը. տաքացնում նից բարձր, որից Հետո արագ տեղափոխում են Հալված ,

|

կապարային վաննա, ուր չերմաստիճանը պաճվում է ն են ընդունում ) ՆմուշըՀամարյա ակնթարքոր դու

(աոան

օ

ը

աղային կամ ճաստատուն է վ վածնայի

"

երմաստիճան

առատենիտի Հի րն ստրուկտուրան, «բ Վանու ար ցված:ժամանակի ընթացքում, ջե Հառ աաա առւստենիոր " ում դերսառեցված փոխակերպվում առտի տրոճումի Հաստատուն մաստիքանում մուստքնիտի րի ջեր առւսածնիտի իզոթերմտբոնում: պրոցեսում 7 իսական կախվաչ Տրոչ ե ի ճատկություների մ ա : փուբոխ քանակը իը նմուշում (բանի Ցերոմագնթ աաքաի իսկ առուստենի ոչխ չափումները տրոչման կոր թ իոն փառուցնլ «ժամանակ-պեոլի Քանակ ե. թա ու (է ուստ ծնի բնում) Բերված գը ածխածին պար «

որը

տատուն

Հ00օ

։

։

ալա

քո

,

եֆ

400.

անեն

իւա

Ը

աա

իր

ն վս

ձն 0,8

|

|

ոշ

-

ՊԵ

:

բրա»

՛ աստիճանների

կե՞ Յոստալիս . բ իման ՛ ո եր

ել,

ի

բ"

,

ր կ

ք

տ

ի

արոճման «ռուբրՏ"րմ

500,

մր,թրաւ

ոէ տա: արքնՁ0,

առնմն

«եար

րա

ճ.գ

«կիր

կետի Հե

եշ,...,

Ր. ր փոխակերպման :

ամ ի : թրոմ անակը անվանում Հ-9. շրջան, մնկուբաղցիոն ոջ բ նշվեց, ժասնմայ րոմ աաա 7: Ընդունում հոբեւմ 3. Առատենիռի : «ո"ոլունը Կլ Ղավծլա400, 600 ե գույն 306, Բու 700» չեմաստիՓոքրդեր- հեւր՝ (վերնում)նրանց ճիման վբա սառեցման -

ւս

յ

ա

՛

.

տե

՛

որ

առայ Քե

(7004)հայա

ուա

.

ւ

|

կառուցվող ժամանակ առատենիտի իզոթեոմի Շ-աձն դիագրամը ե (Ներքնում): այն կրճատԿ): արորը Առատենիաի Դ մբ տեղիէունենում շտրիխված զռտում: .

ա

Ի

Հո :

.

գնրասոծկման ւին-

ծացման Հլ 7 (600, 200 ), բայց գնրսառնց դեպքու (400, տր ճման 300") տնողությ ունը ըստ

-

7ծ-ում

.

կովին

ո

ժաման ակը

աճում

գրաֆիկի աբացիաի առանցքիտրված

տիքմական մաս Բո

Հիմնվելով ըլ»

ք

ո

Հ լողաս|

"

Բրմանտիմանննր տրոչման կորերի փորձնական մրա, կառուցում Կոատենիաի իզոթերմտրոճմաք Շ-աձն են «տացված աուստենիտի իզոթե ար

՛

իզոթերմ

-

-ջեր-

՛

կոորդինատներում, որը պույց ժատոիճան».

է տրված նկ. 25-ում

ՀԱԱ աաՎ--Միլթերթալին Աոստձնիաի Հեռավորու

(ն8րջն-

վում): Ցուրաքանչյուրչերմաստիճանում տրոճման կորով որոշվող տրոճժան սկիզբը նե վերջը ցույց տվող ժամանակները տեղափոխում են ալդ

տրոճման

Համապատասխանող ճորիղզոնականիվրա: ջերմաստիճանին

ջերմաս`

227.

650-400

600.

0,2-րը

պակաս

:

"

մ

մ

ւ

550`

130-180

240.390

320.400

`

ւ

ա

ո

Հոլի» (զ որբի, ոռտիւ. Ցրոոդի

ա "

«լեոլիտի, կոչվում էչբեյնիտ րոննԹերթավոր (Բ) կոչվում միջանկյալ ր թր փոխակերպում Բ փոԱ Բնյեիտային աո պեռլիտի ինչայե, աժի, առադացումը տղի ԷԶԱ ՄՅ ունեչ

՛

մվ

աանավարճ նիի րոճման Կաթ ստրուկտուրայի "իտնանջով նենում մ

ե

,-

ըր

0,8--0,3 0,3--0,2

|

ի

Վարժրությունը Գորագա մանումը

ՔԸ,25 կ

օԸ տիճանը,

նկ. 75-ում ն կետագժովցուլը է տրված Յ8գ Ել կետերի տեղափոխումը 400"-ին ճավրա: Յ8լ--Յտ հույնի մատտկետերի Հորիզոնականի ժապատասխանող Ը-աձե կորը ցույց է տալիո աորւստնենիտի միացմամբ ստացված ձայխ ւտրոշչմանսկիզբը կախված իզոքերմիկ պաճման ջերմաստիճանից, իսկ Ել--եջչ կնտերըմիացնող աց Շ-աձե կորը ցույց է տալիս տրոճման ավարտի ժամանակը: Աուստենիտիիզոթերմ տրոշման ԸՇ-աձն դիագրամը թուր է տալիս դատել ինկուբացիոնշրջանի տնողության հ առւստենիտի տրոճման տեվվողությանմասին կախված աուստենիտի գերսառեցման չերմաստիժամանակաճանից։ Աուստննիտի ամենաարագտրոճումը

ԿԿՅՅՎԿ

է

,

դում.

ջերմաստիճանում:

մ

"

է

ուք

աանիա ճանա Աարոն որեն ատոմների ո աաիճանեերում դիֆուլիան (256) է

ո

74):Սակայնձրկաթի

(71-

ե

ւմ Հ կառուցվածքը կախված է տրոճչւմանջերմաստիճանից: ձրկաթի ձնխոխ իում է այն տրոչման ժամանակ թերթավորպեռլիտի ստացման սխեման ցույց է Հեւկա դեպյթում, Տիր չա դարում ճետ 24-ում: միայն Տրոճման չերմաստիճանի ցածրացման փոքրաԴի՛ֆուզիաոն տրված նկ. է 250--200"-ից ցածր: Այդ պատճա ո / Քնյնիաւա նում է ածխածնին երկաթի դիֆուզիայի արագությունը.դրանք ճասցլին -՛ նում են դիֆուղվել ավելի ու ավելի փոքր Հնհռավորութիանվրա ն, Հետնարար, ցեմենտիտիու ֆերիտի թերթիկները ստացվում են այնքան Հ ն միչթերթիկայինտարածությունը(/ գ) այնքան փոքր, որքան բարակ ցածր է տրոճման ջերմաստիճանը:Այլ կերպ առած, աուստենիտի տրոճման ջնրմաստիճանի պեոլիտի դիս-' ցածրացման ճետ աճում է թերթավոր իշկ դրա ճետ միասին փոփոխվում են նան պեռլիտի 4/ պերսությունը, աճում ե են, իսկ նրա կարծրությունը ամրությունը Հատվկությունները՝ (Ը) ն մածուցիկությունընվաղում: պլաստիկությունը Մն Ւեյնիտի Թերքավորպեռլիտը, նայած դիսպերսության աստիճանին, կոչվում առաջացմանսխեմանառրւստեն է պեռլիտ, սորբիտ կամ տրոստիտ: Չնայած իրենց տարբեր անվանումռում: ն զեւմենտիտիմեխանիա յս բոլոր ֆերիտի ներին, ստրուկտուրաները Ա-չր րաո եչ են հ տարբնրվում են միայն կական խառնուրդներն զիսլի Բարջաաուաանս դիսպերսությաժբ, այն աժխայծնի նակ ԲԲ 8-ում են աուսչետնաբար, ճատկություններով:Աղյուսակ բերվաժ Քում՝ լ պեռլիտային զ փոխակերպման ունի ինԳորէ տենիտի տրոչման ջերմաստիճանները,մոտավոր միջքերթայինՀեռավոաժխաժինի, այնպես էլ ժրկաթի դիֆուն րությունները այդ ստրուկտուրաներիկարծրությունը: Քելեիտի ստ Խն. 76-ում, 500--400"-ից ցածր ջերմաստիճաններումաոռատենիտիտրոճումթ սխեման ցույց չ : Ա-չՊ ե՛ ՅԱՑ է տարբերվում պեոլիտային փոխակերպությունից ըստ բնույառատենիտում ն աժխածնի վերաբաշխումը ցած ն Քե,ն՛ ըստ տրուվմանժամանակ ստացվող ֆերիտա-ցեմենտխոայինմեչ ածխածնով աղքատացած Հարստախանիկականխառնուրդիստրուկտուրալի: Այդ ստրուկտուրան, ի տար.

ո

-

մուսա

այ

:

ն

օ

աժխածնի ատոմների

ր

՛

ՐՈՀ«աստին ան

:

|

.

ԺՇօչ

"

13.

'

՛

«հոխակնրպումը ր Հաշվին դեպքում, ր բ

:

ո

զիա,

..

տեղի

դծպ-

ամարանի որտացման

Գիֆուզիոն

.

դիճու-

Ն

|

եր

աորզծում աուսանեիաի

շ«ոուսաենիւոը փոխակերպվում աղքատ, է աաա ւգեր Ոժխաժնով ագեցաժ ֆճրիտի՝ ո

Աշ

տրված

մին Բջիջը վերածվումէ 18 տետրագոնալ ժավալակենտրոնացված իջջիչ Ն. 77-ում ցույց են տված Տ8ն՛ տ ցանցերի բջիջները: Բշջի «իմքը Քառակուսիէ, բայց բջջի բարձրությունը մեծ է այդ քառակոսու կողմի մեժությունից,ԼՑ րչջի

Ք6շ (Շ) ն" քրանումառաջանում են ցեմենտիտի մասնիկներ (նկ. 26, 1. բ Ածխածնով Հարուստ աուստենիտի տեղմասերումնրանից անեն ջչատվում ցեմենտիտիմասնիկներ, որի Հետնանքով աուստենիտը ա

Տքտրագո

աղքատանումէ ածխածնով ն տեղիէ ունենում նրա փոխակերպումըաժֆերիտի, որից, իր Հերթին, ածխածինը անջչատմխաժնովգերճագեցած վում է ցեմենտիտիմասնիկներիձնով: Ցեմենտիտիմասնիկներըբեյնիտում դիսպերս են, քան պեոլիտում, ըստ որում, որքան ցածր է ավելի Ուստի տրոչման ջչերմաստիճանը, այնքան մեծ է դիսպերսությունը: 18 --400--600) ն ամրուբեյնիտը ունի ավելիբարձր կարծրություն թյուն, քան սպեռլիտը,սորբիտը ն տրոստիտը: Աուստենիտիիզոթերմ տրուման դիագրամի վրա (նկ. 25) աջից բերված նեն տրոչման տարբերչերմաստիճաններում ստացվող ստրուկտուրաների՝ պեռլիտի, սորբիտի, տրոստիտի ն բեյնիտիկարծրությունները: `

29.

Տ

(Շ): ՒՇլ(ԸՇ)-»Իճռ

|

է զգալիորեն ավել ածխածին, Քանի որ աուստենիտը պարունակում -ում ամենամեծ նրա լուժելիությունը, ստացվում է ածրածքան Էն քի խիստ դգերչագեցած պինդ լուծույթ ալֆա-ներկաթում,որը ն կոչվում

մաշտենսիտ: ՝

ն Իճ

ռ-ում

ածխածնի գերհագեցած պինդ լոծույթի (բ) բջիջներ: Կաբրական

Հետնաբար, աուստենիտիտրոճումը ֆերիտի ն ցեմենտիտիՀնարավոր չէ։ Այդ պատճառով տվյալ չերմաստիճաններից ցած գերսառեցվաժ աուստենիտըփոխակերպվումէ կիսակայուն ստրուկտուրայի՝ փարտենռիտի։ Ուժեղ գերսաոհցման պայմաններում աուստենիտըկամ Է61(Ը)-Ճ փոխակերպվումէ ֆերիտի, իսկ ածխածինը մնում է պինդլուժույթումր

է

Էճղ-ի(ա)

ԵՐՐՈՐԴ ՀԻՄՆԱԿԱՆ ՓՈԽԱԿԵՐՊՈՒՄԸ՝ ԱՌՈՒՍՏԵՆԻՏ-ՄԱՐՏԵՆՍԻՏ

ՆՈ

՝

Նկ. 77.

բյուրեղայինցանցերի

ներն 2ՉՏ0--2005 տաուստենիտիգերսառեցման չերմաստիքանից դճպքում աժխածնի դիֆուզիան գործնականորենտեղի չի ոմչենումե,

ւ

բարձրության Հարաբերություն

մարտենսիտփոթակերպմանժամանակ Աուստենիտ-» աուստենիտթ

Է 12 նիստակենտրոնացված ցանցը վերադասավորվումէ ֆերիտի ծա-

վալակենտրոնացված ցանցի, իսկ ածխածնիատոմները մնում են այդ ցանցում ներդրված: հնչոլես Հայտնիէ, ֆերիտի ածխածինլուծելու անընդունակությունըբացատրվում է նրանով, որ ֆերիտի ԽԻՏ ցանցում ատոմներիմիջն չկան բավարարմեժ տարածություններ,որոնֆրկաթի մարցում կարող էին ներդրվել աժխաժեիատոմները:Այդ պատճառով մեծ տենսիոի առաջացման ժամանակ, երբ ածխածնի քանակությամբ ատոմներ ներդրվումփն ալֆա-երկաթում, նրա 1 8ցանցիխորանարդա՛

կողմին կոչում տետբագոնալության աստիճան, ր ԲԱՄքի ածխածնիպարունակությունը մարտենսիտում (ախ անիՔոն մորոժյան դեպքում տետրագոնալության աստիճան» են

մեծ

որը

է

մեժ

լ ատ Հավասա կին18 է Խ8 փոխակերպվում ցանցը ցանցի): ր

Աուստենիտի փոխակերպումը մարտենսիտի սկզբունթորենտար- ր բերվում է աուստենիտ-չպնոլիտ կամ բեյնիտ փոխակերպումից, ՆՈՅ . տրոչումից։ Այն դել. Ր Քում, երբ աուստենիտի տրոչճումը Հանդի-

«իրք աումաննիաի

Կարատնե

դիֆուզիոն տարտձնախաոի փոխակերպում: դիֆուզիոն սանում

է

պրոցես չէ, քանի

փոխակերպման

որ այդ

երկաթի ե ածխածնի ժամանակ ատոմները տեղաշարժվումեն ցանցի պարամետրը, Մ չափով Աչգերազանցող փոխակհրալման ատացված ՛Ր ժամանակ

մարատծնաիտը կոչվում

ԱԼ աբտենսիտ:

ցանց ունե-

տետբագոնալ՝ նկ. 78. Ասեղնավու մա՞տենսիտի ստբուկտուշա Աուստենիտիփոխակերալումը Մեծացումբ մար500»:։ `

Հ

.

տենսիտի սկսվում է աուստենիտիլուրաՔանչյուր Ճատիկումորոշակի ձնով կողմնորոշված բարակ Քերթիկների ձն մարտննախոի բլուրեղներիառաջացմամբ: Առաջացած ունեցող առա-

չին

մարտենաիտի թերթիկը անցնում

այն բաժանում

է Հատիկի ամբողջ կտրվաժքջովն ծհրկումասի:Հաջորդաբար առաջացող մարտենաիտի

Նյութազիտություն

1է7

են կա՛մ թերթիկներիչոռինրը տաճմանափակվում առւստենիտի Հատիկի ճաշմաններով, կա՛մ վաղօրոք առաջացրած թերթիկներով: Ա-.Մ փո-

ւ 1205-ի նոն հան ո 60" ակերպության

ընքացքում

զարգացման

«ատ

ի

Հել

ծավա,

ում

կազմող աքա ներով: Մանրադիտակիտակ մարտենսիտի թերթիկները եհրնումեն ասեղների ձե ունեցող բարակ չերտերի տնաքով,դրա ճամար էլ մարտենսիտի կոչվում է ասեղնավոր(նկ. 78), Մարտենսիերը որոշվում Հատիենիտի ի ասեղիկնե դիկների չափերը աուստենիտի Պատի տի որոշվու են ակզբնական նական կի մեծությամբ: 0800. ածխածին պարունակելու դեպքում մարտենսիտի խտություՖը Հավասար է 7,74 գ/սմտ,իսկ աուստենիտի խտությունը՝8,06 գ/սմ3: Ա-.Մ փոխակերպումըուղեկցվումչ ծավալի մեժացՓոխակերպո ամբ.բ ն զարգացման Հետ մեկտե ման կերպության մեկտեղ վաղօրոք առաջա

ստրուկտուրան

այ" աին

ճետ

-

Ս

5.

ըստ

ՏԵ Ն

պրո-

ՀՄ

իջեցումԸ Ջերմաստիճանի

մ:

Ք"

ված է աուստենիտում ածխածնի

(ն

տարրերի) պարունակու-

այլ

.

Հ«-

տի փոխակերպումը մարտենսի-

23,21,շ

ծ

ն

(Մ)

վերջը

տվող

ցովց

միջակայ-

ծ

80-ում

ածխածնի

-22.. |

եկ. :

80.

.

է

Ի

1մ

:

.

ուստոնիտ -» Առւատենի

մ մարբտեն-

սիտ փոխակեոպման սկիզբբ

վերջըցույց: տվող Մ.

/65 6.

ն

ե

Մ,ջեր-

մաստինաննեւիկախվածությունը ածխածնիպաբուառատենիտում

նակությունից:

ցաժ մարտենսիտի թերթիկներիմիջն պարփակվածաուստենիտիմնաՋորդները «նարավորությունչունեն փոխակերպվելու մարտենսիտի, քանի որ ենթարկվում են բազմակողմանի՝ծավալային սեղմման, Այդ է որոշ քանակությամբ պատճառով ստրուկտուրայում պաճպանվում աուստենիտ, որը կոչվում է մնացորդային աուստենիտ: նրա քանակությունը աճում է պողպատում ածխածնի պարունակությանմեծացման ճետ:

Մարտենսիտըաչքի է ընկնում բարձրկարծրությամբ, որբ, ինչսլես Ջույք է տրված նկ. 79-ում, բարձրանում է ածթածնի պարունակության ՏՐ

մեծացման

ճետւ`

հարձրաժխածնային կարժմարտենսիտի ւլողպատի

ցույց

վող

ջեր-

մաստիճանների պողկախումը

«արտում ազխածնի պարունակու

»

Ը

:

՝ :

Ջեյ |

.

շ

իբ

Ն:

գշ

-

՝

-

«Ղիղբը է վճրչը

`

7225 725

Օամանախ, «ոջ

մշ5

Առաատենիտի փոխակեբպման ածղիագբամըէվտեկառիդային խածնայինպողպատի(0,8 5 Ը) նաՆկ.

81,

Շ-աձե

աք

պողգատի ճամար հ Վարումակու աժխաժին Միրո -:230", իսկ աաա

ն թյունից:

Մ

:

4.

տրված է մարՆկ. ւտենսիտային փոխակերպման Քում,

"ւ

փոխակերպման սկիզբը

՝

զկ. 29. Մ աբտենսիաիառավելա«ույն կարծբությանկախվածությունը պարունակությունից (ածխածնային պողպատճեռի նամաո):

մարտենսիտա-

ջերմաստիճանների

`

`

|

կանԴ փոխակերպումը Բուք կախ-

աշուստենիթյունից, Այսալիսով, «շյ

(Մ.)

|

ադարեցնելիս ԴԴ

ջերմաստիճանայինմիչակայքը փոխակերպման

Ա--Մ

է առնում,

յին

ւ

Յա

«Հ-

բեկուն է,

է մարտեն-

է այնքան, որքան

որքանմեծ է պուսակզբնական «իիաաեդինի մոժոթյունը, այոինքը՝ մեծությունը, Մարտենսիտի ստացումը մխման ամ ու է'ընթանում է իջեցվող ջերմաստիճանի դեպԱԻաիի հզաթանն փոխակերպումը

տի ընթանում է

'

Ն

որում նրա բեկունությունը

-

Մարտծնիսը (ՒԼՋՇ--60--66): մեծ մեծ

ԷԼՅ--700--800

`

րությունը

ցույց

մարտենսիտային փոխակերպման սկիզբ Անցկացնելով տվող ջերմաստիճաններըաուստենիտիիզոթերմ դրոշման

ն

վերջ

ԸՇ-աձե

դիագրամի վրա (նկ. 25), ստանում ենք առատենիտիտրոհման լոիվ որի վրա արտացոլված են ինչպես առստննիտի տրոշումը դիագբամը, պեռլիտի, սորբիտի, տրուտիտի ն բնյնիտիառաջացմամբ,այնպեսէլ փոխակերպումը, նկ. 81-ում առւատենիտիմարտենսիտային ցույց է տրված 0,8 ժըածխածին պարունակողպողպատի ճամար աուստենիտի փոխակերպմանդիադրամը'

|

|

Հ օ«ժամանակ-չերմաստիճան» դիագրամըկառուցված որոշ Ճլ»-223--ից չասիով բարձր ընկած կետից կոորդինատներում, տարվաժ1նտթեք գծերը աուստենիտի սառեցման զժերն են, ըստ որում

Քանի որ

այս

է որոշակի սառեցման արագուգծի թեքությունը Ճամադատասխանում Ճաէ, ապա սառեցմանարագությունը թյան: եթե Հորիզոնական

գիծը

վասար է զրոյի իսկ եքն այն ուղղաձիգ է՝ սառեցման արագությունը անսաճմժան մեծ է (ակնթարթային):Ուստիաուստենիտի փոխակերպման ճաստատուն է արտացոլում ոչ միայն ջերմաստիճանիպայդիագրամը մաններում(եզոթերմ)տեղի ունեցող փոխակերպումները, ալլ նան է տալիս անընդճատ սառեցման ժամանակ աուստենիտի փոխաՑույը ե կերպումները ստացվող ստրուկտուրաներըկախվածցանկացած սաճմեծ սառեցման արագության զրոյից մինչն անսաճման մաններում՝

Կիուոխությունից,

«Շ |

60.

ն

մարտենսիտի՝

ում

Չ30-ի

ն

յա

բակ Վ

81-ում-

աի ըույց

նր աաանխտի ն, արորը: փոխավորաման դիագրամը ցույց րի ինչնակըն-

(տոմ թխխին ստրուկտուրա .արթոյիյ)ճ ատացվողանճավասարակշիո սաղ

ան

տարբեր

է

դեպքու

բը:

`

/ց0 :

անն

եա

-

:

՝

--ՇՍՕ"-

Ժիջե ընկած ջերմաստիճանային Իսկ եթե աուստենիտի, միջակայքում: է նորմալ սառեցումը ավարովում ջերմաստիճանում (20"), ստրուկտուտան կազմված կլինի մարտենսիտիցն մնացորդային աուստենիտից: Փախ ԸՇ-աձե կորինշոշափող գիծը որոշում է սառեցման նվազատուստենիտի փոգույն արագությունը, որի դեպքում տեղի է ունենում խակերպումըմարտենսիտիչԱյդ գիծը ցույց է տալիս մխմանկբիտիկական աբագությունը՝Մ..: Որպեսզի փոխակերպվի մարաուստենիտը մեծ սոննսիտի,սառեցման պետք է լինի Մ..-ից' Ն, փոխակերպմանղիագրամը նկ. Աուստենիտի կառուցված է 0,8 չտոկոսածխածին ւպարունակողէվտեկտոիդալինսղողպաստի ճամար: ծթե ածխածնի պարունակությունըպողպատում մեծ կամ փոքր է էվվրա Ճճալյտճոեկտոիդայինից,աուստենիտի փոխակերպմանդիագրամի մոտենում է Ճ:կրինրվումէ երրորդ-գիծը, որը ասիմպտոտիկ կերպով տիկական ջերմաստիճանինճամապատասխանողՃորիզոնականին: Այդ է տալիս որը ցույց մինչէվտեկտոիդային պողպատումաուստենիւոից ֆերիտի գոյացման սկիզբը՞(նկ.84, ա) կամ հտէվտեկտոխդային պողպատում աուստենիտիցցեմենտիտի գոլացման սկիզբը (ուկ.82, բ): Աուստենիտիփոխակերպման դիագրամները շատ մեծ նշանակուունեն պողպատի ջերմամշակման պրակտիկայում: եթե երկաթթյուն է տալիս աժխածնային վիճակի դիադրամը(նկ. 57) միայն Դ դանԼ ԴՐ ստացվող պողպատի Ճավասարակշիո "դաղսառեցմանց նժամժամանակ : րաշ կշիստրուկ- բ ի ցղող պողպ

արագությունը

|

5շը1

տրոչման

ո

|

Շ-աձնե կորերը է աուստենիտի Օրինակ,1 գիծը Ճատում մոտ 2700" ջերմաստիճանում, 4ճնտնարար,սառեցման այղ արագության դեպքում տեղի ունի մինչե 700" գերսառեցված աուստենիտիտրոճում Կպնեոլիտայինստրուկտուրայի առաջացմամբ: 2 գիծը չի ճատում աուս«ոենիտի տրոչման Ը-աձնե կորերը, բայց Ճատում է մարտենսիտային փոխակերպմանՄ ն Մ, գծերը, ճետնարբար,մինչե 230" գերսառեցած -աուստենիտ

ճե.

Ֆերկայումս, տաուստենիտի փոխակերորմանդիագրամներըկառուց-

00.

Դամանա.

ժամաձափ, զոժ

՝ ս

`

Նկ.82. ւ

«Ր4

(ա) ե դիագրամներ փոխակերպման Առատենիտի մինչէվտեկտռիդային .

Ֆտէվտեկտոխդային բ)

Քամաճ:

պողպատների

ճիմնական պողպատների լրացնում է երկաթդիագրամը նե ճամաձուլվածքների դիադրամը դրա ճետ: միասին ճանածխածնային Հիմքը, ինչպիսին են դիսանում է ջերմամշակմանայնպիսի

ված են ջերմամշակման ենթարկվող բոլոր փոխակերպման Համար: Առուապտենիտի

մխումը

Տ

ն

30.

Կրոքոանձրի

ՄԱՐՏԵՆՍԻՏԻ

ՓՈԽԱԿԵՐՊՈՒՄԸ՝

ՀԻՄՆԱԿԱՆ

Քրծաթողումը:

ԶՌՈՐՐՈՐԴ

Ը

ՏԲԱՀՈՒՄԸ

կրիոիկակ շարադրվածից,

արամխման ինչպես երնումէ վերը գությունը գերազանցողարագությամբ աուստենիտի սառեցման դեւքում ստացվում է տետրագոնալմարտենսիտի մետաստաբիլստրուկգերճագեե ն նն ժխածնի ն նքն՝ ԻՑ խածնի գեր ունեցող տուրա, բյուրեղային ցանց այսինքն՝ "3 -ում ԻՇռ ցած պինդ լոՖույթ տնտրագո(նկ. 27): Ստրուկտուրայում նայ ջ մո մն մնացոր։ նունունի որոշ Հետ քանակությամբ գոյություն ալ մ մարտենսիտի փոխակերպումը չի քանիոր դասյին պուստենիտ, ճամնում եր րիվ պվարտին: է ինչես ցուլց տալիս նկ. 70-ը, Քոլորչերմաստիճաններում, է մարտենսիտի ազատ էներգիապեռլիտիազատ էներգիան(Բ) ցածր յից (Բր)չ' Շնորճիվ ատոմների փոքրը ջերնորմալ ա

մարտքնսիտային

չարժունակության

մաստիճանում յ

է չս մարտենսիւտ իտը կարող

նսածւմխան հ

Ար

ան

Հազանվե դգործեականորեն պաճպանվել

քրրհաատիճանը ակությունը, աթի

ել բագոնալարհմարտենսիտի ոո" տրուման

ինքպրոցեսը

ապա

կընթանա նաբերաբար դիսպերս երկֆազ ֆերիտա-ցեմենտիտային մեխանիկական ն ալրոցեսը ուղեկցվում է ազատ էներգիայի ցածրացթ

:

ր

ՊԱՏԱ

խառնուր|

,

Բոռ

(Ը)-»Ի-Վ-Ի՞,Ը:

ստրուկտուրա ունեցող պողպատի Տետրագոնալ ժարտենսիտայլին «տաքացումըֆերիտա-ցեմենտիտայինխառնուրդի ավելի կայուն, Հաստատուն ատրուկտուրայիստացման նպատակով կոչվում է

աճձակում:

պողպատի

:

՝

Տետրագոնալմարտքնսիտիտաքացման ժամանակ, 80 ն 2005-ի միջն ընկած ջերմաստիճանային միջակայքում, տետրագոնալության սռիճանը նվաղում էւ Քանի որ ցանցի տետրագոնալության պատճառը ճանդիսանում են նրանում. ներդրված ածխածնի ատոմները, ակնճայտ է, որ տետրադգոնալության փոքրացումը Հանդիսանում է ԲՇո ցանցից ճետնանք, որի Հետնանքով այն ձգտում է Բոռ -ի անջատման ածխածնի 1Լ Ց պա՛նցի տնտրադոնալմարտենՃամար նորմալ ածխածինը Ավելորդ 10--20 Ճ չասի ունեցող ցեմենտիտի մանցանցից անջատվում է աիտի րագույն մասնիկների տնաքով (փաստորեն սկզբում անջատվում է Բճ,Ը, 2նարավոր է ԲՇչԸ կարբիդը, որի փոխակերպումըցեմենտիտի՝ 5Շ-ում), 63Ը ավարտվում ավարտվում է 300"Շ-ում) ԻճչԸ Արձակմանժամանակստացված|( 8 ցանց ունեցող ֆերիտից կազդիսմրվաժ ստրուկտուրան, որումգտնվումեն ցեմենտիտիչափազանց են Իւ ցանցին) միացած պերս մասնիկներ (որոնք կոշնրենտ կապով կոչվում է խորբանարբդային մաբտենսիտ(ի տարբերություն 1 8 ցանց Մ եժ կամ արձակված ունեցող տետրագոնալ մաբտենսիտ: մարտենսիտի) ք ունեցող ցեմենտիտի մասնիկները չափազանց արդյուդիսպերսություն նավետ կերպով արգելակում են ֆերիտում դիսլոկացիաներիշարժմաէ մխումից նը ն այդ պատճառովարձակված մարտենսիտըպաճպանում ճետո տետրադոնալմարտենսիտի ունեցած բարձր կարծրությունը: ջերմաստիճանին տնողության ճետագա բարձրացման Արձակման ժամանակտեղի է ունենում ցեմենտիտիկռագուլացիայիչափազանց որոշում է մխվածժն արկարնոր պրոցեսը: կռագովացման: աստիճանը ձակված պողպատի իսկ ցեմնենտիտի մեխանիկականՀատկությունները, աս-

,

--

ն

այլ

որոշում է ինտենսիվությունը կարբիդների կոադգովացման

պող-

պատի վարքագիծը բարձր չերմաստիճաններումշաճչագործմանժամանակ, ՝

.

ռր ցեէությունը կայանում է նրանում, պրոցեսի կրագուլացման են, է անչետանում նրանց

.

իսկ ժենտիտի մանրըմասնիկները լուծվում կոագուլացման աճում են Համեմատաբար խոշոր մասնիկները: Հաշվին թիմՄ ր մասնիկների միավոր ծավալում ցեմենտիտի հորճիվ պողպատի անու ւ ս ի ձափը արանց ջ ազում` ընկնող ազատ էներծավալին մասնիկների միավոր Հարաբերությանը դիան Համեմատական է ժասնիկների մակերնույթի է մասնիկների Համեմատական նրանցծավալին, այսինքն Հակադարձ ճետնում է, որ որքան նն: գնդաձն Այստեղից տրամագծին,եթե նրանք ն է աղատ էներգիան այնխոշոր են մասնիկները, այնքան փոքր նրանց մասնիկների փզոչորացման քանկայուն են նրանք:Այդ պատճառովէլ ւվրոցեսըկամ կոագուլացիանընլնանում է ինքնաբերաբար ն այնքան ամեծ է ատոմների շարժուրագ, որքան նակությունը, այսինքն՝ որքան բարձր

նը ւ իակ

լ նշան

Ն

,

ցեմէնտիտի

է

ջնրմատտիճանը:

.

լուծույթում ցեմենտիտի սիեծանում է մասնիկլուծելիությունը Պինդ

կորության շառավների մակերնույքի ղի փոքրացման ետ. ՀետնաբարՆկ. 83. Ցեմենտիտիփոքբ ճաէ տիկնեիլուծմանն մեծ նատիկպինդ լուծույթում, ինչպես ցուց ների աճի, այսինքն կռագուլյատալիս նկ. 88-ում պատկերվածսխե-

ւոն,

վփոկոնցենտրացիան ածխածնի

ցիայի, պոոցեսը պայմանավոոված է ցեմենտիտիփոքր Ն մեծ ՔԽատիկնեւիսահմաննեբի մոտ՝ պինդ լոծույթում աձխածնիկռն-

մակերեմասնիկների

տրամագծի մեծ է, քան մեծ վույքի մոտ ավելի տրամագծի մասնիկների մավերնույթի զենտբացիայիտառբեբությամբ: Սլաքը ցույց է տալիս ածխածնի փու: նրկու մասնիկների միջն պինդ դիֆուզիայի ատոմների ուղղուկոնլուծույթում (ոկ. 84) ածխածնի պինդաժծույթում: թյունն Հանդե են դրադիննատրՊանդեցցեեն տրացիայի նում է նրան, տր աժխածինը դիմեծը: Այսպիսով, ֆունդվում է ինդ լուծույթումփոքր մասնիկիցդեպի անճետանում, իսկ լուծվում ն, ի վերչոչ աստիճանաբար մասնիկը փոքրը է կոազուլամեժ մասնիկըաճումէ նրա ճաշվին: Որքաներկար դնում մնում Են պողպատի այնքան ջիչ փվովմասնիկներ ցիայի ւվրոցեսըչ մեծ է նրանց միջին չառիը: միավոր ծավալում,ն այնքան տարբեր է տրված ցեմենտիտի կոագուլացման ցույց Նկ. 84-ում

Փըր

"

'

|

Ձուղաճեու ստրուկտուրաներ: ֆերիտա-ցեմննտիտային հն ատոմային ճարքություններ արտացոլում դծերըսիստեմատիկորեն է ունենում

աստիճան ունեցող

որոնց երկայնքով արտաքին ուժերի

տեղի ազդեցությամբ

'

-

Ր

Տ

չջերմաստիճաններում,ուղեկցվում է ստրուկտուրայում ծավալային փոփոխություններով,որոնց «ետնանբով առաջանում էն լալարումներբյուրեղային ցանցում (որոնք կոչվում են 3-րդ կարգի ն ֆերիտային Հիմբի ցեմենտիտի դիսպերս մասնիկների րումներ) արձակման ջերմաստիճանի միջն (2-րդ կարգի լարումներ), 300--400: են: լարումները վերանում լրիվ Համարյա այս դեսլքում 300--ից

,

Ան առապարձու: (խոմալից աի րորհացիա Աա Ցրված կ Բ արթոթյունն աՑ եքա Մանայի եանբաոի «եխկնե» զ 27" քոմ էլոկ ա) » փերո ԸԴ Մէն բացիասաճքի

|

ո

,

:

Ր

մա

ի

շարժումըմ

այս

Հարի Ճարթությունների

.

ԱՆ

էլ

Ը

աին

Դեմենտիտիդեսպերս երկայնքով,

մասնիկները, արգելք ճանդիսանալով դիսլոկացիայիշարժմանը, մեԺացնում են պլաստիկ դեֆորմացիայի իրագործման ճամար անձճրա-

ու

՝

Հ

Նկ. 84.

ԵՎ ՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

8 31. ՊՍՂՊԱՏԻ ՍՏՐՔԻԿՏՈՒՐԱՆ

ՄԽՈՒՄԻՑ ԵՎ ԱՐԶԱԿՈՒՄԻՑՀԵՏՈ

ԳՈ:

ւ

'

Ճայյթությյան ենր մեոմայյին

Կոազուլյացիայիճետեանքով զեմենտիտիդիսպեոսության փոհ-ացումը (ա, բ, զ) վերացնում է ատոմայինճաթությունների եոկայնքովդիսլոկացիանեոիշչաոժմանարգելքները, ցածտացնելով կարծրությունըն ամբությունը: -

մետաղի

.

.

պողպատիամրությունը: Մասնիկներիչափերի մեծացման ն նրանց թվի փոքրացման ճետ մեծա-. նում է ազատ, բլոկադայի չենթարկված "ատոմային ճարթությունների քանակը, որոնց երկայնքով դիսլոկացիաները կարող են ազատ տեղաշարժվել: 1ւատի,ցեմենտիտիկոագուլլացիայի աստիճանի մեծացման ե երա դիապերսությանա-ից մինչն գ փոքրացմանՀետ (նկ. 84), պողպատի կարծրությունը ն ամրությունը նվազում են, իսկ պլաստիկությունըն

Ժնշտ լարումը ն, Հետնաբար,

բարձրացնում են

աճում: մաժուցիկությունը՝

3006-ին

մոտ ջերմաստիճան-` կոագուլացիայիպրոցեսը սկսվում է ն աճում է ջերմաստիճանիբարձներում նիա ինտենսիվությունը արադ րացման 4ետ, ընդճուպ, մինչե Ճլ կրիտիկականկետը: տրոճչման պրոցեսից ն ցեմենտիտի կոտգուԲացի մարտենսիտի լացիալից, մխված պողպատի արձակման ժամանակտեղի են ունենում նան ստրուկտուրային վիճակի փոփոխմանայլ պրոցեսներ: Չ00--ՅՕՍ" է ունձնում մնացորդային արձակման ջերմաստիճանի պուստենիտի փոխակերպումարձակված(խորանարդային) մարտենսիե աուստննիտիւտրոճուռի: Տետրազոնալ մարտենսիտի մնացորդային մբ ն դրա 4նտ կապվածցեմենտիտի առաջացումը

դեպքում տեղի

--

.

.

-

(ենոր

ցածր

դիսոլերս մասնիկեճրի

Առւստենիտիփոխակերպմանդիագրամը (նկ. 8Լ) սլարունակում է տարբեր գծեր, որոնք աուստենիտի երկու ակղզբունքորեն երկու զույգ են ավարտի սաճմաններն. են: ակսման նայած սփոխակերոլությունների աուստենիտիսառեցման արագությանը, տեղի ունի նրանցից մեկը կամ մյուսը, երկու Շ-աձն կորերը ցույց են տալիս աուստենիտի դիֆուզիոն տրոճման սկիզբը ն վերջը, որի Հետնանքովստացվում են ֆերիտին չերտավոր երկֆազ խառնուրդներ՝պեռլիտ, սորբիտ ն տրուցեմենտիւտի պողպատներումբացի Ճիշյալ ստրուկտիտ: Մինչ- ն նտէվոնկտոխդային Ճամապատասխանաբար ստացվում է ֆերիտ (եկ. 82, ո) տուրաներից 82, կամ ցեմենտիտ (նկ. բ): նշված ստրուկտուրաներըստացվում են աուստենիտիսովորական' մխման կրիտիկականարագությունից փոքր Մենբ կանվանենք տոոհարագությամբ սառեցման ժամանակ: ման

դրանց

ստոուկտուբաներ:

փոխակերպման Մարտենսիտային աք ն Մ, երկու Ճճորիզոնական գծերը ցույց են տալիս անդիֆուզիոն փոխաՀմարտենսիտ ապուստենիտ

կերպման սկիղբը

ն

վերջը: Արձակումիցճետո, որի ժամանակ տեղի է

Արորն ո Հագնում Տոր Հոացգո Դինտւգիոն անաիտի ցեմնտիտիոյֆաղ խառ Պարիորուի լու ա րթավոր ստրուկտուրաների, Հատիկավոր ստրուկտուրա ն

տրո-

ուրդներ:

այս

ըը

է այս ստրուկտուրաների Ճիմքը (մատրիցան ֆերիտր կազմում ), իսկ ցեմենտիտիմասնիկները ունեն Ճատիկներիձն ն նրանց դիսպերսուՔյունը կախվածէ արձակմանյջերմաստիճանիցն տնողությունից: են`

:

պիսով,ճատիկավոր ֆերիտա-ցեմենտիտային խառնուրդները

մյ.-.

ատաց-

մեծ կրիտիկական արագությունից արագությամ ժամանակ: Այս ստրուկաուստննիտի սառեցմանն Հետագաարձակման

վում

են

մխման

մենք Գրվանթ ախտա արձագման Դորարորը հա ` աաա ան աարի ո ր ա Բառնութգ ե. մ Հ ֆեհոր ոյննտիաի 2 երակցուք ոն ՊՀվոտ չ 7 ր ում ր ո չեի Տանակալին բերի

միջն

հղա

՛

եո

Դ

ավե

ք

ւ

էյ

Հ

որոր

ցո

Վուբ

«ր

,

"ո:

Ցեմենտխաիպարունակությունը ճամեածխածնի պարունակությամբ. մատավանէ ածխածնիպարունակությանըն 0-ից մինչն շնը չափով այն փուվոխելուդեւղքում ցեմենտիտի քանակը փովոխվում է զրոյից մինչե 30. (իակ ֆերիտինը՝ 100-ից մինչն 20 ե), Սրանով ավարտվում է տրոչման ն արձակման ստրուկտուրաների միջն եղած նմանությունը: Այժմ նշենք դրանց միջն գոյություն ունեցող չավատանց հական տար-

տարբեր ջերմաստիճանների դեպքում, իակ տրոչման թերթավոր ստրուվսռուրաներինը՝աուստենտիսառեցման տարբեր արագություններիդեպքում, այսինքն նրա տրոչճման տարբեր ջերմաստիճանների դեսլքում: նկ. 85-ը ցույց է տալիս, որ կարծրության դեպքում երկու տիժիննույն պերի ստրուկտուրաների ամար խման ժամանակավոր դիմադրությունը (օգե) ճա6,

խառնուրդներըկազմված են ֆերիտի ն ցեմենտիխոիՀաջորդվող թերթիկներից այն դեպքում, երբ արձակման ստրուկտուրայում ֆերիտը կաղզմում է 4ճիմբը(մատրիցան), որում դտնվում են ցեմենտիտի դնդաձե մասնիկները(նկ. 84): Այլ կերպ ասած, տրոշման ստրուկտուրաների ճատիկաբնույ թերթավորէ, իսկ արձակման ստրուկտուրաներինը՝

( 6) ճարաբերական նեղացումը (ն) ճատիկավոր ատրուկտուրաների դեպքում բարձր են, քան թերքավորներիդեպքում: ձատիկավոր ռտրուկտուրաներիմածուցիկությունը նույնպես բարձր 4, քան

Ե ՏՊ

մարյա է, բայց Հռսունության բնրությունները: միննույնն ( գջ) ՀարաբերականՔրկարասաճմանը ա) Տրոչմանստրուկտուրաներիերկֆազ ֆերիտա-ցեմենտիտային:

վոր:

ցումը

թերթավորինը:

Տ

մխումից Հետնաբար,

Բ) Ըստ դեսպերսության, որը բնութադրվում է միավոր ծավալում պեմենտիտիմասնիկների մակերնույթների դումարային մակերեսով, արձակման Հատիկավոր կարող են զգալիորեն դերաատրուկտուրաները ղանցել տրոչման թերթավոր ստրուկտուրաներից: դ) մինչ- ն ետէվտեկտոիդայինպողպատների արձակման ստորուկֆեւուրաները ամբողջ ծավալումկազմված են Ճամասեռ Ճճատիկավոր րբիտա-ցեմենտիտային խառնուրդից(նկ. 84) այն դեպքում, երբ նույն պողպատների տրուման ստրուկտուրաները պարունակում են, բացի թերթավոր ֆերիտա-ցեմենտիտային խառնուրդից (պեռլիտից, սորբիտից, տրոստիտից),նան երկրորդ ստրուկտուրային բաղադրիչը`ազատ: ֆերիտ կամ ցեմենտիտ (նկ. 58): Այդ երկրորդ բաղադրիչը սովորա-, բար առաջանում է աուստենիտիսառեցման ժամանավ՝ նրաՃատիկնե-

ո

շք

շշ

՛

ՐԸ

շ

Հ «2

Տ

արձակումից

բաղկացաժ չերմամշակումը, Հաճախ նապրա-: տակ ունի ոչ թե ստանալ բարձր կարծրու-

-

աշ

տ

ՀՀ

:

Փ

Է"

5»Ղ

ԲՀՀՀՏԸ 25` չ

բարֆոոյգոն

թյուն ն նրա ճետ կապված մաջակայունու2ԹԸ թյուն, այլ մեխանիական Հատկությոմնն եՆ կ. 85. ԱՐձակման հատիրի ամբողջ կոմպլեքսի, Հարոզապեսպլաստիկության ն մածուցիկության, ընդՀանուր (ճաստ գծեոր) ե տոոճման բարձրացում:Օրինակ, գլանված պողպատի թերթավոր ստրուվտուբաներ ն Հէ(բաբակգծեոը) ակզբնական կարծրությունը, մխման ունեցող տազա արձակման շնորչիվ կարող է չփոխմել, բայց նրա կարնորագույնՊատկությունմերը՝ Տոսունության ասճմանը ն մածժուցիթյունները: կությունը, զզալիորեն կրարձրաւնան: Մխումից Հետո մարտենսիտային ստրուկտուրաունեցող պողպատի (0,40 0 Շ) մեխանիկական Հատկությունների փոփոխման ընդչանուր օրինաչափությունը կախված արձակման ջերմաստիճանից է տբրպույց ված եկ. 86-ում, Արձակմանջերմաստիճանի (ն ) բարձ|

կավոր արուկտուտ

.

ի

բն մեխանիկա

բի սաճմաններում: արձակման ստրուկտուրաների՝ Տրոշման ստրուկտուրաների ն տարբերությունները որոշանի չափով անդրադառնումեն պողթվարկված

տուրաներըթույլ են տալիս ստանալ բարձր կարծրություն (18--700-տրոչման ստրուկտուրաները:,Հավասար 800), որը չեն կարող ունենալ դեպքում արձակման ճՀատիկավոր ստրուկտուրանեկարծրությունների րը ունեն ավելի բարձր ամրություն, պլաստիկություն ն մածուցիկու՛ ուն: Նկ. 85-ում ցույց են տրված արձակման Հատիկավոր ստրուկտու-, (բարակ րաներ (ճաստ գծերը) ն տրոճման շերտավոր ստրուկտուրաներ (0,840 մեխանիկական Շ) գծերը) ունեցող ածխածնայինպողպատի տարբեր: Հատկությունները: Արձակմանչատիկավոր ստրուկտուրասների արձակման (ՌԼՋՇ-ն ստացված 15-ից մինչե 35) կարծրություննեերը է:

ն

--ՐՐՐ

ԿՀ Հէ

ն

տնողության

ամրության (ճ.. օո) ցուցանիշները նվազում իսկ պլատտիվությանցուցանիշները(Տ, ե) ն աճում: մածուցիկությունը (2) Առավելագույնարժեքի մածուցիկուբացման ժամանակ կարծրության(18)

են,

ն

դեպքում: հյու հտաջվում արճագման ջքրմաստիճանի ատրուկտուրաննրը, որոնց կարծրությունը ճամբընկ`

է 600--650"

հում ւ Կազոան նոլիտի,սորբիտի տրոստիտիկարծրություններիՀետ, ն են

Համա-

կոչվում արձակման պեռլիտ, արձակման սորբիտ Կառասխանաբար արձակման տրոստիտ, դրանք ճատիկավորկառուցվածք: Արունեն

| |

8.2 Զ/22

Զ-

Հ Ժ, 7/

ՈՏ

0Լ

«2080է

վ

Յ(Ծ 60Ւ

օօ ծ

Մխելիություն կոչվում է մխման 4ճետնանքովբարձր կարծրություն Մխելիությունը .Ճամարյա բերելու պողպատի Հատկությունը: ձեոք ամբողջապեսորոշվում է պողպատում ածխածնի պարունակությամբ: Այդ պատճառով արտադրանքները,որոնցից պաճանջվում է մաշակաուստի ն բարձր կարծրություն, պատրաստումեն 0,2 0-ից յունություն, ոչ պակաս ածխածին պարունակողբարձրածխածնայինպողպատներից: Լիամխելիությունկոչվում է մեծ խորությամբ մխվելու պողպատի կիամխելիությունըպողպատի կարնոր բնութագիրն է. չատկությունը: դրանից է կախվածայս կամ այն արտադրանքիճամար պողպատիընտ-

Հ0«2275

«0

լ

Ձ,---

22-11

--

ք '

լ

լ

«ճն

բությունը:

՞

Դիտարկենքմինչն աուստենիւտայինվիճակի աստիճան տաքացված լիսեռի մլխումը սառեցնող որնէ միջավայրում, օրինակ, ջրում: Սատեցման արագությունը բատ լիսեռի կտրվածքի կլինի տարբեր՝ այն

ու

է

ճշշչափան2 ջճրմաատ/ա ,

Նկ.

Մխվածածխածնային պողպատի (0,4 0 Շ) մեխանիկական յեբմաստիհատկությունների փոփոխություն,կախվածաոբձակման ճանից: 80.

7 77

ձակման.տրոստիտը ունի մուտ ԷԼՑ 400 կարծրություն, որը ստացվում | 4005 արձակման ջերմաստիճանում: Արձակման սորբիտն ունի մուտ ՒԼՑ 300 կարծրություն, այն ստացվում է մուս 600. արձակման ջերունեցող արձակման մաստիճանի դեպքում, իսկ ԷԼ8 -200 կարծրություն շ00" է դեպքում:, չերմաստիճանի արձակման պեռլիտը ստացվում մոտ

Ամրության ն մածուցիկության միջն ամենալավ արաբերակցուջչերմամշակումը, որի նպատակն թյուն ունի ռորբիտը: Այդ պատճառով, է սւռանալ արձակման սորբիտի ստրուկտուրա, կոչվում է լավացում» 6005 ջերմաստիճաններում: Հետագաարձակում մուտ է լայնորեն կիրառվում կոնստրուկցիոն պողպատներիճավավացումը

մխում այսինքն՝

մար:

ն

'

32. ԳՈՂՊԱՏԻ ՄԽԵԼԻՈՒԹՅՈՒՆԸ

ԵՎ ԼԻԱՄԽԵԼԻՈՒԹՅՈՒՆԸ

նրանում ածխածնի: պարունակությունից (նկ. 79): Սկզբում ածխածնի պարունակության բարձրացվելուՃեւտ կարծրությունը աճում է արագ, բայց 0,6--0,7 ՈՑՇ

դեպքումճասնում սլարունակության մնում

է Ճճաստատուն:

է առավելագույնի (11ԼՋՇ.65--66), ԼՈՐԱՆ

:

Սառեցմանաբագության բաշխումըըսա լիռեռի կաբվածքի մխման ժամանակն Մ . "ազդեցությունըլիամխելիության է չմխվածմիջովը: վբա: Շտաբիխված :

87.

ւ

է Մխված ռւլողպատիկարծրությունը կախված

Նկ. նրա

`

որից Ճետո

:

:

:

ունի առավելագույն,արժեք մակերնույթի մոռ ն նվազագույն արժեք՝. առանցքային գծի վրա ն փոփոխվումէ Ս-աձն կորով(նկ. 82): ինչպես ճայտնիէ, մարտենսիտալինստրուկտուրաստանալու ճամար, որը մբխման բուն նպատակնէ, աուստենիտը պետք է սառեցնել պողպատիմբխման կրիտիկական արագությանը գերազանցողարագությամբ: եթե սա157

կատացվեն

ոնցման արագությունը փոքր լինի կրիտիկականից, տրոձման տրուստիտ,սորբիտ, պեոլիտ: ը ուկտուրաներ՝ եթե պողպատի (որից պատրաստվածէ լիսեռը) միսման կրիտիկավան արագությունը Ճավասար է Մ: 4-7 ապա մարտենսիտային ստրուկլիսեռի մակերնույթի վրա տուրա չի կարող ստացվել, քանի որ իէրականառավելագույն սառեցման արագությունը փոքր է, քան Մ.Ր ծ դ ւբ մ կստացվեն տրո Հման լիս ե ռի ամբողջ ավալու ւաւտի մա ուռրուկտուրա .

ստ

,

,

:

Վերնի շարքի նմուշները մխված են յուղում, իսկ ներքնի շարբինը՝ որոնցում ջրում: Շտրիխված են կտրվածքի կենտրոնականգոտիները, Մ. է պակաս արագությունը եղել ժամանակ սառեցման մխման ա մխման են արագությունից, որի «նտնանքով էլ սւտացվել տրոշման կրիտիկական

որու թուրան նրորաոիո, որբի,

նույնիսկ

րաո. էկտրվածջի մորիխ կրիտիկականից -

ը սառեցմա ված գոտում արագությու է ատացվել մարտենսիտային ստրուկտուրա: Նկարից կրիտիկական որ

,

պողպատի տվյալ

-

ներ:

է եթե պողոլատի մխման կրիտիկական արազությունը Հավասար ճաստությամբ գոտում, չշտրիխված այսինքն ապա մակերնութաՄ.» յին գոտում աուստենիտիիրական սառեցման արագությունը մեծ է այդ է սրոճման մեծությունից: կիսնռի շտորիխվածմիջուկում ստացվում ստրուկտուրա, քանի որ այստեղ սառեցման արագությունը փոքը է պողպատի մխման կրիտիկականարագությունից(Մ-:.-ից): Վերջապես, եթե պողպատի մխման կրիտիկական արալիսեռի ապա գությունը Ճավասարէ Մ, իրական սառեցման արագությունը է գերազանցում նրան ամբողջ կտրվածքում: Ուստի լիսեռի ամբողջ ծավալում կստացվի մարտենսիտային ստրուկտուրա մխումը

փ

երնում է, նրան մխ

սլարզ

յուղում տրամագիծը

ելիս

,

Լիսեռի

կլինի միջանցիկ: Բերվածօրինակըցույց

Նկ.

Պողպատիկբիտիկական տբամագծիոբոշումը, տարշբեր տոամագծեռի նմուշներիմխման ճանապարնով: "

որ պողպատի լիամխելիությունը կրիտիկական Որքանփոքր է մխման̀ մխման արագությամբ: Ած-: մեծ է արագությունը, այնքան լիամխելիությունը: կրիտիկական խոշորաճատիկ ստրուկտուրան,մըբխ-` խածնի պարունակությունը, ման ե,. աուստենիտի Համասեռությունը ջերմաստիճանի բարձրացումը,

է տալիս,

որոշվում է

ՀավասարԷԾ.

ամենագլխավորն է, պողպատում լեգիոողտարբեբիառկայությունը,, են մխման կրիտիկականարագությունը ն մեծացնում̀ փոքրացնում պողպատի լիամխելիությունը: կրիտիկական արագուԱծխածնայինպողպատն ունի մխման մեժ թյուն ն, դրա շնորճիվ, ցածը լիամլխելիություն՝ ջրում այն ենթարկվում է միջանցիկ մխման, եթե արտադրանջիտրամագիծըչի գերազանցում, 15--20-մմ-ից։ Քրոմ, նիկել, մոլիբդենն այլ տարրեր պարունակող լեՓիրվաժ պողպատները ունեն զգալիորեն մեժ լիամխելիություն՝ միջան| ցիկ միում կարող է սսացվել մինչն 100 մմ ն ավելի տրամագծով ար-: դրանք յուղումմխելու տադրանքներում՝ դեպքում: մխելիություն քանակապես գնաճատում են նրա կրիՊողպատի կոչվում է տոամագծի մեծությամբ:կրիտիկականտրամագիծ "տիկական ն այլն) միջանցիկ մըբխսովյալ սառեցնող միջավայրում(չուր, լուղ։ օդ տրամագիծը: վող պողպատի գլանաձն նմուշի ամենամեծ Նկ. 88-ում ցույց են տրված միննույն պողպատիցպատրաստված լայնակիկտրվածբները: երկուտարբեր սերիաներիգլանային նմուշների որ

.

իոկ ջրում մխելիս՝ ք, կրբոիկականտրամագծիմեեն փորձնական ծությունը կա՛մ նկ. 88-ում տրված եղանակով, կա՛մ ճակատային մխման եղանակով, որի ցույց ճադեպքում մխում են մեկ նմուշ նրա ճակատային մասը սառեցնելու նկ նապարճով ճակատիցՀեռացման չափից կախվածկարծրության բաշխմամբ կարելի է որոշել կրիտիկականտրամագիծըցանկացած միչավայրի Համար: ,

որոշում

բարձր

:

.

58.

:

ճանապարճով՝

տարածում

Մեբենաշինությանմեջ լայն ունի լավացում կոչվող ջերմամշակման պրոցնար՝մխում ն նրան Հաջորդող արձակում 600"-ի մոտ են լյու ջերմաստիճաններում: Լավացմանժամանակ ե կ ն լավ պատի ամրության մածուցիկության միջն ճիչը աո ցիության ճարաբնրակցուլավագույն թյուն ապաճովող արձակման ճատիկավորստրուկտուրներ։ Այդ պատլայնորեն կիրառում են դինամիկ ն կրկնվող-փոՃամույ փոխական բնոնվածքների պայմաններում աշխատոյլ դետալների (շարժաթներ,ծնկաձն ն այլ լիսեռներ, ատաժնաանիվներն այլն): Դետալի ամբողջ ծավալում, մարտենսիտի տրոճչմանն ցեմենտիտի կոագուլլացիայի շնորճիվ, առացված արձակմանճատիկավոր ատրուկտուրա ունենալու Համար անճրաժեշտ է որպեսզի դետալի մխման ժամանակ ն բա ամբողջ ծավալում ստացվի մարտենսիտիստրուկտուրա, այսինքն

տավում ։

պող-

ճառով լավացումը

`

:

.

Հ

մմ աշխատանքային մակերնույթը մխվում է 1--ջ խորությամբ, որը ապաճովում է նրա բարձր ամրությունը ե փարծրությունը: Այղ պատճառով ատամներըամբողջությամբ լավ են դիմանում դինամիկ ն կրկնվողփուրոխական բեռնվածքներինն միննույնժամանակ մաշակայուն են:

որսլեսզի դետալը լիամխվի ամբողջ խորությամբ, ճակառակ դեպքում կոմակատաքվենտրուման ստրուկտուրաներ, որոնց դետալի միջուկում լեքս մեխանիկական Հատկություններըցածր կլինեն, քան արձակման

՝

Հատիկավոր ստրուկտուրաներինը: արտադրանքներիճամար ընտրում են մխում պաճանջող Միջանցիկ

որի կրիտիկական տրամագիծը մեծ է արտաայնպիսի պողպատ, դրանքի Ճաստությունից: ինչսլես ասվեց վերնում, ածխածնայինպողմմ-ից ոչ պատը լիամխվում է միջանցիկ միայն արտադրանքի 15--20 միմեժ տրամագծի դեպքում: Ուստի ավելի խոշոր արտադրանքների է չանցիկ մխման Համար անճրաժեշտ կիրառել լեգիրված պողպատներ: որոնց լիամխելիությունը, այսինքն կրիտիկական տրամագիծը զզալիորեն մքծ է, քան ածխածնային Նկ. 89-ում ցույց է տրված տարբնր պողպատներիցպատրաստվա երկու լիսեռների մեխանիկականճատկություններիտեղաբաշխումը, ըստ

պողպատներինը:

Գլուխ

Թ

ՊՈՂՊԱՏԻՄԽՄԱՆ ԵՎ ԱՐՁԱԿՄԱՆ ՏԵԽՆՈԼՈԳԻԱՆ

ծ

99. "

ՊԱՂՊԱՏԻ ՄԽՄԱՆ ՋԵՐՄԱՍՏԻՃԱՆԻ

`

բ-ՀԼ--Վ լ

|

| ի

,

,

Վ ,

`

|

`

|

|

`

մոսմ'

.

ի

արատի փոքր

է

պաղ.

լիամխելիությունը:

տարդրոշմման արաՕրինակ,

-

ջրում կամ

բոլոր շակման ժան

ր

որը

(բացի

.

Մխման նպատակնէ պողպատում բարձր կարծրությանկամ մեխաճատկություններիորոշակիկուպլերսի,ստացումը, երկու եպք ճիվական քում էլ մխման ճնտնանքովպետք է ստացվիմարտենսիտիկամ մար-

տենսիտ-ցեմենտիտի ուորուկտուրա: քունի որ ցեմենտիտի կարծրությունը մեծ է մարտծնսիտի կարծրությունից։Քանի որ մարտենսիտը ստացվում է առատենիտից՝ մխման կրիտիկականարագությունըգծրազանցող արագությամբ նրա սառեցման ժամանակ, առաջնաճերք խըն:

.

ճատիչ դրոշմոցներում աշխատում են մամլամատի ն մամլամոր (մատփոբր լիսմխելիության դեպքում այո. բիցայի) միայն եղբերը։ Պողպատի աշխատողնղրերը մխվում են, ստանալով մեծ կարծրություն, իսկ մի-. չուկը մնում է չմխված։ Սրաշնորճիվ մամլամատը ն մամլամայրը լավ: կղդգմադրեն ինչպես գինամիկ բնոնվածբներին, այնպեսէլ եզրերի մաշմանը: Ռրոշատամնանիվների ճամար օգտագործում են ցածր լիսո6: Ման ժա-՝ մխելիությամբ Հատուկ պողպատներ մանակատամի միջուկը չի մխվում ն մնում մ մածուցիկ, իսկ ատամի

(5,..-

մինչն

խուսափելկարելի է միայն մխման տեխնոլոգիակա Խոտանից պրոցեսի ճիշտ ընտրությամբ՝ պողպատի բաղադրուՃաշվի առնելով թյունը, արտադրանքի կոնստրուկցիան որի Տամարւսն.ն նշանակումը, ճրաժեշտէ պարզ պատկերացնելպողպատում մխման կ արձակմանժամանակ տեղի ունեցող ներքին փոխակերպությունների ն փոփոխություն ների բոլոր պրոցեսները:

`

լ

ամենապատասխանատու չերմամշակման եղա-

է արտադրանքի սառեցում ոլաճանջում կտրուկ

պատրաստի

են

ՀԻՑ ԱՆԻ աի, Ծրոման գերադասի Կախա աԱԿԻԻ ԵՎ:ՂՐ

Այն

օպերացիաներն անցած -Հղկումից) ճամարյա արտադրանքները,ուստի խոտանը մխման ժամանակՀանՀգեցնում է արտադրանքինյութի ն նրա մշակման վրա ծախսված աշխատանջի կորստի:

դիծը փոքր է լիսեռի տրամագծից, միջին դուռում ստացվածեն տրոճման ատրուկտուրաներ ն մեխանիԲ կական Հատկությունները, Հատկահ նկ. 89. Մեխանիկական ճատկությունե- պնա Հոսոմնության աճմանը "ի բաշխումը ըստ լիսեռի կտովածքի մաժուցիկությունը այգգոտում ցաՓոր են,

|

է։ ակն

ՔՐ

մ

երկրորղ լիսեռում (ա) պողպատի կրիտինական տրամա անո

մ խումը պողպատի |

ջերմաստիճան, 7"րւէ"ա աննրիք նորմալ Մորը կարող են ՈՔԻ առաջ րիր Բաթ աամացմանի կաՍՐրոՔ քայքայում ո Գրա ք որ«Տի» (մեման լ ձր), ր մխմա Քանի մեխանիկական ենթարկվում

նրանց կտրվածքի: նրանցից մեկում կրիոջվական տրա(9 պոպոք մադղիծըմեժ է լիսեռի տրամադծից, պատճառով լավացումից եայդ տռ մեխանիկական Հատկությունները ամբողջ կարվաժբում ճամա-

ԸՆՏՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

:

դիրն է պողպատի տաքացումը ստրուկտուրայիստացաուստենիտային

ման

Ճամար՛(առատենիզացում ): Մխման4ամար տաքացումը սովորա-

իրագործվում է Ճամեմատաբարդանդաղ, «ետնաբար մխման չերմաստիճանի ընտրության ժամանակ կարելի է դեկավարվել երկաթածխաժնային ճամաձուլվածքների վիճակիդիագրամով(նկ. 69): բար

մմ),

"

:

-

Նյութա գիտություն

մանը ճաղորդող մխման ժամանակ առատենիտը կփոխակերպվիմար-

տաքացման

պողպատի պարունակությամբ ցանկացած Ածխածնի

իսկ Ա ումի չքրմաստիճանն երում կարծրությամբ, ուստիմխման այնպես էլ ցեմենտիտը օժտված աազու- նպատակին . ւա խակերպում կարելի Ճյ-ից մի փոքր բարձր տաքացմանչջերՀասնել սառեցման պես էլ նրան ճաջորդող աժի Հա էր ռում մաստիճանիդեպքում: Տվլալ դեպքում թերի (ոչ լրիվ) մխումը ապաճո(եթե Հի փուիոխվում ստրուկտուրան

ժամանակ մինչն հւլ--752-կետը ընկած ն բնչպես տեղի չի ունենում

են

ր

ւմ չլճաշվերք

մեծ

է

ո

.

վում է բարձր կարծրության ստացումը՝ եթե մինչէվտեկտոիդայինպողբարձրացումը): ւսն աննշան պակաս Շ) տաբացգ-ից ( պողպատի ին մխման մամանակ փափուվ ֆորիտի առզայունյուը խաղնրա ատրուկտուբարձր, բայց Ճ5-ից ցածր, ԱԱ ցարում: էր քարձր կարծրության ստացմանը, ապա կտէվաքկտոիդային սառնցումից,ալ աուստենիտիցն ֆերիտից Արազ հան կազմվածկլինի պողպատի քերի մխման ժամանակ ցեմենտիտի առկայությունը նույմարտենսիտի: աուստենիտը կվոխակերոլվի Հետո սինքն մլխումից մարտո» կարծր է է, կլինի մարտենսիտի նիսկ բարձր ցանկալի քանի որ նրա կարծրությունը կազմված Սւորուկտուրան ֆերիտը կպաճպանվի: Այսպիսի ֆերիտից(ՒԼՔ 60), ն փասիուկ ֆել | աիտից (118--700800) մխում, որը Հի ապաճովում իվ) Մխման (ոչ ճամար ետէվտեկտոխիդային պողպատի տաքացումը մինչն է թերի է գ/խումը կոչվում պաճպանվու ստրուկտուրայում որ քանի ստացում, ՂՅ-ից բարձր ջերմաստիճանները, այսինքն՝ նրա լրիվ մխումը, ուղեկջկարծրության է ավելիւմն ներքին չարումֆերիտ: վում փափուկ ցու նչպես է տալիս դիագրամը, 1շըը 9"ց ինչպու ֆերիտից» ազատվենք Որպեսզի ննրի ատացմամբ, դետալների մաճջ կետից տաքացնել է ք սլողպատը անճչրաժեշտ կերնույթների .ավծլի ուժեղ օքփմին կլուծվի /քց|՝ ՕՏ գծից բարձր): Այդ դեպքում ֆերիտը (դիագրամի դացմամբ, աուստենիտի Պատիկի կետից բարձր Ճ: մեջ ն, Ճետնաբար, ն, վերջապես, ավելորդ ծախկվերածվի աճով յք աուստենիտից,որը մխման ժամանակ կազմված կլինի միայն սերով Ուստի հտէվտեկտոիդային ն

ծե ա

գետից

մա ատի

ր

կարծրությունից:

ւկ

--700--

'

բարձր

:

"

ցեմենտիտը կմնա անփուխոխ։ Ինչպես մարտենսիտըչ

տաքաց

Ար

թյունից,

տննսիտի,

:

`

էլտեկտոիդային

րձր

ստրուկտուրան

Ի ւստենիտի

:

մարտենսիտի:

վերնումասվեց,

Ճ: կետում

Հայտնի ե

խուր Քան ախտ Լերրն

-

գ

արձը

Ր

մ

ց

են

է զող:

յ

բանաձնով

թրքա

ման

ՂԷ

պետթ է.որոշվի ջերմաստիճանը

ճետ

նյալ ՐԻ

--Խ-Ւ(30--50) :

.

«Ամ (04-ե-ից դիտարկենք|ետէվանկտռիդային Այժմ ն ԿԻ է պեռլիտից կազմված անք Սրա ստրուկտուրան ՇԸ): բարձր, բայց Ճգ կետից Ֆոն ո ացլ կետից ւս նելով պողպատը ստրուկտուրա: ն ցեմենտիտից կազմված աուստենիտից պողպատը

:

Վիճակիդիագրամում (նկ. 90)

2Ռ

Եբմաստինան օպտիմ րականի զածածխածնի պառուակությամիչ:

քՍացման ԽԱ

-

,

ՀԱ Համար ԱՏԵ իք Այսպիսով, 50"-ով բարձր ընկած տաքացմանօպտիմալ ջերմաստիճանայինդուռին պողպատներիցույց է տրված սն շերտով: Մխման ճամար տաքացման ժամանակ

505-ից: գերազանցի

|

ՆՐ

չ 72ՀՅնանչն ,շ

՛

այն-

|

Դ

ւ

վում է

տաքացվածառատ ենիտը, Խոշոր իտ կառտացվի կլինի նկուն: Այդ պատճաոով

ր ն մխոց

զաղպատը չվետջ է

տ

Ֆ

ն որոշ-

բարձր է

լ

իռտաբացումը մինչէ վտեկտոիդային

ճամար

մխման

է

որ Հթաաարովեզրակացության,

այլն

քք

տ

աուս

ք

"

պողպատներիմխման ճամար տաքացման օպտիմալ չերմաստիճանը

-

եղվա

ց

Խան

.:3-ից

որոքն

քան

ս տա

ա

ղ

ն

աի Ճւ-ից 30--Ֆ0"-ով ր Աաաա Որ ֆերիտ81 րի, ամենտիտով, ճետնյալ բամաձնով այնտեղերում, անճրաժեշտ է Իա ասեռ) (ճամ ծոմոդգեն վի

պեսզի Մեգ

աուստ

նրանում կոնցենտրացիան

ջապեսՀետո ածխածնի է տեղերում,որտեղգտնվում

ցածըէ,

անմի հնիտի առաջացումից -

որ

ք

մխման

|

առավել վտանդավոր է օպտիմալ ջերմաստիճանիցվեր գերտաքացու-` մը, քանի որ այն կարողէ առաջացնելաուստենիտիՀատիկիաճ, մեծ ներքին լարումներ ն մխված պողպատի բեկունություն, ինչպես նան աո կարող է առաջացնել դեֆորմացիակամ անթույլատրելի, այսինքն՝ անուղղելի խոտան: վտանգավորէ քերտաՊակաս ջացում, քացումը, քանի որ ֆերիտի առկայության ճետնանքվ անբավարար ստացումը կարելի է ուղղել օպտիմալ չջչերմաստիճանից

ճաքերի

րության

կրկնակիմխմամբ:

լ |

|

ծ.34. ՊԱՂՊԱՏԻ ՏԱՔԱՑՈՒՄԸ

աջ տաքացման

ունենում

տնողության Ճաշվարկի տարբեր եղանակներ: երբ արտադրանքը բեռնում են նախօրոք մինչետրված ջերմաստ ուանըտաբացված վառարանիկամ ի չ» հաՔացոի փառարան-վաննալի ման է Հաշվել տնողությունը կարելի ալա բանաձնով՝

ե օդի կամ վառարանային դազերիկոնվեկցիայի ճառադայք-

650--700--ից ցածր չերմաստիճաններում տաքաճանապարձճով: ցումը իրագործվում է կոնվեկցիայով, բոտ որում դազային վառարաններում ավելի ինտենսիվ (շնորճիվ պազային ճոսքի շարժման), բան ման

ջերմաստիճանից, տաքացնող

միջավայրից (օդ,վառարա դային գազեր, Հալված աղ կամ կապար):Փոլությունունեն տար, 8 ման

քերմամշակման ժամանակ արտադրանջիտաքացման ճամար օգեն էլեկտրականվառարաններ, գազային վառարաններ ն տագորժում որոնցում տաքացվող արտաղրանքը իջեցվում է վառարանչվաննաներ, չալվաժ աղի մեջ (աղային վաննակեր): Հազվադեպօգտագործվում հն Ճսրիած կապարով վառարան-վաննաներ վաննաներ): (լ(ապարային Վառարաններում ջերմության ճաղորդումը արտադրանքինտեղի է

ր --

որտեղ Մ-ն

Րոպե ՒՐՄ/Բ)

արտադրանքի ժավալնէ, սմտ,

Է-ը՝ արտադրանքի մակերնույթը,սմ,

տաքացման իզիկական գործոնը, Ըոպե/ոմ, ձլեկտրականվառարաններում:Ավելի բարձր չերմաստիճաններում Քանաձեր ուժի մեջ է 3-ից մինչն 100 մմ րամադիժ (լամ քառաքացումը իրականացվում ճաշվին՝ վակուսու կողմ) է գլխավորասլես ճառագայթման ունեցող ճամար, ն արտադրանքների ոարբերբեր Տաքացման ռարանի չիկացած պատերի, թաղի (ծածկի), Հատակի էլեկտրական պայմանների ճամարԷ գործոնի արժեքները րբծրվաժձն աղյուսակ վառարանների տաքացուցիչներիկողմից: Վառարան-վաննաներում ջերմք մության ճաղորդումբ արտադրանքինկատարվումէ ճայված աղի կամ կապարիկոնվեկցիայով: : ս Ղյուսակ Պողպատներիպերակչոող մասի ճամար տաքացման թույլատրելի. Է ֆիզիկական («յ առժեքնեւը արագությունը չի սաճմանափակվում: Բացառությունեն կազմում ցածր տաքացման իրոպայմաննեոիդեպքում չերմաճաղորդականությունունեցող.որոշ բարձր-լեգիրվաժծ պողպատնե--... բը, որոնք պաճանջում են դանդաղ տաքացում, Հատկապես 600"-ից ցա Տաքացման Տաջաւն ՞ ժբր ջերմաստիճաններում,երբ պողպատը ունի Համեմատաբարփոքր Փողպատ ծրմառտիճանը պլաստիկություն: Այդպիսի պողպատներիարագ տաքացումը առաջաց-Հ նում ն է, ըստ կտբվածբի ջերմաստիճաններիխիստ տարբերություն, Ածխածնային որը դոյացմամբ, որոնքկարող են Հանուղեկցվում է ներքին վարումների ց. Յ00---400 Խածնային 750--900 դեցնելարտազիանքիքայքայմանը: 0. . են գազեր բեռնում մինչն նախօրոք արտադրանքների Սովորաբար ջերՀ Յ5 մամշակման տրված ջերմաստիճանը տաքացված վառարանիկամ վաՀ էեգիրվաժՓ .50-900 ռարան-վաննայիմեջ, ճաճախ այդ ջերմաստիճանը ավտոմատ կեր Վառարանային 40 լով պաճպանվում է Ճաստատուն: խոշորկովածքՋույլերի,բացառիկ Աղ րն 0դ նծրի ն արտադրանքներիտաքացման ժամանակնրանցբեռնում են սաՀ --650 ռր վառարանիմեջ ն տաքացնում են մինչն անճրաժեշտ Վառարանային գազեր ճետ վառարանի միասին, Աղային կամ կապարային վաննաներում 800-900 Քացնելիս, անճրաժեշտէ արտադրանքի նախնական ենթատաքացումլ 1200-1300 կ որպեսզինրա վրայից լրիվ ճեռացվի խոնավությունը, այլապես Ճալվամ ժամանակ Հնարավոր ' աղբ կամ կապարի մեջարտադրանքի իջեցման տնողության, փոր պարզեցված ով ն ճաշվարկ կաԽ-1՝

`

տա-

տ

:

'

-

:

-

Տաքացման

'

զոբարո

լ

՝

:

եվր

Ո

կիգիրվաժ ։

-

Պառարանային

:

օ.

Արազաձատ ջծրմաստիճքանձ

|

։

`

-

գազեր ՝

ո. ու

տաՀ-

մ

|

պայթյուն,

ՆՈ

:

ԱՆ

ձնից ն չափե. տնողությունը կախված է արտադրանքի Տաքացման դասավորմանխտությունից| արտադրածջի բից, վառարանի Ճատակին

"194

Արտադրանքի տաքացման ց

`

գործնականորեն աաա Ղրկավարվելով Համար.

տրամագծի

-ի

աա

Հրային

2...

1,5--2,0 րոպե,

էլեկտրավառարաններում

Աղայինվաննաներում վաննաներում Կաղարային

ՈՎՈԿ

ԱՎԱԳ

".

մանակ տեղի

1,0 րոպե,

վառարաններում

նորմաները

Բո,

0,1--0,19

.

.

0,5

մմ

նում

րուղե: , բոզ

տ.

՛

Ը«:-00, 80-00, ,

ցիաներ. `

նւսկից տաքացման տնողությանը

իլ

Բօվ-Օ--ԲօՕ

Միաժամանակընթանում

:

Հատակի վրա արտաՆկ. 91-ում ցույց են տրված վառարանի կախված դարսմանեղադրանքիշարվածքի տարբերձներ նբերվածեն

առաջա-

ՒԼ: ԸԲօ-ԷԼՕ--Ը6«Օ-

իրավացիեն 3--100 Այս դեպտաքացման ջերմաստիճանների տադրանքի Ճճամար՝250--800"

Ջ

կիզուկ. -

ունեցող ար-` տրամադիծժ

Քում:

է

երկաթի օքսիդացման ռեակցիաներն

են ունենում

Համեմատականթվեր: Ըստ բանասռաջված մկ արարը իա տաքացման տադրանքի Համար

բ:

են

պողպատի ածխածնազրկմանռեհակ-

ՇգՕ-3թօլօ0 ,

Բ6,ՇՎ-ՇՕ,-«ՅԲօ-Լ2ՇՕ, 2, ԷտչՇ-Ի2Է|չ0-»3Բ---ՇՕչ

ԲԵՇԻՉԻՆ-ՀՅԻՑ-Ի

ՇԻԼ:

Այսպիսով, թրվածինը, ածխաթթու գազը ե չրի գոլորշիները ե՛ օքսիջրածինը ածխածնաղրկո դացնում,կ՛ ածխածնազրկումեն պողպատը, բաղմապաճման տնոդությունը ԼԶ Ս ն է, օքսիդը 91-ում ածխածնի բերված, են, նկ. ածխածնացնում են,ազոտը չեղոք է: մեթանը պատկում /3 ն Որոշակի ճՃարաբերակցությամբ օքսիդացնող վերականգնողգա22 "վառարանի Հատակին արտադրանէ ստանալ դործնականորենպողպատիճետ ղերի կարելի կախված, ընտրությամբ, |2 7 7 7 | ճե դարսմանեղանակից ռեակցիայի մեչ չմտնող գազային միջավայր,Այդպիսի գազային միվրա' թվերի ստանում ջավայրձրը կոչում են հսկվող մթնոլորտ:Դրանքսովորաբար արք 2222 Վառարանումտաքացվող պողեն եղանակներով՝ ՀաՄ ԲՈՐ" բնական գազի թերայրման ճանապարճովկամ այլ ենթարկվում է չշրբապատողզ ատր (»դ, վառարամային ւռուկ դեներատորներում: Պողպատիտաքացման պրոցեսումօքսիդացումից խուսափելու ճՃաներգործությաՔիմիական տազեր) որմար ջերմամշակման ժամանակ կիրառում են Հերմետիկ էլեկտրավառա-չ նր, տրը ինտենսիվէ այնքան, 9. Վառաբանումաբտադբանքնեւի է, անընդճատ րաններ, տարածությունը որոնց աշխատանքային ն դըրլցված է տաբեր եղանակնեոր ջերմաս-' քան բարձր տաքացման դարբսման ներթարմացվող,4ակվողմթնոլորտով: անողուայդ Բանցիցկախված,տաքացման Հիմնականում է պող՝ Օքսիդացումից ն ածխածնազրկումից արտադրանքը պիաշտպանեաան գործությունըՀանգեցնում . ակիցնեոը: է կամ չուգունի տաշեղը: լու պարղադույն միջավայրը փայտածուխն երեն արկղի մել, ժաժկում են չոր, Արտադրանքըդասավորում երկաթյա երկաքի օքսիդացումըուղեկցվում օքսիդացման: առակաթի ն ածխածնի մանրացված փալտածխով չուդունի (կամ տաշեղով) նե սիակում կակիզուկի օքսիդների չերտի՝ երկաթի Ա վրա մակերնույթի սզողպատի Այդ ձնով արկղի արտադրանբների4ն։տ միասին տեղադրում փարիչով։ մակերնույ՝ է արտադրանքի փչացնում առաջացումը կիզուկի ձն ցանկացած ջացմամբ: վառարանում ե տաքացնում են մինչն պաօքժիԱծխածնի ջերմային նրա ավերի փոփոխում: թի որակը, առաջ է բերում չերմամտիճանը: կամ ՇՕշ-իտեսՃանջվող

ի,»

717122 Փ ։

22237. միջավայրի

Նկ.

տիճանը:

թ թարք

'

կոմպոնենոների՝ ձրկու պատի

՛

այն Հեռանում ժամանակ դացման

քով,

է

ՇՕ-ի պողպատից

դեպքումԸ̀1Կ-ի(1ճքան) ուք» իակ ջրածնիներգործության առ

" աժի

շերտում մակերնույթային արտադրանքի Հետնաբար, պող՝ տեղի է ունենում նվաղում է (երբեմն մինչե զրո), րունակությունը է մխված արտա մը իջեցնում Ածխածնազրկու

պատի ածխածնազոկում: 'ն մաշակայունությունը' կարծրությունը դրանքիմակերնույթային ժա: պողպատի գաղերով 0դով կամ վառարանային ՝

օքսիդացման

է

ն աժխածնարկումը զգալիորեն նվազում Պողպատիօքսիղացումը աղային վաննաներումարտադրանքիտաքացման ժամանակ. Աղային

գերադասելի են

վաննաների ճամար աղեր ընտրելիս, քլորային աղերը, որոնք օքսիդացնում հն Համեմատաբար ավելի քիչ: 750--950" տաքացմանջերմաստիճանիդեպքում կիրառում են չջրազրկված աղերի խառնուրդ, որը բաղկացած է 70 ցը բարիումի Քլորիդից ն չնրմաստիճանը 300 նատրիումի քլորիդից (խառնուրդի ալման "

'

` :

64 0

1000--1300" «-ծ-

է)։

Հ

ամ

տաքացմանդեպքում օդտադորժում

անջուր

են

Աներկարատնաշխատանքինականում աաքայվող ն քաանթի տադրանքներիվրա շնորՀիվ, ԱԱ յին վաննաներըՀարստա րրա մ,,,պատճառով օ

դ

լուծման

աղա-

օքսիդացումը նԸածիշա ձլեածնազրկումըկանխելու դրանջների «1

ՆՄգերի

ֆեոորիդ:

35. ԳՈՂՊԱՏԻ ՄԵՄԱՆ

ՄԻՋԱՎԱՑՐԻ

ՀԱԱ Ւթնրրա

Պողպատիմխման ժամանակ տեղի ունի արադ, անձավասարակշիո սառեցում, Այդ պատճառով մխման ժամանակ փոխակերպմանմասին անչտրաժեշտ Ր ինֆորմացիաէ տալիս ոչ 22 երկաթ-աժխածնային վիճակի երպման դիագրամը գիագրամը, այլ աուստենիտիփոխակերպման դիագրամը (նկ. 81 ն 82): Մարտննսիտայինստրուկտուրայի ստացման Համար տաքացնումեն Ճլ--727" ջերմաստիճանիցբարձր (կամ 89-ի թն պողպատը մինչեվտեկտոիդային է), ստանում են աուստենիտայի ն են մի'ման ստրուկտուրա ապա սառեցնում նջ (Ռ..-ին) գերազանցողարագությամբ, այսինքն այնպ որ փոխակերպմանդիագրամի վրա սառեցմանգիծը չՀատի տրո ման Ը-աձն կորերը (2 գիծը, նկ. 41): հակ եթե սառեցման գիժը ճատի կորերը, կստացվիոչ թե մարտենսիտ, այլ առւստենիտի տրոճման ո ստր տրոստիտ, սորբիտ, պեոլիտ (1 գիծը, նկ. 81):

.

տենիտի

ուկատրաներ՝ ե.

փոխակերպման տենիտի (եկ. 41) դիագրամից

Լ

է,

պարզ

«ԴԴնում

Ճեռավորության վրա: Այդ պատճառով -

օ

որ

`

250." -ում օ

650--450`

ջերմաս լ.

-

մ ռոմ Վ, ուստի այդ մոաւսու տիճանայինմիջակայքը ամենավտանգավորն անը Մեծ. ռեցման արագությունըպետք է լինի չափազանց որպքազի սառցմեժ, սա-

ամ.

ո

Մն

"

րուա

ԳԱԱ

Խր երն

ն

ար

450"-ից ներքն Հեռանում

Ըլվոկ արագոթա

Ը/վոկ։ Հանքային ուղը

12005

մոտ

150:

են

որմ

րանի

ներքն

Ածխածնի

ռեցման

ոի

Ն

աուստենիտը

բա

առանցքից): օրդինատների

չարագությամ

աուստենիտըմարտենասիտի փոխակերպելու

չերմաստիճաններում (մոտ

300"Շյվոկ), Քննարկենք, թե ինչ է տեղի ունենում արտաղգրան քում 1... -ից մինչն նորմալջերմաստիճանը Մո-ը դգե-

նելիս, ծանկացաժ ց

ձնի բ ի խմ աճ

Է

ն

չափերի Հարի

դ ՀՊ

ի

Հ

«

ճ

՝

մաՖ

(եժ

Է

99-ում

ր

ցուլ:

Մոն

մշ ,

մակերե րոագրանքի միջուկի

ունեցո

ձկ

պարզ

բազանցող աառեց4, արագությամբ

ՀԸ ,

|

, :

Տ

|

Նկ. 92. Մխմանժամանակ Դ. -իջ մինչե. աբտադոանքի միչոկի ե մակերնույթի նորմալ ջերմաստիճանսառեցման սառեցման աբագություննեւի տաբբեշությամբ է գծերը Մխման պայմանավորված ջերմաստիճանից Մ -ից նեոէե նե՞Րին (Ղ.) մինչն լաբումնեշի մարտենսիտալին

Հուլթեն

հաւք է տալիս փոխակերպման ջերմաստիճանը օպտիմալ ոռեժիմբմխման (Մ) արտադրանքի աարուկտուրան

առաջացո

:

ն: ման

կազմված է

դերսառհցված

առւս-

տենիտից: ւ այսճին ժամանակի

Հաստ

Գոշը

ույց ցույց

է

սառեցց

տալիս

ժամա-

նակ:

ր

մակերնույթի Մ կեխին ն մակերհույթային գոտում սկսվում է փոխակերպումը մարտենսիտի։Ալդ փոխակերպումը, աուստենիլի ինչպես գիտենք, ուղքկցվում է պողձրատի ծավալի մեծացմամբ,Քանի որ մարտենսիտի (774 գխմք) փոքր աուստենիտի՝ է խտությունից (8,06 գ/սմ3), նում

է

ան 050Ր-իչ աղ(Շ-աձլ նի Գագ Հար Նա Իր

է զգալիորեն դան-

պարունակության բարձրացման դեպքում՝0,4-ից մինչն 00 ածխածնային պողպատների միման կրիտիկական արագություն ցածրանում է՝ 800-ից մինչն 400" Ըյվոկ: Ռւատի պարվ Լ, որ միայն մխումը չրում կամ չրային լուժույքներում կարող է ապաճովելածխածնային պողպատներիմխման կրիտիկական արագությանը գերազանցող սառեցման արագության ատացումըո ջուրը, Սակայն որպես մխող Հեղուկ, ունի մեծ թերություն՝ այն սառեցնում է եժ

ազ

աուստննիտիամենաարագ տրոճումը տեղի է ե Ը-աձե կորերը գտնվում են օրդինատների առանցքից ջերմաստիճանում -

»

ամենամոտ

դաղ՝

մինչն

ժամանակ պողպատը արտադրանքի, Գ արտադրանքի մակերնուլթի շառեցԱԱ Հ արագությունը շշ ւ միշտ (Մ...) Նրա,միջուկի ` կրիտի արավազան արագունյառռեջման ), նկ. չությունից (Մ,չչ

այդ

մխելիս800-ից

նույն ջերմաստիճանային միջակայքում սառեցնում

արտա-

Համար աղասիդացնում են, ավելացնելով ր ( իցիում կամ մագնեզիումի

յին վաննանորը պարբծրաբար նրանց մեջ ոչ մեծ քանակով բորաքս,

"9

ար-

լուծույքներում

ջերմաստիճա Տ աս

|

Աուստենիտը

մարտենսիտի փոխակերպման պրոցնոր,«ի միջն ընկած մանային միջավա ում տ աունցմամ ժամանակամիջոցում, արտադրանքի մակերնույթային գո606ԸՆԵ. ոդՏի միեւ, զարգանում է բամ, աղերի գորագությունը ոմա բեկ գոտու ծավալը մեծանում Այդ նույն

Է"

ԲԱԹ

աի

կազմու

-

ւ

Հան

ին

լուղբ

ջրա-

տում |

ն

այդ

ո

ե

է,

տնաբար կոշտ ջուրը փափուկից գերադասելիէ։ րի ժամանակամիջոցումարտադրանքի միջուկում դեռ պաճզանվում է գերմխող Հատկո թյունները է, ծավալն էլ իսկ իջնում ջերմաստիճանը բարձրացնելու նպատակով որի են 5--70 սառեցված աուստենիտ, նրա մեջ լուծում ն այլն: րում աղեր (ՊՅԸԼ), ՎոՕ1 Հետնաբար փոքրանում է: Այդ պատճառով արտադրանքիընդարձակվող լուծված օդը մխման ժամանակ անջատվում է ն իջեցնում չրի մխող ճատկությունը, Այդ մակերնույթային շերտի ն.սեղմվող միջուկի միջն առայանում են մեժ պատճառո են առաջացնել ճռացրաժ կամ երկար ժամանակ մխման ճամար օգտագործված ձգող ներքին լարումներ, որոնք «եշտությամբ կարող ջուրը, մխում է ափելիլավ, քան ջրմուղի թարմ ջուրը, մխման ճաքեր: Մեծ նշանակություն ունի չրի չերմաստիճանը, եթե այն ցածր է Պարզ է, որ այդ լարումները ստեղծվում են արտադրանքի մակերե70--75"-ից, ապա զա մխման ճարերի առաջացման վտանգ, իսկ տարբերուեղաժ նրա միջուկում ջերմաստիճանների վույքի վրա եթե այն բարձր է Յ0-38-ից մխման ժամանակարտադրանքիչորջբ թյամբ: Որքան մեժ է արտադրանքիսառեցման արագությունը, այնքան անջատվումէ մեծ քամեժ է մակերեույթի ն միջուկի ջերմաստիճաններիտարբերությունը ն նակությամբգոլորշի, առաջանում «զոլորշու շապիկ», որը խիստ նվաղեցնում է սառեցման արադությունը, Ճետեայնքան մեժ է մխման ճաքերի առաջացմանվտանգը: Այստեղից ջանի որ գոլորշին ջերմության է: Մխման ջրի ամենալավ վում է, որ աա ն.Մ, -ի միջն ընկած մարտենսիտայինփոխակերպման վատ Ճճաղորղիչ ջնրմատոիխճանի Հավասար է է 20-85: ջերմաստիճանայինմիջակայքում արտադրանքի սառեցումըպետք դնա «Հնարավորին չի դանդազ: Մխմանժամանակ օգտագործվողՀանքայինյուղը, թանձր է փան, որքան ցածր է նրա ջերմաստիճանը: իդեալականկլիներ այնպիսի սառեցումը, որի ժամանակ 650--450" Յուղի ջերմաստիճանի րարձրացման ճետ երա միջակայքոմ սառեցման արագությունը լիներ ամենամեծը (ամենայն, մեծանում է ն.այդ ճոռունությունը լավապատճառով նում է արտադրանքից դեպս,Մ..-ից մ6ճժ), իսկ Մ,--Մլ ջերմաստիճանային միջակայքում՝ ջերմության Հեռացումըկոնվեկցիայով,մեծանում է լուղի մխող ոնժիմով սառեցնող մխման եղուկ չի զրտԸստ այս ամենասխոքրըը: Այսպիսի Ճատկությունը: նւ ադատողությունների է մխումր տաք յուղում, որի տակաճարմար երվաժ: Ռւատիպրակտիկայում օգտվում միաժամանակ երկու սառեցջերմաստիճանրկարով է Դասնել մինչն 100-120" Ձող ճեղուկներից՝ ջրից ն յուղից: Արտադրանջըսկզբումսառեցնում են (բայցոչ բարձր, ճրդնճային անվտանգության մեծ արազությամբ, մինչն ջրում,երեն 400-300»չերմաստիճանները, տեսակետից): իսկ Հետո այն տեղափոխում են ն ճետաղա լրիվ սառնցումը կատարում հն յուղում, որտեղ մարտենսիտային փոխակերպումըընթանումէ դան8 36. ՊՈՂՊԱՏԻ ՄԵՄԱՆ ր դաղ սաոնցման պայմաններում: Այսպիսի մխումը անվանում են մխում Մխման երկու միջավայրում կամ մխում չրից-յուղ։ Մխմանայս ձեր կիրառվում ժամանակսառելման եղանակնընտրելիս Հաշվի են նում ճաերկու ճիմնական նպատակ.ա) ապաճովել է աժխաժնային պողպատից պատրաստվաժ շատ արտադրանքների նրա մխման մար: արագությանը կրիտիկական դնրազանցող որն անճրաժեշտէ ՃՃ-ից (կամ ճ:-ից) 30--50"-ով բարձր ընկած մխման ջերմասմարտենաիտային տորուկտուրալի ոտացման ճամար ն Բ) ստանալ տիճանի ն 700-650" ջերմաստիճանի միջն աուստենիտը կայուն է ն նվազագույն մխման ներքին արտադրանքի. սառեցման արազությունըկարող է լինել դանդաղ: ((որացումից)ն մխման Ճաքերի առաչջացումիը լխոււս ճա |ս կիրառում են մխում Հո-. ճամար: Այդ պատճառով սպրակտիկալում Մխման ժամանակարտադրանքի վացմամբ՝ մինչե՛Լյ, տաքացվածարտադրանքը սառեցնում են օդում սառեցման իրականարագությունը կախված է ոչչմիայն սառեցնողճեղուկի ն միայն դրանից Հետո մինչն 200--6506 այն իջեցնում սառեցնող Ճե՛

ու

է

:

:

այն-

ւ

նն

|

'

ԵՂԱՆԱԿՆԵՐԸ

,

առ-

պողպատի սառեցում արագությա

՝

|

`

ղուկի (չուր) մեջ: Հովացմանժամանակ ստացվում են փոքր ներքին լարումներ, քանի ռր այդ դեպքում իջնում է ջճնրմաստիճանը, որից սկսում` է ջրում արագ սառեցումը: Եկ. 92-ոււի կոտրված Հաստ զծով ցույց է սորված մխումը Քրկու միջավայրում` նախնականՃովացմամբ: Որպես մխող Ճեղուկ ջուրը պետք է բավարարի որոշ պաճանջչներիւ ո

,

Հե են՝ջրիմխող ճատկությունը, Ֆֆրում լուծված աղերը բարձրացնում

՝

լարումներ,

դեֆորմացիայից քավելու

՝

ճատկություններից, այլն ար-

տազրանքի կտրվածթիՃաստությունից։Այդ

պատճառովբարակ արտադրանքներիսառեցումը վուղումառղաճովում է ածխածնային պողպատ եծրի Մ դերաղանցողսառնցման արագության ստացում այն դեպՔում, ճրբ այդ պողպատների ց պատրաստված ավելիխոշորարտարանքները պաճանջում հն մխում երկու միջավայրում (չու-լուլ), Մխման ներջին լարումների մեծությունը զգալի լափով կախված է արտադրանքի կոնատրուկաիվ ձնից:Անբարենպաստ էն Հան.

դորժոններ

դիսանում արտադրանքիտարբեր մասերի ճաստություններիմեծ

"

տար-

բերությունը, նրանց միջե առանց գալտելների կամ փոքը շառավղի գալտելներով կտրուկ անցումները, մակաճերձերը ն սուր ներտաշվածքարտաները (ակոսները), լարման կոնցենտբրատորներ 2ճանդիսացող՝ դրանքի մակերնուլթին մոտ դասավորված անցքերը, անցքերի մեջ ընկած բարակ պատը ն այլն: Որքան բարդ է արտադրանքը ձեր, այսինքն՝ որքան այն անբարենպաստ է մխման ժամանակ ներքին լարումների առսջացման տեսակետից, այնքան փոքր պետք է լինի արտադրանքիսառեցման արագությունը Մ -ից ներք, մարտենսիտային փոխակերպման վտանդավոր ջերմաստիճանայինմիջակայքում: (ստ որում՝ անճրաժեշտ է նկատի ածխածնի պարունակության՝ բարձրացման ունենալ,որ ւպողպատում ճետ միասին աճում են ծավալային փուվվոխություններըմարտենսիտաեն ներքին լամեծանում յին փոլսակերպմանժամանակ ն, Ճետնեաբար, Հետ "բումները, Ածխածնի մարտենսի-չպարունակությանբարձրացման տային փոխակերպմանչերմաստիճանը իջնում է (նկ. 80), իսկ պողպատի բեկունությունը մեծ է այնքան, որքան ցածր է ջերմաստիճանը: Այդ ոլատճառով բարձր ածխածնային պողպատներում դեֆորմացման ն մխման ճաքերի առաջացմանվտանգը մեծ է, քան ցած ածխածնային

պողպառներում:

: -

:

է, Ասածից ճետկում

անճրաժեշտ

որ

,

արտադրանքիմլիման եղանակնընտրելիս

է ելնել նրա ձնի բարդությունից, կտրվածքի Ճճաստությունից, պողպատի (բաղադրությունից նե, մասնավորապես, նրանում ած-

խածնի պարունակությունից: Այս գործոններիցելնելով օգտվում են ստոր, բերված մխման հղանակներիցորեէ մեկից, սառեցումը ա) Մխում մեկ միջավայրում: Մեկ միջավայրում է ջրում, այնիրագործվել ինչպես -ից մինչն լրիվ սառեցում կարող Ն. 93, պես էլ յուղում (նկ. ա): Մխումըջոում մինչն լրիվ սառեցումը ստեղծում է արազ սառեցում |

0.

որի ճետկանմարտենսիտային փոխակերպման միջակայքում, Մ,-Մ, են մեծ

`

Քըն Հանդիսանում ներքին լարումները Սակայն, եթե արտաչ. դրանքը ունի շատ պարզ ձն, եթե նրա կտրվածքի Հաստությունը փոքր չէ 5--6 մմ-ից ն ածխածնի պարունակությունը չի գերազանցում0,4-0,5 9-ից, ապա մխումը ջրում մինչն լրիվ սառեցումը վտանգավորչէ: ներքին լարումՇնորճիվ արտադրանքի պարզ ձնի, նրանում առաչացող ները Համեմատաբար մեծ չեն: նրանք չեն ճանդեցնում ճաքերի առաջացմանը,քանի որ 0,5 (0-ից պակաս ածխածնիպարունակության դեպքում պողպատն ունի բավարար մածուցիկություն նույնիսկ մխված

վիճակում, Միաժամանակ, այդպիսի մխումբ իրագործվում է

:

չատ

չի պաճանջում բարձր որակավորում է ունեցող ջերմամշակող ՀատկապեսՃճարմարէ մեքենայացվածմխման ժամանակ, ձրբ մինչը «արզ,

Ղու.տաքացվածարտադրանքները ավտոմատ մխման վաննա: վառարանից -

ր կերպով տեղափոխվո ՛

Սառծցմանայս եղանակիդեպքում է կիրառ նպատակաճարմար արտադրանքիՃովացում(տես Տ 35): Մխումըյողում մինչն լրիվ չւսռեցումը լեգիրված պողպատներիմխման Հիմնական ձեն է, քանի որ դրանք

'

՛

ունեն

մխման

կրիտիկական փոքր արագություն: Յուղում

.

`

է Ճամխումը առաջացնում մխման ցածր մեմատաբար լարումներ,քանի որ մարփոխակերպման տենսիտային

վտանզավորմիջակայքում

նա '

Բ

Հճ

Հ.

Ժամաձավ (6.2)

Հ

արագությունըփո- Նկ. 93. Պողպատի մխման եղանակները. սառեցման էն միերի մխում մեկ միչավայոում,բ-- մխում եռկու չերմաստիճանն ա--

Քեր

ըստ տարբերությունը

արտա-չ

վոԿորիճան ԱԱԽԱՈ արփզոթեոմիկ մխում:

դրանքի կտրվածքի զզալիոբեն փոքր է, քան ջրում սառեցնելիս:

Ի

Դ-

(Աձխածնային

պողպատից պատրաստված արտադրանքներո որոնց ճաստությունըչի գերազանցում 8--6 մմ-ից,նույպեսկարելի է մխել յուղում մինչե լրիվ սառեցումը: Շնորձիվ արտադրանքի փոքր ճաստության,լուղում դրանց տառեցման իրական արագությունը գերազանցում է բարձրածխածնայինպողպատի մխման

արագությունից: Բ) Մխում երկու միջավայրում:Մխումը

կրիտիկակա

-

-

:

`

ջուր-յուղ միջավայրում (նկ. 93, Բ) կիրառվում է ածխածնային պողպատներիցպատրաստված արտադրանքներիճամար բալոր դեպքերում, բացառությամբվերը դի-

տարկվածից: Վ«

-

Մինչն 1, տաքացված արտադրանքը սառեցնում են չրումմինչե Մ, կետը որոշ չանիսվ գերազանցող 400ջերվաստիման(սովորաբար

300")

արագ տեղափոխումեն յուղի մէջ, որում արտադրանք մինչն լրիվ սառելը: Ջրում պաճելու տնողությունը կախված է արտադրանքիկտրվածքի ն ձեից։ Ճաստությունից Այն մոտավորապես վազմում է 0,2-ից մինչն 0,5 վայրկլան՝ կտրվածքի յուրաքանչյուր մմ-ի Համար,Մեժամասամբ ջրում պաճելու տնողությունը չափվում է վայր-

մնում

ն

ապա

է

կյաններով,այդ

երմաժշակո17179

լ

Քը

պաճանջվում երմիստից)

թրին վորում ջրում աւլաճովում Սկզբնականռւսռեցումը

Համա

Մինչե աղային վաննայի ջերմաստիճանը(մոտ 250") արտադրանսառեցնելուց ն նրա ամրողջ կտրվածքում ջերմաստիճանիճավասաարտադրանքըդուրս են բերում վաննայլից ե սառեցանի որ աղային վաննայի ջնրմաստիճանը որոշ չափով է կետից, առատենիտային ստրուկտուրանչլաճպանվում է ն բարձր միայն օդում սամարտենսիտային փոխավկերւլումը տեղի է ունենում ռեցման ժամանակ, որի արագությունը չափաղզանը դանդաղ է: Այդ ճ պատճառով մարտենսիտայինփոխակերպման ժամանակ ստացվող ներքին լարումները, ինչպես նան արտադրանքիդեֆորմացիան ունեն նվա-

իրագործելու ժխումըերկու միջավայրում որակաչվատճառով է բարձր

րա ոոցոնից

նվազում է ն այդ պատճառովառաչակտրվածքների արտադրանջի սվոքր են, քան չրում մինչե վերջ ցած մլման լարումներըդգայիորեն

գոնարժեք:

սառեցնելիս: մխման նպատակն|՝ մխում: Աստիճանական Գ) Աստիճանական ըստ կտրվածտարբերությունը իջեցնել (մինչն զրո) ջերմաստիճանների ակավոլը (Մ.-ի մու), փոխակերպումը ի նախքան մարաննսիտային Աստիճանական լարումներ: ե դրա Հաշվին տասն այ մխման նվազագույն ձն արտադրանքների ունեցող է մխումը(ւկ. 93, գ) կիրառվում բարդ Հաստություն, որը անՀճավասարաչասի ունեն

կտրվածքի`

10--12

չե գերազանցում

ն 20-

պողպատների մմ-ից՝ ածխածնային

է սառեցումը կատարվում արտադրանքի ՄինչնՂ բ տաքացված մի փոքր բարձր է աք կետից: որիջերմաստիճանը աղային վաննալում, ձն դյուրաճալ աղեր՝ Աղային վաննաների ճամար օգտագործվում Աստիճանաչ նրանը խառնուրդներ:

ՃԿՎՕ», ՎՀՕԷ, եՕ

ԽՀԱՕչ, բերված է բաղադրությունը կան մխման Համար աղային վաննաների աղյուսակ10-ում: Աղյուսակ .

մխման իզոթերմ աստիճանական միջավայրեր Միման Հալման լլա ոշ աստի(երմաս- խառատ ճամար

աման

տիճանը,

, աղադրությունը ու

Շ

ԳՕՒԷԼ--80:4 «ՕԷ Ն

ՅոՕԷԼԼ6336

ՕԷ 509:ԱՕ Է50961 Վ:

ԽոԱՕ, Օ1

ւ.

:

ՅՑ0

3-64

ՏՐ

|

արի

ե.

բելուց

թյամբ:

մխոսիը Հնարավոր է, որոնց աստիճանական Արտադրանքների,. է նրանով, որ տաք աղաաստության սաճմանավփակումըբացատրվում յին վաննայում ավելի խոշոր արտադրանքների սառեցման ժամանակ, է Հնարավոր ատեղծել մխման կրիտիկական արագությունի

:

միան դիտարկվածհղադ) Իզոթերմիկ մխում: Ի տարբերություն մխման նպատակնէ ստանալ ոչ քե մարտենսիիզոքերմիկ տային, այլ բելնիտային ստրուկտուրա: Բեյնիտըբարձրդիսպերսություն ուննցող ֆերիտա-ցեմենտիտայինխառնուրդ է, նրա կարծրությունն է՝ ՒլՑ --400--600 (ՂՏԸ-:42--60): եթ: արտագրանքից զաճանչվող շատ բարձր Հէ ն. տաշմանափակվածէ ԷԼԵԸ-ն 45-ից կարծրությունը մինչն. 59 արժեքներով, ապա իղոթերմիկ մխումը առավելություն ունի. սովորական մխման նկատմամբ,որի ժամանակ ստացված մարտենսիտային ստրուկտուրան ենթարկվում է արձակման: հզոքերմիկ մխման ժամանակ արձակմանանչրաժեշտությունչկա, մածուցիկությունը ավելի բարձր է, իշկ դեֆորմացիանդորձնականում ճավասար է զրոյիւ Ուստի են մխման ենթարկում լեգիրված բարձրածխածնային ն 1'4Ր իզոթերմիկ տրա Հ Է դետալենրը, տրոնց Ճագործիքները ատրաստված գ պողպատների, ւմ ունեն գոգավորվելու(երկար կամ տափակ, գաբարիտային մեծ կում աե Բէ աու բարակ պատերովարտադրանքներ): Մա մխման ժամանակ մինչե 1,. տաքացված արտադրանքզոթերմիկ տ բր, ինչպես ե աստիճանականմխման ժամանակ, սառեցնում են տաք է Մ, մար30--100"-ով բարձր վաննայում, որի ջերմաստիճանը ի փոխակերպման սկզբնական ջերմաստիճանից: տենսիտային րություն առտիճանական:մխման, իզոթերմիկ պաշճման տնողությունը

ունե Ե

ԳԱ -«65(

է սառեցմանարազուջրի ավելացումըմեժացնում

արժանիքներից է կորացման

երկար ն բարակ արտադրանքուղղման ճնարավորությունը, ազային վաննայից դրանք դուրս բեանմիջասլեսճետո,երբ դեռ օժտված են բավարարպլաստիկու-

ո

300-550 350--700

շղ

«Օէ

թյունը մխման ժամանակ

|

ՀՎՕ:

Սանոքություն,

180-350 280-550

150--250

-

-

՝

մխման կարնոր

նակներից,

ու

Ն

խար) նկատմամբՀակում ունեցող

առարագություն:

ճամար: մմ-ից՝ լնգիրվաժպողպատների

ե

Մ,

`

Համար, որոնք

ը

ու

ւզողածխածնային ատացումը: արագության Մ. -ը դերազանցող սառեցման ո"լատների « տեղի է ունենում յուղում Հետագա փոխակերպումը Մարտենսիտային այսառեցման արագության սառեցման ժամանակ,դանղաղեցված ըստ տարբերությունը ջերմաստիճանների որի Հետկանքով մաններում, է

աղային

|

տարբե

նչված ջերմաստիճանում պետք է ապաճովի աուստենիտի լրիվ տրոձումը՝ նրա փոխակերվումը բեյնիտի (ոկ. 98, դ): իղոթերմիկ միման ճամար, աղային վաննաների բաղադրությունը բերված է աղյուսակ 10-ում: մշակումը կարծեն Թե ե) Ցրտությամբ ձրտությամբ մշակում: Հանդիսանում է միման ժամանակ սառրհցմանպրոցեսի շարունակությունը, ինչպես գիտենք, բարձրածխածնայիննե բազմաթիվ լեգիրված ֆերմասպողպատներիմարտենսիտայինփոխակերպմանՄ վերջնական տիճանը զրոյից ցածր է (նկ. 80): Ուստի միման ցանկացած եղանակի դեպքում, մինչն նորմալ ջճրմաստիման սառեցմանժամանակ պուստենիտը ամբողջությամբ չի փոխակերպվումմարտենսիտի,նրա մի մառը պաճպանվում է պողպատի ստրուկտուրայուվ՝մնացորդային պուստենիտի ձեով: Այդ ւպուստենիտը մարտենսիտի փոխակերպելու Համար որոշ դեպջերում կիրառվում է մշակում ցրտությամբ, այսինքն մխված արտաղրանքի սառեցումը մինչն բացասական չերմաստիճաններ(մինչն

Տայիակն բարակ (սկավառակային ֆրեզներիտիպի) արտաղրանը-

ները ընկղմվում են վաննայի մեչ,պաճպանելով թյունը խիստ ուղղաձիգ դիրքում (եկ.

արտադրանքի ճՀարք

94,բ),. Մյուս դեպքերումարտազրանքը ընկղմում են մխման վաննա այնես, որպեսզի երը լավագույն ձնով ողողվեթ ռառեցնող ճեդուկով:Օրինակ, որդնչակային ֆրեղլներըմխելիշ դրանք ընկղմվում են`

բանձցվող մակծրնույթն '

մխման վաննա՝պաճաանելով Պորիղոնաւ-

արամ ամրու ր

:

մի

բն

ո

ոոգի

էլ սառնց-

ն աններում: եթե

այոսի-

իր առանցքի ուղղաձիգ ատամի վերեի ն ներքնի մա-.

աղավաղում: պրոֆիլի Մոժ

Նկ.

պայատա-

94.

Մխմաննեղուկի մեչ

աար:իոկգմ աեոր ԱՐԻ

ՐԸ.թ) Էաւ նչանակությունունի մխման վանչ:

.

տեղաշարժումը:

նայում արտադրան քթի Դրա նպատակնէ ապաճովել արտադրանքի

մաներ»

ամենակարնոր մակերնույթների

Թարմ Հատկ Հպվելով արտադրանբի ծռում

ակտիվ սառեցումըսառեցնող Հեղուկի բաժիններով:Դա պես կարնոր է ջրում մխելիս, որը Հետ, է ն նրա շուրջը ստեղժում «գոլորշու չապիկ». Գոլորշին չնրմության վատ Դաղորդիչէ, ուստի գցում է սառեցման արագությունը ն կարող է դաոնալ ցածր կամ անճավասարաչափ կարծրության ստացման պատճառ:

շն

(փափուկբծերի)

Վաննայում ընկղմված երկար արտադրանքները Աոնղաչա

վերն

ու

ներքե,միաժամանակ տեղափոխում են փաննայումՀորիզո-

նական շրջանագծով (նկ. 94, գ): Տափակն բարակ արտադրանքները են տեղաշարժում արտադրանքի մեջ ընկածուղղաձիգշրջա-. Հարթության Մնացած նագժով, դեպքերում արտադրանքը տեղաշարժումեն այնպես, որպեսզի ապաշովվի արտադրանքի ամենակարնոր մակերնույթներ ողողող

"

զ) Մխմանգործնականձները:

8 բեղը

մամ

մ

կերնույթները կտառեցվեն տարբեր մաններում, որը կարող է առաջ բերել

կողմից:

մեյսով ներքեւ

ի որ «մ ընկղմվի

մինեուն

դիրքով, ապա

մրոությամը մշակումը ճանդեցնում է կարծրության ն կոէրցիտիվային ուժի բարձրացման, արտադրանքի չափերի կայունացման Ուստի կիրառվում է շատ մեծ կարծրությունների (գործիքներ, դլորման առանցքակալների դետալներ,ցեմենտիտայնացվաժ դետալներ) ն կոէրցիտիվային ուժի (ճաստատունմագնիսներ)ստացմանճամար: Ցրտությամբ մշակումը ուղեկցվում է արտադրանքի ծավալի մեժացմամբ ն այդ պատճառովայն կարելի է կիրառել չափող գործիքի ճշգրիտ չափերիվերականգնմանՀամար (կալիբրներն այլն): Ցրտությամբ մշակումը պետք է կիրառվի անմիջապես մխումի Հետո, քանի որ մխված պողպատը սենյակի ջերմաստիճանումմի քանի ժամ ուղեկցվում է աուստենիտի կայունացմամբն ցրտությամբ գտնվելը Կ/ջակմանժամանակ մարտենսիտի փոխարկվող տուստենիտի քանակը նվաղում է, Ցրտությամբ մշակումը առաջարկվածէ 1937 ք. Ա. Պ. Գուլյանք

Մխման ժամանակ բարձր կարծրությանստացումը, արտադրանքինվազագույն կորացումը մեծ չափղվ կախված էն մխման վաննայի մեջ նրա խորասուզման ձնից: նվազագույնկորացում ստանալու.ճամար երկար (առանցբային ) (4գիչներ, գայլեկոններ, ներպարուրակիչներ ն այլն) արտադրանքնծրը են խիստ ուղղաձիգ դիրջով տաքացնում կախվածվիճակում ն այդ մասով դեպի ներքն ըննույն դիրքով էլ նրանց արագ աշխատանքային կողմում են մխման վաննայի մեջ (նկ. 94, ա): Բուդ նրկայնքի փոփոխական կտրվածք ունեցող արտադրանջըանճրաժեչտէ ընկղմել ճաստ

էն

մ

--ՏՍ՛),

'

|

`

ճեղուկի անընդատ թարմացում(փոփոխում):Օրիսառեցնող նակ, արտասրարուրակիլների մխման ժամանակվաննայումդրանց տեդաշարժում են արտապարուրակիչի ճարթությամբդեպի առաջ, որպեսզի մխող ճեղուկըանընդչատանցնի արտապարուրակիչիանցքով ն ինտենավ կերպով ստոնցնի արուրակը, Վաննայում մխվող արտադրանքիտեղաշարժումըկարելի է փոլա-

րինել, պոմպով կատարվող, Հեղուկի Այդ դեպքում շրջանառությամբ,

:

|

Նյութագիտություն

՝

-

սառեցնող Ճեղուկը պետք է շարժվի մխվող արտադրանքի չճանդիպակաց: երբ անչճրաժեշտէ լինում մխել անցքերի ներքին մակերնույթը վամ խոր խոռոչները, մխող ճեղուկը անցք կամ խոռոչ է մղվում որոշակի շիթով: -

`

մար (արտապարուրակիչներ, ներպարուրակիչներն այլն): Բ2Հ մխման չությունը կայանում է Հետեյալում:

եքն մետաղականդետալը տեղավորվում է փոփոխական ճոսանքով ստեղժվաժ մագնիսականդաշտում, ապա նրանում առաջանում'են մըրրրիկային ճոսանքներ(Ֆուկոյի որոնք տաքացնում են դետալը: Հոսանք), Որքան բարձր է մագնիսական դաշտ առաջացնողփոփոխականՀոսանքի ճաճախությունը,այնքան ավելի բարակ մավերեութային շերտում են կենտրոնանում մրրիկային Հոսանքները(«մակերնութայինէֆեկտ»), ուստի ն տաքացնում են ոչ թն ամբողչ դետալը, այլ միայն այդ մակերնույթը:Հենց սրա վրա էլ «իմնված է բուռրձրՃաճախության Հոռանքներովինդուկցիոն տաքացման ն կիրառմամբ դետալների գործիքների մխումը:

834. ՊՈՂՊԱՏԻ ՄԱԿԵՐԵՎՈՒԹԱՅԻՆ ՄԽՈՒՄԸ

Մեքենաշինականբազմաթիվ դետալներ (ատամնանիվներ,սովոբական| ծնկաձն լիսեոներ, իլեր, ճաստոցների ուղղորդներ ն այլն) աշխատում են բարդ պայմաններում՝ նրանց մակերնույթր ենթարկվում է մաշման (շփման), ուստի ալն պետք է ունննա մաշակայունությունը ապաճովող բարձր կարծրություն, բայց միննույն ժամանակ այդ դետալներն աշխատում են նան ճարվածային, դինամիկ կամ կրկնվող-փոփոխական բեռնվածքների պայմաններում, ուստի պետք է ապաճովել բարձր մածուցիկություն, Բայց, ինչպես Հայտնի է (նկ. 86), պողպաե՛ բարձր «որ միաժամանակ Հի կարող ունենալե՛ բարձրկարծրություն, մածուցիկություն՝ որքան բարձր է կարծրությունը, այնքան ցածր է մածուցիկությունը ն ընդճակառակը։ Այդ պատճառով նկարագրված պայմաններում աշխատող դետալները ենթարկում են մակերնութային մրխման՝ մխում են ոչ թե դետալի«ամբողջծավալը, այլ միայն դետալի շրփԿ/ան տակ աշխատող մասի ոչ մեծ Հաստությունունեցող մակերնութամին չերտր։ Սրինակ, ատամփնանիվներումմխվում էն ատամների մակերնեույլթը,լիսեռներում՝ վզիկները ն այլն: Դետալի մնացած ծավալը (միջուկը) մնում է չմխվաժ, ուստի ն մածուցիկ: Հաճախայդպիսի «ալները, ամբողջ ծավալում մեծ մածուցիկություն ստանալու ճամար, ենքարկում են լավացում կոչվող չերմամշակման, 4ետո նախօրոք քացնում ն մխում են դետալի շփվող մասերի մակերնութային շերտը: Այսպիսով ապաճովում են ն՛ շփվող մակերնույքի բոսրձր կարծրության, ե՛ ամբողջ դետալիբարձր մածուցիկության ստացումը: Գոյությունունեն դետալների մակերեուքային մխման մի շարք եղանակներ, որոնցից ամենատարաժվածնէ բարձր ճաճախության Ճոսանքով ինդուկցիոն տաքացմամբ մխումը (ԲՀճ մխում), որը առաջարկխած է եղել Վ. Պ. Վոլոգդինիկողմից (1935 Թ.) Զգալիորեն պլակատ մասշտաբներով կիրառվում է նան մակերնութային մխումը, որի ժամա-՝ նակ մակերնութայինշերտը տաքացնում են գաղայրիչով (չազաբոցա-չ վին մխոմի Մակերնութայինմխումը Բ1չ-ով կամ ինդուկցիոն մխումը մեբքն կիրառվում է ինչպես հաշինության մեջ ունի շատ լայն շլիցային լիսեռներ, ժնկաձն ն ալլ տիդետալների (ատամնանիվներ, որոշ տեսակների Հապի լիսեոներ ն ալլն), այնպես էլ

.

Որպես բարձր ՃաճախությանՀոսանքի աղբյուր օգտագործում են մեքենայականն էամղայինգեներատորները: դեներաՄեքենալյավան տորներն ունեն մինչն 1000 կվտ Հզորություն ն ստեղծում են 500-ից մինչն ունեն

15000

թ տ--50400 ո

տա-

տարածում

գործիքների

դծ-

,

հերց ճաճախության Ճոսանբը ամպայինդեներատորներե

են առաջացնել կվտ ճղորություն ն կարող. 105-ից մինչն հերցՀաճախությանՀոսանք: Պողպատի մխման ճամար ւ վելի ճաճախ կիրատվումէ 300000 ճեշց-ի կարգի Հաճախություն: Փեներաւորի բավարար Հճղորության դեպքում մխվաժ շերտիծ Հաստությունը կարելի է Հաշվել ինչպես Հոսանքի 1 Հաճախության ֆունկցիա, օգտվելով

մինչե

60լ /

մմ

բաճածեից,

որտեղ ի-ն տաքացվող պողպատի մազնիսական քափանցելիություննէ,

գաոռւս/էք -ն'

օբմ. սմ: նրա էլեկտրադիմադրությունը, ճեւտնում է որ, Քանաձնից օրինակ, 10000 հերց Հաճախությա դեպքում մխվաժ չձրտի Հաատութլունը կստացվի6 մմ, իսկ 250000 հերց Հաճախության դեպքում շչերտի Հաստությունը կկազմի մոտ 1,2 մմ: 5-8 մմ Ուստի խոշոր դետալները խորությամբմխման Համար կիրառում են Մեքենայական գեներատորներ,իսկ ոչ մեծ մոտ

մմ

դետալները

մխման Համար՝բամպային խորությամբ տեներատո

շերտիՃճաստության մեծացմանըՀամեմատ, տեսակարար ճզորությունը, այսինքն արտադրանքիմխվող մակերեույթի 1 սմշ բացնելու Համար պաճանչվողՀզորությունընվազում է, իսկ տաքացմիանտնողությունը ալդ դեպքում մեծանում է, Մխված

տա-

.

,

Այսպես, օրինակ, մխված շերտի ճաստությունը 1-ից մինչն

սԱեժացնելիս, պաճանջվող տեսակարար «զորությունը

կատորի

մմ

նվաղում է 2-ից է 2-իյ-10 մինչն 0,5 կվա/սմշ, իսկ տաքացման տնողությունը աճում վայրկյանով: Որբան մենծ է տաքացման ժամանակը, այնքան մեժ խո-

շուրջը

նույն ճաճախությանխոխոխականմագնիսականդաշտ:

ինդուկտորի՝ներսում տեղավորում պատրաստում

են

են

մխվող դետալի: ինդուկտորը կլոր կամ ուղղանկյուն կտրվածք ունեքող խողզվակից,

ւռալով նրան մխվող մակերնույթինՀամապատասխան ձն:

տությամբ է ճասցնում տաքանալ դետալը ն այնքան մեծ է մխված շերոխ ճաստությունը: Այդ պատճառով ոչ բավարար տեսակարար «ղորուէ, որը ուղեկցվում թյան դեպքում տաքացման տնողությունը մեծանում է մխված շերտի «աստության մեծացմամբ:

Նկ.

95-ում

է տրված մեկ դալարանի գլանաձն ցույց ծառայում է լիսնոի (1) մակերնույթի միման ճամար: հինդուկտորն լ ունի ուղղանկյուն կտրվածքովՃճատվածսնամեջ օղի ձե, որի մեջ" լ

(2),

ինչպես ճայտնի է, որքան բարձր է պողպատիտաքացման արագությունը, այնքան ավելի բարձր յերմաստիճաններում է ավարտվում ե ճոմողեն ապուստենիտացումը աուստենիոի ստացումը (նկ. 71): Քանի որ ինդուկցիոն տաքացման արագությունը չափազանցբարձր է ն կազմում է վայրկյանում ճարլուրավորաստիճաններ, ապա. գերտաքացումը 3 (կամ ճլ) կրիտիկական կետից վերն պետք է լինի զգալիոբեն բարձր, քան վառարաններում կամ վառարան-վաննաներումրն-

որը

անլնդճաւոշրջասաոույլտ

է Ս(աւտարում ինդուկ-

ինդուկտոր:

-

հնդուկտորի

տորը ն ճովացնող ջուրը: մխվող դետալի մակերկույթներիմիջն բացակը պետք է լինք (սովորաբար 1,5-3 մմ),

նվազագույն

վերացվի դետալին Որպեսզի

ինդուկտորի արտակենտրոնությունը,. դետալը է կենտրոններումն տեղակայվում նրան Հնարավոր

դունվող դերտաքացումը (30--50"): կախվածւոաքացման արագությու-

վում է պտտականշարժում:

Է

տբր-

-

Բացի այդ,դետա-,

.

նից այդ դերտաքացման չերմաստիճանը 100--200"-ով ն նույնիսկ լը ունի առաջընթաց շարժում վերնեից ներքն, ավելի չափով գերազանցումէ պողպատի կրիտիկական չերմաստիճահնդուկտորիցներքն տեղադրվաֆէ սանը» Այսպիսի գերտաքացումը, սակայն, վտանգավոր չէ, քանի որ այն ոեցնող ցնցուղային սարք՝ սպրելեր. Այն չավփաղանցկարճատն է նյ Հնտնաբար, չի առաջացնում աուստենիտի նույնպնա պատրաստված է սնամեջ պղնձյա նկ. 95. "Հատիկներիանցանկալիաճ: օղի տեսքով, որի ներքին մակնրկույթի վրա 1 մմ "Դելի մակնրնույլթի տաքացման ճամար պաճանջվող տեղաբաշխված էեն մոռ ընդճատրամագիծ տեսան Սուր Հզորությունը ճավասար է այդ մակերնույթի մակերեսի ունեցող բազմաթիվ անցքեր: Ճնշման տակՅ Բա կարար Հզորության արտադրյալին: սպրեյեր մատուցվող Այդ Հզորությունըկարող է լինել ձնով դուրսա է չուրը չիթի բարձր կամ ցածր Բ4Հ ինդուկցիոն տաքացման սարքի Հզորությունից: գալիս այդ անցքերից, սառհցնելով ինդուկտոբում տաքացած դետալի (լիսեռ) Դրանից ելնելով էլ օգտվում են դետալների ինդուկցիոն տաքացման մակերնույթը: «արբեր եղանակներիցԱյսպիսով, լիսնռր

8րաան

Երկաշ՝

աբտա--

դոան քնեռի "ՀՀմխման, բր ՀԻ

՝

մխման մեթոդըկիրառում են այն ա) Անընդեատ-նաջոբդաբար դեպքում, երբ դետալի ամբողջ մխման մակերնույթի Մրաժամանակ

մխման ճամար պաճանջվող ընդճանուր ճղորությունը դերազանցում է ՔՀՀ սարքի 4ղզորությանը:Այդ մեթոդը սովորաբար կիրառում են երկար դետալների (շլիցավոր լիսեոներ, գլանիկներ ե այլն) մխման ճամար: մխման սխեման ցոց է Կորված նկ. 95-ում:

ՏԱ

յեր

տաքանում է վերկից-ներքԱ, տեղաշարժվելով է սպրելերում, անընդՀատ-Ճաջոր

ինդուկտորում| սառեցվում

մխվելովամբողջ երկարությամբ: է, Պարզ

ւպաճանջվող կախված չէ Հզորությունը թյունից ն

որ այս

տիպի մխման

ճամար-

լիսնոի մխվող մասի երկարուորոշվում է ինդուկտորիներսում գտնվող լիսնոի մակերնույ-

մակերնութայինԹի մակերեսի մքժությամբ,որը ճավատար՝ է Ծ: ԷԼ սմշ։ Անընդճատ-Ճաջորդաբար սպաճանջվող զորության արտադրյալը տնսակարար

Այս մեծության» տալիս է ԲՀՀ-ի սարքի ընդճանուրՀզորությունը:Ուստի այս մեթոդով մխման ՀամարպաճանքվողԲՀ2-ի սարքի ճղորությունըլիսեռի ամբող, մխվող մակերե աժամանակ, ո ոյքի ացման Համար պաճանչվոր միաժամանակյա Հ տաքացման Համար պաճանջվող ճզորությունից փոջր լ այնքան անգամ, որջան ինդուվ ԷԼ լիո

/

"

՛

'

ատեղծելու

փոփոխականմագնիսականդաշտ ԲարձրՀաճախության Համար պաճանջվում է ճատուկ ռարք՝ ինդուկտոր: ինդուկտորըիրենից է մեկ կամ մի քանի գալարներից կազմված սոլենոիդ, Սնրկալացնում ճոսանք, առաչացնելով փեդոհրով անցնում է բարձր մաճախուքյան

բարձրությունը տորի

Սրանում է անընդատ -Ճաջորդասեռի մխման լրիվ երկարությունից: մակերնութայինմխման առավելությունը: բար ն Հարթ մակերնույթների (Հաստոցներիուղղորդներ, ոնլաի գլխիկ են ինդուկտորներ,որոնց -գալարայլն) մխման Համար օգտաղործում են մխման մաները դասավորվածեն մեկ Հարթությունում կամ ծոված մակերնույթի Համապատասխան:Ցանկացած երկարության կերնույթին մխումը իրագործվումէ մխման մակերնույթինզուգաճեռ ինդուկտոմեծ բացակի առկայուրի շարժման ճանապարձով(նրանց միջն ոչ թյամբ), որին ուղեկցում է տաքացվածմակերնույթը սառեցնող ապրե

յերը:

.

մեթոդը կիրառում են դետալի մխվող մխման բ) Միաժամանակյա պաճանչվող մակերնույթի ոչ մեծ մակերեսի դեպքում, երբ դրա Պամար ԲՀՀ-ի սարքի Հզորությունը չի գերազանցում Մ խաժամփանակյիա միոման սխեՀղորությանը: է նկ. 96-ում: մուն սորված ցույց ն ցնցուղային . վյա դեպքում ինդուկտորը են մեկ ենդուկտորսարքը Ճամասոեղված ապրելերում (2): նրա ներքին մակերնույթի են բազմաթիվ անցքեր վրա դասավորված տաքացվածմակերնուրթըջրային շիթով ռնցնելու Համար, միայն թե այս դեպքում, ինդուկտոր-սպրեյերճնշման տակ ջրի մղումը ոչ Ա, աժննՄշ Միաժաանընդատէ, այլ պարբերաբար: | Բժեձրաոոո թը մանակյա մխման կարգը ճետնյալե է: 96. Միաժամանակյա Ա. են պտտվող ԲՀՀ մըխԴետալը (1) տեղակայում մակեբնութային Դե(3) մեջ (լամ կենտրոններում): կաիակի տալի պտտումը ապաճովում է նրա մակերեն վուդցի Հավասարաչափտաբացում դետալի

,

(200")։

Սովորաբար,

.

:

.

"`

"

սա-

գրքէ թ

սաճմանված ժամանակամիջոցիցՃետո, ավտոմատ կերպով անջատում են Հոսանքը ն միացնում են չրի կամ էմուլսիայի մատուցումը: նան կարելի է ավտոմատացնել ջրաշիթով դետալը սարեցնելու տնողությունը: Դա ճնարավորությունէ տալիս Հրաժարվել Բ242-ովմրխված դետալկերիՃճետագա արձակումից՝ Համատեղելովմխումը ն արձա-չ կումը: մրաշիթով (ցնցուղ) դետալի սառեցման տնողությունը ընտրում են այնպես, որ դետուը ներքին գոտիներում պաճպանի որոշակի քաետո, նակությամբ ջերմություն, Ցնցուղիաշխատանքը դադարելուց այդ ջերմության ճաշվին դետալի մխված մակերնույթը տաքանում է Ժինչն արձակման չերմաստիճանը Այսպիսի օպերացիան կոչվում է ինքնարձակմամբմխում: 6-ից ոչ մեծ մոդուլ ունեցող գլանային ն կոնական ատամնանիվներիմիման ճամար կիրառում են ճարթ գլանային կամ կոնամակերնույթունեցող ինդուկատոր-սպրեյերներ: մխման Եղանակը գ) հաջորդաբար կիրառում են դետալի մակերեվույքի առանձին մասերի (ծնկաձնլիսեռների վզիկներ,Մեծ մողուլ ունեն ճացող մխման ատամնանիվներիատամների մակերնույթներ այլն) մար: Հաջորդաբարմխումը պաճանջում է մխվող մակերնույթի նկատմամբ ինդուկտորի ճշգրիտ տեղակայում, որի ճամար կիրառում են Ճատուկ Ճարմարանքներ, ավտոմատ ն կիսաավտոմատՃաստոցներ: նկարագրվածմեթոդներից որնէ մեկով իրագործված ինդուկցիոն է արձակում մոտ Չ00«-ում, տաքացմամբ մխումից Հետո մխման ժամանակ ստացված լարումների փոքրացման ճամար: Այդ արձակումը իրագործվում արձակման վառարաններում, Միայն ինքնարձակմամբ մխված դետալները այդպիսի արձակում չեն պաճանջում: ինդուկցիոն տաքացմամբ մակերնոթային մխման ենթարկվող դետալներիՀամար. օգտագործում են Հիմնականում 04-ից մինչն 0,6--0,2 «0 աժխածին պրարունակող պողպատներ: ածխածնային 0,4 սրակաս ածխածին 'ե-ից պարունակող պողպատները օժտված են են ոչ բարձր ցածր մխելիությամբ, այսինքն՝ մխման շնորճիվ ստանում որը բավարար չէ մաշակայունություն ապաճովելու ճամար: 0,60-50,2 զկ-ից ավելի ածխածին պարունակող պաղպատները չեն կարող ապաճովել չմխված միջուկի անճրաժեշտ մածուցիկությունը: Համար (ներոլարուր

է

։

ման սխեման. 1--դետալ, 2-- Հաժատեղված ինդուկաորաարելեր, 3- պորտ-

Պո

միջն արտավենտրոնուինդուկտոր-ապրեյերի

թյան առկայության դեպքում: կոճակի սեղմակեմամբ միացնում են ինդուկտորիՀոսանքի մատուցումը, դետալի ընույթը արագ տարանում է: են ՃոՀասնելու պաճին անջատում ՊաՀանջվող ջերմաստիճանին մատուէ աանջը կոճակի աեղմմամբ,որը միաժամանակմիացնում ջրի մակերեդետալի"«ոաքացած ինչպես դեպի Ճեվույթի, այնպես էլ ճենց իր՝ ինդուկտորիսառեցման Համար: Որից է' ն տո դետալը Հանում են, տեղադրում են նոր դետալ ցիկլը կրկնվում է ՄիխմանՀամար ինդուկցիոն տաքացմանտնողությունը չափվում Հետնաբար, Ք2Հ-ի տարջերը սովորաբար ապաճոված վայրկյաններով: նախօրոք որոնք Հոսանքի ժիացումից Հետո,

պաճանչվում

կարծրություն,

ը

|

ենթարկվող դործիքի Մակերնութային Ժիուման

ցումը ինդուկտոր-ապրեյեր՝

հն

կիչներ,

այլն) օգտագործումենբարձրածխածարտապարուրավիչներ ն

նային պողպատներ՝ 8--710 ն այլն:

Դետալներիմակերնութային մխման դեպքում գերադասելի են փոքր լիամխելիությամբ օժտվաժ պողպատները, քանի որ դրանք թույլ են տալիս ստանալ փոքր Ճաստությամբ մխվածշերտ: Օրինակ, 40--

ոնլեով, ժամանակի

պատրաստված ւծխ ածնային պողպատից ատամակնիշի սովորական ման ժամանակ մի ատա մնանիվների ինչն 5--6 մոդուլ ունեցող ն չի ասզաձճովում բասւտաղվում է անբարենպաստ ունե ն Մի մխված դգուտին ցու մխե Ցած (ոկ. 92, ախ աժր լիամխելիություն: մածուցիկություն

«80

:

ույ

վարար տող

թույլ. պողպատները Հատուկածլթածնային մակնիշների մխման մմ

6օոո

ս

իի ն տամի աւն ազա մխման ապաճովող ՆԻ իկությունը անալ

են

1,5--3 մ

,

յ

95,

ն քացմամբ մխմա

են

եմ

խման չերտի ճաստություն) խիստ

Աննի: րմնԳա 1 հան թար ա .

ա

-

'

նա մ նան են թարկում

-

՛

դետալները

97.

.

ճ

`

կոմպակտ լա երանց

(ա) պողպատից 55 ոռ մխելիության -

:

'

ն

ատամնանիվոոր նեռ:

փոխանցումների ն այլն): աստղիկներ պողպատից(բ) պատրաստված ինչպես ն պողպատտտամների 9ուգուններում» ատամնանիվների ջերմաստիճաներում,Ճլ կրիտիկական բաշխումը: մխվածգոտինեւի լ

մակեիչի

նում

տեղի է ոլնհնում

պեոլիտուստե-

ջերմաստիճաՈւստի,տաքացնելով նիտ փոխակերպում: գծ արագությանը ւ խմանչ-վրիտիկական ն .

չուգունը այդ

սառեցնելով Հիմքի մարկարելի է ստանալմետաղական րաղանցողարադությամբ, կարծրություն ն դրա Հետ կապվածբարձր ռստրուկտուրա/ տենաիտային նից բարձր

ն

այն

մաշակայունություն:

սովորական տաքացմամբ վառարանում կամ աղայինվաննալում տաինդուկցիոն Հոտանքով բարձր Համախության մխման Համեմատ մի առավելություններ: ունի շարք մխումն մակերնութային

քացմամբ

նրա վելի չնայած շնորճիվ, կարճատնության ւվրոցեսի Տաքացման

տեղի ածխածնազրկում օքսիդացում

չեն

բարձր ջերմաստիճանին, 1--3 կարծրությունը մակերնութային ն

ունենում,

844 մխման ժամանակ

մխման

է սովորական գնրաղանցում որըկ ,ապաճովում է Համեմատաբար կարծրությանը, ստացվող դե-

(ըստ Ռոկվելի) «միտվորով նակ

ժամա-

ավելի բարձր

բչչ մխման ժամանակ դետալի մաշակայունություն:

Համարյա մնում է որ նրա միջուկը ֆորմացիան նվազագույնէ, քանի մինչն 300"): Տաքացվիճակում (տարանումէ մուուսվորապես սառը ման

ն

կարգավորման ճաստպլոունության արդյունքները մխման դարձնում

սառեցմանռեժիմների

կրագործվողավտոմատացումը

Ճեշտ

ձն

ւն ջ,

ա

'

'

:

իէ

--

որը

:

Ինդուկցիոնտաքացմանկիրառմամբ Բ մ մակձրդույքային մխման քջճ ամար արանձին ի Բի դ դետալների րությունը յուրաքանչյուրտիպի լների չափերի ն ունենալու անճրաժեշտությունն է: Այդ պատճառով ԲՀՀ

81:

ե

-

աղետ

ին բ ի

պատրաստված չուգունից ւորակտորա ուղղորդներ, (ճառտոցների Քոդուրտոր գյուղ տանտեսապես արդարացվում է մասսայական մակերնութային ին շարժիչներիսրարկուններ, Նկ. ասովորական շղքալականաար արտադրության ու արդյունավետ մխման. ժամանակ տնտեսական մեքենաների գաձո լիա7

ճաստա-

նոր4. ԲՀՀ մխման արագության շնորչիվ մեժ է: Մխման այս ձեր ուն թյունը չափաղանց ն ե ում չ քանի որ էներգիան ժախսվում էէ մ միայն մակերնո շերտի ն ոչ քե դետալիամբողչ ծավալի վորական մխման ժամանակ: ԲՀՀ սարքերը չատ ջերմություն լեն ճաղորդում ն 4ետնաբար է լ դետալների մեխանիկական մշակման գծերում,

Պ րոցնսի

ո

տա-

ճետ

ձն

ոիջավալը կարի" րառ Մա

թ): (վ. հաաստավոր գոտի ինդուկցիոն Պողպատների ,

արծրություն, թյուն,

(Ռոր«ր

Կե, :

բայց

"

ն

Քո

խոշոր սերիա է մ ԿՈրիական ՞

ճատային արտադրության

առավել նս

-

ԱՐՋԱԿՈՒՄԸ

ՊՈՂՊԱՏԻ

ծ 38.

Մխման

ժաման անակ

շիկացած

արագ սառեցման պրոարտադրանքի

ցեսում ր առաջանում ներքին լարումներ, որոնք կարող արտադրանքիդեֆորմացիա կամ քայքայում: Էստ ծագԲՐՑԼ աոատ րքին լարումները բաժանվում ջերմային ստրուկոու բան րանում

են

են

են

ա

րումների:երժային լարումները առաչանում

բնույթի

Խն

ն

կ

ու

Հա աաոեցման

արտադրանքի միջուկի, նրա ճաստ ն բարակ մասերի շնորճիվ, որի ճետնանքով արտադրանքի ծավալի է ըրընքանումջերմային կծկումը: րի առաջացմանպատճառը ծավալային փոփոխուեն

ր" ԱՐԲ ձնով լ արուկտու Վ. տ ստրուկտուր փոխակերպումներն Թլուննե (ռրինակ, 7.1 Մ." փոխակերպման դեպքում) ԽՍտրուկտուր ոատենիտ Քի ծավալի տարբեր մասերում՝ բումնԿար թի տ րնատագրադ ամանակություն կամ տարբեր տեսակարար փոխակերպ ր են

լա-

Պո

ունեսցող ծավալ

ստրուկտուրաների առաջացման ճետնանբով: Սմ: մինչն նորմալ ջերմաստիճան արագ սառեցարագ փոփոխվումեն ինչպես մեանակ ջերմային լարումներն այնպես էլ նշանով, արտադրանքիծավալի տարբեր կետեփոփոխմանը ճամապատասմեջ նրա , րբեր

ագրան քի, Հումամբ, մ րոտուրայի աւն հան, լրեՎ Արտադրանքի Հետո, կոթ րանր սառեցումից լարումն : ան լարումները ենթաբաժանել մասչտարի ընդունված Ա

ր

ս

.

:

ատ

երեք կարգի: 1-ին կարդի ներքին լարումներ դոլություն ունեն արտադրանքի տարբեր մասերի կամ զոնաների միջն ն կոչվում են նան զոնալ բարումներ։ Այդ լարումները արտադրանքի ծավալի տարբեր մասերում ունեն տարբեր նշաններ, այլսինքն՝ Հանդիսանում են ձգման կամ սեղման լարումներ, որոնք սրտաղդրաւնքիամբողջ ծավալում, միասին վերցրած, միմյանց նկատմամբ ճավասարակչոված են: Վոտանդավոր մխման լարումներ են Հանդիսանում Հենց այլս1-ին կարգիլարումները: նթե զոնալ լարումների մեծությունը գերազանցումէ պողպատի Ճոսունության սաճմանը, ապա դրանք առաջացնում են արտադրանքի դեֆորմացում կամ ժոմտում, իակ եթե մեծ էն պողպատի ամրության սաճմանից, ապա առաջացնում են արտադրանքի քայքայում: Բոլոր դեպքերում են ազդում արտադրանքիամրության վրա: նրա շադրանք բացասաբար Ճադործման պրոցեսում աշխատանքայինլարումները դումարվում են մնացորդային զոնալ բարումների Հետ ն բարձրացնում են արտադրանքի բեկունությունը, ինչպես նան նրա վաղաժամ քայքայումը ողնածության Հետնանքով։ Հ-րդ հարցի ներքին լարումները առաջանում են ստրուկտուրայի մասնիկների կամ ճատիկների միջն (օռրինակ, մարտենմիկրոսկուլիկ սիկ թերթիկների ն նրանց մեջ սեղմված աուստենիտիմասնիկի միջն): Հ-րդ կաիզի ներբին լարումները Հ4ավասարակշովումեն մի քանի սաճմանակից միկրոմասնիկներիմիջն: 3-րդ կարդի ներքին լարումներ գոյություն ունեն բյուրեղային տարածական ցանցի բջիջների միջն, որոնք Հավասարակչովածեն մի քանի սաշմանակից բջիջների (վանդակների) ծավալում: Այս լարումները չունեն որոշակի ուղղություն կ, Հնտնաբարչ նշան՝ միկրոսկոպիկ մասշտաբները գերազանցողծավալում: Հետնա-` բար, 2-րդ ն 3-րդ կարդիներքին լարումները չեն կարող առաջացնել արտադրանքի դեֆորմացիա կամ քայքայում: ինչպես գիտենք, նրանք վերանում են մինչն 300--400ջերմաստիճաններում մխված պողպատը

տաքացնելիս: Մլման

ժամանակ

մակնիշի, արաւադրանքի ձնի,պողպատի ջեր-

|լ սառեցման եղանակի ճիշտ ընտրությունը ճնարավորումաստիճանի թյուն է տալիս ստացվող մխման զոնալ լարումները փխջնեցենլ մինչն "Հնարավոր նվաղագույնի: Համննայն դեպս, բոլոր դեպքերում մխված

արտադրանքում գոյություն ունեն մնացորդային ներքին լարումներ, աճում է՝ արտադրանքի որոնց մեծությունը ձնի բարդացման, մխման ժամանակ սառեցման արագության արտադրանքի ոչ միմեծացման, ջանցիկ մխման ն այլն դեպքերում։ Այդ լարումները բարձրացնում են իջեցնում են դիմացկունության սաշմանը, են կարող ժամանակիընթացքում առաջ բերել արտադրանքիչափերին

պողպատի բեկունությունը,

փուիոխություն:

Այյ պատճառավ, անկախ արտադրանքի նշանակձնի մանը, արձակումը պարտադիր օպերացիա է մխումից Ճետո։ Քանի որ մխված արտադրանքի մեջ, մխման վաննայում լրիվ սառեցնելու ճետո

ժամանակարնթացքում, լարումները շարունակում են աճել, ուստի արձակումը պետք է անմիջապես Ճաջորդի մխմանը։ Քացառիկվտանգավոր դեպքերում արտադրանքըենթարկում են արձակման, անավարտ Թողնելով սառեցման պրոցեսը մխման վաննայում (օրինակ, խոշոր չափերի կոման դրոշմոցների մխման ): ժամանավ Արձակման ժամանակ պողպատի տաքացումը բարձրացնում է ատոմների շարժունակությունը ն ստեղծում է մնացորդային ներքին վարումներիազդեցությանտակ միկրոխրագործման ճնադիֆորմացխաների չ փնչպես Հ րավորություն: Հնտնաբար, է տրված նկ. 98-ում, Ցույց որքան Տ բարձր է արձակման չերմաստիճանը ֆ նրա տնողությունը, այնքան մեծ Է չափով են նվազում այդ լարումները: որոշ

ու

ամենաինտենաիվ ներքին լարումների

ժորցումը եղի առաջին ժամում:

է ունենում ն

Հ

-

արձակման

յո,

.

ավելիպակաս ին-

տենտիվովթյամբ՝երկրորդ ժամի ըն-

-

2.

-շեֆ

:

նկ.

98.

Արձակման չերմաստիճա-

պաճումը ագաթե ծերին Տոն Բաքուն Հիտացա արյա ազդեցությունչի ունենում ներբե՞ի մեծությանվբա: ձա-

ջին լարումների մեծության վրա: Մփայն «արձակման բարձր չերմաստիճանների դեպքում՝ 550" ն ավելի ներքին լարումները գործնականորեն Լրիվ վերանում են: Արձակման ավելի ցածր չերմաստիճաններում լարումները նվազում են, բայց չնն վերանում: Արձակմանռեժիմ ընտրելիս մենք պետք է ճաշվի առնենք նան մխված պողպատի տաքացման ժամանակ տեղի ունեցող մյուս պրոնրանցիցդլխավորը ԷՇզ-ում ածխածնի դգերճագեցածպինդ ցնսները: լուծույթից ցեմենտիտի ձնով ածխածնի անջատումն է ն այդ ցեմենտի Որքանբարձր է. արձակման ջերմաստիճանը, այնքան է ընթանում ցեմենոխտիկոագուլյացիան: կոաղուլյացիայի են մխված ն շնորճիվ նվաղուժ ամրության պողպատի կարծրությունը ցուցանիշները, իսկ պլաստիկության ցուցանիշները ն մածուցիկություն (նկ. 86): աշխատանքի պայմաններին ն նայած րան ներկայացվող կիրառում են, ըստ չերմաստիճանի պաճանջներին, իրարիցտարբեր, արձակման երեք ճիմնական ձներից մեկը Արձակման

րագույացիան, հոոքնաիվ

.

.

արում

`

արտադրանքի

կազմում տնողությունը ընդճանրապես

է 1--Չ

ժամ:

ւ

ա) Ցածր արձակում

(սովորաբար120--1502-ից մինչն

Չ00"-ում

է պաճպանում Համարյաանփխուխոխ 220--2405)

պողպատի

մխված

Ցածր արձակման ժամանակ պողբարձր կարծրությունը՝ է բերում արձակված (խորանարդային)մարտենսիտի, իսկ պատը ձեռք պողպատներու: մարտենսիտի ն ցեմենտիտի եհտէվտեկտոիդային մոտ

ստրուկտուրա:

ԷՋԸ

կարող

ճանդիսանալ ոչ միայն մխման ն արձակման չերմային ռեժիմի ոչ ճիշտ ընտրությունը կամ իրագործումը, այլն արտադրանքի նախագծման ն նրա ճամար պողպատի մակնիշի ընտրության ժամանակթույլ տրված սխալները: Ուստի մխման ենքարկվողդետալ կամ գործիք նախագծելիս, նախագծողը պետք է ճաշվի առնի դրանց ձնի ն ընտրված նյութի առանձնաշատուկ ազդեցությունը մխման ներքին լարումներիառաջացմանվրա: Մենք գիտենք, որ մխման պրոցեսում առաջացած ներքին լարումները պայմանավորվածեն Հիմնականումարտադրանբի տարբեր մասերում սառեցման անճչավասարաչափությամբ,որի պատճառը նրանց կըմխվող տրրվածքների Հաստությունների տարբերությունն է: Հչետնաբար, արտադրանքներիկոնստրուկցիայի նկատմամբ ներկայացվող կարնոճառ

60:

'

կիրառում

են այնպիսի դետալների ն գործիքների Ժածր արձակում նկատմամբ, որոնք շաճաղործման ընթացքում ենթարկվում են չփման ու ուստին պետք է ունենան բարձր կարծրություն: Ցածր արմաշման, դրոշմման ձակմանենթարկում են մետաղաճատ գործիքները, սառր դրոշմոցների մամլամատը ն մամլամայրը, ատամնանիվները, գնդի կավոր ն Հոլովակավոր առանցքակալների դետալները ե այլն:Ցւսծը արձակում կիրառում են նան 844 տաքացմամբ մխված դետալների նկատմամբ: ից բ) Միջին արձակումը 400«-ում (սովորաբար320-- 350220--4206) մխված պողպատի կարծրությունը իջեցնում է մուտավորապես մինչե ՒԽԸ 40, Պողպաւը տրուստիտի ձեռբ է բերում արձակման ստրուկտուրա, որը օժտված է առաձգական լավ ատկություններով: Միջին արձակում կիրառում են զապանակների, տաք դրոշմման մուրճային դրոշմոցներին այլ դետալների ճամար: 560:--ից մինչն գ) Բարձր արձակումը 600"-ում (սովորաբար ՓՉ0--6606) մխված պողպատի կարծրությունը իջեցնում է մինչե ԷԼՔԸ 25--30. Բարձրարձակման ժամանակ ստացվող արձակման սորբիտի ստրուկտուրան օժտված է ամենաբարձր մածուցիկությամբ: Դրաս, ճամար էլ կիրառվում է դինամիկ ե կրկնվող-փովոխական բեռնվածքի տակ աշխատող դետալների ծնկաձն լիսեռների, շարժաթների, շարժաթնային չճեղույսների, ատամնանիվներին շատ որատապախանատու ուրիշ դետալների ճամար: եթե այդպիսի դետալների մակերնույթի առանձին մասերը աշխատում են շիման տակ (լիսեռների վզիկներ ատամնա-չ նիվների ատամների մակերնույթներ ն այլն), դրանք լլբացուցիչ մխվում են, կիրառելով բարձր ՃճաճախությանՃոսանքով մակերնույթային տաէ ցածր արձակում: բացում, որից Հետո պաճանչվում ւ ն Մխումը նրան Հաջորդող բարձր արձակումչերմամշակումը կոչն մավում է լավացում, քանի որ ապաճովում է պողպատի լավագույն Համակցություն: ծուցիկության .

են

մինչե

520--

,

ամրության

:

լ

ծ 39.

ԵՎ ԱԲՋԱԿՄԱՆ

ՄԽՄԱՆ

ԹԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

են դետալի կամ թերություններից ն դեֆորմացիան քայքայումը, որը Թուլլատրելի աստիճանի

Մխման անուղղելի

է

գործիքի ան-

-

անուղղելի խոտանի: Այսպիսի պայտվերջնական՝ թերությունների

նիշտ կոնատոուկցիա արտադրանքների օբի-

Մխվող ե

ման

ոչ

5), ռոբոնցձետեանքով կաոսղհն ստացվելմըխնաքեր ե ճիշտ կոնստրուկցիա (4)։

րագույն պաճանջէ Հանդիսանում բոլոր մասերում կտրրարտադրանքի վածքների, Հնարավորին չափ, Ճավասարաչափ4Ճաստությունը: նկ. 99-ում տրված 1 ն 2 կոնստրուկցիաներըճիշտ չեն, քացույց

նի

որ

նրանցումզանգվածայինվուսնը զուգակցվում է զգալիորեն ավե-

ճետ: Մխման լի բարակսկավառակի ժամանակսկավառակըսառչում է

նրանում ւսռաջի ճերթին է ընթանում մարտենոիտային պողպատ ժավալի մեծացմամ փոխակերպումը,որն ուղեկցվում է

արագ, վոանից

այն դեպքում, երբ

|

Ճանգեցնում

Նկ.99.

ձակնեոր,(1--4

Սեր

Բ

Արաներո

նավա ժավալը փոքրանում է, Այս բոլորի ճետնանքովառաջանում են սկավառակը վռանից պոկող ներքին մեժ լարումներ, ուստի ե՛ սկավառակի։ ե վռանի միչն մխման ճաքերի առաջացումը ունի շատ մեծ Ճավանակա-

նություն:

"ւ

անցքերին մոտիկ պատերի նվազ ճասնույն պատճառով միջանցիկ տությունը Հանգեցնում է, 3 կոնստրուկցիայի վրա բարակ զժերով ցույց տրված, Ճաքերի առաջացմանը:կոնստրուկցիայի անկյունային մասեավելի շուտ, րում մարտենսիտային փոխակերպումըտեղի է ունենում ն մապում, անցման աոռւստենիտի-մարտենսիտի քան ծավալի մնացած ժամանակ մետաղի ծավալի մեծացումը առաջ է բերում ներքին լարումներ, որոնք Հանգեցնում են ճաքերի առաջացման ն կոնստրուկցիայի ր զման: նկյունակների ունա: խզման են տալիս, ցույց Բերված (ճիշտ) ն 5 («խալ)կոնստրուկցիաները մասե է լավացնել ձեր տալով նրա տարբեր թե ինչպես կարելի դետալի մեծ Հավառարաչափուրում կտրվածքի Հաստությանը ճնարավորինչափ թյուն: 4-րդ կոնստրուկցիայումխոր անցթի նպատակն է վերացնել մետեխնոլոգիատաղի մասսայի կուտակումը ն ճանդիսանում է զուտ

կան,

արան ո

եթե արտադրանքում

կտրվածքների զուգակցումը, իմի

/

'

ապա

ն

անցումները ,

Ա ,

աջ

միջե պետք ւո

նրանց

ի

,

մուն կենտրոնացումը նվազում է շնորճիվ վտանդավոր տեղերում կլորացմանշառավիղների կիրաոմանը: Վերնում դուրս ցցվաժ սուր եզրի, որը Հանդիսանում է դեֆորմացիայի ն ճաքի առաջացման տեղ, կլորացվում է: Անճրաժեշտսրություն կարելի է ստանալ մխումից Ճեռո՝ Հրղկման ճանապարճով: 12 կոնստրուկցիանցույց է տալիս երիթային ակոսի ոչ ճիշտ (ձան ճիշտ պրոֆիլները: ներմուտ անկյունները պարտադիր կերպով խից) սլետք է ունենան բավականին մեժ շառավղի գալտելներ: Վտանգավորէ անցքերի փոխճատումը 8 կոնստրուկցիայում, բայց մխման ճաքերի առաջացման վտանդը կարելի է վերացնել այուտեղ մխումից առաջ անցթերը լցնում են ճատուկ քսուքով (ազբեստը Հրակավի ճետ, քաց ազբեստ ն այլն), որը ճեռացնում են մխումից :

Համո

Հետու

Սակ

աա»

մակնիշի սխալ որը առաջացնում է դեէ ճաքեր, նույնպես կարող ֆորմացիա դառնալ խոտանի պատճաու Ածխածնայինպողպատները, ունենալով մխման մեծ կրիտիկականարամխվում են ջրում կամ ջուր-յուղ երկու միջավայրում: Լեգիրգություն, վաժ պողպատները, որոնց Մ, զգալիորեն: ցածր է, մխվում են, որպես կանոն, յուղում, Ածխածնայինպողպատից պատրաստված միննույն չափի ն ձնի արտադրանքներում մխմանլարումների վզղալիորենդգերազանցում են լեգիրված պողպատիցպատրաստված յուղում մխված նույն արտադրանքում ստացզվողմխման լարումներից: Ռատի բարդ ձն ն մեծ չափեր ունեցող մխվող արտադրանքների ճամար անճրաժեշտ է օգտվել լեգիրված պողպատներից,իսկ ածխածնային պողպատներըճիմնականում օզմրագորժումեն պարղ ձնի ն ոչ մեժ չափերի միվող արտադրանքներիՀաղար: Բուն չերմամշակման ուեժիմիթերությունները, որոնք նյզաստում են մեժ լարումների, դեֆորմացիաներիկամ մխման ճաքերի առաջացմանը, ճանդիտանումեն՝ մխման «ամար տաքացման ժամանակ արտադրանքի գերտաքացումը մինչն տվյալ պողպատի 1 յ օպտիմալջերմաստիճանը դգերապանցող ջերմաստիճանները, երկու միջավայրում մխման փոխարձն,աժխածնայինպողպատի մխումը ջրում մինչե լրիվ սառեցուածխաժնայինպողպատի.մխման ժամանակ չրի մբ,երկու ցածր չերմաժտիճանըկամ ավելորդ երկար պաճումը ջրում, լեգիրված չրում յուղի փոխարեն,արտադրանքիոչ ճիշտ բնպողպաոի մխումը կողմումը ջրի մեջ, մխման ն արձակման օպերացիաներիմիջն մեժ խղումնրոտ ժամանակի ն այլն: Մխմանկ արձակման թերություններիմյուս տեսակն էլ ստացված մեխանիկական Հատկություններիցուցանիշների շեղումն է տրվածից։ ի տարբերություն անթույլատրելի դեֆորմացումիցնե մխման ր

|

ու

| յ

:

'

'

|

ջ

: '

/շ

'

.

/շ

։

,

Նկ. 10Ս. Մխվողաբտադբանքների ոչ ճիշտ (7. 8. 9, 10, 12-ի ձախ Ն 11, կեսը) ճիշտ (6, 12-ի աջ կեսը) կոնստբուկցիաներ:

Մամլամատի լինեն առավելագույնչափով աստիճանական ն սաճուն, տրված կոնստրուկցիայի նկ. 100-ում ցույց ձնի փոփոխությունը 11-ին ուղեկցվում է մամլամատի մխման ժամանակ առաջացած լարումների նվազեցմամբ:

Հաջորդ6 (Ճիշտ) ն 7 (սխալ)կոնստրուկցիաներըցույց են տալիմ մխման լարումների իջեցման ճանապարճները գործիքի մխման ժամանակ, որի լայնակի կտրվածքի ցույց է տրված նկարում: Տեխնոլոգիան կան անցքերը նվաղեցնում են մետաղիկուտակումը ճաստությունը ։

դարձնում

են

ավելի ճավասարաչասի:Սուրներմուտ "անկյուններումլար.

միջավայրում

ճաքերից

ճիմնականում Թերությունները

ուղղելի են ն կարող են վերացվել նախօրոք մխված արկրկնակիմխման արձակման ճՃանասպարճով, տադրանքը պարտադիրկերպով թրծաթողելուց Ճետո. ա) մխումից ն արձակումիցՀելոո արտադրանքի անբավարար կարող է ունենալ տարբեր պատճատներ։ Մինչէվտեկկարծրությունը տոխդային պողպատի թերտաքացման ժամանակ մինչն Է. օպտիմալ ջերմաստիճանըստրուկտուրայում պաճորանվում է ֆերիտ, որը իջեցնում է մխված պողպատի կարծրությունը: Ջուր-լուղ երկու միջավայրում ածխածնային պողպատի մի ման ժամանակ ջրում ոչ բավարար պաճելը ճանգեցնում է աուստենիտի տրուման ասրուկտուրաների (տրոստիտի, աոռրբիտի)ստացմանը, որոնց կարծրությունը ցածր է մարատենսիտի կարծրությունից: երկու միջավայրում մխելիս մխող չրի բարձր ջերմասուժեղ շոդեդոյացման պատճառով, չի ապաճովում սառեցման տիճանը, անճրաժեշտ արագություն, որը քանակությամբ` «անգնեցնումէ մեծ միջատրոսւտիտիստացման ն կարծրության իջեցմանը: 0քոաիդացնող վայրում երկարատնտաքացումը Հանդեցնում է ածխածնազրկման, որը իջեցնում է մարտենսիտիկարծրությունը արտադրանքի մակհրնույթա"գին շերտում: պատճառ կարող է Ճանդիսանալ նան Անբավարար կարծրության կամ ավելորդ պաՀ արձակման անճրաժեշտից բարձր ջերմաստիճանը ճումը (եթե մխումից Հետո ստացված է բարձր կարծրություն): պողպատից պատրապտվաժարտադրանքիմակեբ) Ածխածնային կարծրությունը ն նրա վրա փափուկ բծերի անճավասարաչավ բնույքի առկայությունը. Հիմնականում, մխման վաննալում ուժեղ շողեգոլացման Հետնանքն է, որի պատճառը կարող է լինել ջրի ջերմաստիճանի բարձրացումըկամ ջրում արտադրանքի տեղաշարժման ոչ բավարար, ինտենսիվությունընրա մխման ժամանակ: Արտադրանքիառանձին մասերի, ճատկառլես կողերի ն անկյունների պատցածր կարծրության է Հանդիսանալմխման ճամար տաքացմանժամանակ դրանց ճւսղ կարող այս

անմիջապեստեղադրենք վառարանում՝ կրկին մխելուճամար լոաքացնելու նպատակով,արագ տաքացումը կառաջացնիարտադրանքիմակեն միջուկի միջնմեծ ֆերմաստիճանային որը մխվաժ բնույթի անկում, պողպատիատրուկտուրայիբեկունության դեպքում կդառնա ճաքնրի ' առաջացմանպատճառ:

ն

ՏՈՂ

.

|

ածխածնազբկումը:

՛

բարձր բեկունություն է

կարող ստացվել ինչպեսոչ դ) Արտադրանքի մխման օպճիշտ մխման, այնպես ել արձակմանմամանակ) Պողապատը ոիմալ ջերմաստիճանից(1,. -ից) բարձր գնրտաքացնելիս ստացվում է բեկուն խոշորասեղնայինմարտենսիտեւ. Քարձրբեկունության պատճառ նան է ճանդիսանալ արձակման չափազանց ցածր ջչերմաստիկարող ճանը կամ ոչ բավարար պաճումը արձակմանժամանակ: կարող են ուղղվել Թվարկվածթերությունները, մեծամասամբ, ճիշտ ոռնժիմովկրկին մշակելու միջոցով, բայցպետք է Ճճաշվիառնել, որ է անճաջողմխվաժ արտադրանքըենկրկին միխելուցառաջ անձճրաժեշտ քարկել թրծաթողմանկամ բարձր արձակման,եթե մխված պողպատը Տ

`

:

168.

.. |

Գ

խ

լու

Ճ

|

ՋԵՐՄ ՍՔԻՄԻԱԿԱՆ

ՊՈՂՊԱՏԻ

ԹՐԾԱԹՈՂՄԱՆ,

ՋԵՐՄԱՄԵԽԱ ՆԻԿԱԿՍՆ

:

Տ 40. ՊՈՂՊԱՏԻ

ԵՎ

ՄՇԱԿՄԱՆՏԵԽՆՈԼՈԳԻԱՆ

ԹՐՄԱԹՈՂՈՒՄԸ

Թրձաթողման անակ մինչնորոշակի ջերմաստիճան տաքաց ամ

վաժ պողպատը դանդաղսառեցվում է վառարանի Հետ միասին:Թրծաքողման տարատեսակներիցմեկն էլ նորմալացումն է, որի դեպքում կատարվում է հույնկարգով, ինչպես Քրծաքողման ժաընթանում Լ դուրա՝ մեղմ

տաքացումը օդում: վառարանից Բոլացումը Բաք» յչերմային մշակժան բոլոր ձներից առավել ջ «ողումը

ստեղծում

է

ստրուկտուրա, ավասարակչիո, կայուն

որը օժտված է նվազագույն էներգիայովն կարող է դիտարկվելորպես մխմանը Ճակադիր չնրմամշակման օալերաց իա Թրժաթողվածժ պողապառոի ստրուկտուրա է վիճակի ճամաորոշվում դիագրամից՝ ածխածնի պարունակությանը Թրծաթողված պողպատը ունի

կրեր

կարծրություն նվազագույն Մոոոմախան, պլաստիկություն կտրմամբ մշակելիուամրություն, առավելագույն ն

են ն Քյուն։նրանում բացակայում ներբին լարումները: կուիումը ՕրիՃ: կետից տիկական բարձր ջ երմաստիճանում առպաճոթրձաթողումը նան ստացումը: ատրուկտուրայի աի մանրաճատիկ

բծաքողումըկիրառում

թյան

հն

ձույլերի բաղադրությանճամասեռու-

Բորորացման

ճամար, ձուլվածքների, դլանվածքների, կուրվածքրի բր ն դրոշմվածքների իջեցման ն կտիմամբ կարծրության մշակելիուք յան սառը ճամար, լավացման

ճնշմամբ մշակումից

Ճեւոո

աոաջց

ած

կուիումը վերացնելու ճամփար, եռակցվածարտաչձուլվածքներում դրոնքներում լարումները ճանելու ճամար,ձուլման ն դրոշմման ճանոա-

ստացված նախապատրաստվածքների պլաստիկության Վարձով ճամար այլն: բարձրացման Փիլոյան ճանդիսանում նախնական օպերացիա, ն

մա-

ն

րի

մորարար թրգարողումը անճրաժեշտճատկություններ(պլաստիկուէ

թյուն ր Փորմամբմշակելիություն) ճաջորդ տեխնոլոգիական օպերաչ ստանալ

,

նյութագիտություն

՝

իաներիՀամար, որոնցից

յուններ

Հետո

հի 2Հատկուստրուկտուրա վերջնայրան հն

վերջնական

ենթարկում ստանալու ճամար արտադրանքը նորմալակ, Հատոկապես, Քայց Հաճախ թրժաթողումը

նորմալ շաջերմամշակման: արտադրանքի են ստանալւրատրաստի ցումը նույլ ն Հադործմա եաքերում

տալիս

մաններին բի պայմա

վ ր բ բավարարող

ի

պա-

մի

մշակվածեն են ստորեւ: որոնք քննարկվում տարատեսակներ, շարք դեպքումպողպատը Լրիվ թրծաթողման ա) Լիվ թոծաթողում: են այդ ջերմաստիճա20--305 բարձր,պաճում քացնում են Ճլտ կետից վանում ն ապա դանդաղ սառեցնում տարանիճետ միասին:Լրիվ թրծաթո(եՎ ղումը ուղեկցվումէ պողպատին

«ետեանքով, բազմազանության Ճանջների

.

Ա

ոագան ներկայացվող րանքի նկատմամբ դեպքերումթրձաթողման Տարբեր թրծաթողման ա

`

ւ

ե

ա

կամ նորմալացումը թրծաթողումը ջերմամշայլումը:

Եիոնառ արի» ։ » Ի ար: է ավ լի բարձրկարծրություն Կամրություն, պրաստիկ բայցցածր 0,4--0,5 աաա թյուն մածուցիկություն, ճողպատում գ-ից ա

լդ Ն ԷէարտաՀանդիսանում

ԲԻ Հատկություններ,

բ) նոբմալացում:նորմալացումը լրիվ թրծաթողումից տարբերվում ո8 որը տեղի է ունենում վառարանից դուրս, Ճանատուկ Ճորերում՝ էլ ավելի դանդաղ սառեցնելու (կա ըծաթողման ճամեմատ նորմալացման ժամանակ"ստացվում

ատ

տա-

ն ֆերխոից վերաբլուրնղացմամբ

աֆ.

՛՛ աիաան: դրաքում դեպքում աննջան նորմալացման ը արող ՆԻ կ ավար պարունակության բարձրացման ա05 էկ աժխածին պարունակողմինչէվտեկտոիյդպատճառով թ " ստո

այդ

Հատկությունների ցուցանիշների է,

ն

ճետ:

ոիո րմալացմամբ: հատավետ բային: ալոլպատոնե

ար

քրժաթողում,

ո

փոխարինումէն ավելի

ածխածնակիրառում են նան ետեվտեկտոխդային պատրաստված գլանվածքների, կռվածքների ն յին պողպատներից դրոշմվածքներիճամար՝ դրանց խոշորաճատիկտտրուկտուրանմանրավերածելու նպատակով: ի տարբերություն թրծաթողման, նորշնորճիվ արադության ավելիբարձր սառեցման ցեմենտիտը չի ճասցնում անջատվել ճատիկների սաճմաններում ն առաջացնելբեկուն ցեմենտիտալլինցանց: Սակայն նորմալացումից ճետո նտէվտնկտոիդային կարծրությունը տտացվումէ բարձր, պողպատի կտրմամբ մշակելիությունը վատանում է, ուստի նորմալացումից ճետո կարծրության իջեցման ճամար անճչրաժեշտէ լրացուցիչ թրժաթողում: 4) Ոչ լբիվ թոծաթողում:Ոչ լրիվ թրծաթողման ժամանակ պողպատը տաքացնում են Ճլ կրիտիկականկետից մի փոքր վնր այնպես, արարի ԵժաԿր ԱԻ ր որմալացումը

առին ժամանակ

ԿԱ (մինչէվտնկոոիկազմված պեոլիտից մանրաճատիկ պողպատ) դային բոտ-

րուկտուրայիստացմամբ:նկ. 101-ում են տրվածմինչէվտեկտոիդային ցույց ջերմասՔրծաթողման պողպատի ԼՐիՎ

տիճանները: ծափվտեկտոիդային

ճամար լրիվ թրծաթ"ջոհաջողմանպողպատների Պողպատի նվ. որ օխհմանու տաբեւ անսակների լում չին կիրառում,Քանի

101.

րեա

85-ից

կատե պահա արամ Հաք ւպողպատի ժամանակ սառեցման թրծաթողում-

ԵԼ

-

առաջանում տիկնծրիաղճմանագժծրով աաա Այդ ցանցը. ցանց: 4 ցեմենտիխտաւյին ման մխումից է որը պաճշպանվում տալիս չ բեկունություն, պողպատին ի" ե-ի խո Ա մնում է Ճետո, քանի որ ցանցը իճանումն բեկունցեմենտիտային Քըր բարձրջերմաքտ զում,

քաժը

րք, փոեվոեկտտիգայի ՝

անփոփոխ: կռումիցն տաք կիրառումեն ձուլումից, Լրիվ թրծաթողումը ճամար, որա լրիվ վերաբլուրծղացման ետո պողպատի խոշոատացված ժամանակ օպերացիաների ղի այդ տեխնոլոգիական ատրովտուրան վորա ն եկ պտրավտորան գկրտացացման է ավելիւպակառ ստացվում պեռլիտը ։

դրոշմումից

Հիա

`

Միաժամանակ մանրաճատիկի: ն կտրմամբրավմշակվելուկարՓրությամբ նվազագույն է պողդիսպերս, բարձրանում են ներքին լարումները, ոմ " Լր իվ վերանում քվամբ:

մածուցիկությունը:

պլաստիկությունը պատի ն

Հերան

ան

են առանց փուձոխ րիտը)պաճպանվում

ը

լրիվ թրժաթողումը կարող է փոխել միայն պեոլետի ստրուկտուրան, իսկ ճատիկների սաճմանագժերով բաշխված ֆեե ցանցը, որը որոշում է պողպատիՀաաե ք յան,

շիտն Հետնաբար,

ոչ

ոԱք, ցուոնտիտային էչ, է անփոփոխ: Այստեղից «նտկում ոչ ա մմ եվ քրժաթողումը նախատեսվածէ միալն մանրաճատիկպողպատների աա մար, որոնց Ջատիկը ուղղման կարիք չի զգում: մնում

որ

հպատավն Սա Աիխաղ բարձրացումը, ի ճՃաշիվավելի պակաս դիսԱԻ ասուսցմանը, քասնստացվում է պերսություն ումբ ՆՄ ՞ 9" ոիոի պողպատների չճետու ոԼկաոիգային «ոնն, կալ ակ տաքացման ջերմաստիճանըընդամեաքրթ Թաթան ի ա Ճլ կետից, Ուստի: տաքացման նր Ծոմ է կարծրության ցածրացումը ե պողպա-չ

ո

Նր Մո գ

ժամա-

առւատենիտ,

է որում ածխածնի կոնցեննակ ատա ց ռ " են չլուծվաժ ցեմենտիտի է '՝ պաճպանվում անչավասարաչասի րացիան

րա

ամաս

|

ճետագա դանդաղ մասնիկների մնազքորդներ: Աուստենիտի

աոան

ժամանակ աժխածնի բարձր կոնցենտրացիաունեցող կետերը ն ԽՏ Ա րիվավոր րար ամո դացման կենտրոններ, որի չնորչիվ Թերիիկավոր պեոլիտի փոխար ստացվում է ճատիկավոր պեռլիտ: Ոչ լրիվ թրծաթողումը սզեոլիյոխի ստացման4ճիմնականեղանակն է ն սայդ պատճառով

Պոր

նարեն

նան

Ցածր թոծաթողում:

բրաի»-

Ի

»ՀրոՑ : ի :-

"

ո

քրժաթողփոռքերմիկ աուստենիտի արու

(նկ. 102, ա) ման ժամանակ

Լ

ճառստատուն ցա-

կետից(ոկ. 104, Բ): իղոքրժաթողման զնդճանուր գզարը

չափ

փոքր ւ

նկ,

ա

տնոՍովոշական թոծաթողման ն իզոթեոմիկ թոծաթող(բ)

182.

զության (այ ման

տնոզության ճամեմատու ւ

քանիվ բրձաւթ, նթ ւ, |

մեծ է լն գի տարբերությունը ճՃատկապես րված պրողաատների ման Թրժաքո դեպքում, որոնք աուստենիսոի տրոճման փոքր արագության Հեւոեվանջովպաճանջումէն չափազանց դանդաղսառեցում՝ մու" 20--60«Ը/

|

(առավորաաը Ա (իգ. րո ար

կետի,

են

տարբերություն տրի. ժամանակ

տնողո յունը

աա

ո

ի

քրձաթողման, աուստենիտի չ տրոճումը ընքանում դանդաղ լրոցեսում մառեցման լրիվ

ծըը է լ ք հրմիկ

սս

|

բարձր,

չումըԸնթանում 30--806

աան Բորի.. ԿԱԳ Է մատազի բոէթա էե. այի բ

Կ

տաքացնում

պատը

20-30"

չձրմառտիճանում,որը

|

ման թ Թր ե) 'էիֆուզիոնթոծաթողում(ճոմոգենացում): թկ ձույլերի ձերըկիրառվում է պողպատյա Ն ն բաղադրության անճա պատների) կառուցվածքի ող թրժաթողմա վացիալի) վերացման ճամար: Դիֆուզիոն . են ին տաքացնում մինչե բարձր ջհրմաստիճանայ պատր 1100--1200"

ն աա քերմաստիճաններում

իզոթեոմիկ թոծաթո

է

'

հը ա»ր

ա

ենթարկվում կոման գլանման, որոնք փոքրացնում են Հատիկիմեժությունը զ) ղում: Թրժաթողման այս եղանակը լրիվ թքրրծաթողման տարատեսակնէ ն կիրառվում է նույն նպատակների ճւսմար, ինչ-որ լրիվ քրծաթողումը, իզոթերմիկ քրժաթողման,ինչպես ե ԼԻՎ թրժաթողմանժամանակպող-

թորդիրա-

0,6--0,7 0 ածխածին պարունակողբարձրածխաժնային վին պողպատների ճամար ՃՓաստիվիավոր պեոլիտը ավելի է գերադասելի, քանի որ այն աղաճովում է կտրմամբլավադույն մշակելիություն, : Ցաժր թրծաթողումը 1-ին կարգի դ) Գն Աի : մատոխճանից: Ցածրթրժաթողումը 650--700" ջերմաստիճանում ն նում է ներքինլարումները եռակցվածարտադրանքներում, ձուլվածք ն րում կովաժքներում, եթե նրանց ստրուկտուրան մանրաճատիկ ուղղման կարիք չի զդում 8աժր թրժաթողման ժամանակ տեղի է Նո Բանի ԳԿ Իա աա պողպատի կարծրությաննվազեցման ն կտրմամբ նրա մշստկԼոգո ւսն , լավացման ճամար: Ցածր թրժաթողումը կիրառում են մետաղալարեր քարշման ն տատը դլանման ժամանակ, որպես միջանկլալ օալերացիս, կոփումը ճւսնելու ճամար(այս դեպքում այն անվանում են նան վերաբյուրեղացման թրծաթողում): րանո երն դետալի մեխանիկականմշակման ծավալը մեժ է ե նրանով է նախապատրաստվաժքի զգալի մասը, ապա դետալի ձաճեռացվում են արու խախտվում է, վալում Ճճավատարակշովայժությունը առաք քներակ 4 շում, դրանքճեագայում կարոլ Ցիալի։ Ուտի, երբ դետալի ճշտության նկատմամբ ե նախնակա բարձր պաճանչներ,տախապատրաստվածքի : Հետո ոպ կումից անճրաժեշտէ միջանկլալ ցածր օրինակ, իլ արտադրելիս նախապատրաստվածքիկենտրոնոդայլ կոնում էն միջանցիկ անցք 1 տաշեղի ձնով Փիռացվող ճՃանուր ծավալը կազմում է ախագաարատովաքի մշակումից ճետո դետալը 40:8-ը ն ավելի, կոպիտ քարկել ցաժր թրծաթողման,որը փոքրացնումէ դեֆորմացիայի ստիճանը իլի վերջնականջերմամշակմանժամանակ:

են

Հետո Դիֆուղիոն թրժաթողումից ստրուկտուրան ստացվում է խոշորաճատիկ, բայց այդ նշանակություն չունի, որ քանի ձույլծրը ճետադայում են կ

որիգագոր (ոչվո

սֆեբոիդացում:։

միջոկայքը,ձրկարատնպաճում դանդաղ սառեցնում,

Քրժաքողման

ժամ,

որի շնորճիվլրիվ աեոթ ոա աան ԱԾ Այդ պատճառով իզոթերմիկ թրժաթողումը Հ իմնականում կիրառում են

Բարձր

41.

Լեգիրված պողպատներիճամար, ՊՈՂՊԱՏԻ

ԵՐՄԱՔԻՄինուն ոորնն "

|

մնրմաքիմիական մշակումը, ի տարբերություն չերմամշակման Մուս հղանակների, փոփոխում է ոչ միայն պողպատի ստրուկաույան, նան այլ արտադրանքի մակերնութային շերտի քիմիական բաղադրուքունը, Այդ չձրտը ջերմաքիմիական մշակման պրոցեսում որոշակի խորությամբ Ճարատանումէ որեէ տարրով՝ ի աշիվ պինդ վիճակում. մեջ նրադիֆուզիայի, մետաղի Ձերմաքիմիական մշակման նպատակն է արտադրանքիմակերնութային շերտին Հաղորդել որոշակի ճատվկություններ, բարձրկարծրություն, ճիմնականում ն. մաշակայունություն կոռոզիակալունություն ցածր բարձր

երմաչձրմաստիճաններում Քիմիական մշակմանկրագործման ճամար անճրաժեշտեն ճետնյալ պայմանները, ու

"

ճաստության աճր Հավասար ժամանակամիջոցներում գնալով անընդՀատ նվազում է,

ա) ձարատացնողտարրը պետք է լուծվի հրկաթի մեջ պինդ ագրեգատային վիճակում, այսինքն անճրաժեչտ է, որ դրանք միմյանց ճետ

առաջացնենտեղակալմանկամ ներդրման պինդ լուծույթներ: Ներդրման պինդ լուծույթ առաջացնող, փոքր ատոմային տրամագիծ ունեցող ոչ մետաղական տարրի(ածխածին,աղոտ, բոր) դիֆուղիայի-արագությունը երկաթի մեջ զպալիորենգերազանցում է տեղակալման պինդ լուժույքներ առաջացնողտարրերի դիֆուզիայի արագությանը: Բ) Արտադրանքը պետք է տեղավորվի ատուկ միջավայրում, որում բարձր է ճարստացնողտարրի կոնցենտրացիան:Ըստ որում այն պետք է գտնվի ոչ թե մոլեկուլյար, այլ ատոմար վիճակում, քանի որ մոլեկուլը չի կարող ներթափանցել երկաթի բյուրեղային ցանցի մեջ: շրջափակողակտիվ միջավայրը կարող է լինել գաՎրտադրանքը զային կամ ճեղուկ: Վերջին դեպքում ճարստայցմանպրոցեսն ընթանում է ավելի ինտենսիվ միջավայրի ջերմաստիճանը Պ) Արտադրանքին նրան շրջապատող պետք է լինի բավականինբարձր, որպեսզի ապաճովի դիֆուղիայի ին-՝ սոննսիվընթացքըն կրճատի Ճարստացմանպրոցեսը: Դիֆուզիայիարադությունը բնորոշվում է դիֆուզիայի գործակցով՝ք սմշ/վոկ, որը Հավասար է 1 վայրկյանում 1 սմ2 մակերեսով դիֆուղզվող նյութի քանակությանը,երբ կոնցենտրացիայի ւսնկումըճավասար է մեկի: Դիֆուզիայի արագությունըշատ խիստ կերպով կախվածէ պրոցեսի ջերմաստիճաէ նրա բարձրացմանՀետ նից, ն այն արագ աճում երբ ջերԱյսպես, մաստիճանըբարձրանում է 100"-ով (900-իցմինչն 1000) հրկաթում ածխածնիդիֆուզիայի գործակիցը աճում է 3--3,5 անդամ, տարրը ստացվի ատոմական Հարսատացնող Որպեսզի ակտիվ միջավայր միանրան մտցնում են արտադրանքըշրջապատող ջհրմաստիճանում ցությունների ձնով, որոնք ջերմաքիմիականմշակման են, դիսոցվում առաջացնելովտվյալ տարրիատոմներ: Այդ ատոմները արտադրանքի մակերնույթի Հետ 4վելիս աբսորբցվում են երկաթի ցանԸ

`

վիճակում,.

-

7.

ապա տեղաշարժվում դեպի ներս դիֆուզիայի պարճով, Այսպիսով,չերմարիմիական մշակման պրոցեարկազմված է. դիսոցումից, աբաորբցիայից ն դիֆուղիայից,. ջերմաստիճանի դեպ-. մշակման Հաստատուն ցերմաքիմիական Քում արտադրանքիՃարստացնողմակերնութայինշերտի 8 Հաստու-. թյունը ն պրոցեսի Ն տնողությունը կապված ձն պարաբոլիկկախումով.

ցի կողմից

ճանա-

են

ն

ա

"

/

«յ/

"ր ՞.

-

,

ռրբում|Լ գործակիցըկախված է Ճարստացնողն չարստացվող տարրերից, ջերմաստիճանից, կոնցենտրացիայիցն չերմաքիմիականմշակման իրագործմանպրոցեսի այլ Հետնաբար, չերտթ. պայմաններից.

Ձերմաքիմիական մշակման առավել տարածվածձներն են՝ Հարըո(ցեմծնտացում), ազոտով (ազոտացում), «կիաժան խա )։ որ ազոտով (ցիանացում

արխածնով տեցումը

"

"

2.

ի

քրոմով, ալյումինով, (դիֆուզիոն սիլիցիումով տաղացում)կիրառվում է ավելի Ճազվադեպ արոահացումբ

`

մի-

Պողպատի ցեմենտայնացումը

'

ծեմիետայնացման նպատակնէ ստանալ չատ կարծր մաշակայուն մակերնույթ, դետալիփափուկն մածուցիկ միջուկի դեպքում, Ցեմեն. կիրառվում 4 դինամիկ տայնացումը կրկնվող-փոփոխական Բնոնված

ների

պայմաններում շփման տակ աշխատող դետալների Համար (ատամնանիվներ, ն այլն), լիսեոներ, մխոցամատեր Մածուցիկմիջուկ ստնալու ճամար դետալներըպատրաստում են 0,25 կ Շ-ից ոչ ավելի

ածխածին պարունակող պողպատներից. Երբեմն ցաժր-աժխաժնային միջուկի ամրությանբարձրացմաննատատավով աժխածնի պարունակությունը բարձրացնում են: մինչե 0,3 գն. Ցածր-ածխածնային չ2 ւպող"պատը ունի փոքր լիամխելիություն (ոնս նեկ.79), այդ պատճառով այն Հ 24 ստանում

է

Ճամեմատաբար ցածր

կարծրություն նան

մխումից Հետո բավարար պաճպանելով

կություն:

Հ44

մածուցիՀ

:

մ

մոտ

աժ-

չ

խածնիպարունակությունըՀասցը-

:

:

Հեացըայջ»ը նջժեթ,

Ցեմենտայնացման ճանապար-

ճով Դ դետալիմակծրնույթի գերնույքի

ՀառՐ -

Նկ.

103.

Ածխածնի բաշխումբ0,197 Շ պառուակողպողպատիցեմենտայնացԲԻ

ոու

տոկոսի ն. ա մինչն 10-12 է տրված ածխածնիպարունակության փոփոխումըկախդետալիմակերնույքից ունեցած Հեռավորությունց, մեծությումած կոչում ցեմենտայնացվածշերտիլրիվ խորություն է

03-ում

ը

ցույց

են

ծ

(կամ ցեմենտայնացմանխորություն): նրա մեժությունը սովորաբար ընտրում են 0,5-ից մինչն 3 մմ-ի ասճմաններում,. ելնելով դետալի ճատտությունից, աշխատանքի պայմաններից ն այլն: Երկկողմանի ցեմենտայնացմա ծ մեծությունը ծնտք է գերազանցիդետալիՀաստության որպ ճաատության :-ԻՑ ոչ պակաս, Հակառակդճպքում դետալը կարողէ լինել բեկուն,

Խար մաժուցիկ Մճչուկը աթ: ծազի կազմի Պորվաժբի

ջերմաստիճանի ընտրության ժամանակ պետք Ց8եմննտայնացման նկատի ունենալ, որ երկաթի երկու մոդիֆիկացիաներից միայն Էճլ-ն Ուստի Քր մեջ լուծում զգալի քՔանակությամբ՝ մինչն 2 ն ածխածին: ածլածնով պողպատի դիֆուղիոն ճարստացման ժամանակ այն պետք է ունենա աուստենիյտայինստրուկտուրա նհ, Ճճետնաբար, ցեմենոասյնացիան չերմաստիճանը պետք է լինի բաբձր ցեմենտալնացվող ւզողպատի

ԳԱ

ն

Փորը

Բ"

ան ւմՊՏ, բացեր

Ցնմենտայնացման

կն

ր աիլում

ջերմաստիճանի

ո

ո պրոցու

Քոն

Բոց

բարձրա-

է

ուղ

Ճատիկի աճով, դեւտալներիավելի մեծ դեֆորմացիայով, ճարմարանքների (արկղներ, տակնոցներ) ծախսման մեծացմամբ ն այլն: Գործնականորենցեմենտալնացման ոլրոցեսը իրագործվում է ճիմնականում ջերմաստիճանային միջակայքում, որոշ դեպջերում բարձ900--950" այն մինչե Ջ50--10005((լախված դետալի դաբարիտներիցն րացնելով ), իսկ բարձր Պաճախության4ոսանքով տաքացման ռպլողպասոի մակնիշից պայմաններում ցեմենտայնացման ժամանակ՝ մինչե 1050-1080": Աուստենիտում ածխածնի ամենամեծ լուծելիությունը տվյալ ջերմատտիճանումորոշվում է վիճակի դիագրամի ՏԷ գծով (նկ. 57): Ուստի որքան բարձր է ցեմենտայնացման չերփաստիճանի,այնքան մեծ կարող է ստացվել ածխածնի պարունակությունը մակերնույթի մոտ: պինդմիջավայբում:ԱժխածնացմանՀամար ա) Ցեմենտայնացում են որի ճանդիսանում է կարբյուրիզատոր, ն 3--8 կ ակտիչասի ունեցող ճատիկների ըստ մասսայի 10--20 վացնող նյութերի (ակտիվացուցիչների) սովորաբար ՔՅՃԸՕ: կամ ՒՊՅշՇՕչ ածխաթթվայինաղերի խառնուրդ: Հաճախ օգտագործում են դործարանի Բոնդյուժակի ոլ ալբաա տի կարբյուրիղառրոորը Ցեմենտալնացվողդնտալները դարսում են թերթավոր պողպատից եռակցված արկլների մեջ, միմյանցից բաժանելով կարբյուրիզատորի շերտով, ապա լրացնելով մնացած տարածությունները կարբյուրիզատորով փակում են կափարիչներովն կավով ծեփում բոլոր ճեղքերը:

իի

ագրոնոմ

`

Ավելի

ճաատ

կտրվածք ունեցող դետալները դասավորում

արկղի երԲարակ, կար դետալներըտեղադրում ծն ուղղաձիգ դիրքով (կորացումը փոջրացնելու նպատակով):Պատրաստիարկղները տեղադրում են մինչն ցեմննտայնացմանչերմաստիճան տաքացված վառարանի մեջ ե պաճում են

պատերինմուռ, իսկ բարակները՝ կենտրոնական մասում:

նն

նրանում, ելնելով

տությունից:

ցեմննոայնացման ։լաճանչվող

շերտի

ճաս-

Մինչն ցնմննտայնացմանջերմաստիճանըտաքացման ժամանակ ածխաթթվային աղերը դիսոցվում (քայքայվում) են, կարբյուրիզատորի առաջացնելովածխաթթու գազ՝82ԸՇՕ:չ--8ոՕՎ-ԸՇՕչ: վր

`

-

:

|

-

՛

|

Ածխաթթու

գազը փոխազդեցությանէ մտնում մեջ փայտածխի ածխածնի Հեւ, առաջացնելով օքսիդ: ածխածնի իդ ԸՕ շ3-Շ 2ՇՕ, ԱԺխածնիօքռիդը Հպվելով շիկաք ւած մակերը կերնույթիճետ,(ուս ան ւ Ր ալուծվում տատոլով ակտիվատոմար ածխածին՝

պողորատի

է, ՛

-

26Շ0-»ՇՕ,--Ը,,., '

դետալիմակերնույթի (կլանվում) կողմից րվում ունդվում ջու, դեպի նձրա։ Այսպիսով,չնայած ցնմենտալն սղ

չ

է

ւ

դի-

աար է Պոզար ճարստացումը

վում է սինդ միջավայրում, փաստորեն յին ֆազի միջոցով: մե բաց փառն

ն

տար

-

կարբյուրիզատորի չ ավեակտիվացուցիչների

չ Հենց այա նպատակն

Ցեմննտայնացման Կրի տեողությունը -ու ոացումը, ոռավորապես զազային ջ

ընդունելով, որաճման մուրաքանչյուր

Հ որոշել,

ւ

Ւ

աճում է 0,1 ճաստությունը մմ-ով, Յեմենտայնացման այա ձնի թե ությունն ե

ժամում

կարելի շերտի

Լ

պրոցեսի երկաԾո" . կարբյուրի ի րի: աճաղորդականո է

բատնությունը,Քամիոր փոքրէ ն դետալի տաքացումը

են

, ր

Ղե

Հավասարաչափություն աջումչէ, Քանի մաքրոյան նրա տեղաբաշխումից ո" , եմ անմիջական մխումըցեմենտայնա ցումից Հեւոդ ս

նակ,շերտի դետալի տոաբացման արագություն վա արկղում, դետալների բ կայի

չժ: դժվար ում: Գազային ցեմենտայնա մանակդետալները տրվում Բ)

.

չ

Քմուղներում կամ տակդիրների վրա

Գոա

Հե, բաց

տանքային տարածությունըՀընդ4ճ ատվող

ւռ

շատ

ժամա-

մեծ

որ

ժացեմենտայնացման

ցված վառարան՝ զս մվիճակում: Վառարանի աշխա

-

Ճոսքով ժուտք է գործում Ցեեն մեթանը(ԸԷԼ) ն ի օքսիդը (ՇՕ):

մենտայնացնող բազ, որի ակտ ածխաջրեր,ինչես «ԻլԲազաղրիչներն նան

այլ

նող

ջազը

ատացվում է

Ցեմենտալնա աա Գազիքներայրումով այլ եղանակ-

ներով, Հատուկ ը ւր ւ արքն

ն

ապա

տրվում է

աշխատանվառարանի

Բոմիը տարածություն, աշխատանքային տարածություն

Այն կարողէ ստացվել նան անմիջապես վաույ

ր ո

որի են փնտ ներմուծվում կերոսինի ինի կամ բենզոլի կաթիլներ, ո րոնց տարալուժման (պիրոլիզի) «իո անակ էլ ստացվում է անո

ցեմենտայնացող գաղ: մ Յեժենտալյնա ցման ՇԾլ-ր ջերմաստիճանում ն ԵՇ, Ի տալների շիկացած Ժակերնույթի Ճեւո տարալուծվում ակտ մ իվ ատո

ար

,

ածխածին՝

260-ՇՕ,--Շ...,

Ատուի ար ածխածինը աբսոռրբվումէ :

Տուն ւնդվում է դեպիներս:

ո

ՇԷ,-.ջիլ 2 Լ...

-

ժա-

են,

«ԳԱՎ

--

անջատելո

թո:

դետալի մակերնույթի կողմից ղմից նէ

դի-

-

Սովորաբար գազայինցեմենտայնացումը տարվում է (910-ՋՏ0--ում շերտի լխոՋ30")-իցմինչե (940-960) ջերմաստիճաններում:

0,1 մմ-ի ճամար պաճանջվում է 35--45 բության յուրաքանչյուր րողեւ Դետալներիսսզատ դարսվածքի (անճրաժեշտության դեպքում օգտագործում են ճատուկ ճարմարանքներ, որոնցում դարսման ժամանակ են բաց ն ապամնում դետալներիցեմենտայնացվողմակերնույթները ճովվում է նրանց ողողումը զապով)ն պինդ կարբյուրիզատորիմաստայի բացակայությանշնորճիվ գազային ցեմենտայնացման պրոցեսը ընթանում է ավելի արագ, իսկ շերտի ճաստությունը ստացվում է ավելի քան պինդ կարբյուրիղատորում: Հաշվաաարաչավի գազային ցեմենտայնացումը, որը պաճանջում է ճերՆերկայումս ն ցեժենտայնացնող գազի ստացման Համնտիկացված վառարաններ ւար Ճճատուկսարքեր, լայնորեն կիրառվում է մասսայական նե խոշոր սերիական արտադրության պայմաններում: ծեմենտայնացումըպինդ: կարբյուրիզատորում կարող է իրագործվել սովորական ջերմային վան ռարաններում նրա կիրառումը նպատակաճարմարէ արտադրության մեժ ոչ մասշտաբներիդեպքում: գ) Ցեմենտայնացված մխումը ն առձակումը: քջերմադետալների Քիմիական պրոցեսը ցեմենտալնացումովչի ավարտվում: Ցեմենտայնացման շնորճիվ մենք ստանում ենք պաճանջվողխորությամբ աժխածժնացվածշերտ, բայց որպեսզի այն ձեռք բերի բարձր կարծրություն, Կանճրաժեշտէ մխում, որից Ճետո պաճանջվում է արձակում. 8նմենտայնացումից ճնետո անճրաժեշտ ջերմամշաղվման ռնժիմը կախված է ն աուստենիտի դետալի Ճուսալիությանըներկայացվող պաճանչջներից ճատիկի մեժությունից, որն ունի պողպատը ավարցեմենտայնացման ն տի պաճին: ձեմենտայնացման բարձր ջերմաստիճանը նրա տնողուեն աուստենիտիճատիկիաճին, Բայը ճատիկի աճ-թյունը նպաստում ման կախված է ցեմենտայնացվող պողպատից՝ ինտենսիվությունը Ճաբնածին մանրաճատիկպողպատներում (էկ. է2 Բ) աուստենիւոի ն աճում է տիկը դանդաղ ցեմենտայնացման վերջում ստրուկտուրան ստացվում է քավականին մանրաճատիկ:` մշակման առավել պարզ ն Հժան ձնը ճանդի-նտցեմենտայնացման սանում է մխումը ցեմենտայնացմանջերմաստիճանից Հովացամբ (նկ. 104, ա), Այն լայն կիրառվում է բնածին մանրաճատիկլեգիրված պողպատներիցպատրաստվածպատասխանատու դետալներին սոծխաժնա-, յին պողպատներիցպատրաստված ոչ դետալների պատասխանատու գազայինցեմենտայնացման ժամանակ: 8եմենտայնացմանավարտից ճետո դետալներըսառեցնում (2ոպողպատիմակնիչից) ե վացնում) են օդում:մինչն 780--840" (կախված ապա մխում: ժամանակակիցցեմենտալնացմանանընդձչատ դգործո-

ագրեգատներում / հվացցեմենտայնացվաւծ երմաստիճանից ա (930-) Ը մինչե 50920» տարբե րություն ղության վառարաններում ն ձն նախատեսված ման խուցեր, որտեղ ցեմենտայնացված դետաղնն Ժ:

՝

,

հ

լ

'

"

.

օդում

Հովացման, վերջին»

՛

ապաճովում է սառեցում: կեգիրվածպողպատներըմխում են (ուղու յին պողպատոները՝ ջրում կամ ջուր-լուղ

աաա

ԲԱ մ ոխումից միջա աժխա Հետո

մր

բ

"`

ա.

7մք

ԳՋ

ծ00

Հ.

.

.

է

:

`

'

ք

:

20Մ

պա.

"

ԷՅ

Օ--

ժամա ծա նկ. 104.

Ցեմենտայն ճետռ տայնացումից

ա--մխում

ցեմենտ

/

Ն

խիբականացվ Դիխմանիմ

յող միմա ւ

ճեռը.

արա

ջ

յ

տ. «

-

ռեժիմ-

Հովացմամբ, աարի անմիջապեսկատարում ւսծ, 160--71805 ճում, Ցեմննտալնացման չերմաստիճաավ երմատին, մխման ճակ ստացվում նվազա ր իջ դետալների մովացմամբ եթե ցեմենտալնացման ր դեֆորմացիա, վեր. խոշորաճատիկ բաո փուկտուրա, դետալները ԱՓ" մինչն աաոկքն,ւմ տիճան ջերսրաամխում" տացացնելովԱՄ 800--850նորմալ (ոկ. 104, Բ): Հշակման ձեր առավելապես ի ռուիոն ւպինդ կարթյուրիզատո Հետո, Ցեմենտացումից ր

-

են

'

ձ

ժամա

է

ւյն

է

է

պապա

աս

բետա երբ

ո

շորաճատիկ ո պողպատներից, րուք

որ

են բնածին խոատրաստված ունեն

ակում

ո

նկատմամբ (եկ.22,ա) Առավել պատասխանատու »

դեռ

ճատիկների աճի

ամար ցեմենտայնացո հարա կրկնակի (նեկ. գի Ցեմճնտայնա դետալը կարծես Թե ա մած ) Բվուտարբեր միջուկիցածր ածխածնային պողպատներիջ՝ ն. մակերնութային շերտի բարձրաժխաժնային աՈաիՑ պողպատ, անրաճատիկ տացմանճամարդրանցիցլո Ցո ատրուկտուր պաճանջում մխում որոշակի մյ, ի ո չնրմաստիճանից, իրագործում չերմաստիճանից, Արան գերազան Ճ: կետը րություն տալիս ն ճնարավոԲջոի ստանալ մանրածառի իջուկ, մակերնութային քականդեպքում շծրտը ատագվում մ ծրկրորդ խոշորաճատի մխումը կատարում Ժից Հետո կիրառում Վա

եչ

են

:

704,

է

՝

.

Հյուրը

է

է

են

որը

չ

էն

850--Ջ006

այդ

Տրա աՔացված ջերմաստիճանից,

780"

որը

ե

'

յ

ստրուկտուրայի ապաճովում է մակերնութային շերտում մանրաճատիկ

ստացումը:

Բոլոր դեպքերում մակերնութային շերտի կարծրությունը ստաց վում է թարձր (մոտ ԷԼՀԸ 58--64), իսկ միջուկի կարծրությունը զրա-

էԼթԸ25լիորեն:ցածը՝

40:

.

մաքրում:

Բի,

(եդիրվածպողպատների ազուտացմոան ժամանակ առաջալեգիրվողտարրերի նխտրիդներ, ունեն որոնք

:

«ածը ջերմաստիճանի «ճետնանքով ազոտացման

ւ

տնկողությունը զգալիորեն գերազանցումէ ցեմննտայնացմանը: Բացի այդ, ազոռացումը պաճանջում է ավելի լեգիրված պողպատների կիրառում: Ուստի Կրնար, աո տոցների (իլեր, ատամնատնիվներն այլն), շարժիչների, դիզելների դետալների ճամար, որոնցից պաճանջչ-. պլատասխանատու ւռուրբինների 2ն է. Ր զում բարմք ճջտուքյուն որակ

բա

ավելի բարձր

կուսգուլացման նկատմասի Բ,

ն ծ

«ժտվ մ

ն կարծրությամբ ձն կայունությամբ մասնավորապծա ալլումինի, մոլիբդճնի,բրոմի, վանադիումի նիտ. (Ճ18, /162Ա, ՇԱ, Շր, ՆՄԿ): Ո ւստի ազուտացման են ալդ Դատար օգտագործում երով ժԴ լե տարրերով լեգիրված Ի ներ, Կողպատնքը, վուվում էն նիտրալոյներ: որոնք Որքան բարձր է ազուռացման ջերմաստիճանը, այնքան արագ է Ընթանումազուռով Տ արստացման պրոցեսը, սակայն նույնքան ցածր է ստացված շնրոխ կարծրությունը, որ քասնի նիտրիդները ստացվում են ոքր դիապերաությամբ, ավելի խոշոր, մ Նկ. 105-ում Փույց փ սորված 2/ԵԸ

աա

-

Պողախոոիազոտացում ազոտացումն

մակերնութային շերտի ճարոտացման նպատակնէ ստուսԱզոտով նալ բարձր կարծրություն, մաշակայունություն, ղիմացկանության սաման ն կայունություն մթնոլորտային կոռոզիայի նկատմամբ: Րուտկարծբության ն մաշակայունության ազոտացված մակերնույթը գերազանցում է ցեմենտայնացվածին։Ազոտացմանդեպքում բարձրը կարծրություն ստացվում է անմիչապեսազոտացման պրոցեսում, շնորճիվ դիսպերս ն չափազանցկարծր նիտրիդներիառաջացման, ալդ պատճառով մխման անճրաժեշտությունչի զգացվում: Ազոտացմանչերմաստիճանը 500--280", ռրը զգալիորեն ցածը է, քան ցեմենտայնացմանջերմաստին մխման բացակայությունըապաճովում են դետալների նվազաճանը գույն դեֆորմացում: Ուստի ապոտացմանենթարկում են լրիվ պատրաստ, ճղկված դետալները, իսկ ազուռացումից ճետո կատարում են

միայն մի

ն են

ավե ըծրություն ն ավելի փարծրությ են կայուն զաթի նիտրիդները, Բարձր

-

.

Տ

Էծ նում

ԱԻՆ

վոյների, լեգիրված

ն

-

ույ

նիտրա-

«265: աժխածնային

պողորաոների ազոտացված չերի դարժրության փոփոխությունը աար

Դ

Հ»

«5 ազոտացժան երմասաիճանի Ազոտացված շերտի Հաստությունը, տովորաբար տատանվում է 0 ո 9,4)-իցմինչե. (02-08 «դ, ւ. տացման ռնեոոն տասխանաբար արեն առ

ված

Է

|

,, ն

.

|

-

իչ

ԱԻ

:

«ով 30-ից մինչե 100.1 ավելի

Եջ

բետալնեւի ի

Ազոտացված

ժա

ո

-ջ

ք

րբ

պնտքէ լինի Նկ. ամրությունը բավականին Ազոտացված ջեբտի Բարձր, որպեսզի բարակ կարծրությունը ված կախված Հերտը ճնշման տակ տացման կ Հենրի երմառաիճա Ժեչ։ Այդ 105,

աղզուա

ազո.

Ը աաժնայի զուտացման ՀաաարացիոՆ պարունակությամբ Շ) պողպատներ, ջան ստացվի մածուցիկ եմա միջուկ

պատճառով Ազոտացումը խրագործում են ճամեմատաբար ցածրչճրմաստի- ճամար լնդիրված օգտագործվում են ավելի բարՃաննհերում, քանի որ, որքան բարձր է պրոցեսիչերմառստիճանը: այնի, Պըր ածխածնի 3--նիտրալոյծեր: քան փոքը է ստացված նեիտրիդների դիսպերսությունը, ն ցածր է ազո- : (0,35--0,45 գ ունրատարնացւիան տացված չերտի կարծրությունն ու մաշաղլայունությունը:Ազոտացվու, րպճոզի ժամանակ, են դետալները դասավորում ճերմետիկորեն փակ ռետորտի(մուֆելի), ՄՈ ,, ծ խապաւո ոը ձն ՊՅՔԸ մամ գ8հնքարվվում լավացման մխման կա մեջ, դեպի ուր ուղղվում է ամոնիակի շիթը, Ազոտացմանջերմաստիճագրիվ Դո ոի ատոմար ազոտ՝ կարայի Հ ո Պոտացումը, ի տարբերությունվերը նկարա 2ԱէԼ,-»281...2-ԷՇՒԼ....«: միայն . որոզիակայունության տոացման նի որ ամրության եւ ցմա Շապատակ: ն դիՃարցը է կողմից աբսորբվում դետալի մակերնույթի տվյալ Ատուար ազոտը դնպք Հան կարնորչէ, մ կնարկում ճարուստ շելրոու հելովազոտով զ ֆունդվում է դեպի ներս, առաջացնել ւս նկացած ն ցաժ Քվում նան ածխածնայնը մի պողպատները: պողպատներ,թանդրան պինդ լուծույթներ Ազուռըերկաթի «ետ տալիս է ներդրման նան քիմիական միացություններ տի ն ւսուստենիտի Հետ, ինչես .

ն

|

,

'

ւ

՞

մեխանիկ

տիվ

Աաաա ' ռ

՛

|

պողպատ,

ՏՈ

չ

ֆերի-

ուսը

ազոտացման յ |

|

ճակակորողի

Մթնոլորտային փորուիա

կայունության Պորող բոց ճատոկությունների տայնաշք ենթարկում

նկատմամբ կայունության բարձրացման ճամար բավական է ունենալ ազոտով ճարատացվածանչափ բարակ (0,015--0,030 մմ) շերտ: Դրա ստացման ճամար աղոտացտփան պրոցեսը վարում են բարձր (600-700") ջերմաստիճանում,0,5--9 ժամ պաճման տնողությամբ:

ն

ման

են

,

թյունը թյունը ՒԼՔԸ6Շ--70,

ստացվում է 0,2--0,4

ն ցիանացումը Պողպատի ճիտրոցեմենտալնացումը

լայն կերպով չեբմաստինանային նիտոռգեմենտայնացումը են մեքենաշինական,մասնավորապեսավտոմեքենաների, դետալներիճամար ն այնՀաջողությամբ մրցակցում է դազային ցեմեն-. չջերմաստիճաննէ 840--` տայնացմանճետ, նիտրոցեմենտայնացման մմ 870". 0,3-ից մինչե 1,0 շերտի ամասցման Հճաստության ժամանակ, արման արագությունը շերտի ճաստության կազմում է մոտ 0,1-0,2 մմ/ժամ։ Պրոցեսի ճամեմատաբար ցածր ջերմաստիճանը չի առա-. ջացնում պողպատի ճատիկի ուժեղ աճ ն թույլ է տալիս դետալները ջերմաստիճանից կամ ճոմխել անմիջապեսնիտրոցեմենտայնացման Հետո 840--820". անճրաժնչշտէ ցածր արձակում: վացմամբ մինչն Որից

1--3 տնողությունը՝ մմ ճավասար,

ժամ,

մազնրնուքա բջ Շուռ '

Ցիանացումը կատարվումէ անտԿիանացում: բաղկացած են 10-50

միաժամանակ ածխածժԱյս պրոցեսները կիրառում նն պողպատը նով ն ազոտով ճարստացման ճամար դետալի կամ գործիքի կարժը, մաշակայուն մակերնուլթի ստացման նպատակով: նիտրոցեմենտալնացումը իրագործվում է դաղային միջավայրում, իսկ ցիանաշցումը՝ճալված ցիանայինաղերում, Այս պրոցեսների առավելությունը ցեմնենտալյնաղզմանճամեմատ ավելի մաոչակայուն չերտի ստացումն է, պրոցեսի ավելի ցածր չերմաստիճանը ն փոքր տնողությունը ն, դրա շնորճիվ, է ռլակաս դեֆորմացիան ավելի պակաս մանր ճատիկի ), (ձնախախտում մեծ ճշտությունը: Պրոցեսիջերմասշերտի Հառտության կարգավորման սոիճանիբարձրացման ճնտ մակերնութային շերտում 00 Շ: 0 Վ Ճարաբերությունըաճում է, Այդ պատճառով պրոցեսի չջնրմաստիճանի ցածէ րացումը նրան մոտեցնում ազոտացմանը, իսկ բարձրացումը՝ցեմենտայնացմանը:

ա) Նիտոոցեմենտայնացում: նիտրոցեմենտալնացման տեխնոլոդիական պրոցեսը նման է գազային ցեմենտայնացմանը,բայց ակտիվ գազային միջավայրը պարունակում է ոչ միայն ցեմենտայնացնող գազեր, Գազային միջավայրում (ԸՒն, ԸՕ), այլն ազոտացնող (ԷՆ) ամոնիակի պարունակությունը կազմումէ րարձր չերմաստիճանային դեպքում8--10 նկ, իսկ ցածր ջերմաստիճանիտրոցեմենոտայնացման Չ5--30 մը ԿԱՒԼՆ. նալինի դեպքում

լրի

ԱԱ" «Ա ձ

,

թռ :

ի

/2»

ՎՊ

եղո չեղոք

,

-

ՀԻԲոՐ

ճեղուկ աղային վան00 ցիանաչյի աղերից՝ (ԳոՇԱՎ

(ԸՇ1, ԽոշՇՕ:,ՑոՇլշ ՇՀՇ)չ) ն.

ե աղերից '

,

Ի

աբձրչեբմաստիճանային

փոքր

25"

ցիանացման ենթարկումեն

առտավելա-

" խորության (0,15--0,35մմ) մամճամար, տի մեժպրոցեար քանի թույլ է տալիս ավելի թմ աար յամբ պաճպանել շերտի ճաստությունը, բան ս

բարակ

դետալները ոչ այռ

ջերմաքիմիա-

ըրոթնաոմ

արա ր Ց

ւ

օ

ները՝

ո

ածնի

՛

ճետ

ցիանային Կազերը փոխազղեցությաղ մեչ ն

|

տեղի ծն ունենում

Հետնյալոնակցիար-

2ՇԻ-Օ,-«2ԱոՇՎՕ

2ՄՇԳՕ

ԷՕչ-«ԷոչՇ0,--ՇՕ-Էշկ

200-.ՇՕչ-ԷՇ,..շ:

ատո

՞

Քարձբ

օգտագործում

160-180"

Ցածբ

ջերմաստիճանում: կիրառում նիտրբոգեմենտայնացումը չեջմաստինանային

նն

ապլատրաստված դործիբի արազածչատն բարձր բրոմայինպողպառներիք

Խ

ցիանացումըկիրառվում

որբ

է

ցեմննոյնացման

փոխարեն ցիանացմանշերտ ստանալու մ Ճաստությամբ բան ան Համար: Խորը շառավելությունները Համեմատ, "8 զեմենտայնացման Հ ՅԻ դիսանում : են պրոցեսի երկար դեւ արագությունը, վաս ՆԹ աաա ն դեֆորմացումը ձնախախտում լի բարձը. ը, 0,5--ջ

«արա ԱԱ

է

բող .

աե

նյալ

900-950 ղ

շր

թի

կայունությունը

կոռոզիայի լոր նկատմամբ: ծիանացում Ա ջերմաստիճաննե

աղային է

յի

6--10 ր ում -Ց ցիանային աղեր պամ վաննաներոմ, որի ժամանակ տնդի են ունենում ոո՞-

ռեակցիան երը՝

ՏՈՐ

՛

'

:

դետալի շիկացջածմակերնույքի ճետ, դիցություններ,որոնք, «ապլվելով են, անջատելով ազատ ատոմներ:Այդ ատոմները աբմետաղի սոցվում

85Շ1չ2:1ՇԱ-«28801--Ց2(ՇԻՑ,: 82(ՇԽ/չ-«82ՇՆ.-Ի Նո ատոմ 82Շ8,-ԷՕ,--820--ՕՕ--2

են սպլողպատի դիֆունդվում Ստացվածատոմար ածխածինը ն ազուռը մեջ, Բարձր ջերմաստիճանայինպայմաններում ցլխանացված չյերտը առավելապես ճագեցված է ածխածնով (08--Խ2 ն), իսկ ազոտի սածը, ուստի ստացված բունակությունը կազմում է ամենաշառոր02--0,9 է տարբերվում ցեմենտայնացման | Խորը ցիանացման չերտր շատ քիչ շերտից: Շերտի Համտության աճի արագությունըկազմում է. -

0,4 մմ/ժամ:

Պքբոցեսիբարձր չերմաստիճանի ճետնանքով տեղի է ունենում աճ, ուստի անմիջականմխում ցիանացման վանԹուստննիտիՀատիկի նայից ճամարյա չի կիրառվում: Դետալները ցիանացումից ճետո ռեքնում նն օդում, ապա նոր ենթարկում մխման ն ցածր արձակման: Ցածո ջերմաստիճանային ինչպես ն ցածր ջերմաստիցիանացման, նղատակն է բարձրացնել արագաՃանային նիտրոցեմենտայնացման Հատ ն բարձը քրոմային պողպատներից պատրաստվածկտրող գորմլխուժիքների կտրող Ճատկություններընրանց լրիվ չերմամշակումից՝ ն է Հեւտտու 550-500", որի ժից արձակումից Պրոցեսիչերմաստիճանն ժամում: չնրտը ստացվում է 1--3 ժամանակ0,15 մմ ճաստությաւմմբ Ցիանացմանպրոցեսների ընդճանուրթերությունն է ճանդիսանում է ուժեղ թունավոր ցիանային ազերի կիրառումը, որը ւպաճանջում անվտանգությանտեխնիկայի կանոնների խիստ պաճապանում: սա-

,

Իիֆուզիոնմետաղացում:Դիֆուզիոնմետաղացման ժամանակ դեչ-,

տալի մակերնույթը ճարստացնում են ալյումինով, քրոմով կամ ոիլիպիումով, որի նպատակն է ստանալօքսիդակայունություն բարձր ջչերմաստիճաններում(կրակակայունություն)։:Բարձր ջերմաստիճաններում մակերնույթի Շր-ր ն ՏԼ-ը օքսիդանում են, առաջացնելով դետալի Ճ.Ա-ր, վրա ՃՕ3, ՇւչՕ5կամ ՏԼՕչ օքսիդներիբարակ ն խիտ թաղանք (շերտ), որը պողպատինպաշտպանումէ Հետաղա օքսիդացումից: մետաղացումը Դիֆուղիոն

ե. պաճանջում է բարձր ջերմաստիճան ն սիլիցիումը երկաթի երկարոսոն պատում,քանի որ քրոմը, ալյումինը Հետ առաջացնում են տեղակալմանպինդլուծույթներ (ն ոչ թե ներդըը- . ման՝ ինչպես ածխածինըերկաթի Հետ ), ուստի նրանց դիֆուզիայի արա-. մետաղացման ժադությունը փոքր է: Պինդ միջավայրում դիֆուղիոն: են երկաթյա արկղներումն ծածկում մանակ դետալները տեղադրում տվյալ մետաղի կամ երկաթի Հետ նրա ճամաձուլլվածքիփոշուց ն քլո-

բային ամոնյակից կազմվածխառնուրդով(ԻԱՇԼ): Բարձրջնրմաւտոի-՝ են մեւոաղի Հետ քլորի ցնդող միաճանում (1000--1200")

առաջանում

սորբցվում են դետալի մակերնույթի կողմից ն դիֆունդվում նրա ժեջ» Շերտի «Հաստությունը սովորաբարչի գերազանցում0,1 մմ-ից: մեւլտաղացման պրոցեսը ունի Դիֆուզիոն

սիոքըտանրածում: -

8 42. ՊՈՂՊԱՏԻ ՋԵՐՄԱՄԵԽԱՆԻԿԱԿԱՆ

ՄՇԱԿՈՒՄԸ

Ցերմամեխանիկականմշակումը ձանդիսանում է դեֆորմազման, տաքացման| սառեցմանօղզերացիաների (տարբերՀաջորմիակցություն դականությամբ), որոնց շնորչիվ մետաղական ճամաձուլվածքիվերջնական ստրուկտուրայի, ուստի ն ճատկությունների վերջնական ձնավոպլաստիկ դեֆորմացիայի ստեզժած կառուցրումը տեղի է ունենում վածքային թերությունների մեծխոության պայմաններում: մշակման ժամանակ նպատակաչ Պողպատիչերմիամեխանիկական են կոիման ն մխման պրոցեսներում տեղի Համար ձնով Ճամատեղում ունեցող երնույթները, որը Հնարավորություն է տալիս ստանալառավել բարձր կոմպլեքս մեխանիկական Ճճատկություններ ճամեմատած յերմամշակման մյուս եղանակներիՀեսու ժամ սնակ նրանուժ Սուստենիտի պլաստիկ դեֆորմացման բարձրանում է թերությունների՝ վականսիաների(քասիուրտեղերի) ն դիսլոկացիաննրի լխթւտությունը, մանրանում է ենքաճատիկը։ Եթե դեֆորմացման ջերմաստիճանը է վերաբյուրեղացմանջերմաստիճանից,թեբարձր րությունների խտությունը փոքրանում է ինչպես դեֆորմացման, այնպետ էլ նրանից ճետո տեղի ունեցող վերաբյուրեղացման պրոցեսներիՃաշվին, ըստ որում այնքան ինտենսիվ, որքան բարձր է դեֆորմացման ջերմաստիճանը:իսկ եքե այդ ջերմաստիճանըցածր է վերաբյուրնհղացման ջերմաստիճանից,ապա Թերությունների խտության նվազումը ընթանում .

՛

'

է

չառիազանց դանդաղ:

ինչպես ճայտնի է, մարտենսխտիթերթիկների մեծությունը որոշվում է աուստենիտային ճատիկի մեծությամբ: Աուստենիտի նհնթա-

փամա-չ միոոից ելու ւզորմացմա իիՄանրացումը աթ

է ակ, ճանդեցնում մարտենսիտիառավել դիսպերս ստրուկտուրույի ստացման) քան սովորականմխման ժամանակ:

ներկայումս մշակված են ջերմամերխանիկականմշակման տարաորոնցից դրանք միմտեսակներ, Հիմնականումկիրառվում են երկուսը, յանցից տարբերվում են մխումից առաջ աուստենիտի

ջերմաստիճանով:

դեֆորմա

'

մշակմանժամաջեոմամեխանիկական Բարձրջեհբմաստիճանային

նակ,

|

կոչում

Համառոտ

որը

են

պողպատը

տաքացնում

են

|

Նյութագիտություն

«8ՂՈՂՕ»,

|

' `

:

կե ն բարձր ենթարկում պլաստիկ դեֆորմացիայի, կրիտիկականկետից ետնում (ն 106, ա), Քանի որ է մխումը ո (նկ. որից ճետո, անմիջաես բ բարձր ջերմաստիճանայինջերմամեխանիկականմշակման չջերմաստիէ վե Ղ ճանը ղգալիորեն դնրազանցում ջերմաստիճանից, ու

Մարո նացոան իիլ ար յ "Մ արդեն եե , ստրուկտուրայինթերությունՓեսներ իչ ումեն. ոն, տըր հ րփ բարձր դեֆորմացների տուք փե րա որին որրան «ման տիճան պատճառով, իի չերմաստիճանը): չնայած ս ի

է

Վ

ականա

աո

աա

:

արան

ի

է

ո

ի

ո

պրոց

ը

Այդ

:

4"ժանի

Հար

4չ

2... :

ակՈՐԾ ՝

թերությունների է ստրուկտուրային

հակ (իսկ

չեբմամեխանիկակածն պողպաանեշի

շ

ժլակում, ղացման ջերմաստիճանից բարձր) լնրմամեխահիկական (վերաբյուրեղացման չերմատաիճանից Բ--ցածր-չերմաատինանային մշակում: ցածը) չնրմամգխանիկական

լ

«իսով,

(ճատկությունները ստացված

,

8. գրերը,

ճեռո ւ. Ն 28 արեպումի

ցածր --8--4 Գե): Այս եղանակը իր ունեցածմի շարքԻ առավելու /ուննծրի մեծ բարձր ջերմ ան ունի Հեռանկարներ, չեորճիվ րոր պայմանջորմատտիճանալին Ճեշտ է է ներում ղդեֆորմացումը Բոցը անչում ուժեր, կարելի այն Իր

բ

ն

`

--

:

փոքր

լունների

լ

շկ,0

Հատ.

Փ»-15--20 զը:

-

«215--

չերմամեխանիկա

Գլուխ

ՊՈՂՊԱՏՆԵՐ

ԼԵԳԻՐՎԱԾ

.

ցածր արձակում

օե-«240-ընդչակառակը)ցուցանիշները պլաստիկության Տեխ շ

:

տվյալ պողպատի ճամարՀնարավորառավե են պլաստիկության լագույն արժեքին, ցուցանիշները: Այսն լեգիրված ածխածնային պողպատներիբառրձր մեքենաշինական ջերմամեխանիկական մշակումը ջերմաստիճանային ապաճովումէ բարձր կոմպլեքս մեխանիկականճատկությունների ստացումբԲ օք» Հ-2420--270 8»2-- ՑՆ, կԳ/մմչ, օյ,չ--190--220 կկԳ/մմշ, / Չը»ջ -ցը ֆ--20--40 մեծանում

են

ջերմամեխանիկական չերմաստիճանային

8-5 -կԻ3/մմշ, կՀ/մմ», օ,,չ--200--240

Ճասնում

,

ն

աարքավորում Համապատասխան

«աը Մինչեվանգագալին սխեմանհբ. ա--բարձր-ջերմաստիճանալին(վերաբյուրե-

,

լնգիրված

բարձր Միջին արդյունավետությունը: մշակման

նոլոգիական տեսակետիցցաժը ջերմաստիճանային աուսնշված ջերմաստիճաններում կան մշակումը բարդ է, քանի տր ման ճամար պաճանջն նրա դեֆորմաց տենիտի ամրությունը բարձր է վում են մեծ ուժեր ուստի ն

թ

ի

որը

ջերմամեխանիկական քան բարձր ջերմաստիճանային

ժամննաի

շժամաձավ :

ն

եղնում իջեց

պրոցեսը,

պողպատը անմիջապես ֆորմացումից ավելի մեծ խտութերությունների ատրուկտուր Ստացված արձակման: են ավելի բարձր ցուցանիշներ, թյունշնորճիվստացվում առհրության մշակման ժամա-

"Ր

|

|

ժխումից

ն դրանովկանխել վերաբյուրեղացման ջերմաստիճանը խտությունըն ջերմամեխա-

կետից բարձր են հ կրիտիկական ժամանակ նրանց տաքաքնում են ճամար, ապա սառեցնում աուստենիտայինստրուկտուրաստանալու Դե(եկ. 106, բ): չերմաստիճաններում ն դեֆորմացնում550--450" ճետո մխում էն ու ենթարկում

:

:

չի ամրությունը

առկայությունից:

ցածը պողպատների

արը

ա

|

,

լ

,

նիկական մշակմնան

դետալներին նախաեղանակներով կիրառելտաջ ճնշմամբ մշակման լրաառանցն տեխնոլոգիական րում, ստացման հխնոլոգիակ գ գծերում վածքների վածքների պատրոն ն այլն: օգտագործման սարքերի ցուցիչ մշազմանմամա Ցածբ ջեբմաստինանային չեբմամեխանիկական 500--ին մոտ չերպողպատներում նակ օգտվում են մի շարք լեգիրված գդուտու աուստենիտիկայունության բերմաստիճանային մաստիճաններում դեֆորմացման Դա թույլ է տալիս ղդալիորեն իջեցնել է

Ց

43.

ԼեԳԻՐՈՂՏԱՐՐԵՐԸ

ԵՎ ԴՐԱՆՑ

ԳԱՍԱԿԱՐԲԳՈՒՄԸ

,

անագե»

Հարա են կոչվում այն պողպատները, Լեգիրված ն խառնուկնե երկաթից,ածխթածնից վորական կոմպոնենտներից՝ քրոմ, տարրեր՝ սո

նիկել, րից պարունակում մեկ կամ մի հտովունք ավոլի), մանգան (1 վոլֆրամ, մոլիբդեն, վանադիում, ն այլն: Կոնստրուկցիոն դետաղներ տաւն, սիլիցիում (1 տոկոսիցավելի) Համար լեգիրված պողպատներիկիրան գործիբներիարտադրության տա100 մոտ մասշտաբով սկսվել է սրանից ռումը արդյունաբերական 21) են

քանի լեզիրող

ւ-

րի առաջ:

լեգիրված ներկայումս

կարնորաողույնտեղ

Գնանք /" '

նում

լ

։

տեղի է կետում

պողպատները ն Ճամաձուլվածքները գրավում տեխնիկայի ճամարյա բոլոր բնարրոր-

են

Լ

ԲԱ

ԴԻՐ

ԳԱ

"11

ԸՐ՛

ՔԱՆ "ԱԴ

լեգիրված պողպատների արտադրությունը դերազանցում է պողամբողջ արտադրության 18 տոկոսից ն աճում է արադ տեմպե-

աի

Լեգիրողտաոբեր կոչվում էն այն տարըերը, որոնք նախօրոք որոշված քանակությամբ նախամտածված ներմուծում են պողպատի մեջ՝ նրա մետալուրգիական արտադրությանժամանակ լաճանջվող Ճճատկություններ Հաղորդելու նպատակով: ինչես դիտենք, ցանկացած ոլողարաաոում ւլարունակվում են մրչ-չ է պողտական խառնուկներ, որոնց առկայությունը ձլայմանավորված ոլատի մետալուրգի ավանարտադրությանտեխնոլողիայով, դրանք են՝ մանդանը, սիլիցիումը, ծծումբը ն ֆոսֆորը: Բացի դրանցից, պողպատը

ազգում

բարձրացնելով

Հ

4" :

.

արախառնուկների

Ճանդիսանում

12ցանց

թե

«ՆՅ

շշ

.

|

4)

յ

:

2:

լ

|

:

օ«

|

օ("/"

-

ԳԵ

424». -

ւ

ՀԲ.

|

ճն Մ

Վ

՛

վիճակի

:

նրանց

է

վրա.

-

միշւտտ պարունակում է ոչ մեժ բանակությամմբ թթվածին, ազոտ, դազեր՝ չրաժին. Անալիզի բարդության ճետնանքով դրանց պարունակությունը սովորաբար չի վերաճակվում, քանի որ այն մուտավորապեսճաստատուն է պողպատի ատացման տվյալ եղանակի դեպքում հ այդ պատճատով կոչվում են թաքնվածխառնուկներ: Քանի որ պողպատի արտադրության ժամանակօգտագործում են պողպատե ն չուզունե ջարդվածք (սկրասլ), որի մեջ կարող են ընկնել լեգիրված պողպատներ ն ուրիչ մետաղներ, պողպատում ճայտնվում են որոշ ապլատրաստի քանակությամբ պատահականխառնուկներ՝ոյղինձ, նիկել ն այլն: ԻՕՇՂ-ը սաճմանափակում ք դրանը պարունակությունը ինչպես ն վնասակար բունակությունը որոշակի նորմաներով: Բոլոր այս խատնուկներըչեն ճանդիսանում լեգիրող տարրեր, քանի տր նրանք չեն ներմուծված պողպատի մեջ նախամտածվածկերպով ն նախօրոք որոշված քանակությամբ, չնայած երբեմն նրանց որարունպկությունը դերազանցում է լեգիրող տարրի պարունակությունից: Օրինակ 2ՀՕնԷլքպողպատի մեջ նախամմտածված կերպով պողպատ 0,002--0,005 է լեցը Հճանդիսանում քանակությամբ բորը ներմուծած այն դեպքում, երբ այդ նույն պողպատի մեջ պատաճադիրող տարը է ոչ թե կանորեն անցած 0,200 քանակությամբ պղինձր լեզիրող տարը, այլ խառնուկ: 1եգիրողտարրերը, ըստ երկաթի պոլիմորֆիզմի վրա՛ ազդեեն երկու խմբի: նրկաքի սառեցման ժամացության, ենթաբպժանում պոնակ, ինչես ցուլց է տալիս նկ. 54-ը, նրանում տեղի են ունենում էԼ կետում տեղի ունի լիմորֆ փոխակերպումներ: Ճլ-1400" ցանց ունեցող ԻՇե-ի փոխակերպումըէ ունեցող ԻՇ1-ի 89--910"

փոխակերոլումը

-ի

ցանց ունեցող ԻՇզ-ի: Տաքացման ժամանակ փոխակերղումները են ընթանումեն Հակառակ կարդով: Լեդիրող տարընրը տարբեր ձնով ր ջերմաստիճաններիվրա, Ճյն լ պոլիմորֆ փոխակերվումների կամ իջեցնելով նրանց: են տրված երկաթի ն լիգերող տարրի ցուց Եկ. 102-ում էն կարելի ե երկուտիպեր, է տեսնել,լ» Թեինչպես քր, որոնցորոնց ինչպ վրա' կարելի դիագրամի ք

մի

մել

բօ

Է 12 ցանց ունեցող

ունենում

Է

Հ

4ա

Ց.

ճՏ/ոոշ «ոաշրոծ/, 2.

լեզիբող

տաբբհբիազղեցությունը Նկ. 107. (այ (բ) խմբերի վբա: կետեբիջեբմաստիճաննեռի ԵբկաթիՄ: ն Ճ, կբիտիկական

ետ ՝

կետերի դիրքերը լեղիրող տարրի սրափոփոխվումիլ ն ճլ կրիտիկական 4եւու րունակությանբարձրացման պածրացնումեն ճո կետի ջերմաստիճա լեգիշող տաբբեոը խմբի ն Այսինքն լայնանում է` նը բարձրացնում ճգ կետը (եկ. 102, աչ 1եգիրողտարի Ճ ցը-ից Ք6լ չե կամաուստենիտի դոյության տիրույթը: ճյ կետը իջնում է մինչն նորմալ ավելի պարունակության դեալքում ջերմաստիճանն այդ ժամանակ առատենիտը տվյալ ջերմաստիճանում տավասարակչոված ստրուկտուրա: Այսպիսի Համաձուլ-. կչանդիսանա

դիծը) վածքներում ընդճուպմինչեՃճալման (սոլիդուսի ջերմաստիճանը միամբողջ չկանչ տտրուկտուրանայդ սլոլիմորֆփոխակերպումներ

Համածուլ

տվյալ ջակալքումաուստենիտայինէ ն այդ պատճառով ները կոչվում են աուստենիտային: 1 խմբի լեգիրող տարըերը Հանդիսանում են Մենդելենի աղյուսակում երկաթի Հարնանները՝ նիկելը, կոբալտը ն մանգանը: Այս տար-

երկաթի ատոմային տրամագծերը տարբերվում ծեն ոչ ավելի, տոկոսով, դրանցիցյուրաքանչյուրն ունի |Լ 12 ցանց ունեցող ջան առամոդիֆիկացլվւ ն այդ պատճառով1 խմբի տարրերը երկաթի Ճո ջացնում են Ը 12 ցանց ունեցող անսաճմանափակ դամմա-պինդ լուծույթներ կամ լեգիրված տուստենիտ (ինչպես նան այլ տիսլերի ցանց ունեցող սաշմանափվակպինդ լուծույթներ): երկաթի ճետ կազմած «ամաձուլվածքներում 1 խմբի տարրերը, բացի մանդանից, կարբիդներչեն առաջացնում(տարբերիկարբիդառաջացնելու ճատկությանմասին տես 8 44) 11 խմբիլեգիբողտաբբեորբարձրացնում են Ճ5 կետի ջերմաստիՔանըն իջեցնում են լ կետը (կ. 107, Բ), այսինքն նրանց ազդեցուԹյունը Հակառակէ 1.խմբի տարըերիազդնցությանը՝աուստննիտի գոյության տիրույթը նեղանում է, իսկ ԷՇ Փ-ի ն Բ-ի լայտիրույթները՝ ն միանում են, առաջացնելով Կ Ց ցանց ունեցող ալֆա-պինդ նանում լուծույթի կամ ֆենրիտիգոյության մեկ ընդճանուր տիրույթ: 1եգիրող տարրի Կ Ն-ից բարձր պարունակությանդեպքում ճամաձուլվածքները Ֆորմալից մինչն Հալման (սոլիդուսի) ջերմաստիճաններում չունեն պոՎիմորֆ փոխակերպումներն պաճպանում են ֆերիտայինստրուկտուրա: Այդ լատճառով դրանք կոչվում են ֆերիտային պողպատներ: 11 խմբի լեդիրող տարրերը (բացի սիլիցիումից) ունեն էԼ 8 բյուրծլային ցանց ն, կախված ատոմային տրամագծից ն վալենտականություեն անսաճմանափակ (վանադիում, նից, երկաթի Հետ առաջացնում մոլիբդեն,նիոբիում, տանտալ, (Վոլֆրամ, րոմ) փամ ռաճմանափաշկ աիլիցիում) ԵՑ ցանց ունեցող ալֆա-պինդ լուծույթներ կամ (Դիր տերի

ե

2--3

կամ տիխտում,

առաջացնում են երկաթի Հետ

կարբիդներ:

կամ ինքնուրույն

ճատուկ

Լեգիրող տարրերը կարող են առաջացնել նան ժիացություններ երմիաորոնք կոչվում են միջմետաղային կաթի ճետ կամ միմյանց «ճետ, ինչպես ինտերմետալիդներ: եվ, վերջապես, բոլոր կամ ցություններ աղտոտված է ոչ մետաղական Լնդիրված պողոատը պողպատները, ֆազով՝ ոչ մետաղական ներխառնուկներով, բայց պակաս քանակությամբ, քան ածխածնային պողպատները, քանի որ լեգիրված պողպատներըորակյալ են կամ բարձրորակ:

ա) Լեգիրվածֆեբիտ: ործնականորեն

լեգիրող տարրերը

բոլոր

վալուծվումֆերիտիմեջ,առաջացնելով անսաՀմանափակ (քրոմ, են

նաղիում) կամ սաճմանափակտեղակալման ալֆա-պինդ լուծույթներ:

Լուծելով

ֆերիտի մեջ,

լնգիրող տարրերը բարձրացնում

բոլոր

են

նրա

|

ֆերիտ:

ված

խմբի տարրերը, բացի «իլիցիումից,։ երկաթի ճամաձուլվածքնեփում առաջացնում են կարբիդներ ն կոչվում են կարբիդ առաջացնող

ծ.

Ց 44. ԼԵԳԻՐՎԱԾՊՈՂՊԱՏՆԵՐԻՖԱԶԵՐԸ

`

Աժրածնայինպողպատներումճավառարակչովածֆազեր-ենֆերի) ն ցեմենտիբարձր ջերմաստիճաններում սոր, առատենիտը(722"-ից մեջ ներժուծմարտենոիոը: Պողպատի Վոր, իսկ անճավասարակշովաժ՝ են ֆերիտում ն աղւստնված լեդիրող տարրերը մասամբ փոխարինում նիտում ծրկաթի ատոմենրին, առաջացնելով լեգիբվածֆեբիտն լեգիոված առատենիտ: մեդիրվածատուստեծնիտի մխման ժամանակստացվում է լեգիրված ժարտենսիտ։ 11 խմբի լեգիրող տարրերը(բացի սիլիցիուեն երկաթիատոմներին մից) ն մանգանըմասամբ փոխարինում ցեմեն-

6 2

4(2/7

տարրեր:

Հ

Նկ.

18.

Փ

ծ

ջյդոճռ

Լեգիրողտաոբեոիազդեցությունըֆեւիտի ԷՅ կարծոության Ե Հլ մածուցիկության վբա (Ա. Պ. Գովան):

կարծրությունըն ամրությունը այնքան

որքան փոքր է տարրի լուփոբբանում է երլուծելիությունը ժելիությունը ֆերիտում(բռնի ն կաթի լեգիրող տարրի ատոմային տրամաղծերի տարբերության մեծացման Հեզ, բայց որքան մեծ է այդ տարբերությունը, այնքան մեծ է շատ,

որ

կարծրուֆնրիտիցանցի աղավաղումը ն, ճետնարքար,ամրությունն թյունը): Միաժամանակ,բոլորլեգիրող տարընրը, բացառությամբ նիէ տրված նկ. 108-ում, իչեցցույց կելի, քրոմի ն մանգանի,ինչես նում են ֆերիտի մածուցիկությունը: Այս հրեք տարրերը, մինչն երանց ու

որոշակի կոնցենտրացիան,բարձրացնում են թյունը, այնպես էլ մածուցիկությունը:

ինչպես ֆերիտի

ամրու-

է ֆերիտիմաղնիսական թաբարձրացնում

Սիլիցիումովլեգիրումը

ւ

իսկ քրոմով լեգիրումը (քրոմի 18 գե ն ավելի կոն«փանցելիությունը, ցենտրացիայի դեպքում) ֆերիխտինդարձնում է կայուն էլեկտրաքիժիա-

կան կորողիայի նկատմամբ: Ֆերիտըճանդիսանում է կոնստրուկցիոն ն գործիքային պողպատների, որոշ ճաոուվ՝մազնիսապես փափուկ, չժանգոտվող, կարկասաչ մուր լողպատների ստրուկտուրայիՀճիմքը (մառորիցան): Բոլոր լեգիրող տարրերը լուծվում են Բ) Լեգիովածառւատենիտ: առուսոննիտիմեջ, առաջացնելով անատաճմանավակ (նիկել,մանգան, կամ սաճմանափակ գամմա-պինդ տեղակալման լուծույթներ: կոբալտ) 1 խմբի տարրերը, ցածրացնելովհլ կետը, թույլ են տալիս ստանալ կավուն առուստենիւտ նորմալ չերմաստիճանում, լեգիրող տարրի դեռլքում: կոնցենտրացիայի Ունենալով Ճամեմատաբարոչ մեծ կարծրություն (18- 200--250), առւստենիտը աչքի է ընկնում բարձր մաշակայունությամբ, շատ բարձր մածուցիկությամմբ,ավելի բարձր կրակաամրությամբ ն կայունությամբՎլեկտրաքիմիականկորոզիայի նկատմամբ, քան ֆերիտը:։ Աուստենիտը մագնիսական չէ: Աուստննիտըճանդիսանում է մեծ ճատուկ սզողպատներիե (չժանգոտվող,կրակաամուր,մաշակայուն, ոչ մազճամաձուլվածքների նիսական, որոշակի ջերմային ընդարձակման գործակից ունեցող) ատրուկտուրայիճիմքը (մատրիցան): գ) Հատուկկաորբիդներ: Գնրակշռոողմեծամասնությամբ լեգիրող են տարրերը ճանդիսանում անցումային մետաղներ, որոնց ատոմները ունեն էլեկտրոններովչլրացված Ա-մակարդակ։ԱծխածնիՀետ միացություն տալու տարրի ճատկությունը, ալաինքն՝ կարբիդ առաջացնելու ձառոկությունըկամ ածխածնի նկատմամբ խնամակցությունը այնքան Ժնծ է, որքան փոքր է էլեկտրոններիթիվը Վ-մակարդակիվրա: Երկաթի ատոմն ունի 6 մ-էլեկտրոններ։ Այն տարրերը, որոնց մ-էլեկտրոնների մեծ է 6-ից (կոբալտինը2 է, նիկելինը՝ 8), երկաթի Համաձուլթիվը վածքներում կարբիդներ չնն առաջացնում: Որքան փոքր է տարրի մ-էլեկտրոններիթիվը, այնքան կայուն են նրանց առաջացրած կարԲիդները, բարձր է նրանց ճալման չերմաստիճանը ն կարծրությունը» դրանք առիելիդժվար են լուծվում աուստենիտին ֆերիտի մեջ, «եոնաբար, դանդաղ են կոագուլացվում: Րոտ կարբիդատառաչացման Ճճասկության աճի լեգիրող տարրերը կարելի է դասավորել ճետնչալ չարքով. ԻՇ, /Ղո, Ը, 810, Մ, ԿԵ, Մ, 21, 11 Ըստ բյուրեղային կառուցվածքի ն` Ճատկությունների,Ճաստուկկարբիդները բաժանվում են երկու տխլիո ֆազերառաջացնում են այն մետաղները, որոնց մոտ Նեջդոման ն ածխածնի մետաղի ատոմային տրամնոգծերիճարարծձրությունըփոքր է 0,59-ից (2-, ՎԵ, 11, Խ0, ՎՄ, Մ)։ ներդրման ֆաղերում մետաղի

ատոմները առաջացնում են Է 8, 1 12 կամ 1 12 տիղի պարզ ցանց, միջատոմային ազատ իսկ ածխածնի աւոոմները ներդրված են արտա Ներդրման ֆաղզերի տարածություններում: ՄԸ, ԷՂօԸ, 25Ը, է ԽնԸ, ֆորմուլներով՝ պարղ ԻՂԸջ (ՊԸ, Հայտվում

մետաղի բաղադրություններ

ՄՇ, ՄշԸ, ԽԵՇ):

ԻՂօ2Ը,

ներդրման ֆազերի տիպի կարբիդներըաչքի են ընկնում շատ բարձր (ՒՄ: 1800--3200),բարձր ճալման չերմաստոիճանով կարծրությամբ ն աուստենիտում ու ֆերիխտումլուծվելիության դժվա(2200--3000")

րությամբ:

են այն մետաղները, որոնց ճամար առաջացնում Բառդկաբբիդներ ն մետաղի ատտուխային տրամագծերի ճարաբերությունը մեժ ածխածնի

է 0,59-ից բավարար

թվով

'

բյուրեղային Այս կարբիդները ունեն բարդ ցանց, սրանց բաղադրությունը արտաճայտվում է Խ15Ը, 815, 87ԸՑ ն ֆորմուլներով: Ո1ջչԸՏ (Բ63Ը, 8ՂոչԸ, ՇոշչԸց, ՇոՇջ, ՌԼ1ոշցՇջ,ոչ) են մտնում բարդ կարբիդների մեջ լեգիրՍովորաբար բաղադրության ված պողպատում պարունակվող մի քանի լեգիրվող մետաղական տարրեր ն երկաթ: Բարդ կարբիդների (ԷՄ- 850--2000) ե Ճալման կոսրծրությունը է, (1500--1700")ցածը քան ներդրման ֆազերինը, ջերմաստիճանը դրանք ավելի ճեշտ են լուծվում ֆերիտի ե աուստենիտի մեջ: Ամենաճեշտ լուծվող կարբիդըցեմենտիտն է (ԻօՇ): կարբիդների դիսպերս մասնիկները խոչընդոտ են ճանդիսանում դիսլոկացիաների շարժման ճՃանապարճին,ուստի ն բարձրացնում են պողպատի ամրությունն կարծրությունը: Շնորճիվ կարբիդների բարձր կարծրության, որը բարձր է մարտենսիտի կարծրությունից, դրանք մեժացնում են մսխվածպողպատի մաշակայունությունը: Դիսպերս,դժվարությամբ լուծվող, ուստի ն դանդաղ կոագուլացվող կարբիդները արդյունավետ կերպով ամրացնում են բարձր ջերմաստիճանների պայմաններում աշխատող պողպատներըն ճամաձուլվածքները: Պողպատիստրուկտուրալիֆերիտային կամ աուստենիտաւյինճիմՔում (մատրիցայում)ներդրված դիսպերս կարբիդները կարնորագույն ամրացնողֆազ են ճանդիսանումկոնստրուկցիոն, գործիքային ն կրակ ճամաձուլվածքներում: կամուր, պողպատներում Մետաղական տարրերի միացությունները դ) Ինտեոմետալիդներ: միմյանց ճետ կամ ինտերմետալիդներըառաջանում են մի շարք բարձր

(Բ6, Խնո, ՇԼ)

ու

:

:

շատերը Դրանցից 18գիրված ճամաձուլվածքներում:

բարձր կարծրությամբ, բեկուն են, դժվարությամբ

ձուլվածքի ատրուկտուրայի մեջ,ուստի մատրիցայի գուլացման նկատմամբ:

են

աչքի են ընկնում լուծվում ճառիա-

ն

կայուն

են

կոա-

Դիսպերս ինտերմետալիդները(ՇօԱՄՏ, ԻՈՏՃՆ ԻՈչ11 ն այլն), որոնց

կարծրությունը չի զիջում կարբիղների կարծրությանը, օգտագործվում են որպես ամրացնող ֆազեր որոշ ածխածին չպարունակող գործիքային (արագաճատ)ն կրակաամուր ճամաձուլվածքներում կարբիդային ֆազի

լեգիրված պողպատներում, մխման ՃաՈրոշ նհտեվտեվտոխդային է լեգիրված աուստենիտի ստացումը նրա մար տաքացման նարատավկն ն ածխածնի բարդ կարբիդների լուծման Հաշտարրերի մեջ լեգիրվող նման դեպքերում մխման ճամար տաքացմանջերմաստիճանը կավին։ Ճլ կրիտիկական կետը, մոտենալով մինբողէ զգալիորեն գերազանցել Սակայն աուստենիտի ճատիկի աճ տեղի չի ունենում, չե 1000--1300", քանի որ կարբիդների մի մասը մնում է չլուծված ն արդյունավետկերէ այդ աճր: սով արգելակում

փոխարեն: ծ 45.

ԼԵՎԻԲՈՂ ՏԱԲՐԵՐԻ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅՈՒՆԸՊՈՂՊԱՏՈՒՄ ՏԵՂԻ

ՈՒՆԵՑՈՂ ՓՈԽԱԿԵՐՊՈՒՄՆԵՐԻ

ՎՐԱ -

'

շաճագործման ճատկությունները Արտադրանքի ստանում

տոոնման աուստենիտի բ) Լեգիրող ազդեցությունը տաբբերի

որոշվում են այն է պողարոտը վերջնականստրուկտուրայով,որը կախված նրա բաղադրությունիցն արտադրանքիարտադրման տեխնոլոգիականպրոցեսի ժամանակմեխանիկական, ջերմային ն այլ ներգործությունների ազդեցությամբ ստրուկտուր փոփոխությունների ճետնանքով։ եթե արտադրանքըչաճագործվում է բարձր ջերմաստիճաններում,երբ ատոմները բավականին դյութրաշարժեն, այդ վերջնական ստրուկտուրաները՝ շարունակում են փովոխվել ինքնաբերաբար, ձգտելով ճավասարակշրոված վիճակի, առաջացնելով դետալի կամ գործիքի ճատկությունների կեգիրողտարրերը չավաղանց Ճճամապատասխնան փոփոխություններ: մեծ ինչպես արտադրանքի վերջնական ազդեցություն են ունենում ստրուկտուրայի ստացման, այնպես էլ դետալի կամ գործիքի շաճագործման պրոցեսում նրա փոփոխման կինետիկայի վրա:

ա) Լեգիբացնողտարբեբիազդեցությունըաուստենիզացման վբա: կեգիրողտարրերը, ինչպես տեսանք(նկ. 102), տարբեր ձնով են ազդում /գ (Ե նրա ճետ կապված մա) կրիտիկականկետի դիրքի վրա: 89 կետը որոշում է մինչչվտեկտոիդայինպողպատներիմխման ժամանակ տա-

`

.

քացման ջերմաստիճանը: կեգիրված պողպատների Ճճլ ն ճյ կետերի որոշվում են փորձնականճանապարճովն լեգիրված ջերմաստիճանները սպլողւպատների բոլոր մակնիշների ճամար բերվում են ճամապատասխան ն Ինչպես ածխածնայինպողպատների դեպքում, 1 «Է տեղեկատուներում: են 30--Տ0" Ճո կետից Ընդունում բարձր: Բոլոր լեզիրող տարրերը (բացի ճատիկի աճի արագումանզանից)նվազեցնում են առւստենիտային թյունը, ուստի լեզիրված պողպատներիՀամար գերտաքաքումըայնքան վտանգավորչէ, որքան ածխածնակինպողպատների ճամար "(միայն մանգանն է նպաստում աուստենիտիՀատիկի աճմանը, որը անձճրաժեշչտ է ի նկատի ունենալ): Առւստենիտի աճի արագությունը ճատճատիկի խապեսուժեղ են նվազեցնում կարբիդ առաջացնող տարրերը քրոմը, մոլիբդենը, վոլֆրամը, նիոբիումը, վանադիումը, տիտանը:։ Աուստենիտում մեխանիկորենարգեչլուծված այս տարրերիկայուն լակում են աուստենիտի ճատիկի աճը, պաճպանելով ուտորուկտուրան

կարբիդները

մանրաճատիկ:.

--

-

:

ամ

վոա։

Բոլոր լեգիրող տարրերը, բացառությամբ կոբալտից, բարձրացնում են դերսառեցվածաուստենիտի կայունությունը ն դանդաղեցնում նրա տրոճումը (կոբալտը արագացնում է աուստենիտի տրոճումը): 1 խմբի լեգիրող տարրերը ն սիլիցիումը մոտավորապես Հավասար չափով են ազդում աուստենիտիինչպես պեոլիտային, այնպես էլ բեյնիտային փոխակերպմանվրա: Ուստի նրա տրոճման կորերը պաճպա'

|

«

2.

եի

-

"

Ֆ

«Տ

է:

Հ.

ՀՀ . ,

,2

2»

ժամաձած .

է»

Հ

շ Հ

|

«

ՏԱՆ,

-

-

ժամնձճավ

Առաջին (ա) ն եբկոուդ (բ) խմբեւի լեգիրող տարբերի ազդեցությունը առւստենիտիփոխակերպման դիագբամիվոա:

Նկ.

109.

|

տեսքը, տեղաշարժվելով դեպի աջ՝ նիկելով, իրենց Շ-աձն մանգանով, սիլիցիումով լեգիրացմանազդեցությամբ ն դեպի ձախ՝ տրոճումը արագացնողկոբալտի ազդեցությամբ(եկ. 109, ա): Ո՛ խմքի լեդիրաղտարրերը (բացի «իլիջիումից) պնոլիտային են ավելի մեծ չափով, քան բեյնիտայինը:` խակերպումըդանդաղեցնում Այդ պատճառով աուսոննիտի տրոչման սկիզբ ն վերջ ցույց տվող կորերը ւեռլիտային ն բեյնիտային ճամար բաժանվում փոխակերպումների են երկու զույզ Շ-աձն դեպի միաժամանակ նում

են

փո-

աջ

ձն

(ել. 190, բ):

վործրի, տեղաշարժ ին

երկու դեպքում էլ բոլոր լեգիրող տարրերը (բացի Ըօփջեցնում մխման կրիտիկականարագությունըածխածնայինպողպատներիՃա-

բարձրացնում պողպատի լիամխելիությունը ե նրա կրիտիկաչ կան տրամագիծը:կիափխելիությունը բոլորից շատ մեծացնում են մանտանը,մոլիբդենը, քրոմը, նիկելը, սիլիցիումը: Մի քանի տարրերով ՃՀամատեղ լեզիրումը ավելի շատ է բարձրացնում լիամխելիությունը, քան մեկ տարրով լեզիրումը: Անճրաժեշտ է նկատի ունենալ, որ սմուստենիտի տրոճման կորերի դիրքը, մխմանկրիտիկականարագությունը ե կրիտիկականտրամագիծը որոշվում են որը ոչ միշտ է Ճամբնկու նուի ն 2ե ոչ իմ ն մ խմբի կարբիղ առաջացնող բաղադրությա տարրերով լեգիրված պողպատներում այդ տարրերի զգալի մասը բարդ կարբիդներիձնով միացած է ածաածնի Հետ, որոն, մաման Համար լբիվ չեն լուծվում ատւաստենիտի մեջ ն, Ճետնխաոտարացման ժամանակ բար, լեղիրող տարրերի այն մասը, որբ պարունակվում է չլուծված կարբիդներում(ն ածխածինը)չեն մտնում աուստենիտի բաղադրության մեջ։ Միման չերհաստիճանի բարձրացումը ուղեկցվում է կարբիդների լրացուցիչ լուծմամբ, ն դրա շնորճիվ, աուստենիտում լեգիրվող տարրերի կ ածխածնիկոնցենտրացիայի Ուոտի,ադվիսի լողպատմեծացմամբ: ների մխման ջերմաստիճանիբարձրացումը ուղեկցվում է պողպատի մխման կրխոիկականարադությանփոքրացմամբն լիամխելիությոն մեԱյնպիսի տարբերում, բնչպիաինեն 7, ՎԵ, 11, Ոօ, Մն Մ ծացմամբ: է պողպատիլեդիրփան ժամանակ նրա լրամվխելիությունը մեծանում մաման ջերմաստիճանիբարձրացման Հետ: տրոճման Ը-աձեն կորերի երկատումը (եկ. 108, Բբ) Աուստենիւոի մուտ 5004 ջերմաստիճանում առաջացնում է զերսառեցված աուստենիտի կալունության տիրույթ: Այդպիսիտիրույթի առկայությունը թույլ է տա-չ լուսանլիս կիրառել մշակում, դեֆորմացնելով ջներմամեխանիկական նբտը 550--45065-ում, այսինքն ցածր ջերմաստիճանայինչերմամեխո-Ղ նիկական մշակում,(նկ. 106,Բ), որը աոպաճովումէ ավելի բարձր ամրություն, քան բարձր չեր խսատիճանայինչերմամեխանիկական մշասկումեմատ,

առւստհնիտի բաղադբությամբ,

աղգուոի

մը

(եկ.106,ա):

՝

|

մնացորդային աուստենիտի քանակի փուվոխությունը:Պարղ է, ոբ 4 0 մանգանի ն 1 00 ածխածնի սլարունակությանդեպքում Մ կետը կցածժամանակ կստացվ րանա մինչենորմալ ջերմաստիճան ն միման նրա մարտենսիտային ատուստենի տայինաւորուկտուրար փոխակելրալո Խույլնիսկչի կովի: Աուստենիտային ւլողպվատները աչքի են ընկնում

բարձր մաշակայունությամբն կայունությամբ կորողիայի նկատմամբ, կրակատմուրեն: կեղիրված պողսատների մեծամասնության ամար Մ. կետի չերմաստիճանը դրական է: Դրանցմխման ժամանակ լեգիրված աուստենիտը փոխակերպվում է լնգիրված մարոճնախտի,բայց պածպանվում է .

3Հ.

Տ

Հ

ի.

լ

«|

է լ

ՓՇթ----------Հ

ի" ս :

Ս

:

| 60.

Հ

`

:

ի

|

լ

ջ

եո, Նկ.

110.

`

ծ

Մանգանի ազդեցությունընկ.

2.42

"

ՕՓ

գորոմացուցոմ»,

111.

ԼԵգիրողտարբերիազ-

ղեցություը մաոտենսիտային փոխակեբպման ե

մխված պողպատի

Մ չեբմասաիճնանի մնացոոդա- կառծոբության վբա.

17--աժխաժ-

նայի պողպատ, յին առատենիտի 2--լեգիրված քանակիվբա: մաբտենսիտային ազդեցությունը գ) Լեգիջողտարբերի փոխակեր-Գգ» պությանվբա: Բոլոր լնդիրող տարընրըբ,բացառությամբ Ըօ ն |), ցածրացնում ենն աուստենիո-մարտենաիտ ջերմաստիճանը,որոշ քանակությամբ փոխակերպման մնացորդայինառւստենիու Լեգիրվածմարտենսխտի ն. Ինչպես կետի ջերմաստիճանը Կոլսխնքն՝ Մ. դիտենք,Մ, Մ, կետերը: ինչպես կարծրությունը, ցույց է տալիս նկ. 111-ը, մի փոքր բարձր է ճետ ն բարձր ցածրանում է ածխածնի սրարունակությանբարձրացման նույնքանակությամբածխածին պարունակողաժխածնային պողպատի

ածխածնայինպողպատներում գտնվումէ բացասականջերմաստիճաննելրացուցիչ կերով ցածրացնելովՄ, կնտը, մեծացնում րում: Լեգիրումը է մնացորդալինաուստենիտիքանակը մխված պողպատում:Նկ. 110-ուք է տրված մանգանի ն ածխածնի պարունակությունից կախված, ցուլ. ն դրան ճամապատասխան կետի ջերմաստիճանի փոփոխությունը Մ.

՛

:

.

մարտենախտի կարծրությունից, սակայն մարտենոիտի Հնարավոր

առաշ

վելագույն երկու դեպքում էլ նույնն է (մուտՒԼԹԸ 66): կարծրությունը Ինչպես դիտենք, պողպատում ածխածնի ոլարունակություն բարձրաՑումըուղեկցվում է Մ ե Մ, կետերի ջերմաստիճանների ցածրաց՛

բարձր

մամբ (նկ. 29), ուստի բարձր ածխածնայինլեգիրված պողպատներում, այսինքն՝մխված պողպատի չերմաստիճաններում բարձր կարժպաճպանելուՃատկություն. Աշխատանքի պրոցեսում ղգալիոմխման ժամանակ, ստացվում է այնքան շատ մնացորդային աուստերություն ն է պարունակությունը դրա «ետնանքով նիտ, որքան բարձր ածխածնի ըծն տաքացող կտրող գործիքների պողպատների ճամար չերմակայուկարծրությունը նվազում է (նկ. 111, Հի նությունը շատ անճրաժեշտճաոկություն է: Որքան փոքր է կարբիդային ֆազի կոադուլյացիայի արադությունը, մաբտենսիտի տոոհման ե. ազդեցությունը դ) Լեզիշող տաբոեռի վբա: խմբի տարրերը, Հատկապես կռագուլացման նեդիրող կարբիդ այնքան բարձր է պողպատի կամ Ճճամաձուլվածքիկբակատմճությունը, հն տարրերը (ոցի իրենց ամրությունը առաջացնող բարձրջերմաստիճաններում Տ)-ից) դանդաղեցնում մարտենսիտի հրկարաաոն այսինքն՝ տրոճումը: չատուկ կարբվդների կոագուլյացիայի պրոցեսը ընթանում է անձճրաժեշտէ պաճղանելունրանց ճատկությունը: կԿրակաամրությունը ե Ճճամաձուլվածքների ճամար, որոնցից պատրասավելի դանդաղ, քան ցնփենտիտի կոսգուլիացիան: Քանի որ Ճճատուկ այն պողպատների են ւսոում կարբիդները,ճատկապեսներդրման ֆայլերը, դժվար լուծվող են, աշխատող դետալներ ն կոնսբարձր չերմաստիճաններում օսպնլի ն, բացի այդ, լեգիքան ցեփենտիտը Կորրուկցիաներ։ են ածտարրերը բող դժվարացնում ։.Շ ՞ խաժնի դիֆուզիան, շնորճիվ որիիրաՑ 46. ԼԵԳԻՐՎԱՄ ՊՈՂՊԱՏՆԵՐԻ ԴԱՍԱԿԱՐԳՈՒՄԸ ԵՎ ՀՀ է կարբիդային ֆազի կոագործվում ,

բ

գուլիացիան: 112-ում ՛

էա

ԲԱԻ '

ՐՐ

Նկ.

ցույց

ՄԱԿՆԻՇԱՎՈՐՈՒՄԸ

է տրված

ար-

ձակման ջերմաստիճանից կախված մլխված ածխածնային (1) ն լեգիրված

ըստ

թվի,

Հժաայան» (2) պողպատների կարծրությանլիո-՝ նռ

Ը

'

պայմանավորված փոխությունը, որը Նկ. 112. Արձակմանջեբմաստին չ ցեմենտիտի կարբիդներիկվաոռդուճանի ազդեցությունը մխվածածլիացիայի պրոցեսով: չատուկ կարբիդ-: խածնային(1) ն լեզիված (2 պողպատնեոբի կարծրությանվոա։ ների փոքր կոաղուլացման արաղու-՝ Թյան չնորձիվ լեգիրված պողպատի լիմ կարծրությաննվազումը ընթանում է ավելի դանդաղ, քան ածխածնա կոագուլյապողպատինը: կեզիրվաժպողպատի ճատուկ կարբիդների դործնականնշաչափազանց ցիայիփոքր

արագությունը ունի

նակություն:

:

փարոր

կարծրության

կեգիրվածպողպատներըն ՀՃամաձուլվածքները դասակարգվումեն ն լեդիրվող նրանց նշանակման, լեգիրման տարրերի ըստ

ստրուկտուրայի:

աարի

արտադրանքի

այսինքն ըստ ա) էստ նշանակման, տիպի, որոնց ճամար դրանք նախատեսվածեն պողպատներըն ճամաձուլվածքները

Ը

ընդունվածէ բաժանել երեք խմբի. կոնսաբուկցիոն որոնք պողպատներ, բաժանվում են մեքենաշինական(մեքենաների, Հաստոցների ն ճարմակարտանքներիդետալներ ն այլն) ն շինարարական ((ոնստրուկցիաներ, ռուցվածքներ)պողպատների.գործիքայինպողպատներ (կտրող դորժիքներ, սառը ն տաք դրոշմման դրոշմիչ գործիքներ) ն հատուկպողպատներ Համաձուլվածբներ,որոնք օժտված են որոշակի ֆիզիկա-քիմիական Հատկություններով(չժանդոտվող, մաղնիսապես փափուկ, մագնիսապես կարծր, կրակակայուն, կրատկատմուր, բարձր էլեկտրադիփադրություն ունեցող, ջերմային ընդարձակման Հատուկ գործակից ունեցող ու

(ե ամրուՄխումից ն արձակումից չճետո միննույն ն այլն): թյան) ստացմանճամար, ինչպես ցույց է տրվաժ նկ. 112-ում, լեգիրված պողպատի արձակման չերմաստիճանը (12) պետքէ բարձր լինի Բ) Ըստ զեգիոման այսինքն՝ըստ մասսայի լեգիրվող աստիեանի, ածխածնային պողպատի արձակման չերմաստիճանից (1.)։ Արձակման «տարբերի դոսիարային պարունակության ւլողպատ(բացի էլ ավելի է արզատ«վելի բարձր ջերմաստիճանիդեպքում պողպատը ները |են երեք խմբի: թեվում մխման լարումներից, նվազում է բյուրեղային կառուցվածքի ս.ս պողպատներ... լեգիրված պակաս, րությունների խտությունը: Ուստի լեգիրված պողպատը, ունենալով նույն 2,3 լեգիրվափՓ ծ, ն ամրությունը, օժտված է ավելի բարձր մածուցփվու-՝ կարծրությունը բարձր լեգիրված. 10409-ից ավելի: է մեքենաշինականպողթյամբ, քան ածլածնայինը, որը շատ 45 0-ից ավելի երկաթւպարունակող պատներիճամար" ՃամաձուլվածքԴայմանականորեն են կարբիդների Հատուկ սլողպատինճաղորներըկոչվում պողպատներ: իսկ եթե լեդիրող տարերի, ածխածնի ն է 55 0-ից, դում է չեշմակայունություն կամ կայունություն գումարային պարունակությունը արձակման նկատմամբ, խառնուկների

աժխածնից)),

բաժանվում

Ցածր

Վաուոթ բանդա վոադուլացումը

`

իջին

.

ՋՈԿ.

Լ.

ՅՈՂ

«ՎՈՏ

ԸԿՈՂՂՈ

Կ

Ը

Կ

Կ

Փ-7 --10

դերագանցում

կոչել չի

Ճամաձուվվածքըպողպատ

(այն կարնյի

վածք), լեգիրված պողպատի կոմպոնենտների թիվը

կոչվում է

ըստ նորմալացված Դասակառգումը ստռուկտութայի, այշինքն բոռ նորմալացման(ճանգիստօդում պողպատի դեպքում ատացսառեցման) ված առաջարկված է |. Գիյեի կողմից Այս ստրուկտուրայի, դասակարզումը պայմանականէ, քանի որ տառեցման արագությունը է ոչ միայն միջավայրից, այլ նան սառեցվող մետաղի կտրվածքիՀաստությունից: Սակայննորմալացված անչաստրուկտուրայի

ճամաձով-

Ճավասար է լեգիրող

տարրերի թվին, գումարած 2(երկաթ նածխածին)։ Ուստի աժխածնային՝ պողպատները կոչվում են երկակի, մեկ տարրով լեգիրված պողպատները՝ եռակի, երկու տարրով լեգիրվածները քատակի,իսկ երեք ն ավեբարդ կամ բարդ-լեգիրված: լե լեգիրող տարրերի դեպքում՝ գ) Դասակաոգումըըստ ստբուկտութայի:Պողորատի(ճատկապես լեգիրված) ստրուկտուրան խիստկերպով կախված է նրա, սառհցման Ուստի ըստ քիմիական բաղադրության արագությունից: տարբեր։ողպատններիստրուկտուրաներիճամեմատությունը ճնարավոր է միայն այն դեպքում, երբ դրանք ստացված են սառեցման որոշակի պայմաննեբում, Ընդունվածէ ըստ ստիուկտուրավի դատավկարդգման երկու եղանակ,

կախվա

4եշտ է ն արագ, քան ճավասարակչոված ստրուկտութայիորոշումը, ուստի |. դասաքարգումը ըստ նորմալացված ստրուկտուրա ավելի տարաժված է ն, մասնավորապես օգտագործված է մեր ԻՕՇՐ-

երում:

վեգիրմանատատիճանի Ճետ բարձթացմտան աուսոննիտի տրոՀման կորերը տեղաշարժվում են դեպի աջ, իսկ մարտենսիտային փոխակնիպմանջերմաստիճանը է (Մ, Մ, ցածրանում է, Նկ. 113-ում 7/9 տրվածլեզիրման տարբերաստիճաններունեցողերեք տարբեր `

Շ-աձն

)

Դասակառգումըստ ճավասառակշոված ստրուկտուռայի,այսինքը՝ շատ դանդաղ,ճավասարաչավ սառեցմանժամանակ ստացվող ստրուկտուրայի, երբ վիճակի դիագրամին ճամապատասխան ճասցնում են ընքանալ ն լրիվ ավարտվել բոլոր փոխակերվումները, առղաջաիվվածէ Պ. 0բերգոֆֆերի կողմից: Համարյա բոլոր լեգիրող տարրերը ցածրացնում են սնոլիտում ածխածնի պարունակությունը ն տատատենիտում ածխածնի առավելագույնլուծելիությունը, այսինքն րեղաշարժում են: դեղի ձախ՝ վիճակի դիագրամի Տ (0,8 0 Շ) ն Է (2,140 Ը) հետերո Այդ պատճառով, օրինակ, լեդեբուրիտի ստրուկտուրան, որբ երկաթածխածնային ամաձուվածքներում Ճայտնվում է միայն 2,14 ն -ից ավելի ածխածին պարունակելու դեպքում, վոլֆրամի բարձր պարունա-` չ Ֆ գություն ածխածնիդեպքում: Րուտճավասարակշովածստրուվստուրայիլեգիրված ռլողպատներըբաժանվում են ճխոնլալ դասերի:

ունեցող լըզիրված պողպատներում Ճայտեվում արդեն 0,7

որոշումը

մեմատ

Տ

ա

Նկ.

'

119.

ոատենիտալին (առատենիտ),

բը,

Լ

Հ---

ջ

«անելը

|

է

Հայ

Առւստենիտի իզոթերմ արոճման՝ դիագրամերեք պքոլիտային գաս

ա-

բ դ--

մարտենսիտային դաս

--

առատենիտային դաս

աուսածնիտի ամենն անիրում անա նորմալացմանը,

տրոման սյողպատների տարված թեք գծերը Հաաա

ոոխմանը,

այսինքն

թյամբ բնորոշվող այդ

դիագրափներըչ Դի են

Բոլոր երեր

դեպքերում չլ Թնջու-

սլողպատնեոոատննիտալին) ստացվում աստիճանից, թուն Բոխմած դեպքում խմրի տարրերիայնալիսք

որոնջ լեգիրված

Ճո կետը իջել

խմբին

էն

սրատկանումնն

Ի»

քանավությյար, որ`

նորմալ ջերմաստիճանը կամ ավելի կար, որի տառեցման ժամանակ. շնորճիվ Ճավասարթակչշիո ստացվում է աուստենիտային ստրուկտուրա: է մինչն

արագությունը նույնն է:

լեզիրման ը. առաջին ամ ԴԸ (Ռրկուան

այն

Է, ճնտնաբար, ստացվում էլ)արնոլիտ,

է

Նյութագիտություն

պայմաննե

է ատատենիտի ՝

տրոստիտ. երկրորդ

Շ-աձե

մարտենսիտալին փոխակերպման Մ, գիծը ՛

.

տարբեր ստրուկ(նկ. 113, ա) սառեցման գիծը ճառտում է

ճատում

ատում

Նման

են

ստրուկտուրա սորրիտ կամ րոճման լքում (ոլ. 114, բ) սառեցման գիժը չի

:

ոչթ

լոողպատներԻ Դասեբի ՊԵՂՎ

համաբ,

՛

։

էվտեկտոիդային (պեոլիտ)), նաէվտեկտռիգային (պեռլիտ ն ցեմենտիտ), Լեդեբուրիտային կամ կարբիդային(պեոլիտ ն լեդեբուրիտ),

-

շամնճաֆ (2»)

.

(ֆերիտ ն ւեռլիտ), Մինչէվտեկտոիխդային

.

|

բ Իւ

Ֆերիտային (ֆերիտ),

աա

կորերը, բայց

ն

ստացվում է

մարտենսիտային ստրուկտուրա. երրորդ դեպքում (նկ. 1183, գ) Մ, կետը ուստի մինչն նորմալ ջերդոնվում է բացասական ջերմաստիճանում, մնում է առաստենիսառեցնելիս պողպատը ստրուկտուրան մաստիճան տային: Համապատասխան այս երեք դեպքերին,լեգիրված պողպատները, ըստ նորմալացված ստրուկտուրայի, բաժանվում են. պեոլիտային (պեռլիտ, սորբիտ, տրոստիտ, պենոլիտըֆերիտի ճետ, պեռլիտը ցեմենտիտի ճետ), մարտենսիտային (մարտենսիտ, մարտենսիտ ն մնացորդային

Ճ--

ազոտ (մակնիշիոչ սկզբում Ե-- նիոբիում,

Ց--

ք.

պղինձ,

ԷԷ

սելեն (բայց ոչ

կոբալտ,

--

մակնիշի սկզբում),

մ1-- Բերիլիում,

), առւստենիտ (աուստենիտ տննիտային )։

մոլիբդեն,

ի.

|

նիկել,

ու

տարր), սկզբում),

Ո-- ֆոսֆոր(որպես լեղիրող բոր (բայց ոչ մակնիշի

Հնարավորէ նան միջանկյալ դասերի ստացումը, օրինակ, պեռղլիտա-մարտենսիտային (ստրուկտուրան՝մարտենսիտ ն տրոստիո): 11 խմբի տարրերովլեգիրԱծխածնիշատ ցածր պարունակությամբ

2-Շ-

վոխակերատրուկտուրային

պումներ կարող են չունենալ (նկ. 102, բ), պաճպանելով ֆերիտային ստրուկտուրա սառեցման ցանկացած արագության դեպքում: Այդպիսի պողպատներըպատկանումեն ֆերիտային դասին: Լեգիրված Վողպատներին ճամաձուլվածբներիմակնիշավորումը Դետատկան ստանդարտները կամ տեխնիկական պայմանները որոշում են ածխածնի, լեղիրող տարրերի նե խառնուկների պարունակության սաճմանները յուրաքանչյուր մակնիչի պողպատի Համար, ԼՕՇՂ-ում ընդունված լեգիրված պողպատներին ճամաձուվածքների նշանակման տիստեմը թույլ է տալիս պատկերացում ստանալ նրանց քիմիական բաղադրությանմասին ըստ մակնիչի, Պողպատիմակնիշներումառաջին թիվը ցույց է տալիս նրա կարեվորադույն կոմպոնենտի՝ ածխածնի պարունակությունը հկոնստրուկ: ցիոն պողպատներիփակնիչներում ածխածնիպարունակությունը ցույց է տրված տոկոսի Ճարյուրերորդական մասերով (օրինակ, 50 թիվը ցույց Շ մայն) Ա80 6.15 Ե Խոժխպի 1 ճաէռայա Թեո տուկ պողպատների մակնիչեերում ածխածնի պարունակությունը, "Ցույց է տրվում տոկոսի տասնորդական մասերով (օրինակ, 5 թիվը Է է այլե): 1 քիվը է տողին 0,5 4 6, 9 Քիմ 08 ւյց: ձամապա0 տասխանումէ 0,148 Ը, թիվը՝ 0,08 40-ից պակաս աժխածնիպարունակությանը,00 թիվը՝ 0,04 6-ից պակաս ածխածնի պարունակությանը: եցն ածխածնիպարունակությունըմոտ 1 ե է կամ ավելի մակնիշի սկզբում թիվ չի գրվում: Աչխածնի պարունակությունը ցույց տվող առաչին թվից Ճետո դրվում են պողպատիկազմի մեջ մտնող լեդիրող տարըներիառկայությունը ցույց տվող Ճամապատասխան տառերը: Ըստ պետականստանդար» տի ընդունվածէ տարրերիճետնյալ նշանակումը.

վերջում),

վոլֆրամ,

|

ված պողպատներըսոլիդուսի գծից ներքն.

էլ

Ր-- մանգան,

`

սուս

ե ոչ

Ղ--

սիլիցիում,

տիտան,

Ժ-- ածխածին (ածխածնային ), պողպատներում վանադիում,

Փ--

Ճ--

|

քրոմ,

ԼԼ-- ցիրկոնիում,

Վ-- ճազվադյուտ Ճճողերի

Օ- ալյումին,

(լանտամ, տարրեր նայն), |

քուրաքանչյուր տառից Հետտ դրվածթիվը ցույց է տալխ տվյալ լնգիրողտարրի միջին պարունակությունը առմբողցական տոկոսներով, ծն տարրի պարունակությունը կազմում է մու լ օօ.կամ պակաս,

տառիցճետո թիվը բաց է թողնվում, Մազնիշի վերջում դրվաժ Վ նշանակում է պողպատը է, այսինքն՝ պարունակում է բարձրորակ մատաբար

ապա

տառր Հալե.

փոքրը քանակությամբ վնասակար խառնուկներ (ժծումը,ֆոսֆոր) ն ոչ մետաղական 0րինակ,124Ճ2ԷՒ44-ն կոնստրուկցիոն Բարձրորակպողարատ է, պատոնագումէ միլին լալով 013 8, Շ, ՇԻ

ներխառնուկներ,

նգ, քոյին պողարատ է, պարունակումէ մոտ 14Ե Շն ԸԼ, Ն) Հյուրից մոտավորապես 1 զե,

Էի

6,1

ճամաւկպողպատ

գ

ր

յուրաքան Օ3423105-ը Հատուկ պողպատ Է (ֆեխ`

րալ), պարունակում է 0.08 Ն-ից պակաս Ը,

119--նՇՆ9գ "Ե Ը,

դերա

ելն

է

մոտ

խը

Ըը

ք

գ մխ,

(չժանգոտվող), է մուր ւլարունակում

-ից պակաս տիտան,

Մակնիշագրերի կրճատման Համար պողպատներիառանձին

խըմԲերնշանակվումէն Հափառղոտ՝ մեկ տառով: նման դեպքերում Որնգատի բաղադրությունը մակնիշում է ոչ Թն լրիվ, արտաճայտվում "11 ցույց է տրվում լեգիրողտարրի պարունակությունը ամենագլխավոր Սկշբում դրվում է պողպատի խումբըցույց

տվողտառը,

-

ճՃ-բ.

Ը. ք.

-

ն

Տ-ի

Ք-ի բարձր

ունեցող ավտոմատային պարունակություն

պոդպատներ,

՛

կ ՃՀամաձուլվածջներ, կարծր պողպատներ մաղգնիսապես ,ոանդոտվող պողպատներ, արազաճատգործիքային ւ ճոլովակներ, (ռնդիկներ, պողպատներ

պողպատներ, ջրոմային

թույլատրելի

ետք

10-- դնդառանցքակալային ն.

օղեր),

ցուցանիշները, ինչպիսիք են ճոսուվել կարնոր են ամլրության այնպիսի նության սաճմանը սաճմանը ( օ. լի, քա( 9. -9օյջ) ն դիմացկունության նի որ նրանցով է որոշվում դետալի վրա ազդողտարբեր ուժերի դեպչեւ առփրության մեկտեղ պողպատը ջում լարումը:Բարձր | աժռված լինի պլառոիկությամբ է մածացիլուքյամբ (ու), որպեսզի կարողանա դիմադրե պատաճական դգերբեռնվածությունների: ժամանակ կամ ներքին ն արտաքինմիկրոսրատների՝ ճաբերի սաղմերի ղարդացման ճետնանքով դետալի բեկուն քոյ քամանը: պողՈւստի, սիատիբարձր մեխանիկականճատկություններիմասին խոսելիս նկատի են ունենում Ճակությունների կոմալերս, որում բուր ձր ամրությունը դուզակցվում է բավարար մածուցիկության ճետ. Այն դնղքերում, երբ դետալի մակերնույթը աշխատումէ չփման տակ, լրազուցիչ պաանջչ է Հանդիսանում դեւոալի մաշակայունությունն ապաճովողբարձր մակերեվութային կարծրությունը: -Փողպատիմեխանիկական Ճասոկությունների ղուգակամենալավ ցում ճանապարճով՝ մխում ն ջերմամշակժան ատանալ`նրա խման դետալը պոտք է լիամխվի միջանցին այսինքն՝ ձեռք բերի մարտենսիտային ստրուկտուրա ամբողջ կերպով, ծավալում: հսկ եթեդետալը ամբողջությամբ չի լիամխվել։ միջուկի մեխանիկականճատկությունները, ճաւտկապեսնրանցից ամենակարնորներե՝ ինչպիսիք են օլ-ն ն Յլ-ն, ստացվում են ցածրացված (նկ. 898,գ): Ռչ միջանցիկ մխումը վերցրած դետալի աոմրությունն ն ավելի Խ-ով։ Միջանցիկմխում ստանալու ճաիչոցնում է մար դետալը պետք է պատրաստելպողպատից,որի մոլումեծ է դետալի ամենամեծ նրա ամենա կտրվածքից(այսինքն հժ Ճաստությունից)) սողպատները բնորոշ են մխման բարձր կրիտիկաԱծխածնային ն, որպես դրա ճետնանք, փոքր լիամխելիությամբ: կան արագությամբ րում մխելիս դրանցկրիտիկականտրամագիծըճավասար է 10--18 մմ: կեդիրումըփոքրացնում է պողպատիմխման կրիտիկականարադությունը, մեծացնում լիամխելիությունըն պողպատի կրիտիկական տրամամմ-ի ն ավելի՝ յուղում մխելիս: ԳործգիծըՀասցնումմինչն 100--150 նականորենկարելիէ ապաճովել ցանկացած կտրվածքով դետալի միՃամապատասխանլեգիրված պողպատ, որն չանցիկ մխումը, ընտրելով ունի պաշանջվող կրիտիկական տրամագիծ: Ցույց է տրված, որ եթե պողպատը միջանցիկ լիամխված է, ապո մինչն որոշակի կարծրություն արձակելուց Ճեւտո գործնականորենցանկառակոնստրուկցիոն լեղիրված պողպատներիմեխանինականճատցուցանիշները մոտավորապես միննույնն են: կությունների

Համաձուլվածքներ, պողպատներ փափուկ 5--մագնիաապես պողպատներ: քրոմանիկելային Վ-- չժանգոտվող են, պողորասոներ ք արագաճատ 18-ը կարնոքցք15, րինակ, ՀամապատասՀուն լեդերոտարիի՝վոլֆրամի պարունակությունը րագույն լ"ԳՐրՂ փավուկ մագնիսապես այլն՝ 184.31,32ն խանաբար կ այլն: |

ն

|

ի

Գո

ւ

պող-

ե

բն կամ օը սիլիցիում շ հակում մավճիմբով Համաձուլվածբների տարրերի տ ար լաքի Առջնում կառուցվածք: անեջանակման այլսիստեմի իջնեն լեղիրող տարրի(բացի

Ժլուս

դըը-

Հիմնական պումէ երկնիչ թիվ, որը ցոյց է տալիս իակ թվից ճետոդրված տա». տոկոսներով, երկաթից)պարոմաղությունը են մյուս Հաջորդ տառերը նչանակում է տվյալ տարրը: եշանակում տալու: ցույց ւ ովորաբար առանց քանակությունը քԴի մնաՒՈ, է նիկելի «իմքով Համաձուլվածք (505

Ֆ0էլ. նիկելի Համաձուլվածք Հիմքով

Ց0ԷՍԸԸ-բ

աժ աթ), ԱՐԻ կոբալտիճիմքով 5284Փ11ն 19 ՏԼ), 5211Փ18՝ բո

Փոտ

է

Ճամաճուլ

38 գե ՇԼ,

11 կամ 13 գկ վանադիում): վածբներ են (58 ԳեՇ0, աաջախչ են յուր պողպատի Մակնիչները սովորաբար դրոշմվում լ են հան նշանակվում ձողի չյուր լ է պետք դրոշմված Գործիքի արտադրման ժամանակ մակնիշը ԵՈ

ի

Գլ .

ու

է տարուի արձակում: Ն ձամանակ

՛

10-15

ԱազիԺը պայմանավո գոմւի

րա,ինչպես

վրա: յուրաքանչյուրի նրանցից

|

|

խ

ՀԱ

ՊՈ

ԼԵԳԻՐՎԱԾ

ԷՊԱՏՆ

ԿՈՆՍՏՐՈՒԿՑԻՈՆ

Ն '

ՆԵՐ

-

լ:

ՆՇԱՆԱԿՈՒԹՅՈՒՆԸԿՈՆՍՏՐՈՒԿՑԻՈՆ

8 41. ԼԾԳԻԲՈՂՏԱՐԲԵՐԻ

ՊԱԻԼՂՊԱՏՆԵՐՈՒՄ

Հիմնականում պրոցեսում աշխատանքի դետալները Մեքենաների Ուուռի,

ամբողջությամբ

կրիտիկակա

-է

միքենաշի-

ներգործությունների: ենթարկվումեն մեխանիկական աներկայացվող որաձանջները նկատմամբ նական պողպատների Առաո Հատկություններով: մեխանիլրեկան ֆափակվումեն դլխավորապես

լնգիրման պողպատների մեջենաշինական մեծացումը: է նրա լիամխելիությո նպատակն

է,

Հեւոնում Այստեղից

"ր

ն

կարնորագույն

առաջինն

ց

առավել նեդանր, մոլիբդենը, քրոմը» սիլիցիումը Ց մր

արագությունը իա կրիտիկական իջնում մի քանի լեդիրումը որում հությունը, արգյունաուն լիա մեծացնու ԱԻ մեկով (8 45):

Ս'ենջգիտենք, որ .

մա

հավետ

ն

ավելի արդյունը տարրերով պատճառովայս Հենց

ըստ

է, ք քան

երը լալն կիրառվում

տարը

ալդ

են

մեջենա-

Համար:. լեգիրման պողպատների կոնստրուկցիոն շինական ն աաոծխածնաո, նալին կոնլեգիրված կրիտիկական տրամագծերը:

բերում ենք

Աղյուսակ 11-ում ստրուկցիոն "՝

որոշ

պողաբատների

Աղզլուսակ11:

տրշամագծեոր կ-իտիկական պողպատների կոնստոուկցիոն |

-ոջ

Հ---Ր

|

|

ողպատե

մակնիշը քորջուր,

|Ծյողմմ

մմ

|

| քլո, Ժակնիշր

"ՂԳոոք

մմ

| Թու

մմ

ջրում մխելու ճամար անբարենպաստձնե, հպատակաճարմարէ այն սլատրաստելյուղում մխվող լեգիրված պողպատից, անկախ դետալի կտրվածքի ճաստությունից: Լեգիրման երկրորդ նպատակն է՝ ապաճովել բավարարմածձուցիկություն բարձր ամրության դեպքում: Բոլոր լեղիրող տարրերը բարձրացնելով պողպատիամրությունը, իջեցնում են մածուցիկությունը, բացառությամբ նիկելի, քրոմի ն մանգանի, որոնք մինչե որոշակի կոնցենբարդ,

ւ

|

են ե՛ ամրությունը, տրատցիան բարձրացնում

ե՛

մածուցիկությունը (նկ. բեռնվածքների պայմաններում աշխատող դեդինամիկ 108): Ուստի, տալների ճամար դերադասելի է լեգիրումը այդ տարրերից մեկով կամ Անչրաժեշտէ նկատի ունենալ նան այն, որ նիկելը ճանղդիսակում է պողպատի սառնաբեկությանշեմբի ջերմաստիճանըըչնցնող միակ տարրը: Այդ պատճառով ցածր (բացասական) ջերմաստիճաններ

արտար

ԿԱՏ աոան նամի

ՆակԱ

անի`

Համար նիկելը մնում է որպես անճրաժեշլոլիգերողտարր: կոնստրուկցիոն պողարատների լեգիրման երրորդ նպատակն է՝ ն քտացումը, եթե դետալն բարձր կարծրության աշխատում է շփման տակ: Լեդիրող տարրերիկարբիդներնունեն ավելի Մակերնհովլբարձր կարծրություն, քան երկաթիկարբիդը՝ ցեմենատիտը։ Թի բարձր կարծրության ն մաշակայունությանստացման ճամար նպաՀչ

մաշակայունության ւ

`

8--15

10-55

11.

40Ր

12--18 Վ.

45.5 Ն

Վտ

ճ5բ

19-38

նր

15.49

202.

Սա

'

14--25

302.

17-30

21.

Մանոթություն:

40278

5-1

6-12

401 ԷՆ

Ղ--14

10--20

18.31 ՛-

14-24

10--28

17-40 Չ1-31 ՛

12-25:

Չ8--100

40--100

18-29 10-17

Է3

1-49 30--100

19:42:41 `

տրամադիծըորոչված կրիտիկական

|.

12-28

18--109

վածքի վենարոէ Սորձաաժ

): դեպքում(55 արուտիս ը մարտենսիտի

արագության ցածրացումըթույլ Մխման կրիտիկական զգալի

արու

է տալիս

միլոնա, ն ո"

դետալները

սլատրաստված լեգիրվածսլողպատներից փոքրացնում է մլման ւնի առավելություն.

Ե

15-30

20275 |

11--20

28.45

182Ր71 302111 20213

8--15

11--19

19-32

|

304ՐՇ

զ--12 9.97

`

30181

6-12

19-31

31-44

402.Փ

5-10

17..

35.6

ւ

5 9

կ`ղ

|

նում

4-8

լարումները

դրո

ունի եթե դետալն ձնախախտումները: դեֆորմացիաները ու

տակաճարմարէ լեգիրումը կարբիդառաջացնողտարրերով՝քրոմով, վոլֆրամով,մոլիբդենով: կեգիրման չորրորդ նպատակնէ ստանալ Հնարավորինչասի մանրաստրուկտուրա, որը ապաճովում է ամրության ն մածուցիկության ճատիկ ամենալավագույն զուգակցում: չատիկի աճր առավել արդյունավետ կերպովեն արգելակում ուժեղ կարբիդ առաջացնողտարրերը՝ տիտան, վանադիում, որոնք առաջացնում են ներդրման տիսլի դժվար ֆազերի է Աոսնձնապես ցանկալի լուծվող կարբիդներ։ ուժեղ կարբիդ առաջացնող տարրերի ներմուծումը ցեմենտացմանքնթարկվող պողպատ րի մեջ, քանի որ դա թույլ է տալիս դետալները մխել անմիջապեսցեմենտացման ջերմաստիճանից,որոշ Ճովացմամբ, չդիմելով կրկուսկի տաքացման: Մանդանովլեգիրված պողպատներումուժեղ կարբիդ մոսէ, թանի որ, ջացնողտարրերի.ներմուծումը նույնպես շաստ ցանկալի ինչպեսգիտենք, մանգանը, ի տարբերություն բոլոր լեգիրող տարրերի, նպաստում է աուստինիտի Հատիկի աճին: 18411 ն 30ԱԼԼ պողպատներումտիտանը չեղոքացնում է ճատիկի աճի վրա մանդանի ունեցած վնասակար ազդեցությունը: մեքենաշինական պողպատները խմբերի են բաԿոնստրուկցիոն ժանվում րատ ածխածնի պարունակության, ըստ նրանց նկատմամբ կի"Բառվող ջերմամշակման ձնի ն ըստ նշանակման: :

ւ

8 45.

ԿՈՆՍՏՐՈՒԿՑԻՈՆ ՑԱՍԸ

`

,

ցանցի ձնով, որը դժվար է լուծվում Ճետագա մխման ժամանակ ն մնալով ցեմենտայնացված շերտին ճաղորդում է բեկունություն: հսկ անչատփոլ բրոմի կարբիդներն ոսնեն Ճճատիկային,կլորաձն տեսք: Ցեմենտայնացումը ընթանում է բարձր ջչնրմաստիճանի պայման ներում բավականին երկարատն է, ուստի այն ուղեկցվում է ւուռ տի Հատիկի աճով: Քանի որ պողպատի խոշորաճատիկություն ան է ազդում նրա մածուցիկությանվրա, բացասաբար է միջոցներ ձեռնարկել ցեմենտայնացման պրոցնսում աստտիկի աճ ի սաճմանափակելու ճամար կամ ուղղել ստացված ատրուկտուրան ցեմենտայնացված դետալների կրկնակի մխումնե րի ճա-

ՑԵՄԵՆՏԱՅՆԱՑՎՈՂ

ԱԾԽԱԾՆԱՅԻՆ

ՊՈՂՊԱՏՆԵՐ

առաս ր

Վիրաովումեն դիցեմենտայնացվողն ցինացվող պողպատները շփման տակ աշխատող դետալնամիկ բեռնվածությանպայմաններում ունեունենան ԼԱՔԸ 58--64 կարծրություն ների Համար,որոնք պետք է " ն մածուցիկ միջում (րինակ, մաշակայունմակերնույթ փասիուկ, ցող վոաներ,որդնակներ, մխոցամատեր,

-

:

.

իլեր, լիսեռներ, ատամնանիվներ, ն այլն ): սմատղիկներ Դետալի մածուցիկ միչուկի

ա աի ատը

.

ստացումըապաճովելու Համար ցեմեն-

նառարճով (նկ.104, բն գ): Քանադապարչր ավե Առաջին

սեւտք լիսրարունակությունը խածնի պողպատներում տայնացվող է 0,10-դտնվում պարունա կությունը նի ցածր: Սովորաբար ոծլրածնի աշխատողն մենծ ծանը պայմաններում սակայն 0,20 60-ի սաշմաններում, `

է

ած

ները թանկացնում Հ. Գր

Համար ածխածնի պարունակուկտրվածք ունեցող արտադրանքների Խ-ի, որպեսզիմեծացնենմիջությունը Հասցնումեն մինչն 0,25--0,30 կի ամրությունը: կիրառումեն պողպատները 10 15, 20 մակնիշների ածխածնային

թյուն:

Դա

միջուկը վածդետալների

140-160)

ն

ատանում

ն ամրություն ( 5-25--30

աշ-

պատրաս

(1 Սորա մխվլում են ջրում, դնպողպատները դրանից քանի որ ածխածնային մ եծ. ստացվումէ Համեմատաբար տալներիդեֆորմացիան կիՀամար լեգիրվածպողպատների դետալների Քեմենտայնացվող ամն մեծացնումմիջուկի րառումը բարձրացնումէ լիամխելիութունը Համար այս դեպքում, ւրաճւղանելու Բարձր մածուցիկություն րությունը: են այն տարրերը, որոնք առում կիր Համարգերազանցապես են նիկելը, քրոմը ն մանգանը: չեԱյդպիսի տարրեր ստանում ենք դետալներըյուղում մխելու «նագիրված պողպատներ, ն դելարումները է մխման ներքին րավորություն,որը փոքրացնում

դեֆորմացիան: տալի

-

սս

է Ճճատիկի եղրներով, ժամանակ ցեմենտիտը ազատվում ունցմվան ՏՈՐ |

-

րմա ամրության

(դազային

.

բարձրացման,

շերտի մաշակայունության Դետալիմակերնհութային լեգիրում չեն կարբիդառաջացապյողպատները Հախար ցեմենտայնացվող քրոմով:Այդ ժամանակցեմենտայնացՀիմնականում նող տարրերով՝ առաջանումեն փոխարեն ցեմենտիտի շերտում ցվածհտեվտեկտոիդային դետալի հացի այդ ցոմ ենտայնացված թրոմի ավելի կարծր կարբիդներ:

բումի վանա կոսն աբ) զոզ-

բարկաց միաժամանակ նիորո"աթ Աղ արժրուք մոռ

կԳյմմր):քացի

նում,

նեմ րիՄեն

ու ր ֆորմացիան: Ուստի ցեմենտայնացվող պողպատներիմէ ուժեղ կարբիդ առաջացնող տարրեր՝ տիտան, վանա լիրա մ ն Այդ տարրերը(ճատկառպես տիտանը մոլիբդեն: են դժվար լուծվող պատում առաջացնում Ճատուկ կա արգելակում են աուստենիոտի աճը Հատիկի ցեմենտա Պո սում: Դրա շնորճչիվ, այդ տարրերով մխում են անմիջապես ցեմենտայնացման ջե մա րաբար Բր որոշ Հովացմամբ (նկ. 104, ա), որը զգալիորեն Հե անո բ արագությունը, Ազ արեր, հն ցեմենտայնացված շերտի մաշակայունությունը ղառաջացրած կարբիդները աչքի են ընկնում բարձր բերված են տարբերմակնիչի պողպատների լուսակ 12-ում ված տարբեր կտրվածքունեցող դետաղներիմիջուկի ծուցիկության ցուցանիշները: դետալները են-. պատրաստված Ցեմենտայնացվողպողպատներից կամ պինդ կարբյուրիզա թարկվում են ցեփենտայնացման րում), բարձր ջերմաստիճանայիննիտրոցեմենտայնա ման, Պաճանջվողճաստությամբ շերտ ստանա ու մխում են նկ. 104-ում-ցույց տրված նայումից Ճեւտոզ։ կատարվողմխման ոնժիմը ընտրում են կախված դե-: տալին ներկալացվողպաճանչջներից, պողարատիմակնիշից ն մշակման ոնժիմից, որոնք բնորոշում են ճատիկի մեծությումշակման պրոցեսի վերջում: Լեգիրվածպողպատաստված դետալներիմխումը, որպես կանոն, կատարում րից որուռր ր.

շատ

լեգիրման բարձրացն ամրությունը, միաժամանակ լիամխելիությունը մեծացնելով չեն իջեցդեպքում, կամ, ծայրագույն են հան նում մածուցիկությունը կիրառելով

ա:

ր

»

պողպատներից տայս կարծէ ցածր չի լիամխվում

բացատրվումէ նրանով, որ

,

աա արվրուք ողպատնե լեգիրված իքան մ որից

Հիմնականում շփման պայմաններում, բեռնվածության փոջքը բարձր ամրուպաճապնջվում Համար, որոնցիցչի խատողդնտալների տակ

լոշորաձա -.

քինիավան չերմաքիմիական

ոուանրակ «եո Հ. եր

եեմաներից Ցեմենտ մեկով: բերմա

ե են

յուղում:

Ագիրմանաստիճանիբարձրացման Հետ

մեծանում

է մնացորդայի

եմենտայ

պարունակությունը բառրձր-ածխածնալին աուստենիտի

.

ված շերտում, որի ճեւկանքով նրա ՒԼՔԸ 58-60: երբեմն

Աղզյուսակ12

կարծրությունը իջնումէ մինչն միարծրությոն բարձրացման ճամար ցեմենտայճացումից ճետո վերառում/.են մշակում ՝ Ջրտությամը ւմո(ւառեցնելով տավորապես մինչն 20"), որի ժամանակ մնացորդային ատատենիտ

.

կեղծ-ցեմնտայնացված լեգիրվածպաղպատնեռրի Ցեմենտայնացվող նմուշների ամբությունը ե մածուցիկությունը

ճողպատի

մարի

կգ/մմշ (համաո.) ն

6.

ճլ

նչված տրամագծիդեպքում, մմ

5,0

4,5

Տ

-

|

|

|

35.

Ն

ոջ

յա

25:

-

182Րր.

-

ՕՐՆ

-

-

122: |

-

.

ւց

122 ԷՅ

--

12712Է64

-

Ո

204Է84 .125 18212ԷԱ8/--302

ԷԹ. ԷԼ84

րր

--

-

302. 2/1Փ/ Է

2.

--

|

6.5

6,0

16,0 9.

|

15.5

8:95

17,0 զ5

|

16,0

6,5

5,0 `

է

19,0

հնչոլեսՃայտնիէ, Ճճասոկությունների այդպիսի կոմպլեքս ունի արձակման սռրբիտը, որը ստացվում է միման ն ապա բարձր արձակմա այսինքն՝ լավացման ժամամումվ: մավացումը մեքենաշինության Կ/նջ

--

-

Լ

16,0

կությամբ:

-

-

-»

|

ՇԸ

8,5

8,5

10,0

9.0

10.0

11,0

6.0

8.0

8,5

Տը

՛5

6.5

8,5

ՎՏ0

5.5

1.0

չուքացմամբ մխման ն ապա ցածր արձակման: մակերնութային Ածլիոսժնի պարունակությունը լավացվող ւպողպատներումսովորաբար գտնվում է 0,25--0,50 Կկ-ի աասճմաններում (միջին-ածխածնա պողպատներ):երք դետալները ենթարկվում են մակերնութայինմխման, ապա ածխածնի պետք է լինի վերին սաճմանում, պարունակությունը

7,0

09.

Ո

Ն

-

պաճում

գե,

-

կավացվող (նգիրման 2ճիմեական պողպատների նպատակը լիաչ

130...

Ն

այսինքն՝ 0,04--0,50

|

ա

|

ԲՀՀ

Ն

-

նմուշների կնղծ ցեմենտայնացման ռեժիմը. Ծանոթություն: 1 ժամ: 910--ում՝ 9 ժամ, մխում 8105-ից լուղոսք, արձակում Չ006-ում' -

.

ամենալայն տարածված ջերմամշակմանեղանակներից մեկն է, եթե լավացվողդետալների մակերնույթիորոշ տեղամասերըաշխատում են շփման տակ, աղա լավացումիցճետո այդ տեղամասերըենթարկում են

-

5,5

ոց.

ավացվող պողարատները կիրառվում են դինամիկ լ կրկնվող-փոփոխականբնռնվածքների տակ աշխատողդետալներիճամար՝ շարժաԹներ, ծնկաձն ն այլ տիպի լիսեոներ, կիսալիսեռներ, առումնանիվներ, իլեր, լծակներ, ճեղույսներ| այլն: Այս դետալներըպետք է օժտված լինեն բավարար ամրությամբ (6. 9 լ), զուգակցվածմեժ մածուցի-

-

լ.

16,0

5.5

ա

1,6

ԱԾԽԱԾՆԱՅԻՆ

ԼԱՎԱՑՎՈՂ

ՊՈՂՊԱՏՆԵՐ

--

6.6

ծ 49. ԿՈՆՍՏՐՈՒԿՑԻՈՆ ՄԻՋԻՆ

--

-

10,5

|

|

ւնողությամբ:

տշ

6.5

լ

4,0

5-6 6-5

«5

-

'

252248:

80 |

|Ֆ6

փոխակերպվումէ մարտենսիտիկեզիրված պողպատներիցպատրաստվաժդետարներիմիջուկի կարծրությունը սովորաբարգտնվում է ԷՋԸ 30--45 սաճմաններում: Բոլոր դեպքերում վերջնական օպերացիան Հան ց անդիսանում է ցածը արձակումը160--2005 ջնրմաստիճաններում, 1-9 ժամ

կգ. 4 /սմշ(ճայտ.)

դետալի ամբողջ կտրվածբով ոեոլիության ամրությանլավագույն ղուզակցություն ատռանալու Հզուցի ամար վության անճրաժեշո. դետալի միջանցիկմխում: Ոչ միջանցիկ բարձրացումնէ, քանի ն

.

որ

է

մխումը իջեցնում է ճոսունության սաճմանը, դիմացկունության սաճմանը ն Ճարվածային մածուցիկությունը մոտավորապես15--20 Չե-ով: Ուստի, դետալի ճամար պողպատի մակնիշը ընտրում են ալեպես, որ րա կրիտիկական տրամագիծըգերազանցիդետալիկտրվածքիամենա-

«մրա

մեժ.Հաստությունից:

լե-

սառեցման ժամանակ (վառարանում, օդում): Բարձրարձակումից դետալի արազ սառեցման դեպքում(սովորաբար. լուղում) 11 կար-

դաղ

պողպատեորը Հ հալի ոի. Ան է դիտվում Աե Գն Աա" ցուց Իոան տարրերը լ. բամ)Լ աստում մ Գն արավ աաաոա արիա Ա Գոն Մ կարելի բարձրացնելմածուցիկությունը դետալը կրկին դետալի մակերնույթի ամահագրաց նում մաջակալունությունը նրան յուղում արձակման ջերմաստիճան նելով եթե տաքացմամբնրա մխման Աա Տա, ն աա իմը մու ելով: սառեց Խրմաստիճաններում, լեգիրող անճրաժեշտ հրնույթին, կարգի արձակման ըծկունության պատճառը, նիկելը կարար ացման դանդաղ սառեցման պրոցեսում ճատիկների արձակումից թերությունը Որոշ լավացվող պողպատների չական հրանց ճավում բեկուն անջատումն որի մաններում Ժիացությունների Արագ սառեցման առաջացման նկատմամբ, արձակման բեկունության ո մ ո ջերմամշակման չեն Ճասցնում անջաւովել ոլինդ աճուկ միացություննները կա՛մ միջոցներ ձեռնարկելդետալի ժեշտ ամի ածխածնայինն կա՛մ ճատիկի միջին անջատվում ամրողջ լուծույթից, մխված տրված Համաչափորձն՝ Նկ. ճամար լավացվող բարձրացման

(իամխելիության են՝

գիրում

մոլիբդենով, Մն

(տիտան,

առացառնող

)

տագիծը,

-

.

արձակման

բարձրացմ

չեիրմաստիռա

ո

դ)

են

բարձրացնում

ն

տի

վանադիում,

Հետո

պողպատ

ածուցիկությունը:

ւսն

ւ

բեկունությունը

ապա

են

4ետադարձ

ապա

պողպատ

սառնաբեկությա տարբ

ունեցել:

տաքաց-

ն

բշ2

տեղ

բեկունացումը

է.

է

արագ

ապա

-

ը

/

է:

Ս

-

ըատ

սատ-

ճետո

է:

է

ա

է

114-ում

ցույց

է

Գրծ" կախումըարձակմա մածուցիկության

ժամ

այդ

են

լ

որ

ծա-

վալում ուստի բեկունություն չի առաջանում: կավացվողդետալներիճամար 11 կարդի արձակմանբեկունությումաստիճանի բարձրացման առաչացման ջերնը վտանդավորէ, քանի որ արձակմանբեկունության բարձրացման մառտիճաններին բարձի արձակման չերմաստիճաններիմիջակայքեսիածուցիկության րը Համընկնում են (ավելի ճիշտ վերաժաժկվում են): 11 կարգի արձակխախտընդճանուրտենդենցը ման բեկունություն նկատվումէ ոչ բոլոր 300-ին լեգիրված պողպատների մոտ, վում է երկու անգամ. որոնք որպես լեդիրող տարրեր, պարուայլ միայն այն պողպատներում, ջչերմաստիմուո (250---350") են ն 5005-ին մոտ ճանում (100-նակում մանգան(1 00-իցավելի),քրոմ, մանգան-Ի քրոմ,մանդան-ցածրասիլիցիում, մանգան քրոմ-փսիլիցիում, նիկել, բրը60065):Մածուցիկության մանդանփքրոմ-Ժ 11 կարդի արձակման բեկունության դրսնորմանըխիստ ) րոմ-գՎ-նիկել: արձակցումը(բեկունացումը ճն ման ճն այս ջերմաստիճաններումնոիաստում է ֆոսֆորը: Մոլիբդենըն վոլֆրամը, ընդճակառակը,իջեցնում կամ վերացնում են արձակման կոչվում ` Ռատի այդ տարՃծրան Համապատասխանաբար բեկունությունը: 11 կարգի բեկունու1 րերով պողպատի լեդիրման նպատակներից մեկը արձակման նաւվա- է մարգի արձակման նկ. 114. Ագիւված պողպատի Մ արձակէւ կանխումն բեկունության կարգի (3202)նե թյուն մածուցիկությունը. կախված ծային Ն ման սովորաբար նշվում է սրձակման բեկունության առձակումից (500"): / Տեղելատուներում ձակմանճեշմասաիանից բեկունություն ա ռագությունից: ճետռ սառեցման աստիճանը, եթե դետաՃճակման նկատմամբ պողպատների լեգիրված բեկունություկարգիարձակման է արձակման բեկունության նկատմամբ ճակում ունելը պատրաստված մոտ, այն կանխելկամ եը դիտվումէ բոլոր պողպատների յ է բարձր արարձակմանբեցող պողարատից։աւա նրա կանխմանճամար անճրաժեշտ է անշրջելի պրոցես: ավոր չէն Հանդիսանում սառեցում արագ յուղում: ձակումից ճետո չեն սաճմանված, Քեն. գոյություն դետալների ստույգ պատճառները փոաուստենի պողպատներիշարքին են պատկանումաղո(ավացվող՝լեգիրվաժ մնացորդային տի (մածուցիկ ունեն մի շարք ճիպոթեղներ ԿԱ կիրառվողպողպատներիխումբը: Այդ պող"աք դճտալների ճամար Հատիկների բեկունմարտենսիտի, խակերորումը ն այլն): ճավացվող երը լեգիրված են նիտրիդ առաչացնողտարրերով(քրոմ, մոլիբտրոճման գերադասությունը մարտենսխտի րագոնալ պատրառոալյուդբն, վանադիում, վոլֆրամ), Այդ պողպառննրից վտանգավոր քեկունոթյուը ԿՆ ն արգակման դորա Ր արի պրողոլա ված նրանց ենթարկվում նասխապատրաստվածքները) դետալները (կամ ողպատները ենթարկվումին բարձր արձակման: զերական մկլանկիլովան մրակուկը ձեռ տրիսկ 4էլավլացուն, կախվա լարը արհպու ացման, ը արադությունիցնի Հայտ է գալիս

Հարվածային պողպատի

ն

Արձակմանչերմաստիճանից: ետ

-

|

ճան

"

:

ա՞-

,

հնության

կարգի

:

ւմ Բ

նթ ո

արք քն,

պյան րա Աոա իջ

ախտո

. միայն դան-

մո

ո

80--100

բերված են որոչլավացվու լեղիրված Աղյուսակ 18-ում լավացումից41Հատվությունն ցուցանիշները երի մեխանիկական տրամազժնրըն սառնաբեկությանչիմջի չնրմաստիտո, կրիտիկական պողորոո-

երի

ճանները:

.

ավելիչ (լրացուցիչ, անճրաժեչտ են նան դիմացկունությանբարձր տաճերկարակեցության ապաճովման ճամար ն բավարար մածուցիդինամիկբնեռնվածքներին դիմադրելուճամար: կություն՝ Դլիայկունության սաճմանը գլխավորապեսկախված է մակերեվույքի որակից, քանի որ նրա արատներըլարման ճամակենտրոնիչներ ) են, որոնք առաչ են բերում ճողնածությամբ քբայ(կոնցենտրատորներ ն իջեջնում են զսասպլակների ն զապանակներիերկարակելցություայում նր. Մակերնույթի որակի ազդեցությունը ցուցադրելու ճամար բերում ենք ջերմամշակված55Ը2 պողպատիՀամար 0. 1-իարժեքները. ման՝

.

ղլուսազթ

մ

|

հատկությունները պողպատների լեզիրված Լավացվոզ Պողպատի

`

մակնիչը

|

Յր

ք,

-.զ

Սադարքկոիյան շեմք

Աաաա արրաժ սն

|

60|

30.

|

|

|

--

3.

Յք 2.1.

մոմ

46:

»» 5

աու: եհ 801 13

ԷԼԻ

ԱՂՈՒՄ

գ

օ5

ո3

95|.-

Տ01:3864 ՈՕՃ

Ծանոթություն:

`

13.

33|

։

-

Դ20

.

:

պողպատների ոա

թ

--60

--140

-Վ0

--120

.-40

տ

-աե էն.

ՎՈՎ,ՈՎՎՈՈ

ղկված.

ՕՏՂՂՂԱՂՈԱՐԳՈԱՐԳՈԳՈԱՈ

ս

ԵՌՈԵՒՒ

.

Դ

Կ:

5 առ

90գ/մ, կԳ/մմշ:

Բարձր4ոսունության սաճման ստանալու ճամար պողպատը պետք է 00 Շ' ածպարունակիբավարարքանակությամբ ածխածին.065--0,85 ն Շ՝ 0,5--0,7 նլ լեգիրված պողպատնեխաժնային պողպատներում

են պողպատի Ճոսուսաճմանը առավել ուժեղ բարձրացնող տարրեր՝ սիլիկերպով նության ն ն նան ցիում մանգան, ինչպես քրոմ, վանադիում այլն: ճամար անձճրաժեշտ ճատմետաղների Ցոապակա-վապանակային ությունները լավագույն կերպով սռպաճովող ստրուկտուրաներնին. ա) արձակման տրոստիտը, որը ստացվում է մխման ն միջին արձակման ճանապարճովն բ) բեյնիտը, որը Շ-աձե կորի շրջման կեդ արի հարա ր ղոպ կ րո" գոյությունունի այո շպտիմալ , օտրուկտուրաների ստացմաներկու եղանակ: 1. ,երմամշակմանյ որբ ապաճովում է պաճանջվող վերջնական որկթութաալի, ստացումը, Բնքարկում՝ձն մետագալարըըյգ բգոագա՞ ըսրիը փարաթում են ղսպանակներսառը վիճակում ն որից Հետո պատրաստի զսպանակը ենքարկում են արձակմանՉ200--250«-ում՝ զապանակի նպատաճանելու ժամանակառաջացածլարումները կով։ Այս եղանակըկիրառում են մինչե 8 մմ տրամագիծունեցող բարակ Համար, քանի որ պատրատզսպանակների փաթաթված Է, նանի տ. ակի մխման դեպքում դրանք կատանայինուժեղ դեֆորմաորը այնքան մեձ Լ, որքան վփոջըէ մետաղալարի տրամագիժը: Մետաղալարի ջէրմամչակման ժամանակ տաքացումը կատարվում Հատ գործողությանվառարաններումկամ անընդ ակտներ կոնտ Միջն իչ շարժվող մետաղալարովէլեկտրական Ճուանքի

բում, Լեգիրիան Համար 4ճիմնականումկիրառու

ՆՏՐ

բերված կրիտիկական տրամագծերը

Համար՝ ջրում միան

--100

30 Է

ած.

|

-

աժխաժնա

ԱՐՎ

)

-Վջ0

ը

--60

«20-60.

կ/մմո, բակլեգիրված պողպատներիճամար՝ 110--120 կԳ/մմշ.

ն

--1320

ց

`

( Գ Ւ ածխածնային Տամփար՝ ր

պողպատների լեգիրված դեպքում,

լու-

-

|

ԲԱՐՁԻ ԱԾԽԱՆՆԱՅԻՆՊՈՂՊԱՏՆԵՐ

ծ 5Ս. ԿՈՆՍՏՐՈՒԿՑԻՈՆ

:

պողբարձր ածխածնային մեջ կոնստրուկցիոն Մեքենաշինության գնդիկավորն են Հիմնականումպսպչանակների, պատներըկիրաովում

դետալներիճամար: Հոլովակավոր կ լովակավորառանցքակալների

Աննա

աան

փաթաթման

Աոարգատիք դիա ,

պողպատներ Զսպակա-զսպանակային

,

գ «ժոված լիրհ Հիմնական ճատկությունը, տրով պետր մետաղը, նակների ն զապակների ծխածնալին պողվլատների Հմ սաճշմանն խածնայինՊողպ է, բի«Համա ր կազմում է որը բարձր ԳոՎո՞

,

ա

(ճոսունության) առաձգականության

անքամ անե ,

Հաղորդմա

կա՛մ անցնում է մխման կնտից կրտրցբարձր տաքացված մետաղալարը անց "մ է կացվում 450--»--Տ505 մ, չ ջերվաննայով, ապա որում տեղի է ունենում աստիճան ունեցող կապար մր նիտի վերջին իզոթերմիկ տրո առւատենխոի որ ում: : են երկու դեպքում էլ ջերմապատ պրոցեսը անվանում են քարչման՝ վերջնական ա մշակումից ճետո մետաղալարը արկում չ ն առաձգականության ճմանի մլրացուցիչբարձսորամագծի ստացման Ճ:3

ո

Աու

մոն

ճամար:,

" ո Գննաոոծ

ե

Աանակու, Այս առաջացմամբ: ավա ա. ի

,

ո ր

որը որ

ն

է

՝

ջերմամշակված մետաղալարի տրամազիծը, այնքան

Ե11|

մ

0,14 մմ

7՛

կամ տաք նորի

կԳ/մմ2ն ավելի):

երկրորդ եղանակի զսպանակների փաթարում են: վիճակում, որից Ճետո մխում ն արձակում

Քորքրը ն կնա

"ձն

աբար

ծռում

ն

մխում

են

մեկ

էն

մաններում

-

բՀՐ

500Շ2

60Շ2/ ։

10034 55ՇՐ

պողպատներ

22:ՓՃ 601Փ7Ճ

|

|

|

զ

5.

լգ0

,

,

18690.

.

1.

օօ

Է

"' |

| Գնդառանցբակալային գռան

Ձրա-

:

ԵԽ

ՏԸ-

շք

60ՇՐՃ

ա արա:

տաքացումով:

օ.

մակֆիշը

այլն):

սառը

արձակումից,

կԳ/մմկԳ/մմ| Մինչն 3005 բարձրացող

ջեր- ՏԱՇՀՇՀՀՇԿՀՀԿԻԻ

ճան ն անի

է'

պողպատներ

Պողպատի

առա-

մակնիշի պողպատներ այրման Բջ (ննրքին մր շարժիչ չարժիչների մո փականային ոպ ն զապանակներ, "

եց

ա

ն կասբոզա-զսպա ակային ն

ՀԱՃՐՓՂ

.

300--350

ուժեղ

Ճաքերի դեֆորմացիաների `

ուս

մեխաճիկական հատկությունն մխումիցմիջին Բետո

է, քանի Վտանգավոր է մի ման Ճճնարավոր

Անա

րարձրանումէ 195.145 կԳ/մմ»արժեքից ժամանակ մետաղալարի յ-ն բարձր մար՝ րված 225--270 մինչե կԳ/մմշ:- Պատենտավորվ Ի մետաղալարի ճՀամար՝ մինչե Ժենչե կԳ/մմշ, երբ տրամագիծըփոքրանում է 5.5-ից մինչ 130-ից մինչ երի դեռք դեպքում գ. -ն կարող է Հաս1,2 մմ (տրամագծիավելի փոքր չափերի » ել մինչն նել

Զս

ակնե ա. գագա ձՓ ր -" կիրառվու Կրառրի

ն

րա

Ա 11

ջատ

ջացումը:

սա

տանի ամրության Մխված արձակցուցանիշները: Բատանտադարարի 8-ից մինչն .,րամագծի փոքրացման Համա 2-8 ն

ն մեժ

տրամագծերի դեղլքում դապանակները պետք է մխել չրում,

:

"

ո

ավոլի Մճտաղալարի

:

ոը

լ70

6. 6.

պակները զապ եա դեֆորմացվում են մխման ժամանակ : ն Գնդիկավոր 502ՐՓ4 Ստացվածդեֆորմացիան վերացնել Համար զսպանակները արձակում 6. առանցքակալների դետալները 40Շթը ները տաւքաց5 Հատուկ կալակի վրա Ճազցված վիճակում, իսկ զապակները գնդիկները, Պոլովակները, ներ600224. 160. վիճակում: վող մամլիչներում սեղմված ին ն արտաքին օղե մա ԷՄ, 2 խա ն զապակներիջերմամչակումը կազմված է 820--. ւր Ճապանակների կ ա րմ մ նչ ից (կախված պողպատի մակնիչից) յուղում ԳԱ մաններում շատ բարձր կոնտակտային բեռնվածքների տակ:Ուստի մխման ն արձակման օպերացիաներից»դրանք պետք է օժտված լինեն առավելագույն , աէապնյա ր ի ն զապակներիկարծրությունըՀավասար է : կարծրությամբ, որի ճամար պաճանջվում լ ածխածնի բարձր պարունակություն, ,աճմանին Համապատասրանին Մաշափայունունյանբարձրացմանէ (իամխելիության փեծաքման խանում են 11ԼթՇ ծրությունը: մերմամշակման ժամանակ Հ ամար Լեգիրում են Փրոմով: սպլողպատհերը դեմ, բանի որ անճր 16, պողպատները Լատ ն Լ129, ն. դիմ ացլու կոտորակաշիթայինմապարունակում են 0,95--1,15 գը կ ա ածխածին ն 06-ից մինչն: է մ 9 քրոմ (լիա բարձրացնում վզապանակների զապակների ւս դիմացկու մխելիության բարձրացման ԱԽՏՇՐ ս ողպաիճամար Մնի ռր նության սաճմա 1րոցուցիչ լեգիրված է ն մանգանով : դլումա Հոմ մի մետաղաքում սիլիցիումով): կան յ բերված. բոր ամենատարածվածզսպակա-զապաներխառնուկների ջ ն սլողպատի մա.նակային պողպատների Հատկություններըջերմամշակրությանը են ներկայացվում չափազանց բարձր ն պաճանջներ, քանի որ: ված վիճակում(մխում միջի դրանք,դուրս գալովաշխատանքային ակու աար մակերնույթ, ճանդիսանումին (արման ժի ծնային պողպատներընպատակաՀարմար է կիրառել 6 մմ-ից

խին

ճոլովակավոր

-|

:

|

ա ա Հն /

ճոպա ո

ԱԱ

լ

ր մաաիժանում

օ

ման

-

:

:

ո Պր Ա անաորանն չ Լո կոության աար աամանը,

ի

Ն

Աե

տնգառանցքակաղլային

'

,

/

րիախամ),

ավելի տրամաղիծ ունեցող մետաղալարի լուղում,: ոչ

:

ԱՌԱՏՇՐ

ւ

Հարունակուքյան տեսակետից

լո

,

որը

մխեք կարելի է

,

`

ն Ճամակենտրոնիչներ կոնտակտային ժայ քայքայման ճոգնածությունից վաղզաճետնանքով իջեցնումեն

բակնցությունը,

-

գնդառանցքակալների ծրկա-.

'

նյութագիտություն

ռ

Գն

ԱՏ

`

Այդպիսիդետաղների Համարկիրառվում է

ՈԼՀ15ՇՐ

23--28մմ

50--62

մմ.

Հազինրի Ճոլովակների «ամար կիրառում «րա պողպատները, ընտրելով նրանը ալնպես, մակնիշների դնդիկների ե

ղպատի

ջերմաստիճանը, փարելիէ

ջրում ջերմաստիճանից, Չնարած ժանցանային առատենիտի ոչ մեց կարծրությանը(Ռ1ԼՔԸ 20), նրա Մաշակայունությունը Ճճարվածնե (ամ ճնշման տակ մաշման պաղրմա: ններումճավառտար է ՈՔԸ 60 կարծրություն ունեցող մ մարտքնսիտի

որ

2րքին

աժքոոն Բարին արիա ին

Արորն

կորմամբ, կայն

րոգ նյունը

((Ա4Ճ15)կամ ԷՔՋՇ 60--64

61--65

(Ա115ՇՐ):

|

որոնք

Գոյություն ունեն մեքենաների ն արտադրանքներիմանը, չափազանց պայմաններում, դինամիկ բեռնվածքարի չեբարկլկալ տենծանը արար ի վաժ շփմանն մաշման (էքոգազար աժապավեններ,թարաբ ածը,ալ աան ի ժե սլաքներ ն ուղեփոխիչուղեփոխ ԿԻ ա աԱ" անա կաԱ հն

րմա)

Է

բ

որ Թր Ս

Ատ

։

-

վմամբ զամ կամոք

բ:

Դետալ Հղկմա:

:

մ

ԵՆ

Պողպատը պլաստիկ է ն կարող է գլանվել, ենթարկվել քարշման, 13-ից պատրաստված մետաղալարերը են են

նան

կիրառումցանցերի Տամար: ճակափամփուշտային սաղավարտնե մո

'

951.

ԼԵԳԻՐՄԱՆ

ՆՇԱՆԱԿՈՒԹՅՈՒՆԸ

ԳՈՐԾԻՔԱՑԻՆՊՈՂՊԱՏՆԵՐԻ

ՀԱՄԱ

|

րձիչն

ՄՏքենաչինության մեչ կիրառվողմէռաղամյակման բաժանվումեջ երեք Հիմնական խմբի. 1. Կտրողգորժիջներ,որոնք կատարումեն մշակվող մակերնույթից աշխատանք: են ենքաբաժանվում փոքր ե կտրման իմներիտակ աշխատողգործիքների: Մ. Դրոշմող գործիքներ՝ստոր վիճակում (առանց տաշչեղաճեռացման) արտաճատման(կամ կամ ծավալայինդրոշմման ճակտրման) նապարձով դեֆորմացման մնտաղի Համար, դործիքներ՝ տք մ վիճակում

Ամնանոացման

Ֆ Մրոջմող

մետաղների դնեֆորմաց

ամմաԱա անն Այս խմբերից Պրիտեմա-յիմիական յուրաքանչյուրիգործիքի աշխատանքային

ո աաի մագարնոյքային մխմամբ մակերույթային կարծրու-. չե բո տաջումը Ֆլղատակաճարմար Արկ

Հետ.

ԳՈՐԾԻՔԱՅԻՆ

ՊՈՂՊԱՏՆԵՐ

Եվ. ՀԱՄԱԶՈՒԼՎԱԾՔ

ջը

1-2 ԼԸ, (2--68, 160-ք"

պողպատ Բացառիկմաշակայումմամդանագին

տակ, երրքեն առան

Դրա

աուսաննկատը ուժեզ ամրանում է կոփման աուսաննիտը աշրի է թրա

Գլուխ

Դնեդիկներին Հոլովակների արձակման ջերմաստիճանն ող 8-8 Ժառո գեզիկիոլրիզարծբուիյունը 61--65: են ԷԼԱՇ Օղերը արձակում իսկ ճոլովակներբնը՝ ժամ մառստիճանում 2-3 տնողությամբ, նրանց կարծրություն ՒՔԸ

մար»

(8. --20--30կԳմ/սմշ),

աոանցքա-

չափերիփոփոխություն:

Դ,հաաա աշակայունության

անգա այի ձրտեղ

ող

մնացորդայիննրանցիցպատրաստում

կալների

ինԱ ա

,

1050--

դանը բարձր մածուցիկությամբ

Լ

պողպատներում 0. ոշդրիտ աուստենիտիբանակը կարող է կազմել 2--14 դետալները մխումից Ճետո սառեցնում են պիոյից 10-ցաենսիտի, ծըըբ, որպեսզի մնացորդային առատենիտը փոխակերպվիմ մարտենսիտի ա եպքում Հագորժ ոխակերպումները կընթանային շաճադործւս

Ա

է տնանքով, ո" ո ի

ան

ԱՀՆ 11425ՇՐ

ոտանալայումոե-

մխահլով պողոլատը

1100"

առստրաստվածները):

ա-

Քանի որ մանգանը ուժեղ կեր-

նիտի միաֆազ կայուն ատրուկտուրա՝

են

կրիտիկականտրամագիծը Համապատասխանի դետալիտրամմ մազծին։ Մինչն պատիՀաստություն ունեցող աբտաջին ն են օղերը պատրաստում ԼԱՃ75պողպատից, իսկ ավելի զանգվա ները՝ 11Ճ75ՇՐ պողպատից: Չափազանըք մանր ասեղնավոր մարտենսիտ ստանալուն մաշակայունությունը բարձրացնողքրոմի բի մի մասը պաճպանելունպատակով, մխման ամար ա չերմաստիճանըվերցվում է բարձր Ճլ-ից, բայց կածր 89-ից: են ժամանակդետալներիսառեցումը կատարում չայուղոսմ, փերի գնդիկներըն Ճոլովակներըմխում են ջրում (բացի ԼԱՃ1ՏՇԼ պողպո

(Դադֆիլդի Այն սլողպատը): օը Ղու

րունակում է մոտ 1,ջ ՕօՇե1ջ ալով իջեցնում է Մ. կետի

..

:

մակնիշի բացառիկ

ը 12

աշակայունմանգանային պողպատը

|

Աաճտ5

մմ,

14--15

Տարբե '

մմ,

9--10

Ն

տրամագծերը

նցքակալային պողպատների կրիտիկական

յուղում մխման ժամնսնակ(ք,,...) կազմում են.

ան

ճամար:

եքրըխիոտ տարբերեն,

ուստի

՛

|

պայման-

տարբերհն ինչպես պատրաստի ղոր,

Է

Ցիքի, այնպեա էլ նրա պատրաստման Համար նախատնավաժպողպատի ն ատրուկտուրային ճատկություններին ներկայացվող պաճանջները: Կարծբությունըե մաշակայունությունը խիստ անձրաժեչշտ են այն կտրող ն դրոշմող՝ դործիքներիճամար, որոնք մշակում են սառը, ուստի, ն կարծր պողպատ, որի Հետ շփման մեջ մտնող գործիքը ուժեղ մաշվում է, Բարձր մաշակայունությամբ օժտված է բարձր ածխածնալին մարտենսխտիցն կարբիդներիցկազմված ստրուկտուրան,Ոատի այս տնսակի դործիքներիճամար անճրաժեշտեն բարձրածխածնային,առավելապես հտէվտեկտոիդային պողպատներ.0,2-ից 1,45 գկ Շ կտրող գորժիքն ննրի ճամար 0,8-ից 2,2 գն Շ՝ ռառը դրոչմիչների ճամար: Հատուկ կարբիդներըզզալիորեն գերազանցում են ցեմենտիտին իրծնց կարծրությամբ ն մաշակայունությամբ: Ուստի կտրող գործիքների ն սառը դրոշմոցների պողպատները լեգիրումեն կարբիդ առաջացնող տարըերով(քրոմ, վոլֆրամ, մոլիբդեն, վանադիում): Բերենք 118

կարծրությունը ցեմենտիտի

ն

որոշ

ճատուկ կարբիդների ճամար.

850: ՇՐշՇՑ՝1400--1800: ԸՇրշչՇ5՝1000--1100: ԲճչՆՄ:Ը՝1000-1100: ՄՇ՝ 1800---2200 կտրող դործիքում ն սառը Պատրաստի ԱԳ/մմջ: դրոշմոցում կարբիդայինֆազի քանակը կազմում է (2--4)-ից մինչն, (14-15) ն. Սրանցճամարնախատեսված պողպատներում կարբիդաԻճղԸ՝

ֆազի քանակությունը չի գերազանցում 25 (0-ի, քանի որ բարբիֆազի ավելի բարձր պարունակությունը. դժվարացնում է պողպադային տի մշակումը ճնշմամբ (գլանում, կռում): կտրող գործիքի ն սառը դրոշմոցի կարծրությունը սովորպբարկազմում է ԷԼԱԸ 60--64: ԳորժիքիՀամար պողպատի փոխարեն փոշու մետալուրգիայի ճանապարճով ստացվող կարծր Համաձուլվածքների կիրառումը թույլ է տա-. վիս կարբիդային ֆազի պարունակությունը բարձրացնել մինչե 90-ն 70-74 98 գ, ԱՇ է որի շնորձիվ կարժրությունը ճասնում Ճամանան անվելի,Համապատասխանաբար կարծր բարձր է ստացվում պատրաստվածգործիքի մաշակայունությունը: Վերջինմուսձուլվածքից րիներին ճալտնաբերվել են ճամաձուլվածքներ, որոնցում կարծր ամրացնող ֆազ է «անդիտանումոչ թե կ(արբիդը, այլ մետաղականմիացուկամ ինտերմիտալիդները: թյունները Տաք դրոշմոցներըչեն պաճանջում այնպիսի բարձր կարծրություններ, որոնք անճրաժեշտ են սառի դրոշմոցների ն կտրող գործիքի ճաին

,

մար:

կտրողդորՀնարավորին չափով

հրկարատն պաճպանիիր բարձր կարծրությունը,որը ն ապաճովինրա կտրողՀատկությունները: հնչոլես ցույց է տալիս նկ. 112-ում փաժ 1 կորը, մխված աժխաժնային պողպատի կարժրություն արագ նվազում է բարձրացմանՀետ, քանի որ ջերմաստիճանի մարտենախոի տրոճումը ն ցեմենտիտի կռազույացիան ի տերու Հեշտ ն արագլ կեգիրված շատ մարտենաիտը ավելի կայուն է տրոճման նկատմամբն ճատուկկարբիղների կոագուլրացիան ընթանում է ավելի դանդաղ, Մատիմխված լեգիրված պողպատի կարծրությունը տարաց-

սատկե

չլնգիրվա

:

է զգալիորենավելի մանժամանակ դանդաղ(նկ. նվապում

մնարընդունված է 11ՔԸՇ35--40 կարծրություն: Ձեշմակայունությունըկտրող գործիրներին նրանց ճամար նախա-

112-ի

կո-

Բը): 1նիգիրվաժ պողպատից պատրաստված գորժիքը պաճպանում է ԱԱ ն բարձր կարծրությունը կտրող Պատկությունները մինչն չատ ավելի

բարձր ջերմաստիճաններ, քանածխածնային պողպատից պատրաստված գործիքը, այսինքն ավելի ջերմակայունէ: է Համարել, որ կարելի կտրող դործիքային պողպատներիլեզիրման ճիմնական նրա նպատակը ջչերմակայունության բարձրացումն է: Պողպատում Հատուկ, դանդաղ կարբիդների ստացմանՀամար, նրա մեջ ներմուծում էն կոագուլացվող Ա խմբի կարբիդառաջացնոլղ տարրեր՝ րոմ, վոլֆրամ, ժոլիբղեն, վանադիումն այլն: -

դնաճատում են այն այննամեծ նրմակայունությունը ջերմաստիՃճանով,որից բարձր տաքացման ժամանակ սկսվում է գործիքի կարժրունյան, մաշակայունության ն կտրող ճատկությունների արադ անկում: եքճ այդ ջերմաստիճանը Համազատասխանում է պողսլատի կարմիր շիկացման ջերմաստիճանին (մոտավորապես ջերմակայուն թյունը անվանում են շիկակաղլունություն, ԲերենքպողպատներիՀամաձովվածթներին կարծր Համաձուլվածքների

500-6005),

չիկակայունությունը բնու.

թագրող մուռավոր ջերմաստիճանները. ածխածնային ռ"լողպատներ ն միջին լեդիրվաժ պողպատներ .

արագաճտատ պողպատներ

.

Մ7275--

ՈԳՈՎ

ցածր

.

ԶՈ

ՎՈՎ

200-600--

ԻՐՈԿՈՀՈԴՈՎ.

200.

300,

650,

ինտերմնտալիդներով ամրացված ճամաձուլվածքներ2700-. 205,. արծ, բծր կտքող 4ամաձույ

' մբությունը ե մածուցիկությունը (դործիջների ող

՛

տաքացված գեֆոր-. Տաք դրոշմման ժամանակմինչն 1000--1200 մացվող պողպատի կարծրությունընվազում է մոտավորապես մինչն կապարի կարծրության մակարդակը Ռւատի տաք դրոշմոցների ճա-

տմավաժ պողպատների ատկությունն է, կարնորագույն ծիքը տաքանալով աշխատանքի պրոցեսում, պետք է

ձուլվածքներ :

:

ւ...

.

ս,

1000-1200".

) պետք է լինեն բաբարձր, որպեսզիմի կողմից կանխվի շաճագործմանժամաբավարարամրության Հնտնանքով նրա

վականին Ցո բթ Գայլեկոնի ճետնանքով ոչ

լ

Քրում

յան կարքլի

դեֆորմացումը (դրոշմոցի: այլն), իսկ մլուս կողմից՝ գործիքի բեառաջացող բեկուն քայքայումը: Որոշ դեպսաճմանափակվել գործիքի ծավալի միայն ռրոշակիոլորում

է

ն

245.

երկար ն բարակ գործիքի ճամար միման փոքր կրիտիկականարա ն ունեցող ցող լեդ լեգիրվածպողպատի կիրառումը թույլմ է գությու կիս իս իրաիր գործել ուղղում: Առատծնիտը մարտենսիտի դանդաղփոխակերպման պրոցեսում պողպատը աչքի է ընկնում բարձր պլաստիկությամբ, ուստի ն ծոմովելու ճակում ունեցող գործիքը կարելի է ուղղել անմիջապես մխումից ճետո, երբ դործիջի ջնրմաստիճանըիջնում է մինչն 200--

մասերում ամրության առկայությամբ կտրող գործիքի, արտաճայրտիչ մՀաճախ պաճանջվումէ հար դրոշմոցների բանող եզրերը մ. այլն: ն , րության կտրիչի ամբողջ ծավալում սառը տաք եթե գործիքն դրոշմոցներ, դայլիկոններ ն այլն միկ բեռնվածքներիպայմաններում այն պետք է ունենա բա փարձրմփածուցիկություն (տաք դրոշմման մուրճային դրոշմոցներ, պնն-

տաս

դրոշշ լ Դափաղամին ախար հիր

ն Մատիկ այլն): դործիջ

Գործիքային պողպատների

Բամարար հոլո"մ ար

բոլոր ւ«սծխածնի բարձրսլարունակությամբ

ծավալում բարձր ամրություն Գիրել լիամխելիությունը մեծացնող նով, քրոմով, նիկելով, Կանո

ապաճովվում է երով, դիրող

Ամ-

րի ւ լե նա աար ա Ի» մոլիբդՆ տարրերով մանգանով,որ

բողջ

՝լ

ը:

հածոցիվուքյան լան երմինչե արակությամ ի կող արխած մինչե գործիչների Համար դրոշմոջների ճամար:Մածուցիկության հլու արձկիրառում մածուցիկությունը բարձրացնող տարրեւս մ Համար 9' Գործիքի

Անն Ժ,/--ժՍ,8

0.6

ի

նբ

Մ

Ը

տով

բր

սառը

ը

ր ացման

Համար Ր

մոտաղ մշա

կիրառում են

Հա-

0.3-՛

ե

ա

տպ

գտա

բ

,

Դեֆոոմազիան չեոմամշակմանժամանակբոլոր

է պետք

դեպքերում նեն ույն, Մեծ դեֆորմաց է դեֆորմացիան ածխածնային պողպատների լինի նվազադույն: ՆՀնարեն է, Հիմնականթերություններից մեկն է, դրանից խուսափելն անչնարին ջրում, Ցուղում մ են որ դրանք 7 մխվու մխվող լեգիրված պողսլատ|

է.՝

քանի ք ւ ների կիրառումըփոքրացնու:

Դ

րեբան, էՖո Բոց

Աերմամշակման ժամանակ նվազագույն դեֆորմացիա ձն Տ ն այնն լեդիր լեցիրված պողպատննրը, որոնցում մարտենաիտայինփոխաը : Մ, կետր ընկաժ է զրոյից էն կերպման ջերմաստիճանըցաժրաց ված « լ

ում

ներքն»

լ

Ջծրմային

մշակման ժամանակ դեֆորմացիանբացատրվում Ֆրան րանով, որ 7,84 Գգիսմճ խտություն ունեցող ւզեոլիտի փոխարեն ստացմբ' 2,724 Գ գխմճ վում է ավելի պակաս խտությամբ' որը ուղեկցմարտծնախտ, վում է ծավալի մեծացմամբ, Սավալի այդ մեժացումը (ապրելիէ կոմԼ Հ աանծ ստրուկտուրայ մեաուրալում որոշ րոշ ք քանակությամբ սենսացնել պաճպանելով ա 8.06 է պողցորդային աուստծնիտ, որի խտությունն գ/սմտ:մեգիրվաժ պաճպանվածմնացորդային առատենիտը թույլ է պատները, որոնցում «ոալիս մխումից ն արձակումից Ճետո ստանալնույնպիսի խտություն, յ նչպիսին ուներ զի, պողպատը մինչե մխումը, կոչում են քիչ-ղ -դեֆորմացք կիրա են այն վող, Դրանք չավերջնական դորժիքի Համար, որի ր քանաՀետո փերը ճնարավոր չէ ստանալ չերմամչ մշակումից Հղկման են ք մողնե «լարճով (օրինակ, բարդ կոնֆիգուրացիայի արտաճատող դրոշմոցների ն մամլմատը այլն): է

Մ,

2,74

Բորի

վում

ման

բանող մակերնույթի սառեցմամբՃճաջորդվող բազմապատիկ տաքացու մը ճանգեցնումէ արդ մավերնույթի վրա ոչ խոր ճաբերի առաջացմանը (այլ կերպ ասած, մակերնույթը «բորբոքվածջ վիճակում է), որը ջհրմային ճոդնածության է, Ցաք դրոշմոցի «բորբոքմանջ Հետնանարդյունք քով չափերի ն ձնի փուիոխությունը տուսք դրոշմոցների ծառայության ժամկետը սաճմտնափակող ճիմնականպատճառն է:

Բարձր Ախածնի -: տրարունակությունը Այղ պատճառով Ճաադրոշմոցների ն

նպաստում

ռ

քյ

նեն

«բորբոքմանըջ,

Քարձր փարծրությունը

տաք

մար կիրառվող պողպղպատներում տոկոսի ցաժծրացվաժ ածխածնի է մինչն 0,3--0,6 ,9--Մյ ե-ի, ոշոռնե իակ տաք դրոշմոցների ծրություն ը սովորաբարչի կարժրությու ՒԼԱԸ 45-ից: Լեգիրումըվոլֆրամովն գերազանցում մոլիբդենովբարձրացնում է տաք դրոշմոցների ճբորբոքման» նկատմամբ: կայունությունը Կտոմամբ խիստ կերպով կախված է լեգիրիան մշակելիությունը որքան բարձր է լեգիրման աստիճանը ն կարբիդայինֆաաստիճանից. զ ձրի պարունակությունը, այնքան այնքա դժվարեցվածէ այն:ալն րի պարունակությունը, դժվարեցվա Որպես կանոն, բարձր ածխածնայինպողպատները թրծաթողում ոն ցեմենախորն Հատուկ կարբիդներըՀատիկավոր ձեով ստանալո Համար: կ ոգի «4 ԳԱ ,`

իսլ

տա

արրիդային օժտված ճառիկավոր կտրմա լավաղույն աուաւյի լիությամբ:

." պատները

:

են

բ

ամենամեծ աժխաժեային չպողապրաոների

մշակ

աբ -

--3/1Ժ

չպետք է դերակարծրությունը զանցի ԷԼ 182-ից մինչե 217 կԳ/մմշ(կախված մավկնիշից)։ Բարձրլեգիրվաժգործիքայինպողպատներիառավելադույնկարծրությունըպետք է Լինի ԷԼՑ 255-285 սաճմաններում: ,

9 52. Տ

.

էմ

Կայունությունը Հբոբբոքման» նկատմամբ Հանդիսանումէ անճրա-չ ճատկություն ւ"ոաքդրոշմոցների ճամար: Դնշմամբտաք մշակՀետ պրոցեսում, շիկացած մետաղի Հալմանժամանակ դրոշմոցի.

ժեշտ

են

անան ով ԼԴ էդիրված «լողով պողալատներ, րվ նիկելով, Քրոմով, ադա

որ

1505:

ԿՏՐՈՂ ԳՈՐԾԻՔՆԵՐԻ ՀԱՄԱՐ

ՊՈՂՊԱՏՆԵՐ

փարողգործիքի պողպատը աշխատում է չատ ժանր պայմաննեԲանիոր կտրող գործիքում ամբողջ կտրման ուժը կենտրոնացված կտրողեզրի շատ փոքր մակերեսի վրա, ուստի առաջանում է մեծ

րում,

է

:

շատ

ւ

«տեսակարարճնչում, որը ճասնում է 500 կԳ/մմ2ն առվելի։ Այսպիսի մեծ` ճնշման տակ դետալի հ, մասնավորապես, տաշեղի Հճւո դործիքի մավննույթի շֆման ճետնանքովկտրող եզրը տաքանում է, նրա ջերմաստիճանը կարող է Ճասնել մինչն 800--1000"-ի: Որպեսզի այս պայմանիր կտրող Հատկությունները,նը» քերումկտրիչրըկարողանապաճապաանել ստրուկտուրան պետք է կազմված լինի 0,2 Ե-ի ոչ պակաս ածխածին ն ԷՔԸՇ 60-ից ոչ արավաա ունեցող մարտենպարունակող կարծրություն ախտից(կամ, ավելի լավ է, մարտենսիտիցն կարբիդներից),ըստ որում պետք է լինի ջերմակայուն, որի ճամար անճրաժեշտ է

արար

" ն

Կա ում,

ԳԱՐԾԻՔԱՑԻՆ

Միջավայրը

ոլն

ո ույ

ոո

որ

160-780

|

ոս

ԱԸ

ար

770--790

70-90.

արոր

ՐՋ

չուր ջուր չուր

710-790

|

12:

820-860

140-160

ջուր

62-66

ջոր

62--66

140--160

ՐՀ

850-880

`

ՅՐ.

«5ՇՐ թյ» |

Թցլլր

-

1250-1210

թլ4Փգ

1801300 «1280.

թլ8Փ9

6Փ5

կտրմամբն աչքի-

| 02-44 69.

| 66.99

158200

62--65

100--120 64--66

140-160 69.04

60-62 160-200 60 140-160 2:65 չոր | 64-64 յուղ 61-66 150-95065 | 68. | յղ 140-160 | |

թՏ.

Ը

150.900

62-68

յուղ

յուղ

61. «8

|

62-64

62--64

չուղ

ուղ

6.

| ուղ 00-64 |

չԹ

61--63

յուղ

ոռ

02-64

ող

`

ո»

|

"880

64.66

66.66

Տը

65-66

65.

ընկնումբարձրչերմակայունությամբ (600--

են

650" ), ,

ւ

1230-1250

բցֆ5

1950.

62-64

61-63 64-66

յուղ

1240-1260

քց

.-Ճ

820-850 810-860

բ18

|

լուղ

800-890

9:Ը

Ց

62--64

140--160

62-66

|

ջոր

830810-

`

Ը

չոր

180-800

:

ՀԼ

-

810-830

150--170

ԻՑ

-

թ-129

որ

ա

Է

710-790

:

լ

ԱՐԶՋԱԽՈՒՄ

Ս

ւ

գործիք-

Դ,

ԿՏԻՈՂ ՊՈՂՊԱՏՆԵՐ

ՄԵՌԻՒՄ

Հողա ակնիչը

.

աշթւատտանքի կամ կտրման փոքրը արագությունների պայմաններում «սշխատող գործիքը կտրման պրոցեսում թույլ է տաքանում, ուստի նրանից ջերմակայունություն չի պաճանջվում: Այդպիսիգործիքի Տամար կիրառում են ածլճածնային ն ցածր լեգիրված, ոչ մեծ -ջերմակայունություն ունեցող կտրող պողպատներ,Դինամիկ բեռնվածքների ածխածնիցածր պարունադեպքում օգտագործվում են Համեմատաբար կությամբ (0,7--0,800 Շ) պողպատներ, իսկ անգիստ բեռնվածքի ւդեւլքում ածխածնի ատավելաղույն պարունակությամբ(1,2--1,9 ե Շյ պողպատներ, Մխման ժամանակ կորացման (ծոմովելու) նկատմամբ պատրաստում են Մանդանով Ճակոսէունեցող Երկար ն բարակ ղզործիքը .լեդիրված, քիչ դեֆորմացվող պողպատներից: Ռչ մետ չջերՒակայունություն ունեցող պողպատների նշանակումլ ըստ կիրառման. ճատիչներ (97, շ-ՃՓ), ձեռքի ներպարուրակիչնել «(994--9127, 114, ՃԸ, 81), երկար ներպարուրակիչներ (ՃԹԼ) անցքակոկիչներ(394, 7104, 81, 9ՃԸ), երկար անցքակոկիչներ(ՃԾԼ, ՃՑՕՐ), ձգիչնիր (ՃԾՐ, ՃՏՇՐ), դայլեկոններ(794, 3108, 81, 92Շ), -ֆրեղներ Ը/98, Մ107, 927:Շ), կլոր արտապարուրակիչներ (9:4Ը. կտրիչննր (912, ՃՅՏ), խարտոցներ (512, 313, 117), ջծՊՅՇԼ), րաններ (133) ն այլն բերված են կտրող գործիքային պողպատների Աղյուսակ 15-ում ջերմամշակման մոտավոր ռեժիմները: Բարձր կտրման արագություններիտակ աշխատող կտրող ների ճամար կիրառվում են բարձի չնրմակայունությամբ (շիկակայունությամբ) օժտված բարձր լեդիրված աբրագանատ պողպատներ: ԿԱրադաճատ առաջինանդամ առաջարկվելէ Ռ. Մուշետիկողպողպատը իր բաղադրությամբ առաջարկած պողպատը մից, 1868 թ. Մուշետի խիստ տարբերվում էր ժամանակակիցարադաճատպողպատներից, ներից, ալն: կիրառվում էր ձուլված վիճակում, բիկուն էրն ՝ մշակվում էր միոյն արագաճատ պողպատներըպլաստիկեն, են-. Հղկմամբ: ժամանակակիցը են ճնշմամբ մշակման (գլանքան-կոման), մշակվում են քարկվում

կ

Աղզյուռ.ա

|

կ.

115-ում |

ված,այսպես

ցույց

կոչված

է

փորձարկման ջերմաստիճանից կախտրված

տայք

տվյալչերմաստիճանում:ք18

կարծրությունը»,այսինքն կարծրությու պողպատը ամենատարածված արադա

մեկն է, այն պաճպանում է բավականին բարձր վպողսլատներից ե կարծրություն կտրման Հատկություններըմինչե 600", մինչդեռ ւսրդեն ածխաժնայինպողպատը կորցնում է նշված Հատկությունները Հատ

200--ին

ջհրմաստիճաններում:

մոտ

Մուշետի պող լատի ճինական լեգիրող տարրը

ն

ժամանակակից արադաճատ պողպատների վոլֆրամն է, որը մասամբ կարող է փոխա-

ճեն

բրինվելԺոլիբդենով,ըստ որում 19. ԽԹԾ-ը փոխարինում է 1,5--27. ՊՄ-ին, Պողպատները պարունակում

"

Ժմ/

է

եննան

2օռ|

յ

27---աց 712.

115 16

ԹԱՏ,

զ Մ, իսկ

պք

աջ

1-ից մակնիշի

մինչե պող-

Շօ.

«կլասիկ» կոչվող պողպատը, նշանակվում է նան 18--4--1 Շն են տալիս Ն, ցույց (թվեր

շի

Թռ

Ճա

գը Շլ,

որոշ

Տարբեր պատներ մակնիշների արագաճատպողպատ-՝ ներում ածխածնի ւլարունակությունը ն կազմում է 0,7-ից մինչն արադաճատ Որպես տիպիկ դիտարկենք Ե 18 մակնիպողպատ:

115.

5--10

է

նկ.

մոտ

«բ

տրի

պողպատնեւիե կաղծւա ճամաձուլլվածք-Մ.ի Թ18

միջին

պարունակությունը):

ք 78 կախված Ածխածնի ների«տաք կաոծբությունը» պարունակությունը ՝

ջեշմաստիճանից:

պողպատում 0,200 1: ստրուկտուրայի, 518 պողպատը Րատ Ճճավպսարակչշոված

պատկա-

Քրոմի

ն վանադիումի ատոմների մի մասը կարող է փոխարինվածլինել ատոմներով: Լստ ծագման ն չափերի, կարբիդներըբաժանվում են մինունեցող երկուխմբի՝ավելիխոշոր առաջնային նույն բաղադրությունն ն մանր երկրորդայինկարբխդներ(մոտ.,12 9): (մոտ 1340) կարբիդներ է կարբիդային Համարյա ամբողջ վոլֆրամը (18 66-ից17 0-ը) ոնում Խոշոր կտրվածք բաղադրության մեջ, ունեցող (40--50 մմ ն ֆազի ավելի) արագաճատ պողպատների լուրջ թնրություններից է գլանման երկայնքով կարբիդներիշերտավոր դասավորությունը (կարբիդային ան): Վերջինս առաջացնում է Հատկությունների անիզոտ2ամասեոռություն կ արբիդային շնրտավորվածության ուղղուցյամբ ուժերի ազդերոպիա, ցուքյան դեպքում. կարբիդային անճամասծոռությունըՃճատկապես վտանգավոր է կտրող բարակ եզր ունեցող գործիքի Համար (պարուրակաճանդործիքներ ե այլն): Քարձր չերմակալյունության(չիկակայունության) ստացման ճամար անչրաժեշտ է, որպեսզի մխված պողպատի մարտենսիտը լինի լեգիրված ն պարունակի 7--ՑՅ0 վոլֆրամ պինդ լուծույքում։ Ուստի, Ք18 պողպատի մխման ճամար տաքացման ժամանակ, որպեսզի աուստեէ, որ լուծվեն նիտը ճարստանա վոլֆրամով եհ ածխածնով, անչճրաժեշտ չավ չատ կարբիդներ, Որքան բարձր է տաքացման չերճնարատվորին մասաիճանը, այնքան լրիվ են լուծվում հրկրորդային կարբիդները աուստրնիտում, այդ պատճառով արադաճատ պողպատների մխիան ջերմաստիճանըչասո բարձր է ն մուտ է դրանցՃալման ջերմաստիճանին: Արագաճատպողպատի մխումը պաճանջում է ջնրմաստիճանի խիստ ճանում, քանի որ ոչ մեծ դերտաքացման դեպքում գործիքը կարող է ճալվել: նկ. 116-ում ցույց է տրված թ18 պողպատի ջերմամշակման սխեման Գործիջիտաքացումը կատարվում է-երկու նախատաքբացումն երկրորդը 800--ՔՅԱ" ներով` առաջինը 500--600" ջերմաստիճանն մեծ րում, բանի որ բանակությամբ կարբիգների առկայության 4նտեվանքով պողպատն ունի փոքրը. ջերմաճաղորղականություննհ արագ տաեն աուսջանակ քացման դեպքում կարող ներքին ճաջեր: երկրորդնախան տաքացումը վերջնականտաքացումը մինչե 1270--1290` սովորաբար իրագործվում են աղային վաննաներում, որոնք ավելի լավ են պաճապակում ն օքսիդացումից (Լոլֆրամը ե մոպողպատը ածխածնաղզրվումից օքսիդանում են), Չնայած մխման բարձր չերլիրդենըՀեշտությամբ մփատտիճանին, պաճպանում է չավազանը մանրաճատիկ պողպատը ատրուկտուրա,քանիոր կարբիդներիբազմաքիվ մասնիկներըարգելակում նն աուստենիտի ճատղվրկի աճրո Արագաճատպողպատի մխումը կատարվում է իսկ փոքր

դասին:Զուլվաժսկզողպարտի լեղեբուրիտային (լարբիդային) ն նրա ճատիկներիսաճմանէ աուստենիտից ստրուկտուրանկազմված ճատուկ կարբիդներով բաշխված լեդեբուրիտիցանցից (ւեդեքբուրիտը մեխանիկականխառնուրդնէ))։ Լեդեբուրիտային ների ն աուստենիտի ցանցը պողպատինՃաղորդում է բեկունություն: ԼեդեբուրիտիՀամատանում

է

րած ցանցըքայքայելու ն

ունեցող Ճատուկ կարբիդ ստակլոլաւվուն են ձն

արադաճատպողպատի ձույլերըենթարկում դլանման նալու Համար ե լբակուման։ Գլանումից(կոումից) ն թրժաթողումիցՃետո ստրուկտու-

40 կարբիդներիցն սորբիտային ճիմջից: Այդպիսի պլաստիկ է, նրա կարծրությունը Ճճավատարէ վիճակում պողպատը էլք 202--255, որը թույլ է տալիս կորմամբ մշակման ճանապարճով ձնի ն չափի կտրող գործից:: ցանկացած ստանալ

են ԻՈԼՈՀՇ

ֆորմու-. Համապատասխանում ք/8 կարբիդները

րան կազմված է

պողարատի

մետաղական լին, Հիմնականում ունենալով ԷՇչՆՄ:ԸՇ բաղադրություն,

ունեցող կտրվածք

յուղում,

գործիքները կարելի է մխել օդում: Ավելիդանդաղ սառեցումը կարող է ճանգեցնել կարբիդների անջատմանըբարձր չեր551

մաստիճաններում ն կտրող Հատկությունների վատացմանը։ 918 պողպատի մարտենսիտային փոխակերպման վերջնական ջերմաստիճանը է (Մ.) իջեցված է մինչն --100", ուստի մխման ժամանակ ստացվում ճետո մեժ քանակությամբ մնացորդային աուստենիտ. Մխումից պողպատի ստրուկտուրան կազմված է լեգիրված մարտենսիտից,մոտ 1860. կարբիդներից՝Ի:ՎԱ:Ը (առաջնային,քանի որ երկրորդայինկարբիդները օն մնացորդային աուստենիտից։ լուծվել են աուստենիտի մեջ) ն 15--30 «ր

:

-

| ։

/ո00

ցամ 260" այշգափուսՐ

՝

-

«1

՞

Ո

,

տ Ո:

։

,

Մշ

:

օամանաֆ

|

2,.:,

նկ.

ր"

|

Տշ

116.

ռ

Աոմային մակ

ԿԱ

թ18

`

լ

Մնացորդայինաուսոննիտը իջեցնում է գործիքի կարծրությունը «հա-. Որպեսզի ալդ մնացորդայինտուստենիտը մաշակայունությունը, կիրառում ծն, րավորինչափ լրիվ կերպով փոխակերպվիմարածնախտի, ժամ տնողությամբ: Մնացորդամեկական եռակի արձակում Տ60«-ում՝ արձաէ ունենում յին աուստենիտի փոխակերպումըմարտենսիտիտեղի կումից Հետո սառեցման պրոցեսում (նկ. 116): Մնացորդային աուստենիտը մարտենսիտիփոխակերպելու ճամար ճետո գորժիքը սառեց-, կիրառում են ցրտությամբմշակում: Մխումից ն

|

.

նում

են

մինչե

--806

ն

պաճում

այդ

ջերմաստիճանում, որիժամանակ

25-30 ենիոի քանակը սռուստ մնացորդային

մինչն

«կ-ից նվազում է. Ճա10 Գ-ի: մոտ Ցրտությամբ մշակումից ճետո ներքին լարումները 5 կյ ն ավելի պանելու ն մնացորդայինաուստենիտիքանակը մինչն Տ60"-ում։ կաս, նվազեցնելու Համար բավականէ միապատիկարձակում՝ Ջերմամշակման լրիվ ցիկլից Հետոարագաճատդործիքի ստրուկտուրան կազմվածէ 88 օօ վոլֆրամով լեգիրված մարտենսիտից(Ս-ի նշ 2--8 5), 130 Բ6ջա:Շ կարբիդներից 0ը մնացորկոնցենտրացիան ստացվում է ոչ դային աուստենիտից: Այդպիսի դորժիքի կարծրությունը 620'-ից' պակաս ԷԼՋՇ 62-ից, շիկակայունությում՝ոչ պակաս .

ջջ

Մյուս մակնիշների արագաճատ պողպատների չերմամշակուը ջիչ բերված սխեմայից: Արադաճատ պողպատկտրման բարձր արագությունների տակ աշխատող ները կիրառվում են գործիքներիՃամար՝ կտրիչներ, գայլեկոններ, մեքենայականննիպարուրակիչներ,որդնլակային ն այլ ֆրեզներ, անցքակոկիչներ, անցքալայն այլն: Թանկարձդիչներ, սղոցների երչներ, թործժաններ, սեգմենտներ ժեք արագաճատ պողպատի խնայողության ճամար երկար գործիքների սլոչամասը պառորաստում են 4074 պողպատից, որը եռակցում են արա գաճատպողպատիցպատրաստվածբանող մասին: ըստ չիկակայունության դերակտրողկարծր Ճամաձուլվաժքները են ձե ն արադաճատ պողպատներին(նկ. 115): Ստանդարտ վանցում չափներունեցող կարծր ճամաձուլվածքների թիթեղիկներ արտադրում են փոշն մետալուրգիայի ճանապարճով ՊԸ, ԱՇ, 1ՅՇ կարբիդների ե փոշիներից Շ0Օ-իփոշուց, որը Ճանդիսանումէ կապակցողնյութ շատ մեժ կարծրություն ունեցող կարբիդների ճամար: նշված փոշիների ճամապատասխանխառնուրդները մամլում ն ստանումեն պաճանչվող ձնի արտադրանքներ,որոնք ճետագայում եռակալումեն ջրածնի միջավայրում կամ վակուումում 1350--1550" ջերմաստիճանում: կարծր Ճաեն մաձուլվածքներըբաժանվում էրեք թւմբիս ժամա թԱԼ խմբի ճամաձուլվածքներըկազմված են ՀՄՇՀՇՕ: ԲԵՅ, ՑԵ 4, ԹԲ6, Ցո 8, Բո 10, ձուլվածքներիմակնիշներնԷջ՝ 82, 81 15, 8120, ԹԱ 25, ՑԵ 30: Թիվը ցույց է տալիս, ըստ մասսալի, կոբալտի պարունակությունը տոկոսներով, իսկ մնացածը վոլֆրամի կարբիդն Է ԱՇ): Որքան շատ է ՃամաձուլվածքումԸ0-ի ռիարունակություԱր, այնքան ավելի ցածը է նրա զարժրությունըն շիկակալունությունը բայց բարձր է մածուցիկությունը, Այս ճամաձուլվաժքներըկիրառվում են չուգունի ն գունավորմետաղներիմշակման ժամանավ՝ կտրող գոր(ճիմնականումմինչն 840 ՇՕ պարունակող ճառմաճամար ժիքների դրոշմման մամլամայրերի ն մամլամատերի, ֆիլտրնեձուլվածքները), րի պատրաստման ճամար: ՆԱ խմբի ճամաձուլվածքները կազմված են՝ ՄՇՀՂՊԸՇՀՇօ,Այդ ճամ մակնիշներնեն՝ ՂՅ30Խ4, 11488, 11586, 15110, աձուլվածքների 151112, հն տալիս՝ ԷԼ տառից ճետո Շ0-ի պարունակությունը, իսկ Ղ-ից Ճետո Ղ1Շ-ի պարունակությունը,մնացածը ՐՄԸ): Սիրառումեն պողպատի մշակման ժամանակ կտրող գործիքներիճաէ տարբերվում նկ. 116-ում

ՏՈ

:

|

Թվերը. ցույ,

մար:

|

խմբի չՀամաձուլվածքըկազմված է՝ ՄՇ-ՊԸՇՀՂոՃՇ-ԻԸՇՕ Համաձուլվածքի մակնիշն է ՂՂշԱ12: Բ տառից Հետո դրված թիվը ԸՇօ-ի պարունակություննէ, 11-ից

ճետո՝

ՈՂՇ

ն

ՀՇ

կարբիղենրիգոմարային |

կիրառվում է կովացքների ծանթ պարունակությունը,մնացածը՝ ՄԸ: պայմաններում կոպտատաշմշակման ճամար: կարծր Համաձուլվածքներից պատրաստված կտրիչներնիրենց կարծջերմաստիճաններում: րությունը պաճպանումեն մինչե 800--1000"

8 53. ԴՐՈՇՄՈՑԱՅԻՆ

-

պողպա-

յ

ՊՈՂՊԱՏՆԵՐ

ճնշմամբ մշակման ճանապարչտճովղետալների նավխապատրասովածքների ստացման Համար դեֆորմացումը իրագործվուք է դրոշմոցներում, որի աշխատանքային մասերն են մափլամայրը ն մամլամատը: Համար կիրաոմետաղներիդեֆորմացման Բացի դրոշմոցներից,

մակագզլանվողարտապարուրակիչայլ տնսակի դգործիքներ՝ ներ ն ճոլովակներ (մակագլանմանճանապարճով պարուրակ ստանալու ճամար), ֆիլտրներ ն քարշման գրտնակներ (մնտաղալարիքարշման ն ձողերի կալիբրման ճամար) մետաղաճատ դանակներ ն այլն Բայց տեսակի գործիքների ճամար կիրառվող պողպատները բոլոր այս վում.են

նան

կոչվում

ձն

նում

նան

ԽԱ յդ նույն դրոշմոցաին պողպատննր մետաղների ամաձուլվածքների գունավոր

ճամար կիրառվող ձուլման վաժ պողպատները:

շման

տակ

բաժանվում են երկու Հիմնական լւմբի՝ Դրոշմոցային պողպատները ն տաք վիվիճակում դեֆորմացնող (բատւը սառը մեւոաղը դրոշմոցներ)

մամլակաղապարներ) մե-

,

Սառըվիճակումդեֆորմացնող պողպատներ

ն

ճամաձուլվածբներ

Մնտաղըսառը վիճակում դեֆորմացնող գործիքը պետք է օժտված լինի բարձր կարծրությամբ ն մաշակայունությամբ, ամրությամբ ն բավարար մածուցիկությամբ: Բարդ կոնֆիգուրացիա ունեցող մամլամայբերի ն մամլամատերիճամար շատ կարնոր է, որպեսզիջերմամշակման պողպատը ձեռք բերի նվազագույն դեֆորմացիա: ժառրանակ Որոշգործիքներ աշխատանքի պրոցեսում տաքանում են, ուստի հ պողպատը պետք է լինի բավարար ջերմակայուն: Առավելմաշակայուն են փուտ 12 գկ քրոմ պարունակողբարձր քրոմային պողպատները՝ 312 (2--2,2 40 ՇԸ): Խ1281 (145--1,65 40 Շն ն Ճ12Փ7 0,4--0,6 յ իԻՂօ) (1,2--1,45 Գե Ը ն 0,2--0,9 ձե Մ)։ Ըատ Հավասարակշովածստրուկտուրայի,այս պողպատները,ինչպես ն արագադասին:ՓլաՀոսոները, պատկանումեն լնդեբուրիտային (կլարբիղային) ճարտիէ կ արբիտներին մանրատում լնդերուրիտիցանցըչաստալով նումը

տային է, ապա նրանում այդպիսի բարձր կարծրություն ունեցող պգալի քանակությամբ կարբիդների առկայությունը որոշակի չափով բարձրացնում է այդ պողոլատների

ՍԱՋն

մաշակա-

յունությունը:

-

ճամար նախատեսմամլակաղապարների

ճակում դեֆորմացնող (տաք դրոշմոցներ ն տաղներ:

բարձր քրոմային պողպատների կավոր տնաք, բայց թերությունն է կարբիդային անճամատեռությունը՝ կարբիդային մասնիկների դասավորվածությունըչերտերով (նկ. 112), որը պողպատին Ճճաղորդում է ձատկություններիանիզոտրոպություն:Գլանված ն թրժաթողված պողպատի ստրուկտուրայում կարբիդայինֆազի պարունակությունըմեծ է ո նքան, որքան բարձր է ածխածնի պարունակությունը. մն տում 19--20 գկ, Ճ12ի1 պողպատուժ 16--12 ն 00 12Փ1 պողպատում 135-140. կԿարբիդների բաղադրությունը Ճամապատասխանումէ ճիմնականումԸլԸ: ֆորմուլին, նրանց կարժրությունն է ԷՐՄ 1400-1800: եթե ստրուկտուրայի Ճիմբը մարտենսի-

պ. .

117.

.

Ի-Լբո1.12 բար բառում

121291 պողչ Գոյություն ունի Ճ12Լ մային պողպատի կաբբիպատներից պատրաստվածդրոշմոցային գորղայինանճամառեռությունը ծիքների մխմաներկու նղանակ՝առաջնային ն ստացմա է բկրորդային մանն ծ ման, ֆերկարծ ստացման, ըծրության կարծրության

մային ոհժիմները ռակ

16-ում:

ն

ստացվող կարծրությունների բերված

են

աղյու-

Երկրորդայինկարծրության ստացման Համար անձրաժեչտ մխման ջերմաստիճանըմոտավորապես 100"-ով բարձր է, քան առաջնային կարծրությանստացմանճամար միման դնպքում: Որքանբարձր է մրխման ջերմաստիճանը,այնքան մեծ Քրոմի կարբիդներ են քանակությամբ լուծվում առւստենիտիմեջ ն այնքան բարձր է նրանում քրոմի կոնցենտրացիան, այսինքն՝ աուստենիտի լեգիրվածության աստիճանը: Սրան մխման ջերմաստիճանիբարձրացման ճետ Ճամապառխոարսխան,

աճում

է

ստացվողմարտենսիտիլեգիրվածության աստիճանը ն նրա ջերմակավունությունը: Սակայնառատենիտի լեզիրվածությանբարձրացումը միաոնմ իջեցնում է մարտենաիտայինփոխակերպման Մ. ժամանակ Հ զվետեբը, որի Հետնանքով է մնացորդայինայուստենիտի էլ մեծանում անակը. առաջնային կարծրությանՀամար մխման դեպքում այն Հավասար է 18--25 զկ, իակ երկրորդայինկարծրության Համար մխման ժամանակ 48--60 գկԱ, յ. Այդ պատճառովառաջնայինկարծրության ստացման Համար ըխմա դեպքում բարձր կարծրություն ստացվում է անմիջապես մխման ն պաճպանվում է ցածը արձակման պրոցեսում (ԼԱԱՇ 61-ժամանակ

64):

երկրորդայինկարծրությանստացման ճամար մխաման դեպքում անմիջապեսմլխումից Ճճնեոտյմեժ քանակությամբ մնացորդային լատւատենիտիառկայության «ետկանքով, ստացվում է ոչ եժ ըարծրություն: Աղլուսակ

թյան ստացմամվը մխման նհնթջարկում են միայնճամապատասխա բարձրջնրմաստիճաններում աշխատող Խ68Փ

ՄԽՈՌԻՄ

ԱՐՋԱԿՈՒՄ

| ԷՔՇ

ՐԵ

1000-104061-64 1040-1070

312Փ1

312.

1020-1040

|Լ

950--970

Պ68Փ

:

61-63

69-68

61-63

| լ '

150-170

վերը դիտարկվածպողպատներինը | ուժեղ

տու

եար

|

Վո.

ուր

գ8..54

ւագ

ժամա

61--66

61-62

:

15.50| 600.

րսցմամբ: են

Է

մեկական

բազմակի արձակումից ճետո մնացորդային առւո1 է մարտմնախաի է Ա Ամրակ կարժրավվունը աճում ժինչե ԷԼԵՇ 60-62, Գործձիրները սովորաբար մխում են իսկ Բարդ ոի գեպքում 1 դրֆորտացիայի փոքրացման Ճամար՝ ճալված

յուղում,

(առոիճանավան մխում) Առաջնայինկարծրոպան- ատացման ճամարմխման առավելությունն է ավելի բարձի մաշակալունությունն ու մեխանիկական Ճատն փոքր դճֆորմացիան, բայց փոմյոները տտացվում" ավելի պակաս ջերմակայունությամբ:ծիմնականում,էթե գործիքը աշ-. խատանքի պրոցեսում շատ ուժեղ չի տաքանում, կիրառում են չերմամշակման ամ եմ ձեր: Երկրորդային կարծրության ստացման Համար մխումը ապաճովում է պողպատի ջերմակայունությունը մինչե մուո 500" ջերմաստիճանում, ո բայց կարծրությունը, մաշակայունությունը ն մեխանիկակա են թյուններըստացվում ցածր: Այդ պապճառովերկրորդային կարծրուչ

թաքա

է.

ատկու-՝ :

4ՃԸ,

6ՃԸ, 4ՃԹ2Ը, ՏՃԲՀԸ

820--8405

ն

6182Ը

մխում պողպատները

ջերմաստիճանից: Հետագա. արձակումը 200--

բնկունությունից խուսաւի ելու ճամարանճրաժեշտ է Հրաժարվել արձակմանջերմաստիճանից 5300-4006 ): Մետաղը տառթ վիճարկում դեֆորմացնող դործիքների ճամար կի-

՛

500«-ում

աղում

լուղում

60 ածխածնիտոկոսի իջեցմամբ ն Ճաշվին կարծրության ջերմաստիճանի ցած-

քրրմասաիճանում

խատվող պողպատնե վոր րի.մոտավոր

,

Բայց մոյո

չ մխման դեֆորմացվում

թույլ է տալիս ատանալԷԼՋԸՇ 50--60 կարծրություն, իսկ 430-420" ջերմաստիճանում կարծրությունը է մինիջեցնում չն ԱՔԸ 46--50 ճամապատասխանաբար մեծանումէ մածուցիկությո նը (արձակման

60.69

Մանոթություն, Շրկրորդալին կարծրության ստացման նպատակով մխման ժամանակ 2412Փ1 պողպատի արձակումը իրաղորժվում է «--Տ անգամ մեկական ժաժամ տնողությամբ: ԽՄԵԼ պողպատինը4--ն անգամ եույնպես

մով,

մածուցիկ:

որին մինչն 0,4--0,6 արձակմանավելիբարձր

'

ստացմանՀամար

500.590

է

|

ճՃասնում են

62-66

Այ

'

նաս կ: Հարվաժային բնոնվածըների պայմաններու աշխատող գործիքի ճամտար կիրառում են բարձր մաժուցիկություն ունեցող սլողոալատնե

-

`

Մխում երկրորդային կարծրության

առավելությունը փոբի

մաշակայունությունը ցաժր է, քոն

6.--65

150-170 150--170

նրա

մեսկայն ածխածնային պողպատների

'

19.

բայց

կարող կիրառվելաժխայինպողպատներ(310-912): երն գործիքը աշխատում է ճարվածժային բնոնվաժքիսայմանՖերում, նրանց փոքը լնամխելիությունը տվյալ դնապքումճարնդիսանու ձ առավելություն,Քանի որ նրա միջուկը չե մխում ն մնում

Ւ18Շ

Մխում առաջեային կարծրության ստացման Համար

գորժիքները:

ռրոշ մաշակայունության չափով զիջում է

կարբիդային է, Փափուկ անճամասեոությունն մետաղներ դեֆորմացնող են գործիքներիճամար

-

Իո

ըստ

բարձր խրոժային պողպատներին,

Սառըդեֆորմացման դբոշմոցային չեբմամշակումբ պողպատնեշի

Պորպատի ժակեիչը

պողպատը

նշանակոսփբ. նշ կռռմլ. նատեու նատնեցման

Ժոզեն

դրոշմոցներ (510--712,15, 94ՃՇ),արտատատիչ դրոշմացներ (Ճ12։Ն 312Փ1, 468Փ),պարզ ձեի ն փոքր չափերի կոաձգիչ դրոշմոցներ(510--Մ12, 114, ՃՑՇԻ), բարդ ձնի

կռաձգիչ դրոշմոցներ (41281,

մամբլդրոշմոցներ(Ճ12ի, 12Փ. ), մափադլանման Հոլովակներկ արտապարուրակիչներ (3128, 312Փ1, Պ68Փ 5:82Ը, 6Խ82Ը), ցայ, ման ն կալիբրմանզրտնակներ(412, Ճ12ի., 212Փ1), պրոֆիլավորող (եր, 202Փյ զաաամատ, կար (Ճ2ի1,Ճ68Փ,,. 5Ճ82Ը, 6482Ը), պնենմատիկգործիքներ (4ՃԸ, ման

212Փւ),

խավո

ճոլովակներ 6ՃՇ, 4482Ը)ն,

յլն,

Մքառաղը սառը վիճակում դեֆորմացնող դրո շմոցային

գործիքների 08 ն ավելի Շօ պարունակող ԲԱ տի քի կարծր Ա ն 810 Ճաժաձուլվածքներ, են Ճամաձուլվածքները կիրառում լ թարշման կալիբրմանժամա նակ ֆիլերների (զրոնակների) Համար, ՑԱ5-.88.30 արտաճայրոխչ դրոշմոցների, կուսձգման ճադործիքների մարն այլն:

Համարկիրառվումեն

նան

.

|

ն

նյութագիտություն

|

կան կետր տարրերը բարձրացնող

պողպատճեր ճակում դեֆորմացնող դեֆորմացնող պողպ վիճակում Տաք

7 ում

Մետաղը տաք վիճակում դեֆորմացնող դրոշմոցային դործիքների ամուր, մածուցիկ, չերճամար կիրառվող պողպատներըպետքէ.լինեն նկատմամբ ժամանակ օքսիդացման "մակայուն, կիզակայուն (տաքացման ն կայուն), կայուն չերմային բորբոքման նկատմամբ օժտված.լինեն բարձր լիամխելիությամբ, քանի որ տաք դրոշմման դրոշմոցները ճաեն մեծ չափեր: Քանի որ մնտաղը դեֆորմացվում է մինճաղխունենում 1000--1200" չն տաքացվածվիճակում, երբ նրա կարծրությունըցածը է, է տալիս գործիքից բարձր կարծրություն չի պաճանջվում, Այդ թուլ բարձրացնել պողպատի մածուցիկությունը, ածխածնի պարունակուդրոշմոցային գործիքի կարծրության իջեցման թյան նվազեցման

Հաշվին:

մածուցիկություն, '

Ս

չ: ռում ինչպես գիտենք, ջերմակայունությունը բարձրացնում :

.

են

կարբիդ

առաջացնող տարրերը՝ՇԼ,ՎՍ, տրոճումը ն կարբիդեերի վոադուլացումը։ հիզակայունություտենախտի աշխատանքայինմանը բարձրացնում են ՇԼ ն ՏՆ որոնք դրոշմոցի են ճետադզաօբսիդացումակերնույթը այդ կերնուլթի վրա առաջացնում ն ՏԼՕչ օքսիդների բարակ քազանը: Ջերմային մից պաշտպանողՇԼչՕլ բորբոքման նկատմամբ կայունությունըմեծացնում են Ճլ կրիտիկա-. 810, Մ, որոնք դանդաղեցնում են մար-

պո է պողպատի է Ճլ կետը, դրոշմոցի

088 աշխատանջա-

ջերմաստիճանը երազա

մակերնութային շերտում տեղի է փոխակերպում, որը ուղեկցվում է այդ պատճառով Հանգեցնումէ աշ-

ն

ո

ո բարձրացնում աաա ւթյունը տարրերը, սակայն ա միաժամանակ բարձրացման ճամար անճրաժեշտ լեգիրում ո Պող

|

են

|

բոլոր

աա բարձրացնում որրով:յ."խճլիությունընույնպես բոլոր տարրն /10, իՂո, Շր, ԻԱ, ր արավ լ արդյունավետ Աղլոպակ դրոշմոցային գործիքների մար միան Աա մոտավորոնժիմները ատացվող կարծրությունն ը, ՄՀՀավք ունէ ցող դրոշմման դրոշմոցները մխման Համար տաքացվում ավ ոո րատիդրոշմոցի աշխատանքային մակեածխաԱԱ ոնույթի խուսափելու այն պետք ճամար ից պանել օթսիդա ախր եջ: պատակաճարմարօգտվել ակող մթնոլորոն րից, տով վառա բացակայության դեոալքում, հսկգրանց բանեցա ք պաշտպանելու վող մակն ճամար այն պատում ո չուգունի տաշեղի կամ գործածված "ջրՀ հորն կարբլուրիզալո փ երիալտածխով մխման ժամանակ առաջանում նճրրՀ ր5 ին " Ի ըպեսզի կանխվի դրոշմոցի է

ԻԱ, ԸԼ

են,

ձն

են

կ

.

Պողպատիընտրության ժամանակ մեծ նշանակություն ունի շիկաջա դեֆորմացվող մետաղի ճետ դրոշմոցի աշխատանքայինմակերեվույթի կոնտակտիտնողությունը Հարվածային բեռնվածքների տակ աշխատողմուրճային դրոշմոցները ենթարկվում են կարճատնկոնտակտի ն նրանց աշխատանքայինմակերնույքը տաքանում է մինչե 200-820": Մամլման դրոշմոցները աշլտատումձն ավելի ճանգիստ բեռնվածքՀեւտ զոնվում են ավելի երկար կոմւոակների (ոսկ, բայց տաջ մետաղի ն նրանց աշխատանքայինմակերնույթը տաքանում է մինչն տի մեջ 700--800" ն ավելի: Ուստի մուրճային դրոշմոցների ճամար կիրառվող պողպատները կարող են ունենալ ավելի պակասջերմակայունություն, կիզակայունություն ն կայունություն ջերմային դրգոման նկատմամբ, հսկ մամլման բայց պետք է օժտված լինեն մեծ մածուցիկությամբ: են բայց պետք ունենալ պակաս դրոշմոցները կարող Հ օփոված լինեն մեծ ջերմակայունությամըչ չերմային բորբոքման:նըհատմամբ կայունությամբն կիզակայունությամբ: Գլ ավելի ծանր պայմաններումեն աշխատում. գունավոր մետաղների ճնշման տակձուլման մափլակաղապարների ճամար կիրառվող կոնտակտի մեջ պողպատները:նրանցաշխատանքայինմփակերնուլթը «ճետ տ աքանում մետաղի պարբերաբար Հալված մատնելով ն ապա սպ-

Հյա2

ներով ին Մա" խատանչա ջերմային բորբոքվածության՝ նրա վր է ճրնան ա աաիում բի ցանց:

:

,

ի

մակերնույթի երականտաքացման սրարբ

ե ամ ժոզովոդ ավարը ֆազային

-

ու

Բանան (Շր, Մյ,

(ին

ա

Տ.

տաք

Հա-

րձաղզման

ն

:

ո

է պաշտ-

է

մեբ

.

Լո"

չ

հմհառհցնում

-- Հոր Վ

են

են

ձն

եժ

Հնարավոր. քայքալումը

մինչե լրիվ սառեցումը, ալլ մինչն անմիջապես տեղափոխումեն արձակման վառարան: չ ը է նախօրոքտաքացված լինի մինչե 400ն տեղադրելուցՀետո նրսւ ջերմաստիճանը ոչ

Աա ալոտք դանդաղ մոմթի բարձրաց արձակման տրված ջերմաստիճանը: արձաԴրոշմոցի ո ՈՐ հտո կատարում են պոչամասի լուիջ որով լրացուցիչարձակում, է մուրճում: Հո ամրանում ՑԸ հտաղըտաք վիճակում :

-

դեֆորմացնող դրոշմոցային գործիքների մետաղներիճնշման տակ ձուլման , մամլակաղապարնե արար մոտավոր նշանակումը. պողպատների մուրճային

(ՏՃԷԱՑ, Տ4ՃՐԻ

Ն,524 Է1Ն),տաք նստեցման(արտաճընջ.միջաձգիչ մամլամատեր դրոշմոցներ, (7248,823, 42582ՓԸ),

զունավոր կիրառվող մրոչրոցնրը մաժ չաժ մամլամատեր, որոնք աշխատում ծանը պայման. եչ: այրթր 1882) ծանր պայմաններում (34288Փ), դրոշմոցննը.՝ Բո(երի ճամար(4Ճ582ՓԸ,44288Փ),չժանգոտվող է

ն

մ

թի

են

ն շատ

դեֆորմացվող պողպատների տաբ

Գրոշմոցներ (44582ՓԸ,

ն

այլ դժվար

դնֆորմացման Համար. կիրառվո 42458«ՓՇրխ, «Լ285Փին. 41382Փ2ի15),.

րոզիայի նկատմամբ, մագնիսական 4ճատկություններով, բարձր օճմային դիմադրությամբ, ջերմային չեբմամչջակումը որոշակիգործակցով Տաք ընդարձակման դեֆոշմացմանդռոշմոցայինպողպատների կրակաամրությամբն այլն: ժամանակակիցտեխնիկայիառաջատար ճյուղերում ճատուկ պողպատներին ճամաձուլվածքներինշւմնակուՏբձակում Մխում թյունը մեծ է: Առանց այդ պողպատներին ճամաձուլվածքննրիգոլուՊողպատի Ղ ԱԵ թյուն ունենալ ն զարգանալ չեին կարող քիմիական արդյունաբերումակնիշը էլքՇ րձ խ Ն. թյունը (քիմիականաղարատուրաներ, նավթավերամշակմանսարբաի..-ծֆշծԴՂՒՂ ՂՖֆՆֆ..Ե.ԵֆթֆծԵծ9ծ0Գֆ0է (Շ վորումներ ն այլն), էլեկտրա ն ռադիոճեռուստացույցայինարդյունաբե46 Ց60 45.45 մեքենաներ, ապարատներ, սարքեր), ջերմարուցյունը (էլեկտրական 31286Փ 560 46-60 գ5 էներաետիկան(կաթսայականսարքեր, չոդե ն գազային տուրբիններ ն 41882 99 15 «ց : այլն), ավիացիոնն ռհակտիվայինտեխնիկան: 39 45 ր

Աղլուսակ

ւ

:

,

'

"/ԽՆՂ

-

:

լ

Յոլ

որ

աու ՏԵ

՝

ՏԽԷԼՇՑ

850.

ԵՃՐ/ՈԼ 46. ՓՇիԼ 4Ն382Փ2812

`

4մ582ՓՇ

Ծանոթություն:

ՄՄ

.

41.

Ր

լ

՞ 60

զո

՞, »

.

38--44 Ր 31.43 5. 50

ճ00.

1 րո

44286ՓոԼ 825

,.

2-56

աց

Յ6--49

ք00

»41

`

|

|

՛

Մխման միջավայրըյուղն է: |

Մոնա 2502ՓԸ,

կիրառվող ցինկի Համաձուլվածքներիձուլման ն մաղզնեզիումային ալյումինային (4Ճ582ՓԸ) պարներ ( ձուլման ճամար կիրառվողմամլակաղապարներ մ վածքների ձուլման ճամարկիրառվող պղնձիՀամաձուլվածքների ճամար

32288Փ),

(34288Փ,42584ՓՇիլ): մամլակաղապարներ ԼՄ

Գլուխ

ՀԱՏՈՒԿ

՛

ՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆ

ՊՈՂՊԱՏՆԵՐ

ՖԻՋԻԿԱ-ՔԻՄԻԱԿԱՆ

ՈՒՆԵՑՈՂ

ԵՎ ՀԱՄԱԶՈՒԼՎԱ

ն (Հատուկպողպատներ

-:

Բամաձուլվածքներ) ՛

ն պողպատների, տարբերություն կոնստրուկցիոնգործիքային են սա'2ճմանափակվում պա Հանջները ոնց նկատմամբներկայացվող ն ճամա-

հ

ճատվկություններով, /ռիանիլական

.

ճատուվ պողպատները «ետ մեկտեղ, պետք է օժտված լինեն, դրանց ձոպվածքները

ֆիզիկական ն

|

|

Տ 54, ԺԱՆԳՈՏՎՈՂ ՊՈՂՊԱՏՆԵՐ ԵՎ ՀԱՄԱԶՈՒԼՎԱՄՔՆԵՐ

հաիվ պես Քիմիապե ագրեսիվ

մ միջավայրում մ

գտն մետաղնե միջագտնվող մետաղները

ազդեցության տակ ենթարկվում են մակերութային քւայքայման, որը կոչվում է կոռոզիա: է Հոսանք կոռոզիան, որը, իրագործվում Հաղորդող Հեղուկների՝ էլեկտրոլիտների ներգործության տակ կոչվում է էլեկտբաՒիմիական իսկ նկատմամբ ալդ կոռողիալի կայուն կոռոզիա, են չդողպատներըն Համաձուլվածքները կոչվում չժանգոտվող: կռռոզիայի երկրորդ տեսակը՝ դազային կոռոզիան, կդիտարկենջ ավելի ուշ, Դիտարկենքճամաձուլվածք,որի ստրուկտուրան կազմվածէ երկու' գեր ֆազերից (նկ. 118, ա): նթե Համաձուլվածքը ընկղմված է էլեկտրոլիտ «անդիստացող «ճեղուկներում,նրա մակերնույթի վրա զ առաջանում են բազմաթիվ միկրոսմասնիկների միջն ֆազերի եր կոպիկ գալվանականզույգեր, քանի որ, ընդճանուր առմամբ, այդ ֆազերը տարբերվում են իրենց Քիմիական ճատկություններովն բյուՀանդես են դամեկի մասնիկները րեղայինկառուցվածքով: Ֆազերից լիս որպես միկրոգալվանականէլեմենտի անոդներ (Դ), իսկ մյուս որոնք փաստորեն կարճ միացված են մասնիկները կատողներ(--), Համաձուլվածքով:Այսպիսով, ճամաձուլվածքի մակերնույքի անոդաին մասնիկները (տեղամասերը)սկսում են քայքայվել (օքսիդանալ)» լուժվելով էլեկպրոլիտիմէջ՝ տեղի է ունենում Համաձուլվածրի կլիկտրրաքիմիականկոռոզիա: որոնց ստրուկտուրան կազմված է մեկ ֆազից Մետաղներում,. 118, (եկ. բ) միկրոդալվանականձլեմենտներ առաջանում են Հատիկե ների Հատիկներիսաճմանների կամ ներխառնուկների միջն: Քայց Հոմոգեն կոչվող միաֆազ ստրուկտուրաներում, պոտենցիալներիտար-. բերությունը ե կոռոզիայի արադությունը փոքր է, քան երկֆազ (Ճետերոգեն՝տարակազմ)ճամաձուլվածքներում:

որոշակի Հատկություններով՝ մեխանիկական կայունությամբկո-

.

վայրի

"

,

խո-

ունենում` կոռոզիանտեղի է

Մետաղնե էլեկտրաքիմիական

կոնդենսաց-

(քանի որ խոնավությունը ազդեցությամբ կ ւսղերի, ծովային ջրերում,

աա

նավ

վրա), վում է մետաղի

Ճողում,մաքուր

այլն:

թթուներում ե. Հիմքերի ջրային լուծուլքներում, թքուների պաշտսրանելու կոռոզիայից Չնայած մետաղական արտադրանքների մին

ձեռնարկվող չոյներին, նրա ճետնանքու Համար

Հեա ՀԱՅԵ

.

նն

ԵՅ-ր

Հ77-ր

(28 մ շք (1

`

ար-

դյունաճանման

Հարվենի «անմանքտըՀանվող մետաղի իգ մասը էձ ծախսվում

՛

Ե՞կֆազ նետեբոգեն(ա) միաֆազ՝ կորոատների էլեկտոաքիհոմոգեն (բ) համաձուլվածքնեւի Ն

Նկ. 118.

ժանգոտ բում

|

Ի82 6.

դեպքեր, .

կոռոզիոնօք-

բա-են շաստ առաջացնում

րակ,

ՀԶ.ղ-22

բայց

խիտ

ն

ամուր

քաղանը նրա մակերնույթիվրա' Այդ

ա

Հ.

դեպքում «ետադգա

Օճ

շ--Չ-Յ Թ

Թ

(րոր̀

ա

:

էլեկ-

համաձուլվածքների նկ. 112. Եշկաթ-քբոմ (1) Ն թթվումլոժետրոդայինպոտենցիալի քբոմի պաբու(2) կախվածությունը "

նակությունից:

չախոնիէ, ւասսիվացում:

ռր

ը

որ

այնքան բարձր նն նրա չժանգոտվելու Հատկությունները: Որպեսզի չնզոքացվի ածխածնի վնապակարազդեցությունը, որոշ պողպատնե-

տարրեր՝

տիտան ն ավելացնում են ուժեղ կարբիդ առաջացնեղ նիոբիում, որոնցում մ-էլեկտրոններիթիվը փոքրէ, ջան քրոմի մոտ: ամբողջ Հետնաբար, այդ տարրերը պողպատու հղած աոբողջ ածինը ածխածին առանձնացնում

են

ՂՎԸ

ն

Վ ԵՇ կարբիդներիձնով, իսկ քրոմը ամբող-

բլ պինդլուծույթի ձնով, ապաճովելով բարձր աԺ ւ քրվաքում կար Չժանդուտպրոդուկտները՝ կոռոզիայի սիդացման նկատմամբ:

փհրբմետաղի

Ը

լիության

,

կոռոզիայիրում

զրո" են Հնարավոր

սխեմաները: կոռոզիայի միական

Հ--:

Աաաա17 - Հուր) «րէ րո), ելպլես Գարե

պատճառաժ անվերադար" ծածրման,

ԱՆ

1" ՀՏ

9-ը:

առած, յուրա-: Այլ կեր քանչյուր տարի արդյունա-

ման,

Ֆ

ապա

` «աՏա ՓՅԽԻՄԸ .-. առաջացած կորուստները Յա. վաղմում տարեկան թիԱաոմ:

ՅոՅՑԸ

«7

քրոմի 120 ն ավելի պարունակությանդեպաի պոտենցիալը թքոիչքաձնաճում է` եր-: Քրոմի պուռննցիալը (՛Էն,2 ն պողպատը 19-ում, ձեռք է բեղ ություններ, նրա մակերնեույթիվրւս ՇԼշչԸՈչց օքթ աղանթի իդի սլաշտալան առաջացմանչնորճիվ: շտպանիչ րոմը արդոմավետ ազդեջուցուն ուն միայն այն դեջոա, ձրբ այն գտնվում է երկաթում պինդ լուծույթի, բայց ոչ թե կարբիդՕրինակ, Ճ12 գործիքային պողպատը չժանգոտվող ճատկ պարունակում է 1200 Շ, քանի որ նրանում ր չունի, թեն : ճամարյաամբողջությամբ գանվում է ՇԸ ոմը կարբիդի ձնով: ատի, որքան փոքր է ածխածնի պարունակությունը պողպատում,

դիրվում է քրոմով,

`

վոռո-

է, ղիան խիստ դանդաղում քանի որ մետաղի ագրեսիվ միջավայրի ազդեցությունից

է օքպաշտպանված

սոնղի թաղանթով, սիղդային

փ ունենում, դունվածէ

փնչպես բըն-

ասել,.«ետաղի օքսիդանում է ալյումինը Հեշտությամբ

օբոիդի

է

:

րատրիԱորորիմիական լեգիրումը ուժեղ կարբիդ առաջացնող տարրնրով Ամ ե աքն րքարկվում 4 ժոակյոան առավել անձրագքտ գոտում պողպատի ներգործության ջերմային մոր: Հարի քրոմի անջատվում կարբիդենր, աար աաա է Ճատիկներիսաշճմաններիերկայնքով արի աոկոռոզիա) ո ժառայում Տիտանի ներմուծումը կանխումէ տիոլուրն իաառաջացումը: երնու 4"

վո 1

պալպատը

են

յին

որբ

այս

Սույքի

Քրոմիճետ երկաթի առաջացրածՃամաձուլվածքները ունեն` ԼՑ ցանց ն պատկանում են ֆերիտայինի դասին: Ապացուցբյուրեղային ված մ, որ աուստքնիտըավելի կայունէ կոռոզիայի նկատմամբ, քան ֆերիտը, քանի

շրջապ

նրանում յուրաքանչյուր ատոմ ունի իրեն տող ատոմներ (ֆերիտում միայն 8), որոնք ավելի ամուր ճարնան են պաճում ատոմը աուստենիտիԽՔ12 ցանցում: երբ պողպատը քրոմի

որ

ճետ միաժամանակլեգիրացնենք նան մակերնույթքիՎրա աղաջացած ալյումինի նիկելով, կարելի է պողպատը կոռո2եսոոադա նում է ալյումինը ն դրա շնորչճիվստանալ ավելի բարձր պաշտպա թաղանքը դասի բարակ (ՃՆեՕ8) աուստենիտային. էլեկտրաբիմիա-վերածել Այ» հրնույթի վրա է «իոմնված կայունություն կոռողիայինկատմամբ: ձամապատասխան վերը նշվա(քայքայումից): ղիայից ն Համաձովվածքնեների

օդում,

բայց

նրա

կայուն պողպատ ժի, էլեկտրաքիմիական կոռողիայի նկատմամբ կայուն պողպատները. նկատմամբ կան:կոռոզիայի են երկու դասի՝ քրոմային պողպատներ ն քրոմանիկելային բաժանվում Բի ատացտոմը: արդյու նավետ պաշտպանիչ չափազանց վրա պողպատներ: Քրոմի մակերնույթի (աուստենիտային) եթե պողպատը լե( Շոշ0:)։ օքսիդը Քրոմի է առաջացնում քաղանք

Քրոմային չժանգոտվողպողպատներ երկաթի «ետ Քրոմը, որպես երկրորդ խմբի լեգիրվող տարր, նեղացնում է աուստենիտի դոյուառաջացրած Համաձուլվածքներում բարձր է տրոշումի թյան տիրովքը: նքն տրուի պարունավուքյունը ), ֆաղային փոխակերպումներ սաճմանից (Ճ կետը, նկ. 107, բ-ում պաճպանվումէ ն ստրուկտուրան ֆերիտային Համաձուլվածքումչկան խոշոՀամաձուլվածքների բնդճուպ մինչն սոլիդուսի զիծը: Այսպիսի Քրոմի պաստրուկտուրանուղղել Հնարավոր չէ: հսկ թն բաճատիկ ունենում են ֆազային րունակությունըցածր է, պողպատումտեղի ե այն կարելի է մխել, ստանալով մարտենսիտափոխակերպումներ յին ստրուկտուրա: ն 12--14 ւպողպատ70 քրոմ պարունակող ՄինչԼ 0,4 գ ածխածին վիճակում, են կոռողիայի նկատմամբ մխված ները նրանցմխում են դեպբում,: Հղկվածկամ ողորկված մակերնույթների ն ապա արձակում են՝ կախվածածխածնիպարունակությունից 11ուղում մ են՝ Այս պողպատները կիրաովու կ պաճանջվողկարծրությունից: տնային տուրբինների, իդրոմամլիչների դետալների, «փականների, ն իրերի Համար (0418, 12513, 2413), կտրող վիրադործածության եզներ րի ասեղ կարբյուրատորպյին բուժական գործիքների,զսպանակների, Համար (1413Է13), Հավ ր (324134413), ծանրբեռնված դետալների Համար քիմիականն ավիացիոնարտադրանքների 17-28 0 քրոմ պարունակողցածր ածխածնային

կայուն ավել

Քրոմային չժանգոտվող պողպատները կիրառվում են թույլ ագրեսիվ միջավայրերում, երբ ջերմաստիճանը չի գերազանցում 30"-ից՝ մեծ կոնցենտրացիաունեցող աղերի, ազոտական ն որոշ որգանաոչ դան թթուներիջրային լուծուլքննրում, սննդամթերքներիԱա, ն մթնոլորտում միջավայրում (0713, 1418, խմելու ջրում, գոլորշու ն

ՓԱՅ ՌԱՅԷԹ)

903, 2:13, միջին ագրեսիվություն ունեցող միջաօրգանական արերում աշխատելու Համար' ազոտական ն մի շար, թթուներում, Հիմնականում րոլոր աղերում տարբեր բ 3017, ԹԱՆ, ՌԱշԷՄ, բի ն կոնցենտրացիալիդեպքում (2717էԼ, 325-՛, 428, Կ284էԼ):

երմաստի է-

Քրոմոնիկելային չժանգոտվող պողպոտներ

նիկնճլըպատկանում է լեգիրող տարրերի1 խմբին, որոնք լայնացեն աուստենիտի ի ճաշիվՃ3 կրիտիկական դոյությանտիրույթը դեպքում այդ կեկետի իջեցմանը: նիկելի բավարար պարունակության է Ճ-ի 5 կետը): մինչն նորմալ չծրմաստիճան(ոկ. ռը իջնոմ ՆԸ ոգե նույնպես լեգիրող տարրերի առաջին խըմնում

,

բ

ա ի է Աո նթան,

,

|

1որմալջերմաստիճանում աուստենիտի Ա

ակող

ղ

մա

զանը,

ճավասարակշոված ի թոճամար ր ունենա է ստրուկտուրա ստանալու Ճճամաձուլվածքըպետք նիկելի շատ բարձր պարունակություն Այդ պատճառով միաֆազ առատենիտային ատրուվրոուրա ստանալու ճամար քրոմոնիկելային պողպատները հնթարկվում են մխման. Մխման ջերմաստիճանն է Մո են թրծաթողված ցածր Ածխածնի սառեցումը կատարվում է.օդում կամ չրում. Այդ վի1000--1150", կիրառվում ի կախված Շ-ից՝ 0,08--01546 սաշման 20--40 ավելի ճակում պողպատը ունի թյան (ոչ կԳ/մմշ Հոսունության (օ.) մեծ հն ավելի կան շատ բարձր շնորձիվ դրանք օժտված բարձր պարունակության մածուցիկություն ու պլաստիկություն,ավելի բարձր են Այդ. պողպատները կիրառվում յունություն էլեկտրաքիմիական նկատմամբ: կոռողիայինկատմամբ:Պողպատում կոռոզիայի յունությամբ ն սննդի Համար, է աուստենիտային ջրոմի արդյունաբերությունում պարունակությանբարձրացման ճետ աճում քիժիական աւդարատների իրերի ստրուկտուրա ստանալու ճամար անճրաժեշտ գործածության տնային նիկելիւարունակություայլն (Ճ17, Օվ121, Ճ257, 148, Ճ28ՃՒՍ, նր, Առւստծնիտային դասի մի պողպատներում շարք նիկելը ավելի ճամար (312, 02171): ունեն են կամ պակաս էժան ճակում ավելի մանդանով։ ԱԺնկատմամբ չափով փոխարինում Հատիկի աճման Այս: պողպատները են ն խածնի մլարցւնակությունը սովորաբար չի գերազանցում 0,12 գ-ից, հնքակա բացման (օրինակ, հռակցման) ժամանակ ,

(214813):

վիճակում:

Կրոնը ար թ մակնիշից)

տամիջբյուրե-

է ֆերիտումքրոմի կոնցենտղայինկոռոզիւսյի, որը պայմանավորված մոտ քրո-

սաճմանների րացիայի ցածրացմամբ,ի Ճաշիվ ճատիկների մ,

քանակով տիտանի դերաղանցող

ամբողջ ածխածինըՂՇ

ան-

ներմուծումը, առանձնացնում չ

ամբողջ ձնով, պաճպանելով կարբիդի

է մբ պինդ լուծույթում, որի շնորճիվ բարձրանում

նկատմամբ:. թյունը միջբյուրծղայինկոռոզիայի

կարրիդներիառաջացմանը Աժխածնի պարունակությանը

գամ

,

քրո-

կա-

Ածխածինը միանալովՔրոմիճետ

առաջացնելով ճատիկների սաճմաններումբրոմի կարբիդներ, իջեցնում է քրոմի կոնցենտրացիան առատենիտում ն չենց դրանով լ վատացնում է նրա կոռոդիակայունությունը,Այդ պատճառով մի շարք պողպատներում ածխածնի պարունակությունըսաճմանափակումեն մինչն առավելագույն 0,08 60 Շ, իսկ որոշ պողպատներում մինչն 0,044 Ը (ճամապատասխանաբար մակնիշի սկզբում դրվում է 0 կամ 00): Ածիաածնի վնասակար ն

դիմադրողականու-

միջոցն է Հանդիսանում առավել Պե) պողպատիլեգիրումը։ ուժեղ կարբիդ առաջացնողտարրերով(1Ն ձնով, կամ ԻԵՇ կարբիդների են աժխածնիճետ ՈՇ սրոնք միանում չ սլինդ լուծույքում (ուսո իոկ քրոմբ պաճպլանվում կիրառվումծն այն ար-

ազդեցությունը փոքրացնելու մյուս

խոում)

պողպատները չժանգոտվող ագրեսիվություն Քրոմնիկ ելային Համար, որոնք աշխատում միջին տադրանքների 00418110, են՝

0218Է1101,

Ճ1611, ունեցող միջավայրերում (181191, 12197114, 16115135

ռեկունության

լ մնրաղի ճետ ոլ ամուր կապի առկայությունը կամ է Հետնանքով նրա առանձնանալը, օժանդակում են օքսիդացմանըն այն ընթանում է մինչնյարտադրանքի լրիվ քայքայումը: Բարձրջերմաստիճաններումթթվածնի կամ այլ չոր գազի քիմիավան ներգործության ճետնանքով մետաղի քայքայումը կոչվում է գա-

զայինկամ քիմիական կոռոզիա: Երկաթիօքսիդները (Բ63Օ ն ԲչՕ5) միշտ

ունեն

ծակոտկենու-

առանձնանում(թափճաբեր, օքսիդների շերտը Հեշտությամբ թյուն այլն), բարձր է, քանի որ այդ օքսիդների ն երկաթի ջերմային ընդարձակման թթուներում, վում) գանական Ջազրնսիվուցյուն ունեցող միչավայրծրում գործակիցներըտարբեր են: Այդ պատճառովՖ50"-ից բարձր ջերմասթթվում ( մինչն 104.) ֆոսֆորային թթվում, սիլիկաֆտորաչրածնայինՃ171ԱՅԻ21 մ տխճաններում երկաթը կայուն չէ գազային կոռողիայի նկատմամբ,

(0Խ2ՈՒԹՈՂ,

40-ից ոչ բարձր չերմաստիճաններում լ"'ժժմբաթվի Ռրոչ մետաղներիօքսիդներ ունեն չափազանց խիտ բյուրեղային ուննցող միջավայրում` այլե), բարձրագրեսիվություն ցանց, որի միջով թթվածնի ատոմները չեն կարող ներքափանցել: 2049) 60»-ից տչ բարձր ջերմաստիճաններում, ծեն ծակոտկենուցանկացածկոնցենտրացիայիեթե առաջացած օքսիդային շերտում բացակայում ֆոսֆորային թթվում (0Ճ23Է1288131), ն ն ճաքերը, իսկ օքսիդի թյունը մետաղիջերմային ընդարձակման պայմաններում, ջերմաստիճանի ժժմբական թթվում մինչն մուտ են, օքսիդային բարակ շերտի գործակիցները արժեքներով սիլի-. ֆոսֆորայինթթվում, պարունակող ֆտորային միացություններ ջացումը պաշտպանում է մետաղի ճետագա օքսիդացումից: Այդպիսի բարձր ջերմաս25 գ) 70:-ից ոչ թթվում (մինչե ն մետաղները, օքսիդային թաղանթը կոչվում է պաշտպանիչ թաղանթ ն այլն (07423ԷԼ28814113՛): տիճաններում որոնց վրա այն առաջացնումէ, Ճճամարվումեն կիզակայուն կամ կրա-

Օ18ԷԼ125Ղ,Օ181112Ք,

ն

ն

օր

`

(մինչե ժուլքներում

Է

առա-

աֆաորաջրածնային

կակայուն:

ԿՐԱԿԱԿԱՅՈՒՆՊՈՂՊԱՏՆԵՐԵՎ

8 55. ԿՐԱԿԱԱՄՈՒՐԵՎ

՞

,

ՀԱՄԱՋՌՒԼՎԱԾՔՆԵՐ

.

"

ո

ւ, բարձր ջերմաստիճանն

կոչվում է կրակաատմրություն երկարատնդիմադրելու առումով շակի բեռնվածքներին Ս

ին

Ճամաձուլ-

եարն

բարձր ջերմաստիճաններում վածքի Ճատկությանը:Քանի որ դտնվում է օդայինմիջավայրում, Համաձուլվածքը բար : ակ բջ: ն կիզուկիառաջացում արտադրանքի նում նրա օքսիդացում պետք է լինեն Համաձուլվածքները վույթի վրա Ուստի կրակաամուր կամ կիզակրակակայուն այսինքն՝

ամի""

՝

կայուն, նկատմամբ օքսիդացման կայուն: .

օդի թթվածինը(կամ Բարձր ջերմաստիճաններում

այլ

ազրեսիվ

փոխազդեցության մատնում մեՔիմիական դազ) անմիջապես բարակ թաղանթիառաչամեջ է

առաջացնելովօքսիդ"0քսիդի միջավայրիՀետ ունեցած մետաղի ցումից Ճետո, է 2քսիդի է ն Փետագա օքախդացումը իրագործվում կապը խախտվում օքսիդի նթե ճանապարճով: թաղանթիմիջով թթվածնի դիֆուզիայի ատումոնրը թթվածնի ցանցը չունի բավարար խտություն,ն բյուրեղային «Հլո՞ օքաիդացման քն նրա միջով (հոնները)ազատ ներքափանցում ն ծա'կոսվկճնության է: 0քսիդի շերորում ցեսը շարունակվում տաղի Ճետ՝

գազային

՛

| |

երկաթիճամաձուլվածքներումպաշտպանիչ թաղանթ առաջանում է նրանցում քրոմի, սիլիցիումի ն ալյումինի առկայության դեպքում, որոնք առաջացնումեն պաշտպանիչ ճանդիսացող (ԸԼչՕ5-ի, ՏԼՕշ-ի կամ ձ1յՕչ-ի) օքսիդային թաղանթներ Ուստի պողպատի լեգիրումը այս տարրերից որեէ մեկով (կամ ավելի լավ է երկուսով) պողպատին Ճաղորդում է կրակայունություն կամ կիզակայունություն: Միջավայրի տարրերի ջերմաստիճանիբարձրացմանը Համեմատ ա յղ պողպատում կոնցենտրացիանպետք է լինի ավելի քարձր: Բարձր ջերմաստիճանային պայմաններում բնոնավորման ժամանակ մետաղի վարքագիծը միանգամայն տարբերվում է նորմալ ջերմաստիճաններում նրա վարքագծից Մետաղի պլաստիկ ղեֆորմաէ իրագործվել երեք եղանակներով: պիան

կարող

ա) ատոմային ճարթություններովսաճքի ճանապարչով, որը իրագործվում է դիսլոկացիաների առաջացման ն տեղաշարժման ճանապարճով- Պլաստիկ դեֆորմացիայիայս ձեր կոչվումէ սանքիղեֆու-

անմիջական

ճաքձրի

մացիա:

բ) Արտաքին ուժերի առաջացրած լարումների ազդեցությամբ ատոմների դիֆուզիոն տեղաշարժման ճանապարչՀով: Պլաստիկդեֆորմացիայիայս ձեր կոչվում է մածուցիկճոսք:

դ)

ու-

երմվորգակմոան աիարարը Ճաւո

տաղի

Ան

չափարեղային ոիար ձեր տեղինկ ունի դերազանցապես ցանցի ո հանժամանակբոլոր ժենտաղներում: զարճով: Չոր ֆորմաց զանց ս

ր

ւսրադ

ոչ

դ

ԲԱ

Կոյն: չէ ջերմաստիճանից ախված չափով,

նրանից դեֆորմացիա կախված ջերմաստինորմալ արագությամբ: Մաոի իֆուզիայի ձեր սանքի դեֆուէ

Սաճքի դեպքում, երբ

յ Համարյա

է

շատ

մեծ

Հիմնական դեֆորմացիայի մացիան Ատուների դիֆուէ

ղիոն

տեղափոխությունը (մա-

անծուցիկՀոբ) չափազանց նշան է

ն

սաշմանափակվում

՛է Հասոիկներիսաճմաններում տեղափոխմամբ, ատոմների տրոնքալնտք է Հարժարվեն

Բոլորովին այլ կերպ է պաճում իրեն մետաղը բարձր ջերմաստի-՝ ճանի պայմաններում (նկ. 120, Բբ): երն նույնիսկ լարումը փոքր է,

քան Գ.-ն, տեղի կունենա տատուների դիֆուզիոն տեղափոխությու այսինքն դեֆորմացիա մածուցիկ ճոսքի ճանապարճով: Ուստի ճասստւոուն (չաճող)բեռնվածքի տակ մետաղի անընդճատ դեֆորմացչ վում է ընդչճուպ մինչն քայքայումը: Հաստատուն լարմանազդեղության տակ բարձր ջերմաստիճանում մետաղիանընդճատ դեֆորմացին կոչվում է սող».

Սողք նկատվում է վերաբյուրեղացման չերմաստիճանին մոտ է Հատկապես նրանից բարձր չերմաստիճաններում: Այդ պատճառով դյուրաճալ մետաղները, որոնց վերաբյուրեղացմանչերմաստիճանը ցածր է նորմալ ջերմաստիճանից,«սողում են» ն այղ ջերմաստիճանոսի: է դեպք, երբ Բրիստոլում տաճարի կապարն տանիքը Հչայտնի սո-

ղացել է իր սեփական քաշի տակ, ըստ որում ոչ մի ամրացում արդյունք չի տվել: Սողքի բնորոշ օրինակ կարող է ծառայել ձյութի դանփոխված դաղզ սողքը նորմալ ջերմաստիճանում, չնայած Հաստիկների (սողալովւռարածվել) Հարնհան է լինում պինդ այն միշտ վիճակում. Երկաթի վնրաբլուրնղացման ձնքն: Ջերմաստիճանի ճետ մուս 450" Խկ. 120. Ջգմտն դիագբաման է, դիֆուզիայի ջերմաստիճանը ուստի մինչն 350" ջերմաստիճանննրում րացման շ ն երկաթում նրա 4ամաձուլվածքներում սողք տեղի չի ունենում: արադությունը մ 120, բ-ում պատկերված կորերը կոչվում են սողքի կորեր: ն վերաբյուրնդաց եջեւտ»ջօ մոտ ջերմաս մաստիճանին Նրանցից լուրաքանչյուրի ճամար գործող լարումը ն չջերմաստիեն: դեֆորմացիայի. ճանը Հաստատուն Սողքի կորերի ուղղադծային մասի թեքություտիճաններումն, Հատկապես, նրանից բարձր պլաստիկ է նը որոշում սողէի աբագությունը,որը արտաճայտվում է մեկ ժամում Հիմնականձեր դառնումէ մածուցիկՔոսքը: երկարացմանտոկոսով: Սողքի ցուցանիշներն են ճանդիսանում նան պլաստիկ դեֆորմացիան եթե նորմալ ջերմաստիճանում ջերմաստիճաններումծրկարատն ամրությունը ն սողքի սաճմանը: Ս՞ոկարատն է միայն գործադրվածլարումից, ապա ն նրա ազդեցության տնոլարումից (Գլյայնլարումն է, որի ժամանակորոշակի ջերմաստիճանում մնտաայն կախված է ջերմաստիճանից, իրաղը քայքայվում է որոշակի ժամանակից ճետու Սողքի սաճմանը (օո) տեղափոխությունը դիֆուղիոն ղությունից (քանի որ ատոմների ճանապարճով դեֆորէ, ւսճքի այն լարումն իսկ որը տվյալ ջերմաստիճանում ընթացքում, որոշակիժամանակից դործվում է ժամանակի է ձայնի աստիճանի դեֆորմացիա: ճեւոո որոշակի Օրինակ, սողարագությամբ): մացիանընթանումէ մուռավորապես առաջացնում

բարձ-

հորաիա

ւր թ)

աան

Աւ

՞

:

բարձր

:

ՔԸ

կախված

սաճմանից

դեֆորմացիա(սաճքերի ճանապյար-

ճով), մեւոաղի ամրությունը կաճի

չետնանքով կուիման

ն այդ

պատ-

կդադարի, եթե նույնիսկ դեֆորմացիան ճառով ճնտագա պլաստիկ Միայն լարման բարձրացումըկառալարումը ազդի երկարատեւ գլ

ջացնիճետաղա դեֆորմացիա:

ամբություն

սաճմանը՝ Զին տվյալ ճամաձուլկԳ/մմշ նշանակում է, ԳորանՔիվածքը գտնվելով լարման տակ ջերմաստիճանում, կԳ/մմ2 բր ժամից ճետո կստանա գե-ի չափով դեֆորմացիա: Պարզ Բրոր միննուլն մետաղի ճամար, նայած աշխատանքայինջերմաստիճանին,

նորմալջերմաստիճանում նկ. 120, ա-ում ցույց է տրված. փոքր Հոսունության ( 9, -ից) տիպիկ դիագրամը" անսաճման կարող է գտնվել գործնականորեն տակ մետաղ դեֆորմացիա ն այդ լարմամբ առաջացած առաձգական ժամանակ (եժ լարման ժաՃետո: գլ գ-ից լարումը Հեռացվելուց կանճետանա մանակ տեղի կունենա պլաստիկ

նկ.

«12

որ

աշխատանքիտնոգությանը սաճմանըտարբեր է:

ն

է,

թույլատրելի դեֆորմացիային,

որ

սողքի

Նորմալ ջերմաստիճաններում աշխատող դետալների ճամար կոն«տրուկտորը կատարում է մետաղի ընտրություն, ելնելով գործող լարումներիցն ազդող ուժերի բնույթից: Բարձր ջերմաստիճաններում

.-

24 9

դետալներիճամար աշխատող

Կրակաամրությանբարձրացմանեղանակները

պետք է մետաղը ընտկոնստրուկտորը

Գրո ԿԱ ջերմասեր ացիայի աշխատանքային աուն, րկարակնցությունից» Օգտվելով րի,

ելնելով

նրա դեֆոր գործող լարումից: ախված արագությունըկ̀ ո նան ն կատի ունոնալով Լ ն լարումից, մ,

Լ|լա քուլատր

.

դործող

է տրված

ցույց Նկ. 187-ում

նման

եո տվյալեո-

էկոնոմիկականկողմբ'

ճամա 1

որոշ

տեղի ունի Սողքըմետաղներում

չն: ուլվաքների

ողջ

ի

։

Ժծ

-

վերարյուրեղացման ջերմաստիճանին մոտ ն ճատկապեսնրանից բարձր չերմաստիճաններում։Ուսան տի, որքան բարձրբարձ4 պողպատի կամ Ճամաձուլվածքի ման ջերմաստիճանը, ալնքան ավելի բարձր ջերմաստիճաններումայն է աշխատել: ինչպես Ճճայտնիէ, վերարյուրեղացման ջերմաստիճանը ուղիղ ճամեմատական է ճալման չջերմաստիճանին ն ոռրոչշվում է Բոչվարիբանաձնով.

վերաբյուրեղ

կարող

րար Նալ( 1): ՀՇ

Կ

Տ Հ.

ծ

ՀԷ

Ժ

-

Տ

օԱՆ.-

.

Այս բանաձնում ռ գործակիցը Ճավասար է 0,42-ի (ւ նույնիսկ պակաս) շատ մաքուր պարղ մետաղեերի ճամար, 0,4-ի՝ տեխնիկամեծ կան մաքրությանպարզ մետաղների ճամարն 0,2--0,81 կոնՊողճամար: ցենտրացիա ունեցող տեղակալման լուծույքների պինդ պատը

'

-

2 «եար ձոշ2: «ր աջուցոծը»

բարձր Ճճալմանջերմաստիճան ունեցող, երկաթի

Ճճեւտ

տեղակալ-

պինդ լուծույք առաջացնող տարրերով (օրինակ, Քրոմով) լեգիէ: Հետնաբար լեգիրելիս, նրա ճալման ջերմաստիճանը բարձրանում է տալիս մեծացնել միաժամանակ ճավասարմանաջ մասի րումը թույլ վերաբյուրեղացերկու բաղմապատկիչներըն զգալիորեն բարձրացնել ման ջերմաստիճանը,ուստի նան կրակատմրությունը: ցանց ունեԱպացուցվածէ, որ միննույն ջերմաստիճանում ցող պողպատի ամրությունը բարձր է, քան ԻՑ ցանց ունեցող պողպատինը Դա բացատրվում է Խ12 ցանցում ատուների ավելի խիտ դասավորությամբ: Ուստի աուստենիտային դասի պողպատներըավելի կրակաամուրեն, քան ֆերիտային դասի պողպատները, Աուստենիտա-չ յին ստրուկտուրայի ստացման ճամար, սովորաբար կիրառում են նիկելով լեգիրում, որը ցածրացնուէ է Ճջ կետր: կամ աուստենիտաստրուկտուրայի ֆերիտային Համաձուլվածքի եկող յին ճիմքում ներդրվածպինդ դիսպերս մասնիկներիձնով Ճանդես երկրորդ ֆազը արգելակում է ոչ միալն սաճքջիդեֆորմացիան (նկ. 84), այլ նան դեֆորմազիան մածուցիկ Ճուքի ճանապարճով, դրանով սողքի արագությունը, ուստի ն մեծացնելով հան կրա-. փոքրացնելով կաաժրությունը, Ակնառուօրինակ կարող են ծառայել ձյութը ն. ասֆալրտը՝ասֆալտում եղած ավազի ն մանրախիճի(զողիճի) մասնիկները դժվարացնումեն նրա ճոսքը այն պայմաններում, որի ժամանակ ձյուԹը ճեշտութլյամբ ճոսում է տարբեր ուղղություններով. Սակայն դիսպերս մասնիկներովՃամաձուլվածքիամրացման արդյունավետությունը կարող է արագ ընկնել, քանի որ բարձր աշխատանքայինջերմաստիճաններում տեղի է ունենում դիսպերս ֆազի մասնիկների կոագուլաման

ի

-

:

ժամում) կախվածլարմանմեՍողքի արագությունը ( Նկ. 2-- 421411482ի1 Տ00"-ում, ծությունից. 1-- 2713 պողպատը 121.

700"-ում,

պողպատը 4--

ԷԼ5548/11Փի 5--

3--

նույն

պողպատը

600"-ում,

Օօնիկելի Հիմքով ճամաձուլվածքը 900--ում, նույն ճամաձուլվածքը800"-ում

-

` ։

: :

ունի կատարելդետալի ճամար Հնարավորություն րից, կոնստրուկտորը ե . պայմաններից. ելնելով նրա աշխատանքի մետաղիընտրություն`

ծրկարակեցությունից: պաճանչվող Համարում ժամկետը պայմանականորեն աշխատանքի Դետալի կաղմում է եթե նրա ծառայությանչոնողությունը ռքաճմանավփակ, նման

1000 ժամ (գազայինտուրբիններիթիակներ ն

են

100--

երդետալնձր),

ծառայության տնողության դեպքում, ն ձո՞ տուրբինների սկավառակներե այլն) փականներ, (շարժիչների ժամ տնողության 10000--100000 ծառայության

1000--10000 կարատէ՝

ժամ

փաղանց երկարատն՝ ռոտորներ, սկավառակներ, թիակներ, տուրբինների (գաղային դեպքում

նավթամչակման խողովակներ, շոգեկաթսաներիշոգնտաքացուցիչների ն ապարատներ այլնի

|

|

ճամապատասխանում է ճիմնականում

ամրացումի դիսպերս ճամաձուլվածքների վրակատմուր ցիա: Ռւատի,

մասնիկներով արդյունավետէ միայն այն դեպքում, երբ նրանք դըժ-

վարությամբ են լուծվում Ճճամաձուլվածքի«ճիմքում ն կոադովացվում են շատ դանդաղ: Այսպիսի ճատկություններովաչքի են ընկնում ուժեղ կարբիդ-առաջացնողտարրերի կարբիդները (ճատկապես ներդրման ֆազերը), որոշ միջմետաղային միացությունները ն օքսիդները: Սրանից ելնելով մշակված են կարբիդներով կամ միջմետաղական միացություններավ ամրացված պողպատներ նե ճամաձուլվածքներ: Փոմեթոդվ կարոելի է ստանալ օքսիդների բարձր շու մետալուրգիայի ամրացվածպարզ մետաղներ ունեցող մասնիկներով դիսպերսություն հ Ճամաձուլվածքներ: "Մեծությունը երկկերպ է Ճճատիկի Բարձրջերմաստիճաններում ազդում Ճամաձուլվածքիճատկություններիվրա: Մի կողմից մանրա- .. ամուր է խոշորաճատիկստրուկտուրայից, բայց ճատիկստրուկտուրան Ճճատիկների մյուս կողմից՝ սողքի պրոգեաըընթանում է գլխավորապես սաշճմանագծերով, որտեղ ատոմների դասավորության խտությունը ավելի փոքր է ն դիֆուզիայի արագությունը մեժ է, իսկ որքան մանրաճատիկ է մետաղը, այնքան մեծ է մետաղի միավոր ծավալում սաճեն տալիս, մանային գուտիների ծավալը: Փորձնականտվյալների ցույց ցածր ջերմաստիճանումփոքր է մանրաճատիկ մետաղի որ Ղ.-ի ից բարձր ջերմաստիճաններումխ̀ոսողքի արագությունը, իսկ Ղ լ" շորաճատիկմետաղի սողքի արազությունը: ջերինչպես Հայտնի է, կուխումըիջեցնում է ճամար ցանկալի ճամաձուլվածքների մաստիճանը, որի կրակատմուր ՝ չէ: Ուստի, ճնշմամբ մշակելով ստացված դետալների կոփումը լրիվ վերացնելու ճամար դրանց պետք է ենթարկել երկարատն թրծաթողման աշխատանքայինջերմաստիճանը գերազանցող ջերմաստիճանում: Ձուլման ճանապարճով ստացված դետալները, որոնքդում կոփումը. բաշ ցակայում է, ավելի կրակաամուր են, քան ճնշմամբ մշակելու եղանակներով ստացված դետալները: մեծացնելով կրակատամրուինքնստինքյան «ասկանալի է, որ թյունը, մենք պետք է միաժամանակ բարձրացնենքժան կրակակայունությունը (կիզակայունությունը)։Այդ նպատակով կրակատմուր պողպատները ն Համաձուլվածքները լեզիրում են օքտիդենրի պաշտպանիչ Թաղանթ առաջացնող տարրերով՝քրոմով, սիլիցիումով ն նիկելով։-

ստորնե բերված բաժանմանը աշխատանքայինջերմաստիճանի: ջերմաստիճանը մինչե 5005 է։։ 350--400ա) Աշխատանքային կիրառվում են սովորական ցածր-աձխածնային: ջերմաստիճանիցցածր պողպատներ,քանի որ երկաթի ճամար Դ րբաշ"" 450".ուստի ն նշված սողքի երնեույթտեղի չի ունենում։ ջչնրմաստիճաններում Այդ պողպատները սովորաբար կիրառվում են նորմալացված վիճակում կամ առանց: ըստ

յ

ջերմամշակման: 400--5005 չերմաստիճաններում կիրառվում են ճալման բարձը: ջերմաստիճան ունեցող տարրերով՝ Քրումով(1910"), վանադիումով (19204),մոլիբդենով (2610")լեգիրված ցածր ածխածնային պողպատ|

ներ: Այս տարըերի բարձրացնում են Ղ,յր»բ ջերմաստիճանը: նշված' ջերմաստիճանային միջակայքում կիրառվող պողպատները (168ՌՂ, ն 184318 12ՃՈ1,15ՃՄՆ, այլն) ենթարկվում են նորմալացման ն: բարձր արձակման:

աղա

շոզետաբաց

Այս խմբի պողպատներից պատրաստում են՝ րի շոգեճաղորդիչ սարքերի ն բարձր ճնշմանչոգեկաթսաների կոլեկտորներիխողովակներ, ամրաններ, ամրացնող դետալներ ն այլն:

500--6006 է. կիրառվում են Ւ) Աշխատանքային ջերմաստիճանը միջին-լեգիրված պողպատներ, որոնք պարունակում են 5--1900 ջրոմ՝ ն այլ տարբեր կրակաամրությունը(մոլիբդեն,վոլֆրամ, վանադիում) ն կրակակայունությունը ճամար: Այդ պող(սիլիցիում) բարձրացնելու պատներըպատկանում են մարտենսիտային կամ մարտենսիտա-ֆեըիտային դասին: Այսպես կոչված՝ սիլխրուները (449Ը2, 44Ճ10Շ2ին)կիրառվում են ավտոմեքենաների, տրակտորների, դիզելների շարժիչների փականնեբի ճամար: երմամշակումի՝ մխում յուղում ն բարձր արձակում:

վերաբլուրեղացման

.

`

Խրակաամուրպողպատներ ն Բամաձուլվածբքներ ջչերմաստիճաններումաշխատող Բարձր

ճամար

դետալների պատրաստման Պամաձուլվածքների նշանակումը:

կիրառվող պողպատեքրի ն

-

1:1288էԱՈՓ,

171282ի1Փ:

ՉՀՃ128ՂԵՓՔ,

14183, 2413, 1541181Փ, Հապողպատների նախատեսված են շոգեւտուրբինների դետալների մար։ Պողպատներըկիրառվում են լավացված վիճակում, մի քանիսը ենթարկվում են ազոտացման: 1488Փ ՃՏիլ, Ճ58Փ, պողպատները կիրառվում են նավթավերա-

մշակման գօրծարաններիապարատների,կրեկինդի խողովակների Ճամար ն այլն: Ջերմամշակումը՝թրծաթողում կամ նորմալացում դա

բարձր արձակմամբ:

ճետա

650--2506 է. կիրառվում են: Աշխատանքային ջերմաստիճանը 00 քրոմ պարունակող, աուստենիտային դասի, բարձր լեգբըված պողպատներ: Աուստենիտային ատրուկտուրա ստանալու ճամար դրանք ըեգիրված են նիկելով կամ նիկելով ու մանդանով։ Ամրացնող կարբիդայինֆազ ստանալու ճամար ներմուծում են ուժեղ կարբիդ

դ)

12--15

`

Նյութագիտություն

`

առաջացնող տարրեր՝վոլֆրամ, մոլիբղեն, վանադիում, հիոբիում: Միջմետաղային միացություններով (ՎՏ, ՊՅԼ.) ամրացնելու ճամար ներմուծում ծն տիտան ն ալյումին: կարբիղներով ամրացված 41211818 1Փթ, Հ1.14է Ա482իՆ ն միջմետաղային միացություններով ամրացված՝

«ԱՏԷՉԻՓջիԼ

212Է 221381,

2712էԼ2013թ, 0214112883130Ք ն այլ պողպատներ կիրառվում են գազային տուրբինների դետալների, գերբարձր ճընչման ն այլ կայանքների շոդնտաքացուցիչների, դեխողովակաշարերի ջերմաստիճա-

ստռալների ճամար: Ջերմամշակումը՝ մխում 1100--11506 նից-- օդում կամ ջրում ն բարձր արձակում (նացում): 750--8005 է: դ) Աշխատանքային ջերմաստիճանը

Կիրառվում են

ն մուտ 1540 մոտ նիկել քրոմ պարունակող երկաթ-նիկելային Քարձր ճալման չջերմաստիճան ունեցող Հճիժքով ճամաձուլվածքներ: տարրերով (վոլֆրամով, մոլիբղդենով) լեգիրումը բարձրացնում է կրավաամրությունը, իսկ տիտանով ն ալլումինով լեդիրումը ստեղծում է երկրորդ ամրացնող, միջմետաղային միացություն 4Ճանդիսացող, ֆաղը

(Ֆոչ՛Ւլ, ՒՈչճլ:

ՃԷԼ958՛11Օ, 2ՃՒԷԹ581., ՃԷՒԼՅՏՔՈՂՆ, ՃԷԱՅՏ8Ն

չՀամաձուլվածքները կիրառվում են զաղայլին տուրբինների դետալների ճամար: Ֆեր11505 մամշակումն է՝ մխում 1100օդում ն բարձր ջերմաստիճանից արձակում (ճնացում)» 10005 է. կիրառվում են ե) Աշխատանքային ջերմաստիճանը800նիկելային 4իմժքովՏամաձուլվածքներ, որոնք

են պարունակում

15--

220 քրոմ, դժվարաճալմետաղներ (Վոլֆրամ, մոլիբդեն,նիոբիում), Ֆիկելի 4ծտ, Համաձուլվածքըամրացնող, միջմետաղային միացություննեն (ԻՊԱՅՐՆ ՒՃԼ) առաջացնող տարրեր՝ տիտան ն ալյումին:

ՊԷԼՕՑՈՒԱՕԾ,

ՊԷԼՕՑԵՕ1,»

ՃԷԱՄՑՈՕ5,

-ՃԻՇՑՈՆՕ,

.

ՃՉ2ՏՈ5ՂՆՂՕ

կիրառվում են գազային տուիբինների դետալների Համար: Ֆերմամշակումն է՝ մխում 1100--12005 օդում ջերմաստիճանից հրկարատնբարձր-ջերմաստիճանայինարձակում (ճնացում): ն

"

ժամանակակից տեխնիկայի որոշ բնագավառների՝ավիացիայի, էնե Խոխկալի, էլենտրոնիկալ ակնտալինտե խնիկայի, ւսալի,Մմիջուկային իջուկային էներգետիկայի, էլեկտրոնիկայի տակնտայի աշխատող ճամար անճրաժեշտեն էլ ավելի բարձր ջերմաստիճաններում Վրակատմուրճամաձուլվածքներ:

աշխատող

1000"-ից բարձր ջերմաստիճանային պայմաններում հրկաթից ն նիկելից ավելի Համար անճրաժեշտ է դժվարաճալ մետաղների Ճիմքով ճամաձուլվածքներ։ Այդպիսի մետաղ(1919:), ների թվին են պատկանում՝քրոմը (19035), վանադիում նիոբիումը (2468"), մոլիբդենը (29965), վոլֆրամը ), տանտալը

դետալների

կիրառել

(1876

ճալման ն վերաբյուրեղացման բարձր ջեր-լինելով մետաղները ունեն ցածր կիզակայունություն» ատուկ

(3380): Օժտված մաստիճաններով, այլս

ուստի օքսիդացումից պաշտպանելու ճամար

ծածկույթներ: '

են կիրառում ի

Ուսումնասիրված վանադիումի Ճիմջո Ճամաձուլվածքներ նիոենաշխատել 1000-1100՝ ջերմաստիճաններ ինչն 1250-են

Լ

որոնք կարող

ճիմքով՝ մինչե 1200-1300 Բիումի մոլիդննիճիմքով՝ տիտանիճիմքով` մինչն ,

1450"

"

1300-1500",

հ

Ց`ճ6.

ՊՈՂՊԱՏՆԵՐ ԵՎ ՀԱՄԱՋՈՒԼՎԱԾՔՆԵՐ

ՄԱԳՆԻՍԱԿԱՆ

Հատկություններ

օժւո-Պարղ մետաղներից ֆերոմագնիսական ված են միայն երկաթը, նիկելը ն կոբալտը, ըստ որում ամքնաուժեղ Որպես մագնիսական նյուքեր լայնշված տարրերի Ճամաձուլվածքները:

տարրը ծրկաքն է, ֆերոմագննտիկ ծն ն

նորեն կիրառվում

երկաթը

Հիստերիզիսի օղակի օգնությամբ որոշվող (նկ. 122) մագնիսաեն՝ մնացորդային կան ճատկություններիճիմնական ցուցգանիշչներն որը մագնիսական ինդուկցիան (8), չափվում չ գաուսներով (ԳԿ), կոէրցիտիվային ուժը (1 2՝ չափվում է էրստեդներով (5) ն մաղորը չափվում է գս/է միանիսականթափանցելիությունը (բ--Ց/ԷԼ, վորով: կախված այս ցուցանիշներից, մագնիսական նյութերը բաժանվում են խմբի՝ մագնիսապես փավփոմլն մագնիսապնակար-

ձըր:

ծրկու՝

բա

նրկու խմբի մագնիսական նյութերն էլ պետք է ունենան մնացորդայինմագնիսական ինդուկցիա ն տարբերվում են ճիմնականում կոէրցիտիվային ուժի մեծությամբ: Մագնիսապեսփափուկ նյութերն ունեն փոջր կոէրցիտիվայ ուժ, Ճճետնաբար նան, մեծ մադնիսականքափանցելիություն, այսինքն՝ մագնիսական ուժագծերը խտացնելու ճատկություն Մագնիսապետ փափուկ նյութերը կիրառվում են էլեկտրաշարժիչների, գեննրատորնե-՝ րիչ տլրանսֆորմատորների միջուկների (մագնիսաճաղորդիչների) են փոփխոխաէլեկտրամագնիսներիճամար ն այլն: Դրանք աշխատում կան Ճոսմեքի մագնիսականդաշտերում: `

ի

ն. ուժ կարծր նյութերը ունեն մեծ կոէրցիտիվային Մագնիսապես են Հաստատուն մագնիսներիճամար: նախօրոք մագնիսակիրառվում մադնիաասեիական ճաստատուն

ցումից ճետո, դրանք ստեղծում կան դաշտ:

են

|

Մադնիսականնյութերի փափուկ ն կարծր անվանումները պայեն նույն կոէրցիտիվայինուժը մեծացնում

է նրանով, մանավորված

որ

՝

կոփում, մըայն գործոնները, որոնքմեծացնում կարծրությունը երս առկաֆազի դիսպեր երկրորդ խում, ածխածնիւլարունակությունը, աղացանցի բյուրեղային փոքրացումը, մեծության 4 ությունը, ճատիկի Լ

են

,

«չաղումբ:

Մագնիսապես փափուկ

ն ճամաձուլվածքներ պողպատներ

փոփոխական ճոսանքի աշխատում են նյութերը Մարգնիաական են վերամագնիսացվում ուստի դրանք դաշտերում, «մագնիսական «ոսանքը: Այդ նույն Հաճախությամբ, ինչպիսին ունի փովխվոխական վերամաղնիսացմանվրա ծախսված էներգիայիկորուստնեդեպքում վրա» ճամեկամ, ինչպես ասում ենյ «կորուստները րը ճիստերիզիսի կոէրցիտիվային մատական են Հիատերիզիսիօղակի մակերեսին: Է. ունեցող, ճեէ մակերես նվազագույն ապաճովում ուժի փոքր արժեքը տնաբար նան էներգիայի փոքրըկորուստներով շատ նեղ ճիստերիզիսի օղակի

(նկ. ստացումը

124,

ա):

կոէրցիտիվային ուժ, մետաղը պետք է բյուրեղային կառուցվածքի նվազագույն

ատացվի փոքր Որպեսզի

կուվումից

ունենա

ազատ,

ունեցող,ՃավասաԹերություններ

.-

՛

| ՛

՛

7.՛

՛

«էղ

Է)

րակշոված ստրուկտուրա: Մետաղի պետք է լինեն խոշոր, Հատիկները որպեսզի ճատիկների սաճմանային մակերնույթները, որոնց վրա բյու-

րեղային ցանցի

կանոնավորությու-

նիսաճաղորդիչի նյութի էլեկտրադիմադրողականությունըլինի 4նարավորին չավ մեծ:

Տեխնիկականերկաթը

նրա ճիմքով ճամաձովվածքները ճիմնա կան մագնիսապեսփափուկ նյութերն են։ Երկաթի միաբյուրնղում մաղնիսական ճատկությունները անիզոտրու հն: Հեշտ մագնիսացման ուղղությունը ճամընկնում է ԼՑ ցանցի խորանարդի (1) կողի ճետ (նկ. ճամընկնում է խորանարդի 11), միջին մագնիսացման ուղղությունը նիստի (2) անկյունագծի ճետ, իսկ դժվար մազնիսացման ուղղությունը խորանարդի(3) տարածականանկյունագիծն է: Լ

ն

|

եթե բազմաբյուրեղ երկաթում ճատիկների բյուրեղային ցանցերի կողմնորոշվածությունն ունի պատաճական բնույթ, ապա առանցքների նրա մագնիսական ճատկությունները իզոտրոպ են, այսինքն միննույնն են բոլոր ուղղություններով: Գլանման ն թրծման ճատուկ մեթոդները թույլ են տալիս բազմաբյուրեղ երկաթում կամ պողպատում :

ստեղծել ճատիկներիբյուրեղային ցանցի առանցքների որոշակի գերաԷ տեկաստուրաո կշռող կողմնորոշվածություն, որը Պողալատ որում ճատիկների բյուրեղային ցանցեթի առանցքներն ունեն որոշակի գերակշռող կողմնորոշվածություն, կոչվում է տեկստուբավոբված

կոչվում

երկաթում Բազմաբյուրեղ պողպատ. կամ պլողպատում բարձր մագնիսական թափանցվլիություն ստանալու Համար անճրաժեշտ է, որ Հատիկներիմեծամասնության Հեշտ

ո,

2» Ը

Բ--ՀԱ,(-

մագնիսացման ուղղությունը ճամ/շ ընկնի մագնիսաճաղորդիչի(Միջուկ) մագնիսական ուժագծերի ուղղու- Նկ. 123. Մագնիսապես փափուկԲամաճետ: ձուլվածքի ծավալում: կողային(ա) Ն խոբանաոդա-միավոր թյան «շ ն (8) տեկստոտանեւի Ճ ոսանջի դաշտեսխեմանեոը: Փուխոխական Արդլունաբերություննայժմ թոփափուկ(ա) ն Նկ. 122. Մագնիսապես ղարկում է երկու տիալի տնկատուկաշծո (բ) նամաձուվվածք-րում աշխատող մազնիսաճաղորդիչմագնիսապես օղակնեոը: ներում առաջանում են մրրիկային նեբի ճիստաերիզիսի րավորված պողպատ, որը սխեմատիկորենցուլց է տրված նկ. 123-ում: ասում են, ինչպես կամ Հոսանքներչ դեպքումբոլոր ներեքուղղությունները Կողային տեկստուբայի ընկած`

--

|

նը խախտվածէ (նկ. 12), ունենան մետաղի նվազագույն մակերես

-

որոնք առաջացնում ՖուկոյիՀոսանքներ,

են

կորուստ: Դըէներգիայի ն

ապարանց փոքրացման նպատակով էլեկտրական մեքենաների են բարակ թիթեղներից: ճավաքում րատներիմագնիսաճաղորդիչները ն Ճամաձուլմազնիսապես փափուկ պողպատներ

Այդ պատճառով վածքներ արտադրումեն բարակ թերթերի կամ ժապավենների հն ցանկացած որոնցից դրոշմման ճանապարճով ձնիթիք ստանում ճամար Թիթեղները ճավաքման մագզնիսաճաղորդիչների ղիկներ

Աա»

Ֆուկոյի

-

ո-

Հոսանքի մմ ճաստությամբ: վորաբար լինում են 0,05--0,5 է, որ մաղզՀամար ցանկալի առաջացրած կորուստները փոքրացնելու

գլանված թերթի ճարթության մեջ. Հեշտ մագնիսացման (1) ուղէ դգլանմանուղղության 4նտ, միջին մագնիղությունըՀամընկնում ռացման (2) ուղղությունը նրան ուղղաճայաց է, իսկ դժվար մաղնի(3) ուղղությունը գլանման ուղղության Հետ կազմում է 55"-իսացման են

անկյուն (նկ. 128, ա): Քանի

հրեք ուղղությունները ընկաժ՝ մեջ, ժապավենի Ճճարթության ուստի մաղնիսական թափանցելիությունըուժեղ կերպով կախված է ուղղությունից ալդ Հարքությունում ն փոփոխվում է նվազագույնից մինչն առավելադույնը: են

որ

բոլոր

թերթի կամ

:

Սւստի կողային տեկատուրա ունեցող պողպատի կիրառումըձեռնտու Վ այն դեպքում, երբ մագնիսական Ճճոսքիուղղությունը Ճաստատուն է .ն Համընկնում է զլանման ուղղության ճետ (տրանաֆորմատորների, դրուսելների, էլեկտրամագնիսների մազնիսաճաղորդիչների նե այլ): Զամեմատաբարպակաս ձեռնտու է կողային տեկատուրաունեցող պողապպատի կիրառումը էլեկտրական մեջենաների ստատորների ն դուտորնների ճամար, որոնցում մազնիսական դաշտը պատվում է նեյ Հնոնեատար, մագնիսական քափանցելիություն փոփոխվում է իր առավելաույն արժեքիցմինչն նվազագույնը: `

ը

դնպքում Խոբանաոդային տեկստուբայի

(նկ. 123, բ) թերթի կամ են ընկած միայն Հեշտ (1) ն միջին (8)՝ մաղնիսացման ուղղությունները, իսկ դժվար մագնիսացման (3) ուղխորանարդային ղությունը գտնվում է թերթի մակերնույթից դուրու Հոնկատուրայի դեպքում մագնիսական քափանցելիությունն բարձր է, քան կողային տեկստուրայի ժամանակ, ն ավելի քիչ է կախված թերթի ճարթությունում նրա ուղղությունից: Ուստի խորանարդային տեկաւտուձեռնտու է կիրառել. պտտվողմագնիսական սրա ունեցող պողպատները

Ժապավենի Ճարթությունում

դաշտերում:

Համեմատության Համար բերված են մազնիսական թափանցեարժեքները 300 սիլիցիում պարունակող մագնիսապես փաիության

«իուկպողպատի ճամար... ւ

.

Մ

|

գս/է, խորանարդային տեկստուրա՝ գլանման երկայնքով 116000 65000 դլանմանը ուղլղաճայաց գս/էչ կողային տեկստուրա՝ գլանման երկայնքով 655000 գս/է, դլանմանը ուղղաճայաց 8000 գս/է: Դիտարկենքմազնիսապես փափուկ նյութերի ճիմնական տեսակ-

րը:

,

եոկաթ: Տեխնիկականմաքրություն ունեցող երա) Տեխնիկական

Վլաթր ճժտված է բաիձր մագնիսականթափանցելիությամբ, չոնխնոՎզոգիականլավ ճատկություններով ն ցածր արժեքով: Ուստի այն լայն կիրառում է գտել որպես. մազնիսաղես փափուկ նյութ: Թ մակնիշի

տեխնիկական երկաթը պարունակում է 0,6 Կկ-ից ոչ ավելի խառնուկներ, որոնց թվում 0,04 զե-ից ոչ ավելի ածխածին, որը առավել. է ազդում մազնիսական թափանցելիության վրաս Նրա կոցասաբար

բա-

Դրցիտիվ ուժը 0,8--1,2

էրատեդ

իկ

է,

քյ.

զս/է։ 3500--4500

Ճ

մակնիչի տեխնիկականերկաթը (արմկո-երկաթը) պարունակում է 0,2 Կե-ից ոչ ավելի խառնուկներ, որոնց թվում մինչն 40 Ը: |

:

-

0,028

ճատկապես,կոփումը խիստ իջեցնում Մանրաճատիկությունը մագնիսական կոփումը վերացնելու քափանցելիությունը: Ռւատի ՛ ֆ ատրուկտուրաստանալու ճամար ն

Է

Բիրի Խոշորաճատիկ ր"ան լր"ո՞ր 4-ից ցածրջնրմաստիճանում վերացնել թրծաթողա րամնջտ ապարճով (որպեսզի չառաջանա վերաբյուրեղացում, որի րանց

կիրառում են չերմաստիճաններում, Թերթիկների դրոշմման ժաեզրերում կտրման պրոցեսում ատացվում է կովում, է

աը փոքրանումէ ֆերիտիճատիկի «ը, տնանցով մեծությունը):

բ) Միլիցիումային էլեկտջատեխնիկական պողպատներ: Այս

պող-

պատները չափազանց լայն կիրառություն ունեն, որպես մազնիսապե նյութեր, Այս պողարտտները պարունակում հն նվազագույնքաածխածին ն այլ ակությամբ լնգիրված

ափում

խառնուկներ,

սիլիցիումով

(0,8--4,8ժշ: Սիլիցիումային էլեկորատեխնիկականպողպատները ն մ. գններատորների կիրառվում են.չլեկտրաշարժիչների ատատորների ռոտորների ճամար,տրանսֆորմատորների, դրոսելների, էլեկտրա-

մագնիսական ապարատներին սարքերիմիջուկների ճամար ն այլն, Սիլիցիումն փջեցնումչ կուրցիտիվ"ուժը կ բարձրացնում է մագնիսական թափանցելիությունը, Այն խիստ բարձրացնում է տնսակա-

ուստի փոքրացնում է մրրկային Հոէլեկտրադիմադրությունը, սանջների առաջացրած կորուստները, բարձրացնում է հլ Սիլիցիումը կրիտիկական կետը (3 ա -ից ավելի սիլիցիումի դեւպարունակության Քում ֆազային փոխակերպումը բացակայում է), որը թույլ է րար

ն

տա-

ն կիրառել թրծաթողման բարձրջերմաստիճաններ ճավաքական վերաբյուրեղացման Ճաշվին ստանալ ֆերիտի շատ մեծ Ճճատիկներ

լիս

բարձրացնում է պողպատի կարծրությունըն Սիլիցիումը ամրությունը, բայց իջեցնում է նրա պլաստիկությունը: պատճա Բեկունության ռով սիլիցիումի սարունակությունը են՝ 48 ռաճմանափակում չնա-

յած 6--7

0ը, մագնիսական թափանցելիություն առավելագույն ստացվում "ի սիլիցիումի պարունակության դեպքում,

է

Պողպատի թրծախողումըջրածնի մրնոլորտում1100--1200"

ջնրստանալշատ խոշորաճատիկ ստրուկտուրան մաքրել նրան վնասակար խառնուկներից՝ածխաժնից, ազոտից, ժժմբից, ֆոսֆորից թթվածնից, Այս տաիրերը ճետ, ճնռանում են դաղերիձնով: միանալով ջրածնի

մաստիճանում թույլ

է տալիս

միաժամանակ

ն

Այս խմբի պողպատների նշանակում են 3 չռառովի,. մակնիշները Ճաջորդողառաջին թվանշանը ցույց է տալիս աիլիցիումի մուռանրան վոր պարունակությունը. 1-ը 0,8--1,8 Կն, 2-ը՝ 1,8--42,8 (ն, 9-Ր 8,8-ԳԵ սիլիցիում: երկրորդթվանչանը պայմանակա-

3,8 "ե, 4-ը՝ 38--4,8

`

27Ֆ

է տալիս երաշխավորվող մագնիսական Ճատկություննեշեորեն ցույց Մակնիշի վերջում0-ն նշանակում է սառնագլանված տեկոաւտուրա փը: իսկ 00-ն՝ սառնագլանվածՔիչ-տեկստուրավորված: «վորված պողպատ, կոչվում են դինաՑածր ն միջին լեգիրված (31.ն 4) պողպատները ն (53 ն 84) սպողպատնեմոային, իսկ բարձրացված բարձր-լեզիրված Այս պողպատներիմագնիսականինդուկցիան՝ .բբ տոբանսֆոբմատոոային: թերթի Հասոռությունից ն մագնիսական դաշտի կախված ժակնիշից, տատանվում է Ճճետնյալ սաճմաններում. արվածությունից,

Մագնիսապես կարծր պողպատներ

ն

Բամաձուլվածբներ

-

ււսքագլանվածք

պողպատ

.

Վ

13000---20000

..

175000--20000

գս,

գլ: Քիչ-տեկստուրավորված սառնագլանված, 16000--20000 գս: ւոեկատուրավորված սառնագլանված,: ստացԹերթերի կտրման ն արտաճատմանժամանակեզրերում «վում է կուիում, որը խիստնվազեցնում է մագնիսականթասվիանցելիու2

թյունը:

վերացման ճամար կուիվածության

ն 8-ի ՒԼ-ի միննույն արժեքների դեպքում մագնիսական «ղորումեծ է ուղղանկյունաձն ճիստերիզիսի դեպքում, երբ նրա մաթյունը նայած Ճճաստատուն մագնիսի պակերեսը ունի առավելագույն արժեք: ճանջվող ճղորությանը ն չասվիերին,կիրառում են մագնիսապես կարծր տարբեր նյութեր:

ա) Մխված վինակում մաբտենսիտայինստոուկտուտաունեցող

պողպատներ Մխումը,

ՒԼ«60

են

բավականին

Ճաշվողդրոսելների, ռելեների, չրանսֆորմատորների, «իռքրածավալ ճամար, մազնիսաճաղորդիչների որոնք լուծող սարքերի էլեմենտների են (ռաաշխատում թույլ մազնիսական դաշտերում եզերաղանցաղես ն Հաղորդալարային ճաշվիչ տեխնիկակապի ազարաստներում, դիոեն քողարկվում չափիչ սարքերում ն այլն): Համաձուլվածքները ում, մինչն

մմ

թույլ դաշոերում.801ԷԼիՂ,771Է18Ն)1, քավանցելիություն մազնիսական

Ը, 80Է17.,

26111

2աժաճուլվածքներիկոէրցիտիվայինուժը կազ-

ք»...-ը՝

(7611Ճ711-ի (Տ0ԷԼՂ-ի ճամար) գմ): Համար)-ից մինչե 140000--3000000 պերմալոյները (34--65 ՒԼ) Նիկելի ցածր պարունակությամբ

մում

է

ընդամենը 0,01--0,05

Է, իսկ

50000--15000

65111

451, 50Է111, բարձր մագնիսական քավանցելիություն: 1Շ Համաձուլվածքների կոէրցիոիվ ուժը կազ341 ԹԽ 11, 381Շ,

ունեն

արում. է 0,03--0:25

է,

իսկը,.,.-ը

20000--25000

(38ՇԷԼ)-ից

մինչն

.70000---300000(651111) գս/է: 11 տառը մակնիշում նշանակում է ճիոէ: «տերիղզիսի ուղղանկյունաձեն օղակը ՝

Պո

ապաճովում է

է,

Թ- --8000

գս

ն

մուտ

0,5

|

Հաստոությանժապավեններին շերտերի ձնով: (26--28 Ա ՒԼ) ունեն բարձր Բարձր-նիկելային սլերմալոլները

որը

միլիոն գս»«է մաղնիսական «ղորություն: Փոքր լիամխելիության 4ետնանքով ածխածնային պողպաոները կարելի է կիրառել միայն ոչ մեծ մագնիսների ճամար: պողպատկամ վոլֆրամով լեգիրված ԷՃ, ԷՃՑ ն ԷշԹ6 ՔԲրոմով ուննն մուտռավորապնա նույնպիսի ցոսցանիշներ, նրանց մազնիներն միլիոն գսչ«է: նրանց սական ճղզորությունըկաղմում է 0,55--0,65 առավելությունը ածխածնային պողպատների նկատմամբ Ճճանդիսանում է ավելի բարձր լիամխելիությունը: Առավել բարձր մագնիսական ճատկություններով հն օժտված քրոժով ն կոբալտով լեգիրված ԷԽՏԱ5 ն Է ՃՋԵ15ի 1 պողպատները: նըկազմում է 0,9 ն 1,4 միլիոն գս»« րանց մագնիսական «ճղզորությունը է: Այս պողպատներից սովորական եղանակով պատրաստված մագնիսը ենթարկում են չերմամշակման՝ նորմալացման, մխման, ցրտությամ մշակման ն արձակման 100"-ում:

ավելի բարձր մագնիսանըկան ճատկություններով,քան սիլիցիումայինպողպատները,բայց են առավելապես են: թանկ կիրառվում րանցից Դրանք

.0,02-ից

|

մարտինսիտային ստրուկտուրայի է պողպատի կուէրցիտիվային ուժը: ստացումը, խիստ բարձրացնում են 10--12 մխելիս ունենում չրում ածխածնային պողպատները

անճրաժեշտ է իրագործելթոր-

օժտված .(պերմալոյները) -ձուլվաժքները

ճՃամեմատա-

կան է Բաէէ արտադրյալին, ուստի մագնիսապես կարծը «Պամաձուլվածքները պետք է օժտված լինեն ինչպես բարձր մագնիսական ինդուկցիայով, այնպես էլ բարձր կոէրցիտիվային ուժով (նկ. 1242, բ),

չերմաստիճանում՝դանդաղ սառեցմամբ: նիկելի Հիմքով «Պամաճիմքով ճամաձուլվածքներ: Նիկելային

.Փաթողում 750--800"

գ)

վ.

Մագնիոի Ճզորությունը առաջին մուռավորությամբ

-

"

Սարքավորումբ) Դեֆոբմացվողկոբալտայինճամաձովվածքներ:

ներին

կայանքների փոքրածավալ Ճաստատուն մագնիսների ճամար ն 521Փ13 կիրփոում են կոբալտի ճիմքով 521Փ11 վանադիումով լեդգիրվածՃամաձուլվածքներ (մնացածը՝ երկաթ):Մագնիսական4ատկությունները ստացվում են 70--90 Գի շրջասեղմամբ դեֆորմացման ձճանապարճովկուրման ն արձակման շնորճիվ։ Այս ճամաձուլվածքԽերի մազնիսականճզորությունը «ավասար է 1,5--3 միլիոն գսչ«է: Փուխոխելովարձակման չնրմաստիճանը, կարելի է ստանալ տարբեր

Ճարաբերակցություն 1-ի

ե

8-ի

միջե:

գ) ծռկաթ-նիկել-ալյումինայինՃամաձովվածքներ:Այս խմբի ալնի ն ալնիկոկոչվող ճամաձուլլվածքները աչքի են ընկնում բարձր

ռադիոէլեկտրոնայինապարատուրա, Հեռուստացույցալինկինեակո

"

մագնիսական

Հզորությամբ ն

չափազանց լայն

ունեն

այլն):

կիրառություն

ու

Ռրոշ: Ճամաձուլվածքներլրացուցիչ պարունակում են պղինձ (3-

--24 ա) ախլիցիում (1 6): Այս.Ճճամաձուլվածքնե605), կոբալտ (14-րի կարնորագույն ճատկություններն են. մագնիսական ի

-

մակնիշ ճն

8,, լ

27000

ճշ

ՃքլՅ

ՃԱՏ

ՃԱ

ՃՒ

ՃՈԱԹ03.

`

Ւլ., է.

գս.

ՃԷԼՏօ4

Ջ000

12300

՝

,

/

|

|

Առանձին դեպքերում անչճրաժեշտ

,

կիրառնլ որոշակի ջերմասմիջակայքում տիճանային նվազագույնկամ տրված չերմային ընդարձակման գործակից ուննցող Ճճամաձուլվածքննր: Ջերմաստիճանի է

.

կլիմայական փովոխման միջակայքում, չավնրի ճաստատունություն են ղրոպաճանջող ճշգրիտ սարքերի դետալների ճամար, անճրաժեշտ յին մուտ ջերմային ընդարձակմանգործակից ունեցող ճամաձովվածքներ (չափող ժապավեններ,մետաղալարեր, ճոճանակներ ն այլն): Ապակու ճետ մետաղի ննրղզոդմանժամանակ վակուումային տնսակետից `

այնպիսի Ճուսալի միացություն ստանալու ճամար պաճանջվում են ճամաձուլվածքներ, որոնը ջերմային ընդարձակման գործակիցը չա-չ փազանց մոտ է ապակու ընդարձակման գործակցին (էլեկտրալամպեր,

դարձակման միջին գործակցի (6,չչ) մր Բ6ԿՎ է երկակի Հ ճամաձուլԻ6--ԻՑ փախումբ Ինչո վածքի բաղադրուվմ աղադրությունից: չոլ ես ց «եսնում հնք ճյյ գործակիցը փոփոխ- Տ վում է լայն սաճմփաններում՝1,5. Հ 10-6-ից մինչն 18,5.10 ., որը Թույլ Ծ է. տալիս ընտրել գործնականորեն զոք գործակցի ցանկացած անտրաժեշտ արժեք ունեցող Ճամաձուլվածք:

երմային ընդարձակմաննվաղզա-

1300"-ի

նն օգտագործում

ց

, ՝

Հ

Հ

`

Թված Ճամաձուլվածքների ճղզորությունըկաղմում է մազնիսական 1,5--6 են ձուլման միլիոն րճասցից գ Լ գ գս. է: Սրանցից մագնիսներ ր ստանում կամ Լ փոշե մետալուրգիայի ճանապարտճով փոշենման կոմպոնենտների մամլմամբ ն եռակալմամբ:. Ունեն բարձր կարծրություն, ուստի ննթարկվում են միայն ճղկմամբ մշակման: չամաձուլվածքներիջնրմամշակումը իրենից ներկայացնում է բարձր ջերմաստիճանային նորմալացում (1100-) կամ մխում:

Տ 57. ԸՆԴԱՐՋԱԿՄԱՆՀԱՄԱԶՈՒԼՎԱԾՔՆԵՐ

ճամար

երկակիերկաթնիկելային ճամաձուլվածքներ, որոնցում նկատվում 4 բաղադրությունից կախված չնրմային ընդարձակմանփուիոխությա Նկ. 124-ում է տրված Չ20--1005 ջերմաստիճա անկանոնություն: ցույց նային միջակայքում ջերմային ըն/4

«

.

ստացման Ճամաձուլվածքների

Նման

են (սարքեր, էլեկտրաչափիչ գործիքներ):Դրանց կոմպոնենտներն նիկելը (14-3390),ալյումինը (9--12 0.) երկաթը:

մ

0.«ե տիկելիցն

ունի Հմրգործակից ծձրկաթիցկազմված

դ

մբ

.

"

40 60 40100 42,

նամաձ Նկ. ճամաձուՊոթ-նիկել վածքների գծայինընդառձակման 124.

ճամաձուլ-

նցնում է Քանի նիկե ք իչջոցնու Է Հ ի այս ունի ուլվածքը

վածքը: կետը,

ի

ԱԼ

նոկաթ-նիկել

գոբծակցի (դչ) կախված

ո

Հ

ճամա

թյոմը նիկելիպառունակությու նից: աուստենիտայինստրուկտուրա: Այսպիսի՛ բաղադրություն ունեցող Յ6ԼԼ մակնիշի ճամաձուլվածքը ստացել է ինվար (անփոփոխ)անվանում, --605-ից մինչն -Վ-100" ջերմաստիճանային միջակայքում նրա 45 Հ1,5.10-": Մի սիոքը այլ բաղադրություն ունեցող, կոբալտ ն պղինձ պարունակող Ճամաձուլվածքը այդ նույն միջակայջերմաստիճանային --1.10-4, Քում ունի Այս Ճամաձուլվածքները կիրառվում են չաի բնագավառում, գեոդեզիական փաբանության չափողսարքերի չափագծիկների ճամարն այլն: Բավականին լայն կիրառում ունեն նան նիկելի այլ '

|

պարունա

2918, էա31:4 4211թ, 47է14Ք, 18Ճ11Փ թյամբ,լիացուցիչ լնգիրվաժ՝ ՍրանցԳՐ Ը գտնվում է 4,5.10-6-ից մինչն Ճամաձուլվածքննրը: 11.10

`

սաճմաններում ն օգտագործվում են առլակու տարբեր. տնկերամիկայի «ճետ զոդման ճամար: Այս Ճամաձուլվածքնե րի ճամար բերված ., գործակիցը վերաբերվումէ --70"-ից մինչն

սակների ն

460--5505

(տարբեր Ճամաձուլվածքների ճամար)ջերմաստիճանային

միջակայքին:Մինչն

այս

ՊՃամաձուլվածքների. այդ ճայտնաբերելը լ

պ

ատճառով էլ 421111

42114

ն

պլատինիտ:

215104

ապակունը: Այդ անվանում են ճամժաձուլվածքները

ընդարձակմանգործակիցը Համարյա նույնն է, ինչ

որ

ծ 58. ԴԻՄԱԴՐՈՒԹՅԱՆ

ՀԱՄԱԶՈՒԼՒՎԱԾՔՆԵՐ

:

վա-

էլեկտրական լաբորատոր կենցաղային Արդյունաբերական, ճամար ն ջեռուցիչ սարբերի տաքացուցիչների անճրաժեշտ ռարանների ն

են

բարձր

կիզակոռոզիայի նկատմամբկայունությամբ(կրակակայունությամբ, նե զա-

Ռեոստատննրում Ճամաձուլվածքներ:

տարրերի

էլեկտրականսարքերում կիրառվող դիմադրության

նազան մեժ ճետ բիչ փոփոխվող փուխոխման ճամար պետք են ջերմաստիճանի Այդ Համաձուլվածքները ունեցող Համաձուլվածքներ: են

խմբում: Համաձուլվածքների դիմադրության

միավորվում

մրտ աաադրուքյրո լ

էլեկտրադի-

մադրությունից (նկ. ստացման ճամար, որոնք սովորաբար Հւաանթյան Համաձուլվածքների տեղակալման պինդ լուծույիդիսանում են բարձր կոնցենտրացիայի

ներ:Բարձր

աշխատող տաքացուցիչների ճամար ջերմաստիճաններում

'

1900, 1300:

1,4

բ) Քոոմա-նիկելայինճամաձովվածքներ(նիխրոմներ)։ նիկելի

պարունակում Հիմքով Համաձուլվածքները

են

երկաթի «իմբով թողարկվում են լարերի ն

ճառով զգալիորեն թանկ

Դրանք պլաստիկեն

ն

գ, ԻԱ, այդ պատ«ամաձուլվածքներից: ժապավենների տես-

60--80

են.

Քով, որոնք օգտագործվում հն տաքացուցիչների պատրաստման ճամար: 15--20 00 քրոմի առկայությունը նրանց տալիս է բարձր կիզաճիմկայունություն: նիխրոմները ավելի կրակաամուր են, քան երկաթի քով Ճամաձուլվածքները: Բերում ենք նրանց բնուքագրող

Խո աավախ,

ոո որակ ա Համա մ րի պինդ լուծույթների այդ որում ըստ որ գծով, վում է մաքսիմումունեցող է այդ կոմպոնենտների դուլն արժեքը զգալիորենբարձր օգտագործվումէ ղիմադրու32)։ Այդ կախումն

թան

:

նշված պողպատները կիզակայուն են օքսիդացնող մթնոլորտում ն ժժմբային միացությունների առկայության դեպքում: նրանց թերությունն է Համեմատաբար ցածր կրակատմրությունը, որը առաջացնում է տաքացուցիչի կախվածություն բարձր ջերմաստիճաններում (տաքացուցիչը իր ծանրությանազդեցության տակ ձգվում է):

(բ) ն բարձր ջերմաստիճաններում էլեկտրադիմադրությամբ

օժտված կայունությամբ)

1,327

02221Օ54Ճ

-

16՛

02231Օ6

Հիմնակա

ցուցանիշները.

Մակնիշը

Ցարի

Հ201Է150՛Ի3

ք,

|

օհմ»«մմմ

Դ լու,

Ր.

ո

Շ

1100,

(պողպատներ) օգտագործվումեն երկաթի Հիմքով Համաձուլվածբներ 400--500"-ից ոչ ավելի Այս ճամաձուլվածքները ծծմբային միացություններ պարունակող կամ նիկելի ՃճիմքովՀամաձուլվածքներ,իսկ պղնձի Համար՝ մթնոլորտում կայուն չեն: Ճճիմքով ռեուստատների ւտռաքացող ն (14-28) Քրոմով պողպատներ: Քբոմա-ալյումինային Այս Համաձուլվածքներըկիգ) Պղնձիճիմքովճամաձովվածքներ: ա) ն լեգիրված 5) րառվում՝ են ռեոստատների դիմադրության տարրերի Համար: Սրաներկաթի ճիմքով ալյումինով (3,5--5,8 ֆեխրալ (Բօ-ԷՇԼԻԼ):էյս են կոնստանտանըկ մանգանինը: ները կրում են ընդճանուր անվանում՝ ցից ամենատարաժվածներն ԽԱՍ, են լարերի կամ պլաստիկ են ն արտադրվում 40--1,5 Համաձուլվածքները մակնիշի կոնստանտանըպարունակում է մուռ 4000 ԻԱ ն1են պատտեսքով,որոնք կիրառվում տաքացուցիչների պավենների իտ, մեացածը ամենաբարձր թույլատրելի պղինձ,ք--0,45--0,52, առաջացնող քաղանք օքսիդային: րաստման ճամար: Պաշտպանիչ 5005: 3--12 ԽԱՎ է մակնիշի մանկիղաաշխատանքային ջերմաստիճանն թրոմի ն ալյումինի առկայությանշնորճիվ Համաձուլվածքները մտարգանինը պարունակում է մոտ 3 գը ՒԱ ն 12,5 0 Իո, մնացածը պղինձ, քանկարժեք լեգիրող կայուն հն: Ֆեխրալներըչեն պարունակում ամենաբարձր թույլատրելի աշխատանքայինջերմասք «-0,42--0,48, րեր: էլեկորաեն քրոմա-ալլումինային պողպատների մմ, իսկ Ստորն բերված տիճանն է 200": կոնսատանտանի թողարկվում է 0,03--0,9 յմաննր, որի պայմա ը, ն ջերմաստիճա դիմադրությունըկիզակայունության մանգանինը0,02--6 մմ տրամադիծ ունեցող լարերի տեսքով: ննրում նրանքկարող են աշխատելհրիոխրատն.

ճամաձուլվածքներ: |

:

Համագովվանք՝ ժա-

ը

աս

Գլուխ

Շնորճիվ տիտանի Հալման (16705) ն վերաբյուրեղացման (4205) բարձր ջերմաստիճանների, նրա Ճճամաձուլվածքներըկրակամուր են մինչն 450--5505 ջերմաստիճաններումե կարող ծն կարճատն աշխա(որը չի կարելի Համարել վերջնական հաշման, տել 600--650"-ում քանի որ տիտանայիննոր Համաձուլվածքներիմշակումը շարունակ4ավում է) Այն ժամանակ, երբ ալյումինային ն մադգնեղզիումային մաձուլվածքներիճամար 3850"-ըսաճմանայինջերմաստիճանէ: Տիտանըաչքի է ընկնում նան բարձր կոռողզիակայունությամբ բազմաթիվ ագրեսիվ միջավայրերում, իսկ մթնոլորտում այն երկան նրա Ճամաձուլվածքրատն կայուն է մինչն 550--560"-ում: Տիտանը

`

ԳՈՒՆԱՎՈՐ ՄԵՏԱՂՆԵՐ ԵՎ. ՀԱՄԱԶՈՒԼՎԱԾՔՆԵՐ

Մետաղների Համաշխարճային արտադրության 1/20-րգ մասը սն մետաղները (երկաթ, սզողկազմում նն գունավոր, իսկ մնացածը՝ չուդուն)։։ Գունավոր մետաղները,որպեսկանոն, զգալիորեն պատ, են ն ն դեֆիցիտայիննն, քան սն մետաղները զիջում թանկ նրանց ամրության ցուցանիշներով:Ուստի դունավոր մետաղների կիրառումը: են Ճճատկու` արդարացվումէ միայն այն դեպքում, երբ պաճանչվում են ռն ոչ բավարար օժտված մնտաղները չափով: թյուններ,որոնցով ն էլեկտրաճաղորդաԱյդպիսի Հատկություններն են բարձր չերմա.

իլ մթնոլորտում կոռոզիայինկատմամբ կայունությունը կանությունը, դերպլասճալման ցածր ջերմաստիճանը, ջրում, փոքր խտությունը, ն մետաղները մեջ գունավոր ւտիկությունը այլն: Մեքենաշինության ձնով ն միայն պղինձը ն ալյումինը կիրառվում են Համաձուլվածքների

են նան մաքուր ձե"որպես Ճոսանքի լավ Ճաղորդիչներօգտագործվում մետաղներից մեքենաշինությանմեջ ամենալայն կիչ վով: Գունավոր ունեն պղինձը,ալյումինը,տիտանը,մագնեղիումը, նիրառությունն

Ձ

են 99 58, 86, կելը (նիկելի Հիմբով ճամաձուլվածքներդիտարկված կապարը,ցինկը ն գրանց Հիմքով Ճամաձուլվածք-

անագը, 83-ոմ), րը

/5, ԶՈՐ,

Նկ. 15.Լեգիրողտարբերիազդեցությունը տիտանիպոլիմոոջֆիզմի

ՌԻԹ.

|

Տ 59. ՏԻՏԱՆԸ ԵՎ ՆՐԱ ՀԱՄԱՋՈՒԼՎԱԾՔՆԵՐԸ

ԱՐ

յ

լայն կիրառում ստացավ միայն վերՏիտանը արդյունաբերական ն ճըրջին 25 տարիների ընթացքում,որը բացատրվում է ավիացիոն թիոային տեխնիկայիճամար թեթն, կրակամուր մետաղ ունենալու Տիտանը աչջի է ընկնում ցածր խտությամբ անծրաժեշտությունով: ամրությանը ճավասար ամրություն, որը` երկաթի (4,5 գխմ)), ունի բարձրանում է տիտանի լեդիրմանժամանակ: Այս բոլորի ղգալիորեն ունեն բարձր տեսակաշնորճիվ տիտանի ճիմքով 2Համաձուլվածքներն սաճմանի է ամրության ներկայացնում ամրություն, որն իրենից րար

(կԳ/մմք:գմ"): մետաղի խտության վրա՝ 91 Հարաբերությունը դգնրաՀամաձուլվածքները ըստ այս կարնոր ցուցանիշի Տիտանային մետաղական նյութերին, դրանց թվում զանցում են մնացած բոլոր նան ալյումինի ն մադնեզիումի Համաձուլվածքներին.

ճիմջով

մագնեզիումային ճամաձուլվածք (օգլ»426կԳյմմշ). (օչ-40 կԳյմմ)յ ալյումինային Ճճամաձուլլվաժջ կԳ/մմ) պողպատ (օ, "140 քրոմանիկելային կԳյմմց տիտանայինՃՀամաձուլվածք(8. .

2.

2.

.

15.

2...

.

:

Հ

2.

18.

են

Աշատարիլիգատորեը, բ՝ -ատարիլիզատորնեը, գ՝ էվտնեկտոիդ առաջացնող 8-ատաբիլիզատորներ

թողարկվում են ձողերի, թերթերի, ղովակներիտեսքով ն այլ ձների: Տիտանը Ճճանդեսէ զալիս երկու պոլիմորֆ ները պլաստիկ

ձնով.

ն

լարերի,խո-

մոդիֆիկացի

ցանց ունեցող 11գ-ն ղոյություն ունի 882՝-ից ներքն, իսկ Նոր-ն882"-ից վերն: ինչպես ցույց են տալիս աղ-

ԽՏ ցանց ունեցող յուսակ 18-ի (81

Թ

1--1) տվյալները, տիտանի տեխնիկական ճատկությունները խրատ կախված են նրա մաջրությու-

`

.

աե

չժ

Ը

|

--108.

..Ս/Տ4.,»

2204ԸԸ

նից: եգիրող Տիտանը Հ

ի

1--00,

1--0,

|

տարրերը, րստ պոլիմորֆ փոխակերպմանվրա նրանցունեցաժազդեցության, բաժանվում են երեք խմբի:՝ Առաջին խմբին պատկանում են պոլիմորֆ չերփոխակերպման

բարձրացնող ն զ-ֆաղի տիրույթըլայնացնող տարրերը, մաստիճանը որի Համար էլ ալդ տարրերը կոչվում են զ -ստաբիլիզատոբներ (կա125, Դրանց թվում (նկ. 4իմնականըալյումինն է, ա): յունացնողնեո)

Աղյուսակ ե նրա ՛Տիտանի

Համաձուլ-

4 Ժա

`

ց

րք

մանչկ

օ

40-56

811--1

45--60

8715--1

15-95

80-90

Չ0--85

Սս

86.

20--50

|

20--830

|

20-30

|

40-85

Ծ6-65

|

բր14

ոչ

միայն

խառնուկներ

--

Հ

Հ

0,027»

Հ

0,6856

խառնուկներ

ՀՀ400 87.4|

|

«400

|

12-20

25400

է

։

57441, 2,596Տո

8.15 9-15

1.547/ո մո 330.1, 1,526

աի

ա

|

ՕՂ4

ռ

--

ն

«60

տեխնոլոգիական

բ) -Է8

Այս Համաստրուկտուրաունեցող համաձովվածքներ: են 2»--6Կ6 ալյումին նե 24-ից ավելի ձուլվածքները պարունակում ստաբիլիզատորներ՝վանադիում, մոլիբդեն, քրոմ, երկաթ: Համաձուլվածքների ոտրուկտուրան կազմված է երկու պինդ լուծույթներից՝ զ (115) ն 8 (48): Այս Համաձուլվածքները Մ գծից (նկ. 125, 8) վերն

խօ, Շո Էճ

39691647

.

33241 89610, 1176Շր

Համաձուլվածբների աւրուկոուրանարունա-

8-ֆազ,8115

Համաձուլվածքի ստրուկտուրանկաղմված.

ի-ֆաղից:

00 էչ երկրորդ խմբին պատորի սովորական պարունակությունը կանում են պոլիմորֆ փոխակերպման յերմաստիճանըՊ իջեցնող

տիրույթը լայնացնող 8-ֆազի (նկ. 125, Յ -ստաբիլիզատոներ

ե

ն

տիտանը Տեխնիկական

,

|

ն

Ֆրա արդյունաբերական ճամաձուլ-

օժտված

են

լավ սզլառստիչ

աճում բայցարձակումից կությամբ, (2նացումից) ամրությունը Հետո

-

Այս խմբի. Համաձուլվածքները, Ճճատկապեսամրացնող ջերմամշակումից «ետո, աչքի են ընկնում բարձր ամրությամբ նորմալ ն որոշ չաիով բարձրացված ջերմաստիճաններում,կրակատմուր են մինչն 400--550"-ում: Թրժաթողումից(կամ մխումից) «ետո նրանց պլասեռելիության տեսակետից նրանք զիջում տիկությունը բարձր է, բայց են

Համաձուլվածքներին: խմբի երկֆազտիտանային ճամաձուլվածքները

առաջի

վում

են

գ)

առավելապես կիրաոքրծաթողված կամ չերմամշակված վիճակում:

կայունֆազ ունեցող ճամաձուլվածքներ: Յ-ստբուկտուրա

ստա-

բարձր կոննալու ճամար պաճանջվում է գ-ատաբիլիզատորների է բարձրանում ամաձուլժամանակ որի պղալիորեն Ջենտրացիա, ն է տիտանային Ճամաձուլվածքների թատությունը, դրանով վերանում Այր վածքների առավելությունը բարձր տնսակարար ամրությունը

'

:

են

անադրն զերկոնիումը կոչվումեն չեզոք ամբացտարրերը՝

նող տարբեր:

ճետո

։,

տարրերը, ուստի նրանք կոչվում բ): Այս խմբին նն պատկանում վանադիումը, նխոբիումը, տանտալը, Ժոլիբդենը: նրրբորդիւմբին պատկանում հն պոլիմորֆ փոխավերպությանչնրմաստիճանը նույնպես իջեցնող, Է զ-պինդ լուծույթից ու տիտանի ճետ տվյալ տարրի միջմետաղական միացությունից կազմված էվտեկտոիդ առաջացնող տարրերլիքրոմը, հրկաքը, սիլիցիումը (նկ. 125, գի Պոլիմորֆ փոխակերպման վրա ազդող

ընկած չերմաստիճաննեերից մխելուց

՛

2--6

քիչ

ճամաձուլվածքների պլաստիկությունը:

քեր (կռելիությունչ պլաստիկություն):

| 66/1 457 | 6,59541 3,5օ6իԹ`

Հ400

ո

չամաձուլվածքները կիրառվում են ըրժաքողված վիճակում: Դըրանք կրակատմուր են մինչն 400--5005 ջերմաստիճաններում։ Այս ունեն խմբի Հճամաձովվածքները լավ ճատկություն-

52441,

| 559

ՀՅ00

10-16

ար

.

0,397:

խառնուկներ

Հ400

95-110|

բանակությամբ

մեժ

Քացառիկմաքուր

-

16--22

130--150 -ոթ ություն։

Օն

-

ատրուկտուրաունեցող Համաձուլվածքներ

115-140

8՛115

ւկ

Բա դազրությունք ություն

զիքանը

-

| 19.25 |

66-85

ց0 100Ի80

105.120

յ

ճամաձուլվածքնեն, (վածքներ

20--30

--

85--110 | Թ51901

՛

-

|

Աշիխոո. հրմաս-

2Պ

,

80--95 70--85 12-25

օ--Ց

է

Գ

ստրուկտուրունեցող ցող

811--00 30-45

կում է

Հ

ստրուկտուրա

ՕՂ

Ա

կԳ/մմճ| կԳ/մմշ

Տիտան

ըստ ճավասարակշոված ստրուկտուրայի, որը ստացվում է ըրծաթողման ժամանակ ճամապատասխան վիճակի դիագրամին (նկ. են երեք 155),բաժանվում խմբի: ա) զ-ստբուկտոտա ունեցող ճամաձուլվածքներ: Այ, խմբին են --0,, ւան պատկանում / տնխնիկակաւվ խտա Ը (81 14--00, 0, 8՛ր 1--1) -ն որպես գ-ատաբիլիզատոր 9 (կ ալյումին պարունակող նրա Համաձուլվածքները, որոնք կարող են լրացուցիչ լեգիրված լինել չեզոք ամրացնողտւսրընրով (8115,ՔՂ 5-1): Այս Համաձուլվածքների աստրուկ տուրան կազմված է մեկ ֆազից՝ զ (Ի12) պինդ լուծույթից: Այս խմբին են պատկանում նան, ալյումինից բացի, ՉՊն-ից ոչ պարունակող «Ճամաձուլվածքների (814, ավելի 3-ատաբիլիզատոր Այս խմբերում ճիմնական շ-ֆազի ճեւռ մեկտեղ գոյությոն ունի Օ՛14)։ ոչ մեծ քանակությամբ 8-ֆազ(48), որը որոշ չափով բարձրացնում

ճատկություններբ մեխանիկական ճամաձուլվածքնեբի

3»

գ

վածքները

Նյութագիտություն

ուննցող տիտպնային ճամաձուլվածքները սվատճառով Յ-ստրուկաուրա

սաճմանափակ կիրառություն: Մխման միջոցով կարելի է ստանալ 3-ստրուկտուրա 8-ստաբի վիզատորների պակաս կոնցենտրացիայի դեպքում, սակայն այդպիս ստրովլտուրան կայուն չէ տաքացման ժամանակ ն Ճամաձուլվածք, արագ կերպով գցում է իր ամրությունը բարձրացված ջերմաստիճան. ներում, այսինքն ունի ցածր չջերմատամբություն Նորմալ չերմաստիճանում չափազանց պլաստիկ են, իս այդպիսի Հճամաձուլվածքները մխումից ն արձակումից ճետո ձեռք են բերում բարձրը ամրություն Այսպես, օրինակ, 8115 ճամաձուլվածքը(300 Ճ1., 840 Պօ, 1140 Շր

`

260--280"-իկ մխելուց ն 450-480"-ում --130.--150 կԳ/մմշամրության սաշման:

արձակելուց

Հետո

ունի օգ-

|

60:

Տ

ՊՂԻՆՉԸ ԵՎ ՆՐԱ ՀԱՄԱԶՈՒԼՎԱԾՔՆԵՐԸ

|

Պղնձի կարնորագույլնճատկություններն են նրա բարձր էլեկտրա: հ ջերմաճաղորդականությունը, որոնցով նա զիջում է միայն արծաթին է մթնոլորտում, ջրում ն լ Պղինձը օժտված կոռողզիակայլունությամբ. շարք այլ միջավայրերում: Արտադրվողպղնձի կեսից ավելին կիրառվում է էլեկտրատեխնի: կայում, էլեկարոնիկայում ն տեխնիկայի այլ բնագավառներում ճո,

.

ձողեր, զոլեր, դողեր)պատրա: սանքաճաղորդիչհերի (ճաղորդալար,

ճամար, Համաձայն Կուրնավով-Մատիսսենի օրենքի, պինդ լու ծույքների էլերտրաճաղորդականությունը (բաղադրությունիցկախված, փոփոխվում է մինիմում ունեցող կորով: Ուստի բոլոր խառնուկները որոնց թվուէ նան արծաթը,լուծվելովոլղնձի մեջ, իջեցնում են նիս Հենց այդ պատճառով, որպես Ճոսանէլեկտրաճաղորդականությունըո են իԻ100, Ֆ0 ն Իմ մակնիշների առավել մաքի Հաղորդիչ, կիրառում քուր պղինձը, որոնցում պղնձի պարունակությունը ճամապատասխանաբար «Ճավասարե 99,99 4կ, 99,950, ն 99,9 Ե-ներից ոչ պակաս: Համար օգտագործումեն`ավել| Պղնձի Համաձուլվածքների ստացման ցածր մաքրություն ունեցող ԽԱ--ՈՂ: մակնիշների պղինձ (99,9-ման

՝

"99,00եպղնձիպարունակությամբ): Գղինձըաչքի

:

ընկնում ցածրբ՝ ամրությամբ (9:--20--24, ն կարծրությամբ -58--15 կԳ/մմշ) (118 -40--50),բայց բարձր պլաս-45--55 տիկությամբ (8 ն), կարմամբ վատ է մշակվում, ունի ձուլման ցածր ճատկություններ։ Սառը պլաստիկ դեֆորմացիան (կուիումը, զգալիորեն բարձրացնում է պղնձի ամրությունը, Չեն հ ՉԺ.-ճ, Ճւասցնելով Ի

է

մինչն 45 Համապատասխանաբար

ն

մանակ խիստ

՝

՝

ունեն

40կԳ/ԱԱ, բայց /

մբաժա-

կնրորովնվազեցնում (6-3 պլաստիկությունը Փե) ն

չլեկտրաճաղորդականությունը:

Մեքենաշինական դետալներիճամարոլլինձը գործնականորեն չի կիրառվում: Սովորաբարօղտագործում են պղնձի ճ որոնք նույնպես Ճամաձուլվածքներ,

օժտված են լավ

Հիմքով" չուս

ե. » էլեկտրա-

ն մաճաղորդականությամբ կայունությամբ կոռոզիայի կատմա :

սղնձից ամուր են, փեծամասամբ պլաստիկ են ն ԲՈՐԲ ավ նն ն կտրմամի, Հիմբով Ճամաձուլվածքները ստորաբաժանվումհն ին ա րանր Ա Բրոնգննր, որոնց մակնիչները բայց

վում

մ

ճնշմամբ

Դղնձի

բրո նշանակվում

երկու

Համապատասխանա-

11 ն

5ք տառերով, չամաձուլվածքների մակնիշներում, այնուճեւոն Ճաջորդող տառերը ցույց են տալիս լեգիրող տարրերի առկայությունը, բատ որում ոչ բոլոր դեպքերում .էն Ֆշանակումները Համընկնում ռպլողպատների ճամար ընդունվածտառային նշաբոր

ձն

նակումներիճետ (Ճ-- ալյումին,

լիցիում, ու- մանգան, տան,

ՒԼ--

Աաաա: անրակ ր

Ք--

Բերիլիում, 74-- երկաթ, Կ-- ախՇանագ, կապար Ղ

նիկել,Օ -

Ն

լ,

--

Ճաջորդ ՏԻՐաաոնրի «տարրերի ԳՐ ի ան ՔՉԱՇՑ րի մայի Տ»

սլարունակությունըտոկոսներով ըստ մասսա ա 12--5 մակնիշբ նշանակում է բրոնվ, 12: շուտգ թե, մնացածը`

զին, Սեն բի մակնիշներ Ա արդեձի քող րր պարումավությունը,Օրինա, տ ջի-3-1 ՐԻՐ ղեր ո

առաջին ցույց թիվը

տարբերի նշանակում արուլը, մնացածը՝ցինկ,

փ

է տալիս

որը

պարունակում

ւջ

«-

Շա,

չ

մակնի 46),

30 Ճո.ւն

,

Արույրներկոչվում

են

Ֆրույրներ

պինկի «ետ ոկնղձի ճամաձուլվածբքնե որոնք կարող ձն լրացուցիչ լեգիրված լինել այլ տարբծձրով:եթե բը Բաղկացաժ է միայն պղնձից ն ցինկից՝ ֆրան կոչում են իսկ եքն հրա բաղադրության մեչ մանում են նան արուլը, այլ տարբնր

բարդ

րու արգ

կամբազմակոմպոնեն արույր:

:

Դղինձն

ունի Է12 բյուրեղային ցանց: Ցինկը լուծվելով պինդ արդեձում,առաջացնումէ 112 ունեցողցինկի ցանց պինդ լուծույթ պղնձի մեչ, որում ցինկի Հասնում է մինչե լուժելիությունը Յ9 կ մոտ 34 ե շո-ի 00-ի 450--ում նորմալ ոլինդ լուժույքը անվանում են զ ֆազ կաւ

տեղակալման

ջերմաստիճանու Այդ

զ-լուծույթ:

առաջացնում մյ բիմիավկան միաջուխաորոնցից Բիոնը արդյունաբերական ճՃամաձուլվածքներում տեղ է

ք յուններ,

նն

չաթր

Շսշո է լեկտրոնային միացություտնում 50,740 ցինկ պարունակող ն դրա ճիմԱյդ միացությունը ցանց: նը, որն ունի 18 բյուրեղային կոչվում են 8 ֆազ քով պինդլուծույթները (ճատբնութագրվումէ բարձր պլաստիկությամբ նշված պարունակության մոտ 304, ցինկի վապես | դեպքում),բայց ունի Համեմատաբար ցածր ամրություն: ի Հակադրություննրան, ը ամուր է, բայց ունի փոբավականաչավ :

զ-ֆազը

Ի

Ն

ւ

«(1

.

ֆա-

|

զը

ան.

| |

Ե. `

(նորմալ ջնրմաստիպլաստիկություն

տրված ցին-: ֆազակի Հետ պղնձի Համաձուլվածքների ն նրանց մեխանիկային բաղադրությունը ա»կարված իի վարճաարովյանները ն ցինկ ավելի 484, նավաթյունի,

Քանում): նկ.

126-ում

ցույց

է

|

:

Ջ՝

Վ

ՏՈԿ

օ--ա

ԷՐ ՈՅ

ա

-

«6

Թ.

.

հ»

Պղճձացինկային ունեն Նկ. կ. 196.Գղնձացինկային ճամաձուլվածջները պարունակող 128,

ֆազաչճամաձուլվածքնեոի

յին

Ն մեբաղադբությունը

ն փաղանցփոքր պլաստիկություն ամրու-

ու-. ցինկիպարունակ թյուն, այդ պատճառով

ԲԱ Դոոնիկազան ԳԵՇ թյունը Աի -

ԵԼ

45--48

արույրներում սսմիմանափակվում տոկոսով:

աի ույբները բաժանվում երկու խմբի՝ Արդյունաբերական կազմված է միայն ցինկի որի ստրուկտուրան ֆազ կամ զ-արույրներ,՝ ն Հունեցող զ-պինդ լուծույթից, երկֆազ կամ կոնցենտրացիա տարբեր է՛ այս եր մեջ ռպլարունակում ԻԳ արորներ, ՝

|

չա-

միա-

են

րոնը աարուկտուրան

երկու ֆազերը տարբերճարաբերակցությամբ: նան

ծավալային փոփոխություններովուղեկցվող արուլտեղի է ունենում բե ցինկաղզրկում,որը առաջ է բերում արույրե կիսաֆաբրիկատների նե արտադրանքներիճաքճքում: կոռողիոն ճաքճքմանընպաստում են՝

ցինկի բարձր պարունակությունը(2-20 ե), կոփված վիճակը, նձ լարումների առկայությունը: կոռողիոն քաբճքման երնույքը կանխել, թրծաթողելով նրա նկատմամբ ճակում ազրտամեջերմաստիճանում: դրանքները 280--300» Այսպիսիթրժաթողումը նվազեցնում է խանիկական ճատկություններըչի իջեցնում, բայց

է արեւի

ունեցող:

աաա որքին մթնոլորտը նպաստում է ի խոնավ այ

լարումները»

Րավելի

'

: աջ

ճաքճքմանը, կոռոզիոն

ճաճախ է նկատվում խոնավ եղանակն Ց ան է նան քում ն այդ պատճառով կոչվում Հ արույրի սեղոնային ճաքճքում, ԼԵ աչքի են ընկՄիաֆազ գզ-արույրները, զ «-աբույոնեո: ա) Միաֆա մեչ նում ձամենատարար ռլ արայան րարար պառաիգամյամ, դեպքում, տաղան այս ցուցանիշներըխիտտ կերպով կախված էն կափուստի

այն

Է

:

`

.

աստիճանից: Արույրների էլեկտրա- ն չերմաճաղորդականությունը բարձր են այնքան, որքան բարձը է պղնձի պարունակությունը:Դեման

ֆորմացվող 1196, 1190, 1185, 180, մ1720 ն 7168 պարզ արույրները սգաեն 4-ից մինչն 2240 ցինկ: Դրանքթողարկվում թերթերի, են րունակում

ղոլերի, ժապավենների,լարերի նե խողովակների տեսքով: 196 մակ/ կինիշի արույրն ունի առավելագույն ջերմաճաղորդականություն

րառվում է կոնդենսատորներին ուսդիատորների խողովակներիճամար. Մնացած արույրները գլխավորապեսկիրառվում են սառը դրոշմամբ ստացվող արտադրանքներիճամար: Առավելագույնպլաստիկումբ աչքի է ընկնում 7168 մակնիշի արորը, որը կիրառում ձն ն դրոշմամբ մաացվող դետալների,գամերի ալլնի ճամար:

իյ

խոր

նն ըատ անխնոլոգիական Արուլըները ստորաբաժանվում էն քողարիլում թվարկված մակնիչների միաֆազ արորները ն ձուլման արույրների: դեֆորմացվող Դեֆորմացէառ Ճատկությունների՝ ար կոլա լիճագոատ քրձաքուված |ա տարբեր առուն աժապա քեյքեդի Եեդ անար են ն բաժանվում փափուլ, ն զանազանպրոֆիլի ձողերի տեսքով, որոնցից խողովակների ճարերի, արույրների։ Աղյուսակ 19-ում բերված են այս արույրների մուղավոր են դետալներ դրոշմմանկամ կտրմամբ մշակման պատրաստում են կոփված զիՀատկությունները: մեխանիկական Դեֆորմացվող արույրներըթողարկվում նապարձով: ի Հաշիվ պաշտպանիչօքսիդային թաղանթի առաջացման արույրիջոցված ոլո ն բայց ճակում բարձր կարծրությամբ ամրությամբ, 7. ե բարձրացման ճամար նրանց բարձրպլաստիկությամբ ների կոռողիակայունության սռիկությամբ ն թրծաթողվածվիճակում՝ Բ միաֆազ լով: հարդ ալլումինոլ, անագով, նիկելով։ (բազմակոմպոնետ) Դեֆորմացվածարույրների ամապակարծրությամբ: նվազագույն են սլատկանումկոնդենսատորայինն ջերմաճամի չերաճաԹվին յլ էն (ափում են Ղ (կարծր) կամ մ արուլրների ասխան վիճակներընչանակվում ջ: դորդիչ են արույրի մակնիշի վերջում: չ խողո պատրաստմանՀամար նախատեսվածարույբնեքի խողովակների տառերով, որոնք դրվում ա ՈՒԼ65--5ն 22--2, ՈՕ20--1, մթնո: այլն, ճաքնքումը. խոնավ Արույրներիթերություննէ կոռոզիոն

կիռակարծ կար

ճատկանիչի նրանք

լեգիրում

.

|

,

:

ի1

'

դեպքում առկայության դոլորշիների ամոնիավի լորտում,Հատկապես

այլ

|

բեք

|

29.՝

Աղյուռակ ն

Դեֆորմացմանարույրները Հիմնականում կիրառվում են այն

տալների Պամար, որոնք Արույրների բարձր

անոր է

Սրաֆազեռկակիաբույոներիմեխանիկական ճատկությունները :

:

լ

Արուի

ւ

Յե

ե

Մակնիշը կԳ/մմշ ԱԳ/մմշ

48/26

ր

55/28

:2

տշ0

59/-/

45/24 յ

տ

Ե

կԳ/մմշ

64/32

|

.

:

`

2/50 /

52/12 ՝

6632.

52/9

66/32

59/9

4/5

|

|.

՛

.4ր5

11400

136/53

10500

12654

10500

Ջ,

։

145/53

5/5

150/55

3/55.

3/55

/59

-

150/55|

տիճաններում արուլրների լավ պլաստիկություն պաճղպանելուՀատ-. կությունը (բնկունացմանչի ենթարկվում), Այսպես, օրինակ, մ1Բ. ս

11200

Ֆոր

:

ԼԲ

:

շէ

,

ի

կայունությունը,

անադգով լեգիրված արույրները կոչում են ծովային:. Ալյումինը ն սիլիցիումը բարձրացնում են արույրի կրակակտրմամբ կապարով լեգիրման նպատակն է արույր ամրությունը: ն Հակաշփականճատկությունների բարձլավացումը մեջ, կապարով լեգիրված արույրՀամաձուլվածքների րացումը: նն առաջին ենրը: բատ կարմամբմչակելիության ուստի

ն

.

մշակելիության Պղնձի աղո: դի

-

գրավում ցուցանիշի -

-

կԳ/մմշ:

ումա

ունի ջրրմաստիճա ՏՈՅ

երկֆաֆ (բազմակոքպ

-

ճատկություննձրը ծրանջ է.

:

Ը

Աղյուսակ

հարդ եոկֆագդեֆորմացմանաբույբնեբիմեխանիկական ճատկություննեոը

Հատ-

ավելի ամուր են, քան միաֆազ արույրների, բայց պլաստիկության, թյամբ ղիջում են նրանց: Բացի պղնձից ն ցինկից, այս արույրները սոեն մեկ կամ ավելի լեզիրող տարրեր, այսինվորաբար պարունակում նրկֆազ արույրները Քըն՝ բարդ (բազմակոմպոնենտ, ճատուկ) են: բաժանվում են դեֆորմացման ն ձուլման արույրների (ձուլման արույրնհրի մակնիշների վերջում դրվում է 11 տառը): Դեֆորմացման երկֆազ արույրներիզգալի մասը թողարկվում է ձողերի տեսքով, որոնկքիլ պատրաստում են դետալենը ճաստոցների վրա կորմամբ մշակ մոմ ճանապարչճով: Արույրներիլեգիրումը ալյումինով, սիլիցիումով, մանդանով, նիկելով բարձրացնում է նրանց ամրությունը ն կոռողիակայունությունը: Ֆկատմամ կատ բարձրացնում է ծովային ջրում կոռոզիայի Ան ագը կոռոզիայի բարձրացնու ովային ջրում կատմամբ

գլանված վիճակու՝2565

ՏՈՒ

Արույրի

աբույլբներ: երկֆազ արույրների, շչնորճիվ բ) Եոկֆազ(օ«-Ւ8) առավել կարծրե ամուր 8- ֆաղի առլկայուատորուկտուրայում իրենց.

խիշ

սառր

բերմա ում. նն Է 20-ում բերվա Բորը դեֆորմացմանարույրների մեխանիկական ըստ կիրառման մոտավոր նշանակումները:

11500

Համարիչում գրված են կոփվաժ՝ կարծր արույրների Ծանոթություն: կությունները, իսկ ճայտարարում՝քրծաթողված փափուկ արույբննրինըո:

արույրը

15-98 գյ ն օր--68

11400

լինեն կայուն գոռողիայի մկատմա

,թույ է ոալիս էլեկտրաճաղորդականությունը դրանքկիրառել մքջ՝ ճոսանքալրար էլեկտրամեքենաշչինության դետալ»ների ճամար: Շատ արժեքավոր ճատկություն է բացասական, ջերմաս-

59--1

|

Պ 96

ի

ՒԼՑ

դե

Չել

մակնիշը

97,

ծ,

կԳ/մմշ

| կԳյմմշ

60/38

--|16

ոչ

Ւ

նիբ

առումը ր

-

29/25 --ՎՊՉ կոնդենսացիոն-սառցա-

սարքավորո րանային Նույնը ոա 90/35 18095 | | 90 | 8/5 Բանաղրաքյա վո ՈՃԱՑ-3-3 65/38 --/30 15/50 19575 ռողիակայուն դետալներ

ղ Ճ

74545

-13,|

Ող Հ024

-Վ1

|

70/40 --/16 70/55

58.2

իու51:51 -

--|20 60/15

20/40 լ

ՊԵՅ0-1

56/58

7665-3

-

70/45

հնջ-1-1 րնա

50/11

ի"

| |

42/15

50/12

|

|

164/56

10/50 | 160/88

է

| 10/40 5/55 |

տիմբականմեբէնա՝ նություն

Ա

60/30 --|20

ՍՕանոթություն

Ծովային նավաշինություն

մոր"

|

|

-Է

Ը`

|

արի ավքային

-

նություն

Ծովային նավաչինություն.

ժամացույցի | աաա

140/90

4/58 | 180/100

Համարիչում բերված

|

արդյոմա-

Լ.

Ն

լ

1Շ80--3

Ալլացիոն

10/40. 175/85 39/25| 117/115| կոմածքննր --/80 Ծովային նավաշինությու 4/40 լ ք

4/5 67/31 56/15 65/40 45/14 16/45

ՊԸ60-1 ՊՇՏ9.-1 `

|

են

կոռողիակայուն դետալ-

շշոուհեր (Ցորավեքը, «Բ

Հաաա) գետաչկոռազիակայուն ներ

կոփված, կարծբ աքույբների, իո '

ճայտարարու՝ փափուկ արույրների Հատկությունները: Թրժծաթողված,

լ

լայն կիրառում ձնավոր ձուլվածքնեուրույրները Ջուման, ձուլման լավ Հատկություններ (եժ ստացման

բի

ունեն գործում. փոքր` կծկում,

հարդ երկֆազ

Հե-

ղուկաՀոսունություն, ն

բյուրեղացման փոքր չերմաստիդետալներ դրանցից ճանայինմիջակլաք) ստացվումեն մետաղական կամ Ճողեձուլաձներում՝ ձուլման ճանապարճով: Զուլկաղապարննրում փան օժոված են բավականին լավ կոռոզիակայունուարույիները թյամբ,իսկ տրոշ տնսակներ՝ ըստ ծովային չրում կոռոզիայի նկատժամբ ունեցած կայունության, չեն զիջում ավելի թանկ բրոնղային (1114 80--311 ն այլն): Զուլման արույրներից կաճամաձուլվածքներին խիտ ձուլվածքներ, որոնք կարող են դիԲելիէ ստանուլ 300--400 մինչն մթնոլորտ ճնշման: մւոնալ Աղյուսակ 21-ում երկֆազ բերված նեն բարդ (բաղմակոմպոնենտ) ն մեխանիկական մտավոր ատկությունները ձուլման արույրների

11467--Ք,

չափաղանց

յ

|

լ

40/30

կԳ/մմշ |

--15

ՀՀ

|

--/25

--Ո6

'Բրոնզներ Բրոնզնենր կոչվում

Է

պղնձի Համաձուլվածքները անադի ն, ընդ- ` է ցինկը կարող է. Հանրապես, մյուս տարրերի ճետ, բացի ցինկից, թեն մատնելբրոնզի բաղադրության մեջ որպես լրացուցիչ լեգիրող տարը: կլասիկ կամ անադային բրոնզ կոչվում է, դեո բրոնզե դարի ժամանակներից Հարոնի, անագի Ճճեւո պղնձի ճամաձուլվածքը: Մյուս բրոնդները կոչվում են ըստ ճիմնական լեգիրող տարրերի` ալյումինային, կապարային, սիլիցիումային ն այլն: Անագ չւարունակող բրոնզները կոչվում են ճատուկ բրոնզներ»: րա) Անագային Անագային բրոնղզների կարնորագույն բոոնզներ: արժանիքներնեն բարձր ճակաշփականճատկությունները ն կոռոզիաճասկանում են ճատկությունների կայունությունը: տակ շփման փոբր զործակից, ոչ մեծ մաշելիություն ն լավ կիպաչճղկվեչ ճետ շփման տակ աշխատելիս: որի շնորճիվ անալիություն պողպատի դային բրոնղրըպղնձի ճամաձուլվածքներից ամենալավ նյութն է սատՔի առանցքակալներիներդրակների ճամար: Անադգայինբրոնզների . ե մի շարք հ այլ ջրերում խմելու ծովային միջավայրեմթնոլորտում, բում ունեցած բարձր կոռողիակայունությունը թույլ է տալիս դրանք կիրառել րում ն մի շարք այլ ագրեսիվ միջավայրերում, ինչպես նան ն դետալների ճամար: արմատուրաների ճնշման տակաշխատող են

Մ.

նավաչինությու մեբք-

Մքժածավալ որդնլակա աան Աա եբ

|15|

Չ|

| 20| |20|

ւ

.

`

ւ

:

Լ

Հակաշփական

։

օժտվածեն ձուլման բարձր ՀատկությունԱնագայինբրոնզները ղոլավ փոքր կծկում), ներով (ճեղուկաճոսունություն, մ մամբ:Ժշուկե հ Բ դելիությամբ րոր ամբ` շոկ :

է

ոյա

մ11Ա1ԸՇ58--2--2ՄՂ

30/25 --|Չ4 Յ8/30 --|26 60/90 --/30

մտ

-

աշե52-4-17

ԿԱ

| Արմատուրա,վածներ, Կնաաշխա| քովային

առանցքակալ

-:

60/45 /

ՊԸ69

20/--

--/14

6| 20|

տոլ կանց ցակայներ, ներդրակքեր, վոաններ Ադանցքակալներ, վրաններ

--/Ջ5 /

Ատամնաանիվներ

Աբթմատուրա, ավիացիոն

դետալներ, առանցիագ ներ

բուո, հաւ «եա

Նավաչինության

վել

մինչն

ր հազաիմե Աղանցքակալների սլտու-

-

1ղ

--րջ

| 40|

ուա

ներ։ սարքերի

՝

Ը

60-1-2-1-11

|

40/--

--/9

18:

ատիլ-մ

ն

էլեկորա-.

դեփալնե ապարատներ

:

ՒՍԱՍԵՃ

ա

,

ջրերում աշխատո Ծովային

րոթրութա,

Ծանոթություն, չամարիլում բերվաժ ճայտարարում՝ ճողե ձուլաձներում ստացված

են

մետաղյա կաղագգար եզ

մեխանիկական թը արույրի ճատկեւթյո նոն,

էպինդ

Պղնձի ե անագի երկակի ճամաձուլվածքներում «յղինձը

ճակում իր մեջ լուծում է մինչե 16.00 անագ

(500--600" ջերմաստի

իջնելու ճետ անագի ճանում):գերմաստիճանը

լուծելիությունը 112

պղնձի բյուրեղային ցանց ունեցող պինդ լուծուլթում ճավասարակշրոված պայմաննծրում նվազում է Համարյա մինչե զրոլիչ Սակայն, շի-

նորճիվ ոլղնձում անագի դիֆուղիայի փոքրըարագության, Հավասաչ րակշոված պայմաններ գործնականորեն չեն ստացվում ն 5--6 ծ

անագի պարունակության դեպքում ամաձուլվածքներն հոնլխուքյամի, ծույթ կոչվող պինդ լուժույքի միաֆազ սհրուկտուրաչ ր

:

.

|

' |

դետա

հ

արմատուրա

:

մ18նմ155--3--1Մ1

.

:

ՆՈՐԸ:

35/25

2.1

ն

ն

214Ը80--3--371 11801ՕՇ88-2-2-

: ի

| ՛

Կիրառումը՝

«Ր

|

|

ՇՎՈՒ»

Էլթ

"

ա

կԳ/մմշ

0"

141860--1--17142/38 711680---311 4030 |

'

:

:

օե,

մ1Ճ2861166-3-3-211 65/60 --|30

(կիրառումը: նշանակումը

-

մեխանիկական` Սակաւրյունն

ձուլմանառբույբնեւի

վ.

Արույրի մակնիշը

«4 է 1) ուսա

:

ունեն

ունեն

գ-լու-

նշված Անագը,

ռաճմաններում,բարձթացնում է պղնձի ամրությունը ն պլաստիկությունը: Պղինձը ն անագը միմյանց Հետ առաջացնում նն մի քանի քիմիական միացություններ, որոնցից արդյունաբնրական Համաձուլվածքնեէ ննրկայացնում ծ-ֆազ կոչվող բում գործնական «Հետաքրքրություն էլեկտրոնային միացությունը (Շմտջոց)։, նքն անագի պարունակու` թյունը բրոնզում գերազանցում է 5--6 0-ից, ապա ճամաձուլվածքի ուորուկտուրայում առկա է լինում օ«-Ք կարծր ն բեկուն էվտեկտոիէ տրված, թն բնչպնս են փուոխվում պղինձցույց գը: Նկ. 122-ում անագային ճամաձուլվածքների ֆազային բաղադրությունը ն նրանց մեխանիկականՀատկությունները կախված պղնձի պարունակությու.

ճից։ ծ -ֆազի առաջացման ն նրա պարունակության մեծացման Ճճամաձուլվածքի պլաստիկությունըարադ նվաղում է:

ճետ

որոնք ունեն Ա-լուժույթի միաֆազ ստորուկՀամաձուլվածքները, պլաստիկ են ն կարող են մշակվել ճնշմամբ. դրանք Համա տուրա, կազմելով դեֆորմացման

վում են կոռողիայի պայմաններում աշխատող զսպանակների ճամար: բրոնզների է պղնձի էլեկտրաճաղորդականությունը Անադային կազմում է, քան էլեկտրաճաղորդականության 40--50 զե-ը, սակայն այն ոլղնձի մյուս Ճամաձուլվածքներինը, Աղյուսակ 22-ում բերված են անագային բրոնզների Ճատկությունները, որոնք թողարկվում են ժապավենների, զոլե' րի, լարերի, ձողերին խողովակներիտեսքով: Չովման բրոնզները գլխավորապես կիրառում են այն դետալների են բարձր ճակաշփական ճատկությունճամար, որոնցից պաճանջչվում ներ. Այդ բրոնզների շիման գործակիցը, երբ նրա աշխատազույ

Ա

Ա

բարձր

դեֆորմացման

է, յուղման պայմաններում աշխատելիս

է

կ խմ՞), կազմում 0,05-ից

մինչն 0,089,

(Բժոն

Աղյուսակ

անագայինբոռնզնեոիմեխանիկական ճատկություննեռը Դեֆոշմացման -

-

ամբվում

հն,

|

։

որոշ

Բրսնզի ժակնիչը

բրոնզների խումբ: ա եթե ստորուկտուրալուծույթից պարունակվում է յում բացի

ծ-ֆազ, թյունը

Ցել.

5:

կԳ/մմշ

կիրառմանբնագավառը

զ-

ապա

չէ

մեծ

ճամաձուլլվածբի ոլլաստիկուկարելի դետալներ ն

նրանից

է ստանալ միայն ձուլմամբ:

ՔքՕՓ6,5--0,15 65/30 ի

`

հն

ձուլման աոա

ԲքՕՓ4--0,28

լ

ի

60/33

մ

ճա

3/38

Ձաղանակներե

այլ

արտադրա դյունաբե-

մեմբրաններ

րատների

2/38 գագա: դ ան

00/30

--3 ՏքՕԼԱ

ԵքՕԼԼԸ4--4--2,5

լոյ-

:

:

Սագան ժամացույցի ագիր Հավանական դետալ րությունում), այլն ներ, սարքերի | Վերաճակիչրափի, խողովակներ, մանոժմետրաայում,

|

բարձրացման Ճատկությունների

անակնե

է՛

ն ապա-

մեջձնաորա-,

ե

առլարատաշինությունումհ ճշգրիտ

55/30

5/35

ԵքՕ1104--4--4 --/30

բունակություից:

--/85

մեխանիկայում:

Հակաչփական բրոնզ է

ն

կոռողիակա-

յուն է (ավտոտրակտորային արդյունաբերությունումորպես առանցքավրանների

կալների

միջադիր)

է

նույնը

Հատվկությունն բրոնզների

Հձամարիչումկոփված, կարծր

Ծանոթություն:

նն, իսկ ճագտարարում`թրծաթողված,

Չ3-ում Աղյուսակ

ճա-

ն

ունությունը,

:

Այդպիսի ճա-

ճամախմ ծջները ախմբվում աձուլվածք մաձ բում: ո բիոնզներիխ«6

|

Անագը թանկարժեք մետաղ է, ուստի բրոնզների էժանացման ն: միաժամանակ լ

.

ՆԱՐլրա Փա ,

ռ

հն այլ 1: ՎՊ մասամբ փոխարինում մար անագը ե մեյին բաղադոությունը լե կզներում ը լնգիԱնագայինբրոնզներում ճատկություն- արրնրով։ խանիկական են ճանդիսանալ ցինկը, անագիպա- րող տարրեր կարող ճեր կախված Ցինկը ն, նիկնելը,. կապարը նհ ֆոսֆորը ճա են-բրոնզի նիկելըբարձրացնում տկասբես ճակաշվական իջեցնում է մե-՝

կաղարը լավացնում է Հատկությունները: մեխանիկական

ե կատարմամբ մժշեկելիությունը,բայց ճատկությունները

Ֆոսֆորը բարձրացնում է բրոնզի խանիկական ճատկությունները:`

բրոնզներինը: փափուկ

բերված

են

ձովման անագային բրոնզների մե-

ն խանիկականճատկությունները,որոնք կիրառվումեֆ կոռոզիակայունդետալների ճամար" Անագ պարունակող բրոնգները թանկարժեք ն դեֆիցիտային նե, ուստի անճրաժեշտ է դրանք կիրառել միայն այն դեպքում, երբ չեն

ճեղուկարոմաշակայունությունը ւ.կաշփականճատկությունները, եթե Դ, իջեցնում է մնխանիկականՀատկությունները, բայց բարձր է. 0,02 40-ից. Ֆոսֆորով լեգիրված նրա պարունակությունը նան բարձր առաձգական ունեն ճատկություններ ն կիրաոբրոնզներիը՝

Հակաշփա

.

կարող փոխարինվել անանագային բրոնզներով կամ արույիներով:. `

298.

ունակ դյումակ

Ա

ճաակությունները՝ Ջուլման անագայինբոոնզնեւի մեխանիկական

Բրոնզի

օԵ,

մսկնիչը

|

,

կԳ/մտռ

Է

|

`

: 1:

հ

|

5բ.ՕԼԼՇ-4--5-1 :

12-5

բբ916-855 ..4բջԱԱ-3 Յ-

.

՛

'

:

5ք.010 5ք.ՕՓ

ու

:

18-20.

14--16|

'

.

18-20

25-35

|տելու մինչե

60|

10--16|

10|68|

| 8.--10|

52|

:

,

20-30

ծովային չրնրի, գոլորշու է կԳ/մմշճնշման պայմաններում աշխատողարմատուրա նույնը դետալներն արմատուՀակաշփական ն

|

Ե

ր

դետալներ Հակաշփական Մինչն Դ

10--1

կիրառմանբնագավառը

լք

աոսոն ե

՝«

վռաններ, իջադիրներ, զապանակներ ձոռոլոր ատամնա

ր»

ձուլվածք| |Արմատուրա ատաժնանիվեեր,

7--10:1 90|

|

ն բարգ

ր

լ

Առանցքակալներ, մաններ Ար

են

ճողե ձուլա-

ր

ով

Հանդիսանում անադային բրոնզնեերին նույնիսկ գերազանցում ն

Կ իրժ գերազանցում բրոնզներին րբածվածն Դրանք անագային Ալյումինային

ն

են,

`

՞

մախ

օքսիդացու-

ն

պինդ տեղակալման ցանցունեցողալյումինի 1112 բյուրեղային

լուծույթը Ֆ65-ում

ն

9,4 զ ալյումին պղեձում (գ) լուծում է իր մել մինչն ն ալյումինը մոտ նորմալ ջերմաստիճանում: Պղինձը շն որոնցից արեն մի բանի՞ միացություններ, քիմիավան են էլեկտրոՀանդիպում բրոնզներում

առաջացնում ալյումինային դյունաբերական

օդտա-

ալյումինի

ն

,

Ճճամաձուլվածքնե լվածքների

ձնովվ

ՀՀ -

Հօ

Հ Հ

ո

կապարով:

մյս տարրերը (բացի կապարից) բարձրացնում են ճամաձուլվածքների ամրությունը ն նրանց տեխնոլոգզիա- նկ. կան Ճճատկությունները:նիկելով ն եր-

ՏՏՍՏՕՏՕՏՕՏՕՏՕՏՕՏՍՏՕՍՍ՝

/

128.

/2

ծ

Հ

2",

,

ճաՊղեձաալյումինային

աոան Ֆազային բարձ-ճատկություննեոը,կխանիկական ընգիրումը ախված ղադոությունը

բա-

ն

կաթով Համատեղ ալրացնում է Ճամաձուլվածքներիմաշայումինիպառունակությռւնից: պայունությունը նիխկելով լեգիրումը նկատմամբ կիրառել ամրացթույլ է տալիս տվյալ ճամաձուլվածքների նող ջնրմամշակում: կառղարը,որը ճամարյա չի լուծվում պղնձի մեջ, ժամա' աստիկությու ամբ տաք ու է պլաստիկությունը մշակման բայցբայ տաք ժամանակ, ճնշմամբ մշակման իջեցնում բրոնզների ճաայն, ինչսլես ն երկափը, բարձրացնում է ալյումինային վաշփական4Ճատկությունները: կոկիլնեԱղյուսակ 24-ումբերվածեն, ինչպես ձուլման (ձուլումը բում), այնպես էլ Ընշման ճանապարճովմշակվող ալյումինային բրոնղների մեխանիկական ճատկությունները: |

եխա Հատկություններով,աչքի են ընկնում բարձրկոռո մեխանիկական ն խմելուն ծովային ջրերում մի շարք յլ միջազիականությամբ բրոնզների քերուվայիերում, ավելի կրակատմուրեն, Ալյումինային ն ճերմետիկ ըսեն՝ մեժ կծկումը, ձուլվածքների զ ոդման թյուններն է ալյումինի բացատրվում որը տացման դժվարությունը, թաղանթներիառաջացմամբ: օքսիդային 13-ի մով ,

երկա րկավի

պղնձի

նն

`

բրոնզները նողներ: որը նույնպես բրուղյ անազային նրանց լիարժեք փոխարինողներ:Անանագային ն բաժանվում են դեֆորմացման ձուլման խմբերի, բոոնզնեոըոչ անագային բրոնզներից

են

գործվում

մանդգանով, իլիցիումով,

ոչ անագաբոոնզներ:Ընդճանրառպես բ) Ոչ անագային(ճատով) ձն ընկնում կոն աչքի յին բրոնզեերը,ինչպես անագային բրոնզները ճակաշփական ճատվություն(անտիֆրիկցիոն) ,ողիակայունությամբ, որոշ ցուցանիշնեն բարձր մեխանիկականՀատկություններով, ներով են

Ալյումինային բրոնդները

(5ք.Ճ5, Եք.Ճ7) կամ լրացուցիչ կերեն պով լեզիրվում երկաթով, նիկելով,

|

Մեխանիկական Հատկությունները բերվաժ Ծանոթություն, ձուլվածջներիճամար: կաղապարներում ստացված

ՀՀ

այն

կԳ/մմշ

մատուրա,

նային միացություն Հանդիսացող 8-ֆազը(Շնտչճից) ն նրա Հիմքով ոլինդ լուծուլթները: նրբ ալյումինի պարունակությունը գերազանցում է 2 00-ից, «ամաձուլվածքի ստրուկտուրայում ալյլտնվում է կարծր ե Է տրվածէվտեկտոիդը, որի ժամանակ, ինչպես ցույց բնկուն «8 128-ում, նեկ. Ճամաձուլվածքի պլաստիկությունըարագ նվազում է: Միաֆազ «զ-պինդ լուծույթի ստրուկտուրա ունեցող ճամաձուլվածքները աչքի են ընկնում բարձր պլաստիկությամբ, ն լավ մշակվում քն ճնշմամբ սառը վիճակում: երկ,ցը օ «-/3 ֆազ «-Է 8 ճամաձուլվածքներըունեն ավելի բարձր ամրություն, բայցհեթարկվում են ճնշմամբ մշակման մի62 ւ 4 -տաք Ք վիճակում կամ կիրառվում են որպես ձուլման Ճամաձուլվածքներ:

-

.

,

'

ի

ն բոոնզները ւսչքի են ընկնում խմելու ժովային Սիլիցիումային ջրերում, գոլորշու մթնոլորտում կոոողիակայունությամբ՝ մինչն 250" ՝

ջերմաստիճանում, ունեն լավ Հակաշփականն առաձգական4ատվուչթյուններ, Դրանքպլաստիկ են, մշակվում են ճնշմամբ, լավ նոտկըց-̀ վում ն զողվում են, կտրմամբ լավ են կարող են ամրացվել մշակվում, ֆերմամշակմամբ: րմամշակմամբ

|

|

|

Եք.թՈԼւ

բավական բամԲառա 3.1

մակն

է

մեքքնաչինության

փոաննգրի բոոզ Հային ավանի

Բրոնզների

`

ո

Եք.Ճ5

ԱԻԵթ

.

օ

ձե

պղնձում, իիտլուծույթը

ՀՀՀ |

օ«

ա

|

առ

7ջ

ՈՐ

Հ Հ

երկֆազ են, քից ն Կ12

կ ոչվլու

ձ

.

ա

ո ւմ

Համա

Հա

4ոպվածքնքր, Ձնավոր Թթ Ա րաայնննր 90--120Զնավոր. Աա

մի մասբ

որ

այդ

ունենում

բԼ թ

բերիլիումով գեր-

-

ջաԹ"

տեսբով, որոնք

Ճամա-

Բի կաճանապարճով ցման (մխման) "

քերիլիումը

բերված է նկ. 129-

,

Առան ԹԻՎ

Ս

Ը

9,.չ141)

ը

Քողովակնքը,կովածքներ

Ջնավոր ր 4 ձոպվածքներ

բրոննեւ աաա նն

կոփված, կարծր

րո

ստրուկտուրա:

ակամայ

՛

Մ

Ճետո Խումից է

Հեիրանոիջապ զարծրությ

ոչ

լ`

կԳ/մմշ), բարձ

Հեպլաստիկու ամ աւ արձազ "

՛

բեովվամբ) լցուկային

ո

զ-լուծույթից անջատվում է

աուրան ացումիը ա

դիսպերսություն ունեցո ասնիկների աւ ամրացնում Համաձուլված պրոցեսը

են

պլաստի ւմ

ի

ճետո

են

ԷլԹ--300

դեֆորմացիան (մոտ արագ

րագ

ն

ն

,

գջ)

րացմանը, 1" կԳ/մմշ, ց.

ուժեղ

ամ

ճնացում ցումից Հետո ստացվում է մոտ պլաստիկ նվազում է (8-2 գե): րի ու, ային բրոնզները կիրառվում են ավիացիոն սա րքերում, կառուցվաժքներո քններում, էլեկտրոնայինտեխնի իկայում (կտպանան

բայց

սառը

Հնացման ի պրոցեսում ավելի

ուրվա բրոնզի ավա ո

բրոնզն ե բրոեզն

Մխում

են

կոչվում է դիսպերսա րսային կարժրացում):Մխումի ց Քերիլիումային բրոնգի մոտավորՀատկոչթյուններն 9. Հ120-կԳ/ՄՎ Ե կ (մշ, ֆ--6 օը: Ֆ

ՏՐ

Ր

ունենում

գերճ րիլիումով ր"ա ամ

86,

-չուծույթի

ողեր,խոզովակեն ը, կռվածքներ

(8 --40Ն) նկա մշակվել քնշմամբ, Բայց (ճնաջման) ժամանա (300--820"-ում 1--2

ն

Ի է տալիս, " մթ քների տաքացման ժամաԳոզիա ֆազային ակ տեղի

Ջ

180-900 Ջնավորձուլվածքներ

Մն

Պղինձ-բերիլիումճամաձուվվածքներիվիճակի դիագրամը,

զ

«ՎԵՐ

թք.Ք2,5)

լ ո"ստանալ (ֆիքսել) ջերմաստիճ սա

295/150| /

.

եւն

արագ

|

Ր

,

-

րե

տո

5 գդ

մաստիճաններից ջրում ընի է նորմալ

.

որ

--/3ջ

.

,

Մ

|

ատանոքություն, Պարտարարում քրժաթողված

փոխակերպումպինդ վիճակում որբ թույլ է տալիս կիրառել մխում " բեեղնի րիլիումային զների ճատկությունների բարձրացման ճամ ար" փան ջ ծ բերիլիումային բրոնզների տարա պարունակող ժամանա 1-ֆազըաստիճանաբար լուծվում է ճ լոժ ույխո։ անճետանում նչն է, 780--800" ջերր բարձր ջչերմաստիճաննե րումլ

ժից

--|81

ջ.

.

է

շ՞ՊԴ

0-Ց-1,571

ո

(5-52 ամապատասխանաբար2

զղինե-րե՞իլիւմ ճամաձովվածքնեբի վիճակիդիագոամը: 199.

9/35

ց

է

ն

ճ5

Հաժար՝ ժապավենն ապավեններ, ժեպանակեքրի ձուլվածքներ 10 քնավոր 120/140ԱՆԻ: ձուլվաժջնե

ն կարծրությամբ Ճագեցաժ պինդ -լրուծույք բրոնզները բերիլիումային բրոնգներն Հագար Դ-ֆազ: յի (ԷՑ-700) (2-45 պարունակում '

:

5/40

րԱ -8Յ ՔԻհն Ը Ն Եք.Ճ2Լ

կազմված զ-լուծույցանց ունեցող Շս8օ

էլեկտրոնային մբա ացությունից, ալքի է բովում

է Ա" //472/"«: եպ.

Այդ ջերմաստի-

0,2

արամ զոլկ

գոլեր

Բ.Ճինըը:22 ր դ

պարունակող 6 Ճճամաձուլվածքները

6-8

Է

|

շ

անում

Հ ՀՀ-

Լ

ում

գավառր

ավոր

բթոեՇ

ԹԸ նորմալ

Հ

կերառմանբնա

4/65

11/60

էլ Ց

«Հ

բը

ժապայենննր, զքո| ջրարոյին | ձուլվածքներ 3/70 | | 154/70

ա

լ 5ք.Ճ2.

14-44

բրաոիանոնն 49-ից ավելի բերիչիում

ՐՀՀՀ

ԽՏ

ճն. |

ո Բերիլիում

մֆնչե 024.

է

Փց

ԱԱ 4ղ Եր.1-4

նվաբելիումի լուծելիությունը

ե

10042

Եքձ771 Եք.

Բե

Տ

5.9

Հ

չ

|

ք.Ճ5

: լով բարձր կոռողիակայունությամ Բարձրէլեկտրա- ն ջերմաճաղորրի ըսդուժամանակ կայծեր արձակելու անըն դականությամբ, Ճարվածների նակությամբ "րը կոչվում է զ -լուծու թ : իլիում 2,7 գը -ում, կ Լ առավելագույնը կարող բու Հէչո իջեցման բայց չեց ջերմաստիճանի

ւյ

ձ

տ.

մակնիչներըկԳ/մմշ

ւ

"Հ

Ւ

աար

Ալյումին ինային բոոնդնեոիմեխանիկական ճատկությո

ոռողիայ կատմամբ կալուն ղսպանակմի շարք նն 1ն րի, վոանների, խողովակների ն այլ դետալներիճամար: թբ.ԽԷԼ 1-9 բրոնզը կիրառվում է եռակ7 ման մեբե քենաների էլեկտրոդների ուղղորդ Համաս Եբիլիումա ները պղնձի ճիժքով Համաձուլվածքներում տեղ, քանի որ իրենց ամրության ցուցանի«որոմ օժ աաա լեգիրված պողպատներին, միաժամանեկ օժտվաժ լինե-

Ի

աու

Հատուկ

Վալին

կոնտակտներ, զապանակներ, մեմբրաններ,

մաշակայլուն դե-

Փոքր ամրությանՀետեան Քով

:

`

(Ժինչն

.

8-72,

Է 7700

Համաձուլվածքները Հանդիսա էն

լուժույքներ

աաճամաձուլվածքները է

կարելի

։

Ն

ամ-

ճը:

ջերմամշակՀացոոլ Տեխնիկական աոան (ԽՆ. կոփումով, բայց

ամբ, մանգանի

ՃԼ չն զիումի

ոչ

(Ճո) ե մագնե1. ՆՈ.) ալյումինի ամրությունըաճում

(ԽԱՎ"ՏՀագանուվաժբնքրի --15-ից մինչն կԳ/մմշ, չես.

27--30

նույն

րանը

ճաջորդավանությամբ, որով են: Այդ ճՃամաձուլվածքներն 2.

1վարնված Հաճմանափակ կիրառություն ՛"

հ

մոք

ն

ամրությանը Համապատասխան են Նկ. ու բնոնվաժքներ չկրող

անո

130.

ՄԱՑ ամաձուվածքե վի փոջր կա միջին ակի աորումցիանձրում, գիագոամ հռակցված կամ աարգաժովթյան բի կամ կոնստրուկցիաների, ,

չ

կԳ/մմշ, -օցշ»

կԳ/մմշ։ կԳ/մմ2,8-49 ց, ալյումինը կիրաոՇնորճիվ բարձր էլեկտրաճաղորդականության, է Համար վում Հոսանքիճաղորդիչների (լարեր, դողեր, կաբելներ, կոնդենսատորներ),իսկ շնորճիվ փոքր խտությանհ կոռոզիակայունության՝' աննդարդյունաբերոմյան մեջ (ֆոլգա), վենցաղային արտաէ. մետաղաթաղանթի ճամար (ամանեղենի դրանքների ճամար), շինարարության մեջ (շրջանակներ,դոներ"ն այլն): -»1,5

ջերմա |

ո,

ալյումինի

.

«5

աշխատում

կրակաա

ւ

|

ցուցանիշներով՝ցչ

ան

(

Ալյումինի կարնորագույն4ատկություններն ձն՝ փոքր խտությու(պղնձի էլձկնը (4,7 գ/Կմծ), բարձր էլեկտրաճաղորդականությունը ջերմաճաղորդականությունը Գկ-ը), բարձր տրաճաղորդականության նե կայունությունը մթնոլորտային կոռոզիայի Ալյումինն նկատմամբ: ունի ցածր ամրություն, բայց բարձր պլաստիկություն: Բարձրմաքրության (99,996 0 Ճ1) ալյումինի մեխանիկականճատկություններըբըետնլալ

է

ա տու-

լլումինի ճամաձուլվածքները բաժանվում են երեջ խմբի. դե. ֆորմացման (թերթեր, ժապավեններ, խողովակներ, լարծր, զանա ԿՐոֆիլներ),ձուլման (ձնավոր ձուլվածքների Համար)ն ձուլման ն դեֆորմացման), որոնք են բարձր անների պայմաններում: ա) Դեֆորմացման ալյումինայինճամաձովվածքներ։ ան ալյումինը ն չեխնիկամանգանով(մինչն 1,6 գյ հո) ձ,Ց նը մագնեզիումով նք) Վեգիրվոծնրա այլ տարրերիմիաֆազպինդ " մեջ: Դրանք պլաստիկ են, օժտվաժ նն ոչ մեժ ամրությամ,, Ը

ՀԱՄԱՋՈՒԼՎԱՄՔՆԵՐԸ

61. ԱՍՑՈՒՄԻՆԸԵՎ ՆՐԱ

են

Հա

են

լ

նուցագրվում

մեքեն

որ

Որ

նաժության

ալյումինը

քանի դրանց ամրություն, «Ա ինիէ ճամաձուլվածքները, ալյումինի ամրությունից, իսկ խտությունը փոքր, ուստի դրանք պաճպա աչքի ընկնում բարձր տեսակարա քյորր:

բբոնզներնուննն Համեմատաբարցածր մեխանիկաԿապառբային կան ճատկություններ(օչ--6 կԳ/մմշ ն 8Հ-4,0 40), բայց աչքի են բնկնում բարձր ճակաշփականճատկություններով (լուղման պայման0,01 է): Եք.Շ 30 կապարային բրոնղր պաներում շփման գործակիցը 427--33 Քե է րունակում (ժնացաժը՝ պղինձ): Այն կիրառվում է ն այլ շարժիչների բարձր բնոնավորվաժ առանցավիացիոն, դիզելային փակալներիպողպատե ներդրակների կամ վոանների լիցքի Համար է սաճքի առանցքակալի Հակաշփական չերտ)։ Այդպիսի (ստացվում առանքքակալներիաշխատանքայինպայմաններն հն՝ ճնշումը մինչե, 150 կԳ/մմշ, արագությունը մինչն 5 մ/վոկ, ջերմաստիճանը մինչն 350": նշվաժ պայմաններում կապարային բրոնզներն ունեն բարձր Ճոգն ավելի բարձր, քան մյուս սաճշման, ճակաշփականնյուՔերինը, կայունություն ճարվածայինբեռնվոսծքներինկատմամբ: պինդ պղնձում ճամարյա անլուծելի է ն նույնիսկ Ճեղուծ կապարը պղնձումունի փոքր լուծելիություն,Այդ պատճառով` լապարային բրէ պղնձի ն կապարի 4ճեղուկէմուլսիայի լցումով, սաբրոնզըստացվում ոնցվող մետաղականկաղապարներում(կոկիլներում), որոնցում կանխվում է, ըատ ածսակարար կշիռների, մետաղների շերտավորումը: կապարային բբոնզի ստրուկտուրան կազմված է պղնձի 4իմքից ն նրանում բժավորվածկլորավուն կապարիմասնիկներից: ,

պարզ

`

մար

արե

Հախողովակաշարերի

միննեկոչվող ալյումինի ճամաձուլվածքները: Այդ բ

ՃԸ

պարունակումեն պղինձ, որպես

Ճամաձուլվածքն

ճիմնականլեգիրող Ցուցիչլեգիրվում նն մանգանով ն մագնեզիումով: նկ. է

ու

Աե

ի

ալյումին-պղինձ վիճակիդիագրամի 1» ժի լլումինը քերված ի 842 բյուրեղային ցանց, նրա -

բ:

տարը:

նյութագիտություն

լու

մու

ճալման ջերմազտի:

է 660":

ճանն

նույն տիպի ցանց ունի

նան

պղնձի տեղակալման կինդ

նում

լուծույքը ալյումինի մեջ, որը կոչվում է ա-լուծույթ: 90 Շս-ի չկարունակության դեպքում Ճճամաձուվլվածքները առաջացնում են նե Ըստ միացությունից կազմված էվտեկտիկա, որի Հալլուծույթից ման չերմաստիճանը 548" Է: Պղնձի ամենամեծ լուծելիությունը ա-լուծույթում կազմում է Հետ 5,2 00 Ըս 548--ում: Ջերմաստիճանիիչեցման պղնձի լուժելիությունը արագ նվաղում է ն նորմալ չերմաստիճանում կազմում է ւ0,1 00-ից պակաս ԸԱ: Պղնձի 5,7 00-ից Կպվակաս պարունակություն ունեցող ճՃամաձուլվածքնեերը, շնորճիվ պղնձի լուծելիության փոքրացման, ունեն պինդ վիճակում ֆազային փոխակերպում, որը ն թույլ է տալիս կիրառել դրանցնկատմամբ ամրացնողջերմամշակում: Դյուրալյումինները սովորաբար պարունակում են մոտ պղինձ: Դրանց ստրուկտուրանկազմված է օ-պինդ լուծույթից ն Շոճյշ միացության մասնիկներից: ՃԹ գծից վերե այդպիսի Համաձուլվածքի տաքացման ժամանակ ՇսՃյշ միացության մասնիկները ապատիճանա-չ բար

լուծվում

Փ-լուծույթումարդեն ն

են

մուտ

500"

ների

տրոչ

ամրության նվազում Ղորք կոագուլյացիայով:

զ

բար 4 ր

քշրմասաիճանա

կոչվում է ցույց

Ֆոօր:

բացատրվում է

ՇԱճ|շմասնիկ-

ԳՈ

"

-

Հ

`

ՏՎ

ՀՀ

ջերմաստիճանում

որի մեջ լուժստրուկտուրա, ված է ամբողջ պղինձը (նկ. 190), նշված ջերմաստիճանից արազ սաճամասեռո ա-լուծույթի ռեցումը (մխումը) թույլ է տալիս տպաճպանել միաֆա նորմալ ջերմաստիճանում երանյ իաֆազ ստրուկտուրան, որը ջերմաստիճանու ուժե նորմալ ճամաձուլվածքը Հչաղզեցվածէ պղնձով: Մխումից անմիջապես ճետո ն ամրություն, բայց բարձր պլաստիկություն: ունի ցածր կարծրություն Դլուրալյումինը, անմիջապես մխումից Ճետո, ճեշտությամբ ենթարկվում է պլաստիկ դեֆորմացիայի՝ դրոշմման, ծոման, դամման ն այլն: Սակայն, քանի որ միման ճանապարճովստացված գ -լուծույթը խիստ դերչագնցած է պղնձով, ավելցուկային պղինձը անջատվում է նրանից՝

՛

շ

Հ

«««եձավ, Չո, նկ. 131. Մխված ց, ամբության ազար, չեբմաստինաննեբում հ կոտակումինի փոփոխումը կախպարման (ճնացման)տեռ թյունից: ՆՈ:

Ո

փս

՛

արճեստակ րձեա ոնք ճնացման չերմաստիճա Վո 131-ում, է տրված նկ. ամրությունը կ ստացվում 217148 ճետո չասնելուց Առավելագույն արժեքին

ստացվում է միաֆազ -«ղպինդ լուծույթի

ր

անճնարին: նորմալից որոշ չավ

են

պայմաններումպինդ Փ-լուծու Թի հնացում: Որքանբարձր է այնքան արագ է այն ավարովուժ

ւ

բեր

տ

ծ թն

մխումի Հեւո

նա

կւս

որ

24նացված դ

ուրա

փածքի Հատկությունները կվերաան

-

յումինը

չո

ւյ-

անմիջապեսՀետո ունեցած մխումից Հատկությունների մակարդակին տի, Շստճ միացության ձնով: Գերճագնցածպինդ ա-լուծույթի տրուման (Լերադարձի երեույթ)։ Ուսդյուրալլումինը, , Ն է է այն ընթանում ճնացում, կոչվում դյուրալյումինի նորմալից պրոցեսը բարձր այս ջերմաստիճաններում, է ենթարկում աշխատի ինքնաբերաբար, քանի որ ուղեկցվում է ստրուկտուրայի անցումով իսկ դյուրաճնացման, լլուժինը,որը ճախատնաված անրվաբմաստիճանում ավելի Հավասարակշռվածվիճակի ն ազատ փներգիայիմակարդակիՀամար, ռրոլես աշխատելո կանոն, հեր չ ենթարկում Բնական ճնացման առավելաիջեցմամբ: Որքան ցածր է ջերմաստիճանը, որի ժամանակ տեղի է դույնամրություն ստանալուՀամար, ունենում տրոճումը, այնքան ավելի դիսպերս են պինդ -լուժույթի Դիտարկենք ե ՄՊր դյուրալյումինի ո

Փ

ստացվում ՇԱՃԱ-ի մասնիկները պրոցեսը երկարում է: բայց

ն

ամրությունը ստացվում է բարձր,

Նորմալ ջերմաստիճանում պինդ Փ-լուծույթիստրոճումրկոչում հն բնականհնացում, որի լրիվ ավարտման ճամար պաճանջումէ 4--5 պլաստիկությունք օր: Բայց արդեն մխումից 4--Տ ժամ ճետո դառչ է դեֆորմացման պրոցեսները որ պլաստիկ ցածրանում, այնքան

պրոցնար ավելի մանրամասնորեն,Անմիջապես մխուժից Հետո կազմվածէ ստրուկտուրան պղնձով գնրճագեցաժ պին որի ցանցում «ղնձիատոմները ույժից, ն տեղաբաշխված Հնացմանառաջին փուլում

,

ԱԻՄ նտրացիա ունեցող Ց

աոան ավան տեղի է նոն

բյուրեղային ցանցի որոչ

ատոմների րբ րԺոնձի բարձր

տեղամասնրում:

ի տեղամփասե այդպիս բր կոչվում

են

Գինյե307

քանի որ դյուրալյումիններն ունեն զիակայունությանը, երկֆաղ ստրուկտուրա: Դյուրալյումինի բարձրացնելու կոռողիակայունությունը

Փրեստոնի գուռի (կամ Գ. դուռի ): Գ.Պ գուտիներնունեն բարակ թերԹեկների կամ սկավառակների ձն, որոնը չափերը մեծ են այնքան, օրբան բարձր է ջչերմատտիճանը:Հնացումը 1006-ից ցածր չերմաստիչ ճաններում, այդ թվում նան բնական Հնացումը, ավարտվում է Գ-Ջ դոիների առաջացմամբ: Հնացման 2-րդ փուլում (150--2005) սղնձի. է ԸԱճ|յ միացության մնջ նրա կոնցենտրացիանԳ-Ա գուռում Հասնում 0՛ միջանկյալ ֆազի ռլարունակությանը (54 40 Շն), տեղի է ունենում

թերթել եշեսաը

ճամար մետալուրգիականարտադրության պրոցեսում նրա պատում են մաքուր ալյումինի բարակ շերտով, որը կոչվում Բ պատումկամ մետաղապատում: թերթերիվրա մա-

Քուր

2--4

Դյուրալյումինները լայն կերպով կիրառվում են ինքնաթիռաշինության ն ավտոմոբիլաշինության մեջ, ինչպես նան մեքենաշինության այլ բնադավառներում: ԱղյուսակՉՏ-ում բերում ենք ջերմամշակմամբ ամրացվող դլուրալյումինի տիպի ւտտսրբեր Հսմաձուլվածքների մեխանիկական Հատկություններըն մոտավոր բաղադրությունը:Բերված Հատկությունները ստացվում են մխումիցն բնական ճնացումից Հետո:

առաջացում, որի բյուրեղային ցանցը տարբերվումէ պինդ Ժ-լուժույ-` Քի Խ12 ցանցից: Բայցայս ցանքերը մեկիը մյուսին անցնում են սաՀուն կերպով: կապված են կոշճներենտ կերպով, ինչպես ասում են, Հնացման

8- րդ

ցա : 1Վ

դային

մ (2005փուլում միջանկյալ (200"-ից բարձր)

անցնում է Շսճն-ի

անցին (8

0 ՛.-

բյուրն -ֆաղի

ալյումինային

-

-ֆաղ), այս միացության

ա-լուծույթի ցանցերի կոճերենտությունը խախտվում է ն վերջդոյանուժ են ՇԱՃձյշ միացության ինքնուրույն մասնիկնականապես ԳԴ գդոտիների կամ ւոեղի է ունենում ներ. Ամենամեծ ամրացումը 0՛ միջանկյալ միացության առաջացման ճաշվին, այսինքն՝ ճնացման առաջին երկու փուլերում: Հնացման 3-րդ փուլում ամրությունը նվան

ինդ

:

՝

:

Ճերմամչակմամբամբացվողալյումինի

ՎԸ

որով եթե Հնացման առաջին փուլից ետո, 4ճնացածդյուր» է բնականՃնացումը, ւտտաքացնենք ռաճմանափակվում

ալյումինը,ւղղնձիատոմները

դուռուըդիֆուղմանճանապարճով

ծ,

Էլթ

ճւ

/5`

պղնձից, սովորաբար լրացուցիչ լեգիր-. ն կոռո-: (ամրության քանակությամբ մագնեզիումով Համար) ն մանդանով (ամրության ղիակայունության բարձրացման

մեժ

49.

|

|

Յ0

ւ

անոխքու Սանոք

՝

`

այդ յուրաքանչյուր պատճառով մխման ջերմաստիճանից, ւզետք է պաճպանվիշատ ձուլվածքի մխման օպտիմալ ջնրմաստիճանը մեժ ճշտությամբ Պղնձի պարունակությանմեծացման Հետ դյուրալյումինի կայուԱմենամեծ կոռոզիականությունը կոռոզիայի նկատմամբ նվազում է: ն բնական Հնացման ճանապարճով, է մխման ստացվում յունությունը է մաքուր ալյումինի դեպս, զգալիորեն զիջում Համենայն կոռոորը,

Համ

ծն

(-Է3--45):

|

ու

4,300 Ըս:

80 |

| | |լ 131 |

,

՝

-

Քաղադրությունը

`

բացի Դյուրալյումինները,

բարձրացմանճամար): մոտ կազմված է մխումից Դլուրալյումինների չերմամշակումը 500«-ից ջրում ն բնական Հնացումիը՝ 5--2 օր տնողությամբ: ԴյուրԽիո կերպով կախված Ճատկությունները ալյումինի մեխանիկական

դեֆորմացման լ ճամաձուլվածքնեի

|

.

են ոչ

Գո

ժել

մակնիշը կԳ/մմ2 կԳ/մմշ2 08

ՆԽրկինկցրվեն պինդ լուծույթի տարածականանցի ծավալում ն կրաշխթայսինքն՝ ), վեն նրանում չավասարաչասի (ժամանակի ընթացքում Հետո վիճակը: ստրուկտուր Սրա ստացվող կվերականգնվիմխումից նով էլ Հենց բացատրվում է վերադարձիերնույթը: վում

ձատկություննեւը մեխանիկական

որ

Գ.Գ

Աղյուսակ

|

զում է:

Հասկանալիէ,

ի

ՓՓ-լո

Ալյումինապատված ճաստությունը կազմում է նրանցՀճաստության շերտի

վող տիպիկ

անիրավ ՀԱՄ ւե

Բ

Ու

0,692819: 0,604հո

3,092 Շս:

0,502խթ: 0,564մո

4,956

Ըս: Ա,

0,804 Կ»Ժ/0 հմթ: 0,800 ի ՄՍ

4,864 ոժ0

Ըս:

,

,

ղ

), 0 հնդ

1,50Հիք: 70 հնք:0,645

2,670 Շս: 0,400 տք

Ց

ն

ս

յ

բնական Հնացումից

.

Ճետո

ստաց-

ճ

-

բ) Ձուլման ՈրպեսձուլմանՀաալյումինային համաձուլվածքներ:

2իմք, ալյումինի Ճճալմանպածրջերմաստիճանը մազովվածբննրի առավելությունԱլյումինի ձուլմանՀամաձուլվածքն

(

է, 07սովորաբար, որպես երկրորդ կոմպոնենտօգտագործվում մագնեզիում կամ պղինխՀայտնի է, լավագույն «իլիցիում, ճատկություններով օժտված էվանկտիկականկամ դրանց մեժ

րում,

տոզտան ոտիկ բաղադրություն ունեցող

են`

որ

են

Թվարկվածերեք... Համաձուլվածքները:

այնքան, որքան խոշոր են սիլիցիումի թերթիկները. Մեխանիկական Հատկությունները ճատկապես ուժեղ կերպով են իջեցնում հտէվտեկտիկականսիլիցիումի շատ խոշոր թերթիկները, եթե նրա պարունանը ճամաձուլվածքում բարձր է ք ց (վածքում բարձր 9 (11 (1145 էվտեկտիկականի ՏԼ)։ կությունը Միլումինի մեխանիկական Հատկությունների բարձրացման չափազանց եղանակ է նրա մոդիֆիկացումը, Ճեղուկ սիլումինի մեջ, արդլունավետ ձուլումից անմիջապես առաջ, ներմուծումեն ոչ մեծ քանակությամբ մետաղական նատրիում կամ նատրիումական աղեր (յ ԿԲՀՏ ԽոՇլ): հնչպես ցույց են տալիս նկ. 182-ում պատկերված կետազծերը ցածրացնում է էվտեկտիկական յցերմաստիճանը472-ից ն օ64մինչն բարձրացնում է սիլիցիումի կոնցենտրացիանէվտեկտի00 սիլիցիում պարունակող կայում 11:7-ից մինչն 14 եւ Ուստի, 10--19 սիլումինը (նկ. 132-ոմ շտրիխված գոտին) մինչէվտեկտիկական է, էսկ էվտեկտիկայի պնդացման չնրմաստիճանի նվազումը դարձնում է երան ավելի դիսպերս, դրանով բարձրացնելով սիլումինի մեխանիկական ճատկությունները: Ալյումինի ձուլմանՃամաձուլվածքներից ամննատարածվածն է սիլոմինը: Միլումինները ունեն լավ ձուլման ճատկություններ (ճողե ձուլաձներում, կոկիլներում ն ճնշման տակ ձուլման ժամանակ), աչբի են ընկնում լավ կոռողզիակայունությամբ, կարող նեն ամրացվել -չերմամիասին շակմամբ ( (լրացուցիչ լեգիրման լեգիրման դեպքում): նրանց միասինկիրառվում են նան մագնեզիումի Հետ ն պղնձի 4Ճնտ ալյումինի Ճամաեն

կոմպոնենտներըալյումինի

ճետ

կաները

։ Էվոեկտիկա

ւ

առաջացնում

ՐկրոՐԴ (ո աոնենա

» բաղադրությունը

Ի. ."

34,5

ՃԼ-Իօ

Հճետնյալ էվտեկտի-

ի

11,7

Ճէ-Տ

են

33.0

Ճ--իո

:

Ե

|

|

ճամա-

լագնեզիումի ն պղնձի ճետ ալյումինի էվտեկտիկական Հատկություններովն ձուլվածքների օժտված են ցածր մեխանիկական աչքի են ընկնում երկրորդ կոմպոնենտի բարձր ւզարունակությամբո ձուլմանալյումինային պարունակությունը Սւատի, այդ կոմպոնենտների բաորը է էվտնկտիկականից, ղղալիորեն ցածր Համաձուլվածքներում վրա: է անդրադառնումիրենը ձուլման Հատկությունների ցասաբար «ջ Ալյումինե Համաձուլվածքները սիլիցիումի Շ

ճո

--

ՕՕՐ

52ռլ

լ

,

լ լ

| )

/ 2/ «լյու Ս/յիում»

ումո

|

լ

ժո»

յ

ա

Բ ամա իա «Է ավը ՄթՀւ բինարԿո ՞

նատբիումի ավեգբամը դեպքում(կետա-

ացման գծեոը):

ձուլման

ջերմասենեէրով՝ Հալժան Պալման ցածր ճատվկություններով ն ոիճանով, լավ Ճճեղուկաճոսությամբ փոքր կժկումով: տրվեց վերնում, բարձր ինչպես ցույց Է ստացվում ճատկություններ կ/եխանիկական ն պինդ վիճակում երկրորդ կոմպոնենաւի ԱՐՄ Հմանափակ ունեցող Հա/ 1 լուծելիություն լ նդ՝ մաձուլվածքնեծրի (բծրիլիումային բրոնզ նկ. 190) ջերմանկ. 129, դյուրալյուժին՝ մշակմամբ ամրացման շնորճիվ: Ինչպես

:

ՀՀՏի

Ինի

,

ցամր ֆեր

յ

ատ

ւ.

որոնքն

ո

իո

կոչվու մ են սիլումիններ, ունեն կտնկտոկդայինկամ նրան մոտիկբաղա21 Հարավ իու,թյուն ն աչբի են ընկնում լավ հտ, Ճեւոյ

.

Դարար աաջաջեաւմ ի

պինդ լուծույք, բայց թյունը նրանում շատ

-ում, ալլումինը

սի-

սիլիցիումի լուժելիու-

փոքր է (1,65 օը

ՏՍ ն

սիլումինները ջերմամշակմամբ չեն ամրացվում: Ուստիչ ջերմամշակմամբամրացման «նարավորություն ստեղծելու Համար ռիլումիններըլրացուցիչ կերպով լեգիրում են մագնեզիումով ն պղնձով: ե կազմված է պինդ ճ -լուծույթից» Ճ1--Տ| էվոածկտիկան Քանի որ «սիլիցիումըբեների ձն ունեցող սիլիցիումի մասնիկներից: ցածր պլաստիկությունը կուն է, ապա ամրությունը ն, մասնավորապես, .

թերքիկ-

նատրիումը

մշակմամբ փիչ

վածքն,աաա ի իյու Բուն ամեն գիավայունությամբ:

դեպքում, նրանց Հետ տ

են ճետ

նըՀարո արիր կոռոՃամաձուլվածքը

ալյումինի

նան

ԱղյուսակՉ6-ում

բերված են ալյումինի ձուլման Ճամաձուլվածքկախված նրանց բարդուների մեխանիկական ատկությունները՝ թյունից, ձուլման եղանակից ն ջերմամչակումիք: .

չնխնիկական զ) Կբակամուբ ալյումինային ճհամաձուլվածրներ:

մոտ 100" մաքրության ալյումինի վերաբյուրեղացման ջերմաստիճանը բարձր ճալման յջերչ բարձրացնել այդ ջերմաստիճանը, չ, Զգալիորեն մաստիճան ունեցող տարրերի-ճնտալյումինի պինդ լուծույթների առաչի Հաջողվում, քանի որ նման տարրերի լուճանապարճով, ջացման

,

պինդ ալյումինում ծելիությունը

չափազանցփոքր է: Ռատի ալյումինի հն կրակամրության բարձրացմանը ասնում ն հրանց այդ ստրուկտուրայում, պինդ ալյումինում դժվար լուծվող «լատճառով դանդաղ կոագուլացվող, դիսպերս ամրացնող ֆազերի

Համազուլվածքնրի, սատեղգմամբ:

ատրուկտուրայի կրակաամուր ալյումինայինՀամաձուլվածքների

ճիմջը (մատրիցա) լեգիրող տարրերի բազմակոմպոնենտ պինդ

լու3

ճամտձուլվածքնեբի խանիկակ բի մեխանիկական

թաւեերը

ժուլման Կ

Համա-

38 Կար, ձովվաժ.

ոն

չբ ,

9.

|

՞

«ոկ-

կԳ/մ.տ

|

|

կոագուլացվում են ավելի արագ ն Համեմատաբարփոքր չափով էն կրակատմրությունըո բարձրացնում րը

Աղյուսակ .

Քաղադրությունը

Էբ

|

Ալյումին-սիլիցիումՀամաձուլվածքներ

Հ

Խ9

|

ճմ

-ծ-

0 59

ղջ

2620 .| | | միա, ճնացում

«0

--55

51 0,404 | 99 92289

,

29/16 |

.Մխում

մ

4.19

Հ

20/11

| 140 .շ

Կրակատմուրալյումինային Ճամաձուլվածքների կիրառվում են ինքնաթիռներիկոնստրուկցիաներիմասերի (116, 7189), կուպրեսոր-̀ ների թիակնձրի (1140, ՃԵ, ՃԵ4-1) ներջին այրման շարժիչների ՃԻՎ, մխոցննրի (ՃԽ11, Ճ.Յ4--1) ն մխոցային գլանների գլխիկների շարժիչների դետաղնե(115), տուրբոռնակտիվն տուրբուտուտակային ճ այլն: րի Ճամար(Ճ184,Ճ։4--1)

Տլ մոգիֆի-

11--1304 ամի

ֆաղի ստացվի ավելի դիսպերս Ռրոեսղիամրացնող վիճակում, կրակամուրՃամաձուլվածքները սովորաբար ենթարկվում են մխման կ Հետագա արձչեստական ճնացման։ կրակաամուրալյումինային Համաձուլվածքներըբաժանվում են ձուլման ե ղեֆորվմացմանճամաձուլվածքների:Աղյուսակ22-ում բերված էն ալդ Ճամաձուլվածքների տիպիկ մեխանիկական ճատկությունները, աշխատանքայինջերմաստիչճանը ն մոտավոր բաղադրությունը:

ինո,

Հւ.

Տե հն

`

Ալյումին-սիլիցիումպղինձՀամաձուլվածքննր

Աղյուսակ

՝

ՃՈՅ

չ

Ճի5.

չ

Մխում, 2011 Հնացում Մխում,

կ

լ

հոծ

չ

ՃղՂ

չ Հ

22/18

Հնացում Միու,

|

Յ

|

|

ճնացում --

՛

|

:

906Ըս. հո: ինք

|54Տեջ9 0,

29/11 85 | 680 | Մխում 25/51 | | Միում, 2նացում, Ալյումբնչմագնեզիում :

:

Բ -

|

Է --

17/10 |

3»/17

--

Միոմ, Միոմ

|

-|

26/18

25/14 |

||

.0 Փ

4-50Ռսմ.. ՍՈ:

'

Հողում, փոկ ճա 7արարում՝` ճղ:

ման

ձեր. Հ--

-

9,5--Զ11,556 Ք: 0,1:011 |5ժշիրթ 19051 0,342

'

1445.0,540

|

|

:

-

Այդ Հծույքնէ ալլումինում:

ինդի

հն

դիսպերս,

"յեր "լ ԸՍԱՎ(Տ-ֆող),

լու ծու

:

22|

Ճ5

|

|

1|

|

|

ՔՃճյ1

|

ին

|

ՃԱՔ1

ւ

120թինթ 0,121 45 | 6-44488

ամրագնում

Ճո

| 80 | | 100 |

|

Աշխատ.

լաց

ո20

եճ

Յ:

ՃԱէ4-1

|

|

|

ՅՕ

Ա 26

|

շ8

2,5 ,

1,5

| |

|

|

մաստ.

իք: | 1,590

ՀՀ

|

-.

Հ.

|100

0,5048թ: 59651: 1,306Շս

Հ:Յ25

| 0,892 ի1ո:502Ըս: 0,2594՛11

Հ350

։

օ

ՀՀ400

|

180-200

|

900--300|

|

|

«990

250-300

3,8--4,996Շս

հնք:

0,8օ4հ1ո 6,5096Շս: 0,694 /1ո: 0,159011 940Շս: 1,646ի1թ: 144Ի1:

3,509ՀՇս:

|256-300

Է6

ն

200ՇԱ:1,092 719:0,504Ի:

Բ6

:

Սանոթություն։

ՄեխանիկականՀատկություններըբերված իսկ ձլլք--1

2ԵԱՈ18 Համար, Ճեստահանորեն ՀնացվաՓ Համամձուլվածքների դժվարությամբ լուծվող միացություններով ճաՀամարի Արս բժաբոլոմից ճառս նայն ԱՏԼԲՇ (Գ-ֆաղ), Ճ1ինքչտնՇա, ԱԱՐաիը Ղ-Ցաւ), ՓՔԱՃյչ ն ՈՂջ2Տ1 միացություննեչ աճախ Ճանդիպող մաձուլվածքներում՝

5.300Շնյ

ԴիրԱՐին,

:

,

-

406Շս: 2001

Հ2960| ՀՅ00.

Հ

--

Քաղադրությունը

թ-

|

ձոլԲնրված են տիպիկ մեխանիկականճատկությունները, օել ճամարիչում ամրությունը՝ Կ--կովիլում, ճնշման տակ,

՝

կԳրոր

|

Ժ | օշ ք'

Է------|

Ճ.121

ատ

Ճ--

մակ-

Ճոյ9

:

Ծանոթություն,

Իվ"

Աա

Փե

-

Ց

,

զա տո

50Ըս

ՖՀՄ

'

-

ԿՐակամու ալյումինային ճձամաձուլվածքնեոի մեխանիկական ճատկություննեոը Համ

Համաձուլվածքներ Ալյումին -այղինձ

Մխո

.

`

3|

Լ:

ՃՈ Ճո23:

50251:

500Տ1. 196Շս: 0,590 18

1,5

|

են

մթված ն տրճամածովւվածբի

"313

Տ 62. ՄԱԳՆԵԶԻՈՒՄԸ ԵՎ ՆՐԱ

ՀԱՄԱԶՈՒԼՎԱՄՔՆԵՐԸ

խմբին ն արդյունաբերական մետաղների մեջ աչքի է ընկնում իր փոջր խտությամբ 12 բյուրեղային ցանց, նրա Ճճալ(174 գ/սմ), Մագնեզիումը ունի Ը 6505: ման է մեխանիկական Ցածր ճատկությունների. ջերմաստիճանն պատկանում Մազնեզիումը

է թեթն մետաղների

ձ--160/յ, ԷԼԹ--40, շ--Տ կԳ/մմ՞, (6-18 կԳՓ/մմ»,

Է

Հ

կԳ/մմշ),

ն Հեշտ բոնկման ճատկության պատճափոքրը, կոռոզիակայունության ոով պարզ մագնեզիումի կիրառումը մեքենաշինությանմեջ բացառված̀ տեսաէ, Սակայն, քանի որ մագնեզիումի ճիմքով Ճամաձուլվաժքների Հչամաչ. կարար կշիոր մոտավորապես նույնն է, ինչ որ ալյումինային չՀամաձուլվածքներինը, ուսոի մեջենաշինության մեջ մագնեզիումի է լինում: ձուլվաժքները կիրառում են այն դեպքում, երբ

անճրաժեշտ

-

քաշը: իջեցնել տարբեր մեքենաների ն ղետաղների Մագնեզիումը լեգիրող Հիդփնականտարրերն են՝ ալյումինը, ցինկը, մանգանը. Նկ. 133-ում բերված են աԼ |. Հ մագնեզիումի ամաձուվածքների վիճակի 2-27 "| դիագրամները 'ալյումինի (ճաստ գծերը) ե Մագնեզիումի ցինկի (բարակ գծերը) Հետ. Հետ առաջացրած պինդ լուծույթներում այս տարրերի առավելագույն լուծելիությունը կազմում է ճամապատասխանաբար12,6 Չը Ճ1 կամ 8,440 810, ըստ որում ջնրփաստիճանի իջեցման «ետ լուծելիությունը արագ, 260| նվաղում է, որը թույլ է տալիս մագնեզթումի ճամաձուլվածքներինկատմամբ կիրառել Թ ք9 2-Յ--7 ամրացնող ջերմամշակում (մխում ն Հնա 2»2 ցում): Ալյումինովն ցինկով լեգիրման Ճիմել. 135. Մագնեգում-ալական նպատակն է՝ բարձրացնել մագննյումին (աստ զծեւ) (բաղիումի ամրությունը ի Ճաշիվ ատրուկտուՔամաձուլբակ գծեր) վածքնեւի վիճակի դիա- րասյում ԻՂքյճլչ ն Իք7ո դիսպերս ամրացգբամճնեոը: իսկ մանգանով. նող ֆազերի ստեղծմանը, լեգիրման նպատակն է՝ կոռոզիակայունության բարձրացումըն Հատիկի մեծության փոքրացումը: էրացուցիչլեէ Ճճատիկը գիրող տարբեր են Հանդիսանում ցիրկոնիումը (մանրացնում ն բարձրացնում է մեխանիկական Հատկությունները), բերիլիումը (ատեղծում է օքսիդային թաղանթ, ցածրացնելով բոնկման Ճճնարավո:

ի

րությունը ձուլման ժամանակ ե այլնի Մագնեղիումային ճՃամաձուլվածքնկրըզիջում

:

են

ալյումինային

Համաձուլվածքներին ձուլման ճատկություններովն կոռոզիակայունու թյամբ, լավ մշակվում են կոտրմամբ: Դրանք բաժանվում են դեֆորեն Ոճ ն ձուլման մացման (նշանակվում կամ Թի տառերով) (նշանակվում

28-ում

են

ինմ1Լ կամ Թին1

տառերով) ճամաձուլվածքբներիչԱղյու-

դեֆորմացման ն ձուլման ժմագնեզիումային նհ ճամաձուվածքների տիպիկ Հատկությունները բաղադրությունը, ե նրանց չերմամշակումը աշխատանքային ջերմաստիճանը: Մագնեզիումային ճամաձուլվածքները օդտադործվում են ինքնաքիոների, ավտոմեքենաների, մոտոցիկլետների, զենքերի, Հետաճար (ճանջաճատ)մուրճերի, մեխանիկական աղացների դետալների Համար, սարքերի) ռադիոապարատուրայի, ապարատլուսանկարչական իրանների ճամար ն այլն: ների,դրամեքենաների, «ճնռադիտակների ռակ

բերված

են

ծ 64. ԱՌԱՆՑՔԱԿԱԼԱՅԻՆՀԱՄԱԶՈՒԼՎԱԾՔՆԵՐ

.

|

Հալման ցածր ջերմաստիճան ունեցող անագի կամ կապարի Ճիմճամաքովառանցքակալային կամ ճակաշփական(անտիֆրիկցիոն) ձուլվածքները, որոնք կիրառվում են սաճքիառանցքակալների վոանԽերի ն ներդիրների ճակաշփական շերտի լիցքի ճամար, կոչվում են բաբիտներ:Հակաշփական ճամաձուլվածքները պետք է օժտված լինեն շփման լվոքր գործակցով, բավականինբարձր մեխանիկականՀատկություններով ն ջերմաճաղորդականությամբ, լավ զելվողությամբ (ճարէ խրենք քիչ մաջվեն Դրանք պետք մարաբերման ընդունակությամբ): ն չմաշեցնեն իրենց ճետ աշխատազույգկազմող լիսեռին:

Առավելագույնճակաշվական Հատկություններ ստացվում

այն դեպքում, երբ լիսեռի ներդիրի մակերնույթների միջն մշտապես առկա է լինում քսուբի բարակ շերտ: Որպեսզի այդ պայմանը ապաճովվիչ առանցքակարային Պամաձուլլվածքիստրուկտուրան պետք է լինի ն փափուկ, պլաստիկ ճիմթից (մատրիցայից) ն Հետնրոգեն նրա մեջ բաշխված ավելի կարծր մասնիկներից(որոնց կարծրությունը, սակայն, պետք է լինի լիսնոի կարծրությունից ցածր):Վիսեռին ներդիրի ճարմարաբերմանպրոցեսում մաշվում է ստրուկտուրայիխ փափուկ Ճիմքը ն ճարմարաբներման վերջում կարծր մասնիկները դուրս են ցցվում փափուկ ճիմքից։ էիսնոր իր շփման մակերնույթով Ճենվում է չ այդ դուրս ցցված կարծր բյուրեղների վրա, իսկ լիսեռի ն ներդիրի փափուկճիմքի միջն առաջացած բացակում մշտապես պածպանվում է է տրված քսուքի բարակ թաղանթ, ինչպես այդ սխեմատիկորեն ցույց նկ. 134-ում: Հենց դա էլ նպաստում է նման Համաձուլվածքներիշլրիման գործակցի փոքրացմանը: են

նե

կազմված

.

Աղյուսակ

պատակն է երկրորդ ֆաղի՝ կարծր մասնիկներիստեղծումը կ Հիմջի

ամրության բարձրացումը:

ճատկությունները Մագնեղիումային ճամաձուլվածԷնեբի

|

07: Հ 9) | Ծե կԳ/մմշ

ՀամաձուլՎաժքի մակնիշը`

Շե:

/142-1

ԽԱՑ

:

/145

|

181410

Յ9

հւճ1

.

Ցիլ13

Եիլ65-1

Յ5

|

|

| | |

|

Հ160

Մխում

|

«Հ250 |

Մխում,

ճնացում

Շմ,

սյոնն

`

:

Ճց

20011ո.33000:

,

0,290

բրաոակա.-

ւում

ՈԼՈ15 ԵրիԼՂ--1

ո

.

|

Թրժաթողում

Մխում,

|

«250

ճնացում

|

|8,590 1

:

0,19021:

ԱրՀնատական

300--400|

Հեացում

2,500Խմ

5,5002ո: 0,840 27

եշ

134.

հաբիտայիննեբդբակի աշխատանքիսխեման:

յ

րգետտավան Զու ԱԻ8Ն2ռ վածքները 0,89221: ում, 0, «2260 (ԻՏԱ

300--400|

Մխ

Հնացում

ը,

Նկ.

130.

մակնիչիբաբիտի

միկբոստբուկտուբան: Մեծացումը 100-.չ:

՛

.

2921հ

.

բերված

:

Ճատկություններվ Հակաշփական Քարձր

օժտված անադային ճիշտ այդպիսի ստրուկտուրա՝պինդ Ձ-լուծույթիփափուկ Հիմբում գտնվում են «ԻՆ էվոնկտոիդի ավելի կարծր մասնիկ-

բրոնզներըունեն

ներդրակներիլցման Համար կիրառվող ճամաԱռանցբակալների ձուլվածքներըպետք է ունենան ցածր Ճալման ջերմաստիճան: Ոստի այդպիսի Ճամաձուլվածքներիճամար որպես ճիմք օգտագործում են ցածր Հալման ջերմաստիճանունեցող մետաղներ՝ անազ ե կապար, կոմպոնենտի ներմուծման ինչպես նան ցինկ ն ալյումին, երկրորդ ՎՆԱ

`

Հ4ոյբ«)

'

0,80071Ց. Ղե:

Մեխանիկական Հատկությունները տիպական են նանոքուքյուխ Հաժաձուլվածքբների ճամար նված ջերմամշավումից «ետու

ներ,

22207

-

նկ.

Արաաաական 292ո: |

«200

772721

Հնգ

"0,304Լո

րշ

:

ԱԱ

0,600 27:

040027ո:

,.

,

0,602 027 5,5007Ո: 002Ո:

ՀԶ

204.

7.

Ի 27777772 2272 272527

|

հԼՈ5

ւռ

-

`

Հ150

`

Ամենալավբաբիտները անագի. ճիմքով ճաւխաձուլվածքներն են՝ ն ԵՑ (83 ն 89 00 ՏՈ), որոնցում երկրորդ կոմոլոննենտը' անտիէ։ Անտիմոնըանագի ծետ առաջացնում է Տոտե կարծր միչմե-

տաղային միացություն, որբ բյուրեղանում է խորանարդաձն մառտնիկների տեսքով (նկ. 135): Քանի որ այդ.միացության խտությունը փոքր է անագի խտությունից, բյուրեղացման պրոցեսում Ճամաձուլվածբքի առաջացած նրա մասնիկները բարձրանում ծեն վեր, ստեղծելով ատրուկվտուրայի որի անճամասեռություն, կոչվում է 1լիկվացրիա ըստ սրեսակարարկշռի: Այսպիսիլիկվացիան կանխելու ճամար Ճամաձուլ-

ո: 7հ, Լո |0,690 | 307ո:Շժ. 0,7902:, Լո

Հ350

ԱրՀեստական

ճու

0,4001ո:8,3004Է.

-

Հնացում

'

| 0,894 Վո:1942ո: 6,302ՃԼ | 0,304ի1ու0,6042ո Ց

Հ"

Մխում,

|

Քաղադրությունը

ամ

«150

-

| Միու, Հնացում | 16 | Թթժաքոլոմ

16.|

Թրձաթողում

7եր-

մաստ.

:

թա

Ջերմամչակում

ԻԺ

:

լրացուցիչ լեդիրում

`

.

են

պղնձով, որը առաջացնում է ՏոՏեհց ավելիբարձրջերմաստիճաններում ՇԱւՏոչ (լամ բԲլուրեղացվող ՇստՏո) միացությանասեղնաձն մասնիկներ: Ուստի, բարիտի պնդացման ժամանակառաջին «երթին դոյանում է ԸԱչՏոջ միացության ասեղնաձն բյուրեղներից կազմված կարկաս, որը արգելակում է ավելի ուշ առաջացող ՏՈՏԵ մասնիկներիբարձրացումը: Բացիալդ, պղինձը ն անտիմոնը, մասամբ լուծվելով անագի մեջ, բարձրացնում են` Համաձուլվածքիատրուկտուրայիփափուկ Հիմբի (մատրիցա) ամրությունը: ունեն շատ Անագային բաբիտներն ցածր շփման գործակից (պող-

րատի

լիսեռի զույցի

ճետ

յուղման պայմաններում աշխատելիսայն փո

ւ վոռտ իակա բեՀարվածա

ճավասար 0,005-ի), դրանցմաշվելիությունը երկու անդամ է

կապարային ճիմքով բարխտների մաշվելիությունից

նությունըբարձր է, դրանք ավելի լավ

են

դիմանում

նրվածությանը: Անագայինբաբիտների թերությունը Ժեքն է, որի Ճճետնաֆքով ղրանց կիրառում

են

բարձր

ար-

մբայն շփման նվազա317

-

ԴՈԶՑԾՈՒԱՅՅ-ՕԱ6Յ0ո6 կօոքմո-3011.

:

,

ամ աաա

-զրո)

տսր

տզչ

,Օ11

ղ

ղց

խիսժրվ:վկդվճ տզչ վեդնխ ղ վդվրոլ Հմզդժջոինաջուրչ յոսսոմվկ մզղժջտոիիսջորով ղակոփձողկումողիոմլ '

.

տամցդղուրոխ դարն

)

չովլատաովետ տղչ վերսհ վսզուը զտոխնսխո ցաիմզմ մճվկաջմսն դորփդ 'դշսալք'սցսդոր

Ռ/251'0.

|| 000 || 2Ք տվմոմ

93011

չիսիքնսիտ նիսճ մղաքիսկողամոախ դվլոո

տոմ

սՏօօ01 1901'0

ոՈԶՅՏ6'0 :Վզ59091|

(քիսմդոնսնղվփաոմտխոկոնողու) իսմ

դ

'0 "62961 |

Փոռ

վմզդղաէլիսճովը նսղտրձգր

վմզդժմզիրոնդղողզ բրոսսամվի մլիադոնսձ

--

:ք2202

|

ոԶ

900'0

0:

| |

0'9

| 0220 | 06250 ՇՏ

մզդտվմոմ

|

ոՋ929 :«զՏ411 ոջ «զՏ9ոք

|

,

05'01

Վ

դվլորսվննոլ

600"0

--

02չ'0

Վճւ 29661 65 :զՏ96թԼ :։սՏցո0ՕԼ | 00Ֆ

ո

57029:0

Չ08:զՏ0001 :Կ5999'9 | 'ԿՏ0691 | 019 | ::Տ2091

Հո

մմջոիհաթորուջ տ

«000 «00'0

է

8:9

8"է

դվլոմուխուլ ֆշ

|

0"6 0'8

Լզ

-

6ռ'6

09'6

62'8

`

89"1

2::| 9զ

Ք8Վ

06'է

մզղտվմոմ ղվլուհուդը

չմզցիսիղ

-անսն

ի .

(99 8 ոզտ) իսջմտխող ղոկտփշոկ

"816.

5--01 01711) ոտ ղող

ւմ

ոռ

րու ղորնսհ Ամա) ՛վջղնխ «վմիսմո ւվմզդնոտցըի ղոնող դշմադյո) մմզվիաքգունսն 012011 052011 (դով դոկակվտկցտի) փորս 1 դմբոխհաֆորոչ յոչոմոանող 192Օ1Լ1 մջմոմ Համցատնոմմբ"սմսիողացղղ յոսի չմզղդծղուչուխ նղամս մորու

-Քոքոկմզղմրորտոկղ`

գորփք

-ոկստ վնոդո վիոոռոր շ-զստտ

Հսամրտվորեն

դյ յոսկտղոձղ մմզղմվղկոր վմզիոմդոնսն որ չդալք րոսիձղոջոխ վ1 ճվճղամս մորոչ 'ամողուտովոսնովի (շրր/եկջ

ւովո|նսիսմոխո դսկիսկվտզրմզտ ղց յոսիսոմվկ ժղոմն

Գք) դրսհքիսմրտմջոճ զաղս դղմզլիսիդոնսն հսփոֆ քլ զաֆվոոորմգծ դորմոչ մջոճ վլզիո" փոս (զզ գլ ջց) դոկոկվոկցտիչ ճդգումղհով շշ պ շք դզ մոռոաիուջմոմոդուվոո Հոխորոչ մմզղղոցվտոտիմզծ ղորոջ

վետղո ղ վմոխոլ մմզղժջոի ազմսէդոնսեհսփոծֆ

դվմամտխաոկ-եատղոտ ղզ լոսինսկ -իաջորոչ ՛

մզցմմատտ ղզ րասոմվի դվմզդղամքիսկտտչնսիձղոչոխ ղոր «Քովր պ նսինսե ջոլող :մյոսնոտո ղո րճովր մփարո:ղ դվմողնուոզ'ր տվո փոողոկոխոմ վիսչոխո ժողո ստղ կով մկոճ ճվրոսնանղդիո -տմ վղճ1 իվ ած Մմլիսզմզկոր նսինսն վճմց իո 7 ժտզի մքիսէղան կրսնցչ «ճվղովվտոտրմվմ ղորկոչ վիղ վժղոմնտամու նաինսհ վղվ/ մջոճ | ժտզի մղովցվտոորմըձ դորուչ վմզլիսհդոնս) ձմմզղմջոիխհսջոր Հո հասիսոմվկմորու ղորճովր վմզոորթճղոմղ րոկ վմզդժղումն ուտ տլնոտղի. իսչմտխողոջ դորնսե ղզ րոսինակ մզըիսիդոնաջ -մտ

ՍԳԺՎՍՔՂՈՆՍՏ ՛ֆ9 8

մմզդծջոինսջորոջ նաիճոտո դակակվրտմցկոնոտղգը վլովեմոոտղը յոմափ ղող ողզողվ մմզղղահամ մսն -ոջ

-տչ մմզղեղսմմ դվիոմոխոկ զ ղվիաոնողոջտիմետմոկղ բամզղգումեն -տմոխ նմսվող "ումի զտոխն վղցիտխոք սխ մորտչ ջոիողտողվող դոր ոումոոխ վմզդմվեմզդ (՛ոտզրվմ)նուտզիկմղ մոսջնվւոո ղզ տմզմ

մճվկ

լ

նո մդաքչիսմետ

իի

դորփՉ

«րբ

ցղ

Եկ | չր"/հ ւլ

Գ0

վՀչվղ

Հոր -

տ

-ոբո՛

մգանմսսնոնտմ զ մազգոամմսկտովվսզղտվմուը

կտուսքէնը

ծամս՝ վմզղտվմումնսճզղյա ղ մմզցդղաէքիսկտոջ «չՄղակքիսմնոնում Ժրվչ դվլոմոխոկ ղդ ղվիոնողո. ժղղ չ"ս-բշ մոսմզմ կոոսքնը չմրոմքիսճովը ղոկովր «վէ վմախոկ տղ վրավմտող ղ վրոսվճակ ղզ յոսիջնցտո մզդկվդոոր մջմուկ ճէոմ 1 ղմոխոկ մժիվչ վծջոխիսջորոչ ողողիաղ րոսմզղտվմոմ չմմզղկվղոտբ ղվլոնմողամսվ վղսրվաղտ բրսղոովնղում գվիոյոսվնիոը "ղց մզղիվղոտր մջմոկ յոսմմուիստիգամտո վմզղտվմոմ նր չի սմտամզտ Դաղզոմո Դայկվղ «արավրնուվ մովդոժ վր ճվնղոմն կով աեդնհ դ իանողտ ղզ լրոամվեց| ՀՎվնածոմ)մմզղատվմոմոր չլոսնողու միսս նդվո վղարվոդո զ փջդնխ մժրվչ վմզդտվմոմ դվհանողո ղոժ 9 ղակ -զմ վիտ մմս 1 ղոկվտկզտիյ զ--զմ մժրվչ վլոսիստվրսմտո Ժղոմլ՝ 2 ղղսարվտողտմտաղզղսրսկ նմսմկմզ յոսմզղտվմոմ ղվիոմոփոկ մորու վմզդմովոժճղոսու ւստուդուռվոուտ ուխ նսծղոջոխր ղակիսկվնաջոր մջմոմ վմզղկոմնմզդ ղ ճվկաջմսե ղրան ւ

`

կամոմ իսճղամս (դվՕմՄ)տղ վղարվտղող վյոսվեզդեոր (Տ--ց ԶՆ) տզչ վդարվտդող վմոխոկ «վլոսվեզդեոր տզջ «(02-Ն) վեղնհ ղ վեող մզդժջոիհաջուրոչ ժմամ վր իսժրվչ վղվրադո «(ջ--6 ԽՆԱ

շո"

պղնձի զոդման ժամանակ ղոԱնագա-կապարային զողանյութերով

հն ճետանքրքրություն Դործնական

ներկայացնում 33-ից մինչն 66060 անտիմոն պարունակող ճամաձուլվածքները, որոնք Հեղուկից պինդ վիճակի են, առաջացնելով անցնելիս ընդարձակվում չափազանց Խիտ միացություն: Դրանք կիրառվում են, օրինակ, պուանսոնակալնքրում գործիբային պողպատից պատրաստված մխված պուանսոնների ներզոդման Համար: (մամլամատերի) Աղյուսակ30-ում բերված են մի քանի դլուրաճալ ճամաձովվածք ենրի բաղադրությունը ն Հալման ջերմաստիճանը:

դակարի մեջ առաջանալԸՇԱտՏոբեկուն միչմետաղականմիացության մասնիկներ. դա ճանգեցնում է ղզողակարի բեկունության մեեն 15--300 ծացման: Այդ բանից խուսափելու ճամար օգտվում արծաթ պարունակողանագա-կապարայինզողանյութերից (Ա1Շք 7,5-

կարող են

նէ նյութեր): ր): երբ անչրաժեշտ է ' լինում ստանալ ր գոդանյուր 116քժ Մազնիքնձրի ծրբ անձր որոշ չափով ավելի ամուր միացության կար, օգտագործում են 00,2-6 0Ց ն ն անտիմոն պարու ին ղոդանյութներ ողանլութն ակող անադա-կապարային (1ՕՇՇ7 մակնիշի ղոդանյութեր): Կարձո զոդանյութեր կոչվում նն Հալման ավելի բարձր չերմաստի`

նմւն ունեցող(825--8804)պղինձ-ցինկ ճամաձուլվածքները: է կիրառումը ապաճովում միացմանոչ միայն ղանյութերի

Ճան

Կ» կ /

լ

Բացառիկդյուբանալ զոդանյութեբ

ղոչ

.

տալիս,

Ս

հ

1»

"չ

Տ

Է:ք

«գ

Հ.

Է

:

:

է»

ոյ

:

ի

8 5

.

Տ

ի

|

մատա մի)

|

.-

ա

Վ Ը

լա

Ն

տ

-

Ն

Ն

18,8 31,2 |

Է.

տ

|

49.8

Գլուխ

Յ5| Ն

33,4

--

-

Ս:

մ

5.3

լ.

ււ

10,1

ա

33,3 33.3

լը

--

-

22.6

49,5 19.1 27.3

Ն

-

| 11,6 |

Լ

-

Ն

4.3

շյ

ա

.-

Ն

ր

Ն

Ղ

Ս

Ն

ի

ւ

Ն

.

-

Ն

Ն

18,2

|

Ս

Ը

Իր

ՄԵՏԱՂԱԿԵՐԱՄԻԿԱԿԱՆ

(ՓՈՇՈՒՄԵՏԱԼՈՒՐԳԻԱ

:

ՃԱՆԱՊԱՐՀՈՎ.

ՆՅՈՒԹԵՐ

ՍՏԱՑՎՈՂ)

8 65. ՄԵՏԱՂԱԿԵՐԱՄԻԿԱԿԱՆ

Ղ

ԱՐՏԱԴՐԱՆՔՆԵՐԻ

ԻՍ ՍՏԱՑՈՒՄԸ

Մետաղակերամիկական ոտացման ճամար արտադրանքների ձն |

ՈԽԼԼ-- ոքոռօնԽՇղՒՕ-Ա.իՕՑեւԼ. օօքօճքգվեւն. --ոբոռօն

ՈՇք

Ր

320՝

3 Տ

ընքացքում :. ո

այլն):

-

-

արոաաոոթրաու, րունակությունը ասվոննուվ տոկոսներով (ը.(րս

"

|

Բ. |

`

-

կությունը, այլե մեխանիկականամրությունը (20-ից մինչն Չե խ՛ նրանց նշանակվում են 11ՈՆԼ|" տառերով (պղինձմակնիշները ցինկային ղոդանյութեր)ն նրան ճաջորդողթվով, որը ցույց է բոտ մասսայի պղնձի պարունակությունը տոկոսներով, իսկ մնացածը ցինկն է: ԼԱՎՂԼԵ6, 11741148 ն 11111154 մակնիշների զոդանյութերը կիրառում են պղնձի, արույրի, բրոնզի, պողպատիզոդմանՀամար" արտադրանքԱշծաթային զոդանյութեորկիրառվում են այնպիսի ների զոդակարման ճամարյ որոնցում միացումներից պաճանջվում են բարձրէլեկտրաճաղորդականություն(ճաղորդալարերի,ճոսանքատար ճպալարերի զոդակցման չամար ն այլն) Արծաթային ղողանյութերը են: նե ցինկի ճետ պղնեձձի ճամաձուլվածքներն կամ արծաթի պղնձի մակնիշները նշանակում են 11Շք'' տառերով (արժաթայինղոդաԴրանց ն ցույց նյութ) ըստ մատտայի,արծաթի տոկոսային պարունավությունը ճալման զոդանյութերի 11Շքծ5, 11Շք50 տվող թվով: 11Շք72, 11Շքշ0, փաղմում են 200--8005, րանքպատկանում են ջերմաստիճանները կարծր զոդանյութերիխմբին: ունեն 200"-ից ցածր ճալման չերճամաձուլվածքներն Դյուբաճալ մաստիճան։ Դրանք դլուրաճալ մետաղներիանադի, կապարի, կաղմիումի, բիսմութի, ինիդիումի, գալիումի էվտեկտիկականկամ ոչ էվեն. կիրառվում են այնպիսի միացուտեկտիկականՃճամաձուլվածքներ թյունների,զոդման ճամար, որոնք աշխատանքի թարկվում գալի տաքացման (ռադիոտեխնիկայում, «նեռախոսային դյուրաճալ խցաններիճամար չոեխնիկայում ն այլն), Հակաճրդեճային :

--

-

|

-

յ

ւլուռակ

|

-

ակղբնանյութ

ճանդիսանում զանազանմետաղների,մետաղական (նխտրիդների,կարբիդնեիրի,օքաիդների),մետաղաՊիացություննքրի

Հրակայունություն ունեցող նյութեր: Այս մեթողով կարող են ստացվել ե Համասեռ լեգիրված պողըստ կոմպողիցիաներ՝ ստրուկտուրայի ճՃատկությունների կան Համաձուլվածքների (բրոնզների,արույլրների, իրարից խիստ տարբեր խտություն ունեցող կոմպոնենտներից, որոնբ պատների) ն ոչ մետաղների (գրաֆիտի, ալմաստի, ապակու) փոշիսովորական մետալուրգիական ճանապարճով Ճամաձուլվածքների ները՝։ Պատրաստի արտադրանքի ձե ունեցող նախապատրաստվածքստացվում են անճրաժեշտ բաղա-. ստացման ժամանակ ճեղուկ վիճակում առաջացնում են ուժեղ լիկվաները (բրիկետներ, մամլվածքներ) կիա: Դետալներին արտադրանքներիստացումը մետաղակերամիկայի դրության փոշիների խառնուրդից պողպատյա մամլակաղապարներում՝ ճանապարձճով խիստ կրճատում է մեխանիկական մշակման աշլոա3-ից մինչն 10 տյխմշ ճնշման տակ մամլման ճանապարճով։ Այնուեն եռակալման, Հետն այսինքն՝ ենթարկում տանքի ծավալը կամ լրիվ վերացնում է այն, ձամապատասխանաբա նախապատրաստվածքները փոքրանում կամ ամբողջապես վերանում են մշակման ժամանակ արն ձնով մետաղի կորուստը-(տաչեղ, տադրության թափոնների

այլն):

ծլեպ

Առաջինանդամ մետաղակերամիկայի մեթոդը առաջարկվել ե ռործնականում կիրառվել է 1826 թվականին Պ. Գ. Սոբոլեսկուկողմից՝ պլատինից ղզանսղանարտադրանքներ (այդ թվում ն դրամ)ւպատրաստելու ճամար: |

|

Ան-

|

անվանում րաբար

.

|

ու

բարձրացմանճամար կոմպոզիցիաներիմեջ ներմուծում թ" վում (մինչե 30 ավելի), ինչպես նյութեր, որոնբ, Համապատասխանաբար, -

շատ

՛

`

տաքացման պաշտպանիչ կամ վերականգնիչ մթնոլորտում (չրածին, դիտոցված ամոնիակ ն այլն), սովորաբար, դժվարաճալ ճիմնական 5/3-ից մինչե 3/-ը կազմող չերմաստարրի ճալման ջերմաստիճանի է կոնտակտային մատիճանում: երակալման ժամանակ մեծանում կերեույթը փոշու մասնիկների միջն ն, ատոմներիբավարար շարժուուժերի նակության պայմաններում, լարվածության մակերնութային ծավալը: Այս բոլորի ազդեցության տակ կրճատվում է ծակոտիների է տրված չափերը ն ձեր ունեցող ասմուր մետաղաստացվում շնորչիվ կան մարմին,Այս եղանակով ատացված դետալները կամ արտադրանքները կարող են կիրառվել առանց լրացուցիչ մշակման. կամ մաքրատաշ մշակում: սաճանչում են նվազագույն, Հիմնականում, դեպքում դրանք կարող են մշակվելճնշմամբ: Հճրաժեշտության մե" մետաղակերամիկայիկամ փոշու մետալուրգիայի Այսպիսով, թոդը թույլ է տալիս ստանալ պատրաստի արտադրանքներ, առանց մետաղի Հալման (չնայած, հրբեմն, որոշ դլուրաճալ կոմպոնենաներ մեպրոցեսում):Այդ պատճառովփոչու վարող հն ճալվել հուսկալման աաղուրգիայի ճանապարով ատացվածմետաղականնյութերր սովոն ոչ թե Քաս -՛ են ճամաձուլվածքներ: կոմպոզիցիաներ

ՆՏՈՒԹԵՐ (ԿՈՄՊՈԶԻՑԻԱՆԵՐ)

8 66. ՄԵՏԱՂԱԿԵՐԱՄԻԿԱԿԱՆ

ՆՈՐ Մեքենաշինությանմեջ կտրող ն դրոշմող գործիքների ճամար լայքորեն կիրառվող մետաղակերամիկականկարծրճամաձուվվածքներ դիտարկվեցին 13-րդ գլխում. Այժմ ուսումնասիրենք զանազան բնանյութերի մի քանի դավառներում կիրառվող մետաղակերամիկական այլ տեսակներ: նյութեր: ՄնտաղակնրամժիկաՀակաշփական (անտիֆոակցիռն) կան ճակաչփականկոմպողիցիոն նութերի կարնորագույն առանձնաՀատկությունը նրանց ծակոտկենությունն է: Սովորաբարծակոտիներ ե մաղզանոթպրավում են կոմպոզիցիայի ծավալի 15-ից մինչն ն-ը ներով ճամարյա ամբողջապես ճաղորդակցվում են միմյանց ճե ժուղման պրոցեսում ծակոտիները, շնորճիվ մազանոթային ուժերի, նհ ապաճովում իրենց մեջ են պաճում լուլի առանցքակալիինքնայուղումը։ Սակոտկենառանցքակալներըաչբի են ընկնում շփման փոքր գործակցով (պողպատի նկատվամբ՝ 0,004--0,009), գերազանց զելվողությամբ, պնաղմուկաշխատանքով,մեկ լուղումով երկարատնաշխատելուընդունակությամբ: Դրանքմաշվում են չատ ավելի դանդաղ, ջան սովորական առանցքակալային Համաձուլվածքներըն ճամարյա չեն մաշում աշխատանքային ղույդ Հանդիսացողլիսեռին: Սակոտկեն ճակաշփվական մետաղական Հիմք կոմպողիցիաներում են ճանդիսանում երկաթն բրոնզլՈ Հակաշփական ճ ատկությունների են գրաֆիտ̀ նան կ այլ ինչպես ե

տեխնոարտադրանքների նի որ նկարագրվածեղանակով ստացման արտադրմանտեխնոլոգիան նման է կերամիկականարտադրանքների դետալներ լոզիային, դրանց անվանում են մետաղակերամիկական : կամ արտադրանքներ: մեթոդով կարելի է ստանալ ինչպես կոմՄետաղակերամիկական ունեցող (զրոպակտյայնպես էլ տրված աստիճանիծակոտկենություն Այդ մեթոդով կարելի.է յից մինչն 6040 ն ավելի) արտադրանքներ. որոնց կոմպոնհետներըճեղուկ վիճակում ստանալ կոմպոզիցիաներ, բրոնդ-գրաֆիտ,երմիմյանց ճետ չեն միաձուլվում (պղինձ-գրաֆիտ, պաճանչվող ցանկացած կոմպողիկաթ-կապար)ե զործնականորձն մետաղ-ապակիե այլն): Մետաղակերամի(մեւոաղ-ալմաստ, պիաներ չայվիազանց "կական մեթոդր թույլ է տալիս տտանալ արտադրանքներ նց Ճամոլիբդեն, պլատին), դժվարաճալմետաղներից (Վոլֆրամ, որ սրորանչ ճետ, քանի լոմը կապված է մեժ դժվարությունների բարճր ն, բարձր չնրմաստիճաններ են

՝

|

գրաֆիխոր,ունեն բյուրեղային ցանցում ատոմների շերտավոր դասավորություն, ուստի ն օժտված են քսվելու ճատկությամբ (1810Տն, 2ոՏ, կոմպողիցիան ունի երկաթային ճիմք ՇսջՏ)։ Օրինակ «Լ ք3Լ164--20ո (2), պարունակում է գր գրաֆիտ (Րք3) ն 40 7ոՏ (164), ծակոտկենությունը 20 նը է (20), մետաղական ճիմքն ունի պեռլիտային տւորուկտուրա (պեռլիտային ստրուկտուրան ստացվում է բարձր չերմաստիճանային եռակալման պրոցեսում երկաթի մեջ գրաֆիտի մասնիկների, դիֆուզիոն Ճանապարճով, լուծման Այս կոմպոշնորճիվ) ռիցիայի շիման զործակիցը պողպատի զույգի նկատմամբ կազմում է 0,001--0,002,

եր

ԷԼԹ--60--700,

ճնշումը

մինչն

փման

.

-

|

`

իւ

ե

Թթի

,

աբա

ե

մ

աստիճանը: միճեչո լ փական ւս նյյութերիմեջ ավելացնում էն Ն կապար, Ա խա տաքացման

տանքալին մալ

ւ

ա

,

Հեղուկ արքջերմություն:ժամանակկապարը անցնո ։ ե (նու Վիճակի ոմա ը պոզիցիոն շփական

նենտնը րի ընդճանուր

նյութերի մեջոչ

են

երկաթային ՀիմքովՓիե

սյունը պարունակում է բճատ, 9 բ գրաֆիտ,

գործակիցը մինչն

ձն 0,272,

10005

ււ

ն

բոթ լ ՅԵ Հիմքի

պողպատե աստանալովերկմետաղական ր

մետաղա /

ծավալըկարող է Հասնել շփական նյութերի ցածր

Ըթթաորվում սռակալում չ

կոմպո որով

րուց

վրա

ո-

փիճաժապավեններ վամլ9Վաժ շփական 9, 8ոՏՕ

ե Շս,

մլ

կ մնացածը՝ երկաթ,

տաբացման

դե ՊՈՂ Քում

ա

սկավառակ աՆ » ավորամի ՏՕ, 3 00 առ-

շփման ի դոոգողիջիա 0,65-իցիջնում է մին-

Կոնստբուկցիոն նյութեր: Պարզ մետաղները

ու

՝

Մ Է)» բազմաձեությունը) Քանի որ ֆազային փոլխակի քանակությամբ չերմություն որը ոա նու Սնու ոչ

պղնձի ճիմբով

մեքենաների

`

ո

՝

կԳ/մմշ

ԾՍակոտկենմետաղակերամիկական առանցքակալները (վոաններ, ներդրակներ) անփոխարինելի են առավելապես շփման այն Ճանդույցներում, որոնք ճամեմատաբար Ճճաճախկ կանոնավոր յուղումը դժվար է կամ անճնարին, Դրանք կիրառվում են ինքնաթիոների, ավտոմեքենաների, տրակտորների, ճաստոցների, մանածագործական մեքենաԴոր մեխանիզմների շփման Հանգույցներում: այլ դիկավոր ն ոլովակավոր առանցքակալներում կիրառում են ծակոտկեն փետաղզակերաժիկական զատիչներ, որոնք առղաճովում են յուղի պաշարը առանցքակալի ամբողջ ծառայության ժամկետում: Շփական(ֆբիկցիոն) նյութերր կիրառվում են էքշկավատորների, ֆրիկցիոն մամլիչների, ավտոմեքենաների, տանկերի ն ինքնաթիոռների արգելակային կոճղակների, ժապավենների ն սկավառակների ճամար: Դրանքսլետք է օժտվաժ լինեն բարձր ն կայուն շփման դործակցով (0,25--0,60), մակերնույթի վրա մինչն 1000՝ ջերմաստիճանին դիմանալուՀատկությամբ (որ իման ժամանակ), լավ ջերմաճաղորդա(շփման մակերնույթից ջերմության Հեռացման ճամար): կանությամբ բավարար ամրությամբ ն մաշակայունությամբ, լավ Հարմարաբերմամբ, Հատկությունների այսպիսի կոմպլեքսով օժտված կարող են լինել միայն մետաղակերամիկականնյութերը: Շվական նյութերի Հիմքը կազմում են երկաթը (չոր շփման դեպքում) կամ պղինձը (յուղի միջավայրում աշխատելիս): կոմպողիցիաների մեջ շփման զործակիցը մեծացնելու ճամար, ներմուծում են սիլիկաճող (ՏԵՕջ), ասբեստ, բարիտ (88ՏՕ4), սիլիցիում, կարբիդներ, ճամար կոմպոզիցիաօքսիդներ, Մաշվելուց ն լովելուց պաշտպանելու են գրաֆիտ, ների մեջ ներմուծում երկաթի ճիմքով շփական նյութերը կարողանում են դիմանալ: մինչն 900--1000" աշխատանքաշվման մակերնուլթի վրա առաջացող, ե աջերմաստիճանին: Բարենպաստ երկաթի աղգեցություն է ունենում

ոլիմորֆիզմը (

մը կլանում է զգալի

կԳ/մմշ(ոչ ւ"լակաս),առանց-

քակալի վրա թույլատրելի տեսակարար մինչն 4,5 մ/վոկ արագության դեպքում:

ր

ա

կամ Հար ները, որոնք սովորաբարկիրառվում էն աձուլվաժք ջ գլանվաժքներիկամ ձուլվածքներիձնով (երկաթ, պ ինձ,

այլն), Բրոնզ, ո Հողվատ, հլու, աո դրանցից մետաղակիԻ» դետալենը: ն.գործին Մետաղակեր Հատկապես ն ամար» մասսայական չավծք եթ, 1 դետալներ: որոնը ստացումը սովորաբար ու պաշանջում, մեխանիկական մշակում,Տվյալ արավալ դեպքում մեխանիկական ժավալը կամ խիստ կրճատվուի կամ այն ամբողջապես ր վե որի շնորչիվ վում մետաղի զգալի տնտնսում ը ք Հաստոցների փորը, բեռնվածությունը:

ս.վյալ դեպքում Չգաւադը րամիկական միկայի մճթոդով տադրության ոչ մեծ

արույր

ար-

ու

ցող

:

յ

է,

է

ան

րանում

թյունըչի

նե

է

ստաց

գերազանցումՀ--55 0 Խ-ից' Այդպիսի կոմպակտ նյութերի մեխանիկական Հատկությու նները ճամարյաչեն զիչում խն Համապատաս-չ Ը

գլանված ,չ " տաղների ճատկոթյուննե ւզ. Ճուլվուծմէտաղի ճատկություններին,երին Է

:

վ

'

:

Այդ

,,

ար

ն

դերազանցում քն

նյութերից ոտացվաժ արւ կարելիէ պատրաս-

դրանՔ

(եթե այդ դգեւղքում տեղի այաարծակոտկենությամբ ունեց, քույլատրելի ւ): Ծակոտկեն ջիջ, արտադրա իր Աորթրացումբ մ ուց այ հ

քս

1/

ար

ր

ւո

ցումը

«շակումը)ընթանում

այս

է անչա

կամ այն

ատ.

արադ,

տ

արբով

ի (չերմաջիմիական

քան կոմպակտ նյութերինը:

մեթոդով Մետաղակերամիկայի

`

արտադրում նեն ատամնանիվներ, բռունցքներ, վուսններ, օղեր, սարքերի, ժամացույցի մեխանիզմի ն ճաշվիչ մեքենաների դետալներ ն այլն. Արտադրանքջների ամրության ն են ճշտության բարձրացման ճամար ճաճախ կիրառում կալիբրում: Անճրաժեշտ է նշել, որ բարձր մաքրություն ն տեխնոլոգիական Հատկություններ(ճատկապես մափլվելիություն ն փոշու ճատիկների փոքրըչափեր) ուն եցող՝փոշիներից ստացված մետաղակերամիկական արտադրանքներըկարող են նախապատրաստվածքճանդիսանալ սառը ն տաք ճնշմամբ մշակման եղանակներով դետալներ ստանալու Ճա-ՄԱՍ ԵՐԿՐՈՐԴ մարդ Րոտ որում, դետալների ստացման տվյալ տեխնոլոգիանթույլ է աալիս ստանալ ճշգրիտ քաշ ունեցող անձրաժեչտ ձեի են ճշգրիտ դրոշմման ն կոման եղարաստվածքներ, որով մեծանում ջերմա-քիմիաՍերմային, կիրառման ճնարավորությունները: տվյալ արտաչկան ն ջերմա-մեխանիկականեղանակների դրանքներիստացման տարբեր տեխնոլոգիականփուլերում 4նարավորություն է տալիս ստանալ բարձր մեխանիկական Գո խ ԽԱ մպողզիցիաների, դեպքում նանբարձր ճատուկ Ճաաոկությունմագնիսականճատկություններ ն այլն):

ԳԼԱՍՏԻԿ ԶԱՆԳՎԱԾ

որը ստացվածէ ճամատիպի արագաճատ պողպատը, պատասխան բաղադրության փոշուց, ունի ավելի բարձր Ճատկությունծ 07. ՊԱԼԻՄԵՐՆԵՐ ԵՎ ԿԼԱՍՏՄԱՍՍԱՆԵՐ, վեներ: կտրող գործիքի ստացման մետաղակերամիկական

'ԷՐԱՆՑ ԷԱՍԱԿԱՐԳՈՒՄԸ

պողպատի ունեցած մեծ թերությունը՝ կարբիբացնում է արագաճատ դային լիկվացիան 13007 բիրմատտիճանումձրգարատոր Մի շարք, օրգանական, միացությունների մոլեկովէ ավելի լեգիրված աուստենիտ, քան շնոր4իվ ստացվում ները կարող են միանալ Հետ միմյանց միչջմոլեկուլյար ուժերով քը պողպատի մխման ժամանակ մինչնայդ Տրաաաիանը կապված,միա նւիանՄոլեկովկաղմված շղթաների ձնով, տն տաքացման պրոցեսում, ուստի ն ավելի բարձր շիկակայունություծ: առաջացնելով մակրոմոլեկուլներ": են արտադրանքներնան ստանում մեթոդով Մետաղակերամիկայի Այսպիսիմակրոմոլեկուլների երկարությունը Ճարյլուրավորնկ Հան մագնիսապես կարծր, կրակակալուն կ կրա« փափուկ մագնիսապես զարավորանգամ եժ է նրանց լայնակի չափից ե նրանք կազմված են կաամուր, չփանդոտվողն այլ նյութերից: տասնյակն Հարյուր ճՃաղզարավոր ատոմներից, այն դեպքում, երբ պարզ նյութերի (ջուր սպիրտ, թթուներ, Հիմբեր ն այլն) մոլեկուլները կազմված են ընդամենը մի քանի ատոմներից: Այդպիսիմակրոմոլեկուլները կոչվում են պոլիմերներ, իսկ նույնատիպՄոլեկուլները (2ոգթայիօղակներ), որոնցից կազմված են դրանք, կոչվում են մոնոմերներ:

արան

նավների

ե Աա յ

-

ՈՉ ՄԵՏԱՂԱԿԱՆ

ՄԵՔԵՆԱՑԻՆԱԿԱՆ

ՆՅՈՒԹԵր |

կիրառումը

Ս

րը, աոգունյու

|

լ

(ՊԼԱՍՏՄԱՍՍԱ)

|

մեքոդը

դոակալմա՛ն ԲԱրաիա բ Վար

առավելապես

օղակներից

Պոլիմերային մոլեկուլներիցկազմված նյութերը նույնպեսկոչվում

են

ւրոլիմերներ,:

Օրինակ, պոլիէթիլեն կոչվող պոլիմերի մակրոմոլեկուլը կառուցՀանդիսացող էթիլենի (ԸԷԼչ) մոլեկուլներից:.Պոլիչթիլենի ֆորմուլը է տալիս, որ նրա Ցույց վաժ է մոնոմեր

(--ՇԷլ--ՇՒԼ-)ո

ՊԵՆԸ ԸՆԸ...երդննատատաաաաայու. "

Հունարէն մակոռ բառը

է մեժ, երկար: նշանակում

ժոլձկուլը

Թեոմոպլաստիկ պոլիմերներկոչվում

կազմված է էթիլենի ո թվով միանման մոլեկուլներից: Տվյալ ֆորմուլՆերում ո թիվը կոչվում է պոլիմերիզացիայի գործակից: ինչպես պարզվում է վերը շարադրվածից, մոլեկուլյար պոլիմերի կշիոր բազմապատիկ է մոնոմերի մոլեկուլյար կշռին (որից այն կազմԱյդ պատճառով պոլիմերնեված է), բայց շատ անգամ մեծ է նրանից: րը բարձրամոլեկուլյար միացություններ են, որոնց մոլեկուլյար կշիոր կարող է ճասնել մինչն միլիոնի, Քանի որ մոնոմերների ո թիվը միննույն նյութի տարբեր մակրոմոլեկուլներում տարբեր է, Ճճետնաբար, նրանք տարբեր են նան մոլեկուլյար կշիոներով ն չափերով (այսինքն՝ պրոլիդիսպերսեն), Ուստի, խոսելով պոլիմերի մոլեկուլյար կշոի կամ սլոլիմերիզացիայի գործակցի մասին, նկատի ունեն նրանց միջին ար-

թյամբ ընդունում

ոեցումից

որ մակրոմոլեկուլները կառուցված լինեն միանըմոնումերներից (ինչպես պոլիէթիլենը), դրանք կարող են կառուցերկու ված լինել նան որոշակի Հաջորդականությամբ դրանք դեպքում կամ երեք տիւի՝ տարատեսակ մոնոմերներից (այդ կոչվում են Համապոլիմերներ ): Այն պոլիմերները, որոնց մակրոմոլեկուլների օղակները միացված են կապի մեկ ձնով՝ --աժխածին--ածխածին, կոչում են կարբոշղթայական։ իսկ եթե, բացի --ածխածին-ածխածին կապից գոյություն ունեն նան կապի այլ ձներ (ածխածին--

Պարտադիրչէ,

չդասավորված

Գծային

են

տրված ձեր,

ապա

ն

ազդեցության Հեշտո

պաճպանվու" է պոլիմերի Անչրաժեշտության դեպրում

պնդացումից Ճետո, կարող են նորից տաքացվել ն վերամշակվել,ատանալով նոր ձն, այսինքն՝ ջերմաճակադարձե-

ման

պոլիմերը կոչվումէ Հետերոշղթայական: բնական` կարբոշղթայական պոլիմերների խմբին է պատկանում են բնական խԽեինչպիսիք պոլիմերները, բնական Այնպիսի կաուչուկը: ժերը,ցելյուլոզ (իայոանյութիցստացված ն յութ է, որից ալատրաաեն թուղթ, արճեստական մետաքս, սայթուցիկ տում նյութերն այլն), ստացն այլն, ինչպես նան արճեատականեղանակով սպիտակուցները ն վող մեծ թվով պոլիմերները (արճեստականխեժեր, կաուչուկներ այլն) պատկանում են Հետնրոշղթայական պոլիմերների խմբին: են' գծային ըստ մակրոմոլեկուլի ձեի, պոլիմերները բաժանվում 136, ն բ) պոլիժերճյուղավորված(նկ. կամ շղթայաձն (նկ. 136, ա) ճետ են կապված միմյանց կարող մակրոժոլեկուլները ների,

Տաքաբ

ա

ժեքները:

ածխածին--սիլիցիում ն այլն), Թթվածին,աժխաժին--ազոտ,

են

միջմոլեկոյար ուժերով գծային կամ ճյուղավորված մակրոմոլեկուլներից (նկ ն 138, բ) կազմվածպոլիմերները ն Համապոլիմերները, ժամանակայս պոլիմերներըանցնում են մածուցիկ-Հոսուն վիճակի ընդունակ են դեֆորմացվելուն ճնշման տակ կապված,

որը

յհ են: Թերմուլլաստիկ սոլիմերները ընդունակ են նան լուծվելու որոշակի լուծիչներում:

րանք

ՀԷ

(Թ տարածական մակրոմոլեկուլների Թեբմոռեակտիվ կոչվում

ն

ցանցաձն ստրուկտուրա

ցող

(նկ.

136,

նն

ա.

ունե-

4Տն :

,

/

գ) պոլիմերները, Ա արորի

որոնցում, բացի միջմոլեկովյար

կապից,գոյություն

ունեն

նան

Ն

զ.

սա-

|

,

մակոռմոլե

աաա, ԳԻ եան կամ ցանցային, |

ր

՝

Փիմիական ուժեղ լայնակի կապեր՝ գծային կամ ճյուղավորված լմակրոմոլեկովների միջե. Թերմոոճակտիվ պոլիմերներըստացվում են մոնոմերներից կամ ցաժրամոլե-

կուլլարմիացություններից, որոնք ջերմության, ճեշման,ուլորամանու-

ն այլ շակագույն ճառագայթների գործոնների ապդեցությանտակ փոխակերպվում են մակրոմոլեկուլների տարածական կամ ցանցային ուորուկտուրա ունեցող բարձրամոլեկուլյար ի տարմիացությունների: բերություն Թերմոպլաստիկ պոլիմերների,թերմոռեակտիվ պոլիմերները տաքացման ժամանակձեռք չեն բերում ե չեն մածուցիկ-Հոսունություն լուժվում լուծիչների մեջ, Այդ պատճառով մեկ անգամ ստացված ձեր

(դետալը)Հնարավորչէ վերամշակելն ստանալ այլ

ձե, ալսինքն՝ թեր-

ժոռձակտիվ պոլիմերները չերմաանչակադարձելի էն, կամ ւուսրանունմոնոմերների Համանուն միացմամբմակրոմոլեկոմնմրի ստածման բիմիապանոնակցիան վոլվում է Համապատասխանաբար պոլիմերիզացիակամ Համապոլիմերիզացիա,Այդպիսի Ն

ն լինել տիմիականլայնակի կապերով այդ դմաթում դրանք առաջաց. նում են տարածական կամ ցանցային պոլիմերներ (նկ. 136, գ), Պոն մետաղական ժամանակկողմնակի պրոդուկտներիանջատում տեղի չի ճամագուլվածջլիմերների Հատկությունները, ինչպես ոնակցիաների են ոչ բա: քիմիական դրանց ունենում, որոշվում Մակրոմոլեկուլների ների ճատկությունները, կազմավորման միայն (առաչացման) ռլրոցեսում, որի ժամանակ մակրուոլեկու: ստրուկտուրայով. ստացվում են կողնակի սլրողուվլներ՝ պարզ. այլն(մեծապես) (չուր, ամոնիակ ն այլն) անջասւման ճանապարճով, մոլեկուլների լի ձեով, նրանց միջին չափով (մոլեկուլյարկշռով),մակրոմոլեկուլ| կոմիչ չում: մոլեկուլների պոլիկոնդենսացում (ոլիդիսպերսությամբ) տարբերությամբ ): էն չափերի (բազմախտացում կաղի տիպով ն այլն հղաձ

"ղադրություններով, 32Ք

՛

. |

Պլաստիկմասսաներ

կամ պլաստմասսաներ,ինչնա

կ

աոբիլալին,տրակառրային, ավիացիոն, էլեկարատեխնիկական արդլունաբերությունումկ այլ բնագավառներում: չիոտեխնիկական

ն

դրանց ճիմքը չճանդիսացողպոլիմերները բաժանվում են երկու ճիմխական ն թերիմբի՝ Թերմոպլաստիկպլաստմասսաներկամ թեոմոպլաստներ կաւ ռեակտոպլաստներ: մոռեակտիվ պլաստմասսաներ " Տաքացմանժամանակ մածուցիկ-ճոսուն վիճակի անցնելու թերմոպլլաստների Ճճատկությունըթույլ է տալիս դրանցից ստանալ դետալներ՝ մափլման, ճնշման տակ ձուլման, տաբ կաղապարման, գրտնակ-

ծ 68. ՇԵՐՏԱՎՈՐ

ԹԵՐՄՈՌԵԱԿՏԻՎ

ր գաճեռ

|

մաքուր պոլիմերներ Հանդիսացող (օրինակ, պոլիէթիլեն) պարզ պլաստմասսաների ն բարդ կամ կոմպոզիցիոն պլաստմասսաների: Կոմպոզիցիոն պլաստմասսաներիկազմի մեջ, բացի պոլիմերներից, են նամ որոնք Հանդիսանում են նրանց կապակցող ճիմքը, մտնում. տալկ, ասբնստային ն. ապակե թնելցանյութեր (փայտ, ալյուր, են

(թերլեկներ, թելեր, թուղթ, գործվածքներ ն այլն), կատալիզատորներ պոլիմերիզացիայի արագացման ճամոոնհակտիվ պլաստմասսաների

պլաստիֆիկատորներ (թերմոպլաստների պլաստիկության (չերմության, լույսի, բարձրացման ճամար), ստարբիլիզատորներ ն նման դործոնների ազդեցության նկատմամբ կայունուդիացիայի ներկանյութերն այլ Համար), բարձրացնելու թյունը Հատկություններնեն ճամեժւակարնորագույն Դլաստմասսաների (1--Տ գխմխ), բարձր էլեկտրամեկուսիչ փոքր խտություն տաբար ջիմիական կայուՀասկությունը, ցածը: ջերմաճաղորդականությունը,

մար),

ոա

պլաստմասսաներումլցանյութը դասավորված ոոավոր շերտերով նրանք խիստդրանորվածշերտավոր կ

է

զու-

աւրուկՈրպես լցանյութ կիրառում են տաիբեր տեսակի Թղթեր, ասգործվածքներ, բամբակե գործվածքներ(չիֆոն, ն բյազ սինթետիկ, ապակե, կվարցային, սիլիկաչողալինկամ բազալթելերից ատացված գործվածքներ: Շերտավոր պրաստմասսա են թերթերի, սալերի, ձողերի, խողովակների կ այլ տիպի տեսքով, Շերտավոր պլաստմասսաներումպոլիժեիմք են Հանդիաանում զանազան թերմոռհակտիվխեժերը, բաատմաստաների շերտավոր ստրուկտուրակի չհորձիվ սրանց ֆիզիփականն Հատկությունները, մեխանիկական լցանյութի շերտերին զուզաճեռղ կ ուղղաճայաց ուղղություններովտարբերեն, այսինքն՝

.

տուրա:

ն այլ

|

:

ՊԼԱՍՏՄԱՍՍԱՆԵՐ

եղանակներով: Դրանքթողարկվում են նակ մանրաշինվածքային պլաստմասսաներիտեսքով (թերթեր, խողովակներ, ձողեր ե այլն), որոնց կարելի է մշակել կտրմամբ (ճաստոցների վրա), հոակցել, սոսնձել: կայն կիրառում ունեն նան թաղանթներն ու թելերը: Թերմոռեակտիվպլաստմասսաները այդպիսիՀատկություններով չեն օժտված, Դետալներըստացվում են անչրաժեշտ կոմպոնենտների խառնուրդ ճանդիսացող տեխնոլոգիական կիտաֆարրիկատշամասեռ ներից, որոնք թողարկվում են փոշիների (մամլափոշիների), ճատիկաթելիկավոր ն փոշենման նյութերի ձնով, Դրանվորված խառնուրդների, ցից դետալներ, սովորաբար, պատրաստում են մամլակաղապարներում նկ ճնշման ազդեցության լաք մամլմանմեթոդով: երմաստիճանի ունենում է առաջամիացությունների բարձրամոլեկուլյար տեղի ւտտակ ցում (պոլիմերիզացիա:): Սլաստիկ մասսաները, ըստ իրենց բաղադրության, բաժանվում ման

ոա.

ունեն

Բրաային ար» տն

Մողարկվում

Քորի Բայի զուորուղ

անի-

են:

Սովորաբար շերտավորպլաստմասսաներից արտադրանքն են

«տանում

մեխանիկական մշակման: մէթողներով(կտրմամբ' Հաստոցների վրա, դրոշմամբ, սողոցաճատմամբ ն այլն): ա) Գետինաքս: Գիտինաքաներում լցանյութ են Հանդիսանում տարբեր տեսակի թղթերը, իսկ որպես կապակցող նյութեր՝ ֆենոլային, ն այլ ծպոքսիդա-ֆենոլային խեժերը, Գետինաքաները օժաված ծեն լավ էլեկտրամեկուսիչ ճատկություններով, կայուն են լուղերի ն այլ լուծիչների, վանազան քիմիկատների ազդեցության նկատմամբ:

Դրանց խտությունը1,3--1,4 գյսմՑ է, ամրության սաշմանր ձգման ժամանակ հրկայնքով)՝ 6--16 կԳ/մմշ2, առաձգականության (2երտերի մոդուլը կԳ/մմշ, (չհրտերի երկայնքովձգման 7իտինաբաներն օգտագործվում են էլեկտրամեքենաչինության մէջ,

ժամանակ),

կապի տեխսնիկայումն ւոյլ ռադիուռնխնիկայում, բնագավառներում են որւվես դրանք ժառայում բարձրավոլտային ճավելանյությր: մեկուսիչներ՝ արանելնին Րի, վաճանների էլեկտրաբաշխիչն ղեկավարմանայլ սարքերի ճա-

լավ Հառոկությունտեխնոլոգիական ճությունը,լոտակայունությունը, են, մյուսները օժ գունավորված լավ` Որոշ պլաստմասսաներ ները: ված

օպտիկականթափանցելիությամբ: ր Ին հրենց Հատկություններին պլառամասսա Համապատասխան, մեջ, ավոոչ օգտագործվումեն մեքննա- ե աարքաշինության են

լայնորեն

մար գետինաքս), Մեքենաշինության (էլեկտրատեխնիկական մեջ զեեն տինաքար օգտագործում միջադիրների,տափօղակների,կափարիչ-. նկ ընդճանրապես պածր բեռնվածքով եերի աշխատող դետալներիՀամար

:

Դեկորատիվ գետինաքաները թողարկվում են թերթերի ձեով, որոնք երեսապատվածեն սինթետիկ տոգորված (ներծծված) խեժերով ԹողԹով,Դրանք ռովորաբարներկվածեն լինում ղանաղան գույներով կամ `

խիստ նմանեցվում

նազանդետալների ճամար Ապակետեքատոլիտները բարձրորակ էլեկ-

փայտի արժեքավոր տեսակներին. Այդպիսի կիրառում են վագոնների, դետինաքսները նավասենյակների,ինքնափիոների ներքին երեսպատման Համար. խանութների, բուֆետների, ռեստորաններին աասարկման այլ ձեռնարկություններիվաճառասնեն

տրամեկուսիչ նյութեր են էլեկտրա-ե բերության արտադրանքներիճամար:

ղանների ընդՀանուր ձեավորման Համար: բ) ՏԵքստոլիտ: Որպես լցանյութ, օգտագործում են տեքատոլիտում զանազան գլխավորապես բամբակյա գործվածքներ (շիֆոն, բլազ, ն

միտկալ ն այլն), իսկ կապակցողնյութ են Հանդիսանում թերմոռհակտիվ խեժեր. Տեքատոլիտներըօժտված են բարձր էլեկտրամեկուսիչ Հատկություններով,Հանդիսանում են վիբրացիաներիլավ մարողներ, ունեն ն լավ մեխանիկականՀատկու4ակաշփվական (անիտիֆրիկցիոն) թյուններ, կայուն են մի քանի լուծիչների (լուղեր, կերոսին, բենզին) ազդեցության նկատմամբ:

ՈԼԵ, ՈՂ ց ՈՂ.

շինվածքային (կոնստրուկցիոն) մակնիշների .

տեքստոլիտներըունեն

գիսմՑխտություն, ոչ պակաս, քան կԳ/մմշ ձգման ամրություն ն 1000--650 կԳ/մմչ առաձգասաճման (րստ մակնիշների), Շինվաժքայինտեքոտոլիտը կանության կիրառվում է մեքենաշինության մեչ մեխանիկական մշակմամբ ատացվող դետալներիճամար (անաղմուկ աշխատող ատամնաանիվներ, վռաններ, առանցքակալայինզատիչներ ե այլն)։ Տեկստոլիտը(Հատկապես ածխածնի Ճճավելումով)օժտված է լավ Հակաշփական Հատկու1,3--1,4

10,0--6ճ,5

թյուններով, կիրառվում է զլանման Հաստոնների ներդրակների Համար ն այլն։ ճկուն միջադիրային տեքատոլիտըկիրառում են բենզինի, կերոսինի, լուղի ազդեցության նկատմամբ կայուն Հերմետիզացնող միջադիրներիճամար: էլետրատեխնիկական տեքատոլիտըօգտագործվում է որպես բարձբորակ էլեկտրամեկուսիչ նյութ: Ի տարբերություն գ) Ապակետեքստոլիտ: տեքստոլիոի, ապակետեքստոլիտում լցանյուցնը են «ճանդիսանումապակեթելիկներից ստացված գործվածքները (ապակեճենքը), իշկ կապակցող նյութեր՝ սինթետիկթերմոռհակտիվ խեժերը (էպոքսիդային, սիլիկաապակետեքստոլիտներն ունին օրգանական ն այլն): կհոնստրուկցիոն ն 1,6--1,8 գխմՅ խտություն, 32-43 կԳ/մմշ ամրության սաճման '

սովորական

մոդուլ (ձգման ժամանակ): կԳ/մմչ առաձգականության Սրանք կարող են աշխատել երկտրատն մինչն Չ00" չերմաստիճանային պայմաններումե կարճատն՝մինչե 300"-ում: կիրառվում են խոշոր ծավալաչափի արԱպակետեքատոլիտները սադրանքների ճամար (մարդատար ն բեռնատար ավտոմեքենաների թափքեր, ինքնաթիռների ն արկերի ֆյազելյաժներ) ն կտրմամբ մջակելու եղանակովստացվող մեքենաների, ինքնաթիոների, նավերի զա1900--2000

՛

ռադիուռեխնիկական արդյունա-

Ապակեթելիկային անիզռտոոպ նյութը (ԱԹԱՆ)կազմված է փոխաեն զուրաճեռ ռրավեթելիկներից, որոնք կապակցված սինթեոիկ խեժերով։ ԱԹԱՆ-ի թելիկներին ղուգաճեռ ն ուղղաամրությունը արձ

ա

ճայաց ուղղություններով միննույնն է, բայց նվաղում է այդ ուղղուքյուններից չեղվելիս, ն նվազագույնի է ճասնում թելիկների ուղղության ճետ 45" կազմող ուղղության դեպքում: Դրանցխտությունը կազմում է 19--2,0 գյմմ", ամրության տաճմանըձգման դեպքում ոչ պակաս, քան 45 կԳ/մմշ, իսկ առաձգականության մոդուլը ոչ պակաս, քան կԳյմմշ (թելիկների երկայնքով), Լատ տեսակարարամրության, ԱԹԱՆ-ը գերազանցում է որոշ լեգիրված պողպատներին։ ԱԹԱՆ-ը կայուն է խոնավության, քիմիական ոնագենտների ն փքման ապդեցու են որպես կոնստրուկցիոն թյան նկատմամբ: Դա օգտագործում նյութ ավաո- ն նավաշինության մեջ, քիմիական ոնհագենտներիպաճեստաբանների ն խողովակների ճամար, շինարարության բնազավառում, Հանքաճորայինսարքավորումների ն ամրակման ճամար, էլեկտրա- ն ռադիոտեխնիկականը երում (որպես ,կլեկորամեկուսի նյութ): դ) պլաստիկներ (ՓՇՊ)։ՓՇՊ-ում լցանյութեր հն Հանդիսանում կեչու կամ այլ փայտանյութերի բարակ (0.55 մմ) թերթերը, որոնք տոգորված ն կապակցված են սինթետիկ խեժերով: Տարբեր մակնիշի փայտաշերտավոր պլաստիկները իրարից տարբեր վում են փայտանյութի իրար Ճճաջորդող ճարնան շերտերում թելիկների դասավորությամբ:ՓՇՊ-ը թողարկվում է թերթերի ն սալիկների ձնով: ՓՇՊ-ի խտությունը կազմում է 1,25--1,35 գսմ:, ամրությունը թելիկների ուղղությամբ (ձգման ժամանավ) ոչ պակաս, քան 11--30 կԳ/մմշ (բուս մակնիշների), ճակատային մակերնույթի կարծրությունը ոչ պակաս, քան էլՑ 25: ՓՇՊ-ը օժտված են Հակաշփական(ճատկառտլես գրան ֆիտացված ՓՇՊ-ը) էլեկտրամեկուսիչ լավ Հատկութլյուններով: Խոնավ մթնոլորտում ՓՇՊ-ը կլանում է խոնավություն, ճատկապես ճակատային կողմից։ Այդ պատճառով ճակատային մակերնուլթները պատում են ջերմակայուն էմալով կամ լաքով: ՓՇՊ-ր, ոլրոլես՝ կոնաւտրուկցիոննյութ, օգտագործում են ավիացիոն կոնատրուկցիաների,նավերի, տեքստիլ ե այլ մեքենաների դետալների, ալդ թվում նան ատամնանիվների Համար: Որոլես ճակաշխական նլութեր, դրանք կիրառվում են առանցքակալների,վռանն ների ներդրակներիճառմար։Այս դեպքում ցանկաղիէ, որպեզի լիանո մակերեույթը ճենվի փայտանյութի շերտերիճակատային մա-

ապրարաոուրան

Փայտաշեշտավու

շերտերը պետք է զուգաճեռ լինեն լիսեռի նյութ, ՓՇՊ-ը օդտաղործումեն էլեկտրամեկուսիչ Որպես առանցքին: ն այլն: ապարատներում, էլեկտրականմեքենաներում

պերնույլթներիվրա, իսկ

այլ նպատակներովդրանց կարելի է ամրանավորել,մամլակաղաոյաղրիմեջ տեղադրելով մետաղական ամրան:

ն

այդ

Թերմոռեակտիվպլաստմասսաների գլթքավոր առավելություն է ինչպես պարզ, այնպես էլ բարդ ձն ունեցող լրիվ պատրաստի դետալների ստացումը առանց մեխանիկականմշակում կիրառելու (բացի ավելորդ մամլաթաղզանթների՝ ջբեցերիճեռացումիցի կոմպոզիլիոն թերմոռհակտիվ պլաստմասսաների տեսակները, որոնք չավրազանըբազմաթիվ են, միմրանցից տարբերվում են կապակցվող չիմքով (ֆենոլա-ալդեճիդային, կարբամիդային, էպոքսիդային, աիլիկաօրգանականխնժեր), լցանլութով (օրգանականն Հանքային, փոշենման կամ թելիկավոր) ն ճավելանյութերով: Աղյուսակ 31-ում բերվածեն որոշ կոմպոզիցիոն թերմոռեակտիվ պլաստմասս

բարձրավոլտ '

լցանյութ է Պաննյութեր: Աաբոպլաստիկներում հ) Ասբռպլաստիկ կամ ասբեստային դիսանում ասբեստային թուղթը (աաբոգետինացքսը)

կապակցված (ասբոտեքստոլիտ ), որոնք տոգորված գործվածքը նյութերն օժտված են ջերմաճն սինթետիկ խեժերով: Ասբոպլաստիկ ն

'

`

.

բենէլեկտրամեկուսիչն ճակաշփական Հատկություններով, լուժիչների միջավայրումպատշաճկայունությամբ: Աշբոայլ

մեկուսիչ,

ն

գինի մմ թողարկվում են սովորաբար 6--100 Հաստություն պլաստիկները 14-18 ն Դրանց խտությունը գ սմտ ունեցող թերթերի առսլերի տեսքով: 4--8 կԳ/մմշ, է, ամրությունըձգման դեպքում՝ սկավաօղտագործում են շփական(ֆրիկցիոն) Ասբոտեքստոլիտը -

ների ճատկությունները

դետալների Ցս-

բենզուվլոմպերի ռակների,արգելակայինկոճղակների, չերմաստիմինչն 250--300" նյութ ն սայլ, որպես ջերմամեկուսիչ մար էլեկտրոմեՀամար: ճանային պայմաններումաշխատող ղետալների են տուրբոգեներատորնեկուսիչ ասբոպլաստիկնյութերը կիրառվում պաճանչողորոշ դետալներիճամար: րում,չերմակայունություն |

Ց

ԿՈՄՊՈԶԻՑԻՈՆ ԹԵՐՄՈՌԵԱԿՏԻՎ ՊԼԱՍՏՄԱՍՍԱՆԵՐ

`

դետալներ ստանալու Թերմոռեակտիվ պրաստմասսաներից

ճամար

չաեն սկզբնականկիտաֆարրիկատՀանդիսանում փոշու, փշրանքի, որոնք կաղզմվաժ ձե կ ունեցող մամլանչութերը,

տիկների թելիկների

(օլիգոմոնոմերներից կամ ցածրամոլեկուլյար միացություններից կ մլուս (տես նան ինչպես լցջանյութերից Հչավելանյութերից են տաք մամլման լամ դետալներստացվում 867): իսկ Հազվադեպ, նան տակձուլման մեթողներով,

են

կիրառման բնադավառի նշանակումը: :

ի

|

870.

`

,

ԹԵՐՄՈՊԼԱՍՏԻԿ

ՊԼԱՍՏՄԱՍՍԱՆԵՐ

(ԹԵՐՄՈՊԼԱՍՏՆԵՐ)

կարողեն պլաստմասսաները Թերմոպլաստիկ

.

69.

ն

Քարդ (կոմպոզիցիոն), Պարզ թերմոպլաստներ

են

լինել

ե

պարզ

Ճանդիսանում մա-

պոլիմերները կամ ճամապոլիմերները,որոնց մակրոմոլեկուլներն ունեն զժային (շղթայաձն) կամ ճյուղավորվաժ տեսք (նկ. 136, ա ն ո): Բարդթերմոպլաստներումճիմք են Հանդիսանում նուլնպիսի պոլիմերները, բայց դրանք պարունակում են նան ալլ կոմպոնենտ ի պլաստիֆիկատորներ, կալունացուցիչներ, լցանյութեր,ներկանյութե

քուր

`

այլն:

. ւ

Տաքացման ժամանակ թերմոպլաստները ապակենման պինդ վիմածժումիկ-Ճոսուն վիճակի (բայց ոչ Ճճեղուկ՝պոլիմերների մակրոմոլեկուլների մեծ չափերի ճնանհանքով), իսկ սառեցման ժամանակ կրկին պնդանում են: Այդ բույլ է տալիս վերամշակել թերմոպլաստները։ ի տարբերութ կրկնաբար ոհակտոպլաստների: ՕՍակայն, տաքացման ժամանակ մածուցիկ-Հ ռուն վիճակիանցնելու Հատկությունը միաժամանակճանդիսանում է կ Սերություն թերմոպլաստներիճամար, քանի որ խիստ սաճմանափա կում է աշխատանքային ջերմաստիճանը, որի պայմաններում դրանք ԲՈԼՈՐ: կարողեն կիրառվել, 137-ում է տրված պոլիմեթիլմեքակրիլատ ցուլց նկ. Օրինակ, (օրգանականապակի) ամրությունը ե պլաստիկությունը կախվա ֆերպլաստիկության բարձրացման ճետ տարագ նվաղում է մաստիճանից. լբարձր չերմաստիճաններում: ամրությունը, ճատկապես 40--60--ից Այդ պատճառով թերմոպլաստներիցշատերի Համար աշխատանքային ջերմաստիճանը սաճմանափակվում է 40-ից մինչե 805-ի սաճմաննե-

անցնումեն ճակիցՀակադարձելիորեն

մերներից), Ռլաստմառսաներից Քնշման արտաճնշմամբ (սովորաբար150-Մամլանլութը չերմաստիճանի (էքստրուզիալով): տակ ազդեցության 300--800կԳ/սմշ) 180") կ ճնշման (սովորաբար է մամլակաղաանցնում է մաժուցիկ-ճոսունվիճակի, լիովին լցնում են խտանում: Մոնոմերները կամ օլիգոմերները սչարը ձնով ն առաջացնում մակր"մոմիացությունների բարձրամոլեկուլյար Որոչ դե«քեունենում պոլիմերիզացիա: տեղի այսինքն՝ լեկուլներ, պրոցեսի բում, մամլման օպերացիայից«նտո, դետալերեն լրացուցիչ ջերմամչակում՝ ավարտմանՀամար կիրառում են արաճում մոտավորապես 6--10 րը 125-250" ջերմաստիճանում տաքացման չէ օժտված ճետո, այլես նյութը Այս բոլորից վիճակի անցնելու կամ լուծիչներումլուծվելու «ատ-

.

կապակցվում.

ու

է

մածուցիկ-ճոսուն կություններով. Դետալների

պոլիմերիզացիայի,

շամ: ժամանակ ամրության բարձրացման մեխանիկական

-

Աղյուսակ

Աղյուսակ 31-ի շարունակությունը

Կոմպոզիցիոնբե Իմռռեակտիվպլաստմասսաներ

Խտությունը,

Նյութի

գ/սմ3

մակնիշը

էլթ

Հել կԳ/մմշ

Նյութի Խտությունը, գոմ

Նշանակումը

-

լ

կԳյմմ»

նշանակումը

ՒՑ

՛

կանություն նե քիմիական կայունություն ունեցող

'

Խ--17-2

3-6

1,40

:

20-40

:

|

ընդճանուր տեխնիկական ֆշանակություն ունեցող դետալներ (սարքերի

վաճաններ, կրաններ,

Խ-119--25

1,40

՛

Խ-220--21

1,40

30--40

2,8 `

՛

ի

.

1,75

3,0

տալներ(կոճղեր,

Է. 6

Խ--18--53

30--50

-

-

2-1

1,90

`

այլն )։

Յ0.

Բարձրմեխանիկական

Այրման սարքերի դետալ-

սրություն, չնրմակայունություն ն շփական Հատկություններ ունեցող դետալներ (շփական ճոլովակներ, էլեկտրական մեքենաների կոլեկտորներ, կոնտակտային պանելներ ն այլն):

։

-

րայինէլեկտրասարքա-

ԽՏ.

Ճատկու-

փոկանիվներ,քափանիվ-

հար-

վորումների ճամար

ն

ներ, թնավոր մանեկներ, վոաններ, պատյաններ ն

էլեկտրամեկուսիչդե-

-

`

25-35

՝

բռնակներ» իրաններ» կոճակներ նեայլն)

կաս, կոճեր այլն) Վառիչ սարքերի դետալնե ր (ավտո-տրակտո

-

3--4

1,40

տ

|

ն

չ `

խ--214-434

Վոլոինի

անջատիչներ ն այլն) Ընդճանուրնշանակման դետալներ (սարթեոխ

-

-

ժոդետալներ (պոմպերչ

րակներ, խողովակներ այլն): Բարձրմեխանիկականն Հակաշփական Թյուններ ունեցող մաշակայուն ղետալներ

:

'

ն

|

այյն)։ --Վ0-իցմինչն 1205 ջերմաստիճաններում

-

աշխատող էլեկտրա տեխնիկականդետալ-

Ւ

50--40

9,8

1,75

18--56

ն ջերմակայունություն ն մեխա« նիկական ամրություն

1,45

Է-- 214--22

շշ

--

՛

այն):

խոնավաամրություն, ն բիմիակայունություն կան կայունություն էլեկտրամեկուսիչ

Ամբնուլաստ

40-79.

ցող

2,1

Է-- 217-878

--

դետալներ:

Մեխանիկականամրություն, ջչնրմակայունու: թյուն ն Ճակաշփական Հատկություններ ունեցող դետալներ (արգելակման կոճղեր, արգելակման սկավառակներ ն

ՃՂՈ-

'

1,8

'

2,0

1,5

այլն):

շ

Յ0.

4-5

Սարքերի իրանների դեալներ,

ԱՎՈՎԸ-9 -

«`

'

`

Աե--138-Ճ ււ

|

:

:

փոխարկիչդետալներ,

բարձրջերմաճաղորդաչ.

ներ,

ճեր

'

.

.

-

Միլիկաօրգանական խեժերի Հիմքով 91 98 -2,0 Մինչե 2005ջերմաստիճաններում աշխատող էլեկտրա- ն ռաղիոտեխնիկական նշանակման դետալներ (փոխարկիչներ, ցոկոլներ, զատիչներ ն այլն): 1,8 -Մինչն300--400-ջերաշխամառստիճաններում կոնստրուկցիոն ն տող էլեկտրամեկուսիչ դեոս տալներ: (կոլեկտորների

-»

ար-

0դավփոխիչ ների դետալներ:

38-55

4-6

գունավոր չ մա

աղրան քներ: սարքավորում

՝

Հակաշփականդետալնեթ ((ռաններ, առանցքակալների ներդրակներ ),

-

1,5

.

ներ, էլեկտրատեխնիկա-Հ կան ն էլեկտրամեկուսիչ

՝

'

ունե-

-

:

մորնիկական Բարձր ն

1,70 .

բուրակայինմիացումներ

78- 81

ե-

Բարձրջչրա-

նյութագիտություն

:

արգելակման կո-

ն

այլն):

րում, թեն դրանցից մի քանիսը կարող

են

երկարասոնաշխատել

100--

Աղյուսակ

ավելի բարձր ջերմաստիճաններում։Թերմոպլաստներիսողու-

ն

նությունըավելի

մեծ

է,

քան թերմոռնակտիվ

պլաստ

Թեոմոպլաստիկ պլաստմասսաներ

ասսաներինը:

Սերմակա-

է բարձրաղցնել Կլաստիֆիկասոլների ներմուծումը,որոնց նարատուսկն

՛Ջ անվանումը

Թերմոպլաստների ամրությունը նրանց վերամշակման դեպքում ե մեՓացնել ցրտակայունությունը, նպաստում է սողունության մեծացմա-չնը. Որոշ թերմոպլաստներ սառնահոնքն՝ Կուն ն են բեռնված 17 եայսինք /2 «մ. Ֆ"Վյամբ ենքարկվու նացորդա0 ր յին դեֆորմացիայի նույնիով նորմալ ն ավելի ցածր ջերմաստիճաններում։ Հ Թերմոպլաստննրի.Ճիմնականուր -. ,

՝

Ն Հ -

Հ

ցրգանական

ճ

-

Հ0

ջը

մերմասգիճածն . .

Պոորա

ժանիքները, որոնց շչնորչիվ դրանք լայնործն օգտագործվում են տեխնի կայի տարբեր բնագավառներում, Հանդիսանումեէն՝ բարձր օպտիկականթափանցելիություն, Հակաշփական ճատ-

Ֆտորուլլաստ

ՏՈՆ

ժրգանականառակին

առկրիլատ ) լոււպլեկսինգլաս, (շրգապակի,

սաթափանցիկ է, անց է կացնում 90--9240

տեսանելի

ն

մինչե

Օն

Բառագայթներ։ Այն կիրառում են օդային, քաուլտրամանուշակազույն

մաքային ն ջրային տրանսպորտի,սարքերի, ժամացույցների ն այլ արտադրանքների ապակեպատմանճամար: Զնավոր արտադրանքներ կարելի է ստանալ՝փոշուց մամլման, կտրմամբ մեխանիկականմչակթերթավոր օրգանականապաման, 105-150» ջերմաստիճաններում կու ձնավոլրուխան ճՃանասրաթշ ներով:

առլասկինքիմիապես կալուն Օրգանաճկան

լուծվում է որոշ թույլ է տալիս կատարել է, բայց

լուծիչներում (օրինակ, դիքլորէթանում),որը միացումներ, պաճպանելովթաղբանցելիությունը:

2,19 0:92

ռը

բ Ար ռեսիկԳյմ

60-90 2.0-3,5 .,0-9,5

|

-

(150-160)

(190-200)

-'

--

|

6,0-4,0

|

6,Ծ-9:0 | 4,5--6,0

70-95

4,0--6,0 2,2--2,0

բ

ԱԳ/տթ ՒԼ8

120-330

280-30|

18--24

250|

՝

-121-6 15.95

-

--

-

10,16

Յ-4 -

օժտվածէ բացարձակջերմակայունությամբ, չսվրաՊոլիստիոոլը զանց բարձր էլեկտրամեկուսիչ ճատկություններով,փոքր խտությամբ: կիրառվումէ խոշոր ծավալաչափի դետալների (սառնարանների դոներ կ ներքին մասեր, ինքնաթիռների ն վագոնների ներքին ճարդարման, ն ճեռախոսների իրանային դետալներ)ճամար, Հեռուստացույցների ն դե նն նկ ն սարքա եր, լուսանկարչական ջրակայուն դետալների ճամ ճամար (չրաչափեր, վորումների դետալներ ե այլն), որպես էլեկտրամեկուսիչ նյութ (լաբելներ, բարձր ճաճախության էլեկտրա- ն ռւսդիոսպարատուրաների, սարքերիդետալներ Հեռուստատեսային ): Վոլիֆոբմալդենիդըունի բարձր ամրություն, պողպատի նկատ մամբ ցածր շփման գործակից (0,1--09 առանց յուղման), նորմալ ջերմաստիճաններումոչ մի լուծիչում չի լուծվում, ունի բարձր էլեկտրամեկուսիչ ճատկություններ,Որպես կոնստրուկցիոն նյութ, կիրատվում է մինչե 1304 ջերմաստիճաններումաշխատող առանցքակալների, ատամնանիվների, ավտոմեքենաների ն օդափոխիչներիդետալների այլ արտադրանքներիճամար: Պոլիկարթռնատը աչքիէ ընկնումբարձր ամրությամբ ն լավ էլեկբամեկուսիչ ճատկություններով, Է-ն կիրառվում է Պոլիկարբոնատ որպես կոնստրուկցիոն նյութ. (առանցքակալներ, ատամնանիվներ, -

ճատկություններ (դետալների ման ճնարավորությունը մամլմամբ, ճնշման տակ ձուլման մեթոդով եռակցմանն սոսնձման կիրառմամբ): նն առավել լայն կիրառությունունեցող թեր32-ում բերված Աղյուսակ |

-

2ոիչքին

կություններ, բարձրէլեկտիամեկու-

.

Վինիպլաստ

-

«ատվությունները: մուպլաստների

1,14

Նան

՛

(բատ Վիկի)

1,42

կապրոն

ւ

նից:

`

գխմտ

1,290| Պոլիկարբոնատ

|

աիչ ճատկություններ, բարձր ջիմիաՊոլիմեթիլմետակոիլաամկան կայունություն ագրեսիվ միչջաապակու) տի (օրգանական են լավ փոբության ե պլաստիկության տեխնոլոգիական այրհրում փոխումը կախվածչեոբմաստինաստացԵկ.

137.

|

Հրաթյո Խտությունը, 1,18

աո Պոլիս տիրոլ

|

՛

:

ուգածքի

են,

33.

ւ

կցորդիչներ

ն

Յ-ն այլն): Պոլիկարբոնատ

Հանդիսանում է էլեկտրա-

մեկուսիչ նյութ (ռադիոդետալներ, էլեկտրաապարատուրանհրի դետալներ, թաղանթներ ): :

Կապոոնըունի բարձր ամրություն, կայուն

կայունեն: կայուն Վինիպլաստը

կանում որոշվում են կարկաս առաջացնող պոլինրային նյութի տեսակով ն կարկասի ստրուկտուրայով: նայած պոլիմերային նյութի առաձգական ճատկություններին, գազալեցուն պլաստմասսաները լինում են կոշտ, կիսակոշտ կամ առաձգական(էլաստիկ): քատ բջջային բաժանվում են կառուցվածքի ձնի) գազալեցուն Օ-պլաստմասսաները ն (լամ սպունգանման պորոպլաստներ երկու ամբի՝ ապենոպլաստներ

։

պլաստմասսաներ):

են պարփակդերավշոում Պենոպլաստներում ա) Պենոպլաստներո:

ն մեծ

վաժ՝ միմյանց Ճեւտ չճաղորդակյցվող ծակուռիները, որոնք լցվածեն գզապենուլաստզով (ազոտ, ածխաջրածիններ,ածխաթթու): Սովորաբար, սաճմաններոսի: ների խթւռությունըլինում է 0,02--0,20 գ/սմՅ-ի Պենուլլաստներըօժտված են չափազանց ցաժր ձայնա- ն ջերփաՀաղորդականությամբ, բարձր էլեկտրամեկուսիչ Հճատկություններով ջերմակայունությամբ ն քիմիական կայունությամբ (որոնք որոշվում են կարկասի պոլիմերային նյութի տեսակով), ֆրակայունությամը, բա:

Ֆտոբոպլաստ4-ը օժտվածէ բարձր քիմիական կայունությամբ,՝ "Հի լուժվում լուծիչներից ե ոչ մեկում, ունի էլեկտրամեկուսիչ ճատկուէ ուժեղ կոԹյուններ, շփման փոքրըդործակից (0,04): 0դտադործվում (քայքայիչ)միջավայրերում աշխատող քիմիապես կայուն ւոզիվային բ արտադրանքներիճամար որպես էլեկտրամեկուսիչ նյու: Կիրառվում որպես Ճակաշփական նյոն մետաղների չերտածաժկման «Համար (առանցքակալներ, վուաններ ն այլն), Ֆտորոպլաստ4-ի թերությունը

վարար մեխանիկական ամրությամբ (օչ-:0,02--0,45 կԳ/մմչ): Պենոպլաստներիցմի բանիսի «Հատկություններըբերված են աղյուսակ 33-ում

սառնաճոսունություննէ:

Պոլիէթիլենըշժտված «Հիմքերի,աղերի ն

լայնորեն կիրառվում են որպես թեթն ջերմա- ն Պենուպլաստները ոնֆրիժիրատորներում, նյութեր (սառնարաններում, ձայնամեկուսիչ առարկաներ ն լողացող դ ժվարասույզ վագոններում, ինքնաթիռներում,

է բարձր էլեկտրամեկուսիչ ճատկություննե-

բով, թթուների լուծույթների նկատմամբ կայունուԹյամբ մինչն 605 չերմաստիճաններում, նորմալչերմաստիճաններումի չի լուծվում լուծիչներից ե ոչ մեկում: Կիրառվումէ որպես բարձրորթակմեկուսիչ նյութ (կաբելներ, այդ թվում՝ ստորջրյա, բարձր Ճաճախա-

մին-ռադիոլոկացիոն, նռուստացույցային կաբելներ թաղանթներ: ճաղորդալարերիմեկուսիչներ ն այլն) ն որոլես ջրում քիուժային միապես ակտիվ միջավայրերումկայուն նյութ (ծովային կաբելներ, թթվակայուն խողովակներ, ծորակներ, ամրաններ ն այլն, ինչպես նան կենցաղայինարտադրանքներիՀամար):

ԳԱՑԱԼԵՑՈՒՆ ՊԼԱՍՏՄԱՍՍԱՆԵՐ

Գազալեցուն պլասամատտաներիկառուցվածջը ներկայացնում է Հենց իրենցից առաջացած կարկաս կամ կմախք, որում գոյացած միկրոսկտպիկ բջիջները կամ ծակոտիները լցված են գազային ֆազով. գ0ե-ը։ Կարկասի ծավալը կազմում է նյութի ընդճանուր ծավալի տարբեր թերմոպլաստիկ ն առաջացման ճամար օդտադործում են թերմոռհակտիվ պլաստմասսաներ: Գազալեցուն պլաստմասսաների ն մեխանիկական քիմիական, ֆիղիկական ՀժիմնաՀատկությունները

Է Համարյա բոլոր Հանքային թթուների, Հիմթվով օրգանական լուծիչների ազդեցության նկատմամբ: կիրառվում է քիմիականսարքավորումներիզանազան դեւտալներիճամարթ (խողովակներ, կցաշրթեր, կցորդիչներ, ագրեսիվ միջավայրնրում աշխատող պոմպերի, օդափոխիչներիմասեր ե այլն):

քերի

9 Ղ.

:

յուղում, բենզինում, ճիմջերում, օժտված է ճակաշփականճատկություններով (շփման գորՓակիցը 0,055 է) ն էլեկտրամեկուսիչ Հատկություններով: կիրառվում է որոլես կոնատրուկցիոնն Ճակաշփական նյութ (առանցքակալներ, ատամնանիվներ, վոաններ ե այլն), թելերի ձնով՝ ճոանների կ զանազան տեխնիկական դործվածքների Ճամար, որպես էլեկարամեկուսիչ նյու: Գրաֆիտով «աղզեցվափ Ա-Լ-10 կապրոնը կիրառում են դժվար լուղվող կամ յուղման չենթարկվող շփման Հանգույցներում: ունի բարձր ամրություն, սովորական օրգանականլուծիչՆայլոնը ձերում չի լուծվում, դիմանում է նրկարատն տաքացմանը՝ մինչն Չ705 Օգտագործվում է որպես (կոնստրուկցիոն նյութ ջերմաստիճանում: (առանցքակալներ, ատամնանիվներ, տեքատիլ մեքենաների դետալներ, բժշկական սարքավորանք ն այլնի նայլոնե թելերն ունեն նույն կիրառությունը, ինչ որ կապրոնի թելերը, բայց ավելի բարձր մաշաէ

ն առաձն այլն): կիսակոչշտ բնագավառում սարքեր, շինարարության

ու

Ս

ն դական պենոպլաստներըկիրառվում են որոլես ամորտիզացիոն չերմամեկուսիչ Կյութ՝ վիբրացիաներիենթարկվող կոնստրուկցիաներում է շինվաժջներում: Պորոպլաստմասսաներ): բ) Պոբռպլտստներ (սպունգանման են ն արտաքին միմյանց պլաստներում փակոտիներըճաղորդակցվում միջավայրի Հետ: Դրանք կարող են լցվել օդով կամ Ճեղուկով։ Պորոալլաստներիխտությունը ցածր է պծնոպլաստների խտությունից ն

կազմում է 0,02--0,02 գինմ3:

՛

»

.

Գլուխ

Պորուլաստները օժտված են չափազանց ցածր ջերմա- ն ձայնաՊաղորդականությամբ, բարձր ձայնակլան ակլանիչ ճատկություններով (70-Ջ0Յե), Հեղուկներ պլանելու ն զտելու ճատկությամբ, չերմակայունուՈրո

ներով:

ԱԱ ոմ -ո

ատների սլորուլլաստների

4 ատկությունները

բերված

են

ֆ 12. ԿԱՈՒՉՈՒԿ ԵՎ ՌԵՏԻՆ

կատ Ռետինանյութերի ճամար Հիմք է ծառայում բնական ՌԱ պոլիիզոպրենի Բնւսան կաուչուկը արչեստական (ԸԽԲ կաուչուկը: է մերն

աղյու-

՛

՛ Ա ղյլուսա

կ

ՌԵՏԻՆԱՆՑՈՒԹԵՐ

1:

քիմիական կայունությամբ, էլեկտրամեկուսիչ «ատկություն-

թյամբ,

(-Օղ-Շ-Ե-ԺԻ.-)ո, |

'

Գազալեցոն պլաստմասսանե

ՇԷ,

ր

Խտությու-

Աա

'

նյութի

մակնիչը

ՈՇ-1

ուք.

»

ոՈ7-8

ՓԵ--40

ոտ-1

|

նը,

գխտ

0,04--0,90 0,20

.

ՉԵ:

ո" ԲԻՈ կությունը

/ կԳ/մմշ

0.19--0,23

|

--

0,07--0,08

010-090

կոշտ Կիսակոշտ

|

ս

Ն

'

մաստիճանը

ա ե

ՇՕ,

Է

-Է40 602-Վ-100 ՛

Ազոտ

ն

.

ամոնիակ | --10--

ո

աա

Վ-100:.

մինչը մինչն

,

Ա

ԴՐ ,

Փորոպլաստներ

`

Առաձգական

-

կոշտ

-

է

-

--Վ0--.

--

մինչն

Վ.100

Հ-180. :

Պորոպլաստները,ինչպես ն պենոպլաստները, կիրառվում են որվես ջերմա- ն ձայնամեկուսիչ նյութ (սառցարակայինտեխնիկայում, ավիա- ն նավաշինության, ինչպես նան շինարարության բնագաղվաճամար տում, ն այլն), Ճճագզուստեղենի ՀԱՂ):. Պոպուե Դողովագոիդր ն. 40-

տովների,ո 7 աճման

էնոեն բենդինը

իր

չ

»

կոնտեյներներ (օրինակ, «պինդ» ծակոտիներում մինչն 95400 բենզին պարունակող պորոար

ծառայող

պլաստից ստացված բրիկետ է, ն

որը.

սառնամանիքիպայմաններոս):

օդում, կարողէ պրաաճվել

(լաճույքիճամար,

ցաղային առարկաներ՝սպունգներ, գորգիկներ ն այլն):

ջրում,

օգւպորուվլաստները՝ Առաձգական

Կուսգործվում են որպես ամորտիզացիոն նլութ

(նկ. որի մակրոմոլեկուլն ունի գծային(շղթայաձն) մինչե 300000-ից կշռով է մոլեկուլյար բարձր օժտված այ: կաուչուկը -

կին-

-

8000000։

դծային Մակրոմոլեկուլների

ձնի շնորչիվ

ունի տաքաց-. կաուչուկն

ինչպես նան բեն-ժամանակ մածուցիկ-Ճոսուն վիճակին Հատկություն: զինում, բենզոլում ն մի շարք այլ լուծիչներում լուծվելու նրա է Հանդիսանում Հատկություն կաուչուկի կարնորագույն --90"՝ մինչն է 50-ից առաձգականությունը,որը պաճպանվում բարձր փոքր աղաձղակաՕժտված լինելով չափազանց ման

-

Աղոտ Առաձգական Ազոտ

0,10- | 0,15- |

186,

Օդում չշաճագործման ջչեր-

ֆազը

| 0,05--0,30 | Կոչտ

| 0,05--0,20

ստրուկտուրա

Գազային

Գ ծենոպլաստներ 0,45

ՖՄԼԼ

-

անցնելու,

չերմաստիճաններում: ընդունակ է, կաուչուկը նության մոդուլով(0,1--1 կԳ/մմ2),

ոչ

-

մեծ

լա-

առաձգական րումների ազդեցության տակ ստանալ չափազանցբարձր Հասնում է մինորը ) դեֆորմացիա(ձնափոխություն), (Հակադարձելի կաուչուկը: 40-ի: Բացի բարձրառաձգականուփյունից, չե 800--1000

քիմիականկայունուօժտված է դազա- ն ջրաանթափանցիկությամբ, մփաշման Հառոկություններով, կամ քնրամաշթյամբ, էլեկտրամեկուսիչ ման (0.91գ/սմ3): նկատմամբ կայունությամբ,փոքր խտությամբ Ռետինը, ի տարբերությունկաուչուկի, ունի մակրոմոլեկուլներ 136, դ) ն օժտված չէ տարածականկամ ցանցաձն ստրուկտուրա (նկ. ն լուծիչնետաքացման դեպքում մածուցիկ-Ճոսունվիճակի անցնելու Ռետինի ստացման Համար կաուչուկը: րում լուծվելու ճՃատկությամբ: ճիտ, որոնք կաուչուկի խառնում են վուլկանիզատորկոչվող նյութերի են առաջացնելքիմիական միջն կարող դժային մակրումոլեկուլների օքսիդներ ն այլն): Այսպիսի լայնակի կապեր (ծծումբ, մետաղների կոչվում խառնուրդը

է ճում

ռետին: Բացի կաուչուկից ն վուլկանիզա-

ֆան այլ կոմպոնենտնե տորից, այն սովորաբար պարունակում է օրաիդտիտանի մագնելիումի, լցանյութեր (մուր, ցինկի, սիլիցիումի, ' շ

ԷՈՀ-Ը

--

ոռրցքոոթտեւն68ՄՊ)

ԿՅՄՎՈՒ

ՔՈԼ ԴԱՎԳՇՇԵԿՈՆ

եր,

կաոլին

ն

վասար է 1342", իսկ տետրաֆոորէտիդենային սինքետիկ կաուչուկների Հիմթով ոնտինինը՝ 4825 ն այլն, Առավել տարածված սինթետիկ կաու-

այլն), վուլկանիզացման արազարարներ, պլաստիֆի-

ատ Բարոնը: թորարբունմր ռետի ից նթարկում » իատրասավա կամ կաքսանձրում ավտոայլազագապարնորում

կար խր կլավեերում

շնե արտադրանքները

բ

Է

կաուչուկը(ՇՃԵ), բուտադիենստիրոլա չուկներն են՝ բուտադիենային իզուրենային կաուչուկը (ԸռՈ), դիվինիլայի ին կաուչուկը (ԸՇՒՇԸ), կաուչուկը (ՇԽԱԼ), բուտադիեննիտրիլայինկաուչուկը (ՇԵՒԼ), «իլիչերմակալուն կաուչուկը կաօշրգանականմիացություն անդիսացող (ՇԷԼ) ն այլն:

են

ջերմաստիճաններում, ճնշման ն չերմաստիճանի ազդեցության տակ տեղի է ունենում կաուչուկի դծային մակրո-չ մոլեկուլների միջն քիմիական լայնակի կապերի առաջացման ոռնհակիան ն ցանցանման տարածական ստրուկտուրայի ուտացումը: Վուլկանիզացմանվերջնական արդյունքը ոնտին կոչվող պրոդուկտն է: Վուլկանիզացման ժամանակ արտադրանքըընդունում է տրված ձնրչ ն է Հեւտուտգա որը լում: պաճապանվում է մակրոժոլեքանակի մեծացման ճետ աճում կուլների տարածական ցանցի աճախությունը (խտությունը), որը կամ ջերամաշման ուղեկցվում է ռետինի կարծրության, մալման սակայն իչնում կայունության հ ամրության բարձրացմամբ, նկատմամբ ձ հրայ առաձզականությունը: Օրինակ, որպեսվովկանիզատոր՝ ներմուծմանդեպբում ստացվում է բարձր առաձղականությամբ ծծմբի օժտված (ճարաբերականերկարացումը կազմում է 700--900 0) փա0 ներմուծման դեպքում՝ էբոնիտ կոչվող, ծծմբի փուկ ռետին, իսկ պինդ (ոչ առաձգական)նր կաուօդի թրվածնի ն օզոնի ազդեցության տակ տեղի է ունենում ն է չուկի օքսիդացում, որը արազացվում չերմության, ն ճարաբերաազդեցությամբ: Ամրության սաճմանի այլ` գործոնների պրոցեսը կոչվում է կան երկարացման փոքրացմամբ ուղեկցվող այդ ռետինի ճնացում: Թել ռետինըլուծիչներում չի լուծվում, սակայն այնդտնվելով յուղի, բենզինի, բենզոլի ն այլ լուծիչների մնջ, ուռչում (բնդարձակվում) է: Ռետինի ուռչելու աստիճանը որոշում են տվյալ չերմաստիճանում, տվյալ լուծիչի միջավայրում գտնվելու որոշակի տնողության ընթացքում նրա ծավալի մեծացմամբ (արտաճայտված ճ0120-160"

Տ 78. ՌԵՏԻՆԵ ՆՅՈՒԹՆՐ

Վուլկանիզատորի

՝

,

ճառագայթման

ներով): ստացման /իետինի

ժամանակ լայնորեն կիրառվող սինթետիկ են բնական այլե փոխարինում կաուչուկները ոչ միայն կաուչուկին, են որոշակի բնական Սրինակ, նրան գերազանցում լաուչուկից ուտացվաժ ռետիններն ունեն ցածր կայունություն չերմալին Հնացմաննկատժամբ ն սինթետիկ կաուչուկից ստացված ռետինչ ներըայդ տեսակետից դերապանցումեն նրանց: Բենզին-բենպոլ(3:1) բնական կաուչուկից ռտացված ռետինի ուռչման աստիխառնուրդում 0, իակ քլորպրենային սինթետիկ կաուճանը կազմում է 200--250

ճՃատվունյունն որում

8040: Բնական կաուչուկից չուկից ստացված ոհտինինը (նաիխրիտ)՝ Ճաշ̀ ռետինի սաճմանսային ռատացված աշխատանքային չերմաստիճանը

ԵՎ ԱՐՏԱԴՐԱՆՔՆԵՐ

ճատՌետինները օժոված են մի շարբ արժեքավոր տեխնիկական ուուսզել են անք նո Հիվ դրանք ություննե սանց լարն չափազ ցել ավիա: շնորճիվ ով որոն րով, որոնց կությ ն տնտեսության զանաճանաչումմարդյունաբերության ժողովրդական վան բնագավառներում: Ժետիններիբարձր ամորտիզացման Հատկությունը թույլ է տալիս ն աղմուկիընկալման Հարվածների դրանք կիրառել վիբրացիաների, -տրակտորա, -ինքՀամար (ավտո, դետալների Համար նաղխատնաված ն զյուղատնանսական մեքենաշինության մեջ, սարնաթիռաշինության քերում ն այլնի: Քերամաշման (մաշման) նկատմամբ կայունության ռետիններին դար ձն ամորտիզացման ճատկությունների զուդղակցումը են անփոխարինելի նյուք ավտոմոբիլային տրանսպորտիդողերի նում ն բազմաՀամար, Ռետինների առաձգականությունը, քերամաշման է դրանը ծոմոման տալիս թույլ նկատմամբ կայունությունը պատիկ տիայլ կիրառել չարժաբեր փոկերի (ճարթ, սեպաձե), կոնվելերային ն ժապավենների ն այլ նպատակների ճամար): Փազաաի փոխոսկրիչ կայունության «Հետ զուղակցվող ջրացավանցելիության ն քիմիական բազմաղա ճկունությունը թույլ է տալիս դրանք կիրառել ն ճկուն խողովակների ճամար: Ռետինների բարձր էլեկփոզրբակների թույլ են տալիս կիրառել այն ՃճաղորՀատկությունները ն էլեկտրատեխանիկական դետալների մեկուսաց-: ր

Ն

ռետինների

տրամեկուսիչ կաբելների դաղարերի,

ճամար: են Բնական ն սինթետիկ կաուչուկներիբազայի վրա ստեղծված են Հատկուբազմաթիվ տեսակներ, որոնք օժտված բելուծիչների, սառնակայունության, թյունների նկատՀնացման տակ ազդեցության ջերմության կամլույսի Աղյուսակ ն այլն) տարբեր ղուգակցություններով: ամ կա ոնեն կաուչուկի տարածված տեսակներից ստացված մեխանիկական Հատկությունները ն նշանակումը ըստ տինների որոշ ամ-մեծ մասի մեխանիկական կիրառման: Ռետինե արտադրանքներից ման

:

ոնտինանյութեր

(առաձգականության, Ւաժաշման ր ունությամբ մ րված

են ւնքաոտի րությունբարձրացմանճամարկիրառում աոմրանավորում |

վային նյութերով (բնական ե սինթետիկ թելեր Հոագենրո (ցանց, մնտազալար):

Գ

Լա17 դործվածբներ)

ե

Աղյուսակ

:

-

,,

կաուչուկ

ծ,

,

Դ/մմշ կԴ/

Աոագդավա` նությունը, ե նչանակումը

3,9--3,4

ՒԱ

լ

600-700

մեԴողեր,կաբելային

55--70

'

վուսիչնճը, ոնոինաԱԱ աաՎՐ՝

՛

3,2 ՇԵՌ-Յ ճ 1,8

| 2,5--2,8

ՇԵՖ

13-16

ՇԽՇԸ1̀0

այլն:

նույնը ույնը նույնը 26-28 Ցրտակայուն Յ0-

710-880

500--700

600--600

.50-

Ֆախրիտ. | 2,0-2,6

|

արտա-

30-40

600-750

:2

դրանքներ:

|

`

Ս

ճկուն խողովակներ, կա-

՝

|

ԱԱ,Արան

-

Քուտիլ-

փառդուվ | 16-24

Վ

ՇԱԽ

18.

|

2,5--2,7 Զ

0,1--0,8

Ցու

ումյ

"

ար

փափկել, 650--8506 ջերմաստիճաններում դառնում է մածուցիկ, ն Ճեղուկ։ Սակայն որոշակի պայմանների դեպքում, ապակին կարող ւսպատ չ մասամբ բյուրեղանալ ն բյուրեղային ֆազի մասը կարող է կաղմել 40--50 0 ն ավելի։ նման ապակիները կազմում հն ապակեբյուրծզավին նյութերի կամ սիտալների4ատուկ խումբ: օպտիկական

0-ը).

լու-

`

-

աժոիՀ

ն ակալու տերջերմակայուն չ

ենթարկվում են Հուկիօրենքին ընդճուպ մինչն քայչԱսպակիները քայվեցը:Դրանցմեխանիկական ճատկությունները բնութագրվում են Ա

ւ

,

Բ

(1

45--50 --

են

մոմ

15-20

-

է

Ճատկությունները:

նում

ժ900,/,/

28-31. :

վիճակի։ Ապակեցում կոչվող այս պրոցեսը, ի տարբերություն բյուրեղային նյութերի, չունի ճեղուկից պինդ վիճակի անցնելու որոշակի ք է ֆե. 8, բ), որը ջերմաստիճան (1րխոիկական) նյու (նկ. բնորոշ ամորֆ նյուԹերի ճամար: Ապակու տաքացման ժամանակ պրոցեսը ընքբանում է 500--600" Հակառակ կարդգով՝ ջնրմփաստիճաններում ապակին սկսում է նման

ըավտոմոավիացիոն Ան մա դողնրի որմետիվացԱՀԲ Ո"Դ

Կն

բ

լուծույթի (ապակե զանդված) սառեցման ժամանակ վերջինիս մածուիկությունը աստիճանաբարմեծանում ն այն անցնումէ պինդ՝ապակե-

սաբեկման ն լույսի սպեկտրի որոշակի մասի կլանման աստիճանի փոջերմաստիճաններում դառնում է մածուցիկ, է. փափկել, 650-850" ջերմամշակումից), բարձր ջիմբական կայունությունը, դիէլեկտրիկ

ՀԲԻ

օէ

(122Օ, ԽՕ, Շ«Օ, /ՂջՕ, Ծ6.Օ Լ այլն): Այս կոմպոնենտների եղուկ

ջերմակայուն արտա-

ՕԱ1-28 600-700 ՇԱԽԼ-40 28-3,0 3,0-3,3 600-700

՝

են՝

372.-.

450-550

։

Ապակիների Ճիմնական Հատկություններնբարձր «զո Վազաքափանցիկ թաւիանցելիությունը (անց են կացնում տեսանելի լույսի նակայուն դետալներ,

8-12

850-800

Անօրգանականապակին իրենից ներկայացնում է ապակի առաջացնող կոմպոնենտների ոլնդացած(Սանձրացած) լուծույթ: նրա Հիմնական կոմպոնենտներնեն թթվային օքսիդները (սիլիցիումի երկօքսիդը՝ ՏԼՕջ, ալյումինի օքսիդը՝ Ճ1շՕ3, բորական ն ֆոսֆորական ան«իդրիդները՝ 805 ն Քչ0չ ն այլն), ինչպես նան մետաղների օքսիդները

արտաղրանք-

ղակայուն

ներ:

ՆՅՈՒԹԵՐ

Ց 74. ԱՊԱԿԵ ՆՑՈՒԹԵՐ

ճատկությունները Ռետիննեւի ն տարբբեբկաուչուկներիմեխանիկական )

ԽՃ

ԱՆՕՐԳԱՆԱԿԱՆ

շ

:

լ,ուխ

'

Մ

բարձր առաձգականությանմոդուլով (6500--7500 կԳ/մմչ), բարձր ամրության սաճմանով,սեղմման դեպքում (60- 100 կԳ/մմշ) ն ցածր՝ ձիգ-

ցը :

մա(ճարվածային, բեկունությամբ

դեպքում (4-2 կԳԺ/մմ), բարձր ծուցիկությունը 0,0016--0,0018 կԳ.մ/սմ2):

ման

`

:

տակայուն արտադրանթ- Ապակիներնունեն չափազանց ցածր չջերմաճաղորդականություն: իրանք աչքի են ընկնում ցածր թերմոկայունությամբ (սովորաբար80-ԱԱԲԻՑ աա դեր-

:

ջերմաստիճանը, որի տակ Հասկանումեն ամենաբարձր 1805),

որից

կտրուկ սառեցման դեպքում (զրո" Շ ջերմաստիճան ուննցող

չե ճաքճքվում: ապակին

ձամարյա մաքուր սիլիցիումի երկօքսիդ է ապակին Կվառցային (պարունակում է 99,6--99,9 Չք Տ1Օչ)։ Համեմատած. մյուս ապակիճետ, է այն իր բարձր կրակակայունությամբ (Ժինչե ընկնում աչբի ների բարձր բացառիկ չերմակայունությամբ (դիմանում է Ժինչե 1300"), 1000-ի չափով ջերմաստիճանիկտրուկ անկմանը), քիմիական կայունությամբ, բարձր ն ճառադայքների նկատնելի լույսի 90 ուլորամանուշակագույն մամբ թասիանցելիությամբ,չերսիայինընդարձակմանցածր դործակցով, չափազանցբարձը դիէլեկտրիկ Հատկություններով:

ջրում)

Տեանիկական ապակիները, րստ նշանակման, ստորաբաժանվում ամրացված (ավիա-, ավտո- ն երկաթուղային տրանապորտի,սարքերի ապակեպատմանճամար ն այլն), անբեկորային (նույն նպասթակԼէնբր ճամար, խցիկների, ցուցադրափեղկերի անվտանվ, լուսաթավփանքեկ ապակեպատմանճամար ն .այւն), էլեկտրավակուումային (էլեկտրա-չռադիոլամպերն նման արտադրանքներ),օպտիկական կական սարքերի ն գործիքների ճամար), քիմիապես կայուն (ջիմիաառնոթներ,ապարատներն այլն), ճառադայթակայուն, ջերլաբորատոր մակայուն նե.միշարք այլ ապակիներ: Ամբացված ապակին,ռրրը անվանվում է օստալինիտ», ստացվում է ջերմամշակման՝ մխման ճանապարճով: Մինչն 620--650` տաքացված, սովորաբար 4,5 մմ-ից ավելի ճաստություն ունեցող ապակին ոսն Հավասարաչափ(երկու կողմից) սառեցնում են օղային արագ Համաքում կամ Հեղուկ միջավայրերում (ճալված կապարում, Վուդի ձուլվածքումն արն): նման մշակման դեպքում ապակու մակերնութային շերտերում ստեղծվում են ներքին սեղմող մնացորդային լարումհեր: Միխվածապակու ծոման ժամանակ նրա մակերնութային շերտում ձզման լարումներ չեն, առաջանում, այլ միայն փոքրանում է սեղմող մնացորդայինլարման մեծությունը: Քանի որ ապակու ամրության սատմանը ձգման ժամանակ փոքր է, ուստի տվյալ դեպքում ձզման լարումղդալիորեն մեծացնում է ամրության սաճմանը ծրոների ման ժամանակ: Մխված ապակին կիրառում են ավտոփոբիլների, վագոնների, նաենթարկվող վերի,դոների ճամար,էլեկտրատաքացման ապակիների . տրանսպորտի(տրամվայ, տրոլեյբուս, չերմաքարշ հն այլն) ապակինքրի Համար: պատրաստում են երեք (ճտրիպլեքս») կամ ավելի թվով ապակե թերթերից, որոնք միմյանց Հետ սոսնձված են թափանցիկ, առաձգական օրգանական պոլիմերով (բուտաֆոլ, ցելուլոհդ)։ Այդպիսի ապտկու մեխանիկականքայքայման ժամանակ, նրա բեկորներըպաՀվում էն առաձգականմիջնաչերտերի կողմից՝ ցիրուցան չեն լինում: Անբնկորաոյին ապակին կիրառում են նույն նպատակների Անբեկորային ապակու լուսաքաՀամար, ինչ որ ամրացված ապակին, որոշ չափով ցածր է փանցելիությունը թերթավոր ապակու ճամեմատ ն կազմում է 25--80 կկ: են նակ մետաղական Անբեկորային Համարվում ցանցով ամրանավորված ապակիները: ձն

9-ը)

(օպտի-

կվարցային ապակին կիրառու են մետաղների ն այլ նյութերի ճալման ն սուբլիմացիայի «ամար նախատեսված անոթների (ճալքաանոթներ, թորանոթներ ն այլն), քիմիա- ն չերմակայուն անոթների ն ճամար, կատոդային, գեներատորայինն այլ տիպի լամապարատների ղերի ճամար, ուլորամանուշակաղույն ճառադայթման սարքերի, վակուումային ապարատների, բարձրավոլտ մեկուսիչների, ապակետճալման ն ինդուկցիոն վառարանների ֆուտերման ճամար ն այլն): Սիտալնեոըապակեբյուրեղայիննյութեր են, որոնցբյուրեղային ֆազի կազմում է ողջ ծավալի 40--50-ից մինչն 95 գկ: Արտադրանք են կատալիզատորներ ըը սովորաբարստանում պարունակող(բյուրեղացման կենտրոններիառաջացման ճամար), որոշակի բաղադրությու ունեցող ճալված ապակուց մամլման մեթոդով Օ09Արտադրանքնե ստացվում են ապակենման(ամորֆ) վիճակում, ն ապա ենթարկում են հրի ծ մորն երմա մորն ն պրոցեսում ե Վերմամշակման (իրժաքողման), չորտամշակման առաջա նում հն բյուրեղացման կենտրոններն աճում են որոնք լա-

՝

վորացումը

լ

երաից

՛

-

,

Անբեկոբային ապակին

չափազանց բարձր լուսաքափանցելիությա (աեսա-

վէ

բը

Հասն Պասնում են 0,04-

Սիտալներըաչքի

-

բությունը

200--850

(7200--900"), բարձի |

ից

են

մինչն մինչն1

1--

2մմ-

բարձր ընկնում

ա

կարժրությամբ (միկրոկարծ-

կչԻյ/մմչ), ամրությամբ,

քիմիական

բյուրեղներ,

քերմոկայունությամբ

էլեկտրամեկուսիչ է Հատկություններով,Սիտալներից կարելի պատրաստելառանց քսուքի 540" ն ավելի բարձր ջերմաստիճաններում աշխատող առանցքակալներ, ներքին տրման շարժիչների մխոցներ ն զլաններ, պոմպերի դետալներ, ֆիլերներ (արճնեստական` թելերի ստացման ճամար),ոնակտիվային շարժիչների ծայրափովակներ, ղեկավարվողարկերի ընդդբրկիչներ, քիմիական ապարատներ,էլեկտրամեկուսիչ ն ոսդիուլեկտրոնային դետալներ ն այլն: Աղյուսակ 35-ում բերված են տեխսնիկական ապակիներին սիտալների կարնորագույնՃատկությունները: կայունությամբ,

`

ճատկությունննրը, բարձր քիմիական մոաշման.ն շփական (ֆրիկցիոն) ն ջերմամեկուսիչճատկությունները: կիրաէլեկտրա կայունությունը, մեկականնյութերիթերություններն են՝ բեկունությունը ն Համեմատան ծուման դեպքում: Բոսր ցածր ամրությունը՝ ձգման նյութեր: կորունդային կերամիկայիՀակեբամիկ տ) Կոբունդային ՆՕ:: Այն մարճիժք է ծառայումալյումինի օքսիդը կամ կավաճողը՝ կարժբարձր (2050"), "աչքի է ընկնում Ճալման բարձր ջերմաստիճանով ն պա՞տությամբ (5, բատ Մոոսի սանդղակի) ամրությամբ, որոնք ն .ջերմամնէլեկտրասպանվումեն շատ բարձր ջերմաստիճաններում,

8 Թ. ԿԵՐԱՄԻԿԱԿԱՆՆՏՈՒԹԵՐ

էն. կերամիկականնլութերը արչեստական «նաղույն հյութեր շարունակ: տարիներ որոնցից մարդը օգտվել է Հազարավոր լայն կերպով օգտատեսակները կերամիկականնյութերի բաղմաթիվ

նձրկայում»

.

կղմինդրներ, մեջ(աղյուսներ, ռալիկներ, գործվումեն շինարարության ն (ամադետալներ այլն),կնֆցաղում ե այլն), արդյունաբերության նեղեն, գեղարվեստականապրանքներ

սանտեխնիկայի խողովակներ,

ապակիներին սիտալնեբիՔատկություննեոը Տեխնիկական հաա

նորի

նը, անվանումը

ը

գմ:

|

Հաթա| | «Ը. կԳմտ չա

ն

ի

:

3»

կ

Աղյուսա

ճատկություններով: կոչվող կորունդաՄեքենաշինությանմեջ կիրառվում է միկշոլիտ են աղյուսակ 96-ում, կարծր պին նյութը, որի Հատկությունները բերված ն արագաճատ պողպատի 1601Թ) ճամաձուլվաժբների (ԹԵՑ, 115, Հետ (918)՝ Համեմատման նպատակով: լոաիչ

ԼոսաքաՔար

ԺոքյոմոԻ

ՍԱղլուսակ36

հակի բան

Տերնիկական |

թեր-

ԱԱ

Ջե մակայուն

«իրակա Օպտիկական,

3.50

2.30

կի

2,20

Սիտալ՝ ՃՇ--023 Ը Սիտալ

15--12

2,851

:

-

--

Լ

2,35

-

(530

2,30

ֆլինտ

կվարցայինապա-

Լա

5-18

Է

-

|

մ

-.

1ս

Հ

`

՛-

Չոման

դեպքում

Ղ15։:6

լ

|

|

|

16016

թ18

`

՝

Յ5Բ է3. ԲՏԱ

մինչե 500 մինչե

| |

Տ5Օ

Մեիկրոլիտի՝սեղմման ժամանակ բարձր ամրության

հ

ծոման

ժա-

ղուռակզվող բարձր շիկակայունումանակ բավարար ամրության է կարման բարձր արագություննետալիս նրանց ւթյունը թույլ կիրառել բով աշխատող գործիքների ճամար (կտրիչներ, անցքալայնիչներ,անցՔակոկիչներ)։ Միկրոլիտի թերթիկ ունեցող կտրիչի կայունությունը ՆՏԵԱՇ-ի կայունությունից գերազանցում է 1,5--2 անդամ: Սակայն, գործիքնրանից միկրոլիտի բեվունության ճետնանքջով, են նեթր կիրառվում միայն մաքրամշակման ժամանակ: Միկրոլիտիցոատրաստում են նան այլ տեսակի դործիքներ(ֆիլյերներ, կալիբրներ),ուժեղ մաշման ենթարկվող դետալներ (ավազա- ն Խկոտորակաշիքայինապարատների ծայրափողակներ, նավային ապաճետ

-.

են մանրացվածՀանքակերամիկական արտադրանքներ ստանում նյութերից՝ դրանք ձնավորելով տարբեր եղանակներով: Պաճանչվողձեր ճետո, արտադրանքները ենթարկում են բարձր չերմաստիճատալուց նրակալում, որով նային թրծման: Թրծման ընթացքում տեղի է ունենում որոշում է կերամիկականնլութի վերջնականստռրուկտուրթնն ճատկությունները: կայն տարածում են զտել մաքուր օքսիդների (50, ՛86-Օ, 210», ԽՕ) կերամիկականարտաՀիմքով կերամիկական նյուքերը։ կարծրությունը, ճղկադրանքներիբնորոշ ճատկություններն են`

րարձր

կԳ/մմշ աեգմման դերում

ՇԸ Հֆկակայունությո:խը,

--

-

ԵՏ

92--943

Կուրժբությունը,ԼԱՃ

Հմբության սաճմանը,

(շրակայուն, քիմիապես կայուն, էլեկտրատարբերբնագավառներում մեկուսիչ ն այլ կերամիկականարտաղրանքներ): կերամիկայի մի ՔաԱյստեղ քննարկում ենք միայն տեխնիկական րան նջ են որգտել մեքենաշինությ նի տեսակներ,որոնք կիրառում ն ճամար օգտագործվող պես գործիքների դետալների պատրաստման

նյութ:

|

Միկրոլիտ

ռ

:

ր

-

|

90-91

--

ծ2-10

Հատկությունները

Ն

Գ-Տ

Գործիքայիննյութերի ճատկությունները

89--9Ծ

պատրաստված

`

ՀԴ4.18

"բ

է ամա կարա" շամեզատաւանյում որը Ս ոս

էր

Հան

ւսնական

եդղա

մենամեծ

կարծրո

ւ

նը

ՑԱՆԿ

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ

բաների,

տեքատիլմեքենաների դետալներ ն այլն), էլեկտրա- ն ջերմամժեկուսիչդետալներ (ներքին այրման շարժիչների բոնկիչ մոմեր, բարձի չերմաստիճանային վառարանների դետալներ, ջերմավույզերի ճամար օգտագործվող խողովակներ): է նՀ Ստեատիա:: Սան ատիտի ՏԼՕջ Միա ն ւ են տալկից, կաՑու յո (գլինունատատիտ)է: Ստհատիտըստանում ճետո ստեա-չկ բարիումի կարբոնատներից: Թրժումից վից, կալցիումի տիտային արտադրանքներըաչքի են ընկնում ցածր դիէլեկտրիկ կոԱյ2րուսաներով կ բարձր մեխանիկական ամրությամբ (ամրության 6--7 մանի սեղմման դեպքում՝ 50--100, ձղման դեպքում՝ ն Մ Ստեատիտը է էլեկտրոնիկայում, աա) լայնորեն կիրառվում րառվում ռադիո- ն Ր է ն էլեկտրատեխնիկայում բարձրավոլտ բարձրաչաճախայինմեկուսիչ-. ների ն այլ դետալների ճամար, որոնք կարող են այխատել բարձր ջերմաստիճաններում(մինչե 3006): տէսակի կերամիկայի այս գ) Կոբունդա-մուլիտային կերամիկա: ուրեղային իմջը մ մովիտի(34109 2510) ն կորունդի (1205) տար էո ճվխոՒքր բեր Պարաբերակցությամբ խառնուրդներն են, հերամիկականնյութերի որում գերակշռում է կորունայս ոիպին է պատկանում նան ուբալիտը, ի

ս

ա

եՕ. որրգայիիմքը

ր

«Եա

`

ո Իր դր

(փու

:

Ն

ԳնՃ1205):

Ռւրալիոըաչքի

,

:

ն

:

.

ւ

:

13ր.

Պօւուծ.

Մ.

՝

Ը.

6.

ԻՈ0Շաքճ, 1966, 464 ՕՇ0բօփոոխ,

Շ.

«ՂՅոհ. ՈՈՅԱՐՈՅ, հ10Ըղոո, 1960, Օ06ք2601428 Էտոչճ 4. Ո. Ոք ՈՎՇԱՃՅՅ Թ. Աօոոծծո Օ. ՇՈքՅ Ս ՈՅ. աուցօրքօՕԵՂՇՄԵՒԵՑԸն, շ4աք:6.:66 8. էԼ, ինճ

ՅՕՎՈՌՈԿ.

Շ. 968. 8Ղ0ԸՇոՅ8,

«ՀՂՅԼԱՑ:ՕԸՐք0ՇԱՔ6»,

Սո. «/ՀՇրճղոֆքրոտ», Յճաքօ6 7. 8., ՅԱւնքօ064. 7. տեոքօոթօսուած ԸՇոոճթել.

Ճ. ՀԾ" Ա

ՊԱՈՃԵՊԱԿԻ025

էլՅո.

հԽյօթոտՆԵլ 1155.

Խրբը:8ել

4.

1970,

8ՂՕՇ:ՑՑ,

«ՌՂոք», ԽԱ

ԽՅԱՌՈՒՇ1ք06Ե

թ խոՂօթամղել

1341.

ՌՈ216քոնՂեւ

Քտ.10

օ18տե, 2, ԽՕաոոքյաղաօատճտ

1969. 248

3,

ՂԵ

1968, 446

ՇոքճրօԿուի.

Կտուա061թ0ծհտռ,

ք

ԷՂՇՇՃՔՅ, 1974, 400 '

'

քճաոտսօորեթ

Շոոճռե,

ՀխքՐՔՏ8», 4108,

ԸՇոքՅ80ՕՎ Էյ, 113.

«Մոտտտօ-

Յու

ՇՈՅԼԱՈՅՂԵՒել6ՑԵԼ.

Ղօու 1011 4, Վ Ֆու.

ԸՂՅՈՒ,

ռ

Է.

Շողա

«Հռատոօճ1թ06-

Քո.

ԻՇո876քեՅՊէԼ.

ԷԼ(օնդՈՔԱ6ՇԽ

ՇՈքճ8ՕՎԱԱԱՆ. 8

1961-1962, Օճքոծն07ամ

2-:

ՕՀ.

«.

Է13/1.«ՌՈ61Ն37քՐՈՑ»,

խօրողղօծ.

զՇոոօն

'

Շոքճտօսմաչ 1974, 447 Ը.

ոօղ

քշող. Ծ.

.113ղ. «ՈՂՇՂՅՈ-

58. ԷՈոօողօԹ2.

8. ՄՇքօյոօ0 ՄԼ 4., Աճքոօնելտեճաամ

1Օ. Մ,

Քատաւ

Ը

ՇոոՅՑԻԼ

Ը.

Պքումվշճւճտ 06թ200762

11061488, 1ռող)քրոՑոո7, ո Օծառօծ մ. 1. Ղեօրոռ «քո

Մ

ԸՅՈՒԼ

Ը.

6. ԽՆԴՏ0ՅՄԵԼ 8 ԽՅԱԱՈԱԾԸՒքՕՇԱՔՔ, ՇՈթմթօվոտն. 1

113. «ՀՂՅԱՔՈՕՇՐքՕՇԱՐՇ»,

8Ղ0ԸՃՑՀ,1969, 544 Ը. իՈ21471086Ղ6Աա6

աօ121754

Շ.

Շոքճ80ԿՌՈւ

ր0ԸՆքօծէտմ,

ոլա

2ոՐԼ.

Ը.

8ՈՕԸՑՅ: «Բումտու0ԸքՕՇԱԽԸ», ԽՕԳԺոՑ,

ղօ»

ԻՂՕՇտոՃ,1971, 405 Շ.

«ՀԱՊՅՈՈՄքԻԱՑ»,

ռս քոտքյածերբ 116ք. Ը ո.մղծքոմոօր.

ՇՈքճտօգոտու, Ղօոք 1, Լաօրոաթ Խ10Շատճ. 1967, 304 6. «ՈԱճազո06ք06:146», 0Շթքօօկիտ,

ԸՂքՕՇՈՈ6», ՈՂՕՇԵՑՅ,1967,

:

Ը.

Ը.

ԻՂօոճղոօոքֆոտ. Քր.

Ր.

՝

Պ10Շ6Թ8. 1972, 384

5. «1ատանպ

-

ընկնում խտությամբ (բաց ծակոտկենությունը Հավասար է զրոյի), չափազանց բարձր էլեկտրամեկուսիչ Հատկությունհերով, ջերմակայունությամբ(330--ից ոչ պակաս), կարծրությամբ, մադեպրում շակայունությամբ: 1ւրալիտի ամրության սաճմանը ծռման ճավասարէ 18--22 կԳ/Ամմշ, Սւրալիտը կիրառում են ներքին այրման շարժիչների այրման մոմերի բարձրավոլտ մեկուսիչների ճամար, գեդաղացներում ճատիկավոր ժաման. ն ման րոց նյութն ամանակ օգտագործվող մանրացնող մարժինչովքորի մանրաղման ների րի 4 Համարն այլն,այլն է

Խոեծքոճղիլ

Շ.

ԷՅ.

Ճ1ՕԸՅ8Ձ, 1966, 1242. Շ. Րա15:8 4. Մ. ԽԹՂՅՆղ086ղՇՈ

.

/

1968, 368

աթ:Յ

կԳ/մմ»),՝

.

Լ.

ՂՕԽՅ:,

ու

՛

ՓվՓճճծ մէ Շ. ԷԼՕՅԵՏ

1, 06458,

ատօղտ»,

8 2հ ԸՇՈղձո0Բ. օծքն601:2 ԽՇՀտՈոօծՑ

ՊՇքուՕԱԹԳՅՈՒՎՇՇԵՑՑ

8ՂօՇատճ,1968, 1171 6. «իՂ6127ղՆքոատ», 113. «ՍՂՇՐողոՄքՐՈՏ», ԷՂՕՇԵՑՅ, 1969, 440 Շ. ԾԱԸՍ:0Հ6Էհքօ841ա6 Շ1ՅՈՒ. 116ք. Շ որդ.

ԷՂՕՇՃԵՑ,

1968, 568 «Յի. 1135ր. 4. 10. «ՈՂոՅոյՄքԼեՑ». Բուք Սոր ՂԵՒՏ 8 2-չ «ՕԽՅ:Հ, հՅղ. «ՈՂՇճտոՄքԼՈՏ», 3. Շոօաիճղերիլճ Յո. 115ք. 6 56. Բպճքքաօխ

Խճքւաււժնւ

Ս

էլե

մոոխօտ4.

Ճեցքուց ԷԼ 1,

իԼօո2:

Մ.

«Եոոտոջքոոռ»,

ՈՕԸՔՅՁ, 1973, 439 Ը. Ք. Ճշոռ. 1, ոօղ քճոճուն

38ԽՅ611Ր6Ղ8,

Բ

օք.

ճող.

913ղ.

16ք.

Ը

ճարո.

83.

քօառոոծհ 9. 84տռ. 116քթ.Ը ԽՇՂՊՅՂՈՂզՏՇՈՇԼՈՇ. Թելը. 3, ոօ. «ՀԱոք»,ԻՂ0ՇՃԵՅ, 1968, 484 ՇԸ. 7. ԱԽշոօաումի. 23ր. «Լոք», ՈՂօշռԲճ, 1967, 643 Շ. Փրածատե

ճորտ.

Ռ5ղ.

Փամ

61811086Ո61Ա6.

«Լոք»,

ՓՅԱՎՇԸՏՕՇ

Ցեղ.

81066282, 1967, 334

Ը.

Թելտ. 2, ոօ

ղղ086ԱԾԱԱ6.

«ՀՂՔք», 8ՂՕԸՀԹՁ,1968, 490

Ք. մոռ. քօոճտաածն

Ը.

ՓԱՅԱԿՇԸ:ՕՇ

Տճհսուռող

Է.

ՄՔՑ ԽՐԲեռճիօքոռքիուճ.

Լօյքթ219, 1967, 608

Սօսէտջշհօւ

ՆՄ6ւք :

էն

Օսոզտէօլրոձատէոլտ» ան

,

5.

՛

Նյութագիտություն

լուխ

ՄԱ.

Պողպատիչերմամչակմանտեսությունը

..

.

"137

.

2 մաինՀիմնականփոխակերպումըպողպատիտաքացման ժամանակ ճիմնական փֆոխակերպու (Ա առւատենիտիտրոճումը : 29. ԱՐԱ ղական փոխակերպումը՝ աումաննիտ-մարտե 26.

Պողպատի Ճավասարակչշիոն

28.

Ե

ա

նճավասարակշիռ ստրուկտուրաները

մը`

ի

|

ՔՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Ներածություն

Գլուխ

1.

Տ 1. 9 2. Ց էշ

Գ. ուխ. Տ 4. 3 5. Ց 6.

եր

7.

8. 9.

8 10. 81.

Գլուխ

.

Գլուխ

'

Գլուխ

25.

66,

գրամներ

ի

.

ի

կոմպոնենտների -

ճամա-

48 ճակ

,

ւ ներքն)փոխակերպումների առկայության դեպքում՝( իդի" ճամաձուլվածջների դիազրամներ վիճակի երկաթիամա ձուլմածքները Ճետ ածխածնչ ո

ռո

8`

30. երկաթ-ածխածնալին ճամամու (վածքների 90` կոմպոնենտները երկաթ-ածխաֆնային ֆա զերը Ճամաձուլվածջների 4` ձո ռտրուկտուրաները երկաթ-ածխածնային ճայիա Կվածքներիվիճակիդիագրամբ .

ն

Ածխածնային «ողպատներ Ջուզուններ `

-

.

.

Հումաձուլ վաժջների չերմամշակումը դություն մետաղական Հասկացո ճամաձուլվածքներբ ասի չեթմամշակման

մ.

82.

`

7.

8 19. 8 20. 821. 8 22. 8 23.

58:

անսաճմանափակ

վիճակի Համաձուլվաժքների դիագրամներ րն աի գծից

չեռակոմպոնենտ

58:

"

վիճակումկոմպոնենտների

կայուն քիմիական միացություն առաջ ացնող ձուլվածքների վիճակիդ հագրամը 17. 18.

-

՛

-

.

Համաձուլվածըների ջերմամշակման Տեսակները `

.

.

.

.

.

116:

126:

`

2 Ազիրու

.

Գլուխ

6.

'

բորմամքխանի

«

.

.

.

.

.

.

:

Ո.

.

.

.

.

.

ւ

.Ո.

՝

.

.

.

.

.

.

.

.

Գչուխ

8 51. 852. Տ 53.

.

՝

.

.

՛

.

՛

տարբերի նշանակությունը կրնստր նատրուկցիոնպողպատներում ցածր ածխածնային գ ցեմենտայնացվող պողպատներ կոնստրուկցիոնմիչին ածխածնային լավացվող պողպատներ կոնստրուկցիոնբարձր ածխածնայինպողպատներ Լեգիրող

.

Գործիքայինպողպատներ ն ճամաձուլվածքներ (եգիրման նշանակությունը գործիքային պողպատների ճամար Պողպատներկտրող գործիքների ճամար . Դրոշմոցայինպողպատներ

ՄԱԼ

.

Վ

.

.

՛

.

.

.

.

.

.

.

.

.

ՀԱ

.

125Աո ԻՐՆ

849.

850.

.

'

.

.

.

.

.

'

կոնուտրուկցիոն լեգիրված պողպատներ

ԱԼ 47.

"

՝

.

ն

.

.

.

«6. Լեգիրված

.

'

.

.

՝

.

.

«

.

է

.

.

.

.

'

.

ֆ 12. բաղա դրիչները ն ֆազեքը 813. ծրկակի Համաձուլվածթների Գինդ ագրեգատային Վիճակի դիագրամներ: Ֆազերի կանոնը

ցող ճամաձուլվածքների վիճակիդիագրամ

'

'

.

:

.

.

Պլուխ Ա. Ագիրված պողպատներ : 8.43. Լեգիրող տարրերը ն դրանցդասակարգումը 44. Ագիրված պողպատների ֆազերը Ո. տարրերի ազդեցությունըպողպատումտեղի ունեցող փռլա : երպումների վրա ն պողպատների դասակարգումը մակնիչավորումը

.

ամաձու

.

.

.

նե ար ձա.

.

Մետաղների պլաստիկշիֆորմացիան, մո. փում, ն «7 գնրաբյուրքղացումը, ն Մետաղների դեֆորմացիան ֆայքայումը ն Մետաղների կոփումը վէրաբյուրեղացումը

.

.

`

Առաչնային բյուրեղացում

.

.

.

ք

միումից.-

Պողպատիմխման նե արձակման տեխնոլոգիան Պողպատիմխման ջերմաստիճանիընտրությունը

.

երկրորդային բյուրեղացում: Մագնիսական փոխակե րողում Մետաղական ձույլի կառուցվածքը

Համաձուլվածքների

.

լիամխելիությունը

1. Պողպատիթրծաթողման, չձրմաջիմակա մշակման տեխնոլոգիան Տ 40. Պողպատիթրժաքողումը Տ 41. Պոզպատի ջերմաքիմիականմշակումը ֆ 42. Պողպատիչնրմամեխանիկական մշակումը

լուխ

Մետաղների բյուրեղացումը

Մետաղական `. ճամաձուլվածքներ

.

.

ն

:

98.

..

.

.

.

տրո.

աի աացումը ճամար սառեցման միջավայրի ընտրությունը մխման եղանակները Պողպատի Ո. ատենն Պողպատիմակերնութային մխումը Պողպատիարձակումը Մման ն արձակմանթերությունները

836. 8 37.

.

Տյուխ

Հետո

935Գանա մեման

'

7.

մխելիությունը ատի

Գ

.

Ր,

.

Մ.

933.

"`

առաջին

ում

լուխ

Մետաղների Հիմնական ուն խնիկական ճատկությունները Մետաղների մեխանիկական Հատկությունները Մետաղների ֆիզիկա-քիմիական Հատկությունները Մետաղների ճատ ռեխնոլոգիուկան կությունները Պարզ մետաղներ ն. Մետաղների նրանց ճամաձույվածքնե ԲԲ ատոմային կառուցվածքը Մետաղների բյուրեղայինկառուցվածքը հրականմետաղների կառու Ցվաժքը

77/77

ա

ֆ

.

Մաս

Ջորրորդ ճիմնական փոխակերպում մարտենսիտի Պողպատիստրուկտուրան ն ճատկությունները

Փ 30. 331.

.

.

.

.

.

Գլուխ

ՃՄ. չատուկ ֆիզիկա-քիմիական Ճատկություններունեցող պողպատներ 4ճամաձուլվածքներ 54. Ջժանգուտ ող պողպատներ ն ճա մաձուլվածքներ «լ ն կրակակայունպողպատներ ն 55. կրա ճամաձուլվածքներ Տ 56. Մագնիսականպողպատներն ճամամձուլվածքներ 9 57. Ընդարձակման ճամաձուլվածքներ 858. ԴիմադրությանճամաձուլվածքներՎ. 284 ն

'

.

Ց

.

.

.

.

-

կաի

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

-

Գլուխն ՀՄ. Գունավորմետաղներն Համաձուլվածքներ Տ 59. Տիտանըն նրա ճամաձուլվածքները

.

.

Պղինձր ն նրա ճՃամաձուլվածքները Ալյումինը ն նրա ճամաձուլվածքները Մագնեզիումըկ նրա ճՀամաձուլվածքները

.

.

.

.

.

.

.

.

.

՛

՛

.

.

.

-

:

. .

.

.

.'Ա

-

.

` Ռ

՛

՛

.

.

.

.

.

ՍՈ

.

.-Հ

ղՂ..Վ

"

.

Տ 61. Տ 62. Տ 63. Առանցքակալային Համոմուլվածքներ 304. Զողանյութեր ԲՄՎ

«

ա

.

60.

«

.

ս

.

.

«

.

ՅՏՏ

`

Մետաղակերամիկական Գլուխ Ճ. ատացվող)նյութեր Տ 65. Մետաղակերամիկական .

Տ

մետալուրդիալի (փոշու .

Տ Տ Տ

68. 69.

70.

.

.

.

Պլաստիկ զանգված (պլաստմասսա) ն պլաստմասսաներ, դրանց դապակարդումը Պոլիմերնեեր Շերտավոր թերմոռեակտիվ պլաստմասսաներ կոմպոզիցիանթերմոռեակտիվ պլաստմասսաներ Թերմոպլաստիկպլասամասռաներ .

.

.

32Է

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

,

(քերմոպլաստներ) ի

պլաստմասսաներ 71.Գաղալնցուն

Գ յութ 4711. Ռետինանյութեր 972. կաուչուկ ն ռետին Տ 73. Ռեռինե նյութեր ն

.

.

.

.

-

.

`

.

.

`

.

արտադրանքներ

'

.

.

եբկոոոջդ

ԽԱ. 67,

.

((ոժպոզիցիաներ)

Մաս

Գլուխ Ց Տ

.

ի

.

Մետաղակերամժիկականնյութեր

66.

ճանապարճով

ոտացումը արտաղդրանքննշի .

.

.

,

Գրականությանցանկ

.

'

.

`

.

:

-

,

,

՛

.

-

:

ՍԱԼՏԻՍՈՎ ՍԱՐԳԻՍ

ՄԱՄՑԱՆ

-

-

նյութեր Գլուխ ՄԼ Անշրգանական Տ74. Ապակե նյութեր 9 75. կերամիկական նյութեր

ՍՊԱՐՏԱԿ

.

-

-

.

.

.

,

.

.

.

.

.

.

-

.

.

:

.

.

.

.

.

:

`

`

.

.

.

.

։

'

-

-

.

.

.

-

-

Չ53

ԱՆԴՐԵԻ

ԳԱՐԵԳԻՆԻ

ՆՑՈՒԹԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ

Խմբագիր՝ Ի.

Նկարիչն

Հ.

Պողոսյան

կյովամիոյան Խորագիր, Դավթյան Վ. Վարդանյան արբագրիչ՝

գեղ.

Տեխն. խժբաղիր՝ Վերոտուղող

Խ. Հ.

Ն.

Տպաջանակ՝6006

Գատվեր՝ 404

.

20,6

մամ..

Գինր՝99

կոպ.

19. «Լույօ-ճրատարակչություն, ծրնան,Կիրովի

Ք3ո216ԴԵՇ150«Մ1/16»,Երօտճք,յ.

Ճաքօոտ,192.

Հննչ Մինիստրներիսովետի Հրատարակչությունների, պոլիգրաֆիայի ն դրքի առետրի գործերի պետական կոմիտեի չակոբ Մեղապարտի անվան պոլիդգրաֆկոմբինատ

երնեան--9, Տերյան 91: քմ. ՃոճացոճհՂՇՐնուքԲ ԼՕՉՇՃՕԵ ԸՇ0862 Աոա 11ԹորրքոֆաօածԾտոճւ ՔՅոճյծղԵՇ1Ց, ոօղուքնֆոտո Թամաոոօտ 1օքոօողհ, ՇՇՔ ըօ օղու Մտ. Ղծքքոռ, 91.

Ճքու Ըրբօ05

Բքծետո -9,